comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã inbasilica scĩ petͥ quȩ ad uincła dicit᷑. beati sebostiani
martyriꝰ altariũ poneret᷑: Factũq ẽ E delatis ab urbe ro¬
mabeati sebastiam martiriꝰ reliquiis. mox iniã dicta basi-¬
lica altariũ constitutũ ẽ : pestis ipsa qͥeuit: yi.
ex uͦ cunibtꝰ dũ post hȩc cũ stratore suo quem
lingua ꝓpͥa marpais dicũt ꝯsiliũ mniret in ciuitate tici¬
nensi. qͦmͦ aldonẽ ⁊ grausonẽ uxta pͥuiare deberent : re¬
pente in fenestra uirta quã ⁊ consiftebant. umo die
manusulis musca ꝯsedit Quã cunbertuꝰ cultello ut exti¬
gueret ꝑcutere uolens eiꝰ tantũ pedẽ abscidit: Aldo uͦ ⁊
grauso dũ ad palatiũ regis ꝯsiliũ nescientẽ uenirent.
cũ basilisȩ seĩ romani martiriꝰ quȩ ꝓpe palaciũ sita est¬

Expanded text:
quaquamartyris altarium poneretur. Factumque est, et delatis ab urbe Roma beati Sebastiani martyris reliquiis, mox ut in iam dicta basilica altarium constitutum est, pestis ipsa quievit. 6. Rex vero Cunincpert dum post haec cum stratore suo, qui lingua propria "marpahis" dicitur, consilium iniret in civitate Ticinensi, quomodo Aldonem et Grausonem vita privare deberet, repente in fenestra, juxta quam consistebant, una de majusculis musca consedit. Quam Cunibertus cultello ut exstingueret percutere volens, ejus tantum pedem abscidit. Aldo vero et Grauso, dum ad palatium regis consilium nescientes venirent, cum basilicae sancti Romani martyri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tranqͥllitaꝰ magna hȩc ẽ serta synodꝰ uniu̾sał. contan¬
tinopoli celebrata. ⁊ greco sermone c̃scͥpta. tẽporibꝰ pape
agathomꝰ ex sequente. ac residente c̃stantino pͥncipe.
sintra septa palatii sui: y
is tẽporibꝰ ꝑ indictionẽ octauãlima ecdipsi passaẽ:
Soli qͦ eclipsiꝰ aodẽ pene tẽpore. hora diei qͣsi.xͫ. qͥnto nonã
maiꝰ effecta ẽ: Morq subsecuta grauissima pesti ẽ trib
tudo morientiũ⁊ ut etiã parentes cũ filiis atq fr̃s cũ so¬
roribꝰ. bini ꝑferetra positi. ap̃ urbẽ romã ad sepulehradu¬
u ꝑ platraᷤ cuitatiꝰ. herbȩ ⁊ frir tecta nascerent᷑: T̃ũcq
insibilit̃ multi apparuit. qͥa  boñ ⁊ malꝰ angłs noctu ꝑ ci¬
nabulũ manu ferre. qͦtiens de uenabulo ostiũ cuĩcũq domũ
ꝑ cussisset. tot de eadẽ domo die sequenti hoĩes int̾irent:
Cũc̃ ciudã ꝑreuelationẽ dictũ ẽ: qͦd pestiꝰ ipsa pͥuꝰ ñ qͥesceret.

Expanded text:
exta sinodus universalis Constantinopoli celebrata et Greco sermone conscripta, temporibus papae Agathonis, exsequente ac residente Constantino principe intra septa palatii sui. 5. His temporibus per indictionem octavam luna eclypsin passa est. Solis quoque eclypsis eodem pene tempore, hora diei quasi decima, quinto Nonas Maias effecta est. Moxque subsecuta gravissima pestis est trib fuit multitudo morientium, ut etiam parentes cum filiis atque fratres cum sororibus, bini per feretra positi, aput urbem Romam ad sepulchra duet per plateas civitatis herbae et frutecta nascerentur. Tuncque visibiliter multis apparuit, quia bonus et malus angelus noctu per cidebatur venabulum manu ferre, quotiens de venabulo hostium cuiuscumque domus percussisset, tot de eadem domo die sequenti homines interirent. Tunc cuidam per revelationem dictum est, quod pestis ipsa prius non quiesceret,
Abbreviated transcription (Latin):
feritatẽ toler eͣre omĩno ñ posse. ceper̃ q tanto ãpllꝰ cuni¬
b̾tũ desiderare. quanto ꝑuasorẽ regni suꝑbũ erecratiom
haberent: S ñ diutius feritas ⁊ cruda barbaries. ꝑua¬
sum regnum obtinuit: xlcarorixro
Neniq cũ die quadã solidos suꝑ mensã numeraret.
unꝰ ei tremisses de eadẽ mensa cecidit. quẽ filiꝰ aldonis
ad huc puerulũ de tra colligens. eidẽ alachi reddidit:
Ad quẽ alachis sꝑans puerũ parũ intelligere. ita locutus
estz Multos er hisgentor titis habet. qͥsmͥ in ꝓrimo
si ds̃ uoluerit daturũẽ Q puer cũ uesꝑe domũ ad patrem
regrossũ ẽt. eũsinus genitor raqsunt. siqͥd ei illo die rer locu¬
tus fuiset: Ile patͥ onĩa ut factafuerant.⁊ qͥd sibi rer
direrat nimciauit: Audiens hȩc aldo uehem̃t ꝑtimuit.
frẽ ꝙ suo grausone ascito. ei omĩa quȩ rer maligne locu

Expanded text:
feritatem tolerare omnino non posse. Coeperuntque tanto amplius Cuniferitatem tolerare omnino non posse. Coeperuntque tanto amplius Cunincpertum desiderare, quanto pervasorem regni superbum execrationi haberent. Sed non diutius feritas et cruda barbaries pervasum regnum optinuit. 39. Denique cum die quadam solidos super mensam numeraret, unus ei tremisses de eadem mensa cecidit, quem filius Aldonis adhuc puerulus de terra colligens, eidem Alahis reddidit. Ad quem Alahis, sperans puerulum parum intellegere, ita locutus est: "Multos ex his genitor tuus habet, quos mihi in proximo, si Deus voluerit, daturus est". Qui puer cum vespere domum ad patrem regressus esset, cum suus genitor requisivit, si quid ei illo die rex locutus fuisset, ille patri omnia ut facta fuerant et quid sibi rex dixerat nuntiavit. Audiens haec Aldo vehementer pertimuit, fratremque suum Grausonem adsci
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ⁊ religiosũ uirũ ad eũ misit: ꝑq eũ eidẽ ala chi bene¬
dictionẽ scȩ suȩ ecctȩ transmisit: Nunciatũ ẽ alachi. thomã
diaconẽ ante forẽ astare. benedictionẽ. q ab ep̃o detulisse:
Tuc̃ alachiꝰ ut diximꝰ qͥ om̃s elerieõ odio habebat. ita inqͥt ad
suos: Ite. dicite illi si munda femoralia habet: intret: Sin
aut̃ alit̃: foris ꝯtineat pedẽ: Thomã uͦ cũ hossermones au¬
disset: respondit: Nunciate ei qͥa munda femoralia habes:
qͥppe qͥ ea hodie lota indutꝰ sũ Cui alachis itatterato manda¬
uit: Ego ñ dico de femoralibꝰ. s de his quȩ int̾ femoralia ha¬
bent᷑: Ad hȩc thoma ita respondit: Ite. dicite illi: Ds̃ solus
potest in me in his causis rep̃hensionẽ inuenire:: Nã ille
nullatenꝰ potest: Cũq eundẽ diaconĩe alachis ad se ingredi
feeisset. asꝑe sati obiurgando cũ eo locutũẽ Tuc̃ om̃s elericõ
⁊ sacerdotes pauo ⁊ odiũ tyrami inuasit. estimantes se eiꝰ

Expanded text:
scilicet et religiosum virum, ad eum misit perque eum eidem Alahis benedictionem sanctae suae ecclesiae transmisit. Nuntiatum est Alahis, Thomam diaconem ante fores adstare benedictionemque ab episcopo detulisse. Tunc Alahis, qui, ut diximus, omnes clericos odio habebat, ita inquit ad suos: "Ite, dicite illi, si munda femoralia habet, intret; sin autem aliter, foris contineat pedem". Thomas vero cum hos sermones audisset, ita respondit: "Nuntiate ei, quia munda femoralia habeo, quippe qui ea hodie lota indutus sum". Cui Alahis ita iterato mandavit: "Ego non dico de femoralibus, sed de his quae intra femoralia habentur". Ad haec Thomas ita respondit: "Ite, dicite illi: Deus solus potest in me in his causis reprehensionem invenire; nam ille nullatenus potest". Cumque eundem diaconem Alahis ad se ingredi fecisset, aspere satis et obiurgando cum eo locutus est. Tunc omnes clericos et sacerdotes pavor et odium tyranni invasit, aestimantes se eius
Abbreviated transcription (Latin):
uestaliᷤ c̃uicta dãnataq incesti.
ad portã collinã uiua defossa ẽ.
tini pyrri morte cõꝑta. iteꝵ no¬
ua adu̾sũ romanoᷤ arma sollici.¬
tant: Carthaginienszũ auxilia
ꝑ legatos poscũt. atq accipiũt:
Conserto p̾lio. uicere romani.
iã tẽ carthaginienses quãuis ñ¬
dũ hosteᷤᷤ achudicati. uinci taõ
ã romanis se posse senser̃.
Sequenti anno. magnã usceꝵ
suoꝵ partẽ seueritas romana c̃ci.¬
dit. Nã aduentante pyrro dud̃
octaua legio diffidens romanȩ
spei. nouũ scelꝰ ausa. regiienseᷤᷤ
om̃s qͥb subsidio p̃erat. int̾fec̃. p̃dã¬
omnẽ atq ipsũ oꝑpidũ uendicaũ:
Noc facinꝰ in tã scełatos defectores
pumendũ. genutio consuli ius¬
sũ ẽ. Qͥ obsessa reginoꝵ urbe. ca¬
ptisq oĩb ipse qͥdẽ in reliquoᷤ ꝑ¬
fugas ⁊ latrones exercuit digna
supplicia. romano̾ uͦ milites inte.¬
grȩ legioĩs. romã misit: S ppłi

Expanded text:
Vestalis conuicta damnataque incesti Vestalis conuicta damnataque incesti ad portam Collinam uiua defossa est. tini Pyrrhi morte conperta iterum noua aduersum Romanos arma sollicitant, Carthaginiensium auxilia per legatos poscunt atque accipiunt. conserto proelio uicere Romani: ubi iam tunc Carthaginienses, quamuis nondum hostes adiudicati, uinci tamen a Romanis se posse senserunt. Sequenti anno magnam uiacemm suorum partam seueritas Romana concidit. nam aduentante dudum Pyrrho octaua legio diffidens Romanae spei, nouum scelus ausa Reginenses omnes, quibus subsidio praeerat, interfecit, praomnem atque ipsum oppidum uindicauit. hoc facinus in tam sceleratos defectores puniendum Genucio consuli iussum est qui obsessa Reginorum urbe captisque omnibus ipse quidem in reliquos perfugas et latrones exercuit digna supplicia, Romanos uero milites integrae legionis Romam misit: qui populi
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ epyrotaᷤᷤ apd̾ lucaniã in aro¬
siniꝰ cãpis gestũ ẽ Itaq cũ pͥmoẽ
p̃ssione trepidarent. ⁊ circũspec¬
tanteᷤ fugã bello cȩłe molirent᷑.
pyrrꝰ elephantoᷤ ex subsidiis ius¬
sit induci Romani assueti etiã
pugnare cũ beluis. cũ malleolos
stuppa inuolutos ac pice oblitoᷤ.
unciꝰ insuꝑ aculeis tenacib p̃para¬
uissent. eosq flãmatoᷤ in t̃ga be.¬
luaꝵ turresq uibrarent. ñ diffi¬
cile furenteᷤ ardentesq beluaᷤᷤ in
eoꝵ excidia qͦꝵ subsidia fuerãt
retorser̃. Octoginta milia pedi.
tũ illo plio habuisse regẽ dicũt.
eqͥtũ uͦ sex milia : Ex hiᷤ cȩsa re¬
ferunt᷑. xi. tria milia. capti
uictꝰ aufugit: Qͥ post multa gͣ¬
uissimaq bella q̃ gessit in grecia.
apd argos achaiȩ quitatẽ floren¬
tissimã. sparthani regni auidi¬
tate seductꝰ. saxo ictꝰ occubuit:
Tc̃ qͦ apd̾ romanoᷤ sextilia uirgo

Expanded text:
contra Epirotas apud Lucaniam in Arucontra Epirotas apud Lucaniam in Arusinis campis gestum est. itaque primo pressione trepidarent et circumspectantes fugam bello cedere molirentur, Pyrrhus elephantos ex subsidiis iussit induci. Romani, adsueti iam pugnare cum beluis, cum malleolos stuppa inuolutos ac pice oblitos uncis insuper aculeis tenaces praeparauissent eosque flammatos in terga beluarum turresque uibrarent, non difficile furentes ardentesque beluas in eorum excidia, quorum subsidia fuerant, retorserunt. LXXX milia peditum in illo proelio habuisse regem dicunt, equitum nero vi milia. ex his caesa referuntur xxxni milia, capti autem uictus aufugit. qui post multa grauissimaque bella, quae gessit, in Graecia apud Argos Achaiae florentissimam urbem, Spartani regni auiditate seductus, saxo ictus occubuit. Tune quoque apud Romanos Sextilia uirgo
Abbreviated transcription (Latin):
ferenteᷤᷤ. exiciosuiᷤᷤ fuere: Sȩsa s̃
in ea pugna. u. milia romanoꝵ:
de exercitu uͦ pyrri.xͥ. milia ꝓ.¬
strata s̃: Regis signa ablata.4ͣ
siracusano. ad siciliȩ accersitꝰ ĩꝑũ.
siracusaᷤᷤ c̃cessit: Si romanoꝵ mise¬
ria. nulliᷤᷤ cessat induciis: Consu.¬
mit᷑ morboꝵ mali int̃capedo bel¬
loꝵ. ⁊ cũ foriᷤᷤ cessat᷑ a p̃lio. agitur
introrsus ira de cȩlo: Nã fabio
gurgite iteꝵ gaio genutio clep.¬
sina consulib. pestilentia gͣuis
urbẽ ac fines eiꝰ inuasit. Quȩ cr̃
om̃s tũ p̃cipue mulieres pecudes¬
q corripiens. necatis in utõ fȩtib
fut᷑a ꝓle uacuabat. ⁊ ĩmaturis
partub cũ ꝑiculo matrũ extorti
abortiui ꝓicebant᷑. adeo ut defe¬
ctura successio ⁊ defuturũ ani.¬
mantũ genꝰ adẽpto uitalis partꝰ
legitimo ordine crederet᷑:
Nt̾ea reu̾sũ ex sicilia pẏrrũ cu.¬
riuꝰ c̃sul excepit. t̾cũq id bellũ

Expanded text:
ferentes, exitio suis fuere. Caesa sunt ferentes, exitio suis fuere. Caesa sunt in ea pugna v milia Romanorum, de exercitu uero Pyrrhi xx milia prostrata sunt. regis signa ablata LIISyracusano ad Siciliae arcessitus imperium Syracusas concessit. Sed Romanorum miseria nullis cessat indutiis; consumitur morborum malis intercapedo bellorum et, cum foris cessatur a proelio, agitur introrsum ira. de caelo. nam Fabio Gurgite iterum C. Genucio Clepsina consulibus pestilentia granis Vrbem ac fines eius inuasit; quae cum omnes tum praecipue mulieres pecudesque corripiens necatis in utero fetibus futura prole uacuabat, et immaturis partubus cum periculo matrum extorti abortus proiciebantur, adeo ut defectura successio et defuturum animantum genus adempto uitalis partus legitimo ordine crederetur. Interea reuersum ex Sicilia Pyrrhum Curius consul excepit, tertiumque id bellum
Abbreviated transcription (Latin):
Nã pabulatore ᷤᷤ forte ꝓgressoᷤ. uelu¬
ti hostiliᷤᷤ quȩdã oborta tẽpestas.
cũ horribili fragore cęli correptoᷤᷤ.
diriᷤᷤ fulminib exussit: Qiuppe.
xx.i .iiͦiͦi. eoꝵ idẽ tͣbo ꝓstrauit:
ta examinata. ⁊ capta quã płima.
ut merito contigisse ñ in signũ
uastatiõis fut᷑ȩ. s uastatio ipsa re¬
ferat᷑ Scd̃a int pyrrũ ⁊ roma¬
noᷤ c̃sules pugna in apuliȩ finib
fuit. uͥ clades belli ad utrosq. s
maxime ad pyrrũ. uictoria ad
romanoᷤ concessit : Nã cũ du obni¬
xȩcunctiᷤᷤ in mutuã cȩdẽ ruenti¬
b anceps belli penderet euentꝰ.
pyrrꝰ transfixobrachio sauciatꝰ
por cessit e p̃lio: S ⁊ E fabriciꝰ
legatꝰ. tc̃ uulneratꝰ ẽ: Elephanti
pͥma pugna uulnerari. atq in fu¬
gã cogi posse dep̃hensi : Deunide
subiectis int̃ posteriora ac mollia
ignib exagitati. ardente ᷤᷤ insuꝑ
machinas furore treꝑido circũ¬

Expanded text:
nam pabulatores forte progressos uelunam pabulatores forte progressos uelut hostilis quaedam oborta. tempestas cum horribili fragore caeli correptos diris fulminibus exussit. quippe xxx et IIII eorum idem turbo prostrauit; nta exanimata et capta quam plurima, ut merito contigisse non signum vastationis futurae sed vastatio ipsa referatur. Secunda inter Pyrrhum et Romanos consules pugna in Apuliae finibus fuit: ubi clades belli ad utrosque, sed maxime ad Pyrrhum, victoria ad Romanos concessit. Nam cum diu 218 obnixe cunctis in mutuam caedem ruentibus, anceps belli penderet eventus, Pyrrhus, transfixo brachio saucius, prior cessit e praelio. Sed et Fabricius legatus tunc vulneratus est. Elephanti prima pugna vulnerari, atque in fugam cogi posse deprehensi; deinde subjectis inter posteriora ac mollia ignibus exagitati, ardentes insuper machinas furore trepido circum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. ne uictoꝵ głam maculent
dãna uictoriᷤᷤ nͨ. forte cũ ad eo
pauci cadunt. ut ad mirationẽ
t᷑rorẽq uirtutis uictoriᷤ augeat
paucitaᷤᷤ ꝑditoꝵ. sic̃ in pͥma ꝑsi¬
ci belli congressione apd alexan.¬
drũ magnuᷤ fuit. cũ int̃. xl. fe.¬
re milia hostiũ int̾fecta. nouẽ
defuisse referunt᷑: S pyrrus
a trocitatẽ cladiᷤᷤ quã hoc bello
acceꝑat. diis suiᷤ hominib q te.¬
stat᷑ ẽ : affigens titulũ in tẽ plo
tarentini iouis. in qͦ hȩc scripsit:
Q ante hac inuicti fuere uiri. pa¬
t̃ optime olympi. hos ego in py¬
gna uici. uictussũ ab eisdẽ: &
cũ a sociis increparet᷑ cur se uic¬
tũ dicẽt qͥ uicisset. respondisse
fert᷑: Nã egosi iteꝵ eodẽ modo
uicero. sine ullomilite epyrũ re¬
u̾tar Int̾ea romanꝰ exercitꝰ post.¬
quã uictꝰ clã fugit. in castriᷤᷤ mise-¬
rabilẽ belli cladẽ gͣuiorib mon
stris auctã accumulatãq ꝑsensit:

Expanded text:
rum, ne uictoriae gloriam maculent rum, ne uictoriae gloriam maculent damna uictoria, nisi forte oum adeo pauci cadunt, ut admirationem terroremque uirtutis augeat paucitas perditorum, sicut in prima Persici belli congressione apud Alexandrum Magnum fuit: cui inter cccc fere milia hostium interfecta nouem untur. sed Pyrrhus atrocitatem cladis, quam hoc bello exceperat, dis suis hominibusque testatus est, adfigens titulum in templo Tarentini Ionis, in quo haec scripsit: Qui antehac inuicti fuere uiri, pater optime Olympi, Hos ego in pugna vici uictusque sum ab isdem. et cum a sociis increpitaretur, cur se uiotum diceret qui uicisset, respondisse fertur: Ne ego si iterum eodem modo uicero, sine ullo milite Epirum reuertar. interea Romanus exercitus, postquam uictus clam fugit e castris, miserabilem belli latamque persensit.
Abbreviated transcription (Latin):
sũpta ẽ grauissimo certamine di¬
es. utrĩq om̃ib intentis. fugere
neciis. Introductoᷤᷤ aut̃ intͦ c̃cur.¬
rentia agmina elephantos. for¬
ma truces. odore gͣues. mole t̃¬
ribiles. ut uider̃ romani. nouo
pugnandi gen̾e circũuenti ⁊ t̃¬
riti. eqͥs maxime pauitantib
diffuger̃ S postquã minutius
qͣrtȩ legionis pͥmꝰ hastatꝰ. ꝓtentã
in se manũ beluȩ gladio desecuit.
⁊ contͣbatã dolore uulneris au̾ti
bello atq in suoᷤᷤ seuire cõpulit. eiꝰ¬
q ĩmoderato discursu ꝑturbari
ac ꝑmisceri cȩpere. finis pugnȩ
etiã beneficio noctis ĩpositus est:
Uictoꝰ fuisse romanos. turpis fuga
ꝓdidit: Quoꝵ tẽ cecidisse refe¬
genta octoginta Capti. mille
Nã qͣntꝰ e chu̾so numerꝰ socioꝵ
pẏrri fuerit ex tinctꝰ. memoriȩ
traditũ ñ ẽ. maxxime qr scripto¬
ꝵ ueteꝵ mos ẽ. ex ea parte qyȩ
uicerit occisoꝵ ñ cõm̃dare nune¬

Expanded text:
sumpta est grauissimo certamine disumpta est grauissimo certamine dies, utrimque omnibus mori intentis, fugere nesciis. introductos autem iflter -conourrentia agmina elephantos forma truces, odore graues, mole terribiles ut uidere Romani, nouo pugnandi genere circumuenti et territi, equis maxime pauitantibus, diffugerunt. sed postquam Minucius quartae legionis primus hastatus protentam in se manum beluae gladio desecuit et conturbatam dolore uulneris auerti bello atque in suos saeuire conpulit eiusque inmoderato discursu perturbari ac permisceri coepere, finis pugnae etiam beneficio noctis inpositus est. Victos fuisse Romanos turpis fuga prodidit: quorum tunc cecidisse refegenti et octoginta: capti mille tnam qaantns e diuerso numerus sociorum Pyrrhi fuerit extinctus, memoriae traditum non est, maxime quia scriptorum ueterum mos est ex ea parte quae uicerit occisorum non commendare nume
Abbreviated transcription (Latin):
da. iniuriã insolent̃ acceptã. crude¬
lit uindicat. Continuo tarentinoᷤᷤ
płimo finitimoꝵ. p̃sidio fultos.
maxime pyrrꝰ auxit. qͥ etiã in se
ob magnitudinẽ iuiriũ consilioꝵ¬
q. sũmã belli nom̃q transdux̃.
Nã tarentũ ut pote ex lacedemoni.¬
is conditã. cognatãq greciȩ. eiuii¬
tatẽ uindicaturꝰ. totas uires epyri.
thessaliȩ. ⁊ maceclomȩ. elephantoᷤᷤ
etiã usq in id tẽpꝰ inuisos roma¬
nis. numero. xͣx. in italiã pͥmus
inuex̃. t̾ra. mari. uiris. eqͥs. armis.
beluis. ad postremũ uirib sui do.¬
lisq t̾ribilis. nͥ qđ delfici illiꝰ ua¬
nissimi sp̃c ⁊ m̃ndacissimi nebulo.¬
nis quẽ magnũ ipsi uatẽ fer̃. res¬
ponso circũuentꝰ ambiguo. exitr̃
fec̃ eiꝰ qͥ ñ consuluisset: Itaq apd̃
eracleã cãpaniȩ urbẽ fluuiũq li¬
rũ. pͥma int̃ pyrrũ regẽ ⁊ leui¬
nũ consulẽ pugna cõmissa ẽ. Con.¬

Expanded text:
da, injuriam insolenter acceptam crudeda, injuriam insolenter acceptam crudeliter vindicat. Continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus auxit, qui etiam ob magnitudinem uirium consiliorumque summam belli nomenque transduxit. nam arentum, utpote ex Lacedaemoniis conditam cognatamque Graeciae ciuitatem, uindicaturus totas uires Epiri Thessaliae et Macedoniae, elephantos etiam usque in id tempus inuisos Romanis numero xx in Italiam primus inuexit: terra mari, uiris equis, armis beluis, ad postremum uiribus suis dolisque terribilis, nisi quod Delphici illius uanissimi spiritus et mendaoissimi nebulonis, quem magnum ipsi uatem ferunt, responso circumuentus ambiguo exitum fecit eius, qui non consuluisset. itaque apud Heracleam, Campaniae urbem, fluuiumque Lirim prima inter Pyrrhum regem et Laeuinum consulem pugna commissa est. con
Abbreviated transcription (Latin):
.uiii. tarentini romanã classẽ for¬
te p̃t̾e̾untẽ. spectaculo theatri
ꝓspectã. hostilit̾ inuaser̃. Qͥnq
tantũ nauib uix ꝑ fugã elapsis.
cȩta retracta in portũ classis ⁊ ꝓ
fligata ẽ Prȩfecti nauiũ truci.¬
dati. om̃s bello utiles cȩsi. reliqͥ p̃¬
cio uenditi s̃: Continuo missi ta¬
rentũ a romaniᷤᷤ legati. ut de illa¬
tis q̃rerent᷑ iniuriis. pulsati ab hiᷤᷤ.¬
dẽ. auctaᷤ insuꝑ iniuriaᷤᷤ retuler̃t:
His causis. bellũ ingens exortũ ẽ
Romanoᷤᷤ qͥ qͣͥntiq hostes circũstre¬
perent ꝑmetientes. ultima ade¬
git necessitaᷤᷤ. ꝓletarios qͦq in ar¬
ma cogere. hoc ẽ eos qͥ in urbe sẽꝑ
suffiendȩ ꝓlis causa uacabant.
militiȩ ascrib̾e: Quippe. cũ fru¬
stra de. ꝓle cura ẽ. nͥ reb p̃sentib
consulat᷑ Itaq irruit in uniu̾soᷤᷤ
tarentinoꝵ fines cũ emilio c̃sule
romanꝰ exercitꝰ Igni. ferroq ua.¬
stat om̃a. płima expugnat oppi¬

Expanded text:
IV Tarentini Romanam classem forte praetereuntem, spectaculo theatri prospectam hostiliter invaserunt, quinque tantum navibus vix per fugam elapsis: caetera retracta in portum classis, et profligata est; praefecti navium trucidati, omnes bello utiles caesi, reliqui pretio venditi sunt. Continuo missi Tarentum a Romanis legati, ut de illatis quererentur injuriis, pulsati ab iisdem, auctas insuper injurias retulerunt. His causis bellum ingens exortum est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent permetientes, ultima adegit necessitas, proletarios qma cogere, hoc est, eos qui in Urbe semper sufficiendae prolis causa vacabant, militiae ascribere: quippe cum frustra de prole cura est, nisi rebus praesentibus consulatur. Itaque irruit in universos Tarentinorum fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque vastat omnia, plurima expugnat oppi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ingrato tantũ aĩmo. ueꝵ etiã
crudeli inuidia necauer̃. Dem.¬
de cũ assidua nec u̾quã satiᷤᷤ ꝓs.¬
ꝑa. adũsũ siculos bella gererens.
⁊ siracusas urbẽ sicilie tẽ floren¬
tissimã obsidione cinxissent. ꝑ
agathoclẽ siciliȩ regẽ miro cir¬
cũuenti ingenio. usq: ad extre.¬
maᷤᷤ desꝑatioes adducti s̃: Nãq
agathocles cũ apd̃ siracusas a
carthaginiensib obsideret᷑. ac
se neq bello parẽ instructu co.¬
piarũ. neq obsidioniᷤᷤ patientẽ
stipendioꝵ sufficientiauider&.
bene. ꝓuiso ac meliꝰ simulato
c̃silio. in africã cũ exercitu tras
t̃ naues pͥmũ in qͥb uenẽre suc¬
cendt̃. neqͥ spes refugiendi for&:
De̾nc cũ oĩã in q̃ direxisset ꝓster.¬
neret. uillas castellaq incendet.
pȩnoꝵ obuiũ habuit: Quẽ cũ
duob milib suoꝵ int̃fecit: Ipse au.

Expanded text:
non ingrato tantum animo uerum etiam non ingrato tantum animo uerum etiam crudeli inuidia necauerunt. deinde cum adsidua nec umquam satis prospera aduersus Siculos bella gererent et Syracusas urbem. Siciliae tunc florentissimam obsidione cinxissent, per Agathoclen Siciliae regem miro circumuenti ingenio usque ad extrema desperationis adducti sunt. namque Agathocles cum apud Syracusas a Carthaginiensibus obsideretur ae se neque bello parem instructu copiarum neque obsidionis patientem stipbene proviso ac melius dissimulato consilio, in Africam cum exercitu transter naves primum in quibus venere succendunt, ne dein cum omnia in quae direxisset prosterneret, uillas castellaque incenderet, Poenorum obuiam habuit. quem cum duobus milibus
Abbreviated transcription (Latin):
tat. captꝰ ẽ: Ac pͥmũ uirgis cȩsꝰ
deinde effossiᷤᷤ ocłis. ⁊ manib cre¬
ribq fractiᷤᷤ uelut a singłis m̃¬
bris pȩna exigeret᷑. in c̃spectu
crucifixũ Filii cognatiq. õs
supplicio tracliti. neqͥs eũ eiꝰdẽ
familiȩ. unꝗͣ. aut imitari aut
ulcisci meditaret᷑:
ec tprib phylippi gestas̃:
Bost hȩc cartaginienseᷤᷤ cũ ty¬
rũ urbẽ auctorẽ originiᷤᷤ sue
ab alexandro magno captã eu̾sã¬
q didicissẽt. tim̾te ᷤ transituo
eiꝰ in africã futurũ. amlcarẽ
quendã cognom̃to rodanũ.ui.¬
rũ facundia sollerciaq p̃cipu¬
ũ. ad ꝑscrutandos alexandri
actꝰ direxer̃: Q a parmenioe
qͥsi transfuga exceptꝰ. dehinc
in miliciã regis admissꝰ. om̃a ci¬
uib suis ꝑ tabellaᷤᷤ scriptaᷤᷤ ⁊ pꝰ
cęra suꝑlitaᷤ. enunciabat: Hũc
alex andro mortuo carthaginẽ
reu̾sũ. qͥsi urbẽ regi uindicass&.

Expanded text:
tat, captus est; ac primo virgis caesus, tat, captus est; ac primo virgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, velut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu cruci suffixum, filii cognatique omnes supplicio traditi: ne quis eum ejusdem familiae umquam aut imitari, aut ulcisci meditaretur. Haec temporibus Philippi gesta sunt. Post haec Carthaginienses cum Tyrum urbem auctorem originis suae, ab Alexandro Magno captam eversamque didicissent, timentes transitum ejus in Africam futurum, Amilcarem quemdam, cognomento Rhodanum, virum facundia solertiaque praecipuum, ad perscrutandos Alexandri actus direxerunt: qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, dehinc in militiam regis admissus, omnia civibus suis per tabellas scriptas, et post cera superlitas enuntiabat. hunc mortuo Alexandro Carthaginem reuersum, quasi urbem regi uenditasset,
Abbreviated transcription (Latin):
accusat ⁊ defet : Ad postremt̃
uociferans. suꝑ urbẽ. tandẽ in¬
gressus domũ. cunctoᷤ qͥ lacri¬
mantes ꝓseq̃bant᷑. ultimo dimi¬
sit alloquio: Ac deinde obsera.¬
tiꝰ ianuis. exclusiꝰq: etiã filiis.
gladio dolorẽ uitãq finiuit:
Sec darũ tẽporib gesta s̃: Post he
annon qͥdã carthaginiensis. pͥ¬
uatiꝰ opib rei publicȩ uire ᷤ supe¬
rans. inuadendȩ dñationis har.¬
sit cupiditatẽ: Cui rei c̃sihũ uti¬
le ratꝰ ẽ. ut simulatiᷤᷤ unicȩ filiȩ
res ꝑ ministroᷤ ꝓlita. sine ultio¬
ne uitata ẽ: ne in uiro potenti
plꝰ negocũ fac̾et res cognita ꝙͣ¬
cogitata: Hoc c̃silio elusꝰ annon.
alio machinam̃to facinꝰ aggre¬
di parat: Seruicia c̃citat. qui¬
b repente incautã urbẽ oppri.¬
meret: S cũ ante statutã cȩdi.¬
b diẽ. ꝓditũ se p̃uentũq intel¬
lexisset. castellũ qͦddã cũ xx.
milib seruoꝵ armatiᷤ occuꝑaũ:
Ibi dũ afroᷤ regẽq mauroꝵ conci.¬

Expanded text:
ad postremum uociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos, qui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloquio ac deinde obseratis ianuis exclusisque etiam filiis gladio dolorem uitamque finiuit. haec Darii temporibus gesta sunt. Post haec Hanno, uir quidam Carthaginiensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nres per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita cogitata. Hoc consilio elusus Anno, alio machinamento facinus aggredi parat. Servitia concitat, quibus repente incautam urbem opprimeret. Sed cum ante statutam 228 caedibus diem proditum se praeventumque intellexisset, castellum quoddam cum viginti millibus servorum armatus occupat. Ibi dum Afros regemque Maurorum conci
Abbreviated transcription (Latin):
rectũ corpusculi sui partes gra¬
datim porrigendo contractas. cõ¬
trahendo porrectas. modum explicat.
s alternis intenta conatibꝰ. latera
sinussa circumfert. ut ꝑ exterio¬
rem spine curuaturam. rigentẽ
costarum aciem tendat. costis aut̃
riter agendo non solum plana ꝑ¬
labitur. s etiam conuexa conscendit.
tot uestiguis instructa. quot costiᷤ.
Nuiͦ. itaq rei causa ẽ. ut si in quali¬
bet corꝑis parte ab aluo usq ad
caput ictu aliquo collidatur. de¬
bilis reddita cursum habere non
possit: quia ub̾cumq ille ictus in¬
ciderit. spinam soluit. ꝑ quam cos¬
taꝵ pedes ⁊ motus corꝑis agebant᷑:
Unde etiam hȩc serpens quȩ tam¬
diu tot iaculis inuulnerabilis ob¬
stitit. ad unius ictum saxi debilis
cessit. ac mox circumuenta telis.
facile oppressa est: Corium autẽ
eius romam deuectum. quod fuis¬
se centum uiginti pedum spacio
fer̃. aliquandiu cunctis miraculo

Expanded text:
rectum corpusculi sui partes grarectum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autemriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis. huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est. corium aitem eiue Romam deuectum — quod fuisse centum uiginti pedum spatio ferunt — aliquamdiu cunctis miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
castra constituit. Ibi cum pluri¬
mos militum aquandi necessi¬
tate ad flumen descendentes.
serpens mirȩ magnitudinis de¬
uoraret. regubꝰ ad expugnandã
bestiam cum exercitu ꝓfectus ẽ.
S nichil in t̾go eius ꝓficientibꝰ ia¬
culis. atq omĩ telorum ictu irri¬
to. quȩ ꝑhorrendam scamaꝵ cra-¬
tem quasi ꝑ obliquam scutorum
testudinẽ labebantur. mirũq in
modum ne corpꝰ lȩdent ipso cor¬
pore pellebantur. cum insuꝑ mag¬
nam multitudinẽ morsu cõminui.
impetu ꝓteri. halitu etiã pestifero
ex animari uidẽt. balistas deferri
imꝑauit. ꝑ quas murale sarum
spine eius incussum. cõpagem to¬
tius corporis soluit: Galis siquidẽ
est natura serpentis. ut cum pe¬
dibꝰ carere uideatur. costis tamen
& scamis quas a summo gutture
usq ad imam aluum parili mo¬
do dispositas habet. ita instruat᷑:
ut scamis unguibꝰ. costis quasi
cruribꝰ innitatur: Non enim ut
uermis cui spinȩ rigor ñ ẽ. indi¬

Expanded text:
castra constituit. Ubi cum pluricastra constituit. Ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descenserpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit. talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur. non enim at uermis, oui spinae rigor non est, et in di
Abbreviated transcription (Latin):
a carthaginiensib iteꝵ classi p̃po¬
sitꝰ. infelicit cũ romanis nauali
p̃lio congressꝰ. ⁊ uicłꝰ. ab exerci.¬
tu suo seditione orta lapidib
param melitamq insulas siciliȩ
nobiles ꝑuagatus. euertit:
onsules iussi in affricam trans¬
Iferre bellum. cum quadrĩ¬
gentis triginta nauibꝰ siciliam pe
tierunt. Q uibꝰ amilcar pęnorũ
imꝑator ⁊ annõ classi p̃fectus.
occurrit. Conserto nauali p̃lio
carthagmenses in fugam uersi.
sexaginta & quatuoi naues ꝑdi¬
derunt: Uictores consules in affri¬
cam tͣnsuecti sunt. pͥmãq omĩũ
clepeam urbem in deditionem
recepunt: Inde carthaginẽ pet¬
tentes. trecenta aut eo ampliꝰ
castella populati sunt: Infesta car¬
thagini signa circum̃ tulerunt.
Q aniliꝰ consul africa cͥũ auctrici
milia captiuorũ cum ingentibꝰ
spoluis romã reuexit:
egulus bellũ carthaginiense
sortitus. iter cum exercitu faciens.
haud ꝓcul a flumine bagrada

Expanded text:
a Carthaginiensibus iterum classi praepoa Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus param Melitamque, insulas Siciliae nobiles, pervagatus evertit. Consules in Africam jussi transferre bellum, cum trecentis triginta navibustierunt. Quibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. Conserto navali praelio, Carthaginenses in fugam versi, sexaginta et quatuor naves perdiderunt. Victores consules in Aphricam transvecti sunt, primamque omnium Clupeam urbem in deditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul, Aphrica cum victrici millia captivorum cum ingentibus spoliis Romam revexit. Regulus bellum Carthaginense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud procul a flumine Bagrada
Abbreviated transcription (Latin):
mis hostib se ĩmis. cuit. ibiq int̃.¬
fectꝰ ẽ: Codẽ anno tria milia ser¬
in urbis romȩ excidũ coniurar̃.
& nͥ maturata ꝓditio c̃siliũ p̃ueniᷤ¬
set. destituta p̃sidio cuiitas. ser¬
Iuili manu ꝑisset.
Nno ab hoc ꝓximo. calatinus
consul camerinã siclliȩ urbẽ pe.¬
tens. temere in angustiaᷤᷤ dedu¬
xit exercitũ. qͥs pęnoꝵ copiȩ iao
dudũ p̃struxerant. Quicũ om̃ino
nulla uł obsistendi uł euadendi
facultaᷤᷤ ẽẽt. calpurnii flaminiᷤꝰᷤ uir¬
tute ⁊ oꝑe lib̾atꝰ ẽ Qͥ lecta tre¬
centoꝵ uiroꝵ manu. insessũ ab
hostib tumulũ occupauit.⁊ in
se pȩnoᷤ om̃s pugnando conu̾tit.
donec romanꝰ exercitꝰ obsessas
angustiaᷤ hoste ñ urgente trat¬
ꝓsiret:
Cȩsi s̃ in eo bello om̃s trecenti. so.¬
Iꝰ calpurniꝰ ꝗͣ. uis multis confos¬
sus uulnerib ⁊ cadauerib ob¬
tectꝰ. euasit: Hannibal senior

Expanded text:
mis hostibus ae inmiscnit ibique intermis hostibus ae inmiscnit ibique interfectus est. eodem anno tria milia serin urbis Romae excidium coniurarunt et, nisi maturata proditio consilium praeuenisset, destituta praesidio ciuitas seruili manu . perisset. Anno ab hec preximo Calatinus consul Camerinam Siciliae urbem petens. temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae iam dudum praestruxerant. cui cum omnino nulla uel obsistendi uel euadendi facultas esset, Calpurni Flammae uirtute et opera liberatus est, qui lecta trecentorum uirorum manu insessum ab hostibus tumulum occupauit et in se Poenos omnes pugnando conuertit, donec Romanus exercitus obsessas angustias hoste non urguente transiret. oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit. Hannibal senior
Abbreviated transcription (Latin):
cari atq instru p̃cȩper̃: Qđ du¬
alus consul celerit ĩpleuit: Nã
intra. Lx. dies quã arbores cȩcȩ
erãt. centũ.xxx. nauiũ classis
delucta in anchoris stetit: Cor¬
neliꝰ asina c̃sul alt̃. cũ sedecĩ na¬
uib parã insulã ꝑetit: S ab has¬
nibale quasi ad colloqͥũ pacis e¬
uocatus. punica fraude captus.
atq in uincłis necatꝰ ẽ: Qͦd ubi
dualiꝰ alt̃ consul audiuit. cuor¬
.xxͣa. nauib adu̾suᷤ hannibalẽ
ꝓfectꝰ ẽ. Cõmisso nauali p̃lio.
hannibal amissa qͣ uehebat᷑. scafa
subductꝰ aufugit: Triguita ⁊
una nalies eiꝰ captȩ. tredecĩ mer¬
sȩ. tria milia occisa. septẽ milia
nienses gaio aqͥlio floro ⁊ lucio cor¬
nelio scipione c̃sulib. annonẽ in
locũ hannibalis subrogatũ. ꝓ sar
dis ⁊ corsis defensandis. nauali
p̃lio p̃fecer̃ Q a scipione c̃sule ii¬
ctus. a misso exercitu ipse cõfertissi.¬

Expanded text:
cari atque instrui praeceperunt. quod Ducari atque instrui praeceperunt. quod Duilius consul celeriter inplenit; nam intra sexaginta dies quam arbores caesae erant centum triginta nauium classis deducta in anchoris stetit. Cornelius Asina consul alter cum sedecim nauibus Liparam insulam petiit; ubi ab Hannibale quasi ad conloquium pacis euocatus Punica fraude captus atque in uinculis necatus est. quod ubi Duilius alter consul audiit, cum triginta nauibus aduersus Hannibalem profectus est. commisso nauali proelio Hannibal, amissa naui qua uehebatur, scapha subductus aufugit; triginta et una naues eius captae, tredecim mersae, tria milia ufugit. Caio Aquilino Floro, Lucio Cornelio Scipione consulibus, Hannone in locum Adis et Oorsis defensandis nauali proelio praefecerunt, qui a Seipione consule uictus, amisso exercitu ipse confertissi
Abbreviated transcription (Latin):
rex rerũ magnitudine ꝑt̾ritꝰ.
ante se uictũ quã c̃gressũ fuissetͥ¬
ꝓcliderit᷑ Q exin fractiᷤᷤ urib
amissaq fiducia. cũ pacẽ supplex
rogaret. ducentiᷤᷤ argenti talen¬
tis iussu c̃sulũ multatꝰ. acceꝑit:
Consules agrigentã siciliȩ guita¬
tẽ. ibiq psidia pȩnoꝵ oꝑib ual¬
loq cinxer̃: Cũq inelusus ea
obsidione senior bannibal imꝑator
penoꝵ ad sũmã egestatẽ redactus
eẽt. annon ĩꝑator nouus cartha¬
giniensũ cũ eqͥtib mille qͥngen
am elephantiᷤᷤ ex inꝓuiso int̃cessit:
expugnationẽq cuistati paulisꝑ
distulit S c̃tinuo ciuitaᷤᷤ capta
ẽ Pȩni maximo bello uicti ⁊ ꝓ¬
fligati.xͫi. elepbanti in potestatẽ
redacti. agrigintini subcorona
om̃s uenditis: Hannibal senior
facta cũ paucis eruptione. diffu.
Nieio cornelio asina Igi:¬
bal senior horã italiȩ maritimã
staret. romani ⁊ ipsi classẽ fabri.¬

Expanded text:
rex rerum magnitudine perterritus rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules Agrigentum Siciliae ciuitatem ibique praesidia Poenorum operibus ualloque cinxerunt. cumque inclusus ea obsidione senior Hannibal imperator Poenorum ad summam egestatem redactus esset, Hanno imperator nonus Carthaginiensium cuam elephantis, ex improviso intercessit, expugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Annibal senior, facta cum paucis eruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina bal senior oram Italiae maritimam staret, Romani et ipsi classem fabri
Abbreviated transcription (Latin):
dientẽ admonentẽ ⁊ redĩtẽ
dm̃. quã ꝑsequentẽ dñanteo
trucidantẽq diabolũ Eͥnqͣ
si de patre intelligerent:de ca¬
stigatione gauderẽt. Et si p̃¬
iud̾etur fructꝰ eruditioniᷤᷤ. eẽt
disciplina tolerabilis. ac. ꝓp̃t
spẽ quȩ nc̃ gentib data ẽ. antea
ueroñ fuerat. leuiora nc̃ ducerẽt.
⁊ si gͣuiora paterent᷑. Quanqͣ
contẽptꝰ miseriaꝵ possunt etiã
a suiᷤᷤ diᷤcere. apd̾ quoᷤᷤ sũma ma
tantũ ut głam famȩ celebreoo
atq illustrẽ consequerent᷑: ⁊
ternitas beata ꝓmittit᷑ s̃ tole¬
randa ꝓ uita. cũ illi tanta po¬
tuerint tolerare ꝓ fama:
i no ab urbe condita quadrin¬
apio claudio ⁊ qͥnto fabio ẽsulib.
mamertiniᷤᷤ qͦꝵ messana nobilis
ciuitaᷤᷤ erat. auxilio cont᷑ geronẽ
siracusanũ regẽ ⁊⁊ penoꝵ copiaᷤᷤ
gerõni iunctas. apiũ clauchuor
consulẽ cũ exercitu misẽre ro¬
mani Qͥ tã celerit siracusanoᷤᷤ
penosq suꝑauit: ut ipse quoq

Expanded text:
dientem admonentem et redimentem Deum quam persequentem dominantem trucidantemque diabolum; quamquam, si de patre intellegerent, de castigatione gauderent et, si praeuideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerabilis ac propter spem, quae nunc gentibus data est, antea uero non fuerat, leuiora ducerent, etsi grauiora paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam a suis discere, aptantum ut gloriam famae celebrem atque inlustrem consequerentur: per ternitas beata promittitur, sint toleranda pro uita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama. Anno ab Vrbe condita CCCCLXAppio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
hi doleret. ingentes animos angusto in pectore uꝰ¬
sans. ensem qualẽ in illa ȩtate habere poterat
eremit seq trahentẽ auarẽ quantulo annisu
ualuit. capitis in u̾tice ꝑeussit: Morq ad
cerebrũ ictu ꝑueniente. hostis ab equo deiectũ est
Puer uͦ grimo aldus u̾so equo fugã lȩtabundu̾ ar¬
ripiens. tandẽ frĩb iunctũ ẽ. eisq sua liberatione
nunciata. ⁊ insuꝑhosti interitu. inestimabile gau¬
diũ fecit: Auaresuͦ. om̃s langobardos qͥ iã in
uirili ȩtate erant gladio ꝑimunt: Mulieres aut̃
⁊ paruulos. captiuitatis iugo abdicunt: Romil¬
dã uͦ quȩ tociuᷤᷤ maliciȩ caput extitit. rex aua-¬
riũ ꝓpt̾ iusiurandũ sic̃ ei spoponderqͣ nocte u¬
na quasi in matrimonio habuit: Nouissime aut̃
.xiͦi. auarib tradidit. qͥ eã ꝑ totã noctẽ uicibus
sibi succedentes. libidine uerarent: Post modũ
qͦq palũ in medio cãpo configi p̃cipiens. eandẽ

Expanded text:
hi doleret, Ingentes animos angusto in pectore verhi doleret, Ingentes animos angusto in pectore versans, ensem, qualem in illa aetate habere poterat, vagina exemit seque trahentem Avarem, quantulo adnisu valuit, capitis in vertice percussit. Moxque ad cerebrum ictus perveniens, hostis ab equo deiectus est. Puer vero Grimuald verso equo fugam laetabundus arripiens, tandem fratribus iunctus est eisque liberatione sua, nuntiato insuper hostis interitu, inaestimabile gaudium fecit. Avares vero omnes Langobardos qui iam in virili aetate erant gladio perimunt, mulieres vero et parvulos captivitatis iugo addicunt. Romildam vero, quae totius malitiae caput extitit, rex Avarum propter iusiurandum, sicut ei spoponderat, nocte una quasi in matrimonio habuit, novissime vero duodecim Avaribus tradidit, qui eam per totam noctem vicibus sibi succedentes libidine vexarent. Postmodum quoque palum in medio campum configi praecipiens, eandem
Abbreviated transcription (Latin):
gladio ꝑimere. quã captiuitatiꝰ iugũ sustinere. eũ
occidere uoluit: Cũ gͥ ut eũ ꝑcuteret. lanceam
eleuasset. puer lacͥmans erclamauit dicens: Noli
me fr᷑ pungere. qͥa possũ me suꝑ equũ tenere :
Qͥ iiecta manu. ꝑ brachiũ app̃bendens: suꝑ nu-¬
dũ eqͥ dorsũ posuit. eundẽ q ut si posset se contine¬
ret hortatũ est Puer uͦfrenũ eqͥ manu arripiens
fugientes germanoꝰ ⁊ ipse secutũ ẽ: Qͦ cõꝑto aua¬
res mar ascensis eqͥs: eos ꝑsecutisũt: S reliqͥs uelo¬
ci fuga euadentib grimo alduꝰ puerulũ ab uno
coꝵ qͥ uelo ciũ cucurrerat capit᷑: Nec tam̃ eum
suus conp̃hensor. gladio ferire ꝓpter paruitatem
ȩtatis dignatuᷤ est: s sibi eundẽ potuĩ seruituti
reseruauit Cũq eũ ad castra reu̾tens. app̃henso
eiꝰdem equi freno reduceret. de q tã nobili p̃da exul¬
taret. erat enĩ ipse puerulus eleganti forma. mi¬

Expanded text:
gladio perimere quam captivitatis iugum sustinere, eum gladio perimere quam captivitatis iugum sustinere, eum occidere voluit. Cum igitur ut eum percuteret lanceam elevasset, puer lacrimans exclamavit, dicens: 'Noli me pungere, quia possum me super equum tenere'. Qui iniecta manu eum per brachium adprehendens super nudum equi dorsum posuit eundemque ut si posset se continere hortatus est. Puer vero frenum equi manu? arripiens, fugientes germanos et ipse secutus est. Quo conperto, Avares mox ascensis equis eos persecuti sunt; sed reliquis veloci fuga evadentibus, Grimoald puerulus ab uno eorum, qui velocius cucurrerat, capitur. Nec tamen eum suus conprehensor gladio ferire propter parvitatem aetatis dignatus est, sed sibi eundem potius serviturum reservavit. Cumque eum ad castra revertens adprehenso eiusdem equi freno reduceret deque tam nobili praeda exultaret – erat enim ipse puerulus eleganti forma, mi
Abbreviated transcription (Latin):
morata: portas forouiliensis castri aꝑuit. ⁊ ad
suã eunctoꝵ ꝙ qͥ aderant ꝑmeiẽ hostẽ intro¬
durit: Ingressi uͦ auares cũ rege suo forouiliũ.
unuisa quȩ inuenire poterant rapinis diripi¬
unt. ipsãq urbẽ incendio concremantes. uni¬
u̾sos qͦs reperant captiuoᷤ abducunt. fallacit᷑
tam̃ eis ꝓmittentes. qͦd eos unde egressi fuerat᷑
pannoniȩ infinbꝰ collocarent: Qͥ cũ in patͥã
omĩs qͥ iã in maiori ȩtate. constituti erant. langobar-¬
doꝰ. glidio ꝑimere statuunt: Mulieres uͦ ⁊ paruu¬
ios captiuitatis sorte. diuidunt: Taso gͦ ⁊. cacoseu
rodoaldus. filii gisulfi ⁊ romildȩ. cũ hanc auariũ
maliciã cognouissent. statĩ ascensis eqͥs fugã arri¬
piunt: E qͥb imus. grimoaldũ puerulũ frẽm
suũ dũ eristimaret ut pote paruulũ suꝑ equũ
currentẽ se tenere ñ posse. meliꝰ ducens ẽẽ eundẽ

Expanded text:
morata, portas Forojuliensis castri aperuit, et ad morata, portas Forojuliensis castri aperuit, et ad suam cunctorumque qui aderant perniciem hostem introduxit. Ingressi vero Avares cum rege suo Forum-Julii, universa quae invenire poterant rapinis diripiunt. Ipsamque urbem flammis concremantes, universos quos repererant captivos abducunt, fallaciter tamen eis promittentes quod eos unde digressi fuerant, Pannoniae in finibus collocarent. Qui cum patriam omnes qui iam in maiori aetate constituti erant Langobardos gladio perimere statuunt, mulieres vero et parvulos captivitatis sorte dividunt. Taso vero et Cacco seu Raduald, filii Gisulfi et Romildae, cum hanc Avarorum malitiam cognovissent, statim ascensis equis fugam arripiunt. E quibus unus Grimoaldum puerulum fratrem suum, dum existimaret utpote parvulum super equum currentem se tenere non posse, melius ducens eundem
Abbreviated transcription (Latin):
uma. glemona. uł etiã inibligine. cuiꝰ positio
omĩno inerpugnabilis eristit: Pari etiã modo
⁊ in reliquis castellis. ne hunis hoc ẽ auarib
p̃da fierent. se. cõmunier̃: Auare uͦ ꝑ om̃s fo¬
rouilianoꝵ fines discurrentes. omĩa incendiis
⁊ rapinis uastantes. forouilianũ utiq oppidũ
obsidione claudunt. ⁊ totis uirib erpug¬
nare moliunt᷑ Horũ rer idest cacanus dũ cͥca
muros armatus cũ magno eqͥtatu ꝑ ambularet.
ut qua ex parte urbẽ faciliũ erpugnare pos¬
set inqͥreret. romilda hunc de muris ꝓspicieñ.
cũ eũ cerneret iuuenili ȩtate. florentẽ meretͥr
nefaria statĩ concupiuit eũ. eiq mex ꝑ numciũ
mandauit. ut si eã in matrimoniũ sumeret.
ipsa ei ciuitatẽ cũ omĩb qͥ aderant traderet:
Qd rex barbarũ audiens. eidẽ malignitatiꝰ do¬
lo qͦd mandauerat se facturũ ꝓmisit. eãq se
in matrimoniũ spopondit acciꝑe: Illa uͦ niehil¬

Expanded text:
unia, Glemona, vel etiam in Ibligine, cuius positio unia, Glemona, vel etiam in Ibligine, cuius positio omnino inexpugnabilis existit. Pari etiam modo et in reliquis castellis, ne Hunnis, hoc est Avaribus, praeda fierent, se communivere. Avares vero per omnes Foroiulanorum fines discurrentes, omnia incendiis et rapinis vastantes, Foroiulanum oppidum obsidione claudunt et totis viribus expugnare moliuntur. Horum rex, id est cacanus, dum circa muros armatus cum magno equitatu perambularet, ut, qua ex parte urbem facilius expugnare posset, inquireret, hunc Romilda de muris prospiciens, cum eum cerneret iuvenili aetate florentem, meretrix nefaria concupivit, eique mox per nuntium mandavit, ut, si eam in matrimonium sumeret, ipsa eidem civitatem cum omnibus qui aderant traderet. Quod rex barbarus audiens, eidem malignitatis dolo quod mandaverat se facturum promisit eamque se in matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
irea hȩc tẽpora rex auariũ quẽ sua lingua
cacanũ appellant: iͣnnumera multitudine uenuiens.
uenetiarũ fines ingressus est: Huic gisulfus foro¬
ulianꝰ dux cũ langobardis qͦs habere poterat
audacter occurrit: S quãuis forti animositate.
contra inm̃sã multitudinẽ bellũ cũ paucis gere¬
ret. undiq tam̃ circũseptuᷤᷤ. cũ omĩb pene suis
extunctuᷤ est: Uxor uͦ eiꝰdẽ gisulfi nomine romil¬
da. cũ langobardis qͥ euaserant. siue eoꝵ uxorib
⁊ filiis qͥ inbello ꝑierant. intra muroꝵ se foroui¬
liani castri muniuit septa huic erant filii taso
⁊ caco iã adolescentes. rodoaldus ⁊ grimo aldus
adhuc in puerili ȩtate constituti: habebat aut̃
⁊ filias. iͦiiͦ. quarũ una apa. aliagalla uocabatur:
duarũ uͦ nomina minime retinemꝰ: Cõmminierũt
se qͦq langobardi ⁊ in reliqͥs castris quȩ ucina e¬
rant. hoc ẽ cormones. hemas. osopo. artenia. re¬

Expanded text:
Circa haec tempora rex Avarum, quem sua lingua Circa haec tempora rex Avarum, quem sua lingua cacanum appellant, cum innumerabili multitudine veniens, Venetiarum fines ingressus est. Huic Gisulfus Foroiulanus dux cum Langobardis, quos habere poterat, audacter occurrit; sed quamvis forti animositate contra inmensam multitudinem bellum cum paucis gereret, undique tamen circumseptus, cum omnibus pene suis extinctus est. Uxor vero eiusdem Gisulfi nomine Romilda cum Langobardis qui evaserant sive eorum uxoribus et filiis qui in bello perierant, intra murorum Foroiulani castri muniit septa. Huic erant filii Taso et Cacco iam adulescentes, Raduald vero et Grimuald adhuc in puerili aetate constituti. Habebat vero et filias quattuor, quarum una Appa, alia Gaila vocabatur, duarum vero nomina non retinemus. Communierant se quoque Langobardi et in reliquis castris quae his vicina erant, hoc est in Cormones, Nemas, Osopo, Artenia, Re
Abbreviated transcription (Latin):
agilulfuᷤᷤ stablicianũ notariũ suũ constantinopolim.
ad focam imꝑatorẽ: Qͥ rediens cũ legatis imꝑatoris.
ertincto mauricio eiusq filiis romanoꝵ regnum
inuadens ꝑ octo annoꝵ eurricula pͥncipatus est: Hic
rogante papa bonefacio. statuit sedẽ romanȩ ⁊ apl̃i¬
politana pͥmã se. omniũ eccłaꝵ scribebat: Itẽ alio
papa bonefacio petente. iussit in ueteri phano
qͦd pantheoii antea uocabat᷑. ablatis ydolatriȩ sor¬
ibi deinceps omĩũ fieret memoria scõꝵ: huius
tẽpore. parasini ⁊ ueneti. ꝑ orientẽ. ⁊ egyptũ
cunle bellũ faciunt. ac sese mutua cęde. ꝓster¬
nunt: ꝑse qͦꝙ ad u̾sus rẽ publicã grauissima
hunc focã heraclianꝰ qͥ africã regebat rebellauit.
atq cũ erercitu ueniens. eũ regno intaq pͥuauit:
Rẽq publicã romanã heracliuᷤꝰ eiusdẽ filius regen
dam suscepit:XXXUII.

Expanded text:
Agilulf Agilulf ad Focatem imperatorem. Qui rediens cum legatis imperatoris, est, extincto Mauricio eiusque filiis, Romanorum regnum invadens, per octo annorum curricula principatus est. Hic rogante papa Bonifacio statuit, sedem Romanae et appolitana primam se omnium ecclesiarum scribebat. Idem alio papa Bonifacio petente, jussit in veteri fano, quod Pantheum vocabatur, ablatis ydolatrae sors omnium fieret memoria sanctorum. Hujus tempore prassini et veneti per Orientem et Egyptum civile bellum faciunt, ac sese mutua caede prosternunt. Persae quoque adversus rem publicam gravissima hunc Focatem Eraclianus, qui Africam regebat, rebellavit; atque cum exercitu veniens, eum regno vitaque privavit, remque publicam Romanam Eraclius, ejusdam suscepit. 37.