comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ꝑdebat intus. Hunc itaq cũ dies mortis
egrecti e corpore urgeret. conuenert᷑ multi. ut
tã sc̃ȩ aĩȩ de hoc muncdo receclenti. suas aiãs cõmen¬
clarent. Cũq lecto illius hii qͥ ꝯuenerant om̃s as.¬
sisterent. alii ingrectientes angłos uiderunt. s dicere
aliquid nullomͦ potuert̃. alii om̃ino nichil uidert᷑.
s om̃s qui aderant. ita uehem̃tissimꝰ timor ꝑculit.
ut nullus egrediente illa sc̃a anima illie stare po¬
tuisset. Ꝙ hii gͦ qͥ uiderant. ⁊ hii om̃ino qui¬
niohil uiclerant. uno om̃s timore ꝑcussi & tͣriti fu¬
gerunt. ut palã daret᷑ intelligi. que quanta q uis
esset. quȩ illã egredientẽ animã susciperet. cuius
egressum nemo mortaliu̾ ferre potuisset .: Item.¬
es intͣ heo scienctũ ÷. quia aliquando aĩs
meritũ. ñ in ipso suo egressu ostendit᷑. post
morte uͦ certiꝰ declarat᷑. Unde ⁊ scĩ martyres ab ĩfi¬

Expanded text:
quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam daretur intelligi quae et quanta vis esset quae illam egredientem animam susciperet, cujus egressum nemo mortalium ferre potuisset. ed inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infi
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝰ multa pensari. Is nãq cum quodã die messe
ꝗͣ. sua manu sẽuerat decisam ad areã deduriss.
nichilq aliud cũ cliscipulis suis ad totiꝰ anni stipen¬
dium haberet. quidã ꝑuerse uoluntatis uir anti¬
qui hostis stimulis iustigatus. eanctẽ messem igne
subposito. ita ut erat in area accendit. Quod
factũ dũ alt aspiceret. eidẽ dĩ famulo eucurrit
⁊ muintiauit. Qd postꝗͣ inclicauit. adiunxit dicens
Ue ue. pat̾ stephane: quid łͥ contigit : Qui statun
uultu ac mente placida. illi responclit. Ue qd̵ illi
contigit. qui hoo fecit. Nã mͥ quid contigit ihe
quib eiꝰ uerbis ostendit᷑. in quo uirtutis culinne
sedebat:. qui unũ quod ĩ sũptus mundi habuerat.
tã secura ꝑdebat m̃te. magisq illi dolebat qͥ pecca¬
tũ cõmiserat. ꝗͣ sibi qui peccati illiꝰ cdampna tolera¬
bat. Hec pensabat quid ipse exteriꝰ. s culpe reus

Expanded text:
ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus
Abbreviated transcription (Latin):
& animã retididit. Ut enĩ omp̃s ds̃ osteneret.
ꝑmisit itenare . ut qͥ du ꝑ diuinitatis pacientiam
blasphemꝰ uirerat. quandoq ꝑ diuinitatis iucticiũ
blaspemaret ⁊ moreret᷑. quatinꝰ reatũ suu̾ pater
eiꝰ agnosceret. qui paruuli filii animã negligens.
ñ paruulũ peccatore̾ gehennȩ ignib nutrisset.
S uiterim hoc triste se ponentes. ad ea quȩ narra¬
re ceꝑam leti redeamus. stem luto¬
redicto eni ꝓbo aliisq religiosis utris¬
narrantib agnoui. ea que indicare audien¬
tib de uenerabili patre stephano in omeliis eu¬
uangelii euraui. Fuit &enĩ uir sicͣ isdem ꝓbus.
& multi alii testant᷑. nichil in hoo mundo possidens.
nnichil querens. solã cũ cło pauꝑtatẽ cdiligens. intͣ
adu̾sa semꝑ pacientiã amplectens. coͣuentus scłariũ
fugiens. uacare semꝑ orationi concupiscens. De qͦ
unũ uirtutis bonũ refero. ut eor hoc uno ualeant

Expanded text:
et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus. edicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant
Abbreviated transcription (Latin):
t si om̃s baptiratos infantes. atq in eadẽ
infantia morientes ingredi cȩleste regnum
credendũ ÷. om̃s tam̃ paruulos qui scilicet ĩa loqͥ
possunt regna cęlestia ingredi credenctũ ñ ⁊. quia
ñnullis paruulis euscdẽ regni celestis aditꝰ a paren¬
tib claucdit᷑. si male nutriant᷑. Nã quidã uir cuncꝰ¬
tis in hac urbe notissimus. ante trienniũ filium
habuit. annore sicͣ arbitror quinq. quẽ nimis
carnalit᷑ diligens. remisse nutriebat. Atq isclem
paruulus quod dictu graue ÷. max ut el ammo
aliquid obstitiss. maiestatẽ liꝰ blasphemare consue
teneret. sicut hii testati sunt. qui pͣsentes fuertͣ.
ens. cepit clamare. Obsta pat᷑. obsta pat᷑. Qui
clamans declinabat faciẽ. ut se ab eis in simi
patris absconderet. Qũe cũ ille trementẽ reqͥ¬
reret. quid uderet. puer adiunxit dicens. Mau¬
ii homuines uenert᷑. qui me tollere uolunt. Qui
cũ hoc dicrisset. maiestatis nomͣ ꝓtinꝰ bilasplemauit.

Expanded text:
Etsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbcarnaliter diligens remisse nutriebat, atque idem parvulus, quod dictu grave est, mox ejus animo ut aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueteneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, ens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem reqreret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pͣsumpsit occidere. contingere ñ p̾supsit occisum.
Q ui eniꝰ occidendi ausũ habuit. de oecisi cadauere
comedencli licentiã ñ accepit. quia qui culpabilis in
uita fuerat. punita inobetientia erat iã iustus eꝙ
morte. Leo gͥ qui prius peccatoris uitã necauerat᷑.
custodiuit postiodũ cadauer iusti. S Iẜ T̃R.US¬
bnem corpoꝵe. in çȩlo recipi ualeant aĩȩ iustoꝵ.
fateri possumus. neq de om̃ib negare. Ham
adhuc mansionib deferunt᷑. In quo dilationis dãpno

Expanded text:
tem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. tem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occomedendi licentiam non accepit: quia is qui culpabilis in vita fuit, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necavit, custodivit postmodum cadaver justi. CAP. 78.onem corporum in coelo recipiuntur animae justorum, fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam adh
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ñ auferet᷑ ab eo : electi ꝓculdubio ad ꝑpetuã intã
tencdunt. qͥd eis obest. si ad modicũ dure moriant᷑:
Ꝙ ÷ fortasse ñnuͣꝗͣ eoꝵ culpa licet niima. qu
in eaclẽ morte debeat resecari. Unde fit ut reꝓbi
potestate᷑ quide̾ contͣ uiuentes accipiant. s illis
morientib hoc in eis grauiꝰ uinclicet᷑. qđ contra bo¬
nos potestatẽ suȩ crudelitatis accepert᷑. sicͣ isclem
carnifer qͥ euncdẽ uenerabilem diaconũ uiuentem
ferire ꝑmissus ÷. gaudere suꝑ mortuu᷑ ꝑmissus nͣ.
qđ sac̃ qͦ: testant᷑ eloquia. Nã uir cłi contͣ samãriã
missus. qr ꝑ mobedientiã in itinere comedit. hanc
leo ĩ eodem itinere oecidit. S statim illic scriptũ
est. quia stetit leo iuarta asiũ. & ñ comedit leo¬
oe caclauere.
E x qua re ostendit᷑ quod peccatũ ĩobedientię. ĩ ipsi
fuerit morte lacratũ. quia isdẽ leo quẽ uiuen¬

Expanded text:
ejus non auferetur ab eo?--Electi qui procul dubio ad perpetuam vitam ejus non auferetur ab eo?--Electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut reprobi quidem potestatem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicetur, quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt: sicut idem carnifex qui eumdem venerabilem diaconem viventem ferire permissus est, gaudere super mortuum permissus non quoque testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem viven
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. & auru petere ceperunt. Quib
cuͣ ille diceret. se om̃imꝰ nichil habere: in iuicmũ
montẽ ab eis cluctus ÷. in quo silua ĩmense mag¬
nitutdinis stabat. ibiq̃ captiuus qͥdã fugiens. p̃ caua
arbore latebat. Vbi unus e& langobartis eluoto
glacdio p̃dictũ uenerabilẽ uirũ oceitit. Quiꝰ corpo¬
re in terrã cadente. mons om̃is ꝓtin̾ ⁊ silua con¬
cussa est. ac si se ferre nͣ posse pondus sc̃itatis eiꝰ
diceret terra quȩ tremiusset.
lius quoq ĩ marsoꝵ ꝓuintia uitȩ ualde
uenerabilis diaconꝰ fuit: quͣe inuentũ lango¬
bartdi tenuerunt. quor unꝰ educto gladio. caput
eiꝰ amputauit. S cũ corpus eiꝰ in trã caderet: ipse
qui huno capite truncauerat inmundo spũ correp¬
tus. ad pedes eiꝰ corruit: & qđ amieũ cłĩ oociclerit
ipimieo cłĩ tractitꝰ ostendit. Pe RUS¬
m̃ori. qͦs tam̃ pꝰ mort̾ẽ cuiꝰ sc̃itatis fuerut nͣ patit᷑¬
Eiustus quacũq morte p̃uentꝰ fuerit. iusticia

Expanded text:
uerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuisset. 24. Alius quoque in Marsorum provincia vitae valde venerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt. Quorum unus educto gladio caput eius amputavit. Sed cum corpus eius in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, inmundo spiritu correptus, ad pedes eius corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico Dei traditus ostendit 31. Iumori, quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuerint non compatitJustus quacunque morte praeventus fuerit, justitia
Abbreviated transcription (Latin):
tionis absorbeat : & inherentlo sp̃ui caro seruet᷑
in ꝑpetuũ. quia ⁊ ipse sp̃s mnherendo carm ser¬
uatur in dm. Quȩ tamen caro nec in reꝓbis
int᷑ supplicia ꝑfecte deficit. quia deficiendo sub¬
sistit semꝑ. ut qui sp̃u ⁊ carne peccauerunt
semꝑ essentialit᷑ uiuentes. carne ⁊ sp̃u sine fine¬

Expanded text:
at, et inhaerendo spiritui caro servetur in perpetuum, quia et ipse spiritus inhaerendo Deo servatur in Deum; quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit, ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes,
Abbreviated transcription (Latin):
cos cdies eorp nullus in hac uita remaneret. De qͥb
nimirnͣ constat. qd eos pͣdictus diꝰ famulus idetrro
auro soriptos uiderat. quia eoꝵ nomina aptid se
ficra ctͣna claritas habebat. Siõ itaq hii retelatio¬
nib potuerunt uentura cognoscere. ita nonnu̾ꝗͣ. egres¬
sure aĩẽ possunt & mysteria cȩlestia ñ ꝑ somniu. s
iugilando pͣlibare.
mmoniũ nãq monasterii monachũ bene nosti

Expanded text:
cos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus cos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium na
Abbreviated transcription (Latin):
uocationis ctie. eadẽ clade ꝑcussus. ad eatrema
decluctus est. Quod uir uitȩ uenerabilis felia
etusdẽ ciuitatis ep̃s autliens. cuiꝰ ⁊ hec relatione
cognoui ad eũ accedere stucdint. & ne mortem
timere debiusset. uerbis hunc ꝑsuasoriis confortare.
Qui ẽẽ aclhue de diuina miscdĩa longiora uitȩ
spatia pollicere cepit. S ad hec ille respondit.
cursus fui tẽpora esse cõpleta. dicens appar uisse
sibi intienẽ iuuenẽ atq epłas cdetulisse dicentem.
Aꝑi. n lege. Quib aꝑtis. asseruit quia se &r om̃s
qui eodem tempore a p̃cticto ep̃o in paschali festi¬
iitate fuerant baptizati. scriptos in eiscle̾ eplis
litieris aureis inuenit. Primũ quidẽ ut dicebat
suũ nom̃ repperit. ac dẽinde om̃ium illo ĩ tpͣr
baptizatorꝵ. Qua de re certũ tenuit. & se ⁊ illos
de hac uita. eẽ. sub celeritate migraturos. Factũq ÷
ut die eadẽ ipse moreret᷑. atq post euͣ cuncꝰti illi
qͥ baptieati fuerant ita sequuti st̃. ut intra pau¬

Expanded text:
ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra pau
Abbreviated transcription (Latin):
uł alia eiꝰ cliscipula e lectulo iacentis absesserant. &
ecce subito in platea ante eiusde̾ cellule ostium. drio
chori psallentium constiterunt. E sicut se dicebat
serts e uocib discreuisse. psalmodiȩ cantꝰ dicebant
uiri. & femine respondebant. Quꝰq ante fores cel¬
lule ecriberent᷑ celestes eaequie. sca illa anima carne
soluta ÷. Qua ad cęlũ clucta. quanto chori ꝓsal¬
lentium altius ascendebant. tanto cepit psalmodie¬
cantꝰ lenius aucdiri. quousq n eiꝰdem psaltuodie so¬
nitꝰ. e ocloris suauitas elongata finiret᷑. Item¬
ontuꝗͣ. uͦ in consolatione egrettientis aĩs.
ipse apparere solet auc̃tor ac retributor uite.
Vnde ⁊ hoc quod de tarsilla amita mea in omeliis
euuangłii cticrisse me recolo replicabo. Que intͣ duas
alias sorores suas uirtute continue orationis. gra¬
uitate uitȩ. singularitate abstinentiȩ. ad culm̃ sc̃ita

Expanded text:
 alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. unquam vero in consolatione egredientis animae ipse apparere solet auctor ac retributor vitae. Unde et hoc quod de Tharsilla amita mea in Homiliis Evangelii dixisse me recolo replicabo; quae inter duas alias sorores suas virtute continuae orationis, gravitate vitae, singularitate abstinentiae, ad culmen sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
resisterat. que eum deorsum trahebant. S in
illo. arbitris ecanme quid in eo uieerit. n⁊ nos
& eum qui uidit ⁊ reuocatus ÷ latet. Constat
tam̃ quia isclẽ stephanus postꝗͣ. sicut suꝑius nat¬
raui. ⁊ inferni loca uidit. ⁊ ad corpꝰ rediit.
ꝑfeote uitã minime correarit. qui post multos
annos de corpore adhuc ad certam̃ uitę ⁊ mortis
eriit. Qua dere colligit᷑. quia ipsa quoq ĩferni
supplicia cum demonstt̾at᷑ : aliis hoc ad acdiutoriu
aliis uͦ ad testimoniu fiant. ut isti uideant mala
quȩ caueant. illi uͦ eo amplius puniant᷑. qͦ ĩfirni
supplicia nec uisa ⁊ cognita uitare noluert᷑.¬
quod in amenis locis ouiusciã domꝰ laterculis aureis¬
ectificari uidebat᷑. Ridiculũ ÷ ualde si credimꝰ.
quod in illa uita metallis talib egeamus. Sregorus¬

Expanded text:
restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis iit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare noluerquod in amoenis locis cujusdam domus laterculis aureidificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc metallis talibus egeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
fatebatur. qui ad p̾dictum pontẽ ueniens. tanta
ꝑ eũ atittoritate transit. quanta .i. hic sinscerita¬
te uiarit. In eodem quoq ponte. hunc qũe pͣdixi
stephanũ se recognouisse testatus ÷. Qui dũ tran¬
sire uoluisset. eius pes lapsus ÷. ⁊ ex mettio cõr¬
pore iã eatra pont̾ẽ deiectus. a quibusdã teterri¬
mis uiris e& flumine surgentib. ꝑ caxas deorsũ
atq a quibusclam albatis ⁊ spetiosissimis uiris cepit
ꝑ brachia sursum trabi. Cumq hoc luctamͣ esset.
ut hunc boni spͣs sursum. mali deorsum trahe¬
rent. ipse qui hec uidebat ad corpus reuersus ÷
& qͥo de eo plenius gestum sit. minime cognouit.
Qua in re de euisclem stephani uita dat᷑ intelli¬
gi. quia in eo mala carnis euͣ elemosinaruͣ oꝑati¬
one cerͣbant. Qui enim ꝑ conis cleorsum. ꝑ
brachia trahebat᷑ sursum. patet nimirũ quia
& elemosinas amauerat. ⁊ carnis uitiis ꝑfecte ñ

Expanded text:
fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis non nulla habitacula. s alia erurgentis
fȩtoris nebula tangebant᷑. alia autẽ exurgens fetor
ã flumine minime tangebat. Hec uͦ erat ĩ pͣdicto
transire. in tenebroso fetentiq flutuo laberetur.
Iusti uͦ quib culpa non obsisteret. securo ꝑ eun
gressu ac libero ad amena loca ꝑuenirent. Ibi se
&ũ petrum ȩccłiasticȩ familiȩ maiorẽ. qui ante
quadriennium defunctus ÷. deorsũ positũ ĩ locis
teterrimis magno ferri pondere ligatũ ac dep̃s¬
sum uidisse confessus ÷. Qui dũ reguirerit car
ita essit. ea se ddixit audisse quę nos qui eñ ł hac
ȩocłiastica domo nouimꝰ scientes eꝰ acta recolunt
Dictum namiq est. Hec idcireo patitur. quia si qͥo
ei ꝓ facienda ultione iubebat᷑. ad inferendas plagas
plus e& crudelitatis desiderio. quã obedientia ser¬
uiebat. Quod sic fuisse. nullus qui eũ nouit igno¬
rat. Ibi se &̾ quendam peregrinũ pͣsbiterũ uidisse

Expanded text:
fluminis nonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fluminis nonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fetoris nebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor a um transire, in tenebrosum foetentemque fluvium laberetur: justi vero quibus culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena pervenirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hanc urbem clade uehemtissima depopulauit.
in qua & corporali uisu sagnte çęlitꝰ uenire. & sin¬
gulos quosq ferire uidebant᷑. sicut nosti stephanus
idem clefunctus est.
uidam uero miles in hac eadem nr̃a urbe
ꝑcussus ad extrema ꝑuenit. Qui ecluctus ẽ
corpore. eranimis iacuit. s citius rediit. & quȩ
res eadem ai multis in notuit. quia pons erat
sub quo niger atq caliginosus fetoris intolerabilis
nebulam exalans fluuius decurrebat. Transacto
autẽ ponte amena erant prata. atq uirentia odo¬
riferis herbarũ florib ornata. in quib albatoꝵ
hominũ conuenticula. e̾ẽ. uidebant᷑. Tantꝰq ĩ loco
eodem odor suauitatis inerat. ut ipsa suauitatis
flagrantia illic deambulantes habitantesq satiaret.
plene. Ibi quedã uire potentię edificabat᷑ domus.
quȩ aureis uidebat᷑ latͣculis constru. s cuiꝰ esset
non potuit agnosci. Erant uͦ suꝑ ripam pͣdicti

Expanded text:
quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Stephanus idem defunctus est. Quidam vero miles in hac eadem urbe ercussus ad extrema pervenit. Qui eductus e corpore exanimis jacuit, sed citius rediit, et quaeres eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte amoena erant prata atque virentia odoriferis herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in loco eodem odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiaret. plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
duritiȩ .ẽ. ipsa quoq pęnarũ ostensio. eque oib itilis¬
non est.
am illustris uir stephanus quẽ bene nosti. de
semet ipso mͥ narrare consueuerat. qr ĩ constan¬
tinopolitana urbe ꝓ quadã causa demorat᷑. molestia cor¬
poris suꝑueniente defunctus ÷. Qũq mecdicꝰ atq
pignentarius ad operienclum eũ atq condiendũ essei
quesitus. & diȩ eodem minime inuentꝰ. subsequenti
nocte iacuit. corpꝰ inhuaatũ. Qui ductus ad t̃fertii
loca. uidit multa quȩ prius audita ñͣ credidit. Sed
cum pͣsicdenti illic iudici pͣsentatus fuisset. ab eo
receptus non est. ita ut cdiceret non hunc deduoi.
s stephanũ ferrariũ uissi. Qui statim recductus in
corpore ÷. n stephanꝰ ferrarius qͥ uirta eũ habitabat
eadem hora cdefunctus ⁊. Sioq ꝓbatũ est uera fuisse
uerba quȩ audierat. duͣ hec effectus mortis socmon.
strauit. Ante triennnium quoq in hac pestilentia

Expanded text:
duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilisduritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente nocte corpus jacuit inhumatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus ferrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia
Abbreviated transcription (Latin):
narrante didicerat. prius ꝗͣ herenũ peteret. mo¬
lestia corporis intͣueniente defimctus ÷. S ꝓtinus
corpori restitutus. inferni se sapplicia adq ĩ numera
loca flammarũ uidisse testabat᷑. Qui &̾ quoscłam
hiuꝰ scti potentes. in eisde̾ suspensos se uidisse narra¬
uit. Qui cũ iaͣ deductus ess. ut illuo ⁊ ipse mer¬
geref᷑. subito angłm chorusoi babitꝰ appariusse fatebat
qui eũ in ignẽ mergi ꝓhiberet. Qui c̃ dirit. Fgidcit
& qualit᷑ tͥ post hec uiuendũ sit caufissime attende.
Postꝗͣ hano uocẽ paulatim recalescentib membris ab
etͣne mortis somno euigilans. cuncta quę etrca illum
fuerant gesta narrauit. Tantisq se postmodũ in uigiliis
ieiuniisq constr̃ixit. ut inferni eũ uidisse ⁊ ꝑtimu¬
isse tormenta &̾ si taceret lingua. conuersatio loqueret᷑.
Quippe cui omp̃is cłi mira largitate in morte actũ :
ne mori debuiss. S quia humanũ cor grauis ualde

Expanded text:
narrante didicerat, priusquam eremum peteret, monarrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci hai eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere,  qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ izanioꝵ fasciculos ad cõburendũ ligant. Pe ⁊ RUS.
Dinquisitionẽ meã responsionis satisfactione
patuit causa rationis. S quidnã ÷ queso te. quod
ñ nulli quasi ꝑ errorẽ extrahunt᷑ e corpore. ita ut
facti ecranimes recdeant. ⁊ eor quisq audisse
se dicat. quia ipse ñ fuerat. qͥ erat iussus deduci:¬
oc cũ fit petre. si bene ppendit᷑. Gregorius.¬
ñ error s ammonitio ÷. Stiꝑna enĩ pietas
eir magna misccłiȩ suȩ largitate disponit. ut non¬
nulli &̃ post eritũ repente ad corpus redeant.
& torm̃ta inferi quȩ audita ñ crediderant. saltẽ
iusa ꝑtimescant. Nam quidã illiricianus monacħ
qͥ in hac urbe mecũ in monasterio uiuebat. mͥ narra¬
re consueuerat. quia quodã tempore cũ adhuo in
heremo mors ret᷑ agnouerit. quod petrus quidam
monachus eio regione ortꝰ hyberie qͥ ei in loco uaste
solitudinis cui enasa nom̃ ÷ inherebat. sicut ipso

Expanded text:
zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deducioc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelio dicit. In domo patris mei. mansiones
tudine etͣua non esset. una potius mansio quã
multȩ essent. Multe gͦ mansiones sunt. in quib
& distincte bonor orilines. ⁊ ꝓptͣ meritor consor¬
tiũ cõmunit᷑ letent᷑. D& tamen unũ denariũ ot̃s
laborantes accipiunt. qui in multis mansionib dis¬
tingunt᷑. quia ⁊ una ÷ beatitudo ꝗͣ illic ꝑcipiunt.¬
& dispar retributionis qualitas ꝗͣ ꝑ oꝑa diuersa
consequunt᷑. Quȩ nimirũ ueritas. iuclicii sui diẽ
denuntians ait. Tuno dicã messorib. Colligite
tirania.  alligate ea fasciculos ad cõburetdum.
Messores quippe angłi. tizania ad cõbur encdã.
in fasciculos ligant. cuͣ pares parib in torm̃tis
similib sociant. ut suꝑbi cum suꝑbis. lucuriosi
cũ lururiosis. auari cũ auaris. fallaces cũ fallaer
gͥ similes in culpa ad tormenta similia aclducunt᷑.
qui ⁊ eos in locis penalib angłi deputant. quasi

Expanded text:
Evangelio dicit: In domo Patris mei multae mansEvangelio dicit: In domo Patris mei multae mansna retributio non esset, una potius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus et distincti bonorum ordines propter meritorum consortium communiter laetentur; et tamen unum denlaborantes accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
clienti aĩȩ̨ nauis apparuit. uel cur se duci ad
siciliam moriturus p̾diait.SRESORIUS¬
nima uehictilo non eget. S miru nͣ ÷. si ad¬
huo homini in corpore posito illud apparuit.
Auci testatus est. quid sentiri aliud potest. nͥ qd pre
ceteris locis in eiꝰ t̾re insulis eructuante igne tor¬
mentor ollȩ patuerunt. Quȩ ut solent narrare
qͥ nouert᷑ la ratis coricue sinib excrescunt. ut qͣnto
exurentdos colligi. tanto i⁊ eacdẽ torm̃toꝵ loca am¬
plius uideant᷑ aperiri. Quod omp̃s ds ad correpti.¬
onẽ uiuentiuͣ in hoc mundo uoluit ostendi. ut¬
mentes infideliũ quȩ inferni torm̃ta. eẽ. ñ credunt.
tormentor loca uicdeant. quȩ audita credere re
cusant. Quod uͦ siue electi sea repbi quoꝵ cõmu¬
nis causa in oꝑe fuerit. ad loca &̃ comunia deducunt᷑.¬
ueritatis nobis uerba satisfacerent. & si exempla
deessent. Ipsa quippe ueritas propt᷑ electos in

Expanded text:
dienti animae navis apparuit, vel cur se ad dienti animae navis apparuit, vel cur se ad Siciliam duci moriturus praedixit? GREGOR. Anima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, o se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod omnipotens Deus ad correctionem viventium in hoc mundo voluit ostendi, ut infideles, qui inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere rcusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in oVeritatis nobis verba satisfacerent, etiam si exempla deessent. Ipsa quippe Veritas propter electos in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uade cittus & dic stephano optioni ut concitꝰ
ueniat. quia etce nauis parata ÷. ut ad siciliã duci
debeamus. Cumq hc̃ puer insanire crederet. & obe¬
dire recusaret. cepit ille uehemͣt᷑ inminere dices.
Uate . ii nuntia illi quod dico. quia nͣ insanio. Egres¬
sus ⁊ puer ut ad stephanuͣ ꝑgeret. Cumq in mediũ
itmeris uenisset. ei alius quidã obuiã factus ÷. qͥ hͣc
reqͥsunt dicens. Quo uacdis : Qui respondit. Ad ste¬
phanũ optionẽ a dño meo missus sum. Ad quę u̾ba¬
ille ꝓtinus dixit. Ab eo uenio. s ante me hac hora
defunctus ⁊. Reuersus est uͦ puer ad eumorphiũ
dnm suum. & euͣ ia mortuũ inuenit. Sicq factũ :¬
ut ctñͣ altͣ alt̾i obuiã uenit. & ea mectio itinere pter
reuersus ÷. ut ex mͣsura spati potuisset colligi.
qđ uno momͣto utriq fuerant uocati. IE T RUS.
erribile ÷ ualde quod tłr. S queso te. cur eg̃re¬

Expanded text:
dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, quia uno momento utrique fuerant vocati. PETR. Terribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egre
Abbreviated transcription (Latin):
rio uita continebat. hodie quartus ÷ dies quod ea
hac luce subtractus ÷. Cumq fr̃s qui uenerant
studiose requirerent qualit᷑ dictus fuiss. respondert᷑
Ursus. Qui uocationis eius horã subtilit᷑ reqͥrentes.
ipso eũ mom̃to cognouert᷑ exisse de corpore. quo ꝑ
iohannẽ qͥ apud. eos defuncꝰtus ÷ fuerat uocatus.
Qua ex re colligit᷑. quia utroreq par fuit meritũ
eisq datũ est. ut in una equalitate socialit᷑ uiuerent
quib ẽ corpore contigit socialit᷑ eꝙire.
ed neq hoo sileam. quod ctũ ad huo laicus uiuerẽ
atq in domo mea quę mͥ in hac urbe ex iure patris
obuenerat manerem. de quibuscdã uicinis meis me con-¬
tingit agnouisse. Quedã namq iuata me uidua galla
cticebat᷑. Hec eumorphium noĩe iuuene̾ filiu̾ habebat.
a quo non longe quidam stephanus qui in numero
optio fuit habitabat. S isdem eumorphus ad extre¬
ma uitȩ ueniens uocauit pueru̾ suñ. eiq pͣcepit

Expanded text:
c monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex c monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ueniens. misteriũ dominici corporis & sanguinis
accepit. Uocatisq fr̃ib coram se psallere p̾cepit. qͥb
tam̃ antiphonã ipse ꝑ semet ipsum de semet ipso t̃posuit
dicens. Aꝑite mͥ portas iusticiȩ. ⁊ ingressus in eas
confitebor dño. hec porta dñi iusti intrabt᷑ ꝑ eã. Cũq
corã eo asfistentes psallerent. enissa subito & ꝓlucta
uoce clamauit dicens. Urse ueni. Quod moa ut
diait. eductus ec corpore mortalẽ uitã finiuit. Mi.¬
rati sunt fr̃s. qͥ hoc quod moriens ft̾ clamauerat igno¬
rabant. Quo defuncto in monasterio facta ⁊ magna
tristicia. Quarta autẽ die quoddã fr̃ib necessariũ
fuit. ut ad monasterui aliud positũ longe transmitte¬
rent. Illuo gͥ euntib fr̃ib. om̃s eiusdem monasterii
monachos tristes uehement᷑ inuenerunt. Quib cũ
dicerent quid habetis. quod uos in tanto merore
depͥmitis: Respondert᷑ dicentes. Loci huiꝰ desolatio¬

Expanded text:
mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas jusconfitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolatio
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣ religiosus uir.⁊ uitȩ ualde uenerabilis
cũ ante quattrienniũ moreret᷑. scĩ religiosi uiri alu¬
qui pͣsentes fuere testati sunt. in hora sui exitꝰ ionã
eosq dños suos ex nomine clamare. Quos cdu ad se
uenisse diceret. & depͣssis luminib eis reuerentiȩ
obsequiũ pͣberet : ex carne deductus. eͥ. Qua in re
aꝑte dat᷑ intelligi. quȩ erit in illa incorruptibili
uita noticia. si uir iste ad huc in carne corporali¬
& corruptibili positus. ꝓphas scos quos nimrũ nͣꝗͣ
iuiderat agnouit. Solet autẽ plerũq contingere.
ut egressura anima eos &̾ recognoscat. cum quib
uenerabilis eleutheriꝰ senem. de quo ĩ p̃eedenti
libro multa narraui. in monasterio suo germanũ
frẽm iohannẽ uomine se habuisse ꝑhibuit : qui anͣ
dies quatuordecĩ suũ frͣib ecritũ pͣdirit. Cumq
decrescentes cotidie cõputaret dies. ante triduu qͣ.
uocaret᷑ ex corpore febre correptus est. Ad horã uero

Expanded text:
alde laudabilis, cum ante hoc quadriennium moreretur, sicut religiosi alii qui praesentes fuerunt testati sunt, in hora exitus sui Jonameosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibvidit, agnovit. Solet autem plerumque contingere, ut egressura anima eos etiam recognoscat cum quibus venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio. quod nẽ aĩarũ sola. postinodũ u cr
corpoꝵ beatitudine ꝑfruent᷑. ut in ipsa qͦ. carne
gaudeant. in qua dolores ꝓ dño eruciatꝰq ꝑtulerunt.
Pro hac quippe geminata eor gła scriptã ⁊. In tͣra
sua ditpplicia possidebunt. Hino cͣ ante resurrecti¬
onis diem de scoꝵ animab soriptũ est. Date sunt
illis singule stole albȩ. & clictũ ÷ illis. ut requies¬
cerent tempiis adhic moclicũ. donec impleat᷑ numerꝰ
conseruors & fr̃m eore. Qui itaq nunc singulas
acceperunt. binas in iudicio stolas habituri st̃: qr

Expanded text:
in judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero corporum beatitudine perfruantur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt. Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae albcerent ad modicum tempus , donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum. Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsciant᷑. ex his colligere possumꝰ. quȩ apud nos
gesta in monasteriis scimus.
N monasterio & enĩ meo. quidã fr̾ anͣ decenniũ
gerontiꝰ dicebat᷑. Qui cum graui molestia cor̾poris
fuisser dep̾ssus. in uisione nocturna albatos uitos
& clari om̃imodo habitus. in hoc ipsũ monasteriũ
descendere de suꝑiorib asperit. Qui dũ corã
lecto iacentis assisterent. unꝰ eoꝵ diarit. Ao hoc
uenimus. ut de monasterio gregorii quosdã fr̃s
in militiã mittamꝰ. Atq alteri p̃cipiens adiunrit.
Seribe marcellũ. ualentimanũ. agnellũ. atq alios
quoꝵ minc minime recordor. Quib expletis.
certus reciditꝰ pͣcdictus fr̾ ille. facto mane ĩno
quos se a̾ denuntiauit esse sequuturn᷑. Cũ die
alio pͣdicti frt mori ceꝑunt. atq sub eodt᷑ ordine
se in morte segauti st̃. quo fuerant ĩ descriptione
nominati. Ad extremñ uͦ & ipse obiit. qui eosdem
fr̃s morituros preuidit.

Expanded text:
praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime recordor. Quibus expletis acertus redditus praedictus frater, facto mane innotquos se etiam denuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit.
Abbreviated transcription (Latin):
s ante paululũ ꝗͣ moreret᷑ uocauit puerũ. parari
sibi uestim̃ta ad ꝓcetlentlũ iussit. Quͣe dũ puer
quasi insanire cerneret eiq minime obediret: sur¬
recrit. uestimento se incluit. n ꝑ uiã appiã. ad
beati sirti eccłiam se. ẽẽ. ꝓcessurũ diarit. Cũq pꝰ
modicũ ingrauescente molestia ess defunctas. delibe¬
ratũ fuerat. ut aptid beatũ ianuariũ martyrẽ
p̃nestina urbe eiꝰ corpꝰ poni debuisset. S quia lon¬
guͣ hoc his qui funus eiꝰ curauerant uist̃ ÷. re-¬
pente orto consilio. exreuntes cum eiꝰ fimere ꝑ
uiã appiã nescientesq ille quid dixerat. ĩ ipsa
eũ eccłia qua pͣticrerat posuert̃. Q cũ eundẽ
uirũ curis scłarib obligatũ. lucrisq tͣrenis ĩhian¬
te fuisse nouerimꝰ: unde hoc pͣcticere potuit.
nͥ quia io quod futurũ erat eiꝰ corpori. ipsa uis
animȩ ac subtilitas p̾iudebat. Quod autẽ sepe
Q reuelationib agit᷑. ut a morituris futura

Expanded text:
 antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ejus curaverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia qsque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a morituris futura
Abbreviated transcription (Latin):
citius ad futurũ. Cum iam tempꝰ refectionis in¬
cõberet. atq diei hora tardior excreuisset. ue¬
nerandus epͣs. de illoꝵ potius quã de fua salute
sollicitꝰ. eos qui aderant ammonuit. ut cũ suo¬

Expanded text:
citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incitius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Ecce uenio. ecce uenio. Atq int̾ hec u̾ba
animã redelidit. & quia ueracit᷑ sco̾s aplo̾s uide¬
rat. eos & sequendo testatus : Quod plerũq
contĩgit iustis. ut in morte sua. sc̃oꝵ pͣcellentiũ
uisiones aspiciunt. ne ipsam hora mortis suȩ
penalem sententiã ꝑtimescant. S dũ eor.m̃ti
int᷑noꝵ ciuiũ societas ostendit᷑ : a carnis suę co¬
pula sine doloris .⁊ formictinis fatigatione soluant᷑.¬
uadere neq hoᷤ fileam.
quod ꝓb om̃ĩpotentis cłi famulus qui nunc
in hac urbe monasterio p̾sto ÷. qđ appellat᷑ reatini
tle ꝓbo patͣno suo reatinȩ cuutatis ȩp̃o mͥ narrare
consueuit dicens. quia ꝓpinquante uitȩ eiꝰ tͣmino
eũ grauissima depͣssit egritudo. Cinꝰ patͣ nomine
macrimus. pueris cireuquaq transmissis colligere
medicos. studuit. si fortasse eius molestiȩ subuerure
potuissent. S congregati. er uicinis locis undiq
medici. a tactu uenȩ demntiauerunt eiꝰ exitũ

Expanded text:
nio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantQua de re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum