comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secũ dño ꝑsequentib terribiliter
intonantem. duri ceruice & incircũ¬
cisĩ cordib & auribus uos semper
sp̃ui scõ restitistis. Si ergo inerrcum¬
cisi cordibus & aurib stnt. qui spͣs
sciͣ monitis resistunt: est utiq cor¬
diũ & auriũ circu̾cisio. & si est cor¬
drum & auriũ: est & om̃iũ exteri¬
oris interiorisq hominis nr̃i sensu¬
um. Qui em̃ uiderit muliere̾ adcon¬
cupiscendũ eam. qui habuerit ocu¬
los sublimes. huius incireu̾cisus est
uisus. Quib uoce ueritatis dicitur:
qui est ex dõ uerbũ dĩ audit. prop¬
terea uios non auditis quia ex dõ
non estis: incircũcisi sunt aurib.
incircu̾cisi lingua & manibus. quoꝵ¬
dex
tatis: qui locuntur pacẽ cũ ꝓximo
suo. mala autẽ sunt in cordibus eoꝵ:
& dextera eoꝵ repleta est munerib.
Incircũcisi sunt gustti: quos ꝓpheta
redarguit dicens: ue qui potentes
estis adbibendum uinũ. & uiri
fortes admiscendam ebrietatem.

Expanded text:
se cum Domino persequentibus terribiliter se cum Domino persequentibus terribiliter intonantem: Duri cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt auribus, incircumcisi lingua et manibus suntdexr pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum, et dextera eorum repleta est muneribus. Incircumcisi sunt gustu, quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem .
Abbreviated transcription (Latin):
interioris sui hominis affectus ad
benedicendũ dnm̃. recordansq om̃s
eius recributiones excitans. qui re¬
dimit deinteritu inquit uitã tuã.
qui satiat in bonis desideriũ tuũ.
qui coronat te in miseratione & mi¬
sericordia: renouabitur sicut aquilȩ
utuentus tua. Et idco necesse est fr̃s
cisionis desideramus p̃mia ꝑtinge¬
re. curemus interim primitiue
citio fit subire remedia. Deponamꝰ
scdm pristinam conuersationem
uetere᷑ hominẽ. qui corrũpitur
socłm desideria erroris: renouem᷑¬
spũ mentis nr̃e. & induamus notiũ
hominẽ qui scd̾m dm̃ creatus est in
iustitia & scĩtate ueritatis. Neq au¬
dientes circũcisionẽ in uno corporis
nr̃i mẽbro nos castigare sufficere cre¬
damus: sed sicut idem alibi monet
apłs. mundemus nos ab om̃i labe &
inquinamento carnis & sp̃s. ꝑficien¬
tes scificationẽ in timore dĩ. Relega¬
mus acta apłoꝵ: uideamus beatissi¬
mũ ꝓthomartyrẽ stepbanũ. iudeis

Expanded text:
interioris sui hominis affectus ad interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit de interitu, inquit, vitam tuam, qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae juventus tua. Et ideo necesse est, fratcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivaecitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemstrae, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei ; relegamus Acta apostolorum, videamus beatissimum protomartyrem Stephanum Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
Aumaulno radlam in atriis domꝰ
uqui dempas elestis introitus. illa dies
octaua qua circũcisio celebratar in¬
dicat. Sex eteñi sunt huius scłi eta¬
tes notissimis tempoꝵ distincte ar¬
ticulis: in quib pro dõ laboribus
insistere. & pro adipiscenda requie
sempiterna ad tempus operari neces¬
se est. Septima est etas. non in hac sed
in alia uita quiescentiũ usq ad t̾epus
resurrectionis animarũ. Octaua
autẽ etas. ipsa est dies resurrectio¬
nis sine ullo temporis fine beata:
quando uera om̃imode circũcisio¬
nis gła coruscante non ultra corpꝰ
quod corrũpitur aggrauat animã.
non terrena inhabitatio deprimit
sensum. multa cogitantem: sed corpꝰ
iam incorruptibise lecficat aminã.
e subleuat celestis inhabitatio totũ
hominẽ uislomi sin conditoris in¬
herentem. Cutus ȩterni diei beati¬
tudine̾. ꝓpheta i illo cuius supra
meminimus psalmo consequenter
exponit: animã suã & ipse & om̃s

Expanded text:
Vota mea Domino reddam in atriis domus Vota mea Domino reddam in atriis domus mum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
peccata contigerunt. & ab ista morte
saluare non omittit. psalmista testan¬
te qui ait. qui ꝓpitius sio om̃ib ini¬
quitatib tuis. qui sanat om̃s languo¬
res tuos. Dimissis quippe om̃ib mi¬
quitatib nr̃is: ad integrum omnes
languores nrͣi sanabuntur: cũ resur¬
rectionis apparente gła nouissima
iniica destructa fuerit mors. Et
hec est uera plenaria nr̃a circũcisio
cũ indie iudicii cunctis simul animȩ
carnisq corruptionib exuti. morx
ꝑacto iudicio adiudendam ꝑpetuo
creatoris nr̃i faciem. ausat gni cȩ.¬
paruulos circnͣcisosi ad demplũ dm̃
hierusolimã. cũ laudib hostiarum mu¬
nus acceptabile desirri. Uera enim
cireu̾cisine purgatus. templũ dñi cũ
munerib ingredicur: qui gła resur:¬
rectignis ab om̃i labe mortalitatis ex¬
coctas. cum bonoꝵ frcictibus operum
suꝑui ciuitatis gaudia sempiterna
staͥntirupisti inquiens inneula
mntib sacinficabo hostiam laudis.

Expanded text:
peccata contigerunt, et ab ipsa morte peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coeparvulos circumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis.
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc usq. ad finẽ firmũ intemera¬
tumq seruare contendant: gau¬
dentes in se illud isaie uaticiniũ
esse cõpletũ: & seruos suos uocabit
nomine alio. hoc est nomine xpia¬
no. quo nunc om̃s serui xp̃i se de¬
lectantur insigniri. Neq. enim
fieri. Unde ꝓpheta consequenter
adiungit. in quo benedicendus est¬
suꝑ terram benedicetur in dño
amen. Dicit & alias de codem multi.¬
plicandam etiã de gentibus eccłam
alloquens. uidebunt gentes iustum
tuũ. & cuncti reges inclitũ tuũ: &
uocabitur tibi nomen nouuͣ. quod
os dm̃ locutũ est. Quare autem
puer qui natus est nobis. filtus qui
ut a nobis possit intelligi. sed solliq¬
ta ac uigili egit intentione. ut eniͣ
nos possimus eiusdẽ nominuis parti¬
cipatione saluari. Legimtis quippe
angelo interprȩtante. quia ipse
saluũ faciet popłm suũ apeccatis
eoꝵ. Et indubitanter credimus ac
sꝑamus: quia qui a peccatis saluat.
ipse etiam acorruptionib quȩ ob

Expanded text:
et hoc usque ad finem firmum intemeraet hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enimfieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges inclytum tuum. et vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini locutum est . Quare autem puer qui natus est nobis, et  Al. omut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob
Abbreviated transcription (Latin):
abralȩ semen estis. scdm ꝓmissionem
heredes. Et sarimnquit icorem tiam
non uocabis sarai sed saram: idest non¬
uocabis principe̾ mea̾. sed principe᷑.
uidelicet aꝑte docens. ut eam quȩ
tante fidei particeps & socia facta est.
non ꝓprie princim domus. sed ab.¬
solute principe᷑ idest omtũ recte cre¬
dentiũ feminarũ uocaret. & intellige¬
ret esse parente᷑. Unde beatus apłs patrũ
credentes degentib feminas. ad humi¬
licatis. castitatis. & modestis uirtutem
ꝓuocans. eiusdẽ matris nr̃x sacre de.¬
bita cũ latide meminit. Dicut sara
inquit obȩdiebat abrahe dñm cum
uocans. cuius estis filie benefacientis.
& non timentes ullam ꝑturbatio¬
nem. Hec dilectionem ur̃am fr̃s
ammonere curauimus: ut singuli
ur̃m meminerint etiam se ipsos
ꝑcepta fide xp̃i cũ patriarchis no¬
minis excelsi meruisse consortiũ :
se ꝑcepta in xp̃o purificatione bap¬
tismi salutaris diriuatũ a nomine
xp̃i gaudeant mutasse cognomen.

Expanded text:
Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Et Sarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen,
Abbreviated transcription (Latin):
brachio fortitudinis suȩ. Si dedero
triacũ tuũ ultra cibũ inimicis
tuis. & si biberint filu alieni uinuͣ
tuũ. in quo laborasti. quia qui con¬
gregabunt illud comedent. & lau¬
dabunt dñm. & qui conportant
illud: bibent in atrus scĩs meis.¬

Expanded text:
ro triticum tuum ultra cibum inimicis tuis et si biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti quia qui congregabunt illud comedent et laudabunt Dominum et qui conportant illud bibent in atriis sanctis meis
Abbreviated transcription (Latin):
quia glorificabit te. & edificabt᷑
filii peregrinoꝵ muros tuos.
reges eoꝵ ministrabunt tibi. In
indignatione eñi mea ꝑcussi te.
& in reconciliatione mea misertꝰ
sum tibi. Et aperientur porte tue
tugiter die ac nocte. & non clau¬
dentur ut afferatur ad te fortitu¬
do gentiũ. & reges eoꝵ adducant᷑.
Gens eñi & regnum quod non ser¬
uierit tibi: peribit. & gentes solitti¬
dine uastabuntur. Gła libani ad te
ueniet. abies & buxus & pinus si¬
mul adornandũ locum scĩficatio¬
nis mee. & locũ pedũ eoꝵ glorifi¬

Expanded text:
quia glorificabit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione enim mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur porte tue iugiter die ac nocte - et non claudentur. Ut afferatur ad te fortitudo gentium: et reges eorum adducantur. Gens enim et regnum quod non servierit tibi peribit: et gentes in solitudine vastabuntur. Gloria Libani ad te veniet et abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificationis mee: et locu
Abbreviated transcription (Latin):
tia egrediemini. & in pace deduce¬
mini. Montes & colles cantabunt
coram uobis laudem. & omͣia ligna
regionis plaudent manu. Pro sali¬
tinca ascendet abies. & ꝓ urtica cres¬
cet myrtus. Et erit dñs nominatus
in signũ ecernũ. quod non auferet᷑.¬

Expanded text:
ini, et in pace deducemini. Montes et colles cantabunt coram vobis laudem, et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliuncula ascendet abies, et pro urtica crescet myrtus. Et erit Dominus nominatus in signum aeternum, quod non auferet
Abbreviated transcription (Latin):
cameloꝵ oꝑiet te : dromedarii
madian & epha. Om̃s de saba
uenient aurũ & thus deferen¬
tes. & laudem dño adnuntian¬
tes. Om̃e pecus cedar congrega¬
bitur tibi. arietes nabaioth mi¬
nistrabunt tibi. Offerentur
suꝑ placabili altari meo. & do¬
mu̾ maiestatis mee glorificabo.

Expanded text:
m operiet te: dromedarie Madian et Eva. Omnes de Sabaa venient aurum et tus deferentes: et laudem Domino adnuntiantes. Omne pecus Cedar congregabitur tibi: arietes Nabahot ministrabunt tibi. Offerentur super placabili altari meo: et domus maiestatis mee glo
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ mortem transitur adintam.
cum omnẽ humilitatis nr̃e infir¬
mitatẽ ille susceperit. in quo si in
confessione & dilectione ipsius ꝑ¬
manemus. & qđ uicit uincimus.
& qͦd ꝓmisit accipimus. quia siue
ad facienda mandata. sine ad ad¬

Expanded text:
et per mortem transitur ad vitam: et per mortem transitur ad vitam: cum omnem humilitatis nostrae infirmitatem ille susceperit, in quo si in confessione et in dilectione ipsius permaneamus, et quod vicit vincimus, et quod promisit accipimus. Quia sive ad facienda mandata, sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
eccinerunt. Ipsum audite. qui¬
mundũ sanguine suo redemit.
qui diabolum ligat. & uas eiꝰ rapit.
qui peccati cyrographum & p̃ua¬
ricationis pacta disrupit. Ipsum
audite. qui uiam aperit ad celũ.
e ꝑ crucis supplicium gradus
uobis ascensionis parat. ad regnũ.
Quid trepidatis redimi. quid paue¬
tis scĩ liberari: Eiat quod me uo¬
lente uult xp̃c. Abicite carnalem
formidinẽ. & fideli uos armate
constantia. Indignum est. ut in
saluatoris passione timeatis. quod
ipsius munere nec in ur̃o fine me
tantum utilitatem dicta sunt. qui
ea ꝓpriis aurib audierunt: sed
in illis tribus apłis uniuersa eccła
didicit. quicquid eoꝵ & aspectus
uidit. & auditus accepit. Confir¬
metur ergo scdm pͣdicationem sa¬
cratissimi euangłu om̃iũ fides. a
nemo de xp̃i cruce ꝑ quã mundus
redemptus est erubescat. Nec ideo
quisquã aut pati ꝓiustitia timeat.
aut de ꝓmissoꝵ retributione diffi¬
dat. quia ꝑ laborem ad requiem.

Expanded text:
cecinerunt. Ipsum audite, quicecinerunt. Ipsum audite, qui sanguine suo mundum redimit, qui diabolum ligat, et vasa ejus rapit, qui peccati chirographum et praevaricationis pacta dirumpit. Ipsum audite, qui viam aperit ad coelum, et per crucis supplicium gradus vobis ascensionis parat ad regnum. Quid trepidatis redimi? quid pavetis saucii liberari? Fiat quod me volente vult Christus. Abjicite carnalem formidinem, et fideli vos armate constantia: indignum est enim, ut in Salvatoris passione timeatis, quod ipsius munere nec in vestro fine mettantum utilitatem dicta sunt, qui ea propriis auribus audierunt, sed in illis tribus apostolis universa Ecclesia didicit quidquid eorum et aspectus vidit et auditus accepit. Confirmetur ergo secundum praedicationem sacratissimi Evangelii omnium fides, et nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus est, erubescat. Nec ideo quisquam aut pati pro justitia timeat, aut de promissorum retributione diffidat, quia per laborem ad requiem,
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde creatus. sed ex me genitꝰ.
nec de aliena natura mͥ factus cõ¬
parabilis. sed de mea essentia natꝰ
equalis. Hic filius m̃s ꝑ quẽ omia
facta sunt. & sine quo factũ est ni¬
chil. Qui om̃ia que facio similit᷑
facit. & quicquid operor insepara¬
biliter mecũ atq in differenter
oꝑatur. In patre enĩ filius est. &¬
in filio pater. nec umquã unitas
nr̃a diuiditur. & cum alius ego
sim qui genui. alius ille quem
genui: non aliud tamen de illo
uobis cogitare fas est. quã de me
sentire possibile est. Hic est filius
m̃s. qui eam quã mecũ habet ȩqͣli¬
tatem non rapina appetit. nec
usurpatione pͣsumit. sed manens
in forma głȩ meȩ. ut ad reparan
lem deitatem. Hunc ergo in quo
michi ꝑ omia bene complaceo. &
cuius pͣdicatione manifestor. cuiꝰ
humilitate clarificor: incunctant᷑
audite. quia ipse est ueritas & uita.
ipse uirtus mea atq sapientia.
Ipsum audite. quẽ legis mysteria
pͣ̃nuntiarunt. quẽ ꝓpbetaruꝰ ora

Expanded text:
aliunde creatus, sed ex me genitus; nec de alia natura mihi factus comparabilis, sed de mea essentia mihi natus aequalis. Hic est Filius meus, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil : quia omnia quae facio similiter facit, et quidquid operor, inseparabiliter mecum atque indifferenter operatur. In Patre enim est Filius, et in Filio Pater , nec umquam unitas nostra dividitur. Et cum alius ego sim qui genui, alius ille quem genui, non aliud tamen de illo vobis cogitare fas est, quam de me sentire possibile est. Hic est Filius meus, qui eam quam mecum habet aequalitatem non rapina appetiit , nec usurpatione praesumpsit; sed manens in forma gloriae meae, ut ad reparandlem Deitatem. CAP. VII. Hunc ergo, in quo mihi per omnia 197 bene complaceo, et cujus praedicatione manifestor, cujus humilitate clarificor, incunctanter audite: quia ipse est veritas et vita, ipse virtus mea atque sapientia. Ipsum audite, quem legis mysteria praenuntiaverunt, quem prophetarum ora
Abbreviated transcription (Latin):
uelocitate oꝑis circu̾firtur. ut fallens
oculos in ipsa celeritate stare credat᷑.
ut putetur immobilis esse dũ currat:
qui quanto uiolentius actus fuerit.
tanto opus ꝑfectius consũmatur. Ita
ergo prior lapis stat. iacet. & pene
niehil prodest. ille uero alter quȩ
inferuntur: cuncta fuscipit. quȩ
ueniunt: unuersi complectitur.
& ꝑ cauernulas quasddã uterq. quod
operetur adquirt. Qui molit aute᷑.
hoc habere uidetur officii. ut per¬
uigili cura granoꝵ asperitate con¬
fracta ex intimis eoꝵ occultisq uis¬
ceribus similagine̾ medullamq
ꝓducat: & sordiũ leuitate discussa:
in aꝑtum ꝓfert om̃e qͦd purũ est.
ex quo mundissimũ panẽ conficiens:
gram dñi consequatur. hos igitur
duos molares lapides duo esse arbi¬
tror testamenta. hoc est legem moysi

Expanded text:
velocitate operis circumfertur, ut fallens velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto violentius actus fuerit, tanto opus perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; ille vero alter, quae inferuntur, cuncta suscipit, quae veniunt, universa complectitur, et per 10 cavernulas quasdam uterque, quod operetur, acquirit. Qui molit autem hoc habere videtur officii, ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta, hoc est legem Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
uperiore dominica capitulum
euangelicũ disserentes: partem
quandã ex illo ꝑstrinximus. superest
it sequentia decurramus. Descripsimꝰ
eñi quid essec qͥd ait dñs. in illa nocte
erunt duo in lecto uno. & reliqua.
N uno ergo uideamus qͦd reliquũ est.
Dicit eñi eadem diuina sententia.
Erunt duȩ molentes in pistrino. una
assumetur. & una relinquetur. Primũ
igitur considerandũ est. quomͦ constet
molentis officiũ. deinde que sunt
due quȩ molere dicuntur. tertio
quid pistrinũ sit. qui ue molitionis
effectus. Nulli dubiũ est. qͦd molere
aliter non constat. nt̃si duob lapidib
apparatis & conuementib sibi. ut
alteri ex his magnitudo alterius im¬
ponatur. & illũ quidẽ lapidẽ qui
prior solo sternitur esse pigrũ aut
tardum. & pęne ut ita dixerim oti¬
osum. ac nisi superioris participatio¬
ne lapidis ornaritur : forsitan neces¬
sartus non uideretut Nta dum ille
operatur : aciam iste utilis inuenitur.
Ille autẽ id est superior lapis tanta

Expanded text:
Superiore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enim quid esset quod Dominus ait: In illa nocte erunt duo in lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis invenitur. Ille autem id est superior lapis tota
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpter habituͣ sensus exercitatos
humilitatȩ purificans uelut simila¬
ginem dõ offerre contendit. sicut
daiã sc̃s ait. Sacrifictũ dõ sp̃s con¬
tribulatus. Tanta autẽ uelocitate
circũfertur euangłm. ut non nisi

Expanded text:
qui propter habitum sensus exercitatos qui propter habitum sensus exercitatos humanitate purificans, velut similaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gelium datũ est. qͦd ueteri suꝑ positũ
testamento utrũq condecorat. ac
tanta uelocitate oꝑis circu̾fertur.
ut uolubilitate sui scłm om̃e circũ¬
eat. hoc est inferna uisitet. celestia
penetret: terrena collustret. Quod
euangłm tamquã superior mola
cunctos credentes suscipit. omnes
aduenientes accipit. & ueluti per
quasdam cauernulas preceptoꝵ ad
purũ est. Quã similitudinẽ testam̃¬
toruͣ ez echielem ꝓpłam arbitror
ꝑstrinxisse. cum dicit rotam in me¬
dio rote ẽẽ conexam. Harum igitur
molarũ operatione id est noui ac
ueteris testamenti : hoc agit scã
eccła cura ꝑuigili. ut peccatoꝵ aspe¬
ritate discussa ex occultis cogitatio¬
nibus medullã mundi cordis elierat.
& cȩlestibus mandatis mundata ex
intimis spu̾alia alimenta producat.
De quib alimentis paulus apłs ait.
Lac uobis potũ dedi non escam. Et
iteruͣ. Perfectoꝵ autẽ est solida ȩsca.

Expanded text:
gelium datum est, quod Veteri superpositum gelium datum est, quod Veteri superpositum Testamento utrumque ctanta operis velocitate circumfertur, ut volubilitate sua saeculum omne cicumeat, hoc est, inferna visitet, coelestipenetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimenta producat. De quibus alimentis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum: Perfectorum autem est solida esca ;
Abbreviated transcription (Latin):
sita uel parata: ut sibi testamentum
utrũq conueniat. sicut ait saluator.
non ueni legem soluere sed adimplere.
& ad uice̾ molarũ aliud prius solo po¬
situm. aliud insuꝑ collocatũ. hoc ẽ
legem primũ hominib constitutam.
deinde ad ꝑfectũ euangłm. Que lex
uelut inferioriᷤᷤ mole saxuꝰ ita erat
tarda. pigra. & penitus otiosa. ut
quicquid operando acceperat id om̃e
ꝑdiderit. dicente de iudeis ꝓpheta.
Oñs declinauerunt. simul inutiles
facti sunt. non est qui faciat bonu.
non est usq. ad unuͦ. Ergo nisi euan¬
gelium suꝑpositũ fuissit: adhuc
lex ueluti tarda & grauis iaceret.
in terra iudaica : & unius ꝓuintiȩ
cooperiretur angustiis. Nisi euan¬
gelium in quã datũ esset. lex neces.¬
saria om̃mo non esset. Hoc autem
lex operabatur sine euangło. quod
uno saxo fieri potest. Confringere
pottrat non prodesse. ficut at apłs.¬
L ex eñi iram operatur. grãm uero
non prȩstat. Stante ergo lege euan¬

Expanded text:
um utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Ergo nisi Evangelium superpositum fuisset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc autelex operabatur sine Evangelio, quod uno saxo fieri potest. Confringere poterat, non prodesse, sicut ait AposLex autem iram operatur , gratiam vero non praestat. Stante autem lege, Evan
Abbreviated transcription (Latin):
istum quo & paruuli atq lacten¬
tes in ingressu hierłm dm̃i salua¬
toris usi sunt quando dixert᷑:
benedictus qui uenit in nomine
dñi osanna in excelsis: supsit de
centesimo septimo decimo psalmo.
qui manifeste de aduentu dñi
scriptus est. Et qͥd dicit hoc uult
intelligi. nisi pȩnitentiam egeritĩ.
& confessi fueritis ipsum ee̾ me
de quo ꝓphete cecinerunt filiuͣ
om̃ipotentis patris : mea̾ faciem
non uidebitis. Habent iudei da-¬
tum sibi tempus penitentie. Con¬
fiteantur benedictũ. qui uenit
conspicient.

Expanded text:
istum, quo et parvuli atque lactenistum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit conspicient.
Abbreviated transcription (Latin):
tuos quẽadmodũ gallina con¬
gregat pullos suos sub alas suas¬
& noluisti. Hierłm non saxa &
ȩdificia ciuitatis. sed habitato¬
res uocat. Quã patris plangit
affectu sicut in alio loco legimꝰ.
quod uidens eam fleuerit. In eo
autẽ quod dicit: quotiens uolui
congregare filios tuos. omnes
retro ꝓphetas a se missos esse
testatur. Galline quoq simili.¬
tudine congregantis sub alas¬
suas pullos suos: in cantico deute¬
ronomi legimus: sicut aquila
ꝓtegit nidum suũ. & suꝑ pullos
suos desiderat. expandens alas
suas suscepit eos. & tulit super
& ex ꝑsona hieremie ante iam¬
dixerat. Reliqui domuͣ meaͬ. di¬
misi hereditatem meaͬ: facta est
michi hereditas mea quasi spelun¬
ca hiene. Deserta iudȩoꝵ domꝰ.
id est templũ illud. qđ ante fulge¬
bat augustrus: oculis cõꝓbamus.
qui habitatorẽ xp̃m ꝑdidit. & he¬
reditatem pͣripere gestiens occidit
dñi. Ad hierłm loquitur. & ad
popłm iudȩoꝵ. Uersiculũ autẽ

Expanded text:
uemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super  ex dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum idem templum illud, quod ante fulgebat augustius oculis comprobamus, qui habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad rachariam filiũ barachiȩ
ab illoꝵ generatione queratur:
cũ neutrũ eoꝵ occiderit. Regula
scripturarũ est. duas generationes
ponere bonorz uel maloꝵ: hoc est¬
singuloꝵ singulas. De bonis su¬
mamus exempla. Quis ascendet
in monte̾ dñi. aut quis requiescet
in. monte sco eiꝰ : Cumq. plures
qui ascensuri sunt montẽ dñi.
descripsisset qui diuersis fuere
etatibus: postea infert. Hȩc est
generatio quȩrentiũ dñm. que¬
rentiuͣ faciem dĩ iacob. & in alio
loco de om̃ib sc̃is. generatio iustoꝵ
benedicetur. De malis uero. ut in
presenti loco. generatio uiperaruͫ.
& requirentur omia agenerati¬
one ista. Et in erechiel cũ peccata
terre descripsisset. sermo ꝓpheti¬
cus adiecit : si noe & iob & danihel
ibi fuerint inuenti: non dimit¬
ti peccata terrȩ illius. om̃s iustos
qui similes forent uirtutibus
intelligi. Ergo & isti quia similia
cain & ioas contra apłos gesserint.

Expanded text:
usque ad Zachariam filium Barachiae usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc estsingulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus ens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ẽẽ zachariam qui occisus
est a ioas rege iudee inter templu
& altare. sicut regnoꝵ narrat his¬
toria. Sed obseruandũ. qͦd ille
zacharias non sit filius barachie:
sed filius ioiade sacerdotis. Unde
& scriptura refert. non fuit recor¬
datus ioas patris eiꝰ ioiade quȩ sibi
fecisset bona. Cum gͦ zachariam
teneamus. & occisionis consentiat
locus: quęrimus quare barachiȩ
dicitur filius & non ioiadȩ. Bara¬
chia in lingua nr̃a benedictus dñi
dicitur : & sacerdotis ioiadȩ iusti¬
tia hebrȩo nomine demonstrat᷑.
In euangło quo utuntur nazareni.
ꝓ filio barachiȩ. filiũ ioiadȩ scrip¬
tum repperimus. Simpliciores
fr̃s inter ruinas templi & altaris.
siue in portaruͣ exitibus quȩ sy¬
loam ducunt rubra saxa mons¬
trantes. zachariȩ sanguine putant
esse polluta. Non condepnamus
errorem. qui de odio iudȩoꝵ &
fidei pietate descendit. Dicamus
breuiter. quare sanguis ab el iusti

Expanded text:
volunt esse Zachariam, qui occisus volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi,
Abbreviated transcription (Latin):
est ambiguitas. quin is sit quẽ
cain frater occiderit. Iustus
autẽ non solum ex dmi nunc
sententia. sed ex genesis testimo¬
nio comprobatur. ubi accepta
eiꝰ a dõ narrantur munera.
Querimus quis sit iste zacharias
filius barachie: quia multos le¬
gimus ⁊ acharias. Et ne libera
nobis tribuatur erroris facul.¬
tas: quẽ occidistis inquit inter
templũ & altare. In diuersis
diuersa legi. & debeo singuloꝵ
opiniones exponere. Alii zacha.¬
riam filium barachiȩ dicunt.
qui in duodecim ꝓphetis unde¬
cimus est. patrisq in eo nomen
consentiat. Sed ubi occisus est
inter templũ & altare scriptura
non loquitir: maxime cũ tem¬
poribus eiꝰ uix ruinȩ templi fue¬
rint. Alii rachariam patrem io¬
hannis intelligi uolunt: ex qͥbdã
apocrifoꝵ somniis approbantes
quod ꝓpterea occisus sit. quia sal¬
uatoris predicaret aduentum.¬
& hoc quia de scripturis non habet
auctoritatem. eadem facilitate
contepͣnitur qua ꝓbatur. Alii istũ

Expanded text:
est ambiguitas quin sit justus, quem Cain frater ejus occidit; justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Geneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroris facult: Quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc quod antea dixeram uosim
occidendus esset ab eis: potest &
ad discipłos eiꝰ referri de quibus
nunc dicit. ecce ego mitto ad uos
ꝓphetas & sapientes & scribas. & ex
illis occidetis & crucifigetis & fla¬
gellabitis in synagogis ur̃is: & ꝑse

Expanded text:
Hoc quod antea dixeramus, Impoccidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagell
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetas qui uentura prȩdicant.
alios sapientes qui nouerint qͣndo
debeant ꝓferre sermonẽ. alios
scribas in lege doctissimos. Ex
quibus lapidatus est stepbanus.
paulus occisus. crucifixus petrus.
flagellati in actibus apłoꝵ ddiscipłi:
& ꝑsecuti eos sunt de ctutate. in
ciuitatem. expellentes de iudea.
ut ad gentiũ popłm transmi¬
grarent. ut ueniat suꝑ uos
omnis sanguis iustus qui effu¬
sus est suꝑ terram. asanguine
abel iusti usq ad sanguinem

Expanded text:
edicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
audiuntur. Conuersi sunt eo
qui me audiebant. cȩperuntq.
concurrere. Illa enͣi ubi de gra¬
dibus descendit in quib stete¬
rat : ad scm martyrem orare
ꝑrexerat. Quȩ mox ut cancelloᷤᷤ
attigit: conlapsa similiter uelut
in somnuͣ. sana surrexit. Dum
ergo requireremus quid factũ
fuerit: unde ille strepitus letꝰ
extiterit. ingressi sunt cũ illa
in basilicam ubi eramus addu¬
centes eam sanam de martyris
loco. Tunc uero tantus ab utroq
sexu admirationis clamor exortꝰ
est. ut uox continuata cũ lacri¬
mis non uideretur posse finiri.
Perducta est ad eũ locũ. ubi paulo
ante steterat tremens. Exulta¬
bant eam similẽ frĩ. cui dolue¬
rant remansisse dissimilem.
Et nondũ fusas preces suas ꝓilla.
iam tamen preuia uoluntatem
tam cito exauditam eẽ cernebant.
Exultabant in dĩ laudem uoce
sine uerbis. tanto sonitu qͥntũ
nrͣȩ aures ferre uix possent.
Quid erat in cordib exultantiũ.
nisi fides xp̃i ꝓ quo stephani

Expanded text:
audiuntur. Conuersi sunt eo, qui me audiebant, coeperuntque concurrere. Illa enim, ubi de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat; quae mox ut cancellos adtigit, conlapsa similiter uelut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde iste strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum uero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut uox continuata cum lacrimis non uideretur posse finiri. Perducta est ad eum locum. ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem fratri, cui doluerant remet nondum fusas preces suas pro illa, jam tamen praeviam voluntatem tam cito exauditam esse cernebant, exsultabant in Dei laudem voces, sine verbis, tanto sonitu, quantum aures nostrae ferre vix possent. Quid erat in cordibus exsultantium, nisi fides Christi pro quo Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
cisti filio ꝓpter dm̃. eunde̾ tecum
constitiusti dño gloriosum. Quare
te benedictionib cumulẽ: & infinitã
filioꝵ multitudinẽ ex eo tibi ꝓuenire.
confirmẽ. Statim ꝓcuratur aries:
qui ꝓ ysaac scissimo mereretur oc¬
cidi. Nec eñi fas erat. ut ysaac qui
tẏpum xp̃i portabat. a patre hoc
in tempore mactaretur: quia ꝑfecta
sacrificii bostia xp̃o dño seruabatur.
Procuratur in quã aries. qui ꝓ ysaac
mereritur occidi: ut & ꝓmissum
patris de hostia compleretur. &
ꝑfecto sacrificio patri ysaae inco¬
lumis redaderetur. Tunc uterq letꝰ
de monte descendit. pater: qͦd sacri¬
ficii uotum filio saluo ꝑfecerit. filiꝰ.
quod iussa patris libenter optassit.
Gaudet de patre filius. de filio pater.
Qaudent ꝓpinqui. familia cuncta
letatur. Gaudent inquam. qđ &
opus tantũ ꝑfectũ sit: & qͦd patrẽ
cũ filio. incolumes illis dñs reuoei¬

Expanded text:
ercisti filio tuo propter Deum, eumdem tecum ercisti filio tuo propter Deum, eumdem tecum constituisti Domino gloriosum. Quare te benedictionibus cumulabo, et infinitam filiorum multitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent, inquam, quod et opus tantum perfectum sit, et quod patrem cum filio incolumes illis Dominus revo
Abbreviated transcription (Latin):
molari. Non est eñi hoc parricidiũ.
non est crudelitatis admissũ. quia
uotũ est. Nec tibi fili a genitore mors
miseranda infertur: sed utrisq nob̃
salubriter ꝓuidetur. Tanto eris ac¬
ceptabilis hostia: quanto libenter
głosȩ mortis exceperis beneficia.
Ego enĩ non renuo. nec recuso. Qđ̃
uolueris uolo: quod optas exopto.
qdđ desideras & ipse desidero. Deniq
eo uoto istam morte᷑ excipio: quo
te eam mͥ inferre uelle cognosco.
Hȩc ae si uterq non dixit: tamen
cuncta ista mactu ostendit. Mox
pater extensa manu gladiũ sumit:
dexeram erigit. iugulare filtũ. sa¬
deuotus implere. Et pendenti iam
atq imminenti inuerone: parce
inquit dñs. parce: fidem tuã quȩ siui.
non filiũ ut iugulares optaui. Nec
amabile pignus tibi subtrabere. sed
deuotionẽ tuã uolui ꝑtemptare.
Nunc cognoui quia amas dñm. magis
quã filium: immo magis amas filiũ :
quia diligis dñm. quia dũ non peꝑ¬

Expanded text:
molari. Non est enim hoc parricidium, molari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenter gloriosae mortis acceperis beneficia. Ego enim nec renuo, nec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sadevotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus, parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere, sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligis Dominum: quia dum non pep
Abbreviated transcription (Latin):
pueros secũ adducit. Cumq ad ci¬
uitatem uenissent: estote inquit.
ego ae puer iste ibimus soli. & cum
adorauerimus dñm: reuertem᷑
aduos. Statim pater cũ filio ꝓficis¬
citur solus. Ad quẽ idem filitis.
Pater inquit ligna uideo. cultrum &
ignem conspicio. hostiam quã im.¬
molaturus es quero. Desine inquit.
desine istud quęrere fili: qđ sibi
quęrere : qđ sibi dñs iam ꝓuidit.
Magnũ presagiũ ꝓmittentis. magna
innocentia inquirentis. Y saac hostia
de hostia patrem int̾rogat. sacrificii
effectus desiderat. Ouis ab eo que
deerat quęritur. ne ipse qui loquit᷑
immoletur. A st ubi ad locũ uentũ
est. uterq monte̾ ascendit: aram
pater extruxit. ligna cõposuit. filiũ
conligauit. Patere me inquit fili. pa¬
tere uotũ ꝑficere: patere in quã ꝑ te
iussionẽ dñ adimplere. Ds̃ eñi qui
te condidit expetit. qui dedit quęrit
qui te creauit. te sibi desiderat un¬

Expanded text:
pueros secum adducit. Cumque ad cipueros secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaerere, fili, quod sibquaerere quod sibi Dominus jam praevidit. Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te creavit, te sibi desiderat im
Abbreviated transcription (Latin):
fectus pignoris respiciebat. qui ius.¬
sionem ut ꝑficeret cogitabat. Totos
iam nouerat mancipatũ. Deniq. illã
fidem seruabat in sese. cũ filiũ iubere.¬
tur offerre: qua dnm ꝓmeruerat
cũ eũ meret᷑ur accipere. Ad est ysaac
patris quidẽ eati dissimilis. sed fide ac
deuotione equalis. Adest inquam
ysaac. qui si quid pater disponeret.
ipse fieri libenter optaret. Ita enim
filius paruit patri. ut pater diuinę
obtemperat iussioni. ut de consen¬
su filii pater securus existeret. &
uoluntati patris sese filius manci¬
paret. Erat eñi in utrisq unus animꝰ.
par sensus. & similis circa dm̃ affectꝰ.:
ut generositatẽ patris in filium
transfusam conspiceres: & innocentiã
filii patri non deesse uideres. ut &
paterne fidci particeps filius exti¬
tisset. & simplicitate filu patris sub.¬
luitas redundaret. Qua securita¬
te abraham fretus. sternit asmam
sibi: ad sacrificiũ ligna concidit:

Expanded text:
fectus pignoris respiciebat, qui jusfectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit,
Abbreviated transcription (Latin):
in filio. fȩcundior futura ex ipso.
Redit iuuentus in senẽ. marcens etas
reparatur in iuuenẽ. & manente
senectutis ȩtate. iuuenilia gerunt᷑
a matre. Deniq blanditur. nutrit.
& lactat. & consequentia complet of¬
ficia. quȩ im forsitan obliuisceret᷑.
si suo tempore sare parere concede-¬
retur. Tunc locutus est dm̃s aꝗ abra¬
ham dicens. Accipe filiũ tuũ que
diligis ysaac. & uade in unũ mon.¬
trum. & offer mͥ illum in sacrificiũ.
Mox abraham tam celeriter decernit
iussis celestibus eẽ parendũ: quam
fuerat diuinitus imperatũ. Uͤretat᷑
enĩ. ne uotũ mora offenderet. aut
iussionem tarditas impediret. Ieniq
ꝓperat qđ iussum est ẜficere: festiuit
quod p̃ceptũ est adimplere. Fuit:
enĩ letus cũ eũ acciperet: letior cũ
eum adimmolandã añs postularit.
Ostendit abraham carissimũ quidẽ
sibi eẽ filiũ. sed multo cariori᷑ sibio
existere dñm. Nec dulcedine᷑ aut af¬

Expanded text:
in filio, fecundior futura ex ipso. in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente senectutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham tam celeriter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut af