comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cus diligatur tit non displiceat dñi
iusticia qua punitur: & sic placeat
iusticia qua punitur. ut non de
malo eus. s de bono iudice gaudeat᷑.
Maliolus uero animus contristatur:
si eius inimicus correctus euaserit
penam. Et cum puniri eum udet.
uindicari se ita gaudet: ut non uis-¬
ticia dei quem non diligit. s illius
quem odit miseria delectettr: & cũ
deo dimittit iudicium. ut plus noce¬
at deus quam ipse nocere posset ex-¬
optat. Et cum dat cibum esurien
ti inunico potumq sitienti: malitio¬
se sapit quod scriptum est. Hoc enĩ
faciens. carbones ignis congeris suꝑ
caput enis. Agit enim ut amplius
ad grauet & ei excitet indignationẽ
der: quam carbonibus ignis signifi¬
cari putat: non intelligens ilbam
ignen esse penitentiȩ urentem dolo-¬
re. quousq caput erectum suꝑbia
beneficiis inmici ad humilitatem
salubrem deponitur: &. in bono illiꝰ
huius malum tuncitur. llnde apls
uigilanter aditxit : noli uinci a

Expanded text:
cus diligatur, ut non displiceat Domini cus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a
Abbreviated transcription (Latin):
uel certe proaliis ut eum timeant
imitari. Ipse quoq fit melior non sup-¬
plicio illitis odiã sua pascendo: sed er-¬
rata emendeo. de ꝑ hoc de beni-¬
uolentia. non de malitia est: quod
letatur iustus cam indet tundictam.
& mantis suas lauat id Est ꝓꝑa mun¬
diora efficit in sanguine hoc est in exi¬
tio peccatorum: sumens inde non ma¬
li aliem ganditim: sed ditimȩ admoni¬
tionis exemplum. Si autem in futu¬
ro scłõ ultimo dei iudicio iundicatur:
hoc ei placet quod deane bene sit
malis. ne piorum premiis etiam inpti
ꝑfruantur. quod utiq iniustum est:
& a regula ueritatis quam iustus dili-¬
git alienum. Cum enum nos ad dili-¬
gendos inimicos dñs hortaretur.
exemplum ꝓposuit patris nrͣi qt in
celis est: qui facit solem suum oriri suꝑ
bonos & malos. & pliut super iustos
& iniustos. Humquid tamen ideo
uel temporalibus correctionibus non
emendat: uel ꝑtinaciter ditros in fi¬
nem non dampnat: Sic ergo minu-¬

Expanded text:
vel certe pro aliis, ut eum timeant vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patris nostri qui in coelis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimi
Abbreviated transcription (Latin):
martirum clamoꝵ uit dei iudicio um¬
dicentur. Ulbi est ergo illud diligite
inumicos ur̃oStnefacite eis qui
uos oderunt. & orate pro eis qui
tios ꝑsectntur: Ułbi est & illud. non
reddentes maltm pro malo. nec ma-¬
ledictum pro maledicto: & nulli ma-¬
lum pro malo reddentes : Si enun
reddendum: non solum factum ma-¬
lum pro facto malo. s nec uotum ma-¬
lum reddendum est. pro facto uel uo¬
to malo. Reddit autem malum uo¬
tum. qui etiam si non ipse tundicat:
tamen ut eius inimicum decis prini-¬
at. expectat atq optat. Qua ꝓpter
cum & homo iustas & homo malus
de mimicis sius tielint a dño tundica¬
ri. unde discernentur: nisi quia iustꝰ
& magis capit inimicam stum corri-¬
gi quam priniri. & cum in eum uidet
a dño uindicari. non eius delectat᷑
pena quia non eum odit. s diuina
iusticia quia deum diligit: Demq
si in hoc sclõ in eum tundicatur. uel
pro illo etiam letatur si corrigitur:

Expanded text:
martyrum clamor, ut Dei judicio vimartyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur » ? ubi est et illud, « Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto » ; et, « Nulli malum pro malo reddentes » ? Si enim reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur;
Abbreviated transcription (Latin):
sub ara martires dei ad detim cla¬
mare & dicere: quotisq dñe non
umdicas sangninem nrͣm: non est
pretereundum quemadmodum
accipi opoeteat. ne ꝓpter ex saturã¬
dum odium credant᷑ scli desidera¬
re tundictam: quod ab eocum per-¬
fectione longe ab est. Et tamen
scriptum est. Letabitur iustas cam
tuderit tundictam impiorum: manꝰ
firas lauabie in sanguine peccatoris.
canteq̃ km̃i. sed date locum ire:
scriptum est enim. michi iundictã.
& ego retribuam dicit dnͣs. Hec
ipse itaq precepit ut noluit uidi¬
cari: sed ut non seipsi uindicantes
dent locum ire dei qui dixit. mͥ
tundictam. & ego retribuam. Et
dñs in enangelio uicluan ꝓponit in
similitudinem quȩ undicari defide¬
rans uudicem interpellat iniustum:
qui eam tandem aliquando non uis-¬
ticia ductus. s tedio uictus audi¬
uit. Hoc autem dñs ꝓposutt. ut
ostenderet multomagis deun¶iffũ
cito facturum indicium elecforum
suorum. qui ad illum clamant die
& nocte. Inde est & ille sub ara dei

Expanded text:
 martyres ad Deum clamare et dicere, Quousque, Domine, non vindicas sanguinem nostrum ? non est praetereundum quemadmodum accipi oporteat; ne propter exsaturandum odium credantur sancti desiderare vindictam, quod ab eorum perfectione longe abest. Et tamen scriptum est, « Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum; manus suas lavabit in sanguine peccatoris » : charissimi, sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Dominus proposuit, ut ostenderet multo magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei
Abbreviated transcription (Latin):
simul cum illis qui cor im dirigunt
suum. ut lapis reprobatus ab edificanti¬
bus: fiat in caput angali. tenens dtios
parietes de diuerso uementes. s in an-¬
gulo concordantes. Qui sedes sitꝑ
cherubin. Cherubinꝰ secds gloriȩ dĩ:
& interpretatur plenitudo scientiȩ.
Ibi sedet deus. in plenitudinem scientiȩ.
licet intelliganius cherubin suiblunes
esse celorum potestates. atq uirtutes.
tamen si inseris cherubmn. Si enim
cherubin sedes est der: andi quid di¬
cat scriptura. Anima iusti sedes sapi-¬
entiȩ. Quomͦ inquis ero plenitudo
scientiȩ : Quis hoc implec: Habes
unde impleas. Plenitudo legis caritas.
Noli ꝑ multa ire atq distendi. Ter¬
ret te ramorum diffusio: radicem te¬
ne. Et de magnitudine arboris. noli
cogitare. Sit in te caritas: & necesse
est plenitudo scientiȩ consequatur. Qd
enim nescit: qui caritatem scit: Qn-¬
doquidem dictum est: deus caritas ẽ.
enim erranimus: quia non apparebas.

Expanded text:
simul cum illis qui jam dirigunt simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in angulo concordantes. Qui sedes super Cherubim. Cherubim sedes est gloriae Dei, et interpretatur Plenitudo scientiae. Ibi sedet Deus in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, quandoquidem dictum est: Deus charitas estenim erravimus, quia non apparebas.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mi & uineam confitetur hoc est
captit & corpus: regem & plebem. pas
psalmm. pro asfiriis. Affirĩ interpre-¬
tantur dirigentes. Iam ergo non sit
generatio quȩ cor non direrit suum:
s generatio iam dirigens. Ergo audia¬
mus. quid dicat in hoc testimonio.
est qui pascis ifrł intende:
Qui deducis uelie ouem ioseph. Intuio¬
catur ut ueniat. expectatur ut ueni¬
at: desideratur ut ueniat. Ergo diri¬
gentes inuiemat: qui deducis inquit
uelut oues ioseph. Ipsum ioseph: te¬
lut oues. Ipse ioseph oues sunt: &
ipse ioseph ottis est. Audito ioseph.
quanquam & interprecatio eius no¬
mnis multum iuuet. Significat enĩ
angnentum. Et utiq ideo uenit ille:
ut mortificatum grantim multiplicit̾
surgeret. hoc est augerctur popls̃ dei.
Tamen ex eo quod iam nostis conti-¬
gisse ioseph uemiat in mentem a fr̃ibs
uenditus ueniat a sus ex honoratuis.
apud aliemgenas exaltatus: & intel¬
ligetis in ciiis grege esse debeamus.

Expanded text:
Christum et vineam confitetur; hoc est Christum et vineam confitetur; hoc est caput et corpus, regem et plebem, pastPsalmi, pro Assyriis. Assyrii interpretantur, Dirigentes. Jam ergo non sit generatio quae cor non direxit suum , sed generatio jam dirigens. Ergo audiamus quid dicat in hoc testimonio. est, Qui pascis Israel, intende, qui deducis velut oves Joseph? Invocatur ut veniat, exspectatur ut veniat, desideratur ut veniat. Ergo dirigentes inveniat: Qui deducis, inquit, velut oves Joseph: ipsum Joseph velut oves. Ipse Joseph oves sunt, et ipse Joseph ovis est. Audito Joseph, quanquam et interpretatio ejus nominis multum juvet; significat enim Augmentum, et ideo utique venit ille, ut mortificatum granum multipliciter surgeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
pientibus. & reuelasti ea partuilis.
Hoc drri. at apertus intelligatur
id esse repetitum in eo quod dictum
est adinutiabimus laudem tuam:
quod suꝑius dictum erat. confite
on adeo multa st̃
in hoc psalmo: in
quib sermo nrͣ pa¬
ciatur difficultatẽ:
ułintentio auditorũ
intelligendi impedimentum. Pro inde
adiiuante dño cum affecta audien¬
di & uuidendi. iam quȩ ꝓphã & predi¬
ta sunt. tanquam eruditi in scola
.xp̃i. currere debenus quȩ plana st̃:
tit si forte obsctira exigunt. offitium
inter pretandi. ea quȩ plana sunt le-¬
gendi offitium a me debeant flagitare.
Cantatur hic de aduentu dm̃i & saltia
cantat ille asapb quantum apparet
inluminatus atq correctus. cuius noĩe
nostis fignificari sinagogani. Demq ti¬
talus psalmi est. In finem pro his qui
comutabuntur. Utiq in melius: quan
do xp̃c finis legis ideo uenit ut inniu¬
det in melitis. Et ait testimonium
ipsicis a saph: bonum testimonium cie-¬
ritatis. Demq hoc testimonitm et

Expanded text:
entibus, et revelasti ea parvulis . Hoc dixi, ut apertius intelligatur, id esse repetitum in eo quod dictum est, annuntiabimus laudem tuam, quod superius dictum erat, confitebon adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et videndi jam quae prophetata et praedicta sunt, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Cantatur hic de adventu Domini et Salvcantat ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro his qui immutabuntur: utique in melius, quoniam Christus finis Legis ideo venit, ut immutet in melius. Et addit, testimonium ipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc testimonium et
Abbreviated transcription (Latin):
mis. hoc̃ uult intelligi anticipare
nos miscdĩas dei: ut nr̃a pauꝑtas
idest infirmitas eo miserante adiu-¬
tietur ad enis p̃cepta facienda: ne
ad idicitimꝰ dampnandi uenimꝰ.¬

Expanded text:
 hoc vult intelligi anticipare nos misericordias Dei, ut nostra paupertas, id est infirmitas, eo miserante adjuvetur ad ejus praecepta facienda, ne ad judicium ejus damnandi veni
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo & angłis eius. Bene quidẽ
nichil tłi alndius: quam ut ibi bq¬
ne tibi sit. Nam in eo quod amas
tus ut bene tibi sit: o in eo quod tr¬
mes nonius at male tabi sit. S non
in eategiore queris an ua quȩren.¬
dum est. Festinas. Ham & fine
undigentia uis esse. & sine molestia.
Bonum est quod uis: sed tolera qd
non iuis: ut sequaris quod uis. Pro¬
inde illius. facies delens peccata qͥd
faciet: Que funt peccata : Suc¬
censa igni &c effossa. Quid fecerat
amor mal: Tnquam ignem fuc¬
cenderat. Quid fecerat timoe mab:
Tanqtiam foderat. Amor quippe
inflaminat: timor humiliat. Ideo
peccata mali amoris igne fuccensa
sunt: peccata mali timoris effossa
sunt. Humiliat & bonis timor:
incendit & bontis amor. S aliter
atq aliter. Nam & colonus inter¬
cedens pro arbore quȩ fructus non
dabat ne subuerteretur:ait. Circũ¬
fodiam. & adhibeo cophinum sterco¬
ris. fossa significat piam humilita¬
tem timentis: & stercoris cophinis.
socdes utiles penitentis. De igne autẽ

Expanded text:
lo et angelis ejus . Bene quidem nihil tu aliud vis, quam ut bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Humiliat et bonus timor, accendit et bonus amor; sed aliter, atque aliter. Nam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem
Abbreviated transcription (Latin):
primatum dulcoris tenens in escis cor¬
dis. Quam ergo multi inimici dñ men¬
tientes dño cibantur. non solum ex adi
pe frumenti: sed etiam de petra mel¬
le. de sapientia xp̃i. Quam multi de¬
lectantur uerbo eins. &o cognitione sa¬
cramentorum eius. solutione parabo¬
larum enis quam multi delectantur
quam multi clamant. & non est hoc
mel de quolibet homine s de petra:
petra autem erat xp̃c. Quam multi
ergo satiantur de melle isto. clamant.
dicunt. suaue est: dicunt nichil melius.
nichil dultits. tiel intelligi uel dici po¬
tuit. & tamen minici dñi mentiti st̃
ei. Nolo amplius inmorari rebus do:¬
lendis. Quanquam autem terribiliter
psalmus ad hoc finittis sit: tamen a
fine etuis obsecro nos recurramus ad
caput. Exultate deo adiutori

Expanded text:
primatum dulcoris tenens in escis corprimatum dulcoris tenens in escis cordis. quam ergo multi inimici domini mentientes dpe frumenti, sed etiam de petra melle, de sapientia Christi! quam multi delectantur verbo ejus et cognitione sacramentorum ejus, solutione parabolarum ejus, quam multi delectantur, quam multi clamant! Et non est hoc mel de quolibet homine, sed de petra: petra autem erat Christus . Quam multi ergo satiantur de melle isto, clamant, dicunt, Suave est; dicunt, Nihil melius, nihil dulcius vel intelligi vel dici potuit! et tamen inimici Domini mentiti sunt ei. Nolo amplius immorari in rebus dolendis: quanquam terrpsalmus ad hoc finitus sit, tamen a fine eius, obsecro uos, recurramus ad caput: exultate deo adiutori
Abbreviated transcription (Latin):
hoc edificans adulterti. blasphemus.
sacrilegia. idolatriam. per itria: putet
se saluum futurum per ignem. quasi
ista sint ligna. fenuim. stipula: sed qui
edificat amorem terrenorum. suꝑ fim¬
damentum regni celortim id est suꝑ xp̃m
ardebit amor rerum temporalium:
& ipse saluis erit ꝑ idoneum funda
dicendo. eo ad uneam: & non etindo.
Et erit tempus eoeum non ad tempꝰ.
s in eternum. Et qui funt isti: Et
cibauit eos ex adipe frumenti. Nos¬
tis adipem frumenti. unde cibantur
multi inimici: qui mentiti funt ei.
Et cibauit illos ex adipe frumenti:
miscinit eos sacramentis suis. Ec ide
quando dedit bucellam ex adipe fru¬
menti cibauit: & immicus dm̃ men¬
titus est ei: & erit tempus eius m
eternum. Et cibanit illos ex
adipe frumenti: & de petra melle
saturauit cos. O ingratos. Cibaiit
ex adipe frumenti: & de petra melle
saturauit eos. In heremo de petra aqua
produtit: non mel. Mel sapientia est:

Expanded text:
hoc aedificans adulteria, blasphemias, hoc aedificans adulteria, blasphemias, sacrilegia, idololatrias, perjuria, putet se salvum futurum per ignem, quasi ista sint ligna, fenum, stipula: sed qui aedificat amorem terrenorum super fundamentum regni coelorum, id est, super Christum; ardebit amor rerum temporalium, et ipse salvus erit per idoneum fundamdicendo, Eo ad vineam, et non eundo : «et erit tempus eorum,» non ad tempus, sed «in aeternum.» Et qui sunt isti? «Et cibavit illos ex adipe frumenti.» Nostis adipem frumenti, unde cibantur multi inimici qui mentiti sunt ei. «Et cibavit illos ex adipe frumenti» miscuit eos Sacramentis suis. Et Judam, quando dedit buccellam , ex adipe frumenti cibavit: et inimicus Domini mentitus est ei, et erit tempus ejus in aeternum. «Et cibavit illos ex adipe frumenti; et de petra melle saturavit eos.» O ingratos! «Cibavit ex adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos.» In eremo de petra aquam produxit, non mel. mel sapientia est,
Abbreviated transcription (Latin):
si amas possessionem istam ut si dicat᷑
tibi ipsam us an xp̃m. & si tristis eã
perdis: plus tamen amplecteris xp̃m
quem posiusti in fundamento. saltius
eris tanquam ꝑ ignem. Audi aliud.
Non potes tenere possessionem istã:
nisi direris falsum testimonium. Et
hoc non facere: xp̃m in fundamento
ponere est. Ueritas enim dixit. Os
quod mentitur. occidit animam Er¬
go si possessionem tuam diligis: non
tamen ꝓpter illam facis rapinam. ñ
ꝓpter illam dicis falsum testimoniũ.
non ꝓpter illam facis honucidium.
non ppter illam falsam turas. non ꝓpt̾
illam xp̃m negas. eo quod non ꝓpter̃
illam facis hȩc. xp̃m habes in funda¬
mento. sed tamen quia diligis illam.
& contristaris si ꝑdas illam. super
fundamentum posiusti non aurum.
aut argentum. aut lapides pretiosas:
s ligna. fenum. stipulam. Salius ergo
eris cum ardere ceperit. quod edifi¬
casti: sic tamen tanquam ꝑ ignem.
Hemo enim super fandamentum

Expanded text:
hristo. nam sic amas possessionem istam, ut, si dicatur hristo. nam sic amas possessionem istam, ut, si dicatur tibi: "ipsam uis an Christum?" et si tristis eam perdis, plus tamen amplecteris Christum, quem posuisti in fundamento: saluus eris tamquam per ignem. audi aliud: nonisi dixeris falsum testimonium. Et hoc non facere, Christum in fundamento ponere est: Veritas enim dixit, «Os quod mentitur, occidit animam» . Ergo si possessionem tuam diligis, non tamen propter illam facis rapinam, non propter illam dicis falsum testimonium, non propter illam facis homicidium, non propter illam falsum juras, non propter illam Christum negas; eo quod non propter illam facis haec, Christum habes in fundamento. Sed tamen quia diligis illam, et contristaris si perdas illam; super fundamentum posuisti, non aurum, aut argentum, aut lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam. Salvus ergo eris, cum ardere coeperit quod aedificasti; sic tamen quasi per ignem. Nemo enim super fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
agi: non ad forum trahi. Tamen de¬
licta esse dicit. Contendit enim xp̃u¬
nus pro rebus terrenis amplitis quã
decet eum cui promissum est regnũ
celortim. Non totum cor sursum
leuat: s aliquam eius partem tͣhit
in terra. Deniq si ueniat temptatio
dicendi martirii. illi qui habent in
fundamento xp̃m. & edificant au-¬
rum. argentum. lapides pretiosos:
qui dicunt ex hac oportunitate. Bo-¬
num est michi dissolui: & esse cam
xp̃o. Alacres currunt: aut nichil. aut
modice de terrena fragilitate con-¬
tristantur. Illi autem amantes res
ꝓprias. domos ꝓprias grauiter cont̾¬
bantur. fentmi & stipula & ligna
ardent. Habent ergo ligna. fenum.
stipulam. suꝑ fundamentum: sed
rerum concessarum. non inlicitarum.
Dico enim fratres. possides fuindam̃-¬
tum: here celo calca terram. Si talis
es non edificas isi aurum argentum.¬
& lapides pretiosos. Cum autem dyre¬
ris amo possessionem istam. timeo ne
pereat. & inminet dampnum. & tu

Expanded text:
agi, non ad forum trahi, tamen deagi, non ad forum trahi, tamen delicta esse dicit: contendit enim Christianus pro rebus terrenis amplius quam decet eum cui promissum est regnum coelorum, non totum cor sursum levat, sed aliquam ejus partem trahit in terram. Denique si veniat tentatio ducendi martyrii, illi qui habent in fundamento Christum, et aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos, quid dicunt ex hac opportunitate? Bonum est mihi dissolvi et esse cum Christo: alacres currunt, aut nihil, aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res prias, domos proprias, grauiter conturbantur: faenum, stipula et lignum ardet. habent ergo ligna et faenum et stipulam super fundamentum, sed rerum concessarum, non inlicitarum. dico enim, fratres: possides fundamentum: haere caelo, calca terram. si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, lapides pretiosos; cum autem dixeris: "amo possessionem istam, timeo ne pereat" et imminet damnum et tu
Abbreviated transcription (Latin):
sic tamen quasi ꝑ ignem. Obscura
quidem illa questio: sed ut possim
breuiter dico. fratres. sunt homi¬
nes ommnino contemptores scł̃i huiꝰ.
quib non est notum quicquid tẽ¬
poraliter fluit: non herent dilectio
aliqua terrenis oꝑibus. sancti. casti.
continentes. iusti fortassis. & omĩa
sua uendentes & pauꝑibus distri-¬
buentes. aut possidentes. tanquam
non possidentes. & utentes hoc mun¬
do tanquam non utentes. Suint autẽ
alii qui rebus infirmitati concessis: in¬
herent aliquantum dilectione. Hon
rapit uillam alienam. s sic amat suam.
ut si ꝑdiderit conturbetur. Non
appetit uxorem alienam. s fic inheret
sue. sic miscetur suȩ: ut modum ibi
non teneat rescriptum tabulis liberoꝵ¬
ꝓcreandorum cansa. Non tollit
aliena s repetit sua: & habet iudiciũ
cum fratre suo. Talibus enim dicit᷑.
Ian quidem omnino delictum est in
uobis: quia iudicia habetis uobiscum.
llerum ipsa iudicia in ȩccłã iubet

Expanded text:
sic tamen quasi per ignem. Obscura sic tamen quasi per ignem. Obscura quidem illa quaestio, sed, ut possum, breviter dico. Fratres, sunt homines omnino contemptores saeculi hujus, quibus non est gratum quidquid temporaliter fluit; non haerent dilectione aliqua terrenis operibus, sancti, casti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit villam alienam; sed sic amat suam, ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem alienam; sed sic inhaeret suae, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis, liberocreandorum causa; non tollit aliena, sed repetit sua, et habet judicium cum fratre suo. Talibus enim dicitur: Jam quidem omnino delictum est in vobis, quia judicia habetis vobiscum. Verum ipsa judicia in Ecclesia jubet
Abbreviated transcription (Latin):
alios ad sinistram. Numquid me¬
dius locus seruatus est: Quid dex¬
tris dicturus est: Ulenite benedicti
patris mei. percipite regnum. Quid
simstris: Ite in ignem eternum:
qui paratus est diabolo & angelis
eius. Si non times mitti quo: uide
cum quo. Si ergo omnia illa opera
regnum dei non possidebunt. immo
non oꝑa. s qui talia agunt: nam
oꝑa talia in igne non eruit. non
enim illo igne ardentes furaturi
sunt. & adulteraturi: s quia qui
talia agunt. regnum dei non pofsi¬
debunt. non ergo erunt a dextris
cum illis quibus dicetur: uenite be-¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnum.
quia qui talia agunt regnum dĩ
non possidebunt. Si ergo a dextris
non erunt: non restat. nisi ut sint
a sinistris. Sinistris quid dicet: Ite
in ignem eternum: quia erit tempꝰ
eorum ineternum. Expone ergo
inquit. nobis ligna. fenum. stipulam.
qui edificant suꝑ fundamentum
quomͦ non pereant s salui fiant:

Expanded text:
alios ad sinistram.» Numquid mealios ad sinistram.» Numquid medius locus servatus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mitti quo, vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» non ergo erunt a dextris cum illis quibus dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum;» quia «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Si ergo a dextris non erunt, non restat nisi ut sint a sinistris: sinistris quid dicet? «Ite in ignem aeternum:» quia «erit tempus eorum in aeternum.» 21. Expone ergo, inquit, nobis, ligna, fenum, stipulam qui aedificant super fundamentum, quomodo non pereant, sed salvi fiant;
Abbreviated transcription (Latin):
dator. quamius raptor. quamuis
ꝑuirus: habeo tamen in fundam̃
sum: ego ꝑ ignem purgor. & ꝓpter
fundamentum non pereo. Dic michi
iterum. quid es :: Xp̃ianus sum in¬
quit. Interim transi. Quid aliud:
Raptor adulter. & cetera de quibꝰ
ergo a talibus non correctus. de tali¬
buis cõmissis penitentiam non agens.
regnum celoeum speras: Honopi¬
nor qm̃ qui talia agunt. regntum
dei non possidebunt. Et ignoras
quia pacientia dei ad penitentum
te adducit : Tu nescio quid tibi
pollicens scdm̃ duritiam tuam. & cor
inpenitens thesauritas tibi iram in
die ire & reuelationis iusti iudicii dĩ:
qui reddet tinicuiq scdm oꝑa sua.
Adtende ergo ipsum iudicem ueni-¬
entem: bene. deo gratias. Non
tactut sententiam definitiuam: ñ
misit foras reos. & durit uelum.
Ante uoluit prenuntiare: quod dis-¬
posuit facere. Nempe congrega¬
buntur ante eum omnes gentes.
Quid de illis faciet: Separabit
eas. Et alios ponet ad dexteram:

Expanded text:
dator, quamvis raptor, quamvis dator, quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamen in fundamensum: ego per ignem purgor, et propter fundamentum non pereo. Dic mihi iterum, Quid es? Christianus, inquis. Interim transi. Quid aliud? Raptor, adulter, et caetera de quibusergo a talibus non correctus, de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentum uideat quod super¬
edificat. Alius enim suꝑ edificat
aurum argentum. lapides pretiosos:
alius ligna. fenum. stipulam. Unus¬
cuiusq optis quale sit ignis probabit:¬
quia in igne reuelabitur. Si cuius opꝰ
manserit. quid super edificatut: mer-¬
cedem accipiet: hoc est quia suꝑ fun-¬
damentum iusta oꝑa edificauit. au¬
rum. argentum. lapides pretiosos.
Si autem peccata. ligna. fenum. stipu¬
lam: tamen ꝓpter fundamentum ipse
saluus erit: sic tamen tanquã ꝑ ignẽ.
fratres nimis timendus esse uolo. Me-¬
liuis est enim: nobis dare secuiritatem
malam. Non dabo quod non acci¬
pio: timens terreo. Securos uos fa¬
cerem: si securus fierem. Ergo ignẽ
eternum timeo. Et erit tempus eoꝵ
meternum. Non accipio nisi ignẽ
eterntim. de quo alio loco scriptura
dicit: ignis eorum non extinguetur.
& uermis eorum non morietur. S
de impiis dirit ait aliqius non de
me: quia quamuis peccator sim.
quamuis adulter. quamuis frau-¬

Expanded text:
fundamentum videat quid superfundamentum videat quid superaedificat. Alius enim superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus quale sit, ignis probabitquia in igne revelabitur. Si cujus opus permanserit quod superaedificavit, mercedem accipiet:» hoc est, quia super fundamentum justa opera aedificavit; «aurum, argentum, lapides pretiosos.» Si autem peccata; «lignum, fenum, stipulam:» tamen propter fundamentum «ipse salvus erit; sic tamen tanquam per ignem» . Fratres, nimis timidus esse volo: melius est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aeternum timeo. «Et erit tempus eorum in aeternum,» non accipio nisi ignem aeternum; de quo alio loco Scriptura dicit: «Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis frau
Abbreviated transcription (Latin):
nis iusti uidiciĩ dei: qui reddet uni¬
cuiq scdm oꝑa sua. Et si modo non
reddit: tunc reddet. Si enim modo
reddit: ad tempus reddit. Hon
conuerso autem nec correcto in et̾nũ
reddet. Ulide ergo qtia non erunt
inpuniti: ad tende quod sequitur.
Iminici dñi mentiti sunt ei. Dicturꝰ
es& quid eis fecit: Non uuiunt.
non aures carpunt: non lucem hau¬
riunt. non fontes potant: non fruc-¬
tus terrȩ edunt. Et erit tempꝰ
eoeum in eternum. Nemo sibi gͦ
blandiatur: quia quasi ad torcular
ꝑtinet. Bonum est illi: si ad oleum
intorculari ꝑtinet. Non sibi polli¬
ceatur unusquisq habens facta ne-¬
faria. quȩ regnum dei non posside¬
bunt & dicat sibi: qmͣ habeo signũ
num. Et si purgor ꝑ igneni: salrius
ero. Nam quid est quod ait apłs̃.
de his qui habent fundamentum :¬
fundamentum alitd nemo potest po-¬
nere: preter id quod positum est qͥ¬
est xp̃c iħc. Quid est inquiunt qd
sequitur: Ulnusquisq autẽ suꝑ

Expanded text:
nis justi judicii Dei, qui reddet uninis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Et si modo non reddit, tunc reddet: si enim modo reddit, ad tempus reddit; non converso autem nec correcto, in aeternum reddet. Vide ergo quia non erunt impuniti; attende quod sequitur: «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Dicturus es, Et quid eis fecit? Non vivunt? non auras carpunt? non lucem hauriunt? non fontes potant? non fructus terrae edunt? «Et erit tempus eorum in aeternum.» 20. Nemo sibi ergo blandiatur, quia quasi ad torcular pertinet: bonum est illi, si ad oleum in torculari pertineat. Non sibi polliceatur unusquisque habens facta nefaria, quae regnum Dei non possidebunt, et dicat sibi: Quoniam habeo signum num; et si purgor, per ignem salvus ero. Nam quid est quod ait Apostolus de his qui habent fundamentum? «Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, qesus.» Quid est, inquiunt, quod sequitur? «Unusquisque autem super
Abbreviated transcription (Latin):
qui estis. Inimici dñi mentiti st̃
ei. Renuntias: Renuntio. & re¬
dit ad quod renuntiatur. lltiq.
Quibus rebus renuntias. nisi factis
malis. factis diabolicis. factis a deo
dampnandis. furtis. rapinis. ꝑuiriis.
homicidiis. adulteriis. sacrilegiis.
sacris abhominandis. curiositatibus:
His ommbus renuntias. & rursus
his inflexus superaris: Facta sunt tͥ
posteriora deteriora prioribus. Canis
reuersus ad suum uomitum: & sus
lota in uolutabris ceni. Inimici dñi
mentiti sunt ei. Et quanta pacientia
dñi. Quare non ꝓsternuntur: Qua¬
re non trucidantur: Quare non
terra dehiscente sorbentur: Quare
non in celo flagrante incenduntur :
Quia magna pacientia dm̃. Et erunt
inpunitie Abfit. Non sibi tantũ
de dei miscdia. blandiantur: ut fibi
enis in tusticiam polliceantur. Ignoras
quia pacientia dei ad penitentiam te
adducit: Tu autem scdm̃ duritiã
cordis tui: & cor inpenitens. thesatri-
zas tibi iram in die irȩ. & reuelatio-¬

Expanded text:
quid estis? «Inimici Domini mentiti sunt quid estis? «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Renuntias? Renuntio: et redit ad quod renuntiat. Utique quibus rebus renuntias, nisi factis malis, factis diabolicis, factis a Deo damnandis; furtis, rapinis, perjuriis, homicidiis, adulteriis, sacrilegiis, sacris abominandis, curiositatibus? His omnibus renuntias, et rursus his inflexus superaris. Facta sunt tibi posteriora deteriora prioribus: canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabris coeni . «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Et quanta patientia Domini! Quare non prosternuntur? quare non trucidantur? quare non terra dehiscente sorbentur? quare non coelo flagrante incenduntur? Quia magna patientia Domini. Et erunt impuniti? Absit. Non sibi tantum de Dei misericordia blandiantur, ut sibi ejus injustitiam polliceantur. Ignoras quia Dei patientia ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitenszas tibi iram in die irae et revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce torcular. Aꝑta sunt foramina:
currit amurca. Et dimisi eos non se¬
cundum salutem preceptorum meoꝵ:
eorum. Dimisi eos scdm̃ affectiones
coedis eoeum. Ibunt in affectioni¬
bus suis. Inde est quod horretis. si tam̃
horretis. Aliĩ defendunt circam. alii
amphiteatrum. alii casas inuicis. aliĩ
theatra alii illud: alii illud: alii postre¬
isrł. Ecce pecco. manifestum est: eo
post affectiones coerdis mei. S quid fa-¬
cio: Diabolus hoc facit. demones hoc
faciunt. Quid est diabolus: Qui sunt.
demones: Certe mumicitui. Isrł si
in uiis̃ meis ambulasset: Innchilũ
omnes intmicos eorum humiliassem.
est plebs mea : Ifrahel. Quid est audis¬
set me: Si in uiis meis ambulasset.
Queritur & gemit sub inimicis. In
nichilum inimicos eorum humiliassem.
Et super tribulantes eos mifissẽ
queritur de mimicis: Ipsi facti st̃
peiores inimici. Quomͦ enim: Quid
sequitur: De inimicis querimini uos

Expanded text:
Ecce torcular: aperta sunt foramina, Ecce torcular: aperta sunt foramina, currit amurca. «Et dimisi eos,» non secundum salutem praeceptorum meorumeorum» . «Dimisi eos secundum affectiones cordis eorum; ibunt in affectionibus suis.» Inde est quod horretis: si tamenhorretis. Alii defendunt circum, alii amphitheatrum, alii casas in vicis, alii theatra, alii illud, alii illud; alii postreIsrael, Ecce pecco, manifestum est; eo post affectiones cordis mei: sed quid facio? Diabolus hoc facit, daemones hoc faciunt. Quid est diabolus? qui sunt daemones? Certe inimici tui. «Israel si in viis meis ambulasset; in nihilum omnes inimicos eorum humiliassem.» est, «plebs mea? Israel.» Quid est, «audisset me? Si in viis meis ambulasset.» Queritur, et gemit sub inimicis: «In nihilum inimicos eorum humiliassem, et super tribulentes eos misissem queruntur de inimicis? Ipsi facti sunt pejores inimici. Quomodo enim? quid sequitur? De inimicis querimini; vos
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Onmnes educti sumus de ter¬
ra egypti.omnes ꝑ mare rubrum
transimus: inimicinr̃i ꝑsequentes
nos in aqua perierunt. Non simꝰ
lata os tuum: & adimplebo illud.
Angustias pateris. in te ꝓpter recen
tem deum. constitutum in corde tuo:
frange uanum simulachrum. deice
de conscientia tua fictum idolum:
dilata os tuum confitendo. amando.
& ad implebo illud. qmͣ apudmefons
sequitur: Et non obauditt
popls̃ meus uocem meam. Et ifrł nͣ
intendit michi. Quise Cui : Istahel
michi. O ingrata anima. Per me
antnia. a me uocata anima: a me in
spe reducta. a me apeccatis abluta.
Et ifrł non intendit michi. Baptitan-¬
tur enini & transeunt ꝑ mare ru-¬
brum: sed in uia murnitrant. Contͣ¬
dicunt conqueruntur. seditionibus
conturbantur: ingrati ei qui libera¬
tit a persequentibus hostibus qui du-¬
cit per siccum. per heremum: cum
cibo tamen &c potu cum lumine noc¬
turno. & umbraculo diurno. & isrł

Expanded text:
dicitur: omnes enim educti sumus de terdicitur: omnes enim educti sumus de terra Aegypti, omnes per mare Rubrum transivimus, inimici nostri persequentes nos in aqua perierunt. Non simus lata os tuum, et adimplebo illud.» Angustias pateris in te propter deum recentem constitutum in corde tuo; frange vanum simulacrum, dejice de conscientia tua fictum idolum: «dilata os tuum,» confitendo, amando; «et adimplebo illud,» quoniam apud me fons it . «Et non obaudivit populus meus vocem meam; et Israel non intendit mihi.» Quis? cui? «Israel mihi.» O ingrata anima! per me anima, a me vocata anima, a me in spem reducta, a me a peccatis abluta: «Et Israel non intendit mihi.» Baptizantur enim et transeunt per mare Rubrum; sed in via murmurant, contradicunt, conqueruntur, seditionibus conturbantur, ingrati ei qui liberavit a persequentibus hostibus, qui ducit per siccum, per eremum, cum cibo tamen et potu, cum lumine nocturno et umbraculo diurno: «Et Isr
Abbreviated transcription (Latin):
tea: s et lignea. & fictilia. Et alia
quidem sunt in honorem: alia uero
incontumeliam. Siquis autem mun¬
dauerit se ab haiusmodi. erit uas in
audicrisin quo non erit inte deas
retens. Mlecit melq uod dirit inte.¬
I Ion elumltra dite quasi simula¬
chrum forinsetus adhibitam: sed
in te in coede tuo. In imagine fantas¬
matis tui in deceptionem erroris
tui. tecum portabis deum tuum re-¬
centem: remanens uetustas. Si
ergo me audieris. me inquit quia
ego fum qui sum. Hon erit
in te deus recens: nec ad᷑ orabis detĩ
alienum. Si enim in te non sit: ñ
ad oeabis deum alienam. Si tu non
cogites deum falstm. non adorabis
deum fabricatum. Hon erit in te
deus recens. Ego enim sum. Quidi¬
ius adorare quod non est: E go
enim sum dñs deus tuus: quia ego
sum qui sum. Et ego quidem inqͥt
sum qui sum super omnem creaturã:.
tibi tamen temporaliter quid presti-¬
tisti: Qui eduxi te de terra
egypti. Non illi tantum popłõ

Expanded text:
tea, sed et lignea et fictilia: et alia tea, sed et lignea et fictilia: et alia quidem sunt in honorem, alia vero in contumeliam. Si quis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in audieris,» inquit, «non erit in te deus recens.» Movet me, quod dixi, «in te:» non enim dixit, A te, quasi simulacrum forinsecus adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in imagine phantasmatis tui, in deceptione erroris tui tecum portabis deum tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo «me audieris; me,» inquit, quia ego sum qui sum ; «non erit in te deus recens, nec adorabis deum alienum.» Si enim in te non sit, «non adorabis deum alienum:» Si tu non cogites deum falsum, non adorabis deum fabricatum; «non enim erit in te deus recens.vis adorare quod non est? «Ego enim sum Dominus Deus tuus:» quia ego sum qui sum. Et ego quidem sum, inquit, qui sum super omnem creaturam: tibi tamen temporaliter quid praestiti? «Qui eduxi te de terra Aegypti.» Non illi tantum populo
Abbreviated transcription (Latin):
lem quem facit oriri super bonos & ma-¬
los: non est eis octus sol qui solos inba-¬
minat bonos. faciunt ergo sibi deos
recentes: quiq quales uolunt. Quid
enum impedit officinam decepti cor-¬
dis fabricare fantasma quale noluerit:
S omnes hi inposterioribus consenti¬
unt: id est simili uanitate detinentur:
llnde samson nr qui etiam interp̃tat᷑
sol ipsorum eoeum scilicet quibus lu¬
cet: non omniun sicuti est oeiens suꝑ
bonos & malos. sed sol quoriundam
sol iusticiȩ. figuram enim habebat ꝓp̃t
conligauit ut dicere ceperam caudas
uulpium. & ibi ignem alligauit. Ignen
ad incendendum: sed messes aliemgena¬
rum. Promde tales consentientes in
posterioribus tanquam candis conliga¬
ti trahunt ignem corrumpentem. s
non incendunt nr̃orum segetes. No¬
uit enim dñs qui sunt eius: & rece-¬
dat ab iniquitate omnis qui inuocat
nomen dñi. In magna autem domo
non solum sunt aiasa atirea & argen¬

Expanded text:
lem quem facit oriri super bonos et malem quem facit oriri super bonos et malos , non est eis ortus sol qui solos illuminat bonos. Faciunt sibi ergo deos recentes quique quales volunt: quid enim impedit officinam decepti cordis fabricare phantasma quale voluerit? Sed omnes hi in posterioribus consentiunt, id est, simili vanitate detinentur. Unde Samson noster, qui etiam interpretatur Sol ipsorum, eorum scilicet quibus lucet; non omnium, sicuti est oriens super bonos et malos, sed sol quorumdam, sol justitiae figuram enim habebat Christi, colligavit, ut dicere coeperam, caudas vulpium, et ibi ignem alligavit; ignem ad incendendum, sed messes alienigenarum. Proinde tales consentientes in posterioribus, tanquam caudis colligati, trahunt ignem corrumpentem; sed non incendunt nostrorum segetes. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Domini. In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argen
Abbreviated transcription (Latin):
uis: sed non effugies. Si dixeris coerup¬
tibilis: non aplõ s a te ipso lapidabe¬
ris. Si dixeris autem incorruptibilẽ
deum: incorruptibilis quomͦ tenuit
gentem tenebrarum: Quid factu¬
ra erat incorruptibili. gens corrup¬
tionis : Quid restat nisi ut dicatur
nescimus: S tamen si hoc non dolo.
s ignorantia dicitur : non remaneat
in tenebris. ex uulpe fiat ouis. Cre
abeo quod est solus. non ab eo quod
est sol: ne nos ipsi uulpi fugienti aliã
cauernam aꝑtusse uideamur: quan¬
quam nec nomen solis formidabiniꝰ.
Est enim in scripturis nrͣis: sol ius¬
ticiȩ & sanitas in pennis eits. Abestu
sołis huiuis umbra appetitur: stib
alis autem solis huus ab estu fugitur
Sanitas enim in pennus eius. Ipse est sol
de quo dictari funt impii. ergo erratu¬
mus a uia ueritatis: & iusticie lumen
non lurit nobis. & sol non est oetas no¬
bis. Dicturi funt adoratores solis. sol ñ
ortus est nobis: quia quem adorant so¬

Expanded text:
vis, sed non effugies. Si dixeris, Corrupvis, sed non effugies. Si dixeris, Corruptibilis; non a populo, sed a teipso lapidaberis: si autem dixeris incorruptibilem Deum; incorruptibilis quomodo timuit gentem tenebrarum? quid factura erat incorruptibili gens corruptionis? Quid restat nisi ut dicatur, «Nescimus?» Sed tamen si hoc non dolo, sed ignorantia dicitur, non remaneat in tenebris: ex vulpe fiat ovis, credab eo quod est solus, non ab eo quod est sol, ne nos ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. Quanquam nec nomen solis formidabimus. Est enim in Scripturis nostris: «Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» . Ab aestu solis hujus umbra appetitur: sub alas autem solis hujus ab aestu fugitur; sanitas enim in pennis ejus. Iste est sol de quo dicturi mus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et Sol non est ortus nobis» . Dicturi sunt adoratores solis, «Sol non ortus est nobis;» quia cum adorent so
Abbreviated transcription (Latin):
auint apud se. Si dixerimius inqui¬
unt de celo: dicturus est nobis. Qua¬
re ergo non credidistis: Ille enum testi¬
montum xp̃o perhibuit. Si dixerimꝰ
de terra. lapidat nos popłs: quia
ut ꝓphẽtam eum habent. Sentientes
ergo hac atq hac esse unde caperent᷑:
responderunt. Hescimus. Et dñs.
Hec ego dico uobis. in qua potestate
ista facio. uos dicitis uos nescire qd̃
scitis: ego uobis non dico quod queri¬
tis. Quia ex nulla parte exire ausi
estis: in ur̃is tenebris remansistis.
Obtemꝑemus ergo & nos si possumꝰ
dicenti uerbo dei: capite nobis uulpes
pusillas exterminantes: uineas. Uli-¬
deamus si & nos quasdam uulpecu-¬
las capere possumus: ꝓponamus ad fo-¬
ramen utrumq. & unde uulpis exire
uoluerie pcapiatur. Uerbi gratra ma-¬
nicheo facienti sibi deum recentem.
& incorde suo ponenti quod non est.
dicamus & interrogentis eum. Sub¬
stantia dei corruptibilis est: an incor¬
ruptibilis : Elige quod uis. & exi qͥ

Expanded text:
aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiaiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.» Sentientes ergo hac atque hac esse unde caperentur, responderunt, «Nescimus.» Et Dominus: «Nec ego vobis dico in qua potestate ista facio» . Vos dicitis vos nescire quod scitis; ego vobis non dico quod quaeritis: quia ex nulla parte exire ausi estis, in vestris tenebris remansistis. Obtemperemus ergo et nos, si possumus, dicenti verbo Dei «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas:» videamus si et nos quasdam vulpeculas capere possumus; proponamus ad foramen utrumque, ut unde vulpes exire voluerit, capiatur. Verbi gratia, manichaeo facienti sibi deum recentem, et in corde suo ponenti quod non est, dicamus et interrogemus eum: Substantia Dei corruptibilis est, an incorruptibilis? Elige quod vis, et exi qua
Abbreviated transcription (Latin):
palmam supernȩ uocationis dei in
xp̃o iħ̃u. Ergo in penis sibi isti con-¬
sentiunt: quamuis dissentire a se m¬
inuicem tudeantur. Ideo saison cau¬
das ualpium conliganit. Lulpes infi-¬
diosos maximeq hercticos significant:
dolosos. fraudulentos cauernosis am¬
fractibus latentesdo decipientes. odore
etiam retro putentes. Contra quẽ
nificantur in canticis canticoꝵ ubi
dicitur: capite nobis uulpes pusillas
exterminantes uineas. latentes in
cauernis toetuosis. Capite nobis con¬
iuncite nobis. Capis enim eum: quẽ
de falsitate comuncis. Contradicentibꝰ
deniq uulpetulis dño & dicentibus.
in qua potestate ista facis: respondete
Baptismum iohannis de celo est: an ex
hominibus:: uulpes autem solent
habere tales foueas: ut ex una parte
intrent. & ex alia exeant. Ad utrũq
foramen. captor tulpium retia posuit.
Dicite michi: de celo est an ex homini-¬
bus : Sentiunt illi eum ex utraq
parte tetendisse unde caperet: et

Expanded text:
palmam supernae vocationis Dei in palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Ergo in pejus sibi isti consentiunt, quamvis dissentire a se invicem videantur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit . Vulpes insidiosos, maximeque haereticos significant; dolosos, fraudulentos, cavernosis anfractibus latentes et decipientes, odore etiam tetro putentes. Contra quem nificantur in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, latentes in cavernis tortuosis» . «Capite nobis,» convincite nobis; capis enim eum quem de falsitate convincis. Contradicentibus denique vulpeculis Domino, et dicentibus, «In qua potestate ista facis? Respondete Baptismus Joannis unde est de coelo, an ex hominibus?» Vulpes autem solent habere tales foveas, ut ex una parte intrent, et ex alia parte exeant: ad utrumque foramen captor vulpium retia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et