comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uti debeat ꝓ honore bti petri. Ip̃e
nero btĩssimus paꝑa sup coronã
cłicatus quam g̾it ad beatissim
petuigsiam ip̃a eramo non est pas¬
tore splenditam̃ resimxtcõem dm̃¬
cami designans eius sacintissimo
u̾titi manibus. ntis lupos impo¬
sinꝰ Et tenentes fremineqm p¬
sius pro reilencia. beati petristra¬
toris officum ilłi eribuimꝰ sta¬
tuẽtes eodemfuugionĩs successo¬
res eis singulant᷑ utinpcesslo¬
nibus ad mutacionẽ. impͥn uri
unde ut pontificalis aper neri
uilestat. Sed magis quam t̾rem
impu digitas dignitas głia et
potencia decoretur ecce tampala¬
cum nr̃um quam romanamur¬
lem et om̃s ytalie siue occidenta¬
lram regionum ꝓm̃cia loca cim¬
tates heatissimo pontifici et uni
atque relinquimꝰ. et ab eo et ab¬
sactessoribus enis ꝑ piagmati¬
desie concedimꝰ ꝑmauenta. uñ
congrim ꝑ speriꝰ nostrimi mpiũ
et rgmpotestatem orentalibus

Expanded text:
uti debeant pro honore beati Petri. Ipse vero beatissimus papa super coronam clericatus, quam gerit ad gloriam beati Petri ipsa ex auro non est pastore splendidum resurrectionem dominicam designans eius sacratissimo vertici manibus nostris imposuimus et tenentes frenum equi ipsius pro reverencia beati Petri stratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem frigio omnes eius successores singulariter uti in processionibus aUnde ut pontificalis apex non vilescat, sed magis quam terreni imperii dignitas et gloriae potentia decoretur, ecce tam palacium nostrum quam Romanam urbem et omnes Ytalie sew occidentalium regionum provincias, loca, civitates beatissimo pontifici et univatque relinquimus et ab eo et successoribus eius per pragmaticlesiae concedimus permansura. Unde congruum prospeximus nostrum imperium et regni potestatem orientalibus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus impialibus ercat cerdrata
nulia ita cłrum stẽ romaneecaẽ
adornari deciemmꝰ et quam ao¬
modinu mipialis potencia dñif¬
officus cubiculanior uempe et
ordinantur et scaũ romauan
eccĩam decorati uolimius et ã
plissue pontificia decus p̃fulge
pulis et luithe amũbus .i. candi¬
dissimo colore decontos eqnite

Expanded text:
icut imperialis extat decorata militia, ita clerum sancte Romane ecclesie adornari decrevimus. Et quemadmodum imperialis potentia divofficiis, cubiculariorum nempe et ornatu, ita et sanctam Romanam Ecclesiam decorari volumus, et ut amplissime pontificale decus praefulgeapulis et linteaminibus, id est candidissimo colore decorari equos
Abbreviated transcription (French):
uenisse demde dỹademã intelicet co¬
delicet lor un et impiale cutiuitare
autem solet collum u̾m etiam cla¬
nidem pmpineam acque trũcan
coctiuã et omnia ipalia indi¬
ta sen et dignitatemi imꝑalrũ p̃si

Expanded text:
is, deinde diadema videlicet codelicet lorum, quod imperiale circumdare assolet collum, verum et chlamidem purpuream atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta seu dignitatem im
Abbreviated transcription (Latin):
scipulos cum ꝑ segetes tͣn tas i¬
seundo euue̾nt spicas et ederent
ip̃ius xpĩ uox innocentes uocat qr co¬
acti fame roc fecerunt. It. ieR. non
necc̃itas s uoluntas facit ꝓseu̾antiar.

Expanded text:
scipulos, quum per segetes transeundo vellerent spicas, et ederent, ipsius Christi vox innocentes vocat, quia coacti fame hoc fecerunt. C. XXVII. Non necessitas, sed voluntas facit perseverantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ich̾ enm sic iocundum ẽ parit.R
sicut cibus bñ digestus aut de¬
coctus nchꝰ salutem incħ sic sensuũ
acumen opatur. nicħ̾ sic egritudinẽ
fugat sicut moderata refectõ suffi¬
cłam quippe cum ntrimento et sos¬
pitate sinui ⁊ procreat uoluntai¬
tem exhabunduncia u̾o morbum

Expanded text:
il enim sic jucundum est, sicut cibus bene digestus et decoctus. Nihil sic salutem, nihil sic sensuum acumen operatur, nihil sic aegritudinem fugat, sicut moderata refectio; sufficientia quippe cum nutrimento et sospitatem simul procreat et voluptatem; abundantia vero morbum
Abbreviated transcription (Latin):
ienimum in roc scculo quasi quadͣ¬
gesimam abstinencie celebramus.
Eum uene inumus cum ad imqui¬
tate et iuicitis nouptatur abstine¬
mus. S⁊ qr n abstinencia sinc mer¬
cede nõ ent expectamus illam beatã
spẽ et reuelaconẽ głic magm dei et

Expanded text:
In hoc ergo saeculo quasi Quadragesimam abstinentiae celebramus, quum bene vivimus, quum ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem gloriae magni De
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ pganorum fi uolu̾it rpianus posttr
uoluntas enus filit patefacta ne nunci
sb̃ quoli ingemio urargum̃to qͥppiam
uiteorum uenundandi facultas sit s
is qui ad rpĩanam conu̾ti fitẽ desid̾at
defensione nr̃a inub̾tatẽ iodis oĩb uẽ¬
dicet. ¶ bn uo quos lscemodi or ẜuuos antit
t̾e ne forsitan utilitates suas irrõnabi
cui uencditi fu̾int ñ inuenit᷑ fugͥe ad ecc̃a

Expanded text:
 paganorum fieri voluerit Christianus, postquam voluntas ejus fuerit patefacta, ne hunc sub quolibet ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venundandi facultas sit; sed is, qui ad Christianam converti fidem desiderat, defensione vestra in libertatem modis omnibus venditere, ne forsitan utilitates suas irrationabcui venditi fuerint, non invenitur, fugere ad ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ili s̃ ego uentatem icquor .i. in spi¬
ro que loquitur siquid qui spẽs
uentatis est dice autem et loqui ĩ
trintate non secundum consuc¬
tudinem nostram qua ad nos ser¬
piendum set iuxta formam incor¬
poralulm natũranm et inaxime
trirxtatis que uoluntatem suam
ing̾it incorda credentium et corũ

Expanded text:
li est: Ego veritatem loquor, id est inspiro quae loquitur, siquidem spiritus veritatis est. Dicere autem et loqui in Trinitate, non secundum consuetudinem nostram, qua ad nos piendum, sed juxta formam incorporalium naturarum et maxime Trinitatis, quae voluntatem suam ingerit in corda credentium.
Abbreviated transcription (Latin):
frũctib largas ciemosin.is faciat. id̾e
rapmam iustificat. nsi alius nm pa¬
t̃nouel instequesito auarus incũbat
ideo uire cuipinda ẽums cuuł reguia
si regia cicmentia tyrannos subortos tt̃¬

Expanded text:
fructibus largas elemosynas faciat, ideo rapinam iustificat; neque si alius ruri paterno uel iuste quaesito auarus incumbat, ideo culpanda est iuris ciuilis regula, si regia clementia tyrannus subditos tra
Abbreviated transcription (Latin):
nec souie põr cũ sola femina fabula.
pclicot aut domesticte matrone mã¬
det aliquit secrete si agnitũ fu̾t. et
ille deponatur et illa alimimnib ecc̃c
trio testibo. Nemo tnĩ tũ exͣnea hitẽt

Expanded text:
nec solus presbyter cum sola femina fabulas per clericos aut domesticos matronae mandet aliquid secrete. Si agnitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus tribus testibus, nemo tamen cum extranea habitet
Abbreviated transcription (Latin):
uitus incestu ept̾. asseritur ordina
rerimus. inpontificu dignitatt̃ hoc
tempore quo ad cam dicendã mis¬
sis. inob̾. uttĩs uocabitur obrepsit
sacro nomim absit inutia faciłi¬
us. c̃.n. ut hanc dignitatẽ tali dan
to amiserit ordinator: ꝙͣ eã obtu¬
neat oromatus cui conuicto socia¬
bitur qui eũ sibi credrõit laigiẽdo
pontificiũ scciandum. Quar n. ip̃e
sit quisquis talos ordmauent ostr̃¬
uel postea confessus ordinatur. Rułi
pecc̃a sua et cum confessi fuissent he¬

Expanded text:
utus incestu episcopus asseritur ordinatreximus. In pontificii dignitatem hoc tempore, quo ad causam dicendam missis a nobis litteris vocabatur, obrepsit. Sacro nomini absit injuria, facilius est ut hanc dignitatem tali dando ipse amiserit ordinator, quam eam obtineat ordinatus, cui convicto sociabitur, qui eum sibi credidit largiendo pontificium sociandum; qualis enim ipse sit, quisquis tales ordinarit, ostenel postea confessus ordinatur. Item peccata sua, et, quum confessi fuissen
Abbreviated transcription (Latin):
beato gͥg̃io instruente. Dectatũ auolan¬
di c̃ nõ obedire et scelus ytolatrie non
ad quiest̾e. Peccm̃ igitur pagantatis
incurrit quisquis dum xp̃i nũ se cẽ
asserit si sedi apu̾ce obe̾dire cõtempñt

Expanded text:
beato Gregorio instruente. Peccatum ariolandi est non obedire, et scelus idololatriae nolle acquiescere. Peccatum igitur paganitatis incurrit, quisquis, dum Christianum se asserit, sedi apostolicae obedire contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
Ps ⁊ qui ut formcari eis uceat di¬
unnũ officium derelinqunt ad eo
recedentes dyabolo ⁊ opib eiuc seri¬
munt sicut sc iustic sine ab officõ alie¬
nos faciunt ita b̾nficõ eccãrum priua¬

Expanded text:
 qui, ut fornicari liceat, divinum officium derelinquunt, et ab eo recedentes, diabolo et ejus operibus serviunt, sicut se justissime ab officio alienos faciunt ita beneficio ecclesiarum priva
Abbreviated transcription (Latin):
qr hrtici tam stulta degmata ca exc¬
cranda ꝓferunt sacramenta ut cci¬
am bebetum sensus paganorum
et qui rõne domine agnicõms oĩ¬
modis carent illorum detestentur
insamam uiorum distorta et dõ
contrania itinera sanus sapiento

Expanded text:
retici tam stulta dogmata, tam exsecranda proferunt sacramenta, ut etiam hebetum sensus, et paganorum, et qui ratione divinae cognitionis omnimodis carent, illorum detestentur insaniam, illorum distorta et Deo contraria itinera sanius sapiendo
Abbreviated transcription (Latin):
precipicium suos mergunt auori¬
tores quibus nõ salutania que cor¬
rigant set que illos delectant er¬
ronea predicant dequib apte sb̃¬
ditur hn sunt fontes sine aquar
nebiue turbimb ex agitate quib
caligo tenebraꝵ reseruatur. ¶Qr

Expanded text:
pitium suos mergunt auditores, quibus non salutaria, quae corrigant, sed quae illos delectent erronea praedicant? De quibus bene subditur: Hi sunt fontes sine aqua, et nebulae turbinibus exagitatae, quibus caligo tenebrarum rese
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerbis a sinc contranmͣ. loquẽ¬
tis corripitur nec tamen tm̃ appoi̾¬
to prauitineris retardatur. qib
eciam aptissime nomen congruit
cuntatis dequa balaam uenisse ꝑ¬
hibetur bosor namq carneus. sũ
cm̃ ana mag̾. eã lirxiosis existit
ubum uentatis amore pecume uel
de si deuorum temporauinti ad ulter¬
are quam qui a carins seconcupitẽ¬

Expanded text:
qui verbis asinae contra naturam loquentis corripitur, nec tamen a proposito pravi itineris retardatur. Quibus etiam aptissime nomen congruit civitatis de qua Balaam venisse perhibetur; Bosor namque carneus, sive ue alia magis causa luxuriosis existit verbum veritatis amore pecuniae vel desideriorum temporalium adulterare, quam quod carnis se concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
rum. it.ieronimus ad cliodorum.
is petrum uitum consida stephan¬
um suscipis. Nicholaum respice
Non fac̾ eccastica dignitas epĩa¬
uum. Comelius centurio ad huc
facile stare in loco petri et pauu et
cium infatuatum sal adnichilum

Expanded text:
odorum is Petrum, sed Judam considera. Stephanum suspicis, sed et Nicolaum respice. Non facit ecclesiastica dignitas Christianum. Cornelius centurio adhuc efacile stare loco Petri et Paulli, ium, infatuatum sal ad nihilum
Abbreviated transcription (Latin):
uentis gande possim dicc̃tes. Mortuus er̃t
sr et reuwrit ꝑierat et iuentꝰ ẽ. quaregͦ me
mqo non baptras:ut abluas me apctis
respondeo qr non facio mumam caracti
impatoris: cum errorem corngo desto¬
nis. Quare ĩqt ap̃ teur pm̃am nõ. igõ.¬

Expanded text:
s gaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluas a peccatis? respondeo: Quia non facio iniuriam characteri imperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paeni
Abbreviated transcription (Latin):
rem auter a nob obiciunt qd̾ res co¬
tum cõcupiscamus et anferamꝰ utinã¬
tab catholicifiant. et non sobmm que
it nobcum possidentusq a deo aut
calumpmandi cupiditate cecãtur ũ

Expanded text:
 autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus, utinam catholici fiant et non solum, quae caritate possideant! usque adeo autem calumniandi
Abbreviated transcription (Latin):
qui autem cogitur illo trmore duciturq
non ẽi taritate. ꝗ manꝰ cõprimit ammñ
nõmutat. quo pena timeturnon bomii
dingatur. porro fũ delec̾tacione bono bom¬
tuilłs d̾o plac̾e. ut imini̾o bonorum cõm̾¬

Expanded text:
ui autem cogitur, timore illo ducitur, qui non est in caritate; qui manus comprimit, non animum mutat, quo poena timetur, non bonum diligitur. Porro sine dilectione boni nullus Deo placere, vel in numero bonorum con
Abbreviated transcription (Latin):
am si figuram mbri teneat quã sumpsit
in corpore. sħ uͥs cõpagem corporis ueniã
uintiteni nr̃am utiam dictum ẽ ab huruis¬
moch cuptoititis sordib quol inimico iu
quinus. sz hoc ẽinquiumt. qd̾ nos mouet.

Expanded text:
amsi figuram membri teneat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniantluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet:
Abbreviated transcription (Latin):
cdionemolento legum impio contam᷑
hoc itaq nuulo modo fat̾emus si resc
corum possid̾e uellemus. Quis auat̾
quentur copossessorem qs dominadi cy¬
piditate ĩflammatus. uł fastu dominͣ¬
cionis elatus deftoat habere cõsorteꝵ
ip̃os c̃te attẽdant quondam suos mo
ant non solum q̃. habebants: etiam

Expanded text:
ionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iamant non solum, quae habebant. sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tatem catholitam legum impialum
timore conu̾s.⁊ c̃ quam nuncuidemus
ut in ea numã fuissecredatur. Ita et ali¬
cuntates murte que michi nominatrm
commemorabanturut m ip̃is iegib
agnosc̾em. etiam ĩ hac ca recce fteitigi
poste ꝙ scriptum est. da sapienti occioĩ
Am uero si rusi cõñti cogatur. reubrͥ

Expanded text:
tatem catholicam legum imperialium timore conuersa est, quam nunc uidemus ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem am u
Abbreviated transcription (Latin):
dinem uccãs suauitatem bom opis. q̃
bonum fitnon timore pene. si delectacio¬
ne unticis. Cum gͦ sñ hac dulcedine am¬
matia inhereditaten habitent. pe qd̃ nemͦ
nisi mutilit᷑ ad bonum cogitur solo tnno¬
re ꝗsq ad ⁊ .ni. ao bonum cogitur solo tmi¬
ie non amore duatir.sion gꝰ sunt malico
nuim ad q. mali coginitur semꝑ minti to¬
ltrarẽt et nũqͣm uouintani fuirẽt mutili¬
nt̃ cogenturad uto̾. s qr humane nature
ẽet ea que ĩdissͣtudinem dutinit᷑ ab orre¬
re: et cosucta magna tustodia di lig̾e fla¬
gelt: tribulacionm man sunt cotibendi
amalo et puccandi ad bomimut oumt¬
more pene malum indissuetudmem du¬
citur. ab horeatur. bonim uo excõsuetu¬
ome dulcescat. uñ ausꝰ. in psal .s. xxuii.¬
apcc̃o: fit cõsuetudo iusticie et incipit q¬
durum erat aman et incipit ercludi. ti¬
mor a cantate et succedit innor cast. de qͦ¬

Expanded text:
dulcedinem vocans suavitatem boni operis, qua bonum fit non timore poenae, sed delectatione justitiae. Quum ergo sine hac dulcedine animalia in hereditate non habitent, patet, quod nemo, nisi inutiliter, ad bonum cogitur solo timore. Quicunque enim ad bonum cogitur, solo timore, non amore ducitur: non ergo sunt mali conum, ad quod mali coguntur, semper inviti tolerarent, et nunquam voluntarii servirent, inutiliter cogerentur ad illud. Sed quia humanae naturae est et ea, quae in desuetudinem ducuntur, abhorrere et consueta magna custodia diligere, flagellis tribulationum mali sunt cohibendi a malo, et provocandi ad bonum, ut, dum timore poenae malum in desuetudinem ducitur, abhorreatur, bonum vero ex consuetudine dulcescat. Unde Augustinus in Psal. 127: Qa peccato, fit consuetudo justitiae, et incipit qdurum erat amari, et incipit excludi timor a caritate, et succedit timor castus, de q
Abbreviated transcription (Latin):
tate ẽ regum tenr ideoq flo̾res appellatuᷤ
nr̃as quas nec instepossidetis. et scõm. le¬
frustra qi dicitis nos in eis cõgregandis
laboramus cum scriptum legatis. labo¬
res impiorum usti edunt.s tam̃ ꝗsis
ad em̃dendam impictatem nr̃.im proni¬
mugautrunt. res proprias uras cupi¬
non debenturmsi ei ecc̃e queua e xp̃i crͣ¬
bis tenz ꝯsꝗs pro aliquo fagicio uel fa¬
cmoec deiectum auob ita suscipit sicut sus¬
cipunitur qui ercepto errorequo a nob
sepamim sñ criminc ap̃ uos iur̃un ⁊ clis¬
plicet nob̾. s nec facile ista mostratis. nõ¬

Expanded text:
tate est regum terre, ideoque falso res appellatis vestras, quas nec iuste possidetis et secundum lefrustraque dicitis: Nos in eis congregandis laboramus, cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edunt. Sed tamen quisad emendandam impietatem vestram promulgaverunt, res proprias vestras cupinon debentur nisi ei Ecclesiae, bis. quisquis pro aliquo flagitio uel facinore proiectum a uobis ita suscipit, sicut suscipiuntur, qui excepto errore, quo a nobis separamini, sine crimine apud uos uixerunt, displicet nobis. sed nec facile ista monstratis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝗsq cogiturs: quale sit utd̾ quo ⁊¬
cogitu. utrum bonum. in malum. no
tim̃ido qd̾ nõ nult patirul relingo ĩpe¬
dientem nofitatem ut ignoratam oo
peritur cognosct intater. ut timcns uł
respuat fm de quo cõtendebat. ut que¬
rat uerum qd̃ nesciebat. et uolens iaz
teneat qd uolebat. Item. ¶E ⁊ pri
lisputatione cogpugnandum. rõne
unicendu: ne fictos catrolicos: quos¬

Expanded text:
sque cogitur, sed quale sit illud quo cogitur, utrum bonum an malum: non timendo quod non vult pati, vel relinquit impedientem animositatem, vel ignoratam cot timens vel respuat falsum, de quo contendebat, vel quaerat verum quod nesciebat, et volens jam teneat quod nolebat. Item infra: §. disputatione pugnandum, ratione vincendum, ne fictos catholicos
Abbreviated transcription (Latin):
uu̾e uersum quidem puto qui doiet de
crumne conuersum qui dolet de omĩ
enic quẽ exposunnus uanerate ũtitur a
pecco qui iam uult dimate̾ peccatum ꝯ¬
uertitur.i. totus et ommno uertiturq ũ

Expanded text:
ere. Versum quidem puto qui dolet de crimine; conversum, qui dolet de omni ejus, quam exposuimus, varietate. Vertitur a peccato qui jam vult dimittere peccatum; convertitur qui jam totus et omnino vertitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
debĩtum tibi redde̾ cogetur et itu d̾e mi¬
putaret continentiam si nõ sue s tuẽ
cederet infirmitati ne inadulterium ca
tatiuroris reodit nõ exigit debitũ. aut
si pp̃ infirmitatẽ ppriam ducit uxorẽ
plangẽs pociue quia sinc urore eẽ nõ
potunt quam gaudene qui a duxit quis¬

Expanded text:
debitum tibi reddere cogeretur, et illi Dead continentiam, si non suae, sed tuae cederet infirmitati, ne in adulterium cabet uxorem; reddit, non exigit debitum. Et qui propter infirmitatem propriam ducit uxorem plangens potius, quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens, quia duxit
Abbreviated transcription (Latin):
admonachica uitã tendenti legalit et
cit̾ et molent᷑ a tua uxore ptim terrore
mortis ꝑtim tuc infirmitatis tolorib
exinnantus deuia secutue nulla ut
dr̾ ucencia accepta recessisti ⁊ monas
tenim petistinõ enĩ exmolentia s ex
pari uoluntate et consensu sicut scĩ pr̾ec
dicunt hoc fr dr neq uir monastenum
clig̾e aut ꝑfessa continencon m̃tum
ap̃. compendiũ. uir potest abnuc uota cõ¬
tinencie que sine cuic consensu muuer dõ¬

Expanded text:
ad monachicam vitam tendenti legaliter, citer et violenter a tua uxore, partim terrore mortis partim tuae infirmitatis doloribus examinatus, devia secutus, nulla, ut dicitur, licentia accepta, recessisterium petiisti. Non enim violentia, sed ex pari voluntate et consensu sicut sancti Patres dicunt hoc fieri debet, neque vir monasterium eligere, aut professa continentia habitum are. C. III. Vir potest abnuere vota continentiae, quae sine ejus consensu Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tĩto dictũ ẽ deurore ulius que
noc tuut. inde ẽ culpabilis. Nã dei¬
ĩ muliere q̃ caũ int̾ catullos ⁊ fracta
ẽ ubi uoluntas illius ñ agnostit᷑
ut cadẽs arbor ecciõit hõmẽ ĩ cu¬
pabiles sunt atq innoxii qr ñ uo¬
luntate eoꝵ nec de si derio romicidi¬
ũ ppetratũ ẽ sĩuo aliqua coꝵ culm¬

Expanded text:
um tulerit, inde est culpabilis. Nam de muliere, quae casu inter caballos confracta est, ubi voluntas illius non agnoscitur ut cadens arbor occiderit hominem, inculpabiles sunt atque innoxii, quia nec voluntate eorum, nec desiderio homicidium perpetratum est. Si vero aliqua culp
Abbreviated transcription (Latin):
delior factus c̃ perrus pos. ꝓfeci¬
quam ficem se poilisse defilut
itqr iteo maiorem graclam respe¬
rit quam amisit. tanquam emin
bomis pastor tuendũ gregẽ acce¬
pit ut qui sibi añ infirmus fu̾at fi

Expanded text:
delior factus est Petrus, postquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit. Tanquam enim bonus pastor tuendum gregem accepit, ut qui sibi antea infirmus fuerat, fi
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq bigamus quicũq ur
Souc mantus ad sacrã militiã ĩ debite
si ad empta sibi omm spe ꝓmocoĩt
in ũinquo inuenitur ordine ppetua
stabilitate ꝑmaneat. It. exconcu:¬

Expanded text:
quicunque digamus, quicunque viduae maritus ad sacram militiam indebite si adempta sibi omni spe promotionis, in hoc quo invenietur ordine perpetua stabilitate permaneat scitu
Abbreviated transcription (Latin):
deposuernt aut uestimenta nõ
mutauerint abiciant᷑. Et nsi dig¬
ne pm̃tu̾int nõ recipiantur.¶ nic¬
⁊capite .el. om̃s pñtentes qui
sentent epõ cuntatis .s. acto ĩduci
nudis pedibus uultim interraꝵ
de missis reos se eẽ ixibitu ⁊ nultu
ptestantes ib̃i. int id eẽ debẽt de¬

Expanded text:
deposuerint, aut vestimenta non mutaverint, abiciantur. Et nisi digne poenituerint, non recipiantur. Iae omnes poenitentes, qui sentent episcopo civitatis, sacco induti, nudis pedibus, vultibus in terram demissis, reos se esse ipso habitu et vultu protestantes. Ibi adesse debent de
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ petti quip̃ quam trine negacõis macu¬
las confessione diluit. amoris nõ solũ
ingradu sui apłatꝰ remansit. uerũ ⁊ ĩ pas¬
tore tocius ecce a xp̃o institui meruit per
ppria officia retin̾e. s ⁊ ad maiora posse
tor ecce a dño sit institutus pbatur auc

Expanded text:
B. Petri qui postquam trinae negationis maculas confessione diluit amoris, non solum in gradu sui apostolatus remansit, verum etiam in pastorem totius ecclesiae a Christo institui meruit, prsolum propria officia retinere, sed etiam ad majora posse tor ecclesiae a Domino sit i
Abbreviated transcription (Latin):
senuunt si subito inflenda caris fra¬
guitate corru̾mt. et dño respiciẽte dig¬
ne penituerint. ita ut mortificato cor po¬
re corde contriti sacrificiũ deo offerant
maneat inpotãte pontificis uel ucracittr
afflictos nõ dni suspent̾e ur tesidiosos
puxiori tempore ab eccẽ corpore segg̃i¬
re itatiaut sip officõꝵ suoꝵ loca recipiat
ne possint. ad alcõra officia uit̾ius ꝓmo¬

Expanded text:
rviunt, si subito flenda carnis fragilitate corruerint, et Domino respiciente digne poenituerint, ita ut mortificato corpore cordis contriti sacrificium Domino offerant; maneat in potestate pontificis vel veraciter afflictos non diu suspendere, vel desidiosos prolixione tempore ab Ecclesiae corpore segregare. Ita tamen ut sic officiorum suorum loca recipiant, nec possint ad altiora officia ult
Abbreviated transcription (Latin):
cirtate metro poli cõpunicialib oĩb¬
ibrtẽ conuementibsiquis aut. de¬
incepe ꝯͣ. p̾dicta uetita canonum a
sacertotu gradum indignus aspi¬
rare contenderit cũ ordinatoribue
suis ad epti honoris ꝑiculo sb̾iate¬

Expanded text:
civitate metropoli et comprovincialibus ibidem convenientibus. Si quis autem deinceps contra praedicta vetita canonum ad gradum sacerdotum indignus aspirare contenderit, cum ordinatoribus suis adepti honoris periculo subjace
Abbreviated transcription (Latin):
criuicia qui cu potestatib obedie¬
runt seua ieccĩo prccepta sunt exe¬
cuti/. aliquantos excurialibr quidũ pa¬
rerent pot̾atib q̃ sibi st̃. impata fece¬
runt anquantos qui nomiptates et
ommũ neminẽ ad sccietatẽ quio or¬
giuia descutienda mantemꝰ nõ mo¬
dicos morus aut scantula yspaniẽ¬
sib ꝓunicus quio mederi cupimus

Expanded text:
ex militia, qui, quum potestatibus obedierunt, saeva necessario praecepta sunt exsecuti; aliquantos ex curialibus, qui, dum parent potestatibus, quae sibi sunt imperata fecerunt; aliquantos, qui voluptates et minem ne ad societatem quidem orsingula discutienda mandemus, non modicos motus aut scandala Hispaniensibus provinciis, quibus mederi cupimus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iegant. si quiaut ordinati sunt
ita ut manũ nõ imponant nec sac̃.
ꝯtingant eũ uero pemtentẽ dicimꝰ¬
qui post bapm̃ aut ꝓ romicioio aui
pliuersis crmimibus grauissimis¬
qr peccatis pubucam pemtentiã ge¬
rens sbsuicito diumo fu̾it reconci¬

Expanded text:
non legant. Si qui autem ante ordinati sunt ita ut manum non imponant, nec sacra contingant. Ex eo vequi post baptismum, aut pro homicidio, aut pro diversis criminibus gravissimisque peccatis publicam poenitentiam gerens sub cilicio, divino fuerit reconci
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipm̃ locũ cum quẽ retinẽt: ñ romit¬
tent. si qui aut̃ sciuisse formã inuen¬
di missam a spricõ detegũt᷑ nr statum
cupiditatis ubioims abiecisse illi st̃
mõĩs oĩb sbmouendi qui post adi¬
monicõnẽ cegnitã p̾ponentũ arbit᷑¬

Expanded text:
 ipsum locum quem retinent non amittant. Si qui autem scisse formam vivendi missam a Siricio deteguntur, neque statim cupiditates libidinis abjecisse, illi sunt modis omnibus submovendi, qui post admonitionem cognitam praeponendam arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
oblate incalicẽ missa corpus.
xpiꝰ quod iam surrexit demonstrat
pars commesta ad nuc ambulãs
super terram p̃ars maitari usq io
finem misse temanens corpus ĩ
scpulcro. quia usq ad finem secu¬
li corpora sanctorum insẽ pulcris e
cõmissa sunt sacramenta diiõ
tanta maltarioterte holocausta offe¬
tantur. quanta populo suffic̾e debeãt
Quod si remanserint incrastinũ nõ
reseruentur. set cum tremore et ti¬
morẽ clicorum et diligencia consu¬
mantur qui autem residua corporic
domim quemsacrano relicta sunt cõ¬
communes cibos conuemiant. ne ꝑu¬
misten cibum: qui ꝑ aqͥualiculos digc̾¬
mane dominica porcõ edicitur usq
ad sertam ieunent ministri qui eã
consumpserint. et si tercia uł quar¬
ta hora accepint ieumnent usqr adi
uespam sic sacrata sanctificatõne c¬
t̾na custolienda sunt sacram̃ta pre
rico eccẽ suic laco de fragmentis ob
Unde scis tu qui passim sanctuaru pa¬
ues indignis impendus. unde nosti

Expanded text:
oblatae in calicem missa corpus Christi, quod jam resurrexit, demonstrat; pars comesta, corpus ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus jacens in sepulcro, quia usque in finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris ecommissa sunt sacramenta divinotanta in altario holocausta offerantur, quanta populo sufficere debeant. Quod si remanserint, in crastino non reserventur, sed cum timore et tremore clericorum, et diligentia consumantuDomini, quae in sacrario relicta sunt communes cibos sumendos conveniant, ne pumiscere cibum, qui per aqualiculos digmane Dominica portio editur, usque ad sextam jejunent ministri qui eam consumpserint. Et si tertia vel quarta hora acceperint, jejunent usque ad vesperam. Sic, secreta sanctificatione, aeterna custodienda sunt sacramenta. De rico sive laico de fragmentis oblam. Unde scis tu qui passim sacrarii panes indignis impendis, unde nosti
Abbreviated transcription (Latin):
reddit pecc̃s siñam. Pmiscricordiã:
rccĩ tempat penã ut iusto libumine
quedum ꝑcquitatẽ corrigat. quedã
u̾o ꝓmiseraconẽ induigeat. Qui dei
nidicia oculis suis p̾ponit semp tim¬
ens et tremens mommi negõ forĩ¬
dat ne de iusticie tramite deurans ca¬
dat et uñ nõ iustificat᷑ in de pocius cõ¬
qui remittit et qui corripir utqr miẜct̃.¬

Expanded text:
diam peccati temperat poenam, ut justo libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens et tremens in omni negotio formidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius conQui remittit, et qui corripit, uterqu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce qui uitã uoĩm ⁊ cũ sua mor¬
te pecut. mucorũ uitã gladio extr̃e¬
it. nitus arsit igne amoris foris i¬
accens. ẽ zelo seuitatis tanta fuit
pictas ut se pillis coram dnõ mor¬
ti offerre ñ dubitaret. Tanta scuc¬
ritas ut cos quoc duunit ferm tin¬
u̾at ip̃ẽ iditu gl.adio feriret. sic.
mauit eoc quiui p̾ fuit. ut ueis nccs¬

Expanded text:
es, qui vitam hominum etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit igne amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos, quibus praefuit, ut pro eis nec
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina snnt ẽꝙ seminiri illius uul¬
norb qui.asanbatano instabulo i.
ductus.ẽ: ⁊ urnũ ad hibetur etolcum
ut pumibmorderentur et uuln̾a et per
dicũ fouerent᷑. quatinus inus quisq
qui sananclis uulnerib p̾ẽ mnumo

Expanded text:
ciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum , ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur, quatenus unusquisque qui sanandis vulner
Abbreviated transcription (Latin):
mistenda crgo ẽ lenitas cũ seuitate. fa¬
tũ ut nrmulta aspitate exulcerentur
subtutin: mimia benignitate dissoluã¬
tursħ̃ minirũ illa tab̾naculi arcta fig¬
uratur. in qua cum tabulis uirga sim¬
ul et manna ẽ qr cum scripture sacre
sciã bom rectoris pectore ssẽ uirga dis¬
triccõis. sit etmanna dulcedims. hił
et dõ. ait. uͥga tua et baculus tuus ip̃a
et briculo sustentamur. sit ergo di siͥt¬
bacuu que sustentet sit itaqr amor s
nõ emouiens. sit rigor s nõ exi spãs.
sit zelus si nõ iincdate seuiẽa sit pic¬
tas si non puisqr expediat pccns intu¬

Expanded text:
st ergo lenitas cum severitate, fatum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est, quia cum scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore si est virga districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc t: Virga tua et baculus tuus, et baculo sustentamur. Si ergo est distbaculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit rigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcen
Abbreviated transcription (Latin):
Lapls argue ob setrarc ur increpare
inonim paciencia p̾cipiat ex̃. hanc doc¬
trinam nouimus quosdam ex frĩbus
tantis cedibus in ronoratet eferuescẽ
qͣnto potͣant latroinancium ꝓmereri
ssone⁊ ĩo quigus ia eccasticos meru
ceptis gramorib. et mortaubus culpiꝰ
nullis debent uberio sb̾iat̾e. nõ ẽ dis¬
mi ut passim unusquisq prelatus ho¬
nor abiora m̃bra sua put uoluerĩt

Expanded text:
s arguere, obsecrare vel increpare in omni patientia praecipiat, extra hanc doctrinam novimus quosdam ex fratribus tantis caedibus in honoratos effervescere, quantas poterant latrocinantium promererio, qui gradus jam ecclesiasticos merueceptis gravioribus et mortalibus culpis, nullis debent verberibus subjacere, non est dignum, ut passim unusquisque praelatus honorabiliora membra sua prout voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic̾. nõ uult quisꝙͣ frm̃ se ilioꝵ uͦ
dicõ p̾grauan ita nõ. uideat. ilii infer¬
re q. sibi nõ uult fr. ¶ Iudei nõ sunt co¬
indurat. Non cm̃tiles muiti saluandr
sunt s⁊ uolentes ut integra sit form̃
insticie sicut .n. rõpprii arbitru uolũ¬
tate serpenti obediens pa̾mtesic uccã¬
quisq credento saluatur. E rgo nõ
tate ut conuertantur suadendi sũt
nõ pocius impellendil Qrui. uit. iam pͥ¬

Expanded text:
m se aliorum judicio praegravari, ita non audeat alii inferre quod sibi non vult fieri. Judaei non sunt coindurat. Non enim tales inviti salvandi sunt, sed volentes, ut integra sit forma justitiae. Sicut enim homo proprii arbitrii voluntate serpenti obediens periit, sic vocaquisque credendo salvatur. Ergo non tate ut convertantur suadendi sunt, non potius impellendi. Qui autem jam p
Abbreviated transcription (Latin):
cantis ꝙͣ potestas cum nemo urm̃ sñ
rep̾hensione aut sine pccõ inuatisz am
si tominus statim post trinã negaconc̾
dicasset nõ tm̃ ex eo fructũ sic̾. fecꝰ rece¬
pisset. expectandi eigo atq corngendi¬

Expanded text:
am potestas, cum nemo nostrum sine reprehensione aut sine peccato vivat. Nam si Dominus statim post trinam negationem , judicasset, non tantum ex eo fructum, sicut fecit, recepisset. Exspectandi ergo magi
Abbreviated transcription (Latin):
idebitam s st̃cditoꝵ reuerenciam sb̾tra¬
t castigtus irucrentiã ex hibet casti¬
ginti aspitatis nit mimie increpacõ
nec increpaconẽ recipit nec salutẽ. Et
io siquis aut quã tcm̃ ẽ p̾dictos ron¬
orabiles sb̃dites ucencia pcepte potes

Expanded text:
 subditorum reverentiam subtrater castigatus reverentiam exhibet castiganti; asperitate autem nimiae increpatio, nec increpationem recipit nec salutem. Et ideo si quis aliter quam dictum est praedictos honorabiles subditos licentia
Abbreviated transcription (Latin):
nepociañ lib̾ dec̃e te pot̾it. Nunc mõchi co¬
tunabula mores qi discucimꝰ. et eius ⁊¬
monachi qui lib̾alib studiis traditus
ladolescetiangum xp̃i collo suo impos¬
suit primumqi tracta dum ẽ utr̃ solus
an cum aliis ĩmo̾stio inuere debeas. mmi¬

Expanded text:
Nepotianum liber docere te poterit. Nunc monachi incunabula moresque discutimus et eius monachi, qui liberabilibus studiis eruditus in adulescentia iugum Christi collo suo inposuit. Primumque tractandum est, utrum solus an cum aliis in monasterio vivere debeas. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmou̾̃. siquis aũt samis nõ pdisti¬
plinã reugions et abstinencie set
ꝑabscisionẽ ado plasmati corporis
existimat posse. a se carnaies concupis¬
centias amprtan. Ideo se castrauit nõ
cũ admitti decreuimꝰ ad aliꝙ dicatus
clerũ ph̃itus a suo ministtrio depori̾t̾¬

Expanded text:
 sanus non per disciplinam religionis et abstinentiae, sed per abscisionem plasmati a Deo corporis, existimans posse a se carnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad aliquod clericatus clerum, prohibitus a suo ministerio deponat
Abbreviated transcription (Latin):
Imrinui certe netur et n¬
re fornidat contra ꝓfessicẽz
in oedinis secuarem miliciam
et tere terram deffendẽ de p̃lus
tractare de arms terrene pote¬

Expanded text:
imirum certe veretur, et jure formidat contra professionem sui ordinis saecularem militiam exercere: terram defendere, de praeliis tractare, de armis terrenae pote
Abbreviated transcription (Latin):
or ergo ut tue fr̾mtatis prouisio de fut᷑a
qete corum salubri disponat oroinatiõe.
suffrigate. m̃te lib̾apseuẽt.missas quor¬
pubucas ĩcnobio fi ommiõ prohibem᷑
nem tei suorum recessib ⁊ coꝵroceptacu¬
lis: ulla ppłans. p̃beatur occo cõuetus.
qi non exped̃ ammab eoꝵ. nec. iudeat
ibi ep̃c cathedram couecare q̃ uel quam

Expanded text:
rae fraternitatis provisio de futura quiete eorum salubri disponat ordinatione, suffragante, mente libepublicas in coenobio fieri omnimodo prohibemus, ne in Dei servorum recessibus, et eorum receptaculis, ulla popularis praebeatur occasio conventus, quia non expedit animabus eorum. Nec audeat ibi episcopus cathedram collocare, vel quam
Abbreviated transcription (Latin):
modgͥħ tanta cdiu̾sitas ad cõcordiamur¬
uoc.abris⁊ sciendũ ẽ quosdam mãtos e̾¬
se indonnite cerincis et effrenate supbic
quos dum attes ad religionem cogeuo
morib siꝑs couemẽtẽ sibi p̾fic̾e coten¬
tinecẽ cospirasse leguntur prolt᷑emodicõ¬
stitutũ ẽ. ut atbes et alia officia ꝑ sac̾tote
instituatur. Un pelagius. ppͣ. scribͭ opili¬
parbitno suo aũ altes expelłe aũ sibim
alos ordmare. qr nuila auttoritas rem̃¬
neb ͭ ab̃i si ing̃chor pot̾iati cepit subiac̃e.¬
et iteo scribim᷑: ut decct̾o fideliter et studi¬
ose umu̾sa queuel ad diuuim cultus ad¬
reuentiam: uel ad utilitatem ciusdem
mõstii ꝑtinent. albĩs sollicitudo ad ã
potestas cota ptin̾e cõuenit. cebeat ad¬
implẽ. ¶ Hinc cõstitutum ẽ ut clĩci sm

Expanded text:
haec tanta diversitas ad concordiam revocabitur? Sed sciendum est, quosdam monachos esse indomitae cervicis et effrenatae superbiae, quos dum abbates ad religionem cogere moribus suis convenientem sibi praeficere contenBenedicti conspirasse leguntur. Pro hujuscemodi constitutum est, ut abbates et alia officia per sacerdotes instituantur. Unde Pelagius Papa scribit Opilipro arbitrio suo aut abbates expellere, aut sibimet alios ordinare, quia nulla auctoritas remanebit abbati, si monachorum potestati coeperit subjacere, ut de cetero fideliter et studiose universa, quae vel ad divini cultus reverentiam, vel ad utilitatem ejusdem monasterii pertinent, abbatis sollicitudo, ad quem potestas tota pertinere convenit, debeat adim
Abbreviated transcription (Latin):
tramuros urb tuc habitat. comedet
Oas. Ito cciam ersingulis tribubus
cuutatos adhabitandum accepũt
utunaqueq trib ulis psoluor de¬
cims qui secum er.int. qr ergo nos
intra muros urb̃ istorum sedemus.
ctcis habitacione iuncti sumus. rite
ab eis decimas accipimus. ¶ Item
ait ꝓpha. prolucẽs femminimentis
et hbam fuituti hominum. fenum

Expanded text:
tra muros tuos habitat, comedet eas. Ideo ex singulis tribubus civitates ad habitandum acceperunt, ut unaquaeque tribus illis persolveret decimas, qui secum erant. intra muros urbis istorum sedemus, et eis habitatatione juncti sumus, rite ab eis decimas accipimus. Item ait Propheta: Producens foenum jumentis, et herbam servituti hominum. Foenum
Abbreviated transcription (Latin):
tes fructus cecimacionum ⁊ pristiatũ
nobꝰ relmnqte. Item precepit dominus
cliscipulis suis ut comedent et biłtnt ei
que apud aucditores suos erant. r nõ
iussit cis ut commos de combosins
eicent et rebo suis erspoli nent. non fa¬
cile uuemes. qui taies hospites libent᷑
inuemiatis nob̾ hospites. quales nob
cẽuultis. non sufficituouis ed̾e et bi¬
bere quem domo nra sunt. dum coticti¬
anos fructus obłonum pcipitis exqbͣ
uictum ceuestitum habetis: qb cum
contenti sr non uultis. qr eius mnita¬
tores non estis pocius ce como nostra
erpellere. et reb uestris nos pm̃tus ex¬
pouare contenditis.dum nec ccam¬

Expanded text:
tes fructus decimationum et primitiarum nobis relinquite. § 11. Item praecepit Dominus discipulis suis, ut comederent et biberent ea, quae apud auditores suos erant, sed non jussit eis, ut dominos de domibus suis ejicerent, et rebus suis spoliarent. Non facile invenietis qui tales hospites libenter inveniatis vobis hospites, quales nobis esse vultis. Non sufficit vobis edere et bibere quae in domo nostra sunt, dum quotidianos fructus oblationum percipitis, ex quibus victum et vestitum habeatis, quibus cum contenti; sed non vultised potius nos de domo nostra expellere, et rebus nostris nos penitus exspoliare contenditis, dum nec e
Abbreviated transcription (Latin):
puiorum que ntra tmmos nr̃e proti¬
chic contingutur nobꝰ auferre possũt.
Quantum em̃ adius pcpiendarũ
decimarum attim idem est possessor¬
itm de drgesi ad dixcesim transut.
qd possonem dedratsiano. ad dr̃oce¬
assentis tamentricen ał obieccõ uo

Expanded text:
rum, quae intra terminos nostrae parochiae continentur, nobis auferre possunt. Quantum enim ad jus percipiendarum decimarum attinet, idem est possessorem de dioecesi ad dioecesim transire, quod possessionem de dioecesano ad dioeceasseritis, tamen tricennalis objectio vo
Abbreviated transcription (Latin):
curnon mag̃etnos. Item ꝗs plantat
uneam et defructu eis: cius non eoit.
Nos plantammus uicam et uos mil¬
tis cõfinctus eius. ¶tem precepit
dominus morsi:. ut nemo mittat fal¬
cm in auenam messcm: H messis no¬
traest. et uos uultis falcem in cã mit¬
te. Item. Non ailigabis os bonis tri¬
turantis. Nos sumus boues titur an¬
tes uos quentis alligareos m̃ni ct de

Expanded text:
quare non potius nos? Item: Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Nos plantavimus vineam, et vos vultis fructus ejus edere? Item praecepit Dominus per Moysen, ut nemo mittat falcem in alienam messem. Haec messis nostra est, et vos vultis falcem in eam mittere? Item: Non alligabis os bovi trituranti. Nos sumus boves triturantes: vos vultis, a
Abbreviated transcription (French):
ratis. constitutitis uos plantatores
sistis. et debita nob̾ obsequia a nobic
subtrabi cõqͥsti estis. go non neg mi
quod uestrum est bom tnturantipa¬
iec et integumenti suantur. gint hes
uob̾ et gran.inobitlinquite pastiito¬
res iunc.arum fossores agroriminga¬

Expanded text:
ratis. Constituistis vos plantatores msistis, et debita vobis obsequia a nobis subtrahi conquesti estis. Sed vos non negamus quod vestrum est. Bovi trituranti paleae et tegumenta servantur. Sint haec vobis, et grana nobis relinquite. Pastinatores vinearum, fossores agrorum riga
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur .n. in quodam concilio. siqͣ
laytus uel cicus seu utriusq serus
psona proprictatis sue loca et c̃ sicut
in eodem capitulo in cã mõhornota¬
ta muemuntur. si ergo lar̾tus uel dĩ
tatis uendens aut conans prouen¬
tum aut cetim acionum ab ecta cuils¬
gntime assignatus cẽnullo modo po¬

Expanded text:
Dicitur enim in quodam concilio: Si quis laicus, vel clericus, sive utriusque sexu persona proprietatis suae loca, etc. sicut in eodem capitulo in causa monachorum notata inveniuntur. Si ergo laicus, vel clertatis vendens aut donans, proventum decimationum ab ecclesia, cui legitime assignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
iotipie. Ipẽ aũ tenebit aquas a¬
manssimas inquibus cum exe¬
craconemaledc̃a egessit adiura¬
bit qr eam dicens si nõ dormiuit
uir alienus tecum et si nõ pollu¬
ta es de serto mariti thoro nõ teñ¬
hnt te a que iste amarissime. ĩ qͣs
maiedictaꝯgessi. si aũ declinasti
auiro tuo atqr polluta es et concu

Expanded text:
otypiae: ipse autem tenebit aquas amarissimas, in quibus cum exsecratione maledicta congessit. Abjurabitque eam, et dicet: Si non dormivit vir alienus tecum, et si non polluta es, deserto mariti thoro, non te nocebunt aquae istae amarissimae, in quas maledicta congessi. Sin autem declinasti a viro tuo, atque poll
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ puetum uidicium plare potuit
urorem su am numiquam se cognoi
loqueretur funs isri. et diet cis iur
cinus uxor errauert. in artumqr cõ¬
tempuens dormieat cum alio ui¬
ro et hoc maritus ceprerendere ne
ta inistupro si spintus s. relotpie t̃¬

Expanded text:
r verum judicium probare potuerit, uxorem suam nunquam se cognoviloqueretur filiis Israel et diceret eis: Vir cuius uxor erraverit maritumque contemnens dormierit cum altero viro et hoc maritus deprehendere nonta in stupro si spiritus zelotypiae
Abbreviated transcription (Latin):
cõmb siaceb̾. tet te dñs inma¬
ledicconem et cxemplum cunto¬
rum inppło suo putrescere faciat
femuir tuum et tum̃s uterirs tuuc
dirumpatur. In grediantur a q̃
maledicte inuentrem tuum et
utero tum egte̾te putrescat fem¬
ur tuũ et rndebit mulier amen
gessit. et dab̾. ci bise quas cum er¬
nnsent. touet sacertet de manu
b. illud corai dno ĩ ponetq und
suꝑ altare. ĩ. dum taxat. ut priusi
puguium sacificii. tollit de eo ꝙ
offertur et incendat sĩ altare ⁊ sic
potũ tet inii mulicri a quas am¬
atialimis. Ꝙuas cum biberit si ꝓ¬
oluita ẽ ⁊ contempto uiro ad ult̾u
rea ꝑtransibunt eam aque male¬
dicconis er inaato uentre conpu¬
trescet femur. entq mulier mina¬
ledictone et mexemplum omin
ppło. Mntus uo absq cuipa enit
et illa recipiet iniquitatem suami
q si ponuta non fuerit innoxia erit

Expanded text:
bjacebis: det te Dominus in maledictionem et exemplum cunctorum in populo suo; putrescere faciat femur tuum, et tumens uterus tuus dirumpatur, ingrediantur aquae maledictae in ventrem tuum, et utero tumescente putrescat femur tuum. Et respondebit mulier: Amen, ta congessit, et dabit ei bibere; quas quum exhauserit, tollet sacerdos de manuit illud coram Domino inponetque super altare ita dumtaxat ut prius pugillum sacrificii tollat de eo quod offertur et incendat super altare et sic potum det mulieri aquas amarissimas quas cum biberit si polluta est et contempto viro adulterii rea pertransibunt eam aquae maledictionis et inflato ventre conputrescet femur eritque mulier in maledictionem et in exemplum omnpopulo. Maritus vero absque culpa erit, et illa recipiet iniquitatem suam.  Quod si polluta non fuerit, innoxia erit
Abbreviated transcription (Latin):
tros scire uolumus. statutum nãq
tienscumq cuiquam sacerdoti cri¬
men imponitur. su pẽ accusator tal.
fint ut recipi debeat qr quales ad ac¬
cusacõnes s acertotum admitti de¬

Expanded text:
tris scire volumus. Statutum est natiescunque cuiquam sacerdoti crimen imponitur, si ipse accusator talis fuerit, ut recipi debeat quia quales ad accusationem sacerdotum admitti de
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse nõ repperimus. quam lz mists¬
se quostum legimus. sicut sanctũ
tõ. ⁊ goliã. sacrapdit historia nusꝙ̃
alter negat. quid inde agendumi

Expanded text:
fuisse non reperimus. Quam licet inisse quosdam legamus, sicut sanctum David et Goliam sacra prodit historia , nusqalter negat, quid inde agendum s
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum testium approbare in tõ¬
spectu epõrum potit tunc canonice
diuidicetur et si culpabu: inuent᷑
fuerit. canonice dumpnetur. siuero
eum supra scripto prctextu aꝓpba¬
re ip̃e actus ator minime potent. et
cus acõnem sacertotum recipi debe¬
ant et quid de accusacone faciens.
entibus mortui reꝑiuntur utrur
ferro candente aũ aqua feruente
di pentes ne tam cenellos secum ĩ
uno collocent iecto negligencia q̃¬
ulxt. puemente suffccentur. uel i¬
opprimantur. unde ipĩ homicion
rei mucniantur. ⁊ lam fernicandẽ¬
tis uel aque feruentis exanima¬
cõne confessionem extorqueri a qͦ¬
libet satri canones non censent et
q sanctorum pr̃m documento sc̃itũ¬
est presumendum. spontanca .n.
confessione. uel testium aꝓpbacõe
publicata delicta b̾ito precculis d̾i
timore commssa sunt regimini ir
nouit corda filiorum rominum. il¬
li aut̃. qui ꝓuuntur uel confitent᷑
tal. reatus se norios tua eos castiget
nis an ad eyes duo tñ que hic pro¬

Expanded text:
bonorum testium approbare in conspectu episcoporum poterit, tunc canonice dijudicetur, et si culpabilis inventus fuerit, canonice damnetur. Si vero cum supra scripto praetextu approbare ipse accusator minime potuerit, ecusationem sacerdotum recipi debeant, et quid de accusatore faciendum entes mortui reperiuntur, utrum ferro candente, an aqua fervente,di parentes, ne tam tenellos secum in uno collocent lecto, ne negligentia qualibet proveniente suffocentur vel opprimantur, unde ipsi homicidii rei inveniantur. Nam ferri candentis vel aquae ferventis examinatione confessionem extorqueri a quolibet, sacri non censent canones, et quod sanctorum Patrum documento sancituest praesumendum. Spontanea enim confessione, vel testium approbatione publicata delicta, habito prae oculis Dei timore, commissa sunt regimini judnovit corda filiorum hominum. Hi autem qui probantur vel confitentur talis reatus se noxios, tua eos castiget nis, an ad haec duo tantum, quae hic pro
Abbreviated transcription (Latin):
ganoi prescrbet.uñ datur inteiligi
is at̾ficcõ purgacõis inuoluntate
consistit accusati nõ arbitrio iudi¬
cis set cum imlerdensi concuio pbr
iuibeatur suspendi ust ad dignam
satsfactonem cum eti mi de cͥcto lcoĩe
in ubitno ponitur ep̃i quota manu
sacerdos se purgue debeat patet q.
ad purgatonem cogendus est nec
insua uouuntate set in arbitrio iui¬
dicis consistit. uñ ieo ipͣ. ad karolũ¬

Expanded text:
gandi praescribit. Unde datur intelligi, quod satisfactio purgationis in voluntate consistit accusati, non in arbitrio judicis. Sed quum in Ilerdensi concilio presbyter jubeatur suspendi usque ad dignam satisfactionem, quum etiam in decreto Leonis in arbitrio ponatur episcopi, quota manu sacerdos purgare se debeat, patet quod ad purgationem cogendus est, nec in sua voluntate, sed in arbitrio judicis consistit. Unde Leo papa
Abbreviated transcription (Latin):
sangumitatẽ ulre iuranto firmaueñt¬
fessi fuerint comugia dissoluantur: si
consanguineos. si negauerint. sͥ ipĩs re¬
linquendi sunt ita tñ ut si auico ĩ consci¬
uennt seggregatos atq infames effectoc
donec abincesti facmore desistant. ¶Si

Expanded text:
sanguinitatem iureiurando firmavefessi fuerint, coniugia dissolvantur in nconsanguineos si negaverint, sibi ispsis relinquendis sunt. Ita tamen ut si aliud in conscione noverint segregatos atque infames effectos, donec ab incesti facinore desinant. Si