comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauerit &e quȩ diuina auctoritas p̾copit infatigabili caritate
plere curauerit. recte aget uitã huiꝰ necossitatis &e tẽporis quae
numero quadragesimo cõm̃dat᷑ qm̃ denariꝰ numerus qͥ totã in¬
sinuat disciplinã quat̃ ductus. id .ẽ. numero qͥ corꝑi tribuit᷑ mul¬
ciplicatus quia ꝑ motũ corꝑalis administracio gorit᷑ quã dictũ est
fide constare : quad ragesimũ numerũ conficit. Ita impetrat etiã
stabilẽ & nulliꝰ cẽporis indigentẽ sapientiã quę denario nume¬
ro cõm̃dat᷑. ut ad quadraginta addant᷑ decẽ. Quia & partes ȩquales
quad ragenarii numeri simul ductȩ ad quinquaginca ꝑueniunt.
Partes autẽ aequalos haboe quad ragenariꝰ numerꝰ: pͥmo quad ra¬
ginta in singulis. deinde uiginti inbinis: deinde decẽ in quat᷑nis.
octo inqͥnis quinq: in octonis quactuor indenis: duas inuiceniᷤ

Expanded text:
sperauerit et quae diuina auctoritas praecipit infatigabili caritate sperauerit et quae diuina auctoritas praecipit infatigabili caritate implere durauerit, recte agit uitam huius necessitatis et temporis, quae numero quadragesimo commendatur, quoniam denarius numerus, qui totam insinuat disciplinam, quater ductus, id est numero, qui corpori tribuitur, multiplicatus, quia per motus corporales administratio geritur, quam dictum est fide costabilem et nullius temporis indigentem sapientiam, quae denario numero commendatur, ut ad quadraginta addantur decem; quia et partes aequales quadragenarii numeri, simul ductae, ad quinquaginta perveniunt; partes autem aequales habet quadragenarius numerus, primo quadraginta in singulis, deinde viginti in binis, deinde decem in quaternis, octo in quinis, quinque in octonis, quatuor in denis, duas in vicenis.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad homines crudiendos ꝑtinet: creaturã creatorẽq di¬
noscere. & illũ colere dñantẽ : istã subiectã fateri. Est autẽ
creator ds̃ : ex qͦ om̃ia ꝑquẽ omĩa in qͦ onũa. Et ideo trinitas pac̾ &e
uisibilis sic̃ corpꝰ. Inuisibili t̾nariꝰ numerus tribuitur. Quare diligere
dm̃ triplicit̃ iubem᷑. ex toto corde. & extota anima. & ex tota m̃te.
humidã & siccã Uniuerse gͦ creaturȩ septenariꝰ. Qua ꝑpt̃ or
disciplina dinoscens & discernens creatorẽ atq: creaturã: denario
numero insinuat᷑. Quȩ disciplina ꝗdiu corꝑis motib tẽꝑalit̾ sig¬
nificatur credendo constat & rerũ gestarũ uenientiũ atq transe¬
ntiũ auctoritate quasi lacte pariulos nutrit ut idoneos fac
cõtẽplationi quȩ ñuenit & cransit sed semꝑ manet. Inqua qͥsq
narratis sibi reb diuinitꝰ tẽporalit̾ ꝓ salute hominũ gestis siue
gerendis quȩ adhuc fut᷑a p̃dicant᷑ si ꝑmansorit infide & ꝓmis sa

Expanded text:
ines erudiendos pertinet, est Creatorem creaturamque dignoscere, et illum colere dominantem, istam subjectam fateri. Est autem creator Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , et ideo Trinitas, Pater evisibilis, sicut corpus. Invisibili ternarius numerus tribuitur; quare diligere Deum tripliciter jubemur, ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente : humidam et siccam; uniuersae ergo creaturae septenarius. quapropter omnis disciplina dinoscens et discernens creatorem atque creaturam denario numero insinuatur. quae disciplina quamdiu corporeis motibus temporaliter significatur, credendo constat et rerum gestarum uenientium atque transeuntium auctoritate quasi lacte paruulos nutrit, ut idoneos faciat contemplationi, quae non uenit et transit, sed semper manet. in qua quisque narratis sibi rebus diuinitus temporaliter pro salute hominum gestis siue gerendis quae adhuc futura praedicantur, si permanserit in fide et promissa
Abbreviated transcription (Latin):
celebratione p̃figurat᷑. Proptea postea quã dñs nr̃ resurrex̃ a mo¬
tus: quad raginta dieb ꝑactis cũ discipłis suis. eadẽ ipsa scilic&e
ꝑ hunc numerũ insinuata tẽꝑali dispensatione quȩ ad fidẽ ꝑ¬
tinet: a scendit incelũ. Ꝙ decẽ aliis dieb ꝑactis misit spm̃
scm̃ : id ẽ. ut ñ adhumana & tẽporalia sed ad diuina atq¬
na contuenda : quodã amoris &e caritatis spiram̃to &e incendio
quad ragenario denariꝰ adderet᷑. Et ideo iã hoc totũ id .ẽ. qͥnqua¬
genariꝰ dierũ numerus leticiȩ celebratione signandus. haec
autẽ duo tẽpora. id ẽ. unũ laboris & sollicitudinis alt̾ũ gaudu
& securitatis etiã retib: missis in marex quia tantũ pisciũ cȩper
ut uix adlitus trahendo ꝑducerent. & ut retia rũꝑent᷑. Non
enĩ missa sunt indext̾am partẽ. Hab& enĩ multos malos ȩcda
ut ꝑnuxtionẽ malorũ bonorũq significae. Qđ autẽ rupta sunt
retia caritate uiolata multas heresos exisse signi ficat. Post

Expanded text:
surrexit a mortuis, quadraginta diebus peractis cum discipulis suis, eadem ipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit in coelum , et decem aliis diebus peractis misit Spiritum sanctum : id est, ut non ad humana et temporalia, sed ad divina et aeterna contuenda quodam amoris et charitatis spiramento et incendio, quadragenario denarius adderetur. Et ideo jam hoc totum, id est, quinquagenarius numerus dierum, laetitiae celebratione, signandus est. 3. Haec autem duo tempora, id est, unum laboris et sollicitudinis, alterum gaudii  reticulo dicitur misso in mare, quia tantum piscium ceperunt, ut uix ad litus trahendo perducerent, ut et retia rumperentur. non enim missa sunt in dextram partem; habet enim multos malos ecclesut permixtionem bonorum malorumque significet, quod autem rupta sunt retia, caritate uiolata multas haereses exisse significat. post
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ esobratio cũ inflatione sed miseratio sine desꝑatione debet
Quid ullud qđ quęrentib int̃ se discipłis qͥs uã eoꝵ maior. eẽt
puerũ paruulũ consticuit ante oculos eoꝵ dicens nͥ suercas sieut
puer iste ñ intr abitis in regnũ cȩloꝵ Nonne humilitatẽ maxime
comdauit a in ea mericu magnitudinis posuit: Uel cũ filiis tebedei
latera ai insediũ sublimitate concupiscentib ita responilit uit
pissionus i callce bibendũ potius cogitarent inqͦ se hamiliauit

Expanded text:
non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. non exprobratio cum inflatione, sed miseratio sine desperatione debetur. quid illud quod quaerentibus inter se discipulis, quisnam eorum maior esset, puerum paruulum constituit ante oculos eorum dicens: nisi fueritis sicut puer iste, non intrabitis in regnum caelorum? nonne humilitatem maxime commendauit et in ea meritum magnitudinis posuit? uel cum filiis Zebedaei latera eius in sedium sublimitate concupiscentibus ita respondit, ut passionis eius ca
Abbreviated transcription (Latin):
& enumerationi meritoꝵ p̃fert̾ confessio peccatorũ. Eutiq
dõ gr̃as agebat phariseus ex his in quib sibi multũ placebat
Grãs inqͥt tͥ ago : quia non sũ sic̃ cęteri homines. in iusti. rap¬
tores. ad ulteri. sic̃ & publicanꝰ iste Ieuino bis insabbato : de¬
cimas do om̃iũ quę possideo Publicanꝰ aut̃ de longinquo
stobat. nec oculos ad cęlũ audebat leuare. sed ꝑcutiebat
pectus suũ dicens. Propiciꝰ esto mͥ peccatori. Sequit᷑ aũt di¬
uina sententia. Am̃ dico uob̃. descendit iustificatꝰ de tẽplo
publicanꝰ magis quã ille phariseus . Deinde causa ostenditur
bona insẽ considet & de his patri luminũ gras agat a quo
descendit om̃e datũ optimũ &x om̃e donũ ꝑ fectũ: &e cam̃ elationis
utio repbet si aliis percatorib maximeq peccata in oratione
conficentib uł sola cogitatione quȩ corã dõ ẽ suꝑb in sultat quib

Expanded text:
et enumerationi meritorum praefertur confessio peccatorum. et utique et enumerationi meritorum praefertur confessio peccatorum. et utique deo gratias agebat pharisaeus ex his, in quibus sibi multum placebat. gratias, inquit, tibi ago, quia non sum sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut et publicanus iste. ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat nec oculos ad caelum audebat leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: propitius esto mihi peccatori. sequitur autem diuina sententia: amen dico uobis, descendit iustificatus de templo publicanus magis quam ilbona in se consideret et de his patri luminum gratias agat, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum, et tamen elationis uitio reprobetur, si aliis peccatoribus maximeque peccata in oratione confitentibus uel sola cogitatione, quae coram deo est, superbus insultat, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut sub tectũ meũ intres. Unde nec matheus ob aluid eũ dixit acces¬
sisse ad im. cũ aꝑtissime lucas insinuet qđ ñ ad eũ ipse accesserit
sed anucos suos miserit: iusi qͥa fidelissima humilitate magis ipse
accessit quã illi qͦs misit. Unde & illud ꝓphecicũ .ẽ. Ex celsus dñs &
humilia respicit: ex celsa aut̃ a longe cognoscit Vtiq tunꝗ ñ acceden¬
tia. Hinc & illi mulieri chananeȩ dicit. Omulier magna.ẽ. fides
tua : fiat tͥ sic̃ uis Quã suꝑius canẽ appellauerat: nec ei panẽ filio
ꝓiciendũ ẽẽ. responderat: Qđ illa humilit̃ accipiens dixerat
Iͥta dñe Nã & canes edt̃ demicis : quȩ cadt̃ dem̃sa dñoꝵ suorum
Ac sic qđ assiduo clamore ñ impetrabat: humili confessione
ꝓmeruit. hinc & illi duo ꝓponunt᷑ orantes intẽplo unꝰ phariseus
ex alt̃ publicanꝰ ꝓpt̃ eos qͥ sibi iusti uident᷑ & spernunt cȩteros:

Expanded text:
ut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob aliud eum dixit accesut sub tectum meum intres. unde nec Matthaeus ob aliud eum dixit accessisse ad Iesum, cum apertissime Lucas insinuet, quod non ad eum ipse uenerit, sed amicos suos miserit. nisi quia fidelissima humilitate magis ipse accessit quam illi, quos misit. unde et illud propheticum est: excelsus est dominus et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit, utique tamquam non accedentia. hinc et illi mulieri Chananaeae dicit:s o mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut uis, quam superius canem appellauerat nec ei panem filiorum proiciendum esse responderat. quod illa humiliter accipiens dixerat: ita, domine; nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. ac sic quod adsiduo clamore non inpetrabat, humili confessione promeruit. hinc illi duo proponuntur orantes in templo, unus pharisaeus et alter publicanus, propter eos, qui sibi iusti uidentur et spernunt ceteros,
Abbreviated transcription (Latin):
homo Humiliauit semet ipsũ. factus obȩdiens usq ad mortẽ
mortẽ aũt crucis Ipsa ũ doctrina eiꝰ quã attente in sinueto
humilitatẽ atq huic p̃cipiendȩ uehemt̃ in sistae Quis explicare
facile possit: atq in hancrẽ de monstrandã testimonia cunc
congerere : Hoc facere conet᷑ uł faciat quisqͥs seorsũ de hu¬
militate uoluerit scribere. Huiꝰ aut̃ oꝑis aliud ꝓpositã est
Qđ de tã magna re susceptũ ẽ: ut ei maxime sit cauenda
suꝑbia Proinde pauca testimonia quȩ dñs inm̾entẽ dare
dignat᷑ ex doctricna xp̃i de humilitate cõmemoro : quȩ ad
id qđ intendimꝰ fortasse sufficiant. Sermo eiꝰ quẽ primum
ꝓlixiorẽ ad discipłos habuit: inde cȩpit. Beati pauꝑes spũ. qm̃ ipsoꝵ
Fidẽ centurionis illiꝰ idõ p̃cipuȩ laudauit. nec se inuenisse in tsrł
dixit tantã fidẽ: qr ille tã humilit̃ credidit ut diceret. Nonsũ dignꝰ

Expanded text:
homo, humilauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, homo, humilauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. ipsa uero doctrina eius, quam adtente insinuet humilitatem atque huic praecipiendae uehementer insistat, quia explicare facile possit atque in hanc rem demonstrandam testimonia cuncta congerere? hoc facere conetur uel faciat, quisquis seorsum de humilitate uoluerit scribere. huius autem operis aliud propositum est, quod de tam magna re susceptum est, ut ei maxime sit cauenda superbia. Proinde pauca testimonia, quae dominus in mentem dare dignatur, ex doctrina Christi de humilitate commemoro, quae ad id quod intendi fortasse sufficiant. sermo eius, quem primum prolixiorem ad discipulos habuit, inde coepit: beati pauperes spiritu, quonifidem centurionis illius ideo praecipue laudauit nec se inuenisse in Israhel dixit tantam fidem, quia ille tam humiliter credidit, ut diceret: non sum dignus,
Abbreviated transcription (Latin):
stati ueniat inmentẽ qđ scriptũ . ẽ. Quanto magnuses. tanto hu¬
miliate in omibius & corã dõ inuenies grãm. Mensura humili¬
tailis cuq exmensura ipsius magnitudinis data .ẽ. suiiẽ. peri¬
culosa suꝑbia que amplius ã pliorib insidiat. hanc sequit̃ in¬
uidia taniꝗ filia pedissequa. Cam aͥppe suꝑbia continuo parit.
necumq .e. sine tali ꝓle atq cõmite Quib duob malis hoc .ẽ.
suꝑbia & iniudia di abolus diabolus est.Itaq cont᷑ suꝑbiã matrẽ
inuidentiȩ maximȩ militat uniuersa disciplina xp̃iana.
hȩ eũ docet humilitatẽ: qua & ad qͥrat & custodiat caritatẽ
De qua cũ dictũ eet caritas ñ emulat᷑ uelut si causã quȩrerem
unde fiãt ut ñ emulet᷑. contenuo subdidit. Non inflat᷑ Tanqua
diceset Idõ ñ habet in uidentiã quia nec suꝑbiã. Doctor itaq
humilitatis xp̃c pͥmo semet ipsũ ex in aniuit formã serui acci¬
piens: in similitudinẽ homine factus & habitu inuentu utd

Expanded text:
niat in mentem quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam. mensura humilitatis cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est: cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur. hanc sequitur inuidentia, tamquam filia pedisequa; eam quippe superbia continuo parit nec umquam est sine tali prole atque comite. quibus duobus malis, hoc est superbia et inuidentia, diabolus diabolus est. itaque contra superbiam, matrem inuidentiae. maxime militat uniuersa disciplina christiana. haec enim docet humilitatem, qua et adquirat et custodiat caritatem. de qua cum dictum esset: caritas non aemulatur, uelut si causam quaereremus, unde fiat, ut non aemuletur, continuo subdidit: non inflatur, tamquam diceret: ideo non habet inuidentiam, quia nec superbiam. doctor itaque humilitatis Christus primo semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, in similitudine hominum factus et habitu inuentus ut
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sequor inqͥt ad palmã suꝑnȩ uocationis. Uerũ tam̃ in qđ
puenimus ineo ambulemus: quia tercio die dño ad herentes &e ab illo pasti
non deficiemꝰ inuia. etiã hic sane ꝑuenire ad comedendi finẽ turba ñ
potuit : sed relicte sunt esoȩ. Nonenĩ frustra de futuro dictũ .ẽ. Putas¬
ne ueniae filiꝰ hominis & inueniet fidẽ suꝑ terrã: & credo ita futurũ
uerunt : ad quas ȩcdđa septiformis quȩ in apocalipsi etiã describit᷑
ptinas id ẽ. om̃is qͥ ꝑseuerauerit usq infinẽ. Ille enĩ qui dix̃ putas
ne uoniet filius hominis & inueniet fidẽ suꝑ terrã: significaũ
quidẽ meatremo coniuuii relinqui posse & deseri escas stias. Sod
qm̃ ipse itẽ dicit beatus qͥ ꝑseuerauerit usq infine hic saluuserit.
significauit ñ de futurã ecłam quȩ septenario numero eosdẽ septẽ
panes abundantius recipiat & latitudinẽ cordis quȩ ipsã ꝑse¬
uerantiã in sportis uidetur significare contineat. Lxxi.

Expanded text:
nem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationis. Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus ; quia tertio die Domino adhaerentes et ab illo pasti, non deficiemus in via. 8. Etiam hic sane perveniri ad comedendi finem non potuit, sed relictae sunt escae. Non enim frustra de futuro dictum est, Putasne, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Et credo ita futurum, impleverunt, ad quas Ecclesia septiformis, quae in Apocalypsi etiam describitur , pertinet, id est, omnis qui perseveraverit usque ine, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram? significavit quidem in extremo convivii relinqui posse et deseri escas suas: sed quoniam ipse item dixit, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; significavit non defuturam Ecclesiam, quae septenario numero eosdem septem panes abundantius recipiat, et latitudine cordis, quae ipsam perseverantiam in sportis videtur significare, contineat. LXII.
Abbreviated transcription (Latin):
noui testam̃ti spei ꝑmanentis firmam̃tũ tãꝗ ipsiꝰ montis soliditas
nullo feno int̾posito continebat. Et qm̃ rectissime dicit apłs pͥns aũ¬

Expanded text:
Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. 7. Et quoniam rectissime dicit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
in popło noui testam̃ti qͥ ñ durant occurrere inuirũ ꝑfectũ uel
infirmitate inriũ. uel m̃tis leuitate mulierib & pneris cõpa¬
randi sunt. Nã illis dicit᷑. Si tam̃ initiũ substantiȩ eiꝰasq in
finẽ firmũ retineamꝰ. Illis aũ: nolite pueri effici sonsib sed malita
infantes estote. ut sensib: ꝑfecti sitis. Et ideo neq: inueteri
neq in nouo testam̃to tales ad mittuntur ad numerũ : sed siue
oi quinq milia siue hic quattuor milia exceptis mulerib
pueris fuis se dicunt᷑. Quauis uͦ &e illic &e hic ꝑpt̃ ipsũ xp̃m qͥ¬
assidue inscripturis mons appellat᷑ congruent᷑ in monte nt̃q
popłs pasceret᷑. hic tam̃ ñ in foeno dischitur : sed in terra. Ibi enĩ
I situdo xp̃i ꝑpt̃ carnales homines &e hierłm terrenã carnali sp
&e desiderio tegit᷑. hic aut̃ remota om̃i cupiditate carnali conuiuas

Expanded text:
in populo Novi Testamenti qui non perdurant occurrere in virum perfectum , vel in populo Novi Testamenti qui non perdurant occurrere in virum perfectum , vel infirmitate virium, vel mentis levitate, mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur, Si tamen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus ; illis autem, Nolite pueri effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum; sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris fuisse dicuntur assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mͥ uidet᷑ ad hoc ꝑtinere. ut intelligamꝰ in popło ueteris testa¬
menti fuisse quosda infirmos ad implendã iusticiã quę scd
legẽ . ẽ: in qua iusticia apłs paulus sine querela conuersatũ. se. eẽ
dicit fuisse itẽ alios qͥ facile seducerentur incultã idolorũ. Quȩ duo
nera. id .ẽ. in firmitatis & erroris : mulierũ & puerorũ nomini
figurata sunt. Infirmꝰ .ẽ. enĩ sexus mulierũ ad actiones: & facilis
adlusũ pueritia. Quidaũ lusui puerili tã simile quã idola colere
quando & apłs adhoc retulit. hoc genꝰ suꝑstitionis cũ ait. neq: idolis
seruiamꝰ quẽ ad modũ quidã eorũ : sicut scriptũ .ẽ. Sedit pop
manducare &e bibe : & surrexer̃ iudere. Mulierib ergo similes¬
erant : qͥ in laborib expectationis quonsq ad ꝓmissa dei ꝑueni¬
nt. Non uirilit̾ ꝑ senerantes tẽptauer̾ dm̃ Pueris aũt : qui se
manducare & bibere & furrexer̾ ludere. Non solũ aut̃ ibi sed etiã

Expanded text:
 videtur ad hoc pertinere, ut intelligamus et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam quae secundum legem est, in qua justitia apostolus Paulus sine querela se conversatum esse dicit ; fuisse item alios qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae duo genera, id est, infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim mulierum sexus ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus manducare qui in laboribus exspectationis, quo usque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes tentaverunt Deum: pueris autem, qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Non solum autem ibi, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
induta mutantur. qũaꝗ illa susceptio in effabilit̾ susceptũ suscipi¬
enti copulauerit. sed ꝗtũ uerba humana reb in effabilib: coaptari
possunt : ne mutatus intelligat᷑ ds̃ humanȩ fragilitatis assũptor:
electũ .ẽ. ut grece . cX NMATI. a latine habitꝰ diceret᷑ illa suscept

Expanded text:
induta mutantur, quam quam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipiinduta mutantur, quam quam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulauerit; sed, quantum uerba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intellegatur deus humanae fragilitatis assumtor, electum est, ut graece oxfjict et latine habitus diceretur illa suscept
Abbreviated transcription (Latin):
tur in meliꝰ & ab eo formaret᷑: in effabilit̾ excellentiꝰ atq: conunctius. quã
uestis ab homine cũ induit᷑. Hoc gͦ nomine habitus sactis significauit
płs que ad modũ dixerit insimilitudine hominũ factus. qͥa ñ inti¬
figuratione in homine sed habitu factus .ẽ. cũ indutus .ẽ. homine
quẽ sibi uniens quodã mͦ atq conformans in mortalitati aeternita¬
tiq sociaret sed illũ habitũ qui ẽ. inꝑceptione sa pientiȩ uel potius¬
iscipline quã greci HT IN uocant. hunc autẽ sođm quẽ dicimꝰ i¬
tũ uel armatũ : coctin potius appellant. ea qͦ intelligit᷑ die to
gonere habitus locutũ apłm quando qͥdẽ ingrecis exẽplarib extinasi.
scriptũ. ẽ : qđ nos in latinis babitu habemꝰ. Iuo nomine oportet intel¬
gi ñ mutatũ. ee. uerbũ susceptione hominis sicuti neo m̃bra uo

Expanded text:
tur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, excellentius atque conjunctius, quam tur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, excellentius atque conjunctius, quam uestis ab homine, cum induitur. hoc ergo nomine habitus satis significauit apostolus, quemadmodum dixerit: in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est homine, quem sibi unions quodam modo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret sed illum habitum, qui est in perceptione sapientiae et disciplinae, Graeci f;tJl uocant, hunc autem, secundum quem dicimus uestitum uel armatum, axwa potius appellant. ex quo intellegitur de isto genere habitus locutum apostolum, quando quidem in graecis exemplaribus a%rjfia scriptum est, quod nos in latinis habitum habemus. quo nomine oportet intellegi non mutatum esse uerbum susceptione hominis, sicuti nec membra ueste
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ eifuit tanquã rapina id .ẽ. quasi alienũ appetere sĩ semꝑ
mo apparere. sed semae ipsũ exinanunt ñ formã suã mutans.
sed formã serui accipiens. Neq conuersus &e transmatatus m
hominẽ amissa in comutabili stabilitate: sed qũaꝗ uerũ hominẽ
suscipiendo ipse susceptor in similitudine heminũ factus ñ sbi
sed eis qͥb in homine apparuit. ẽ. habitu inuentus ut homo ⁊d est
habendo hominẽ inuentꝰ ut homo ẽ. Non enĩ pot̾at inuereriait¬
homo abhis qͥ cor inimundũ habebant & uerbũ apud patrẽ idẽ
ñ pocerant nisi hoo suscipiendo qđ possent uidere : ꝑ qđ ad illne
ium interius ducorentur: Iste aũ habitus ñ . ẽ. ex pͥmo genere
erx quarto. H on eni sic assũptus ẽ. homo ut neq ipse mucaret
dm̃ nec ab illo mutaretur : sed potiꝰ extercio sic enĩ assũptus. ẽ. ut cõmutare¬

Expanded text:
ququmo apparere; sed semetipsum exinanivit, non formam suam mutans, sed formam servi accipiens, neque conversus et transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate, sed tanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor in similitudine hominum factus, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit, et habitu inventus ut homo, id est, habendo hominem inventus, ut homo est. Non enim poterat invenirihomo ab his, qui cor immundum habebant, et verbum apud Patrem videre non poterant, nisi hoc suscipiendo quod possent videre, et per quod ad illud lumen interius ducerex quarto, non enim sic assumptus homo, ut neque ipse mutaret Deum, nec ab illo mutaretur, sed potius ex tertio; sic enim assumptus est, ut commutare
Abbreviated transcription (Latin):
mutat : quẽ de stulto sapientẽ facit. Quedã uͦ sio accidunt ut & mu¬
tent & mutentur. Sicuti cib & ipse amittens speciẽ suã incorpꝰ
nr̃m uestitur & nos refecti cibo abexilitate atq languore in robur
Sicuti. ẽ uestis. Nã cũ ꝓiecta uel reposita. ẽ: ñ habet eã formã quã
sumit cũ induitur atq inducitur m̃bris. Irgo induta accipit formã
qũa ñ habebat exuta cũ ipsa m̃bra ce cũ induunt᷑ &e cũ exuntur
in suo statu maneant potest e̾ẽ. etũ quartũ genus cũ ea que accictant
tantur. Sicut anulus digito siñnimis subtilit̃ ad tendatur. Uerũ tam̃
hoc genꝰ aut nullũ . ẽ. sidiligent̃ discutias: aut om̃imo rarissimũ:
Cũ igit᷑ apłs de unigenito dei filio loqueretur : ꝗtũ ꝑtinet ad
duiitatẽ eiꝰ scđm id qđ uerissimꝰ ds̃ . ẽ : equalẽ ee dixit pat̾ria

Expanded text:
mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mumutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus, et ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur, et nos refecti cibo, ab exilitate atque languore in robur sicuti est vestis: nam cum projecta vel reposita est, non habet eam formam quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Induta ergo accipit formam quam non habebat exuta, cum ipsa membra, et cum induuntur, et cum exuuntur, in suo statu maneant. Potest esse etiam quartum genus, cum ea quae accidunt tantur, sicut annulus digito, si non nimis subtiliter attendatur; verumtamen hoc genus, aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igitur Apostolus de unigenito Dei filio loqueretur, quantum pertinet ad divinitatem ejus, secundum id quod verissimus Deus est, aequalem esse dixit Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
e eo qđ scriptũ . ẽ. &̾ habitu inuentus ut homo. Multis modis
abitũ dicimꝰ. uel habitũ animi : sic̃ .ẽ. cuiꝰcunq disciplinȩ i¬
ceptio usu roborata atq firmata. uł habitũ corꝑis scđm quẽ di¬
cimꝰ aliũ alio. cẽ. suculentiorẽ & ualidiorẽ quȩ magis ꝓpͥe habi¬
tudo dici solet uł habitũ eorũ que m̃bris nr̃is accõmodantur ex¬
trinsecus scđm quẽ dicimꝰ uestitũ calciatũ armatũ & siqͥd eiꝰ¬
modi .ẽ. Inqͥb om̃ib generib siqͥdẽ nom̃ hoc ductũ .ẽ. ab illo
uerbo qđ ẽ. habe. manifestũ ẽ. in ea redici habitũ quȩ accidit
alicui ita ut eã possit etiã ñ habe. Nã oc doctrina accidit animo
robore & nudus sine ueste . & in ermis sine armis: & pedẽ
nudo sine calciam̃tis : ee homo potest Habitus ÷ inea re dr̃
tantur a nob sed ipsa nos mutant inse. ipsa in tegra manentia & in con¬
cussa sicuti sapientia. cũ accidit homini ñ ipsa mutatur sed hominẽ

Expanded text:
e eo quod scriptum est: Et habitu inventus ut homo. Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicuti est cujusque disciplinae perceptio usu roborata atque firmata; vel habitum corporis, secundum quem dicimus alium alio esse succulentiorem et validiorem, quae magis proprie habitudo dici solet; vel habitum eorum quae membris nostris accommodantur extrinsecus, secundum quem dicimus vestitum, calceatum, armatum, et si quod ejumodi est. in quibus omnibus generibus — si quidem nomen hoc dictum est ab illo uerbo, quod est habere — manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut eam possit etiam non habere. Nam et doctrina accidit animo, robore, et nudus sine veste, et inermis sine armis, et pede nudo sine calceamentis esse homo potest. Habitus ergo in ea re dicitur tantur a nobis, sed ipsa nos mutant, in seipsa integra et inconcussa manentia, sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem
Abbreviated transcription (Latin):
neris humani terciũ tẽpꝰ .ẽ: qͦ fidei xp̃iane gr̃a data .ẽ. Primũ
ante legẽ. scđm sub lege. terciũ sub gr̃a. Et qm̃ quartũ ad hi
restat quo ad plenissimã pacẽ hierłm cęlestis uenturi sumꝰ. Quo
cere dns ne deficiant inuia. Ista enĩ dispensatio qua nob̵ dñs
bis pignꝰ sp̃m scm̃ cuiꝰ oꝑatione septenaria uegetarem᷑ apłica
auctoritate quasi paucorũ pisciũ sapore coniuncto. Hȩc ergo
dispensatio qͥd aliud agit nͥ ut ad palmã suꝑnȩ uocationis sin
defectu uiriũ ꝑuenire possimꝰ ꝑ fidẽ enĩ ãbulamꝰ ñ ꝑ speciem¬

Expanded text:
istianae gratia data est. Primum est ante Legem, secundum sub Lege, tertium sub Gratia. Et quoniam quartum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelestis venturi sumus, quo cere Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Domiritum sanctum, cujus operatione septenaria vegetaremur, apostolica auctoritate quasi paucorum piscium sapore conjuncto: haec ergo dispensatio quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Pe
Abbreviated transcription (Latin):
de cęlo. Eodẽ ipso duce inhierłm cęlestẽ tanꝗ in terrã ꝓmissio¬
nis introduci nos posse p̃sumimꝰ & ineternũ ibi rogente ips
& custodiente seruari. Ita dñs nr̃ iħc xp̃c : rex nr̃ ostenditur

Expanded text:
de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissiode coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Ita Dominus noster Jesus Christus ostend
Abbreviated transcription (Latin):
scã illa unctio ꝑtinebat: Quarũ officiũ erat ꝓcellis ac fluctib
popularib: nũꝗ frangiatq: corrũpi. & iolentas curbarũ con¬
dictiones tanꝗ̃ aduersantes undas sepe disrũꝑe int̾dũ ei custo¬
dita sua in tegritate cede. Prorsus more pisciũ tanꝗ in ꝓcelloso
xp̃c qui nobis pugnandi & uincendi demonstrauit exẽplũ in
carne mortali peccata nr̃a suscipiens tẽptationib inimici neq
illecebrosis neq terribilib cedens: postremo exuens cͤarnẽ. pͥn¬
cipatus & potestates expolians fidutialit̃ &e triũ phans eas in
som&e ipso. Itaq: ab ipso duce ab onerib & laborib huiꝰ ꝑegrina¬
tionis nr̃ȩ canꝗ ab egypto liberam᷑. & ꝑsequentia nos peccata
sacram̃to baptis matis nobis euadentib: obruuntur. Et quã di
consolante nos in sc̃is scripturis uerbo dei. sicut illos mannã

Expanded text:
sancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus sancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam in procelloso  Dominus Jesus Christus, qui nobis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna
Abbreviated transcription (Latin):
d .ẽ. quinq: corꝑis sensib: deditis. Nã ce ipse turbȩ qͥnq milia
minũ fuerunt : siue quia ꝑmox sẽ lex ipsa data . ẽ. Moyses enĩqͥnq
libros scripsit. & quod orde acei erant panes bene significant uel ipsã
legẽ quȩ ita data erat ut in ea uitale animȩ alim̃tũ corporalib: sacra¬
mentis optegeretur. Hordei enĩ medulla tenacissima palea tegit᷑.
uel ipsũ popłm nũdũ expoliatũ carnali de sidđio quod tanꝗ palea
cordi eiꝰ inherebat. id ẽ. nũdũ corde circũcisũ ita ut nec tritura tri¬
bulationũ cũ ꝑdeserta quad raginta annos duceretur intellectu r¬
uelato carnalia integimenta deponeret : sicut neq: hordeũ areȩ
tritura illo paleari tegmine exuit᷑. Itaq illi popło cong̾ruent̃ lex
talis data .ẽ. Duo aũ pisces qui saporẽ suauẽ pani dabant duas illas
ꝑsonas uidentur significare quib: popłs ille regebat᷑ ut ꝑ eas consili¬
orũ moderam̃ acciꝑet regiã scilicoe & sacerdotalẽ ad quas etiã sacro¬

Expanded text:
 quinque corporis sensibus deditis; nam et ipsae turbae quinque millia hominum fuerunt : sive quia per Moysen lex ipsa data est; Moyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacro
Abbreviated transcription (Latin):
les legẽ accipientes id .ẽ. quinq carnis sensib dediti significantꝰ
sed quactuor milia potiꝰ: quo nimero significant᷑ spũales ꝓꝑter
uattuor animi uirtates quib: in hac uita spũalit̃ inuitur. Pru
tiã tẽꝑantiã. fortitudinẽ. iusticiã. Quarũ pͥma ẽ. cognitio rerũ
appotendarũ. & fugiendarũ. Scđa : refrenatio cupiditatis ab
his quȩ tẽꝑalit̃ dolectant. Tercia : firmitas animi aduorsus
a que tẽꝑalit molesta sunt. Quarta : quȩ ꝑceteras om̃s difi¬
ditur : dilectio dei & pacimi. Sane or ibi quinq milia &e hic¬

Expanded text:
les legem accipientes, id est, quinque sensibus carnis dediti significantur; les legem accipientes, id est, quinque sensibus carnis dediti significantur; sed quatuor millia potius, quo numero significantur spirituales, propter quatuor animi virtutes, quibdentiam, temperantiam, fortitudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae temporaliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt: quarta, quae per caeteras omnes diffunditur, dilectio Dei et proximi. 5. Sane et ibi quinque millia h
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsiꝰ legis ad aꝑtione &r disputatione quã iudei reliquerant &
deseruerant repletos fuisse discipłos dnĩ: in quib: duodenarius
numerus pͥncipatũ tenet. Nũdũ enĩ erat scriptura noui testam̃ti
quando dñs quasi frangendo & aꝑiendo qđ durũ & clausũ erat in
lege discipłos impleuit. cũ eis post resurrectionẽ aꝑuit scripturas uet̾es
icipiens amox se & om̃ib propħis : int̾pretans illis mom̃ib so¬
turis quȩ de ipso erant. Nã &e tunc eũ duo illorũ in panis fractione
cognoriert̃. Et ideo scđa pastio popłi quȩ de septẽ panib facta ẽ
ad noui cestam̃ti predicationẽ recte intelligitur ꝑtinere. Nonem̃ ab
aliquo engłista dictũ. ẽ. qđ isti panes hordeacei fuerint sicut de illis
nbi duo soli unguebantur rex & sacerdos sed pauci pisces id ẽ.qͥ. pͥmi
Neq in ipsa turba quinq milia hominũ fuerc̃ sicut illic ubi carna¬

Expanded text:
de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et dnumerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt . 4. Et ideo secunda pastio populi, quae de septem panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligitur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei fuerint, sicut de illis ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed pauci pisces, id est, qui prlus apostolus dicit . Neque in ipsa turba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carna
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ in leuitico sacerdotio fiebant ñ. e̾et. de tribu leui: ne ad ipsã
tribũ & ad ipsũ sacdotiũ qđ tẽꝑalit̾ unbra erat futuri ꝑtinere uide¬
rocur mundatio peccatoꝵ : quã dñs oblatione holo chausti su qđ
inetere sac̃dotio figurabat᷑ impleuit. Et holocausti eiꝰ imag
ad memoriã passionis suȩ in ȩccłam celebrandã dedit: ut c̾et
sacerdos meternũ ñ scđm ordinẽ aaron sed scđm ordinẽ melchise.¬
dech. Cuiꝰ rei sacram̃tũ : diligentiꝰ ad huc considari potest. Sed ꝑpt̃
uos pisces inqͥb: duas ꝑsonas regiã & sacerdotalẽ figuratas. eiꝰ
discubuit : significat eos qͥ testamentũ uetus acceꝑant qͥa regnũ
eis tẽpale & hierłm tẽporalis ꝓmittebat᷑. inspe carnali collocatos
usse. Om̃is enĩ caro foenũ & claritas hominis ut flos feni. Qđ
de reliqͥis fragm̃torũ .xii. cophini bucellarũ repleti st̃ significat

Expanded text:
ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternudech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat
Abbreviated transcription (Latin):
ad dauid: quia nathan ꝓpħa missus erat cuiꝰ correptione dauid
siꝰ peccati abolitione  penitendo ĩpetrauit. Itaq postea ꝗ trasi
lucas ꝑsonã dauid: ñ dissonat amacheo in nominib: gonerationũ
Nã eos nominat ascondens adauid usq: ad abraham: quos ille des¬
cendens ab abrabã usq ad dauid. Ad auid enĩ induas familias
regiã & sac̃dotalẽ origo illa distributa .ẽ. quarũ duarũ famiharũ
sic̃ dictũ . ẽ. regiã descendens matheus. sacerdotalẽ ascendens ln¬
duceret de stirpe sacerdotali. & ñ. eẽt. tam̃ de cribu sacerdotali
hocẽ. de tribu leui: sed eẽt. de tribu iuda hoo ẽ. de tribu dauid: exe qua
tribu nomo intendit alt̃i. Ideo & filiꝰ dauid maxime dr̃ scđm carnẽ:
quia & lucas ascendens & matheus descendens: indauid sibi obiuã
icti sunt. O portebat enĩ ut enacuaturus sacrificia quȩ scđma

Expanded text:
ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lur, et cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗ descendentẽ ostendebat : sed sursũ uersus: tanꝗ is qͥ eũ post
ab olitionẽ peccatorũ tanꝗ a scendentẽ insinuabat. Nec eos pa¬
ices quos ille nominans : alia enĩ erat origo sacerdotalis quȩ ꝑ ui
ex filiis dauid sicuti assolet de tribu sac̃ dotali matrimoniũ sortien¬
tẽ effecerat ut maria de utraq: tribu id ẽ de regia & sacerdotali
cognationẽ duceret. Nã & quando cengiti sunt iosoph &e maria
iptũ .ẽ. eos fuisse dedomo id .ẽ. de genere dauid. Et elisabet
quȩ inchilominꝰ cognata marię scribit᷑ : erat de tribu sac̃dotali. Sic̃
aũ matheus qͥ tanꝗ descendentẽ ad suscipienda peccata nr̃a regẽ
xp̃m insinuat. ꝑsalomonẽ a dauid descendit qͥa salomonde illa
inqua dauid peccauerat natus. ẽ: ita lucas qͥtãꝗ ascendentẽ postea
abolitionẽ peecatorũ sacerdotẽ xp̃m insinuat ꝑnathan ascendit

Expanded text:
tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
pit. ut nobis pugnandi & uincendi de monstraret exẽplũ: eorũ.¬
dẽ peccatorũ susceptionẽ regiãq ꝑsonã. Matheus eugłista sig¬
nificans generationẽ eiꝰ quȩ .ẽ. scđm carnẽ ab abraham fusci¬
piens qͥ pater est popłi fidelis & successionẽ prolis deor sũ
uersus enumerans. uenit ad dauid: in quo regni stabilim̃tũ mani¬
fostissimũ apparet. atq inde ꝑsalomonẽ natũ de illa inqua pat̾
eiꝰ peccauerat : stirpẽ regiã ꝑsecutus usq ad dñi generationẽ ꝑducit¬
cas uͦ alius eugłista qm̃ & ipse generationẽ dni quȩ scđm carn
est sed insacerdotali ꝑsona explicandã suscepit. Ad quã ꝑsonã ꝑci¬
net mundatio & abolitio peccatoꝵ: ñ apͥncipio libri sicut mathe¬
us sod ab illo loco ubipaptitatus. ẽ iħc. ubi peccatorũ nr̃oꝵ mun¬
dationẽ p̃figurauit: incipit parentũ eiꝰ originẽ gradatĩ ꝑ sequi.
Neq: deorsũ uersus sicut ille qͥ cũ ad susceptionẽ peccatorũ

Expanded text:
di demonstraret exemplum, eorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater ejus peccaverat, stirpem regiam prosecutus usque ad generationem Domista, quoniam et ipse generationem Domini, quae secundum carnem est, sed in sacerdotali persona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
titillationes quasdã delectationũ carnaliũ. Qũãuis enĩ noncedat
i sub gr̃a constitutus m̃te seruit legi dei: tam̃ carne seruit lo
peccati. his gradib homine ꝑfecto. nulla substantia inuenitur
malũ. Neq lex mala . ẽ. quȩ ostendit homini inquib: peccatoru
uinculis iaceat: ut ꝑfidẽ implorato libatoris auxilio & solui
erigi &e firmissime constitui mereatur. In prima gͦ actior
Inscđa quȩ sub lege est : pugnamꝰ sed uincimꝰ. In tercia pug¬
namꝰ sed uincimus. In quarta ñ pugnamꝰ sed ꝑfecta & eterna
pace requiescimꝰ. Subdit̾ enĩ nobis qđ inferiꝰ nr̃m .ẽ. qđ ꝑ¬

Expanded text:
tillationes quasdam delectationum carnalium. Quamvis enim non cedat, qui sub gratia constitutus mente servit legi Dei, tamen carne servit legi peccati. His gradibus homine perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. In prima ergo actione, uli: in secunda, quae sub Lege est, pugnamus, sed vincimur: in tertia pugnamus et vincimus: in quarta non pugnamus, sed perfecta et aeterna pace requiescimus. Subditur enim nobis quod inferius nostrum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s aut̃ uita ẽ ꝑ pt̃ iusticiã. Mortuũ corpus dicit qñadu tale est ut
ndigontia rerũ corporaliũ molestet animã: & qͥb dã motib ex ii
indigentia uementib ad petenda terrena sollicitet. Quib camen
quis existentib mens ad inlicita facienda non consentit : quȩ iã seruit
egi dei & sub grã constituta .ẽ. Ad hoc enĩ ualet qđ supradictũ e¬
.et̃. sub grã qui nũdũ haboe ꝑfectã pacẽ: quȩ corꝑis resurrectione &e
inmutatione futura est. Restat gͦ ut de ipsa pace dicat resurrectionis
corꝑis quȩ quarta . ẽ. actio: si tam̃ ea actio dici potest quȩ suma quies

Expanded text:
spiritus autem vita est propter justitiam. Mortuum corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum corporalium molestet animam, et quibusdam motibus ex ipsa indigentia venientibus, ad appetenda terrena sollicitet. Quibus tamen quamvis existentibus mens ad illicita facienda non consentit, quae jam servit legi Dei, et sub gratia constituta est. Ad hoc enim valet quod supra dictum ea, qui nondum habet perfectam pacem, quae corporis resurrectione et immutatione est futura. 7. Restat ergo ut de ipsa pace dicat resurrectionis corporis, quae quarta est actio; si tamen eam actionem dici oportet, quae summa requies
Abbreviated transcription (Latin):
magis appeterent unde ñ. eent fecundiores Promde scã eutbrĩ
qđ quidẽ scriptura reticendo reliqͥt incertũ eo sp̃u p̃u¬
ddisse xxp̃m ex iurgine ꝓxime eẽ. uenturũ quo potiua er¬
nosce & paruulũ. Unde merito etiã suie filiis si tamen
eos ñ habuit seđas nuptias recusauit: quia noueratiã tẽpus
ẽe qͦ xp̃o nt̃ officio pariendi sed studio continendi nec cniuga¬
lib foctandis uiscerib sed castigandis udualib morib meli
seruiret᷑ Siũ etia sciebat ruth ꝑ suã carnẽ ꝓpagarsenao

Expanded text:
magis adpeterent, unde non essent fecundiores. proinde sancta Ruth, cum magis adpeterent, unde non essent fecundiores. proinde sancta Ruth, cum — quod quidem scriptura reticendo reliquit incertum — eo spiritu praeuidisse Christum ex uirgine proxime esse uenturum, quo potuit agnoscere et paruulum: unde merito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam tempus esse, quo Christo non officio pariendi, sed studio continendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etiam sciebat Ruth per suam carnem pro
Abbreviated transcription (Latin):
rũ feminarũ dispensatio fuit: quas nubere  obȩdientia ñ concupis¬
ceitia cõpellelat. ut ꝓpagaret᷑ popłs dĩ. in qͦ p̃mitterent᷑ ꝓpħȩ xp̃i¬
cũ & ipse popłs ꝑ ea quȩ in figura contingebant in illis siue in his qui
scirent sue in his qͥ illa uescirent nichil aliud.eẽt. qũa ꝓpł̃a xp̃i. exquo
nasceret᷑ etiã caro xp̃i. Ut gͦ ille popłs ꝓpagart᷑ maledictus habebat᷑
bant᷑ non cupiditate concũbendi. s pietate pariendi. ut rectissime
credant᷑ coitũ ñ fuisse quȩsiturȩ si ꝓles posset alit ꝓuenire. & iuris
usus plurimarũ uiuarũ concedebat᷑ uxorũ Cuiꝰ rei ñ concupiscentiã
carnuis sed ꝓudentiã generationis fuisse causã. illud ostendit qũ
sc̃ scs uiris habe plures uxores uiuas non ita etiã sc̃s femuus licẽ¬
bat misceri maritis plurib uuus. qm̃ tanto eent. turpiores qͣntu

Expanded text:
rum feminarum dispensatio fuit, quas nubere oboedientia, non concupisrum feminarum dispensatio fuit, quas nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, in quo praemitterentur cum et ipse populus per ea. quae in figura contingebant in illis, siue in his qui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta Christi, ex quo nasceretur etiam caro Christi. ut ergo ille populus propagaretur, maledictus habebaturbantur non cupiditate concumbendi, sed pietate pariendi, ut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiturae, si proles posset aliter prouenire, et uiris usus plurium uiuarum concedebatur uxorum. cuius rei non concupiscentiam carnis, sed prouidentiam generationis fuisse causam illud ostendit, quod sicut sanctis uiris habere plures uxores uiuas, non ita etiam sanctis feminis licebat misceri maritis pluribus uiuis, quoniam tanto essent turpiores, quanto