comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi conqͥsitor huius scłi : nonne stultam
fec̃ ds̃ sapientiam huiꝰ mundiꝰ Etiam nẽ
Ad huc fortasse quȩris qui st̃ isti Forte illi
st̃ : qui multũ de dõ disputantes falsa di¬
xeruñ in flati doctrinis suis dm̃ inuenire
et cognoscere minime potuer̃ : & ꝓdõ cuiꝰ ẽ¬
tauer̃ dm̃ eẽ aerem. ȩtherem  dm̃ eẽ solem:
dm̃ eẽ aliquid qđ sublimit̃ eminet in ot¬
a turci. Attendentes enim magnitudines
et pulchritudines et foraitudines creatũ¬
Si enim tantũ potuer̃ ualere ut possed ȩstimare scłm:
qͦmodo eiꝰ dñia ñ facilius inuener̃ : Accusati st̃
consum̃tes tẽpora sua. et occupationes disputati¬
onũ suarũ in ꝑscrutanda & quodammͦ metienda
creaturai. Quȩsier̃ meatus syderũ ÷ int̾ualla
stellarũ : itinera cȩlestium corporũ : ita ut cõ¬
putationib quibusdam ad eam scientiam ꝑue¬
nirent. ut p̃dicereꝗ defectũ solis. defectũ lunȩ ÷¬
& qͣndo p̃dicerent euenir&. eo die. & ea hortu

Expanded text:
r hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? Etiam nunc adhuc fortasse quaeris, qui sunt isti. Forte illi sunt, qui multum de Deo disputantes, falsa dixerunt; inflati doctrinis suis, Deum invenire et cognoscere minime potuerunt, et pro Deo, cesse aerem, aetherem, Deum esse solem, Deum esse aliquid quod sublimiter eminet in creatura. Attendentes enim magnitudines et pulchritudines et fortitudines creatuSi enim tantum potuerunt valere, ut possent aestimare saeculum, quomodo ejus Dominum non facilius invenerunt ? Accusati sunt, consumentes tempora sua et occupationes disputationum suarum in perscrutanda et quodam modo metienda creatura: quaesierunt meatus siderum, intervalla stellarum, itinera coelestium corporum, ita ut computationibus quibusdam ad eam scientiam pervenirent, ut praedicerent defectum solis, defectum lunae; et quando praedicerent eveniret, eo die, et ea hora,
Abbreviated transcription (Latin):
in firmitas fieri debuit quã de osse Ossa enĩ
in carne firmiora st̃. Non detraxit carnem
unde facer& mulierem: sed detrax̃ os. Et
detracto osse formata ẽ mulier : & in locũ
ossis card adimpleta ẽ Poterat ꝓosse. os
facere. Poterat ad faciendam mulierem :¬
ñ costam sed carnem detrabere. Quid gͥ
significauit: Facta. ẽ mulier in costa : tanꝗ¬

Expanded text:
infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tan
Abbreviated transcription (Latin):
dentia: spes facit Ñ gͦ ille peꝑcit sibi:
tradidit eũ. Et de se ipso : qui dilex me
inqͥt apłs. et tredidit sẽ ipsũ pro me :
Ie granum nisi ceciđit in t̾ram ut moriat᷑
fructũ inquit ñ reddet. hec ÷ impruden¬
tia : sed tu illã nosti. Isti aut̃ si cognouis¬
sent: nũ ꝗ dñm głae crcifixis seqs smari
nfirmus carne ũc sed nolitu in fir
Ein illius infirmitate. tuforas esto:
hac rerum imagine adam qͥ erat forma
futuri : p̃buit nob̵ magnũ indiciũ sacra¬
m̃trͣ immo ds̃ in illo p̾buit. Nã et dor¬
ente. futura erat eccła de latere eiꝰ. De latere sci¬
licet dormientis : qr et de latere in cruce penden¬
tis lancea ꝑcusso. sacram̃ta eccłȩ ꝓfluxerunt:
Sed quare hoc dicere uolui fr̃s: qr infirmitas xxi
nos fac̃ fortes. Magna ibi imago p̃cessit: Poture
ds̃ carnem detrabere homini unde faceret
feminã : et magis uidet᷑ qͣsi congruere potuisse
Fiebat enĩ sexus infirmior: & magis de carne

Expanded text:
spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; tradidit illum . Et de ipso, Qui dilexit me, inquit Apostolus, et tradidit seipsum pro me : quia granum, nisi ceciderit in terram ut moriatur, fructum, inquit, non reddet . Haec est imprudentia; sed tu nosti illam: isti autem si cognovissent, nnfirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dorente futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ auctoritate contentus : simplicitati
potius studeo quam tumori. Sed meliꝰ
inquis ratione quis. quã testimonis
ed ocetur Quid ergo: Quam rationem
afferre potes : si partũ p̃dices uirginis :
Si redditos oculos ñ neges cȩcis : Si sepul¬
tos redisse ostendas amortius: Si hoꝵ
gͦ et im cõp̃hensibilis ratio et ueritas
pͥmpta ẽ facilius in negotiis fidei testi¬
moniis credit᷑ : quã ratio ueradatur.

Expanded text:
rarum auctoritate contentus, simplicitati obedire rarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio, et veritas prompta est; facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio vestigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi: qua euacuat᷑ erux xũĩ. Sed qͥd dix̃e
Edam sapientiã sapientiũ : qua ista crx nui ñ
potest euacuari. Profecto ista sapientia per
stultitiam p̃dicationis qͣ credentes sanant᷑:
euertit᷑ Si enĩ possibilitas nat᷑alis ꝑ liberũ
arbitrium et ad cognoscendum quomͦ ui¬
uere debeat. et ad bene uiuendũ sufficit
sibi: Ergo xp̃c gratis mortuus ẽ ergo eua¬
cuatum ẽ scatidalũ crucis Cur ñ etiam
ego hic exclamem: inmo exclamabo
et istis increpitabo dolorexẽiano. Euacu¬
ati estis axp̃o. Qui innatura ustificamini :
a gr̃a excidistis. Ign orantes enĩ dĩ iustitiã
et urãm uolentes constituere: uistitiȩ dĩ
ñ estis subiecti. Sic̃ enĩ finis legis. ita etiã
naturȩ humanȩ uitiose saluator. xpc
ẽ. ad iustitiam omni credenti
onusq tłe inquã duci me putes lau¬
dibi meis : ut iniuriam faciam p̃cedere¬
tibus scĩs. Nec p̃sumã inqͣm in sapientia
uerbi. ne euacuet᷑ crux xẽi: sed scriptu¬

Expanded text:
uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum sufficit sibi, ergo Christus gratis mortuus est; ergo euacuatum est scandalum crucis. cur non etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator Christus est ad iustitiam omni credention usque adeo, inquam, me duci putes laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis. Nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi : sed Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ locorũ spacia ueniendo : sed in carne mor¬
tali mortalib apparendo uenisse adrios
dr̃ Illuc gͦ uenit. ubi erat: quia in hoo
mundo erat: et munđ ꝑ eã factꝰ ẽ. Sed qm̃
cupiditate fruendi ꝓ ipso creatore creat᷑a.
homines configurati biuc mundo. et
mundi nomĩne congruentissime uocati
et mundus eũ ñ cognouit. Itaq in sapientia
dei: ñ poterat mundus ꝑsapientiam cogno¬
scere dm̃. Cur gͦ uenit cũ hic eã : nisi quia

Expanded text:
per locorum spatia ueniendo, sed in carne morper locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura hommundi nomine congruentissime vocati, Et mundus eum non cognovit. Itaque in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum. Cur ergo ven
Abbreviated transcription (Latin):
qui uibiq p̃sens ẽ locis mouem᷑ : sed bono
studio bonisq moribus. Qđ ñ possemus:
nisi ipsa sapientia tante etiam nr̃e infir¬
mitati congruere dignaretur. et uiuendi
nob̵ p̃bere exemplum : Nalit̃ quam in
homine : qm̃ et nos hões sumus. Sed qr
nos cũ ad illam uenimus sapient̃ facimꝰ :
ipsa cũ ad nos uenit. ab hõĩnib suꝑbis.
quasi stulte fecisse putata ẽ Et qm̃ nos cũ
ad illam uenimꝰ conualescimꝰ: ipsa cum
ad nosuenit quasi infirma ex istimata est.
Sed qđ stultũ ẽ dĩ sapientius ẽ quã homines:
et quod infirmum.ẽ dei fortius.ẽ quam hoẽs.
Cũ gͦ ipsa sit patria: uiam se quoq nobis fec̃
ad patriam. Et cũ sano et purd interiori oci¬
lo ubiq sit p̃sens: eoꝵ qui ocłm illũ infir¬
mum immundũq habent. ocłis etiam ca-¬
rnis apparere dignata. ẽ Quia enim in sapi¬
entia dei ñ poterat mundus ꝑsapientiam
cognoscere dm̃: Placuit dõ ꝑstultitiam p̃di¬
cationis saluos facere credentes. Non igitur

Expanded text:
qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existiSed quod stultum est Dei, sapientius est quam homines; et quod infirmum, fortius quam homines. cum ergo ipsa sit patria, uiam quoque se nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent oculis etiam carneis apparere dignata est. quia enim in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur
Abbreviated transcription (Latin):
mundi : ꝑea quȩ facta st̃ intellecta c̃spiciunt᷑
E uer g quidim : ñ sic̃ morses famulus di : ñ
sic̃ multi ꝓpħae ista intuentes et intelligentes
adut spũi dĩ. luẽ sp̃m fide hauser̃ : faucib
pietatis biber̃ : ore interious hominis ructa
uer Ñ gͥtales: sed fuer̃ alii dissimiles qui
ꝑ istam creaturam potuer̃ ꝑuenire ad intelli¬
endũ creatorem: & dicere de his quae fec̃ ds̃.
Iile ipde qui fecit: implet sua p̃sentia ista
quȩ fecit᷑. Potuer̃ hoc dicere Nam ipsos et
i actibus apłoꝵ cõmemorauit Apts¬
paulus. lldi cũ dixisset de dõ. it illo

Expanded text:
quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Fuerunt ergo quidam, non sicut Moyses famulus Dei, non sicut multi prophetae ista intuentes et intelligentes, adjuti Spiritu Dei, quem Spiritum fide hauserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatorem, et dicere de his quae fecit Deus: ille ipse qui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In illo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dĩ uirtutem et dei sapientiam
qm̃ qd stultũ ẽ dĩ sapientius ẽ hom̃ib¬
et qđ infirmũ ÷ dĩ fortius ÷ hominibus.
Hoc quasi stultũ et infirmum : tanqͣm sua
uir tute sapientes fortesq contẽpnunt:
Sed bȩc ẽ. gr̃a quȩ sanat infirmos: ñ suꝑbȩ
iactantes falsam beatitudinẽ suam : sed
humilit̃ potiꝰ confitentes ueram miseri

Expanded text:
m et Dei sapientiam; quoniam stultum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseri
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: sue ab inferiore siue a maiore
baptiretur. Non enim misit me xp̃s ba
iserabiles tenebras in animo huma¬
no : qui scit quem ad modum debeat leonẽ
domare : Et nescit quẽ ad modũ debeat ui¬
uere. An et hoc ut sciat. sufficit ei liberum
arbitriũ. lexq naturcilis Hȩc ÷ sapientia

Expanded text:
non potest, siue ab inferiore siue a maiore non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetuiserabiles tenebras in animo humano. Qui scit quemadmodomare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur : nesciebat utrũ sic && daturus
et cȩteris : an uͦ prdpriũ baptismũ sic ha¬
biturus: ut ꝑ quem libet daretur. siue
excellentioris gr̃ȩ mi noli nistrũ siue
inferioris. siue ꝑcenteni fructꝰ hominẽ
siue sexageni. siue triceni siue ꝑfrum̃tũ
siue ꝑpaleam. ñ ipsiꝰ illius unius eẽ cognosce¬
retur. Et hoc ꝑ sp̃m didicit: uelut colũbã
descendentem et manentem suꝑ eum.
Itaq inuenimꝰ dictũ ab apłis. et głiam meã
quam uis utiq in dño: & ministeriũ meũ
& prudentiam meam. et euangłiũ mȩũ: qͣm¬
uis utiq ad nõ imꝑtitũ atq donatũ. Baptis¬
mus aut̃ m̃s nemo eoꝵ dixit omnino. Neq
enim om̃iũ ȩqualis ẽ gła: nec ministraN o.¬
mnes ȩqualit : nec eq̃uali prudentia suNt o¬
mnes p̃diti : et in euangłigando Alius alio
melius oꝑatur: et idõ dici potest alius alio
doctior & ipsa doctrina salutari: Alius
aut̃ alio maius minusue baptiratus dici

Expanded text:
diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in domino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ uoluisset dñs itĩc baptismi sui potestatẽ
dare alicui. uł aliquib p̃cipuis seruis suis.
qͦs iam fecisset amicos suos : qualib ait. iã
ñ uos dicã seruos sed amicos: ut quẽ ad modũ
ꝑuirgam florentem de monstratꝰ ẽ aaronsa¬
cerdos. ita in eiꝰ eccła ubi plura et maiora
miracula facta st̃ ꝑ aliquod signum de¬
monstrayentur excellentioris scĩtatis minis¬
tri et dispensatores misterioꝵ qui soli ba¬
ptirire debent. Sed si hoc fieret : quãuis
qđ neminem ipsoꝵ baptita uerat: qui
anquã oblit in cuius nomine baptitati
cent ꝑ hominũ se nomina diuidebant
Cũ enim tantum ualet baptismus ꝑ homi¬
didicisse testatur. Nã scđm qđ aliud dixe¬
rit. et ego nesciebam eũ ñ plane uideo: nisi
qr scđm aliquid eũ sciebat: scđm aliquid ad¬
huc nesciebat. Sciebat uidelicet sponsum fi¬
lium dei : de cuiꝰ plenitudine om̃s acciꝑeđ.
Sed qr sic ex eius plenitudine ipse acceꝑat ba¬
ptizandi potestatem ut iorũs baptismus

Expanded text:
si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per homididicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. sim aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ẽ homo. Et cũ heret illi tusic ac¬
cipe consiliũ ꝑ hominẽ : ut illũ consides
qui illuminat hominẽ Et enim et tu potes
acceđe ad illũ qui tͥ ꝑ hominẽ loqͥtur.
Nenim fec̃ illũ accede ad se: et te repellit
Et qui uere sic accessit addm̃ ut in illo ha¬
bitet ds̾: displicent illi om̃s qui in illo
ponunt spem suã Propt̃ ea datũ ẽ qddam
exemplũ. cũ ipsos apłos sibi diuiser̃. et
in scismata ierunt qͥ dicebant. ego sũ pauli
ego aut̃ apollo. ego uͦ coephȩ. id est p&ri.
& se elegit: quẽ apđ ipsos contemneret. Nũ qͥd
paulus ꝓuob̾ crucifixus. ẽ aut in nõe pauli
baptitati estis : Uide bonũ montẽ : quȩ¬
rentem głam ñ sibi: sed aqͦ montes illu¬
minantur. Molebat de se p̃sumi: sed de
illo qͦ et ipse p̃supserat. Quis qͥs g ita se
cõm̃dare uoluerit popłis. ut ñ forte
contigerit et aliqͥs tumultus. frangat
post se popłos et diuidat eccłam catho¬

Expanded text:
nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic acnihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est Petri. t Christus? et se elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catho
Abbreviated transcription (Latin):
uulus iactare curã suã in dñm : & occurrit
nescio quis & diq̃ ego excipio: responde¬
et tu. Portũ quȩro: non saxũ. Illuminars
tu minebilit̃ amontib ȩt̃nis Magnifice
cũ pondẽ dictũ ẽ ne putet aliqͥs qđ eũ
montes illuminent Multi enim putantes
qd ab ipsis montib illum inarent᷑: fecer̃
sibi partes de montib. Et ipsi montes
concider̃: & ipsi con¬
fracti st̃ Nescio qͥ sibi fe¬
cer̃ donatũ: nescio qͥ sibi
fecer̃ maximianũ: nescio qͥ
sibi fecer̃ illũ & illũ Quarei
cũ putant salutẽ suã in hõinib
eẽ non indõ O homo uenit adte lux
pmontes : sed ds̃ te illuminat ñ mons
Illum inans tu inquit: Iu. ñ montes. Illu.¬
minans a montib quidem aet̾̃nis: sed tu¬
illuminans. Ergo fr̃s ad hoc dictũ. ẽ: ne qͥsqͣm
ur̃m uelut spem suã poneret in hõe lam¬
diu ẽ Aliquid homo quã diu illi heret
a qͦ factus ẽ homo Nã recedens ab illo:

Expanded text:
vulus jactare curam suam in Dominum, et occurrit vulus jactare curam suam in Dominum, et occurrit nescio quis, et dicit: Ego excipio. Tanminans tu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illuminans: a montibus quidem aet8. Ergo, fratres, ad hoc dictum est, ne quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo,
Abbreviated transcription (Latin):
PRoRSus fieri sotest : ut
tismum et ñ habeanT̃ ueram fidem
sic̃ fieri potest ut uerũ habeant euan¬
gelium : qđ non recte intelligendo falsi
aliquid credant dedõ. Nunquio ꝓpt̃
ipsam fidei falsitatem etiam euangeliũ
qđ uerum a p̾d eos inuenitur detẽstan¬
dum aut em̃dandum putabimꝰ : Nec
illos corinthios arbitor qͦs in scbismata
dissiluisse redarguit ueram fidem habu¬
isse ita eo qđ dicebant ego sũ pauli ÷ hoc
enim falsũ erat : Uerũ tam̃ baptismum
habebant : Ex cuiꝰ ueritate ut istam corri¬
gerent falsitatem : ab eo ipso audiunt Nũ¬
quid paulus ꝓuob cycifixus ẽ aut in nõe
pauui baptizati estis: Frant illic etiã. qͣi
mortuos resurgere ñ credebant : et in eo utiq
ñ ueram tenebant atq habebant fidem:
dat operam apłs etiam illud curare iraqͦ
erat. illud etiam sanaret᷑ qđ resurgere mo¬
rtuos errore ꝑnitiosissimo ñ credebad¬
Ise curam paruuloꝵ iactari nolurt
ipse uos enutriet: Modo aut̃ uult par¬

Expanded text:
Prorsus fieri potest, ut tismum, et sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. dat operam apostolus etiam illud curare, in quo erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosissimo non credebase curam parvulorum jactari noluit: , et ipse vos enutriet? Modo autem vult par
Abbreviated transcription (Latin):
erlam sapientiã sapientiũ: et prodecliã
prudentiã rȩꝓbabo Non enim suã in eis
ꝑdit et ieprobat quã ipse donauit: sed qͣm
sibi arrogant qui ñ habent ipsius. Vnde
cõmemorato isto ꝓpħico testimonio : seqͥtur
qͥsitor huiꝰ scłi : nonne stultã fec̃ ds̃ sapi¬

Expanded text:
Perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Non enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donauit, sed quam sibi adrogant, qui non habent ipsius. Unde commemorato isto prophetico testimonio sequitur quisitor huius saeculi? Nonne stultam fecit D
Abbreviated transcription (Latin):
donati. Uideris qͥs auoustinꝰ aut qͥs donatꝰ
Nec ꝑ nom̃ pauli : nec ꝑ nom̃ p&ri Nlã diuiden¬
tib sibi eccłam & partes facere de unitate
conantib parturiens paruulos mat̃ccri¬
tas in apło eoꝗ exponit uiscera sua:
conscendit qͦ dammͦ uerbis ub a sua Plorat
filios qͦs uidet efferri Reuo cat adunã nom̃
eos qͥ multa nomina sibi facere uolebant: Re¬
pellit ab amore suo ut xẽc amet᷑: & dic̃ Nunqͥd¬

Expanded text:
Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: N
Abbreviated transcription (Latin):
ego qͥdem sũ eauli ego actẽ asollo. ego autem
cȩphȩ : quã uis ñ ꝑ impiorũ sed scõꝵ nomina:
ipsi tam̃ impia schismata faciebanTt. Hoc ipsoꝵ¬
erat ꝓpriũ. detestabile uitiũ. Qđ uerd sciebaq̃¬
xp̃m. eẽ ꝓse crucifixũ. et se in eiꝰ nomine bapt¬
ratos: ñ eridris ełrũ sed diuini a pđ eos muneris
erat. Hanc dĩ ueritatem ininiqͥtate suorum
schistatũ detinebant Hanc app̃hendes
beatissimꝰ raulus. non ꝑ illa uitia destructa
etiam istam destruit: sed ꝑ hanc confirma¬
tam illa em̃danda conuincit Nunquid sauiꝰ
ꝓuob̃ inquit ens cifixus c̃ aut in nomine pauli
baptizati ests: ut pro
ueror dei

Expanded text:
Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego autem Cephae: quamvis non per impiorum, sed sanctorum nomina, ipsi tamerat proprium detestabile uitium. quod uero sciebapro se esse crucifixum et se in eius nomine baptizatos, non erroris eorum, sed diuini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendens beatissimus Paulus non per illa uitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda conuincit — numquid Paulus pro uobis, inquit, crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis? —, ut per uerum de
Abbreviated transcription (Latin):
potesas Intendite: Et potuit hancpo.¬
eẽnt baptismi quot eẽnt serui. Ut qͦmͦ
ditẽ baptismꝰ i oħis. Sic diceret᷑ baptismꝰ p&eri :¬
baptismꝰ pauli: baptismꝰ ia cobi: thomȩ barto¬
Sedforte aliqͥs existt. & dicet Roba nob̃: quia
ille baptismꝰ ioħis dictꝰẽ Robabo ipsa ueritate
dicente qͣndo intrdgauit iuidȩos. Saptifmꝰ ioħis
unde ẽ decȩlo An ex hoinibus: Ergo ne tot
baptifmi dicerent᷑ qͦt eẽd serui qͥ bapti ⁊ ab at̃
accepta potestate adnõ: sibi tenuit dñs bapti
hab̾e minifteriũ : et si eũ hões non norunt.
& ds̃ eũ nouit: ꝑmittit ds̃ baptizari ꝑ eũ:
qr sibi tenuit potestatem: ut siue baptita¬

Expanded text:
potestas. Intendite. Et potuit hanc popotestas. Intendite. Et potuit hanc poessent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Jobaptismus Pauli, baptismus Jacobi, et caeteSed forte aliquis resistit, et dicit: Proba nobis quia illud baptisma Joannis dictum est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baphabere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
tis enim a liqͣndo tenebrȩ : nc̃ aut̃ lux sed
indnõ. Ud nemo potest in paulo: nemo
in petro: nemo iu alio ullo a płoꝵ hoc
potest ini diĩo Idõ bene paulus utilit̃ se con¬
temnens. illũ cõm̃dans: nũqͥd paulus inquit
ꝓ uob̾ crucifixus.ẽ. aut in nomine pauli bapti¬
zati estis : Ñ tͦͥme sed mecũ: ñ sub me sed sub
Alicui seruo suo. ut daret baptismũ suũ tanꝗ
uice sua transferret a se baptitandi potes¬
tatem. et confatueret in aliqͦ seruo suo: et tan¬
tãuim daret baptifmꝰ: trans laꝰ inseruũ: tantã
uim hab̾et baptismꝰ datꝰ adnõ. Hoc no.¬
luit: idõ ut in eo e& spes baptiratoꝵ: aqͦseba¬
ptiratos agnoscerent. Noluit gͦ seruũ ponere
spem inseruo. ldõq clamat ap̃ts: cũ uiđet
hões uolentes ponere speminse ipso. Nũqͥd
paulꝰ ꝓuob crucifixꝰ ẽ aut in nõe pauli bapti¬
tati estis: Baptirauit gͦ paulus tanꝗ minist̃
ñtanꝗ ipsa potestas. Baptitauit aut̃ dñs tanꝗ

Expanded text:
tis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux; sed in Domino . Quod nemo potest in Paulo, nemo in Petro, nemo in alio ullo Apostolorum, hoc potest in Domino. Ideo bene Paulus utiliter se contemnens, illum commendans: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? Non ergo in me, sed mecum; non sub me, sed sub alicui servo suo, ut daret baptismum suum tanquam vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
AGo boues illi. dñm magnificarent ñ se
Udete bouẽ magnificantẽ dnm suũ :
qr agnouit bos possessorem suũ. Attendite
bouem tim̃tem ne deserat᷑ possessor bo¬
uis. et in bouem p̃sumat᷑ : qͦmͦ ex pauescit eos

Expanded text:
inum magnificaverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos
Abbreviated transcription (Latin):
pandendo se: pastor intrando ꝑse Et qͥdem
fr̃s mei qđ pastor.ẽ: dedit et m̃brissuis Nã
et p&rus pastor. & paulus pastor: et cętĩ apłi
pastores: et boni ep̃i pastores. ostiũ uͦ nemo
nrm̃ se dicit. H oc sibi iose propriae tenuit:
qua intrarent oues Deniq paulus apłs
boni pastoris implebat officiũ. qͣndo xp̃m
p̃dicabat: qr ꝑ ostaũ intrabat. At ubi
oues in disciplinate coeper̃ facere scismata
et alia oftia sibi ponere: ñ qͣ intrarent ut
c̃gregarentur. sed qua errarent ut diui-¬
derentur : dicentes alii ego sũ pauli. alii.
ego coephȩ. alii. ego apollo. alii. ego xp̃i:
ex pauescens ad eos qͥ dixer̃ ego sũ pauli.
tanꝗ clamans ad oues: Miserȩ quaitis ti¬
Ñ sum ostium: Nũqͥd paulus inquit ꝓuob̾
crucifixus ẽ. aut in nomine pauli baptitati
estis: Qui aut̃ dice badT egosum xp̃i:

Expanded text:
pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui vero dicebant, E
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui in crem̃tũ dat ds̃ Illi dicebant ego
sũ pauli: ego apollo: ego cephȩ Et illẽ
Diuisus ẽ xp̃c: In uno estote: unũ estote:
unus estote Nemoascendit in cȩ¬
lum: nisi qui decȩlo desceridit. Ecce
uolumꝰ ẽẽ tui: dicebant paulo. Et ille.
Nolo sitis pauli: sed eius estote cuiꝰ ẽ uo¬
biscum paulus. Nemo nouit filium
nisi pat̾: neq patrem quis nouit nisi¬
ꝥ filius: et cui uoluerit filius reuelare
Sic̃ gͦ ipse ꝑse nouit patrem nos autẽ
ꝑ illum nouimus patrem : sic intrat in
ouile ꝑse ipsũ : & nos ꝑ ipsũ. Ostium di¬
cebamus xp̃m nos hab̃e ad uos. Quare

Expanded text:
sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enimPater; neque Patrem quisquam novit, nis Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illum novimus Patrem; sic intrat in ovile per semetipsum, et nos per ipsum. Ostium dicebamus per Christum nos habere ad vos; quare?
Abbreviated transcription (Latin):
qui plantat᷑ neq qui rigat. sed qui ince¬
m̃tũ dat ds̃. Uidetisne nichil agere apłm.
nisi ut humilietur homo et exaltetur
ds̃ solus : quandoquidem in eis qui plan¬
tantur et rigantur. nec ipsum plantatorem
et rigatorem dic̃ eẽ. Aliquid. sed qui in ce¬
m̃tum dat ds̃: Quã uis et hoc ipsũ qđ ille
plantat hic rigat. ñ ipsis sed dño tribuat
dicens Unicuiq sic̃ dñs dedit. Ego plan¬
taui : apollo rigauit. Hinc gͦ in eadem in¬
tentione ꝑsistens : Ad hoc uenit ut dice¬
ret ltaq nemo głietur in homine. Iam
Post hec & alia non nulla quȩ his conne
ut dicat. Hȩc aut̃ fr̃s transfiguraui in
me & apollo ꝓpt̃uos ut in nob̵ discatis
de illis qui oder̃ unitatem : et par¬
tes fibi faciunt in hõĩnib. Audi¬
ant illũ qui uolebat eos facere unũ
in uno adunũ AudiaN illũ dicentem
Nolite uos facere multos. Ego plantaui
apollo rigauit: sed ds̃ in cyem̃tũ dedix.
Neq qui plantat ẽ aliquid neq qͥ rigat:

Expanded text:
est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam Post haec et alia nonnulla quae his connecut dicat: Haec autem, fratres, transfiguravi in me et Apollo propter vos; ut in nobis discatis, ae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dis cite qͣntũ
p̃sumatis dedõ÷ &
qͣntũ tribu¬
atis hõinib qr male dictus omĩs
qͥ spem suam ponit in hõe. Modestissime
sed sponso ñ sibi : et horrens illis qͣndo uoluer̃
dicere: ego sũ pauli ego apollo: suam ꝑsonã
potiꝰ assũpsit. quã calcaret et contẽpneret:
ẽ aut in nõe pauli baptitati est̃is: Repellit
a se: sed ut mittat ad xp̃m. Non uult absponsa
amari ꝓsponso : nec amicos sponsi. Amici enĩ
sponsi apłi. huic sponso & ille hum ilis ioħs
qͥ putabat᷑ xp̃c. telabat. Unde ait Norisũ ego xp̃o:¬
sed qui pꝰme uenit maior. ẽ. me: cuiꝰ ñ sũ dignꝰ
corrigiam calciam̃ti soluere. Uereqr tantũ se
humilians oftendit se ñ eẽ spontũ. sed amicũ
sponsi. Idõ ait. Qui hab& sponsam: sponsus ẽ
Amicus aut̃ sponsi stat. & audit eũ : et gaudio gau¬
decꝓpt̃ uocem sponsi. huic gͦ zelabat eccłam

Expanded text:
Discite quantum praesumatis de Deo, et quantum tribuatis hominibus; quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Modestissime sed sponso, non sibi, et horrens illos quando voluerunt dicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ; suam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Repellit a se, sed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatsed qui post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Vere quia tantum se humilians, ostendit se non esse sponsum, sed amicum sponsi; et ideo ait: Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m debitorem fecit: ñ a nob aliquid ca
ii piendo: sed tanta nob̵ promittendo Parũ
erat ꝓmissio : etiam scripto se teneri uoluit:
ueluti faciens nob̵cũ eyrgraphũ ꝓmis¬
soꝵ suoꝵ: ut cũ ea quȩ ꝓmisit soluere inci¬
ꝑet : inscriptura promissoꝵ considerare¬
mus ordinem soluendorũ. Tẽpus itaque
salutẽ ȩt̃nam & beatã uitã cũ angłis sine
fine. et hereditatem immarcescibilem: głam
sempit̃nam : dulcedinem uultus sui : do¬
mũ scĩficationis suȩ incȩlis. ex resurrecti¬
one amortuis : nullus deinceps moriendi
metus. Hoc ÷ ꝓmissũ eiꝰ tanqͣm finale  qo
decurrit nr̃a om̃is intentio Quo cũ uenẽ¬
rimꝰ : Nichil ampliꝰ reqͥramꝰ ÷ nichil ampliꝰ
exigamꝰ. Sed ad illud qđ erit in fine. qͦ ordi¬
ne ueniat᷑: neq hoc tacuit ꝓmittendo &
p̃nuntiando. Pydmisit enim hominibus
diuinitatem: mortalib immortalitatem :
peccatorib iuftificationem: abiectis glori¬
ficationem. Quicquid ꝓmisit indignis

Expanded text:
nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus ordinem solvendorum. Tempus itaque salutem aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis
Abbreviated transcription (Latin):
caro Hiccerte c̃tra humanam suꝑbiam.
satis clara ẽ apłi int̾uentio ne in hõe qͥsq
glorietur ac ꝑ hoc nec inse ipso Det¬
niq cũ dixisset ut ñ glietur omnis card
coram dõ: ut ostendet in qͦ debeat homo

Expanded text:
caro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, ac per hoc nec in se ipso. Denique cum dixisset, ut non glorietur coram Deo omnis caro; ut ostenderet in quo debeat homo
Abbreviated transcription (Latin):
nit ista eiꝰ intentio: ut pꝰ ea increpansdicat.
Ad huc enim estis carnales. Cũ enim sint int̃
uos ȩmulatio et contentio. nonne carnales
eftis: et scđm hominem ambulatis:: cũ enĩ
quis dicat ego quidem sũ pauli: alius autem.

Expanded text:
nit ista ejus intentio, ut postea increpans dicat, Adhuc enim carnales estis: cum enim sint inter vos aemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Cum enim quis dicat, Ego quidem sum Pau
Abbreviated transcription (Latin):
entia Nait. seiui qr ds̃ es: sed qr ds̃ m̃s estu:.
Tuus enim. ẽ cũ tͥ subuenit Tuus ẽ cũ tu ab
illo alienus ñ es. Vnde dr̃ Beatꝰpopłs cuiꝰ es¬
ds̃ ꝓprie dr̃ : qui eũ diligunt᷑ qͥ eũ tenent : qui
ullum possident: qͥillũ colunt: qui tanq̃m
dedomo ipsius magna. sunT familia eius: re¬
dempti magno sanguine unici filii. Quatiũ
dedit nob̾ ds̃ ut ipsius essemus : et ipse sit nr̃¬

Expanded text:
entia! Non ait, Scivi quia Deus es; sed, quia Deus meus es tu. Tuus est enim, cum tibi subvenit; tuus est, cum tu ab illo alienus non es. Unde dicitur: Beatus populus, cdicitur, qui eum diligunt, qui eum tenent, qui illum possident, qui illum colunt; tanquam de domo ipsius, magna sunt familia ejus, redempti magno sanguine unici Filii. Quantum dedit nobis Deus, ut ipsius essemus et ipse sit n
Abbreviated transcription (Latin):
Esto esuriens adhuc: Pulsa ad ianuam patris¬
familias. Habet ad huc qđ det. In m̃dicitate
es cũ his omĩbus quȩ accepisti: & nescis. Panno¬
sam carnem mortalitatis ad huc portas. Stolã
iam satiatus ñ rogas: Beati qͥ esurunt et si¬
tiunt iustitiam : qr ipsi saturabunt᷑. Ergo sibonꝰ
ẽ ds̃ quia ista tibi dedit: quanto beatior eris
cũ se ipsũ tibi dederit:. Desiderasa tanta ab illo
Rogo te desidera & ipũ Neq enĩ uere dulciora
sunt ista. quã ille: aut ex aliꝗ parte cõparanda
st̃ illi. Ergo qͥ dm̃ ipsũ a quo accepit de qͥb gau
deꝙ̃ponit his omĩbrebus qua s acce¬
te dñe fides mea quã dedisti mͥs quã ins¬
pirafa michi : ꝑhumanitatem filii tui. ꝑ
ministeriũ p̃dicatoristiu. Et qͦ modo inuocabo

Expanded text:
Esto esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam  et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet, praeponit his omnibus rebus quas accete, domine, fides mea, quam dedisti mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem filii tui, per ministerium praedicatoris tui. Et quomodo inuocabo
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc int̾currit : tangit fimbriam quasi nesci¬¬
entis: idẽ sanat᷑ tanquam ab absente Dic̃ ille
Quis me tetigit: Quasi dicere: ñ noru hunc po¬
płm. Popłs quem ñ cognoui: seruiuit mͥ Tetigit
me aliquis. Ego enim sensi uirtutẽ de me exisse
id .ẽ. euangłiũ missum᷑ totũ orbem implesse. Tan¬
git᷑ aut̃ fimbria exigua pars uestim̃ti. et extiema
łac uestem xẽi: quãsi apłos Ibi fimbria paulus
erat: hoc ÷ extremꝰ & minimꝰ. Nam utrũq dese
Post om̃s credidit: ꝑlus omĩb laborauit. Cũ

Expanded text:
haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescihaec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se post
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ epłȩ. Habes hoc et in eugłio sa¬
cratissime figuratũ Filiã archi¬
sina gogi quȩdam. defuncta erat.
Pat̃ eius rogabat dñm. ut iret ad eã¬
Egram reliquerat: & inꝑiculo c̃stitutã
Ibat̃ dñs aduisitandã & sanandam egram
Int̾ea mortua nuntiata ẽ & dictũ ẽ. patri.
Puella mortua ẽ: noli iam uexare ma¬
gistrũ. Dñs aut̃ qͥ sciebat se posse mortuos su¬
scitare : Ñ abstulit spem desꝑato: & ait patri
Noli timere: t antũ crede ꝑgebat ad puellam: atq
in itinere int̃ turbas. qͦm᷑ potuit co artauit se
quȩdam mulier quȩ fluxũ sanguinis patie¬
bat᷑: et diuturno illo languore in medicos
frustra om̃a quȩ habebãt impenđat. Ubi
fimbriam ueftm̃ti eius tetigit: sana facta
ẽ. Aliquid ẽ qđ nobis significante mysterio
nisi adoues quȩ perier̃ domꝰ isrł. Illa uero mu¬
ler quȩ fluxũ sariguiaus patiebat᷑ : ecclam figu¬
ñ erat missus. Ad illã ibat : illiꝰ salutẽ intendebuat.

Expanded text:
issa. Habes hoc et in Evangelio sacratissime figuratum. Filia Archisynagogi quaedam defuncta erat, pater ejus rogabat Dominum, ut iret ad eam: aegram reliquerat et in periculo constitutam. Ibat Dominus ad visitandam et sanandam aegram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat. Ubi fimbriam vestimenti ejus tetigit, sana factaest utique, quod nobis significante mysterio nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, Ecclesiam figuam corporis non erat missus. Ad illam ibat, illius salutem intendebat:
Abbreviated transcription (Latin):
cupientes Illi qͦq ñ dicad ego sũ pauli. ego
att̃ apollo ego ii ccephȩ: sed om̃s dicadi
ego sum xẽi . Hȩc ẽ iustitia ñ ante ponere
seruos dño nec ȩquare: Ita leuare ođos
in montes. unde ueniet auxiliũ illis: ut
tam̃ auxiliũ suũ ñ sꝑent̃ amontib sed
qr tuesparꝰ Simon qͥppẽ antea uoca¬
bat᷑ hoc aut̃ ei nom̃ ut petrꝰ appellaret᷑:
ad nõ impositũ . ẽ Et hoc in ea figura : ut
nom̃ ẽ Idõ p&rus a petra : ñ p&tra a p&p¬

Expanded text:
icant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed us. Simon quippe antea vocabatur. Hoc autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: et hoc in ea figura, ut snomen est. Ideo Petrus a petra, non petra a P
Abbreviated transcription (Latin):
Saulus : hoc ÷ primo suꝑbus : post
humilis. Nã quando saulus a
saule nom̃ diriuatũ erat. Daul
aut̃ rex suꝑbus: in regno aut̃ đđ humilem ꝑse¬
quebat᷑ Quando gͦ saulus qui postea piulus
tnĩc̃ utiq suꝑb tunc ꝑsecutor in nocentium
tunc uastator eccłȩ : Acceꝑat enim litteras
ueluti ⁊elo synagogȩ ardens et insequens
xp̃ianum nom̃ a sacerdotib: ut ex hiber&
quoscunq inuenisset xp̃ianos ad luenda
supplicia: cũ ꝑgit: cũ anhelat cedaes. cũ sitit
sanguinem: celesti xp̃i uoce ꝓstratꝰ ẽ ꝑsecu¬
ꝓstrauit suꝑbũ: erexit humilem. Nã quȩ
fuit ratio mutandi sibi nominis: ut cum
saulus antea uocaretur postea se paulũ
dici uellet: nisi quia sauli nom̃ in se agno¬
uit cũ ꝑsequeret᷑ fuisse suꝑbiȩ: Flegit gͦ
humile nom̃ : ut paulus hoc ÷ minimus
uocaretur .: Paulũ enim: minimũ .ẽ. Pau¬
lum: nichil. ẽ aliud quam paruũ. De quo
nomine iam głians humilitatẽq cõm̃dans :

Expanded text:
Saulus? hoc est, primo superbus, post humilis. Nam quando Saulus, a Saüle nomen derivatum erat. Saül autem rex superbus: in regno autem David humilem persequebatur . Quando ergo Saulus, qui postea Paulus, tunc utique superbus, tunc persecutor innocentium, tunc vastator Ecclesiae. Acceperat enim litteras velut zelo Synagogae ardens, et insequens christianum nomen a sacerdotibus, ut exhiberet quoscumque invenisset christianos ad luenda supplicia. Cum pergit, cum anhelat caedes, cum sitit sanguinem, coelesti Christi voce prostratus est persecuprostravit superbum, erexit humilem. Nam quae fuit ratio mutandi sibi nominis, ut cum Saulus antea vocaretur, postea se Paulum dici vellet; nisi quia Sauli nomen in se agnovit, cum persequeretur, fuisse superbiae? Elegit ergo humile nomen, ut Paulus, hoc est minimus, vocaretur. Paulum enim, minimum est. Paulum nihil aliud est, quam parvum. De quo nomine jam glorians, humilitatemque commendans:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ram Ipsi montes hoc tͥclamant. Mons erat
qͥ clamabat Audio in uob ischismata fieri
Et unus quisq ur̃m dic̃ Ego sũ pauli: ego apolloꝵ
ego coephe ego aut̃ xẽr leua ocłos in istum
montem. Aũdi quid dicat Et ne in ipso mon¬
te remaneas: audi enĩ quid seqͣtur Nunquid
auxiliũ tibi. id ẽ in auctorib diuinarum
script᷑arũ : attende omĩb: medullis suis
omnib ossis clamantem : Dñe qssimilis
tibi : ut securus sine ulla iniuria montiũ
dicas. Auxiliũ meũ ad nõ: qͥ fec̃ caelũ &trã
Ñ solũ tnc̃ tͥ ñ succensebt̃ montes: sed tnc̃
amabt̃. Tñc magis pauebt̃. si in ipsis spem
tuam posueris : & c̃tristabunt᷑ Signi¬

Expanded text:
terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in istum montem, audi quid dicat; et nec in ipso monte remaneas. Audi enim quid sequatur: Numquid auxilium tibi, id est, in auctores Scripturarum divinarum, attende omnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris, contristabun