comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est unde suꝑbitis: AT andueauer̃t mannaꝙ.
mortu st̃. Quare manducauert̃ & mortui ft̃: Quia qd̃
uidebant credebant. qđ ñ indebant ñ intelligebant. I deo
patres ur̃i: quia similes estis illoꝵ. Nam quantũ ꝑtinet
fr̃s ma ad mortẽ istam uisibilem ꝙ corporase. ñquid nos
ñ morimur. qui manducamus panem de ceło descendentẽ:
Sic st̃ mortui & illi. quẽadmodũ & nos sumus monturi.
quantum attinet ut dixi ad mortẽ huius corporis uisi¬
bilem atq carnalem. Quantũ autẽ atunet ad ilła mor¬
tẽ de qua terret dñs quia mortui sunt patres istoꝵ. man¬
ducauit inanua &. moyses. ianducauit manna ꝙ a aron.
manducauit manna& finees. manducauer̃t ibi multi
qui dũo placuer̃t. & mortui ñ st̃. Quare: Quia uisi¬
bilem cibum sꝑualit̃ intellexer̃t. sꝑualit̃ es urier̃t. sꝑualit̃
gustauerunt. ut sꝑualiter saciarentur. Nam & nos hodie
accipimus uisibilem cibum. Sed aliud ẽ sacram̃tũ. aliud

Expanded text:
Quid est unde superbitis? Manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃s in moyse baptirati sunt in nube ꝙ in mari. Et
om̃s eandem escam sꝑualem manducauer̃t. & om̃s eundem
potum sꝑualem biberunt. Mare rubrũ. significat baptis¬
mũ. AT oyses ductor ꝑ mare rubrũ. significat aꝑm. Po¬
płs transiens. significat fideles. M ors egiptioꝵ. significat
abolitionẽ peccatoꝵ. In signis diuersis. eadem fides.: Sig¬
nificata gͦ st̃ om̃ia. Nunquid ñ eadẽ credebant ꝑ hẽc
quos signa ministrabantur: ꝑ quos ea que credimus ꝓpħa¬
ta p̃nuntiabantur: Utiq credebant. Sed ilti uentura
ẽẽ. nos autẽ uenisse. Ideo & sic ait. E undem potũ sꝑua¬
lem biberunt. Sꝑualem eundẽ. Nam corporalẽ ñ eunoẽ s
Quid em̃ illi biberunt: Bibebant enĩ desꝑuali sequen¬
t pecra. Petia autemerat. xpc. Clidete gͦ fide manen
re dei ponitur. & illi ꝓ magno sacram̃to eiusdẽ xꝑi bi
ber̃t aquã ꝓfiuentem de petra. Nos quid bibamus no¬
runt fideles. Si speciem uisibilem intendas. aliudẽ Si

Expanded text:
tizati sunt, in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sinificata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequentri Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si
Abbreviated transcription (Latin):
ater nr̃ abraham cuius iustitia fidei nobis ad exẽplũ imi¬
tanda ꝓposita ẽ. ut & nos iustificati exfide pacẽ habeamus
ad dm̃ intelligere debemus quemadmodũ uixerit ñ rep̃hendẽ.
ne ante ꝑ abortum labamur ex utero matris ȩccdȩ qũa ꝑ stabise
conceptũ formati ꝑfactiq nascamur. Ego enim sum minimꝰ¬

Expanded text:
is ad exemplum imitanda proposita est, ut et nos iustificati ex fide pacem habeamus ad deum, intellegere debemus, quemadmodum uixerit, non reprehendere, ne ante per abortum labamur ex utero matris ecclesiae. quam per stabilem conceptum formati perfectique nascamur. Hoc Fausto pro m
Abbreviated transcription (Latin):
mens ñ sinit hominem ambulare ꝑ artam uiam & intrare ꝑ
angustam portam. Puer autem facile intrat ꝑ angustam et
ideo nemo nisi ut puer intrat in regnum celoꝵ. Nam scriptũ¬
ẽ. Initium suꝑbiȩ hominis apostatare a deo. H anc se aduer¬
sus p̃cepta diuina tumidis ceruicibus erigentem &s suaui iugo
dñi resistentem. deicite. frangite. comminuite. atq consumite.

Expanded text:
mens, non sinit hominem ambulare per arctam viam et intrare per mens, non sinit hominem ambulare per arctam viam et intrare per angustam portam; puer autem facile intrat per angustam. Et ideo nemo nisi ut puer, intrat in regnum coeloruest, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite,
Abbreviated transcription (Latin):
sitis. Quẽ delectat imitari puerũ. ñ delectet ĩꝑitia sed in nocentia.
imitandam humilitatem. Et item. Proponitur pueri-¬
tia. ad cauendam fatuitatem. Propositum exemplum pueri-¬
tiȩ ꝓpter imitandam humilitatem a dño ẽ. quando uocauit
ad se pueros & cum ꝓhiberentur abillo dixit. Sinite illos¬
plum pueritiȩ ad cauendam fatuitatem ab apło ẽ. E r̃s no-
ueteris hominis innouanda humiliter uita similitudine pu-¬
erilis etatis accusat. Qua ꝓpter dilectissimi cum eantari au¬
ditis psalmũ laudate pueri dñm ne arbitremini ad uos istã
exhortationẽ ñ ꝑtinere. quia iam corporis pueritiam suꝑgres¬
si uel iuuenili decore uirescitis. uel senili honore canescitis.
Omnib enim dicit apłs. uobis Nolite pueri effici sensib sed
malicia paruuli estote. ut m̃tibus ꝑfecti sitis. Qua malitia
marime. nisi suꝑbia: Ipsa enim de uana granditate p̃su-¬

Expanded text:
sitis . Quem delectat imitari puerum, non delectet imperitia, sed innocentia. sitis . Quem delectat imitari puerum, non delectet imperitia, sed innocentia. imitandum humilitatem, et item proponitur pueritia ad cavendum fatuitatem. Proposita pueritia ad imitandum humilitatem a Domino est, quando vocavit ad se puerosplum pueritiae ad cavendam fatuitatem ab Apotolo est: Fratreveteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibus enim vobis dicit Apostolus, «Nolite effici pueri mentibus; sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfectimaxime, nisi superbiae? Ipsa enim de vana granditate praesu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ quippe interp̃tatur uerum. Et tam̃ ñ est interp̃ta¬
tum cum potuisset dici uerum dico uobis Nec grecus
interpres hoc ausus ẽ facere. nec latinus. Nam hoc uerbum
qd̾ ẽ am̃ nec grecum ẽ nec latinum. sed hebreum. Sic man-¬
sit ñ ẽ interp̃tatum. ut honorem haberet uelam̃to secreti.
Non ut ẽẽt negatum. sed ne ulesceret nudatum. B r̃s. no-
rũ ꝑfectum. uel infirmitate uirium uel m̃tis leuitate mu¬
lierib & pueris comparandi sunt. Nam illis dr̃. Si tam̃
initium substantiȩ eius usq in finem firmum retineamꝰ.
Illis autem nolite pueri effi sensibus. sed malicia infantes
estote. ut sensibus ꝑfecti sitis. Et ideo neq in ueteri neq in
nouo testam̃to tales admittuntur ad numerũ. Ex R p̃ aluii.¬
uerat nos ad imitationẽ pueroꝵ quando antese paruu¬
lum posurt ꝙ ait. siquis ñ fuerit ut puer iste ñ intrabit in
& uocat rursus ad imitationem puerilem. Nolite inquit
pueri effici sensibus. sed malitia paruuli estote. ut m̃tib ꝑfecti

Expanded text:
 quippe interpretatur, Verum: et tamen non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec rum perfectum, vel infirmitate virium, vel mentis levitate mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur: Si tamen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum, sed sive iverat nos ad imitationem puerorum, quando ante se parvulum posuit, et ait, Nisi quis fuerit ut puer iste, non intrabit ia mente puerili, vocat rursus ad imitationem puerilem: Nolite, inquit, pueri effici mentibus, sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
am ñ duodecim. sed undecim ñ nulli etiam codices habent.
rum etiam in undocim stare uoluerit quia duodenarius in eis
numerus ita misticus erat. ut ñ posset in locum uidȩ nisi alius
mathias ad conseruandum sacram̃tũ eiusdem numeri subro¬
gari qd̾ lcet gͦ eoꝵ sit: nichil inde eristit qd̃ ueritati repugna¬
iue isti eum illis undecim erant congrogati¬
clausis hostus ꝓpter metum iudeoꝵ unde cum exissec tho-¬
nas uenit ad eos iħs. siue post octo illos dies. quandolibet.
In hac gͦ plebe intelligendũ ẽ etam illos ẽt potusse qui sic
eum auditent quom cui dixerant. benedictus qui uenit
iam baptirauerat plures quam ioħs & habebat turbas discipu¬
loꝵ sicut ipsi euuangeliste sepe testantur. & unde etĩa erant
illi quingenti fr̃s. quibus eum paulus apł̃s post resurrectio-¬
nẽ p̃sentatum ẽẽ commemorat. Deinde ususe iacobo. Non¬

Expanded text:
am duodecim, sed undecim diceret, sicut nonnulli etiam codices habent, am duodecim, sed undecim diceret, sicut nonnulli etiam codices habent, rum etiam in undecim stare uoluerit, quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut non posset in locum Iudae nisi alius, id est Matthias, ad conseruandum sacramentum eiusdem numeri subrogari. quodlibet ergo eorum sit, nihil inde existit quod ueritati uve isti cum illis undecim erant congrclausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus, siue post octo illos dies quando libet, in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit iam baptizauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat, praese
Abbreviated transcription (Latin):
S icut ad duodecim apłos iam ñ ꝑtinebat iudas qui etiã mor¬
tuus fuit cum dñs resurrerit a mortius. & tam̃ ipsius duode
illis duodecim. Cum articulo enim hoc greci codices habent
ut ñ possint intelligi quicunq duodecim. sẽd illi in eo numero
in signes. Eo mͦ locutionis puto & illud adño dictum Nõnne
ego uos duodecim degi. & unus ex uobis diabolus ẽ. Et ñ ad
electionẽ etiam ipse ꝑtinere uideatur. Non enim facile inue¬
nitur electoꝵ nom̃ in malo. nisi quando mali eliguntur a
malis. Qđ si putauerimus s illum electum ut ꝑ eius tradi¬
tionem dñi passio compleretur id est maliciam eius ad ali-¬
quid electam bene utente deo etiam malis. aliud attendamꝰ
ubi ait. Non de omnib uobis dico. ego scio quos elegi Abi
declarat ad electionem ñ ꝑtinere nisi bonos. Ac ꝑ hoc illud
qd̾̃ dictum ẽ ego uos duodecim elegi ꝑ synedochen dictũ est:
ut nomine maioris melioris partis etiam illud cõ pleretur qd̾

Expanded text:
sicut ad duodecim apostolos iam non pertinebat ludas, qui etiam mortuus fuit cum dominus resurrexit a mortuis, et tamen ipsius duodenillis duodecim. cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intellegi quicumque duodecim, sed illi in eo numero insignes. eo modo locutionis puto et illud a domino dictum: nonne ego uos duodecim elegi? et unus ex uobis diabolus est, ut non ad electionem etiam ipse pertinere uideatur. non enim facile inuenitur electorum nomen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. quod si putauerimus et illum electum, ut per eius traditionem domini passio compleretur, id est malitiam eius ad aliquid electam bene utente deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: non de omnibus uobis dico; ego scio quos elegi; ubi declarat ad electionem non pertinere nisi bonos. ac per hoc illud quod dictum est: ego uos duodecim elegi, per synecdocen dictum est, ut nomine maioris meliorisque partis etiam illud complecteretur quod
Abbreviated transcription (Latin):
cheus erigit ceruicem. & exaltat cornua. Impetit te. facit
impetum. Eoce inquit passiones peccatoꝵ. que ꝑ legẽ
mortie Lege aliquantum ꝓgredere. Totum audi pa¬
cient̃. & si ñ intelligent̃. Hoc enim quod ait passiones
peccatoꝵ que ꝑ legem sunt oꝑabant᷑ in m̃bris nr̃is
multum est ut intelligas. S prius esto mecum legis
laudator & tunc fieri mereberis intellector. Clausum
cor habes. & clauem accusas: fcce interim qd̃ ñ intel¬
leximꝰ paululum seponamꝰ. ut ad laudem legis que a¬
ꝑta ẽ uemiamꝰ. Passiones inquit peccator que ꝑ legem
sunt oꝑabantur in m̃bris nr̃is ut fructũ ferrent mor

Expanded text:
antur. Hic jam Manichaeus erigit cervicem, exaltat cornua, impetit te, facit antur. Hic jam Manichaeus erigit cervicem, exaltat cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae per Legem morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, inquit, peccatorum, quae per Legem sunt, operabantur in
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ferrent morti. Hic primo qd̃ ñ intelligen¬
hendere & culpare legem dei. Dioit aliquis. Absit
hoc ab animo qualicunq xꝑiani. Quis hoc
uel insanus audeat dicere de apło suspicari:
Et tñ fr̃s mei uerba ista male intellecta fomitem
insaniȩ furori mancheoꝵ submiͣstrarunt. Mani¬
chei enim legẽ dei ꝑ moisen data dicunt. non
a deo datã. & eam euuangelio contͣriam ẽẽ con¬
tendunt. Et quando cum eis agitur. hiis testi.¬
moniis apłi pauli qũe ñ intelligunt conuinc̾e̾
conantur quid dicam tatholicos non intelligen¬
tes. & ñ potiꝰ negligentese Non ẽ enim multũ siqͥs
uelit ẽẽ diligens post calunnias ab heretico auditas
saltem considerare in codice circunstantiã lectionis.
Quod si fecerit. ibi mox inueniet unde aduersariũ
loquentem conuincat. unde hostes legis rebellesq ꝓster¬
nat. Et si enim tardus ẽ ad intelligenda uerba apłi ma¬
nifesta ibi laus exp̃ssa ẽ legis dei. Cum ẽẽmus in carne

Expanded text:
rrent morti. Hic videtur quod non intelligenehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt. Et quando cum eis agitur, his testimoniis apostoli Pauli quae non intelligunt, conantur convincere, quid dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens, post calumnias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa legis Dei. 3. Mani
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia carnis substantia. ẽ: qua induitur anima
uel exuitur s ipsius anime affectio: que omnino ẽe
desinet. cum se totam ad suꝑna conuerterit.
tẽ in carne st̃ inqͥt. deo placere ñ possuntidẽ qͥ uo¬
luptatib carnis adqͥescunt. Nequis enim de hiis
dictum putaret qui de hac uita ñcdũ excesserunt. o¬
portunissime subiunxit. U os autem ñ estis in car¬
ne. s in sꝑu. Utiq adhuc in hao uita constitutis loqͥt᷑.
In sꝑu enĩ erant. q in fide. & spe. & caritate sꝑualiũ
rerum adquiescebant. Si tam̃ inquit sp̃s dei habi¬

Expanded text:
prudentia carnis substantia est, qua induitur anima prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Utique adhuc in hac vita constitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide et spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si tamen, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
frgo facere contͣ legem: hoc ẽ inmieũ ẽẽ in deum.
Non qi deo aliquid nocere potest. s sͥ nocet qͥsqͥs
resistit uoluntati dei. Hoc ẽ eñ aduersus stimulu
calces mittere: ut pau lo apło cũ adhuc eccłam
ꝑsequeretur. diuinitꝰ dictũ ẽ. Sic ẽ autẽ dictum.
legi autẽ dei non ẽ subiecta nec enim potest. tan¬
qũã si diceretur: nix non calefacit. nec enĩ potest.
Qũadiu enĩ nixẽ. non calefacit. S resolui potest. &
feruere ut calefacrat. S cũ hoc facit: iam nix non ẽ.
Sic & prudentra carnis dr̃ cum anima ꝓ magnis
bonis tẽporalia bona concupiscit. Qũa diu enim ap¬
petitꝰ talis in est anime. legi dei subiecta ẽẽ non potest.
id est non potest implere que lex iubet. S si sꝑualia
bona desiderare ceꝑit. & temporalia contẽpnere desinet
carnis ẽẽ prudentia. & sꝑui ñ resistet. Fadem namq
anina eum inferiora appetit. prudentiam carnis
habere dr̃. cum suꝑiora: prudentiam sꝑs. Non quia

Expanded text:
rgo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim nix est, non calefacit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest animae, legi Dei subjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus: non quia
Abbreviated transcription (Latin):
nium ẽ. Hiis gͣdib homine ꝑfecto nulla substantia in¬
uenitur malum. Neq lex mala ẽ que ostendit homini
in quib peccatoꝵ uinculis iaceat. ut ꝑfidem implorato
liberatoris auxilio. & solui & erigi. & firmissime constitui
merxatur. In prima gͦ actione que ẽ ante legem. nulla
pugna ẽ cum uoluptatib huius scłi. In sccła que sub
lege ẽ pugnamꝰ. s uincimur. In t̾cia pugnamꝰ. & uincimnꝰ.
In quarta non pugnamus: s ꝑfecta & et̾na pace reqͥ¬
escimꝰ. Subiungitur enĩ nobis quod inferiꝰ nr̃m est.
Quod ꝓpterea ñ subiungebat᷑. qr suꝑiorẽ nobis de¬
serueramꝰ dm̃¬

Expanded text:
i. His gradibus homine perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. In prima ergo actione, quae est ante Legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi: in secunda, quae sub Lege est, pugnamus, sed vincimur: in tertia pugnamus et vincimus: in quarta non pugnamus, sed perfecta et aeterna pace requiescimus. Subditur enim nobis quod inferius nostrum est, quod propterea non subdebatur, quia superiorem nobis deserueramus D
Abbreviated transcription (Latin):
a dorare noluerunt. ñ ipsi se in ignem miser̃t. Et tamen
etiam de illis scriptum ẽ qđ tradiderunt corpora sua ut neq
seruirent neq adorarent ullum dm̃. sed dm suũ. S ere qͦͣmͦ
dixit apłs si tradidero corpus meum ut ardeam. Qd autẽ
sequitur uide. Si caritatẽ ñ habeam. nichil mͥ ꝓdest.
Ad istam caritatem uocaris. ad istam caritate ꝑtinere ñ
sineris. Et putas tibi aliquid ꝓdesse si te ipse p̃cipites in
interitum. eum tibi nichil ꝓdesset etiam si alter te occideret
caritatis inimicum. Poris autem ab eccła constitutus ꝙ sepa-¬
ratus a compage unitatis & uinculo caritatis ȩterno suppli¬
tio punieris etiam si ꝓ xꝑi nomine uiuus incendereris.

Expanded text:
adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo caritatis aeterno supplicio punireris. etiamsi pro Christi nomine uiuus incendereris.
Abbreviated transcription (Latin):
apłm paulum significasse hoc fieri debere ubi ait. Et si
tradi dero corpus meum ut ardeam. Quia uidelicet omnia
bona dicebat que sine caritate nichil ꝓsunt. Sicut sunt
lingue hominũ & angeloꝵ. Et omna sacram̃ta. & omnis
scientia. ꝙ omnis ꝓphetia. & omnis fides. ita ut montes tranfe-¬
rantur. & rerum suarũ distributio pauꝑib. Ideo uidetur
tibi etiam hoc inter bona numerasse. ut sibi quisq inferat
mortem. S ed attende diligenter & cognosce quẽadmodũ
dicat scriptura qđ tradat quisq suum corpus ut ardeat.
Non utiq ut ipse se in ignem mittat. quando ꝑsequen¬
tẽ patitur immicũ. S̾ ed quando ei ꝓponitur ut aut ma-¬
li aliquid faciat aut mali aliquid patiatur. eligat ñ fac̃e
mala quam ñ pati mala. atq: ita corpus suum tradat in
potestatem interfectoris sicut tres illi uiri fecerunt. qui au-¬
ream statuam cogebanturadorare. Et nisi facerent mi¬
nabatur eis ille qui cogebat eaminũ ignis ardentẽ. I dolũ

Expanded text:
apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum
Abbreviated transcription (Latin):
tuo uirtutes multas fecimus. Nec respondebit ille ñ fecistis.
Non enim in conspectu tanti iudicis m̃tiri audebunt. aut
iactare que ñ fecerunt. Sed quia caritatem ñ habuerunt.
respondet omnib illis. ñ noui uos. Q uomͦ autem habec
uel exiguam caritatẽ qui etiã conuictus ñ amat unitatem:¬

Expanded text:
tuo virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. tuo virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sciero omura sacram̃ta & habuero omnẽ ꝓpbetiã s om̃ẽ
fidem ita ut montes transferam. caritatẽ autẽ ñ habeã.
nichil sum. Magna gͦ res ẽ postremo fides montes tͣns¬
ferens. Illa quidem magna sunt. Sed si ego hec sine
caritate habeam inquit. ñ illa sed ego nichil sum d ed
adhuc istos ñ tetigit. qui falso martrru nomine in pas¬
sionibus głantur. Audite ut eos tangat. imino potius
ut transfodiat. Si distribuero inquit omnia mea pauꝑi¬
bus & si tra didero corpus meum ut ardeam. ñ quid ĩa nichil
sum: Sed uide quid sequitur. E aritatem autem ñ ha¬
beam. nichil mͥ ꝓdest. Eece uenitur ad passionẽ. ecce uem¬
tur ꝙ ad sanguinis fusionem. uenitur ꝙ ad corporũ incen¬
sionẽ. E t tam̃ nohil ꝓdest. quia caritas deest. A dde
caritatem. & ꝓsunt omnia. Detrahe caritatem. nichil pro-
tam̃ habent ꝙ mali qui dieturi sunt. D ñe in nomine tuo
ꝓpħauimus. in nomine tuo demonia eiecimus in nomine

Expanded text:
t habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum sunt. Sed vide quid sequitur: Charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ecce venitur ad passionem, ecce venitur et ad sanguinis fusionem, venitur et ad corporis incensionem: et tamen nihil prodest, quia charitas deest. Adde charitatem, prosunt omnia: detrahe charitatem, nihil prosutamen habent et mali, qui dicturi sunt, Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Aibus nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m qui datus ẽ nobis. In hac diffusi¬
one latitudo ẽ. In qua sine angustiis uia ambulatur qͦq¬
angusta. donante illo cui dictum ẽ. H ila tasti gressus
meos subter me. & ñ sunt infirmata uestigia mea. ex ser¬
posuit: Quid paulus: Quid ceteri apłi: Quid eoꝵ
tẽpora consequentes beati ep̃i martires: Quid etiã iste
sẽs ciprianus: Nonne om̃s pastores boni ñ mercenna¬
riz de quib dr̃ am̃ dico uobis ꝑceꝑunt mercedem suam:
Om̃s gͦ isti pastores boni. Non solum quia sanguinẽ
fuderunt. sed quia ꝓ ouib fuderunt. Non enĩ fuder̃t
iniquitates & errores suos aliquid molestiarum ꝑpessi
fuerunt ñne martyres se iactant: Ut hoc pallio de¬
albati facilius furentur quia lupi sunt. SSi autẽ scire
uultis in quo numero habendi sunt. pastorem bonum
passione etiam ignibus tradunt estimandi sunt san-¬
guinẽ fudisse ꝓ ouibus. sed potius contiaoues. Si linguiˢ
hominũ loquar & angeloꝵ caritatem autem ñ habeã.

Expanded text:
iritum sanctum, qui datus est nobis . In hac diffusione latitudo est, in qua sine angustiis via quoque ambulatur angusta, donante illo cui dictum est, «Dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata vestigia mea» . posuit? Quid Paulus? Quid caeteri Apostoli? Quid eorum tempora consequentes beuti episcopi martyres? Quid etiam sanctus iste Cyprianus? Nonne omnes pastores boni; non mercenarii, de quibus dicitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Omnes ergo isti pastores boni, non solum quia sanguinem fuderunt, sed quia pro ovibus fuderunt. Non enim fuderunt iniquitates et errores suos aliquid molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habendi sunt, pastorem bonum passione etiam ignibus tradunt, aestimandi sunt sanginem fudisse pro ovibus, sed potius contra oves. Si linguis, inquit, hominum loquar et Angelorum, charitatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
mnis consummationis uidi finem. latum mancatum
tuum ualde. Intrauerat quippe in sc̃uarium dei. &
intellexerat in nouissima. O mnis autẽ consummatio mͥ ui¬
detur hoc loco intelligenda usq ad mortẽ ꝓ ueritate certa
re. & ꝓ uero ac summo bono mala omnia colerare. Quius
consummationis finis ẽ excellere in regnoxꝑi qđ ñ habet
finem. & habere ibi sine morte si ne dolore. & cum magno
honore uitam. morte huius uitȩ ac dolorib & oppbrus
adquisitam. Q d adcdidit latum mandatum tuũ ualde.
ñ intelligo nisi caritatem. Quid enim ꝓfuisset quacunq
morte imminente s int̃ quantacunq torm̃ta illa martiria
confiteri. si caritas in confitente ñ eẽt : A udiamus apł̃m.

Expanded text:
nis consummationis vidi finem; latum mandatum tuum valde.» Intraverat quippe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, quod non habet finem; et habere ibi sine morte, sine dolore, et cum magno honore vitam, morte hujus vitae ac doloribus et opprobriis acquisitam. Quod autem addidit, «Latum mandatum tuum valde;» non intelligo nisi charitatem. Quid enim profuisset quacumque morte imminente, et inter quantacumque tormenta illa martyria confiteri, si charitas in confitente non esset? Audiamus Apostolum:
Abbreviated transcription (Latin):
tiã cũ rectas ꝙ scdm dm̃ habe¬
mꝰ has affectiones. hui uitȩ st̃ : ñ illiꝰ ꝙͣ futurã sꝑamꝰ. & sepe illis
etiã inuiti cedim̃. Itaq aliq̃ndo quãuis ñ eulpabili cupiditatẽ
s laudabili caritate moueamͣ. etiã dũ nolum̃ flemꝰ. Habemꝰ gͦ
eas ex humanȩ conditionis infirmitate.s dũ uite huĩ infirmita
one. Culpauit etiã illos sacer psalmꝰ de qͥbꝰ ait. Sustinui qͥ simul
contristaret᷑ ꝙ ñ fuit. Nã om̃ino ñ dolere dũ sumꝰ in hoc loco
miseriȩ ꝓfecto sic̃ qͥdã etiã apud scłi huiꝰ litteratos sensit & dyẽ.
ñ sine magna mercede contingit ĩmanitatis in animo. stuporis
qͥs hunc stuporẽ ñ om̃ib uicus iudicet eẽ peiorẽ: Ideo rep̃ben¬

Expanded text:
tiam cum rectas et secundum Deum habemus has affectiones, hujus vitae est, non illius quam futuram speramus, et saepe illis etiam inviti cedimus. Itaque aliquando, quamvis non culpabili cupiditate, sed laudabili charitate moveamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanae conditionis infirmitate: non autem itaone. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest e
Abbreviated transcription (Latin):
affectiones qͣsdã corporis aduertite & inspicitt̃. Sanitatẽ stupo¬
rẽ. ĩ mortalitatẽ. Sanitas egritudinẽ ñ habet.S tam̃ qͣndo tan¬
git᷑ & molestat᷑. dolet. S tupor aut̃ ñ dolet. Amisit sensũ dolors.
lanto insensibilior. qͣnto peior. Rursus ĩmortalitas ñ dolet. Ab-¬
sũpta ẽ enĩ corruptio. & corruptibile hoc induet ^ corruptionẽ.
& mortale hoc induet ĩmortalitatẽ. Nullus gͦ dolor in corpore
ĩmortali. nullꝰ dolor in corpore stupido. Hullus dolor ñ se putet
stupidus ĩa ĩmortalẽ. Uicinior ẽ ĩmortalitati sanitas dolentis.
quã stupor ñ sentientis. Inuenimꝰ gͦ hominẽ suꝑbũ tipbo
arrogantissimo qͥ sibi ꝑsuaserit nichil cimere. Fortiorẽ pu-¬
tas illo qͥ ait. foris pugnȩ. intꝰ timores: Fortiorẽ ipso capite
nr̃o dño dõ nr̃o qͥ ux̃. tristis ẽ anima mea usq ad mortẽ. Non
sensu sanitatis. Uͥs infirmat᷑ & ego ñ infirmor: Qs scandalirat᷑.¬

Expanded text:
itatem, stuporem, immortalitatem. Sanitas aegritudinem non habet; sed tamen quando tangitur et molestatur, dolet. Stupor autem non dolet; amisit sensum doloris, tanto insensibilior, quanto pejor. Rursus immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio, et corruptibile hoc induit incorruptionem, et mortale hoc induit immortalitatem . Nullus ergo dolor in corpore immortali, nullus dolor in corpore stupido. Non se putet stupidus jam immortalem: vicinior est immortalitati sanitas dolentis, quam stupor non sentientis. Invenis ergo hominem superbum typho arrogantissimo, qui sibi persuaserit nihil timere: fortiorem putas illo, qui ait, Foris pugnae, intus timores fortiorem ipso capiteno Deo nostro, qui dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem Non sensu sanitatis: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizat
Abbreviated transcription (Latin):
mogenitus in multis fr̃ib. Primogenitus utiq a mor¬
tuis. scd̃m̃ eundem apłm: Qua morte seminataẽ caro
eus in contumelia resurrerit ingla. S cdm hanc ima.¬
ginem filii sui cui ꝑ immortalitatem conformamur in
corpore. etiam illud agimus qd̃ item dicit idẽ apłs. S ic̃
portauimus imaginem terreni: portemus etiam imagine
eius qui ddecelo ẽ. Elt scilicet qui sed̃m adam mortales
fuimus: scdm̃ xꝑm unmortales nos futuros fide uera & spe
certa firmaq teneamus. S ic enĩ nunc eandẽ imaginẽ
portare possumus. Nondum in insione: sed i fide.
Nondum in re. sed in spe. De corporis quippe resur¬
rectione tunc loquebatur apłs. tum diceret hec. S̾ edm̃¬

Expanded text:
onem humanitatis. Primogenitus utique a mortuis secundum eumdem Apostolum, qua morte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit in gloria, secundum hanc imaginem filii, cui per immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agimus, quod item dicit idem Apostolus. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est : ut scilicet qui secundum Adam mortales fuimus, secundum Christum immortales nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur Apostolus, cum haec d
Abbreviated transcription (Latin):
stinationis effectus. Hec ẽ p̃destinatio sc̃oꝵ: nichil
aliud. Prescientia seilicet s p̃paratio beneficioꝵ dei. quib
certissime liberantur quicunq liberantur. Ceteri autem
ubi nisi in massa ꝑditionis iusto diuino iudicio re-¬
linquuntur: Q& gͦ ait p̃destinatos conformes fieri
i maginis fili der: potest scdm̃ interiorem hominẽ intel¬
ligi Unde nobis alio loco dicit. Nolite conformarihu¬
ic seło: sec̃ reformamini in nouitate m̃tis ur̃e. Ubi ergo
reformamur ne conformemur huic scło: ibi conforma¬
mur dei filio. P otest & sic accipi. ut quemad modum
nobis ille mortalitate. ita nos illi efficramur immortali¬
tate conformes. & s̾ quidem & ad ipsam resurrectionẽ

Expanded text:
estinationis effectus. Haec est praedestinatio sanctorum, nihil aliud: praescientia scilicet et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur quicunque liberantur. Caeteri autem ubi, nisi in massa perditionis justo divino judicio relinquuntur? Quod ergo ait, praedestinatos conformes fieri imaginis Filii Dei, potest secundum interiorem hominem intelligi. Unde nobis alio loco dicit: « Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae . » Ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei Filio. Potest et sic accipi: Ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes: quod quidem et ad ipsam resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sciut: s in sua p̃seientia p̃parauit. Quos gͦ p̃destinauit
ipsos s uocauit: uocatione illa de qua dictumẽ. Sine
penitentia sunt dona & uocatio dei. Hanq in fua que
falli mutariq ñ potest p̃scientia oꝑa sua disponere. id
omnino nec aliud quicqu̾a ẽ p̃clestinare. Quos aud̃ p̃¬

Expanded text:
scivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua disponere, in Domino nec aliud quidquam est praedestinare. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
paratio: que sine p̃scientia ñ potest ẽẽ. Potest auten
ẽẽ sine p̃destinatione p̃scientia. Predestinatione qͥppe
qs̃ ea p̃scuit que fuerat ipse facturus. Qnde dictum
E fecit que futura sunt. P rescire autem potens est
etiam quȩ ipse ñ facit: sicut quecũq peccata. Q uia &¬
si sunt quedam quȩ ita peccata sunt ut pene sint etiã
peccatoꝵ unde dictum ẽ tradidit illos ds̃ in repb̃a

Expanded text:
test esse. potest autem esse sine praedestinatione praescientia. praedestinatione quippe deus ea praesciuit quae fuerat ipse facturus; unde dictum est: fecit quae futura. sunt. praescire autem potens est etiam quae ipse non facit, sicut quaecumque peccata, quia, etsi sunt quaedam, quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum — unde di
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ & similitudinẽ nr̃am. ut nos ꝓbemꝰ que sit
uoluntas tua. Ad hoc emĩ dispensator ille tuus
generans ꝑ enangeliũ filios. ne semꝑ paruulos ha¬
berec quos lacte nutriret. & tanquã nutrix foueret.
reformamini inquit in nouitate m̃tis ur̃ȩ. ad pro¬
bandum uos que sit uolantas dei. qđ bonũ & bene¬
placitum & ꝑfectũ ẽ. Ideoq ñ dicis fiat homo. sed
faciamus. Nec dicis scdm̃ gemis. sed ad imagiuem
& similitudin̾e nr̃am. Mente quippe renotiatus
& conspiciens intellecta ueritatem tuam. homine
demonstrare ñ indiget ut suũ genus iitetur. S ed
te demonstrante ꝓbat ipse quȩ sit uoluntas ttia. qđ
bonĩ ꝙ bene placitu & ꝑfectũ ẽ.

Expanded text:
imaginem et similitudinem nostram, ut nos probemus, quae sit imaginem et similitudinem nostram, ut nos probemus, quae sit uoluntas tua. ad hoc enim ille dispensator tuus generans per euangelium filios, ne semper paruulos haberet, quos lacte nutriret et tamquam nutrix foueret: reformamini, inquit, in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et beneplacitum et perfectum. ideoque non dicis: fiat homo, sed: faciamus, nec dicis: secundum genus, sed: ad imaginem et similitudinem nostram. mente quippe renouatus et conspiciens intellectam ueritatem tuam homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur, sed te demonstrante probat ipse, quae sit uoluntas tua, quod bonum et beneplacitum et perfectum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quam interioris hominis pulchritudo: Et certe
scdm hanc pulchritudine magis quam corpuis sumts ad
imagñe dei. Elnde nobis dr̃. Nolite conformari hiuc
scło. sea reformamin in nouitate m̃tis ur̃e ad ꝓbandum
uos que sit uolitutas dei. qd bonum & placitũ & ꝑfectum.
Si gͦ ñ in mole neq in distantib ꝑ loca fua partib sic̃
corpora siue cermintur siue cogitantur sed in uirtute
intelligibili qualis ẽ uistitia. m̃tẽ dicimus seu nomimus.
seu uolumus pulcbram: scđm hanc pulchritudinẽ refor¬
creator nr̃. cum cohibite fuernit affectationes ab amore
scłi. quib moriebamur male inuendo & ceꝑit ẽẽ anima
unuens bene inuendo completũq fuerit uerbũ turum
quo ꝑ apłm tuum dixisti. nolite conformari hruic
scło. consequetur & illud qd adiunxisti statim atq
hominis melioris auctoritate uiuentes. Neq em̃ dixi¬
sti fiat homo scdm genus. sed faciamus hominẽ ad

Expanded text:
itur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe itur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudinem magis quam corpus sumus ad imaginem dei. unde nobis dicitur: nolite conforma in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus pulchram et secundum hanc pulchritudinem reforcreator noster, cum cohibitae fuerint affectiones ab amore saeculi, quibuS\' moriebamur male uiuendo, et coeperit esse anima uiuens bene uiuendo completumque fuerit uerbum tuum, quo per apostolum tuum dixisti: nolite conformari huic saeculo, consequetur illud, quod adiunxisti statim et dihominis melioris auctoritate uiuentes. neque enim dixisti: fiat homo secundum genus, sed: faciamus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
Prohibitio ẽ enim nolite conformari huic scło. Lusfio
autem. sed reformamim in nouitate m̃tis ur̃e. Illud
ꝑtinet ad ñ concupiscere. hoc addiligere. Allud ad
continentiam: hoc ad iustitiam. Illud ad declinandũ
a malo. hoc ad faciendum bonum. Non concupisceu¬
do eñĩ uetustate expoliamur. & nouitate indiumur
diligendo. Sed nec quisqũa potest ẽẽ continens nsi
d̃s̃ det. & taritas dei diffunditur in cordib nr̃is. ñ ꝑ
nos ipsos. sed ꝑ sꝑm sc̃m̃ qui datus ẽ nobis. Hoc autẽ¬
fit de die in diem. in hiis qui uolendo & credendo
& inuocando ꝓficiuut. & p̃terita obliuscentes in ea que
ante suit extenduntur. Ad hoc enim lex ista p̃cepit.
ut cum in his implendis homo defecerit. ñ se extollat
suꝑbia tumidus. sed ad gr̃am confugiat fatigatus. ac
sic eum lex terrendo ad xꝑm diligendum pedagogi
in nobis ẽ. uel quelibet uirtus qua recte sapienterq imu¬

Expanded text:
prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in cordibus nostris non per nos ipsosfit de die in diem in his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut, cum in his implendis homo defecerit, non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus, ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi in nobis est, uel quaelibet uirtus, qua recte sapienterque uiu
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur ad dm̃. ab ea deformitate qua ꝑ cupiditates scła¬
res conformabantur huic scło reformantur ex illo. au¬
dientes apłm dicentem. Nolite conformari hue scło.
sed reformamini in nouitate m̃tis ur̃e. ut incipiat illa i¬
mago ab illo reformari. a quo formata ẽ. Non enĩ re¬
formare se ipsam potest: sicut potuit deformare.
ñs qui uerbũ consummans & breuians fecto su¬
ꝑ terram. in duob p̃ceptis dixio legem ꝓpħasq pen¬
dere. ut intelligeremus quicquid aliud diuinitus
p̃ceptũ ẽ in hiis duob habere finẽ. & ad hec duo eẽ
referendũ. Diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo.
& ex tota amma tua. &̾ ex tota m̃te tua. Et diligespro¬
ximum tuũ tanqu̾a te ipsum. In hiis inquit duobus
p̃ceptis tota lex pendet & ꝓpħȩ. Quieqtud gͦ dei lege
ꝓhibemur & quicquid iubemur facere: ad hoc ꝓhibe¬
mur & iubemur ut duo ista cõpleamꝰ. Et forte gene¬
ralis. ꝓhibitio ẽ ñ conctpiscos. & generalis iussio dili¬

Expanded text:
tuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare.nus, qui uerbum consummans et breuians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, ut intellegeremus, quidquid aliud diuinitus praeceptum est, in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex totet ex tota anima tua et ex tota mente tua, et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. in his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: dili
Abbreviated transcription (Latin):
y ego in illo. H oc ẽ gͦ manducare illam escã & illũ bibe¬
re potũ. in aꝑo manere & illum manentem in se habere.
Ne ꝑ hoc qui ñ manet in xꝑo. & in quo ñ manet xꝑc. pro¬
culdubio nec manducat eius carnẽ nec bibit sanguinẽ. enã¬
sitante rei sacram̃tũ ad iudicium sibi manducet & bibat.

Expanded text:
 dixisset. Hoc enim est manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib eius. Quoꝵ prinũ iã factũ ẽ. id est p̃destinatio.
S̾ cłm ꝙ tertium. ꝙ factum ẽ. ꝙ fit ꝙ fiet. id est uocatio &
iustificatio. Quartum nunc uͦ in spe ẽ. in re autẽ futu¬
rũ ẽ. id est glorificatio. Huius rei sacram̃tũ id est unitatis
corporis ꝙ sanguinis xꝑi alicubi cotidie. alicubi certis int̾¬
quibdã ad uitam. quibdã ad exiti ũ. Res uero
ipsa cuius sacram̃tũ ẽ. omni homini ad uitã. nulli ad exi¬
uere ẽ cibus. & sanguis meus uere ẽ potus. Cum enĩ cibo
id appetant homines ut ñ esuriant neq sitiant. hoc ue¬
racit̃ ñ p̃stat. nisi iste cibus & potus. qui eos a quib sumi¬
cur immortales & incorruptibiles facit. id est societas ipsa
scõp. ubi pax erit & unitas plena atq ꝑfecta. P ropterra
quippe sieut etiam ante nos hoc intellexerunt homines
multis. Nanq aliud in unũ ex mulus granis conficitur.
aliud in unum ex multis acinis confluit. Qui mandu¬

Expanded text:
actum est, id est praedestinatio; secundum et tertium factum est et fit et fiet, id est vocatio et justificatio; quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum, id est glorificatio. Hujus rei sacramentum, id est unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intquibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exivere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Den
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere magis quam sine intellectu uiuere. E uingͦ
miser homo congemiscit & dolet: omnis creatura cõge¬
miscit & dolet usq adhuc. Qsq ad huc autẽ recte
dixit. qr etiam si sunt aliqui iam in sinu abrahe. &
latro illt cum dño in paradiso constitutus illo die
quo credidit dolere destiterit. tñ usq adhuc omnis
ereatura congemisit & dolet. q in hiis qui ñdũ libe¬

Expanded text:
intelligere magis quam sine intellectu vivere. « Et intelligere magis quam sine intellectu vivere. « Et miser homo congemiscit et dolet, omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc. « Usque adhuc » autem recte dixit; quia etiamsi sunt aliqui jam in sinu Abrahae, et latro ille cum Domino in paradiso constitutus illo die quo credidit dolere destiterit, et tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet; quia in his qui nondum libe