comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amara: t̾bulabitur ibi fortis. Dies illa dies ire.
dies tribulacioĩs et angustie. dies calamitatis
et miserie: dies nebulẽ et turbinis: dies tube et
ad cuiꝰ agilitatẽ expressius ĩ culcandã tot accele¬
randi nomĩa coaceruat ubi scilic ad uarieta¬
tem diccionis. bis ponit iuxta. deinde pelox et
nimis÷ ut liquido doceat qr oculis fidei id iam
uidetur ĩ li mĩe. quod ĩfĩdelib et cecis corde pu¬
tatur ꝓcul abesse. et isti iam tribunalib iudicis
quodãmodo trementes assistũt. quẽ illi ꝑ diuut̾ne
longinquitatis absenciam ꝑuipendũt. De hoc
ultime et irremediabilis ncc̃itatis die p̃conat᷑
ysaias dicens. Etce dies dñi uenit crudelis et
indignacioĩs plenus et ire furorisqͣͥ ad ponẽ¬
dam t̾ram ĩ solitudinẽ: et peccatores eius con¬
terendos exea. Qm̃ stelle et splendor ecrũ nõ
expandent lumẽ suũ᷑ͥ obtenebratus est sol ĩ
ortu suo: et luna non splendebit in lumĩe suo.
Et insitabo suꝑ orbis mala: et cõtra impios

Expanded text:
bulabitur ibi fortis, dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies nebulae et turbinis, dies tubae et ad cujus agilitatem expressius inculcandam tot accelerandi nomina coacervat: ubi scilicet ad auxesim dictionis, bis ponit juxta, deinde velox, et nimis, ut liquido doceat quia oculis fidei id jam videtur in limine, quod infidelibus et caecis corde putatur procul abesse: et isti jam tribunalibus judicis quodammodo trementes assistunt, quem illi per diuturnae longinquitatis absentiam parvipendunt. De hoc ultimae et irremediabilis necessitatis die praeconatur Isaias, dicens: « Ecce dies Domini venit crudelis, et indignatione plenus, et irae furorisque, ad deponendam terram in solitudine, et peccatores ejus conterendos ex ea; quoniam stellae et splendor earum non expandent lumen suum, obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo; et visitabo super orbem mala, et contra impios
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ pc̃tatores sint. inquadã se uelut ĩ nocẽtie
arte constituũt. seseq defensionis clipeis conte
Qiuisq̃s autẽ in hoc scło unde gaudere possitx¬
plorat. huic suꝑueniẽs dies dñi. quib ꝑpetu¬
aliter amarescat. meroris atq t̾sticie moles¬
tias irrogat. Benit eciã dies dñi suꝑ omĩe qd̾
p̃mitur. qui ĩ tn̾setus quadã uiciorũ latenter
ingruenciũ deformitate cõfunditur: fõris aũt
quãdã adumbrate pirtutis. pocius uel honesta¬
tis pulchritudiẽ palliatur. Sed cũ plu̾ma sup¬
petant: nes enũcleacius expon̾e ista postponi¬
mus: qr prolixioris stili lacinã deuitamꝰ. Ex¬
empla quoq de diuini t̾rore iudicii plura hiis⁊
suꝑsẽdemus insere̾ͥ quia cũ hinc tremẽdo ex¬
amini omĩs eloquii celestis intencio militet.ɨ
nos ĩ aggeracione eius elabora̾e diucius non
oꝑtet. Adhoc enĩ pleniter in timandũ. eciam

Expanded text:
qui, cum peccatores sint, in quodam se velut innocentiae qui, cum peccatores sint, in quodam se velut innocentiae arce constituunt seseque defensionis clypeo contegquisquis enim in hoc saeculo, unde gaudere possit, explorat, huic superveniens dies Domini, quibus perpetualiter amarescat, moeroris atque tristitiae molestias irrogat. Venit etiam dies Domini, non premitur, qui intrinsecus quidem vitiorum latenter ingruentium deformitate confunditur, foris autem quadam adumbratae virtutis vel potius honestatis pulchritudine palliatur. Sed cum plurima suppetant, nos enucleatius exponere ista postponimus, quia prolixioris styli laciniam devitamus. Exempla quoque de divini terrore judicii plura his supersedemus inserere, quia cum huic tremendo examini omnis eloquii coelestis intentio militet, nos in exaggeratione ejus elaborare diutius non opportet. Ad hoc enim pleniter intimandum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ragines t̾re. afaçie fornudĩs di et a gła maiesta¬
t̾is eus : tũ surrexerit ꝑ tut̾e̾ terrã. Que niniieũi
uerba seriatim fortassis exponeren: tusi epłaris
cõpendi regulã excedere deuitarem. Illud dũ taorr¬
at sĩotenꝯ uideo ꝑstr̃igendũ: quia rebus ĩsen¬
sibilibus dies deuim̃ iudĩcii d ĩminere. Sed ꝑfi
quras rerũ racione carenciũ. stoliditas ĩtelligit᷑
honn reproboꝵ. Celi quippe libani sublimes et
erette. potentes sũt huiꝰ seculi ꝑ excellenciã
quidẽ t̾rene sublimitatis elati sed bonorũ operũ
feuctib infẽcũdi. Quertus aũt fructus quide x¬
ferũti sed nõ quib homio reficitur: sed uonde sues
a initur. Sues autem ĩ mundi in telligendi sũt
spũs: quispurcis sordenciũ hoñu oꝑib saginat᷑.
porrecti sed frumento quo ualles habũdant.E
cũctisq spũaliũ studiorũ frugib alieni. Iam u̾e
turris excelsa et murus muitus significãt illos

Expanded text:
e a facie formidinis Domini et a gloria majestatis ejus, cum surrexerit percutere terram . » Quae nimirum verba seriatim fortassis exponerem, nisi epistolaris compendii regulam excedere devitarem. Illud duntaxat summotenus video perstringendum, quia rebus insensibilibus dies divini judicii dicitur imminere; sed per figuras rerum ratione carentium, stoliditas intelligitur hominum reproborum. Cedri quippe Libani sublimes et erectae, potentes sunt hujus saeculi, per excellentiam quidem terrenae sublimitatis elati, sed bonorum operum fructibus infecundi. Quercus autem fructus quidem proferunt, sed non quibus homo reficitur, sed unde sues aluntur. Sues autem immundi intelligendi sunt spiritus, qui spurcis sordentium hominum saginantur. in alta 251 porrecti, sed frumento, quo valles abundant , cunctisque spiritualium studiorum frugibus alieni. Jam vero turris excelsa et murus munitus illos insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
Ad euadendas namq dyabolice pugne molestias na¬
lenter assurginus: si nccitatis płtime ꝑiculũ ꝓuide
ꝑtractamus. Nlam si repentinus ille atq t̾ribilis ad¬
uentus yp̃i digne ꝑpenditurͥ quid erit ĩ mũdo pbi
mens hũana uel desipiens delectetur: Ille nempe
dies est ad quem omĩs precedenciũ seculoꝵ intencio
at sũma colligitur: cui cũcta sacrarũ scripturarum
holinĩa famulantur. De quo btus petrus ut audiẽ¬
ciũ corda digno t̾rore cõcuteret. adueniet inquit di¬
es dñi sicut fur: in quo celi magno impetu trãsient.
elementa pero calore soluentur. Unde et mox subdi¬
tur. Cum hec igitur omia dissoluenda sint quales
oꝑtet esse nos insanctis cõuersaciõib et pietatibus
exspectantes et properãtes ĩ aduentũ diei dñiͥͥ per
quem celi ardentes soluent᷑: elementa nero ignis
ardore tabescent. De quo et iudas dicit apłus. Et¬
te ueniet dñs insanctis milibus suis fac̾e iudiciũ

Expanded text:
Ad evitandas namque diabolicae pugnae molestias valenter assurgimus, si necessitatis ultimae periculum provide pertractemus. Nam si repentinus ille atque terribilis adventus Christi digne perpenditur, quid erit in mundo ubi mens humana vel desipiens delectetur? Ille nempe dies est ad quem omnis praecedentium saeculorum intentio ac summa colligitur, cui cuncta sacrarum Scripturarum volumina famulantur, de quo beatus Petrus, ut audientium corda digno terrore concuteret: « Adveniet, inquit, dies Domini sicut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur . » Unde et mox subdidit: « Cum haec omnia igitur dissolvenda sint, quales oportet esse vos, in sanctis conversationibus et pietatibus exspectantes, et properantes in adventum diei Domini, per quem coeli ardentes solventur, elementa vero ignis ardore tabescent? » De quo et Judas dicit apostolus: « Ece venit Dominus in sanctis milibus suis facere iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
contuli᷑ ͥ sed tu ad eoꝵ ulcionẽ illud exercere
noluisti: iam brachiũ ate p̃cidam. idest uigo¬
rem tibi sacerdotalis culminis auferamꝰ. ut
qui manceps fueras adpugnandũ ꝓ me: ioz
nec manũ habeas ad tuendũ te. Ponamus
plane ꝙ ofni et phimees ep̃i sint: heli aũt
metropolitani uitem tenet. Quid ergo de¬
terius quis p̃t agere ͬͥ quã si luxuriosis epĩs par¬
cat. cũ emendare preualeat. Presertim cũ p̃fato
helii dñs dicat. Predixi ei quod iudicaturus essẽ
noueat ĩ digne agere filios suos: et nõ corripu-¬
it eos. Idc̾co iuraui domui helii. qd̾ nõ expietur
tͥmiã diluũtur. sola aũt falsa in epõs pietas pe¬
niam nõ meretur: uideat q̃ eoꝵ diiuidicãe ma-¬
la dissiłat. quã dure sentẽcie apud districtũ
iudicem se ob noxiũ reddat. Sed qm̃ ego sum-¬
mũ eccłie inuu̾salis antistitẽ uel leniter suggil¬
lare nõ audeo: ip̃m qui peccat breuit᷑ alloqͣr.

Expanded text:
contuli, sed tu ad eorum ultionem illud exerere contuli, sed tu ad eorum ultionem illud exerere noluisti; jam brachium a te praecidam, id est, vigorem tibi sacerdotalis culminis auferam: ut qui manceps fueras ad pugnandum pro me, jam nec manum habeas ad tuendum te. Ponamus plane, quod Ophni, et Phinees episcopi sint; Heli autem metropolitani vicem teneat: quid ergo deterius quis potest agere, quam si luxuriosis episcopis pareat, cum emendare praevaleat? Praesertim cum praefato Heli Dominus dicat: « Praedixi ei, quod judicatunoverat indigne agere filios suos, et non corripuit eos. Idcirco juravi domui Heli, quod non expietur crimina diluuntur, sola autem falsa in episcopis pietas veniam non meretur, videat qui eorum dijudicare mala dissimulat, quam durae sententiae apud districtum judicem se obnoxium reddat. Sed quoniam ego summum Ecclesiae universalis antistitem vel leviter suggillare non audeo, ipsum, qui peccat, breviter alloquar.
Abbreviated transcription (Latin):
os dũtaxat filios quos non ea qua digni
erant ĩuectione corripuit. cũ els sił et cñ
tot hoĩm multitudine periit. qua arbitranĩ
dignos esse sentencia. qui in aula eccłiastica et
soliis iudicanciũ presidentͥ et suꝑ nõ ignotis
prauoꝵ hoim̃ trimũbus tacent. Quõs dũ
de honestare ĩ publico metuũt. ad cõtumeli¬
am suꝑni iudicis. diuĩe legis mãdata con-¬
funduntͥ et dũ ꝑditis homĩbus a mittẽdis
honoris officiũ seruant: ip̃m ecclesiastice
dignitatis auctorẽ crudełr in honorãt. Un¬
de et eidem helii qui deũ filios suos honorãdo
cõtempserat. d̾ina uox ait. Quitũq glori-¬
ficaueit me. glorificabo eũ: qui aũt contẽp¬
nũt me. erũt ignobiles. Ubi mox subditur.
Etre dies uenient. et p̃cidam brachiũ tim
et brachiũ domus prĩs tui. Ac sĩ aꝑte dicat.
Quia ego per pastoralis officii dignitatem
cõtra ĩimicos meos brachium tibi fortitudĩs

Expanded text:
os duntaxat filios, quos non ea qua digni os duntaxat filios, quos non ea qua digni erant invectione corripit, cum eis simul, et cum tot hominum multitudine periit; qua arbitramur dignos esse sententia, qui in aula ecclesiastica, et soliis judicantium praesident, et super non ignotis pravorum hominum criminibus tacent? Qui dum dehonestare homines in publico metuunt, ad contumeliam superni judicis divinae legis mandata confundunt: et dum perditis hominibus amittendi honoris officium servant, ipsum ecclesiasticae dignitatis auctorem crudeliter inhonorant. Unde et eidem Heli, qui Deum, suos filios honorando, contempserat, divina vox ait: « Quicunque glorificaverit me, glorificabo eum; qui autem contemnunt me, erunt ignobiles. » Ubi mox subditur: « Ecce dies veniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui . » Ac si aperte dicat: Quia ego per pastoralis officii dignitatem contra inimicos meos brachium tibi fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
te deporta usq ad portam castroꝵ. et occi-¬
dat unusquisq fratrẽ et ꝓximũ et amicũ
suũ. Cesis itaq niginti tribus milib homi¬
nũ: ait moyses. Consecrastis manus prãs
hodie dño pnusquisq ĩ filio et fr̃ẽ suoͬ ut
detur uobis bñdiccio. Porro sicut benedic¬
cione digni sũt qui culpas corrigũt : ita
nichilominꝰ maledictioni obnoxii sũt qui
peccantib bladiuntur. sĩt per ꝓpħam d̾.¬
Maledictus qui pro hibet gladum a san¬
guine. Asãgnine quippe gladiũ suũ ꝓ hi-¬
bet. qui se ab inferenda reprobis digne
sentencie araduersione cohercet. Facti si¬
quidem culpam habet: qui quod potest ne-¬
gligit emẽdare. Unde p̃fato helii uir dei q̃
et phiiees fuisse putatur ait. Hec dicit
dñs. Quare calce abiecistis pictimam me¬
am. et munem mea que p̃cepi ut offerrẽ¬
tur ĩtemplo meoͥ et magis honorasti fi¬
lios tuos qm̃ me: Si ergo helii ꝓpter du¬

Expanded text:
te de porta usque ad portam castrorum, et occite de porta usque ad portam castrorum, et occidat unusquisque fratrem, et proximum et amicum suum. Caesis itaque viginti tribus millibus hominum, ait Moyses: Consecrastis manus vestras hodie Domino, unusquisque in filio et fratre suo, utdetur vobis benedictio . » Plane sicut benedictione digni sunt, qui culpas corrigunt, 379 ita nihilominus maledictioni obnoxii sunt, qui peccantibus blandiuntur, sicut per pMaledictus qui prohibet gladium suum a sanguine . » A sanguine quippe gladium suum prohibet, qui se ab inferenda reprobis dignae sententiae anima versione coercet. Facti siquidem culpam habet, qui quod potest, negligit emendare. Unde et praefato Heli vir Dei, qui et Phinees fuisse putatur, ait: « Haec dicit Dominus: Quare calce abjicitis victimam meam, et munera mea quae praecepi ut offerrentur in templo, et magis honorasti filios tuos quam me? » Si ergo Heli propter du
Abbreviated transcription (Latin):
capta est: et p̾us quidẽ quatuor nulia. de¬
inde trignita milia uiroꝵ sũt philisteo
trucidante ꝓstrata. Et quidẽ redarguit
etquidem corripuitͥ sed lenitate et man¬
suetudine prĩs. nõ seueritate uel auctori¬
tate pontificis. Quare inquit facitis res
huiꝯtemodi quas ego audio res pessimas
ab oĩ ppło. Nlolite filñ mei; non est enimi
bona fama quã audio. Audierat enĩ scp¬
tura testãte. quia dormiebant cũ mulie¬
ribus que obseruabãt ad ostiũ taberna-¬
culi. Porro quos in imicos dei radit in ꝑ¬
niciem suam et filios recognouitł et quos
hostili ferire gladio debiuit: p̃rne blãdi¬
cie lenitate palpauit. Non sit ille fĩdelis
ĩ domo dñi famulus monses. ing̃r uidelic
ingenui phiinees. Stans enĩ inporta ca¬
strorũ ait. Siquis est dñi. ũgatur michi.
Congregatiq sunt ad eũ om̃nes filii leui.
Quibud̾ait. Hec dicit dñs deus isrł. Po¬
nat gladiũ uir suꝑ femur suũ. Ite et redi¬

Expanded text:
capta est, et prius quidem quatuor millia, deinde triginta millia virorum sunt Philistaeo trucidante prostrata. Et quidem redarguit, et quidem corripuit; sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate vel auctoritate pontificis: « Quare, inquit, facitis res hujuscemodi, quas ego audio, res pessimas ab omni populo? Nolite, filii mei; non est enim bona fama quam audio . » Audierat enim, Scriptura testante, quia dormiebant cum mulieribus, quas observabant ad ostium tabernaculi. Porro quos inimicos Dei vidit in perniciem suam filios recognovit, et quos hostili ferire gladio debuit paternae blanditiae lenitate palpavit. Non sic ille fidelis in domo Domini famulus Moyses, magister videlicet ingenui Phinees. Stans enim in porta castrorum ait: « Si quis est Domini jungatur mihi; congregatique sunt ad eum omnes filii Levi, quibus ait: Haec dicit Dominus Deus Israel: Ponat gladium vir super femur suum; ite et redi
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sicut aurũ metallis. italicet in comꝑabilit̾
om̃ibus suꝑeminet creaturis. Cuius guttur suauis¬
simũ d̾r : quia suoꝵ melliflua suauitate uerboꝵ mẽ¬
tes audienciũ obdulcantur. Quã dulcia inqͥt fau¬
cibus meis eloquia tua: suꝑ mel et fauũ ori meo.
Totus eciã desiderabilis: qr in eũ testante petro an¬
misteriũ desideriũ accẽdit in mẽtib electorũͥ ut
eos indelicet nõ modo resurrectioĩs gloria ꝓuocet.
sed ad imitacoĩs exemplũ ip̃a quoq ignominia
passionis ĩuitet. In hoc igitur sponsõ tuo uenerãda
soror assidue delectare ihoc omĩa cordis tui uo¬
ta cõstitue: in huius semꝑ amplexib ab om̃i sopita ⁊¬
mũdi turbine requiesce.¬

Expanded text:
nimirum, sicut aurum metallis, ita, licet incomparabiliter, nimirum, sicut aurum metallis, ita, licet incomparabiliter, omnibus supereminet creaturis. Cujus guttur suavissimum dicitur, quia suorum melliflua suavitate verborum mentes audientium obdulcantur. « Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua! super mel et favum ori meo . » Totus etiam desiderabilis, quia in eum, testante Petro,e desiderium accendit in mentibus electorum, ut eos videlicet non modo resurrectionis gloria provocet, sed ad imitationis exemplum ipsa quoque ignominia passionis invitet. In hoc igitur sponso tuo, veneranda soror, assidue delectare, in hoc omnia cordis tui vota constitue, in hujus semper amplexibus ab omni sopita mundi turbine requiesce.
Abbreviated transcription (Latin):
assidue incissitudinẽ satage ͥ ut celestis spõ¬
sus ꝑ amoris sui graciã te semꝑ aspiciat:
et tu abeo quod absit ꝑ amorẽ quorũlibet tꝑaliũ ocłos
nõ auertas quatenꝯ et ille te subtiliter intuens nul¬
lamq offensionis illiuuem deprehendens dicat tota
pulchra es amica mea et macula nõ est inte; et tue
ius amore ĩ enarrabiliter estuans. hoc intima uoce
depromas. Dilectus meus candidus et rubicundus:
electus exmilibus. Caput eius aurũ optimũͥ guttur
illius suauissimũ: et totus desiderabilis. Oilectus si¬
quidem candidus pirginitate: rubicũdus est passio¬
ne. Candidus qr dicit. ego liliũ conualliũ: rubicun¬
dus dequo ioħes dicit. quia lauit nos apeccatis nr̃is
inquit demille pnũ repperi. Millenarius quippe nũs
tocius hũani generis est ĩtelligenda ꝑfeccio: inquosal¬
uator tamqͣ passer est unicus ĩ edificio. Caput eius
aurũ optimũ. Quia nimirũ caput xp̃i deusͥ qui ⁊¬

Expanded text:
assidue vicissitudinem satage, ut et coelestis Sponsus per amoris sui gratiam te semper accipiat, et tu ab eo quod absit! per amorem quorumlibet temporalium oculos non avertas; 773 quatenus et ille te subtiliter intuens, nullamque offensionis illuviem deprehendens, dicat: « Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te ; » et tu, ejus amore inenarrabiliter aestuans, hoc intima voce depromas: « Dilectus meus candidus et rubicundus, electus ex millibus; caput ejus aurum optimum, guttur illius suavissimum, et totus desiderabilis . » Dilectus siquidem candidus virginitate, rubicundus est passione. Candidus, quia dicit: « Ego lilium convallium . » Rubicundus, de quo Joannes dicit: « Qui lavit nos a peccatis nostris inquit, de mille unum reperi . » Millenarius quippe numerus totius humani generis est intelligenda perfectio, in quo Salvator tanquam passer est unicus in aedificio . Caput ejus aurum optimum, quia caput Christi Deus ; qui
Abbreviated transcription (Latin):
sionũ suaꝵ temptamẽta confligũt. illyaũt ad tã¬
te mortificaciois celsitudinẽ ꝑ uenerũt : ꝙ iam ad
uteñq uelut ĩ sensibiles facti. sic̃ pilib indui con-¬
suetud ialiter expetũt. ita eciã pbi res exigit. p̃cio¬
sa queq uel nitida nlłatenus ꝑhorrescũt ͥ ptraq
scilic uno cõtemplãtur aspectur quos nimirũ ⁊ mollia
nõ resoluũt. et asꝑa nõ affligñt. Istorũ quoq format
uidith fuerat que uidelic cilicys eatenꝰ uscu cũ nccĩtas
pecyt. diu̾sis se corporee penustatis ĩfulis adornauit:
sacra testante sc̃ptura que ait. Abstulit a se iudith
ciliciũ. et exuit se restimẽto piduitatis sue et lauit
corpus suũ : et restiuit se mirro optiõ. et disc̾mĩauit
crinẽ capitis sui  et ĩ posuit mitram suꝑ caput suũ:
et induit se restimẽtis iocũditatis sue. induitq san¬
dalia pedib suisͥͥ assũpsitq dextrariola et lilia et in¬
aures et annulos : et oĩbus ornamẽtis suis or nauit

Expanded text:
gunt. Alii autem ad tantae mortificationis celsitudinem pervenerunt, quod jam ad utraque velut insensibiles facti, sicut vilibus indui consuetudinaliter expetunt, ita etiam ubi res exigit, pretiosa quaeque, vel nitida nullatenus perhorrescunt: utraque scilicet uno contemplantes aspectu, quos nimirum 263 mollia non resolvunt, et aspera non affligunt. Istorum quoque forma Judith fuerat, quae videlicet ciliciis eatenus usa, cum necessitas petiit, diversis se corporeae venustatis infulis adornavit, sacra testante Scriptura, quae ait: « Abstulit a se Judith cilicium, et exuit se vestimentis viduitatis suae, et lavit corpus suum, et unxit se myrto optimo, et disut suum, et induit se vestimentis jucunditatis suae, induitque sandalia pedibus suis, et assumpsit destrariola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit s
Abbreviated transcription (Latin):
studio pilibus ĩdumẽtis diucius assue fac-¬
ti. si cõtingat aliqñ ut qͣntũlibet pociorib
cõtegantur. libere hũilitatis suꝑcilio de dignãte fas¬
tidumt : et sicut aly fedis. ita isti p̃ciosis in dui pes¬
tib exubescũt. Delicatos sane hĩtus tollerãt. despi-¬
cabiliũ asꝑitate fruũtur : fuĩt illis oĩa corꝑis orna¬
mẽta dedecori. deformitas honestati. Norum deniq
hester speciẽ tenuerat ÷ cũ dicebat. Tu scis dñe ne¬
cessitatem meã : et ꝙ abhominer sĩgnũ suꝑbie et¬

Expanded text:
studio vilibus indumentis diutius assueti, si contingat aliquando, ut quantumlibet mollioribus contegantur, liberae humilitatis supercilio dedignante fastidiunt; et sicut alii foedis, ita isti pretiosis indui vestibus erubescunt; delicatos sane habitus tolerant, despicabilium asperitate fruuntur; fiunt illis omnia corporum ornamenta dedecori, deformitas honestati. Horum quidem Esther speciem tenuerat, cum dicebat: « Tu scis, Domine, necessitatem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
tores effundũt.. qnͣtis sit occasio pereũdi inseculo per¬
uagacio monachorũ quis enũare sufficiat. Facilius enĩ
ĩscłari habitu eciã ꝑire deliberãt: ꝙͣ ꝑditorũ exẽpla
sequendo. utrũq simul ut ayunt sclm ꝑdant. Et reuera
nõ est mirãdum si uidentib hoc scandalũ nascit᷑: qd̾ et ⁊

Expanded text:
tores effundunt, quantis sit occasio pereundi in saeculo pertores effundunt, quantis sit occasio pereundi in saeculo pervagatio monachorum quis enumerare sufficiat? Facilius enim in saeculari habitu etiam perire deliberant, quam perditorum exempla sequendo, utrumque simul, ut aiunt, saeculum perdant. Et revera non est mirandum, si videntibus hoc scandalum nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mulitonẽ ꝓdidi: sed ĩ reliquis t̾renis aictibus sociũ non ⁊¬
amisi. Mecũ certe forenses lites agitat: mecũ in t̾bima¬
libus iudiciũ ꝑorare nõ cessat. Mecũ importunꝯ atria
pñcipũ penetrat: mecũ sił eoꝵ au̾bus consilia t̾rene pro¬
funditatis ĩstillat. Sed qua temeritate sociũ nũcupare
p̃sumo⁊ quẽ iã non cõsuetudinabe sociũ. sed ĩ cũctis pedis¬
sequus ix p̃ambulũ sequor. Sane tantã appło głio¬
desua duersiõe lutrat᷑. ut suꝑuenienti om̃es assurgãt᷑ͥ
quicꝙ̃ attulerit uelud ꝓphecie oraculũ credant : et deuo¬
cionis illi obsequiũ reuerent̾ exhibeant. Sic uidelicet qñ¬
tũ ad carnẽ. nequaꝙͣ infructuosa illius credit᷑ fuisse con¬
uersio: quia qui secularẽ pestem nõ tamẽ mentẽ depo¬
suit: sclarem pompã callidus ꝑ mutator plenius acqͥ¬
siuit. Mas itaq atq hiuiõi murmuracões dũ detrac¬

Expanded text:
militonem perdidi, sed in reliquis terrenis actibus socium non militonem perdidi, sed in reliquis terrenis actibus socium non amisi. Mecum certe forenses lites agitat, mecum in tribunalibus judicum perorare non cessat, mecum importunus atria principum penetrat, mecum simul eorum auribus consilia terrenae profunditatis instillat. Sed qua temeritate socium nuncupare praesumo, quem jam consuetudinaliter socium, sed in cunctis tanquam pedissequa, vix praeambulude sua conversione lucratur, ut supervenienti omnes assurgant, quidquid attulerit, velut prophetiae oraculum credant, et devotionis illi obsequium reverenter exhibeant. Sed videlicet quantum ad carnem, nequaquam infructuosa illius creditur fuisse conversio; quia qui saecularem vestem non cum mente deposuit, saecularem pompam callidus permutator plenius acquisivit. Has itaque, atque hujusmodi murmurationes dum detrecta
Abbreviated transcription (Latin):
hũc mõstice ĩstitutionis portũ xp̃o duce confu¬
giãt: aliter se ĩ illis procellosis mũdani pelagi fluctib.
serant. nũc seculariũ negociorũ turbine in hianter re¬
digi. et ĩ eiusdem qd̾ euaserãt cenosa polutabri fece uer¬
sarer scupor mirãtib oritur. suspiriũ ab ymis uiscerib
trahit᷑: et ĩ eoꝵ mentibus desꝑacio gn̾atur. In semetĩp¬
sũ namq unusquisq huiõi querelã deponit dicẽs. De
ue rbi ego ꝓprie salutis spem posur⁊ cur cũ capitis mei
ꝑiculo ad ordinẽ illũ tnͣsire decreui. Pciulominꝯ breui
pũcto corpus simł et aiãm ꝑdidi: pene me ĩignẽ apertis
oculis ꝓpria uolũtate cõieci. Quis eñi illo feruentior ali
ĩt̾renis se negotys iugit᷑ uersat ⁊ scłm tractat. seculũ spi¬
rat: et quẽ ame mortificaciõĩs habitus dissiłem reddit.
fuec̾it statu male fixa ꝑ mansit. Quid m̃ cõuersioĩs eius
ĩtentores accuscre. Inrebus siquidẽ bellicis solũmõ con¬

Expanded text:
hunc monasticae institutionis portum, Christo duce, confugiant, aliter se in illis procellosis mundani pelagi fluctibus serant, nunc ad saecularium negotiorum turbinem inhianter redigi, et in ejusdem, quam evaserant, coenosa volutabri faece versari, stupor mirantibus oritur, suspirium ab imis visceribus trahitur, et in eorum mentibus desperatio generatur. In semetipsum namque unusquisque hujusmodi querelam deponit, dicens: Vae, vae, ubi ego propriae salutis spem posui? Cur autem capitis mei periculo ad ordinem illum transire decrevi? Paulo minus brevi puncto corpus simul et animam perdidi. Pene me in ignem apertis oculis propria voluntate conjeci. Quis enim illo ferventior aliqin terrenis se negotiis jugiter versat, saeculum tractat, saeculum spirat: et quem mihi mortificationis habitus dissimilem reddit, fuerat statu, male fixa permansit. Quid mihi conversionis ejus incentores accusare? In rebus siquidem bellicis solummodo com
Abbreviated transcription (Latin):
p̃datus est inꝙ̾ oculus mens aĩam meam. Siergo
tã sublimis celi colũpna ꝓpter sõlã oculoꝵ pagacio¬
nẽ grauissiẽ corruit. quid de nobis ĩfirmis ⁊̃ꝑuul
senciendũ. qui ꝑscłm discurrẽtes nos extra nosmet¬
ipsos prorsus educimusͥ insũ atq auditũ om̃esq
sensus nr̃õs hauriendis mũdi ranitatib occupamꝯt᷑¬

Expanded text:
praedatus est, inquit, oculus meus animam meam . » Si ergo praedatus est, inquit, oculus meus animam meam . » Si ergo tam sublimis coeli columna propter solam oculorum vagationem gravissime corruit, quid de nobis infirmis et parvalis sentiendum, qui per saeculum discurrentes, nos extra nosmetipsos prorsus educimus; et visum, atque auditum, omnesque sensus nostros hauriendis mundi vanitatibus occupam
Abbreviated transcription (Latin):
cõtempne. Nam uixta salomonẽ. qͥ tangit picem
ĩquinabit᷑ ab ea. Intra cõsciẽcie ergotue te cubicłm
collige cũctis donus tue fõrib: cũctis uidelicet sen¬
sibus censorie discipliẽ repagula ne quis ĩgredia¬
tur oppone . Fons enĩ qui circũquaq ne effũndatur
obduditire. pndis ad alta profluentib eleuat᷑:
e contra qͥ ꝑꝑlitres riuos hinc inde de ducit᷑. mox
suꝑ eũ estus fernẽcior ut ĩ cubuerit exsiccatur
Deniq si dauid deambulãti in solario domus re-¬
gie cdause fores obsisterẽt : ĩlauãtis se bersabee
concupia nullatenus exarsisset ͥ sed quia oculũ
sub custodia disciplie non tenuit: ip̃e quoq post
eũ in immane hiantis ruine baratrũ totus in
preceps ruit. Lubricatis enĩ gressib tocius sui
expertus est lapsum : dũ solius frenũ laxauit obtu-¬
tus. Cui uidelicet illud ihemie aptissiẽ cõgruit. De¬

Expanded text:
contemne. Nam juxta Salomonem: « Qui tangit picem, contemne. Nam juxta Salomonem: « Qui tangit picem, inquinabitur ab ea . » Intra conscientiae ergo tuae te cubiculum 264 collige. Cunctis domus tuae foribus, cunctis videlicet sensibus censoriae disciplinae repagula, ne quis ingrediatur, appone. Fons enim, cui circumquaque ne effundatur occluditur, undis ad alta profluentibus elevatur; econtra, qui per plures rivos hinc inde deducitur, mox ut super eum aestus ferventior incubuerit, exsiccatur. Denique si deambulanti David in solario domus regiae clausae fores obsisterent, in lavantis se Bersabee concupiscentiam nullatenus exarsisset ; sed quia oculum sub custodia disciplinae non tenuit, ipse quoque post eum in immane hiantis ruinae barathrum totus in praeceps ruit. Lubricatis enim gressibus, totius sui expertus est lapsum, dum solius frenum relaxavit obtutus; cui videlicet illud Jeremiae aptissime congruit: « De
Abbreviated transcription (Latin):
cionis affectu. patriã parẽtesq reuisit: dehĩc rediẽs
multis corruptorib ficriose libidini facta preda suc¬
cubuit᷑. et dũ in carne ꝑiclitãtis pudicicie naufra¬
giũ ꝑtulit : ignomĩoso pexata ludibrio eciã spm̃ ex¬
alauit. Thania soror absolon dũ infratnis laribus
simplicit᷑ habitat. in temerate yginitatis genium
seruat: cũ uero ãmon filio dauid frat̾ne dependit
uisitacioĩs officiũ. p̃repte u̾gĩtatis plorat in curris-¬
se dispendium ͥ et tandẽ exꝑta tucius esse man̾e
ꝙͣ progredi: licet sẽro sẽcreti ociũ noxie p̃tulit paga-¬
te ꝑsistẽ. si ab homĩandũ ducis fẽdis et piolẽtis cor
ruptorib subiac̾e secretũ secrete appete. recessũ
sigularitatis ĩquire ͥ aures et oculos a negociorũ
seculariũ uanitate firmit̾ obstrue : carnaliũ hoĩm
colloquia destructioni magis ꝙͣ edificacõĩ ꝓfutura

Expanded text:
tionis affectu, patriam parentesque revisit: dehinc rediens tionis affectu, patriam parentesque revisit: dehinc rediens multis corruptionibus furiosae libidinis praeda succubuit: et dum in carne periclitantis pudicitiae naufragium pertulit, ignominioso vexata ludibrio etiam spiritum exhalavit . Thamar soror Absalon, dum in fraternis laribus simpliciter habitat, intemeratae virginitatis genium servat; cum vero Amnon filio David fraternae dependit visitationis officium, praereptae virginitatis plorat incurrisse dispendium ; et tandem experta quod tutius esset manere, quam progredi, licet sero, secretum otium noxiae praetulit vagtruptoribus subjacere, secretum appete, recessum singularitatis inquire, aures et oculos a negotiorum saecularium vanitate firmiter obstrue, carnalium hominum colloquia destructioni magis, quam aedificationi profutura
Abbreviated transcription (Latin):
E dũ ego moͣchũ preciosis indutũ exuere
gestio. uagantẽ quem arripuerã demanu
iprie disputacionis amutoͬ. et id procul elongãtẽ
sissẽ ꝓpendo. Abiectis ittiq restibus ip̃m ꝑniciter
ĩsequamur ⁊ cõprehendẽtes si fieri possit sistere la¬
boremus. Noueit ergo moͣchus picio pagacionis
addictus᷑ ͥ qr nisi a sẽculo pedẽ retrahat. et adserui-¬
endũ deo in loco remocionis sẽ ꝑsẽuerãter actĩgat :
nec ꝑfeccionis culmẽ attingere. nec ordinis sui
digne poterit mumia custodire. Oyna quippe ia¬
cobfilia qr diu se intra tabernacła pr̃na cohibuit :
illibate u̾ginitatis iura seruauit. Postꝙͣ nero ad
uidendas mulieres regionis illius egressa pub¬
licũ pecytͥ hostẽ protinus yginitatis ꝑtulit ⁊⁊
aliene libidim turpiter ꝓstituta seruiuit. Uxor
leuitis delate̾ mõtis effraym donec in penetrabi¬
bus posita. curis se domesticis occupauit. cõuigalis
thalami pudiciciã custodinit᷑ͥ ducta aũt relicte cogna¬

Expanded text:
ed dum ego monachum pretiosis indutum exuere gestio vagantem, quem arripueram, de manu propriae disputationis amitto: et jam procul elongantem sisse perpendo. Abjectis itaque vestibus, ipsum perniciter insequamur, et comprehendentes, si fieri possit, sistere laboremus. Noverit ergo monachus vitio vagationis addictus, quia nisi a saeculo pedem retrahat, et ad serviendum Deo in loco remotionis se perseveranter accingat, nec perfectionis culmen attingere, nec ordinis sui digne poterit munia custodire. Dina quippe Jacob filia, quandiu se intra tabernacula paterna cohibuit, illibatae virginitatis jura servavit; postquam vero ad videndas mulieres regionis illius egressa, publicum petiit, hostem protinus virginitas pertulit, et alienae libidini turpiter prostituta servivit . Uxor Levitae de latere montis Ephraim, donec in penetralibus posita curis se domesticis occupavit, conjugalis thalami pudicitiam custodivit; ducta autem relictae cogna
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾nsẽcus maiora decernũt. Qui profẽcto aliud ⁊¬
optant sẽ insuꝑficie uideri. aliud latenter ĩtelligi.
et unde se ĩpublico hũiliter dep̾mũti inde ĩ occul¬
to elacius ĩtumescũt. Daiid aũt ut ext̾nsẽcus sẽ
hulem p̃beat dicit ludam et uilior fiam plusꝙͣ
factus sum. Ut pero hũilitatẽ mentis oñdat. adiũ¬
git. Et ero hũilis ĩ oculis meis. ilc si patent̾ dicat.
Et exterius hũiliabor ut alys salutis exemplũ ex¬
hibeam: et ĩ tus hũilis ero ut in eiusdẽ salutifere
huilitatis radice et ip̃e ꝑsistam. Qui ergo ita sim¬
pliciter graditue: ut qualẽ se in deformacione sui
habitꝰ p̃bet  talẽ se in opiõe uidenciũ esse desi¬
deret: hic ꝓfẽcto xp̃i impperiũ ueraciter portat.
et crucẽ post eũ mũdo mortuus bauilat᷑. tãtoq
in diĩs obtutib clarior reddit᷑ qnͣto apud hũanos
oculos despicabilior iudicat᷑. et fructuoso cõmercõr

Expanded text:
intrinsecus majora decernunt. Qui profecto aliud intrinsecus majora decernunt. Qui profecto aliud optant se in superficie videri, aliud latenter intelligi: et unde se humiliter in publico deprimunt, inde in occulto elatius intumescunt. David autem, ut extrinsecus se humilem praebeat, dicit: « Ludam et vilior fiam plusquam factus sum. » Ut vero humilitatem mentis ostendat, adjungit: « Et ero humilis in oculis meis; » ac si patenter dicat: Et exterius humiliabor, ut aliis exemplum salutis exhibeam; et intus humilis ero, ut in ejusdem salutiferae humilitatis radice et ipse persistam. Qui ergo ita simpliciter graditur, ut qualem se in deformatione sui habitus praebet, talem se in opinione videntium esse desideret, hic profecto Christi improperium veraciter portat, et crucem post eum mundo mortuus bajulat, tantoque in divinis obtutibus clarior redditur, quanto apud humanos oculos despicabilior judicatur, et fructuoso commercio
Abbreviated transcription (Latin):
Erũptũ quisq ille est qui deꝓpry habitꝰ¬
uilitate suꝑne ret̾bucioĩs p̃miũ sperat ᷑
ncce est ut omẽm laudis hũane ftiuorem
sub pedib mentis ac si cenosũ lutũ calcãe nõ de¬
sinat ÷ qualemq se spectanciũ obtutib p̃bet. ta¬
lem se intra consciencie sue sẽcreta diuidicet. An¬
de dauid cũ eum michol filia saul obiurgaret di¬
cens. ꝙͣ gloriosus fuit hodie rex iscł. discoõperiens
se ante ancillas seruorũ suorũ. et nudatus est quasi
nudetur mnus descureis ͥ ͥ ut oñderet qr ecidẽ hũilitas
pigebat in mẽte ꝙͣ pretendebat ĩ corꝑe : nõ iratus
efferbuitͥ nõ elacionis u̾ba rñdit : sedhũiliter dix¬
it. Uiuit dñs qr ludã et pilior fiam plusꝙͣ fcũs sumi
et ero hũilis ĩ oculis meis. In quib uerbis pere hũi¬
litatis forma ꝓponitur : dũ non minus ĩterior quã
exterior hũilitas demõstrat᷑. Nõnulli enĩ quo se
de formius ĩ exteriori cõposicione deiciũt : eo de se

Expanded text:
uisquis ille est, qui de proprii habituvilitate supernae retributionis praemium sperat, necesse est, ut omnem laudis humanae favorem sub pedibus suae mentis, ac si coenosum lutum calcare non desinat; qualemque se spectantium obtutibus praebet, 262 talem se intra conscientiae suae secreta dijudicet. Unde David cum eum Michol filia Saul objurgaret, dicens: « Quam gloriosus fuit hodie rex Israel discooperiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus est, quasi si nudetur unus de scurris ; » ut ostenderet, quia eadem humilitas vigebat in mente, quam prandebat in corpore, non iratus efferbuit, non elationis verba respondit, sed humiliter dixit: « Vivit Dominus, quia ludam, et vilior fiam plusquam factus sum, et ero humilis in oculis meis » In quibus verbis verae humilitatis forma proponitur, dum non minus interior, quam exterior humilitas demonstratur. Nonnulli enim quo se deformius in exteriori compositione dejiciunt, eo de se
Abbreviated transcription (Latin):
seq tibi sit p̃miũ cũ assumit. qui factus
est p̃cium cum redemit. Cõmenda me⁊
moysi et aaron ducibus tuis. scĩs uidelic
uitali et rodolfo p̃sbiteis ͥ q̃ indelic noue¬
rint quia idcirco cõtra morẽ epłe titulos
in seruimꝰ : ut ĩ elimati atq prolixi stili
duplex fastidiũ leuaremꝰ.

Expanded text:
seque tibi sit praemium, cum assumit, qui factus seque tibi sit praemium, cum assumit, qui factus est pretium, cum redemit. Commenda me Moysi, et Aaron ducibus tuis, sanctis videlicet Vitali et Rodulpho presbyteris; qui videlicet noverint, quia idcirco, contra morem epistolae, titulos inseruimus, ut inelimati atque prolixi styli duplex fastidium levaremus.
Abbreviated transcription (Latin):
ris suauitas. cũctorũ excedit pires aronia¬
torũ. Illic beatoꝵ aures. armoĩate dulce¬
dinis organa meloda ꝑmulcent. Illic pra¬
dencia lilia nũꝙͣ decidũt: roseq purpuree
cũ croceis floribus nõ marcescunt. Et ter¬
te de illa celestis ihrłm bt̾itudine sempit̾na.
ĩ comꝑabiliter plus est in re. ꝙͣ mens pos¬
sit hũana conciꝑe᷑ plus mẽte concipitur:
quã ullis sermõnibus explicetur. Quid
ergo plura de illis btoꝵ ciuiũ gaudiis elo¬
quarͥ qñquidem eorũ felicissime pelun-¬
tati cũcta prorsus elementa deseruũt. et
cũcta ad eoꝵ nutũ. omia ad eorũ uertũt᷑
arbitriũ. Uera quidẽ est sentẽcia illa qͣ
d̾r. Omĩa quetũq uoluit dñs fecit ĩ celo
et ĩterra: ĩ mari et in oĩbus abissis. Etɨ
qd̾ decapite d̾r. demenbris quoq illius di¬
gnũ est ut credat᷑. Hiis te gaudiis uene̾a¬
uilis soror deus oĩpotens introducat ͥ ip¬

Expanded text:
ris suavitas cunctorum excedit vires aromaris suavitas cunctorum excedit vires aromatorum. Illic beatorum aures harmonicae dulcedinis organa melodia permulcent. Illic pradentia lilia nunquam decidunt, rosaeque purpureae cum croceis floribus non marcescunt. Et certe de illa coelestis Hierusalem beatitudine sempiterna incomparabiliter plus est in re quam mens possit humana concipere; plus mente concipitur quam ullis sermonibus explicetur. Quid ergo plura de illis beatorum civium gaudiis eloquar? Quandoquidem eorum felicissimae voluntati cuncta prorsus elementa deserviunt, et cuncta ad eorum nutum, omnia ad eorum vertuntur arbitrium. Vera quippe est sententia  Omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra; in mari et in omnibus abyssis . » Et quod de capite dicitur, de membris quoque illius dignum est ut credatur. His te gaudiis, venerabilis soror, Deus omnipotens introducat, ip
Abbreviated transcription (Latin):
addidit. Illic archana singulorũ patẽt
oculis oim̃. Illic oĩ mẽtes ĩ mutui a¬
moris unione conflate. nlła ĩuicem ca¬
ritate dissentiũt: sed in cõi uolũtat᷑ stu¬
dio omẽs unanimiter federantur. Apud
nos cũ una festiuitas colitur: altera non
habetur. Illic aũt om̃i solempnitatũsem¬
per est coacernata leticia qr illi pñtes as¬
sĩstũt qui solẽpnitatũ sũt ꝓculdubio can¬
unt. in õĩpotente omĩa possũt. Illic re¬
uelata facie cõtuebimur quomõ pater
ĩ effabiliter filiũ gignat. quomodo spũs
scũs ex utroq procedat. Illit uidebimus
qũoͦ is qui nusꝙͣ de est nõ per partes. sed totꝰ
r̾biq est. quo eciã fieri possit. ut et inten¬
dat singulis tarquã pacet abrnu̾sis. sĩt
intendãt pniu̾sis. tamꝙͣ pacet singulisͤ
quõ is qui celestibus p̃minet. abissi funda¬
menta sustentet: qui mũdi ĩtima penetr¬
at. quõ ex teriora cũcta circũdet. Illic odo¬

Expanded text:
addidit. Illic arcana singulorum patent addidit. Illic arcana singulorum patent oculis omnium. Illic omnium mentes in mutui amoris unione conflatae, nulla invicem varietate dissentiunt; sed in communi voluntatis studio omnes unanimiter foederantur. Apud nos, cum una festivitas colitur, altera non habetur; illic autem omnium solemnitatum semper est coacervata laetitia, quia illi praesentes assistunt, qui solemnitatum sunt procul dubio cauunt; in Omnipotente omnia possunt. Illic revelata facie contuebimur, quomodo Pater ineffabiliter Filium gignat, quomodo Spiritus sanctus ex utroque procedat. Illic videbimus quomodo is, qui nusquam deest, non per partes, sed totus ubique est, quomodo etiam fieri possit, ut et intendat singulis tanquam vacet ab universis; intendat universis tanquam vacet a singulis; quomodo is, qui coelestibus praeeminet, abyssi fundamenta sustentet; qui mundi intima penetrat, quomodo exteriora cuncta circumdat. Illic odo
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Exlapide candido et mũdo omnes
platee eius sternent᷑. et ꝑ picos eius al¬
leluia cantabitur. De hãc et ioħes ait.
qr singule porte eius erant exsingulis
margaritis: et platee ciuitatis aurum
eciã mox adiecit. qr nõn eget sole neq
lima᷑ sed claritas dei illũnat eam. et lu¬
cerna eius est agnus. Ibi p̃terea natũa
hũana que niciãta fuerat. cũctis passio¬
nũ squaloribus defecata tripudiat. et a¬
rima facta. ĩsue pu̾itatis atq sinceritat᷑
mũdicia ꝑseuerat. Cũ spũ siquidẽ et cão
spiritalis facta concordat. ac totus homo
sui cõditoris arbitrio ĩ nlło penitus dis¬
sonat. Tũc impletur quod sponse spon¬
sus eloquitur; ueni sponsa mea. tpũs
putacionis aduenit. Surculus enĩ cum
putatur: remanẽte quod ntile est. ab¬
stinditur quod suꝑfluũ est. Sic ex hũa¬
na natura manẽt quidem om̃e quod cõ¬
ditor fecit. tollitur antem quod diiabolꝰ

Expanded text:
ejus; ex lapide candido et mundo omnes ejus; ex lapide candido et mundo omnes plateae ejus sternentur; et per vicos ejus alleluia cantabitur . » De hac et Joannes ait: « Quia singulae portae ejus erant ex singulis margaritis, et platea civitatis aurum etiam mox adjecit: « Quia non eget sole, neque luna; sed claritas Dei illuminabit eam, et lucerna ejus est agnus . » Ibi praeterea natura humana, quae vitiata fuerat, cunctis passionum squaloribus defaecata tripudiat, et azyma facta, in suae puritatis atque sinceritatis munditia perseverat. Cum spiritu siquidem, et caro spiritualis facta, concordat; ac totus homo sui Conditoris arbitrio in nullo penitus dissonat. Tunc impletur quod sponsae sponsus eloquitur: « Veni, sponsa mea, tempus putationis advenit . » Surculus enim cum putatur, remanente quod utile est, abscinditur quod superfluum est. Sic ex humana natura manet quidem omne quod Conditor fecit; tollitur autem quod diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ premiis menarrabiliter gratulat᷑.
Illic pite fontem et sicientes hauriũt. et
haurientes siciũt ͥ quia ibi non p̃t uel
auditus passionẽ gign̾e̾: uł sacietas fas-¬
tidire. Ex eo plane qr auctori inte semper
assistũt: omem uimi bt̾itudĩs trahũt. Hunc
floride iuuentutis et̾na priditas. hinc
uenustas est pulchritudĩs: et indeficiens
uigor in columitatis. Exillo ltaq et̾nitat᷑
fonte ꝑcipiũt ut etnaliter uiuãt. ĩ effabi¬
liter gaudeant. et qd̾ est longe prescançis
ad euisdem conditoris siłitudinẽ cõualescãt.
Sicut enĩ ioħes euangelista testatur. cũ ap¬
paruerit siłes ei erimus: qm̃ uidebimus
eũ sicuti est. Tũc mors absorpta est ĩ uic¬
toria: om̃isq hũane nature funditus cor¬
ruit corruptela. De hat porro ciuitate
sctus ille thobias aiebat. Porte ihrłm ex
saphiro et smaragdo edifĩcabũtur: et ex
lapide p̃cioso omnis circuitus murorum

Expanded text:
vium praemiis inenarrabiliter gratulatur. vium praemiis inenarrabiliter gratulatur. Illic vitae fontem et sitientes hauriunt, et haurientes sitiunt; quia ibi non potest, vel aviditas passionum gignere, vel satietas fastidire. Ex eo plane, quod auctori vitae semper assistunt, omem vim beatitudinis trahunt. Hinc floridae juventutis aeterna viriditas, hinc venustas est pulchritudinis, et indeficiens vigor incolumitatis. Ex illo itaque 785 aeternitatis fonte percipiunt, ut aeternaliter vivant, ineffabiliter gaudeant: et, quod est longe praestantius, ad ejusdem Conditoris similitudinem convalescant. Sicut enim Joannes evangelista testatur: « Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Tunc mors absorpta est in victoria ; omnisque humanae naturae funditus corruit corruptela. De hac porro civitate sanctus ille Tobias aiebat: « Portae Hierusalem ex sapphiro et smaragdo aedificabuntur; et ex lapide pretioso omnis circuitus murorum
Abbreviated transcription (Latin):
audi semꝑ facta uonorũͥ ut uł
si imitari potes. cuulũ ꝓpetue¬
tibi retribucoĩs acquirant.uelsi impossi¬
bilia sunt. nberius te in hũilitate custodi¬
ant. Erigatur spñs ad ea que ꝓmittinitur
in patria: et exiliens parmp̾endit. quicꝙ
asperitatis horret ĩuia. Cum pondus auiri
radiantis attendit᷑. labor itineris leuiga¬
tur. Ubi loco p̃mii corona ꝓponiturͥ stadii
cursus alacriter transsilitur. IPende igͣr
quã beatus sit. qui cũ tanta multitudo re
proborũ repellitur: ipse ad nuptiale con¬
uiuiũ in gredi cũ splẽdida electorũ socie¬
tate meret᷑. Qnͣte dignitatis sit. ad esse¬
semꝑ obtutibus conditoris. contemplari p̃¬
sentissime spẽm peritatis ͥ facie adfaciem
deũ cernere: choris angelicis ĩ teresse. Ubi
sic pñtibus quiq gaudiis sũt repleti: ut
defutura nũꝙͣ sunt᷑ aduersitate solliciti. ⁊¬
U̾bi dũ quieta mens ĩcrcũs cripti luĩs a¬
menitate ꝑfruitur: de suorũ quoq conci¬

Expanded text:
audi semper facta bonorum, vel si imitari potes, cumulum ubi perpetuae retributionis acquirant; vel si impossibilia sunt, uberius te in humilitate custodiant. Erigatur spiritus ad ea quae promittuntur in patria, ut exsiliens parvipendat quidquid asperitatis horret in via. Cum pondus auri radiantis attenditur, labor itineris levigatur. Ubi loco praemii corona proponitur, stadii cursus alacriter transilitur. Perpende igitur quam beatus sit qui, cum tanta reproborum multitudo repellitur, ipse ad nuptiale convivium ingredi, cum splendida electorum societate, mereatur; quantae dignitatis sit adessesemper obtutibus Conditoris, contemplari praesentissimae speciem Veritatis; facie ad faciem Deum cernere, choris angelicis interesse: ubi sic praesentibus quique gaudiis sunt repleti, ut de futura nunquam sint adversitate solliciti: ubi dum quieta mens incircumscripti luminis amoenitate perfruitur, de suorum quoque conci
Abbreviated transcription (Latin):
castra descende ͥ uni homũcioni suis iugit̃ obsequys in¬
sistenti nõ poterit nctr̃ia ꝓuide ͥ Et qui ꝑ quadraginta
cirtiter ã noꝵ curricula ĩ finite illius turbe pestimẽta ser¬
uauit illesce⁊ difficile sibi est attritis uestibus nouas tibi
exuiuas reparare. Nos certe nos mĩme fidei cõpellimꝰ
xp̃m esse tenacẽ. Nempe pusillãimorũ diffidencia fai¬
cit pauꝑem xp̃m. et plena fides diuitẽ illũ et largũ in
bietas que promisit. Sit securus exactor: pbi adred¬
dendũ ꝓmptus est debitor. Sine causa diffidit᷑: ubi il¬
le ꝓmissor est qui nũꝙͣ mentit᷑. Securus creditor gra
imus: nũc autẽ adeos qui eqͥnis rectacionib assidue de¬
lectant᷑ disputacõe articulũ tñsferamus

Expanded text:
castra descendere, uni homuncioni suis jugiter obsequiis incastra descendere, uni homuncioni suis jugiter obsequiis insistenti non poterit necessaria providere? Et qui per quadraginta circiter annorum curricula infinitae illius turbae vestimenta servavit illaesa, difficile sibi est attritis veteribus novas tibi exuvias reparare? Nos certe nos minimae fidei, compellimus Christum esse tenacem. Nempe pusillanimorum diffidentia facit pauperem Christum; at plena fides divitem illum et largum in bietas, quae promisit. Sit securus exactor, ubi ad reddendum promptus est debitor. Sine causa diffiditur, ubi ille promissor est, qui nunquam mentitur. Securus creditor gradimus; nunc autem ad eos, qui equinis vectationibus assidue delectantur, disputationis articulum transferamus
Abbreviated transcription (Latin):
nussor et p̃miũ. qui et uita est honi et ꝑhẽnitas angłoꝵ :¬
hũc in ꝙͣ mexedra tui pectoris diligẽti cura recõde: in illũ
omẽm hoc est cuiꝰtũq nccitatis sollicitudinẽ ꝓice⁊ in ip̃o
ꝑ assidue oracoĩs colloquiũ delectare: in ip̃o te iugib scaꝵ
cogitacionũ epulis refice. Ipse tibi sit cibus: ip̃e nichilomi¬
nus ĩ dumentũ. Si contigit aũt ut eciã cuiꝰ pia cõmodi
exterioris ĩ digeas ⁊ nichil hesites: nichil de eius fixa pro-¬
missione diffidas qua pollicet᷑ dicẽs. Primũ querite reg¬
nũ dei : et hec omĩa adicient᷑ pobis. Qui enĩ sicientibus
israhelitice plebis agm̃ibus exillo arido metallo rupis
uberes aquarũ riuos iussit efflũe. qui esurientib celeste
mãna per ãnosa tp̃mpotuit spacia mĩstrare. qui ĩ nume¬
ram ortigometrarũ młtitudinẽ p̃cepit in nũmirãcium

Expanded text:
missor et praemium, qui et vita est hominum et perennitas angmissor et praemium, qui et vita est hominum et perennitas angllum omnem cujuscunque necessitatis sollicitudinem projice. In ipso per assiduae orationis colloquium delectare. In ipso te vigilibus sanctarum cogitationum epulis refice. Ipse tibi sit cibus, ipse nihilominus indumentum. Si contigerit autem, ut etiam cujuspiam commodi exterioris indigeas, nihil haesites, nihil de ejus fida promissione diffidas, qua pollicetur, dicens: « Primum quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis . » Qui enim sitientibus Israeliticae plebis agminibus ex illo aridae metallo rupis uberes aquarum rivos jussit effluere , qui esurientibus coeleste manna per annosa temporum potuit spatia ministrare, qui innumeram ortygometrarum multitudinem praecepit in murmurantium