comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clesia ipse discedens. eos eos quos fugere
uidetur uincat ad gehennan: qr & ad
hoc uob̃ sunt in scͥpturis exempla ꝓposi¬
ta. uel in messe. ut palea susseratur usq
ad ultimum uentilabrum uel infra illa
retia. ubi pisces boni cum malis. usq ad¬
segregationem quȩ futura ẽ in littore.
hoc est in fine scłĩ equo animo tolerent᷑.
Non enum contraruim est hitic loco: id
quod alio loco dicit apłs: Tu quis es: qui
indices alienum serun : Suo dño stat:
arit cadit. Noluit enim hominem ab ho¬
mine iudicari ex arbitrio suspitionis. uel
etiam extra ordinario ustrꝑato iudicio:
s potius ex lege dei scdm ordinem ecclĩȩ.
sicie ultro confessum. siue accusatum.
atq comuctũ. Alioqum illud cur dirit.
siquis frater nominatur aut fornicator.
aut ydolis seruiens. & cetera: nisi qi eam
nominationem uitelligi uoluit. quȩ fit
in quemꝗ̃ cum sententia ordine iuditiario
atq integritate ꝓfertur: Nam si nomina¬

Expanded text:
clesia ipse discedens eos, quos fugere clesia ipse discedens eos, quos fugere videtur, vincat ad gehennam, quia ad hoc nobis sunt in scripturis exempla proposita vel in messe, ut palea sufferatur usque ad ultimum ventilabrum, vel infra retia illa, ubi pisces boni cum malis usqsegregationem, quae futura est in littore, id est, in fine saeculi, aequo animo tolerentur . Non enim contrarium est huic loco id quod alio loco dicit Apostolus: Tu quis es qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit . Noluit enim hominem ab homine judicari ex arbitrio suspicionis, vel etiam extraordinario usurpato judicio: sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit, Si quis frater nominatur aut fornicator, aut idolis serviens, et caetera; nisi quia eam nominationem intelligi voluit quae fit in quemquam, cum sententia ordine judiciario atque integritate profertur? Nam si nomina
Abbreviated transcription (Latin):
m hoc mundo uiuentes. nisi cum talibꝰ
uiuere: nec eos lucri possunt facere
xp̃o. si eorum colloquiuim contricutim¬
q uitauerint. Unde & dñs cum publi¬
canis & pectatoribus comedens: nonẽ
opus inquit sanis medictis. s male haben¬
tibus. Non ueni uocare iustos: sed peccato¬
res. Et ideo sequit᷑ apłs: & aditingit.
Ninc autẽ scͥpsi uob̃. non cominsceri.
Si quis frater nominat᷑ aut fornicator.
aut idolis. sermens. aut auartis. aut ma¬
ledicus. aut ebriosus. aut rapax: cum entis¬
modi nec quidem cibum sinitil sumere.
Quid enĩ michi de his qui foris sunt ui¬
dicare: Nonne de his qui intus sunt. uos
iudicatis: De his autẽ qui foris sunt: ds̃
indicabit. Auferte malum a uob̃ ipsis.
Quibus uerbis satis ostendit. non temere.
Quomͦlibet. s ꝑ itdicium auferendos ẽẽ
malos ab eccłie cõmunione. ut si ꝑ iudiciũ
auferri non possunt. tolerentur potius.
ne ꝑuerse malos euitando quisq ab ec¬

Expanded text:
in hoc mundo viventes, nisi cum talibus in hoc mundo viventes, nisi cum talibus vivere: nec eos possunt lucrifacere Christo, si eorum colloquium convictumque vitaverint. Unde et Dominus cum publicanis et peccatoribus comedens: Non est opus, inquit, sanis medicus, sed male habentibus. Non enim veni vocare justos, sed peccatores . Et ideo sequitur Apostolus, et adjungit: Nunc autem scripsi vobis non commisceri. Si quis frater nominatur aut forniaut idolis serviens, aut avarus, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum emodi nec quidem cibum simul sumere. Quid enim mihi de his, qui foris sunt, iudicare? Nonne de his, qui intus sunt, vos iudicatis? De his autem, qui foris sunt, Deus iudicabit. Auferte malum de vobis ipsis'. Quibus verbis satis ostendit non temere et quomodolibet, sed per iudicium auferendos esse malos ab aecclesiae communione, ut, si per iudicium auferri non possunt, tolerentur potius, ne perverse malos evitando quisque ab aec
Abbreviated transcription (Latin):
tacent & sufferunt aliorum pecca¬
ta que nouerunt: quia documentis se¬
pe deseriuiit᷑. & ea quȩ ipsi scunt. iudici¬
bus eccłãsticis ꝓbare non possunt. Quã¬
tus enim uera sint quedam: non tam̃
iudici facile credenda sunt. nisi certis
nidiciis demonstrarent᷑. Nosuͦ a cõmu¬
uis hec ꝓhibitio nondum sit mortalis s
medicinalis: nisi aut sponte confessum.
aut in aliquo siue scłari siue eccłastico
iudicio nominatũ atq conuictum. Qs
enĩ sibi utrumq audeat assumere: &
cuiquã ipse sit & accusator & iuder:
Cuismodi regulam etiã paulus apłs
in eadem ad cornthios epła bretuter
infinuasse intelligitur: cum quibusdã
talibus cõmemoratis criminibuis. eccłĩa¬
stici iudicii formam. ad omnia similia
ex quibusdam daret. Ait enim. Scriꝑ¬
si uob̃ mepłã non cͥomisceri formcariis:
non utiq fornicariis huiꝰ mundi. aut
auaris. aut raptoribus atit ydolis ser¬
uientibus. Alioqum debueratis de hoc
niundo exire. Non enun possant hoĩes

Expanded text:
tacent et sufferunt aliorum peccata, quae noverunt, quia documentis sepe deseruntur, et ea quae ipsi sciunt, iudicibus ecclesiasticis probare non possunt. Quamvis enim vera sint quaedam, non tamen iudici facile credenda sunt, nisi certis indiciis demonstrentur. Nos vero a commuvis haec prohibitio nondum sit mortalis, sed medicinalis, nisi aut sponte confessum, aut in aliquo sive saeculari, sive ecclesiastico judicio nominatum atque convictum. Quis enim sibi utrumque audeat assumere, ut cuiquam ipse sit et accusator et judex? Cujusmodi regulam etiam Paulus apostolus in eadem ad Corinthios Epistola breviter insinuasse intelligitur, cum quibusdam talibus commemoratis criminibus, ecclesiastici judicii formam ad omnia similia ex quibusdam daret. Ait enim: Scripsi vobis in epistola non commisceri fornicariis: non utique fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut raptoribus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exire. Non enim possunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
partes assidue nominantur in scͥpturis.
ab omnibus istis quatuor uentis. sĩc dĩc
dñs in euangłio. a quattior uentis se col¬
lecturum electos suos: ab omnibus ergo
istis quatuor uentis uocat᷑ eccłia. Quona
uocatur undiq in trinitate uocatur: non
uocattr nisi baptismo i nomine pacris

Expanded text:
partes assidue nominantur in Scripturis. partes assidue nominantur in Scripturis. Ab omnibus istis quatuor ventis, sicut dicit Dominus in Evangelio a quatuor ventis se collecturum electos suos ; ab omnibus ergo istis quatuor ventis vocatur Ecclesia. Quomodo vocatur? Undique in Trinitate vocatur: non vocatur nisi Baptismo in nomine Patris
Abbreviated transcription (Latin):
acramentum magnum: huius duo¬
denarii numeri. Sedebitis inquit
suꝑ duodecim sedes: iudicantes duodecĩ
tribus isrł: Duodecim selle sibi sunt. et¬
non ẽ ubi sedeat tercius decimus. paulus
apłs: & non erit quomͦ iudicet: Et ipse
se iudicaturũ dixit: ñ homines tantum.
s & anglõs. Quos angelos. nisi apostatas
anglõs Nescitis inquit qr angłos iudi¬
cabimius: Responderet gͦ turba. Quid
te iactas iudicaturum: Ubi sedebiss Duo¬
decim sedes dixit dñs. De duodecim aplis
unus cecidit. In locum ipsitis. sc̃s mathias
ordinatis eꝰ Impletus est duodenarius
numerus sedium. Primo locum inueni
ubi sedeas: & sic te minare iudicaturũ.
Duodecim gͦ sedes quid sibi uelint: tudea¬
mus. Sacramentũ ẽ ciuiusdam uniuersi¬
tatis: quia ꝑ totũ orbem terrarũ fut᷑a
& apłs paulus. s quotquot iudicaturi
sunt: ꝓpter significationẽ uniuersita¬
enim mundi quatuor sunt: ouens occi¬
dens. aquilo. & meridies. Iste quatuor

Expanded text:
acramentum magnum hujus duodenarii numeri. «Sedebitis,» inquit, «super duodecim» «sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Si duodecim sellae ibi sunt; non est ubi sedeat tertius decimus Paulus apostolus, et non erit quomodo judicet: et ipse se judicaturum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitaenim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclĩ. illos consticuite. id iudicanoum.
Ad nerecundiam ur̃am dico. Sic ũ ẽ int̾
uos sipiens quisquam. qui possit iudi¬
cire inter fratrem sutim: sed frater
cum fi gtre iudicio contendit.&. hoc
ic posset putari iudicium habere
aduersiis alterum ñ esse peccatũ.
sed tantunm id extͣ eccłam uelle
iudicari: nisi secutus adiungeret. Iam
quidem omnino delictum est: qura ui-
ita hoc excusaret. ut diceret. iustum
se habere negotium. s iniqͥtatẽ se pati.
quã uellet a se iudicum sententia re-¬
moueri: continuo talibus cogitatiomibꝰ
uel excusatiomibus. occurrit atq ait.
Quare ñ magis iniquitatẽ patiamini:
Quare ñ potius fraudamini: Ut ad il¬
lud redeatur: quod dñs ait. Siquis uo¬
luerit tunicam tuã tollere. & iudicio
tecum contendere: dimitte illi & pal-¬
lium. Et alio loco. Qui abstulerit in¬
quit tua: noli repetere. Phubuit itaq
suos: de scłãribus rebus cum aliis hab̾e
indicitm. Ex qua doctrina apłs dicit

Expanded text:
n ecclesia, illos constituite ad iudicandum. ad uerecundiam uestram dico. sic non est inter uos sapiens quisquam, qui possit iudicare inter fratrem suum? sed frater cum fratre iudicio-contendit, et hoc posset putari judicium habere adversus alterum non esse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam velle judicari, nisi secutus adjungeret: Jam quidem omnino delictum est inter vos,ita hoc excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
seipso quisq auferat malum. non fic ee
intelligendum. s sic potitis ut homo ma¬
lus auferatur ex hominibus bonis. quod
fit ꝑ eccłãsticani disciplinam. satis greca
lingua indicat: ubi fine ambiguitate scͥp¬
tum est. ut intelligatur hunc malum.

Expanded text:
seipso quisque auferat malum , non sic esse intelligendum, sed sic potius ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, satis graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intelligatur, Hunc malum,
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit: tõñ erit caro s corꝑus. Q cui
& celestia corpora phibent᷑: ꝓpt̾ quod dictũ¬
esticaro & sanguis regnũ dei ñ possidebunt.
Et tanquã exponens qͥd dixerit: neq cor¬
ruptio inqͥt in corruptionẽ posfidebit. Qd
pͥus dixit caro & sanguis. hoc posteriꝰ dp̃e
corruptionẽ: & quod pͥns regnũ d̾ĩ hoc po¬
steriꝰ incorruptionẽ. Quantũ attinet ad
ideo ait apłs̃. seminat᷑ coepꝰ animale. surget
corpꝰ sp̃tiale: qm̃ tanta erio tc̃ concordia car¬
nis & sp̃c. uiificante sp̃u sine sustentaculi
alicmiꝰ indigentia stibditam carnem. ut nichil
nob̃ repugnet ex nob̃. S sic̃ foris neminem:
ita nec inttis nos ipsos patiam inimicos. Ei¬

Expanded text:
corpus, quia et coelestia corpora perhibentur, propter quod dictuest: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit: Caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad  corpus animale, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimicos.
Abbreviated transcription (Latin):
tus autẽ peccati. lex ẽ. Quia multo scele¬
ratius & flagitiosius quȩ lex ꝓhibet cõmit.¬
tuntur: quã si nulla lege ꝓhiberentur.
Tunc itaq absorta erit mors in uictoriã.
cũ ꝑ sc̃ificationẽ in om̃i hominis parte
ꝑfectam. delectatione sp̃ualium delectatio

Expanded text:
tus autem peccati lex est, quia multo sceletus autem peccati lex est, quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. tunc itaque absorpta erit mors in uictoriam, cum per sanctificationem in omni hominis parte perfecta delectation
Abbreviated transcription (Latin):
lio dĩ ꝑ bonos homines & bonos anglõs
molestetur. ut perunat etiam bonã uolun¬
tatẽ. Hanc autẽ mortẽ: peccato meruimꝰ.
Quod peccatũ erat omnimꝰ in lib̾o arbito.
cũ in paradiso nullus dolor denegate de¬
lectationis uoluntati bone hominis refiste¬
bat. Sicuti nc̃ uerbi gr̃a. si quisquã existat
quẽ nanquã uenatio delectauit: omnimꝰ
liber ẽ. utram uenari uelit an nolit. nec eũ
crutiat qͥsqͥs hoc ꝓhibet. At si ista lib̾ca¬
te male ustis. uenatus fuerit contra ꝓhi¬
bentis imꝑitm. paulatim subripiens delec¬
tatio mortificat animã: ut si se abstinere
uelit. sine molestia & angore ñ possit.
cum id ante tota sanitate ñ ageret.
Ergo aculeus mortis peccatũ ẽ: quia pec¬
cato facta ẽ delectatio quȩ iam posfit re¬
sistere uoluntati. & cum dolore cohiberi.
Quam delectationẽ quia in defectu ẽ ai̾e
det̾rioris effecte: iure mortẽ uocamꝰ. Ulir¬

Expanded text:
lio\' dei per bonos homines et bonos angelos lio\' dei per bonos homines et bonos angelos molestetur, ut perimat etiam bonam uoluntatem. hanc autem mortem peccato meruimus. quod peccatum erat omnino in libero arbitrio, cum in\' paradiso nullus dolor denegatae delectationis bonae uoluntati hominis resistebat, sicuti nunc. uerbi gratia, si quisquam exsistat, quem numquam uenatio delectauit, omni modo liber est, utrum uenari uelit an nolit, nec eum cruciat quisquis hoc prohibet; at si ista libertate male usus uenatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat! animam, ut, si se abstinere uelit, sine molestia et angore non possit, cum id ante tota sanitate non ageret. ergo aculeus. mortis peccatum est, quia peccato facta est delectatio,\' quae iam possit resistere uoluntati et cum dolore cohiberi. quam delectationem, quia in defectu est animae deterioris effectae, iure mortem uocauit. uir
Abbreviated transcription (Latin):
est mors intuctoriam. Ilbi est
mors contentio tua: ubi ẽ mors aculeus
tuis: Aculeus autẽ mortis peccatum:
uirtus autẽ peccati lex. Moitẽ significari
arbitror hoc loco carnalem consuetudinem:
que resistit bone uoluntati delectatione tẽ-¬
poralium fruendorum. Non enim diceret᷑
uͥ ẽ contentiotua: si ñ restitisset & repug.¬
nasset. Ipsuis contentio etiam illo loco
describitur: caro concupiscit aduersus
sp̃m. sp̃c autẽ aduersus carnem. Hȩc enĩ
inuicẽ sibi aduersant᷑: ut ñ que uultis fa¬
ciatis. fit gͦ ꝑ sc̃ĩficationem ꝑfectan: ut õs
carnales appetitus sp̃ii nr̃o illuminato &
uiuificato. idest bone uoluntati subitiant᷑.
Ꝙ sĩc nunc uidemus multis puerilibus
delectationibꝰ nos carere. quȩ nos pueros
si denegarent᷑ acerrime cruciabant: ita
credendum ẽ de omni carnali delectatio¬
ne futurũ esse. cum ꝑfectã sc̃ĩtas totum
hominẽ reꝑauerit. Nunc autẽ quamdiu
ẽ in nob̃ qd̾ refistat bone uoluntati. auxi¬

Expanded text:
mors in uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi eat, mors, aculeus tuus ? aculeus autem mortis peccatum, uirtus autem peccati lex. mortem significari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit bonae uoluntati delectatione temporalium fruendorum. non enim diceretur: ubi est contentio tua? si non restitisset et repugnasset. ipsius contentio etiam illo loco describitur: caro concupiscit aduersus spiritum, spiritus aduersus carnem; haec enim inuicem sibi resistunt, ut non quae uultis faciatis. fit ergo per sanctificationem perfectam, ut omnis carnalis appetitus spiritui nostro inluminato et uiuificato, id est uoluntati, subiciatur. et sicut nunc uidemus multis puerilibus delectationibus nos carere, quae nos pueros, si denegarentur, acerrime cruciabant: ita credendum est de omni carnali delectatione futurum esse, cum perfecta sanctitas totum hominem reparauerit. nunc autem, quamdiu est in nobis quod resistat bonae uoluntati, auxi
Abbreviated transcription (Latin):
A
mors acaleus tuus: Modo enĩ inchoatis
in nob̃ pͥmitiis mentis. unde defideramꝰ
ierłm. multa ex carne corruptibili con-¬
tendunt aduersum. nos: que ñ contendet
cum fuerit mors absorta inuictoria. Ulincet
pax: & fimet᷑ bellum. Quando autẽ uin¬
cet pax: uincet & illa ciuitas quȩ dicit᷑
uifio pacis. Nulla gͦ erit. ã morte contentio.¬
O Iodo cum morte quanta contendimus.
Inde funt enim delectationes carnales: q̃
nob̃ etiã illicite multe suggeruntur. Qbꝰ
ñ consentimꝰ: s tamen ñ consentiendo con¬
tendimus. Primo gͦ concupiscentia carnis
seq̃ntes dixit nos: postea renitentes traxit
nos. Deinde accepta gr̃a. cepit nos nec ducẽ
nec trahere: s adhuc contendere nob̾cum.
Post contentionem erit & inctorri. Modo
te & si obpugnat: ñ expugnet. Postea cũ
absorta fuerit mors in uictoria: obptigna¬
re cessabit. Quod dictam ẽ: nouissima
inunica destruet᷑ mors. Abripiat gͦ nos
caritate. donec totũ moitale consuimatur:

Expanded text:
a mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica destrtate, donec totum mortale consumatur,
Abbreviated transcription (Latin):
templum dei agnoscimis. Tem¬
plum enim dei sanctum ẽ inquit: qd̾
estis tios. Si ergo nos sumus templum
dei: ara dei amiia nr̃a est. Sacrificium
dei. quid est: forte hoc facuus iodo.
Imponius in aram sacrifitium: quan¬
do deum. laudamus. Bocet enim nos
psalmus dicens. Sacrifitium laudis glo¬
rificabit me: & ibi uia est ubi ostendam
illi salutare dei. At uero sacerdotem
si requiras: suꝑ celos est. Interpellat ꝓte:
qta in terra mortiuis est pro te. Nemo se

Expanded text:
templum Dei agnoscimus. «Templum enim Dei sanctum est,» inquit, «quod estis vos» . Si ergo nos sumus templum Dei; ara Dei anima nostra est. Sacrificium Dei quid est? Forte hoc facimus modo, imponimus in ara sacrificium, quando Deum laudamus; docet enim nos psalmus, dicens: «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est, ubi ostendam illi salutare Dei» . At vero sacerdotem si requiras, super coelos est; interpellat pro te, qui in terra mortuus est pro te . E
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs nouit cogitationes sapientiũ: qm¬
U nescis cogitationis dei. qm̃ iuste¬
factus est: ꝓdit consilium suum. Et uos
fratres mei. nolite uos contempnere.
Sicut fide accessistis ad dñm: audistis
cogitationes dei. Eas modo didiscistis:
hoc uobis dicitur. & ad hoc instruimin.
qm̃ uane sunt: ut comp̃hendatis cogita¬
tiones dei que sapientes sunt. Ex libro¬

Expanded text:
nus scit cogitationes hominum, quu nescis cogitationes Dei, qufactus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
de quibtis dicit᷑. ut exhiberet sͥ
gloriosam eccłiam. Hoc tamen uocari
etiam ipsam domum orationum: idem
apls testis est. uͥ ait. Nunqͥd domos
ñ habetis ad manducandum & biben¬
dum: au eccłãm dĩ contempnitis: E
ut in eccłam ꝑdire. aut ad eccłiam con¬
fugere ñ dicatar. nͥ qui ad locum ipsũ
parietesq ꝓdierit uel confugerit. quibus
eccłie congregatio continetur. Ego enĩ ac

Expanded text:
de quibus dicitur: ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam. hoc tamen uocari etiam ipsam domum orationum idem apostolus testis est, ubi ait: numquid domus non habetis ad manducandum et bibendum? an ecclesiam dei contemnitis? et ut in ecclesiam prodire aut ad ecclesiam confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit uel confugerit, quibus ecclesiae congregatio continetur. sc
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Ubi hic sanguis. Ecce iam auctor
tuus: sed non est prettum tuũ. Unde ergo
redemptuse Quia uerbum caro factum ẽ:
uomͦ nos amasti pater bone: qui filo
tuo unico ñ peꝑcisti. s ꝓ nobis impiis
tradidisti eum: Quomͦ nos amasti: ꝓ qutibꝰ
ille ñ rapinam arbitratus c̾e̾ equał tͥ. factꝰ
ẽ fubditꝰ usq ad moitẽ crucis: llnus ille
in mortuis liber. potestatẽ habens ponendi
animam. potestatem habens iterum sumen
uictor: quia uictima. ꝓnob̃ tibi sacerdos &
sacrifittum. & ideo sacerdos: quia sacͥficiũ.
faciens tͥ nos de seruis filios: de te nascendo.

Expanded text:
sunt. Ubi hic sanguis? Ecce jam auctor tuus, sed nondum est pretium tuum. Unde ergo redemptus? Quia Verbum caro factum est, uomodo nos amasti, Pater bone, qui Filio tuo unico non pepercisti, sed pro nobis impiis tradidisti eum! Quomodo amasti nos, pro quibus ille non rapinam arbitratus esse aequalis tibi factus est subditus usque ad mortem crucis, unus ille in mortuis liber, potestatem habens ponendi animam suam et potestatem habens iterum sumenduictor, quia uictima; pro nobis tibi sacerdos et sacrificium, et ideo sacerdos, quia sacrificium, faciens nos tibi de seruis filios de te nascendo,
Abbreviated transcription (Latin):
oc ergo sacrifitium uͥ sacerdos ẽ uicti¬
ma: redemit nos. fuso sanguine crea¬
toris. Non tamen nos creauit cum sangui¬
ne.: s redemit sangume. Creauit eni nos
in pͥncipio qd̃ erat uerbum. & uerbum ꝗ d¬
erat apud detim: & ds̃ uerbum. Ad hoc
creati sumꝰ. Sermo contextꝰ adiungit. Om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso factũ
est nichil. Hoc ẽ quod creati sumꝰ. Quo uͦ
redempti : Audi. Quod factum ẽ inqͥt in
eo tuta ẽ. duita erat lax homint̃: & lix
in tenebrs lucet. & tenebre eã ñ comprehen¬
derunt. Adhuc ds̃ ẽ. Adhuc illud dr̃: quod
in cõmutabile semꝑ manet. Adhuc illud
dr̃: cui uidendo corda i mundanda sunt.
llnde autẽ mandelitur nondum dicit.
lux inqͥt lucet indenebris: & tenebre
eam ñ comprehender̃t.. S ut ñ sint te¬
nebre. possintq compre hendere. tenebre

Expanded text:
oc ergo sacrificium, ubi sacerdos est victima, redemit nos fuso sanguine Creatoris. Non tamen creavit nos cum sanguine, sed redemit sanguine. Creavit enim nos in principio quod erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ab hoc creati sumus. Sermo contextus adjungit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hoc est quo creati sumus. Quo vero redempti, audi: Quod factum est, inquit, in eo vita erat, et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Adhuc Deus est: adhuc illud dicitur, quod incommutabile semper manet; adhuc illud dicitur, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non sint tenebrae, possintque eam compreh
Abbreviated transcription (Latin):
psam acceptionem eucharistie: dm̃cam ce-
mines: utrum iam refecti die illo uel¬
auferrent. uel sumerent eucharistiam.
quod in euangħo dicit. Cum autẽ illi
manducarent. accepit iħc panem & be¬
nedixit: cum etiã suꝑius dixisset. cum
sero autẽ factũ ee̾t recumbebat cã duo
ex uob̾ tradet me. Post enim tradidit sa¬
cramentum: & liquido paret. quando
pͥmo acceperunt discipłi corpꝰ & sangui¬
nem dm̃i. ñ eos accepisse ieiunos. Nun¬
qͥd tam̃ ꝓpterea calumpniandum ẽ uni¬
tier se eccłie: quod a ieninis semꝑ accipit᷑:
Ex hoc enim placuit sp̃ui scõ: ut in hono¬
rem tanti sacram̃ti in os xp̃iam pͥus do¬
minicum corpꝰ intraret. quam ceteri cibi.
Nam ideo ꝑ uniuersum orbem mos iste
sertiat᷑. Neq enim quia post cibos de-¬
dit dñs.: ꝓpterea pransi aut cenati fĩs.
ad illud sacramentum accipiendum
conuenire debebunt. Aut sic̃ faciebat̃:
quos apłs arguit & em̃dat mensis suis
ista miscere. Namq saluator quo uehe¬

Expanded text:
psam acceptionem Eucharistiae dominicam cmines, utrum offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodm unus ex uobis tradet me; post enim tradidit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur? ex hoc enim placuit spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret quam ceteri cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehe
Abbreviated transcription (Latin):
significauit iste psalmtis. appellatione uac.¬
cartim. Ad hanc gͦ humilitatẽ ꝓuidentia
ditma ꝑmittit tauros congregari inter
uactas popłoꝵ: ut excludantur. idest ut emu¬
neant qͥ ꝓbati sunt argento. Ad hoc enim
hereses sinunt᷑ e̾ẽ: ut ꝓbati manifesti fiant.

Expanded text:
significavit iste psalmus appellatione vacsignificavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
stis arrianos. eimomianos. macedonianos.
Quam multi de catholica eocła toto orbe
difftisa. & de malorum cõmixtione usq in
finem scli. quod bonis in sacram̃toꝵ eiꝰ sotie¬
tate ñ obsint adtiersus donatistas & lucife¬
rianos: aliosq si qͥ funt qͥ simili errore a ue¬
ritate dissentiunt. Quam multi contra cet̾os
hereticos: quos entimerare uel cõmemorare
nimis longum ẽ. & p̃senti oꝑi ñ necessariũ.
Quorum tam̃ sensutim ꝓbati assertores aut
ꝓrsus laterent: aut ñ ita eminerent. ut
eos emin̾e fecerunt suꝑborum contradictio¬
nes. Quos uelut tauros. id est iugo discipli¬
ne pacifico leuiq ñ subditos. cõmemorat apłs.
uͥ talem dicit eligendum ad episcopatum.
ut potens sit exhortari in doctrina sana.
& contradicentes redarguere. Sunt enim
multi ñ subditi: ut sunt tauri elatione cer¬
uicis. impacientes aratri atq doctͥne. Lla¬
niloqui: & mentis seductores. Has mente ᷤ

Expanded text:
tra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! tra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes
Abbreviated transcription (Latin):
portet & hereses ẽẽ. ut ꝓbati manifesti
fiant in uob̃: hoc etiã bic sequit᷑. ut exclu¬
dant᷑ hi qui ꝓbati sunt argento. Idest qui
ꝓbati sunt eloquiis dñi. Eloquia quippe
dñi eloquia casta: argentum igne ꝓbatũ
terre. Nam excludant᷑ dictum ẽ: appa-¬
reant. emineant. Quod ait ille: manisesti
funt. Unde & in arte argentarra exclir¬
sores uocant᷑. qui de confusione masse no¬
uerunt formam uasis expͥmere. Multi enĩ
sensus sc̃arum scͥpturarum latent. & pati¬
cis intelligentioribus noti sunt: nec asserunt᷑
cõmoditis & acceptabilius. nͥ cum responden¬
di hereticis cura compellit. Tunc enim etꝑã
qui negligunt studia doctrine: sopore dis¬
cusso ad audiendi excitantur diligentiam.
ut aduersariĩ repellantur:. Deniq quam
multi scͥpturarum scãrtm sensus. de xp̃o
deo asserti sunt contra fotinum. Quam
multi de homine xp̃o. contra manicheum
Quam multi de trinitate contra sabelliũ.
Quam multi de uinitate trinitatis: adner-¬

Expanded text:
anifesti fiant in vobis ; hoc etiam hic sequitur, Ut excludantur ii qui probati sunt argento, id est, qui probati sunt eloquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis con
Abbreviated transcription (Latin):
& imꝑitia sua erubescant sͥ. & de illa imn¬
peritia sua ꝑiclitari se sentiant. Qui hoĩes
si bone sunt fidei. ñ cedunt hereticis: sed
quid eis respondeant diligent̾ inqͥrunt
Nec eos deserit ds̃: ut petentes accipi¬
ant. & q̃rentes inuemant. & pulsantibꝰ
cõmodi. & maxime glẽ pͥncipatꝰq
sui gr̃a falsas ac nouas opmiones uel gigrit
uel sequitur. Ille antem qͥ huiꝰmodi homi
nibꝰ credit: homo ẽ imaginatione quadam
tieritatis ac pietatis illtistis. Conuenientibꝰ

Expanded text:
de imperitia sua erubescant sibi, et de illa imde imperitia sua erubescant sibi, et de illa imperitia sua periclitari se sentiant. Qui homines si bonae sunt fidei, non cedunt haereticis, sed quid eis respondeant diligenter inquirunt. Nec eos deserit Deus, ut petentes accipiant, et quaerentes inveniant, et pulsantibus commodi et maxime gloriae principatusque sui gratia, falsas ac nouas opiniones uel gignit uel seqnibus credit, homo est imaginatione quadam veritatis ac pietatis illusus. Audiant se
Abbreviated transcription (Latin):
routim inter uaccas popłoram: ut
excludant᷑ hi qui ꝓbati sunt argento.
Tauros uocans: ꝓpter suꝑbiam. dure in¬
domitsq ceruicis. Significat enim here-¬
ticos. Ulaccas autẽ popłoꝵ seductiles aũs
intelligendas puto: quia facile secunt᷑
hos tauros. Non enim popłos untuersos
seducant: in quibꝰ funt grauies eostabiles.
llnde scͥptum est. In poplõ gratu laudabote.
S in eis popłis: quas inuenerint uaccas.
Ex his enim sunt qͥ penetrant domos. &
captiuas ducunt mulierculas oneratas pec¬
catis: quȩ ducunt᷑ uariis desideriis. semꝑ

Expanded text:
rorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis
Abbreviated transcription (Latin):
transitoriamq felicitatẽ. a dño deo ꝓ magno
munere sꝑandam & optandan:. quandoqui¬
dem in unigenito filio stio quẽ tanta illa ꝑ-¬
peti uoliit. longe aliud a se peti expectariq
oportere. aꝑtissima distinctione dedarauit.

Expanded text:
transitoriamque felicitatem a domino deo pro magno transitoriamque felicitatem a domino deo pro magno munere sperandam et optandam: . quandoquidem in unigenito filio suo, quem tanta illa perpeti uoluit, longe aliud a se peti expectarique oportere apertissima distinctione declarauit.
Abbreviated transcription (Latin):
& aaron: dicens. Ista distinctio legis
quecumq constituit dñs: ꝓculdubio ñ est
distinctio. nͥ inter aliqua duio uel plbara.
Nam singłaritas. distinctionem non requi¬
rit. Nec distinctionem cuiꝰlibet rei cõme¬
morauit. s addidit legis: & secutus adiuñt.
quecumq constituit dñs. p̃cipiendo utiq
ñ creando. Nam etiã nonnulli interp̃tes:
quecumq p̃cepit dñs transtulerunt. Si
gͦ hec ẽ distinctio legis quecũq p̃cepit dñs:¬
ꝓculduibio magna ẽ ista distinctio. & recte
intelligit᷑ duo testam̃ta distinguere. Eadẽ
qͥppe sunt in uetere & notio. Ibi obum¬
brata: hic reuelata. Ibi p̃figurata: hic ma¬
nifestata. Nam ñ solum sacram̃ta diuer¬
sa sunt: uerũ etiã ꝓmissa ibi uidentur
teporalia ꝓponi. quibꝰ sp̃uale p̃mium oc¬
culte significet᷑. Hic autẽ manifestissime
sp̃ualia ꝓmittunt᷑: & et̾na. Temporaliũ
autẽ bonorum atq carnalium & sp̃naliũ
atq eternorum: que clarior cerciorq di

Expanded text:
 Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi inter aliqua duo uel plura; nam singularitas distinctionem non requirit. nec distinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: leg« Quaecunque constituit Dominus, » praecipiendo utique, non creando. Nam etiam nonnulli interpretes: « Quaecunque praecepit Dominus, » transtulerunt: Si ergo haec est distinctio legis, quaecunque praecepit Dprocul dubio magna est ista distinctio: et recte intelligitur duo Testamenta distinguere. Eadem quippe sunt in Vetere et Novo: ibi obumbrata, hic revelata; ibi praefigurata, hic manifestata. nam non solum sacramenta diuersa sunt uerum etiam promissa. ibi uidentur temporalia proponi, quibus spiritale praemium occulte significetur ; hic autem manifestissime spiritalia promittuntur et aeterna. temporalium autem honorum atque carnalium et spiritalium atque aeternorum quae clarior certiorque di
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dm̃. Illi stragem funertim
ubiq facientes: eccłam xp̃i mori arbitra
cit uapuilando ferientes: paciendo faci
tanta indigna ꝑtulit corpus xp̃i. scã ec¬
clesra. popłs in adoptionem: indicet nob̃.
Emendans inqͥt emendauit me dñs: &
morti ñ tradidit me. Non gͦ quioꝗͣ uiri¬
bus suis licuisse. arbitretur fremittis
impiorum. Non haberet istam potesta¬
tẽ: nisi sibi cdata esset destiꝑ. Sepe filiã
pater familias. ꝑ neqͥslimos sertosemenda¬
ri iubet. Illi hereditatẽ: illis compedes

Expanded text:
 At illi stragem funerum ubique facientes, Ecclesiam Christi mori arbitrabcit vapulando ferientes; patiendo, impatanta indigna pertulit corpus Christi, sancta Ecclesia, populus in adoptionem; indicet nobis. «Emendans,» inquit, «emendavit me» «Dominus, et morti non tradidit me.» Non ergo quidquam viribus suis licuisse arbitretur fremitus impiorum: non haberet istam potestatem, nisi sibi data esset desuper. Saepe filios paterfamilias per nequissimos servos emendari jubet; cum illis haereditatem, illis compedes
Abbreviated transcription (Latin):
ilia letantium. Spe enim sunt gau¬
dentes: donec ꝑducantur in finem
quem nunc expectant ꝑ pacientiã. Miri¬
fice autẽ cũ dixisset milia letantitim: con¬
tintio fubiecit. dñs in illis. Ne miremur.
quod letatur dñs in illis. Nam ꝑ mul¬
tas tribulationes. oportet nos introire
in regnum dei. S dñs in illis. Ideo &. fi
sunt quasi tristes: semꝑ tam̃ gaudentes.
Nec um ipso fine qao nondum uenerunt:
s spe sunt gaudentes. & intribulatione

Expanded text:
lia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo nondum venerunt, sed spe sunt gaudentes, et in tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
eos: nsi putarent miseros fieri ꝑsecutio¬
nibus sins. Illi enim eos ex sua infirmita¬
te conitiebant: qui non habebant ossum
absconditum. interius. Illi uͦ qui habebãt
hominibus foris tristes indebantur. Intꝰ
autẽ gaudebant deo: cui ñ erat abscon¬
ditũ os iꝑsorum. quod fecerat in abscon¬
dito. Aꝑit autẽ hoc ossum in abscondito
factum a dño: ioem apłs paulus his uer¬
bis. Non solum autẽ inquit: s etiam
głamur in tribulationibus. Parum ẽ quia
tristem ñ esse. Parum ẽ inquit xp̃ians. Ta¬
le ossum miobi fecit in abscondito: ut parũ
sit. ñ frangi. nisi etiam glorietur. Vnde glo¬
riaris in tribulatiombus: Scientes quia
tribulatio pacientiam oꝑatur: Llide quo¬
mͦ formata sit illa firmitas intus in cor¬
de. Scientes qm̃ tribulatio pacientiam
oꝑatur. Pacientia ꝓbationem: ꝓbatio spem.
Spes autẽ ñ confundit: qm̃ caritas dei¬
est ofsam illud absconditum: ut faciat nos

Expanded text:
eos, nisi putarent eos miseros fieri persecutioeos, nisi putarent eos miseros fieri persecutionibus suis. Illi enim eos ex sua infirmitate conjiciebant, qui non habebant ossum absconditum interius: illi vero qui habebant, hominibus foris tristes videbantur, intus autem gaudebant Deo; cui non erat absconditum ossum ipsorum, quod fecerat in abscondito. Aperit autem hoc ossum in abscondito factum a Deo idem apostolus Paulus, his verbis: «Non solum autem,» inquit, «sed etiam gloriamur in tribulationibus.» Parum est quia tristem non esse. Parum est, inquit, Christianis: tale ossum mihi fecit in abscondito, ut parum sit non frangi, nisi etiam glorier. Unde gloriaris? «In tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam operatur.» Vide quomodo formata sit illa firmitas intus in corde: «Scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem; spes autem non confundit: qest ossum illud absconditum, ut faciat nos
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam ossum meũ: intus in abscondito.
Tu fecisti intus offum mͥ in abscondito:
& non est absconditam a te. In abscondito
enim fecisti: s nunquid & tibi hoc absco¬
distiͤ Hoc ossum meũ factam a te in abs.¬
scondito. homines non tudent. homines
ñ nouerunt: tu autẽ nosti. Ossum huiꝰ.
modi. firmitas quedam ẽ interior. Quia
in ossibus firmitas & fortitudo intelligit᷑.
Est gͦ quedam animȩ interior firmitas:
uͥ ñ frangitur. Quelibet torm̃ta. quelibet
fecit firmum in nobis est. frangi ñ potest.
ñ cedit. A dño enim facta ẽ quedam fir-¬
mitas pacientiȩ. nr̃ȩ : de qua dicitur in
alio psalmo. Uerumtam̃ deo subitietur
auima mea: qm̃ ab ipso est pacientia mea.
genus firmitatis. Quasi tristes inquit:
semꝑ autẽ gaudentes. Unde quasi tristesł
Contumeliis. obꝓbriis. ꝑsecutiomibus.
flagellis. plagis. lapidationibus. carceribus.
catems. Quis non eos tune miseros estuma¬
ret: Nec illi ipsi ꝑsecutores seuirent in

Expanded text:
quoddam ossum meum intus in abscondito; tu fecisti intus ossum mihi in abscondito, et non est absconditum a te. In abscondito enim fecisti; sed numquid et tibi hoc abscondisti? Hoc ossum meum factum a te in abscondito homines non vident, homines non noverunt; tu autem nosti, qui modi. Firmitas quaedam est interior; quia in ossibus firmitas et fortitudo intelligitur. Est ergo quaedam animae interior firmitas, ubi non frangitur. Quaelibet tormenta, quaelibet fecit firmum, in nobis frangi non potest, non cedit. A Domino enim facta est quaedam firmitas patientiae nostrae, de qua dicitur in alio psalmo: «Verumtamen Deo subjicietur» «anima mea; quoniam ab ipso patientia mea» genus firmitatis: «Quasi tristes,» inquit; «semper autem gaudentes» . Unde «quasi tristes?» Contumeliis, opprobriis, persecutionibus, flagellis, plagis, lapidationibus, carceribus, catenis. Quis non eos miseros tunc existimaret? Nec illi ipsi persecutores saevirent in
Abbreviated transcription (Latin):
ox leticie & salutis in tabernacuł
iustorum. Ubi uocem meroris exi¬
tĩ putabant esse qui in eorum corpora
secniebant. Non enim seuiebant in inte¬
riora gaudia scõtum. de spe futura. Unde
gaudentes. Et iterum. Non solum autẽ :
s eciam głamur inꝗuit in tribulatiombꝰ.¬

Expanded text:
ox laetitiae et salutis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum de spe futura. Unde gaudentes» ; et iterum, «Non solum autem, sed etiam gloriamur,» inquit, «in tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
lii dicebant bontis est: alii autẽ ñ.
s seducit turbas. Dictum enĩ hoc
est. adeoꝵ solatiũ: qui postea p̃dicantes
uerbum dei. futuri erant ut seductores
& teraces. Si enim seducere deciꝑe ẽ.
Si autẽ seducere ali unde aliquẽ aliud
ꝑsuadendo ducere ẽ: querendum ẽ. unde
& quo si a malo ad bonum. bonus sedue¬
tor ẽ. si a bono ad malum. malus seductor
ẽ. In hanc ergo partem qua seducantur
homines de malo ad bonum: utinam
omnes seductores & uocemur. & simus.

Expanded text:
lii dicebant, Bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas . Dictum enim hoc est ad eorum solatium, qui postea praedicantes verbum Dei, futuri erant ut seductores et veraces . Si enim seducere decipere esstianus: si autem seducere, aliunde aliquem ad aliud persuadendo ducere est, quaerendum est unde et quo: si a malo ad bonum, bonus seductor est; si a bono ad malum, malus seductor est. In hanc ergo partem qua seducuntur homines de malo ad bonum, utinam omnes seductores et vocemur et simus!
Abbreviated transcription (Latin):
patili enangłm. hoc etiam cete.¬
rorum apłorum: o omniũ fidelium
dispensatorum tanti sacram̃ti. Hinc
enĩ dicit. Siue gͦ ego. siue illi: sic p̃dicamꝰ
& sic credidistis. Non enim omnes illi euan.¬
gelium conscͥpserunt: sed tam̃ omnes et̃.¬
gelium p̃dicanerunt. Harratores qͥpe ori¬
giis. factorum. dictorum. passionũ. dñ iħi
sum nomen si queramus. qd latine inter¬
p̃tetur: boniis nunitius dicitur euangłm.
uel bona annuntiatio. Quod quidem cũ
aliqͥd bonum annuntiat᷑: semꝑ dici potes.
ꝓpric tamen hoc uocabulum: obtinuit
illa quã dixi. annuntiatio saliatoris. Si

Expanded text:
Pauli euangelium, hoc etiam ceterorum apostolorum et omnium fidelium dispensatorum tanti sacramenti. hoc enim alibi dicit: siue ergo ego siue illi; sic praedicamus et sic credidistis. non enim omnes illi euangelium conscripserunt, sed tamen omnes euangelium praedicauerunt. narratores quippe originis, factorum, dictorum, passionum domini Iesum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnuntiatio. quod quidem cum aliquid bonum adnuntiatur, semper dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris. si
Abbreviated transcription (Latin):
glãm: iuratio ẽ. Non quasi sic ait. ꝑ uram
glim morior. quasi at̃a gloria me facit mori.
quomͦ si diceret ꝑ uenenã mortuus ẽ. per
glidiumi morttuis ẽ. ꝑ bestiam mortutis ẽ.
ꝑ inimicũ mortuus ẽ .i. faciente intmico
faciente gladio. faciente tieneno. Non sic
greca & inuenitur ibi uiratio: qte non

Expanded text:
am, juratio est. Non quasi sic ait, Per vestram gloriam morior, quasi vestra gloria me facit mori; quomodo si diceret, Per venenum mortuus est, per gladium mortuus est, per bestiam mortuus est, per inimicum mortuus est; id est, faciente inimico, faciente gladio, faciente veneno, et similigraeca, et invenitur ibi juratio quae non
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s. & testis ẽ dͥs̃: & testem deũ innoco suꝑ
reperiunt᷑ in apłõ paulo. S et iam illa ibi
contra eos intienta ẽ. quã conficent᷑ esse
iurationẽ: nͥ ait apłs. Cotidie morior per
omnino hanc esse uirationẽ: ne qͥsquã in
latina lingua hoc sit intelligat dictũ per
tum aterñ ad uos. Et multa similia: ubi
dicitur ꝑ aliqͥd. & ñ ẽ uiratio. S non ideo
qr in suis litceris iuraiit a płs uir inueri¬
tate firmissimꝰ: ludus nob̃ debet esse uirato
Multo enĩ tatius ut dixi quantũ ad nos
attinet mnꝗͣ uramꝰ: ut sit in ore nr̃o ẽ
ẽ uerũ iurare: s quia gͣnissimũ peocatũ est
falsum iurare. quo scitius cadit qͥ consue.

Expanded text:
deus et: Testis est deus et: Testem deum inuoco super deus et: Testis est deus et: Testem deum inuoco super reperiuntur in apostolo Paulo. Sed etiam illa ibi contra eos inventa est quam confitentur esse jurationem, ubi ait Apostolus: Quotidie morior, peromnino esse hanc jurationem: ne quis in latina lingua hoc sic intelligat dictum, per tum iterum ad vos; et multdicitur \'per aliquid\' et non est iuratio. sed non ideo, quia in suis litteris iurauit apostolus, uir in ueritate firmissimus, ludus nobis debet esse iuratio. multo enim tutius, ut dixi, quantum ad nos adtinet, numquam iuramus, ut sit in ore nostro: est uerum iurare, sed quia grauissimum peccatum est falsum iurare, quo citius cadit, qui consue
Abbreviated transcription (Latin):
meã salutẽ. suã deo obligat. Quando dicit
ꝑ filios meos: oppignorat deo filios suos. llt
hoc ueniat in caput ceorum: quod exit de
ore ipsitis. Si uerũ uerum: si falsum falsũ.
Cum gͦ filios stios uel caput suum. nel
salutẽ suã. qͥsquis in uiratione no mi¬
nans qͥcqͥd nominat obbgat deo: quanto
magis quando uirat ꝑ ipsum deñ: Cimet
enim falsum nirare ꝑ filium sinim: & ñ ti¬
met falsum uirare ꝑ deũ sugnis fortasse
hoc dicens in animo suo. Tineo ꝑ filium
meũ falsum iirare : ne monattir. Heus autẽ
qͥ ñ moritur. & si falsum ꝑ eum urat᷑: qͥd
mali contingit deo : Bene quidem dicis.
Nichil mali contingit deo: quando falsum
iuras ꝑ deñ. S cum contingit mali multũ
tͥ. qͥ fallis ꝓximũ: cui testẽ adhibes dm̃ :
nec uerũ iurat᷑: quã mrandi consuettidine
quatur. S illi quantum aliquos eorum
audiui: qͥd sit uirare ꝓrsus ignorant. Patãt
enĩ se ñ iurare quando moie habent scit

Expanded text:
m, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo; quanto magis quando pejerat per ipsum Deum? Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Deum. c uerum iuratur, quam iurandi consuetudine nquatur. sed illi, quantum aliquos eorum audiui, quid sit iurare, prorsus ignorant; putant enim se non iurare, quando in ore habent: Scit
Abbreviated transcription (Latin):
ernitiosum. antẽ ẽ confiliũ hominis
est: cum ad fruendũ se p̃bere dignatur. nul¬
las ꝑatiem᷑ cum scĩs sotietatis angustias. di¬
lectione rei nr̃ȩ quasi pͥuate. Gioriosissima
qͥppe illa ciuitas adepta ꝓmissam heredi¬
tatẽ. in qua nullus morietur. oriet᷑: ñ ba
ds̃ erit omĩa in ommbus. Cuiꝰ sotietatẽ
qͥsqͥs in hac peregͥnatione fideliter & fla¬
granter desiderauit: assuescit pͥtiatis pͣfer¬
re cõmunia. Non sua querendo: sed quȩ
iħu xp̃i. Ne sibi sapiens. oosibi conscilens:
exacerbet dũm consilio stio. S sperans qd̾
ñ indet: ñ festinet fieri de his quȩ uident᷑¬

Expanded text:
erniciosum autem est consilium hominis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orieturDeus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae vident