comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rata/ Ecc̃e incõspectũ ño e Puscipice si pocestis eam ꝙ indomĩa¬
tio uri pectoris cõstitiute nec difficile qut alienũ a cempib existime¬
tis Estote equi as uoni ⁊ sequet᷑ uos sua sponte iusticia quo quelas
deponite onĩem malã cogitacõnẽ de cordib urĩs ⁊ sacim dobib
compus illud aui eũce̾cetur Qiuod alic̃ cõsequi nõ pocestis qtae flari

Expanded text:
ratam? ecce in conspectu uestro est: suscipite si potestis eamque in domicilio uestri pectoris conlocate, nec difficile aut alienum a temporibus existimetis. estote aequi ac boni, et sequetur uos sua sponte iustitia quam quaeritis. deponite omnem malam cogitationem de cordibus uestris, et statim uobis tempus illut aureum reuertetur: quod aliter c
Abbreviated transcription (Latin):
asiquis expectet ut seꝑacim de uic̃is ac uirtucib dicam c̃e ges
bono aut de malo disserentib nobis eciã quod̾ est cõtͣrui pofrit
a sua pponte decedent sune bicia eximas uirtutes ultro sus b̾unt
Sic bonoꝵ ac maloro coͣstituta natura est  ut se iũtẽ seba
pugient semꝑ expellant Ita sit ut noq uicia ietrahi sine orr¬

Expanded text:
aliquis expectet, ut separatim de vitiis ac virtutibus dicam, cum de aliquis expectet, ut separatim de vitiis ac virtutibus dicam, cum de bono aut malo disserentibus nobis, etiam quod est contrarium possit a sua sponte decedent, siue uitia eximas, uirtutes ultro subibunt: sic bonorum ac malorum constituta natura est, ut se inuicem semper obpugnent, semper expellant. ita fit ut neque uitia detrahi sine uir
Abbreviated transcription (Latin):
mełioris spẽm menciat᷑ incedere / idest desidie mercie luxurie setra¬
dẽ/ que suauia quidem uident᷑ ad cepus uera bona ignoranti  post
sũt amissa oñu diguitate ac refauuliari in omib miseriis igno¬
mima netucu Ad corpus gͦ ⁊ ad hanc uicam quã int̾ra ducinꝰ
fines eaꝵ uiaꝵ reculerunt poete fortasse melius qui hoc biuiũ
apud inferos eẽ boluerut s in eo fallunt ꝙ eas uias mortuis ꝓꝑ¬
posuerut ucriq gͦ uere s tam ucriq ñ recte qr oportuit uias
p̃as aduicã fines eaꝵ ad mortẽ restrri Nos gͣ melius ⁊ ueriꝰ
quia duas istas uias celi ⁊ inferoꝵ ẽẽ dicimꝰ quia iustis in mor¬
calitas in iustis pena ct̃ua. ꝓposita ess/ Quomꝰ ant hce uie / nel
incelũ collant uł adinferua̾ p̃cipicent/ explicabo ⁊ apiam que sit̃
uirtutes quas pħi nestierunt cum eaꝵ que suit p̃mũ simuł eci¬
a que suit sicia que ne eoꝵ suplicia monstrabo  2ram for casse

Expanded text:
melioris speciem mentiatur incidere, id est desidiae inertiae luxuriae se tradere, quae suauia quidem uidentur ad tempus uera bona ignoranti, post autem amissa omni dignitate ac re familiari in omnibus miseriis ignominiaque uicturum. ad corpus ergo et ad hanc uitam quam in terra ducimus fines earum uiarum rettulerunt. poetae fortasse melius, qui hoc biuium aput inferos esse uoluerunt, sed in eo falluntur quod eas uias mortuis proposuerunt. utrique ergo uere, sed tamen utrique non recte, quia oportuit uias ipsas ad uitam, fines earum ad mortem referri. nos igitur melius et uerius, qui duas istas uias caeli et inferorum esse dicimus, quia iustis inmortalitas, iniustis poena aeterna proposita est. quomodo autem hae uiae uel in caelum tollant uel ad inferna virtutes quas philosophi nescierunt; tum earum quae sint praemia, simul etiam quae sint vitia, quaeve eorum supplicia, monstrabo. Nam fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
des s uia to inquit nutede deoꝵ Enieris aurioias pusnone ⁊
icabus ictis. Senciesat uidelicet᷑ n carue᷑ opus ͤ a placan¬
dam celestui maiestate s mẽte sc̃a ⁊ iusco aõ et prctore/ ut ipe
ut ꝙ nacut ali sit honestate generosim hec̃ qt ⁊eligio celestis
no que costat ex rebus corrup̃tis s que dircu̾cib auus qui dĩciu¬

Expanded text:
inquit mercede deorum Emeris auriculas; pulmone et lactibus unctis? Sentiebat videlicet non carne opus esse ad placandam coelestem majestatem, sed mente sancta, et justo animo, et pectore ut ipse ait quod naturali sit honestate generosum. Haec est religio coelestis, non quae constat ex rebus corruptis, sed quae virtutibus animi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suit paria nacura᷑ cñ illis casibus foraucis ⁊nnã candem q qũanita¬
tem desiderent / cam̃ illa disteruũt quia nõ re ipã uera s uciłitato

Expanded text:
sint paria natura cum illis casibus fortuitis, et unam eamdemque humanitasint paria natura cum illis casibus fortuitis, et unam eamdemque humanitatem desiderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa vera, sed utili
Abbreviated transcription (Latin):
nacuram sit ucce o̾̾ qui nõ facit hõis se appellacoe disposiat
qr hũauitatis officiũ est necessicati hoĩs ac piculo subueire : obe
io g᷑ ab h̃iis qui felecti ac mise̾ri nõ pucant esre sapientis si homo
ab aliqua uestia comp̃hensꝰ auxiliũ sibi armati hõĩs impłoret
ucrũ ne succurrendum pucent qu minime. Ron sunt cam inpri¬
dentes ut negent fieri oporce̾ quod flagicat quod expostit ħu¬
manicas Item si aliquis comiueniat᷑ igni ruiua oppmat᷑ mei¬
gatur mari flue rapiatur nõ pucent homis esse nõ auri¬
liari Non suit ipi hoies si pucent ⁊ lemo eni pocest erusmodi ꝑi¬
culis nõ ẽẽ subiectus Inino uͦ r honũs ⁊ fortis biri eẽ dicent
pnare picurum. Si gͦ in eismodi cosib qui ꝑiculũ site hõi
afferunt succẽire h̃uanitatis esse conceduut quid cause q
cr homo esuriat siciat aleg̾at sucairrendũ esre nõ pugent Que cum

Expanded text:
spoliat; spoliat; quia humanitatis officium est, necessitati hominis ac periculo subvenire. Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant esse sapientis: si homo ab aliqua bestia comprehensus, auxilium sibi armati hominis imploret, utrumne succurrendum putent, an minime? Non sunt tam impudentes, ut negent fieri oportere quod flagitat, quod exposcit humanitas. Item si aliquis circumveniatur igni, ruina opprimatur, mergatur mari, flumine rapiatur, num putent hominis esse, non auxiliari? non sunt ipsi homines, si putent. Nemo enim potest ejusmodi periculis non esse subjectus. Imo vero et hominis et fortis viri esse dicent, servare periturum. Si ergo in ejusmodi casibus, qui periculum vitae homini afferunt, succurrere humanitatis esse concedunt, quid causae est, cur, si homo esuriat, sitiat, algeat, succurrendum esse non putent? Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
succurrendinĩ est gͥ ħoĩ qui egeat auxilio Eñ eñ p̃sidii causa ho¬
mines sociẽtatẽ cũ homb in ierit ⁊ sanxeruit Redus illud am̃¬
ꝑio sui orcus int̾ hõmnes mitũ auc molare/ ant nõ cõẜ nare sim ie
fas pucaudũ est / nã qui se apstando auxilio remouẽt eciã abuc¬
piendo remoneat nccẽ est quia nulluis oꝑa iudigere se pucat
qui altĩ suam de negat huic nͦ qui se ipe diisdciat ac seceruit ad
pore nõ ricu homis s feraꝵ more uinendum est Quod si freri nõ
minẽ debet agnostẽ  Quod si fecu̾nt illi rudes ⁊ ad huc feri hoieõ
⁊ fecerũt mũdum costicuta loquendi racõne quid pucemꝰ hotũb
expolitis et ẜmonis reꝵ q omnniũ conuertio int̾ re coyulatis it̃
faciendut qui assueti homib soutudinẽ ferre ñ possunt᷑ Cõẜnanda
porre/ Ergo si noc̾e homini contͣ nacurã est ꝑdesse g hdĩ scdm̃¬

Expanded text:
succurrendum est igitur homini qui egeat auxilio. cum enim praesidii causa hosuccurrendum est igitur homini qui egeat auxilio. cum enim praesidii causa homines societatem cum hominibus inierint et sanxerint., foedus illut a principio sui ortus inter homines tutum aut uiolare aut non conseruare summum nefas putandum est. nam qui se a praestando auxilio remouet, etiam ab accipiendo remoueat necesse est, quia nullius opera indigere se putat qui alteri suam denegat. huic uero, qui se ipse dissociat ac secernit a corpore, non ritu hominis, sed ferarum more uiuendum est. quod si fieri non minem debet agnoscere. Quod si fecerunt illi rudes et adhuc feri homines, et fecerunt nondum constituta loquendi ratione, quid putemus hominibus expolitis, et sermonis rerumque omnium commercio inter se copulatis esse faciendum, qui assueti hominibus solitudinem ferre non possunt? CAPUT XI. posse. Ergo si nocere homini contra naturam est, prodesse igitur hom
Abbreviated transcription (Latin):
solicũdinis fugiens ⁊ cõmumonis ac societatis appecens esset nõ maci¬
a iit eos disceptatio est Siquidem cause dispares sunt res ead ẽ po¬
so mo ueꝵ est qr nõ ꝑ om̃omi t̾ram/ naci suit honues et̾ra tꝙͣ exdraco¬
nis aliciꝰ dentibus ꝓseñati ut poete ferut s una homo adeo fico¬
ests ab̾ eoq uno t̾ra occũs hnano grr̃e cõplecta est ead stil rãc̃one
qua rursus post dilumũ ꝙ tͥcare negare nõ possunt nuilla g̾iurũ
cipio facta est eus modi cõgregatio nec nec nũꝙͣ fuisse hõnies ĩ
t̾ra qui p̃t̾ infãciam ñ loquerent᷑ intelligit cui racio nõ de est fũ¬
gamiꝰ ti illa bera esre que ociosi ⁊ mepti senes fabulant᷑ ut eos p
cissimũ sensibus ⁊ suis racionib refellamꝰ / Si hac de causa sunt ło¬
mimes congregati ut mutus auxilus iubecillitatẽ suã tuerent᷑

Expanded text:
solitudinis fugiens, et communionis ac societatis appetens esset. Non magnsolitudinis fugiens, et communionis ac societatis appetens esset. Non magna inter eos disceptatio est. Siquidem causae dispares sunt, res eadem est. Podo uerum est, quia non per omnem terram nati sunt homines e terra tamquam ex draconis alicuius dentibus proseminati, ut poetae ferunt, sed unus homo a deo fictus ab eoque uno terra omnis humano genere conpleta est, eadem scilicet ratione qua rursus post diluuium; quod certe negare non possunt. nulla igitur in principio facta est eiusmodi congregatio nec umquam fuisse homines in terra qui praeter infantiam non loquerentur, intelleget cui ratio non deest. fingamus tamen illa uera esse quae otiosi et inepti senes fabulantur, ut eos suis potissimum sensibus et suis rationibus refellamus. si hac de causa sunt homines congregati, ut mutuis auxiliis inbecillitatem suam tuerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi ꝑfecisse racionẽ/ emii aut nec inlacudinẽ ip̃am uiderẽt
tutam sib̃i facerent / uł uc incursiones acq impetus bestiaꝵ ũo pͥu¬
guaudo ẜ obiectis aggerib artent Oiugemia hõmibus ĩdigna
que ħas mepcias ꝓculerunt nuẜos acq imẜabiles qui stulciciam
acteris memoĩe q mandauerunt qui cũ biderent mutis quoq
aialib ingenicã eẽ racionẽ nł cõnemendi nł inuitem appecen¬
diist pctuli fugiendi / uł mali cauendi uel cubilia sibi ⁊ latibula
paraudi ħoiẽs añt ip̃os existimauerũt nõ ñ exemplis admoneĩ
at discẽ pociusse quid metuere quid cau̾e̾ quid fac̾e deberent ant
mꝙ̃ cõuenturos ic̃se fusse/ nec loquendi racionẽ r̃ꝑcuros ñ eos
uiotie comedis ent h̾ec alus delira uisa sunt ut fuerunt dixerũt
ħ feraꝵ ñ samatus causomi fuisse coeundi si iꝑam potius huauita¬

Expanded text:
loquendi perfecisse rationem. cum autem multitudinem ipsam uiderent loquendi perfecisse rationem. cum autem multitudinem ipsam uiderent tutam sibi facerent uel ut incursiones atque impetus bestiarum non pugnando, sed obiectis aggeribus arcerent. o ingenia hominibus indigna, quae has ineptias protulerunt, miseros atque miserabiles, qui stultitiam suam litteris memoriaeque mandauerint ! qui cum uiderent mutis quoque animalibus ingenitam esse rationem uel conueniendi uel inuicem adpetendi uel periculi fugiendi uel mali cauendi uel cubilia sibi et latibula parandi, homines tamen ipsos existimauerint non nisi exemplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid cauere, quid facere deberent, aut numquam conuenturos inter se fubestiae comedissent. Haec aliis delira visa sunt ut fuerunt dixeruntque, non ferarum laniatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanita
Abbreviated transcription (Latin):
ycepta sunt quippe qui false uircutis specie capti nuscdiam De ho¬
mine sustulerunt ⁊ dum edlunt sauare uiciauerũt Et cõfide ple¬
ꝑq faceaut᷑ societatis hũane cõionem esfe recinendam ab ea pla¬
ne seipõs in huane untucis sue ngore dissociant Gomucendꝰ gͦ
eciã hic error illoꝵ est qui uchil cmi quã imꝑaendum pucant or
urbis cõdende cͥrgnĩe acq causã no una intulerunt s alii eos
qui suit ext̾ra p̾micũs nati cum ꝑsilnas et campos eyracicanꝰ dege¬
rent uicam / nec ullo int̾ se ẜmõiis aut iuris rnculo cohere̾nt s
Aodes ⁊ herbam ꝓcubilibus ppeliicas ⁊ aucra ꝓ domions habe¬
roit uestus ⁊ forcioribus aĩalibus prede fuisse comemorant Aũ
eos qui aut laniati effugerent aut lamari ꝑximos uiderant ad¬
monicos ꝑiculi fui / ad alios hoĩes decucurrisse p̃sidiũ implorasse
⁊ pmo mitibus uoluntatẽ suam significasse deinde ẜmonis mici¬
a tempcasse / ac sugulis quibyr ebus nonĩa imꝑ̾mendo ꝑaulacim

Expanded text:
cepta sunt, quippe qui falsae uirtutis specie capti misericordiam de homine sustulerunt et dum uolunt sanare, uitiauerunt. et cum idem plerumque fateantur societatis humanae communionem esse retinendam, ab ea plane se ipsos inhumanae uirtutis suae rigore dissociant. conuincendus ergo etiam hic error illorum est qui nihil cuiquam inpertiendum putant. urbis condendae originem atque causam non unam intuleruntqui sint ex terra primitus nati, cum per siluas et campos erraticam degerent uitam, nec ullo inter se sermonis aut iuris uinculo cohaererent, sed frondes et herbam pro cubilibus, speluncas et antra pro domibus haberent, bestiis et fortioribus animalibus praedae fuisse commemorant. tum eos qui aut laniati effugerant aut laniari proximos uiderant, admonitos periculi sui ad alios homines decucurrisse, praesidium inplorasse et primo nutibus uoluntatem suam significasse, deinde sermonis initia temptasse ac singulis quibusque rebus nomina inprimendo paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
possent aut frugum macuritas põscularet/ Nũ gͥmentis sue
compos putandũs ẽ qui ⁊ auctori et datoris lũis candelaꝵ aut
apoetis fortes nũcupat᷑ quod̾ ex hibe̾ nõ pt̃ ñ quideũ agnouerit Illo
pluc dii qr t̾rem sut egent lum̃b ne incenebris suit quoꝵ ailco¬
res quia celeste nichil sapunnt ecia religiones quib deseruiũt ad
traui ruocant in ea cũi linũe opus est quia racio eius ⁊ nacura te¬
iebrosa est Icam dus nõ celertem sensĩt s hũanũ poous acc̾buunt
Ideoq illis nẽcessaria ⁊ grata ciredunt esse que nobis quib ant esu¬
rientibus oꝑus est cib̾o aut sicientibus pocu aut ueste algentibũs.
aut arm soł decesserit lumñe uc ui dẽ possimꝰ Nllis gͤ exrebus
qua exip̃s ritu qui est cotus ecra Quid enĩ celestis inre boui potqẽ
habe pecdum sangnus effusus qui aras inquinant iisi force dẽos

Expanded text:
orpora pati possent, aut frugum maturitas postularet. Num igitur mentis suae orpora pati possent, aut frugum maturitas postularet. Num igitur mentis suae compos putandus est, qui auctori et datori luminis candelarum aa poetis φῶτες nuncupamur, quod exhibere non potest, nisi qui Deum agnoverit. Illodii, quia terreni sunt, egent luminibus, ne in tenebris sint: quorum cultores, quia coeleste nihil sapiunt, etiam religiones, quibus deserviunt, ad terram revocant. In ea enim lumine opus est quia ratio ejus, et natura tenebrosa est. Itaque diis non coelestem sensum, sed humanum potius attribuunt. Ideoque illis necessaria et grata credunt esse, quae nobis; quibus aut esurientibus opus est cibo, aut sitientibus, potu, aut veste algentibus, aut cum sol decesserit, lumine, ut videre possimus. Nullis igitur ex rebus quam ex ipso ritu qui est totus e terra. Quid enim coelestis in se boni potest habere pecudum sanguis effusus quo aras inquinant? nisi forte deos
Abbreviated transcription (Latin):
ab sunt ab incellectu rerũ dimaꝵ ẽadem misei os ubiq cecitas ꝑ̃¬
mit. Sicut em̃ qui sit serus deus ita qui sit serus cultus ignoĩat
inua cã ꝙͣ sicienti ac tendunt luma uelut incenebris agenti Quõd
si susꝑicadi aut ꝑciꝑe aĩo possent que suit boua illa celestia quoro mag¬
mcudinẽ Frenõ ad huc corpe obnoluci seusu caꝑe nõ possumꝰiam se
cũ his officus manib salcissimos esse cognostant uł si celeste luũe
quod dicimꝰ solen cõcemplari ueluit iam senciant quã nõ indigeat
tam̃ cũ taui inꝑno circulo qui pp̃ longiquitatẽ nõ amplius ꝙͣ hũam
copitis uidet᷑ hr̃e mens uram cantũ sic fulgoris ut eũ morcaliũ
limimũ acies nõ queat cõtueri ⁊ si paulisper incenderis ocułos ca¬
ligo ac cenebre cõsequant᷑ quid tandem luiũs quĩd clai̾tatis apies
ip̃m dñi penes ꝙͣ nuilla nox est esse arbicrem qui hanc lucẽ sic mo¬
der acus est ut neq niuio fulgore neq calore behementi noceret᷑

Expanded text:
absunt ab intellectu rerum divinarum. Eadem miseros ubique caecitas premit: sicut enim qui sit verus Deus, ita qui sit verus cultus, ignorantvina, tanquam sitienti; accendunt lumina, velut in tenebris agenti. Quod si suspicari, aut percipere animo possent quae sint bona illa coelestia, quorum magnitudinem, terreno adhuc corpore obvoluti, sensu capere non possumus, jam se cum his officiis inanibus stultissimos esse cognoscant. Vel si coeleste lumen, quod dicimus solem, contemplari velint, jam sentient quam non indigeat tamen cum in tam parvo circulo, qui propter longinquitatem non amplius quam humani capitis videtur habere mensuram, tantum sit fulgoris, ut eum mortalium luminum acies non queat contueri; et si paulisper intenderis, hebetatos oculos caligo ac tenebrae consequantur: quid tandem luminis, quid claritatis apud ipsum Deum, penes quem nulla nox est, esse arbitremur? qui hanc ipsam lucem sic moderatus est, ut neque nimio fulgore, neque calore vehementi noceret a
Abbreviated transcription (Latin):
multituoinẽ nuirabilit̾ adquirunt siuidqd erccꝭ̃ aduersimii nõs¬
mali pn̾cipes moluint᷑ fiersipe ꝑmittit et tñ in iustissimi ꝑsecutores
quib dei nome comiuelie ac ludibrio suit nõ se putent impune
lacuros quia uldignatonis adu̾sus nos ⁊ eius quasi mistri fuerũt
Dumentur eñi indicio dei qui accepta ptate supͣ hũanũ modum
fueruit abusi ⁊ insulcau̾int ecia deo suꝑbius eius q nom̃ et̾uũ ueso¬
grs suis subieceruit impie nefarieq calcandũ Pce̾a uiudicaturũ
se in eos celerit᷑ policet᷑ / et excͥmaturũ bestias malas de t̾ra S ddẽ
ꝙuis ppli sui uexacõnes ⁊ hic in pñti soleat uiditare tãm iubẽt uos
dopectare pacient̾ illum celesas indici diem quo ip̃e ꝓsus quẽq m̃tis
ant honoret aut puniat Qua ppͥ nõ sꝑent sãclegge aniie cõcemptos
⁊ inultos fore quos sic obterunt ueniet rabiosis ac uoracib lupis in¬
tes sua qm istas ⁊ simꝑlices aĩas /nullis facinoribus adiuissis excͥh¬

Expanded text:
abiliter adquirunt. Quidquid ergo aduersus nosmali principes moliuntur fieri ipse permittit. et tamen iniustissimi persecutores, quibus dei nomen contumeliae ac ludibrio fuit, non se putent inpune laturos quia indignationis aduersus nos eius quasi ministri fuerunt. punientur enim iudicio dei qui accepta potestate supra humanum modum fuerint abusi et insultauerint etiam deo superbius eiusque nomen aeternum uestigiis suis subiecerint impie nefarieque calcandum. propterea uindicaturum se in eos celeriter pollicetur et exterminaturum bestias malas de terra. sed idem quamuis populi sui uexationes et.hic in praesenti soleat uindicare, tamen iubet nos expectare patienter illum caelestis iudicii diem, quo ipse pro suis quemque meritis aut honoret aut puniat. quapropter non sperent sacrilegae animae contemptos et inultos fore quos sic obterunt. ueniet rabiosis ac uoracibus lupis merces sua, qui iustas et simplices animas nullis facinoribus admissis excru
Abbreviated transcription (Latin):
sequtndis ac fruendis occupatus nõ ꝑuident ea qui post moĩtẽ secu¬
tura sunt seꝙ adeo aduterit / is uerõ adinferos deiectus metuam
dampnasitur uena  uia gͦ illa celestis difficilis ⁊ climosa pposita
eit ie spnus horrentibus aꝑera / uł saxis excantibus imꝑ dita lt
ot scs Raboe / ac predum tricu/ cũq magna cadendi sollicitidine
sic sci÷ grdiendum Inhac posuit iuscitiã tẽpanciam paciencian
fdem cãstitatẽ abstinentĩa concordic suiãm tetas ꝙ mitute¶/S¬
⁊ fuerit carebit qͣns ͥre bonis ut expeditus ac leuis difficustatu
is nerauit᷑ amustias issas ms̃ iugredi uł tene uade incelloi¬

Expanded text:
sequendis ac fruendis occupatus non praeuiderit ea quae post mortem secutura sunt seque a deo auerterit, is uero ad inferos deiectus in aeternam damnabitur poenam. uia uero uia caelestis difficilis et cliuosa proposita est uel spinis horrentibus aspera uel saxis extantibus impedita, ut cum summo labore ac pedum tritu cumque magna cadendi sollicitudine sit cuique gradiendum. in hac posuit iustitiam temperantiam patientiam fidem castitatem abstinentiam concordiam scientiam ueritatem saluerit, carebit his terrae bonis, ut expeditus ac leuis difficultatem iis onerauerit, angustias illas uel ingredi uel tenere. unde intelle
Abbreviated transcription (Latin):
łpa bacare alioquin si nacura pares om̃ibus affectus dedisset pie¬
cas inchil erat hoc ꝙͣ uer sic docet necessitas ip̃a raconis Si enim
birtus est malis ac uicus fortit̾ repugnare aꝑꝑet sine malõ ac uicio
nullam ee uircite Qua deus ut absolucã ꝑfecto ꝙ redderet reti¬
ut id quod erat ei cõtͣriũ cũ quo depugna̾e posset agitata eiũ mal̃
roborat᷑  ħec i nurũ causa efficit ut qͣs sit hombꝰ missa iusticia

Expanded text:
culpa uacare. alioquin si natura pares omnibus adfectus dedisset, pieculpa uacare. alioquin si natura pares omnibus adfectus dedisset, pietas nihil erat. hoc quam uerum sit, docet necessitas ipsa rationis. si enim uirtus est malis ac uitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac uitio nullam esse uirtutem. quam deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id quod erat ei contrarium, cum quo depugnare posset: agitata enim maliroboratur. haec nimirum causa efficit ut quamuis sit hominibus missa iustitia,
Abbreviated transcription (Latin):
uͣeius inie satis qu uir fiscẽ aut cebu uõ posse s ũ heãt bicaa cotria¬
ant nõ ese ꝑfectami uͥ exerceat᷑ adu̾sis hanc eni deus bonoꝵ ac malop i
luit eẽ discancia uc qualicẽ bom exmalo sciamꝰ Item mali exbono necͣ
astius rac̃o intesligi sublato ala̾ pocest : deus gͦ nõ exclusit malum
ũt racio uircutis oscare posset Quomi eñi pacia uiui suã nom̃ retmn¬
eret si inchil eẽt quod pati coge̾m᷑ siuomꝰ laudem mere̾ deuota deo.
suo fides ñ eẽt aliquis qui adeõ uellet a uerc̾e̾. ⁊ 2aui ⁊ ideo pociores eẽ
in uistos ꝑmisit ut cogere ad małit possent Ideo plures ut butus eẽc
p̃ciosa ꝙ rara est Quod quddem ip̃m quintillionꝰ egregie ac breuit᷑ ostẽ¬
dit in capite ob uoluco ⁊tamq̃ inquit uirtus essẽt innotentia n
laudem raritas dedisset der quia nacura sic comꝑacũ est ut odiũ
cpiditas ira in id quo incubuerint agant cecos supra hoĩem uidet᷑

Expanded text:
st, uirtutem aut cerni non posse, nisi habeat uitia contrariaaut non esse perfectam, nisi exerceatur aduersis. hanc enim deus bonorum ac malorum uoluit esse distantiam, ut qualitatem boni ex malo sciamus, item mali ex bono: nec alterius ratio intellegi sublato altero potest. deus ergo non exclusit malum, ut ratio uirtutis constare posset. quomodo enim patientia uim suam nomenque retineret, si nihil esset quod pati cogeremur? quomodo laudem mereretur deuota deo suo fides, nisi esset aliquis qui a deo uellet auertere? nam ideo potentiores esse iniustos permisit, ut cogere ad malum possent, ideo plures, ut uirtus esset pretiosa, quod rara est. quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac breuiter ostendit in Capite obuoluto. nam quae inquit uirtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? uerum quia natura sic conparatum est, ut odium cupiditas ira in id quod incubuerunt agant caecos, supra hominem uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
diligat foneat contͣ omĩa ꝑicula ⁊ acapiat ⁊ p̃stet auxiliũ Sñmũ gͣ int̃
s⁊ honi uiiculũ e huauicas ꝙͦ qui disruꝑit nefariꝰ ⁊ parricida exisdman¬
d est ⁊ ai si ab uno homie que deus fuixit oñis orimur certe cõsant¬
mnei sumꝰ ⁊ ideo maximũ scelus putandum est odisse hoĩem uł nocen¬
tem: Prece̾a deus ꝑcẽpit mimicitias puos nũꝙͣ faciendas semꝑ esse
tollendas scil ut eos qui suit nobis niuci necessicudinis ad monicos
micligemꝰ Itẽ si ab uno deo inspirati dñis ⁊ aĩati sumꝰ Et quidem co¬
uncciores ꝙ anius quã qui corpib itaq nõ errat lucreaus cũ dicit
demq celesti suiꝰ om̃s semine oridi omibus ille idem pat̾ est
Ago ꝓbelius nimanib sunt habendi qui hom̃i nocent qui contͭius
quauitatis ⁊ fas om̃e spoliant cruciant ocaidunt ext̾minant: ob-
bans necessicudine germanitatis docet nos deus malũ ñꝙͣ facere
emꝑ bonũ Id aut ip̃m uñfac̾e quid sic idem ipe p̾stubit pstore auxi¬

Expanded text:
cipiat, et praestet auxilium. Summum igitur inter se hominum vinculum est humanitas: quod qui disrupit, nefarius et parricida existimandus est. Nam si ab uno homine, quem Deus finxit, omnes orimur, certe consanguinei sumus; et ideo maximum scelus putandum est, odisse hominem, vel nocentem. Propterea Deus praecepit inimicitias per nos nunquam faciendas, semper esse tollendas; scilicet ut eos, qui sint nobis inimici, necessitudinis admonitos mitigemus. Item si ab uno Deo inspirati omnes et animati sumus, quid njunctiores, quod animis, quam quod corporibus. Itaque non errat Lucretius, cum dicit: Denique, coelesti sumus omnes semine oriundi: Omnibus ille idem pater est. Ergo pro belluis immanibus sunt habendi, qui homini nocent, qui contra jus humanitatis et fas omne spoliant, cruciant, occidunt, exterminant. Ob hanc necessitudinem germanitatis docet nos Deus, malum nunquam facere, semper bonum. Id autem ipsum bene facere quid sit, idem ipse praescribit: praestare auxi
Abbreviated transcription (Latin):
reddinda ⁊ huiꝰ rei racio est / ne quid r̾maueat erroris/ Nã in p̃ꝰ¬
nus hec causa ẽ cur exiscimet᷑ religio dei uimi nõ habere ꝙ nꝰ
iiducãtur hoĩes p̃e terrenoꝵ ac pñtiũ lonor que adacrd menas muł¬

Expanded text:
reddenda et huius rei ratio est, ne quid remaneat erroris. nam in prireddenda et huius rei ratio est, ne quid remaneat erroris. nam in primis haec causa est cur existimetur religio dei uim non habere, quod inducuntur homines specie terrenorum ac praesentium bonorum, quae ad curam mentis nu
Abbreviated transcription (Latin):
cur ab hus ⁊ uoĩe dei ueri fugant᷑ quo audico tͤmunt ⁊ exclamant¬
⁊ uri se uerberari q cestant᷑ et int̾rogati qui sunt qũ uenerint quo¬
mͦ in hoĩem irrepferiut cõficent᷑ Sic excorti ⁊ excruciati uirtute
diniui nois exsolant᷑ pp̃ hec uerbera ⁊ iumas scos ⁊ iustos uiros
semꝑ oderũt ⁊ quia ꝑse noce̾ hus nichil possunt publicis eos odũs
ꝑseauit᷑ quos sibi grãues senciut / exercentq seuitiam ꝙͣ molentis¬
sime possunt ut aut coꝵ fidem minuant ꝑ dolorẽ aut si u effic̾e
ñ quiuerũt aufferant᷑ om̃o det̾ra ne suit qui possuit eoꝵ neq̃ciam
coherce̾ Nõ me fugit quid responderi econcͣrio possit eur gͦ deus
ille sigularis ille magnus quẽ ierũ pocentẽ / quẽ dñmꝰ om̃ium cõ¬
siceris hec fieri pacit᷑ nec culcores suos / aut buidicat aut cuet᷑ Our
b regnoq pociũt᷑ eosq ip̃os diciomi sue ac ptati subiectos heut

Expanded text:
tur ab iis et nomine dei ueri fugantur. quo audito tremunt et exclamant ettur ab iis et nomine dei ueri fugantur. quo audito tremunt et exclamant et uri se uerberarique testantur et interrogati qui sint, quando uenerint, quomodo in hominem inrepserint, confitentur. sic extorti et excruciati uirtute diuini nominis exulantur. propter haec uerbera et minas sanctos et iustos uiros semper oderunt. et quia per se nocere iis nihil possunt, publicis eos odiis persecuntur, quos sibi graues sentiunt, exercentque saeuitiam quam uiolentissime possunt, ut aut eorum fidem minuant per dolorem aut, si id efficere non quiuerint, auferant omnino de terra, ne sint qui possint eorum nequitiam coercere. non me fugit quid responderi e contrario possit: \'cur ergo deus ille singularis, ille magnus, quem rerum potentem, quem dominum omnium confiteris, haec fieri patitur nec cultores suos aut bus regnoque potiuntur eosque ipsos dicioni suae ac potestati sub- iectos habent?\'
Abbreviated transcription (Latin):
moneri: Quibus dictis uciq ꝑsuadent colendos om̃o ñ esse/ Siq̃¬
deui ne colentes respiciũt neq nõ colentibus irascũt᷑  p̃terea tñ
contͣ metus disserenit nichil aluũ effic̾e conantͣ quã ut nemo dõs
ꝯmeat᷑ Et hec tam̃ ab homib ⁊ audiũt᷑ libent̾ ⁊ disserunt᷑ impune¬
nos est que ut ẽ uerissime dictũ odiũ parit Quid gͥ exiscimia biutꝰ
ñ nestur illos quid paciant᷑ Pergicur em̃ ceco ⁊ irracionabili furõe
quẽ nos uidemꝰ ilłi nesciunt Nõ eiũ ip̃i hoĩes ꝑsecunt᷑ qui causa
cair irascant᷑ inuocentib ñ hent s illi sp̃t cõtanũati ac ꝑdici quib
uercas ⁊ noca ẽ ⁊ inuisa / insuuant sementib eoꝵ ⁊ iisaigant
nestios infurorẽ hni eiũ quãdiu pax est in pp̃ło dei fugicant iustos
⁊ pauent ⁊ cũ corꝑa hom occupant aĩas ꝙ diu uexant adiurau¬

Expanded text:
moveri? Quibus dictis utique persuadent, colendos omnino non esse; siqumoveri? Quibus dictis utique persuadent, colendos omnino non esse; siquidem nec colentes respiciunt, neque non colentibus irascuntur. Praeterea cum contra metus disserunt, nihil aliud efficere conantur, quam ut nemo deos timeat. Et hnos est, quae ut est verissime dictum odium parit. Quid igitur existimabimus, nisi nescire illos quid patiantur? Pergitur enim caeco et irrationabili furore; quem nos videmus, illi nesciunt. Non enim ipsi homines persequuntur, qui causam cur irascantur innocentibueritas et nota est et inuisa, insinuant se mentibus eorum et instigant nescios in furorem. hi enim, quamdiu pax est in populo dei, fugitant iustos et pauent, et cum corpora hominum occupant animasque diuexant, adiuran
Abbreviated transcription (Latin):
tamur s deo remuctimꝰ ułcione / nõ ut hn facĩt / qmi defensores se
eẽ scor suoꝵ uider uolunt ⁊ semũt efferate adu̾sus ñ colences
xquo incelligi datur quã nõ sit bonũ deos colere / qũ bouo
pocius ad ducendi hoies ad bonũ fuerant ñ malo S quia
illud malũ eit eciã officũ eius bono caret at eiũ puuẽdi
sunt qui descrumunt religiones ⁊ Iñ penis nos destriminus
quã natio egyptioꝵ qui curpissimas besciaꝵ ac pecudĩ᷑ siguras col ũt
uedam eciã pudenda dictũ eꝙͣ deos ad̾orant N ñ penis quã iden
ip̃i qui cũ deos colere se dicant tñ eos publice turꝑit̾q derident
dequib ecĩa inimos agi cũ risu ⁊ uoluptate pacuuit᷑ Qualis hec ie¬
sigio auc ꝙͣta marestas pucauda est que adorat᷑ incẽplis illuditur
intheacris Et qui hec fecerint nõ penas uiolati numminuis pendiuit
quidem deos s cura̾e quitqũã negant neq irasti eos neq gra cõ¬

Expanded text:
 sed deo remittimus ultionem, non ut ii faciunt qui defensores se deorum suorum uideri uolunt et saeuiunt efferate aduersus non colentes. ei quo intellegi datur quam non sit bonum deos colere, quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo: sed quia illut malum est, etiam officium eius bono caret. at enim puniendi sunt qui destruunt religiones. num peius nos destruimus quam natio Aegyptiorum, qui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam etiam pudenda dictu tamquam deos adorant? num peius quam idem ipsi, qui cum deos colere se dicant, tamen eos publice turpiterque derident, de quibus etiam mimos agi cum risu et uoluptate patiuntur? qualis haec religio aut quanta maiestas putanda esin theatris? Et qui haec fecerint non poenas violati numinis pendunt, quidem deos, sed curare quidquam negant; neque irasci eos, neque gratia com
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem disacur Que est enĩ suꝑsacio illor deoꝵ que iis que di saplĩa
aus drnzo que racio quod findam̃tũ que subscantia quo tendit aut
quc̃ policetur ucͣ ab honñe possit sidelit̾ ẜuari fortit̾ꝙ defendi inua
inchł alutd uideo qua ricũ ad solos digitos ꝑtinencẽ Nr̃a nͦ religi¬
o cofirma est et solida ⁊ in nucabiłis quia iusticiã docet quia nob¬
odã semꝑ ẽ quia pota /iu aĩo colentis est qma mente ipam ꝑ sac̾ficiose
illit uctil exigit᷑ aliud ꝙͣ saugius pecndum ⁊ finiꝰ et inẽpta libatio
hic uoria mens purũ pecrus innocens uica illus ueniũt. Ine delectu

Expanded text:
e est enim superstitio illorum deorum? quae uis? quae disciplina? quae origo? quae ratio? quod fundamentum? quae substantia? quo tendit aut quid pollicetur, ut ab homine possit fideliter seruari fortiterque defendi? in qua nihil aliut uideo quam ritum ad solos digitos pertinentem. nostra uero religio eo firma est et solida et inmutabilis, quia iustitiam docet, quia nobiscum semper est, quia tota in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. illic nihil exigitur aliut quam sanguis pecudum et fumus et inepta libatio, hic bona mens, purum pectus, innocens uita; illuc ueniunt sine dilectu
Abbreviated transcription (Latin):
oossunt imꝑiti ac rudes possunt qr ies ip̃a ⁊ ueritas loquitur
Quid̃ gͦ semunt / ut saulcciam dum ninue uolung augeant loge
dusa sunt caristona ⁊ pretas nec potest aut beritas cũ bi aut
iustatis cũ crudelitate Conigi. E mĩto ñ audent de rebus quit¬
ꝯͣ docẽ̾ diminis ne ⁊ añris derideant᷑ ⁊ asius deserant᷑ Nã forte
luligus o simplex in corruꝑtũ q m̃diciũ est si inyrteĩa ila cognos¬
cat᷑ in memoria mortuoꝵ cõscicuta dampnabit aliudq ueriꝰ ꝙͦ
colat q̃ret huit fida silentia sacris insticuta sunt ab hoĩbus cal¬
ldis ⁊estiat ppłs quid colat Ca aut nos meoꝵ doct̾uis uerre-¬
nt cir nobis / aut nõ credunt qui utrũq nominꝰ aut ĩuident quia
palsis bera p̃culimꝰ s defendenda suut inq̃uut publice suscepta

Expanded text:
itas loquitur. Quid ergo saeviunt? ut stultitiam suam, dum minuere volunt, augeant. Longe diversa sunt carnificina et pietas; nec potest aut veritas cum vi, aut justitia cum crudelitate conjungi. Sed merito non audent de rebus quidquam docere divinis, ne et a nostris derideantur, et a suis deserantur. Nam fere vulgus, cui simplex incorruptumque judicium est, si mysteria illa cognoscat in memoriam mortuorum constituta, damnabit; aliudque verius, quod colat, quaeret. Hinc fida silentia sacris instituta sunt ab hominibus callidis, ut nesciat populus quid colat. Cum autem nos in eorum doctrinis versemur, cur nobis aut non credunt, qui utrumque novimus; aut invident, quia falsis vera praetulimus? Sed defendenda sunt, inquiunt, suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
nocentia nuuiãtur Quib reb aꝑꝑet sapiencissimũ esse qui nullũ
nult ꝑire/ ne noceat ut iõ officiũ quo anutis disceruit᷑ seruet/ Nã qui
uendeñtis errorẽ nõ redarguit ut aurũ parno emat aut qui ñ ꝑficet᷑ fug¬
itiuũ ẜnũ uł pestilentẽ se domũ uende̾ lucro et cõmdo suo cõsulens
ũ est ille sapiens ut carneades uideri solebat ẜ callidus ⁊ astutus cali¬
dicas aũt ⁊ ascutia inimntis q aĩalibꝰ sunt ueł cũ insidiant᷑ aliis et
dolo capunt ut deuorent uł cũ insidias alioꝵ uario gn̾e deludñt Sapi¬
entia u ͦ in ħoiem solũ cadit Sapiã ẽ eñ intelligencia uł ãd bonũ rec

Expanded text:
nnocennocevult perire ne noceat; ut id officium, quo a mutis discernitur, servet. Nam qui vendentis errorem non redarguit, ut aurum parvo emat, aut qui non profitetur fugitivum servum, vel pestilentem se domum vendere, lucro et commodo suo consulens, non est ille sapiens, ut Carneades videri volebat, sed callidus et astutus. Calliditas autem et astutia in mutis quoque animalibus sunt, vel cum insidiantur aliis et dolo capiunt ut devorent, vel cum insidias aliorum vario genere deludunt. Sapientia vero in hominem solum cadit. Sapientia est enim intelligentia vel ad bonum
Abbreviated transcription (Latin):
t ac bonũ nestit ⁊ ideo semꝑ pectat ducit᷑ eñi quasi captiꝰ auicus
nec resistere nullo uiͦ pt̃ qr caret uurrute ꝙͣ uescit : Iustus aũt abõi
rectũ aũt disd̾n̾e a prauo quis pc ũ sapieus ita fit ue nũꝙͣ possit ius¬
tus esse / qui sailcus est ineq sapiens qui fuĩt iniuistus Quod si est ueii¬
eũ r ip̃e cõficeor ꝑ honui errorẽ ignorantĩ cuiꝰq rei ppͥetatẽ Itaq
a gͣ᷑ est infaccis dictis q ꝑignorãdiã recti ac boui errac̃o Ergo soil¬
tus nõ ẽ qui ne sibi quidem̃ ꝑcit dum m ͦ ñ noceat alceri qd̾ ẽ malũ
quod quidem nobis ⁊ racio ⁊ uericas ip̃a p̃stribit Inomibus em̃i bi¬
demꝰ aminałib quia sapĩa carent cõciliactẽ sui esse naturã Nocet
gͥ alus ut sibi ꝑsuit nescunt ei qr malũ est nocere homo uꝰ quia
scĩam boni ac mali ħẽc absanet se anocendo eciã cũ in cõmodo suo
quod acał irrõuale face̾ nõ p̃t Et ideo int̾ sũas hoĩs uirtutes i¬

Expanded text:
 ideo semper peccat. ducitur enim quasi captiuus a uitiis nec resistere ullo modo potest, quia caret uirtute, quam nescit. iustus autem ab omni rectum aurem discernere a prauo quis potest nisi sapiens? ita fit ut numquam possit iustus esse qui stultus est, neque sapiens qui fuerit iniustus. quod si est ueritamen et ipse confiteor per hominum errorem ignorantium cuiusque rei proprietatem. itaque a igitur est in factis dictisque per ignorantiam recti ac boni erratio. ergo stultus non est qui ne sibi quidem parcit, dum ne noceat alteri, quod est malum. quod quidem nobis et ratio et ueritas ipsa praescribit. in omnibus enim uidemus animalibus, quia sapientia carent, conciliatricem sui esse naturam. nocent igitur aliis, ut sibi prosint: nesciunt enim quia malum est nocere. homo uero quia scientiam boni ac mali habet, abstinet se a nocendo etiam cum incommodo suo, quod animal inrationale facere non potest, et ideo inter summas hominis uirtutes i
Abbreviated transcription (Latin):
qmi dñu suũ fuga deserit isq uerberib ⁊ uinculis ⁊ ergastulo ⁊
impius existimat᷑ qui pr̃em suũ deliuquis ne illi obrequat᷑/ obean¬
q c̃am dignus putat᷑ qui sit ex heres ⁊ cuiꝰ nõiũ inꝑꝑetuũ de fauũ¬
lia deleatur quãto magis qui deũ deserit in quẽ duo uocabula
dm̃i ⁊ p̃ris eq̃ uen̾anda cõuenĩt. Nam ille qui ẜruũ p̃cio cõꝑat qd̾
in eũ beneficii cõfert p̃t alim̃ta que illi utilicatis sue gr̃a submmi¬
niscrat Et qui filiũ gen̾as ñ habet in pcãte ut cõcipiat ut nas¬
catur ut uiuat : unde apꝑet ñ eẽ illum pr̃em s enĩmo generandi
m̃strũ suib gͦ supplicũs dignus ẽ deẜicor eius qui ⁊ dñs uerꝰ
⁊ pat̾ est ũ que deus ip̃e cõstuuit qui sp̃itib in instis ec̾nũ ꝑauit¬

Expanded text:
qui dominum suum fuga deserit, isque verberibus, et vinculis, et ergastulo, et qui dominum suum fuga deserit, isque verberibus, et vinculis, et ergastulo, et erditus atque impius existimatur qui patrem suum derelinquit, ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur, qui sit exhaeres, et cujus nomen in perpetuum de familia deleatur: quanto magis qui Deum deserit, in quem duo vocabula domini et patris aeque veneranda conveniunt? Nam ille, qui servum pretio comparat, quid in eum beneficii confert, praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat? Et qui filium generat, non habet in potestate ut concipiatur, ut nascatur, ut vivat. Unde apparet non esse illum patrem, sed tantummodo generandi ministrum. Quibus ergo suppliciis dignus est desertor ejus, qui et dominus verus, et pater est, nisi quae Deus ipse cons
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus cuiꝰ nacuralis bouitas ⁊ honertas doce nos pocest aĩam ñ eẽ
mortalem diinũq illi adeo p̃miũ cõscitucũ S idc̃to sirtucẽ ip̃am
deus sub ꝑsona iusticie uoluit esse celacam ut iist̃iũ uericatis ac
religionis sue ẽẽt archanũ ut has religiones sapĩam q c̾reuam
excollentẽ se alcius sibiq mulcũ placentẽ Sauitatis errorisq dãp¬
naret / ut ꝓposica demq difficulcate anguscissimos tramites ad ĩmor
calitatis pͥmũ sublimie ꝑducẽt. docũ ut opiuor cur ppłs nrͣ apio
sculcos scultus haberet᷑ / nam crutiari acq int̾fici malle quã chura
tribus digicis cõp̃hensa in focũ iacta̾e̾ tam in eptũ bidet᷑ ꝙͣ in ꝑiculo
uite alc̾ius aĩam magas curãe quã sũa Nesciunt eiũ qnͣtũ sit ne¬
Auxit iupirauit lute donauit. Quod si scruoꝵ nequissimꝰ habetur

Expanded text:
uirtus: cuius naturalis bonitas et houirtus: cuius naturalis bonitas et homortalem, divinumque illi a Deo praemium constitutum. Sed idcirco virtutem ipsam Deus sub persona stultitiae voluit esse celatam, ut mysterium veritatis ac religionis suae esset arcanum; ut has religiones, sapientiamque terrenam extollentem se altius, sibique multum placentem, vanitatis errorisque damnaret; ut publime perduceret. Docui, ut opinor, cur populus noster apud stultos stultus habeatur. Nam cruciari atque interfici malle, quam thura tribus digitis comprehensa in focum jactare, tam ineptum videtur, quam in periculo vitae, alterius animam magis curare quam suam. Nesciunt enim quantum sit nefinxit, inspiravit, luce donavit. Quod si servorum nequissimus habetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽq sniam deucde quĩd admugis s qui aut ingrati uniu̾si aut Inudi
nulti aut inmici potences suis uircucẽ p̃miis społiant/ Oquã fra¬
gilem ꝙͣ manẽ uircutẽ induxisti si spoliari p̃mio suo potest Que sĩ
bona sua diuina indicat / ut aiebas qui possunt existe̾ tam iugrata
com inuacdi ram ꝑocentes qui uircutẽ spolia̾e ualeant ħũs bõnis q̃
suerius in eã colłdta diuintus/Ne illa se inquit multis solacũs ob¬
lectat maxĩeq suo decore se ip̃a sustentat/ Quibus solatis quo de¬
core cũ in crue repe ueniat ⁊ inpenã decor ille uertatur Quid eñi
siut furius dicebat rapiat᷑ uexecur exc̃metur egeat auferant᷑ ei
manus effodiant᷑ oculi dampnet᷑ nuciat᷑ urac᷑ miseris eciã modis ne¬
cetur. perdet ne suũ p̃miũ uirtus au pocius ꝑibit ip̃a mimuĩe s et
mercedem sũa deo iudice accipiet ⁊ niuet ac sent ꝓbigebit/ Que si
tollas nchil pt̃ in uita hoim tam inucile tam sculcũ uideri ẽẽ quã

Expanded text:
t inuidi multi aut inimici potentes suis uirtutem praemiis spoliant, — o quam fragilem, quam inanem uirtutem induxisti, si spoliari praemio suo potest! quae si bona sua diuina iudicat, ut aiebas, qui possunt existere tam ingrati, tam inuidi, tam potentes, qui uirtutem spoliare ualeant iis bonis quae fuerint in eam conlata diuinitus? — ne illa se inquit multis solaciis oblectat maximeque suo decore se ipsa sustentat. quibus solaciis? quo decore? cum in crimen saepe ueniat et in poenam decor ille uertatur. quid enim, si, ut Furius dicebat, rapiatur uexetur exterminetur egeat, auferantur ei manus, effodiantur oculi, damnetur uinciatur uratur, miseris etiam modis necetur. perdetne suum praemium uirtus aut potius peribit ipsa? minime, sed et mercedem suam deo iudice accipiet et uiuet ac semper uigebit. quae si tollas, nihil potest in uita hominum tam inutile. tam stultum uideri esse quam
Abbreviated transcription (Latin):
fermendo Rddeus metna supplicia dampnauit deide ꝙ nec abalũs dẽĩ
e li pacimit᷑ sed a. ũtere hoĩes / admorcifera sacra concendũtiucũtur¬
q sia dilugencia /ne qua sit aĩa incolumis int̾ra que saluo seatu suo
spectet ince̾lium. Euid aluid dicam/ quã up̾os qui p̃donũ suoꝵ ꝯiust¬
gacomibus parent quos deos ee opĩant᷑ quoꝵ neq codistonẽ neq
orcgme ne noĩa neq racõnẽ saunt ẜ inherente ꝑsuasione nulza¬
ii libent errant ⁊ saul̃cicie sue fanent aquib si ꝑsuasionis eius ra¬
conem requiras nullam possunt redde̾ S ad maĩoꝵ iudicis cõsugi¬
unt ꝙ illi sapiences fueruit illi ꝓbaueruit illi scieruit Qudd esrẽt
optimũ seq ip̃os sensibus spoliant racone abdicane diu a lieiuis
eproubus or ediuit: Sic imꝑlicati reꝵ ominũ ignoranta en seue
deos suos norunt gcq uanã poli eirare soli desiꝑe uebepd ałios
suit finguut qͣ se ilłis cõsulere / illos ad uona meutẽ sesse reuotãe

Expanded text:
in aeterna supplicia damnavit: deinde, quod nec ab aliis Deum coli patiuntur, sed avertere homines ad mortifera sacra contendunt; nitunturque summa diligentia, ne qua sit anima incolumis in terra, quae salvo statu suo spectet in coelum. Quid aliud dicam quam miseros, qui praedonum suorum instigationibus parent, quos deos esse opinantur? quorum neque conditionem, neque originem, neque nomina, neque rationem sciunt: sed inhaerentes persuasioni vulgari, libenter errant, et stultitiae suae favent. A quibus si persuasionis ejus rationem requiras, nullam possint reddere: sed ad majorum judicia confugiant, quod illi sapientes fuerint, illi probaverint, illi scierint, quid esset optimum; seque ipsos sensibus spoliant, ratione abdicant, dum alienis erroribus credunt. Sic impliciti rerum omnium ignorantia, nec se, nec deos suos norunt. Atque utinam soli errare, soli desipere vellent! Alios sint, fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem velle revocare
Abbreviated transcription (Latin):
taus ait̃ Sĩmũli uircus illis uidet᷑ magnꝰ aumꝰ ⁊ nidem eũ qui cõcẽpuit
molcẽ psirioro heñt ꝙ est utiq sum̃e pu̾sitatis/ S hni saĩaꝵ religio¬
mł cultores eadem sculticia id obiciuũt quia uer deũ ũ incelligunt
quos sibilla crithrea ⁊ is oyt et auronto ue uocat surdos salicet ⁊ ex¬
cordes qui uec audiant diuina nec sentiant s t̾ram digitis suib imagii¬
atam metuant et adorent / Que u cͥausa fit ut cos qui sapiences siuit
scustos putent magua raco est nec eñ frusta fallunt᷑ Que nobis dili¬
tent est explicanda /ut errores suos tand̾e si ficĩ pt̃ aguoscant Iusci¬
cia suapte natura spem quandã scuulticie ht quod ego ⁊ diuiuis ⁊ huã¬
ns cestidinis cõsir mãe possum E n sortasse apud irtos agauiꝰ uͥ cos

Expanded text:
ctans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnitctans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnito furioso habent: quod est utique summae peruersitatis. sed hi uanarum religionum cultores eadem stultitia id obiciunt qua uerum deum non intellegunt: quos Sibylla Erythraea xuxpoy? et avoTQVOj; uocat, surdos scilicet et excordes, qui nec audiant diuina nec sentiant, sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero causa sit ut eos qui sapientes sunt stultos putent, magna ratio est — nec enim frustra falluntur —: quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit adgnoscant. iustitia suapte natura speciem quandam stultitiae habet, quod ego et diuinis et humanis testimoniis confirmare possum. sed nihil fortasse a
Abbreviated transcription (Latin):
bo subactus aliquid faciat in insbi Nisi foite delirare ilłis uidet᷑ flac¬
eos io sirias cũ dict instũ ⁊ ienace ꝓꝑositi uirũ nõ ciuli ardor pͣuq
Iubentiun /nõ nultus inidantis tyrani mente quat̾it solida Quo nͭ
beris dici pt si hoc ad eos r̃fcrat᷑ qui nullos cruciatus nulla mortẽ
scnsant᷑ ne afide inscicia q declinent qui nõ cyr̃auitas iussiones
ñ p̃sidum gladios cremũt quo minꝰ deta ⁊ polida lib̾tate cõstãti
mente defendant que inhas rolatuenda sapia est Quẜ eĩ tau
infoltus tam elatus est qui me necet oculos in celum collere quiĩ¬
ponat in noatatẽ uł colendi quod nolii uł quod uelim ñ co lend
Quls nos iam ufteriꝰ reliuquet᷑ si ecia hoc quod uoluntate fieri oportet li¬
uido excorquet aliena Nemo iscud efficiet si quid nobis ad cõcẽpnendam
morte dołonẽq u̾irtutis ẽ siuam cõscantia si tenema cur sdulti iudicam᷑

Expanded text:
bo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flacbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur
Abbreviated transcription (Latin):
niam morientiũ uanã ee nec ipam pacienciã siue deo eruciatus cã¬
tos posse suꝑare /lac̾ues ⁊ robuso corꝑis biri eiusmodi laceracões ꝑ¬
ferre no quemnt exclamant ⁊ gemicũs ediuit/ binonit᷑ em Solore
qr de est illis inspirata paciencia/ Nrẽ aut ut de uiris cacea pue̾l
⁊ muliertule / cortores suos taciti itũt ⁊ expͥm̾e illis geͣmitũ nec ig¬
nis pocest  E aut romaui et incĩtio głiencur/ aut regulo quoꝵ als
necandum se hostib tradidit quod captinũ purduit bnne̾ / alt̃ ab hos¬
tibus dep̃hensus cũ uideret morte se bitãe nõ posse manũ foco imietit
ut ꝓ f urore suo satisfacẽt hosti / quẽ boluit ꝯcad ͤ eaq pena uenĩa
ognieus uiri sapientib granitati /acq cõscantie quã iuillis cerrori¬
d se sencẽcia ⁊ ꝓposico posse depelli s tanti esse cruciari ⁊ morine
odem ꝓdat ne ab officio discedat᷑/ ne metu mortis autͥ dolore ac̃¬

Expanded text:
tiam morientium vanam esse, nec ipsam patientiam sine Deo cruciatus tantos posse superare. Latrones et robusti corporis viri ejusmodi lacerationes perferre nequeunt: exclamant, et gemitus edunt; vincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia. Nostri autem ut de viris taceam pueri, et mulierculae, tortores suos taciti vincunt; et exprimere illis gemitum nec ignis potest. Eant Romani, et Mutio glorientur, aut Regulo: quorum alter necandum se hostibus tradidit, quod captivum puduit vivere; alter ab hostibus deprehensus, cum videret se mortem vitare non posse, manum foco injecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti, quem voluit occidere, eaque poena veniam, congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sententia et proposito posse depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acer