comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rex. uualameris ostrogothoꝵ regis. ⁊ ardarici gepidarũ
regis. ⁊ multarũ aquilonariũ gentiũ sibi subiectarum
auxilio fultus. a pannouiis eg̾ssus occidentale imꝑiũ inua¬
dit. cũ quingentis armatoꝵs milib. Et pͥmo ꝑ totas galliaᷤᷤ
tita ꝑ eos d̃i efferbuit indignatio. ut nulła om̃ino
ciuitat̾e. castell̃ uł oppidũ. aliqua a furore eoꝵ potu¬
erit tutari munitio. Postremo aurelianis urb̾e eis
obsidentib. ad subsidiũ galliarũ aduolauit patͥcius
romauoꝵ etius: fultus ⁊ ipse thod̾ici uuisigothoꝵ re¬
gis.⁊ Meroueci francoꝵ regis. aliarũq gentiũ copiis
militarib. Consertoq p̃lio in c̾apis catalnunicis: pug¬
natũ ẽ usq ad direptionẽ noctis. etius quid̾e suꝑior
recessit: attiła t̾n non usq ad int̾netione̾ deleuit. Ce¬
a sunt ibi centũ octoginta milia pugnatoꝵ. int̾
etiã cecidit theod̾icus rex uuisigothoꝵ. attila resumta
spe ex etii discessu. repatriauit mature rediturus. supple¬

Expanded text:
rex, Walameris Ostrogothorum regis et Ardarici Gepidarum regis et multarum aquilonarium gentium sibi subjectarum auxilio fultus, a Pannoniis egressus, occidentale imperium invadit cum quingentis armatorum milibus. Et primo per totas Gallias, tanta per eos Dei efferbuit indignatio, ut nullam omnino civitatem, castellum vel oppidum aliqua a furore eorum potuerit tutari munitio. Postremo Aurelianis urbem eis obsidentibus, ad subsidium Galliarum advolavit patricius Romanorum Etius, fultus et ipse Theoderici Wisigothorum regis et Meroveci Francorum regis aliarumque gentium copiis militaribus. Conserto prelio in campis Catalaunicis, pugnatum est usque ad diremptionem noctis. Etius superior quidem recessit, Attilam tamen non usque ad internecionem delevit. Caesa sunt ibi centum octoginta milia pugnatorum; inter quos etiam cecidit Theoderitus rex Wisigothorum. Attila, resumpta spe ex Etii discessu, repatriavit, mature rediturus supple
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ in scandalũ. Sarracens ab obsidione constantinopolis
confusi desistunt: ipsis cũ nauib suis partun mario ig¬
ne crnfũptis. partim dimersis. partim ignee grandinis
tẽpestate cõsũptis.4. ex tanta copia natuiũ uix quinq re¬
sidius: potentia dei cunctis innotuit popłis. Infra ciui¬
fridꝰ. Eudonem ducem aquitatriȩ auxilio sibi ab¬
iciscunt. qui in congressu a karolo uicti. uix fuga euadt̃.
Endo rediens chilꝑicũ secũ abducit.

Expanded text:
 20. Saraceni ab obsidione Constantinopolis confusi desistunt, ipsis cum navibus suis partim marino igne consumptis, partim demersis, partim igneae grandinis tempestate consumptis; et ex tanta copia navium vix quinque residuis, potentia Dei cunctis innotuit populis. Intra civifredus, Eudonem ducem Aquitaniae auxilio sibi asciscunt; qui in congressu a Carolo victi, vix fuga evaserunt. Eudo rediens Chilpericum secum abducit.
Abbreviated transcription (Latin):
sis archiep̃i. Karolus rex francoꝵ cum auxilio lothariensiũ iuxta urbẽ suessio¬
nis pugnans contra robertũ frẽm odonis regis. qui coutͣ se regnũ francor
debat. eum cũ multis ꝑemit. ⁊ se ⁊ franciã henrico regi submittit: eiq inpig¬
nus ꝑpetui federis : amoris mittit manũ p̾ciosi mrĩs dionisii parisiensis. au¬
ro gẽmisq inclusam. Reges. henricꝰ ⁊ karolus apd̾ hunnã ꝯfederant᷑: &
karolus reddit henrico regi regnũ lotharingie: ep̃is ⁊ comitib utrĩq iuran
occiderat uictore reu̾tenti: occurrit illi herbertꝰ infideliũ neqͥssimꝰ ⁊ sub
ficte pacis simulatione. in castro qd̾ ꝑrona dr̃. ut hospitandi gr̃a diuerte
ret compulit. ⁊ sic eũ dolo captũ retinuit. Habebat enĩ ipse robertꝰ. so¬
rorem ipsius herberti in conugio. de qua ortꝰ ẽ hugo magnꝰ. Illic positꝰ
cerũ francoꝵ. in regnũ sublimauit. Idẽ autẽ karolus simplex rex francoꝵ ob

Expanded text:
arcerent. Carolus rex Francorum cum auxilio Lothariensium juxta urbem Suessionem pugnans contra Robertum fratrem Odonis regis, qui contra se regnum Francorum invadebat, cum multis peremit, et se et Franciam Henrico regi submittit, eique in pignus perpetui foederis et amoris mittit manum pretiosi martyris Dionysii Parisiensis auro gemmisque inclusam. 923. Reges Henricus et Carolus apud Bunnam confoederantur, et Carolus reddit Henrico regi regnum Lotharingiae, episcopis et comitibus utrinque jurando i victore revertente, occurrit illi Heribertus, infidelium nequissimus, et sub fictae pacis simulatiret conpulit. Et sic eum dolo captum retinuit. Habebat enim idem Robertus sororem istius Herberti in conjugio; de qua ortus est Hugo Magnus. Illic itaque positus cerum Francorum sublimavit. Isdem autem Karolus Simplex post lon
Abbreviated transcription (Latin):
manis studiosus. Karolus rex opem arnulfi regis consobrini sui. con
tra odonẽ implorat. ad cuiꝰ auxiliũ arnulfꝰ rex exercitũ misit. s parum
cõmodi contulit. Karolus rex hundeũ regẽ northinannoꝵ apd̾ donini¬
uni baptizari fecit: eumq de sacro fonte suscepit. Rodulfꝰ comes pa
gi cameracensis. fr̾ baldiuni comitis flandrensiᷤ. in ira cõmotꝰ ꝓpter castella
ab odone rege sibi ablata. scĩ quintini ⁊ perrona. dũ dep̾dari non cessat
abbatiã sci Quintim. ab heriberto comite in bello occidit᷑. Balduinꝰ
nes flandrensis inuasit ciuitatẽ atrebatensem. ⁊ castrũ scĩ uedasti. s
celeritate amisit. Postea odo rex uenit ad qͦddã castrũ suꝑ fluuium
ysam qd̾ fera dr ibiq grauit̾ infirmari cepit. Obtestatꝰq est om̃s pri

Expanded text:
manis studiosus, amanis studiosus, atra Odonem implorat; ad cujus auxilium Arnulfus rex exercitum misit, sed parum commodi contulit. Karolus rex Hundeum regem Northmannorum baptizari fecit, eumque de sacro fonte suscepit. 897. gi Cameracensis, frater Balduini, comitis Fandrensis, in natura commotus propter castella ab Odone rege sibi ablata, sancti Quintini et Perona dum depredari non cessat, abbaciam sancti Quintini, ab Heriberto comite in bello occiditur. Balduinus, comes Flandrensis, invasit civitatem Atrebatum et castrum sancti Vedasti sed sub celebritate amisit. Postea Odo rex venit ad quoddam castrum fluvium Ysam, quod Fera dicitur, ibique graviter infirmari cepit. Obtestatusque est
Abbreviated transcription (Latin):
us regis. fines britionũ incessunt. ⁊ primo uictores postea a britonib uincim¬
tur. in duob p̾lis .xiiͦ. milib suoꝵ ꝑemptis. O done rege ꝑ ꝯsiliũ francoꝵ
in aquitama demorante. franci karolũ puerũ duodennẽ ludouici balbi fi¬
liũ. in regnũ paternũ reuosant. ⁊ Remis a fulcone archiepo in regẽ benedi
ei faciunt. ⁊ orit᷑ longa concertatio inter eũ ⁊ odonẽ. Ernulfus rex a baio
fluuiũ qui tyria dr̃. pedestri p̾lio adorsus. tãtã stragẽ ex eis fecit. ut ex in¬
numerabili multitudine uix suꝑesset qui ad classem adũsũ nunciũ fer¬
ret. Northinannoꝵ residui. tnsuadata mosa. riguariã ⁊ arduennã uastã¬
do ꝑuagantes tͣns mare recedt᷑. Hoc tempore claruit in burgundia berno
ex comite abbas gigniacensis cenobii a se fundati. qui etiã ex dono aue co¬
mitisse. construxit cluniacũ cenobiũ in celła gigniacensẽ. Claruit hoc
tempore remigiꝰ authisiodorensis. in exponendis diuinis scripturis : hu

Expanded text:
Brittonum incessunt, et primo victores, postea a Britonibus vincuntur, in duobus preliis duodecim milibus suorum peremptis. Odone rege per consilium Francorum in Aquitania demorante, Franci Karolum puerum duodennem Ludowici Balbi filium in regnum paternum revocangi faciunt; et oritur longa concertatio inter eum et Odonem. Sunderofluvium, qui Thilia dicitur, pedestri prelio adortus, tantam ex eis stragem fecit, ut ex innumerabili multitudine vix superesset, qui ad classem adversum nuntium ferret. Northmannorum residui transvadata Mosa Ribuariam et Arduennam vastando pervagantes, trans mare recedunt. Hoc tempore claruit in Burgundia Berno, ex comite abbas Gigniacensis coenobii a se fundati, qui etiam ex dono Avae comitissae construxit Cluniacum coenobium in cellam Gigniacensem. Claruit hoc tempore Remigius Autisio
Abbreviated transcription (Latin):
Stephanus. Hic pͥmũ a formoso papa ep̃c anagnine eccłie ordinatus.
ipsum formosũ ꝑsequit᷑. ⁊ om̃s ordinationes eiꝰ irritas eẽ debere decernit
⁊ alia horribilia dictu in eum fecit. Corpꝰ enĩ eiꝰ a sepulchro in ocilio pro¬
tłactũ ⁊ papali ueste exutũ laicali induit. ⁊ abscisis duob digitis dexte¬
silica beati Petri loculo deportatũ. quedã sc̃oꝵ ymagines ad orasse. ⁊ ue¬
mano. I heodorus. Hic contͣ stephanũ sentiens. p̾apa reconciliauit ordi¬
itos a formoso quos stephanꝰ ꝑ uim intꝰ rome ⁊ ñ foris exordinauerat
nec tam̃ p̾sumserat eos iterũ consecrare. His reconciliatis theodorus papa
libellos abrenunciationis reddidit. ⁊ igni cremari p̾cepit. Theodoro¬
papa mortuo: successit Iohannes. Hic etiã ad confirmandã formosi ordi¬
nationẽ. quã stephanꝰ deposuerat. synodũ lxx .iiiͦi. ep̃oꝵ p̾sentib francoꝵ
archiepĩs ⁊ rege. apd̃ rauennã statuit. ⁊ coram eis cõbusta ẽ synod̾ quã ste¬

Expanded text:
s quatuor. Hic primum a Formoso papa episcopus Anagninae aecclesiae ordinatus, ipsum Formosum persequitur, et omnes ordinationes ejus irritas esse debere decernit, et alia horribilia dictu in eum fecit. Legitur enim, quia ipse, non tractum et papali veste exutum laicali induit, et abscisis duobus digitis dexteipis apostolorum loculo deportatum quaedam sanctorum imagines adorasse, et veae presidet. Hic contra Stephanum papam sentiens, reconciliavit ordinatos a Formoso, quos Stephanus per vim intus Romae et non foris exordinaverat, nec tamen presumpserat eos iterum consecrare. His reconciliatis Theodorus papa libellos abrenuntiationis reddidit, et igni cremari precepit. Jopapa centesimus decimus nonus. Hic etiam ad confirmandam Formosi ordinationem, quam Stephanus deposuerat, synodum 74 episcoporum praesentibus Francorum archiepiscopis et rege apud Ravennam statuit, et coram eis cumbusta est synodus, quam Ste
Abbreviated transcription (Latin):
mio sequente. Romani timentes se de muro ꝓiciunt: ⁊ hostib ꝑ factos acer¬
uos murũ ascendendi locũ faciunt. Sic roma capta. illos qui papam iiuria¬
uerant decollari fecit : ⁊ a papa in imꝑatorẽ benedicit᷑. Et qr de formoso pp̃¬

Expanded text:
mio sequente, Romani timentes se de muro proiciunt, et hostibus per factos acermio sequente, Romani timentes se de muro proiciunt, et hostibus per factos acervos murum ascendendi locum faciunt. Sic Roma capta, illos qui papam injuriaverant, decollari fecit, et a papa in imperatorem benedicitur. Fulco Remorum
Abbreviated transcription (Latin):
it illd̾ altinaro comite. Rarolus rex estiuo tẽpore suꝑ ysam adu¬
nato exercitu resedit. tractaturꝰ quid agerent de suis inimicis. Balduinꝰ uͦ ꝑrexit
ad ipsum placitũ. uolens sibi regẽ reblandiri. ut atrebatũ ꝙͣ ei tulerat reddet.
Cumq hoc contͣdicet̾ fulco archiep̃c Remensis. atq heribertꝰ. Winechinarꝰ
imꝓuise suꝑueniens. fulconi archiep̃o cũ suis complicib qd̾ dictu nefas
est. multis ꝑfossũ uulnerib interfecerunt xui. kł iulii. corpꝰq eiꝰ i
delatũ. atq in eccłia beati remigii positũ. Post hec ordinato ep̃o hereueo
remis synodoq facto. om̃s interfectores ep̃i dampnauert̃. ⁊ a liminib
tꝰ. langobardiã potent̾ ingressus. ꝑgamũ urbẽ armis cepit: cuiꝰ comitẽ am¬
brosiũ ante portã urbis laqueo suspendens. ceteris urbib t̾rore incusso.
nianã obsedit. Lepusculo forte uersus urbẽ fugiente. ⁊ exeregtu cũ clamore ni¬

Expanded text:
dunt. 899. Karolus rex estivo tempore super Ysam, adunato exercitu, resedit tractaturus quid ageret de suis inimicis. Balduinus vero perrexit ad 26 ipsum placitum, valens sibi regem reblandiri ut Atrebatum quam ei tulerat redderet. Cumque hoc contradiceret Fulco, archiepiscopus Remensis atque Heribertus, Winethmarus improvise superveniens, Fulconi archiepiscopo cum suis complicibus, quod dictu nefas est, multis perfossus vulneribus interfecerunt XVI, kl. Julii, corpusque ejus Remis delatum atque in ecclesia beati Remigii positum est. Post hoc ordinante episcopo Hereneo Remis, synodoque facta, omnes interfectores episcopi dampnaverunt et a liminibus tor Longobardiam potenter ingressus, Pergamum urbem armis cepit: cujus comitem Ambrosium ante portam urbis laqueo suspendens, caeteris urbibus terrore incusso, nianam obsedit. Lepusculo forte versus urbem fugiente, et exercitu cum clamore ni
Abbreviated transcription (Latin):
li regis. nolentib lotharingis henrico regi subesse: quidam lotharingus
nomine xp̃ianꝰ. simulata infirmitate. gislebertum ducẽ ad se dolo euo¬
catum cepit. regiq misit. ut ꝑ eum lotharingiam sibi subiceret. At rex
pecta industria ⁊potentia gilleberti. filiam suam gerbergã ei despo¬
det. ⁊ eũ iterũ lotharingie p̾ficit. Ludouicꝰ filiꝰ karoli regis insidiantes
sibi fugiens. ꝑ mare tͣnsit in angliam: mater enĩ eiꝰ fuerat filia regis an

Expanded text:
li regis nolentibus Lotharingis Henrico regi subesse, quidam Lotharingus nomine Cristianus simulata infirmitate Gislebertum ducem ad se dolo evocatum cepit regique misit, ut per eum Lotharingiam sibi subiceret. At rex inspecta industria et potentia Gisleberti, filiam suam Gerbergam ei despondet, et eum iterum Lotharingiae preficit. Ludowicus, filius Karsibi fugiens; per mare transit in Angliam, mater enim ejus fuerat filia regis An
Abbreviated transcription (Latin):
uia iherosolimitana incepta est. apud clarum monte ii ar̃ea t
figunt gͥ cruces in palliis suis. duces. comites. potentes. nobiles⁊ ig
nobiles. diuites ⁊ pauꝑes. liberi ⁊ serui. ep̃i. clerici. monachi. seues.
Niuiuenes. etian pueri ⁊ puelle. om̃s uno aĩo. nullũ ullo angarian¬
te undiq concurrunt. ab hispama. a ꝓuincia. ab aquitania. abrit¬
tanma. a scotia. ab anglia. a norchmnannia. a francia. a lotharingia.
a burgundia. a sermania. a langobardia. ab apulia. ⁊ ab aliis reg.¬
nis. Eminebat in hoc dei hostico dux lotharingie Godefridus. ⁊
comes montensis. Robertꝰ comes flandrensis consobrinꝰ eiꝰ. Stephanus
comes blesensis. hugo fr̃ regis francoꝵ. Robertꝰ comes northmannue.
Reimundus comes de scĩ egidii. Boiamundus dux apulie. & tancredꝰ.¬

Expanded text:
ia Jerosolimitana incepta est, apud Clarummontem in Avernia figunt igitur cruces in palliis suis duces, comites, potentes, nobiles, et ignobiles, divites et pauperes, liberi et servi, episcopi, clerici, monachi, senes et juvenes, eciam pueri et puelle, omnes uno animo, nullum ullo angariante undique concurrunt, ab Hyspania, a Provincia, ab Aquitania, Britannia, a Scotia, ab Anglia, a Nortmannia, a Francia, a Lotharingia a Burgundia, a Germania, a Langobardia, ab Apulia et ab aliis regnis. 41 Eminebant in hoc Dei hostico dux Lotharingie Godefridus et comes Montensis, Robertus, comes Flandrensis, consobrinus ejus Stephanus, comes Blesensis. Hugo, frater regis Francorum, Robertus, comes Nortmannie, Raymundus comes sancti Egidii, Boamundus, dux Apulie et Tancred
Abbreviated transcription (Latin):
xercitꝰ dei aggressus
terminos paganoꝵ uirilit̾ agit. primũq eis fuit bellum ad pon¬
tẽ pharphar fluminis. uiiii. kl. marcii. ubi multi turcoꝵ occisi st̾.
Scđ̃m eis fuit bellum apud nicheã .iii. honas marcii. in quo etã
pagam uicti sunt. C apta gͦ hichea. capta etiam laodicia. cum
essent plusquã trecenta milia armatoꝵ in exercitu xp̃ianoꝵ. tan.¬
ta eis omniũ rerum suppecebat copia. ut aries uno nũmo. bos uix

Expanded text:
xercitus Dei aggressus terminos paganorum viriliter agit. Primumque eis fecit bellum ad pontem Pharphar fluminis, IX kl. marcii, ubi multi Turcorum occisi sunt. Secundum eis fuit bellum apud Nicheam, iij nonas marcii, in quo eciam pagani victi sunt. Capta ergo Nichea, capta eciam Laodicia, cum essent plusquam trecenta millia armatorum in exercitu christianorum, tanta eis omnium rerum suppetebat copia, ut aries uno nummo, bos vix
Abbreviated transcription (Latin):
henricus hoc audito. inuitauit Robertũ regem francoꝵ. ⁊ Richardum
comitẽ northmannoꝵ ad sui auxiliũ: obsedit castrũ. Equia imꝑator de
illa obsidione inefficax rediit contra balduinũ ꝓfectꝰ. castrũ gandauũ in¬
dit. ⁊ depopulata terra aliquos flandrensiũ primores capit. unde i¬
duinus ꝑterritus. in aquensi palatio imꝑatori satis fecit. ualentianias red¬
didit. datisq obsidib cum sacramento fidelitatis manꝰ ei dedit. Postea
imꝑator seditione coactus suoꝵ. ualentianas balduino beneficiauit.
ut sibi contͣ motꝰ suoꝵ hominũ auxilio eẽt. postea ei ⁊ Walacias addidit.

Expanded text:
Henricus, hoc auditu, invitavit Robertum, regem Francie et Richardum, Henricus, hoc auditu, invitavit Robertum, regem Francie et Richardum, comitem Northmannorum, ad sui auxilium et obsidet castrum. Et quia imperator de illa obsidione inefficax rediit, contra Balduinum profectus, castrum Gandavum invadit depopulata terra, aliquos Flandrensium primores capit. Inde Balduinus perterritus in Aquensi palacio imperatori satisfecit. Valencianas reddidit, datisque obsidibus cum sacramento fidelitatis, manus 31 ei dedit. Postea imperator sedicione coactus suorum, Valencianas Balduino beneficiavit, ut sibi contra motus suorum hominum auxilio esset. Postea ei Walacras addidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigia uisa sunt. Terremotus factus ẽ ꝑmaximꝰ: cometes apparuit. No
no decimo kł ianuarii circa horam nonã fisso celo qͣi facula ardens cum
longo tractu. instar fulguris illabit᷑ t̾ris tanto splendore. ut ñ mͦ qui
in agris erant. s etiã in tectis irrupto lumine ferirent᷑: qua celi fissura
ensim euanescente. interĩ uisa est figura qͣi serpentis. capite quidẽ
to auerse impositꝰ circũducitur. ⁊ paulatim menbris truncatꝰ. ad ubti¬
mũ aute urbẽ suspendit᷑. Romani contra imꝑatorẽ octonẽ insurgunt¬
palatio obsident. Unde ꝑ industriã henrici ducis baioarie ⁊ hugonis
papa. E q uxor crescentis imꝑatorẽ spe regnandi ad amorẽ suũ pellexa̾e.
is pro eiꝰ discessu. uenenũ ei misit quo ille consumptꝰ int̾ remeandun
Roberti francoꝵ regis. Balduinus comes flandrensis. castrum imꝑatoris qd̾ uo¬
catur ualentianas. situm in marchia francie ⁊ lotharingie inuasit. Imꝑator

Expanded text:
prodigia visa sunt. Terraemotus factus est permaximus; cometes apparuit; 19 Kalendas Januarii circa horam 9 fisso caelo quasi facula ardens cum longo tractu instar fulguris illabitur terris, tanto splendore, ut non modo qui in agris erant, sed etiam in tectis, irrupto lumine ferirentur. Qua caeli fissura sensim evanescente, interim visa est figura quasi sernto averse impositus circumducitur. Et paulatim membris truncatu ad ultimum ante urbem suspenditur. 1002. Otto impalatio obsident; unde per industriam Henrici ducis Bajoariae, et Hugonis estro papa; et quia uxor Crescentis imperatorem spe regnandi ad amorem sui pellexerat, dolens pro ejus discessu, venenum ei immisit: quo ille consumptus inter remeandum Roberti Francorum regis, Balduinus, comes Flandrie, castrum imperatoris quod vocatur Valencianas, situm in marchia Francie et Lotharingie invasit. Imperator
Abbreviated transcription (Latin):
Walericꝰ hugoni in sompnis. ⁊ dixit ei. Quia studiose egisti. que
precepta sunt tibi. ⁊ nos ad loca nr̃a retulisti. tu in regno francoꝵ
⁊ successores tui. usq in septimã generationẽ regnabitis. In hac
relatione patent̾ ostenditur regni translationẽ factã fuisse diũĩ

Expanded text:
Walericus Hugoni in sompnis et dixit ei: Quia studiose egisti que Walericus Hugoni in sompnis et dixit ei: Quia studiose egisti que precepta sunt tibi, et nos ad loca nostra retulisti, tu in regno Francorum et successores tui usque in septimam generacionem regnabitis. In hac revelacione patenter ostenditur regni relacionem factam fuisse Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ei hugo. Dnẽ: qͥs es tu inqͥt uł qͥs sociꝰ tuus. Ego enĩ inqͥt ille uo¬
cor Walericꝰ. sociꝰ autẽ mẽ ẽ pontiuensis Richariꝰ. Age q̃ tibi p̾ci¬
pit ds̃ ꝑ me festinant̾ ⁊ ne dissimules. E ut breui sermone cau-¬
sam concludã. abiit hugo ad arnulfu̾. q̃ sibi fuerant mandata in¬
go comes parisiensis: constanti aio arnulfo comiti dixit. Uide ut in
timore ⁊ potentia hugonis constrictꝰ. duas techas argento ⁊ au¬
O decorauit ⁊ in illis scõꝵ Richarii ⁊ walerici reliqͥas reposui
Die condicto hugo cum armato ⁊ copioso exercitu ad monasteriolũ
qd̃ castrũ regis est francoꝵ uenit. Arnulfꝰ aũ comes audito aduen-¬
tu eiꝰ. cũ magno exercitu. s mermis ⁊ humilis ei obuiꝰ uenit. Corꝑa
scõꝵ Richanii ⁊ Walerici. hugoni decent̾ coaptata reddidit. ille uͦ
unũ qd̾q in suo loco resignauit. Nocte uͦ subsequenti apparuit sc̃s

Expanded text:
mine quis es tu? inquit, vel quis socius tuus? Ego enim, inquit, ille vomine quis es tu? inquit, vel quis socius tuus? Ego enim, inquit, ille vocor Walericus, socius autem meus est Pontivensis Richarius. Age que tibi precepit Deus per me festinanter et ne dissimules. Et ut brevi sermone tamen concludam, abiit Hugo ad Arnulphum, que sibi mandata fuerant ingo, comes Parisiensis, constanti animo Arnulpho comiti dixit: Vide ut in timore et patientia Hugonis constrictus, duas techas argento et auro decoravit et in illis sanctorum reliquias reposuit. Die condicto Hugo cum armato et copioso exercitu ad monasteriolum, quod castrum regis est Francorum, venit. Arnulphus autem comes audito adventu ejus cum magno exercitu sed inermis et humilis ei obvius venit. Corpora sanctorum Richarii et Walerici Hugoni decenter coaptata reddidit. Ille vero unumquodque in suo loco resignavit. Nocte vero subsequenti apparuit sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ngestis scõꝵ Richarii ⁊ walerici legimꝰ qd̾ corꝑa eoꝵ tͣnslata sint
a suis ecclesiis in flandriã ⁊ reposita in eccłia sci bertini. Causã tͣns latio¬
nis obscure scͥptã inueni. s constat qd̾ timore northinannoꝵ ⁊dano¬
rum ut pote in tutiori loco ibi reposita sint. Castrũ enĩ scĩ audoma.
.in quo consistit eccłia scĩ Bertini illo in tẽpore erat nobile. ⁊ com
hostes satis munitũ. Cũ autẽ tempore karoli regis. cognomento simpli
tnͣs lata fuerant in locis munitissimis. reportata sunt a suis. in suis
ecclesiis. Cũ autẽ monachi scĩ Richarii ⁊ scĩ Walerici corpora suoꝵ sañ
repeterent: monachi scĩ Bertini illa ꝑ uiolentiã arnulfi uetuli co-¬
mitis detinebant. Tunc sc̃s walericꝰ apparuit hugoni comiti
parisiensi in sompnis. ⁊ dixit ei. uade ad arnulfu̾ comitẽ flati¬
ẽis ecclesiis. Magis enĩ diligimus loca nr̃a quã aliena. & respono¬

Expanded text:
gestis sanctorum Richarii et Walerici legimus quod corpora eorum translata sunt a suis ecclesiis in Flandriam et reposita in ecclesia sancti Bertini. Causam translacionis obscure scriptam inveni, sed constat quod timore Northmanorum et Danorum, utpote ut tuciori loco ibi sint reposita. Castrum enim sancti Audomari in quo constat ecclesia sancti Bertini, illo tempore erat nobile et contra hostes satis munitum. Cum autem tempore Karoli regis cognomento simplicre eorum translata fuerant in locis munitissimis reportata sunt a suis in suis ecclesiis. Cum autem monachi sancti Richarii et sancti Walerici corpora sanctorum suorum repeterent, monachi sancti Bertini illa per violenciam Arnulphi vetuli comitis detinebant. Tunc sanctus Walericus apparuit Hugoni, comiti Parisiensi, in sompnis et dixit ei: Vade ad Arnulphum, comitem FlanBertini in nostris ecclesiis. Magis enim diligimus loca nostra quam aliena. Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator romanoꝵ ⁊ robertꝰ rex francoꝵ. suꝑ carũ fluuium apd̃ euo¬
sium conueniunt. de statu eccłie regni ⁊ imperii tractaturi. ⁊ con¬
dicto ut suꝑ his confirmandis etiam papam romanũ simul ambo pa-¬
pie oporturne conuenirent. imꝑator regẽ ⁊ suos. multos ⁊ qui tan¬
tum ad demirandã imꝑatoriam maiestatẽ conuenerant. tanta li-¬
beralitate donauit : ut opib regũ ꝑsarũ. aut arabũ posset cõpara¬
ri imꝑatoris munificentia. In pascha eclypsis solis facta ẽ. Hen-
ans conradũ uirũ regii generis. ⁊ egregie libertatis. qͥppe
nunꝗͣ se submiserat alicuiꝰ seruituti: morit᷑. Post mortẽ hen¬

Expanded text:
Francorum super Karum fluvium apud Evosium conveniunt, de statu aecclesiae, regni et imperii tractaturi, et condicto, ut super his confirmandis etiam papam Romanum simul ambo Papiae oportune convenirent, imperator regem et suos, multos etiam qui tantum ad demirandam imperatoriam majestatem convenerant, tanta liberalitate donavit, ut opibus regum Persarum aut Arabum posset comparari imperatoris munificentia. In pascha eclipsis solis facta est. 1024ans Conradum, virum regii generis et egregiae libertatis, quippe qui nunquam se submiserat alicujus servituti, moritur. H
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ monosticũ. Scandit ab R. Gerbertꝰ ad R. post papa uget R
Nburgundia odilo aruerne oriundus. ex clerico briuatensi mo¬
nachum ꝓfessus in cluniacensi cenobio. pꝰ maiolũ p̾ficit᷑ ipsi cenobio.
exit. Qui egregie preter cetera pietate insignis. ñ solum ut
exemplis s etiam miraculis in uita sua claruit. Qui cũ rep̾henderet᷑
qd̃ in peccantes misericordior iusto esse uideret᷑: si damꝑnandꝰ sum
inquit. malo dampnari de miscđia: quã de duricia. Arnulfo iu-¬

Expanded text:
s monosticum: Scandit ab R. Gerbertus ad R. post papa vigens R. 993. R. 10. F. 6. In Burgundia Odilo Arvernae oriundus, ex clerico Brivatensi monachum professus in Cluniacensi coenobio, post Majolum preficitur ipsi coenobio; ilis: qui praeter caetera pietate insignis, non solum vitae exemplis, sed etiam miraculis in vita sua claruit. Qui cum reprehenderetur, quod in peccantes justo misericordior esse videretur: « Si damnandus sum, inquit, malo damnari de misericordia quam de duritia. » Otho i
Abbreviated transcription (Latin):
lotharingis occurrit odoni. ⁊ conserto bello apud barũ. odo ꝑimitur.
⁊ francoꝵ exercitꝰ graui cede attritꝰ. a lotharingia fugere compellit᷑.¬
o tẽpore Benedictꝰ symoniace papatu romano inuaso cũ eẽt rudis litte¬
rũ. alterũ ad uices eccłiastici officii exequendas secũ papã consecrari fecit.
Qd̾ cũ multis ñ placet̾ t̾cius suꝑducitur. qui solus uices duoꝵ impleret.

Expanded text:
Lotharingis occurrit Odoni, et conserto praelio apud Barrum, Odo perimitur, Lotharingis occurrit Odoni, et conserto praelio apud Barrum, Odo perimitur, et Francorum exercitus gravi caede attritus a Lotharingia fugere compellittem: Benedictus, symoniace papatu Romano invaso, cum esset rudis litterarum, alterum ad vices ecclesiastici officii exequendas secum papam consecrari fecit. Quod cum multis non placeret, tercius superducitur, qui vices duorum expleret.
Abbreviated transcription (Latin):
cum. mox illud suũ retorsit ad dñium. Demũ uero puteolum obsedit
atq recepit. Qd̾ cernens constantia. mox ab eo dextras expetiit. ⁊de¬
⁊Richardꝰ minuende domo multitudinis causa. hoc tempore a north¬
annia francoꝵ digressi. apuliam expetunt. ⁊ italis inter se dissei¬
entib. dum alteri contra alterũ auxilium prestant. hac oportunitate
italos callide ⁊ fortiter debellant. ⁊ successus urgendo suos. nomen
suũ dilatant : ⁊ future ꝓsperitatis sibi uiam parant. Burgundioni
gnum burgundie conrado imꝑatori tradidit. qd̾ a tempore arnulfi
ꝑatoris ꝑ annos plusꝗͣ .c.xxx. gentis sue reges tenuerant: sicq bur-¬
gundia iterũ redacta est in prouinciã. Odo campanensis regnũ
Rodulfi regis auunculi sui. a conrado imꝑatore nepote suo repetẽs.
ut sub eo regat burgundiam efflagitat. Odo contra imꝑatorẽ bel-
ns. lotharingiam incursat. castella oppugnat. urbẽ leucoꝵ q̃ ti

Expanded text:
cum, mox illud suum retorsit ad dominium. Demum vero Puteolum obsedit et cepit. Quod cernens Constantia, ab eo dextram expeciit. Richardus, minuendae domo multitudinis causa hoc tempore a Nortmannia Francorum digressi, Apuliam expetunt; et Italis inter se dissentientibus, dum alteri contra alterum auxilium prestant, hac oportunitate Italos callide et fortiter debellant, et successus urgendo suos, nomen suum dilatant, et futurae prosperitatis sibi viam parant. 1033. 9. regnum Burgundiae Conrado imperatori tradidit, quod a tempore Arnulfi imperatoris per annos plus quam 130 gentis suae reges tenuerant; sicque Burgundia iterum redacta est in provinciam. 1036. 12. 5. Odo Campanensis regnum Rodulfi regis, avunculi sui, a Cuonrado imperatore nepote suo repetens, ut sub eo regat Burgundiam efflagitat. ns Lotharingiam incursat, castella oppugnat; urbem Leucorum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ gallias francoes regali decidente gła. ꝑ p̃fec̾tos palatii
domus ordinabat᷑ regia. regib obimꝑitiã desidiãq solu̾¬
regale nom̃ maniter gestantib. Namiq opes ⁊ potentia regni
penes palatii p̃frctos qui maiores domus dicebant᷑ ꝙ. ad quos sũma
imꝑii ꝑtinebat retinebantur. neq aliud regi relinquebat᷑. quã ut
regio tantũ nomine cõtentus crine ꝓfuso barba sñimissa solio resi¬
det. ac speciem dominantis effingeret. legatos un̾cũq uenientes
audiret. eisq abeuntib responsa que erat edoctus uł etiã iussus.
ex sua uelut potestate redd̾et. Quocũq eundũ erat carpento ibat.¬
qͦd bobus iunctis ⁊ bubulco rustico more agente trabebat᷑. Sic ad
palatiũ Sic ad publicũ popłi sui cõuentũ qui auuuatim ob regni u¬
tilitatem celebrabatur ire. Sic domũ redire solebat.⁊ kł oraii p̃sid̾e¬

Expanded text:
apud Gallias Francorum decidente gloria, a praefectis palatii domus ordinabatur regia, regibus ob imperitiam desidiamque soluregale nomen inaniter gestantibus. Namque et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui majoresdomus dicebantur, et ad quos summa imperii pertinebat, retinebantur, neque aliud regi relinquebatur, quam ut regio tantum nomine contentus, crine profuso, barba submissa solio resideret, ac speciem dominantis effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa quae erat edoctus vel etiam jussus ex sua velut potestate redderet: cum quod bobus junctis et bubulco rustico more agente trahebatur. Sic ad palatium, sic ad publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatur, ire, sic domum redire solebat. At regni ad
Abbreviated transcription (Latin):
ano ꝑꝑ. karolo reconciliat᷑. Constantinopoli quid̃a lamiuã aure¬
gine maria: ⁊ credo in eũ. Sub constantino ⁊ hyrene imꝑatorib
o sol iterũ me uidebis. S axones it̾m rebellãt. ⁊ a karolo bello¬

Expanded text:
ano papa Karolo regi reconciliatano papa Karolo regi reconciliatgine Maria, et credo in eum: sub Constantino et Hirene, o sol, iterum me videbis. Saxones rebellant, et a Carolo v
Abbreviated transcription (Latin):
gulos sibi subigit. aliquasq urbes indeditionẽ accipit.D axones
suasu uinthichindi franciã atterunt. s a Harolo uicti. fuga si¬
bi consulunt. R arolus rex insaxoniã Westfalos sibi subuigat.
eraudꝰ dux spoleti. Rarolo regi se subdit: eiꝰq grãm mult
in eiꝰ grãm bardogauenses ⁊ nordurte baptizantur. Tasilo dux
baioariȩ contra karolũ regen rebellat. hortatu uxoris sue que
filia erat desidii regis. ⁊ exiliũ patris sui ꝑ maritũ suũ uindicare
ad amauit magnã eccłe coronã: ⁊ accipieñs portauit eam. ⁊ exier̃t
carbuncłi incapite eiꝰ.⁊ captus a febre mortuus ẽ. Post quẽ uxor eiꝰ
hyrene cũ filio fuo constantiuo imꝑat annis .x. Barolus rex ora
tionis causa uadit romã. ibiq filii eiꝰ ungunt᷑ inreges. pipinuis
suꝑ italiã. ludouicus suꝑ aqͥ tamã. Tassilo dux baioarie ab adri¬

Expanded text:
gulos sibi subigit, aliquasque urbes in deditionem accipit. Saxones gulos sibi subigit, aliquasque urbes in deditionem accipit. Saxones suasu Witichindi Franciam atterunt; sed a Carolo victi, fuga sibi consulunt. Hilterandus dux Spoleti Karolo regi se subdit, ejusque gratiam min ejus gratiam Bardogavenses et Nortliutae baptizantur. Tassilo dux Bajoariae contra Karolum regem rebellat, hortatu uxoris suae, quae filia erat Desiderii regis, et exilium patris sui per maritum suum vindicare adamavit magnae aecclesiae coronam, et accipiens portavit eam; et exierunt carbunculi in capite ejus, et captus a febre mortuus est. Post quem uxor ejus Hyrene cum filio suo Constantino imperat annis 10. Mationis causa vadit Romam, ibique filii ejus unguntur in reges: Pipinus super Italiam, Ludowicus super Aquitaniam. Tassilo dux Bajoariae ab Adri
Abbreviated transcription (Latin):
uiuus. igni sũ inex tingiubili traditus. miserabilit̃ morit᷑.
post quẽ filius eiꝰ leo aunis .u. imꝑat. In italia quibdã re-
bem forũ iulii capit. ⁊ ducem eiꝰ rotgandũ rebelliouis incen¬
torem: decollari p̃cipit. capta qͦq tarnisio urbe. cet̾is
iestate nõis sui t̾rorem incutit. Saxonib herespurch¬
castrũ obsidentib gła dei suꝑ ecclam apparuit om̃ib duob scilicet
scutis sangnineo colore flãmantib quosd̾ã motus ut in bello ꝑ aera
dautib.K arolus saxoniã uelut tẽpestas ꝓterit. muuitiones irrũ¬
t: ⁊ ad hoc eos cõpellit. tit se ⁊ patriã ei dedant. ⁊ datis obsu
ani ⁊ sua omĩa ꝑdant. si ũquã a fidelitate xp̃i ⁊ regis desistant.
arolus iu hispania cesar angustã uastando delet. pãpilonã obsi¬
det. eiꝰq capte muris destructis. Wascones. duosq sarracenoꝵ rx¬

Expanded text:
vivus: Igni sum inextinguibili traditus, miserabiliter moritur. vivus: Igni sum inextinguibili traditus, miserabiliter moritur. Post quem filius ejus Leo annis 5 imperat. t; urbem Forum Julii capit; ducem ejus Rotgangum rebellionis incentorem decollari facit, captaque Tarvisio urbe, caeteris majestate nominis sui terrorem incutit. Saxonibus Heresburchcastrum obsidentibus, gloria Dei super Ecclesiam apparuit omnibus, duobus scutis sanguineo colore flammantibus, et quosdam motus ut in bello per aera dantibus. Carolus Saxoniam velut tempestas proterit, munitiones irrumpit, et ad hoc eos impetit, ut se et patriam ei dedant, et datis obsidibus am, et omnia sua perdant, si unquam a fidelitate Christi et regis desistant. Carolus in Hispania Caesar-Augustam vastando delet, Papiloniam obsidet, ejusque captae muris destructis, Wascones, duosque Saracenorum re
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ imꝑatoris.xxxiiii. obsidionẽ papiensium pestilentia
mortalitatis aggtauante. ciuitas regi karolo aꝑitur:
desidius rex cum uxore ⁊ filia ⁊ cunctis pͥncipib capitut.
ꝑpetuo exilio ad gallias agilfredo leodicensiũ eꝑo ditigi
cumq iussit in eccła scĩ dyonisii tonsorari ⁊ monachũ fieri.
Qͦd ⁊ factũ ẽ. Ibiq usq ad ultimũ tute fuę diem moratꝰ ẽ:
sepulttisq ẽ ibidem. in sinistra parte monasterii. Quico¬
multa tpr̃a langobardi romanis abstulerãt. Karolus eis res¬
tituit. regno uͦ langobardoꝵ destructo. totã italiã sub iu¬
re regni fraucoꝵ redigit. Talit̃ langobardi uicti. regna¬
re destitert̃ post annos.ccͦ iͦii. ex quo in italia regnare ce¬
perũt. Rarolus uex saxoniã repetit. tͥꝑtito exercitu con¬
currit saxonib: eiq uictoria ꝓuenit momĩb. Rarolus¬
rex sigiburch castrũ saronũ cap̾it. ter cũ eis confligit. ⁊ iuc¬
ga pessimi incendi diuinitus ꝑcutit᷑: ⁊ clamans adhuc

Expanded text:
inopolim fugit. Obsidionem Papiensium pestilentia mortalitatis aggravante, civitas regi Karolo aperitur. Desiderius rex cum uxore et filia et cunctis principibus capitur, et perpetuo exilio ad Gallias Agilfredo Leodiensium episcopo dirigieumque jussit in ecclesia sancti Dionisii tonsorari et monachum fieri. Quod et factum est, ibique usque ad ultimum vite sue diem moratus est, sepultusque est ibidem in sinistra parte monasterii. Imulta tempora Langobardi Romanis abstulerant, Karolus eis restituit; regno vero Langobardorum destructo, totam Italiam sub jure regni Francorum redigit. Taliter Langobardi victi regnare destiterunt post annos 204, ex quo in Italia regnare coeperunt. Karolus rex Saxoniam repetens, tripartito exercitu concurrit Saxonibus, eique victoria provenit in rex Sigiburch castrum Saxonum capit: ter cum eis confligit, et vicga pessimi incendii divinitus percutitur, et clamans adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
facta est. ab austrasis contra karolũ regẽ. auctore hardico qua
detecta multi aut menbͥs truicant᷑. aut exiliant᷑. Karolus colo¬
nie suꝑ rhenũ pontes duos construit.⁊ mnunit. ⁊ sclauiã ingressus
eã sibi subigit. Adelgisus filius desid̾ii regis qui uicto patre suo
ad grecos confugãt. aĩanis auxilio grecoꝵ ad italiã uenit. aut ad
uepetendũ regnũ aut adinferendã ultionẽ: qui uuto bello cũ frau¬

Expanded text:
facta est ab Austrasiis contra Karolum regem, auctore Harderico. Qua facta est ab Austrasiis contra Karolum regem, auctore Harderico. Qua detecta, multi aut membris truncantur, aut exiliantur. 789. 8. 2. 21. 11. Karolus Coloniae super Rhenum pontes duos construit et munit, et Sclaviam ingressus, eam sibi subigit. Adelgisus, filius Desiderii regis, qui victo patre suo ad Grecos confugerat, animatus auxilio Grecorum ad Italiam venit, aut ad repetendum regnum, aut ad inferendam ultionem; qui inito bello cum Fra
Abbreviated transcription (Latin):
delentur. Saxones ⁊ fresones rebellãt. ⁊ iunciuit᷑. U uestfa¬
li a karolo karoli regis filio debellant᷑. Karolus saxoniã de¬
popłat᷑. Uiuuthichindꝰ ⁊ albion duces saxonũ karolo reconeili¬
ati baptizantur. ⁊ motus saxonũ repͥmunt᷑. Karolus rex adul¬
fum syuescalcũ suũ contrabritones mittit: ⁊ ꝑ eñ multa bri¬
tonũ castra ⁊ principes eoꝵ capit. Karolus rex romã uenit.
contra heregisũ bñuenti ducem uadit. Heregisus mirm̃
obsidib datis. grãm eiꝰ redunit. Bellũ int̾ francos ⁊ auares
de celo ⁊ t̾ra ꝓfluxit. Tassilo dux baioarie contra karolũ regẽ
reus maiestatis adiudicat᷑. unde a karolo attonsus cũ filio eiꝰ theo¬
ne in monast̾ĩo relegat᷑. In itatia int̃ grecos ⁊ romanos. pugi
cd̾o in italia int̃ fraucos ⁊ auares pugnat᷑. Tercio int̾ auares ⁊
baioarios pugnat᷑. Quarto int̾ auares ⁊ francos prignat᷑.⁊ in
omĩb Rarolus sius ꝓuenisse uictoriã letatur. Conuiratio ualida¬

Expanded text:
. Saxones et Fresones rebellant et vincuntur. Westfali a Karolo Karoli regis filio debellantur. 785. uobus. Witichindus et Albion duces Saxonum Carolo reconciliati baptizantur; et motus Saxonum reprimuntur. Carolus Adulphum seneschallum suum contra Brittones mittit: et per eum multa Brinis annis 23 principatur. Karolus rex Romam venit, et contra Heregisum Beneventi ducem vadit. Heregisus muneribus et obsidibus datis, gratiam ejus redimit. Bellum inter Francos et Avares t. 788. 7. 1. 20. 10. Tassilo dux Bajoariae contra Karolum regem reus majestatis adjudicatur; unde a Karolo attonsus, cum filio ejus Theodone in monasterio relegatur. In Italia inter Grecos et Romanos pugnatur. Secundo in Italia inter Francos et Avares pugnatur. Tertio inter Avares et Bajoarios pugnatur. Quarto inter Avares et Francos pugnatur, et in omnibus Karolus suis provenisse victoriam laetatur. In
Abbreviated transcription (Latin):
OSTIIUD famosũ troiane ciuitatis exci¬
dium. uictorib grecis cedentes reliquie troia-¬
noꝵ. pars eorũ cum enea ad fundandũ Roma¬
nũ imꝑiũ aditaliam ꝑrexit: pars una xii sci
licet milia duct Antinore in firitimas patino¬
nie partes secus in cotidas paludes ꝑuenit. ibiq ciuitatẽ edi-¬
ficauerunt qua obsui memoriã sicambriã uocauert᷑. in qua
multis amuis habitauert᷑.⁊ in magna gent̾e coaluert̃. Post mor

Expanded text:
ibus notum Trojanae civitatis excidium, victoribus Grecis caedentes reliquiae Trojanorum, pars eorum cum Enea ad fundandum Romanum imperium ad Italiam perrexit; pars una, scilicet duodecim milia, duce Antenore in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenit, ibique civitatem aedificaverunt, quam ob sui memoriam Sicambriam vocaverunt. In qua multis annis habitaverunt, et in magnam gentem coaluerunt, et cr
Abbreviated transcription (Latin):
fines francoꝵ p̃miuit igne ⁊ cede: s ęccłam in frictislar non¬
queunt iicende. quam sc̃s bonefacus bñdix̃: eamq ñquã
cremandã p̾dix̃. Raꝑoliis rex offensis dissonantia ȩccłe
turbato riuo bibere. duos clericos Romã misit. ut autentien̾
cantũ a Romanis discerent. ⁊ gallos docerent. ⁊ ꝑhos primo
tus reuocata est. Int̾ obsidendũ Rex haxolus diuiso exer
citu. multas urbes ultra padũ comp̃hendit. int̾ quas uero¬
im capit : in qua autharius fraticus cum uxore karloma¬
ra ⁊ filus etus latens. se cum eis regidedit. Adalgisus uͦ deside¬
riĩ regis filius qui illuc fugerat. inde elapsus constantmopol̃i
fugit.

Expanded text:
n Fritislar nequeunt incendere, quam sanctus Bonefacius benedixit, eamque nunquam igne cremandam praedixit. Karolus rex offensus dissonantia aecclesturbato rivo bibere, duos clericos Romam misit, ut autenticum cantum a Romanis discerent et Gallos docerent. Et per hos primo tus revocatur. Inter obsidendum diviso exercitu, Carolus multas urbes ultra Padum comprehendit, inter quas Veronam. In qua Autharius Franni et filiis ejus latens, se cum eis regi dedit; Adelgisus vero Desiderii regis filius, qui illuc fugerat, inde elapsus Constantinopolim fugit.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ⁊ hordeũ ⁊ legumina quasi pluuia de celo cecider̃t.
arolus Ragifredũ ꝑsequens audegauis obsidet. eãq
captã uicto ragifredo ad habitandũ concedit.⁊ totius
b̾tus ep̃c rem̃sis a karolo suo iu baptismate filiolo ab ep̃atu de
ponitur: ꝓ eo qͦd illi contra raginfrrdũ eunti urbeni rem̃sem
more Ragenfredi aꝑire noluit. Eucherius quoq aur¬

Expanded text:
tum, et hordeum, et legumina, qua in pluvia de coelo missa sunt. Carolus Raginfredum persequens Andegavum obsidet, eamque captam victo Raginfredo ad habitandum concedit, et totius bertus episcopus Remensis a Karolo, suo in baptismate filiolo, ab eponitur, pro eo quod illi contra Raginfredum eunti, urbem Remensem prae timore Raginfredi aperire noluit. Eucherius quoque Aur
Abbreviated transcription (Latin):
honestati eccłastice omĩno intentus: legendi ⁊ psallendi
disciplinã diligenter correxit. Perpendens enĩ it̃m gal¬
los a romanis discrepare. mettenses uͦ sola nature leui
tate paululũ quid dissonare. ꝑ cautores rursũ sibi ab adri¬
ano ꝑꝑa roma directos dissonantiã cantus correxit. Circa
panꝑes etiã sollicitus non solũ in regno suo uerũ etiã trans

Expanded text:
honestati aecclesiasticae omnino intentus, legendi et psallendi disciplinam diligenter correxit . Perpendens enim, iterum Gallos a Romanis itate paululum quid dissonare, per cantores rursum sibi ab Adriano papa a Roma directos dissonantiam cantus correxit. Circa pauperes etiam sollicitus, non solum in regno suo, verum etiam trans
Abbreviated transcription (Latin):
abscidit. Hyris apparuit in cęlo m̃se martio: & tremuit oĩs
caro ita ut om̃s dicerent qͦd consuminatio ẽẽt.In ttalia tan¬
tȩ pluuiȩ ⁊ tonitrua fuert̃. quales nulla etas hominũ me¬
morat. ut etiam homines ⁊ peculia interirent. Et nͥ ꝑ leta-¬
nias quas cotidie faciebant dñs ẽẽt ꝓpiciatꝰ: ñ potirissent
homines triturare uł in horreis frutta recond̃e. intantũ ut
ex ipsis pluuiis denuo leguinina renascerent᷑.⁊ ad maturita¬

Expanded text:
12. Hyris apparuit in coelo mense Marcio, et tremuit omnis caro, ita ut omnes dicerent, quod consummatio esset. 674. tae pluviae et tonitrua fuerunt, quales nulla aetas hominum memorat, ut etiam homines et peculia fulgure interirent. Et nisi per laetanias, quas quotidie faciebant, Dominus esset propitiatus, non potuissent homines triturare vel in horreis frumenta recondere; in tantam ut ex ipsis pluviis denuo legumina renascerentur et ad maturita
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ eiꝰ francis uarie sentientib. aliis illud filiis ludouici balbi ex concubina de¬
beri iudicantib. aliis bosoni prouincie regulo ad illud iniuste inuadendũ assectien
re ludouici balbi filius. qui ex noĩe aui karolus nominatꝰ est. filii tamen ludouici
balbi ex concubina ludouicꝰ : karlomantꝰ dicti. interĩ regnũ francoꝵ interse

Expanded text:
ejus Francis varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici Balbi ex concubina deberi judicantibus, aliis Bosoni ProvintiLudovici Balbi filius posthumus. Is ex nomine avi Carolus nominatus est. Filii tamen Ludovici Balbi ex concubina Ludovicus et Carlomannus interim regnum Francorum inter se
Abbreviated transcription (Latin):
na in silua. a deo a muscis infestatus est. ut ꝑ bier¬
niu̾ amens fieret. deinde sub religionis habitu se exi¬
bebat pseudo ꝓpħam. deinde magũ. deiude q̃. sani¬
tates suꝑ infirmos fãciȩns. xp̃m se ee̾ dicebat. ⁊ ꝓ. rp̃o se adora¬
ri iubebat. uolentes se adorare cũ põpło qui ei multus adhere¬
bat impetebat hostilit᷑. qui postea a quod̾a fideli occisus est.

Expanded text:
 caedens ligna, adeo a muscis infestatus est, ut per biennium amens fieret. Deinde sub religionis habitu se exhibebat pseudoprophetam, deinde magum, deinde etiam sanitates super infirmos faciens, Christum se esse dicebat, et pro Christo se adorari jubebat; nolentes se adorare, cum populo qui ei multus adherebat, impetebat hostiliter. Qui postea a quodam fideli occisus est:
Abbreviated transcription (Latin):
ad anstrasiis regnandũ. Cuntra qͦ. saxones cõmoto ex¬
ercitu fortit᷑ pugnauer̾t. s d̾o donante patersius clo¬
omẽmq regionem eoꝵ ita subiugauit. ut non re¬
man̾et in ea belligerãs uir. quantitatẽ spate eiꝰ su¬
ꝑeminẽs. Tanta tunc francoꝵ potentia. tanta tune¬
regũ animositas erat. Tẽꝑe hoꝵ Clotharii silic ⁊ dul¬
cissimi filii eiꝰ dagob̾ti. regnuͣ francoꝵ ualde eleuatũ
est. nec non ⁊ sc̃a ęccła ꝑsacerdotes ⁊ eccłasticos iuros su
blimata refulsit. intantuut romanus pontifex mit¬
tẽs in galliã rogaret. ut sibi traͣsmiterent᷑ uri fortes
in fide ⁊ sapientes meloquio: qui contra hereticos eũ
eo disputare possent. Dagob̾tus irã patris sui lotharii
regis meritus qr consiliariũ eiꝰ cesũ ꝙ. detonsũ de honesta-¬
u̾at. parisius ad eccłam sr̃i dionisii cõfugit.ꝙ q tullo¬

Expanded text:
 Austrasiorum sublimavit; contra quem Saxones commoto exercitu fortiter pugnaverunt; sed Deo donante pater suus Cloomnemque regionem eorum ita subjugavit, ut non remaneret in ea belligerans vir quantitatem spate illius supereminens. Tanta tunc Francorum potentia, tanta regum animositas erat. Tempore horum, Clotharii scilicet et dulcissimi filii ejus Dagoberti, regnum Francorum valde elevatum est, necblimata refulsit, in tantum ut Romanus pontifex mittens in Galliam rogaret, ut sibi transmitterentur viri fortes in fide et sapientes in eloquio, qui contra hereticos cum o regnavit. . Dagobertus iram patris sui Lotharii regis meritus, quia consiliarium ejus cesum et detonsum dehonestaverat, Parisius ad ecclesiam sancti Dionisii confugit
Abbreviated transcription (Latin):
nam se uidendos p̃buerũt. Uirtus ⁊ nomͣ sc̃i ioħis baptiste
miracłis declatat᷑. apd̾ urbem galliȩ mauriennã. de reliquiis
corporis ipsius hoc mͦ diuinitus illustrata. In ea olim mulier
co baptiste ninis deuota expetebat adẽ donari sibi aliqͥ
menbris eiꝰ: ⁊ in hac orandi instantia ꝑ tͥennuũ ꝑsistẽs. cũ altͣ
quiuis poss desꝑare. ipsa spem in do ponens uirauit se nou
manducat᷑am donec qͦd petebat acciꝑet. ⁊ sic septrm dieb
ieiuna̾s. septima tandẽ die desuꝑ altari pollicem miri can¬
doris apparere uidẽs. leta dont̃ dĩ accepit: ad qͦd adoran¬
dũ tres ep̃i uemientes. cuͣ de hoc sc̃o pign̾e partẽ elicẽ uel-¬
lent. tres sanguinis guttas ex eo stillare inlinteo sub po¬
sito stupueru̾t. ⁊ singłi singłas se meruisse letati sunt.

Expanded text:
mperii eius uirtus et nomen sancti Iohannis baptiste miraculis declaratur apud urbem Gallie Mauriennam de recorporis ipsius hoc modo divinitus illustratam. In ea olim mulier sancto baptistae nimis devota expetebat a Deo, donari sibi aliquid de membris ejus; et in hac orandi instantia per triennium persistens, cum alter quivis jam posset desperare, ipsa spem in Deo ponens juravit, se non manducaturam, donec quod petebat, acciperet. Et sic septem diebus jejunans, septima tandem die desuper altari pollicem miri candoris apparere videns, leta donum Dei accepit. Ad quod adorandum tres episcopi venientes, cum de hoc sancto pignore partem elicere vellent, tres sanguinis guttas ex eo stillare in linteo supposito stupuerunt, et singuli singulas se meruisse letati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Siue sarracenoꝵ princeps erat inuhãmat. qui psetido ꝓpha ex or-¬
phano ⁊ inope ꝑ heresis sue p̃stigia ad regnũ ꝓuectus est. Hic
de ꝓgeme ismaeł ortus. cũ ee̾t pauꝑ ⁊ orphanis. ad quand̾ a
cognatã stiã p̃dinitẽ noĩe chadigam.pͥmo ut mercenuariu
deuide ut sponsus se contuuge̾s. ꝑ eã ditatus est. Que cũ egre
ferret illũ epilentico morbo uerari. ille dicebat. hoc non eͥe
morbũ. s uisione̾ archangłi gabrielis se it᷑i uidẽ. ⁊ quia¬
eiꝰ aspectũ ferre non poss. m̃te defecta cade̾. Hic eͣt munica¬
bat ax p̃ianis ⁊ uideis. ex eoꝵ scripturis suã pseudo ꝓphetiã in
aliquib et̃ firmans. Hic dicebat. qͦd hi qui inunic᷑ũ occidũt.
ułꝰ qui ab inimico occidinit᷑. paradisũ ingrediant᷑. paradi¬
sum uͦ e̾e̾ carnalis cibi ac potus. ibiq ẽe̾ fluuiũ uini lactis
mellis. ⁊ mixturã ferinarũ non p̃sentiũ s aliarũ mu
tpͣr futurã. & affluentẽ uoluptateͣ. & multa huiꝰ modi.

Expanded text:
sive Saracenorum princeps erat Muhammad, qui pseudopropheta ex orphano et inope, per heresis suae prestigia ad regnum provectus est. Hic de progenie Ismahelis ortus, cum esset pauper et orphanus ad quandam cognatam suam predivitem nomine Chadigam, primo ut mercenarius, deinde ut sponsus se conjungens, per eam ditatus est. Quae cum aegre ferret, illum epileptico morbo vexari, ille dicebat hoc non esse morbum, sed visionem archangeli Gabrihelis se interim videre, et quia aspectum ejus ferre non posset, mente defecta cadere. Hic communicabat christianis et Judaeis, ex eorum scripturis suam pseudoprophetiam in aliquibus confirmans. Hic docebat, quod hi qui inimicum occidunt vel qui ab inimico occiduntur, paradisum ingrediantur. Paradisum vero esse carnalis cibi ac potus; ibique esse fluvium vini, lactis ac mellis, et mixturam feminarum non presentium, sed aliarum multo tempore futuram, et affluentem voluptatem, et multa hujusmodi.