comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pittera cantũ intelligendã. ẽẽ. docebant:
ipse spuali sensu plenã ꝓut ã moyse
uł aꝓphis scripta erat ostendit. Sedd
bi Eduxit popłm de babylonia capti¬
uitate : & ad ierusolimã terramq reꝓ¬
missionis lib̾atũ induxit. Quia & se¬
mel passus incruce mundũ suo sangui¬
ne redemit. ac descendens ad inferos.
quoscunq ibi ueros isrłitas id ÷ electos
inuenit ab ductos inde ad moenia
supnȩ ciuitatis addux̃ eisq gatidia
olim ꝓmissȩ hȩreditatis concessit &
cotidie fideles aꝑturbationib mundi
huiꝰ congregans: ad consortiũ scȩ̃ ȩccłȩ
regnũq ꝑenne conuocat. Auxit orna¬
tus templi auro & argento & uasis
precioss. quȩ uel popłs isrł : uł prin¬
cipes ꝑsarũ illo ꝑeũ miserant. quia
inse credentes de utroq popło iudeo¬
uidelicet & gentili i nȩccłam introdu¬
cens daritate fidei & oꝑis eoꝵ hanc
semꝑ ornare ac głificare ñ desistit.

Expanded text:
litteram tantum intelligendam esse docebant, litteram tantum intelligendam esse docebant, ipse spirituali sensu plenam, prout a Moyse vel prophetis scripta erat, ostendit. Sed bi. Eduxit populum de Babylonica captivitate, et ad Jerosolymam terramque repromissionis liberatum induxit, quia et semel passus in cruce mundum suo sanguine redemit, ac descendens ad inferos, quoscunque ibi veros Israelitas, id est, electos, invenit, abductos inde ad moenia supernae civitatis adduxit, eisque gaudia olim promissae haereditatis concessit. Et quotidiei congregatos ad consortium Ecclesiae regnumque perenne convocat. Auxit ornatus templi auro et argento, et vasis pretiosis, quae populus Israel et principes Persarum per eum miserunt, quia in se credentes de utroque populo in Evidelicet et gentili, in Ecclesiam introducens, claritate fidei et operis eorum hanc semper ornare ac glorificare non desistit.
Abbreviated transcription (Latin):
illis aduersus apta furentium
certamina uirtutem patientiȩ
largita est: ita & nob̵ aduersus subripien¬
ciũ laqueos plandiciarũ cautelȩ custo¬
diã donec. Daeniq agente in dustrio pon¬
tifice &łis qͥ timebant dnm cunctis com¬
puncti sunt corde qͥ peccaueant. & eiecert᷑
uxores alienigenas. sicq expulsa turpitu¬
dine luxuriȩ rediit decus castimoniȩ
atq inciutate dñi eiecto rudere uitio¬
Huc usq uerba ex rȩ. quib & primo ⁊o¬
robabeł ac iesu & deinceps sua facta
delcnosit Fe ipse aute ty pu dñĩ salua¬
toris manifeste tenuit. in eo qđ scãm
renouauit scripturã. qd popłm de cap¬
ciuitate ierusolimã reuocauit. qđ do¬
mũ dñi maiorib donis sullimauit. qd
rdudes transflum eufraten ac presides
quilegẽ di nossent constituit. qͦd filios
transmigrationis ab uxorib castigauit
externis. Restaurauit enĩ dñs scriptu¬
rã sacrã qͥa qđ scribȩ & pharise uel
ꝑtradiones suas fȩdauerant. uł iuxta

Expanded text:
illis adversus aperta furentium certamina virtutem patientiae largita est, ita et nobis adversus subripientium laqueos blanditiarum cautelae donet custodiam. Denique agente industrio pontifice et his qui timebant Dominum cunctis, compuncti sunt corde qui peccaverant, et ejecerunt uxores alienigenas; sicque, expulsa turpitudine luxuriae, rediit decus castimoniae, atque in civitate Domini, ejecto rudere vitioHucusque verba Ezrae, quibus et primo Zorobabel ac Jesu, et deinceps sua facta descripsit. Et ipse autem typum Domini Salvatoris manifeste tenuit, in eo quod sanctam renovavit Scripturam, quod populum de captivitate Jerosolymam revocavit, qua domum Domini majoribus donis sublimavit, quod duces trans flumen Euphratem, ac praesides qui legem Dei nossent, constituit, quod filios transmigrationis ab uxoribus castigavit externis. Restauravit enim Dominus Scripturam sacram, quia quam Scribae et Pharisaei, vel per traditiones suas foedaverant, vel juxta
Abbreviated transcription (Latin):
YFACTŨEST INMENSE CHASLOS ANNO
uicesimo. et ego erã in susis castro. Et
Quenit anani unus de fr̃ib meis. ipse &̾
uiri iuda & in terrogaui eos de uideis qui
remanserant & suꝑerant de captiuitate ierłm.
eemias internretat᷑ latine consolator dñs¬
ros ierłm: & popłm di ab hostiũ insultatione
liberatũ. in diuinȩ legis obseruantia sublima
dĩ & hominũ hominẽ it sum xp̃m designat :
qui se ad consela tionẽ pauꝑum spu missum
insinuat. cũ ascensurus in cȩlũ discipłis ait
Ego rogabo patrẽ: & aliũ paraclytũ hoc est
consołatorẽ dabit uobis. A quo ȩdificandã
ciuitatẽ dĩ. scãm uidelicet ȩccłam: simul
& consolandos. e̾e. merentes. ostendit ꝑsal

Expanded text:
factum est in mense Casleu, anno vicesimo, et ego eram in Susis castro. Et venit Anani unus de fratribus meis, ipse et viri ex Juda: et interrogavi eos de Judaeis, qui remanserant et supererant de captivitaqui interpretatur Latine consolator Domiros Jerusalem, ab hostium insultatione liberatum in divina legis observantia sublimavDei et hominum hominem Jesum Christum designet, qui se ad consolationem pauperum spiritu missum insinuat, cum ascensurus in coelum discipulis ait: « Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum, hoc est, consolatorem, dabit vobis, » a quo aedificandam civitatem Dei, sanctam videlicet Ecclesiam simul et consolando
Abbreviated transcription (Latin):
qa si n ꝓiecert̃ filii cransmigrationis libe¬
ros ꝗs sibi mulieres alienigenȩ peꝑerant.
uia fecertt causa qd eos abrenunciare
materne infidelitati do cuerunt: & con¬
secratos dño ꝑcircunsionẽ & hostiã salue¬
tare sue fidei & castitatis consortes ese
fecerunt: Seuus ꝓfecto rei impomptu
es mysteriut̃ constat: qͥa bona oꝑa quȩ
intuitu tẽporalis commodi uł fauoris
uel delectationis agremtis: aut inter
maia sunt oꝑa reputanda. aut ab infima
intentione secernenda: & ꝓ cȩlesti solti
retributione sc̃ facienda. Qui enĩ
uerbi grã. ieiunat. orat. elemosinã dat
la intentione ut uideatur & laudet᷑
ab hominib : talis nmirũ proles bone
actionis. quaside immunda genitrice
nata est conscientiȩ sordidantis. Ideoq in coetu
in prȩsenti mercedẽ suã recepit. futura incęlis
mercede carebit. At si talis auctor oꝑis mentẽ
ad meliora conuertens. ꝓ cȩlesti retributione
facere coepte quȩ ꝓ inanis appetitu laudis fa¬

Expanded text:
s filii transmigrationis liberos, quos sibi mulieres alienigenae pepererant, illa fuerit causa, quod eos abrenuntiare maternae infidelitati docuerunt, et consecratos Domino per circumcisionem et hostiam salutarem suae fidei et castitatis consortes esse fecerunt. Cujus profecto rei in promptu esse mysterium constat, quia bona opera, quae intuitu temporalis commodi, vel favoris, vel delectationis agimus, aut inter mala sunt opera reputanda, aut infima intentione secernenda, et pro coelesti solum retributione sunt facienda. Qui enim, verbi gratia, jejunat, orat, eleemosynam dat illa intentione, ut videatur et laudetur ab hominibus, talis nimirum proles bonae actionis quasi de immunda genitrice nata est conscientiae sordidantis; ideoque transmigin praesenti mercedem suam recepit, futura in coelis mercede carebit. At si talis auctor operis, mentem ad meliora convertens, pro coelesti retributione facere coeperit quae pro inanis appetitu laudis fa
Abbreviated transcription (Latin):
nirent uiri qͥ narrassent de ierusolimis:
susa est metropolis regni persarum
ut in hester hystoriã legimus. qđ non
solũ neemias sed & danihel ꝓpħa
castrũ uocat non quo castrũsit urbs
ut diximꝰ metropolis ac potentissima.
s quo tantasit firmitate ȩdificata.
ut castrũ esse uideat᷑. Interpretat᷑
autẽ susis equitatio uł reuertens Qꝗ
uidelicet nom̃ munimini mentis fide¬
lium conuenient᷑ aptatur. eoꝵ maxi¬
me aui de captiuitate ierłm curam
gerunt. hoc ÷ de salute eoꝵ qui aliqͣndo
pinsidias diaboli de ȩccła rapti : sed
poenitendo st̃ denuo ꝑ gr̃am dĩ ad ȩccłam
reducti Tales sunt enim in reuerten¬
te castro. hoc est in robore mentis re¬
uocato ab infimis delectationib ad
desiderium suꝑnȩ patriȩ : a quã in
primo parente deciderant: Tales st
inequitatu scõꝵ cordiũ firmissimo

Expanded text:
nirent viri qui nuntiarent de Jerosolymis. nirent viri qui nuntiarent de Jerosolymis. Susa est metropolis regni Persarum, ut in Esther historia legimus ; quam non solum Nehemias, sed et Daniel propheta castrum vocat ; non quod castrum sit urbs, ut diximus, metropolis ac potentissima, sed quod tanta sit firmitate aedificata, ut castrum esse videatur. Interpretatur autem Susis equitatio, vel revertens, quod videlicet nomen munimini mentis fidelium convenienter aptatur, eorum maxime qui de captivitate Jerusalem curam gerunt, hoc est de salute eorum qui aliquando per insidias diaboli de Ecclesia rapti, sed poenitendo sunt denuo per gratiam Dei ad Ecclesiam reducti. Tales sunt enim in revertente castro, hoc est in robore mentis revocatae ab infirmis delectationibus ad desiderium supernae patriae, a quo in primo parente deciderant. Tales sunt in equitatu sanctorum cordium firmissimo
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃is p̃dicatorib. quorum ministerio
suꝑna nob̾ consolatio prȩstatur. dũ post
lapsũ peccati spem ueniȩ ac ꝓpiciationis
diuinȩ poenitentib pollicentes. quasi di¬
ruta ab hostib ierusolimorũ moenia
murosq restaurant. Mensis autt̃ chas¬
leu. ipse .ẽ. quẽ nos decembrẽ uocamꝰ.
estq apud hebreos nonus. apud nos au-¬
tẽ anni mensis ultimꝰ. Cuiꝰ uocabulum
qd latine spes eiꝰ interpretat᷑. aptissime
conuenit uotis eiꝰ: qͥ ad erigendas ruinas
scẽ ciuitatis animũ intendebat. Primũ
nanq bonȩ actionis fundamtũ est
spem nos habere indubiã de auxilio
dñi ꝑficiendi quȩ cupimꝰ. Ipse est men¬
sis in quo dñs nr̃ in carne natus est
pulcherrime nob̾ suo nomine longe
ante prȩfigurans : qđ in eo diu sꝑatus
abelectis uerus neemias. id÷ consolator
a dõ patre adȩdificationẽ scẽ eccłȩ esset
uenturus in mundũ. Qđ autẽ scribit
neemias fuisse sẽ in susis castro. cũ ue¬

Expanded text:
ctis praedicatoribus, quorum ministerio superna nobis consolatio praestatur, dum, post lapsum peccati, spem veniae ac propitiationis divinae poenitentibus pollicentes, quasi diruta ab hostibus Jerosolymorum moenia murosque restaurant. Mensis autem Casleu ipse est quem nos Decembrem vocamus, estque apud Hebraeos nonus, apud nos anni mensis ultimus; cujus vocabulum, quod Latine spes ejus interpretatur, apertissime convenit votis ejus qui ad erigendas ruinas sanctae civitatis animum intendebat. Primum namque bonae actionis fundamentum est, spem nos habere indubiam de auxilio Domini perficiendi quae cupimus. Ipse est mensis in quo Dominus noster in carne natus est, pulcherrime nobis suo nomine longe ante praefigurans, quod in eo diu speratus ab electis, verus Nehemias, id est consolator a Deo Patre, ad aedificationem sanctae Ecclesiae esset venturus in mundum. Quod autem scribit Nehemias, fuisse se in Susis castro cum ve
Abbreviated transcription (Latin):
impossibilitate ꝑficiendȩ uirtutis insinuat:
qͦ modo psalmista dicit. Quis sapiens & custo¬
diet hȩc: Non neminẽ s rarũ significat. Quis
putas ÷ dico fidelis seruus bene erogando
pecuniã dñi sui. & prudens discernendo
capacitatẽ singulor: quẽ constituit dñs¬
xp̃s supra familiã suã scilicet ȩccłiã suã: ut
det illis ꝓ capacitate singuloꝵ cibũ in t̾ẽpore.
cibũ diuini sermonis uel exempli sui: Ad suꝑi¬
ora uͦ sic respicit: qͣsi diceret. Admonendi
utiq estis ut parati sitis. qͥa quã rarus est
lucrum s amorȩ xp̃i pascens. Prudens id ÷¬
in futuro sibi ꝓuidens. quẽ iterũ constituit.
tanquã aaron : & ñ magis se ingesserit. &¬
qui non magis se pascat̾ quam oues

Expanded text:
impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat, quomodo Psalmista: Quis sapiens et custodiet haec , non neminem, sed rarum significat. Quis putas, est, dico, fidelis, bene erogando pecuniam domini sui, et prudens discernendo capacitatem singulorum, quem constituit Dominus super familiam suam, scilicet Ecclesiam, ut det illis pro capacitate singulorum, cibum in tempore, cibum divini sermonis, vel exempli sui; ad superiora vero sic respicit, quasi dicat: Admonendi utique estis, ut parati sitis, quia quam rarus est lucrum, sed amore Christi pascens, prudens in futuro, sibi providens quem constituit; tanquam Aaron, et non magis se ingesserit, et qui non magis se pascat quam oves
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑: nec scłarib net ȩcclesiasticis negocus
occupant᷑. Unꝰ assumet᷑ qͥ scilicet ꝓpt̃ deun¬
continentiȩ studet: querens tantũ qus̃
dei sunt. Qui autẽ humana laude uelaliqͥ
uicior occupatione monastica uitã gele¬

Expanded text:
 nec ecclesiasticis negotiis occupati, unus assumitur, qui scilicet apud Deum studet, quaerens tantum quae Dei sunt. Qui autem humana laude, vel aliqua vitiorum occupatione, monasticam vitam gesse
Abbreviated transcription (Latin):
parat. qͣndo mortalib suꝑuenit repen¬
tinꝰ interitꝰ & hoc ÷ qͦd ait Sic̃ erant in
dieb noe ante diluuiũ comedentes &
bibentes. gulȩ scilicet dediti: nubentes
ad eũ diẽ quo introiuit noe in archa &
contẽpnentes dei iudicia ñ cognouert̃.
id÷ cognoscere noluert᷑. noe etiam prȩ¬
dicente. donet uenit diluuiũ & tulit
om̃s.ita erit aduentꝰ filii hõĩs. S nota
tͥa ubi dicit. comedentes & bibentes:
nubentes & nuptũ tradentes. ñ alim̃ta
&e nuptias: sed immođatũ licito m
arguit usũ. Mistice archã noe edi-¬
quasi lignis leuigatis adunando
construit. quã ꝑfecte consummatã
ingreditur. cũ hanc in die iudicu p̾semi
suȩ uisionis eternꝰ habitator illustrato
cũ archa ȩdificatur: iniqui luxurantu
tantib insultant . eis illic coronati er
cdãpnatione plectentur.
Tunc duo er̃t̃ in agro: unꝰ assumet᷑ o¬

Expanded text:
mparat, quando mortalibus supervenit repentinus interitus. Et hoc est: Sicut erant in diebus Noe ante diluvium, comedentes et bibentes. Scilicet gulae dediti, nubentes eum diem quo intravit Noe in arcam, et contemnentes Dei judicium, non cognoverunt, id est cognoscere noluerunt, Noe etiam praedicante, donec venit diluvium, et tulit omnes, ita erit et adventus Filii hominis. Sed nota, quia ubi dicit: Comedentes et bibentes, et nubentes, et nuptui tradentes, non alimenta et nuptias, sed immoderatum illorum arguit usum. Mystice arcam Noe aediquasi lignis levigatis adunando construit, quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat, sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur. tantibus insultant, eis damnatione plectentur. Tunc duo erunt in agro, et
Abbreviated transcription (Latin):
limã licentiã tribuit: nullũ ire cõpellit. Et xp̃mn
pͥncipes nullũ cogentes. ne sit incerta ac duba
uoluntas fidei: uniuersis qͥb placuerit de suo
regno cp̃m colere permittunt. Efacie enĩ
regis &̃ septẽ consiliatorũ eꝰ missuses Ett Elsites u¬
Et inlibro hester legimꝰ moris fuisse regib ꝑsarum:
ut in cunctis quȩ agenda siue decernenda. c̾ent.
septẽ sapientũ uterent᷑ consilio. Septẽ autẽ consi¬
larus utunt᷑ fideles cũ in om̃ib quȩ faciunt
prȩceptũ ac decreta sequunt᷑ scripturȩ diuinȩ
De qua dicit psalmista. Eloquia dñi eloquia calla

Expanded text:
lymam, licentiam tribuit, nullum ire compellit: et Christiani principes nullum cogentes, ne sit incerta aut dubia voluntas fidei, universis quibus placuerit de suo regno Christum colere permittunt. A facie enim regis et septem consiliatorum ejus missus es, bro Esther legimus moris fuisse regibus Persarum, ut in cunctis quae agenda sive decernenda essent septem sapientum uterentur consilio. Septem consiliariis utuntur fideles, cum in omnibus quae faciunt praecepta ac decreta sequuntur Scripturae divinae. De qua dicit Psalmista: Eloquia Domini eloquia casta,
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ sit dicens. Hec dicit dñs xp̃o meo cyro &
coetera de illo quȩ supra latius posuimus.
Irtarxerxes rex regũ. ez rȩsacerdoti scribȩ
ꝑquã ille incensã a chaldeis legẽ eisdẽ quib pnꝰ
Permonib tã & si alio litterarũ caractere noua¬
uerit. Dñ autẽ cęli & ipse nominat. ad distinctia¬
ne ulor qͦs de hominib: mortuis. aut certe
nulus stultã miserorũ uesaniã instituisse no¬
uerat. Obsecro autẽ ne sit graue lectori breuit̃¬

Expanded text:
natus sit, dicens: Haec dicit Dominus Christo meo Cyro ; natus sit, dicens: Haec dicit Dominus Christo meo Cyro ; et caetera, quae de illo supra latius posuimus. Artaxerxes rex regum Ezrae sacerdoti, etc. Scribam per quam ille incensam a Chaldaeis Legem eisdem quibus prius sermonibus, tametsi alio litterarum charactere, novaverit. Deum autem coeli et ipse nominat, ad distinctionem illorum quos de hominibus mortuis, aut certe nonnullis, stultam miserorum vesaniam instituisse noverat. Obsecro autem, ne sit grave lectori brevit
Abbreviated transcription (Latin):
mei Itẽ dñs inuestigauit legẽ dĩ quia ab¬
iectis phariseoꝵ traditionibus scãm scrip¬
curã qualit̃ esset mystice in telligenda.
quia archanorũ sp̃ualiũ intra tegmen
utterȩ celaret edocuit: qͥa decreta euangłii
quȩ ipse attulit mundo magis ꝑfecta ma¬
gis deo patri accepta: quã ea quȩ ꝑmoyserd
premiserat ostendit. Unde ait ipse Audistis
qd dictũ . e̾ antiquis. Diliges ꝓximũ tuũ.
& adio habebis inimicũ tuũ. Ego autem
dico uob̵. Diligite inimicos ur̃os. benefaci
coetera. Artarxerxes hic qͥ deuotisima
mente ꝓ suo modulo tẽplũ ac sacerdotes dĩ uenert᷑
eiq ꝓmptũ defert famulatũ: xp̃ianos principes
sicut & prȩdecessor eiꝰ darius significat. Nec miran¬
dũ si successores ꝙri qͥ templũ dñi &ciuitatĩ
edificari fecert᷑. qͥ seruos eiꝰ ac legẽ dil exerunt
dixerit filii sui. eiusq illũ nomine honorari dig¬

Expanded text:
mei . Item Dominus investigavit legem Dei, quia abmei . Item Dominus investigavit legem Dei, quia abjectis Pharisaeorum traditionibus, sanctam Scripturam, qualiter esset mystice intelligenda, quid arcanorum spiritualium intra tegmen litterae celaret, edocuit; quia decreta Evangelii, quae ipse attulit mundo, magis perfecta, magis Deo Patri accepta, quam quae Moysen praemiserat, ostendit. Unde ait ipse: Audistis quia dictum est ab antiquis, Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum: ego autem dico vobis, Dc. Artaxerxes hic, qui devotissima mente pro suo modulo templum ac sacerdotes Dei veneratur, eique promptum defert famulatum, Christianos principes, sicut et praedecessor ejus Darius, significat. Nec mirandum, si successores Cyri, qui templum Domini et civitatem aedificari fecerunt, qui servos ejus ac legem dilexerunt dixerit filii sui, ejusque illum nomine honorari dig
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ dicti. quȩ sublimitas meriti: parare
hominẽ cor suũ ad obsequiũ di uinȩ uolun¬
tatis ac dicere posse. paratũ cor meũ ds̃ pa¬
ratũ cor meũ: cantabo & psalmũ dicã dño
Idest & animo coto exultabo in dño. &
oꝑum executione quȩ eiꝰ sunt iussa ꝑficiã.
Parauit gͥ cor ut inuestigaret ac rescriberet
legẽ anĩ quã flamma uorax absũpserat.
parauit etiã ut ipse prior hanc faciendo
impleret &̾ sic ad alios docendos os aꝑiret
Qł eodẽ modo de dño irsy acciꝑe imꝓmptii
est Parauit nanq cor suũ ut inuestigaret
legẽ dñi. qͥa calẽ sibi hominẽ quẽ susciꝑet
diuinitus ꝓuidit. qui ñ solũ sine peccato. ue¬
rũ etiã pleniis esset grẽ & ueritatis qͥ nul¬
la sibi repugnante lege peccati. legẽ dĩ absq
oiñi mentis siue carnis contradictione ser¬
uaret. Unde dicit inpsalmo. Incapite libri
scriptũ ẽ de me ut faciã uoluntatẽ tuã
as m̃s uolui. & legẽ cuã in medio cordis

Expanded text:
virtus dicti, quae sublimitas meriti, parare hominem cor suum ad obsequium divinae voluntatis, ac dicere posse: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo, et psalmum dicam Domino ! Id est, et animo toto exsultabo in Domino, et operum exsecutione quae ejus sunt jussa perficiam. Paravit ergo cor, ut investigaret ac rescriberet legem Domini, quam flamma vorax absumpserat. Paravit etiam, ut ipse prior hanc faciendo impleret, et sic ad alios docendos os aperiret. Quod eodem modo de Domino Jesu accipere in promptu est; paravit namque cor suum, ut investigaret legem divinitus providit, qui non solum sine peccato, verum etiam plenus esset gratiae et veritatis, quia nulla sibi repugnante lege peccati, legem Dei absque omni mentis sive carnis contradictione servaret. Unde dicit in Psalmo: In capite libri scriptum est de me, ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis
Abbreviated transcription (Latin):
głiste ꝓpt̃ sacratissimũ dni responsũ suis litte¬
ris indiderint. Mittit᷑ gͥ ez ras a facie regis & sep¬
tẽ consiliatorũ eiꝰ. ut uisitet iuideam & ierłm:¬
quando conuersi ad fidẽ pͥncipes scłi & scriptii¬

Expanded text:
gelistae propter sacratissimum Domini responsum suis littegelistae propter sacratissimum Domini responsum suis litteris indiderint. Mittitur ergo Ezras a facie regis et septem consiliatorum ejus, ut visitet Judaeam et Hierusalem. Et conversi ad fidem principes s
Abbreviated transcription (Latin):
terrestris a rectitudine mentis inflectere. &
ad sequendã cupiditatẽ quȩ est simulachroꝵ
serutꝰ deceptorũ corda ꝑuertere. Si gͦ mala
repborũ oꝑa infigura ñ solũ malorũ s & bo¬
norũ precessert̃: cur ñ & boni bonorũ actus
siue sermones quȩ in ꝓpħico uolumine continen¬
tur. bona sequientiũ gesta pręfigurare potue¬
runt Itẽ uideamꝰ opuscula scĩ augustini. qͥ
itiã septẽ uiros unius mulieris sine filiis de¬
functos de quib saducei resurrectionẽ negati¬
tes dnm̃ tẽptabant: certã ȩccłastici sacram̃ti
figurã dixit habere. nec non & mulierẽ & ste¬
rilitatẽ eꝰ & mortẽ: ipsorũ quoq uirorum
mortẽ. figuras. ẽẽ. rersiꝰ memorabiliũ docuit:¬
cũ hanc hystoriã neq ipse dñs. neq euangłista¬
rũ quispiã exsua ꝑsona narra uerit: sed quȩ
impi nefando ore contra dnm̃ ꝓtulerant. ȩuan¬

Expanded text:
terrestris, a rectitudine mentis inflectere, et terrestris, a rectitudine mentis inflectere, et ad sequendam cupiditatem, quae est simulacrorum servitus, deceptorum corda pervertere. Si ergo mala reproborum opera in figura non solum malorum, sed et bonorum praecesserunt, cur non et boni bonorum actus sive sermones, quae in prophetico volumine continentur, bona sequentium gesta praefigurare potuerunt? Item videamus opuscula sancti Augustini, qui etiam septem viros unius mulieris sine filiis defunctos, de quibus Sadducaei resurrectionem negantes, Dominum tentabant, certam ecclesiastici sacramenti figuram dixit habere, necnon et mulierem, et sterilitatem ejus, et mortem. Ipsorum quoque virorum mortem figuras esse rerum hanc historiam neque ipse Dominus, neque evangelistarum quispiam ex sua persona narraverit; sed quae impii nefando ore contra Dominum protulerant, evan
Abbreviated transcription (Latin):
figurare: legat opiiscula patrũ qͥ actus siue casi
regsi repborũ satlis & iechoniȩ sc̃ĩssima rede̾p¬
toris urioꝑa figuralit̃ designare dixerunt
saulis uid elicet uncti in regẽ: sed merto sieltĩ
suorũ occisi. suꝑ in noxia regis xp̃i morte inter¬
pretantes. iechoniȩ uͦ cranslationẽ de iudea in
babylonẽ quã ꝓpt̃ peccata sustinuit. ad grãm¬
edictis ob ꝑfidiã iudeis ad saluandas ꝑ orbem
nationes transmigrare dignatꝰ est. Qui etiam¬
dicta uł acta pharaonis siue nabuchodonosor:
ꝙpice suꝑ hostib eccłȩ intelligenda tradide¬
runt. Uerbi gr̃ã. ꝑharao prȩcepit infantes
popłi dĩ masculos influmine necari. feminas
reseruari: qͥa diabolus fortia in nobis oꝑa ex¬
anguere fluxa uͦ & in firma cupit enutrire
Itẽ nabuchodo nosor iussit om̃s popłos sibi
subditos audita uoce symphoniarũ & mu¬
sicorũ ꝓstratos ad orare statuã suã. ce diabolꝰ
satagiꝰ genus humanũ ꝑdulcedinẽ pompę

Expanded text:
gat et opuscula Patrum, qui actus sive casus regum reproborum Saulis et Jechoniae sanctissima Redemptoris nostri opera figuraliter designare dixerunt: Saulis visuorum occisi, super innoxia regis Christi morte interpretantes: Jechoniae vero translationem de Juda in Bethlehem, quam propter peccata surelictis ob perfidiam Judaeis ad salvandas per orbem nationes transmigrare dignatus est. Qui dicta vel acta Pharaonis, sive Nabuchodonosoris, typice super hostibus Ecclesiae intelligenda tradiderunt. Verbi gratia, Pharao praecepit infantes populi Dei masculos in flumine necari, feminas reservari; quia diabolus fortia in nobis exstinguere, fluxa et infirma cupit enutrire. Item Nabuchodonosor jussit omnes populos sibi subditos audita voce symphoniarum et musicorum prostratos adorare statuam suam. Et diabolus satagit genus humanum per dulcedinem pompae
Abbreviated transcription (Latin):
conuertere nunc: respice de cȩlo & uide
& ierłm in lege dĩ tui quȩ est inmanu tua.
Lex autẽ dĩ in manu erat ezrȩ. qm̃ hane ñ
lingua solũ p̃dicabat. sed & actu implebat.
Dñs quoq nr̃ incarne apparens legẽ in ma¬
nu habebat. ñ solũ quia legis prȩcepta inõib
secutꝰ est: uerũ etiã qͥa in potestate edicta
legis habebat. & ipse uidelicet eã quondã
ꝑ moysen ꝓut uolebat statuens: & nc̃ ean¬
dẽ ꝓut uolebat ꝑse ipsũ immutans. atq
ad ꝑfectiora transferens. Unde aiebat.
Audistis qͥa dictũ ẽ. antiquis. Ego autẽ
uI iliiꝰ. Scriptũ. ẽ. enĩ. Factũ est uerbũ

Expanded text:
e, respice de coelo, et vide et Hierusalem in lege Dei tui, quae est in manu tua. Lex enim Dei in manu erat Ezrae; quoniam hanc non lingua solum praedicabat, sed actu implebat. Dominus quoque noster in carne apparens, legem in manu habebat, non solum quia legis praecepta in omnibus secutus est, verum etiam quia in potestate edicta legis habebat; et ipse videlicet eam quondam per Moysen, prout volebat, statuens, et nunc eamdem prout volebat per seipsum immutans, atque ad perfectiora transferens. Unde aiebat: Audistis quia dictum est antiquis, ego autem vi illius. Scriptum est enim: Factum est verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Dnequissimo seruo. cunctor prȩsulũ
maloꝵ opus dãpnandũ narratur &
ȩt̃na dãpnatio qͥ neglecto dñi timore
ñ mͦ ipsi luxuriȩ uacant: sed etiã subdi¬
tos miurus stimulant. Tipice tñ potest
intelligi pueros ꝑcutere. conscientias
infirmor ñ adhuc fide . spe &e karitate
solidatoꝵ prauo uel exemplo uiciare:
bibere uͦ cũ ebriosis. inebriari facino¬
rib & illecebris mundi que faciunt
hominẽ dementari. Nota inter uicia
mali serui ascriptũ: qͦd tardũ dñi sui
putauerit aduentũ uel reditũ. Non autẽ
int̾ boni uirtutes annumeratũ. qͦd hc̃

Expanded text:
 cunctorum praesulum malorum opus damnandum narratur, et aeterna damnatio, qui neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed etiam subditos injuriis stimulant. Typice tamen potest intelligi, pueros percutere conscientias infirmorum, non adhuc spe, fide, et charitate solidatorum, pravo exemplo vitiare. Bibere vero cum ebriosis, inebriari facinoribus, et illecebris mundi, quae faciunt hominem dementari. Nota inter vitia mali servi ascriptum, quod tardum Domini sui putaverit adventum vel reditum. Non autem inter b
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Unde optimũ ẽẽ ꝓbatur. quanquã
aduentũ eius diligere. Seqͣr. Seniet
dñs serui illius. in quo om̃nes mali inteli¬
hy pochritis. cũ his scilicet qͥ erant in agro
& qui molebant & nichilominꝰ derelict
sunt : Qui ideo dicunt᷑ hrpochritȩ: qͥa
aliud agebant. & aliud intendebant.

Expanded text:
. Unde optimum esse probatur, quanquam adventum ejus diligere. Sequitur: Veniet dominus servi illius, etc., in quo omnes illi mali intellihypocritis, cum his scilicet, qui erant in agro, et qui molebant, et nihilominus derelicti sunt, qui ideo dicuntur hypocritae, quia aliud agebant, et aliud intendebant.
Abbreviated transcription (Latin):
menta mutat᷑ ad uitia. nec ꝑstat iN
incepto: sed crescit & decrescit & nc̃ inignẽ
libidirus fert᷑ qͦ adulterantiũ corda succen
saft̃ uel inignẽ irȩ tͦ uident᷑ alta petere:
nc̃ in aquas carnalis uoluptatis. qͣ emolliant
&e resoluant robur m̃tis. De qͥb aquis dr̃
Aquȩ multȩ ñ potert̃ extinguere karitatẽ.
accusat apłos. cũ possibilitas curandi inter¬
dũ ñ adinbecillitatẽ curantiũ. s ad eor¬

Expanded text:
menta mutatur ad vitia nec persistit in coepto, sed crescit atque decrescit. Et nunc in ignem libidinis fertur, quo adulterantium corda succensunt, vel in ignem irae, quo videntur alta petere, nunc in aquas voluptatis carnalis, quae molliant et resolvant rebus mentes, de quibus aquis dicitur: Aquae multae non potuerunt exstinguere charitatem . accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eor
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt. In monte dñs orat. transformat᷑:¬
&e discipłis archana suȩ maiestatis aꝑit. In
inferiora uͦ descendens turbȩ occursu exci¬
ꝑfectis pandit: deorsũ uͦ sp̃s malos ab his qui
uexabant᷑ expellit. Pro qualitate enĩ meri¬
tor aliis ascendit: aliisq descendit. Marcus
hc dicit sur idũ & mutũ quẽ matħs lunaticũ

Expanded text:
congruunt. In monte Dominus orat, transformatus, discipulis arcana suae majestatis aperuit; in inferiora descendens, turbae occursu exci perfectis pandit: deorsum spiritus malos ab his qui vexabantur, expellit. Pro qualitate enim meritorum, aliis ascendit, aliis descendit. Marcus hunc dicit surdum et mutum, quem Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
phariseo factio consensit. ita & in occisione
dñi herodes uoluntat᷑e suã iunxit: qͥa indutũ
ueste alba att illusũ remisit ad pilatũ. Q
notandũ qͥa xp̃s ab eis mortẽ passurus filius
hõis appellat᷑: qͥa xp̃o in carne passo diuinitas
impassibilis mansit.unc intellexert̃
ntellexert̃ dico ꝑindicium suȩ passionis : de¬

Expanded text:
Pharisaeorum consensit, ita et in occissionem Domini Herodes voluntatem suam junxit, quia indutum veste alba atque illusum, remisit ad Pilatum . Et notandum quia Christus ab eis mortem passurus Filius hominis appellatur, quia Christo in carne passo divinitas impassibilis mansit. Tunc intellexerunt ntellexerunt dico
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝓ defiderio patriȩ cȩlestis crebras fundi
delectant᷑. Unde & hic quoq apte subiungiͦ
Ilebat autẽ om̃is popłs. cũ audiret
uerba legis. Uerũ qͥa idẽ doctores
scĩ qͥmentes auditorũ suors & lectio¬
nibꝰ sacris & deuotis suis exhortationibus
ad lacrimas excitant easdẽ qͦq lacrimas
consolant᷑. dũ sempiterna illas gaudia secli¬
tura. eẽ. ꝓmittunt recte sub iungitur.
t dixit eis. Ite & edite pinguia

Expanded text:
etiam pro desideriis patriae coelestis crebras fundere etiam pro desideriis patriae coelestis crebras fundere delectantur. Unde et hic quoque apte subjungitur: Flebat autem omnis populus, cum audiret verba legis. Verum quia iidem doctores sancti, qui mentes auditorum suorum et lectionibus sacris et devotis suis exhortationibus ad lacrymas excitant; easdem quoque lacrymas consolantur, dum sempiterna illos gaudia secutura esse promittunt. Recte subjungitur: Et dixit eis: Ite, et edite pinguia
Abbreviated transcription (Latin):
eminet: quando is qͥ gradũ doctoris accipit
merito uite ꝑfectioris actionẽ uulgitrans¬
cendit. Stat autẽ in gradu ligneo quẽ fece
rat᷑ ad loquendũ: quando singulari imita¬
tione dnĩcȩ passionis altiorẽ se coeteris fact
unde merito fiduciã libere uerbũ dei
prȩdicandi obtineat. Nam qͥ passionẽ dm̃
ꝓsuo modulo contemnit imitari: necdum
gradũ ligneũ unde infirmis suꝑ emineat as¬
cendit. Ideoq necesse. ẽ. talis scriba crepidus
prȩcepta dĩ prȩdicet. timens siue erubescens
ea quȩ ipse non fecit aliis facienda ꝓponere.
Unde apte insequentib adiungitur
opłs autẽ stabat in gradusuo Cũ
enĩ prȩsules quantũ honore prȩstant.
tantũ etiã bonis opib subditos ante¬
ire satagunt: cunc & idẽ subditi bonis eoꝵ
incitati exẽplis. suȩ gradũ uitȩ iã deuoti
exequunt᷑ eorũq piis exhortationib ad¬
moniti. lacrimas ꝓ ad missis erratib. siue

Expanded text:
eminet quando is qui gradum doctoris accipit, eminet quando is qui gradum doctoris accipit, merito vitae perfectioris actionem vulgi transcendit. Stat autem rat ad loquendum, quando singulari imitatione dominicae passionis altiorem se caeteris facit. Unde merito fiduciam libere verbum Dei praedicandi obtinebat. Nam qui passionem Domini pro suo modulo contemnit imitari, necdum gradum ligneum, unde infirmis superemineat, ascendit. Ideoque necesse est talis scriba trepidus praecepta Dei praedicet, timens vel erubescens ea quae ipse non fecit, aliis facienda proponere. Unde apte in sequentibus adjungitur: Populus autem stabat in gradu suo. Cum enim praesules, quantum honore praestant, tantum etiam bonis operibus subditos anteire satagunt, tunc et iidem subditi bonis eorum incitati exemplis, suae gradum vitae jam devoti exsequuntur; eorumque piis exhortationibus admoniti, lacrymas pro admissis erratibus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
In medio nanq basilicȩ in medio di¬
cttatrũ sacerdotũ Cui basilica ma¬
ior atriorũ exteriorũ. om̃iꝰ ex parte
tẽpli erat circundata. De qͥb supe¬
rius in eodẽ libro scriptũ est. fecit
etiã atriũ sacerdotũ. & basilicam
grandẽ. Uerũ salomon quasi rex
basem fecit ȩneã. Horro ezras quasi
minoris potentiȩ gradũ adloquen¬
duꝰ ligneũ constituit. Sicut etiam
salomon siue moyses altare holo¬
causti fecert᷑̃ ȩneũ ꝓ quo fili trans¬
migrationis reposuert᷑ lapideũ. Sed ñ est pu¬
tandũ minoris sacramentũ ꝑfectionis ligne¬
ũ gradũ. quã basem habere ȩneã. Qđ enim
sepe dictũ . e sicut es ꝓdiuturnitate ꝑdu¬
randi uł suauitate sonandi diuinis compe¬
eit sacramentis. quȩ nulla scłoꝵ longitudi¬
ne deficiunt. & in omnẽ terrã exiutiso¬
nus eors: ita etiã lignũ eisdẽ aptissime
congruit. ꝓpt᷑ uidelicet tropheũ dñicȩ pas¬
sionis. Suꝑ uniuersũ gͦ popłm pontifex

Expanded text:
asilicae, in medio dicit atrii sacerdotum, quae basilica major atriorum exteriorum omni ex parte templi erat circumdata. De quibus superius in eodem libro scriptum est: Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem. Verum quia Salomon quasi rex, basem fecit aeneam, porro Esdras quasi minoris potentiae, gradum ad loquendum ligneum constituit. Sicut etiam Salomon sive Moyses altare holocausti fecerunt aeneum, pro quo filii transmigrationis reposuerunt lapideum. Sed non est putandum, minoris sacramentum perfectionis ligneum gradum, quam basem habere aeneam. Quod enim saepe dictum est, sicut aes pro diuturnitate perdurandi, vel suavitate sonandi, divinis competit sacramentis, quae nulla saeculorum longitudine deficiunt, et in omnem terram exivit sonus eorum , ita etiam lignum eisdem aptissime congruit, propter videlicet trophaeum Dominicae passionis. Super universum ergo populum pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes &̾ ministri dniꝰ Popłs
autẽ extra hanc portã & maxime
in platea quȩ ad orientalẽ erat pla¬
gã : ad audiendũ uerbũ siue adoran¬
dũ stare solebat. Bene gͦ ante portã
aquarũ collectus est popłs. qͥ ꝑan
tistitẽ suũ fluentis scripturarum
erat spũaliter potandus
tetie autẽ ex ras scriba suꝑ gra¬

Expanded text:
sacerdotes ministri Domini. Populus sacerdotes ministri Domini. Populus autem extra hanc portam, et maxime in platea, quae ad orientalem ejus erat plagam, ad audiendum verbum, sive ad orandum stare solebat. Bene ergo ante portam aquarum collectus est populus, qui per antistitem suum fluentis Scripturarum erat spiritualiter potandus. Stetit autem Ezras scriba super gra
Abbreviated transcription (Latin):
cato. diligentiꝰ audiendis atq implen¬
dis eiꝰ mandatis oꝑam deinuis. Unde
& in pͥncipio eiusdem m̃sis septami sta¬
tuta erat solennitas tubarũ: quarũ
cantu popłs int̾ orationes &e hostias
ardentiꝰ ad memoriã diuinȩ legis
excitaretur. Ꝙ nc̃ qͦq in intellectu
sp̃uali oportet edificata ciuitate sc̃a
seqiu lectionẽ diuinã & tubas sonare
crebriores qͥa nimirũ necesse. ẽ. ut
iniciatꝰ scram̃tis cȩlestib popłs. etiã
gats dicit popłm ad plateam quȩ est
ante porta aquarũ: portã aquarũ
reor dici inatrio sacerdotũ. qͦ templũ
ex omĩ parte ꝑquadrũ erat circunda¬
tũ. maxime adorientalẽ plagam
tẽpli ubi erat mare aeneũ ad lauan¬
das manꝰ pedesq introeuntiũ in¬
tẽplũ. ubi decẽ luteres gnei ad la¬
uandas hostias. ubi etiã altare
holo causti. int̃ qđ & tẽplũ lapidat᷑
e ⁊ acharias filius bara chiȩ. Non
autẽ popł intra huiꝰ portã atru
intrandi habebat licentiã s tantũ

Expanded text:
ligentius atque implendis ejus mandatis operam demus. Unde et in principio ejusdem mensis septimi statuta erat solemnitas tubarum, quarum cantu populus inter orationes et hostias ardentius ad memoriam divinae legis excitaretur. Et nunc quoque intellectu spirituali oportet, aedificata civitate sancta, sequi lectionem divinam, et tubas sonare crebriores; quia nimirum necesse est, ut initiatus sacramentis coelestibus populus, etiam gatum dicit populum ad plateam quae est ante portam aquarum; portam aquarum reor dici in atrio sacerdotum, quo templum omni ex parte per quadrum erat circumdatum, maxime ad orientalem plagam templi, ubi erat mare aeneum ad lavandas manus pedesque introeuntium templum, ubi decem luteres aenei ad lavandas hostias; ubi etiam altare holocausti, inter quod et templum lapidatus est Zacharias filius Barachiae . Non autem populus intra hujus portam atrii intrandi habebat licentiam, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dimittemꝰ domꝰ dĩ nr̃i. Cuncta hȩc quȩ
hoc capitulo continent᷑: ad curã domus
duiꝰ & iinistroꝵ ac ministeriorũ eiꝰ
migrationis ab inquinationib gertiũ
castigauerint. deinde obseruatione sabba¬
ti quȩ int̃ pͥma legis mandata emine¬
batꝰ sc̃ĩficati sint : ac sic de coetero omnẽ
curã agendi ad obsequiũ diuini cultꝰ
conuerterint. Primonanq nos a ma¬
lis emundari: & sic bonis necesse est ac¬
tib: adornari Longũ autẽ satis. ẽ singu¬
la hȩc allegorice q̃ ordine nob̾ spũialit̃
erga cultũ dñi sint agenda disserere.
& hoc magis ipso legis uolumine faciendũ¬

Expanded text:
. Cuncta haec quae hoc capitulo continentur, ad curam domus Domini et ministrorum ac ministeriorum ejus migrationis ab inquinationibus gentium castigaverint; deinde observatione sabbati, quae inter prima legis mandata eminebat, sanctificati sint; ac sic de caetero omnem curam agendi, ad obsequium divini cultus converterint. Primo namque nos a malis emundari, et sic bonis necesse est actibus adornari. Longum autem satis est, singula haec allegorice, quo ordine nobis spiritualiter erga cultum Domini sint agenda, disserere, et hoc magis in ipso legis volumine faciend
Abbreviated transcription (Latin):
dant: ñ accipiemꝰ ab eis insabbato & indiẽ¬
dñs ipse ÷ ds̃ ut post tale sabbatum
possimꝰ ad sabbatũ futurȩ incęlis głȩ.
batũ. uenalia nob̵ quęq inferendo in
die scificata : quia sp̃s immundi sata¬
gunt nr̃i mundiciã cordis cõmacula¬
re. & accepto precio consensus nrĩ ui¬
tiorũ nob̾ illecebras ingerere. qͦ diẽ
nr̃ẽ scĩficationis inquinent. id: lucẽ
piȩ cogitationis siue actionis nr̃ȩ̃
inmissis errorib obnubilent. Sed
huiꝰ modi mercatũ nos clausi muris
nr̃e urbis. hoc ẽ. uite custodia ꝑfec¬
cioris: prsus uitare debemue.

Expanded text:
dant, non accipiemus ab eis in Sabbato . Nobiniam ipse est Deus , ut post tale Sabbatum possimus ad sabbatum futurae in coelis gloriae. batum, venalia nobis quaeque inferendo in die sanctificata; quia spiritus immundi satagunt nostri munditiam cordis commaculare, et accepto pretio consensus nostri vitiorum nobis illecebras ingerere, quo diem maximae sanctificationis inquinent; id est, lucem piae cogitationis sive actionis nostrae immissis erroribus obnubilent. Sed hujusmodi mercatum nos clausi muris nostrae urbis, hoc est vitae custodia perfectioris prorsus vitare debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ Afferamꝰ & frondes inyrti. in morti¬
ficationẽ libidinũ & uitioꝵ omnium.
Na & magi dño myrrã offerentes in mũ
crucifigere debere. Itẽ frondes myra
ad faciendũ sibi habitaculũ affert: qui¬
cunq potest dicere qͥa xp̃i bonꝰ odor
sumdis dõ in om̃i loco. Afferamꝰ & ramos
palmarũ qͥ manus unctricis ornatꝰ est¬
uitiorũ mentẽ sẽꝑ geramꝰ. seꝑ hostibus
eunetis existere fortiores curemꝰ. quatinꝰ
illorũ infuturo meream esse consortes
deqͦb att in apocal ypsi sua ioħes. Scabant
ante hronũ in conspectu agni amicti
stolis albis & palmȩ inmanib: eoꝵ:
Frondes quoꝙ ligni nemorosi. hioc est reli¬
quiarũ ornamenta uirtutũ. De quibus
om̃ib mystica nob̾ cab̾ nacula facimus
eiibonis delectati oꝑib animũ totũ
a mundanis abstra himus illecebris.
tegressus est popłs & attulert̃:¬

Expanded text:
mur. Afferamus et frondes myrti, in mortimur. Afferamus et frondes myrti, in mortificatione libidinum et vitiorum omnium. Nam et magi Domino myrrham offerentes, in munpiscentiis crucifigere debere. Item frondes myrti ad faciendum sibi umbraculum affert quicunque potest dicere: Quia Christi bonus odor sumus Deo, in omni loce . Afferamus et ramos palmarum, qui manus vitiorum mentem semper geramus, semper hostibus cunctis existere fortiores curemus; quatenus illorum in futuro mereamur esse consortes, de quibus ait in Apocalypsi sua Joannes: Stabant ante thronum in conspectu Agni, amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum . Frondes quoque ligni nemorosi, hoc est reliquarum ornamenta virtutum; de quibus omnibus mystica nobis tabernacula facimus, cum bonis delectati operibus animum totum a mundanis abstrahimus illecebris. Et egressus est populus, et attul
Abbreviated transcription (Latin):
licet ⁊ab̾naculis septẽ dieb manerẽ
precipimꝰ: qm̃ om̃i tẽpore uitȩ huius
quȩ tot dieb circũagit᷑ animo nos re.¬
tinere oportet qͥa in colȩ sumꝰ apud
dnm̃ int̾ra. & pegrini sic̃ om̃s patres nr̃s
gredimini inqͥt in montẽ & affer¬
te frondes oliuȩ. & frondes ligni
płilcherrimi. frondes myrti & ramos
palmarũ. & frondes ligni nemorosi.
ut fiant tab̾nacula sicut scriptũ est.
quadã generaliũ cogitationũ in altitu¬
dinẽ scãrũ scripturarũ crebrius me¬
ditandã. & afferamꝰ nob̾ inde quasi
frondes oliuȩ fructus miscdie. quib
pauperes recreando nossimuł abestu
tẽptantiũ uitiorũ obumbremus.
& frondes ligni pulcherrimi qđ iudei
cytrũ uocant fructus nimirũ ca¬
ritatis quȩ int̾ om̃s pulcherrima
& eximia est uirtutes ꝑquã & dñs¬
nr̃ lignũ crucis ꝓ nrã salute cons¬
cendit. Cuiꝰ passionẽ dũ & nos iN
quantũ possibile est imitamur:
frondib ꝓfecto ligni pulcherrimi ꝓtegi¬

Expanded text:
abernaculis septem diebus manere praecipimur; quoniam omni tempore vitae hujus, quam tot diebus circumagimus, animo nos retinere oportet, quia incolae sumus apud Deum in terra, et peregrini sicut omnes patres nostr Egredimini, inquit, in montem, ete frondes olivae, et frondes ligni pulcherrimi, frondes myrti, et ramos palmarum, et frondes ligni nemorosi, ut fiant tabernacula, sicut scriptum est. quadam quasi generalium cogitationum, in altitudinem sanctarum Scripturarum crebrius meditandam; et afferamus nobis inde quasi frondes olivae fructus misericordiae, quibus pauperes recreando nos simul ab aestu tentantium vitiorum obumbremus; et frondes ligni pulcherrimi, quod Judaei cedrum vocant, fructus nimirum charitatis, quae inter omnes pulcherrima et eximia est virtutes, per quam et Dr lignum crucis pro nostra salute conscendit. Cujus passionem dum et nos, in quantum possibile est, imitamur, frondibus profecto ligni pulcherrimi protegi
Abbreviated transcription (Latin):
a est uno tantũ intermisso die. mox in ieiu¬
uo &e inpoenitentia ipsi sua sponte conueni¬
rot & qđ dieb lectionũ scãrũ acleticiȩ ge¬
rendũ audierant diligent᷑ ex tẽpore gererent.
separando scilicet se ipsos & mente & corpore
alcusa comꝓbabant᷑ ne rursus ꝑsocietate
lcempla repborũ inciderent in mala cap¬
qutatis & erũnȩ quȩ tunc uix post longa
taporũ siue scłoriĩ uolumina sese euiasisse
cererant Et quid de his mystice nob̾ trac¬
candu n ut caliũ exẽpla secuti. quicqͥd in
gublica synaxi uł auditorio faciendiĩ cogno¬
uimr denuo mutua inter nos collatione
urastem : & qualit᷑ singula hȩc castigatione
cordis siue corporis nr̃i cõplere ualeamus.
sollerti indagine ꝑquiramꝰ: Quore maxima
ubat᷑ industria uitȩ correctioris. dũ subditur
At consurrexerẽ adstandũ. & legert᷑¬

Expanded text:
data est, uno tantum intermisso die, mox in jejudata est, uno tantum intermisso die, mox in jejunio et in poenitentia ipsi sua sponte convenirent, et quod diebus lectionum sanctarum ac laetitiae gerendum audierant, diligenter ex tempore gererent, separando scilicet seipsos et mente et corpore ltura comprobantur, ne rursus per societatem et exempla reproborum inciderent in mala captivitatis et aerumnae; quae tamen vix post longa temporum sive saeculorum volumina sese evasisse cernebant. Et quid de his nobis mystice tractandum, nisi ut talium exempla secuti, quidquid in publica synaxi vel auditorio faciendum cognovimus, denuo mutua inter nos collatione tractemus, et qualiter singula haec castigatione cordis sive corporis nostri complere valeamus, solerti indagine perquiramus? Quorum maxima probatur industria vitae correctioris, dum subditur: Et consurrexerunt ad standum, et leger
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ hec ẽ. uera nr̃a in hac uita solennitas m̃tis
ut ꝑdies singulos. id ÷ ꝑ om̃ĩa bona oꝑa quibus
a dno illiistram. legendis. audiendis. faciendis
es sermonib intento corde uacemꝰ. Incipit autẽ
hȩc solennitas a qͥnto decimo diȩ mensis. quando
luna nocte plenissima est: cũ om̃s mentis nñ
tenebrȩ darissimo xp̃i lumine resoluuntur
Seqͥturq eã dies octauus sabbati id ẽ requier
uidelicet tẽpore resurrectionis inuita futaia
Cuiꝰ gaudiis in terim inspe subleuam᷑. cunc
inre ipsa ꝑfruem̃: cũ exoptatissima illa col¬
lecta om̃is scoꝵ coetus. & angłoꝵ scilicet &
hominũ. in conspectu sui conditoris congrt¬
gatꝰ. & nunquã segregandus exultauertt
ndie autẽ incesimo quarto mensis huius.
conuenert᷑ filit isrł inieninio & in saccis &
humꝰ suꝑ eos Ec separatũ ẽ semenfi¬
lior isrł ab om̃i tãio alienigena & coeteri¬
Locindi deuotio correcti post captiutatẽ popli.
t aẽ lẽa rice solennitate que ꝑlegẽ dñ man¬

Expanded text:
ra in hac vita solemnitas mentis, ut per dies singulos, id est, per omnia bona opera, quibus a Domino illustramur, legendis, audiendis, faciendis ejus sermonibus intento corde vacemus. Incipit autem haec solemnitas a quinto decimo die mensis, quando luna nocte plenissima est, cum omnes mentis nostrae tenebrae clarissimo Christi lumine resolvuntur. Sequiturque eamdem dies octavus sabbati, id est, requiei, videlicet tempore resurrectionis in vita futura; cujus gaudiis interim in spe sublevamur, tunc in re ipsa perfruemur, cum exoptatissima illa collecta, omnis sanctorum coetus, et angelorum scilicet et hominum, in conspectu sui Conditoris congregatus, et nunquam segregandus exsultaveritdie autem vicesimo quarto mensis huius convenerunt filii Israhel in ieiunio et in saccis et humus super eos et separatum est semen filiorum Israhel ab omni filio alienigena et steterotanda devotio correcti post captivitatem populi, ut completa rite solemnitate quae per legem Domini man
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis. ut quat̃ indie. hoc ÷ primo mane.
hora tercia. sexta & nona. qͥb orationi siue
psal modiȩ uacandũ erat: auditui se legis di¬
umȩ contraderet. qͦ inu̾ata in dm̃ mente
purior acdeuotior ad deprecandã eius
miscđiã rediret: s & in nocte quat᷑ excusso
torpore somni. ad confitenda peccata sua &̃
postulandã ueniã exurgeret: Quo exemplo
reor in eccła morẽ inoleuisse pulcherri¬
mũ. ut ꝑ singulas diurne psalmodiȩ horas.
lectio una de ueteri siue nouo testamento
cunctis audientib ex corde dicat᷑. & sic apłi¬
cis siue ꝓpħicis confirmati uerbis. ad instan¬
tiã orationis genua flextant. s & horie
nocturnis cũ a laborib cessat᷑ oꝑum. libe¬
ri auditui lectionũ diuinarũ aureł accõmoden

Expanded text:
quater in die, hoc est primo mane, tertia hora, sexta et nona, quibus orationi sive psalmodiae vacandum erat, auditui se legis divinae contraderet, quo innovata in Deum mente, purior ac devotior ad deprecandam ejus misericordiam rediret? Sed et nocte quater excusso torpore somni, ad confitendum peccata sua et postulandum veniam exsurgeret? Quorum exemplo reor in Ecclesia morem inolevisse pulcherrimum, ut per singulas divinae psalmodiae horas, lectio una de Veteri sive Novo Testamento cunctis audientibus ex corde dicatur, et sic apostolicis sive propheticis confirmati verbis, ad instantiam orationis genuflectant, sed et nocturnis horis cum a laboribus cessatur operum, liberae auditui lectionum divinarum aures accommoden
Abbreviated transcription (Latin):
Qd supra dictũ. ẽ qͥa confitebant᷑ peccata
sua. & peccata patrũ suorũ: plemꝰ etra depre¬
cante qualit᷑ sit factiĩ ostendit᷑ Qđ ũ in
nophegie conuentũ fecerint. Ut uidelicet
tota se intentione a sceleratorũ contagiis
ex purgatos diuino foederi coniungerent:
ipsamq foederis scĩ conditionẽ & sermo¬
ne confirmarent & scripto. ac sic abim¬
piorũ consortio separati securiores im¬
plerent opus qͥd iã dudũ coeꝑant. id ÷
congruos factȩ urbi ciues denumero
piorum instituerent.

Expanded text:
Quod supra dictum est, Quia confitebantur peccata sua et peccata patrum suorum; plenius Ezra deprecante qualiter sit factum ostenditur. Quod vero in nopegia conventum fecerint, ut videlicet se tota intentione a scelerum contagiis expurgatos, divino foederi conjungerent, ipsamque foederis sancti conditionem et sermone confirmarent et scripto, ac si ab impiorum consortio separati, securiores implerent opus quod jamdudum coeperant; id est, congruos factae urbis cives de numero piorum instituerent.