comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calium tributoꝵ. meo qui ab ip̃is
emunt hocꝙ etum in oriente no¬
uimus inmultis seri gentibus
sic enim neꝙ fiscos nocebitur ⁊ fis¬
calia tribitta a poisessoribus inse¬
runtur. ut autem alii quidem sit̃
res fieri collationes. sed non contra
se quia si quando p̃ceꝑimus ad ali¬
as forte ꝓficiscite ꝓuincias. compe¬
tens est. contemytum te ns que
de fisco largiuntur non gratisex¬
pendẽ. neꝙ nrõs subiectos tet᷑rere.
sed ex quibus inꝓuntia consistẽs.
expendebas. ex his ip̃is ⁊ ad alias
ꝑficiscens regiones facere expensas
neq te neq obediens tibi officium.
sed ꝓpͥis quidem subugalibus pͥa
quoꝙ exixnsa agere it̃. hoc ipsum
custodiendo uel sinon uitra t̃mi¬
nos ꝓperes ꝓuincie sed ꝓpt̃ quan¬
dami occasionem necẽssaĩam c̾cqͣ
in cuutatibus ꝓuintie au p̃si

Expanded text:
calium tributorum in eos, qui ab ipsis emerint; hoc quod etiam in Oriente novimus in multis fieri gentibus. Sic enim neque fiscus nocebitur et fiscalia tributa a possessoribus inferuntur, ut autem alii quidem sint res fieri collationes, sed non contra se quia, si quando praeceperimus ad alias forte proficisci te provincias, competens est contentum te his quae de fisco largiuntur non gratis expendere neque nostros subiectos atterere, sed ex quibus in provincia consistens expendebas, ex his ipsis et ad alias proficiscens regiones facere expensas te neque oboediens tibi officium, sed propriis quidem subiugalibus, propria quoque expensa agere iter; hoc ipsum custodiendo, vel si non ultra terminos properes provinciae, sed propter quandam occasionem necessariam circumein civitatibus provinciae cui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittas pͥuilegus aliquibus igino¬
ceñt̾es. sed illum solum cis in aigilium
obseruabis u undiq purihoꝵ que eis
inferuntur innoxii uideantur .¶ homi¬
cidia aũt ⁊ adulteria uirgnium q re
direcciones ⁊ inuasiones ⁊ opp̃ssiones.¬
delmquentes scm nr̃as ĩeges. ut pͥni¬
iatim supplicum eos oms fitiat saluos.
p̃cĩpue uõ officiales tuos retinebis nõ
permitens eos subiectos nros implere.
neq ut iudeantur quidem subiecti tibi.

Expanded text:
mittes privilegiis aliquibus uti nocentes, sed illud solum eis in auxilium observabis, ut undique puri horum quae eis inferuntur et innoxii videantur. Homicidia autem et adulteria virginumque direptiones et invasiones et oppressionesdelinquentes secundum nostras leges, ut paulatim supplicium alios omnes faciat salvos. Praecipue vero officiales tuos retinebis, non permittens eos subiectos nostros impellere, neque ut videantur quidem subiecti tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ exigendi amplius. causa uõ ĩ nul¬
lo iedatur ⁊ scđm consuetudinem
quidem tributa soluantut ab eis. ⁊
mitus cogendis. censualibus nũcu¬
patis exposiciones subtiliter dare
ut ex hoc faciat cause duudicacio ⁊
sic intĩm scdm consuetudinem tnͣtis

Expanded text:
il exigendi amplius causa vero in nullo laedatur. Et secundum consuetudinem quidem tributa solvantur ab eis et mitus cogendis censualibus nuncupatas expositiones subtiliter dare, ut ex hoc fiat causae diiudicatio; et sic interim secundum consuetudinem datis
Abbreviated transcription (Latin):
saciomibus uti quibusdam. ⁊ non trͣfer¬
re a uenditoribus ademptores p̃dia.
sed coges eos omimodo facere mitta
minabis sine quolibet dampuo. ⁊
siquidem idonei fuerint emptões
coges fiscalium p̃sies om̃ibus mo¬
dis ⁊ sine quolibet dampuo celebra

Expanded text:
sationibus uti quibusdam et non transferre a venditoribus ad emptores praedia, sed coges eos omni modo facere mutatiminabis sine quolibet damno. Et si quidem idonei fuerint emptores, coges fiscalium praesules omnibus modis et sine quolibet damno celebra
Abbreviated transcription (Latin):
et itineꝵ sternendoꝵ. ⁊ ymaginum. ⁊ mu¬
roꝵ ⁊ dom̃uum. destructionis tamquam
in publico factar̃ ⁊ alioꝵ talium dampnifi¬
care n̾rõs subiectos. non enm uolumus
no om̃i gestũ. Siqiuis aũt cui tale aliquid
uissum est ueniat: om̃ino non respicias
eum nisi sacram nr̃am pragniaticam
ostendat formam ꝓ hoc scħtam. cũc sus¬
cipiens quidem talem formam nõ autẽ
as. sed etiam ꝓ ubertͣate necessaĩoꝵ ⁊ opẽrũ¬
ex c̃iuuilibus peccunis patres que ualte
necessaĩa sunt opera facere. ⁊ poncutm
simuiter ⁊ uuꝵ ⁊ portuum in qͥiubt
om̃ino sunt locis ꝓiuncie cui pndẽ
portuum que et muroꝵ curam habere.
bis. habebis autem obelientes tibi ⁊ qui
in ꝓuincia sunt milites in quibus coꝵ¬

Expanded text:
et itinerum sternendorum et imaginum et murorum et domuum destructionis tamquam in publico factae et aliorum talium damnificare nostros subiectos. Non enim volumusno omni gestum. Si quis autem, cui tale aliquid iussum est, veniat, omnino non respicias eum nisi sacram nostram pragmaticam ostendat formam pro hoc scriptam; tunc suscipies quidem talem formam, non autemas. Sed etiam pro ubertate necessariorum et operuex civilibus pecuniis patres quae valde necessaria sunt operum facere et pontium similiter et viarum et portuum, in quibus omnino sunt locis provinciae cui praesides portus, et murorum curam habere; bis. Habebis autem oboedientes tibi et qui in provincia sunt milites, in quibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
eos gubernare admunstrationes Opor¬
nistrationem.⁊ sine om̃i suffra̾gio pre
tos negociationem sed contemptum
cẽ solis a fisco tibi ministranti hec t᷑a
ꝑ te qͣm per eos qui circa te sunt pu¬
cam curam requirẽ. ne forte fiscus in

Expanded text:
eos gubernare administrationeseos gubernare administrationesnistrationem et sine omni suffragio prae tos negotiatione, sed contentum esse solis a fisco tibi ministratis, et tam per te quam per eos, qui circa te sunt, pucam curam requirere, ne forte fiscus in
Abbreviated transcription (Latin):
biles ordinentur non solum codicilos p̃s¬
tare. sed etiam mandata dãẽ. quibus inspec¬
tis omĩa gubernare laudabiliter possint.
detur administratoribus nr̃is scđ̾m locoꝵ
qualitatem in quibus romana uel gre¬
ca lingua frequentetur. sc̃ire eoꝵ sancci¬
onemut nicħ ex his auteant. p̃terire.s
siluterr.mas disposiciones nrãs obseruan
prio subiẽctas gubernãe festinent. Ilus¬
tris gͥ auctoritas tua atꝙ questori aperti
iegum tns scrioere ⁊ in sacro latergulo de¬
poni precipiat. quatenus ex his una cũ
codicislis suscipicndis administratores
queniadmodum possint reip. subueni¬
re non tgnorent. Iani quidem in gena¬
li nr̃e pietatis leg̃e omĩa dedarata sũt
morantibus iusiuandum quod suꝑhis
p̃stãt necessaĩum tm̃ etimauimus etiã
nunc ꝑcipientibus administrationem
designare ᷤ geñitoribus rei .p. nr̃e adin¬
uentum est. quia ad administrationes
dirẽcti certa p̃cepta dabant. mandata
pͥncipłs ea uocantes scđm que oportet

Expanded text:
biles ordinentur, non solum codicillos praestare, sed etiam mandata dare, quibus inspectis omnia gubernare laudabiliter possint: detur administratoribus nostris secundum locorum qualitatem, in quibus romana vel graeca lingua frequentatur, scire eorum sanctionem, ut nihil ex his audeant praeterire, sed saluberrimas dispositiones nostras oerio subiectos gubernare festinent. Illustris igitur auctoritas tua, ad quem quaestoria pertilegum transcribere et in sacro laterculo deponi praecipiat, quatenus ex his una cum codicillis suscipiendis administratores, quemadmodum possint reipublicae subvenire, non ignorent. Iam quidem in generali nostrae pietatis lege omnia declarata sunt,morantes iusiurandum quod super his praestant. Necessarium tamen aestimavimus etiam nunc percipienti tibi administrationem designare, quod a genitoribus reipublicae nostrae adinventum est, qui ad administrationes directis certa praecepta dabant, mandata principum ea vocantes, secundum quae oportet
Abbreviated transcription (Latin):
MDR lustimanus ã tribunia¬
no questori sacri palacu ex consu¬
lȩ. Ex libris antiquis quȩ uĩa
nomiuis romani continuebant
litores in suo quãꝙ uolumine
consiꝑserunt. quiã igitur nobis re¬
ꝑantibus omẽm uetustatem iam
aeꝑditam iam deminutam plãcu
it. om̃ibus etiam udicibus nrĩs
qui minores uł m̾edias adminis¬
trationes gerunt siue uit̾ correc

Expanded text:
mp. Iustinianus Tribuniano quaestori sacri palatii et exconsuli. Ex libris antiquis, qui iura nominis Romani continebant, latores in suo quoque volumine conscripserunt. Quia igitur nobis reparantibus omnem vetustatem iam deperditam, iam deminutam, placuit etiam omnibus iudicibus nostris, qui minores vel medias administrationes gerunt, sive inter correc
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾na contentione. ⁊ non ꝑm̃itt̃t nĩch
ultra qͣm continetur sacͥcã nr̃a consti¬
tutione occasione causasium exrensaꝵ
tis lites audire. ⁊ non ꝑmittere ex ne¬
gligentia de ꝓiuncia alicuius p̃sidis
ad hanc currere felicissimam ciuitatẽ
⁊ nobis molestum ẽẽ. Scito namoꝑ quia
siquis ueniat ⁊ adicionem nobis fac̃i¬
at et a nobis int̾rogatus. si prius te
aduit deinde dicat te audisse quod¬
⁊ iustum ẽ. non impetrałe. ⁊ hoc uerũ
uenire ad regiam hanc p̃sumpserit
hĩnc uenientes siue magistriauos
suie ex quolibet foro non ꝑmittere
ledere. nec suꝑ eligere. exrgere nr̃os
subiectos. sed siq̾uis adieit tale ali

Expanded text:
alterna contentione, et non permittere ultra quam continetur sacra nostra constitutione occasione causalium expensarutis lites audire et non permittere ex neglegentia de provincia cui praesides ad hanc currere felicissimam civitatem et nobis molestum esse. Scito namque quia, si quis veniat et aditionem nobis faciat, et a nobis interrogatus, si prius te adiit, deinde dicat te adisse et quod iustum est non impetrare, et hoc verum venire ad regiam hanc praesumpserihinc venientes sive magistrianos sive ex quolibet foro non permittere laedere nec superexigere nostros subiectos. Sed si quis adierit tale ali
Abbreviated transcription (Latin):
illius constitutionis. ut illa in postĩ¬
uribus tempr̃ibus ex quo facta ẽ
locum hãt ⁊ is qui posteam cõuer¬
tentur uiris e̾mulierib posita sit.
sibi ꝙ potestatem in illis custodiat
nidul hoꝵ que antea fucrunt ꝑscru¬
tando cum licentia sit pͥoribus ui¬
ris ac mulieribus qui habitauer
aut etim actenus habitant mo¬
nastĩa. ⁊ maxime filuis existentib
suas res quo uolunt disponere mͦ.
legem sollempniter ꝑ ꝓgramata
tra naturam neꝙ uiretur per
capillos aut aliqlud huiꝰmodi.¬

Expanded text:
illius constitutionis, ut illa in posterioribus temporibus ex quo facta est locum habeat et his qui postea convertentur viris ac mulieribus posita sit, sibique potestatem in illis custodiat, nihil horum quae ante eam fuerunt perscrutando, cum licentia sit prioribus viris ac mulieribus qui habitaverunt aut etiam hactenus habitant monasteria, et maxime filiis existentibus, suas res quo volunt disponere modolegem sollemniter per programmata tra naturam nec iuretur per capillos aut aliquid huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
dem que post leg̾em sunt ita
querere fieri sicut lex uult. si
quid autem añ legem subse¬
cutum est hoc non commouẽ
neꝙ ꝑscrutari. sed inpͥori figu¬
ra relinq̃uere. Hec it̾s lex ꝓ inter¬
p̃tatione utili posita sit poris nr̃e¬

Expanded text:
dem quae post legem sunt, ita dem quae post legem sunt, ita quaerere fieri, sicut lex vult. Si quid autem ante legem subsecutum est, hoc non commovere, neque perscrutari, sed in priori figura relinquere. Haec igitur lex pro interpretatione utili posita sit prioris n
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓspicere filio ⁊ opor̃tere
ꝓꝑter p̃dictum metum hec in¬
terpretari ⁊ lege nr̃i fieri m̃inife¬
sta quia nicħ lesa sit aut ip̃a aut
um habitauit uir. aut mulier
ante p̃dictam nram constitu¬
tionem aut acte̾n̾us habitat. ⁊
maxime filiis ex istentibus nul¬
lam hab̾e necessitatem. nunc
eoꝵ subam in monastĩum sed
uolueĩt mͦ res suas dispõnere
utpote pͥmam illam legẽm alia
nr̃a hac constitutione int̾p̃tan¬
te. eos enim qui semel ante me¬
moratam dudum nr̃am legem
monasteria non habitauerunt.
in nullo postea posita lex contͥs¬
tatura est. aut ablatura est. eoꝵ¬
tuisset pͥus disponere ⁊ ita ing̃¬
di in monastĩum. si uõ nulla tũc
tali lege posita in monast̾ium
ing̃ssa est quomͦ fieri poterit con¬
uerti ordinem legis. ⁊ existere
eos qui pͥus ingssi sunt in mona¬
sterium illa facere que pͥus ig¬
norata. postea ꝑ sacm nr̃am con¬
stitutioẽm sunt innouata sed
unumquemꝙ competit scłm
sua tempr̃a expectare ⁊ ea qui¬

Expanded text:
ospicere suo filio, et oportere propter praedictum metum haec interpretari, et lege nostra fieri manifesta, quia nihil laesa sit, aut ipsa aut ium habitaverit vir aut mulier ante praedictam nostram constitutionem, aut hactenus habitat, et maxime filiis existentibus, nullam habere necessitatem nunc eorum substantiam in monasterium, sed voluerit modo res suas disponere: utpote primam illam legem alia nostra hac constitutione interpretante. Eos enim qui semel ante memoratam dudum nostram legem monasteria inhabitaverunt in nullo postea posita lex contristatura est aut ablatura est eotuisset prius disponere, et ita ingredi monasterium. Si vero nulla tunc tali lege posita in monasterium ingressa est, quomodo fieri potuerit converti ordinem legis, et exigere ut qui prius ingressi sunt monasterium, illa faciant quae prius ignorata, postea per sacram nostram constitutionem sunt innovata. Sed unumquemque competit secundum sua tempora exspectare ea; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
hañt in hospitio: quos uocaẽ ana¬
choritas. idest discedentes. ⁊ esycͤas¬
las .i. quiescentes consueuer̃. ta¬
qͣm a comumoe ad meliora ex¬
ceptos. Aloq̃n alios quib cumq
int̃ multitudinẽ conũsaticẽm
in his q̃ uocantur cenobia .i. in
cõmum uita ẽẽ uolumꝰ. Sic e¬
nĩ delus eis ad uirtutẽ crescit.
⁊ mxxnne iuuenib si cum seni¬
orib constituantur. Fiet enĩ seni¬
oꝵ conũsatio: iuuentutis educa
sibi conũsatioẽm inculpabilit̃¬
forte dicaius scema ꝙ potitus:
dem̃ a moãstĩo discede uoluit ⁊
pͥuatam fortassis eligẽ uitĩ. ipse
quid̃ sciat quam ꝑ ħ dabit deo
satisfactioẽm. Res aũt quascũq
habuit dum in monasterium
intrabat: eas dñii eẽ monafterii
nimus qͥ in monastĩum int̾re
uoluit anteq̃n in monastĩum
ing̃diatur licentiam hab̾e suis
eas dixĩt Et ñ eit dñs eaꝵ ułtiꝰ¬
si quid̃ contig̾ iam eum res ali¬
quas doãsse eis: aut ꝑ añnupti¬
alem doaticẽm. aut ꝑ dotis oc

Expanded text:
ant in hospitio, quos vocare anachoritas id est discedentes et hesychastas id est quiescentes consueverunt, tamquam a communione ad meliora exceptos: alioquin alios, quibuscumque inter multitudinem conversatio est, in his, quae vocantur coenobia id est in communi vita esse volumnim zelus eis ad virtutem crescit, et maxime juvenibus, si cum senioribus constituantur. Fiet enim seniorum conversatio juventutis educatsibi conversationem inculpabilitforte dicatas schemateque potitus deinde a monasterio discedere voluerit et privatam fortassis elegere vitam, ipse quidem sciat, quam pro hoc dabit deo satisfactionem; res autem quascumque habuit, dum in monasterium intrabat, eas dominii esse monasteriinimus, qui in monasterium introire voluerit, antequam in monasterium ingrediatur, licentiam habere suis eas dixerit, et non erit dominus earusi quidem contigerit jam eum res aliquas donasse eis, aut per antenuptialem donationem, aut per dotis occ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ ꝓ ueritate scĩmonii habitum
concupiscens hũc reddi dño cũ
quib forsan abriꝑuit. Sitim̃ ħ¬
⁊ inmoãstio fuint. Cum uͦ qui
qr nicħ mali ei facit. ⁊ suscipere¬
atq reducẽ domi. Si uͦ is quid

Expanded text:
 pro veritate sanctimoniae habitum concupiisse, hunc reddi domino, cum iis quae forsan abripuit, si  in monasterio fuerint. Eum vero, qui nihil mali ei faciet, et susceeum reducet domum. Si vero is quidem
Abbreviated transcription (Latin):
te. In domo uõ una collocatos aut
si forte ñ sufficit ad multitudinẽ
monachoꝵ domus una. in duas
forsitan aut plues. non tam̃ se¬
orsum ⁊ apud semce. ip̃os. s ĩ cõ¬
tatis. ⁊ castitatis.⁊ nec ip̃m sonniũ

Expanded text:
te, in domo vero una collocatos, aut si forte non sufficit ad multitudinem monachorum domus una, in duas forsitan aut plures, non tamen seorsum et apud semetipsos, sed in comtatis et cas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diximꝰ int tͥennium ueniat: a¬
liqñ in ẜuitute trahens uolen¬
tium ⁊ ꝑduantium ut fiẽnt mo¬
nachi.⁊ dicat qm̃ abripuit quas¬
Amires. ⁊ ꝓptẽa recurrit ad mo¬
nastĩum. sanctimꝰ eũ ñ ꝓmpte

Expanded text:
praediximus, intra triennium veniat aliquem in servitutem trahens volentium et perdurantium, ut fierent monachi, et dicat, quia arripuit quasdam res, et propterea, recurrit ad monasterium: sancimus, eum non prompte
Abbreviated transcription (Latin):
si uit̾ium in pͥori ab eo forte gs̃¬
tum ẽ uita. hũmana enĩ natã
quodã mͦ labit᷑ ad dęlicta: aita¬
men suffic ad melicem purga¬
tioẽm peccatoꝵ ⁊ ad iuitutis au¬
gm̃tũ: t̾ennał tempris testimo¬
niũ. Ea uõ que rapta sũt. ⁊̃ si a¬
pud quoscũꝙ inueniam᷑ mo¬
dis om̃ib reddantur p̾sco do¬
mino. Si uõ ẜ uitii necessitatem
effugiens. temptauĩt quid moas

Expanded text:
si vitium in priori ab eo forte gestum est vita humana enim natura quodammodo labitur ad delicta, attamen sufficit ad mediocrem purgationem peccatorum et ad virtutis incrementum triennalis temporis testimonium. Ea vero, quae rata sunt, etiamsi apud quoscumque inveniantur, modis omnibus reddantur prisco domino. Si vero servitii necessitatem effugiens temptaverit monas
Abbreviated transcription (Latin):
rare. ñdum monachicũ habitũ
ꝓmẽntes s tonsura ⁊ ueste eoꝵ
qui laici uocant᷑ uti. et manẽ
diuna discentes eloqͥa ⁊ reuẽn
Habe co̾s it̃ eos qui docent᷑ ad¬
hu̾c aiꝙ monentut. ⁊ exp̃im̃to
ꝑcipere eoꝵ tolerantiã ⁊ honesta¬
tem. Non eñim facit e uite mu¬
optimos semetip̃os ⁊ tolerabiles
aliis monachis. ⁊ p̃suli demõstnͣ¬

Expanded text:
rare, nondum monachicum habitum promerentes, sed tonsura et veste eorum qui laici vocantur uti, et manere divina discentes eloquia; et revehabere eos inter eos qui docentur adhuc atque monentur, et experimento percipere eorum tolerantiam et honestatem. Non enim. facilis est vitae muoptimos semet ipsos et tolerabiles aliis monachis et praesuli demonst
Abbreviated transcription (Latin):
nachꝰ ꝑfectus mdiget ⁊ diuino¬
rum eloquioꝵ eruditioẽ ⁊ cõ¬
ũ satiõis integ̾tate. ut tantadig¬
nus factus sit mutatiõe. Cre¬
aũẽ ab eis ⁊ decertatoes cosue¬
ros ad iacmn uiã constitue ⁊ ita
tiuimꝰ. ⁊ q̃ de reuentissimis de¬
ricis disposuimꝰ neꝙ ꝙ monachi¬
auẽ. ext̃ ꝙ competit relinquiꝰ¬

Expanded text:
nachus perfectus, indiget et divinorum eloquiorum eruditione et conversationis integritate, ut tanta dignus factus sit mutatione. Credum est ab eis, et decertatores eos veros ad sacram viam constituere. civimus et quae de reverentissimis clericis disposuimus, neque quod monachicum est extra quod competit relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
ad comune om̃ium dicimꝰ aut̃
celeste duium. ⁊ abripiant᷑ in li¬
b̾tatẽ. Nam si in multis casib etrã
ex ĩege ħ fit. ⁊ tał q̃dam lib̾tas da¬
tur. quõm nõ p̃ualebit diuina
grã talib eos ab solue uincuis. Si

Expanded text:
ad commune omnium dicimus autem caeleste dominium; et arripiantur in libertatem. Nam si in multis casibus etiam ex lege hoc fit et talis quaedam libertas datur, quomodo non praevalebit divina gratis, talibus eos absolvere vinculis? Si
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem habe debitoem hoc
agẽ. p̃bentem huimoi cautio¬
ñe arbit̾o iudicantis q̃lem om̃i¬
mͦ ẽ dãe possibile. Andiꝙ enim
ita creditorib ꝓuidendũ ẽ. ut ñ
debitoes gͣuentur ¶ Et ab solute
tuum gstũ. s alit̃ quiclã cc̃tus¬
sponsionib ꝓpͣt utilitatẽ ccͣtuũ
in ordine modẽrno duãntibus
Que gͥ a nob̃ ꝓ cautela subiectoꝵ
sanctita sũt Cognoscens tua e¬
minientia sollempnib ꝓg̃mati¬
bus ⁊ hic ⁊ ĩ omũditiõe ficĩmani¬
festa ꝓcuẽt ut ĩ int̃ gentes ag

Expanded text:
em hoc agere, praebentem huiusmodi cautionem arbitrio iudicantis, qualem omnimodo est dare possibilis. Vndique enim ita creditoribus providendum est, ut non debitores graventur. Et absolute tuum gestum, sed alter quidam contsponsionibus propter utilitatem contractuum in ordine moderno durantibus. Quae igitur a nobis pro cautela subiectorum sancita sunt, cognoscens tua eminentia sollemnibus programmatibus et hic et in omni dicione fieri manifesta procuret, ut etiam inter gentes ag
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ sit dem̃tia quedã clara legis. ag¬
noscant aut creditec̃s quia ⁊ si nõ
hãc conscͥpsissenius legem necessita¬
tis ratio ad ħ cam plucẽt. Sienim
ñ sit idoneus ꝑecciuaꝵ debitor nec
ullus emptor  nicħ aliud facturꝰ
eãt quim ꝓpͥis cecłe. ⁊ rursus res
ad creditom ñto uenirent. au¬
rũ ꝑcipe ñ ualntem. Quã obrem
ꝙ cum inuña ⁊ effectu acͥbo ꝑdu¬
cẽt creditõem ⁊ debitõẽm ħ nos

Expanded text:
dem sit clementia quaedam clara legis: agnoscant autem creditores quia, etsi non hanc conscripsissemus legem, necessitatis ratio ad hoc causam perduceret. Si enim non sit idoneus pecuniarum debitor nec ullus emptor, nihil aliud facturus erat quam propriis cedere, et rursus res ad creditorem merito venirent aurum percipere non valentem. Quamobrem quod cum iniuria et affectu acerbo perduceret creditorem et debitorem, ho
Abbreviated transcription (Latin):
um quam orientaliũ qui ordine st¬
pendiis militie fuerint decorati.
uideł. ut pꝰ completam militiam
ab omnib indictionib tam milita¬
antur. in munes. principes uero mũe
fũctus cribunis nigilũ militantib¬
os qui mofficiis nr̃is me¬
rentes statutoꝵ tantum modo nuoͣ
isecti sunt fori p̃scriptione mu¬
niri oeteros noͣ qui supra ħ modi
num militie  noscũtur. quasinec
ueniri ⁊ sine cinguli p̃scriptione.
dat. nõ curialem quemꝗͣ nec excete

Expanded text:
um quam orientalium qui ordine stipendiis militiae fuerint decorati, videlicet, ut post completam militiam ab omnibus indictionibus tam militaantur immunes. Principatus vero munere functos tribunis vigilum militaribos, qui in officiis vestris merentes statutorum tantummodo numero inserti sunt, fori praescriptione muniri, ceteros vero, qui supra huiusmodi numerum militare noscuntur, quasi necveniri et sine cinguli praescriptione dat, non curialem quemquam nec ex cete
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ modo tp̃s accipiant. nulli
ueropenitus. c̃ necͣcͣis sibi ꝑsoĩs
p̃beantur. nsi his tm̃modo ꝙ
qui aĩalia sen equos sacro usii
neccios ꝑsequntur. ita t̾r̾i ut his.¬
nulł ultra hoc temporis spatĩ
adresider dum inqͥuo libitum
nram adorarepurpura uolum
quo hoñe p̃fectionis c̃ amissio

Expanded text:
mmodo tempus accipiant. Nulli vero penitus cum necessariis sibi personis praebeantur, nisi his tantummodo, qui animalia atque equos sacro usui necessarios prosequuntur: ita tamen, ut hisnullus ultra hoc temporis spatium ad residendum in quo libitum nostram adorare purpuram volumus, quo honore perfunctis, cum iam missio
Abbreviated transcription (Latin):
riun ⁊ mediocrium. ⁊ paruulorũ
nob̃ cura est.⁊ nicħ est tale ꝙ a nr̃a
sollicitudine remouemus. Pirtem
uõ faciat tua eminentia suoꝵ pre¬
ceptoꝵ ut ex hoc iam gentium p̃si¬
des pparent scđm unam quamque
cuutatem. cos qui bonẽ oꝑimionis
sunt nominari defensores. scdm
circulum sicut dictũm est.⁊ decre¬
ta fieri cõmunia cum uieiuãndo ĩ
eis habito. s scrib̾e p̃dictum circu
quispiam ex eis alium introduci.
semꝑ quidem decreto cum uieiu¬
rando ficiendo. ip̃o que dum futu¬
rus fuei̾t cuãm susciꝑe diffinitũ
iusiuãndum subeunte. Et electioẽ¬
ciutate opiomi studentibus qđ
etiam nunc mox fieri conuenit. oĩ¬
bus sicut dictum est scđm hanc
nrãm gu̾alem ꝓcedentibus legem.
nunc aũt existentes defensores si
quidem placiti uideantur etiam
ip̃os inscribi circulo ⁊ biennio com¬
płe curam. ⁊ siquidem iam bienni¬
um in ea cura hñt remoueri defen¬
soris us sollicitudinem nisi tamen
uoluint cõmuni decreto teneri e

Expanded text:
parvulorum nobis cura est, et nihil est tale quod a nostra sollicitudine removemus. Partem vero faciat tua eminentia suorum praeceptorum, ut ex hoc iam gentium praesides praeparent secundum unamquamque civitatem eos qui bonae opinionis sunt nominari defensores secundum circulum, sicut dictum est, et decreta fieri communia cum iureiurando in eis habito, et describere praedictum circulquispiam ex eis, alium introduci: semper quidem decreto cum iureiurando faciendo, ipsoque, dum futurus fuerit curam suscipere, definitum iusiurandum subeunte, et electiocivitate opinioni studentibus Quod etiam nunc mox fieri convenit, omnibus, sicut dictum est, secundum hanc nostram generalem procedentibus legem. Nunc autem existentes defensores, si quidem placiti videantur, etiam ipsos inscribi circulo et biennio complere curam, et si quidem iam biennium in ea cura habent, removeri defensoris sollicitudine, nisi tamen voluerint communi decreto teneri eu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatum defensores ⁊ ꝓuincie p̃ses ui¬
debitur quidam uidex ẽẽ pocius iu¬
dicum. ⁊ ex hoc honestior p̃cedeñti¬
um apparere. quanto enuim quilibet
pleant. hoc enim ⁊ pͥoribus tempr̃ib
ualuisset ⁊ ini re.p. g̃stum didicimus.
nulli. nec si honoratus sit magnificeu¬
cis sumoꝵ illustrium diguitate hoc
declinãe concedimus. nec si miliciã
hãt honestam. noq si ꝓferat p̾uilegi¬
um suum ex diunus formis uel si
pragmatica sit coillati. s scdin cir
aliquam ratioẽm hoc implentibus
⁊ dum circulus explẽtur rursus reu̾er¬
rentibus ad sollicitudinem ⁊ ciuita¬
ti ꝑ p̃dictam cuãm ministrantibus
at in una quaꝙ ciuitate defensus
uidex pocius qm defensor eẽ uidea

Expanded text:
civitatum defensores, et provinciae praeses videbitur quidam iudex esse potius iudicum et ex hoc honestior praecedentium apparere; quanto enim quilibet pleant; hoc enim et prioribus temporibus valuisse et in republica gestum didicimus. Nulli, nec si honoratus sit magnificentissimorum illustrium dignitate, hoc declinare concedimus, nec si militiam habeat honestam neque si proferat privilegium suum ex divinis formis, vel si pragmatici sint collati; sed secundum ciraliqua ratio est, hoc implentibus, et dum circulus expletur, rursus revertentibus ad sollicitudinem et civitati per praedictam curam ministrantibus: ut in unaquaque civitate defensor iudex potius
Abbreviated transcription (Latin):
M Rustimanus. a Ioħi pp̃o
Scđo. Hisi uelociter reuõce¬
mus ⁊ cuam defensorum per
habebĩius uoluntatemͣ n si
quidem alia data sunt abinti¬
quit᷑aie nomina significantia aꝑ¬
te terum. hoc aũt deseusoꝵ no¬
menpure demonstrat antiquita¬
tem aliquos p̃posuisse rebus quate¬
nus ex om̃u eãs iniusticia u̾indica¬
rent. libaᷤ siquidem. ⁊ ꝓpter hoc pa

Expanded text:
 Iustinianus A. Iohanni pp. secundo. Nisi velociter revocemus curam defensorum per habebimus veritatem. Aliis siquidem alia data sunt ab antiquitate nomina significativa aperte rerum, hoc autem defensorum nomen pure demonstrat antiquitatem aliquos praeposuisse rebus, quatenus ex omni eas iniustitia vindicarent liberas. Siquidem et propter hoc pat
Abbreviated transcription (Latin):
iuando ⁊ susciꝑe quidem mox curam.
.lecrẽt̾um uõ nũtiari. ⁊ confirmari a
tuõ culmine ⁊ nequaqͣm defensorib
uices agentes. sicut p̃dixĩmus dari.
ne rursus pͥori confusiom demis quaͣ¬
si rationabilem occasioẽ m Precepta
uõ faciat tua eminentia ꝑ unã q̃mꝙ¬
qua conueniens ẽ defensores momi¬
meñt᷑a reconłe. eliggendo quõdam in
ꝓuntia qui hoꝵ hãt custodiam. qua¬
tenus incorrupta maneant hec. ⁊ uelo

Expanded text:
iurando, et suscipere quidem mox curam, decretum vero nuntiari et confirmari a tuo culmine; et nequaquam defensoribus vices agentes, sicut praediximus, dari, ne rursus priori confusioni demus quasi rationabilem occasionem. Praecepta vero faciat tua eminentia qua conveniens est defensores monumenta recondere, eligendo quodam in provincia qui horum habeat custodiam: quatenus incorrupta maneant haec et velo
Abbreviated transcription (Latin):
iori conitituta uidice. maiorem senti¬
et ꝓuidentiam. ⁊ recidentur pluri¬
me iudicum uẽ cum ciuitatum de¬
fensoẽs semetip̃is eas imꝑonent. et
soluentes ⁊ honestos sicut seꝑe die¬
tum̃ est eos qui in administrͣatioĩ¬
bus sunt demonstrintes. Siũo etiam
detineantur ab aliquibus publice
functiones gentium p̃sides defenso
scđohoc eos adiubent. Siqua uͦ de¬
fensioñs p̃ter hec siat ordinacio aut
renueĩt aliquis defensoris fficium
in semetip̃m ueniens. siue digm̃tatis
ubraꝵ auri subietus pene. etiam
sic post euis exaccionem ad oꝑam ci¬
uitatis ꝓficientem cogatur defen¬
soris implere sollicitudinem. conue¬
nit enim unumquemꝙ nobilium
semꝑ functionem agere ciutatum
quas inhabitant. ⁊ hanc eis habitati¬

Expanded text:
iori constituta iudice maiorem sentiet providentiam; et recidentur plurimae iudicum curae, cum civitatum defensores in semetipsis eas imponunt et solventes, et honestos, sicut saepe dictum est, eos qui in administrationibus sunt demonstrantes. Si vero etiam detineantur ab aliquibus publicae functiones, gentium praesides defensorsecundum hoc eos adiuvent. Si qua vero defensoris praeter haec fiat ordinatio, aut renuerit aliquis defensoris officium in serarum auri subiectus poenae etiam sic post eius exactionem ad opera civitatis proficientem cogatur defensoris implere sollicitudinem Convenit enim unumquemque nobilium semper functionem agere civitatum quas inhabitant, et hanc eis conferr
Abbreviated transcription (Latin):
nitrantem et duos officĩalos qui ea q̃
ab eis decernuntur adimpleant Et u¬
dicãre in causis om̃ibus peccunuariis
usꝙ ad aureos trecentos. non ualenti¬
bus nr̃is subiectis traħe sibunet ob¬
ligatos. apud clarissimos ꝓuiciarũ¬
neq ꝓ hoc ip̃o auctores amplius existi
iudici. sed quid tale egĩnt ⁊ sentenͣtia
manifestet minorem litem ẽẽ trecentoꝵ
aureoꝵ. ⁊ studio auctam ut apud ꝓ¬
uintiales iudices ⁊ non ciuitatis defen¬
iorem ex aminaretur. solum auctot̾m
egĩnt aliquid inuũosum c̾ca destindẽs¬
bus si hoc neglexerit gn̾tium p̃si¬
des seditue emin̾entie hec amiutiae
ut inde detur auxilium eiᷤ. sed um¬
dicta competens. ⁊ reuã defensores ẽõs
claritatis honestãtis mutationem et
si cãdẽ contigrit ciuitatis defensoc̾m
mox ad alium ferri decretum qui ex
circulo uocatur cum dudum diciouiẽ¬

Expanded text:
nistrantem et duos officiales, qui ea quae ab eis decernuntur adimpleant. Et iudicare in causis omnibus pecuniariis usque ad aureos trecentos: non valentibus nostris subiectis trahere sibimet obligatos apud clarissimos provinciaruneque pro hoc ipso actores amplius aestimaiudici. Sed si quid tale egerint et sententia manifestet minorem litem esse trecentorum aureorum et studio auctam, ut apud provinciae iudicem et non civitatis defensorem examinaretur, solum actorem egerint aliquid iniuriosum circa defensbus, si hoc neglexerint gentium praesides, sedi tuae eminentiae haec nuntiare, ut inde detur auxilium eis et vindicta competens: et revera defensores eosclaritatis honestatis imitationem. Et si cadere contigerit civitatis defensorem, mox ad alium ferri decretum, qui ex circulo vocatur, cum dudum dicto i
Abbreviated transcription (Latin):
citer inueniantur i quirentibus ⁊ sit
apud eos archiũum ⁊ qđ actenus pt̃¬
muissum est in ciuitatibus emendet᷑.¬
mͦii. solum modo dabuntur aurei. fo¬
ro cue sublimitatis. Siuõ minores:
tres sicut iam dudum nobis consli¬
tutum ẽ legibus. si uõ quedam sala¬
ria hñt publica etiam hec scđm cõ¬
iuct̃udinem ꝑcip̃iunt Audient ꝙͦ
leuiora c̾mina ⁊ castigatione compe

Expanded text:
citer inveniantur a requirentibus, et sit apud eos archivum, et quod hactenus praetermissum est in civitatibus emendet solummodo dabuntur aurei foro tuae sublimitatis, si vero minores, tres, sicut iam dudum nostris constitutum est legibus. Si vero quaedam salaria habent publica, etiam haec secundum consuetudinem percipient. Audient quoque leviora crimina et castigationi com
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuacio. uñ etiam dat̾iu qnũlla cxistũ¬
te licentia administiatori aut ip̃is
defensoribus uidices agñtes defen¬
ioꝵ facẽ. ẜ etiam hoc om̃ibus eis in
ces destinãe nisi ip̃os defensores qͦs¬

Expanded text:
Nulla existente licentia administratori aut ipsis defensoribus vices agentes defensorum facere, sed etiam hoc omnibus eis intces destinare nisi ipsos defensores, q
Abbreviated transcription (Latin):
quia omia scd̃mn legem ⁊ ius agat.⁊
om̃ium cõmuint̃. confirmandus aũ
sic̾ut nunc ex p̃cepto głosissimoꝵ no¬
trans solo ⁊ remouendus a cura llõ
habente licentiam clarissimo ꝓun¬

Expanded text:
quia omnia secundum legem et ius aget omnium communiter, confirmandus autem, sicut nunc, ex praecepto gloriosissimorum notrans solo, et removendus a cura. Non habente licentiam clarissimo
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ insinũationes ⁊ donat̾ĩonum
⁊ quicquid aliud est monumentoꝵ
ꝓͥu̾ non ualente darissimo ꝓuincie
iudice ꝓhibere. quod agñdum est
no potestatem damus. absurdissimũ
mutuos. atꝙ p̃ceptioẽs. sed etiam a¬
gere quecumꝙ uolueit. ⁊ edere. et
licet quod agitur tangat ꝓuincie
p̃sidem. aut q̃uilibet potentũun ne¬
beant modum. ut nulli detur tempꝰ
querimomaꝵ aduersus eos. ⁊ siue
adfu̾ei̾t ciu̾itatibus uidex siue ñ¬
⁊ ex ip̃a udicum auctoritate pdent.
Deinde eos quiã publicas exaccoẽs
hñt ciuitatum dcfensoribus om̃i¬
bus moĩs auxiliari. ⁊ si opus. fueĩt
occasione contentus contumaciam
tributarioꝵ monumenta conficẽ
⁊ ħ fieĩ uelociter ⁊ int̾eẽ ⁊ mnornate
agntẽs uideanͣt ⁊ his ip̃is testimoĩ¬
um ꝑhibere uel publicum remouẽ
uare. ut absentibus p̃sidibus gen¬
tium nicħ uideatur deeẽ ciuitati¬
bus. sub illoꝵ p̃ientia. ex ꝓuinciali

Expanded text:
ationes et donationum et quidquid talium est monumentorum proprium; non valente clarissimo provinciae iudice prohibere quod agendum est,no potestatem damus, absurdissimum nutus atque praeceptiones: sed etiam agere, quaecumque voluerit, et edere, et licet quod agitur tangat provinciae praesidem aut quemlibet potentum, nebeant modum, ut nulli detur tempus querimoniarum adversus eos. Et sive adfuerit civitatibus iudex sive no ex ipsa iudicum auctoritate pendent. Deinde eos qui et publicas exactiones habent civitatum defensoribus omnibus modis auxiliari, et si opus fuerit occasione contemptus contumacium tributariorum monumenta conficere, et hoc fieri velociter, et interesse, ut inornate agentes videant, et his ipsis testimonium perhibere, vel publicum removerevare: ut absentibus praesidibus gentium nihil videatur deesse civitatibus sub illorum praesentia. Ex provinciali
Abbreviated transcription (Latin):
querunt. ⁊ hoꝵ q̃ quidem inueni¬
unt nulla fide sunt dig̃na. Alia uõ
etiam pereunt ⁊ in tantum cadũt
ut similitudine non actoꝵ sint.
nos gͥ qm de iudicibus bene dispo
suimus ⁊ maiores potestates eoꝵ in
constituẽ. Fit enim sic ꝙint̃ u̾enti¬
a utilis. si iudicum suinant officiũ¬

Expanded text:
aerunt, et horum quae quidem inveniaerunt, et horum quae quidem inveniunt, nulla fide sunt digna, alia vero etiam pereunt et in tantum cadunt, ut in similitudine non actorum sint. Nos igitur quoniam de iudicibus bene disposuimus et maiores potestates eorum iconstituere. Fit enim sic congruentia utilis, si iudicum sumant officiu
Abbreviated transcription (Latin):
partibus ⁊ ita contentum. ut inuri¬
am quidem pocius qͣm in qualibet
iaceat honestate. siquidem siuint qͥ¬
dem uiri obscuri. decrẽta uõ suꝑ eis
misericõrdia magis qm elec̾tioẽ con¬
conficunt᷑ quibus enim nõ ẽ uic
cedunt cuãm. ⁊ ꝓ alio quodam lũsu
iudicium subiacent uosũatatibus.
deniq remoͬuent eos quando uolu¬
eruit. aut nicħ. aut pariu̾ssimum
delinquentes.⁊ alios in illoꝵ ꝑueh̃t
officium. qu̾asi locꝙ̃ seruatores eos
defensoꝵ fatientes.⁊ hoc. in anno
frequent̃ in pliũbus hominibus
contentu defensorem hañt. que uõ
aguntur ab eis nͣinstar non ac̾toꝵ
sunt. si enim imꝑãu̾eĩnt ꝓuinciaꝵ
iudices nequaquam p̃sumunt que¬
dam g̃sta moniuñtoꝵ conficẽ ap̃
semetipõs ꝑ omĩa seruientes eis de¬
fensoẽs.⁊ illoꝵ nutibus u̾tentes soł.
si uõ quedam conficiantur pͥmum
in quo gesta apud se poant. deperit
heredes eoꝵ ut alias successiones.
his monumentis egentes g̾sta que¬

Expanded text:
partibus, et ita contemptum, ut in iniuria quidem potius quam in qualibet iaceat honestate. Siquidem fiunt quidem viri obscuri, decreta vero super eis misericordia magis quam electione conficiuntur. Quibus enim non est viccedunt curam, et pro alio quodam lusu iudicum subiacent voluntatibus. Denique removent eos, quando voluerint, aut nihil aut parvissimum delinquentes, et alios in illorum provehunt officium, quasi loci servatores eos defensorum facientes, et hoc in anno frequenter in pluribus hominibus contemptu defensorem habeant. Quae vero aguntur ab eis ad instar non actorum sunt. Nisi enim imperaverint provinciarum iudices, nequaquam praesumunt quaedam gesta monumentorum conficere apud semetipsos per omnia servientes eis defensores et illorum nutibus intendentes solis. Si vero quaedam conficiantur, primuin quo gesta apud se reponant, deperit heredes eorum aut alias successiones his monumentis egentes gesta qu
Abbreviated transcription (Latin):
maiori pȩna dignos ẽẽ sancumus.
quanto ⁊̃ circa res sacͣs ⁊ dõ dicatas
p̃sumant impie agẽ. nis tm̃ aliqͥd
tale fiat. ꝙ diximus iͥca redempi¬
onem captiuoꝵ ubi anite uutn
libantur amortib ⁊ uincłis. inaui¬

Expanded text:
maiori poena dignos esse sancimus, quanto etiam circa sacras res et deo dicatas praesument impie agere; nisi tamen aliquid tale fiat, quod diximus, circa redemptionem captivorum, ubi animae hominum liberantur a mortib
Abbreviated transcription (Latin):
uirum. aut uxorem. manẽ inso¬
luta matmonia sinimus. Et nõ¬
ausu temerario hoc egisse ⁊ pe¬
nis succumb̾e. ille̾ quidem ante
nuptias donationis dicimus ex¬
accioni illã uõ dotis. Si uõ incer¬
tum sit utrum suꝑ ẽ an nõ. q̃
ad hostes ꝑsona deuenĩt. tunc
quinquennium expectandum ẽ
siue a uiro. siue a muliere. post
quod siue manifestum fiat de mor¬
te. siue incertum maneat. nube
licebit. sine ꝑicło. ⁊ hoc enĩ nũ¬
hnc neꝙ repudio fiat opus ita ꝑ
uir dotem. neꝙ mulier. añ nuꝑ¬
tialem donatioẽm. sed unusquisꝙ
ex legum seueritate introductũ
est. nos clementi ceflione resol¬
uimus. Si enim ex decreto ui¬
diciali in metallum aliquis aut
uir aut mulier uissus ec̃t. quale
nunc est in ꝓcomͣsso ⁊ inappellita
grpso. Seruitus quidem erat ab
dente dampnatõ ꝙ sibiꝰ seruien

Expanded text:
virum aut uxorem, manere insovirum aut uxorem, manere insoluta matrimonia sinimus, et noausu temerario hoc egisse et poenis succumbere, ille quidem ante nuptias donationis dicimus exactioni, illa vero dotis. Si vero incertum sit, utrum superest an non quae ad hostes persona devenit, tunc quinquennium expectandum est sive a viro sive a muliere, post quod, sive manifestum fiat de morte sive incertum maneat, nubere licebit sine periculo. Et hoc enim nunhic neque repudio fiat opus, ita pvir dotem neque mulier antenuptialem donationem, sed unusquisque ex legum severitate introductum est, nos clementi cessione resolvimus. Si enim ex decreto iudiciali in metallum aliquis aut vir aut mulier dari iussus esset quale nunc est in Proeconnisso et in appellata Gypso, servitus quidem erat ab dente damnatum sibi servien
Abbreviated transcription (Latin):
lem distrahitur mat̾monium.
Quando aligius impotens fuĩt
coire mulieri. ⁊ ea agere que a
natura uiris data sunt. Si bien¬
nium quidem scđm de hoc a
nobis p̾ͥdem scͥptam iegem tñs¬
dat. Licebit enͣm mulieri aut
eius patribus disiungẽ matri
contigit accipi apter nuptias aũ
seu ante nuptias donacio mant
apud uirum. nicħ de suo damp¬
nificandum: hanc itaꝙ legem cor¬
riginus breui quadam adiecti¬
one non enim biennium munã¬
ri solum ex ip̃o tempr copulati¬
onis. s teimuum uolumus. edoc¬
ti namꝙ sum̃us ex his que int̾
hec ꝓuenerunt. quosdam ampliꝰ
q̃m biennium tempr̃is nõ ua¬
lentes postea potentes ostensos
mulier quidem in captiuitatẽ
ducatur. maneat aut̃ uir in re¬
p. scrupulosa quidem. ⁊ subtił
racio transigit nuptias. serui¬
tutem namꝙ semel suꝑuenien¬
te alteri ꝑsone. fortune mequa¬
litis equalitatem ex nuptiis ma¬
nere noñ sinit at tam̃ humaniꝰ
talia contemplantes. donec qui¬
dem est manifestum suꝑeẽ. aut

Expanded text:
lem distrahitur matrimonium, quando aliquis impotens fuerit coire mulieri et agere quae a natura viris data sunt, sed biennium quidem secundum de hoc a nobis pridem scriptam legem transdat. Licebit enim mulieri aut eius patribus disiungere matricontigit accipi, propter nuptias autem seu ante nuptias donatio manet apud virum nihil de suo damnificandum. Hanc itaque legem corrigimus brevi quadam adiectione: non enim biennium numerari solum ex ipso tempore copulationis, sed triennium volumus. Edocti namque sumus ex his quae inter haec provenerunt, quosdam amplius quam biennium temporis non valentes postea potentes ostensos mulier quidem in captivitatem ducatur, maneat autem vir in republica, scrupulosa quidem et subtilis ratio transigit nuptias: servitute namque semel superveniente alteri personae fortunae inaequalitas aequalitatem ex nuptiis manere non sinit. Attamen humanius talia contemplantes, donec quidem est manifestum superesse aut
Abbreviated transcription (Latin):
bis sancritoꝵ aut dispõitoꝵ quidem¬
te. ad meliora dantes uiam ⁊ expo¬
nentes subiectis quo competat. dẽgẽ¬
mͦ. hoc aut̃ quod nunc a nob̃ sit lex¬
quedam est cõmunis om̃ibus. ꝓp̾a
rebus competentem ordinem po¬
nens: si enim matͥmonium sic est
honestum ÷ͥ humano genĩ iudeat᷑¬

Expanded text:
bis sancitorum aut dispositorum quidemte, ad meliora dantes viam et exponentes subiectis, quo competat degedo. Hoc autem quod nunc a nobiquaedam est communis, omnibus propria rebus competentem ordinem poenim matrimonium sic est honestum, ut humano generi videat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊l. ⁊ .c. annis frequentius motã.
⁊ particulariter collectam. simia
⁊ paulatim coli tan ad semet¬
ipãm ⁊ coħ̾entem. confusam in plu¬
rimis ⁊ qualam semper egentem
affectus alternus ficit. dotaliũ
non egens augmento cum ẽm̃
seme conuenerunt sub puro
nuptiali affectu siue etiam obla¬
nationis. Oportet causam om̃ino
sequi etiam soluc̃ionem aut in¬
ñoxiam aut cũpena qm̃ hoꝵ q̃¬
in hominibus subsẽcuntur quic¬
quid ligatur solubile est ut aũt
etiam suꝑnidotatis małmonus
distractione facta pena merito
subsequatur hoc nos adinueni
i̾ta contͣentium mat̾monia.
alia quidem consentiente ut̃ce
parte. ꝓ quibus nicħ hic dicen
triq placũt gubernãtionib alia
satioẽm altera elegit purs ad me¬
liorem inigrãs uiam ⁊ sub cistita¬
it ionuersitioẽm concupiscens.
tunc eminlex ⁊ alia nr̃a dicit li¬
centiam ẽt̃ uiro ⁊ itlieri ad me¬
liora mignti transigere matri¬
monium ⁊ abscedere. quodam
breiuᷤ demuso ⁊ oblato ei qui re

Expanded text:
 annis frequentius motam et particulariter collectam simul et paulatim colligatam ad semeohaerentem, confusam in pluquadam semper egentem affectus alternus facit dotalium non egens augmento. Cum enim semel convenerit seu puro nuptiali affectu sive etiam oblanationis, oportet causam omnino sequi etiam solutionem aut innoxiam aut cum poena, quoniain hominibus subsequuntur, quidquid ligatur, solubile est. Vt autem etiam super indotatis matrimoniis distractione facta poena merito subsequatur, hoc nos adinvenimvita contrahentium matrimonia alia quidem consentiente utraque parte, pro quibus nihil hic dicentrique placuerit, gubernantibus, alia sationem altera elegit pars, ad mliorem migrans viam et sub castitate conversationem concupiscens. enim lex et alia nostra dicit licentiam esse viro et mulieri ad memigranti transigere matrimonium et abscedere, quodam brevi dimisso solacio ei qui rel
Abbreviated transcription (Latin):
uum. Neq enim mutamus nos
fortunam lib̃am in seruidlem sta¬
tum. qui etiam dudum serui¬
entium manumissores ẽẽ festi¬
namus. Maneat gͥ matͥmoni¬
um hic. nicħ ex tali decreto ie¬
sum. ut pote int̾ ꝑsoãs liberas

Expanded text:
um. Neque enim mutamus nos fortunam liberam in servilem statum, qui etiam dudum servientium manumissores esse festinamus. Maneat igitur matrimonium hic nihil ex tali decreto laesum, utpote inter personas liberas
Abbreviated transcription (Latin):
tum est possibile nr̃a in mortalita¬
te donante nature. recte nobis stu
neꝙ tempr̃ibus: stũdium uͦ nup¬
tiaꝵ tocius est. ut ita dicatur hu¬
mane sobolis. ex quo etiam renoꝰ¬
uatur. sol̃o ⁊ ampliori qm auia iosu¬
citudine dignum est: antiquitas
equidem non satis aliquid de p̾o¬
ribus. aut scđis ꝑscrutabatur iuꝑ¬
tiis. sed sicebat ⁊ patribus ⁊ matri¬
bus ⁊ ad pliures ueniẽ nuptias. et
lucro nullo pͥuari ⁊ causa eãt ĩ sim¬
plicitite confusa: maĩoris aut̃ the¬
odosii tempr̃ibus amplior sollici¬
tores in leonem pie memorie ueñ
iuirum. fortit̾ atq uirilit̾. etiam de
istis pleꝵꝙ sanccientem: nos aũ
in constitutionum composicionẽ
multa quidem ⁊ alia de istis de¬
creuimus: estimauimus. autẽ
oportẽ nunc consiluis ꝑfectiori¬
bus causam consid̾antes. etiam
qͥͣualam corrigere. non alioꝵ solu¬
modo seil etiam que a nobis ip¬
sis sanccita sunt. non enim eru¬
bescimus si quid melius etiam

Expanded text:
tum est possibile, nostrae immortalitatem donante naturae, recte nobis studneque temporibus, studium vero nuptiarum totius est, ut ita dicatur, humanae sobolis, ex quo etiam renovatur solo, et ampliori quam alia sollicitudine dignum est. Antiquitas equidem non satis aliquid de prioribus aut secundis perscrutabatur nuptiis, sed licebat et patribus et matribus et ad plures venire nuptias et lucro nullo privari, et causa erat in simplicitate confusa. Maioris autem Theodosii temporibus amplior sollicitores in Leonem piae memoriae pervenit, virum fortiter atque viriliter etiam de istis plerumque sancientem. Nos autem in constitutionum compositione multa quidem et alia de istis decrevimus, aestimavimus autem oportere nunc, consiliis perfectioribus causam considerantes, etiam quaedam corrigere non aliorum solummodo, sed iam etiam quae a nobis ipsis sancita sunt. Non enim erubescimus, si quid melius etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dauerunt: unde illa quidem omia
hac lege poi̾ta atq collacta respici¬
at quecumꝙ de futuris sicut dic¬
cumꝙ ex hodierna die testatordis¬
posũt de talibus suie iur siue
mulier consistant hec ualcant dis¬
ponat itaꝙ unus quis in su̾is ut
digmun est. uͦt sit lex eius uolũ¬
tas. sicut ⁊ antiquissima nobislex
nullo ualente citra illius uolunta¬
tem. nec si sacm impetret sormam.
nec si quispiam aliud om̃ium aliq̾
aliter disponẽ mallens in alienis.
Si uõ nicħ testator dixĩt. aut dis¬
pomert quod non iam positis et
inentibrs poccuꝑitum legibus.
istes aliquid ce uniuersales leges
ĩdpnuit. tunc hec nobis lex posi¬
ta sit omiã quantum est homi¬
ni possibile comphendens ⁊ tran¬
siens in breui. que in pͥoribus e¬
iant corrigens nuptias. ⁊ que ĩ
scdis ⁊ in successiombus ⁊ insolu¬
tibus. siuc ex seꝑatione. ⁊ que añ

Expanded text:
daverunt. Vnde illa quidem omnia hac lege posita atque collecta respiciat, quaecumque de futuris, sicut diccumque ex hodierna die testator disposuerit de talibus, sive vir sive mulier consistat, haec valeant. Disponat itaque unusquisque in suis, ut dignum est, et sit lex eius voluntas, sicut et antiquissima nobis lex Nullo valente citra illius voluntatem, nec si sacram impetret formam nec si quippiam aliud omnium, aliquid aliter disponere in alienis. Si vero nihil testator dixerit aut disposuerit, quod non iam positis et valentibus praeoccupatum sit legibus, nec aliquid contra universales leges ordinaverit, tunc haec nobis lex posita sit omnia, quantum est homini possibile, comprehendens et transiens in brevi et quae in prioribus erant corrigens nuptiis et quae in secundis, et in successionibus et in solutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ex sudo matͥmoĩo filus siue
etiam non: poribus temꝑibus hec
seruentur scđm sua singła tempr̃a.
⁊ fruantur tam uiri quã mulieres
quid omium egerunt pͥores seqñ¬
tes leges. Iilis enun cradentes et
ita contrahentes nullus culꝑabit
quare non futũm scierunt. ⁊ hoc
quod uidetur. quidem ⁊ tractaba¬
tur om̃ibus moĩs credidunt ꝙ uͦ
nondum ficcum erat non sormi

Expanded text:
s ex secundo matrimonio filiis sive etiam non, in prioribus temporibus, haec serventur secundum sua singula tempora. et fruantur tam viri quam mulieres quid omnium egerunt priores sequentes leges. Illis enim credentes et ita contrahentes nullus inculpabit, quare non futurum scierunt, et hoc, quod videbatur quidem et tractabatur, omnibus modis crediderunt, quod vero nondum factum erat, non fo