comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a pulmone aer. hoc ẽ. sp̃s fertur. seu
qđ artis & angustis meatib sp̃m uita¬
lem retineant. unde uocis sonos emit¬
tant. Qui soni uno modo sonarent. nisi
linguȩ motꝰ. distantias uocis efficeret.
Toles gallica lingua dicunt᷑. quas uulgo
ꝑdiminutionẽ taxellas uocant. quȩ
infaucib turgescere solent. Mentum
dictũ. qđ inde mandibulȩ oriantur.
uł qđ ibi iungant᷑. Qurgulio. a gut¬
ture nom̃ trahit. cuiꝰ meatꝰ ad os &
nares ꝑtendit. habens uiã qua uox ad
linguã transmittit᷑. ut possit uerba
collidere. unde & garrire dicimꝰ. Rum̃
ꝓximũ gurgulioni. quo cibus & potio
deuoratur. Hinc bestiȩ quȩ cibũ reuo-¬
cant. ac remandunt. ruminare dicunt᷑
Sub linguiũ uł oꝑculũ gurgulionis.
qͣsi parua lingua. quȩ foram linguȩ
recludit. aꝑit ue. Collũ dictũ
qđ sit rigidũ & teres ut colũna. baiu¬
lans caput. & sustentans quasi capito¬
lium. cuiꝰ anterior pars gula uocat᷑.

Expanded text:
a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
indextra maxilla & duo in sinistra
sunt. Et dicti canini. qͥa ad simili¬
tudinẽ caninorũ existunt. & canis
ex ipsis ossa frangit sicut & homo. ut
qđ ñ possunt priores p̾cidere. illis
tradant ut confringant. Hos uulgus
ꝓ longitudine & rotunditate colo¬
mellos uocat. Ultimi st̃ molares.
qui concisa apriorib atq confracta
subigunt & molunt. atq immassant.
Unde & molares uocati st̃. Dentium
aut̃ numerũ. discernit qualitas se-¬
xus. Nam in uiris plures. infeminis
pauciores ex istunt. Gingiuȩ a gi¬
gnendis dentib nominatȩ. Factȩ
sunt etiã ad detorẽ dentiũ ne nucd¬
horrori potius quã ornam̃to existe¬
rent. Palatũ nr̃m sicut cȩlũ ẽ. positũ.
& inde palatũ. a polo ꝑdiriuationẽ
Sed & greci similit̾ palatũ uranon ap-¬
pellant eo qđ ꝓ sui concauitate. cȩli si¬
militudinẽ habeat. Fauces a funden¬
dis uocib nominatȩ. uł qđ ꝑeas famur
uoces. Arteriȩ uocatȩ. siue qđ ꝑ eas

Expanded text:
in dextra maxilla et duo in sinistra in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudhorrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter palatum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas
Abbreviated transcription (Latin):
quã ille quicquã coeꝑit. Nariũ recta
pars ꝓpt̃ qđ ȩqualit̾ sit in longitudine
& rotunditate porrecta. colũna uoca¬
cur. Extremitas eiꝰ pirula. a formula
pomi piri. Quȩ uͦ dextra leuaq sunt
pennulȩ. ab alarũ similitudine. me¬
diũ autẽ int̾finiũ. Os dictũ. qđ ꝑ
ipsũ quasi ꝑ hostiũ & cibos intꝰ mitti¬
mus & sputũ foris ꝓicimꝰ uł quia in¬
de ingrediunt᷑ cibi. inde egrediunt᷑
sermones.Labia a lambendo nomina¬
ta. Qđ aut̃ suꝑius . ẽ. labiũ dicimꝰ
qđ inferius. eoqđ grossius sit: labrũ.
Alii uirorũ labra. mulierũ labia di¬
cunt. linguȩ a lingendo cibo putat
uarro nom impositũ. alii qđ ꝑ arti¬
culatos sonos uerba ligat. Sicut eniꝰ
plectrũ cordis. ita lingua illiditur
dentib. & uocalẽ efficit sonum.
Derites greci odontes uocant. & inde
in latinũ trahere nom̃ uidentur.
Horũ primi p̾cisores dicunt᷑. qͥa om̃e
qđ accipitur ipsi prius incidunt.
Sequentes canini uocant᷑. quorũ duo

Expanded text:
quam ille quidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uentꝰ sit. Unde & grece uentꝰ ani¬
mos dr̃. qđ ore trahentes aerẽ uiuere
uideam᷑. Sed aꝑtissime falsũ. ẽ. qͥa
multo prius gignit᷑ anima quã con¬
cipi aer orepossit. qui iã in genitricis

Expanded text:
quod ventus sit. Unde et Graece ventquod ventus sit. Unde et Graece ventod ore trahentes aerem vivere videamur. Sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima, quam concipi aer ore possit, quia jam in genitricis
Abbreviated transcription (Latin):
U ocẽq his aurib hausi. Aut qͥa uocẽ
tu. Per immutationẽ enĩ litterȩ au¬
res quasi audes nuncupatȩ st̃. Uoxem
reꝑcussa ꝑanfractꝰ earũ sonũ facit.
quo sensũ excipiant audiendi. Pinnils
sũma pars auris ab acumine dicta.
Pinnũ enĩ antiqui acitũ dicebant:
oa et pinnise pinna Nares ie¬
circo nominant᷑ quia ꝑ eas uł odor
nos odore admonent ut odoremus
aliquid ac sciamꝰ Unde & contra in¬
scii acrudes. ignari dicunt᷑. Ol fecis¬
se enĩ. scisse ueteres dicebant. Terent

Expanded text:
s auribus ausit. Aut quia vocem itu; per inmutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares idcirco nominantur quia per eas vel odor nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. Terenti
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatꝰ. qͥ quãuis sceleris conscus
ñ sit reus tam̃ dr̃. quã diu in udicio
ꝓre aliqua petitur. Testes antiquitꝰ
supstites dicebant᷑ eo qđ suꝑstatii
causȩ ꝓferebant᷑. Nunc parte ablata
nominis. testes uocari. Testis aut̃ conside¬
ratur. conditione. natura & uita. Con¬
ditione. si liber. ñ seruus. Nã sepe seruus
metu dominantis. testimoniũ suppri¬
mit ueritatis. Natura. si uir ñ femina.
si innocens & integer actũ. Nam si uita
bona defuerit. fide carebit. Non enim
potest iusticia cũ scelerato habere socie¬
tatẽ. Duo st̃ autẽ genera testiũ. aut dicen¬
do id qđ uidert̃. aut ꝓferendo id qđ au¬
dierunt. Duob aut̃ modis testes delin¬
quunt. cũ aut falsa ꝓmunt. aut uera si¬
lentio obtegure¬

Expanded text:
nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iudicio pro re aliqua petitur. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis autem consideratur condicione, natura et vita. Condicione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testimonium subprimit veritatis. Natura, si vir, non femina. Nsi innocens et integer actu. Nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest iustitia cum scelerato habere societatem. Duo sunt autem genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: quum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegu
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ causȩ qđ est iurgiũ litis. Et
dictũ negotiũ quasi nec otiũ. id ẽ sine
otio. hegotiũ aut̃ in causis. negotiatio
in cõmerciis dr̃. ubi aliquid datur
ut maiora lucrent᷑. Iurgiũ dictũ qi
iuris garriũ. eo qđ hi qui causã di¬
cunt. iure disceptent. Lis a contentio¬
scerneret agri. Causa aut argum̃to
aut ꝓbatione constat. Argum̃tũ nun¬
quã testibꝰ nunquã tabulis dat ꝓba¬
tionẽ. sed sola inuestigatione inuenit
ueritatẽ. Unde & dictũ argum̃tum
id ẽ. argutũ inuentũ. Probatio autẽ
testib & fide. tabularũ constat. In om̃i
aut̃ iudicio sex ꝑsonȩ quęrunt᷑. Iudex
accusator. reus. & tres testes Iudex
dictꝰ quasi ius dicens popło. siue qđ
iure disceptet. Iure aut̃ disputare ẽ
iuste iudicare Non ẽ. aut̃ iudex. si
ñ ẽ. in eo iusticia. Accusator uocatur
qͣsi ad causator. qͥa ad causã uocat
eũ quẽ appellat. Reus are qua petit᷑

Expanded text:
actionem causae, quod est iurgium litis. Et actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentioscerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus quasi ius dicens populo, sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare: non est autem iudex si non est in eo iustitia. Accusator vocatus quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re, qua petitur,
Abbreviated transcription (Latin):
assis de lamina . ẽ. galea de corio
Nam galeros coriũ dr̃. Cassidã aut̃
a tuscis nominatã. Illi enĩ galeã cassim
nominant. credo a capite. Apex . ẽ. qđ
in sũma galea eminet. quo figit᷑ cri
qͥ primꝰ grecis leges dedit. Qui locus
& ꝓrostra uocat᷑. ab eo qđ ex bello
punico captis nauibus cartaginiensi.¬
um rostra ablata st̃. & in foro romano
p̾fixa ut esset huiꝰ insigne uictoriȩ.¬
Constat aut̃ forus. causa. lege. & iudie
Causa uocata a casu qͦ euenit. Est enĩm
teria & origo negoti i. necdũ discussio¬
nis examine patefacta. Quȩ dũ p̃ponit᷑
causa. ẽ. dũ discutit᷑ iudiciũ. ẽ. dum
finitur iusticia. Uocatũ aut̃ iudicium
quasi iuris dictio. & iusticia qͣsi iuris
statꝰ. Iudiciũ aut̃ prius inquisitio uoca¬
bat᷑. Unde & auctores iudiciorũ & pre¬
positos. quȩstores uł quȩsitores uocamꝰ
N egotiũ multa significat. mͦ actũ rei ali¬
cuius. cui contrariũ. ẽ. otiũ modo

Expanded text:
assis de lammina est, galea de coreo. Nam galeros coreum dicitur. Cassidam autem a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur criqui primus Graecis leges dedit. Qui locus et Prorostra vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriConstat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo
Abbreviated transcription (Latin):
tibiã. Int̾ tubã autẽ & bucinã. ueteres
discernebant. Nam bucina insonans.
sollicitudinẽ ad bella denunciabat.
U irgilius. Qua bucina signũ lira de¬
dit. Tuba aut̃ proeliũ indicabat. ut.
at tuba terribilẽ sonitũ. Cuiꝰ sonus
cõmittant᷑. int̾dũ ut insequant᷑ eos qui
fugiunt. int̾dũ receptui. Nã receptus
dicit᷑ qͦ se exercitꝰ recipit. Unde & si¬
gna receptui canere dicunt᷑ Classica
sunt cornua quȩ conuocandi causa erant
facta. & a calando classica dicebantur.
De quib uirgiliꝰ. Classica iamq sonant
Apud amazonas aut̃. ñ tuba sic̃ a regib
secl a regina sistro uocabatur feminarũ
exercitus.

Expanded text:
tibia. 4. Inter tubam autem et buccinam veteres tibia. 4. Inter tubam autem et buccinam veteres discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indicabat, ut: At tuba terribilem sonitum dedit aere ccommittantur; interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. 5. Classica sunt cornua, quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantur. De quibus Virgilius: Classica jamque sonant. Apud Amazonas autem non tuba sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
Sub romulo aut̃ fasciculos feni ꝓuerillis
milites habuert̃. Hinc & manipuli ap¬
pellantur. Manipulos enĩ dicimꝰ fa¬
sces feni. qđ manũ impleant. Cȩtera
signa diuersis prȩlata imaginibꝰ. scđm
militare consuetudinẽ existunt. ꝑ quȩ
exerctꝰ ꝑmixtione proeliorũ agnoscit᷑¬
datur in hoste. dicta a uoce. quasi
uocina. Nam pagani agrestesq ad
omne usũ bucina ad cõpita conuoca¬
bantur. Proprie gͦ hoc agrestib signũ
scos ad arma quirites. Huiꝰ clangor bu
enĩ a tirrenis prȩdonib ex cogitatã.
cũ disꝑsi circa maritimas oras. ñ facile
ad quanq prȩde occasionẽ uoce aut
bucina conuocarent᷑. uento plerunq
obstrepente. Hinc postea bellicis certa¬
minib adhibita. ẽ. ad denuncianda
signa bellorũ. Et ubi eaucdiri prȩco
ꝑ tumultũ ñ poterat. sonitꝰ tubȩ clan¬
gentis attingeret. Tubã aut̃ dictam
quasi tofã id ẽ. cauã. Item tubã quasi

Expanded text:
Sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis Sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis milites habuerunt: hinc et manipuli appellantur; manipulos enim dicimus fasces feni quod manum inpleant. Cetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per quas exercitus permixtionem proeliorum agnoscitdatur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signumscos ad arma Quirites. Huius clangor bucenim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut bucina convocantur, vento plerumque obstrepente. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco prae tumultu non poterat, sonitus tubae clangentis attingeret. Tuba autem dicta, quasi tofa, id est, cava. Item tuba, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
iona bellorũ dicunt᷑. qđ ex his exer¬
citus & pugnandi. & uictoriȩ rece¬
ꝑtui accipit simbolon. Nam aut ꝑuocẽ
tubȩ. aut ꝑsimbolũ admonet᷑ exeretꝰ
Legionũ principalia signa. aquilȩ. dra¬
cones & pilȩ. A quilȩ. ideo qđ eadem
auis iouis in armis auspicio fuerit
N am dũ idem iouis aduersus titanasꝓ
ficisceretur. aquilã ei in auspicio appa¬
ruisse ferunt. quã ille ꝓinclicio uicti¬
riȩ acceptã. tutelȩ suȩ auspicatꝰ eam
lecgioni signũ dedit. Quo factũ ẽ: ut
deinceps militũ signis cõmitteretur
Cuiꝰ meminit lucanꝰ dicens. Sigia pa¬
res aquilas. & pila minantia pilis. Draco¬
nũ signa. ab appolline morte phitonis
serpentis inchoata st̃. De hinc a grecis&
romanis in bello gestari coepert̃. Filam¬
in signo constituisse fercur augustꝰ ꝓtc̃
nationes sibi in cuncto orbe subiecti.
ut malus figurã orbis ostenderet letl¬
lum & ipsũ signũ bellicũ. tractũ nom̃
habens a ueli diminutione. qͣsi uelixillũ

Expanded text:
na bellorum dicuntur quod ex his exercitus et pugnandi et victoriae receptui accipit symbolon. Nam aut per vocem tubae, aut per symbolon admonetur exercitus. Legionum principalia signa: aquilae, dracones et pilae. Aquilae ideo, quod eadem avis Iovis in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Iovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt; quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus, eam legioni signum deinceps militum signa comitaretur. Cujus meminit Lucanus dicens: Signa pares aquilas, et pila minantia pilis 3. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiectas, ut maius figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsud signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velxillum.
Abbreviated transcription (Latin):
erat. colũnarũ altitudinis. t̃cia pars
latitudinũ. Genera rotundarũ. iiii.
Mensura crassitudinis & altitudinis. int̾
se distantes. Quintũ genꝰ ẽ. earũ quȩ
uocant᷑ atticȩ. quat̾nis angulis aut
amplius. parib laterũ int̾uallis. Ca¬
pitella dicta qđ sint colũnarũ capita.
sicut suꝑ collũ caput. Epistilia st̃. quȩ
suꝑ capitella colũnarũ ponunt᷑. & est
grecũ. id÷ suꝑmissa. Tegulȩ. qđ tegant
ȩdes. Et imbrices. qđ accipiant imbres.
Lateres & latertuli. qđ lati forment᷑.
circũ actis undiq .iiiͬi. tabulis. Canalis
ab eo qđ caua sit in modũ cannȩ. Sane
canalẽ. melius genere feminino quã
masculino ꝓferimꝰ fistulȩ aquarũ st̃¬

Expanded text:
ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuormensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur; et est Graecum id est supermissa. Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis ab eo quod cava sit in modum cannae. Sane canalem melius genere feminino quam masculino proferim
Abbreviated transcription (Latin):
atrii. aduersũ uenientib Arcus dicti
qđ sint arta conclusione curuati. ipsi
& fornices. Pauim̃ta. originẽ apud
grecos habent. elaborata arte picturȩ
litostrota. paruulis crustis. ac tessellis
tinc̾tis. in uarios colores. Uocata aut̃
pauim̾ta eo qđ pauiant᷑. id. ẽ cędant᷑.
Unde & pauor qͥa cȩdit cor. Ostracus. ẽ.
pauim̃tũ testaceũ. eo qđ fractis testis.
calce admixto feriatur. Testã enĩ greci
ostra clicunt. Cõpluuiũ dictũ. quia
aquȩ partib que circa st̃. eo c̃ueniunt
Tessella st̃ a quib domicilia sternunt᷑.
a tesseris nominata. id ÷ quadratis la¬
pillis. ꝑ diminutionẽ. Bases fulturȩ st̃
colũnarũ: quȩ afundam̃to c̾surgunt.
& suꝑpositȩ fabricȩ sustinent pondus.
Basis aut̃ nom̃ pecrȩ. ẽ. fortissimȩ. syro
sermone. Colũnȩ ꝓlongitiidine &
rotunditate uocatȩ. in quib totius
fabricȩ pondus erigit᷑. Antiqͣratio

Expanded text:
atrii adversum venientibus. Arcus dicti atrii adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae; lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. Vocata autem pavimenta eo quod paviantur, id Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriὄστρα dicunt. Conpluvium dictum quia aquae partibus, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessella sunt e quibus da tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa apud antiqͦs culmotecta tegebant᷑
ut nunc rustica. Hinc tecti sũmitas culm̾
dr̃. Camerȩ st̃ uolumina introrsũ re¬
spicientia. appellatȩ a curuo. Camur
enĩ grece. curuũ est. Laquearia st̃ quȩ
camerã subregunt & ornant. quȩ & lacu¬
naria dicunt᷑. Principalit̃ autẽ lacus
dr̃ ut lucilius. Resultant ȩdesq lacusq
Cuiꝰ diminutio lacunar facit. ut oratius.
Neq aureũ mea renidet indomo lacunar.
Inde fit alia diminittio lacunariũ. & ꝑ
antisticon laqueariũ facit Absicda gre
co sermone. latine int̾p̾tatur lucida.
eo qđ lumine accepto. parcũ resplen¬
deat. Sed utrũ absidam an absidem
dicere debeamꝰ. hoc uerbi genꝰ ambigu¬
um quidã doctorũ existimant. Testudo
est camera tẽpli obliqua. Nã in modũ
testudinis. ueteres tẽplorũ tecta facie¬
bant. Quȩ ideo sic fiebat: ut cęli ima¬
ginẽ redderet. qđ constat. eẽ. conuexũ.
Alii testudinẽ uolunt esse locũ in partẽ

Expanded text:
quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rusticani. Hinc tecti summitas culmen dicitur. Camerae sunt volumina introrsum respenim graece curvum est. Laquearia sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. Tecta eco sermone, Latine interpretatur lucida, eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant; quae ideo sic fiebant ut caeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte
Abbreviated transcription (Latin):
tinoq sermone: Fos enĩ grece lux. ẽ. Car¬
do est locus in qͦ hostiũ uercitur. & sẽꝑ
cor hominẽ totũ. ita ille cuneus ianuã
retgat ac moueat. Unde & ꝓuerbiale est
in cardine rem esse. Limina hostiorũ di-¬
Cta. eo qđ transuerse sint ut limes. & ꝑ ea
sicut in agro. aut intro eat᷑ aut foras eat᷑.
tea ad eas accedimꝰ. prius quã domũ in¬
grediam᷑. Postes. eo qđ post hostiũ stent.
DE PARTIBUS EDIFICIORUM.
UNDAMENTUM dictũ qđ fundus sit
domui. Idem & cem̃tũ. a cȩdendo di¬
ctum. qđ crasso lapide surgat. Paries nun¬
cupatꝰ. quia semꝑ duo sunt pares. uł a
latere uł a fronte. Siue enĩ tetragonũ.
siue exagonũ sit qͥ se conspiciunt ex pari
erunt. Alit̃ enĩ structura facta deformis
est. Parietinas dicimꝰ quasi parietũ rui¬
nas. Sunt enĩ parietes starites sine tecto.
sine habitantib Angulus. qđ duos parie¬
tes in unũ iungat. Culmina dicta sune.

Expanded text:
tinoque sermone; φῶς enim Graece lux est. Cartinoque sermone; φῶς enim Graece lux est. Cardo est locus in quo ostium vertitur et sempecor hominem totum, ita ille cuneus ianuam regat ac moveat. Unde et proverbiale est: 'In cardine rem esse.' Limina ostiorum dicta eo quod transversa sint ut limes, et per ea sicut in agro aut introeatur aut foris eatur.tea ad eas accedimus prius quam domum ingrediamur; postes eo quod post ostium stent. DE PARTIBUS AEDIFICIORUM . Fundamentum dictum quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus quia semper duo sunt pares, vel a latere vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dã appellat᷑. cui gentiles omnẽ intro¬
itũ uł exitũ sacrauert̃. Unde lucanus.
Ferrea belligeri cõpescat limina iani.
Est aut̃ primꝰ domus ingressus. cȩtera
intra ianuã hostia uocant᷑. Generalit̃
hostiũ. ẽ ꝑ qd abaliqͦ arcem᷑ ingressu
ab obstando dictũ. siue hostiũ quia
ostenclit aliqͥd intꝰ Alii aiunt hosti¬
um appellari. qđ hostẽ morat᷑ Ibi enĩ¬
aduersariis nos obicimꝰ. Hinc & hostia
tiberina. qͥa hostib sunt opposita. Fores
& ualuȩ claustra st̃. Sed fores dicunt᷑
quȩ foras. ualuȩ quȩ intꝰ reuoluuntur.
& duplices cõpli cabiles sst̃. Sed generalit᷑
usus. uocabula ista corrũpit. Claustra
ab eo qđ claudant᷑ dicta. Fenestrȩ st̃ quib
pars exterior angusta & interior diffusa. ẽ
quales in horreis uidemꝰ dictȩ eoqđ lucẽ
peas intus positꝰ homo foras uideat. Alii
fenestrã putant dictã eo qđ domui lucẽ
ministrat. Compositũ nom̃ ex greco la¬

Expanded text:
dam appellatur, cui gentiles omne introdam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus 1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur generaliter. Ostium est per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab ostando dictum sive ostium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari quia ostem moratur; ibi eniadversariis nos obicimus: hinc et Ostia Tiberina, quia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae, quae intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae eo quod lucem  quia per eas intus positus homo videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domui lucem minestret, conpositum nomen ex Graeco La
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. qm̃ panis ex eo factus ibi coquit᷑
Torcular dictũ eoqđ ibi uuȩ calcentur
atq ex tortȩ exprimant᷑ Forus ẽ. locus
ubi uua calcat᷑. dictꝰ qđ ibi ferat᷑ uua
ut ꝓpt̃ qđ ibi pedib feriat᷑. Unde &
calcatoriũ dr̃. Sed hoc nom̃. multa si¬
qnificat. Prima species fori. locus in ci¬
uitate ad exercendas nundinas relictꝰ.
Scda. ubi magistratꝰ uidicare solet: Ter¬
cia quã supͣdiximꝰ quã calcatoriũ nomi¬
nauimꝰ Quarta. spacia plana in nauib
dde quib uirgiliꝰ Laxatq foros. Lacus
dictus. qͥa ibi decurrit frugũ liquor
dictus ꝑquẽ ingredim᷑ & admiti¬
mur᷑. Uestibulũ . ẽ. uł aditus tlomꝰ pri¬
uacȩ. uł spaciũ ad iacens edib publicis.
Et uestibulũ dictũ eoqd eo uestiunt᷑ fo¬
res. aut qd aditũ tecti uestiat. aut ab
stando. Porticus. qđ transitꝰ sit magis
quã ubi standũ sit. quasi porta. & por¬
ticus: eoqđ sit aꝑtꝰ Ianua a iano quo¬

Expanded text:
dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uvauod ibi pedibus feriatur. Unde et calcatorium dicitur, sed hoc nomen multa significat. Prima species fori locus est in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus judicare solet; tertia, quam supra diximus, quam calcatorium 226 nominamus; quarta, spatia plana in navibus. De quibus Virgilius: Laxatque foros. Lacus dictus, quia ibi decurrit frugum liquor.  quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Porticus, quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quo
Abbreviated transcription (Latin):
longi. Apothecȩ aut̃ uł horrea a greco
uerbũ e uerbo. repostoria uł recon¬
ditoria diciposst̃. eo qđ in his homine¬
elaboratas fruges reponunt. Vnde
& enticã greco nomine reposita rei
copiosã substantiã appellamus
locus. ẽ. ubi opus aliqđ̃ fit Greco
enĩ sermone erga oꝑa. sterio statio.
id ẽ. oꝑaria statio. Ergastula qͦq &
ipsa a greco uocabulo nuncupant᷑.
ubi deputant᷑ noxii ad aliqđ opus
faciendũ. ut solent gladiatores & exu¬
les. qͥ marmora secant. & tam̃ uinculo¬
Mulier enĩ grete. gi̾ne nuncupat᷑. Pistri¬
num. quasi pilistrinũ. qͥa pilo antea¬
tundebant granũ. Vnde & apud uete¬
res ñ molitores sed pistores dicti. qͣsi
fuores. a findendis granis frum̃ti.
Molȩ enĩ usus nonduĩ erat. sed granũ pilo
rete flamis fruges nunc frangite saxo.
Clibanꝰ acliuodictꝰ ab eo qđ in erectione sit
collectꝰ Cliuũ enĩ accensũ dicimꝰ siue
flexuosũ. Furnũ ꝑ diriuationẽ a farre.

Expanded text:
nt. Apotheca autem vel horrea; a Greco, verbum e verbo, repositoria vel reconditoria dici possunt, eo qelaboratas fruges reponunt. Unde et entecham graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus.locus est, ubi opus aliquod fit: graeco etenim sermone erga opera, sterion statio, id est, operarii: ergastula quoque et ipsa a graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui marmora secant, et tamen vinculomulier enim graece gyne nuncupatur. Pistrinum, quasi pilistrinum: qtundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed granum pilo rete igni fruges, nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre
Abbreviated transcription (Latin):
cabant᷑ regũ habitacula. unde & nom̃
habent. Nambasileus rex. & basilicȩ
regiȩ habitationes. Nunc aut̃ idõ diui
na templa basilicȩ nominarit᷑: qͥa ibi re¬
gi omniũ dõ. cultꝰ & sacrificia offerun¬
tur. Martyriũ locus martyrii. greca
diriuatione. eo qđ in memoria marty¬
ris sit constructũ. uł qđ sepulchrascõꝵ
ibi sint martyrũ. Aram quidã uocatã
dixert᷑. qđ ibi incensȩ uictimȩ ardeant
Alii aras dicunt a p̾cationib id ẽ quas
greci aras dicunt. Unde contra imp̃ca¬
tio satura dr̃. Ali i uolunt ab altitudine
aras. sed male. Altare aut̃ ab altitudine
constat esse nominatũ. quasi alta ara.
Pulpitũ. qđ in eo lector uł psalmista po¬
situs. in publico conspici a popło possit.
quo liberius audiat᷑. Tribunal eoqđ in
de a sacerdote tribuant᷑ p̾cepta uiuen¬
di. Est enĩ locus in sullimi constitutus.
unde uniuersi audire possint. Alias
tribunal a tribub denominatũ. qđ

Expanded text:
cabantur regum habitacula, unde et nomen cabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileos rex et basilice regie habitatni templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacrificia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est, quas Graeci ἀρὰς vocant, unde contra imprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. 14. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiade a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. Partes cȩli dextra sinistraq¬
ȩquales. ut qͥ consuleret ac dep̃caret᷑.
rectũ aspiceret orientẽ. Fana dicta a
faunis. quib tẽpla error gentiliũ con¬
struebat. Unde & consulentes. demonũ
responsa audirent. Delubra ueteres di¬
cebant. tẽpla fontes habentia. quib
ante ingressũ diluebant᷑. & appellari
delubra a diluendo. Ipsȩ st̃ nunc ȩdes
cũ sacris fontib in quib fideles regene¬
rati purificant᷑. Et bene qͦdã prȩsagio
delubra sunt appellata. Sunt enĩ u
ablutionẽ peccatorũ. Fons aut̃ in delu¬
bris locus regeneratorũ. ẽ: in qͦ septẽ
gradus in sp̃s scĩ ministerio formant᷑.
tres in descensu. & tres in ascensu
Septimꝰ uͦ hic. ẽ. qui & quartꝰ id ẽ. si¬
milis filio hominis. extinguens forna¬
cem ignis. stabilimentũ pedũ. fundam̃¬
tum aquȩ. in qͦ plenitudo diuinitatis
habitat corporalit̃. Basilicȩ prius uo

Expanded text:
fierent partes caeli dextra sinistra afierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter.
Abbreviated transcription (Latin):
tralia dicta st̃. ab eo qđ est penitꝰ. hoc. ẽ
pene intꝰ Oratoriũ. orationi tantũ ẽ.
consetratũ. in qͦ nemo aliqͥd agere debet.
nisi ad qđ est factũ. Inde & nom̃ acce¬
pit. Monasteriũ. unius monachi ha¬
bitatio. ẽ. Monos enĩ apud grecos solus.
sterio statio. id÷ solitarii habitatio.
Coenobiũ uͦ ex greco & latino uidet᷑ esse
cõpositũ. Est enĩ habitaculũ plurimorũ
in cõmune uiuentiũ. Ceno enĩ grece
cõmune dr̃. Templi nom̃ generale Pro
locis enĩ quib cunq magnis. antiqui
tẽpla dicebant. Et tẽpla dicta. quasi
tecta ampla. Sed & locus designatus ad
orientẽ. a contẽplatione tẽplũ dicebat᷑
Cuiꝰ partes .iiiiͦ. erant. antica ad ortũ.
postiea ad occasũ sinistra ad se¬
ptentrionẽ. dextra ad meridiẽ spectans
Unde & quando tẽplũ construebant
ori entẽ spectabant ȩquinoctialẽ. ita
ut lineȩ ab ortu ad occidentẽ missȩ

Expanded text:
tralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est tralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριονo statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae
Abbreviated transcription (Latin):
loca diuinis cultib instituta. ut¬
pote ea in quib altaria litantib de
more pontificib consetrant᷑. Sc̃a iux¬
ta ueteres. exteriora tẽpli st̃. scã autẽ
scõrũ locus tẽpli secretior. ad quẽ nul¬
li erat accessus. nisi tantũ sacerdotib
Dicta aut̃ scã scõrũ. quia exteriori o¬
raculo sanctiora st̃. uł quia ad scõꝵ
cõparationẽ sanctiora st̃. sicut canti¬
ca canticorũ. qͥa cantica uniuersa
p̾cellunt. Sc̃m aut̃. a sanguine hostiȩ
nuncupatũ. Nichil enĩ scm apud uete¬
res dicebatur. nisi qđ hostiȩ sangui
ne esset consecratũ. aut consꝑsũ. Item
sc̃m. qđ extat. ẽẽ. sancitũ. Sancire ẽ
aut̃ confirmare. & irrogatione penȩ
ab iniuria defendere: Sic & leges sc̃ȩ.
&e muri scĩ esse dicunt᷑. Propiciatoriũ.¬
quasi ꝓpiciationis oratoriũ. Propiciatio
enĩ placatio. ẽ. Oracula dicta eo qđ inde
responsa reddunt᷑. & oracula abore.
Penetralia secreta st̃ oraculorũ. & pene¬

Expanded text:
loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus nisi tantum sacerdotis. Dicta autem Sancta sanctorum quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum conparatione sanctiora sunt; sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sne esset consecratum aut conspersum. Item sanctum quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere. Sic et leges sanctae et mores sancti esse dicuntur. Propitiatoruquasi propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et pene
Abbreviated transcription (Latin):
spici a popło possit. quo liberius au
DE REPOSTORIIS
ACRARIUM ꝓprie ẽ. locus tẽpli. in qͦ
sacra reponunt᷑. sicut donariũ. ẽ. in
qͦ collocant᷑ oblata. sic̃ lectisternia di¬
curt᷑. ubi homines sedere consueuert᷑.
Ab inferendis gͥ & deportancdis sacris.
sacrariũ nuncupat᷑. Donaria uͦ. eoqđ
ibi dona reponant᷑. quȩ in tẽplis offer¬
re consueuert̃. Erariũ uocatũ. qͥa pri¬
us ȩs signatũ ibi recondebat᷑. Hoc enim
olim in usu erat. auro argentoq nondũ
signato. ex quorũ metallis quãuis postea
facta fuisset pecunia. nom̃ tam̃ exarii
ꝑmansit. abeo metallo unde pecunia
initiũ sumpsit. Armariũ locus ẽ. ubi
quarũq artiũ instrum̃ta ponuntur.
Armam̃tariũ uͦ. ubi tantũ tela armorũ.
armamĩtaria cȩli. Dicta aut̃ utraq ab
armis. id ẽ. brachiis quib exercentur.
dr̃. Promptuariũ dictũ. eoqđ inde
necessaria uictui ꝓmunt᷑. hoc. ẽ ꝓferun¬
tur. Cellariũ. qđ in eo colligant᷑ mi¬

Expanded text:
pici a populo possit, quo liberius audiatur. De repositoriis Sacrarium proprie est locus templi in quo sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia nomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur mi
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis fȩce. admirta abundantia
fellis. Greci enĩ melan nigrũ uocant.
fel autẽ colen appellant: Sanguis lati¬
ne uocatus qđ suauis sit. unde & homines
quib dominatur sanguis. dulces &
blandi sunt:. Flegmã autẽ dixerunt.
qđ sit frigida. Greci enĩ flegmonẽ. fri¬
gus appellant. Ex his quattuor humo¬
rib reguntur sini. ex ipsis lȩdunt᷑ in¬
firmi. Dum enĩ amplius extra cursũ
naturȩ creuerint. egritudines faciunt.
Ex sanguine autẽ & felle acutȩ passio¬
nes nascuntur. quas greci oria uocant
Ex flegmate uͦ & melan colia ueteres
causȩ ꝓcedunt: quas greci cronia dicunt̃.
DEACUTIS MORBIS.

Expanded text:
sanguinis fece admista sit abundantia fellis. Graeci enim μέλαν nigrum vocant, fel autem χολὴν appellant. 6. Sanguis Latine vocatus, quod sit suavis; unde et homines 171 quibus dominatur sanguis, dulces et blandi sunt. 7. Phlegma autem dixerunt, quod sit frigidum. Graeci enim rigorem φλέγμονα appellant. Ex his quatuor humoribus reguntur sani, ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. 8. Ex sanguine autem et felle acutae passiones nascEx phlegmate vero et melancholia veteres causae procedunt, quas Graeci χρόνια dicunt. De acutis morbis
Abbreviated transcription (Latin):
EDICINA est. quȩ corporis
uł tuetur uł restaurat sa¬
hanc itaq ꝑtinent. non ea
tantũ quȩ ars eorũ exhibet qui ꝓprie
medici nominant᷑. sed etiã cibus & po.¬
tus. tegmen & tegum̃. defensio deniq
om̃is atq munitio. qua nr̃m corpus
aduersus externos ictus casusq ser
uatur.
De nomine eius.
IomeN autẽ medicinȩ. a modo id ÷¬
I temꝑam̃to impositũ estimatur.
ut ñ satis sed paulatim adhibeatur.
Nam in multo contristatur natura.
metuocrit̾ autẽ gaudet. Unde &
qui pigm̃ta & antidota satis uł assi¬
due biberint. uexant᷑. Immoderatio
enĩ om̃is. non salutẽ sed ꝑiculum af
Itor. apud grecos ꝑhibetur apollo.¬
isclepius Hanc filius eiꝰ esculapius. laude uel
ope ampliauit. Sed post quã fulmi¬
nis ictu esculapius interiit. int̾ dicta
fertur medenca cura. & ars simul cũ
auctore defecit. latuitq ꝑ annos
pene quingentos. usq ad tempus ar¬
tarxersis regis ꝑsarũ. Tunc eam re¬
uocauit in lucẽ ipocrates asclepio

Expanded text:
ris vel tuetur vel instaurat sahanc itaque pertinent, non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur; sed etiam cibus et porus, tegmen et tectum, defensio denique omnis atque munitio, qua nostrum corpus adversus etiam externos ictus casusque servatur. De nomine eius . Nomen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affertor apud Graecos perhibetur Apollo. Hanc filius eius Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura; et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates Asclepio
Abbreviated transcription (Latin):
specimen cicatrices ferat pictis artub
maculosa nobilitas. Habet & sexus
institutã speciẽ habitꝰ. ut inuiris tonsi
capilli. in mulierib redundantia
criniũ qđ maxime uirginib insigne
est. quarũ & ornatꝰ ipse ꝓprie sic est.
ut concumulatꝰ in uerticẽ ipsã capitis
sui arcẽ ambitu eriniũ contegat¬
De PallIiS UIRORUM. xxxiiii.

Expanded text:
specimen cicatrices ferat, pictis artubus specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speciem habitus; ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium, quod maxime virginibus insigne est; quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem ambitu crinium contegatDe palliis virorum. Palli
Abbreviated transcription (Latin):
como¬
uit. eũ sardorũ mastru.¬
ga
mutauit. Mastruga aut̃
quasi monstruosa eo qđ qui
ea induunt᷑ quasi inferarũ habitum
transformant᷑. Dinoscunt᷑ & gentes ita
habitu sicut & lingua discordes. Persȩ
brachia & crura liniamtis. caput thia¬
ra tegunt. eminent apicib fastigiatis.
Alani horrent. & male tecti. Cũ lãtrato¬
linteati indi. gẽmati persȩ. sericati se¬
res fasecrati armenii. Nonnullȩ etiã
gertes. n̾solũ inuestib sed & incorpo¬
re aliqua sibi ꝓpria quasi insignia uin¬
dicant. ut uidemꝰ cirros germanorum
granos. & cinnibar gothorũ. stignata
brittonũ. Circuncidunt qͦq iudei prȩ¬
putia. ꝑtundunt arabes aures. flauentt
capitib intextis getȩ. nitent albani
albentib crinibꝰ. Mauros habet tetra
nox corporũ. gallos candida cutis. Sine
equis inerres extant alani. Nec abest
gens pictorũ nom̃ a corpore. qͣ munittis
opifex acus punctis. & expressos natiui
graminis sucus includit. ut has ad sui

Expanded text:
commocommovit, eum Sardorum mastruca mutavit. Mastruca autem dicta, quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur, quasi in ferarum habitum transformentur. 6. Dignoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura linamentis, caput tiara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratolinteati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, pharetrati Armenii. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnibar Gotorum, stigmata Brittonum. Circumcidunt quoque Iudaei praeputia, pertundunt Arabes aures, flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis; sine equis inertes extant Alani; nec abest gens Pictorum, nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis et expressus nativi graminis sucus inludit, ut has ad sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria uestis. ẽ. ut parthis sara¬
barȩ. gallis linnȩ. germanis renones.
hispanis stringes. sardis mastrugȩ.
Sarabaraͣ st̃ fluxa ac sinuosa uestim̾ta.
de quib legit᷑ in danihele. & sarabara
corũ ñ st̃ immutatȩ. Et publius. Ut qͥd
gͦ inuentre tuo parthi sarabara suspen¬
derunt: Apud quosdã aut̃ sarabara
quętdã captcũ tegmina nuncupantur.
qualia uidemꝰ in capita magorũ picta
Linnę. saga quadra & mollia st̃. de qͥb
plautꝰ. Linna cooꝑta ẽ. testrino gallia
Renones st̃ uelamina humerorũ & pe¬
ctoris. usq umbilicũ. atq intortis uil¬
lis adeo hispida ut imbrẽ respuant.
Quos uulgo reptos uocant. eo qđ longi¬
tudo uillorũ quasi reptat. de quib
salustius. Germani urtectũ renonib
corpus tegunt. Dicti aut̃ renones. a
rheno germaniȩ flumine. ubi his
frequent᷑ utunt᷑. Mastruga uestis ger¬
manica. ex pelliculis ferarũ. de qua
eicero ꝓseauro. Quẽ purpura regalis nꝰ¬

Expanded text:
opria vestis est, ut Parthis saraopria vestis est, ut Parthis sarabara, Gallis lenae, Germanis rhenones. Hispanis stringes. Sardis mastrucae. 2. Sarabara sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Daniele: Et sarabara eorum non sunt immutata. Et Publius: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabara suspenderunt? Apud quosdam autem sarabara quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capite magorum picta. 3. Lenae, saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautus: Lena cooperta est textrina Gallia. 4. Rhenones sunt velamina humerorum et pectoris usque 454 ad umbilicum, atque intortis villis adeo hispida, ut imbres respuant, quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum, quasi reptat. De quibus Sallustius: Germani intectum rhenonibus corpus tegunt. Dicti autem rhenones a Rheno Germaniae flumine, ubi iis frequenter utuntur 5. Mastruca, vestis Sarda ex pelliculis ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis n
Abbreviated transcription (Latin):
& postea scissu repꝑit. Hoc a quibusdã
& renale dr̃ qͥa renib alligatur. limꝰ ẽ
uestis quȩ abumbilico usq ad pedes
ꝓducitur. Hȩc aut̃ uestis habet in ex¬
tremo sui purpurã limã id .ẽ. fluxuosã
unde & nom̃ accepit. Nam limũ obli¬
quum dicimꝰ. licinum uoca¬
uocatũ.
qđ textura eiꝰ ligata sit¬
sit in
totũ. quasi diceret liginum.
c. ꝓ.g. littera cõmutata. Armelausa
uulgo uocata. qđ ante & retro diuisa
atq aꝑta . ẽ. in armos tantũ clausa.
quasi armiclausa .c. littera ablata.
Camisias uocari qđ in his dormimꝰ in¬
camis. id. ẽ instratis nr̃is. siue qđ pͥmũ
fiebant a cannamis. Femoralia appellata
eoqđ femora tegant. Ipse & braccȩ. qđ
sint breues. & uerecunda corporis his
uelent᷑. Tubrucos uocatos. qđ tibi as
bracasq tegant. Tubruci qđ abracis
ad tibias usq ꝑueniant
de quarundã gentiũ ꝓpriohabitu.
UIBUSdam aut̃ nationib sua cuiq xxxiii.¬

Expanded text:
et postea scissum reperit. Hoc a quibusdam et postea scissum reperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia renibus alligatur. 26. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est, flexuosam. Unde et nomen accepit. Nam limum obliquum dicimus. 27. Licinum vocatum, quod textura ejus ligata sit in totum, quasi diceret liginum, c pro g littera commutata. 28. Armelausa vulgo vocata, quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa, quasi armiclausa, c littera ablata. 29. Camisas vocamus, quod in his dormimcamis, id est in stratis nostris sive quod primum fiebant a cannabis. eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecunda corporis his velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque tegant. Tibraci, quod a braciis ad tibias usque perveniant quarumdam gentium habitu. 1. Quibusdam autem nationibus sua cuique pr