comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nexa oratione plurib uerbis unã rem
significamꝰ. ut ait cicero. Nichil agis. nichil
moliris. nichil cogitas. & itẽ. Non ferã.
ñ patiar. ñ sinã. Epanados. quã regressio¬
nẽ nr̃i uocant. principiũ dignitas erat
pene par. ñ par. fortasse eoꝵ qͥ sequebant᷑.
Antapodosis. qͦtiens media primis & ulti
prehenclo patres conscripti. ñ meu̾ ac
pulcherrimũ quidem factũ. uerũ ut dixi
siderato fortẽ ꝓ illiberali diligentẽ.
Antanaclasis. ẽ. quȩ eodẽ uerbo contrariũ
exprimit sensũ. Querebat᷑ quidã de filio
cũ mortẽ suã expectaret. respondente
ñ expecto. immopeto inquit ut expectes
Antimetabole. ẽ. conuersio uerboꝵ. quȩ
ordine mutato contrariũ efficit sensũ.
Si consulantonius brutus hostis. si conser¬
uator rei publicȩ brutꝰ hostis antonius.
Quis ꝓduxit: Appius. Nunc figuras sen¬
ꝑsequem᷑. Sententia. ẽ: dictũ imꝑsonale.
ut obsequiũ amicos. ueritas odiũ parit:

Expanded text:
nexa oratione pluribus verbis unam rem nexa oratione pluribus verbis unam rem significamus, ut ait Cicero: Nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas. Item, non feram, non patiar, non sinam. 9. Epanodos, quam regressionem nostri vocant: Principum dignitas erat pene par, Antapodosis, quotiens media primis et ultiprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, siderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium efficit sensum: ludCic. Phil. 4, 8: 'si consul Antonius, Brutus hostis: si conservator reipublicae Brutus, hostis Antonius'.Quis produxit? Appius'. Nunc figuras senXX Sententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit.
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ ꝑsona adiciat᷑. fit crian. Si de¬
trahatur: fit sententia. Sententiarum
ibi me uincere prȩstat: Aliȩ suꝑlatiuȩ.
quȩ cũ aliqͦ motu animi & indignatione
ꝓmunt᷑. quid ñ mortalia pectora cogit
re uias. qui genꝰ. unde domũ pacẽne
huc fertis amarma: Aliȩ responsiuȩ.
ut illinc. istinc. Aliȩ dep̃catiuȩ. ut eri¬
pe me his inuicte malis. Aliȩ ꝓmissiuȩ
ut parce metu. citherea manent immo¬
tis pete regna ꝑundas. Quȩ tam̃ ne ñ
intellecta sit ꝑsuasio. ꝑmixta st̃ aliqua
quȩ uetent latent̾: ut uentis pete regna
si iuppit᷑ annos. Aliȩ derogatiuȩ. ut
nequaquã Aliȩ quȩ cũ exclamatione
ꝓferunt᷑. ut quis furor o ciues pacẽ con¬
tatiuȩ. cũ ad sententiã ꝓuocamꝰ ut¬
uide opes contẽnere opes. Aliȩ dehorta.¬
tiuȩ. cũ a contrario uitio peccatoq re¬
diicimꝰ. Sunt & affirmatiuȩ. ut quid¬
est sanabilis herbis Flentis similitu
dinis. sicut qͦndã creta fertur labe¬

Expanded text:
sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Etibi me vincere praestat?   Aliae superlativae, quae cum aliquo motu animi et indignatione Quid non mortalia pectora coges, re vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma?  Aliae responsivae, ut 'illinc', 'istinc'. Aliae deprecatipe me his invicte malis. Aliae promissivae, ut: Parce metu, Cytherea, manent immotis, pete regna per undas.   Quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permixta sunt aliqua quae vetent latenter, ut 'ventis', 'per si Iuppiter annos. alie que cum exclamatione proferuntur; ut quis furor o cives? Pacem contatiude, hospes, contemnere opes.   Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et adfirmativae, ut: 'quidest sanabilis herbis.   Flentis udinis sic: Ut quondam Creta fertur laby
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mͥ uita mea multo. ẽ carior loque¬
retur dicens & cȩt̾a. Parantisis. ẽ. cũ qͣsi
deponimꝰ aliquid imꝑfectũ apud memo¬
riam iudicũ. repetituros nos dicentes
cũ opportunũ fuerit. Peusis. ẽ. soliloqui¬
um. cũ ad in t̾rogata ipsi nob̾ respondemꝰ.
Sinerosis. ẽ. cũ differimꝰ aliquid. petentes
ut aliud interĩ nos ꝑmiteant dicere: Sic¬
legem duplicit̃ & triplicit̾ in corde tuo.
Duplicit̾ enĩ sentitur lex: ut primũ scđm
hystoriã. deinde scđm sacram̃torum
intelligentiã sentiatur. Tr iplicit᷑ autẽ
scribitur. dũ nonsolũ hystorialit᷑ uł
mystice: sed etiã moralit᷑ quid in unã¬
quanq gerere debeant edocetur. Unde
& archa quȩ construebat᷑ a noe. bicame¬
rata & tricamerata fieri iubebat᷑: qđ
intra ȩccłam om̃ĩs legis mysteria: &
hystoriȩ locũ habeat. & mysticũ sensũ
recipiat. & infirmationẽ eoꝵ contine¬
at. In parabolis enĩ & enigmatib scri¬

Expanded text:
multo est carior,' loquemulto est carior,' loqueretur dicens, et cetera. Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos permittant dicerelegem dupliciter, et tripliciter in corde tuo. Dupliciter enim sentitur lex, ut prius secundum historiam, 103 deinde secundum sacramentorum intelligentiam sentiatur. Tripliciter autem scribitur, dum non solum historialiter, vel mystice, sed etiam moraliter, quid in unumquodque gerere debeat edocetur. 3. Unde et arca, quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur quod intra Ecclesiam omnis legis materia, et historia locum habeat, et mysticum sensum recipiat, et informationem morum contineat. In parabolis enim et aenigmatibus scri
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Litrismos. cũ plures sensus breuit᷑
expeditos inunũ locũ coaceruat. & cũ
quadã festinatione decurrit. ut cicero.
rempublicã quirites. uitãq omniũ
ur̃orũ bona. fortunas. coniuges. libe¬
lationẽ diuersũ quã dicit intelligi
cupit F it autẽ aut cũ laudamꝰ eum
quem uituꝑare uolumꝰ. aut uituꝑa¬
mus quẽ laudare uolumꝰ. Utriusq
exemplũ erit si dicas amatorẽ rei¬
publicȩ catilinã. hostem rei publicȩ
scipionẽ. Diasismos. ea quȩ magna
sunt uerbis minuit. aut minimã ex¬
tollit. Efon. ẽ. quotiens in eodẽ sen¬
su diutius immoramur. cui tandẽ
peꝑcit. cuius amiciciȩ fidẽ custodi¬
uit. cui bono inimicus non fuit qͣndo
non aut accusauit aliquẽ. aut uerbe¬
rauit aut ꝓdidit: Epangelia. ẽ. pro¬
missio. qua iudicẽ attentũ facimus.
pollicentes nos aliqua magna aut
minima dicturos. Prosopopeia. ẽ cũ
animaliũ & ꝑsona & sermo fingitur.
Cicero in catilina. & enĩ si me cũ patria
mea

Expanded text:
asmus, cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamque omnium vestrum, bona, fortunas, conjuges, libelationem diversum quam dicit intelligi cupit. Fit autem, aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplupublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. † Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilina1, 27: 'etenim si mecum patria me
Abbreviated transcription (Latin):
RETEREA purũ & honestũ oratoris
eloquiũ carere debet om̃ib uitiis.
tam in litteris quã in uerbis. quã etiã
in sententiis. In litteris: ite iunctura
apta & conueniens sit. & sit obseruan¬
dũ ne p̾cedentis uerbi extrema uocalis.
in eandẽ uocalẽ primã incidat uerbi
sequentis: ut feminȩ egyptiȩ. Quȩ stru¬
ctura melior fit si consonantes uocalibꝰ
applicentur. Triũ qͦq consonantiũ quȩ
in se incidentes stridere & qͣsi rixari
uident᷑: uitanda iunctura. ẽ. id est.
As.x. ut ars studiorũ rex xerses.
error romuli. Fugienda. ẽ. & consonans
.M. illisa uocalib ut uerum eni. Prȩterea

Expanded text:
eterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis, tam in litteris quam in verbis, quam etiam in sententiis. 2. In litteris, ut junctura apta et conveniens sit, et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eamdem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut feminae Aegyptiae; quae structura melior fit, si consonantes vocalibus applicantur; triumque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixari videntur, vitanda junctura est, id est, r, s, x, ut: Ars studiorum, Rex Xerxes, 91 Error Romuli. Fugienda est et consonans m, illisa vocalibus: ut, verum enim. CA
Abbreviated transcription (Latin):
luce soleq caret. qͥa neq illic uapores ft̃.
qͥ ex solis luce gignuntur. neq flatus
qͥ ciusdẽ motib incitetur. sed ꝑpetuus
stupor. Lartaricen enĩ. horrere & tre¬
mere apud grecos legitur. Illic erit fletꝰ
a ualle idolis consecrata. quȩ ẽ. iuxta
murũ ierłm. repleta olim cadauerib
mortuorũ. Ibi enĩ hebrei filios suos immo¬
labant demonib & appellabat᷑ locus
ipse gehennon. Futuri gͦ supplicii locus
ubi peccatores cruciandi st̃. huiꝰ lociuo¬
cabulo designat᷑. Duplicẽ autẽ esse ge¬
hennã. ignis & frigoris. Inferus appellat᷑.
eo qđ in fra sit. Sicut aut̃ scđm corpus
si ponderis sui ordinẽ teneant. inferio¬
ra sunt omĩa grauiora: ita scđm sp̃m.
inferiora st̃ om̃ĩa tristiora. Unde & in
greca lingua origo nominis quo appel¬
latur inferus. ex eo qđ nichil suaue
habeat. resonare phibetur. Si c̃ autẽ
cor animalis in medio. ẽ. ita & infernꝰ

Expanded text:
lucem solemque caret; quia neque illic vapores sunt, lucem solemque caret; quia neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur, neque flatus, qui eiusdem motibus incitatur, sed perpetuus stupor; ταρταρίζειν enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim 'fletua valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum; ibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse Gehennam et ignis et frigoris. Inferus appellatur eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora; unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et inferus
Abbreviated transcription (Latin):
eecus est fossa sub terra. qua prȩ¬
Ospici potest. Spelea grece. spelunca
latine. Spiracula appellata. omĩa loca
pestiferi sp̃s. quȩ greci paronia appel¬
lant. uł acherontea. etiã uarro spira¬
culũ dicit huiuscemodi locũ. & spira¬
cula ex eodicunt᷑ loca. qua t̾ra sp̃m
edit. Hiatus. preruptio t̾rȩ ꝓfunda.
quasi itus. Proprie aut̃ hiatus. ẽ. om̃is
oris aptio. trans lata aferis. quarum
auiditas. oris ad aꝑtione monstratur.
Profundũ ꝓprie. quasi cuiꝰ porro sit
fundus. Abusiue aut̃ ꝓfundũ. uł sur¬
celuq ꝓfundũ. Baratrũ nimiȩ altitu¬
dinis nom̃ est. Et dictũ baratrũ. quasi
uorago atra. scilicet a ꝓfunditate. Erebus.
inferorũ ꝓfunditas atq recessus. Stix
eo qđ tristes faciat. uł qđ tristiciã gi¬
gnat. Cocitus locus inferi. de quo iob
loquitur. Cocitus aut̃ nom̃ accepit. gre¬
ca int̾pretatione. a luctu & gemitu.
Tartarus. eo qđ omĩa illic turbata sunt
ris. qđ est algere & rigere. Scilicet: quia

Expanded text:
ecus est fossa sub terra, quae perspici potest; σπήλαιον Graece spelunca Latine. 2. Spiracula appellata omnia loca pestiferi spiritus, quae Graeci χαρωνεῖα appellant, vel Acherontea. Etiam Varro spiraculum dicit hujuscemodi locum, et spiracula ex eo dicuntur loca qua terra spiritum edit. 3. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus; proprie autem hiatus est omnis oris apertio, translata a feris, quarum aviditas oris adapertione monstratur. 4. Profundum proprie, quasi cujus porro sit fundus; abusive autem profundum, vel surcaelumque profundum. Baratrum nimiae altitudinis nomen est: et dictum baratrum quasi vorago atra, scilicet a profunditate. Erebus inferorum profunditas atque recessus. Styx eo quod tristes faciat vel quod tristitiam gignat. Cocytus locus inferi, de quo Iob ita loquitur . . . Cocytus autem nomen accepit Graeca interpretatione, a luctu et gemitu. Tartarus vel quia omnia illic turbata sunt,ris, quod est algere et rigere, scilicet quia
Abbreviated transcription (Latin):
assũptione. Quarta eiꝰ ꝓbatione. Quin¬
ta conclusione. Hunc cicero ita facit
monstratio genera st̃ causarũ. ñ posst̃
recte partes alicuiꝰ generis causȩ putari.
Fadẽ enĩ res alii genꝰ alii pars. et̃ potest.
eidẽ genus & pars ñ potest. uł cętera
qͦusq syllogismi huiꝰ mẽbra claudant᷑.¬
DELEGEX

Expanded text:
adsumptione, quarta eius probatione, quinadsumptione, quarta eius probatione, quinta conclusione. Hunc Cicero ita facit beratio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius generis causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest; eidem genus et pars non potest, vel cetera, quousque syllogismi huius membra claudantDe lege
Abbreviated transcription (Latin):
ita constat. Si tẽpestas uitanda . ẽ. ñ ÷
nauigatio requirenda. Ex sola assũ¬¬
ptionẽ ut . ẽ. illud. Si inimicus. ẽ: occi¬
dit. Inimicus autẽ. ẽ. & quia illi de ẽ.
conclusio: entymema uocat᷑. Sequit᷑
epicherema descendens de ratiocina¬
tione latior & executior rethoricis
sillogismis latitudine distans & ꝓdu¬
ctione sermonis a dialecticis syllogis.¬
mis: ꝓpt̾ qđ rechoril datur. Hic aut̃
constat modis trib. Primꝰ modus triꝑ¬
titus. ẽ. Scds quadriptitꝰ. Tercius
quinq ꝑtitus. Triꝑtitus epicherema¬
ticus sẏllogismꝰ. ẽ: qͥ constat mẽbris
tribus id. ẽ ꝓpositione. assũptione.
conclusione. Quadriptitꝰ.ẽ: qͥ constat
ex mẽbris quattuor. Prima ꝓpositione
Sccła assũptione. & una ꝓpositionis
siue assũptionis coniuncta ꝓbatione
& conclusione. Quinq ꝑtitus itaq ẽ.
qͥ constat ex mẽbris quinq id ẽ prima¬

Expanded text:
ita constat: Si tempestas vitanda est, non est ita constat: Si tempestas vitanda est, non est navigatio requirenda. Ex sola adsumptione, ut est illud: Si inimicus est, occidit; inimicus autem est. Et quia illi deest conclusio, enthymema vocatur. Sequitur epichirema, descendens de ratiocinatione latior et executior rhetoricis syllogismis, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllogismis, propter quod rhetoribus datur. Hic autem constat modis tribus. Primus modus tripertitus est, secundus quadripertitus, tertius quinquepertitus. Tripertitus epichirematicus syllogismus est, qui constat membris tribus, id est propositione, adsumptione, conclusione. Quadripertitus est, qui constat ex membris quattuor: prima propositione, , assumptione et una propositionis siue assumptionis coniuncta probatione, et conclusione. Quinquepertitus est itaque qui constat ex membris quinque, id est, pr
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uteã si putetis ꝑ uos restitui
posse nolitis. Ostentabile: ẽ. qđ certa
rei demonstratione constringit. sicut
cicero in catilinã. hic tam̃ uiuit. uiuit
immo etiã in senatũ uenit. Sententia¬
le ẽ. qđ sententia generalis addicit.
ut apud terentiũ. Obsequiũ ami cos
uerttas odiũ parit . Exemplabile ẽ.
qđ alicuiꝰ exempli cõparatione euen¬
tũ similẽ cõminat᷑. Sicut cicero in
philippicis. Te miror antoni quoꝵ
exempla imttaris. eoꝵ exitus ñ ꝑti¬
mescere. Collectiuũ. ẽ. cũ inunum
quȩ argum̃tata st̃ colligunt᷑. sicut
ait cicero ꝓmilone. Quẽ gͥ cũ grã
noluit. hunc uoluit cũ aliquorum
querela. quẽ iure. quẽ loco. quẽ tẽ¬
pore. ñ.ẽ. ausus hunc in iuria alteno
tẽpore. cũ ꝑiculo capitis ñ dubitauit
occidere. Prȩterea scđm uictorinũ
entymematis. ẽ. altera diffinitio ex
sola ꝓpositione sicut iã dictũ. ẽ. quȩ

Expanded text:
cuius uitam si putetis per uos restitui cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Catilinam: 'Hic tamen uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur, sicut ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia noluit, hunc uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera defsola propositione, sicut iam dictum est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cinatio ẽ. oratio qua id de qͦ ẽ. quęstio
cõprobatur. Entymena gͥ. latine int̾p̃¬¬
tatur m̃tis conceptio. Quẽ imꝑfectum
syllogismũ solent artigraphi nuncupa.¬
re. Nam in duab partib eiꝰ argumenti
forma consistit. quando id qđ ad fidem
ptinet faciendã utit᷑ sillogismorũ lege
pͣterita. ut. ẽ. illud. Si tẽpestas uitan
da ẽ: ñ est gͥ nauigandũ. Ex sola enĩ
ꝓpositione constat. ex ꝑfectũ. Unde ma¬
ꝗs rethorib quã dialecticis conuenire
iudicatũ est. Ratiocinationis mocdi
sunt duo . Primꝰ entymema qui. ẽ imp¬
fectus syllogismꝰ atq rethoricus. Scd̃s
epicherema. qui. ẽ rethoricus & latior
syllogismꝰ. Entymematis enĩ: mẽbra
sunt quinq Primũ: conuincibile.
Scđ̾m: ostentabile. Terciũ sententiale:
Quartũ exemplabile. Quintũ collecti¬
uum. Conuincibile. ẽ: qđ euidenti
ratione conuincit᷑. sic̃ fecte cicero ꝓ
milone. Eius gͥ mortis sedetis ultores

Expanded text:
cinatio est oratio qua id de quo est quaestio cinatio est oratio qua id de quo est quaestio comprobatur. 7. Euthymema igitur Latine interpretatur mentis conceptio, quem imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus ejus argumenti forma consistit, quando eo quod ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismorum lege praeterita, ut est illud: est igitur navigandum. Ex sola enim propositione constat esse perfectum; unde magis rhetoribus quam dialecticis convenire judicatum est. 8. Ratiocinationis duo sunt modi. Primus enthymema, qui est imperfectus syllogismus, atque rhetoricus. Secundus epicherema, qui est in rhetoricis latior syllogismus. 9. Enthymematis membra sunt quinque: primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quintum collectius. Conuincibile est quod euidenti ratione conuincit, sicut fecit Cicero pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores,
Abbreviated transcription (Latin):
gismis aut̃: ñsolũ rethores sed maxime
dialectici utunt᷑. Licet apłs sepe ꝓpo¬
nat. assumat. confirmet atq concludat
Quȩ ut diximꝰ ꝓprie artis dialecticȩ
& rethoricȩ st̃. Sillogismorũ apud re¬
thores principalia genera duo st̃. Indu¬
ctio & ratiociratio. Inductionis mẽbra
sunt tria. Prima ꝓpositio. Scda illatio.
quȩ & assũptio dr̃ Tercia conclusio.
Inductio. ẽ. quȩ reb ñ dubiis captat
assensionẽ eius cui instituta. ẽ. siue int̾
phylosophos. siue int̾ rethores. siue
int̾ sermocinantes. Propositio inducti.¬
onis. ẽ: quȩ similitudines concedende
rei necessario unius inducit aut pluriũ
Illatio inductionis. ẽ. quȩ & assũptio
dr̃ quȩ rem de qua contendit᷑. & cuiꝰ
causa similitudines habitę st̃ intro¬
ducit. Conclusio inductionis .ẽ. quȩ
aut concessionẽ illationis confirmat.
aut quidex ea conficiat᷑ declarat. Ratio¬

Expanded text:
gismis autem non solum rhetores, sed maxime gismis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici utuntur, licet Apostolus saepe proponat, assumat, confirmet, atque concludat, quae, ut diximus, propria artis dialecticae, atque rhetoricae sunt. 4. Syllogismorum apud rhetores principalia genera duo sunt: inductio, et ratiocinatio. Inductionis membra tria sunt: prima propositio, secunda illatio, quae et assumptio dicitur, tertia conclusio. 5. Inductio est quae rebus non dubiis captat assensionem ejus cui instituta est, sive inter philosophos, sive inter rhetores, sive inter sermocinantes. Propositio inductionis est quae similitudines concedendae rei necessario unius inducit, aut plurium. 6. Illatio inductionis est, quae et assumptio dicitur, quae rem de qua contenditur et cujus causa similitudines habitae sunt introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis 83 confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratio
Abbreviated transcription (Latin):
stum. ad mirabile. humile. anceps.
obscurũ. Honestũ causȩ genꝰ. ẽ: cui sta¬
tim sine oratione nr̃a fauet animꝰ au¬
ditoris. Admirabile: eo qͦ est alteratꝰ
animꝰ eoꝵ qͥ audituri st̃. Humile. ẽ. qđ
neglegit᷑ ab auditore. Anceps. ẽ. in qͦ aut
iudicatio dubia. ẽ. aue causa honestatis
& turpitudinis particeps. ut beniuolen¬
tiam pariat & offensã. Obscurũ. in quo
aut tardi auditores st̃ aut difficiliorib
ad cognoscendũ negociis causa cernit᷑
Itio appellatur Argum̃tatio aut̃ dicta
.ẽ. quasi argutȩ m̃tis oratio. qua inuen¬
nisq extrema conclusio. aut ex ambigen¬
tis incerto aut ex fiducia cõprobantis.
Constat enĩ trib partib. propositione.
assũptione. conclusione. Propositione:
ut puta qđ bonũ ẽ. turpẽ usũ habere
ñ potest. Consensit audiens. Assũpsit
ille. Pecunia turpẽ usũ habet. Conclu
ditur. Ergo pecunia bonũ ñ . ẽ. Sillo¬

Expanded text:
stum, admirabile, humile, anceps, stum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt. Humile est, quod neclegitur ab auditore. Anceps est, in quo aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cerniturtio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argutae mentis oratio, qua invenfirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur: Ergo pecunia bonum non est. 3. Syllo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuncta. ẽ. ex plurib quȩstionib inqua plu¬
ra quęruntur hoc pacto. Utrũ cartago
diruatur an cartaginiensib reddatur.
tur adhunc modũ. Utrũ exercitus in
macedoniã contra phylippũ nuttatur.
qͥ sociis sit auxilio: an teneat᷑ in italia.
ut quãmaxime contra annibalẽ copiȩ
quattuor st̃. Exordiũ. Narratio. ar-¬
gum̃tatio. conclusio. Harũ prima: au-¬
ditoris animũ ꝓuocat. Scda: res gestas
explicat Tercia: fidẽ assertionib fac̃
Quarta: finẽ totius orationis cõplectit.
nchoandũ ẽ. itaq talit̃ ut beniuolũ.
docilẽ uł attentũ auditorẽ faciamꝰ.
Beniuolũ p̃cando. Docilẽ instruendo.
attentũ excitando. Narranctũ ẽ. ita.
ut breuit̾ atq aꝑte loquam᷑. Argum̃tũ¬
ẽ.ita. ut primũ nr̃a firmemꝰ. de hinc
aduersa confringamꝰ. Concludendũ ita.¬
ut concitemꝰ animos audientis implere
quȩ dicimꝰ: De quinq modis causarũ.

Expanded text:
Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua pluIuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Cartdiruatur, an Carthaginiensibus reddatur, tur, ad hunc 81 modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittantur, qui sociis sit auxilio; an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Annibalem copiae quatuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat; secunda res gestas explicat; tertia fidem assertionibus facit; quarta finem totius orationis complectitur. 2. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel attentum auditorem faciamus: benivolum, precando; docilem, instruendo; attentum, excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. Argumentandum ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adut concitemus animos audientis inplere quae dicimus. § 8 De quinque modis causarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ. ẽ. duas aut plures res significare
uidetur. Collectio uł ratiocinatio est
quando ex eo qđ scriptũ. ẽ. aliud qͦq
qđ ñ scriptũ. ẽ. inuenit᷑. Diffinitio le¬
galis. ẽ. cũ uis quasi in definitiua consti-¬
tutione inqua posita sit quęrit᷑. Status
gͦ tam rationales quã legales. a quib dã
certius decẽ & octo connumerati sunt
Cȩterũ scđm rethoricos tullii decẽ & nouẽ
reꝑiunt᷑. ꝓpt̾ea quia trans lationem
int᷑ rationales principalit̃ affixit statꝰ.
inde se ipse etiã cicero rep̾hendens trans¬
lationẽ legalib statib applicauit.
De tripercita controuersia. Ibi.
RIEERTNTA controuersia uyrta cicero¬
nem. aite simplex. ẽ. aut iuncta. & si
iuncta erit: considerandũ ẽ. utrũ ex
plurib quęstionib iuncta sit. an ex aliꝗͣ
cõparatione. Controuersia simplex ẽ. quȩ
absolutã continet unã quȩstionẽ hoc mͦ.
Corinthiis bellũ indicamus annon:

Expanded text:
ptum est, duas aut plures res significare ptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum est, invenitur. Definitio legalis est, cum vis quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt. Ceterum secundum Rhetoricos Tullii decem et novem reperiuntur propterea, quia translationem inter rationales principaliter adfixit status. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens translationem legalibus statubus adplicavit. De tripertita controversia . Tripertita controversia iuxta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum i
Abbreviated transcription (Latin):
& ab sua culpa. ui & potestate in aliũ
reus demouere conatur. Relatio crimi¬
nis ẽ. cũ ideo iure factũ dr̃ qđ aliquis
ante iniuriã lacessitus sit. Cõpensatio. ẽ.
cũ aliud aliquid alterius factũ honestũ
aut utile contendit᷑. qđ ut fieret. illud
qđ arguitur dr̃ esse cõmissũ Purgatio ẽ.
cũ factũ quidem concedit᷑. sed culpa re¬
mouetur. Hec partes habet tres. impru¬
dentiã. casum necessitatẽ. Dep̃catio. ẽ.
cũ & peccasse & consultu peccasse reus con¬
fitetur. & tam̃ ut ignoscat᷑ postulat. qđ
genꝰ praro potest accidere. Itẽ ex legali
statũ hȩc oriunt᷑. id÷ scriptũ. & uoluntas
leges contrariȩ. ambiguitas. collectio
siue ratiocinatio & diffinitio legalis.
Scriptũ & uoluntas. ẽ quando uerba ipsa
uidenstur cũ sententia scriptoris dissi¬
dere. Leges contrariȩ status. ẽ quando
int̾se duȩ leges aut plures discrepare
noscunt᷑. Ambiguitas. ẽ. cũ id qđ scri¬

Expanded text:
et ab sua culpa, vi et potestate in alium et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demovere conatur. Relatio criminis est, cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Conparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud, quod arguitur, dicitur esse conmissum. Purgatio est, cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scri
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sed quid illud sit adhibitis dif¬
finitionib apꝓbat᷑. Qualitas. ẽ dũ
qualis ressit quęrit᷑. Et qͥa de ui & gene
re negoci controuersia agit᷑: consti.¬
tutio generalis appellat᷑. Trans latio
.ẽ. cũ causa ex eopendet. qđ ñ aut is
agere udet᷑ quẽ oportet. aut ñ apud
quos. qͦ tẽpore. qualege. quo crimine.
qua poena oporteat. Translatiua con¬
stitutio. qđ actione trans lationis &
cõmutationis indigere uidet᷑. Iudici¬
alis. ẽ. in qua ȩqui & recti natura. &
p̾mii aut poenȩ ratio quexit᷑ Hegocia¬
lis. ẽ. in qua quid iuris ex ciuili more &
equitate sit considerat᷑. Assũptun . ẽ. quȩ
ipsa ex se nidil dat firmi ad recusationẽ.
foris autẽ aliqͥd defensionis assumit.
Concessio. ẽ. cũ reus ñ id qđ factũ ẽ. defen¬
dit. sed ut ignoscatur postulat. qđ nos ad
poenitentes ꝓbauimꝰ ꝑtinere. Remotio
criminis . ẽ. cum id crim̃ qđ infertur ab se

Expanded text:
mus, sed quid illud sit adhibitis demus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui re negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis adsumit. Concessio est, cum reus non ad id, quod factum est, defendit, sed ut ignoscatur postulat. Quod nos ad poenitentes probavimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur ab se
Abbreviated transcription (Latin):
entis ꝑsonã adhibetur. Cõmunis uͦ loc
generalit̾ in facti crim̃ p̃ponitur. unde
& cõmunis locus dr̃. qͥa absente ꝑsona
nontã in hominẽ quã in ipsũ crim̃ expo¬
nicur. Om̃e enĩ uitiũ ñ in uno tantũ.
De gemino statu causarum.
EATUS causarũ apud rethores dr̃
ea res in qua causa consistit. id. ẽ.
constitutio. Greci aut̃. statũ a conten¬
tione stasin dicunt. Latini aut̃ ñ solũ
apugna ꝑ quã expugnent ꝓpositionẽ
aduersarii. sed qđ in eõ pars utraq con¬
sistat. Fit autẽ ex intentione & depulsi¬
one. Statꝰ aut̃ causarũ: sunt duo. Ratio¬
nalis & legalis. De rationali oriunt᷑ con¬
iectura. finis. qualitas. translatio. De
finc: iudicialis & negocialis. De udi¬
ciali: absoluta & assũpteua. De assum¬
ptiua: concessio. remotio criminis. Re¬
latio criminis. cõpensatio. De concessi¬
one purgatio & dep̾catio. Coniectu
ẽ cũ iđ qđ obicit᷑. ñ hoc. ẽẽ. contendi¬

Expanded text:
entis personam adhibetur. 8. Communis vero locus entis personam adhibetur. 8. Communis vero locus generaliter in facti crimine praeponitur; unde, et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem quam in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum,  CAPUT V. De gemino statu causarum. 1. Status causarum apud rhetores dicitur ea res in qua causa consistit, id est, constitutio. Graeci autem statum, a contentione, στάσιν, dicunt. Latini autem non soa pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniest cum id, quod obicitur, non hoc esse contendi
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo. Suasoria autẽ: in trib locis
diuiditur. honesto. utili. & possibili.
Hȩc differt aliquid a deliberatiua. Quia
suasoria eget altera ꝑsona. Deliberatiua
int̾dũ & apud se agit. In suasoria autẽ
duo st̃. quȩ plus ualent spes & metꝰ. De¬
monstratiuũ dictũ. qđ unã quanq rem
aue laudando aut uituꝑando demon.¬
strat. qđ genꝰ duas habet species. Laudẽ
& uituꝑationẽ. Laudis ordo: trib tẽ¬
porib distinguit᷑. In ipsũ. Post ipsum : Intep¬
In ipsũ: ut. Osola infandos troiȩ mise.¬
rata labores. Post ipsũ: ut. Infreta dum
fluuii currt̃. dũ montib umbrȩ lustra¬
bunt. Semꝑ honos nom̃q tuũ laudesq
manebunt. Pari ordine econtrario &
in uituꝑatione hominis hȩc forma ser¬
uanda. ẽ. Ante hominẽ. in homine. post
tiuũ uituꝑationis genꝰ ꝑtinet. Qđ tam̃
ab eo in aliqͦ differt. Nam uituꝑatio quȩ
contraria. ẽ. laudi. specialit̾ incertã faci¬

Expanded text:
faciendo. Suasoria autem in tribus locis faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, p 597: O sola infandos Troiae miserata labores. Post ipsum, utVirg. Aen. 1, 607: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae lustrabunt, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt. Pin vituperatione hominis hec forma servanda est, ante ipsum hominem, in hominem, post tivum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudi, specialiter in certam faci
Abbreviated transcription (Latin):
trib reb consistit. Natura. Doctrina.
usu. Natura: ingenio. Doctrina scientia
Usu: assiduitate Hȩc st̃ enĩ quȩ ñsolũ
in oratore. sed in unoqͦq homine artifice
spectant᷑: ut aliquid efficiat. De trib
EIIERA causarũ: generib: causarũ.
tria sunt. Deliberatiuũ. Demonstra¬
tiuũ iudiciale. Deliberatiuũ genꝰ ẽ: in qͦ
de quib libet utilitatib uitȩ. quid aut
debeat aut ñ debeat fieri tractat᷑. Demon¬
stratiuũ in qͦ laudabilis ꝑsona aut rep̃¬
hensibilis ostenditur. Iudiciale. in quo
de ipsius ꝑsonȩ facto aut poenȩ aut prȩ¬
mii sententia datur. Dictũ aut̃ iudiciale.
eo qđ iudicet hominẽ & sententia sua
ostendat. utrũ laudabilis p̃mio dignꝰ
sit. aut certe reus condẽnari. liberariq
supplicio. Deliberatiuũ genꝰ uocat᷑ eo qđ
de unaquaq re in eo deliberat᷑. Huiꝰ genꝰ
duplex. ẽ. Suasio & dissuasio. id ẽ. de ex¬
petendo & fugiendo. de faciendo & non

Expanded text:
tribus rebus consistit, natura, doctrina, tribus rebus consistit, natura, doctrina, usu; natura, ingenio; doctrina, scientia; usus, assiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice spectantur ut aliquid efficiat. CAPUT IV. eribus causarum. 1. Genera causarum tria sunt: deliberativum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostede ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non
Abbreviated transcription (Latin):
EThorica . ẽ. hene dicendi sci-¬
entia in ciuilib questionib¬
acd ꝑsuacdendũ iusta & bona
inrerũ ꝑsonarũq negocio causa. Dicta
nis. Resis enĩ apud grecos: locutio dr̃.
grãmaticȩ arti rethorica. In grãmatica
enĩ: scientiã recte loquendĩ discimꝰ.
in rethorica uͦ: ꝑcipimꝰ qualit̃ ea quȩ
didicimꝰ ꝓferamus. De inuentorib re
tele. ermagora. & translata in latinũ
rari in ꝓmptu sit. comp̾hendere impos-¬
sibile. Nã mẽbranis retentis quasi adhȩ¬
rescit memoriȩ series dictionuł. ac mox
repositis recordatio omĩs elabit᷑. Huiꝰ
disciplinȩ ꝑfecta cognitio oratorẽ facit
De nomine oratoris & partib recho¬
dicendi ꝑitus. Uir bonꝰ consistit
natura. morib. uita. artib. Dicendi
peritꝰ consistit artificiosa eloquentia.
quȩ constat partib quinq. inuentione.
dispositione. elocutione. memoria. Pro.¬
nunciatione & fine officii qđ ẽ aliqͥd
ꝑsuadere. Ipsa autẽ ꝑitia dicendi. in

Expanded text:
e dicendi scientia, in civilibus questionibrsuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta nis: rhesis enim apud Grecos locutio dicitur. Grammaticae arti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamus. De inventoribus Rhtele, Hermagora, et translata in Latinum rari in promptu sit, comprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facit. § 3 De nomine oratoris et partibus Rhdicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. 2. Ipsa autem peritia dicendi in
Abbreviated transcription (Latin):
appellatus a colore cineris. cuiꝰ lapi¬
dis alligatio. contͣ serpentes laudat᷑.
Ebur a barro id ẽ elefanto dictum.
gnissima barris. DE GEMMIS.
os ł marmorũ genera gẽmȩ se¬
quunt᷑. quȩ multũ auro decorem
tribuunt. uenustate colorũ. Primor¬
dia eiꝰ a rupe caucasoͥ fabulȩ ferunt.
ꝓmetheũ primũ fragm̃tũ saxi eiꝰ in¬
clusisse ferro. ac digito circũ dedisse
hisq initiis coepissẽ anulũ atq gem¬
mã. Genera gẽmarũ innumera bilia
esse traduntur. e quib nos ea tantũ
quȩ principalia st̃ siue notissima.
annotabimꝰ. Geminȩ uocatȩ. qđ instar
gũmi trans luceant Preciosi lapides
ideo dicti st̃. qͥa care ualent. siue ut a
uilib discerni possint. seu qđ rari sint
Ome enĩ qđ rarum. ẽ. inagnũ & p̃ciosũ
uocat᷑. Sicut & in samuhelis uolumine

Expanded text:
appellatus a colore cineris, cuius lapiappellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barro, id est elephanto, dictum.gnissima barris? De gemmis . Post marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vocatur; sicut et in Samuelis volumine
Abbreviated transcription (Latin):
scitur. trabes ex eo fecere reges. Marmo¬
ra aut̃ quȩ in officinis rupib q gignun¬
tur. ex quib ita suis diuersi coloris ma¬
culis distinctꝰ. cuius primũ usũ insulȩ
ciclades dedert̃. Lesbius. liuidior. ẽ
paulo huic. sed & ipse diuersi coloris
maculas habens. Chorinthius ammo¬
niacȩ guttȩ similis. cũ uarietate diuer¬
sorũ colorũ. corintho pͥmũ reptꝰ. ex eo
colũnȩ ingentes liminaq fiunt ac tra¬
bes. Caristeũ uiride optimũ. nom̃ ab
aspectu habens. eo qđ gratus sit his
qͥ geminas sculpunt. Eius enĩ uiridi¬
tas reficit oculos. Numilicũ marmor
numidia mittit. ad cotẽ sucũ dimittit
croco similẽ. unde & nomꝰ accepit. non
crustis. sed in massa & liminũ usu aptũ.
Luculliũ marmor nascit᷑ in theo insula.
cui lucullus consul nom̃ dedit. Qui
delectatꝰ illo primꝰ romã inuęxit. so¬
lumq pene hoc marmor ab amatore
nom̃ accepit. Est & iuniensis. tefrianꝰ

Expanded text:
scitur; trabes ex eo fecere reges. 12. Marmoscitur; trabes ex eo fecere reges. 12. Marmora autem, quae in officinis sunt, rupibus gignuntur, ex quibus Thasius diversis coloris maculis distinctus est, cujus primum usum insulae Cyclades dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et ipse diversi coloris maculas habens. 14. Corinthaeus, Ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum, Corintho primum repertus: ex eo columnae ingentes, liminaque fiunt, ac trabes. 15. Carystium viride, optimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos. 16. Numidicum marmor Numidia mittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massam et liminum usum aptum. 17. Lucullaeum marmor nascitur in Chio insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primum Romam invexit, solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ferrei coloris siue duricia. Unde &
nom̃ ei datũ . ẽ: inuentꝰ in egypto & ȩchi¬
opia. Alabastrus lapis candidus. int̾¬
tinctꝰ uariis colorib ex qͦ euangłici illiꝰ
unguenti uasculũ fuit. Cauant enĩ
hunc ad uasa unguentaria. qm̃ optime
seruare incorrupta dr̃. Nascit᷑ circa the¬
bas egyptias & damascũ siriȩ ceteris can¬
didior ꝓbatissimꝰ uͦ in india. Parius can¬
doris eximii. ligdinꝰ cognom̃to. Hic apud
paron insulã nascit᷑. unde & parius nun
terasq ñ excedat. unguentis & ipse
aptus. Coralliticus in asia reptꝰ. men¬
surȩ ñ ultra cubita bina. cañdore ꝓxi.¬
mo eboris: ad quandã similitudinẽ
e diuerso niger. Alabandicus t̾rȩ suȩ
nomine nuncupatꝰ. purpurę aspectu
similis. iste in oriente igni liquat᷑. atq
ascripta coticulis. ad terenda colliri¬
a. quadã itilitate naturali conueni¬
ens. Sienites. circa sienẽ uł thebas na¬

Expanded text:
tes ferrei coloris sive duritiae; unde et tes ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde terasque non excedat, unguentis et ipse aptus. 9. Coraliticus in Asia repertus, mensura non ultra cubitos binos, candore proximo ebori quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in Oriente igni liquatur, atque ricae 262 Aegypto ascripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. 11. Syenites circa Syenem, vel Thebas na
Abbreviated transcription (Latin):
eximi i lapides. quȩ maculis & colorib
cõmendant᷑. Marmor sermo grecus. ẽ.
a uiriditate uocatꝰ & quãuis postea
& alii coloris inueniant᷑: nom̃ tam̃ pri¬
stinũ a uiriditate retinuert̃. Marmo¬
rũ colores & genera. innumerabilia st̃:
ñ tam̃ omĩa e rupib excidunt᷑. sed multa
sub t̾ra sparsa sunt. & p̾ciosissimi gene.¬
ris. sicut lacedemoniũ uiride. cunctisq
hilarius reꝑtũ prius apud lacedemoni
genera. molle candidũ. durũ nigrum.
Augusteũ & tiberiũ. in egẏpto augusti
ac tiberii primũ principatu reꝑta sunt.
differentia eorũ. ẽ. ab ophite. cũ illud
ut p̾diximꝰ serpentiũ maculis sit simile
Hȩc & maculas diuerso modo colligunt
Nam augusteũ undatim. ẽ. & crispũ in
uertices. tiberiũ sparsa ñ conuoluta
canicie. Purpuritis ex egypto.ẽ. rubens
candidis int̾uenientib punctis. Nominis
eiꝰ causa. qđ rubeat ut purpura. Basani¬

Expanded text:
eximii lapides, qui maculis et coloribus eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea t alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, genera: molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tiberium in Aegypto Augusti ac Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, quum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basani
Abbreviated transcription (Latin):
cũ resoluit᷑ remordens uehem̃t᷑. Coranꝰ
albus. ẽ duriorq pario. Molocius ueluti
iuridis & grandis. inuenit᷑ inȩgypto:
Tusculanꝰ a loco italiȩ dictꝰ. dissilire igni
tradit᷑. Sabinꝰ fuscus. addito oleo etiã
lucere fertur. Est & qͥdã uiridis lapis
uehem̃t̾ igni resistens. Sisinius mollis
& canctidus. ex calefactꝰ oleo. nigrescit
atq durescit. Lapides qͦq medicinaliũ
mortariorũ. & pigm̃torũ usib apti. ete¬
sius p̃cipuus & indecolaticus. Tebaicꝰ
qͦq & basanitis. lapides nichil ex sese
remittentes. Specularis lapis uocatꝰ. ẽ.
qđ uitri more transluceat. reꝑtꝰ pͥmũ
in hispania citeriori. circa segobrigã
urbẽ Inuenit᷑ enĩ sub t̾ra. & effossus
excidit᷑ atq finditur. inquaslibet te¬
nues crustas.
DE MARMORIDUS.
ost lapidũ genera. ueniemꝰ ad mar¬
mora. Nã int̾ lapides & marmora.
differentia. ẽ Nam marmora dicunt᷑

Expanded text:
cum resolvitur remordens vehementer. 31. Coranus cum resolvitur remordens vehementer. 31. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. De marmoribus . Post lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tes sole reꝑcussus. colorib micat uariis
Hetites lapides reꝑiunt᷑ in nidis aqui¬
larũ. Aiunt binos inueniri. marẽ &
feminã. nec sine his parere aqui las.
Horũ masculus durus. similis gallȩ sub¬
rutulis. femineus uͦ pusillus ac mollis
rientib auferant᷑. Fingites cappadociȩ
lapis. duricia marmoris. candidus atq
translucens. ex qͦ quondã tẽplũ constru¬
ctũ ẽ. a quodã rege forib aureis. quib
clausis claritas intꝰ diurna erat. Emites
ebori similis. in qͦ dariũ conditũ ferunt.
parioq similis. candore & duricia minꝰ
tintũ ponderosus qͥ poros uocat᷑. Ostraci¬
tes uocatꝰ. qđ similitudinẽ testę habeat.
usus eiꝰ ꝓ pumice. Melanites lapis dictꝰ
ẽ. eo qđ melleũ & dulcẽ sucũ emittat.
Hismiris lapis asper & indomitꝰ. & om̃ia¬
atterens. ex qͦ lapide gẽmȩ teruntur.
Crisites. colore similis ocreȩ. inuenit᷑ in
egypto. Amnites similis nitro sed duri

Expanded text:
tis sole repercussus coloribus micat variis. tis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. rientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omatterens, ex quo gemmae teruntur. 259 28. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. 29. Hammites similis nitro, sed durio