comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& rep̃hendis aliquẽ iuris peritũ : quod
multas leges ignor&: sutorem lauda¬
sti uris peritum rephendisti. Ex his
tam̃ duob.: quere qui ssit melior. In¬
peritior iuris peritus. ꝑ fecto sutori
p̃ponit᷑. Intendat caritas ur̃oe: ita mul
Int̾rogate plerũq res uituꝑatas
p̃ponimꝰ reb laudatis: natura animȩ
prestantior . ẽ : quã natura corporis
Ex cellit multũ.: res spiritalis est
res incorporea ẽ : uicina ẽ substantiȩ
dĩ. in uisibile qͥddam . ẽ regit corpus
mou& m̃bra. dirigit sensus. p̃parat
cogitationes exerit actiones capit
& tam̃ tanta ẽ eius gr̃a. ut dicat
homo iste lauda anima mea dñm
quis potest laudare dm̃ : si dicen&
te ipsam lauda: fortasse deficen&
lauda in qͥt dñm conare pietatis
affectu deficies in laudib eus
Expedit tͥ deficere laudandodm̃:¬
quã ꝓficere laud andote: Cũ enim
laudas dm̃ : ñ explicas qđ uis. Ex¬
tendit᷑ in interiora cogitatio tua

Expanded text:
et reprehendis aliquem jurisperitum, quod et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior; imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. Ita multerrogati plerumque res vituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capitt tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tquam proficere laudando te. Cum enim laudas Deum, et non explicas quod vis, extenditur in interiora cogitatio tua;
Abbreviated transcription (Latin):
laudauiT Int̾roga tu tam̃ qͥd sit melius
respondeo. eẽ melius qđ uituꝑ aui. co
qđ laudaui si miraris in his duob:
attende illa duo in promptu posita.
quȩ cõmemora ui de auro & plumbo
Ecce uituꝑ aui aurũ : ñ bonũ. Aurum
sordidũ .ẽ ñuta fulg& ñ ita purgatũ
optimũ hoc plumbo : nihilpurgatius
Illud uituꝑaui: illud laudaui: & po¬
sui ante te utrũq: uituꝑans unum
laudans aliud: Posthanc uituꝑati¬
onẽ laudationẽq. meã in t̾roga me
qͥd hoꝵ sit melius: respondebo aurũ
m̃elius ẽ. etiã sordidũ: quã plũbum
purgatũ. Vnde melius: & quare
peratũ ẽ Plumbũ quare laudatũ est:
quia iã purgatũ .ẽ. ut melius. eẽ ñ pos¬
sit. Itẽ dicis equũ optimũ: & hominẽ
pessimũ Tam̃ equo laudato : p̃ponis
hominẽ uituperatũ. Si enĩ int̾rogeris
ex his duob quid sit melius: responsurꝰ
es homo ñ meritis. sed natura: In ar¬
tib dicis optimũ sutorem Verbi gr̃a.

Expanded text:
laudavi: interrogatus tamen quid sit melius, laudavi: interrogatus tamen quid sit melius, respondeo esse melius quod vituperavi, eo quod laudavi. Si miraris in his duobus, attende illa duo in promptu posita, quae commemoravi de auro et plumbo. Ecce vituperavi aurum. Non bonum aurum, sordidum est, non ita fulget, non ita purgatum. Hoc plumbum optimum, nihil purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et posui ante te utrumque, vituperans unum, laudans aliud. Post hanc vituperationem laudationemque meam, interroga me quid horum sit melius; respondebo, Aurum melius est etiam sordidum, quam plumbum purgatum. Unde melius? et quareperatum est. Plumbum quare laudatum est? Quia jam ita purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equum optimum, et hominem pessimum; tamen equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
simo corpore excellentior inuenitur.
Ne uob̾ hoc quasi mirabile uideatur
quia & uilis anima quȩ lib& peccatrix
melior .ẽ. quo lib& magno & prestan¬
tissimo corpore : non .ẽ. melior meri¬
tis sed natura. Est qͥdem anima peca¬
trix: est quibusdã concupiscentiarum
sordib inquinata: Tam̃ melius . ẽ. & si
sordidũ aurũ: quã purgatis simũ plum¬
bum : Ita currat animus ur̃ ꝑcuncta
creaturȩ . & uid ebitis qđ dicimꝰ non eẽ.
incredibile. Vt quãcs anima uitupe¬
rabilis. laudabilior sit tam̃ lauda¬
bili corpore: duo quȩdã sunt anima
& corpus Animã uitupero: corpur
laudo Animã uitupero qͥa iniqua ẽ:
corpus laudo qͥa sanũ ẽ tam̃ in suo
genere animã laudo. uł in suo genere
animã culpo & in suo genere corpus
laudo uł culpo: sime int̾roges qͥd sit
melius. utrũ qđ uituꝑaui. an qđ lau¬
daui: mirabilẽ responsionẽ recepturus
est: Ego cerde illud uituꝑ aui: & hoc¬

Expanded text:
simo corpore excellentior invenitur. 4. simo corpore excellentior invenitur. 4. Nec vobis hoc quasi mirabile videatur, quia et vilis anima quaelibet peccatrix melior est quolibet magno et praestantissimo corpore. Non est melior meritis, sed natura. Est quidem anima peccatrix, est quibusdam concupiscentiarum sordibus inquinata: tamen melius est, etsi sordidum, aurum quam purgatissimum plumbum. Ita currat animus vester per cunctas creaturas, et videbitis quod dicimus non esse incredibile; ut quamvis anima vituperabilis, laudabilior sit tamen laudabili corpore. Duo quaedam sunt, anima et corpus. Animam vitupero, corpus laudo: animam vitupero, quia iniqua est; corpus laudo, quia sanum est. Tamen in suo genere animam laudo, vel in suo genere animam culpo; et in suo genere corpus laudo, vel culpo. Si me interroges quid sit melius, utrum quod vituperavi, an quod laudavi; mirabilem responsionem recepturus es. Ego certe illud vituperavi,
Abbreviated transcription (Latin):
in spe sic̃ dicit apłs. spegaudentes in
lauda anima mea dnm̃. Sed quis dicit:
spes autẽ quȩ uidet᷑ non ẽ spes quod¬
enĩ uid& qͥs qͥd sperat : si autẽ qđ non
uidemꝰ speramꝰ ꝑ patientiã expectamꝰ
quãuis ergo bonũ aliquod sit corpus nr̃m:
tanqͣm diumortale ꝓpt̃ peccatũ. quam¬
diu indigens. quã diu corruptibile: quã¬
duu uita mutabile: ut ne punc̾to qͥdem
tẽporis consistat inse: ꝓculdubio tale
.ẽ. ut optemꝰ redemptionẽ illius: quasil
tali. quando ñ tale. sed quale erit ali¬
quando: Quale idem apłs dicit alio loco.
oport& corruptibile hoc induere in¬
corruptionẽ & mortale hoc induerẽ
immortalitatẽ : sed etiã cũ fuerit tale
corpus nr̃m. corpus iã cȩleste & spiri¬
tale. corpus angłicũ. in societate angłoꝵ
nec sic dabit consilium animȩ : semꝑ
enũ corpus qm̃ cos Pus ẽi infra animã
.ẽ & quȩ uis anima uilis excellentis¬

Expanded text:
in spe, sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes, in in spe, sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes, in «Lauda, anima mea, Dominum.» 3. Sed quis dicibonum consilium animae suggerere? Ut mulenim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Sed etiam cum fuerit tale corpus nostrum, corpus jam coeleste et spirituale, corpus angelicum in societate Angelorum, nec sic dabit consilium animae. Semper enim corpus, quoniam corpus est, infra animam est, et quaevis anima vilis excellentis
Abbreviated transcription (Latin):
do enĩ intribulationib atq in tẽptationib
p̃sentis uite : uelis nolis conturbat᷑ anima
Cuius ꝑturbationẽ: in alio psalmo allo¬
quit᷑ dicenss: Quare tristis es anima mea.
& quare conturbas me : Auferat ei eandẽ
ꝑturbationẽ suggerit gaudium ñ de re
sed de De. & ait illi ꝑturbatȩ & anxiȩ
tebor illi spem qua se erex̃ & in confessi¬
one constituit: quasi dicer& ei anima sua
quȩ illũ tristitia conturbabat. Quid mihi
dicis. spera in dnm : Reuocat me consci¬
entia peccatoꝵ. ego noui quȩ commisi.
& dr̃ spera in dñm : commisisti: uerũ. ẽ
Vnde tam̃ speras : qm̃ conifitebor illi:
sicut odit dr̃ peccata sua defendentem:
sic subleuat confitentem. Hac ergo spe
accepta. quȩ sDes ñ potest. eẽ sine gau¬
dio : quãuis in reb. simus difficilib scđm
istam uitã & plenis ꝓcellarũ & tẽpestatũ
ac tamen spe erecta anima quia gaud&

Expanded text:
do enim in tribulationibus atque in tentationibus do enim in tribulationibus atque in tentationibus praesentis vitae, velis nolis, conturbatur anima: cujus perturbationem in alio psalmo alloquitur, dicens, «Quare tristis es anima mea? et quare conturbas me?» Ut autem auferat ei eamdem perturbationem, suggerit gaudium nondum de re, sed de spe, et ait illi perturbatae et anxiae, m adhuc confitebor illi» . Spem qua se erexit, in confessione constituit, quasi diceret ei anima sua, quae illum tristitia conturbabat, Quid mihi dicis, «Spera in Dominum?» Revocat me conscientia peccatorum; ego novi quae commisi, et dicis, «Spera in Dominum?» Commisisti, verum est: unde tamen speras? «Quoniam confitebor illi.» Sicut odit Deus peccata sua defendentem, sic sublevat confitentem. Hac ergo spe accepta, quae spes non potest esse sine gaudio; quamvis in rebus simus difficilibus secundum istam vitam, et plenis procellarum et tempestatum: hac tamen spe erecta anima, quia gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
cantica : ubi & flecus sine
gaudio non .ẽ. fideli homini & peregrino
in scło Nulla ẽ iocundior recordatio
datio ciuitatis inperegrinatione : non .ẽ.
sine dolore atq suspirio spes tam̃ certa
reditus nr̃i : etiã peregrinando tristes
consolat᷑ & exortat᷑. Rapiat cor ur̃m
uerba dĩ & possessor ur̃ uindic& sibi
possersionẽ sua : id .ẽ m̃tes ur̃as ne auer¬
tant᷑ in aluid: Vuus quisq. ur̃m totus
hic sit. ut hic nonsit. Id ẽ. totus sit in
uerbo dĩ qđ sonat in t̾ra: ut ab eo exal.¬
tet᷑ & ñ sit in t̾ra. Ideo enĩ ds̃ nobiscum: ut
nos cũ illo : Qui enĩ ut nobiscum et des¬
cendit ad nos: faciat ut cũ illo possimus
ascende ad se. Interim ipse peregrinati¬
onẽ nr̃am ñ fastidiuit : qͥa nusquã ẽ. pe¬
regrinꝰ qͥ condidit om̃ia : Ecce psalmus
sonat : cuiusdam uox . ẽ: quȩ si uultis ur̃a
.ẽ. exortantis animã suã ad laudandũ
dm̃ & dicentis sibit
auda anima mea drm Aliquaui¬

Expanded text:
cantica, ubi et fletus sine gaudio non est. Fideli homini et peregrino in saeculo, nulla est jucundior recordatio,datio civitatis in peregrinatione, non est sine dolore atque suspirio. Spes tamen certa reditus nostri, etiam peregrinando tristes consolatur et exhortatur. Rapiant cor vestrum verba Dei, et possessor vester vindicet sibi possessionem suam, id est mentes vestras, ne avertantur in aliud. Unusquisque vestrum totus hic sit, ut hic non sit: id est, totus sit in verbo Dei, quod sonat in terra ut ab eo exaltetur, et non sit in terra. Ideo enim Deus nobiscum, ut et nos cum illo. Qui enim ut nobiscum esset, descendit ad nos, facit, ut cum illo simus, ascendere ad se. Interim ipse peregrinationem nostram non fastidivit; quia nusquam est peregrinus, qui condidit omnisonat. Cujus vox est? Quae, si vultis, vestra est exhortantis animam suam ad laudandum Deum, et dicentis sibi: «Lauda, anima mea, Dominum.» Aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
Corrumpunt enĩ mores bonos eloqͥa
mala : sed forte hic dicturus es Quare
ergo felices sunt : etce nec dm̃ colunt.
& om̃ia mala quotidie cõmittunt
Abundant reb his: quib ego egens
laboro Noli telarein peccatores. quid
neminem deceperunt. Hi oculi sint sem¬
ꝑ indñm: ut & ipse euellat dehis la¬
queis pedes tuos. Uia peccatoꝵ plac&
tibi quia lata. ẽ & multi ꝑ illam ambu¬
lant. Latitudinẽ eius uides: finẽ non
uides : Ecce ubi finit᷑ p̃cipitium. ẽ : ubi
finit᷑ ꝓfunditas quȩdam baratri .ẽ. Lae¬
tantes & si patientes in ista uia: illo fine
mergunt᷑. sed extendere oculos ñ potes
ut uideas ipsum finẽ : crede ei qui uid&
& quis ẽ homo qui uid&: forte nemo
homo sed dñs ds̃ tuus ad te uenit ut
crederes dõ. Non enĩ & dnio dõtuo non
es crediturus qͥ ait Lata & spatiosa
.ẽ. uia quȩ ducit ad interitũ. & multi

Expanded text:
«Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices sunt? Ecce nec Deum colunt, et omnia mala quotidie committunt; abundant rebus his quibus ego egens laboro. Noli zelari in peccatores. Quid neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via peccatorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur, praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo homo; sed Dominus tuus ad te venit, ut crederes Deo. Num enim et Domino Deo tuo non es crediturus, qui ait: «Lata et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo &pupillũ & uiduã. quid uoluit
intelligi fr̃s : destitutos omĩ ope
& auxilio destituta anima in scło.
ipsa sibi sꝑ& adiutoriũ dĩ. Qquic quid
hic habueris. aurum habeass p̃su¬
misti: indeum ñ es proselitus Ñes
orphanus non uidua numeraris
Amicũ habes. side illo p̃sũpseris &
dm̃ dimiseris: non esdestitut᷑ ha¬
bes hȩc omnia non inde p̃sumis non
inde suꝑbis pupillus dĩ es. & uiduadĩ
Suscepit gͦ destitutos hoc dix̃ susci¬
pitpupillũ : suscipit & uiduam
Et uiam peccatorũ extermrinabit
quȩ ẽ uia peccatoꝵ: inridere istaquȩ
dicimꝰ quis pupillus : quȩ uidua:
qđ regnũ celoꝵ : & quȩ pena inferorũ:
fabellȩ istȩ xp̃ianoꝵ sunt. Ad qđ uideo
adhoc uiuã. manducemꝰ & bibamus
cras enĩmoriemꝰ. Uide ne tale aliquid
ꝑsuadeant. ne ꝑ aurẽ in cor intrent :
spinas inueniant in aurib tuis: qui
ceperit sic intrare : punctus abscedat

Expanded text:
Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit intelligi, fratres? Destitutos omni ope et auxilio. Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde praesumis, non inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit et viduam. 19. «Et viam peccatorum exterminabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista quae dicimus. Quis pupillus? quae vidua? Quod regnum coelorum? et quae poena inferorum? Fabellae istae Christianorum sunt. Ad quod video, ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat.
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qđ negotium suũ : equidem
& istis ds̃ opitulat᷑. & in om̃ib officiis
genenis humani. bonũ opus facit
qui pupillo consolat᷑ qui uiduã non
deserit. Sed scđm quendã modũ am̃s
pupilli sumus: absente patre . ñ mor¬
tuo Pupillus enĩ scđm homines:
mortuo patre fit & siuerũ quȩratis
frs̃ : quia anima ñ morit᷑. Uiuunt
parentes nr̃i & magis absentibus
patrib sunt pupilli quipupilli s̃
si mali fuerint in poenis uiuunt:
si boni fuerint in requie uiuunt
Omnia ingtegra s̃ creatori Tam̃ nos
quandiu sumꝰ in corpore hoc. & pere¬
grinationis locũ incolimꝰ: absens est
pat̃ nr̃ ad quẽ clamamus pat̃ nr̃ qui es
in cȩlis. Ideo eccła uidua quasi absen-¬
te sponso. absente uiro: ueni& ille
qui illã modo protegitꝰ ñ uisus sed
desideratus Magno enĩ desiderio ra¬
pimur. & amiore eiꝰ quẽ ñ nouimus
desideramus In herebimꝰ amplexib
uisis: si nondũ uisi fide detinemur

Expanded text:
nescio quod negotium suum. Equidem nescio quod negotium suum. Equidem et istis Deus opitulatur, et in omnibus officiis generis humani bonum opus facit, qui pupillo consulit, qui viduam non deserit: sed secundum quemdam modum omnes pupilli sumus, absente patre, non mortuo. Pupillus enim secundum homines, mortuo patre fit. Et si verum quaeratis, fratres, quia anima non moritur, vivunt parentes nostri; et magis absentibus patribus sunt pupilli, qui pupilli sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumus in corpore hoc, et peregrinationis locum incolimus, absens est Pater noster, ad quem clamamus, «Pater noster, qui es in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente sponso, absente viro. Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, et amore ejus quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus amplexibus visi, si nondum visi fide detinemur.
Abbreviated transcription (Latin):
tione cõpeditꝰ erat Qquanta ꝑagrauit
cõpeditus iste : non illi fuer graues
compedes : Cum ipsis compedibus¬
toto orbe euangłm p̃dicauit. Sp̃s
caritatis rapuit᷑ compedes : & circũ¬
iuit quantũ potuit. Sed tam̃ qͥd
ait÷ concupiscentiã habens dissolui.
cõpedib mortalitatis & tam̃ mise¬
ricordia adhuc uolebat᷑ eẽ. in cõpe¬
Quare elisi s̃ ÷ quia erecti erant
Quare eriguntur : qr humiliati sunt
Cecidit. atq elisus ẽ. Adam ille ceti¬
dit: xpc̃ descendit Quare descenđ
qui non cecidit nisi ut leuaret᷑ qͥ
cecidit: Dñs sapientes facit caecos.
modo quatenus iusti : quẽ ad modũ
habens. Dũs custodit pros elitos
ꝓseliti. aduenȩ s̃ Omnis eccła gen¬
tium ꝓselita est: Aduenticia ẽ. enĩ
ad patres: non de carne eoꝵ nata.
sed imitando filia : dns̃ tam̃ custodit
non aliquis homo. Orphanũ & uido¬
ao goscipia Nemo put& quasi pu¬
pillũ ꝓpt̃ hereditatẽ. aut uiduã ꝓpt̃

Expanded text:
tione compeditus erat. Quanta peragravit tione compeditus erat. Quanta peragravit compeditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibustoto orbi Evangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen quid ait? «Concupiscentiam habens dissolvi, compedibus mortalitatis. Et tamen misericordia adhuc volebat esse in compeQuare elisi sunt? Quia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque elisus est Adam: ille cecidit, Christus descendit. Quare descendit qui non cecidit, nisi ut levaretur qui cecidit? «Dominus sapientes facit caecos; modo quatenus justi? Quemadmodum habes, «Dominus custodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. Omnis Ecclesia Gentium, proselyta est. Adventitia enim est ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum propter haereditatem, aut viduam propter
Abbreviated transcription (Latin):
cõpeditos referremꝰ qͥ forte ꝓpt̃ aliqͣm
noxã ligant᷑ ferro a dominis suir
quia autẽ dix̃ erigit elisos occurrit
nob aliqͥs. aut offendens & cadens aut
equo lapsus. Est alius casus sunt aliȩ
compedes : quomꝰ sunt aliȩ tenebrȩ &
alia lux. In eo qđ dix̃ sapientes facit
cȩcos: noluit dicere illuminat cȩcos
ne & hoc carnalit᷑ intelligerer sic illũ¬
minatus .ẽ. adño cuius oculos luto
de spuco facto inunxit. & saluum eam
fecit Ne tale aliquid sperares cũ de
spiritalib loquit᷑ ostendit quandam
lucẽ sapientiȩ qua illum inant᷑ cȩci
Ergo quomͦ illuminant᷑ ceciluce sapi¬
entiȩ: sic soluunt᷑ cõpediti. sic erigup¬
tur elisi. Vnde sumꝰ ergo cõpediti
unde elisi : corpus nr̃m ornam̃tum
nob̵ fuit. Peccauimus & compedes
inde accipimꝰ : quȩ s̃ compedes nr̃ȩ
mortalitas ipsa. Audi apłm paulũ
quia & ipse adhuc in hac peregrina¬

Expanded text:
compeditos referremus, qui forte propter aliquam compeditos referremus, qui forte propter aliquam noxam ligantur ferro a dominis suis; quia autem dixit, «Erigit elisos,» occurreret nobis aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit caecos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamdam lucem sapientiae, qua illuminantur caeci. Ergo quomodo illuminantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur compediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae? Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et ipse adhuc in hac peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
re. ligatos potest soluere. Ista s̃ ueluti
magna & subtilia : quib decipiunt impe¬
ritos. Claudat illos psalmus iste . dante¬
me ȩscam esurientib Ecce nihil ate ex
ipse dat ȩscam  & nullam ȩscã seruat
dilectis suis: si habent aliam fameme
habent & aliã ȩscam. Quȩ ramꝰ primo
famem ipsoꝵ & inueniemꝰ ȩscã ipsoꝵ.
Beati qui esuriunt & sitiunt iustitiam :
qm̃ ipsi saturabunt᷑ ꝑamelici dĩ eẽ de¬
bemus. Ante cͥianuã conspectus illius
in orationib m̃dicemꝰ: Ipsedat ȩscam
esurientib Quid ẽ qđ te herecicȩ iactas
quia tu soluis: tuerigis. tuilluminas:
ipsidant salutẽ . Ergo recedant here¬
tici de medio dñs soluit compedrtos
dñs ERiaIT ELISOS. DÑs sapien ⁊eo
FaCIT cecos. Id .ẽ eos quictisunt fa¬
cit sapientes. Oꝑtime ꝑhanc sententiam
exposuit nob̵ om̃s suꝑiores neforte
cũ dixiss& dñs soluit cõpeditos ad illos

Expanded text:
re? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti re? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nihil a te exipse dat escam; et nullam escam servat dilectis suis? Si habent aliam famem, habent et aliam escam. Quaeramus primo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus.» Quid est quod te, haeretice, jactas quia tu solvis, tu erigis, tu illuminas?ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩanum non es accepturus. Vt autẽ
accipias : dic te non eẽ. Quid mones
xp̃iane : quid doces: certe ꝑsecutionem
pateris Quanto tu uerior ꝑsecutor:
quando imperatores ꝑsequebant᷑ xpimos:
minando cogebant qđ tu efficis suadendõ
Qđ tu suadendo facis: hoc ꝑsecutor oc¬
cidendo non fecit. Subte uiuit homo:
qui negat se eẽ xp̃ianũ. Negat: &uiuit
ꝑdit iam uitã: cadauertibi loquitur
qui ꝑcussus ẽ gladio ꝑsecutoris. cecidit
& uiuit: Cin loqueris stat & cecidit
Hȩc faciens : quicquid passurus fueris
iniuria non erit. Nolo tibi blandiaris
Si hȩc iniusta s̃ omiã quȩ facis: quicqͥd
pateris iustũ erit: Cui aut̃ facit iudi.¬
cium : qui custodit ueritatẽ inȩt̃num.
dic ratiotinationib illis tuis bonis. &
quasi acutis & subtilib : quia tu pascis
& dic famelicus potest pascere id .ẽ.
peccator potest dare. Scm̃ famelicus
potest pascere: languidos potest sana¬

Expanded text:
christianum, non es accepturus; ut autem christianum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. tianum: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris justum erit. Cui autem facit judicium, «qui custodit veritatem in aeternum? dic ratiocinationibus illis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Famelicus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? Famelicus potest pascere? languidus potest sana
Abbreviated transcription (Latin):
Aut ne longũ sit hoc unũ in t̾rogo
si damnaris unũ hominẽ cuius casã
nescis audes te dicere tenere iustitiã :
Aut siquid ꝓ hacre passus eẽs in iu¬
ram nominares . Erigas te in teme.¬
rarium tribunal cordis tui. unde p̃ci¬
piteris & audes ferre sententiã de
homine cuiꝰ causam nescis: hoc si de
uno homine faceres: esses iniustus :
facis hoc de orbe trarũ & iustus es:¬
nisi ȩccła catholica quȩ tanta ista
ꝑpetitur : int̃ tot scandala hereticoꝵ
gemit : uidet ꝑ malas suasiones & frau.¬
des rapi de gremio suo infirmos. par¬
uulos ꝑtrahiꝰ ꝑnescio qua secreta ma¬
larũ speluncarũ. rebaptizari exsuffla¬
ri in eis xpm̃. occidi in eis non mortale
illud suũ qđ homines sunt : sed illud qđ
in ȩt̃nũ uicturis. Suadet᷑ hominidi¬
cere non sũ xpĩanus: & iustitia uocatur
Accessurus es ad epm̃. atille: lide ne di¬
cas te eẽ xp̃ianũ Si enĩ dixeris te eẽ.

Expanded text:
aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum hominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine faceres, esses injustus: facis hoc de toto orbe terrarum, et justus esnisi Ecclesia catholica quae tanta ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse
Abbreviated transcription (Latin):
ius pateris. Quare ista dixi fr̃r: ut ñ
se extollant hȩretici quando forte ali¬
quid patiunt᷑ ex iussionib principũ
traenoꝵ: non se numerent int̃eos qui
in iuirias accipiunt. & dicant: ecce p̾al¬
mus consolatur me. Ego enĩ dm̃ colo
recte quȩro : utrũ iniuriã accipias
si ius fecisti : in iuria .ẽ. quã pateris.
sius .ẽ ex sufflare xp̃m. Ius ẽ. rebel¬
xp̃i conscindere. Porro si hocius non
ẽ: quicqͥd ꝓhoc pateris ius .ẽ non es
ergo de his qͥ patiunt᷑ iniuriam. Lego
aliud manifestius ex eugłio. Beati in qͥt
qͥ ꝑ secutionẽ patiunt᷑ . Expecta. Quid
festinas : quid dicis egosum : expecta
inqͣm. totũ legam. Au disti. beati quiꝑ
secutionẽ patiunt᷑: iã tibi nescio quid
acȩperas arrogare :si ꝑmittis : totũ
lego. Uide quid sequatur: beati qui
ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̃ iustitiam
Modo dic ego sum: si audes dicere ego
sum suꝑiora quȩ dixi retractemus :

Expanded text:
jus pateris. 16. Quare ista dixi, fratres? Ut non jus pateris. 16. Quare ista dixi, fratres? Ut non se extollant haeretici, quando forte aliquid patiuntur ex jussionibus principum terrenorum; non se numerent inter eos qui injurias accipiunt, et dicant: Ecce Psalmus consolatur me; ego enim Deum colo, Recte quaero utrum injuriam accipias. Si jus fecisti, injuria est quam pateris. Jus est exsufflare Christum? jus est rebellesiam Christi conscindere? Porro si hoc jus non est, quidquid pro hoc pateris, jus est. Non es ergo de his qui patiuntur injuriam. Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam» . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superiora quae dixi retractemus:
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam te hortatur : sed ut patiaris
iniuriam. Non enĩ omis molestia in iuria
est: Quicquid enĩ iure pateris: non est
in iuria. Neforit diceres: & ego inter
miurias passos numeror Nã illud
millo loco & illud illa causa passus sũ
Vide si iniuriam passus es: Latrones
multa patiunt᷑: sed non est miuria
Scelerati. malefici. effractores
adulteri corruptores om̃s patiunt᷑
multa mala: sed nulla est in iuria.
Aliud est pati iniuriam. aliud pati
tribulationẽ. aut poenã. aut moles¬
tiam : aut supplicium. Considera ubi
sis: quid egeris : uide quare patiaris
Vide & ubuides qd patiaris:¬
Ius & iniuria : contraria sunt. Ius enim
ẽ : qđ iustum ẽ neq enĩ om̃e qđ is dr̃¬
uis .ẽ quid sit aliqͥs condat ius iniquũ :
nec ius dicendũ ẽ. si in iustum ẽ. Illud
ergo uerũ ius: qđ etiã iustum .ẽ uide
quid feceris Nã qͥd patiaris siius fe¬
cisti: in iuriã pateris si in iuriã fecisti:

Expanded text:
molestiam te hortatur, sed ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium. Considera ubi sis, quid egeris vide, quare patiaris vide; et ibi vides quid patiarisJus et injuria contraria sunt. Jus enim est quod justum est. Neque enim omndat jus iniquum? Nec jus dicendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si injuriam fecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
de euangelio c̃apilli capitis urĩ nu
spes mea : qui fecit cȩlũ & trã mare
& omiã quȩ in eis s̃. Qđ autẽ ad mep¬
tin& quid agit me : Qui custodi t
UeRITATEM INΑΕ TΕRNŨ: & aman-
dũ cõmendauit & tim̃dũ: qui custodit
ueritatẽ in ȩt̃nũ. Quã ueritatẽ inȩ.¬
t̃niũ: quam. & in quo custodit ueri¬
tatẽ : Facientẽ iudiciũ in iuriam
patientib Vindicat iniuriã accipi¬
entis fr̃s mei: facit illis iudicium
Quibus : qui accipiunt iniuriã. pu¬
niens om̃s in iuriosos  Si ergo faue¬
bit in iuriã accipientib & puni&
in iuriosos: uide modo dequorum
numero eẽ uis Vide attende utrũ
in eis uelis eẽ. qui in iuriã accipiunt:
an meis qui iniuriam faciunt Sta¬
ex tim enĩ adte ꝓcedit uos apłica. &
dicit tibi Iam quidem omnino de¬
lictum ẽ quia iudicia habetis uo¬
biscum. Quare non magis iniquitatẽ¬
patimini : Corripit homines : quia
non patiuntur iniuriã: Non ut patiaris

Expanded text:
de Evangelio: «Capilli capitis vestri omnes de Evangelio: «Capilli capitis vestri omnes spes mea, «qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Quod autem ad me pertinet, quid agit mecum? «Qui custodit veritatem in aeternum.» Et amandum Deum commendavit, et timendum. «Qui custodit veritatem in aeternum.» Quam veritatem in aeternum? quam, et in quo custodit veritatem? «Facientem judicium injuriam accipientibus.» Vindicat injuriam accipientes, fratres mei; facit illis judicium. Quibus? Qui accipiunt injuriam, puniens omnes injuriosos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriam accipiunt, an in eis qui injuriam faciunt. Statim enim ad te procedit vox apostolica, et dicit tibi, «Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum. Quare non magis patimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris
Abbreviated transcription (Latin):
quã eugłium. In eugłio inuenio : quia
om̃ia ista ꝑtinent ad dm̃ nemo erit
iã qui contradicat. num qͥd enum apłs
euangłio contrarius erit : Audiamus
ipsũ dñm principẽ: & magistrũ apłoꝵ
respicite in qͥt uolatilia cęli : quia non
seminant. neq metunt neq congre¬
gant inhorreũ: & pat̃ ur̃ cȩlestis
pascit illa Ergo & p̃ter hominẽ ani¬
malia ista ꝑtinent ad curã dĩ ut pas¬
cantur: non ut legẽ accipiant: quod
ergo ad dandam legẽ attin&: de bub
cũra deo non. ẽ quod autẽ adcrean¬
da. pascenda gubernanda & regen¬
da: om̃ia ad dm̃ ꝑtinent. Non ne
duo passeres asse ueneunt dris
cadit in t̃ram sine uoluntate patris
ur̃i quanto magis uos pluris estis
illis: nolite ergo dicere non ꝑtineo
ad dm̃ pertin& ad dm̃ anima tua
ꝑtin& addm̃ corpus tuũ quia ds̃
fecit & animã tuã & corpus tuum
Dicis forte Non me numerat ds̃ in mag¬
na multitudine Accedit tibi mirũ

Expanded text:
quam Evangelium. In Evangelio invenio quia quam Evangelium. In Evangelio invenio quia omnia ista pertinent ad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Numquid enim Apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem et magistrum Apostolorum. «Respicite,» inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum pertinent. «Nonne duo passeres asse veneunt» Domcadet in terram sine voluntate» «Patris vestri? Quanto magis vos pluris estis illis?» Noli ergo dicere: Non pertineo ad Deum. Pertinet ad Deum anima tua, pertinet ad Deum corpus tuum; quia Deus fecit et animam tuam et corpus tuum. Dicis forte: Non me numerat Deus in magna multitudine. Accedit ibi mirum
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs Num quid de bubus ꝑtinae. ad
dm̃: ubi p̃ceptũ dedit. boui trituran¬
ti os non infrenabis: ibi debubus ñ
cogitauit ds̃ itaꝙ quosdã boues
uoluit significari Non enĩ hoc curat
ds̃ monere quid agat cum bubus:
haba hoc natura ipsa humana: sic
factus ẽ homo: ut norit consolere
iumentis suis nec inde p̃cepta adõ ac¬
cepit: sed insinuatũ .ẽ. illi in m̃tẽ a dõ.
ut possit & sine p̃cepto facere fecit
illum talẽ ds̃: sed quomꝰ regit pecus.
regendus ab alio: ab eo aquo regitur
p̃ceptũ accepit Adprecepti ergo tenorẽ
non .ẽ. de bubus cura dõ Ad ꝓuiden¬
Hic forte aliqͥs dicat mihi De nouo tes¬
homines & ium̃ta saluos facies dne
de uetere testam̃to ẽ. Sunt qui calum¬
nient᷑ & dicant: non sibi consonare
ista duo testam̃ta. neforte aliud di¬
cat in uetere. aliud in nouo & flagit&¬
de nouo talẽ qualis hȩc .ẽ. homines
& ium̃ta saluos facies dñe. Quid fa¬
cio : nihil tam̃ capite noui testam̃ti.

Expanded text:
ait Apostolus? Nunquid de bobus pertinet ad Deum? Ubi praeceptum dedit: Bovi trituranti os non icogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significari. Non enim hoc curat Deus monere quid agas cum bobus; habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis: nec inde praecepta a Deo accepit, sed insinuatum est illi in mentem a Deo, ut possit et sine praecepto facere; fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pecus, regendus est ab alio; ab eo a quo regitur, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem, non «est de bobus cura Deo:» ad providenHic forte aliquis dicat mihi: De Novo TesHomines et jumenta salvos facies, Domine,» de Veteri Testamento est. Sunt qui calumnientur, et dicant non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Vetere, aliud in Novo, et flagitde Novo talem qualis haec est, «Homines et jumenta salvos facies, Domine;» quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
cui dicis. laudabo dñm inuita mea.
psallam dõ meo quanidiu sum Mon &
enim nos iam impletus tanto spũ iste
& dicit. quasi delonge remotis & longe
peregrinantib & non solũ dñm ñ uo¬
lentibus laudare. sed nondũ uel de dõ
sꝑantib : Nolite confidere in principes
Inuno filio hominis salus. & in ipso
non quia filius hominis sed quia filius
dĩ Non ꝓpt̃ id qđ suscepit exte. segypt̃¬
id qđ seruauit in se. Ergo in nullo ho¬
mine salus : quia & in illo ideo salus quia
ds̃. qui est suꝑ omiã ds̃ benedictus in

Expanded text:
cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Monet enim nos jam impletus tanto spiritu iste, et dicit quasi longe remotis, et longe peregrinantibus, et non solum Deum non volentibus laudare, sed nondum vel de Deo sperantibus: «Nolite confidere in principes, In uno filio hominis salus; et in ipso non quia filius hominis, sed quia Filius Dei; non propter id quod suscepit ex te, sed proid quod servavit in se. Ergo in nullo homine salus: quia et in illo ideo salus, quia Deus, «qui est super omnia Deus benedictus in
Abbreviated transcription (Latin):
quidergo faciemꝰ  Audi qđ sequat᷑
Nolite confidere in principes : fr̃s
magnũ negotiũ hicaccipimꝰ diuina
uoxẽ : & desupsonat nobis modo em̃i
nescio qua in firmitate anima huma¬
na quando fuerit tribulata hic des¬
ꝑat dedõ: & uult p̃sumere de homine
Dicatur homini in afflictione aliqͣ
constituto est quiddam homo mag¬
nus ꝑ quẽ posiis liberari arridet᷑
gaudet erigitur. Dicatur illi
uberat te dr̃ quasi desꝑatione fri¬
gescit ꝓmittitur auxiliũ mortalis
& gauder ꝓmittit᷑ immortalis &
tristis es ꝓmittitur tibi quod libe¬
rat te tecum liberandus. & tanquam
aliquo magno auxilio exultas pro¬
mittitur ille liberator qui libera¬
tore non indig&. & quasi ad fauillam
disperas. Vȩtalib cogitationibus
Longe peregrinat᷑ uere misera &
magna mors in eis. Appropinqua.
incipe desiderare: incipe quȩrere
& agnoscere eum a quo factus es Non
enim deserit opꝰ suũ: si ab oꝑe suo Nĩ
deseratur Conuerte gͦte ad illum

Expanded text:
id sequatur: «Nolite confidere in principes.» Fratres, magnum negotium hic accipimus; divina vox est, et desuper sonat nobis. Modo enim nescio qua infirmitate anima humana, quando fuerit tribulata, hic desperat de Domino, et vult praesumere de homine. Dicatur homini in afflictione aliqua constituto, Est quidam homo magnus, per quem possis liberari: arridet, gaudet, erigitur. Quod si dicatur illi, Liberat te Deus: quasi desperatione frigescit. Promittitur auxilium mortalis, et gaudes: promittitur immortalis, et tristis es! Promittitur tibi quod liberet te tecum liberandus, et tanquam aliquo magno auxilio exsultas: promittitur ille liberator qui liberatore non indiget, et quasi ad fabellam desperas. Vae talibus cogitationibus; longe peregrinantur: vere misera et magna mors in eis. Appropinqua, incipe desiderare, incipe quaerere et agnoscere eum a quo factus es. Non enim deseret opus suum, si ab opere suo non deseratur. Converte ergo te ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
ora uestim̃tũ ꝑficit᷑: & illi ꝑfecti: qui
norunt habitare ininũ illi ꝑfecti qui
legẽ implent: Quomodo aut̃ impletur
lex xp̃i ab eis qui habitant fr̃s in unũ:
Audi apłm . Inuicẽ onera urã portate. &
sic adimplebitis legẽ xp̃i. Hȩc ẽ. ora ue¬
stim̃ti Quomodo fr̃s mei intelligimus
quã orã dicat. quo potuit descendere
unguentũ : non puto qđ orã uestimenti in
laterib uoluit intelligi. Sunt enĩ orae
in lateribus : sed a b arba descendere un¬
guentũ ad oram potuit quȩ acapite ẽ
ubi aꝑitur caput. Tales s̃ qui habitant
inunum. Vt quomodo ꝑ oras istas intrat
caput hominis ut uestiat se: sic ꝑ con¬
cordiã frat̾nã xp̃s intratqui ẽ caput

Expanded text:
ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus. Sed a barba descendere unguentum ad oram potuit, quae in capite est, ubi aperitur capitium. Tales sunt qui habitant in unum: ut quomodo per oras istas intrat caput hominis, ut vestiat se; sic per concordiam fraternam Christus intrat, qui est caput
Abbreviated transcription (Latin):
fixo genu ait. Dnẽ nestatuas illis hoc
peccatũ: Ergo illi tãquã barba erant:
Multi enĩ fortes erant: & multas passi sunt¬
Sed quia descendit. & in orã uestim̃ti
sic enĩ ait qđ descendit in orã uestim̃ti
eiꝰ : secuta ẽ. eccła deueste dñi. peꝑit
monasteria . Nam uestis sac̃ dotalis
eccłam significat. Ipsa ẽ. uestis de qua
dicit apłs: ut exhiber& sibi gloriosam
ecdam. non habentẽ maculã aut rugã
Mundat᷑ ut non habeat maculã : extendi¬
tur ut non habeat rugã. Ubi eã exten-¬
dit fullo nisi in lignoꝰ Uidemꝰ qͦtidie a
fullonib: tonicas quodã modo crucifigi
Crucifigunt᷑ : ut rugã non habeant Qd
est ergo ora uestim̃ti. fr̃s mei in i ora
uestim̃ti quid accepturi sumꝰ : ora. finis
uestim̃ti ẽ:. Quid accepturi sumꝰ infine
uestim̃ti : Anquia infine tẽpoꝵ habitu.¬
ra erat eccła. fr̃s habitantes in unũ :
An mora ꝑfectionẽ intelligimꝰ. quia in

Expanded text:
fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multi enim fortes erant, et multas persvestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam am, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
& non circũ cisi corde & aurib : uos semꝑ
restitistis spũi scõ Vide barbã : nũquid
ad olauit: nũquid timuit : Illi cũ audireNt
de diligebat. & non ẽ. uicta ipsa caritas
in eo: Nam illi abhorrentes a uerbo tãquã
tenebrȩ fugientes alumine: ad lapides
currere coeper̃ stephanũ lapidare: Sic̃
antea stephani uerba lapidabant illos:
sic postea lapides eoꝵ stephanũ: Quando
debuit plus irasci stephanus. quando la¬
pidabat᷑ aut quando audiebat᷑: ecce
mitis factus ẽ. cũ lapidaret᷑ & sȩuiebat
a quib audiebatur. Uenientib in se lapi¬
dibus noñ uicta ẽ caritas : quia unguentũ
acapite in barbã descenderat. & audierat
ab ipso capite. Diligite inimicos uros. &
orate ꝓ eis qui uos ꝑsequunt᷑. Audierat
abipso capite pendente incruce &dicente:
pat̃ ignosce illis quia nesciunt qͥd faciunt
Comodo gͦ unguentũ acapite descende¬
rat in barꝰbã : quia & ille cũ lapidaretur

Expanded text:
et incircumcisi corde et auribus, vos semper et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent de diligebat; et non est victa charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? Ecce mitis factus est dum lapidaretur, et saevieba quibus audiebatur. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quo: ad barbã: barba: significat fortes :
barba : significat iuuenes strenuos inpi¬
gros. alacres. Ideo quando tales describimꝰ :
barbatus homo ẽ dicimꝰ Ergo illud pͥmũ
unguentũ descendit in apłos. descendit in
qui primũ inunũ habitare ceper̃. ꝑse¬
cutionẽ passis. Sed quia descenderat
unguentũ in barbã passis: passi s̃ non
uicti: &enĩ caput iam passũ p̃cesserat.
unde descendit unguentũ: p̃cedenti ta¬
li exemplo. quis uincer& barbã: Ex illa
harba erat stephanꝰ scst & hoc ẽ. ñ uinci
ut caritas non uincat᷑ ab inimicis: Nam
uisi s̃ sibi uicisse: qui ꝑ secuti sunt scõs
Illi cȩdebant: illi cȩdebantur. Illi oc¬
cidebant: illi occidebant᷑ quis ñputar&
illos uincere. illos uinci : sed quia ñ uista
ẽ caritas: ideo unguentũ descendit in
barbã: Attende stephanũ. Sȩuiebat
in illo caritas. sȩruebat an ellos cũ au¬
dirent : rogauit ꝓ eis cũ lapidarent
Quid enĩ ait cũ audirent: dura ceruice

Expanded text:
Quo? Ad barbam. Barba significat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in qui primum in unum habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecuti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice
Abbreviated transcription (Latin):
honesto nomine: si res conuenir&
Sed interĩ illud uideat scĩtas ur̃a Qui
nob̵ dicunt oftendite ubi scriptũ sit
nom̃ monachoꝵ: ostendant nob ubi
scriptũ sit nom̃ agonisticoꝵ. Sic eos
inquiunt appellamꝰ ꝓpt̃ agonẽ CertaÑ
enĩ. & dicit apłs : certam̃ bonũ certaui:
quia s̃ qui certant ad ũsus diabolum̃
& p̃ualent. Milites xp̃i: agonistici ap
& non milites diaboli: A quib plus tim̃tur
dĩ laudes quã fremitꝰ leonis hi &iã
insultare nob audent: Quia fr̃s cñ ui¬
dent homines dõgrãs dicunt Quid ẽ
inquiunt dõgr̃as : itane surdus es. ut
nescias quid sit dõgr̃as: qͥ dic̃ dõgr̃as
gras agit dõ. Uide si non deb& frt dõ
grãs agere: quando uid& frẽm suũ
Noneniꝰnon ẽ. locus gratulationis
quando se in icẽ uident qͥ habitant in xp̃õ :
& tam̃ uos dõgras nr̃m ridetis dõlaudes ur̃m
plorant homines. Sed certe reddetis rationẽ

Expanded text:
honesto nomine, si et res conveniret. honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici app non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo gratias? Itane surdus es, ut nescias quid sit, Deo gratias? Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem