comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sciat eũ non de inimicorũ amore tacuisse
sed & illos fr̃m nomine cõprehendisse.
fraterniq amoris intuitu diligi & ꝓ eis
p̾cepisse orari. Scilicet ut ñ semꝑ inimi¬
ci remaneant. sed resipiscant a diaboli
laqueis: nob̾q germano foedere socien¬
tur. Nec durũ uideat᷑. qđ nondũ cre¬
dentes ꝓpt̾ spem tam̃ credendi fr̃s ap¬
pellari posse dicimꝰ. Nam idem ioħes
eos etia filios dĩ uocitare legit᷑ quia
iesus inquit moriturus erat ꝓgente. & ñ
tantũ ꝓ gente : sed ut filios dĩ quĩ erant di¬
spersi congregaret in unũ. Quãdiu enĩ
dispsi. nondũ sunt filii dĩ: sed conuenien¬
do in unũ iã efficiuntur filii. UERUI¬
tam̃ diligite inimicos urõs. & benefacite
& inutuĩ date. nichil inde sꝑantes. Quia
dilectionẽ. beneficiũ. mutuũq peceatoꝵ
infructuosa redarquit: nunc qualit̾ hȩc
a fidelib fructuose fieri debeant ostendit

Expanded text:
sciat eum sciat eum sed et illos fratrum nomine comprehendisse, fraternique amoris intuitu diligi, et pro eis praecepisse orare, scilicet ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. Nec durum videatur quod nondum credentes, propter spem tamen credendi fratres appellari posse dicimus. Nam idem Joannes eos etiam filios Dei vocare legitur: Quod Jesus, inquit, moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum dispersi, nondum filii sunt Dei, sed conveniendo in unum, jam efficiuntur filii. Verumtamen diligite immicos vestros, et benefacite, et mutuum date, nihil inde sperantes. Quia dilectionem beneficiumque mutuum peccatorum, infructuosa redarguit, nunc qualiter haec a fidelibus fructuose fieri debeant, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ latius ad instruendũ firmauit
dicens. Et si diligitis eos qͥ uos dili¬
gunt. quȩ uob̾ est grã: Nã & peccatores
diligentes se diligunt: & cȩtera. Si enim
peccatores. publicani. ethnici. erga dile¬
ctores suos natura duce norunt esse bene¬
fici. quantũ uos inqͥt quib ut gradus ꝓ¬
fessionis eximior. ita cura sit necesse est
uirtutis uberior. latioris sinu dilectio¬
nis amplecti debetis etiã ñ amantes :
Unde quȩsitu dignũ uidet᷑. quomͦ cũ dñs
eos qui diligentes sẽ solũ diligunt. bene¬
facientib sibi benefaciunt. amicis foe¬
nerant᷑ ñ modo ꝑfectã ñ habere carita¬
tẽ: uerũ peccatorib ȩquiꝑari testetur.
ille pectoris dominici recubitor epłam
de dĩ & ꝓximi dilectione consũ mans.
ñ uspiam inimicos monuerit esse dili-¬
gendos: sed absolute dixerit. quia si di¬
ligamus inuicẽ ds̃ in nob̾ manet. & cari-¬
tas eiꝰ in nob̾ ꝑfecta. ẽ. Qd̃ si quẽ mouet.

Expanded text:
sensum latius astruendo firmavit, sensum latius astruendo firmavit, dicens: Et si diligitis eos qui vos diligunt, quae vobis est gratia? Nam et peccatores diligentes se diligunt, etc. Si etiam peccatores, publicani et ethnici, erga dilectores suos natura duce norunt esse benefici, quantum vos, inquit, quibus ut gradus professionis eximior, ita cura necesse est sit virtutis uberior, latioris sinu dilectionis amplecti debetis etiam non amantes? Unde quaesitu dignum videtur, quomodo cum Dominus eos qui diligentes se solum diligunt, benefacientibus sibi benefaciunt, amicis fenerantur, non modo perfectam non habere charitatem, verum peccatoribus aequiparari testetur, ille pectoris dominici recubitor Epistolam de Dei et proximi dilectione consummans, non uspiam inimicos monuerit esse diligendos, sed absolute dixerit: Quia si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas Dei in nobis perfecta est . Quod si quem movet,
Abbreviated transcription (Latin):
correxeris. E⁊ qui aufert quȩ tua ft̃
ne repetas. De ueste. domo. fundo
quęstio. ẽ. Non enĩ xp̃ianũ oportet sic pos¬
sidere seruũ quomꝰ equũ aut argentũ.
quanquã fieri possit ut maiore precio
ualeat equus quã seruus. & multomagis
aliquid aureũ uł argenteũ. Sed ille ser¬
catur aut regit᷑ quã ab illo potest qui eũ
cupit auferre: nescio utrũ quisquã dicere
audeat ut uestim̃tũ eũ debere contẽni
hominẽ que homo tanquã se ipsũ dilige¬
gat imꝑatur. Et ꝓut uultis ut faci¬
uob̾ homines. & uos facite illis similit̾.
Quia caritas patiens ẽ benigna. ẽ: ñ tantũ
iniirias inimici fortissime suffert. sed
amici quoq grãm benignissime p̾uenit
Nã reamare amantẽ: cunctos natura do¬
cuit. ñ amantẽ uͦ beneficiis ad amorẽ
cogere: xp̃i solũ doctrina ꝑfectos insti¬
tuit. Qui cũ nos priores ꝓut nob̾ fieri
uelimꝰ. aliis facere iuberet: eundẽ mox

Expanded text:
correxeris. Et qui aufert quae tua sunt, correxeris. Et qui aufert quae tua sunt, ne repetas. De veste, domo, fundo,quaestio est; non enim Christianum oportet sic possidere servum, quomodo equum aut argentum. Quanquam fieri possit ut majore pretio valeat equus quam servus, et multo magis aliquid aureum vel argenteum. Sed ille sercatur aut regitur, quam ab illo potest qui eum cupit auferre, nescio utrum quisquam dicere audeat ut vestimentum eum debere contemni. Hominem namque homo tanquam seipsum diligegat imperatur. Et prout vultis ut facvobis homines, et vos facite illis similiter. Quia charitas patiens est, benigna est , non tantum injurias inimici fortissime suffert, sed amici quoque gratiam benignissime praevenit. Nam redamare amantem, cunctos natura docuit; non amantem vero beneficiis ad amorem cogere Christi solum doctrina perfectos instituit; qui cum nos priores prout nobis fieri velimus aliis facere juberet , eumdem mox
Abbreviated transcription (Latin):
toto corpore crucifigi. Et abeo qui
aufert tibi uestim̃tũ. etiã tunicã noli
ꝓhibere. Qđ de uestim̾̃to & tunica di¬
ctũ ẽ: ñ in eis solis sed in omĩb facien¬
dũ est. quȩ aliquo iure tẽporalit᷑ ante¬
nr̃a esse diximꝰ. Si enĩ de necessariis
hoc imꝑatũ . ẽ. quanto magis suꝑflua con¬
temnere conuenit: Gmĩ autẽ peten¬
ti te tribue. Omĩ petenti te inqͥt. ñ omĩa
petentite: id ÷ qđ dari honeste & iuste
potest. Quid si enĩ pecuniã petat. qua
innocentẽ conetur opprimere: Quid si
postremostuprũ petat: Sed ne multa ꝑ
sequar quȩ sunt innumerabilia. id ꝓfe¬
cto dandũ. ẽ: qđ nec tͥ nec alteri noceat.
quantũ sciri aut credi ab homine potest.
Et cui iuste negaueris qđ petit: indican-¬
da ẽ. ipsa iusticia. ut ñ eũ inanem dimit¬
tas. Ita om̃ia petenti te tribuis. quãuis ñ
semꝑ id qđ pecit tribuas & aliquando me-¬
lius aliquid tribuis. cũ petentẽ iniusta

Expanded text:
toto corpore crucifigi. Et ab eo qui toto corpore crucifigi. Et ab eo qui aufert tibi vestimentum, etiam tunicam noli prohibere. Quod de vestimento et tunica dictum est, non in eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure temporaliter nostra esse dicimus. Si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis superflua contemnere convenit. Omni autem petenti te, tribue. Omni ppetenti, ut id des quod dari honeste et iuste potest. quid, si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur occidere? quid, si postremo stuprum ersequar, quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est, quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest. Et cui juste negaveris quod petit, judicanda est ipsa justitia, ut non eam manem dimittas. Ita omni petenti te tribues, quamvis non semper id quod petit tribues. Et aliquando melius aliquid tribues, cum petentem injusta
Abbreviated transcription (Latin):
multa sepe patiunt᷑. Et si eorũ salus id
exigat: prębent se etiã ut plura pati¬
antur. donec uel ȩtatis uł morũ infirmi¬
tas transeat. Ergo dũ medicus animarũ
curã de ꝓximis instruebat. qͥd aliud¬
eos docere posset. nisi ut eorũ quorũ salu¬
ti consulere uelint. imbecillitates ȩquo
animo tolerarent: Omĩs nanq impro¬
bitas ex imbecillitate animi uenit. quia
nich il innocentius. ẽ : eo qͥ in uirtute ꝑfe¬
ctus .ẽ. Multi autẽ alterã maxillã prȩ¬
bere nouerunt. diligere uͦ illũ aquo fe¬
riuntur ignorant. At uͦ ipse dñs qui
utiq p̃cepta quȩ docuit prius impleuit:
ꝑcutienti se in maxillã ministro sacerdo¬
ts ñ prebutt alterã. sed insuꝑ dixit.
Simale locutꝰ sũ: ꝑhibe testimoniũ de
malo. Si autẽ hene quid me cȩdis: Non ta¬
men ideo paratꝰ corde ñ fuit. ñ solũ in alte¬
rã maxillã cȩdi ꝓ salute om̃iũ: sed etiã

Expanded text:
multa saepe patiuntur, etsi eorum salus id multa saepe patiuntur, etsi eorum salus id exigat, praebent se etiam ut plura patiantur, donec vel aetatis, vel morbi infirmitas transeat. Quos ergo Dominus medicus animarum curandis proximis instruebat, quid eos aliud docere posset, nisi ut eorum, quorum saluti consulere vellent, imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate animi venit, quia nihil innocentius est eo qui in virtute perfectus est. Multi autem alteram maxillam praebere noverunt, diligere vero illum a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram, sed insuper dixit: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? . Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dimnicabant. Et apłs paulus ꝓpt̾ea crẽdo ñ
orat ꝓ alexandro. qͥa iã frat̾ erat ad mortẽ.
id÷ inuidentia frat̾nitatẽ oppugnando
peccauerat. Pro iis autẽ qui ñ apꝓpiauerant
ad mortẽ sed timore succubuerant. orat
ut eis ignoscat᷑. Sic enĩ dicit. Al ȩxander
ȩrarius multa mala m ostendit. reddet
U alde enĩ restitit nr̃is sermonib. Deinde
subiungit ꝓ quib orat dicens. Inprima
mea defensione nemo mͥ affuit. sed om̃s.
me dereliquerunt: ñ illis imputetur.
Ista differentia peccatorũ. udã tradentẽ
a petro negante distinguit. Ei autẽ
qui te ꝑcutit in maxillã. prębe & alterã.
Nonait eũ qui te ꝑcutit noli ꝑcutere. quan¬
quã hoc etiã magnũ p̾ceptũ sit. sed ait.
para te adhuc ꝑcuti. Qđ ad miscđiam ꝑ¬
tinere hi maxime sentiunt. qui eis quos
multũ diligunt tanquã filiis uł quibus¬
libet dilectissimis suis egrotantib serui¬
unt. uł paruulis uł freneticis. a quib

Expanded text:
imicabant. Et apostolus Paulus propterea, credo, non orat pro Alexandro, quia jam frater erat, et ad mortem, id est, invidentia fraternitatem oppugnando, peccaverat. Pro his autem qui non abruperant, amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit; reddet Valde enim restitit nostris sermonibus. Deinde subjungit pro quibus orat, ita dicens: In prima mea defensione nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt, non illis imputetur. Ista differentia peccatorum Judam tradentem a Petro negante distinguit. Si quis te percutit in maxillam, praebe et alteram. Non ait: Eum qui te percutit, noli tu percutere, quanquam hoc etiam magnum praeceptum sit, sed ait: Para te adhuc percuti. Quod ad misericordiam pertinere hi maxime sentiunt, qui eis quos multum diligunt tanquam filiis vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotantibus serviunt, vel parvulis, vel phreneticis, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iuberet. Non deficientes gͦ dũ tempus
ẽ oꝑemur bonũ ad om̃s. m̃axime autẽ
ad domesticos fider. Pegedicrte male
dicentib uob̃. orate ꝓcalũniantib uos. Et
hȩc se suiq similes egisse testat᷑ apłs qͥ ait
Maledicim᷑ & benedicimꝰ blasphemam᷑ & obse¬
cramus. Sed hic merito mouet. quom huic
inueniunt᷑ multȩ imp̃cationes aduersũ
inimicos quȩ maledictiones putant᷑. sicut
est illud. Fiat mensa eorũ corã ipsis in la
apłfait. Qui scit frẽm suũ peçcare pecca¬
tũ ñ ad mortẽ. petat & dabit᷑ ei uita pec¬
canti ñ ad mortẽ. Est peccatũ ad mortẽ.

Expanded text:
juberet. Non deficientes ergo dum tempus juberet. Non deficientes ergo dum tempus est, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Benedicite maledicentibus vobis, orate pro calumniantibus vobis. Et haec se, suique similes, egisse testatur Apostolus qui ait: Maledicimur, et benedicimus; blasphemamur, et obsecramus . Sed hic merito movet quomodo huic inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur: sicuti est illud, Fiat mensa eorum coram ipsis in laqnes apostolus ait, Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petat, et dabitur ei vita peccanti non ad mortem. Est pec
Abbreviated transcription (Latin):
significat. qͥ & ipsi sepe in scriptura sa¬
cra ꝓphȩ solent appellari. eoqđ ob
captandũ uulgi fauorẽ futura prȩfari
id÷ prȩloqui cõnent᷑. Unde dicit ez e¬
chiel. Ue ꝓpħisinsipientib. qͥ sequunt᷑
spm suũ & nichil uident. Quasi uulpes
indeserto. ꝓpłȩ tui isrł erant. Itaq dñs¬
in monte beatitudines solũmꝰ bonorũ:
qͥa rudes adhuc auditores nimiis neces
autẽ satis. ẽ. p̾miis inuitari.
Seo uob̾ dico qͥ auditis. diligite inimicos
urõs. bene facite iis qͥuos oderunt. Quia
dixerat supra qͥd ab inimicis pati possint.
nunc qualit᷑ ipsi cũ eisdẽ inimicis agere
debeant ostendit. Multi autẽ putant
sufficere uirtutib ñ odisse inimicos.
cȩterũ diligere plus p̃cipi quã humana
natura patiat᷑. ñ uidentes quia & moyses¬
& Samuel & stephanꝰ ꝓ inimicis ora¬
bant. & mortuos dauid planxit inimi¬
cos Neq enĩ dñs impossibilia sed ꝑfecta

Expanded text:
significat, qui et ipsi saepe in Scriptura sasignificat, qui et ipsi saepe in Scriptura sacra prophetae solent appellari, eo quod ob captandum vulgi favorem futura praefari, id est, praeloqui conentur. Unde dicit Ezechiel: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident. Quasi vulpes in deserto, pin monte, beatitudines solummodo proboruit improborum, quia rudes adhuc auditores minis invitari. Sed vobis dico, qui auditis: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Quia dixerat supra quid ab inimicis pati possint, nunc qualiter ipsi cum eisdem inimicis agere debeant ostendit. Multi autem putant sufficere virtutibus non odisse inimicos, caeterum diligere plus praecipi, quam humana natura patiatur, non videntes, quia et Moyses, Samuel et Stephanus pro inimicis orabant, et mortuos David planxit inimicos. Neque enim Dominus impossibilia, sed perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ascribendã. Ue cũ benedixe¬
rint᷑ uob̾ om̃s homines. Hoc . ẽ. qđ psal¬
mista deplorat. qm̃ laudat᷑ peccator in
desideriis animȩ suȩ. & qͥ iniqua gerit
benedicit᷑. Cui ñ minima poenȩ pars. ẽ:
sua scelera ñ modo ñ argui. sed insuper¬
quasi bene gesta laudari. Unde ꝓuide
dñs ñ ait. ue qͥa bene uob̾ dicunt homi¬
nes. quasi distante aliquantũ tempore
culpã tardius poena sequit᷑: sed ue inqͥt
cũ bene uob̃ dixerint om̃s homines. quia
ipsa peccati nutrix adulatio. sicut oleũ
flammis sic in culpa ardentib solet ad
ministrare fomentũ. Maxima ẽ utiq
poena petcantiũ. Nã quomͦ pauꝑes. esu¬
rientes & flentes: malorũ decet impro¬
bitate ꝓbari: ita diuites epulis risuq
uacantes. ꝑ clistricti iudicis irã male ob¬
sequentiũ clientela maiorẽ fouent᷑ ad
poenã. Dcõm hȩc enĩ: faciebant
pseudo ꝓpħis patres eoꝵ. Pscudo ꝓpħas

Expanded text:
semper ascribendam. Vae cum bene vobis dixesemper ascribendam. Vae cum bene vobis dixerint omnes homines. Hoc est, quod Psalmista deplorat, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Cui non minima poenae pars est sua scelera non modo non argui, sed insuperquasi bene gesta laudari. Unde provide Dominus non ait: Vae, quia bene vobis dicunt homines, quasi distante aliquantum tempore culpam tardius poena sequatur, sed vae inquit cum bene vobis dixerint omnes homines. Quia ipsa peccati nutrix adulatio; sicut oleum flammis, sic in culpa ardentibus solita ministrare fomentum, maxima est utique poena peccantium. Nam quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum decet improbitate probari, ita divitiis, epulis, risuique vacantes, per districti judicis iram male obsequentium clientela majorem foventur ad poenam. Secundum haec enim, faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas
Abbreviated transcription (Latin):
bit in posterũ. Et alibi legimꝰ. Beatꝰ di¬
ues qui inuentꝰ. ẽ sine macula. qͥ post
aurũ ñ abiit. nec sꝑauit inpecuniȩ thes¬
auris. Ue uob̃ qͥ saturati estis. qͥa esurie¬
tis. Saturatꝰ erat diues ille purpuratꝰ
quando epulabat᷑ cotidie splendide. sed
durã ualde sustinebat esuriem: quando
de lazari quẽ despexerat digito gitã
aquȩ quȩrebat Alritr. Si beati st̃ illi
qui iusticiȩ semꝑ esuriunt oꝑa: infeli¬
ces econtrario sunt estimandi qui sibi in
desideriis placentes nullã ueri & in con¬
cussi boni famem patiunt᷑. satis se rati
beatos si ñ ad tẽpus sua uoluptate pri¬
uentur. Ue uob̃ qui ridetis nunc:
qͥa lugebitis & flebitis. Et salomon ait.
Risus dolori miscebit᷑. & extrema gaudii
luctꝰ occupat. Et iterũ. Cor sapientiũ
ubi tristicia ẽ: & cor stultorũ ubi lȩti¬
cia. Manifeste docens. stulticiã ridentib:
prudentiã ut supra docuimꝰ flentib

Expanded text:
bit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dibit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives, qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis, qui saturati estis, quia esurietis . Saturatus erat dives ille purpuratus, quando epulabatur quotidie splendide, sed dirum vae sustinebat esuriens, quando de Lazari, quem despexerat, digito guttam aquae quaerebat. Aliter. Si beati sunt illi qui justitiae semper esuriunt opera, infelices e contrario sunt aestimandi qui sibi in desideriis placentes, nullam veri et inconcussi boni famem patiuntur, satis se rati beatos, si non ad tempus sua voluptate priventur. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Et Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum, ubi laetitia . Manifeste docens stultitiam, ridentibus prudentiam, ut supra docuimus, flentibus
Abbreviated transcription (Latin):
genera colorũ quidẽ eorundẽ: sed sulli¬
mioris gr̃ã dignitatis & auro int̾lucen¬
te chorusca. & patriarcharũ atq ipsius
dñi nomine redimita gestare. Quȩ ꝑ
singula uł exponere uł solũ ꝓponere:
ꝓprii industriã spectat operis.
seruigsameii ue uob̃ diuitib. qui habe¬
tis consolationẽ urãm. Qđ sit ue diui.¬
tib affuturũ: a contrario melius intel¬
ligitur ubi pauꝑũ dicit᷑ esse regnũ dĩ. a
quo se regno ꝑomia qui hic consolari quȩr̃t̃
alienant: audituri a iusto iudice. filii
recordamini qͥa recepistis bona inuita
ur̃a. Ubi notandũ. qđ ñ tã diuitiȩ quã
diuitiarũ amor in culpa. ẽ. Non enĩ omĩs
qͥhabet diuitias sed ut ecclesiastes dicit.
qui amit diuitias. fructꝰ ñ capiet exeis
Quia qui habita tẽporalia uł animo con¬
tẽnere uł pauꝑi nescit erogare: usu
quidẽ horũ delectat᷑ ad prȩsens. sed fru-¬
Ctu quẽ dando poterat ad quirere. care¬

Expanded text:
genera, colorum quidem eorumdem, sed subligenera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis. Verumtamen, vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Quod sit vae divitibus adfuturum, a contrario melius intelligitur, ubi pauperum dicitur esse regnum Dei. A quo se regno per omnia, qui hic consolari quaerunt, alienant, audituri a justo judice: Filii, recordamini quia recepistis bona in vita vestra . Ubi notandum quod non tam divitiae quam divitiarum amor in culpa est. Non enim omnis qui habet divitias, sed ut Ecclesiastes ait: Qui amant divitias, fructus non capient ex eis , quia qui habita temporalia vel animo contemnere, vel pauperi nescit erogare, usu quidem horum delectatur ad praesens, sed fructu, quem dando, poterat acquirere, care
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ ꝑfectionis sunt beatitudine ꝑfo¬
uendi. Quatinꝰ abonis paulatĩ ad melio¬
ra ꝓgressi. dũ consistentẽ in planicie
dñm libentꝰ auscultant: adhunc quandoq
in monte sedentẽ sullimit̾ ascendant.
Nĩ quorũ adhuc edomandis instruendisq
cordib insistit: hos quasi stans qͥ situs. ẽ
laborantis affat᷑. quos uͦ longo studii
sp̃ualis exercitio promptos iã iãq ac do¬
ciles inuenit. his libertate ac dignitate
magistri quasi quietius saluator resi¬
dens. mystica quęq de suꝑnis intimat.
Quȩ sp̃ualiũ differentia ꝓfectuũ. in isra¬
heliticȩ plebis. ẽ. habitu pulcherrimis
expressa figuris. Ubi uulgus om̃e qui¬
buslibet uestib utens: in quattuor an¬
gulis palliorũ iacinctinas sibi fimbrias
est facere p̾ceptũ. Sacerdotes quattuor
habere uestes. totidẽ mysticis colorib
mira uarietate distinctas. Pontifices & ea
quȩ sacerdotes & alia quattuor indum̃ti

Expanded text:
interim perfectionis sunt beatitudine perfointerim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝓpħȩ antiqui timore psecutionss
ueritatis p̾dicatione defecerunt: Nota¬
dũ sane. quia sicut matheus ꝑ octo quas
posuit beatitudines: octauã spei nr̃ȩ pfe¬
ctionẽ quȩ resurrectionis gła dedicatur
insinuat. ita locas ꝑ quattuor: quattuor
uirtutes amplecticur cardinales. Beati
enĩ pauꝑes. qui ꝑ temꝑantiã a mundi r¬
frenantur illecebris. Beati esurientes.
quia sua fame cõmoniti. esurientib esse
miserendũ: & ipsi ꝑ iusticiã miserentur
dici testat᷑ psalmista qͥ ait. Disꝑsĩt. dedit
paupib iusticia eiꝰ manet in scłm scłi.¬
usticia ẽ. enĩ. qua sua cuiq tribuimꝰ ne¬
mini quicquã debentes nisi ut inuicẽ di¬
ligamus. Beati qui ꝑ prudentiã int̾ bonũ
dinoscentes & malũ. occidua flere & ad
eterna norunt anhelare. Beati qui ꝑfor¬
titudinẽ fidei. om̃ia ualent molesta to¬
lerare Igit᷑ qui necdũ consũmatȩ uirtu¬
tis arcem conscendere ualent: generalis

Expanded text:
ideo prophetae antiqui timore persecutionis a ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saecustitia est enim, qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis
Abbreviated transcription (Latin):
odia cordiũ. int̾ opꝓbria linguarũ int̾
ipsas ꝑsequentiũ manꝰ ȩquali immolȩ¬
tiori adhuc corde uersetur. Non ad hoc
nr̃i similes ualent. sed eoꝵ qui ibant gau¬
clentes a conspectu concilii. qm̃ dignĩ ha¬
biti sunt ꝓ nomine itsu contumeliã pati
Qui gͦ multa in t̾ris ꝓxp̃o sustinet aduer¬
sa: multa in cęlis apud xp̃m recipiet
dona Cȩterũ quanta abhelya uerboꝵ
iacula sustinuere ꝓpħȩ. qͦs deridens aie¬
bat. Clamate uoce maiore. Ds̃ enĩ. ẽ bial
& forsitan loquit᷑. aut in diuersorio. ẽ
aut in itinere. aut certe dormit. ut ex¬
citetur. Quantã dedere stragẽ. qͥ octin¬
genti simul & quinquaginta sunt inter¬
empti. Uerũ quia baal & ñ xp̃c in causa
erat. nec irrisi gaudebant. nec occisi pal¬
mã sed poenã meruere pennem.
cõm hȩc enĩ. faciebant᷑ ꝓpħis patreseo¬
rũ Bene exemplo adhortatꝰ. ẽ: quia ueni
dicentes solent ꝑsecutionẽ pati. nec tan

Expanded text:
odia cordium, inter probra linguarum, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat: beatꝰ ẽ. Multo autẽ beatior.
qͥhas int̾ aduersa uirtutes seruare ñ
trepidat. Licet qͥa odiant homines cor¬
de nefando: dilectũ xp̃o cor lȩdere ne¬
queunt. Separent & a synagoga depel¬
lant: xp̃c inuenit & confirmat. Expro¬
brent nom̃ crucifixi: ipse cõmortuos
sibi conresuscitat & considere facit in
cȩlestib E eiecerint nom̃ ur̃m
tanquã malũ. ꝓpt̾ filiũ hominis. Nom̃
ficat. qđ a gentilib iudeisq sepissime
quantũ ad ipsos memoriȩ abrasũ. & ab
hominib ẽ. eiectũ: nulla iã existente
facere cognom̃. Atq ideo nominis sũ¬
mi ꝑsecutores. hominũ ñ immerito
nomine notant᷑. Beati in qͥt eritis cũ
uos oderint homines. docens eos ab homi¬
nib insectandos. sed ultra homines esse
beandos. Gaudete in illa die & exul¬
tate. Ecce enĩ merces ur̃a multa in cęlo.
Non hoc a quolibet patiente. sed abeo qui
supnȩ tantũ mercedis intuitu patitur
p̾ceptũ potest impleri. ut scilicet inter

Expanded text:
 beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus. Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis. Nomen ficat, quod a gentilibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim merces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter
Abbreviated transcription (Latin):
taturus humana prius miseratione de¬
fleuit. mystice significans eos qͥ peccati
morte sopiunt᷑: ut reuiuiscere queant
a ꝓximis esse plangendos. Qđ autem
accipiendũ ẽ. sed scripturȩ more risus
nomine m̃tis exultatio & affectꝰ quidã
lȩtior intelligendus. ẽ. esse designatus.
sicut sara. risũ inqͥt mͥfecit ds̃ Et in¬

Expanded text:
taturus, humana prius miseratione detaturus, humana prius miseratione deflebat ; mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queant, a proximis esse plangendos. Quod auteaccipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fecit mih
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio psalmista flagrans ostendit.
qͥait. Ego autẽ in iusticia apparebo iN
conspectu tuo. satiabordũ manifestabitꝰ
gła tua. Potest & simplicit᷑ accipi. Beati
qui nunc esuritis. qͥ castigatis corpus ur̃m
& seruituti subicitis. qͥ in fame & siti uerbo
oꝑamdatis. qͥa cȩlestiũ tunc gaudiorũ ha¬
bebitis ubertate ꝑfrui. Peati qͥ nunc
fletis. quia ridebitis Nontẽporaliũ dãna
cõmodorũ. sed uirtutũ detrim̾̃ta sp̃ualiũ
qui flent. ȩt̾na beatitudine consolabunt᷑
Ubi ñ nr̃a solũ. sed & ꝓximi iubem᷑ cõmissa
deflere. Quẽ si ut nos diligimꝰ. consequent᷑
illius & ꝓfectu nos gratulari. & defectu
necesse est tribulari. Nec solũ tribulari.
uerũ adlacrimas usq succendi. Sic enĩ¬
samuel & dauid peccatũ saulis & interi¬
tũ lugent. sic peccatricẽ ipse dñs fleuit
sup ciuitatẽ. & mestis cõpassus sororib
latarũ quẽ diuina erat maiestate resusci¬

Expanded text:
desiderio Psalmista flagrans ostendit, desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potqui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum, et servituti subjicitis, qui in fame et siti verbo operam datis, quia coelestium tunc gaudiorum habebitis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic eniSamuel et David peccatum Saulis et interitum lugent , sic peccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resusci
Abbreviated transcription (Latin):
scłi tam & si altũ uideat᷑ ꝓ nichilo culm̃
ducunt. Qui merito regni cȩlestis ꝑhi¬
bent᷑ munere digni. qͥa delectationis hu¬
manȩ ꝓbant᷑ cupiditate nudati. Qualẽ se
rex dauid pauꝑiem sustinuisse declarans.
ait. Ego uͦ egenus & paupsũ. Et alibi. non
stat incȩlo. & ad te quid uolui suꝑ t̾rã:
Mox ubi spei suȩ fixisset anchorã. subdendo
manifestat: Michi autẽ adherere dõ bo¬
nũ est: ponere indño dõ spem meã. Alioqͥn.
ñnulli miserrima conditione pauptatis
& hic scłi gaudiis ob inopiã rerum: & ibi
regno dĩ obmeritorũ nequicia carent.
easi qui nunc esuritis. qͥa saturabimini.
Quid est qđ esurire beati. qđ sitire
debeant: matheus exponit. uidelicet
iusticiã. aꝑtissime nos instituens nunquã
nos satis iustos estimare debere: sed coti¬
dianũ iusticię semp amare immo ardere
ꝓfectũ. Cuiꝰ ꝑfectã saturitatẽ ñ in hoc
scło sed infuturo posse ꝓuenire. supnorũ

Expanded text:
saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi non mstat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei sumanifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei ob meritorum nequitiam carent. Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire beati, qui sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet justitiam, apertissime nos instituens nunquam nos satis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ interp̾tatur mons fortitudinis. singu¬
larẽ dominicȩ incarnationis excellen¬
tiã. ur uͦ qui ignis dicit᷑: donũ scĩ sp̃s in¬
siniat. Quia plures in ęccła paruuli & si
comitari magistros ad penetranda summȩ
diumnitatis archana nequeunt: dñicȩ
eleuatis oculis indiscipłos suos. dicebat
Beati pauꝑes qͥa ur̃m est regnũ dĩ. Et si ge¬
neralit̾ om̃ib loquit᷑. specialius tamen
oculos saluator indiscipłos leuat: ut iis
qui uerbũ intenta cordis aure ꝑcipiunt.
latius saporis intimi lum̃ apiat. Cui
simile ẽ. qđ matheus ait. Et cũ sedisset.
accesserunt adcũ discipłi eiꝰ. Et aꝑiens os
siii. docebat eos dicens Beati pauꝑes sp̃u.
Nã quib os dñs inmonte sedens apit. ut
magna sullimit᷑ audiant: in eos oculos
stans in campo dirigit. ut audita patent᷑
inteligoit. Beati itaq pauꝑes. non utiq
om̃s. sed illi tantũmodo qui om̃e p̃sentis

Expanded text:
qui interpretatur mons fortitudinis, singuqui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis excellentiam. Hur vero qui ignis dicitur, donum sancti Spiritus insinuat. Quia plures in Ecclesia parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana nequeunt, dominicaelevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperesNam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sanatur. Tactus gͦ saluatoris.
opus ẽ. salutis. Quẽ tangere. ẽ: fidelit
incũ credere. A quo tangi. ẽ: eiꝰ munere
firmari. Sed unꝰquisq in suo sensu abun¬
dat Iurbȩ quȩ delonge ad audiendũ
confluunt: descendentis in camplũ dñi
curant᷑ attactu. Discipłi qͥa in minorib
ia sunt instituti: in montis cacumine ad
maiora ꝓuehunt᷑. ł quib etiã eligunt᷑.
qui eũ transfiguratũ secreto in monte
speculent᷑. Unus p̾omĩb quasi sullimio¬
ris sapientiȩ fonte debriandus. magistri
recumbit inpectore. Raroq uspiã uel
turbas dñm ad altiora sequi. uł quẽ piam
debilẽ inuenies in monte curari. sed ex¬
tincta febri libidinũ accensaq scientię
luce. pedetẽptim quenq ad culm̃ subire
uirtutũ. Nã & inueteri testam̃to moyses
solus cũ iosue montẽ dĩ ascendens. ad re-¬
gendũ uulgus in campodonec redirent.
aaron ordinauit & ur. Aaron quippe

Expanded text:
virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem tangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Moyses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nare nequiuerant. consulte nomina
ponuntur. ut quanta sit fama uirtusq
saluatoris intimet᷑. quȩ exteras etiã ad
sanitatẽ doctrinãq capessendã ciuitates
accersiat. Ubi notandũ quia dñs & si
uenientib ad se ggentilib misertꝰ sit: un¬
de & puerũ centurionis & chananeȩ fili
apꝓbata petentũ fide curauit. non tam̃
eorũ ciuitates intrasse reperit᷑: ne uide¬
licet occasionẽ quȩrele iudeis calũnianti
suggereret. sed ꝑfectã potius salutẽ gen¬
tium. passionis & resurrectionis suȩ m̾¬
pori reseruaret. Quo imminente tẽpor
gentilib eũ uidere quęrentib ait Nisi
granũ frum̃ti cadens in t̾rã mortuũ fu¬
erit: ipsũ solũ manet. Si autẽ mortuũ
fuerit: multũ fructũ affert. Et omil
turba quȩrebat eũ tangere. qͥa uirtus de
illo exibat & sanabat om̃s. Et supra lepso¬
sus dño tangente mundat᷑. & hic om̃is
turba quȩ eũ tangere potuit: sp̃s illius

Expanded text:
inare nequirent, consulte nominatim inare nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta sit fama virtusque Salvatoris, intimetur, quae exteras etiam ad sanitatem doctrinamque capessendam civitates accersat. Ubi notandum quia Dominus etsi venientibus ad se gentilibus misertus sit, unde et puerum centurionis et Chananaeae filiam , approbata petentum fide, curavit, non tamen eorum civitates intrasse reperitur, ne, videlicet, occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus eum videre quaerentibus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quidẽ potestis. Apłi autẽ ipsi
scđm matheũ. quasi ꝑfectiores & in mon¬
te & aꝑto ore saluatoris docti esse nar¬
rantur. Ubi siquis diligentius utrunq
uelit euangłistã ꝑscrutari: potest in¬
telligi eũ cũ in monte duodecĩ discipłos
elegit e plurib quos & apłos nominauit
qđ matheus prȩt̾misit. tunc illũ habuis¬
se sermonẽ quẽ matheus int̾posuit & lucis
tacuit. hoc ẽ. in monte. ac deinde cũ de¬
scendisset. in loco campestri habuisse al¬
terũ simil ẽ de quo matheus tacet & locis
ñ tacet: utrunq uͦ sermonẽ eodẽ modo
esse conclusũ. As om̃i iudea & ierłm
& maritima & tẏri & sẏdonis & cęcera.
Maritimã multitudinẽ ñ a ꝓximo mari¬
galileȩ. neq enĩ hoc miraculi loco poner¬
tur: sed a mari magno reor esse cogno¬
minatã. in qua etiã tyrus & sẏdon com¬
prehendi poterant. Uerũ quia gentiũ
ciuitates st̃: iudeis quidẽ sortẽ datę.
sed ñ abeis possessȩ eoqđ hostes exterm¬

Expanded text:
c quidem potestis . Apostoli autem ipsi secundum Matthaeum quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. Ab omni Judaea et Jerusalem et maritima, et Tyri et Sydonis, etc. Maritimam multitudinem non a Galilaeae neque enim hoc miraculi loco poneret, sed a mari magno reor esse cognominatam, in qua etiam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum quia gentium civitates sunt Judaeis quidem sorte data, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterm
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ cecinerunt: ñ optantis uoto sed
sp̃u pͣuidentis. Qui maxime solent figu¬
ra imp̃cantis futura p̃dicere. sicut figura
pͣteriti tẽporis ea quȩ uentura erant sepi
cecinerunt. Deinde apłi uerbis intelligen¬
dũ. esse quosdã fr̃s ꝓquib orare ñ nobĩs
p̾cipit᷑. cũ dñs etiã ꝓ ꝑsecutorib nr̃is orare
nos iubeat. Quȩ solui quȩstio ñ potest. nisi
fateam᷑ esse aliqua peccata in fr̃ib. in imi¬
corũ ꝑsecutione grauiora. Fr̃s autẽ xp̃i¬
nos significari. multis diuinarũ scriptu¬
rarũ docum̃tis ꝓbari potest. Peccatũ gͦ
gnat frat̾nitatẽ: & aduersus ipsã gran
qua reconciliatꝰ ẽ dõ. inuidentiȩ facib
agitat᷑. Peccatũ autẽ ñ ad mortẽ est: si
quisquã ñ amore a fre se alienauerit.
sed officia frat̾nitati debita ꝑaliquã in¬
firmitatẽ animi ñ exhibuerit. Qua ꝓpt̃
& dñs incruce ait. Pat̾ ignosce illis. quia
nitatis inierant. Et beatꝰ stephanꝰ orat ꝓ¬

Expanded text:
futurum cecinerunt, non optantis voto, sed spiritu praevidentis: qui maxime solent figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis, ea quae ventura erant, saepe cecinerunt. Deinde in Apostoli verbis intelligendum esse qupraecipitur, cum Dominus etiam pro persecutoribus nostris orare nos jubeat . Quae solvi quaestio non potest, nisi fateamur esse aliqua peccata in fratribus inimicorum persecutione graviora. Fratres autem Christianos significari, multis divinarum Scripturarum documentis probari potest. Peccatum ergo, gnat fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem non ad mortem est, si quisquam non amorem a fratre alienaverit, sed officia fraternitatis debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nitatis inierant. Et beatus Stephanus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis stetit in loco cãpestri &
turba discipłoꝵ eiꝰ & multitudo copio¬
sa plebis. Electurus apłos dñs in monta¬
na subiit : turbas uͦ docturus ad campe¬
stria rediit. quia ñ nisi in humili xp̃m
turbȩ uidere sufficiunt. Nã hȩc ẽ. nor¬
ma. quã secutꝰ apłsait. Non potui uobis
loqͥ quasi sp̃ualib sed quasi carnalib
Quasi paruulis in xp̃o lac uob̾ potũ dedi¬

Expanded text:
cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum ejus, et multitudo copiosa plebis. Electurus apostolos Dominus in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, quia nonnisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo, lac
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt. His ut suꝑius diximꝰ plerunq
contingit: ut eos incarnalib desideri is
suis mundi huiꝰ aduersitas feriat. Sepe
nanq aut longa egritudine tabescunt.
aut afflicti iniuri is concidunt. autt ꝑ¬
cussi grauiorib: damnis affligunt᷑. seq
ipsos in suis desideri is reprehendentes
ad dñm corda conuertunt. Qui gͦ
huiꝰ mundi aduersitatib fracti ad dĩ
amorẽ redeunt. atq a p̾sentis uitȩ desi
deriis corrigunt᷑. quid isti nisi cõpellunt᷑
ut intrent: Sed ualde. ẽ. trem̃da senten¬
tia. quȩ ꝓtinꝰ sub infertur. Ait enim.
Dico autẽ uob̾. qđ nemo uirorũ illorũ qͥ uo¬
cati sunt gustabit cenã meã. Ecce ꝑse uocat

Expanded text:
sistunt, his ut superius diximus, plerumque sistunt, his ut superius diximus, plerumque contingit, ut eos in carnalibus desideriis suis, mundi hujus adversitas feriat. Saepe namque aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis affliguntur, sed qui ipsos in suis desideriis reprehendentes ad Dominum corda convertunt. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti, ad Dei amorem redeunt, aderiis corriguntur, quid isti nisi compelluntur ut intrent? sed valde est tremenda sententia, quae protinus subinfertur. Ait enim: Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt, gustabit coenam meam. Ecce per se vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi delectent᷑. Sed ductis ad cenã pau¬
ꝑib: quid puer subiungat audiamꝰ.
INẽ. factũ. ẽ. ut imꝑasti. & ad huc locus ẽ
Multi tales ad dominicã cenã ex iudea
collecti sunt: sed multitudo quȩ ex isra¬
helitico popło credidit. locũ suꝑni con¬
uiuii ñ impleuit. Intrauit autẽ iã fre¬
quentia iudeoꝵ. sed ad huc locuis uacat
in regno: ubi suscipi debeat numerosi¬
tas gentiũ. Unde & eidẽ seruo dicit᷑.
xi inuias & sepes & cõpelle intrare. ut
impleat᷑ domus mea. Cũ de uicis & pla¬
teis adcenã dñs inuitat. illũ uidelicet
popłm designat: qͥ tenere legẽ suburba¬
na conuersatione nouerat. Cũ uͦ conuiuas
suos colligi ex uiis & sepib p̾cipit. ni¬
mirũ agrestẽ popłm colligere id est gen¬
tilẽ quęrit. Notandũ uͦ est: qđ in hac
inuitatione tercia. ñ dicit᷑ inuita. sed
cõpelle intrare. Nã sunt ñ nulli qͥbona
facienda intelligunt. sed hȩc facere de¬

Expanded text:
ubi delectentur, sed ductis ad coenam pauubi delectentur, sed ductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad Dominicam coenam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus est, vacat in regno ubi suscipi debeat numerositas gentium, unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam Dominus invitat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana conversatione noverat. Cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est, gentilem quaerit. Notandum vero quod in hac invitatione tertia, non dicitur invita, sed compelle intrare. Nam sunt nonnulli, qui bona facienda intelligunt, sed haec facere de
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uxta pauli uocẽ. infirma mundi
elegit ds̃ ut confundat fortia. Pauꝑes
autẽ & debiles dicunt᷑: qͥuidicio suo a¬
pud semet ipsos infirmi sunt. Nã pauꝑes
& quasi fortes sunt: qͥ& positi in pau-¬
ꝑtate suꝑbiunt. Cȩci uͦ sunt: qͥ nullũ
ingenii lum̃ habent. Claudi qͦq. qui
rectos gressus in oꝑatione ñ habent. Sed
dũ morũ uitia in mẽbrorũ debilitate
signant᷑ ꝓfecto liquet. qͥa sicut illi pec¬
catores fuerunt qui uocati uenire no¬
luerunt: ita ii qͦq peccatores st̃ qui
inuitant᷑ & ueniunt. Sed peccatores suꝑ¬
bi respuunt᷑: & peccatores humiles eligun¬
tur. Hos itaq eligit ds̃ qͦs despicit mun¬
dus. qͥa plerunq ipsa despectio. hominẽ
reuocat ad semet ipsũ. Pauꝑes & debiles
cȩci & claudi uocant᷑ & ueniunt. quia
infirmi qͥq atq in hoc mundo despec̾ti:
plerunq tanto celerius uocẽ dni audi¬
unt. quanto & in hoc mundo ñ habent

Expanded text:
quia, juxta Pauli vocem, infirma mundi quia, juxta Pauli vocem, infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Pauperes autem et debiles dicuntur qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt qui nullum ingenii lumen habent: claudi quoque qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt, qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt, qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, et peccatores humiles eliguntur. Hos itaque eligit Dominus, quos despicit mundus. Quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Pauperes et debiles, caeci et claudi vocantur et veniunt, quia infirmi quique atque in hoc mundo despecti plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent
Abbreviated transcription (Latin):
coniugiũ atq ad ꝓpagandã sobolẽ ꝓui¬
dentia diuina constitutũ. ñ nulli tam̃
ñ ꝓhoc foecunditatẽ ꝓlis sed desideria
expetunt uoluptatis. Et ideo ꝑ rem iu¬
stã. significari potest ñ in congrue res
iniusta. Adcenã gͦ nos ȩt̾ni conuiuii.
sũmus pat̾familias inuitat. Sed dũ
hunc t̾renacura occupat. illũ alieni actꝰ
sagax cogitatio deuastat. alterius etiã
mentẽ uoluptas carnis inquinat: fasti.¬
diosus qͥsq ad ȩt̾nȩ uitȩ epulas ñ festinat
t reuersus seruus: nunciauit hȩc dño
suo. Tunc iratꝰ pat̾ familias dix̃ seruo suo.
Exicito in plateas & iucos ciuitatis. & pau¬
peres ac debiles. & cȩcos & claudos intro¬
duc huc. Ecce qͥterrenȩ substantiȩ plus
iusto incu̾bit. uenire ad dñicã cenã re¬
cusat. Qui labori curiositatis insudat.
pͣparata uitȩ alim̃ta fastidit. Qui car¬
nalib desideri is inhęret. sp̃ualis con-¬
uiuii epulas respuit. Quia gͦ uenire
supbi renuunt: pauꝑes eligũnt᷑. Cur hoc

Expanded text:
ugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis, et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus nuntiavit haec domino suo. TuncExi cito in plateas et vicos civitatis, et pauperes ac debiles, caecos et claudos, introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae plus justo incubat, venire ad Dominicam coenam recusat. Qui labori curiositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit. Qui carnalibus desideriis in haeret, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc?