comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ iubet᷑.: ut exquiramꝰ oratur.
Quam longe ẽ. ad huc a faciente: quiex¬
quirit. Non enim ẽ. consequens. ut qui
ex quirit inueniat: aut qͥ inuenit faciat
Non pot̾ autẽ nͥ inuen̾it fac̃e: et nͥ qͣsie¬
rit inuenire. S magnã sp̃ẽ dñs iħus de¬
dit: dicendo. Querite ⁊ inuenietis. Rur-¬

Expanded text:
faciamus jubetur, ut exquiramus oratur. faciamus jubetur, ut exquiramus oratur. Quam longe est adhuc a faciente qui exquirit? Non enim est consequens ut qui exquirit, inveniat; aut qui invenit, faciat: non potest autem nisi invenerit, facere; et nisi quaesierit, invenire. Sed magnam spem Dominus Jesus dedit dicendo: «Quaerite, et invenietis.» Rur
Abbreviated transcription (Latin):
lamor ad dnm qui fit ab
orantibus. si sonitu uoci ᷤ¬
corporalis fiat ñ intento
in dñm corde. qͥs dubi¬
tet in anit̾ fieri᷑ siaut̃
fiat corde: etiam silente corporisuoce: aliũ
quelibet homiẽ pot̾ latere. ñ dm̃. Siue
gͦ cumuoce carnis qñ idopusẽ: sie cum
silentio ad dm̃ cum oramꝰ corde clamand̾
ẽ. Est autẽ clamor cordis: magna cogita¬
tionis intentio. Qui cũc̃. in oratione: ma¬
gnũ expͥmit desid̾antis et penitentis af¬
fec̾tum. ut ñ desꝑet effectum. Tunc por¬
ro intoto corde clamat᷑: qñ aliunde nõ
cogitat᷑. Tales orationes rarȩ s̃ multis:
crebrȩ autẽ paucis. Om̃suͦ utrũ cuiqͣm:
nescio. Talem suã cõmemorat orationẽ
qui cantat hc̃ psalmũ: dicens. Clama¬
ui in toto corde meo: exaudime dñe. Cui
autẽ rei siuis clamor ꝓfitiat: adiunxit.
Tustificationes tuas exquirã. Ad hoc gͦ
clamauit in toto corde suo. ⁊ hoc s desi¬
cdauit ad nõ exaudiente p̾stari: ut ui¬
stificationes eiꝰ exquirat. Pinde qͦd ut

Expanded text:
lamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intento in Deum corde; quis dubitet inaniter fieri? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cogitationis intentio; quae cum est in oratione, magnum exprimit desiderantis et petentis affectum, ut non desperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine.» Cui autem rei suus«Justificationes tuas exquiram.» Ad hoc ergo clamavit in toto corde suo, et hoc sibi desideravit a Domino exaudiente praestari, ut justificationes ejus exquirat. Proinde quod ut
Abbreviated transcription (Latin):
dampnat. Abinitio cognoui inquit de
testimoniis tuis: quia inȩt̾nũ fundasti ea
tio. aliqui initio. aliqui minitiis int̾p̾tati
sunt. S qui pluralit̾ hoc dic̃e maluerunt:
grecã locutionẽ secuti s̃. Latine aut̃ lingͤ
illud potus usitatum ẽ. ut abinitio uel ĩ¬
s adu̾bialit̾ dr̃: quale ẽ. apud nos cũ di¬
cimꝰ: alias boc facio: Pluralẽ num̾ũ femi¬
nini gn̾is dicẽ uidemur: s ad uerbiũ ẽ. ⁊
significat alio tempore. Quid: gͦ abinitio
cognoui. uel potius ut & nos ad u̾bialiter
id dicamꝰ. initio cognoui de testimoniis
tuis quia met̾num fundasti ea: Testimo¬
nia dei inet̾num: ab illo dic fundata: &e
hoc se initio cognouisse testat᷑: nec aliũ¬
de cognouisse: quã de ipsis utiq testimo¬
niis. Que sunt ista testimonia: nͥ quib
testatus ẽ. ds̃ daturũ se regnum suis filiiᷤ
sempit̾nũ : Et quia hoc munigenito se
daturũ eẽ. testatus ẽ. de quo dictum est
et regni eius nerit finis: ipsa testimonia

Expanded text:
. Ab initio cognovi,» inquit, «de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea.» tio,» aliqui «initio,» aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui pluraliter hoc dicere maluerunt, graecam locutionem secuti sunt. Latinae autem linguae illud potius usitatum est, ut «ab initio» vel « dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sempiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ame. qm̃ tͥbulatio ꝓxima ẽ : c̃ ea
dicant᷑ que iam ñ imminente. s iã p̾sñte
ipsapassione ꝑpessus ẽ. S ꝓximã dic̃ tri-¬
bilationẽ: q̃ fiebat in carne. Nichil: qͥp
quos ꝑsequebant᷑. S attende qͦd seqͥtur.
Alege autẽ tua longe facti sunt. Qnͣto
magis appropinqͣuer᷑ ꝑ sequendis iustis:
tanto longe facti s̃ aiusticia. S qͥd nocu
tata confessit. Ita regina hester. itasc̃s̃
daniel. ita tres uiri in chamino: ita eoꝵ¬
eoꝵ sc̃itatis alii socii confitent᷑. Queri
autem pot̾ qͦmͦ hic dictũ sit om̃s uie
tuȩ u̾itas: c̾ in alio psalmo legitur. uni
hibet qͦd ꝓmisit. ne u̾itas desit. Erga
om̃s autẽ ⁊ quos lib̾at ⁊⁊ qͦs dampnat.

Expanded text:
niam tribulatio proxima est» ; cum ea dicantur quae non imminente, sed jam praesente ipsa passione perpessus est. Sed proximam dixit tribulationem, quae fiebat in carne; nihil est ququos persequebantur. Sed attende quod sequitur: «A lege autem tua longe facti sunt.» Quanto magis propinquaverunt persequendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuetata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalmo legaturhibet quod promisit, ne veritas desit. Erga omnes autem et quos liberat, et quos damnat,
Abbreviated transcription (Latin):
malis dr̃. querite ⁊ inuenietis : cũ rur¬
sus dicat᷑. querent me mali ⁊ ñ inueni¬
ent: An aliud eos dñs qͣm sapientiam
querere uolebat: qñ eos inuenturos si
quererent ꝓmittebat: In ea qͥppe st̃
omĩa: q̃ abeis quibeati eẽ. cupiunt.
inquirenda s̃. Ibi gͦ s̃ ⁊ iustificationes
di. Qua ꝓpt̾ restat. ut intelligamꝰ ñ
oñs malos ñ inuenire sapientiã si qͣsi¬
erint: s eos quiintantum s̃ mali ut o-¬
dint eam. Sic enĩ ⁊ dix̃. Querent me
mali: ⁊ ñ inuenient. Odunt eni sapiã.
Ideo gͦ ñ inueniunt: quia ođunt. S rur¬
ꝓpt̾ ipsam. s ꝓpt̾ aliquid qͦd mali amãt.
et adhoc se faciliꝰ putant ꝑuenturos
studiosissime inquirunt: eamq indo¬
ctrina ñ inuita uolunt hr̃e : ut ñ ꝑmo
res qͦsiubet sapĩa ꝑueniant ad di lucẽ¬

Expanded text:
itur, «Quaerite, et invenietis;» cum rursus dicatur, «Quaerent me mali, et non invenient?» An aliud eos Dominus quam sapientiam quaerere volebat, quando eos inventuros si quaererent promittebat? In ea quippe sunt omnia, quae ab eis qui beati esse cupiunt, inquirenda sunt. Ibi ergo sunt et justificationes Dei. Quapropter restat ut intelligamus, non omnes malos non invenire sapientiam, si quaesierint; sed eos qui in tantum sunt mali, ut oderint eam. Sic enim et dixit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Ideo ergo non inveniunt, quia oderunt. Sed ruropter ipsam, sed propter aliquid quod mali amant, et ad hoc se facilius putant perventuros studiosissime inquirunt, eamque in doctrina, non in vita volunt habere; ut non per mores quos jubet sapientia, perveniant ad Dei luce
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾at. Quod autẽ p̾dicat᷑ u̾bum fidei
inqͦ nos uult dñsꝑman̾e ut cognosca-
mꝰu̾itatẽ: hoc ẽ. u̾bum caro factũ & ha
bitauit innobis. Credis xp̃m natũ in
carne: &e ꝑuenies ad xp̃m natũ de deo
dm ap̃ d̾m. Exultantes cantant isti: qͦs
legimꝰ. Menbͣ ista xͥ exultant iam: et¬
cantant istum psalmũ. Et quis exultat
nͥ inspe sic̃ dixi: Et nob certa sit ip̃a spe̾:
et exultando eantemꝰ. Non enĩ qͥ cantant
alienis a nob̾: aut ñ in hoc psalmo uox
nr̃a ẽ. Sic audite : tanꝗͣ uos ipsos audia¬
tis. Sic audite : tanꝗͣ in speculo scͥpt᷑arũ
uos ipsos attendatis. Cum enim tanꝗͣ spe-¬
culũ attendis scͥpturas : exhilarat᷑ facies
tua. c̾ similẽ te in uenies exultatione spei
Eris et tu in ipsism̃bris: & cantab̾ ista
Cur gͦ ista cantant exultando: Quia
euaserunt. Ergo spes ẽ: inqͣ cantant.
deqͦ i nos sumꝰ : q̃ possunt inu̾itate can¬
corꝑa iamincorrupta. eadẽ ip̃a qͥ pͥmo
erant corruptibilia: in quib passi fẽ

Expanded text:
bum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervenies ad Christum natum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes cantant isti quos legimus; membra ista Christi exsultantia cantant psalmum istum. Et quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei,eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cancorpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
to expositus. Crastino etiam die
sermonem deberi caritati urȩ : opti-¬
me nostis. Ad estote: & adiuuate nõ
Iorationib ur̃is. P ollicitationis enĩ
nr̃ȩ meminisse debetis. Nec dicerẽ¬
& quid ẽẽm tractaturus: nͥ ad iuuari
uolens studio fidei & orationũ ur̃ar᷑.
Meministis enim me ꝓmisisse uob̾
xime manichei. reprehend̾e legem:
&e dicere qͥa non ds̃ illam dedit.
Exponendꝰ ẽ gͦ locus iste: ut cogno¬
scat᷑ qͥa & ds legem dedit: & lex
ꝑ moysen data est: non ut saluaret
tur. Ppt̃ certã causam nõ saluaũ
lex: ut lator legis ipse imꝑator de.¬
sideraret᷑ ÷ qͥ indulgentiã daret
xp̃m fieret. Adhoc intentos uos fa¬
cere uolui. Aderit dñi miscd̾ia. nos
ex meritis nr̃is. s forte ꝓmerito desi¬
derii ur̃i :ͥ neq ex facultatib nr̃is s
ex abundantia donoꝵ suoꝵ: ut sic
tractet᷑ res satis necessaria homini¬
bus positis innouo testamento ut oĩo

Expanded text:
to, expositus. Crastino etiam die to, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis xime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret  per Jesum Christum fieret. Ad hoc intentos vos facere volui. Aderit Domini misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
pula. Muscipula contͥta ẽ: & noseruti
sumꝰ. Clament gͦ qui eruti sunt: uolent
tur. Quare muscipula contrita ẽ. & nos
eruti sumꝰ: uis scire quare : Adiutorium
nr̃m in nomine dñi: qui fecit celũ & ter¬
ram. Nam si adiutoriũ hoc ñ eẽt: ñ qͥdẽ
ȩt̾na man̾et muscipula:. s cum ea qͥ captꝰ
eẽt cont̾eret᷑ passer. Nã uita ista tͣnsit᷑a
ẽ. Et qͥ dulcedine eiꝰ capti fuint. & ꝑ hãc
dulcedinẽ offend̾int dm̃: cũ ista uita
tͣnsibunt. Nam cont̾et᷑ muscipła. Certi
estote. Omĩs dulcedo uitȩ istius p̾sentiͤ
ñerit: impleta sorte locisui. S opꝰ ẽ
ñ herere: ut qñ cont̾et᷑ muscipła. tunc
exultas et dicas. Muscipula contͥta ẽ:
et noseruti sumꝰ. S neputes te uirib
tius hoc posse: attende cuius ẽ opis ut
eruaris. Namsi suꝑbieris: in muscipu¬
la cades. S dic. Adiutoriũ nr̃m in noĩe
salmꝰ tractutus ẽ: et quantum
dñs adiuuare dignatus ẽ. ut pu.¬

Expanded text:
pula: «Muscipula contrita est, et nos erutipula: «Muscipula contrita est, et nos eruti Clament ergo, quia eruti sunt; volent tur. Quare muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passest; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine salmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
in cauta cecidat sicut passer: & pot̾at
dic̾e. Postea ignoscet mͥds̃. Opasser Lo¬
instabił: sige potiꝰ pedes impetͣ. No¬
li ire ad muscipłam. Caꝑis. consum̾is:
obtin̾is. Sit inte dñs: & de maiorib
minis. eruet te de muscipła uenantiũ
Qͦmͦ si uideas auem ueluti iam cadere
in muscipła. facis maiorẽ strepitũ et
uolat de muscipła: sic et mr̃es iã forte
aliqui ipsorũ intendebant collũ in
dulcedinẽ uitȩ huiꝰ. Dñs qui erat in
illis fec̃ strepitum gehennar̾: & erutꝰ
ẽ passer de muscipła uenantiũ. dĩa
nr̃a sic̃ passer eruta ẽ de laqueo uena¬
tium. Et qͥd: Semꝑ erit illa muscipła:
Muscipula erat dulcedo uitȩ huus.
Illi ñ heserunt in imiscipula: & occisi s̃. Iił
occisis: muscipła fracta ẽ. lam ñ remansit:
dulcedo uitȩ huus: ꝑ qͣm possent it̾m ca¬
pi. S illa contͥta ẽ. Nunquid et passer cõ¬
tritus ẽ: Absit: quia nͨ hȩserat in musci¬

Expanded text:
incauta ceciderat sicut passer; et poterat incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; quia non erat in musci
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a aqͣm sine substantia: et recipiant
substantiam suã. ꝑ didunt illã uiuẽtes
ꝓdige: s ñ pauꝑ factus ẽ pat̾. Red eãt
et inuenient ibi diuitias. qͣs in longin¬
qua ꝑ egͥnatione cũ m̾etͥcib consũpse¬
runt. E uadant aquam sine substan¬
cia: & dicant. B enedictus dñs: qui
nͨ dedit nos inuenationẽ dentib eoꝵ
uenantes enim erant ꝑsequentes: &
posuerunt escã in muscipula. Quã
escam: Dulcedinem uite huius:
ut unusquisq ꝓpt̾ dulcedinẽ ui¬
te huiꝰ iniitat caput in neqͥciam:
&̾ muscipła compͥmat᷑: non illi
in quib erat dñs: illi qͥ dicunt nͥ
qͥa dñs erat in nobis Non capit᷑
iste in muscipła. Sit inte dñs: &e nec
tu capieris in muscipła. Clama. Bene¬
dictus dñs: qͥ ñ dedit nos incaptionẽ
ser eruta ẽ. de muscipła uenantium.
Quia in ipsa anima d̾s erat: iõ sicut
passer eruta ẽ. anima de muscipła ue¬
nantiũ. Quare sicut passer: Quia

Expanded text:
nostra aquam sine substantia,» et recipiant nostra aquam sine substantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem ser eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uident homines in reb humanis: tan¬
ta cupiditate cȩcantur. Mira res ÷ frẽs.
Horrent qui considant. Querit poten¬
tior infirmiorẽ : & querit eũ oppͥm̾e: ñ
obaliud nͥ quia ht quod illi auferat.
Uidet illum pati sub se tͥbulationem:
ñ obaluid nisi ꝓpt̾ quod ht: et hoc ip̃e
ꝓpt̾ quod illȩ patitur tͥbulationẽ ad se
congerit. Non attendebat: quando il¬
lum ꝑsequebat᷑. Ille fugiebat: illȩ tor¬
quebat᷑: illȩ timebat: illȩ uͥ se abscon¬
deret querebat. Unde pat̾et᷑ ista mala:
nͥ quia habebat: Uel in illo disce quid
fugias: quia ipsa res quȩ illum torque¬
bat te ꝑsequente ne aufeͥret᷑ ate. & te
sic ht̃ torquere alio ꝑsequente. aitend̃
quia pinguis ẽ. Si ꝓpt̾ea illum queris
qr pinguis ẽ: time pinguesc̾e. ne alt̾
te querat. Et omĩa in anit̾ fiunt. Qre
finẽ: tenebre occurrunt. Querȩ qͣre:
nichil occurrit. Ergo exultent &e letẽ
tur uixp̃o qui dicunt. ꝑtͣnsut anima

Expanded text:
non vident homines in rebus humanis; tannon vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil otur in Domino qui dicunt, «Pertransiit anima
Abbreviated transcription (Latin):
disti fidem. Pꝰpaucos dies exis de hac ui-¬
ta. Aur̃ quod ad quisisti ꝑdita fide:
auferre tec̃ ñ potes. Cortuum inane
fidei ad penas exit: qͦd plenũ fide ad co-¬
ronã exiret. Ecce nicħ ẽ. quod fecisti:
& ꝓpt̾ nicħ dm̃ offendisti. qͣsine sub¬
stantia ẽ: q̃ te dem̾sit. Confundant᷑
inique facit: s nemo consid̾at. Funt
homines: audiunt ꝓu̾bium illud
uulgare: et ꝓu̾bia dei dormitant in eis.
Quod ꝓu̾bium: Malo quod teneo: quã
quod sꝑo. Oinfelix. quid tenes: Eoce diciͤ:
malo quod teneo. Tene sic ut nͨ amitas:
&e dic malo qͦd teneo. Si autẽ ñ tenes: qͣre
nͨ illd̃ tenes. quod ñ potes amit̾e̾: Quid
gͦ tenes: Aurum. Tene gͦ si tenes: ñ tͥ
auferat᷑ inuito. Si autẽ & ꝑaurũ trahe¬
ris qͦ nͦuis. & ideo te quęrit maior raptor.
quia inuenit minorẽ raptorẽ: ideo te quȩ¬
rit maior aquila quia pͥor cȩpisti leporẽ:
p̾da tͥ fuit minor: p̾da eris maiori. Hȩc

Expanded text:
disti fidem: post paucos dies exis de hac vidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Proptinique facit; sed nemo considerat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ eas uideo: dicis mͥ. Stulta anima.
ñ eas uides oculis carnis tuȩ: habeto
oculũ cordis et uides eas. S ñ uides fidẽ.
Quare illam uides in alt̾o: Quare cla¬
mas qñtͥ frangitur: si ñ eã uides: fran¬
gat tͥ aliquis fidem: clamas. Uis gͦ tͥ
ex hibi: &e tẽ uides cum petit᷑. Ut exhi¬
beas : tc̃ ñuides. Quod clamas alium
ñ hr̃e ergate. plange te. nͨ hr̃e erga
alium: &e uide quia peccatũ qͦd facis.
sine suba ẽ. Quod enim ad quiritur
uti auro. Qui autẽ auro uti nꝰ nouit:
habet᷑ ñ ht̃. Possidet᷑: ñ possidet. Esto¬
te dñi auri ⁊ nͨ serui auri: quia et au¬
rum deus fec̃: & te suꝑ aur̃ ipse fecit.
Aurum fecit ad subsidium tuum: &
te adimaginẽ suã. Uide qͦd supͣte ẽ:
ae calcas qͦd infrate ẽ. Quid gͦ adquisi¬
sti: Uisuidere qͣm aqͣsine sub̾a sit:
Tolle tecum ad inferos qͦd ad quisisti.
Quid facturꝰ es: Ad quisisti aur: ꝑdi¬

Expanded text:
Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim acquiritur uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdi
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. quod ꝑ didisti. fides uocatur.
Compara fidem auro. Si uenalis eẽt
innundinis fides: hr̾et p̾cium: Lu¬
cra tua cogitas : dampna tua ñ cogitaᷤ.
De archa gaudes: de corde n plangis:
Abundat nescio quid inarcha tua:
s uide qͥd diminutũ sit incorde tuo.
.Cum aꝑueris archam: inuenies soli¬
dos qui ñ erant. Bene: qr gaudes eẽ
ibi quod ibi ñ erat. Attende archam
cordis. Erat ibi fides: et ñ ẽ. Si hac gau¬
des: quare hac ñ plangis: Plus ꝑdi-¬
disti: qm ad quisisti. Uisuide quid
ꝑdidis: Nec naufragio tͥ posset aufer-¬
ri. Nam aliquando ꝑdunt omnia ho¬
mines in mari: ⁊ nudi exeunt. Multi
naufragauer̃ cum paulo: amatores
hꝰ scłi. Passi st᷑ naufragium: ⁊ nudi
om̃s exierunt illi. Et qd̾ foris habe¬
bant amiser̃: ce domiu cordis sui
corde ferebat patͥmomum fidei suȩ.
Nullis fluctib. nullis tempestatib
potuit auferri. Nudus exiit: & diues
exiit. Tales diuicias querere debemus.

Expanded text:
vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaverunt cum Paulo : amatores hujus saeculi passi sunt naufragium, et nudi omnes exierunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
totã subam suã. Nostis enĩ quia minor
filiꝰ ꝑegͥnat᷑ ẽ: & dixit patͥ. Dam̃ portio¬
nem subȩ: quȩ me contingit. Quidtͥ
uis: Meliꝰ ap̃ patrẽ seruatur. Tua ẽ.
Dilapidare illã uis: ꝓ ficisci ius longiꝰ¬
Ham. S damͥ. Dedit illi. ꝓfectus in
regionẽ longinqͣm: uiuens ꝓdige cum
m̾etͥcib ꝑdidit totam substantiã suã.
Egens remansit: porcos pauit. In eges¬
tate sua: patris diuitias recordat᷑. Nisi¬
enim eum egestaspulsasset: illã satieta¬
tem ñ desidaret. Considerent gͦ hoies
peccã sua: uideant si hñt subam ipsa pec¬
cata. Ppt̾ quid irritauit dnm peccator:
Si ñ uides peccm̃ tuum anteꝗͣ facias:
uel cum iam fecisti consid̃a. Dulcedo
huius scłi ad tempus fauces indulcat:
inmagnam amaritudinẽ pea conuer-¬
tetur. Ecce peccasti: & lucrũ fecisti.
Quid: quod fecisti lucrum: Ut lucr᷑
fac̾es: offendisti dm̃. Ut augeres pacu¬
et aur̃ crescit. Quid ꝑdidisti: et quid
ad quisistiꝰ Quod ad quisisti. aurum

Expanded text:
totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longia mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substantiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuet aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m: qͥd timet corpꝰ torrentẽ: Sine du¬
bio quia cap̃ exaltatũ ẽ: & corpꝰ dicet pꝰea.
Torrentẽ ꝑtͣnsiuit anima nr̃a. fortasse
ꝑtͣnsut anima nr̃a. aqͣm sine sub̃a. Ecce
qualẽ aqͣm dicebat: forsitan aqͣ demer-¬
sisset nos. Quał autẽ aqͣẽ. sine substãcia:

Expanded text:
nostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dunostrum, quid timet corpus torrentem? Sine dubio, quia caput exaltatum est, et corpus dicet postea, «Torrentem pertransiit anima nostra: fortasse pertransiit anima nostra aquam sine substantia.» Ecce qualem aquam dicebat, «Forsitan aqua demersisset nos.» Quales autem aqua est sine substantia?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nuit cũ impetu: sed tͣnsitura ẽ. Torren¬
tes enĩdicunt᷑ fluuii: qui repentinis ĩ¬
brib crescunt. Magnũ hñt impetum.
ipsius. Ad huc fluit torrens: sed ia tͣnsiit
aĩa martyrũ. Adhuc qͣnidiu scłm hoc
nascendo et moriendo currit: torrens
ẽ. Hinc ꝑsecutiones: de isto torrente.
hinc bibit illȩ pͥmꝰ cap̃ nr̃m: deqͦ dictũ
ẽ inpsalmo. De torrente in uia bibit. De-
torrente aqͣ illa quȩ significat ppłm
ꝑsecutorẽ: inde bibit illȩ qui dix̃ discipłis¬
suis. Potestis bib̾e calicẽ quẽ ego bibitu¬
rꝰ sum : Detorrente in uia bibit. Quid
÷ inuiabibit: Transiens bibit: n hesit.
Inuia bibit: quia de illo forte dictumẽ.
Et inuia peccõꝵ ñstetit. Tnͣsiens bibit.
Et quid inde dictum ẽ: ꝓpt̾ea exalta
uit cap̃. Exaltatũ ẽ enim iam cap̃ nr̃m:
quia detorrente in uiabibit. Passus est
enĩ dñs nr̃. Si gͦ iam exaltatum ẽ cap̃

Expanded text:
est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrenest, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; ipsius. Adhuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? «De torrente in via bibit.» Quid est, «in via bibit?» Transiens bibit, non haesit. In via bibit; quia de illo forte dictum est, «Et in via peccatorum non stetit» . Transiens bibit. Et quid inde dictum est? «Propterea exaltabit caput.» Exaltatum est enim jam caput nostrum, quia de torrente in via bibit; passus est enim Dominus noster. Si ergo jam exaltatum est caput
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne illȩ ẽ. quẽ portas qui dix̃. ego
uici scłm: Nonne pͥor moriens uic̃ dia-¬
bolum. cum semꝑ ee̾t suꝑ omnẽ crea-¬
turã: quia u̾bum d̾s ẽ apuddm: Qua¬
re uicit: nͥ ut te doce̾t & cum diabolo
dimicare: Et tam̃ iã doctus es. Nisi
inte sit illȩ qͥ pͥor tͥ uicit: uinceris.
Nisi quia dñs erat innobis: dum insur¬
g̾ent homines suꝑ nos. forsitan uiuos
absorbuissent nos. Dumirascẽt᷑ furor
ipsoꝵ suꝑ nos. lã irascunt᷑. iã aꝑte se¬
uiunt. Forsitan aqͣ dem̾sisset nos. dꝗͣ
dic̃ ppłos peccatores. Et uidebimꝰ qͣlẽ
aqͣm in consequentib. Quicunq aut̃
consensisset illis: aq̃ illum opuisset.
Moreretur enim morte egyptiorũ: ñ tͣnsiret
exemplo isrłitar̃. Nostis enim frẽs quia
ꝑ aqͣm ppłs isrłitar᷑ tͣnsiit: et ipsa aqua
popłs egyptiorum cooꝑtus ẽ. Aqͣ inquit
dem̾sisset nos. Sed qualis ista aqua: Torrẽ

Expanded text:
Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omnem creaturam, quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens
Abbreviated transcription (Latin):
Aggredis: desities. Et melius erat ñ inci-¬
ꝑe: quam cȩpisse & defecisse. Lingua do-¬
losa adhuc blanditur. Si ꝑseu̾au̾is: uin¬
citur lingua dolosa: et blandiens. incip̃
ẽe. aꝑte seuiens. Et quȩ blandiebat᷑ ut
seduceret: minat᷑ ut t̾reat. S si dn̾s est
inte &e ñ reliqueris de corde tuo xp̃m:
torios. uicisti linguas dolosas : idest ꝑ
u̾ba dĩ quib tͣnsfixum erat cortuũ. &
ꝑexempla iustorum qui de mortuis ui¬
uificati s. de peccõrib facti sunt iusti :
qͦmͦ carbones de morte reuiuiscunt: qͦ¬
mͦ gͦ illos uicisti sagittis & carbonibus
desolatoriis. dolose blandientes et blã¬
diendo seducentes: sic istos uinces iam
irascendo cõminantes. quia blandiẽdo
seducẽ nequiuer᷑. Uicti sunt c̾ blandirẽ¬
tur: uincantur & cũminant᷑. S iun-¬
festum ẽ. quia uicistitu: s uic̃ illȩ qui ẽ
inte. Imꝑatorẽ talẽ portas: & uinceris:

Expanded text:
Aggrederis; deficies: et melius erat non incipAggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, et non reliqueris de corde tuo Christtorios vicisti linguas dolosas , id est, per verba Dei quibus transfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribus facti sunt justi, quomodo carbones de morte revivescunt: quomodo ergo illos vicisti sagittis et carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, vincantur et cum minantur. Sed vinfestum est quia non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris?
Abbreviated transcription (Latin):
uiui absorbent᷑ : absorti moriunt᷑. Isti
autẽ qui passis̃ et ñ consenser̃. tͥbulatio¬
nib: exultant et dicunt. Dicat nc̃ isrł:
dicat exultans: dicat securꝰ: nͥ quia dñ
erat in nob̃. cum infurg̾ent hoies suꝑ
nos forsitan uiuos absorbussent nos. Dũ
irasc̾e̾t᷑ furor eoꝵ suꝑ nos. Nostis frẽs. in
aliqͦ de suꝑiorib psalmis. in ipso initio can¬
ticorũ gͣdiim. contͣ linguã subdolã pe¬
tisse auxiliũ quendã qͥ cȩp̃ ascende: &
dixisse. Dñe eruȩ animam meã alabiis
iniustis: & alingͣ dolosa. Pmo enĩ cum
ceꝑit homo ascendẽ & ꝓficere: inpso ex¬
ordio ascensionis linguas dolosas patit᷑ :
blandas ad ꝑniciẽ: blandas ad malam
suasionẽ. Quid facis: Quare hoc facis:
Alit̾ enim uru̾e ñ potes: Seruire aliter
deo ñpotes: Tu solus es quiuis hoc eẽ.
qͦd alii ñ sunt: Et si inuen̾is alios qͥ tec̃
sunt. illa blanda &e dolosa lingua qͥd
dicit: Ecce illi potuer̃: forte tuñ pot̾i.

Expanded text:
vivi absorbentur, absorpti moriuntur. Isti autem qui passi sunt, et non cesserunt tribulationibus, exsultant et dicunt, «Dicat nunc Israel;» dicat exsultans, dicat securus, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non potest? serviri aliter Deo non potest? Tu solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et si inveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssum quidẽ dubitationis u̾bo quod:
fortasse. sedñ omnino hoc ẽ. Possumꝰ tld
u̾bo dic̾e minꝰ quidẽ latine coniunct o. s
apto ad intelligentias ur̃as. Quod pinici
dicunt. iar. ñ lignum. si qñ dubitant:
hoc greciara. hoc latini poss̃ uel solent
dicẽ putas. cum ita loquunt᷑. Putaseua¬
sihoc: Sigͦ dicat᷑ forsitan euasi: uidetis
quia hoc nͣsonat. S qͦd dixi putas usita
tate dr: latine n̾ ita dr. Et potui illud
dicẽ: cũ tracto uob̃. Sepe enim et u̾ba
ñ latina dico: ut uosintelligatis. In scͥp¬
tura autem ñ potuit hoc poni: qͦd latin̾
ñ eẽt. Et defitiente latinitate : positũ :
ꝓeo. quod ñ hoc sonaret. Sic tam̃ intelli¬
gite dici. Putas ꝑtͣnsiit anima nr̃a aꝗͣ
sine sub̾a: Et quare dicunt putas:
magnitudo ꝑiculi uix facit credibile
qͦd euaserint. Magnam necẽ ꝑtulerunt:
in magnis discͥminib fuer. Oĩno sic p̃ssi st̾:
ut pene uiui ꝯsẽtirẽt:⁊ ut pene uiui ab sorbes¬

Expanded text:
est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi consentirent, ut pene vivi absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
erit infut᷑o scło: qñ insultabimꝰ morti iã
finite. iam consumptȩ. qñ dicemꝰ. Ubi ÷
mors contentio tua: Ubi ÷ mors aculeꝰ
tuuse lam coniuncti angłis: & exul¬
tantes cum rege nr̃o. qͥ pͥmꝰ resurgere
uoluit. ꝗͣuis pͥor mori noluerit. Mul¬
ti enim ante illũ mortui stͦ: s nemo
ante illum resurrȩx̃ inet̾irum. Exultã¬
tes autẽ cum illo. ⁊ iam ibi spe et corde
constituti : qi euasimꝰ cogitemꝰ qͥd eua¬
simꝰ: q̃ scandala. qͣs tͥbulationes mundi:
qͣs ꝑsecutiones omniũ paganoꝵ: qͦs do¬
los om̃iũ ħeticoꝵ. qͣs suggestiones dia¬
boli: qͣs cupiditatũ conflictationes. Oiã

Expanded text:
erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes.
Abbreviated transcription (Latin):
& dicamos.
isi qr dñs erat innob̾. Respęx̾unt
enim qͣsdam tͥbulationes qͣs pas¬
si s: & consid̾auer in eo iam loco
et inbeatitudine et insecuritate consti¬
tuti. qͣ tͥnsierint. qͦuen̾int. Et quia dif¬
ficile erat inde lib̾ari nͥadẽẽt manꝰ libe¬
rantis: & ingaudio dix̾unt. Nisi quia
dñs erat innob̾. Sic ceꝑunt cantare. si¬
dum dix̾unt unde euaser̃: tanta exul¬
tatio ẽ. Nisi quia dñs erat innob̾. dicat
nunc isrł: nͥ quia dñs erat in nob̾. Nunc
dicat. lameuasit. E uadentes enimid:
eos qui iam euaserunt: constituit intu¬
endos psalmꝰ iste. Constituamꝰ illos et noᷤᷤ
incorde iam tͥumphantes: et tanꝗͣ ibi et
nos simꝰ. sicut in suꝑiore psalmo dictũ ẽ.
Stantes erant pedes nr̃i: inatrus tuis ie¬
rłm. Nonduͦ ibierant: s iniua erant.
Tanta autẽ lȩticia erat festinantiũ. et tã¬
ta ꝑueniendi spes: ut adhuc in uia positi
et laborantes. iã sillic constituti uident᷑.
Sic et nc̃ponamꝰ nos inillo tͥumpho qͦd

Expanded text:
si quia Dominus erat in nobis.» Respexerunt enim quasdam tribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta exsultationunc Israel: Nisi quia Dominus erat in nobis.» Nunc dicat, quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui
Abbreviated transcription (Latin):
furgunt : & aliqñ iuuos absorbent. sed
inquib ñ ẽ dñs. Ideo ante omnia illi
dix̾unt. nͥ quia dñs erat innob: quia
multi sorbent᷑ inquib ñ ẽ dñs. Hi sunt
qui uiui sorbent᷑: qͥ sciunt malũ eẽ: ligua¬
consentiunt. Surrex̾unt enim quidã
ꝑsecutores: & dix̾unt hominib. lurifi¬
cate. Si ñ fec̾itis: occidimꝰ uos. lili ama¬
uerunt hanc uitam: & dulcedo utȩ hꝰ
tenuit eos. Nonplus dilex̾unt ea quȩ ꝓmi¬
sit deus: qmͣ ea quȩ uidebant interra. Illa
eniꝰcred̃e iubebantur quȩ ñdũ uidebant:
ista quramabant uidebant. Plus retinen-¬
tes ea quȩ uidebant: excluserunt de cor-¬
dib dnm. Et quia ñerat in eis dñs: uiui
absorti sunt. Quid ẽ. uiui absorti s: Turi¬
ficando idolis: scientes quia nichil ẽ idolũ.
Namsi aliquid putarent eẽ. idolum: mor¬
tui absorbuerent᷑. Cum autẽ putant ni¬
chil ẽẽ idolum. et nouer̾ omnia illa genti¬

Expanded text:
surgunt, et aliquando vivos absorbent, sed surgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus non est Dominus. Ideo ante omnia illi dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» quia multi absorbentur, in quibus non est Dominus. Hi sunt qui vivi absorbenconsentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Genti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt inuob: Quid fac̾e̾nt: forsitan uiuos
absorbirissent nos. Uiuos absorbuissent
Non pͥus occidissent: et sic absorbuisset.
Oimmanes: o crudeles. Nonsic sorbet
eccłia. Petͦ macta. ⁊ manduca dictũ ẽ:
n uiuos absorbe. Quomͦ gͦ petrus id est
ȩccłia mactat et sic manducat: &e qͦmͦ isti
qͥ esurrer̾unt suꝑ nos forsitan uiuos ab¬
bis: Quia in eccłiȩ corpꝰ nemo intrat: nͥ
pͥus occisus. Moritur qͦd fuit: ut sit qͦd
ñ fuit. Alioqͥn qui nͨ occidit᷑ & ñ mandu¬
detur oculis humanis : innumo aut̃
ppłi qͥ cognitus d̾o ẽ. deqͦ dic̃ apłs. no-¬
tatus. uenit paganus. Ad huc in illo
idolatͥa iuiuit. Inserendus ẽ menbris xͥ.
Ut inserat᷑: necesse ẽ. ut manducetur.
S ñ pot̾ manduicari abȩccłia: nͥ pͥmo
mactat᷑. Renunciet scło: tr̃ mactat᷑. Cre¬
uiuos abso buissent nos. nͥ quia dñs erat
in nob: Surrexer̃ enĩ multi ꝑsecutores
aliqͣndo: ⁊ nc̃ ñdesunt. Singulatimin¬

Expanded text:
et in vobis? quid facerent? «Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe. Quomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos abbis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non mandudetur oculis humanis; in numero autem populi qui cognitus Deo est, de quo dicit Apostotatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; creivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim in
Abbreviated transcription (Latin):
rari: ꝙ uicti sunt. Homines enĩ erant.
Dñs autẽ erat in nob̾: ñ hõ erat in nob̾.
Homines autem surręx̾unt suꝑ nos: s
tam̃ oppͥm̾ent homines alios homines:
nͥ inhis hominib qͥ ñ potuer̃ oppͥmi. ñ¬

Expanded text:
rari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexerunt super nos. Sed tamen opprimerent homines alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt opprimi, n
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ. Quid gͦ isti cantant: Hȩc m̃bra xͥ qͥd
cantant: Amant enĩ: & amando can-¬
tant: desidando cantant. Aliqndo ge¬
tant: & aliq̃ñ ex ultando cantant cum
inspe cantant. Tribulatio enĩ nr̃a in
p̾senti scło: spes eniꝰ nr̃a de futuro scło.
Et nisi intͥbulatione p̾sentis scłi conso¬
Spes autẽ nr̃a tã certa ẽ: quasi iam res
ꝑfecta sit. Neq enim timemꝰ: ꝓmittẽ¬
te u̾itate. U̾itas enim nec falli pot̾: nec
fallere. Bonum ẽ: ut hereamꝰ illi. Illa
nos lib̾at: s si manserimꝰ in u̾bo eiꝰ. oͦ
enĩ credimꝰ: tc̃ uidebimꝰ. Cũ credidimꝰ:
spesẽ. in isto scło. Cũ uidebimꝰ: reserit
in futuro scło. Uidebimꝰ aut̃ facie adfa¬
ciem. Tunc autẽ uidebimꝰ facie ad faciẽ:
c̃ hu̾imꝰ corda mundata. B eati enĩ m̃do
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Unde au̾
corda mundantur. nͥ ꝑfidẽ: sic petrꝰ ait
rum: Mundant᷑ autem corda nr̃a ꝑfidẽ:
ut possint ẽẽ. idonea caꝑe speciẽ. Ambu-¬

Expanded text:
. Quid ergo isti cantant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliqtant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio enim nostra in praesenti saeculo, spes vero nostra de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesentis saeculi consoSpes autem nostra tam certa est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto saeculo; cum videbimus, res erit in futuro saeculo. Videbimus autem facie ad faciem : tunc autem videbimus facie ad faciem, cum hahuerimus corda mundata. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Unde autem corda mundantur, nisi per fidem, sicut Petrus ait rum» Mundantur autem corda nostra per fidem, ut possint esse idonea capere speciem. Ambu
Abbreviated transcription (Latin):
audistis: canticum gͣduum suꝑ scribit᷑.
Ipse ẽ. titulꝰ eius. Cantant gͦ ascendentes
Et aliquando tanqͣm uniis cantat: ali¬
quando tanꝗͣ multi: quia et multi unus.
ciunt. Et horũ omniũ menbrorũ capđ:
incȩlo ẽ. Corpꝰ autẽ &̃ si laborat in terra:
ñẽ p̾cisum acapite suo. Desuꝑ enĩ caput
ꝓspicit: et consulit corpori. Namsi ñ con¬
suleret: ñ diceret illi ꝑsecutori adhuc sau
lo. ñdum paulo. Saule saule quid me ꝑ¬
sequeris: Et ħ optime nostis: ⁊usitata s̃
nob̾. Non autẽ cũ fastidio cominemor̃et
eis quib nͨ excid̾unt: ut ꝑ eorũ patientiã
redeant incor etiã eoꝵ quib excidant. Sa¬
lubria s̃ enim: & sepius dicenda. Siue gͦ
unus cantet. siue multi cantent: ce mul¬
ti homines unꝰ homo ẽ. quia unitas ẽ. &¬

Expanded text:
Canticum graduum» superscribitur. Ipse est titulus ejus. Cantant ergo ascendentes: et aliquando tanquam unus cantat, aliquando tanquam multi; quia et multi unus, ciunt, et horum omnium membrorum caput in coelo est. Corpus autem etiamsi laborat in terra, non est praecisum a capite suo. Desuper enim caput prospicit, et consulit corpori. Nam si non consuleret, non diceret illi persecutori adhuc Saulo, nondum Paulo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Et haec optime nostis, et usitata sunt vobis. Non autem cum fastidio commemorentur eis quibus non exciderunt, ut per eorum patientiam redeant in cor etiam eorum quibus exciderant; salubria sunt enim, et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive multi cantent; et multi homines unus homo est, quia unitas e
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ finẽ. Inde es. R egnabit dñs in et̾nũ. ds̃
tuus syon. O syon ds̃ tuus regnabit inet̾¬
num. Nunqͥd sine te regnabit ds̃ tuus:
Ingen̾ationẽ et gen̾ationẽ. Bis dix̃. quia
ñ potuit semꝑ dicẽ: ne putes quia u̾b fini¬
tis. finit᷑ ȩt̾nitas. Et̾nitas inu̾bo. quatuor
sillabis constat: inse sine fine ẽ. Non po¬
tuit mͥ nͥ sic com̃dari. Ds̃ tiuis regnabit
ingen̾ationẽ et gen̾ationẽ. Par̃ dix̃. Si
toto die dic̾et: angustũ ẽẽt. Si tota uita
sua dic̾et ⁊ ñne aliqñ contiscesc̾e̾t: Ama

Expanded text:
go finem; inde es. «Regnabit Dominus in aeternum, Deus tuus, Sion.» O Sion, Deus tuus regnabit in aeternum: numquid sine te regnabit Deus tuus? «In generationem et generationem.» Bis dixit, quia non potuit semper dicere. Nec putes quia verbis finitis finitur aeternitas. Aeternitas in verbo quatuor syllabis constat, in se sine fine est. Non potuit tibi nisi sic commendari, «Deus tuus regnabit in generationem et generationem.» Parum dixit: si tota die diceret, angustum esset; si tota vita sua diceret, n