comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am qͥs maior. ẽ. qͥ recũbit an qͥ ministrat:
N onne qͥ recũbit: Ego autẽ in medio ur̃i
sũ sicut qͥ ministrat. Ad uerba exhortatio¬
nis suimet adiungit exẽpla. quȩ ioħeseuan¬
głista plenius cõmemorans int̾ cęt̾a scribit.
Si ego laui ur̃os pedes dñs & magister: & uos
debetis alter alterius lauare pedes. Quãuis
etiã uerbo ministrandi possint om̃ia quȩ ds̃
in carne gessit intelligi. Nã & ipsũ sui san¬
guinis sacram̃tũ ministrandũ nob̾ se effun¬
dere significat. cũ dicit. Sicut filiꝰ hominis
ñ uenit ministrari sed ministrare. & dare
animã suã redẽptionẽ ꝓmultis. Et hoc qͦq
maiorib ȩccłȩ p̾cipuũ ministrandi genus
imitandũ ostendens: ut ñ solũ miscđis elemo¬
sinȩ. doctrinȩ salutaris. sp̃ualis exẽpli. mi¬
ponere discamꝰ. Uos autẽ estis qͥ ꝑmansi¬
stis mecũ in tẽptationib meis. Et ego dispono
uob̾ sicut disposuit mͥ pat̾ ms regnũ. Non

Expanded text:
n qui ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemajoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli miponere discamus . Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis. Et ego dispono vobis, sicut disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͥd aliquid defuit uob̃: At illi dixer̃t.¬
N ichil. Dixit gͦ eis. Sed nunc qͥ habet sacculũ
tollat. similit̾ & perã. Q qui ñ habet uen¬
dat tunicã suã & emat gladiũ. Quã iuste
discretionẽ matrẽ cunctarũ nutricẽq uirtu¬
tũ patrũ sententia definiat. & ex hoc dnĩ
sermone ꝓbat᷑. qui ñ eadẽ uiuendi regula
psecutionis qua pacis tẽpore discipłos infor¬
mat. Sunt nanq uirtutes quȩ sẽꝑ obnixeq
tenendȩ. sunt quȩ ꝓtẽpore locoq ꝓuida st̃
discretione mutandȩ. Quis & enĩ nesciat

Expanded text:
nunqnunqhabet sacculum, tollat similiter et peram, et qui non habet, vendat tunicam et emat gladium. Quam juste discretionem matrem cunctarum nutricemque virtutum Patrum sententia definiat, et ex hoc Domini sermone probatur, qui non eadem vivendi regula persecutionis qua pacis tempore discipulos informat. Sunt namque virtutes quae semper obnixeque tenendae, sunt quae pro tempore locoque provida sunt discretione mutand
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiȩ ne de uenia forte despent. erigere
& confortare mem̃to. Qđ idem & post re¬
surrectionẽ exhortat᷑. cũ ei t̾cio sese amare
ꝓfitenti: dscebat enĩ ut timorẽ ternȩ nega¬
tionis ternȩ confessionis amore lueret.
t̃cio nichilominꝰ pascendas suas oues cõm̃¬
dat. Qui dixit ei. Dñe tȩcũ paratꝰ sũ &
in carcerẽ & in mortẽ ire. At ille dix̃. Dico
tͥ petre. ñ cantabit hodie gallus donec ter¬
ab neges nosse me. Quia dixerat se dñs ꝓ
petri fide rogasse: conscius ille p̾sentis af¬
fectus fideiq feruentis sed futuri casus
nescius. ñ credit se ullatenꝰ abeo posse defi¬
cere. Uerũ qͥ solus nouit qͥd sit in homine.
ne qui fideliũ suo uł de statu in caute confi¬
dat. uł de casu in cautius diffidat: & quasi
ds̃ modũ. tẽpus & numerũ negationis eiꝰ prȩ¬
dicit. & quasi misericors auxiliũ suȩ defen¬
misi uos sine sacculo & pera & calciam̃tis.

Expanded text:
nitentiae, ne de venia forte desperent, erigere nitentiae, ne de venia forte desperent, erigere et confortare memento. Quod idem et post resurrectionem exhortatur, cum ei tertio sese amare profitenti decebat enim ut timorem ternae negationis, ternae confessionis amor elueret tertio nihilominus pascendas suas oves commendat. Qui dixit ei: Domine, tecum paratus sum et in carcerem, et in mortem ire. At ille dixit: Dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec abneges nosse me. Quia dixerat se Dominus pro Petri fide rogasse, conscius ille praesentis affectus fideique ferventis, sed futuri casus nescius, non credit se ullatenus ab eo posse deficere. Verum qui solus novit quid sit in homine, ne qui fidelium suo vel de statu incaute confidat, vel de casu incautius diffidat, et quasi Deus modum, tempus, ac numerum negationis ejus praedicit, et quasi misericors auxilium suae defenmisi vos sine sacculo, et pera, et calceamentis,
Abbreviated transcription (Latin):
re: docet nullius fidẽ adiabolo nisi dõ ꝑ¬
mittente tẽptari. Sathanȩ qͥppe ad cri¬
brandũ bonos expetere. ẽ: ad afflictionẽ
eor malicie estib anhelare. Quo enĩ eoꝵ
tẽptationẽ inuidens appetit: eo illorũ qͣsi
ꝓbationẽ dep̃cans petit: Cũ uͦ ꝓpetro ro-¬
gans saluator. ñ ut ñ temptet᷑ sed ut ñ de¬
ficiat fides eiꝰ obsecrat. hoc. ẽ. ut post la¬
psũ negationis ad statũ pristinũ poeniten¬
do resurgat: insinuat utile. scĩs ẽẽ tẽptatio¬
nũ flãmis examinari. ut uł tẽptati quã
fortes fuerint appareant. uł cognita ꝑ tẽ¬
ptationes sua infirmitate fortiores fieri¬
discant. & sic cũ ꝓbati fuerint: accipiant¬
& ipsi coronã uitȩ. quã reꝓmisit ds̃ diligen¬
tib se. Et tu aliqͣndo conuersus confir¬
ma fr̃s tuos. Sicut tuã ĩpse inqͥt fidẽ ne
sathana tẽptante deficiat orando ꝓtexi.
ita & tu infirmiores qͦsq fr̃s exẽplo tuȩ poe¬

Expanded text:
re, docet nullius fidem a diabolo nisi Deo pre, docet nullius fidem a diabolo nisi Deo permittente tentari. Satanae quippe ad cribrandum bonos expetere est, ad afflictionem eorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans perit. Cum vero pro Petro rogans Salvator non ut non tentetur, sed ut non deficiat fides ejus obsecrat, hoc est, ut post lapsum negationis ad statum pristinum poenitendo resurgat, insinuat utile sanctis esse tentationum flammis examinari, ut vel tentari quia fortes fuerint appareant, vel cognita per tentationes sua infirmitate fortiores discant, et sic, cum probati fuerint, accipiant et ipsi coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Sicut ipse tuam inquit fidem, ne Satana tentante deficiat orando protexi, ita et tu infirmiores quosque fratres exemplo tuae poe
Abbreviated transcription (Latin):
dexterȩ excelsi. ut qͥ nunc humiles gaudent
ministrare conseruis. tunc suꝑdñi mensã
sullimes uitȩ ꝑpetuȩ dapib alant᷑. Qui hic
in tẽptationib in iuste iudicati. cũ dño ꝑma¬
nent: illic cũ eo suꝑ contẽptores suos iusti ui¬
dices ueniant. Et quanto huic mundo ma-¬
gna humilitate despecti st̃: tanto tunc ac¬
ceptis sedib maiore culmine potestatis ex¬
crescant. Ait autẽ dñs symoni. Symon.
ecce sathanas expetiuit uos: ut cribraret si¬
cut triticũ E go autẽ rogaui ꝓte: ut ñ defi¬
ciat fides tua. Ne głarent᷑ undecĩ apłi su¬
isue uirib tribuerent. qđ soli pene int̾ tot
milia udeorũ dicerent᷑ in tẽptationib
ꝑmansisse cũ dño: ostendit & eos si ñ iu¬
uantis se dñi essent opitulatione ꝓtecti.
eadẽ ꝓcella cũ cȩteris potuisse conteri.
Uerũ cũ sathanas expetit eos tẽptare. & ue-¬
lut qͥ triticũ purgat uentilando concute¬

Expanded text:
dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant, et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescant. Ait autem Dominus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua. Ne gloriarentur undecim apostoli, suisve viribus tribuerent quod soli pene inter tot millia Judaeorum dicerentur in tentationibus permansisse cum Domino, ostendit et eos, si non juvantis se Domini essent opitulatione protecti, eadem procella cum caeteris potuisse conteri. Verum cum Satanas expetit eos tentare, et velut qui triticum purgat ventilando concute
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnũ. Si enĩ cõplantati facti sumꝰ simili¬
tudini mortis eiꝰ simul & resurrectionis erimꝰ
Acuiꝰ sullimitate ꝓmissi: iudas infelix excipit᷑
Nã & ante quã hȩc dñs diceret: exisse creden¬
dus. ẽ. Qui ñ mͦ ꝑmanere cũ illo intẽpta¬
tionib spreuit. uerũ ad ipsos tẽptationũ eiꝰ
iuit auctores. Excipiunt᷑ & illi. qͥ auditis
in cõprehensibilis sacram̃ti uerbis abier̃t
retro. & iã ñ cũ illo ãbulabant. Nonenĩ re¬
cedentes a dño. nisi quotqͦt poenitendo redi¬
erunt potuere saluari. U ⁊ edatis & biba¬
tis suꝑ mensã meã in regnomeo. Mensa hȩc
ꝓposita om̃ib scĩs ad fruendũ: cȩlestis ẽ.
gła uitȩ. cib potꝰq ille de qͦ alias dicit᷑.
Beati qͥ esuriunt & sitiunt iusticiã. qm̃ ipsi
sacurabunt᷑. Eruendo scilicet olĩ desidera¬
to & amato gaudio ueri & in concussi boni.
⁊ sedeatis suꝑ thronos. iudicantes .xͦii. trib
urł. Hȩc ẽ. illa quã psalmꝰ canit ĩmutatio

Expanded text:
lantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus ; a cujus sublimitate promissi Judas infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credendus est, qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis super mensam meam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruenducibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur , fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Haec est illa quam psalmus canit immutatio
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑ esse maior. Sicut bonis eẽ. mo¬
ris solet inscripturis semꝑ exẽpla patrũ
pͣcedentiũ quib ad meliora ꝓficiant. quib
agnitis de suis actib humilient᷑ inquirere:
sic econtrario reꝓbi si qͥd forte inelectis re¬
phensibile reperiunt. quasi suas ex eo neqͥcias
obtecturi aut ꝓ iusto defensuri. libentissi¬
me solent ãplecti. Ideoq multo ardentius
legunt qđ facta . ẽ. contentio int̾ discipłos
multitudinis credentiũ erat cor unũ & anima

Expanded text:
ideretur esse major, etc. Sicut bonis esse moris solet, in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
afflictione ñ potest : alio quidẽ tẽpore
ꝑcustodiȩ suȩ sollicitudinẽ affligunt.
atq al io ꝑ abundantiã ad uoluptates
emolliunt. Quod autẽ in bonã t̾rã:
ii sunt qͥ incorde bono & optimo audien¬
tes uerbũ retinent. & fructũ afferunt

Expanded text:
afflictione non potest, alio quidem tempore afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono et optimo audientes verbum retinent, et fructum affer
Abbreviated transcription (Latin):
punctionib mentẽ lacerant. & cũ usq
ad peccatũ ꝑtrahunt: quasi inflictõ
uulnere cruentant. Quas bene hoc in
loco alio euangłista testante. nequaquã
dñs diuitias. sed fallaces diuitias ap¬
pellat. Fallaces enĩ sunt: quȩ nobiscũ
diupmanere ñ possunt Fallaces sunt:
quȩ mentis nrẽ inopiã non expellunt.
Solȩ autẽ diuitiȩ uerȩ sunt: quȩ nos diui¬
tes uirtutib faciunt. Notandũ uͦ ẽ: qđ
exponens dñs dicit. qͥa sollicitudines &
uoluptates & diuitiȩ suffocant. Suffocant
enĩ. quia importunis cogitationib gut.
tur m̃tis strangulant. & dũ bonũ deside¬
rium intrare ad cor ñ sinunt: aditum
flatus uitalis necant. Notandũ etiã
qđ duo st̃ quȩ diuitiis ungit. sollicitu¬
dines uidelicet & uoluptates. Quia ꝓfe¬
cto & ꝑ curã mentẽ opprimunt: & ꝑ af¬
fluentiã resoluunt: Re enĩ contraria.
possessores suos & afflictos & lubricos fa¬
ciunt. Sed qͥa uoluptas conuenire cum

Expanded text:
punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt. Fallaces sunt, quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant: et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt: re enim contraria, possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum
Abbreviated transcription (Latin):
& inferior seruitus corporis. Per ipsã tam̃
corporis scruitutẽ excelsior luceat doctri¬
na: quȩ ꝑofficia corporalia id ÷ ꝑ uocẽ &
linguã & cȩteros corporis motꝰ. in bonis
oꝑib insinuat᷑ discentib. Suꝑ candelabrũ
gͦ ponit lucernã cũ dicit apłs. ñ sic pugno¬

Expanded text:
et inferior servitus corporis, per ipsam tamen et inferior servitus corporis, per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est, per vocem et linguam et caeteros corporis motus; in bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
regni uitam pͣdicat ȩternã. CAB̃ IIII¬
emo autẽ lucernã accendens oꝑit eã
uase aut subtus lectũ ponit: sed supͣ
candelabrũ ponit. ut intrantes uideant
lum̃. Quia supra dixerat apłis. uob̾ da¬
tũ est nosse mysteriũ regni dĩ cęteris
autẽ in parabolis. nunc ostendit ꝑ eos
aliquando etiã cȩteris idem mysterium
esse reuelandũ. & pectus omĩũ qui do¬
mũ dĩ essent intraturi. fidei flammis
illustrandũ. Quib etiã uerbis typice
fiduciã docet p̾dicandi. ne quis timore
carnaliũ incõmodorũ lum̃ scientiȩ quã
nouit abscondit. Uasis autẽ & lecti no-¬
mine carnẽ. lucernȩ autẽ uocabulo uer¬
bũ designat. Quod qͥ obmetũ ut dixi
carnaliũ incõmodorũ occultat. ipsam
carnẽ utiq p̃ponit manifestationi ueri¬
tatis. & ea quasi oꝑit uerbũ qđ p̾dicare
trepidat. Supra candelabrũ autẽ ponit
lucernã: qͥ corpus suũ ministerio dĩ
subicit. ut suꝑior sit p̾dicatio ueritatis.

Expanded text:
gni vitam praedicat aeternam. Nemo autem lucernam accendens, operit eam vase, aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen. Quia supra dixerat apostolis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, nunc ostendit per eos aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae quam novit abscondat. Vasis enim et lecti nomine, carnem; lucernae autem vocabulo, verbum designat. Quod qui ob metum ut dixi carnalium incommodorum occultat, ipsam carnem utique praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi operit verbum quod praedicare trepidat. Supra candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuerbũ qđ audiunt. nulla fide. nullo in¬
tellectu. nulla saltẽ tẽptandȩ utilitatis
occasione ꝑciꝑe dignant᷑. Porro suꝑ petro¬
sa & inspinis ut dñs exponit seminant᷑.
ii qui auditi quidẽ uerbi & utilitatẽ pro-¬
bant & desi deriũ gustant. sed ne ad id qđ
ꝓbant pueniant: huiꝰ uitȩ eos uł aduer-¬
sa terrendo uł ꝓsꝑa blandiendo retardant
Contra utraq damna sem̃ qđ acceꝑat tuta¬¬
ri curabat qui ait. Per arma iusticiȩ a
dextris & a sinistris. ꝑ głam & ignobili¬
tatẽ ꝑ infamiã & bonam famã. ut sedu-

Expanded text:
qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo inqui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus exponit seminantur hi qui auditi quidem verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant: sed ne ad id quod probant perveniant, hujus vitae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris et a sinistris; per gloriam, et ignobilitatem, per infamiam, et bonam famam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Illis autẽ qui foris sunt. in parabolis om̃ia
fiunt. Ideoq & nos cũ discipłis xp̃i intre¬
mus in scũariũ dĩ. ut intelligamꝰ nouis¬
sima mysteriorũ regni dĩ Nãm qui appro¬
pinquant pedib eiꝰ accipient de doctri¬
na illius. dicentes cũ psalmista. Reuela
oculos nr̃os. & considerabimꝰ mirabilia
de lege tua. Recte itaq in parabolis audi¬
unt & in enigmate. qui clausis sensib cor¬
dis neq intrare neq curant cognoscere
ueritatẽ. obliti dominicȩ p̾ceptionis:
qui habet aures audiendi audiat
Qui autẽ secus uiã . ii sunt qui audiunt
Deinde uenit diabolus & tollit uerbũ de
corde eorũ. ne credentes salui fiant. De
hoc semine marcus ita scribit: Ii autẽ sunt
qͥ circa uiã ubi seminat᷑ uerbũ. & cũ audi¬
erint confestĩ uenit sathanas & aufert.
Matheusita. Omĩs qui audit uerbũ regni
& ñ intelligit. uenit malus & rapit. Ex qͦ
manifeste docet᷑. eos circa uiã seminatos.

Expanded text:
Illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia Illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt. Ideoque et nos cum discipulis Christi intremus in sanctuarium Dei, ut intelligamus novissima mysteriorum regni Dei. Nam qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius, dicentes cum Psalmista: Revela oculos nostros, et considerabimus mirabilia de lege tua . Recte itaque in parabolis audiunt et in aenigmate, qui clausis sensibus cordis, neque intrare, neque curant cognoscere veritatem, obliti dominicae praeceptionis, Qui habet aures audiendi, audiat. Qui autem secus viam, sunt qui audiunt: deinde venit diabolus, et tollit verbum de corde eorum, ne credehoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint confestim Satanas aufert . Matthaeus ita ait: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit. Ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia quisquis ꝓdĩ nomine tẽporalia atq
terrena contẽnit. & hic ꝑfectionẽ m̃tis
recipit ut iã ea ñ appetat quȩ contẽnit.
& in sequenti scło ad ȩternã uitȩ głam ꝑ¬
uenit. Terra gͦ bona fructu centuplo
foecundat᷑. quando cor docile uirtutũ
spualiũ ꝑfectione donatur. Hȩc dicens
clamabat. Qui habet aures audiendi au¬
diat. Quotiens hȩc admonitiuncula uł
in euangłio uł in apocalypsi ioħis int̾po¬
nit᷑. mysticũ. ẽẽ. qđ dicit᷑ quȩrendũq
a nob̾ intentius ostendit᷑. Ntrogabant
autẽ eũ discipłi eiꝰ. quȩ esset hȩc parabo¬
la. Nemo putet finita mox parabola di¬
scipłos hec int̾rogasse saluatorẽ. sed ut
marcus ait. cũ esset singularis int̾rogaue¬
runt eũ si qui cũ eo erant duodecĩ para¬
bolas. & dicebat eis Uosis datũ est¬
nosse mysteriũ regni dĩ. cę̧teris autẽ u
parabolis. ut uidentes ñ uideant & au¬
dientes ñ intelligant. Marcus ita dicit

Expanded text:
ia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternam vitae gloriam pervenit. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, quando cor docile virtutum spiritalium perfectione donatur. Haec dicens, clamabat: Qui habet aures audiendi, audiat. Quoties haec admonitiuncula, vel in Evangelio, vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse quod dicitur, quaerendumque a nobis intentius ostenditur. Interrogabant autem eum discipuli ejus quae esset haec parabola. Nemo putet finita mox parabola discipulos haec interrogasse Salvatorem, sed, ut Marcus ait, cum esset singularis, interrogaverunt eum ei qui cum eo erant duodecim, parabolas. Et dicebat eis: Vonosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant. Marcus ita dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã denarius numerus ꝑ ꝑfectione semꝑ
accipit᷑. qͥa in decẽ p̃ceptis legis custodia
continetur. Actiua enĩ & contẽplatiua
uita simul indecalogi mandatis cor¬
iuncta. ẽ. qͥa in eo & amor dĩ & amor
templatiuã. amor uͦ ꝓximi ꝑtinet ad acti
uã. Denarius autẽ numerus ꝑsemet ipsũ
multiplicatꝰ. incentenariũ surgit. Unde
rec̾te ꝑcentenariũ magna ꝑfectio designa¬

Expanded text:
 Denarius numerus pro perfectione semper  Denarius numerus pro perfectione semper accipitur, quia in decem praeceptis legis custodia continetur. Activa etenim ac contemplativa vita simul in Decalogi mandatis conjuncta est, quia in eo et amor Dei, et amor tempa. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designa
Abbreviated transcription (Latin):
pienda sunt. Quȩ autẽ tactta nr̃ȩ intel¬
ligentiȩ dereliquit: ꝑstringenda sunt
breuit᷑. Sem̃ qđ secus uiã cecidit dupli¬
ci lęsura disꝑiit. & auiantib scilicet con¬
culcatũ: & a uolucrib raptũ. Uia est gͦ
cor sedulo malarũ cogitationũ transitu
attritũ atq arefactũ. ne uerbi sem̃ exci¬
ꝑe ac germinare sufficiat. Atq ideo
quicqͥd boni seminis uicinia talis uiȩ
contingit. pessimȩ cogitationis meatu
conculeatũ a demonib eripit᷑. Qui uolu¬
crescęli. siue qͥa cȩlestis sp̃ualisq sint
naturȩ. siue quia ꝑaera uolitent appel¬
lentur. Et aliud cecidit suꝑstͤrã
& natũ aruit qͥa ñ habebat humorem.
Hoc ẽ. autẽ humor ad radicẽ seminis. qđ
iuxta aliã parabolã oleũ ad lãpades
uirginũ nutriendas. id ÷ amor & ꝑseue¬
rantia uirtutis. Ealiud cecidit
int̾rãbonã. & ortũ fecit fructũ centuplũ.
Fructũ centuplũ. fructũ ꝑfectũ dicit

Expanded text:
pienda sunt. Quae autem tacita nostrae intelpienda sunt. Quae autem tacita nostrae intelligentiae dereliquit, perstringenda sunt breviter. Semen quod secus viam cecidit, duplici laesura disperiit, et a viantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via est ergo cor, sedulo malarum cogitationum transitu attritum atque arefactum, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contingit, pessimae cogitationis meatu conculcatum, a daemonibus eripitur. Qui volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sint naturae, seu quia per aera volitant, appellantur. Et aliud cecidit super petram, et natum aruit, quia non habebat humorem. Hoc est autem humor ad radicem seminis quod juxta aliam parabolam, oleum ad lampades virginum nutriendas, id est, amor et perseverantia virtutis. Et aliud cecidit in terram bonam. Et ortum fecit fructum centuplum. Fru
Abbreviated transcription (Latin):
qui seminat. seminare sem̃ suũ. Hanc pa-¬
rabolã dñs ideo ꝑse ipsũ exponere digna¬
tus. ẽ: ut figurate̾ se loqui innotescerẽt.
rerũq significationes in his etiã quȩ ꝑ se¬
met ipsũ noluit explanare: doceret esse
querendas. Sed qͥa semen qđ uerbũ dĩ sit.
terrãq uariã qđ diuersũ cor auditorũ
significet. ipse dñs aꝑuit. satorem quẽ¬
nob̾ quȩrendũ reliquit nullũ melius
quã filiũ dĩ intelligere possumꝰ qͥ exiit
seminare sem̃ suũ. quia de sinu patris
qua ereaturȩ ñ erat accessus egrediens.
adhoc uenit in mundũ. ue testimoniũ
phiberet ueritati. Unde bene itixta
euangłistas alios hanc parabolã dicturꝰ:
de domo exisse. mare adisse. nauẽ con¬
scendisse ꝑhibet᷑. ipsũ nimirũ situ corpo¬
ris: qđ ꝓcessu sermonis insinuans.
łdũ seminat: aliud cecidit secus uiã &
conculcatũ. ẽ. & uolucres cȩli comedert̃
illud. Quȩ dñs exposuit: pia fide susci¬

Expanded text:
 seminare semen suum. Hanc parabolam Dominus ideo per seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen, quod verbum Dei sit, terramque variam, quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit, satorem quenobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus, qui exiit seminare semen suum, quia de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus, egrediens, ad hoc venit in mundum ut testimonium perhiberet veritati. Unde bene juxta evangelistas alios hanc parabolam dicturus, de domo exisse, mare adisse, navem conscendisse perhibetur, ipsum nimirum situ corporis quod processu sermonis insinuans. Et dum seminat, aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. Quae Dominus exposuit, pia fide susci
Abbreviated transcription (Latin):
aliud triginta: triginta referunt᷑ ad
nuptias. Nã & ipsa digitorũ coniunctio
quasi molli osculose cõplectens & foede¬
rans. maritũ pingit & coniugẽ. Sexa¬
ginta ad uiduas eoqđ in angustia & tri¬
bulatione sint positȩ. unde & in suꝑiore
digito deprimuntur. Quantoq maior. ẽ
difficultas exꝑtȩ quondã uoluptatis ille¬
cebris abstinere. tanto maius & prȩmiũ¬
Porrocentesimꝰ numerus. queso diligent᷑
lector attende. a sinistra transfertur
ad dexterã. Et isdẽ quidẽ digitis. sed ñ
eadẽ manu: quib in leua manu nuptȩ
significant᷑ & uiduȩ circulũ faciens. ex¬
primit uirginitatis coronã. Alrxer.
ructũ tricesimũ uerbũ ꝓfert. qđ fidem
scẽ trinitatis edificat Sexagesimũ. qđ

Expanded text:
umero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemiuPorro centesimus numerus quaeso diligenter, Lector, attende a sinistra transfertur ad dextram, et iisdem quidem eadem manu, quibus in laeva manu nuptae significantur et viduae, circulum faciens exprimit virginitatis coronam. Sed et fructum tricesimum verbum profert quod fidem sanctae Trinitatis aedificat, sexagesimum quod
Abbreviated transcription (Latin):
quã poenitens ad patrẽ rediit induitur
Req indomo manebat sed inmonum̃tis.
Quia in conscientia sua ñ requiescebat.
sed in mortuis oꝑib:. hoc ẽ in peccatis de¬
lectabat᷑. Quid enĩ sunt corpora ꝑfidorũ
nisi quȩdã defunctorũ sepulchra. in quib

Expanded text:
quam poenitens ad patrem rediit induitur. quam poenitens ad patrem rediit induitur. Neque in domo manebat, sed in monumentis. Quia in conscientia sua non requiescebat, sed in mortuis operibus, hoc est in peccatis, delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum, nisi quaedam defunctorum se
Abbreviated transcription (Latin):
qđ porci p̃cipitati sunt. Significat autẽ
nationẽ gentiũ. quã post passionis sõnũ
resurrectionisq suȩ głam missis pͣdica¬
torib. saluator. ẽ. uisitare dignatus.
Unde bene gerasa siue gergesi ut quidã
legunt: colonũ eiciens uł aduena ꝓpin¬
quans int̾pretat᷑. uidelicet insinuans.
quia gentiũ popłs & eũ a quo nequit᷑
incolebat᷑ hostẽ suis de cordib eiecerit.¬
& qui erat longe factus sit ꝓpe in san¬
guine xp̃i. Et cũ egressus esset ad
terrã: occurrit illi uir quidã qͥhabebat
demoniũ iam tẽporib multis. Uir iste
figurã popłi gentilis accipit. qͥ multis tẽ¬
porib hoc ẽ. ab ipso pene mundi nascentis
exordio uexabatur furore dementi.
uestim̃to ñ induebatur. Quia tegum̃¬
tũ naturȩ suȩ & uirtutis amisit. Hoc enĩ
fidei & caritatis indum̃to: primo parentes
nr̃i post quã peccauere nudati esse legunt᷑.
hac stola prima filius luxuriosus post¬

Expanded text:
quod porci praecipitati sunt. Significat autem quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post passionis somnum resurrectionisque suae gloriam, missis praedicatoribus, Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesi ut quidam legunt colonum ejiciens, vel advena propinquans interpretatur. Videlicet insinuans quia gentium populus, et eum a quo nequiter incolebatur hostem suis de cordibus ejecerit, et qui erat longe factus sit prope in sanguine Christi. Et cum egressus esset ad terram, occurrit illi vir quidam qui habebat aemonium jam temporibus multis. Vir iste figuram populi gentilis accipit, qui multis temporibus, hoc est ab ipso pene mundi nascentis exordio, vexabatur furore dementi. Et vestimento non induebatur. Quia integimentum naturae suae et virtutis amisit. Hoc enim fidei et charitatis indumento primi parentes nostri, postquam peccavere, nudati esse leguntur. Hac stola prima filius luxuriosus post
Abbreviated transcription (Latin):
qui suis meriti̾s firmi fuere. turbantur
alienis. Itẽ paulus cũfrĩb ierosolimã naui¬
gans. & diem pentecostes ibi sp̃sq scĩ gaudia
celebrare festinans. recto cursu cuncta ꝑ¬
agrat. Porro ab ierosolimis romã relegãtꝰ
quia cũ infidelib iter agit. mare furit.
uenti refragant᷑ ymber imminet: frigo¬
ra fatigant. astra obnubilant. t̾ra negat᷑.
triticum in mare iactat᷑. nauis armamen¬
ta tollunt᷑ ipsa postremo nauis harenis
illisa dissoluit᷑. Hautȩ quã agnoscunt
t̾rã natando petunt. & qui scł̃i undas one¬
rati cupiditatib subierant: eodẽ aduer¬
sante scło uix nudi euadunt. iuxta qđ
idem apłsait. Ipse autẽ saluus erit. sic
tam̃ quasi ꝑ ignem.
NAUIGAUERUNT Autẽ ad regionẽ gera¬
senorũ quȩ ẽ. contra galileã. Gerasa
est urbi insignis arabiȩ trans iordanem
iuxta montem gala ad. quã tenuit trib
manasse ñ longe astagno tyberiadis in

Expanded text:
qui suis meritis firmi fuere, turbabantur qui suis meritis firmi fuere, turbabantur alienis. Item Paulus cum fratribus Hierosolymam navigans, et diem Pentecosten ibi Spiritusque sancti gaudia celebrare festinans, recto cursu cuncta peragrat. Porro ab Hierosolymis Romam relegatus, quia cum infidelibus iter agit, mare furit, venti refragantur, imber imminet, frigora fatigant, astra obnubilant, terra negatur, triticum in mare jactatur, navis armamenta tolluntur, ipsa postremo navis arenis illisa dissolvitur, naturae quam non agnoscunt, terram, nando petunt. Et qui saeculi undas onerati cupiditatibus subierant, eodem adversante saeculo vix nudi evadunt. Juxta quod idem apostolus ait: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Et navigaverunt ad regionem Gerasenorum, quae est contra Galilaeam. Gerasa est urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in
Abbreviated transcription (Latin):
applicuerant. quia se penitꝰ negotiis
secularib exuerant. iam dñm in litore
immortalitatis stantẽ cernere. iam cum
illo epulari. iã mane suꝑnȩ lucis aspiran-¬
te: mystico magnorũ pisciũ numero sua
retia impleta nec tam̃ rupta susciꝑe. atq¬
ab infimis scłi fluctib trahere merent᷑.
Aubi petrus ut supra legit᷑ iubente dño
retia laxat in capturam pisciũ. quȩ com¬
prehendit multitudinẽ copiosã. Sed qͥa
ipse fragilis adhuc animi fuerat. ita ut
xp̃o tremens diceret: exi ame qͥa homo
peccator sũ dñẽ. & recia tunc rupta st̃.
&e si non socii adiuuissent. naues etiam
mersȩ subsiderent. Itẽ hoc loco discipłi
cũ dño nauẽ conscendunt. mare adeunt
Sed qͥa int̾erat & uidas. & dñs in puppi qua
sẽ deserat gubernandi dormisse. & uentus
pontusq deforis seuisse ꝑhibent᷑. Nam & si
multa hic discipłorũ merita nauigabant.
tam̃ adhuc ea pfidia ꝓditoris agitabat. &¬

Expanded text:
apposuerant, quia se Petrus negotiis apposuerant, quia se Petrus negotiis saecularibus exuerat, jam Dominum in littore mortalitatis stantem cernere, jam cum illo epulari, jam mane supernae lucis aspirante mystico, magnorum piscium numero sua retia impleta, nec tamen rupta suscipere, atque infimis saeculi fluctibus extrahere merentur. Alibi Petrus, ut supra legitur, jubente Domino retia laxat in capturam, pisciumque comprehendit multitudinem copiosam : sed quia ipse fragilis adhuc animi fuerat, ita ut Christo tremens diceret: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine, et retia tunc rupta sunt, et si non socii adjuvassent, naves etiam mersae subsiderent. Item in hoc loco discipuli cum Domino navem conscendunt, mare adeunt; sed quia intererat et Judas, et Dominus in puppi, quae sedes erat gubernanti, dormisse, et ventus pontusque deforis saevisse perhibentur. Nam etsi multa illic discipulorum merita navigabant, tunc adhuc eam perfidia proditoris agitabat: et
Abbreviated transcription (Latin):
quasi int̾ ȩquoris fremitꝰ obdormit qͣn¬
do crebrescente int̾ medios uirtutũ ni¬
sus. uł immundorũ spũum uł hominũ
prauorũ. uł ipso nr̃arũ cogitationũ im¬
petu fidei splendor obtenebrascit. spei
cel situdo contabescit. amoris flamina
refrigescit. Uerũ int̾ hu iꝰ mundi ꝓcellas
ad illũ necesse ẽ. gubernatorẽ curramꝰ.
illũ sedule excitemꝰ. qui ñ seruiat sed im¬
peret uentis. Mox tẽpestates cõpescet. re¬
fundet tranquillitatẽ. portũ salutis in¬
dulgebit. Libet int̾ hȩc paucis discussa
apłici nauigii uarietate. qualit̾ bonos
suũ secretũ iuuet. malorũ uͦ ꝑmixtio
turbet intueri. Ecc enĩ ut a ꝑfectiorib
inchoemus: post celebrata dominicȩ re¬
surrectionis solennia. septẽ electi disci-¬
puli nauẽ piscaturi ascendunt. Et quia
ñ longe a terra ꝑpetuȩ quietis. sed qua.¬
si cubitis ducentis aberant. hoc est tantũ
animo quaritũ gemina dilectio poscebat

Expanded text:
quasi inter aequoris fremitus obdormit, quanquasi inter aequoris fremitus obdormit, quando crebrescente inter medios virtutum nisus, vel immundorum spirituum, vel hominum pravorum, vel ipso nostrarum cogitationum impetu fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas, ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum seduli excitemus qui non serviat, sed imperet ventis. Mox tempestates compescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgebit. Libet inter haec paucis discussa apostolici navigii varietate, qualiter bonos suum secretum juvet, malorumve permixtio turbet, intueri. Ecce enim, ut a perfectioribus inchoemus, post celebrata dominicae resurrectionis solemnia, septem electi discipuli navem piscaturi ascendunt: et quia non longe a terra perpetuae quietis, sed quasi cubitis ducentis aberant, hoc est, tantum mundo animum, quantum gemina dilectio poscebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hȩc oportirit pati xp̃m. & ita m¬
trare in głam suã : Acsi ꝑ metaphor
nauigii diceret. Nonne oportuit xp̃m
soporari undis nauẽ in qua quiescebe
hinc inde uerrentib. & ita sedatis ext
tumidis gurgitũ cumulis diuinitate
cunctis pate facere potentiam:
Di timentes. mirati st̃ dicentes ad io¬
cem. Quis putas hic ẽ. qui a uentis
imꝑat & mari. & oboediunt eiꝰ Mide¬
usita scribit. Porrohomines miratist̃
dicentes. qualis. ẽ. hic & cȩt̾a. Nongͦ a
scipłi. sed nautȩ & cȩteri qui in nauee¬
rant mirabantur. Sin autẽ contentis¬
quis uoluerit eos qͥ mirabant᷑ fuisse
scipłos: respondebimꝰ recte homines
pellatos. quia necdũ potentiã nouer
saliatoris. Et nos qͦq singuli cũ sige
dominicȩ trucis imbuti scłm relinque¬
re disponimꝰ: nauẽ ꝓfecto cũ it su conscen¬
dimus. stagnũ transfretare conamꝰ᷑. Sed
qui ñ dormitabit neq obdormiet custodi¬
ens semꝑ isrł: nob̾ tam̃ sepe nauigantib

Expanded text:
Nonne haec oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam? Ac si per metaphoram navigii diceret, Nonne oportuit Christum soporari, undis navem in qua quiescebat hinc inde verrentibus, et ita sedatis extemplo tumidis gurgitum cumulis divinitatis suae cunctis patefacere potentiam? Qui timentes mirati sunt, dicentes ad invicem: Quis putas hic est? quia et ventis imperat et mari, et obediunt ei. Matthaeus ita scribit: Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est hic? etc. . Non ergo discipuli, sed nautae et caeteri qui in navi erant, mirabantur. Sin autem ose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, quia necdum potentiam noverant Salvadominicae crucis imbuti saeculum relinquere disponimus, navem quoque cum Jesu conscendimus, stagnum transfretare conamur. Sed qui non dormitavit, neque obdormiet custodiens semper Israel , nobis tamen saepe navigantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
spu̾ali in ꝑpetuũ morte periret. Unde
bene subditur. Aille surgens. in¬
crepauit uentũ & tempestatẽ aquȩ. &
cessauit. & facta. ẽ. tranquillitas. Uentũ
qͥppe surgens in crepauit. qͥa resurre¬
ctione celebrata diaboli suꝑbiã strauit
dũ ꝑ mortẽ destruxit cũ qui habebat
mortis imꝑiũ. Tempestatẽ quoq aquȩ
uicdeorũ quȩ caput quatiens clamauerat
N filius dĩ est descendat nunc de cruce &
credimꝰ ei. de sc̃pulchro surgendo labeft¬
cit. Ubi ucta litterã notandũ. qđ om̃s
creaturȩ sentiant creatorẽ. Quib enĩ
increpat᷑ & imꝑatur. sentiunt imꝑantẽ
N onerrore hereticorũ qͥ om̃ĩa putart̾ ani¬
mantia. sed maiestate conditoris quȩ a¬
pudnos in sensibilia. illi sensibilia sint
Sirn ł̃ aute ullis. Ubi ẽ. fides ur̃a Reste
arguunt᷑ qui p̃sente xp̃o cimebant cĩ
utĩq qui ei adhęserit perire ñ possit
Cui simile. ẽ. qđ post mortis somnũ disa.¬

Expanded text:
spiritali in perpetuum morte periret. Unde spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur: At ille surgens, increpavit ventum et tempestatem aquae, et cessavit, et facta est tranquillitas. Ventum quippe surgens increpavit, quia, resurrectione celebrata, diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempestatem quoque aquae rabiem, quae caput quatiens clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxta litteram notandum quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem: non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris, quae apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Dixit autem illis: Ubi est fides vestra? Recte arguuntur, qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui simile est hoc quod post mortis somnium, disci
Abbreviated transcription (Latin):
uł secundo sp̃s sc̃ĩ flatu. uł ꝓprii remi¬
gio conatus infidos mundi fastus cerca¬
tim post terga iactantib: tẽpus subito
dominicȩ passionis aduenit. Unde be¬
ne marcus hoc imminente noctis tẽpore
gestũ fuisse phibet ut ueri solis occubi¬
tũ n solũ anĩ dormitio. sed & ipsa dece-¬
dentis lucis hora sigruficet
diescendit ꝓcellã uenti in stagniĩ &
complebat᷑ a ꝑiclitabant᷑. Dño puppĩ
ceucis. qua somnũ mortis caꝑet ascer¬
dente. Fluctꝰ blasphemantiũ ꝑsecutoꝵ
demonicis excitati ꝓcellis assurgunt.
quib tam̃ ñ ipsius patientia turbatiur
sed di scipłons imbecillitas concutit᷑ trepi¬
dat periditat᷑ Accepegries autẽ
susci tauerunt eũ dicentes. Preceptor peri¬
mus. Suscitant dñm discipłi ne eo dor¬
miente fluc̾tuũ feritate dispereant.
Quia cuiꝰ mortẽ uiderant: marimis uotis
resurrectionẽ quȩrebant. Nesi duitius
ipse morte carnis sopiret᷑: eorũ mens

Expanded text:
vel secundo Spiritus sancti flatu, vel proprii remivel secundo Spiritus sancti flatu, vel proprii remigio conatus, infidos mundi fastus certatim post terga jactantibus, tempus subito Dominicae passionis advenit. Unde bene Marcus hoc, imminente noctis tempore, gestum fuisse perhibet, ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significetdescendit procella venti in stagnum, et complebantur, et periclitabantur. Domino puppim crucis, qua somnum mortis carperet, ascendente, fluctus blasphemantium persecutorum daemonicis excitati procebis assurgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Accedentes autem suscitaverunt eum, dicentes: Praeceptor, perimus. Suscitant Dominum discipuli, ne eo dormiente, fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens
Abbreviated transcription (Latin):
nhac nauigatione dñs utranq unius
eiusdẽq suȩ ꝑsonȩ naturã dignat᷑ osten¬
dere. dũ is qui ut homo dormit in naui.
furorẽ maris ut ds̃ uerbo coercet Porro
iuxta allegoriã mare siue stagnũ qđ
cũ suis transire desiderat. tenebrosus
amarusq scłi p̃sentis accipitur estus.
Nauicula autẽ quã ascenderunt. nulla
melius quã dominicȩ passionis intelligi¬
tur arbor. Cuiꝰ beneficio quiq fideles¬
aduutti. emensis mundi fluctib habita¬
tionẽ patriȩ cȩlestis quasi stabilitatẽ
securi litoris obtinent. Qđ autẽ ipse
in unã nauiculã cũ discipłis saluator
ascendit: alibi quid significet aꝑit cũ
pnunciato suȩ passionĩ resurrectiorisq
pmsteriomox dicebat ad om̃s. Si quis
uult post me uenire. abneget semet¬
uosũ & tollat crucẽ suã cotĩdie & sequat᷑
me N AUGagris: illis obdormiuit
uit: quia calcantib scłm fidelib futu¬
riq regni quietẽ animo meditantibni

Expanded text:
hac navigatione Dominus utramque unius ejusdemque personae naturam dignatur ostendere, dum is qui ut homo dormit in navi, furorem maris ut Deus verbo coercet. Porro juxta allegoriam mare sive stagnum, quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis accipitur aestus. Navicula autem quam ascendunt, nulla melius quam Dominicae passionis intelligitur arbor; cujus beneficio quique fidelesadjuti emensis mundi fluctibus habitationem patriae coelestis quasi stabilitatem securi littoris obtinent. Quod autem ipse in unam naviculam cum discipulis Salvator ascendit, alibi quid significet aperit, cum praenuntiato suae passionis resurrectionisque mysterio mox dicebat ad omnes: Si quis vult post me venire, abneget seipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me . it, quia calcantibus saeculum fidelibus, futurique regni quietem animo meditantibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
Bene una dicta. qͥa multitudinis creden¬
tiũ erat cor unũ & anima una. De qua
docebat turbas. qͥa de auctoritate eccłȩ
docet usq hodie gentesꝰ Ut cessauit
autẽ loqui: dixit̾ ad sẏmonẽ. Duc in
altũ: & laxat̾e retia ur̃a in capturam.
Qđ primo rogauit sẏmonẽ nauẽ a t̾ra
reducere pusillũ. significat uł tẽꝑate
utendũ uerbo ad turbas: ut nec t̾rena
cis p̾cipiant᷑. nec sic a t̾renis in ꝓfunda
sacram̃torũ recedat᷑. ut ea penitꝰ nꝰ intelli

Expanded text:
Bene una dicta, quia multitudinis credenBene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena praecipiantur, nec sic a terrenis in protunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa in utroq popło nouit dñs qui st̃ eius.
eorũq cor a fluctib scłi huius ad futurȩ
głȩ tranquillitatẽ quasi ad soliditatẽ
litoris. uidendo hoc ẽ. miscdit᷑ uisitando
ꝓuehit. PiscaToRES autẽ descende¬
rant. & lauabant retia. Piscatores sunt
ȩccłȩ doctores. qͥ nos rete fidei cõprehen¬
sos & de ꝓfundo ad lum̃ delatos: quasi
pisces litori sic t̾rȩ uiuentiũ aduehunt
Quasi enĩ quȩdã retia piscantiũ sunt: com¬
plexȩ p̾dicantiũ dictiones quȩ eos quos
coepint in fide ñ amittant. Unde & retia
quasi retinentia sunt uocata. Sed hȩc retia
modo laxant᷑ incapturã. modo lota plican¬
tur: qͥa ñ om̃e tẽpus est habile doctrinȩ.
sed nunc ȩxerenda lingua doctoris: nunc
siumet cura gerenda.AsceNoENS
autẽ in unã nauẽ quȩ erat sẏmonis:
rogauit eũ a t̾ra reducere pusillũ. & se¬
dens de nauicula turbas. Nauis symo¬
nis. ẽ eccła primitiua. de qua paulus

Expanded text:
quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores qui rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt, quasi quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos coeperint in fide non amittant. Unde et retia quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exercenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et se de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
de se ipso sibi excitare aurã ꝑhibetur:
greco uocabulo quasi generans sibi auram
dicit᷑. Neq enĩ instagni morẽ sternitur
aqua. sed frequentib auris ac spirantib
agitat᷑. haustu dulcis & ad potandũ ha¬
bilis. Sed hebraicȩ linguȩ consuetudine:
om̃is aquarũ congregatio siue dulcis si ue
salsa mare nuncũpatur. Qui lacus int̾¬
Quia gͦ stagnũ siue mare p̾sens scłm de¬
signat. dñs secus mare stat: post quã uitȩ
labentis mortalitatẽ deuincens. in ea qua
pasus ẽ carne stabilitatẽ ꝑpetuȩ quietis
adiit. Turbarũ conuentꝰ adeũ: gentiũ
infide concurrentiũ tẏpus . ẽ. De quib isaias.
Et fluent inqͥt ad eũ om̃s gentes. & ibunt
popłi multi & dicent. Uenite. ascendamꝰ
ad montẽ dñi. E⁊ uidit duas naues
stantes secus stagnũ. Duȩ naues secus sta¬
gnũ positȩ: circuncisionẽ & pͣpuciũ figu-¬
rant. Quas bene iesus uidisse phibetur:

Expanded text:
de seipso sibi excitare auram perhibetur, de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, intenum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit dustantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant, quas bene Jesus vidisse perhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
sione salus mundi quȩ ꝑ hanc futura erat
negaretur. Fact̾a autẽ die egressus
ibat in desertũ locũ & turbȩ requirebant
eũ. & uenerunt usq al ipsũ & cȩt̾a. Si oc¬
casu solis dñi mors exprimit᷑. quare ñ die
redeunte resurrectio illius indicetur :
Cuiꝰ manifesta luce a credentiũ turbis in¬
quiritur. & in gentiũ deserto inuentꝰ ne
abeat detinetur. maxim e cũ pͥma sab¬
bati quo resurrectio celebrata. ẽ: egressio.
quesicio. & inuentio contigerit. Caprt
Tirruerent ad eũ ut audirent uerbũ dĩ
& ipse stabat secus stagnũ genesareth.
Stagnũ genesareth. idem dicunt. eẽ qđ
mare galileȩ uł mare tyberiadis. Sed
mare galileȩ ab adiacente ꝓuintia dictũ
mare tyberiadis a ꝓxima ciuitate. quȩ
olim cenerech uocata: sed abherode tetrar¬
cha instaurata inhonore tyberii cȩsaris:
tyberias est appellata. Porro genesar a
laciipsius natura qua crispantib aquis

Expanded text:
sione, salus mundi quae per hanc futura erat sione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaesitio, et inventio contigerit. CAPUT V. irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis