comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tebas ꝑxima hac nocte morte p̃reptus.
aliis congregata relinques. Hȩc dõ ad
hominẽ dicere est: pͣuas eiꝰ machinati¬
ones subita anĩad uersone cõpescere.
A lit̾ In nocte ablata ÷ anima. qͦ in obscu¬
ritate ẽ cordis. Anima misera in nocte
ablata est: qͣ c̃siderationis lucẽ habere
noluit. ut qđ poterat pati p̃uideret.
Unde bene discipłis futura cogitantib
paulus apłs dicit. Nos aut̃ fr̃s ñ estis
intenebris. ut uos dies illa tanꝗͣ fur
cõp̃hendat. Om̃s enĩ uos filiis lucis estis.
& filu diei. Non sumꝰ noctis. neq tenebra¬
rũ Dies enĩ exitꝰ tanꝗͣ fur in nocte cõ¬
pͣhendit qͣndo stultors animas futura
sĩ prȩmeditantes eicit. Sic est qͥ sibi
thesauritat & ñ ÷ in dm̃ diues. Stultꝰ
est. & in nocte rapiendꝰ. Ergo qͥ uult esse
in dm̃ diues. ñ s̃ thesaurizet s pauꝑi¬
b possessa distribuat. Sic enĩ sapiens
& filiꝰ lucis esse merebit᷑. Unde bene

Expanded text:
tebas, proxima hac nocte morte praereptus, tebas, proxima hac nocte morte praereptus, aliis congregata relinques. Haec Deo ad hominem dicere est, pravas ejus machinationes subita animadversione compescere. Aliter: In nocte ablata est anima, quae in obscuritate est cordis, ac misera. In nocte ablata est, quae considerationis lucem habere noluit, ut quod poterat pati, praevideret. Unde bene discipulis futura cogitantibus Paulus apostolus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tans, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum, dies enim exitus tanquam fur in nocte comprehendit: quando stultorum animas futura non praemeditantes ejicit. Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Stultus est, et in nocte rapiendus, ergo qui vult esse in Deum dives, non sibi thesaurizet, sed pauperibus possessa distribuat. Sic enim sapiens et filius lucis esse merebitur. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ meos: Et dix̃. Hoc faciã. Destruam
horredea maiora facdã q illuc cantuega¬
bo õĩa quȩ nata st̃ mͥ bona mea. Non in
eo rep̾hendit᷑ iste diues qđ t̃rã coluerit.
natosq ex ea fructꝰ in horrea collegerit:
sed qͦd onẽ uitȩ suȩ fiduciã in ipsa abundan¬
tia rerũ posuerit fructq qͦs uberio¬
res solito t̾ra ꝓtulit. suos fructꝰ & sua
bona cõputans ñ pauꝑib erogare
iuxta imperiũ dñi dĩ dicentis. qđ suꝑ:
date elemosinã. sed factis receptaculĩ
maiorib suȩ in futurũ luxuriȩ re¬
seruare studuerit. Inima inqui¬
ens habes multa bona posita in annos
plurimos requiesce. comede bibe e¬
pulare. Cui simile qͥd in ecclesiastico
legit᷑ Est qͥ locupletat᷑ parce agendo &ꝰ
est pars mercedis illiꝰ In eo qd dicit
inueni reqͥt̃ mͥ. & nc̃ manducabo de bo¬
nis meis solus. Et nescit qđ tẽpus pͣtereat
& relinqͣt omĩa aluis. Dix̃ aut̃ illi ds.
Stulte. hac nocte animã tuã repetunt

Expanded text:
os? Et dixit: Hoc faciam, destruam horrea mea, et majora faciam, et illuc congregabo omnia quae nata sunt mihi, et bona mea. Non in eo reprehenditur iste dives quod terram coluerit, natosve ex ea fructus in horrea collegerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in ipsa abundantia rerum posuerit, frustusque quos uberiores solito terra protulit, suos fructus et sua bona computans, non pauperibus erogare, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest date eleemosynam, sed, factis receptaculis majoribus, suae in futurum luxuriae reservare studuerit. Anima, inquiens, habes multa posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Cui simile quid in Ecclesiastico legitur: Est qui locupletatur parce agendo, et est pars mercedis illius in eo quod dicit: Inveni requiem mihi, et nunc manducabo de bonis meis solus, et nescit quod tempus praetereat, et relinquat omnia aliis . Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam rep
Abbreviated transcription (Latin):
bibatis. Et supͣ. Neq corpori qͥd uestiami¬
ni. Ubi mͥ uident᷑ argui qͥ spreto uictu
uel uesticu cõmuni lautioras uel austeriora
prȩ his cũ quib uitã ducunt alim̃ta
uel indum̃ta requirunt. Et nolite in
sullime tolli. Prohibita sollicitudine de
alim̃tis consequent᷑ ne extollant᷑ ad monu¬
it Primo enĩ hȩc ad necessitatẽ implendã
homo quȩrit. cũ hec aut̃ ab unda uerint.
incipiet suꝑbire de talib. Tale est hoc:
ac si se uulneratꝰ qͥs iactet qđ habeat mul¬
ta emplastra in domo. cũ hoc illi bonũ esset
si uulnera ñ haberet. & ne uno quidẽ in¬
digeret emplastro. HEc enĩ oĩa gentes
indigetis. Ueruntam̃ queritȩ regnũ dĩ &
hȩc om̃ia adicient᷑ uob̾. Hic manifestissi¬
me ostendit. ñ hȩc ẽẽ. appetenda tanquã
talia bona nr̃a. ut ꝓpt̃ ipsa debeamꝰ bene
facere siqͥd facimꝰ. sed tam̃ ẽẽ necessaria.
Quid enĩ int̾sit int̾bonũ qđ appetendũ :

Expanded text:
bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamibibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes tamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic̃ allegorica discutienda st̃: ut quȩ¬
ramꝰ qͥd significent corui aut lilia. Po¬
sita st̃ enĩ. ut de reb minorib maiora
ꝑsuaderent᷑. Dico aut̃ uob̃. net salo¬
mon in oĩ gła sua uestiebat᷑ sic̃ unũ ex
istis. et reuera . qđ sericũ quȩ regũ pur¬
pura quȩ pictura textricũ potest flo¬
rib cõparari:᷑ Quidita rubet ut rosa :
Quid ita candet ut liliũ : Uiolȩ uͦ purpu¬
rã nullo superari muricȩ. ołor magis
quã sermonũ iudiciũ est. Si autẽ
foenũ agri qđ hodie in agro est & cras
in clibanũ mutit᷑ ds̃ sic uestit qͣnto
futurũ tẽpus intelligit᷑. dicente iacob
Et ex audiet me cras iusticia mea. Et in
samuhelis phantasmate phitonissa loqr̃
ad saulẽ. Cras eris niecũ. Et uos noli
te quȩrere qͥd manducetis aut qͥd bibatus
Notandũ qđ ñ ait nolite quęrere uel solli¬
citi esse de cibo aut potu aut indum̃to.
sed ex pressiꝰ. qͥd inqͥd manducetis aut qͥd

Expanded text:
non sic allegorice discutienda sunt, ut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanfuturum tempus intelligitur, dicente Jacob, Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, pythonissa loquitur ad Saulem: cras eris mecum . Suffite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
e etiã illud. qͥ amat an̾imã suã ꝑdet illã.
Qđ nͥ de hacuita acceperimꝰ qͣm oportet
ꝓregno dĩ ꝑdere qđ potuisse marty res
cdaruit. contrariũ hoc p̃ceptũ erit illi
sententiȩ qͣ dictũ est. Quid ꝑdest homi¬
ni si totũ mundũ lucretur. animȩ
autem suȩ detrimentum fatiat:

Expanded text:
llud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem cuae detrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
b in cordib suis de ioħe ne forte ipse eẽt
xp̃c: respondit ioħs dicens om̃ib. Quomͦ
respondit eis qͥ ex istimabant de illo. & secre¬
declarat. missis ad eũ sacerdotib ac leuitis¬
uideis tẽ fuisse notissimũ scđm scripturas
incarnationis dñuȩ tẽpus ad esse. S mi¬
ra cȩcitas: qđ in iohe sponte credebant. hoc
in saluatore tantis signis ac uirtutib ap¬
ꝓbato & ipso eciã ioħe hoc attestante ñ credere.
Sgo qͥdẽ aqua baptizouos: ueniet aut̃ for

Expanded text:
 suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, respondit Joannes dicens omnibus. Quomodo respondit eis qui existimabant de illo, et secredeclarat, missis ad eum sacerdotibus ac LevitisJudaeis tunc fuisse notissimum secundum Scripturas incarnationis dominicae tempus adesse. Sed mira caecitas, quod in Joanne sponte credebant, hoc in Salvatore tantis signis ac virtutibus approbato, et ipso etiam Joanne attestante non credere. Ego quidem aqua baptizo vos,
Abbreviated transcription (Latin):
apłis. in sede maiestatis suȩ xp̃c apparu¬
debunt: ut & iusti de munere retri¬
butioais sine fine gaudeant & iniuisti
inultione supplicii in ꝑpetuũ gemant:
Iam qr hoc ista sententia intendit. quiod
extremo examine ab omni carne ui¬
debitur: recte subiungitun:
Dicelat gͦ ad curbas que exibant uit bap¬
ditarent᷑ abipso Genimina uiꝑparũ qͥs osten¬
enĩ ua est ani aduersio ultionis extremȩ
qͣm tt̃ fugere peccatorñ ualet : qͥ ñc̃ ad
lam̃ta poenitentiȩ ñ recurrit Et notan¬
dũ qđ malȩ soboles malors parentũ acti¬
ones imitantes genimina uiꝑarũ uocan
eͣ qr ꝑ hoc qđ bonis inuident eosq ꝑsequun¬
tͣ qđ quibdã male retribuunt qł lesio¬
suoꝵð carnaliũ uias sequunt᷑ qsi uenena¬
a filii de uenenatis parentib nati sunt.
S qr iã peccauimꝰ qͥa usumalȩ consuetu¬
dinis inuoluti sumꝰ: dicat qͥd nob̃ faciendũ

Expanded text:
is, in sede majestatis suae Christus apparudebunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur. Dicebat ergo ad turbas, quae exibant ut baptizarentur ab ipso: Genimina viperarum, eira est animadversio ultionis extremae. Quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocaner hoc quod bonis invident eosque persequuntur, quod quibusdam male retribuunt, suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. Sed quia peccatis et usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis fac
Abbreviated transcription (Latin):
catos qͥdẽ gratulam᷑ egrptios. s in deser¬
to mundanȩ conuersationis hostes occur¬
ȩterne ꝑueniamus ad patriam.
t descendit sp̃s sc̃s corporali specie
sic̃ colũba in ipsũ. Bene corporali spe¬
cie: qͥa in natura diuinitatis a morta¬
lib uideri ñ potuit. Bene sic̃ coluba:
qr sp̃s disciplinȩ effugiet fictũ. nec ha¬
bitabit in corpore subdito peccatis: &
qͥ ad exẽplũ symonis in felle a maritũ
tenꝰ possunt. Unde cũ mundi crimi¬
na quondã in figurã baptismi dilu¬
uio purgarentur ñ corui s colũbȩ
ore delatꝰ. cliuȩ ramꝰ ͥ pacẽ scło redditam
nunciauit. mystice docens solis eis qͥ in
cordis simplicitate baptizat̾i st̃: unccionẽ
tẽpore uerũ hominẽ eundẽ & dm̃ ex istere
uerũ. aduentu aut̃ colũbȩ demonstratũ

Expanded text:
catos quidem gratulamur Aegyptios, sed in desercatos quidem gratulamur Aegyptios, sed in deserto mundanae conversationis hostes occuraeternae perveniamus ad patriam. Et descendit Spiritus sanctus corporali specie sicut columba in ipsum. Bene corporali specie, quia in natura divinitatis a mortalibus videri non potuit. Bene sicut columba, quia spiritus disciplinae effugiet fictum, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Et quia ad exemplum Simonis in felle amaritudinenus possunt. Unde cum mundi crimina quondam in figuram baptismi diluvio purgarentur, non corvi, sed columbae ore delatus olivae ramus pacem saeculo redditam nuntiavit. Mystice docens solis eis qui in cordis simplicitate baptizati sunt, unctionem tempore quem verum hominem, eumdem et Deum existere verum. Adventu autem columbae demonstratum,
Abbreviated transcription (Latin):
bene dicit cũ baptizatũ diceret õnẽ po-¬
płm nichil magni addidit. iesu autem
baptizato & orante aꝑtũ ẽ in qͥt cęlũ. qr
dũ corporis humilitate dñs undas ior¬
danis subit: diuinitatis suȩ potentia
cȩli nob̾ ianuas pandit. dũq caro in no-¬
xia frigentib tingͥit᷑ aqͥs: opposita qͦn¬
dã noxus rũphea restinguitur ignea.
Quid enĩ: Nunqͥd ei tt̃ celũ aꝑtũ : cuiꝰ
ocłi cȩlors interiora cernebant : Sed uir¬
tꝰ ibi baptismatis ostendit᷑. de qͦ qui cunq
egredit᷑ regni cȩlestis ei ianua declarat᷑.
ꝗͣ patris st̃ baptizatꝰ orasse memorat᷑
ad nos informandos actũ ñ dubitat᷑.
qͥb post lauacrũ baptismatis ut aula
cȩli pandat᷑ ñ otiose uiuendũ: sed ieiui¬
nus p̃cib atq elemosinis ẽ insistendũ.
Qͥ a & si peccata st̃ onia in baptismolaxata:
ñ adhuc terrenȩ carnis est fragilitas soli¬
data. Nã quasi transito mari rubro ne¬

Expanded text:
bene cum baptizatum diceret omnem popbene cum baptizatum diceret omnem populum, nihil magni addidit. Jesu autem baptizato et orante, apertum est, inquit, coelum. Quia dum corporis humilitate Dominus undas Jordanis subiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Dumque caro innoxia frigentibus tingitur aquis, opposita quondam noxiis romphaea restinguitur ignea. Quid enim, nunquid ei tunc coelum apertum est, cujus oculi coelorum interiora cernebant? Sed virtus ibi baptismatis ostenditur, de quo quisque cum egreditur, regni coelestis ei janua declaratur. tris sunt, baptizatus orasse memoratur, ad nos informandos actum non dubitatur, quibus post lavacrum baptismatis, ut aula coeli pandatur, non otiose vivendum, sed jejuniis, precibus atque eleemosynis est insistendum. Quia etsi peccata sunt omnia in baptismo laxata, non adhuc tamen est carnis fragilitas solidata. Nam quasi transito mari Rubro ne
Abbreviated transcription (Latin):
cante adhuc & baptizante dñi p̃cursore:
ipsũ dñm plures discipłos facere & bapti¬
zare testat᷑ mystice docens eũ pͥusꝗͣ in
carne nasceretur ȩt̾nũ ꝑ scła dñm & fide¬
liũ ꝑ legẽ doctorẽ fuisse popłoꝵs: pulchre
& euangłistȩ alii post traditũ carceri
toħem dnicȩ p̾dicationis exordiũ sumunt.
qͦrũ officii erat post corruptã a uideis
legt & quasi tenebris ignorantiȩ carceris¬
ceca seuaq traditione foedatã: dñi in car¬
ne apparentis ac ꝑ carnẽ oꝑantis qͦsi ad ue¬
nientis in galilea cȩlestẽ pande doctrinam.
actũ est aut cũ baptit aret᷑ om̃is poi¬
pes. & iħu baptizato & orante aꝑtũ est
dari. sed ipsas mundare cupiens aquas.
quȩ ablute ꝑ carne̾ eiꝰ peccati utiq nes¬
ciã baptismi iuis induerent: & qđ tamm
innumera sublege baptismata ñ poterarit.
contra p̾uaricationis malũ. uĩ regene¬
ratiue scĩficationis conciꝑent. Unde

Expanded text:
cante adhuc, et baptizante Domini praecursore, cante adhuc, et baptizante Domini praecursore, ipsum Dominum plures discipulos facere et baptizare testatur. Mystice docens eum prius quam in carne nasceretur, aeternum per saecula Deum, et fidelium per legem doctorem fuisse populorum. Pulchre et evangelistae alii post traditum carceri Joannem dominicae praedicationis exordium sumunt, quorum officii erat, post corruptam a Judaeis legem et quasi tenebris carceris ignorantia caeca, saevaque traditione foedatam, Domini in carne apparentis ac per carnem operantis, quasi advenientis in Galilaea coelestem pandere doctrinam. Factum est autem cum baptizaretur omnis populus, et Jesu baptizato et orandari, sed ipsas mundare cupiens aquas, quae ablutae per carnem ejus peccati utique nesciam baptismi, jus induerent, et quod tam innumera sub lege baptismata non poterant contra praevaricationis malum, vim regenerativae sanctificationis conciperent. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
fris sui & de onib malis quȩ fecit
herodes. adiecit & hoc sup᷑ om̃ĩa: & inclu:¬
sit iohem in carcere. Pleniꝰ hȩc a matheo
cõmemorant᷑ & marco. ioħem uidelicet
herodiadis insidus ñ mͦ uinculatũ sed e-¬
tiã capite cȩsũ Qđ ñ his dieb s uixta e¬
uangłiũ ioħis post aliqͦt a dño signa pa¬
trata eiꝰq iã baptisma diffamatũ scien¬
duĩ ÷ ẽe gestũ: uerũ ab hoc euange lista
ꝓpt̾ exaggerandã herodis malicia poccu-¬
pando cõmemoratũ. qͥ cũ ad p̾dicationẽ
ioħis imꝑitũ uulgus conflueret. mili¬
tes crederent. publicani poeniterent totꝰ
in cõmune popłs baptisma susciꝑet: ip¬
se e contrario illũ ñ solũ contẽnere. s &
occide ñ dubitauit Altioris aut̃ ratione
mysterii qͥa ioħs euangelista de diuini¬
tate xp̃i. tres aut̃ alii de eiꝰ humanitate
ministeriũ susceꝑe scribendi. baptista
typũ tenet: pulchrȩ ioħs euangłista p̾di¬

Expanded text:
fratris sui, et de omnibus malis quae fecit fratris sui, et de omnibus malis quae fecit Herodes, adjecit et hoc supra omnia, et inclusit Joannem in carcere. Plenius haec a Matthaeo commemorantur, et Marco, Joannem videlicet Herodiadis insidiis non modo vinculatum, sed etiam capite caesum. Quod non his diebus, sed juxta Evangelium Joannis post aliquot a Domino signa patrata, ejusque jam baptisma diffamatum sciendum est esse gestum, verum ab hoc Evangelista propter exaggerandam Herodis malitiam praeoccupando commemoratum. Quia cum ad praedicationem Joannis imperitum vulgus conflueret, milites crederent, publicani poeniterent, totus in commune populus baptisma susciperet, ipse e contrario illum non solum contemnere, sed occidere non dubitarit. Altioris autem ratione mysterii, quia Joannes evangelista, de divinitate Christi, tres autem alii de ejus humanitate ministerium suscepere scribendi, Baptista typum tenet, pulchre Joanne evangelista praedi
Abbreviated transcription (Latin):
uxta aliã parabolã ñ solũ pisces qͥ apłicȩ
fidĩ retia declinant. imis peccatoꝵs obscu¬
ri resident in undis: uerũ multi ad litꝰ
usq discretionis extremȩ int̾ bonos attrac¬
ti. tc̃ obsuȩ neqͥtię noxã: exteriores mitti
merent᷑ in tenebras. Ignẽ aut̃ gehennȩ bi¬
faria ratione in extiñguibilẽ uocat. id ÷
qͥa neq ille ꝑpetuo possit extingui.
neq eos qͦs cruciat unꝗͣ extincturus.
sed immortali ut ita dixerĩ morte plectu¬
rus ad distinctionẽ uidelicet illiꝰ sacra¬
tissimi ignis qͦ electos xp̃i baptizandos
esse p̾miserat. De qͦ & psalmista. Igne
nos examinasti ait sic̃ examinat᷑ argen¬
tũ. Et paulo post. Non hȩsimꝰ in ȩt̾nũm.
xisti nos in refrigeriũ. Introibo indo¬
mũ tuã in holocaustis id÷ deuictis
pressurarũ angorib: in gr̾arum
actione regni tui cȩlestĩs atria
penetrabõ :
peret᷑ ab illo de herodiade uxore

Expanded text:
juxta aliam parabolam, non solum pisces, qui apostolicae juxta aliam parabolam, non solum pisces, qui apostolicae fidei retia declinant, imis peccatorum obscuri resident in undis, verum multi ad littus usque discretionis extremae inter bonos attracti, tunc ob suae nequitiae noxam, exteriores mitti merentur in tenebras . Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est, quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cruciat unquam exstincturus, sed immortali ut ita dixerim sit morte plexurus, ad distinctionem, videlicet, illius sacratissimi ignis, quo electos Christi baptizandos esse praemiserat. De quo et Psalmista: Igne nos examinasti, ait, sicut igne examinatur argentum. Et paulo post: Non haesimus in aeternum, xisti nos in refrigerium. Introibo in domum tuam in holocaustis , id est, devictis pressurarum angoribus in gratiarum actione regni tui coelestis atria penetrabo: uxore
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ cȩlesti gła coronandos. Utrũ hoc int̾
paleas & titania distat. qr pales ñ aliun
de qͣm tritici semine ꝓdeunt. quãuis a
radicis bone nobilitate degenerent: ⁊i¬
tania aut̃ ñ fruitꝰ solũ merito discrepant
s & diuersa ꝓrsꝰ origine ꝓcreantur:
qđ palea sc̃ illiꝰ qͥ eidẽ cũ electis fidei mys¬
teriis imbuunt᷑. s ab eors solida ꝑfectione
uel opũ leuitate uel ꝑfidiȩ uanicate dis¬
sentiunt. ⁊ izania uͦ qͥ nec audire qͥdem
fidei uerba dignant᷑ idoq a bonoꝵs sor¬
te & oꝑe simul & ꝓfessione secernunt᷑. Et
seminat flamis obnoxia st̃ & qđ ÷ gͣuiꝰ
plurima ex his quȩ bonꝰ pastor iacit. aut
a uolatilib rapta. aut sole are facta. aut
spinis suffocata. aut certe in paleas uersa
depeunt. solũ aut̃ de t̾ra bona creatũ &
patientia digna ꝓbatũ triticũ elector.
cȩlestis uitȩ recondet᷑ in horreũ. Quomodo

Expanded text:
vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat, quia paleae non alio quam triticum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent. Zizania autem non fructus solum merito discrepant, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quia paleae sunt illi, qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate dissentiunt. Zizania vero, fidei verba dignantur. Ideoque a bonorum sorte et opere simul et professione secernuntur. Et seminat flammis obnoxia sunt, et quod est gravius, plurima ex his quae bonis sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis suffocata, aut certe in paleis versa depereunt. Solum autem de terra bona creatum, et patientia digna probatum triticum electorum, coelestis vitae recondetur in horreum . Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mancipanda ꝑpetuis. Cuiꝰ areȩ purga¬
tio & nc̃ uiritim gerit᷑. cũ qͥsq ꝑuersus
uel ob manifesta peccata de ȩccła sacer¬
dotali castigatione reicit᷑. uel ob occulta
post mortẽ diuina districtione dãnat᷑.
& uniuersalit̾ in fine ꝑficiet᷑. qͣndo mit¬
tet filiꝰ hominis angłos suos. & colligent
de regno eiꝰ õnia scandala. Uentilabrum
itaq dñs in manu. id ÷ iudicii discrimen
habet in potestate: qͥa pat̾ ñ udicat qͦnqͣm
sed iudiciũ om̃e dedit filio. Et con¬
grebabit triticũ in horreũ suũ: paleas
aut̃ cõburet igni in extinguibili. Et ip¬
se dñs parabolam boni seminis cui suꝑ¬
seminauit homo inimicus ⁊ izania
ita terminauit ut diceret: & in tẽpore
messis dicã messorib. Colligite pͥmũ
⁊ izania & alligate ea fasciculis ad cõ¬
burendũ: triticũ aut̃ congregate in
horreũ meũ. Nimirũ docens im̃pios &
peccatores gehenne igni tradendos scõs

Expanded text:
mancipanda perpetuis. Cujus areae purgamancipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate. Quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminavit, ut diceret: Et in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate ea burendum, triticum autem congregate in horreum meum , nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tradendos, sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit mercedẽ accipiet & si cuꝰ opus
arserit detrim̃tũ patiet᷑. ipse aut̃ saluis
erit. sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ. Sed qͣmuis
& de igne tribulationis in hac nob uita¬
adhibito possit intelligi tam̃ siqͥs hoo de
igne futurȩ purgationis accipiat. pen¬
sandũ sollicite ÷ qr illũ dixit posse salua
& duriora atq tc̃ iã in solubilia. s ligna. foe¬
nũstipulã. id e̾. peccata minima atq
leuissima: quȩ ignis facile consumat.
Ioc tam̃ sciendũ ÷ qđ illic salte de mini¬
mis nichil qͥsq purgationis obtinebit. nͥ
bonis acͤcib in hac adhuc uita positus.
ut illic obtineat ꝓmereatur.
UIUS uentilabrũ in manu eiꝰ: & purga¬
bit areã suã. ꝑuentilabrũ id ÷ palam
discretio iusti eraminis: ꝑ area uͦ. prȩsens
ȩccła designat᷑. In qͣ ꝓculdubio qͦd lugu¬
bre satis ẽ multi st̃ uocati. pauci uͦ electi.
auca grana suꝑnis recipienda mansioni¬
b. in cõparatione loliors quȩ flãmis sunt

Expanded text:
si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Quod quamvis et de igne tribulationis in hac nobiadhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum dixit posse per iget duriora, atque tunc jam insolubilia, sed lignum, fenum, stipulam, id est, peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat, promereatur. Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam. Per ventilabrum, id discretio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia designatur. In qua proculdubio, quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi, pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorum, quae flammis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoce apłoꝵ est latiꝰ diffamata. nec esse
nom̃ aliud sub cęlo in qͦ oporteat nos sal¬
uos fieri. quomͦ in qͣdraginta duob
nulla est particula quȩ ñ ȩqͣlib trice¬
narii numeri contineat᷑ in partib.
Tricenariꝰ gͦ numerus suis partib quad
sui baptismatis sacram̃tis & nc̃ laboran¬
tẽ tẽporaliter munit. & finitis laborib
ad requiem eternaliter ꝑducit :¬

Expanded text:
us voce diffamata. Nec esse nomen aliud sub coelo in quo oporteat nos salvos fieri , quomodo in quadraginta duobus nulla est particula quae non aequalibus tricenarii numeri contineatur in partibus. Tricenarius ergo numerus suis partibus quadsui baptismatis sacramentis, et nunc laborantem temporaliter munit, et finitis laboribus ad requiem aeternaliter perducit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ annoduodecimo ȩtatis suȩ in mediodoc¬
toꝵ sedens in tẽplo. ñ docens s in terrogans
uoluit inueniri. Ut enĩ ñ auderent homi¬
nes. in infirma ȩtate p̾dicare: ille duoden-¬
nis int̾rogat. homines in t̾ra. qͥ ꝑ diuinita¬
tẽ suã sẽꝑ angłos docet in cȩlo. Nec cont᷑ hȩc
mouere quẽpiã debet: qđ ieremias atq da¬
nihel ꝓphetiȩ sp̃m pueri ꝑcepert. qr mira¬
cula in exẽplũ oꝑationis ñ st̃ trahenda.
Omp̾s enĩ d̾s & linguas infantiũ facit diser¬
tas & ex ore infantiũ & lactentiũ ꝑficit
laudẽ. S aliud ÷ qđ de doctrinȩ usu didi¬
cimꝰ: aliud qđ de miraculo scimꝰ. Pocest aut̃
tricennalis baptizati saluatoris ȩtas etiã
nr̃i baptismatis intimare mysteriũ: ꝓpt̾
fidẽ scilicet sc̃ȩ trinitatis & oꝑationẽ deca-¬
logi legalis. Qui nimirũ decalogus reue¬
lata fidei gr̃a. qͦ sullimiꝰ intelligit᷑: eo & de¬

Expanded text:
tum est, anno duodecimo aetatis suae in medio doctum est, anno duodecimo aetatis suae in medio doctorum sedens in templo, non docens, sed interrogans, voluit inveniri. Ut enim non auderent homines in infirma aetate praedicare, ille duodenis interrogat homines in terra, qui per divinitatem suam semper angelos docet in coelo. Nec contra haec movere quempiam debet, quod Hieremias atque Daniel prophetiae spiritum pueri perceperunt, quia miracula in exemplo operationis non sunt trahenda. Omnipotens enim Deus et linguas infantium facit disertas, et ex ore infantium et lactentium perfecit laudem. Sed aliud est quod nos doctrinae usu dicimus, aliud quod de miraculo scimus. Potest autem tricennalis baptizati Salvatoris aetas etiam nostri baptismatis intimare mysterium, propter fidem, scilicet sanctae Trinitatis et operationem decalogi legalis. Qui nimirum decalogus revelata fidei gratia, quo sublimius intelligitur, eo et de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte gerere qđ mͥ placet. Qd uͦ scd̾m mathe¬
ũ dicit᷑ in qͦ mͥ cõplacui: ita exponit᷑ qđ ois
qͥ poenitendo conrigit aliqͣ qͤ fecit. eo ipso
quo poenitet. se sibi displicuisse indicat:
qͥ emendat qđ fecit: Et qͥa om̃ps pat̾ sic̃ in¬
telligi ab hominib poterat. humano mͦ
locutꝰ ÷ de peccatorib dicens poenitet me
fecisse hominẽ suꝑ terrã qͣsi sibimet ipsi
displicuit in peccatorib qͦscreauit. in so
tcreasse non poenituit in qͦ pecdatũ nulbũ
onino inuenit. sic̃ de illo ꝑ psalmistã dicit᷑
urauit dñs & ñ poenitebit eũ. tu essacer¬
dos in ęternum.
⁊ ipse ieSys erat incipiens quasi an
noꝵ triginta: ut putabat᷑ filiꝰ ioseph.
incipit significare & docere legitimũ uide¬
licet & maturũ tẽpus ostendens ȩtatis his
qͥ õnẽ ȩtatẽ uel ad sacerdociũ uel ad docen¬
dũ putant opportunã: qr etiã ut supralec¬

Expanded text:
per te gerere, quod mihi placet. Quod vero secundum Matthaeper te gerere, quod mihi placet. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: In quo mihi complacui , ita exponitur: Quod omnis qui poenitendo corrigit aliqua quae fecit, eo ipso quo poenitet se sibi displicuisse indicat, qui emendat quod fecit. Et quia omnipotens Pater sicut intelligi ab hominibus poterat, humano modo locutus est de peccatoribus dicens: Poenitet me fecisse hominem super terram , quasi sibimetipsi displicuit in peccatoribus quos creavit. In soles, hominem creasse non poenituit, in quo peccatum nullum omnino invenit, sic de illo per Psalmistam dicitur: Juravit Dominus et non poenitebit eum; tu es sacerdos in aeternum . Et ipse Jesusnorum triginta, ut putabatur filius Joseph. incipit signa facere et docere, legitimum videlicet et maturum tempus ostendens aetatis, his qui omnem aetatem, vel ad sacerdotem, vel ad docendum putant opportunam. Qui etiam, ut supra lec
Abbreviated transcription (Latin):
T Uex de cęlo facta est: tues filiꝰ m̃s di¬
lecꝰ. in te cõplacuitmͥ. Merito ioħs
int̾natos mulierũ nulli scd̃s ẽ: cui se bap¬
tizandũ credit xp̃c. se uidendũ inuisibilis
exhibet sp̃s. suũ de cȩlo filiũ cõmendat pater.
N eq enĩ ipsi filio qđ optime nouerat: sed uel
ioħi uel ceteris qͥ aderant: qđ nossent indica¬
bat᷑. Unde notandũ qđ idẽ ioħs qͥ eatenꝰ ui¬
rũ se fortiorẽ & xp̃m euangelizabat: ex inde
iã uel descensione sp̃s. uel patris attestatiore
prȩmonitꝰ: aꝑte dĩ filiũ p̾dicauerit. Hic est
inqͥt de qͦ dixi post me uenit uir qͥ ante me
factꝰ ẽ: qr prior me erat. & ego nescieba eũ.
Itẽq de colũba. Et ego uidi & testimonium
phibui. qr hic ÷ filiꝰ dĩ Itaq mysteriũ tri¬
nitatis in baptismo saluatoris ostendit᷑ ut
& nos in eiꝰ nomine baptiz andos eẽ doceat᷑
Qđ aut̃ dicit in te cõplacuit mͥ. tale ÷ ac si
dicat in te placitũ meũ constitui: hoc est

Expanded text:
cta est: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui mihi. Merito Joannes inter natos mulierum nulli secundus est, cui se baptizandum Christus, se videndum invisibilis exhibet spiritus, suum de coelo Filium commendat Pater. Neque enim ipsi Filio quod optime noverat, sed vel Joanni vel caeteris qui aderant, quod nossent, indicabatur. Unde notandum quod idem Joannes qui eatenus virum se fortiorem et Christum evangelizabat, exinde jam vel descensione Spiritus, vel Patris attestatione praemonitus, aperte Dei Filium praedicaverit: Hic est, inquit, de quo dixi, post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat, et ego nesciebam eum . Itemqrinitatis in baptismo Salvatoris ostenditur, ut et nos in ejus nomine baptizandos esse doceatur. Quod autem dicit: In te complacui mihi, tale est ac si dicat: In te placitum meum constitui, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
Nmfunt inqͥt dauio. qͥ fuit iesse Iste
Qoͦq numerus quẽ lucas exequit᷑ cer¬
tissime ꝓrsus abolitione indicat pecca¬
tor de qͥuo suo loco uideb. Nec mireris
silucas a dauid usq ad xp̃m plures
successiones matheus pariciores. hoc est
tearis esse decursã. Potest enĩ fueri. ut
alii longeua transitrint uitã: altiꝰ uͦ
generationis uiri immatura ȩtate de¬
cesserint. cũ uideamꝰ cõplures senes
cũ suis nepotib uiuere alios uero ui¬
ros statim filiis obire susceptis.
Iui fuit sela: qͥ fuit cainan. qui fu¬
it arfaxat. Nom̃ &e generatio caianꝰ¬
iuxta hebraicã ueritatẽ neq in genesi
neq in uerb dierũ inuenit᷑ sed arfaxat
sela uel sale filiũ nullo int̾posito genu¬
isse ꝑhibet᷑ Sic enĩ habes. Porro arfarat
uixit .xxx. annos & genuit sale. Itẽq in
parali pomenon. Arfaxat aut̃ genuit se¬
sela. Sed qͥd hoꝵ sit ueriꝰ aut si utrunq
uerũ eẽ possit. ds̃ nouerit. Nos sĩpliciter

Expanded text:
fuit David, qui fuit Jesse. Iste quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a David usque ad Christum plures successiones, Matthaeus pauciores: hoc est,tearis esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxat. Nomen et generatio Cainjuxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit SaSela. Sed quid horum sit verius, aut si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
studio tanti seminis demonstrandi. quȩ
to qđ ꝓ mathat posuit melchi: qr fortas¬
se uel codex illiꝰ sichabuit. uel in hẏsto¬
ria in qͣ hȩc didicerat. eundẽ mathar
inuenit esse binomiũ. Quia gͦ matheus
regalẽ. lucas sacerdotalẽ dñi ꝑsonã susce¬
pere texendã unde & in qdriga cheru¬
bin hc̃ leo fortissimꝰ bestiarũ. illũ uitulꝰ
sacerdotũ uidelicet hostia designat: ean¬
dẽ ut̾q sui oꝑis intentionẽ in genea¬
logia qͦq saluatoris texaenda saluauit.
A cute nanq animaduersũ ẽ: matheũ
to ipso xp̃o: quadraginta homines in
generationum serie nominasset:¬
Numerus aut̃ iste illud tẽpus significat.
qͣ in hoc scło & in hac t̾ra regi nos õportet a
xp̃o scđm disciplinã laboriosã qͦ flagellat
as̃ sic scriptũ ⁊ õnẽ filiũ quẽ recipit. Neq
enĩ qͣdraginta duȩ qđ faciunt ter qͣcerni¬
tũ il una generationes fiuint si & ipsũ
xp̃m annumeremꝰ qͥ huic regendȩ uitȩ

Expanded text:
studio tanti seminis demonstrandi, seu dto quod pro Matthat, posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel in historia in qua haec didicerat, eumdem Matthat invenit esse dyonymum. Quia ergo Matthaeus regalem, Lucas sacerdotalem Domini personam suscepere taxandam, unde et in quadriga cherubim hunc leo fortissimus bestiarum, illum vitulus sacerdotum videlicet hostia designat, eamdem uterque sui operis intentionem in genealogia quoque Salvatoris texenda servavit. Acute nato ipso Christo quadraginta homines in generationum serie nominassNumerus autem iste illud tempus significat, quo in hoc saeculo, et in hac terra regi nos oportet a Christo secundum disciplinam laboriosam, qua flagellat Deus ut scriptum est omnem filium quem recipit n quadraginta duo, quae faciunt ter quatuquadraginta generationes fiunt, si ipsum Christum annumeremus, qui huic regendae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
erat ad optatꝰ. cĩ & ipsũ adã filiũ ati
dixit cũ sit factꝰ a dõ. sed ꝑ gr̃am qͣm
postea peccando amisit: tanꝗͣ filiꝰ in
paradẏso constitutꝰ sit. Qua ꝓpt̾ in ge¬
nerationib mathei significat᷑ nr̃oꝵ

Expanded text:
erit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit erit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit dei, cum sit factus a deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit tamquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
cib currunt & mundꝰ ipse in qͣttuor par¬
tib terminat᷑. q uadraginta aut̃ qͣter
habent decẽ. Porro ipsi decẽ. ab uno usq ad
qͣttuor ꝓgrediente numero consũmant᷑.
Ad istã itaq mortalitatẽ nobcũ participan¬
da qͥa descendente xp̃m uoluit signifi¬
care matheus idõ ipsas generationes ab
abraha usq ad iosepħ & usq ad ipsiꝰ xp̃r
natiuitatt̃ descendendo cõmemorauit
abinitio euangelii sui. lucas aut non
abinitio euangłi sui sed a baptismo
a pigenerationes en arrat nec descenden¬
dos ascendendo tanquã sacerdotẽ in
expiandis peccatis magis assignans
bi eũ uor de cȩlo declarauit ubi testimo¬
niũ ioħs ipse ꝑhibuit dicens. Ecce qͥ tol¬
lt peccata mundi: Ascendendo autẽ
transuit ad abrahã &e ꝑuenit ad dm̃.
cui mundati & expiati reconciliarͦ
Merito & ad optionis originẽ ipse suscepito
qr ꝑ ad opeionẽ efficim filii di eredendo
in filiũ di ꝑ carnalẽ u generationc̃ filiꝰ

Expanded text:
cibus currunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. Ad istam itaque mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem Christum voluit significare Matthaeus, ideo ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph et usque ad ipsius Christi nativitatem, descendendo commemoravit ab initio Evangelii sui: Lucas autem non ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi, generationes enarrat, nec descendendo, sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans; ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipsi perhibuit, dicens, Ecce qui tollit peccata mundi . Ascendendo autem transit et Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei, credendo in filium Dei. Per carnalem vero generationem Filius
Abbreviated transcription (Latin):
integra generatio & ea qͣm matheus
enumerat dicens. iacob aut̃ genuit ioseph.
& ea quã lucas cõpetenti obseruatione
designat dicens. ꝗͥ putabat᷑ et filiꝰ ioseph
qͥ fuit heli. Qui & ipse subsonante eadẽ
distinctione. heli eẽ filiꝰ putabat᷑ qͥ erat
iacob: qͥa legalẽ hanc successionẽ qͤ uelut
adoptione q̃dã erga de functos constat ma¬
gis quã germinis ueritate. cõpetenti satis
ꝑ hoc designauit indicio. obseruans euan¬
glista ne õnino huiꝰcemodi successionib
genuisse aliquẽ nominaret. ꝑ qđ digna
distinctione ñ descendens s ascendens
usq ad adã & ad ipsũ usq ꝑuenit deum.
Iȩc aut̃ ñ nob̾ ad subitũ reꝑta. aut absq

Expanded text:
integra generatio, et ea quam Matthaeus integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph; et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens, quod putabatur esse filius Joseph, qui fuit Heli; qui et ipse, subsonante eadem distinctione, Heli esse filius putabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibus genuisse aliquem nominaret, per quod digna distinctione non descendens, sed ascendens, usque ad Adam et ad ipsum usque pervenit Deum. Haec autem non nobis ad s
Abbreviated transcription (Latin):
seph duos patres a diuersa ꝓ auoꝵs stirpe
uenientes: unũ quẽ lucas. alterũ quẽ ma¬
theus cõmemorat: habere potuerit. Dicit
enĩ matheus. Mathan aũt genuit iacob:
iacob aut̃ genuit ioseph uirũ mariȩ. Sed
huiꝰ nodũ quȩstionis. affricanꝰ de consonan
Mathan inquit & mathat diuersis tt̃porib
de una eadeq uxore esta nomine singulos
filios ꝓcrearunt. Qui mathan qͥ ꝑ salomonẽ
descendit uxorẽ eã primꝰ acceꝑat: & relicto
uno filio iacob nomine defunctꝰ est. Post
cuiꝰ obitũ quo lex uiduã alii uiro ñ uetat
nubere: mathat qͥ ꝑ nathan genꝰ ducit.
cũ ẽẽt ex eadẽ tribu s ñ ex eodẽ genere.
relictã mathȩ accepit uxorẽ. ex qͣ & ipse
accepit filiũ nomine heli: ꝑ qđ ex
diuerso patrũ genere efficiunt᷑ iacob
fris heli sine libis defuncti uxorẽ ex
mandato legis accipiens genuit iosepb
sem̃ acceꝑat. Et ꝑ hoc: rata inuenit᷑ atq

Expanded text:
seph duos patres ex diversa proavorum stirpe seph duos patres ex diversa proavorum stirpe venientes, unum quem Lucas, alterum quem Matthaeus commemorat, habere potuerit. Dicit enim Matthaeus: Mathan autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Joseph, virum Mariae. Sed hujus nodum quaestionis, Africanus de cMathan, inquit, et Mathat, diversis temporibus de una uxore Esta nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio, Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Matthat, qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Mathae accepit uxorem, ex qua et ipse suscepit filium nomine Heli: per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob  est, Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, semen acceperat; et per hoc rara invenitur atque
Abbreviated transcription (Latin):
illos posuit: qͥ eũ ex ioseph sic̃ alii homines
generant᷑. ȩstimabant esse ꝓgenitũ. Unde
si quẽ mouet cũ maria de sp̃u scõ genuerit
xp̃m. & ioseph illiꝰ ñ uere sed putatiue pat̾
appellaret᷑ cur ñ mariȩ potiꝰ qͣm iosephquȩ
nichil adeũ ꝑtinere uidebat᷑ generatiode¬
scribat᷑: sciat primũ ñ esse consuetudinis
scripturarũ. ut mulicrũ in generationi¬
b ordo texat᷑. Deinde ex una tribu fuisse
ioseph & mariã. unde ex lege cã acciꝑe co¬
gebat᷑ ut ꝓpinquã & qđ simulcensentur
in bethleem ut de una uidelicet stirpe ge¬
nerati. acq ido ꝑ generationẽ iosephorigo
qͦq mariȩ monstret᷑ Pulcherrime sane
lucas genealogiã xp̃i dicturus ipsũ patrẽ
prȩmisit loquentẽ tues filiꝰ ms dilectus:
ut eundẽ uerũ dĩ filiũ diuina attestati¬
one. quẽ uerũ hominis filiũ humanȩ suc¬
cessionis ordine comprobaret.

Expanded text:
illos posuit, qui eum ex Joseph sicut alii homines illos posuit, qui eum ex Joseph sicut alii homines generantur, rebantur esse progenitum. Unde si quem movet, cum Maria de Spiritu sancto genuerit Christum, et Joseph illius non vere, sed putative pater appelletur, cur non Maria potius quam Joseph, quae nihil ad eum pertinere videbatur, generatio describatur, sciat primum non esse consuetudinis Scripturarum ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam, unde et lege eam accipere cogebatur, ut propinquam. Et quod simul censentur in Bethlehem, ut de una videlicet stirpe generati, atque ideo per generationem Joseph, origo quoque Mariae monstretur. Pulcherrime sane Lucas, genealogiam Christi dicturus, ipsum patrem praemisit loquentem: Tu es filius meus dilectus , ut eumdem verum Dei Filium divina attestatione, quem verum hominis filium humanae successionis ordine comprobaret.
Abbreviated transcription (Latin):
lidet᷑. Quinq cubitos habebat altitudinis.
qr quicqͥd uisu auditu. gustu. olfactu uel
tactu delinquit᷑: totũ uñda regenerati¬
onis abluit᷑. Boues qͥ portant. singulas cȩ¬
li plagas terni aspiciunt: ut infide sc̃ȩ
trinitatis orb baptizet᷑ uniuersus. Sta¬
bat aut̃ in latere dextro atru sacerdotũ
cont᷑ orientẽ ad meridiẽ. qͥa flante noui
testam̃ti grã: datũ ÷ ꝑ eũ qͥ uisitauit nos
oriens ex alto. Sed innumeris scripturȩ
in figura resurrectionis nouiq testam̃ti
octoginta annis egyptios a fame defendit.
tricenariꝰ ablutꝰ ergastuli sordib regnigu¬
b̾nacula suscepit. & dauid eadẽ etate reg¬
nũ qđ septuageriꝰ. hoc ẽ ꝑpetua qͥete dignꝰ
cõpleret inchoauit & ez echiel triginta an¬
nors aꝑtis sibi cȩlis. ꝓphetiȩ dona ꝓmeruit.
Et qr ꝑfidẽ & aduersa longanimit ferri
& sullimit̾ debent p̾mia sꝑari: & archȩ
⁊ pucabat᷑ filiꝰ ioseph Hoc uerbũ ꝓpter

Expanded text:
lidetur. Quinque cubitos habebat altitudinis, lidetur. Quinque cubitos habebat altitudinis, quia quidquid visu auditu, gustu, olfactu, vel tactu delinquitur, totum unda regenerationis abluitur. Boves qui portant, singulas coeli plagas terni aspiciunt, ut in fide sanctae Trinitatis, orbis baptizetur universus. Stabat autem in latere dextro atrii sacerdotum contra Orientem ad Meridiem, quia stante Novi Testamenti gratia, datum est per eum qui visitaviinum. Sed et innumeris Scripturae in figuram resurrectionis Novique Testamenti octoginta annis Aegyptios a fame defendit, tricenarius ablutis ergastuli sordibus, regni gubernacula suscepit; et David eadem aetate regnum quod septuagenarius, hoc est, perpetua quiete dignus compleret, inchoavit, et Ezechiel triginta annorum, apertis sibi coelis prophetiae dona promeruit. Et quia per fidem et adversa longanimiter ferri, et sublimiter debent praemia sperari, et arcae nquit filius Joseph. Hoc verbum propter
Abbreviated transcription (Latin):
unxit. docentes eos seruare oĩa quȩcunq
mandaui uob̃. In cuiꝰ etiã figurã. mare
eneũ in qͦ sacerdotes tẽplũ intraturi laua¬
bant᷑ ꝙ triginta cubitors funiculo circũ¬
iri exteriꝰ. & intꝰ tria milia metretas ca¬
gr̃a primo animarũ tria milia baptizant.
or qͥa maris ȩnei mentio incidit. libet &
in cȩceris quomͦ baptismi regulȩ congru:¬
at inqͥrere. labio inqͥt usq ad labiũ
cubitors decẽm. qͥa ñ terrena nos sollicitu¬
dine coantari: sed cȩlestis denarii opor¬
tet expectatione dilatari. Labiũ eiꝰ qͣsi
labiũ calicis uel foliũ repandi lilii. Quoꝵ
uno poculũ dñicȩ passionis. altero pate¬
facta resurrectionis eiꝰ claritas exprimit᷑
Nã qđ ait apłs. quicunq baptizate sumꝰ
in xp̃o iesu in morte ipsiꝰ baptizati sumꝰ:
ad labiũ calicis ꝑtinet. Qđ uͦ subiungit.
tudo eiꝰ triũ unciarũ. ut õne bapti⁊ atoꝵ
robur. fidei. spei. caritatisq ꝑfectione so¬

Expanded text:
eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . In cujus etiam figuram mare aeneum, in quo sacerdotes templum intraturi lavabantur, et triginta cubitorum funiculo circuiri exterius, et intus tria millia metretas caancti Spiritus gratia, primo animarum tria millia baptizant. Et quia maris aenei mentio incidit, libet et in caeteris quomodo baptismi regulae congruant inquirere. A labio inquit usque ad labium cubitorum decem , quia non terrena nos sollicitudine coangustari, sed coelestis denarii oportet exspectatione dilatari. Labium ejus quasi labium calicis vel folium repandi lilii: quorum uno poculum dominicae passionis, altero patefacta resurrectionis ejus claritas exprimitur. Nam quod ait Apostolus: Quicunque baptizati sumus Christo Jesu, in morte ipst: tudo ejus, trium unciarum, ut omne baptizatorum robur, fidei, spei, charitatisque perfectione so
Abbreviated transcription (Latin):
Q đ enĩ dicit apłs misit ds filiũ suũ in
similitudinẽ carnis peccati hȩc ẽ sus¬
ceptio peccatoꝵ Qđ aut̃ ad dit. ut de
peccato dãnaret peccatũ in carne: hȩc
est cxpiatio peccator Pinde matheus
ab ipso dauuiđ ꝑ salomonẽ descendit in
cuł matra ille peccauit. Lucas uͦ ad
epsũ dauid ꝑ nathan ascendit: ꝑ cuiꝰ

Expanded text:
dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ ȩccłȩ sponsus apparuit: De qͦ & idem
ioħs dicit. Qui habet sponsa: sponsus est.
qđ idẽ ioħs negat: recte se indignũ esse
ad soluendã corrigiã eiꝰ calciam̃ti denun¬
ciat. Ac si aꝑte dicat. Ego redemptoris
uestigia denudare ñ ualeo: qe sponsi no¬
m̃ mͥ immerito ñ usurpo. Qd tam̃ in¬
telligi &e aliter potest. Quis enĩ nesciat.
qđ calciam̃ta ex mortuis animalib fi¬
ant: Incarnatꝰ uͦ dñs ueniens qͣsi cal¬
ciatꝰ apparuit . qͥ in diuinitate sua mor¬
ticina nr̃ȩ corruptionis assũpsit. S huiꝰ
in carnationis mysteriũ humanꝰ ocłs pe-¬
netrare ñ sufficit. Inuestigari enĩ nul-¬
latenꝰ potest qͦmodo corporat᷑ uerbũ quo¬
mͦ sũmꝰ & uiuificator sp̃s intra uterum
matris animat᷑. quomͦ is qͥ initiũ ñ habet.¬
& existit & concipit᷑ Corrigia calciam̃ti
est ligatura mysteru. Ioħs itaq soluere
corrigiã calciam̃ti ñ ualet: qr incarna

Expanded text:
lesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam sponsus est . quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest quomodo corporatur Verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet et existit concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia