comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
congregatos a mundi plagis om̃ib electos
suos ȩternȩ beatitudinis albo conscribe¬
ret. uerũ etiã eiꝰdẽ regis duces qͥeta sui
moderaminis pace iuuabat. qͥa nimirũ
cõpressis a pręliorũ turbine gentib uni¬
uersis. p̃dicaturos orbi xp̃i discipłos qͣ libet
ꝓpt̾ uerbũ ire uellent. ab ingrientiũ fer¬
uore seditionũ trem̃da id tẽporis ut ita
dixerim romani regiminis ũbra ꝓtegebat
Exut gͦ edictũ a cęsare augusto ut censũ
ꝓfiteret᷑ uniuersus orbis̃. qͥa inminebat
edictũ regis xp̃i quo salutẽ consequeret᷑
uniuersus orbis qͥ uocabulũ augusti ꝑfe¬
ctissime cõplens. ut pote suos & augescere
desiderans & ipse augere sufficiens. censo¬
rib suȩ ꝓfessionis ñ ablatione pecuniȩ
subiectis sed fidei oblatione signatis p̾cepit.
euntes inquiens inmundũ uniuersũ prȩ¬
dicate euangłiũ om̃ĩ creaturȩ. qͥ crediderit
& baptizatus fuerit saluus erit:¬

Expanded text:
congregatos a mundi plagis omnibus electos congregatos a mundi plagis omnibus electos suos aeternae beatitudinis albo conscriberet, verum etiam ejusdem regni duces, quieta sui moderaminis pace juvabat, quia nimirum, compressis a praeliorum turbine gentibus universis, praedicaturos orbi Christi discipulos, quolibet propter verbum ire vellent, ab ingruentium fervore seditionum, tremenda id temporis ut ita dixerim Romani nominis umbra protegebat. Exiit ergo edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis, quia imminebat edictum Regis Christi, quo salutem consequeretur universus orbis. Qui vocabulum Augusti perfectissime complens, utpote suos et augescere desiderans, et ipse augere sufficiens, censoribus suae profectionis, non ablatione pecuniae subjectos, sed fidei oblatione signare praecipit. Euntes, inquiens, in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ̃. Qđ enĩ maius regni quietissimi &
pulcherrimȩ quantũ ad homines potuit
esse pacis indiciũ. quã una totũ orbẽ de¬
scriptione concludi. eodẽ cunctos longe
lateq mundi fines census nũmismate cõ-¬
prehendi: Cuiꝰ auctor ac moderator au.¬
gustꝰ tantȩ iuxta fidei hystoriã extitit.¬
ut tã forinsecis quã ciuilib bellis toto
ꝓpła cũ mystica dispensationẽ xp̃i uoce
p̃cineret dicens. & erit in nouissimis dieb
prȩparatꝰ mons dñĩ in uertice montiũ.
& eleuabit᷑ suꝑ colles & fluent ad eũ om̃s
gentes: post pauca etiã tẽporis illius sa¬
cratissimi statũ describere curauit. &
conflabunt inqͥt gladios suos in uomeres
& lanceas suas in falces. Non leuabit gens
contra gentẽ gladiũ. nec exercebuntur
ultra ad proeliũ. Domꝰ iacob uenite &
ambulemꝰ in lumine dni. Nonsolũ autẽ
hȩc noua mundi descriptio. illius sũmi
regis aduentui testimoniũ ꝑhibebat: qͥ

Expanded text:
eorum . Quod enim majus regni quietissimi, et eorum . Quod enim majus regni quietissimi, et pulcherrimae, quantum ad homines, potuit esse pacis indicium, quam una totum orbem descriptione concludi, eodem cunctos longe lateque mundi fines census numismate comprehendi? Cujus auctor ac moderator Augustus, tanta, juxta fidem historiaut tam forinsecis quam civilibus bellis toto propheta cum mystica dispensationem Christi voce praecineret dicens: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes . Post pauca etiam temporis illius sacratissimi statum describere curavit: Et conflabunt inquit gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. Domus Jacob venite, et ambulemus in lumine Domini . Non solum autem haec nova mundi descriptio illius summi regis adventui testimonium perhibebat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rudiendo sustollat: ipse etiã primeuã
squalidis indesertis uiã transigat
acxum ẽ. autẽ In dieb illis caEł.U.
exut edictũ acęsare augusto. ut descri¬
beretur uniuersus orbis. Nasciturus
in carne dĩ filius sic̃ parentes sibi quos
uoluit & locũ natiuitatis quẽ uoluit
elegit: eosq ad ipsũ locũ priusquã na¬
sceret᷑ quomͦ uoluit aduexit. ita etiã
tẽpore quo uoluit immo qͦ ipse una cũ
patre & sp̃u scõ a scłis disposuerat ꝑq ora
trauit. Quomͦi enĩ de uirgine matre natꝰ
uirginitatis sibi głam & angłicũ testimo¬
niũ decus ostendit. ẽẽ gratissimũ. sic qͦq
pacatissimo scłi tẽporẽ ꝓcreatꝰ : quia pacẽ¬
magnoꝑe quęreret atq amaret edoeuit.
qͥa pacis caritatisq sectatores sẽꝑ inuisere
dignaret᷑ indicauit. iuxta qđ ipse fidelib
ꝓmittens. ait. Ubi enĩ st̃ duo uł tres con¬
gregati in nomine meo: ibi sũ in medio

Expanded text:
rudiendo sustollat, ipse etiam primaevam rudiendo sustollat, ipse etiam primaevam squalidus in desertis vitam transigatactum est autem in diebus illis, exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis. Nasciturus in carne Dei Filius sicut parentes sibi quos voluit, et locum nativitatis quem voluit, elegit, eosque ad ipsum locum priusquam nasceretur quomodo voluit advexit, ita etiam tempore quo voluit, imo quo ipse una cum Patre et Spiritu sancto a saeculis disposuerat, perque ora travit. Quomodo enim de virgine matre natus, virginitatis sibi gloriam et angelicum castimoniae decus ostendit esse gratissimum, sic quoque pacatissimo saeculi tempore magnopere quaereret atque amaret edocuit, quia pacis charitatisque sectatores semper invisere dignaretur, indicavit. Juxta quod ipse fidelibus promittens ait: Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio
Abbreviated transcription (Latin):
& in umbra mortis dño illuminare est:
iis qͥ in peccatis & ignorantiȩ cȩcitate uixe¬
runt. agnitionis amorisq: sui radios
infundere. Qualib dicit apłs. Euistis a-¬
liquando tenebrȩ. nunc autẽ lux indño.
Dedes autẽ nr̃i in uiã pacis dirigunt᷑: cum
actionũ nr̃arũ iter ꝑ om̃ia redẽptoris il¬
luminatorisq: nr̃i gr̃ȩ concordat. CON-¬
gruo sane ordine primo illuminanda
corda: & post oꝑa dirigenda testat᷑ qͥa
nemo quã ñ ante didicerit. pacẽ ualet
oꝑari. Unde recte psalmista. Inquire
inquit pacẽ & sequere eã. Qd . ẽ. dicere
Illuminare qͥ in tenebris sedebas: & uiã
pacis aqua diutius exulabas incede
urr autẽ crescebat & confortabatur
sp̃ũ. & erat indesertis usq ad diẽ osten¬
sionis suȩ ad isrł. Prȩdicator poenitentiȩ
futurus opportunũ iustũq ẽ. ut solitu¬
dinis asꝑa sequat᷑. & quo liberius iuiue¬
nis auditores suos a mundi illecebris e¬

Expanded text:
et in umbra mortis Domino illuminare est, et in umbra mortis Domino illuminare est, his qui in peccatis et ignorantiae caecitate vixerunt, agnitionis amorisque sui radios infundere. Qualibus dicit Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Pedes autem nostri in viam pactionum nostrarum iter per omnia Redemptoris illuminatorisque nostri gratiae concordat; congruo sane ordine primo illuminanda corda et post opera dirigenda testatur, quia nemo, quam non ante didicerit pacem valet operari. Unde recte Psalmista. « Inquire, inquit, pacem et sequere eam , » quod est dicere, illuminare, qui in tenebris sedebas, et viam pacis, a qua diutius exsulabas, ingredeautem crescebat et confortabatur Spiritu, et erat in desertis usque ad diem ostensionis suae ad Israel. Praedicator poenitentiae futurus, opportunum justumque est ut solitudinis aspera sequatur; et quo liberius juvenis auditores suos a mundi illecebris e
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã salutis plebi eiꝰ. in remissionem
peccatorũ eorũ. Quasi iesu id÷ saluato¬
ris nom̃ exponere ac diligentius cõm̃dare
desiderans: salutis mentionẽ frequentat.
cũ cornu salutis erigendũ. salutẽ ex ini¬
micis futurã. scientiã salutis plebi dan¬
dã cõmemorat. Sed ne temporalẽ carna¬
lemq ꝓmitti salutẽ putares: in remissio¬
nẽ inquit peccatorũ eorũ. Uerũ iudei
malunt expectare : qͥa ñ intus sed foris
saluari. ñ a peccati dominio sed abhuma¬
nȩ seruitutis cupiunt iuigo liberari.
tauit nos oriens ex alto. Et ꝓpħa de dño
loquens. ecce uir inqͥt oriens nom̃ eius.
Qui ideo recte oriens uocat᷑. quia nob̾ ortũ
uerȩ lucis aꝑiens: filios noctis & tenebra¬
rũ lucis effecit filios. uixta qđ beatꝰ ⁊a¬
charias consequent᷑ exponit dicens.
UUMINARE IIT qͥ in tenebris & inumbra
mortis sedent. ad dirigendos pedes uros
in uiã pacis. Sedentib quippe intenebris

Expanded text:
scientiam salutis plebi ejus in remissionem scientiam salutis plebi ejus in remissionem peccatorum eorum. » Quasi Jesus idem ac Salvatoris nomen exponere ac diligentius commendare desiderans, salutis mentionem frequentat, cum cornu salutis erigendum, salutem ex inimicis futuram, scientiam salutis plebi dandam commemorat; sed ne temporalem carnalemque promitti salutem putares, « in remissionem, inquit, peccatorum eorum. » Verum Judaei malunt exspectare, quia non intus sed foris salvari, non a peccati dominio, sed ab humanae servitutis cupiunt jugo liberari. tavit nos oriens ex alto. Et propheta de Domino loquens: Ecce vir, inquit, Oriens nomen ejus . Qui ideo recte Oriens vocatur, qui nobis ortum verae lucis aperiens filios, noctis et tenebrarum, lucis effecit filios, juxta quod beatus Zacharias consequenter exponit dicens: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Sedentibus quippe in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
mundicia qualibet siue in iusticia fidei
suȩ sinceritatẽ cõmaculat. uł corã ho¬
minib tantũ & ñ etiã corã dño sc̃s ꝑdu¬
rare contendit & iustꝰ: necdũ ꝑfeste
de manu sp̃ualiũ inimicorũ siberatꝰ
dño seruit. sed exemplo ueterũ samari¬
tanorũ diis gentiũ parit᷑ & dnõ seruire
conatur. E⁊ tii puer ꝓpła altissimi
alloquat᷑ infantẽ suũ. Sed qua ratione
uocẽ patris ñ audierit natus. qͥ saluta¬
tionẽ mariş adhuc utero clausus audi¬
uit: Nisi forte putandus. ẽ. tacharias
ꝓpt̾ eos potius qui aderant instruendos
futura sui filii munera quȩ dudũ ꝑangłm
didicerat: mox ut loqui potuit p̾dicare
uoluisse Audiant sane arriant & erube¬
altissimũ uocat. Iuxta qđ psalmista dm̃
hominẽq ꝑfectũ in una ꝑsona collaudans.
ait. Mat᷑ fyon dicet homo. & homo factꝰ¬
est ex ea. & ipse fundauit eã altissimus.
Cũ factũ qui fundauit: eundẽ hominẽ¬
quẽ altissimũ nuncupat. dandã

Expanded text:
ustitia, fidei suae sinceritatem commaculat, vel coram homnibus tantum, et non etiam coram Domino sanctus perdurare contendit, et justus, necdum perfecte de manu spiritualium inimicorum liberatus Domino servit, sed exemplo veterum Samaritanorum diis gentium pariter et Domino servire conatur. « Et tu, puer, Propheta Altissimi alloquatur infantem? sed qua ratione vocem patris non audierit natus, qui salutationem Mariae adhuc utero clausus audivit? nisi forte putandus est Zacharias propter eos potius, qui aderant, instruendos futura sui filii munera, quae dudum per angelum didicerat, mox, ut loqui potuit, praedicare voluisse. Audiant sane Ariani et erubealtissimum vocat, juxta quod Psalmista Deum hominemque perfectum in una persona collaudans ait: « Mater Sion dicet: homo et homo factus in ea, et ipse fundavit eam Altissimus , » eum factum qui fundaandam
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. id ÷ erexit nob̾ salutẽ ex inimicis
nr̃is. Cũ enĩ primo breuit̾ p̾misisset
& erexit cornu salutis nob̾. continuo
quasi aꝑtius quid dixerit explanans:
salutẽ inqͥt ex inimicis nr̃is. & de manu
omniũ qͥ oderunt nos. Om̃s autẽ qui
oderunt nos. uł homines puersos uł im¬
mundos sp̃s significat. de quorũ manu
& timore spe salui facti sumꝰ & in futuro

Expanded text:
it nobis salutem ex inimicis nostris, cum enim primo breviter praemisisset: « et erexit cornu salutis nobis, » continuo quasi apertius quid erexit explanans. « Salutem, inquit, ex inimicis nostris et de manu omnium qui oderunt nos. » Omnes autem qui oderunt nos, vel homines perversos, vel immundos spiritus significat, de quorum manu et interim spe salvi facti sumus, et in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
gulas sui partes quȩ unã catholicã faci-¬
unt: p̃posito sibi pontifici uisibiliter
iungitur. sed inuisibili fp̃s scĩ uircute
cumulat᷑. Unde & bene ioseph auctꝰ
int̾pretat᷑ indicans nimirũ hoc uoca¬
bulo: qđ instantia magistri loquentis
nichil ualet. si ñ augmãtũ suꝑni iuua¬
minis ut audiat᷑ acceꝑit. Qđ autẽ fili¬
um suũ primogenitũ maria peꝑisse de¬
scribit᷑: ñ uixta heluidiũ accipiendũ

Expanded text:
gulas sui partes, quae unam Catholicam facigulas sui partes, quae unam Catholicam faciunt, praeposito sibi pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur, indicans nimirum hoc vocabulo, quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis, ut audiatur, acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse describitur, non juxta Helvidia
Abbreviated transcription (Latin):
panis uiuus qui de cęlo descendi. Locus gͦ
in qͦ dñs nasceret᷑ domꝰ panis ante uocatus
ẽ: qͥa futurũ ꝓfecto erat. ut ille ibi ꝑ
materiã carnis appareret: qui electoꝵ¬
m̃tes interna satietate reficeret. Sed
& usq hodie & usq ad consũmationẽ scłi
dñs in nat̾areth concipi. nasci bethleem
ñ desuit. cũ quilibet audientiũ uerbi
Flore suscepto. domũ se ȩt̾ni panis efficit.
cotidie in utero uirginali hoc . ẽ. in animo
credentiũ ꝑfidẽ concipit᷑. ꝑbaptisma
gignit᷑. Cotidie dĩ genitrix ȩccła suũ
comitata ductorẽ. de rota mundanȩ
conuersationis qđ galilea sonat. in ciui¬
tate iuda confessionis uidelicet & laudis
ascendens censũ suȩ deuotionis ȩt̾no regi
ꝑsoluit. quȩ in exemplũ beatȩ semꝑ uir¬
ginis mariȩ innupta simul & immacula¬
ta: concipit nos uirgo de sp̃u. parit nos
uirgo sine gemitu. & quasi alii quidẽ
desponsata sed ab alio foecundata. ꝑ sin¬

Expanded text:
us, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nasceretur domus panis ante vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electomentes interna satietate reficeret. Sed et usque hodie et usque ad consummationem saeculi Dominus in Nazareth concipi et in Bethleem nasci non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est, in animo credentium per fidem concipitur, per Baptisma gignitur. Quotidie genitrix Dei Ecclesia, suum comitata auctorem, de rota mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis videlicet et laudis, ascendens, censum suae devotionis aeterno Regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata concipit nos virgo de spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata, per sin
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: dixit. Nequaquã: sed uocabit᷑ ioħes
Mire sc̃s euangłista. ñ prȩt̾mittendũ pu-¬
tauit. qđ plurimi infantẽ patris nomi¬
ne ⁊ achariã appellandũ putauerunt.
ut aduertas matri non nom̃ alicuius
displicuisse degeneris. sed id sc̃o infusũ
sp̃u qđ ab angło ante ⁊ achariȩ fuerat prȩ¬
nunciatã Et̃ quidẽ ille mutus intimare
uocabulũ filii nequiuit uxori: sed ꝑ ꝓphe¬
tiã helisabeth dicit. qđ ñ didicerat a ma¬
rito. Et dixerunt ad illã qͥa nemo. ẽ
in cognatione tua. qͥ uocetur hoc nomine.
Innuebant autẽ patri eiꝰ. quẽ uellet uoca

Expanded text:
ejus, dixit: Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Mire sanctus evangelista praemittendum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putarunt, ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum Spiritu quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori, sed prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Innuebant autem patri eju
Abbreviated transcription (Latin):
p̾misit in ꝓgenies & ꝓgenies: his quoq
ctendũ uersiculis. quia uidelicet ꝑom̃s
scłi generationes & perire suꝑbi & humi¬
les exaltari. pia iustaq diuinȩ potentiȩ
dispensatione ñ cessant. Sysceert̃
isrł puerũ suũ. memorari miscđiȩ suę
Pulchre puerũ dñi appellat isrł qui abeo
sit ad saluandũ susceptꝰ. oboedientẽ uide¬
licet & humilẽ Iuxta qđ osee dicit. quia
puer isrł dilexit eũ. Nã qui contẽnit hu¬
miliari. ñ potest utiq saluari. nec dicere
susceptor ẽ. animȩ meȩ. Quicunq autẽ
ior. ẽ in regno cȩlorũ. Bene qͦq subiunxit.
memorari miscđiȩ suȩ quia qđ dñs ho.¬
minẽ ut redimeret assũpsit: ñ humanȩ
meritũ conditionis. sed diuinȩ donũ pie¬
tatis extitit. Quid enĩ post culpã puari¬
cationis. nisi ustã conditoris iram me¬

Expanded text:
praemisit in progenies et progenies, his quoque praemisit in progenies et progenies, his quoque ctendum versiculis, quia videlicet per omnes saeculi generationes, et perire superbi, et humiles exaltari, pia justaque divinae potentiae dispensatione non cessant. « Suscepit Israel puerum suum, memorare misericordiae suae. » Pulchre puerum Domini appellat Israel, qui ab eo sit ad salvandum susceptus, obedientem videlicet et humilem, juxta quod Oseae dicit: « Quia puer Israel, et dilexi eum . » Nam qui contemnit humiliari, non potest utique salvari, nec dicere susceptor est animae meae . » -- « Quicunque autem trabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram me
Abbreviated transcription (Latin):
tur iusticiã. acceptus ẽ. illi. Fȩcit
potentiã inbrachio suo. disꝑsit suꝑbos
mente cordis sui. Inbrachio suo. in ipso
dĩ filio significat. Non qđ ds̃ pat̾ figura
determinet᷑ carnis humanȩ: eiq filius
tanquã membrũ corporis hȩreat: sed
qͥa omĩa ꝑipsũ facta sunt. ideo brachiũ
dnĩ dictũs ẽ Sicut enĩ tuũ brachium
ꝑ qđ oꝑaris. sic dĩ brachiũ dictũ est eiꝰ
uerbum. quia ꝑ uerbũ oꝑatꝰ ẽ. mundũ
rit: Si autẽ tanta potestate p̾ualeret ut
sine ullo motu corporis sui qđ diceret
fieret. brachiũ eiꝰ uerbũ eiꝰ esset. Cũ gͦ
audiuimꝰ brachiũ dĩ patris esse dĩ filiũ.
ñ nob obstrepat consuetudo carnalis.
sed quantũ illo donante possumꝰ dĩ
uirtutẽ & dĩ sapientiã cogitemꝰ. ꝑ quã
facta sunt om̃ia. De põs uri poͬtentes
de sede. & exaltauit humiles. Esurien¬
tes impleuit bonis. & diuites dimisit
inanes. Qđ dixit in brachio suo. & qđ

Expanded text:
tur justitiam, acceptus est illi. Fecit tur justitiam, acceptus est illi. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ipso Dei Filio significat. Non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium per quod operatis, sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est mundum. rit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esset. Cum ergo audivimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis, sed quantum illo donante possimus Dei virtutem, et Dei sapientiam cogitemus, per quem facta sunt omnia. « Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. » Quod dixit in brachio suo, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
scendit omnẽ creaturã. atq ab uniuersis
quȩ fecit longe segregat᷑: qđ greca locu¬
tione melius intelligit᷑. in quã ipsũ uerbũ
qđ dicit᷑ aF IMNI. quasi extra t̾rã esse si¬
gnificat. Cuiꝰ etiã nos imitatione ꝓ mo¬
dulo nr̃o segregari p̃cipim᷑. ab om̃ib qui
ñ sunt scĩ nec dõ dedicati. dicente dño.
Scĩ estote. qͥa & ego sc̃ĩ sũ. Quicunq enĩ se
consecrauerit. merito extra t̾rã. extra mun-¬
dũ uidebit᷑. Potest enĩ & ipse dicere. suꝑ
t̾ram ambulantes conuersationẽ incȩlis
ꝓgenies suꝑ tim̃tes eũ. Aspecialib se do¬
nis ad generalia dĩ udicia conuertens:
totius humani generis statũ describit. qͥd
supbi. qͥd humiles mereant᷑. quid fili i
adȩ ꝑliberũ arbitriũ. qͥd filii dĩ sint ꝑ
gr̃ãm alternis uersib explicat. Non gͦ inqͥt
ioli mͥ fecit magna qͥ potens. ẽ. sed & ĩt
om̃i gente & ꝓgenie qͥ timet dm̃ & oꝑa¬

Expanded text:
scendit omnem creaturam, atque ab universis scendit omnem creaturam, atque ab universis quae fecit, longe segregatur. Quod Graeca locutione melius intelligitur, in qua ipsum verbum, quod dicitur ἅγιον, quasi extra terram esse significat: cujus etiam nos imitatione pro modulo nostro segregari praecipimur ab omnibus, qui non sunt sancti, nec Deo dedicati, dicente Domino: Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Quicunque enim se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse dicere: Super terram ambulantes conversationem in coelis progenies timentibus eum. A specialibus se donis ad generalia Dei judicia convertens, totius humani generis statum describit, et quid superbi, quid humiles mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium, quid filii Dei sint per gratiam, alternis versibus explicat. Non ergo, inquit, soli mihi fecit magna qui potens est, sed et in omni gente et progenie qui timet eum et opera
Abbreviated transcription (Latin):
amore. Quia respexit humilitatẽ
ancillȩ suȩ. Ecce enĩ ex hoc beatã me di¬
cent om̃s generationes. Cuiꝰ humilitas re-¬
spicitur: recte beata abomĩb cognominan¬
da gratulat᷑. sicut e contrario cuiꝰ fupbia
mitatis nomine multata tabescit. Decebat
enĩ ut sicut ꝑ suꝑbiã primȩ nr̃ȩ parentis
mors in mundũ intrauit: ita denuo ꝑ humi.¬
litatẽ maraȩ. introitꝰ panderet᷑ uitȩ.
Quia fecit mͥ magna qui potens. ẽ. & sc̃m
nom̃ eiꝰ. Adinitium carminis respicit ubi
dictũ ẽ. Magnificat anima mea dñm. Sola
quippe anima illa cui magna dñs facere
dignat᷑. dignis eũ p̃coniis magnificare. &
ad consortes eiꝰdẽ uoti ac ꝓpou̾ti potest co-¬
hortando dicere. Magnificate dñm mecũ
& exaltemꝰ nom̃ eiꝰ in inuicẽ. Nã qͥ dm̃ quẽ¬
cognouit quantũ in se magnificare & nom̃
eius scĩficare contẽpserit: minimꝰ uocabit᷑
in regno cȩlorũ. Sc̃m autẽ nom̃ eiꝰ uocat᷑:
quia singularis culmine potentiȩ tran-¬

Expanded text:
umilitatem ancillae suae, ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Cujus humilitas respicitur, recte beata ab omnibus cognominanda gratulatur, sicut e contrario, cujus superbia mitatis, nomine multata tabescit. Decebat enim ut sicut per superbiam primae nostrae parentis mors in mundum intravit, ita denuo per humilitatem Mariae, vitae introitus panderetur. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomdictum est: « Magnificat anima mea Dominum: » sola quippe anima illa, cui Dominus magna facere dignatur, dignis eum praeconiis magnificare, et ad consortes ejusdem voti ac propositi potest cohortando dicere: « Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem; » nam qucognovit, quantum in se est magnificare, et nomen ejus sanctificare contempserit, minimus vocabitur in regno coelorum . Sanctum autem nomen ejus vocatur, quia singularis culmine potentiae tran
Abbreviated transcription (Latin):
quis patrũ senex. & plenꝰ dierũ. Et post quã
uenit plenitudo tẽporis misit ds̃ filiũ
suũ At contra dies impiorũ in anes sunt
& uacui. Uiri enĩ sanguinũ & dolosi: ñ
dimidiabunt dies suos. Et audiert̃
uicini & cognati eiꝰ. quia magnificauit dr̃s
miscłiam suã cũ illa: & congratulabant᷑
ei. Habet scõrũ editio lȩticiã plurimorũ
qͥa cõmune. ẽ. bonũ. Iusticia enĩ cõmiinis
.ẽ. uirtus. & ideo in ortu iusti futurę uitę
insigne ꝓmittit᷑: & gr̃a secuturȩ uirtutis
exultatione uicinorũ p̃figurante signat᷑¬

Expanded text:
quis patrum senex et plenus dierum. Et postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . At contra dies impiorum inanes sunt et vacui. Viri enim sanguinum et dolosi, non dimidiabunt dies suos . Et audierunt vicini et cognati ejus quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei. Haquia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signat
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ illud uetꝰ figuratis cerimoniarũ
& sacrificiorũ umbris cidẽ testimoniũ¬
ꝑhibet. Pulchreq t̃acharias octaua die
p̾rolis editȩ loquit᷑. quia ꝑ dñi resurre¬
ctionẽ quȩ octaua die hoc ẽ. post septimã
sabbati facta. ẽ: occulta sacerdotii lega¬
lis archana patuerunt. linguaq ponti¬
ficũ iudeorũ quã diffidentiȩ uincula
strinxerant: intelligentiȩ rationabilis
.ẽ. uoce soluta. E⁊ suꝑomĩa montana
iudeȩ diuulgabantur om̃ia uerba hȩc¬

Expanded text:
dotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris eidem testimoniuhibet. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem, quae octava die post septimam sabbati facta est, occulta sacerdotii legalis arcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum, quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabili est voce soluta. Et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba h
Abbreviated transcription (Latin):
nominatĩ exprimit. Quia & si multi pa¬
tres. ac scidnĩcȩ incarnationis testimoniũ¬
mẏstice ꝓtulerunt: ipsi tam̃ primontes
archana p̾dicta. Ipsi specialit᷑ dictũ ẽ. atq
inte benedicentur uniuersȩ cognationes
t̾rȩ. qđ ad dñm saluatorẽ ꝑtinere nullus

Expanded text:
im exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimoniumystice protulerunt, ipsi tamen primo manarcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertiner
Abbreviated transcription (Latin):
anima casta quȩ spuale desideriũ uerbi.
concepit: alta mox necesse sit exercitii cȩ¬
lestis iuga sub eat & quasi triũ mensiũ dies.
ibidem demorata: quousq ꝑfecta princi¬
paliũ iurtutũ luce radietur. ꝑseuerare ñ
desistat. Quos nimirũ ꝑfectissimi fulgo¬
ris menses. describens apłs ait. Nunc autẽ
manent fides spes. caritas. tria hȩc. maior
elisabethautẽ impletũ. ẽ. tẽpus pari
endi: & peꝑit filiũ. Uerbũ impletionis
scã scriptura. in bonorũ tantũ ortu. uł¬
obitu uł actu ponere consueuit. quorũ
ficat. Deniq helisabeth impletũ ẽ. tem

Expanded text:
anima casta quae spiritale verbi desiderium anima casta quae spiritale verbi desiderium conceperit, alta mox necesse sit exercitii coelestis juga subeat, et quasi trium mensium dies ibidem demorata, quousque perfecta principalium virtutum luce radietur, perseverare non desistat. Quos nimirum perfectissimi fulgoris menses describens Apostolus ait: Nunc autem manent fides, spes, charitas, tria haec. Major Elisabeth autem endi, et peperit filium. » Verbum impletionis Scriptura sacra in bonorum tantum ortu, actu vel obitu ponere consuevit. Denique lium. Et Elizabeth impletum est te
Abbreviated transcription (Latin):
sed sp̃uale significat. id ÷ ñ eiꝰ tantũ car¬
ne ꝓgenitos: sed siue in circuncisi one
seu in pͣputio fidei illius uestigia secutos.
Nã & ipse in pͣputio positꝰ credidit. reputa¬
tũq est illi ad iusticiã atq eiꝰdẽ fidei
signaculũ circuncisionis accepit: ut sic
utriusq popłi pat̾ fieret ꝑfidẽ. uxta
qđ apłs ad romanos plenissime disseruit.
Aduentꝰ gͦ saluatoris abrahȩ. ẽ. & semini eiꝰ
in scła ꝓmissus: hoc ẽ. filiis ꝓmissionis
quib dr̃. Si autẽ uos xp̃i: ergo abrahȩ
mulierib coepit: ita etiã bona a mulie¬
rib incipiant. & quȩ ꝑ unius deceptionẽ
periit: duab certatĩ prȩconantib mundo
uita reddat᷑ Gansri autẽ maria
cũ illa quasi m̃sib trib & reuersa. ẽ in do¬
mũ suã. Tã diu mansit maria. donec heli¬
sabeth partus tẽpore cõpleto: p̃cursoris
dñi sui ꝓpt̃ quã maxime uenerat naciui¬
tatẽ uideret. Dictũ. ẽ autẽ supra qđ oĩs

Expanded text:
sed spiritale significat, id est, non ejus tantum carne progenitos, sed sive in circumcisione, seu in praeputio fidei illius vestigia secutos. Nam et in praeputio positus ipse credidit, reputatumque est ei ad justitiam. Atque ejusdem fidei signaculum circumcisionem accepit, ut sic utriusque populi pater fieret per fidem, juxta quod Apostolus ad Romanos plenissime disseruit. Adventus ergo Salvatoris Abrahae est et semini ejus in saecula promissus, hoc est filiis promissionis quibus dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus incipiant, et quae per unius deceptionem periit, duabus certatim praeconantibus mundo vita reddatur. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus, et reversa est in domum suam. Tandiu mansit Maria, donec Elisabeth partus tempore completo praecursoris Domini sui, propter quam maxime venerat, nativitatem videret. Dictum est autem supra, quod omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla enĩ causa erat pudoris: ubi ꝓphȩ
ortus datȩ ñ affectatȩ fidẽ generationis
ascisceret. Et beata quȩ credidisti.
qm̃ ꝑficient᷑ ea quȩ dicta sunt tͥ a dño.
Hides ñ dubitasse mariam. sed credidisse:
& ideo fructũ fidei consecutã. Beata inqͥt
quȩ credidit. & uere beata: quȩ sacerdote
prȩstantior cũ sacerdos negasset: uirgo
corrȩxit errorẽ. Nec mirũ si dñs redem¬
pturus mundũ oꝑationẽ suã inchoauit:
a matre: ut ꝑ quã salus omĩb parabat᷑.
eadẽ prima fructũ salutis hauriret ex
pignore Parit̾q notandũ. quanta heli¬
sabech animũ grã miria intrante dita¬
uit. quã simul de p̃terito. p̾senti. atq fu¬

Expanded text:
nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae ortus datae, non adfectatae fidem generaascisceret. Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fidei consecutam. Beata inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia, Maria intrante, ditavit, quem simul de praeterito, praesenti, atque fu
Abbreviated transcription (Latin):
uoce heli sabeth qua a Gabrihele benedi¬
citur: quatinꝰ & angłis & hominib ue.¬
neranda & cunctis merito feminis prę¬
ferenda monstret᷑. E⁊ unde hoc m
ut ueniat mat̃ dnĩ meĩ ad me: Hon qui¬
si nescia ꝑquirit. qđ nimirũ sci sp̃s opi
esse cognoscit: se uidelicet a matre dñi
ad pignoris sui ꝓfec̾tũ salutari. sed mi¬
raculi nouitate ꝑculsa. ñ hoc sui mertt
secł muneris fatet᷑ esse diuini
cce enĩ ut facta c̃ uox salutationis tus
in aurib meis. exultauit ingaudio in¬
fans inutero meo. Frubescit helisabeth
oniis parentis: quã diu nesciebat myst¬
nũ religionis Sed quȩ occultabat se
qͥa conceꝑat filiũ. iactitare sẽ coepit
quia generabat ꝓpłam. Et quȩ ante eri¬
bescebat benedicit. & quȩ dubitabat
ante firmat᷑ Ecce enĩ inqͥt ut uoi
salutationis tuȩ facta ẽ in aurib meis
exultauit in gaudio in fans in utero me
taq uoce mag̃na clamauit ubi dñi sensi
acduentũ qͥã religiosũ credidit parti¬

Expanded text:
 Elisabeth, qua a Gabriel, benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis praeferenda monstretur. « Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? » Non quasi nescia perquirit quod nimirum sancti Spiritus esse cognoscit, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui profectum salutari, sed, miraculi novitate perculsa, non hoc sui meriti, sed muneris fatetur esse divini. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans onus parientis, quandiu nesciebat mysterium religionis. Sed quae occultabat se, quia conceperat filium, jactare se coepit, quia generabat prophetam. Et quae ante erubescebat, benedicit: et quae dubitabat ante, firmatur. « Ecce enim, inquit, ut vox salutationis tuae facta est in auribus meis, exsultauit in gaudio infans in utero meo. itaque magna uoce clamauit, ubi domini sensit aduentum, quia religiosum credidit part
Abbreviated transcription (Latin):
tione saluatoris. utraq natura designa¬
ri. Umbra qͥppe alumine solet & corpore
formari. & cui obumbrat᷑ lumine quidẽ
uł calore solis. quantũ sufficit reficit᷑ sed
ipse solis ardor ut ferri queat: int̾posito
uł nubiculo leui. uł quolibet alio corpore
tẽꝑatur. Beata itaq uirgo qͥa quasi purus
homo omnẽ plenitudinem diuinitatis
corporalit̾ caꝑe nequibat: uirtꝰ ei altissimi

Expanded text:
ti Salvatoris utraque natura designati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus ei Altissimi
Abbreviated transcription (Latin):
re singulari p̾cȩteris feminis beatitate
meruit excellere. Quomͦ in qͥt fiet istud.
obsequii cui subdat᷑ inquirens. ñ autẽ si¬
gnũ cui credat flagitans. Neq enĩ decebat
electã generando dõ uirginẽ dubiã dif¬
fidentia: sed prudentia cautã existere
Quia nec facile poterat homo nosse myste¬
riũ qđ in dõ manebat a scłis absconditũ
Quia gͦ legerat. ecce uirgo in utero habe¬
bit & pariet filiũ. sed qͦmͦ id fieri posset
ñ legerat: merito credula his quȩ lege¬
rat sciscitat᷑ ab angło qđ in ꝓpħa ñ inue¬
nit E⁊ respondens angłs dixit ei
Sp̃s sc̃s suꝑueniet inte: & uirtꝰ altissimi
obumbrabit tͥ. Non uirili in qͥt qđ ñ co¬
gnoscis semine: sed sp̃s scĩ quo impleris oꝑe
concipies. Et erit in te conceptio: libido nͣ
erit. Concupiscentiȩ ñ erit estꝰ: ubi ũ̾brã
faciet sp̃s sc̃s. Uerũ in eo qđ ait. & uirtꝰ altis-¬
simi obumbrabit tͥ. potest etiã in in carna¬

Expanded text:
re singulari prae caeteris feminis beatitate re singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit . Et respondens angelus, dixit eis sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. » Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed Spiritus sancti, quo impleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: « Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, » potest etiam incarna
Abbreviated transcription (Latin):
nata. uł cũ oleaster esset: merito tam̃ fide
in bonã est inserta oliuã. Quã post trium¬
u phũ passionis alloquens saluator ait¬
p̃i Qui timetis dñm laudate eũ. uni¬
uersũ sem̃ iacob magnificate eũ. Non autẽ
ideo futuri tẽporis uerbis magnꝰ extiturus
iesus. filius altissimi uocandus. sceptrũ
dauid accepturus. & indomo iacob regna¬
turus asserit᷑. quia iuxta qđ hereticĩ sa¬
piunt atq a ueritate desipiunt xp̃c ante
Mariam ñ fuerit. sed qͥa homo assũptꝰ iN
dm̃. clarificatꝰ ẽ. ea claritate quã uerbũ
dĩ habuit priusquã mundus esset apud
patrẽ. hoc. ẽ. ut idem filii nom̃. eandem
tate sortiret᷑. Dixr̃ autẽ maria ad
angłm. Quomͦ fiet istud. qm̃ uirũ non
cognosco: Propositũ suȩ m̃tis reuerent᷑
exposuit: uitã uidelicet uirginalẽ se du¬
cere decreuisse. Quȩ qͥa prima feminarũ
tantȩ se uirtuti mancipare curauit: iu¬

Expanded text:
nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam. Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia juxta quod haeretici sapiunt atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem, hoc est ut idem Filii nomen eamdem tate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverenter exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, ju
Abbreviated transcription (Latin):
illi sẽdẽ dauid patris eiꝰ asseuerant. Qui
enĩ eundẽ ipsũ patrẽ habere dauid. quẽ
filiũ altissimi uocari ꝓnunciat: in dua¬
bus utiq naturis. unã xp̃i ꝑsonã demon¬
strat. Accepit autẽ sedẽ dauid. ut nimi¬
rũ gentẽ cui dauid quondã & filii eiꝰ
tẽporalis regni gub̾ nacula p̾buer̃t: ipse
ꝑpetuũ uocaret ad regnũ. qđ eis paratũ
.e. ab origine mundi Et regnabit
indomo iacob in ȩt̾nũ: & regni eiꝰ ñ erit
finis. Et isaias ait. Multiplicabit᷑ eius
imꝑiũ. & pacis ñ erit finis. Suꝑ soliũ
dauid & suꝑ regnũ eiꝰ sedebit: ut con¬
firmet illud & corroboret in iudicio &
iusticia. Non dixit in adquisitionẽ głȩ
¶Azarũq terrestriũ. ñ in uictoriã
gentiũ plurimarũ: urbiũq debellatio¬
ne suꝑbarũ sed in iudicio &iusticia
fidelib & in uniuersa ꝑ orbẽ multiplicat᷑
parit᷑ & confirmat᷑ ȩccła. Domũ nanq iacob
totã ęccłam dicit. quȩ uł de bona radice

Expanded text:
patris ejus asseverant. Qui enim eumdem ipsum Patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis, unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. « Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. » Et Isaias ait: « Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et super regnum ejus sedebit, ut confirmet illud, et corroboret in judicio et justitia . » Non dixit in acquisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum, urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. rsa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice
Abbreviated transcription (Latin):
uerba angłi quȩ dicta ad mariam fue¬
rant: ꝑ sp̃m agnouit. atq subiungens.
ꝑficientur ea quȩ dicta sunt tͥ a dño. quȩ
etiã eã infuturo sequerent᷑ p̾uidit. ma¬
trẽ uͦ dñi sui nominans: qͥa redẽptorẽ
humani generis inutero portaret intel¬
lexit. E ait maria. Magnificat
anima mea dñm. & exultauit sp̃s ms in
dõ salutari meo. Tanto inqͥt me dñs. tãq
in audito munere sullimauit. qđ ñ ullo
linguȩ officio explicari: sed ipso uix in¬
timi pectoris affectu ualeat cõp̃hendi
Et ideo totas animi uires inagendis grãrũ
laudib offero. totũ in contẽplanda ma¬
gnitudine eiꝰ cui ñ ẽ finis. qͥcqͥd uiuo.
sentio. discerno: gratulant᷑ impendo. qͥa
uinitate lȩtat᷑. cuiꝰ mea caro. tẽporali con-

Expanded text:
fuerant, per spiritum agnovit: atque subjungens Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino, quae etiam eam in futuro sequerentur praevidit. Matrem vero Domini sui nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret intellexit. Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Tanto, inquit, me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comprehendi; et ideo totas animae vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplanda magnitudine ejus cui non est finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo. Quia vinitate laetatur, cujus mea caro
Abbreviated transcription (Latin):
exultatio. Deniq sequit᷑ Et factũ
ẽ ut audiuit salutationẽ mariş heli-¬
sabeth: exultauit ingaudio infans in
utero eiꝰ. Et repleta ẽ. sp̃u scõ helisabeth.
U ide distinctionẽ. singulorũq uerboꝵ
ꝓprietates. Uocẽ prior helisabeth au¬
diuit: sed ioħes prior grãm sensit
ua naturȩ ordinẽ audiuit: iste exulta¬
uit ratione mysterii. Illa mariȩ: iste dñi
oriunt᷑ ꝓfectib dupliciq miraculo
ꝓphetant matres. sp̃ũ paruuloꝵ. Exulta¬
uit in fans. & repleta. ẽ. mat̾ Nonpͥus mat̾
repleta quã filius. sed cũ filius. eȩt. replet¬

Expanded text:
exaltatio. Denique sequitur: « Et factum exaltatio. Denique sequitur: « Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste dominioriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset replet
Abbreviated transcription (Latin):
ginis consensu: mox angłs cȩlestia repe-¬
t̾it: illa petit montana. Festinat inui-¬
sere helisabeth: ñ quasi incredula de
oraculo uł dubia de exẽplo. sed ut lȩta
ꝓuoto religiosa ꝓ officio. Typicũ parit᷑
exemplũ tribuens. qđ omis anima quȩ
uerbum dĩ m̃te conceꝑit: uirtutũ cel¬
sa statĩ cacumina gressu conscendat a-¬
moris. quatinꝰ ciuitatẽ iudeȩ id ÷ con¬
fessionis & laudis arcẽ penetrare: & usq
ad ꝑfec̾tionẽ fidei. spei. & caritatis qͣsi
tribus in ea m̃sib ualeat cõmorari.
⁊ intrauit indomũ ⁊achariȩ & saluta¬
uit helisabeth. Disce uirgo humilitatẽ
Mauie. ut corpore casta & pectore possis
c̃ẽ deuota. Uisitat iunior seniorẽ: salu¬
tat uirgo uxorẽ. Decet enĩ ut qͦ castior
rens. habitũ castitatis p̾conio cõmendet
humilitatis. AlitER. Maria adhelisa.¬
beth: dñs uenit ad ioħem. Hȩc ut sp̃u
scõ repleat᷑. ille ut baptismo consecret᷑.
Maiorũq humiliatio: minorũ ẽ. utiꝙ

Expanded text:
ginis consensu, mox angelus coelestia repetit: illa petit montana, festinat invisere Elisabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de exemplo: sed ut laeta pro voto, religiosa pro officio, typicum pariter exemplum tribuens, quod omnis anima quae verbum Dei mente conceperit, virtutum celsa statim cacumina gressu conscendat amoris, quatenus civitatem Judae, id est confessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus in ea mensibus valeat commorari. « Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. » Disce, virgo, humilitatem Mariae, ut et corpore casta, et pectore possis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxorem. Decet enim ut quo castior rens, habitum castitatis praeconia commendet humilitatis. Aliter: Maria ad Elisabeth, Dominus ad Joannem. Haec, ut Spiritu sancto repleatur, illius ut baptismo consecretur. Majorumque humiliatio, minorum est utique
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ scd̾m carnẽ uerus rex & sacerdos erat
futurus. ipsã qͦq carnẽ de utraq dauid
scilicet & aaron stirpe susciꝑet. Unde
& in hac utraq tribu chrisma ꝑlegẽ my¬
stice celebratur. xp̃i nimirũ nominis
parit̃ & generationis p̾nunciũ. Et ipse
dauid domũ dĩ ingrediens: panẽ scm
& gladiũ quasi rex & sacerdos accepit. illũ
uidelicet de suo semine uenturũ prȩfigui¬
rans: qui & ꝓ nr̃a libertate regis iure pu
carnis offerret. Dixrt̃ autẽ maria.
Ecce ancilla dñi. fiat mͥ scđm uerbũ tuũ.
Quanta cũ deuotione humilitas. quȩ &¬
uindicet : in eo qđ dñi iussis obsecundet.
E iat in qͥt sine uiri semine: conceptꝰ in
uirgine. Nascat᷑ de spũ sc̃o integra carne
scim Qđ nascit᷑ de homine matre sinẽe
homine patre uocet᷑ fuliꝰ eli Et dsses

Expanded text:
dum carnem verus rex et sacerdos erat dum carnem verus rex et sacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron, stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem mysticum celebratur, Christi nimirum nominis pariter et generationis praenuntium: et ipse David domum Dei ingrediens, panem sanctum et gladium quasi rex et sacerdos accepit, illum videlicet de suo semine venturum praefigurans, qui et pro vestra libertate regis jure pugcarnis offerret. « Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. » Quanta cum devotione humilitas, quti vindicet in eo, quod Domini jussis obsecundet. Fiat, inquit, sine viri semine conceptus in virgine, nascatur de Spiritu sancto integra caro. Sanctum quod nascitur de homine matre, sine homine patre, vocetur Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cepit filiũ insenectũte sua. Et hic m̃sis ẽ¬
sertꝰ illi quȩ uocat᷑ sterilis. qͥa ñ erit im¬
possibile apud dm̃ om̃e uerbũ. Ne uirgo
se parere posse diffidat: accipit exempluĩ
sterilis anus pariturȩ. ut discat om̃ia dõ
possibilia etiã quȩ naturȩ ordine uiden¬
tur esse contraria. Si quẽ uͦ mouet quomͦ
beatȩ mariȩ cognatã dicat helisabeth.
cũ hȩc de domõ dauid illa de filiab aaron
originẽ duxerit: anĩ aduertat ꝓauos
earũ liberis inuicẽ nuptũ traditis. utranq
tribũ potuisse coniungere. Cui si hȩc ex¬
positio forte ñ suffecerit contentiosi us
insistenti. quasi hoc contra int̾dictũ legis
fieri nequiuerit. legat exodũ ubi scriptũ
ẽ. accepit autẽ aaron uxorẽ elisabeth
filiã aminadab sororẽ naason: quȩ pe¬
perit ei nadab & abiud & eleazar & itha¬
mar. Uideatq ante edictũ legis suꝑna
ꝓuisione sacerdotalẽ regali iunctã ĩam
fuisse ꝓgeniẽ. Ut uidelicet dñs itsos. xp̃c

Expanded text:
Et hic mensis sextus est illi quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, accipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab sororem Naason, quae peperit ei Nadab, et Abiud, et Eleazar, et Ithamar . Videatque ante edictum legis, superna provisione sacerdotalem, regali junctam jam fuisse progeniem. Ut videlicet Dominus Jesus C
Abbreviated transcription (Latin):
sine comite. sola sine teste. ne quo degeneri
prauaret᷑ affectu. ab angło salutatur.
Disce uirgo uerborũ uitare lasciuiã. Maria
etiã salutationẽ angłi uerebat᷑. Erat
tam̃ cogitans inqͥt qualis. eẽt. hȩc saluta¬
tio: & ideo cũ uerecundia qͥa pauebat.
cũ prudentia qͥa benedictionis nouam
formulã mirabat᷑. quȩ nusquã lecta. ẽ:
nusquã ante cõꝑta. Et ait angłsei.¬
Ne timeas maria. inuenistienĩ gr̃am apud
dm̃. Quã cũ salutatione insolita ut pote
quȩ ei soli seruabat᷑ uideret turbatã:
quasi familiarius notã uocans ex nomine
ne timere debeat iubet. Et qͥa grã plenã
uocauerat. eandẽ grãm & astruit plenius.
& uberius explicat dicens. Ecce con¬
cipies in utero & paries filiũ. & uocabis
nom̃ eiꝰ iesum. Iesus. saluator siue salu¬
taris int̾pretat᷑. Cuiꝰ sacram̃tũ nominis

Expanded text:
sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam. Maria etiam salutationem angeli verebatur. Erat tamen cogitans, inquit, qualis esset haec salutatio, et ideo cum uerecundia, quia pauebat, cum prudentia, quia benedictionis nouam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante coNe timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. » Quia salutatione insolita, utpote quae ei soli servabatur, ut viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat, jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: « Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. » Jesus salvator sive salutaris interpre