comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliquid inmorib. aut actib aut uita.
ipsi ruben simile & consanguineũ habuit:
alius aut̃ intribu symeon. fortassis ꝓ obedi¬
entia. alius intribu leui. credo qͥa bene
p̃fuit sacerdotio. uel qui bene ministrans
gradũ sibi bonũ adquisiuit: alius intri¬
bu uida sic ñdubito quod is qui regios
ẽ. sensuũ scilicet mentis. & cogitationum
cordis. S & singulis quibq tribus unusqͥsq
sociabit᷑: ꝓhis quȩ adunã quãq earum. ł
in actib cognata. uel inmorib habuit.
Erunt ergo huiusmodi ordines quid̃a
in resurrectione mortuorũ sicut designat
apłs. quorũ ordinũ q̇pus in hoc libro &
sigura p̃formari mͥ uidet᷑. S & illud quod¬
consotiatione quada tribuũ & connecione
oastrorũ positio & metationis ordo describit᷑.
ꝑtinet sine dubio ad aliquem iaresur¬
rectionis mortuorũ statum. quod adortentẽ
collocate dicunt᷑ tres trib & tres adocciden¬

Expanded text:
quod aliquid in moribus, aut actibus, aut vita, quod aliquid in moribus, aut actibus, aut vita, ipsi Ruben simile et consanguineum habuit. Alius autem in tribus Simeon, fortassis pro obedientia; alius in tribu Levi, credo qui bene praefuit sacerdotio, vel qui bene ministrans, gradum sibi bonum acquisivit; alius autem in tribu Juda, non dubito quod is qui religioe est, scilicet mentis et cogitationum cordis. Sed et singulis quibusque tribubus unusquisque sociabitur pro his quae ad unamquamque earum vel in actibus cognata vel in moribus habuit. Erunt ergo hujusmodi quidem ordines in resurrectione mortuorum, sicut designat Apostolus. Quorum ordinum typus in hoc libro et figura praeformari mihi videtur. Haec consociatione quadam tribuum et connexione castrorum, positio et metationis ordo scribitur, pertinet sine dubio ad aliquem in resurrectione mortuorum statum. Quod tres ad orientem collocatae dicuntur tribus, et tres ad occiden
Abbreviated transcription (Latin):
gentiȩ semina resꝑgente: & age iam quid
omĩs hȩc numerorũ ratio. quid ordinum
diuersitas intelligentiȩ misticȩ contineat
uideamus. Expectatio nobis certa est
resurrectionis mortuorũ. cum hi qui iu¬
uunt. qui reliqui sunt non p̾uenient in
aduentu. xp̃i eos qui dormierunt. s simul
cum illis iuncti & sociati rapient᷑ innu¬
bib obuiam xp̃o in aera. t̾reni scilicet huiꝰ
loci corrupteła & mortis habitacula de¬
paradisũ. aut aliqua quelibet ex multis
mansionib quȩ apud patrem sunt tranf¬
ferendi loca. Diuersitas aut translatioĩs
&e gle. exmerttis sine dubio & actibus
uniuscutusq prestabitur. & erit unusqͥsq
meo ordine quẽ sibi gestorum merita
contulerint: sicut & idẽ paulus ꝓtestat᷑
dicens de resurgentib unusquisq autem:
in suo ordine. Hinc ergo accidet in resur¬
iectione: ut unusquisq aut intribu ruben
spũalib indiciis asseribat᷑. obhoc ꝓfecto.

Expanded text:
gentiae semina respargente. Et age jam, quid gentiae semina respargente. Et age jam, quid omnis haec numerorum ratio, quid ordinum diversitas intelligentiae mysticae contineat, videamus. Exspectatio certa est nobis resurrectionis mortuorum, cum hi qui vivunt qui reliqui sunt, non praevenient in adventu Christi eos qui dormierunt , sed simul cum illis juncti, rapientur in nubibus obviam Christo in aera: scilicet hujus loci corruptelam et mortis habitacula deparadisum, aut aliqua quaelibet ex multis mansionibus quae apud Patrem sunt , transferendi loca. Diversitas autem translationis et gloriae ex meritis sine dubio et actibus uniuscujusque praestabitur, et erit unusquisque in eo ordine quem sibi meritorum gesta contulerint, sicut et idem Paulus protestatur dicens de resurgentibus: Unusquisque in suo ordine . Tunc autem accedit in resurrectione unusquisque, ut in tribu Ruben spiritalibus indiciis ascribatur; ob hoc profecto
Abbreviated transcription (Latin):
leges & sacramenta conluntur: & tunc ad¬
be hec o auditor incorde tuo duppliciter.
& triplicit̾ ude quanta tibi transeunda
sunt. quanta toleranda. quot ꝓfectib. quot
temptationib. quot p̃luis pugnandũ tibi
est & uincendũ: ut possis ad diuinũ nu¬
merũ ꝑtinere. ut in compoto aliquo habe¬
aris apud dm̃. ut int̾ scãs trib adnume¬
rari merearis. ut uisitari possis. & ꝑd̃ĩ sacer¬
dotes aaron & moysen numerorum censib¬
asscribi. Suscipiensla ẽ tibi pͥmo lex d̃ĩ. lex
spͣc sc̃i. offerenda sacrificia. ex plendȩ puri¬
ficationes. ꝑagenda cuncta quȩ lex sp̃c do¬
cet: ut possis aliquando adisrłiticum nu¬
merũ ꝑuenire. E go adhuc amplius ali¬
quid intueor. in hoc numeroꝵ libro mistĩi
Radio enĩ tribuũ & distinctio ordinum.
societas familiarũ. atq ordinatio tuncta
castrorũ. ingentiũ michi sacramentoꝵ ꝓdit
indicia. apł̃o nobis paulo spũalis intelli¬

Expanded text:
leges et sacramenta conduntur. leges et sacramenta conduntur. be haec, auditor, in corde tuo dupliciter et tripliciter. Vide quanta tibi transeunda sunt, quanta toleranda, quot profectionibus, quot tentationibus, quot praeliis pugnandum est tibi et vincendum, ut possis ad divinum numerum pertinere: ut computo aliquo habearis apud Deum, ut inter sanctas tribus annumerari dignus habearis, ut visitari possis, et per Dei sacerdotes Aaron et Moysen numerorum censibus scribi. Suscipienda est tibi primo lex Dei et lex Spiritus sancti, offerenda sacrificia, explendae purificationes, peragenda cuncta quae lex spiritus docet, ut possis aliquando ad Israeliticum numerum pertinere. Ergo adhuc amplius aliquid intueor in hoc Numerorum libro mysterii. Ratio enim tribuum et distinctio ordinum, societas familiarum atque ordinatio cuncta castrorum, ingentium mihi sacramentorum prodit indicia, apostolo nobis Paulo spiritalis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat᷑. s non ẽ ista uirtus isrłitica: & ido ñ
ꝑtinet addm̃. E st & egsptiorũ uirtꝰ in ea
quã dicunt secreta sapientia: s hoc non
ado docet᷑. q̃ ꝑ scͥpturas diuinas discit᷑.
quȩ ꝑfidem euangłicã & apłicam tradi¬
t & ideo dicit. ut illi soli numerent᷑ qui
ꝓgredunt᷑ in uirtute isił. S & illud con¬
sideremus quid est quod non statim ut
quide rubrũ transiens uenit in desertũ
dicit᷑ numerari: nondũ enĩ temptati. ñ
gunt aduersus amalech: & uincunt: s
nec tunc quidẽ numerãt: non enĩ sufficit
ad ꝑfectionẽtendetiti una uictoria. Man¬
nȩ accipiunt cibũ. & aque poculũ de se-¬
quenti hauriunt petra: s neq tunc nu¬
merant᷑: nondũ enĩ in his ea que nume¬
ris apta dicunt᷑ adoleuerant. Tab̾na¬
culũ testimonii construit᷑. s ne in hoc
quidẽ numerandi ppłi tempus aduenit.
Lex ꝑmoysen datur sacrificioꝵ mos tradit᷑.
purificationũ ritus docetur. sc̃ĩficationũ

Expanded text:
dicatur. Sed non est ista virtus Israelitica, et ideo non pertinet ad Deum. Est et Aegyptiorum virtus in ea quam dicunt secreta sapientia, sed haec noa Deo docetur, quae per Scripturas divinas discitur, quae per fidem evangelicam et apostolicam traditur. Et ideo dicit ut illi soli numerentur qui progrediuntur in virtute Israel. Sed illud consideremus quid est quod non statim ut quidem transiens, venisset in desertum, dicitur numerari. Nondum enim tentati, nondgunt enim adversus Amalec et vincunt, sed nec tunc quidem numerantur: non enim sufficit ad perfectionem tendenti una victoria. Manna accipiunt cibum, et aquae poculum de petra sequenti hauriunt, sed neque tunc numerantur: nondum enim in his ea quae numeris apta dicuntur, adoleverant. Tabernaculum testimonii construitur, sed nec ibi quidem numerandi populi tempus advenit. Lex per Moysen datur, sacrificiorum mos traditur, purificationum ritus docetur, sanctificationum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ soluta segnities. ł egyptios gerimꝰ & barbaros
mores. hab̾i apuddm̃ in sco & consecrato
numero ñmerem᷑. Innumeri enĩ apud
salomonẽ dicunt᷑ eẽ quiꝑ eunt numerat
aut̃ qui saluant᷑. & uis tibi ostendam qr
scoꝵ numerꝰ habet᷑ apud dm̃. Audi quomͦ
de astris quidẽ cęlestib dicit dauid. Qui
numerat multitudinẽ stellarũ. & om̃ib
eiꝰ nomina uocat. Saluator uero ñ solum
discipłos suos electos subnumero statuit.
uerũ & capillos capitis eoꝵ dicit ẽẽ nume¬
ratos. Ait enĩ. Hr̃ĩ aut̃ etiam capilli capi¬
tis numerati sunt. In quo itiq non illos
dicebat capillos eẽ numeratos. qui uel fer¬
ro attonderi & pici solent. uel temꝑis etate
defluere ac ꝑire. s capilli illi capitis apud
alienigenas. Hirtutes gͦ animi & multidu¬
dinẽ sensuũ qui depͥncipali mentis. tanꝙͣ
appellauit. S inhec ꝑ excessum quendã
deuenimus: nunc ad ꝓpositũ reuertam᷑.

Expanded text:
et resoluta segnities, vel Aegyptios gerimus et barbaros et resoluta segnities, vel Aegyptios gerimus et barbaros mores, haberi apud Deum in sancto et consecrato numero non meremur. Innumeri autem apud Salomonem dicuntur esse qui pereunt, numerati autem omnes qui salvantur. Et vis tibi ostendam quia sanctorum numerus habetur apud Deum? Audi quomodo de astris quidem coelestibus dicit David: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Salvator vero non solum discipulos suos electos sub numero statuit, verum et capillos capitis eorum dicit esse numeratos. Ait enim: Vestri autem capilli capitis numerati sunt . In quo utique non illos dicebat capillos esse numeratos, qui vel ferro attonderi et projici solent, vel temporis aetate defluere ac perire, sed illi capitis capilli apud alienigenas. Virtutes ergo animi et multitudinem sensuum, qui de principali mentis, tanquam appellavit. Sed in haec per excessum quemdam devenimus; nunc ad propositum revertamur.
Abbreviated transcription (Latin):
sciremus qui tunc in illo ppło numerati
sunt. & qui sine numero remanserint. E qͥs
dabit᷑ ex hoc ꝓfectꝰ his qui sacris uolumi¬
nib gestiunt erudiri: Quid enĩ ꝓdestista
didicisse: aut quid animȩ confeit᷑ adsalu¬
tem. si sciat quod pars aliqua ppłi nume¬
rata ẽ indeserto: pars uero innumerata
derelicta ẽc Si uero sequendes palili senten¬
dã legem spũalẽ eẽ eredamus: & spñalit̾
quȩ continet audiamus: ingens ꝓfectus
animȩ inhis quȩ scripta sunt apparebit.
Docet enĩ m̾e p̃sens lectio. quod si trans¬
cendero puerilis ȩtatis insipientiã. si desi¬
ero paruulus ẽẽ sensib & uir effectꝰ depo¬
suero que sunt pariuuili. si in quã effectus
fuero uiuenis. & talis iuuenis qui nincam
malignũ. aptꝰ uidebor his dequib scͥptũ
ẽ. om̃s qui ꝓcedunt. inuirtute isrł. & dig¬
nus diuinis numeris computabor. Donec aũ
inẽ alieui nr̃m ł pueri ł łlubricꝰ sensꝰ. ł feminea

Expanded text:
avit, ut sciremus qui tunc in illo populo numerati avit, ut sciremus qui tunc in illo populo numerati sunt, et qui sine numero manserint. Et quis dabitur ex hoc profectus his qui sacris voluminibus gestiunt erudiri? Quid enim prodest ista didicisse, aut quid animae confertur ad salutem, si sciat quod pars aliqua populi numerata est in deserto, pars vero innumerata derelicta est? Si vero sequentes Pauli sententiam legem spiritalem esse credamus, et spiritaliter quae continet audiamus, ingens profectus animae in his quae scripta sunt apparebit. Docet enim praesens lectio quod si transcendero puerilis aetatis insipientiam, si desiero parvulus esse sensibus, et vir effectus deposuero quae sunt parvuli; si, inquam, effectus fuero juvenis, et talis juvenis qui vincam malignum, aptus videbor his de quibus scriptum est: Omnes qui procedent in virtute Israel, et dignus divinis numeris computabor. Donec autem inest alicui vestrum vel pueris et lubricus sensus, vel feminea
Abbreviated transcription (Latin):
iuinis numeris ñ om̃sdig̾ni sunt:
s certis quib que p̃rogatiuis de¬
signant᷑ hii qui intra numerũ di debeant
conp̃hendi. Huius aut̃ rei euidens indi¬
ciũ continet liberhic qui scribit᷑ numeroꝵ.
in qͦ refert᷑. qd exp̃cepto dĩ neq mulieres
deducant᷑ adnumerũ. feminȩ sine dubio in¬
s soli numerant᷑ isrłitȩ. & isti non om̃s. s a
uiginti annis & supra. & nec sola ȩtatis hã¬
bet᷑ obseriatio. s querit᷑. si & aptũ bellis ro¬
bur ostendat. Designat᷑ enĩ ꝑuerbũ dei. ut
nureret᷑ omĩs qui ꝓcedit iniurtute. Non
gͦ sola etas.s. & iurtꝰ in isrłita requiritur.
Puerilis etas ñ numerat᷑. nec apta diuinis
calculis ducit᷑. nisi forte pͥmogentti sint.
aut ex sacerdotali. uł leuitica stirpe des¬
cendant. Isti soli inpueris adducuntur
ad numerũ fe̾minarũ uero nulla ꝓrsus
adducit᷑. & quid uidet᷑ : possunt hec ua¬
cua ẽẽ misteriis: S hoc solũ ꝓcurasse cre

Expanded text:
ivinis numeris non omnes digni sunt, sed certis quibusdam praerogativis designantur hi qui intra numerum Dei debeant comprehendi. Hujus rei evidens indicium continet liber hic, qui inscribitur Numerorum, in quo refertur quod ex praecepto Domini neque mulieres deducantur ad numerum, femininae sine dubio insed soli numerantur Israelitae. Et isti non omnes, sed a viginti annis et supra. Et nec sola aetatis habetur observatio, sed quaeritur si et aptum bellis robur ostendat. Designatur etenim per verbum Dei ut numeretur omnis qui procedit in virtute. Non ergo sola aetas, sed virtus in Israelita requiritur. Puerilis aetas non numeratur, nec apta divinis calculis ducitur, nisi forte primogeniti sint, aut sacerdotali vel Levitica stirpe descendant: isti soli in pueris adducuntur in numerum. Feminarum vero nulla prorsus adducitur. Sed quid videtur? Possunt haec vacua esse mysteriis? sed hoc solum procurasse cred
Abbreviated transcription (Latin):
ubi precipitur numerari aiuginti an¬
nis & supra om̃is qui ꝓcedit ex iurtte
isrł. Si quis ergo ꝓcedit iniurtute. ipse
numerat᷑. s non inqualicunq iurtute.
idẽ non inegsptiorũ uirtute neq in assy¬
rioꝵ. neq in grecoꝵ. s inurtute isrł̃ ipse
numerat᷑ ante dm̃. Est enim uirtus
animi. quã grecoꝵ philosophi docent: s
hec ñ ꝑtinet adnumerũ dĩ. Non enim ꝓ¬

Expanded text:
ubi praecipitur numerari a viginti annis et supra, omnis qui procedit in virtute Israel. Si quis ergo procedit in virtute, ipse numeratur: et non in qualicunque virtute, id est, non Aegyptiorum virtute, neque in Assyriorum, neque in Graecorum, sed in virtute Israel, ipse numeratur apud Deum. Est enim virtus animi, quam Graecorum philosophi docent. Sed haec non pertinet ad numerum Dei. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
uel cum relinquentes gentilem uitã
ad agnitionẽ diuinȩ legis accedimꝰ:
uel cũ anima de corporis huiꝰ habita¬
tione discedit. Adutrũq ergo iste
mansiones quas minc ꝑuerbũ dñi
mos ses describit aspiciunt. Nam¬
ma corpore exuta. immo corpore suo
rursus induta habitura ẽ: dñs ꝓ¬
nuntiauit in euangelio dicens. Mul¬
tȩ mansiones sunt: apud patrẽmeũ.
Alioquin dicerẽ uobis: uado & p̃pa¬
ro uobis mansionẽ. Sunt ergo mul¬
te illȩ mansiones quȩ ad patrẽ duct.
inquib singulis quid causȩ quid
utilitatis animȩ cominemoratio. qͥd¬
ue eruditionis. aut illuminationis
accipiat. scit ille solus futuri scłi
tassis i nhis singulis mansionib um¬
cuiq animȩ ostiũ fiet. ut ꝑ ipsũ
intret. & ꝑ ipsũ exeat & inueniat
pascua. & iterũ intret ad aliã & inde

Expanded text:
Vel cum relinquentes gentilem vitam, ad agnitionem divinae legis accedimus, vel cum anima de corporis hujus habitatione discedit. Ad utrumque ergo istae mansiones quas nunc per verbum Domini Moyses describit aspiciunt. Namma corpore exuta, imo corpore suo rursus induta, bibitura est, Dominus pronuntiavit in Evangelio dicens: Multae mansiones sunt apud Patrem: alioquin dicerem vobis: Vado et praeparabo vobis mansionem . Sunt ergo multae illae mansiones quae ad Patrem ducunt: in quibus singulis quid causae, quid utilitatis animae commoratio, quidve eruditionis aut illuminationis accipiat, scit ille solus futuri saecutassis in his singulis mansionibus unicuique animae ostium fiet, ut per ipsum intret, et per ipsum exeat, et inveniet pascua. Et iterum in
Abbreviated transcription (Latin):
conquirit᷑. nec tantũ in ꝓsꝑis quantum
in aduersis ꝓbatur. Nenit᷑ ergo ad conual¬
lem. In conuallib aũt &. in inferiorib
locis certam̃ habet᷑. aduersũ diabolum
& contrarias potestates. In conualle ergo
agon gerendus ẽ. & in conualli pugnan¬
dũ ẽ. Deniq & abraham inconualle
salinarũ pugnauit aduersũ barbaros
reges. & ibi uictoriã consecutus ẽ. Descen¬
dit ergo uiator hic nr̃ adeos qui in ꝓfun¬
dis sunt. & in imis. non ut ibi demoret᷑.
s ut ibi uictoriã consequat᷑.¬

Expanded text:
conquiritur. Nec tantum in prosperis quantum in adversis probatur. Venitur ergo ad convallem. In convallibus autem et inferioribus locis certamen habetur adversum diabolum et contrarias potestates. In convallibus ergo agon gerendus est, et in convallibus pugnandum est. Denique et Abraham in valle Salinarum pugnavit adversum barbaros reges, et ibi victoriam consecutus est. Descendit vero viator hic noster ad eos qui in profundis et in imis, non ut ibi demoretur, sed ut ibi victoriam consequat
Abbreviated transcription (Latin):
dictã faciat indemones. cum utiq
uindictȩ dies & iudicii non dumue¬
nerit. S hanc ego putd in demones
fieri undictam. cum is qui ab illis
deceptus fuerat ut ydola coleret.
ꝑuerbũ dñi conuersus dñm colit.
& exipso oꝑe conuersionis. uindicta
in eũ qui deceꝑat dat᷑. Similit̾ & si
is qui ademonib deceptus fuerat.
ad fornicandũ. conuertat᷑ adpuditiciã.
diligat castitatem. errasse se defleat. pe¬
nitentiȩ ipsius lacrimis urit᷑ & incen¬
ditur demon. & sic iundicta datur
indeceptionis actorẽ. Similit̾ etiam
siquis desuꝑbia adhumilitatẽ. delu¬
xuria adparsimoniã redeat. ꝑhȩc sin¬
gula demones qui se inhȩc deceꝑant
flagellat & cruciat. Quantis eos pu¬
tatis agi tormentis. siquem uideant
tem. In hoc eoꝵ om̃is flãma ẽ. in his
toto urunt᷑ incendio. & qm̃ quidem
ignorantiȩ tenebris humanas & obscu¬
rauerant mentes. & ꝑhoc obtinuerant
ut ds̃ quidẽ ignoraret᷑: adipsos uero
diuini cultus studia tranfferrentur:

Expanded text:
dictam faciat in daemones, cum utique vindictae dies et judicii nondum venerit. Sed hanc ego puto in daemones fieri vindictam, cum is qui ab illis deceptus fuerat ut idola coleret, per verbum Domini conversus, Deum colit, et ex ipso opere conversionis, vindicta in eum qui deceperat datur. Similiter et si is qui daemonibus deceptus fuerat ad fornicandum convertatur ad pudicitiam, diligat castitatem, errasse se defleat, poenitentiae ipsius lacrymis uritur et incenditur daemon, et sic vindicta datur in deceptionis auctorem. Similiter etiam si quis de superbia ad humilitatem, de luxuria ad parcimoniam redeat, et per haec singula daemones qui se in haec deceperant flagellat et cruciat. Quantis eos putatis agi tormentis, si quem videanttem: in hoc eorum omnibus  flammis est, in his toto uruntur incendio, quoniam quidem ignorantiae tenebris humanas obscuraverant mentes, et per haec obtinuerant ut Deus quidem ignoraretur, ad ipsos vero divini cultus studia transferrentur.
Abbreviated transcription (Latin):
s ingesunt se sepe etiam his qui ag¬
nouerunt dm̃. & rursus in eis oꝑa
ignorantiȩ conantur oꝑari. Neq enĩ
sine ipsis consummatur om̃e peccatũ.
Nam cũ adulteriũ quis admittit ñ ẽ
utiq si ne demone. uel cum ira immo¬
derata rapitur. uel cũ diripit aliena.
& qui sedens aduersum ꝑximum
detrahit. & aduersũ filium matris suȩ
ponit scandalum: non ẽ sine demone¬
& ideo om̃imodo agendũ nobis ẽ ne for¬
te egyptioꝵ primogenita. uel deos em
quos dñs ꝑcussit & extinxit nos resus¬
citemus in nobis: si eis locũ dederimꝰ
oꝑandi in nobis ea quȩ odit ds̃. Si
aut̃ abhis om̃ib contineamus nos
eo modo quo suꝑius diximus dedit
uindictã dñs in om̃ib diis egyptioꝵ
penasq ex nr̃a emendatione & conũ¬

Expanded text:
nt se saepe his etiam qui agnoverunt Deum, et rursus in eos opera ignorantiae conantur operari. Neque enim sine ipsis consummatur omne peccatum. Nam cum adulterium quis admittit, non est utique sine daemone. Vel cum ipsa  immorata rapitur, vel cum diripit aliena, et qui sedens adversus proximum suum detrahit, et adversus filium matris suae ponit scandalum, non est sine daemone. Et ideo agendum nobis est ne forte Aegyptiorum primogenita, vel deos eorum, quos Dominus percussit et exstinxit, ne nos suscitemus in nobis, si eis locum dederimus operandi in nobis ea quae odit Deus. Si autem ab his omnibus contineamus nos eo modo quo superius diximus, dabit vindictam Dominus in omnibus diis Aegyptiorum, poenasque ex nostra emendatione et con
Abbreviated transcription (Latin):
tione: quingentoꝵ numerũ reddunt.
S quanto plures sunt septuaginta
septimanȩ quã septem: tanto p̾stantior.
& ꝑfectior numerus quĩgentoꝵ quã
quinquaginta. Inde deniq & in ꝑa¬
bola euangłii quã supͣ posuimꝰ. salua¬
tor nr̃ ꝓnuntiet. quod plus diligat
ille cui quingenti quos debebat de¬
narii donatist̾ quã ille cui quinqua¬
ginta. Deniq inp̾senti lectione elea¬
tar sacerdos non seribit᷑ ad omnẽ
popłm locutus: s adeos tantũ qui
dep̾lio redeunt. Ait enim. & dixit
elearar sacerdos adiurtutis iuros. qͥ
reuertebant᷑ dep̾lio. Uides gͦ quomodo
ad uiros uirtutis loquitur sermo di.
Uiri enim uirtutis sunt: qui adbel¬
lum ꝓcedunt. Siquis uero pugnare
non uult. nec militare: siquis non
uult habere certam̃ studioꝵ diuinoꝵ
& abstinentiȩ. hic non uult implere
gone contendit. ab om̃ib continensẽ.
Qui ergo ñ contendit inagone & ab
om̃ib non ẽ continens. neq exerceri uult

Expanded text:
tione, quingentorum numerum reddunt. tione, quingentorum numerum reddunt. Sed quanto plures sunt septuaginta septimanae quam septem, tanto praestantior et perfectior numerus quingentorum quam quinquaginta. Inde denique et in parabola Evangelii quam supra exposuimus, Salvator noster pronuntiat, quis plus diligat, ille cui quingenti quos debebat denarii donati sunt, quam ille cui quinquaginta. Denique in praesenti lectione Eleazar sacerdos non scribitur ad omnem populum locutus, sed ad eos tantum qui de praelio redeunt. Ait enim: Et dixit Eleazar sacerdos ad viros virtutis qui revertebantur de praelio. Vides ergo quomodo ad viros virtutis loquitur sermo Domini: viri enim virtutis sunt qui ad bella procedunt. Si quis vero pugnare non vult nec militare, si quis non vult habere certamen studiorum divinorum et abstinentiae, hic non vult implere gone contendit, ab omnibus continens est . Qui autem non contendit in agone, ab omnibus non est continens, neque exerceri vult
Abbreviated transcription (Latin):
ta eccłie oppugnare. uel uoluptati & lu¬
xuriȩ oꝑam dare homines decent: Qui
ergo hos expugnat. & uel inse uelin pro¬
ximis suis uitia ꝑimit. hic accipiet spo¬
lia multa. quinquagies multiplicata
quã ceteri. Intantũ namq numeri quã¬
titas uidet̾ augeri: cum sexcentis mi
lib.xͫ. milia conferunt᷑. Offerre tam̃
pars utraq iubet᷑ deo. & illi quidẽ qui¬
uicerunt. unũ ex quingentis. qui aut̃
domi resederunt. unũ ex quinqͣginta¬
merũ. sc̃m̃ eẽ scriptura testatur. Hñ
& saluator dicebat in euangłiis: ho¬
mini cuidã feneratori: erant duo de¬
bitores: Unus ex ipsis debebat denari¬
os quingentos: & alt̾ quinquaginta.
non habentib aut̃ illis unde reddent
utriꝰq donauit. S & septẽ septimanȩ.
monade. idẽ uno adito. quinqͣ gesimȩ¬
diem faciunt. quȩ pentecostes festiui¬
tas appellat᷑. Similit̾ & septuaginta
septimanȩ. addita uniꝰ decadis ꝑfec¬

Expanded text:
ta Ecclesiae impugnare, vel voluptati et luta Ecclesiae impugnare, vel voluptati et luxuriae operam dare homines docent. Qui vero hos expugnat, et vel in se vel in proximis suis vitia perimit, hic accipiet spolia multa, quinquagies multiplicata quam caeteri. In tantum autem numerum quantitas videtur augeri, cum sexcentis millibus duodecim millia conferuntur. Offerre tamen pars utraque jubetur Deo: et illi qui vicerunt, unam ex quingentis; qui autem domi resederuntmerum sanctum esse Scriptura testatur. Unde et Salvator dicebat in Evangeliis: Homini cuidam feneratori erant duo debitores. Unus ex ipsis debebat denarios quingentos, alius quinquaginta. Non habentibus illis unde solverent, utrisque donavit quinquagesimae faciunt diem, quae Pentecostes festivitas appellatur. Similiter et septuaginta septimanae, addita unius decadis perfec
Abbreviated transcription (Latin):
sexcentis milib & amplius armatoꝵ. qui
uident᷑ militare deo. sola duodecim mi¬
lia eligunt᷑: cet̾i relinquunt᷑ in castris.
Intuere nunc michi ppłmdĩ qui ẽ ineccłia:
quanti sunt exhis qui possint ꝓueritate¬
contradicunt. qui sciant uerbabelli trac¬
tare. Beati sunt istiqͥ ꝓ om̃i ppło dĩ pug¬
nare possunt. & deffendere dĩ plebem.
& copiosa de hostib spolia reportare. Ca¬
men & reliqua pars ppłi quȩ uident᷑ im¬
bellis: si cum quiete resideat in castris.
insilentio agat. & non recedat a moyse.
si ꝑmaneat in lege di: partem spoliorũ
etiã ipsa ꝑcipiet. fiet enĩ equa portio.
non ꝑnumerũ quidẽ. s quantum dat᷑
om̃i ppło reliquo. tantũ & illis duodecim
milib quib uncentib capta sunt spo¬
lia. Quis hȩc audiens. non in uicetur
admilitiã dĩͤ Quis non animet᷑ pug¬
nare ꝓ eccłia. & resistere aduersũ uerita¬
tis inimieos: eos scilicet qui uel dogma¬

Expanded text:
sexcentis millibus et amplius armatorum quae sexcentis millibus et amplius armatorum quae videntur militare Deo, sola duodecim millia eliguntur, caeteri relinquuntur in castris. Intuere nunc mihi populum Dei qui est in Ecclesia, quanti sunt ex his qui possint resistcontradicunt, qui sciunt verbi bella tractare. Beati sunt qui pro omni populo pugnare possunt, et defendere Dei plebem, et copiosa de hostibus spolia reportare. Tamen et reliqua pars populi quae videtur imbecillis cum quiete resideat in castris, si in silentio agat et non recedat a Moyse, sed permaneat in lege Dei, partem spoliorum etiam ipsa percipiet. Fiet enim aequa portio, non per numerum quidem: sed quantum datur omni populo reliquo, tantum et illis duodecim millibus, quibus vincentibus capta sunt spolia. Quis haec audiens non invitetur ad militiam Dei? Quis non animetur pugnare pro Ecclesia, et resistere adversum veritatis inimicos? Eos videlicet qui vel dogma
Abbreviated transcription (Latin):
litant deo. illi sine dubio qui se non obli¬
gant negotiis scłarib. E isti sunt qui
ꝓcedunt adbellũ: & pugnant aduer¬
sum gentes inimicas. & aduersũ sꝑ̃ales
nequitias ꝓreliquo ppło. & ꝓhis qui in
firmiores sunt: siue ꝑetatẽ. siue ꝑsexum.
siue ꝑ ꝓpositũ. Pugnant aũt isti: ceatio¬
nib ieiniis. iusticia. & pietate. mansue¬
tudine. & castitate. cunctisq continentiȩ
urtutib. tanquã armis bellicis cominu¬
niti. E cum regressi suerint ad castra uic¬
tores: fruunt᷑ laborib eoꝵ etiam inbelles.
& hii qui adpugnã uel non uocant᷑. uel
exire non possunt. Sciendum tamen est
quod om̃ia quȩ sumunt᷑ ex istis gentib
immunda sunt. & om̃e fortasse quiquio
ex hoc scło assumit᷑ uel p̾lio capit᷑ immun¬
dum ẽ. & purificatione indiget. & quȩdã
ex ipsis ꝑignẽ cransitura sunt. aliis aut̃
sufficiet aquȩ purificatio. Assumunt᷑ aut̃
captiuat᷑ om̃is intellectus adobediendum

Expanded text:
litant Deo, illi sine dubio, qui se non oblilitant Deo, illi sine dubio, qui se non obligant negotiis saecularibus . Et illi sunt qui procedunt ad bellum, et pugnant adversus gentes inimicas et adversum spiritales nequitias pro reliquo populo, et pro his qui inm, sive per propositum. Pugnant autem isti orationibus et jejuniis, justitia et pietate, mansuetudine et castitate, cunctisque continentiae virtutibus, tanquam armis bellicis communiti. Et cum regressi fuerint ad castra victores, fruuntur laboribus eorum etiam imbelles et hi qui ad pugnam vel non vocantur, vel exire non possunt. Sciendum tamen est quod omnia quae sumuntur ex istis gentibus immunda sunt, et omne fortasse quidquid ex hoc saeculo assumitur, vel praelio capitur, immundum est et purificatione indiget. Et quaedam ex ipsis per ignem transitura sunt: aliis autem sufficiet aquae purificatio. Assumuntur autem captivatur omnis intellectus ad obediendum
Abbreviated transcription (Latin):
& redemptio. Igitur exp̃cepto dñi a filiis
isił aduersũ madianitas bella confecta
sunt: spolia exipsis copiosa referuntur.
auri atq argenti. cetorumq mobiliũ pon¬
dus inmensũ. uimentoꝵ captiuoꝵq nu¬
merus plurimus. Uerum qm̃ cuncta hȩc
apud isrłitas iminunda dicunt᷑: purifi¬
catio singulis quibq competens adhibe¬
tur. & ea quidẽ quȩ ex metallis constant
ignis purificat: quȩ uero fragiliora sunt &
ignẽ non ferunt. aqua purificari iubent᷑.
fiunt ergo exom̃ib spoliis equales auȩ
partes. ut una sit eoꝵ qui adbellũ ꝓcesse¬
rant. & alia eoꝵ qui incastris resederant.
Iubent᷑ etiã exhis offerre indonadĩ illi qui¬
dem qui ꝓcesserant adbellũ unum caput
exquingentis: illi uero qui incastris man¬
serant. unũ exquinquaginta: Atq omniũ
simul inunũ collectꝰ numerus refertur.
hec ẽ bistoriȩ continentia. S. uideamus
quid inbis sensus indicet sꝑalis. Inppło
dĩ sunt quidã. sicut apłs dicit. qua mi¬

Expanded text:
rabitis. Igitur ex praeceptis Domini filiis Israel adversum Madianitas bella confecta sunt, spolia ex ipsis copiosa referuntur auri atque argenti, caeterorumque mobilium pondus immensum, jumentorum captivorumque numerus plurimus. Verum quoniam cuncta haec apud Israelitas immunda dicuntur, purificatio singulis quibusque competens adhibetur. Et ea quidem quae ex metallis constant, ignis purificat; quae vero fragiliora sunt et ignem non ferunt, aqua purificari jubentur. Fiant ergo ex omnibus spoliis aequales duae partes; ut una sit eorum qui ad bellum processerant et una eorum qui in castris resederunt. Jubentur etiam ex his offerre in dona Dei, illi quidem qui processerant ad bellum, unum caput ex quingentis; illi vero qui in castris manserant, unum ex quinquaginta: atque omnium simul in unum collectus numerus refertur. Haec est historia continentiae. Sed videamus quid in his sensus indicet spiritalis in populo Dei. Sunt quidam, sicut Apostolus dicit, qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
noᷤ armati pͥma turma incedemꝰ ante
filios isrł usquequo ꝑducamꝰ eos inlo¬
cũ suũ. & hȩc ꝓmittentes mitigauert̃
mossen: ita ut ipse eos commendaret
iħu & eleataro. Ita enĩ scriptũ ẽ. & ad¬
erint filii ruben. & filii gad. uobiscũ
iordanẽ om̃is armatus adp̾liũ coram
dño. & obtinueritis t̾ram in conspectu
ur̃o: dabitis eis t̾ram gala ad inposses¬
sionẽ. Terrȩ nom̃ inscripturis diuinis
positũ sub diuersis significationibus
inuenimus. & pͥmo quidẽ t̾ra hec in
qua habitamꝰ. non exuntio t̾ra uocata
ẽ. s arida: & pꝰhec quȩ pͥus dicta fuerat
arida t̾rȩ nom̃ accepit. sicut & cęlum
istud usibile non abinitio cȩlũ dictũ
ẽ. s pͥiuis firmañttu: pꝰea etiã cęli uocabu¬
lo nuncupatũ ẽ. Inpͥncipio tam̃ creaturȩ.

Expanded text:
nos armati prima turma incedimus ante filios Israel, usquequo perducamus eos in locum suum. Et haec promittentes, mitigaverunt Moysen, ita ut ipse eos commendaret Jesu et Eleazaro. Ita enim scriptum est: Et adi transierint filii Ruben et filii Gad vobiscum Jordanem omnes armati ad praelium coram Domino, et obtinueritis terram in conspectu vestro, dabitis eis terram Galaad in possessionem. Terrae nomen in Scripturis divinis positum diversis significationibus invenimus. Et primo quidem terra haec in qua habitamus non ex initio terra vocitata est, sed arida. Et post haec quae prius dicta fuerat arida, terrae nomen accepit. Sic et coelum istud visibile non ab initio coelum dictum est, sed prius firmamentum post etiam coeli vocabulo nuncupatum est. In principio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtemptationes ꝓbet᷑. ubi conuicerit
tibi temptationẽ. & fides eiꝰ in ea fuerit
ꝓbata. inde uenit ad aliã. & quasi de
una mansione adaliã transit. & ibi
cum obtinuerit quȩ acciderint. & fi¬
delit̾ tulerit. ꝑgit adaliã. & ita ꝑsin¬
gula queq temptam̃ta uitȩ ac fidei

Expanded text:
nes probetur. Ubi cum vicerit unam tentationem, et fides ejus in ea fuerit probata, inde venit ad aliam, et quasi de una mansione ad alteram transit. Et ibi cum obtinuerit quae acciderint et fideliter tulerit, pergat ad aliam. Et ita per singula tentamenta vitae ac f
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat dicens. Ab abraham usq
ad dauid regẽ. generationes st̃ qͣtuordecim.¬
& a dauid usq ad trans migrationẽ baby¬
lonis. generationes quatuor decim: & a
transmigratione babylonis usq ad xpͣm.
generationes quatuordecim. Istas ergo

Expanded text:
umerat, dicens: « Ab Abraham usque ad David generationes quatuordecim, a David usque ad transmigrationem Babylonis generationes quatuordecim, a transmigratione Babylonis usque ad Christum generationes quatuordecim . » Ipso ergo
Abbreviated transcription (Latin):
heȩ mansiones filiorum israhel ex
quo exierunt deterra egypti cum uir¬
tute sua in manu moysi & aaron. & scrip¬
scripsit hȩc moyses: ꝑuerbum dñi. Ut
set nobis aliquid scriptura hȩc man¬
sionũ quas fecerunt filii isrł. aut ut¬

Expanded text:
hae mansiones filiorum Israel, ex quo exierunt de terra Aegypti cum virtute sua in manu Moysi et Aaron; » scripsit Moyses per verbum Domini. Et set utique nobis aliquid scriptura haec mansionum quas fecerunt filii Isra
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchas. ac ꝓpħas qui ꝑfidem pla¬
cuerunt deo. pꝰ enumerationẽ cunctoꝵ.
in ultima conclusione sic dicit de eis.
& hii om̃s testimonio fidei accepto. ñ
ꝑceperunt reꝓmissiones. deo ꝓnobis
melius aliquid ꝓuidente. utine sine no¬
bis consũmarent᷑. Quasi sidicerent iste

Expanded text:
patriarchas ac prophetas qui per fidem plapatriarchas ac prophetas qui per fidem placuerunt Deo, post enumerationem cunctorum, in ultima conclusione sic dicit de eis: Et hi omnes, testimonio fidei accepto, non perceperunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid providente, uti ne sine nobis consummarentur. Quasi sic diceret: Istae
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enĩ nos donec infructuosi sumꝰ.
cidiȩ. nullũ pietatis afferimus: arida
sumus. Si aut̃ nosmet ipsos. ceꝑimꝰ
excollere. & adiurtutũ fruges desides
animos suscitare: t̾ra efficimur exari¬
da. quȩ uerbi dĩ suscepta semina leta
fruge multiplicet. Est ergo quȩdã etiã
in regno di t̾ra. que mansuetis reꝓmit¬
tet᷑. & quȩ t̾ra uiuentiũ nominatur. &
t̾ra in excelsis posita dequa adiustũ
credens anima consequit᷑: & alibi qͥ
ti sunt. Heruntam̃ hii qͥ ibi uidentur
pͥmi & ꝑ mos sen dispensati. non primo
consequunt᷑ hereditatẽ sibi decretam:
nisi & ipsi transeant cum his quos ihc
dispensat. & pugnent cum eis contra
inimicos. & collocent eos in sedib suis:
& ita ipsi consequent᷑ hereditatẽ quã
moyse duce meruerutł. S hȩc rasi ex
scripturis diuinis aꝓpbentur fabulȩ
uidebunt᷑. Paulus ergo horũ ꝓducat᷑¬
y doneus testis. qui in epła adhebreos
ubi discriminat om̃s illos patres &

Expanded text:
Omnes enim nos donec infructuosi sumus, titiae, nullum pietatis afferimus, aridi sumus. Si autem nosmetipsos coeperimus excolere, et ad virtutum frugem desides animos suscitare, terra efficimur ex arida, quae verbi Dei suscepta semina laeta fruge multiplicet. Est ergo quaedam in regno Dei terra, quae mansuetis promittitur, et terra quae viventium nominatur, et terra in excelsis posita, de qua ad justum credens anima consequetur. Et alibi qti sunt. Verumtamen hi qui videntur primi et per Moysen dispensati, non prius consequuntur haereditatem sibi decretam, nisi et ipsi transeant cum his quos Jesus dispensat, et pugnat cum eis contra inimicos, et collocent eos in sedibus suis, ita et ipsi consequuntur haereditatem quam Moyse duce meruerunt. Sed haec nisi ex Scripturis divinis approbantur, fabulae videbuntur. Paulus ergo horum producatur idoneus testis, qui in Epistola ad Hebraeos, ubi describit illos omnes Patres et
Abbreviated transcription (Latin):
tribunis & centurionib & intulit
illud intab̾naculũ destimonii. memo¬
riale filiis isrł coram dño. Uides qr
quȩ dicunt᷑. ñ ad conspectũ uisibilem.
s admentis memoriã referunt᷑. Beatꝰ
enĩ ẽ ille qui recordat᷑ se aliquid boni¬
oꝑis egisse corã dño. & obtulisse mu¬
nera beneplacita deo: animi uirtutes.
& ormimenta pietatis. Post hȩc sequit᷑
hẏstoria deheredita ͤ ruben. & gad. &

Expanded text:
tribunis et centurionibus; et intulit tribunis et centurionibus; et intulit illud in tabernaculum testimonii, memoriale filiis Israel coram Domino. Vides quia quae dicuntur non ad conspectum visibilem, sed ad mentis memoriam referuntur. Beatus est enim ille qui recordatur se boni aliquid operis egisse coram Domino, et obtulisse munera bene placita Domino: animi virtutes et ornamenta pietatis. Post haec sequitur historia de haereditate Ruben
Abbreviated transcription (Latin):
uiriolam. aut anulũ. aut dextrale.
aut catenulã. Torques. ornamentũ.
sapientiȩ. ẽ. In ꝓuerbiis enĩ. desapi¬
entia dicit᷑: qd̾ qͥ adquisierit eã. torquẽ
aureũ ponat circa collũ suũ. Hi riola.
& anulus. ornamenta sunt manuũ.
in quib oꝑum signant᷑ inditia. Simi¬
liter & dextrale. Catenulȩ uero. uer¬
bi & doctrine comnexiones declarant.
Ad ꝓpiciandũ inquit dm̃ ꝓnobis.
Si dicamus ꝓpt̾ aurũ dm̃ ꝓpitiũ fieri
hominib: uide quã absurdũ immo
quã impiũ iudicet᷑. Hoc enĩ etiã in
uiro bono notabile dicit᷑. si accepto
auro ab inferiorib placet᷑. Quanto
ergo magis hoc de deo sentire noncõ¬
uenit: Nnde puto expositionis huiꝰ
eccllasticȩ magis constare rationem.
quȩ ꝑauri speciem indicari docet am¬
mi iuitutes. & bonoꝵ oꝑum gesta: Quȩ
sola offerri deo abhominib dignum ẽ.
& ꝓquib solis ꝓpitiũ fieri dm̃ homi¬
nib decet. Ꝙ accepit inquit moyses
& elearar sacerdos aurũ abom̃ib

Expanded text:
torquem, aut annulum, aut dextrale, aut catenulam. Torques ornamentum sapientiae. In Proverbiis enim de sapientia dicitur quod qui acquisierit eam, torquem auream ponat circa collum suum . Phiala et annulus ornamenta sunt manuum, in quibus operum signantur indicia. Similiter et dextrale. Catenulae vero verbi et doctrinae connexiones declarant. Ad propitiandum, inquit, Deum pro nobis. Si dicamus propter aurum Deum propitium fieri hominibus, vide quam absurdum, imo quam impium judicetur. Hoc enim etiam in viro bono turpe ducitur si accepto auro ab inferioribus placetur, quanto ergo magis hoc de Deo sentire non convenit? Unde puto expositionis hujus ecclesiasticae magis constare rationem, quae per auri species indicare solet animi virtutes et bonorum operum gesta, quae sola offerri Deo ab hominibus dignum est, et pro quibus solis propitium fieri Deum hominibus decet. Et accepit, inquit, Moyses et Eleazar sacerdos aurum, ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
exparte cognoscat: Sicut apłs dicit:
ex parte scimus. & exparte ꝓpħamus.
Quis intelliget. quomodo & exparte
dies festos. agimus: ut nemo nos uidi¬
cet in parte diei festi. aut neomeniȩ
aut sabbati : Om̃is namq dies festus

Expanded text:
parte cognoscat? sicut Apostolus dicit: Ex parte scimus, et ex parte prophetamus . Quis enim intelligit quomodo ex parte dies festos agimus, ut nemo nos judicet in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbati? Omnis enim dies festus,
Abbreviated transcription (Latin):
& omẽ aurũ atq om̃e ornamentũ. siue
capitis. siue bracbioꝵ. siue etiam digitoꝵ
id ẽ quicquid in intellectib quicquid
inoꝑib habent deo offerunt. Seiunt
enĩ quia munera eiꝰ data eiꝰ sunt: & idõ
non dissentit in eis. nec unus. Nec enim
munera offerre possent deo: pasiti in dis¬
sensione. Istos puto eẽ scđm euangeliũ.
qui p̃ceptũ illud diligent̾ obseruant:
quod mandat dñs & saluator nr̃. Si aũt¬
offers munus tuũ ad altare. & rememoratꝰ
fueris quia fr̃ tuus habet aliquid aduer

Expanded text:
um, sive capitis, sive brachiorum, sive digitorum, id est, quidquid intellectus, quidquid in operibus habent, Deo offerunt. Sciunt enim quia munere ejus data sunt, et ideo non dissentit in eis nec unus. Nec enim possent munera offerre Deo positi in dissensione. Istos puto esse secundum Evangelium, qui praeceptum illud diligenter observant, quod mandat Dominus et Salvator: Si offers munus tuum ad altare, et rememoratus fueris quia frater tuus habet a
Abbreviated transcription (Latin):
madianitas. Quib om̃ib aduersari
oportet ĩmo qͦs ꝑimi conuenit abbis
qui dm̃ sequuntur & int̾fici. Non enĩ
tam regũ quã uitioꝵ que regnant in
hominib nomina referunt᷑ in lege: &
non tam gentiũ bella. quã concupiscen¬
tiarũ carnaliũ quȩ militant aduersus
animã describunt᷑. Deniq hii qui in
uitiis regnant quinq eẽ reges dicunt᷑:
ut eudentissime doceamͣ quia om̃e ui¬
tiũ quod regnat incorpore exquinq
sensib pendet. Isti ergo .u. sensus ꝑi¬
mendi sunt de regno madianitarum:
ut ultra uitia non regnent ꝑ eos s uis¬
ticia. nec ad scandalũ uideant quȩ ui¬
dent. s adedificationẽ Apud madiani

Expanded text:
Madianitas: quibus omnibus adversari Madianitas: quibus omnibus adversari oportet, et imo quos perimi convenit ab his qui Deum sequuntur, et interfici. Non enim tam regum quam vitiorum nomina quae regnant in hominibus, referuntur in lege; et non tam gentium bella quam concupiscentiarum carnalium quae militant adversus animam describuntur. Denique hi qui in vitiis regnant, quinque reges esse dicuntur: ut evidentissime doceamur quia omne vitium, quod regnat in corpore, ex quinque sensibus pendet. Isti ergo quinque sensus perimendi sunt de regno Madianitarum, ut ultra vitia non regnent per eos, sed justitia, nec ad scandalum vileant quae vident, sed ad aedificationem. CAPUT V. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
madianitarũ regem mosses appellauit:
ꝓut ipse censuit appellandũ. Beliuna
inquit feritas ẽ. quȩ regnat inmadia¬
nitis. & ipsa nonsolũ. ẜ & alius etiã
apud illos rex nomine racon. Quod
ẽ innr̃a lingua in anitas. Regnat gͦ
inanitas inmadianitarũ gente. Et
enĩ reuera multa in anitas ĩ hoc mũdo. un
mo ⁊ uanitasuanitatũ ⁊ oĩa uanitas qͣ di miles suꝑare
debet & iuncere. H incit aũt inanitatẽ:
qui nichil inanit̾. nichil suꝑflue. & qd̃
adrem non ꝑtinet gerit. qui meminit
p̃cepti illus dñici. quo ait. quia etiam
deuerbo ociuso reddent homines ratio¬
nem indie iudicii. In hac uita aũt ho¬
mines totũ pene ociosũ. & totũ in ane ẽ
quod loquunt᷑ quod agunt. In anis
eiũ dicit᷑ om̃is actus & om̃is sermo.
inquo non ẽ intrinsecus aliquid ꝓ deo.
uel ꝓmandato di. Est & alius rex
madian. sur. & hic int̾pretat᷑ irritatio.
Hides quales sunt qui regnant a puo

Expanded text:
Madianitarum regem Moyses appellavit, Madianitarum regem Moyses appellavit, prout ipse censuit appellandum, Belluina, inquit, feritas est, quae regnat in Madianitis. Et non ipsa solum, sed et alius est apud ipsos rex nomine Raon, quod est in nostra lingua inanitas. Regnat ergo inanitas in Madianitarum gente. Est enim revera multa inanitas et vanitas inare debet et sincere. Vincit autem inanitatem, qui nihil inaniter, nihil superflue, et quod ad rem non pertinet gerit, qui meminit praecepti illius Dominici quo ait, quia etiam de verbo otioso reddent rationem homines in die judicii . In hac autem vita homines, totum pene otiosum, totum inane est quod loquuntur, quod agunt. Inanis enim dicitur omnis actus, et omnis sermo in quo non est extrinsecus pro Deo, vel pro mandato Dei. Est et alius rex Madian Ur, et hic interpretatur irritatio. Vides quales sunt qui regnant apud
Abbreviated transcription (Latin):
quod aduersus huiꝰmodi iitia milita¬
re debeamus. & de habitaculis ea nr̃ȩ car
nis expellerxistos reges fugare de regnocor¬
nr̃o mortali corpore. Uis aut̃ uidere qm̃
non solũ apud scõs nomina ꝓreb aptant᷑.
s etiã apud gentiles & barbarosͦ De scĩs
quidẽ notũ ẽ. cur abram abrabam uo¬
citatꝰ sit. & sarai sara. & iacob isrł. Doce¬
amus aut̃: quos mos iste habeat᷑. etiã
apud barbaips. Nonne unus exfiliis
isrł aparentib suis ioseph. nomen
acceꝑat. Cum aut̃ transiuit inegrp¬
tum. & stecit ante pharaonẽ cõmutauit
pharao desecretorũ uel somnioꝵ reue¬
latione composuit. & non solum ioseph
buicapud pharaonẽ ex re nom̃ aptat᷑.
s & daniel inbabylonia. balthasar nomi¬
natur. & ananias. atarias. misael. sp̃¬
drach. misac. ab denago. uocitant᷑. Uides
ergo quia tam israeliticoꝵ quã etiam
barbaroꝵ hominũ nomina: non fortuitu.
s ꝓreb & causis aptant᷑ in lege. Igitur

Expanded text:
quod adversus hujusmodi vitia militaquod adversus hujusmodi vitia militare debeamus, et habitaculis ea carnis nostrae depellere, istos reges fugare de regno cormortali corpore. Vis autem videre quomodo non solum apud sanctos nomina pro rebus aptantur, sed etiam apud gentiles et barbaros? De sanctis quidem notum est, cum Abram Abraham vocatus sit, et Sarai Sara, et Jacob Israel. Doceamus autem quod mos iste habeatur etiam apud barbaros. Nonne unus ex filiis Israel, a parentibus suis Joseph nomen acceperat? Cum autem transivit in Aegyptum, et stetit ante Pharaonem, commutavit Pharao de secretorum vel somniorum revelatione composuit. Et non solum Joseph huic apud Pharaonem ex re nomen aptatur, sed et Daniel in Babylonia Balthasar nominatur, et Ananias atque Azarias et Misahel, Sidrac, Misac, Abdenago vocitantur. Vides ergo, quia tam Israeliticorum quam etiam barbarorum nomina hominum, non fortuitu, sed pro rebus et causis aptantur in lege. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ dñi & ꝑgestorũ penitentiã correc¬
t sunt. & emendati. Quinq ergo reges
madianitarũ referunt᷑ ab isrłiticis mi¬
litib suꝑati: S & nomina eoꝵ curȩ fuit
scripturȩ diuinȩ memorare. E uui in¬
quit & rocom & sur. & or. & rooch. Isti st̾ qui
regnant apud madianitas. quos suꝑare
& penitꝰ debet extinguere. om̃is qui mili¬
tat deo. E um namq beluimꝰ uel feri
interp̃tat᷑. E quomodo pot̾is placere ei
qui te ꝓbauit: si non abscideris ate & pe¬
nitꝰ ꝑemeris belumos & ferinos mores:
Quomodo poteris admansuetoꝵ beati¬
tudinẽ ꝑuenire: nisi int̾ficias pͥus euniꝰ.
& morti tradas totius iracundiȩ feritatẽ:
Ego puto quod nomina hec scriptura
diuina non ꝓhistoria narrauerit. s ꝓ
causis & reb aptauerit. Nam putas
fuerit aliquis ita stultꝰ. qui filio suo nom̃
beliunus imponeret: S hoc arbitror ma¬
gis quod instructioni ammarũ ꝓspexe¬
rit sermo diuinus. uolens nobis ostendẽ

Expanded text:
i et per gestorum poenitentiam correcti sunt et emendati. Quinque enim reges Madianitarum referuntur ab Israelitis superati. Sed et nomina eorum curae fuit Scripturae divinae memorari. Evim, inquit, et Raon, et Sur, et Ur, et Roboc. Isti sunt qui regnant apud Madianitas, quos superare et penitus debet exstinguere omnis qui militat Deo. Evim quoque belluinus vel ferinus interpretatur. Et quomodo poteris placere ei qui te probavit, si non abscideris a te et penitus peremeris belluinos et ferinos mores? Quomodo poteris ad mansuetorum beatitudinem pervenire, nisi prius interficias Evim, et morti tradas totius iracundiae feritatem? Ego puto quod nomina haec divina Scriptura non pro historia narraverit, sed pro causis et rebus aptaverit. Nam putas fuerit aliquis ita stultus, qui filio suo nomen belluini imponeret? Sed hoc arbitror magis quod institutioni animarum prospexerit sermo divinus, volens nobis ostendere,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis nr̃ȩ. siue aduersum contrarias
potestates. Epectat nos nos angloꝵ chorꝰ
& uirtutũ cȩlestiũ piaerga nos pendet
expectatio. quando uel quomodo de hoc
pͣlio redeamus: quid unusquisq nr̃m.
manubiarũ reportet. & intuent᷑ curiosiꝰ
ac sollicitius ꝑscrutant᷑. quis nr̃m auri
hinc ampliuis ferat. quis etiam argenti illic
pondus exibeat. quis ue lapides deferat
preciosos. Requirunt etiã siquis es deferat.
aut ferrũ aut plũbum. s & uas ligneũ.
si forte aliquis afferat aut fictile aut aliud
huꝰmodi magne domus usib necessariũ.
In magna enĩ domo non sunt cantũ modo
uasa auiea & argentea. ẜ & lignea & ficti¬
lia. Requiritur ergo diligent̾ cũ abierimꝰ
eius ꝓcontemplatione exuiuarũ ꝓbat᷑.
etiã mansionis ei meritũ deputabitur.
quale sit. ignis ꝓbabit. P ropt̾ea ergo ait.
hec ẽ iustificatio legis quã constituit
dñs moysi. fropt̾ aurũ & argentum.
& examentũ. & ferrũ. & plũbum. & stag

Expanded text:
rnis nostrae, sive adversum contrarias potestates. Spectat nos angelorum chorus, et virtutum coelestium pia erga nos pendet exspectatio, quando vel quomodo de hoc praelio redeamus, quid unusquisque nostrum manubiarum reportet, et intuentur curiosius ac sollicitius perscrutantur quis nostrum hic auri amplius ferat, quis etiam argenti illuc pondus exhibeat, quisve lapides deferat pretiosos. Requirunt etiam si quis aes deferat, aut ferrum aut plumbum; sed et vas ligneum si forte aliquis defert aut fictile, aut aliud hujusmodi magnae domus usibus necessarium. In magna enim domo non sunt tantummodo vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. Requiritur ergo diligenter, cum abierimus ejus per contemplationem exuviarum probatur, etiam mansionis ei meritum deputabitur. quale sit ignis probabit. Propterea ergo ait: Haec est justificatio legis quam constituit Dominus Moysi. Aurum, et argentum, et aeramentum, et fer