comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sorbentur : qui sciunt malum . eẽ.
& lingua consentiunt Surre¬
xerunt enim quidam ꝑ sec utores.
& dixerunt hominib turifica¬
te. Si non feceritis: occidimus
uos. Illi amauerunthanc uitã
& dulcedo uitȩ huius tenuit eos:
non plus dilexerunt ea quȩ
ꝓmisit ds̃. quam ea quȩ uidebañ
interra. Illa enim credererii.¬
debantur quȩ nondum uidebant:
ista quȩ amabant uidebant.
plus retinentes ea quȩ uidebaNT
excluserunt de cordib dñm.
Et quia non erat in eis dñs: ii¬
ui absorti sunt. Quid est uiui
ab sorti sunt Turificando ido¬
lis stientes quia nihil est idolũ.
Namsi aliquid putarent esse
idolum: mortui ab sorberentur
Cum autẽ putant nihil eẽ. idolũ.
& nouerunt om̃ia ligna genti¬
lum uana eẽ. uiuunt tamen
cum faciunt quod uolunt ꝑ¬
secutores uiui absorbentun.
Sed ideo uiui absorbentur
Nuia non in eis est dñs. In qui¬
b. autem in est dñs: occidunt᷑¬
& non moriuntur. Qui autẽ
consentiunt& uiuunt. uiui

Expanded text:
absorbentur, qui sciunt malum esse, absorbentur, qui sciunt malum esse, et lingua consentiunt. Surrexerunt enim quidam persecutores, et dixerunt hominibus: Thurificate; si non feceritis, occidimus vos. Illi amaverunt hanc vitam, et dulcedo vitae hujus tenuit eos. Non plus dilexerunt ea quae promisit Deus, quam ea quae videbant in terra. Illa enim credere jubebantur, quae nondum videbant, ista quae amabant videbant. Plus retinentes ea quae videbant, excluserunt de cordibus Dominum; et quia non erat in eis Dominus, vivi absorpti sunt. Quid est, vivi absorpti sunt? Thurificando idolis, scientes quia nihil est idolum. Nam si aliquid putarent esse idolum, mortui absorberentur: cum autem putant nihil esse idolum, et noverunt omnia illa Gentilium vana esse, vivunt; et tamen cum faciunt quod volunt persecutores, vivi absorbentur. Sed ideo vivi absorbentur, quia non in eis est Dominus. In quibus autem inest Dominus, occiduntur et non moriuntur. Qui autem consentiunt et vivunt, vivi
Abbreviated transcription (Latin):
Quo modo ergo petrus id est ec¬
cła mactat & sic manducat &
quomodo isti qui exsurrexer̃ suꝑ
nos: forsitan uiuo siab sorbuis sent
nos: nisi qui a dñs erat in nobis
Quia in ȩccłae corpus nemo in¬
trat nisi prius occisu s. Moritur
qđ fuit : ut sit qđ non fuit. Alioqͥr
qui non occiditur & non mandu¬
catur ab eccta. Esse innumero
popłi potest qui uidet᷑ oculis hu¬
manis: in numeres autem popłi
qui cognitus dõ .ẽ. de quo dicit
net manducari poterit nisi pri¬
mo mactatus Uenit paganus
ad huc in illo idolatria uiuit.
inserendus est membris xp̃i ut
inseratur necesse ẽ. ut m̃andu-¬
cetur. Sed non potest manducari
ab eccła: nisi primo mactatus.
Renunti& scło : tunc mactatur.
Credat in dm̃ : tunc manducatur
Quomodo ergo illi uiuos absor¬
buissent nos. nisi quia dñs erat
in nobis Surrexerunt enim
multi ꝑ secutores aliquando:
& nunc non desunt. Singilla¬
tim insurgunt : & aliquando
uiuos ab sorbent. sed in quib

Expanded text:
Quomodo ergo Petrus, id est EcQuomodo ergo Petrus, id est Ecclesia, mactat, et sic manducat? et quomodo isti qui exsurrexerunt super nos, «forsitan vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Quia in Ecclesiae corpus nemo intrat, nisi prius occisus. Moritur quod fuit, ut sit quod non fuit. Alioquin, qui non occiditur et non manducatur ab Ecclesia, esse in numero populi potest, qui videtur oculis humanis; in numero autem populi qui cognitus Deo est, de quo dicit nec manducari poterit, nisi primo mactatus. Venit paganus, adhuc in illo idololatria vivit; inserendus est membris Christi: ut inseratur, necesse est manducetur; sed non potest manducari ab Ecclesia, nisi primo mactatus. Renuntiet saeculo, tunc mactatur; credat in Deum, tunc manducatur. Quomodo ergo illi «vivos absorbuissent nos, nisi quia Dominus erat in nobis?» Surrexerunt enim multi persecutores aliquando, et nunc non desunt. Singillatim insurgunt, et aliquando vivos absorbent, sed in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ista quis euader& nisi quia dñs
erat in nobis dicat nunc isrłe
securus enim dicat isrł: nisi
quia dñs erat in nobis. Quando
dum in sur GERENT homiuos
surer nos. Noli ergo mirari:
uicti sunt homines erum e¬
rant. dñs autem erat in nobis.
non homo erat in nobis. Noms¬
nes autem surrexerunt suꝑ nos.
sed tamen opprimerent homi¬
nes alios homines. nisi in his ho¬
minib qui non potuerunt oppri¬
mi. non homo eet sed dñs. Ergo
nisi quia dñs erat in nobis: cum
in surgerent homines suꝑnos
Quid enim facerent uobis o homi¬
nes : Exultatis & cantatis  & secu¬
ri tenetis beatitu dinẽ sempit̃nam
Quid uobis facerent homines in¬
surgentes in uos. nisi dñs ess& in
uobis. quid facerent Forsi Tati
uiuos ABSOR BUISSENTNOS
Viuos obsorbuis sent: non prius
occidis sent: & sic obsorbis sent.
oimmanes o crudeles non sic
sorb& eccła petra Macta & man¬
duca dictum .ẽ. noꝵ uiuos obsorbe

Expanded text:
ista quis evaderet, «nisi quia Dominus ista quis evaderet, «nisi quia Dominus erat in nobis? Dicat nunc Israel;» securus enim dicit Israel, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Quando? «Cum insurgerent homines super nos.» Noli ergo mirari: victi sunt; homines enim erant: Dominus autem erat in nobis, non homo erat in nobis; homines autem insurrexerunt super nos. Sed tamen opprimerent homines alios homines, nisi in his hominibus qui non potuerunt opprimi, non homo esset, sed Dominus. 5. Ergo, «Nisi quia Dominus erat in nobis, cum insurgerent homines super nos.» Quid enim facerent vobis homines, exsultantibus et cantantibus, et secure tenentibus beatitudinem sempiternam? quid vobis facerent homines insurgentes in vos, nisi Dominus esset in vobis? quid facerent? «Forsitan vivos absorbuissent nos. Vivos absorbuissent;» non prius occidissent, et sic absorbuissent. O immanes! o crudeles! Non sic absorbet Ecclesia: Petro, «Macta et manduca» , dictum est; non, Vivos absorbe.
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑiore psalmo dictum est.
Stañtes erant pedes nr̃i in atrus
tuis hierłm. Nondum ibi erant :
sed in uia erant. Tanta autem
lȩcitia erat festinantium & tan¬
ta ꝑ ueniendi spes: ut adhuc in
uia positi & la borantes iam sibi
illic constituti uiderentur. Sic
& nunc ponamus nos in illo
triumpho quod erit infuturo
scło quando insultamus mortiiam
finitȩ. iam consumpte quando di¬
cemus. ubi est mors contentio
tua: ubi est mors aculeus tuus:
Iam coniuncti angłis & exultan¬
tes cum rege nr̃o qui primus re¬
surgere uoluit: quam uis prior
mori uoluerit. Multi enĩ ante
illum mortui sunt: sed nemo an¬
te illum resurrexit in ȩternum.
Exultantes autem cum illo & iam
ibi spe & corde consticuti quia
euasimus cogitemus quid eua¬
simus quȩ scandala quas tribu¬
lationes mundi. quas ꝑsecutio¬
nes om̃ium paganorum. quos do¬
los om̃ium hereticoꝵ quas sug¬
gestiones diaboli quas cupidiꝰ¬
tatũ conflictationes. Om̃ia

Expanded text:
in superiore psalmo dictum est, in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cum Rege nostro, qui primus resurgere voluit, quamvis prior mori noluerit. Multi enim ante illum mortui sunt, sed nemo ante illum resurrexit in aeternum. Exsultantes autem cum illo, etiam ibi spe et corde constituti, quia evasimus, cogitemus quid evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fiant ornamenta iustitiae
Ergo siue illi iam inre siue nos
in spe. conuingentes affectum
coronis eorum & desiderantes
talem uitam qualem hic non
habemus sed habere non pote¬
rimus nisi eam hic desidera uẽ¬
rimus. cantemus simul om̃s deꝰ
dicamus :
isi quia dus
ERAT IN NOBIS Respexer̃
enim quas dam tribulationes
quas passisunt: & consideran¬
rsuer̃ in eo iam loco & inbe¬
atitudine & insecuritate cons¬
tituti quã transierint quo ue¬
nerint & quia difficile erat
inde liberari nisi ad ess& mapꝰ
liberantis: & in gaudio dixer
Nisi quia dñs erat in nobis. Sic
cȩperunt cantare. Nondum
dixerunt. unde euaserunt: tan¬
ta exultatio est. nisi quia dñs
erat in nobis. Dicat nutic igra¬
El tisi quia dÑs ERATINNOBIS
Nunc dicat: iam euasit. E¬
uadentes enim. id .ẽ. eos qui iam
eua ser̃: constituit intuendos
psalmus iste Constituamus illos
& nos incorde iã triumphantes:
& tanquam ibi & nossimus sicut

Expanded text:
fient ornamenta justitiae. fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus, sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemus simul omnes, et dicamus: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Respexerunt enim quasdam tribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta exsultatio est: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» 4. «Dicat nunc Israel: Nisi quia Dominus erat in nobis.» Nunc dicat, quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quis hic exultat nisi inspe sicut
dixt Et nobis certa sit ipsa
sp̃es: & exultando cantemus
ton enim qui cantant alieni
sunt a nobis: aut non in hoc psal¬
mo uox nr̃a est. Sic audite : tan¬
quam uos ipsos audiatis Sic au¬
dite : tanquam in speculo serip¬
turarum uos ipsos ad tendatis
Cum erum tanquam speculum ad¬
tendis scripturas exhilaratur
facies tua cum similem te inueni¬
es exultatione spei. membris qui¬
busdam xp̃i : quȩ membra ista
cantarunt eris & tu in ipsis m̃¬
bris & cantabis ista: Cur ergo
ista cantant exultando : quiꝰ a
eua serunt : Ergo spes est : in qͣ
cantant Cum enim hic sumus
& peregrinamur: nondum
euasimus. Prȩcesserunt quidem
menbra cquȩdam de corpore
illo. dequo & nos sumus quȩ
possunt inueritate cantare.
Et hoc cantarunt martỹ res
scĩ Iam enim euaserunt&
in exultatione cum xp̃o sunt
recepturi corporaiam incor¬
rupta. Eadem ipsa quȩ primo
erant corruptibilia in quib
passi sunt pęnas: indȩ illis

Expanded text:
quis hic exsultat, nisi in spe, sicut quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibusdam Christi, quae membra ista cantarunt; eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis
Abbreviated transcription (Latin):
cetis inquit ueritatem: sed si man¬
seritis in uerbo meo. In quo uer¬
bo sicut dicit apłs: hoc .ẽ. uer¬
bum fidei quod p̃dicamus Pri¬
mo ergo. uerbum fidei est. In qͦ
uerbo fidei sim anserimus. cog.¬
noscemus ueritatem : & ueritas
liberabit nos. Ueritas in mortalis
est: ueritas in commutabilis est.
Ueritas illud uerbum est de quo
dr̃ In principio erat uerbum
& uerbum erat apud dm̃. & ds̃
erat uerbum. Et quis hoc uid&
nisi corde mundato: Unde mu¬
tantur corda: & uerbum ca-¬
ro factum ẽ & habitauit in
nobis : Quod ergo man& uerbũ
inse. ueritas. ẽ. ad quam uenimꝰ
& quȩnos liberat. Qđ autem
predicatur uerbum fidea iN
quo nos uult dñs ꝑ manere ut
cognoscamus ueritatem hoc ẽ
uerbum caro factum & habi¬
tum in carne : & ꝑuenies ad xp̃m
natum de dõ dm̃ : apud dm̃ exul¬
tantes cantant isti quos legimꝰ
Membra ista xp̃i exul tant iã¬
& cantant istum psalmum. Et

Expanded text:
cetis,» inquit, «veritatem,» sed «si mancetis,» inquit, «veritatem,» sed «si manseritis in verbo meo.» In quo verbo? Sicut dicit Apostolus, «Hoc est verbum fidei quod praedicamus» . Primo ergo verbum fidei est; in quo verbo fidei si manserimus, cognoscemus veritatem, et veritas liberabit nos. Veritas immortalis est, veritas incommutabilis est: veritas illud Verbum est de quo dicitur, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quis hoc videt, nisi corde mundato? Unde mundantur corda? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Quod ergo manet Verbum in se, veritas est ad quam venimus, et quae nos liberat: quod autem praedicatur verbum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitum in carne, et pervenies ad Christum natum de Deo, Deum apud Deum. 3. Exsultantes cantant isti quos legimus; membra ista Christi exsultantia cantant psalmum istum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciem. Tunc autẽ uidebi¬
mus facie ad faciem: cũ habu¬
erimus corda mundata
Beati enim mundi corde : qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Unde autẽ
corda mundantur nisi ꝑfidem
sicut petrus ait in actib. apłoꝵ.
Mundantur autem corda nr̃a
ꝑ fidem ut possint eẽ idonea
capere speciem. Ambulamus
etum nunc ꝑfidem nondum
ꝑ speciem sicut apłs dicit quan¬
diu sumus in corpore peregri¬
namur ad no: & quid est pere¬
grinamur  ꝑfidem enim am̃¬
hulamus inquit non ꝑspeo¬
em . Qui ergo peregrinat p&
ꝑfidem ambulat: nondum est
in patria. sediam est in uiett
Qui autem nec credit. necin
patnia est nec inuia. Sic erio
ambulemus tanquam in uia
simus: quia ipse rex patri&e fac¬
tus est uia. Rex patriȩ nrae.
autem uia. quoimus. ad uerita¬
tem. qua imus ꝑ fidem. quo imus
credentib inse. Si manseritis in
uerbo meo. uere discipłi mei es¬
tis & cognoscetis ueritatem &
ueritas liberabit uos Et cognos¬

Expanded text:
ad faciem : tunc autem videbiad faciem : tunc autem videbimus facie ad faciem, cum hahuerimus corda mundata. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Unde autem corda mundantur, nisi per fidem, sicut Petrus ait in Actibus ApostoMundantur autem corda nostra per fidem, ut possint esse idonea capere speciem. Ambulamus enim nunc per fidem, nondum per speciem; sicut Apostolus dicit, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino.» Et quid est, «peregrinamur? Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» . Qui ergo peregrinatur, et per fidem ambulat, nondum est in patria, sed jam est in via; qui autem non credit, nec in patria est, nec in via. Sic ergo ambulemus, tanquam in via simus; quia ipse Rex patriae factus est via. Rex patriae nostraautem via. Quo imus? Ad veritatem. Qua imus? Per fidem. Quo imus?credentibus in se: «Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . «Et cognos
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Salubria sunt eruim & sȩ¬
pius dicenda. Siue ergo unus
cant&. & siue multi cantent.
& multi homines unus homo
ani membra sunt xp̃i. Quid
ergo isti cantant: haec m̃bra
xp̃i quid cantant: amant enim.
& am ando cantant: desiderando
cantant. Aliquando cum tribula¬
tione cantant & aliquando ex ul¬
tando cantant. cum in specantant
Tribulatio enim nr̃a in presenti scło :
spes enim nr̃a de futuro scło Et
nisi in tribulatione p̃sentis scłi
consoletur nos spes futuri scłi
perimus. Gaudium ergo nr̃m fr̃s
non dum .ẽ. in re. sed iam in spe
Spes autem nr̃a tam certa est
quasi iam res ꝑfecta sit Neque
enim timemus: ꝓmittente ueri.¬
tate Ueritas enim nec falli potest:
nec fallere. Bonum .ẽ ut herea¬
mus illi: illa nos liberat seđ si
manserimus in uerbo eius. Modo
enim credimus tunc uidemus
Cum credimus: spes est in isto scło
Cum uidebimus res erit in fu¬
turo scło. Uidebimus autẽ facie

Expanded text:
rant; salubria sunt enim, et saerant; salubria sunt enim, et saepius dicenda. Sive ergo unus cantet, sive multi cantent; et multi homines unus homo ani membra sunt Christi. 2. Quid ergo isti cantant? haec membra Christi quid cantant? Amant enim, et amando cantant, desiderando cantant. Aliquando cum tribulatione cantant, et aliquando exsultando cantant, cum in spe cantant. Tribulatio enim nostra in praesenti saeculo, spes vero nostra de futuro saeculo: et nisi in tribulatione praesentis saeculi consoletur nos spes futuri saeculi, perimus. Gaudium ergo nostrum, fratres, nondum est in re, sed jam in spe. Spes autem nostra tam certa est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli potest, nec fallere: bonum est ut haereamus illi; illa nos liberat, sed si manserimus in verbo ejus. Modo enim credimus, tunc videbimus: cum credimus, spes est in isto saeculo; cum videbimus, res erit in futuro saeculo. Videbimus autem facie
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃i canticum gradu¬
um eẽ canticum as¬
censionis nr̃ȩ : eandem¬
q ascensionem non
corporis pedib fieri sed cordis
affectib Hoc saepissime insi¬
nuauimus uobis Nec eadem
saepius repetenda sunt: ut sit
locus dicendi quȩ nondum dic¬
ta sunt & iste ergo psalmus
quem nunc uobis cantatum au¬
distis: canticum graduum suꝑ¬
scribitur. Ipse ẽ titulus eius
Cantant ergo ascendentes &
aliquando tanquã unus cantat.
aliquando tam quam multi : qͥa
& multi unus. quia & unus xp̃s¬
unum faciunt Et horũ om̃ium
membroꝵ caput: in cȩlo est
Corpus autem etiamsi laborat
in terra: non est precisum a ca¬
pite suo Desuꝑ enim caput
ꝓspicit : & consulit corpori Nã
si non consuler&: non dicer& ili
ꝑ secutori ad huc saulo nondum
paulo saule saule quid me ꝑse¬
queris & haec optime nostis
& usitata sunt uobis Non au¬
tem cum fastidio commemoren¬
tur eis quib non exciderunt ut
ꝑ eorum pacientiam redeant in
cor etiam eorum quib excide¬

Expanded text:
mi, canticum graduum esse canticum ascensionis nostrae, eamdemque ascensionem non corporis pedibus fieri, sed cordis affectibus. Hoc saepissime insinuavimus vobis; nec eadem saepius repetenda sunt, ut sit locus dicendi quae nondum dicta sunt. Et iste ergo psalmus, quem nunc vobis cantatum audistis, «Canticum graduum» superscribitur. Ipse est titulus ejus. Cantant ergo ascendentes: et aliquando tanquam unus cantat, aliquando tanquam multi; quia et multi unus, quia et unus unum faciunt, et horum omnium membrorum caput in coelo est. Corpus autem etiamsi laborat in terra, non est praecisum a capite suo. Desuper enim caput prospicit, et consulit corpori. Nam si non consuleret, non diceret illi persecutori adhuc Saulo, nondum Paulo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Et haec optime nostis, et usitata sunt vobis. Non autem cum fastidio commemorentur eis quibus non exciderunt, ut per eorum patientiam redeant in cor etiam eorum quibus excide
Abbreviated transcription (Latin):
turbis ait. Audite om̃s : & in¬
telligite: Om̃e qđ intrat in os.
non coinquinat hominẽ : sed qđ
exit. Quid .ẽ. hoc cum dixit
qđ in trat inos: non nisi oscor¬
poris uoluit ostendere. IntraNT
erum cibi: & non coinquinan
homines cibi: quia om̃ia munda
mundis . Et om̃is creatura dĩ
bona est: & ni hil abiciendum
qđ cum gr̃arum actione ꝑci-¬
pitur Iri figura uidaeis po.¬
sita erant quȩdam : & inmunda dic¬
tasunt. Sed postea quam figura.¬
rum lux ipsa uenit. & remote sunt
umbrȩ: Non sumus retenti in lit.¬
tera. sed uiuificati in sp̃ũ. & non
.ẽ. impositum iuigum obseruationis
xp̃ianis. qđ impositum erat uideis
qui a dñs dix̃: Iugum erum meum¬

Expanded text:
turbis ait: «Audite omnes, et inturbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dix
Abbreviated transcription (Latin):
dñi poss& pollui contactu mulie¬
ris. An mulier poss& mundari
contactu dñi ꝑmittebat autẽ
medicus egrotantem tangere me.¬
dicam̃tum. Et illa quȩ uenerat.
nouerat medicum & quȩ sole¬
ta .ẽ. Ad salutem. In rupit in
domum quo non erat inuitata :
sed uulnera
habebat . & il¬
luc uenierat ubi medicus
recum bebat. Ille aũ qui in¬
qui in¬
uitauerat medicum sa nus
sibi uidebatur: ꝓꝑterea non cu ra-¬
bat᷑. Iam quȩ secunt᷑ in eugłio nostis.
quomodo confusus . ẽ. ipse pharise¬
us cũ ei ostenden& quia & illam
mulierem quouerat. & cogita.¬
tionem cordis ipsius audierat:
sed ad id quod modo de eugłio lec¬
tum .ẽ: quod ꝑtin& ad presentẽ
uersum ubi dictum. ẽ. Impletum
ẽ. gaudio osnr̃m & lingua nr̃a
exultatione quȩrimus quod os
& quȩ lingua. Adtendat cari¬
tas ur̃a . Insultatum .ẽ. dño qui a
non lotis manib discipłi eius
manducarent: respondit illis
dñs. sic̃ oportebat: & uocatis

Expanded text:
Domini posset pollui contactu mulieDomini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae soleta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat . 6. Sed ad id tum est, quod pertinet ad praesentem versum ubi dictum est, «Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione:» quaerimus enim quod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis
Abbreviated transcription (Latin):
riseus qui inuitauerat dñm quan¬
do accessit mulier quȩ inciuita¬
de peccatrix erat & famosa: quȩ
lacrimis lauit pedes dñi. tersit
capillis. unxit ungerito Phari¬
saeus ergo qui inuitauerat dñm
& mundiciam non habebat nisifo¬
rinsecus corporis. corde autem
plesꝰ erat iniquitate & rapina: dix̃
apud sem & ipsum Iste si eẽt ꝓphe¬
ta: scir& quȩ mulier illi accessit
ad pedes. Vnde nouerat utrum
scir& an nescin& : sed ideo cum
nescire arbitratus. ẽ : quia non a
se eam repulit Si qum accessis¬
s& ad ipsum pharisaeum talis mu¬
lier: il le qui mundiciam tenebat
quasi in carne. ex sufflar&. re¬
peller&. abi acer&. ne inmunda
tanger& mundum & contamina¬
r& eius mundiciam. Quia
hoc non fecit dñs ideo illum cre¬
didit nescisse qualis mulier illi
accessis s& ad pedes Dñs autem
non solum illam Nouerat
sed & cogiationes illius audiebat
Quia & si contactus corporis aliqͥd
facit. otu inmunde pharisaee caro

Expanded text:
risaeus qui invitaverat Dominum, quanrisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝓcedit : si malum. ẽ. in quinat
nos : si bonum .ẽ. mundat nos. De
ipso enim ore audistis : dũ eugłium
legeretur. Insultabant enĩ dño¬
uĩ dei : quia discipuli eius non
lotis manib mandu cabant
Illi insultabant qui munditiam
foris habebant. & intus maculis.
pleni erant . Illi insułtabant :
quorum iustitia non erat nisi in
oculis hominum. Dñs autem:
quȩ rebat munditiam nr̃am in te.¬
riorem. Quȩ si fuerit: nec es se est
ut & quȩ foris sunt munda sint
Mundate in quit quȩ in tus sunt :¬
& quȩ foris sunt munda erunit
Ilfse dñs dicit alio loco. Uerum
date elymosinam : & ecce om̃ia mun¬
da sunt uobis Unde autem ꝓce¬
dit elymosina: de corde. Si enĩ
manum porrigas. nec in corde mi¬
serearis: nihił fecisti Si autem
incorde miserearis : &iam si non
habeas qđ porrigas manu. accep¬
tat ds̃ elr mosinam tuam. Illiautẽ
iniqui : foris quȩrebant mundi¬
tiam. De talib erat etiam ille pha¬

Expanded text:
quid procedit, si malum est, inquinat quid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pha
Abbreviated transcription (Latin):
tit dñs captiuitatem nr̃am : ut iã
de captiuitate uiam teneamus. &
eamus ad patriam. Iam ergo redẽp.¬
ti : inuia non timeamus insidiantes
hostes nr̃os. Ideo erum redemit nos
ut non audeat hostis insidiari no¬
bis. si de uia non reces serimus
Ipse eniim xp̃s: factus ẽ uia Vis
non pati latrones: ait tibi. Uiam
tibi straui ad patriam. noli rece.¬
dere. Talem uiam muniui : ut latro
ad te non audeat accedere Tu ab
illa noli recedere: & latro ad te
non aud& accedere. Ambula ergo
in xp̃o. & canta gaudens. Canta
tamquam consolatus. quia ille te
precessit qui uissit ut sequaris.
Tunc Repletum est Gardio os
Os fr̃s mei quod habemus incorpo¬
re. quomodo impletur gaudio
non sol& impleri : nisi aqua aut
cibo. aut ꝓotu: aut aliqua re talimis¬
sa in os . Impletur aliquando os nr̃m.
& plus est quod dicimus scĩtati urẽ :¬
quando os plenum þabemus. loqui
non possumus. Habemus autem
intus os : idẽ. in corde: Unde quic¬

Expanded text:
tit Dominus captivitatem nostram, ut jam tit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris.tum est gaudio os Os, fratres mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quid
Abbreviated transcription (Latin):
ita & filius: Ad similitudinẽ hoc
dicimus & sicut pecus moritur:
ita homo morit᷑. Ad similitudinẽ
hoc dicit᷑. Quando autẽ dicimus
fecit sic̃ uir bonus : Num quid non
.ẽ. uir bonus: sed similitudinem
hab& uiri boni : Fecit tam quam
ustus: hoc tamquam non negat
eum iustum. eẽ : sed ꝓprietatem
eius ostendit fecisti sic̃ senator
Ergo non sum senator si dicat: immo
quia es. sic̃ senator fecisti & quia
iustus es: sicut iustus fecisti. Et
quia bonus es: sic̃ bonus fecisti
Ergo quia & iusti uere consolati
eranit: sic̃ iusti consolatigaudebaNT
id .ẽ. magnum erat gaudium ip̃oꝵ
tamquam consolatoꝵ illo consolan¬
te morituros qui mortuus est Om̃s
erum mori gemimus : consolatus. ẽ
ille qui mortuus . ẽ: Ne mori time¬
remus prior resurrexit ut habere¬
mus qđ speraremus. Quia ergo pri¬
or resur rexit. spem nobis dedit : qͥa
in miseria positi spe consolati sumus
hinc gaudium magnum. Et conuer¬

Expanded text:
ita et filius; ad similitudinem hoc ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et conver
Abbreviated transcription (Latin):
quib  filuis suis. Nemo ergo sibi
ista ergo confusione iam con¬
quib nunc erubescitis : Confusio
est ergo ista tota uita rerũ huma¬
narum: non ꝑtinens ad dm̃. In hac
confusione. id est in ista babilonia.
captiua tenetur spon. sed conuer¬
tit dñs captiuitatem sron & facti
sumus in quit sicut consolati Idẽ.
gauisi sumus: tam quam consola¬
tionem accipientes. Consolatio
non .ẽ. nisi miserorum. Consolatio
non .ẽ. nisi gem̃tium. lugentium.
Quare. quãsi consolatio. nisi quia
ad huc gemimus: Gemimus in
re: con solamur in spe Cum tran-¬
sierit res de gemitu. gaudium
ueni& aeternum : ubi non opus
erit consolatio quia nulla misera a
sauciabim᷑. Quare autẽ uelut con¬
solati ait. & non ait consolati:
Non semꝑ quasi ad similitudinem
dinem. Modo ad ꝓprietatem rela¬
tum .ẽ. sed exempla nobis etiam
de communi locutione hominum
danda sunt : ut facile intelligat᷑
Quomodo dicimus. sic̃ uixit pater:

Expanded text:
quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conquibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in istcaptiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem dinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ipsi captiui sunt. Homo ciuis
est hierłm sed uenditus sub pec¬
cato. factus ẽ. peregrinꝰ De ꝓpa¬
gine ipsius natum .ẽ. gerꝰ huma¬
nũ. & impleuit terras captiuitatis
sion. & ista captiuitas sron. Quo¬
modo umbra illius hierłm .um
bra illius sron: quam acceper̃
uidei : in imagine: in figura fuit
in captiuitate in babilonia. & post
septuaginta annos redut ille po-¬
płs ad ciuitatem suam Septuagin¬
ta anni : significant om̃e tempus
qđ septem dieb uoluit᷑ : Cum aut̃
transierit om̃e tempus. tunc redimꝰ
& nos ad patriam nram. quomodo
alle popłs post septuaginta an¬
nos redut a captiuitate babiloniȩ
Babilonia .ẽ. enĩ. mundus iste
Babilonia euĩ: interpretat᷑ confu¬
sio. Uidete si non .e.confusio. tota
uita human&. Quicquid agun
homines in spe uana: quando
cogi ouerint quid agunt erubes¬
cunt. Quare laborant: cui
laborant sẜ ẜiliis meis inquit
& ipsi qui filiis suis & ipsi

Expanded text:
tur, ipsi captivi sunt. Homo civis tur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis nos uendidit: nos ipsi qͣ
consensimus seductori Vendere
nos potuimus: sed redimerenor
non possumus. Uendidimus nos
consensione peccati: redemimꝰ
in fide iustitiae. Sanguis erum
in nocens datus .ẽ ꝓ nobis: ut
redimerem᷑. Quemcumq sangui¬
nem ille fudit ꝑsequendos ui¬
tos. qualem sanguinem fudit:
iustoꝵ quidem sanguinem fudit:
sanguinem fudit & martyiũ.¬
tonen om̃s de ꝓpagine peccati
uenientes unium singuinem
fudit : eius qui non solũ ustifica¬
tus. sed iustus natus est
Illo sanguine fuso: ꝑdidit quos
tenebat . Proquib enim datus est
in nocens sanguis redempti sunt.
& conuersi a captiuitate cantan
istum psalmum. Cum conuer¬
TERET DS CAPTIUITATEM
Sioti: pacti suaus sicut cori¬
SoLATI Hoc uoluit dicere facti
sumus gaudentes. Quando: cũ
conuerterłt dñs captiuitatem
quo modo captiuãsion In angłis ae¬
terna: in hominib captiua. Non
enim om̃s illius ciues ciuitatis cap¬
aui sunt: sed qui inde pere grinan-¬

Expanded text:
Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit? Justorum quidem sanguinem fudit; sanguinem fudit et martyruen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem quomodo captiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
laborantib: Ecce ego uobiscum
sum usq. ad con sum mationem
scłi. Ita factum ẽ: ut conuerte¬
remur addm̃: spem enim non
habebamꝰ. nisi ad scłm: & inde
serui miseri & bis miseri quia
tes ad scłm. dor sum contra dm̃
Cum uero conuerterit nos ds̃.
ut iam in cipiamus faciem habe¬
re ad dm̃ & dorsum ad scłm quiã
adhuc in uia sumus. tam̃ patriã
ad tendimus & quando forte
aliquam tribulationẽ patimur
sed tam̃ tenemus uiam. & ligno
portamur Asper quidem uen¬
tus ẽ: sed uentus nr̃ ẽ. Cum
labore quidem: sed cito ducit¬
& cito ꝑ ducit. Quia ergo de cap¬
tiui tate nr̃a gemebamus. gemun
autẽ & illi qui iã crediderurt
Quomodo autẽ facti fuimus cap¬
tiui. obliti fuimus. sed ꝑscrip¬
turam commemoramur: Paulũ
ipsum apłm interrogemus Ait
erum Scimus qui alex spiritalis
est : ego autẽ carnalis sum. ue¬
nun datus sub peccato. Ecce un¬
de facti sumus captiui. quia
uenum datisumꝰ sub peccato

Expanded text:
laborantibus: «Ecce ego vobiscum laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad saeculum; et inde servi miseri, et bis miseri, quiates ad saeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. &iam sperantes Ideo seqͥt᷑
ibi & dicit cum dicer& & ipsi ii
nobis m& ipsis in gemiscimus ad¬
optionẽ expectantes redemptionẽ
corporis Nrĩ. quasi diceretur ei
quid tib ergo ꝓfuit xp̃s si adhuc
gemis & quomodo saluator sal¬
uum te fecit : qui gemit: ad huc
egrotat: Sub unxit & ait. Spe
enim salui facti sumus. Spes autẽ
quȩ uidet᷑ : non est spes. Quod erũ
uid& quis. quid sperat: Si autẽ
qđ non uidemus speramus: ꝑ pa-¬
tientiam expectamus. Ecce quare
gemimus.: & quomodo gemimus:
quia qđ speramus iam quidem
expectamus: sed nondũ tenemꝰ
Et donec teneamus in tempore
sus piramus : quia desideramus qđ
nondum tenemus. Quare: qui a
spe salui facti sumus. Iam caro
sumpta de nobis in dño. non spe
sed re salua facta. ẽ Resurrex̃
erum & ascendit in capite nr̃o
caro nr̃a salua. In membris ad¬
huc saluanda. ẽ. Secura gaudeanT
membra: quia a capite suo non
sunt deserta Dixit enim m̃bris

Expanded text:
fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris
Abbreviated transcription (Latin):
& iterum. Uanitati enum cre.¬
atura subiecta . ẽ. ait : non spon¬
te. sed ꝓpter eum qui subiecit
in spem: Om̃em creaturam dix̃
inhominib etiam nondum cre¬
dentibus. sed tamen credituris.
ingemescere creaturamin labo¬
rib Num quid nam in his tantũ
qui nondum crediderunt: Iam
uero in his qui credider̃ non ge:¬
mit. nec parturit creatura:
Non solum autẽ inquit. sed &
nos ipsi primitias sp̃s habentes
Id .ẽ. qui iam spũ dõ seruimus
qui iam mente đo credidimus
& in ipsa fide primitias quasdam
dedimus: ut primitias nr̃as se¬
quamur ergo & nos ipsi in no¬
tionem expectantes redemptio¬
nem corporis nri. Gemebat er¬
go & ipse & gemunt om̃s fideles
adoptionem expectantes redemp¬
tionem corporis sui. ubi gemunt
in ista mortalitate. Quamꝰ redemp¬
tionem expectant: corporis sui
quȩ preces sit in dño qui resur¬
rexit a mortuis & ascendit in cȩ¬
lum. Hoc nobis ante quam red¬
datur necesse .ẽ. gemamus. & iam

Expanded text:
Et iterum: «Vanitati enim creEt iterum: «Vanitati enim creatura subjecta ete, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimuqui jam mente Deo credimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus ut primitias nostras sequamur. Et nos ipsi ptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit. Inse ipso oftendens:
quid sperare debeamus Si ergo
mortuus resurrexiss& & as
cendiss& in cęlum. suspirabant
tamen illi ciuitati. quantum
oport& nos desiderare quonos
ipse prȩcessit. & unde num quã
recessit: Non enim dñs sic ue¬
nit ad nos: ut deseren& angłos¬
in illis mansit: & ad nos uenit
Illis mansit in maiestate: ad
nos uenrt in carne. Eramus
autem ubi si redemptor noster
illȩ dicitur. captiui tenebam᷑
Vbi ergo tenebamur: ut ille
uenin& redimere captiuos
Ubi tenebamur: forte apud
barbaros. Peior est barbaris
diabolus & angłi eius. Ipsi
antea tenebant᷑ genus huma¬
num. ab his redemit nos: qui
non aurum neq argentum
sed sanguinẽ suum ꝓ nobis dedit
Quomõdo autem homo uenerat
in captiuitatem: paulum apłm
interrogemus Et enum ipse p̃¬
cipue gemit in ista captiuitate
suspirans aet̃nam hierłm : & do¬
cuit nos gemere ex ipso spũ. quo
& ille impletus gemebat. Hoc e¬
nim ait. Om̃is creatura conge¬

Expanded text:
surrexit, in seipso ostendens surrexit, in seipso ostendens quid sperare debeamus. Si ergomortuus resurrexisset et cendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelosis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura conge
Abbreviated transcription (Latin):
tib iste psal mus est cen¬
tesimus uicesimus quin¬
tus : qui inter illos ꝑsal.¬
mos est quorum est titulus. can¬
ticum graduum. Est autem sic̃
nostis ⁊ uox ascendentium
Quo nisi ad illam supernam
hierłm matrem om̃ium nrm.
quȩ .ẽ. in cęlis: Quae superna :
ipsa & deteria Haec autem
quȩ in terra fuit: umbram ha¬
bebat illius. Itaq ista cecidit.
illa ꝑman& Faec impleuit
temp̾us predicationis illa te.¬
n& aeternitatem reparationis¬
nr̃ȩ. Ab illa peregrinam in hac
uita : ad eius reditum suspiramꝰ¬
Suspiramus tam diu miseri & la¬
borantes: donec ad illam rede¬
amus. Nec ciues nr̃i angłi di¬
miserunt nos in peregrinatione:
sed annunti auerunt nobis ipsi
regem uenturum ad nos. Et
uenut ad nos : & contemptus. ẽ
inter nos a nobis & postea nobis¬
cum fuit. & docuit nos contẽp¬
ni. quia contemptus est . Docuit
tolerare : quia tolerauit. Do¬
cuit pati: quia passus est & ꝓ
misit resurrecturos : quia re.¬

Expanded text:
tibus iste psalmus est centibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: quo, nisi ad illam supernam Jerusalem, matrem omnium nostrum, quae est in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia re
Abbreviated transcription (Latin):
Non mouebuntur ergoine¬
ternũ : qui inhabitant uisionẽ
pacis & pax suꝑ isrł Ergo
ifrł qui uidens dm̃ ẽ uidens
quia populus ille dĩ. ipsa est
ciuitas dei: Si ergo uidens pa¬
cem hoc .ẽ uidens dm̃ : me¬
rito & ds̃ ipse est pax. Ergo
quia xp̃s filius dĩ pax est:
ldeo uenit colligere suos. &
secernere: ab iniquis. A quib
iniquis: qui oderunt hierłm
qui oderunt pacem. qui uo-¬
lunt conscindere unitatem.
qui non credunt paci. qui
falsam pacem ꝓnuntiant
in popło. & non illam habent
Quib respondecur cum di¬
xerint. pax uobiscum & cum
spũ tuo Falsa dicunt &
falsum aueluint. Quib di.¬
cunt pax uobiscum quos
separant a pace orbister¬
rarum. & quib. dicit᷑ cum¬
pax. nonne unitatem dilige¬
rent & relinquerent dist¬
sensionem Falsum ergo p¬
nuntiantes falsum audi¬
unt Nos uerum ꝓnuntiemus
& uerum audiamus. Simus isrł.
& amplectamur pacem: quia
hierłm est uisio pacis & nos isrł
IUT iam meministis
exordine nobis tractan.¬

Expanded text:
ebuntur ergo in aeternum, qui inhabitant visionem pacis. Et «pax super Israel.» Ergo Israel qui videns Deum est, videns alem; quia populus ille Dei, ipsa est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum audiunt. Quibus dicunt, Pax vobiscum? quos separant a pace orbis terrarum. Et quibus dicitupax, nonne unitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; quia Jerusalem est visio pacis, et nos Israel, ut jam meministis, ex ordine nobis tractan
Abbreviated transcription (Latin):
tra xp̃m. extra portam sunt : quia
suos honores quȩr̃. non xp̃i. Qui
autem p̃dicat in porta: xp̃i hono¬
rem quȩrit non suum. & ideo qui
prȩdicat in porta: dicit. Nolite
in me prȩsumere. Non erum ꝑme :
sed ꝑ portam intrabitis . Illi au¬
tem qui uolunt homines inse ipos
p̃sumere: nolunt eos intrare per
portam. Non mirũ. si clauditur
contra illos porta: & ociosi prilsent
ut aperiat᷑. Ad estote ergo animo
de columba. In cuius nomine ꝓͣmi.¬
simus : in illius miscđia red damus
Sed ut possimus. eẽ. idonei reddi¬
tores. Ne audaces fuerimus ꝓmis¬
sores: orate ꝓnobis. EXPLICIT

Expanded text:
tra Christum, extra portat sunt; quia tra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quaerunt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo,de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate pro nobis. IN