comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Substantiam de meo generan
tibi ministrauit. sed uitam genera¬
to cdare non potuit. Ego quod tibi
de meo ame ininistrabatur ꝑ illũ.
solus uiuificaui. sine illo ego tibi
dedi uitam tuam. dedĩ mortem
incam. Non est mortuus pro te
pater tuus. sicut ego mortuus sũ
pro te. ut tu uiueres in me. Hon
me ui causa precedere debet. qui
i gratia & benefitio ante ire nõ
potuit. Non igitur illum auilias
contra me. non illum sequaris in eo
quod michi displicet. Nichil illi de¬
bes nis̃ ꝓpter me. a quo nichil acci¬
pere potuisses nisi datum fuisset a
me. E oc dico. bic attende. Sed
quando aliquid tale contigerit.
siue pater. siue mater. siue frater.
siue soror. siue uxor. siue filii. ad¬
huc amplius dico. etiam si anima
nr̃a auertere uoluerit nos adeo
nr̃e. non lebemus illam audire. Nee ad¬
illam intendere. neq scqui desideria
eius. E uangelium nobis clamat. qui
non dimiserit patrem. aut matrem.
aut fr̃s aut sorores. aut uxorẽ. aut

Expanded text:
dit, substantiam de meo generans dit, substantiam de meo generans tibi ministravit, sed vitam generato dare non potuit, ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus vivificavi sine illo, ego tibi dedi vitam tuam: dedi et mortem meam. Non est mortuus propter te pater tuus, sicut ego mortuus sum pro te, ut tu viveres in me. Non me in causa praecedere debet, qui in gratia et beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo quod mihi displicet. Nihil illi debes nisi propter me, a quo nihil accipere potuisses nisi datum fuisset a me. Hoc dico: hic intendite. Si quando tale aliquid contigerit, sive pater, sive mater, sive frater, sive soror, sive uxor, sive filii, adhuc amplius dico, etiam si anima nostra avertere voluerit nos a Deo nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui non dimiserit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem et
Abbreviated transcription (Latin):
it quod suum erat. Postqusa autem
itatori suo inuriam facere uoluit:
tua facere te oportet. O mnib enim his
aliquid debes sed pro deo non contͣ
m̃. E cce pater tiuis aut mater
tua. uel frater uel soior. aut etiã aĩa
qla cx i parte est. Et dicit aliquis tͥ.
Ego hoc amo. hoc apycto. ad hoc in¬
tendo. uado ut hoc obtineam. hoc
adquiram. hoc perficiam. Ueni post
ne. assentire michi. cooperart uolũta¬
t mox. desiderio meo faue. Stat ds̃
tuus ee altera parte. ce dicit tibi.
Ego aduersor. detestor malitiam
illam. peccatum illud non michi
plasct. Noli assensum cdare. malum
non facias illud. ponus ad me in¬
tende. michi adquiesce. post me
ueni. seitare quod suadeo. sequere
quo precedo. Clamat ec̾tra pater
tuus. fili quomodo me deseris: ego te
genui. ego inhanc uitam ꝑduxi. ego
alui & nutriui. morib &e dsscipli¬
na institin. Dicit ccontra tibi ãs. Ile
quidem te genuit. sed quando genu¬
it. de med accepit. quod tibi tradi¬

Expanded text:
it quod suum erat. Postquam autem it quod suum erat. Postquam autem Creatori suo injuriam facere voluit, tua facere te oportet. Omnibus enim iis aliquid debes; sed pro Deo, non contra Deum. Ecce pater tuus aut mater tua aut frater aut soror, aut etiam anima tua ex una parte est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc amo, hoc appeto, ad hoc intendo. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, detestor malitiam illam, peccatum illud non mihi placet, noli assensum dare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praecedo; clamat econtrario tibi pater tuus: Fili quomodo me deseris? Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Ille quidem te genuit, sed quando genuit de meo accepit, quod tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
tero uon discedat. & si forte cdisis¬
rit. alter ille qui deseritur. coniig
tam̃ ius & debitum inuiolatũ ci¬
diat. Sed cͥtiam causa dei maior ad¬
uersus quam nulla stare debet cau¬
sa. Fec cum leditur contra cam nul¬
li aliquid debetur. In omni causa
iussuum ꝑdit qui huie cause ad¬
uersatur. Sub illa & sccłm illã
quedam debemus. contra illam
nichil. Dicit tibi uxor tua. xp̃ian
factus es. ego te non sequar. quia
idola non colis. quia parentũ tuoꝵ
ritum & consuetudinẽ abiecisti
Eo ad alium. uel si ad alium ñ
eo. tecum tam̃ non co. Non ti
cognosco maritum. nisi xp̃m ne¬
ges. It ic tibi intendit inuria cli¬
atoris soluit ius matͥmonii. Hi¬
chil illi ampluis debes. perdidit
ius suum. qui creatorl suo inil¬
iam fecit: non tibi licuerat illam de¬
tere si ius suum iite non ꝑdidisset.
otestatem habuit in corpore tuo. &
on tibi licuit tollere illi quod suũ
rat. aouec ipsa ereatori tollere uolu¬

Expanded text:
tero non discedat; et si forte discessetero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam nulli aliquid debetur. In omni causa jus suum perdit qui huic causae adversatur; sub illa et secundum illam quaedam debemus, contra illam nihil. Dicit tibi uxor tua: Christianus factus es, ego te non sequar; quia idola non colis, quia parentum tuorum ritum et consuetudinem abjecisti, eo ad alium, vel si ad alium non eo, tecum jam non eo, non te cognosco maritum nisi Christum neges. Hic tibi intende. Injuria Creatoris jus solvit matrimonii. Nihil illi amplius debes. Perdidit jus suum quae Creatori suo injuriam fecit. Non tibi licuerat illam deserere, si jus suum in te non perdidisset. Potestatem habuit in corpore tuo, et non tibi licuit tollere illi quod suum erat, donec ipsa Creatori tollere volu
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ratum coniugium prẽt
dm̃. & quia iterum dictum est.
inuria creatoris soluit ius ma¬
trimonis. Ideo igitur coniugium
esse negauit. quia ratum esse nõ
dixit. & quia iniuriam creato¬
ris soluere dicit ius matrimonii.
Sed attendite quia in hoc potius
coniugium esse dixit. qui coniu¬
gium illud. scił non ratum affir¬
mauit. & similiter qui dixit in¬
iuriam creatoris ius matrimo¬
nii soluere. matrimoniũ illic esse.
oe ius habere asseruit. quod utiq
ius firmum staret. & non sine
peccato negaretur. si non maiori
causa suꝑueniente solueretur.
Si eium prius nullum ius sibi
fuit. quid necesse erat tantopere
excusare eos qui se ab illo iure
ꝑ soluendo subtraxerunt:Si
culpandus uidebatur ille qui
dimissus est. nisi ꝑ causam ma¬
iorem excusaretur. quomodo ille
qui sine causa dimitteret. ur̃o iu¬
re accusaretur. Nunc autem quia
debitum sacramenti coniugalis ue¬
rum fuit sine causa omnino neg¬
re non potuit. Debet enim uir
urori. & uxor uiro. ut alter abas¬

Expanded text:
gium praeter Deum; et quod iterum dictum est: Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Ideo ergo conjugium esse negavit, quia ratum non esse dicit. Et quia injuriam Creatoris solvere dixit jus matrimonii. Sed attendite quod in hoc potius conjugium esse dixit qui conjugium istud, sed non ratum affirmavit. Et simili modo qui dixit injuriam Creatoris jus matrimonii solvere, matrimonium illic esse et jus habere asseruit. Quod utique jus firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solveretur. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo subtraxerunt? Si culpandus videbatur etiam ille qui dimissus est, nisi per causam majorem excusaretur, quomodo ille qui sine causa dimitteret non jure accusaretur? Nunc autem quia debitum sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab al
Abbreviated transcription (Latin):
uerbuni dei fit sanctificationem. &
indigne tractantib ac ꝑcipientib uera¬
citer non sunt. quantũ scilicet ꝑtinct
ad cam que in ipsis ꝑcipitur gr̃e spiri¬
ualis participationem. Ita ergo uerũ
opus xp̃i non est quod conficit scis¬
mauicus. quia cũ corpiis xp̃i sacram̃¬
tim sit unitatis in ipso xp̃o utiq scis¬
mniuis sibi unitatem non conficit.
quisi ab ipsa unitate liuisit. Suni¬
lnulo qui putant sola uerba sacer¬
lis ud corporis xp̃i consecrationem
lisiere. & non etiam uitam o cõ¬
un lationem bonam illius necessariã
sacram̃ta del & carnce agni in peceato
ꝑ manentes ñ sauctificant. quamuis
ꝑ iloꝵ ministerium ad alioꝵ sancci¬
sicationem sacram̃ta fiant. Sc ergo
dicimus ce ile coniugii sacram̃to. quia
secundũ aliquid apud illos recte ue¬
rum. que ratum. suc sanctum non
esse dicitur qui solum sacramentũ
habentes. ued recte credendo uel praue

Expanded text:
verbum Dei fit sanctificationem; et verbum Dei fit sanctificationem; et indigne tractantibus ac percipientibus vera non sunt, quantum scilicet pertinet ad eam quae in ipsis percipitur gratiae spiritualis participationem. Ita ergo verum Christi corpus non est quod conficit schismaticus, quia, cum corpus Christi sacramentum sit unitatis, in ipso utique schismaticus sibi unitatem non conficit qui se ab ipsa unitate dividit. Simili modo qui putant sola verba sacerdotis ad corporis Christi consecrationem sufficere, et non etiam vitam et conversationem bonam illius necessariam sacramenta Dei et carnes Agni in peccato permanentes non sanctificant, quamvis per illorum ministerium ad aliorum sanctificationem sacramenta fiant. Sic ergo dicimus et de conjugii sacramento; quia secundum aliquid apud illos recte verum sive ratum sive sanctum non esse dicitur, qui solum sacramentum habentes vel non recte credendo
Abbreviated transcription (Latin):
cit. quia errant. qui corpus. xp̃iut
ba sacerdotis facere putant. & non
uitam. Et multa adhunc mo¬
dum dicta inuenruntur. Et dig¬
num est ut dicta sanctoꝵ quantũ
possumus ꝑ omĩa ueneremur. &
credamus uerũ esse quod nobis ab
illis dictum est. in quib &i per
quos locutusẽ spiritus ueritatis.
Itaq dicimus ueritatem sacram̃to¬
rum dei duplicem esse. aliã scilict
ĩ sancti ficatione sacram̃ti. & aliã
in effectu spuali. Dicuntur enim
ueritas sacramentoꝵ. uirtus &
gratia spiritalis. quȩ in ipsis p̃t
isa sacram̃ta ꝑcipitur. quam uerita¬
tem accipere non possunt. qui sacram̃ta
dei indigne percipiunt. Sed̃m hune
ens dicit. quod sacramenta dł̃i illis uera¬
citer non sunt. qui ca uidigne ꝑcipiũt.
ꝓeo quod sola exterius sacramenta
contractando. ad ueritatem illoꝵ. que
iiͦ. spiritali constat non ꝑtingunt. Sic
itaq sacramenta dĩ. & in se ueraciter
sunt semꝑ quantum aid eam quȩ per

Expanded text:
cit quod errant qui corpus Christi cit quod errant qui corpus Christi verba sacerdotis facere putant, et non vitam, et multa ad hunc modum dicta inveniuntur. Et dignum est ut dicta sanctorum quantum possumus per omnia veneremur; et credamus verum esse quod nobis ab illis dictum est, in quibus et per quos locutus est Spiritus veritatis. Itaque dicimus veritatem sacramentorum Dei duplicem esse: aliam scilicet in sanctificatione sacramenti, aliam in effectu spirituali. Dicitur enim veritas sacramentorum virtus et gratia spiritualis quae in ipsis et per ipsa sacramenta percipitur, quam veritatem accipere non possunt qui sacramenta Dei indigne percipiunt. Secundum itaque es dicit, quod sacramenta Dei illis vera non sunt qui ea indigne percipiunt, pro eo quod sola exterius sacramenta contrectando ad veritatem illorum quae in gratia spirituali constant, non pertingunt. Sic itaque sacramenta Dei et in se vera sunt semper quantum ad eam quae per
Abbreviated transcription (Latin):
do infidelis urorem ꝓpter ꝓpagationẽ¬
silioꝵ ut dũ fidem thoro cõiuga¬
li seruat sotiam diligit & custodit.
illa uiuente ad aliam societatem
non transit. quãuis in alio infide¬
lis sit. quia ͤ nion credit. in hoc
tamen neq contra fidem. neq
contra diuinam institutionem
facit. Sed auctoritas inquiunt
dicit eius modi cõiugia ueraciter
non esse. Ideo dicit quia omuia
que preter fidem sunt. & si uera¬
citer sunt ad speciem. non sunt
uera ad salutem. & si ueraciter sunt
al formam sacramenti. ad effectum
tamen uirtutis & grȩ spiritalis ue¬
raciter non sunt. sed de quib dam
lacramentis dictum est. quia uerat
non sunt. quando ab infidelib par¬
ticipantur. nec solum ab inficdelio
sed etiam afidelib prausꝰ & ꝑues
agentib indigne contrectantura
ipso sacramento corporis xp̃i diat
auictoritas. quia non est ucrum
corpus xp̃i quod conficit sismat¬
cus. Et iterum alia auctoritas ii¬

Expanded text:
do infidelis uxorem propter pdo infidelis uxorem propter pfiliorum ducit, fidem toro conjugali servat, sociam diligit et custodit, et illa vivente ad alienam societatem non transit: quamvis in alio infidelis sit, quia scilicet non credit, in hoc tamen neque contra fidem neque contra divinam institutionem facit. Sed auctoritas, inquiunt, dicit hujusmodi conjugia vera non esse. Ideo dicit quia omnia quae praeter fidem sunt, et si vera sunt ad speciem, non sunt vera ad salutem; et si vera sunt ad formam sacramenti, ad effectum tamen virtutis et gratiae spiritualis vera non sunt. Sic et de quibusdam aliis sacramentis dictum est, quod vera non sunt quando ab infidelibus participantur. Nec solum ab infidelibus, sed etiam a fidelibus pravis et perverse agentibus indigne contrectantur. De ipso sacramento corporis Christi dicit auctoritas, quod non est verum corpus Christi quod conficit schismaticus. Et iterum alia auctoritas di
Abbreviated transcription (Latin):
iugi habere infideles non possunt.
aut solum coniugii sacram̃tum cete¬
ris omnib excellentus esse dicendũ¬
est. si hoc solum çetra fidem partici¬
pari non potest: baptisini sacram̃tũ
infidelis habere potest. & coniugii
saeramentum infidelis habere potest:
Tigo baptismi sacram̃tum. in quo
specialiter signaculum fidei est in¬
sidelis habere potest. & cõiugii
sacramtũ. quodꝰ tam fidei est. qͣm
ditium quã ꝓragationis instrum̃tũ.
eque fudelis o infidelis habere non
potest. Sed baptisimi inquiunt sacra¬
mentum quando infidelis accipit.
udco accipit. quia & si in allo iufide¬
lis fuit. ipsum tamen sacramentum
seđm rectam fidei formam accepit.
Alie quin nisi illud sccłm reetam
sidei formam accepisset. non utiq
ascepisset. siue fidclis siue infidelis
fuisset. Itaq in hoc accipiendo fidi
contrarius non fuit. accipere illud
potuit. quamiuis scđm aliud fidle¬
lis non fuit. Et çgo dico. quia quan¬

Expanded text:
jugii habere infideles non possunt; jugii habere infideles non possunt; aut solum conjugii sacramentum caeteris omnibus excellentius esse dicendum, si hoc solum extra fidem participari non potest. Baptismi sacramentum infidelis habere potest, conjugii sacramentum infidelis habere non potest; ergo baptismi sacramentum, in quo specialiter signaculum fidei est, infidelis habere potest et conjugii sacramentum, quod non tam fidei signum dicium quam propagationis instrumentum, aeque fidelis et infidelis habere non potest. Sed baptismi, inquiunt, sacramentum quando infidelis accepit, ideo accepit, quia etsi in alio infidelis fuit, ipsum tamen sacramentum secundum rectam fidei formam accepit. Alioquin nisi illud secundum rectam fidei formam accepisset, non utique accepisset sive fidelis sive infidelis fuisset. Itaque quia in hoc accipiendo fidei contrarius non fuit, accipere illud potuit, quamvis secundum aliud fidelis non fuit. Et ego dico quod quan
Abbreviated transcription (Latin):
quam fuerit demonstretur. nõ tam̃
cogitare debemus quasi leuitate ali¬
qua factum sit. si nũc aliter teneat᷑.
& aliter institutum sit quã fuit.
Sul quia tune oportebat. & ita
salubre fuit ut sic iuberetur &
sie teneretur. Nunc autẽ alia tem¬
pora. & aliud congrium esse siue
necessarium saluti humane:
noꝵ. siue quoꝵ libet¬
societatem coniugium non esse quã¬
uis etiam sedm modum ĩstitutionĩ
diuinȩ legitime facta fuerit. Dicũt
enim quod legiptimum dici non
debet. quod sine fide factum:. Sed
michi interim non occurrit ratio
aliqua quomodo negare possint
infidelium societatem. scłm diui¬
nam institutionem factam cõiu¬
gium esse. nisi forte similiter dicere
uelint baptismi sacrantũ non esse
quod hereticus dat. uel accipit.
quia fidelis nou est. neq ille qui
dat. neq ille accipit. & hac ra¬
tione contendant. sacram̃ta di
non posse ad infidelium participati¬
onem uenire. Si sacramentum con¬

Expanded text:
quam fuit, demonstretur: non tamen quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod tunc oportebat et ita salubre fuit, ut sic teneretur et sic juberetur; nunc autem alia esse tempora et aliud esse congruum sive necessarium saluti humanae.norum sive quorumlibetsocietatem conjugium non esse, quamvis secundum modum institutionis divinae legitime facta fuerit. Dicunt enim quod legitimum dici non debet quod sine fide factum est. Sed mihi interim non occurrit ratio aliqua quomodo probare possint infidelium societatem secundum divinam institutionem factam, conjugium non esse, nisi forte similiter dicere velint baptismi sacramentum non esse; quod haereticus dat vel accipit, quia fidelis non est neque ille qui dat neque ille qui accipit. Et hac ratione contendant sacramenta Dei non posse ad infidelium participationem venire, si sacramentum con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quod libet. Sũma hec est. quia siͥs
post uotum continentiȩ factum ad
carnales nuptias transierit. si qͥdem
occultum fuerit uotum eus. nos
nubat. & si forte postea facti penitrat.
ecclesia neq de occultis penitentem
a consilio salutis repellere. neq ꝓptti
occulta ea quę manifesta sunt dissol¬
uert potest. Si autem qui ꝓpositl
ce uotum suum publica ꝓfessione
& uoto firmauerũt. deuide uolunt
ad carnalis federis iura transire. nul¬
latenus eos ecclesia ꝑmittit. & si forte
p̃sumpserint ea contra ꝓpositi ac ꝓfes¬
sionis sue puritatem mire. quasi inle¬
giptima &e a sanctitate coniugii aliena
debita districtione dissoluit. Sic eccła
tenet. Sic nos trnere debemus. qui
ccclesie instituta sequimur. & salii¬
bre esse credimus. quicquid sỹu d̃i
dictante. ab illa fuerit institutum.
& dignum reuerentia iudicatum.
etiam si alliis temporib aliquando
non ita fuisse. &ꝰ nunc aliter esse

Expanded text:
nisi quod licet. Summa haec est. Quod si quis nisi quod licet. Summa haec est. Quod si quis post votum continentiae factum ad carnales nuptias transierit; si quidem occultum fuerit votum ejus, non nubat. Et si postea facti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc aliter esse
Abbreviated transcription (Latin):
diu prior uiuit. scds legiptimus
esse non possit. constat ꝓfecto. qͥa
ubi prior omnino mori non po¬
test. scd̃s uulla ratione legiptimꝰ
esse potest. Et ad hunc modũ
hac qualicũq ratione ꝓbatur. qͥa
heȩ que cum ꝑfessione continen¬
tiȩ sponse xp̃i consecrate sunt.
amplius ad caruales nuptias transire
non possunt. & est ui ista utiq ꝓbati¬
one non quidem ꝑ omnia ratio cogenꝰ
sed al aliquid similitudo conuenieñ
qua docentur sponse. xp̃i. quia si m
thoro carnali tanta fides exigitur mu¬
to maior deuotio. & amor siuccri
spiritali debetur: Sunt qui her a
terrorem dicta esse putant. alii a
publicam penitentiam referunt q̃
ꝓpter rigorem ad incutiendũ timoñ
aliquando neganda uidetur. ut dĩ
peccator scđm dispensationẽ foris r-¬
pellitur. & instantib timor cadend
& iniacentib humilitas resurgendi
augeatur. E go nichil abicio ex his
quę ueritati contraria non sunt.
Dicatur quod libet: dum non credacͤ

Expanded text:
ndiu prior vivit, secundus legitimus ndiu prior vivit, secundus legitimus esse non possit, constat profecto, quod ubi prior omnino mori non potest, secundus nulla ratione legitimus esse potest. Et ad hunc modum hac qualicunque ratione probatur quod hae quae cum professione continentiae sponsae Christi consecratae sunt, amplius ad carnales nuptias transire non possunt. Et est in ista utique probatione non quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credatur
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur. ut que dimisso uiro suo
ad alium transierit adultera habe¬
atur. nec ei agende penitentie locꝰ
conceditur. nisi alter definctus fue¬
rit quanto magis etiam ca que se
inmortali sponso iunererat. Non
elt ergo dubium quod de illis boe
agitur. quȩ in ꝓposito cõtinentiȩ sub
manifesta ꝓfessione ad castimoniam
conseruaudam consecrate sunt. Dehĩ
ergo dicunt. quia si post tale ꝓposi¬
tum ad nuptias carnales transierĩt
ad penitentiam non sunt admitten¬
de. nisi is cuise iuncreruit. id est
fornicator siue adulter. ab hac uita
id est a tali conuersatione discesserit.
In eo enim statu penitentiã agere ñ
possunt. in quo quam dhu ꝑmanse¬
rint saluari non possunt. Qͥ dam
eũ cui se iunxerat d̃m interpreta¬
tinẽtie se uouer᷑ o quasi sub con¬
ditione dictum sit. quia sccłs add
quem transeunt legiptimus non
iudicatur nisi pͥus ale cui se ante
iũxerant moriatur. Si eui in ho¬
minib hec ratio seruatur. ut qͣm¬

Expanded text:
servatur, ut quae dimisso viro suo servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant, Christum interpretatinentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut qua
Abbreviated transcription (Latin):
fon coniuges sed fornicarios x spiri¬
fulais astimonie uiolatores ad pristi¬
nuam propositi sui integritatem repa¬
fandani ce obseruandam districte
ituecandos. Si autem temerario ausu
in incepto persistere uoluerint . . illi¬
citam copulam quam contra primȩ
ꝓmissionis debitum micrunt. desere¬
rẽ contemserint. quasi in obedicntes.
& ucestu fornicationis nefande cõta¬
minatos. iuste seueritatis sententia
ab edesie xcontumone p̃cidendos. uaq
ullatenus ad penitentiam recipiends.
nisi se ab huius infamis societatis cõ¬
uersatione retraxeruit. & hoce forta¬
sis quod sibi nolunt uerba illa cune¬
ẽtis pene pro sui ambiguitate iam no¬
ta. Innocentius enim rapa. cuius
auetoritas in ecelesia. xp̃i celebris ẽ.
sic dicit. Que xp̃o inquit spiritali¬
ter nubunt᷑ a sacerdote uelantur.
si publice nupserint. uel elanculo cor¬
rupte fuerunit. non cas admitendã
dil agendam penitentiam. nisi is
cui se uinxerant ab hac uita disces¬
serit. Sienuim hec ratio in hominib

Expanded text:
non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus auctoritas in Ecclesia Christi celebris est, sic dicit: Quae Christo, inquit, spiritualiter nubunt, et a sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quod & ueritatem seruat. & auiłi¬
tatem non improbat. p̃cipue tana
uiri de quo bene sentire debemus.
etiam tunc quando id quod senset
ipse uol sentre non possum̃. Dian
girtur quantum scłm ueritatem . p ossu¬
mus. quia aut sccłm tempus hoc dic¬
tum est. quando ita fieri eportebat. aut
scdm eos tantum hoc dictum est qui
post occultum uotum continentiȩ ad
cepcrientiam carnis redeunt &e cõiugos
fiunt. Quos uleirco ccclesia separare ñ
potest. quia cum hinc manifestũ cõstet
factum quod illicitum occultũ fuit
ꝓbari non potest. In quib tam̃ temera
fidei reatus. scđm aliquid peior
adulterio dicitur. quia ꝑ illum in
hominem. per hunc uero in xp̃m pet¬
eatur. Alrud autem est de illis qui
post uotum & ꝓfessione publica sub
testimonio cecdesie erga dm̃ se obligaue¬
punt. & forte adhuc quod amplius ẽ
aa sla uetinoniam continentie consecra
plunt. De quib uere dicimus. quia
pol tale ꝓpositum & tale uotum¬

Expanded text:
quod et veritatem servat, et auctoriquod et veritatem servat, et auctoritatem non improbat, praecipue tanti viri de quo bene sentire debemus, etiam tunc quando id quod sensit ipse, nos sentire non possumus. Dicamus igitur quantum secundum veritatem dicere possumus, quod aut secundum tempus hoc dictum est, quando ita fieri oportebat, aut secundum eos tantum hoc dictum est, qui post occultum votum continentiae ad experientiam carnis redeunt et conjuges fiunt, quos idcirco Ecclesia separare non potest, quia, cum hic manifestum constet factum, quod illic occultum fuit probari non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatus, secundum aliquid pejor adulterio dicitur, quia per illud in hominem, per hunc vero in Christum peccatur. Aliud est autem de illis qui post votum etiam professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale p
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. sed ꝓpter bonum superius
quod relinquunt. ita quidem ꝓpt̃
fudem uiolatam dampnationẽ habe¬
re. sed tam̃ omnino coniuges esse.
nec separari debere existimet. Certũ
est. sicut superius diximus. quia
ca quȩ ccclesiȩ ꝓbari non possunt ab
Hec igitur que uͣt esse constat. sin fn¬
tentia superius memorata cõuenhaĩ
dicta accipimꝰ. nichil amplius restat
questionis. cur non ueraciter dligta
e utiliter tenenda approbemꝰ. Cint
est enim quod hii pͦost occultũ uotie
castitatis & ꝓpositum continenti:
dum manifesta ꝓfessione cõfirx
ad experientiam carnis redeune
abiudicat scd ratam esse c̃ firmat. e
occulta manifestis p̃iuidicare deber.
illo uiuente homines habere marta
recte supradicta ratione eius assartu
reprobatur. Adhũc modum. de his
quȩ manifeste falsa sunt. uel orcilt
uera unicuiq scdm suam m̃suram
sentire licebit. M ichi autem hocel¬
gis ꝓbabile est. ni inuenire contiga.

Expanded text:
petunt, sed propter bonum superius petunt, sed propter bonum superius quod relinquunt, ita quidem propter fidem violatam damnationem habere, se tamen omnino conjuges esse, nec separari debere existimet, certum est, sicut superius, diximus, quod ea quae Ecclesiae probari non possunt, ab Haec igitur quae vera esse constat, si in sententia superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil amplius restat quaestionis cur non veraciter dicta et utiliter tenenda approbemus. Certum est enim quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirmatum, ad experientiam carnis redeunt, abjudicat, sed ratam esse, neque occulta manifestis praejudicare debere illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum suam mensuram sentire licebit. Mihi autem hoc magis probabile est si invenire contigerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicula iminentia usum mutasse.
& sententiam initorsisse ail aliud.
atq ideo coniugia non esse huius¬
modi ꝓpter ꝓhibitionem & insti¬
tutionem ecclesiȩ scđm quam licita
de illicita rata &e soluenda omnia
iuidieantur. Si enim quis hoc dicat. for¬
tassis aliquid dixisse uidebitur. Nos in¬
dbil reprchendimus ex omnib quȩ ueri¬
tatem quietam  ꝑmittunt. Si aũt
aliqui hec dieta esse intelligat de his qͥ
ꝓpositum continentiȩ occulte uoluerĩt.
&e uotum suum sine attestatione huma¬
na soli deo obtulerunt. cosq si postea
uoto fracto ail coniugalem societatẽ¬
uoluerint descendere. uolunt idcir¬
co ab ecclesia phiberi non posse quia
ꝓfessionem illoꝵ. non accepit. neq
ebseruantiam continentie eis indi¬
xit. Si quis ergo tales uiduas. aut
uirgiunes post uotum continentiȩ
al maritalem copulam dlesceudentes
damynati. onem quidem habere id
est rem dampnabilem facere. non qͥa
nubunt. sel quia uotum frãgunt
non pyter bonum inferius quod ap¬

Expanded text:
pericula imminentia usum mutasse, et sententiam intorsisse ad aliud atque ideo nunc conjugia non esse ejusmodi propter prohibitionem et institutionem Ecclesiae, secundum quam licita vel illicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt. Si quis autem haec dicta esse intelligat, de iis qui propositum continentiae occultae voverunt, et votum suum sine attestatione hominum soli Deo obtulerunt, eosque si postea voto fracto ad conjugalem societatem descendere voluerint, idcirco ab Ecclesia prohiberi non posse, quia professionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; non propter bonum inferius quod ap
Abbreviated transcription (Latin):
inferior inuidebit. sicut non mui¬
debunt archangelis angelis ceteri.
Tam nollet unusquisq quod non
accepit quamuis sit paccatissimo
strictus. quam uec in corpore uult
oculus esse qui est digitus. cum m a¬
brum utrumq contineat totius par
tis paccata compago. S ic itaq ha¬
bebit donum aliais alio minus. ut
hoc quoq donum habeat ne uelit
amplius.
bit mortem. ibi esse ur̃m nou
habebit errorem. ibi amare no¬
stolim non habebit offensionem:¬

Expanded text:
inferior inuidebit, sicut nunc non inuiinferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo strictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque ctis pacata compago. Sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne velit amplius. bit mortem; ibi nosse nostrum, non habebit errorem; ibi amare nostrum, non habebit offensionem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis erit ipse qui uirtutem dedit
eiq se ipsum quo melius oe maius ni¬
chil possit esse ꝓmisit. Quid eniu est
aliud quod ꝓpheta dixit. ero illoꝵꝵ. ds
&e ipsi michi erunt populus. nisi ego
unde satientur. E go ero quȩcumq
ab omnib honeste desiderantur. oe
uita or salus. oe uirtus. &e copia
oe gloria. oe honor. ce pax oe om¬
uia bona. Si enim ce illud recte
intelligitur. quod ait apostolus.
Ut sit ds̃ omnia in omnib. Ipse¬
enim finis erit desiderioꝵ nr̃oꝵ
qui sine fine uidebitur. sine fasti¬
dio amabitur. sine fatigatione lau¬
dabitur. hoc munus hic affectus
hic actus profecto erit omnib. sicut
ipsa uita cõmunis. Ceterum qui futu¬
ri sunt pro meritis premioꝵ etiam
gradus honoꝵ atq gloriaꝵ. quis est
idoneus cogitare Quantomagis
dicere.d Quod tamen futuri sit ñ
est ambigendum. Atq ita ctiam beata
illa ciuitas maguum in se donum us¬
debit. quod nulli superiori nullus

Expanded text:
virtutis erit ipse qui virtutem dedit, virtutis erit ipse qui virtutem dedit, etque seipsum quo melius et majus nihil possit esse promisit. Quid enim est aliud quod per prophetam dixit: Ero illorum Deus, et ipsi mihi erunt populus ; nisi ego ero unde satientur, ego ero quaecunque ab omnibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia et gloria et honor et pax et omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut ipsa uita communis aeterna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum etiam gradus honorum atque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus
Abbreviated transcription (Latin):
mata erit ercatura que formabilis
suit. ut nichil desit iam cius forme.
ad quam peruenire deberet. Sudtam̃
cocquandum non erit. illi simplicitati.
ubi non formabile aliquid formatũ
uel informatum est. sed forma neq
informis. neq informata ipia ibi et̃na
est. ĩmutabilisq substantia.
Qualis oe quanta erit felicitas ce
beatitudo in futuro:
Uanta erit felicitas:
ubi nullum erit ma¬
Slum. nullum late¬
bit bonum: acabunt sancti laudib di¬
qui crit omnia in omnib. Idem in codẽ.
C ertet ubi tolet spiritus. ibi erit ꝓtinꝰ
corpus. Nec uolet aliquid spiritus. qͥd
nec spiritũs possit dłcere nec corpus.
Uera ibi gloria erit. ubi laucdantis ũ
errore quis quam nec adulatione lau¬
dabitur. Uerus honor qui nulli nega¬
bitur digno. deferetur indigno. Sedd
nec acd eum ambiet ullus. ubi nullus
ꝑmittetur esse nisi dignus. Uera pax
ubi nichil aduersi. nec ase ipso uec
ab alio quisq patietur. Premium

Expanded text:
mata erit creatura quae formabilis mata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma; neque informis, neque formata, ipsa ibi aeterna est immutabilisque substantia.CAP. XX. Qualis et quanta erit felicitas et beatitudo futura. Quanta erit felicitas ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum? Vacabitur Dei laudibqui erit omnia in omnibus. Idem in eodem: Certe ubi volet spiritus, ibi erit protinus corpus. Nec volet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit dicere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam; nec adulatione laudabitur. Verus honor qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Sed nec ad eum ambiet ullus ubi nullus permittetur esse nisi dignus. Vera pax, ubi nihil adversi, nec a seipso, nec ab alio quisquam patietur. Praemium
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. si gnum est uerbi quod
intus lucet. cui magis uerbi cõpetit
nomen. Nam illud quod ꝓfertur
carnis ore. uex uerbi est. Uerbũq
ipsum dicitur ꝓpter illud a quo ut foriꝰ
appareret assumptum est. Idem in codẽ
paulopost. Quaypter ita dicitur illud
dei uerbun. ut dei cogitatio non dicat᷑.
ne aliquid esse quasi uolubile credatur.
i deo quod nuine accipiat. uune reei¬
piat formam ut uerbum sit. Camue pos
sit amutere. atq infermiter quo dam modo
uolutari. Et paulopost. Dicuntur quide etiuã
in scripturis sc̃is cegitationes. dei sid eo lo¬
cutionis modo quo ibi & obliuio dicitur.
que utiq ad ꝓprictatem in deo nulla ẽ.
Et paulopost. Et tunc quidem scilicet
salsum. quia neq mentiemur neq fal¬
lemur. Fortassis etiam non erunt uo¬
lubiles nr̃e cogitationes ab aliis in alia
cuntes atqi redeuntes. sel omñe scientiã
uno simul conspectu uidebimus. Tam̃
cum & hoc fuerit. si & hoc suerit. for¬

Expanded text:
um quod foris sonat, signum est verbi quod um quod foris sonat, signum est verbi quod intus lucet, cui magis verbi competit nomen. Nam illud quod profertur ore carnis, vox verbi est. Verbumque ipsum dicitur propter illud a quo, ut foris appareret, assumptum est. Idem in eodem paulo post. Quapropter ita dicitur illud Dei verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo; quod nunc accipiat nunc recipiat formam ut verbum sit; eamve non possit amittere atque informiter quodammodo volutari. Et paulo post: Dicuntur quidem etiam in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis modo quo ira et oblivio Dei dicitur, quare utique ad proprietatem in Deo nulla est. Et paulo post: Et tunc quidem in aeternerit falsum, quia neque mentiemur neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, for
Abbreviated transcription (Latin):
nouisti. quid sit uidere. uel m̃te. uel cor¬
yore. & quid ab eis distet credere. Qͦ d
quidem fit mente & uidetur mente.
quoniam menti nr̃e. fides nr̃a conspieua
est. S ed tam̃ quod eadem fide creditur ẽ
ab aspectu corporis nr̃i. sicut ab est corpus
cum eam non uideam corpore quod nec
potes. nec mente quod tu potes. sicut
ego meam. quam tu non potes.¬
Urum est dicere quod sc̃i cor
pora talia tunc habebunt.
ut non possint oculos claudere
atq apperire cum udint.
durius autem quod ibi dm quisquis dau
serit oculos non uidebit. Si enim ꝓpheta
diseus pucrum suum gieri absens corpore
uidit aicipientem muera que dedit ei na¬
aman fẏrus. quem ꝓpheta menieratus a
lepre deformitate mundauerat. quod ser¬
uus nequam dño suo non uidente laten¬
ter se fecisse putauerat. quanto magis in
illo corpore spirituali uidebunt sc̃ĩ om̃ia.
nen solum si oculos claudant. uerũ etiã
unum sunt absentes corpore:¬

Expanded text:
nouisti, quid sit uidere uel mente uel cornouisti, quid sit uidere uel mente uel corpore et quid ab eis distet; credere. quod quidem fit mente et uidetur mente, quoniam menti nostrae fides nostra conspicua est. sed tamen, quod eadem fide creditur, abest et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam tu non potes.Durum est dicere quod sancti alia corpora tunc habebunt, ut noatque aperire, cum nolent; durius autem, quod ibi deum quisquis oculos clauserit non uidebit. si enim propheta Heliseus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Neman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat, quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dere liceat. quantum me cam admo¬
nenti ad faciendam fidem uel habere
uel non habere perpenderis. Si enim
ea que uidimus hoc est in presenti ap¬
rarentia non sensimus mente uł corpore.
neq de scripturis scĩs. uel legendo uel
audiendo didicimus. nulla omuino
credidissemus unde scurenus esse ciui¬
tates. ubi nũquam suimus. ud aromulo
conditam romam. uel ut de priorib loqͣr
censtantinopoli a constantino: Unde po¬
stremo sciremuis qui uere patres nos ꝓereas¬
sent. quib ratrib auis maiorib geniti esse¬
mus. ẽ olium quippe cum plurima sciam᷑.
non tamen ca quȩ ullo sensu presentia. sic̃
solem. sicut nr̃i animi uoluntatem. uel ca¬
nonicoꝵ. doquioꝵ. auctoritatem. sicut
fuisse primum hominem. aut. xp̃m in
carne natum passumq resurrȩxisse didi¬
cimus. sed aliis referentib de quoꝵ testi¬
monio in hoc dumtaxat rerum genere
iiiine dubitandum esse putauiinus.
Satis ut puto ista mea ꝓlocutione recog¬

Expanded text:
dere liceat quantum me ea admodere liceat quantum me ea admonenti ad faciendam fidem vel habere vel non habere perpenderis. Si enim ea quae non vidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus vel mente vel corpore, neque de Scripturis sanctis, vel legendo vel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse civitates ubi nunquam fuimus, vel a Romulo conditam Romam, vel ut de propinquioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? Unde postremo sciremus quinam parentes nos procreassent, quibus patribus, avis, majoribus geniti essemus? Talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea vel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi voluntatem, vel canonicorum eloquiorum auctoritatem, sicut Adam fuisse primum hominem, aut Christum in carne natum, passumque, resurrexisse didicimus; sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc duntaxat rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut puto, ista mea prolocutione recog
Abbreviated transcription (Latin):
credit attende quid uideat. attende
quid credat. & utrumq discerne.¬
Uidet hominẽ cuius autdit uocem.
&e ipsa uor in uisis corporalib cõputat᷑¬
sedm ea que supradiximus. Hec duo sunt
testes &e testimonium. quoꝵ ad oculos unũ
aid iures alterum pertinet. Sed hunc testem
firmat. diumaꝵꝵ scilicet scripturaꝵ. us
quoꝵ libet alioꝵ. quib est motus adfide.
Ecripture ad uisa pertiuent corporis oculoꝵ
si cas legit. uel aurium si audiuit. Q uids̃
non sie oftendero aut corporis aut animi
sensu. insuper ceptumq teneatur. & tam̃¬
lixero aliquid quod aut uerum quidẽ
aut falsum esse necesse sit. sed nulloꝵ
duoꝵ. genere uideatur. restat ut tantt̃i
modo credatur ud non credatur. Sed
diuinaꝵ scripturaꝵ. caꝵ. scilicet. que¬
firmatur auetoritate sine ulla dubitati¬
one credendum est. Aliis uero testibus
uel testimoniis quib aliquid eredendũ
esse suadetur. tibi credere uel non ere¬

Expanded text:
credit, attende quid videat, attende credit, attende quid videat, attende quid credat, et utrumquidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatndum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem firmat, divinarum scilicet Scripturarum, vel quorumlibet aliorum quibus est motus ad fidem. Scripturae ad visa pertinent corporis; oculorum, si eas legit, vel aurium, si audivit. Quod igitur non sic ostendero ut aut corporis aut animi sensu visum perceptumque teneatur, et tamdixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uideatur, restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum earum scilicet, qufirmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. Aliis vero testibus vel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere vel non cre
Abbreviated transcription (Latin):
cum recoluntur a nobis. Neq enim
inter credita. sed inter uisa deputantur.
& uleo nota sunt. non quia sulem ha¬
buinus aliis testib secd quia nos uidisse
sine dubio recordamur & scimus. Cõ¬
stat ergo nr̃a scientia ex uisis reb ce
creditis. scd in his que uidimus uel ui¬
demus nos testes ipsi sumus. Iuhis aũt
que credimus aliis testib mouemur
ad fidem. cum carum rerum quas noᷤ
uidisse nec recolimus nec uidemus.
Dantur signa uł in uocib uel in lit¬
teris uel in quibuscumq docum̃tis.
quib uisis non uisa credantur. Nõ
autem in merito scire nos dicimus
non solum ea que uidimus aut ui¬
demus. uerum etiam illa que idoneiꝰ
adquam rem comoti testimoniis uł
testib credimus. Porro sic scire non
incongruenter dicimus etiam illud
quod certissimum credimus. E ic fac¬
tum st. ut etiam recte credita & si ñ
absint sensib ur̃is uidere mentem di¬
cantur. Cum itaq dicitur homini
crede xp̃m resurrerisse a mortus. si

Expanded text:
cum recoluntur a nobis; neque enim cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongquod credimus certissimum hinc factum est, ut etiam recte credita et si non adsint sensibus nostris, videre mente dicamur. Cum itaque dicitur homini, crede Christum resurrexisse a mortuis, si
Abbreviated transcription (Latin):
tenctur. nec auditur asfãtu. nec sentitͤ
dicimus. quia presentia uidentur.
creduntur absentia. Nane forsitã
satis est. si presentia illa hoc loco in¬
telligimus dicta. quȩ presto sunt sensib
siue animi siue corporis. unde ctiam
ducto uocabulo presentia nominantur.
Si enim hane luoem corporis sensu. sic
&r meam uoluntatem plane uideo.
quia presto est animi sensib. atq intus
michi presens est. Siquis uero michi
indicet uoluntatem suam. cuius os
& uox presens est michi. tam̃ quia
ipsa uoluntas quam michi indicat
latet. sensum corporis & animi mei
credo. non uideo. Aut si cum mentiri
estimo non credo. ce siforte ut dicit
ita est. C reduntur gͣ illa que absunt
a sensibus nr̃is. si uidetur idoneum
quod cis testimonium perhibetur.
Nec quia dixi ca credi quȩ absunt
a sensib nr̃is. sic accipiantur. ut inter
illa deputentur. que aliquando uidi¬
mus. &r nos uidisse retinemus. certiq
sumus. quamuis tunc non presto sit̃

Expanded text:
tenetur, nec auditur affatu, nec sentiturtenetur, nec auditur affatu, nec sentiturdicimus; quia praesentia videntur, creduntur absentia. Plane forsitan satis est si praesentia illa hoc loco intelligamus dicta, quae praesto sunt sensibus sive animae sive corporis. Unde etiam ducto vocabulo praesentia nominantur. Sicut enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam voluntatem plane video, quia praesto est animi mei sensibus, atque intus mihi praesens est. Si quis vero mihi indicet voluntatem suam cujus os et vox mihi praesens est; tamen quia ipsa voluntas quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei; credo, non video. Aut si eum mentiri existimo, non credo, et si forte ut dicit ita sit. Creduntur ergo illa quae absunt a sensibus nostris si videtur idoneum quod eis testimonium perhibetur. nec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint,
Abbreviated transcription (Latin):
Tollatur impius. ne uideat claritatẽ
aci. Quib etiam dicetur. Ite inignẽ
xternum qui paratus est diabolo  an¬
glis eius. P romisit autem ãs se osten¬
surum dilectorib suis cum patre unũ¬
dm̃. non quomodo in hoc sccillo incor¬
pore uisui est abonis & malis. &
in iudicio etiam suturd. quo sic uen¬
turui est. quomodo uiius est iens
in celum. hoc est in cacdem forma
filii hominis. caudem formam uide¬
bunt. quib dicturus est. E suriui
& non dedistis michi manducare.
quia & iudei uidebunt in quem pu¬
pugerunt. non illam dei formam
in qua non rapinam arbitratus est
esse equalt̃ deo. In illa die tune ui¬
debunt dm̃ qui uidebunt sicuti ẽ.
Nec ido uidebunt. quia pauperes sp̃u
in hac uita fuerunt. quia mites.
quia lugentes & cetera. sed quia
mundo sunt corde. quoniã mun¬
do corde uidebitur. qui nec in loco
uidetur. nec oculis corporalib queri¬
tur. nec conscribitur ussu. nec tactu

Expanded text:
« Tollatur impius, ne videat claritatem « Tollatur impius, ne videat claritatem Dei. » Quibus etiam dicetur: « Ite, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Promisit Deus se ostensurum dilectoribdeum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicet non dedistis mihi manducare ; quia et Judaei videbunt in quem pupugerunt , non illam Dei formam in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . In illa Dei forma tunc videbunt Deum qui videbunt sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, etc. Sed quia mundo sunt corde, quoniam mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu