comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionemꝙ creatoris. Nec in noctem uergit᷑ ubi nec
creator creature dilectione relinquit᷑. Denĩꝙ scriptura
cum illos dies dinumeraret ex ordine : nusquã interposu¬
it uocabulum noctis. Non enim ait alicubi facta ÷ nox
s facta ÷ uesꝑa ⁊ factum ÷ mane dies unus. Ita dies scdđs
⁊ ceteri. Cognitio quippe creature in se ipsa decoloratior
refert᷑ creatorem. recurrit mane. Et hoc cum facit in
cognitionem sui ipsius dies unis ÷. Cum in cognitionem
firmam̃ti. quod int̾aquas inferiores ⁊ suꝑiores cȩlum
appellatum est dies scđs. Cum in cognitionem t̾rȩ ae
maris. omĩũ ꝙ gignentium que radicib continuatast᷑
terre: dies ter̃cius. Cum in cognitionem luminarium
maioris ⁊ minoris omĩum ꝙ siderum dies quartus. Cum
in cognitionem omĩũ ex aquis animalium natatilium
atꝙ uolatilium : dies quintus. Cum in cognitionem oĩum
animalium terrenoꝵ atꝙ ipsius hominis dies sextus

Expanded text:
dilectionemque creatoris, nec in noctem uergitur, ubi non dilectionemque creatoris, nec in noctem uergitur, ubi non creator creaturae dilectione relinquitur. denique scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit uocabulum noctis; non enim ait alicubi: facta est nox, sed: facta est uespera et factum est mane, dies unus; ita dies secundus et ceteri. cognitio quippe creaturae in se ipsa decoloratior refertur Creatorem, recurrit in mane, et hoc cum facit in cognitione sui ipsius, dies unus est: cum in cognitione firmamenti, quod inter aquas inferiores et superiores coelum appellatum est, dies secundus: cum in cognitione terrae ac maris, omniumque gignentium quae radicibus continuata sunt terrae, dies tertius; cum in cognitione luminarium majoris et minoris, omniumque siderum, dies quartus; cum in cognitione omnium ex aquis animalium natatilium atque volatilium, dies quintus; cum in cognitione omnium animalium terrenorum atque ipsius hominis, dies sextus;
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ dm̃ aliquando dnm̃ non fuisse dicere non audeo. n
hominem nunquam antea fuisse.⁊ ex quodam tempore pri¬
num hominem creatum ẽẽ dubitare non debeo.
rimitus quidem lux uerbo dĩ facta. atq inter ipsam
⁊ tenebras deus sẽparasse narratur. ⁊ eandem lucem
ucasse diem tenebras aut noctem.S quał illa sit lux ⁊
quo alternante motu qualemꝙ uesperam ⁊ mane fecerit
remotum ÷ a sensib nr̃is. nec ita ut est intelligi a nobpot̾.
uod tamen sine ulla hesitatione credendum ÷. Aut enim
aliqua lix corporea est siue in suꝑiorib mundi partib
longe a conspectib nr̃is. siue unde sol pest modum accensus
est aut lucis nomine significata ÷ sc̃ã ciuitas in scanetis
m̃s uos filii lucis estis. ⁊ filii dĩ. Non sumus noctis neq
tenus congruent᷑ intelligere ualeͥmꝰ. qm̃ scientia creature
in conparatione scientie creatoris quodam modo uesꝑascit.
itemq lucescit &e᷑ mane fit cum ⁊ ipsa refertur ad laudem

Expanded text:
Deum aliquando dominum non fuisse dicere non audeo, ita hominem nunquam antea fuisse, et ex quodam tempore primum hominem creatum esse dubitare non debeo. rimitus quidem lux dei uerbo facta atque inter ipsam et tenebras deus separasse narratur et eandem lucem uecasse diem, tenebras autem noctem. sed qualis illa sit lux et quo alternante motu qualemque uesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris nec ita ut est intellegi a nobis potest; quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. aut enim aliqua lux corporea est siue in superioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris siue unde sol postmodum accensus est, aut lucis nomine significata est sancta ciuitas in sanctis omnes enim uos filii lucis estis et filii diei, non sumus noctis neque tenus congruenter intellegere ualeamus, quoniam scientia creaturae in comparationem scientiae creatoris quodam modo uesperascit itemque lucescit et mane fit, cum et ipsa refertur ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
plius aduiti. ad eam beacitudinis plenitudinẽ unde se nũ¬
ꝑtinere. uerũ etiã de scĩs angłis posse chisci. quod caritas
siue fines quos honos ⁊ iustos ipse pͣsciuit tendant omĩa
que uoluntati eiꝰ uident᷑ adũsa. Ac ꝑ hoc c̃ ds mutare us¬
luntatẽ dr̃. ut quib lenis erat uerbi grã reddat᷑ aratꝰ
illi potiꝰ quam ipse mutat᷑. ⁊ eum quõdamutͦ mutatum
in us que patiunt᷑ inueniunt. sicut mutat᷑ sol oołis su
cũ ipse apud se ipfum maneat idem qui fute In accdeu

Expanded text:
plius adjuti, ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se nunplius adjuti, ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se nunpertinere, verum etiam de sanctis Angelis posse dici, quod charitas siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis scum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuit. dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
boni angłi ipsi in se fecert᷑ uoluntatẽ bonã. utrũ aliqͣ eam
annullã uoluntate fecert᷑. Sinulla: utiꝙ nec fecerunt.
Di aliqua utrũ bona an mala. Si mala. quo mocto potuit eẽ¬
mala uoluntas bone uoluntatis effectrix Si bona: iamgͦ
habebant. M̾ istam quis fecerat. nisi ille qui eos cũ bonã uo¬
luntate .i. cũ amore casto quo illi adhererent çreauit
simul eis ⁊ concdens naturam. ⁊ largiens grãmInde
sine bona uoluntate hoc ÷ dĩ amore. nunquã sanctos
angłos fuisse credendũ ÷ Isti aũ qͥ c̾ boni creati ẽẽnt tñ
mali st mala ꝓpria uoluntate. quam bona nat᷑a ñ fecit
nͥ cũ abono sponte de fecit. ut mali causa ñ sit bonumsi
defectꝰ a bono aut minorem acceꝑunt. amoris duuni
gram̃ quam illi qui in eadem ꝑstitert᷑. aut si utriqbo¬
ni equalit᷑ creati st᷑ istis mala uoluntate cadentib illi am¬

Expanded text:
boni Angeli ipsi in se fecerunt voluntatem bonam, utrum aliqua eam, boni Angeli ipsi in se fecerunt voluntatem bonam, utrum aliqua eam, an nulla voluntate fecerunt. Si nulla, utique nec fecerunt. Si aliqua, utrum mala, an bona. Si mala, quomodo esse potuit mala voluntas bonae voluntatis effectrix? Si bona, jam ergo habebant. Et istam quis fecerat, nisi ille qui eos cum bona voluntate, id est cum amore casto, quo illi adhaererent, creavit, simul eis et condens naturam, et largiens gratiam? Unde sine bona voluntate, hoc est Dei amore, nunquam sanctos Angelos fuisse, credendum est. Isti autem, qui cum boni creati essent, tamen mali sunt, mala propria voluntate, quam bona natura non fecit, nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit bonum, sed defectus a bono, aut minorem acceperunt amoris divini gratiam, quam illi qui in eadem perstiterunt; aut si utrique boni aequaliter creati sunt, istis mala voluntate cadentibus, illi am
Abbreviated transcription (Latin):
luntate nͥ mali : Aut si ꝓpt̾ ea non mali quia nec mala uolunta
eis inerat. neq enim ab ea quam nundũ ceperant habere de¬
fecerant. certe ñdũ tales. nondum tã boni. quam ee̾ cũ bona
uoluntate ceꝑunt. Aut si non potuert se ipsos facere melores
quam eos ille fecerat quo nemo meliꝰ quicquam facit. ꝓfecton
bonam uoluntatẽ qua meliores essentͥ nisi oꝑaitte adu¬
torio creatoris habere non possent. Q cum id egit eoꝵ uo¬
luntas bona. ite ne ad se ipsos qui minꝰ erant.s ad illum qui
sũme ẽ conuerterent᷑. ei ꝙ adherentes magis eẽnt eiꝰ ꝙ par¬
ticipatione sapienter beateꝙ uiuerent. quid aliud ostendt᷑
nisi uoluntatem quam libet bonã in opem fuisse in solo desideri
remansuram. nisi ille qui bonam naturam ex nichilo sui
capacẽ fecerat. ex se ipso faceret implendo meliorẽ. prius
faciens excitando auidiorẽ. Nam ⁊ hoc dicutiendũ ͥ. si

Expanded text:
luntate nisi mali? Aut si propterea non mali, quia nec mala uoluntas luntate nisi mali? Aut si propterea non mali, quia nec mala uoluntas eis inerat neque enim ab ea, quam nondum coeperant habere, defecerant, certe nondum tales, nondum tam boni quam esse cum bona uoluntate coeperunt. At si non potuerunt se ipsos facere melquam eos ille fecerat quo nemo melius quidquam facit, profecto et bonam voluntatem, qua meliores essent, nisi operante adjutorio Creatoris, habere non possent. Et cum id egit eorum voluntas bona, ut non ad seipsos qui minus erant, sed ad illum qui summe est converterentur, eique adhaerentes magis essent, ejusque participatione sapienter beateque viverent, quid aliud ostenditur, 32 nisi voluntatem bonam, quamlibet bonam, inopem fuisse, in solo desiderio remansuram, nisi ille qui bonam naturam ex nihilo sui capacem fecerat, ex seipso faceret, implendo meliorem prius faciens excitando avidiorem? 2. Nam et hoc discutiendum est, si
Abbreviated transcription (Latin):
mittabilium quo minuit᷑ atq deprauatur nate bonum. nec
talẽ uoluntatem facit nͥ defectio qua deserit᷑ đs̃. cuiꝰ defec¬
tionis etiam causa utiq deficit si dixerimus nullam eẽ effi¬
cientiam causam etiam uoluntatis bone. cauendum : ne uoluntas
bena bonoꝵ angłoꝵ non facta s dõ coet̾na ẽẽ credat᷑ Cumgͣ
ipsi facti st̃ quo modo illa ñ eẽ facta dicet᷑  Porro quia facta÷
ittrum cum ipsis facta ÷ an sine illa fuerunt prius : S si cũ
ipsis non dubiũ qd̾ ab illo facta sit. aquo ⁊ ipsi id imul ꝙ ut fac¬
luntate mansert. illi ab ea deficiendo mutati st̃ mala scilicae
uoluntate. hoc ipso qđ a bono de fecent. a quo non de fecissent
liutiq noluissent. Si aut̃ boni angłi fuertꝰ prius sine bona uo¬
luntate. eamq inse ipsi dõ non oꝑante fecert᷑ gͦ meliores a
se ipsis quam ab illo facti st̃. Absit. Quid erant sine bona ui¬

Expanded text:
m mutabilium malum, quo minuitur adque deprauatur naturae bonum, nec m mutabilium malum, quo minuitur adque deprauatur naturae bonum, nec talem uoluntatem facit nisi defectio, qua deseritur Deus. cuius defectionis etiam causa utique deficit: si dixerimus nullam esse efficientem causam etiam uoluntatis bonae, cauendum est, ne uoluntas bona bonorum angelorum non facta, sed Deo coaeterna esse credatur. Cum ergo ipsi facti sint, quo modo illa non esse facta dicetur? Porro quia facta est, utrum cum ipsis facta est, an sine illa fuerunt prius? Sed si cum ipsis, non dubium quod ab illo facta sit, a quo et ipsi; simulque ut facluntate manserunt, isti ab ea deficiendo mutati sunt, mala scilicet uoluntate hoc ipso quod a bona defecerunt; a qua non defecissent. si utique noluissent. Si autem boni angeli fuerunt prius sine bona uoluntate eamque in se ipsi Deo non operante fecerunt, ergo meliores a se ipsis quam ab illo facti sunt. Absit. Quid enim erant sine bona uo
Abbreviated transcription (Latin):
entis pessimã uitã. ita÷ obliuiones maloꝵ due st̃. Alit̾ ea
nanq obliuiscitur eruditus ⁊ doctus. altẽ exꝑtꝰ ⁊ passus.
lle si periciam neglegat. iste si miseria careat. dcđm hanc
obliuionem quãm posteriore loco posui: non ert̃ memores
scĩ preteritoꝵ maloꝵ. Carebt̾ enim omĩb ita ut penttꝰ
deleant᷑ de sensib eors. Ea tam̃ potentia scientie que magna
in eis erie. non solũ sua pͣterita. s etiam dãpnatoꝵ eos sẽpit̾na
miseria non latebit. Alioquin si se miseros fuisse nescituri st̃. qͦ¬
dete qm̃ ego sũ deus. Qd erit uere maximũ sabbatu. non
habens uesꝑam. dies septimus nos ipsi erimꝰ quando eiꝰ fueri¬
mus benedictione ⁊ scĩ ficatione pleni atq ꝑfecti I bi facantes
uidebimus qm̃ ipse est deus
ym male uoluntatis efficiens nat᷑alis uł si dici potest
essentialis nulla sit causa: ab ipsa quippe incipit. spũum

Expanded text:
entis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea entis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. Ea tamen potentia scientiae. quae magna in eis erit, non solum sua praeterita, sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. Alioquin si se fuisse miseros nescituri sunt, qdete, quoniam ego sum deus; quod erit uere maxime sabbatum non enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni adque refecti. Ibi uacantes uidebimus quoniam ipse est Deus malae uoluntatis efficiens naturalis uel, si dici potest, essentialis nulla sit causa ab ipsa quippe incipit spirituu
Abbreviated transcription (Latin):
tas seccando nec pietatẽ nec felicitatẽ teniumꝰ. uoluntatẽ
bere negandus est Erit gͦ illius ciuitatis ⁊ una in oĩb
in separabilis in singłis uoluntas libera. ab oĩ malo libera
ta impleta omi bono. fruens in deficienter et̾noꝵ iocũ¬
ditate gaudioꝵ. oblita culparum. oblita penarum. nec
tam̃ ideo sue lib̾ationis oblita. ut lib̾atori suo. ñ sit ĩgͣta.
uantum ergo attinet ad scientiam rõnalem memor prete¬
ritoꝵ etiam̃ maloꝵ suoꝵ. Quantum aut̃ ad exꝑieneis sensũ
ꝓrsus inmemor. Nam ⁊ ꝑtrissimus medicus. sicut arte sci¬
unt᷑ om̃s fere morbos corporis nouit. Sicut aut corpore¬
sentiunt᷑. plurimos nescit. quos ipse non passus ÷ͥ. Ut sͦ
scientie maloꝵ due st una qua potentiam mentis nõn
latent. altera qua exꝑientis sensib inherent. alit̾ quippe
scuntur uicia omĩa ꝑ sapientie doctrinam. alit̃ ꝑ insipi¬

Expanded text:
is. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem is. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem bere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et inpleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata: quantum ergo adtinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum; quantum autem ad experientis sensum, prorsus inmemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omsentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipi
Abbreviated transcription (Latin):
gła erit ubi landantis nec errore quis quami neo adulatione
laudabit᷑ Merus honor qui nulloͥ negabitir digno nulli desen¬
tur indigno ħeata illa ciuitas id magnum in se uidebct. bonum.¬
quod nulli suꝑiori ullus inferior inuidebit. sicut nune uoniuo¬
uident archangłis angłi cȩceri Sic traq habebit donũ aliudalo¬
minꝰ. ut hoc quoq donun habeat. neo uelit amplius. bee ideo li
nonpot nou habebiagis quiꝑpeerit liberum adelectatione lb̃i¬
percandi usq ad delectationem non peccandi in. declinabi lenti¬
potiutuno⁊ percaresi potuit ⁊ peccare. Hoc aud nouissiue
&e potenon erat  quo peccare non potepit. Suase non mota¬
uimortalitu fuit quam peecando adam ꝑdictit. posse non mera
nouissima erit ñ posse mori. ita primum lib̃um arbitrium r
non peccare. nouissimũ non posse peccare.Dic enus eret
uoa ussinis uoluntas pietatis ÷ equitatis. quomodo ÷ felici

Expanded text:
gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indignoquod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; taminus, ut hoc quoque donum habeat, ne velit amplius. 3. Nec ideo non poterunt. Magis quippe erit liberum, a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem lpotuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoinmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitat
Abbreviated transcription (Latin):
ali quid habeant intanta excellentia menti simile quo ⁊
in corporea nat᷑a cernatur. quod ullis exemplis uł testi
est ostendere. aut quod est ad intelligendũ facilius. ita
as̃ nobis erit notus atq conspiouus ut iudeatur spũ asin¬
gulis nobis insingulis nobis uideatur ab altero in altero.
uicdeatur in se ip̃so uideatur in oȩ̨lonouo. ⁊ in tr̃a noua.
atq in omĩ que tunc fuerit creatura uideat᷑ ⁊ ꝑ corpo¬
ra ⁊ in omĩ corpore. quocumq fuerint spũalis corporis
qł acie ꝑueniente directi ꝑ atebant etiam cogitationes
in om̃ib. Omiã menbra ⁊ uiscera corruptibilis corrupi¬
bilia quȩ nunc uidemus ꝑ usus necessitatis uarios distrribu¬
taqm̃ t̾unc ñ erit ipsa necessitas. s plena. certa. secura.
sempit̃na felicitas ꝓfitient laudib dĩ. Et motꝰ⁊ status sic¬
let aliquid spc̃. quod nec spm̃ possit decere nec corpus. Nera ibii

Expanded text:
aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorporea natura cernatur, quod ullis exemplis sive Scriest ostennobis deus erit notus atque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente directi. patebunt etiam cogitationes  te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes qulet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. Vera ibi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Quan obrem fieri potest ual¬
deq eredibile est : sic nõs ee̾ usuros mundana tunc
corpora celinoui ⁊ t̾re noue. ut dm̃ ubiꝙ presentem :
uniuersa etiam corporalia gubernantem ꝑ corpora quȩ &ꝰ¬
gestabimꝰ ⁊ que canspiciemꝰ. quaqua uersum ocłos duxeri¬
mus. clarissima uisibilitate uideamus. non sicut nunc u¬
sibilia dĩ ꝑ ea que facta st̃ intellecta conspitiuntur ꝑ spe¬
culum in enigmate ex parte. ub plus ĩnobis ualet fidesa
credimus. quam rerum corporalium species quam ꝑ octos
cernimus corporales. s sicut homines. inter quos iuuenꝰ¬
tes motꝰ ꝙ uitales exerentes uiuimꝰ mox ut aspicimus¬
non credimus uidere ẜ uidemus. cum eoꝵ uitam sine co¬
porib uidere nequeamꝰ¬
ra remota om̃i ambiguti¬
uitate conspicuus. ita qui¬
cumq spũalia illa lumi na corpoꝵz nr̃oꝵ
feremus in conporeum dm̃ omĩa regentẽ etiam ꝑcorpo¬
ra contuebimur. Aut gͦ sic ꝑ illos ocłos uidebit᷑ deus ut

Expanded text:
is non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana tunc corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora, quae gestabimus et quae conspiciemus, quaquauersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, per speculum in aenigmate, ex parte, ubi plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimnon credimus vivere, sed videmus; cum eorum vitam sine corporibus videre nequeamra remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritualia illa lumina corporum feremus, incorporeum Deum omnia regentem, etiam per corpora contuebimur. Aut ergo per illos oculos sic videbitur Deus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ax corporis ÷ ordinata temꝑatura
dinata cognitionis actionis ꝙ c̃sensio. Pax aĩe corporis ꝙ: ordina¬
ta uita ⁊ salus animantis. Pax hoĩs mortalis ⁊ dĩ: ordinata infide
sub et̾na lege obedientia. Pax hominum : ordinata c̾cordia. Pax domus:
ordinata imꝑandi atq obetiendi concordia cohabitantiũ. Pax ciuita-¬
tis : ordinata imꝑandi atq obediendi concordia ciuiũ. Pax c̃ęlestis ci-¬
uitatis : ordinatiss ⁊ concordissima societas fłuendi dõ. ⁊ in uicẽ
in dõ ꝑ ax om̃iũ rerũ : tranquillitas ordinis. Ordo ÷ parium dispari¬
umꝙ rerum sua cuiq loca tribuens dispositio.

Expanded text:
Pax corporis, ordinata temperaturabilis, ordinata cognitionis actionisque consensio. Pax corporis et animae ordinata vita et salus animantis. Pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege obeordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium, pax ciuitatis ordinata imperandi adque oboediendi concordia ciuium, pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo, pax omnium rerum tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio.
Abbreviated transcription (Latin):
imaiorib dũ taxat etatib etiã mortis fuerat suꝑandus timor qdꝰ ĩscĩs
artirib maxime enituit. Cuꝰ ꝓfecto certaminiseẽt nulla uictori
festĩ sui oꝑis querendo ⁊ sum̃do mercedem

Expanded text:
in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictorianfestim sui operis qu
Abbreviated transcription (Latin):
animã creauit. qua ꝑ rationẽ atq intelligentiam oĩb ee̾t pͣstan¬
⁊ animalib t̾restrib ÷ natatilib ⁊ uolatilib que m̃tẽ huiꝰ modi
ñ haberent. Et cũ uirũ t̾reno formasset expuluere: eiq aĩam qͥlẽ
dixi siue qͣmiã fecerat sufflando in didisset. siue potiꝰ sufflando fe¬
atendũ ÷ pͥmos hoiẽs ita fuisse instieutos. ut si nõn pec casseñ
nullum mortis exꝑirentur genus. s eosdẽ pͥmos peccatores
adem pena teneret᷑ obnoxium. Non enĩ aliud ex eis quã qd ex
ipsi fuerant nasceret᷑: ꝓ magnitudine culꝑe illiꝰ. nat᷑am dãpnatio
mutauit in penis. ut qd penalit pͣcessit in peccantib hoĩb primis
eiam nat᷑alit̃ sequeret᷑ in nascentib ceteris.
ablato iã criminisneru : qm̃ si regnãtionis sacram̃tum c̃ti-¬
nuo sequeret᷑ immortalitas corporis ipsa fides eneruaret᷑ qͣ tõ ÷ fidęs¬
ndo expectat᷑ in spe qd̃ in re ñ dũ tenet᷑. Fidĩ aũ robore atq cetamin

Expanded text:
gentiam omnibus esset praestantior animalibus terrestribus et natatilibus et uolatilibus, quae mentem huius modi non haberent. Et cum uirum terreno formasset ex puluere eique animam qualem dixi siue quam iam fecerat sufflando indidisset siue potius sufflando fequidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus: sed eosdem primos peccatores et exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fitinuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides
Abbreviated transcription (Latin):
Na pt ea ꝗ p̾cepti facta trangressio÷ c̃festĩ grã deserente di¬
uina decorporũ suoꝵ nuditate c̃fusi st̃. Yñde etiã folus fi¬
ñ erant. Sensert̾ enĩ nõuu᷑ motũ in obedientis carnis sue ti¬
qͣm recipcam penam in obedientie sue.
in oresolubilis securissimã uoluntatẽ oĩ molestie sensu ioĩ cot

Expanded text:
am praecepti facta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis finon erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis carnis suae, tamquam reciprocam poenam inboedientiae suae. indissolubilis securissimam voluntatem, omni molestiae sensu at
Abbreviated transcription (Latin):
minem fixit dẽ expostione ex puluere cui data est
ammna ut fierẽt corpus animale .i homo manimiã
uiuentem. Qua ꝓpter in eo quod dñs fecit quan¬
do insusflauit dicens accipite spͥiritum sanctum nimir ũ
etum ipsiũs unigeniti sp̃c. Neq enĩ flatus ille corporrus¬
de carnis ore ꝓcedens substantia erat spõ scĩ atq natea
s potius significatio qua intelligeremus spiritum sc̃m patciea¬

Expanded text:
minem Deus finxit ex puluere, cui data est minem Deus finxit ex puluere, cui data est anima, ut fieret corpus animale, id est homo in animam uiuentem. Quado insufflavit, dicens: Accipite Spiritum sanctum: nimirum etiam ipsius Unigeniti Spiritus. Idem de carnis ore procedens substantia erat Spiritus sancti atque natura, sed potius significatio, qua intelligeremus, ut dixi, Spi
Abbreviated transcription (Latin):
obedientie meritum seruabatur. Ideo corpus eius qͣđ
cibo aut potu egebat ne fame afficeret᷑. aẜ siti. ⁊ non
in mortalitate illa absoluta atꝙ indisso lubli s. ligao uabe
a mortis necessitate ꝓhibebat᷑ atq in iuuentute plixa
tenebat᷑. non spirituale s animale fuisse non dubium
est nequaquam tamen moriturum nisi indei predi¬
centis minantis ꝙ sententiam delinquendo corruisse . &
almentis quictem etiam extra paradisũ non negatis.
nendus: in ea dum taxat uita. quam in corpore li¬
cet animali. donec spiriciale obedientie merito
fieret. posset in para diso nͥ peccasset hab̾e ꝑ petuam.
nt elligendum ÷ scđm quid dicatur homo ad puias dẽ
aei ÷ homo terra. atq iturus in derram. Illud enĩ
seđm animam rationalem dr̃. qualem deus in suf¬
flando ł si c̃modius dr̃. inspirando indidit homini
.i. hominis corpori. hoc aũ scđm corpus qualem ho¬

Expanded text:
oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus eius, quod oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeretur ac siti, et non inmortalitate illa absoluta adque indissolubili, sed ligno uitae a mortis necessitate prohibebatur adque in iuuentutis flore tenebatur, non spiritale, sed animale fuisse non dubium est, nequaquam tamen moriturum, nisi in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo conruisset et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, i uetustatique finiendus, in ea dumtaxat uita, quam in corpore licet animali, donec spiritale oboedientiae merito fieret, posset in paradiso nisi peccasset habere perpetuam.ntellegendum est, secundum quid dicatur homo ad imaginem Dei et homo terra adque iturus in terram. Illud enim secundum animam rationalem dicitur, qualem Deus insufflando uel, si commodius dicitur, inspirando indidit homini, id est hominis corpori; hoc autem secundum corpus, qualem ho
Abbreviated transcription (Latin):
tuente Nã uͥnullũ malit tangebat᷑ ꝓfecgos phibtun d¬
tangeretilit̃ sola inobedientia peccabat᷑. Alebanturen q
interirent. tanꝗͣ cęta ee̾nt alim̃ta illud sacrsoror u
quant̃ eds homine hospitio suscepunt. Ndraiuis
tum angłi eent ignorantib csimili añobis
e spiritualierunt. non qr corpora esse de sisteris s qr
que habent animam uiuentem nun duss seritetum
anime st̃ s corpora nec tam̃ anine st̃ ẜ corpora ca
ilia spirtaialia uorantur corpora. Absit̃ tam̃ ut spirit
e credamsꝰ futura s corpora carnis habiturã sudͥstantiã
s nullam tarditatem corruptionem ꝙ carnalem spũ uuamo¬
ficante passura. Tunoiam non terrenus ẜcelestis homo
erit non quia corpus quod de t̾ra factum ÷ non ipsu
erit ẜ quia dono celesti iam tale erit. ut etiam celom
colendo non amissa natura s mutata qualitate coñueni
at ił runus homo de t̾ra t̾renus in animam uiuen¬
tem factus ẽ. non in spirctum unuificandem quodde ꝑꝑ

Expanded text:
tutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto si prohibitum tangeretur, sola inobedientia peccabatur. Alebantur ergointerirent: tanquam caetera essent alimento, illud sacramento; quando eos homines hospitio susceperunt : quamvis utrum Angeli essent ignorantibus, consimili nobis et spiritualia erunt; non quia corpora esse desistent, sed quia Quorpora, nec tamen animae sunt, sed corpora, ita illa spiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Tunc jam non terrenus, sed coelestis homo erit: non quia corpus, quod de terra fictum est, non ipsum erit; sed quia dono coelesti jam tale erit, ut etiam coelo incolendo non amissa natura, at. Primus autem homo de terra terrenus in animam uiuentem factus est, non in spiritum uiuificantem, quod ei post
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplam᷑i. scdm apłm ñ ea iam que u̾dentur. sed que ñ udentur.
Que eñ uidentur. tẽpporalia sunt : que aũt ñ uidentur. ecerna.
t exeuntes corde de hac tẽporali domo ac uisibili. in illam in qua
siumus iugiter ꝑmansuri nr̃os ocłos ment̾eq dirigamꝰ. Qđ t̾cꝰ imple¬
bimus cũ in carne ambulantes ñ scdm carn̾e̾ dño militare ceperi-¬
mus illam beati apłi sententiã corde ac uirtute clamantes. Hrã
salomonis aptantur. Nam ꝓ u̾ba pyune ab renuitiationi conue¬
nit : quibus concupiscentia carnaliũ carn rerũ ac terrenena ui¬
tia resecantur. Sede abrenuntiationi eccłiastes ubi oĩa que agu
tur sub sole. uanitas pnurtiantur Tercie canticũ canticoꝵ. in quo
mens uisibilia cuncta transcendens. contẽplatione celestiũ rerĩt¬

Expanded text:
e uidentur sed quae non uidentur: quae enim uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna, et exeuntes corde de hac temporali ac uisibili domo in illam in qua sumus iugiter permansuri nostros oculos mentemque dirigimus. quod tunc inplebimus, cum in carne ambulantes non secundum carnem militare domino coeperimus, illam beati apostoli sententiam opere ac uirtute clamantes: nosteSalomonis aptantur. nam Prouerbia primae abrenuntiationi conueniunt, quibus concupiscentia carnalium rerum ac terrena uitia rtur sub sole vanitas pronuntiantur; tertiae, Canticum canticorum, in quo mens visibilia cuncta transcendens verbo jam Dei rer
Abbreviated transcription (Latin):
d̾emonstrat. Prima ÷ qua corporalit̾ uniuersas diuitias
mũdi facultatesq contẽpuimus. Scd̾a qua mores ac uitia affectꝰ¬
q pristinos animĩ carnisq respumꝰ. Tercia qua ment̾e nr̃am
de p̃sentibus uiiuersis. ac nisibilibus euocantes. futura tant̾umͦ
contẽplam᷑. & ea que sunt inuisibilia concupiscim Que tria ut
simul ꝑficiantur: etiam abrae legimꝰ dũm p̃cepisse cũ dicit. Exi
de t̃ra tua & de cognatione tua. &̃ de domo pͥatris tui. Primũ
de t̾ra tua. id ÷ defalcultatibus mnundi huiꝰ. opibusq terrenis. Scd̾n
affinitate quadam & consangunitate cognita sunt. Tercio de domo
patris tui. ꝗd ÷ de om̃i memoria mundi huiꝰ que ocłoꝵ occurrit
oltutibus. De duobus enĩ patribus. iđ ÷ siue de illo qͥ deserendus ÷¬
siue de eo qui appotendiis ÷: ita ꝑ danid ex ꝑsona dñi canitur.
udi filia & uide. & inclina aur̃e t̾uã. & obliuiscere popłm tuum

Expanded text:
ere. prima est qua corporaliter uniuersas diuitias mundi facultatesque contemnimus, secunda qua mores ac uitia affectusque pristinos animi carnisque respuimus, tertia qua mentem. nostram de praesentibus uniuersis ac uisibilibus euocantes futura tantummodo contemplamur et ea quae sunt inuisibilia concupiscimus. quae tria ut simul perficiantur etiam Abrahae legimus dominum praecepisse, eum dicit ad eum: exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. primum dixit de terra tua, id est de facultatibus mundi huius opibusque terrenis: secundo adfinitate quadam et consanguinitate cognata sunt: tertio de domo patris tui, id est omni memoria mundi huius quae oculorum occurrit obtutibus. de duobus enim patribus, id est aiue de illo qui deserendus siue de eo qui expetendus est, ita per Dauid ex persona dei canitur: audi, fBia, et uide, et inclina aurem tuam: et obliuiscere populum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
pascas uͥ cubas in meridie ne uagari incipiã. pꝰ greges sodalium
tur. & ñ sunt. Om̃s sacerdotes om̃s doctores sodales dĩ sunt. ꝙͣ¬
tũ ad speciem ꝗtũ uͦ ad uitã m̃ucti ñ sodales sed aduersarĩ sun
Shec ipsa ꝗ̃ diximꝰ de hereticis ñ bene agentib dicere. multi enĩ
pariuili int̾ra eccłiam fideles appetunt bene uiuere. uolunt uitã
rectitudinis tenere. Considerant uitã sacerdotũ qͥ eis p̃postti st̃.
& dũ sacerdotes ipsi ñ bñ uiuunt. dũ hii qͥ subsẽquntur in
Indica mͥ ꝗͣ diligit anima mȩa ibi pascis iͥ cribes in meridie.
uitã mͥ u̾eracit̾ seruentiũ tͥ indica ut sciã uͭ pascis uiridita¬
tem
uirtutũ ut sciã uͥ cubes in meridie id ẽ uͥ reqͥoscas in feruore
caritatis ne dũ greges sodaliũ tuoꝵ aspicio. ipsa uagari inci¬
piam uesciens cui me uͥb̾ & doctrinis cõmitt̾a. Cautẽ eni deb&e
rio uti debeat. cuiꝰ exempla seqͥ debeat. & ecce u̾ba sponsi pegdunt¬

Expanded text:
pascas, ubi cubes in meridie, ne vagari incipiam post greges sodalium tur, et non sunt. Omnes sacerdotes, omnes doctores sodales sunt quantum ad speciem; quantum vero ad vitam, multi non sunt sodales, sed adversarii sunstris, possumus de catholicis non bene agentibus dicere. Multi enim parvuli intra Ecclesiam fideles appetunt bene vivere, volunt vitam rectitudinis tenere, considerant vitam sacerdotum qui eis praepositi sunt; et dum sacerdotes ipsi non bene vivunt, dum hi qui praesunt, nIndica mihi, quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie. Vitam mihi veraciter servientium tibi indica, ut sciam ubi pascas; viriditatem virtutum, ut sciam ubi cubes in meridie, id est ubi quiescas in fervore charitatis; ne dum greges sodalium tuorum aspicio, ipsa vagari incipiam, nesciens cujus verbis me et doctrinis committam. Caute enim debet rio uti debeat, cujus exempla sequi debeat. Et ecce verba sponsi reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
odales dĩ amici familiares sic̃ s̃ om̃s qͥ bene uiuunt: s
multi apparent sodales ẽe. & sodales ñ fc̃. Mutti e̾nim
doctores dũ ꝑu̾sam doctrinã suaderet soderet ales q uidebant᷑
sed inmici. ertiter̃. dũ adhuc doctor e̾ẽt arriꝰ sabelliꝰ mo̾tanꝰ q̃si
sodales udebautur. s dũ districte discussi st̃. inimici apparuer.
Et plerũq fideles animȩdũ inherent u̾bo dĩ dũ amanti. Iudocto¬
rib uñ ꝓficiant : cauere nesciunt ꝑuersoꝵ u̾ba doctoꝵ qr ex ori

Expanded text:
odales Dei sunt amici familiares, sicut omnes qui bene vivunt; sed multi apparent sodales esse, et sodales non sunt. Multi enim doctores dum perversam doctrinam suaderent, sodales quidem videbantur, sed inimici exstiterunt. Dum adhuc doctor esset Arius, Sabellius, Montanus, quasi sodales videbantur; sed dum districte diffusi sunt, inimici apparuerunt. Et plerumque fideles animae, dum inhaerent verbo Dei, dum amant in doctoribus unde proficiant, c
Abbreviated transcription (Latin):
sue participe . & gło fet̃ eẽ consortẽ: Nolite qͦso contͣ sacram̃torũ remedia me ulterl p
senture. quẽ si eugłio creditis. ꝙ consortẽ remedii. & possessorẽ paradisi. confiteridebe¬
tis. Dicite rogo. qd si antea baptiratꝰ fuiꝰ anqͥa baptuatũie nescitis. ñ baptiatũ lop como¬

Expanded text:
riae esse fecit consortem. Nolite ergo contra sacramentorum remedia me ulterius praesentare, quem si Evangelio creditis, et consortem remedii et possessorem paradisi confiteri debetis. Dicite, quaeso, quid si antea baptizatus fui? An quia baptizatum me nescitis, non baptizatum esse con
Abbreviated transcription (Latin):
nec causa api in oruce fuerat affixus. Qͥre gͦ aiuint paradiscis ei a dño ÷ reꝑmissus:ͤ Noneis
idẽ ꝓ se responde poterit. cur me contͣ᷑ sacram̃torũ gr̾am suscitastis. qͥ gr̃am suscepiꝰ Ipse
auctor grẽ gratuito pendens in cruce. resper̾ me pendentẽ uirta se: pendentẽ ineruce.
sed pendentẽ ꝓ scełe. Resperit. & grãm contulit. qͦ moriens confessus sũ ei peccata qͣ habu.
Et ceteris apõ moriente desꝑantib solus ego sidicẽ audeo uitã in moriente qͥsiui. Nescas
qͣ a confiteri apõ ꝓ nob in cruce pendenti & morienti. idẽ ÷. acsi cũ xp̃o crucifigi e cõ¬
mori: Ipse qͥ sua gr̃a circuncisionis & baptismi remedia dedit publica. hc̃ & pͥuata. Iere¬
miã em iuentre matris scĩficauit occulto qͥdẽ remedio suł qͦ ipse nouit & uoluaido
oħm qͦꝙ adbuc lausũ in utero matris. spũ¬

Expanded text:
nec causa Christi in cruce fuerat affixus. Quare ergo, aiunt, paradisus ei a Domino est repromissus? Nonne eis idem pro se respondere poterit: Cur me contra sacramentorum gratiam suscitatis, qui gratiam suscepi? Ipse auctor gratiae gratuito pendens in cruce respexit me pendentem juxta se, pendentem in cruce, sed pendentem pro scelere. Respexit et gratiam contulit, quia moriens confessus sum ei peccata quae habui. Et caeteris Christo moriente desperantibus, solus ego, si dicere audeo, vitam in moriente quaesivi. Nescitis quia confiteri Christo pro nobis in cruce pendenti et morienti, idem est ac si cum Christo crucifigi eique commori? ipse qui sua gratia circumcisionis et baptismi remedia dedit, publica habet et privata. Jeremiam enim in ventre matris suae sanctificavit, occulto quidem remedio quo ipse novit et voluit. Joannem quoque adhuc clausum in utero matris Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sanando. sed infirmo tͣnsgressionẽ augendo. ñ culpasui. sedculpa infirmi. Fuerat itaꝙ hõ deu
ex se ipso conuincendus. dehino legis auctoritate cohercendꝰ. dotrina ꝓpħica erudiendus.
sacram̃tis renouandꝰ. obedientia nutriendꝰ. & sic uetere eruto homine nouus ꝑ henit᷑ in

Expanded text:
sanando, sed infirmo transgressionem augendo, non culpa sui, sed culpa infirmi. Fuerat itaque homo prius sanando, sed infirmo transgressionem augendo, non culpa sui, sed culpa infirmi. Fuerat itaque homo prius ex seipso convincendus, dehinc legis auctoritate coercendus, doctrina prophetica erudiendus, sacramentis renovandus, obedientia nutriendus, et sic vetere exuto homine, novo perenniter i
Abbreviated transcription (Latin):
sub natutali lege sibi fuerat relinquendus. ut inse ipso cognosceret. qͦd nichil ex
se nͥ peccatũ haberet. & habitũ ꝑ se deponere nullatenꝰ posset. Huic insuꝑ p̾cep
a  seripte legis censurã ds adhibuit. & ꝓpħiȩ doctriciã ministrauit᷑. ut
dum nec naturali uoluntate. nec legis uerbere. nec ꝓpharũ dogmate se posse
peccatũ cognosceret euitare. tandẽ ad apĩ gr̃am conuictꝰ rediret. qͦ dapnationẽ ꝑ meritã ꝑ tp̃m
puadera  issticie semitas qͥs iniuste ꝓthoplastꝰ reliqrat reintret. & ꝑ obedientiam ad beatiudinẽ
rediret. Per enĩ iubendo & ꝓphecia docendo suã̾ homini demonstrant infirmitatẽ. ut demonstrata
infumitas qͣrit saluatorẽ. a ꝯͣ sanata uoluntas possit qͦd ꝑ se infirmata ñ potuit.Lex gͦ trabit ad fidẽ
tumquã pedagogus. fide sp̃s impetͣtur. sp̃is prestat caritatẽ. caritas implet legẽ. lex infirmo
cumulat p̃ceptũ & neglegentib pene uinculũ. Bonũ est gͦ lex recta uibendo ñ infirmũ

Expanded text:
sub naturali lege sibi fuerat relinquendus, ut in se ipso cognosceret quod nihil ex se nisi peccatum haberet et habitum per se deponere nullatenus posset. Huic insuper praecepta et scripta legis censuram Deus adhibuit, et prophetiae doctrinam ministravit, ut dum nec naturali voluntate, nec legis verbere, nec prophetarum dogmate se posse peccatum evitare cognosceret, tandem ad Christi gratiam convictus rediret, quo damnationem promeritam per uo et justitiae semitas, quas injuste reliquerat, reintraret, et per obedientiam ad beatitudinem rediret. Lex enim jubendo et prophetia docendo suam homini demonstrat infirmitatem, ut demonstrata infirmitas quaerat Salvatorem, a quo sanata voluntas possit quod per se infirmata non potuit. Lex ergo trahit ad fidem tanquam paedagogus, fide spiritus impetratur, spiritus praestat charitatem, charitas implet legem, lex infirmo cumulat praeceptum et negligentibus poenae vinculum. Bona est ergo lex recta jubendo, non infirmum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd mortalib de dõ sciendũ erat. Quomͦ enĩ posent euan-¬
głiste tanta miracula ⁊ u̾ba cęlestiã post eius ascensionem
soribere. nͥ ea in cordiũ tabulis diuinitꝰ tta exarata haberess
Irecipue beatꝰ iħos qui sexagesimo quinto anno post dnĩcam
ꝓferre que ĩpse ꝑtulit: maxime ea nocte qua cõprehensuse
os aut̾ partum in cordib plenius aut̃ in menbranis scriptũ i¬
bemus ab illis nob̾ relictũ ut his meditando gxerceam᷑
ubi inuicẽ docemꝰ ẜ sic̃ dic̃ beatꝰ augustinus dum loquer¬
tur ꝓpħa ieremias de pͥmo dnĩ aduentu subito cõu̾tit.
ocłm mentis ad scłm. post quẽ nemo docebit ꝓximun
platione uidebt̃ ⁊ cognoscent eũ sicuti:. Nam inpresenti
sicut diximus docẽmus in iuicem. ꝑost ea etiam peccator
illoꝵ ñ erit memor qm̃ õs expoliati ab oĩ fece mortal¬
tis n corruptionis corporis ⁊ mutabilitate atq peccato
esurrertionis gła donati. fulgebt̃ sic̃ angłi dĩ in celo

Expanded text:
uid mortalibus de Deo sciendum erat. Quomodo enim possent evangelistae tanta miracula et verba coelestia post ejus ascensionem scribere, nisi ea in tabulis cordis divinitus exarata haberent? et praecipue beatus Joannes, qui sexagesimo quinto anno post Dominicam eis protulit maxime ea nocte qua comprehensus est? Nos autem partim in cordibus, plenius autem in membranis scriptum habemus ab illis nobis relictum ut in illis meditando exerceamur. ubi invicem docemur, sed sicut dicit beatus Augustinus dum loqueretur propheta Jeremias de primo Domini adventu, subito convertit oculum mentis ad secundum, post quem nemo docebit proximuplatione, videbunt et cognoscent illum sicuti est: nam in praesenti sicut diximus docemur invicem. Postea peccatorum illorum non erit memor: quoniam omnes exspoliati ab omni faece mortalitatis et corruptionis corporis immutabilitate atque peccato, resurrectionis gloria donati, fulgebunt sicut angeli Dei in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ: ad passionem. A quib crucifigebat᷑ Nun quiat
storaibi e Nu quid a iugentib Ergo tanquã in nocte
ies uorantoe ipsoꝵ tanquã in parietinisruine ipsoegi
dieret paten ignosce illis : quia nesciunt quio fatunte
cinde natꝰ in solitudine. quia solus ita natus passus it
tenebris iudeoꝵ. tamq in nocte. in preuaricatione.
tãq in ruinis. quid post ea  Y igilaui. Ergo dorm¬
eras in parietinis. ⁊ dixeras ego dormiui. Quĩo ÷ ego
dormiui. Qua uolui dormiui noctẽ amandãm dormiu
ibi sequitur. ⁊ resurrexi. Ergo hic uigilaui.S post e
quã iugilauit quid fecit : Ascẽndit in celũ factus est
rgo pelicanus nascendo niticorax dormiendo ł moriem¬
dõ. passer resurgendo. Ibi in solitudine uelut solus. hic
in parietinis uelut ab eis occisus qui stare ñ potuert̃
in edificia. hic uͦ iam iugulans ⁊ uolans singłaris i

Expanded text:
ventum est ad passionem: a quibus crucifigebatur? numquid ab ventum est ad passionem: a quibus crucifigebatur? numquid ab stantibus? numquid a lugentibus? Ergo tanquam in nocte ignorantiae ipsodiceret, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ? Deinde natus in solitudine, quia solus ita natus; passus in tenebris Judaeorum tanquam in nocte, in praevaricatione tanquam in ruinis: quid postea? «Vigilavi.» Ergo dormieras in parietinis, et dixeras: «Ego dormivi.» Quid est, «Ego dormivi?» Quia volui, dormivi; noctem amando dormivi: sed ibi sequitur, «Et exsurrexi» . Ergo quam vigilavit, quid egit? Ascendit in coelum, factus est t in coelo. Ergo pelicanus nascendo, nycticorax moriendo, passer resurgendo: ibi in solitudine, velut solus; hic in parietinis, velut ab eis occisus, qui stare non potuerunt in aedificio; hic vero jam vigilans et volans singularis in
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝑeuangłium. Pat ubi dic̃ ⁊ si habeatis multos pedagogoᷤ
in xp̃õs̃ non multos patres. In xpõ enĩ iħu ꝑ euangłium
ego uos genui. Mater aut̃ ubi dic̃ filioli mei quodite¬
rũ parturio. doriec formet᷑ xpẽ in uobis. habet ergo hec
Nuis si uereia ÷ magnã similitudinẽ carnis xp̃i cuius
sangiune unuficati sumus s quo modo congruat xpois
quõo ipsa eccidat filios suos  An i illi congrũit ego orci¬
dam iego uiuificabo. ego ꝑcutiam ⁊ ego sanatoo &e
nuꝰ paulus ꝑsecutor moreretur. nisi de celo ꝑcuteree
ut predicitor excitaretur nisi illius sanguine uiuafica¬
telleru nhoc uiderint qui scripsert̃. Non immerito in¬
tellectum nrm̃ constituere nos de bemꝰ hanc autem po¬
iuis in solitudine cognoscamꝰ. Hoc en ĩ inde psalmus
uoluit ꝓonere. pelicanꝰ in solitudine. Puto ego hio intellig
nsolinainemndus iurgine Solus enim sic ideo solitudo
n selitudine natus quia solus ita natus. ꝓost nat uutatem

Expanded text:
 Evangelium: pater ubi dicit, «Etsi habeatis multos paedagogos in Christo, sed non multos patres; in Christo enim Jesu per Evangelium ego vos genui» ; mater autem ubi ait, «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Habet ergo haec avis, si vere ita est, magnam similitudinem carnis Christi, cujus sanguine vivificati sumus. Sed quomodo congruat Christo, quod ipsa occidit filios suos? An et illi non congruit: «Ego occidam, et ego vivificabo; ego percutiam, et ego sanabo» ? An vero Saulus persecutor moreretur, nisi de coelo percuteretur ; aut praedicator excitaretur, nisi illius sanguine vivificaretur? Sed hoc viderint qui scripserunt; non in incerto intellectum nostrum constituere nos debemus. Hanc avem potius in solitudine agnoscamus; hoc enim inde Psalmus voluit ponere, «Pelicanus in solitudine.» Puto ego hic intelligi Christum natum de virgine. Solus enim sic, ideo solitudo: in solitudine natus, quia solus ita natus. Post nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
spĩ p̃dicantẽ uerbũ. cõpitientẽ infirmis: que querentẽ
lucra xpĩ reminiscentẽ dnĩ sui uenturi ne dicat serue
nequ̾a ÷ piger dares pecuniã meã ñmulariis. E x huiꝰ dis¬
pensationis officio uideamꝰ hȩc tria. U enerit intꝰ aliquos
ubi xpĩani non st̃: pelicanꝰ ÷ in solitudine. henerit ad eos

Expanded text:
Christi, praedicatorem verbi, compatientem infirmis, quaerentem Christi, praedicatorem verbi, compatientem infirmis, quaerentem lucra Christi, reminiscentem Domini sui venturi, ne dicat: «Serve nequam et piger, dares pecuniam meam nummulariis» . Ex hujus dispensatoris officio videamus haec tria. Venerit inter aliquos ubi christiani non sunt; pelican
Abbreviated transcription (Latin):
factus sũ sicut nicticorax in domigilio. ł parcetinis. Bi¬
laui. ⁊ factus sũ sic̃ passer solitariꝰ in tecto. Ecce tres
ut audiatis utilit̾ quod salubrit̃ dr̃. Quid sibi uolt tres
aues ⁊ tria loca : Que tres aues : Pelicanꝰ. Micticorax ⁊ Pase
tria loca. solitudo parietine ⁊ tectũ. Pelicanus in solitudi¬
ne. nticorax in parietinis. Passer intecto Primo quid sit
pelicanꝰ dicendũ ÷. In ea quippe regione nascit᷑ : ut nobis ig¬
niorm hec auis sit. Hascitur in solitudinib maxime nili
fluminĩs in egrpto. Que libet sit auis hec : quodde ula
psalmus dicere uoluit hoc intueam᷑. habitat inquit ins¬
inorbine Quid queris formã eius. menbra eiꝰ.¶ uocem es
mores eiꝰ Quantũ tibi psalmꝰ dedit. auis : habitans ma
litudine. Niticorax ÷ auis amans noctem Parietine diclt
quas uulgo dicimus niunas. ubi parietes stant sine terb
sine iliabitantib . Ibi habitat niticorax Iam uero sineteett¬
⁊ passer quid sit nostis. Inuenio gͦ aliquem de corpore

Expanded text:
factus sum sicut nycticorax in parietinis. Vigilavi, et factus sum sicut passer singularis in tecto.» Ecce tres icamus, et ut audiatis utiliter quod dicitur salubriter. Quid sibi volunt tres aves, et tria loca? Quae tres aves? Pelicanus, nycticorax, et passer: et tria loca, solitudo, parietinae, et tectum. Pelicanus in solitudine, nycticorax in parietinis, passer in tecto. Primo quid sit pelicanus, dicendum est. In ea quippe regione nascitur, ut nobis ignota haec avis sit. Nascitur in solitudinibus, maxime Nili fluminis, in Aegypto. Quaelibet sit avis haec, quod de illa Psalmus dicere voluit, hoc intueamur. «Habitat,» inquit, «in solitudine.» Quid quaeris formam ejus, membra ejus, vocem ejus, mores ejus? Quantum solitudine. Nycticorax, avis et amans noctem. Parietinae dicuntur, quas vulgo dicimus ruinas, ubi parietes stant sine tecto, sine habitantibus: ibi habitat nycticorax. Jam vero passer et tectum quid sit, nostis. Invenio ergo aliquem de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
in parietinis. ⁊ passer singularis in tecto. dicat noħ pauꝑ
quod qui scripsert̾ ⁊ legi ⁊ dici uoluert̃. U os sic audite ut
si uerũ ÷ cõgruat : si falsũ ÷ ñ teneat᷑. dicunt᷑ he aues tãꝗͣ
colaphis rõstroꝵ suoꝵ occidere paruulos suos. eosdemq in
nido occisos a se lugere ꝑ triduũ. Postremo dict̾ matrem
se ipsam grauit̾ uulnerare. ⁊ sanguinẽ suũ suꝑ filios effun¬
dere quo illi suꝑ fuso reuiuiscunt. Fortasse hoc uerum
fortasse falsum sit. Tam̃ si uerũ ÷ : quẽ ad modũ illi cõgruit
qui nos uiiuificauit sanguinesuo uidete. Congrut illi quod
caro matris iuuificat sanguine suo filios suos : Satis c̃gris
Iamii ipse gallinã se dic᷑ suꝑ pullos suos. Ierim gtiens

Expanded text:
in parietinis, et passer singularis in tecto. Dicat nobis pauper in parietinis, et passer singularis in tecto. Dicat nobis pauper quod qui scripserunt, et legi et dici voluerunt. Vos sic audite, ut si verum est, congruat; si falsum est, non teneat. Dicuntur hae aves tanquam colaphis rostrorum occidere parvulos suos, eosdemque in nido occisos a se lugere per triduum: postremo dicunt matrem seipsam graviter vulnerare et sanguinem suum super filios fundere, quo illi superfusi reviviscunt. Fortasse hoc verum, fortasse falsum sit: tamen si verum est, quemadmodum illi congruat, qui nos vivificavit sanguine suo, videte. Congruit illi quod matris caro vivificat sanguine suo filios suos; satis congruit. Nam et ipse gallinam se dicit super pullos suos: «Jerus