comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it amittas: amittas magntm
ilud munus. quod es ad imagi-¬
nem dei. & hoc in te puniatur
magis. Ds̃ enim ñ punit simili¬
tudinem suam: sed eum punit
qui ad similitudinem dei factꝰ.
hoc quod accepit seruare non
potuit. Punitur ergo illad qd̃
ad similitudinem dei esse de-¬
sistit: hoc est peccatum tuum.
Nam stiam detis non damp-¬
nat imaginem. nec in illud in-¬
cendium mittit eternum. sed
magis uindicat imaginem
stiam de eo. qui imagini illi
fecit inuriam: ut ꝑ malitram
quod eras esse desineres. & fie-¬
res mulus ex homine. Uindica
tur ergo imago: non condemp¬
natur. llindicatur quasi ex¬
pulsa: non condempnat᷑ quasi
rea. Postꝗͣ enim peccasti alitid
quod in de non intienitur.: Nã
si inueniatur in te imago cdei
& similitudo: non supplitio in¬
cipis dignus esse s p̃mmo. Ita ia¬
go illa qua ad imaginem & simi¬
litudinem dei factus es. non con-¬
dempnatur: sed coronatur. Con¬
dempnaris autẽ in eo. quod ipse

Expanded text:
uit amittas magnum uit amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem dei, et hoc in te puniatur magis. deus enim non punit similitudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem dei factus hoc quod accepit seruare non potuit. punitur ergo illud quod ad similitudinem dei esse desistit, hoc est peccatum tuum. nam suam deus non damnat imaginem nec in illud incendium mittit aeternum, sed magis uindicat imaginem suam de eo qui imagini illi fecit iniuriam, ut per malitiam quod eras esse desineres et fieres mulus ex homine. uitur ergo imago, non condemnatur. Vindicatur quasi expulsa: non condemnatur quasi rea. Postquam enim peccasti, aliud quod in te non invenitur? Nam si inveniatur in te imago Dei et similitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. Ita imago illa qua ad imaginem et similitudinem Dei factus es, non condemnatur, sed coronatur. Condemnaris autem in eo, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
alterum recognoscas: Pna in ui¬
tium carnis illecebra. miscdiam
siradet: quia quod alteri contu¬
leris. tibi solun. Quicqͥd ã te
ꝓcedit. in te recurrit. & quicqͥd
feceris tibi soltus: & quicquid
ꝓfueris. tibi ꝓficit. Lliuacis aĩe
uigor. sensus rationis. & intellectꝰ
capar atq iudicii: ut digna
domus tanto habitatore uideat᷑.
non amittat sue prerogatiuam
nature. ne hominis nomemannt.¬
tat. Scriptura enim eum ho¬
minem dicit. qui est ad imagi¬
nem & similittidinẽ dei : peccã¬
tem autẽ non hominem. sed
aut serpentem aut equum. ad¬
humientem feminis. aut nul¬
pectilam. aut iuimentum uocare
consueuit. Nolite fieri sicut e¬
quus & mulus quibus non est
intellectus. in freno & camo ma¬
xillas eorum constringe. qui ad
te non appropinquant. Et dici¬
te huic nulpi: de herode ait.
Generatio inꝑarum: uocatur
a iohanne plebs hominum. Olag¬
num ergo opus dei es o homo:
magnum est quod dedit tibi
deus. uide ne quod deus tribti-¬

Expanded text:
altero recognoscas? prona in uialtero recognoscas? prona in uitium carnis inlecebra misericordiam suadet, quia quod alteri contuleris tibi soluis; quicquid a te procedit in te recurrit et quicquid feceris tibi soluis et quicquid profueris tibi proficit. Uiuacis animae uigor, sensus rationis et intellectus capax atque iudicii, ut digna domus tanto habitatore uideatur, non amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed aut serpentem aut equum adhinnientem feminis aut uulpiculam aut iumentum uocare consueuit. nolite fieri sicut equus et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxillas eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicuulpi de Herode ait, generatio uiperarum uocatur ab Iohanne plebs hominum. magnum ergo opus dei es, homo, magnum est quod dedit tibi deus. uide ne quod deus trib
Abbreviated transcription (Latin):
anunȩ dicitur in canticis: insi
cognotieris te formosam in mu-¬
lieribus. Cognosce te anima.
quia non de terra. non de luto
es. quia infufflanit te deus:
& fecit in animam uiuentem.
Opus es magnificum: dei gene¬
ratione inspiratum. Attende
tibi ut lex dicit. hoc est tibi. id
est aminȩ tuȩ. Secularia & mtĩ
dana te non teneant. terrestria
non morentur. Ad illum tota
intentione festina: ex cunis in¬
spiratione consistis. Grande in¬
quit homo & p̃tiosum uir mi¬
sericors: uirum fidelem opus ẽ
inuenire. Disce homo: ubi gran¬
dis & pretiosus sis. llilem te ter¬
ra demonstrat: sed gloriosum
uirtus facit. fides rarum ima¬
go pretiofum. An quicquam
tam p̃tiosum. quã imago est dĩs
Que tibi pͥmo fidem debet in¬
fundere. ut in corde tuo fulge¬
at quedam auctoris effigies:
ne qui mentẽ tuã interrogat
non aguoscat auctorem. anquic¬
quã tam pretiosum quam hu¬
militas. ut naturam corporis aĩe
q ꝑspitiens alteri te subitias.

Expanded text:
animae dicitur in Canticis: nisi animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende tibi, ut lex dicit; hoc est \'tibi\', id est animae tuae. saecularia te et mundana non teneant, terrestria non morentur. ad illum tota intentione festina, ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo, ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei, quae tibi primo fidem debet infundere, ut in corde tuo refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem tuam interrogat, non agnoscat auctorem? an quicquam tam pretiosum quam humilitas, ut naturam corporis et animae perspiciens altero te subicias,
Abbreviated transcription (Latin):
accingere: qui accinctus es ut
creares. Dic ipse datud quid sẽ¬
seris: cur dixeris. manus tue
fecerunt me. S dixisti inferutis.
est dicere. Bestias non fecerunt.
manus tue. sed dixisti. ꝓducant
aquȩ reptilia animarum iuẽ¬
tium: &o ꝓduxit terra scđm ge¬
nus quadrupedia. & reptilia.
& bestias terre. Me autẽ inqͥt
fecisti. metius manibus figara¬
sti. Hoc est non figurasti bestiaᷤᷤ
manibus tuis. non reptila. non
uolatilia. Me autẽ fecerunt
manus tuȩ: & parauerunt me.
Non mediocre opus est: quod pa¬
ratum est. Cum sapientia unti¬
quodq disponitur: & paratur.
Demiq sapientia dicit. Ctimpa¬
raret celos: cum illo eram. Quod
de homunibtis idem dicit ꝓpħa.
llox dm̃i p̃parantis certios. Quȩ
uox dm̃ est nisi faciamus homi¬
nem: Qui funt isti cerui nisi
inunici serpentibus. qui suꝑ as¬
pides ambulant. & uenena non
sentiunt: Non uile gͥ: ñ cor-¬
porale arbitror. quod parauit
deus. Nosce te ipsum homo. Tue

Expanded text:
accingere qui accinctus es ut accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, quid senseris, cur dixeris: manus tuae fecerunt me. sed dixisti inferius: dest dicere: bestias non fecerunt manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum uiuentium, et produxit terra secundum genus quadrupedia et reptilia et bestias terrae. me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est: non figurasti bestias manibus tuis, non reptilia, non uolatilia; m e autem fecerunt manus tuae et parauerunt me. Non mediocre opus est quod paratum est, cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. denique Sapientia dicit: cum pararet caelos, cum illo eram. quod de hominibus idem dicit propheta: uox domini praeparantis ceruos. quae uox domini est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerui nisi inimici serpentibus, qui super aspides ambulant et uenena non sentiunt? non uile igitur, non corporale arbitror quod parauit deus. nosce te ipsum, homo; tuae
Abbreviated transcription (Latin):
celum & terram. maria. post.¬
ea quam omnia. reptibia uola-¬
tilia. animantia. postea homi¬
nem fecit: quẽ animantibus
unuentibus anteferret. De qͦ
non immerito celesti senten¬
tia resultauit. faciamus homi-¬
nem ad imaginem & simili¬
tudinem nr̃ani. Cetera dixit.
& facta funt. mandauit & crea¬
ta funt. tit homo fiat. spetialis
quidam dei accedit hortatus:
ut tanquam laborantis dei in
huius munere creaturȩ. signi¬
ficetur oꝑatio. Ds̃ quidem ex¬
pers laboris est: sed tamen scͥꝑ¬
ture uerba. quid altud. nisi sta¬
diosam tui oꝑationem eius ostẽ¬
dunt. Ergo si deus maiore quo¬
dam studio te creauit: cur ipse
tui studium derelinquas: Si dg̃
in te laborauit qui laborare non
nouit: cur ipse fugitans sis labo¬
ris: Manus tue inquit fecert̃
me: et parauerunt me. Cla-¬
mat ad deum ꝓpheta. Opus
tuum dñe ne deseras: ne dere¬
linquas. Te auctorem contienio.
te teneo conditorem: p̃sidia a¬
liena non quero. In adiumentũ

Expanded text:
caelum et terram et maria, postcaelum et terram et maria, posteaquam omnia reptilia uolatilia animantia, postea hominem fecit quem animantibus uiuentibus anteferret, de quo non inmerito caelestis sententia resultauit: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. cetera dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt: ut homo fiat, specialis quidam dei accedit hortatus, ut tamquam laborantis dei in huius munere creaturae significaretur operatio. deus quidem expers laboris est; sed tamen scripturae uerba quid aliud nisi studiosam tui operationem eius ostendunt ? ergo si deus maiore quodam studio te creauit, cur ipse tui studium derelinquas ? si deus in te laborauit qui laborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me et parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus tuum, domine, ne deseras, non derelinquas. te auctorem conuenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. in adiumentum
Abbreviated transcription (Latin):
forma laudetur: in quibus
preter gratram corporis nichil
est aliud quod requiratur.
Homo in eo est pulchrior qd̃
non udetur. non in corpore
quod uidetur: in se habens e-¬
ternitatis gratiam. & pre-¬
sentium tenustatem. quȩ
enim uidentur temporalia
funt. nam que ñ iudentur
eterna. in hoc terrestri hospi¬
tio indutus habitatione celesti.
cui finitil competit & in terris
uideri. & deo iungi. Magnum
sane munus si se ipse cognoscat.
est quedam forma iusticiȩ mun¬
do magis. quam sibi nasci. Unde
& salomon ait. Grande homo
& pretiosum opus misericors uir.
uirum autẽ fidelem opus est in¬
uenire. Et uere magnus est:
qui est diumi oꝑis interpres. et
imitator dei. Homo est enim. qͥ
potuit dicere: imitatores mei
estote sicut & ego xp̃i. Terram
excolit. mari tanquã possessione
utitur: celi ornamenta gratus
miratur assertor. Euanuerat
rerum natura: nisi qui ea ute¬
retur. diuina ꝓuidentia ẽẽt ad¬
iectus. Deniqͦ postquã fecit ds̃

Expanded text:
forma laudetur, in quibus forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis nihil est aliud quod requiratur. homo in eo est pulchrior quod non uidetur, non in corpore quod uidetur, in se habens aeternitatis gratiam et praesentium uenustatem - quae e enim uidentur temporalia sunt, nam quae non uidentur aeterna —, in hoc terrestri hospitio indutus habitatione caelesti, cui simul conpetit et in terris uideri et deo iungi. magnum sane munus, si se ipse cognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon ait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuini operis interpres est et imitator dei. homo est enim qui potuit dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. terram excolit, mari tamquam possessione utitur, caeli ornamenta gratus miratur adsertor. euanuerat rerum natura, nisi qui ea uteretur diuina prouidentia esset adiectus. Denique postquam fecit deus
Abbreviated transcription (Latin):
mandata tua. Magno cõmen¬
dationis usus exordio est ut opꝰ
dei se diceret esse: quo facilius
circa oꝑis sui gratiam fauor in¬
clinaretur auctoris. Grandis
etiam p̾rogatiua est in rebꝰ
humanis. ut aliquis oꝑibtis &
benefitiis faueat siuis nec me¬
ritum spectet alienum. sed
in sue gratiȩ munus intendat:
ne uideatur abrogare quod ip-¬
se donauit. Itaq & si deluto
corporis nr̃i substantia sit. car¬
ptis intexattr & neruis: tam̃
quod simus opus p̃tiosissimum
dei nemo dubitauerit. Nam
& fabricam ipsam humani cor-¬
poris siquis considerare uelit :
nichil poterit in terra pretio¬
sius iudicare. Est enim homo
statu celsus. uultu decorus. ce¬
sariȩ gratus: non in aluum ce¬
terorum more curuatus an-¬
mantium. sed ipso naturȩ ui¬
re sublimis. qui celum libero
spectet obtutu. nulla captiuȩ
seruitute ceruicis de pressus in
tatis. & locuples su testis auc-¬
toris. Uleruntamen in cete¬
ris ammantibus menbrorũ

Expanded text:
mandata tua. magno commenmandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, caribus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus in ttatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem enim sequitur humili-¬
tas. iusto ordine: humilitatem
pacientia. pacientiam ꝓbatio.
consolatio ꝓbationem. Quod ha¬
bes & in aplõ scriptum. quia tri
bulatio pacientiam oꝑatar. pa-¬
cientia autẽ ꝓbationem. ꝓbatio
autẽ spem spes autẽ non confun¬
dit. quia caritas dei diffusa est
qui utiq nr̃orum consolator est
affectum. Quod autẽ ait. da-¬
bit in sepultura os suum. ostẽ¬
dit quandam supra modum pa-¬
cientie taciturnitatẽ. ut tan-¬
quam sepeliat os ꝓpͥum ne lo¬
quatur. & uelut quodam ag-¬
gere uirtutum obstruat. ne
uocem doloris emittat. tantũ
pondus asserens pacientiȩ quã
spes foueat. ut uocem ip̃sam
uelut buisto quodam ac tumu¬
lo sepeliat ac includat. quam
nulla extorquere nulla ue ex¬
citare possit inuiria. Huius
quoq littere interp̃tationem
ut potiumtis explicauimus:
ueniamus ad psalmum. Itaq
pͥmus uersiculus est.
anis tue fecerunt me
& parauerunt me: da
michi intellectum. ut discam

Expanded text:
tionem enim sequitur humilitionem enim sequitur humilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia t r ibulatio patientiam operatur patientia autem probationem, probatio autem spem; spes autem non confundiqui utique nostrorum consolator est affectuum. 1088 5. Quod autem ait: Dabit in sepultura os suum ; ostendit quamdam supra modum patientiae taciturnitatem; ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur; et velut quodam aggere virtutum obstruat, ne vocem doloris emittat; tantum pondus asserens patientiae quam spes foveat; ut vocem ipsam velut busto quodam ac tumulo sepeliat, ac innulla extorquere, nulla nec excitare possit iniuria. huius quoque litterae interpretationem ut potuimus explicauimus; ueniamus ad psalmum. Itaque primus uersiculus est: manus tuae f ecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ insigne p̃stabat. Et enim
cum temptationis suȩ tempus
intelligeret. ut ei parricidale
p̃lium moueretur. magis humi¬
lem se uolebat uideri. quo dm̃
mitigaret offensam. quam ex¬
asꝑandum eius arbitratus in
sua temptatione iudicium: si
forte suas iniurias ultum iret.
Unde & ad popłi ducem abessã
uindicare cupientem: ait. Quid
ut maledicat. Ecce filius meus
qui exiuit de utero meo: que¬
rit animam meam. Si autem
modo extraneus maledicit mͥ.
dimitte illum ut maledicat.
qm̃ dñs dixit illi: ut uideat hu¬
nulitatem meam. & retribtiet
mͥ dñs bona ꝓ maledicto hoc. Qd
& ꝓphetico dixit sp̃u: oo ꝓbauit
euentai. Cum enim repleta fue¬
rit humilitas: peccatum soluit᷑.
Deniq oo ysaiȩ libro habes: quia
dicit dñs. Sacerdotes loquimim
in cor ierłm. consolamini eam.
quia repleta est humiliatio eius¬
cepit de manu dñi duplitra pec-¬
cata sua. Aduertis gͥ quia ubi
desolatio: ibi humilitas. Desola¬

Expanded text:
tiae insigne praestabat. etenim tiae insigne praestabat. etenim cum temptationis suae tempus intellegeret, ut ei parricidale proelium moueretur, magis humilem se uolebat uideri, quo domini mitigaret offensam, quam exasperandum eius arbitrabatur in sua temptatione iudicium, si forte suas iniurias ultum iret. unde et ad populi ducem Abisai uindicare cupientem ait: quid mut maledicat. ecce filius meus, qui exiuit de uentre meo, quaerit animam meam. si autem\' modo extraneus maledicit mihi, dimitte illum, ut maledicat, quoniam dominus dixit illi, ut uideat humilitatem meam et retribuat mihi dominus bona pro maledicto hoc. quod et prophetico dixit spiritu et probauit euentu; cum enim repleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit Dominus: sacerdotes, loquimini ad cor Jerusalem; consolamini eam, quia impleta est humiliatio ecepit de manu domini duplicia peccata sua. aduertis igitur quia, ubi desolatio, ibi humilitas; desola
Abbreviated transcription (Latin):
maxillam fuam: ut non se stib¬
ducat iniurie. nec declinet cedis
dolorem.s ꝑcatienti maxillam¬
offerat. Utrumq intelligi potest.
euangłicum compleatur. qui te
ꝑcusserit in maxillam. p̃be ei et
alteram: & ꝓpheticȩ hoc positũ
est ut doceret ierłm. hoc est ple¬
bis iudaice eccłam non aliteree
seruandam nisi ꝑ euangłii disci¬
captiuitatis de suȩ animȩ cerui-¬
ce deponat. cum se subdiderit
iugo xp̃i. Et satiabitur inquit
in obpbriis. Non dixit subibit
obpbrium. facile est enim unã
aut alteram contumeliam su¬
stinere. s addidit saturabitur
in obꝓbriis: quo facilius dñi
moueat miscdiam. obprobriorũ
complurium deformitate mise¬
rabilis. Quod utiq ex libro reg¬
norum potes intelligere. Quiꝑ¬
pe cum conuitiaretur semei
filius gera. sancto datud uirum
sanguinarium appellans. &o ma¬
lediceret ei. quando fugiebat
filium suum absalon parricida¬
lia ad tempus bella declinans
tacebat rex: & suminum pacien¬

Expanded text:
maxillam suam, ut non se submaxillam suam, ut non se subducat iniuriae nec declinet caedis dolorem, sed percutienti maxillamofferat. utrumque intellegi potest, euangelicum compleatur: qui te percusserit in maxillam praebe ei alteram. et prophetice hoc positum est, ut doceret Hierusalem, hoc est plebis Iudaicae ecclesiam non aliter esse saluandam nisi per euangelii discicaptiuitatis de suae animae ceruice deponat, cum se subdiderit iugo Christi. Et satiabitur, inquit, in obprobriis. non dixit: \'subibit obprobrium\'; facile est enim unam aut alteram contumeliam sustinere. addidit: satiabitur in obprobriis, quo facilius domini moueat misericordiam obprobriorum conplurium deformitate miserabilis. quod utique ex libro Regnorum potes intellegere. quippe cum conuiciaretur Semei filius Gera sancto Dauid, uirum sanguinarium appellans, et malediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat rex et summum patien
Abbreviated transcription (Latin):
Nimium enu insoluerat et
inflato se corde iactauerat. ut
re fidei magisterium non tene¬
ret: & ideo dñs castigauit eam.
qui moderator omnium. nouit
quemadmodum unumquemq
castiget. Ut enim medicts gra-¬
uiora uulnera asꝑioribus medica¬
mentis curare consueuit. leuiora
leuioribus. ita & deus nr̃ gratnora
peccata maiore seueritate casti¬
gat: sed ipsa castigatio ad salu¬
tem ꝓficit. Dixit enim dñs. Per-¬
cutiam: & ego sanabo. Deniq de
ierłm spem cepit hieremias ꝓ¬
ꝓheta ꝓmittere: nam in poste¬
rioribus sub hac litera ait. Da¬
bit ꝑcutienti maxillam suam.
& saturabitur in obprobriis.
Dabit in sepultura os suum:
si tam̃ ẽ spes pacientiȩ. In etan¬
gelio dñs iħs docens uirtutem
atq insigne pacientiȩ: ait. Qui
te ꝑcusserit in maxillam: prebe
ei & alteram. Ulult enim disci-¬
pulos suos & imuriarum esse
pacientes: nec referire facile. ne¬
dum ferire. Pacientia enim: hu-¬
militatis indicium ẽ. Et ideo¬

Expanded text:
nimium enim insoluerat et nimium enim insoluerat et inflato se corde iactauerat, ut rae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui moderator omnium nouit quemadmodum unumquemque castiget. ut enim medicus grauiora uulnera asperioribus medicamentis curare consueuit, leuiuraleuiora leuioribus, itaet deus noster grauiora peccata maiore seueritate castigat, sed ipsa castigatio ad salutem proficit; dixit enim dominus: percutiam, et ego sanabo. Denique de Hierusalem spem coepit Hieremias propheta promittere; nam in posterioribus sub hac littera ait: dabit percutienti maxillam suam et satiabitur in obprobriis. dabit in sepultura os suum, si tamen est spes patientiae. in euangelio dominus Iesus docens uirtutem atque insigne patientiae ait: qui te percusserit in maxillam praebe ei et alteram; uult enim discipulos suos et iniuriarum esse patientes nec referire facile, nedum ferire; patientia enim humilitatis indicium est. et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
qui de solati sunt: cititis confitẽ-¬
tur. Magis enim scdis rebus ani¬¬
mus extolli solet: cum autẽ tirge¬
tur aduersis tunc diuinum im-¬
plorat aurilium. Nam & in his
que humana sunt. hunc usum
esse cognoscimus. ut cui succedũt
ꝓsꝑa animus elatior sit. cui mun¬
di huius infesta sunt & potentia
alicuius aduersa. tunc confugi-¬
at. tunc opem querat. ut uel ro-¬
gando suꝑioris mitiget potestatẽ.
uel se uiribus armet aditinctis.
ne quasi inferior potentioribus
uiribus opprimatur. Deniq
ieremias sub hac littera sic ait.
Manus suas extendit qui tri-¬
bulat in omnia desideria eitis.
llidit enim gentes introeuntes
in sc̃ĩficationem stiam: quibus
mandasti ne introirent in ecclam
eiꝰ. De ierłm utiq hoc dicit pro¬
pheta: ciniis deplorat erumnã
Cuius p̃cessit desolatio & desti¬
tutio: ut postea sequeretur
confesfio. Castigat enim dñs
omnem filium: quẽ recipit. Re
uitatis flagellauit erumpnis.

Expanded text:
qui desolati sunt citius confitenqui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta sunt et potentia alicuius aduersa, tunc confugiat, tunc opem quaerat, ut uel rogando superioris mitiget potestatem uel se uiribus armet adiunctis, ne quasi inferior potentioribus uiribus obprimatur. Denique Hieremias sub hac littera sic ait: manus suas extendit qui tribulat in omnia desideria eius; uidit enim gentes introeuntes in sanctificationem suam, quibus mandasti ne introirent in ecclesiam eius. de Hierusalem utique hoc dicit propheta, cuius deplorat aerumnam, cuius praecessit desolatio ac destitutio, ut postea sequeretur confessio; castigat enim dominus omnem filium quem recipit. -reuitatis flagellauit aerumnis.
Abbreviated transcription (Latin):
se docere dignatus est. Petrus
hoc dixit. et ꝓbauit effectu: qr
pluris legem quam aurum. ha¬
buit. Ideoq ait: argentum & au¬
rum non habeo. Non auartis
hoc dicit. qui de fosso auro incui¬
bat. non dicit pectiniosus. qui co¬
tidiana emolumenta. sollicito
rimatur affectu qui cotidie
opes aggerat. qui hereditatis
tendit aucupia: qui circa egro¬
tantis lectultim indefessas exer¬
cet excubias. Hic aliqui legem
oris dei tanquã legem uerbi acci¬
piunt: ut si dicas legem dext̾re
dei. Bene gͥ et hoc conuenit
petro dicenti. Uerba inte et̾n
habes: & nos relinquimus te:
Hoc est lex tui oris suꝑ milra
auri & argenti est: & possumꝰ
tantum deserere bontm. et
seculi huius emolumenta cap¬
tare : S & moyses lex ons dei
potest dici. ꝑ quem locutus est
dñs: et dedit legem. Ioth.
decima ioth: quȩ latura signi¬
ficatione confessio dicit᷑. uel cert
desolatio. Nec discors ac dissonans
uidetur interp̃tatio. Siquidem

Expanded text:
se docere dignatus est. Petrus se docere dignatus est. Petrus hoc dixit et probauit effectu, quia pluris legem quam aurum habuit. ideoque ait: argentum et aurum non habeo. non auarus hoc dicit, qui defosso auro incubat, non dicit pecuniosus, qui cotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. Hic aliqui \'legem oris dei\' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas \'legem dexterae dei\'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: Lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit legem. X. LITdecima \'Ioth\', quae Latina significatione confessio\' dicitur uel certe \'desolatio\'. nec discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis temptationibus & in cõ¬
modis exerciusti dicit. Quod ape¬
ruit & sẏmacus scribens. ꝓfuit
michi quod afflictas sum: ut dis¬
cerem iustificationes tuas. Ergo
qui humiliatur. non deitiat ani-¬
mum neq frangat. s magis hu-¬
miliando ꝓfitiat. ut suꝑbum hu¬
militate sua mitiget. insolentes
morum seueritate confundat. cõ¬
tumeliosos pacientia fua frangat:
auaros nonnumquã etiam equa¬
nimitate dispendii a uirgii in-¬
tentione deducat. Sic enim legis¬
ti: quia iustificata est sapientia
a filiis sius. Dum xp̃c se offert
supplitio. dedit inuriis. non stib¬
duxit obprobriis. nec a conftisio¬
ne sputorum auertit faqiem:
stiam: & ideo omnes pacientia
sua instruxit. &o liuore sanauit.
Sequitur uersus. Bonum mͥ
argenti. Non quicumq hoc dic
immorarus hoc dicit. id est qui
legem dei auro atq argento pre¬
ferat: qui potest ꝓpter legem dĩ
omnia relinquere. S nec xp̃c
hunc reperit: insi de his quos ip¬

Expanded text:
diuersis temptationibus et incomdiuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum seueritate confundat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata est sapientia a filiis suis, dum Christus se offert supplicio, dedit iniuriis, non subducit obprobriis nec a confusione sputorum auertit faciem suam; et ideo omnes patientia sua instruxit et liuore sanauit. Sequitur uersus octauus: bargenti. non quicumque hoc dicit, immo rarus hoc dicit, id est: qui legem dei auro atque argento praeferat, qui potest propter legem dei omnia relinquere. sed nec Christus hunc repperit nisi de his quos ip
Abbreviated transcription (Latin):
tatem habens eandem nec gratiã.
Ita homines qui aute sedulitate
gratia. suauitate uerborum. lacts
spetiem p̃ferebant. nulla iudia
corraptam: hi si ceperuit inuidẽ.
coagulatur intitium cor eorum.
& fit de fuauitate amicitie. ama-¬
ritudo maliuolentiȩ. & in strauis
quidam hotror intudie. Ergo coa¬
galatum est cor ꝑ suꝑbiam. per
inudiam: que lenitatem nattire
fluentẽ beniuolentia. malitiȩ
coneretione uitiarunt. Iniquoꝵ¬
ergo cor coagalatur iusttis autẽ
humiliatur. legis p̃cepta meditã¬
do. quȩ habet htimilitatis magas¬
terium. Ideoq subdidit. Bonuni
michi quod humiliasti me: ut
discam uistificationes tuas. Hoc
secutus apłs ait. Placeo mͥ in infir¬
mitatibus. in iniuriis. in necesfita¬
tibus. in ꝑsecutionibus: in angustiis.
Cum enim complacet in infirmi¬
tatibus & non frangitur animo.
nec cedit imuriȩ: discere iustifica¬
tiones dei & mertit. & impleuit.
Ergo hic humiliasti me: hoc est

Expanded text:
tatem habens eandem nec gratiam. tatem habens eandem nec gratiam. ita homines, qui ante sedulitate gratia suauitate uerborum lactis speciem praeferebant nulla inuidia corruptam, hi si coeperint inuidere, coagulatur in uitium cor eorum et fit de suauitate amicitiae amaritudo maliuolentiae et insuauis quidam horror inuidiae. ergo coagulatum est cor per superbiam, per inuidiam, quae lenitatem naturae fluentem beniuolentiam malitiae concretione uitiarunt. iniquoergo cor coagulatur: justus autem humiliatur, Legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magisterium. 20. Ideoque subdidit: Bonum mihi quod humiliasti me; ut discam justificationes tuas. Hoc secutus Apostolus: Placeo mihi, ait, in infirmitatibus, in injuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in augustiis . Cum enim complacet in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiliasti me, hoc est:
Abbreviated transcription (Latin):
& amissis filiĩs generare meliores.
Hunquid deo est difficile melio¬
ra donare: Potest etiam si nichil
donet hoc ipso tam̃ iusto esse ꝓfec¬
tum. si forte fuituri imꝑbi rapti
funt: ne mutaret malitia cor eort̃.
Sintiliter & de patrimonio: quiasi
non indeamus plurimos ꝓpter
opes patrimonii in perictlum sa¬
lutis esse deditos. plarimis ex di¬
uitiarum habundantia. ortam eẽ¬
causam peccandi. Qui enim non
habet quod donet. ascribi ei culpa
non potest. quod non donauerit:
qui autẽ habet quod donet & non
dat. utiq obnoris incipit esse
peccato. Sequitur uersus. Coagu-
autẽ legem tuam meditabor. Stib¬
tile cor sanctorun: coagulatum est
uero cor suꝑborum. ut enim lac na¬
tura sui purum spetiosum atq
sincerum est: sed coeruptione coa¬
cesscit. sic mentis & coidis humani
natura pura. sincera atq ꝑspicua
est. pͥuisquam uitiorum amistione
coacescat. Coagulato enti lacte
fit quedam concretio: nec suraui¬

Expanded text:
et amissis filiis generaret meliores. et amissis filiis generaret meliores. numquid deo est difficile meliora donare? potest, etiamsi nihil donet, hoc ipso tamen iusto esse prospectum, si forte futuri inprobi rapti sunt, ne mutaret malitia cor eorum. similiter et de patrimonio: quasi non uideamus plurimos propter opes patrimonii in periculum salutis esse deductos, plurimis ex diuitiarum abundantia causam ortam esse peccandi. qui enim non habet quod donet, adscribi ei culpa non potest quod non donauerit; qui autem habet quod donet et non dat, utique obnoxius incipit esse peccato. Sequitur uersus sextus: autem legem tuam me d it ab ar. subtile cor sanctorum, coagulatum est uero cor superborum. ut enim lac natura sui purum, speciosum atque sincerum est, sed corruptione coacescit, sic mentis et cordis humani natura pura sincera perspicua est, priusquam uitiorum admixtione coacescat. coagulato enim lacte fit quaedam concretio nec suaui
Abbreviated transcription (Latin):
gratis. Hoc est cum catsas imptig¬
nandi non haberent: tam̃ imꝑug¬
nandi studium ñ deponebat᷑.
Ita ergo multiplicantar siue ne¬
quitie spiritales siue homines: et
multiplicatur eorum iniquitas suꝑ
iustam. Uerbi gratia. Si filium
iusttis amittat. quod secuili usi se¬
pe contingit. si patrimonitm. uel
diuersis affitiatur in comodis rerc̃.
uel corporis infirmitatibtis: tunc
dicunt suꝑbi. Vlbi est iusticia eius.
ubi est misccłia: Ecce quia simula¬
di exꝓbrantes. grauia obprobria
congregabant: & qui uenerant
ad consolandum insultare cepe¬
runt. S iustus his non mouettir:
ideoq nec iob frangebatur. Deni¬
q in amissiomibits filiorum: uel
patrimonii dicebat. Dñs dedit.
dñs abstulit: sit nomen dñi bene¬
dictum. Ergo & maduersis posi¬
tidicamus: bonitatem fecisti cũ
seruo tuio. Potest enim dñs in me¬
lius mutare quȩ facta funt. ut iob
sancti habemus exemplum & quȩ
amissa sunt reddere: potest quis

Expanded text:
gratis, hoc est: cum causas inpuggratis, hoc est: cum causas inpugnandi non haberent, tamen inpugnandi studium non deponebant. ita ergo multiplicantur siue nequitiae spiritales siue homines et multiplicatur eorum iniquitas super iustum. uerbi gratia si filium iustus amittat, quod saeculi usu saepe contingit, si amittat patrimonium uel diuersis adficiatur incommodis rerum uel corporis infirmitatibus, tunc dicunt superbi: \'ubi est iustitia eius, ubi misericordia? ecce quia sic multa, exprobrantes grauia obprobria congerebant et qui uenerant ad consolandum insultare coeperunt. Sed iustus his non mouetur ideoque nec Iob frangebatur. denique in amissionibus filiorum uel patrimonii dicebat: dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. ergo et in aduersis positi dicamus: bonitatem fecisti cum seruo tuo. potest enim dominus in melius mutare quae facta sunt, ut Iob sancti habemus exemplum, et quae amissa sunt reddere potest, qui ei
Abbreviated transcription (Latin):
centur iustificationes der: quam
in legis seueritate. Opus autem
iusticie: iustificatio est. Vlnde scͥp¬
tum est quia pharisei se iustifica¬
re noluerunt: non baptizati bap.¬
tismo iohannis. In eo enim iustifi.¬
cationeni non fecerunt: qura no¬
luerunt agere penitentiam de¬
lictorum. Quam ꝓph̃a in bonita¬
te uult agere: ut fiat ei remissio
peccatorum sine attrocitate dãp¬
nationis. cum remissionis gratia.
autẽ in toto corde meo scrutabor
mandata tua. Quantomagis
quis deo seruire defiderat. tan¬
tomagis in se excitat aduersarioͤ.
& tanquã athleta fortis coronam
iusticie reportare desiderans. ir¬
ritat in se plurimos & lacessit
qui inuident nr̃o ꝓfectui. Quod
etiam in posterioribus euident̾
ostendit: cum odio habentibus
pacem. eram inquit pacifictis.
Nichil tamen tranquillitatis eiꝰ
ꝓficiebat: ut eos qui pacem oderãt
sua tranquillitate componeret.¬
& eorum studia compͥmeret. Cum¬
loquebar illis: impugnabant me

Expanded text:
centur iustificationes dei quam centur iustificationes dei quam in legis seueritate. opus autem iustitiae iustificatio est. unde scriptum est, quia Pharisaei se iustificare noluerunt non baptizati baptismo Iohannis. in eo enim iustificationem non fecerunt, quia noluerunt agere paenitentiam delictorum, quam propheta in bonitate uult agere, ut ei fiat peccatorum remissio sine atrocitate damnationis cum remissionis gratia. autem in toto corde meo scrutabor mandata tua. quantoquis Deo servire desiderat, tanto magis in se excitat adversarios: et tamquam athleta fortis coronam justitiae reportare desiderans, irritat in se plurimos et lacessit, qui invident nostro profectui. Quod etiam in posterioribus evidenter ostendit. Cum odio habentibus pacem, eram, inquit, pacificus . Nihil tamen tranquillitas ejus proficiebat; ut eos qui pacem oderant, sua tranquillitate componeret, et eorum studia comploquebar illis, inpugnabant m e
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ radix laudetur: ut fructus
possit ꝓbari. S & alibi ait idem
dñs iħc. Et pater ur̃ qui bonꝰ
est: dabit bona data petentibus
se. Sed quamuis bontis deus sit
cuius etiam amara plus ꝓsunt.
non enim inferuntur ut noce¬
ant. s ut corrigant: rogatur tam̃
ut in bonitate sua doceat nos
itisticias suas. Confidera medicũ
utilia apponentem medicamen-¬
ta uulneribus: ea tam̃ que mor-¬
deant ulceris uirus. aut certe fer¬
ro putrefacta resecantem. Cũ
in eo ipso sit bonus medicus quia
utilitatem oꝑatur egroti. & faci¬
at quod ꝓdesse nouerit: tam̃
qr eger dolorem aut non uult.
aut non potest sustinere ꝓpter
infirmitatem affectus fui. ro¬
gat ut medicus eum quadam
bonitate & suauitate sua curet
non asꝑitatem adhibeat medi-¬
camentorum. non ferro incidat
uulnerum fibras. aut si aliter
non potest. ut cum moderatio¬
ne faciat. & quadam subtilita¬
te mittiget ium doloris. Et idõ
in euangelio bonitate melius do¬

Expanded text:
igitur radix laudetur, ut fructus igitur radix laudetur, ut fructus possit probari. sed et alibi ait idem dominus Iesus: et pater uester qui bonus est dabit bona data petentibus se Sed quamuis bonus deus sit, cuius etiam amara plus prosunt —non enim inferuntur ut noceant, sed ut corrigant —, rogatur tamen, ut in bonitate sua doceat nos iustitias suas. considera medicum utilia adponentem medicamenta uulneribus, ea tamen, quae mordeant ulceris uirus, aut certe ferro putrefacta resecantem. cum m eo ipso sit bonus medicus, quia utilitatem operatur aegroti, et faciat quod prodesse nouerit, tamen, quia aeger dolorem aut non uult aut non potest sustinere propter infirmitatem affectus sui, rogat ut medicus eum quadam bonitate et suauitate sua curet, non asperitatem adhibeat medicamentorum, non ferro incidat uulnerum fibras aut, si aliter non potest, ut cum moderatione faciat et quadam subtilitate mitiget uim doloris. et ideo in euangelii bonitate melius do
Abbreviated transcription (Latin):
De ommibtis quibus accusor rex
agripa a uideis. estimo me feli¬
cem apud te: incipiens rationẽ
reddere. Et infra. Credisrex
agripa ꝓphetis: Scio quia cre¬
dis. Ergo si laudantur homineᷤᷤ
in quibus plerumq aliena lau-¬
dantur. quantomagis unusqͥsq
dei sibi conciliare gratiam de¬
bet ut dicat. bonus es dñe :
Nam si hoc dicat homini ut
esse ammoneatur. quod forsi¬
tan non fit. & bonitatis etiam
ipse p̃dicatione mitescit. ter¬
roremq iminittis deponit affec-¬
tus: quantomagis deo laus sua
est deferenda. qui nisi bontis
esset. suꝑ terram stare quis
posset: ꝓprium est autẽ dei:
ut bonus sit. Deniq in euange¬
lio habes: quia arbor bona frac¬
tus bonos facit. Fructus eiꝰ angłĩ
sunt. fructus eius homines st̃.
hoc rationabiles sancti. si p̃cep
ta dei custodiunt. Fructus eius
sunt hi qui nascuntur in ter¬
ris. fructus eius sunt uirtrites
hominum. Merito ergo arbor bo
na: fructus bonos facit. Prius

Expanded text:
d e omnibus quibus accusor, rex d e omnibus quibus accusor, rex Agrippa, a Iudaeis, aestimo me felicem apud te incipiens rationem reddere, et infra: credis, rex Agrippa, prophetis? scio quia credis. ergo si laudantur homines, m quibus plerumque aliena laudantur, quanto magis unusquisque dei sibi conciliare gratiam debet, ut dicat: bonus es, domine! nam si hoc dicat homini, ut esse admoneatur quod forsitan non sit, et bonitatis etiam ipse praedicatione mitescit terroremque inmitis deponit affectus; quanto magis deo laus sua est deferenda, qui nisi bonus esset, super terram stare quis posset ? proprium est autem dei ut bonus sit. denique in euangelio habes, quia arbor bona fructus bonos facit. fructus eius angeli sunt, fructus eius homines sunt, hoc est rationabiles, sancti, si domini praecepta custodiunt, fructus eius sunt hi qui nascuntur in terris, fructus eius sunt uirtutes hominum. merito ergo arbor bona bonos fructus facit. prius
Abbreviated transcription (Latin):
indignum te iudicare humili¬
tate. quia ꝓpͥa errata cognoscis.
in quibus erubescendo non uti¬
q extolleris. s humibaris. llideᷤᷤ
ergo. quia ideo humiliatus es
quia deliqtusti & non seruasti
eloquia dei. Unde serua diligen¬
tius ne pecces. ne iterum quia
deiectus es. tristicia ab sorbearis:
& fiat tibi deiectio tua incre-¬
mentum iniquitatis. que debet
esse correptionis occasio. Et em̃
in temptationibus homo: sicut
aurum in conflatorio ꝓbatur.
llides ꝓpħa quid dicat: pͥusꝗͣ
humiliarer ego deliqui. Iure gͦ
temptationibus traditus ẽ: qm̃
delinquebat. Delinquebat autẽ
quia dei eloquium non tene¬
bat. llerum inde ordinẽ
emendatioñis incienit: unde
culpa ꝓcesserat. Cepit esse sub¬
iectus eloquio diuino: & cuilpa
desuit. Sequitar uersus. Bonꝰ.
ussus discipline scłaris accepit.
ut untisquisq iudicem suum
laudet. Vnde apls sequens di¬
tinarum ordinem scͥpturarun.
cum diceret causam ita cepit.

Expanded text:
indignum te iudicare humiliindignum te iudicare humilitate qui propria errata cognoscis, in quibus erubescendo non utique extolleris, sed humiliaris. uides ergo, quia ideo humiliatus es, quia deliquisti et non seruasti eloquia dei. unde serua diligentius, ne pecces, ne iterum, quia deiectus es, tristitia absorbearis et fiat tibi deiectio tua incrementum iniquitatis, quae debet esse correctionis occasio. etenim in temptationibus homo sicut aurum in conflatorio conprobatur. uides propheta quid dicat: priusquam humiliarer, inquit, deliqui. iure ergo temptationibus traditus est, quoniam delinquebat, delinquebat autem, quia dei eloquium non tenebat. uerum inde ordinem emendationis inuenit, unde culpa processerat; coepit esse subiectus eloquio diuino et culpa desiuit. Sequitur uersus quartususus disciplinae saecularis accepit, ut unusquisque iudicem suum laudet. unde apostolus sequens diuinarum ordinem scripturarum, cum diceret causam, ita coepit:
Abbreviated transcription (Latin):
fugio. Potest enim de aduersis
plerumq intelligi humilitas:
ut est. Bonum michi quod hu¬
miliasti me: ut discam iustifica¬
tiones tuas. Et nisi lex tua me¬
ditatio mea esset: tunc forte pe¬
rissem in humilitate mea. et
humiliatus sum talde. Hic ergo
ostendit humilitatem ortam eẽ
de culpa. & quia culpa p̃cessit.
ideo humiliatum ostendit :
hoc est atritam temptationibꝰ
& aduersis & traditum anxic¬
tatibus quemadmnodum & ille
qui tradittis est a paulo minte¬
ritum carnis humiliatus utiq
ẽ: ut postea posset reconciliatio¬
nem mereri. S quamitus humi¬
litas ista. hoc est uelut qtiedã
deiectio ꝑturbationis non tur¬
tutis sit. generat tamen sepe tur¬
tutem: & fit non pena. s reme-¬
dium delinquentis. Nam fi pec¬
catis tius tribuas quod humilia¬
tus es. quicquid acciderit in te
retorques. et ex reo incipies esse
iustus. qui te ipse condempnas.
Iustus enim: accusator est stu in
exordio sermonis. Nec putes

Expanded text:
fugio. potest enim de aduersis fugio. potest enim de aduersis plerumque intellegi humilitas, ut est: bonum mihi quod humiliasti me, ut discam iustificationes tuas, et: nisi lex tua meditatio mea sit, tunc forsitan perissem in humilitate mea, et: humiliatus sum ualde. hic ergo ostendit humilitatem ortam esse de culpa. et quia culpa praecessit, ideo humiliatum ostendit, hoc est adtritum temptationibus et aduersis et traditum anxietatibus, quemadmodum et ille, qui traditus est a Paulo in interitum carnis, humiliatus utique est, ut postea posset reconciliationem mereri. Sed quamuis humilitas ista, hoc est uelut quaedam deiectio, perturbationis, non uirtutis sit, generat tamen saepe uirtutem et fit non poena, sed remedium delinquentis. nam si peccatis tuis tribuas quod humiliatus es, quicquid acciderit in te retorques et ex reo incipies esse iustus qui te ipse condemnas; iustus enim accusator est sui in exordio sermonis. nec potes
Abbreviated transcription (Latin):
delectat. Deniq scͥptum est.
Nr̃a atitẽ conuersatio in celis.
Precessit scientia: est sectita cõ¬
uersatio. De mandatis dei cre¬
dere diximus. In mandatis aũt̃
dei. hoc est in ipsis esse & credẽ:
quia uera mandata sunt. Nisi
autẽ credideris mandatis dei:
eortim utiq scientiam quȩ ꝑ
mandata dei docemur. habere
non poteris. Sequitur uersus.
ui. Alia traditio habet. Prius¬
quam humiliarer ego nescun.
Ulnde putant aliqui quod ani¬
ma hominis hoc dicat. pͥtisquã
humiliarer ut in hoc litum cor¬
poris introirem. tua quȩ ñ legerã
mandata nesciui. S quia sep¬
tuaginta uirorum sententias
magis sequitur eccłã. & hic sen¬
sus est planior. & nichil offensio¬
nis admittit. quod possit aliqͥbꝰ
scrupulum cõmoniere: ideo ita
lratus. ꝓpter peccatum enim:
temptationes sepe nascuntur.
Deniq adam & eua: post culpã
utiq deiecti sunt. Ergo humili¬
tatis nr̃e. causa peccatum ẽ: uel
humiliationis. Non enim hoc

Expanded text:
delectat. denique scriptum est: delectat. denique scriptum est: nostra autem conuersatio in caelis est. praecessit scientia, secuta est conuersatio. de \'mandatis dei credere\' diximus; \'in mandatis autem dei\' hoc est: in ipsis esse et credere quia uera mandata sunt. nisi autem credideris mandatis dei, eorum utique scientiam quae per mandata dei docemur habere non poteris. Sequitur uersus tui . alia traditio habet: priusquam humiliarer ego nesciui. unde putant aliqui, quod anima hominis hoc dicat: \'priusquam humiliarer, ut in hoc lutum corporis introirem, tua quae non legeram mandata nesciui. sed quia Septuaginta uirorum sententias magis sequitur ecclesia et hic sensus est planior et nihil offensionis admittit, quod possit aliquibus scrupulum commouere, ideo ita liatus. propter peccatum enim temptationes saepe nascuntur; denique Adam et Eua post culpam utique deiecti sunt. ergo humilitatis nostrae causa peccatum est uel humiliationis; non enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe ne in ira tua arguas me:
neq in furore tuo corripias me.
Et iheremias. Corripe nos dñe
in iudicio: & non in furore. Om¬
nis ergo disciplina. & si ad tem¬
pus amaritudinem habeat ꝑtur¬
bationem: postea tam̃ pacificos
fruictus generare consueuit. S
qui petit doceri bonitatem &
disciplinan: debet petere etiam
scientiam doceri. Nisi enimi
habeat scientiam. molesta est
disciplina: molesta est correptio.
Quid sit scientia. doceat te salo¬
mon: qui ait de dño deo nr̃o.
Ipse enim mͥ dedit eorum quȩ
sunt cognitionem ueram. Et ali-¬
bi hic idem ꝓpħa ait. Qui docet
hominem scientiam: Qui autẽ
petit scientiam: credit manda¬
tis dei. Aliud est autẽ in man-¬
datis dei credere: aliud manda-¬
tis credere. Qui enini mandatiᷤ
dei credit. cito efficit ut fit in
mandatis dei: & in ipsis conuer-¬
setur. Pfidem gͥ scientia assu-¬
mitur: ꝑ scientiam disciplina.
Quod enim scimus placere deo¬
posse: in eo nos conuersatio ipsa

Expanded text:
domine, ne in ira tua arguas me domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias me, et Hieremias: corripe nos, domine, in iudicio et non in furore. omnis ergo disciplina, etsi ad tempus habeat amaritudinem, habeat perturbationem, postea tamen pacificos fructus generare consueuit. Sed qui petit doceri bonitatem et disciplinam, debet petere etiam scientiam doceri. nisi enim habeat scientiam, molesta est disciplina, molesta correptio. quid sit scientia, doceat te Salomon, qui ait de domino deo nostro: ipse enim mihi dedit eorum quae sunt cognitionem ueram. et alibi hic idem propheta ait: qui docet hominem scientiam. qui autem petit scientiam, credit mandatis dei. Aliud est autem in mandatis dei credere, aliud mandatis credere. qui enim mandatis dei credit, cito efficit ut sit in mandatis dei et in ipsis conuersetur. per fidem igitur scientia adsumitur, per scientiam disciplina; quod enim scimus placere posse, in eo nos conuersatio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
gelium ps c toͣii. suatie accipi¬
mus: dixit enim. Tollite ui¬
gum meuim quia leue est: &
onus meum. quia suaue est.
tpectori. Vlnde merito boni¬
tatem dei ab ipso querit doce¬
ri. ne forte quis ꝑfunctorie ac¬
cipiens. bonum detim esse in
erroribus ꝑseneret. quod per
miscdiam dei sciat impunitatẽ
suis dari posse peccatis: cum
& si indulgeat dñs. tam̃ feda
conuersatio in criminibus sẽꝑ¬
querat herere. Non ergo boni¬
tas ista uulgaris est: sed quȩ
esse bonitatem: doceri defide¬
rat etiam disciplinam. Nam
plerumq auertinitur a studio
discipline. dum eam seueram
& tristem arbitrantur: sed ꝑ¬
spicatior sensti intelligit. quod
disciplina si tristis ad tempus
sit. posterioribus fiat iocunda
temporibus. Sed est disciplina
uel correptio seuerior: est etiã
moderatior. Moderatior est de
qua dñs dicit: corripram eos
in anditu tribulationis eorum.
Est seuierior:. quȩ est in ira & fu¬
rore cbrreptio. Unde refugiens
eam correptionem: dicit damd.

Expanded text:
gelium 1082 χρηστόν suave accipimus. Dixit enim: Tollite jugum meum . . . . quia leve est, et onus meum, quia suave est . χρηστόν. Unde merito bonitatem Dei ab ipso quaerit doceri, ne forte quis perfunctorie accipiens bonum Deum esse, in erroribus perseveret, quod per misericordiam Dei sciat impunitatem suis dari posse peccatis; cum etsi indulgeat Dominus, tamen foeda est conversatio in criminibus semper haerere. Non ergo bonitas ista vulgaris est: sed quae esse bonitatem, doceri desiderat etiam disciplinam. Nam plerique auertuntur ab studio disciplinae, dum eam seueram et tristem arbitrantur; sed perspicacior sensu intellegit, quod disciplina, etsi tristis ad tempus sit, posterioribus fiat iucunda temporibus. sed est disciplina uel correptio seuerior, est etiam moderatior. moderatior est, de qua dicit dominus: corripiam eos in auditu tribulationis eorum. est seuerior quae est in ira et furore correptio. unde refugiens eam correptionem dicit Dauid:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non reciptuntur non flagel¬
lantur. In laboribus enim homi¬
num non funt: & cum hominibꝰ¬
inquit non flagellabuntur. Ideo¬
q supra ait. Quam bontis ifrł
deus rectiscorde. Ergo bonus
omnibtis: quia omnes rectos uult
esse corde. Qui autem cor decli-¬
nauerit: ipse a se gramen diui¬
ne bonitatis auertit. Sequitur.

Expanded text:
autem non recipiuntur non flagelautem non recipiuntur non flagellantur; in laboribus enim hominum non sunt et cum hominibus non f 1 age 11 abuntur. ideoque supra ait: quam bonus Israel deus rectis corde! ergo bonus omnibus, quia omnes recto uult esse corde. qui autem cor declinauerit, ipse a se gratiam diuinae bonitatis auertit. Sequitur: