comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qui dicit in denterononno
cuilibet homini. Non tẽptab̾
dñm deum tuum. Non enĩ de¬
bemus deum temptare: quã¬
diu habemus quid rationabili¬
ter faciamus. Sicut abraham
de uxore quã sororem uocatit.
S postqͣ. necessitas ingruit. tc̃
tere quod necessarium ẽ. sicut
filii isrł ad mare rubrum. &
quando petemnus non cum tẽp¬
tatione. s confidenter. Cum tẽp¬
tatione petebat filii ifrł cam
dicerent. Numquid poterit
ds̃ nob̾ parare mensam in de¬
serto: & si fuerit morte dep̾¬
hensus ponat totum in uolũ¬
tate di. nsi ereptionem fuã mi¬
micis iderit utilem. dicitt
in montẽ ducit: quia suꝑbra
ẽ mons diuitiarũ. & quia am¬
bitio semꝑ alta petit. Et ostẽ¬
dit ei om̃ia regna mundi. uel
simplicit̾ illo suggerente totꝰ
mundꝰ ab eo uisus dicitur. uel
uanitatẽ mundane pompȩ sͥ
exposuit. dicens. talia sunt
regna. mundi. Non est pecca¬
tum concapiscibila dcũ heibe¬
ĩmente sua sine cupiditate: sic̃

Expanded text:
sunt, qui dicit in Deuteronomio, sunt, qui dicit in Deuteronomio, cuilibet homini: Non tentabis Dominum Deum tuum . Non enim debemus Deum tentare, quandiu habemus quod rationabiliter faciamus, sicut Abraham de uxore, quam sororem vocavit. Sed postquam necessitas ingruit, tunc tere quod necessarium est, sicut filii Israel ad mare Rubrum, et quando petimus, non cum tentatione, sed confidenter. Cum tentatione petebant filii Israel, cum dicerent: Nunquid poterit Deus parare mensam nobis in deserto? et si fuerit morte deprehensus, ponat totum in voluntate Dei, nisi ereptionem suam inimicis viderit utilem, sicut tin montem ducit, quia superbia est vermis divitiarum, et quia ambitio semper alta petit. Et ostendit ei omnia regna mundi, etc. Vel simpliciter illo surgente, totus mundus ab eo visus dicitur; vel vanitatem mundanae pompae sibi exposuit, dicens: Talia et talia sunt regna mundi. Nec est peccatum concupiscibilia habein mente sine cupiditate, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dixxit eum suꝑ punnam tẽ¬
pli. cum uellet eum de uana
gloria temptare: quia ibi in
cathedra doctorum multos
deceꝑat in gloria: & ideo puta¬
uit istum positum in sede ma¬
gisterii in uanam głam posse
extollere. Si filius dei es. Iterũ
explorat cum hec dicit. si filius
dei es. & temptat uͥait. Mitte
si filius dei es: ascende in celũ.
Quod si faceret: uerum se dei
filium compbaret. Diabolo con¬
uenit. ut inp̃cipitium ire cõmo
neat. Auctoritate scͥpturȩ se¬
xp̃e defenderat: & anctoritate
scripturȩ cdiabolus ꝑsuadet pec¬
care. S notandum est quod scͥp¬
turam ꝑuertit. Agit enim scp¬
tura de quolibet bono homine.
& dicit quod dñs angłis suis
ficut ministratoribꝰ spiritibus
p̃cepit quod in manibus suis
io est auxiliis sus extollant
bonum hominem. & ita custo¬
diant. ne offendat pedem. id
est affectum mentis ad laꝑidẽ.
io est ad ueterem legem scͥptã
manifestauit. s a moyse sũpta

Expanded text:
ideo duxit eum super pinnam temideo duxit eum super pinnam templi, cum vellet eum de vana gloria tentare, quia ibi in cathedra doctorum multos deceperat in gloria; ideo putavit et istum positum in cathedra magisterii, in vanam gloriam extollere posse. Si Filius Dei es. Iterum explorat, cum dicit, si Filius Dei, etc., et tentat, ubi dicit, mitte Si Filius Dei es, ascende in coelum; quod si faceret, verum se esse Filium Dei comprobaret, sed diabolo convenit, ut in praecipitium iretc. Auctoritate Scripturae Christus se defendit, et auctoritate Scripturae diabolus persuadet peccare. Sed notandum quod Scripturam pervertit; ait enim Scriptura de quolibet bono homine, et dicit: Quod Dominus angelis suis, sicut ministratoriis spiritibus, praecepit, quod in manibus, id est auxiliis suis, extollant bonum hominem, et ita custodiant, ne offendat pedem, id est affectum mentis, ad lapidem, id est veterem legem scriptammanifestavit, sed a Moyse sumpta
Abbreviated transcription (Latin):
portauit: & statuit supra pin-¬
nam dempli. quod ñ ẽ mirum
si ꝑmisit se transportaria diabo¬
a menbris diaboli. Alii dicunt
quod duxit eum ꝑ manum usq
in ierłm: quod uidecur uelle
lucas. qͥ dixit. & duxit eum in
scãm ciuitatẽ. & ascenderunt
suꝑ pinuã sicut & alii homineᷤ.
que fuit ultima temptatio. pꝰs
ꝗͣ regressus ẽ a deserto & uenit
in ciuitatẽ. Iste creditur magr¬
tauit. Mos architecture. ẽ. in
ñ cactiminata habeantur. Simi¬
liter deplum salomonis factũ
erat planum desuꝑ. & ingiro
cancelli deambulatorii. ne qͥs
incautus inde laberetur. & ibi
erat sedes doctorum. ut inde lo.¬
querentur popłõ infra posito.
Cancelli dicant᷑ illa ingiro mu¬
ralia unde ꝓspiciunt homines.
inde canceslarii dicuntur. qui
habent sermonem ad popłm de
mandatis regis uel imꝑatoris.
quia iussa regis solent in cancel¬
lis p̃dicare. Cancelli similiter
dicunt᷑ fenestrȩ de quibꝰ ꝓspicit᷑

Expanded text:
portavit, et statuit supra pinportavit, et statuit supra pinnam: quod non est mirum, si permisit se transportari a diaboa membris diaboli. Alii dicunt quia duxit eum per viam usque in Jerusalem, quod videtur velle Lucas, qui dicit: Et duxit eum in sanctam civitatem, et ascenderunt supra pinnam, sicut et alii homines. Quae fuit ultima tentatio, pos regressus est a deserto; et venit in civitatem. Iste creditur esse magitentavit. Mos architecturae est in na, non cacuminata habeantur. Similiter templum Salomonis factum erat planum desuper, et in gyro cancelli deambulatorii, ne quis incautus inde laberetur; et erat ibi sedes doctorum, ut inde loquerentur populo infra posito. Cancelli dicuntur illa in gyro muralia, unde prospiciunt homines. Inde cancellarii dicuntur, qui habent sermonem ad populum de mandatis regis vel imperatoris, quia jussa regis solent in cancellis praedicare. Cancelli similiter dicuntur fenestrae, de quibus prospicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. deinde exteriorum os cet̾a.
In adam enim nullus oido natu¬
raliter erat: cam nullam concu¬
piscentiam sentiret. Queritur
quomͦ he tẽptationes facte sunt:
cum marchuis dicat quod quadra¬
ginta diebus in deserto fuerit. &
tẽptabatur a sathana. llidetur
quod animo facte sunt he tẽpta¬
tiones a diabolo: ñ insibiliter ap¬
parente. Suggerebat enim ei. ut
de lapidibus faceret panes: ut ascẽ¬
deret sitꝑ pinnam & inde se p̃cipi¬
taret. Ut drabolum ad oraret ꝓpter
regna mundi. Alii dicunt quod
uisibiliter apparuit illi ut homo.
quod ueriꝰ est. & loctitꝰ. ẽ cum eo:
& uocant ierłm desertum. id est
ã deo derelictam. ut omnes tẽpta¬
tiones dicant᷑ in deserto fuisse.
S boc ñ est necessarium quan¬
do littera marchi non cogit. qr
tantum dicit quod asatbana
temptaretur. Ulerum ẽ. quidem
s non dicit tantum in deserto.
Iterum queritur quomͦ assump¬
sit. Alii dicunt quod eũ trans¬

Expanded text:
carnis, deinde exteriorum, etc. carnis, deinde exteriorum, etc. In Adam enim nullus ordo naturaliter erat, cum nullam concupiscentiam sentiret. Quaeritur quomodo hae tentationes factae sunt, quum Marcus dicat, quod quadraginta diebus in deserto fuit, et tentabatur a Satana? Videtur am quod animo factae sunt hae tentationes a diabolo, non visibiliter apparente. Suggerebat enim ei diabolus, ut de lapidibus faceret panes, et ascenderet supra pinnam, et inde se praecipitaret, ut diabolum adoraret, propter regna mundi. Alii dicunt, quod visibiliter ei apparuit, ut homo, quod verius est, et locutus est cum eo. Et vocavit Jerusalem desertum, id est a Deo derelictum, ut omnes tentationes dicantur in deserto fuisse, sed hoc non est necessarium, quoniam littera Marci non cogit, quia tantum dicit, quod a Satana tentaretur. Verum quidem sed non dicit tantum in deserto. Iterum quaeritur quomodo assumpsit? Alii dicunt, quod eum trans
Abbreviated transcription (Latin):
de meliori cibo me pͥus ãmonereᷤᷤ.
sine qͦ nemo uere uiuere potest:
Non eñ in solo pane & cetera. Tc̃
assumpsit. Nota quod lucas po¬
nit istam temptationẽ ultimam.
& tẽptationẽ de monte scd̃am:
quod uidetur magis scdm hysto¬
riam esse. Natura enĩ exigit qd̵
diabolus pͥus tẽptat de concu¬
piscentia carnis. deinde de con¬
cupiscentia exteriorum. tandem
de suꝑbia bone uitȩ. Sed matheꝰ
refert scd̃m hoc quod in adam
adam pͥus tẽptatus ꝑ gulam dũ
dicitur. Et indens lignum quod
esset pulchrum uisui ob adues¬
cendum fuaud. Pastea. ꝑ tranam
głam. dum diciait. oberitis nc̃
ri. Deniq ꝑ atiaritiã dum dr̃
scientes bonum & malum. Tã
bene enim est auaritia cupiditaᷤ
scientiȩ: sicut pecume. & iste oedo
factꝰ est tunc scd̃m hoc quod dia¬
bolo contiementiꝰ uisum ẽ. Postꝗͣ
uͦ corrupta ẽ natura. alius ordo¬
quã supradictus anatura consti¬
tatus est. Prius ꝑ concupiscentiã

Expanded text:
de meliori cibo prius me admoneres, de meliori cibo prius me admoneres, sine quo nemo vere vivere potest: Non enim in solo pane, etc. Tunc assumpsit. Nota, quod Lucas ponit istam tentationem ultimam, et tentationem de monte secundam, quod videtur magis secundum historiam esse. Natura enim exigit, quod diabolus tentet prius de concupiscentia carnis, deinde de concupiscentia exteriorum, tandem de superbia bonae vitae. Sed Matthaeus refert secundum hoc, quod in Adam Adam prius tentatus per gulam, dum dicitur: Et videns lignum, quod esset pulchrum visu, et ad vescendum suave ; postea per inanem gloriam, dum dicitur: Eritis sicut ri; denique, per avaritiam, dum dicitur: Scientes bonum et malum . Tam bene est enim avaritia cupiditas scientiae, sicut pecuniae, et iste ordo factus est tunc secundum hoc quod diabolo convenientius visum est. Postquam vero corrupta est natura, alius ordo supradictus a natura constitutus est. Prius per concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
contra tẽptationẽ. clipeum scͥp¬
turarum opponere. Non utitur
diuma potestate. cum posset tam̃
iucertus uenerat. incertus redi.¬
ret. Non in solo. Ista auctoritas.
sumpta est ex de uteronomio.
Moyses enim uidens quod hõ¬
factus est de gemina substantia.
Corpus enĩ petit t̾reno cibo susẽ.
solo pane uiuit homo. &c cetera.
Ds̃ panis anglõrum. s homo ñ
potest deum comedere. nisi fac.¬
tum lac. ideo ꝑ figuras sibi ostẽ¬
ditur. id est ꝑ uerba os ꝑ alias
ostensiones. quȩ omĩa uͥ ba di¬
cuntur. Et ideo dicit quod aĩa
uiuit. in omni uerbo. io est in om¬
ni genere locutionũ dei: idest
in quibꝰ deus ostenditur. Que¬
ritur quomͦ hec responsio tẽpta¬
tiomi supradicte repugnet. Dolu¬
tio hec sonat quasi diceret. Psua¬
sio tua patet. quia tẽptantis est.
De cibo enim corporis agis. quiẽ
cõmunis cam peccoribus. ñ de
cibo mentis qui est cõmunis cum
angłis. Si enim amice ageres.

Expanded text:
contra tentationem clypeum Scripcontra tentationem clypeum Scripturarum opponere. Non utitur divina potestate, cum posset tamen eum, incertus venerat, incertus rediret. Non in solo pane. Ista auctoritas sumpta est de Deuteronomio; Moyses enim videns quod homo de gemina substantia fcorpus enim petit terreno cibo sustentsolo pane vivit homo , etc. Deus est panis angelorum, sed homo Deum non potest comedere, nisi factum lac, ideo per figuras ei ostenditur, id est per verba, et per alias ostensiones quae omnia verba dicuntur, et ideo dicit, quod homo vivit, in omni verbo, id est in omni genere locutionum, Dei, id est in quibus Deus ostenditur. Quaeritur quomodo haec responsio tentationi supradictae repugnet? Solutio: Hoc sonat quasi diceret, persuasio tua patet, quia tentantis est. De cibo enim corporis agis, qui communis est cum pecoribus, non de cibo mentis, qui est nobis communis cum angelis. Si enim amice ageres,
Abbreviated transcription (Latin):
Et accedens. llisa esurie accedit
quẽ fragilem uidet. Uiderat stel¬
lam uiderat magos. audierat
ioħem clamantẽ. hic ẽ agnus dĩ:¬
& alios sanctos. Sciebat. xp̃m¬
uenturũ: s cum omnia figna
credit esse deum. & hoc faciehat
sicut ille noluit umꝗͣ pati infir¬
mitatem. s uoluit etiam super
mitatẽ. iudicans illum ex animo
suo. & ideo uisa infirmitate in
xp̃o. eum esse. deuim nullomͦ cre¬
dit. & tamen explorat. cum dĩc.
Si filius dei es. & temptat cum
dicit. Dic ut lapides isti panes fi¬
ant. Uolebat enim ꝑ panem ui
sum. incitare gulam. Qui enim
esurit. uiso cibo plus cupit. uo¬
lebat enim ꝑ mutationem tẽp¬
tare potentiã. & tamen si mira¬
culum uideret ñ ideo crederet:
illuderet. Satis conuenienter
lapides offert: quia durus est
&o impenitens. & quia scͥptum
audierat. ipse dixit & facta sunt.
quasi ꝑ potentiã blanditur dicenᷤ.
Dic solummͦ & fiet: si filius dei
es. Qui respondens. docet nos

Expanded text:
Et accedens tentator. Visa esurie, accessit Et accedens tentator. Visa esurie, accessit quem fragilem videbat. Viderat stellas, viderat magos, audierat Joannem clamantem: Hic est Agnus D alios sanctos. Audierat pum omnia ista credidit esse Deum, et hoc faciebat sicut ipse nunquam voluit pati infirmitatem, sed voluit etiam supermitatem, judicans eum ex animo suo; et ideo visa infirmitate in Christo, eum esse Deum nullo modo credidit, et tamen explorat, quum dicit: Si Filius Dei es. Et tentat, cum dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Volebat enim per panem visum gulam incitare. Qui enim esurit, viso cibo plus cupit. Volebat enim per mutationem tentare potentiam, et tamen si miraculum videret, non ideo crederet qilludere volebat. Satis convenienter lapides offert, qui durus est et impoenitens; et quia scriptum audierat: Ipse dixit, et facta sunt, quasi per potentiam blanditur, dicens: Dic solummodo et fiet, si Filius Dei es.--Qui respondens dixit. Docet nos
Abbreviated transcription (Latin):
positus. hominem quid in agone
eis esset. & cum eis comederet.
dum carnem domamus. alia dũ
motibꝰ sedatis ex nimia contẽpla¬
tione. & defiderio future iite
comedere obliiiscimur. Itaq
abstinentra. alia meroris. alia
gandñ. Uloluit autẽ dñs sponte
esurire. ut diabolo tribuatur
tẽptandi occasio. xp̃c etram esti¬
riit: ut celetur esse dt̃. Quȩ
tamen esuries nr̃e salutis de¬
sideruum. quod habuit. quod de¬
ses ñ esurierunt. ut diuine ꝑo¬
tentiȩ esset ȩxemplum. Tantũ
ieumnatierant. Quia si plusꝗͣ. ho¬
mines ieninasset supra hominẽ
tẽptare non auderet. Si minus.
eũ esse deum hereticꝰ negaret. &o
purum hominem assereret. quia
nec hoc egisset. quod puros homi¬
nes fecisse cognosceret. Iẽninainit
autẽ ideo quadraguita diebꝰ &
quadraginta noctibus. ut indicet
nos ab illicitis debere ieuinare:
sine in tẽpore ꝓsꝑitatis quod per
dies designatur. sine in tempore
aduersitatis. quod ꝑ noctes notat᷑.

Expanded text:
positus, hominem quid faceret ipositus, hominem quid faceret ieis esset, et in eis comederet, dum carnem domamus, alia dum motibus sedatis, ex nimia contemplatione et desiderio futurae vitae comedere obliviscimur. Itaque abstinentia alia moeroris, alia gaudii. Voluit autem Dominus sponte esurire, ut diabolo tribuatur tentandi occasio. Christus etiam esuriit, ut celaretur Deus esse: quae tamen esuries, nostrae salutis desiderium, quod habuit, deses non esuriunt, ut divinae potentiae essent exemplum. Tantum jejunaverant: quia si plus quam homines jejunasset, supra homines tentare non auderet. Si minus, eum esse Deum haereticus negaret, et purum hominem assereret: quia nec hoc egisset, quod puros homines fecisse cognosceret. Jejunavit autem ideo quadraginta diebus et quadraginta noctibus, ut indicaret nos ab illicitis debere jejunare, sive in tempore prosperitatis, quod per dies designatur, sive in tempore adversitatis, quod per noctes notatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bolo potentiam suã celaret. &
occasionem tẽptandi diabolo
conferret. Mistice etiam esu
rabat. Quadragenarius signifi¬
cat totum tempꝰ presentis uitȩ.
in quo omnes homines collecti
de quatuor partibꝰ mundi. decẽ
p̃ceptis aͥmari contra tẽptatio
niunt ex quatuor bumoribus
io est de quatuor elem̃tis. de qͥb
quos motus. decem p̃cepta op¬
poni debent. Decem precepta.
diuidunt᷑ in tria. & septem. Tria
ꝑtinent ad deũ. septem ad pxi¬
mum: quia bomo constat ex
amina. quȩ habet tres uires.
& corpore. quod ex quatuorele.¬
mentis constat. Ideo quadragĩ¬
ta annis. filii isrł in deserto fue¬
runt. De noctibus ideo facit m̃¬
tionem: ne ꝑ dies ieninasse.
& ꝑ noctes comedisse. ut here¬
tici dicunt. credatur. Quadra¬
ginta diebus dum indigens
cibo. dum mortalis uiueret
ieumatut. in quadraginta uero
diebus post resurrectionẽ ñ indi¬
gens cibo. cum discipłis suis co¬
medit. In pͥmis enim quadragĩ¬
ta diebus homo intẽ: ptatione

Expanded text:
bolo potentiam suam celaret, et occasionem tentandi diabolo conferret. Mystice etiam esurrabat. Quadragenarius significat totum tempus praesentis vitae, in quo omnes homines collecti de quatuor partibus mundi, decem praeceptis armari contra tentationeoris, qui proveniunt ex quatuor humoribus, id est quatuor elementis de quibus quos motus decem praecepta opponi debent. Decem praecepta dividuntur in tria et septem. Tria pertinent ad Deum, septem ad proximum: quia homo ex anima, quae habet tres vires, et corpore, quod constat ex quatuor elementis. Ideo quadraginta annis filii Israel in deserto fuerunt. De noctibus ideo facit mentionem, ne per dies jejunasse, et per noctes comedisse, ut haeretici dicunt, credatur. Quadraginta diebus, indigens cibo, dum mortalis viveret, jejunavit. Quadraginta vero diebus, post resurrectionem, non indigens cibo, cum discipulis comedit. In primis enim quadraginta diebus homo in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
genera tẽptationum. in concu
tatio oculorum in suꝑbia uitȩ.
Omĩa autẽ alia mala ex his ꝓ
nis delectatio. uoluptas alia.
de concupiscentia carnis sunt.
Diuitiȩ. honores. & similia ẽ con¬
cupiscentia exteriorum. duꝑ¬
bia uite ẽ. uana głã de bonis
oꝑibus. Haturaliter autẽ tẽp¬
tat pͥtis diabolus in conctipis¬
centia carnis quȩ homini trici¬
mor ẽ: & quasi naturalis. & pꝰea
in exterioribus. Concupiscentia
uͦ carnis solet inciꝑe agula: quia
saturatus uenter luxuriam ap
quia contra gulam pͥmitus in¬
surgit. a ieuinio quod ẽ frenum
gule incipit. Et cum ienmas
merus consecratus est. ieuinio
pͥus a moyse. postea ab helyaut
a lege & ꝓpħis confirmetur. de¬
inde a xp̃o qͥ est noui testam̃ti
confortatus. Helyas similiter
in fortitudine cibi angłici. iit
ꝑ quadraginta dies usq ad mõ¬
tem dei oreb: dum fugeret ie-¬
Tabel. Iesus uͦ nullum solatitm¬

Expanded text:
genera tentationum, quae genera tentationum, quae tatio oculorum, in superbia vitae. Omnia autem alia mala ex his prnis delectatio, et voluptates aliae. De concupiscentia carnis sunt divitiae, honores, et similia. Concupiscentia est exteriorum. Superbia vitae, est vana gloria de bonis operibus. Naturaliter autem prius tentat diabolus in concupiscentia carnis, quae est homini vicinior et quasi naturalis. Postea in exterioribus. Concupiscentia vero carnis solet incipere a gula, quia satur venter luxuriam app et quia contra gulam primitus insurgit, a jejunio, quod est fraenum gulae, incipit. Et cum jejunasmerus consecratus est jejuniorum, prius a Moyse, et postea ab Helia, ut a lege et prophetis confirmetur. Deinde a Christo, qui est Novi Testamenti confortatus. Helias similiter in fortitudine cibi angelici ivit per quadraginta dies usque ad montem Dei Oreb, dum fugeret Jezabel. Jesus vero nullum ha
Abbreviated transcription (Latin):
adȩ. qui a demonibus uictus est.
& apeccatis sauciatus. & a uirtu¬
tibus spoliatus. qui locus uocatur
domin. sd est sanguis ꝓpter effu¬
sionem sanguinis. quã ibi latro¬
fuit ut ibi xp̃c diabolum suꝑa¬
ret. li diabolus hominem sub fi¬
gura suꝑasse dictus est. Baptiza
ducatu sp̃c: quia omins fidelis
post baptismum debet post po¬
nere mundum. & aut petat cor¬
poraliter heremum. aut ua¬
cans a cumultu scłi faciat in m̃¬
te desertum. &o ductui sp̃c accin¬
gaturad puignam contra diabo¬
lum. Tunc enĩ ꝑ sequit᷑ hominẽ.
cum se uidet derelictum. Ilnde
xp̃c post baptisinum ꝑmisit se
temptari ñ ante: ut tempta
nere. filii isrł post maris tran¬
situm. idest post baptismũ mo¬
rantur in deserto: donec ueniãt
ad t̾ram ꝓmissionis. Nec dignꝰ¬
ẽ. aliquis comedere manna. id
est corpꝰ dm̃i nisi in deserto mo¬
retur: idest nisi tumultꝰ scłi &
te deserat. & quia tunc ĩminet
tẽptationes: accingatur ad pug¬
nam. llide gͦ ordinem. Oria st̃

Expanded text:
Adae, qui a daemonibus victus est, et peccatis sauciatus, et a virtutibus spoliatus, qui locus vocatur Damin, id est sanguinum, propter effusionem sanguinis, quam ibi faciefuit ut ibi Christus diabolum superaret, ubi diabolus hominem sub figura superasse dictus est. Baptizatductu Spiritus: quia omnis fidelis post baptismum debet postponere mundum, et aut petat corporaliter eremum, aut vacans a tumultu saeculi, faciat in mente desertum, et ductu Spiritus accingatur ad pugnam contra diabolum. Tunc enim persequitur hominem, cum se viderit derelictum. Unde Christus post baptismum permisit se tentari, non antur. Filii Israel post maris transitum, id est baptismum, morantur in deserto, donec venirent ad terram promissionis, nec est dignus aliquis comedere manna, id est corpus Domini, nisi in deserto moretur, id est nisi tumultus hujus te deserat. Et quia tunc imminent tentationes, accingantur ad pugnam. Vide ergo ordinem: Tria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sertum a
sp̃u. Aquo
sp̃ri. lucas
aꝑtius ponit dicens. quia en¬
ihc plenus sp̃u sc̃o regressus est
a iordane. & deinde subdit. & a¬
gebatur a sp̃u in deserto. Non
enim ẽ puitandũ quod iuolentiã
intulisset in mundꝰ sp̃c illi qui
desertum ẽ inter ierłm & ieri¬
cho: uͥ morabantur latrones. uͥ¬

Expanded text:
sertum a spiritu. A quo spiritu, Lucas apertius ponit, dicens: Quia Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane, et deinde subdit: Et agebatur a spiritu in deserto . Non est enim putandum, quod violentiam intulisset illi immundus spiritus, qui desertum est inter Jerusalem et Jericho, ubi morabantur latrones. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Iols dicit hoc iudam locuitum
fuisse causa cupiditatis: eo quod
fur erat. Quod autẽ maths &s
marchꝰ disciplõs ponunt pluralit̾¬
sigura sine doche ẽ: plitrale pro
singłari. Potest etiam intelligiqs
& alii discipłi aut consenserunt.
aut dixerunt hȩc. uel eis a iuda
dicente. ꝑsuasum sit. atq omnũ

Expanded text:
s dicit, hoc Judam locutum fuisse causa cupiditatis, eo quod fur erat; quod autem Matthaeus et Marcus discipulos ponunt pluraliter, synecdoche est, plurale pro singulari. Potest etiam intelligi, quod et alii discipuli aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omniu
Abbreviated transcription (Latin):
larent. secum. pufillum ꝓgres.¬
sus ruit in faciem: ut humili¬
tatẽ ostenderet mentis habitu
corporis & parem humiliationẽ
illos doceret. quibꝰ eadem pas
uel ut sine interitu iudeorum
credant gentes. tunc transeat
a me calix iste. quasi diceret.
tunc passionem recuso. Ihero

Expanded text:
larent secum, pusillum progreslarent secum, pusillum progressus ruit in faciem, ut humilitatem mentis ostenderet habitu corporis, et parem humiliationem eos doceret, quibus eadem passs moriatur, vel ut sine interitu Judaeorum credant gentes. Tunc transeat a me calix iste, etc. Quasi dicat, tunc passionem recuso; alio
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝓgrederet᷑ orare. Seqͥr.
Et assumpto petro & duobus
filiis ⁊ d¶ibapit contrista¬
epit contristari ut ueri
qi ad hoc uenerat: s ꝓ scanda¬
lo aplõrum & reiectione iudaꝵ.
&o euersione ierłm. Et nota
Alitid est eium incipere contri
Petrus ut homo uim mortis
ignorat. deus in corpore consti¬
tutus fragilitatem cariis ex¬
ponit: ut eortm qui sacramen
impietatem excludere posfit.
Qui etiam . .. corpꝰ suscepit:
omnia ꝗtie corporis sunt subi¬
re debtut. Ulnde sequit᷑. Tri¬
stis est anma mȩa usq ad mor¬
tem. Nota qr ñ mors. s temp
mortis in metuẽ: donec apłos
fua liberet passione. Puirtutẽ
enim resurrectionis: postea fir¬
manda erat fides credentiũ.
Sustinete hic & uigilate me¬
cum. Non ꝓhibet eos a somp¬
no. cuiꝰ temptis non erat im¬
minente tanto discrimine:
s potitis a sompno infidelita¬
tis.&. torpore mentis. secum
Et ꝑgressus puisillum. ꝓcidit
in faciem fuã orans. Dato eis
p̃cepto ut sustinerent. & ingi¬

Expanded text:
rare. Sequitur: Et assumpto Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristaepit contristari, ut probd hoc venerat, sed pro scandalo apostolorum, et rejectione Judaeorum, et eversione Jerusalem. Et nota aliud est enim incipere contrisPetrus ut homo vim mortis ignorat. Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentmpietatem excludere possit; qui etiam corpus suscepit, omnia quae sunt corporis debuit subire. Unde sequitur: Tristis est anima mea usque ad mortem. Nota quia non mors, sed tempus mortis in metu est, donec apostolos sua liberet passione. Per virtutem enim resurrectionis, postea firmanda erat fides credentium. Sustinete hic, etc. HILARIUS. Non prohibet eos a somno, cum tempus non erat imminente tanto discrimine, sed potius a somno infidelitatis et torpore mentis secum Et progressus pusillum, procidit in faciem suam, etc. Dato eis praecepto ut sustinerent et vigi
Abbreviated transcription (Latin):
primo nec scdõ correptus a pro¬
ditione pedem retrabit: s pa-¬
cientia dm̃ inpudentiã furam
nutrit. & iram dei thesauritat
s. Pena gͥ predicitur sͥ: ut quẽ
pudor ñ uicerat corrigant de¬
nuntiata supplicia. d oo hodie
& in sempit̾num. ue homini
illi. qui ad mensam dñi malig¬
ntis accedit: qͥ p̃cordiis aliquo
scelere imbutis sacroscĩs miste¬
riis participare ñ metuit. Bo¬
homo ille. Hoc simpliciter in¬
telligendum ẽ: & usitate. Qasi
diceret. Multo melius erat il¬
li omnino ñ esse. quã male:
nec tamen ideo dicit᷑ quodbe¬
ne possit esse illi. qui ñ ẽ: sed
usualis locutio ẽ. Quod autẽ
dicitur si natus ñ  ftusset
lum esset iuide: ut mintis malã
bonum dicat᷑ cõparatione maio.¬
tionem: ñ esset apostata ꝑ ꝓdi¬
tionem. Ulel bonum erat illi. id
est minus malũ si natꝰ ñ fuisset
autẽ iudas qui tradidit eũ dut.
Numquid ego rabbi: Quia ce¬
teri disciplĩ tristes int̾rogaue¬

Expanded text:
primo nec secundo correctus a proprimo nec secundo correctus a proditione pedem retrahit, sed patientia Domini impudentiam suam nutrit et iram Dei thesaurizat sibi. Poena igitur praedicitur sibi, ut quem pudor non vinceret, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie et in sempiternum, vae homini illi, qui ad mensam Domini malignus accedit, qui praecordis aliquo scelere imbutus, pollutis sacrosanctis mysteriis participari non metuit. Boc. Hoc simpliciter intelligendum est et usitate. Quasi dicat: Multo melius erat omnino non esse, quam male esse. Nec tamen ideo dicitur, quod bene potest esse illi qui non est, sed usualis locutio est. Quod autem dicitur, si natus non fuisset lum esset Judae, ut mitius malum bonum dicatur comparatione majotionem, non esset apostata per proditionem. Vel bonum erat ei, id est minus malum, si natus non fuissetautem Judas, qui tradidit eum, dixit: Nunquid ego sum, Rabbi? Quia caeteri discipuli eum tristes interrogave
Abbreviated transcription (Latin):
dargutum. Dum tangit crm̃r.
ad penitentiã inuitat. Tacet
nom̃: ne impudentior fiat.
Mmis renocat: cum ait. lle
illi ꝑ quẽ filius hominis tra¬
detur. Sacramento unitatis.
plo humilitatis: cũ ei pedes
lauit. Et contristati ualde.
undecim discipłi ñ erant sibi
conscii: s tamen plus credunt
gant illum cui omnia patent
fatura dicentes. Nunquid ego
sum dñe:: Qui intingit mecũ¬
tradet. Dum ꝑseuerat ꝓditor
in malo. manifestius arguit:
& tamen nom̃ ꝓpͥȩ non desig¬
nat. Indas ceteris contristatis¬
ila manum cum magistro mi¬
fit in parapside: ut audatia bo¬
nan conscientiam mentiretuit
Matħs dixit in parapfide: mai¬
chuis incatino. Parapsis ẽ uas es¬
carum. quadrangulatũ: a paribꝰ
absidis. idest equis lateribꝰ dictũ.
Catinũ uͦ uasfictile: aptũ
ad ur tendum liqtorem.
Et potuit fieri. ut in mensa
uas fictile & quadrãgulũ con¬
nis uadit sicut scͥptum ẽ. de il¬
lo. Lle autẽ homini illi ꝑ quẽ

Expanded text:
dargutum; dum tangit crimen, dargutum; dum tangit crimen, ad poenitentiam invitat. Silet nomen, ne impudentior fiat. Minis revocat, cum ait: Vae illi per quem Filius hominis tradetur, etc. Sacramento unitatis, plo humilitatis, cum ei pedes abluit. Et contristati sunt, undecim discipuli non erant sibi conscii, sed tamen plus credunt gant illum cui omnia patent futura, dicentes: Nunquid ego sum, Domine? etc. Qui intingit mecutradet. Perseverat proditor in malo: manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas caeteris contristatisllam manum cum Magistro misit in paropside, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Matthaeus dicit in paropsiae. Marcus in catino. Paropsis est vas escarum quadrangulatum a paribus assibus, id est aequis lateribus dictum. Catinum vero vas fictile apertum, ad immittendum liquorem, et potuit fieri ut in mensa vas fictile a quadrangulis connis vadit, sicut scriptum est de illo. Voe autem homini illi per
Abbreviated transcription (Latin):
lud in alto celebret. non in imo.
In alto illud celebrat. qui alitid
nec solas figuras ueteris legis
obseruat. In imo facit. qui solas
figuras legis recipit: & nichil
spuale sub eis intelligit. Ideo
& baitili & dm̃i domus sunt p̃t¬
missa uocabtila: qr sine nomnis¬
bus erant adhuc eorum signifi¬
cata. Nullus enim honos era
xp̃iani nominis: nec p̃latoꝵ nae
p̃dicatoꝵ. Uesꝑe autẽ facto: dis¬
uesꝑe disctibuit cum discipłis.
q in passione xp̃i qͣndo uerꝰ
sol ad occasum ꝓperauit: refec¬
tio eterna omnib fidelibuis p̃pa¬
ta fuit. Et edentibꝰ illis dixit.
ditorem discipłm ad peniten¬
tiam multis modis reuocare:
occultis. scilicet notationibus
minis. sacram̃to unitatis. exem¬
plo humilitatis. Occultis nota¬
tionibꝰ hoc mͦ. Cum iudas pui¬
taret conscientiam surã dñm la¬
tere. xp̃c ostendit eã sͥ mani¬
festam esse: tamen ñ nomi¬
nando discipłm ne imptiden¬
tiorem faceret manifeste re¬

Expanded text:
lud in alto celebret, non in imo. lud in alto celebret, non in imo. In alto illud celebrat, qui aliud iNec solas figuras veteris legis observat. In imo Pascha facit, qui solas figuras legis recipit, et nihil spirituale sub eis intelligit. Ideo et bajuli, et domini domus, sunt praetermissa vocabula, quia sine nominibus adhuc eorum erant significata. Nullus enim honos erat Christiani nominis, nec praelatorum nec praedicatorum. Vespere autem facto, pere discubuit cum discipulis, quia in passione Christi, quando verus sol ad occasum properavit, refectio aeterna omnibus fidelibus praeparata fuit. Et edentibus illis dixit: ditorem discipulum ad poenitentiam multis modis revocare, occultis videlicet notationibus, minis, sacramento unitatis, exemplo humilitatis. Occultis notationibus hoc modo: Cum Judas putaret conscientiam suam Deum latere, ostendit Christus eam manifestam esse, tamen non nominando discipulum, ne impudentiorem faceret manifeste re
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ pascha cum discipłis meis
manducem: Ee ipse uobis
demonstrabit cenaculũ grã-¬
de stratũ & ibi parate. Sic.
Non notificatut. hominem
nomine s signis: ut presentiã
diuinitatis ostenderet. qua
rursum maluut signis quã no¬
mine denotare: qr in signis
aliquod misticum uoluit sig¬
sequi baiulum aquiȩ. Aqua
significat gratiam sc̃i sp̃c: um̃¬
alibi dictum ẽ. De uentre eiꝰ
fluent aquȩ uiuȩ. hoc autẽ
dicebat de sp̃u sco. Baultis
aquȩ significat predicatorem:
qͥ debet omnibus gratiam sp̃ua¬
lem ꝓpiare. Lagena autẽ fra.¬
de qͥ ait apls. habemis thesau¬
rum istum in uasis fictilibꝰ. Q
gͦ uult celebrare pascha dñi. se.¬
quat᷑ p̃dicatorem. qui ducet et̃
ad domum eccłẽ. in qua sibi offe¬
detur a dño domus: idest ap̃lato
ecclẽ. uͥ debeat celebrari pascha
dñi. Demonstrabit ei cenacult̃
magnum. Cenacubam quod in
alto ẽ: altitudinem misteriorũ¬
dei significat. Qui gͦ uult cele.¬
brare pascha dm̃: oportet ut il¬

Expanded text:
ha cum discipulis meis manducem? Et ipse vobis demonstrabit coenaculum grande stratum, et ibi parate, etc. Sic non notificavit hominem nomine, sed signis, ut praescientiam Divinitatis ostenderet, qua rursum maluit signis quam nomine denotare, quia in signis aliquid mysticum voluit sigsequi bajulum aquae. Aqua significat gratiam Spiriture ejus fluent aquae vivae . Hoc autem dicebat de Spiritu sancto. Bajulus aquae designat praedicatorem, qui debet omnibus gratiam spiritualem propinare. Lagena autem sigde qua ait Apostolus: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Qui ergo vult celebrare pascha Domini, sequetur praedicatorem, qui ducet eum ad domum Ecclesiae, in qua sibi ostendetur a domino domus, hoc est a praelato Ecclesiae ubi debeat celebrari Pascha Domini. Demonstrabit enim ei coenaculum magnum. Coenaculum quod in alto est, altitudinem mysteriDei significat. Qui ergo vult celebrare Pascha Domini, oportet ut il
Abbreviated transcription (Latin):
num uͦ sanguinem oꝑat᷑ in car¬
ne: mistice hoc ad corpus xp̃i.
manere oportet: uinum dm̃ici
calicis aqua miscetur. Attestã¬
te enim ioh̃e aquȩ popłi sunt.
Et neq aquã solam neq ui¬
num solum sĩc nec grantim frui¬
menti solum. sine aquȩ admix¬
tione & confectione. cuiqtam
licet offerre: ne talis oblatioqͣn
caput a menbris secemendum
nos sine illius passione salua¬
ri. ac patri offerri posse confin¬
gat. Oportet gͦ ut & nos ei
neat. & nos in eo. Quod aut̃
noui destamenti: ad distinctio¬
nem ueteris destam̃ti dicit᷑.
qd̃ dedicatum est hẏrcorum
uel uitulorum sanguine. qͥ li¬
cet effunderet᷑. peccata non
remittebat. Dico autẽ uobis.
lis agni precipua sunt. Erit
enim dies resurrectionis meȩ¬
cum ipse in regno dei positus.
idest in głã uitȩ. immortalis
sublimatꝰ. de salute eiusdem

Expanded text:
num vero sanguinem operatur in carne. Mystice hoc ad corpus Christi, manere oportet, vinum Dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt, et neque aquam solam, neque vinum solum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae commistione et confessione in pane cuiquam licet offerre, ne talis oblatio quasi caput a membris secernendum nos sine illius passione salvari, ac Patri offerri posse confingat. Oportet ergo ut nos ei neat, et nos in eo. Quod autem novi testamenti. Ad distinctionem veteris testamenti dicitur, quod dedicatum est vitulorum et hircorum sanguine, qui licet effunderetur, peccata tamen non remittebat. Dico autem vobis: schalis praecipua sunt. Erit enim dies meae resurrectioniscum ipse in regno Dei positus, id est, gloria vitae immortalis sublimatus, de salute ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Nota q ñerat eis domꝰ certa:
unde ꝓbatur edificatio domoꝵ¬
esse suꝑflua. At iħ̃c dixit. Ite
in ciuitatem ad quendã.
Marchus uͦ dicit. Ite in cin¬
tatem & occurret nob̃ hõ
lagenam aque baiulans: se¬
quimini etim. & quocumq
introierit dicite domis do

Expanded text:
a non erat eis domus certa. Unde probatur aedificatio domorum superflua. At Jesus dixit: Ite in civitatem ad quemdam, etc. Marcus vero dicit: Ite in civitatem, et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans, sequimini eum, et quocunque introierit, dicite
Abbreviated transcription (Latin):
ueri & noui pasche sacram̃ta
substitui. Nunc ꝓ reuerentia
tanti sacram̃ti. pͥcis reficuntir.
dñicis sacramentis: quam corporali¬
bus escis. Seqͥtur. Accipite. idest
intelligite. & comedite. idest sp̃u¬
aliter uob̃ incorporate. hoc ẽ. cor¬
puis meũ. quod sub spetie panis
passionem suã p̃signantẽ. gr̃as
egit in aduersis. & ꝑ aduersis q̃¬
ñ ꝑse. s ꝓ nob̾ tulit̾. Et dedit
illis dicens. Bibite ex hoc om̃is.
idest estote passionis meȩ repre¬
sentatores & participes. Osten¬
dit quod quisq facere debeat
in flagello ꝓpͥe culpȩ. cum ipse
tam equanimiter tulit aliene.¬

Expanded text:
ovi Paschae sacramenta substitui. Nos vero pro reverentia tanti sacramenti prius reficimur Dominicis sacramentis, quam corporalibus escis. Sequitur: Accipite, id est intelligite, et comedite, id est spiritualiter vobis incorporate. Hoc est corpus meum, quod sub specie panis passionem suam praesignantem, gratias egit, in adversis, et pro adversis, qsed pro nobis tulit. Et dedit illis dicens: Bibite ex hoc omnes. Estote meae passionis repraesentatores et participes. Ostendit quid quisque facere debeat, in flagello propriae culpae cum ipse tam aequanimiter sustulit flage
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nunc funt moritura scd̃m
uiet ustatẽ. Si autẽ uitẽ de
cuiꝰ uetustate nc̃ passioniscr¬
licẽ bibat. oo ipsos iudeos in¬
tellexeris: significat etiã ipsã
gressa plenitudine gentium
omnis ifrł saluus fiet. Et

Expanded text:
m vetustatem. Si autem vitem, de cujus vetustate nunc passionis calicem bibit, ipsos Judaeos intellexeris, significat etiam ipsam gressa plenitudine gentium, omnis Israel salvus fiet. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuerat. s curatus a dũo: an¬
bat nom̃. Mulier ista oranꝑi
erat magdalene. soror laz ari
quẽ fuscitauit iħc amortuis.
ut ioħ̃s aꝑte cõmemorat. Ipsa
est autẽ non abia quȩ quondã
ut lucas scbit peccatrix adhuc
uemiens. pedes dm̃ lacrimis
penitentiȩ rigauit: & unguen¬
to pie confessionis limũ. Et
qr multã dilexit: multorum
ueniam peccatorum a pio itdi¬
ce ꝓmeruit. Nunc uͦ iustifica¬
ta & familiaris effecta dño. ñ
tantum pedes eius ut idem
iohs narrat. uerum etiã caput
oleo scõ ꝑfaidit. Est autẽ ala¬
baustrum genus marmoris cã¬
didi. uariis coloribꝰ intertincti:
quod ad uasa unguentaria ca¬
tare solent medici. eo quod op¬
time seruare ea incorrupta di¬
cat᷑. Nardus uͦ ẽ arbor aroma¬
tica de foliis cuiꝰ & spicis erat
confec . tum hoc unguentũ.
quod attulit oxariia quod
pretiosius erat ceteris. llnde
matħs uocat illud unguentũ
pretiosum dicens ita. habens
alabaustrũ unguenti p̃tiosi.

Expanded text:
rosus fuerat, sed curatus a Domino, anbat nomen. Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat. Ipsa est autem, non alia, quae quondam, ut Lucas scribit, peccatrix ad Jesum veniens, pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris facta Domino, non tantum pedes ejus, ut idem Joannes narrat, verum etiam caput,oleo sancto perfudit. Est enim alabastrum genus marmoris candidi, variis coloribus interstincti, quod ad vasa unguentaria cavare solent, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nardus vero arbor est aromatica, de cujus foliis et spicis erat confectum hoc unguentum quod attulit Maria, quod pretiosius erat caeteris. Unde Matthaeus vocat illud unguentum pretiosum, dicens ita: Habens alabastrum unguenti spicati
Abbreviated transcription (Latin):
ita. habens a labaustrum unguẽ.¬
ti nardi spicati p̃tiosi. Ioħs uero
ait. Accepit libram tinguenti
nardi pistici pretiosi. Pistis gre¬
ce. latine dicitur. fides: & pisti¬
cum fidele. Erat enim illud¬
unguentũ fidele. idest uerum
& ptirum ñ adulteratũ. Augꝰti¬
nus uͦ ait. quod ait pistici: lo¬
cum aliquã credere debemus.
unde hoc erat unguentũ pre¬
est in domo obedientiȩ: & in
domo symonis idest obedientis
Symon enim obediens dicitur.¬
qr dñs in mentibꝰ obedientie
habitat. Deuotio mraris. fidem
& pietatẽ significat ecclẽ. q̃ loqͥ¬
t᷑ in canticis. Dum esset rex in
accubitu suo. nardus mea de¬
dit odorem suum. Quȩ
duim p̃dicat deitatẽ: caput in¬
ungit. Dum carnis humilitatẽ.
pedes. llidentes autẽ discipłi

Expanded text:
ita: Habens alabastrum unguenti spicati pretiosi. Joannes vero ait: Accepit libram unguenti nardi pistici pretiosi . Pistis Graece, Latine dicitur fides, et pisticum fidele. Erat enim unguentum illud fidele, id est verum et purum, non adulteratum. Augustinus vero ait: Quod ait pistici, locum aliquem credere debemus, unde erat hoc unguentum preest, in domo obedientiae, et in domo Simonis, id est obedientis. Simon enim obediens inters in mentibus obedientium habitat. Devotio Mariae fidem et pietatem significat Ecclesiae, quae loquitur in Canticis: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae dum praedicat Deitatem, caput ungit; dum carnis humilitatem, pedes. Videntes autem discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
Item uult intelligi hoc tiet᷑
esse: cum illud nouũ dicit. Q
gͦ de ꝓpagine adam: qui necͥ
homo appellat᷑ corpꝰ suscepera
quod in passione morti tradi.¬
torum corporum intelligere
debemus : Quod autẽ dicit
uobiscum bibam: etiã ipsis¬
in resurrectione corporũ in¬
duendam imnmortalitatẽ pro¬
mittit. Uobiscum enĩ ñ ad iden
tempꝰ: s ad innouationẽ. ean¬
dem dictum esse accipiendũ

Expanded text:
i, vult intelligi hoc vetus esse cum illud novum dicit. Quia ergo de propagine Adam, qui vetus homo appellatur, corpus susceperat, quod in passione morti traditum codebemus? Quod cum dicit vobiscum novum bibam, etiam ipsis resurrectionem corporum ad induendam immortalitatem promittit. Vobiscum enim non ad idem tempus, sed eamdem innovationem dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem putatis. Nec mirũ fim̃
dat fidei odorem: ꝓ qua mox fu¬
surus sum sanginẽ. Pmittatis
ꝓ qua effundam sangninẽ meũ.
in quocumq loco dilatabit᷑ sc̃a¬
eccła ꝑ totum mundum. dicet᷑
& quod hec fecit in memoriam
mei. Istud etiam oppositũ notat.
quod sicut uidas contradicens
adeptus ẽ ꝑfidie infamiã: sic &
ista pie deuotionis glãm. S do
minus bona tantum laudans.
hoc tacendo preteriit. Cunc
& cetera. Abiit non inuitatus
ñ coactus. s sponte sccłatũ iniit
consilitim. uolens dampnũ de
tinguenti effusione. magistri si
p̃cio compensare: nec certe postti¬
lat sũmam. ut saltem faceret ꝓ¬
ditionem lucrosam. s quasi uile
uendens mancipit̃. in potestate¬
ponit ementium. quantũ ue¬
lint daare pretiũ. At illi consti¬
tuerunt ei dare triginta argẽ¬
teos. idem scilicet pretiũ quo io
Malti funt hodie qͥ factũ inde
execrant᷑: & idem faciunt. Qͥa
cũ ꝓ intinere. falsum desti¬
montũ dicunt: qr ueritatẽ ne¬

Expanded text:
tionem esse putatis. Nec mirum, si mihi dat fidei odorem, pro qua mox fusurus sum sanguinem. VERSo qua effundam sanguinem meum. in quocunque loco dilatabitur Ecclesia, per totum mundum dicetur, et quod haec fecit in memoriam ejus. Istud et appositum, notant quod sicut Judas contradicens, adeptus est perfidiae infamiam, sic et ista piae devotionis gloriam. Sed bona Dominus tantum collaudans, hoc tacendo praeteriit. Tunc odecim, abiit, non invitatus, non coactus, sed, sponte sceleratum iniit consilium, volens damnum de unguenti effusione Magistri sui pretio recompensare. Nec certe postulat summam, ut salutem faceret proditionem lucrosam, sed quasi vile vendens mancipium, ponit in potestate ementium, quantum vellent dare pretium. At illi constituerunt ei dare triginta argenteos. Idem scilicet pretium, quo Joetc. Multi hodie qui factum Judae exsecrantur, idem faciunt, quia cum pro munere falsum testimonium dicunt, quia veritatem ne
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice phase appellatur: Trã¬
situs autẽ ideo dicitur dies ille:
qr ea nocte qua immolatas est
agniis in egypto. transierunt
fiłii ifrahel de egypto. Llel ideo
dicit᷑ transitas: q tunc transi¬
bat domos iudeorum ext̾mina¬
tor angłs. cum inderet sangui¬
nem agni in postibꝰ. Uel qi ipse
dñs prebens auxiltum: transi¬
bat suꝑ popłm suum. Mistice
autẽ dies ille pascha dicitur:
diem festum pasche sciens iħic
q uenit hora eius ut transeat
de hoc mundo ad patrẽ. Seꝑ
agentes in eis maximam sollẽp¬
nitatem. S euangelistȩ indif¬
ferenter & diẽ arimortim pro
lent. Dicit enĩ marchtis. Erat
autẽ pascha & azima pꝰ biduũ.
Dicit lucas. Dies festus arimoꝵ
qͥ dicitur pascha. Item iohͣs cũ¬
loqueretur de die in qua cruci¬
fixus est xp̃c. ait. Ipsi non intror¬
taminarent᷑: s manducarent
pascha. Quod ideo faciunt qr &
pascche dies in azimis pambus
celebrari ẽ. p̃ceptus: & nos qua¬
si pascha ꝑpetium agentes. semꝑ

Expanded text:
Hebraice phase appellatur. Transitus autem ideo dicitur dies ille, quia ea nocte, qua immolatus est agnus in Aegypto, transierunt filii Israel de Aegypto. Vel ideo dicitur transitus, quia tunc transibat domos Judaeorum exterminator angelus, cum videret sanguinem agni in postibus; vel quia ipse Dominus praebens auxilium transibat super populum suum. Mystice autem pascha dies ille vocatur, diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . 30. agentes in eis maximam solemnitatem. Sed evangelistae indifferenter et diem azymorum pro lent. Dicit enim Marcus: Erat autem Pascha et azyma post biduum. Dicit Lucas: Dies festus azymorum, qui dicitur Pascha. Item Joannes culoqueretur de die in qua crucifixus est Christus, ait: Ipsi non introitaminarentur, sed manducarent Pascha . Quod ideo faciunt, quia et Paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper
Abbreviated transcription (Latin):
popłi dei agebantur: transit ad
nontm pascha. quod in sue redẽp¬
tionis memoriam eccłãm freq̃nta¬
re uolebat. ut scilicet ꝓ carne ag¬
ni & sanguine. sui corporis san¬
guinisq sacram̃tum substituie¬
tet. ipsumq se esse monstraret.
iꝑse panem. quẽ discipłis porri¬
gt: ut ostendat sui corporis frac¬
tionem. ñ absq sua sponte. ac ꝓ¬
curatione futura. sic̃ ipse dixit.
Potestatem habeo ponendi aiam
meã. Quem scilicet panem. scili¬
quam frangeret benedixit: ꝙꝑ
naturam huimanã quã passcitꝰ
assumpsit. ipse una cum patre

Expanded text:
i Dei agebantur, transit ad novum, quod in suae redemptionis memoria, Ecclesiam frequentare volebat, ut scilicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis sanguinisque sacramentum institueret, ipsumque se esse monstraret, ipse panem, quem discipulis suis porrigit, ut ostendat sui corporis fractionem, non absque sua sponte ac procuratione futura, sicut ipse dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam : quem scilicet panem, gratiquam frangeret, benedixit, quia naturam humanam quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
enim pascha nr̃m immolatus
idest qͥnta decima luna sit
cracifixus. hac tamen nocte
qua agnus immolabat᷑ carnis¬
& sanguinis sui misteria cele¬
branda discipłis tradidit: &
a iudeis tentus. & ligatus ẽ idẽ¬
ipsius immolationis. idest sue
passionis sacrauit exordiã. Llbi¬

Expanded text:
enim pascha nostrum Christus hoc est, quinta decima luna sit crucifixus, hac tamen nqua agnus immolabatur, carnis sanguinisque sui mysteria celebranda discipulis suis tradidit, et a Judaeis tentus ac ligatus, ipsius immolationis id est, passionis suae sacravit exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
tis & ueritatis p̃cipit esse uitien¬
dum. Et filius hominis tradet᷑¬
passione sua. ñ solum eam. s etiã
diem eius uoluit p̾nuntiare. ut
sͥ omnia patere. & sponte mortẽ
uelle suibire ostenderet. cumeã
nullatenus deuitaret: &oideo
p̃dicere uolebat ut apłos con¬
fortaret. Tunc congregati sunt
pͥncipes sacerdotum. Ostendit̃
rare ad pascha. contra agnums
uerum potius se armant: ali
faciunt ex dolo. & consilio cu¬
tes ne plebs etim eis auferre
llnde dictint. Non in die fest
ne forte tumultus fieret in p¬
pulo. & fic euaderet mantis
eorum. Cum autẽ esset iħx u
bethania. Ostenso confibio n
exequi completionem eiꝰ. qui¬

Expanded text:
tis praecipit esse vivendum. Et Filius hominis tradetpassione sua, non solum eam, sed et diem ejus voluit praenuntiare, ut sibi omnia patere, et sponte se mortem velle subire ostenderet, cum eam nullatenus devitaret; et ideo praedicere volebat, ut apostolos confortaret. Tunc congregati sunt principes, etc. Ostendit arare ad Pascha, contra Agnum verum se potius armant: et hoc faciunt ex dolo, et consilio timentes, ne plebs eum eis auferret. Unde dicunt: Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo, etc. Et sic evaderet manus eorum. Cum autem esset Jesus in Bethania, etc. Ostenso consilio, vult exsequi expletionem ejus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pendisse: doluit qr ñ erat ne¬
nundatũ. ut sͥ pretiũ tradi¬
tur. & sibi inde aliquid corr¬
deret. Iratus itaq uoluit dc̃¬
num ꝑditionis unguenti reõ¬
pensare in pretio ꝓditionis
magistri. Cum gͦ dicturus es¬
set tunc abiit idas ad pͥnci¬
pes sacerdotam: ut causam
ostendat. redit ad relationem
effusionis unguenti. quȩ in do
nota ꝙ interruptus est tracta¬
tus. hec enim effafio facta est
ante dies. sex pache. ut refert
ioħs in die anteꝗͣ reciperetur

Expanded text:
xpendisse, doluit, quia non erat venundatum, ut sibi pretium traderetur, et sibi inde aliquid corraderet. Pilatus itaque voluit damnum perditionis unguenti recompensare in pretio proditionis Magistri. Cum ergo dicturus esset: Tunc abiit Judas ad principes sacerdotum, etc., ut causam ostendat, redit ad relationem effusionis unguenti, quae facta nota quia interruptus est tractatus. Haec enim effusio facta est ante sex dies Paschae, ut refert Joannes in die quo reciperetur