comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rogari debuit: nõ rogatus
dare uult quod ux sperari
poterat quia dignaretur
largiri postulatus. Contẽp¬
torib uero paratas delicias
refectionis eterne denun¬
tiat ⁊ tamen simul omẽs
excusant. Ponamus ante
oculos mentis minima :
ut possimꝰ digne pensari
maiora. Si quispiam po-¬
tens ad inuitand̃ quem¬
libet pauperem mitteret:
quid frẽs rogo quid pauꝑ
ille faceret. nisi de eadem
sua inuitatione gauderet.
responsum humile redde¬
ret. uestem mutaret. ire
quantocius festinaret.ne
prior sead potentis ꝯuiui¬
um alter occurreret: Ho¬
mo ergo diues inuitat:¬
⁊ pauper occurre festinat.
Ad dei inuitamur conui¬
uiũ: ⁊ excusamus. S ec¬
ce int̾ hec estunare possu¬
mus. quid sibi corda nr̃a
respondeant. Occultis enĩ
fortasse sibi cogitationib
dicunt excusare nolumꝰ.
ad illud enim superne re¬
fectionis conuiunũ: et uo¬
cari ⁊ peruenire gratula¬
mur. Loquentes uob̾ talia
mentes ur̃e uerũ dicunt:

Expanded text:
rogari debuit; non rogatus rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mei solet euenire qd̃ dico:
ut persona potens famu¬
lum habeat despectum. Cũ¬
q per eum sins forte nel
extraneis aliquod respon¬
sum mandat: non despici¬
tur sermo loquentis ser¬
iii. quia seruatur ĩ corde
reuerentia mittentis dñi.
nec pensant qui au diunt
per quem: s quid uł a quo
audiant.Ita ergo frẽs.ita
uos agite. Et si nos forsitã
digne despicitis: in mente
tamen uestra uocantis do¬
mini reuerentiam serua¬
te. conuiue fieri sũmi prĩs¬
familias libenter obedite.
corda uestra excutite. atq
ex eis mortale fastidium
pellite. Ad repellendũ nãq
rata sunt omnia. S si ad¬
huc carnales estis. fortasse
epulas carnales inquiri¬
tis. Ecce ipse carnales epu¬
le: in spirituali uobis alimẽ¬
to conuerse sunt. Ad abster¬
gendum namq mentis
ur̃e fastidium: in cena dei
ille uobis singularis agnꝰ
occisus est. S quid agimꝰ
qui hoc quod subiungitur
ad huc fieri ĩ młtis iudemꝰ :
excusare. Offert d̾s quocd.

Expanded text:
mei, solet evenire quod dico, mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque rata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? excusare. Offert Deus quod
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq hoc crebro dicẽt:
paulatim lux que fuerat
emissa subtracta est. sis qͥ
subsequutus est odor remã¬
sit Sicq dies secundus et
tercius transiit: ut asper¬
sa fraglantia odoris rema¬
neret. Nocte igitur quarta
eamdem magistram suã.
iterum uocauit. Qua ue¬
niente: uiaticum petiit ⁊
accepit. Necdum uero ea¬
dem redempta uel alia eiꝰ
discipula a lecto iacentis do¬
scesserant: et ecce subito ĩ
platea ante euisdem cellu¬
le ostium duo chori psallẽ¬
tium constiterunt. et sicut
se dicebant sexus ex uoci¬
b discreuisse. psalmodie
cantus dicebant uiri ⁊ fe¬
mine respondebant. Cũq
ante fores cellule exhibe¬
rentur celestes exequie:
sca̾ illa anima carne solu¬
ta est. Qua ad celum duc¬
ta: quanto chori psallen¬
tium altius ascendebant.
tanto cepit psalmodia
nam dei. Nemo me prop¬
ter me hoc in loco despici¬
at. Et si ad inuitandũ neqͣ¬
quam dignus appareo:
s tamen magne st̃ delicie
quas promitto. Sepe frẽs

Expanded text:
Cumque hoc illa crebro diceret, Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut ipsae se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia nam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
emissa omne illuis cellu¬
le spatium impleuit. et
splendor tante claritatis
emicuit. ut corda assisten¬
tium mestimabili pauo¬
re perstringeret. atq ut
post ipse referebant om̃e
in eis corpus obrigesceret.¬
⁊ in subito stupore remane¬
rent. Cepit namq qͣi cu¬
iusdam magne multitu¬
dinis ingrecdientis soni¬
tus audiri: ostium cellu¬
le concuti. ac si ingrediẽ¬
tium turba premeretur.
atq ut dicebant intran¬
tuim multitudinem sen¬
tiebant: s nimietate ti¬
moris ⁊ luminis uidere
nil poterant. quia earũ
oculos ⁊ pauor depressera:
⁊ ipsa tanti luminis clari¬
tas reuerberabat. Quam
lucem protinus miri odo¬
ris est fraglantia subse¬
quita: ita ut earum ani¬
mum quia lux emissa ter¬
ruerat. odoris suanitas re¬
foueret. S cum uim cla¬
ritatis illiis ferre ñ pos¬
sent:cepit eadem romula
assistentem ⁊trementem
redemptam suoꝵ mors̃
magistram blanda uoce
ꝯsolari dicens. Noli timere
mater: nõ morior modo.

Expanded text:
emissa omne illius celluemissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo.
Abbreviated transcription (Latin):
que adhuc artifex conside¬
rat ⁊limat. laudari iam
au dit. et tamen ea tunde¬
re meliorando nõ desistit:
hec quam predirimus ro¬
mula. ea quam greco uo¬
cabulo meclici paralysin
uocant molestia corpora¬
li pertussa est: multisq
annis i lectulo decũbans
pene omni iacebat mem¬
bioꝵ officio destituta. nec
tamen hec eadem eius
mentem ad impatienti¬
am flagella perduxerã.
Nam ipsa ei detrimenta
membroꝵ fẽa fuerant
increm̃ta uirtutũ. quia
tanto sollicitius ad usum
orationis excreuerat. quã¬
to ⁊ aluid quolibet agere
nequaquam ualebat. No¬
cte igitur quadam eandẽ
redemptam quam prefa¬
tus sum. que utrasqz di¬
scipulas suas filiaꝵ loco
nutriebat: nocauit dicẽs.
Mater ueniꝰ mater ueni.
Que mox cum alia euis
condiscipula surrexit: sic̃
utrisq referentib. ⁊ mul¬
tis res eadem claruit. et
ego quoq in eodem tempo¬
re agnoui. Cumq noctis
medio lectulo iacentis as¬
sisterent: subito celitꝰ lux

Expanded text:
quae tamen adhuc artifex considequae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux
Abbreviated transcription (Latin):
S qui dei uerba despexerat:
hec audire non posse suos
sequaces estimabat. Unde
respondit diues. Non pat̾
tuis ierit credent. Cui mox
ueraci sententia dicitur.
Si moysen ⁊ ꝓph̾as nõ au¬
diunt. neq si quis ex mor¬
tius resurrexerit credẽt ei.
quia nimirum qui uerba
legis despiciunt. redem pto¬
ris precepta qui ex mortu¬
is resurrexit. quanto sub¬
tiliora sunt. tanto hec dif¬
ficilius implebunt. Minꝰ
est enim quicquid per le¬
gem dicitur: quam hoc
qd̃ per dñm iubetur. Illa
enim dare decimas prece¬
pit: redemptor u̾o noster
ab hiis qui perfectionem
secuntur omnia dimitti.
iubet. Illa peccata carius
resecat: redemptor uo̾ nr̃
illicitas etiam cogitatio
diosa ualde. ⁊ad continue
orationis usum prompta.
S quia pleriunq hii qͦs
stimant. adhuc in oculis
sumini opificis aliquid ĩ¬
perfectionis habent. si cut
sepe imperiti homines nec¬
dum perfecte sculpta si¬
gilla conspicimus. ⁊ iam
quasi perfecta laudamitͤ.

Expanded text:
Sed qui Dei verba despexerat Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater tuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitur , 1659 quam hoc quod per Dominum jubetur. Illa enim dari decimas praecipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitatiodiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos stimant, adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus,
Abbreviated transcription (Latin):
diter euaserunt. tantoqz
maiores ereptori suo gr̃as
referant. quanto uident ĩ
aliis quod ipsi perpeti si es¬
sent derelicti potuerunt.
Nec illam tante beatitudi¬
nis claritatem apd̾ iustoꝵ
animum fuscat aspecta
pena reproboꝵ: quia ubi
iam compassio misccłie
non erit minuere procul
dubio beatorum leticiam
non ualebit. Quid aũt mi¬
rum si dum iusti inuistoꝵ
tormenta ꝯspiciunt. hoc
eis eueniat in obsequio
gandioꝵ : quando ⁊ ĩpi¬
ctura niger color subst̾nit᷑.
ut alb uel rubeus clarior
uideatur: S sicut dom̃ est
tanto bonis sua gaudia
excrescunt: quanto eoꝵ o
torum subteriacent que
euaserũt. Et quamius eis
sua gauclia ad perfruen¬
dum plene sufficiant: ma¬
la tamen reproboꝵ absqiz
duo semper aspiciunt. qr
qui creatoris sui clarita¬
tem uident. nichil in crea¬
tura agitur quod inidere
non possint. Petenti aũt
diuiti ut lazarus mitta¬
tur : ab abraham protinꝰ
respondetur. Habẽt moy¬
sen ⁊ ꝓph̾as: audiant illos.

Expanded text:
diter evaserunt; tantoque diter evaserunt; tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat spectata poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniat in obsequium gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum torum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos.
Abbreviated transcription (Latin):
habeo enu quinq fr̃es. ut
testetur illis nec ⁊ ip̃i ueni¬
toꝵ. Qua in re pensand̾ est
ardenti diuiti quanta ad
supplicium cumulantur:
ad penam nainq suam ei
⁊ cognitio seruatur ⁊ memo¬
ria. Cognoscit enim laza¬
rum quem despexit: fratrũ
quoqz suoꝵ meminit quos
reliquit. Perfecta ei quippe
ultio de paupere non esset:
si hunc in retributione nõ
recognosceret. Et perfc̃a
non in hoc quod ipsẽ patit᷑
etiam in sus timeret. Ut
ergo peccatores in supplicõ
amplius pumantur. et e¬
orum uident gloriam qͦs
contempserunt: et de illo¬
rum etiam pena torquen¬
tur. quos inutiliter ama¬
uerunt. Credendum uõ ẽ
quod ante retributionem
extremi uidicii miusti ĩ re¬
quie quosdam iustos ꝯspi¬
ciunt. ut eos uidentes ĩ ga¬
dio. non solum de suo suppli¬
cio s etiam deilloꝵ bono cru¬
tientur: iusti uero in torm̃¬
tis semper iutuentur iniu¬
stos. ut hinc eorum gaudi¬
um crescat. quia malum.
ꝯspicuint quod misericor¬

Expanded text:
habeo enim quinque fratres, ut habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi venitorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericor
Abbreviated transcription (Latin):
uis in sue nature bonitate
misccłiam hẽant. iam tũc¬
auctoris sui iusticie ꝯiunc¬
ti. tanta rectitudine cõstrĩ¬
guntur. ut nulla ad repro¬
bos compassione mouean¬
tur. Ipsi quippe iudici ꝯcor¬
daut cui inherent: et eis qͦs
eripere non possunt nec ex
misccł̾ia condescendunt.
qr tantum illos tunc a se
uidebunt extraneos. quã¬
tum et ab eo quem diligũt
auctore suo ꝯspiciunt repł¬
atoꝵ sortem transeunt. qr
dampnatione perpetua ꝯ¬
stringuntur: nec usti tͣn¬
sire ad reprobos possunt. qr
recti iam per iusticiam iu¬
dicii eis nullo modo exali¬
qua comp assione miserẽ¬
tur. S postquam ardenti
diuiti de se spes tollitur: eiꝰ
animus ad propin quos qͦs
reliquerat recurrit. quia
reproborum mentem pena
sua quandoq inutiliter e¬
rudit ad caritatem. ut iã
tunc etiam suos spiritu ali¬
ter diligant. qui hic dum
peccata diligerent nec se a¬
mabant. Inde nunc dicit᷑.
Rogo ergo te pater: ut mit¬
tas eum in domũ pat̾s mĩ.

Expanded text:
is in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe iudici concordant, cui inherent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tanto illos a se vident extraneos, quanto et ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt repuatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei;
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas strauerat. diui¬
na pietas erigebat: illũ
quia superbia erexerat. di¬
iuna seueritas humilia¬
bat. Habete ergo fr̾es mĩ
fatitis: recogitate que fe¬
cistis. Largitatem suꝑne
pietatis aspicite:⁊ ad mise.¬
ricordem iudicẽ dum ad¬
huc ixpectat cum lacrimiꝰ
uente. Con siderantes nãq
quol iustus sit. pecc̃a ur̃a.
nolre negligere: con siderã¬
tes iero quod pius sit. no¬
lite disperare.Prebet apud
deun homini fiduciam
deus lomo. Est nobis spes
magna penitentib. quia
aduocatus nr̃ factus est
uidex noster. qui uiuit ⁊
regnat cum patre d̾s in u¬
setula seculoꝵ am̃.

Expanded text:
humilitas straverat, divihumilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. Habete ergo fiduciam, te quae facitis, recogitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est nobis spes magna poenitentibus, quia advocatus noster factus est judex noster. Qui vivit et regnat cum Patre saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
it dicens. ubi fuisti: At il¬
le latere se posse credens:
in monasterio se fuisse re¬
spondit. Quo negante:
albas compulsus est dice̾
quid udisset. At ille uidẽs
se esse com prehensum: hoc
quoq quod abbatem late¬
bat. aperuit adiungens.
Quando super me uidisti
lucem de celo descendere:
uox etiam pariter uenit
dicens. Dimissum est pec¬
catum tuũ. Et quidem oĩ¬
potens deus peccatum eus
potuit tacendo laxare. sed
loquendo per uocem. radi¬
ando per lumen exemplo
sue misericordie nostra ad
penitentiam uoluit corda
lo prostrauit: de celo allo¬
quutus est. Ecce nostris
quoq temporib peccoꝵ ⁊
penitens uocem de celesti¬
b audiuit. Illi dictum ẽ
quid me persequeris: iste
sum est peccatum tuũ. lõ¬
ge est inferior mĩtis. pec¬
c̃ator ⁊ penitens iste quã
paulus. S quia adhuc
hac in re de saulo loquim᷑
crudelitatem necis anhe¬
lantem liceat audienter
dicere. quia saulus prop¬
ter superbiam uocem in

Expanded text:
it, dicens: Ubi fuisti, frater? At ilit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare; sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae misericordiae nostra ad poenitentiam voluit corda lo prostravit, de coelo allocutus est. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me persequeris? Iste sum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem inc
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat ante uigilias egre¬
di. ut se cotidie in fletu peni¬
tentie quanto setretiꝰ tãto
liberuis mactaret. Õtem¬
plabant namq disrictio¬
nem uenturi iudici sui.
⁊ iam eidem iudici oncor¬
dans puniebat in licrimiᷤ
reatum facinoris sii. Qua¬
dam uero nocte albos mo¬
nasterii uigilans. iunc la¬
tenter egredientem in tui¬
tus. lento foras pedi secutꝰ
est. Quem cum in secreto
montis latere cern̾it. in ora¬
tione prostratum ixpecta¬
re uoluit quando sirgeret:
ut ipsam quoq loigani¬
mitatem orationis eius ex¬
ploraret. cum subito celitus
lux emissa super eum fu sa
est qui in oratione prostra¬
tus iacebat. tantaqz se illo
in loco claritas sparsit. ut
tota pars regionis illius
ex eadem luce can desceret.
Quam abbas ut uidit. in¬
tremuit fugit. Cumq ptꝰ
longum hore spatium id̾
frater ad monasteriũ re¬
disset. albas eius ut dis.¬
ceret an super se effusio¬
nem tanti luminis agno¬
uisset: requir̾e eum studu¬

Expanded text:
fecerat ante vigilias egrefecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis latere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studu
Abbreviated transcription (Latin):
non inops substantie ux¬
ta mediocritatẽ uite. S
quia plerumq regnat
in rerum opulentia car¬
nis culpa: in quodam fa¬
cinore lapsus est. qd̾ debu¬
isset ualde pertimescere.
ac de sue mortis ĩmanita¬
te cogitare. Reatus igitꝰ
sui consideratione opumn-¬
ctui erexit se contͣ se mũ¬
di huis omnia reliquit.
monsteriũ petiit. In quo
ninrum ionasterio. tã¬
te himilitatis. tanteq sibi
distrtionis extitit: ut cũ¬
cti frtres qui illic ad amo¬
rem duinitatis excreue¬
rant suam cogerent᷑ ui¬
tam dspicere. dum illiꝰ pe¬
nitemam uideretur. Stu¬
duit ramq toto m̃tis ad¬
nisu cuciare carnem: uo¬
luntaes proprias frang̾e.
furtuus orationes querere.
cotidians se lacrinis liba¬
re. despctum sui appetere.
oblatan a fratrib uenera¬
tionemtimere. Hic itaqz
nocturias fratrũ uigłias
preuen re consueuerat. Et
quia nons in quo mona¬
sterium situm est ex uno
latere in secretiori parte ꝓ¬
minebat: illuc ꝯsuetudinẽ

Expanded text:
non inops substantiae juxnon inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium petiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, voluntates proprias frangere, furtivas orationes quaerere, 1611 quotidianis se lacrymis lavare, despectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
qui et uidet quod despicit᷑.
⁊ tamen per precepta clama.
per patientiam expectat.
suns subito superbiret. ter¬
ga in faciem mittet. nun¬
quid nõ ꝯtemptus dominꝰ
eius superbiam feriret:
uulnera districte animad¬
uersionis infligeret. Ecçe
nos peccando aucton nr̃o
terga in faciem dedimus:
⁊ tamen sustinemur. Su¬
perbe aduersos benigne
renocat: ⁊ qui ferire nos
aduersos potuit ut reuer¬
tamur mun̾a promittit.
Tanta ergo conditoris nr̃i¬
misericordia duritiam no¬
stri reatus emolliat: ⁊ ho¬
mo qui malũ qd̃ fecit ex¬
periri percussus poterat.
saltem expectatus erube¬
scat.Rem fratres breuit̾
refero. quam uiro uenera¬
bili maximiano. tunc pa¬
tre monasterii mer atqz p̃s¬
bitero. nunc aũt syracusa¬
no ep̃o narrante cognoui.
Hanc itaq si sollerter au¬
ditis: caritati ur̃e non bre¬
utter suffragari credo. No¬
stris modo temporib uic¬
torinus quidam extitit.
qui alio quoq nomine e¬
milianus appellatas est:

Expanded text:
qui et videt quod despicitur, qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, per patientiam exspectat. suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptus dominus ejus superbiam feriret, vulnera districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nostro terga in faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoris nostmisericordia duritiam nostri reatus emolliat, et homo qui malum quod fecit experiri percussus poterat, saltem exspectatus erubescat. 18. Rem, fratres, breviter refero, quam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ecte dum celestiũ ciuiũ secre¬
ta rimamur ab expositõis
nr̃e ordine longe digressi
Quia enun se illica per¬
petrasse memin̾ai contͣ
semetipsum iam gidus
etiam a licitis abssiebat.
Sic sic agimus pertẽtiã:
si ea que cõmisimꝰ erfecte
deploramus. Pensinus su¬
per nos diuitias ꝯitoris
nr̃i : peccare nos uoit ⁊ per¬
tulit. Qui nos ant culpã
peccare prohibuit etiam
post culpam expetare ad
ueniam non desint. Ecce
ipse nos quem deseximuᷤ
uocat: aduersi abllo sumꝰ
⁊ tamen non auetitur. Un
quando ad iusticam con¬
ditus precepta roctitudĩs
accepit. S cum hec eadẽ
precepta contempsit: qͣsi
conditori suo dorsum mẽ¬
tis in faciem dedit. S ecce
adhuc post tergum seqͥt᷑¬
⁊ monet: quia iam ⁊ a no¬
bis contemptus est.⁊ tam̃
nos adhuc uocare ñ cessat.
Quasi dorsum in faciem¬
ei dedimus cuins uerba de¬
spicimus: cuius precepta
calcamus S stans post t̾¬
gum nos auersos reuoca:

Expanded text:
ecce dum coelestium civium secreecce dum coelestium civium secreta rimamur, ab expositionis nostrae ordinae longe digressiQuia enim se illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic sic agimus poenitentiam, si ea quae commisimus perfecte deploramus. Pensemus supernas divitias conditoris nostri. Peccare nos vidit, et pertulit. 17. Qui nos ante culpam peccare prohibuit, etiam post culpam exspectare ad veniam non desistit. Ecce ipse nos, quem despeximus, vocat. Aversi ab illo sumus, et tamen non avertitur. Undquando, ad justitiam conditus, praecepta rectitudinis accepit. Sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet, quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus; sed stans post tergum nos aversos revocat,
Abbreviated transcription (Latin):
te spetialia quedam singu¬
loꝵ sunt. ut tam̃ sunt com¬
nunia omniũ: ⁊ qd̃ in se
in alio ordine totum possi¬
det. s iccirco uno eodemq
uoc abulo cõmuniter non
censentur. ut ille ordo uo¬
cari priuato uniuscuiq
rei nomine debeat. qui
hanc in munere plenius
accepit. Seraphin namq
incendium diximus. et tñ
amore conditoris simul õs
ardent. Cherubin plenitu¬
tamen quis ibi aliquid ne¬
sciat. ubi ipsum om̃s siml
fontem scientie deum uidẽt.
Thioni. illa agmina quoqz¬
quib conditor presidet uocã¬
tur. S beatus esfe potest. qͥs¬
nisi creator suus eius menti
presideat: Que ergo ex par¬
te ab omnib habentur. eis
priuato nomine data sũt.
qui hec in mun̾e pleniꝰ acce¬
perunt. Nam ⁊ si qua illic
sic alii habent. ut haberi.
ab aliis nequaqͣm possint.
sicut speciali nomine dn̾a¬
tiones ⁊ principatus uocan¬
tur: cuncta ibi singłoꝵ sũt.
quia per caritatẽ spiritus
ab alio in aliis habentur. S

Expanded text:
te specialia quaedam singute specialia quaedam singulorum sunt, ut tamen sint communia omnium; et quod in se in alio ordine totum possidet. Sed idcirco uno eodemque vocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine debeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus, et tamen amore conditoris simul omnes ardent. Cherubim vero plenitutamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul fontem scientiae Deum vident? Throni quoque illa agmina quibus conditor praesidet vocantur, sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus habentur, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere 1609 plenius acceperunt, Nam et si qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, cuncta ibi singulorum sunt, quia per charitatem spiritus ab alio in aliis habentur. 15. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dubiim non est quia aliꝰ
alium mittat. Minora u̾o
sunt que mitruit᷑: maio¬
ra que mittunt. S hoc qͦ
de ipsis agminib q̃ mit¬
tuntur certum tenemus.
quia ⁊ cum ad nos ueniũt:
sic exteruis implent mini¬
sterium. ut tamen nũqͣm
desint interuis per cõtem¬
plationem. Et mittunt
igitur ⁊ assistunt quia ⁊¬
si circunscriptus est ange¬
licus spiritus: sũmꝰ tam̃
spiritus ipse qui d̾s est cirꝯ¬
scriptus non est. Angeli ita¬
q ⁊ missi ante ipsum sunt:
quia quolibet missi ueniẽt
infra ipsum currũt. Sci¬
endum quoqz est quia ple¬
rum q ipsi beatoꝵ spirity¬
um ordines uiciorum sibi
ordinum uocabula sorti¬
untur. Thronos ⁊ enĩ scili¬
cet sedes dei specialem bea
per cherubin appare: qr ui¬
delicet dum in ipsis distĩc¬
tionib agminũ cherubĩ
thronis iungitur. sed̾e eti¬
am super cherubin domi¬
nus ex uicini agminis e¬
qualitate perhibetur. Sic
quippe in illa sũma ciuita¬

Expanded text:
dubium non est quia alius dubium non est quia alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt. Sed hoc quoque de ipsis agminibus quae mittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur, et assistunt, quia etsi circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est quia plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur. Thronos etenim, scilicet sedes Dei, specialem beatper cherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super cherubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in illa summa civita
Abbreviated transcription (Latin):
elem dicitur. Milia miliũ
ministrabant ei: ⁊ decies
centena milia assistebãt
ei. aliud est namqz mini¬
strare aluid assistere. Qui
nos nuntiando exeunt. as¬
sistunt uero: qui sic con¬
templatione intima per¬
fruuntur. ut ad explenda
foris opera minime mittã¬
tur. S quia in quib dã
scripture locis. quedam ꝑ
cherubin. quedam uo per
seraphin agi didicimꝰ. utr̃
per se hec faciant. an per
subiecta agmina agant᷑.
que sicut dicitur in eo qd̃
a maiorib ueniunt maio¬
rum uocabula sortiuntur:
nos affirmare nolumus.
quod apertis testimoniis
non approbamus. hoc tñ
certissime scimus. qr ad
explendum de su pernis
ministerium alii spẽ alioᷤ
mittunt. ⁊ acharia scilicz
ꝓph̾a testante qui ait. Ecce
angelus qui loquebatur
in me egrediebatur ⁊ alius
angelus egrediebatur in
occursum eius ⁊ dixit ad
eum. Curre loquere ad pu¬
erum istum dicens. Absq
muro habitabitur ihrłm.¬
Dum enim angelus ad ã¬
gelum dicit. curre ⁊ loq̃re:

Expanded text:
 dicitur: Millia millium ministrabant ei et decies millies centena millia assistebant, etc. Aliud est namque ministrare, aliud assistere; mininos nuntiando exeunt, assistunt vero, qui sic contemplatione intima perfruuntur, ut ad explenda foras opera minime mittantur. 13. Sed quia in quibusdam Scripturae locis quaedam per cherubim, quaedam vero per seraphim agi didicimus, utrum per se haec faciant, an per subjecta agmina agantur, quae, sicut dicitur, in eo quod a majoribus veniunt majorum vocabula sortiuntur, nos affirmare nolumus quod apertis testimoniis non approbamus. Hoc tamen certissime scimus, quia ad explendum de supernis ministerium alii spiritus alios mittunt, Zacharia scilicet propheta testante, qui ait: Ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur et alius angelus egrediebatur in occursum eius et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur IhDum enim angelus ad angelum dicit Curre et loquere,
Abbreviated transcription (Latin):
uiant ⁊ nun quam intẽ¬
tionem animi ad alia tẽ¬
dentis frangant. Quicũ¬
qz igitur tales sunt eis pro¬
fecto terrena omnia. non
ad desiderium s ad usum
assunt. quia reb quidem
necessariis utuntur. s ni¬
chil habere cum peccato cu¬
punt de ip̃is quoq rebus
habitis cotidie mercedes
querunt. ⁊ plus gaudent
bono opere quam bona pos¬
sessione. Ac ne aliquibusi¬
sta difficilia esse uideant᷑:
rem de persona refero qͣm
multi uestrum nouerunt.
quam uidelicet rẽipsam.
ante triennuĩ in centum¬
cellensi urbe a personis fi¬
delib diclici. Nuper nanq
in eadem ciuitate theopha¬
nius comes fuit. uir mise¬
ricordie actib deditus. bo¬
nis operib intentus. Hos¬
pitalitati precipue studẽs
exercendi comitatus acti¬
b occupatus. agebat ter¬
rena ⁊temporalia.s ut plꝰ
ex fine claruit. magis ex
debito quam ex intentõe.

Expanded text:
viant, et nunquam intenviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fine ejus claruit, magis ex debito quam ex intentione.
Abbreviated transcription (Latin):
gura. Uxorem namq habet
s quasi non habens: qͥ sic
scit debita carnis exoluere.
ut tamen per eam mundo
tota mente non cogatur
inherere. Nam cũ idem rur¬
sus egregius predicator di¬
cat. qui ht uxorem cogitat
que sunt huiꝰ mundi. quo¬
modo placeat uxori. ille u¬
xorem habens quasi nõ ht̃:
qui sic studet plac̃e ꝯiugu.
ut tamen nõ displiceat cõ¬
ditori. flet quoqz s tan qͣm
non fleat. qui sic tempora¬
lib dampnis affligitur. ut
s tanquam nõ gaudeat:
qui sic de temporalib boni ᷤ
hila rescit: ut tamen semꝑ
⁊ in hoc quod mentẽ gau¬
dio subleuat: hanc conti¬
nuo pondere proiidi ti¬
moris premat. Emit añt
s quasi non possidens qͥ ⁊
ad usum terrena p̃parat:¬
⁊ tamen cauta cogitatio¬
ne prouidet. qd̾̃ hẽc citius
relinquat. Mundo quoq
utitur. s quasi non utat᷑:
qui ⁊ necessaria cuncta ex¬
terius:⁊uite sue ministe¬
rio regit. ⁊ tam̃ hec eadẽ
nõ sinit sue menti domui¬
nari: ut subiecta foris ser¬

Expanded text:
. Uxorem namque habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semperet; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius relinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris ser
Abbreviated transcription (Latin):
subiectos quosq possidere.
Ea ergo angłorum agmi¬
na que mira potentiã pre¬
minent: pro eo quodeis ce¬
tera ad obediendum sub¬
iecta sunt: dominationeᷤᷤ
uocantur. Throni quoq
illa agmina sunt uocata
quib ad exercendum iu¬
dicium semper deus op̃c
presidet. Quia enim thro¬
nos latino eloquio sedes
dicimus. fhroni dei dicti
sunt hii qui tanta diuini¬
tatis gratia replentur:
ut in eis dominus sedeat.¬
⁊ per eos sua indicia decer¬
nat. unde ⁊ per psalmistã
dicitur. Sedes superthro¬
num qui iudicas equita¬
tem. Cherubin quoq ple¬
nitudo scientie dicitur. Et
sublimiora illa agmina
iccuro cherubin uocata st̃:
quia tanto perfectiori sciẽ¬
tia plena sunt. quanto cla¬
ritatem dei uicinius con

Expanded text:
subjectos quosque possidere. subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thronos Latino eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentuut in eis Dominus sedeat, et per eos sua iudicia decernat. Unde et per psalmistam dicitur: «Sedes super tronos, qui iudicas equitatem». Cherubin quoque plenitudo scientie dicitur, et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius con
Abbreviated transcription (Latin):
bras tersit. Qui ergo ad cu¬
randum mittitur. dignũ
uidelicet fuit: ut dei medi¬
cina uocaretur. S quia an¬
geloꝵ nomina interpretã¬
do perstrinximus. nũc su¬
perest ut ipsa officioꝵ uoca¬
bula breuiter exequamur.
Uirtutes ⁊ enim uocantur
illi nimirũ sp̃c. per quos
signa ⁊ miracula frequẽ¬
tius fiunt. Potestates eti¬
am uocantur hii qui hoc
potentius ceteris in suoor¬
dine perceperunt: ut eorũ
ditioni uirtutes aduerse
subiecte sint. quoꝵ potesta¬
te refrenantur. ne corda
hominũ tantũ temptare
preualeant quantũ uolt̃.
principatus etiam uocan¬
tur. qui ip̃is quoq bonis
angelorum spiritib p̃sũt:
qui subiectis aliis dũ que¬
q sunt agentla disponũt
eis ad explenda diuina
mynisteria principant᷑.
Dominationes aũt uocã¬
tur. qui etiam potestates
principatuũ dissimilitu¬
dine alta transcendunt.
Nam principariest: inter
reliquos prioiẽ existere.
dominari uero est: enam

Expanded text:
bras tersit. Qui ergo ad cubras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Dominationes autem vocantur qui etiam potestates principatum dissimilitudine alta transcendunt. Nam principari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in fine mundi in sua uir¬
tute relinquetur extremo
supplicio peimendus. cũ.
michaele archangelo pre¬
liaturus esse perhibetur:
sicut per iohannẽ dicitur.
factum est preliũ cum mi¬
chaele archangelo. ut qui
se ad dei similitudinẽ su¬
perbus extulerat: ꝑ mi¬
chaelem peremptus disca
quia ad dei similitudinẽ
per suꝑbiam nullus exur
b̾riel mittitur. qui dei for¬
titudo nominat᷑. Ilũ qͥp¬
pe nuntiare ueniebat qui
ad debellandas aerias po¬
testates humilis apparere
dignatus est: de quo per
psalmistam dicitur. Colli¬
te portas principes ur̃as. ⁊
eleuamini porte eternaleᷤ:
⁊ introibit rex glorie. Qͥs
est iste rex glorie: Dominꝰ
fortis ⁊ potens. dominꝰ po¬
tens in prelio. Et rursum.
fortitudinem nuntiandus
erat. qui uirtutũ dominꝰ
⁊potens in prelio: contra
da ueniebat. Raphael qͦ
interpretatur ut diximꝰ
medicina dei. quia uideli¬
cet dum thobie oculos qͣi
per officium curationis te¬
tigit: cecitatis eius tene

Expanded text:
in fine mundi in sua virin fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus esse perhibetur, sicut per Iohan<n>em dicitur: «Factum est prelium in celo cum Michaele archangelo»: ut qui se ad Dei similitudinem superbum extulerat, a Michaele peremptus discat, quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus exurgbriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aerias potestates humilis ap<p>arere dignatus est; de quo per psalmistam dicitur: «Tollite portas, principes, vestras et elevamini, porte eternales, et introibit rex glorie. Quis est iste rex glorie? Dominus fortis et potens, Dominus potens in prelio»; et rursum: fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in prelio ad rias veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per officium curationis tetigit, cecitatis eius te
Abbreviated transcription (Latin):
mum angelũ uenire dig¬
num fuerat: qui sũmũ
omniũ nuntiabat. Qui ic¬
circo etiam priuatis nõibꝰ
censentur. ut signetuR
per uocabula. etiam in o¬
peratione quid ualeant.
Neq enim in illa sc̃a ciui¬
tate quam de uisione om¬
ipotentis dei plena sciẽ¬
tia perficit: iccirco prop̾a
ri nõ possint. s cum ad nos
aliquid ministraturi ue¬
nũt. apud nos etiã noĩa
a ministeriis trahunt.
Michael namq quis ut
deꝰ. Gabriel aũt fortitudo
dei. s aphael uero dicitur
medicina dei. Et quotiẽs
mire uirtutis aliquid a¬
gitur. michael mitti per¬
hcbetur: ut ex ipso actu ⁊
nomine detur intelligi. qr
nullus potest fac̾e quod fa¬
cere non preualet d̾s. Unde
⁊ ille antiquus hostis qui
esse deo per suꝑbiam simi¬
lis concupiuit dicens. ĩ ce¬
lum conscendam. suꝑ astͣ
celi exaltabo soliũ meum.¬
sedebo in monte testam̃ti ĩ
laterib aquilonis. ascẽdã
super altitudinem nubiũ.
similis ero altissimo: dũ

Expanded text:
mum angelum venire digmum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione, quid valeant; neque in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena sciencia perficit, idcirco propriari non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael namque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei», Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetnomine detur intelligi quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Unde et ille hostis antiquus qui esse Deo per superbiam similis concupivit, dicens: In coelum ascendam, super astra coeli exaltabo solium meumestamenti, in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ordines angelorum.
Quib nimirum ordinib
ille primus angelus ideo
ornatus ⁊ opertus extrtit.
quia dum cunctis agmini¬
b angłoꝵ prelatus est: ex
eoꝵ comparatione clarior
fuit. ¶Sed cur istos per¬
sistentium angeloꝵ cho¬
ros enumerando perstͥn¬
ximus. si nõ eorum quoq
mynisteria subtiliter ex¬
prim amus: Greca etenĩ
lingua angeli nuntii. Ar¬
changeli uero sũmi ñ tii
uocantur. Sciendũ quoci¬
est quod angeloꝵ uocabu¬
lum nom̃ est officii nõ na¬
ture. Nam sci illi celestis pa
cari angeli nequaquam
possunt. quia tunc solum
sunt angłi: cum per eos a¬
liqua nuntiantur. Unde
⁊ per psalmistam dicitur.
Qui facit angelos suos sp̃c.
Ne si patenter dicat. Qui
eos quos semper habet
spiritus etiam cum uoly¬
erit angłos suos facit. Hii
aũt qui minima ñtiant
angeli. qui u̾o sũma anñ¬
tiant: archangłi uocan¬
tur. Hinc est enun qd̃ ad
mariam uirginẽ nõ qui
hoc quippe ministeriũ sũ¬

Expanded text:
sunt ordines angelorum. sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii, non na. Nam sancti illi celestis patcari angeli nequaquam possunt, quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, quos semper habet, spiritus, etiam, cum voluerit, angelos facit. Hi autem, qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc est enim, quod ad Mariam virginem non quilIIa. Ad hoc quippe ministerium sum
Abbreviated transcription (Latin):
potestates. ¶Dominatoneᷤ
uero. principatus ⁊ potestateᷤ.
iam ad ephesios loquens
descripserat. S ea quoq co¬
lossensib dicturus. premisit
thronos: de quib necdum
loquutus. Dum ergo illis
quatuor que ad ephesios
qz sunt oidines qui specia¬
liter exprimuntur. Quib
dum angli ⁊ archangeli.
cherubin atq seraphin ad¬
iuncta sunt: procul dubio
nonem: esse angloꝵ ordiẽs
inueniuntur. Unde ⁊ ipsi
angelo qui primus est con¬
ditus per propham dicitur.
Tui signaculum similitudi¬
nis. plenus sapientia ⁊ ꝑ
fectus decore: in deliciis para¬
dysi dei fiunsti. Qui notandũ
quod non ad similitudinẽ
dei factuis. s signaculũ simi¬
litudinis dicitur: ut quo ĩ
eo subtilior est natura. eo ĩ
illo ymago dei similius in¬
signuetur expressa. Quo ĩ
loco mox subditur. Omniᷤ
lapis pietiosus operimen¬
tum tuũ: sardius topaziꝰ.
⁊ ia̾pis. crysolitus. onix ⁊ be¬
rillus: saphyrus. carbun¬
culus ⁊ smaragdus. Ecce
dum. Quia profecto nouẽ

Expanded text:
es. Dominationes vero, principatus ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus nec dum locutus. Dum ergo illis quatuor, quae ad Ephesios que sunt ordines, qui specialiter exprimuntur; quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui primus conditus est, per prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Ubi notandum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei subtilius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onyx, et beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Ecce dum, quia profecto novem