comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis spinas: ipsas filis respondet. Sꝑi¬
ne sunt ꝓpter mores suos: filie ꝓpter
sacramenta mea. Ultinam ergo inter
gemitus alienarum gemeretur: minꝰ
gemeretur: Ille est maior gemitus.
qm̃ si inimicus meus exꝓbrasset michi
sustinuissem utiq: & si is qui oderat
me suꝑ me magna locutus fuisset:

Expanded text:
dicis spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniam si inimicus exprobrasset mihi, sustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magna locut
Abbreviated transcription (Latin):
nerbo meo. uere discipuili mei estis:
& cognoscetis neritatem. & ueritas libe¬
rabit uos. Simules &o seruus & liber.
seruus qui factus es: liber quia ama¬
ris adeo a quo factus es. Inmo etum
inde liber: quii amas eum a quo factꝰ
es. Noli serture cum murmure. Non
enim id agant murmura tua ut ñ
seruias: sed ut malus sertius sertiras.
Seruus enim es dm̃. libertus es dm̃:
non fic te queras manu mitti ut recedas
de domo manuimissoeis tui. Seruite do¬
mino in iocanditate. Pena erit illa &s
ꝑfecta iocunditasicum corruptibile hoc
induerit incorruptionem & mortale
hoc induerit inmortalitatem. Tunc
erit ꝑfecta iocunditas. tunc illa ꝑfecta
iubilatio. tunc laus sine defecti. tunc
amor sine scandalo. tunc fructus sine ti¬
more: tanc uita sine morte. Quid hic ͤ
Nullum ne gaudium : Si nullum gau-¬
dium: nulla iubilatio. Quomͦ iubilate
deo omnis terra : Est plane & hic gai-¬
ditm: de spe future uitȩ. Gnstatur
hic: unde ibi satiemur. S necesse est ut

Expanded text:
mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liber, quia amas eum a quo factus es. Noli servire cum murmure; non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic unde ibi satiemur. Sed necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
est miquis. Incurrat negotiun. & ibi illũ
probas. Incipis uenire contra iniquitatẽ
iꝑsinsc & ibi iudebis quia quando tibi blan¬
diebatur ininicus erat. S nondum pul¬
saueras. non ut iitrueretur in corde quod
non erat: sed ut erumperet quod erat.
Et respexit oculus meus inunicos meos.
Et ineis qui insurgunt in me malig¬
nantibus audiet auris mea. Quando:
In senecta. Quid est in senecta : In notis¬
simo. Et quid audiet auris nr̃a: Stantes
ad. dexteram audienitis quod dicitur eis
qui sunt ad sinstram. Ite in ignem et ernũ:
qui paritts est dubolo & angelis euis. Ab
isto andita malo. iustus non timebit. Scitis
quia dictum est in quodam psalmb m ine¬
moria eterna erit̾iustas: ab atidituimalo ñ
timebit. Quo anchitu mail: Ite mignem
eternim: qui paritus essillabolo &ẜ anqłĩ
enis. Et incis qminsurgat mine npbg¬

Expanded text:
est iniquus: incurrat negotium, et ibi illum est iniquus: incurrat negotium, et ibi illum probas. Incipis venire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Quid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad dexteram audiemus quod dicetur eis qui sunt ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Ab isto auditu malo justus non timebit. Scitis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et in eis qui insurgunt in
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Quomͦ in etatibus nr̃is nouissima
senectus est: sic totum hoc quod modo
patitur coepus xp̃i. in laboribus in erãꝑ¬
nis. in ingiliis. in fame. in siti. in scandals.
in inquitatibus. in pressuris: inuentus
ipsius est. Senectiis ipsius. id est neussi¬
ma ipsius in leticia erunt. Et intendit
caritas ur̃a. quia dixi senectutem: ne pu¬
tetis & mottem. Homo enm in carne
ideo senescit: ut motiatur. Senecta ȩcclẽ¬
erit candida. recte factis. morte autem
non corrumpetur. Quod est capit senis:
hoc eruiit oꝑa nr̃a. llidetis quemadio¬
dum canescat caprit & albescat: quan¬
tumncumq senectas accedit. Qui bene
senescit ordine suo. queris illi aliquando
incapite capillum nigrum: & non inuȩ¬
nis. Sic cum fuerit uita nr̃a taliscte.
queratur nigritudo peccatoeum: & ñ
inueniatur. Senecta tua uiuenalis est.
senecta ista uiridis est: semꝑ uircbit.
Audistis de feno peccatorum: audite
tem. Noli ad tendere quia amicus tutis

Expanded text:
mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc quod modo patitur corpus Christi in laboribus, in aerumnis, in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis, in iniquitatibus, in pressuris, juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur nigritudo peccatorum, et non inveniatur; senecta ista juvenilis est, senecta ista viridis est, semper virebit. Audistis de feno peccatorum, audite tem. Noli attendere quia amicus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ecce inimici tui peribunt. Non ibi
Quid tu qui laiboras modo si iminici dei
peribunt: & dispergentur omnes qui
operantur iniquitatem: Tu qui nater
ista scandala. inter iniquitates humanas
genus. qui tribalaris in carne. s gaudes
in corde. quid t̾uie Quȩ tibi spes o corpus
patris. sed pedibus tuis & menbris tuis
laboras in terra & dicis. saule. saule. quid
me ꝑsequeris: tu quam spem habibis si
mimici dei peribunt. & dispergextur
omines qui operantur iniquitatemu: Quid
tibi erte: Et exaltabitur sieut uncoenis
cornu merm. Quare qͥ peit sicut unicor¬
nis : Aliquando unicornis sciperbiam
fignificat. Aliquando uincornis exalta¬
tionem unitatis significat: quia unitas
exaltatur. omnes hereses cum inimicis
dei peribunt. Et exaltabitur sicut uni¬
corns cornumeum. Et quando erie :¬
Et sencctus mea inmisccłia pingui.
Qu̾id dixit senectus mea:. Nouissima

Expanded text:
«Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Non ibi «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Non ibi 11. «vers.» 11. Quid tu qui laboras modo, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, sed gaudes in corde, quid tu? quae tibi spes, o corpusPatris, sed pedibus tuis et membris tuis laboras in terra, et dicis, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? tu quam spem habebis, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? quid tibi erit? «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Quare dixit, «sicut unicornis?» Aliquando unicornis significat superbiam, aliquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas exaltatur, omnes haereses cum inimicis Dei peribunt. «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Et quando erit? «Et senectus mea in misericordia pingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima
Abbreviated transcription (Latin):
ue tales mnimicitis dei. Quodam enim
occultos ini̾mnos dei seriptara aperit: ut
quia non illos potes nosse corde tuo: noue¬
ris illos in scriptura dei. & caueas inueniri
cum illis. perte dicit ucobtis in epł̃i sui.
Hescitis quia amncus binus muncdi. iminicꝰ
dei constitutur: Audisti. non uis esse mi¬
micus der: noli esse amicus hiuus mundi.
Nam si amicus fueris huius mundi: inimi¬
cus eris deo. Quomͦ enim non potest fieri
sic anima adultera a mote rerum scłarium.
non potest. nisi mimnica esse deo. Timet s
non amat. Penas timet: non iusticia deleo¬
tatur. Ergo inimiti dei omnes amatores
mundi. omnes inquisitores nugarum. om̃s
consultores sortilogorum. matbematicorum
phitonum intrant eccłas. Non intrent
eccłãs inimici dei sunt. Ad tempus posfẽ
florere sicut fenum. peribunt autem cã
ille inspicere ceperit: & iudicium suum
in omnem Urnem addixxerit. Iunge te
scripturȩ dei. & dic illud cum isto psalmd:

Expanded text:
vete tales inimicitias Dei. Quosdam enim vete tales inimicitias Dei. Quosdam enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in Epistola «Nescitis quia amicus hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amicus fueris hujus mundi, inimicus eris Deo. Quomodo enim non potest fieri sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo. Timet, sed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent ecclesias, non intrent ecclesias; inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum; peribunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit. Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
quortm. & ueniat tempus iustorum. Qm̃
eoce intendite fratres. iam & ipse loquit᷑.
dicebam. longinimis est deuis patiens: omĩa
ista quȩ uidec mala a malis ficri. tolerat.
Quare : Quia eternis est: & iudet quid
illis seruet. Llis & tu esse longinimis os
patiense Inge te eternitati dei: cum illo
expecta illa quȩ insta te sunt. Ctim cnim
adheserie cor tuum altissimo. intra te
erunt omnia mortalia: & dic quod sequit᷑.
Qm̃ ecce minnci tui peribunt. Quo
modo florent. postea peribunt. Qui sunt
mimici dei : Antres. foete solos illos pita¬
tis inunicos dei. qui blasphemant: Sunt
quidem & ipsi & atrocesisti: qui nec lingni
nec cogitationibus malis parcunt iniuriis
deo. Et quid faciunt des ęrcelso & et̾no :
Si pugnum in colampni feris tu lederis:
& putas quia blasphenu deum ꝑcutus:
Non. Tu diframperis. Nam nchil facis
deo. S innci dei aperte blasphematores
sunt: & cotidie occulte uiueniuntur. Ca¬

Expanded text:
quorum, et veniat tempus justorum. «Quoniam quorum, et veniat tempus justorum. «Quoniam ecce.» Intendite, fratres. Jam et ipse qui loquitur dicebam, longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis fieri tolerat. Quare? Quia aeternus est, et videt quid illis servet. Vis et tu esse longanimis et patiens? Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum Altissimo, infra te erunt omnia mortalia; et dic quod sequitur, «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Qui modo florent, postea peribunt. Qui sunt inimici Dei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas quia blasphemia Deum percutiens non tu disrumperis? nam nihil facis Deo. Sed inimici Dei aperte blasphematores sunt, et quotidie occulti inveniuntur. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
insipiens non cogoscet: & stultus intelli¬
git ei. Quȩ sunt quȩ non intelligt sttil¬
tus: & que non cognoscet imprudens:
Cum ȩxorintur peccatores sicut fe¬
num. Quid est ficut fentim : lliree
cum hiemps est: sed estate arescet. ad¬
tendit florem fem: quid citius transit:
Quid lncidius: quid uiridius: Hon te
delectet uiriditas ipsitis: sed time aridita¬
tem ipsins. Audisti pectatores sicut fent̃:
audi & iustos. Quomͦ : Ecce interi
indete peccatores sicut fenum. Nlorente
bene. S qui funt: Qminon cognos-¬
cant: stalti & imprtidentes. Cum ex¬
oriuntur peccatores ficat fentim Et
ꝓspexerunt omnes qui operantur unqͥ¬
tatem. Omnes qui in coide suo non rec¬
ta sentiunt de deo: praspexerunt pecca-¬
tores orientes sicut fentm: id est fsoren¬
tes ad tempus. Quare illos ꝓspitinte :¬
t intereant in scłm̃ scłi. Adten¬
dunt enim florem ipsorum temporalẽ.¬
& mmitantur illos: o nolentes cuim
illis florere ad temptis intereant in
nitate tua. quando transeat tempus ini¬

Expanded text:
ens non cognoscet, et stultus non intelliget ea.» Quae sunt quae non intelliget stultus, et quae non cognoscet imprudens? «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum.» Quid est, «sicut fenum?» Virent cum hiems est; sed arescent aestate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem.» Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. Quare illos prospiciunt? «Ut intereant in saeculum saeculi.» Attendunt enim florem ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad tempus, intereunt in rnitate tua quando transeat tempus ini
Abbreviated transcription (Latin):
uult. Ptier autem qui slagellatur. si cor
non habuerte & imprudens fuerit &
stultus: gnaitulaitur statristio qui non
uapulat & genit de se: & dicit in corde
suo. Tauta mala facit frater meus. Quic¬
quid uult facit contra precepta patris
mei: &nemo illi facit uerbum durum.
Ego mox ut me mouero cedor. Stultꝰ
est imprudens est. Adtendit quid patit᷑:
&non ad tendit quid illi seruetur. Ideo¬

Expanded text:
vult. Puer autem qui flagellatur, si cor vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo: Tanta mala facit frater meus, quidquid vult facit contra praecepta patris mei, et nemo illi facit verbum durum; ego, mox ut me movero, caedor. Stultus est, imprudens est; attendit quid patitur, non attendit quid illi servatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis ut flos feni. fenum aruit: flos decidit.
Omna ergo arescunt. & decidant: non
uerbum illtid. Uerbum enim dm̃ manet
in eterntim: Transit fenum transit clari¬
tas sem: sed habes quo te teneas. uerbum
dñi manet in eternum. Dic ergo illi. mn¬
mis profande facte sunt cogitationes tue.
Tentusti lignum: transis per istam pro¬
funditatem. llides abi alquid. intelligis
ibi aliquid : Intelligo dicis: si iam xp̃ianꝰ
es: & bene eruditus dicis. Deus itidicio
suo reseruat omina. Dom laborant. qr
flagellantur ut filiĩ: mali exultant. qr
dampnantur ut alicm. Duos filios habet
homo: alterum castigit. alteram dmit.¬
tit. Facit untis male non corripitur a
patre: alter mox tit se mouerit colaphis
ceditur & flagellatur. Ulnde ille dimit¬
titur. ille ceditur: nisi quia huic ceso
hereditas seruatur. ille antem dimisstis
exheredatus est: Ilidet cum non huab̃t
spem & dimittit illum ut facite quod

Expanded text:
nis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . nis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbum» enim «Domini manet in aeternum.» Transit fenum, transit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum Domini manet in aeternum.» Dic ergo illi: «Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Tenuisti lignum, transis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo; alterum castigat, alterum dimittit: facit unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt mala. o in isto scłs florent. Hius
profunde facte sunt cogitationes dei. llbi
est cogitatiodei : Ad presens habenas laxit:
s postea stringet. Noli gaudere ad piscẽ
qui in esta stia exultat. nondum traxit
hamuni piscator. HIam iam ille hamum
habet in fatcibusi & quod tibi tudetur
longum breue est. Omir ista cito tran¬
seunt. Quid est longauita hominis. ad
eternitatem deie llis esse longibimus:
llide eternitatem dei. Ham adtendis
ad ibestuos paticos: & debustes pancis
uis impleri omma. Que omm̃: llt
dampnentur omines impii: & coronentur
onies bomi. Istis diebuis tius uis impleri¬
bȩoe Implet ea detis tempore stio. Qtud
tu tedium pateris & facis: Eterntis est.
tardit: longaniniis est. Tn autem dicis.
Ideo ego sum longimis: quia temporalis
sam. S in potestate habes. itnge cor taũ
eternitati dei: & cum illo etermis eris.
Quid enim dictum est de temporalibuse
Omnis caro fentim: o omnis claritas car¬

Expanded text:
faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas car
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Deus autem patiens est: quia eteriꝰ
minat. Hoo nos q̃ocet. quid ait: Quã
magnificata sunt opera tua dñe: mmis
ꝓfunde facte sant cogitationes tue. Rene-¬
ra fratres mei nullum mare iam ꝓfundrim
est: quam est ista cogitatio dei. ut mali fbo-¬
reant & bom laborent. Nichil tam ꝓfundũ
nichil tam altum. ubi nausragit omnes in¬
fidelis. inisto alto in uto ꝓfundo. llis transire
hoc ꝓfundum: & ligno xp̃i noli resilire:
non mergeris tene te ad xp̃m. Quid est
quod dico. tene te ad xp̃m: Ideo uolute
ipse in terra liborare. Audistis cum pro-¬
pheta legeretur. non auertisse eum scapu¬
las a flagellis. non auertisse faciem a sꝑutis
& ipse in fine restiscitare carnem siram:
s tu qui non uideras non esset quod spera¬
res. Non distalit resurrectionem fuam:.
ne tu adhtic dubitares. Eo engo fine pate¬
re & tolera tribuilitiones in munide. quis
adtendisti in xp̃o: ut non te moueant qͥ

Expanded text:
mala. Deus autem patiens est, quia aeternus mala. Deus autem patiens est, quia aeternus quid ait? «Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Revera, fratres mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi noli resilire; non mergeris: tene te ad Christum. Quid est quod dico, tene te ad Christum? Ideo voluit ipse in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a spu ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui
Abbreviated transcription (Latin):
tunica tua periret. quam anima tua :
Subsannat in his ommbus. contumelio-¬
sus est parentibuis odit immicum. sectat᷑
u̾sq ad mortem: furatur ubi occasionẽ
inuenerit a falso testimonio non cessꝗ̃t.
insidiatur matrimonio alieno. concupis-¬
cit rem proximi sui: facit hec omnia. &
floret in diuitiis. in honoribus. in excel-¬
lentia mundi huius. Ulidet eum ille mi-¬
ser bene operans & male patiens: pert᷑¬
batur & dicit. Dens ptito mali tibi pla-¬
cent: & bonos odisti : Amas eos qui fa-¬
ciunt inquitatem. Si comnotus fuerit.
& illi cogitationi consenserit: perdet sab-¬
batum. de corde. Iam incipit ad psalteriũ.
hoc non adtendere. Demauit inde. Sine
catisa cantat hominem confiterideo. et
psallere nomini tuo altissime. Iam percdito
sabbato ab interiore homine : exlusa qͥete
coidis & bona cogitatione repulsa. incipit
um illum imitari quem uidet in malis
florentem ꝓ conuertit se ipse ad facienda

Expanded text:
tunica tua periret quam anima tua? tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene operans, et mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda
Abbreviated transcription (Latin):
tnum aduersus aliquem dixi. non patri
tiel matri inuiriam feci. non ad idola incli¬
natus sam: non accepi nomen qm̃ dei in
uanum. seruati me a peccato. Entmerat
decem cordas. id est decem precepta legis: &
interrogat se scdłm̃ singula. & uidet se non
peccasse neo in tino. & contristatur quia
tala mala patitur & illi qui non dico ali¬
quas cordas tangunt: sed nec tangunt ipfĩ
psalterium & nichil bon operantur.
confulunt idola. & focte tunc uidenttir
xp̃iam. quando nichil mali patiuntur do¬
mus eortim. Quando aliqta ibi tpibulatio
est: carrunt ad phitonemant sortilogñ.
aut mathematicam. Dicitur illi nomen
ip̃i. subsnnat. torquet ee. Dicitar illi.
fidelis cur consulis mathematicum: & ille.
recede a me. ille micbi ꝓdidit res meas.
Nam ꝑdidissem & in planctum remansĩs-¬
sem. Homo bone. nonne te signas signo
crucis xp̃i: & lex omina ista ꝓbibet:
Gaudes quia res tuas inuenisti: non es
tristis. quia tu peristi: Quanto meliuis

Expanded text:
nium adversus aliquem dixi, non patri nium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius
Abbreviated transcription (Latin):
cesseris: in lumine eris. Ideo psalmus dic̃.
Accedite ad eum & illuminamini: & uul¬
tus ur̃i non erubescent. Quia ergo boni¬
nichil õꝑari pͥoteris. nisi illuminatas &¬
extollaris. Quid enim habeł quod non
accepisti ꝰ Si autem accepisti quid glora¬
ris quasi non acceperis Hic ergo confitet᷑
deo. & docet nos bonam confessionem qutia
dicit. iocundasti me dñe in factura tua:
& in oꝑibus manuum tuarum exultabo.
Quid agimus de illis qui male uiuunt¬
& florent : Hii enim per turbatum ani
& laborantem: in angustia rerum. focte
inopia rei familiaris. forte in fame & siti
& nuditate. forte se in carcere bona faci¬
entem. & illum a quo in carcere missus est
mala facientem & exultantem. & subin-¬
trat in cor pessima cogitatio aduersiis dm̃.
& dicit. Detis quare tibi seruio: quare
obedio uerbis tiis : Non rapui aliena. ñ
furtum feci ñ hominem occidi. non catus¬
quam rem concupiti. non falfum testimo¬

Expanded text:
cesseris, in lumine eris; ideo psalmus dicit: cesseris, in lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent» . Quia ergo nihil boni potes operari, nisi illuminatus extollaris: «Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis» ? Hic ergo confitetur Deo et docet nos bonam confessionem, quia dicit: «Jucundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» 7. Quid agimus de illis qui male vivunt, et florent? Hinc enim perturbatum animlaborantem in angustia rerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
datium est. Contra enim legem est. Contra
uieritatem quicquid est̃ menditium dicit᷑.
Ergo qui ait: Qui loquitur mendatium
de suo loquitur. id est qui peccat. de suo peo¬
enim qui loquitur mendatium de suo loqͥt᷑:
restat ut qui loquitur ueritatem. de dei lo¬
quatur:. Ideo dicitur alio loco. Deus uerax
solus: omnis atitem homo mendax. Non
tibi dicitur in hac sententia uade secu¬
rus. mentire quia homo es: inmo ude
te hominem quia mendax est. Et ut sis
uerax bibe ueritatem: ut de deo ructes
ut sis uerar. Quia de tuo illam non po¬
tes babere: restat ut inde illam bibas.
unde ffuit. Quomͦ si a luce recesseris in
tenebris es: quoni lapis non de se feruet.
s uel a sole. uel ab igne: si eum calori sub¬
traxeris frigescit: ibi apparet quia quod
feruebat non erat ipsuis sed feruebat uł
a sole uel ab igne: sic & tu si a deo recesse¬
ris. e frigesces. si ad deum accesseris fer¬
Item de luce quid dicit: Si ad eum ao¬

Expanded text:
dacium est. Contra legem enim et contra dacium est. Contra legem enim et contra veritatem quidquid est, mendacium dicitur. Ergo quid ait? «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui peccat, de suo pecenim qui loquitur mendacium, de suo loquitur; restat ut qui loquitur veritatem, de Dei loquatur. Ideo dicitur in alio loco: «Deus solus verax; omnis autem homo mendax» . Non tibi dicitur in hac sententia, Vade, securus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut sis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde illam bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab igne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia quod fervebat, non erat ipsius; sed fervebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; si ad Deum accesseris, ferItem de luce quid dicit? Si ad eum ac
Abbreviated transcription (Latin):
quid facis cum hilaritate fac bonum ttinc
oo bene facis. Si autem cum tristitia facis.
fit de te non facis: & portas magis psalte¬
rium non cantas. In psalterio decacoedo.
cum cantico in citbara: hoc est in uerbo
& opere. Cum cantico uerbo in cithara¬
in opere. Si uerba sola dicis. quasi cantic̃
solum habes: citharam non habes. Si ope¬
raris o non loqueris: quasi solam citbaram
habes. Propter hoc & loquere bene: et
fac bene: si uis habere canticum cum citha
ra. Quia iocundasti me dñe in factura
tua: & in opibus manuum tuarum exulta¬
bo. Uidetis quid dicat: tume fecisti bene
tuuentem. tu me formasti: si qtud focte
bom facio. in factura manuum tuarum
exultabo. Quomͦ dicit apłtͣ: Ipsiis enim
sumus figmentum: creati in oꝑibus bonis.
Nisi enim te formaret ad opera bona:
non nosses nisi oꝑa tua mala. Qui enini
loquitur mendatium de suo loꝗtutur.
hoc euangelium dicit: omne peccatum men¬

Expanded text:
quid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc quid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis habere canticum cum citha Quia jucundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» Videtis quid dicat. Tu me fecisti bene viventem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. «Qui» enim «loquitur mendacium, de suo loquitur» : hoc Evangelium dicit. Omne peccatum men
Abbreviated transcription (Latin):
ignen precipitati sunt. Hȩc patiebatur
in captiuitate popłẽ ifrł. Nox erat. per
noctem consitebatur damel ueritatem
dei: dicebat in oratione. Peccauinus. im¬
pie egintus imquitatem fecimu t tibi dñe
per noctem. Quis est tieritatem dei adnun¬
ture per noctem : Non accusare deum qr
aliquid pateris mali: sed tribuere illud
peccatistiis. Emendationi ipsius ad ad-¬
nuntiandam mane miscłium ipsitis: &
ueritatem per noctem. Cum misericordũ
adnuntias mane. o ueritatem ꝑ noctem.
semꝑ laudas deum. semꝑ confiteris deo.
cordum psalterium: significat decem pre-¬
cepta legis. S cantare in illo optis est: ñ
poitare psalterium. Nam & itidei habet̃
legem: portant & non psallunt. Qni sunt
qui psallunt: Qui oꝑantur. Parum est.
Qui operantur cum tristitia: nondum
psallunt. Qui funt qui psallunt: Qui
cum hilaritate faciunt bene. In psallendo
enim hilaritas est. Et quid dicit apłs.:
Hilarem enim datorem diligit ds̃. Quic¬

Expanded text:
ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur in captivitate populus Israel: nox erat. Per noctem confitebatur Daniel veritatem Dei; dicebat in oratione, «Peccavimus, impie egimus, iniquitatem fecimus: tibi, Domine,per noctem. Quid est, veritatem Dei annuntiare per noctem? Non accusare Deum, quia pateris aliquid mali; sed tribuere illud peccatis tuis, emendationi ipsius: «Ad annuntiandum mane misericordiam ipsius, et veritatem per noctem.» Cum misericordiam annuntias mane, et veritatem per noctem, semper laudas Deum, semper confiteris Deo, hordum psalterium significat decem praecepta Legis. Sed cantare in illo opus est, non portare psalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operantur. Parum est: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cordas habet. Opus nr̃m. psalteritm nr̃m ẽ.
Quicumq manibus oꝑatar oꝑabona. psal¬
lit deo. Quicumq ore consitetur: cantat
nuntianda est miscdia det. & per noctem
ueritas dei: Mane dicitur: quando nobis
bene est. Hox diciturꝰ: quando tristicia tri¬
bulitionis est. Quid ergo dixio breuiter:
Quando tibi bene est gatide deo: quia
misccdia ipsius estͣ . quando in tristitu. in¬
tribulatione sum qtuid facio: Miscdĩa
ipsins est quando michi bene est: crudeli¬
tas ergo ipsius quando male est . Si laudo
miscdiam quando bene est: rep̃hendo
ergo crudelitatem quando male est:
Non. S quando bene est lauda miseri¬
cordiam: quando male est lauda uerita¬
tem: quia peccata flaigellat non est mni-¬
quus. In nocte erat damel: quando oea¬
bat. Erat enim in captiuitate ierłm:
erat in potestate hostium. Tcno multa
mala sancti patiebantur. tunc ipse in lacu
lconum missus est: tunc tres pueri in

Expanded text:
chordas habet. Opus nostrum, psalterium nostrum est: chordas habet. Opus nostrum, psalterium nostrum est: quicumque manibus operatur opera bona, psallit Deo; quicumque ore confitetur, cantat nuntianda est misericordia Dei, et per noctem veritas Dei? Mane dicitur, quando nobis bene est: nox dicitur, quando tristitia tribulationis est. Quid ergo dixit breviter? Quando tibi bene est, gaude Deo, quia misericordia ipsius est. tribulatione sum, quid facio? Misericordia ipsius est, quando mihi bene est; crudelitas ergo ipsius, quando male est? Si laudo misericordiam, quando bene est; reprehendam ergo crudelitatem, quando male est? Non. Sed quando bene est, lauda misericordiam; quando male, lauda veritatem: quia peccata flagellat, non est iniquus. In nocte erat Daniel, quando orabat: erat enim in captivitate Jerusalem, erat in potestate hostium. Tunc multa mala sancti patiebantur: tunc ipse in lacum leonum missus est, tunc tres pueri in
Abbreviated transcription (Latin):
enim tu queris nomen dei: querit & ipse
nomen tuum. Si autem neglexeris tu nom̃
dei: delet & ipse nomen tuum. Quomodo
autem dixilqueret nomen tuum : Quomͦ
dixit discipulis uenientibtis post ea quam
misit eos euangelitare. Cum fecissent multa
miracula oo in nonine. xp̃i demonia eiecis¬
sent: redeuntes dixerunt. Dñe. ecce nobis
demonia subiecta sunt. Dixerunt quidem
in nomine tuo: sed ille udit in eis quia ip¬
sa glorificatione gatdebant & extollebant
se. & ibant inde in suꝑbrm. quia licuit
cis expellere demonia: udit illos querere
gloriam suam: & ait illis. querens iꝑse in¬
mo conseruans nomina eorum apud se. Ho¬
lite gaudere in hoc: gaudete autem qm̃
nomina ur̃a scripta sunt in celo. Ecce ubi
habes nomen: si tu nomen dei non neglegis.
Psille ergo nonmni dei: ut fitum sit apud
deum nomen tuum. Psillere autem deo qͥd
est fratres: Palterium oegani gentis est:

Expanded text:
enim tu quaeris nomen Dei, quaerit et ipse enim tu quaeris nomen Dei, quaerit et ipse nomen tuum: si autem tu neglexeris nomen Dei, delet et ipse nomen tuum. Quomodo autem dixi, Quaerit nomen tuum? Quomodo dixit discipulis suis venientibus, posteaquam misit eos evangelizare. Cum fecissent multa miracula, et in nomine Christi daemonia ejecissent, redeuntes dixerunt: «Domine, ecce daemonia nobis subjecta sunt.» Dixerunt quidem, «in nomine tuo;» sed ille vidit in eis quia ipsa glorificatione gaudebant, et extollebant se, et ibant inde in superbiam, quia licuit illis expellere daemonia. Vidit illos quaerere gloriam suam, et ait illis, quaerens ipse, imo conservans nomina eorum apud se: «Nolite gaudere in hoc; gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelo» . Ecce ubi habes nomen, si tu nomen Dei non negligas. Psalle ergo nomini Dei, ut fixum sit apud Deum nomen tuum. Psallere autem quid est, fratres? Psalterium organi genus est;
Abbreviated transcription (Latin):
tamen adtende & inde quia hoc dicit.
Queris ab illo quid sit fatum. & dicit.
telle male. Queris ab illo quis fecit stellas
quis ordinanit stellas: non habet quid tͥ
respondeat. nsi deus. Restat ergo ut sine
per transtinam. sitie per cannam longã.
siue per proximum deum accuset & cam
deus punit peccita: deum facut auatn
peccatorum suorum. Non potest enim sie¬
ri. ut puniat quod fecit. Ptinit quod facis.
ut liberet quod fecit. Alquando autem
demissis omnibtis omntno directe eunt
in deum: & quando peccant dicunt: as̃
hoc uoluit. Si nollet deais: non peccarẽ.
Ad hoc monet ut non solum non acidiit᷑
ut non pecces: sed accusetur quia peccas. Quid
ergo nos docet psalmus iste : Bonum est con¬
fiteri dño. Quid est confiteri dño: In utra¬
q re & in peccato tuo quia tu fecisti: & in
bono facto confiteri dño. quia ipse fecit. Tc̃
ꝑsalles nomini dm̃ altissimi. Querens glouã
dei non tuam: nomen ipsitis non taum. Si

Expanded text:
tamen attende, et vide quia hoc dicit. tamen attende, et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis fecit stellas, quis ordinavit stellas; non habet quid tibi respondeat, nisi Deus, Restat ergo ut sive per transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, Deum accuset; et cum Deus puniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt in Deum; et quando peccant, dicunt: Deus hoc voluit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste? «Bonum est confiteri Domino.» Quid est, «confiteri Domino?» In utraque re, et in peccato tuo, quia tu fecisti, et in bono facto, confitere Domino, quia ipse fecit. Tunc psalles nomini Dei altissimi: quaerens gloriam Dei, non tuam; nomen ipsius, non tuum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ad manum habet satan quen accuset
Satanas fecit dicit. ipse michi ꝑsuasit:
quas satanas habeat potestatem cogẽ¬
di. astatium suadendi habeo: selsi si¬
tanas loqueretur & taceret deais. habtre
unde te excusares. Modo aureftue poside
sunt inter monentem detim: & suggren¬
tem serpentem. Quare huc flactitur:
binc auertuntur: Hon cessit satanas sui¬
dere malam: sed nec cessat deus admonere
bonum. Satanas autem non cogit intuitum.
In tua potestate est: consentire. aut non
consentire. Si aliquid ꝑsuadente satana
mali feceris. dimitte satanan. accusa te :
ut accusatione tua dei miscłiam merearis.
Expectas illum accusare qui non habit
ueniam: te acctisa. & accipis indulgentiam.
Deinde multi non accusant sataran: sed
accusant fatum. fatum meum me daxit
dicit. Cum dixeris illi quare fecisti. quare
peccasti. Et ille. fato malo. He dicat ego feci.
iam manus ad deam tenditꝰ. lingna blasphe¬
ma. Hondum quidem hoc aꝑte dicit. Sed

Expanded text:
ad manum habet satanam quem accuset: ad manum habet satanam quem accuset: Satanas fecit, dicit, ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas loqueretur, et taceret Deus, haberes unde te excusares: modo aures tuae positae sunt inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare huc flectuntur, hinc avertuntur? Non cessat satanas suadere malum; sed nec Deus cessat admonere bonum. Satanas autem non cogit invitum: in tua potestate est consentire, aut non consentire. Si aliquid persuadente satana mali feceris; dimitte satanam, accusa te, ut accusatione tua Dei misericordiam merearis. Expetis illum accusare qui non habet veniam? Te accusa, et accipis indulgentiam. Deinde multi non accusant satanam, sed accusant fatum. Fatum meum me duxit, dicit. Cum dixeris illi, Quare fecisti? quare peccasti? Et ille: Fato meo malo. Ne dicat, Ego feci, jam manus ad Deum tendit; lingua blasphemat. Nondum quidem hoc aperte dicit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
omne nubilum tristiciȩ. sicut dicit apls̃.
Spe gaudentes. Ipsum autem gaudium
in tranquillitate spei nr̃ȩ. sabbatum nr̃m
est. Hoc coninendatur. hoc cantatur in
isto psalmo: quomͦ fit homo xp̃iantis in
sabbato cordis sui. id est inuacatione os
tranquillitate & serenitate conscientiȩ
suȩ non ꝑtarbatus. Inde dicit hic tinde
solent ꝑturbari homines: & docet te
agere sabbatum in corde tuo. Primuim¬
est ut tu ipse si aliquid ꝓfecisti. des confs¬
fitearis ex eo quod ꝓfecisti: quia munegill
ipsius sunt. non merita tua. Hinc inci¬
pe sabbatum non tibi tribuendo quasi
non acceperis quod accepisti. neq excu¬
sando te ab eo quod facis mali: qma ipsa
sunt tua. Peruersi enim homines et
ꝑturbati. qui non agunt sabbatum:
mala sua deo tribuunt: bonascia sibi.
Si quid bomi fecerit: ego feci dicit. Si
quid mali feccrit: querit quem accuset.
ne confiteatur deo. Et quid est querit
quem accusit: Si non est ualde impiꝰ:

Expanded text:
omne nubilum tristitiae; sicut dicit Apostolus, omne nubilum tristitiae; sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate spei nostrae, sabbatum nostrum est. Hoc commendatur, hoc cantatur in isto psalmo, quomodo sit homo christianus in sabbato cordis sui, id est, in vacatione et tranquillitate et serenitate conscientiae suae non perturbatus. Inde dicit hic, unde solent perturbari homines, et docet te agere sabbatum in corde tuo. est, ut tu ipse, si aliquid profecisti, Deo confitearis ex eo quod profecisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti ; neque excusando te ab eo quod facis mali, quia ipsa sunt tua. Perversi enim homines et perturbati, qui non agunt sabbatum, mala sua Deo tribuunt, bona sua sibi. Si quid boni fecerit, Ego feci, dicit: si quid mali fecerit, quaerit quem accuset, ne confiteatur Deo. Et quid est, Quaerit quem accuset? Si non est valde impius,
Abbreviated transcription (Latin):
psalii habet: psalmus cantici in die sabbati.
Ecce & hodiernus dies. sabbati est. Hunc
in presenti tempore. otio quodam corporalit̾
languido & fitiro & luixurioso celebrant
idei. Ulacant enim ad nugas: & ctum ds̃
preceperit obseruari sabbatum. illi in his
quȩ detis ꝑhibet exercent sabbatum. llaca¬
tio nr̃a a malis oꝑibus: uacatio illortim a bonis
oꝑibus est. Melits est enim arare. qtiam sal-¬
tare. Illi a bono opere uacant: ab opere nu¬
gitorio nonuicant. Nobis sabbatam indicit
deus. Quale: Primo ubi sit iudete. Intus
est. in corde est: sabbatum nrͣm. Multi enĩ
uacant menbris: & tumultuantur conscien¬
tra. Omnis homo malus. sabbatum habere¬
non potest. nusquam enim illi conquies¬
cit conscientia: & necesse est ut in ꝑtur¬
bationibus iuat. Cui autem bona est
conscientia tranquillus est: & ipsa tran¬
quillitas sabbatum est cordis. Adtendit
enim ꝓmissorem dñm. & si laborat in pre¬
senti. extenditur spe futuri: & serenat᷑

Expanded text:
Psalmi habet, «Psalmus cantici in diem» «sabbati.» Ecce et hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam corporaliter languido et fluxo et luxurioso celebrant Judaei. Vacant enim ad nugas; et cum Deus praeceperit sabbatum , illi in his quae Deus prohibet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam saltare. Illi ab opere bono vacant; ab opere nugatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habernon potest: nusquam enim illi conquiescit conscientia; necesse est in perturbationibus vivat. Cui autem bona est conscientia, tranquillus est; et ipsa tranquillitas sabbatum est cordis. Attendit enim promissorem Dominum; et si laborat in praesenti, extenditur spe futuri, et serenatur
Abbreviated transcription (Latin):
quanta coninusit. Peccata mea sunt.
fateor illa deo. sed minora sune quam
illius: & ecce nichil mali patitur. Noli
turbari. tranquillus esto: ut scias qm̃
rectus dñs: & non est inquitas in eo.
Quid si te ꝓpterea flagellit modo. qͥa
non tibi sernat ignem sempiternum s
Quidsi illum ꝓpterea dimittit modo.
quia anditurus est: ite in ignem ecer¬
num. S quando : Cum tupositus
fueris ad dexteram. tuinc dicetur po-¬
sidis ad sinstram: ite in ignem eter¬
num. qui paratus est diabelo & angłis
euis. Non te ergo ista moueant. tran:¬
quillus esto: sabbatira & admuntia. qm̃

Expanded text:
quanta commisit: peccata mea sunt, quanta commisit: peccata mea sunt, fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. Noli turbari, tranquillus esto, ut scias «quoniam rectus Dominus, et non est iniquitas in eo.» Quid, si te propterea flagellat modo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in ignem aeternum?» Sed quando? Cum tu positus fueris ad dexteram, tunc dicetur positis ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Non te ergo ista moveant: tranquillus esto, sabbatiza, et annuntia «quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. Alius innocens sui negotii. non ra-¬
piens aliena: non contra quenquã facienᷤ.
laborat in uinculis. in carceribus. in inopia
estuat & suspirat. Quomͦ non est iniqui-¬
tas in eo: Esto tranquillus. & intelligis.
Nam ꝑturbaris: & in cabiculo tuo obscti¬
ras tibi lucem. Radiare tibi uult eternꝰ
deus: noli facere tibi nubilum de ꝑtirba¬
tione. Esto tranquillus in te : & uude
quid tibi dicam. Quia deus eternis est:
quia modo partit malis. ad ducens illos
ad penitentim. Nigellans bonos. erudi:¬
ens illos ad regnum celorum: non est mi¬
quitas in eo. Hpoli timere: ecce ego flagel¬
latus sum tantum. manifestum est: consi¬
teor peccam. Non enim me dico iustam.
Hoc enim dicunt pleriq Quindo est sõete
quisq in aliqua miseria. in doloribus:
intras consolari illtm. Et ille. Peccatu
fateor sunt peccata mea: agnosco illa. Se
numquud tanta peccatti. quanta ille.:
Ego nou quanta fecit ille: ego notti

Expanded text:
mittit: alius innocens sui negotii, non ramittit: alius innocens sui negotii, non rapiens aliena, non contra quemquam faciens, laborat in vinculis, in carceribus, in inopia aestuat et suspirat. Quomodo «non est iniquitas in eo?» Esto tranquillus, et intelliges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et vide quid tibi dicam. Quia Deus aeternus est, quia modo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est iniquitas in eo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo tranqtulli sunt ut. athnuntient. Et
nere quia modo adnantiandum est: & stib¬
sannantibus hominibus. Omiseri homine ᷤ
amatores iuidi: adnuntiant nobis qu
plintati furit in domo dm̃. Qui confiten¬
tur dño in cantico & cithaixi. in uerbo &
apato adinuitunt nobis o dicunt nobis:
nolite sednci sebcitate inqpoeum olte
altandere flncm seni. nolite atendere
ad u ips beatos in ecepnum miseros.L
peta ess: nec in eorde beati. quia torquent.
mibi conscientu. Tu autem tranquillas
cso sperins de ꝓmuissis dm̃ deitur. Qud¬
enim adnuntuabis in tranquillitate: Nm̃
si uultis florere sicut palma. & multiplica:¬
ri ficut cedrus libani & non arescere sicut
fenum sole candente. sicut hi qui uident᷑
florere sole absente. Si ergo non uultis esse
fentim & palma. & cedrus: quid adntintia
mala facit. santis est: filios habet. plenã
domum. habundat gloria. exaltatur onoribꝰ.
de inimicis iundicatur. & oninia malai cõ¬

Expanded text:
Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate iniquorum, nolite attendere florem feni; nolite attendere ad tempus beatos, in aeternum miseros. vera est; nec in corde beati sunt, quia torquentur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini Dei tui. Quenim annuntiabis in tranquillitate? «Quosi vultis florere sicut palma, et multiplicari sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente. Si ergo non vultis esse fenum, sed palma et cedrus, quid annuntiabmala facit; sanus est, filios habet, plenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala com