comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore mortis tune apparebit equitas. iudicu dei qͣndo
uniciuqs reddit secundum opera sua. Meridies dicta qt.
medidres hoc ẽ mẽdius dies. uel quia tune purior dies
est. Merum enim purum dicitur. Significat autem
planam doctrinam cum claritate bonorum actuum
ut ẽ illud in cantico canticorum ubi sponsa dicit
ad sponsum. uidica. michi ubt paschas ubr cubes in
meridie. Et alibi meridies in contrariam partem¬
ponitur ut ẽ illud in psalmo. Aruina et demonio
meridiano: Demonium meridianum est in mane ꝑi¬
culum feruore persecucoĩs accensum. ubi ruina ple¬
rumq metuitur quando in firmitas humana suꝑa¬
tur. Item ademonio meridians accipitur pro mani¬
festo non occulto. Suprema ẽ posterna pars diei qͣn
sol cursum suum in occasum uertit dicta ꝙ super ẽ
ad partem ultimam diei ꝙ declinat ad uesperũ. uespa
ergo uel finem uite humane uel seculi terminũ uel
penitenciam futuram significat. Namq uespera si¬

Expanded text:
pore mortis, tunc apparebit aequitas judicii Dei, quando pore mortis, tunc apparebit aequitas judicii Dei, quando unicuique reddet secundum opera sua. Meridies dicta, quasi medidies, hoc est, medius dies: vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. Significat autem planam doctrinam cum claritate bonorum actuum, ut est illud in Cantico canticorum, ubi sponsa dicit ad sponsum: Indica mihi ubi pascas, ubi cubes in meridie . Et alibi meridies in contrariam ponitur, ut est illud in psalmo: A ruina et daemonio r. Daemonium meridianum est immane periculum fervore persecutionis accensum: ubi ruina plerumqtur. Item a daemonio meridiano accipitur pro manifesto, non occulto. Suprema est postrema pars diei, quando sol cursum suum in occasum vertit, dicta, quod superest ad partem ultimam diei, quod declinat ad vesperum. Vespera ergo vel finem vitae humanae vel saeculi terminum vel poenitentiam futuram significat. Nam quod vespera si
Abbreviated transcription (Latin):
nem perpetuam mittitur deus sic uescit et alibi ne
forte dicant filu ur̃i filui nrĩs cras non est uobis pars
in israel.¬
artes diei tres sunt mane meridies suprema.
Mane lux matura ⁊ plena nec iam crepuscu-¬
lum. et dictum mane amanu. Manu enim
antiqui bonum dixerunt. Quid enim melius luce.
Mane autem significat tempus regeneracois ĩ baꝑ¬
tismate quo incipit esse filius lucis. uel lumẽ bono¬
rum actuum uel tempus resurrectõis. Unde ẽ illũo.
Quomam ad te orabo domme mane ⁊ eraudies uocẽ
meam. Ecclĩa enm que se cognosat habuisse tene-¬
bras peccatorum. et de nocte mundi istius congrega¬
ta tunc se merito exaudiri credit cum in lucem uere
resurrectionis erumpit. Tempus autem resurrectois
significat ut ẽ illũd quõd sequitur. Mane astabo ti¬
bi et iudebo quõ non uolens deus iniquitatem tu es.
An die iudicu quando resurgunt omnes hommes a so¬

Expanded text:
nem perpetuam mittitur, Deus sic vestit; et alibi: ne nem perpetuam mittitur, Deus sic vestit; et alibi: ne forte dicant filii vestri filiis nostris cras: Non est vobis pars in IsraelPartes diei tres sunt: mane, meridies, suprema. Mane, lux matura et plena, nec jam crepusculum: et dictum mane a manu. Manu enim antiqui bonum dixerunt. Quid enim melius luce? Mane autem significat tempus regenerationis in baptismate, quo incipit homo esse filius lucis; vel lumen bonorum actuum, vel tempus resurrectionis. Unde est illud: Quoniam ad te orabo, Domine, mane, et exaudies vocem meam . Ecclesia enim, quae se cognoscit habuisse tenebras peccatorum, et de nocte mundi istius congregata, tunc se merito exaudiri credit, cum in lucem verae resurrectionis erumpit. Tempus autem resurrectionis significat, ut est illud, quod sequitur: Mane astabo tibi, et videbo quoniam non volens Deus iniquitatem tu es . In die judicii quando resurgunt omnes homines a so
Abbreviated transcription (Latin):
brari ĩ ẽ de peioribus ad meliora per emendationẽ
uite transire ⁊ fermentum quod ẽ corrupco peccati
non comedere sed in aziis sinceritatis et ueritatis
ambulare. Dies octaua resurrectionis dominice ob-¬
tinet. sacramentum. Item dies octaua futurã ormi
resurrectionem ⁊ diem iudicu cuuis misterio serta
psalmi titulacio presignatur hoc est pro octaua. Hodie
fine claudenda. Unde in ꝓsalmo pater ad filium loquit᷑
dicens. Filius meus es tu ego hodie genui te. Apud do-¬
minum enm nec her nec cras sed semper ẽ hodre. Hodie
omne presens tempus significat ut in psalmo. Hodre
si uocem eius audieritis uelut se dicatur quocunq ĩ
tempore. Ctas futurum tempus ut in euangelio. No¬
lite cogitare de crastino quid manducetis aut quidbi¬
batis. Item ibi se enm femun rõ ẽ peccatores quõd ho-¬
die in agro est et cras inclibanum hoc est incombustio¬

Expanded text:
brari, id est, de pejoribus ad meliora per emendationem brari, id est, de pejoribus ad meliora per emendationem vitae transire, et fermentum, quod est corruptio peccati, non comedere, sed in azymis sinceritatis et veritatis ambulare . Dies octava resurrectionis Dominicae obtinet sacramentum. Item dies octava futuram omnium resurrectionem et diem judicii, cujus mysterio sexta psalmi titulatio praesignatur, hoc est, Pro octava. Hodie coepta, nec fine claudenda. Unde in psalmo Pater ad Filium loquitur dicens: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Apud Dominum enim nec heri nec cras, sed semper est hodie. Hodie omne praesens tempus significat, ut in psalmo: Hodie si vocem ejus audieritis ; velut si dicatur: Quocunque in tempore. Cras futurum tempus, ut in Evangelio: Nolite cogitare de crastino, quid manducetis aut quid bibatis . Item ibi: Si enim fenum, id est, peccatores, quod hodie in agro est, et cras in clibanum, hoc est in combustio
Abbreviated transcription (Latin):
et nouum testamẽtũ quibusdam figurare uidentur
ut in ꝓsalmo. Bene nunciare de die in diem salutare
eius. Dies cognicõ trimitatis ⁊ in erõdo. Abimus uiam
trium dierum et sacrificemus domino deo nr̃o. Item
dies tres passionis sepulture ⁊ resurrectionis saluato¬
ris tipum continent ut in osee. Uiuificabit nos
dommus post duos dies die tercio susctabit nos et ui-¬
uemus. Dies sextus presens mundus qui in his sex
diebus factus perhibetur. Unde dies sex sex milium
aniorum figuram habere dicuntur sicut ẽ illũd in
apostolo. Quõ dies unus apud dominum sicut mille
anni et mille anni sicut dies una. Septimus uero
dies qui in requiem dei sanctificatus scribitur. requi¬
em significat omnium sanctorum post ex cursum ui¬
te presentis. Dies septem omne tempus et opus ui-¬
te presentis quod in his septem diebus uoluitur con¬
tinent sacramentum inquibz precipitur pascha cele¬

Expanded text:
et Novum Testamentum quibusdam figurare videntur, et Novum Testamentum quibusdam figurare videntur, ut in psalmo: Bene nuntiare de die in diem salutare ejus . Dies cognitio Trinitatis, ut in Exodo: Ibimus viam trium dierum, et sacrificemus Domino Deo nostro . Item dies tres passionis sepulturae et resurrectionis Salvatoris typum continent, ut in Osee: Vivificabit nos Dominus post duos dies, die tertio suscitabit nos, et vivemus . Dies sextus, praesens mundus, qui in his sex diebus factus perhibetur. Unde dies sex, sex millium annorum figuram habere dicuntur, sicut est illud in Apostolo: Quoniam dies unus apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies una . Septimus vero dies, qui in requiem Dei sanctificatus scribitur, requiem significat omnium sanctorum post excursum vitae praesentis. Dies septem omne tempus et opus vitae praesentis, quod in his septem diebus volvitur, continentque sacramentum, in quibus praecipitur pascha cele
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sequitur. Et nocte declarauit illud utiq quõd dicit᷑
inquiete intribulacõe declaratur priꝰ enimi ocioso ten¬
pore legis uerba discuntur. sed eorũ fructus in afflictõe
monstratur. Ꝙ autem diei uocabulum tempus iudicu
significet ostendit illa sentencia euangelii qua dicit̃
Dies domni sicut fur in nocte ita ueniet. et illud apli
dies inquit domini declarabit. Diem autem pro eter-¬
nitate positum ostendit prophetã ad dominum dicens.
quia melior est dies una in atrus tuis super milia. ip̃a
sunt atria domini in guibus suꝑerius concupisse se et
defecisse testatus ẽ. In quibus una dies iuste desidera¬
tur. quia semper eterna que solis aduentu non oritur.
nec eius finitur occasu. quam non sequitur crastina.
ne precedit hesterira. sed imiutabilis manens. cõstat
Dies unus mille anni ut in psalmo. Quomõ mille ã¬
ni ante oculos tuos tanquamn dies una. Dies duo uẽtꝰ

Expanded text:
re. Sequitur: Et nocte declaravit: illud utique, quod dicitur re. Sequitur: Et nocte declaravit: illud utique, quod dicitur in nocte, in tribulatione declaratur, prius enim otioso tempore legis verba discuntur: sed eorum fructus in afflictione monstratur. Quod autem diei vocabulum tempus judicii significet, ostendit illa sententia Evangelii, qua dicitur: Dies Domini, sicut fur in nocte, ita venit ; et illud Apostoli: Dies, inquit, Domini declarabit . Diem autem pro aeternitate positum ostendit Propheta, ad Dominum dicens: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia ; ita sunt atria Domini, in quibus superius concupisse se et defecisse testatus est. In quibus una dies juste desideratur: quia semper aeterna, quae solis adventu non oritur, nec ejus finitur occasu, quam non sequitur crastina, nec praecedit hesterna: sed immutabilis manens, constat Dies unus mille anni, ut in psalmo: Quomodo mille anni ante oculos tuos tanquam dies una . Dies duo Vetus
Abbreviated transcription (Latin):
brarum. Dnmes enim uos filui luas estis ⁊ filu diei. Dies
et nox prosperitas est et aduersitas ut in psalmo. In die
mandauit domiius mĩam suam et nocte declarauit. Itẽ
ibi. Deus meus clamabo per diem nec eraudies. ⁊ nocte
et non ad insipienciam michi. Nam uirtutum fulgorẽ
et honestatem conuersacionis bone dies significat ĩilla
pauli sentencia ubi ait. Abiaamus ergo opera teneb:¬
rum et induanuur. arma lucis sie ut in die honeste am¬
bulemus. quia si ignorancias nrãs sciencie racio fugat
et indignos actus declinantes pia queqz et honesta
sectenur in luce sumus positi et quasi in die honeste
ambulamus. In eo ergo quõd scriptum est in die man¬
dauit dominus mĩam suam et nocte declarauit diem
ocium debenus accipere in quo domini precepta discũt᷑
Nam lex eius inspacio tranquillitatis ebibitur. Tũc
enim uacat discere quando non est quod debeat impedi¬

Expanded text:
brarum. Omnes enim vos filii lucis estis et filii Dei . Dies brarum. Omnes enim vos filii lucis estis et filii Dei . Dies et nox prosperitas est et adversitas, ut in psalmo: In die mandavit Dominus misericordiam suam et nocte declaravit . Item ibi: Deus meus, clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi . Nam virtutum fulgorem et honestatem conversationis bonae dies significat in illa Pauli sententia, ubi ait: Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma lucis, sicut in die honeste ambulemus ; quia si ignorantias nostras scientiae ratio fugat, et indignos actus declinantes pia quaeque et honesta sectemur, in luce sumus positi, et quasi in die honeste ambulamus. In eo ergo, quod scriptum est: In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declaravit ; diem otium debemus accipere, in quo Domini praecepta discuntur. Nam lex ejus in spatio tranquillitatis ebibitur. Tunc enim vacat discere, quando non est, quod debeat impedi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina claritate irradians uerba celestis luminis in ti¬
mabat. sicut econtrario in illo quõd sequitur nox nocti
tur. Item diem scienciã sanctarum scripturarum in hͦ
intelligi possumus quia ibi lumẽ iusticie ⁊ uere sapiẽ¬
cie bene intelligentibz: lucet. Unde apostolus admonet
ut intenti simus ad meditandam legem dei donec dies
illuc escat ⁊ lucifer in cordibz nostris oriatur. Ꝙ autẽ
lur diurna caritatem significet ostendit iohannes in
epla sua dicens. Qui diligit fratem suũ in lumine
manet. Item ⁊ dies euangelium demonstrat. ut ẽ illũd
in cantico canticorum donee aspuz dies et amoueantur
umbre. Item dies uita presens ut ẽ illud euangelii Me
oportet. operari oꝑa eus qui misit me donec dies ẽ. rur¬
sum dies futura uita ustis ut in ysaĩa. Non ẽ tibi ampli
sol ad lucendum per diem. Pres et nox iusti ⁊ peccatores.
iusticia et iniguitas in aplõ. Non sumus noctis neq tene¬

Expanded text:
divina claritate irradians verba coelestis luminis intidivina claritate irradians verba coelestis luminis intimabat; sicut e contrario in illo, quod sequitur: Nox noctitur. Item diem scientiam sanctarum Scripturarum in hoc intelligi possumus, quia ibi lumen justitiae et verae sapientiae bene intelligentibus lucet. Unde Apostolus admonet, ut intenti simus ad meditandam legem Dei, donec dies illucescat, et lucifer in cordibus nostris oriatur . Quod autem lux diurna charitatem significet, ostendit Joannes in Epistola sua dicens: Qui diligit fratrem suum, in lumine manet . Item et dies Evangelium demonstrat: ut est illud in Cantico canticorum: Donec aspiret dies et amoveantur umbrae . Item dies vita praesens, ut est illud Evangelii: Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est . Rursum dies futura vita justis, ut in Isaia: Non est tibi amplius sol ad lucendum per diem . Dies et nox justi et peccatores, justitia et iniquitas in Apostolo: Non sumus noctis neque tene
Abbreviated transcription (Latin):
diem secundum terciumqz simili ordine compleuit:
hoc tantũ asolari luce differens ꝙ caloris fotu care¬
bat et quia sidera non dum erant priscis ad huc te¬
nebris noctes illas relinquebat obscuras. Dies autẽ
iurta allegoriam plures significacões habet. Aliquã¬
do significat dominum saluatorem. Aliquando sanctos
eus. Aliquando scienciam sanctarum scripturarum
liquando caritatem. aliquando uirtutũ fulgor
aliquando prosperitatem temporalem. aliquando diẽ
iudicii. aliquando eternam beatitudinem. Dies autẽ
dominum significat in illa sentẽcia euangelu. qͥ am-¬
bulat in die nõ offendit quia quisq doctrinã sequit᷑.
saluatoris peccatorum offendicula nõ timebit. Item
dres dominum ihesum castum significat ut ẽ illũd.
psalmmista. Hec est dies quam fecit dominus. Item dies
apostolos ⁊ sanctos dei significat in illo psalmiste uersu
intelligitur: dies diei eructat uerbum id ẽ dñs apostoũs

Expanded text:
diem secundum tertiumque simili ordine complevit: diem secundum tertiumque simili ordine complevit: hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat, et quia sidera nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebat obscuras. Dies autem juxta allegoriam plures significationes habet. Aliquando significat Dominum Salvatorem, aliquando sanctos ejus, aliquanaliquando charitatem, aliquando virtutum fulgorem, aliquando prosperitatem temporalem, aliquando diem judicii, aliquando aeternam beatitudinem. Dies autem Dominum significat in illa sententia Evangelii: Qui ambulat in die, non offendit ; quia quisquis docbit. Item dies Dominum Jesum Christum significat, ut est illud Psalmi: Haec est dies, quam fecit Dominus . Item dies Apostolos et sanctos Dei significare in illo Psalmistae versu intelligitur: Dies eructat verbum , id est, Dominus apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
bifarie diuiditur hoc est uulgariter ⁊ proprie. Uulg
omnem diem solis presenciam supra terras a¬
pellat. proprie autem dies uigniti quatuor horis id̃
est arcuitu solis totum orbem lustrantis impletur qͥ
secum semper ⁊ ubiqz lumen diurnũ circunferens nõ
minore aerum spacio noctu subterras quam supra t̾ra
interdiu creditur exaltari. Ante uero solis creationem
mitiue lucis aircuitu quod nunc per solem fit a¬
batur. primo quidem secundoqz die aqͣs abyssi q̃ oẽm
terram texerant. tercia uero aera uacuũ sua circum¬
uagacõe lustrantis. Quantũ ergo nobis uestigia
patr sequentibus conicere datur cũ diceret deus fiat
lur. mox tenebre que abyssum texerant abierunt et
lux aboriente medias inter undas emergens cũctã
terre suꝑficiem operuit latitudine sui fulgoris boreales¬
simul australesqz nec non et occiduas oras attingẽs.
paulatimq se completo diei unius spacio subdũcens
inferiora terre gyrando subut atqz aurora precedente

Expanded text:
bifarie dividitur, hoc est, vulgariter et proprie. Vulgus enim omnem diem solis praesentiam supra terras appellat: proprie autem dies viginti quatuor horis, id est, circuitu solis totum orbem lustrantis impletur, qui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras interdiu creditur exaltari. Ante vero solis creationem, primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur, primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant, tertia vero aera vacuum sua circumvagatione lustrantis. Quantum ergo nobis vestigia patrum sequentibus conjicere datur, cum diceret Deus: Fiat lux: mox tenebrae, quae abyssum texerant, abierunt; et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris, borealessimul australesque, nec non et occiduas oras attingens paulatimque se completo diei unius spatio subducens, inferiora terrae gyrando subiit, atque aurora praecedente
Abbreviated transcription (Latin):
primi pueri id ẽ quasi mater nati ita pater fa¬
milias illa ẽ que plures enixa ẽ. Nam familia ex
duobus eẽ incipit. Spiritaliter autem enateꝵ
ominum fidelium sancta ẽ ecclia que quotidie deo
filios generat per sacramenta diuina et uerbum
euangelui. Item iherusalem celestis mater nẽa di¬
citur. ut ẽ illud in aplõ. Illa inguit que sursum
ẽ ihrłm libera ẽ que ẽ mater nr̃a. Nam familia
pro seruis abusiue nõ proprie dicitur. Iuxta alle¬
goriam autem familia xp̃i plebs ẽ xpĩana q̃ in
sancta uersatur eccłia ut supra ostendimus. Uñ
dicitur in oratione sacerdotis ad dominum. Fami-¬
liam tuam quesumus dñe continua pietate custo¬
di. quia aliter illesa seruari non potest. insi euis
protectione mumatur. Auus prĩs pater ẽ ab euo
dictus io ẽ ab antiguitate. Proauus qui pater ẽ
quasi prope auum. Abauus proaui pater iã longe
ab auo. Atauus abaui pater. Tritauus a taui pater

Expanded text:
primi pueri, id est, quasi mater nati: ita materfaprimi pueri, id est, quasi mater nati: ita materfamilias illa est, quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. Spiritaliter autem mater omnium fidelium sancta est Ecclesia, quae quotidie Deo filios generat per sacramenta divina et verbum Evangelii. Item Jerusalem coelestis mater nostra dicitur: ut est illud in Apostolo: Illa, inquit, quae sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra . Nam familia pro servis abusive, non proprie, dicitur. Juxta allegoriam autem familia Christi plebs est Christiana, quae in sancta versatur Ecclesia, ut supra ostendimus. Unde dicitur in oratione sacerdotis ad Dominum: Familiam tuam, quaesumus, Domine, continua pietate custodi: quia aliter illaesa servari non potest, nisi ejus protectione muniatur. Avus patris pater est ab aevo dictus, id est, ab antiquitate. Proavus avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi pater jam longe ab avo. Atavus abavi pater. Tritavus atavi pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ditionem a filiorum affectu non disceruit. sed
quasi membrum unum complectitur. Hinc em̃
exortum ẽ nomen patrisfamilias. Qui autẽ miq̃
dommantur in serus hoc se nomme nequaquã
putent appellari. Qui sit autẽ paterfamilias
mmistice intelligendus parabola euangelica docet.
cum ibi ita legitur. Simile ẽ regnum celorum
patrifamilias qui exut primo mane conducere
operarios in uineam suam. G ius uero patrisstum¬
lias similitũdinem rectius tenet. quam conditor ñ
qui regit quos condidit. et electos suos sicm hoe
mundo possidet quasi subrectos dominus on doror
Qui habet unieam unuersam salicet eccliam quia
ab abes uisto usq ad ultimum electum qui in fine
mundi uenturus est. quot sancto protulit quasi
tot pasinites misit. matrem familicer inde potisi
quia per quandam iuris solentatem on familiã
transit. Taibule enim matrimoniales rastrumẽtte
emptionis sue sunt. Alias sicut matrona ẽ mater

Expanded text:
ditionem a filiorum affectu non discernit, sed ditionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi membrum unum complectitur. Hinc enim exortum est nomen patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam putent appellari. Qui sit autem paterfamilias mystice intelligendus, parabola evangelica docet, cum ibi ita legitur: Simile est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam . Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet, quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos Dominus in domo? Qui habet vineam, universam scilicet Ecclesiam, quia ab Abel justo usque ad ultimum electum, qui in fine mundi venturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Matremfamilias inde vocari, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. sed transitum uite per eos accepinius.
Magister qͦ diatur ex consortio ueri magr̃i. Et
ne infinita replicem quomõdo unus per naturã
deus ꝑ unus filius non preuidicct ceteris ne per
adoptionem dũ uocentur ⁊ filui. ita et unus pater
et magister non preuidicat alus ne abusiue
appellentur patres et magistri. Mater diatur
quod exinde efficiatur aliqud. Mater enĩ quasi
materia. Nam causa pater ẽ. Mater significat
ecclĩam ut ẽ illud psalmiste. Qui hĩtare fuct ste¬
rilem in domo matrẽ filiorum letantem. Item
mater smagoga uideorum intelligitur ut ẽ illũd
hieremie prophete. In sceleribus urĩs dimisi ma¬
trem urãm. rursum pater uel mater babilomo
siue generatio carnalis ẽ. ut psalmista dicit.
Quomam pater meus et mater mea derelique¬
runt me. Pater familias autem dictus ꝙ oĩb
in familia sua positis seruis. tanquam pater
filus patria dilectione consulit. seruorumq cõ¬

Expanded text:
bemus, sed transitum vitae per eos accepimus. bemus, sed transitum vitae per eos accepimus. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et ne infinita replicem, quomodo unus per naturam Deus et unus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii: ita et unus pater et magister non praejudicat aliis, ne abusive appellentur patres et magistri. Mater dicitur quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia. Nam causa pater est. Mater significat Ecclesiam, ut est illud Psalmistae: Qui habitare facit sterilem in domo matrem filiorum laetantem . Item mater synagoga Judaeorum intelligitur, ut est illud Jeremiae prophetae: In sceleribus vestris dimisi matrem vestram . Rursum pater vel mater Babylonia sive generatio carnalis est, ut Psalmista dicit: Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me . Paterfamilias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tanquam pater filiis, patria dilectione consulit, servorumque con
Abbreviated transcription (Latin):
in euangelio. uos de patre dyabolo estis. ⁊ ĩ. zacharia.
Patres ur̃i ubi sunt. rursum patres apłĩ. siue pro¬
phete ut in psalmo. Pro prĩbus tius nati sunt tibi
filu. Et doctrina dicitur pater sicus paulus aliqͥb
fidelibus ait. Licet multos magr̃os haberetis tamẽ
non multos patres. Ego emin per euangeliũ in
xp̃o uos genui. aut ueneracõe sicut monastica dis¬
ciplina docet monachos ut illum qui super eos pas¬
tor. constitutus ẽ abbatem et domium uocẽt. Sed
queritur cum dominus discipulis suis iusserit dicẽs
preceptum doctorem gentium aplũs ẽẽ se dixerit. aut
quomõdo uulgato sermone maxime in palestine et
egyrti monasterus se inuicem patres uocent. Quõd
sic soluitur aliũ eẽ natura patrem uel magistrũ
aliud indulgentia. Nos si hommem patrem uocai-¬
mus honorem etati de ferimus. non autorem nr̃e
ostendimus uite quia nec initium iuite ex eis ha¬

Expanded text:
in Evangelio: Vos de patre diabolo estis . Et in Zacharia: in Evangelio: Vos de patre diabolo estis . Et in Zacharia: Patres vestri ubi sunt ? Rursum patres apostoli, sive prophetae, ut in psalmo: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . Et doctrina dicitur pater, sicut Paulus aliquibus fidelibus ait: Licet multos magistros haberetis, tamen non multos patres. Ego enim per Evangelium in Christo vos genui . Aut veneratione, sicut monastica disciplina docet monachos: ut illum, qui super eos pastor constitutus est, abbatem et dominum vocent. Sed quaeritur, cum Dominus discipulis suis jusserit, dicens:praeceptum doctorem gentium Apostolus esse se dixerit: aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palestinae et Aegypti monasteriis se invicem patres vocent? Quod sic solvitur, aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae: quia nec initium vitae ex eis ha
Abbreviated transcription (Latin):
nasitut generis. Itaq is patersaimilias bai¬
tatur. Pater autem dictus eoq̃d̃ patratõe peracta
filium procreet. Patratio enm ẽ rer uenerie cõsũma¬
cio. Lucretius. et bene patratio patrum. Genitores
utem agignendo. et parentes quasi pariente
et creatores. Crementum enĩ ẽ semen masculi unde
ammalium et hommum corpora conapiuntur. hĩc
creatores parentes dicuntur. Multis modis ⁊̃scrip¬
turis pater positus reꝑitur. quia aut naturaliter
pater dicitur. ut deus pater omnium aquo
omma. quia ab eo omma origniem habent aut ge¬
nerationem sicut nominatur ab eo quod filiũ ge¬
nuit. ut ẽ illud. Abraham genuit isaac isaae aut
genuit iacob ⁊c. aut posteritatẽ gentis ab eo orte.
cut in euangelio legitur iudeos dommo dixi
Pater nr̃ abraham est. et diues in inferno positus
patrem uocauit abraham. Pater uero homo primꝰ
adam intelligitur. ut ẽ illud esaie. Pater ur̃ primꝰ
peccauit. Item pater mundus siue dyabolus est ut

Expanded text:
nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius: Et bene patratio patrum. Genitores autem a gignendo: et parentes, quasi parientes, et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Multis modis in Scripturis pater positus reperitur: quia aut naturaliter pater dicitur, ut Deus pater omnium, a quo sunt omnia, quia ab eo omnia originem habent; aut generatione, sicut nominatur ab eo, quod filium genuit, ut est illud: Abraham genuit Isaac, Isaac autem genuit Jacob , etc.; aut posteritatem gentis ab eo ortae: sicut in Evangelio legitur, Judaeos Domino dixisse: Pater noster Abraham est , et dives in inferno positus patrem vocavit Abraham . Pater vero homo primus, Adam intelligitur: ut est illud Isaiae: Pater vester primus peccavit . Item pater, mundus sive diabolus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nubem uestimentũ eius et caligine illud quasi pãnis
in fancie obuoluerem mare seuiens nuibe induitur qz
crudelitas per sequentium stulticie sue uelamento ues¬
titur. et per spicuam ueritatis lucem uidere nõ sufficit
et id qd̃ agit per crudelitatem per ceatatem non agno¬
sct. Quia ergo persecutores ecclĩe instabilitate cordis
inquieti atq̃z huic seculo dediti. non grandia s pue-¬
alia sapiunt superno iudicõ constringuntur ne tan¬
tum persequi ualeant quantum uolunt. Item umbra
et caligo aliquando peccata significat unde dicitur.
sedentes in tenebris ⁊ in umbra mortis. aliquando de-¬
lectacionem peccatorum ut ẽ illud in iob de diabolo.
dictum sub umbra in secreto calami et iũci et locis ui¬
rentibus. Et quia umbra non longe ẽ ab aere cuius¬
est umbra. ita et mors non longe est apena. Hinc et
in rob dicitur. Ubi umbra mortis et nullus est ordo et
semꝑiternus horror in habitat

Expanded text:
nubem vestimentum ejus, et caligine illud quasi pannis nubem vestimentum ejus, et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem . Mare saeviens nube induitur, quia crudelitas persequentium stultitiae suae velamento vestitur: et perspicuam veritatis lucem videre non sufficit, et id, quod agitur per crudelitatem, per caecitatem non agnoscit. Quia ergo persecutores Ecclesiae instabilitate cordis inquieti atque huic saeculo dediti non grandia, sed puerilia sapiunt, superno judicio constringuntur, ne tantum persequi valeant, quantum volunt. Item umbra et caligo aliquando peccata significat, unde dicitur: Sedentes in tenebris et in umbra mortis ; aliquando delectationem peccatorum, ut est illud in Job de diabolo dictum: Sub umbra in secreto calami et junci et locis virentibus . Et quia umbra non longe est ab aere, cujusest umbra: ita et mors non longe est a poena. Hinc et in Job dicitur: Ubi umbra mortis, et nullus est ordo, et sempiternus horror inhabitat
Abbreviated transcription (Latin):
ualet peretrare; quia ualde paucorum ẽ spiritalẽ t̃tellec¬
tum rimari. Quia enim mentes carnalium sola sepe
hystoria pascuntur loquente deo stetit populus
et spiritaliter dei uerba cognoscunt moyses accessit ad ca¬
liginem inqua erat deus. Hinc ⁊ in psalmo dicitur.
Caligo sub pedibus eus quia non ea claritate deus
ab inferioribus cernitur qua in superiorib dominat᷑.
Que sententia et aliter intelligi potest caligo uero
hic diabolus ẽ qui hominum mentes in nubilat dũ
tatis splendorem non facit uidere quas possũ
Sub pedib eius quia sine dubio maiestate dñt salua¬
toris conculcatur demonium execranda nequitia sicut
in nonagesimo psalmo dictum est. Super aspidẽ ⁊ ba¬
siliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconẽ.
Item caligo significat cecitatem cordis persecutorum.
Hinc dominus ad iob ait. Quis clausit ostiis mare
qñ erumpebat quasi de uulua procedens cum ponerẽ

Expanded text:
valet penetrare, quia valde paucorum est, spiritualem intellecvalet penetrare, quia valde paucorum est, spiritualem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, stetit populusut spiritualiter Dei verba cognoscant, Moyses accessit ad caliginem, in quCaligo sub pedibus ejus ; quia non ea claritate Deus ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Quae sententia et aliter intelligi potest: caligo vero hic Diabolus est, qui hominum mentes innubilat, dum veritatis splendorem non facit videre, quas possidet. Sub pedibus ejus: quia sine dubio majestate Domini Salvatoris conculcatur daemoniorum exsecranda nequitia, sicut in nonagesimo psalmo dictum est: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem ; item caligo significat caecitatem cordis persecutorum. Hinc Dominus ad Job ait: Quis clausit ostiis mare, quando erumpebat quasi de vulva procedens, cum ponerem
Abbreviated transcription (Latin):
mus ingentibus. Umbra testamentum uetus ut in sa-¬
lomone. Donec aspiret dies ⁊ amoueantur umbre. lom-¬
bra uita homines. ut in iob fugit uelut umbra. umbra
mors carnis. ut in psalmo. Operuit nos umbra mortis.
Tune autem in malo umbra ponitur quando uel corpo¬
as mortem significat uel penam gehenne ut ẽ illud.
Si ambulauero in medio umbre mortis non timebo
mala quoniam tu mecum es. Et alibi posuerũt me ĩ
lacu inferiori in tenebris et in umbra mortis peccato¬
rum indicat locum quia mors deliguencium umibrosas
ac tenebrosas patitur manes dum eis gaudium non
relucet qui perpetua tristicie sue obscuritate demersi st̃
et ideo pro locorum qualitate uerbum hoc multi faria
significacõe uariatur. Caligo umbra ẽ de spissitudine a¬
eris effecta et dicta caligo qd̃ maxime aeris calore gigna¬
tur. Iuxta allegoriam uero significat caligo diuinorũ
secretorum operimentum. Unde legitur merodo. Stetit po¬

Expanded text:
mus in gentibus . Umbra Testamentum Vetus, ut in Samus in gentibus . Umbra Testamentum Vetus, ut in Salomone: Donec aspiceret dies et amoveantur umbrae . Umbra vita hominis, ut in Job: Fugit velut umbra . Umbra mors carnis, ut in psalmo: Operuit nos umbra mortis . Tunc autem in malo umbra ponitur, quando vel corporis mortem significat, vel poenam gehennae, ut est illud: Si ambulavero in medio umbrae mortis non timebo mala, quoniam tu mecum es . Et alibi: Posuerunt me in lacu inferiori in tenebris et in umbra mortis ; peccatorum indicat locum, quia mors delinquentium umbrosas ac tenebrosas patitur manes, dum eis gaudium non relucet, qui perpetua tristitiae suae obscuritate demersi sunt: et ideo pro locorum qualitate verbum hoc multifaria significatione variatur. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta: et dicta caligo, quod maxime aeris calore gignatur. Juxta allegoriam vero significat caligo divinorum secretorum operimentum. Unde legitur in Exodo: Stetit po
Abbreviated transcription (Latin):
et sempiternues horror in hĩtat. Unbla ergo aliqiãdo
in bono aliquaando in malo ponitur. Tũns bõmibono
quando custodiam dei ⁊ protectionem spiritus sarcta
significait ut ẽ illicd im psalmo. Sub umbra alarum
tuarum spero donee transeat iniquitas. Et alrbi custo¬
di me domine ut pupillam oculi subumbra alarum
tuarum protege me. Aptissime itaqz petit custodiri se
ut pupillam oculi quando et per ip̃am res in suales dis¬
cernimus et in nr̃o corpore nichil prestantiꝰ inuenitur.
Sequitur. Sub umbra alarum tuarum protege me.
Hie aliud̃ intrõducitur scena quod grece parabola la¬
tine comparacio dicitur quando sibi genus dissimile
in aliqua commonitione soaatur. Paternis em̃ pro¬
tectiombus ale sunt comparare. Misericordia quippe
et caritas quasi ale sunt patris quibus se protegi
congruenter expostulat. Et in euangelio. Et ecce nubs
luada obumbrauit eos. Et alibi. Sub umbra eius uiue¬

Expanded text:
et sempiternus horror inhabitat. Umbra ergo aliquando et sempiternus horror inhabitat. Umbra ergo aliquando in bono, aliquando in malo ponitur. Tunc vero in bono, quando custodiam Dei et protectionem Spiritus sancti significat, ut est illud in psalmo: Sub umbra alarum tuarum spero, donec transeat iniquitas . Et alibi: Custodi me, Domine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuarum protege me . Aut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus, et in nostro corpore nihil praestantius invenitur. Sequitur, sub umbra alarum tuarum Hic aliud introducitur scena schema, quod Graece parabola, Latine comparatio dicitur, quando sibigenus dissimile in aliqua commonitione sociatur. Paternis enim protectionibus alae sunt comparatae. Misericordia quippe et charitas quasi alae sunt Patris, quibus se protegi congruenter expostulat. Et in Evangelio: Et ecce nubes lucida obumbravit eos ; et alibi: Sub umbra ejus vive
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitatem autem miquorum illa euangelica senten¬
cia denotat ubi dicitur. lux n tenebris lucet ⁊ tenebre
eam non comprehenderunt. Lux quippe est hominũ
os qui omnia qui illuminari merentur corda
ti sunt et iniqui quorum ceca precordia lux et erue
sapientie qualia sint manifeste cognosat quaniuis ip̃i
ciam possint ueluti si quilibet cecus iubare sol obfũ¬
datur nec tamen ip̃e solem cuius lumine perfunditur
ta. Inmi cos eius iõ ẽ dominum persecuntur tenebre.
Pena autem gehenne in tenebris significatur ĩ illa
euangelu sententia ubi de pecratore ita legitur. liga¬
tis manibus. et pedib eius muttite eum in tenebras
exteriores ubr ent fletus ⁊ stridor dencium. Quicunq
ergo in presentiuita infidelitatis ⁊ peccatorũ interio¬
aibus tenebris obscurãtur. necesse est si et condigna
peiitentia non subuenerit ut in extenores tenebras
post exitum pñtos iite mittatur ubi ẽ pena imortis

Expanded text:
fidelitatem autem iniquorum illa evangelica sentenfidelitatem autem iniquorum illa evangelica sententia denotat, ubi dicitur: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Lux quippe est hominum Christus, quae omnia qui illumti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscit, quamvis, ipscapere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, ta: Inimicos ejus, id est, Dominum, persequuntur tenebrae . Poena autem gehennae in tenebris significatur in illa Evangelii sententia, ubi de peccatore ita legitur: Ligatis manibus et pedibus ejus mittite eum in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium . Quicunque ergo in praesenti vita infidelitatis et peccatorum interioribus tenebris obscuratur, necesse est, si ei condigna poenitentia non subvenerit, ut in exteriores tenebras post exitum praesentis vitae mittatur, ubi est poena mortis
Abbreviated transcription (Latin):
e nebras autem dictas qd teneant umbras.
Tenebre autẽ significant aliquando prosũ¬
ditatem scripturarum diuinarum. aliquã¬
do ignorantiam. aliquando infidelitatem peccatorũ
et aliquando penam gehenne. profunditatem ergo
scripturarum illud̃ significat propheticum testimo¬
mum quo ait. Posuit tenebras latibulum suum.
et alibi. tenebre nõ obscurabuntur abs te. et nor sic.
dies illummnabitur sicut tenebre eius. ita ⁊ lumẽ eius.
Tenebras enim dicit mestica queq et profunda scrip¬
turarum diuinarum uixta illud qd̾ leginuss in p ser¬
uerbus. in telligit quoq parabolam ẽt tenebrosum ser¬
monem. Die et in alio psalmo leginius Tenebrosa aqͥ.
in mibibus aeris ergo iste tenebre non obscurabũtur
sed potiꝰ illummnantur a domino quomã predicatio pro¬
phetarum ip̃o ueniente completa est. Ignorantiã aut̾
significant tenebre in illa aplic̃a sententia qua drat
de peccatoribus. Tenebris obscuratum habentes cor. In¬

Expanded text:
enebras autem dictas, quod teneant umbras. Tenebrae autem significant aliquando profunditatem Scripturarum divinarum: aliquando ignorantiam: aliquando infidelitatem peccatorum: et aliquando poenam gehennae. Profunditatem ergo Scripturarum illud significat propheticum testimonium, quo ait: Posuit tenebras latibulum suum ; et alibi: Tenebrae non obscurabuntur abs te, et nox sicut dies illuminabitur: sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus . Tenebras enim dicit mystica quaeque et profunda Scripturarum divinarum juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam et tenebrosum sermonem . Sic et in alio psalmo legimus: Tenebrosa aqua in nubibus aeris ; ergo istae tenebrae non obscurabuntur, sed potius illuminantur a Domino, quoniam praedicatio prophetarum ipso veniente completa est. Ignorantiam autem significant tenebrae in illa apostolica sententia, qua dicit de peccatoribus: Tenebris obscuratum habentes cor . In
Abbreviated transcription (Latin):
cia illa de libro iob congruit boues arabãt ⁊ asine pasce¬
Bãtur. Nomẽ ergo sterc̃oris plures significacões habet.
Nã stercus sunt sacrificia iudeoꝵ. Uñ in ezechiele scͥptũ
est. Facta st̃ morticina eoꝵ sicut stercus in medio platea¬
rum. Itẽ stercus recordatio peccatorũ delĩquẽtib adra¬
dicẽ cordis apposita. Hinc dr̾ in euãgelio usq dũ fodeam
arca illã ⁊ mittã stercora. Stercus peccati luxuria de qͦ
legitur cõputruerũt iumẽta ĩstercore suo. Stercus hoĩs
odor de terrimus peccatorũ si quib oẽ pct̃atũ fetẽs ẽ hĩc
ẽ ad ezechiel ⁊ stercus qd̾ egredietur de hoĩe oꝑies ĩocul.
eoꝵ. Cultelli acultura ditĩ eoꝙ exipĩs putacõem uete̾s
in arbores ⁊ uites faciebãt priusqͣ falces cẽnt reꝑte.
me certã ducis placidos curuauit ĩ usus. Agricole nõ bsũ mi¬

Expanded text:
ia illa de libro Job congruit: Boves arabant, et asinae pascebantur . Nomen ergo stercoris plures significationes habet. Nam stercus sunt sacrificia Judaeorum. Unde in Isaia scriptum est: Facta sunt morticina eorum sicut stercus in medio platearum . Item stercus recordatio peccatorum, delinquentibus ad radicem cordis apposita. Hinc dicitur in Evangelio: Usque dum fodiam circa illam, et mittam stercora . Stercus, peccati luxuria, de quo legitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Stercus hominis, odor deterrimus peccatorum: siquidem omne peccatum fetens est; hinc est ad Ezechielem: Et stercus, quod egredietur de homine, operies in oculis eorum . Cultelli a cultura dicti eo quod ex ipsis putationem veteres in arbores et vites faciebant, priusquam falces essent repertae. me certa ducis placidos curvavit in usus: agricole nunc sum, mi
Abbreviated transcription (Latin):
mensam de lignis sethĩ ⁊ pararet in misterium eius
diuersa uasa hoc ẽ acctabula. fialas. thuribula. et cia¬
thos. in quibz offerenda erant libamma ⁊c̾. mensa em̃
domini de lignis sethim facta scaptura ẽ sacra. de sãs
facta uarie sunt distinctiones eloquii dium pro dis¬
pari capacitate audientium non enim una eademq
onib potest conuenire doctrina. Aliter namqz sapiẽ¬
tes. aliter in sipientes aliter diuites. aliter pauperes
aliter sani. aliter infirmi. aliter senes. aliter uiuenes.
aliter uiri. aliter femme. aliter celibes. aliter coni¬
ctati. aliter prelati. aliter subditi. docendi sunt. erue
tamen uasa omma ad offerenda lihamma pertinen di
quia q̃ cum prudens doctor diuersa pro diuersitate au¬
dientium loquitur. uniuersa in rlã sacce scripture ie¬
periuntur atq ad offerenda dño hocata honor operũ cor̃di

Expanded text:
mensam de lignis sethim, et pararet, in ministerium ejus mensam de lignis sethim, et pararet, in ministerium ejus diversa vasa, hoc est, acetabula, phialas, thuribula, et cyathos, in quibus offerenda erant libamina, etc. Mensa enim Domini de lignis sethim facta Scriptura est sacra, de sanctis facta, variae sunt distinctiones eloquii divini, pro dispari capacitate audientium. Non enim una eademque omnibus potest convenire doctrina: aliter namque sapientes, aliter insipienaliter sani, aliter infirmi, aliter senes, aliter juvenes, aliter viri, aliter feminae, aliter caelibes, aliter conjugati, aliter praelati, aliter subditi, docendi sunt. Quae tamen vasa omnia ad offerenda libamina pertinent: quia cum prudens doctor diversa pro diversitate audientium loquitur, universa in regula sacrae Scripturae reperiuntur, atque ad offerenda Domino vota bonorum operum corda
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt ab hominibz laudes qͥs amauer̃t. Item lampa¬
des significãt sanctorum corda splendida ⁊ saiẽtie liũe sey
fulgida ut in cantias canticorũ lampades eus lãpades
ignis atqz flãmaꝵ. Item alibi legitur. lãpas contempta
apud cogitacões diuitũ quod significat doctores ẽẽ contẽp¬
tos in cordib superborũ fax dicta quod focos faciat cuius
dimnuitiũ facula. Latarna inde uocata quod lucẽ interi
hapeat clausam. fit enim ex uitro recluso intus lumine
ut uenti flatus a dire non possit. et ad prebendum lumẽ
facile ubiqz circunferatur
ira est q̃ in modũ are ex lignis construi solet. ut
ardeat. pir enĩ ignis dicitur. sed pira ẽ lignorum
congerres cũ nõ dum ardet. rogus est cum ardere
ceꝑit. bustum u̾o iam exustũ uocatũr. furũ est turris
maxina qz greci ac latini non in cõmuni ip̃ius rei usu
farũ appeleauerũt eoꝙ flaminarũ indicio longe auaut¬

Expanded text:
ceperunt ab hominibus laudes, quas amaverunt. Item lampaceperunt ab hominibus laudes, quas amaverunt. Item lampades significant sanctorum corda splendida, et scientiae lumine semper fulgida, ut in Canticis canticorum: Lampades ejus, lampades ignis atque flammarum . Item alibi legitur: Lampas contempta apud cogitationes divitum ; quod significat doctores esse contemptos in cordibus superborum. Fax dicta, quod foccos faciat: cujus diminutivum, facula. Laterna inde vocata, quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine, ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Pyra est, quae in modum arae ex lignis construi solet, ut ardeat. Pur enim ignis dicitur. Sed pyra est lignorum congeries, cum nondum ardet: rogus est, cum ardere coeperit: bustum vero jam exustum vocatur. Pharus est turris maxima, quam Graeci ac Latini a communi ipsius rei usu pharum appellaverunt eo quod flammarum indicio longe a navi
Abbreviated transcription (Latin):
pluit cera a facie ignis sie ꝑibunt peccatores a facie
dei ⁊iusti epulentur. Quomã in iudicõ dei afacie ip̃ĩus
sie dispereũt peccatores quemadmod̾ cera proximo igne
onsumitur. Lacunaria pendẽcia st̃ lumina qiͣ li¬
ria id est in aere lucentia funalia dr̃ qͣ intra cerã sũt
dicta afunib quos ante usum papiri cera circundatos ha¬
buere maiores unde ⁊ funera dur. Lampas flamina ẽ in
uertice lucens dicta quod habentis motũ ostendere uidea¬
tur. De lampadibz autem in euangelio legitur ꝙ quĩqz
pirgines prudentes lampades suas cũ oleo habuerũt qr
electi in cordibz sus oleum misericordie ⁊ cairitatis tenẽt
quod fatue iuirgines nõ habent. Unde intrantibz prudẽ¬
tibz ad nupeiãs fatue repelluntur. et eorum oꝑa q̃ clara
do̾bz foris apparuerũt maduentu iudicis intus obscu¬
rantur ⁊ adeo retribucõem nõ inuenerũt quia pro eis re-¬

Expanded text:
fluit cera a facie ignis, sic peribunt peccatores a facie fluit cera a facie ignis, sic peribunt peccatores a facie Dei, et justi epulentur . Quoniam in judicio Dei a facie ipsius sic dispereunt peccatores, quemadmodum cera proximo igne consumitur. Lacunaria pendentia sunt lumina quasi lucanaria, id est, in aere lucentia. Funalia dicuntur, quae intra ceram sunt, dicta a funibus, quos ante usum papyri cera circumdatos habuere majores: unde et funera dicuntur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod labentis motum ostendere videatur. De lampadibus autem in Evangelio legitur , quod quinque virgines prudentes lampades suas cum oleo habuerunt: quia electi in cordibus suis oleum misericordiae et charitatis tenent, quod fatuae virgines non habent. Unde, intrantibus prudentibus ad nuptias, fatuae repelluntur: et eorum opera, quae clara hominibus foris apparuerunt, in adventu judicis intus obscurantur, et a Deo retributionem non invenerunt, quia pro eis re
Abbreviated transcription (Latin):
uel predicatores diuie legis. Unde propheta ait inpsal¬
mo. lucerna pedibz mẽis uerbum tuũ domine. Et in euã¬
gelio de iohanne baptista scriptũ ẽ. Ille erat lucerna
ardens ⁊ lucens. Candelabrũ acandelis dictum quasi
candela forum quod candelam fert. Candelabrũ autẽ
mistice corpus dñi. uel sanctã eccliam uel diuiam sc̃p¬
turã significat. Unde in zachaua legitur uidi adexts̃
altaris candelabra duo argentea. Nam .uii. lucerne cã¬
delabro supposite ut in exodo legitur. septiformis eccliẽ
icramentũ ⁊ uii. dona spiritus sancti significã
reus ꝑ deriuacoẽm acera nomẽ habet er q̃ formatur de
quo dicitur hic tibi nocturnos p̾stabo cereos ignis sub¬
ducta luce altera lux tibi sunt. Cereus autẽ qui ad illu¬
minandas tenebras noctis accenditur significat doctri¬
i fidelis predicatoris q̃ illuiat aĩas uerbo dei c¬
tes ⁊ obedientes. Itẽ a̾ cera in psalmo scriptũ ẽ. sicut

Expanded text:
vel praedicatores divinae legis. Unde Propheta ait in psalvel praedicatores divinae legis. Unde Propheta ait in psalmo: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . Et in Evangelio de Joanne Baptista scriptum est: Ille erat lucerna ardens et lucens . Candelabrum a candelis dictum, quasi candelaferum, quod candelam fert. Candelabrum autem mystice corpus Domini, vel sanctam Ecclesiam, aut divinam Scripturam significat. Unde in Zacharia legitur: Vidi a dextris altaris candelabra duo argentea . Nam septem lucernae candelabro superpositae ut in Exodo legitur septiformis Ecclesiae sacramentum et septem dona Spiritus sancti significant. Cereus per derivationem a cera nomen habet, ex qua formatur, de quo dicitur: Hic tibi nocturnos praestabo cereus ignes: Subducta luce, altera lux tibi sum. Cereus autem, qui ad illuminandas tenebras noctis accenditur, significat doctrinam fidelis praedicatoris, quae illuminat animas verbo Dei credentes et obedientes. Item de cera in psalmo scriptum est: Sicut