comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueat etiam ante om̃ia aduocatus:
ne petat emolum̃ siue salariũ cũ
graui dampno litigatoris.iii.q.¬
incepta. nullũ faciat pactũ cũ liti¬
gatore quem in propͥam recepit fi

Expanded text:
veat etiam ante omnia advocatus, ne petat emolumentum sive salarium cum gravi damno litigatorisincepta, nullum faciat pactum cum litigatore, quem in propriam recepit fi
Abbreviated transcription (Latin):
procede circa ẽptorem. Qͥa si scit uendi¬
torem iuste ⁊ ex iusto bello habuisse.
licite potest emi̾e. nec tenetur ad resti¬
tutõem. Qͥ uͦ nesciebat de iusto bello eẽ:¬
S credebat probabiłr. Nam om̃es uicini
sui. uel maior pars. uel ad minꝰ sapien¬
tes credebant ita. ꝓ ut sibi emptori ui¬
debatur: Ip̃e ñ tenetur durante hac
bona fide. S si postea sciat reũ ẽẽ de
rapina: debet restituere. Et si iudici¬

Expanded text:
procede circa emptorem, quia si scit venditorem iuste et iusto bello habuisse, licite potest emere nec tenetur ad restitutionem. Qui vero nesciebat esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, nam omnes vicini sui vel maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de rapina, debet restituere. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
officium contra paganos: ⁊ nr̃e fidei
ꝑsecutores. Contra xͥanos autẽ ⁊ catho
tiferam ⁊ odibilem balistarioꝵ ⁊ sagit
tali bello dicit aug̃. Cum qͥs iustũ bel¬
lum susceperit: utrũ aꝑte pugnet an
ex insidiis nichil ad iusticiam int̾est.¬
stitueret sibi retrorsum insidias: .i. in¬

Expanded text:
officium hoc contra paganos et nostre fidei persecutores; contra christianos autem et catholtiferam et odibilem balistariorum et sagtali bello dicit Augustinus: Cum quis istud bellum susceperit, utrum aperte pugnet an ex insidiis, nihil ad iustitiam intereststitueret sibi retrorsum insidias, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
Bona fides. ¶Item. nunqͥd ille cui satis
fit tenetur cedere sacisfacienti actõem
⁊ debet. qͣntum ad iudicium aĩe ced̾e
actõem illi: ñ ut ab uno in solidum
excepto principali. s pro partib petat
a singłis. S ñ tenetur: qͦ ad iudicium
contenciosum. Qͥa qua fronte pot̃ pec̾e
cessionem. qͥ ex ꝯtumacia sua punitur:¬

Expanded text:
ntie Item, numquid ille cui satisfactum est, tenetur cedere satisfacienti actionem et debet quantum ad iudicium anime, non ut ab uno petat in solidum excepto principali, sed pro partibus petat a singulis. Sed non tenetur quoad iudicium contentiosum, quia qua fronte potest petere cessionem, qui ex contumacia punitur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Csca pedagia ⁊ thelonea distingue. qr
aut sunt antiqua. aut noua. In pͥmo casu¬
qͥ pot̾unt impon̾e. uidel pͥncipib. uł regi¬
bus. ⁊ p̃sertim auctoritate ecc̃e. ⁊ ꝓ ius¬
ta cã: ut pro defensione strate publice ꝯͣ¬
piratas in aqua. uel pro defensione fid̾i
simili cã: ⁊ recipiens facit illd̾ ꝓpt̾ qd̾
fuit impositũ: libere ⁊ sñ scrupulo ꝯscie
potest recipere. Si aũt nescit aqͥb fu̾it in¬
stitutũ: credat tñ qd̃ ab illis qͥ pot̾unt. ⁊
ex predc̃is causis credo idem. Idem credo si
iste talis si laborat mͦ nec facit expensad.
qr ñ ẽ necc̃e cũ terra sit bñ purgata ⁊ in
pace. paratus est tñ ⁊ labores ⁊ expensas
impendere si eẽt necce: ita ⁊̃ qd̾ ꝓponat
imminente nec̃citate ñ solum qd̾ tunc
acciperit in illas expensas pon̾e. s ⁊̃ ult

Expanded text:
Circa pedagia et telonia distingue quia aut sunt antiqua aut nova. In primo caqui potuerunt imponere, videlicet principibus vel regibus et presertim auctoritate ecclesie et pro iusta causa, ut pro defensione strate publice copyratas in aqua vel pro defensione fidei simili causa et recipiens facit illud propter quod fuit impositum, libere et sine scrupulo conscientie potest recipere. Si autem nescit a quibus fuerit institutum, credit tamen quod ab illis qui potuerunt et ex predictis causis, credo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impendere, si esset necesse: ita etiam quod proponat imminente necessitate, non solum quod tunc acciperet in illas expensas ponere, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio anime ñ tenetur: nͥ qͣntũ suf¬
ficit hereditas. Distingo tñ: int̾ debita
⁊ legata. siue relicta. Qͥa debita tenetur
ꝑsolu̾e absꝙ detractõe legitime. si ncc̃e ẽ:
qͣntum potest suffic̾e̾ hereditas. Delegatis
aũt potest det̾here suam legitimã: si tot
sunt qd̃ illis solutis ñ reman̾et sibi legi¬
tima.siam in legitima: par̃ ñ potuit gͣua¬

Expanded text:
in iudicio anime non tenetur, nisi quantum sufficit hereditas. Distinguo tamen inter debita et legata sive relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione legitime, si necesse est, quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in legitima pater non potuit grava
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio cũ facit pactum: siue ex post¬
fc̃o.Si ab initio ñ fuit det̾minatũ qͣn¬
tum ẽẽt. Atcenditur autẽ hoc modera¬
men salarii cica .iiiͦiͦ. Primũ ẽ: qͣn¬
titas cause. Scd̃m: labor aduocatõnis
uocantis. Qͣrtũ: ꝯsuetudo regionis.

Expanded text:
acit pactum, sive ex postfacto, si ab initio non fuit determinatum quantum esset. Attenditur autem hoc moderamen salarii circa quatuor. Primum quantitas cause. Secundum labor advocationis. vocantis. Quartum consuetudo regio
Abbreviated transcription (Latin):
tando forte cũ aliis peritis. Ałr. si sñ
labore poss sꝑdere: credo qd̃ nicħ deberet
recipere. immo ꝗ gratis accepit adeo:
quem non possunt conducere: amit¬
tunt cãs ⁊ grauantur iniuste: Intel¬
ligo qd̃ teneantur aduocare. ⁊ de scĩa¬
ci: qͥ tenetur gratis de medicina sua
curam ⁊ consiliũ impend̾e pauꝑi lan¬
guido. Symachus ppͣ. Non est grandiᷤᷤ
diffe̾ntia. utrum letũ inferas uł ad¬
mittas. Mortem enim languentib
ꝓbatur inflig̾e: qͥ hanc cũ possit ex-¬
¶Tenetur autẽ aduocatus ad restitu¬
serunt. tenetur etiam illis qͥb p̃stitit¬

Expanded text:
tando forte cum aliis peritis. Alias ubi sine labore posset respondere, credo quod nihil deberet recipere, immo quod gratis accepit a deo, quem non possunt conducere, amittunt causas et gravantur iniuste, intelligo quod teneantur advocare et de sua scienci, qui tenetur gratis de medicina sua curam et consilium impendere pauperi langui. Symmachus papa: Non est grandis differentia utrum lethum inferas vel admittas. Mortem enim languentibus probatur infligere, qui hanc cum possit Tenetur autem advocatus ad restituserunt. Tenentur etiam si extorsit
Abbreviated transcription (Latin):
si iste fecit inqͥri diligenter ⁊ ñ potuit
inuenire cuiꝰ eẽt res: Hic consulo qd̃
qͥcqͥd res illa ualet ultra id qd̃ isti debe-¬
tur: cũ auctoritate ecc̃e eroget᷑ in piaᷤ
cãs pro aĩa illiꝰ cuiꝰ res fuit. Et ꝯsulo
qd̃ hoc fiat publice. ut euitetur õis sus¬
picio: ⁊ sic credo qd̃ erit lib̾atus. qr etiã
in hoc gessit utiłr negocium illiꝰ. Et est¬

Expanded text:
si ille fecit inquiri diligenter et non potuit invenire cuius esset res? Hic consulo quod quicquid illa valet ultra id quod isti debetur, cum auctoritate ecclesie erogetur in pias causas, pro anima illius cuius res fuit et consulo quod hoc fiat publice, ut evitetur omnis suspicio. Et sic credo quod erit liberatus, quia etiam in hoc gessit utiliter negotium illius. In
Abbreviated transcription (Latin):
maxillam ⁊ c̃. Item apłs ad rom̃. Non uos
Possunt tñ increpare iniuriantem. exem¬
facie. Si male locutꝰ sũ testim̃. ꝑhi. de ma.
sus in facie dixit pͥncipi sac̃dotũ. Ac .xxiii.¬
ꝑcutiat te d̾s. ꝑies dealbate. Sedes me iu¬
dicare scd̃m legem. ⁊ contra legem iubes

Expanded text:
a. Item Apostolus ad Romanos: Non vos Possunt tamen increpare iniuriantem, exemfacie: Si male locutus sum et cetera. sus in faciem dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. sedes iudicare me secundum legem et contra legem iubes
Abbreviated transcription (Latin):
dicio alt distinguend̾. Qͥa aut iste pos
remordentem: aut non. In pͥmo casir. di¬
cam ei precise. ꝗ restituat rem. qͥ sic fac̃.
qd̃ credit iuste possid̾e iuiris auct̃. nõ¬
ht̃ conscĩam suꝑ hoc remordentẽ. uł ⁊̃ si
hũit aliqͦ tempore. post ꝯpletam tñ p̃¬
scͥptõem. consilio ꝑitoꝵ deposuit oẽm
scrupulositatem conscĩe: tẽ ꝯsulerem
ei ut restitueret saltem p̃ꝑ ambiguũ
duplicitatis. ⁊ qr uix pot̾unt ꝯcurre¬
re om̃ia q̃ exiguntur ad prescriptõem.¬

Expanded text:
detur aliter distinguendum, quia aut iste postremordentem aut non. In primo casu dicam ei precise quod restituat rem, quia qui faciquod credit se iuste possidere iuris auctoremordentem, vel etiam si habuit aliquo tempore post completam prescriptionem, consilio peritorum deposuit omnem scrupulositatem conscientie, tunc consulerem ei ut restitueret, saltem propter ambiguum duplicitatis et quia vix poterunt concurrere omnia que exiguntur ad prescriptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
clesiis possessa fuisse noscuntur. Qͥsqͥs¬
finitionem egerit.tanquam sacri¬
legus iudicetur:⁊ donec se correx̾it.
⁊ ecc̃e propͥa pͥuilegia seu res restitu̾it
ologi fere om̃es dicunt. qd̃ tenet᷑ restitu¬
ere. Om̃es fere doctores iuris dicũt ꝯͣriũ.¬
uidentur ꝯͣdicere. intelligunt añ ꝯple¬
tam p̃scriptõem. Alanꝰ distinguit utrũ¬

Expanded text:
clesiis possessa fuisse noscuntur. Quisqufinitionem egerit, tanquam sacrilegus judicetur, et donec se correxerit, et ecclesiae propria privilegia, seu res restitueritologi fere omnes dicunt, quod tenetur restituere. Omnes fere doctores iuris dicunt quvidentur contradicere, intelligunt ante completam p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ẽ tutiꝰ. ambo simul: inqͥrant diligñt̾
⁊ caute si ille spuriꝰ uel suppositꝰ sit hõ
spũalis ⁊ timens d̾m. Qͦ inuento: uocẽt
eum secreto. ⁊ coram muliere. Et si uideᷤ
expedire: recepto pͥus sacͣmento ab ip̃a
qd̾ ñ calumpniose ꝓcedat.⁊ ⁊̃ ab illo qd̃
factum secretũ teneat: pot̾unt reuelare
ligionem. uel transferat se ad longinqͣm
regionem. ut sic nichil ꝑcipiat de bonis
illius quem credebat ẽẽ pr̃em suũ. Ea aũ
q̃ consumpsit de bonis p̃dc̃is. dum hũit bo¬
nam fidem credens se ẽẽ filiũ legitimũ.
restituat. uł ꝯponat: uł petat remissiõem
a uiro mulieris si uiuit. Sinaũt: ab he¬
redib legitimis. Non tñ ꝑ se hecc faciat. ne
fc̃m reueletur: s ꝑ sacerdotem uł aliam
similem ꝑsonam qui hoc ꝓcuret. tacitis sem¬
s ñ potest plane induci ad hoc: ñ credo eũ
p̃cise cogendum. ar. leg̃. q̃ dic̃. bone tid̾i
possessorem ñ teñt de ꝯsumptis.C. de re.¬

Expanded text:
 est, ambo simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto et coram muliere et si videtur expedire recepto prius sacramento ab ipsa quo non calumniose procedat et etiam ab illo quod factum secretum teneat. Poterunt enim tunligionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que consumpsit de bonis predictis, dum habuit bonam fidem, credens se esse filium legitimum, restituat vel componat vel petat remissionem a viro mulieris si vivit, sin autem ab heredibus legitimis. Non tamen per se hoc faciat, ne factum reveletur, sed per sacerdotem vel aliam personam, que hoc procuret, tacitis semn potest plane induci ad hoc, non credo eum precise cogendum. Arguitur lege que dicit, bone fidei possessorem non teneri de consumptis. Si ve
Abbreviated transcription (Latin):
credebant ꝓbabiliter de iusto ẽẽ ꝙ eme¬
bant. uel forte habebãt animũ indiffe̾n¬
tem. uel nichil suꝑ hoc cogitantẽ excu¬
santur. s diu̾simode. Nam qͥ siciebant
uel probabiłr credebant eẽ de iusto:
tia. q̃ d̾r crassa ⁊ supina: uel pp̃ fatuam
simplicitatem nil suꝑ hoc cogitabant.
ut scias planius hanc diu̾sitatem dis¬
cern̾e: distingue cũ aug̃. In radice .i.
in ip̃o raptore a quo isti emet̃t. Qͥa aut
ilie erat dñs: aut subditus. In primo
casu tene qd̃ dixi. supͣ.e. s. Circa pͥnci
gue. Qͥa cũ subditus mouet bellũ pro
dño sibi mandante: aut scit bellum
iustũ: aut scit iniustũ. aut dubitat
In primo casu ñ tenetur ad restitutõem
eoꝵ q̃ accepit ab hostib nͥ iuxͣ edictum
domini. nͨ peccat nͥ habeat corruptam
In scd̾o tenetur. qr plus debuit timere
deũ ꝙͣ hoĩem. In tercio nõ tenet᷑. excu¬
satur enim pp̃ bonũ obedientie. licet
forte petcet dñs ꝯͣ deum. ⁊ male p̃cipi

Expanded text:
mebant vel forte habebant animum indifferentem et nihil super hoc cogitantem, excusantur, sed diversimode. Nam qui sciebant vel probabiliter credebant esse de iusto, tia que dicitur crassa et supina, vel propter fatuam simplicitatem nihil super hoc cut scias plenius hanc diversitatem, distingue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu tene quod dixi supra de princigue: quia cum subditus movet bellum pro domino sibi mandante, aut scit bellum iustum aut scit iniustum aut dubitat. In primo casu non tenetur ad restitutionem eorum que accepit ab hostibus, nisi iuxta edictum domini, nec peccat nisi habeat corruptam In secundo tenetur, quia plus debuit timere deum quam hominem. In tertio non tenetur. Excusatur enim propter bonum obedientie, licet forte peccet dominus contra deum male precipi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e. Nec mireris qr ecc̃a. ⁊ iura ⁊ alia
scłaria potest trah̾e indirecte ad forum
ruptio scd̾m aĩam ad ip̃am ꝑtinet. Extͣ¬
ta p̃scriptio cum bona fide ꝯtinua. ⁊ tꝰto
titulo. ⁊ aliis circunstanciis supͣpositis.
postea incipit hr̃e possessor ꝯscĩam rei a¬
liene. Nunqͥd tenetur restituere rem:
dicentis in lege. Non concupiscas rem

Expanded text:
Nec mireris, quia ecclesia, iura et alia secularia potest trahere indirecte ad forum rectio secundum animam ad ipsam pertinet. Itta prescriptio, cum bona fide continua, ex iusto titulo et aliis circumstantiis suprapositis; postea incipit habere possessor conscientiam rei aliene; numquid tenetur restituere rem? dicitur in lege, non concupisces rem
Abbreviated transcription (Latin):
tõis: intelligas dc̃m multo fortiꝰ de hiis
qͥ defendunt ip̃os in errore suo ⁊ reci¬
piunt eos in castris suis. Item ⁊ de illis
qͥrũ nõie fit rapina: si ip̃i pͥmo man¬
dau̾unt. uel postea ratum habuerunt.

Expanded text:
e his qui defendunt ipsos in errore suo et recipiunt eos in castris suis et de illis quorum nomine fit rapina, si ipsi primo mandaverunt vel postea ratum habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾aretur: ⁊ alia multa ꝑicła possent
inde oriri. Tum: qr forte nõ credetur
sibi. Ex alt̾a parte ñ uidetur qd̾ posset
agere pnĩam uel eẽ in statu saluãdoꝵ.¬
durante tali deceptõe. Quia ñ dimittit᷑
pcc̃m: nͥ restituatur ablatum.xiiii.q ui.
alii magis perito: ⁊ postea cũ ip̃o uł etiã

Expanded text:
t, tum quia multa pericula possent inde oriri, tum quia forte non crederent sibi. Ex altera parte videtur quod non posset agere penitentiam vel esse in statu salvandodurante tali deceptione, quia non dimittitur peccatum, nisi restitualii magis perito et postea ipse revelet
Abbreviated transcription (Latin):
morientem. Diuites uͦ ⁊ potentes. credo
qd̾ teneantur simiłr ad restitutõem. si
illud recipiebant ꝑ fraudes uel minas
uel importunitatem indebitam: uel
ałr sine iusta cã. Cłicus tñ uel p̃latꝰ
excusaretur in tali casu. si dedit ut re¬
dimeret uexatõem suam: aqͣ ñ pot̾at

Expanded text:
entie Divites vero et potentes, credo quod teneantur similiter ad restitutionem, si illud recipiebant per fraudes vel minas vel importunitatem indebitam vel aliter sine iusta causa. Clericus tamen vel prelatus excusaretur in tali casu, si dedit ut redimeret vexationem suam, a qua non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
.xlii. di. Qescamꝰ. Idem dico si erant bñ
m̾iti. honesti. ⁊ sp̃uales uiri. Presertim
nos. uel p̃stando sibi pr̃ociniũ in cã.
uel dando sibi de reb propͥis. uił siłib
modis. Talib enim tenetur eccłia
tutio: Credo qd̃ auctoritate iudicis
qͥ dedit. nͥ cũ turpiter ded̾it. Tũc enim
ñ sibi s successori suo pot̾it fieri. uł in
utilitatem ecc̃e ꝯu̾tetur. uel etiam
eiusdem loci pauꝑib si ħ expedire ui¬

Expanded text:
liberari. Secus autem dico, si erant bene meriti, honesti et spirituales viri, presertim nos vel prestando sibi patrocinium in causa vel dando sibi de rebus propriis vel similibus modis: talibus enim tenetur ecclesia tutio? Credo quod auctoritate iudicis qui dedit, nisi cum turpiter dedit. Tunc enim non sibi, sed successori suo poterit fieri, vel in utilitatem ecclesie convertetur vel etiam eiusdem loci pauperibus, si hoc expedire vi
Abbreviated transcription (Latin):
hominum. uł donec ip̃e hostis offerat
ius. uel uelit satfac̾e illi. Subditos aĩ
illos: qͥ d̾m plusqͣ hoĩes tim̃tes nolt
suo dño in bello illicito. impend̾e ꝯsili¬
um. auxiliũ. uiel fauorem: credo nllã¬
tenꝰ spoliandos. uel in aliqͦ punien¬

Expanded text:
is offerat ius vel velit satisfacere ipsi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel favorem, credo nullatenus spoliandos vel in aliquo punien
Abbreviated transcription (Latin):
magis ẽ cͥminis hñti tollere. ꝙͣ cũ possis.
⁊ habundand sis indigentib denegare.
Esurientium panis ẽ quẽ decines. Nu¬
doꝵ indum̃tum ẽ qd̃ tu recludis Mi
seroꝵ redemptio ẽ ⁊ absolutio: pecunia
ꝗͣ tu in terra fodis. Tantoꝵ gͦ te scias¬

Expanded text:
minus est criminis habenti tollere, quam, quum possis et abundes, indigentibus denegare. Esurientium panis est, quem tu detines; nudorum indumentum est, quod tu recludis; et miserorum redemtio est et absolutio pecunia, quam tu in terram defodis. Tot te ergo scias
Abbreviated transcription (Latin):
Item aug̃. Bone fidei possessor rectissiẽ
dr. qͣmdiu se possidere ignorat alienũ.
Cũ u̾o scierit.nec ab alia possessione re¬
cesserit:tunc male fidei possessor ꝑhi¬
betur. tẽ iuste iniustus uocabitur.

Expanded text:
isque bonae fidei possessor rectissime dicitur, quamdiu se possidere ignorat alienum, cum uero scierit nec ab aliena possessione recesserit, tunc malae fidei perhibetur, tunc iuste iniustus uocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uno. Si contra formã istam aliqͥd ẽ ac¬
ceptum: credo ẽẽ restituendum. ⁊ illi a qͦ
iniuriose acceptum ẽ si sciri potest.Sinau¬
tem: cũ consilio ecc̃e in piis causis est ex¬
distincte qd̃ debent ꝑsolu̾e antiquũ ⁊ no¬
uum: dum mͦ recipiens faciat illud pp̃ ꝗ
utroꝙ. Qd̾ si ñ faceret. isti aqͥb exigit᷑.
uel debent adire suꝑ hoc iudicem qdꝰ tutiͦ
ẽ: uel dicant qd̾ cessante in illo cã. ĩ eis
cessat obligatio. uł illo nõ seruante fidẽ

Expanded text:
iquo. Si contra formam istam aliquid est acceptum credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si sciri potest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est exdistincte quod debent persolvere antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod uod si non faceret, isti, a quibus exigitur, vel debent adire super hoc iudicem, quod tutius est, vel dicant quod cessante in illo causa cessat in eis obligatio, vel non servanti fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Non naturam ibi attendũt oꝑis dei: s
nequiciam operis humani. Nõ hõi donãt:
ꝯsumunt: tot homicidioꝵ rei sunt. quot
pauperes in locis ubi habitant fame st̃
nis. ⁊ aliis supͣdc̃is: qͥ sic pascuntur uel
ditantur de reb ecc̃e: suinqͥd ⁊ ip̃t tenẽ¬

Expanded text:
Non tamen naturam ibi attendunt operis Dei, sed nequitiam operis humani. Item, paulo consumunt quia tot homicidiorum rei sunt, quot pauperes in locis ubi habitant, fame mornis et aliis supradictis, que sic pascuntur vel ditantur de rebus ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
Ad aliud uͦ uidetur sentire anibꝵ: qd̾̃ licite
a talib hostib possunt usuras pet̾e exig̾e
cui m̾ito noc̾e desideras. Cui iure inferũ¬
tur arma: huic legitime auferunt᷑ u¬
usuram exige. Quem nõ sit cͥmen occidere.
Sine fetro dimicat: qͥ usuras flagitat. gͦ¬

Expanded text:
xpresse videtur sentire Ambrosius, quod licite a talibus hostibus possunt exigecui nocere merito desideras, cui jure inferuntur arma; huic legitime inferuntur uusuram exige quem non sit crimen occidere. Sine ferro dimicat qui usuram flagitat,
Abbreviated transcription (Latin):
misses. Est enim p̃sumptio qd̾ sit lsura:
si ꝑ singłos menses uel annos dicatur cõ¬
milib: q̃ ab usurariis solent sp̃ałr ex̾ce¬
ri. Talia enim inducunt semꝑ p̃sũptiõ¬
nem pͥma facie: qd̾ sit usura. In iudicio
tñ aĩe statem confessioni sue. S p̃ppre
sumptões ꝯtͣrias diligentiꝰ examinarem
ꝯscĩam suam. ¶ Item. qͥd si uendidi pre
beam p̃dium ego uel heres m̃s. uel qñ¬
cunꝙ a septennio usꝙ ad nouenniũ
uelsimile: sunquid est usurariꝰ ꝯtͣctꝰ.
Ad roc dico. qd̾ nõ ẽ mutuũ. ⁊ emptor fa¬
cit fructꝰ suos sine ꝑicło uslire: lic uen¬
ditor iuxta uenditõis formam postea
recuperet p̃dium. Et hoc intelligas nͥ in
ftaudem usuraꝵ sit facta talis uenditõ:
qd̾ p̃sumitur in hiis ꝯiecturis .s. ex eo ꝗ¬
modicum ẽ p̃csum respectu ualoris rei
Item: ex eo ꝙ aliquid ꝑsoluitut ultra
sũmam receptam. Puta fuit uendita ꝓ
reddantirr .c.xx. Itẽ ex eo qd̾ emptor con¬

Expanded text:
m. Est etiam presumptio quod sit usura, si per singulos menses vel annos dicatur commilibus que ab usurariis solent specialiter exerceri talia enim inducunt semper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi predbeam predium ego vel heres meus vel quandocumque a septennio usque ad novennium vel simile; numquid est usurarius contractus? Ad hoc dico, quod ibi non est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta talis venditio quod presumitur ex his coniecturis, scilicemodicum est pretium respectu valoris rei. Item ex eo quod aliquid persolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita prreddantur CXX. Item ex eo quod emptor con
Abbreviated transcription (Latin):
Cłici. Qͣ magnum pc̃cm sit: p iit̾ alia
ex .ix. que intalib ludis attenduntur.
primũ: desid̾ium lucrandi. Ecce cupi¬
ditas: que radix ẽ oium maloꝵ .i. thy.¬
.uI. Scd̾m ẽ: uoluntas spoliandi ꝓximũ.
Ecce rapina. Tertium ẽ: usura maxĩa.

Expanded text:
 magnum peccatum sit patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura m
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ non displiceat marito in corde: lic
forte aliqñ prohibu̾it ore. Solent enim
mariti facere talem prohibitõẽm uxo¬
rib absolute ut sic temꝑent eas. ñ a
toto s ab excessu: quem suspicant᷑.
ꝯscĩam illam si pot̃. Sinautem: ñ det.
⁊ doleat: qr ñ potest dare. Et sic intel

Expanded text:
quod non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur.conscientiam illam si potest: sin autem non det et doleat quod non potest dare. Guillel
Abbreviated transcription (Latin):
Alii dicunt quoꝵ opinio ꝯmunior est.
qd̃ a nullo hõie xͥano. iudeo. pagano. uł
negatiue sic. Ab illo exige lisuras: o tu
qͥcunꝙ sis cui m̾ito noc̃e desid̾as. d nlłi
m̾ito debes desid̾are nocere. gͦ anlło debes

Expanded text:
Alii dicunt quorum opinio communior est quod a nullo homine christiano, iudeo, pagano vel negative sic: Ab illo exige usuram, cui tu quicumque sis merito nocere desideras, sed nulli merito debes desiderare nocere, ergo a nullo debes
Abbreviated transcription (Latin):
in xͥano: Satis credo qd̃ sic. X̾mptñ in
utroq casu lib̾atur iste xͥanꝰ restitu¬
endo usuras illi a cͦ accepit: siue iste
sit iudeus siue xͥanus. Salubriꝰ tñ est
uel alio tuto loco. simiłr cũ auct. ecc̃e:¬

Expanded text:
iano? Satis credo quod sic. Verumtamen in utroque sensu liberatur iste christianus restituendo usuras illi a quo accepit sive iste sit iudeus sive christianus. Salubrius tamen evel alio tuto loco, similiter cum auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt de paganis ⁊ hostib rei pu¬
blice. sic̃ litt̾a sonat. Talib enim ⁊ aꝑte ⁊
ꝑ insidias. ⁊ om̃ib modis possũt tanqͣm
indignis ⁊ ꝑinsidias auferre q̃ male deti¬
nent. Secus de iudeis. qr illi serui nr̃i
sunt: ⁊ parati seruire nobis.xxiii.q .uiii.¬

Expanded text:
intelligunt de paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperte et per insidias et omnibus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus de iudeis, quia illi servi nostri sunt et parati servire nobis. Alii di
Abbreviated transcription (Latin):
dilcõs. Qitum ẽ. multiplicata m̃dacia.
⁊ u̾ba ociosa ⁊ uana. Qntum est blas¬
phemia. Ecce heresis. fextũ ẽ corruptio
multiplex proximoꝵ. qui ad ludum in¬
spiciendum de ꝯsuetudine pͣua ꝯueni¬
unt. Sptimũ ẽ scandalũ bonoꝵ. Eclauũ
ẽ ꝯtemptꝰ prohibitõis sc̃e mr̃is eccłie.
Nonũ est amissio temꝑis ⁊ bonoꝵ q̃ in
illo tempore ten̾entur facere. ¶ Item
de pena ꝯtales legẽ in cauonib apłoꝵ.¬
sic. Ep̃c aut pb̾r aut diaconꝰ. alee. aut
ebrietati deseruiens: aut desinat: aut
certe dampnetur. Subdiaconꝰ aũt lec¬
tor aut tantor similia faciens. aut desi¬
nat aut ꝯmumione pͥuetur. Sil̃r ecĩã.¬

Expanded text:
die. Quartum est multiplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis et bonorum que in illo tempore tenerentur facere. Item de pena contra tales legitur in canonibus aposcopus aut presbyter aut diaconus alee aut ebrietati deserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia faciens, aut desinat aut communione privetur. Similiter etia
Abbreviated transcription (Latin):
repetat ab alio usuras: repellitur ꝑ excep¬
tõem donec ip̃e restitu̾it usuras qͣs ab a¬
liis male accepit. uel saltem fec̾it posse
ꝯpelluntur ħedes usurarioꝵ: siue fint fi¬
In foro autẽ pũiali: indubitant̾ tenent᷑
tam usurarii ꝙͣ hedes ad solidã restitutõem
oĩumusuraꝵ qͣs illicite acceꝑunt. uel
saltẽ faciant posse suũ. ⁊ doleant de põco
⁊ qr ñ posst̃ plene restituere. ⁊ ꝓponãt in
animo restituere si ꝑuen̾int ad pingui¬
orem fortunã: ⁊ semꝑ pro posse nitant᷑
ad hoc. Possunt ⁊̃ tales contͥti ⁊ satisfac̾e
ñ ualentes. postulare dilatõem. uł causa
elemosine remissionem sibi fteri ab eocui
tenentur restituere: ⁊ sic er̃t in statu sal¬
autem ⁊ in qͣntum teneant᷑ heredes. tã

Expanded text:
repetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem fecerit posse mpelluntur heredes usurariorum, sive sint finitentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad solidam restitutionem omnium usurarum, quas illicite acceperunt vel saltem posse suum faciant et doleant de peccato et quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales contriti et satisfacere non valentes, postulare dilationem vel causa eleemosyne sibi remissionem fieri ab eo cui tenentur restituere et sic erunt in statu salautem et in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nachus de precepto abbatis uadit romã
uel ẽ in scolis. ñquid ibi põt fac̾e ełam.¬
mortem. uel non: credo qd̃ sic. Nam eo
ip̃o qd̃ p̃latus dedit ei licentiam standi
in scolis uel eundi romam: intelligr̃
ei ꝯcessisse licentiam faciendi ea q̃ hones¬
ti scolares. ⁊romipete siue iten̾antes so¬

Expanded text:
nachus de precepto abbatis vadit Romam vel est in scholis; numquid ibi potest faceremosynam? Credo quod sic, nam eo ipso quod prelatus dedit ei licentiam standi in scholis vel eundi Romam, intelligitur ei concessisse licentiam faciendi ea que honesti scholares et romipete sive itinerantes so
Abbreviated transcription (Latin):
Consuluit: Quare gͦ hanc nat᷑alem obli¬
gatõem ñ potest creditor deduc̾e in pac¬
tum exp̃ssum. uel saltem sperare effc̃m
ip̃ius obligatõis naturalis. cũ ⁊̃ talia
pacta int̾ueniant in sp̃ualib ad que
tor nuillo mͦ debet pactum appon̾e. nec
pͥncipałr spem uel intentõem in tali
retributõe hr̃e: s pp̃ deum. ⁊ ex carita¬
te pͥncipałr d mutuare pͥncipalr̃ ꝓ¬
ximo indigenti. Et tunc. si forte sed̾a¬
rio speret qd̾ ilie debitor sibi remutuet
uel aliqd̃ simile faciat si opus fu̾it.
foite non est repeobandũ. ar.di. lxi. ed̾¬
pena ẽ apposita in contractu mutiu.
nuncͥid saltem pena illa pot̾it peti absq
ꝑicło usure: Ad hoc dico. cid̾ si pena est
udicialis .i. a iudice imposita est et¬
statuta pp̃ priniendã ꝯtumaciam de

Expanded text:
ota? Quare ergo hanc naturalem obligationem non potest creditor ducere in pactum expressum vel saltem sperare effectum ipsius obligationis naturalis, cum etiam talia pacta interveniant in spiritualibus, ad que tor nullo modo debet pactum apponere vel principaliter spem vel intentionem in tali retributione habere, sed propter deum et ex charitate principaliter debet mutuare proximo indigenti. rio speret, quod ille debitor sibi remutuet vel aliquod simile si opus fuerit, forte non est reprobandum. DE pena est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta pr
Abbreviated transcription (Latin):
hñt. Pone qd̾ usurariꝰ emit equũ uel
predium de pecunia usuraria.⁊donat
rem illam alti. postea efficit᷑ ñ soluen¬
do. Critur utrum ille qͥ soluit usuras
possit cũ effectu repet̾e rem emptã. de
usuris ab ip̃o possessore. ⁊utrũ ille in
foro pñiali teneatur restituere. uide᷑
qd̃ non: qr p̃cium ex re furtiua redac¬
usuraria: nõ ẽ uicio usure subiecta.
Item qr scd̃m regłam: uĩcia ꝑsonalia
ñ tͣnseunt ad successores. Extra. de filiis¬

Expanded text:
te Pone quod usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? Videtur quod non, quia pretium ex re furtiva redacusuraria, non est vitio usure subiecta. Item quia secundum regulam, vitia personalia non transeunt ad successores. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
.ad fructus possessionũ q̃ sibi sũt
a soc̾o pro num̾ata dote pignori obligate
ꝯputandos insortem. ñ credimꝰ ꝯpłłndũ:
cum freqñter dotis fructus ñ sufficiant
ad mr̃imonii on̾a supportanda. hoc aũ¬

Expanded text:
ad fructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimonii onera supportanda. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
sepe oritur q̃stio talis. Creditor accip̃
pñiam: uult om̃es fructus ꝑceptos
bona fide deductis expensis ꝯputare ĩ
sortem. s si qͥd residuũ fu̾it de sorte:
postulat debitorem compelli ad solom.
Eritur utrum ad hoc sit cogendꝰ debi¬
tor. uel non: uel quałr sit ꝯsulendũ
geditori. Ad hoc credo plura auxilia
Et .l. Distractis. Item potest alii pignꝰ sibi o¬

Expanded text:
sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem. Queritur utrum ad hoc cogendus sit debitor vel non vel qualiter sit consulendum creditori? Ad hoc credo plura auxilia coram iudice. Item potest alii pignus sibi o
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd si scitur ꝑsona cui est restitutio
facienda. s tñ est absens in remotis
partib. uel nescitur in qͦ loco sit: ad
hoc dico. qd̾ cum nescitur ubi sit: det᷑
mittat ei si aliqͦ modo pot̃: fidełi ⁊
secure. Si ñ potest: det pauꝑib ut fi p.¬

Expanded text:
 quid si scitur persona cui est restitutio facienda, sed tamen est absens in remotis partibus, vel nescitur in quo loco sit? Ad hoc dico, quod cum nescitur ubi sit, deturmitta ei, si aliquo modo potest fideliter et secure; si non potest det pauperibus, ut sup
Abbreviated transcription (Latin):
nuat sortem. ut in p̃all̃. dec̾. ¶.Patet
ex p̃missis qd̃ debitor ñ tenetur soluere
usuras: ⁊ si soluit pot̃ repet̾e. S qͥd si
iurauit se soluturum: Nunqͥd tenet᷑
solu̾e: Dic qd̾ põt siuult debitor denun¬
tiare ecc̃ẽ. ut ꝯpellat ip̃m usurariũ¬

Expanded text:
t ex premissis quod debitor non tenetur solvere usuras et si solvit potest repetere. Sed quid si iuravit se soluturum; numquid tenetur solvere? Dic quod potest si vult debitor denunciare ecclesie, ut compellat ipsum usurariu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittunt usuras exigi rõe int̾ẽe uł
rõne more. bone st̃ ⁊ approbande. si sa¬
ne intelligantur ut dixi .s. e.s. lic autẽ.¬
¶Compelluntur usurarii usuras restitu¬
ere. aiure.⁊ a iudice. Aiure: qr si st̃ pu¬
blatões. nͨ debent recipi ad xͥanam sepul-¬
turam si in hoc pcc̃o decesserint. Extͣ. e.¬
usurariũ cog̾e ad restituendas usuras

Expanded text:
permittunt usuras exigi ratione interesse vel ratione more, bone sunt et approbande, si sane intelligantur, ut dixi supra. CCompelluntur usurarii restituere usuras a iure et a iudice. A iure, quia si sint publationes, nec ipsi ad christianam sepulturam si in hoc peccato decesserint. usurarium cogere ad restituendas usuras,
Abbreviated transcription (Latin):
pe.c.i.ii.iii. ⁊ si forte post inceptam
cãm uellet debitor desistere: uidetur
ꝗd̾ ad petitõem creditoris poss eũ cogere
iudex ecc̃asticus ut R̾deret ei corã eo uł
tor pot̾ exig̾e uł ꝯpensare ñ solũ expẽsas
qͣs fecit colligendo fructus: s ⁊̃ qͣs fecit
bona fide circa rem pignoratam. Item
si casu fortuito uel sine culpa sua res
periit. uel det̾iorata ẽ: ñ tenetur cre-¬
ditor. s si dolo uel culpa sua: tenet᷑.¬
dito pignore bona fide creditor minꝰ
accepit qͣm erat in sorte: pot̃ ag̾e ad
residuum. Si uͦ plus: tenetur restitu¬

Expanded text:
Pennaforte Et si forte post inceptam causam vellet debitor desistere, videtur quod ad petitionem creditoris posset eum cogere iudex ecclesiasticus ut responderet ei coram eo veltor potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel culpa tenetdito pignore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad residuum. Si vero plus, tenetur restitu
Abbreviated transcription (Latin):
Consuluit. Ex hiis p qd̃ om̃es illi qui
ulli qͥ ueniente t̾mino solonis. nolũt
dare u̾bumdilatõis debitori. qͥ ẽ iura¬
nĩto astrictꝰ solu̾e. nͥ data eis pecunia.
uel aliquo eqͥpollente. licet exp̃se non
Consuluit. ¶ Contra p̃er̃a obicit᷑. Nõne
si creditor mutuat alicui gratis pecũiã.
debitor tenetur ei ao antaomna. frt de

Expanded text:
quo illi, qui veniente termino solutionis, nolunt dare verbum dilationis debitori, qui est iuramento astrictus solvere, nisi data eis pecunia, vel aliquo equipollenti, licet expresse non ntie Contra predicta obiicitur: Nonne si creditor mutuat alicui gratis pecuniam, debitor tenetur ei ad antidota? Quare
Abbreviated transcription (Latin):
Quał̾r aũt sit procedend̾ in foro pñiali cir¬
ca restitutõem faciendam ab ip̃o fure. uel¬
a cooꝑantib. uel ꝯsentientib. ⁊ qͥ tenean¬
tur in solid̾. qͣm in partem. uidendũ ẽ: cui¬
⁊̃ sit restitutio facienda. qr ei cui tes subrep¬
ta ẽ. dũ mͦ sua intersit ex cã honesta. rem
ñ ẽẽ subreptam. ut puta qr habebat in
re ius pignoris. uel usum. uel simile. st.¬
.l.e. iscuiꝰ. Si enim ⁊ ip̃e eẽt fur. ñ sibi s do¬
mino eẽt restituenda: uel illi cui prius
fur subripuerat. si sua int̾erat ut dc̃m
nam: supp̃sso nõie furis. De hiis om̃ib
⁊ de modo restituendi.R. ꝑ siłe .s. de ra¬
qd̾ qui accepit equum uel aliam rem ꝯ

Expanded text:
Qualiter autem sit procedendum in foro penitentiali circa restitutionem faciendam ab ipso fure vel cooperantibus et consentientibus et qui teneantur in solidum et qui in partem, dixi supra  sit restitutio facienda, dico quod ei cui surrepta est, dummodo sua intersit ex causa honesta rem non esse surreptam, utputa quia habebat in re ius pignoris vel usum vel simile. Si enim et ipse esset fur, non sibi, sed domino esset restituenda vel illi cui prius fur surripuerat, si sua intererat, ut dictum nam, suppresso nomine furis, de his omnibus et de modo restituendi, rescripsi supra de raquod qui accepit equum vel aliam rem co
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃. Item rõe more. ut si debeas mͥ .c. ad
certum t̾minum: noluisti ꝑsolu̾e int̾¬
mino. ⁊ ideo oportuit me reciꝑe pecũiam
sub ussiris pp̃ negocia mea tͣctanda. Tu ten̾is
mͥ restituere illas usutas si solui: uel si ñ sol¬

Expanded text:
atione more, ut si debebas mihi centum ad certum terminum, sed noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras, si solvi, vel, si non sol
Abbreviated transcription (Latin):
distingo. aut suberat ncc̃itas. aut ñ.
In pͥmo casu. indistincte non tenetur:
qr tenebatur eum pasc̾e sarracenus.
In scd̃o tenetur: si iuste ⁊ ex culpa
sua detinebatur. Ałr non. ut distinc¬

Expanded text:
distinguo aut suberat necessitas, aut non: in primo casu distincte non tenetur, quia tenebatur eum pascere sarracenus. In secundo tenetur, si iuste et ex culpa sua detinebatur; alias non. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
uel intentio uel spes inducunt usurã.
ubi nullum pactũ fuit appõttum in cõ¬
tractu mutui: Ad hoc qͥdam uolentes fa-¬
uere usuris: dicunt qd̃ ñ ꝙͣ ꝯmittit᷑ usu¬
ra nͥ ex pacto soluatur. Alii dicunt qͥb as¬
sentio: qd̃ sola spes siue intentio facit ho¬
minem usurartũ. Uñ qͥ sub tali spe mu¬
tuauie pecuniam. qͥeqͥ̃o postea ⁊ gratis¬

Expanded text:
vel intentio vel spes inducunt usuram, ubi nullum pactum fuit appositum in contractu mutui? Ad hoc quidam volentes favere usuris dicunt quod numquam committitur usura, nisi ex pacto solvantur. Alii dicunt, quibus assentio, quod sola spes sive intentio facit hominem usurarium, unde qui sub tali spe mutuat pecuniam, quicquid postea, eti
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntulam penitentiã impon̾em sibi ad
tiuos xͥ anosa paganis decentos. ut eoꝰ¬
restituat lib̾tati: ¶ Item qͥd de ip̃is xp̃i¬
anis captiuis. qͥ furantur aliqͣsarrace¬
nis aqͥb tenentur captiui. uel ⁊̃ aliis
sarracenis. Ad pͥmũ dico qd̃ nunqͣ tene¬
antur ad restitutõem hõis. ⁊ maxĩe illiꝰ¬

Expanded text:
quantulam penitentiam imponerem sibi ad tivos christianos a paganis detentos, ut restituat libertati? Item quid de ipsis christianis captivis, qui furantur aliqua ipsis sarracenis a quibus tenentur captivi vel etiam aliis sarracenis? Ad primum, credo quod numquam tenentur ad restitutionem hominis. Nam ut di
Abbreviated transcription (Latin):
geatus: ꝙ d̾r furtũ gregis.Sic ⁊ plagiũ.
qd̾ d̾r furtum hõis. cũ quis lib̾um hoĩem
scienter uendit uel emit. donat uł acci¬
.⁊ .iiii. Idem si ancillam uel seruũ alie
fur suspendend̾. aut dem̃brandus. aut
exocłandus. s alt arbitrio iudicis pu¬
niendꝰ: uidel ut fustigetur ⁊ exulet.
uel alio mͦ ꝓ ut iudici uidebr̃. Et hoc in
simplici fure.Si enim plus sit qͣm fur.

Expanded text:
r furtum gregis. Sic et plagium, quod dicitur furtum hominis, cum quis liberum hominem scienter vendit vel emit, donat vel acci. Idem si ancillam vel servum alienfur suspendendus aut demembrandus aut exoculandus, sed alias arbitrio iudicis puniendus, videlicet ut fustigetur vel exulet vel alio modo, prout iudici videatur et hoc in simplici fure. Si enim plus sit quam fur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ que est pena. ¶furtum est ꝯtrectatio
rei aliene. mobilis. corporalis. fraudulo¬
sa. inuito dño lucri faciendi gr̃a. uł
ip̃iꝰ rei. uel ⁊̃ usus eiꝰ possessionis ue. ff̃.¬
one. qr sine ea nõ ẽ ꝓpͥe furtũ: l int̾ue¬
niat uoluntas. u̾bũpł scriptura. alr̃
si ꝯcupiscat remalienam illicite ac sñ
qr nõ ꝯmittitur furtũ in te plenissiẽ.¬
ꝓpͥa. Plenissime dico. qr si aliꝰ hr̃et in re
illa ius. puta creditor cui res ẽ pignori
obligata. uel ꝯmodatariꝰ. uel sociꝰ. uł siłis¬

Expanded text:
 de Pennaforte Furtum est contrectatio rei aliene mobilis, corporalis, fraudulosa, invito domino, lucri faciendi gratia vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisone, quia sine ea non est proprie furtum, licet interveniat voluntas, verbum vel scriptura. Alias si concupiscat rem alienam illicite ac sine quia non committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodatarius vel socius
Abbreviated transcription (Latin):
dilatõem aspoliatis. uel assignet eis cer¬
tam partem de redditib suis amicabiłr.
de qua illis sat̃faciat successiue. ⁊ de hoc
faciat eis bonam cautõem. Si uͦ om̃es de¬
negent sibi dilatõem.⁊postulent qd̃
ip̃e cedat bonis: tẽ credo qd̃ ip̃e tenet᷑
absq dilatõe sat̾fac̾e uel cedere: qr fur ⁊
raptor semꝑ sunt in mora. ⁊ id̾o semper

Expanded text:
dilationem a spoliatis, vel assignet ei certam partem de redditibus suis amicabiliter, de qua sibi satisfaciet successive et de hoc faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem et postulent quod ipse cedat bonis, tunc credo quod tenetur absque dilatione satisfacere vel cedere, quia fur et raptor semper sunt in mora
Abbreviated transcription (Latin):
fallit tñ hoc: cũ is qͥ dedit pecuniã ꝯmi¬
sit turpitudĩem indando. Tc̃ enĩ fiet
distribuat᷑ in pias cãs. ⁊ maxĩe in a¬
limoniam pauꝑum. uł redemptõem
captiuoꝵ. Et hoc in uilla. uł si uilla nes¬
citur: saltem in illa dyocesi ubi rapĩa

Expanded text:
Fallit tamen hoc, cum is qui dedit pecuniam commisit turpitudinem in dando. Tunc enim fiet distribuatur in pias causas et maxime in alimoniam pauperum vel redemptionem captivorum et hoc in villa, vel si villa nescitur, saltem in illa diocesi ubi rapina
Abbreviated transcription (Latin):
qñ fides ẽ ꝓmissa hosti. qd̃ est temꝑe treu¬
ge.Inqͦ casu si sarracenus qͣi iuste tene¬
bat eum pro dampno sibi illato. ⁊ qͥa
rumpebat ei fidem promissam. ⁊in hoc
fuit captꝰ. ⁊ tempore treuge iste aliꝰ fu
ratus ẽ illum: tenetur ip̃i sarraceno

Expanded text:
 fides est promissa isti, quod est tempore treuge, in quo casu si sarracenus quasi iuste tenebat eum pro damno sibi illato, quia scilicet rumpebat ei fidem promissam et in hoc fuit captus et tempore treuge, iste alius, qui furatus est illum, tenetur ipsi sarraceno
Abbreviated transcription (Latin):
reb immobilib uel incorporalib ñ cõ¬
mittitur furtũ. qr talia nõ possũt cõ¬
tractari pp̃suam imm̃sitatẽ. uł incor¬
poreitatem. ¶.Fraudulosa: q si aliqͥs
cere rem suam surripere: nõ ꝯmittit

Expanded text:
oralibus non committitur furtum, quia talia non possunt contrectari propter suam immensitatem vel incorporalitatem. Fraudulosa, quia si aliquis cere rem suam suscipere, non committit
Abbreviated transcription (Latin):
autem disceptant inter se spoliati qͥb
tenetur.qr alii uolunt dare dilatõem. a¬
lii non. s petunt cessionem: tc̃ maiori ꝑti
standum est. Et intellige maiorem ꝑtem
ubi ẽ maius ⁊ fortiꝰ debitũ. Si uͦ par sit¬
debitum hinc inde: standũ ẽ maiori nu¬
mero creditoꝵ. Si om̃ia sunt paria: eli
hanc distinc̃. facit lex in płib creditorib .C.¬
tes cessionem. uel sibi statim satisfieri. ñ
possent induci addandam dilatõem. Tũc
enim satisfaciendum est eis pro parte sub¬
stantie que eos contingit: p̃sertim si ege¬
ant ita qd̃ nõ possint concedere absꝙ peri¬
culo suo ⁊ familie. ne int̾ueniente pau¬
lulũ mora: inueniri ñ ualeant q̃ redimã¬
uitari mora: ubi timetur ꝑicłm. xxuiii.¬

Expanded text:
autem discrepant inter se spoliati quibus tenetur, quia alii volunt dare dilationem, alii non, sed petunt cessionem. Tunc maiori parti standum est. Et intellige maiorem partem, ubi est maius et fortius debitum. Gudebitum, hinc inde standum est maiori numero creditorum. Si omnia sunt paria, eligHanc distinctionem facit lex in pluribus creditoribtes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilationem. Tunc enim satisfaciendum eis est pro parte substantie que eos contingit, presertim si egeant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non valeant qui redimanvitari mora, ubi timetur periculum. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
uel spoliator. uel complices eoꝵ debent hu¬
młr postulare ueniam ab hus qͦs offen¬
derunt: ne illi remaneant in rancore seu¬
rib cũ crrcunstantiis suis: intelligas
de incendariis. predonib. ⁊ piratis. de

Expanded text:
vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancoreribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis. DE
Abbreviated transcription (Latin):
re uidicem: ne talem penam infligat
scłare. Et etiam potest eos seqͥ. hortando
eos ut ñ occidant uel uulu̾ent ipõs ui¬
olentos hereticos uł paganos. s ut ecͣcm
fidem ⁊ patͥam lib̾ent ac defendant. ⁊
t̾ram ab infidelib occupatã: redigant
cotidie remissiones magnas. Et licet
ibi hinc inde aliqͥ occidant᷑: ñ ẽ hoc p̃lato
siue ecc̃e imputandũ. Immo peccaret
nͥ oppon̾et se ꝯͣ tales. Posset enim dici

Expanded text:
re iudicem, ne talem penam infligat seculare et etiam potest eos sequi, hortando eos, non ut occidant vel vulnerent ipsos violentos hereticos vel paganos, sed ut ecclesiam, fidem et patriam liberent ac defendant et terram ab infidelibus occupatam reducant it ecclesia quotidie remissiones magnas. Et licet ibi hinc inde aliqui occidantur, non est hoc prelato sive ecclesie imputandum; immo peccaret nisi opponeret se contra tales. Posset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrahunt. q̃ impedit promouendũ ⁊
Et hoc scd̾m bazi. etiam si añ baptm̃
ꝯmisit tale homicidiũ: qi scd̾m eum
in baptĩno deletur om̃is irregłaritas.
qͣm quis propͥo pcco ꝯtrax̾at. s illa
qͣm sine pc̃co. non. Baptismꝰ enim nõ
om̃es dicunt. qd̾ siue cũ pc̃co. siue absꝙ
pcc̃o: ut iudex uł officialis occidisset
mille hoĩes añbapt̃m: nõ impediret᷑

Expanded text:
dit promovendum et ecundum Ar. etiam si ante baptismum commisit tale homicidium, quia secundum eum in baptismo deletur omnis irregularitas quam quis proprio peccato contraxerat, sed illa quam sine peccato, non. Baptismus enim non omnes dicunt, quod, sive cum peccato sive absque peccato, si iudex vel officialis occidisset mille homines ante baptismum, non impediretur
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a. Nota gͦ qd̾ qͥcunq post bapt̃m ĩ
cã sanguinis fu̾it iudex. aduoratus.
siue pro accusatore. siue pro reo: lic
Item assessor. officialis. testis. hotariꝰ.
sñiam scribens uel proferens. ⁊ idẽ cre¬
do in aliis actis. ut puta si scribat at¬
testationes. uel legat in examĩatõe
cause. Item qui scripserit uł dictau̾it
litt̾as pro uindc̃a sanguinis destinandas:
om̃es tales efficiunt᷑ irregłares ut dc̃m¬

Expanded text:
e Nota ergo, quod quicumque post baptismum in causa sanguinis fuerit iudex, advocatus sive pro accusatore sive pro reo, licetitem assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui scripserit vel tractaverit literas pro vindicta sanguinis destinandas. Omnes tales efficiuntur irregulares, ut
Abbreviated transcription (Latin):
licite rei dabat operam. ut qr magr̃ cã
discipline uerberabat discipłm. uel depo¬
nebat alicͥis fenum de currui. uel arborem
ꝓpͥam sibi nc̃ciam incidebat. ⁊ similia:
hic si adhibuit diligentiam qͣm potuit.
uidelicet respiciendo ⁊ proclamando. nõ
nimis tarde uel demisse. s tempore con¬
gruo. uel ⁊ alte. ita cid̃ si aliqͥs erat ibi
uel ueniebat pot̾at fug̾e. ⁊ sibi cauere.
in u̾berando discipłm: ñ imputat᷑ ei.
Alias. si dabat operam rei licite. ⁊ ñ ad¬
hibuit diligentiã debitam ut dc̃m ẽ:

Expanded text:
licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fenum de curru vel arborem propriam sibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ibi vel veniebat, poterat fugere et cavere sibi; in verberando discipulum, non imputatur ei. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est,