comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯguosta te amẽ te ut gau¬
deam dete Et si nõ possũ inħ ac
uita adpleuũ uł ꝓficiam indies
ficiat ħ ĩ me notitia tua Et ibi
siet pplena. Crestat amor tuus hic¬
⁊ ib̾i sit plenꝰ ut hĩc gaudiũ meũ
inspe sit maguũ Et ĩbi sit mre

Expanded text:
s, cognoscam te, amem te, ut gaudeam de te. Et si non possum in hac vita ad plenum, vel proficiam in dies roficiat hic in me notitia tui, et ibi fiat plena; crescat amor tuus, et ibi sit plenus: ut hic gaudium meum sit in spe magnum, et ibi sit in re
Abbreviated transcription (Latin):
me pulsat aliqua trarpis
Cũ me puñt cao i ecordacone
uolueꝵ sĩ mei resurgo Cũ
dyabulꝰ ꝑat iͦ insidias fugio
adiuste̾a dñi mei ⁊ recedit ame
Ci aidor libidines anoneat mnłͣ¬
mea i̾cordacõne silu uei extig

Expanded text:
me pulsat aliqua turpis Cum me premit caro mea recordatione vulnerum Domini mei resurgo. Cum diabolus parat insidias mihi, fugio ad viscera Domini mei, et recedit a me. Si ardor libidinis moveat mem
Abbreviated transcription (Latin):
seculi huiꝰ noctẽ dm̾sis offen¬
sionibꝰ irretica ut alibi lag̃os
illibi scopulos alibi cõtneat
ꝓsudissimas mascitates pedib̃s
suis nbũ dei luce̾ testatir. ne
pabsuciam neiꝰ lum̃is anc̃idat

Expanded text:
saeculi noctem diversis offensionibus irretitam, ut alibi laqueos, alibi scopulos, alibi contineat profundissimas vastitates, pedibus suis verbum Domini lucere testatur; ne absentia veri luminis incidat
Abbreviated transcription (Latin):
te amo ⁊ si paꝵ est ame malidũb
nõ possũ meteri ut stiã quatũ
desit an amoi̾s ad id qd satis est
ut currat anta mea in ampleus
tuos nec au̾tat donec abscondari
aii abscodito arlcus tui Scdo on

Expanded text:
te, et si parum est, amem validius. Non possum metiri ut sciam quantum desit mihi amoris tui ad id quod satis est, ut currat vita mea in amplexus tuos, nec avertatur donec abscondatur in abscondito vultus tui. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uolo tñsactas feditatos meas
⁊ carnales coruptõnes amme
mee nõ ꝙ eas amẽ s ut amem
hoc facõ i̾ coles uias meas ne¬
quissimas in amaĩtudine ã tor¬
daconis mee ut tu dulcestas m

Expanded text:
volo transactas feditates meas et carnales corruptiones anime mee, non quod eas amem, sed ut amem tui facio istuc, recolens uias meas nequissimas in amaritudine recogitationis meae, ut tu dulcescas m
Abbreviated transcription (Latin):
nes log̃e inpaĩs gn̾is et hec una
rapiat ⁊ absorbeat et retondat
in iitioã gaudia spectatorẽ suũ
uit talis sit sempitũa inta quale
fuit ho onom̃tũ ontligũcie cui sus¬
pianmꝰ uone hõ est intra en¬
stiendũ ꝙ aĩa adistud deẜtu Ructa

Expanded text:
nes longe inparis generis et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum, ut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momentum intellegentiae, cui snspirauimus, nonne hoc est: intra inist
Abbreviated transcription (Latin):
queos tudit lapsus parat foneas
pũgit aĩas cogitacõnes suggu¬
ĩ mittit iras dat u̾tutes odio in¬
tia addit amoi erroe̾s seit discor¬
dia /mit̾i̾t pacem burbat / affcut
dissipat Et bintꝰ omĩa artis sue¬

Expanded text:
queos tendit, lapsus parat, foveas pungit animas, cogitationes suggerit, immittit iras, dat virtutes odio, vitia dat amori, errores serit, discordias nutrit, pacem turbat, affectus dissipat
Abbreviated transcription (Latin):
duã magna ⁊ ualde magna iost
tor meũ amae̾ Ce cupĩt os meũ
laudue te desidat nenẽaiꝰ mẽs mca
T̃e affitat exorat̾ aĩa mea quia tuicomĩ
te se quiedat tota suba mer Est

Expanded text:
a magna et valde magna, te vult cor meum amare, te cupit os meum laudare, te desiderat venerari mens mea, te affectat exorare anima mea, quia tuitioni tuae se commendat tota subst
Abbreviated transcription (Latin):
deus ut ꝯgnostã te amem te
ut gandeam dete Et si nõ possũ
indĩes nsq dũ neial illud ad
plenũ ꝓficiat hic inme notiua
tua ⁊ ibi fiat plena Crestat
auioi tuus ħ ⁊ ibi sit plemis
ut h̃it gaudiũ magnũ sit in

Expanded text:
deus, cognoscam te, amem te, ut gaudeam de te. Et si non possum in dies usque dum veniat illud ad plenum. Proficiat hic in me notitia tui, et ibi fiat plena; crescat amor tuus, et ibi sit plenus: ut hic gaudium meum sit in
Abbreviated transcription (Latin):
pinsa et sopina facta est mani¬
festacõ sposi nsi ⁊ spalĩ pĩogata
intimis illu affctibus atq ipis
medullis cordis celitus illapsu
suscipiat heatq piesto quẽ de¬
sideãt nõ figu̾atũ sed nisusu nõ
appentem sed afficiẽtem Net
dubiu qũ eo iocũdiorẽ quo int ꝯ¬

Expanded text:
visa et somnia facta est manifestatio sponsi, nisi et speciali praerogativa intimis illum affectibus atque ipsis medullis cordis coelitus illapsum suscipiat, habeatque praesto quem desiderat non figuratum, sed infusum; non apparentem, sed afficientem; nec dubium quin eo jucundiorem quo int
Abbreviated transcription (Latin):
nutun amoi̾s uicissitudiem qua
una comi sociata nec discidiũ ĩsuo
suscipit ait cõsortut malieno ad¬
mittit sposa signae̾ nolebat cũ
dice̾t. Milcus meus mͦ ⁊ ega illi

Expanded text:
tatis vicissitudinem, qua una uni sociata, nec dissidium in suo suscipit, nec consortium in alieno admittit sponsa significare volebat, cum diceret: Dilectus meus mihi, et ego illi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eius miseãcõnes cta me attudo
ꝙ si nas est dice̾ quodamõ nichil
aliud agat deus insi ut mee sa¬
sua ꝓideat Et ita totũ adcusto¬
diam mẽã eũ occupatũ indeo qi
om̃i oblitus sit ⁊ mi soli uatae̾

Expanded text:
cum ejus miserationes circa me attendo, quod, si fas est dicere, nihil aliud agat Deus, nisi ut meae saluti provideat: et ita totum ad custodiam mei occupatum video, quasi omnium oblitus sit, et mihi soli vacare
Abbreviated transcription (Latin):
nisiones louge inpaĩs gn̾is Et
hec coua rrapiat ⁊ absoibeat et
iecondat an aint̾ĩoa gaudia specta¬
toen̾ suũ ut tłis sit sempitna uita
quale fuit hoc momẽtũ antlligiatie
cui snspiranimꝰ None hoc e autͣ¬

Expanded text:
uisiones longe inparis generis et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum, ut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momentum intellegentiae, cui snspirauimus, nonne hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
extendes et extendñdo facies
capadiem Ei deus diffeñdo iẽ
extuĩdit desidiũ desideando ex¬
tendit sinũ extendndo facit ca¬
pacem/ Disidẽmꝰ go qr onplendi
sumꝰ hec est anta air̃a ut desi¬
derado exerceamꝰ tm̃i aũt nos

Expanded text:
xtendendo facis capaciorem: sic Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus. Haec est vita nostra ut desiderando exerceamur: tantum autem nos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ salus sit cã edendi ⁊ bibndi
adiugit se tã pedissequa ꝑicłosa
iocũditas Et pleꝵq pñe conat᷑
ut eius cã fiat Q salutis tã me
face̾ uł dico nl uolo sepe inc̾tũ¬

Expanded text:
cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec i
Abbreviated transcription (Latin):
Rope adea que agnda sũt antãta
ꝓcipitaco laudadii studii feruor
r̾ditur et cũ desideãtĩe bouũ in¬
tẽpescina accone coꝵpit᷑ eo agi
melius quo celeius escimat᷑ Eepe
accelerãdi boni tarditas consiliũ
putat᷑ ⁊ cũ exspectat᷑ ut extr¬
acconẽ ꝓficiat ho insidias mora

Expanded text:
Saepe ad ea quae agenda sunt incauta praecipitatio laudandi studii fervor creditur; et cum desideratum bonum intempestiva actione corrumpitur, eo agi melius quo celerius aestimatur. Saepe accelerandi boni tarditas consilium putatur; et cum exspectatur ut ex retractatione proficiat, hoc insidians mora
Abbreviated transcription (Latin):
qua uenĩꝰ ꝓhibem᷑ ¶negioe em̃
nra ẜupbiẽndo in cobediendo insi¬
uilia seqñda tibu fetidũ gnstado
discessimꝰ trred adeam incc̃e est ut
flendo obediendo insibilia ꝯtẽpnedo
atq appetĩtu tarins resnando redeas

Expanded text:
m superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando discessimus, sed ad eam necesse est ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
horribilius penalius ue ducat ꝙ̃
adillecebias uł potius mosestias
carus sensuũq iuerploblem iͥ.¬
uł est ꝙ tũi informidet quibq̾s
so bñsiciũ seł accepit ꝙͣ ne grã
d̾elictus uc̃ce heãt deuuo eg̃di
adcarnis ꝯso lõnes ymo desola¬
cõues rursũ q carnaliũ sensuũ

Expanded text:
horribilius poenaliusve ducat, quad illecebras, vel potius ad molestias carnis, sensuumque inexplebilem re tantum formidet, quisquis hoc beneficium semel accepit, quam ne gratia derelictus necesse habeat denuo egredi ad carnis consolationes, imo desolationes, rursumque carnalium sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
solus ut tũ solitauis ꝑticipatus
nt disus quis et singlais cũctoꝵ
siuglis et singloꝵ tõtus uc ꝑti¬
cipatõne decrestũs n ͨ usu de¬
ficies uc tp̃e uetẽastẽs autiqua
eucia dulcis frcũ et̾nꝰ iocũdita¬

Expanded text:
cipatus nec divisus, communis et singularis, cunctorum singulus et singulorum totus, nec participatione decrescens, nec usu deficiens, nec tempore veterascens, antiquus entia dulcis, fructu aeternus, jucundita
Abbreviated transcription (Latin):
uideo nimis fulget nõ capio
illa nõ sufficit oculus anime
mee dm intũde̾ inillam Reu̾̃¬
ueãt᷑ fulgõe unicit᷑ amplitudĩe
obruit᷑ in mẽsitate cõfũditur

Expanded text:
m, nimis fulget, non capit illam, nec suffert oculus animae meae diu intendere in illam. Reverberatur fulgore, vincitur amplitudine, obruitur immensitate, confunditur
Abbreviated transcription (Latin):
sit suid est inquid illud dulce
qd in eius recordacõne aliqũ me
tageᷤ solet et tã uehem̃t̾ atq
suauit̾ affice̾ ut ia tota quodã¬
mõ ame met ipã alienal ⁊ acthi¬

Expanded text:
so, quid est illud dulce, quod in ejus recordatione aliquando me tangere solet, et tam vehementer atque suaviter afficere, ut jam tota quodammodo a memetipsa abalienari, et
Abbreviated transcription (French):
datam t qos ꝓbatus est ut
instus apperet᷑ Et petrus tem¬
ꝓtatus est ne dese psimuẽt Et
paulus colaplizatus ne se extollet
et Indas dãpnatus ut se suspn¬

Expanded text:
datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se susp
Abbreviated transcription (Latin):
nio ad te ꝑ me uasthe saccarium. ad huc nescimus tante rei ministerium. Quid inꝙ
speculum doctuno Apelophanii. hiis sorietis astribis Ad ꝙ tum me diuo/ ⁊ non humabii¬
sersus sermonemt. Obone Sionisi. Diuinaꝵ ꝑmutatoes sunt rerun. Seniq notatum
ferie diem ⁊ annum annuntiationis qͦ paulus nosteo. Auribus suspenssis intonuit ono
signis aclamantibus recordare. Expertus dodi ueritatis manus ⁊ falsitatis sum necxibus

Expanded text:
io ad te peritiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium. Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophaniae, his secretis ascribis? Ad quae mihi tu inquisensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi, quam Paulus auribus nostris suspensis insonuit, signis acclamantibus, concordare expertus
Abbreviated transcription (Latin):
Pilatus autem Tunicham comini Inconsuetibilem secum tulit. quam Indatam coran
peratore portauit/ aox ut Imꝑator eum uiat . om̃em Ir̃am deposiũ
Teribillis tam ferus. nũr in eiũs pñtia Ii ueninir quomab mausuetus. Et cum eum
mimime ostendisset scatum̃q reuocari fecit euu Iuraus ꝙ ⁊ concestas ꝙ filius mortis
est nec fras sit eum uiuere suꝑ teram. Qui ut eum uidit conaiuo salutauit eum Et
nutu uel forte alicuius xpiani suassu Ip̃u Illa Tunicha expoliari fecit. Et azox contia eru
pstinam ferocitatem animi ⁊ easumesit. cumq & hor Ip̃e plurimum admiraretur dictum esti
ꝙ Illa de unicha fuisset dñi nr̃i pħu xp̃i: Tunc imꝑator Ipum Indarormm recipi Iusset
dener̾ sapientum constiliõ eeliberaret quid̃ deo fieri opporteret. data est onun In pilatur tãł
sententia. Ut mo̾ite turpisluma dampnaretur Audiens hoc pilatus entelo ꝓprio so necauit Et
tali merte fini̾uit. cogitans Sesar de morte pilati dheit/ uere mornus est morte turpissuna

Expanded text:
Pilatus autem tunicam Domini inconsutilem detulit, quam indutam coram imperatore portavit. Mox ut imperator eum vidit, omnem iram deposuit eterribilis et severus, nunc in eius presentia invenitur quodammodo mansuetus. Cum eum minime ostendisset. Statimque reum revocari fecit, iurans et contestans, quod filius mortis est, nec fas sit eum vivere super terram. Qui ut eum vidit, continuo eum salutavit enutu vel forte alicuius Christiani suasu ipsum illa tunica expoliari fecit et continuo eum pristinam ferocitatem animi mox resumpsit. Cumque de hoc plurimum admiraretur, dictum est sibi, quod illa tunica fuisset domini Iesu. Tunc imperator ipsum in carcerem recipi iussit, donec ad sapientum consilio deliberaret, quid de eo fieri oporteret. Data est igitur sententia in Pilatum, ut morte turpissima dampnaretur. Audiens hoc Pilatus cultello proprio se necavit et tali morte vitam finivit. Cognita Cesar morte Pilati dixit: Vere mortuus est morte turpissima,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam diurissis infrrmitatib occupati. qui sepulcium inuchiculis ⁊ aliis sustentaculis adierunt.
Bxinie postidum plena incolumitate recepta siue aliquib subsims redere. Ad hec magna
heretichor ⁊ ip̃oꝵ credentiũ multituos. crm tuntam fioẽi aduercerẽt eflicatiam.⁊ ad eam tot cẽtis
et aptitis sigͥnoꝵ inditiis tant̃ quibusdam clamantib p̃conib uoetuientux mec rossent.que tant ralid ill
instantie no patere. ad ip̃ius luci fide̾i dẽsiu ectoris muibilo E conuissa uea plutano ei soe omultis ads

Expanded text:
etiam diversis infirmitatibus occupati, qui sepulchrum eius in vehiculis et aliis substentaculis adierunt, exinde postmodum, plena incolumitate recepta, sine aliquibus subsidiis rediere. Ad hec magna hereticorum et ipsorum credentium multitudo, cum tantam fidei adverterent efficaciam et ad eam tot certis et apertis signorum indiciis tamquam quibusdam clamantibus preconibus vocarentur, nec possent quasi tam valide illorum instantie non parere ad ipsius lucem fidei de sui erroris nubilo est conversa. Quid plura? His et quam multis aliis
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ꝑtem optimam ⁊ eẜuaui At Illos tantus ocor In uasit. ut noc loqui potuerdit At Illa
nolite fieri aut matu religiores ant feminos meliores ꝙ si uinat uos pietas ⁊ horetis
ego cotum comedam quẽ dusanm sam comidi Illi Rx trementes ⁊ t̾riti distsẜut dandem
ano Iuupi uospixiani Titus yłm cepit. Et captam subuorut. templumq fundims
destuicxit. Et sicut Iudey xp̃im teiqnĩta denariis emerant sic ype uno denario tregnita
Iudeos ueni̾dit. sicrit autem narat iosephns. nonagintasepten aziha Iuddoꝵ uenditi. sunt
Et undeciscrntenaayilia faima ⁊ gladio pierũt / legitur quoae ꝓ d itus Iutrans yrlui q̃udam
murum densissimum uiãt Ip̃umq ꝑforari ꝓcepit fractoꝵ foranñe q̃udam Incus senem aspuaa
nũc celest sit cibo pastis ⁊ diuno lumie cofortatus. In enagelio tam nicodemi sicit᷑ ꝙ cũ Iudet
Ip̃um reclusisset. xp̃isĩ resurq̃es eri iide capiat Eti In abramahia duxit/ potes dici ꝙ eluctus¬

Expanded text:
vobis partem optimam reservavi. At illa tantus horror invasit, quod nec loqui potuerunt. Et illadi que genui. Nolite fieri aut matre religiosiores aut feminis molliores; quodsi vincit vos pietas, et horretis, ego totum comedam, que dimidium iam comedi. Illi vero trementes et territi discesserunt. Tandemno imperii Vespasiani Tytus Ierusalem cepit et captam subvertit, templumque funditus destruxit. Et sicut Iudei Christum XXX denariis emerant, sic et ipse uno denario XXX Iudeos vendidit. Sicut autem narrat Iosephus, nonagita VII milia Iudeorum venditi sunt, et undecies centena milia fame et gladio perierunt. Legitur quoque, quod Tytus intrans Ierusalem quendam murum densissimum vidit ipsumque perforari precepit. Factoque foramine quendam intus senem, aspectu nunc celesti sit cibo pastus et divino lumine confortatus. In euuangelio tamen Nichodemi dicitur, quod, cum Iudei ipsum reclusissent, Christus resurgens eum inde eripuit et in Arimathiam duxit. Potest dici, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ani cum pecuniam in numerabilem congregasẜ̾. Nestiente herodẽ tomam adiit. infinitam pecunia
hibeuis cesari obtulit. Et ab eo sibi dari ꝙ al herc&̾ tendbat munerib impetiauit. huiusmoa carisa
fuca suc inimici pidatas ⁊ herodes. quo ad usq tomp̃te passionis dom̃i eum sibi reconailliauit. eoꝙ
heroces presidebat galileis. et utraq causa potuit esse uera. Cum autẽ pilatus deum crucifigendum
nuitiatur eytim ꝙ yerosolimis. quitam meticus esẜ. qui omẽs moibos solo ueibo curaret. Nestiens ꝙ
pilato ut hũc medicum michi mittat. qui me p̃stinem. sanitati restituat. Cum autem Albanug
ad pillatum uenisẜ̾. ⁊ madatum imꝑatoris exposuiss eidm. Teritus pilatus .xii. dierum ĩdutias
postulauit. Infra ꝙ spatium. Sum Albanus quodam arathronam. que yhi fuerat familiaris. noie

Expanded text:
Qui cum peccuniam innumerabilem congregasset, nesciente Herode Romam adiit, infinitam peccuniam Tyberio imperatori obtulit et ab eo sibi dari quod ab Herode tenebat muneribus impetravit. Huiuscemodi causa facti sunt inimici Pilatus et Herodes, quo ad usque tempore passionis Domini eum sibi reconciliavit, eo qumici, quia Herodes prescidebat Galileis; utraque causa potuit esse vera. Cum autem Pilatus Dominum ntiatur eidem, quod Ierosolimis medicus quidam esset, qui omnes morbos solo verbo curaret, nesciens, qPilato, ut hunc medicum michi mittat, qui me pristine sanitati restituat. Cum autem ille ad Pilatum venisset et mandatum imperatoris exposuisset eidem, teritus Pilatus XIIII dies inducias postulavit. Infra quod spacium dum Volusianus quandam matronam, que fam
Abbreviated transcription (Latin):
capiam ciuitatem regiam pocenter obsedit. et ibi destioerium capiens cum uro
filiis ad Galias inexilium misit ⁊ omĩa una eccłie que longobardi absculeant sibi restituit Defuricto¬
Aeriano leosin romanam sedem sublunatus est. uit ꝑ omĩa uerendus. Curus tublumatoeu propinqui tam̃¬
Adriani egre ferentes cum lethamas maiores ageret. contra eum populo concitat¬
⁊ linguam preciderũt. s deus miraculose linguam sibi ⁊ insum restituit. sui dum ad karolum magnum¬

Expanded text:
apiam civitatem regiam potenter obsedit et ibi Desiderium capiens cum uxore et filiis et principibus ad Gallias in exilium misit et omnia iura ecclesie, que Longobardi abstulerant, sibi restituit. ErantAdriano Leo in Romanam sedem sublimatus est, vir per omnia reverendus, cuius sublimacionem propinqui Adriani egre ferentes, dum letanias maiores ageret, contra eum populo concitato ei oculos eruerunt et linguam prescidunt. Sed deus miraculose sibi linguam et visum restituit. Qui dum ad Karolum con
Abbreviated transcription (Latin):
t propterea senex hec dixit hec dixit. nam pro anima tua semꝑ otat. ⁊ sic consolatione
recepta / cum gaudio ad pioptia remeauit. De quodam alio patre scto legituro ꝙ cum. cius
discipulus sibi diceret. seniusti Abbas. Accedamus parum iuxta mudum Ille ait. ubi non ẽ
mulier. ibi eamus. Uixit ei discipulus. Et ubi est locus non habens mulierem nisi forte
soutudo. et ille tego insolitudine me tolle. Alius etiamcfiater cum matrem suam nietula
trantluuium. portaret deberet Ille manus suas palio inuoluit. cui illa. ut quid sit enun¬
operiusti manus tuas fili. Et ille corpus muliers ignis ẽ. Et ex eo ꝙ te contingebam
aliarum feminaꝵ meinoria in meo animo ueniebat. Aifenius autem ꝑ totũ tepus¬
uite sue sedens ad opus manuum suaꝵ panum helebat insinu propt̾ laciunas. que¬

Expanded text:
tos viros impugnat, et propterea senex hoc dixit. Nam pro anima tua semper orat'. Et sic consolatione recepta cum gaudio ad propria remeavit. De quodam alio patre legitur quia, cum discipulus eius dixisset: 'Senuisti, abba, accedamus parum iuxta mundum', ille ait: 'Ubi non est mulier, ibi eamus'. Discipulus dixit ei: 'Et ubi est locus non habens mulierem, nisi forte solitudo?'. Et ille: 'Ergo, in solitudinem me tolle!'. Alius etiam frater, cum matrem suam vetulam trans fluvium portare deberet, ille manus suas pallio involvit. Cui illa: 'Ut quid sic operuisti manus tuas, fili?'. Et ille: 'Corpus mulieris ignis est, et ex eo quod te contingebam aliarum feminarum memoria in meo animo veniebat'. Hinc Sapiens ait, Pvitae suae sedens ad opus manuum suarum, pannum habebat in sinu propter lacrymas qu
Abbreviated transcription (Latin):
Malchus tam panes ois appolint. at eibo confertati fortiores ad prelia redderẽtur. Postq aũt
cenat. sũt sedentes ⁊ colloquentes iuluctu ⁊ lacaimis. subito sicut deus noluit dormierunt
Mane autem facto cum quesiti inueniti non possent. ⁊ detius deleret. ꝙ tales inuenes eĩz¬
sũt ꝙ hucusq in monte celion latuissent. ⁊ sua xp̃ianis pauperibuse
etrggantes insuo propaito ꝑmanerẽt ⁊ hussit orgo detius. Iuissit ergo Detius ut parentes
ꝙ d eis faceret nritu. dei iissit os spelunche lapidib obstiui. Ut ibi conclusi fame et
maitrum discubentes cante inter lapides posrerũt Mortubsito xodetioi.. totar ullat geus eutionie

Expanded text:
allatos panes eis apposuit ut cibo confortati fortiores ad prelium redderentur. Postquam autem cenati sunt sedentes et colloquentes in luctu et lacrimis subito sicut deus uoluit dormierunt. Mane facto cum quesiti inueniri non possent et Decius doleret quod tales iuuenes sunt hucusque in monte Celio latuisse et sua christianis pauperibus erogantes in suo proposito permanere. Iussit ergo Decius ut parentes quid de eis faceret, nutu dei iussit os spelunce lapidibus obstrui ut ibi morerentur fame etmartyrium describentes caute inter lapides posuerunt. Mortuo igitur Decio et tota illa generatione
Abbreviated transcription (Latin):
dontti uit quẽ adinddum medieamta sic cailinita sumptus accidam & di nor nd qiti etem satictatis
risdigentie molestia tianieo In ĩp̃o tiansitua insidiatur micha laqueus concupiscaontie. Iet ents
tiansitus uoluytas ist.⁊ non est qliud ꝙ tanscatur quo tansite cogit necessitas. Et cum salus sig
cansa edendi ⁊ bibendi aduingit se tanqͥ pediseca periculosa iocunditas. Et plerumq preire cenatur. Ut
appropinquet michi. Etapula antem nõ uinq surtepit seruo tuo misereberis ut longe fiat ame. Et¬

Expanded text:
sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae. ipse enim transitus uoluptas est, et non est alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, utadpropinquet mihi. crapula autem nonnumquam subrepsit seruo tuo: misereberis, ut longe fiat a me.
Abbreviated transcription (Latin):
stulatoib postulasse probatut. ꝙ nõ sinerit cum ex hac luce inigiare.nisi sui
patriam. sertis presignitus roseis intiorie ⁊ Cum &e ciuitate cumana. ubi
sibi inpublica p̃dicatã pdixerat Quiam. & ip̃ors herethicors ciede̾ntib. preci issoꝵ inductus ⁊ ptio in eu
ites salutaris propoĩti ꝑsequẽtes funestus insiluit in agnũ utiq lupus fecta imittere impiũ impiũs
furribudus inmasuetum. ⁊modestum efrei̾s. profanus insctum presumit insultum. exercet conatum
em intemptat / saceum aut illius caput glãtio cruceliter impetens dirrĩs in i

Expanded text:
tionibus postulasse probatur, quod non sineret eum ex hac luce migrare, nisi sump in celibem patriam sertis presignitus roseis introire, cum de civitate Cumana, ubi sicut in publica predicatione predixerat, quidam de ipsorum hereticorum credentibus, prece illorum inductus et pretio, in eum iter salutaris propositi prosequentem funestus insiliit. In agnum utique lupus, ferus in mitem, in pium impius, furibundus in mansuetum, in modestum effrenis, prophanus in sanctum presumit insultum, exercet conatum, mortem intentat. Sacrum autem illius caput gladio crudeliter impetens, diris in ips
Abbreviated transcription (Latin):
camo eqmꝙ aobis debrius moneretur ut pceret occulis : eo ẜuaret enaꝯelicis lectioib. aicbat. Tuibada
est faties qlia cocia dei pcepta pntpirassimo ⁊ cerusa ⁊ scibio sere derinxi. Atligidum e corpus ꝙ multis
uceauit otuis longͦ rissus ꝑ petuo conpensadus oͣ fletu. Melia lentearnia ⁊ ẜĩca p̃tiosulima asperitate
cilitis csimutanda. Eue uiro ⁊ seculo ꝓplaciu nuc xp̃o placere dostidero ł snñt tales tantasq ubi luces castitite
in illa ueluero ꝑdicate supt̾ linus iudẽboe: Indẽ ⁊ cum seculatib essit. oĩum rome aiachronaꝵ exempłi¬

Expanded text:
ream. Cumque a nobis crebrius moneretur, ut parceret oculis, et eos servaret Evangelicae lectioni, aiebat: Turpanda est facies, quam contra Dei praeceptum pvacavit deliciis. Longus risus, perpeti compensandus est fletu. Mollia linteamina et serica pretiosissima, asperitate cilicii commutanda. Quae viro et saeculo placui, nunc Christo placere desidero. Si inter tales tantasque virtutes castitatem in illa voluero praedicare, superfluus videar: in qua etiam cum saecularis esset, o
Abbreviated transcription (Latin):
spum miu. symbolum incopit dicee. fidei ciuus nec in hoc articulo desit elło p̃tu. pro utipe n phadũ
Pu ab inficełib captus fuit. ⁊ quodam fracer dominicus qui comis illius erat . ⁊ ab ip̃o litore aliqb
xit. Postea retulerũt. Sic ganũ fruiñti cadens intẽra ⁊ infidliũ manib¬
mortus uberem cõslirgere inspieam. sic botius intorculari calcatur. liquoris rẽcundat incopiam. sit
quia nõ nult dñus ipius ascon ero setitatem. nec meritoꝵ suoꝵ iuttutem subpnĩe ineculeo est mnt
intentia scor cancelabra manifestius exaltare. ut om̃ib qui in ecłie ꝙmo hitant lumer datium

Expanded text:
um meum». Symbolum etiam cepit dicere fidei, cuius nec in hoc articulo desiit esse preco, prout ipse nephandus, qui a fidelibus captus fuit et quondam frater Dominicus, qui comes illius erat, ab ipso littore percussus, diebus aliquibus supervixit, postea retulerunt. Sic granum frumenti cadens in terram et infidelium manibmortuum uberem consurgit in spicam, sic botrus in torculari calcatus liquoris redundat in copiam, sicquia non vult Dominus ipsius ascondere sanctitatem, nec meritorum suorum virtutem supprimere in occulto, sed inter lucentia sanctorum candelabra manifestius exaltare, ut omnibus, qui in ecclesie domo habitant, proferat clarum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ponanius Io Inditio sinu tegis cumq hoc coram dõmino tisticparont placuit at ut
anima ad corpus roderet et de suis actib pen̾iteret. Interea fratres uidentes matututinae
di forr sacrustam querũt et usdo ad flrunium ꝑgentes subm̾sium In aquam repetiut esiꝙ
extracto corpore scum/ qui factum fuerat morarentur: Ille repente ad uitam redg̃t et rem
gestam refeiens uitat In bonis upibus cõsumanit. Mules quidm potene u

Expanded text:
uobis ponamus in iudicio summi regis». Cumque de hoc coram domino disceptarent, placuit ei ut anima ad corpus rediret et de suis actibus peniteret. Interea fratres uidentes matutinas differri sacristam querunt et usque ad fluuium pergentes mersum in aqua reperiunt. Et cum extracto corpore quid factum fuerat mirarentur, ille repente reuixit et rem gestam referens, uitam i
Abbreviated transcription (Latin):
tempore firt sitͣ ꝙ̃ yercnimo scaiptum habetur ueronimus yter fidy Iinistactus acore uirtutũ
non soliun lannis atq greas s etiam hebraptis ita literis Instuittus ost ut si illi mom̃i fietia
nemo audeat compare eiui iquis aduersus malos pugna ꝑpetuumq cortamen oderunt
esso atbitiantur. Insaniunt. q otus semꝑ hy lictiõñ Totus uilibus est non dĩe non nocte
quiestit acit legit aliquid aut stribit hicc seuerus Et sitat ex hiis xobis uidels et sicut etiã
sope testatur. inultos persecutores multrs detractores perpessus est.
oierit mundus mmaleficum me gerit: scd scio ad regnum percierure per inframiamꝰ et

Expanded text:
rtutum non solum latinis atque Graecis, sed etiam haebraicis ita litteris instructus est, ut se illi omni scientia nemo audeat comparare. Cui jugiter adversus malos pugna, perpetuumque certamen. Oderunt eum esse arbitrantur, insaniunt. Totus semper in lectione, totus in libris est; non die, non nocte quiescit: aut legit aliquid semper, aut scribit. Haec Severus. Et sicut ex his verbis patet, sicut ipse saepe testatur, multos persecutores, et multos detractores perpessus est. dignus sum habitus, quem oderit mundus; maleficum me garriunt, sed scio ad regnum perveniri per infamiam et
Abbreviated transcription (Latin):
pilatus quia uħum Inocent̾ codempnauerat S e imens offenssaui ⁊ hiberii cestris ꝓ se exrasando
nũtium nõĩe Ntanum ad cellarem destinauit Eõ antem tempr uespirianus monarchiam
so Gãtachi AT hiberio cesare tenebat/ nutius igtur pilati uentis contrariis In galachiam
pelitus. Et ad̃ uespisianum adducitur ⁊ alis autem ẜualatur. Itr consuetũdo ut quicõa
Ibidem naufragium pateretuꝵr rebus ⁊ ẜutute principi subsretire Quem uespisianus quig
esset ant unde ueniret seu quo tenderet requisiuit cii Ille yergolunitanus sum de partib¬

Expanded text:
 Tyberii Cesaris, pro se excusando nuncium nomine Albanum ad Cesarem destinavit Eo autem tempore Vespatianus monarchiam in Galacia a Tyberio Cesare tenebat. Nuncius igitur Pilati a ventis contrariis in Galaciam pellitur et ad Vespatianum adducitur. Talis autem servabatur ibi consuetudo, ut, quicumque ibidem naufragium pateretur, rebus et servitute principi subderetur. Quem Vespatianus quis esset aut unde veniret seu quo tenderet, requisivit. Cui ille: Ierosolimitanus sum, de partib
Abbreviated transcription (Latin):
Ritio et medio ac fun mei tractatus
⁊ erteroro doniatͦ Et a natã humana
domita sunt. ilagnam autẽ suã ners
Nsiciuo aphensaum tibr filio meo stepheio
tradero enram Dosiculus autem est
Quis iquid icui idicas ⁊ cur i quomodos
quandor requiras duimn quia ba

Expanded text:
itio, medio ac fine mei tractatus et ceterorum domatur et a natura humana domita sunt, linguam autem suam nemo versiculo comprehensam tibi, filio meo Stephano, tradere curavi. Versiculus autem hic est: « Quis, quid, cui dicas, cur, quomodo, quando requiras ». Verum quia verba
Abbreviated transcription (Latin):
de amore et dillectione der Et ꝓrdĩ etuluar¬
ueraont de forina dite in titullo de amucina
iracundi hoĩs uitauda iet corte cauere
ubes ne uolnutas dicendi in tantũ te mo¬
ueat atq at dicendum te inducatt q
appetiars uus tatiom nõ osentiat sut

Expanded text:
De amore et dilectione Dei et aliarum rerum et de forma vite, in titulo « De amicitia iracundi hominis vitanda ». Et certe cavere debes ne voluntas dicendi in tantum te moveat atque ad dicendum te inducat quod appetitus tuus rationi non consentiat. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
c̃i adulatione illa malignitatẽ suspecta
est prescutia autez sui aliquis laudari
non deb Iscriptũ est cĩ Ilaudare prescu¬
tem noc e ledere decet. In uelocitate et
tarditate similiter modũ requiras. uerutĩ
aliu modũ in dicendo quomã in facienͦ
non cĩ debes esse uelox ad laquendum ẜ

Expanded text:
enim adulatione, illa malignitate suspecta enim adulatione, illa malignitate suspecta est ». In presentia autem sui aliquis laudari non debet. Scriptum est enim: « Laudare presentem nec ledere decet ». In velocitate et tarditate similiter modum requiras. Verumtamen aliud in dicendo quam in faciendo: non enim debes esse velox ad loquendum
Abbreviated transcription (Latin):
ceruis iue eleuata uel depressa suꝑcilia ꝗa
nichil potest placcre/ qd̾ non dece̾at et ẜm
coro motus Iore uero iuagis / qm̃ labiis
loquendũ est dicenda quoq siuit suuussiã
leuiter iucitata grauiter inflexa moderate
cum magua dicinus granditer ꝓferẽda
sunt. Icu ꝑua. diciuius subtilitꝭ cu medio¬
cra tempate. Ilam in ꝑuis cãĩs uichil grã¬
de nichił sublime dicendũ est Is leui at
pedestra more loquendũ est. In causis uo
maiorib ubi de deo nel hõini salute.
referiuius plus maguificencie et fulgoris
est exibeudũ. In temiꝑatis u̾o causis ubi
nichil agit᷑ uisi ut auditor delectet᷑ iuoderate
non tñ semꝑ grandit dicere deb cum aute
aliꝗd laudat uel uituꝑat temipate dicere
debet. Ilam et seueca de formula houeste
uite dixit. Lauda parce uictuꝑa. ꝑcius.
Similiter eĩ reprendenda est nuuia la¬
udatio. sicut iuiuoderata uictuꝑatio hec

Expanded text:
cervix nec elevata aut depressa supercilia, quia cervix nec elevata aut depressa supercilia, quia nichil potest placere quod non deceat. Et seceorum motus; ore vero magis quam labiis loquendum est ». « Dicenda quoque sunt summissa leviter, incitata graviter, inflexa moderate. Cum magna dicimus granditer proferenda sunt, cum parva dicimus subtiliter, cum mediocria temperate. 20 Nam in parvis causis nichil grande, nichil sublime dicendum est, sed levi ac pedestri more loquendum. 21 In causis vero maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificientie et fulgoris est exibendum. 22 In temperatis vero causis, ubi nichil agitur nisi ut auditor delectetur, moderate non tamen semper granditer dicere debet. Cum autem aliquid laudat vel vituperat, temperate dicere debet ». Nam et Seneca de formula honeste vite dixit:« Lauda parce, vitupera parcius. Similiter enim reprehendenda est nimia laudatio sicut immoderata vituperatio. Hec
Abbreviated transcription (Latin):
scusib accoiuodata et corporis modera
Marcii tulii in docta actio uel oratio
laudez tñ asequit᷑. si optime ꝓferat᷑/ et
ꝙͣuis exposita si idecenter predicet᷑ ꝯtẽ¬
ptu irxisionẽq iucreat᷑. IIn ꝓmintiatiõe
itaq pͥuiu exerceri deb uocis ⁊ sp̃s mo¬
deratio et corporis et lingue moto uicia
ue u̾ba suit iuflata ⁊ nel alleuiata. uel in
fauçib stridentia/ uec uocis iniuanitate
resonançia non asꝑa frẽdentib uel yauti¬
bus labiis ꝓlatal.si p̃sẜ̾ et equabiliter et
leniter et clare ꝓmuiciata ut siuis quoq
sonis enuicient᷑ et unũ quodq uerbum
legittimo acceutu decorent᷑ uec iuiode¬
rãto clamore uociferet᷑/ nec ostentationis
ritate suadenda alia cuniuidiguatione
depriuienda alia miẜatione flectenda. Ita
obẜuandũ est/ ut recta sit facies ne labia
detorquant᷑ ne iuiuodicus iactus ue suꝑiuuꝰ
ualtus / ne ciecti in terra occuli ue ĩcliuata

Expanded text:
sensibus accomodata, et corporis moderatsensibus accomodata, et corporis moderatMarcii Tullii: « Indocta actio laudem tamen consequitur, si optime proferatur; et quamvis expolita, si indecenter predicetur, contemptum irrisionemque mereatur ». In pronuntiatione itaque primum exerceri debet vocis et spiritus moderatio et corporis et lingue motus. Vitine verba sint inflata vel <anhelata> vel in faucibus frendentia nec vocis immanitate resonantia, non aspera frendentibus vel hiantibus labiis prolata, sed pressim et equaliter et leniter et clare pronuntiata, ut suis quoque littere sonis enuntientur et unumquodque verbum legitimo accentu decoretur, nec immoderato clamore vociferetur nec ostentationis ritate suadenda, alia cum indignatione depromenda, alia miseratione flectenda, ita iant ». « Observandum est ut recta sit facies, ne labia detorqueantur nec immodicus hiatus nec supinus vultus nec eiecti in terra oculi nec inclinata
Abbreviated transcription (Latin):
plus ctiã dicit᷑ quia łbis peccat quis
m ec turpe i ubi duplex est pectatum¬
g ait ciz scucca. In turpi re pesrarcbis
qt delinqueͬ Innoxie eĩ anicũ defendẽ
deles ut uerus afeusor dicaris sait
en cassiodorue. Ille ꝓprie defeusor di
ceudus Et ꝗ defendit inuoxie ꝓ oĩb u̾o
ẜuitio et humauo conĩo ł anici bitili¬
pareio et licet iuulta exͣ ad cepoxitioũe
hoc aduerbio cur. expositiouem
et intellectũ audias huius dc̃onis quõ
rcquiras / gͦ modũ dicendi. Aa sicut
in reb modus est ẜuandus de quo ꝯsu
cuit dici. Est modus in reb st certi
demq fines. Quos ultra citraq ueꝗd
ꝯsistere rectum. Ita et in dcĩs si modus
omittat᷑ nichil laudabile poterit ĩueniri
ait cĩ cassiodorus. Modus ubiq lau¬
daudus est modus itaq tuus qucuplex
sit. u̃ in promuniciatione in uelocitate
In tarditate in quautitate i qͣlitate.
uidendũ esti gͦ ꝗd sit ꝓu̾ũciatio. P ro¬
nunciatio est uerboꝵ digͥtas reb et

Expanded text:
t qui in re turpi, ubi duplex est peccatum. Ait enim Seneca: « In turpi re peccare bis est delinquere ». Innoxie enim amicum defendere debes ut verus defensor dicaris. Ait enim Cassiodorus: « Ille proprie defensor est dicendus qui defendit innoxie ». Proservitio et humano commodo et amici utilitate. Et licet multa exempla ad expositionem hoc adverbio « cur », expositionem et intellectum audias huius dictionis « qRequiras ergo modum dicendi; nam sicut in rebus modus est servandus, de quo dici consuevit: « Est modus in rebus, sunt certi denique fines, quos ultra citraque nequit consistere rectum », ita et in dictis si modus omittatur nichil laudabile poterit inveniri. Ait enim Cassiodorus: « Modus ubique laudandus est ». Modus itaque tuus quintuplex sit, videlicet in pronuntiatione, in velocitate, in tarditate, in quantitate et qualitate. Videndum est igitur quid sit pronuntiatio. « Pronuntiatio est verborum dignitas, rebus et
Abbreviated transcription (Latin):
alios uti desiderat / cum in oi ꝑte in te
houestas p̃uccessaria est et certe iufiuui¬
ta excmpla siuit hoc u̾bo ꝗd. Ad eius ex¬
positione et inteligentiã diçi ualerent.
sillabis. quis et quid accedas ad
tractatum suꝑ hac dictione cuixet certe
cus loqui desideras requiras cui loqueris
utrum amico an alii. IAmico beue et recte
propalandis tuucas si iinucus postea
fieres Mit eniiii seueca in cpłis. Sic loqͣ¬
ris cum amicis tanꝙ̃ deus audiat et sic
uiuas cu hõib tãqua deus uidcatuet
aliuie dirit : sic hẽas aiuitus ut uõ tuucas
ip̃m facere iuinicu et ypeteus al phusus
dixit. Propter aiucos uon probatos
prouide tibi sc̃iuel de iiuuicis / et milies
de amicis quia forsan aiicus qũq ficect
iuuicus. et sic lenius poterit ꝑquirere
dampuũ tunz. secrctu gͦ tuum de quo nõ
uis uel uon potes habere ꝯsciliu tibi
hẽas nulliq muauifesteo. Ait cuim ihe

Expanded text:
alios uti desiderat, cum in omni parte vite alios uti desiderat, cum in omni parte vite honestas pernecessaria est ». Et certe infinita exempla super hoc verbo « quid » ad eius expositionem et intelligentiam dici valerent, sillabis «quis» et «quid» accedas ad tractatum super hac dictione «cui». 2 Et certe, cum loqui desideras, requiras cui loquaris, utrum amico an alii. 3 Amico loqui bene et propalandis timeas, si inimicus postea fieret. 5 Ait enim Seneca in epistolis: «Sic loquaris cum amicis tamquam Deus audiat et sic vivas cum hominibus tamquam Deus videat». 6 Et alius dixit: «Sic habeas amicum ut non timeas m fieri inimicum ». Et Petrus Alfonsus dixit « propter amicos non probatos: « Provide tibi, semel de inimicis et milies de amicis; quia forsan amicus quandoque fieret inimicus et sic levius poterit perquirere damnum tuum » ». Secretum ergo tuum, de quo non vis vel non potes habere consilium, tibi habeas nullique manifestes. Ait enim Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
Inuirie anullabunt. sbam ꝙ donius qui ninuo lo¬
saupler est amuillabitur suꝑbia. Deniq requiras
ne ubum occiosum dicas. scriptum est cuim
de onni accioso ꝟbo reddituri suuius rõnez.
sit itaq u̾bum T tuum uerum efficax non
iaue rationabile dulce ⁊ suaue/ mole et
non durum / pulcrum et non turpe⁊ uel ma¬
lum inon obscurum. uel ambignum ⁊ non
soph isticiumm⁊ non iniuriosum nec sediciosu
nec ierisorium non dolosum iuec supexbum
nec actio siun⁊ hoc deniq trado tibi ꝓ regula
gñali ꝙ omuia facta que pietatem extuua¬
cionem uerecondiam nr̃a ledut ⁊ et uot
gñaliter dicam/. que ꝯtra bonos mores fiũt
nec nos facere posse credendum est ut lex
nr̃a dicit sergo ea nec nos ditere debeuius.
Dit enim socrates Que facere turpe est
ca ues dicere honestum puto ahouesta igit᷑
semꝑ debenuis dicere muon solum it̃ exͣaeos
s ctiam intee tuos . Alec enim in houestis
u̾bis inter suos uti deb qui houestis iuter

Expanded text:
iniurie annullabunt substantiam et domus que nimis locuplex est annullabitur superbia ». Denique requiras ne verbum otiosum dicas; scriptum est namque: « De omni otioso verbo reddituri sumus rationem ». Sit itaque verbum tuum verum, efficax, non inane, rationabile, dulce et suave, molle et non durum, pulchrum et non turpe vel malum, non obscurum vel ambiguum, non sophisticum, non iniuriosum nec seditiosum, non irrisorium, non dolosum, non superbum nec otiosum. Hoc denique trado tibi pro regula generali: quod omnia facta que pietatem, extimationem, verecundiam nostram ledunt et, ut generaliter dicam, contra bonos mores fiunt nec nos facere posse credendum est, ut lex nostra dicit, ergo nec ea dicere debemus. Ait enim Socrates: « Que facere turpe est, ea nec dicere honestum puto ». Honesta igitur semper dicere debes, non solum inter extraneos, sed etiam inter tuos. « Nec enim inhonestis verbis inter suos uti debet qui honestis inter
Abbreviated transcription (Latin):
quia ea demũ fieri posse dicunt᷑ que comol
Anguistiuues in libro de simio bono. Gloriosi
est tatendo ĩiuriam fugere quã ⁊ esponͦ
sim dicas quia nicħ est ꝑuitiosiuis in tiuĩce
quã sedutio. Dondecuuo requiras ue quid
rexisorium dicas ncq de amico neq de iuimico
ncc de quolib alio scriptum est eĩ. Aimiaun
no ioto ludere debes quidem uec decet⁊ ct iteꝵ¬
Douus amicus lests granius irascitur ce
Inimicus añt ꝓp̃ irrisiones de se factas te¬
libut aũt uexisio de se facta displicet. Ita
ꝙ auior iñt cos minũit et sedum regullam
auioris si auior nuuuãt cito deficit et

Expanded text:
quia ea demum fieri posse dicuntur que commode quia ea demum fieri posse dicuntur que commode Augustinus in libro De summo bono: «Gloriosius est tacendo iniuriam fugere quam respondensum dicas, quia nichil est perniciosius in civitate quam seditio. 75 Undecimo requiras ne quid irrisorium dicas neque de amico neque de inimico nec de quolibet alio. 76 Scriptum est enim: «Amicum nec ioco ledere quidem decetBonus amicus lesus gravius irascitur ». Inimicus autem propter irrisiones de se factas telibet autem irrisio de se facta displicet ita quod amor inter eos minuitur. Et secundum regulam amoris: « Si amor minuatur cito deficit et
Abbreviated transcription (Latin):
Tꝯtiuuelia et maxine de illa que fit sub
uilatione boni Dit eĩ tullius. Alulla
cum maxune saillunt id agunit ut bour
uiri esse uideant᷑ Irumria naq et ꝯtiune¬
lie tam pessine siit ut nõ solum cuilibet
singularit noceaut es ctiam rccom̃ per¬
petua destructionem ⁊ iuntationẽ quãdoq
patiat᷑. nau dt ait tcħ syrac. Regiuum
agente ĩgentem trausfertur/ propter
iuistitias ĩiurias et ꝯtiuuelias / t non
solum adicendo uel fatiendo alii ĩ uiriam
.Choybere te dobes acq cessare. s ctiam alii
uolenti dice̾ uel face̾ ĩuiriã obstare debes/
si comode potes. Tit eĩ tulluis in libro de
offitiis. p̃mo. Quo sunt ĩiustitie geuera
Dnũ coꝵ qui inferunt /alteꝵ coꝵ qui ab
his quib infertur si possunt nõ ꝓpulsant
ĩuiriam. et tam est ĩ ito qui nõ obstat
ĩ nixie si põt quã si parentes. aut patriam
aut auucos deserat. si comode pot Iideo dixa

Expanded text:
et contumelia et maxime de illa que fit sub et contumelia et maxime de illa que fit sub simulatione boni. Ait enim Tullius: « Nulla cum maxime fallunt, id agunt ut boni viri esse videantur ». Iniurie namque et contumelie tam pessime sunt ut non solum cuilibet singulariter noceant, sed etiam regnum propter ea destructionem et mutationem quandoque patiatur. Nam ut ait Jesus Sirac: « Regnum a gente in gentem transfertur propter iniustitias, iniurias et contumelias ». Et non solum a dicendo vel faciendo alii iniuriam cohibere te debes atque cessare, sed etiam alii, volenti dicere vel facere iniuriam, obstare debes, si commode potes. Ait enim Tullius in libro De Officiis primo: « Duo sunt inustitie genera: unum eorum qui inferunt, alterum eorum qui ab hiis quibus infertur, si possunt, non propulsant iniuriam, et tam est in vitio qui non obstat iniurie, si potest, quam si parentes aut patriam aut amicos deserat ». « Si commode potes » ideo dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo opporteat uiucinq respondere./
Reptino requiras ne quid ditas obscurum
uel ambignũ / s dicere debes claꝵ et aptum
dicit eĩ lex. Dichil niterest an neget
quis an taceat an obscure respondeat qũã¬
tum ad hoc ut ĩdertum dimitat ĩterrogã¬
teuꝰ Ecriptũ ost eĩ. Sauctius est uuitũ
ẽe quã q  nenio incelligat dice̾. Odctauo
requiras ne quid sophisticũ dicas ait ei̃
Ron sirat. ⁊ na sophistice loquit᷑ odibilis ẽ¬
et ouũ ⁊e defraudabitur. nõ eĩ datac̃ illi
A dũo gratia.. Nouo requiras nequid
⁊̃ uiriosinꝰ uel ꝯtinueliosum di cas uł fanas
scciptũ ist ĩ. oultis nuuat᷑ quĩ uni fa¬
cit ĩ uiriam. Dude foħ syrac dix̃. Omis
tuuitie prnu ne memmeris et nicħ
agas in oꝑib ĩuirie et cassidorus dixit¬
sapołus in epła ad coloceuses dixit. Qui
Tmniriam facit accipiet qd̾ iniq gessit
⁊ seueca in epłis dixit. Ab alio expecta ꝙ
alii feceris t hoc iutelligo de qualib ĩuiria

Expanded text:
quomodo oporteat unicuique respondere ». Septimo requiras ne quid dicas obscurum vel ambiguum, sed dicere debes clarum et apertum. Dicit enim lex: « Nichil interest, neget quis an taceat an obscure respondeat, quantum ad hoc ut incertum dimittat interrogantem ». Scriptum est enim: « Sanctius est mutum esse, quam quod nemo intelligat dicere ». Octavo requiras ne quid sophisticum dicas. Ait enim Jesus Sirac: « Qui sophistice loquitur odibilis est, omni re defraudabitur, non enim data est illi a Domino gratia ». Nono requiras ne quid iniuriosum vel contumeliosum dicas vel facias. Scriptum est enim: « Multis minatur qui uni facit iniuriam ». Unde Jesus Sirac dixit: « Omnis iniurie proximi ne memineris et nichil agas in operibus iniurie ». apostulus in epistola ad Colossenses ait: « Qui enim iniuriam facit accipiet quod inique gessit ». Et Seneca in epistolis dixit: « Ab alio expectas quod alii feceris ». Et hoc intelligo de qualibet iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
Redicns notacis dilligonterq cosritis suꝑ
hac sillaba. quis⁊ sequĩt indete aliqua expo¬
sitionis cã suꝑ hac sillaba quid es certe
requirere debes quid diças. Imprimis utrũ
gerum lan falsii. ait eĩ Ioħ syrac. Auce
omĩa oꝑa tua u̾bum uernmn pcedattte ses
ante dñiẽm actum cuũ ꝯsilium stabile suꝑ
onña eñ ueritas ẽ collenda que sola des houcs
proxios facit. cum ip̃e deus ueritas sit ip̃o¬
met hoc testante. Cuin dicit ego sum uia
yitas ⁊ uita isi sͦ loqui debes Aeritate in¬

Expanded text:
redictis notatis diligenterque cognitis super hac sillaba « quis », sequitur videre aliqua expositionis causa super hac sillaba « quid ». Et certe requirere debes quid dicas; in primis utrum verum an falsum. Ait enim Jesus Sirac: « Ante omnia opera tua verbum verax precedat te et ante omnem actum tuum consilium stabile ». Super omnia enim veritas est colenda, que « sola Deo homines proximos facit », cum ipse Deus veritas sit, ipsomet hoc testante, cum dicit: « Ego sum via, veritas et vita ». Si ergo loqui debes, veritate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fur quã assidnus in mendatio et aluis drẽ.
Acquieste i̾itati siue a ce prolace suuie tibie
oblate/ et cciã cassiodorus dixit. pessina cõ¬
suctudo ẽ despicere u̾itatem et intellige di¬
cateus puiram in qua nichil ĩmisceat false¬
tatis. Nlam ut idem ait. Tonũ est ueꝵ fanõ
aliquid ibi adiisceat aduersum iitelligo eti

Expanded text:
in mendacio ». Et alius dixit: « Acquiesce veritati sive a te prolate sive tibi oblate ». Et etiam Cassiodorus dixit: « Pessima consuetudo est despicere veritatem » et intelligo veritatem puram, in qua nichil immisceatur falsitatis. Nam ut idem ait: « Bonum est verum si non aliquid illi immisceatur adversum ». Intellig
Abbreviated transcription (Latin):
rues birs dr Sicut qui aphendit
linebo cauem ita qu transit es
syras dixit/ de ea re que te uõ molestat
ne certaueris. Scd̾o requiras te ip̃m
et a ce ip̃o utrum in plano et quieto se¬
nsũ ꝑ maueas/ an uo ira uel aliqnã
ꝑ finbatione aniini motus existabiã
ꝑtinbatus e aminus tuus. a locusiooe
cessata debes. et motus tui aĩ tuibatos
cohibere tra dirante Iut enu tuluis.
Uoietus ẽ cohibere motus auĩ tuebatos et
apptitios cohibenteo effice rationone
idotace debes iratus. quia ut ait seneate
Reatus nichil ubi cunius loquit᷑ quole
uetato duit. Pratiis de xe ĩcerta atendẽ

Expanded text:
 « Sicut qui apprehendit auribus canem, ita qui transit et Sirac dixit: « De ea re que te non molestat ne certaveris ». Secundo requiras te ipsum et a te ipso utrum in plano et quieto sensu permaneas an vero ira vel aliqua perturbatione animi motus existas. Nam si turbatus est animus tuus, a locutione cessare debes et motus tui animi turbatos cohibere ira durante. Ait enim Tullius: « Virtus est cohibere motus animi turbatos et appetitiones efficere rationi ». Et ideo tacere debes iratus, quia, ut ait Seneca: « Iratus nichil nisi criminis loquitur ». Quare et Cato dixit: « Iratus de re incerta contendere