comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bia ĩ flatꝰ tollat. quã cohibet apłs dice̾s. grͣa salui facti
estis ꝑfide̾. Et neipsã sibi salti fide̾ sic arrogarent.
ut ñ intelligerẽt diuinitꝰ e̾e.donata. sic̃ ide̾ apłs
alio loco sedic̃. ut fideł e̾e̾t. miscdiã consecutũ: hic quo¬
q adiunt᷑ atq ait. Et hoc no eruobis. s dei donũ ÷:
ño eroperib. ne forte quis ertollat᷑. Et ne putarẽt᷑
fidelib bona defut᷑a oꝑa: rursus adiecit. Ipsius eni
p̃parauit deus ut ũllis ãbulemꝰ. Tunc gͦ efficimur
uere lib̾i. cũds nos fingit: idẽ. format ⁊creat ñ ut ho¬
mines qd ĩa fec̃. sut boni homines simꝰ. qđ nunc gr̾a
ad nat᷑am cordis bumani ñ iã creauerat deus. Itẽ
arbitrio. tanquã abipso ĩcipiat meritũ. cui tãquã
debitũ reddat᷑ p̃miu̾ bene oꝑandi ipsa lib̾tas. auoi¬
at eundẽ gr̃e pͣconẽ dicentẽ. Ds eni quioꝑa tͣĩ¬
uobis. u uelle &oꝑari ꝓbona uoluntate. & alio lo¬

Expanded text:
flatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia ad naturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Itemero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est quiobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio lo
Abbreviated transcription (Latin):
q baptizati sumꝰ in xp̃o iħu. in morte ipstꝰ
baptizati sumꝰ Si gͦ hinc ostendun᷑ mor¬
tui eẽ peccato. quia in morte xp̃i baptizati
sum: ꝓfecto iparuuli quibaptiant᷑ inxꝑͣo. pe¬
ecato moriunt᷑: qt ĩ morte ipsiꝰ baptirantur.
Nudio eñs ercepto sictũ quiqũꝙ baptirati sumꝰ

Expanded text:
e baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati s; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
hinc eñi ꝓbare ceꝑat nõ ẽẽ. nobis ꝑmanendũ
ĩ peccato ut grͣa ł abundaret. ⁊ direrat. Si mor¬
tui sumꝰ peccato. quomͦ uiuemꝰ ĩeo: atq ut os¬
tenderet mor tuos nos ẽẽ. peccato: subiecerat.
an ignoratis qmͣ quicũq laptirati sumꝰ ĩ rpo sħu.
in morte ipsiꝰ baptitati sumꝰ: Sic itaq totũ locũ¬
istũ clausit ut cepit. Mortẽ quippe xp̃i sic
ĩsinuauit: ut ętiã ipsũ mortuũ diceret ẽẽ.
peccato. Cui peccato nͥ carnis. ĩqua eraͭ nͣpeccatu.
s similitudo peceati: ⁊ idõ nomine appellata
peccati. baptratis itaq in morte xpͣi inqua nõ
solũ maiores. uerũ ętiã paruuli baptuant᷑ ait.

Expanded text:
Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet, ut dixerat: Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet nos mortuos esse peccato, subjecerat: An ignoratis, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus? Sic itaque totum locuistum clausit, ut coepit; mortem quippe Christi insinuavit sic, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine est appelata peccati? Baptizatis itaque in mortem Christi, in qua non solum majores, verum etiam et parvuli baptizantur, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dauit eomͦ. ut ĩ telligamꝰ nicħ alius mortemi
xp̃i crucifiri. nͥ remissionis peecati similitudinẽ.
Ut quẽ ad modũ in illo uera mors factae̾: sic ĩ nobis
uera remissio peccatorũ. & quẽ ad modũ iillo
uera resurrectio: ita ĩ nobis uera iusti ficatio

Expanded text:
aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis fiat vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ONeñi renascebant᷑ qͥbaptismate
sħis babtitabant᷑. aquo et ipse bap¬
tratus ẽ s quodã p̃cursorio illiꝰ ministerio qͥ
dicebat parate uiã dño. huic uni ĩqͦ solo renas¬
sp̃u sc̃o regeneret᷑.quisquis in rpͣm credit.
deqͦ x p̃s generatꝰ regeneratione ñ eguit. Un¬
straret. U ui eñi dies nec hestni fine ĩ coͥatur.
nec initio crastini tͣminat᷑: sẽꝑ hodiernuᷤ e᷑.
Inaqua gͥ uaptuari uoluit aioħe. nͣut eiꝰ
iniquitas ulla dilueret᷑. s ut magna cͣomͣ¬
daret᷑ humilitas. Ita quippe nichil ĩ eo baptis¬
mũ qd̾ ablueret. sicͣ mors nichil qd̾ puuiret
inuenit. Ut diabolus ueritate iusticie nͣ ui¬
olentia potestatis oppressus ⁊ uictus. qmͣ ip
sũ sine ullo peccati merito iniqͥssime occide¬
rit. ꝑ ipsũ ustissime amitteret qͦs peccati me¬
necessitate. s miserante pociꝰ uoluntate suscep
tui: ut unꝰ peccatũ tolleret mnͣdi.sic̾ unꝰ pecea¬
tũ misit ĩmũdũ. hoc ÷ inuniu̾sũ genꝰ huma¬

Expanded text:
on enim renascebantur, qui baptismate Joannis baptizabantur , a quo et ipse baptizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasSpiritu regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati menecessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cinssa enerat᷑ ut inquẽ ereritur. bene uuat.
iste ne iuiuat: postremo ipse dñs a pb honanes
mecessit ne lapidaret᷑ aduit̾a ⁊ eo mͦ nob̾ ĩcessionis
rom̃dauit offieiũ. n qͥ llle t̾rendo fec̃ Inos petendo.
punienda peccatrir. ut qͥ sciret se ẽẽ. sine peceato
pͥor millã lapidẽ mitteret cecidit sertia trem̃te
consgͥentia. Ttĩc̃ enĩ iã erilla congregatione ilapsi
solã miscdi miserã reliquerũt. cedat huic sententiȩ
pietas a p̃ianorũ cui cessit impietas iudeoꝵ. cedat hu¬
militas obsequentiũ. cui cessit supbia ꝑsequentiutm.
Cedat confessio fideł: cui cessit simulatio tẽptatoris.
Malis parce uir bone.o. uanto melior: tanto estomitior.
Quanto fis celsior potestate. tanto fias humitior ꝑietate.
Ego quidẽ intuẽs mores tuos: apellauite iurũ bonũ.
seo tu intuẽis uba rp̃i. dic tibi ipsi. hemo bonꝰ usor
eritimari debeo fallaci asfentacione dirisse. ianicus

Expanded text:
cum illa exeratur, ut, in quem exeritur, bene uiuat, cum illa exeratur, ut, in quem exeritur, bene uiuat, iste, ne uiuat! Postremo ipse dominus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo.punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa congregatione dilapsi solam misericordi miseram reliquerunt. cedat huic sententiae pietas Christianorum, cui cessit impietas Iudaeorum; cedat humilitas obsequentium. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem intuens mores tuos appellaui te uirum bonum. sed tu intuens uerba Christi dic tibi ipse: Nemo bonexistimari debeo fallaci assentatione dixisse et dominicis
Abbreviated transcription (Latin):
aptis dm̃ ꝓ peccatoribus iuisti ħ ꝓse ipsi peccantes in¬
uce̾ ut faciant ãmonentur. Nã scriptũẽ. Confite¬
mini ałtutrũ peccata nr̃a: &e orate ꝓuobis. has sibi par¬
tes humanitatis. uͥpotest om̃is homo apd̃ hominẽ
uindicat. Nã quod ipse quisq domi sue puniret
ad missũ inalt̾ius domo uult inpunitũ. Siue enĩ
adibeatur apud anncũ. sine ille cuqã inqu̾eras
pãtestas ul ciscendiẽ se p̃sente suecenseat siue aras¬
centi fortiito suꝑueniat. ñ iustissimꝰ ẜ humanis¬
simus iudicat᷑ siñ int̾ueniat. Sciote ipsũ cum
aliis amicis tuis in ȩccłia carthaginensi int̾ces¬
sifse ꝓclerico ciui merito succensebat ep̃s uitu
na timebat᷑. Nec cũ id quod ȩtiã uebis dnsplirebat
iultũ. ẽe. ułletis. tãꝙ dilecti appbatores uos adi¬
rabamus ẜ tãq humanissimes int̾cessores audie¬
bamꝰ. eug uob fas ẽ eccliasticã correctione int̃eei¬

Expanded text:
apud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inapud deum pro peccatoribus iusti, hoc pro se ipsi peccantes inuicem ut faciant, admonentur; nam scriptum est: Confitemini inuicem peccata uestra et orate pro uobis. has sibi partes humanitatis, ubi potest, omnis homo apud hominem uindicat. nam quod ipse quisque domi suae puniret admissum, in alterius domo uult inpunitum. siue enim adhibeatur apud amicum siue ille cuiquam, in quem potestas ulciscendi est, se praesente suscenseat siue irascenti fortuito superueniat, non iustissimus sed inhumanissimus iudicatur, si non interueniat. scio ego te ipsum cum aliis amicis tuis in ecclesia Carthaginensi intercessisse pro clerico, cui merito suscensebat episcopus, na timebatur; nec cum id, quod etiam uobis displicebat, inultum esse uelletis, tamquam delicti approbatores uos iudicabamus, sed tamquam humanissimos intercessores audiebamus. si ergo uobis fas est ecclesiasticam correptionem interce
Abbreviated transcription (Latin):
p̃guantem cui se nouerat. ñ ẽẽ. cõmirtũ ⁊ obhoc
nichil aliud quã adulterã credidiss. puniri eam
tam̃ noluit. nec appbator flagitii fuit. Hã hec uolũ¬
tas el etũ iusticie deputatur. Ita qͥppe de illo sep¬
tũ ẽ. & cũ e̾et homo iustus & nollet eã diuulgare:
statuit eã occulte dimittere. ħ eo cogitante. apparuit
illi angłs quidoceret ẽẽ. numinu q ille putaue¬
rat criminis. Si gͦ cogitata infirmitate cõmuni
dem censes ꝓreis ẽe. deb̾e uł defensoris uł int̃cessoris
officiũ quando qͥdẽ n ios uiri boni qui nẽ iudices
estis. iniforo aliquando u̾sati causas hominũ susce¬
pistis. scitis quã libentiꝰ defendere quã accusare soletis:
Et tam̃ defensor abinttessore plurimũ distat. Nam
ille diluendis uł obtegendis criminib oꝑã marime
inpendit: intcessor autẽ etiã cũ deculya constat
ꝓpena remouenda uł tẽꝑanda curã gerit. hoc sunt

Expanded text:
praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc praegnantem, cui se nouerat non esse commixtum, et ob hoc nihil aliud quam adulteram credidisset, puniri eam tamen noluit nec approbator flagitii fuit. nam haec uoluntas eius etiam iustitiae deputatur; ita quippe de illo scriptum est: Et cum esset homo iustus et nollet eam diuulgare, statuit eam occulte dimittere. haec eo cogitante apparuit illi angelus, qui doceret esse numinis, quod ille putauerat criminis. Si ergo cogitata infirmitate communi dem censes pro reis esse debere uel defensoris uel intercessoris officium, quando quidem et uos uiri boni, qui nunc iudices estis et in foro aliquando uersati causas hominum suscepistis, scitis, quam libentius defendere quam accusare soleretis? et tamen defensor ab intercessore plurimum distat; nam ille diluendis uel obtegendis criminibus operam maxime inpendit, intercessor autem. etiam cum de culpa constat, pro poena remouenda uel temperanda curam gerit. hoc sunt
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. Nam cũ ad dñm xp̃m uidei adduris
sent mulierem inadult̾io cõphensam eũq tẽp.¬
tantes dicerẽt q iussa eet lege lapidari. acde inde
quererent quid de illa ipse p̾ciperet. respondit
eis. Qui sine peccato ẽ. ur̃m. pͥor in illam lapio ẽ
iacirat. Ita nec legẽ imꝓbauit que huius modi pe¬
as iufsit occide. ⁊ illos terrendo ad miscłiã reuoea¬
uit. quoꝵ iudicio hȩc posset occidi. Puto q̃ ae sen¬
tentia dñ audita si p̃sens fint etiã maritus
ipse qui uiolatam sui thori fidem uindicar pos¬
tulabat ert̃ritꝰ. ammũ aduoluntatẽ parceni
ab uleiscendi cupiditate deflerit. Ham quo mest.
ãmonitus accusator ne siuas ꝑsequeret᷑ in iurrius
quando tpsi iudices ita sunt auidicando ꝓhibiti
qui ĩadultera pumienda ñ pͥuato dolori cõpellebat᷑
seruire ẜ legi: Unde ioseph cui uirgo maria
dñi mat̾ fuerat desponsata cũ eã cõꝑisset ẽe.

Expanded text:
potestatem. Nam cum ad dominum Chrispotestatem. Nam cum ad dominum Chrissent mulierem in adulterio deprehensam eumque temptantes dicerent. quod iussa esset lege lapidari, ac deinde quaererent, quid de illa ipse praeciperet, respondit eis: Qui sine peccato est uestrum, prior in illam lapidem iaciat. ita nec legem inprobauit, quae huius modi reas iussit occidi, et illos terrendo ad misericordiam reuocauit, quorum iudicio haec posset occidi. puto, quod hac sententia domini audita, si praesens fuit etiam maritus ipse, qui uiolatam sui tori fidem uindicari postulabat, exterritus animum ad uoluntatem parcendi ab ulciscendi cupiditate deflexit. nam quo modo est admonitus accusator, ne suas persequeretur iniurias, quando ipsi iudices ita sunt a uindicando prohibiti, qui in adultera punienda non priuato dolori compellebantur seruire sed legi! unde Ioseph, cui uirgo Maria, domini mater, fuerat desponsata, cum eam comperisset esse
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnetur in et̃nũ. qui nullius que sibi p̃beat᷑
potentior. nemo iustior. quales nos e̾e oportet
homines gͣ homines. qui hanc uitã nr̃am quã¬
ta cũq lauoe cumulemus. cã sine peccato ẽe
ñ dicimus: Quod si dixerimꝰ. nos ipsos sic̃ cͤriptũ
ẽ decipimꝰ ⁊ ueritas in nobis ñ ẽ. Proinde licet
accusatoris alia ꝑsona sit alia defensoris. alia
int̾cessoris. alia iudicis. dequorũ ꝓpͥis officiis
nimis longũ ẽ.⁊ non necessariũ hoc sermone
difserere: sic tam̃ ȩtiã ipsos criminũ ultores
atq in hoc oficio non ira ꝓpria concitatos. set legũ mi¬
nnistros. nec suarum s alienarũ in uiriarũ erami¬
natarũ uindices. qͣles uidices eẽ. debent terruit au¬
sura diuina. ut cogitarent sibi ꝓpter sua pecata
dei tmsed̾iam necessarian nec putarent ad cul¬
ꝑam sui officii ꝑtinere. siquid erga eos miscait̃
agerent. quorũ uitę necisq aberẽt᷑ legitimam

Expanded text:
damnentur in aeternum, qui nullius, quae sibi praebeatur, damnentur in aeternum, qui nullius, quae sibi praebeatur, potentior, nemo iustior, quales nos esse oportet homines erga homines, qui hanc uitam nostram quantacumque laude cumulemus, eam sine peccato esse non dicimus, quia, si dixerimus. nos ipsos, sicut scriptum est, decipimus et ueritas in nobis non est! proinde licet accusatoris alia persona sit, alia defensoris, alia intercessoris, alia iudicis, de quorum propriis officiis nimis longum est et non necessarium hoc sermone disserere, sic tamen etiam ipsos criminum ultores atque in hoc officio non ira propria concitatos sed legum ministros nec suarum sed alienarum iniuriarum examinatarum uindices, quales iudices esse debent, terruit censura diuina, ut cogitarent sibi propter sua peccata dei misericordiam necessariam nec putarent ad culpam sui officii pertinere, si quid erga eos misericorditer agerent, quorum uitae necisque haberent legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
ingemiero. si fleuero uberius. si uirero melius. si
paupes sustentauero largiꝰ. si karitate q̃ co operit
mititudinẽ peccatorũ flagrauero aroentius.
qͥs nr̃m ita desip̃ ut huic hominidieat. nichil
tibi ista inposterũ ꝓderũt. uade. saltĩ uite hui
suauitatẽ ꝑfruere: Auertat ds̃ tã inmanem
sacrilegamq dem̃tiã. quã uis gͦ eaute salubrit᷑ q
ꝓuisũ sit. ut locꝰ illiꝰ humillime penitentiȩ. semel
in gcłia conce dat᷑. nemedienia uł minus utilis eet
egrotis. que tanto magis salubris ẽ. quantominꝰ
contemptibilis fuerit. quis tam̃ audeat dõ dicere.
quare huic homini qui post pͥmã pęnitentiã
rursus selaquens iniquitatis obstringit. ad huc
iterũ parcis : Qnis audeat dicere gͣ istos non
agi qͥ apłs ait. Ignoras quia pacientia dĩ adpe¬
nitentiã te adducit : Aut istis erceptis e̾e. de¬
finitũ q scriptũ ẽ. bĩ om̃s qui confiount ineũ :
Aĩ. ut in hac uita tẽporali morib em̃datis nõ

Expanded text:
ingemuero, si fleuero uberius, si uixero melius, si pauperes sustentauero largius, si caritate, quae cooperit multitudinem peccatorum, flagrauero ardentius>, quis nostrum ita desipit, ut huic homini dicat: \'Nihil tibi ista in posterum proderunt; uade, saltem uitae huius suauitate perfruere\'? auerterit deus tam immanem sacrilegamque dementiam! quamuis ergo caute salubriterque prouisum sit, ut locus illius humillimae paenitentiae semel inegrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat di\'Quare huic homini, qui post primam paenitentiam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis?\' quis audeat dicere erga istos non agi, quod apostolus ait: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? aut istis exceptis esse definitum, quod scriptum est: Beati omnes, qui confidunt in eum, dei, ut in hac temporali uita moribus emendatis non
Abbreviated transcription (Latin):
studio aliena ac nichil ꝓfutura multoq etiã ꝑiculo¬
sa ac ꝑnitiosa petunt. neq ap̃cor meũ cui testisest.
d s̃ ausim dicere. sentire. decernere int̾ueniendũ e̾e.
ꝓaliquo. ut quod inuiriose scelere abstulit sceleris in¬
punitate possideat : sed ut remissa inuiria quos iniuri¬
ose abstulit reddat. si tam̃ habet quos abstulit: uł
aliud unde illud restituat. Hõ sane qͥcquid ab inui¬
to sumitur: inuriose aufert᷑. Nã pleriq nec medico
uolunt recsere honorẽ suũ. nec operario mercede
nec tam̃ hec que abinuitis accipiunt ꝓĩuiriã accipi¬
ũt: que potiꝰ ꝑĩiuriã nondarentur. s ñ idõ debet
iuder uendere ustũ iudiciũ. aut cestis uerum
destimoniũ: quia uendit ad uocatꝰ iustũ patrociniũ.

Expanded text:
\'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculo\'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui testis est deus, ausim dicere, sentire, decernere interueniendum esse pro aliquo, ut, quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod iniuriose abstulit, reddat, si tamen habet uel quod abstulit uel aliud, unde illud restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrociniu
Abbreviated transcription (Latin):
incredibilia ñ nullasũt uera. Idõ quosdã cõmemorans qͥ isce¬
leris penã sibi cupiunt relarari.:⁊ is ꝓpt̃ qd̃ sceliis ad mis¬
sũ ẽ possidere: ad didisti ⁊ aisti. ꝓhif quoq inueniendũ
putat sarcerdotiũ ur̃m. Fieri enĩ potest ut tuscias quos
ego nescio. et ꝓpt̾ea putẽ ꝓaliquo int̾ueniendũ qd me fal¬
lere potuit. cũ te nonpotuerit. ut ego eũ noncredã possi¬
dere quod tu possid̾e nosti. Ita fit ut cũ de reo sententia
ñ una sit nr̃a neutri tam̃ nr̃m placeat quos res ñresdit᷑
aliena. de homine. ut homines diuersa sentimus. s in ipsa
iusticia simul simus. Eomͦ etiã fieri potest ut quod fero scio
aliquẽ ñ hab̾e. h oc cũ tuhab̾e ñ certissime teneas. s credi¬
bilit̾ suspiceris. & obħ tͥ uidear int̾uenire ꝓ eo qui ⁊iscele¬
tur qualẽ te ẽẽ. gaudemꝰ. neq apud ipsos qui magno

Expanded text:
incredibilia nonnulla sunt uera. ideo quosdam commemorans, qui et sceincredibilia nonnulla sunt uera. ideo quosdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere, addidisti et aisti: \'Pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum\'. fieri enim potest, ut tu scias, quod ego nescio, et propterea putem pro aliquo interueniendum. quod me fallere potuit, cum te non potuerit, ut ego eum non credam possidere, quod tu possidere nosti. ita fit, ut, cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat, quod res non redditur aliena. de homine ut homines diuersa sentimus, sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi uidear interuenire pro eo, qui et sceletur, qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos, qui magno
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Agimꝰ quantũ ep̃alis facultas dat᷑. & humanũ
quidẽ nonunq. seo marime ac sẽꝑ diuinũ iudicium
cõminantes. nolentes aũt reodere quos nouimꝰ ⁊ male
abstulisse. & unde reddant abere. arguimꝰ increpamus¬
& destestamur. Q uos dã clam. quos dã palã sic̃ diuer
sitas personarũ diuersã uidet᷑ posse recipere medicinã.
nec inaliorũ ꝑnitiẽ ad maiorẽ insamã concitari. Ali-¬
quando etiã sires magis curanda ñ impedit: sc̃ĩ altaris
cõmunione pͥuamis. Uerũ sepe accidit. ut nos fallãt
uł negando se abstulisse uł affirmando se unde restitu-¬
ant non habere. Seꝑe etiã ⁊ uos fallimini. ꝓutando uł
nos non agere ut reddant uł ipsos habere. unde reodant.
&̾ om̃s aut pene om̃s homines amamꝰ nr̃as suspitiones
uł uocare uł existimare cognitiones quando creoibilib
rerũ signis mouemur. cũ credibilia nõ nulla sint falsa: siẽ

Expanded text:
mus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum mus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus abstulisse, et unde reddant habere, arguimus, increpamus, obtestamur, quosdam sitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum credibilia nonnulla sint falsa, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quando aut̃ miscdicordes. et in ipso dubio nolunt homi
m ꝓ incerta peccunia: certa inferre supplicia. Ad hanc
miscdiam etiã nos ꝓuocare a erortari decet. Melius enĩ
etiã sihabe amittis. quod siñ habet aut excrucias aut
occidis. S ꝓ istis magis apud eos repetunt. quã apud
eos qui iudicant int̾cedere conuenit: ne ipse uideatur
auferre qͥ cũ ht̃ potestatẽ ñ cogit reddere: quãuis in co¬
gendo ita debeat adhibere integritatẽ ne amittat hu¬
mauitatẽ. Iilut uero fidentissime direrim eũ qui ꝓh
omine adhoc intuenit ne male ablata restituat ⁊ qui
ad se confugientẽ quantũ honeste potest ad restituen¬
dũ ñ conpellit: sotiũ e̾e. fraudis & criminis. Nã miscdius
opẽ nr̃am talibus sustraimus quã impenoimus. Nõ
enĩ opẽ fert qui ad peccandũ adiuuat. ac pocius¬
non sub uertit atq oppͥmit. s nĩquid idõ nos aut
erigere aut ergendũ tradere uł possumis. uł debe¬

Expanded text:
quando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini quando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misericordiam etiam nos prouocare et exhortari decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debe
Abbreviated transcription (Latin):
ditͣ. ñ agitur penitentia sed fingit᷑. Si aut ueraciter
agit᷑: non remittit᷑ peccatũ nisi restituat᷑ ab latum:
seo ut dixi cũ restitui potest. Plerũq enĩ qui aufert
amittit. siue alios patiendo malos. siue ipse male ui¬
uendo: nec aliud habet unde restituat. huic certe
non possumus dicere redde qđ abstulisti: nisi cũ hab̾e
credimꝰ & negare. Uhi quidẽ si aliquos sustinet repen-¬
te cruciatus dũ eritimat᷑ habere qđ reddat. uulla ẽ
iniquitas. quia ⁊ si non ẽ unde luat. ablatã pecuniã: meri¬
to tam̃ dũ eã ꝑ molestias corporales redhib̾e cõpellitur.
me restituant᷑ aliena s nefrustra homo in hominẽ seuiat.
lile p̃sertĩ qui iã remisit culpã: ses querit pecunã. ⁊ fraudari¬
metuit. ñ erpetit uindicari. Deniq intalib cauisis si
ꝑsuade potuerimus eos ꝓquib int̾uenimus ñ habere
qdđ poscit᷑ continuo nobis eorũ molestiȩ relarantur. Ali¬

Expanded text:
ditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter ditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum: sed cum restitui potest. Plerumque enim qui aufert amittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abcredimus et negare. ubi quidem si aliquos sustinet a repetente cruciatus, dum existimatur habere, quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde luat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, me restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudarietuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis eorum molestiae relaxantur. ali
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ur̃e seueritatis ostendiit. ꝑ inde sic̃ dilectionem
iussi fũt terrentib debere quitiment: ita dilectionem
iussi sut timentibus debere qui t̾rent. Hichil nocendi
cupiditate fiat: seo om̃ia consulendi ħaritate. nichil¬
& fiet inmanit̾. nichil inuinanit̾. Ita formidabit᷑ ultio
cognitoris. ut nec int̾cessoris religio contẽpnatur qr
& plectendo ⁊ ignoscendo hoc solũ bene agit᷑. ut uita
hominũ corrigatur. quod sitanta est ꝑuersitas ũpietas
ut ei corrgendo nec disciplina possit ꝓd ẽe. nec ue¬
nia abonis tam̃ intentione atq constientia quã ds̃
cernit. siue seueritate sine lenitate non nͥ officiũ
dilectionis impletur. Quod aũt ingpła tua sequit᷑
ubi dicis. uerũ nũc ut mores nr̃i sũt & sceleris penã¬
cupiũt sibi homines relarari. & id ꝓpt̾ qͥd scelus ad¬
missum ẽ posside. pessimũ hominũ genus cõme¬
moras cui penitendi medicina om̃ino ñ ꝓdẽ. Si enĩ

Expanded text:
tatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: cupiunt sibi homines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino non prodest. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
mũdorũ demonũ notumꝰ. ĩquoꝵ ioeũ succe¬
dentes filii sc̃ę matris quȩ sterilis apparelat
ĩterris. ĩ ea pace dequa illi cecider̾t.sine ul¬
lo tẽporis tͣmino ꝑmanebu̾t. S illorũ ci uiu̾
numerus siue quiẽ. siue quifuturus÷ incon¬

Expanded text:
mundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
mit̾ cõparantur. certe quinascunt᷑ eraqua et
tris ȩccłȩ. Sic gͦ. de sp̃u sc̃o natꝰ ẽ filiꝰ dĩ patris.¬
ñ sp̃us sc̃i. Hã uillud qd̾ decapillo et decȩt̾is di¬
.x.imꝰ. ad hoc tantũ ualet ut admoneamͣ nõ
omne qd dealiquo nascit᷑ ętiã filiũ eiꝰ de qͦ
nascit᷑ posse dici. Sic̃ noñis quidicunt᷑ ali¬
cuiꝰ filii. conseques ᷑ ut ętia de illo nati e̾e di-¬
cant᷑. sic̃ sunt qui ad obtant᷑. Dicunt᷑ etiã
filii gehennȩ. ñ exilla nati. s in illa pͣparati.
sic̃ filii regni pparant᷑ in regiͣ. Cumitaq
deali qͦ nascit᷑ aliqͥd. etiã ñeo mͦ ut sit filiꝰ: nec
rursus om̃is qͥ dr̃ filiꝰ deillo sit natꝰ. cuiꝰ drͣ filiꝰ.
at nobis gr̃am dei qr homo nullis p̃cedentib
meritis. in ipso ex ordio nat᷑e suȩ quo ee. cepit.
u̾bo dĩ copularet᷑ intantã ꝑsone unitatẽ. ut idẽ
ipse eẽt filiꝰ dĩ qͥfiliꝰ hominis: ⁊ filiꝰ hominis qͥ filiꝰ dĩ.¬

Expanded text:
oferam, certe qui nascuntur ex aqua et tris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto natus est Filius Dei Patrisnon Spiritus sancti. Nam illud quod de capillo et caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur, posse dici, sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est, ut etiam de illo nati esse dicantur, sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni praeparantur in regnum. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit filius, nec rursus omnis qui dicitur filius de illo sit natus cujus dicitur filius, at nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis ex ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Deo copuletur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius D
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illã creaturã quã uirgo concȩpit ⁊ꝑeꝑit. ꝗͣ uis ad
solã ꝑsonã filii ꝑtinentem. tota trinitas fecerit. neq em̃
separabilia sunt oꝑa trinitatis. cur inea facienda solus
sp̃s sc̃s nominatꝰ ẽ:. An iquando uno triuͣ in aliquo
oꝑe nominat᷑: uniu̾sa oꝑari trinitas intelligit᷑. Ita

Expanded text:
cum illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in ea facienda solus Spiritus sanctus nominatus est? An et quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Ita
Abbreviated transcription (Latin):
nanda cupiditas. s sola sine ulla difficultate
⁊ ꝑfecta lib̾tate retinenda dĩ et ꝓximi caritas.
Inco lumẽ feliciorẽq te miscdissima dĩ
om̃i potentia tueatur. dñe illustris ⁊ merito
in signis. ac p̃stantissime fili. Sc̃am in ap̃o
dignissime honorandã matrẽ. cuius ꝓte p̃ces
As eraudiat. ꝓmeritis ur̃is officiosissime sa
ur̃am multum salutat.

Expanded text:
nanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate nanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei et proximi caritas. incolumem felicioremque te misericordissima dei omnipotentia tueatur, domine inlustris et merito insignis ac praestantissime fili. sanctam et in Christo dignissime honorandam matrem, cuius pro te preces deus exaudiat, pro meritis uestris officiosissime salram multum salutat.
Abbreviated transcription (Latin):
tepigeat uel multa querendo ꝓponenre si mul¬
ta ꝑmouent: ł aliquando diucius uersare qđ
quęris. ut quanto fieri ꝑtales quales sumus
potest: non remaneat dubitacionis nubilũ. qđ
obstet lumini ueritatis. Scio em̃ excellentiam
tuã quorũdam ꝑpeti obtinatissimas contradicti¬
ones. qui ꝓptea putant uel putari uolunt xpͣi¬
anam doctrinam utilitati ñ conuenire rei pub¬
lice: quia nolunt stare rem publicam firmita¬
te uirtutũ. s inpunitate uitiorũ. Non autem
sic̃ regi homini uł cuilibet pͥncipi ciuitatis. ita
ȩtiam dõ quicqͥd amultis peccatur multumẽ.
ipsũ xp̃m. non deserit cos qui ex euis fide uiũt
eũq pie colunt: siue mala huis uitȩ. patient᷑
fortit᷑q ex ꝑiantur. siue bonis eiꝰ miscdit̃ accẽ¬
perant̾ utant᷑: et̃nũ ꝓutroq p̾mium receptu¬
ri in ciuitate suꝑna atq diuina. uibi ia ũsit
moleste toleranda calamitas. nec laboris eftie¬

Expanded text:
te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multe pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa permouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueritatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem sicut regi homini uel cuilibet principi ciuitatis ita etiam deo, quicquid a multis peccatur, inultum est. ipsum Christum non deserit eos, qui ex eius fide uiuunt eumque pie colunt, siue mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac temperanter utantur, aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose fre
Abbreviated transcription (Latin):
tate: hoc inꝓpotis quod inreconditis habens. Sy
neaꝑta fastidirent᷑. eadem rursus oꝑta desiderant᷑.
desidata quodã mͦ renouant᷑ renouata suauiter
intimanit᷑ his salubrit᷑ ⁊ praua corrigunt᷑ & praua nutriunt᷑¬
⁊ magna oblectantur ingenia. Iue hiuie doctrine¬
ne immicus ẽ. animus: qui uł errando eam
nesc̃ ẽe. salub̾rimã. uł odit egrotando medici¬
nã. Uides quã ꝓtrrã ȩpłam fecerĩ: Si quidgͦ te
mouet. atq internos ꝑtractari tanti habes:
ñ tibi faciat angustias. usitatarũ epłarum
uelut ciistodiendos modos. qiria n optune
nosti qͣm grandes eas ueteres habuerunt.
cũ aliquis agerent. quod erplicare breuit᷑
non ualerent. & si auctorũ ad alias lit̾as ꝑti-¬
nentium mos e̾e̾t. alius nr̃oꝵ nobis in hanc
rem dignuis imitanda p̃beretur auctoritas.
Inspice itaq modũ epłarũ apłicarũ. uł eorũ ȩtiã
qui illa diuina eloquia tractauerunt. ⁊ non

Expanded text:
tate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed tate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suauiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nutriuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vides, quam prolixam epistulam fecerim. si quid ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modum epistularum apostolicarum uel eorum etiam, qui illa diuina eloquia tractauerunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uita bona &̾ honesta ñ aliunde forma
hoc ẽ. ds ⁊ primus: hic logica. qm̃ ueritas lum̾q
anime rationalis non nͥ ds̃ ẽ: hic ȩtiã lauoabilis
rei publice salus. Neq enim conditur ⁊ custoditur
optime ciuitas. nͥ fundam̃to ⁊ uincło fidei firmeq
concordie. cũbonũ cõmune diligitur quod sũmũ
ac uerissimũ deiẽ. atq in illo inuicẽ sincerissime
se homines diligunt: cũ ꝓpt̾ illum se diligunt.
cui quo animo diligant occultare ñpossunt.
Modus aũt ipse dicendi quo scã scriptura conte¬
xitur. quã om̃ib accessibilis quãius paucissimis
penetrabilis: ea quȩ aperta continet. quasi amicꝰ
familiaris sine fuco ad cor loqͥtur indoctorũ atq
doctorũ: ea uͦ que inmisteriis occultat. nec ipso elo¬
quio suꝑbo erigit. quo non audet accedere mens
tardiuscula & inerudita quasi pauꝑ ad diuitẽ: sed
inuitat om̃s humili sermone. quos non solum
manifesta pascit: s ętiam secreta erercet ueri¬

Expanded text:
m uita bona et honesta non aliunde formathoc est deus et proximus; hic logica, quoniam ueritas lumenque animae rationalis nonnisi deus est; hic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum; ea uero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum cat, sed etiam secreta exerceat ueri
Abbreviated transcription (Latin):
tis uitaeq presentis breuitate ꝑmota contra hui
diuine auctoritatis lum̾ culm̃q contendat: que
disputaciones. quę siterȩ quorũlibet ꝓhilosophoꝵ.
que leges quarũlibae ciuitatũ. duoli preceptis ex
quib .rꝑc dic̃ totã lege̾ ꝓpħasq pendere. ullomodo
sunt cõparandȩ : diliges dñm dm̃ tuũ er toto
corde tuo. & extota anima tua. ⁊ ertocam̾ta m̃te¬

Expanded text:
tis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius tis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum duobus praeceptis, ex quibus Christus dicit totam legem prophetasque pendere, ullo modo sunt comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tua et ex tota m
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ in concussam fidẽ inter obsistentiũ seui¬
tiam ꝓsitendo. leuelate ueritatis. que dni ꝓmis-¬
sis misticis uelabatur sacrifitio succedente. illa sa-¬
crificia quibus ħ figurabatur. templi illius eu̾-¬
sione tolluntur. Neproba ꝑ infidelitatem gens
ipsa udeorũ. asedibus ex tirpata. ꝑmundũ us-¬
quequaq disꝑgentur ut uͥqͥe portet codices
retur. ab ipsis ad u̾sariis ꝓferatur. ubi ȩtiam
ipios p̃dictũ ẽ. non fuisse credituros. templa
Q simulacra demonũ. ritus q sacrilegi paulatĩ
atq alter natim scd̃m p̃dicta ꝓphetica subu̾tunt᷑:
heresis ad uersus nomen xp̃i. sub uelamento tam̃
nominis xp̃i ad exercendam loctrinam sc̃ȩ re¬
ligionis sic̃ pͥminciante sunt pullulant .ħ. omi
sicut leguntur p̾dicta. ita cernintur impleta.
atq ex his iam tot ꝙ tantis que restant erpec¬
tant᷑ implenda. que tandem mens auida eterutti¬

Expanded text:
do et inconcussam fidem inter obsistentium saeuido et inconcussam fidem inter obsistentium saeuitiam profitendo. reuelatae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tolluntur. reproba per infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per mundum usquequaque dispergitur, ut ubique portet codices retur, ab ipsis aduersariis proferatur, ubi etiam ipsos praedictum est non fuisse credituros. templa et simulacra daemonum ritusque sacrilegi paulatim atque alternatim secundum praedicta prophetica subuertuntur. haereses aduersus nomen Christi sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae sunt, pullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur impleta atque ex his iam tot et tantis, quae restant, expectantur implenda. quae tandem mens auida aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
ltas. tolerant p̃dicta. sperant ꝓmiissa. docent
pcepta. Numero exigni ꝑmun̾dum dissemian¬
tur. pplos miraculi facilitate conuertunt. Inter iitui¬
cos augentur. ꝑ sequciomibus crescunt. ꝑ afflictionum
angustias usque in terrarum extrema dilatantur.
E x imperisimis. ex abiectissimis. ex paucissimis. ilu¬
minantur. nobilitantur: multiplicantur. Preclaris¬
sima ingenia cultissima eloquia. mirabiles q ꝑiti¬
as acutorũ facũhiorũ atq doctorꝵ subiugant xp̃o.
ꝙ ad p̃dicandam uiã pietatis. salutis q conlitunt.
Alternis aduersitatibus & ꝓpsperitatib rerũ: pa-¬
cienciã et temperantiam uigilanter exercent. Mum¬
do declinante uextrema. fessisq rebus etatem ul¬
tinã ꝓtestante. multo fidentius quia ⁊ hoc pͥdic¬
tũ est eternã felicitatem celesti s ciuitatis expec-¬
tant. atq uiter hec om̃ia contra eccłiã. xp̃i: impia¬
rũ genciũ infidelitas fremit. Euincit illa pacien¬

Expanded text:
litas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent litas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem ultimam protestante multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam felicitatem caelestis ciuitatis expectant. atque inter haec omnia contra ecclesiam Christi impiarum gentium infidelitas fremit, euincit illa patien
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. morituru. resurrecturũ. incelam. as¬
censurũ p̃pollentissimo suo nomine in om̃ib
gentib dicatos sibi populos abiturũ in que
illo pecatinũ remissionem salute que ȩter¬
nam. futuramq ȩȩ credentib om̃ia gentis alius
ꝓmissa. om̃s ꝓphetiȩ. sacerdotia. sacrificra. templum.
⁊ cuncta om̃ino sacramenta. sonuerunt. Uenit
exp̃e complentur in eius ortu. uiti. factis. dictis.
passionbus. morte. resurrectione. ascensione. om̃ia
preconia. ꝓpħarum. Mittit sp̃m scm̃ implet fide¬
les uua indomo congregatos. ⁊hoc ipsum ꝓmisum
orando aedesiderando expectantes. Impleti auĩt
spu sco. loquuntur repente linguis om̃ium gen¬
tulin arguunt fidenter errores. predieant sa¬
lubrerrimam ueritatem.erortantur adpeniten¬
ami preterite culpabilis uite. inqdulgentiam de
diuna gr̃a pollicenter predicationem pietatis uereq¬
religionis. signa congruencia & miracula c̃o¬
seguntur. Excitatur arͦuersus eosseua infide¬

Expanded text:
um, in caelum ascensurum, praepollentissimo suo nomine in omnibus gentibus dicatos sibi populos habiturum inque illo peccatorum remissionem salutemque aeternam futuram esse credentibus omnia gentis illius promissa, omnes prophetiae, sacerdotia, sacrificia, templum et cuncta omnino sacramenta sonuerunt. Venit et Christus, complentur in eius ortu, uita, factis, dictis, passionibus, morte, resurrectione, ascensione omnia praeconia prophetarum. mittit spiritum sanctum, implet fideles una in domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac desiderando expectantes. impleti autem sancto spiritu loquuntur repente linguis omnium gentium, arguunt fidenter errores, praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraequreligionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infide
Abbreviated transcription (Latin):
presentibus faciens pͥma posterierb &
recentiorib antiqua consirmas.ͤ E ligi¬
tur unus ex gente chaldeorum. pietate
sidelissima p̃ditus: eui ꝑmissa dnuna post
tantam seriem scłoꝵ. nouissimis tẽporib
complenda ꝓdantur. atq in eius semine
om̃s gentes habiture benedictionẽ pͥmai¬
ciantur. hic unũ uerũ dm̃ colens imiui¬
sitats creatoẽ. gignit filiu̾ senex de con¬
iuige. quã spe pariendi pemitus destituta
sterilitas etasq iam fecerat. Propagatur
er illo numerosissimꝰ ppłs. multiplicatur
inegipto. quo illam stirpem ex orientalib
partibus ꝓmissis effectisq crebrescens
disporitio diuina transmiserat. Educitur
ex egipti seruitute gens ualida. oorendais
signis atq miraculis pulsisq impiis gen¬
tibus in terram ꝓmissionis ꝓctucta ꝙ cons¬
tituta. regno eciam sublimatur. Deinde p̾ua¬
lescente peccato sacrilegis ausibus deum ue¬
rũ qui ei tanta benͤficia contulerat sepissi¬

Expanded text:
praesentibus faciens, priora posterioribus et praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? Eligitur unus ex gente Chaldaeorum, pietate fidelissima praeditus, cui promissa divina post tantam saeculorum seriem novissimis temporibus complenda prodantur, atque in ejus semine omnes gentes habiturae benedictionem praenuntiantur . Hic unum Deum verum colens universitatis creatorem, gignit filium senex, de conjuge quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque jam fecerat. Propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus, promissis effectisque crebrescens dispositex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contulerat, saepissi
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ inmundo. homo enĩ deuirgine ꝓcre¬
atus. & amortuis in ȩternam uitã resus¬
citatus ꝙ suꝑ celos exaltatꝰ. potentius for¬
tasse opus est. quã mundus. Hic forte
respondent. se factum ħ eẽ. non credere.
Quid gͦ fiat hominibus qui minima cot¬
nunt. maiora non credunt: Reddita uita
defimctis ideo creditur. quia fecerunt alii
ꝙ parũ est. deo. Caro ꝓpͥa de uirgine cre¬
ata. ⁊ amorte in ȩterna uita suꝑ celũ leua¬
ta ideo non creditur: quia nemo feẽ &
cõpetit dõ. Ac ꝑ hoc que sibi quisq faci¬
lia non factu. s capti putat. ȩ quo armio
accipit supra ea ueluti ficta ꝓ falsis duẽ
Noli eis eẽ. simił obsecro te. Disputantur ħ
lacius. & om̃s questionũ necessarigarum
sinus ꝑserutati. discussi q panduntur.
s intellectui fides aditũ aꝑit. in fidelitas
claudit. Que non moueat. ad credendu
tantus abiicio ipse rerũ ordo gestarũ.
& ipsa conerio tẽporũ p̃teritis fidem de

Expanded text:
fecit in mundo. Homo enim de virgine procrefecit in mundo. Homo enim de virgine procreatus, et a mortuis in aeternam vitam resuscitatus, et super coelos exaltatus, potentius fortasse opus est quam mundus. Hic forte resquid ergo fiat hominibus, qui minora contemnunt, maiora non credunt? reddita uita defunctis ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est deo; caro propria de uirgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit deo. ac per hoc, quae sibi quisque facilia non \'factu sed captu \'putat, aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Disputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui fides aditum aperit, infclaudit. Quem non moveat ad credendum tantus ab initio ipse rerum gestarum ordo, et ipsa connexio temporum, praeteritis fidem de