comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitrahitur ait aliquis: inuitus uenit
Si inuitus uenit: nec credit Si non
credit: nec uenit Non enĩ ad xp̃m
ambulando currimꝰ. sed credendo
Nec motu corporis. sed uoluntate cor¬
dis accedimus Ideo illa mulier quae
fimbriam tetigit. magis tetigit : quã
turba quae pressit Ideo dñs dicit: Quis
me tetigit : & mirantes discipulidi¬
xerunt Turba te comprimit & di¬
cis quisme tetigit: & ille rep&iuit :
tetigit me aliquis. Illa tangit : tur¬
bapremit. Quid ẽ. tetigit. nisi cre¬
didit: Unde & mulieri illi post re¬
surrectionẽ dix̃. uolenti semit tere
ad pedeseius.: Nolime tangere : non¬
dum enĩ ascendi ad patrem: Qđ uides.
Nolisic credere : hoc est nolime tangere :
nondũ enĩ ascendi ad patrẽ Tibi non
ascendi: nam inde numquã recessi in
terra non tangebat stantem:. quomodo
tanger& ad patrem ascendentẽ: sic ta¬
men siose tangi uoluit sic tangitur
ab eis. a quib bene tangitur. Ascendens

Expanded text:
3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
Magna grãẽ cõmendatio Nemo uenit :¬
nisi tractus Quem trabat. que nontralat.
quare illũ trahat. et illum non trahat:
Noli uelle iudicare : si nonuis errare
Semel accipe: & intellege Nontraheris:
inmur ad xp̃m. Ergo inuiti credimus:
ergo uiolentia adhbcur. Non uolun¬
tas excitatur. Intrare quisquã eccłam
potest nolens: accedere ad altare po¬
test nolens : accipere sacramentum potest
nolens: credere non potest nisi uolens
Si corpore creder&ur. fier& innolentib
sed noncorpore creditur Apłm audi
Corde credit᷑ ad iustitiam. & quid seqͥtur :
ore autẽ confessio fit ad salutem Deradi¬
ce cordis. surgit ista confessio Aliquan¬
do audis confitentẽ. & nescis credentẽ
Sed nec debesuocare confitentẽ. quẽ iu¬
dicas non credentem hoc ÷ enĩ confite¬
ri: dicere qđ habes incorde Si autem
aliud incorde habes. aliud dicis:
inuitus cogiuid&ur. Quomͦ istã sol ui¬
mus questionem. nemouenit ad me
nisi pater qui misitie traxerit eũ:

Expanded text:
Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judiSemel accipe et intellige, si non traheris, go inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum?
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dedit mihi non ꝑdam exeo Ipse
illi datus. ẽ: quiseruat humilitatem
hoc accepit: quinon seruat humilitatẽ:
longe est amagistro humilitatis
Ut omne qđ dedit mihi non ꝑdam
exceo Sic non est uoluntas in conspec¬
tupatris urĩ: ut pereat unus de pusil¬
lis istis Decumentibus potestperire.
depusillis Nihil perit : quianisi fue¬
ritis sicut par uulus iste. Non intra¬
bitis in regnũ celorum Omne quod
dedit mihi pater non ꝑdam exeo.
sed resuscitabo eum innouis simo
die Uid&e quẽ ad modũ & hic gemi¬
nã illã resurrectionẽ delini&. Qui
uenit ad me : modo resurgit humi¬
lis factus inmembris meis: sed et
resuscitabo eũ in nouis simodie. scđm
carnem haec est enĩ uoluntas patris
mei quimisitme : ut om̃is qui uid& fi¬
lium & credit ineũ. habeat uitã aec̃nã:¬

Expanded text:
quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem, hunc accipit. Qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis . De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabilis in regnum coelorum, omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo, sed resuscitabo ego illum in novissimo die. Videte quemadmodum et hic geminam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit humilis factus in membris meis: sed et resuscitabo eum in novissimo die, secundum carnem. Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam ae
Abbreviated transcription (Latin):
temdĩ : et non nos eici& foras: quia
menbra eiꝰ sumꝰ . quicaput nr̃m. ẽẽ. uo¬
luit docendo humilitatẽ Adex tremũ.
ipsum audite concionantẽ Uenite
adme qͥlaboratis et onerati estis
Tollite iugũ meũ suꝑ uos. & discite
ame qm̃ mitis sum & humilis corde:
& cũ hoc didiceritis. in ueni&is reqͥ¬
em animab ur̃is Unde. non eicia¬
miniforas : quia descendi decęlo.
non ut faciam uoluntatẽ meam. sed
uoluntatẽ eiꝰ qui memisit humilita¬
temdoceo ad me uenire non potest:
nisi humilis Nonmittit foras: nisi su¬
ꝑbia Quomodo non exit foras quiser¬
uat humilitatẽ. et non labit᷑ auerita¬
te : dicta sunt quanta dicipotuerunt
deabsconditosensu. r̃s satis enim
hic latet sensus : & nescio utrũ congru¬
is uerbis amesit de promptus & sculp¬
tus Quare ideonon eiciat foras. quiue¬
nit ad illumꝰ Quia non uenit facere
uoluntatẽ suã. sed uoluntatẽ eiꝰ qͥmi
uoluntas eiꝰ quimisitie patris: ut omẽ

Expanded text:
tem Dei: et non nos ejiciet foras, quia tem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne
Abbreviated transcription (Latin):
Quare enĩ inde exitũ est: Audiqͣre :
nonueniat mihi pes suꝑbiae Ostende¬
quia ideo exͥit : &manus peccatorum
non moueantme ꝓpterpedem suꝑbiae.
quare hoc dicis : Abicecider̃ om̃s quiope¬
rantur iniquitatẽ Ubicecider̃ : in ipsa
suꝑbia. Expulsi sunt : nec po tuerunt
stare Siergo suꝑbia expulit eos qui non
potuer̃ stare: bumilitas in tromittit
qui possint in ꝑp&uo stare Ideo & enim
ille quidixẽ exultabunt ossahumiliata.
tefelix sum: deuocetua felixsum: Intus
uiuendo felix sum: ideo non cado: Ideo
exultabunt ossahumiliatt Ideo amicꝰ
sponsi stat & audit eum Ideostat: quia
audit: deinteriore fontebibit: ideostat
Illiqui noluer̃ de interiore bibere : ibi
cecider̃: expulsisunt : nec potuer̃ fittre
Doctor itaq humilitatis uenit non face¬
re uoluntatẽ suã : sed uoluntatẽ eiꝰ qui
misit eum Ueniamꝰ ad eum. Intremus
ad eum. incorporemur ei. ut nec nos
faciamus uoluntatẽ nrãm. sed uolunta¬

Expanded text:
Quare enim inde exitum est? Audi quare: Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes suquia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem. Ubi ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed volunta
Abbreviated transcription (Latin):
est: Ille iuste uiuit. et laborat Non in¬
dign&ur iuste uiuens et laborans: intus
hab& qđ felix ille non habet Nongͦ tris¬
tetur. non macer&ur : non deficiat
felix ille hab& aurũ i se in arca Aste
dm̃ inconscientia Cõparagunc aurũ
etdm̃ : arcam & conscientiã : Ille illud
hab& qđ perit: et ibi hab& unde pe¬
rit. Iste dm̃ hab& quiperire non po¬
test. & ibi hab& unde auferrinon po¬
test sedsisit rectuscorde Tunc enim
intrat: et non exit. Ideo ille qddicebat :
Qm̃ apud te est fons uitae Non apud nos
ideo intrare debemꝰ ut uiuamꝰ: nonqͥͣsi
nobis sufficere ut pereamꝰ. Non quasi
denro uelle satiari ut arescamus. sed
nos ad ipsum fontẽ ponere ubi aqua
non deficit Quia uoluit suo consilio
uiuere adam. & lapsus est ꝑ eũ qͥ ante
ceciderat ꝑsuꝑbiam : qui ei calicem
ipsius suꝑbiae ꝓpinauit. Quiagͦ apud
tẽfons uitae & inlumine tuo uidebimꝰ
lumen : Intus uiuamꝰ. in tus uideamus

Expanded text:
est, ille juste vivit et laborat. Non inest, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tro intrante singaudium dñisui In ebri¬
abuntur abubertate domꝰ tuae: & tor¬
rente uoluntatis tuae potabis eos. Qm̃
apud te est fons uitae. nonforis ex trate.
sed intus apud te ibifons uitae : in lumi¬
ne tuo uidebimus lumen Praetende mi¬
scdđiam tuã scientibus te: & iustitiã tuã
his qui rectosunt corde Qui secuntur
uoluntatẽ dñisui. non quaerentes sua
ipsis non cõmouentur pedes Bonus enĩ
dsifrł : rectis corde Mei autẽ inquit ille :
pene commotisunt pedes. Quare : quia
zelaui inpeccatoribus. pacẽ peccatorum
uidens Ergo quibus bonus est ds̃. nisi
rectis corde: Nam mihi tõto corde dis¬
plicuit ds̃ Quare displicuit: quia dedit
felicitatẽ malis & id eonutarunt mihi
pedes : quasi sine causa ser uissem dõ
Ideo gomei pene cõmotisunt pedes: quia
non fui rectus corde Quid est gͦ rectus
corde: sequens uoluntatemdĩ felix est
ille: laborat ille : maleuiuit. & felix

Expanded text:
tro, intrantes in gaudium Domini sui; inebritro, intrantes in gaudium Domini sui; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quoniam apud te est fons vitae. Non foris extra te, sed intus apud te, ibi est fons vitae. Et in lumine tuo videbimus lumen. Praetende misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voluntatem Domini sui, non quaerentes sua,ipsis non commoventur pedes. Bonus enim Deus Israel rectis corde. Mei autem, inquit ille, pene commoti sunt pedes. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Ergo quibus bonus est Deus, nisi rectis corde? Nam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix
Abbreviated transcription (Latin):
tem eiꝰ qͥmemisit. Haec enĩ cõm̃datio
humilitatis est: siꝑbia quippe facit uo¬
luntatẽ suã : humilitas facit uoluntatem
dĩ Ideo qͥad me uenerit non eitiam foras
Quare: quia non ueni uoluntatẽ meam¬
facere. sed uoluntatẽ eiꝰ quimisitine Humi¬
lis ueni humilitatẽ docere ueni: magister
humitatis ueni Qui ad me uenit. in cor¬
poratur mihi: qui ad me uenit. humilis
fit Quimihi adher& humiliserit : quia
non faci& uoluntatẽ suã sed dĩ : & ideo non
eici&ur foras: quia cũ suꝑbus es s& ꝓiec¬
tus . ẽ. foras Uide illa interiora comm̃¬
dari inpsalmo filii autẽ hominũ in ꝓtecti¬
one alarum tuarũ sperabunt. Uidequid
sit ire intro. uide quid sit ad illius ꝓtecti¬
onem confugere : uide quid sit &iam
sub uerbera patris currere Flagellat
autẽ omẽm filium quẽ recipit filii autẽ
hominũ. sub temine alarũ tuarũ spera¬
bunt & quid .ẽ. in tus: inebriabuntur
abubertate domꝰ tuae: cum miseris in¬

Expanded text:
me misit . Haec enim commendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam, humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quare? quia non veni facere voluntatem meammeam, sed voluntatem ejus qui misit me. Humilis veni, humilitatem docere veni, magister humilitatis veni: qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem recipit. Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et quid est intus? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae. Cum miseris in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s nihil docuit. Quid qđ patrem
magistrum homines nonuiderunt :
filium uiderunt : filius dicebat. sed
pater docebat. Ego cũ homosim. quẽ
doceo. quẽ fr̃s. nisicum qͥ audit uer¬
bũ meum : siego cũ homosim illũ do¬
ceo. qui audit uerbum meum: illũ
doc& & pater. qui audit uerbũ eiꝰ
Si illum doc& pater qͥ audit uerbueiꝰ :
quaere quid sit xp̃s. & inuenies uer¬
bũ eiꝰ In principioerat uerbũ Non
in principio ds̃ fecit uerbũ : quomodo
in principio fecit ds̃ cȩlũ. & terram
Ecce quia non est creatura : disce trai
ad filium apatre Doceat tepater.
audi uerbum eius. Qđ uerbũ eius
inquis audio: In principio erat
uerbũ Nonfactum.ẽ : sederat
& uerbum erat apud dm̃ : & dserat
uerbum Quomo do homines incarne
constituti. audiant tale uerbũ : quia
uerbũ caro factũ est & habitauit in nob
Exponit hoc & ipse. ẽt ostendit nobis
quid dixerit. Qui audiuit apatre. & di¬
dicit. uenit adme. Continuo subiecit.
qđ cogitare possimus

Expanded text:
 hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut manducauer̃ inquit patres urĩ
manna: & mor tuisunt Quimandu¬
cat hunc panẽ : uiu& in &ernũ Qđ
gͦ illimortu sunt. ita uult intelliͥgi.
utnon uiuant in&ernũ Nã tẽporali¬
ter & hi ꝓfecto morient᷑ qui xp̃m
manducant : sed uiuunt in a&ernũ.

Expanded text:
ri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant: sed vivunt in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
meum & credit ei qui misitine : mͦau
tem qui uid& filium &credit in eũ
Non dixẽ uid& filium : & credit in pa¬
trem hoc est enĩ credere infilium
qđ et in patrem : quia sicut hab& pa¬
ter uitã insemet ipso. sic dedit & filio
uidet filium etcredit ineũ. habeat
uitã aeternam: Credendo & tran
resurrectione : & quia non est sola :¬
& resuscitabo eũ ego inquit. in no¬

Expanded text:
 credit ei qui misit me: modo autem, Qui videt Filium et credit in eum. Non dixit, Videt Filium, et credit in Patrem; hoc est enim credere in Filium, quod et in Patrem: quia sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio videtvitam aeternam. Credendo et tranresurrectione. Et quia non est sola, et resuscitabo, inquit, eum in no
Abbreviated transcription (Latin):
anima bi .ẽ. casta anima. est casti¬
tas apud dm̃. cuiꝰ .ẽ. particeps anͥmaꝰ
Si. ẽ. bona anima. est bonitas apud
dm̃. cuiꝰ particeps .ẽ. anima᷑ Bi ẽ.
uerax anima. ẽ. ueritas apud dm̃. cuiꝰ¬
ẽ particepsanima: Cuiꝰ particeps siñ
fuerit anima. omĩs homo mendax.
Si om̃is homomendax : nullus homo
desuo uerax. Pat̃ aut̃. uerax de suo
est. Uerax : quia genuit ueritatẽ
Aliud ẽ. uerax ẽ. homo iste. quia iã
ꝑcepit ueritatem: aliud .ẽ. uerax
ds̃. quia genuit ueritatem. Ecce
qͦ modo uerax df est : ñ participan¬
do. sed generando ueritatem. blideo
uos intellexisse & gaudeo: suficiat
uobis hodie. Cȩtera quando dño
placuerit: sicut donauerit expo¬

Expanded text:
anima; si est casta anima, est castianima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cuest particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliud est, Verax Deus, quia genuit veritatem. Ecce quomodo verax est Deus, non participando, sed generando veritatem. Video vos intellexisse et gaudeo: sufficiat vobis hodie; caetera quando Domino placuerit, sicut donaverit, expo
Abbreviated transcription (Latin):
modo uult. modo ñ uult: Modo
adultera .ẽ modo casta: Mod obona
modo mala: Mutabilis . ẽ: Is̃ autem
nuit: ego sũ qͥsum hoc & filius. di¬
cendo nisi credideritis quia ego sum:
adhoc ꝑtin&. & tu quis es:: princi¬
pium. Ds igitur in cõmutabilis .ẽ :
anima mutabilis. Quando capit anima
ex dõ undesit bona: participando fit
bona : quomodo tuus oculus partici¬
pando uid&. Nã lumine subtracto ñ
uid&.: cuiꝰ particeps factus uid&
Quia ergo anima participando fit
bona : simutata eẽ coeperit mala.
bonitas man&. cuius erat particeps
bona: bonitatis enĩ cuidã particeps
facta .ẽ. cum bona. esset: Quã
mutata in peius. in tegra bonitas
ꝑman&. Si recedat anima & mala
fiat ⁊ ñ minultur bonitas: Si reuer¬
tatur & bona fiat. ñ crescit bon̾tas
Lictus ẽ oculus tuus particeps huiꝰ
lucis : & uides Clausus .ẽ  hanc
auxisti hac data similitudine fr̃s
intelligite: quia sipia. ẽ. anima. est
pi&as apudm̃ cuiꝰ sit particeps

Expanded text:
modo vult, modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo mala; mutabilis est: Deus autem nuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc pertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus, et vides: clausus est? hanc auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps
Abbreviated transcription (Latin):
facert : ȩdificas. sed ruinã ȩdificas. Cũ aut̃
uenit tẽptatio. deicit domũ: & cũ ipsa ruina
tua. ie tollit. Si aut̃ ñ audis. nudus es illis
tẽptationib tu ipse traeris. Audi gͦ & fac : unũ
ẽ. remediũ. Quanti forte hodie audiendo & ñ
faciendo. raptis fluuio celebritatis huiꝰ. Audi¬
endo enĩ & ñ faciendo uenit fluuius. ipsa cele¬
britas anniũ saria : ĩpletꝰ.ẽ. torrens. transiturꝰ
ẽ & siccaturus. Sed ut illi quẽ tulerit Illud
gͦ nouerit karitas urã. qr nisi qͥs & audiat & fa¬
ciat. ñ ȩdificat suꝑ parã : & ñ ꝑtin& ad nom̃
tã magnũ. qđ sic cõm̃dauit dñs. Intentũ enĩ
te fecit. Nã si hoc ante pecrus uocaret᷑ : ñ ita
uideres mysteriũ perri. & putares casu cũ sic
aliud uocari : ut ex ipsa c̃mutatione nominis.
sacram̃ti uiuacitas c̃m̃daret᷑. Et in crastinũ uo¬
luit exire ingalileã : & inuenit philipũ & dic̃¬

Expanded text:
facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem venerit tentatio, dejicit domum, et cum ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti forte hodie audiendo et non faciendo rapti sunt fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificattam magnum, quod sic commendavit Dominus. Intentum enim te fecit. Nam si hoc ante Petrus vocaretur, non ita videres mysterium petrae; et putares casu eum, sic prius vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. 15. Et in crastinum voluit exire in Galila
Abbreviated transcription (Latin):
descendit pluuia. uener̃ flumina. flauer
uenti & in peger̃ in domũ illã. & ñ cecidit :
fundata enĩ erat suꝑ petram. Qui audit ũba
ueat: similabo eũ uiro stulto qͥ edificauit do¬
mũ suã suꝑ arenã. Descendit pluuia. uener̃
flumina. flauer̃ uenti: & inpeger̃ indomũ¬
illã. & facta .ẽ. ruina eiꝰ magna. Quid ꝓdest qr
intrat eccłiam. qͥuult suꝑ arenã ȩdificare:
Audiendo enĩ & ñ faciendo: ȩdificat qͥdt̃ sed
suꝑ arenã: si enĩ nihil audit: nihil ȩdificat:
si audit: edificat. Sed quȩrimꝰ ubi. Si enim
audit & facit : suꝑ petram: si audit & ñ facit:
suꝑ artnã. Duo s̃ genera ȩdificationũ. Aut suꝑ
petrã: aut suꝑ arenã. Quid gͦ. illi qͥ ñ audiuis
securi s̃  securos eos dic̃ : qr nihil ȩdificant.
Nudi s̃ sub pluuia. ante uentos: ante flumina.
Cũ uenerint ista: ante illos tollunt quã do-¬
mos deiciant. Ergo ẽ. una securitas. & ȩdifica¬
re. & suꝑ p&ram edificare. Si audire uis & ñ

Expanded text:
ia, venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat super petram. Qui audit verbatimeat et caveat, « similabo eum viro stulto qui aedificavit domum suam super arenam: descendit pluvia, venerunt flumina, flaveruit; et facta est ruina ejus magna » . Quid prodest quia intrat Ecclesiam, qui vult super arenam aedificare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, super arenam. Duo sunt genera aedificantium; aut super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ filius eẽt. iste. Quid magnũ dño: Om̃ia nomi¬
na scõꝵi suoꝵ sciebat. quos ante c̃stitutionẽ mun¬
di p̃destinauit. & miraris quia dix̃ uni homini
tues filius illius. & tu uocabis illud : magnũ quia
mutauit ei nom̃ : & fecit de srmone p&rũ. petrus
aut̃ apetra : petra uͦ eccłia. Ergo in petrinomine:
figurata ẽ. eccłia. Et quis securꝰ. nisi qͥ edificat
suꝑ p& rã: & qͥd ait ipse dñs: Qui audit ũba
mea hȩc & facit ea: similabo eũ uiro sapienti

Expanded text:
us filius esset iste. Quid magnum Domino? Omnia nomina sanctorum suorum sciebat, quos ante constitutionem mundi praedestinavit; et miraris quia dixit uni homini, Tu es filius illius, et tu vocaberis illud? Magnum quia mutavit ei nomen; et fecit de Simone Petrum? Petrus autem a petra, petra vero Ecclesia: ergo in Petri nomine figurata est Ecclesia. Et quis securus, nisi qui aedificat super petram? Et quid ait ipse Dominus? « Qui audit verba mea haec et facit ea, similabo
Abbreviated transcription (Latin):
Magis se dix̃ ñ desertũ : qi ñ ablatũ ẽ. qđ uolebat
auserri. ut illa infirmitas sanaret᷑. Noc cñi in¬
uenit in uoce medici : suffic̃ tibi grã mea. Nã uir¬
tus in infirmitate ꝑficit᷑. Unde gͦscis qđ ñ uult
te sanare ds̃: Ad huc tibi expedit flagellari
Unde scis quã putre . ẽ. qđ serat medicꝰ agens fer¬
rũ ꝑputria : Nonne nouit modũ qͥd faciat.
qͦusq faciat : Nũqͥd ululatꝰ eiꝰ qͥ secat᷑ retrait
manũ medici artificiose setantis: Illae clamat:
ille secat. Erudelis qͥ ñ audit clamantẽ. an poti¬
us miscricors qr uulnꝰ ꝑseqͥt᷑. ut sanit ȩgrotum:
hȩc fr̃s mei idõ dixi. neqͥs quęrat aliqͥd p̃t̃ auxi¬
liũ dĩ : quando forte in aliqua correptione dñĩ sumꝰ
Uidete nepereatis: uidete ne ab agno recedatis.
& aleone deuoremini. Diximꝰ enĩ quare hora
decima : sequentia uideamus. Erat andreas fr̃

Expanded text:
Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non vult te sanare Deus? Adhuc tibi expedit flagellari. Unde scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotum? Haec, fratres mei, ideo dixi, ne quis quaerat aliquid praeter auxilium Dei, quando forte in aliqua correptione Domini sumus. Videte ne pereatis, videte ne ab Agno recedatis, et a leone devoremini. 13. Diximus ergo quare hora decima: sequentia videamus. Erat Andreas frater
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ posuisse: nisi ut sibi euangeliũ ad caput pone¬
r&. Non quia ad hoc factũ t̃: sed qr p̃latũ ẽ
euangeliũ ligaturis. Siergo ab caput ponit᷑ ut
quiscat dolor capitis. ad cor ñ ponit᷑ ut sanet᷑
apeccatis: fiat gͦ. Quid fiat: Ponat᷑ adcor sa¬
gas: nisi ut adõ illã pecas. Si scit tibi ꝓdesse
dabit illa: si ñ tibi dederit: ñ tibi ꝓderat habe¬
re illã. Quã multi ȩgrotant in nocentes in lecto.
& sisani fuerint. ꝓcedunt ad scelera cõmittenda:
Quã multis obest sanitas. batro qͥ ꝓcedit ad fal¬
cẽ occide hominẽ. quanto illi mdius erat ut ȩgro¬
taret: qͥ nocte surgit ad fodiendũ parietem
alienũ. quanto melius febrib iactaret᷑ In nocen¬
tius egittaret : scelerate sanꝰ .ẽ. Nlouit gͦ ds̃ : qͥd
nob̾ expediat. Id agamꝰ tantũ. ut cor nrm̃ sanũ
sit apeccatis: & quando forit flagellam᷑ in corpo¬
auferret stimulũ carnis: & noluit auferre.
Nũqͥd ꝑtͣbatꝰ . ẽ: Nuqͥd c̃ tristatꝰ dix̃ se desertũ:

Expanded text:
spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit tibi prodesse, dabit illam: si non tibi dederit, non proderat habere illam. Quam multi aegrotant in lecto innocentes; et si sani fuerint, procedunt ad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum, quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpoauferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum?
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: unctꝰ Ille singularit̃ unctꝰ: p̃cipue unctꝰ.
unde om̃i xp̃iani unguntur. Ille p̃cipue: qͦmo¬
do in palmo dicit. Audi ꝓpt̃ta unx̃ tẽ ds̃ dĩ
tuuuis oleo exultationis: p̃participib: tuis. Parti¬
cipes ẽs enĩ : s̃ om̃s sci Sed ille singularit̃ sc̃s scõꝵ

Expanded text:
s, unctus. Ille singulariter unctus, praecipue unctus; unde omnes Christiani unguntur, ille praecipue. Quomodo in Psalmo dicit, audi: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Participes enim ejus omnes sancti; sed ille singulariter Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
miui. Et exsurrex̃: quare:: Quia dñs
suscipi& me. Quid enĩ ti ate ipso re¬
surgere ñ ualeres Si ñ ualeres: ñ diceres
euangelio : quia ñ solũ pat̾ suscitat filiũ.
sed&iam filius seipsum. Soluite inqͥt tem¬
plũ hoc: & intriduo suseitabo illudꝰ Et
euangelista. hoc autem dicebat inqͥt:
detẽplo corporis sui. Hoc suscitabatur:

Expanded text:
mivi. Et exsurrexi: quare? Quia Dominus suscipiet me. Quid enim, tu a teipso resurgere non valeres? Si non valeres, non diceres,Evangelio, quia non solum Pater suscitavit Filium, sed etiam Filius seipsum. Solvite, inquit, templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Et Evangelista: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Hoc enim suscitabatur
Abbreviated transcription (Latin):
illud dixer̃ : & inuenimꝰ aꝑtissime tunc descendisse
colũbã. cũ dñs abaqua ascendit: Suꝑ baptera¬
tũ enĩ aꝑtis̃ cȩli : et uidit spm̃ descendentem:¬
Siiã baptrratũ cognouit᷑ uenienti ad baptismũ qͦmodo
dicit. ego ate debeo baptirario. Hanc uob̾cũ interim
ruminate : hanc uob̾cũ conferte hanc uob̃cũ tractate :
prestet dñs ds̃ nr̃. ũt antequã ame audiatis. alicui
urm priori eã reuel& : Tam̃ fr̃s hoc sciatis. quia ꝑistus
questionis solutiones uocẽ : pars donati debiltis migrã ubi
nebulas obtendunt ĩperitis. & retia tendunt auibus
uolantib: si frontẽ habeant omĩno ñ habebunt :
omnino eoꝵ ora claudent᷑. EXPLICIT. OMTA .U

Expanded text:
illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descendentemSi jam baptizatum cognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudentur. TRACTATU
Abbreviated transcription (Latin):
questio si hodic soluat᷑: grauat uos: Non dubito :
quia iã multa dicta s Sciatis aut̃ talc̃ eẽ istam
questionẽ : ut hȩc sola ꝑimat partẽ donati: Ad hoc
dixi karitati ur̃a : ut intentos uos facerẽ similit̃
d& digna loqui : & uos digna capere mereamini:
interĩ hodie dignamini differre: Sed hoc breuit̃
dico interĩ donec soluat᷑: int̾rogate pacificai . si ne
rixa. sine contentione. sine alt̾cationib: sine ini¬
miciciis : & uob̾cũ querite. et alios int̾rogate: et
soluatur siue ñ soluat᷑. putate me ꝓposuisse qđ
me mou&: Moueor enĩ multũ: Dicit ioħs:
Ego ate debeo baptizari: tanquã xp̃o cognito
Sienĩ ñ nouerat eũ aquo uolebat baptitari: temere
dicebat. ego ate debeo baptitari: Nouerat ergo eum
Sinouerat eũ: quid ẽ. ergo qđ dicit ñ nouerã eum.
Sed qui me misit baptirare inaqua. ipe mihi dix̃
sunt ÷̃ quia ñscimꝰ quando uenerit colũba: ne forte
ibi lateant: Beguntur alii euangelistȩ qui planius

Expanded text:
ubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter  det Dominus digna loqui, et vos digna capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios interrogate, et solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixsumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius
Abbreviated transcription (Latin):
qđ opus eoꝵ me lapidatis: &illi responder̃
Debono oꝑe ñ lapidamꝰ te : s deblasphema:¬
& quia tu homo cũsis. facis teipsum dm̃ Ad
illud hoc responder̃ qđ dixerat : ego & pa¬
ter unũ sumus. Ecce uidȩi intellexer̃:
qđ arriani ñ intelligunt. Idõ enĩ iratis qm̃
ñ senser̃. ñ posse dici ego & pat̾ unum sumꝰ:
nisi ubi ȩqualitas .ẽ. patris & filii. Dñs aut̃
uid&e quid responderit tardis. Uidit
eos ñ ferre splendorem ueritatis: & eũ
tẽperauit in uerbis. Nonne scriptũ ẽ.
in lege ur̃a. id ẽ. uobis data. quia egodixi
hominibus: Ego dixi dii estis. & legem
apellauit dñs generalit̃ om̃s scripturas.
quamuis alibi specialit̃ dicat legẽ. aꝓpħis
eam distinguens. ⁊ sicuti . ẽ. lex & ꝓpħȩ usq
ad ioħem & in his duob p̃ceptis. tota
intria distribuit easdem scripturas. ubi
ait: Oportebat inpleri om̃ia: quȩ scrip
Nunc uero &iã salmos legis nomine ñ¬
cupauit. ubiscriptũ ẽ.. ego dixi di estis

Expanded text:
 opus me lapidatis? Et illi responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. Ad illud hoc responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Idposse dici, Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. 9. Dominus autem videte quid responderit tardis. Vidit eos non ferre splendorem veritatis, et eum temperavit in verbis. Nonne scriptum est in Lege vestra, id est, vobis data, quia ego dixi,hominibus: Ego dixi, Dii estis . Et Legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas: quamvis alibi specialiter dicat Legem, a Prophetis eam distinguens; sicuti est, Lex et Prophetae usque ad Joannem ; et, In his duobus praeceptis tota in tria distribuit easdem Scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia quae scriptaNunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi, dii estis.
Abbreviated transcription (Latin):
depatre filius. dedõ ds̃. de ȩt̃no co¬
ȩt̃nus Pat̃ aũt̃ ñ defilio ds̃ filius de
patre ds̃ Idõ pat̃ filio gignendo dedit.
ut ds̃ eẽt: gignendo dedit. ut sibi
coȩt̾nus. eẽt.:tgignendo dedit. ut ȩ¬
qualis eet : hoc ẽ. qđ maius ÷ om̃ib
Quomodo uita filius. & habens uitã
filius Qđ hab& hoc ẽ: Tu aliud es
aliud habes. Uerbi grã: habes sapien¬
tiam: nũqͥd tu es ipsa sapientia: Deniq
quia ñ es tu ipse qđ habes: si amiscris
qđ habes. reddis. ũñ habeas. & aliꝗndo
resumis. aliꝗndo amittrs : Quomodo ocu¬
lus nr̃ ñ inseipso hab& inseparabiliter
lucem: aꝑit᷑ & capit. claudit᷑ & amituit
Non sic ẽ. ds̃ dĩ filius: ñ sic. ẽ uerbum
patris ñ sic .ẽ. uerbum qđ ñsonando t᷑n¬
sit .s. nascendo man&. Sic hab& sapien¬
tiam. ut ipse sit sapientia. faciatq sapͥ¬
entes: Sic hab& uitã. ut ipse sit uita.
faciatq uiuentes. Hoc .ẽ. qđ mauise.
om̃ib attendit ioħs ipse euangelista

Expanded text:
Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Atte
Abbreviated transcription (Latin):
de sum & ego. & ego ipse qͥuobis loquor:
simul om̃s app̃hendere uolumus xp̃m.
Quid ẽ app̃hendere : Intellexisti: app̃¬
hendisti. Sed ñ sic iudȩi: Tu app̃hendis¬
ti ut habeas: illi app̃hendere uolebant
ut᷑ haberent: & qr sic uolebant app̃hen¬
dere. quid eis fecit.: Exit de manib eoꝵ
Non eum app̃hender̃ : quia manus fidei
ñ habuer̃. Serbũ caro factũ. ẽ : Sed non
erat uerbo magnũ. eicere carnem suam
demanibus carisis. Mente ũbum pren¬
dere: hoc ẽ. xp̃m recte prendere Et¬
abut iterũ transiordanẽ. ineũ locum.
ubi erat ioħs baptizans primum: &man¬
sit ibi & multi uener̃ ad eũ. & dicebant.
quia ioħsqͥdem signum fecit ullum.
Meministis uob dictũ de ioħe : quia lu¬
cerna erat. et diei testimonium ꝑ¬
hibebat. Quid gͦ isti apud se dixer̃:¬
miraculũ: ostendit ioħs. Non demo

Expanded text:
de sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, de sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam de manibus carnis. Mente Verbum apprehendere, hoc est Christum recte apprehendereabiit iterum trans Jordanem ad eum locum ubi erat Joannes baptizans primum; et mansit ibi, et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. « Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat , et diei testimonium perhibebat. Quid ergo isti dixermiraculum o
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ sumus : Et si bene uiuimꝰ. ds̃ in
nobis. ẽ. Fideles participantes eiꝰgraẽ illu¬
minati ab ipso. in illo sumus. & ipse in obis.
Sed ñ sic unigenitus filius. Ille in patre.
& pat̾ in illo: tãquã ȩqualis ineo cui
.ẽ ȩqualis. eniq nos aliquando pos¬
sumꝰ dicere indõ sumus. & ds̃ in nobis.
Ego & ds̃ unum sumus Nũqͥd possumus di¬
cere: indõ es quia ds̃te contin& : ds ẽ inte
quia templũ dĩ factuses Sed ñqͥd qr
indõ es. & ds̃. ẽ. inte. potes dicere qui
me uid& dm̃ uid&. qͦ modo unigenitꝰ
dix̃ qͥ me uid& uid& et patrem. & ego
et pat̃ unũ sumus: Agnosce ꝓpriũm
litas patris : Munus serui ẽ. participa¬
tio saluatoris. Quȩrebantꝰ eũ prendere
utinam prenderent: Sed credendo & in¬
telligendo. ñ seuiendo et occidendo
Nam modo fr̃s mei quando talia loqͥor.
infirmus fortia. paruus magna. fragilis
solida. et uos tanquã ex eadẽ massa un¬

Expanded text:
in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius. Ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo, cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere: In Deo sumus, et Deus in nobis. Ego et Deus unum sumus, nunquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus continet te. Deus est in te, quia templum Dei factus es. Sed nunquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere: Qui me videt? Deum videt? quomodo Unigenitus dixit: Qui me videt, videt et Patrem? Ego et Pater unum sumus? Agnoscere proprium litas Patris, munus servi est participatio Salvatoris. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa un
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis quia blasphemas: quia dixi filus
dĩ sum: Sisermo dĩ factꝰ ẽ. ad homines
unt homines dii. si parcicipando fiunt
salutari dii efficiunt᷑. Vnde cale fiunt
ñ ẽ ds̃ Accedis adlum̃: illuminaris. &
int̃ filios dĩ numeraris : Si recedis alii¬
mine: obscuraris. & intenebris cõputaris:
Illud tam̃ lum̃ nec accedit ad se. quia
ñ recedit ase Si ergo uos deos facit ser¬
modĩ: quomodo ñ ẽ ds̃ uerbũ dĩ. Pat̃
ergo scĩficauit filiũ suum : & misit ia
mundum. Forte aliqͥs dicat. Si pat̾ eũ
Sĩscĩficauit : qͦmodo genuit. Ut enim
sc̃s ess&. gignendo eidedit: quia scm̃ eũ
genuit. Nã qͥđ scĩficat᷑ ante ñ erat
scm̃: Quomodo dicimꝰ dõ patri. scĩfi¬
cet̾ nom̃ tuum: Si ñ facio oꝑa patris¬
mei: nolite credere mihi. Si autẽ facio.
& mihi ñ uultis credere. oꝑib crediteꝰ
Vt cognoscatis & credatis. quia mme ẽ.
pat̃. & ego in illo. Non sic dicit filius.
homines dicere. Si enĩ bene cogitamis.

Expanded text:
dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines,unt homines dii; si participando fiunt salutari dii efficiuntur, unde calefiunt, non est Deus? Accedis ad lumen, illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum Sic sanctificavit, quomodo genuit: ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patri: Sanctificetur nomtem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, homines dicere. Si enim bene cogitemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid potest lupus: Quid potest fur
& latro.: Non ꝑdunt : nisi ad interͥtũ
p̃destinatos. Deillis aut̃ ouib deqͥb
p̃destinauit. ipsos & uocauit:ͣ Quosaũt
uocauit. illos & iustificauit Quosaũt
istis nec lupus rapit nec fur tollit.
nec latro int̾ficit. Securus ÷ denume¬
ro earum. qͥ ꝓeis nouit qđ dedit:
& hoc ẽ. qđ ait: ñ rapi& easqͥsquam.
demanu mea. &itẽ ad patrem. Pat̃ m̃s
qđ dedit mihi: maius om̃ib ẽ. Quadedit
filio pat̃ maius omib: Vt ipse illi essa
Nã si erat cuidar& ut filius eẽt erat
aliquando & filius ñerat. Absit. ut
alitrando dñs xp̃c fuerit: & filius
ñ fuerit: De nob̾ hoc dici potest. Aliquan¬
do filii hominũ eramꝰ: filii dĩñ eramis
Nos enĩ filios dĩ grã fec̃: illũ natura qr
ita natꝰ est. & ñ ẽ. ut dicas: ñ erat anteꝗ¬
natus erat. Nũquã enĩ ñ natus erat.:
qͥ patri coȩt̾nus erat. Quisapit capiat:
qui ñ sapit credat. Nutriatur: & capi¬

Expanded text:
Quid potest lupus? quid potest fur Quid potest lupus? quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus, de quibus vocavit: quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait: « Non rapiet eas quisquam de manu mea; » et item ad Patrem: « quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi essetNam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquando Dominus Christus fuerit, et Filius non fuerit. De nobis hoc dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et nnatus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit, capiat: qui non capit, credat. Nutriatur fi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatos: ñ ad uitã ȩt̃nã sui sangui¬
nis p̃cio cõparatos Oues meȩ uocẽ meã
audiunt: & cognosco eas & sequnt᷑ me
a ego iuitam ȩt̾nam do eis Eccespascua:
Sirecolitis superius dixerat: & ingrediet᷑
& egredietur : & pascua inueni& Ingres¬
si sumꝰ crȩdendo : egredim̃ moriendo mo¬
riendo. Sed qͦmodo ꝑostiũ fidei ingres¬
sisumus. sic fideles de corpore exeamꝰ.
Sic enĩ ꝑ ipsum ostium egrediamur : ut
pascua inuenire possimus. Bona pas¬
cua : uita ȩt̃na dr̃. Ibi nulla herba
arescit: totũ uir& totũ uig&. Sol&
quȩdã herba dici sẽꝑuiuit: ibi solũ
uiuere inuenitur. Mlitã ȩt̃nam inquit
dabo eis : id ÷ ouibus : Vos calũ pnias ꝓpt̃¬
ea quęritis: quia deuita p̃senti cogitatis:
& ñ peribunt in ȩt̃num: Subaudis. tanꝗ
eis dixerit. uosperibitis in ȩt̃num : qr
ñ estis exouib meis. Non rapi& easqͥsꝗ
demanu mea. Intentius accipite.
Pat̃ m̃s qđ dedit mihi : mauis ÷ omĩb

Expanded text:
guinis pretio comparatos. 5. Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus.