comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re possessa sunt: sedqm̃ alterutra conditione
timore amittendi tedia deserit xpm̃. quac̃ uis doleas
cum ammittit : saduus .ẽ. quidem. sic tamen ꝑignem
sed non subuertit. neque consumit. funda mentistib¬
litate atque incorruptione munitũ : talealiquid &ia
pꝰhanc uitã fieri in credibile non est. Etutrũ ita sit
quaeri potest & aut inueniri aut latere non nullos
fideles per ignem quenda purgatoriũ quanto magis
minus ue pereuntia dilexerunt tanto ardentius citius.¬
quae saluari. non tamentales dequalibus dictum est qđ
regnũ dĩ non possidebunt. uisi conuenienter paeniten¬
tibus eadẽ crimina remittantur: conuenienter autem
dixi ut steriles inelłmosinis nonsint.
quibus tantũ tribuit scriptura diuina. ut earum tantũ¬
modo fructum se inputaturũ ꝓnunciat dns̃ dextris.
& earũ tantt̃ modo sterelitatem sinis tris. quando & his
dicturus ẽ. uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ:
existim& nestenda illa crimina qualia quia gunt reg¬

Expanded text:
re possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi psed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt, reg
Abbreviated transcription (Latin):
turi fuerant natura fraud&ur. ueq in eo quod ad¬
uersum atque contrariũ dies adtulerant natu¬
ratur p&ur. sed integr&ur quod nondũ erat inte¬
grum sicut instaurabitur quod fuerat uiciatũ
qsqu e disputari potest. quodutrum ab homine inue¬
niri possitignoro quando incipiat bomo enutno
uiuere utrumsit quaedã uita & occulta. quae non¬
duim motibus uiuentis cippareat. Nam negare ugxisse
puerperia quae propter ea membrat̃ exsecantuo
& eicuntur exuteris prregnantiũ ue matros quoq
simor tua ibirelin quactur occidant inpudentia
nimia uid&ur : ex quo cui temincipit uiuere homo ex
illo utique moriiã potest: mortuus uero ubi cũq: illi mors
potuerit: euenire quomodo ad resurrectionẽ non
ꝑtineat mortuorũ. repperire nom possum:. XUiii.

Expanded text:
turi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatum.quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire non possum. CAPUT LXXXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
doamuero deresurrectione carnis non sicut quidã
reuixerunt iterumq sunt mortui. sed in a&ernãutu
sicut xpĩ ipsius rresur rectio quemadmodũ possim¬
breuiter disputare. & omnibus quȩstionib: quȩ de hac
remoueri adsolent satis facere : non inuenio: resur
recturam tamen carnem omnium quicũq natisus
hominũ. atque nascentur. &mor tui sunt. atq: mo¬
primo occurrit. de abortiuis fo&ibus quaestio. qui
iã quidem natisunt inuteris matrum. sed nondũ
ita ut possi nt renasci: si enĩ resurrecturos eos
dixerimus : dehis quiiam formatisunt tollerari
potest ut cumque quoddicitur. Infor mes uero abortus
quis non procliuiꝰ perire arbi tr&ur. sicut semina
quae concepta non fuerint : sed quis negare cudeat:
sed si ad firmare non audeat id acturã resurrecti¬
onẽ ut quicquid for me defuit impleatur. atque
ita nondesit ꝑfectio. quae accessuraerti t tẽpore
quem admodũ erunt uiciaq̃: ac cesserunt tẽpore
ut neque in eo quod aptum & congruum dies ad la¬

Expanded text:
am vero de resurrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam sicut Christi ipsius resurrectio, quemadmodum possibiliter sit disputare, et in omnibus quaestionibus quae de hac re moveri solent satisfrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque moprimo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies alla
Abbreviated transcription (Latin):
Red dehis omnib: quȩ fideliter sunt credenda eatantũ modo
adspẽꝑtinent quae oratione dominica continentur. ma¬
ledictus enĩ omnis sicut testantꝰ diuina cloquia quispẽponit in
hominẽ : ac ꝑ boc & in sem& ipso quispẽponit. huus maledictionis
uinculo innectitur. Ideo non nisi ad nõdõ p&ere debemus quic quid
speramusnos uł bene operaturos uel ꝓbonisoperib: adepturos.

Expanded text:
ed de iis omnibus quae fideliter sunt credenda, ea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testantur eloquia, qui spem ponit in homine : ac per hoc et in se ipso qui spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. Ideo non nisi a Domino Deo petere debemus, quidquid speramus nos vel bene operaturos vel pro bonis operibus adepturos.
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim & monstra quae nascuntur & uiuus
aut resurrectura negabuntur:
natura: cbsit enim ut illũ bi membrẽ qui nuperna¬
tus est in oriente. dequofratres fidelissimi quodeũ
uiderint r&ulerunt & scaẽ memoriae. hieronimus
prb̃t scriptũ reliquid absit in quam ut unum homi¬
neri duplicem ac non potius duos quod futurum fu¬
erat sigemininascerentur resurrec turos existi

Expanded text:
Neque enim, ait, monstra quae nascuntur et vivunaut resurrectura negabuntur, natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existi
Abbreviated transcription (Latin):
dõ inxpõihũ: hinc enĩꝓbare coeperat non eẽ nobis ꝑmanendũ
inpeccato ut gratia abund& & dixerat. simor tui sumus pec¬
cato quomodo uiuemus in eo : atq: ut ostender& mortuos nos
eẽ peccato subi ecerat : Apignoratis. qm̃quicũq baptitati sumus
in xpõihũ inmorte ipsius baptizatisumus sic itaq totũ
istũ locũ clausit ut coepit: mortem quippe xpĩ sic insinu¬
auit ut &ic̃ ipsũ mortuũ dicer& esse peccato: ciu peccato.
nisi carnis inquaerat non peccatũ. sed similitudo peccati &
ideo nomine appellat peccati: baptizatis itaq in morte
xpi. in qua ñ solimaiores. uerũ &iã paruulibapti zan
ait sic& uos idẽquẽ ad modũ xps̃ sic&uos. a estimate¬

Expanded text:
o Jesu . Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos, id est quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ut gratia labund& : dixerat enĩ superius. ubi habundauit
peccatũ suꝑ abundauit gratia. & ideo questionem sibii psȩp¬
posuit utrũ ꝓpter abundantiã gratiae consequendã in pa¬
catosit ꝑmanendũ: sed respondit absit: atq subiecit : simor¬
tui sumus peccato. quomodo uiuimus in eo. Deinde ut osten¬
mus si ergo hincostendimus mortu esse peccato quia in mo¬
te xpĩ buptitatisumus ꝓfecto paruuli qui baptizantꝰ ix xpõ.
peccato moriuntur quia inmorteipsius baptitantur.
Nullo enĩ excepto dictũ ẽ quicũq baptizatisumus in xp̃oibũ
inmorte ipsius baptizatisumus. &ideo dictũ est. ut ꝓbar& ur¬
mortuos eẽ nos peccato. Cui autẽ peccato paruuli renas cen¬
do moriunt᷑ nisi qđ nascendo traxer̃ ac ꝑ hoc &iũ ad ipsosꝑti¬
n& qđ sequitꝰ dicens. consepulti ergosumus illi ꝑbaptis mũ br
mortẽ ut quẽ ad modũ surrex̃ xp̃sa mortuis ꝑgloriã patris.

Expanded text:
ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenmus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut prmortuos esse nos peccato: cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
propriũmentientis.
pipsarum autẽ quaedicuntur considenrcione rerum
tantũ inter ẽ. qua in re quisque fallatur sue mentiatur
ut cum falli quã mentiri minus sit malũ. quantũ ꝑtin& ad ho¬
minis uoluntatem tamenlongesit tolerabilius in his quae are¬
ligione sunt se iuncta mentiri. quamin his sine quorũ fide uel
notitia ds̃ coli non potest falli.

Expanded text:
proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive meut cum falli, quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in his, sine quorum fide, vel notitia Deus coli non potest, falli.
Abbreviated transcription (Latin):
sinitur nescire ssinuere quando quidem si non uiuit non po¬
test aliquid uel nescire. qnm̃ non solum scire : uerũ &iã nescire
uiuentis est : sed ui delic& non adstiendo quod uiuant. caue¬
re sibi uidentur errorem. cum&iã errando conuincatur iuuere
qnm̃ non potest quinonuiuit errare: sicut ergo nosuiuere
non solũ uerum : sed &iã certum est : Itauera & certa sunt
multa quib: non adsentiri absit ut sapientia potius quã
ad capescendũ dĩ regnum. utrũ credantur annon uel utrũ
uera siue sint siue putentur. anfalsa in hiserrare idestaliud
procdio putare non est arbitrandũ eẽ peccatum: aut siẽ mini¬
mũ eẽ atq: leuissimũ : postremoqualecũq illud & quantum¬
cumque sit adillã uiã non ꝑtin& quã imus addm̃ quia

Expanded text:
sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non posinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; quoniam non solum scire, verum etiam nescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum etiam errando convincantur vivere; quoniam non potest qui non vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non; vel utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum. Postremo, qualecumque illud et quantumcumque sit, ad illam viam non pertinet, qua imus ad Deum: quae via
Abbreviated transcription (Latin):
quae tãquã in hostio contradiceba .t. & utique fuena ⁊ remo¬
uenda inueniendȩ disparatio ueritatis quae illorũ uideatꝰ
argumentationib: robontriapud illos ergo error omnis pu¬
tatur eẽ peccatum quo aduitare non posse contendunt
nisi omnis suspendatur adsensio: errare quippedicunt eum
quis quis adsentitur incertis. Nihilque certum esse in hominũ
uisis propter indiscr&ã similitudinẽ falsi &iam sicut uid&cur
fortesit uerum. acutissimis quidem sed inpudentissimis con¬
flictibus disputant : Apud nos cutem iustus exfide uiuit:
At sitollatur adsensio fides tollitur. quia sine cod sensione nihil
creditur & sunt uenr quamuis non uideantꝰ quae nisi cre¬
dantur. aduitambeatã quae nonnisi a&na est. non potest ꝑue¬
niri. Cumistis uero utrũ loqui debecmus ignoro qui non
uicturos in a&ernũ sed in praesentia seu uerb nesciunt. Immo
nes cire dicunt Quod nescre non possunt. neque enĩquis quã

Expanded text:
quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat remoquae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod nescire non possunt. Neque enim quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ut proeis quȩ ꝑsensus corporis capimus occurrunt simi¬
Alia quae spũ tã quã corpore . aut corpore. tã quã spũ
sentiuntur. quale putabat eẽ apostolus p&rus quando sepu¬
tabat uisum uidere repente de claustris & uinculis ꝑ angelum
libenatus: aut in ipsis reb: corporeis lene putatur eẽ qđ aspe¬
rũ ẽ. aut dulce quod a marum ẽ. aut bene olere quod putridũ
aut thonare cumreda transit . aut illũ hominẽ eẽ cumsit
alius quandoduosimilimi sunt. quod ingeminis scepe contin¬
git : unde ait ille gnatusque paren tibuserror & c&era talia
&iampeccata dicenda sint: nec questio nodssima quae homi¬
nes acutissimos achademicostor sit nunc mihi enodanda
suscepta ẽ utrum aliquid debeat sapiens ad ꝓbare nec incidat
inerrorem si proueris ad probauerit falsa cum omnite sicut
ad firmant uel occulta sint uel in certa unde tria conficiuo¬
lumina initio conuersionis meae ne in pedimento nobis ess&

Expanded text:
ut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent,
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm quae hic geritꝰ. qui a nec inreb gestis ei ẽ sedinfine
sđi gerendis Adhocꝑtin& quod apostolus sequutus a diunx
cũ xp̃s apparuerit uitaurã tunc &uos apparebitis cũillo in
gloria duob autẽ modis accipi potest qđ uiuo s& mortu¬
osiudicabit siue ut iuiuos intelligamus quos hic nondũmor¬
tuos sed adhuc inista carne uiuentes inuenturus ẽ. eius
aduentus mortuos catẽ quidecor pore prius qua ueniat
exier̃ uel exituri sunt siue uiuos iustos mortuos lyiustos
qm̃ iusti quoque iudicabunt᷑ Aliquando enĩ iudiciumdi
ponit̃ in malo unde illud ẽ qui autẽ male eierunt in resur¬
rectione udicu aliquando enĩ & in bono secundũ quod die¬
tũe. ds in nomin& uosaluũ mefac & inuirtute tua tudica
mȩ ꝑuidiciũ quippedi fit ipsabonorũ malorũ q discretio¬
ut liberandi amalo ñ ꝑdendi cũ malis boni ad dexteram
segregantꝰ propter quodille lamat iudica me d
et quĩ dixerit uel uti exponens & discerne inquid causã ma
degente non scã:¬

Expanded text:
 vitam nostram quae hic geritur, quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet, quod Apostolus secutus adjunxit: Cum Christus apparuerit, vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria . Duobus autem modis accipi potest quod vivos et mortuos judicabit: sive ut vivos intelligamus, quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus, mortuos autem qui de corpore priusquam veniat exierunjustos; quoniam justi quoque judicabuntur. Aliquando enim judicium Dei ponitur in malo; unde illud est, Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii : aliquando et in bono, secundum quod dictum est, Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippeut liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dextram segregentur. Propter quod ille clamat: Judica me, Deus; et quid dixerit veluti exponens: Et discerne, inquit, causam meam de gente non sa
Abbreviated transcription (Latin):
tota instituta est. Ao colendũ dm̃ : unde nec tota nec ulla
pars eius uult sec oli prodõ Neccuiquã eẽ ds̃ ꝑtinenti adtẽ¬
r& ante eclesic̃ quia &ipse ad eclesiã ꝑtinere᷑ in illa eiꝰ
parte quae incaelis ẽ nec haber& tẽplũ sed &i ã ipse

Expanded text:
tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad temretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec hab
Abbreviated transcription (Latin):
in spm̃ scm̃ ut illa trinitas conplea tꝰ quȩ ds̃ ẽ deindescã cõ¬
memora tꝰ ȩcclȩsa: undedatꝰ intellegirationalẽ creaturã
adhieruscdem liberã ꝑtinentẽ post cõmemorationẽ crea¬
toris idẽ sũ mȩ illius trinitatis fuisse subdendã : qm̃ quic qua
de homine xpõdictũ ẽ ad unitatẽ ꝑsonae umgenitiꝑtin&
Rectus itaq confessionis ordoposcebat ut trinitati subiun¬
ger& cecclȩsia tã quã habitatori domus su& & dõ tẽplũ
suũ & conditori ciuitassua qua& otahic accipienda est
Non solũ ex parte quȩ pere grinatꝰ in t̾ris. a solis ortu usq
adoccasũ laudans nomendnũ et p̾captiuitatẽ u&us tatis
cantans canticũ nouũ : Verũ &iã quae exilla quae incaelis
sẽꝑ ex quo condita .ẽ. cohesitdõ: hec nullũ malũ suicasus ex¬
ꝑta est. haec in scis angelis beata ꝑsistit & suce parti pe¬
re grinanti sicut oport& opitulatur . quia utraq: unaerit
consortio a & nitatis. Et nunc una ẽ uinculo caritatis quȩ

Expanded text:
 sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hominum cibum caedat. carnem quae mut&ur : illi
animae humanae puncto temporis redit. quae illã
ma fit cadauer nonita resurrectione reparabitur.
ut caquȩ dilabuntur & in alias atq alias aliarum
rerumspecies formasq uertuntur. quamuis ad con¬
pus redeant unde di lapsa sunt ad easdem quoque
corporis partes ubifuerunt redire necessesit. alio quis
si capilli s redit quod tam crebo tonsura d& raxit. siun¬
gibus quod toties depsit exsectio inmoderata &inde¬
cens cogitantibus &ideo resurrectionem carnis.
non credentibus occurrit idformitas .: XLx.¬

Expanded text:
hominum cibum cedat carnemque mutetur, illi animae humanae puncto temporis redit, quae illam ma fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur, ut ea quae dilabuntur et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio; immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas.
Abbreviated transcription (Latin):
liberari : Dequa ꝑunũ hominẽ poena & ꝑunũ hominem
gratia. cũ locutus fuiss& quantũ illi epistolaesuae loco suf¬
ficere iudicauit : deinde sacri baptis matis incruce xp̃i grande
mi steriã cõmendauit. eomodo ut intellegamus nihil aliud
eẽ In xpõbaptismũ nisi mortis xpi similitudinẽ xihil autem
aliud mortẽ xpĩ cruci fixi nisi remissionis peccati similitudinẽ
ut quẽ ad modũ in illo uera mors facta est .: sic in nobis uera remis¬
sio peccatorũ & quemad modũ in illo uera resurrectio : Itam
nobis ueraiustificatio

Expanded text:
majoribus. De qua per unum hominem poena et per unum hominem majoribus. De qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justi
Abbreviated transcription (Latin):
da necessitate. sed miserante potius uoluntate susceptũ est :
ut unu peccatũ toller& mundi sicut unus peccatũ misit in
mundd̃ hoc est in uniuersũ genus humanũ. nisi qđ ille unus
unũ peccatũ misit inmundũ : is uero unus uonsolũ illud
unũ sed cuncta simul abstulit. quae additasimulinuenit
Vnde dicit a postolus nonsicut ꝑ unũ peccantẽ ita ẽ & donũ
Nã iudiciũ quidẽ ex uno incondemꝰ nationẽ .: Eratia autẽ ex
multis delictis iniustificationẽ: quia utique illud unum qđ
originaliter trabitur &i ãsisolũsit ob noxios dãpnatione
facit. gratia uero ex multis delictis iustificat hominẽ. qui p̃¬
ter unũ illud qđ communiter cũ omnib: traxit orignaliter
tionẽ Ita ut ꝑunius iustificationẽ i nomnes homines adiusti¬
ficationẽ uitae : sutis indicat ex adã neminẽ natũ nisi indãp¬
natione d&ineri & neminem nisi in xpõrenatos adã pnatione

Expanded text:
da necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est, da necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est, ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est in universum genus humanum, Apostolo unum peccatum misit in mundum; iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit, quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: « Non sicut per unum peccatum, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter tionem, ita et per unius justificationem in omnes homines ad justificationem vitae, » satis indicat ex Adam neminem natum, nisi damnatione detineri, et neminem, nisi in Christo renatum, a damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
ministerio qui dicebat Parate uiã dnõ huicuni in quo solore¬
nasci poterant parabantur: huius enĩ baptis mus ẽ. non in
regenerar& quis quis in xp̃ocredit dequo xp̃s generatus rt¬
generatione non eguit. Vnde uox illa patris quae suꝑ bapti¬
tatũ facta ẽ. ego hodie genuite  Nonunũ illũ tẽporis diem
quobaptizatus ẽ sed in mutabilis a& ernitatis ostendit
ut illũ hominẽ adunigenitiꝑsonã ꝑtinere mons traret: ubi
enĩ dies nec externifine incoatur necinitio crastini t̃minitꝰ
sẽꝑ hodiernus ẽ In aqua ergo baptizari uoluit aiohanne non
ut eiꝰ iniquitas ulla diluer& sed ut magna cõmendar& hu
militas Ita quippenihil in eo baptismus quod abluer& sicut
mors nihil qđ punir& inuenit ut diabolus ueritate iustitiae
nonuiolentia potestatis oppressus& uictus qm̃ipsũ sineullo
peccatimerito iniquissime occiderat. ꝑ ipsuiustissime ãmit
& baptismus & mors certȩ dispensationis causa non miseran¬

Expanded text:
ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus imilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus, quod ablueret, sicut mors nihil, quod puniret, invenit: ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteet baptismus et mors, certae dispensationis causa non miseran
Abbreviated transcription (Latin):
qua homo nullis prrecedentib: meritis in ipso exordio
naturae suae. quo esse coepit uerbodõ copular&ur
intantã personae unitatem: ut idẽ ipse e& filius dĩ qui
filius hominis. & filius hominis quifiliusdĩ. acsic innato¬
rae humanae susceptione fier& quod ã modo ipsa gratu
illi homini naturalis. quae nullũ peccatũ poss& ad mi¬
tere : quae gratia propterea per spm̃ scm̃ fuerat signi¬
ficanda quia ipsȩ propriae sic ẽ. ds̃. ut dicatur &iã de¬
dõdonũ. Vn de sufficienter loqui sita men id fieripo¬
test ualde prolixae disputationis est. Appello¬

Expanded text:
qua homo nullis praecedentibus meritis, in ipso exordio qua homo nullis praecedentibus meritis, in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Deo copularetur in tantam personae unitatem, ut idem ipse esset filius Dei qui filius hominis, et filius hominis qui filius Dei: ac sic in naturae humanae susceptione fieret quodam modo ipsa gratia illi homini naturalis, quae nullum peccatum posset admittere. Quae gratia propterea per Spiritum sanctum fuerat significanda, quia ipse proprie sic est Deus, ut dicatur etiam Dei donum . Unde sufficienter loqui si tamen id fieri potest, valde prolixae disputationis est. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
filium nuncupandum : ut enĩ omittã Aliter dehomine
nascifilium cliter capillum peduculũ lũbricũ quorũ
nihil est filius : ut hergobaec omittã qm̃ tantȩ rei de¬
formiter conparantur.: Certe quinascuntur ex a¬
qua & spũscõ. nonaquȩ filios eos recte dicer& quispiã
illo quod deca pillo & c& eris diximus. ad hoctantum
ual&. ut ammoneamur. non omne quod det diqͥo nasci¬
tur &icm filium eius de quonascitur posse dici: sicut
non omnes qui dicuntur alicuius filii consequens est
ut de illo &iã patiesse dicantur. sicut sunt quiadop¬
tantur : Dicuntur &iã filii gehennae. Nonexilla nati
sed in illã praeparati. sicut filii regni pnreparantur
in regnum: cũitaque dealiquonas catur aliquid.
&iã non eo modo ut sit filius. necrursus omnis quidicitꝰ
filius deillo sit natus cuius dicit̃ filius. profecto modus
ria uirgine sicut filius insinuat nobis gratiam di

Expanded text:
filiufiliunasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius; ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur, certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam, illud quod de capillo et caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur, posse dici, sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est, ut etiam de illo nati esse dicantur, sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni praeparantur in regnum. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit ffilius, de illo sit natus cujus dicitur filius; profecto modus ria virgine sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
substantia diuina scilic& at que humana. filius ẽ. uni¬
cus dĩ patris omnipotentis. dequo ꝓcedit spis sc̃s : quo mo¬
ne dauid secundũ carnẽ : sed cum illam creaturã quã
uirgo concepit. & peperit : quã uis adsolã personã fili
pertinentẽ tota trinitas fecent. neque enĩ separa¬
bilicsunt opet trinitatis. quur in ea facienda solus sp̃sso
nominatur. uniuersa opentꝰ trinitas in tellegitur : It
uero ẽ & exemplis docere potest. sed non est in hoc diucus
Ixmonandũ: illud enĩ mou&. quomodo dictũ sit riatus
despũ scõ. cũ filius nullo modosit sps sc̃i. Neque enĩ quia
mundũ istũ fecit dr̃ dicieũ quia fas ẽ dĩfiliũ. Aut natum
dedõ sed factum uel creatum. uel conditum. uel institutis
abillo. uel siqudhuius modi recte possumus dicere: hic
ẽ: procul dubio non sic deillo ut depatre sic caitem deil
ut dematre natus est Nonigitur concedendum est.¬
quicquid decliquarenascitur. continuo eius dem rei

Expanded text:
substantia, divina scilicet atque humana, Filius est unicus Dei Patris omnipotentis, de quo procedit Spiritus sanctus. Quomone David secundum carnem . Sed cum illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in ea facienda solus Spiritunominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Ita vero est, et exemplis doceri potest. Sed non est in hoc diutius immorandum. Illud enim movet quomodo dictum sit, Natus de Spiritu sancto, cum filius nullo modo sit Spiritus sancti. Neque enim quia mundum istum fecit Deus, dici eum fas est Dei filium, aut eum natum de Deo; sed factum, vel creatum, vel conditum, vel institutum ab illo, vel si quid hujusmodi recte possumus dicere. Hic est. Procul dubio quippe non sic de illo ut de patre, sic autem de ilut de matre natus est. Non est autem concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ que alia signa ꝓcedit. cũ sit corã illo cui dicitur
gemitus meus ate ñ est abs conditus. recte constituun
abhis qui ȩcclȩsus p̃sunt tempora penitentiae. ut fiat
satis &icm ecclȩsicae in qua remit tuntꝰ ipsa peccata:
extra eam qui ppe non remittuntꝰ. Ipsa nãq: spm̃
cata agit. Aut quibus remittuntꝰ uitam comsequan¬
remissio peccatorum In hac catem uita iusque ad¬
eo uid& quod scriptũ est. grrue iugum superfilios
adcm adie exitus deuentre matris eorum
usque indiem sepulture inma tremomnium ut &iam
paruulos uidea mus post lauacrũ regenerationis diuerso¬
rũmalorum cruciationeuexari. ut intellegamus totum
quoi salũ taribus agitur sacra mentis magis adspem uen¬
turcrum̃ bonorũ quã r&entionem uel ad p&itione mõ¬
sentiũ pertinere. multa &iamhic uidentur ig noscia
mullis supplicus uindicari. sedeorũ poene seruantur in
posterum

Expanded text:
cunque alia signa procedit, cum sit coram illo, cui dicitur: Gemitus meus a te non est absconditus ; recte constituuntur ab his qui praesunt Ecclesiis tempora poenitentiae, ut fiat satis Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa enim proprcata, ita ut quibus dimittuntur, vitam consequanremissio peccatorum. In hac autem vita usque adeo valet quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum
Abbreviated transcription (Latin):
amalo est: propter quod malũ subripere in ac mortaditate
non desinit: &iã ipsi coheredes xpĩdicunt. dimitte nobis de¬
tis qnm̃ causce cognoscendae sunt rerũ bonarũ &malarum¬
quantũ uiae satis ẽ quae nos perducat ad regnũ ibierit uita
sine morte sine errore uerita .s. sine perturbatione felicitas
nequaquam dubitare debemus rerũ quae ad nospertin&
bonarum causã non eẽ nisi bonitatem dĩ. malarũ uero ab in¬
mutabilibono deficientẽ boni mutabili uoluntatem prius
malum : id est prima priuatioboni: deinde iam&iam nolentib:
sub intrauit ignorantia rerum agendarũ & concupiscentia
noxiarum. quibus comites sub inferuntur error & dolor
quae duo mala quando inminentia sentiuntur ea fugientis
animimotus uocatur mo&us porro animus cũ adipiscitur
concupita quã uis ꝑnitiosa uel in ania. qnm̃ iderrorẽ non senit
uel delectatione morbida uincitur. un a &iã laditia ueptilat᷑ꝰ:
ex his morborum ñ ubertatis. sed indigentiae tã quam fontibus

Expanded text:
malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, Dimitte nobis detis, quoniam causae cognoscendae sunt rerum bonarum et malarumquantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae ad nos pertinent bonarum causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius malum, id est, prima privatio boni: deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus
Abbreviated transcription (Latin):
nitentic̃ : & ut p&rus amarefleret : praemisit euanglista
ris largitatem & in hac obstinatione mentis diem clau¬
dit extremũ : reus est ille in remissibili peccato inspiritum
ficili in quodam ꝓpter hoosolum conscripto libello
enucleatissime quantum potui. disputaui. Deke¬

Expanded text:
nitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, nitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, ris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiritumficili in quodam propter hoc solum conscripto libello nucleatissime, quantum potui, disputavi.
Abbreviated transcription (Latin):
dumsit. sed &iũ accedente sanitate delectatio iustitiae
uindicat in nobis. eacrum rerum delectationes. quas uel
habere cupiendo. uel amittere m&uendoscientes. uiden¬
tes quȩ peccamus : ac nonsolũ peccatores quod eramus
&iã cum ꝑ ignorantiam peccabamus. uerũ &ic̃ legis prte¬
uaricatores cũ id non fecimus qđ faciendũ. uel facimus
quod non faciendum scimꝰ. Qua propter non solũ sipecca¬
uimus ut ignoscat propter quod dicimus. dimitte nobis
Oñs inluminatio mea & sadusmea ut in luminatio derahat
quando digna ciusa secundũ morem ecdȩsiae quis aga¬
tur plerumque infirmitate non agitur. qua & pudor
timor est displicendi. dumplus delectat hominum ex¬
istimatio qua miustitia. qua sequis que humiliat pae¬
nitendo: unde non solum cũ agitur paenitentia uerũ
&iamut agatur. dĩmisericordia necessacria est. alioquir
non dicer& a postolus de quibusdã neforte d& illis ds̃ pae¬

Expanded text:
dum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae dum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo, scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non facimus quod faciendum, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus. Quapropter non solum si peccavimus ut ignoscat, propter quod dicimus, Dimitte nobis Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat quando digna causa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poe
Abbreviated transcription (Latin):
Eic nostris temporibus multa mala & si nontalia X
clericum degnrdare: unde cum ex ponerem ante cliꝗt
annos epistolam ad galatas in eoipsolo co ubi ait ceposto¬
lus timeo uos neforte sine causa labonauerĩ in uobis: ex¬
clamare compulsussum. Vae peccatis hominum. quae
sola inusitata exhorrescimus usita ta uero proquibus
abluendis filudĩ sanguis effusus est quamuis tam
magna sint ut omnino claudicontrase faciant reg¬
nũdĩ : saepe uidendo omnia tolerare. sepȩ tolerando
non nulla &iamfacere cogimur: Atque utinamodir̃
non omnia. quae non potuerimus ꝓhibere faciamus:
sed uidero utrum inmoderatus dolor incaute aliquid
opusculorum locis saepe iãdixi: duabus causis peccamus
Aut nondũ uidendo quid facere debeamus. aut non fa¬
ciendo quod fieriiam uidemus: quorũ duorum illud
ignorantiae malũ est hoc infirmitatis. Contra quam
quidem pugnare nos conuenit. sed profecto uincimur
Nisi diuinitus adiuuemur. ut non solũ uideamus quid facier¬

Expanded text:
ic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia iclericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus: Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis , exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hominum! quae sola inusitata exhorrescimus, usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed vide videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus. Quorum duorum illud ignquidem pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid facien
Abbreviated transcription (Latin):
cum sint in ȩclȩsia. talia uiditia finiri inter fratres : lo¬
fratribus iudicantibus. extra ȩcclȩsiã uero terribiliter
u&at. manifestum ẽ &ic̃ hic quid secundũ ueniam.
concedatur infirmis. propterhaec adque huius modi
peccata & alialic& hisminora. quae fiunt. uerborum
& cogitationum offensionibus apostolo ia cobo confiten¬
te ac dicente. in multis enim offendimus omnes . opor
t& cotidie crebroque oremus dnm̃. atque dicamus.¬
dimitte nobis debita nrã. Ne in eo quod sequitur men

Expanded text:
cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres, cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres, fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat, manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremus DDimitte nobis debita nostra, » ne in eo quod sequitur men
Abbreviated transcription (Latin):
tale quiddã ẽ ubidicit. Aud&quis quã uestrum aduer¬
sus alterum negotium habens iudicari ab iniquis & non a pua
rentiã uobis dico. sic nonẽ in teruos quis quã sapiens qui
possit inter fratremsuum iudicare : & hoc apud infideles:¬
nã & hic poss& putari iudicium habere aduersus alterũ
non eẽ peccatum. sed tantũ modo si extra ecclȩsiam uell&
cusar& & dicer&. iustum sehabere negotium. sed iniqui¬
tatem sepati. quã uell& a se iudicii sententia remo¬
ueri : continuo talibus cogitationibus uel excusationib
timini Quare non potius fraudamini: ut adilludre¬
deatur quod dñs ait. siquis uoluerit tunicãtuã tollere
& iudicio tecũ contendere : Dimite illi & pallium. &
alio loco. qui abstulerit inquid tua. nolinep&ere: ꝓhibuit
itaque suos desaecularibus rebus cũ aliis u dicium babe¬
re. ex qua doctrina a postolus dicit esse delictui tam̃

Expanded text:
Tale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adverTale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari apud iniquos, et non apud rentiam vobis dico: sic non est inter vos quisquam sapiens qui possit inter fratrem suum judicare? sed frateNam et hic posset putari judicium habere adversus alterum non esse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam velle cusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibustimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Quaesint autem leuia quae grauia peccata non hu¬
mano sed diuino sunt pensanda iuditio. Videmus enim
quaedam ab ipsis quoque a postolis ignoscendo fuis se
concessa quale illud est quod uenerabilis paculus coniu¬
gibus ait. Nolite fraudare inuicem nisi ex consensu
ad tempus ut uac&is oratione &iterum ad ipsũ.¬
id estote neuos tempt& satanas propter intemperantiã
uestrã: quod putari poss& non eẽ peccatum miseris. lic&
conuigi non filiorũ procreandorũ causa. quod bonũ est
nupciale sed carnales &iã uoluptatis. ut fornicationis.
siue adulterii. siuei cuius qam alterius inmundiciae
mortiferũ malum. quod turpe est &iã dicere. quopo¬
test temptante satana libidoꝑtrahere. incontinentiũ.
debilit& infirmitas : poss& ergo ut dixi hocputarinoneẽ
peccatum : nisi ad didiss&. hoc autem dico secundum ueniã
non secundũ imperium: quis cutem iã nege eẽ peccatũ
cũ dariueniam facientibus a postolica auctoritate fateaiꝰ

Expanded text:
Quae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque Apostolis ignoscendo fuisse concessa: quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, fateatur?
Abbreviated transcription (Latin):
di & illa non omittere idest elimosinas fructuum ter
lib& largissimas fructuum suorum. uel cuius qu e pecu¬
nice inpunitatem se emere existimant in facinorum
inmanitate acflagitiorũ nequitia ꝑmanendi. non solũ
haec faciunt sedita diligunt. ut in eis semꝑ obtent tanũ
sipossint inpune uersari: Qui autem diligit iniquitatẽ
odit animam suã. & qui odit animã suam. ñ est miseri¬
cors sed crudelis. Diligendo eam quippe secundũ saecu¬
lum odit eam secundum dm̃: siergo uell& eidare elemo¬
sinam ꝑquam munda essent illi omnia: odiss& eamse¬
cundum saeculũ & diliger& secundum dm̃. Nemo autẽ
dat elimosinã qualem lib&. nisi unded& ab illo accipi&¬

Expanded text:
et illa non omittere , id est, eleemosynas fructuum terret illa non omittere , id est, eleemosynas fructuum terrlibet largissimas fructuum suorum vel cujuscumque pecuniae, impunitatem se emere existimant in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendi: non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam ; et qui odit animam suam, non est in eam misericors, sed crudelis: diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vellet ei dare eleemosynam, per quam illi essent munda omnia, odisset eam secundum saeculum, et diligeret secundum Deum. Nemo autem dat eleemosynam qualemlibet, nisi unde
Abbreviated transcription (Latin):
inquid quod suꝑ est Date elimosinã & ecce omnia
munda sunt. Deinde ut ostenderet. quid ad monuissa
& quidipse facere noncurarent Neillũ putarent.
eorũ elimosina signorare : seduae uobis inquid phari¬
saei tamquam dicer&. Ego quidem commonuiuos
elimosinã dandam ꝑ quam uobis munda essent omnia
seduae uobis qui decimatis mentã &rutã & omne olus
has enim noui elimosincs uras. nedeillis me nunc uos
ad monuisse arbi tremini. Et pr&eritis iudicium &ca¬
ritatem dĩ. qua elimosina poss&is ab omniin quina¬
mento interiori mundari ut uobis munda essent
corpora quae lauatis hoc est omnia & interiora scilic&
& exteriora sicut alibilegitur : mundate quae intus sun
& quace forissunt munda erunt: sed neistas elymosinas
quaefiunt defructibus ternte respuisse uider&ur: haec
inquid oportuit facere. Id est iudicium & caritatem dĩ.

Expanded text:
inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorum eleemosynas ignorare: Sed vae vobis, inquit Pharisaeis: tanquam diceret, Ego quidem commonui vos eleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia; Sed vae vobis qui decimatis mentam et rutam et omne olus; has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini: et praeteritis judicium et charitatem Dei; qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiori mundari, ut vobis munda essent et corpora quae lavatis: hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora; sicut alibi legitur, Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas, quae fiunt de fructibus terrae, respuisse videretur: Haec, inquit, oportuit facere, id est, judicium et charitatem Dei;