comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latioñẽ Duꝗ ustini de ꝑdiramẽtio mire lauoauit & metrico ꝓ logo derõ¬
rauit sohis u̾bis. Continet iste decem natune u̾ba libellus: Nę iam uba
tenene recum ratiõe scupenda Nm̃e quod in nr̃m potri occurrere sesuiz
Qui legit ingeniũ uetum minibile laudet. A tq suũ studeat talĩ gotr¬
cere labore. Nunc augustino planut transserre maq̃rõ. Me uetum gã lis
gnetoꝵ claue latina. Nuem ribi rgo magne Sophie sectator amato deu¬
nere ꝗ tali gaudes m̃o ntto legendum. Poecius quidem longe fiua
pose sanctos doctores qui primus incepit libros. Di elis plures trins¬
serne: & ip̃e aliqua lo qucalia & prura naturalia e ad de marheeni si¬
na: Qalbi samiliter tanqit de erodem. nec non & sancti ceti idem uolun
O de aliis raro ꝗ panum loquũtur rarius. inmo multum oregliqũ
et neqliqi edocent aliquando siait p ꝑ. dmbrosium suis eplam aa soor¬

Expanded text:
lationem Augustini de praedicamentis mire Jaudavit, et metrico prologo decolationem Augustini de praedicamentis mire Jaudavit, et metrico prologo decoravit sub his verbis. Continet iste decem naturae verba libellus, Quae jam verba tenent rerum ratione stupenda Omne quod in nostrum poterit decurrere sensum. Qui legit ingenium veterum mirabile laudet, Atque suum studeat tali exercere labore. Nunc Augustino placuit transferre magistro De veterum gazis Graecorum clave Latina, Quem tibi, rex magne, sophiae sectator, amator, Munere qui tali gaudes modo mitto legendum. Boetius quidem longe fuit post sanctos doctores, qui primus incepit libros Aristotelis plures transferre. Et ipse aliqua logicalia et pauca naturalia et alina, et alibi similiter tangit de eisdem; necnon et sancti caeteri idem volunt. Sed de aliis raro et parum loquuntur, et rarius immo multum negligunt et negligi edocent aliquando, sicut patet per Ambrosium super Epistolam ad Co
Abbreviated transcription (Latin):
hereses congreiasse sicut Augustinus dint libro de iuitato de. Ip̃m
el alius eotulisene quio ueritatem non nei assent n anifesa. ncconãba
sue sapiae in mille tratatibus diffusae unam nõ ualet fe dua migni¬
Fice gotulerũt. Nam duq ipo trinstalit illum degreto in latidu
profiliosuo & exposuit diligenter plus laudans drlemde hoc mbilo
q̃ nos gotollamus eum gro magna parte sue sapia. Qmi in pͥnᵒ illo pdi
camentoꝵo diret. Cum oĩs scia & diseiplina non nͥ oratiõe tnactesltt
nullus tn o. fili inquouis pollens inuentus e. qui de ipiũs oroĩs ues¬
l&oriq̃ie prinipio ue tractare: Idcirco miranda ẽ diligentia alis
sime ꝙ̃ eugi labore assecuti. ad uitilitasem tuam de greto in latinum utimus
si ut exhis quoq bonam frugem studii a nodrs pfei suscipias. Et dgñ
de expositoribus saene seriptunt unus & maar maani ꝑ me c dg¬
de expositoribus saene seriptunt ums & maq̃r magni Raroli illamtrãs¬

Expanded text:
haereses congregasse; sicut Augustinus dicit libro de Civitate Dei, ipsum et altius extulissent, quia veritatem non negassent manifestam, nec maxima  respectu suae sapientiae in mille tractatibus diffusae unam non valet festucam, magnifice extulerunt. Nam Augustinus ipse transtulit illum de Graeco in Latinum pro filio suo, et exposuit diligenter, plus laudans Aristotelem de hoc nihilo quam nos extollamus eum pro magna parte suae sapientiae. Quoniam icamentorum dicit, 'Cum omnis scientia et disciplina non nisi oratione tractetur, nullus tamen, o fili, in quovis genere pollens inventus est, qui de ipsius orationis vellet origine principiove tractare. Idcirco miranda est diligentia Arisunt, fili carissime, quae jugi labore assecuti ad utilitatem tuam de Graeco in Latinum vertimus, scilicet ut ex his quoque bonam frugem studii a nobis perfecti suscipias'. Et Alcuinus de expositoribus sacrae scripturae unus, et magister trans
Abbreviated transcription (Latin):
insinudtiõs qͣcitatem anni uiy ponens ĩ addiscendo nouit tot ⁊ tanta p
om̃s mimintur q eñ cognoscunt. Nam senire dice ꝙ lige aliqui stiant pius
ꝗ eũ &õm pte transeendune: & ip̃e sngulio illoꝵo quoꝵ ꝙ ẽ in aliquis
par y inaliquibus singulos escesit: n ẽ quis int̾ latinos ꝗ milto bona¬
nõ ualet ab hoc puero auscultare. Nee aliquis tam sapiens ẽ nui nõsae
nccius multis mõĩs. quamuis .n. om̃ia q̃ seit didint meo consilio &ira¬
gunine ⁊ adiutorio immuilta ip̃m domi uerbo e seripto tn mẽse¬
nem in multio transcendit pꝑ meliores radices quas reregit ꝙ̃ ego
E quibus põt plores ꝙ fructus salubres eopedtare. ad quõo cho
in studio senuerit cum hic puer curret cuiũs in magnatia sapro
siadmie bono consilio dirigatur. Sicurei hactenus ẽ ꝓmissum.
Nondico quin sapienteo & es parte potunt ꝑstam ꝓ pr̃tan uirtũte
faclius 4 atius eruere mulea seereta sapĩa q̃m̃ hie puer ꝓ seiom¬

Expanded text:
instructionem quantitatem anni vix ponens in addiscendo novit tot et tanta quod omnes mirantur qui eum cognoscunt. Nam secure dico quod licet aliqui sciant plus  ex omni parte transcendunt, et ipse singulis illorum est in aliquibus par, et in aliquibus singulos excedit. Nec est aliquis inter Latinos quin multa bona valeat ab hoc puero auscultare. Nec aliquis tam sapiens est, cui non sit necessarius multis modis. Quamvis enim omnia quae scit didicit meo consilio et regimine et adjutorio, et multa ipsum docui verbo et scripto, tamen me senem in multis transcendit propter meliores radices quas recepit quam ego, ex quibus potest flores et fructus salubres expectare, ad quos ego ntumcunque in studio senuerit, cum hic puer curret citius in magnalia sapientiae, si adhuc bono consilio dirigatur, sicut ei hactenus est provisum? Non dico quin sapientes et experti poterunt per suam propriam virtutem facilius et citius eruere multa secreta sapi
Abbreviated transcription (Latin):
meqlꝯcerunt eo causio tertis. una ẽ quia non fierume trm slut
in linquar latinam. oec ab aliquo latinorum romporta. Qs̃o nes
fuit emrum si illorum non cestimabane ualore. glatomio .n. hien
doctoreo ombassummebant ĩ mambus quia translati fluem̃t aut
ueniobantinꝗneto : Oy Libri Ax lib non fuerunt tunc sempon
trans laer. Nlam edauqu semus fuit ꝑmimio trans lator d

Expanded text:
eglexerunt ex causis certis. Una est quia non fuerunt translata in linguam latinam, nec ab aliquo Latinorum composita, et ideo non fuit mirum si illorum non aestimabant valorem. Platonis enim libros doctores omnes assumebant in manibus, quia translati fuerant, aut inveniebant in Graeco; sed libri Aristotelis non fuerunt tunc temporis translati. Nam A
Abbreviated transcription (Latin):
qr litatem ton siderre sed nee causais ritonabiles quao ses esipieses
multi ħrunt. Quare protempore & loro multa utiia iutauerit ppaburis
hominũ meio. quia ea conuertebant ad impedimentum m aĩonis utili¬
tatis & salutis. Ne igitur nos simus causa errorio nr̃a & frat mapre
q̃ humana in ꝑfechõe important ꝑtulere. in guibuis seu affirm atĩo
soum dederunt nobis consilium & lireneram faciendi hoc o consso¬
aimus ꝙ ip̃i multa posuere magna auetoritate q̃ postea inaiori hu¬
militate retractarũt: S latius meis magna imꝑsectio priorig
temporibus. Q si uixissent asq nõ multa plura conn& issent &¬
mutassent. euirs signum ẽ sicut & arqumentum prinoipalis intenti
quod boctores posteriores ꝙ̃ plurima de sañiis ocõz muttuert & pio
ac reuerentes int̾p̃tati sunt in sensi quem eoꝵo lmi ñõ pcendit. pt̾eti
sundti ad inuicen fortiter concendebant. e multat posanones acriter
mordebant g reprobabano ut tedeat nos conspicere & supra mo mi¬

Expanded text:
agilitatem considerare, sed nec causas rationabiles, quas sancti et sapientes multi habuerunt, quare pro tempore et loco multa utilia vitaverunt propter abusum hominum in eis, quia ea convertebant ad impedimentum majoris utilitatis et salutis. Ne igitur nos simus causa erroris nostri et fiat magnae quae humanam imperfectionem important protulerunt in quibus seu affirmatis sesolum dederunt nobis consilium et licentiam faciendi hoc, sed conspicimus quod ipsi multa posuerunt magna auctoritate quae postea majori humilitate retractarunt; ergo latuit in eis magna imperfectio prioribus temporibus. Quod si vixissent usque nunc, multo plura correxissent et mutassent; cujus signum est sicut et argumentum principalis intenti, quod doctores posteriores quamplurima de sententiis sanctorum mutaverunt, et pie ac reverenter sancti adinvicem fortiter contendebant et mutuas positiones acriter mordebant et reprobabant ut taedeat nos conspicere, et supra modum mi
Abbreviated transcription (Latin):
iumor eo quis ep̃o. Respondit monacho poncisgo ꝙ hoo sengo for¬
tius figit figit pedem nõ aimi uigore o corporĩs sencetuto : Q ñ¬
diuqꝰ mnlta quaereres a hieronymo dicit hieronymus diu̾sqs tu nõias
q̃ones: o cio sentio meorum opusculorum rephenstones rontinentes
p̃term̃tto saluatioro offina quibus meũ demulces caput. Pareo do
blanditiis quibus rephenstonem meam interis con solari ut adipãs ni
aut malum. tum ũo bo. ego esẜamalum. Dum aliuduitas as ali
deuolueris dum eum metius porpbynium blasphemanẽe hebionis

Expanded text:
is episcopus, respondit monacho pontifex quod bos senex fortius figit pedem non animi vigore sed corporis senectute. us multa quaereret ab Hieronymo, dicit Hieronymus, 'Diversas tu nominas quaestiones, sed ego sentio meorum opusculorum reprehensiones continentes. Praetermitto salutationis officia, quibus meum demulces caput; taceo de blanditiis quibus reprehensionem meam niteris consolari, ut ad ipsas caut malum; tu vero bonum, ego assero malum; dum aliud vitas, ad aliud devolveris; dum enim metuis Porphyrium blasphemantem, Ebionis
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝯaͣ corpuss q̃ tanta sunt ut t̃o lireat hor loqui de illis. & sam̃br in ress
creatis. Nam ob magnã nr̃i intłłus difficultatem certum ẽ ãn q̃ uideasii
deus facie ad faciem nunq̃ ho sciet. nͤ ad in fire reetitudimis. Et io
infinita seculonum saenila uiueret inhac mor talitate nunꝗ̃ ad ꝑfednioñ
piens in recum naturis qui sciret tertificare de ueritatibus om̃bus q̃ sin
arça maturam & proprietates unius musge nͦ seir& dare st̃is ꝓpͥas
colonis euio & quare tot pedes. nec plures. nec paunoreo hnẽs : n ro¬

Expanded text:
a corpus, quae tanta sunt, ut non liceat homini loqui de illis. Et similiter in rebus creatis; nam ob magnam nostri intellectus difficultatem certum est antequam videatur Deus facie ad faciem, nunquam homo sciet aliquid in fine certitudinis. Et ideo si per infinita seculorum secula viveret in hac mortalitate, nunquam ad perfectpiens in rerum naturis qui sciret certificare de veritatibus omnibus quae sunt circa naturam et proprietates unius muscae, nec sciret dare causas proprias coloris ejus, et quare tot pedes nec plures nec pauciores haberet, n
Abbreviated transcription (Latin):
plicbus ẽ ẜmonnatio dei foñ seripturam & eopienna reddie nos centos
hac parte q̃m̃ plura secreta supĩte semꝑ iuerita sund apud simplires
neqlectos Ire apud̃ famosos inuulgo. q̃m homines famo ⁊ omnipansi
ineis q̃ uulgañtur: & haer nõ possunt ee magnalia sicut gatait q̃ pn¬
ribus. plura & utilio 4/ dignã sħie comp anitrõe diDiti ab homin¬
bus magña simpliatate detentis. n ͨ nominatis in studio q̃ ab omnibus mas¬
doctoribus famosis. proposui igitiur uro sapiẽ hoc goͫ 4 transam

Expanded text:
plicibus est sermocinatio Dei secundum scripturam, et experientia reddit nos certos in hac parte, quoniam plura secreta sapientiae semper inventa sunt apud simplices et neglectos, quam apud famosos in vulgo; quia homines famosi occupantur in eis quae vulgantur. Et haec non possunt esse magnalia, sicut patuit in prioribus, plura etiam utilia et digna sine comparatione didici ab hominibus magna simplicitate detentis, nec nominatis in studio, quam ab omnibus doctoribus meis famosis. Proposui igitur Vestrae Sapientiae hoc exem
Abbreviated transcription (Latin):
mulatio sapĩe quis dedenunt. sunr dignę oñ fauoro. Lig ĩ multis
aliis diminuti. & in pluribus supflui. & in quiduo dam corrigendi
Qialiquisus eplanandis. Manisestũ nobis ẽ ꝙ illi ꝙ ꝑ arates singu¬
las impediuerũt donimenta ueritatio ꝙ uti litatio q̃ oblata fuerũt e
S hͦ fecerũt ꝑy sciam gotollendãm. & ꝑp ĩgnorantiam ealliandamt
Ergo in nobis ipĩs debemuo facere idem arqumensum. ue nĩ nos respu¬
amus & iutuꝑemus q̃ igneramus. clamednus hac ẽẽ ꝑꝑ ignonintiat
nñe de fensionem. Et ue uia modita quae seimus stiolimino attollams
ꝑmittamus iquur labores introduai ron paudenteo ueritati na pronildubio
mentare ꝓ sub sequentes & sub sequenietum phẽo in melius tun formane
sutio ignorantiae infiuita. ꝑꝑ primum debemus aduertere diligan
ꝙ aim infinite sine ueritates dei & ereaturarum atq in qualib sine qni¬

Expanded text:
mulatio sapientiae quas dederunt sunt dignae omni favore, licet in multis aliis diminuti, et in pluribus superflui, et in quibusdam corrigendi, et in aliquibus explanandi, manifestum nobis est quod illi qui per aetates singulas impediverunt documenta veritatis et utilitatis, quae oblata fuerunt ei scientiam extollendam, et propter ignorantiam palliandam. Ergo in nobis ipsis debemus facere idem argumentum, ut cum nos respuamus et vituperemus quae ignoramus, clamemus hoc esse propter ignorantiae nostrae defensionem, et ut illa modica, quae scimus, sublimius attollamus. Permittamus igitur labores introduci congaudentes veritati, quia proculdubio ugumentare per subsequentes et subsequentium sententias in melius satio ignorantiae infrunita. Propter primum debemus advertere diligenter, quod cum infinitae sint veritates Dei et creaturarum, atque in qualibet sint gra
Abbreviated transcription (Latin):
Licet cn simma diffiailtate siena ueritas ẽ repta. sein andi doctores
um ꝓfluuia egponim legis diuine uoluenutdare & magno imppcrrs
aquarum sapĩa eccl̃iam irrigare diu repuçasamur beretia & cemposito¬
res falsitatum. Nam sicut grologi Seati enegonymi in Biolam galia
eius oꝑa ybant ĩpe uotabatur rorrugtor broliȩ ⁊ falsarius & herestir
seminator & intempore suo sueccubuit. n potuit sua opera in priblito
ponere. S tandem post mortem suam ueritas sue trins latioio clamut e
sua epoitio ae pom̃s eecłias dilatatae sunt. ita ue nullis uestigiñ. sais

Expanded text:
veritas est recepta. Deinde sancti doctores cum profluvia expositionum legis divinae voluerunt dare, et magno impetu aquarum sapientiae Ecclesiam irrigare, diu reputabantur haeretici, et compositores falsitatum. Nam sicut prologi beati Hieronymi in Bibliam et alia ejus opera probant, ipse vocabatur corruptor Scripturae et falsarius, et haeresium seminator, et in tempore suo succubuit, nec potuit sua opera in publico ponere; sed tandem post mortem suam veritas suae translationis claruit, et sua expositio, ac per omnes ecclesias dilatatae sunt, ita ut nullum vestigium transl
Abbreviated transcription (Latin):
In solum quidem ee taẽ qñales sũt malorum in studio suin uita
mus ꝙ multa q̃ ignonamus ubi possumus occultare ignoratram. serẽtẽs
ondimus ut nihilo gloriemur. Et quiegd nescimuo ubi sciãmus ontare
nõ ualemus neꝗligimus: rophendimus. reprobamus & anihilamus. ne
iudeamue ad iꝗnorare. quatenis saltem mundo muliebri & fucome¬
retricio nr̃am ignorantiã instum remedio coloremus. Uñ utilissima  max
Som̃ derore plona. & sua propriotate certissama a nobro ꝑ hanc uiames
ab aliis relegamus. haec uo pestis p̃ter malitiam absolutam̃ quam ħt ren¬
di statim ecoritur fragilio auetoritatio psamipnos qua nitimur ꝓpnia
exto llere & reprebendere aliena. Dẽm cum ommo homo diligãt opa

Expanded text:
n solum quidem eae causae generales sunt malorum in studio et in vita, amus etiam multa quae ignoramus, ubi possumus occultare ignorantiam, scienter ostendimus, ut de nihilo gloriemur. Et quicquid nescimus, ubi scientiam ostentare non valemus, negligimus, reprehendimus, reprobamus et annihilamus, ne videamur aliquid ignorare, quatenus saltem mundo muliebri et fuco meretricio nostram ignorantiam infami remedio coloremus. Unde utilissima et maxima et omni decore plena et sua proprietate certissima a nobis per hanc viam et ab aliis relegamus. Haec vero pestis praeter malitiam absolutam quam habet recm statim exoritur fragilis auctoritatis praesumptio, qua nitimur propria extollere et reprehendere aliena. Deinde cum omnis homo diligat opera
Abbreviated transcription (Latin):
auctores seriptunt saene uult credere in seribendo non ernasse S: ing
turis alior q̃uatũsũq sanctitate & doctrina polleant ñõ uult uenũ putas
nͥ ꝑ canor̃ẽ & alios auctores ul ꝑ rõeo suffinenteo possine probare qui
dicunt. Et ad coincentiũ dł. Egare non gossum nͤ debeo sinit in ipis
maioribus ita multa eẽ intam multis opusculis meis q̃ possine uisti
iudico e mulla temeritato ahpuri. Et in ꝑlogolibri tortii de uenitati
diat. Ueislris nͥ certũ incellegeris noli firmũ tunera Item ad for¬
tunatu ni quorulib disputatiõeo quis atholicoꝵ. e laudatoꝵr hõn
ueluti seripturas canonas h̃re debemus ut nobio non liccrie salia¬

Expanded text:
auctores scripturae sacrae vult credere in scribendo non errasse, sed in scripturis aliorum, quantumcunque sanctitate et doctrina polleant, non vult verum putare nisi per canonem, et alios auctores, vel per rationes sufficientes possint probare quod dicunt. Et ad Vincentium dicit, Negare non possum nec debeo, sicut in ipsis majoribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possunt justo judicio et nulla temeritate culpari. Et in prologo libri tertii de Trinitate dicit, Meis litteris nisi certum intellexeris, noli firmum tenere. Item ad Fortunatum, 'Neque quorumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum hominum, veluti s
Abbreviated transcription (Latin):
facit Nbrum de retractasioe cormi q̃ non bene papoerat. Et teronymus
suꝑ Esaiam & alibi plureo nõ uerentur suam sñam retractare: Nam celeri¬
tate dictandi in transferen plurieo se conficetur deceptum fuisse ⁊ miłtio
aliis moĩs. Et sic om̃o alii doctores fecerũt. Sñ et ip̃i mutuo suas
conreuemine positiones & sidi inuicem fortiter resistebant. Etiam paulus
petro restitit Naut ip̃emet tenficetur: & Augustinus sñas hienom im
ximũ doctorem ẜm̃ om̃s ĩ multis postioreo reprobant qa int̾ ccetera po¬
suit errorem Auicennae de aiabus pecçatricibus .s. ꝙ nulla finãłr dam¬
nabitur: & cũ multi saeri doctores ae famosi exposuerũt isnael ut dirat
uir uidens deum uenit hierommus suꝑ senesim & probat fal sam
ẽs epositiõss ꝑ roẽs inrefragabiles sicut inferuis ex ponetun. Uñ dicit.
Quaniis auetorĩtatis sint & eoꝵ umbra nos oppuimat ꝙ istluim̃i uidec̃

Expanded text:
tatione eorum, quae non bene praedixerat. Et Hieronymus super Isaiam, et alibi pluries, non veretur suam sententiam retractare. Nam celeritate dictandi in transferendo pluries se confitetur deceptum fuisse, et multis aliis modis; et sic omnes alii doctores fecerunt. Sancti etiam ipsi mutuo suas correxerunt positiones, et sibi invicem fortiter resistebant. Etiam Paulus Petro restitit, sicut ipsemet confitetur. Et Augustinus sententias Hieronymi ximum doctorem secundum omnes, in multis posteriores reprobant, quia inter caetera posuit errorem Avicennae de animabus peccatricibus, scilicet quod nulla finaliter damnabitur. Et cum multi sacri doctores ac famosi exposuerunt Israel ut dicatur vir videns Deum, venit Hieronymus super Genesim, et probat falsam esse expositionem per rationes irrefragabiles, sicut inferius exponetur. Unde dicit, Quamvis auctoritatis sint, et eorum umbra nos opprimat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo digesta sunt ab Uꝑ le. hoc manifestant dixit se natura arits
ignonisse siait pacus cometator facet. Et i 3 ptrysicor sa ignorirs
unũ dt oerem p̃dicamẽtis .s p̃dicamentum intus. dicere non ueretu¬
redine ad ꝗ loriam maniststo enrat.S sie inmultis. Et Auerois in q̃
uslieosuis cet memultis redanquit d uucem̃a: Sis & sapientes nm̃ eum
in pluribus corriꝗqunt nõ mmerito quia proculdubio erniuit in milno lono
quis oꝑtine ch̃o in aliis. Et si isti maiores errauerũt multo fortius alii mno¬
reo. gm̃ aũt in errores madeñt multamagio defecerũt in netiio sappluara¬

Expanded text:
ab eo digesta ab Aristotele hoc manifestant, dixit se naturam Iridis ignorasse, sicut praedictus commentator fatetur. Et in tertio Physicorum se ignorare unum de decem predire ad gloriam, manifeste errat, et sic in multis. Et Averroes maximus post eos sicut in multis redarguit Avicennam, sic et sapientes nostri eum in pluribus corrigunt, non immerito, quia proculdubio erravit in multis locis, quamvis optime dixit in aliis. Et si isti majores erraverunt, multo fortius alii minores. Quoniam autem in errores inciderunt, multo magis defecerunt in necessar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ om̃o sñãs p̃cedentiũ diseussit: & ẽt̃ Auicera & Auenroio plura de
dñs eius correxerunt. Et adhuc reprehenditur de mundi atnitate
quam uirtus &p̃ssam reliquit. n mirum cum ĩpe met fateatur se nõ
omma seuusse. Nam quadraturam ayculi se ignorasse corfitebur quo
his diebus scitur ueraoter & cum ore iquorauit multo magis maos
Atq duicenna dux & pͥncepo pħiae post eum ut dict Comentas¬

Expanded text:
 sententias praecedentium discussit. Et etiam Avicenna et Averroes plura de dictis ejus correxerunt. Et adhuc reprehenditur de mundi aeternitate, quam nimis inexpressam reliquit; nec mirum, cum ipsemet fateatur se non omnia scivisse. Nam quadraturam circuli se ignorasse confitetur, quod his diebus scitur veraciter; et cum hoc ignoravit, multo magis majora. Atque Avicenna dux et p
Abbreviated transcription (Latin):
corrigi inꝗpluribus. & hac egreqiã dict Seneta in Liͦ questionũ natu¬
ralium. guoniam 3ͦ libro dict opiniones ueteres panum gactas ẽe 4
rudes circa uerum adhuc errabatur. Noua erant omma pnimo tempeantibuo
Uemet tempus quo ista quae nunc latent in lucem dies ꝯorrahat: glon¬
gĩoris eiuis diligentia ad inquisitione tantoꝵ una aetas ñõ sufficit. Mula
uemientis eui popiilus ignota nobis sciet & ueniet tempus quo posteri tm
apta nos nescisse mirentur Et iõ dict priscianus in prologo maioris
resiꝑspicacioreo. quia iuniores i posteriores successione tem porum ingres¬

Expanded text:
t Seneca in libro quaestionum naturalium, quoniam tertio libro dicit 'Opiniones veteres parum exactas esse et rudes, circa verum adhuc errabatur. Nova erant omnia primo tentantibus,o libro dicit, 'Veniet tempus quo ista quae nunc latent in lucem dies extrahat, et longioris aevi diligentia ad inquisitionem tantorum una aetas non sufficit. Multa venientis aevi populus ignota nobis sciet, et veniet tempus, quo posteri nostri tam aperta nos nescisse mirentur'. Et ideo dicit Priscianus in prologo majoris perspicaciores', quia juniores, id est posteriores, successione temporum ingre
Abbreviated transcription (Latin):
a signo dato ꝑ ꝑ mul siform̃e declmatiois possi bilitate s: neritas Quir¬
tus sunt in guncto. Infinite & sunt ueritates ac iurtutes atꝗ ĩnĩadiles
prud in qua lib ueri tatẽ ae uuirtucr sunt manifesum ẽ ꝙ ñes bu no

Expanded text:
a signo dato, propter multiformem declinationis possibilitatem, sed veritas et vira signo dato, propter multiformem declinationis possibilitatem, sed veritas et virtus sunt in puncto; infinitae etiam sunt veritates ac virtutes, atque innumerabiles radus in qualibet veritate ac
Abbreviated transcription (Latin):
E ph̃or. a oiũim sapientum: q quicquiscirta uitia ħ̃uae frigllitatis apus
auctores ueros dia põt. Commume e eio ꝗauctoritate abutuntur esteo¬
ta. E iõ siconsilia Snandatahe muo cirta defedtus uerorũ auõtoꝵ
multo masis q̃ abutentes: os quia auctores uerrdisi ut sei & pm pͥnaipa
& infine elenchorum: de indientis multas ip̃emet cupit ħre gratos.
um quadam reuerentia adseribendum: Pm̃ quod senera nuit 3ͦ nãturaliũ.
Siquid a posterioribus inuentumẽ inhalominis referendum antigs
quia magni animi fuit rerum latebras pnimituo dimouere & pluri¬
memorato ait S enera. Cum gonisatiõe uet̾eo audiendi sunt.¬
Ed quomã ꝑꝑ ꝑcẽm origonale & propͥa cuiuolib pcca ꝑtes
imagmis lesto sunt. Nam ratio cenitiens e memonia frugilis
ac uolutans deprauata. & uerum ae boͫ unom̃o sunt. falsum auteni
nulibet uero oppositum. & malum cuilib bono q̃ium. infinitio modis
uariantur. quia ut pħs secundo topicoꝵ exemplifirat. fanle ẽ dius

Expanded text:
phorum et omnium sapientum, sed quicquid contra vitia humanae fragilitatis apud auctores veros dici potest, commune est eis qui auctoritate abutuntur praesumpta. Et ideo si consilia et mandata habemus contra defectus verorum auctorum, multo magis contra abutenet in fine Elenchorum de inventis multas ipsemet cupit habere gratecum quadam reverentia ascribendum. Secundum quod Seneca vult tertio Naturalium, 'Si quid a posterioribus inventum est, nihilominus referendum antiquis, quia magni animi fuit rerum latebras primitus dimovere, et plurimemorato ait Seneca, 'Cum excusatione veteres audiendi sunter peccatum originale et propria cujuslibet peccata partes imaginis laesae sunt, nam ratio caecutiens est, memoria fragilis, ac voluntas depravata, et verum ac bonum uno modo sunt, falsum autem cuilibet vero oppositum, et malum cuilibet bono contrarium infinitis modis variantur; quia ut Philosophus secundo Ethicorum exemplificat, facile est diverti
Abbreviated transcription (Latin):
euitare. s ꝑpcãs assignatas de inducendis phoꝵ testimo niis. filiũ sen
maliis. Sdhe idem q̃ nunc supponenda sut aesiẽent ꝓ poĩtti. nune
aũt possum annuere consilia testimonia in quibus consiluim uł mandat
de obiuando istis xp̃ssius hetur. Contra igitur sen sum uulgi tena¬
mus mandatum Epodi. Non sequeris turbam aid faciendum malumsre
ĩ iudico plurimorum acquieste sñae. ut a uero deuies. Et consalũ Tu
infine de quaestronibus impleamus dicentis. Ie aũt & si inoculis n
titudinis sis. tñ in euis audicio fare noli. nͤ quod ipã putet idempo¬
re pulcherrimũ. & Seneca li de Copia liboꝵ inuitat nos & con solature
redentes a uia multi ᷤᷤ dicens. sieni dum stelix es si non dum te turba d
ueritate uerustas ernorio ẽ : pmropier quod relicto errorȩ squamur uericãtẽ
tudinẽ. ueritas & ratio semꝑ excludunt. Et Ysidoruo: Usio auctoritar
cedat prauũ usum lyo & natio uincat: &ĩo tulluis li de immortalitat ãia

Expanded text:
er causas assignatas de inducendis philosophorum testimoniis silui fere in aliis; ad hoc idem quae nunc supponenda sunt, ac si essent proposita. Nunc autem possum innuere consilia, testimonia in quibus consilium vel mandatum de obviando istis expressius habetur. Contra igitur sensum vulgi teneamus mandatum Exodi, Non sequeris turbam ad faciendum malum, nec in judicio plurimorum acquiesce sententiae, ut a vero devies. Et consilium Tullii in fine de quaestionibus impleamus dicentis, 'Tu autem etsi in oculis sis multitudinis, tamen in ejus judicio stare noli, nec quod ipsa putet idem putare pulcherrimum'. Et Seneca libro de copia verborum invitat nos et consolatur recedentes a via multitudinis, dicens, 'Nondum felix es, si nondum te turba deveritate vetustas erroris est, propter quod relicto errore, sequamur veritatem.tudinem veritas et ratio semper excludunt. Et Isidorus, Usus auctoritati c
Abbreviated transcription (Latin):
tmpenitia uo inerrore & in imꝑfectiõe consistit. S io uulgo familiarioe
enror e impfectio & sepius errat ꝗuelit lic& imꝑstẽ sencine ueritaten
Nam multi sunt uocati pauo uo electi ad ueritatis diuinae preptioñe & sima¬
pħice quia pħnis dł 2o topicorum ꝙ sentiendum ẽ. ut pauci licee laquendumsi
ut plures pro loce et tempore. quia stultitiam uulgi ciliquande simulare p rou¬
dentia summa estimatue p̃cipue cum ẽ in furore sue. E his iqitur omn
colligitur malitia & stultia herum trium. e damnũ humani qñis infinitun
Etio suspecta sunt in om causa nec eis confidendum & maoxime uula
sensuo ẽ negligendus ꝑꝑ dictas rationeo spenaleo. Nlon quin aliquande
cadant haer suꝑ uera: & quia ue in pluribus falsis implicantur 4 raris

Expanded text:
Imperitia vero in errore et in imperfectione consistit, et ideo vulgo familiaris est Imperitia vero in errore et in imperfectione consistit, et ideo vulgo familiaris est error et imperfectio, et saepius errat quam velit licet imperfecte sentire veritatem. Nam multi sunt vocati, pauci vero electi ad veritatis divinae receptionem, et simicit secundo Topicorum, quod sentiendum est ut pauci, licet loquendum sit ut plures, pro loco et tempore; quia stultitiam vulgi aliquando simulare providentia summa aestimatur, praecipue cum est in furore suo. Ex his igitur omnibus colligitur malitia et stultitia horum trium, et damnum humani generis infinitum, et ideo suspecta sunt in omni causa, nec eis confidendum; et maxime vulgi sensus est negligendus propter dictas rationes speciales, non quin aliquando cadant haec super vera, sed quia ut in pluribus falsis implicantur; et raris
Abbreviated transcription (Latin):
seribere ul ꝑsmones siguratissimos ⁊ multio aliis moio degbus
capram̃ & ouium ita ꝙ a uulgo nalamt aꝑiii. Sapientissimi enim
U maxime e ꝑti mustotieno in auam diffiileatẽ in libris repiunt
antiquor. Et cum ph̃o diuicdat probabile ꝑnimo topicoro sepde uulq
ul sapientibus. Sub omnibus enim com̃phenduntur uulqͥuo& ses¬
ens comuniter. Sͦ ꝑ plures uulque designatur. Quare de conser¬
tio sapientum ñõ ẽ ip̃m uulgus insensatum. Et hae acridit ei nõ solum
ꝑꝑ sui propriam stultitiam s quia lit in pluribus capue. caput reci¬
pit langudum ginfinmum quod erroribito procliue e e & auctor
imꝑfectiõis euius initium ducitur in om̃em euentum: uesuo loco in agis
ascendi. Namnestit uti diquissimis rebus: quos si aligñ a casu contingat oraa
uertit in malum. Et iõ uisto dei iudino negate simt ei uiae ꝓfectiois. & op¬
sunt. Nam apud om̃s auctores uoratur uulgus impitum uel insenseitun

Expanded text:
er sermones figurativos et multis aliis modis, de quibus caprarum et ovium, ita quod a vulgo valeant aperiri. Sapientissimi enim et maxime experti multoties maximam difficultatem in libris reperiunt antiquorum. Et cum Philosophus dividat probabile primo Topicorum, separat vulgus pluribus, vel sapientibus; sub omnibus enim comprehenduntur vulgus et sapiens communiter, ergo per plures vulgus designatur; quare de consortio sapientum non est ipsum vulgus insensatum. Et hoc accidit ei non solum propter sui propriam stultitiam, sed quia ut in pluribus caput recipit languidum et infirmum, quod erroribus proclive est et auctor imperfectionis, cujus nutu ducitur in omnem eventum, ut in episascendere; nam nescit uti dignissimis rebus; quas si aliquando a casu contingat, omnia convertit in malum, et ideo justo Dei judicio negatae sunt ei viae perfectionis, et optie praedicta sunt; nam apud omnes auctores vocatur vulgus imperitum vel insensatum.
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui per conssietudinẽ in malie induratuo ẽ mittari ad bonũ:4s
lustius in Iuguetino Sensum Salomonis ꝑfert cum ait. Ubi dolet¬
tiam huere ibi senectutem agunt. Sña quidem uulgi refis improd
magio ẽ. Nam ut ait Senera 2ͦ declamatiou Li. Multi ͦ semel mots
modum seruare non põt: ꝑp quod Io hanes hrysostomuo suꝑ mathur
dict Conuenerũt ut multitudine iuncerent quem ratione sripare nõs
terant. Et con siderandum̃ ẽ diligenter ꝙ uulgus imꝑitum nõ soꝵ uio¬
tius ẽ ad ꝑ suasionem mali q̃ reliqua duo: o stultiuo ẽ  magis
suetudiñe: S uulgo suffiat  ue non erree. In nullo .n. seatu ec ħes
regritur ꝙ eius ꝑfectionem teneat młtᵒ Nam ⁊ aprid reliqioses

Expanded text:
eum, qui per consuetudinem in malis induratus est, mutari ad bonum. Et Sallustius in Jugurthino sensum Solomonis profert cum ait, 'Ubi adolescentiam habuere, ibi senectutem agunt'. Sententia quidem vulgi caeteris improba magis est. Nam ut ait Seneca tertio declamationum libro, 'Multitudo semel mota modum servare non potest'; propter quod Johannes Chrysostomus super Matthaeum dicit, Convenerunt ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. Et considerandum est diligenter quod vulgus imperitum non solum violentius est ad persuasionem mali quam reliqua duo, sed stultius est et magis nsuetudinem, sed vulgo sufficit ut non erret. In nullo enim statu Ecclesiae requiritur quod ejus perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
parenteo natos & poete metrum. & siede aliis : & ĩo multi nimo serde¬
di licentia usi sunt adeo ut pueris bestialibris uiris insinuare niõ dubie¬
uerĩit. cur cartas. non impletis : cur a tergo non seribieis: Et eni sune
sicut pastor clauduo &renitiens cum ouibus multrs. Quas erratto
ꝑ deuia falsitatis nõ possunt nͨͤ sciũt ad saniora sapiae paseud reuortiro
Et sunt simles auibus q̃ optant sine alis uolara prius de magisti
s̃simentes qͣ boni discipuli gradum adepe sint. Qui ncria tot madun
nuler esr qotiest erapanastiẽe i pomum reputant pe faelices. Sint quãs¬

Expanded text:
parentes natos, et poetae metra, et sic de aliis. Et ideo multi nimia scribendi licentia usi sunt, adeo ut pravis et bestialibus viris insinuare non dubitaverunt, cur chartas non impletis, cur a tergo non scribitis? Et hi sunt sicut pastor claudus et caecutiens cum ovibus multis, quas errantes per devia falsitatis non possunt nec sciunt ad saniora sapientiae pascua revocare, et sunt similes avibus, quae optant sine alis volare, prius de magisterio praesumentes, quam boni discipuli gradum adepti sunt. Qui necessario tot incidunt in errores, quod otiosi comparatione ipsorum reputant se felices; sicut qua
Abbreviated transcription (Latin):
scãm ser̃as sendroruim & omniui sapientũ ꝙ longe magio seruitur oppon
conclusiõis go eistiem p̃missis.: S licet totus mundus Nt his causio en¬
roris ostupatus: tamen audiamus libenter contraria con suetudins iiulgato
Nam hoc ẽ maguum remedium horum moloꝵ piñ ꝙ duenrois d in fuio.¬
⁊ phy ꝙ mala con sucͦ auferri p̃ot ꝑconsuctudinẽ audiendi contrana
quod confirmat ꝑ effem̃ dicens ꝙ rõ ogimo uulgi ẽ fortior q̃ fides
phantiũ. quia uulgus nõ ꝯsueuit audire husa oz phantes m̃ita audi¬

Expanded text:
as sanctorum et omnium sapientum quod longe magis sequitur oppositum conclusionis ex eisdem praemissis. Et licet totus mundus sit his causis erroris occupatus, tamen audiamus libenter contraria consuetudini vulgatae. Nam hoc est magnum remedium horum malorum, secundum quo quod mala consuetudo auferri potest per consuetudinem audiendi contraria. quod confirmat per effectum, dicens, quod ideo opinio vulgi est fortior quam fides philosophantium, quia vulgus non consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
trabiti sumis ita uariis imbuimur erroribus ut uanitati ueritag
& opimom confirmata ep̃a natura cedit. Atꝙ in humllo đic. Quidam
ob seeuti amito cudam autuna cũ aliquo quem audierunt orõe dag
rebus incognitis iudicant. Et ad quam iumq sint disciplinam q̃i tre¬
constantissime dicĩt. Et ꝑꝑ prauitatem constetudinis q̃uit in ꝑrino
de qiuina natura. Non puder spenilatorem nature ab animis consio¬
tudine imbutio petrre testimonium ueritatis 4. cẽ uulgi sensum g

Expanded text:
traditi sumus, ita variis imbuimur erroribus, ut vanitati veritas, et opinioni confirmata ipsa natura cedit'. Atque in Lucullo dicit, 'Quidam obsecuti amico cuidam aut una cum aliquo quem audierunt oratione capti, de rebus incognitis judicant, et ad quamcunque sint disciplinam quasi temconstantissime dicunt'. Et propter pravitatem consuetudinis quaerit in primo de divina natura, 'Non pudet speculatorem naturae ab animis consuetudine imbutis petere testimonium veritatis'? Et contra vulgi sensum di
Abbreviated transcription (Latin):
curae. et causas earum non solum gnales: o et spenales
et imediatissimas non solum accidentales. o eenti ales
conspicerem istoꝵ multa prodaui: et in sepanitione elemẽ¬
torum corporibus. quad quidam opus e ilerum et ꝑ fcũm̃
tamen tantum la horem: tantumq fetorem ac mei corporis

Expanded text:
turae, et causas eorum, non solum generales, sed etiam speciales turae, et causas eorum, non solum generales, sed etiam speciales et immediatissimas, non solum accidentales, sed etiam essentiales conspicerem, istorum multa probavit, et in separatione elementorum a corporibus. Quod quidem opus est verum et perfectum, t
Abbreviated transcription (Latin):
probabo. dcciprantur ergo due partes saturni si fuerit op
adsolem: et si ad lunam duas portes iouis et ttia parome¬
curii et fia amalganica. fiet enim quidam lapis frangibilis
quem multotiers sup marmorem tritura. imbuendo aceto
aternimo. et aqua sulis optime prepatim uiassim imsouendo
sit siut pasta mellis. et pone ad dissoluendum et dissoue¬
tur totum in aquam quam aquam Di stilla ter uel quaters et
congela: et hebis lapidem qui conuertit ad lunam iouem.
odsolem iiͦ accipe utriolum depuratum . et caltinatum
rubeum et dissolue in urina puerorum distillata. et distilla
totum et hoctotiens fac. queusq aqua sit ualde rubeo
Tune istam aquam coniunqͥe nim supradcta aqua añ ꝗ̃
hebis lapidem ribeut samilem triasyntho. De quo sii
fermenti. Reperiuntur et in libris multa opatioes aliae
q̃ sunt infim̃tae et confusae. que homines dediumt ader¬
de quibus prolixim̃ẽ enarrare. Ego autem non cupidita¬
te lucri: o utuiderem occulta fide mirabiles esfertus na¬

Expanded text:
rum Accipiantur ergo duae partes Saturni si opus fuit ad Solem, et si ad Lunam, Jovis et tertia pars Mercurii, et fiet Amalgama, fiet enim quidam lapis frangibilis quem multotiens super marmor tritura, et imbibendo aceto acerrimo et aqua salis communis optime praeparati, vicissim imbibendo fiat sicut pasta mollis et pone ad dissolvendum, et dissolvetur totum in aqua, quam aquam destilla ter vel quater, et congela, et habebis lapidem qui convertet ad Lunam Jovem.Ad Solem vero recipe vitriolum depuratum et calcinatum rubeum, et dissolve in urina puerorum, et destilla totum, et hoc toties fac, quousque aqua sit valde rubea: tunc istam aquam coniunge cum supradicta aqua antequam habebis lapidem rubeum similem hyacintho, de quo si fermenti. Reperientur etiam in libris aliae operationes multae quasi infinitae confusae, quae homines deducunt ad erionibus de quibus prolixum esset narrare. Ego autem non cupiditate lucri, sed ut viderem oculata fide mirabiles effectus na
Abbreviated transcription (Latin):
poneaoline. quousq descendit seux mouendo num spatula frica
et um destenderit: iterum pone suꝑignem. et totieo reitenindo
quousꝗ fat spissum sinit mel possea sscaitim proice suꝑ marmo¬
rem tigidum :et subito congelabitur et fet admoum̃ frusti
carnis. aut siait epar beno coctum. quod inaide admoͫ : onquis
suae in frusta: et heis tantum de oleo tartari quantum ẽ iom
et una pone ad ignem in sartaginẽ et ferueat iti quasi duabus
oris. postea pone in amphoram uitriam linitam luto sapientiae :
et ar siꝑ ignemlentumtritus diebus et noctibus. posteu po¬
ne amphoram cum mediana in aquam frrqram ꝑ tres alos
dies et nocteo. tuno sonseshonem inade admodum ungnis
tuae. et pono incucurbita utrea: et suꝑ pone alembĩe ser

Expanded text:
 movendo cum spatola ferrea, et cum descenderit, iterum pone super ignem, et hoc toties iterando quousque fiat spissum sicut mel. Postea proiice super marmor, et cito congelabitur, et fiet ad modum frustri carnis, aut sicut hepar bene decoctum, quod incide ad modum unguis tui, in frusta, et habeas tantundem de oleo tartari quintae essentiae, et una pone ad ignem in sartagine sua, et ferveat ibi quasi duabus horis. Postea pone in amphora vitrea lutata luto sapientiae, et iter sic super ignem lentum tribus diebus et tribus noctibus. Postea pone amphoram cum medicina in aqua frigida per tres alios dies, tunc confectionem incide ad modum unguis t
Abbreviated transcription (Latin):
queai dedes putrefacers sus simo et putre sacsiam pone ĩ dudidito
cum suo alembico et primo extrahe elementa eo dem m̃o quo supra
et conungere et euenier tibi lapio mioris efficaine et uimitis
ꝑ supior Et non mireris quadixi ꝙ purefat suo simo
netur q̃ aliquid aliuo. Et forte abista re possunt edua quatio
elementa : cr feri aliquõa bonim opuo. ex omnbus ergo dictis
p eo quibus ẽ compositum eẽ accualo suppõit nimeraliũ.

Expanded text:
quem debes putrefacere sub fimo, et putrefactum pone in cucurbita quem debes putrefacere sub fimo, et putrefactum pone in cucurbita cum suo alembico, et extrahe elementa, eo modo quo supra, et coniunge, et eveniet tibi lapis minoris efficaciae et virtutis quam superior. Et non mireris quia dixi tibi retur, quam quicquam aliud, et forte ab isto possunt educi quatuor elementa, et fieri aliquod bonum opus. Ex omnibus ergo dictis patet, ex quibus est compositum, esse actuale suppositum mineralium,
Abbreviated transcription (Latin):
Inem tune reanedit terno in fndo rucunbitae nign quam
miña cuprea mea ex̃mna ter intus et sxera penitũo dauoeꝑ.
ignorat. d ccipe ergo t̾ram. et suꝑ tabulam mundissimq̃ uitre¬
am uł marmoream tritura da ei aꝗ tibendum de aquo sia quã¬
co et distilla cum igne suaui. E u̾aqua qued destillattre iterum
illud quod infine ncurbitae inuenes mibus quousq tota aquã
suam diberit᷑. Costea da ei cerem: quantum̃ ip̃ẽ est ad dibendum
eunden ordinem seruando sint ẽ aque et euenier tdi quidam
phuris simplicis non adurentis. et completur trious terra .s.¬
aqua atuere. Si aũt accepis soxtamdelinam partem egnis et cõ¬
iunxerio cum hio distuando et inibibendo sicue supra dictum
e uemiet tito lapis rubeus clarus simp non adureno de quo
si parum suꝑ multum mercurii preieteris conuereae eumo in
puni ssamum solem obri Tum :: Iste ẽ gͦ moduo de sapide
ꝗ reꝑitux ĩ oñ loco et oñ tempore et apud omnẽ hoieti

Expanded text:
et tunc remanebit terra in fundo cucurbitae nigra, quam mina cuprea ignita extincta ter, intus et extra dealbetur penitus. ignorant. Accipe ergo terram, et super tabulam mundissimam vitream vel marmoream tritura, et da ei ad bibendum de aqua sua quan et destilla cum igne quo, et ex aqua quae destillatur, iterum illud quod in fundo cucurbitae invenies imbibe, quousque suam aquam totam imbiberit: postea iterum da ei aerem quantum est ad bibendum, eundem ordinem servando sicut cum aqua, et eveniet tibi phuris albi non urentis, et completur tribus, saqua et aere. Si autem acceperis septimam decimam partem ignis, et commiscueris cum hiis destillando et imbibendo sicut dictum est, evenit tibi lapis rubeus, clarus, simplex, non adurens, de quo si parum super multum Mercurii proieceris, convertet eum in purissimum solem obrisum. Iste ergo est modus de lapide qui reperitur in omni loco et in omni tempore et apud omnem hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
hue rermendi abeo eduresat formam angentipuri. quo nũctum
et remanegat infundo niurbise rubedo sal phunis pimi qnõ
coniun qe õam cum dicto lapide ita ꝙ effinehatur nudeuo et
cum ꝓꝑ hos intaliguis inapiat o pentri nis font ẽẽt multum
proueetus in modis sublimationum. distillationum et congcla¬
tamen non punum. Nam abigne non Mir album hoc ioem fent
auripigmentũ sublimatũ. S q̃m iste modus dictus ẽ tran¬
Est tamen alius mous nodilior tnainsmutandi s arentũ ui¬
nus in aurũ suł orgentum ꝓ uixturẽ sui phuris albi uet nudes¬

Expanded text:
m ab eo educet formam argenti puri, quo nullum et manebat in fundo cucurbitae rubedo sulphuris pura, quam congelabam cum dicto lapide albo, ita quod efficiebatur rubeus, et c, ut aliquis incipiat operari, nisi forte esset multum perfectus in modis sublimationum, destillationum, et congelatamen non purum, nam ab igne non exit album. Hoc idem facit Auripigmentum sublimatum sed iste modus dictus est transEst tamen alius modus nobilior transmutandi, scilicet argentum vivum in aurum vel argentum, per virtutem sulphuris rubei et
Abbreviated transcription (Latin):
iuiũ penetrare. et transiro alia metalla: et cum intingas eo
argento uiuo mixtatũm aliquantulum de sanguino et urpilla
penetrabie cum intius et otius et efficiet ixm album ĩ tunq̃
talis tolor non duret. Iamerꝗo argentum uiuũ ħt commni¬
tione cum corporibus eti penetrationem. Consideraui ipitur¬
illis q̃ com curunche cuꝑum.et non comburunt argeneu
et sixum multotiens insdru quod totum simit dissaui in simo eg¬

Expanded text:
vivum penetrare et transire alia metalla, ut si contingas aes argento vivo mixto cum aliquanto de sanguine et argilla, penetrabit eum exterius et interius, et efficiet ipsum album, quamvis ille color non duret. Iam ergo argentum vivum habet mixtionem cum corporibus et penetrationem. Consideravi ergo quialiis, quae comburunt cuprum et non comburunt argentumm fixum multotiens imbui, quod totum dissolvi sim
Abbreviated transcription (Latin):
et angento uiuo claro fubtili cooperante sole fortiter. coagulatũ
ita enam ꝙia sulghure cremari non possit a quo dũ ornnia me¬
tala remantue. Patet ergo qes omnbus his metallis põt
p in mineris argenti et auri. aquibus ẽt metalla e uahiuntuie
Et ibi repiuntuo. coniuncta cum margarita auri et argenti.
E quonullum dubium ẽ. ꝙ a ꝑmitterentur  ꝙ inactione ñę̃
adtempus in aurumet arqentum ronuiterentur. Ut aucem
et ceñtia rerum sensibilium. Iti enim tractabitur qñaliter hoc

Expanded text:
 et claro, cooperante sole fortiter congelato, ita ut etiam a sulphure cremari non possit, a quo omnia alia metalla cremantur. Patet ergo quod ex omnibus his metallis potespatet in mineris argenti et auri, a quibus etiam alia metalla extrahuntur, et ibi reperiuntur coniuncta cum Marchasita auri et argenti. Ex quo nulli dubium est, quod si permitterentur in actione naturae ad tempus in aurum et argentum converterentur. Utrum autem et essentia rerum sensibilium, ibi tractabitur generaliter quod
Abbreviated transcription (Latin):
entiam e pendentesiuuentiure suam et facultates suao in
uanum sesureoieo postea rcges et pͥncipes : et hoc ẽ adeosut re¬
geo et principes sespando de ueritate hiuus scientiae. eam
non ꝑgurant  nec scientes opprimantux. Tot libri erronei
totq falsitates. tot opationum diuersitates ꝙ̃ adistio ignorã¬
tieus scripea funt us cũm onma tua opando pr̃o ipũ e pendi¬

Expanded text:
entiam expendentes iuventutem suam, et facultates in vanum, seducentes postea reges et principes, et hoc adeo ut reges desperando de veritate huius scientiae eam non perquirant nec scire appetant, tot enim libri erronei, totque fatuitates, totque operationem diversitates ab istis ignorantibus scriptae sunt, ut cum omnia tua op
Abbreviated transcription (Latin):
traaquea. sicut uidmus qnari lapideo influmimbus ꝗbusda.¬
tate: et lapidem ꝑ calorem solis et ignis. E esgo mã lapidis aq̃
grossa. dgens aũt ẽ calor uł frigus congelans illam aquã
ab eentia lapidis iaccum deduceno Natura aũt lapidis inue¬
nitur inplantis et aĩalibus. quos quidem lapides non sine
magna uir fute ꝯsideres. de lii aũt ipoꝵ congelantur ĩ ipis¬

Expanded text:
videmus generari lapides in fluminibus, satate, et lapidem per calorem solis et ignis. Est autem materia lapidis aqua grossa, agens autem calor et frigus congelans eam aquam, et essentiam lapidis in actum deducens. Natura enim lapidis reperitur in plantis, in animalibus, quos quidem lapides non sine magna virtute consideres: alii namque ipsorum congelantur in ani
Abbreviated transcription (Latin):
plantis aũt ꝯxtra ximus aquam sit ꝙ cum̃ combure bamus plã¬
tas in furno caltiuatiõis et postea contunde bamus caltẽ in
aquam. et aquam distilla danis et coagula hamus. et febat lo¬
faciunt hiacynchum similem hiacyntho nali. Saphnum samilem
aut cristallum suꝑ lapibem marmoreum et imbuunt eum ꝗ¬
busdam aquis occultis clarissimis dissoluentibus ex sua acui¬
tate multotiens molendo et de sucando ut fiat quasi mnitura¬
una postea ponunt illam confectionem sub sinicalo. et ibi ad iem¬
pus conu̾titur in aquam. quam aquam Destulane ue elarifice¬
tur et ꝑtes subtilientur: postea hnt aliam aquam nio : armco¬
fectam e urina pueronum. et iuitriolo ralanato rubeo simitr
multotiens diseillatam. ee coniungit ambas aquas ẜm̃ ponora
certa. et ponunt infimo ut melius coniun gatun et insimul
distulant. et posteaadlentum ignem inquimia tongelant

Expanded text:
plantis etiam extraximus aquas, sic videlicet, comburebamus planplantis etiam extraximus aquas, sic videlicet, comburebamus plantas in furno calcinationis, praeterea convertebamus calcem in aquam, et destillabamus et coagulabamus et fiet lahycintho naturali, et saphirum similem enim crystallum super marmor, et imbibunt quibusdam aquis acutis, clarissimis dissolventibus sua acuitate multoties molendo et desiccando, ut fiant quasi una natura, postea ponunt eam confectionem sub fimo calido, et ibi ad tempus convertitur in aquam, quam aquam destillant, ut clarificetur, et partes subtilientur. Postea habent aliam aquam rubeam confectam ex urina puerorum et vitriolo calcinato rubeo. Similiter multoties destillant et coniungunt ambas aquas secundum pondera, et ponunt in fimo ut melius coniungantur, et simul destillant, et postea ad lentum ignem in Kymia congelant,