comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħm : que ratio est. hiius nominis : Audi qͣre.
Ipse enim saluu faciet populum suum apecca¬
tis eoꝵ. Unde : apeccatis eoꝵ. Populum suũ:
apeccatis eoꝵ. Numquid ad istum populum.
non ꝑtinent paruuli quem saluum faciet ibc
apeccatis eoꝵ : Ptinent plane. pertinent fr̃s
mei. Sic habete incorde. sic credite. Cum ista fi¬
de paruulos ad gram̃ xpi portate. ne si hanc
fidem in corde ñ habueritis pro quib responde¬
tis. lingua ur̃a occidatis. Prorsus fratres qui c̃
ista fide c̃ paruulo cucurrerit. fingit sanus
est. Nibhil mali habet. nichil uitu habet.
s tollam illum ad medicum. Quare : quia sic
solet fieri. Nontimes ne dicat tibi medicus.
tolle hinc tecum ipso. non est opus sauis me¬
dicus. s male habentib : Commnendauerim¬
caritati ur̃e causam eoꝵ. qui prose loqui non
possunt. Omnes paruuli tamꝗ pupilli consi¬
derentur: etiam qui nondum parentes ꝓpͥos
extuler̃. Omnis p̃destinatoꝵ numerus par¬

Expanded text:
Jesum? quae ratio est hujus nominis? Audi quare: Jesum? quae ratio est hujus nominis? Audi quare: Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A peccatis eorum. Populum suum a peccatis eorum. Numquid ad istum populum non pertinent parvuli, quem salvum faciet Jesus a peccatis eorum? Pertinent plane, pertinent, fratres mei. Sic habete in corde, sic credite, cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portate; ne si hanc fidem in corde non habueritis, pro quibus respondetis, lingua vestra occidatis. Prorsus, fratres, qui non cum ista fide cum parvulo cucurrerit, fingit. Sanus est, nihil mali habet, nihil vitii habet; sed tollam illum ad medicum. Quare? Quia sic solet fieri. Non times ne tibi dicat medicus. Tolle hinc tecum ipsum; non est opus sanis medicus, sed male habentibus . CACharitati vestrae causam eorum qui pro se loqui non possunt. Omnes parvuli tanquam pupilli considerentur, etiam qui nondum parentes proprios extulerunt. Omnis praedestinatorum numerus par
Abbreviated transcription (Latin):
enim quid ests lħc interp̃tat᷑ saluator. Sal¬
uator est iħc. Quos non saluat non haben¬
corda ur̃a tolerant aliquib baptizatis.xͫ
non esse iħm: nescio utrum fides ur̃a in regu¬
la sana possit agnosci. Infantes sunt: s m̃bͣ
eius fiunt. Infantes sunt. s sacramentum eiuis
accipiunt. Infantes sunt: s mense euis partici¬
pes fuint. ut habeant inse uitam. Qͥd m dicis
sanus est non habet uitium: Quare cum illo
curris. ad medicum si non habet uitium: non
times ne dicat tibi aufer hinc eum quem pu¬
tas sanum: filius hominis non uenit insi que¬
rere et saluare quod ꝑierat. Quare illum ad me
quare uenit inmundum: peccatores saluos
facere: alia causa ñ fuit. quare ueniret in
mundum. Non eum de celo ad terram mertta
ur̃a bona: s peccata duxer̃. Ecce causa cur ue¬
niret peccatores saluos facere. et uocabis in¬
quis nom̃ eius iħm. Quare uocabo nomen eiꝰ
iħm  ipse enim saluum faciet populum suũ
apeccatis eoꝵ. ocabis nomen eius iħm. qͣre

Expanded text:
alvator est Jesus. Quos non salvat, non habencorda vestra tolerant, aliquibus baptizatis Christum non esse Jesum, nescio utrum fides vestra in regula sana possit agnosci. Infantes sunt, sed membra ejus fiunt. Infantes sunt, sed Sacramenta ejus accipiunt. Infantes sunt, sed mensae ejus participes fiunt, ut habeant in se vitam. Quid mihi dicis, Sanus est, non habet vitium? Quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Non times ne dicat tibi, Aufer hinc eum quem putas sanum? Filius hominis non venit, nisi quaerere et salvare quod perierat. Quare illum ad me Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Alia causa non fuit quare veniret in mundum. Non eum de coelo ad terram merita nostra bona, sed peccata duxerunt. Haec est causa cur veniret, peccatores salvos facere. Et vocabis, inquit, nomen ejus Jesum. Quare vocabis nomen ejus Jesum? Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Vocabis nomen ejus Jesum. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
reges peccant. inde boni iustificaut᷑: dum preceden¬
tium cupiditatẽ et maliciam corrigunt. Nam re
uera peccatis eoꝵ cõmunicant: si quod illi diripue¬
runt. isti retentant. Cuns peccatũ quisq sequitur
necesse ẽ ut eiꝰ penam sequatur. Neq enim erit impar
supplicio: cuuis errore par est ac uicio.
principes legibus teneantur.

Expanded text:
reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedenreges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicio, cujus errore quisque par est, ac vitio. reges legibus teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
loco: tarto in maiori uersat᷑ ꝑicło. Et quanto
peccato maior ẽ. Potentes enim: potenter torm̃ta
pacuint᷑. Cui enim plus cõmittit᷑: plus ab eo exi¬
gitur etiam cum usura pęnarum. Reges uitam
subditorum facile exemplis suis uł edificant uł sub¬
uertunt. Ideoq pͥncipẽ non oportet delinquere. ne
formam peccandi faciat peccati eius impuntta li¬
centia. Nam rex qui ruit in uiciis: cito uiam osten¬
dit erroris. Sic̃ legitur de iheroboam qui peccauit.
et peccare fecit ifrł. Illi autem ascribitur: quicqͥd
exemplo eiꝰ a subditis ꝑpetratur. Sic̃ nonnulli bo-¬
noꝵ pͥncipum dõ placita facta sequinit᷑: ita facile
multi praua eorum exempla sectantur. Periq au
tem apud iniquos pͥncipes necessitate magis qm uo¬
to mali existunt: dum imꝑiis eorum obediit. Non¬
nulli autẽ sicut ꝓmpti sunt sequi reges in malum:
sic pigri sunt imitarẽ illos in bonum. Sepe unde mali

Expanded text:
loco, tanto in majori conversatur periculo, et quanto loco, tanto in majori conversatur periculo, et quanto peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum usura poenarum. 6. Reges vitam subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris, sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel . Illi namque ascribitur, quidquid exemplo ejus a subditis perpetratur. 7. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, 343 ita facile multi prava eorum exemptem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali
Abbreviated transcription (Latin):
iustus. etiam malorum errores dissimulare
nouit: non quod iniquitati eoꝵ consentiat.
s quod aptum tempꝰ correctionis expectãt. quan¬
do eoꝵ uicia uł emendare ualeat uł pimire. Multi
aduersus prinei pes coniurationis crimine dete¬
giuit᷑. S ꝓbare uolens deus clementiam pͥncipũ:
illos male agere ꝑmittit. istos non deserit. De illoꝵ
malo bene istis facit: dum cubpas quas illi agunt.
isti mira pacientia indulgent. Reddere malum ꝓ
malo: uicissitudo iusticiȩ ẽ. S qui clementiã ad¬
dit iusticiȩ: non malum ꝓ malo culpatis reddit. s
bonum ꝓ malo offensis imꝑtit. Difficile ẽ pͥncipeni
regredi ad meliꝰ: si uiciis fuerit implicatus. Popłi
enim peccantes iudicem metuunt. et a malo suo le¬
gib coercentur. Reges autẽ nisi solo dei timore me¬
tuq gehennȩ coerceantur liberi impreceps ꝓruũt.
et ꝑ abruptum licentiȩ momne facmꝰ uiciorum
labuntur. Quanto quisq in suꝑiori constitutus

Expanded text:
ustus, etiam malorum errores dissimulare novit. Non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis expectet, quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit. 4. Difficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autetuque gehennae coerceantur, liberi in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae, in omne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Tantaq est in his ꝑuersitas ut ueritati cedere
nesciant: ipsamq rectam doctrinam euacuare con¬
tendant. In disputatione fidelium cauenda ẽ ꝓpositio¬
num artificiosa subtilitas: quȩ callidis obiectionib
retia tendãt. Ipsa enim uersutis assertionibꝰ prauoꝵ
dent ꝑuersa. Lectio memoriȩ auxilio eget. Quod
si fuerit naturalit̃ tardior: frequenti tamen medita¬
tione acuitur. ac legendi assiduitate colligitur. xu.

Expanded text:
tat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere tat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum rsa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
dum leccio: adhibita tam̃ collatione
maiorem intelligentiam p̃bet. Melius
ẽ enim conferre: qͣm legere. Coͥusolatio: doci¬
bilitatem facit. Nlam ꝓpositis interrogationibꝰ
cnnecatio rerum excluditur: et sepe obiecti ombꝰ
latens ueritas approbatur. Quod enim obscurumn¬
ẽ aut dubiutm: conferendo cito ꝑspicitur. Multum
ꝓsunt in collatione figurȩ. Res enim quȩ minus ꝑ
se aduertuntur: ꝑ comparationem rerum facile ca-¬
piuntur. Nlam sepe sub specie alias spiritales causas
scripturȩ diuine insinuant: et nisi ꝑ aliquam eui¬
dentem ostensionem uix apparent occulta legis mi¬
steria. Sicut instruere. solet consolatio: ita conten¬
tio destruit. Hȩc enim relicto sensu ueritatis lites ge¬
nerat: et pugnando uerbis etiam in dm̃ blasphemia¬
iaculatur. Inde hereses et scisinata quibꝰ subuercitur
fides. ueritas corrumpitur. scinditur caritas. Conten¬
tiosoꝵ studium non ꝓueritate s ꝓ appetitu laudis cer¬

Expanded text:
dum lectio, adhibita autem collatione majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. 2. Collatio autem docibilitatem facit. Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum aut dubium est, conferendo cito perspicitur. 3. Multum prosunt in collatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. Inde et haereses, et schismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, cer
Abbreviated transcription (Latin):
tim ꝓpaginum ordinib dirimens usq
ad ultimum gradum subtraxerit. et
ꝓpinquitas ipsa eẽ desierit: eam rursus lex
matrimonii uincło repetit. et quodã mͦ re¬
uocat fugientẽ. Ideo autẽ usq ad sextum ge¬
neris gradum consanguinitas constituta est
ut sicut .ui. etate mundi generatio et hominᷤ¬
status finitur. ita ꝓpinquitas generis tot gradi¬
bus continetur hoc modo. filius et filia. quod
ẽ frat̃ et soror: sit ipse truncus. Iui seorsum se¬
iunctis: ex radice illius trunci egrediuntur.
isti ramusculi. nepos et neptis prius. ꝓnepos
et ꝓneptis sod̾s. abuepos abueptis tercius. ad ne¬
pos adneptis quartus. trinepos tͥneptis quintus.
tͥnepotis nepos et trineptis sextꝰ.
obseruare dicernimus generationem. et
quandui se aguoscunt affinitate ꝓpiri¬
quos. ad contugalẽ copulam accede denegamꝰ.
Quod si feceruit : separentur. Quomͦ comꝑ¬

Expanded text:
tim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominstatus finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur hoc modo. Filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi. Nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis nepos et trineptis, neptis sextus.observare decrevimus generationem; et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentur.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i exemplum fuit : ut peccato moriamur.
et resurrectio eiꝰ exemplum fuit: ut iusticiȩ
uiuamus. Nunquit idõ ueritas non fuit.
Ergo xp̃c u̾e mortuus non est. et uere non
surrexit. si mors eius uł resurrectio uera
non fuit. Absit. nam de ipso seriptum est.
Uere langores nr̃os ipse tulit et dolores nros
ipse portauit. Ergo mors xp̃i uera fuit: et ta¬
men exemplum fuit. Et resurrectio xp̃i ue¬
ra fuit: et exemplũ fuit. Quare qͦ sacram̃tũ
altaris. similitudo eẽ potest et ueritas: In
alio quidem similitudo in alio ueritas.
Tria esse in sacram̃to altaris panis et uini
speciem. corꝑis xp̃i u̾itatẽ. grãm spiritualẽ

Expanded text:
Christi exemplum fuit, ut peccato moriamur, et resurrectio ejus exemplum fuit, ut justitiae vivamus. Nunquid ideo veritas non fuit? Ergo Christus vero mortuus non est, et vere non resurrexit; si mors ejus vel resurrectio vera non fuit. Absit! Nam de ipso scriptum est: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . » Ergo mors Christi vera fuit, et tamen exemplum fuit; et resurrectio Christi vera fuit, et exemplum fuit. Quare ergo sacramentum altaris similitudo esse non potest et veritas? In alio quidem similitudo, in alio veritas. Tria esse in sacramento altaris: panis et vini speciem, corporis Christi veritatem, gratiam spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃i u eẽ : s imaginẽ illius tantum et
spẽm et figuram. ꝓpt̃ea quia scriptura ali¬
quociens dicat. id quod in eucharistia altari ᷤ
erroris laqueum non inciderent. si uł sacra¬
m̃ita dĩ recta et humili fide susciꝑent. aut¬
scripturas conuenienti intelligentia tracta¬
rent. Nunc autẽ quia in sacram̃tis dei. sen¬
sũ suũ fidei preferunt. in scripturis sacris
sanam int̾pretationis formani tenere contẽp¬
nunt: et fit ut sermo uertatis amplius
eos caligare faciat. dum non recte intellectꝰ
errorẽ ꝓ u̾itate ministrat. Quod tamen
seripture uicium non ẽ s legitimumũ
et non intelligentiũ cecitas. neq sacram̃¬
toꝵ dĩ confusio. s presum̃tium prauitas.
Hic autẽ ꝑicłose errauerunt. tot mani¬
festis sententiis et assertionib non dubiis
quedam ambigua preferentes. et in ipsis
magis mendatiũ quam ueritatẽ eligentes.
non quia hoc ibi magis dicebat᷑. s quia hoc
ab illis magis credebatur. Quid enim. Nun¬

Expanded text:
i non esse, sed imaginem illius tantum et speciem et figuram. Propterea quod scriptura aliquoties dicat id quod in Eucharistia altaris erroris laqueum non inciderent, si vel sacramenta Dei recta et humili fide susciScripturas convenienti intelligentia tractarent. Nunc autem quia in sacramentis Dei sensum suum fidei praeferunt, in Scripturis sacris sanam interpretationis formam tenere contemnunt: et fit ut sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem per veritatem ministrat. Quod tamen Scripturae culpa non est, sed legentium et non intelligentium caecitas, neque sacrorum Dei confusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem perniciose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis quidam ambigua praeferentes, et in ipsis magis mendacium quam veritatem eligentes, non quia hoc ibi magnum dicebatur, sed quia hoc ab illis magnum credebatur. Quid enim? Nun
Abbreviated transcription (Latin):
Qud sacram̃tũ altaris et figura ẽ quantũ ad
panis et uini speciem. et res ẽ quantũ ad corꝑis
xp̃i ueritatem.
Tria eẽ in sacram̃to altaris. panis et uini spe
sanguinis sui instituit.
Quał intelligenda ẽ mutatio panis et uini
in corpus xp̃i.¬
Quid significant tres portiones illȩ quȩ de cor
ꝑe xp̃i in sacram̃to altaris fiunt.
Quod corpꝰ xp̃i qñ diuidi uidetur scđ̾m solã
speciem diuiditur. scd̾m se autẽ integrum
manet. sic in singłis partib totũ sicut indi¬
uersis locis unum et idem ipse ẽ. Quod ea¬

Expanded text:
ramentum altaris et figura est quantum ad panis speciem et vini, et res est quantum ad corporis Christi veritatem. Tria esse in sacramento altaris: panis et vini specsanguinis sui instituerit. Qualiter intelligenda est mutatio panis et vini in corpus ChriQuid significent tres portiones illae, quae de corpore Christi in sacramento altaris fiunt.Quod corpus Christi quando dividi videtur secundum solam speciem dividitur, secundum ipsum autem integrum manet, et sicut singulis partibus totum, sic in divisis locis unum et idem ipsum est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Que decies senis distincta patent capitellis.
de an U Lo. ⁊ Remaia.
nulus ut gẽmam digitis aptandus hab̾et:
dicitur inprimis fecisse ꝓmetheos usum.
C aucaseȩ rupis quem fragmina lucida ferro
Inclusisse ferunt. digito recepta tulisse.
Etas posterior iunxit preciosa metalla.
Et lapides caros adiecit et insuꝑ artem.
Insuecam manum triplici uestiuit honore.
S fraus intactum quia nil humana relinquit.¬
Inuidia. naturam dum scilicet ars unitatur.
Ueras a falsis labor ẽ discernere geminas.
Callida quas didicit uitro simulare doloso.
Dũ ueram speciem mentitur ad ultera forma
Inde fit ut uirtus gemmarũ nulla putetur.
Iguaros quociens temptata ꝓbatio fallit.
S ueras species. fuerint si rite sacrate:
Effectꝰ miri ꝓcul ambiguo comitantur.
Gemimis agũni nomũ posuere priores.
Qđ translucerent gũmi splendentis adinstar.
Quȩ ñ translucent cecas uoluere uocari.
Nomine s lapidis. species signantur utreq

Expanded text:
Quae decies senis distincta patent capitellis.Quae decies senis distincta patent capitellis.DE ANNULO ET GEMMA. Annulus ut gemmam digitis aptandus haberet Dicitur in primis fecisse Prometheus usum Caucaseae rupis quem fragmina lucida ferro Inclusisse ferunt, digitoque recepta tulisse. Aetas posterior vinxit pretiosa metalla, Et lapides caros adjecit et insuper artem Insuetamque manum triplici vestivit honore Sed fraus intactum quia nil humana relinqui Invida naturam dum scilicet ars imitatur Veras a falsis labor est discernere gemmas, Callida quas didicit vitro simulare doloso, Dum veram speciem mentitur adultera forma. Inde fit ut virtus gemmarum nulla putatur Ignaros quoties tentala probatio fallit, Si verae species fuerint si rite sacratae Effectus miri procul ambiguo comitantur. Gemmis a gummi nomen posuere priores Quod translucerent gummi splendentis ad instar, Quae non tranlucent caecas voluere vocari. Nomine sed lapidis species signantur utraeque,
Abbreviated transcription (Latin):
ollitur e conchis spẽs memoranda maruris.
unio dietus obhoc qđ ab una tollitur unus.
Nec duo uł plures. unqͣm si mul inueniuntur
Cuiuis ad ornatum laudatur catidida forma.
Cum deceat uestes. deceat nichilominus aurum.¬
Conchȩ temꝑib certis referuntur hiantes.
In cȩlum. patule rores haurire sitꝑnos.
Ex quib orbiculi candentes concipuntur.
De matutino fit clarior unio rore.
Ros uesꝑtinus fȩtus solet edere fuscos.
Et uiuenes conchȩ dant baccas candidiores.
Obscurat fetus concharum grandior ȩtas.
Quanto rorantis fuerit magis aeris haustus.
Tanto maiorem gignit roratio baccam.
Ultra seminucem s crescere nulla putatuR.
Qđ si celsa micent tonitru conuexa chorusco:
Conchȩ diffugiunt subita formidine clause.
Sic intercepto conceptio deꝑit haustu.
Et fit abortiuum. qđ ceꝑat inde creari.
Insignes baccas predã maris india gignit.
Gignit et insignes antiqua britannuia baccas.
Sufficiat nr̃o collecta labore tueri.

Expanded text:
ollitur a conchis species memoranda marinis Unio dictus ob hoc, quod ab una tollitur unus, Non duo vel plures unquam simul inveniuntur. Cujus ad ornatum laudatur candida forma Cum deceat vestes, deceat nihilominus aurum.Conchae, temporibus certis, referuntur hiantes In coelum, patulae rores haurire supernos Ex quibus orbiculi candentes concipiuntur. De matutino fit clarior unio rore, Ros vespertinus fetus solet edere fuscos; At juvenes conchae dant baccas candidiores. Obscurat fetus concharum grandior aetas: Quanto rorantis fuerit plus aeris haustum, Tanto majorem gignit roratio baccam. Ultra semuncem sed crescere nulla putatur. Quod si celsa miscent tonitru convexa corusco, Conchae diffugiunt subita formidine clausae. Sic intercepto conceptio deperit hausta, Et fit abortivum quod coeperat inde creari, Insignes baccas praedam maris India gignit, Gignit et insignes antiqua Brachmania baccas. Sufficiat nostro collecta labore teneri
Abbreviated transcription (Latin):
mnis eccłiastica administratio in trib
constat. in ordinib. in sacram̃tis. in
p̃ceptis. Ordines consicłamis in ꝑsoniͤ.
prelatorum. sacram̃ta in ministerio eorum.
p̃cepta in conu̾satione subiectorũ. Quȩ singło:
ꝓpͥa considatione egent. De ordinib hoc pͥm̃
attendendum ẽ. quod alii sunt scđm gra¬
ddum differentẽ. sicut ẽ diaconus et sacerdos.
alii in eodẽ gradu scdmi potestatẽ excellentẽ
sic̃ diaconus et archidiaconus. Unus gradus
est in sacram̃to: non tam̃ una potestas in mi¬
nisterio. Diaconus autẽ sacerdoti ministrat.
in sacram̃to corꝑis et sanguinis xp̃i. archidi¬
aconus autẽ hoc plus habet quod pret̃ mi¬
ria dispensat. Similit̃ sacerdos et pontifex
siue fũmus sacerdos unus gradus ẽ in sacra¬
m̃to. diu̾sa tam̃ potestas in ministerio: quia
cum utrisq corꝑis et sanguinis xp̃i consetiã¬
ai. cateciz andi. baptiz andi. predicandi. li¬
gandi. soluendi. una quodãmodo sit dig

Expanded text:
mnis ecclesiastica administratio in tribus constat: in ordinibus, in sacramentis, in praeceptis Ordines consideramus in personis praelatorum; sacramenta in ministerio eorum. Praecepta in comversatione subjectorum. Quae singula propria consideratione egent. De ordinibus hoc primum attendendum est, quod alii sunt secundum gradum differentem, sicut est diaconus et sacerdos; alii in eodem gradu secundum potestatem excellentem, sicut diaconus et archidiaconus. Unus gradus est in sacramento; non tamen una potestas in ministerio. Diaconus enim sacerdoti ministrat in sacramento corporis et sanguinis Christi. Archidiaconus autem hoc plus habet, quod praeter miria dispensat. Similiter sacerdos et pontifex sive summus sacerdos unus gradus est in sacramento, diversa tamen potestas in ministerio: quia cum utrisque corporis et sanguinis Christi consecrandi, baptizandi, catechizandi, praedicandi, ligandi, solvendi, una quodammodo sit dig
Abbreviated transcription (Latin):
Creatura exardescit in tormentũ adu̾sus iniustos:
et lenior ẽ ad benefaciendum his qui in dm̃ confidt̃.
Nonerit caro subiecta amine. nec uicia rationi:
si anim̾ non est subdit᷑ conditori. Tunc autem re¬
cce subiciuntur nob̾ omĩa quȩ sub nos sunt: si nos
subiciamur ei a quo nob̾ illa subiecta sunt. Nam et
quȩ uidentur eẽ subiecta ei qͥ dõ subiectus ñ ẽ: ille¬

Expanded text:
Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confidunt. 134 11. Non erit caro subjecta animae, nec vitium rationi, si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ. P roinde quecumq uidentur muala: par¬
tim nob̾ seuiunt origiue. partim culpa. Mala dic̃t
multa increaturis ꝑu̾si: ut ignem quia urit. ut
ferrum quia occidit. ut feram quia mordet. S cõ¬
moda ipsoꝵ non intendens homo: accusat in illis
quod sibi debet potius imputari. Cui ꝓ peccato ista
effecta sunt noxia: que illi ex omni parte fuerant ante
peccatum subiecta. Nostro uicio non sua natura inala
sunt: ea quȩ nob̾ nocent. Nam lux dum sit bona. infir¬
mis ocłis noxia ẽ: et tunc ocłoꝵ uicium non lucis est.
Sic et cetera. Cum creaturum stimulis et elementoꝵ
adu̾sitatib homo uerberatur peccati hoc exigere
penam. ut deo suꝑbieus homo. ea quȩ infra ipsum
sunt patiatur aduersa. unde et in sapientia legitur.
Pugnabit pro eo orbisterrarũ contra insensatos.
Merito gͦ peccatorum hoc actũ est: ut naturaliter
ꝓsꝑa mutentur homini in aduersis. Unde et salomon

Expanded text:
humanum. Proinde quaecunque videntur mala, parhumanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem malam: ipsa mala uoluntas testis naturȩ bone.
Quȩ in tanto testatur ẽẽ bonam: ut illam deus ꝓma¬
lo ꝓmals non relinquat multam. Quam ob causam¬
ꝓmiserit ds̃ mali oboriri statum. nisi ut ex contra¬
riis magis bonȩ naturȩ decorem iniret s Modꝰ iste :¬
qđ iatine oppositum uł contra positum nominatur.
Et sit pulchra locutio: quando mos contraria ꝓsꝑis
ꝓferuntur. Ita et in reb̾ ꝓmixtũ est malum: ut natu¬
re bonum ad comꝑationem excelleret mali. fecit
et ipsa que incieaturis uidentur eẽ penalia si bene
Ita gͦ ꝑpendenda ẽ creatura ex nr̃o usu non bono.
non ex sua natura ualde bona. Si radas suꝑcilium
hominis: paruam rem demis. s toto corꝑi ingeris
feditatẽ. Ita et in uniu̾sitate creaturȩ si extremum
uermiculũ natura malum dixeris: uniu̾sȩ creatu¬
re iniuriam facias. Cimeta mala: ꝑ peccatum pͥmi
hominis. ꝓ pena sunt translata in uniu̾sum gen̾

Expanded text:
tatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, tatem malam, ipsa voluntas mala testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Cpermiserit Deus mali oboriri statum, nisi ut ex contrariis malis bonae naturae decor emineret? Modus iste e dicitur, quod Latine oppositum, vel contrapositum nominatur 133, et fit pulchra locutio, quando mox contraria positis proferuntur. Ita et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excelleret mali. 6. Fecit et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona. 7. Si radas supercilium hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus
Abbreviated transcription (Latin):
alum a diabolo ñ ẽ creatuni: s inuentum.
Et idõ uichil ẽ malum: quia sine dõ factũ
est nichil. Deus autem malum ñ fecit. Credit᷑
ab hereticis mentẽ a dõ. uicia adiabolo fuisse creata.
Unde et ab ipsis duȩ naturȩ boua et mala putantur.
S uicium natura non ẽ. Et dum uere adiabolo
sit: non tam̃ creatum ẽ. Non quia alicubi aut aliqͣn
do erat malum: uude fieret diabolus malus. s qͥa
uicio suo dũ eẽt angłs bonus suꝑbi endo effectꝰ est
malus. Et ideo recte dicitur ab eo inuentum malũ.
nullam eẽ naturam mali. quia natura omnis arte¬
aut inominutabił ut ds̃ est: uͥt commnutabilis
ut ereatura est. Malum uero ideo natura nulla ẽ:
quia accedendo in bonam naturam efficit eam uiciosã.
Qd dum discedit natura manet: et malum quod iuerat
nusqͣm ẽ. Ex eo quod uicium nocet naturȩ. agnoscitur
uicuimi natura nonesse. quia nichil quod naturale
ẽ nocet. Dum natura bona dampnatur ꝓpt̃ uolun¬

Expanded text:
alum a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo nihil est malum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata, unde et ab his duae naturae, bona et mala, putantur. Sed vitia natura non sunt, et dum vere a diabolo sint, non tamen creata sundo erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nullam esse naturam mali constat, quia natura omnis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam non esse, quia nihil quod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter volun
Abbreviated transcription (Latin):
creaturis prestet homo dignitate uirtutis. ex ipsa re¬
uerentia dicitur creationis dum oĩa dixit ds̃ fiat ec
facta sunt. Creature uͦ hominẽ: cum quadã ȩt̃ni con¬
silii delib̾atione: uoluerit dicens. Faciamus hominẽ
ad imaginem et similitudinẽ nr̃am. Quia enim boni
sumꝰ naturalit̃ conditi: culpȩ quodam mͦ. mertto contra
naturam sumus effecti. Sic̃ presciuit ds̃ hominem
peccaturum: ita et p̃scinit qualit̃ illum ꝑ suam gr̃am
reꝑaret. qui suo arbitrio deꝑire potuisset. Originalit̃
adam et eua creati sunt sunul: specialit uͦ postea mu¬
lier de latere uiri formata ẽ. Parit̃ uero conditi sunt
utriq rationis ordine: non parit̃ temporis unitate.
Uir ad imaginem dei factus ẽ: mulier ad imaginem
uiri formata ẽ. Unde et illi legi nature: subiecta est.
Item. uir ꝓpt̃ semet ipsum fact᷑ ẽ : mulier obadiutoriũ
uiri creata ẽ. Homo ꝓpt̃ peccatum tunc traditus ẽ

Expanded text:
creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa recreaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Obhoc in ueteri testamento despicitur. necͥ saluta¬
tur ab angło: eo quod homo nundum transisset in dm̃
Snscipitur autẽ homo adõ: et reuerent̃ salittatur ab
angło. Nam et mariã: angłs gabriel legitur salutasse.
Et iohi angło salutante: ab eodem angł̃o dicitur. Ui¬
de ne feceris: cum seruus tuus enĩ sũ. et fratrum tuoꝵ.
ꝑ quod agnoseitur ꝑ incarnationẽ dñicam: pacem ho¬
minib fuisse et angłis redditam .xi. de homine.
mnia sub celo ꝓpt̃ homineni facta sunt: homo
autẽ ꝓpt̃ se ipsum. Inde et omnia ꝑ figuram
ad eus similitudinẽ referuntur. Cõmunia ho¬
mini omĩa naturalia eẽ cum om̃ibꝰ rebꝰ que constant:
et in homine omĩa continere atq in eo omniũ rerum
natura consistere. Uniuersitati creature: homo mag¬
na qudam portio ẽ. Tantoq gradu ẽ ceteris excellentior
quanto imagini diuinȩ uicinior. Quantum cȩteris

Expanded text:
rdicit. Ab hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutardicit. Ab hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deo. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. Nam et Mariam angelus legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti, ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum. Per quod agnoscitur 141 per incarnationem dominicam pacem hominibus fuisse et angelis redditam. CAPUT XI. De homine. 1. Omnia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
etas fastidium habe solet. et scimus illos dei uisione qͣm
desidant fastidire non posse. Quid gͦ ẽ nisi ut miro mͦ
simul utrumq credam. Quia et desid̾ant et saciantur.
S desidłant sine labore: et saciantur sine fastidio. Ne
enuin sit in desiderio necessitas: desid̾antes saciantur.
Et tterũ ne sit in sacietate fastidium: saciati desidant.
cietas ista fastidium nescit: angłi desid̾ant in eo ꝑspicere
semꝑ Ubicunq inscripturis scĩs ꝓ dõ angłs ponitur.
discordia int̃ homines et angłos fuit. ueniens autẽ xp̃e:
pacem inter se. et angłos. et homines. fecit. Eo quippe
reconciliat ẽ homo: uerũetiam pax int̃ homines angłos-¬
et angłoꝵ fuisse ꝑ id maxime agnoscitur: qđ salitati
in ueteri testamento ab hominib angłi. despiciunt sa¬
lutari ab eis. Qđ in nouo testamento a ioħe factum. ñ
solum reuerent angłs suscepit: uerũ etiam ne faciat int̃¬

Expanded text:
etas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam etas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiati satiari, tietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. Ubicunque in Scripturis sanctis pro Deo angelus ponitur, discordia inter homines et angelos fuit; veniens autem Christus pacem in se et angelis et hominibus fecit. Eo quippe reconciliatus est homo, verum etiam pax inter angelos et homim fuisse per id maxime agnoscitur, quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt resalutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum, non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat inte
Abbreviated transcription (Latin):
manifestus demonstrentur. Singulȩ gentes: p̃positos
angłos hab̾e creduntur. Quod ostendit᷑ testimonio an¬
głi: danieli loquentis. Ego inquit ueni ut nunciarem
tibi: s princeps regni ꝑsarum restitit michi. Et pꝰ alia.
Non ẽ qui me adiuuet: nisi michael princeps uester.
Item om̃s homines angłos habe ꝓbantur: loquente
dño in euangłio. Am̃ dico uob: quia angl̃i eormi semꝑ
uident faciem patris mei qui ẽ in cȩlis. Unde et petrus
in actib apłoꝵ cum pulsaret ianuam: Aixerunt intus
apłi. Non ẽ pecrus: s angłs eius ẽ. Si gͦ dm̃ angł̃i contu¬
angłi dei conspicere: Item si non contuentur nec uident
ueraett̃ credim̾ qđ dm̃i angłi et uident et uidere cupi¬
unt. et habent et hab̾e festinant. et amant et amare
nituntur. Si emm sic uide desid̾ant. ut effectũ deside¬
ru ñ ꝑfruantur: desiderium hoc necessitatem habet.
nuint: Rursum si eos dicimꝰ dĩ uisione saturari. saci¬

Expanded text:
manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, inquit, veni, ut nunciarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. Item omnes homines angelos habere probantur, loquente no in Evangelio: Amen dico vobis, quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui est in coelis . Unde et Petrus in Actibus Apostolorum, cum pulsaret januam, dixerunt intus apostoli: Non est Petrus, sed angelus ejus . Si Deum angeli contudesiderant angeli Dei conspicere ? Item si tunc non contuentur nec vident, veraciter credimus quod Deum angeli et vident et videre desiderant, et habent et habere festinant, et amant et amare nituntur. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet. niunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, sati
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. Et quȩ apud homines adhuc futura sunt: angłi¬
iam dño reuelante nouerunt. Preuaricatores angłi eciã
sc̃ĩtate amissa: non tam̃ amiserunt iuiuacem angłicȩ crea¬
turȩ sensum. Triplici enim modo p̃scientiȩ acumtue ui¬
gent: idest subtilitate naturȩ exꝑientia temꝑum reue¬
latione suꝑioꝵ potestatum. Quociens ds̃ quocumq
flgello huic mundo irascitur: ad ministerium uindicte
apostatȩ angłi mittuntur. Qui tam̃ diuina potestate
coercentur : ne tantũ noceant quantum cupiunt. Bo¬
ni autẽ angłi ad ministerium salutis humanȩ deputati
sunt: ut curas administrent mundi. et regant omĩa us¬
su dĩ: testante apło. Nonne om̃s inquit sunt administra¬
torii sp̃c in ministerium missi ꝓpt̃ eos qui hereditatem
captunt salutis : Angl̃i corꝑa in quib hominib appa-¬
rent: de suꝑno aere sumuiit. Solidamq speciẽ ex cele¬
sti elemento induunt: ꝑ quam humanis obtutibus

Expanded text:
in re; et quae apud homines adhuc futura sunt, angelin re; et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli, jam revelante Deo, noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem naturae angelicae sensum. Triplici enim modo prae scientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quoties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii spiritus, in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent in superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
debeat precipit. Nouem eẽ distinctiones uł ordines
angłoꝵ: sacre scripture testantur. Io ẽ angł̃os. archan¬
głos. thronos. dominationes. uirtutes. principatus.
potestates. cherubim et seraphim. Horum ordinum
numerum. etiam ezechiel ꝓpħa describit sub totidẽ
nominib lapidum : cum de prumatu a potestate¬
angłi loqueret᷑. Omĩs inquit lapis preciosus: oꝑim̃t̃tũ
tiuini. Sardius. et toparius. et iaspis. crisolitus. et
onix. et berillus saphirus. carbiuculus. et smarag¬
dus. Quo numero lapidum: ipsi ordines designati
sunt angłaꝵ. Quos apostata angłs aute lapsum qͣsi
in uestimnento ornarnenti sui asfixos habuit: ad
quorum comꝑationem. dum se clariorem cunctis aspexit.
confestim intumuit. et cor suum ad suꝑbiam eleuauit.
Angłi semꝑ: in dõ gaudent non inse. Malus uͦ id ẽ diabolꝰ:
quia non quȩ dei s quȩ sua sunt requisiuit. Nulla autẽ

Expanded text:
debeat praecipit. 15. Novem esse distinctiones vel ordines debeat praecipit. 15. Novem esse distinctiones vel ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est: angelos, archangelos, thronos, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit, sub totidem nominibangeli loqueretur: Omnis, inquit, lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, et topazius, et jaspis, chrysolithus, et onyx, et berillus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus , quo numero lapidum ipsi ordines designati sunt angelorum; quos apostata angelus ante lapsum, quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit, ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero ideo est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem
Abbreviated transcription (Latin):
mea substantia. Post qͣm apostate angłi oeciderunt.
reliqui perseuerantia eterne beatitudinis solidati sunt.
Unde et post celi ereationem. in principio iepetitur fiat
firmamentum : et uocatum ẽ firmattum cȩlum. Nimi¬
rum osteudens quod post angłoꝵ ruinam: hi qui ꝑ¬
manserunt  firmitatem meruerunt et̃ne ꝑseueran
tiȩ et beaticunis. quam antea minus acceperant. Unde
oportet agnosci quod maloꝵ iniquitas scõꝵ seruiat
utilitati: quia unde mali corruunt. inde boni ꝓfi
angłoꝵ maloꝵ ẽ diminutus: ex numero electoꝵ
hominum supplebit᷑. Qui numerꝰ. soli dõ ẽ coguit᷑.
Int̃ angłos distantia potestatum ẽ: et ꝓ graduum
dignitate in inisteria eisdem sunt distributa. Aliisq
alii preferuntur. tam culmine potestatis: quam
scientia uirtutis. Subministrant igitur alii alioꝵq
preceptis: atq obediunt iussis. unde et ad ꝓpħam ⁊acha¬
riam angłs angłm mittit: et quecumq annuntiare

Expanded text:
mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum; nimirum ostendens, quod post angelorum ruinam, hi qui permanserunt, firtiae et beatitudinis quam antea minus acceperant. Unde oportet agnosci quod malorum iniquitas sanctorum serviat utilitati, quia unde mali corruunt, inde boni profangelorum malorum est diminutus, ex numero electorum hominum supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. 14. Inter angelos distantia postestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa; aliique aliis praeferuntur, tam culmine potestatis quam scientia virtutis; subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt jussis. Unde et ad prophetam Zachariam Angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit: insuꝑ etiam suꝑiorem deo se dicit scđm apłi
litur: supra omne quod dicitur deus aut quod co¬
litur. Diabolus ideo iam non petit ueniani: quia
non compungitur ad pęnitentiam. Membra uero
eius ꝑ hypochrisim deprecantur: quod tam̃ ꝓ mala
conscientia adipisci non merent᷑. Discat humana
miseria quod ea causa cicius ꝓuocetur deus presta¬
re ueniã dum infirmo compatit᷑ homini: quia
ipse homo traxit ex parte inferiori iufirmitatẽ
peccandi hoc ẽ carne. qua inclusa anima detinet᷑.
Apostate augłi ido ueniam non habent: quia carnał
fragilitatis nulla iufirmitate grauati sunt: ut pecca¬
rent. Homiues autem post peccatum idcirco reuertunt᷑
ad ueniam: ꝓpter quod ex lutea materia pondus tra¬
xerunt infirmitatis. Ideoq ꝓ infirma carnis conditio¬
ne reditus patet hominis ad salutem: sic̃ et psalmꝰ
dicit. Ipse scit figmentum nr̃iu. Et illudl. Memento dñe
quod terra sumus. Et iterũ. Memorare inquit que sit

Expanded text:
cecidit, insuper etiam superiorem Deo se dicit, secundum litur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Diabolus ideo jam non petet veniam: quia non compungitur ad poenitentiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat humana miseria, quod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, inquit, quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut factus est in suꝑbiam erupit: et precipitat᷑
ẽ de celo. Nam uixta ueritatis testimoniũ. abini¬
cio mendax fuit. et in uerttate ñ stetit: quia sta¬
tim ut factus ẽ cecidit. Fuit quidẽ in ueritate con¬
ditus: s non staudo confestim aueritate lapsus ẽ.
Uno suꝑbiȩ lapsu. dum dõ ꝑ tumorem se confer̃t.
et homo cecidit et diabolus. S homo reu̾sus ad
penitentiam: dõ se inferiorẽ eẽ cognoscit. Diabo¬
lus uͦ ñ solum ᷤ coͬntempt᷑ qđ se dõ equalẽ existinanᷤ¬

Expanded text:
mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus est de coelo. Nam juxta veritatis testimonium ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. 8. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus; sed homo reversus ad poenitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit. Diabolus vero non solum hoc contentus, quod se Deo aequalem existiman
Abbreviated transcription (Latin):
contemplentio mutare diuma. Ante omnẽ creationẽ
niuudi: creati sunt angłi. Et ante omnem creatio¬
uem angłoꝵ diabolus conditus ẽ : sicut scriptum ẽ.
Ipse ẽ principium iarum dei. Unde ad comꝑationẽ
angłoꝵ: archangłs appellatus est. Prius euim ereatͥ
extitit ordinis prelatione: non temporis quantitate.
ducia cecidit. ita ut sine reparatione laberetur.
Cuius prelationis excellentiam: ꝓpħa his uerbis
annunciat. Cedri non fuerunt altiores illo in pa¬
radyso dei. Abietes non adequauerunt summitatẽ
illiuis. Omne lignum paradisi non ẽ assimilatum illi:
qũi speciosiorẽ fecit eum ds̃. Distat conditio angłi.
a conditione hominis. Homo enĩ ad dĩ similitudinẽ
conditꝰ ẽ. Archangłs uͦ qui lapsus ẽ signacłm dĩ si¬
militudinis  plenis sapientia. ꝑfectus decore: in
deliciis paradysi dei fuisti. Quanto enim subtilior
ẽ eiꝰ natura : tanto plenius extitit ad similitudi

Expanded text:
contemplatio mutari divina. Ante omnem creationem contemplatio mutari divina. Ante omnem creationem mundi, creati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum, diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei. Unde et ad comparationem angelorum, archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. ducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur, cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annunciat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius. Omne lignum paradisi non est assimilatum illi: quoniam speciosiorem fecit eum Deus. Distat conditio angeli a conditione hominis. Homo enim ad Dei similitudinem conditus est. Archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est 136 ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudin