comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ramoꝵ. ⁊ exinde inuiriditite foliorũ: & ctr̃. Ita et femina in corpore
adae latebat. quia de costu cius fabricanda fuit BENEO EIS DICEAS. CRESCIE
nem accipere meruit. M Meinculpari uiderot in procreandis filus ut de¬
clarar&. Nullũ exinde peccatũ habere silegitime nuberenturASi ergo
adã talis ẽ. creatꝰ ut in mortał ꝑ maner&. Cur eis dr̃ crescite & multiplemi:
Hoonamq intellegendũ quia non scđm concupiscentiã carnis. Neq ulla
mala uoluntate debuer̃ filios ꝓcreare. Nec sic̃ nunc indolore pariunt
filios. sed sicut quisq. imperat membra sua aliqiđ exercere ł malũ in operan¬
do ł pedem in ambulando. ita & illi habuer̃ in para dyso foctus ꝓ creare.
fuissent. non coierunt simul ut filios ꝓcreassent. M Quia mox createt
mulier trans gressa ẽ. & de alti in mortalitate in ina ꝓ fundi ꝓiecit ẽ

Expanded text:
ne ramorum, et exinde in viriditatem foliorum et caetera. Ita et femina in corpore ne ramorum, et exinde in viriditatem foliorum et caetera. Ita et femina in corpore Adae latebat, quia de costa ejus fabricanda fuit. Sequitur. Et benem accipere meruit? Ne inculpari videretur in procreandis filiis, ut declararet nullum exinde peccatum habere, si legitime nuberent. Si ergo Adam talis est creatus, ut immortalis permaneret, cur eis dicitur: Crescite et multiplicamini? Hoc namque intelligendum, quia non secundum concupiscentiam carnis, neque ulla mala voluntate debuerunt filios procreare; nec sicut nunc in dolore pariunt filios, sed sicut quisque imperat membra sua aliquid exercere, vel manum in operando, vel pedem in ambulando, ita et illi debuerunt in paradiso fetus procreare. quam projecti fuissent, non coierunt simul ut filios procrearent? Quia mox creata mulier transgressa est, et de alta immortalitate in ima profundi projecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
Querendũ nob̵ ẽ. susta animalia uenenosa. in principio. AMBROS¬
qnđõ createst uenenũ habuer̃ sicut nc̃ MHoç ꝓculdubio sciendũ quia sicut
tunc creata fucrunt. ita ꝑmanent. Sed tam̃ in principio nocendi non habuert̃
potestatem. sic̃ ꝓbare possumꝰ deserpentib qnđo uipera inuasit manũ pauli
& nihil ei nocuit. quia potestatẽ habuit inuadendi: Nocendi aut̃ ñ habuit
potestatem. Similit̃ debestus ꝗnđo danil missus fuit in lacũ leonũ: Tuno
si faciamꝰ hominẽ adimaginẽ & similitudinẽ nram: In mente scilic& iđ
in ratione ⁊ intellegentia. Ipsa itaq mens dum cogitat eã. quae eterna sunt.
mago di dicenda ẽ. cogitando acterna A Et creauit dñs ds̃ hominẽ
Qiđ ẽ enĩ qđ feminã dic̃. creare cũ masculo. quae ad huc formata ñ erat: A
Quia de adam ꝓcessura erat. Sic & onĩ insem̃te arboris multu occultantur.
Primo igitur in radice figit. deinde inqualitatẽ arboris postea in effusio¬

Expanded text:
Quaerendum nobis est si ista animalia venenosa in principio quando creata sunt, venenum habuerunt sicut nunc. M. Hoc procul dubio sciendum quia sicut tunc creata fuerunt, ita permanent; sed tamen in principio nocendi non habuerunt potestatem, sicut probare possumus de serpentibus. Quando vipera invasit manum Pauli, et nihil ei nocuit, quia potestatem habuit invadendi, nocendi autem non habuit potestatem. Similiter de bestiis quando Daniel missus fuit in lacum leonum, tunc si: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ? In mente scilicet, id est, in ratione et intelligentia, ipsa itaque mens, dum cogitat ea quae aeterna sunt, imago Dei dicenda est: cogitando aeterna, vir est, sicut . Quid est enim quod feminam dicit creare cum masculo, quae adhuc formata non erat? M. Quia de Adam processura erat. Sic etenim in semente arboris multa occultantur; primo igitur in radice figitur, deinde in qualitate arboris, postea in effusio
Abbreviated transcription (Latin):
informitate insinuare uoluisse. si tam̃ tardo intellectui non subrepat.
ut matenã & speciẽ qui a uerbis scriptura separat. Conet᷑ haec duo &iam tẽpr
Quia ꝓpinquiorast̃ eidem informitati quã caelestia corpora. aut dehis
ꝑ enumerationẽ dierũ infirmarerum condiunt᷑. Ideo noluit in ferri ut
Asimilit̃. cm suꝑiorib fieri imperar& AGust̃. Cum dixerit ds̃ ger

Expanded text:
informitatem insinuare voluisse; si tamen tardo intellectui non subrepat, informitatem insinuare voluisse; si tamen tardo intellectui non subrepat, ut materiam et speciem, quia verbis Scriptura separat, conetur haec duo etiam tempQuia propinquiora sunt eidem informitati quam coelestia corpora, aut de his per numerationem dierum infirma rerum condiuntur, ideo noluit inferri, ut similiter cum superioribus fieri imperaret. UNDE SUPR
Abbreviated transcription (Latin):
Ninc quoq orit᷑ questio. Sitotã terrã aqua tegebat. Nonerat locusubi
Aquae congregarent᷑ dum totã terrã tegebat aqua. & quomꝰ scriptura dicit
Congregent᷑ aquae. quae sub cȩlo sunt in locũ unũ & appareat arida
Cotam terrã tegebat aqua sicut rarissima nebula quac postea in unũ redac¬
ta atq collectaẽ ut possit terre species apparere. quã quã et terra. longelateq
subsidens potuit concauas partes p̃bere quac confluentes a quassus ciperent
ut arida apparer& AMBRoS Breuiter ammonem utquẽ forte non monet
querere. qnđo species aquarũ terrarumq creata sit. accipiant istodie noneẽ
factũ nisi ut se cernerentur. haec duo Nã illud qđ dictũ ẽ ante dierum
enumerationẽ. Terra erat inuisibił. & in cõposita Cum cõmendaret scrip¬
tura cuius modi terrã fecerat ds̃ quia p̃dixerat In principio creauitds̃ cae¬
lũ & terrã Nihilaliud his uerbis. intellegendũ ẽ quã materiae corporalis

Expanded text:
inc quoque oritur quaestio. Si totam terram aqua tegebat, non erat locus ubi aquae congregarentur, dum totam terram tegebat aqua. Et quomodo Scriptura dicit: Congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, et appareat arida? M. Totam terram tegebat aqua sicut rarissima nebula, quae postea in unum redacta atque collecta est, ut possit terrae species apparere, quanquam et terra longe lateque subsidens, potuit concavas partes praebere, quae confluentes aquas susciperent, ut arida appareret. AMBROSIUS. Breviter admonemus, ut quem forte non movet quaerere quando species aquarum terrarumque creata sit; accipiant isto die non esse factum, nisi ut secernerentur haec duo. Nam illud quod dictum est, ante dierum enumerationem terra erat invisibilis et incomposita, cum commendaret Scriptura cujusmodi terram fecerat Deus, quia praedixerat, In principio creavit Deus coelum et terram, nihil aliud his verbis intelligendum est, quam materiae corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
ualidius inculc&ł Suꝑ gaudeant mihi nam int̃grauissimos estus maloꝵ illã
partem egregusuir magnopere custodiebat : nedelapsuipsius insultarent
inimici Insultant enĩ illi quando hominẽ ad nequitiȩ suȩ uota conuertunt
dũ fideliũ ruinam suã putant ẽẽ uictoriã Pedes hic significant nroꝵ actium
qualitatẽ ꝑ quã in hacuita quibus dam gressib: ambulamus. Quidũ fuerint
humana fragilitate cõmoti : statĩ impios inueniunt irrisores lnsl

Expanded text:
us dignetur audire. Nam inter gravissimos aestus malorum, illam partem vir egregius magnopere custodiebat, ne de lapsu ipsius insultaret inimicus. Insultant enim illi quando hominem ad nequitiae suae vota converterint; dum fidelium ruinam, putant esse victoriam. Pedes enim hic significant nostrorum actuum qualitatem, per quam in hac vita quibusdam gressibus ambulamus. Sed isti dum fuerint humanitatis fragilitate commoti, statim impios inveniunt irrisores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
meoi lateat inme. Prolume dñe & tẽptame notum mefatiens nontibi qũe
gatorium quasi ignẽ delectationibus & cogitationibus meis Qm̃mi sedia
tua Qm̃ne in igne consumar. non meritamea sed miscđiatua quame ad
talẽuitã ꝑ duxisti ante oculos meos :: Vnde & conplacuit mihi ueritastua.
quia dis plicuit m̃ datium meum Non sedi non elegiapponere cormeua¬
hisq ꝓuidere conañ quẽ ad modũ qđ fieri non potestrerũ transeuntiuna

Expanded text:
me lateat, proba me, Domine, et tenta me; notum me faciens, non tibi quem gatorium, quasi ignem, delectationibus et cogitationibus meis, Quoniaam ne illo igne consumar, non merita mea, sed misericordia tua, qua me ad talem vitam perduxisti, ante oculos meos est. Et complacui in veritate tua: et quia displicuit mihi meum mendprovidere conantur, quemadmodum, quod fieri non potest, rerum transeuntium,
Abbreviated transcription (Latin):
fortẽ uocat. iuxtalitterã quia laborabat inuehendis ad maremen
cib: accubat int̃minis uidelicet iuxti possessionẽ neptalim. Heb¬
idicunt qđ assidue homines illius trib: operabant᷑ in diuine logis
meditatione &ideo a sinꝰ fortis uocat᷑ ꝓpt̃ asiduũ studiũ inqͥ¬
rende sapientiae Mystice isachar. popłm gentilẽ sig̃f. qui

Expanded text:
fortem vocat juxta litteram, quia laborabat in vehendis mercibus ad fortem vocat juxta litteram, quia laborabat in vehendis mercibus ad mare. Accubat in terminis, videlicet juxta possessionem Nephthalim. Hebraei dicunt quod assidue homines illius tribus operabantur in divinae legis meditatione, et ideo asinus fortis vocatur propter assiduum studium inquiren
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tã magna facere. & phylisceos qui tunc perant. frahelitis deui¬
cere in mandibula asin mille uiros occidero. porto gareciuita¬
tis humeris impositas in montẽ deferre. Leo nẽ ueluti hedũ oc¬
adere Cũ haec & tulia facientẽ uiderẽ putaui cũ eẽ xp̃m Sed
rursum cũ uiderẽ cum amorib meretricis decipi. ł cũ uiderẽ cum
accisũ non resurgore intellaxi non cũ eẽnob̵ reꝑmissũ xpm Ergo¬
lon in littore maris habitabit. Iuxtabtierã p̃dic̃ patri archa posses¬
sionẽ quã tribus ⁊ abulon tenuit. Possedit enĩ litꝰ maris magni per¬
tingens usq ad sydonẽ maritimã ciuitatẽ. Allegorice zabulon
possessionẽ. ⁊abulon in maritimis locis futurã redit ad mediterra¬
nea. & p̃dicit possessionẽ isachar qđ fertilissima futura e&ꝵ & ne¬
gotiationib habundar&. Isa charinquit asinꝰ fortis. Asinum

Expanded text:
mum tam magna facere, et Philistaeos, qui tunc praeerant Israelitis, devimum tam magna facere, et Philistaeos, qui tunc praeerant Israelitis, devincere, in mandibula asini mille viros occidere, portas Gazae civitatis humeris impositas in montem deferre, leonem veluti haedum occidere, cum haec et talia facientem viderem, putavi eum esse Christum. Sed rursum eum viderem eum amoribus meretricis decipi, et cum viderem eum occisum non resurgere, intellexi non eum esse nobis repromissum Chrislon in littore maris habitabit. Juxta litteram praedicit patriarcha possessionem quam tribus Zabulon tenuit. Possedit enim littus maris Magni pertingens usque ad Sidonem maritimam civitatem. Allegorice Zabulon possessionem Zabulon in maritimis locis futuram, redit ad mediterranea, et praedicit possessionem Issachar, quod fertilissima futura esset, et negnat. Vers. 14. Issachar, inquit, asinus fortis. Asinum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ e contra in faciem cadere electoꝵ In faciem cadere ẽ. deꝑpetratis
malis crubescere. quia qui infaciem cadit ibi cadit ubi uid&. Qui
uͦ r&ro ibicadit ubi non uid&. &ideo rocro cadereẽ. in aet̾nę dãp¬
nationis foueã dum ignorat ruere. Quidã hunc locũ sub ꝑsona
Dan desam son fortissimo adluterã accipiunt. qui fuit decadem tri¬
bu. & iudicauit isrł muliis annis. Hunc ergo cõparat colubro & ce¬
raste Sic̃ enĩ serpentes transeuntib insidiant᷑: sic sam son nemine
hostium sinebat ꝑ suã transire possessionẽ. ł malũ aliqð ibi facere
S & siquis frotꝰ agilitate ł fortitudine mardebat cius ungulas. hoc ẽ
magna uirtute eũ superabat. &r&ro illũ fugere cõpellobat. quasi
aequite r&ro faciens cadere de aequo. Qđ aut̃ dic̃ salutaretuum
exspectabo dnẽ Sensus talis ẽ. Cum inquit uiderẽ sam son fortissi¬

Expanded text:
sicut econtra in faciem cadere electorum. In faciem cadere est de perpetratis sicut econtra in faciem cadere electorum. In faciem cadere est de perpetratis malis erubescere, quia qui in faciem cadit, ibi cadit ubi videt; qui vero retro, ibi cadit ubi non videt. Et ideo retro cadere est in aeternae damnationis foveam, dum ignorat, ruere. Quidam hunc locum sub persona Dan de Samson fortissimo ad litteram accipiunt, qui fuit de eadem tribu et judicavit Israel multis annis. Hunc ergo comparat colubro et cerastae. Sicut enim serpentes transeuntibus insidiantur, sic Samson neminem hostium sinebat per suam transire possessionem vel malum aliquod ibi facere. Sed et si quis fretus agilitate vel fortitudine mordebat ejus ungulas, hoc est, magna virtute eum superabat, et retro illum fugere compellebat quasi equitem retro faciens cadere de equo. Quod autem dicit: Salutare tuum exspectabo, Domine, sensus talis est: Cum, inquit, viderem Samson fortissi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uͦ. qđ dic̃ coluber inuia. cerastes inseinita. Nullus ignorat uiã lati¬
arẽ ee quã semitũ. Ideo ꝑuiã designant᷑. lata itinera scłi gradientes
quos quasi coluber. Anti crist occulte mordendo decipͥer&s. In semita
uꝰ sc̃ĩ ꝑ angustã uiã aduitt̃ tendentes quos quasi ceras tes ꝑ potentiã
opprim&. Mordens ungulas aequi. Aequus hoc loco munđ accipit᷑. qui
ꝑ suꝑhiam & ambitionẽ in cursu labentis temporis spumat. Vngula aut̃
extrema pars pedis ẽ Pes extrema pars corporis. qr ergo anticristus
extra mundi tempora capere quaerit. Id eo ungulas aequi mordere
dr̃ Ascensor aut̃ huius aequiẽ omis qui indignitatib: & in potentias di
gloriat᷑ : Cerastes ergo .÷ anticristꝰ acqui ungulas morđ ut ascensor re¬
tro cadat. quia ad hoc. extrema mundi tempora occupat. ut reꝓbos
secũ ad acternã dap̃nationẽ trahat. Retro enĩ cadere. reꝑborũ e

Expanded text:
dum vero quod dicit, coluber in via, cerastes in semita. Nullus ignorat viam latidum vero quod dicit, coluber in via, cerastes in semita. Nullus ignorat viam latiorem esse quam semitam. Ideo per viam designantur lata itinera saeculi gradientes, quos quasi coluber Antichristus occulte mordendo decipiet; in semita vero sancti per angustam viam ad vitam tendentes, quos quasi cerastes per potentiam opprimet. Mordens ungulas equi. Equus hoc loco mundus accipitur, qui superbiam et ambitionem in cursu labentis temporis spumat. Ungula autem extrema pars pedis est, pes extrema pars corporis. Quia ergo Antichristus extrema mundi tempora capere quaerit, ideo ungulas equi mordere dicitur. Ascensor autem hujus equi est omnis qui in dignitatibus et potentia saeculi gloriatur. Cerastes ergo, id est Antichristus, equi ungulas mordet, ut ascensor retro cadat: quia ad hoc extrema mundi tempora occupat, ut reprobos secum ad aeternam damnationem trahat. Retro enim cadere reproborum est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cellunt legis doctores. & benc candidi dñr qs qui alios docent mundi &
uerba quae sub ꝑsona dan dñr. quidã deuida ꝓditore accipiunt qui rec¬
ungulas colub ł cerastes momordit. qnđo morticius cius insidias pa¬
in t̾rã dequa sũptist̃ redeunt. s quia p̃uidit eũ ꝓphetico spũ tertia
dio resurrecturũ Ideo dix̃ salutare tuũ exspectabo dnẽ. Sed meliuꝰ
haec uerba ad anti cristũ referunt᷑ qui detribũ nasaturꝰ ẽ. Vnde tribus
dan recte in deserto anaquilonari parte castra metata fuisse legit.
lllũ ostendens quidixit. Sedebo in monte testam̃ti in latorib aquilo¬
nis. Hic ergo dan colub & cerastes appellat᷑. Colub ꝓpt̃ dolũ. ceras¬
tes ꝓpt̃ potentiã. Anticristꝰ enĩ quos fraude decipere non poterit.
Epotentiã scłi quasi cornutꝰ serpens sibi subdere laborabit Adtenden¬

Expanded text:
praecellunt legis doctores. Et bene candidi dicuntur, quia qui alios docent, mundi et praecellunt legis doctores. Et bene candidi dicuntur, quia qui alios docent, mundi et m suum. Haec verba, quae sub persona Dan dicuntur, quidam de Juda proditore accipiunt, qui recungulas coluber vel cerastes momordit, quando morti ejus insidias pain terram, de qua sumpti sunt, redeunt. Sed quia praevidit eum prophetico spiritu tertia die resurrecturum, ideo dixit: Salutare tuum exspectabo, Domine. Sed melius haec verba ad Antichristum referuntur, qui de tribu Dan nasciturus est. Unde tribus Dan recte in deserto in aquilonari parte castra metata fuisse legitur, illum ostendens qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in latere Aquilonis. Hinc ergo Dan coluber et cerastes appellatur: coluber propter dolum, cerastes propter potentiam. Antichristus enim, quos fraude decipere non poterit, per potentiam saeculi quasi cornutus serpens sibi subdere laborabit. Attenden
Abbreviated transcription (Latin):
asinã aduitẽ ligauit. qs eccłam exgentib uincuł caritatis sibi con¬
uinxit. Lauabit᷑ uino stolã suã. Stola xp̃ĩ. caro cius ẽ quã uinolaũ
qđ debotro incruce pendente exspersũ ẽ. q uidelicet carnẽ suã sangu¬
ergo suũ lauit in sanguine uuae. qs popłm gentiũ suo redemit cruore¬
ł inc ioħs qui dilexnos & lauitnos a peccatis nr̃is insanguinesuo Pul¬
chrioress. oculiq uino. Oculi xp̃i. apłi st̃ & euangliste qui nob spi¬
talẽ scientiã infuder̃. Uinũ uͦ austeritatẽ legał obseruantiae desigñ
Iculi ergo xp̃i uino pulchrioresst̃. quia doctrina euangłica clarior
ẽ legali traditione Dentes uͦ xp̃i. scĩp̃dicatoresst̃. qui sicꝰ dentes cibos
ita infideles a sua duritia cõminuunt. ut in corpꝰ eccłae recipiant᷑. Lac
uero ẽ. legał traditio. qua uidaei tãꝗ pariuili nutriebant᷑. Nualentes recipe
solidũ cybũ. Dentes ergo lacte candidioresst̃ q p̃dicatoresst̃ nouites tam̃u

Expanded text:
 charitatis sibi conjunxit. Lavabit vino stolam suam. Stola Christi caro ejus est, quam vino lavit quod de botro in cruce pendente expressum est, quia videlicet carnem suam sanguergo suum lavit in sanguine uvae, quia populum gentium suo redemit cruore. Hinc Joannes: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo i sunt et evangelistae, qui nobis spiritalem scientiam infuderunt. Vinum vero austeritatem legalis observantiae designat. Oculi ergo Christi vino pulchriores sunt, quia doctrina evangelica clarior est legali traditione. Dentes vero sancti praedicatores sunt, qui sicut dentes cibos, ita infideles a sua duritia comminuunt, ut in corpus Ecclesiae recipiantur. Lac vero est legalis traditio, qua Judaei tanquam parvuli nutriebantur, non valentes recipere solidum cibum. Dentes ergo lacte candidiores sunt, quia praedicatores Novi Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
cordis haurit᷑ : Suꝑ liminaridomꝰ sanguinẽ agni ponim : qi crucẽ passionis illius
qui insacramento dominicũ corpꝰ accipimꝰ. qnđo adhuc ab inuicẽ nras conscienti¬
as nonuidem : Carnesitaq agninr̃i ignis cox̃ qseũ ipsauis passionis illius ad re¬
surrectionẽ ualentiorẽ reddidit. atq in corruptionẽ roborauit : qui enĩ ex
morte conualuit. uidelicet carnes illius abigneduruer. Etazimos panes.¬
cum lactucis agr̃ef: Panes quippesine fermento cõmedit qui recta opera
sine corruptione uane głae exercet. quimandata miscđe sine admixtione

Expanded text:
 in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius qui in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ab invicem nostras conscienti roborat. Carnes itaque agni nostri ignis coxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Uncum lactucis agrestibus. Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet; qui mandata misericordiae sine admixtione
Abbreviated transcription (Latin):
Ut beatꝰ gregorius dic̃ peccatũ aĩ uoce ẽ. petcatũ in actione P¬
catũ autẽ cũ claniore e peccatũ cum libtate Quia ergo sodo¬
mite libere. & inuerecunde omnẽ inpudicutã exercebant. Im¬
mo in pessimis scelerib letaebant & exultabant. Ideo clamor
coꝵ dr̃ ꝑ uenisse addm̃ . Descendam & uidebo utrũ clamorẽ qui
uenit ad me oꝑ̾e cõ pleuerint Clamor quidem addm̃ ꝑuenera
sed non stutĩ puniunt nisi angłs descendiss& &uidiss& utrum
clamorẽ opere ꝑpetrassent Mox aut̃ ut hoc inuentũ ẽ absq dilatione
misso caelit igne consumptist̃. ubi doaem non facile auditis quorundã
criminib credere. Statim uͦ ut resꝓbata fuerit continuo ultio subse¬

Expanded text:
gorius dicit, peccatum cum voce est peccatum in actione: peccatum autem cum clamore est peccatum cum libertate. Quia ergo Sodomitae libere et inverecunde omnem impudicitiam exercebant, imo in pessimis sceleribus laetabantur et exsultabant, ideo clamorad Deum. Vers. 21. Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint. Clamor quidem ad Deum pervenerat, sed non statim puniuntur, nisi Angelus descendisset et vidisset utrum hoc perpetrassent. Mox autem, ut inventum est, absque dilatione misso coelitus igne consumpti sunt. Ubi docemur non facile auditis quorumdam criminibus credere: statim vero, ut res probata fuerit, continuo ultio subse
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad act̃nã patriã tendit. & transit deuitiis aduirtutes. et det̾renis
ad caclestia. Siergo hictał setibi sub diderit. & tuo magisterio de¬
uote usus fuerit. docebis eũ ut in p̃ sentiuita ea studeat operari ꝑ quȩ
uiet tibi. et septimo dimiites cũ liberũ Nec. uacuũ abirepatieris. sed ꝓmittes
ei aet̾na p̃mia: etuerã libertatẽ in alia uitit. Sin aut̃ dixerit. nolo egredi

Expanded text:
tutes, de terrenis ad coelestia transit; si talis se tibi vendiderit, id est magisterio tuo se addixerit, docebis eum, ut in praesenti vita studeat operari, ut viet tibi, septimoertatem promittes ei in alia vita. Si autem dixerit, Nolo egredi,
Abbreviated transcription (Latin):
acreditore. acceperat. & duos quos infidegenuit filios amittere timebat.
Sed ꝓphete uerb̾ .i. scripturȩ sacre p̃ceptis. oboediens exparuo qđ habebat
oleiuasa uacua infundit : q dũ abunuis ore doctoris parũ qđ deamore di¬
uinitatis. multoꝵ mentes uacue audiunt. exuberante grã unguento
diuini amoris usq ad sũmũ replent᷑ Erat ibi mulier magna ÷ magne¬

Expanded text:
a creditore acceperat, et duos quos in fide genuit amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est Scripturae sacrae praeceptis, obediens, ex parvo quod habebat olei vasa vacua infudit, quia dum ab unius ore doctoris parum quid de amore Divinitatis multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Et multorum jam n
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ eoꝵ xp̃o ostenđ quẽ iacobsigf. putuns se in eo aliqđ auaritiae
uestigiũ posse repperire s ia cob ignorabat idola quia xp̃c mundi
nullã habuit cupiditattẽ Rachel furate ẽ idola ea que subt stram̃¬
nitentiã sedendo iđ schumiliando abscond. Sessio namq humilita¬
tem sigf̃. Vnde psalmista. Surgite postquã sederitis. Ponchic coram
frib meis. fr̃s more scripture filios appellat. Estu. urebar& gelu

Expanded text:
orum Christo ostendit quem Jacob significat, putans in eo aliquod avaritiae vestigium posse reperire. Sed Jacob ignorabat idola, quia Christus nullam habuit mundi cupiditatem. Rachel furata est idola, eaque subter strampoenitentiam sedendo, id est se humiliando, abscondit. Sessio namque humilitatem significat. Unde Psalmista: Surgite postquam sederitis . Vers. 37. Pone hic coram fratribus meis. Fratres more Scripturae filios appellat. Vers. 40. Aestu ure
Abbreviated transcription (Latin):
& arcũ iustitia suã appellat ꝑ quã ꝑ actt cede sicimitarũ agentibtis
circũ positis dõ sȩ ꝓtegente eripipotiu Alia trans latio dic quã tuli
hoc dicendo ostenđ se pphetice locuturũ Lic&x enĩ haec uerba quib
filiis benedix addiuisionẽ possessionis quã acceper intrachanaaꝵ ꝑ¬
tincant specialit̃ tam ad xp̃m qui nouissimꝰ scdi tempr incamancũ¬

Expanded text:
at justitiam suam, per quam, peracta caede Sichimitarum, a gentibus circumpositis Deo se protegente eripi potuit. Alia translatio dicit, quam tuli  1. Diebus novissimis. Hoc dicendo ostendit se prophetice locuturum. Licet enim haec verba, quibus filiis benedixit, ad divisionem possessionis quam acceperunt in terra Chanaan, pertineant, specialiter tamen ad Christum, qui novissi
Abbreviated transcription (Latin):
mors iacob quantũ ruina illius popłi quae ibi futura crat deflebat
igit᷑ qui sic̃ pat̃ eius ia cob terrã reꝑmissionis totam̃te desiderabat
Iñ colatũq aegrpti detestabatꝰ. Moralit̃ nos instruit ut quã¬
diu sumꝰ in hoc mundo. semꝑ desideremꝰ ingredi t̃rã reꝓmissio¬
nis ÷ terrã uiuentiũ ibiq requies cere optemꝰ qđ tuno dignefit
numerꝰ designat ꝑueniamꝰ Conditꝰ quoq ẽ ipse ioseph aroma¬
tib & repositꝰ ẽ in loco in aegypto. Loculũ ẽ uas repositoꝵ
ubi aliqđ ad seruandũ cõmendat. O felix anima quae aroma¬
tib uirtutũ condita in hoc corpus culo degens cotidię ꝑficien¬
do ꝑ enniuite seruat᷑. sine dubio sitali condim̃to condita inspe
plationis speciem ꝑ uenire merebit. Cuius adeptio ꝑfecta ẽ lae¬
titia quã psalmista oculis aspitiens ait. Ad implebis me lacti¬
tincum uultutuo dnẽ delectationes indexteratua usq in

Expanded text:
mors Jacob, quantum ruina illius populi quae ibi futura erat, deflebatmors Jacob, quantum ruina illius populi quae ibi futura erat, deflebatigitur, qui sicut pater ejus Jacob terram repromissionis tota mente desiderabat, incolatumque Aegypti detestabatur, moraliter nos instruit ut quandiu sumus in hoc mundo, semper desideremus ingredi terram repromissionis, id est terram viventium, ibique requiescere optemus. Quod tunc digne fit numerus designat, perveniamus. Conditus quoque est ipse Joseph aromatibus, et repositus in loculo in Aegypto. Loculus est vas repositorium, ubi aliquid ad conservandum commendatur. O felix anima, quae aromatibus virtutum condita, in hoc corpusculo degens, quotidie proficiendo perenni vitae reservatur! Sine dubio, si tali condimento condita, in plationis speciem pervenire merebitur, cujus adeptio perfecta est laetitia; quam Psalmista oculis aspiciens ait: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, Domine: delectationes in dextera tua usque in
Abbreviated transcription (Latin):
pori reconcilict᷑ quae carne in liciente peccauit Inseptenario
enĩ tria st̃ & iuii᷑. & ternarius ut dictũ ẽ ꝑtinet ad animã quȩ
est irascibił. concupiscibił rationabił. Quatnarius ad corpus
passuũ distat ab abramio .i. aloco ubi abrahã sepultꝰ ẽ. Ergo ꝓpt̃ gres¬
si sunt locũ inquo sepeliri debebat iacob & ptea rem̃so iordane redier̃
ad locũ duplici spelunce Unde queri potest quare hoc fecerint : sed for¬
te dic̃ aliquis qđ timerẽ nebella contrase surgerent. sic̃ & filii isrł
circũ ducti st̃ quad raginta anrus ꝑ desertũ. donee quad ragesimo anno
trans misso iordane uenirent int̾rã reꝑmissionis. S causa maioris
significantiae hoc factũ eẽ sciamꝰ In hoc enĩ loco qui area addãd dr̃
postea multitudo filioꝵ isrł murmurans contra dm̃ igne diuno
consuptaẽ Hoc ergo p̃signabat luctꝰ iste uehemeas quo non tantum

Expanded text:
pori reconcilietur, quae carne illiciente peccavit. In septem pori reconcilietur, quae carne illiciente peccavit. In septem enim tria sunt et quatuor. Et ternarius, ut dictum est, pertinet ad animam, quae est irascibilis, concupiscibilis, rationalis; quaternarius ad corpus, passuum millibus distat ab Abramio, id est a loco ubi Abraham sepultus est. Ergo praetergressi sunt locum ubi sepeliri debebat Jacob, et postea remenso Jordane redierunt ad locum duplicis speluncae. Unde quaeri potest quare hoc fecerint. Sed forte dicet aliquis quod timerent ne bella contra se surgerent, sicut et filii Israel circumducti sunt quadraginta annis per desertum, donec quadragesimo anno transmisso Jordane venirent in terram promissionis. Sed causa majoris significantiae hoc factum esse sciamus. In hoc enim loco qui area Adad dicitur, postea multitudo filiorum Israel murmurans contra Dominum igne divino consumpta est. Hoc ergo praesignabat luctus ille vehemens, quo non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ multitudo. Illiuꝰ adhuc tam parui erant. ut popłs dici non pos¬
sont Intelligamꝰ ergo nondesolis scĩs hominib dictũ. sed &iam et¬
de angłis ad quoꝵ sotietatẽ scĩ demundo. transcuntes apponebant
Dehoc popło. ꝑ auł dic̃. accessistis ad montẽsion. & adhicru salẽ cae¬
lestem. & ad frequentiã angłoꝵ. Transier xł dies. hic numer pe¬
tis & ab ipso dño obseruatꝰ ẽ Sepiu agintadieb ethnici & gentiles. uiii
dieb flebant mortuossuos. unde & nouendial uocabat᷑: Nona dies
brant. Vnde scriptum ẽ. Luotꝰ mortui. .vii. dies. Luctꝰ aut̃ fatu
omẽ tempꝰ uite. eus. Septenarius enĩ numerꝰ. roquiem sig̃f.
Vnde & septima dies sabbatũ i. requies appellat᷑. Celebrant orgͦ
septimã diem mortuoꝵ. optantes illos requiescere cũ dño alabo¬
& hoc dici quia sic̃ tertia dies mortui agit afidelib ut anima que
triplisẽ nature requiescat. Ita septima dies celebrat᷑ ut anima cor¬

Expanded text:
 multitudo. Illi vero adhuc tam parvi erant, ut populus dici non possint. Intelligamus ergo hoc non de solis sanctis hominibus dictum, sed etiam de angelis, ad quorum societatem sancti de mundo transeuntes apponebantur. De hoc populo Paulus dicit: Accessistis ad montem Sion et ad Hierusalem coelestem, et ad frequentiat ab ipso Domino observatus est. Septuaginta diebus. Ethnici, id est gentiles, novem diebus flebant mortuos suos. Unde et novendialis vocabatur nona dies, brant. Unde scriptum est: Luctus mortui septem dies; luctus autem fatui omne tempus vitae ejus . Septenarius requiem significat: unde et septima dies Sabbatum, id est requies, appellatur. Celebrant ergo septimam diem mortuorum optantes illos requiescere cum Domino a laboPotest et hoc dici, quia sicut tertia dies mortui agitur a fidelibus, ut anima, quae triplicis naturae est, requiescat; ita septima dies celebratur, ut anima cor
Abbreviated transcription (Latin):
soliditatẽ fidei ł suꝑ in superabilẽ firmitatẽ diuinarũ scripturas
ut ibi possent uidere pulchritudinẽ xp̃i Sed exparauer cum
& uirgatisunt. hoc deuuidas dr̃ qui ex asperauer̃ ꝓpm̃ dicentes eũ
sa maritanum. & demoniacum. Habentes. iacula inuidiae. quib.
ecipsos uulnerabant. Vnde psalmista. Dentes eoꝵ arma& sagit¬
te. & lingua eoꝵ gladius acutus. Sedit. in forit arcꝰ cius: iđ
spes uirtũtis eius: mansit in dõ patre. Et disso lutust̃ uincula
brachioꝵ eius. quia uinctꝰ adductꝰ ẽ ante p̾sidem ł uinculabra¬
chiorũ eius dic̃ blasphemias. quib: opera uirtutũ eius impedire
conabant. Dicentes cum in hel zebhub eicere demonia. & hoc ꝑ
manꝰ potentis iacob .i. ꝑ operationẽ omĩ potentis dr̃. Ds pa¬
uer̃. abraham isaac. & iacob Et omp̃s benedicet tibi singulari
głos uidelicet incaelo & homines int̃ra. De hac benedictione apłs

Expanded text:
soliditatem fidei, vel super insuperabilem firmitatem divinarum Scripturarum, ut ibi possint videre pulchritudinem Christi. Sed exasperaverunt eum et jurgati sunt. Hoc de Judaeis dicitur, qui exasperaverunt Christum dicentes eum Samaritanum et daemoniacum. Habentes jacula invidiae, quibus seipsos vulnerabant. Unde et Psalmista: Dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus .-- Sedit in forti arcus ejus. Id est, spes virtutis ejus mansit in Deo Patre. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus. Quia vinctus adductus est ante praesidem. Vel vincula brachiorum dicin Belzebub ejicere daemonia. Et hoc per manus potentis Jacob, id est per operationem omnipotentis Dei. Deus paaverunt, Abraham, Isaac et Jacob. Et Omnipotens benedicet tibi. Singularigelos videlicet in coelo et homines in terra. De hac benedictione Apos
Abbreviated transcription (Latin):
i. multiplicatꝰ uirtutib & scđi dignitate. Erat enĩ decorꝰ aspecti
Vnde & a principe acgypti emptꝰ ẽ. Filiae. discurrer̃ suꝑ murũ
Dicunt hebrei. qđ qnđo ioseph uenũ ducebat᷑ ꝑheliopolim cyui¬
tatem egypti filiae .i. puelle aegrptioꝵ. discurrebant ꝑ murum
ciuitatis ammirantes cus pulchritudinẽ q̃ qualis fuerit. ex hoc
conia potest. qd feminȩ quarũ ꝓpͥae̾ pulchritudo eã in io seph

Expanded text:
 multiplicatus virtutibus et saeculi dignitate. Erat enim decorus aspectu.  multiplicatus virtutibus et saeculi dignitate. Erat enim decorus aspectu. Unde et a principe Aegypti emptus est. Filiae discurrerunt super murum. Dicunt Hebraei quod quando Joseph venumducebatur per Heliopolim civitatem Aegypti, filiae, id est puellae Aegyptiorum, discurrebant per murum civitatis, admirantes ejus pulchritudinem. Qui qualis fuerit, ex hoc conjici potest quod feminae, quarum proprie pulchritudo est, eam in Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ad fertilitatẽ possionis iuxtu litterã ꝑtinent. Allegori ceuꝰ
nis pinguis ẽ .i. corpꝰ cius quo ad aet̾nã uitã reficim: sic̃ ipse dix.
Ego sũ panis uiuus quidecaelo descendi. & douitã huc mundo. Ipse
fructꝰ temporancas. qui apud illos citius maturescunt. Ideo ceruꝰ
emissus .i. uelox ł fugax uocat. Alia trans latio dic̃. neptalim
agerirriguus. Sigñf aut̃ aquas calidas q̃ in illa tribu st̃. ł &iam
ꝓp̃t̃ lacũ genesar: hoc dic̃ qui apud illos ẽ. hebrertradunt tybe¬
riadem ciuitatẽ in hactribu eẽ. in quast doctores legis. & hoc ẽ
qđ dic̃ dans eloquia pulchritudinis. Myftice neptali. apłos de¬
signat. qui de tribu neptalĩ & zabulon ad nõ electist̃ luxta q̃d p̃¬
uocat᷑ q apłi uelocissime ꝑ uniũ sũ mundũ. discirrer̃. & ipsi st̃
filii excussoꝵ missi demanu dnĩ uelut sagitte demanu potentis
ꝑsidant cloquia pulchritudinis . i. uerba diuinȩ p̃dicationis

Expanded text:
ejus. Haec verba ad fertilitatem possessionis juxta litteram pertinent. Allegorice vero nis pinguis est, id est corpus ejus, quo ad aeternam vitam reficimur, sicut ipse dixit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi, et do vitam huic mundo . Ipsefructus temporaneos, qui apud illos citius maturescunt; ideo cervus emissus, id est velox vel fugax, vocatur. Alia translatio dicit, Nephtalim ager irriguus. Significat autem aquas calidas quae in illa tribu sunt. Vel etiam propter lacum Genesar hoc dicit, qui apud illos est. Hebraei tradunt Tiberiadem civitatem in hac tribu esse, in qua sunt doctores legis. Et hoc est quod dicit, dans eloquia pulchritudinis. Mystice Nephtalim apostolos designat, qui de tribu Nephtalim et Zabulon a Domino electi sunt, juxta quod prostoli velocissime per universum mundum discurrerunt, et ipsi sunt filii excussorum missi de manu Domini, velut sagittae de manu potentis . Ipsi dant eloquia pulchritudinis, id est verba praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
des a crisicus alturis apła consequebant᷑. uespere int̾se diuideba
& hoc sedm̃ illos. Nos uͦ hoc depaulo apło dictũ accipimꝰ. qui fu¬
it detribu beniamin. & quasi lupus rapax ꝑ secutꝰ ẽ eccłam pͥmotẽpr
Vnde & in psalmo dr̃. Ibi beniamin inmentis excessu Hic erg
mane p̃dam cõmedit. qnđo scos laniabat. & acceptis a principib
apłis. usq in exteras nationes ꝑ sequebat᷑. Vespere aut̃ diuisit spo¬
lia. qnđo iam conuersus doctrinã euangłi magna discretione fi¬
delib distribuit Notandũ aut̃ qđ cũ illis frb: qui deliberis natt
erant. i. lia. & rachele. &iã ancillarũ filii benedictist̃. In quo osten¬
dit᷑ non cẽ ꝑsanarũ acceptionẽ apuddm̃ qui om̃s uult saluos
fieri. Nec dis cerni gradu natiuitatis quos un a fides facit equales.
appositꝰ ẽ ad patressuos. Apposit ẽ ad popłm suũ. Ideo querendũ
dequo popło dicat᷑. Nã depatrib nulla questio ẽ. qđ uidelic& cũ

Expanded text:
dividebant. Et hoc secundum illos. Nos vero de Paulo apostolo dictum accipimus, qui fuit de tribu Benjamin, et quasi lupus rapax persecutus est Ecclesiam primo tempore. Unde et in Psalmo dicitur: Ibi Benjamin in mentis excessu . Hic ergo mane praedam comedit, quando sanctos laniabat, et acceptis a principibus epistolis usque in exteras nationes sequebatur. Vespere autem divisit spolia, quando jam conversus doctrinam Evangelii magna discretione fidelibus distribuit. Notandum autem quod cum illis fratribus qui de liberis nati erant, id est Lia et Rachele, etiam ancillarum filii benedicti sunt: in quo ostenditur non esse personarum acceptionem apud Deum, qui omnes vult salvos fieri, nec discernit gradus nativitatis, quos una fides facit aequales. Appositus est ad fratres suos, appositusque est ad populum suum. Ideo quaerendum de quo populo dicatur. Nam de patribus null
Abbreviated transcription (Latin):
iustorũ xp̃o ex equari. quia ille ꝑnaturã ẽ dĩ filius aeteriq sc̃i ꝑ
adoptionis grãm. donec uenir& desideriũ colliũ aet̾noꝵ. Colles
acternos p̃atri archas & ꝓphetas dic̃. qui non iacent int̾renis.s
subleuant ad cadesita. horũ desiderium fuit quodesi derabant
uidere aduentum xpi Fiant. istebenedictiones in capite ioseph¬
ditiae. in quo pͥ mũ benedictiones factest̃. & ab hoc uertice des¬
cender̃ ꝑ omã mẽbra ecđẽ usq ad orã uestimentiq usq ad nouis
simũ electũ. Beniamin lupꝰ rapax. hunc locũ ita hebrei disser̃
Altare qđ erat intemplũ dnĩ in parte trib beniamin insitũ era
hoc ergo altare uocat lupũ sanguinariũ & rapacẽ ꝓpt̃ hostias
quae ibi mane offerebant᷑. & igni quae erat semꝑ in altari deuo¬
rabant᷑. hoc ẽ qđ dic̃. mane cõ medet p̃dam. Qđ uero sequitus

Expanded text:
 est Dei Filius, caeteri sancti per adoptionis gratiam. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles aeternos patriarchas et prophetas dicit, qui non jacent in terrenis, sed sublevantur ad coelestia. Horum desiderium fuit, quo desiderabant videre adventum Christi. Fiant istae benedictiones in capite Josephditiae, in quo primum benedictiones factae sunt, et ab hoc vertice descenderunt per omnia membra Ecclesiae usque ad oram vestimenti ejus, id ess. 27. Benjamin lupus rapax. Hunc locum ita Hebraei edisserunt. Altare quod in templo erat Domini, in parte tribus Benjamin situm erat. Hoc ergo altare vocat lupum sanguinarium et rapacem propter hostias quae ibi mane offerebantur, et igne, qui erat semper in altari, devorabantur. Hoc est quod decit: Mane comedet praedam. Quod vero s
Abbreviated transcription (Latin):
qui mutenđ erat. Et ipse erit exspectatio omiũ gentiũ. quae p̃tioso¬
cuis sanguine redimende erant. Ligans aduineã pullũ suũ &ad
uitẽ. ofilimi asinã suã. hic aꝑte ostendit᷑. qđ non deuida. sed dexpo
sta dicant᷑. Nã cũ deuida uideat loqui tam̃ ad ipsũ uidã conũsus qua¬
si dealio dicit. Ligans aduineã pullũ suũ & aduitẽ ofilimi asinam suã.¬
Uineã chor apłoꝵ. qui quasi palmites deuna &uera uite suc creueraa
ic̃ ipse in euangło Ego sũ uitis uos palmites. Pullus uꝰ gentił ẽ popł

Expanded text:
qui mittendus erat. Et ipse erit exspectatio gentium, ut quae pretiosoqui mittendus erat. Et ipse erit exspectatio gentium, ut quae pretioso sanguine ejus redimendae erant. Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Hic aperte ostenditur quod non de Juda, sed de Christo ista dicantur. Nam cum de Juda videatur loqui, tamen ad ipsum Judam conversus quasi de alio dicit: ligans ad vineam pullum suum. Vineam chorum appellat apostolorum, qui quasi palmites de una et vera vite succreverant, sicut ipse in Evangelio: Ego sum vitis, vos palmites. Pullus vero, gentilis populus,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ut eos quos captiuauerat criperet. qđ aut̃ dic̃ ascendisti: Confi¬
dentiã & securitatẽ creatori ostenđ. Ipserequi escens accubuit ut leo
quia in spe firmissime resurrectionis mortẽ sus cep̃. quã inpotestate
habuit. Requieuit &iã ut catulus leonis qr trib dieb insepulchro ia¬
uit fer enĩ physici decatulo leonis. qđ natꝰ trib dieb dormiat Ter¬
tia tandem die magno rugitu patris ex atat᷑: Sic & xp̃s. trib diebus
dormiuit insepulchro. & tandem dict̃tia adõ patre ex citatꝰ est Cu
rugitũ psalmista descridicens. Ex surge gloriamea exsurge psalteriũ
& ey thara & respondens ipse. ex surgã diluculo. Quis suscitabiteũ.
ullus uidelicet nisi pat̃. & ipsa diuinitas. quahumanitas eius plenaera
Nauferetur seeptrũ deuida. patet omib hoc deapo dici. ad cuius
usq aduentũ principes de tribuuida extiter̃ inpopulo iudacoꝵ Nam
hero des sub quo dñs natꝰ ẽ. alienigena erat &pselitꝰ. Iam enĩ uenerat

Expanded text:
enit, ut eos quos captivaverat, eriperet. Quod autem dicit, ascendisti, confidentiam et securitatem Creatoris ostendit. Ipse requiescens accubuit ut leo, quia in spe firmissima resurrectionis mortem suscepit, quam in potestate habuit. Requievit ut catulus leonis, quia tribus diebus in sepulcro jacuit. Ferunt enim physici de catulo leonis quod natus tribus diebus dormiat, tertio tandem die magno rugitu patris excitatur. Sic et Christus tribus diebus dormivit in sepulcro, et tandem tertia die a Deo Patre excitatus est, cujus rugitum Psalmista describit dicens: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara . Et respondit ipse: Exsurgam diluculo. Quis suscitavit eum? Nullus videlicet nisi Pater et ipsa divinitas qua humanitas ejus plena eraPatet omnibus hoc de Christo dici, ad cujus usque adventum principes de tribu Juda exstiterunt in populo Judaeorum. Nam Herodes, sub quo Dominus natus est, alienigena erat et proselytus. Jam enim venerat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dic̃ diuidã eos in iacob & disꝑdã in isrł. sigñf quia trib leui non
habuit possessionẽ cũ ccteris tribub sed paruas urbes int̃ alias trib
adhabitandum accepit. Desimeone quoq legit᷑ qđ nullũ possessionis
ꝓpriae funiculũ habuerit. sed depossessione uidae aliqiđ accepe¬
rit Mystice symeon & leui principes iudacoꝵ designant qui con¬
tra xp̃m bellabant facib inuidie succensi. Vnde merio uasa iniqͥ¬
tatis appellant᷑ qs sic̃ uasa liquore implent᷑: sic scribe a sacedates
iudacoꝵ doli & malitia plena erant. Preuidens ergo patriarcha
illoꝵ malitiã orat. ut in consilio eoꝵ qđ contra xp̃mꝰ ceper̃ ñ ueniat

Expanded text:
autem dicit, dividam eos in Jacob, et disperdam in Israel, significat quia tribus Levi non autem dicit, dividam eos in Jacob, et disperdam in Israel, significat quia tribus Levi non habuit possessionem cum aliis tribubus, sed parvas urbes inter alias tribus ad habitandum accepit. De Simeone quoque legitur quod nullum possessionis propriae funiculum habuerit, sed de possessione Judae aliquid acceperit. Mystice Simeon et Levi principes Judaeorum designant, qui contra Christum bellabant facibus invidiae succensi. Unde merito vasa iniquitatis appellantur, quia sicut vasa liquore implentur, sic scribae et sacerdotes Judaeorum dolo et malitia pleni erant. Praevidens ergo patriarcha illorum malitiam, orat ut in consilio eorum, quod contra Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ũ doloris mei Qđ dic̃ principiũ doloris mei. luxte littera hoc dou¬
signat qi om̃isprimogenit̾ principiũ ẽ doloris. dũ peo paterna binũ
& mat̃na uiscera concutit᷑. Est aut̃ sensus hoꝵ uerboꝵ. Oruben
qui primogenit m̃s fuisti cui om̃ã primogenitu & dignitas sacero¬
dotat ac regia debebat̾ qui prior fuisti indonis. & maior imperio
tam̃ ꝑdidisti. haec om̃a quia effususes sic̃ aqua imp&u mali deside¬
rui. FErgo ñ crescas ÷ ñ multi pliceris ł augearis quo sensu & moyses
benediaens cũ dix̃ uiuat ruben & non moriat᷑ & sit paruus innu¬
mero ł non crescas i noniteres scclus tuũ Haec iuxtit litteramu
uelo cssima amisit. sic̃ aqua uelocit᷑ effunditꝰ᷑ cũ inuase conti¬
neri non potest. & hoc quare. qui ascendifii inqit cubile patris
dĩ maculauit qnđo xp̃m peccatorẽ samaritanũ. & demoniũ habere
dicebat unde meruit audire. non crescas sed potius minuaris & ꝑ
non suae fuisse uoluntatis ut emor & sichem in nocentes cum e&eris

Expanded text:
 litteram hoc designat, quia omnis primogenitus principium est doloris, dum pro eo paterna primum et materna viscera concutiuntur. Est autem sensus horum verborum: O Ruben, qui primogenitus meus fuisti, cui omnia primogenita et dignitas sacerdotalis ac regia debebantur, qui prior fuisti in donis et major in imperio, tamen perdidisti haec omnia, quia effusus es sicut aqua impetu mali desiderii. Ergo non crescas, sive non multipliceris et augearis. Quo sensu et Moyses benedicens eum dicit: Vivat Ruben et non moriatur et sit parvus in numero, et non crescas, vel ut iteres scelus tuusit, sicut aqua velociter effunditur cum in vase contineri non potest. Et quare hoc? Quia ascendisti, inquit, cubile patris Dei maculavit, quando Christum peccatorem, Samaritanum et daemonium habere dicebat. Unde meruit audire: Non crescas, sed potius minuaris, et non esse suae voluntatis ut Hemor et Sichem innocentes cum caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
uentura erant. posuit dexterã manũ suꝑ caput iunioris effraim. Si¬
nistrã uͦ. suꝑ caput manasse qui maior natuerat manib: in modum
crucis intrans uersũ cõmutatis q illũ p̃uidebat multi plicandũ. &ie¬
roboam regẽ x tribuũ extribu effraim futurũ. Mystice ꝑhos duos
filios ioseph. duo populi signant᷑. ꝑmanassen. qui obliuio intpt acci¬
pit᷑ udaic̃ popuł qui oblit̾ ẽ dnĩ creatorissui ꝑeffraim qui frugifer
Hic lic& posterior dĩ cognitionẽ ꝑ ceperit constitutꝰ ẽ. Ante manassen q
gram quondã habuer̃ iudaei. & sacram̃ta scripturarũ. atq. omnem
terra sepeliri ubi passurũ xp̃m nouerat & redimendũ genꝰ humanu
Deniq ut fer̃ periti scoꝵ locorũ ab eo loco qͥ abramiũ dr̃ ubi abraham

Expanded text:
ens quae ventura erant, posuit dexteram manum super caput junioris Ephraim, siens quae ventura erant, posuit dexteram manum super caput junioris Ephraim, sinistram vero super caput Manasse, qui major natu erat, manibus in modum crucis in transversum commutatis: quia illum videbat multiplicandum, et Jeroboam regem ex tribu Ephraim futurum. Mystice per hos duos filios Joseph duo populi signantur. Per Manassen, qui oblivio interpretatur, accipitur Judaicus populus, qui oblitus est Domini creatoris sui. Per Ephraim, qui frugifer Hic licet posterior Dei cognitionem perceperit, constitutus est tamen ante Manassen: quia quam gratiam habuerunt Judaei et sacramenta Scripturarum atque omnem terra sepeliri, ubi passurum Christum noverat et redimendum genus humanum. Denique, ut ferunt periti sanctorum locorum, ab eo loco qui Abramium d
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat. & fideli t̃ uenturã credebat. Quaeri aut̃ potest cursãpatri¬
arthe tantã curã habuerint. sepeliendoꝵ corpoꝵ cũ sarent oadaue¬
rasua & in sarchofagis sepulta & sub nudo caelo acqualit̾ posse pu¬
trescere : Nã & pocta dic̃. Caclo tegitꝰ qui non hab&urnã Sed hoc
faciebant non quo curã haberent ipsoꝵ cadauerũ quȩ quo qͦ modo
interra redditura erant. sed ut memoriã sui aliis relinquerent. sicq.
factus ut lutũ ꝑ mortẽ restituit᷑: non tam̃ temere. autneglegent᷑ ꝓicit
s sic̃ uestim̃tũ plicatũ tuto loco reponit᷑ utrursum. ꝑ resurrectionẽ
dõ deditus senec tute grauatꝰ. Ita lectũ in quo iacebat cõpositũ habebat
ut capite ad oriente uerso. mox uell& absq difficultate ad orandũ sec̃
se sic̃ simcon &ruben suas trib singłi facient. sic effraim & manasse
duae crunt trib & sic tredecim trib ꝑ ficient᷑. lo seph tribu induas
diceret & primogenitũ quidẽ manassen posuit addexterã patris. lu

Expanded text:
idebat et fideliter credebat venturam. Quaeri autem potest cur sancti patriarchae tantum curam habuerint sepeliendorum corporum, cum scirent cadavera et in sarcophagis sepulta et sub nudo coelo aequaliter posse putrescere. Nam et poeta dicit: Coelo tegitur, qui non habet urnam. Sed hoc faciebant, non quo curam habebant ipsorum cadaverum, quae quoquomodo in terram reditura erant, sed ut memoriam sui aliis relinquerent, sicque factus, ut lutum per mortem restituitur, non tamen temere aut negligenter projicitur, sed sicut vestimentum plicatum tuto loco reponitur, ut rursum per resurrectionem Dut capite ad orientem verso mox si vellet, absque difficultate ad orandum se vese. Sicut Simeon et Ruben suas tribus singulas facient, sic Ephraim et Manasse duae tribus erunt, et sic tredecim tribus perficientur, Joseph tribu in duasdiceret. Primogenitum suum Manassen posuit ad dextram patris; jun
Abbreviated transcription (Latin):
Beniamin deđ.ccc. argenteos. hocẽ fidem scãe trinitatis. & crucis xp̃i
p̃dicanda mysteria. Nã tau littera quae figurã crucis hab&. ccc desig¬
nat numeros. & pauł apłs dese dic̃. Nihilme iudicaui scire int̃ uos nisi
ihm̃ xpm̃. & hunc crucifixũ. Dilecto qͦq discipulo mandat. nolierubes¬
cere crucẽ xp̃i. neq me uinctũ eius accep̃ & quinq stolas optimas. hoc est
sapientiã & moderationẽ quinq sensuũ. quae om̃a ampliora in pauloqu
in ceteris fuer̃. ateri fr̃s binasstolas acceper. ut uidelic& xpm̃ dm̃ & ho¬
qui panes & triticũ in itinere portabant gentiles ad xpm̃ conuersos desig
dẽ iacob uisis &iã miraculis & carismatib diuinis quãe xp̃s eius dem¬

Expanded text:
Benjamin dedit trecentos argenteos. Hoc est, fidem sanctae Trinitatis et crucis Christi praedicanda mysteria. Nam tau littera, quae figuram crucis habet, CCC designat numeros. Et Paulus apostolus se dicit: Nihil me judicavi scire inter vos nisi Christum Jesum et hunc crucifixum . Dilecto quoque discipulo mandat: Noli erubescere crucem Christi neque me vinctum ejus . Accepit et quinque stolas optimas, hoc est sapientiam et moderationem quinque sensuum, quae omnia ampliora in Paulo quam in caeteris fuere. Caeteri fratres binas stolas acceperunt, ut videlicet Chqui panem et triticum in itinere portabant, gentiles ad Christum conversos designdem Jacob, visis etiam miraculis et charismatibus divinae potentiae