comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arii et duab capitĩs diminu¬
tiomibus maxima et media.
ꝯno utendo ꝑmodum ⁊tem¬
luntio. ¶tem sinitur nsuꝰ
f si domino propͥetatis abusr
no cedendo nicħ agit. ¶nel¬
rei adqui sidrit que res consoli.¬
danio appellatur. ¶Eo am

Expanded text:
arii et duabus capitis demintionibus, maxima et media, et non utendo per modum et temutio. item finitur usus  si domino proprietatis ab eo cedendo nibil agitrei adquisierit, quae res consolio appellatur. eo am
Abbreviated transcription (Latin):
rationem recipir.idq ⁊plib
modis accidłx ecce. Siquis ali¬
cui usinriftuctum leganĩt. Nã
bes mndamhat ꝓpͥetatem lega¬
tanus uium f. ¶Et contrasi
funtum legauĩt dedũcto nłi

Expanded text:
rationem recipit, idque pluribus modis accidit. ut ecce si quis alicui usum fructum legaverit; nam heres nudam habet proprietatem, legatarius usum fructum: et contra si fundum legaverit deducto usu
Abbreviated transcription (Latin):
egĩnt tale nrs eos adpiũciam
destinareanuenimꝰ autem aliqͦs
sic eristẽtes audaces. ñ etiam h¬
ac poĩta lege añquam distingẽ¬
nt̃ presument derelinq̃re ꝓuicia
⁊ ad bãc uenire felicissimamcui¬
tatemtimore a se gestorũ utne
iusta pferrẽt horumq̃ deliqueit.¬

Expanded text:
erint tale, rursus eos ad provinciam destinari. Invenimus autem aliquos sic existentes audaces, ut etiam hac posita lege, antequam discingerentur, praesumerent derelinquere provincias et ad hanc venire felicissimam civitatem, timore a se gestorum et ne iusta perferrent horum quae delique
Abbreviated transcription (Latin):
ad li eñ pucie ũ sit palam. sine.
fiduciam b̃t insuis actib siũeti¬
amno. Siquis autem adm̃¬
stt̃ionem adiinistũs aliquam
militaremul tuilem. añctiam
remotꝰautem abea relinq̃t ꝓmĩci¬
cẽm. ip̃e quidem maiestatis reus
sit. in ꝓuĩcia uõ deno destin at pt¬
quam accusãtib satis fecĩt. tẽou
iestatis nouissimas sustineat pẽ¬
nas. siũ deponens cĩgnlum dem̃
no moreturt̾e legitinis diebp.
omnibr p̾licimus ñdum aliqda
ccepint cingulum meant illud
successores aũt eius cinguli feo̾
solis no ultrap̾mnos mittereq̃

Expanded text:
inciae, ut sit palam sive fiduciam habet in suis actibus sive etiam non. Si quis autem administrationem administrans aliquam militarem vel civilem aut etiam remotus ab ea relinquat provinciussionem, ipso quidem maiestatis reus sit, in provincia vero denuo destinatus postquam accusantibus satisfecerit, tunc maiestatis novissimas sustineat poenas. Si vero deponens cingulum deinde non moretur legitimos dies publice omnibus praedicimus, ut dum aliquod acceperint cingulum, tueantur illud, successores autem eis cinguli factos solos n
Abbreviated transcription (Latin):
nullum ommum nõ enm p̾sibi¬
le neq portabile ẽ omnino siñn
dice relinquiꝓĩciam statuto q¬
dem qĩ aliquo abeo qui anob̾ ordi¬
natus eait eius ĩnpleat locumho¬
minem forsamrerum nõbntem¬

Expanded text:
nullum omnium. Non enim possibile neque portabile est omnino sine iudice relinqui provinciam, statuto quidem quasi aliquo ab eo qui a nobis ordinatus est, ut eius impleat locum, homine forsan rerum non
Abbreviated transcription (Latin):
ros ⁊ q̃cumq fortuitis ⁊ blãdiẽtibꝰ
boniib conseenta sunt set uelocait
ad ad ministcͣionem ire ciñ regim¬
ma suscepint.ũ non alu quidem re¬
cia sinuidice mancat.s induoo
solum dios qm ad piũciam acce¬
dãt in qua quicĩgulum habẽt mi¬
ttẽ ad cumamicabilem eplam ro¬
lẽtem officium destinan ad occur¬
si oẽm cius. ⁊usq te ãnonas accipe
incĩgulo existerem⁊ gub̾natem eũ¬

Expanded text:
tibus hominibus consueta sunt, sed velociter ad administrationem ire cuius regimina susceperunt, ut non alii quidem rencia sine iudice maneat; sed ante duos solum dies quam ad provinciam accedat, in qua qui cingulum habet est, mittere ad eum amicabilem epistolam volentem officium destinari ad occursionem eius. Et usque tunc annonas accipere in cingulo existentem et gubernantem eu
Abbreviated transcription (Latin):
defuut inplet̾. boa⁊ deo amabilis
ĩponit̾ cac mensura ⁊ sicscissura
maior eecla paulatim debitis lib¬
bituralioquinsiqd̾ defint quide
cõplear introcluctoib ortrancis
qd̾ uõ plus ẽ non minuatur. płi¬
mum ⁊ in defuntumtnsi tp̃s doẽe
ce qd̾ plus ẽ minuatur. Tnaigit
⁊ enimsiquid fiat ꝑt̾ bec s cirene¬
cesse ẽ euni qui c̃c̃ hanc nram legẽ

Expanded text:
defuit, impletur, bona et deo amabilis imponitur causae mensura, et sic sanctissima maior ecclesia paulatim debitis liberabitur. Alioquin si quod defuit quidem compleatur introductionibus extraneis, quod vero plus est non minuatur, et plurimum et indefinitum transiet tempus, donec omne quod plus est minuatur. Tua igitur Etenim si quid fiat praeter haec, scire necesse est eum qui c
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i dubitent srũ alii quidam.
cãe dare deo amabilem ⁊ decibi¬
lem t̾umum qui⁊ decẽtem ort¬
bo doxã custocdiat fidem ⁊ indep¬
nitatemꝓcuret fiscalib̾et. ⁊ subec¬
autem te ⁊ in hoc ominem inporẽ
pũdetiam. dum aliquis clignꝰ
apparũt pena. illum quidemi
quant s quares possidet. at illi
recipeant ordinem. eos quidem
qui dignisũt penadimittunt.
illorum autem auferĩt res alio
illorum uocaũ successionẽ.

Expanded text:
episcopi dubitent sive alii quidam, et causae dare deo amabilem et decibilem terminum, qui et decentem orthodoxam custodiat fidem et indemnitatem procuret fiscalibus et nostautem te et in hoc omnem ponere providentiam, dum aliquis dignus apparuerit poena, illum quidem quunt, sed qui res possident; at illi reciprocantes ordinem eos quidem qui digni sunt poena dimittunt, illorum autem auferunt res, alioillorum vocavit successionem.
Abbreviated transcription (Latin):
qui abipĩs emut. boc qd ctiami
ĩoriẽte nouimus inmultis fieĩ
gẽtib sic emimneq fiscus necebi¬
tur.⁊ fiscalia tributa apossoribus
ĩfenuntur ũ antem alii quidem sĩt
possores alii nõ collatores. opor
enim marime cẽ possores fienco¬
llatoes. s nõ cẽ non detinentes n
cõpetens ẽ contemptumte his
q̃ afisco larguunt no gratis expẽ¬
dere.neq nros subiecto attereẽ¬

Expanded text:
t; hoc quod etiam in Oriente novimus in multis fieri gentibus. Sic enim neque fiscus nocebitur et fiscalia tributa a possessoribus inferuntur, ut autem alii quidem sint possessores, alii vero collatores. Oportet enim maxime contra possessores fieri collationes, sed non contra non detinentes neqcompetens est contentum te his quae de fisco largiuntur non gratis expendere neque n
Abbreviated transcription (Latin):
tate cegnoscẽ ut minorat̃ cogͦ¬
scat quantumẽ ledere ⁊ delinꝰ¬
quẽ malios. hoc ip̃m age siue ṗ¬
cliapossidẽtes inpincia sit. siue
aliquorum alus cõpetentium
gubnatores sint.oportet enim
⁊ possõres illa solum habe que
eiodat lex. ⁊ gubnatore aliani¬

Expanded text:
tate cognoscere, ut minoratus cognoscat, quantum est laedere et delinquere in alios. Hoc ipsum age, sive praedia possidentes in provincia sint sive aliquorum aliis competentium gubernatores sint. Oportet enim et possessores illa solum habere quae eis dat lex, et gubernatores alien
Abbreviated transcription (Latin):
io⁊fisco  datatemptaui aliqs
esius reb tituł impositis publi¬
cis fiat alus exemplum abstrre¬
tie quibisdem imp licantur na¬
lis sumilib qͥ penis sub detur.

Expanded text:
et fisco datam temptaverit aliquis et suis rebus titulis impositis publicis fiat aliis exemplum abstinentiae, qui si isdem implicantur malis, similibus poenis subdentur.
Abbreviated transcription (Latin):
mois corrgino sinetes ulli alio¬
care suscipe sibipredia nullom
eic̃opetentia ñ in aliorum lesice
ꝑmictẽ patrocimum nquemad¬
medum fraudẽt sis cũm suamũ¬
tutem obacẽ. msitibi curacitili
bet sit bec agetes dimi susficit ⁊ ẽ
tibiperomitia adꝑfectam for
gricolas sic oclio habebis sic cõ¬
pelles eito reddere ꝙ fuscipuit
malent sipliimum maneurit
mnobecliẽtes. ome quiequid ꝑ¬

Expanded text:
modis; non sinens ulli alioare sibi praedia nullo modo ei competentia, non in aliorum laesionem promittere patrocinium, non quemadmodum fraudent fiscum suam virtutebet sint haec agentes dominii; sufficit etenim tibi per omnia ad perfectam fortgricolas sic odio habebis, sic compelles cito reddere quod suscipiunt male, ut, si plurimum manserint inoboedientes, omne quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
det licet spectabiles uiriul clan
dieimus moĩs ¶S neq simili¬
tes aliqui sequatur. necillos g̃¬
ganas aeceꝑint. ome quicquid
dãpnificantur sub̃ti hoc exeorũ
emolumtis exiges ꝓpriopicło
ꝯnopmittere aliquid corranras
fi̾ preceptioe cecasione religio¬
num. Siuo canom̃cum sit ꝙ
q̃ntur. ima cum metropolitaꝓ¬

Expanded text:
dent, licet spectabiles viri vel claerdicimus modis. Sed neque si milites aliqui sequantur te, nec illos grgarias acceperint, omne quidquid damnificantur subiecti hoc ex eorum emolumentis exigens proprio periculo mittere aliquid circa nostras fieri praeceptiones occasione religionum. Si vero canonicum sit quod quaeritur, una cum metropolita
Abbreviated transcription (Latin):
mant aliquam dicentes non
posse iugorum pom quantitate
maxime quidem eos malignan
ue collatores. fiscus ⁊ enim frn
p̃̾indicio omĩasua pelpiatꝯ sol¬
lempnit̾ celebrata suscepta ꝑci¬
gendi amplius cauero inulło
nũcupatas expositões subtilit̾
dareant exł fi at cãe indicatio.
⁊ sicintim sccłm consu etudiyẽ¬
quidem datis fiscali b inłpabi¬
lit̾ inferẽclis. O d̾ autem inhis
q̃ dubitanturgłosissimiri p̃¬
turhec uãlẽ necessitatem bnti¬
brexactorib post cognitam uĩ¬
lis deceto quititatem cigo cepa¬
lorum: aliorumomnm ascri¬
cunalib an̾ cenfualib dumre¬
cdita sit p̃dia eorum aũ malias
ꝑsonas mutat possessio gguiẽ¬
sationib uti quibdam ⁊ nontii¬
ferti auẽditorib ademptores
pͥlia s eoges eos omiimio face
mutatees siñ dam̃pne. ¶Diuo
dieint minus idoneo ec̃ emꝑ
dampno ¶Et siquidem idone
furint emptores coges fiscaliũ
libet dampno celehrare crspoi¬
ns nõ satis idoneos. coges uen¬

Expanded text:
niant aliquam, dicentes non posse iugorum poni quantitatem, maxime quidem eos malignari nec collatores. Fiscus etenim sine praeiudicio omnia sua percipiat, et sollemniter celebrata suscepta percigendi amplius causa vero in nuncupatas expositiones subtiliter dare, ut ex hoc fiat causae diiudicatio; et sic interim secundum consuetudinem datis fiscalibus inculpabiliter inferendis: quod autem in his, quae dubitantur, gloriosissimi tur, hoc valere; necessitatem habentibus exactoribus, post cognitam verlis de cetero quantitatem zygocephalorum et aliorum omnium adscricurialibus aut censualibus, dum vendita sint praedia eorum aut in alias personas mutatur possessio, tergiversationibus uti quibusdam et non transferre a venditoribus ad emptores praedia, sed coges eos omni modo facere mutationes sine damno. Si vero dixerint minus idoneos esse emdamno. Et si quidem idonei fuerint emptores, coges fiscalium libet damno celebrare transporis non satis idoneos, coges ven
Abbreviated transcription (Latin):
cantelano nocentib s lesis dat
alege⁊ nõ ent possibilexitrũq
tuen cautelasagorum locoruz
Aedetem ⁊ lesit᷑m¶ Publicory
ño tributorum ⁊ exactiones ⁊in¬
abunturtibi ad hoc etiam deoi
amabiles eccłarum defensores
⁊ yconomi nllumborum quil
fiscalia tributa exigunt᷑ adupiẽ
tes exactionis neq ꝑmittenteᷤ
niolẽtum it seditiosũ aliqd
patiexactõem inferetes sciẽtes
quia fiquid tale geffint. desuo
desasceptis manifesta facẽ oĩa
inquib ea dedeuint cĩgo cepba

Expanded text:
sis datur a lege, et non erit possibile utrumque tueri cautela sacrorum locorum et laedentem et laesum. Publicorum vero tributorum exactiones et inabuntur autem tibi ad hoc etiam deo amabiles ecclesiarum defensores et oeconomi, nullum horum qui fiscalia tributa eermittentes violentum aut seditiosum aliquid pati executionem inferentes, scientes quia, si quid tale gesserint, de suo desusceptis manifesta facere omnia, in quibus ea dederunt, zygocepha
Abbreviated transcription (Latin):
subtas gubemare festiñ ¶lustris
ig auctoritas tũa ad que questori
aptin censura edemmadataꝰ
ĩlibris legumtiisscribẽ isacoi
lattulo depomperpiat q̃tenus or
his una cumcocticilis suscipi ẽdi
aromisctores quemad modũ
p̾sint rei .p. subuenire no ignorẽt.
amquidem ĩ gn̾alirẽ pietatis
lẽgͥc omĩa declarata sũt inquib

Expanded text:
tos gubernare festinent. Illustris igitur auctoritas tua, ad quem quaestoria pertinet censura, eadem mandata et in libris legum transcribere et in sacro laterculo deponi praecipiat, quatenus ex his una cum codicillis suscipiendis administratores, quemadmodum possint reipublicae subvenire, non ignorent. Iam quidem in generali nostrae pietatis lege omnia declarata
Abbreviated transcription (Latin):
iiurorum ⁊ domuum destructio¬
nis  tamquam inpublico facte ĩ¬
⁊ aliorumtalium dampnificare
nõs subtos. nõ enimuolumus
necptalem cãmilum eis inferri
dampnunipẽ uõ omnium hoꝵ
pidebissme dampno omigesto
Siquis añt cuitale aliquiduissũ
ẽueniat om̃mo nõ respicias eũ
nisisacramnrãm pͬginaticam o¬
stẽdat formam ꝑ hecscriptamte
suscipiens quidem talemtormã
ño autem aliquid agẽs exea ante¬
quamadnos nũptians. sedam
pceptẽem nr̃am suscipias. s etiã
ꝑubeitate necessanorum.⁊ opͥu
cuntatun diligetiam habebis ꝓ¬
curans exculib pecumis pare
q̃ ualde necess ana sũt operum fa¬
cere ⁊pontium similit̾. auarum
ꝯportuum in quib ꝯmĩno fũt
locis ꝓuĩcie cu p̃sides. portu.
q̃⁊ murorum citram habe ⁊ qeꝗd

Expanded text:
murorum et domuum destructionis tamquam in publico factae et aliorum talium damnificare nostros subiectos. Non enim volumus nec per talem causam ullum eis inferri damnum. Ipse vero omnium horum providebis sine damno omni gestum. Si quis autem, cui tale aliquid iussum est, veniat, omnino non respicias eum nisi sacram nostram pragmaticam ostendat formam pro hoc scriptam; tunc suscipies quidem talem formam, non autem aliquid ages ex ea, antequam ad nos nuntians secundam praeceptionem nostram suscipias. Sed etiam pro ubertate necessariorum et operum civitatum diligentiam habebis, procurans ex civilibus pecuniis patres quae valde necessaria sunt operum facere et pontium similiter et viarum et portuum, in quibus omnino sunt locis provinciae cui praesides portus, et murorum curam habere; et
Abbreviated transcription (Latin):
q uarẽ ius⁊festinreprimu
quidem fisealiatributa exigiri¬
gilanter iichil mimiẽsca
sos adimiamꝰ nie Publicuille¬
summnane uolamus collato¬
res namq ominalia calum¬
pnialiben cõ ẜuati facile ⁊ mnꝑ
prĩ dates manebãt debẽtesadh

Expanded text:
servare ius. Et festinare primum quidem fiscalia tributa exigi vigilanter, nihil deminuens circa sos adiuvamus, sic et publicam illaesum manere volumus. Collatores namque omni alia calumnia liberi conservati facile et in prius dantes maneba
Abbreviated transcription (Latin):
ius uradum qd suphis p̾stant.
etiam nc̃ pcipiẽtitibi amimntist̃¬
tocm designare. qd̾ agenitorib 
reipublicenreadinuẽtum e qui
ad ministratoes directis ctapcep¬
tad̾abat. mandata principumi
eauocates. scdmq̃ oportet eosg
gub̾nare ammministt̃iones.

Expanded text:
d super his praestant. etiam nunc percipienti tibi administrationem designare, quod a genitoribus reipublicae nostrae adinventum est, qui ad administrationes directis certa praecepta dabant, mandata principum ea vocantes, secundum quae oportet eos gubernare administrationes.
Abbreviated transcription (Latin):
quura nois roam corneba¬
nt noignorat tua sublimitaᷤᷤ
qnta demadatis pricipumle¬
gum latores ĩ suo quaq no¬
lumie cõscripsum⁊ quia igͥ
nob reꝑantib oem uetustate
iã deꝑclitamiam demimitamti
plaͣcint etiamomibrudicib
uris quiminores ut mẽdias am¬
minisctiones genit siune int̾ spe
ctabiles ordinerurno so lume
ocdicillo̾s prare s etiam mada¬
tadare quib ĩspectis omiia gub̾¬
nare laudabilit̾ possint. ido libro
madatorum cõposram qũi subt̃¬

Expanded text:
ura nominis Romani continebant, non ignorat tua sublimitas, quanta de mandatis principum legum latores in suo quoque volumine conscripserunt. Quia igitur nobis reparantibus omnem vetustatem iam deperditam, iam deminutam, placuit etiam omnibus iudicibus nostris, qui minores vel medias administrationes gerunt, sive intectabiles ordinentur, non solum codicillos praestare, sed etiam mandata dare, quibus inspectis omnia gubernare laudabiliter possint: ideo librum mandatorum composuimus, qui subt
Abbreviated transcription (Latin):
reentissimorum cłicorum sic
dem nõ dumcdicorum minuta
nsurame.s adbuc habu̇dant q̃¬
tumadid qd̃ supius definuui:
ꝯeum qui uocatur statlit᷑ nulla
remedio ip̃o restitũat. Siuo de¬
mumta multitudo ẽ ut neceĩtaᷤᷤ
sit ne desit statutꝰ aliu ꝓmoriẽte
introdcicłicum. cõsiderare beati¬
tucdline tuansiquis e in aliis ece¬

Expanded text:
reverentissimorum clericorum. Et si quidem nondum clericorum minuta mensura est, sed adhuc abundant, quantum ad id quod superius definivimus et eum qui vocatur statutus, nullam semet ipso restituatur. Si vero deminuta multitudo est, ut necessitas sit, ne desit statutus, alium pro moriente introduci clericum, considerare beatitudinem tuam, si quis est in aliis ec
Abbreviated transcription (Latin):
puidebis. ũ siquis corumquii
ppłm inturbasri sollicitare tẽp¬
tant aliqnab bac magna crui¬
tate fugere. añ solus aut cũ aluᷤ
hãc felicissimameuntatem ⁊pe¬
nas sustẽtare q̃s lexdetalib ꝯstiti

Expanded text:
providebis ut, si quis eorum, qui populum in turbas sollicitant, temptarit aliquando ab hac magna civitate fugere aut solus aut cum aliishanc felicissimam civitatem et poenas sustentare. quas lex de talibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
ntas priilegus aliquib utryo¬
cẽtes. s illd̃ solũ eism auxilurm
queeis inferuntim innoxii uid̾¬
onĩs faciat saluos ¶recipuerꝰ
officiales tuos retinebis. no per¬
mittens eos subtos nros inpelle
neq indeantur quidem subtic
tibipͥu̾itate autemtue p̃sent ro¬
lũtati ¶Eestinabis etiam cosili¬
anumqu cumq fuit circa te
assumete rurum opptimumet
purum undiq ⁊ contentumc
his que afisco danturasiquidi
preterspẽ accessint. ⁊nounene¬
ri eum custodientemtibi fide
iustam illum quidemexpellefe
aliouõnteris consiliario. legem
austitiam cum puris ẜuantee
manib Talem nõ prebebis ter¬
metipmomnib publice,pri¬
uatimait teribił quidem sis de¬
lin quẽtes ⁊ indeuotis circafise¬
aliapmasuetissimus antem
stines aut amplius tp̃.. s ⁊ cum
durias. ne exhecinfunte siur hoi¬
b adimcemcotentionies. Si
uõ etiam aliquem sub mncupa¬
to u̾bo fecis. dem̾ aliquis. adient
adu̾sus eum Deduc̾es quide

Expanded text:
ttes privilegiis aliquibus uti nocentes, sed illud solum eis in auxilium quae eis inferuntur et innoxii videomnes faciat salvos. Praecipue vero officiales tuos retinebis, non permittens eos subiectos nostros impellere, neque ut videantur quidem subiecti tibi, pro veritate autem tuae praesint voluntati. Festinabis etiam consiliarium et quicumque fuerit circa te assumere virum optimum et purum undique et contentum his quae a fisco dantur. Et si quis praeter spem accesserit et non inveneris eum custodientem tibi fidem iustam, illum quidem expelles, alio vero uteris consiliario, legem et iustitiam cum puris servante manibus. Talem vero praebebis temetipsum omnibus publice et privatim, ut terribilis quidem sis delinquentibus et indevotis circa fiscalia, mansuetissimus autem stines aut amplius tempus, sed et dutias, ne ex hoc infinitae sint hominibus ad invicem contentiones. Si vero etiam aliquem sub nuncupato verbo feceris, deinde aliquis adierit adversus eum, deduces quidem
Abbreviated transcription (Latin):
licet Dam isqui ifr¬
aude creditorum mãus¬
mittit inchilagĩrqua alex chas
entia inpedirlibertatẽ licẽt
autem domino qui  soluẽdo ño
res qr ei solus necessai inesici
Mo nemo alins hers extsterit au̾¬
qr nec scriptussit. aut qr is ꝗ scͥptus
ẽ qualib exc̃a h̃s ñ extiñt. idq eadꝰ
lege cliasentia prouisumẽ ⁊rec¬
utegetes hom̃mes quib alius
hr etiturus non eẽt nei suum sun¬

Expanded text:
licet. nam is qui in fraudem creditorum manumittit nihil agit, quia lex Aelia Sentia impedit libertatem. Licet autem domino, qui solvendo non resque ei solus et necessarius, si modo nemo alius ex eo testares scriptus sit, aut quia is qui scriptus est qualibet ex causa heres non extiterit. idque eadem lege Aelia Sentia provisum est, et recut egentes homines, quibus alius heres extaturus non esset, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sexmses ireor dncatur nisi iusta
eaimpediat⁊ qui manumittitũ
pearroris haben digr̃an minor
dec̾e ⁊ seꝑtẽm annis mamimint¬
atur ¶ Semelantem ca ad ꝓba
ta. suic uasiue falsasit. non retẽ¬
tatũr. ¶Cum aũt cͥtus modu
manumittendi minorib .xx. an
conititurus sit eueniebarut q
xrii. ano etatis expleuĩt licet
testamtum facere possit. et in eo
beredem sibi instituere legata
suo dare ñ potereat qd nerit fe¬

Expanded text:
nisi iusta causa impediat, et qui manumittitur procuratoris habendi gratia, ne minor septem et decem annis manumittatur. Semel autem causa ta, sive vera sive falsa sit, non retractatur. Cum ergo certus modus manconstitutus sit, euenit, ut qui XIIII annos aetatis expleuerit, licet testamentum facere possit et in eo heredem sibi instituere legataque rvo dare non poterat. quod non erat fe
Abbreviated transcription (Latin):
a. s ꝯsilio manumittetis. et ip̃are
eo qd bona non suffecta sunt cre¬
ditorib eadem lege eliascentia
manumittere ꝓmittiturquam
suundict᷑a ap̾ conciłium iusta
causa manumissionis probata
suĩt manumissi. ¶ Iuste autem¬

Expanded text:
 consilio manumittentis et ipsa re, eo quod bona non suffectura sunt creditoribus. Eadem lege Aelia Sentia manumittere permittitur, quam si vindicta apud consilium iusta causa manumissionis adprobata fuerit manumissi. Iustae autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut puca mater nuttiẽ quoꝙ
⁊ auiapossunt. pot ⁊ soror.
D et si aqua alia muher
ꝯpierate ꝓluctã ñ continere
in innam pupillorum adin¬
utirad eam acusarioem.
Impubes npossunt turores
suos suspectos postulare. Gi
diuus seuerus ⁊intonimus
rescripsunt. ¶Gnspecius i
aute e qui non exñs ͭe tͥutela
gĩt licet soluendo e̾et.ut ꝯui¬
lianus quoq rescripsit ¶ Get e
anquam incipiat gerere tute¬
lam tutor ppsse eum qĩ suspe¬
dem ob doluͣ ĩfamõ sus ẽsi
ob culpam non eque
Si quis aut̾e suspectus postr¬
latur coadcogmtio eius fima¬
tur.intdicͣĩtmn ei ad ministra¬
tio. ut papimano unsumẽ.
Ser ꝯsi suspecti cognitio susc ep¬
ti fuĩr posteaq tutorulci
rator decehit extingũitur eo¬
gnitio suspeet ¶ Siquis tuto
copiam sui ñ faciat apiudie
ut alimta pupillo deceman¬
tur cauetur epuła diuorum

Expanded text:
ut puta mater: nutrix quoque et avia possunt, potest et soror: sed et si qua mulier pietate productam, non continere iniuriam pupillorum, admittit eam ad accusationem. Impuberes non possunt tutores suos suspectos postulare: pubdivi Severus et Antoninus rescripserunt. Suspectus est autem, et qui non ex fide tutelam gerit, licet solvendo est, ut Iulianus quoque scripsit. sed et antequam incipiat gerere tutelam tutor, posse eum quasi suspeuidem ob dolum, famosus est: si ob culpam, non aeque. Si quis autem suspectus postulatur, quoad cognitio finiatur, interdicitur ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, cavetur epistula divorum
Abbreviated transcription (Latin):
mora deterora fritura funit da¬
to curatore clistrahi iubeiur.
Ergo ut suspectus remonen
potit qui ñ prestat ilim̃ta B¬
et siquis prefens negat ꝓpin¬
opiam alimtaposse decẽmi.
sibec ꝑiridatium dicat remi¬
uendum eum eẽ ad pfectuꝙ
uhpumendum placuit si¬
cut iłl remittitur qui data pe¬
cum a ministerum tutele re¬
temeent. ¶Labertus quo¬
qr si frandulenter gessiise
tutelam filiorum uł neporũ
pattoniꝓhi beturad prefec¬
tum urbis ieiũttr pu uierroꝰ.
Nouissinde sciendum est.
cos qui frandulenter tutela
ul curam administrant etia¬
sisatis offcrant remouendos
a tutela ¶uisaris datioi
propõitum tutoris maliuo¬
lum nonmutat. ser diutius
crasandi iure familian facu¬
lcultatem prãt.¶ Suspectu
cnum cum putamus quiax¬
ribus talis ent suspect sit.

Expanded text:
mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat, remittendum eum esse ad praefectum urbis puniendum placuit, sicut ille remittitur, qui data pecunia ministerium tutelae redemit. Libertus quoque, si fraudulenter gessisse tutelam filiorum vel nepotum patroni probetur, ad praefectum urbis remittitur puniendus. Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a tutela, quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat. Suspectum enim eum putamus, qui moribus tal
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suspecti crimẽ exle
scende. ¶Datum ẽ autem iu
remouendi suspectes tutores.
desuspecto cognoscere. Nuc
uideamus qui iuspectifierp
sunt ⁊ quidem omnes tut̃ore
tur si⁊ legutimus sit tutor acye¬
saripoter qd sipationus adi¬
hucidem it diceñdum.
pitioni parcem̃dum licet ut

Expanded text:
est suspecti crimen e lege scendere. Datum est autem ius removendi suspectos tutores Rde suspecto cognoscere: nunc videamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum: patroni parcendum, licet ut
Abbreviated transcription (Latin):
o¶ Cumlibera mulier fuinamoc
bachata. ipãm libtatem ꝑsenatus
consultum amittebat ⁊ cum libẽ¬
tate substantiã qd̾ indignum mĩ

Expanded text:
o, cum libera mulier servili amore bacchata ipsam libertatem per senatus consultum amittebat et cum libertate substantiam: quod indignum
Abbreviated transcription (Latin):
q millinc̃o c̃. asciẽt omnes quomͦ
corum curam habemdeo quitãta
nob̾ contulitoffẽntes legem. qui
magnam nob̾ ꝓeis rep̃sentãtioẽm
dabit. dum talia pcã sub̾torum sal¬
ntis saciũut ꝓponatur costan¬
tino politans ciulib nris.¬

Expanded text:
 Illyrico est, et scient omnes quomodo eorum curam habemus, deo qui tanta nobis contulit offerentes legem, qui magnam nobis pro eis repensationem dabit, dum talia pro causa subiectorum salutis sanciverimus. Proponatur Constantinopolitanis civibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
os⁊sac priuata⁊ sacrum patmoni¬
um. neqb onmino ualeb̾. Ert
aut lex hec ubiq̃ suam iste exteden
unturem⁊ simuil quidem futuã
caute cõstituens simł autem qdi
pret̾rt curans. Scito te ig̃omine
sub̃tis quos deus⁊nris ꝑgentori
gabimimlõgiore.neq adusus ya¬
ximes lacrimabitis. nnos cipabi¬
litis taniqm ħ nõ corngentes. s
unꝰ quis᷑ deꝓximo respiciẽter. pe¬
nas inquib forte dampnificatu

Expanded text:
t sacrum patrimonium, neque hoc omnino valebit. Erit autem lex haec ubique suam iuste extendens virtutem et simul quidem futura caute constituens, simul autem quod praeteriit curans. Scitote igitur omnes subiecti, quos deus et nostrigabimini longiore neque adversus maximos lacrimabitis neque nos culpabitis tamquam haec non corrigentes, sed unusquisque de proximo respiciens poenam in quibus forte damnificabitur
Abbreviated transcription (Latin):
lummo ⁊ imꝑatõe sequente dm̃
horgubnare mediocrit᷑ mã suete
ualente. Suõ quis q̃mutat᷑ aliq¬
brsacris formus fiuũ pgmaticis fir
alus detali mõ quodam sibi largi¬
tis. crĩt ommno infirm̃e. Iudi¬
cib maximam soluẽtib penam.
siomnino suscepint.⁊ nõ boc qd fi¬
faciẽdum ẽ⁊ eminsi post b̾talea¬
liquid mpet̾turabaliquib nrorũ

Expanded text:
lummodo et imperatore sequente deum haec gubernare mediocriter et mansuete valente. Si vero quisquam utatur aliquibus sacris formis sive pragmaticis sive aliis de tali quodam sibi largitis, erunt omnino infirmae, iudicibus maximam solventibus poenam, si omnino susceperint. Et non hoc quod fifaciendum est. Etenim si posthaec tale aliquid impetretu
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑꝑ facilemꝓbatõem.quia siũ
milit siue maius ad bucpecea¬
tum fiat quale ẽsinecinpanus
dunus qm̃lesum forsam ceasb¬
lationem bonis añ equiant m¬
m̃torum alicĩ. ant petudum
autut exiguum dicamꝰ domesti¬
cegalline.hẽ coginõ in qua auf¬
ertur ꝓuicialitigaresalibi cirẽ.
ꝯilli ꝓbatões borum que ꝓ tulit
engiaant plures eipesas patiq
rei estimatioẽm aut inopiamir¬
gemescẽtem ferte. bĩc nobmrił
titrdo plumina ẽ intpellantin
cotidies crebroͣ intalib cãis in¬
quietam ꝑuarum gr̃aoceasioũ
⁊ ipi multas sustinente mportu¬
nitatos ⁊indẽtes plurimamqui¬
dem multitudine inrorumplu¬
nmamq̃ mukierem expprus lo¬
cisagitatas ⁊ ad bãc uemẽtemi
felicissimamcinitatẽ quorum
plurumetiam meclitanteo ⁊af¬
flicti hoc agr̾antdam quoq hic
ad hac̃felicissimam cintatem
neq exprimlegio cuĩ piam neq̃
exmisicẽ s illic decidatur. Sĩno
alt̾quidemadest alt̾ autem abest

Expanded text:
er facilem probationem; sive linquat, sive maius adhuc peccatum fiat, quale est si nec in parvis durius quam laesum forsan circa sublationem bovis aut equi aut iumentorum alicuius aut pecudum aut ut exiguum dicamus domesticae gallinae, hunc cogi non in qua aufertur provincia litigare, sed alibi currere et illic probationes horum quae pertulit exigi, et aut plures expensas pati quam rei aestimationem, aut inopiam ingemiscentem ferre? Hinc nobis multitudo plurima est interpellantium cotidie, et crebro in talibus causis inquietamur parvarum gratia occasionum, et ipsi multas sustinentes importunitates et videntes plurimam quidem multitudinem virorum plurimamque mulierum ex propriis locis agitatas et ad hanc venientes felicissimam civitatem, quorum plurimi etiam mendicantes et afflicti hoc agunt, interdum quoque hic ad hanc felicissimam civitatem, neque ex privilegio cuiuspiam neque ex iussione, sed illic decidatur. Si vero alter quidem adest alter autem abest,
Abbreviated transcription (Latin):
llatiõum constituẽtes uap̾ illos.
mag quam appellatio qñno de ma¬
uimo nego fuit questio mag̃quam
rtbac examinet̾ maxĩtia ciuitate.
Hac dicentes iustitie. legem ad hic
potĩfa faciemieam iustiorem si ulli
pmittimbabere cẽ cam q̃dam priui¬
legianeq excipiab bac lege quolib
primlẽgio nec sicuiliber scãrum cc¬
biliumxenodochiorum aualus re¬
ip̃mim impialu domnnm añ
sacro parrimoio ãsactis priuatis
cib aumpotẽtatu positis aũomĩo
subnos cõstitutis. hom̃b szom̃s
obediãt legri su cubentes nistitiẽ

Expanded text:
tionum constituentes, ut apud illos magis appellatio, quando non de maximo negotio fuerit quaestio, quam in hac examinetur maxima civitate. Hanc dicantes iustitiae legem adhuc potius faciemus eam iustiorem, si nulli permittamus habere contra eam quaedam privilegia, neque excipi ab hac lege quolibet privilegio, nec si cuilibet sanctarum ecbilium xenodochiorum aut aliis reipsarum imperialium domuum aut sacro patrimonio aut sacris privatis, cibus aut in potentatu positis aut omnino sub nos constitutis hominibus: sed omnes oboediant legi et succumbentes iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
dumpatrum iniustitia sobolem
ẽ sec̾uta⁊ ño cegitant neq teputa¬
potestatib utetes. hoc forsam ẽce
eos qui exeiꝓcreanturagut no ea¬
dempotẽtia seqũete sobolem q̃il¬

Expanded text:
itia sobolem est secuta, et non cogitant neque reputapotestatibus utentes, hoc forsan contra eos qui ex eis procreantur agunt, non eadem potentia sequente sobolem q
Abbreviated transcription (Latin):
uat̾as sacras aliipr̃urlecn. alnpra¬
gmaticas formasa in p̾ceptauidi¬
cum. quidam ał exaliis ad mueni¬
ẽtes cccasiors sibipagunt peccadi
litigare simulẽt. quienim inquo¬
libnoco malepatit. aut alquid sy¬
quomo ualebit malio loco pbati¬
respicuit ad milia ⁊ decies milies
exempla. qr se tadẽ mpsonis ĩnr¬

Expanded text:
as sacras alii privilegia alii pragmaticas formas alii praecepta iudicum quidam alias ex aliis adinvenientes occasiones sibi peragunt peccanditra eas litigare simulent. Qui enim in quolibet loco male patitur aut aliquid suquomodo valebit in alio loco probatirespiciunt ad multa et decies milies exempla, quia sero tandem et in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ad puicias ueniẽtib pstẽtit. s tam̃
nouim plurima inrastitiarumdi¬
latẽe magis antem qͣntum. aono
sc̃totument sanatum namqd no
alit tradimus cigula mrsi prius mu¬
rãdum subient bec iccipientes i¬
ste omib nidicare ⁊ puras ẜuartoa

Expanded text:
ad provincias venientibus praestent. Sed tamen novimus plurima iniustitiarislatione, magis autem, quantum ad nos est, totum erit sanatum. Nam qui non aliter tradimus cingula, nisi prius iusiurandum subierint haec accipientes iuste omnibus iudicare et puras
Abbreviated transcription (Latin):
dio ꝓuĩcianim cõstitutis qͣtruor
rus sit spatium. sex. Suid erpale¬
stina forsamaut exegipto. añ exgẽ¬
tium lõginquanim. nses octoad
tib legas latorib cẽtempus de¬
t̾minandum. hoc ẽ nouemsium.
tile. Siquid ig̾ mintianti ẽditlite.
illicam cõmutat. Siuõ aliudali¬
quid deillo sapit aliũ dirigat sisce¬
scemeda sunt.nisi appellatio fiãt
subsecuta. sinc in̾maiori siũmiru
nõrieã. Si autem illẽ quidemni¬
tiet. ille uo nõ ordina stafutumi
tu iutex ap̃ suum tribunal⁊ cãm
examinãs p̃sente eo quicouentoc
suscep̃ condempnet etiamoum
inqua o bnoxnus appanũt. insuꝑ¬

Expanded text:
dio provinciarum constitutis, quattuor ius sit spatium, sex; si vero ex Palaestina forsan aut ex Aegypto aut ex gentium longinquarum, menses octo ad tempus determinatum, hoc est novem mensium: ut ille, si quidem ipsi nuntianti credit, litem illi eam committat, si vero aliud aliquid de illo sapit, alium dirigat suscedecernenda sunt, nisi appellatio fuerit subsecuta, sive in maiori sive in minori causa. Sin autem ille quidem nuntiet ille vero notii iudex apud suum tribunal et causam examinans praesente eo qui conventionem suscepit condemnet etiam eum, in quo obnoxius apparuerit, insu
Abbreviated transcription (Latin):
tib autemipis ppetue muce
ra⁊ deu otõe. Nemine licetiaz
bnteneq petere aliquid deicepꝰ
tale. sciẽte qd neq inpetbit pe¬
tita. perdem autem peti Eticẽ
ñ solum obligatus ent pene au¬
n libranĩ.e. s etiamppria spolia¬
curmilitia. Uolumus emmeoᷤᷤ
m̃sura quidem usq adhictum
nuimerum ctineri.austitia nõ
⁊ alus untutib aug̃i ⁊ ad maiꝰ
ãpparere. Multitudo enim nu¬
in paucis ex muitis que sccl¬

Expanded text:
tibus autem ipsis perpetue invicem ra et devotione; nemine licentiam habente neque petere aliquid deinceps tale, sed sciente quod neque impetrabit petita, pro eadem autem petitione non solum obligatus erit poenae auri librarum decem, sed etiam propria spoliabitur militia. Volumus etiam eos mensura quidem usque ad dictum numerum contineri, iustitia vero et aliis virtutibus augeri et ad maius apparere. Multitudo enim nuin paucis ex multis quae sec
Abbreviated transcription (Latin):
sũt auferamus eis eccessa. nec
eium h̃mnpialis ẽ pp̾rium maie¬
statis. s uomnium placẽt iud
nob̃ ⁊ honestate munisttãtum
foras aliquos alio ex his costiti¬
am̾ anrõ iranistĩo. nullo  coce

Expanded text:
sunt, auferamus eis concessa nec enim hoc imperialis est proprium maiestatis: sed ut omnium placentium nobis et honeste ministrantium foras aliquos ex his constituamus a
Abbreviated transcription (Latin):
obligarum sibi ap̃ quidem gło¬
sissimorum nrorum iudiciu
dem qui factus ẽ in connentioe
tamquam mp̃e actorem obliga¬
dicem⁊ aliquid inopinabilefi¬
ebat. quiaenim ut̃q se orsumi
actoris optin officium mis¬
andum quiddamarisibile in
id ẽuemiebat moxenimcume
uoluiss aliquis ꝓpriam mouẽ
litem repẽte is qui exdiu̾so cõue¬
mant apd̾ alurd iudiceum the¬
bareum ap̃quem ipse sortitis
arbitratur habere cum ꝗ cotras
se ꝯuetioem exposuit ñ aput alir
iudicẽ s: aput cum mox aprinci¬
pio ꝯuenire ⁊ eundẽ esse iuclicẽ
mutroꝙ negotio. Siuero for¬
sam clisplicueriteiaput quem
litem sortitus est iudex. liccat᷑i
cictiã hoc cmdare uiguiti enir
dicruminducias dantibꝰ no¬
bis post  libelli tiansmissioner.
post quã oport litẽ conte stan
licct intrapdictã susspęsice̾mit¬
futariqdem illum aliuuero e¬
mereti apd̾ quẽ iterum sum¬
liter utramq exercen ꝯpetit.
litem ⁊ ciusmõi artes uinullo
fieri s unumqueq ꝓprio iure

Expanded text:
obligatum sibi apud quendam gloriosissimorum nostrorum iudicum, deinde qui factus est in conventione tamquam et ipse actorem obligadicem. Et aliquid inopinabile fiebat: quia enim uterque seorsum actoris obtinet officium, miserandum quiddam et risibile in idem veniebat: mox enim cum voluisset aliquis propnam movere litem, repente is qui e diverso convenerat apud alium iudicum, trahebat eum apud quem ipse sortitus arbitratur habere eum. qui contra se conventionem exposuit, non apud alium iudicem, sed apud eum mox a principio convenire, et eundem esse iudicem in utroque negotio. Si veto forsan displicuerit ei apud quem litem sortitus est iudex, licet ei etiam hoc emendare, Viginti enim dierum indutias dantibus nobis post libelli transmissionem, post quam oportet litem contestari, licet iutra praedictam suspensionem refutare quidem illum, alium vero mereri apud quem iterum similiter utramque exerceri competit litem, et eiusmodi artes in nullo fieri, sed unumquemque proprio iure
Abbreviated transcription (Latin):
cłiris enimqr quidamno hñtes
ullamobligatioem. s unamsta¬
tuetes uoluntatem cumbisqui
cãs execunt conuenuĩt quosdã
demlibellos dirigunt⁊ cludap̃
num ptulint fugientes. desunt
eos ꝯꝓficiscunt incur abile eis dã¬
tes dispẽdium⁊ ħ ad huc anplu

Expanded text:
cimus enim, quia quidam non habentes ullam obligationem, sed unam statuentes voluntatem cum his qui causas execuntur conveniunt unosdam, deinde libellos dirigunt, et dum damnum pertulerint fugientes, deserunt eos et proficiscuntur incurabile eis dantes dispendium. Et hoc adhu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuidam denunti hec adꝑtemi
uiri atille ꝑmancat etiamita dif¬
ferẽs. non potĩt soluto nino an¬
nuptial donationis exactioem
declinare tamqͣm dote nõ date q¬
in enim daireuoluit dum pecpti¬
tiõem dotem negationemei: nup¬
tial donationis inferim̾ita uł sic

Expanded text:
quidam denuntient haec ad partem viri, at ille permaneat etiam ita differens, non poterit soluto matrimonio antenuptialis donationis exactionem declinare tamquam dote non data. Qui enim dare voluit, dum perceptitionem. dotem, negationem ei antenuptialis donationis inferimus, ita vel si
Abbreviated transcription (Latin):
motumẽ apud nos ⁊ quasdam ha¬
nũc aliquid pͥrĩ sancim̃mus sĩ
claniorem camomib cõstituẽ¬
Illd̾ quoq idicẽ legibonumẽqͦ
mota qͥstio similit necc̃ium no¬
b̾.adlegis latioem feg̾sienm debe¬
at dotem mulier.⁊ illaquidem da¬
reuoluĩt ip̃a forsam aũqua pea
ꝓmisit illd quicũq fu̾it aut ꝓxi¬
morum aũ cetneorum aũꝓsecti

Expanded text:
motum est apud nos et quasdam hanunc aliquid prius sanciverimus, sed ut clariorem eam omnibus constitueIllud quoque adicere legi bonum est, quod mota quaestio similiter necessarium nobis ad legislationem fecit. Si enim debeat dotem mulier, et illa quidam dare voluerit, ipsa forsan aut qui pro ea promisit illud, quicumque fuerit aut proximorum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽq qd̾ suum ẽ habẽ nullo pri¬
iułio indiges. Siio nicb appa¬
ret utriq rerum. aũ aliquam q¬
dem appareãt reliquauõ desint.
siũ suꝑ stites sint nuili ẽs repud¬
io forsamporem minio dissolu¬
to.⁊ cõpetenti mulieri dote. siue
defũcte sunt filnie erist̾ecib ãbe
aũetiam un a banim.in hisqͥ de¬
sunt supiorem eẽ pͥoremafilios
exca antiquiorem dotem p̃ponẽ¬
fuiss̾ necessano. antiquum postĩ¬
ori p̃ponẽturata l ic primleg̾iai
neccium ẽ prioridote dar ẜanta¬
se⁊ dotem nõ t̃ponere dotimneq
ypothecam ypothecis. s qd̾anti¬
quius ẽ ⁊ tp̃r amplius man̾e ppͥ¬
namqz ypothecarum pmutare

Expanded text:
que quod suum est habere nullo privilegio indigens. Si vero nihil appareat utriusque rerum, aut aliqua quidem appareant aliqua vero desint, sive superstites sint mulieres, repudio forsan priore matrimonio dissoluto et competenti mulieri dote, sive defunctae sunt filiis existentibus ambae aut etiam una harum, in his quae desunt superiorem esse priorem et filios ex ea antiquiorem dotem proponenfuissent, necessario antiquum posteriori praeponeretur, ita et hic privilegia necessarium est priori doti daret dotem non praeponere doti neque hypothecam hypothecis, sed quod antiquius est et tempore amplius manere proprnamque hypothecarum permutare
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ nob̾ indubitatiõem uenit
cã multa correctiõe cligna ⁊ legi¬
latõe clanorino indigna⁊em
uidam pͥoris fe̾s uxoris inrcu
Rauxordotem ase datam crige pri¬
mlio utẽs anob da̾to cẽdicebant
t̾ͥnam obiciẽtes dotem⁊ dubiume
erat utrumetiam nõ supstite pͥore i¬
uxoreoporter suscipi filios ce̾ ẜe do

Expanded text:
tibus nobis in dubitationem venit causa multa correctione digna et legislatione clariori non indigna. Etenim quidam prioris factus uxoris vir cum secunda uxor dotem a se datam exigere privilegio utens a nobis dato, contradicebant maternam obicientes dotem, et dubium erat, utrum etiam non superstite priore uxore oporteret suscipi filios co
Abbreviated transcription (Latin):
clis ontibrreddẽ ⁊ banclegem cor¬
mumem omib eẽbumanitatẽ
⁊ pietate gandentema ꝯm̃ibege¬
ns cõsusentem.⁊ cͣclitorib me¬
diocre solatium adfeñtem.
Hue igit que a nob̾ statura sũt cla¬
modãnmegubernat᷑ obruare fe¬
stiu. Seitumn om̃ib creclitõi¬
br qd si aliquid p̃t̾ hec comnnfi¬
nt. ⁊ actioe eadant ⁊ cuifenus ab¬
latum ẽbor habebit. solatium ũ
qt auitem securus degat deutoꝵ
auaꝵ c̾cutorem urdeat insius pec

Expanded text:
nc legem communem omnibus esse, humanitate et pietate gaudentem et omnibus egenis consulentem et creditoribus mediocre solarium adferentem. Haec igitur quae a nobis statuta sunt cla observare festinet: scituris omnibus creditoribus quod, si aliquid praeter haec commiserint, exactione cadant, et cui fenus ablatum est hoc habebit solarium, ut ipse quidem securus degat, avarum autem creditorem videat in suis pec
Abbreviated transcription (Latin):
to inp̾senti cum ꝑte modu octara
psingło moclio muno queq ãno
p̾standa trulas colonis restituẽ.
nemine penitus eorumaudete
trulas detine subeccasi or fenãti¬
tie cantiois. siue inscriptis. sr̃
sine scriptis ẽditasunt cẽcta.
Sinãt pecumias decłit incħi
ampli quamunam siliqna
ꝓsingło solido ãnuani prae ⁊ha

Expanded text:
to in praesenti cum parte modii octava pro singulo modio in unoquoque anno praestanda terrulas colonis restituere; nemine penitus eorum audente terrulas detinere sub occasione feneraticiae cautionis, sive in scriptis sive sine scriptis credita sunt contracta; si autem pecunias dedit, nihil amplius quam unam siliquam pro singulo solido annuam praesta
Abbreviated transcription (Latin):
fũt potiti. ¶ Ild quoq exq̃dam
cãn denuntiatũ. ẜ ad legis lati¬
o̾em deducẽ estimauim oportẽ
quia enimtrisienint qd int alt̾¬
utros nur nixor filii autemeis
ge ñ timore silicetpearum quiescãt
aut lucrorumcã iniustorm ma¬
tmomia ddilacerare. autem etiam
ꝓprios neglegẽ filios.Si eĩ onx
au̾ꝑ trans gͥsiõem aũ ꝑmodum
ordine. ¶Siud filii exist̾etib fiar
h̃. meq filios bemi besce̾tes det tam̃
occasicem fpontaneam ⁊tłisactio¬
nio ⁊ ꝑcosensum fc̃ẽ aut etlam in¬
uite forsam petẽte autem uiro cõ¬
mittete digna amissioe an nupti
łdonationis aũ muliere dignaca¬
su dotis. neqinr dotem lucret̾n
mulierannuptialem doãtioem
srepetes casuꝑcedẽte añ dotis aĩ
an nuptialis dõationie. ꝓprieta¬
tis lucrum moxad comunes ue¬
mat filios ⁊eorumfiat. usu solo
ap̾transigetes mañete. cogẽdo i¬
tn eo qui usum lueret filios Ex ee¬

Expanded text:
ut II Illud quoque ex quadam causa denuntiata nobis ad legislationem deducere aestimavimus oportere. Quia enim transegerunt quidem inter alterutros et vir et uxor, filii autem eisge, ut timore scilicet poenarum quiescant aut lucrorum causa iniustorum matrimonia dilacerare aut etiam proprios neglegere filios. Si enim omnino aut per transactionem aut per modum ordine; si vero filiis existentibus fiat hoc, et neque filios erubescentes dent tamen occasionem spontaneae transactionis et per consensum factae, aut etiam invitae forsan peccante aut viro committente digna amissione antenuptialis donationis aut muliere digna casu dotis, neque vir dotem lucretur neque mulier antenuptialem donationem, sed repente casu procedente aut dotis aut antenuptialis donationis proprietatis lucrum mox ad communes veniat filios et eorum fiat, usu solo apud transigentes manente, cogendo tamen eo qui usum lucretur filios ex
Abbreviated transcription (Latin):
legis latioĩb non siñ quadam li¬
iusioẽ nobis aũt putatum ẽ bere
sebabe tempata lege adsimplicita¬
temcam transpones nuncincob¬
atum⁊ nichꝰ pscrutate borum qre
prĩtemimata sunt qm̃ mobis ip¬
sis pridem no dispicetib dehecip¬
so que legib iusa sũt meliora sa.
¶Duprialib namq lucris siquid
aliquis cõmnctorum ẜuauĩt pi¬
dicitiam. manẽtibrap̾ ip̃os ualid
⁊eorum substãtus infixis ¶Si uo
uemiat ad altĩus ꝑseẽ conuinctio¬
nem exporib nuptus filus ẜua¬
dis. simpliciq̃dam⁊ melorilege
duplicẽhãc placuit intĩmere.
Sienun sedis mixta nuptiism¬
ulieraũ etiamiun forteadscłam
respicies coningẽ.q̃ exmortelucra¬
tasũt aũetiam exrepudio forteẜ
filuis. cumutiq ⁊alii forsamerũt
eis filũ ⁊ exmiptrs seqnetib quo¬
mõ iustum ẽ eos qui insol fibus le
gittimus moriunt nõ suare cius
luc̃ exmortins corum parẽtibrs a
lus eatnsmittere. setquodemerit p̃¬

Expanded text:
legislationibus non sine quadam divisione, nobis autem putatum est bene se habere temperata lege ad simplicitatem causam transponere ex nunc incohante et nihil perscrutante horum quae prius terminata sunt, quoniam et nobis ipsis pridem non displicentibus de hoc ipso legibus visa sunt meliora secunda. Nuptialibus namque lucris, si quidem aliquis coniunctorum servaverit pudicitiam, manentibus apud ipsos valide et eorum substantiis infixis, si vero veniat ad alterius personae coniunctionem, ex prioribus nuptiis filiis servandis, simplici quadam et meliori lege duplicem hanc placuit interimere. Si enim secundis mixta nuptiis mulier aut etiam vir forte ad secundam respiciens coniugem quae ex morte lucrata sunt aut etiam ex repudio forte servat filiis, cum utique et alii forsan erunt eis filii ex nuptiis sequentibus: quomodo iustum est eos, qui in soltimis moriuntur, non servare eis lucra ex mortuis eorum parentibus, sed aliis ea transmittere? Scilicet quid erit pre
Abbreviated transcription (Latin):
in mina recidere innptiale
quidemdeationem adeumiquis
mechocris utriq data ẽ ptiit nõ
uiterẽt hec nuptiale lucrumnz¬
trirsec̃ accidens qĩ exalica lucrũ
fiẽt eius qui accipe ħ egit.¶Iõq q̃
cehac ꝑte fcãm curates lesiõem
sancimutul siquid talefiat ⁊ad¬
ueĩat aliqd alterilucrũ u̇ hocsi¬
milit̾ suari filiis ꝓprietatem qd̾
moxuemẽte ad eos usuuo solo
apd̾ lucrantem cõstituto. sic ab¬
stinebr ommuncio. sic omin de¬
sicłio mrationabili sicnecinni¬
tineespõtesuis noceb̾t filus 
enĩt cemꝑari maximcquidem
petens ẽ habere eo qui semel cõ¬
uictisũt alt̾utris.⁊res e ⁊ castita¬
teplena ⁊bois morib eõgrua ⁊
pat̾no mat̾no que affectupleã
ũquod eis parẽtes spotenon y¬
sũt teneant nicħ emmeorum
innoni. pret illa sola q̃ expre¬
sim in hac lege cosenpsii ¶O¬

Expanded text:
io et recedere antenuptialem quidem donationem ad cum qui mediocris utrique data est parti, ut non videretur hoc nuptiale lucrumtrinsecus accidens quasi ex alia causa lucrum fieret eius qui accipere hoc egit. Ideoque ex hac arte factam curantes laesionem sancimus, ut vel si quid tale fiat et adveniat aliquod alteri lucrum, et hoc similiter servari filiis, proprietate quidem mox veniente ad eos, usu vero solo apud lucrantem constituto. Sic abstinebunt omni vitio, sic omni desiderio inrationabili, sic nec inviti nec sponte suis nocebunt filiis, sed erunt temperati, maxime quidem petens est habere eos qui semel coniuncti sunt alterutris: res est et castitate plena et bonis moribus congrua et paterno maternoque affectu plena, ut quod eis parentes sponte non ssunt teneant: nihil enim eorum innovamus praeter illa sola quae expressim in hac lege cons
Abbreviated transcription (Latin):
qd sequit inbis miirus queia
solutasũt quidem siũ morte sui
quolibialio mo ad huc antem
pẽdente eo ꝗdunus suꝑ stes sit.
namsi ambo defũeti sunt hoc b̾r¬
cłib nõ damus s tamquam se¬
meltͥminatum uet̾ib relinqui¬
muslegib ¶lld ceitumẽ quia
dũ semel fuit filiorum ꝓprie¬
tatemlex deferẽs eis prestitrtr̃e¬

Expanded text:
iis quae iam soluta sunt quidem sive morte sive quolibet alio modo, adhuc autem pendente eo quod unus superstes sit. Nam si ambo defuncti sunt, hoc heredibus non damus, sed tamquam semel terminatum veteribus relinquimus legibus. Illud certum est, quia dum semel fuerint filiorum et proprietatem lex deferens eis praestiterit