comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frigidus iacebat. Lampades uerolucẽ
suam iongius spargunt. &cũ in aliosiNloco
in alio resplendent: Qui enĩ spũ ꝓphetiȩ
uerbo doctrinȩ. miraculoꝵ poll& grã:
huius opinio longelateq ut lampas
luc&& & quiq bona eius audiunt. quia
ꝑ hec ad amorem cȩlestiũ surgunt. in eo
quod se ꝑbona oꝑa exhibent. quasi
ex lampadis lumine resplendent. Quia
gͦ sc̃ĩuiri quosdã iuxta se positos quasi
tangendo ad amorem patriȩ cȩlestis ac¬
cendunt : carbones sunt. Quia uero
quibusdam & longe positis lucent. eoꝵ
ant : lampades fiunt. Hoc uͦ int̾ carbones
& lampades distat: quod carbones ardet
quidem: sed eius loci inquo iacuerint
tenebras non expellunt. Lam pades aut̃
quia magno flammarũ lumine resplen¬
dent : diffusas circuqͥuaq tenebras ef¬
fugant. Quaex re notandũ ÷. quia
sunt pleriq scõꝵ ita simplices &occulti:
seq in locis minorib submagno silen¬
tio contegentes: ut uix eoꝵ uita ab

Expanded text:
frigidus jacebat. Lampades vero lucem frigidus jacebat. Lampades vero lucem suam longius spargunt, et cum in alio loco sint, in alio resplendent. Qui enim spiritu prophetiae, verbo doctrinae, miraculorum pollet gratia, hujus opinio longe lateque ut lampas lucet; et quique bona ejus audiunt, quia per haec ad amorem coelestium surgunt, in eo quod se per bona opera exhibent, quasi ex lampadis lumine resplendent. Quia ergo sancti viri quosdam juxta se positos, quasi tangendo ad amorem patriae coelestis accendunt, carbones sunt; quia vero quibusdam clam e longe positis lucent, eoruant, lampades fiunt. Hoc vero inter carbones et lampades distat, quod carbones ardent quidem, sed ejus loci, in quo jacuerint, tenebras non expellunt. Lampades autem quia magno flammarum lumine resplendent, diffusas circumquaque tenebras effugant. sunt plerique sanctorum ita simplices et occulti, seseque in locis minoribus sub magno silentio contegentes, ut vix eorum vita ab
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝑ salomonem dicit᷑. iustoꝵ semita
quasilux splendens ꝓcedit & crescitusq
ad ꝑfectãdiem. In eoꝵ naq animo benum
desideriũ atq intellectus lucis intimȩ.
iampars diei est :. Sed quia usq ad finẽ.
uitȩ in uirtute ꝓficiunt : ad ꝑfectũ diem
tunc ueniunt. quando ad regnacȩlestia
ꝑducti : in ealuce quam desiderant. iam
minus aliquid non habebunt Sequit᷑.
Et similitudo animaliũ. aspectus eorũ
quasi carbonũ ignis ardentiũ: & quasi aspect
lampadarũ. Aspectus animaliũ. carbonib
ignis ardentib atq lampadib cõparat᷑.
Quisquis enim carbonẽ tangit. incendit᷑ :
quiaquis cõuire adhęr& ex eius assidui¬
tate uisionis. usu loquͤutionis. exempla
oꝑis accipit: ut accendat᷑ in amorem
ueritatis. Peccatoꝵ suoꝵ tenebras fugiat.
indesiderio lucis ex ardescat. & iam
ꝑuerũ amorem ardeat. qui prius ini¬
niquitate tantũ mortuus. quantũ

Expanded text:
sicut per Salomonem dicitur: « Justorum semita sicut per Salomonem dicitur: « Justorum semita quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectum diem . » In eorum namque animo bonum desiderium atque intellectus lucis intimae jam pars diei est; sed quia usque ad finem vitae in virtute proficiunt, ad perfectum diem tunc veniunt, quando ad regna coelestia perducti in ea luce quam desiderant, jam minus aliquid non habebunt. Sequitur: « Et similitudo animalium et aspectus eorum quasi carbonum ignis ardentium, et quasi aspectus lampadignis ardentibus atque lampadibus comparatur. Quisquis enim carbonem tangit incenditur, quia qui sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate visionis, usu locutionis, exemplo operis, accipit ut accendatur in amore charitatis, peccatorum suorum tenebras fugiat, in desiderio lucis exardescat, etiam per verum amorem ardeat, qui prius in iniquitate tantum mortuus, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
elongat: Prima gͦ nos cogitatio in re¬
qui sitionẽ nr̃icordis debet ex cutere:
impetũ ducamus. ne prauis delectationib
animus seductus mala eẽ cognoscat :¬
& tamen faciat. Sça uero noscura de¬
boe uigilantes reddere : nese impetꝰ
carnis quas i impetu sp̃s latent̃ subiciat.¬
& culpas quas agimus nobis uirtutes
fingat. Sciendũ uͦest quia grauiores
culp̃ȩ sunt: quȩ suꝑducta specͦie uirtutes
imitantur Suia illȩ in aꝑto cognitȩ amimũ
in confusionẽ deiciunt. atq ad penitentiã
trahunt : istȩ uͦ non solũ inpenitentia non
humiliant. sed etiã mentẽ operantis ele
uandũ uirtutes putantur. Hoc autẽ
quod descĩs animalib dictũ superius fuerat.
ut altius confirmetur. iterũ replicatur.
on reuertebant᷑ cũ ambularent. Quia
electiquiq sic adbona tendunt: ut ad mala
ꝑpetranda nonredeant. Qui enĩꝑseuera¬
uerit usq infinem : hic saluus erit. Et

Expanded text:
elongatur. Prima ergo nos cogitatio in reelongatur. Prima ergo nos cogitatio in requisitionem nostri cordis debet excutere, impetum ducamur; ne pravis delectationibus animus seductus mala esse cognoscat, et tamen faciat. Secundo vero nos cura debet vigilantes reddere, ne se impetus carnis, quasi sub impetu spiritus, latenter subjiciat, et culpas, quas agimus, nobis virtutes fingat. Sciendum vero est quia graviores culpae sunt, quae superducta specie virtutes imitantur, quia illae in aperto cognitae animum in confusionem dejiciunt, atque ad poenitentiam trahunt, istae vero non solum in poenitentiam non humiliant, sed etiam mentem ovant, dum virtutes putantur. Hoc autem, quod de sanctis animalibus dictum superius fuerat, ut altius confirmetur, iterum replicatur. « Non revertebantur cum ambularent, » quia electi quique sic ad bona tendunt, ut ad mala perpetranda non redeant. « Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
recte nunc de scĩs animalib dicitur. ubi
erat impetus sp̃s illuc gradiebantur
ed sciendũ nobis est: quod plerũq impet
carnis se subuelamine spirit᷑alis impet
palliat. Et quod carnalit̃ facit. mentit᷑
sib ipsacogitatio quiahoc spiritaliter
faciat. Nãm sepe quis iracundiȩ stimulis
dictꝰ: contradelinquentes zelo ulciscendȩ
iustitie plusquam necesse : in flammat᷑:
& iustitiȩ limitem inultione transiens.
agit crudelit̃ quod se agere iuste suspi¬
catur. Impetus igit᷑ carnis huic sub
speie sp̃s uelatus est : quando hoc quod
iuste agicreditur. sub discretionis mode¬
ramine nontenet᷑. Et sepe alius nimiȩ
mansuetudin: studens. subiectorum
uitia aspicit. atq: hȩc ꝑ feruorem zeli
corrigere recusat : quȩ in eis crudelit̾
non corrigendo multiplicat. Fitq ut
eius leni̾tas & sibisit & subiectis in imica.
qui torporem mentissuȩ quia patientiã
deputat. ꝑ carnis abim
ab impetu sp̃s impetum

Expanded text:
recte nunc de sanctis animalibus dicitur: Ubi recte nunc de sanctis animalibus dicitur: Ubi erat impetus spiritus, illuc gradiebantur. 3. Sed sciendum nobis est quod plerumque impetus carnis se sub velamine spiritalis impetus palliat, et quod carnaliter facit mentitur sibi ipsa cogitatio quia hoc spiritaliter faciat. Nam saepe quis, iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae plus quam necesse est inflammatur, et justitiae limitem in ultione transiens agit crudeliter, quod se agere juste suspicatur. Impetus igitur carnis huic sub specie spiritus velatus est, quando hoc quod juste agi creditur sub discretionis moderamine non tenetur. Et saepe alius, nimiae mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per fervorem zeli corrigere recusat, quae in eis crudeliter non coejus lenitas et sibi sit et subjectis inimica, qui torpore mentis suae, quia patientiam deputat, per carnis impetum ab impetu spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
gia. aduoluptates animũ impellit. Im¬
petus uͦ sp̃s ad caritatẽ. adhumilitatẽ.
ad continentiã. ad largitatẽ miscđis. ad
interiorem ꝓuectũ. ad pietatis oꝑa. ad
ȩt̃ norũ fidem. ad spem sequentis gaudi
ad patientiã. ad pacem. ad consideration
uitȩ mortalis & lacrimas mentẽ ꝑtraho
nde necesse ÷ ut magna semꝑ cura consie¬
A rare
deb eamus in omne quod agimꝰ. qui nos
impetus ducat : utrũ nr̃a cogitatioꝑ impetũ
carnis. anꝑ impetũ sp̃s impellatur. Amare¬
& enĩ terrena. temporalia ȩ̃t̃nis p̃ponere.
exteriora bona non adusum necessari ũ
habere sed ad uoluptatẽ concupiscere.
ultionẽ deinimico quęrere. de emulicasu
gaudere : impetus carnis ÷. At contra
amare cȩlestia. contẽ nere terrena. non
ad fructũ uoluptatis transitoria. sed ad
usũ necessitatis quȩrere. de inimicimorte
tribulari: impetus sp̃s÷. Et quia ꝑfecti
quiq inistis sẽ semꝑ uirtutib exercent.

Expanded text:
gia, ad voluptates animum impellit. Imgia, ad voluptates animum impellit. Impetus vero spiritus ad charitatem, ad humilitatem, ad continentiam, ad largitatem misericordiae, ad interiorem profectum, ad pietatis opera, ad aeternorum fidem, ad spem sequentis gaudii, ad patientiam, ad pacem, ad considerationem vitae immortalis et lacrymas mentem pertrahit. Unde necesse est ut magna semper cura considerare debeamus in omne quod agimus, quo nos impetus ducat: utrum nostra cogitatio per impetum carnis an per impetum spiritus impellatur. Amare enim terrena, temporalia aeternis praeponere, exteriora bona non ad usum necessaria habere, sed ad voluptatem concupiscere, ultionem de inimico quaerere, de aemuli casu gaudere, impetus carnis est. At contra amare coelestia, contemnere transitoria, non ad fructum voluptatis transitura, sed ad usum necessitatis quaerere, de inimici morte tristari, impetus spiritus est. Et quia perfecti quique in istis se semper virtutibus exercent,
Abbreviated transcription (Latin):
QuLoo mira est ꝓ fundites elo¬
quiorum dĩ. Libet huic intender
libet eius intimã grãduce penetran
Hanc quotiens inlgendo discutimus. quid
ali ud quam siluarũ opacitatẽ in gredi n
ut in eius refrigerio ab huius sđi estib
ab sconchamur. ibiq uiridissimas senten¬
tiarũ herbas legendo carpimus. tractan¬
do ruminamus: In ealo cutione quȩ
qualit̃ ostensa animalia uł redẽptoren
nr̃m uł quat tuor eius eu angelistas ad
ꝑfectos omnes significent: dictum est
Quorum uidelicet animaliũ adhuc sub¬
tilius uirtus exprimitur : ut adeorum
imitationẽ nos quoq infirmi & despicabila
inquantũ dõ largiente possumꝰ extenda¬
mur. Ecce enĩ dicitur. Ubierat impet
sp̃s. illuc gradiebantur. In electis & re¬
ꝓbis diuersi sunt impetus. Inelectis ui¬
delic& impetus sp̃s: in reꝓbis impetus
carnis. Impetus quippe carnis ad odium
adelationẽ. ad inmunditiã. ad rapinam.
adexterioremgłam. ad crudelitatẽ. ad
ꝑfidiã ad desperationem. ad irã. ad iur¬

Expanded text:
quam mira est profunditas eloquiorum Dei! Libet huic intendere, libet ejus intima, gratia duce, penetrare. Hanc quoties intelligendo discutimus, quid aliud quam silvarum opacitatem ingredimur, ut in ejus refrigerio ab hujus saeculi aestibus abscondamur? Ibi viridissimas sententiarum herbas legendo carpimus, tractando ruminamus. In ea locutione quae qualiter ostensa animalia vel Redemptorem nostrum, vel quatuor ejus evangelistas atque perfectos omnes significent, dictum est. Quorum videlicet animalium adhuc subtilius virtus exprimitur, ut ad eorum imitationem nos quoque infirmi et despicabiles, in quantum, Domino largiente, possumus, extendamur. Ecce enim dicispiritus, illuc gradiebantur. » In electis et reprobis diversi sunt impetus. In electis videlicet impetus spiritus, in reprobis impetus carnis. Impetus quippe carnis ad odium, ad elationem, ad immunditiam, ad rapinam, ad exteriorem gloriam, ad crudelitatem, ad perfidiam, ad desperationem, ad iram, ad jur
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ & pennȩ eor extente desuꝑ
acies & pennȩ extentȩ desuꝑ describunt᷑:
quia omnis intentio omnisq contem¬
platio sc̃oꝵ suꝑse tendit. ut illud possit
adipisci quod incȩlestib appetit. Siue
tunc ueracit̃ hoc quod agit bonum est.¬

Expanded text:
eorum et pennae eorum extentae desuper. 4. Facies et pennae extentae desuper describuntur, quia omnis intentio omnisque contemplatio sanctorum super se tendit, ut illud possit adipisci quod in coelestibus appetit. Sive tunc veraciter hoc quod agit bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
GRSeM PROΡlẜ Tis sp̃mpennata
animalia subtilit̃ describuntur : ut
hȩc eu angelistarũ significare per¬
sonas. ipsa nobis subtilitas descriptionis ape¬
riat. nichilq sermo dĩ nr̃o intellectui du¬
bietatis relinquat. Ecce enidicitur.¬

Expanded text:
m prophetiae spiritum pennata animalia subtiliter describuntur, ut per haec Evangelistarum significari personas ipsa nobis subtilitas descriptionis aperiat, nihilque sermo Dei nostro intellectui dubietatis relinquat. Ecce enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectio lȩtitiam discipłis prȩbuit
quos eius passio contristauit. homo &e leo
adextris. uitulus uͦ asinistris ei fuisse
de scribit. Ipsinãq eu angelistȩ sc̃i. de
eius hamatitate gauisi sunt de eius re¬
surrectione confirmati: qui eiꝰ passione
fuerant contristati. H omo gͦ & leo eis
ad extris ÷ : quia redemptoris nr̃i eos in¬
carnatio uiuificauit. resurrectio confir¬
mauit. Sed uitulus asinistris: quia mors
illius eos ad momentũ temporis in infide¬
litate ꝓstrauit. Iure autẽ locus aquilȩ
non iuxta sed desuꝑ ẽẽ describit᷑: quia siue
ꝑhoc quod eius ascensionẽ signat. seu
quia uerbũ patris dm̃ apud patrem eẽ
denuntiat: suꝑ eu angelistas ceteros
uirtute contẽplationis excreuit. Cũ
quib & sisimul deeius deitate loquit᷑.
hanc tamen omnib sub tilius contem¬
plat᷑. Sedsi aquila cũtrib aliis ad iuncta.
quattuor animalia eẽ memorantur:

Expanded text:
et resurrectio laetitiam discipulis praebuit, et resurrectio laetitiam discipulis praebuit, quos ejus passio contristavit, homo et leo a dextris, vitulus vero a sinistris ejus fuisse 1202 describitur. Ipsi namque evangelistae sancti de ejus humanitate gavisi sunt, de ejus resurrectione confirmati, qui de ejus passione fuerant contristati. Homo ergo et leo eis a dextris est, quia Redemptoris nostri eos incarnatio vivificavit, resurrectio confirmavit. Sed vitulus a sinistris, quia mors illius eos ad momentum temporis in infidelitate prostravit. Jure autem locus aquilae non juxta, sed desuper esse describitur, quia sive per hoc quod ejus ascensionem signat, seu quia Verbum Patris Deum apud Patrem esse denuntiat, super evangelistas caeteros virtute contemplationis excrevit; cum quibus etsi simul de ejus Deitate loquitur, hanc tamen omnibus subtilius contemplatur. Sed si aquila cum tribus aliis adjuncta, quatuor animalia esse memorantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ sunt aliud lacrime orationis. nisi
uictima oblationis nr̃e: Sicut seriptũ ÷
Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus. Et sunt non¬
nulli qui ie circose inp̃ce lamentis afficiun.
ut aut terrena cõ moda adquirant. aut
hominib sc̃i esse uideantur. Quid isti
nisi uictimas inprofundd̃ deferunt. qui
ꝑhoc quod inimosunt quȩ requirunt.¬

Expanded text:
aliud lacrymae orationis, nisi victimae oblationis nostrae, sicut scriptum est: Sacrificium Deo spiritus contribulatus ? Et sunt nonnulli qui idcirco se in prece lamentis afficiunt, ut aut terrena commoda acquirant, aut hominibus sancti esse videantur. Quid isti nisi victimas in profundum deferunt, qui per hoc quod in imo sunt quae requirunt
Abbreviated transcription (Latin):
que sibi ad usum temporalem ipse attulerat : in sinibus pauꝑũ erogauit. sicut pͥdẽ
de suis fecerat. Manserunt simul milites palatni: paruissimo tugurio contenti.
Iidetites deniq mundum in maligno positum: & eiꝰ amatores ad ruinosam & illecebri
plenã tendere uitam. cotidie ad monasticam festinabant scandere fastigia. lnterea ñ
fuit locus in francie finibus ubi qudierunt

Expanded text:
quæ sibi ipse ad temporalem vsum adtulerat, in sinibus pauperum erogauit: sicut pridem quæ sibi ipse ad temporalem vsum adtulerat, in sinibus pauperum erogauit: sicut pridem de suis fecerat. Manserunt simul milites palatini, paruissimo tugurio contenti. Videntes denique mundum in maligno positum, & eius amatores ruinosam & illecebris plenam tendere vitam, cotidie ad monastica festinabant scandere fastigia. Interea non fuit locus in Franciæ finibus, vbi audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tantũ satageret. quemadmodum soli deo placeret Ille autem respondit.
Nichi ista: mͦ suadere non potes. Habeo tamen fidelissimũ milttem. adegrintim no¬
mine. in armis strenuum & consilio ꝓuidum. Qui si te audierit: mox tue uolunta¬
ti obediens erit. Quod ita subsequenti tẽpore factum:. Intͣ uͦ paucos dies om̃i re¬
cuꝑacus uirtute : domũ suam reuersus est. Confluentes adeum undiq eiꝰ sanitati
congratularites: assumpto sermone. que & quanta ꝑtulisset. illis circũstantibus
cepit exponere. addens insuꝑ ꝙͣ citatã uirtutem in uerbis dõni odonis cõꝑissent
nꝰ autem exassistentibus & auditor internus : predictus erat adegrinus. Qui mox
cor de conpuntus. dispositis que possidebat omĩbus: concite rediit ad eũ. Deposita itaq capi¬
tis coma & scłari militia: ex tc̃ xp̃i factus est agonista. Sumens gͥ pater oddo uniuersa

Expanded text:
hoc, tantum satageret quemadmodum soli Deo placeret. Ille autem respondit. hoc, tantum satageret quemadmodum soli Deo placeret. Ille autem respondit. Mihi ista modo suadere non potes. Habeo tamen fidelissimum militem Adhegrinum nomine, in armis strenuum & consilio prouidum, qui si te audierit, mox tuæ voluntati obediens erit; quod ita sequenti tempore factum est. Intra paucos vero dies, omni recuperata virtute, domum suam reuersus est. Confluentes ad eum vndique, eius sanitati congratulantes, assumpto sermone, quæ & quanta pertulisset, illis circumstantibus cœpit exponere, addens insuper quam citatam virtutem in verbis domni Odonis comperisset. Vnus autem ex assistentibus & auditor internus, prædictus erat Adhegrinus: qui mox corde compunctus, dispositis, quæ possidebat, omnibus, concite rediit ad eum. Deposita itaque capitis coma, & seculari militia, extunc Christi factus est Agonista. Sumens igitur pater Odo vniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
aino te anisenaus chiuasnod bert se martini iubet portari sepulchrũ
ibiq quã plurima ꝓmittens munera. sed nec sic sanitatis recipiebat re¬
media reterea diutissime fatigatus ad eousq est defectus ut montis
tantũ expectaret exitũ. Ad quẽ cũ dõnꝰ odo uisitandi gr̃a ĩtroissetedix
illi. Redde miser uascła beati martiniquẽ infelici
illi. Redde miser uascła beati
martinique infeliciter abstu listi.
& ꝓtinꝰ salual ris. Ille autẽ & illa redłe. ꝙ alia spopondit conferre. si rei
fidem dictu. acti conpbaret. Mox patris nr̃i & obsequentiũ manibi ele¬
uatis: ad beati martini corpiis ꝑductus terrãꝙ ꝑstratus: nec morã patu
potuit. subsidiũ sibi ꝓmissum. Sed qͥ manibus uenerat. ueluti uehicło latus
recupatis artub remeare cepit suis gressibus Siqͥdẽ ita factũ est aes
ille correptus deceto talia non cõmitteret. & que ꝓ iniserat fidelit̃
ad impleret. Cepit int̃ea pater odo eũ ad monerȩ: ut relicto mundo

Expanded text:
e perductus, ad beati se Martini iubet portari sepulchrum, ibique quam plurima promittens munera, sed nec sic sanitatis recipiebat remedia. Præterea diutissime fatigatus adeo vsque est defectus, vt mortis tantum expectaret exitum. Ad quem cum domnus Odo visitandi gratia introisset, dixit illi. Redde miser vascula beati Martini, quæ iilli. Redde miser vascula beati Martini, quæ infeliciter abstulisti, & protinus saluaberis. Ille autem & illa reddere, & alia spopondit conferre, si rei fidem dictu actuque comprobaret. Mox Patris nostri & obsequentium manibus eleuatus, ad beati Martini corpus perductus, terræque prostratus, nec moram pati potuit subsidium sibi promissum; sed qui manibus venerat veluti vehiculo latus, recuperatis artubus remeare cœpit suis gressibus. Siquidem ita factum est, vt ille correptus de cætero talia non committeret, & quæ promiserat fideliter adimpleret. Cœpit interea pater Odo eum admonere, vt relicto mundo
Abbreviated transcription (Latin):
cans ut prius in eum ultionẽ exercerent: quã puerũ tollerent. Hunc uin¬
dictam patris se dicebat ꝑpeti. nunc se aparentibus dicebat uocandum
ꝓditorem pueri. Ad hec ferebatur respondisse unus eoꝵꝰ. Ne forte uindice
pater pueri in pbͣrm: dimictamus ẽũ usq ad cẽpus. Hano reuelationẽ ipse
pbr addiscens: restituit me quidẽ meis parentibus. Hec om̃ia que ame reqͥ¬
ris ofili: ita ego a patre meo audiui. factũ est ergo cõ adoleuissem ego
quẽ mͦ uetulũ intueris ac turpem : strenuũ predicabant & conspicabilem
uiuenẽ. Cepito pater m̃s ꝑ inorementa tẽpoꝵꝰ me ab eecdiastico subtrahere.
ordine. & militaribus exerticiis applicare. Qua de re intra domũ guillelmi
me cradidit seruiturũ comiti. Relictis tandẽ licerarum studus aueupuq¬

Expanded text:
ecans vt prius in eum vltionem exercerēt, quam puerum tollerent. Nunc vinecans vt prius in eum vltionem exercerēt, quam puerum tollerent. Nunc vindictam patris se dicebat perpeti, nunc se a parentibus dicebat vocandum proditorem pueri. Ad hæc ferebatur respondisse vnus eorum. Ne forte vindicet pater pueri in presbyterum, dimittamus eum vsque ad tempus. Hanc reuelationem ipse presbyter addiscens, restituit me quidem meis parentibus. Hæc omnia quæ a me requiris, o fili: ita ego a patre meo audiui. Factum est ergo cum adoleuissem ego, quem modo vetulum intueris ac turpem: strenuum prædicabant & conspicabilem iuuenem, cœpitque pater meus per incrementa temporum, me ab Ecclesiastico subtrahere ordine & militaribus exercitiis applicare. Qua de re, intra domum Vvillelmi me tradidit, seruiturum Comiti. Relictis tandem literarum studiis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
reppe̾rit. Huc illucq cir comspitiens. cũ neminem uidet : sus manib
eleuauit. Et corde suysum respitiens: suscipe ait gẽma sacer dotum. Mar¬
tine hunc puerum. Deponensq me suꝑ eundem a quo elerauit stratulum.
abiens recessit. Sed quod gesserat nemini ꝓdere uoluit. Post hec ablactatũ
cuidã pres bitero remotiorimanente loco me tradidit educandtm & lite¬
rarum studus inbuendum. Fatebat᷑ postmodũ ipse pb̃r: qđ his diebus
talem uidisset uisionem. Uidebã.&. ecce exccłarum principes. cepunt m
puerum petere. etiã exacte. Cunq sciscitarer quid de eo fieri uellent an
patris domum reducere. non ita se inquiunt uenisse : sed ut in orientis par¬
tibus eum ducerent. At uͦ pbr cũ eũ dimittere nollet. & eis resistere neqͥ¬
ret & qͥd amplius ageret nesciret: terre ꝓstratus. conuertit se ad preces. dep̃¬

Expanded text:
reperit, huc illucque circumspiciens, cum neminem videret, suis manibus reperit, huc illucque circumspiciens, cum neminem videret, suis manibus eleuauit, & corde sursum respiciens, Suscipe, ait, gemma Sacerdotum Martine, hunc puerum. Deponensque me super eundem, a quo eleuauit, stratulum, abiens recessit, sed quod gesserat, nemini prodere voluit. Post hæc ablactatum cuidam suo presbytero remotiori manente loco, me tradidit educandum, & literarum studiis imbuendum. Fatebatur postmodum ipse presbyter, quod his diebus talem vidisset visionē. Videbam, & ecce Ecclesiarum Principes cœperunt mihi puerum petere, etiam exacte. Cumque sciscitarer quid de eo fieri vellent, an patris domum reducere? Non ita se inquiunt venisse, sed vt in Orientis partibus eum ducerent. At vero Presbyter cum eum dimittere nollet, & eis resistere nequiret, & quid amplius ageret, nesciret, terræ prostratus, conuertit se ad preces, depr
Abbreviated transcription (Latin):
censur&e: excreuerat ueritas: ut undiq om̃s ob diffiniendi ꝓfisceres
grãm. Qua de causa. om̃ĩbus carus erat. p̃cipueq ad pł guililmũ
comitemrobustissimũ. qui eo cẽpore aquicaniam : gothiamq suo iure
tenebat. Multo quidẽ assueuerat : scõrum ꝑuigil celebrare iugilias. Noctem
uero illam qua angłis & hominibus pax reddita est &. xp̃c dñs mundũ uisi
lentio esacrimis & orationibus cransigebat Dũ ergo hascelebraret excu¬
bias diligentr: menti sue suggestũ est: ut dũm peteret ob urginis partũ.
sibi condonari filiũ. Taliq in stantia precũ: maternum denuo iam emortuum
merut suscitare uterũ. depius enim retulit pater meus ñ nullis: talẽ
fuisse ordinẽ mee natiuitatis. Per illud nãq infantie mec cẽpus. contigit
illũ ingredi intra septa cubi euli. meq ibi super cunabũ sine oustode

Expanded text:
censurae excreverat veritas, ut undique omnes censurae excreverat veritas, ut undique omnes rentur gratiam. Qua de causa omnibus charus erat, pręcipueque apud Vvillelmum Comitē robustissimum, qui eo tempore Aquitaniam, Gothiamque suo iure tenebat. Multo quidem assueuerat Sanctorum peruigil celebrare vigilias. Noctem vero illam qua Angelis & hominibus pax reddita est, & Christus Dominus mundulentio cum lachrymis & orationibus transigebat. Dum ergo has celebraret excubias diligenter, menti suæ suggestum est, vt Dominum peteret, ob Virginis partum, sibi condonari filium: talique instantia precum, maternum denuo iam emortuum meruit suscitare vterum. Sæpius enim retulit pater meus nonnullis, talem fuisse ordinem meæ natiuitatis. Per illud namque infantiæ meæ tempus, cōtigit illum ingredi intra septa cubiculi, meque ibi super cunabulum sine custode
Abbreviated transcription (Latin):
est sibi socium assumere. Et quẽ cano mou paren¬
tibus abiens rapuit: rediens post modũ monachĩ
reduuit. Ilis preterea diebus dum iter carperemus
simuł : loquelis alternantibus post posito pudore . & uelu¬
ci monachicho ꝓcul posito cramite acudacter erupim
uoc̃ẽ : atq sui oitus &. habitꝰ uitã. conuersationemue nec
uerieus sũ abeo dilioenoer inquirere. pariterue ut michi dignaretur
lulum contieuie. Pende derso faciei rubore : aqrab intisuo supiria tra¬
bens suam michioriginem cepit exponere. seuscmenio iuspima tra¬
crimis & gemitibus erant pbena. Pater inquid meus abudes uoratus
sed alterius moris esse uidebatur & accus. quam nunc homines pre¬
sentis temporis esse uidentur. Ueterũ nãq instor las & iustiniani noud¬
lam: iuenioriter retinebat. In suo nãq conuiuio: euanglicꝰ re sonaba ser¬
mo. Uerũ siquandolis quo qͦmͦ inter partes fuisseo exorta: canca in eũ

Expanded text:
est sibi socium assumere: & quem Canonicum parenest sibi socium assumere: & quem Canonicum parentibus abiens rapuit, rediens postmodum Monachum reduxit. Illis præterea diebus dum iter carperemus simul, loquelis alternantibus, postposito pudore, & veluti monachico procul posito tramite, audacter erupi in vocem, atque sui ortus & habitus vitam conuersationemq. nec veritus sum ab eo diligēter inquirere, pariterq. vt mihi dignaretur erat paululum conticuit, deinde terso faciei rubore, atque ab intimo suspiria trahens, suam mihi originem cœpit exponere: sed tamen illius verba lachrymis & gemitibus erant plena. Pater, inquit, meus Abbo est vocatus, sed alterius moris esse videbatur & actus, quam nunc homines præsentis temporis esse videntur. Veterum namque historias, & Iustiniani Nouellam memoriter retinebat; in suo namque conuiuio Euangelicus semper resonabat sermo. Verum si quando lis quoquomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
uir francoꝵ ꝓsapia excitit oriun¬
dus: sed intra domum uuillel¬
mi robustissimi ducis aquitanice
est alitus. Nono decimo etatis sue
anno apd̾ beatũ martinũ turoni¬
ce est tonsus. ibiq gramatice larib
educatus. Peinde apđ parisiũ dialetica.
musicaq aremigio doctissimo uiro x instruotus.
& tricesimo ortus sui anno burgundiam petiit.
Ibiq ꝑ quindecim annos: sub bernone abb bate
ordinatus. franciarum. aquitaniarũ. hespania¬
rumue partium. atq romane urbis consistentiũ
cenobiorũ effectus est dux: & pater dulcissimus.
NNo itaqꝰ incarnationis dñicȩ octirigentesimo
tricesimo nono. romam ueniens me miserũ¬
terrenis in retitum nexibus repperit. Miseransq
suo rete piscatus est: atq ce nobium sc̃ĩ petri ticini
positũusq perduxit. Paruoq ibi tẽꝑore ab hu¬
gone rege detentus : predictoruiro dõno hildebran¬
no regular ibus disciplinis me tradidit educan dũ
Ion multo post romã ueniens: me infelieẽ dignatus

Expanded text:
 Francorū prosapia extitit oriundus: sed intra domum Vvillelmi robustissimi Ducis Aquitaniæ est alitus. Nonodecimo ætatis suæ anno apud Beatum Martinum Turonis est tonsus, ibique Grammaticæ laribus educatus, deinde apud Parisium Dialectica, Musicaque a Remigio doctissimo viro est instructus, & tricesimo ortus sui anno Burgundiam petiit, ibique per quindecim annos, sub Bernone Abbate, Mostmodum vero Abbas ordinatus, Franciarum, Aquitaniarum, Hispaniarumque partium, atque Romanæ vrbis circumstantium Cœnobiorum, effectus est dux & pater dulcissimus. Anno itaque Incarnationis Dominicæ octingentesimo tricesimo nono, & terrenis inretitum nexibus, reperit: miseransque suo rete piscatus est, atque Cœnobium S. Petri, Ticini positum, vsque perduxit, paruoque ibi tempore ab Hugone Rege detentus, prædicto viro domno Hildebranno regularibus disciplinis me tradidit educandum. Non multo post, Romam veniens, me infelicem dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
sed ultra om̃s qui precesserant eũ. uultu specieq & moribus ꝑsplendi¬
dum atq ornatum. Mox ueniente illo om̃s surgunt: & flexis cerui¬
cibus benedictionem pecunt. Ille uͦ non inter eos deors ũ usq desten¬
dic: sed suꝑ ambonẽ eccłie substitit: ⁊ patrẽ nrͣm t̾ratenus ꝓstratũ
inquiens uocauit. Surge fr̃ odo : noli timere. Quicũ surrexisset
uidit ueluti more scripcoris suꝑ auricłam herentẽ pennã. Et qͣsi
doctoris magistio ꝓ duccũ acuminatã: & in sumo fixam. Qua su¬
mens beatus grgorius. eãq illi cradens. dit. age gͦ securus. & ꝑfice
tibi epus inunetũ ꝙ indictũ. Qũe u cõptisueris librũ ñ delebis enisautẽ stauit¬
ieternũ. t contun tiigilans intelli xit ꝓtinꝰ qđ uidera t Sumens deb uniuo¬
lum̃ illud mnag nũs diigenter ꝑ legit & saniorẽ part̃e qũa preuidit sub uno uo¬

Expanded text:
sed vltra omnes qui præcesserant eum, vultu, specieque et moribus persplēdised vltra omnes qui præcesserant eum, vultu, specieque et moribus persplēdidum atque ornatum. Mox veniente illo omnes surgunt, & flexis ceruicibus benedictionem petunt. Ille vero non inter eos deorsum vsque descendit, sed super ambonem Ecclesiæ substitit, & Patrem nostrum terratenus prostratum, inquiēs vocauit. Surge frater Odo, noli timere. Qui cum surrexisset, vidit veluti more scriptoris, super auriculam eius hærentem pennam, & quasi Doctoris magisterio productim acuminatam, & in summo fixam. Quam sumens beatus Gregorius, eamque illi tradens, ait. Age ergo securus, & perfice tibi opus iniunctum & indictū, quein aeternum. Et continuo evigilans, intellexit protinus quod viderat. Sumens dehinc volumen illud magnum, diligenter perlegit, et saniorem partem quam praevidit sub uno vo
Abbreviated transcription (Latin):
nere dño ut suꝑmontẽ poneret᷑ lucerna que submodio eriat ocultata⁊
In exẽplũ tamen subiuncterei : hoc qđ diximus manifestius apparebat
Illis uidelicet psistentib in hac pecitione. factũ est ut quadam nocte dõnus
oddo intra ecłam beati martini consuete oraioni insisteret & eoce subi¬
to in eu sonnus obrepsit. Uiditq in eadem uisione sc̃orti chorũ uenientem
desursum in eandem eccłam descendere: & prius benedixerunt dñm deindẽ
ordinati in subselliis sederunt. atq post paululũ unꝰ corã in mediũ ꝓsiliens
dixit. Quidnã qđ in hoc loco ĩmoram᷑ : Ceteri uero gregoriũ ꝑapam
expectare se inquiunt. Hoc audiens pater nr odo: uelut auidus indagator
cepit huc illucq circũsꝑicere : qua nam ex parte uenient̾e eũ posset uide̾re
Deinde eleuatis ccłis sursum: quasi eeeło missum uidet beatũ gregoriũ.

Expanded text:
nente Domino, vt super montem poneretur lucerna; quæ sub modio erat occultata. nente Domino, vt super montem poneretur lucerna; quæ sub modio erat occultata. In exemplum tamen subiunctæ rei, hoc quod diximus manifestius apparebit. Illis videlicet persistentibus in hac petitione, factum est vt quadam nocte domnus Odo intra Ecclesiam beati Martini consuetæ orationi insisteret, & ecce subito in eum somnus obrepsit, viditq. in eadem visione sanctorum chorum venientem desursum, in eandem Ecclesiā descendere: & prius benedixerunt Dominum, deinde ordinatim in subselliis sederunt. Atque post paululum, vnus coram in medium prosiliens, dixit. Quidnam est quod hoc in loco immoramur? Cæteri vero, Gregorium Papam expectare se, inquiunt. Hoc audiens Pater noster Odo, velut auidus indagator cœpit huc illucque circunspicere, quanam ex parte venientem eum posset videre. Deinde eleuatis oculis sursum, quasi e cœlo missum videt beatum Gregorium,
Abbreviated transcription (Latin):
buit remigiũ. Quo ꝑ aceo : rediit turonicam. ꝑꝰ illudnãq tẽpus. rogatus ẽ afr̃ib
se diligentib. ut moraliũ beati gregorii pape sub eos coartaret uolumine. Ille aut̃
ꝓfessus ẽ. se hec minime facere posse: addens etiam si facultas agendi sibiad¬
eẽt. tamen non debere hoc se agere : ne tanti uiri laborẽ. tantiq oꝑis p̃cium:
aliter immutare uł aliquid demere uideretur. ł contra illi opponebant
ei. antea succũbi: quã
tanto labore st sustineri. Et sacius. ẽẽ. iudicabant
funditus eũ deserere: & ad reliquas scripturas transgredi: quã subeo uelut subgra¬
ui mobe int̾ire. Cotidie nãq apd eos de haore: ñ parua fieba alt̾catio. Ego
tamen scio: suꝑ hacrẽ mulcos indignatos fore. &. ad sedandos eos: hanc
libet rationẽ inserere. Hon enĩ fiebat iftud ꝓpt̃ arrogantiam: sed dispo¬

Expanded text:
buit Remigium. Quo peracto rediit Turonicam. Per illud namque tempus rogatus est a fratribus buit Remigium. Quo peracto rediit Turonicam. Per illud namque tempus rogatus est a fratribus se diligentibus, vt Moralia beati Gregorij Papæ sub vno eis coartaret volumine, ille autem professus est se hæc minime facere posse, addens etiam si facultas agendi sibi adesset; tamen non debere se hoc agere, ne tanti viri laborem, tantique operis precium, aliter immutare, vel aliquid demere videretur. E contra illi opponebant ei antea subcumbi, quam tanto labore sustineri, & satius esse iudicabant funditus eum deserere, & ad reliquas scripturas trāsgredi, quam sub eo velut graui mole interire. Cotidie namque apud eos de hac re non parua fiebat altercatio. Ego tamen scio super hac re multos indignatos fore, & ad sedandos eos hanc libet rationem inserere, non enim fiebat istud propter arrogantiam, sed dispo
Abbreviated transcription (Latin):
qł dict lñs in euangło. dimite est regnui celorũ homini patri famili¬
ꝗs cd ꝓfererde doesauro suo noua & ueta haq om̃s diuino sale conditi:
&. celesti fercło satiati. gras agentes ad ꝓpͥa remeabant. Multa deniq
ulidona offerebant & munera. ex quibus ille nichil reciꝑe uolebat.
uppe qui sua largissima distribuerat. ignorabat quo pacto recipe posset
uł parua uł aliena. Uictus aliquando apdato suo dño uolens nolensue: cen¬
cũ abeo missos recepit solidos. Sedmiles xp̃i nec momento passus. ẽ eos apd̾
se morã pati: atq ut prius mox eos indigentibus erogauit. Cepit int̃ea
alipnus cuneos p̾ire peceptorũ. & sub sequentium fieri exẽplum. Hisdieb
aduit parisũi : ibiq dialecticã sõi augustini deoato filio misse n ꝑlegit. & mare¬
anũ in liberalib artibus frequenter lactitauit. Preceptorẽ naq inhis om̃ibus: ha¬

Expanded text:
quod dicit Dominus in Euangelio. Simile est regnum cœlorum homini patrifamiliquod dicit Dominus in Euangelio. Simile est regnum cœlorum homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo noua & vetera. Itaque omnes diuino sale conditi, & cœlesti ferculo satiati, gratias agentes, ad propria remeabant; multa denique illi dona offerebant & munera, ex quibus nihil recipere volebat. Quippe qui sua largissima distribuerat: ignorabat quo pacto recipere posset, vel parua vel aliena. Victus aliquando a prædicto suo domino, volens nolensve centum ab eo missos recepit solidos. Sed miles Christi nec momento passus est eos apud se moram pati: atque vt prius mox eos indigentibus erogauit. Cœpit interea alumnus, cuneos præire præceptorum, & subsequentium fieri exemplum. His diebus adiit Parisium, ibique Dialecticam sancti Augustini, Deodato filio suo missam, perlegit: & Marcianum in liberalibus artibus frequenter lectitauit. Præceptorem quippe in his omnibus ha
Abbreviated transcription (Latin):
ma scłoꝵ concubitoribus obponebat herodis homicidiũ.& scribe exiliũ̃.
Quanto inquid melior est anima corpore. tanto
qͥ talla agit peior herode. Ille corpora int̃fecit. animas cele tran¬
misit. Hic corpora a deo separat. & animas et̾na morte trucidat.
Scriba uͦ qui ꝓbabat te rones. captiuus ductꝰ est in egiptũ: hic enĩ pof
mordẽ. ducendus est in infernũ. Doctoꝵ̾ itaq flebat ⁊̃ cipitiũ. & dice¬
bat. Ispice dñe quia facta est cdesolata oruitas. plena diuitiis. s t
rursũ aiebat. Ue tibi uehemot. iuiꝙ desit ꝓ nefas. auru tibi sternis
ut lutũ: & radiĩsolis subte sunt. hec illi audientes t̾rebant consenus
delicto suo. letificabat insons: ab eiꝰ consolationis uerbo. Ec quasi ex un
ꝓmnpauario : diuersi diuersos sumebant cibos. Testor iħm: quia exore
hominis nũquam audiui tantã cdulcedinẽ sermonis. Conplebatur in eo:

Expanded text:
masculorum concupitoribus opponebat Herodis homicidium, & scribæ exilium. masculorum concupitoribus opponebat Herodis homicidium, & scribæ exilium. Quanto, inquit, melior est anima corpore: tanto qui talia agit peior Herode. Ille corpora interfecit, animas cœlo transmisit: hic corpora a Deo separat, & animas æterna morte trucidat. Scriba vero qui probabat tirones, captiuus ductus est in Ægyptū, hic enim post mortem ducendus est in Infernum. Doctorum itaque flebat præcipitium & dicebat. Aspice domine quia facta est desolata Ciuitas, plena diuitiis. Et rursum aiebat. Væ tibi Behemot, numquam desit proh nefas, aurum tibi sternis vt lutum, & radij Solis sub te sunt. Hæc illi audientes, terrebatur conscius delicto suo, lætificabatur insons, ab eius consolationis verbo, & quasi ex vno promptuario, diuersi diuersos sumebant cibos. Testor Iesum quia ex ore hominis numquam audiui tantam dulcedinem sermonis. Complebatur in eo
Abbreviated transcription (Latin):
ignoti. ut notũ eũ sibi facerent. At ille uelut fons redundans: desideran¬
tissima cunctis p̃bebat oscula & quasi exaꝑta bibliothecca om̃ibus
congrua ministrabat exẽpla. Huic castitatem indicens. illi sobrietatẽ
inp̃onens. Hunc condemnere mundũ docet. alt̾ ne alterius concupiscat
admonet. Unicuiq enĩ. quenq erant necessaria asfluenter ministrabat
lebat miserrinũ hunc mundũ: & cito cõsuis esse fatebatur amatorib
ruturũ. Una deniq eũ gomorrã esse fadebatur. Ammonebat eosui¬
uere parce & male coneupita non ãplecti. Uentris penitus refrena¬
re ingluuiẽ. inqͥens qͥ uentrẽ farcit uenerẽ nutrit. libidinosis p̾ci¬
pitiũ. obponebat draconis dicens. heu miseros illos: qͥa t̾ciã partẽ
stellarũ celi post se trahit draco. Ebriosis & cõmestoribiis dicebat
N abuzardan princeps coquorꝰ: destruxit muros ierłm. Mollibus &

Expanded text:
ignoti, vt notum eum sibi facerent. At ille velut fons redundans, desideranignoti, vt notum eum sibi facerent. At ille velut fons redundans, desiderantissima cunctis præbebat oscula: & quasi ex aperta Bibliotheca, omnibus congrua ministrabat exempla. Huic castitatem indicens, illi sobrietatem imponens, hunc contemnere mundum docet, alterum ne res alterius concupiscat, admonet. vnicuique enim quęquę erant necessaria, affluenter ministrabat. Flebat miserrimum hunc mundum, & cito cum suis esse fatebatur amatoribus ruiturum, vnam denique Gomorrham esse fatebatur. Ammonebat eos viuere parce, & male concupita non amplecti, ventris penitus refrenare ingluuiem, inquiens, qui ventrem farcit, venerem nutrit. Libidinosis præcipitium opponebat draconis dicens. Heu miseros illos! quia tertiam partem stellarum cœli post se trahit draco. Ebriosis & comestoribus dicebat. Nabuzardan Princeps coquorum destruxit muros Hierusalem. Mollibus &
Abbreviated transcription (Latin):
extra nats francorꝰ: ꝑ paruo potu. Deposita itaq omĩ corruptibili
sarcina uido corpore uł potius nudo ꝑectore : nudata miles xp̃i p̃-¬
cinetu ferebat irma. Uidebatur. ab om̃ibus rudis tyruncłs: senũ pre¬
ire cueos. Et confidens in xp̃o : głosam de hoste satagebat p̃dã reduce¬
re. Hc autem omĩa : apd aeccłam. beati marcini turonis fiebant Est locꝰ
ille: mĩb uirtutib fercilis. ꝓdigiis mirabilis. diuitiis uber: omĩ ꝙ religio¬
nepfulgens. Dignũ. nãq est illũ esse mirabilẽ : qui tantũ meruit ha¬
bratorẽ habere. Non enĩ martir tantum aut confessor opimus. sed lux
sii & gẽma sacerdotũ. lbiq reges ꝓꝑant. diu̾sarũq gentiũ principes.
bi cũ inuneribus & uotis sepuis frequen tant. Contigit int̾ea ut pluri¬
mi exipsis ad eũ introirent : uisitandi gr̃a. Cogniti: ut notũ reuiserent

Expanded text:
extra naturam Francorum perparuo potu. Deposita itaque omni corruptibili extra naturam Francorum perparuo potu. Deposita itaque omni corruptibili sarcina, nudo corpore, vel potius nudo pectore, nudata miles Christi præcinctus ferebat arma. Videbatur ab omnibus rudis tirunculus, senum præire cuneos, & confidens in Christo, gloriosam de hoste satagebat prædam reducere. Hæc autem omnia, apud Ecclesiam beati Martini Turonis fiebant. Est locus ille omnibus virtutibus fertilis, prodigiis mirabilis, diuitiis vber, omnique religione præfulgens: dignum namque est illum esse mirabilem, qui tantum meruit habitatorem habere. Non enim Martyr tantum aut Confessor opimus: sed lux sæculi, & gemma sacerdotum. Ibique Reges properant, diuersarumque gentium Principes, ibi cum muneribus & votis sæpius frequentant. Contigit interea vt plurimi ex ipsis ad eum introierint, visitandi gratia. Cogniti, vt notum reuiserent:
Abbreviated transcription (Latin):
atione ieiunii. Preceritis nãque his diebus annis cũ simul loca sc̃o rũ que
sunt interraextra urbẽ romam. orationis causa frequentaremur uenera¬
bilẽ eius sexagenariũt senectutem: nr̃a ñ ualebat iuuentus ñ solũ pre ire.
uerum etiam nec sequi. Sa eũ facigati ut sibi nobisq parcẽrete regaremꝰ.
icebat ecint necdscisua omnẽ uirtute ꝑdidi. Longa enĩ senect s
fecit me esse siluerrum. Sunt eoce iuginti anni qđ talĩ qualẽ ne me
uidetis fus psererro gemens: suã nobis tasi modo ꝓnunciabat ami¬
becillitate. Nos uero eũ magno aconitu. eius mirabam uintute. Rom̃
in merito ut qr a corruptione ñ passus est uinci: a corruptela non
debebatur ꝓst rni. Deniq parui pendebat. qͥeqͥd uirtutis in se uideba
Illud magnoꝵ iudicabat : siqͥd in alio uidere poterat. Sustentabatur
ꝑidẽ infarie sue tẽpus media panis libra &. fabe pusillo. atq qđ est

Expanded text:
atione ieiunij. Præteritis namque his duobus annis, cum simul loca sanctorum quæ atione ieiunij. Præteritis namque his duobus annis, cum simul loca sanctorum quæ sunt in terra, extra vrbem Romam orationis causa frequentaremus, venerabilem eius sexagenariam senectutem, nostra non valebat iuuentus non solum præire, verum etiam nec sequi. Sed cum fatigati vt sibi nobisque parceret, rogaremus: dicebat. Certe videtis quia omnem virtutem perdidi, longa enim senectus fecit me esse silicernium, sunt ecce triginta anni quod talis qualem nunc me videtis, fui. Ipse vero gemens, suam nobis tali modo pronunciabat imbecilitatem. Nos vero cum magno attonitu, eius mirabamur virtutem, & non immerito; vt qui a corruptione non passus est vinci, a corruptela non debebatur prosterni. Denique parui pendebat quicquid virtutis in se videbat. Illud magnopere iudicabat, si quid in alio videre poterat. Sustentabatur per idem infantiæ suæ tempus, media panis libra, & fabæ pusillo, atque quod est
Abbreviated transcription (Latin):
cellula non claudebat post sẽ eiꝰde oftiola. ꝓpterea quia nrehil ꝑdere
metuebat. Nempe qui super nudom humum matca solũ. & quibusi
induebatur uestibus cõptẽꝑcus erat. Contigit int̾ra dũ diu̾sorũ libro¬
ru legeret uolumina: ad beaci benedicti ꝑuenis se regłam Ec cursum
eam cũ uellet transire: impegit in eu̾dẽ locũ in quo p̃receꝑtũ ⁊ mo¬
nachis ut dormire debeant uestisi. Nam plene non intelligens eun¬
dẽ sensũ ꝑ trienniũ iacuit uestitus. Et necdũ monachis monaohoꝵ
lene ferebat iugum: istius sc̃i precepci obaudire eurabat. Alterius uitã
imitari cupiebat. I atiebat enim tunc dñs iħs in rudi terra simplicia
semina : ex qua ꝓudebat centuplicata reciꝑe frumenta. Sed hoc mirabile
est quia candor ipsius corporis non est immutatais a nignedine in qua
iacebat᷑ humi : & turcus suianimi non fuit excenuata a longua contmu¬

Expanded text:
cellula, non claudebat post se eiusdem ostiola, propterea quia nihil perdere cellula, non claudebat post se eiusdem ostiola, propterea quia nihil perdere metuebat. Nempe qui super nudam humum, matta solum & quibus induebatur vestibus cōtentus erat. Contigit interea dum diuersorum librorum legeret volumina, ad Beati Benedicti peruenisse Regulam, & cursim eam cum vellet transire, impegit in eundem locum, in quo præceptum est monachis, vt dormire debeant vestiti. Nam plene non intelligēs eundem sensum, per triennium iacuit vestitus: & necdum monachus, monachorum leue ferebat iugum; istius sancti præcepta obaudire curabat, alterius vitam imitari cupiebat. Iaciebat enim tunc Dominus Iesus in rudi terra, simplicia semina, ex qua prouidebat centuplicata recipere frumenta. Sed hoc mirabile est, quia candor ipsius corporis non est immutatus a nigredine in qua iacebat humi, & virtus sui animi non fuit extenuata a longa continu
Abbreviated transcription (Latin):
ad predictum hieronimũ: & transeat ad nrm nursinũ florentiũ.
cuius uitã indialogo suo beatus exposuit paꝑa gregoruis: biꝙ
reperiet hiȩronimũ meruisse leonem habere custodem asinorũ.
& florentiũ ferocem ursum: ob custodiam ꝓecor ũ. Agebat autẽ ex¬
tunc senior iter suum. Et semper bone iħu destimonia cotidiere¬
tinens tibiq resulcans: ore canebat dicens. Uere nãque fidelises
om̃s elisos Nam uersa uice tuebatur lupus a cõmestione. qđ aliꝗͣ¬
do comedere solet. Et terrebat uulpes: a quibus terreri solet Que
uero & quanta inuisibiliter diabolus contaa eũ sũpserit temptam̃ca
obsecro nullus a me requirat. Ad fidẽ tamen ꝓbande reique potius¬
set per suggestionẽ in uisibiliter colerando sustinere. deseriꝓtũ ui¬
sib ile belui sufficere adcrudelitatem posse arbitror om̃ib legentib
Nocte uero cũ orationis grã egrederetur a predicta qua manebae

Expanded text:
ad prædictum Hieronymum: & transeat ad nostrum Nursinum Florentium; ad prædictum Hieronymum: & transeat ad nostrum Nursinum Florentium; cuius vitam in Dialogo suo beatus exposuit Papa Gregorius, ibique reperiet Hieronymum meruisse leonem habere custodem asinorum, & Florentium ferocem vrsum, ob custodiam pecorum. Agebat autem extunc senior iter suum, & semper bone Iesu testimonia tua corde retinens, tibique resultans, ore canebat dicens. Vere namque fidelis esomnes elisos. Nam versa vice tuebatur lupus a comestione, quod aliquando comedere solet, & terrebat vulpes, a quibus terreri solet. Quæ vero & quanta inuisibiliter Diabolus contra eum sumpserit tentamenta, obsecro nullus a me requirat. Ad fidem tamen probandæ rei, quæ potuisset per suggestionem inuisibiliter tolerando sustinere, descriptum visibile bellum sufficere ad credulitatem posse arbitror omnibus legentibus. Nocte vero cum orationis gratia egrederetur a prædicta qua manebat
Abbreviated transcription (Latin):
se obiciebant. Sed cum ardentissinũ uiuenẽ. a recto & ꝓposiarainere uidissent
se declinare non posse : gannicum dantes. & hianti ore sueũ irtuenes minita¬
bant transgulare. At ille nec au sugit nec resteitit sed cõplicats eruribus &
concracto collo rigido. humeris cancum & brachiis se cuebatur. Trade¬
ns deniq eorum dencibus totum corpus: gula solũ cauebat letalẽ moisũ.
Ececce repente rapidissimo cursu inte̾ruenit lupus. eũq abearum
liberauit incursionibus. & deinceps illi comes effectus ad domesticus.
Sed ne cui in honestũ uel graue esse uideatur. legat uitambeati pauli
ab eato ieronimo descriptam: & ibi repperiet eiusdem uirisepulchrĩ
a leonibus fuisse preparatum. Et si illi hoc unum exemplum nec sic
sacis facere uidetur transeat ad beati amnionis uitã.& eiꝰ reꝑiet cellulã
obp̃dones fuisse a duobus draconibus custodicã. Deinde reueracur

Expanded text:
se obiiciebant. Sed cum ardentissimum iuuenem a recto, & proposito itinere vidissent se obiiciebant. Sed cum ardentissimum iuuenem a recto, & proposito itinere vidissent se declinare non posse, gannitum dantes, & hianti ore super eum irruentes, minitabant strangulare. At ille nec aufugit, nec restitit, sed complicatis cruribus, & contracto collo rigido, humeris tantum & brachiis se tuebatur. Tradens denique eorum dentibus totum corpus, gula solum cauebat lethalem morsum. Et ecce repente rapidissimo cursu interuenit lupus, eumque ab earum liberauit incursionibus, & deinceps illi comes est effectus atque domesticus. Sed ne cui inhonestum vel graue esse videatur, legat vitam Beati Pauli, a Beato Hieronymo descriptā, & ibi reperiet eiusdem viri sepulchrum a leonibus fuisse præparatum: & si illi hoc vnum exemplum nec sic satisfacere videtur, transeat ad Beati Ammonis vitā, & eius reperiet cellulam, ob prædones fuisse a duobus draconibus custoditam. Deinde reuertatur