comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acer rime messores emissas acules lacens
undiq circũ euntes messem. locum illum
in quohae adunatae erant trans siliunt
atq: in ridendũ beatũ friardũ ad loquntur
dolose dicentes. ueniat benedictus ue¬
niat religiosus quiorare non desinit. qui
crucẽ a urib et oculis semper in ponit
quiuis itineris suisalutarea uixilla prae¬
mitat. ipsemeat super examen . ipse eũ
sua oratione mitescat. Tunc quasi ad
confusionẽ dominicae uirtutis haec uer¬
ba suscipiens. prouolutus terrae oratio¬
nem fudit ad dnm  acredens facto de¬
super signo crucis ait. Adiutori ũnm̃
in nomine dñi quifecit caelũ et terrã
Adbanc eius orationẽ confest ⁊ omnes
uespae. seinfra antrũ unde egressae fu¬
erant abdiderunt. Ille uero adspectacu¬
lum omniũ messem desuper in laesus
expediit . quod nonsine miraculo inriden¬
tibus fuit eo quod dñs insesperantem ad
confusionẽ eorũ sicdignatus fuerit roborare

Expanded text:
acerrime messores, emissis aculeis, lacerarent, acerrime messores, emissis aculeis, lacerarent, undique circumeuntes messem, locum iin quo hae adunatae erant transiliunt, atque irridendo beatum Friardum alloquuntur dolose, dicentes: Veniat benedictus, veniat religiosus, qui orare non 1203 desinit, qui crucem auribus et oculis semper imponit, qui viis itineris sui salutaria vexilla praemittit: ipse metat super examen, ipse eum sua oratione mitescat. Tunc qconfusionem dominicae virtutis haec verba suscipiens, provolutus terrae, orationem fudit ad Dominum; et accedens, facto desuper signo crucis, ait: Adiutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit caelum et terram. Ad hanc eius orationem confestim omnes vespae se infra antrum, unde egressae fuerant, abdiderunt. Ille vero ad spectaculum omnium messem desuper inlaesus expediit. Quod non sine miraculo inridentibus fuit, eo quod Dominus in se sperantem ad confusionem eorum sic dignatus fuerit roborare.
Abbreviated transcription (Latin):
cipit adiutoriosuo ipse per ficiat. De
quo et nobis sine fine oportet dicere ad¬
uitorium nm̃ in nomine dñi qui fecit cae¬
lum et terram. sicut etillebeatissimus
dequonunc nobis futurus ẽ sermo. qui
inter diuersas uel temptationes uelcri
urbis namneticae uir ergiae scĩ¬
tatis friardus nomine recla. s: is decuus
uita parũper ad aedificationem eclesue
dicere delectat animo. Qui aignoro si
ab aliquosit scripta. Hic ab infantia sua sẽ¬
per dõdeuotus fuit atq pudicus facas
aut̃ uir semꝑindĩ laudib: semper inon¬
tione semper inuigiliis degebat uictus
necessaria propriis manib: exigebat
a terra. Et si inopera inter reliquospo¬
peraret numquã ab oratione cesabat
Quoduininis aut extraneis ut mos rustico¬
rum habet ridiculumerat
uodã uero die dumcũ reliquis onseg
culmis in cisis manipulos colligaret
amen miserabdium atq: saeuarꝰ. muscarĩ
quas uulgo uespas uocant reperiunt Cũq

Expanded text:
cipit adiutorio suo ipse perficiat, de cipit adiutorio suo ipse perficiat, de quo et nobis sine fine oportet dicere: Adiutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit caelum et terram, sicut et ille beatissimus, de quo nunc nobis futurus est sermo, qui inter diversas vel temptationes vel cruurbis Namneticae vir egregiae sanctitatis Friardus nomine reclausus, de cuius vita parumper ad aedificationem eclesiae dicere delectat animo, quia ignoro, si ab aliquo sit scripta. Hic ab infantia sua semper Deo devotus fuit atque pudicus. Factus autem vir, semper in Dei laudibus, semper in oratione, semper in vigiliis degebat; victus necessaria propriis manibus exigebat a terra; etsi in opera inter reliquos properaret, numquam ab oratione cessabat. Quod vicinis aut extraneis, ut mos rusticorum habet, ridiculum erat. Quodam vero die dum cum reliquis in segitem, culmis incisis, manipulos colligaret, examen miserabilium atque saevarum muscarum, quas vulgo vespas vocant, repperiunt. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
rit domum inuanum laborant quiaedi¬
ficant eam. Quod ad iutorium non modo
martrres uerum etiã et illi quos sacre
uitae roborauit auctoritas iugiter
inquirentes ad hoc quod sitis desiderii
spiritalis promebat alacresperuener
Namsi ad martrrium mens accensa ẽ
huius adiutorii opem poposcit martrr
ut uinceret sie iunuobseruantiã adhi¬
bere studuit ut ab eo confortaretur
afflictus ẽ si castitati artus reseruari
uoluit inpollutos ut ab illom un iretur
orauit. si post ignorantiam penitendo
conuerti desiderauit. ut ab eonihil omi¬
nus subleuaretur. cum lacrimis flagi¬
tauit. Et si quid operis boni exercere
eorum quispiã meditatus ẽ. ut ab hoc
adiuterio iuuaretur expetut. per
hos ergo scalae huius ascensos tam diffi¬
ciles tamq: excelsos tam arduos: cum
sint diuersi adunũ tamen dñm perhuius
adiutorii ope conscendit᷑. Idcirco sẽper
ille poscendus ille quaerendus ille inuo¬
canduserit. Vt quod debono menscon¬

Expanded text:
rit domum, in vanum laborant qui aedirit domum, in vanum laborant qui aedificant eam. Quod adiutorium non modo martyres, verum etiam et illi quos sacrae vitae roboravit auctoritas iugiter inquerentes, ad hoc quod sitis desiderii spiritalis promebat alacres pervenerunt. Nam si ad martyrium mens accensa est, huius adiutorii opem poposcit martyr, ut vinceret; si ieiunii observantiam adhibere studuit, ut ab eo confortaretur, adflictus est; si castitati artus reservare voluit inpollutos, ut ab illo muniretur, oravit; si post ignorantiam paenitendo converti desideravit, ut ab eo nihilominus sublevaretur, cum lacrimis flagitavit, et si quid operis boni exercere eorum quispiam meditatus est, ut ab hoc adiutorio iuvaretur, expetiit. Per hos ergo scalae huius ascensus tam difficiles tamque excelsos, tam arduos, cum sint diversi, ad unum tamen Dominum per huius adiutorii ope conscenditur. Idcirco semper ille poscendus, ille quaerendus, ille invocandus erit, ut quod de bono mens con
Abbreviated transcription (Latin):
neuiduata ut sepulchrũ scm̃ inoratione osco¬
lataes : lumenrecipere meruer̃. Maxo¬
nidius aut̃ post quintũ caecitatis suae annũ.
hoctumulũ sc̃m̃ adiit lumenq recepit Iner¬
gumini uero lupus theodulfus rucco scopiba
nec tariola tacibildis ad hae sc̃ tumulũ sunt
mundati sed et puellae duae delemouicino
uenientes oleũ qđ ipse sc̃s benedixit ꝓunctae
anequitia qua obsidebantur mundatae s
Et cotdieibidẽ ad corroborandã fidem
degentiũ operatur dñs quiperpetualiter
glorificat scõssuos
caelorum regna conscenditur.
dequib ut opinor et dauid dicit. quia as¬
census incorde disposuit. Accipientur ergo
higradus diuersorũ operũ ad cultũ diuinũ
profectus. et nullus in his gressum figere
potest nisi fuerit sicut saepe testatisumus
dĩadiutorio prouocatus. sic enimpsalmo¬
graphus in illomediae profectionis gra¬
duloquitur dicens. Nisidñs aedificaue¬

Expanded text:
ne viduata, ut sepulchrum sanctum in oratione oscune viduata, ut sepulchrum sanctum in oratione osculatae sunt, lumen recipere meruerunt. Maxonidius autem post quintum caecitatis suae annum, hoc tumulum sanctum adiit, lumenque recepit. Inergumini vero Lupus, Theodulfus, Rucco, Scopilia, Nectariola, Tacihildis ad hoc sancti tumulum sunt mundati; sed et puellae duae de Lemovicino venientes, oleo quod ipse sanctus benedixit perunctae, a nequitia qua obsedebantur mundatae sunt. Et cotidie ibidem ad corroborandam fidem degentium operatur Dominus, qui perpetualiter glorificat sanctos sucaelorum regna conscenditur, de quibus, ut opinor, et David dicit, quia: Ascensus in corde disposuit. Accipientur ergo hi gradus diversorum operum ad cultum divinum profectus, et nullus in his gressum figere potest, nisi fuerit, sicut saepe testati sumus, Dei adiutorio provocatus. Sic enim psalmographus in illo mediae profectionis gradu loquitur, dicens: Nisi Dominus aedificave
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio abbatem instituit qui gregimo¬
nasteriali prae. eẽt. Ocauũ enim et de¬
cimum. in hoc heremilocoexpleuerat
annum tum congregatis fratribus
transitum suũ ad nuntians obit inse¬
nec tutebona sc̃tatẽ p̃cipua Qui aquis
ablutus. fere troq: inpositus ferebat᷑
ad monasteriũ suũ ubi seuiuens sepelire
mandauerat. Tunc archi prbnere¬
ensis uici collecta clericorꝰ coborte uo¬
luit .ui. auferre glebã scĩ corpusculi
uidelicet ut aduicũ suũ unde egres¬
sus fuerat. sepeliretur. sed cũ furibun¬
dus ueniens uidis set a longe pallã quae
sc̃s tegebat artus eximio alberenitore
ita nutudĩ ẽ metuper territus. utom¬
niue locitate reuocaret ab animo qđ ma¬
leconceperat leuitatis arbitrio Conunc¬
tusq psallentio in exsequus scĩ progres¬
sus tumulauit eũ cũ reliquis qui aderad
fratrib: in ipso colũbarense monasterio
dcuius scm̃ sepulchrũ prudentia cacta
cũ alia lemouicina puella similit̃ lumi¬

Expanded text:
bitrio, abbatem instituit, qui gregi mobitrio, abbatem instituit, qui gregi monasteriali praeesset. Octavum enim et decimum in hoc heremi loco expleverat annum. Tunc congregatis fratribus, transitum suum adnuntians, obiit in senectute bona, sanctitate praecipua. Qui aquis ablutus feretroque inpositus, ferebatur ad monasterium suum, ubi se vivens sepelire mandaverat. Tunc archipresbiter Nereensis vici, collecta clericorum cohorte, voluit vi auferre glebam sancti corpusculi, videlicet ut ad vicum suum, unde egressus fuerat, sepeliretur. Sed cum furibundus veniens vidisset a longe pallam quae sanctus tegebat artos eximio albere nitore, ita nutu Dei est metu perterritus, ut omni velocitate revocaret ab animo, quod male conceperat levitatis arbitrio, coniunctusque psallentio in exequiis sancti progressus, tumulavit eum cum reliquis qui aderant fratribus in ipso Columbariense monasterio. Ad cuius sanctum sepulchrum Prudentia caeca cum alia Lemovicina puella similiter lumi
Abbreviated transcription (Latin):
enimante eum per ipsam uisionem
columna mirae celsitudinis colloca¬
ta inqua ascendens uidit homicidia
furta caedes adulteria fornicatio¬
nes uel omnia praua quaegerun¬
tur inmundum. Et discendens Ait
Nequae sodnẽ reuertar adhaspra¬
uitates quas dudum teconfessus ob¬
litussum Tunc ait illi angelus. qui
cum eo loqbatur. Desine ergo que¬
reremundũ nepereas cum eo sed po¬
tius uade inoratorium inquodñm de¬
praecaris. et quodibi inueneris hoc
tbierit consolatio inpere grinatione
tua. Ingressusq: cellulamoratorii
inuenit tegulã fictiliam inqua signũ
crucis dominicae erat ex praessum
Agnoscensq munus diuinum intel¬
lexit sibi ad omnia mundanae persua¬
sionis incitamenta. hoc eẽ in expugna
bile mamimentum
Post haec aedificauit sc̃spatroclus
*monas terium colũ bariense in mi¬
libus quinq acellulaberemi inquaha¬
biabit. Et congregatis monachis ut so¬
litudinẽ libero potius fungeretur ar¬

Expanded text:
enim ante eum per ipsam visionem enim ante eum per ipsam visionem columna mirae celsitudinis collocata, in qua ascendens, vidit homicidia, furta, caedes, adulteria, fornicationes vel omnia prava quae geruntur in mundum. Et discendens, ait: 'Ne, quaeso, Domine, revertar ad has pravitates, quas dudum te confessus oblitus sum'. Tunc ait illi angelus, qui cum eo loquebatur: 'Desine ergo quaerere mundum, ne pereas cum eo, sed potius vade in oratorium, in quo Dominum deprecaris; et quod ibi inveneris, hoc tibi erit consolatio in peregrinatione tua'. Ingressusque cellulam oratorii, invenit tegulam fictiliam, in qua signum crucis dominicae erat expressum; agnoscensque munus divinum, intellexit, sibi ad omnia mundanae persuasionis inbile munimentum. III. Post haec aedificavit sanctus Patroclus monaslibus quinque a cellula heremi, in qua habitabat, et congregatis monachis, ut solitudinem libero potius fungeretur ar
Abbreviated transcription (Latin):
sionis iniq prestigium. Nam sicut hos
qui uexabatur emundabat. Ita etque
inmittebat occulte a trocia auctocri¬
minis. repellebat crucis sacratissime
peruirtutẽ. Naleubellae cuidã femi¬
nae. cum perluem illã inguinariam
diabolus martinũmentitus oblationes
quib: quasi populus saluaretur iniqͥr̃
obtulis set. haec ad scm̃dilatae nonso
ipse incentor malorũ scõte terrimꝰ appa¬
rens quaenequit̃ gesserat ẽ. professus
Trans figurat enĩsesa epe diabolus in ange¬
lũ lucis ut hac fraude decipiat innocentes
sed cũ eimultas intentaret in sidias. nehicas¬
cenderet . undille corruerat. inmisit ei
beret. Sed hic sc̃s cum uirus crassiri
sensisset inpeccore. in oratione pros¬
tratus petebat ut nihil aliud nisi qđ
dõ esset placitum exerceret. Tunc
aꝓparuit ei angelus dñi. perui sum
dicens siuis mundum uidere . ecce co¬
lumna inqua ascendens contempla¬
rtomnia quaegeruntur ineo Erat

Expanded text:
sionis iniquae praestigium. Nam sicut hos sionis iniquae praestigium. Nam sicut hos qui vexabantur emundabat, ita et quae inmittebat occultae atrocia auctor criminis repellebat crucis sacratissimae per virtutem. Nam Leubellae cuidam feminae, cum per luem illam inguinariam diabolus Martinum mentitus oblationes, quibus quasi populus salvaretur, iniquiter obtulisset; haec ad sanctum dilatae, non sverum etiam ipse incentor malorum sancto teterrimus apparens, quae nequiter gesserat est professus. Transfigurat enim se saepe diabolus in angelum lucis, ut hac fraude decipiat innocentes. Sed cum ei multas intentaret insidias, ne hic ascenderet, unde ille corruerat, inmisit ei beret. Sed hic sanctus, cum virus crassari sensisset in pectore, in oratione prostratus petebat, ut nihil aliud, nisi quod Deo esset placitum, exerceret. Tunc apparuit ei angelus Domini per visum, dicens: 'Si vis mundum videre, ecce columna, in qua ascendens, contemplare omnia quae geruntur in eo!'. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
properaret . Ille aut̃ incellula qua
degebat congregatis uirginib: mo¬
nasterium instituit puellarũ nihilde
omnilabore suo quo dibidẽ ad grega¬
uerat. Cum abscederet sumensnis
rastrũ unũ unãq bipennẽ Ingressusq
altas siluarũ solitudines uenit adlo¬
cũ quidr̃ medio cantiis ibiq construc¬
tã cellulã inopere quosupra diximꝰ
dõuacabat atq inibicũ multos in¬
erguminos manuim positaper signum
crucis effugatis dae monib: mentunte¬
xra reddidissec Vnus ad eum adduc¬
tus ẽ rapidus qui rictib: patulis denti¬
busq cruentis quod attingere pote¬
ratdentib: propriis laniebat. Proquo
pertriduũ in oratione prostratus obte¬
nuit ad illã diuinae miserationis poten¬
tiã ut mitigato furore leto ob noxius
munda retur. Inmissisq: in os eius digi¬
tis. fugato feralis a trocitatis spũ. per¬
sonã restituit in colomitati. Nullas enĩ
Anteslim uires habere poterat persua¬

Expanded text:
properaret. Ille autem in cellula qua properaret. Ille autem in cellula qua degebat, congregatis virginibus, monasterium instituit puellarum, nihil de omni labore suo quod ibidem adgregaverat, cum abscederet, sumens, nisi rastrum unum unamque bipennem. Ingressusque altas silvarum solitudines, venit ad locum qui dicitur Mediocantus. Ibique constructam cellulam, in opere quo supra diximus Deo vacabat, atque inibi, cum multos inerguminos, manu inposita, per signum crucis effugatis daemonibus, menti integra reddidisset, unus ad eum adductus est rabidus, qui rictibus patulis dentibusque cruentis quod attingere poterat dentibus propriis laniabat. Pro quo per triduum in oratione prostratus, obtenuit ad illam divinae miserationis potentiam, ut, mitigato furore, leto obnoxius mundaretur, inmissisque in os eius digitis, fugato feralis atrocitatis spiritu, personam restituit incolomitati. Nullas enim ante eum vires habere poterat persua
Abbreviated transcription (Latin):
frendens contra eum. ait. Aut cũ reliqͥs
fratrib: cibum sume Aut certe discede
anobis. Nonenim reccum uidetur
ut dissimulis cumhis habereuictum
cum quibus ecclesiasticũ implere puta¬
ris officium Non ẽ enimde his seruus
dĩ commotus animo quiiã heremisitie¬
bat adire secretum. sede gressus abur¬
be memorata uenit aduicũ nere ensim
ibiq aedificato oratorio a scĩ martim re¬
liquiis consetrato. pueros erudire coe¬
pit instudiis litterarum. Veniebant
aut̃ adeum infirmi et sanabantur
atq: inergumini nomen eius consiten¬
tes emundabantur. Nec eierat solitu¬
do ut uoluerat. sed pate facta uirtus.
publicumusq quaq reddebat: Tunc
pro auspitio quoddã breuibus cons¬
criptis posuit super altare uigilans
agere iubere dignaretur mani¬
festissime declarare. sed pietatis di¬
uinae. inclrta miseratio quae eum p̃s¬
ciens heremitã eẽ decreuerat. breuẽ
illum accipere iubet . ut adheremũ

Expanded text:
frendens contra eum, ait: 'Aut cum reliquis frendens contra eum, ait: 'Aut cum reliquis fratribus cibum sume, aut certe discede a nobis. Non enim rectum videtur, ut dissimules cum his habere victum, cum quibus eclesiasticum implere putaris officium'. 2. Non est enim de his servus Dei commotus animo, qui iam heremi sitiebat adire secretum; sed egressus ab urbe memorata, venit ad vicum Nereensim, ibique aedificato oratorio ac sancti Martini reliquiis consecrato, pueros erudire coepit in studiis litterarum. Veniebant autem ad eum infirmi et sanabantur, atque inergumini nomen eius confitentes emundabantur; nec ei erat solitudo, ut voluerat, sed patefacta virtus publicum usquequaque reddebat. Tunc pro auspitio quoddam brevibus conscriptis, posuit super altare, vigilans agere iuberet, dignaretur manifestissime declarare. Sed pietatis divinae inclita miseratio, quae eum iam praesciens heremitam esse decreverat, brevem illum accipere iubet, ut ad heremum
Abbreviated transcription (Latin):
omnes eum tãquã proprium parentẽ
insumma bonitate dilegerent. pegres¬
susq: addomũ patre defuncto reperit
matrẽ suã adhuc suꝑstitẽ. Cui illa ait
Ecce genitor tuus .o. dulcissime. nate obi¬
it ego uero absq: solatio degeo requirã
puellã pulchrã ingenuãq cui copulatus
solatium p̃beas mater nae uiduetati.
At ille respondit . Non coniungor mun¬
danae coniugi sed quae concepit amm
cum dñi uoluntate ꝑficiã. Cuicum gene¬
trix non intellegens quaereret quid hoc
esset prodere noluit. sed abuit ad arca¬
diumbiturigae urbis epm. petuitq: sibi
comã capitis tondi ad sciriq: sei nordine
clericorum. Quod ep̃s dño uolente sine
mora compleuit. Nec multo postdia co¬
natus officiũ sumens. Va cabat ieiuniis
Deleccabatur uigiliis. Exercebatur lec¬
tione atq in oratione assidua prumptus
effundebatur. ut nec ad conuium mensae
canonicae cum reliquis accederet
clericis. Quod audiens archidia conus

Expanded text:
omnes eum tamquam proprium parentem omnes eum tamquam proprium parentem in summa bonitate diligerent. Regressusque ad domum, patre defuncto, repperit matrem suam adhuc superstitem. Cui illa ait: 'Ecce genitor tuus, o dulcissime nate, obiit; ego vero absque solatio degeo. Requiram puellam pulchram ingenuamque, cui copulatus solatium praebeas maternae viduitati'. At ille respondit: 'Non coniungor mundanae coniugi, sed quae concepit animus cum Domini voluntate perficiam'. Cui cum genetrix non intellegens quaereret, quid hoc esset, prodere noluit, sed abiit ad Archadium Biturigae urbis episcopum petiitque, sibi comam capitis tondi adscirique se in ordine clericorum. Quod episcopus, Domino volente, sine mora conplevit. Nec multo post diaconatus officium sumens, vacabat ieiuniis, delectabatur vigiliis, exercebatur lectione atque in oratione assidua prumptus effundebatur, ut nec ad convivium mensae canonicae cum reliquis accederet clericis. Quod audiens archidiaconus,
Abbreviated transcription (Latin):
scolis iste grege commotus ad capiendũ
cibum paterno in hospitio conuenissent
Dixit antonius fratrisuo Discedelon¬
gus .o. rustice Tuum ẽ enim opus oues
pascere ieum litteris exerceri. Qua
dere nobiliorẽ me ipsius officiicura
facit. cumte huiuscustodix seruitus uilẽ
reddit. Quod ille audiens et hanc incre¬
pationem quasi adõ sibi transmissapu¬
tans. reliquit oues incampiplanitiae.
et scolas puerorũ nisu animi agile. atq
cursu uelocissimo expetiuit. Traditisq
elimentis. ac de inceps quae studio pueri¬
linecessaria erant itaceleriter memo¬
ria opitulante inbutus. ẽ. ut fratrem
uel inscientia praecederet. uel alacri¬
tate sensus adnuente diuini numinis
auxilio anteiret. Dehinc nunnioni qui
quondã cũ childebertho parisiorum re¬
gemmagnus habebatur. ad exercendũ
conmendatus ẽ A quo cũ in sum ma
amoris diligentia nutriretur. itase hu¬
milem atq subiectũ omnib: p̃bebat. ut

Expanded text:
scolis, iste a grege commisso ad capiendum scolis, iste a grege commisso ad capiendum cibum paterno in hospitio convenissent, dixit Antonius fratri suo: 'Discede longius, o rustice. Tuum est enim opus oves pascere, meum vero litteris exerceri; qua de re nobiliorem me ipsius officii cura facit, cum te huius custodiae servitus vilem reddit'. Quod ille audiens et hanc increpationem quasi a Deo sibi transmissam putans, reliquit oves in campi planitiae et scolas puerorum nisu animi agile atque cursu velocissimo expetivit, traditisque elementis ac deinceps quae studio puerili necessaria erant, ita celeriter, memoria opitulante, inbutus est, ut fratrem vel in scientia praecederet vel alacritate sensus, adnuente divini Numinis auxilio, anteiret. Dehinc Nunnioni, qui quondam cum Childebertho Parisiorum rege magnus habebatur, ad exercendum commendatus est. A quo cum in summa amoris diligentia nutriretur, ita se humilem atque subiectum omnibus praebebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quis donariis gratiarũ genera demons¬
trassent in illis caprarumpilis lauda¬
tionum uerba comparauerunt : Itanunc
et nos steriles sensu. inperiti studio
squalentes inactu et si aurũ argentũq
uel gemmas filaq: duplicata actorta
non offerimus. saltim uelpilos capra¬
rum id ẽ uerba quae scõrũ atq: ami¬
corumdĩ prodant mira cula in ec desa
sã porregimus ut legentes eo incitent᷑
studio quo scĩ meruerunt scandere po¬
lum. Ergo quia nobis debeati patro¬
cdiuita nuper data relatio quaedam
prodidit non omittenda sed manifes¬
tanda curaui. Et licet sermone rusti¬
co. non tamen occuli arbitratus sum. quae
ꝗs gessit perfamulum suum Igicur
beatissimus patroclus biturigi terri¬
turii incola etheriopatre progeni¬
tus cum decim esset annorũ pastor
ouium distinatur fratre antoniotra¬
ditum adstudia litterarũ. Erant enim
non quidem nobilitate sublimes Ingenui
tamen Cumq quodã meridiehic ab

Expanded text:
quis donariis gratiarum genera demonsquis donariis gratiarum genera demonstrassent, in illis caprarum pilis laudationum verba conparaverunt. Ita nunc et nos steriles sensu, inperiti studio, squalentes in actu, etsi aurum argentumque vel gemmas filaque duplicata ac torta non offerimus, saltim vel pilos caprarum, id est verba, quae sanctorum atque amicorum Dei prodant miracula, in eclesia sancta porregimus, ut legentes eo incitentur studio, quo sancti meruerunt scandere polum. Ergo quia nobis de beati Patrocli vita nuper data relatio quaedam prodidit, non omittenda sed manifestanda curavi; et licet sermone rustico, non tamen oculi arbitratus sum, quae Deus gessit per famulum suum. 1. Igitur beatissimus Patroclus, Biturigi territurii incola, Aetherio patre progenitus, cum decim esset annorum, pastor ovium distinatur, fratre Antonio traditum ad studia litterarum. Erant enim non quidem nobilitate sublimes, ingenui tamen; cumque quodam meridie hic ab
Abbreviated transcription (Latin):
is oculis legens uirtutum gesta cognos¬
ceret Operatur aut̃ unus atq idem
dñs quigloriatur inscĩs suis atq ipsos
in lustrib: miraculis editos effecit glo¬
riosos Ipsigloria et imperiũ inscłas
UIIII DESCO PATOCELO
Cum etregia morseiuatis
prudentia ad conformandum
diuinae discensionis tabernaculum
iuxta ipsum oris dominici preceptũ fa¬
bricare disponeret atq adhoc eundeo
apparatũ multa congerere iussus non
haberet cuncta in re gestuprũptuarii
quae ab ipsod ño ostensa fuerant in mon¬
tis ardui sumitatem ius sit commoneri
populum ut offerret unusquisq pro
uirib: quiddã muneris dõ. Et hoc non
ex necessitate sed sponte. Offerebant
ergo donaria. auri argentiq: aeris
acferrimetalla gemmarum et iãmi¬
cantiũ pulchritudinis acfilabissi dupli¬
cati eocciq bistorti. Nonnullipelles
arictum rubricatas pilosq caprarum
Sed cum haec omnia doctores exclesiarũ
eẽ allegoriam tradidissent et in reli¬

Expanded text:
is oculis legens virtutum gesta cognosis oculis legens virtutum gesta cognosceret. Operatur autem unus atque idem Dominus, qui gloriatur in sanctis suis atque ipsos inlustribus miraculis editos effecit gloriosos: ipsi gloria et imperium in sIPIT DE SANCTO PATROCLO. Cum egregia Moysei vatis prudentia ad conformandum divinae discensionis tabernaculum iuxta ipsum oris dominici praeceptum fabricare disponeret, atque ad hoc eundemque apparatum multa congerere iussus non haberet cuncta in regestu prumptuarii, quae ab ipso Domino ostensa fuerant in montis ardui summitate, iussit commoneri populum, ut offerret unusquisque pro viribus quiddam muneris Deo; et hoc non ex necessitate, sed sponte. Offerebant ergo donaria auri argentique, aeris ac ferri metalla, gemmarum etiam micantium pulchritudinis ac fila bissi duplicati coccique bis torti; nonnulli pelles arietum rubricatas pilosque caprarum. Sed cum haec omnia doctores eclesiarum esse allegorica tradidissent et in reli
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosum. Diaconus enimagusti du¬
nensis graui oculorũ caecitate turbatus
Audiuit haec quae glorificator scõrũ
suorum ds̃ ad scitumulum exercebat
Dixitq suis Sieius adirem sepulchrũ
aut aliquid descĩs pignorib: sumerem
aut certesipallio quo sc̃i artus tegun¬
tur mererer ad tingere. fiebã sanus
Cumq: haec et huiuscemodi cum suis
uerba conferret. ad stiuit repente de¬
ricus quidam dicens. Bene in quid credis
Sedsi dehisdem firmarementem cupis
uirtutib: en uolumen carteum quod
dehis habetur scriptum ut facilius cre¬
das ea quae ad auditum tuarum auriũ
peruenerunt. At ille priusquã legi ea¬
peteret. inspirante diuinae pietatis res¬
pectu ait. Credo quia potens ẽ. dr̃
egregia operari perfamulos suos. Et sta¬
tim posuit uolumen super oculossuos
Extemplo autem fugatodolore. dis¬
rupta caligine: usum uidendi recipere
meruit uoluminis a uirtute. Et in tan¬
tum claritatis positus ẽ ut ipse propri¬

Expanded text:
gloriosum. Diaconus enim Agustidugloriosum. Diaconus enim Agustidunensis gravi oculorum caecitate turbatus, audivit haec quae glorificator sanctorum suorum Deus ad sancti tumulum exercebat, dixitque suis: 'Si eius adirem sepulchrum, aut aliquid de sanctis pignoribus sumerem, aut certe, si pallio quo sancti artus teguntur mererer attingere, fiebam sanus'. Cumque haec et huiuscemodi cum suis verba conferret, adstetit repente clericus quidam, dicens: 'Bene', inquid, 'credis, sed, si de hisdem firmare mentem cupis virtutibus, en volumen carteum, quod de his habetur scriptum, ut facilius credas ea quae ad auditum tuarum aurium pervenerunt'. At ille, priusquam legi apeteret, inspirante divinae pietatis respectu, ait: 'Credo, quia potens est Dens egregia operari per famulos suos'. Et statim posuit volumen super oculos suos. Extemplo antem fugato dolore, disrupta caligine, usum videndi recipere meruit voluminis a virtute, et in tantum claritate positus est, ut ipse propri
Abbreviated transcription (Latin):
gilias non accessit. prbt̃ uero impleto
officio commotus contrahominem ad
metatum eius properat. quasi eũ a com¬
mumone suspenderet. At ille correp¬
tus febre sicut uino. Ita diuino ecure¬
datis uocibus cum lacrimis supplicabat
creparet dicens merito a scĩmcetii uir¬
tute exureris ad cuius ecclesiam ueni¬
re aduigilias neglexisti inter sermo¬
cinantum conloquia spm̃ exalauit
facta quoq: horatertia cum populus
admissarum sollemnia conueniret.
incmortuus ad ecclesiã ẽ. delatus
Quoduirtute scĩ antifitis actum ne¬
mo ambigere potest. hec enim nobis
ipse exposuit prb
Nurima et enim dehis uel propri¬
Ae expertisamusel perfideliũ
relacionem cognouimius quae in¬
unum adhuc ammirandum delibro
uitae eius quem supra a quodã scriptum
praefatisumus memorabo miraculum
De quo uirtus diuina procedens non reli¬
quit inglorium. sed ad conprobandam
uirtutẽ dictorꝰ. pate fecit. et̃. plurimis

Expanded text:
gilias non accessit. Presbiter vero, inpleto gilias non accessit. Presbiter vero, inpleto officio, commotus contra hominem, ad metatum eius properat, quasi eum a communione suspenderet. At ille correptus febre, sicut vino, ita divino exureesbitero, datis vocibus, cum lacrimis supplicabat, creparet, dicens: 'Merito a sancti Niceti virtute exureris, ad cuius eclesiam venire ad vigilias neglexisti'; inter sermocinantum conloquia spiritum exalavit. Facta quoque hora tertia, cum populus ad missarum solemnia conveniret, hic mortuus ad eclesiam est delatus. Quod virtute sancti antestitis actum nemo ambigere potest Haec enim nobis ipse exposuit presbiter. Plurima etenim de his vel propriae experti sumus vel per fidelium relationem cognovimus, quae indunum adhuc admirandum de libro vitae eius, quem supra a quodam scriptum praefati sumus, memorabo miraculum, de quo virtus divina procedens, non reliquit inglorium, sed ad conprobandam virtutem dictorum patefecit esse plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
ruit aut̃ uiro uirbeatus. persomniũ
dicens quousq dubitas et uotũ imple¬
re dissimulas : uade inquit et cali¬
cem alium quem uouift redde eccle¬
siae nepercastu et domustua. Coo¬
pertorium uero quia rarũ ẽ non po¬
natur super munera altaris. qui a
non exinde ad plene tegitur mrste¬
num corporis sanguinisq dominici
At ille exterritus nibilmoratus
uotum quoduouerat. uel ociter
adimpleuit
uis hominis frater aduigili¬
as dominici natalis aduenit. mo
unanimiter ad ecclesiamdĩ atq: ex¬
oremus de uote beatinicetu poten¬
tiã. uteo obtenente . huius annicir
culum cum pace ducamus. Quod
prbaudiens gauesas iussit signcim
adiugiliascommoueri. Quo commoto.
adueniente prbrocum clericis et reli¬
quo populo hic gulae in hians moras
ueniendi in nectebat. misitq saepius prbt̃
adeum arcessiendum. Quibus respon¬
debat paulisper sustenete. et uenio
Quid plura transactis uigilus data
luce hic quiprius conmonuerat. Adui¬

Expanded text:
ruit autem viro Vir beatus per somnium, ruit autem viro Vir beatus per somnium, dicens: Quousque dubitas, et votum implere dissimulas? Vade, inquit, et calicem alterum quem vovisti redde ecclesiae, ne pereas tu et domus tua: coopertorium vero, quia rarum est, non ponatur super munera altaris, quia non exinde ad plene tegitur mysterium corporis sanguinisque dominici. At ille exterritus, nihil moratus, votum quod voverat velociter adimplevit. Hujus hominis frater ad vigilias dominici Natalis advenit, monunanimiter ad ecclesiam Dei, atque exoremus detiam, ut, eo obtenente, huius anni curculum cum pace ducamus'. Quod presbiter audiens, gavisus iussit signum ad vigilias commoveri. Quo commoto, adveniente presbitero cum clericis et reliquo populo, hic gulae inhians, moras veniendi innectebat; misitque saepius presbiter ad eum arcessiendum. Quibus respondebat: 'Paulisper sustenete, et venio'. Quid plura? Transactis vigiliis, data luce, hic qui prius commonuerat ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
mo aut̃ tempore. mulieres quaedã
uexatae adiemonio exterminobi¬
turigo uenientes tresmumero dũ
adbasilicã scĩ martini deducerentur
hanc eclesiam. sunt ingressae. Ili
co conlisis insepalmis dumscĩnicetifa¬
terentur seuirtutibus crucuri. pro¬
icientes abore nescio quid purulen¬
tum cum sanguine ab obsessis spiriti¬
bus protinus sunt mundatae:
Dado unus ex his pagensib: cum
in hosalitate illa quaeconuenas
acta ẽ. accessisset et plerũq: in
periculis mortis inruerit. uorut
ut si domui reuerteretur in colomis
ad memoratã et cdesiam exornandam
inhonore beatinicetu aliqua ex his quae
ad quaesi erat largiretur. rediensigitꝰ
duos calices argenteos detulit. uo¬
uitq: iter initinere ut hos ecclesiae
conferret. si ad propria sospes acce¬
derat. Ad domũigitur accedens
unum tantum modo dedit. alium
fraudare procurauit. Dans cooꝑtu¬
rium sarmaticũ quo altari dominico
cum oblationibus tegeretur. Appa

Expanded text:
mo autem tempore, mulieres quaedam mo autem tempore, mulieres quaedam vexatae a daemonio, ex termino Biturigo venientes, tres numero, dum ad basilicam sancti Martini deducerentur, hanc ecclesiam sunt ico conlisis in se palmis, dum sancti Niceti faterentur se virtutibus cruciari, proicientes ab ore nescio quid purulentum cum sanguine, ab obsessis spiritibus protinus sunt mundatae. Dado igitur unus ex his pagensibus, cum in hostilitate illa quae Convenas acta est accessisset et plerumque in periculis mortis inruerit, vovit, ut, si domui reverteretur incolomis, ad memoratam eclesiam exornandam in honore beati Niceti aliqua ex his quae adquesierat largiretur. Rediens igitur, duos calices argenteos detulit vovitque iterum in itenere, ut hos eclesiae conferret, si ad propria sospes accederet. Ad domum igitur accedens, unum tantummodo dedit, alium fraudare procuravit, dans cooperturium Sarmaticum, quo altari dominico cum oblat
Abbreviated transcription (Latin):
uper autem in conspectugun¬
tramni principis. sia grium
Augustidunensim ep̃m. regi. referente
aũdiuit una nocte in septem ciuitatib
carcerariis apparuisse beatũ uirum
eosq absoluisse ab ergastulo. et
abireliberos permisisse. Sed nunc
iudices contraeos quiq: agerede¬
inceps ausi sunt. Decuius sepulchro
si febricitans si frigoras habens acdiuer¬
sis morbis laborans puluis sumpserit
acdilutum acceperit. mox recipit sa¬
nitatem. Quod non .ẽ dubium p̃sta¬
re eum quiait scĩs suis. Omnia quae¬
cumq petieritis in nomine meo credi¬
te quia accipietis etuenient uobis
gitur apud uicum priscinia censim
urbis turonicae. ecclesia dudum cons¬
tructa absq: scor pignoribus habeba¬
tur. Cumq incolae lociplerumq pe¬
terent ut eam quorum piam scor̃ cine¬
ribus sacraremus. desupradicts reli¬
quiis scõ altari collocauimus. In qua
ecclesia saepius uirtus dñi. perbeatũ
manifestatur antistitem. Nuperri¬

Expanded text:
Nuper autem in conspectu GunNuper autem in conspectu Guntchramni principis Syagrium Augustodunensem episcopum regi referentem audivi, in una nocte in septem civitatibus carcerariis apparuisse beatum Virum, eosque absolvisse ab ergastulo, et abire liberos permisisse; sed nec judices contra eos quidquam agere deinceps ausi sunt. De cujus sepulcro si febricitans, si frigoras habens, ac diversis morbis laborans quid pulveris sumpserit, ac dilutum acceperit, mox recipit sanitatem. Quod non est dubium praestare eum qui ait sanctis suis: Omnia quaecunque petieritis in nomine meo, credite quia accipietis, et venient vobis . XI. Igitur apud vicum Prisciniacensem urbis Turonicae ecclesia dudum constructa absque sanctorum pignoribus habebatur. Cumque incolae loci plerumque peterent ut eam quorumpiam sanctorum cineribus sacraremus, de supradictis reliquiis sancto altari collocavimus: in qua ecclesia saepius virtus Domini per beatum manifestatur antistitem. Nuperri
Abbreviated transcription (Latin):
enim de uirtute illius quia aut tehodiȩ
reddit ab hoc scelere conprobatum. aut
certe abire permitat innoxium At
ille nhilmoratus. accedit ad manus ep̃i
quihanc epistulam extentã tenebat. Ele¬
uansq manus suas ut sacramentum daret.
cecidit retrorsum supinus. et clausis ocu¬
lis spumas abore proiciens quasi mortu¬
us putabatur. Transeunte autem quasi
duarum horarum spatio. aperuit oculos
suos dicens uae mibi quia peccaui aufe¬
rendo respauperis huius. Et statim re¬
tulit ordinem qualiter iniuriam intu¬
lerit homim illi Tunc ep̃s cum iudice
obtenta culpa. eatantum quae abstu¬
lerat in opireddidit et procede duos
insuꝑsolidos addidit et sic uterq aiu¬
dicis conspectu discessit
uantiper hunc scm carcerali er¬
gastulo reuincti ab soluti sunt
quantorum compeditorũ catenae siue
compedes sint confract testis ẽ hodie
moles illa ferri qua e inbasilicã eius
aspicitur. desupradictis supplicus
aggregata

Expanded text:
enim de virtute illius, quia aut te hodie enim de virtute illius, quia aut te hodie reddit ab hoc scelere conprobatum, aut certe abire permittit innoxium'. At ille nihil moratus, accedit ad manus episcopi, qui hanc epistolam extentam tenebat; elevansque manus suas, ut sacramentum daret, cecidit retrorsum supinus, et clausis oculis, spumas ab ore proiciens, quasi mortuus putabatur. Transeunte autem quasi duarum horarum spatio, aperuit oculos suos, dicens: 'Vae mihi, quia peccavi auferendo res pauperis huius!' Et statim retulit ordinem, qualiter iniuriam intulerat homini illi. Tunc episcopus, cum iudice obtenta culpa, ea tantum quae abstulerat inopi reddidit et pro caede duos insudicis conspectu discessit. X. Quanti per hunc Sanctum carcerali ergastulo revincti absoluti sint, quantorum compeditorum catenae sive compedes sint confractae, testis est hodie moles illa ferri, quae in basilica ejus aspicitur, de supradictis suppliciis aggregata.
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua uerbera. hanc uocem emisit.
Adiurote perdm̃ uiuũ et uirtutem scĩm
cetii. ut uel epistulam eius mihi red difa¬
cias. qui a ultra mihi nonerit uita sieã
perdidero Ille uero proiectam. interrã
abiit. Quam pauper colligens. uenit
adciuitatem. Erat enimibi eotempore
phronimius ep̃s. cuius supra memininꝰ
At quem accedens pauper ille. ait. Ecce
hominem quime grauiter caesum expo¬
liaunt. abstulitq sexaureos quos prom
tuitu epistulae scĩnicetii acceperam
Ep̃s aut̃ narrauit haec comiti. Iudex
uero. uocatum burgundionem. per¬
cunctari coepit abeo. quidex inde
diceret. Negauitq: coram m iibus
dicens. quianum quam uidihominẽ
istum. Neq res eius abstuli. Epi aut̃
aspiciens epistilam. uidit subscriptio¬
nem scĩ. Et conuersus adbur gundio¬
nemait. Eacc in hos epistula subscrip¬
ti scinicetii tenetur sies in nocens¬
accede propius. et iura tangens manu
scripturã quã ipse depinxit. Credimus

Expanded text:
reliqua verbera hanc vocem emisit: reliqua verbera hanc vocem emisit: 'Adiuro te per Deum vivum et virtutem sancti Niceti, ut vel epistolam eius mihi reddi facias, quia ultra mihi non erit vita, si eam perdidero'. Ille vero, proiecta in terram, abiit, quam pauper collegens, venit ad civitatem. Erat enim ibi eo tempore Phronimius episcopus, cui supra meminimus. Ad quem accedens pauper ille, ait: 'Ecce hominem, qui me graviter caesum expoliavit, abstulitque sex aureos, quos pro intuitu epistolae sancti Niceti acceperam'. Episcopus autem narravit haec comiti; iudex vero, vocatum Burgundionem, percunctari coepit ab eo, quid exinde diceret. Negavitque coram omnibus, dicens, quia: ' Numquam vidi hominem istum neque res eius abstuli'. Episcopus autem aspiciens epistolam, vidit subscriptionem sancti, et conversus ad Burgundionem, ait: 'Ecce in hac epistola subscriptio sancti Niceti tenetur! Si es innocensaccede propius et iura, tangens manu scripturam, quam ipse depinxit. Credimus
Abbreviated transcription (Latin):
tur a morbo sed iterum in rediui uo
cruciatu ruens. peius quam priusege¬
rat perferebat. Dominus uero eius
cumuidis set tantas eius uirtutes ad se¬
pulchrum beati nicetii fieri. dixit ad
eum. Vade et prosterne coram sepul¬
chroscĩ orans ut te adiuuare dignetꝰ.
Quicum ussa explesset sanus regres¬
sus ẽ nec ultra eum hic adtigit morb:
septimus enim erat ab incolomitate
pueri quando eum nobis ep̃s p̃sentauit.
subscriptas. qualiter sibiper deuoto¬
rum domos elrmosinam flagitaret.
Post cuius obitum ad huc cumipsa
circumiens epistulam. non pauca ab elrmo¬
sinaruis proscĩ memoria capiebat. Deside¬
rium enim erat omnibus ut quisq uidisset
subscriptionem scĩ aliquid p̃beret Aegenti
Quod uidens quidamburgundio. non bo¬
norans neq: uenerans scm̃. obseruare pau¬
perem coepit alonge. Vidensq eum sil¬
uas ingressum inruit. Tulitq: eis exaure¬
os cum epistula. Conlisumq: calcibus. re¬
liquit ex animem. atille inter calces et

Expanded text:
tur a morbo; sed iterum in redivivo tur a morbo; sed iterum in redivivo cruciatu ruens, peius quam prius egerat perferebat. Dominus vero eius cum vidisset tantae virtutes ad sepulchrum beati Niceti fieri, dixit ad eum: 'Vade et prosternere coram sepulchro sancti, orans, ut te adiuvare dignetur'. Qui cum iussa explesset, sanus regressus est, nec ultra eum hic adtigit morbus. Septimus enim erat annus ab incolomitate pueri, quando eum nobis episcopus praesensubscriptas, qualiter sibi per devotorum domos elymosinam flagitaret; post cuius obitum adhuc cum ipsam circumiens epistolam, non pauca ab elymosinariis pro sancti memoria capiebat. Desiderium enim erat omnibus, ut, quisque vidisset subscriptionem sancti, aliquid praeberet aegenti. Quod videns quidam Burgundio, non honorans neque venerans sanctum, observare pauperem coepit a longe; vidensque eum silvas ingressum, inruit tulitque ei sex aureos cum epistola, conlisumque calcibus reliquit exanimem. At ille inter calces et
Abbreviated transcription (Latin):
cis deinde diebus interpositis. adue¬
nit ad nosille qui inuitauerat dicens
Gaude in nomine dñisacerdos dĩ deuir¬
tute beatinicetii antisticis. Nam noue¬
ris. quia ostendit magnum miraculũ
inecclesia quam sacrast. Caecus enim
erat in pago nr̃o diuturna nocte deten¬
tus. cui apparuit uir quidam peusum
noctis dicens siuis sanus fieri. prosternere
inorationem coram basilica sc̃ĩnicetii al¬
tare. et recipies uisum. Quod cum fe¬
cisset difruptis tenebris. lumeneiuir¬
tus diuina patefecit.. Posui fateor de
hispignoribus et in aliis basilicarum al¬
taribus inquib: et inergumini scm̃ con¬
fitentur. et fidelis oratio saepius pro¬
meretur effectum.
hrommius igitur agatensis ep̃ifa¬
mulus epilentici morbi accentufa¬
tigabatur. itaut plerumq cadens
acspumans linguã suam proprus den¬
tibus laceraret. Et cum ei a medi¬
cis plurima fierent. accidebat ut pau¬
cis mensibus interpositis non tangere¬

Expanded text:
cis deinde diebus interpositis, advecis deinde diebus interpositis, advenit ad nos ille qui invitaverat, dicens: 'Gaude in nomine Domini, sacerdos Dei, de virtute beati Niceti antestitis. Nam noveris, quia ostendit magnum miraculum in eclesia quam sacrasti. Caecus enim erat in pago nostro diuturna nocte detentus, cui apparuit vir quidam per visum noctis, dicens: „Si vis sanus fieri, prosternere in orationem coram basilica sancti Niceti altare, et recipies visum". Quod cum fecisset, disruptis tenebris, lumen ei virtus divina patefecit'. Posui, fateor, de his pignoribus et in aliis basilicarum altaribus, in quibus et inergumini sanctum confitentur, et fidelis oratio saepius promeretur effectum. Phronimi igitur Agatensis episcopi famulus epilentici morbi accentu fatigabatur, ita ut plerumque cadens ac spumans, linguam suam propriis dentibus laceraret; et cum ei a medicis plurima fierent, accidebat, ut paucis mensibus interpositis, non tangere
Abbreviated transcription (Latin):
accenduntur. Vnus igitur ex bisꝑ
quadraginta dies totidemq noc tes
ut ipse aedituus adseruit. absq ullius¬
fomenti adutorio perdurauit splen¬
dens inquo nec papirus addita. nec
gutta olei ẽ stillantis adiecta sed inipsa
quod primum statutum .ẽ compositio¬
ne ꝑmansit inluce p̃dara
uius scĩ reliquias. gallo magnus
trecasinorum pontifex. deuotus
expetut. Quaecum psallendo dedu¬
cerentur et caecorum oculi inlumi¬
natisunt earum uirtute. et aliorum
morborum genera. meruerunt re¬
cipere medicinã
dnosquoq facie tergium depen¬
dentiis uilis intextum. quod sc̃s
super caput indie obitus sui habuit . ẽ.
ꝑlatum. Quod nos tamquam munus
caeleste suscepimus. factum .ẽ autẽ
ut post dies plurimos: ad benedicen¬
dam eod esiam inparo chia paterna¬
cense urbis turonicae. inuita remur.
Accessi fateor sacraui altare. decerp¬
si filade linteo locaui intemplo. dic¬
tis missis facta oratione discessi. Pau¬

Expanded text:
accenduntur. Unus igitur ex his per accenduntur. Unus igitur ex his per quadraginta dies totidemque noctes, ut ipse aedituus asseruit, absqfomenti adiutorio perduravit splendens, in quo nec papirus addita, nec gutta olei est stillantis adiecta, sed in ipsa quod primum statutum est conpositione permansit in luce praeclara. Huius sancti reliquiae Gallomagnus Tricassinorum pontifex devotus expetiit; quae cum psallendo deducerentur, et caecorum oculi inluminati sunt earum virtute, et aliorum morborum genera meruerunt recipere medicinam. Ad nos quoque facietergium dependentibus villis intextum, quod sanctus super caput in die obitus sui habuit, est perlatum; quod nos tamquam munus caeleste suscepimus. Factum est antem, ut post dies plurimos ad benedicendam eclesiam in parochia Paternacense urbis Toronicae invitaremur. Accessi, fateor, sacravi altare, decerpsi fila de lenteo, locavi in templo; dictis missis, facta oratione, discessi. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
referans adiecit. Miserere quaesomibi
situes uir dĩ quem inuoco. Ciusc̃s ait
sur gein nomine xp̃i et ambula liber
anullo enim conp̃benderis. At ille in
hac expergefactus uoce se absolutum
catenis conminutis. confractaq trabe
miratur. Nec moratus nemine retinen¬
te. usq ad cius sepulchrum perrexit
intrepidus. tunc aiudice noxialis cul¬
pae. damnatione concessa laxatus
abscessit ad propria
ratum ẽ illud admiraculis quid
accensus ad lectum beatinice cu¬
eius cicendilis fecerit. quia ingentias :
quae hic sc̃s incaelis habitans operatur
interris. Igitur lectulus quo sc̃s quies¬
cere erat solitus. saepius miraculis
adornatur in listribus. Quiq gran¬
distudio ab etherio nunc ep̃o fabrica¬
tus. deuotissime adoratur. Nonin¬
merito cum frigoritii saepus sub eo
siti. conp̃sso uapore aefrigore saluan¬
tur. Ceteriq infirmi ibidem prolec¬
ti protinus subleuantur. palla et enĩ
speciosa tegitur lrdiminea. iugiter

Expanded text:
reserans, adjecit: Miserere, quaeso, mihi, reserans, adjecit: Miserere, quaeso, mihi, si tu es vir Dei quem invoco. Cui Sanctus ait: Surge in nomine Christi, et ambula liber; a nullo enim comprehenderis. At ille in hac expergefactus voce se absolutum, catenis comminutis confractaque trabe, miratur. Nec moratus, nemine retinente, usque ad ejus sepulcrum perrexit intrepidus. Tunc a judice noxialis culpae damnatione concessa, laxatus abscessit ad propria. VIII. Gratum est illud addi miraculis, quid accensus ad lectum ejus fecerit cicindilis, quia ingentia sunt quae hic Sanctus in coelis habitans operatur in terris. Igitur lectulus, in quo Sanctus quiescere erat solitus, saepius miraculis adornatur illustribus, quique grandi studio ab Aetherio nunc episcopo fabricatus devotissime adoratur non immerito, cum frigoritici saepius sub eo siti, compresso vapore ac frigore, salvantur, caeterique infirmi ibidem projecti protinus sublevantur. Palla etenim speciosa tegitur, lychni in ea jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
uatiensis a cumine. cum ad sultu graui
uirum perculit. Post dies aut̃ pau¬
cos. nanctus ab inter empti germano
similiexitu trucidatur. Quod cum iu¬
dex locullius conperisset. uinctum
uirum. incarcerem retrudi p̃cepit
dicens dignuis ẽ lecto hic scelestus oc¬
cumbere. quiuo luntatis propriae
arbitrio. Nec spectato iudice ausus . ẽ.
temere mortem fratris ulcisci. In
quadum teneretur custodia et mul¬
torum scõrũ nominibus inuocatis mi¬
seri cordiam praecaretur. quasi ad scm̃
dĩ propriae conuersus ait. Audiui
dete scẽ niceti. quodsis potens in opere
misericordiae acpius in conpedito¬
rum flentium absolutione. Dep̃cor¬
nunc. ut meilla super eminentipie¬
tate insitare digneris. quae in reliquo¬
rum absolutione uinccorum saepius
clariust Et post paululum obdormiens
apparuit ei uirbeatus dicens. Quisostu
qui nomen niceti in uocas. aut unde nos¬
tiquis fuerit quod eum obsecrare non
desinis : At ille causam delicti exordine

Expanded text:
vati ensis acumine cum adsultu gravi vati ensis acumine cum adsultu gravi virum perculit. Post dies autem paucos nanctus ab interempti germano, simili exitu trucidatur. Quod cum iudex loci illius conperisset, vinctum ac caesum virum in carcerem retrudi praecepit, dicens: 'Dignus est leto hic scelestus occumbere, qui voluntatis propriae arbitrio, nec spectato iudice, ausus est temere mortem fratris ulcisci'. In qua dum teneretur custodia et, multorum sanctorum nominibus invocatis, misericordiam precaretur, quasi ad sanctum Dei propriae conversus, ait: 'Audivi de te, sancte Niceti, quod sis potens in opere misericordiae ac pius in conpeditorum flentium absolutione. Depnunc, ut me illa supereminenti pietate visitare digneris, qua in reliquorum absolutione 1191 vinctorum saepius claruisti. Et post paululum obdormiens, apparuit ei vir beatus, dicens: Quis es tu, qui nomen Nicetii invocas? aut unde nosti quis fuerit, quod eum obsecrare non desinis? At ille causam delicti ex ordine