comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animã suam ponat quis ꝓ amicis
medicus nrͣ. liberator nr̃. descendit
tos suos. humilis & sublimis. Hu¬
milis compatiendo. sublimis de
seruitute diaboli potenter libe¬
xp̃o sumus: huius tam iocundę.
tam necessariȩ liberationis admi¬
randa mitia. presenti festiuitate
nobis ad memoriam reuocata.
toto mentis intuitu consideremꝰ:
toto mentis affectu diligamus.
debitis obsequiis honoremus: qua¬
tinus de iocundis & admirabilib
principiis. mirabiles & iocundos
exitus expectare mereamur. Eit
hodie porta celi uirginis uterus:
postquam ds̃ descendit ad homines.
ut eis ascensum preberet ad cȩlum.
audit enim imitaturq. beatissima
uirginũ filiũ se eẽ parituram: que
uirilis amplexus penitus se esse sci¬
ebat ignaram. sed confortatur &
informatur ab angelo: qua uirtu¬
te. quo merito. possit in ea cõpleri.
qđ in aliis mulieribus non patitur
natura fieri. Netimeas inquit ma¬
ria. inuenisti grãm apud dnm.

Expanded text:
animam suam ponat quis pro amicis animam suam ponat quis pro amicis medicus noster, liberator noster, descendit os suos, humilis et sublimis: humilis compatiendo, sublimis de servitute diaboli potenter libe sumus, hujus tam jucundae, tam necessariae liberationis admiranda initia praesenti festivitate nobis ad memoriam revocata, toto mentis intuitu consideremus, toto mentis affectu diligamus, debitis obsequiis honoremus, quatenus de jucundis et admirabilibus principiis mirabiles et jucundos exitus exspectare mereamur. Fit hodie porta coeli virginis uterus, per quam Deus descendit ad homines, ut eis ascensum praeberet ad coelum. Audit enim miraturque beatissima Virgo filium se esse parituram, quae virilis amplexus penitus se esse sciebat ignaram; sed confortatur ac informatur ab angelo, qua virtute, quo merito posset in ea compleri, quod in aliis mulieribus non patitur natura fieri: « Ne timeas, inquit, Maria: invenisti gratiam apud Dominum ;
Abbreviated transcription (Latin):
reprobari. conspui. colapbizari. &
occidi. Sed hec stultitia nobis facta
est a dõ magna & in comprehensi¬
extitit medicina. Potuisset utiq lap¬
sibus humanis alio mͦ diuina sub¬
uentre potentia: sed tamquã bonis
creator istis modis & auditoꝵ circa
se comparare. & suam apud audito¬
res beniuolentiam uoluit cõmen¬
dare : que minus appareret. si inui¬
sibilis omnino ꝑmanens recusasset
ab omibus uideri. & inter homines
conuersari. In terrogemus nosipsos
km̃i. si nobis terrena hereditate
priuatis. & in obscurissimo carcere
positis. regia uel aliqua p̾potens
ꝑsona. regio decore deposito. sic
nobiseum descenderit. ut tamquã
unus ex nobis nr̃ȩ captiuitatis
erup̃nas toleraret. quatinus opor¬
tunitate inuenta. nos ab ipsa capti¬
uitate liberaret: qua ratione posset
melius. & suam nobis dilectionem
intimare. & nrãm ergase excitare.
Unde ꝑseipsam ueritas dicit. Maiori
hac dilectionem nemo habet.Qut

Expanded text:
reprobari, conspui, colaphizari et reprobari, conspui, colaphizari et occidi; sed haec stultitia facta est nobis a Deo magna et incomprehensiexstitit medicina. Potuisset utique lapsibus humanis alio modo divina subvenire potentia, sed tanquam bonus orator istis modis et auditorum circa se comparare, et suam apud auditores benevolentiam voluit commendare, quae minus appareret, si invisibilis omnino permanens, recusasset ab omnibus videri, et inter homines conservari. Interrogemus nosipsos, charissimi, si nobis aeterna haereditate privatis, et in obscurissimo carcere positis, regia vel aliqua compotens persona, regio decore deposito, sic nobis condescenderet, ut tanquam unus ex nobis nostrae captivitatis aerumnas toleraret, quatenus opportunitate inventa nos ab ipsa captivitate liberaret: qua ratione posset melius et suam nobis dilectionem intimare, et nostram erga se excitare? Unde per se ipsam Veritas dicit: « Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
criminũ similia similibus oppo¬
petenter apponere. quanto pru¬
dentior hic medicus. qui uenit
genus humanũ seruata ꝓportio¬
ne medicine. non tantum in cor¬
pore sed &iam in anima. de om̃i
corruptione huius seruitutis li¬
berare. Uenit etenim in similitu¬
dinem carnis peccati. ut ꝑ om̃ĩa
tep̃taretur ꝓ similitudine absq
peccato. quãuis in quo tep̾taretur
& uinceret. uincendi grãm temp¬
tatis decetero ministraret. Oppo¬
suit etiam nouitatem suam ue¬
tustati nr̃e : iustitiam suam in tusti¬
tiȩ nr̃ȩ. obędientiam suam in obe¬
dientiȩ nr̃e: bumilitatem suam
suꝑbiȩ nr̃e. quatinus qui suꝑbi¬
endo. inobȩdiendo. a florigera
sede beatoꝵᷤ ccideramus. ꝑ etus
humilitatem atq obedientiam
reformati. quandoq ad paradysi
gaudia redeamus. Et hoc est quod
ait apłs. Quod stultum est dĩ: sapi¬
entius est hominibus. Stultũ eni
quod qui in forma dĩ erat. ꝑformã
serui uoluit humiliari: dñs aseruis

Expanded text:
morborum similia similibus appomorborum similia similibus appo apponere. Quanto prudentior hic medicus, qui venit genus humanum, servata proportione medicinae, non tantum in corpore, sed etiam in anima de omni corruptionis hujus servitute liberare? Venit enim in similitudine carnis peccati, ut per omnia tentaretur pro similitudine absque peccato, quatenus in quo tentaretur et vinceret, vincendi gratiam tentatis de coelo ministraret. Opposuit etiam novitatem suam vetustati nostrae, justitiam suam injustitiae nostrae, obedientiam suam inobedientiae nostrae, humilitatem suam superbiae nostrae: quatenus qui superbiendo, inobediendo, a florigera sede beatorum decideramus, per humilitatem atque obedientiam reformati quandoque ad paradisi gaudia redeamus: et hoc est, quod ait Apostolus: « Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. » Stultum enim quod qui in forma Dei erat per formam servi voluit humiliari, Dominus a servis
Abbreviated transcription (Latin):
audeamus in dño dilectissimi.
& licet non quantis debemus.
quantas tamen possumus eo donan¬
te grãs nr̃o referamus auctori. ne
suꝑabundanti eius in nobis gr̃e rep¬
periamur ingrati. Nouũ etenim
uirginis conceptũ nobis festiuitas
hodierna cõmendat. qua nr̃e repa¬
rationis celebratur exordium. cer¬
tumq ꝓponitur diuinȩ pietatis¬
dñs fugitiuos seruos requirens
iudicium exercere. & non pietate᷑
exhibere ueniret: nequaquã lutei
uasis fragilitatem qua nobis com
hoc stultũ & infirmũ iuxta uocẽ
pauli uideatur gentibus. in anis
philosophie ratione nitentibus.
scđm leges creature de creatore
iudicantibus : quid tamen poten¬
tius quam contra iura nature
uirgini conceptũ dare. & ꝑ mortẽ
carnis assumpte. mortalem sub¬
stantiam ad inmortalitatis głam
reuocare. Unde est illud apłi.
Quod infirmũ est dĩ: fortius est ho¬
minibus. Sapientes deniq uidica¬
mus medicos corporaliũ egritudi¬
num: qui nouerunt ꝓ qualitate

Expanded text:
audeamus in Domino, dilectissimi, et licet non quantas debemus, quantas tamen possumus, eo donante, gratias nostro referamus Auctori, ne superabundanti ejus in nobis gratiae reperiamur ingrati. Novum etenim Virginis conceptum nobis festivitas hodierna commendat, quae nostrae reparationis celebratur exordium, certumque proponitur divinae pietatisservos requirens, judicium exercere, et non pietatem exhibere veniret, nequaquam vasis lutei hujus fragilitatem, qua nobis comphoc ipsum stultum et infirmum juxta vocem Pauli , videatur gentibus, inanis philosophiae ratione nitentibus, secundum leges creaturae de Creatore judicantibus: quid tamen potentius, quam contra jura naturae Virgini conceptum dare, et per mortem carnis assumptae, mortalem substantiam ad immortalitatis gloriam revocare. Unde est illud Apostoli: « Quod infirmum est Dei fortius est hominibus . » Sapientes denique judicamus medicos corporalium aegritudinum, qui noverunt pro qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
enim sc̃m pascha in albis uestibus
septẽ dieb celebramus. ut mundi¬
ciam corporis. & letitiam resur¬
rectionis. semꝑ habere moneam.
Unde ꝑsapientiam dicitur. Omni
tempore sint uestimenta tua alba.
& oleũ de capite tuo nũquã deficiat.
Quod est dicere. Nu̾quã mundicia
a corpore. nũquã lecitia spualis
absit acorde. Hoc idem significaba¬
tur. cum iudaicus popłs post ȩsum
agni septem dieb azimis uescebat᷑:
Quoã apłs in re significata ita inter¬
pretatur: Expurgate uetus ferm̃¬
tum. ut sitis noua conspersio sicut
estis arimi. Etenim pascha nr̃m.
immolatus est xp̃c. Acsi dicat. Ut¬
ad celebrandum uerũ pascha &
edendam carnẽ ueri agni & in¬
maculati sitis idonei: ex purgate
uetus fermentũ. id est tollite uetꝰ
peccatũ. ut sitis noua cͥonspersio.
id est nouitatem uitȩ recupere¬
tis. quam in lauachro scõ accepistis.

Expanded text:
sanctum Pascha in albis vestibus sanctum Pascha in albis vestibus septem diebus celebramus, ut munditiam corporis et laetitiam resurrectionis semper habere moneamur. Unde per Sapientiam dicitur: « Omni tempore sint vestimenta tua alba, et oleum de capite tuo nunquam deficiat . » Quod est dicere: Nunquam munditia a corpore, laetitia spiritualis absit a corde. Hoc idem significabatur, cum Judaicus populus post esum agni, septem diebus azymis vescebatur . Quod Apostolus in re significata ita interpretatur: « Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi. Etenim Pascha nostrum immolatus est ad celebrandum verum Pascha et edendam carnem veri Agni et immaculati sitis idonei, expurgate vetus fermentum, id est, tollite vetus peccatum, ut sitis nova conspersio, id est, novitatem vitae novae recuperetis, quam in lavacro sancto accepistis.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dimidius lucet. & dimidius ñ
lucet. Luna enĩ crescente illuminat᷑
pars inferior. luna uͦ decrescente
illuminatur pars superior. Luna
quippe in seriptura sacra tẏpum
gerit ecclesiȩ. quȩ & defectũ suȩ
mortalitatis. ex originis necessitate
tolerat. & tamen in medio nationis
praue & ꝑuersȩ ꝓ modulo intelli¬
gentiȩ suȩ humanȩ ignorantię
noctem illuminat. Huic innouate
& cũ xp̃o suscitate: ꝑ apłm dicitur:
Que sursum sunt quęrite. quȩ sur fũ
sunt sapite. non quȩ suꝑ terram.
Hoc nobis paschali mysterio insinuat᷑.
hoc lune paschali tempore inferius
deficientis. & superius crescentis fi¬
gura cõmendatur: ut a tempore
innouationis nr̃e semꝑ in appetitu
terrenoꝵ nr̃ amor minuatur. &
suꝑnoꝵ desiderio cotidianis ꝓfectib
augeatur. Tunc gͦ uerũ pascha ce¬
lebramus. si quod rerũ & tempoꝵ¬
ministeriis significamus: uita &
mor ibus semꝑ teneamus. Iacirco

Expanded text:
semper dimidius lucet et dimidius non semper dimidius lucet et dimidius non lucet. Luna enim crescente, illuminatur pars inferior; luna decrescente, illuminatur pars superior. Luna quippe in Scriptura sacra typum gerit Ecclesiae quae et defectum suae mortalitatis ex orginis necessitate tolerat, et tamen in medio nationis pravae et perversae, pro modo intelligentiae suae, humanae ignorantiae noctem illuminat. Huic innovatae et cum Christo suscitate, per Apostolum dicitur: « Quae sursum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, non quae super terram . » Hoc nobis Paschali mysterio insinuatur, hoc lunae Paschali tempore inferius deficientis, et superius crescentis figura commendatur, ut a tempore innovationis nostrae semper in appetitu terrenorum noster amor minuatur, et supernorum desiderio quotidianis profectibus augeatur. Tunc ergo verum Pascha celebramus, si quod rerum et temporum mysteriis significamus, vita et moribus semper teneamus. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
um cetere festiuitates in recor¬
Idatione rerum gestarũ lecitia
spuali fideliũ mentes afficiant : in
corda simułdetantur & corpora.
quia xp̃o resurgente. homo nr̃ in¬
terior a morte peccati ei consuscita.¬
tus est. & exteriori spes sue resur¬
rectionis ꝓbatissimo argumento
confirmata est. Merito ergo uterq
letatur: quia uterq xp̃o consuscita¬
tur. interior in re. exterior in spe.
Idcirco hȩc sollep̃nitas anniuersariũ
diem suu̾ non recurrit. sicut reliquȩ
sollep̾nitates: in quib pͣteritoꝵ tantũ
sit recordatio. sed huic obseruantie¬
dies dominica deputatur. & lune
decursus post pleniluniũ uicinum
uernali equinoctio. Onĩca enĩ dies
quȩ octaua est. & dm̃icam congrue
representat resurrectionẽ. quȩ eo
die facta est & nr̃am p̾figurat. que
post septenariam huius temporis
uolubilitatẽ futura est. Lune uero
decursus certi mi sterui causa huic
obseruantie est deputatus. quia scđ̾m
astrologoꝵ inquisitionẽ. globus lune

Expanded text:
Cum caeterae festivitates in recordatione gestarum rerum laetitia spirituali fidelium mentes afficiant, in corda simul laetantur et corpora, quia, Christo resurgente, homo noster interior a morte peccati ei consuscitatus est, et exterior spes suae resurrectionis probatissimo argumento confirmata est. Merito ergo utrumque laetatur, quia utrumque Christo consuscitatur in re, exterior autem in spe. Idcirco haec solemnitas ad anniversarium diem suum non recurrit, sicut reliquae solemnitates, in quibus praeteritorum tantum sit recordatio, sed huic observantiae Dominica deputatur, et lunae decursus post plenilunium vicinum vernali aequinoctio. Dominica enim dies quae octava est, et Dominicam congrue repraesentat resurrectionem, quae eo die facta est, et nostram praefigurat, quae post septenariam hujus temporis volubilitatem futura est. Lunae vero decursus certi mysterii causa huic observantiae est deputatus, quia, secundum astrologorum inquisitionem, globus lunae
Abbreviated transcription (Latin):
quã ds̃ elegit sponsam. Quȩ tam
copiosa. cuius generatione̾ cun¬
ctus orbis excipiat. Quȩ tam
casta. ut possit uirgo esse post
partum. Nonne in figura marie.
tẏpum uidemus ẽẽ sc̃e ȩccłȩ:
Ad hanc utiq sc̃s descendit sp̃s.
huic uirtus obumbrat altissimi.
hinc potens uirtute xp̃c egredit᷑.
hec est inmaculata concubitu. fe¬
cunda partu. uirgo castitate. Hȩc
concipit. non uiro sed sp̃u. Hȩc
parit. non dolore. sed gaudio.
Hec nutrit. non ubere corporis.
sed lacte doctoris. Hec est igitur
sponsa xpͣi. & gentiũ mater. quȩ
se plenam miratur. & feta letat᷑.
In hac ergo die qua saluator nasci¬
tur. splendor lucis augetur tene¬
brarũ caligo mintitur. In hac
die lux celestis credentib reddit᷑.
& in eterna nocte diabolica fig¬
menta dap̾nantur. In hac die
lux crescit ex lumine. uirtutũ
uirtus attollitur. Gloria ȩter¬
nitatis erigitur. reparationem
suam dño scdm carnem nascente
mundus amplectitur. Plena fit
ergo diei huius festiuitas. in qua

Expanded text:
quam Deus elegit sponsam: quae tam copiosa, cujus generationem cunctus orbis excipiat: quae tam casta, ut possit virgo esse post partum. Nonne in figura Mariae typum videmus esse sanctae Ecclesiae? Ad hanc utique sanctus descendit Spiritus; huic virtus obumbravit Altissimi, hinc potens virtute Christus egreditur. Haec est immaculata concubitu, fecunda partu, virgo castitate: haec concipit non viro, sed Spiritu; haec parit non dolore, sed gaudio; haec nutrit non ubere corporis, sed lacte doctoris. Haec est igitur sponsa Christi et gentium mater, quae se plenam miratur, et fetam laetatur. In hac ergo die qua Salvator nascitur, splendor lucis augetur, tenebrarum caligo minuitur. In hac die lux coelestis credentibus redditur, et in aeterna nocte diabolica figmenta damnantur. In hac die lux crescit ex lumine, virtutum virtus attollitur, gloria aeternitatis erigitur, reparationem suam Domino secundum carnem nascente mundus amplectitur. Plena sit ergo diei hujus festivitas, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e reparatio. & resurrectio mor.¬
tuoꝵ. Hec autẽ offerri xp̃o tam
sactata donaria non magoꝵ arbi¬
trium. sed inspiratio om̃ipotentis
elegit. Quantũ enĩ ad głam ꝑtinet
xp̃i. munera hȩc inspecta carna.¬
liter : maiestati eius omimodis ui¬
dentur indigna. Nam quo dño
in mortali aurũ. quod utiq solis
est mortalibus & usui & amori:
Quo omĩpotenti dõ thus. cuius ni¬
dore &iam simulacra agentilib
honorantur : Aut quo ei myrra.
fetidoꝵ corpoꝵ condimentum.
cuius carnali nulla mortis erat
dominatura correptio. Quȩ om¬
nia dilectissum apud dĩ filium
suꝑflua uidebuntur & uacua. nisi
adumbrata in illis uitȩ nr̃ȩ sacra¬
menta credantur. Propter quod
fr̃s speremus in dño. & confortet᷑
cor nrm. ut in nobis quoq. stella
fidei elucescat. quȩ nos uia recta
&e sine errore ꝑducat ad xp̃m.
Offeramus & nos actuũ nr̃oꝵ deuo¬
tionisq munuscula. quȩ iam non
in terris & in cuna iacens suscipiat

Expanded text:
nostrae reparatio et resurrectio mornostrae reparatio et resurrectio mortuorum. Haec autem offerri Christo tam sacrata donaria, non magorum arbitrium, sed inspiratio Omnipotentis elegit. Quantum enim ad gloriam pertinet Christi, munera haec inspecta carnaliter majestati ejus omnimodis videntur indigna. Nam quo Domino immortali aurum, quod utique solis est mortalibus et usui et amori? Quo omnipotenti Deo thus, cujus nidore etiam simulacra a gentibus honorantur? Aut quo ei myrrha fetidorum corporum condimentum, cujus carni nulla mortis erat dominatura corruptio? Quae omnia, dilectissimi, apud Dei Filium superflua videbuntur et vacua, nisi adumbrata in illis vitae nostrae sacramenta credantur. Propter quod, fratres, speremus in Domino, et confortetur cor nostrum, ut in nobis quoque stella fidei elucescat, quae nos via recta et sine errore perducat ad Christum; offeramus et nos actuum nostrorum devotionisque munuscula, quae jam non in terris et in cuna jacens suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
re pressa. despiciens omĩpotentis
dĩ cultũ tacita erat & muta. aduen¬
tante stella ex iacob. & homine ex
ifrł. erectis ad celũ oculis. eterni dĩ
głam cotidianis esset confessionib
locutura. Uenit itaq fr̃s aborien¬
tibus illuminata gentilitas. iudea
uero durissimi cordis sui infideli¬
tate cęcata remanet in occasu. Quo¬
modo autẽ non uere in occasu &
intenebris tabescit om̃is contuma.¬
tia iudȩoꝵ: qui in defessi solis prȩ¬
sentiam respuentes. diem ꝑpetuũ
ꝑdiderunt. Et bene kini uno itine¬
magi. quia in uno xp̃o ib̃u qui
omnium credentiũ uia est. insepa¬
rata ab eis erat trinitas adoranda.
Deferunt autẽ & munera: quȩ non
tam munera. quã ministeria pro.¬
barentur. Offerunt ei aurũ. In
nre preciosa redemptio. In thure
autẽ: & demonioꝵ suꝑstitio cessa¬
tura. & futurus uere religionis
cultus aperitur. In myrra uero:
qua exanimata solent corpora
conseruari. pͣfiguratur carnis

Expanded text:
re pressa, despiciens omnipotentis re pressa, despiciens omnipotentis Dei cultum, tacita erat et muta; adventante stella ex Jacob, et homine ex Israel, erectis ad coelum oculis, aeterni Dei gloriam quotidianis esset confessionibus locutura. Venit itaque, fratres, ab Oriente illuminata gentilitas, Judaea vero, durissimi cordis sui infidelitate caecata, remanet in occasu. Quomodo autem non vere in occasu et in tenebris tabescit omnis contumacia Judaeorum, qui indefessi Solis praesentiam respuentes diem perpetuum perdiderunt? Et bene, carissimi, uno itinemagi: quia in uno Christo Jesu, qui omnium credentium 78 via est, inseparata ab eis erat Trinitas adoranda. Deferunt autem et munera, quae non tam munera quam mysteria probarentur. Offerunt ei aurum, thunostrae pretiosa redemptio; in thure autem, et daemoniorum superstitio cessatura, et futurus verae religionis cultus aperitur; in myrrha vero, qua exanimata solent corpora conservari, praefiguratur carnis
Abbreviated transcription (Latin):
tem dñicam agnouisse chaldȩos:
quã utiq si reuelante dño gentilis¬
pͣmntiare potuit : potuit gentilis
agnoscere. Euit enͣi hoc quantũ
estimari datur suꝑnȩ dispositionis
arbitriũ: ut inter sacratissimas
ꝓphetaru̾ uoces &iam ab infideli
homine eius prediceretur aduen¬
tus: qui ꝓfideliũ infideliũq erat
redemptione uenturus. Et ea ni¬
mirũ ratione ꝓphetat idoloꝵ sa¬
cerdos. ut si uideis prȩdicatorib
de aduentii xp̃i credere forte
gentilitas renuisset: suoꝵ saltem
testimoniu̾ sequeretur auctorũ.
N ec dubitemus om̃ipotente᷑ ac be¬
nignissimũ dm̃ balaam illi
alienigene pͣscientiȩ dare potui̾se
sermonẽ: qui a sine ipsius linguã
in uerba potuit humana laxare.
Loquebatur igitur sessoris arioli
asina. pronũ quippe aninal & na¬
turaliter inspiciens terram: ut ma¬
nifesto signaret indicio. quod uni¬
uersa gentilitas. quȩ aris dedita.
& interram semꝑ ꝑfidie suȩ ponde¬

Expanded text:
tem dominicam agnovisse Chaldaeos, tem dominicam agnovisse Chaldaeos, quam utique, si, revelante Deo, praenuntiare potuit; potuit gentilis agnoscere; fuit enim hoc, quantum aestimari datur, supernae dispositionis arbitrium inter sacratissimas prophetarum voces, etiam ab infideli homine ejus praediceretur adventus, qui pro fidelium infideliumque erat redemptione venturus. Et ea nimirum ratione prophetat idolorum sacerdos, ut si Judaeis praedicantibus de adventu Christi credere forte gentilitas renuisset, suorum saltem testimonium sequeretur auctorum. Nec dubitemus omnipotentem ac benignissimum Deum Balaam illi alienigenae praescientiae dare potuisse sermonem, qui asinae ipsius linguam in verba potuit humana laxare. Loquebatur igitur sessoris arioli asina, pronum quippe animal, et naturaliter inspiciens terram, ut manifesto signaret indicio quod universa gentilitas, quae aris dedita, et in terram semper perfidiae suae ponde
Abbreviated transcription (Latin):
splendebat in terris : Nec mirum
incredulũ uideatur. si conditorẽ
suu̾ obsequens factura testatur::
& mirabatur quidẽ terra qđ nouaͣ
stellam uideret in cȩlo: sed plus mi¬
rabatur celũ quod nouũ solem ui¬
debat in terris. Quã ꝓfundȩ cogi¬
tationes dñi. & inuestigabiles eius
uiȩ. qui ne ꝑfidia hominũ partũ
uirginis impugnaret. dedit ab ex¬
celso clarissimũ signũ : quod nec
gentilitas refutare posset. nec iudȩa
celare. Ueniunt itaq. ut lectũ est
ab oriente chaldei. secuntur pre¬
uiam stellam. non magica arte¬
cognitam. sed sui nouitate mirabi¬
lem. Idcirco autẽ magi apud isrł
precipue natũ rege̾ requirunt.
quia balaam ille ariolus & sacerdos
quondã gentiũ cuius asina locuta
ꝑhibetur. stellam ex iacob oriun.¬
dam. hominẽq. ex isrł ꝓphetauerat
esse uenturũ. Ait enĩ inter cȩtera
sicut legitur. Orietur stella ex
iacob & exurget homo exisrł.
Nemo eni nunc miretur natiuita.¬

Expanded text:
splendebat in terris? Nec mirum, splendebat in terris? Nec mirum, incredulum videatur, si conditorem suum obsequens factura testatur? Et mirabatur quidem terra quod novam stellam videret in coelo: sed mirabatur coelum quod novum Solem videbat in terris. Quam profundae cogitationes Domini, et investigabiles viae ejus qui ne perfidia hominum partum. Virginis impugnaret, dedit ab excelso clarissimum signum, quod nec gentilitas refutare posset, nec Judaea celare. Veniunt itaque, ut lectum est, ab Oriente Chaldaei, sequuntur praeviam stellam, non magica arte recognitam, sed sui novitate mirabilem. Idcirco autem magi apud Israel praecipue natum regem requirunt, quia Balaam ille ariolus, et sacerdos quondam gentium, cujus asina locuta perhibetur, stellam ex Jacob oriundam, et hominem ex Israel prophetaverat esse venturum: ait enim inter caetera, sicut legitur: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel . Nemo ergo nunc miretur 77 nativita
Abbreviated transcription (Latin):
tentis patris filius coeternus. ue¬
lamine carnis adoꝑtus. & humilis
dignatus sit uisitare mortales : dedit
tamen multa ac maxima suȩ ma¬
iestatis indicia. quib mens huma¬
na sentiret. & nouũ hominẽ natũ.
& dm̃ aduentasse de cęlo. Nam cũ
ipse dñs nr̃ lege natiuitatis hu¬
manȩ paruulus & infans apud
iudȩam uagiret in cunis. lateret
in pannis: magnificentiã tamen
eius uniuerso orbi mirabilis ab
alto stella ꝓdebat. Quis eñi dubi.¬
tet ipsam stellam lȩtiore luce &
fulgentiorib radus coruscasse. quȩ
cȩli terreq lumen humanis oculis
ingerebat : & necesse erat. ut stella
hȩc a ceteris syderibus orbe clari¬
ore distaret. quȩ adnuntiabat xpͣm:
cuius natiuitas ab uniuersis mor¬
talibus differebat. Et nouo quidẽ
sydere tunc micabat celũ. sed magis
nouo mundus lumine refulgebat.
Quis hanc inuestigare miraculoꝵ
głam posset: quod ꝓ remedio sabu¬
tis nr̃e uno eodemq. momento
creatura lucebat. in celo. & creator

Expanded text:
tentis Patris Filius, coaeternus, velamine carnis adopertus et humilis dignatus sit visitare mortales, dedit tamen tam multa et maxima suae majestatis indicia, quibus mens humana sentiret et novum hominem natum, et Deum adventasse de coelo. Nam cum ipse Dominus noster lege nativitatis humanae parvulus et infans apud Judaeam vagiret in cunis, lateret in pannis, magnificentiam tamen ejus universo orbi mirabilis ab alto stella prodebat. Quis enim dubitet ipsam stellam laetiori luce et fulgentioribus radiis coruscasse, quae coeli terraeque lumen humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella haec a caeteris sideribus orbe clariore distaret, quae annuntiabat Christum, cujus nativitas ab universis mortalibus differebat; et novo quidem sidere tunc micabat coelum; sed magis novo mundus lumine refulgebat. Quis hanc investigare miraculorum gloriam posset, quod pro remedio salutis nostrae, uno eodemque momento creatura lucebat in coelo, et Creator
Abbreviated transcription (Latin):
lutare exemplũ. hic malis ostendat
correctionis remediũ. Ille prȩmia
meriti scĩ expectet. hic supplicia
semet corrigendo declinet. Sic fit.
ut & iustus głam bene uiuendo ad-¬
quirat. & peceator correctus indul¬
gentiam diuina pietate ꝑcipiat.

Expanded text:
lutare exemplum, hic malis ostendat lutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ cõpensari totum non poterit
meritũ. Ceterũ obtunditur sensus.
confunditur animus: sp̃s ꝑturbatur.
ab homine dinoscitur. Nec humana
poterunt pensari obsequia: si diuina
loquimur: qui semet peccare non pa¬
titur: qui uidiciũ suȩ mentis exami-¬
nans: contendit ut placeat. ut ꝓme-¬
reatur: in stat. ut seruiat: elaborat.
Cȩterũ aut quẽ peccare delectat. aut
ꝓpriȩ mentis segnitia. aut conside.¬
rantia: actus aut uanitas uitȩ sic
mancipat uitiis. ut sit materia de¬
lictoꝵ. minister culparũ. seminariũ
peccatoꝵ. ita ut inse duplex scelus &
geminũ crimen admittat. & quod
debita dño seruitutis non reddat
obsequia. & qđ innumera beneficia
peccando eius pensare nititur contu¬
melia. Quare nitatur iustus merita
ꝓpria beneficiis cȩlestibus coȩquare.
rere. Ille augmentis scẽ uite increscat.
hic peccata dampnando iustitiam
quã non amabat exerceat. Iustus me
liorata uita ꝓficiat. peccator corriga¬
tur ut uiuat. Ille bonis tribuat sa¬

Expanded text:
tuum compensari totum non poterit meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur animus, spiritus perturbatur, ut ab homine Deus noscatur, nec humana poterunt pensari obsequia, si divina loquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, rere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat sa
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebant: multo magis illa caliͣp¬
marentur. et dicerent hec ñ ex xp̃i
uirtute sed uariis aeris passionibꝰ accidisse.
fortassis etiam dicturi erant. suniliter
magos et inegipto multa signa fecisse de
celo. Sunt qui dicunt illos petisse adnõ.
ut manna plueret de celo. quia scd̾m

Expanded text:
multo magis illa calumniarentur, et dicerent haec non virtute Christi, sed variis aeris passionibus accidisse. Fortassis etiam dicturi erant, similiter magos multa in Aegypto signa fecisse de coelo . Sunt qui dicunt illos petiisse a Domino, ut manna plueret de
Abbreviated transcription (Latin):
neq infermento malitiȩ & nequi¬
tie. sed in azimis sinceritatis & ue¬
ritatis. Ac si dicat. quia uerus est
agnus quem epulamur. sic ad
carnem eius edendam accedamꝰ.
ut cor mundũ amalitia. & linguã
inmunem conseruemus afallacia.
Ita enim tamquã panis suauis in
nobis incorporabimus. ut xp̃m
in nobis manentẽ semꝑ habeamus.¬
non tantum septẽ dieb sed om̃i
tempore uerũ pascha celebremus.
id est ut de imis ad summa celoꝵ
ggudia toto desiderio transeamꝰ.¬

Expanded text:
in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . » Ac si dicat: Quia verus est Agnus, quem epulamur, sic ad carnem ejus edendam accedamus, ut cor mundum a malitia, et linguam immunem conservemus a fallacia. Ita enim tanquam panis suavis in nobis incorporabimus, ut Christum in nobis manentem semper habeamusnon tantum septem diebus, sed omni tempore verum Pascha celebremus, id est, ut de imis ad summa coelorum gaudia toto desiderio transeam
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas popłoꝵ ꝑ instructionẽ
fidei in quandam unanimitatẽ
adunatur. Sed nondũ est consꝑ¬
sio. Accedit aqua: & fit panis Sic̃
alio loco dicit apłs: unus panis.
unum corpus. sumus in xp̃o.
quicumq de pane eius edimus.
& de calice eius bibimus Itaq epu

Expanded text:
diversitas populorum per instructionem diversitas populorum per instructionem fidei in quamdam unanimitatem adunatur. Sed nondum est conspersio. Accedit aqua, et fit panis. Sic in alio loco dicit Apostolus: « Unus panis, unum corpus sumus in Christo, quicunque de pane ejus edimus, et de calice ejus bibimus
Abbreviated transcription (Latin):
ciam corporis. & letitiam resur¬
rectionis. semꝑ habere moneamꝰ.
Unde ꝑsapientiam dicitur. Omni
tempore sint uestimenta tua alba.
& oleũ de capite tuo nũquã deficiat.
Quod est dicere. Nũquã mundicia
a corpore. nũquã letitia spualis
absit acorde. Hoc idem significaba¬
tur. cum iudaicus popłs post ȩsum
agni septem dieb azimis uescebat᷑:
Quod apłs in re significata ita inter¬
pretatur. Expurgate uetus ferm̃¬
tum. ut sitis noua conspersio sicut
estis arimi. Etenim pascha nr̃m.
immolatus est xp̃c. Acsi dicat. Ut¬
ad celebrandum uerũ pascha &
edendam carnẽ ueri agni & in¬
maculati sitis idonei: expurgate
uetus fermentũ. i̾ est tollite uetꝰ
peccatũ. ut sitis noua conspersio.
id est nouitatem uitȩ recupere¬
tis. quam in lauachro scõ accepistiˢ
Cum enͣi populus ad fidem ueni¬
ens catecizatur. quasi molitur.
quia sicut diuersitas granoꝵ ꝑ
molam in unitatem cogitur: sic

Expanded text:
tiam corporis et laetitiam resurtiam corporis et laetitiam resurrectionis semper habere moneamur. Unde per Sapientiam dicitur: « Omni tempore sint vestimenta tua alba, et oleum de capite tuo nunquam deficiat . » Quod est dicere: Nunquam munditia a corpore, laetitia spiritualis absit a corde. Hoc idem significabatur, cum Judaicus populus post esum agni, septem diebus azymis vescebatur . Quod Apostolus in re significata ita interpretatur: « Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi. Etenim Pascha nostrum immolatus est ad celebrandum verum Pascha et edendam carnem veri Agni et immaculati sitis idonei, expurgate vetus fermentum, id est, tollite vetus peccatum, ut sitis nova conspersio, id est, novitatem vitae novae recuperetis, quam in lavacro sancto accepistis. Cum enim populus ad fidem veniens catechizatur, quasi molitur: quia, sicut diversitas granorum per molam in unitatem cogitur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
iusto usq adultimũ electũ qui in fine
mundi nasciturus est: quot scõs ꝓtulit.
quasi tot palmites misit. Hic itaq
paterfamilias ad excolendam uineã
suã mane. hora tertia. sexta. nona.
& undecima: operarios conducit.
quia amundi huius initio usq in
finem ad erudiendam plebẽ fideliũ:
predicatores congregare non desistit.
Mane &enͣi mundi fuit: ab adam usq
adnoe. Hora uero tertia: a noe usq
ad abraham. Sexta quoq: ab abrahã
usq. ad moy sen. Nona aute: a moy se
Hoc nobis paschalimy sterio insinuat᷑.
hoc lune paschali tempore inferius
deficientis. & superius crescentis fi¬
gura cõmendatur: ut a tempore
innouationis nr̃e semꝑ in appetitu
terrenoꝵ nrͣ amor minuatur. &
suꝑnoꝵ desiderio cotidianis ꝓfectib
augeatur. Tunc gͦ uerũ pascha ce¬
lebramus. si quod rerũ & tempoꝵ¬
ministeriis significamus: uita &
moribus semꝑ teneamus. Idcirco
enim sc̃m pascha in albis uestibus
septẽ dieb celebramus. ut mundi¬

Expanded text:
justo, usque ad ultimum electum, qui in fine mundi nasciturus est, sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse Hoc nobis Paschali mysterio insinuatur, hoc lunae Paschali tempore inferius deficientis, et superius crescentis figura commendatur, ut a tempore innovationis nostrae semper in appetitu terrenorum noster amor minuatur, et supernorum desiderio quotidianis profectibus augeatur. Tunc ergo verum Pascha celebramus, si quod rerum et temporum mysteriis significamus, vita et moribus semper teneamus. Idcirco sanctum Pascha in albis vestibus septem diebus celebramus, ut mundi
Abbreviated transcription (Latin):
lectio postulat. quã uolo si possum
sub breuitate ꝑstringere. ne uos &
extensa ꝓcessio & ꝓlixa expositio ui¬
deatur onerare. Regnũ celoꝵ patri
dam uineam suã operarios conducit
Quis uero patrisfamilias similitudine
rectius tenet: quã conditor mͫ qui
regit quos condidit: & electos suos
sic in mundo possidet. quasi subiectos

Expanded text:
tulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homdam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in
Abbreviated transcription (Latin):
mancipat uitiis. ut sit materia de¬
lictoꝵ. minister culparũ. seminariũ
peccatoꝵ. ita ut inse duplex scelus &
geminũ crimen admitat. & quod
debita dño seruitutis non reddat
obsequia. & qđ innumera beneficia
peccando eius pensare nititur contu¬
melia. Quare nitatur iustus merita
rere. Iile augmentis scẽ uite increscat.
hic peccata dampnando iustitiam
quã non amabat exerceat. Iustus me
liorata uita ꝓficiat. peccator corriga¬
tur ut uiuat. Ille bonis tribuat sa¬
lutare exemplũ. hic malis ostendat
correctionis remediũ. Ille prȩmia
meriti scĩ expectet. hic supplicia
semet corrigendo declinet. Sic fit:
ut & iustus głam bene uiuendo ad-¬
quirat. & peccator correctus indul¬
gentiam diuina pietate ꝑcipiat.

Expanded text:
mancipat vitiis, ut sit materia demancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita rere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersam scilicet ȩccłam: quȩ ab abel
iusto usq. adultimũ electũ qui infine
mundi nasciturus est: quot scõs ꝓtult
quasi tot palmites misit. Hic itaq
paterfamilias ad excolendam uineã
suã mane. hora tertia. sexta. nona.
& undecima: operarios conducit.
quia amundi huius initio usq in
finem ad erudiendam plebẽ fideliũ:
predicatores congregare non desistit.
Mane &enͣi mundi fuit: ab adam usq
adnoe. Hora uero tertia: a noe usq
ad abraham. Sexta quoq: ab abrahã
usq. ad moy sen. Nona autẽ: a moyse
tuũ cõpensari totum non poterit
meritũ. Ceterũ obtunditur sensus.
confunditur animus: sp̃s ꝑturbatur.
ab bomine dinoscitur. Nec humana
poterunt pensari obsequia: si diuina
loquimur: qui semet peccare non pa-¬
titur: qui iudiciũ suȩ mentis exami¬
nans: contendit ut placeat. ut ꝓme¬
reatur: instat. ut seruiat: elaborat.
Cȩterũ aut quẽ peccare delectat. aut
ꝓpriȩ mentis segnitia. aut conside.¬
rantia: actus aut uanitas uitȩ sic

Expanded text:
bel justo, usque ad ultimum electum, qui in fine mundi nasciturus est, sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moysetuum compensari totum non poterit meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur animus, spiritus perturbatur, ut ab homine Deus noscatur, nec humana poterunt pensari obsequia, si divina loquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic
Abbreviated transcription (Latin):
GIUR dum he: ꝙ his similia senior
infantulos offerentes. has eiulando
uoces eifimdunt. Quib nos serui¬
turas rilinqͥtis: Quib coniugu ur̃i
tradicis asiticẽ: Quiputatis erunt
ur̃e occupatores familir: Uel qui
sibi diuisuri sunt uernaculos quos
nuteistis: Hru qͦm ferrto. heu
quam impio crudelitatis genere.
parentes despicitis: amicos respiutis.
uxores abicitis: filios abdicatis: & uos
ipsos carnifici ultroneos exhibetis.
filioꝵ. ceperunt milites. xp̃i mollescere.
&. animos suos flectere ad dolorem.
Huic spectaculo ut supra diximus. int̾¬
erat sc̃s Sebastianus uir ꝑ omĩa xp̃i¬
anissimus: quẽ occultabat militaris
habitus. & clamidis obumbrabat¬

Expanded text:
Igitur dum haec et alia senior Igitur dum haec et alia senior ejulando voces effundunt: Quibus nos servituras relinquitis? quibus conjugii nostri traditis charitatem? qui putatis erunt vestrae occupatores familiae? vel qui sibi divisuri sunt vernaculos, quos nutristis? Heu quam ferreo, heu quam impiae crudelitatis genere parentes despicitis, amicos respuitis, uxores abjicitis, filios abdicatis, et vos ipsos carnifici ultroneos exhibetis! filiorum, coeperunt milites Christi mollescere, et animos suos flectere ad dolorem. Huic spectaculo, ut supra diximus, intererat S. Sebastianus, vir per omnia christianissimus, quem occultabat militaris habitus
Abbreviated transcription (Latin):
peritia litterarum imbuti. quę ista re¬
pente insania. uiã uoluntate ꝓgenita.
mortis uos fecit ẽẽ amatores : Num¬
quã ista uiuentib placuit: nuinqu̾ã
morituris suũ induxit amorem.
Na quoscũq autẽ ꝑuenire potuit. ui¬
olenter ad missa ẽ. & non ẽ uolunta¬
te ab ullo suscepta. Si hanc nudus
debitor sub auaro feneratore positus.
ntilla potest ratione diligere. nrc
solũ ñ diligere cognoscitur sead time¬
re. qͣrationt eam appetit. qui & bonis
ex uberat om̃ib. & penitus ulli nichil
debet: Uenite huc uiuenes: & flete¬
suꝑ iuuenes sponte pereinites. Huc
accedite patres &. ꝓhibete talia: ne
talia patiamini. Uenitẽ huc senes: &¬
mecũ suꝑ filios plangite: qͥuos uisce¬
ra pat̾na habere sentitis. Deficite
plorando ocsi mei. & caliginẽ obdu¬
cite fundentes flumina lacrimai ũ.
nr indrã cedi gladio. quos dũ uir¬
ga leuis tangeret tremui: dũ tristan¬
tes leuit̃ uiderem. ex paui.

Expanded text:
peritia litterarum imbuti, quae ista reperitia litterarum imbuti, quae ista repente insania vestra voluntate progenita mortis vos fecit esse amatores? Numquam ista viventibus placuit: numquam morituris suum amorem induxit: ad quoscumque autem pervenire potuit, violenter admissa est, et non est voluntate ab ullo vivente suscepta. Si hanc nudus debitor sub avaro feneratore patitur, nulla potest ratione diligere; nec solum non diligere cognoscitur, sed timere. Qua ratione eam appetit, qui et bonis exuberat omnibus, et penitus ulli nihil debet? Venite huc, senes, etsuper juvenes sponte pereuntes. Huc accedite, patres, et prohibete talia, ne talia patiamini. mecum super filios plangite, qui vos viscera paterna habere sentitis. plorando, oculi mei, et caliginem obducite fundentes flumina lacrymarum; ne videam caedi gladio, quos dum virga levis tangeret, tremui; dum tristantes leviter viderem, expavi. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
parte in cõparabiles luctꝰ: in audita
miseria .&. gemina orbitas. nullis pr¬
nitus tribulationib cõpacanda.
Omitto filios ad mortẽ uitro ꝓperantes:
quos si mͥ hostes auferrent. ꝑ medias
sequerer acies bellatoꝵ. Si uidicia
iuolenta concluderent: carcerẽ simul
irrumperẽ moritura. Donum hoc
tur ut feriat : uita optat᷑ ut peeat.
mors inuitat᷑ ut ueniat. Nonus bic
luctus ẽ: noua nuseria: inqua natorũ
iuuentus sponte amittit᷑ : ꝙ parentũ
miseranda cogitur senectꝰ ut uiuat.
Sza &. his similia matre
prosequente. infirmus pat̾ & grauis
iã senĩo. manib adducit᷑ seruulorũ:
gens. huiusmnodi dabat uoces ad ce¬
lum. Ad mort̾e ultro ꝓficiscentbis
filus. ualedictur adueni: ut inuuer¬
sa que afiliis sepulture mec exiben¬
da parauerã. ego infelix filios seprs¬
turus expendã. Ofilii mer baculiã
lum̃: nati felicit̃. & prospere educati:
excelleiissimȩ meioris s uigenũ

Expanded text:
parte incomparabiles luctus, inaudita parte incomparabiles luctus, inaudita miseria et gemina orbitas, nullis penitus tribulationibus comparanda. Omitto filios ad mortem ultro properantes, quos si mihi hostes auferrent, per medias sequerer acies bellatorum; si judicia violenta concluderent, carcerem simul irrumperem moritura. Novum hoc tur ut feriat, vita optatur ut pereat, mors invitatur ut veniat. Novus hic luctus est; nova miseria, in qua natorum juventus sponte amittitur, et parentum miseranda cogitur senectus ut vivat. 7. Ista et his similia matre prosequente, infirmus pater, et gravis jam senio, manibus adducitur servulorum, gens, hujusmodi dabat voces ad coelum: Ad mortem ultro proficiscentibus filiis valedicturus adveni, ut universa, quae a filiis sepulturae meae exhibenda paraveram, ego infelix filios sepulturus expendam. O filii, meae baculus lumen, nati feliciter, et prospere educati, excellentissimae memoriae, et ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ affectũ. Dinc uͦ insanabilis
dolor. inconsolabilis p̃ęna: in remedia¬
bilis cruciatus: in coraparabilis partus
est: qͦ spes & gaudiũ tollitꝰ : uita con¬
tempnit̾: respuit᷑ gła. & contemptis
om̃ib pietatis affectib. mortis atrocitas
tandem his date cladib finẽ: ues
patres ẽẽ dulcium filioꝵ. uel sduo¬
niti mementote.
ee & his similia amicis dicen¬
tibus. maiseram se clamans mat᷑
aduenit: & soluto capite. canos
sue seneetutis ostentans. inconspectu
eoꝵ uestẽ qua pectiis tegebat᷑ scidit:
ꝙ eunctis flecitib.. ostendebat eis
iapsis pellib quas sur trant inatunas:
&. blandim̃ta quȩ infatie eoꝵ exhibut¬
rat. ciulando lacrimis memorabat.
Aiebat gͦ ad ambos. Tumͥ semꝑ plus
blanditus es fili. &. tu ãpliꝰ urrecunda¬
tus es. In illo imaginẽ meã peperi:
inte paternos uultꝰ effudi. Tt patri
utilior. iste suilior. Heu me heu me¬
miserã. Circũuallant me ex om̃i

Expanded text:
filiorum affectum: nunc vero insanabilis filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spes et gaudium tollitur, vita contemnitur, respuitur gloria, et, contemptis omnibus pietatis affectibus, mortis atrocitas tandem his date cladibus finem, et vos patres esse dulcium filiorum vel admoniti mementote. 6. Haec et his similia amici dicentibus, miseram se clamitans mater advenit, et soluto capite canos suae senectutis ostentans, in conspectu eorum vestem qua pectus tegebatur, scidit: et cunctis flentibus ostendebat eis laxis pellibus quas suxerant mammas, et blandimenta, quae infantiae eorum exhibuerat, ejulando lacrymans memorabat. Aiebat ergo ad ambos: Tu mihi semper plus blanditus es, fili; et tu amplius verecundatus es: in isto imaginem meam peperi, in te paternos vultus effudi; tu patri utilior, iste similior. Heu me miseram! circumvallant me ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
uieue cum beatissimis conso¬
lationib adqͥescerent. &
uerbera ceriificũ animo ꝑ¬
seueranti transirent. capitalẽ iussi st̃
ut si eodẽ inom̃to quo decollandi
erant. sacrificus idoloꝵ consensissent.
&. parentib suis. ꝙ coniugib & filiis.
& facultatib redderent᷑. Erant enum
non solum ut diximus. genere clarissi¬
mi niri: sed &. facultatib ditati. Quoꝵ
erat pat̾ tranquillinus nomune.q. mar
ne potib ducebant᷑ affectu. Unde fac¬
tum ẽ. ut ab agrestino cromatio urbis
rome. p̃fecto. triginta dirrũ inducias
impetrarent: in quoꝵ spacio ageret᷑
cũ eis. quatinus ad turificandum ido¬
lis consentirent.
ccepenzes itaq amici eoꝵ ad
eos. cęperunt dicere. Uude
uobis tam dura mens. tãq fer¬
reum pectus. quod canitiem patimi¬
ni patris abicere. & matri iam decre¬
pite nouos dolores partꝰ afferre: Nã
illa partus sui dolores consolationibus
superabat: cuminuno dolore duos fili¬
os pareret. & geminũ patri funderet

Expanded text:
4. Qui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi suntut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et matnepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet
Abbreviated transcription (Latin):
.sempitnã: : Discat nunc ꝑuos xp̃i mi
litũ fortitudo: fide pocius aruiari quã
ferro. Dolite uictoriarũ ur̃arũ insig¬
nia. mulierũ blandiñto abicere: & sub
as ad redĩuiua iterũ bella relixare.
Cuius quãuis seua contra uos extiterit.
ꝙ ꝑ iniqua instantia: seuior tam̃ efficit᷑
ini repetita. Erigite igitur aterre¬
nis aspbetib. tropheũ ur̃i certaminis
głosum: &. nolite illud omittere fictib
paruuloꝵ. lstos quos plorantes atten¬
ditis: gauderent hodie. si poterant
scire quod nostis. Putant er̃ quod
ista uita sit sola:. que si finẽ acceperit.
nulla uitalis aniine corꝑi deficienti
ualeat portio renianere. Si enim
scirent ẽẽ altenim uitã ignarã mor¬
tis. cristicie nesciã. inqua immortalitaᷤ
regnat. & ꝑprtua gaudia cominorantur:
ꝓfecto uobiscum ad illã festinarent ꝑtin¬
gere: & istã uitã ꝓnichilo computantes.
illã appeterent: que &. inexultatione
ꝑmanet. &. penitus fiiri non nouit.

Expanded text:
sempiternam? Discat nunc per vos Christi militum fortitudo, fide potius armari quam ferro. Nolite victoriarum vestrarum insignia per mulierum blandimenta abjicere, et suba et rediviva iterum bella laxare, cujus quamvis saeva contra vos extiterit et periniqua instantia, saevior tamen efficitur ira repetita. Erigite igitur a terrenis affectibus tropaeum vestri certaminis gloriosum, et nolite illud amittere fletibus parvulorum. 10. Isti, quos plorantes attenditis, gauderent hodie si possent scire quae nostis; putant enim quod ista vita sit sola, quae si finem acceperit, nulla vitalis animae, corpore deficiente, valeat portio remanere. Si enim scirent esse alteram vitam ignaram mortis, tristitiae nesciam, in qua immortalitas regnat, et perpetua gaudia commorantur; profecto vobiscum ad illam festinarent pertingere, et vitam illam pro nihilo computantes, illam appeterent, quae et in exsultatione permanet et penitus finiri non novit.