comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnabat filios ĩstl et adĩsariũ
debellaret ꝑ nois figurã ⁊ ppłm
in trami piussionis induceret
Et idciodo etiã moyse successit
Uot ostendẽtur nouã legẽ ꝑ xp̃m
ihũ datam ueteri successulram
q̃ data ꝑmoysen fuit Nai illa
carus arcũtisio caret utiq racõe
quia si deus id uellet sic apuei¬
pio formasset hoiem̃ ut p̃puciũ
nõ hret Ged humꝰ scdẽ circũ¬
cistoniẽ sigura erat significãs
crotũciditur ht̃ quãdam sumꝰ¬
litudinẽ cordis et est pudẽda
Ob hanc causai deus nuidari
cam iussit ut hoc argumnẽto
nõs anmoneret ne muolutũ
pectus habe̾mus Pest ne
secieta uelenius. het est
cordis crrcũcisio de qua ꝓplrẽ
loquũtur quã deus a carne
muortali ad aiam transtulit
q̃ sola mansura est . uolens
ełũ uite ac saluti nr̃e pro
etna sua pretate consulcre
penitẽtiã nobis in illa ciotũd¬
cisione pposuit ut si cor nuda/¬
ueriint idest si pcca nit̃i
confosse sati deo feciumꝰ uenĩd

Expanded text:
gnabat filios Israel, et adversarium gnabat filios Israel, et adversarium debellaret per nominis figuram, et populum in terram promissionis induceret. Et idcirco etiam Mosi successit, ut ostenderet novam legem per um datam ueteri legi successuram, quae data per Moysen fuit. nam illa carnis circumcisio caret utique ratione, quia si deus id uellet, sic a principio formasset hominem, ut praeputium non haberet: sed huius secundae circumcisionis figura erat significans circumciditur habet quandam similitudinem cordis et est pudenda. ob hanc causam deus nudari eam iussit, ut hoc argumento nos admoneret, ne inuolutum pectus habeamus, id est ne secreta uelemus. haec est cordis circumcisio, de qua prophetae loquuntur: quam deus a carne mortali ad animam transtulit, quae sola mansura est. uolens enim uitae ac saluti nostrae pro aeterna sua pietate consulere, paenitentiam nobis in illa circumcisione proposuit, ut si cor nudauerimus, id est si peccata nostra confessi satis deo fecerimus, ueniam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrum quiesset edius Regem
sanxiret et̾nam d̃ Item de ciocũ¬
cisidne soluenda ysayas ita
ꝓplõant hec dicit dñs uiris
iuda qui habitant in iħrlm
renouate int̃ uos nouitatem
⁊ ue semmaudtis in spinis
Dir cũcidite uos duõ deo uestro
⁊ ciocũcidite ppucium cordis
urĩs ne exxat ira mea sicut
ignis ⁊ non sit qui extinguat
Item̃ moyses ip̃e In noiussiã
diebus circuncidet deus cor
tuũ ad dinĩ deũ tnũ amãdi i
Item ihũs nane sucessor enus
⁊ dixit dño adiħm fac tibi
cultellos pẽt̾nos iuus acutos
et sede et circũcide scdõ filios
israel / Scdam̃ ciradosionem
futurã ẽẽ dixit nõ carius ẜsic̃
fuit pͥma qua eciã nũt indei
utd̃tur sed cordis ac spuã quã
eradidit xpus qui uerus ihs̃
fuit. Non eiũ ꝓpħã sit ait Et
dixit dnõ ad unc sed ad ihmũ ut
oscende̾t᷑ ꝙ nõ de se loqueretur
sed de xpo ad quẽ tunt deus
loquebatuo / uxd enĩ figurã
gerebat ille ihũe / qui cũ łomũ
auses uocaret᷑. moyses futura

Expanded text:
eternus, legem sanciret aeternam. item de circumcisione soluenda Esaias ita prophetauit: haec dicit dominus uiris Iuda et qui inhabitant in Hierusalem: renouate inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis. circumcidite uos deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne exeat ira mea sicut ignis et non sit qui extinguat item Moyses ipse: in nouissimis diebus circumcidet deus cor tuum ad dominum deum tuum amandum. item Iesus Naue successor eius: et dixit dominus ad Iesum: fac tibi cultellos petrinos nimis acutos et sede et circumcide secundo filios Israhel. secundam circumcisionem futuram esse dixit non carnis, sicut fuit prima, qua utuntur, sed cordis ac spiritus, quam tradidit Christus, qui verus Jesus fuit. Non enim Propheta sic ait: Et dixit Dominus ad me, sed, ad Jesum; ut ostenderet quod non de se loqueretur, sed de Christo, ad quem tunc Deus loquebatur. Christi enim figuram gerebat ille Jesus: qui cum primum Auses vocaretur, Moses futura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ excecatos cũ fiuisse atq d¬
sanabili furore corrextos qui
het cotidie legẽtes neq intel¬
leperue neꝙ qn facerent ca¬
ucere potuerue / Suspeusti
igit᷑ atq affixus exclamiauit
templi qd se xabat duo tabᵒ.¬
nacula sossĩ est induas ꝑtes
est et ab hora sexta usq in
nond̃ temebre facde sunt Qua

Expanded text:
quam excaecatos tum fuisse, atque insanabili furore correptos, qui haec quotidie legentes neque intellexerunt, neque quin facerent cavere potuerunt? Suspensus igitur atque affixus exclamavit atempli, quod separabat duo tabernacula, scissum est in duas partes; est, et ab hora sexta usque in nonam tenebrae fuerunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
est fuit end rex et indꝙ̃ͣ illa
loquebat᷑ qui fuat̾ illa hp̃assut¬
condidit eam ip̃am piturai
am reiciã isre at̾ia quõ dedi
hec mala. Et dicent Quia
reliqueriũ dñm deum suũ et
ꝑpe cuti sunt regẽ suũ dilectis¬
simnũ deo / et cruciaueriũ illũ¬

Expanded text:
est. fuit enim rex et numquam illa loquebatur, qui fuerat illa passusolymam condidit, eam ipsam perituram am, reiciam Israhel a terra quam dedi c domui haec mala? et dicent: quia reliquerunt dominum deum suum et persecuti sunt regem suum dilectissimum deo et cruciauerunt illu
Abbreviated transcription (Latin):
Et colaphos accipi¬
eus tacebit ne quie
agnostat quad
uerbum uel unde
ueint ut serit
loquatur et
somis corona

Expanded text:
Et colaphos accipiens tacebit ne quis agnoscat quod Verbum uel unde uenit, ut inferis loquatur, et spinea corona
Abbreviated transcription (Latin):
designauit hpoc nouue ꝙ deus
ad horẽẽ in carne uenturut
oportebat deum secũ uẽ idest
in t̃̾ra ⁊ in corne mortali unde
dauid in psalmo dx ͦ. ueritas
inquit de tra orta est quia dẽ
ipuo ueritas est t̃denũ corxo
accepie ut Rrenis uiai falutl
apeuret Item psayar ipse
ꝯpĩ autem nõ crediderũt et
epar̾bauerunt sp̃m sanctũ Et
conui̾sus est ris ad numiciciam
et ip̃ expugnauit Et recorda/¬
tus est diere sc̃ci qui suscita¬
ut de ẽra paseorem ouiũ Gs
aiũ futuruo rẽt ille pastor
declouit alio loco dicens
Epultent celi de suꝑ et imubes
nduant iustũ aperiat᷑ uerra
⁊ pulluler filuatorĩ Ego uñ

Expanded text:
s ad homines in carne uenturus oportebat deum secum esse id est in terra et in carne mortali. unde Dauid in psalmo LXXXIIII ueritas inquit de terra orta est, quia deus, in quo ueritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis uiam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam. et ipse expugnauit et recordatus est dierum saeculi, qui suscitauit de terra pastorem ouium. quis autem futurus esset ille pastor, declarauit alio loco dicens: exsultent caeli desuper et nubes induant iustitiam, aperiatur terra. et pullulet saluat
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ dei qui hunc idcirco rep/¬
bauerunt quia ex honre natꝰ
est Nam cum ita sit a deo con¬
stiutum ut idem xous̃ bis
ueniat in terram serel ut unũ
deum gentibus nũciet deinde
ut regiet quomodo in p¬

Expanded text:
m Dei? qui hunc idcirco reprobaverunt, quia ex homine natus est. Nam cum ita sit a Deo constitutum, ut idem Christus bis adveniat in terram, semel, ut unum Deum gentibus nuntiet, deinde rursus, ut regnet: quomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
stulticia ipõꝵ et nestierunt
racramẽta dei / Nonue ita
destrant nepharũd illud con¬
siliũ ab ipus ditũ contra deĩ
ut plane intfuisse uideatur
at q̃n a salomone qui het ten¬
uit/ usq ad id cempus quo
gesta res est nalle ac decem
amii fuerũt Nathil nos fingi¬
mus nichil addimꝰ / habebant
lret q̃ fecerũt le hebant in quos
lioc dicta sunt Sed ⁊ nunt

Expanded text:
nescierunt sacramenta dei. nonne ita descripsit nefarium illud consilium ab inpiis initum contra deum, ut plane interfuisse uideatur ? atquin a Solomone qui haec cecinit usque ad id tempus quo gesta res est mille ac decem anni fuerunt. nihil nos adfingimus, nihil addimus: habebant haec qui fecerunt, legebant in quos haec dicta sunt. sed et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ hant huilitatem deid̃
suũ non cognostentes imerũt
consiliũ derestand̃ ue puarẽt
eun uita qui ut eos uiiifi¬
taret adueneret. Sed ne atq
nundie sue quã in cordibus suis
gerebaut intut inclusan/ alias
causas p̃ferebant ꝙ legem dei
uacuã facet̾ ꝙ abstinẽtiam fuille
carins aufercet, in quibus rebꝰ
iudaice religionis sucramenta
consistunt Ob hec itaꝙ cetõ
secesserat a sue̾dotibus incitabat᷑
ut impiũ iudicaret eĩd ꝙ legẽ
dei soluẽi cum hoc ille nõ suo
iudicio sed ex dei uoluntate et
Micheas eud nouam le gem
daturũ demõtiauit hoc modo /
Lex de sron ꝓfaciscetur ⁊ ẜuio¬
diliget uarias naciones/ Illa
eud por lex q̃ ꝑmoysẽ data
est nõ in monte sina sed in
monte oreb data est. Quan
sibilla fore ut a filio dei soluẽt᷑
ostendit

Expanded text:
propter hanc humilitatem deum suum non adgnoscentes inierunt consilium detestandum, ut priuarent eum uita qui ut eos uiuificaret aduenerat. Sed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei uacuefaceret, quod abstinentiam suillae carnis auferret: in quibus rebus Iudaicae religionis sacramenta consistunt. ob haec itaque cetera secesserat, a sacerdotibus incitabatur ut inpium iudicaret eum, quod legem dei solueret, cum hoc ille non suo iudicio, sed ex dei uoluntate et Micheas enim nouam legem datuiri denuntiauit hoc modo: lex de Sion proficiscetur detege ualidas nationes. illa enim prior lex quae per Moyseqj data est, non in monte Sion, sed in monte Choreb data est quam Sibylla fore ut a filio dei solueretur ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ebis filius cuid imꝑiũ super
lumeros eius ⁊ uocatũ est
nom cuis magni conselii
nũtius 1 Idcioto em̃ missus
est a deo patre et unu̾sit̃
gentibus ħ̃ sub celosunt singu/¬
laris et ueri dei misteriũ reue¬
loret ablatum ꝑfido ppło qui ad¬
ares uersus deum sepe deliquit
Damel queq siłia plocutus
est. uidebam inquit tamen¬
in u̾su nottir et ecce in nubib¬
celi ut filius hois̃ ueniens et
Et qui assistebant obtuberunt
eum et datũ est ei degnũ
rabus s lingue ẜment es et

Expanded text:
ius, cuius imperium super umeros eius: et uocatum est nomen eius \'magni consilii nuntius\'. idcirco enim missus est a deo patre, ut uniuersis gentibus quae sub caelo sunt singularis et ueri dei sanctum mysterium reuelaret ablatum perfido populo, qui aduersus deum saepe deliquit. Daniel quoque similia praelocutus est. uidebam inquit in uisu noctis: et ecce in nubibelet qui assistebant, obtulerunt eum; et datum est ei regnum, tribus. Et linguae servient ei, et
Abbreviated transcription (Latin):
ISed et ip̃e mor̃ses ꝑ quẽ
marinmꝰ ntteret᷑ a dee qui
fit supra legen qui uolunta¬
tem dei ad loiẽs ꝑfecerat in
deutonomio ita sẽptum reliquit̃
et daxit dus ad ut ꝓpłetã
excitabo xis frĩbus eoꝵ sic̃¬
et it. et dabo uerbũ meũ in
os eius et loquet᷑ adros ea
que p̃cepero et et quisq non
audient ea q̃ loquet᷑ ꝓphã ille
in noiẽ meo / ego uindicabo in
euni denũciauit sailitet deus

Expanded text:
sed et ipse Moyses, per quem maximus mitteretur a deo, qui sit supra legem, qui uoluntatem dei ad homines perferat. in Deuteronomio ita scriptum reliquit: et dixit dominus ad me: prophetam excitabo eis de fratribus eorum sicut te et dabo uerbum meum in os eius, et loquetur ad eos ea quae praecepero ei. et quisque non audierit ea quae loquetur propheta ille in nomine meo, ego uindicabo in eum. denuntiauit scilicet deus
Abbreviated transcription (Latin):
Non est figura enis neq
corẽ sed figura cuis sine ho-¬
nore deficiens prẽt ceteros
homines/ lromo in plarga¬
positus ⁊ sciens ferre nuberl¬

Expanded text:
Non est figura eius nequecorem, sed figura eius sine honore et deficiens preter ceteros homines. Homo in plagapositus et sciens ferre imbe
Abbreviated transcription (Latin):
entia deusio in gẽtibus ⁊ uñ¬
apparet iudeos nullain aliam spẽ
lir̃e nisi se abluerẽe a sangns
iudiciũ eius sublatum est na¬
tinitatẽ eir quis ruarrabit
A facmoribur ppłi mei adduc¬
tus est ad mortem Et daboma¬
los ꝑ sepultura eius ⁊ diuiter
ꝓmorte xius quia facĩꝰ nõ
fecit neq insidias ore suolo¬
cutus est proptr̃a irẽ conse¬
quet᷑ multos et portiũ diuidet
spolia/ proxtr̃a ꝙ traditut
est ad mortẽ ⁊ mt facinorgos

Expanded text:
eritis derisio in gentibus. Unapparet Judaeos nullam aliam spem habere, nisi se abluerint a sanguinjudicium ejus sublatum est. Nativitatem ejus quis enarrabit? a facinoribus populi mei adductus est ad mortem. Et dabo malos pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus: quia facinus non fecit, neque insidias ore suo locutus est. Propterea ipse consequetur multos, et fortium dividet spolia; propterea quod traditus est ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
qui statim iuders restituit edic/¬
co Exinde tetrarchas lxibus/¬
rut̃ usq ad herodẽ qui fuit impe¬
rio tylerii cesaris cuius ano
quĩtõde cimo. idest duobus ge/¬
minis consulibus ante diẽ sep¬
ini eram uenerit xpus Ut fidda¬
mentũ dñie religionis et
racio clorestat/ Cnu sexx iu¬
dei p̃cextis salutaribu ⁊e¬
pugnorent atq aꝑ diuina
lege descisterent abeirãtes
constituens ꝑ quos peccata
rogiati ppłi uerbis minatibꝰ
increparet/ et nichilominꝯhor¬
torentur ad penitẽtiõ steleris
agendam Quai nisi egissent
atq abirctis uanitatibꝰ ad deĩd
suũ redissent fore ut testo¬
mentũ suũ mutoret id est
et ditarem uite dmortalis
adeptras con̾teret nacio¬
nes ͭ alim sibi ppłm fidelio¬
rem ex alieigeiis congie¬
gõiet Illi aũt appłrio mce

Expanded text:
qui statim Judaeos restituit edictqui statim Judaeos restituit edicto. Exinde Tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tiberii Caesaris; cujus anno quinto decimo, id est, duobus Geminis Consulibus, ante diein terram uenerit Christus, ut fundamentum diuinae religionis et ratio clarescat. Cum saepe Iudaei praeceptis salutaribus repugnarent atque a diuina lege desciscerent aberrantes constituens, per quos peccata ingrati populi uerbis minacibus increparet et nihilominus hortaretur ad paenitentiam sceleris agendam: quam nisi egissent atque abiectis uanitatibus ad deum suum redissent, fore ut testamentum suum mutaret id est hereditatem uitae inmortalis ad exteras conuerteret nationes aliumque sibi populum fideliorem ex alienigenis congregaret. illi autem a prophe
Abbreviated transcription (Latin):
menteni atq ibi quadragĩ¬
ta diebus moraret᷑ auterd
caput loius quẽ uocãt apim
qd eos in signũ precederet᷑
figurariũ Quo peccato ac
scelẽ offeusus deus impũd
⁊ ingratũ ppłm pr̃o merito
Pens grauibus asfecit ⁊legi
quã ꝑ moysen dederat sudb̃m¬
gaiut/. postra uero tũ idesta
quad pte syrie tonsedissent
aiuserũt uetus nomẽ hebiei
ti et terra quã incolutrunt
Iudea Et mo quid̃ non
domino regiosubrecti fucrũt
conseituti sicut romau cõsules
sed ꝑꝑrtua Iuris dicione pua¬
ipĩ/ Tũ sublato iudieło noiẽ
iudicibus regniẽ eoꝵ tenen᷑¬
tibus prauar reliones
sepe susceperant atqz offensus
al hus deus totiens alieigens
subiungabat donet auosus pcm/¬
tencia ppłi intigatus liberaret
cos o santute Iteni sub regibꝰ
finitimoꝵ bellis ob delicta ue¬
pati postremo capti abdut¬
q habilonẽ penas imꝑiẽtatꝭ
sue graui ẜuicio ꝑpenderiũ do¬
nec gyrus ueniret in regnũ

Expanded text:
montem atque ibi quadraginmontem atque ibi quadraginta diebus moraretur, aureum caput bouis, quem uocant Apim, quod eos in signo praecederet, figurarunt. quo peccato ac scelere offensus deus inpium et ingratum populum pro merito poenis grauibus adfecit et legi quam per Moysen dederat subiugauit. postea uero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, amiserunt uetus nomen Hebraei appellati et terra quam incoluere Iudaea. et primo quidem non dominio regum subiecti fuerunt, constituti sicut Romani consules, sed perpetua iurisdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine Judicibus regimen eorum tenentibus, pravas religiones saepe susceperant; atque offensus ab his Deus, toties eos alienigenis subjugabat, donec rursus poenitentia populi mitigatus liberaret eos servitute. Item sub regibus finitimorum bellis ob delicta vexati, postremo capti, abductique Babylonem, poenas impietatis suae gravi servitio pependerunt; donec Cyrus veniret in regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ liberaant de mait regis etrix/¬
cioꝵ post annos quadragnitos
⁊ tridia diuce moyre ꝑqũt
posten lex illio a deo data
est In quã eductẽe oñdit uio/¬
cutẽ marestatie suc deus Tra¬
recit eiũ pplm̃ medio mari ru-¬
bro precedente angło ⁊ scinde̾te
aquã ut ppłus̃ ꝑ siccũ gradi
posset quẽ uerus ut ait ꝑoe¬
ta curuata in mõtꝭ faciẽ
ciremistetit unda Qua re
audita roronue egrpcior
cum magna suoꝵ manu inre¬
cutus est ⁊ mare adhuc pa¬
cens reme̾ ing̃sus corletibꝰ
aquis cum oini ex̾citu deletus
est/ hebrei uero egressi ĩsoli¬
eudinẽ multa mirabilia uide¬
runt Namq cũ sitim pate/¬
Quĩ eciõ cot̾uices in tastia
eoꝵ uentus induxit ut nõ
modo pane celesti sed eciam
instructioribus exulis satura¬
beneficus houorẽ deo nõ red¬
diderut sed depulsa iam ẜui¬
tute iam siti fameq deposita
in lupuriã prolapsi ad ꝓphia¬
nos ẽgiptiorũ ritus ans
transtulerũt  Cum endmo¬
ꝓpes dux eoꝵ assendisset ũ

Expanded text:
t de manu regis Aegyptiorum post annos quadringentos et triginta duce Moyse, per quem postea lex illis a deo data est. in qua eductione ostendit uirtutem maiestatis suae deus. transiecit enim populum medio mari rubro praecedente angelo et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem uerius, ut ait poeta, curuata in montis faciem circumstetit unda. qua re audita tyrannus Aegyptiorum cum magna suorum manu insecutus et mare adhuc patens temere ingressus coeuntibus aquis cum omni exercitu deletus est. Hebraei uero ingressi in solitudinem multa mirabilia uiderunt. namque cum sitim patequin etiam coturnices in castra eorum uentus inuexit, ut non modo pane caelesti, sed etiam instructioribus epulis saturabeneficiis bonorem deo non reddiderunt, sed depulsa iam seruitute, iam siti fameque deposita in luxuriam prolapsi ad profanos Aegyptiorum. ritus animos transtulerunt. cum enim Moyses dux eorum ascendisset in
Abbreviated transcription (Latin):
uitani end nobis acquisi¬
uit morte suꝑata Nulla igit᷑
spes alia cousequẽde diuorta/¬
litatis hõi datur insi credide¬
ut in eũ Et illam crucem
portandã paciendãꝙ susceꝑit¬

Expanded text:
itam enim nobis acquisivit morte superata. Nulla igitur spes alia consequendae immortalitatis homini datur, nisi crediderit in eum, et illam crucem portandam patiendamque susce
Abbreviated transcription (Latin):
ut adu̾saretur ei Et dixit dns
ad dyabolum Imꝑeret diõ nte
que eligit iħr̃łm Et rco tifio
abrectus ab igne Et ihus erat
mdutus uestibus sordidis et
stabat ante faciẽ ang̃li Et rñdit¬
⁊ dixit ad ciocunstantes aute
faciem ipsius dicens Auferce
uesenenta sordida abeo et
idiuite eum tiuuta taloret
inponite cydarim ñdam saꝵ

Expanded text:
tradiceret ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Imperet Dominus in te, qui elegit Hierusalem; et ecce titio ejectus ab igne: et Jesus erat indutus vestimentis sordidis, et stabat ante faciem angeli, et respondit, et dixit ad circumstantes ante faciem ipsius, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo, et induite eum tunica talari, et imponite cidarim mundam super
Abbreviated transcription (Latin):
fatigata est egiptus ⁊⁊ negori/¬
non est deus aliuepp̃ter te tu
eĩ deus es ⁊ nos nestie bamꝰ
deus asrael saluator Confiuy¬
dent᷑ ⁊ reuercant᷑ om̃s qui
adu̾sant̃ tibi et codent dcõsmn¬
ait/ hic est dous noster et nõ

Expanded text:
Fatigata est Aegyptus, et negotinon est Deus alius praeter te. tu enim es Deus, et non sciebamus, Deus Israel saluator. confundentur et reuerebuntur omnes qui aduersantur tibi et cadent in confua
Abbreviated transcription (Latin):
Quid miꝵsi hoc apollo uer¬
tatem ignorõtibus persuasisset
cum uider quoꝙ tultonet ut
uidebant᷑ sidmi dei hoc idem
putauerint cum ante aculos
eoꝵ cotidie firrẽt illa nura/¬
culde nec tamẽ tantar uirtu¬
tum contemplacc̃e impelle po¬
tuerũt ut deum crederent quẽ
uidebant. Proptra dauis
quẽ pret̾ ceteros ꝓpħat¬

Expanded text:
quid mirum, si hoc Apollo uerquid mirum, si hoc Apollo ueritatem ignorantibus persuasit, cum Iudaei quoque, cultores ut uidebantur summi dei, hoc idem putauerint, cum ante oculos eorum cottidie fierent illa miracula? nec tamen tantarum uirtutum contemplatione inpelli potuerunt ut deum crederent, quem uidebant. propterea Dauid, quem praeter ceteros p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmo uersu ueud quid dixͭ
si argute consultoren fefellit
sacramentũ ueritatis penitus
nestientem uidetur eñ ne/¬
gasse allum deum sed cum fatet᷑
consequens est / ut pᵐᵐ spm
mamiꝰ Qd̾ enm̃ fuit necesse cor/¬
nis facere mẽtionẽ cũ satis
rẽt dice fuisse mortalẽ Sed
uoritate pressus negare nõ
potuit quẽadmodũ se ret
hrẽt sicut illud qd at sapiẽtẽ
suisse Quid ad hoc appollo res¬
pondes Si saprens est ergo
doct̾na elus sapiẽtia est net
ulla alia ⁊ sapiẽtes qui se/¬
quĩtur nec ulli alii Cur
igitur uulgo stultis uanis
⁊ meptis habetr qui sectam᷑
magistrũ etiã ip̃oꝵ deorum
confessione sapientẽ. Nam ꝙ
aut portẽtifica illũ oꝑa secis/¬
se quo mapime diuinitatis
fidem ꝓmeduit assentire nobis
iam uidetuo cum dicit cad quibꝰ
nos gloriam᷑ sed colligit se
tamẽ ⁊ ad de monicas fraudes
redit Cum eñ̃ uerũ neceffi/¬
necessitate dixisset iaindeoꝵ
ac sui proditor uidebat᷑ iusi
cio fallente celasset Ait ergo

Expanded text:
mo uersu uerum quidem dixit, sed argute consultorem fefellit sacramentum ueritatis penitus nescientem: uidetur enim negasse illum deum. sed cum fateturconsequens est ut secundum mamus. quid enim fuerat necesse carnis facere mentionem, cum satis esset dicere fuisse mortalem? sed ueritate pressus negare non potuit quemadmodum se res haberet, sicut illut, quod ait sapientem fuisse. quid ad hoc, o Apollo, respondes? si sapiens fuit, ergo doctrina eius sapientia est nec ulla alia, et sapientes qui secuntur nec ulli alii. cur igitur uulgo pro stultis et uanis et ineptis habemur, qui sectamur magistrum etiam ipsorum deorum confessione sapientem? nam quod ait portentifica illum opera fecisse, quo maxime diuinitatis fidem meruit, adsentiri nobis iam uidetur, cum dicit eadem quibus nos gloriamur. sed colligit se tamen et ad daemoniacas fraudes redit. cum enim uerum necessitate dixisset, iam deorum ac sui proditor uidebatur, niscio fallente obscurasset. ait ergo
Abbreviated transcription (Latin):
remiã ita dicit᷑ priusꝙͣ te
formarẽ in uto nom te Et
erat antely nasce̾tur Qeuod
nulli alii contigit prẽt x
tarnẽ Que duplex natiutas¬
eius magnũ intulit luõnis
pectoribus rirorem circũfudit¬
q benebras etiamhuis qui utie
religionis sacrã retmnebant
Sed nos il plane dilucideq
monstrabim ut amatores sa¬
piencie facius ac diligencius
instruantur Qui audit dei si
adhuc eẽt cui Iistere se po¬
ut quitquid uellet efficeret
utiq ad cieand socretate alteriꝰ
nõ indigebat nisi forte existima¬
biꝰ deũ sicut orꝑheus puta
aut ip̃e send coient aut sinc
cortu nõ potuĩt procieare/¬
l Sed ⁊ hm̃es in eod̃ fuit
opimione cum dicit Ancopato
uẽt ut a ꝓplris pãe dicitur sic
eciam mater dice̾tur/ Quomo/¬
do igitur procieauit Poniũ
nec scir a quoꝙ possunt
nec enarrari opera diuina
cautũ est illum dei siliũ dei
eẽ ẜmonẽ itcmq ceteros angłos
dei spiritus cẽ Nam ẜmo est
sous̃ cum uoce aliquid siguifi¬

Expanded text:
dicitur: priusquam te formarem in utero, noui te. erat, antequam nasceretur; quod nulli alii contigit praeter carnem. quae duplex natiuitaseius magnum intulit humanis pectoribus errorem circumfuditque tenebras etiam iis qui uerae religionis sacramenta retinebant. sed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligentius instruantur. qui audit dei filadhuc esset, cui permiscere se pout quidquid uellet efficeret, utique ad creandum societate alterius non indigebat: nisi forte existimabimus deum, sicut Orpheus putauaut ipse secum coierit aut sine coitu non potuerit procreare. sed et Hermes in eadem fuit opinione, cum dicitesset, ut a prophetis pater dicitur, sic etiam mater diceretur. quomodo igitur procreauit? primum nec sciri a quoquam possunt nec enarrari opera diuina, cautum est illum dei filium dei esse sermonem itemque ceteros angelos dei spiritus esse. nam sermo est spiritus cum uoce aliquid signifi
Abbreviated transcription (Latin):
itra ut sustepta hoĩõ figura
et condicoe mortali doceret
horẽe iusticiã ⁊ cum mcnda¬
trs dei functus ueritatẽ gen¬
cibus reuelaset multaret᷑
eniam moite ut inferos uru
dciet ac resignaret atq ita
demũ resurgens ad patrẽ
ꝓficiste̾tut in mbe sublatus
usq ad antiglui diciũ ꝓuenit
ꝑ oblatus est es Amiquũ

Expanded text:
rra, ut suscepta hominis figura et condicione mortali doceret homines iustitiam et cum mandatis dei functus ueritatem gentibus reuelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque uinceret ac resignaret atque ita demum resurgens ad patrem proficisceretur in nube sublatus. usque ad anticum dierum peruenit et oblat
Abbreviated transcription (Latin):
magisterio ac dei legatõe ꝑfuẽtꝰ
ob xaam ipam uirtutẽ quã simł
⁊ docuit et fecit / ab om̃obus gẽti/¬
uus et meruit ⁊ potuit deus
credd Ergo mi magnus ppłus
ad eĩd uel eb iusticiã quõ doce¬
bat uel ob nuratula q̃ faciebat
subinde conflue̾t ⁊ pcexta
eus audiret  adeo missũ
deiq siliũ credei̾ tũ sꝑmores
iudeore ac sañdotes ⁊ ra samu/¬
lati ꝙ abeo tamy pĩtores
increxabant᷑ ⁊ nundia de pũati
ꝙ confluẽte adeid multitudine
cotempin se ac deseri uidebant
⁊ ꝙ caput sceleuis illoꝵ fuit.
Itultitia et eirore cecati et d¬
menores p̃ceptorũ celestiũ at
consaluꝰ de eo tollendo crucladog
de st̃pserut Nam et dauid in pr ͦ
impioro / Et salomon in libro
sapie hũs uerbu usus est
ius ust nobis ⁊ exprobrabat nõs

Expanded text:
magisterio ac dei legatione perfunctus magisterio ac dei legatione perfunctus ob eam ipsam uirtutem, quam simul et docuit et fecit, ab omnibus gentibus et meruit et potuit deus credi. ergo cum magnus populus ad eum uel ob iustitiam quam docebat uel ob miracula quae faciebat subinde conflueret et praecepta eius audiret et a deo missum deique filium crederet, tum primores Iudaeorum ac sacerdotes et ira sab eo tamquam peccatores increpabantur, et inuidia deprauati, quod confluente ad eum multitudine contemni se ac deseri uidebant, et, quod caput sceleris illorum fuit, stultitia et errore caecati et memores praeceptorum caelestium ac consilium de eo tollendo cruciandoqdescripserant. nam et Dauid in princinpiorum. et Solomon in libro sapientiae his uerbis usus est: uis est nobis et exprobrat nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tabis domũ meã ⁊ dabotibi ꝗ
conu̾tert᷑ in medid hore ciotõ¬
stanciũ Audi itaq ilrũ sac̃dos
mane iuagne/ Quis nõ igit᷑
tur qui cui het le gerent et
audirent nexhandas manus
deo suo intulerũt i Aet q̃n ab
co tempore quo zacharias
adoleuit etate qui fen̾ fuciũt
nõ multo pestꝙ̃ tarquinus
supbus epactus est  Sed illi
mosus edd̃ modo falsi decextiq
sũe pucautes hec de ihĩ rẽ
dcõ filio nane / qui successor
in sũma felicitate regnasset
quisꝙ̃ illum sapiens aut dcum
credidisset / aut honcie diuo di/¬
quũ idicasset/ Ged̾ futiũt uore
duunitatꝭ exꝑter̃ qui caducas
opes ⁊ fiagile potenciã ⁊ alieui
benefici bona nõ tantiõ sustixiiũ
uend eciõ cousecrant et sciẽtes
putanerũt / nec eñ pocert
aliquid in rebus Rrenis esse
uenerabile / celoq digniõ sed
sola est uirtus/ Iola iusticia
que potest uerũ bonũ et ce¬
Eeste ⁊⁊ iꝑemũ iudicari quia
net datur cuuꝙͣ nec auffertur
doceret hoiemq formaret Quo

Expanded text:
is domum meam, et dabo tibi qui conuersentur in medio horum circumstantium. audi itaque, Iesu sacerdos magne. quis non igitur tur, qui cum haec et legerent et audirent, nefandas manus deo suo intulerunt? atquin ab eo tempore quo Zacharias adoleuit aetate, qui fuerunt non multo post quam Tarquinius Superbus exactus est. sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt putantes haec de Iesu esse dicta filio Naue, qui successor in summa felicitate regnasset, quisquam illum sapiens aut deum credidisset aut honore diuino dignum iudicasset: quod faciunt uerae diuinitatis expertes, qui caducas opes et fragilem potentiam et alieni beneficii bona non tantum suspiciunt, uerum etiam consecrant et scientes putauerunt. nec enim potest aliquid in rebus terrenis esse uenerabile caeloque dignum, sed sola est uirtus, sola iustitia quae potest uerum bonum et caeleste et perpetuum iudicari, quia nec datur cuiquam nec aufertur.doceret hominemque formaret. quo
Abbreviated transcription (Latin):
fore aliqỹ ut ex gruere dauid
corporaliter nat᷑us constituẽt
et̾nĩ templum deo qd appellat̃
eccliã/ et uoniui̾sas hentes ad
ret. Hec est domus fidelis
hoc diuortale templum in quo
si quis nõ sacrifitau̾t ĩmortali¬
tat p̃miũ nõ habebit Cauus
st habrat in eo saedociũ sempi¬
ternũ nec potest insi ꝓ xum
qui constituit templum ad aditũ
rempli et ad coupectũ dei pues¬
niri / Dauid in ꝑsalmo ieꝯͤ. id
ipsum docet dicens Ante lucife¬
rum genuui te Iuraint dñs et
nõ poritebit eum tu es sac̾dos
Inelnum  Item in basilion liͦ
spino Et sustitabo micłui saccrdo¬
uan fidelem qui omia q̃ sunt
iicorde ineo faciet et edificubo

Expanded text:
fore aliquando, ut ex genere David fore aliquando, ut ex genere David corporaliter natus constitueret aeternum templum Deo, quod appellatur Ecclesia, et universas gentes ad ret. Haec est domus fidelis, hoc immortale templum, in quo si quis non sacrificaverit, immortalitatis praemium non habebit. Cujus est habeat in eo sacerdotium sempiternum. Nec potest nisi per eum, qui constituit templum, et ad aditum templi, et ad conspectum Dei peniri. Dauid in psalmo CVIIII id ipsum docet dicens: ante luciferum genui te. iurauit dominus et non paenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum. item in Basilion libro primo: et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quae sunt in corde meo faciet, et aedificabo
Abbreviated transcription (Latin):
eus hic edifitabit michi donũd
in noiẽ meo / et erigam throñ
rius usq in stlm̃ et ego ero ci
in patrem et ip̃e erit michi ĩ
filiũ et fidem consequet doma¬
eiue usq in sllm Sed het et
uider nõ intelligerent illa fuit
cã ꝙ salomon filius dauid tem¬
plũ deo edificauit et t̾iitate
tupauit itaq ad iom̃ q̃ a iphe
dicta si retule nũ / Saloe
autẽ ab ip̃o patre suo mn
reguuẽ accepit prophet uoͬ
de eo loquebant᷑ qui eñ naste¬
cuo postip dauid cũ parabus
suis requieuisset Ureteres
salomonis imperiũ ꝓpetuũ nõ
fuit amus eñ xo. regnauit
deinde ꝙ nũꝙ̃ filius dei dutꝰ
sit sed filius dauid ⁊ domus quã
edaficauit nõ est fide i cõseruta
sicut eccłiã que est uerũ tem/¬
glimi dei qued non in parieti¬
bus est scd in torde at fide ho¬
minũ hiũ credunt in xũ ac
aotant᷑ sideles Illud uerosale¬
monicũ templũ quod manu fac-¬
tum est manu cecidit ⁊ denu
pãt eius in psalmo naͦ de

Expanded text:
 ejus. Hic aedificabit mihi domum in nomine meo, et erigam thronum ejus usque in saeculum: et ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium, et fidem consequetur domeius usque in saeculum. sed haec ut Iudaei non intellegerent, illa fuit causa, quod Solomon filius Dauid templum deo aedificauit et ciuitatem, cupauit. itaque ad ipsum quae a propheta dicta sunt rettulerunt. Solomon autem ab ipso patre suo imperii regimen acde eo loquebantur, qui tum nasceretur, postquam David cum patribus suis requievisset. Praeterea Solomonis imperium perpetuum non fuit; annis enim XL regnavit. Deinde quod nunquam filius Dei dictus est, sed filius David; et domus quam aedificavit non est fidem consecuta, sicut Ecclesia, quae est verum templum Dei, quod non in parietibus est, sed in corde ac fide hominum, qui credunt in eum, ac vocantur fideles. Illud vero Solomonium templum, quia manu factum est, manu cecidit. Denique pater ejus in psalmo CXXVI, de
Abbreviated transcription (Latin):
latis sum dnõ deo oñpoteni quia
ae diqueriũ te filii israel ⁊ alta¬
altaua tua demolieriũ ⁊ ꝓphat̃
s ego solitarius ⁊ queiũt aum̃
mec̃ auferre a ne/ propt̃has
eors imꝑietates abdicauit eos
tere ad ros sed illum siliũsid̃
sꝑmogenitũ illum opisic̃ ⁊erum
⁊ tonsiliatorem suũ labi iussit
ẽ ccło ut religionẽ scam̃ des
transserat ad gẽtes idest ad
acos qui deũ iguorabant doccietq
austitiã quam ꝑfidus pplũõ abiẽ¬
cerat Qd Iam prideri anũtia¬
uerat se facturũ sicut malahi/
as ꝓpħõ indicat diccus Non
est nuche uolũtas cuco uos¬

Expanded text:
latus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israhel, altaria tua demolierunt et prophetas i ego solitarius et quaerunt animam meam auferre eam. propter has illorum inpietates abdicauit eos tere ad eos. sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum et consiliatorem suum, delabi iussit e caelo, ut religionem sanctam dei transferret ad gentes, id est ad eos qui deum ignorabant, doceretque iustitiam, quam perfidus populus abiecerat. quod iam pridem denuntiauerat se esse facturum, sicut Malachiel propheta indicat dicens: non est mihi uolu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ianerũt apud yaxam ita
scptum est Et erit in die
illa radix iesse et qui ex/¬
urget poncipari in nationes
in rum gentes sperabunt et
urit requies eiuns in honore
Et alio loto Exut urga
de radice iesse ⁊ flos de radi¬
de eius astendet o reg̃estet
⁊ incellectus spus consiln
⁊ fortitudinis spẽ stiencie
et pretatꝭ ⁊ implebit illlo
spũs tuuoris dei ꝙesse autẽ
fut par̃ dauid ex cum radice
ascensurũ ẽẽ florem plocutꝰ
nathan missus est ad ddud
uolentẽ deo templum fabri¬
care et fuit uerbũ dũad
nachan dicxus uade ⁊ dit ẜuo
meo dauid hret dicit dñe ompõ¬

Expanded text:
ntiaverunt. Apud Esaiam ita scriptum est: Et erit in die illa radix Jesse, et qui exurget principari in nationes: in eum gentes sperabunt, et erit requies ejus in honore. Et alio loco: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet onsilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis: inplebit illum spiritus timoris dei. Ie-ssp autem fuit pater Dauid, ex cuius radice ascensurum esse florem praelocutus Nathan missus est ad Dauid uolentem deo templum fabricare. et fuit uerbum domini ad Nathan dicens: uade et dic seruo meo Dauid: haec dicit dom
Abbreviated transcription (Latin):
soiẽ regnari eũ iussit ne
si fuisset alicingena iustain
possent excusacoem̃ de lege
sent sum̃l ut nulla om̃o gẽs
rẽt in t̾ra cur ¶pes dmorta /¬
litatis negaret᷑ A descendeõ
q̃taq de celo stuẽ ille ips̃ dei
sanctam uirginẽ ciiꝰ utero
se insmuaret elegit. At illa¬
diuno spũ hausto rexteta
concepit ⁊ fine ullo actacti
uiri repente uirgnialis uterꝰ
intumuit Qd̾ si aĩalia qd̾ uẽto
⁊ aura concipere solẽ oñbꝯ
notum est / cur quisꝙy nrẽũ
pitet cum spũ dei cui facile est
quitꝙͣ uelit tptã gͣuatam esset
dibile pessit uideri nis hec sutu¬
Inf̾matus est uterus ulogis
accexit fetũ ⁊ grauata est et
facta est in multa nuẜacione
cuiuis uerba sunt lrec ppter hͦ
dabit deus ise uobis Eignis
Eccte uirix accipiet inutero
⁊ pariet filiũ et uocabitis
nomẽ eius enmanuel Gaud
hoc manfestius dici potest¬
N legebant ista iudei qui eid
negauerunt Si quis nos het
fingere arbitratus ab hũe po¬

Expanded text:
semine regenerari eum iussit, ne semine regenerari eum iussit, ne si fuisset alienigena, iustam possent excusationem de lege sent, simul, ut nulla omnino gens esset in terra cui spes inmortalitatis negaretur. Descendens itaque de caelo sanctus ille spiritus dei sanctam uirginem cuius utero se insdivino Spiritu hausto repleta concepit, et sine ullo attactu viri repente virginalis uterus intumuit. Quod si animalia quaedam vento et aura concipere solere omnibus notum est, cur quisquam mirum putet, cum spiritu Dei, cui facile est quidquid uelit, grauatam esse dibile posset uideri, nisi hoc futuinfirmatus est uterus uirginis et accepit fetum, et grauata est et facta est in multa miseratione cuius uerba sunt haec: propter hoc dabit deus ipse uobis signum: ecce uirgo accipiet in uterum et pariet filium, et uocabitis nomen eius Emmanuel. quid hoc manifestius dici potest? legebant ista Iudaei qui eum necauerunt. si quis nos haec fingere arbitratur, ab his
Abbreviated transcription (Latin):
uit me ⁊ pplus̃ meꝰ non
intellexit Ihe̾nias quoq
similĩt ait. Cognouit tpũs
suũ turtur s⁊ ꝓrdo et riꝭ
passeres custodieriũ tema
introitus sui/ pplus̃ autem
meus nõ cognouit indicm̃
din Quomõdo dicitis sopiẽ/¬
ces siuꝰ ⁊ lex drñ nobistũ¬
nõ est Incassum facta est
metatura falsa scube cõ¬
fusi sunt dapientesz trepida¬
uerũt s⁊ capti sunt qm̃ uerbũ
diñ rexbauerũt ⁊ Eys Ergo
ut ccpcram dice̾ cum statuiss
deus doctorẽ uirtutis mats
ad hoiẽs renasti eum dennio
in carue pcexit et ip̃ hon
simuilẽ fieri cui dux ⁊ comes
⁊ magist eẽt futurus Red
tamẽ qm̃ clemens est et
puis eiga suos deus ad eesiy¬
sos rñ misit quos oderat/
ne illis imꝑꝑe tuũ uiam salu
tis clanderet red daret hñs
libriã facultatẽ sequendi
deũ ut ⁊ p̃mmũ uite adixi¬
scerentur si secuti fuisent
peterut̃ aut cũlpa sua unxe¬
nam mortis incurierent¬
si regenisuũ repudiassent
Apus illos igitur ⁊ exeoꝵ

Expanded text:
populus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumus et lex domini nobiscum est? in cassum facta est metatura falsa scribae, confusi sunt sapientes, trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum domini reprobauerunt. ergo, uDeus doctorem virtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit, et ipsi homini similem fieri, cui dux, et comes, et magister esset futurus. Sed tamen quoniam clemens est et pius erga suos Deus, ad eos ipsos eum misit, quos oderat, ne illis in perpetuum salutis viam clauderet; sed daret his liberam facultatem sequendi Deum, ut et praemium vitae adipiscerentur, si secuti fuissent, fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerensi regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum tempus oriet᷑ sc̃o hec
uberius in ultimo libro dissere /¬
nais cim de scdõ aduentu log̃nt᷑
nũc̃ de spmo ut cexiniꝰ explice¬
mus  Sũinue igitur deus
ac parens om cum relihonẽ
suam transserre uoluisset/ doc¬
torem iustitie misit e celo ut
nouis cultoribus nouã legem
in eo uel ꝑ eum daret non
sicut ante fecat ꝑ hoiem̃ sed ta¬
mẽ nasti eum uoluit tanꝙͣ
hoiem̃ ut ꝑ omĩa sũmo pat̾
similis existeret/ / Ipẽ eñ dẽ
pat̃ ⁊ origo ⁊⁊ p̃ncipiũ rerꝭ
qũ parentibus caret Aꝑator
gisto uerissime noĩãtur ꝙ ex
nullo sit procreatus Pcirco
eciam filiũ bis nasti oportuit
ut ⁊ ip̃e fueret apator atq¬

Expanded text:
cum tempus orietur. sed haec cum tempus orietur. sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo aduentu loquemur: nunc de primo ut coepimus< explicemus. Summus igitur deus ac parens omnium cum religionem suam transferre uoluisset, doctorem iustitiae misit e caelo, ut nouis cultoribus nouam legem in eo uel per eum daret, non sicut ante fecerat per hominem, sed tamen nasci eum uoluit tamquam hominem, ut per omnia summo patri similis existeret. t origo, et principium rerum, quoniam parentibus caret, ἀπάτωρ gisto verissime nominatur, quod ex nullo sit procreatus. Idcirco etiam filium bis nasci oportuit, ut et ipse fieret ἀπάτωρ atq
Abbreviated transcription (Latin):
cuius tenui dexteram obandi¬
re anteeum gentes ⁊ forti¬
Aperiam ante illum portas
⁊ cuntates nõ claudent᷑ Ego
⁊ mõtes dexlanabo et foret
as ferreas confringã et da/¬
bo tibi thesauros abstonditos
⁊ nuisibiles ut scias quiee
ego sum dñe deus qui uoto
nomẽ tuũ deus israre  de¬
inq ob uirtutẽ ac fidem quã
deo exhibuit in t̃ia datun
est ei ⁊egnũ s⁊ honet hor
eius et̃̾na que nũꝙͣ erausi/¬
bit si regnũ eius nõ carrũ¬
petur Gaud quid̃ duobus
modis incelligitur quia et
nũc̃ habet ꝑpetuam ptãtem
cum om̃s gentes ⁊ om̃e l¬
gue nõmen eius uenerãtur¬
morrestatem confitent᷑ doct̾nari
sequiltur uirtutẽ mutantus
habet imperiũ h honoren
cum om̃s tribus berre pceptꝭ
eius obtemperant. Et idem
postra cum ruosus adueuent
aiãmi iudicet ⁊ iustos restituat
ad uitam tunt uore totiis
terre regimẽ obtinebit tunt
sublato de rebus humanis od
malo aureũ std sclm̃ ut poete
uocant id est iustum ac pacifi/¬

Expanded text:
cuius tenui dexteram obaudire ante eum gentes, et fortiaperiam ante illum portas et ciuitates non cludentur. ego et montes deplanabo, et fores as ferreas confringam; et dabo tibi thesauros absconditos et invisibiles, ut scias quia ego sum Dominus Deus, qui voco nomen tuum, Deus Israel. Denique ob virtutem ac fidem, quam Deo exhibuit in terra, datum est ei regnum, et honor, eius aeterna, quae numquam transibit, et regnum eius non corrumpetur. quod quidem duobus modis intellegitur, quia et nunc habet perpetuam potestatem, cum omnes gentes et omnes linguae nomen eius ueneranturmaiestatem confitentur, doctrinam secuntur, uirtutem imitantur, habet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis eius obtemperant, et idem postea, cum rursus aduenerit animam iudicet et iustos restituat ad uitam, tunc uere totia= terrae regimen obtinebit: tunc sublato de rebus humanis omni malo aureum saeculum at poetae uocant, id est iustum ac pacifi
Abbreviated transcription (Latin):
borentar offensi eos ipõs ex¬
quisitis ciuciatibus necauead
Que ona dĩne diñe kẽ
sugnata conẜuant dicit end̃
puos meos ꝓpłiae ante lucẽ
nuttebam ⁊ non audrebatio
me liemi intẽdebatis auribꝰ
urẽ cum diceie uobis conid¬
carus unusquisq a uiasua
mala/ et a nequissimis affet/¬
cationibus uriẽ ⁊ aabitabi/¬
tis in t̾ra istar quõdedi uobis
⁊ pacubus urĩs a sclõ ⁊ usq
sterẽ Nolite ambulare post
deos alieuos. ut friuatis eis
⁊ ne meitetꝭ me in oꝑibus
mannũ urõꝵ ad disꝑdendos
uos Esdras etiam ꝓpħõ qui
fuit emis iyri temporibus
a quo Indei sunt restituti sic
lorrnt᷑ destincriũ a te et ab¬
aecciuẽ legem tuã post corpꝰ
qui obtestant̾ eis ut reu̾te/

Expanded text:
obrarentur offensi eos ipsos exquisitis cruciatibus necauerunt. quae omnia diuinae litterae signata conseruant. dicit enim seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus uestris, cum dicerem uobis: conuertantur unus quisque a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo mbulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus qui obt
Abbreviated transcription (Latin):
ingiatus qd nõ est utiq sapi¬
entis Quĩ igit᷑ ut dixi xhiã
⁊ religio deoꝵ disic̃ta st longe¬
q distreta / si quid̃ alii sunt pro/¬
fessores sapiẽ ꝑquos utiqz ad de¬
os nõ aditur. alii religionis
antistites ꝓ quos saꝑt̾ nõdistit᷑
apparet nec illam ẽẽ uerã sapiam̃
net hanc religionem Idcirco nec
phĩo potuit ueritatẽ comphendẽ
nec religio deor raccem su qͣ
caret reddere/ ubi aut̃̾ sapiã
cum religione inseparili nexu
coheret utrũq ẽẽ uerũ neceffe
est quia ⁊ in colendo sapẽ debcnm
id est stirẽ quid nobis ⁊ quomodo
sit colendũ ⁊ in sapiendo colere
id est re ⁊ actu qd scierimus¬
gione comũgit᷑  Ibi stilicet
u̾bi deus colitur unius ubi uita
⁊ actus omĩs ad unũ caput
⁊ ad unã sidinam reftur Deig
ĩdem sunt doctores sapiẽ qui
⁊ dei saĩdotes Niet eñ moueat
quẽꝙ quia sexe factũ est ⁊ fieri

Expanded text:
gratus, quod non est utique sapientis. quoniam igitur ut dixi philosophia et religio deorum diiuncta sunt longeque discreta, siquidem alii sunt professores sapientiae, per quos utique ad deos non aditur, alii religiones antistites, per quos sapere non discitur, apparet nec illam esse ueram sapientiam nec hanc religionem. idcirco nec philosophia potuit ueritatem conprehendere nec religio deorum rationem sui, qua caret, reddere. ubi autem sapientia cum religione inseparabili nexu cohaeret, utrumque esse uerum necesse est, quia et in colendo sapere debemus, id est scire quid nobis et quomodo sit colendum, et in sapiendo colere id est re et actu quod scierimusgione coniungitur? ibi scilicet ubi deus colitur unus, ubi uita et actus omnis ad unum caput et ad unam summam refertur, denique idem sunt doctores sapientiae qui et dei sacerdotes. nec tamen moueat quemquam quia et saepe factum est et fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ In p̾mis igitur stire
hoieẽ oportet sic apncipio ꝓ¬
cessisse disposudem siduu dei
templami doceretq insticiam¬
iute auglo aut ꝑtãte celesti
sed in figura hoĩs ⁊ condicõe
mortal s⁊ cũ magisterio fuc̃/¬
ruo fuisset trade̾rur in mbrus
mupiorũ mortẽꝙ susciperet
e ea quoꝵ ꝑ uirtutẽ domi/¬
ta resuoher ⁊ hõi quẽ indue¬
rat quaẽ g̾ebat ⁊ soen uitẽde
mortis afferret ⁊ adp̃ma quor
talitatis admtet hant ergo
dipposicocĩ ne quis iguoret doce¬
uidemi uẽ comꝑleta Nemo
assenoiaciom nr̃e fide̾ cõmodet
insi oñdero ꝓphas̃ gute multã
deiucrũ scnẽ pdicasse fore
ut aliñ filius dei nasteretur
sacut uromo ⁊ nroabilia saet
A cultu dei ꝑ toton ẽtam seia¬
et ĩtia die resigẽt Que
omiã cum ꝓbancio corũ ip̃oꝵ
eriẽ quideam suũ mortal
corpore utentẽ uiolauerut
quid aliud obstabit quominur
aspncipio totius sacũ oripe
rarent transieiũt in egiptum
cõmorantes incoleralili ẜuitu¬

Expanded text:
am. In primis igitur scire homines oportet, sic a principio processisse dispositionem summi Dei, templum, doceretque justitiamtute Angeli, aut potestate coelesti, sed in figura hominis, et conditione mortali, ut cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus impiorum, mortemque susciperet, ut ea quoque per virtutem domita, resurgeret, et homini, quem induerat, quem gerebat, et spem vincendae mortis afferret, et ad praemia talitatis admitteret. Hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, docevidemus esse completa. Nemo asseverationi nostrae fidem commodet; nisi ostendero, Prophetas ante multam temporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius Dei naceretur sicut homo, et mirabilia faceret, et cultum Dei per totam terram seminaet tertia die resurgeret. Quae omnia cum probavero eorum ipsorum litteris, qui Deum suum mortali corpore utentem violaverunt, quid aliud obstabit, quominus a principio totius sacramenti orarent, transierunt in Aegyptum commorantes, intolerabili servitu
Abbreviated transcription (Latin):
ubstant uerba cũ sinã cõgruit
uertari Est eñ spuõ dei t¬
quẽ ille añn Iouis appellauit
Nam crismegistꝰ qui ueritatẽ
pene unu̾sam nestio quonodo
inuestigouit uirtutẽ maresta/¬
ten uerbi sepe descripset
sicut᷑ declarat superuis illud
ex quo facet᷑ ẽt ineffabilem
quenidam sanctũq ẜmonem
ciuꝰ engeratio modum honnã
epcedit d dixi de matuntate
Ima brenuẽ ut potui nunit

Expanded text:
obstant uerba, cum sententia congruat obstant uerba, cum sententia congruat ueritati. est enim spiritus dei quem ille animum Iouis nominauit. nam Trismegistus, qui ueritatem paene uniuersam nescio quo modo inuestigauit, uirtutem maiestatemque uerbi saepe descripsit, sicut declarat superius illut exemplum, quo fatetur esse ineffabilem quendam sanctumque sermonem, cuius enarratio modum hominis excedat. Dixi de natiuitate prima breuiter ut potui. nunc
Abbreviated transcription (Latin):
oris eius om̃i uirtus corum
Iteri rursus in salmo quadra¬
hesmio quorto Eructauit cor
meũ uerbũ bonũ dico ego oꝑa
mea regi. Contestans uidelicz
nulli alii oꝑa dei ẽẽ nota nisi
filio poli qui est uerbum dei
⁊ quẽ regnare imꝑpetuũ ncce
est Item salonion ixm̃ uerbũ
dei rẽ de moustrat cuiꝰ mamibꝰ
oꝑa ista mãdi fabricate sunt
Ego inquit ex ore altissimi
ꝑ diui ante oem creaturam
Ego in celie feci ut oriretus
limuẽ indeficiens ⁊ nebula
habitaui ⁊ thronus ment
in columpna nubis Iohones
quoꝵ ita tradit Inpnaipio
eratꝰ uerbũ et uerbuneiat᷑
apud deun/ et deus ciat uer¬
bum / hoc fuit inpucipio
facta sunt ⁊ ẜine ap̃o factũ
est nichil ¶ sed melius g̃ti
logon dicũt ꝙͣ nos uerbum
hunc srmonẽ diuinũ ne ph̃
quidam ignoraaicũt Si quid̃
renõ rerũ nature dispositorẽ
atq opificeni uniu̾sitatis lo¬
⁊ necessitatem rerum et dñi
consure tudine qua solent prrẽ
piodeo accipere/ Srd nichil

Expanded text:
virtus eorum. Item rursus in Psalmo quadragesimo quarto: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Contestans videlicet, nulli alii opera Dei esse nota, nisi Filio soli, qui est Verbum Dei, et quem regnare in perpetuum necesse est. Item Salomon ipsum verbum Dei esse demonstrat, cujus manibus opera ista mundi fabricata sint. Ego, inquit, ex ore Altissimi prodivi ante omnem creaturam; ego in coelis feci ut oriretur lumen indeficiens, et nebula habitaui et thronus meus in columna nubis. Iohannes quoque ita tradit: in principio fuit uerbum et uerbum erat aput deum et deus erat uerbum. hoc fuit in principio facta sunt et sine illo factum est nihil. Sed melius Graeci λόγον dicunt quam nos uerbum hunc sermonem diuinum ne philosophi quidem ignorauerunt, siquidem Zenon rerum naturae dispositorem atque opificem uniuersitatis λόet necessitatem rerum et deum consuetudine, qua solent Iouem pro deo accipere. sed nihil