comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ omnis qui captiuus ẽ ꝓpt̾
peccata sua sustinet captiui
hensa sit anabuchodonosor atq eiecta
de t̾ra sc̃a inbabyloniam usq ꝑducda
sit. pauci tam̃ iusti qͥ erant inpopulo
non obculpam suam sustinuiert̾ cap.¬
tiuitatẽ. s ob id ne peccatores qui fue¬
rant. iugo captiuitatis oppressi: omni¬
no subsidium non haberent. fingamꝰ
quippe peccatorib inbab loniam adduc¬
tus iustos mnantiquis finib resedisse. fie¬
bat ut nunquã peccatores rȩmedium
consequerentur. Disposuit gͥ clemens
& benignts & hominũ amator ds̃ in¬
ter supplicia. quib peccatores punit.
etiam uisitationis suȩ miscere pietatẽ
nec inmoderata pena miseros p̃mere.
Semꝑ talis ẽ ds̃. Non excruciat nocen¬
tes. s quasi pus pater torm̃tis clemen¬
tiam sociat. Si aut̃ uis agnosc̾e uera
ẽẽ q̃ dicimꝰ. uide quid acciderit megyp¬
tia fame. Si uoluisset interficere tan¬
tum egyptios. & punire cruciatos insep¬
tẽnali fame. feciss utiq qđ uoluerat.

Expanded text:
Non omnis qui captivus est propter peccata sustinet captivithensa sit a Nabuchodonosor, atque ejecta de terra sancta, in Babyloniam usque perducta sit: pauci tamen justi, qui erant in populo non ob culpam suam sustinuerunt captivitatem, sed ob id ne peccatores, qui fuerant jugo captivitatis oppressi, omnino subsidium non haberent. Fingamus quippe, peccatoribus in Babyloniam abductis, justos in antiquis finibus resedisse: fiebat ut numquam peccatores remedium consequerentur. Disposuit igitur clemens et benignus, et hominum amator Deus inter supplicia quibus peccatores punit, etiam visitationis suae miscere pietatem, nec immoderata poena miseros premere. Semper talis est Deus noster, excruciat nocentes, sed quasi pius pater tormentis clementiam sociat. Si autem vis agnoscere vera esse, quae dicimus, vide quid acciderit in Aegypto a fame. Si voluisset interficere tantum Aegyptios, et punire cruciatos in septennali fame, fecisset utique quod voluerat,
Abbreviated transcription (Latin):
tur sodoma inantiquum. & ad huc
dubitas an bonꝰ sit dñs puniens sodo¬
mitas: Tolerabilius erit terre sodomoꝵ
& gomorreoꝵ indie uidicii dic̃ iħs. mi¬
serans sodomitas. Benignus gͦ ẽ d̾s.
clemens ẽ di. soleni suũ uͤ oriri facit
suꝑ bonos & malos & pluit uere suꝑ
uistos & in ustos. non solum hunc q̃
oculis cernimꝰ solem s & illũ solem
qui oculis mentis aspicitur. ł go mał

Expanded text:
tur Sodoma in antiquum: et adhuc tur Sodoma in antiquum: et adhuc dubitas an bonus sit Dominus puniens Sodomitas? Tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhaeorum in die judicii, dicit Dominus miserans Sodomitas . Benignus ergo est Deus, clemens est Deus. Solem suum vere oriri facit super bonos et malos: et pluit vere super justos et injustos: non solum hunc, quem oculis cernimus solem, sed et illum solem, qui oculis mentis aspicitur. Ego malus
Abbreviated transcription (Latin):
uiti sunt scdm eloquia scͥpturarũ com¬
pones scͥpturas scͥpturis ut te apłs do¬
cet. & uidebis ibi ẽẽ dulcissima ubi ama¬
rissima estimant᷑. Scͥptũ ẽ inꝑpħa. Non
uindicat bis in id ipsum in uidicio. uin¬
dicauit semel. inuidicio ꝑ diluuiũ. uin¬
dicauit semel. iniudicio suꝑ sodomã &
gomorram. Uindicauit semel. in iudicio
suꝑ egyptum & sexcenta milia isrłitar᷑
loli estimare qr hȩc ultio pena tariti¬
tum fuerit peccatorib quasi post mortẽ
& supplicia iterum asupplicio excipien¬
disint. Puniti st̃ inp̾senti. ne infutu¬
ro iugiter punirentur. Cerne pauperẽ
mneuangelio. Squalore & penuria pre¬
mit᷑. & post ea inhabrahe sinu requies¬
cit. Recipit mala sua muita sua. Unde
scis an receperint qui indiluuo st̃ necati
mala sua inuita sua. Unde nosti. utrum
restituta sint sodome & gomorre mala
sua inuta sua. Audi testimonia scͥptu¬
rarumꝰ. Uis testam̃ti ueteris testimoni¬
um discereꝰ. Uis noui edoceri. Restitue¬

Expanded text:
eloquia Scripturarum, compone Scripturas Scripturis, ut et te Apostolus docet, et videbis ibi dulcissima esse, ubi amarissima existimantur. Scriptum est in propheta: Non vindicat bis in idipsum in judicio . Vindicavit semel in judicio per diluvium , vindicavit semel in judicio super Sodomsemel in judicio super Aegyptum, et sexcenta millia Israelitarum . Noli existimare quod haec ultio poena tantum fuerit peccatoribus, quasi post mortem, et supplicia iterum a supplicio excipiendi sint. Puniti sunt in praesenti, ne in futuro jugiter punirentur. Cerne pauperem in Evangelio, squalore et penuria premitur, et postea in Abrahae sinu requiescit. Recepit mala sua in vita sua . Unde scis an receperint, qui in diluvio sunt necati, mala sua in vita? Unde nosti utrumne restituta sint Sodomae et Gomorrhae mala sua in vita sua? Audi testimonium Scripturarum. Vis Testamenti veteris testimonium discere? vis novi edocere? Restitue
Abbreviated transcription (Latin):
mirans eam dicẽ. nullum u̾bum
inmundum. Apud grecos &barba¬
ros quale ẽ uerbum. legis: ab omni
pollicetur. Differt lex que adeo noħ
cdata ẽ. Legem enim in aduitorium
dedit ut dicant. ñ sic̃ uerbum istud.
enim u̾bum post u̾bum moysi. post
u̾bum pphetarum Multo aut̃ am
quod dictum ẽ. Legem enim mad iu¬
torium dedit. ut dicant qui accepe¬
runt legem in aduitorium. ñ ẽ ut uer¬
bum istud: quomodo locutus ẽ. moy¬
ses inlege lata ꝑ angelos inmanu
mediatoris. Multo aut̃ dignius po¬
test hoc eccłia dicere. non ẽ u̾bum
istud quod caro factum ẽ. quod ha¬
bitauit in nob̾. cuius uidemus głam:
Non sic̃ moyses uelamine obtectam.
s głam tanquam unigeniti a patre

Expanded text:
mirans eam dicere, nullum verbum mirans eam dicere, nullum verbum ita mundum apud Graecos et Barbaros, quale est verbum Legis. Ab omni pollicente differt Lex, quae a Deo nobis data est. Legem enim in adjutorium dedit, ut dicant, non sicut verbum istud. enim verbum post verbum Moysi, post verbum Prophetarum, multo autem amquod dictum est: Legem enim in adjutorium dedit: ut dicant, 1140 qui acceperunt Legem in adjutorium, non est ut verbum istud, quod locutus est Moyses in Lege lata per Angelos in manu mediatoris . Multo autem dignius potest hoc Ecclesia dicere, non est sicut verbum istud, quod caro factum est, quod habitavit in nobis, cujus videmus gloriam, non sicut Moyses velamine obtectam, sed gloriam tamquam unigeniti a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
quod quesurit. hec eis respondete. nos
aut̃ israhelite habentes deum uerũ
qui ẽ. suꝑ omnia. Cum queritis. nolite
uentriloquos querere. neq de terra
clamantes. neq uaniloquos. s pͥũ
dm̃. Quid querunt deniuentib
mortuos : Mortui enim sunt demo¬
nes. priuati uera uita quȩ dic̃. Ego
sum uita. Nolite gͦ mortuos suscitari:
deuiuis negotiis. Legem enuim sus¬
cepistis o uos. quib ꝑsuad̾e ñ potuit
ut quereretis ista de uentriloquis. &
de terra clamantib uanos sermones.
sermonem ueritatis. Et legem susci¬
pientes eam in o adiutorium legis
slon sequaris ydola Iuxta legem fa¬
cientes son attendatis uentriloqͥs:
neq his qui de terra clamant. Legẽ
enim inadiutorium dedit ut dicat᷑.
son sic̃ u̾bum istud. ꝑro quo non ẽ.
munera cdare. Qui enimꝰ assumpsit
legem & nouit. quia lex in aduito¬
riumn ẽ: & precipue sp̃ualis que in¬
terdic̃ auentriloquis. & anguriis. &
cum intellexerit legem. debet ad¬

Expanded text:
quod quaesivit. Haec eis respondete. Vos quod quaesivit. Haec eis respondete. Vos autem Israelitae habentes Deum verum, qui est super omnia, cum quaeritis, nolite ventriloquos quaerere, neque de terra clamantes, neque vaniloquos, sed proprium Deum. Qui quaerunt de viventibus mortuos. Mortui enim sunt daemones privati vera vita, quae dicit: Ego sum vita. Nolite ergo mortuos suscitari de vivis negotiis . Legem enim suscepistis. O vos, quibus persuaderi non potuit, ut quaereretis ista de ventriloquis, et de terra clamantibus, vanis sermonibus sermonem veritatis et legem, suscipientes eam in adjutorium Legis Non sequaris idola: juxta legem facientes non attendatis ventriloquis, neque his, qui de terra clamant. Legem enim in adjutorium dedit, ut dicant, non est sicut verbum istud, pro quo non est munera dare . Qui enim assumpsit Legem, et novit, quia Lex in adjutorium est, et praecipue spiritalis, quae interdicit a ventriloquis et auguriiscum intellexerit Legem, debet ad
Abbreviated transcription (Latin):
offendet. non ẽ arbitrandum. hoc di¬
ci decorporis pede. Est enim quidẽ
pedes cordis ingrediens eum qui dix̃
ego sum uia. Sic gͥ similis uentri cor
trem uaciis sermonib. qui de t̾ra st̃
hut̃ uentrem de terra subsistentem.
De quo scͥptum ẽ. Deus aut̃ & istum
& hec destruet. Scĩ gͦ uentrẽ habent
inquo a timore dñi & conceperunt
& plenus ẽ. uent̾ eoꝵ fontis aquȩ sali¬
entis inuitam eternam. de isto uent᷑
ait ille. Auris & uenter meus. quasi
uter plenus musti alligatus. Hec enĩ
dixit. non decorporali uentee. nec
enĩ uent̃ eius corporalis plenus erat
diuinoꝵ. & his proximois uino alli¬
gato in utre. Ista insolutionẽ ppositi¬
onis. nunc ad hoc quod cepimus re¬
u̾tamur. Si gͦ dixerint aduos querite
uentriloquos. & eos qui de terra cla-¬
eis respondete. Deficient᷑ aut̃ dicitur.
hec eis respondete nongens ad dm̃ su¬
um exquirunt: Una queq gens si
querit ioħem. ad ppͥum deum refert

Expanded text:
offendet , non est arbitrandum doffendet , non est arbitrandum de corporis pede. Est enim quidam pes cordis ingrediens ad eum, qui dixit: Ego sum via. Sic igitur similis ventri corptrem vanis sermonibus, qui de terra sunt, habent ventrem de terra subsistentem de quo scriptum est: Deus autem et istam, et haec destruet . Sancti ergo ventrem habent, in quo a timore Domini et conceperunt, et plenus est venter eorum fontibus aquae salientis in vitam aeternam. De isto ventre ait ille: Aures et venter meus quasi uter plenus musto ac ligatus . Haec enim dixit non de corporali ventre: nec enim venter ejus corporalis, plenus erat divinorum, et his proximorum vino alligato in utrem. Ista in solutionem propositionis. IV. Nunc ad hoc quod coepimus, revertamur. Si ergo dixerint ad vos, quaerite ventriloquos, et eos qui de terra claeis respondete. Deficienter autem dicitur. Haec eis respondete, non gens ad Deum suum exquiritur. Unaquaeque gens, si quaerit Jovem, ad proprium Deum refert
Abbreviated transcription (Latin):
quidenentre clamant. Que gͦ ẽ ꝓposi¬
tio: Si quis ait credit in me flumina
de uentre eius fluent. fons aquȩ sali¬
entis inuitam ȩt̾nam. Dicat itaq aliqͥs
de his qui pponunt. Si saluator repro¬
mittit. hoc ẽ deuentre fontem aque
salientis inuitam ȩtñam: de iusto eg̃¬
ditur. & iustus de uentre clamat: Si¬
quidem fons aquȩ quẽ saluator reꝑ¬
mittit. inuentre euis ẽ. S dicendum.
ne forte duos habcanius uentres. &
alius sit corporalis. alius. sp̃ualis: qͦmͦ
reliquȩ partes que uidentur incorpore
nominari. ueluti sunt oculi. uerum alii
corporis alii animȩ. Si enim dicitur
de oculis mandatum dñi lucidum ilba¬
minans ocłos: ñ puto hoc referendũ
ad oculos corporales. Et si dicitur qui
ht̃ aures audiendi audiat. non ẽ. pu¬
tandum hoc dici de corporis aurib.
sed de animȩ quas habent qui uu¬
di sunt in auditu amme. S & si di¬
citur in repmissiõe ⁊ pes tuus non

Expanded text:
qui de ventre clamant. Quae est ergo proposiqui de ventre clamant. Quae est ergo propositio? Si quis, ait, credit in me, flumina de ventre ejus fluent, fons aquae salientis in vitam aeternam . Dicat itaque aliquis de his, qui proponunt si Salvator repromittit hunc esse de ventre fontem aquae salientis in vitam aeternam, de justo egreditur, et justus de ventre clamat. Siquidem fons aquae, quem Deus repromittit, in ventre ejus est. Sed dicendum est ne forte duos habeamus ventres, et alius sit corporalis, alius spiritalis; quomodo reliquae partes, quae videntur in corpore nominari, veluti sunt oculi, verum alii corporis, alii animae. Si enim dicitur de oculis: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos , non puto hoc referendum ad oculos corporales. Et si dicitur: Qui habet aures audiendi audiat , 1138 non est putandum hoc dici de corporis auribus, sed de animae, quas habent qui mundi sunt in auditu animae. Sed etsi dicitur in repromissionem: Pes tuus non
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui reꝑmittunt nec h abent u̾ita¬
tem. uentri suo seruientes: & quodam¬
modo propt̃ uoluntatem eius & habũ¬
dantiam cuncta fac̃e. Nlon solum aut̃
gentiles. s & eos qui cũ reꝑmittant in
xp̃o religionem. heretici sunt: & non
tantum illos. s etiam in nob̃ qui eccle¬
siastici sumus unienies aliquẽ pro sati᷑¬
tate uentris cuncta gerere. ut honoretur
& accipiat munera que ad eccłiam de¬
feruntur. Iste talis de uentre loquitur
& fons sermonuni eiꝰ inuentre consis¬
tit. Non ẽ fons sermonum de corde ñ
fluit de bonis cogitationib ñ de scõ
spũ. Si quis gͦ aliquando doce se ꝓ¬
mitut. obseruate utrum sermones eius
de uentre habeant pͥncipium. annon.
Dropositionẽ aut̃ que michi dicipo¬
test. ipse int̾ponã. Nemo forte quis
ex uobis aquoquã eam audiens estimet.
aut scͥpturam sibi ẽẽ contrariã. aut
nos ñ inspexisse quomodo oporteat ap¬
probare sermonem ineos accusatorĩ

Expanded text:
omnes, qui repromittunt, nec habent veritaomnes, qui repromittunt, nec habent veritatem, ventri suo servientes, et quodammodo propter voluptatem ejus et abundantiam cuncta facere. Non solum autem gentiles, sed et eos, qui cum repromittant in Christo religionem, haeretici sunt, et non tantum illos, sed etiam in nobis, qui Ecclesiastici sumus, invenies aliquem pro saturitate ventris cuncta gerere, ut honoretur et accipiat munera, quae in Ecclesia deferuntur. Iste talis de ventre loquitur, et fons sermonum ejus in ventre consistit. Non enim fons sermonum ejus de corde bono fluit, non de bonis cogitationibus, non de sancto Spiritu. Si quis ergo aliquando se docere promittit, observate utrum sermones ejus de ventre habeant principium, an non. Propositionem autem, quae mihi dici potest, ipse interponam, ne forte quis ex vobis a quoquam eam audiens, existimet aut Scripturam sibi esse contrariam, aut non inspexisse quomodo oporteat approbare sermonem in eos accusatorium,
Abbreviated transcription (Latin):
quia eum qui missus ẽ. & testimoniũ
habuit patris. non solum ꝑ legem & ꝓ
phetas. uerum & insignis & ꝑdignis. in¬
sicdians int̾ fec̃. Beatitudo gͦ tnͣsinguit
ad nos iħu xpĩ discipulos. & credumis
meo inconcusse & firme iuiuentes. iux¬
ta hoc quod docti sumus. Et si dixerit̃
ad nos querite uentriloquos. & eos qͥ
de terra clamant. qui in ama loquunt᷑
uaniloquos nominauit. Omnis ser¬
mo qui dicitur aut uacuus ẽ: aut ple¬
nus u̾itate. Uaciuis est sermo om̃is qͥ
ut credamus deo pollicenti regna ce¬
loꝵ scĩs suis uide gͦ quid dicant qͥ
ñ fuerunt uamiloqui. neꝙ uacui um¬
quam apparuerunt. inconspectu dei:
nos omnes explenitudine eius acce¬
pimus. Qui uaniloqui sunt ñ habet̃
clamant. qui mania loquuntur. qui
deuentre clamant: Uolo dicere et¬
causam. & causam quare hoc potissimũ
demonum uentriloquoꝵ minc assup̃¬
serit sermo ut dicat. Si dixerint ad
uos querite uentriloquos. inuenies

Expanded text:
quia eum, qui missus est, et testimonium quia eum, qui missus est, et testimonium habuit patris, non solum per Legem, et Prophetas, verum et in signis, et prodigiis, insidians interfecit. Beatitudo ergo transmigravit ad nos Jesu Christi discipulos, et credimus in eo inconcusse et firme viventes juxta hoc quod docti sumus. III. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant . Quia inania loquuntur, vaniloquos nominavit. Omnis sermo qui dicitur, aut vacuus est, aut plenus veritate. Vacuus est sermo omnis quiut credamus Deo pollicenti regna coelorum sanctis suis. Vide ergo quid dicant, qui non fuerunt vaniloqui, neque vacui umquam apparuerunt in conspectu Domini. Nos omnes ex plenitudine ejus accepimus . Qui vaniloqui sunt non habentclamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant. Volo dicere et causam, quare hoc potissimum daemonium ventriloquorum nunc assumpserit sermo, ut dicat: Si dixerint ad vos, quaerite ventriloquos. Invenies
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidem qui mittunt. uos ma¬
gis autem cathecuminos. quantum
impsis ẽ aduentriloquos. Qui enĩ
uolunt uos adydola ire. de quibus
scͥptum ẽ. om̃s dii gentium demonia:
uolunt uos ire non solum aduentri¬
loquos. sedad omnem spẽm demonũ.
ueruntam̃ ds̃ nr̃ qui incelo & inter¬
nib familiares sibi faciat ꝑ salua
anima: & ad huc ambigat & dubitet
cum audierit illũ & illum hominẽ.
in illo idolo demonum curauit illũ
languorẽ. illud & illud deuinauit.
ista omnia inidolis sunt demonũ.
& hominum ñ cognoscentium u̾ita¬
tem. Ascendite animo ad eum qui
omnium ẽ creator & comparate pi¬
etatẽ istam omni quȩ annntiatur
ẽẽ pietas. nec ẽ pietas. Et uidete qͥa
uos beati estis. Quis enim similis
tͥ popłe saluate a dño: Et beata ges
cuius dñs deus eius. populus quẽ
elegit in hereditatẽ sibi. Beata quippes
gens fuit. quondam iudeoꝵ. s ꝑdidit
beatitudinem. & eiecta ẽ. de loco suo.

Expanded text:
sunt quidam, qui mittunt vos, masunt quidam, qui mittunt vos, magis autem catechumenos, quantum in ipsis est ad ventriloquos. Qui enim volunt vos ire ad idola, de quibus scriptum est: Et omnes dii gentium daemonia, volunt vos ire non solum ad ventriloquos, sed ad omnem speciem daemonum. Verumtamen Deus noster, qui in coelo et in ternibus, et familiares sibi faciat per Salvanima, ut adhuc ambigat, et dubitet, cum audierit illum, et illum hominem: In illo idolo daemon curavit illum languorem: illud et illud divinavit. Ista omnia idola sunt daemonum, et hominum non cognoscentium veritatem. Ascendite animo ad Deum, qui est omnium creator, et comparate pietatem istam omni, quae annuntiatur esse pietas, nec est pietas, et videte, quia vos beati estis. Quis enim similis tibi, popule salvate a Domino? Et beata gens cujus Dominus Deus ejus, populus quem elegit in habitationem sibi . Beata quippe gens fuit quondam Judaeorum, sed perdidit beatitudinem, et ejecta est de loco suo,
Abbreviated transcription (Latin):
digia etiam nuncuꝑari ea  Et si dix¬
erint ad uos querite uentri loquos &
eos qui de terra clamant. qui in ania
loquunt᷑: qui de uentre clamant ñ
gens ad dm̃ suum requirunt. quid
ex quirunt de uiuentib mortuos:
Attendite qm̃ obscure dicta sunt. &¬
debet sensus deo ipso largiente &¬
nos. ut non simus alior sermonum
discipuli nisi celestium & bonoꝵ. St̃
enim quidam loquentium & polli¬
centium doctͥnam ueram. qui non
loquinit᷑ celestia s terrena. Qui ẽ
inme credunt dixerit. querite uen¬
triloquos. & eos qui de t̾ra clamant
qui inania locuntur. qui de terra
clamant. ueluti querite demonia
ab una enim specie demonis uentri¬
loqui. ropicus omnia demonia nun¬
cupauit. si dixerint uobis querite
uentriloquos. hoc ẽ querite a demo¬
nib siue duunationem. siue u̾itatẽ.
siue sacratam contemplationẽ. Res¬
pondete eis. Hec que doceo: quȩ sunt
que eos docet. Insequentib dic̃. Et

Expanded text:
digia, etiam nunc operari ea. Et si dixdigia, etiam nunc operari ea. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant, non gentes ad Deum suum requirunt, qui exquirunt de viventibus mortuos . Attendite quoniam obscure dicta sunt, et debet sensus, Deo ipso largiente nos, ut non simus aliorum sermonum discipuli, nisi coelestium et bonorum. Sunt enim quidam 1136 loquentium, et pollicentium doctrinam veram, qui non loquuntur coelestia, sed terrena. Qui estin me credunt, dixerit: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant, veluti quaerite daemonia: ab una enim specie daemonis ventriloqui τροπικῶς omnia daemonia nuncupavit. Si dixerint vobis, quaerite ventriloquos, hoc est, quaerite a daemonibus, sive divinationem, sive veritatem, sive sacratam contemplationem, respondete eis quae dico: Quae sunt, quae eos docet? In sequentibus dicit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cepit saluator ad̾o. Nemo enĩ uenit
ad eum si non qui misit eum attraxe¬
rit uenientẽ ad saluatorem. sicuti in
euangelio quod scd̃m ioħem ẽ didici¬
mus. & quia accepit donum apatre
eos qui credunt iccirco ꝓphetans de
eis ait. Ecce ego & pueri quos michi
dedit dc̃. sec putandus ẽ. non habuis¬
se qui accepit: cum ad huc habeat ipse
qui dederit. De inde in reliquis ꝓphe¬
tat saluator inppħa dicens futurum ẽe.
ut cum acceꝑit pueros. signa & ꝓdigia
fiant in isrł. Habet aut̃ ita. Et erunt
signa & prodigia in isrł adnõsabaoth.
qui habitat in monte syon. Qui enĩ
habitat inspeculatorio. & in ommi aĩa
potest conspicẽ ueritatẽ: iste fac̃ sig¬
na & ꝓdigia ꝑ saluatorem. & post sal¬
uatorem perapłos. Et ubicũq inueni¬
tur apta anima ministerio signoꝵ¬
rationem siue sensibilit̾. ad exortan¬
dos eos qui ueniunt ad fidem. non ẽ
otiosus dĩ. qui tunc fec̃ signa & pro¬

Expanded text:
cepit et Salvator a Deo. Nemo enim venit cepit et Salvator a Deo. Nemo enim venit ad eum, si non qui misit eum, attraxerit venientem ad Salvatorem, sicut in Evangelio, quod secundum Joannem est didicimus. Et quoniam accepit donum a Patre eos, qui credunt, idcirco Propheta de eis ait: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Deus. Nec putandus est non habuisse qui accepit, cum adhuc habeat ipse qui dederit. II. Deinde in reliquis prophetat Salvator in Propheta dicens futurum esse ut cum acceperit pueros, signa et prodigia fiant in Israel. Habet autem ita: Et erunt signa et prodigia a Israel in Domino Sabaoth, qui habitat in monte Sion. Qui enim habitat in speculatorio, et in omni anima potest conspicere veritatem, iste facit signa et prodigia per Salvatorem, et post Salvatorem per Apostolos, et ubicumque invenitur anima apta ministerio signorationem, sive sensibiliter exhortando eos, qui veniunt ad fidem, non est otiosus Deus, qui tunc fecit signa et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. erum quomodo inpueris alii
ab aliis acriores. & ea quȩ his sunt
tradita uelocius consequunt᷑. sic
inquam similẽ ingeniosis pueris
semet ipsos. quia etiam si profic̾ent
pueroꝵ ꝓfic̾ent profectu: dixerunt.
Ex parte cognoscimꝰ & exparte ꝓphe¬
tamus. Nec enim ad huc ueritatis
negotia. sed umbras negocioꝵ conspi¬
ciebant. slet plenam lucem. sed ob¬
scuram imaginem: Ideoq repetebat᷑
dicentes. Uidemus numc ꝑ speculũ
& in enigma: tunc aut̃ facie ad faciẽ.
Quis gͦ hec legens. & intelligens. in¬
flabitar. & erigetur siue suꝑ scientiã.
seu suꝑ quod cũq donumi: Et enĩ
cum ea quȩ ad pueros deuenerunt.
multo inferiora sint his que reposita
sunt. uiris. debent non eleuari. & su¬
ꝑbire hi quidentur int̾ pueros acriorᷤᷤ
ingenii & uelocioris. Istos aut̃ pueroᷤ
homines dic̃. oñs quos & saluator
demonstrabat. eccȩ inquiens ego & pu
eri quos michi dedit ds̃. Donum ac¬

Expanded text:
Deus . Verum quomodo in pueris alii Deus . Verum quomodo in pueris alii sunt aliis acriores, et ea quae eis sunt tradita velocius consequuntur: sic, inquam, similem ingeniosis pueris 1135 semetipsos, qui etiamsi profecerint, puerorum profecerint profectu, dixerunt: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Nec enim adhuc veritatis negotia, sed umbras negotiorum conspiciebant; nec plenam lucem, sed obscuram imaginem. Ideoque repetebant, dicentes: Videmus nunc per speculum, et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quis ergo haec legens et intelligens inflabitur, et erigetur super scientiam, seu super quodcumque donorum? Etenim cuncta, quae ad pueros devenerunt, multo inferiora sunt his, quae reposita sunt viris. Debent ergo non elevari et superbire ii, qui videntur inter pueros acrioris ingenii, et velocioris. Istos autem pueros homines dicit omnes, quos et Salvator demonstrabat: Ecce, inquiens, ego, et pueri mei quos mihi dedit Deus. Donum ac
Abbreviated transcription (Latin):
participantur eoꝵ. sic quia pueri non
ꝑossut fortiores audire sermones: de¬
bent enim ut pueri audire sermoneᷤ
nes dĩ ꝓpt̾ hoc factus insanguine pu¬
eroꝵ causa qui communicauert̾ san¬
loquitur. non duina & in effabilia.
s quec̃q capere possunt pariuili. Par¬
uuli aut̃ om̃s homines sunt. si eos cõ¬
pares ad perfectionem uerbi. Licet
moysen nomines. licet unum dixeris
de ꝓphetis. licet ioħem quo maior in
natis mulierum nemo fuit. licet ad
apłos uenias. petrum. cui porte infer¬
ni non inualescent. uł paulum qͥ rap¬
tus ẽ usq ad t̾cium cęlum. & audiuit
indicibilia uerba: non de ponis eoꝵ
głam dicens. quia & ipsi in eis quȩ
intellexerunt comparatione eoꝵ quȩ
non intellexerunt. paruuloꝵ discipli¬
nis eruditi sunt. que hominib tradũ¬
tur. dic̃ gͦ saluator. non de his quos
paulus inxpõ paruulos nuncupat
&e asserit lacte potandos. & ñ forti ci¬
bo s de omnib simul hominib Ec¬
ce ego & paruuli mei. quos mͥ dedit

Expanded text:
qui participantur eorum: sic quia pueri non possunt fortiores audire sermones, debent enim ut pueri audire sermones  hoc factus in sanguine puerorum causa qui communicaverunt carloquitur non divina et ineffabilia, sed quaecumque capere possunt parvuli. Parvuli autem omnes homines sunt, si eos comparas ad perfectionem verbi, licet Moysen nomines, licet unum dixeris de Prophetis; licet Joannem, quo major in natis mulierum nemo fuit : licet ad Apostolos venias: Petrum, cui portae inferi non invalescent: vel Paulum, qui raptus est usque ad tertium coelum, et audivit indicibilia verba : non deponis eorum gloriam, dicens, quia et ipsi in eis quae intellexerunt comparatione eorum, quae non intellexerunt, parvulorum disciplinis eruditi sunt, quae hominibus traduntur. Dicit ergo Salvator non de his, quos Paulus in Christo parvulos nuncupat, et asserit lacte potandos, et non forti cibo, sed de omnibus simul hominibus: Ecce ego et parvuli mei, quos mihi dedit
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. Et uires eoꝵ de pascar. acci¬
piens nrãs uires de pastus ẽ. nos: Et
cominouebo ciuitates que inhabi¬
tantur. & hoc zabulus cominina¬
tur. In habitari cernit ciutates ec¬
cdesias dĩ in xp̃o dño constructas.
ħas commoturum ẽẽ se ꝑsonat. Et
frequent᷑ quidem concuisit ciuitateᷤᷤ
in habitatas ꝑsecutiorib freguent̃¬
concussit scandalis. s nos temptemus¬
fundamentũ habentes suꝑ petram taleᷤᷤ
fieri ut iste qui dic̃. commouebo ciuitateᷤᷤ
que inhabitantur. nos mouere non uã¬
uerum ad omnia que acoidĩnt stabiles
ꝑ seueremus. ut pote hũtes edificium

Expanded text:
dixerat: Et vires eorum depascar. Accidixerat: Et vires eorum depascar. Accipiens nostras vires, depastus est nos. Et commovebo civitates, quae inhabitantur . Et hoc Zabulus comminatur; inhabitari cernit civitates, Ecclesias Dei in Christo Domino constructas, has commoturum esse se personat. Et frequenter quidem concussit civitates inhabitatas persecutionibus, frequentconcussit scandalis. Sed nos tentemusfundamentum habentes super petram tales fieri, ut iste qui dicit: Commovebo civitates, quae inhabitantur, nos movere non vaversos. Verum ad omnia quae acciderint, stabiles perseveremus, utpote habentes aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
aluid fit. quam uera locutus probat᷑
supnos. qui dix̃ uirib faciam: Quid
aut᷑ & aliud reꝓmittat iste magniloꝗͣx
intueamur. & sapientia intellectus. au¬
feram fines gentium. Sapientiã nescio
quam pollicetur de qua & ꝓpħa loqͥt᷑:
alienigena quadam sapientia ẽ ineis.
Est aliqua extranea aueritate sapi¬
entia: quam disꝑdit ds. hanc iste ha¬
bens estimat se ẽe̾ sapientem & dic̃.
Sapientia intellectus. auferam fines
gentium: & iures eoꝵ depascar. ꝑ¬
uenit enim ad omnes gentes oꝑatio
euis. S saluator in om̃s gentes mit¬
tens sermones suos. eruit eos qui a
rabulo incunctis gentib captiui te¬
nebantur. Et uires eoꝵ de pascar. Mi¬
natur se uires nrãs predatum iri: &
tradere ad usum noi militantib. Et
reuera ẽ. idere eum quibꝰdam hoc
facientem : Quando enim quis uin¬
citur a zabulo. & traditur demoni¬
b spiritib pessimis. uirtutib contͣ¬
riis. quid aliud factum ẽ. quam is qͥ¬

Expanded text:
aliud fit, quam vera locutus probatur aliud fit, quam vera locutus probatur super nos, qui dixit, viribus faciam? Quid autem et aliud repromittat iste magniloquax, intueamur. Et sapientiam intellectus auferam, fines gentium. Sapientiam nescio quam pollicetur, de qua et Propheta loquitur. Alienigena quaedam sapientia est in eis . Est enim aliqua extranea a veritate sapientia, quam disperdet Deus. Hanc iste habens existimat se esse sapientem, et dicit: Sapientiam intellectus auferam, fines gentium, et vires eorum depascar. Pervenit enim ad omnes gentes operatio ejus; sed Salvator in omnes gentes mittens sermones suos, eruit eos, qui a Zabulo in cunctis gentibus captivi tenebantur. Et vires eorum depascar. Minatur se vires nostras praedatum iri, et tradere adversus nos militantibus. Et revera est videre eum quibusdam hoc facientem. Quando enim quis vincitur a 1142 Zabulo, et traditur daemonibus spiritibus pessimis, virtutibus contrariis, quid aliud factum est, quam is
Abbreviated transcription (Latin):
ea que iuistis reꝓmissa funtꝰ. tunc in¬
cducet suꝑ sensum magaum principẽ
assyriors. & stiꝑ altitudinem glorie oc¬
culors euis. Aita eum sapientem sermo
nouit & exordium ruine eius. ab infla¬
tione cepisse. Unde & si inflati fueri¬
mus: inuidicium incidius diaboli in
quo ipse incidit ⁊ abulus. Uideamus
aut̾ & inflationem eius quanta sit ut
eam caueamus. & non ꝑmittamus eum
suꝑ nos uera dice Quid gͥ dic̃ꝰ uirib
faciani. & sapientia intellectus. auferã
fines gentium. Estimat fortitudine sua
quod uult in nobis se posse ꝑ fic̾e̾. Et
re uera si uincamur. & post hȩc uerba
peccemus. si post eccłiam rursum incir¬
cum. & ad equoꝵ cursus. & ad conuentꝰ
gentilium eamus: quid aliud sit quã
suꝑatos nos possidet: Et quid dixit ra¬
bulus: uirib faciam consequitur inno¬
bis peccantib quod minatus ẽ. Sed
& si fornicemur post castitatẽ longi
temporis. post scĩmoniam multam quid

Expanded text:
ea, quae justis repromissa sunt, tunc inea, quae justis repromissa sunt, tunc inducet supra sensum magnum principem Assyriorum, et super altitudinem gloriae oculorum ejus. Alta eum sapientem sermo novit, et exordium ruinae ejus ab inflatione coepisse. Unde et si inflati fuerimus, in judicium incidemus diaboli, in quo incidit ipse Zabulus. II. Videamus autem et inflationem ejus, quanta sit, ut eam caveamus, et non permittamus eum super nos vera dicere. Quid igitur dicit? Viribus faciam, et sapientiam intellectus auferam, fines gentium . Existimat fortitudine sua, quod vult in nobis se posse perficere. Et revera si vincamur, et post haec verba peccemus; si post Ecclesiam rursum in circum, et ad equorum cursus, et ad conventus gentilium eamus, quid aliud fit, quam superatos nos possidet? Et quid dixit Zabalus, viribus faciam? consequitur in nobis peccatoribus, quod minatus est. Sed et si fornicemur post castitatem longi 1141 temporis, post sanctimoniam multam, quid
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ samaritanis. etiam his qui de eccłia
sunt. Cum aut̃ consummaũt dñs oĩa:
faciens in monte syon &e inhierusalẽ
inducet suꝑ sensum magnum princi¬
pem assiriors. & suꝑ altitudinẽ gloriȩ
oculoꝵ enus. D ocemur quid futurum
sit inimico nr̃o zabulo. quem sensum
quemdam magnum nuc propheta.
mincupait: quomodo enĩ serpens sa¬
pientior erat omnib bestus. que sunt
suꝑ terram. & filii scłi huuis sapien¬
tiores suꝑ filios lucis ingeneratione
sua sunt: & dispensator iniquitatis sa¬
pient᷑ fec̃ scd̾m sapientiam non bonã:
E ocdem modo iste qui figuraliter pͥn¬
ceps assirioꝵ dicitur. magnus ẽ seutꝰ.
& est mirari magnitudinẽ sensus euis
quo abusus ẽ: ad instruendos sapien¬
tes mundi istus. Qui cum omni ueri¬
similitudine cunctaq urtute falsitatẽ
sectarum suarum componentes exhi¬
bent. Cum gͦ omnia fẽcerit ds̃ in mõ¬
te syon & imierusalem: & reddiderit

Expanded text:
fecit Samaritanis, et his, qui de Ecclesia fecit Samaritanis, et his, qui de Ecclesia sunt. Cum autem consummaverit Deus omnia faciens in monte Sion, et in Jerusalem inducet, super sensum magnum principem Assyriorum, et super altitudinem gloriae oculorum ejus . Docemur quid futurum sit inimico nostro et Zabulo , quem sensum quemdam magnum nunc Propheta nuncupavit. Quomodo enim serpens sapientior erat 1140 omnibus bestiis quae sunt super terram, et filii saeculi hujus sapientiores super filios lucis in generatione sua sunt; et dispensator iniquitatis sapienter fecit secundum sapientiam non bonam: eodem modo iste qui figuraliter princeps Assyriorum dicitur, magnus est sensus, et est mirari magnitudinem sensus ejus: in quo abusus est ad instruendos sapientes mundi istius, qui cum omni verisimilitudine, cunctaque virtute falsitatem sectarum suarum componentes exhibent. Cum ergo omnia fecerit Deus in monte Sion, et in Jerusalem, et reddiderit
Abbreviated transcription (Latin):
lim quidem qnͣdo peccauit
popłs pͥor excidit areligioe:
& sculptilia fabricatus est
uidas in hierusalem & is qui isrł
uocabattr insamaria. Si aut̃ & nc̃
aliquis consideret ex multitudine
eoꝵ qui colliguntur peccatores: ñ
pigebit eum dicẽ. quia unus quisq
dm̃ faciens quod estimat ẽẽ bonum.
& seruiens peccato maledictus est:
faciens sculptile. & conflans opus
manuum artificis & ponens illud in
absconso. In absconso quippe cordis
multa facimus ydola si peccemus.
Unde sermo nos edocet penitentiã
agere. & ululare suꝑ sculptilib. & idolis.
que sunt in hierusalem & samaria. Et si¬
quidem nos peccenus qui ẽẽ de ȩccłia
cupimus. inhierusalem facimiis sculp¬
tilia Si uero hi qui foris eccłiam consti¬
tuti sunt. quomodo heretici peccauerint:
tentiam ꝓuocat dicens. Ululate scul¬
tilia in hierusalem & samaria. Quem¬
admodum enim feci samariȩ. & manu¬
factis eius: ita faciam & in hierusalem
& idolis eius. Comminatur quecumq

Expanded text:
lim quidem quando peccavit populus prior, excidit a religione, et sculptilia fabricatus est Judas in Jerusalem et is qui Israel vocabatur, in Samaria. Si autem et nunc aliquis consideret ex multitudine eorum, qui colliguntur peccatores, non pigebit eum dicere, quod unusquisque Deum faciens, quod existimat esse bonum, et serviens peccato, maledictus est faciens sculptile, et conflans opus manuum artificis, et ponens illud in absconso. In absconso quippe cordis multa facimus idola, si peccemus. Unde sermo nos edocet poenitentiam agere, et ululare super sculptilibus et idolis, quae sunt in Jerusalem et Samaria. Et siquidem nos peccemus, qui esse de Ecclesia cupimus, in Jerusalem facimus sculptilia. Si vero ii qui extra Ecclesiam constituti sunt, quomodo haeretici peccaverint, tentiam provocat, dicens: Ululate sculptilia in Jerusalem, et in Samaria. Quemadmodum etenim feci Samariae et manufactis ejus, ita faciam Jerusalem et idolis ejus. Comminatur quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
tia carnis extabuerit: tunc in scõ ap¬
parebo dĩ. Hȩo in explanationẽ euis
quod dictum ẽ. incrassatum ẽ enĩ
cor populi huius. Sequitur autẽ
& aurib suis grauit̾ audierunt. Ni¬
chil michi nocet. si grauit̾ aucdiam
corporalit̾ neq ista michi causa fit
ut non audiam sermones dĩ Quomͦ
enim michi nichil nocet cecitas cor¬
poralis. si non fuĩt obcecata anima
mea: sic neq leuitas. neq grauitudo
auditionis corporalis. impedit michi

Expanded text:
tia carnis extabuerit, tunc in sancto aptia carnis extabuerit, tunc in sancto apparebo ei. Haec in explicationem ejus, quod dictum est: Incrassatum est cor populi hujus. VI. Sequitur autem: Et auribus suis graviter audierunt. Nihil mihi nocet si graviter audiam corporaliter, neque ista mihi causa fit, ut non audiam sermones Dei. Quomodo enim nihil mihi nocet caecitas corporalis, si non fuerit obcaecata anima mea: sic neque levitas, neque gravitudo auditionis corporalis impedit qui
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib corporalib que sunt iure¬
prehensione. Sic dicitur. incrassatũ
ẽ. cor populi huius. Intellige quod¬
exeo incrassatum ẽ cor. quia nichil sit
in eo p̃ter humanas. & carneas cogi¬
tationes sollicitudines. Quomodo
enim mat̾ia corporis pinguisẽ eod
modo etiam corporei intellectus &
cogitationes. Ex quo cum duo propo¬
sita sunt. in crassari cor ex sccularib
curis & attenuari & sollicitudine spi¬
rituali: cum quis cogitat. ea que dnĩ
sunt. proicit pinguedinẽ excorde sci¬
ens quia si incrassatum fu̾it. cor eiꝰ
neq accipiat sermones dĩ. neq ui¬
deat salutis sacramentum. de pona¬
mus nos incrassitudinẽ. & assuma¬
mus eam quȩ dicta ẽ tenutatem
ut & nos dicamus. quomodo ꝓpħe
sitiuit inte anima mea. quã multipli¬
cit̾ tͥ caro mea: int̾ra deserta & in uia
& in aquosa. sic inscõ apparui tͥ. ñ
quasi sc̃s fuerim naturalit̾. s si car¬
nis prudentia tabescit. Et si pruden¬

Expanded text:
gitationibus corporalibus, quae sunt in regitationibus corporalibus, quae sunt in reprehensione. Sic dicitur: Incrassatum est cor populi hujus. Intellige ex eo incrassatum esse cor, quia nihil sit in eo praeter humanas et carnales sollicitudines. Quomodo enim materia corporis pinguis est, eodem modo etiam corporei intellectus, et cogitationes. Ex quo cum duo posita sint, incrassari cor ex saecularibus curis, et attenuari ex sollicitudine spiritali, cum quis cogitat ea, quae Domini sunt, projiciens pinguedinem ex corde, et sciens, quia si incrassatum fuerit cor ejus, neque accipiat sermones Dei, neque videat salutis sacramenta, deponamus et nos crassitudinem, et assumamus eam, quae dicta est tenuitatem, ut et nos dicamus quomodo Prophetes: Sitivit in te anima mea, quam multipliciter tibi caro mea. In terra deserta, invia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi , non quasi sanctus fuerim naturaliter, sed si carnis prudentia tabescit, et si pruden
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Esto uͦ & attenuari cor meum:
quid michi ex isto ꝓdest. S cum nũ¬
cupatiuo. cum corporeo corde uocabu¬
lo animȩ nrẽ pͥncipale nominatur.
ut mainfestum ẽ. exeo quod in euange¬
lio dr̃ beati mundo corde. Neq enim
hi mundo corde sunt. qui sanguinẽ
uł qdđ cũq matĩȩ corporalis intrinserꝰ
non habent. s dictum est. beati mun¬
do corde. pro eo quod ẽ. beati qui mũ¬
dum cor habent pͥncipali amine¬
quidẽ quando cogitationes pessime
egrediuntur exeo: homicidia. ad ulte¬
ria. furta. falsum. testimoniũ. blasphe¬
mie. mundum aut̃ quando cogita¬
tiones scẽ. & intellectus diuini. & menꝰ
pura: ꝓpt̾ hoc arbitrandum ẽ. attenu
euis qui peccat. Dicitur enim de
scõ spũ qui ẽ scđłm sapientiam. qͥa¬
at hunc subtilem spm̃. Differt qͥppe
hic sp̃c ab omnib spũalib intellectu¬
alib. mundis. subtilib E st gͦ pͥnci¬
mat̾iȩ. intio concretum ẽ plenum co¬

Expanded text:
tur. Esto vero et attenuari cor meum, tur. Esto vero et attenuari cor meum, quid mihi ex isto prodest? Sed cor nuncupativo cum corporeo corde vocabulo animae nostrae principale nominatur, ut manifestum est ex eo, quod in Evangelio dicitur: Beati mundo corde . Neque enim hi mundo corde sunt, qui sanguinem, vel quodcumque materiae corporalis intrinsecus non habent. Sed dictum est: Beati mundo corde, pro eo quod est: Beati, qui mundum habent principale aquidem quando cogitationes pessimae egrediuntur ex eo, homicidia, adulteria, furta, falsum testimonium, blasphemiae: mundum autem quando cogitationes sanctae, et intellectus divini, et mens pura: propter hoc arbitrandum est attenuaia ejus, qui peccat. Dicitur enim de sancto Spiritu, qui est secundum sapientiam, qat hunc subtilem spiritum. Differt quippe hic spiritus ab omnibus spiritibus intellectualibus, mundis, subtilibus. Est ergo princimateriae vitio concretum est, plenum co
Abbreviated transcription (Latin):
faciendum. hodie recipiens manum.
habeat eam uiuentẽ: Si iuderis ali¬
quem pollutum & lepram inanima
habentem subito penitere. ad doct᷑nȩ
sermonẽ compunctum. ñ te pigeat
dic̾ẽ quia mauis sit. hunc spũalit̾
leꝓsum. quam quẽdam carnaliter fu¬
isse purgatum: o hȩo quidem largit᷑
profudit oratio eupiens ostendere qͥel
populi huiis. Si quidẽ necessarium
est intelligi & hoc unde ẽ. Non eadẽ
ẽ corporalis & spũalis pinguedo neq
eadem ẽ corporalis tenuitas & sp̃uał
Et enim quod corporalit̾ crassum est¬
&e in carne fit: & nichil michi nocet. Cor
carneum si in crassatur. neq prodest.¬
neq ob est si a languore. uł aquacũ¬
q cansa tenuet᷑. T ale aut̃ estimo fie¬
ri cor carneum eoꝵs: qui formidine
continentur. Quomodo enim tabes¬
cunt ab egrotatione. sic aiunt & crassi¬
tudinem & quicquid pingue est cir¬
ca cor eoꝵs extenuari. Quid̃ gͦ michi
nocet. si corporale cor meum incrasse¬

Expanded text:
faciendum, hodie recipiens manum, faciendum, hodie recipiens manum, habet eam viventem? Si videris aliquem pollutum, et lepram in anima habentem subito poenitere, ac doctrinae sermone compunctum, non te pigeat dicere, quia majus sit hunc spiritaliter leprosum, quam quemdam carnaliter fuisse purgatum. Et haec quidem largius profudit oratio, cupiens ostendere quid populi hujus . Siquidem necessarium est intelligi et hoc unde sit, non eadem est corporalis, et spiritalis pinguedo, neque eadem est corporalis tenuitas, et spiritalis. Etenim quod corporaliter crassum est, in carne fit, et nihil mihi nocet cor carneum si incrassetur, neque prodest, si a languore, vel a quacumque causa attenuetur. Tale autem existimo fieri cor carneum eorum, qui formidine continentur. Quomodo enim toti tabescunt ab aegrotatione, sic aiunt et crassitudinem, et quidquid pingue est circa cor eorum, extenuari. Quid ergo mihi nocet, si corporale cor meum incrassa
Abbreviated transcription (Latin):
rursum uidere. & quod mauis ẽ. eos
qui sio nati fuerant. Exhibeant quoᷤᷤ
cecos abutero manib apłoꝵ curatos
aspexeruit : Et alia infinita potest
de euangeliis in uenire qui querit
quia neq apłi his maiora fecerint.
neq eoꝵs successores. uerum sermo sc̃p¬
ture. tale quiddam locutus ẽ. his que
ego feci corporalib. uos maiora facie¬
tis. Ego feci resurgere ex mortuis cor¬
poraliter: uos resurgere facietis ex
mortius spũaliter. Ego cecis sensibi¬
le hoc lumen infudi. uos sp̃ualem
lucẽ non uicdentib dabitis usq ad
hanc aut̃ diem. hec maiora signa a
corporalib que feõ iħs ego iudeo fie¬
ri ꝑ fidelissimos discipulos iħu. An ñ
ceci nunc uident. & claudi ambulant.
& leprosi mundantur. & reliqua fuit.
si is qui heri obcecatus & accedens ad
ydolum quasi ad dm̃. hodie inuocet
dm uiuum. pristina derelinquens:
graditur pede: Qui heri aridam ha-¬
bebat manum & ociosam. ad bene¬

Expanded text:
rursum videre, et quod majus est, eos, rursum videre, et quod majus est, eos, qui sic nati fuerunt. Exhibeant hi quos caecos ab utero manibus Apostolorum curatos aspexerint . Et alia infinita potest de Evangeliis invenire qui quaerit, quia neque Apostoli his majora fecerint, neque eorum successores. Verum sermo Scripturae tale quiddam locutus est: 1130 His, quae ego feci corporalibus, vos majora facietis. Ego feci resurgere ex mortuis corporaliter, vos resurgere facietis ex mortuis spiritaliter. Ego caecis sensibile hoc lumen infudi, vos spiritalem lucem non videntibus dabitis. Usque ad hanc autem diem haec majora signa a corporalibus, quae fecit Jesus, ego video fieri per fidelissimos discipulos Jesu. An non caeci nunc vident? et claudi ambulant, et leprosi mundantur? et reliqua fiunt? Si is, qui heri obcaecatus est accedens ad idolum, quasi ad Deum, hodie invocet Deum vivum, pristina derelinquens, graditur pede? Qui heri aridam habebat manum, et otiosam ad bene
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod dictum ẽ. uidentes uidebitiᷤᷤ
& non scietis habeat sensum. Nam
si non ea quȩ uidebantur habebant
aliquem sensum sacratum. ut cũ
carnalib oculis etiam sp̃ualit̾ in¬
spicerentur: numquam dixisset.
uidentes uidebitis & non scietis. Ad
ꝓbationẽ aut̃ hoꝵs & alterius scͥp¬
ti de euangelio testimoniũ ꝑ feremꝰ:
quod iuxta eos qui tantum litterã
secuntur mendatium ẽ. dic̃ saluator
& dñs nr̃ ad discipulos in euangelio
scđm iohem. Si credideritis: ñ solũ
que ego facio facietis. sed & maiora
hors facietis.Uideamus gͦ si maio¬
ra aliqua fecerint discipuli. Quid
mauis ẽ quam mortirum resuscita¬
re: Quis ñ dico nrm̃ s apłoꝵs mortu
um resuscitauit: Refert hystoria
quia paulus euthicum resuscitau̾it
amortius. & petrus tabitam. quȩ in¬
terpretatur dorchas Ista aut̃ & alia
istius modi inuenirẽ potes. S ubi
sunt maioraᷤ S & cecos fec̃ saluator

Expanded text:
hoc, quod dictum est: Videntes videbitis, hoc, quod dictum est: Videntes videbitis, et non scietis, habeat sensum. Nam si non ea, quae videbantur, habebant aliquem sensum sacratum, ut cum carnalibus oculis etiam spiritaliter inspicerentur, numquam dixisset: Videntes videbitis, et non scietis. Ad approbationem autem horum, et alterius scripti de Evangelio testimonium proferemus, quod juxta eos, qui tantum litteram sequuntur, mendacium est. Dicit Salvator et Dominus noster ad discipulos in Evangelio secundum Joannem: Si credideritis, non solum quae ego facio, facietis, sed et majora horum facietis . Videamus ergo si majora aliqua fecerint discipuli? Quid majus est quam mortuum suscitare? Quis non dico nostrum, sed Apostolorum mortuum suscitavit? Refert historia quia Paulus Eutychum resuscitaverit a mortuis; et Petrus Tabitham, quae interpretatur Dorcas . Ista autem, et alia istiusmodi inveniri possunt: ubi sunt majora? Sed et caecos Salvator fecit
Abbreviated transcription (Latin):
dentes uidebitis. & non scietis. s suꝑ
peccatores. Et cuncta aut̃ euangelioꝵ
oramus uidentes dupliciter uidere:
quomodo facta sint uixta corpus qnͣ¬
do saluator nr̃ descendit ad terras
& enim sumilitudo erat & typus fu¬
turoꝵ unum qđq quod fiebat incor¬
pore eoꝵs: ueluti nescio quis a natiui¬
tate cecus uisum recuꝑauit. uere aut̃
populus. cui saluator reodidit uisum
saliua sua ungens oculos eius: & mit¬
tens ad filoam quod interp̃tat᷑ missus.
Mittebat quippe eos quos spũ unxit
ut cred̾ent ad siloam id ẽ ad apłos &
magistros: ꝓpter quod scͥptum ẽ de
siloa quia interp̾tatur missus. Et quo¬
tiens cũq incipimus ab ihũ uisitari
ut recipiamus animȩ oculos: mittim᷑
ad siloam hoc ẽ missus. Et unus qͥsq
gͦ nrm̃ quando legit ea quȩ ineuan¬
geliis facta sunt: oret ne etiam inse
compleatur. uidens iudebitis & non
scietis. Si aut̃ ut estimant simplicio
exempla alteruis rei: exponat quomͦ

Expanded text:
dentes videbitis, et non scietis, sed super dentes videbitis, et non scietis, sed super peccatores. Sed et cuncta Evangeliorum oremus videntes dupliciter videre, quomodo facta sint juxta corpus, quando Salvator noster venit ad terras. Etenim similitudo erat, et typus futurorum unumquodque, quod fiebat in corpore. Veluti nescio quis a nativitate caecus visum recuperavit : vere autem populus, cui Salvator reddidit visum, saliva sua ungens oculos ejus, et mittens ad Siloam, quod interpretatur missus. Mittebat quippe eos, quos spiritu unxit ut crederent, ad Siloam, id est ad Apostolos et magistros, propter quod scriptum est de Siloa, quia interpretatur missus. Et quotiescumque incipimus a Jesu visitari, ut recipiamus animae oculos, mittit nos ad Siloam, hoc est missus. Et unusquisque ergo nostrum, quando legit ea quae in Evangeliis facta sunt, oret ne etiam in se compleatur: Videntes videbitis, et non scietis . IV. Si autem, ut existimant simpliciorexempla alterius rei, exponant quem
Abbreviated transcription (Latin):
Bene docentes ut pudicas efficiant
ad olescentulas. lauantes sordes pedu
iuencularum. Et iste uiduȩ dignȩ
sunt eccłiastico honore. quȩ cũꝙ scõꝵ
pedes lauant sermone sp̃uał doctne
scõꝵ. uero ñ masculoꝵ. sed mulierum :
docere enim mulieri. ñ ꝑmitto. neq
pͥncipari uiro uult eẽ mulieres be¬
nedocentes. ut ad castitatẽ suadeant
ñ ad olescentes. sed ad olescentulas. In¬
decens quippe ẽ. ut mulier magist᷑
uiri fiat. s ut ad castitatẽ suadeant
adolescentulas. & amare uiros & li¬
beros suos. discamus gͦ lauare pe¬
des discipłorum. Ista ꝓpter hoc
dicta sunt: uidentes uidebitis &
ñ scietis. qm̃ si quid fiebat asalua¬
tore. ab his quidem qui ñ intellige¬
bant uidebatur uixta corpus. non uide¬
batur iuxta notionem: abhis uͦ qui in¬
telligebant. indebatur quidem iuxta
oculos uidebatur autem & iuxta. intel¬
lectum: ita ut non compleretur super
beate uiuentes hoc qđ dictum ẽ. ui¬

Expanded text:
Bene docentes, ut pudicas efficiant Bene docentes, ut pudicas efficiant adolescentulas, lavantes sordes pedum juvencularum. Et istae viduae dignae sunt ecclesiastico honore, quaecumque sanctorum pedes lavant sermonorum vero non masculorum, sed mulierum. Docere enim mulierem non permittit, neque principari viro. Vult esse mulieres bene docentes, ut ad castitatem suadeant non adolescentes, sed adolescentulas: indecens quippe est, ut mulier magistra viri fiat, sed ut castitatem suadeant adolescentulis, et amare viros et liberos suos. Discamus ergo lavares pedes discipulorum. Ista propter hoc dicta sunt: Videntes videbitis, et non scietis. Quoniam si quid fiebat a Salvatore, ab his quidem, qui non intelligebant, videbatur juxta corpus, non videbatur juxta rationem: ab his vero, qui intelligebant, videbatur quidem juxta oculos, videbatur autem et juxta intellectum, ita ut non compleretur super beate 1129 videntes, hoc quod dictum est: Vi