comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit iacob. Quod tradidit dñs cuus
in manus meas. ꝑrima definitio
in in t̾rogatione. ẽ: scda in responso.
Plena gͥ om̃ia reꝑiens pat̾. quȩ erant
uel ingenii uel diligentiȩ. definici¬
onis consũmatione conel usit dicens
Ecce odor filii mei tanquã odor agri
pleni que benedixit dñs. Ager enĩ
rae diligentiã tẽporalẽ. mericoq
in eo plenitudo : cui utrunq ñdeest.
Si mul cũ addiderit que benedixit
dñs. uidetur naturae gr̃am pͣtulisse
cultionis labori. Et confirma uit
esau dicens. Iustȩ uocatũ : nom̃ eiꝰ
iacob. supplantauit eniꝰ me iãbis:
& pͥmogenita mea accepit. S forte
dicas. Inquo morã fecit. qͥ aduenati¬
onẽ a patre missus ẽs S considera.
qͥa c&e pat̾ ꝓ nunciauit qr paratum
habere ñ posset. quod spualit᷑ petebat᷑.
Et id̃o quia deficiebat ingenio. uł dili¬
gentiȩ subsidiũ ut adiungeret exige¬
bat. Celeritatis quoq ad monet. qͥait.

Expanded text:
dit Iacob: quod tradidit dominus deus tuus dit Iacob: quod tradidit dominus deus tuus in manus meas. prima definitio in interrogatione est, secunda in responso. plena igitur omnia repperiens pater quae erant uel ingenii uel diligentiae definitionis consummatione conclusit dicens: ecce odor filii mei tamquam odor agri pleni, qrae diligentiam temporalem meritoque in eo est plenitudo, cui utrumque non deest. simul cum addiderit: quem benedixit dominus, uidetur naturae gratiam praetulisse cultionis labori. et confirmauit Esau dicens : iuste uocatum est nomen illius Iacob; subplantauit enim me iam bis et primogenita mea accepit. Sed forte dicas: in quo moram fecit qui ad uenationem a patre missus est ? sed considera quia et pater pronuntiauit quia paratum habere non posset quod spiritaliter petebatur. et ideo quia deficiebatur ingenio uel diligentiae subsidium ut adiungeret exigebat. celeritatis quoque admonet, qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
usũ tẽporis: ds̃ infundit. deus dat.
Quod ds̃ dat. naturȩ ñ diligentiȩ est.
Ingeniũ gͥ. diuini ÷ muneris. Qđ autẽ
diuini muneris: hoc naturȩ ingeniũ.
Ergo natura: inuentio diligentiȩ. Illud
sine tẽpore. hoc indiget tẽpore. Idõq
illud tẽpore p̾sto est: hoc inspacio tẽporis
in uestigatur: Illud supra nos. hoc uͦ ad nos
refert᷑. Quȩrenti gͥ patricibũ uerbi of¬
fert. Non enĩ insolo pane uiuit homo.
sed in om̃i uerbo dĩ. lalẽ cibũ quęre¬
bat ysaac. talẽ cibũ esuriebat petrus.
quando uidit credituri gentilis popłi
mysteria. Esau prȩsto ñ habuit cibũ
sp̃ualis & uelocioris ingenii. Dũ ille
uenatur & quęrit. & prȩ̃ durũ atq agre¬
stẽ sermonẽ suggerere parat: pͣuenit
iacob celeri inuentione & miti. & ꝓpe
domestica responsione suaue uerbũ
ministraͬs quo eũ mulceret ut delec¬
taret. Unde miratꝰ pat᷑ ait. Quid ÷
hoc qđ tã̾cito inuenisti fili: Respon¬

Expanded text:
usum temporis deus infundit, deus dat, usum temporis deus infundit, deus dat, quod deus dat naturae, non diligentiae est. ingenium igitur diuini est muneris, quod autem diuini muneris hoc naturae. ingenium ergo naturae est, inuentio diligentiae: illud sine tempore, hoc indiget tempore. ideoque illud tempore praesto est, hoc in spatio temporis inuestigatur; illud supra nos, hoc uero ad nos refertur. quaerenti igitur patri cibum uerbi - non enim in solo pane uiuit homo, sed in omni uerbo dei; talem cibum quaerebat Isaac, talem cibum esuriebat Petrus, quando uidit credituri gentilis populi mysteria - Esau praesto non habuit cibum spiritalis et uelocioris ingenii. dum ille uenatur et quaerit et praedurum atque agrestem sermonem suggerere parat, praeuenit Iacob celeri inuentione et miti et prope domestica responsione suaue uerbum ministrans, quo eum mulceret et delectaret. unde miratus pater ait: quid est hoc, quod tam cito inuenisti, fili? respon
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erat que concesserat ei & ꝓmi serat
ds. paritura lȩticiã. & sobriã illius
iocunditatis ebrietatẽ. paritura ante
ex pectatũ ingenui celebritate partꝰ
foctũ sapientiȩ. Deniq & de aliis hebre¬
is mulierib habes. qͥa hebreȩ pͥus pari¬
unt quã ueniant obstetrices. eo qđ ani¬
mȩ iustore ñ expectent artes & disciplinas
ꝓpt̃ inuencionũ genera. nec requirant
adiumenta generandi. sed sponte partꝰ
suos fundant. expectationẽq pͣueniant
Nec minꝰ impiger ad inueniendũ quã ad
exequendũ iacob. Cui cũ mat̾ dixisset
ut inferret patri escas. definitionũ gene¬
ra suppetisse cernimꝰ. Nã & cito inuenit.
& inuentor suoꝵ auctorẽ testificatꝰ:
dm̃. in qͦ & diligentiȩ palma. & ingenũ
significat᷑ ubertas. Prima gͦ definicio.
ininuentione. Qđ inuenit᷑ quęritur.
& qđ querit᷑ temporis est. & qđ cẽporis
est. utiq diligentiȩ.ẽ. Qd autẽ pͣuenit

Expanded text:
tenim erat quem concesserat eoque et promiserat tenim erat quem concesserat eoque et promiserat deus, paritura laetitiam et sobriam illam iocunditatis ebrietatem, paritura ante expectatum ingenii celeritate partus, feta sapientiae. denique et de aliis Hebraeis mulieribus habes quia Hebraeae prius pariunt quam ueniant obstetrices, eo quod animae iustorum non expectent artes et disciplinas propter inuentionum genera nec requirant adiumenta generandi, sed sponte partus suos fundant expectationemque praeueniant. Nec minus inpiger ad inueniendum quam ad exsequendum Iacob, cui cum mater dixisset ut inferret patri escas, definitionum genera suppetisse cernimus. nam et cito inuenit et inuentorum suorum auctorem testificatus est deum, in quo et diligentiae palma et ingenii significatur ubertas. prima ergo definitio in inuentione. quod inuenitur quaeritur et quod quaeritur temporis est et quod temporis est utique diligentiae est. quod autem praeuenit
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã. & merendi eiꝰ gr̃am. Non p̃tere¬
uit eũ illa mulier: quȩ usq in pharisei
domũ ingressa. inꝗͦ xp̃s recumbebat:
in pedes eius effudit unguentum.
Non prȩcereamꝰ disciplinȩ alicuiꝰ ꝓfectũ
sicut etiã ioseph ad olescentulus ñ prȩteri¬
uit: qr frẽs suos requirebat. & ad eũ festina¬
bat locũ inqua pascebant oues. Et cum
cognouisset quia indothaĩ sunt: ꝑ rexit
co. Significatur autẽ illo uerbo docha¬
in defectus idoneus. id ÷ uanarũ opinio¬
nũ defectus ñ mediocris sed ꝑfectꝰ & pleuꝰ.
in quo ꝓfectus: animȩ. Sapiens et̃ quan¬
dominuit addic. Deficiunt enĩ scłares
opiniones. quȩ mulierib infirmis cõpa¬
rantur. Unde pulchre qͦostenderetur
sara ad ꝑfectũ uenisse ut generaret
risũ & lȩticiã: defecerunt inqͥt sarȩ
fieri muliebria. Bona gͦ defectio cupi¬
ditatũ. defectio uanitatis. quia ueritatis
adiectio est. Unde &e sc̃s ait. Defecit in-
salutare cuũ anima mea. Paritura &¬

Expanded text:
emerendi eius gratiam. non praeteriuit eum illa mulier. quae usque in Pharisaei domum ingressa, in qua Christus recumbebat, in pedes eius superfudit unguentum. non praetereamus disciplinae alicuius profectum, sicut etiam Ioseph adulescentulus non praeteriuit, quia fratres suos requirebat et ad eum festinabat locum, in quo pascebant oues, et cum cognouisset quia in Dothaim sunt, perrexit eo. significatur autem illo uerbo Dothaim defectus idoneus, id est uanarum opinionum defectus non mediocris, sed perfectus et plenus, in quo profectus est animae. sapiens enim quando minuit addit; deficiunt enim saeculares opiniones, quae mulieribus infirmis comparantur. unde pulchre, quo ostenderetur Sarra ad profectum uenisse, ut generaret risum et laetitiam, defecerunt inquit Sarrae fieri muliebria. bona ergo defectio cupiditatum, defectio uanitatis, quia ueritatis adiectio est. unde et sanctus ait: defecit in salutare tuum anima mea. paritura e
Abbreviated transcription (Latin):
imaginuis filii dei: Habes pͥmũ pceptũ ad ima-¬
ginẽ dĩ. Scđm. quia inuisibilia dĩ ꝑea quȩ
facta st̃ intelligunt᷑. id÷ sẽpit̾na uirtꝰ eiꝰ &
diuinitas oꝑib eiꝰ cognoscit᷑. Hȩc ẽ. oꝑaria uirtꝰ.

Expanded text:
imaginis filii dei? habes primum praeceptum ad imaimaginis filii dei? habes primum praeceptum ad imaginem dei. secundum quia inuisibilia dei per ea quae facta sunt intelleguntur, id est sempiterna uirtus eius et diuinitas operibus eius cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
inhiabitat om̃is plenitudo. Et idõ om̃ia
manent. quia dissolui illa ñ sinit quȩ
ipse constrinxit. qm̃ in eiꝰ uoluntate con¬
sistunt. Om̃ia enĩ quȩ uult suo imꝑio
coercet & regit. & naturali concordia ligat.
Niuit gͥ dĩ uerbũ. & maxime in animis
corrũ pat᷑. s quodis soluat᷑ atq exuatur
mens nr̃a ab eiꝰ coniunctione. Mors enĩ
uera: uerbi & animȩ separatio. Deniq
statĩ incipit anima peccatis patere uo¬
luntariis. habemꝰ hȩc genera ñ adum¬
brata sed ex pressa uirtutũ in apło. dicen¬
te eo. Ita qđ in me ÷ ꝓmptus sũ & uob̾
qͥ romȩ estis euangłixare. Non enĩ eru¬
besco euangłiũ. Uirtꝰ enĩ dĩ est in salu
tẽ om̃i credenti. iudeo pͥmũ & greco.
Iusticia enĩ dĩ in eo reuelat᷑. id ÷ in eo qͥ
credidit. Deniq addidit. exfide in fidẽ:
sicut scriptũ : iustus autẽ exfide uiuit.
In qͦ gͥ iusticia dĩ reuelat᷑. nͥ in eo qͥ conforinis:

Expanded text:
inhabitat omnis plenitudo. et ideo omnia inhabitat omnis plenitudo. et ideo omnia manent, quia dissolui illa non sinit quae ipse constrinxit, quoniam in eius uoluntate consistunt; omnia enim quoad uult suo imperio cohercet et regit et naturali concordia ligat. uiuit igitur dei uerbum et maxime in animis corrumpatur, sed quo dissoluatur atque exuatur mens nostra ab eius coniunctione; mors enim uera est uerbi et animae separatio. denique statim incipit anima peccatis patere uoluntariis. Habemus haec genera non adumbrata, sed expressa uirtutum in apostolo dicente eo: ita quod in me est, promptus sum et uobis, qui Romae estis, euangelizare. non enim erubesco euangelium; uirtus enitem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reuelatur, id est in eo qui credidit. denique addidit: ex fide in fidem, sicut scriptum est; iustus autem ex fide uiuit. in quo igitur iustitia dei reuelatur nisi in eo qui conformis est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptionis obȩditio. int̾dictȩ pͣuaricatio¬
nis cautio. quib ꝓpiciatoriã dĩ miscdiã
& nomotheticen eiꝰ ꝓuidentiã: uel in¬
sta uratorũ obsequio uł interdictorũ
declinatione uenere mua. Quartũ
usq ad illud tẽpꝰerit inciuitate refugii
ipsa fuga sorte magis quã ȩquitate alicuiꝰ
examinis de finita. Dein. causis parib
impar euentꝰ. Poterat enĩ fieri. ut post
homicidȩ illiꝰ refugiũ. sequenti die obi¬
ret sacerdos magnꝰ. Quȩ autẽ sub incerco
sententia. gͦ quia hȩret littera. queramꝰ
sp̃ualia. Quis÷ iste magnꝰ sacerdos. nͥdĩ
filiꝰ. uerbũ dĩ Cuiꝰ aduocationẽ ꝓ nob̾
habemꝰ apud patrẽ. qͥ exors om̃iũ est
uoluncariorũ & accidentiũ delictoꝵ
in quo consistunt om̃ia quȩ int̾ra sunt
& quȩ incȩlo. Uinculo enĩ uerbi constri¬¬
cta omnia st̃ & eiꝰ contiuent᷑ potentia. &
in ipso constant. qm̃ in ipso creata sunt : i nipso

Expanded text:
praeceptionis oboeditio, interdictae praeuaricatiopraeceptionis oboeditio, interdictae praeuaricationis cautio, quibus propitiatoriam dei misericordiam et nomotheticen eius prouidentiam uel institutorum obsequio uel interdictorum declinatione ueneremur. Quartum usque ad illud tempus erit in civitate refugii ipsa fuga sorte magis quam aequitate alicujus examinis definita: deinde in causis paribus impar eventus; poterat enim fieri ut post homicidae illius refugium sequenti die obiret magnus sacerdos. Quae autem sub incerto sententia? Ergo quia haeret littera, quaeramus spiritalia. Quis est iste magnus sacerdos, nisi Dei Filius, Verbum Dei, cujus advocationem pro nobis habemus apud patrem, qui exors omnium est uoluntariorum et accidentium delictorum, in quo consistunt omnia quae in terra sunt et quae in caelo ? uinculo enim uerbi constricta omnia sunt et eius continentur potentia et in ipso constant, quoniam in ipso creata sunt et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
& gr̃am recipere ñ posst̃. habes t̾ciã ciuita.¬
tẽ. ut diuinȩ potestatis formido te sobriũ
faciat & inflectat metus. Et hȩc lext̾cia.
supraiordanẽ positȩ. ut expͥmas qͦsiimago
archȩ cipũ. diligas qͣsi filiꝰ patrẽ. adores
quasi subditus regẽ. Qui autẽ iordanẽ¬
ñ trausierint. iordanis aute descensio eoꝵe
dr̃. qui descenderint gͦ exillis suꝑiorib
uirtutib ad hȩc inferiora id÷ in qͥb in te¬
gritas. caritas. humilitas uacillauerit:
habent ꝓpiora hominis refugia quȩ petant.
Ut qͥ obnoxii delictis & inflexi uitus st̃ non
uoluntariis: sperent dnm sibi reconciliari
posse siueniã petant. sperent posse corrigi
si p̃cepta sequant᷑ cȩlestiũ testam̃toꝵ. qͥb
aut informam᷑ ad in nocentiã. aut reuo¬
cam᷑ a culpa hȩ gͥ intra iordane ciuitates
sequentes st̃. ut ꝓpiciemꝰ nob̾ dm̃. Seqͣmͦ
quȩ iubet. uitemꝰ quȩ ꝓhibet. Sit gͦ ꝓpi¬
ciandȩ diuinitatis ambicio. sequendȩ

Expanded text:
 gratiam recipere non possunt. habes tertiam ciuitatem, ut diuinae potestatis formido te sobrium faciat et inflectat metus. et haec lex tertiasupra Iordanen positae, ut exprimas quasi imago archetypum, diligas quasi filius patrem, adores quasi subditus regem. qui autem lordanen transierint — Iordanis autem descensio eorum dicitur —, qui descenderint ergo ex illis superioribus uirtutibus ad haec inferiora, id est in quibus integritas caritas humilitas uacillauerit, habent propiora homini refugia quae petant. ut qui obnoxii delictis et inflexi uitiis sunt non uoluntariis sperent dominum sibi reconciliari posse, si ueniam petant, sperent posse corrigi, si praecepta sequantur caelestium testamentorum, quibus aut informamur ad innocentiam aut reuocamur a culpa. haec igitur intra Iordanen ciuitates sequentes sunt, ut propitiemus nobis deum, sequamur quae iubet, uitemus quae prohibet. sit ergo propitiandae diuinitatis ambitio, sequendae
Abbreviated transcription (Latin):
est uerbũ dĩ in quoẽ. magnũ sacerdotiũ.
cuiꝰ moyses in illo uestim̃to pͥncipis sacer¬
dotũ. indum̃ta describit intelligibilia
qđ uirtute sua induit mundũ. & tanꝗͣ
eo amictus fulget inom̃ib. Induit
etiã cognitionẽ generis humani. per
huiꝰ corporis susceptionẽ ad dñm ducens. &
in enarrabili caritate in fundens se om̃ib

Expanded text:
est uerbum dei, in quo est magnum sacerdotium, est uerbum dei, in quo est magnum sacerdotium, cuius Moyses in illo uestimento principis sacerdotum indumenta describit intellegibilia, quod uirtute sua induit mundum et tamquam eo amictus fulget in omnibus. induit etiam cognationem generis humani per huius corporis susceptionem ad dominum dicens .... et inenarrabilem ca
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ suȩ: Accipe autẽ. qr ipse ÷ pͥnceps
sacerdotũ magnꝰ. Pat̾ iurauit dõdicens.
tues sacerdos inȩt̃nũ. Recte in egnũ.
qr alii tẽporales. õs sub peccato. hic aut̃ im¬
prȩuaricabile habet sacerdotuĩ. Om̃s
submorte. hio autẽ sẽꝑ uiuens. qm̃ qͥ salua¬
re alios pocest. ipse ꝑire qu̾e ad modũ posset &
Palis enĩ inqͥt nob̾ decebat. Recta ÷ elocucio
Siqͥdẽ apud eos qͥuerborũ & elocutiontim
delectũ habuert̃. huiꝰ modi inuenit᷑ dicen¬
te aliquo. locũ editiorẽ quã uictorib
decebat. Qđ idõ ñ p̃te.rii. ut sciamꝰ qͥa
apłs nacuralib magis quã uulgatis. aut
scđm artẽ utit᷑ uerbis. Talis gͦ inquit
nob̾ decebat princeps. sacerdos. uistus. sc̃s.
in nocens. immaculatꝰ. segregatꝰ ã peccacorib
Ynde & unctus naturalit̾ legit᷑ adõ pacre.¬
qr lum̃ ÷ uerbũ qđ illuminat omnem
hominẽ ueniencẽ in hunc mundũ. Noc

Expanded text:
justitiae suae . Accipe autem quia ipse princeps est justitiae suae . Accipe autem quia ipse princeps est sacerdotum magnus. Pater juravit de eo dicens: Tu es sacerdos in aeternum . Recte in aeternum, qua alii temporales omnes sub peccato, hic autem impraevaricabile habet sacerdotium: omnes sub morte, hic autem semper vivens; quoniam qui salvare alios potest, ipse perire quemadmodum posset? Talis enim, inquit, nobis decebat . Recta elocutio. Siquidem et apud eos qui verborum et elocutionum delectum habuerunt, hujusmodi invenitur, dicente aliquo: Locum editiorem quam victoribus decebat . Quod ideo non praeterii, ut sciamus quia Apostolus naturalibus magis quam vulgatis, aut secundum artem utitur verbis. Talis ergo, inquit, nobis decebat princeps, sacerdos, justus, sanctus, innocens, immaculatus, segregatus a peccatoribus, Unde et unctus naturaliter legitur a Deo Patreminauit omnem hominem uenientem in hunc mundum. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rit. uerberas. Et siquis uxorẽ tuã affectaue.¬
rit. ꝑ sequendũ putas. Qd gͦ in aliis rep̃hendis.
ipse cõmittis. Qui predicas ñ furandũ. furaris.
Qui dicis ñ adulterandũ ad ulteras. Secuta. ẽ.
ctiã lex: quȩ data est ꝑ inopsen. Per legẽ
autẽ cognitio peccati. Accepisti etiã quid
declinares. & ea agisquȩ ꝓhibita cognoscis.
Hex autẽ quid oꝑat᷑. nͥ ut om̃is mundus subditꝰ
ficret dõe Quia ñ solũ hebreo data: uerũ
etiã ad uenã uocauit. quȩ ñ excludit ꝓseli¬
tũ. Sed quia lex os om̃iũ potuit oͥstruere.
& ñ potuit mentẽ conuertere. postremȩ
in quo esset refugiũ salutare. ut mors pͥn-¬
cipis sacerdotũ ab om̃i nos mortis liberaret
formidine. atq exueret metu. Quis est
ille. nͥ de qͦ lectũ ẽ ecce agnꝰ dĩ ecce qͥ collit
peccata mundi. quẽ pͣposuit ds̃ ꝓpiciato¬
rẽ ꝑfidẽ insanguine ipsiꝰ. ad ostensionẽ

Expanded text:
rit, uerberas et si quis ad uxorem tuam affectauerit, uerberas et si quis ad uxorem tuam affectauerit, persequendum putas. quod ergo in aliis reprehendis ipse committis: qui praedicas non furandum furaris, qui dicis non adulterandum adulteras. secuta est etiam lex, quae data est per Moysen, per legem autem agnitio peccati. accepisti etiam quid declinares et ea agis quae prohibita cognoscis. lex autem quid operatur nisi ut omnis mundus subditus fieret deo, quia non solum Hebraeo lata est, uerum etiam aduenam uocauit, quae non exclusit proselytum. sed quia lex os omnium potuit obstruere et non potuit mentem conuertere, ideo ultim, in quo esset refugium salutare, ut mors principis sacerdotum ab omni nos mortis liberaret formidine atque exueret metu. Qui est ille nisi de quo lectum est: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi? querem per fidem in sanquine ipsius ad ostensionem
Abbreviated transcription (Latin):
natione tua. & de domo patris tui. S forte
dicas: Leuita ñ erat. Sed habebat inlũbis
suis leui. ut legimꝰ ad hebreos scriptũ. Et
dñs leuitis dicit. cũ discipłis suis hoc. ẽ.
apłis dicit. Siqͥs uult post me uenire.
ab neget semet ipsũ. & tollat crucẽ suã
& seqͣt᷑ me. Quanqͣm ad om̃s iã dictũ sit.

Expanded text:
natione tua et de domo patris tui. sed forte natione tua et de domo patris tui. sed forte dicas: Leuita non erat. sed habebat in lumbis suis Leui, ut legimus ad Hebraeos scriptum. et dominus Leuitis dicit, cum discipulis suis, hoc est apostolis dicit: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me, quamquam ad omnes i
Abbreviated transcription (Latin):
Seđm. qͣ ratione sex numero. Non enĩ ociose
numerus hic prȩscriptus uidet᷑. neq
plririũ neq pauciorũ ciuitatũ. Terciũ.
cur tres ultra iordanẽ ciuitates. & tres
in regione chananea dispositȩ sunt. quȩ
refugio peccantib forent. Quartũ. cur
denumeratio & de finitio tẽporis cõpre¬
hensa. intra qđ habitet homicida inci.¬
uitate refugii. qͦ ad usq moriat᷑ sacerdos
magnꝰ. & post mortẽ sacerdotis magni.
reuertat᷑ homicida inciuitatẽ habitationis
suȩ. Ne singulis gͦ oportet dicere. atq eo
ordine quo ꝓ posuimꝰ quęsita absol uere.
Cõpetent̃ itaq leuitarũ ciuitates datas ad
refugiũ primũ explicandũ ẽ. Congrue
autẽ ꝓuisũ liquet. quia leuitȩ fugitantes
sunt mundi huius ut placeant dõ. relin¬
quant patriam. parentes. filios. omnẽ cog¬
nationẽ. ut ad hȩreant unideo. Deniq &
abra hȩ dictũ est. Exi de t̾ra tua. & de cog¬

Expanded text:
secundum, qua ratione sex numero; non enim otiose secundum, qua ratione sex numero; non enim otiose numerus hic praescriptus uidetur neque plurium neque pauciorum ciuitatium. tertium, cur tres ultra Iordanen ciuitates et tres in regione Chananaea dispositae sint, quae refugio peccantibus forent. quartum, cur denumeratio et definitio temporis conprehensa, intra quod habitet homicida in ciuitate refugii, quoad moriatur sacerdos magnus et post mortem sacerdotis magni reuertatur homicida in ciuitatem habitationis suae. de singulis ergo oportet dicere atque eo ordine quo proposuimus quaesita absoluere. Conpetenter itaque Leuitarum ciuitates datas ad refugium primo explicandum est. congrue autem prouisum liquet, quia Leuitae fugitantes sunt mundi huius, ut plactant deo, relinquant patriam parentes filios omnem cognationem, ut adhaereant uni deo. denique et Abrahae dictum est: exi de terra tua et de cog
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. t̾ras relinquat. Non eñĩ potest
ꝑspicere illud qđ ẽ. & est sẽꝑ: nͥ priꝰ hinc
fugerit. Unde & dñs uolens patri dõ ap
Docet te etiã lex fugiendũ scłm. dm̃ seqͤndũ.
Quid eni aliud docet cũ dicit. disponetis
Quob ciuitates ad refugiũ. & erunt uobis
refugia qͦ refugiat homicida om̃is. qui
ꝑcusserit animã inuitus: Et infra. Sex
ciuitates ad refugia erunt uob̾. Tresci¬
uitates dabitis tͣns iordanẽ. & tres ciuita¬
tes dabitis int̾ra chanaan. A ꝑce quidẽ
confugientib hoc crim̃ homicidii refugia
ꝓposita sunt. Sed si consideremꝰ altius.
quattuor sunt quȩ ad monent ꝓfundiꝰ
esse spectanda lectionis archana istius.
Wnũ. qua ratione ex his ciuitatib quae
leuitis in portionẽ sorte obuenert̃. sex
ciuitates ad refugiũ datȩ st̃ homicidii
crimine laborantib. cur ñ etiã aliarũ
tribuũ ciuitates ad hoc munꝰ deputatȩ.

Expanded text:
mundum, terras relinquat; non enim potest mundum, terras relinquat; non enim potest percipere illud quod est et est semper, nisi prius hinc fugerit. unde et dominus uolens patri deo adpDocet te etiam lex fugiendum saeculum, deum sequendum. quid enim aliud docet, cum dicit: disponetis uobis ciuitates ad refugium, et erunt uobis refugia, quo refugiat homicida, omnis qui percusserit animam inuitus et infra et infra: sex ciuitates ad refugia erunt uobis. tres ciuitates dabitis trans Iordanen et tres ciuitates dabitis in terra Chanaan? aperte quidem confugientibus hoc crimen homicidii refugia proposita sunt, sed consideremus altius. quattuor sunt quae admonent profundius esse spectanda lectionis arcana istius. unum, qua ratione ex his ciuitatibus. quae Leuitis in portionem sorte obuenerunt, sex ciuitates ad refugium datae sunt homicidii crimine laborantibus, cur non etiam aliarum tribuum ciuitates ad hoc munus deputatae.
Abbreviated transcription (Latin):
mors. Si luxuria sensus tuos capiat:
penetrauit mors. Et idõ qͥ uult ascen¬
dere: ñ lȩta scłi. ñ a mena. ñ delectabi¬
lia: s plena doloris & fletus sequatun
Melius. ẽ. enĩ ire indomũ luctus. qũa
in domũ conuitui. Deniq nec adã
de paradiso decendisset. nisi delectati
ꝑiculosos hominis etiã ipsos aspectus
fuerat ex ꝑtꝰ. beatũ illũ dicens. cuiꝰ spes
om̃is indi nomine. Sic enĩ ñ respicit
in uanitates & in insanias. si sẽꝑ in xp̃m
intendat. semꝑ xp̃m in ceriorib ocłis
aspiciat. Unde iterũ ad ipsũ conuer¬
sus ait. A uerte ocłos meos ne uideant
uanitatẽ. Uanitas circus:. qͥa nichil
ꝓdest. Uana est equorũ uelocitas: qͥa
m̃dax ad salucẽ. Uanitas theatrũ ÷:
uanitas ludus om̃is. Om̃ia in quit uani-¬
tas dixit ȩccłastes: quȩ in isto scło st̃. Deni-¬
q qͥsaluus esse uult: supͣ mundũ ascen¬
dat. quȩrat uerbũ apud dm̃. fugiat hẽ

Expanded text:
mors: si luxuria sensus tuos capiat, mors: si luxuria sensus tuos capiat, penetrauit mors. et ideo qui uult ascendere non laeta saeculi, non amoena, non delectabilia, sed plena doloris et fletus sequatur; melius est enim ire in domum luctus quam in domum gaudii. denique nec Adam de paradiso descendisset, nisi delectatioid, qui periculosos hominis etiam ipsos aspectus fuerat expertus, beatum illum dicit cui spes omnis in dei nomine. sic enim non respicit in uanitates et in insanias, si semper in Christum intendat, semper Christum interioribus oculis aspiciat. unde iterum ad ipsum conuersus ait: auerte oculos meos, ne uideant uanitatem. uanitas circus est, quia nihil prodest: uana est equorum uelocitas, quia mendax ad salutem est: uanitas theatrum est, uanitas ludus omnis. omnia inquit uanitas dixit Ecclesiastes quae in isto saeculo sunt. denique qui saluus esse uult supra mundum adscendat, quaerat uerbum apud deum, fugiat hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus plane qũe delectatioñ reuocat.
qũe ñ inclinat uoluptas. qui ad in¬
feriora ñ respicit. quod nec ipsius loth
uxor potuerit euadere. Quo ad monitꝰ
exemplo apłs. posteriora obliuiscens.
& ea quȩ sunt priora appetens. festina¬
bat ad brauiũ & ꝑuenire meruit. qͥa
ante se xp̃m uidebat. aquo ad iusticię
uocabatur coronã. S ed ꝑuenit ille qui
se ipsũ sibi ab negauit. ut xp̃m lucraret᷑.
Deniq ñ ipse uiuebat. sed uiuebat in eo
xp̃s. Nã quis inter tot pasfiones huius
corporis. inter tot illecebras huiꝰ scłi.
tutũ atq intemeratũ seruare uestigi¬
ũ potest: Repexit ocłs. & sensũ m̃tis
auercit. Aud iuit auris. & intentionem
inflexit. In halauit odor: & cogitationẽ
impediuit. Oslibauit. & crimen retulit.
Tactus contigit. & adoleuit ignẽ. Intra¬
uit mors ꝑfenestr̃ã. dixit ꝓpħa. fenestra
tua. oculus tuus est. Si uideas mulierẽ
ad concupiscendũ: intrauit mors. Si
audias sermones meretricios: intrauit

Expanded text:
beatus plane, quem delectatio non reuocat, quem non inclinat uoluptas, qui ad inferiora non respicit, quod nec ipsius Loth uxor potuit euadere. quo admonitus exemplo apostolus posteriora obliuiscens et ea quae sunt priora adpetens festinabat ad brauium et peruenire meruit, quia ante se Christum uidebat, a quo ad iustitiae uocabatur coronam. sed peruenit ille, qui se ipsum sibi abnegauit, ut Christum lucraretur. denique non ipse uiuebat, sed uiuebat in eo Christus. Nam quis inter tot passiones huius corporis, inter tot inlecebras huius saeculi tutum atque intemeratum seruare uestigium potest? respexit oculus et sensum mentis auertit, audiuit auris et intentionem inflexit, inhalauit odor et cogitationem inpediuit, os libauitactus contigit et ignem adoleuit. intrauit mors per fenestram dixit propheta. fenestra tua oculus tuus est. si uideas mulierem ad concupiscendum, intrauit mors: si audias sermones meretricios, intrauit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis est requiescere indõ. & eiꝰ delectatio¬
nẽ uidere. Qui gͦ confugimꝰ ad dm̃ ad
mundũ reuercimꝰ : Qui peccato mortui
sumꝰ. peccata repetimus: Qui renunci-¬
auimꝰ scło & usui eiꝰ. iterũ in luto eiꝰ
hȩrebimus: Fugiamus hinc. & tempꝰ
breue: Audiquomͦ fugias. Et qui
habent uxores. ita sint. ac si ñ habeant.
Et qͥflent. tanquã ñ flentes. Et qͥ gaudent:
tanquã ñ gaudentes. Et qͥemunt: tan¬
qua ñ possidentes. Et qui hoc mundo
utuntur: tanquã ñ utantur. ꝓ rȩterit
enĩ figura huiꝰ mundi. Nongͦ cũ prȩ¬
tereunte figura mundi oꝑa nr̃a p̃tere¬
ant. ne etiã ipsi p̃cereamꝰ. sed manȩamꝰ

Expanded text:
tatis est requiescere in deo et eius delectatiotatis est requiescere in deo et eius delectationem uidere. qui ergo confugimus ad deum ad mundum reuertemur, qui peccato mortui sumus peccata repetemus, qui renuntiauimus saeculo et usui eius iterum in luto eius haerebimus? fugiamus hinc, quia tempus breue est. audi quomodo fugias: et qui habent uxores ita sint ac si non habeant et qui flent tamquam non flentes et qui gaudent tamquam non gaudentes et qui emunt tamquam. non possidentes et qui hoc mundo utuntur, tamquam non utantur; praeterit enim figura huius mundi. non ergo cum praetereunte figura mundi opera nostra praetereant, ne etiam ipsi praetereamus, sed maneamus
Abbreviated transcription (Latin):
Mortẽ xp̃i in corpore nr̃o circũ ferimꝰ.
ut & uita xp̃i in nob̾ manifestet᷑. Non
gͦ iam nr̃am illã uitã. sed xp̃i uitam
uiuimꝰ. uicã in nocentiȩ. uitã castimo¬
niȩ. uitã simplicitatis om̃iũq uirtutũ.
Cũ xp̃o resurreximꝰ: in ipso uuamus.¬
in ipso ascendamꝰ ut serpens calcaneũ nr̃m
qđ uul neret. int̾ris reꝑire ñ possit. Fugia¬
mus hinc. Potes animo fugere. & si retineris
corpore. Potes & hic. ẽẽ. & ad esse ad dñm.
si illi ad hȩreat anima tua. si post ipsũ
cogitationib tuis ambules. si fide non specie
uias eiꝰ sequaris. si ad ipsũ confugias. E st
enĩ refugiũ & uirtus. cui dicit dauid.
Adte confugi & ñ sũ deceptus. Ergo qͥa ds
refugiũ. ds autẽ incęlo & supra cȩlos.
utiq hinc illo fugiendũ est. ubi pax
ubi requies ab oꝑib. ubi epulem᷑ sabbatũ
magnũ sicut dixit moyses. Et erunt
sabbata t̾rȩ uobescȩ epulatorũ. Epulato-¬
rũ enĩ & plenũ iocunditatis & tranquilli¬

Expanded text:
orpore nostro circumferimus, ut et uita Christi in nobis manifestetur. non ergo iam nostram illam uitam, sed Christi uitam uiuimus, uitam innocentiae, uitam castimoniae, uitam simplicitatis omniumque uirtutum. cum Christo resurreximus, in ipso uiuamus,in ipso ascendamus, ut serpens calcaneum nostrum quod uulneret in terris repperire non possit. Fugiamus hinc. potes animo fugere, etsi retineris corpore. potes et hic esse et adesse ad dominum, si illi adhaereat anima tua, si post ipsum cogitationibus tuis ambules, si fide, non specie uias eius sequaris, si ad ipsum confugias. est enim refugium et uirtus, cui dicit Dauid: ad t e con fu g i et non sum deceptus. ergo quia deus refugium, deus autem in caelo et supra caelos, utique hinc illo fugiendum est, ubi pax, ubi requies ab operibus, ubi epulemur sabbatum magnum, sicut dixit Moyses : et erunt sabbata terrae uobis escae. epulatorium enim et plenum iocunditatis et tranquilli
Abbreviated transcription (Latin):
ut solus remaneat sicut helias dix̃
& ego relictus sum solus. S ñ erat
solus. cũ quoxp̃c erat. Et ipse dñs relic¬
tus: solus. S ñ sũ inqͥt solus. qm̃ pat̾ mecũ:
Est etiã alia causa. qͥa leuitȩ ministridĩ sc̃.
& ido ipsorũ ciuitates fugientib homicidis
ꝑ legẽ deputant᷑. quia ipsis ius: diuina man.¬
data exequi circa eos qui crim̃ mortale ad¬
miserint. Nescit ȩccła publicare legessuas.
nouit ut dñi cosacerdotis obȩdiat imꝑatui
Audi leuitã dicentẽ. Tradidi huiꝰ modi sa¬
thanȩ in interitũ carnis. ut sp̃s saluussit
gladio. moriat᷑ sensus carnis in nob̾: ut
uuat anima nr̃a. Nisi enĩ sensus carnis
occiderit. nullus ẽẽ potest uitȩ fructus
ȩt̾nȩ. Sex autẽ ciuitatũ refugia st̃. ica
ut pͥma ciuitas sit cognitio uerbi. & ad
imaginẽ eiꝰ forma uiuendi. Quicunq
enĩ eã cognicionẽ fuerit ingessus. tutus

Expanded text:
ut solus remaneat, sicut Helias dixit: ut solus remaneat, sicut Helias dixit: et ego relictus sum solus. sed non erat solus, cum quo erat Christus. et ipse dominus relictus est solus, sed non sum inquit solus, quoniam pater mecum est. est etiam illa causa quia Leuitae ministri sunt dei. et ideo ipsorum ciuitates fugientibus homicidis per legem deputantur, quia ipsis ius est diuina mandata exsequi circa eos qui crimen mortale admiserint. nescit ecclesia publicare leges suas: nouit, ut dominico sacerdos oboediat imperatu. audi Leuitam dicentem tradidi huiusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit gladio moriatur sensus carnis in nobis, ut uiuat anima nostra. nisi enim sensus carnis occiderit, nullus esse potest uitae fructus aeternae. Sex autem ciuitatum refugia sunt ita, ut prima ciuitas sit cognitio uerbi et ad imaginem eius forma uiuendi. quicumque enim eam cognitionem fuerit ingressus tutus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnib ꝑfectio pacet. ut om̃s sequant᷑. Om̃ib
regnũ ꝓ positũ & uita ęc̾na . ẽ. Ergo cuius
ds portio. ẽ. nichil debet curare nͥ dm̃. ne
alteriꝰ impediat᷑ necessicatis munere.
Qđ enĩ ad alia officia confert᷑. hoc religio¬
nis cultui atq huic nr̃o officio decerpit᷑.
Hȩc enĩ uera: sacerdotis fuga. abdicatio
domesticorũ & quȩdã alienatio carissimo¬
rũ. ut suis se abneget qͥ seruire dõ gestit.
Recte gͦ fugaces fugacib cõmendauit
ȩtͣnae legis sanctio. ut qͥ hc̃ mundũ oblici
st̃: eos recipiant qͥ peccata sua condẽnan¬
tes atq oꝑa. obliuionẽ uitȩ suꝑioris
expectant. & scłaria quȩ gesserint abo-¬
lere desiderant. Fugitans gͥ: suorũ.
sacri altaris minister Unde dñs quasi
princeps sacerdotũ. formã leuitis in
euangłio dans suo. dix̃. Quȩ. ẽ. mat̾ mea.
aut qͥ st̃ fr̃s meie hoc.ẽ ñ aguosco matr̃e.
minister: cũ eos nouit in quib oꝑat᷑
dĩ uerbũ. Et ideo exul est mundi. fugi

Expanded text:
o patet, ut omnes sequantur, omnibus regnum propositum et uita aeterna. ergo cui deus portio est nihil debet curare nisi deum, ne alterius impediatur necessitatis munere. quod enim ad alia officia confertur, hoc religionis cultui atque huic nostro officio decerpitur. haec enim uera est sacerdotis fuga, abdicatio domesticorum et quaedam alienatio carissimorum, ut suis se abneget qui seruire deo gestit. recte ergo fugaces fugacibus commendauit aeternae legis sanctio, ut qui hunc mundum obliti sunt eos recipiant qui peccata sua condemnantes atque opera obliuionem uitae superioris expetant et saecularia quae gesserint abolere desiderent. fugitans igitur est suorum sacri altaris eius minister. unde dominus quasi princeps sacerdotum formam Leuitis in euangelio dans suo dixit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? hoc est: non agnosco matrem, minister, cum eos nouit in quibus operatur dei uerbum. et ideo exul est mundi: fugit
Abbreviated transcription (Latin):
catũ leuemꝰ. Caritas enĩ multitudine pec¬
catoꝵ operit. Qui gͦ ad imaginẽ dĩ esse
ñ potuerit. sit ad plenitudinẽ caritatis.
Illa ciuitas culpã excludit. hȩc soluit.
Hȩc deniq lex scdȩ ciuitatis. Diliges dñm
dm̃ tuũ ex toto corde tuo. & ex tota anima

Expanded text:
prolis leuemus; caritas enim multitudinem peccatorum operit. qui ergo ad imaginem dei esse non potuerit sit ad plenitudinem caritatis. illa ciuitas culpam excludit. haec soluit. haec denique lex secundae ciuitatis: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatorẽq oꝑa sua ꝓdunt. ut intelligat᷑
qͥ ñ cõpͣhendit᷑. Unde & dñsait. Si mͥ ñ cre¬
ditis: uł oꝑib credite. Dona gͥ etiã hȩc
ciuitas ad refugiũ quȩ edificatoris sui
testificat᷑ gr̃am & affectũ nr̃m excitat. ut
eiꝰ simꝰ cupidiores. qͥ tantã nob̾ fabricȩ huiꝰ
uideat᷑ contulisse pulchritudinẽ. Ter¬
cius ordo.ẽ. regalis pocestatis contẽplacio.
ut subiciam᷑ regi. si ñ deferimꝰ tanquam
parenti. Metu enĩ pͣsidentis plerunq fit
obȩdiens potestati qui. ẽ. saluti ingratus.
ut necessicatẽ sobrietatis agnoscat. qui
noluit aut neqͥuit gr̃am pietatis ag-¬
noscere. Corrigit gͦ necessitas: que piecas
ꝓuocare debuerat. Nȩ st̃ tresciuitates
tñs iordanẽ ꝑfectiori prudentiȩ ad re-¬
fugiũ datȩ : ut pͥ mo culpã fugiamꝰ in¬
ductione animi conformes ad imaginẽ dĩ:
Ita enĩ creati sumꝰ dicente dño. faciamus
hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ nr̃am.

Expanded text:
ellegatur qui non conprehenditur. unde et dominus ait: si mihi non creditis, uel operibus credite. bona igitur etiam haec ciuitas ad refugium, quae aedificatoris sui testificatur gratiam et affectum nostrum excitat, ut eius simus cupidiores qui tantam nobis fabricae huius uideatur contulisse pulchritudinem. tertius ordo est regalis potestatis contemplatio, ut subiciamur regi, si non deferimus tamquam parenti. metu enim praesidentis plerumque fit oboediens potestati qui est salutis ingratus, ut necessitatem sobrietatis agnoscat qui noluit ac nequiuit gratiam pietatis agnoscere. corrigit ergo necessitas quem pietas prouocare debuerat. Hae sunt tres ciuitates trans Iordanen perfectiori prudentiae ad refugium datae, ut primo culpam fugiamus inductione animi conformes ad imaginem dei. ita enim creati sumus dicente deo: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram.
Abbreviated transcription (Latin):
habere securitatẽ. ad ipsã rerũ acẽ om̃iũ
tiȩ unde ꝓ morte uitȩ ęt̾nȩ hauriat pocũ
immortalẽ. Scd̾m. ẽ. remediũ. ut qui non
potest cognitionẽ boni illius prȩlibare.
& tardior uł ingenio. ẽ. uł fidei cõpͣhensione.
qm̃ ueloci m̃tis uigore atq ingenii acumine
ad cognitionis sũmã contendit᷑. saltẽ oꝑa dĩ
consideret. atq ex his quȩ facta sunt tanti
contẽplet᷑ oꝑis aͥctorẽ. qm̃ ex his bonis quȩ
st̃ in constitutione istiꝰ creaturȩ. bona enim
ualde st̃ sic ut dñs dixit. bonũ illud sũmũ att
&t̃nũ cõp̃hendit᷑. Qui ordo rerũ. quȩ disci¬
plina. quȩ gr̃a. nonne his qua uis tardũ
ingeniũ diligere auctorẽ suũ ꝓuocat᷑
t enĩsi parentes qͥa nos genuert̃ amamꝰ: qͣnto
magis diligere debemꝰ creatorẽ parentũ
auctorẽq nr̃m: Ergo oꝑatoria uirtꝰ dĩ

Expanded text:
habere securitatem, ad ipsam rerum arcem omniumhabere securitatem, ad ipsam rerum arcem omniumtiae, unde pro morte uitae aeternae hauriat potum inmortalem. secundum est remedium, ut qui non potest cognitionem boni illius praelibare et tardior uel ingenio est uel fidei conprehensione, quoniam ueloci mentis uigore atque ingenii acumine ad cognitionis summa contenditur, saltem opera domini consideret atque ex his quae facta sunt tanti contempletur operis auctorem, quoniam ex his bonis, quae sunt in constitutione istius creaturae — bona enim ualde, sicut dominus dixit, — bonum illud summum atque aeternum conprehenditur. qui ordo rerum, quae disciplina, quae gratia? nonne his quamuis tardum ingenium diligere auctorem suum prouocatur? etenim si parentes, quia nos genuerunt, amamus, quanto magis diligere debemus creatorem parentum auctoremque nostrum! ergo operatoria uirtus dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc gͥ ciuitas: uelut metropolis. cui adia¬
cent aliȩ quinq ciuitates leuitarum.
cda ÷ ciuitas. consideratio diuinȩ oꝑatio¬
nis qua creatꝰ. ẽ mundus. Tercia ciuitas
est contẽplatio ciuitatis regiȩ & maiestatis
ȩt᷑nȩ. Quarta ciuitas. ꝓpitiationis diuinȩ
contuitꝰ. Quinta ciuitas. legis diuinȩ
contẽplacio. quȩ prȩcipit qͥd faciendũ sit
Sexta quoq ciuitas. portiolegis quȩ pͣ¬
scribit qͥd ñ faciendũ sit. Quanta abun¬
dantia diuinȩ miscđiȩ. quantȩ diuitiȩ
pietatis eiꝰ. ut singulorũ studia fragilita¬
tisq humanȩ conditionẽ considerans:
quib & inuiti ac reluctantes ad culpã dedu¬
cim᷑. & ñ uoluntaria delicta uicti illecebris
frequent᷑ cõmictimꝰ. diuersa nob̾ refugia
ꝓponat. sex uidelicet urbiũ. ut qͦ numero
mundus formatꝰ est eodẽ numero ad uer¬
sus mundana uitia & scłi huiꝰ naufragia
remediũ ꝓuideret᷑. Primũ gͥ remedium.
ut sicui boni ꝓpositi uiro culpa irrepsit.

Expanded text:
iuitas uelut metropolis, cui adiacent aliae quinque ciuitates Leuitarum. secunda est ciuitas consideratio diuinae operationis, qua creatus est mundus. tertia ciuitas est contemplatio potestatis regiae et maiestatis aeternae. quarta ciuitas propitiationis diuinae contuitus. quinta ciuitas legis diuinae contemplatio, quae praecipit quid faciendum sit. sexta quoque ciuitas portio legis, quae praescribit quid non faciendum sit. quanta abundantia diuinae misericordiae, quantae diuitiae pietatis eius, ut singulorum studia fragilitatesque humanae condicionis considerans, quibus et inuiti ac reluctantes ad culpam ducimur et non uoluntaria delicta uicti inlecebris frequenter committimus, diuersa nobis refugia proponeret, sex uidelicet urbium, ut quo numero mundus formatus est; eodem numero aduersus mundana uitia et saeculi huius naufragia remedium prouideretur! Primum igitur remedium, ut si cui boni propositi uiro culpa inrepsit,
Abbreviated transcription (Latin):
DE EUGIENDOSCłO
isto sermo. atq
utinã quã facilis
sermo. tam cautus & sollicitꝰ affectꝰ.
Sed quod peius est frequent᷑
irrepit terrenarũ illecebra
cupiditatũ. & uanitat᷑u offu¬
sio mentẽ occupat. ut quod
studeas uitare hoc cogites.
animoq uoluas quod cauere
difficile est homini. exuere
autẽ impossibile. Deniq uoti
magis eã esse rem quã effectꝰ.
testatur ꝓpħa dicendo. decli¬
na cor meũ in testimonia tua.
& non in auariciã. Non enĩ¬
in potestate nr̃a.ẽ. cor nr̃m¬
& cogitationes nr̃ȩ. quȩ imꝓuiso
effusȩ mentẽ animũq confundunt.
isatq alio trahunt quã tu ꝓposueras.
d scłaria reuocant. mundana in seit̃.
uoluptaria in gert̃. illecebrosa in¬
texunt. ipsoq in tempore quo eleua¬
re m̃tẽ paramꝰ. in sertis in anib cogi¬
tationib ad t̾rena plerunq deicim᷑.
Quis autẽ beatꝰ qui incorde suo semꝑ
ascendat: Sed hoc sine auxilio di¬
uino qui fieri potest: Nullo ꝓfecto

Expanded text:
de effugiendo saeculo isto sermo atque utinam quam facilis sermo tam cautus et sollicitus affectus! sed quod peius est, frequenter inrepit terrenarum inlecebra cupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inpossibile. deniqueuoti magis eam esse rem quam effectus testatur propheta dicendo: \'declina cor meum in testimonia tua et non in auaritiam\'. non enim potestate nostra cor n cogitationes, quae improviso effusae mentem animumque confundunt, atque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia revocant, mundana inserunt, voluptuaria ingerunt, illecebrosa intexunt; ipsoque in tempore quo elevare mentem paramus, insertis inanibus cogitationibus, ad terrena plerumque dejicimur. 2. Quis autem tam beatus qui in corde suo semper ascendat? Sed hoc sine auxilio divino qui fieri potest? Nullo profecto
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ eiꝰ. Una gͦ & sola ẽ theoria.
id ÷ contẽplatio dĩ. cui merito oĩa
iustificationũ merita. uniuersa
uirtutũ studia post ponuntur.
Iaria optimã partẽ elegit. quȩ ñ
auferetꝰ ab ea. Ecce parsꝰ marthȩ
Iñ rep̾hendit᷑ sed mariȩ laudatur.
Neq enĩ bonã partẽ elegisse mariã
dicit sed optimã: ut etiã pars mar¬
thȩ indicaret᷑ bona. Quare autem
pars mariȩ sit optima: sub infertꝰ
cũ dr̃. Quȩ ñ auferet᷑ ab ea. Actiua
& enĩ uita. cũ corpore deficit.
Quis enĩ in et̾na uita panẽ esurien¬
ti porrigat. ubi nemo esurit : quis
potũ cribuat sitienti ubi nemositit:
Quis mortuũ sepeliat. ubi nemo morit᷑.:
Cũ p̾senti gͦ scło. uita aufert᷑ actiua.
Contẽ platiua autẽ hic incipit᷑. ut in
cȩlesti patria ꝑficiat᷑. Quia amoris
ignis qͥ hic ardere inchoat: cũ ipsũ
quẽ amat uiderit. in amore ampliꝰ
ignescit. Contẽplatiua gͦ uita mi¬
nime aufert᷑: qr subtract̾a p̾sentis

Expanded text:
tum ejus. Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur, neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae judicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima subinfertur cum dicitur quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita, cum corpore deficit. Quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat, ubi nemo esurit? Quis potum tribuat sitienti, ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat, ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa. contemplativa autem hic incipitur, ut in coelesti patria proficiat; quia amoris ignis qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore ipsius amplius ignescit; contemplativa vero vita minime aufertur, quia subtracta praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
solã ministrare: Dic gͦ illi: ut me ad¬
diuinȩ contẽplationis ignari. solũ
qđ didicere fr̃nȩ dilectionis opus dõ
placitũ ducunt. ideoq cunctos qͥ
xp̃o deuoti esse uolunt. huic manci¬
pandos autumant. Et bene martha
stetisse. maria secus pedes dñi sedis¬
se describit᷑. Quia uita actiua labori¬
oso desudat in certamine. contẽpla¬
tiua uͦ pacatis uitioꝵ tumultib
obtata iã in xp̃o m̃tis quiete pfruit᷑.
Et respondens dixit illi dñs. Mar¬
tha martha. sollicita es & turbaris
erga plurima. Porro unũ est neces¬
sarium. Et beatꝰ dauid solũ hoc
netessariũ hominiesse de finiens.
dõ uigit᷑ adhȩrere desiderat dicens.
Michi aut̃ adhȩrere dõ bonũ ẽ: pone¬
re in dño dõ spẽ meã. Et alibi. Unã

Expanded text:
go illi ut addivinae contemplatione ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos autumant. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et respondens dixit illi Dominus: Martha, Martha, sollicita es, et turbaris circa plurima, porro unum est necessarium. Et beatus David solum hoc necessarium homini esse definiens, Deo jugiter inhaerere desiderat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Do
Abbreviated transcription (Latin):
uit in qđdã castellũ. Et mulier
quȩdã marcha nomine excepit
illũ in domũ suã Et huic erat soror
nomine maria. Hȩc lectio suꝑiori
pulcherrima ratione connectit᷑ Quia
uidelicet illa dilectionẽdi & ꝓximi
uerbis & parabolis. hȩc aut̃ ipsis rebus
& ueritate designat. Duȩ quippe istȩ
dño dilectȩ sorores. duas uitas sp̃uales¬

Expanded text:
n quoddam castellum, et mulier quaedam, Martha nomine, excepit illum in domum suam. Et huic erat soror nomine Maria. Haec lectio superiori pulcherrima ratione connectitur. Quia videlicet illa dilectionem Dei et proximi, verbis et parabolis, haec autem ipsis rebus et veritate designat. Duae quippe istae domino dilectae sorores duas vitas sp
Abbreviated transcription (Latin):
missis nob̾ qlit̾ subsisterẽ uale ant
ꝓuidere. Contẽplatiua uͦ uita est.
caritatẽ quidẽ dĩ & ꝓximi tota m̃te
retinere sed ab exteriori actione qui¬
escere. soli desiderio conditoris in he¬
rert ut nichil iã agere libeat. sed cal¬
catis curis oĩb ad uidendã faciẽ cre¬
atoris sui animꝰ in arde scat. Ita ut
iã nouerit carnis corruptibilis pon¬
dꝰ cũ merore portare. totisq desideri¬
is appetere illis smnidicis angłor
choris int̾ẽẽ ad misceri cȩlestib ciui¬
b: de ȩt̃na in conspectu dĩ incorrup

Expanded text:
subsistere valeant providere. Contemplativa vero vita est, charitatem quidem Dei et proximi tota mente retinere; sed ab exteriori actione quiescere, solius desiderio conditoris inhaerere; ut nihil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem creatoris sui animus inardescat: ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, ac miscere se coelestibus civibus, ac de aeterna in conspectu Dei incorru
Abbreviated transcription (Latin):
pedes ddñi. audiebat uerbũ illiꝰ. Mar.¬
tha aut̃ satagebat. circa freqͣns minis¬
teriũ. Hȩc utriq uitȩ c̃gruere nemo
qͥ dubitet. Et c̃tẽplatiuȩ qͥdẽ unifor¬
mis ꝑfectio. ẽ: ex utã m̃tẽ a cunctis
habere t̾renis. eãq qͣntũ humana
imbecillitas sinit unire cũ xp̃o. Acti¬
ue uͦ quã frequens sit ministerium.
gentiũ magister edocet : qͥ creb er¬
rimis epłarũ dictis suos ꝓxp̃o terra
mariq labores. sua ꝑicula cõmemorat.
n quib etiã uisiones & reuelationes

Expanded text:
i, audiebat verbum illius; Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere nemo qui dubitet, et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis eamque quantum humana imbecillitas sinit unire cum Christo, activae vero quam frequens sit ministerium, gentium magister edocet, qui creberrimis epistolarum dictis suos pro Christo terra marique labores ac sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes
Abbreviated transcription (Latin):
ris irã meruimꝰ: Sicut locutꝰ: ad pa¬
tres nr̃os abrahã & semini etꝰ in scła.
atrũ memoriã faciens beata maria.
recte abrahã nominatĩ exprimit. Quia
& si multi patres ac scĩ dñicȩ incarna:¬
tionis testimoniũ mysticȩ ꝓtulerunt
ipsi tam̃ primo manifestȩ st̃ eiꝰdẽ re¬
incarnationis ac nr̃ȩ redẽptionis archa¬
na p̃dicta Ipsi specialit̃ dictũ ẽ ltq in
te benedicent᷑ uniuersȩ cogna⁊ ones
t̃rȩ qđ ad dñm saluatorẽ ꝑtinere nul

Expanded text:
memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere n