comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudemus eum. Et quasi quȩre¬
remus. quare laudare dm̃ debea¬
mus: uidete quã causam attulit.
psalmus. Hec ẽ merces tota lau-¬
dantium. Laudemus dñm. Qua-¬
re: Qm̃ bonus psalmus. Uellem ego
inquit aliquis laudare dñm: si mͥ
aliquid pro ista laude donaret.
Quis enim laud& gratis uel ho¬
minem: Expectant ergo aliquã
mercedem laudatores hominum.
Nullam ne mercedem expectare
aut petere. aut sꝑare deb& lauda¬
tor dĩ : Laudatur infirmus. &
tur om̃ps & nulla merces ẽ: An
forte hoc cupio. quod ille ñ potest¬
dare: Quid homo desiderat: qđ
in manu dĩ non sit: Cum lauda¬
ueris hominem: forte hoc cupis qđ
ab illo p̃stari non potest. Dm̃ securꝰ
lauda: quẽ nemo potest dicere non
posse p̃stare. quod tu poteris desidera¬
re. Froposita ergo spe mercedis ali¬
cuiꝰ. laudare debemus dm̃: ñ tam̃
daturum quicquid cupimus. Pat̃
ẽ enim: & quod mali cupiunt filii
ñ laudat. Laudemus & speremus

Expanded text:
laudemus eum. Et quasi quaerelaudemus eum. Et quasi quaereremus quare laudare Deum debeamus, videte quam causam attulit: psalmus.» Haec est merces tota laudantium? Laudemus Dominum. Quare? «Quoniam bonus psalmus.» Vellem ego, inquit aliquis, laudare Dominum, si mihi aliquid pro ista laude donaret. Quis enim laudet gratis vel hominem? Exspectant ergo aliquam mercedem laudatores hominum; nullamne mercedem exspectare, aut petere, aut sperare debet laudator Dei? Laudatur infirmus, et tur Omnipotens, et nulla merces est? An forte hoc cupio, quod ille dare non potest? Quid homo desiderat, quod in manu Dei non sit? Cum laudaveris hominem, forte hoc cupis quod ab illo praestari non potest: Deum securus lauda, quem nemo potest dicere non posse praestare quod tu poteris desiderare. Proposita ergo spe mercedis alicujus laudare debemus Deum, non tamen daturum quidquid cupimus. Pater est enim, et quod mali cupiunt filii, non dat. Laudemus, et speremus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in compedib propt̃ alios com¬
peditos quib ministraret. Mane¬
re inquit in carne: necessarium
ꝑropt̃ uos. Dñs ergo soluit compe
re elisi sunt: Quia erecti erant.
Quare eriguntur: Quia humi¬
liati sunt. Cecidit atq elisus ẽ
adam. Ille cecidit: xp̃c descendit.
Quare descendit: Quia ñ ceci¬
dit: nisi ut leuaretur qui cecidit.
Dñs sapientes facit cecos: dñs dili¬
quẽ admodũ habens. Dñs custodit
proselitos. Ptoseliti: aduene sunt.
intente nunc audiendus ẽ: si ut
spero & cupio. adiuuantib om̃iũ
audientiũ orationibus. si quid hic
forte obscurum ẽ. dõ donante re¬
uelabitur: ut sit fructuosus audi¬
tus. nec inanis redeat auditor. qui
intentus affuit: Cum diceret
unde cepit: nobis dicitur.
audate dñm. Dicitur hoc
õm̃ib gentib non solis nobis: &
istam uocem ꝑ loca quidem sin¬
gula sonantem a lectorib. singil¬
latim audiunt eccłȩ: una uox
tamen dĩ. suꝑ om̃s non tacet. ut

Expanded text:
esse in compedibus, propter alios comesse in compedibus, propter alios compeditos, quibus ministraret: «Manere,» inquit, «in carne, necessarium propter vos» . «Dominus» ergo «solvit compedre elisi sunt? Quia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque elisus est Adam: ille cecidit, Christus descendit. Quare descendit qui non cecidit, nisi ut levaretur qui cecidit? «Dominus sapientes facit caecos; Dominus diliQuemadmodum habes, «Dominus custodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. intente nunc audiendus est, si, ut spero et cupio, adjuvantibus omnium audientium orationibus, si quid hic forte obscurum est, Deo donante revelabitur; ut sit fructuosus auditus, nec inanis redeat auditor, qui intentus adfuit cum audiret? Unde coepit? Nobis dicitur: «Laudate Dominum.» Dicitur hoc omnibus gentibus, non solis nobis: et istam vocem per loca quidem singula sonantem a Lectoribus, singillatim audiunt Ecclesiae; una vox tamen Dei super omnes non tacet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc carnaliter intelligeres: sicut
illuminat᷑ ẽ a dño. cuiꝰ oculos luto
de sputo facto inunxit. & saluũ eũ
fecit. Ne tale aliquid s ꝑares. cum
de spiritalib loquitur : ostendit qnͣ¬
dam lucem sapientiȩ. qua illuminan¬
tur cȩci. Ergo quomͦ illuminantur
eȩci luce sapientiȩ: sic soluunt᷑ compe¬
diti. sic eriguntur elisi. Unde sumꝰ
ergo compediti: unde elisi: Corpꝰ nr̃m
ornamentũ nobis fuit: peccauimus.
& compedes inde accepimus. Quȩ st̃
compedes niẽ : Mortalitas ipsa. Au¬
di apłm paulũ. quia & ipse adhuc
in hac ꝑegrinatione compeditus e¬
rat. Quanta ꝑagrauit compeditꝰ
iste: Non illi fuerunt graues cõ¬
pedes: cum ipsis compedib toto or¬
bi euangłm p̃dicauit. Sp̃s carita¬
tis rapuit compedes : & circuiuit
quantũ potuit. Sed tam̃ qͥd ait :¬
Concupiscentiã habens dissolui. &
ẽẽ cum xp̃o. Quid ẽ dissolui : ã
compedib mortalitatis absolui:¬
& tam̃ miscdia adhuc uolebat

Expanded text:
et hoc carnaliter intelligeres; sicut et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamdam lucem sapientiae, qua illuminantur caeci. Ergo quomodo illuminantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur compediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae? Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et ipse adhuc in hac peregrinatione compeditus erat. Quanta peragravit compeditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibus toto orbi Evangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen quid ait? «Concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo.» Quid est, «dissolvi?» A compedibus mortalitatis. Et tamen misericordia adhuc volebat
Abbreviated transcription (Latin):
illius in orationib mendicemus. ipse dat
escam esurientib. Quid ẽ quod te
heretice iactas. quia tu soluis: tu eri¬
gis. tu illuminas: Uidelicet. quia
tu iam liberatus es: & tu stas. & tu
lumen es: Absit. Suꝑius attende.
Nolite confidere in principes: & in
filios hominũ a quib non ẽ salus.
Non ipsi dant salutem. Ergo rece¬
dant heretici de medio. Dñs soluit
compeditos. dñs erigit elisos: dñs sa¬
pientes facit cecos. id ẽ eos qui cȩci st̃
facit sapientes. Optime ꝑ hanc sen¬
tentiam exposuit nobis om̃s suꝑiores:
ne forte cũ dixisset. dñs soluit compe¬
ditos. ad illos compeditos referremus.
qui forte propter aliquã noxam. li¬
gantur ferro a dominis suis. Qđ
autem dixit. erigit elisos: occurre¬
ret nobis aliquis aut offendens &
cadens. aut equo lapsus. Est alius
casus. sunt aliȩ compedes: quomodo
sunt aliȩ tenebre. & alia lux. In eo
quod dixit sapientes fecit cęcos. no¬
luit hic dicere illuminat &cos. ne

Expanded text:
illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus.» Quid est quod te, haeretice, jactas quia tu solvis, tu erigis, tu illuminas? Videlicet quia tu liberatus jam es, et tu stas, et tu lumen es? Absit. Superius attende: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, a quibus non est salus.» Non ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos compeditos referremus, qui forte propter aliquam noxam ligantur ferro a dominis suis; quia autem dixit, «Erigit elisos,» occurreret nobis aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit caecos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne
Abbreviated transcription (Latin):
appellari iusti: qm̃ iustus ex fide ui¬
uit. Quicquid autẽ nobis adhuc
repugnat & resistit. de mortalitate
carnis ẽ: & hoc sanabitur. Uiuifica¬
bit enĩ inquit & mortalia corpora
ur̃a: ꝑ inhabitantẽ sp̃m eiꝰ in uobis.

Expanded text:
appellari justi: quoniam justus ex fide viappellari justi: quoniam justus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
contrito: sanaberis. Noli erubescere
conterere cor: tales sanat ds̃. Sed quid
ago inquies modo: Condelector enim
legi dĩ: scđm interiorem hominẽ. Ui¬
deo autẽ aliam legem in membris me¬
is. repugnantem legi mentis meȩ: &
captiuũ me ducentẽ in lege peccati.
Quid agis: Contere cor: confitere:
age. dic sequentia. Infelix homo: qͥs
me liberabit de corpore mortis huiꝰ:
Hoc enĩ dicere. infelix homo: iam cor
conterere ẽ. Ille speret felicitatem: qui
confitetur infelicitatem. Dic igitur. in¬
felix homo. quis me liberabit de cor¬
pore mortis huius: ut respondeatur
unde nunc pignus accepimꝰ: Audi
eundem apłm. Corpus quidem inqͥt
mortuũ ẽ. propt̃ peccatum: sp̃s autẽ
uita ẽ propt̃ iusticiam. Si ergo sp̃s eiꝰ
qui suscitauit iħm xp̃m ex mortuis
habitat in uobis: qui suscitauit iħm
xp̃m amortuis. uiuificabit & mortalia
corpora ur̃a ꝑ inhabitantẽ spm eius
incipiamus fide seruire dõ. & ex fide

Expanded text:
contrito sanaberis. Noli erubescere, contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Quid agis? Contere cor, confitere; age, dic sequentia: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Hoc enim dicere, «Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret felicitatem, qui confitetur infelicitatem. Dic ergo, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus;» ut respondeatur unde nunc pignus accepimus? Audi eumdem Apostolum: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est proptqui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Christum Jesum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantut incipiamus fide servire Deo, et ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fenum: Carnalia enĩ sunt. &
ad tempus apparentia: sed non inde
aliquid carnale conquiritur. De re¬
bus uilib quid emas attende.
Apłs enĩ ait: ostendens fenũ e̾ẽ illud.
Si nos uobis spũalia seminauimus:
magnũ ẽ si ur̃a carnalia metamus :
& audi: quia carnalia fęnũ sunt.

Expanded text:
nisi fenum? Carnalia enim sunt, et nisi fenum? Carnalia enim sunt, et ad tempus apparentia: sed non inde aliquid carnale conquiritur. De rebus vilibus quid emas attende. Apostolus enim ait, ostendens fenum esse illud, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et audi quia carnalia fenum su
Abbreviated transcription (Latin):
qua magna dignitate p̃ditos. hoc
loco montes accipe: & non ẽ mirũ.
Quia duo minuta misit nescio quȩ
uidua in gazophilatio. terra attu¬
lit fenum. terra humilis & mons
attulit: zacheus ille maior publica¬
norum. Hoc enĩ erat mirabilius: qͥa
mons attulit fęnum. Quanto enĩ
elati sunt homines : tanto auari st̃.
& quanto in hoc sȩculo maiores:
tanto plus amant diuitias suas.
Unde ille tristis abscessit. qui consi¬
lium uitȩ ȩternȩ petebat a dño. &
appellauit eum magistrũ bonũ dicens.
Quid faciam. ut uitam ȩternam ha¬
beam: & ille. Serua mandata.
Quȩ: & dixit. Mandata legis. Hec
omĩa feci aiuuentute mea. Unum
inquit tibi deest. Uis eẽ ꝑfectus:
& da pauꝑib: & habebis thesaurũ
in celo. & ueni sequere me. Quasi
dixit dñs. Ecce mons es: accipe plu¬
uiam. Da fenũ. Quid enĩ daturus
es: Nonne fenum : Et enĩ omĩa
ista. quȩ eccłȩ ad necessitates seruien¬
tium dõ dantur a diuitib: qͥd sunt

Expanded text:
qua magna dignitate praeditos, hoc qua magna dignitate praeditos, hoc loco montes accipe. Et non est mirum quia duo minuta misit nescio quae vidua in gazophylacium ; terra attulit fenum, terra humilis: et mons attulit. Zacchaeus ille major publicanorum ; hoc enim erat mirabilius, quia mons attulit fenum. Quanto enim elati sunt homines, tanto avari sunt; et quanto in hoc saeculo majores, tanto plus amant divitias suas. Unde ille tristis abscessit, qui consilium vitae aeternae petebat a Domino, et appellavit eum magistrum bonum dicens: «Quid faciam ut vitam aeternam habeam?» Et ille: «Serva mandata. Quae?» Et dixit mandata legis. «Haec omnia feci a juventute mea. Unum,» inquit, «tibi deest. Vis esse perfectus? et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Quid dixit Dominus? Ecce mons es, accipe pluviam, et da fenum. Quid enim daturus es? nonne fenum? Etenim ista omnia quae Ecclesiae ad necessitates servientium Deo dantur a divitibus, quid sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ris. fructificabis. & serenũ uidebis. Qui¬
Cooꝑit celum nubib: qui parat
terrȩ pluuiam. Forte hoc fecit dñs
ds̃ nr̃. Nisi enĩ haberemus occa¬
sionem obscuritatis scripturarum:
ista uobis non diceremus. quib gau¬
detis. Hȩc ergo fortasse pluuia est:
ad quã gaudetis. Exprimi uobis
ꝑ linguã nr̃am non posset: nisi ds̃
nubib figurarum. cȩlũ scripturarũ
cooꝑiret. Ad hoc ergo ille cooꝑit
clum nubib: ut paret terrȩ plu¬
uiam. Ad hoc obscura ẽẽ uoluit
dicta prophetarum: ut haberent
postea serui dĩ. quod interp̃tando in¬
fluerent. suꝑ aures & corda hominũ.
excipientium de nubib dĩ. saginã
lȩticiȩ spũalis. Qui cooꝑit cęlum
nubib: qui parat terrȩ pluuiam.
Qui exoriri facit inquit in montib
fenum: & herbam seruituti hominũ.
Ecce fructus pluuie: qui exoriri
inquit facit in montib fenum.
Nunqͥd non & terra humilis:
Sed quid magnũ ẽ in montibus:
Montes dicit excelsos seculi: ali¬

Expanded text:
idebis. «Cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam:» forte hoc fecit Dominus Deus noster. Nisi enim haberemus occasionem obscuritatis Scripturarum, ista vobis non diceremus, quibus gaudetis. Haec ergo fortasse pluvia est ad quam gaudetis. Exprimi vobis per linguam nostram non posset, nisi Deus nubibus figurarum coelum Scripturarum cooperiret. Ad hoc ergo ille cooperit coelum nubibus, ut paret terrae pluviam. Ad hoc obscura esse voluit dicta Prophetarum, ut haberent postea servi Dei quod interpretando influerent super aures et corda hominum, excipientium de nubibus Dei saginam laetitiae spiritualis. «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam.» 16. «Qui exoriri facit in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Ecce fructus pluviae. «Qui exoriri,» inquit, «facit in montibus fenum.» Numquid non et in terra humili? Sed quod magnum est, «in montibus.» Montes dicit excelsos saeculi: ali
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo. uerbum uitȩ habentes.
Ipsas stellas numerat ds̃: om̃s secum
regnaturos. om̃s aggregandos corpori
unigeniti sui numeratos habet. & nu¬
merat eos. Qui indignus ẽ. nec nu¬
meratur: & multi crediderunt. uel
multi se qualicunq adumbrata
specie fidei popło eiꝰ applicauerunt:
nouit tamen ille quid numeret.
& quid uentilet. Nam tanta ẽ cęl¬
situdo euangłui: ut fieret quod dic¬
tum ẽ. Annuntiaui & locutussũ:
multiplicati sunt suꝑ numerum.
Sunt ergo in popłis: & suꝑnumera¬
rii quodã modo. Quid ẽ suꝑnume¬
rarii: Plusquã ibi futuri sint.
Intra parietes istos plures sunt. ꝗͣ
futuri sint in regno dĩ : in illa ihe¬
rusalem cęlesti. Ipsi suꝑ numerum
sunt. Animaduertat quisq utrũ
luceat in tenebris: utrum in iqui¬
tate seculi tenebrosa non seducat᷑.
Si non fuerit seductus nec uictus.¬

Expanded text:
in mundo, verbum vitae habentes» . in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeratos habet, et numerat eos. Qui indignus est, nec numeratur: Et multi crediderunt, vel multi se qualicumque adumbrata specie fidei, populo ejus applicuerunt; novit tamen ille quid numeret, et quid ventilet. Nam tanta est celsitudo Evangelii, ut fieret quod dictum est: «Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum» . Sunt ergo in populis et supernumerarii quodammodo. Quid est, supernumerarii? Plus quam ibi futuri sunt. Intra parietes istos plures sunt, quam futuri sunt in regno Dei, in illa Jerusalem coelesti; ipsi super numerum sunt. Animadvertat quisque utrum luceat in tenebris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec victus
Abbreviated transcription (Latin):
Sanat ergo contritos corde: &
alligat contritiones eorum. Qui¬
numerat multitudinẽ stellarũ:
& om̃ib eis nomina uocans.
Quid magnũ dõ numerare
multitudinẽ stellarum : Hoc
& homines conati sunt: uiderint
utrum implere potuerint. Non
tamen conarentur: nisi se imple¬
turos eͥẽ sꝑarent. Illis dimittamꝰ
quid potuerint & quousq ꝑue¬
nerint : dõ autẽ puto ñ eẽ mag¬
nũ. numerare om̃s stellas. An
forte numerat ne obliuiscatur
recens: & magnũ ẽ aliquid dõ
stellas numerare. cui capilli capitum
numerati sunt: Manifestum ẽ fr̃s
aliquid uelle dm̃ intelligere nos. in
eo quod ait: qui numerat multitudi¬
nem stellarum. & om̃ib eis inquit no¬
mina uocans. Sunt stelle quędam lu¬
mina in eccła. consolantia noctem nr̃am:
om̃s quib dicit apłs. in quib appare¬
tis tanquã luminaria in mundo. In
ista inquit natione tortuosa & ꝑuersa:
inquib apparetis tanquã luminaria

Expanded text:
«Sanat» ergo «contritos corde, et «Sanat» ergo «contritos corde, et alligat contritiones eorum.numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans.» Quid magnum Deo numerare multitudinem stellarum? Hoc et homines conati sunt: viderint utrum implere potuerint; non tamen conarentur, nisi se impleturos esse sperarent. Illis dimittamus quid potuerint, et quousque pervenerint: Deo autem puto non esse magnum numerare omnes stellas. An forte numerum, ne obliviscatur, recenset? Magnum est aliquid Deo stellas numerare, cui capilli capitum numerati sunt ? Manifestum est, fratres, aliquid velle Deum intelligere nos in eo quod ait, «Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem nostram, omnes de quibus dicit Apostolus: «In quibus apparetis tanquam luminaria in mundo. In ista,» inquit, «natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria
Abbreviated transcription (Latin):
reparatio implebitur que ꝓmissa
ẽ. Nunc interea quid facit me¬
dicus: Alligat contritiones tuas.
ut possis ꝑuenire ad plenissimã
firmitatẽ: donec consolidetur qđ
fractum ẽ. quod alligatum est.
Quȩ sunt ista alligamenta:
Temporalia sacramenta. Alliga¬
menta medicinalia sunt contritio¬
nis nr̃e. sacramenta interim tempo¬
ralia: quib habemus consolationẽ.
Et omĩa ista quȩ loquimur uob̃.
ipsa quȩ sonant & transeunt. qͥc¬
quid in eccła geritur temporalit̃:
alligamenta sunt contritionũ.
Quẽ admodũ enĩ medicus ꝑfecta
sanitate detrahit ligaturam: sic
in illa ciuitate ihrłm cũ ȩquales
angłis facti fuerimus. Nam quid
putatis ibi accepturos nos eẽ quod
hic accepimus: aut ibi recitandũ
ẽ nobis euangłm. ut fides nr̃a ꝑ
maneat: aut imponenda ẽ manꝰ
ab aliquo p̃posito: Ista omĩa al¬
ligamenta. fracture sunt: ꝑfecta
sanitate detrahentur. Sed ad eã
non ꝑueniretur : nisi alligarent᷑.

Expanded text:
reparatio implebitur quae promissa reparatio implebitur quae promissa est. Nunc interea quid facit medicus? Alligat contritiones tuas, ut possis pervenire ad plenissimam firmitatem, donec consolidetur quod fractum est, quod alligatum est. Quae sunt ista alligamenta? Temporalia Sacramenta. Alligamenta medicinalia sunt contritionis nostrae, Sacramenta interim temporalia, quibus habemus consolationem: et ista omnia quae loquimur vobis, ipsa quae sonant et transeunt, quidquid in Ecclesia geritur temporaliter, alligamenta sunt contritionum. Quemadmodum enim medicus perfecta sanitate detrahit ligaturam; sic in illa civitate Jerusalem, cum aequales Angelis facti fuerimus, numquid putatis ibi accepturos nos esse quod hic accipimus? Aut ibi recitandum est nobis Evangelium, ut fides nostra permaneat? aut imponenda est manus ab aliquo praeposito? Ista omnia alligamenta fracturae sunt; perfecta sanitate detrahentur: sed ad eam non perveniretur, nisi alligarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse corripitur: & sedet. & disputat
quã male faciat ds̃. quia ñ pro eiꝰ
uoluntate facit. Distortum cor
prauũ est. quod non se corrigit ad
dm̃: & dm̃ uult distorquere ad se.
Quid ergo ei dicit desuꝑ ds̃: Tor¬
tus es: cquus sum. Si tu rectus
esses. sentires equitatem meã: quẽ¬
admodũ si in pauim̃to ęquali.
poneres distortum lignũ. non col¬
locaretur. undiq nutaret. undiq
agitaretur. quod non loa inȩqua¬
litas. sed distortio ligni facit: sic̃
ait scriptura. Quã bonus isrł
ratur. ut dirigatur. Tu dirige¬
re cor tuũ non potes: tu frange.
ille dirigat. Quomͦ tu frangis.
quomͦ tu conteris: Confitendo.
puniendo peccata tua. Quid a¬
liud significat pectorũ tunsio: ni¬
si forte putamus ossa nr̃a aliqͥd
peccasse. cũ cedimus pectus: Sed
significamꝰ nos cor conterere : ut
a dño dirigatur. Sanat ergo
contritos corde: & contritũ cor
habentes. & sanitas ipsius cordis
tunc erit ꝑfecta: cum & corporis

Expanded text:
ipse corripitur; et sedet, et disputat ipse corripitur; et sedet, et disputat quam male faciat Deus, quia non pro ejus voluntate facit. Distortum cor, parum est quod non se corrigit ad Deum; et Deum vult distorquere ad se. Quid ergo dicit Deus desuper? Tortus es, aequus sum. Si tu rectus esses, sentires aequitatem meam. Quemadmodum si in pavimento aequali poneres distortum lignum, non collocaretur, undique nutaret, undique agitaretur; quod non loci inaequalitas, sed distortio ligni facit: sicut ait Scriptura, «Quam bonus Israel ratur, ut dirigatur. Tu dirigere cor tuum non potes: tu frange, ille dirigat. Quomodo tu frangis? quomodo tu conteris? Confitendo, puniendo peccata tua. Quid aliud significat pectorum tunsio? Nisi forte putamus ossa nostra aliquid peccasse, cum caedimus pectus. Sed significamus nos cor conterere, ut a Domino dirigatur. 8. «Sanat» ergo «contritos corde,» et contritum cor habentes; et sanitas ipsius cordis tunc erit perfecta, cum et corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc pignus dedit: ut compleat
quod promisit. Quid ergo nunc in
hac uita: quando adhuc confessores
sumus. nondũ possessores: Quid in
hac uita. quid fiet: Quomͦ cura¬
bitur : Sanat contritos corde. Sed
ꝑfecta sanitas tunc erit: quando di¬
ximus. Nunc ergo quid: Alligat
contritiones eorum. Qui curat in¬
quit contritos corde : quoꝵ ꝑfecta
sanitas in resurrectione iustoꝵ erit:
alligat modo contritiones eorum.
Quȩ sunt alligamenta contritio¬
num: Sicut medici alligant fra¬
cturas. Aliquando enĩ. intelligat
& hoc caritas ur̃a. & notum ẽ eis.
qui animaduerterunt. uel a medi¬
cis audierunt: aliquando praue &
distorte firmata. ut corrigant me¬
dici. frangunt: & faciunt uulnus
nouũ. quia mala erat sanitas pra-¬
ua. Sic ergo recte sunt inquit scri¬
ptura uiȩ dñi: sed prauicordius in
bens. Putat torta ẽẽ omĩa. quȩ
dicuntur adõ: putat praua ẽẽ om¬
nia. quȩ fecit ds̃: & displicent illi
omĩa iudicia dĩ. maximeq in qͥb

Expanded text:
Ad hoc pignus dedit, ut compleat quod promisit. Quid ergo nunc in hac vita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet? Quomodo curabitur? «Sanat contritos corde;» sed perfecta sanitas tunc erit, quando diximus. Nunc ergo quid? «Alligat contritiones eorum.» Qui curat, inquit, contritos corde, quorum perfecta sanitas in resurrectione justorum erit; alligat modo contritiones eorum. 7. Quae sunt alligamenta contritionum? Sicut medici alligant fracturas. Aliquando enim; intelligat et hoc Charitas vestra, et notum est eis qui animadverterunt, vel a medicis audierunt: aliquando prave et distorte firmata, ut corrigant medici, frangunt, et faciunt vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. Sic ergo «rectae sunt,» inquit Scriptura, «viae Domini; sed pravicordius in bens. Putat torta esse omnia quae dicuntur a Deo, putat prava esse omnia quae fecit Deus, et displicent illi omnia judicia Dei, maximeque in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid pateris. iustum erit. Cui
autem facit iudicium: Qui custo
dic rationib illis tuis bonis. & qͣsi
acutis & subtilib. quia tu pascis:
& dic. Famelicus potest pascere: id
guidus potest sanare: ligatus po¬
test soluere: Ista sunt ueluti ma¬
gna & subtilia: quib decipiunt
imꝑitos. Claudat illis os psalmus
iste. Dat escam esurientib. Ecce
nichil a te expecto: ds̃ dat escam
esurientibus. Quib esurientibus :
Om̃ib animalib. om̃ib hominib
ipse dat escam: & nullã escam ser-¬
Quęramus primo famem ipsorum:
& inueniemus escam ipsoꝵ. Beati
qui esuriunt & sitiunt iusticiam:
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Famelici dĩ
eẽ debemus: ante ianuã conspectus

Expanded text:
quidquid pateris justum erit. Cui quidquid pateris justum erit. Cui autem facit judicium, «qui custodic ratiocinationibus illis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Famelicus potest pascere? id guidus potest sanare? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nihil a te exspecto; Deus «dat escam esurientibus.» Quibus esurientibus? ibus, omnibus hominibus ipse dat escam; et nullam escam serQuaeramus primo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante
Abbreviated transcription (Latin):
mortale illud suũ quod homines
sunt: sed illud quod in ęternũ uictu¬
ri sunt. Suadetur homini dicere.
ñ sum xp̃ianus: & iusticia uocatur:
Accessurus es ad ep̃m: ait illi. Uide
ne dicas te ẽẽ xpĩanum. Si enĩ di¬
xeris te ẽẽ xp̃ianum: non es accep¬
turus. Ut autem accipias: dic te
non eẽ. Quid mones xpĩane: qͥd
doces: Certe ꝑsecutionem pateris:
quanto tu uerior ꝑsecutor: Qnͣ¬
do imꝑatores ꝑsequebantur xp̃ia¬
nos: minando cogebant. quod tu
efficis suadendo. ꝑsuades xp̃iano:
ut se neget ẽẽ xp̃ianum. Quod
tu suadendo facis: hoc ꝑsecutores
occidendo non faciunt. Sub te ui¬
uit homo. qui negat se eẽ xpĩanum:
negat & uiuit. ꝑdidit iam uitam:
cadauer tibi loquitur. Qui ꝑcussus
ẽ gladio ꝑsecutoris: cecidit. & uiuit.
Cui loqueris: stat & cecidit. Hȩc fa¬
ciens: quicquid passus fueris. in iii.¬
ria erit: Nolo tibi blandiaris.
Si hȩc iniusta sunt omia quȩ facis:

Expanded text:
mortale illud suum quo homines mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christianum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. Persuades christiano ut neget se esse christianum: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis,
Abbreviated transcription (Latin):
ista: Nunquid ergo ait apłs.
nunquid de bob ꝑtinet ad dm̃:
Ubi ẽ preceptum. boui trituran¬
ti os non infrenabis: ibi de bob
non cogitauit ds̃: Itaq qͦsdam
boues uoluit significare: ñ enim
hoc curat ds̃ monere. quid agas
cum bob. Habet hoc natura ip¬
sa humana. Sic factus ẽ homo:
ut norit consulere iumentis suis.
nec inde precepta a dõ accepit:
sed insinuatũ est illi in mentẽ¬
hominem. cuiꝰ causam nescires: aude¬
res te dicere. tenere iusticiam: aut
si quid pro hac re passus esses: iniu¬
riam nominares: Erigis te in teme¬
rarium tribunal cordis tui. unde
p̃cipiteris. & audes ferre sententiam
de homine. cuiꝰ causam nescis: hoc
si de uno homine faceres. esses iniu¬
lica. quȩ tanta ista ꝑpẽtitur: Int̃
tot scandala hereticorum gemit.
uidet ꝑ malas suasiones & fraudes.
rapi de gremio suo infirmos paruu¬
los ꝑtrahi ꝑ nescio quȩ secreta mala¬
rum speluncarum. rebaptizari. ex¬
sufflari in eis xp̃m. occidi in eis non

Expanded text:
s. Quid ergo ait Apostolus? Nunquid de bobus pertinet ad Deum? Ubi praeceptum dedit: Bovi trituranti os non infraenabis ; ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significare. Non enim hoc curat Deus monere, quid agas cum bobus. Habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis, nec inde a Deo praecepta accepit: sed insinuatum est illi in mentehominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine faceres, esses injulica quae tanta ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non
Abbreviated transcription (Latin):
thorus: & si ẽ cura propagandi libe¬
ros. non sit effrenata luxuries libi¬
dinum. Defer in lecto tuo coniugi
tuȩ: quia membra xp̃i estis ambo.
Ambo ab illo conditi: ambo ipsius¬
sanguine reparati. Hȩc agens. lau¬
das dm̃: nec omino silebit lauda¬
tio tua. Quid cũ somnus ad¬
uenerit : Et cũ dormis. non de
excitet a quiete mala conscientia
tua: & innocentia somnii tui lau¬
dat dm̃. Si ergo laudas. ñ tantũ
lingua canta. sed &iam assumpto
psalmus. Laudas cũ agis negotium:
laudas cum cibum & potum capis.
laudas cũ in lecto requiescis: laudas
cũ dormis. Quando non laudas:
Perficietur in nobis laudatio dĩ. cũ
ad illam ciuitatem uenerimus. qͣn¬
do effecti fuerimus ȩquales angłis dĩ.
quando nos nulla corporalis neces¬
sitas ulla ex parte sollicitat. ñ fa¬
mes. non sitis interpellat. non ęstus
fatigat. non frigus astringit: non
febris deicit. non mors finit. Ad
illam ꝑfectissimã laudem exercea¬

Expanded text:
torus; et si est cura propagandi libetorus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat Deum. Si ergo laudas, non tantum lingua canta, sed etiam assumpto psalmus.» Laudas cum agis negotium, laudas cum cibum et potum capis, laudas cum in lecto requiescis, laudas cum dormis; quando non laudas? Perficietur in nobis laudatio Dei, cum ad illam civitatem venerimus, quando effecti fuerimus aequales Angelis Dei ; quando nos nulla corporalis necessitas ulla ex parte sollicitat, non fames, non sitis interpellat, non aestus fatigat, non frigus constringit, non febris dejicit, non mors finit. Ad illam perfectissimam laudem exercea
Abbreviated transcription (Latin):
tuo blasphemas dm̃. Itaq ad auriũ
exhortationem. canta uoce: corde ne
sileas: uita ne taceas. Non cogitas
in negotio fraudem: psallis dõ. Cum
manducas & bibis psalle: ñ int̃mi¬
scendo sonorum suauitates ad aures
aptas. sed modeste & frugaliter. &
temꝑanter manducando & bibendo.
quia hoc dicit apłs. Siue mandu¬
catis. siue bibitis. siue quid facitis:
Somĩa ingła dĩ facite. Si ergo bene
agis. quod & manducas & bibis.
& ad refectionem corporis sumis. re¬
parationemq membrorum. gratias
agens ei qui tibi p̃buit mortali &
fragili. ista supplementoꝵ solatia.
& cibus tuus & potus tuus laudat
dm̃. Si uero modũ naturȩ debitũ.
immoderatione uoracitatis excedas.
& uinolentia te ingurgites: quantas¬
libet laudes dĩ lingua tua sonet.
uita blasphemat. Post cibum &
potum requiescis ut dormias: nec
in lecto aliquid turpiter agas. nec
excedas ultra concessam licentiam
in lege dĩ. Sit castus cum coniuge

Expanded text:
tuo blasphemas Deum. Itaque ad aurium tuo blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, qu ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratagens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
cantauimus. & conquieuimus. Imꝰ
in aliud forte agendũ. quod restat:
& aliȩ actiones cum occurrerint
nobis. laudatio diuina cessabit in
nobis: Non sic. Nam lingua tua
ad horam laudet. uita tua semper
laudet : inde ergo bonus psalmus.
Psalmus quippe cantatus ẽ : non qͥ¬
lib& sed ad psalterium. Psalterium
sicut lẏra. sicut cẏthara. & huius¬
modi organa: quȩ inuenta sunt ad
cantandũ. Qui ergo psallit. ñ sola
uoce psallit. sed assumpto &iam or¬
gano quocdã quod uocat᷑ psalteriũ.
accedentib manib uoci concordat.
Uis ergo psallere: Non solũ uox
tua son& laudes dĩ: sed oꝑa tua con¬
cordent cũ uoce tua. Cum ergo uo¬
ce cantaueris: silebis aliquando ui¬
ta: Sic canta:. ut nunquã sileas.
Negotium agis. & fraudem cogitas.
siluisti ad laudem dĩ. & quod ẽ gra¬
uius. ñ solum a laude siluisti: sed
in blasphemiã prexisti. Cũ enim ds̃
laudatur de bono tuo opere: oꝑe
tuo laudas dm̃. Et cum blasphe¬
matur ds̃ de malo oꝑe tuo: opere

Expanded text:
cantavimus, et conquievimus. Imus in aliud forte agendum quod restat, et aliae actiones cum occurrerint nobis, laudatio divina cessabit in nobis? Non sic; nam lingua tua ad horam laudat, vita tua semper laudet. Inde ergo bonus psalmus. 2. Psalmus quippe cantus est, non quilibet, sed ad psalterium. Psalterium sicut lyra, sicut cythara, et hujusmodi organa, quae inventa sunt ad cantandum. Qui ergo psallit, non sola voce psallit; sed assumpto etiam quodam organo, quod vocatur psalterium, accedentibus manibus voci concordat. Vis ergo psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã stella erit quã iam numerat
mina quędam apud dm̃. Ut noue¬
rit ds̃ nomina nr̃a. hoc optare de¬
bemus: hoc agere. hoc sagͣere quantũ
possumus : non de aliis reb gaudere.
nec de donis quibdam spiritalibus.
Uideat caritas ur̃a. Multa dona

Expanded text:
tanquam stella erit quam jam numerat mina quaedam apud Deum: ut noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possumus, non de aliis rebus gaudere, nec de donis quibusdam spiritualibus. Videat Charitas vestra: multa dona
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamus. ꝑ patientiam expectamus:
salutem scilicet. quã dicit petrus
paratam reuelari. in tempore nouis
simo. Custodit dñs om̃s diligen¬
tes se: & om̃s peccatores disꝑdet. Ui¬
detis quia ẽ apud eum seueritas:
apud quem tanta suauitas. Saluos
faciet om̃s sperantes in se. om̃s fide¬
les. om̃s timentes se. om̃s inuocan¬
tes se in ueritate: & om̃s peccatores dis¬
ꝑdet. Quos om̃s peccatores. nisi ꝑ¬
seuerantes in peccatis : dm̃. non se re¬
pre hendere audentes. contra dm̃ co-¬
tidie disputantes. ueniam delicto¬
rum desꝑantes. & ex ipsa desꝑati¬
one delicta cumulantes. aut ue¬
niam sibi ꝑuerse ꝓmittentes. & ex
ipsa promissione. a peccatis & im¬
pietate non recedentes: Ueniet
tempus ut separentur isti om̃s: &
fiant ille duȩ partes una ad dex

Expanded text:
speramus,» «per patientiam exspectamus» : speramus,» «per patientiam exspectamus» : salutem scilicet, quam dicit Petrus «paratam revelari in tempore novis20. Custodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet.» Videtis quia est apud eum severitas, apud quem tanta suavitas. Salvos faciet omnes sperantes in se, omnes fideles, omnes timentes se, omnes invocantes se in veritate; «et omnes peccatores disperdet.» Quos «omnes peccatores,» nisi perseverantes in peccatis; Deum, non se, reprehendere audentes; contra Deum quotidie disputantes; veniam delictorum desperantes, et ex ipsa desperatione delicta cumulantes; aut veniam sibi perverse promittentes, et ex ipsa promissione a peccatis et impietate non recedentes? Veniet tempus ut separentur isti omnes, et fiant illae duae partes, una ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
non facit quod rogat eger. ñ tam̃
recedit. & prope ẽ & non facit: &
ideo magis non facit. quia prope
ẽ. Curando enĩ imposuit. quod
imposuit: & curando non facit.
quod rogatur. Non te exaudit
ad presentem uoluntatẽ. exaudi¬
endo ad futurã sanitatem: & hoc
utiq ad uoluntatem. Nam u¬
tiq sanus ẽẽ uult: &iam qui uri
non uult. Prope ẽ ergo dñs om̃ib
inuocantib eum. Sed quib om̃ib:
Om̃ib qui inuocant eum in ueri¬
tate. Tales om̃s confirmat decidentes.
qui inuocant eum in ueritate. Uolun
faci&: & si non faci& ad horam. faci&
tamen. Certe si ideo times dm̃. ut tu
facias eius uoluntatem: ecce & ipse
quod amodo ministrat tibi. facit
uoluntatem tuã. Et preces eorum
Sexaudi&: & saluos faciet eos. Uides
ad hoc exaudire medicũ: ut saluos
faciat: Quando hoc: Audi apłm
dicentem. Spe enĩ salui facti sumꝰ.
Spes autem quȩ uidetur: non est
spes. Si autem quod non uidemus

Expanded text:
non facit quod rogat aeger; non tamen non facit quod rogat aeger; non tamen recedit. Et prope est, et non facit; et ideo magis non facit, quia prope est. Curando enim imposuit quod imposuit, et curando non facit quod rogatur. Non te exaudit ad praesentem voluntatem, exaudiendo ad futuram sanitatem; et hoc utique ad voluntatem: nam utique sanus esse vult, etiam qui uri non vult. «Prope est» ergo «Dominus omnibus invocantibus eum.» Sed quibus «omnibus? Omnibus qui invocant eum in veritate.» Tales omnes confirmat decidentes «qui invocant eum in veritate.» 23. faciet: etsi non faciat ad horam, faciet tamen. Certe, si ideo times Deum, ut tu facias ipsius voluntatem, ecce et ipse quodammodo ministrat tibi, facit voluntatem tuam. «Et preces eorum exaudiet, et salvos faciet eos.» Vides ad hoc exaudire medicum, ut salvos faciat. Quando hoc? Audi Apostolum dicentem: «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: si autem quod non videmus
Abbreviated transcription (Latin):
quã solam sibi diabolus relique¬
rat adiutricem. Locuta es tanqͣm¬
mauerat decidentem: Confirmat
dñs om̃s decidentes. Cum cecide¬
rit inquit iustus non conturba¬
bitur. qm̃ dñs confirmat manũ
eius. & crigit om̃s elisos: om̃s ad
ita factum ẽ: sit nomen dñi bene¬
dictum. Sed forte quia abstu¬
lit. quid dicitur: Ds̃. quid tibi
feci: Quare michi abstulisti:
& illis dedisti:ͤ Iniquis das: & tu-¬
is tollis: Accusas dm̃ quasi inu¬
stum: & te laudas quasi iustum.
Conuertere: accusa te: Lauda illũ.
Tunc eris rectus: cum in omibus
bonis quȩ facis. ds̃ tibi placet:
in om̃ib malis quȩ pateris. ds̃ tibi
non displicet. Hoc est inuocare dm̃
in ueritate. Qui sic inuocant
dñm: exaudit eos. Prope ẽ. ibi ẽ:
nondũ dedit quod uis. ibi est
tamen: quomodo medicus si
forte aliquid imponat. uel ocu.¬
lo. uel uisceribus quod urendo
sanet. si roget eger ut tolla¬
tur illi. medicus expectat tempꝰ.

Expanded text:
quam solam sibi diabolus reliquequam solam sibi diabolus reliquerat adjutricem: maverat decidentem! «Confirmat Dominus omnes decidentes. Cum ceciderit,» inquit, «justus non conturbabitur, quoniam Dominus confirmat manum ejus» . «Et erigit omnes elisos:» omnes ad ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Sed forte cui abstulit, quid dicit? Deus, quid tibi feci? Quare mihi abstulisti, et illis dedisti? Iniquis das, et tuis tollis. Accusas Deum quasi injustum, et te laudas quasi justum. Convertere; accusa te, lauda illum. Tunc eris rectus, cum in omnibus bonis quae facit, Deus tibi placet; in omnibus malis quae pateris, Deus tibi non displicet. Hoc est invocare Deum in veritate. Qui sic invocant Dominum, exaudit eos: «prope est,» id est, nondum dedit quod vis, ibi est tamen. Quomodo medicus si forte aliquid imponat vel oculo, vel visceribus, quod urendo sanet; si roget aeger ut tollatur illi, medicus exspectat tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
quodam decidentes: & enĩ multi dẽ¬
cidunt ab eo: multi autẽ decidunt
a cogitationib suis. Si habebant
malas cogitationes. decidunt ab eis:
& confirmat dñs om̃s decidentes.
Qui aliquid amittunt in isto scło.
& scĩ sunt. ueluti exhonorantur in
isto scło. ex diuitibus fiunt pau¬
peres. ex honoratis siunt abiecti. &
tamen scĩ dĩ sunt. tanquã deci¬
dentes sunt: sed confirmat dñs
om̃s decidentes. Septies enĩ cadit
iustus & resurgit: impii autem
infirmabuntur in malis. Qnͣ¬
do mala accidunt impiis: infir¬
mantur ibi. Quando mala ac¬
cidunt iustis: confirmat dñs
om̃s decidentes. Deciderat iob a
gloria pristinȩ lucis temporaliũ
rerum: quib nitebat. Ad tempꝰ
deciderat. a gła domus suȩ. uul¬
tis nosse quantũ deciderat: In
stercore sedebat: & confirmauit
dñs decidentem. Quantũ con¬
firmauit: ut & ipso graui uul¬
nere quo ꝑ totum corpus ꝑcussus
erat. responderet uxori temptanti

Expanded text:
quodam decidentes. Etenim multi dequodam decidentes. Etenim multi decidunt ab eo; multi autem decidunt a cogitationibus suis . Si habebant malas cogitationes, decidunt ab eis, et «confirmat Dominus omnes decidentes.» Qui aliquid amittunt in isto saeculo et sancti sunt, veluti exhonorantur in isto saeculo; ex divitibus fiunt pauperes, ex honoratis fiunt abjecti, et tamen sancti Dei sunt; tanquam decidentes sunt. Sed «confirmat Dominus omnes decidentes.» Septies enim cadit justus et resurgit; impii autem infirmabuntur in malis . Quando mala accidunt impiis, infirmantur ibi: quando mala accidunt justis, «confirmat Dominus omnes decidentes.» Deciderat Job a gloria pristinae lucis temporalium rerum, quibus nitebat ad tempus, deciderat a gloria domus suae. Vultis nosse quantum deciderat? In stercore sedebat: et confirmavit Dominus decidentem. Quantum confirmavit? Ut et in ipso gravi vulnere quo per totum corpus percussus erat, responderet uxori tentanti,
Abbreviated transcription (Latin):
uient ei. Ingrate. legis debitum. cernis
redditum: non credis promissũ : Lege
aliud in cyrographo meo. qm̃ fremue¬
runt gentes. qm̃ inimici mei dixerunt
mala michi. hoc ẽ xp̃o: quando mo¬
rietur & ꝑibit nomen eius: Qm̃
hec omĩa fecerunt atq dixerunt: lege
strinxi. Preualebit dñs aduersus eos:
& exterminabit om̃s deos gentium
terrȩ. & adorabunt eum unusquisq
de loco suo. Nempe iam p̃ualuit:¬
& exterminauit om̃s deos gentium
terrȩ. Nonne & hoc facit: & hoc
reddit: Ante oculos omium po¬
nit solutionem debitorum suorum:
quȩdam reddidit sub maioribus
nr̃is. quȩ nos non uidimus : quȩdã
reddidit temporib nr̃is. quȩ illi ñ
uiderunt. Per om̃s generationes red¬
didit quȩ scripta sunt. & quid re¬
stat. non ei credituri his omib reddi¬
tis : Quid ei restat: Eoce fecisti ra¬
tionem: tanta reddidit. Nunqͥd
propter pauca residua infidelis est
factus: Absit. Quare: Quia fide
Om̃s om̃ino decidentes. Sed modo

Expanded text:
illi» . Ingrate, legis debitum, cernis redditum, non credis promissum? Lege aliud in chirographo meo: Quoniam «fremuerunt gentes:» Quoniam «inimici mei dixerunt mala mihi,» hoc est Christo: «Quando morietur et peribit nomen ejus» ? Quoniam haec omnia fecerunt atque dixerunt, lege strinxi: «Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare? Quia, «FidOmnes omnino decidentes, sed modo
Abbreviated transcription (Latin):
auferentur ei. Auferetur qđ hab&
quia qͥddam hoc non habet. &.
ipsum qͥddam hoc non habet:
unde cȩtera teneantur. & ipse
non pereat. Quid ẽ illud quod
modo ait dñs: Qui habet da¬
bitur ei: qui autẽ non habet. &
quod habet auferetur ab eo. Ha
bet gratiam possidendi: sed non
habet caritatem utendi. Quia
ergo illud non habet: & quod
habet auferetur ab eo. Propterea
discipuli ut haberent caritatem.
quos uolebat facere in cȩlo stel

Expanded text:
auferentur ei. Auferetur ei quod habet, auferentur ei. Auferetur ei quod habet, quia quiddam non habet: et ipsum quiddam hoc non habet, unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est illud quod modo ait Dominus: «Qui habet, addetur ei; qui autem non habet, et quod habet auferbet gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stel
Abbreviated transcription (Latin):
mine tuo omĩa ista. & quid dicã
eis: Nunquã noui uos. Discedite
a me: qui oꝑamini iniquitatem.
Quid ẽ ergo eẽ iam lumen cęli.
consolans noctem. & quod ñ uincat᷑
a nocte: Adhuc inquit: suꝑemi¬
nentiorem uiam uob̃ demonstro.
Si linguis hominũ loquar & angłoꝵ.
caritatem autẽ non habeam: fac¬
tus sum ut eramentum sonans. aut
cymbalum tinniens. Quale do¬
num ẽ. Loqui linguis angłor
& hominũ: Tamen si caritatem
inquit non habeam. eramentũ
sum sonans: aut cẏmbalũ tinni¬
ens. Si sciero inquit omĩa sacra¬
menta. & omnem scientiam. & si
habuero omnem propħiam. &
omnẽ fidem. ita ut montes trans¬
feram. quanta ista dona sunt.
caritatem autem ñ habeam inqͥt:
nichil sum. Quale ẽ illud do¬
num martẏrii: & distributionis
rerũ suarum: & tamen si dis¬
tribuero inquit omĩa mea pau¬
perib. & tracdidero corpus meũ
ut ardeat. caritatem autẽ non
habeam: nichil michi proclest.
Qui ergo non habet caritatem:
& si ad tempus habet hȩc dona.

Expanded text:
d dicet eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Quale donum est loqui linguis Angelorum et hominum! Tamen «si charitatem,» inquit, «non habeam, aeramentum sum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «charitatem autem non habeam,» inquit, «nihil sum.» Quale est illud donum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus habet haec dona,
Abbreviated transcription (Latin):
tu plane auctor salutis mee: ille
erit de quo securus sum. De te in¬
certus sum. Si non sis arrogans. ñ
ego solus de te incertus sum: sed &
tu de te. Ab illo ergo michi salus.
qui ẽ suꝑ omĩa. quia dñi ẽ salus
tu inter filios hominũ: tu int̾ prin¬
cipes. Sed audio uocem psalmi: no
lite confidere in principes. & filios
cundum turbam hominũ. qͥ sunt
isti filii hominũ: Qui sunt. uis sci¬
re: Exiet sp̃s eius & reuertetur in

Expanded text:
tu plane auctor salutis meae: ille tu plane auctor salutis meae: ille erit de quo securus sum; de te incertus sum. Si non sis arrogans, non ego solus de te incertus sum, sed et tu de te. Ab illo ergo mihi salus, «qui est super omnia;» quia «Domini est salus.» Tu inter filios hominum, tu inter principes: sed audio vocem Psalmi, «Nolite confidere in principes, et in filcundum turbam hominum, quid sunt isti filii hominum? Quid sunt vis scire? «Exiet spiritus ejus, et revertetur in