comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł potius suspicatꝰ. ẽ esse di filiũ. Nongͥ ideo iudeis
eũ crucifigere psuasit. quia xp̃m siue cd̃i filiũ ñ esse
putauit: sed quia se morte illius ñ prȩuidit. et̃ dã¬
nandũ. Uere enĩ de hoc mysterio a scłis abscondito
dic̃ apłs. qđ nemo principũ huiꝰ scłi cognouit. Sienĩ
cognouissent: nunquã dñm gł̾ȩ crucifixissent. Qua
manifestat qui ait. Peccatori aut̃ dixit ds̃. quare
prȩdicantẽ audit: sequatur errantẽ Improb enĩ
magister. ẽ diabolus. qui falsa ueris sepe ꝑmiscet: ut
specie ueritatis testimoniũ fraudis obtexat. E⁊ di
luculo ualde surgens. egressus abiit indesertũ locũ.¬
ibiq orabat. Si occasu solis mors exprimit᷑ saluatoris
quare ñ diluculo redeunte resurrectio eiꝰ indicetur:
synagogis eoꝵ. & omĩ galilea: & demonia eiciens. In
hac p̾dicatione quã dicit eũ habuisse in omĩ galilea:
intelligit᷑ etiã sermo ille habitꝰ in monte. cũiꝰ cõmemo¬

Expanded text:
Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus quod nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dommanifestat, qui ait, peccatori autem dixit Deus, quare praedicantem audit, sequatur errantem; inprobus enim magister est diabolus, qui falsa ueris saepe permiscet, ut specie ueritatis testimonium fraudluculo valde surgens, egressus abiit in deserum locum, etc. Si occasui solis mors exprimitur Salvatoris, quare non diluculo redeunte resurrectio ejus indicetur? synagogis eorum et omni Galilaea, et daemonia ejiciens. In hac praedicatione quam dicit eum habuisse in omni Galilaea intelligitur etiam sermo ille habitus in monte, cujus commemo
Abbreviated transcription (Latin):
saluator rogatꝰ. mͦ ultro curat egrotos: ostendens se
contra uitiorũ quoq passiones. & p̾cib semꝑ annuere
fideliũ: & ea ñ nunquã quȩ ipsi minime in se intel¬
ligunt uł intelligenda dare. uł pie petentib etiã
ñ intellecta dimittere. iuxta hoc qđ psalmista postu¬
lat. Delicta quis intelligit: Ab occultis meis munda
me dñe. E ⁊ continuo dimisit eã febris. & minis¬
strabat eis. Naturale ẽ. febricitantib incipien¬
te sanitate lassescere: & egrotationis sentire mole¬
stiã. Uerũ sanitas quȩ dñi confertur imꝑio simul
tota redit: nec solũ ipsa redit. sed & tanto robore co¬
mitante ut eis continuo qui se adiuuerant ministrare
sufficiat: & uixta ległs tropologi& mẽbra quȩ serui¬
erant immundiciȩ ad iniquitatẽ ut fructificarent
morti. seruiant iusticiȩ inuitã ȩt̾nã. Ues ꝑȩ aut̃
facto. cũ occidisset sol: afferebant ad eũ om̃s male

Expanded text:
alvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra vitiorum quoque passiones, et precibus semper annuere fidelium, et ea nonnunquam quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel pie petentibus, etiam non intellecta, dimittere, et juxta hoc quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo dimisit eam febris, et ministrabat eis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem ut fructificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam. Vespere autem fact
Abbreviated transcription (Latin):
tur uariis languorib Solis occubitꝰ passionẽ mor¬
tẽq significat illius qui dix̃. Quã diu in mundo sũ:
lux sũ mundi. Et sole occidente plures demoniaci quã
ante: plures sanant᷑ egroti. Quia qui tẽporalit̃ iN
carne uiuens paucos iudeorũ docuit: calcato regno
mortis om̃ib ꝑorbẽ gentib fidei salutisq dona trans¬
misit. Cuiꝰ ministris quasi uitȩ lucisq p̾conib psal¬
mista canit. Iter facite ei qͥ ascendit suꝑ occasũ. Supꝑ
occasũ quippe dñs ascendit: quia unde in passione
occubuit. inde maiorẽ suã głam resurgendo manife¬
stauit. Et demonia multa eiciebat: & ñ sinebat¬

Expanded text:
t ad eum, etc. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus, fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Et daemonia multa ejiciebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Si uirũ a demonio liberatũ moralit̾ animũ abĩmunda
cogitatione purgatũ significare dixerimꝰ: conse¬
quent̃ femina febrib tenta sed ad imꝑiũ dnĩ curata.
carnẽ ostendit a concupiscentiȩ suȩ feruore ꝑconti¬
nentiȩ p̾cepta frenatã. Omĩs enĩ amaritudo. & ira.
& indignatio. & clamor. & blasphemia: sp̃s immundi

Expanded text:
um moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
cula oꝑabatur. & quȩ a patre audierat loquebat᷑ in
munddo. Nam & prius teste euanglio erat docens cos
quasi potestate habens. & ñ sicut scribe: & minc durba
atcestante. in potestate imꝑat spiritib immundis.
& oboediunt ei. Et ꝓtinꝰ egredientes de synago¬
ga uener̃ in domũ symonis & andreȩ cũ iacobo &̃¬

Expanded text:
cula operabatur, et quae a Patre audiebat, loquebatur in mundo. Nam et prius teste Evangelio erat docens eos quasi potestatem habens, et non sicut scribae . Et nunc, turba attestante, in potestate imperat spiritibus immundis, et obediunt ei . Et protinus egredientes de synagoga, venerunt in domu
Abbreviated transcription (Latin):
quode qa rexx iudeorĩ fuerat appellat ae hoce iscrilbe
placer dotes crim obiecerant: qđ sibi in poplo israbe¬
liticonsurparet imꝑiũ illudentes hoc faciuntine
nudatũ pristinis uestib induant clamidẽ cocuenea
ꝓpurpiura qua reges ueteres utebant᷑. &. pdnit deiaau
ponunt ei orona spincã ꝓ sceptro regui. dares cala omĩ¬
hec intelligamꝰ mystice. Quomꝰ eni cayepas didite
opertet unũ homine mori ꝓ om̃ĩb nesciens ed liceter
sur isti qdcunq fecerunt licet alia m̃te fecerint tam̃

Expanded text:
quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus, induant chlamydem coccineam pro purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate ponant ei coronam spineam, pro sceptro regali dent calamhaec intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: « Oportet unum hominem mori pro populo , » nesciens quod diceret: sic et isti quidquid fecer
Abbreviated transcription (Latin):
nimi illũ dilectione sẽquunt᷑ Ili uidentes oꝑpa uir¬
tutũ eiꝰ & uerba doctrinȩ audientes: nichil aplius
discere quã ut eũ ꝑsequerent᷑ uolebant Isti opinio¬
ne tantũ ducti uirtutũ eiꝰ: congesto agmine ꝑma¬
ximo ueniunt ad audiendũ eũ. opẽq salutis fla¬
gitandã Vnde mor suȩ uoluntatis ac defiderii conse¬
qui merent᷑ effectu plurimas a dño sanitat̾es: ut

Expanded text:
ima cum dilectione sequuntur. Illi videntes opera virtutum ejus, et verba doctrinae audientes, nihil amplius discere quam ut eum persequerentur valebant: isti, opinione tantum ducti virtutum ejus, congesto agmine permaximo, veniunt ad audiendum eum opemque salutis flagitandam. Unde mox suae voluntatis ac desiderii consequi merentur effectum, plurimis a Domino sanatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scii de collatis nob remediis gratulem᷑. Necesse. ẽ. ut
ad conscientiã nr̃am reuersi: sollert̃ oꝑa nr̃a simul &
cogitationes exploremꝰ. & quicqͥd nos peccasse dep̃hen¬
dimꝰ digna castigatione purgemꝰ. Quicqͥd de his quȩ
nos recte fecisse credebamꝰ. uitio nob̾ elationis perisse
cõperimꝰ: & hoc humili satisfactione castigemꝰ. Hȩ
eni nob̾ sepius fit causa flagellorũ. Cȩterũ innocentes
& iustos ob augm̃ta p̾miorũ flagellari. ꝑfectorũ est
& donũ speciale uirorũ. Uerberib aut̃ tẽporalib ad
borũ. U⁊ autẽ sciatis qͥa potestatẽ habet filius
hominis in t̾ra dimittendi peccata: ait paralytico.
Tibi dico. surge tolle grabatũ tuũ: & uade indomũ tuã.
Si & ds̃ est iuxta psalmistã qͥ quantũ distat oriens ab
occasu elongauit a nob̾ iniquitates nr̃as: & filius ho¬
minis potestatẽ habet in t̾ra dimittendi peccata. ergo

Expanded text:
scii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut scii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus; quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus. Haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est, et donum speciale virorum. Verberibus autem temporalibus ad borum. Ut autem sciatis quia potestatem habet Filius hominis in terra dimittendi peccata, ait paralytico: Tibi dico surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Si et Deus est juxta Psalmistam qui quantum doccasu, elongavit a nobis iniquitates nostras , et filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut paralẏticus de qͦ tractamꝰ qui ñ nisi pͥmo dimis
sis peccatis potuit ab infirmitate curari: aut ad głam
dĩ saluantis. siue ꝑse ipsũ siue ꝑfamulos suos: sicut
cȩcus natꝰ in euangłio. qͥ neq ip̃se peccauit neq paren¬
tes eiꝰ sed ut manifestarent᷑ oꝑa dĩ in illo: sic̃ lazarus¬
cuiꝰ infirmitas ñ fuit ad mortẽ. sed ꝓgła dĩ ut glori-¬
ficaret᷑ filius dĩ ꝑeã: aut ad inchoationẽ dãnationis
ȩternȩ qđ repborũ ẽ ꝓpriũ. sicut antiochus & herodes
qͥ uterq suo tẽpore aduersus dm̃ repugnantes. qđ tor¬
menta ingehenna ꝑpetuo passuri essent. p̃sentiũ af¬
flictionũ miseria cunctis ostendebant. Quib c̃gruit
illud ꝓpħȩ. & duplici contritione contere eos. Unde
necesse .ẽ. in om̃ib quȩ tẽporalit̾ aduersa patim᷑: cũ
humilitate dñõ gras agamꝰ. & infirmitatis nr̃ȩ con¬

Expanded text:
: sicut paralyticus de quo tractamus qui, non nisi dimissis : sicut paralyticus de quo tractamus qui, non nisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazaruscujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eum ; aut ad inchoationem damnationis aeternae, quod reproborum est proprium: sicut Antiochus et Herodes , qui uterque suo tempore adversus Deum repugnantes, quot tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant: quibus convenit illud Prophetae: Et duplici contritione contere eos . Unde necesse est in omnibus qui temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae con
Abbreviated transcription (Latin):
quã eiꝰdẽ uirtutis sit & corporis & animȩ uitia climit.¬
tere. Et dat᷑ nob̾ intelligentia: ꝓpt̾ peccata plerasq
euenire corporũ debilitates. Et iccirco forsitan prius
dimittunt᷑ peccata: ut causis debilitatis ablatis. sa¬
nitas restituat᷑. Quinq siquidẽ sunt differentiȩ
causarũ: ꝓ quib in hac uita molestiis corporalib af
fligim᷑. Aut enĩ ad merita augenda ꝑ patientiã
iusti corporis infirmitate grauant᷑: ut beati patres
iob & tobias. & innumeri martyres in utroq testam̃to.
aut ad custodiã uirtutũ ꝑceptarũ ne suꝑbia tẽptante
disꝑeant. sicut apło paulo cui ne magnitudine reue¬
lationũ extolleret᷑ datus. ẽ. stimulus carnis suȩ angłs
sathanȩ qͥ eũ colaphizaret: aut ad intelligenda &
corrigenda peccata nr̃a. sic̃ maria soror aaron in
heremo obuerba temeritatis & suꝑbiȩ lepra ꝑcussa. ẽ.

Expanded text:
quam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimitquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia, propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Et idcirco forsan prius peccata dimittuntur, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quinque siquidem sunt differentiae causarum pro quibus in hac vita molestiis corporalfligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati Patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento; aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant: sicut apostolo Paulo, cui, ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae qui eum colaphizaret ; aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepra percussa est
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ xp̃m. eẽ ñ credunt: Sed multo dementius errant
euangłii uerbis deuicti negare ñ audent: nichilominꝰ
dm̃ neare ñ timent. At ipse ꝑfidos saluare desiderans.
& occultorũ cognitione & uirtute oꝑũ dm̃ se eẽ manife¬
sic cogitarent int̾ se: dicit illis. Quidista cogitatis iN
cordib urĩs: Ostendit se dm̃ qͥ potest cordis occulta
cognoscere: & qͦdã modo tacens loquit᷑. Eadẽ maiestate
& potentia qua cogitationes urãs intueor: possũ & ho¬
minib peccata dimittere. Ex uob̃ intelligite: quid pa¬
raly ticus consequat᷑. Quidest facilius dicere paraly ticos
dimittunt᷑ tͥ peccata tua. andicere surge & tolle gra¬
batũ cuũ & ambula: Int̾ dicere & facere multa distan¬
tia .ẽ. Utrũ sint paralytico peccata dimissa. solus no¬
uerat qͥ dimittebat. Surge aut̃ & ambula: tã ille
qͥ surgebat quã si qui surgentẽ uidelant. approbare
poterant. Fit gͥ carnale signũ ut ꝓbet᷑ sp̃uale: quan¬

Expanded text:
tum esse non credunt. Sed multo dementius errant Evangelii verbis devicti, negare non audent, nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse manifesic cogitarent inter se, dicit illis: Quid ista cogitatis in cordibus vestris? Ostendit se Deum, qui potest cordis occulta cognoscere. Et quodam modo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere paralytico: Dimittuntur tibi peccata, an dicere: Surge et tolle grabatum tuum et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat quam ii qui surgentem videbant approbare poterant. Fit ergo carnale signum, ut probetur spirituale, quan
Abbreviated transcription (Latin):
aptio ẽ. inuilitate litcerȩ sensus spũalis & archanoꝵ
celestiũ. Qđ aut̃ cũ grabato deponit᷑ infirmꝰ. signifi
cat ab homine in ista adhuc carne constituto xp̃m de¬
bere cognosci. Cum uidisset autẽ iesys fidẽ illorũ:
ait paralytico. Fili. dimitunt᷑ tͥ peccatatua. Cura¬
turus hominẽ a paralysi dñs pͥmo peccatorũ uincula
dissoluit: ut ostenderet eũ obnȩxus culparũ artuũ
dissolutione fuisse damnatũ. nec nisi his relgrauis
mebrorũ posse recuꝑatione sanari. Sic & illi paralỹ¬
tico qͥ uixta ꝓbaticã piscinã diumotũ aquȩ frustra

Expanded text:
apertio est in vilitate litterae sensus spiritualis et arcanorum apertio est in vilitate litterae sensus spiritualis et arcanorum coelestium. Qcat ab homine in ista adhuc carne constituto Christum debere cognosci. Cum vidisset autem Jesus fidem illorum, ait paralytico: Fili, dimittuntur tibi peccata. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum artuum dissolutione fuisse damnatum, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ potentiȩ uirtꝰ: ubi nulla tẽporis int̾ueniente
morula. iussa saluatoris salus festina comitatur.
Merito qͥ affuerant: dãnatis blasphemiȩ iaculis ad lai¬
dem tantȩ maiestatis stupentia corda conuertunt.
⁊ egressus. ẽ. rursus ad mare: omisq turba uenie¬
bat ad eũ. & docebat eos. Docens in capharnaũ dñs.
uirtutẽ doctrinȩ suȩ cȩlestẽ paralytici curatione
cõmendabat. Quo facto egressus. ẽ. ad mare : ut ñso¬
lũ ciuilẽ uitã hominũ inuiã ueritatis institueret.
uerũ etia habitatorib maris cuangliũ regni pdica¬
rercosq fluctiuagos rerũ labentiũ motus contener¬
re acfidei firmitate suꝑare doceret. Deniq aduenien¬
tẽ ad sẽ ibi turbã plurimã docet. ibi publicanũ de
theloneo uocatũ: apłm & euangłistã facit. Ibi mul¬
tos peccatores ꝑ poenitentiã correctos: sua dignos
cena suorũq auditu reddit archanorũ. atq ab un¬

Expanded text:
vinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente vinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussu Salvatoris salus festina comitatur! Merito qui adfuerant, damnatis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt. Et egressus est rursus ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos. Docens in Capharnaum Dominus, virtutem doctrinae suae coelestem paralytici curatione commendabat. Quo facto egressus est ad mare, ut non solum civilem vitam hominum in via veritatis institueret, verum etiam habitatoribus maris Evangelium regni praedicaret, eosque fluctivagos rerum labentium motus contemnere ac fidei firmitate superare doceret. Denique advenientem ad se ibi turbam plurimam docet. Ibi publicanum de teloneo vocatum apostolum et evangelistam facit. Ibi multos peccatores per poenitentiam correctos sua dignos coena, suorum auditu reddit arcanorum, atque ab un
Abbreviated transcription (Latin):
& idem ds̃ xp̃c ꝑhumanitatis suȩ fragilitatẽ ꝓ pecca¬
torib mori. Sp̃ualit̾ autẽ de grabato surgere . ẽ. ani¬
mã se a carnalib desideriis ubi egra iacebat abstra¬
here. Grabatũ uͦ tollere. ẽ: ipsã qͦq carnẽ ꝑ continen¬
tiȩ frena correptã. spe cȩlestiũ prȩmiorũ a deliciis
segregare terrenis. Sublato aut̃ grabato domũ ire.
ad parady sũ redire. ẽ. Hȩc & enĩ uera ẽ. domꝰ nr̃a
quȩ hominẽ prima suscepit: Non iure amissa sed
fraude. Tandẽ restituta ꝑ eũ. qͥ fraudulento hosti ni¬
chil debuit Alitea. Sanus qͥ languerat domũ repor¬
tat grabatũ. cũ anima remissione accepta peccators.
ad internã sui custodiã cũ ipso se corpore refert. ne
quidpost ueniã unde iterũ iuste feriat᷑ admittat.
⁊ statĩ ille surrexit sublato grabato. & abiit corã
om̃ib. ita ut mirarent᷑ om̃s & honorificarent dm̃ di¬
centes. quia nunquã sic uidimꝰ. Quã miranda di¬

Expanded text:
istus per humanitatis suae fragilitatem pro peccatoribus mori. Spiritaliter autem de grabato surgere, est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra jacebat, abstrahere. Grabatum vero tollere, est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabbato domum ire, ad paradisum redire est. Haec etenim vera est domus nostra, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude tandem restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter sanus qui languerat domum, reportat grabatum, cum anima remissione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid post veniam unde iterum juste feriatur, admittat. Et statim ille surrexit, et sublato grabato, abiit coram omnibus, ita ut mirarentur omnes, et honorificarent Deum dicentes, Quia nunquam sic vidimus. Quam miranda di
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur tͥ peccata. Omira humilitas. Despectũ & de¬
bile totisq mebrorũ cõpagib dissolutũ filiu uocat.
quẽ sacerdotes ñ dignabant᷑ attingere. Aut recte idõ
filũ qa climitcuntur ei peccata sua Intuendũ sane
quanti ꝓpria cuiꝰq fides apud dm̃ ualcat. ubi tanti ua¬
luit aliena ut totuis homo repente hoc ⁊ interius exte-¬
riusq saluatꝰ exurgeret. aliorũq merito aliis relaxa¬
rentur errata. ERant aut̃ illic quidã de scribis se¬
dentes & cogitantes in cordib suis. Quid hic sic loqͥt᷑
lasphemat. Quis potest dimittere peccata nͥ solus ds.
Uerũ dicunt scribȩ qͥa nemo dimittere peccata nͥ¬
solus ds̃ potest. qͥ ꝑ eos qͦq dimittit quib dimittendi tri-
tere peccata quasi ds̃ potest. Uerũ dõ testimoniũ reddunt.
sed ꝑsonã xp̃i negando fallunt᷑. Errant itaq iudei qͥ cũ¬

Expanded text:
debilem totisque membrorum compaginibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignarentur attingere. Aut recte ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis laxarentur errata. Erant autem illic quidam de scribis sedentes et cogitantes in cordibus suis, etc. Verum dicunt blasphemias? Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi tribua dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ salute plurimũ indigebant de nece saluatoris
agere consiliũ : qͥ quantũ nequiciȩ studeant osten-¬
ditꝰ. cũ & hoc incrim̃ reputant qđ ad uerbũ illius
saluã qͥ languebat extendit dexterã. quasi ñ ipsorũ
quisq maiora sabbatis egerit: cibos portando. porri¬
gendo calicẽ. & cȩcera quȩ uictui necessaria st̃ exe¬
quendo Neq enĩ ille qͥ dixit & facta st̃: sabbato labo-¬
rasse poterat conuinci. Et iesos cũ discipłis su¬
is secessit ad mare. Secessit quasi homo fugiens ꝑse
quentiũ insidias: qͥa neq adhuc uenerat hora passi-¬
onis eiꝰ. neq extra ierłm fuit locus passionis. Secessit
fugiens sese odio ꝑsequentes. sed ibi accessit ubi plu-¬
res inuenit sese ꝑamorẽ sequentes. Nã subditur

Expanded text:
qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim ille, qui dixit, et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Et Jesus cum discipulis suis secessit ad mare. Secequentium insidias, quia neque adhuc venerat hora passionis ejus, neque extra Jerusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio persequentes, sed ibi accessit ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcitate cordis coꝵ. dixit homini. Extende manũ
tuã. Et extendit: & restituta . ẽ. manꝰ illiꝰ. Sanan¬
da manꝰ arida iubet᷑ extendi: qͥa infructuose de¬
bilitas animȩ nullo melius ordine quã elemosina¬
rũ largitate curat᷑. Unde iohes baptista turbis
sciscitantib qͥd facerent. ut ñ uelut arbores aridȩ
mitterent᷑ in ignẽ: hoc solũ p̃cepit. Qui habet duas
tunicas det ñ habenti. & qͥ habet escas similit̾ faci¬
at Et in ȩccłastico dr̃. Fili ñ sit manꝰ tua ad accipi¬
endũ porrecta: & ad dandũ collecta: Frustra enim
manꝰ ad dm̃ ꝓpeccatis rogaturus expandit: qui ñ
has ad uidua rogantẽ beneficiũ daturus extenderit
consiliũ faciebant aduersus iesum quomꝰ eũ ꝑdereit̃.
Herodianos herodis tetrarche ministros dicit: qui
ꝓpt̾ inimicicias quas dominꝰ ipsorũ ad uesus ioħem
exercebat. etiã saluatorẽ quẽ ioħes p̾dicabat insidiis
insequebant᷑ & odiis. Magna aut̃ insipientia. eos

Expanded text:
ectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est manus ejus. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderitonsilium faciebant adversus eum, quomodo eum perderent. Herodianos Herodis tetrarchae ministros dicit, qui propter inimicitias quas dominus ipsorum adversus Joannem exercebat, etiam Salvatorem quem Joannes praedicabat, insidiis insequebantur et odiis. Magna autem insipientia fuit eos
Abbreviated transcription (Latin):
transiordanẽ. & qͥ circa tẏrũ & sẏdonẽ multitudo
magna: audientes quȩ faciebat uener ad eũ. Ecce
pharisci & herodianimagistri uidelicet plebis &e re¬

Expanded text:
 circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Ecce Pharisaei et Herodiani, magistri videlicet plebis et re
Abbreviated transcription (Latin):
at dicens. om̃e opusseruile ñ facietis in eo id ÷ pecca¬
tũ. Om̃ĩs enĩ qui facit peccatũ. seruus. ẽ peccati. Quo
pͣcepto etiã futuri scłi formã in pͣsentib adumbrat.
ubi illi qui ꝑ sex huiꝰ scłi ȩtates bona fecer̃: in septi
ma quiete malorũ tantũmꝰ. ñ autẽ & bonorũ sunt
ferias habituri. Nã & si scłaria oꝑa conquiescant.
ñ otiosus tam̃ boni oꝑis actꝰ ẽ indĩ laude qui escere
Nimam saluã facere an ꝑdere : Hoc . ẽ. hominẽ
curare annon: Idem ẽ: qđ pͣmiserat. bene facere
anmale. Non qđ dĩ sũme bonꝰ auctor mali nob̾ aut
ꝑditionis. cẽ possit: sed qđ eiꝰ ñ saluare scripturȩ
consuetudine ꝑdere dr̃ sicut dicit᷑ indurasse cor
pharaonis: ñ qđ molle obdurauerit. sed qđ meritis
p̃cedentib obduratũ miscdit̾ emollire noluerit.
Et noscũ rogamꝰ ne nos inducat inducat in tẽptatio¬

Expanded text:
at dicens: Omne opus servile non facietis in eo, id est peccaat dicens: Omne opus servile non facietis in eo, id est peccatum. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Quo praecepto etiam futuri saeculi formam in praesentibus adumbrat: ubi illi qui per sex hujus saeculi aetates bona fecerunt, in sepma quiete malorum tantummodo, non autem et bonorum sint ferias habituri. Nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laude quiescere. Animam salvam facere, aut perdere? Hoc est hominem curare, an non. Idem est quod praemiserat: Bene facere, an male. Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare, Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
aruerat: ꝑ redẽptoris gr̃am dũ in sontes manꝰ incru¬
cis arbore tenderet. bonorũ oꝑũ sucis. ẽ. restituta sa¬
luti. Et bene in synagoga manꝰ erat arida. qͥa ubi sci-¬
entiȩ donũ maius. ibi grauius. ẽ. in excusabilis noxȩ
periculũ. Etobseruabant eũ si sabbatis curaret:
ut accusarent eũ. Quia destructionẽ sabbati quã in
discipłis arguebant. ꝓbabili magister excusauerat
exemplo: nunc ipsũ obseruando magistrũ caliinia¬
ri uolunt. ut si sabbato curet transgressionis. si ñ
curet crudelitatis aut imbecillitatis arguant.
ait homini habenti manũ aridã. Surge in me¬
dio. Et dicit eis. Si licet sabbatis bene facere an male:
Preueniens dñs calũniã iudeorũ quã sibi ꝑfida m̃te
parauerant: arguit eos. quia legis p̾cepta praua in¬
terp̃tatione uiolarent. estimando in sabbato etiã a
bonis oꝑib feriandũ: cũ lex a malis abstinere iube¬

Expanded text:
aruerat, per Redemptoris gratiam dum insontes manus in cruaruerat, per Redemptoris gratiam dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxae periculum. Et ipsi observabant eum si Sabbatis curaret, ut accusarent illum. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant, probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium. Et dicit eis: Si licet Sabbatis bene facere, an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jube
Abbreviated transcription (Latin):
fieri Nã & iosue muros iericho septẽ dieb cũ exercitu
circuũit. & machabei necessitate instante sabbato pu¬
gnabant. Unde discipłis esurientib qđ licitũ n erat
in lege: necessitate famis factũ ẽ. sicitũ. Talis hȩc cau¬
sa.ẽ. qualis hodie in ieiuni is legimis. ubi siqͥs eger
ieiuniũ corruꝑit: nulla rationẽ reus tenet᷑.  t̃aq
dñs ẽ. filius hominis etiã sabbati: Si inqͥt dauid rex
sacerdotali cibo pastꝰ excusabilis. ẽ. & iuxta alterius
eumgłistȩ narrationẽ sacerdotes sabbatũ ꝑtẽpli mi¬
nisteriũ uiolantes crimine carent: quanto magis filiꝰ
hominis qͥ uerus rex & uerus Sacerdos & ideo dñs est
sabbati. euulsariĩ sabbato spicarũ noxa ñ tenetur:
humanũ genꝰ indicat in foecunditate boni oꝑis arefa¬
Ctũ. sed dñi miseratione curatuĩ. Cuiꝰ dextera quȩ
in primo parente dũ uetitȩ arboris poma decerꝑet¬

Expanded text:
fieri. Nam et Josue muros Hiericho septem diebus cum exercitu fieri. Nam et Josue muros Hiericho septem diebus cum exercitu circuivit. Et Macchabaei necessitate instante Sabbato pugnabant. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Talis haec causa est, qualis hodie in jejuniis legitimis: ubi si quis aeger jejunium corruperit, nulla ratione reus tenetur. Itaque Dominus est Filius hominis, etiam Sabbati. Si, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, et juxta alterius evangelistae narrationem sacerdotes sabbatum per templi ministerium violantes crimine carent, quanto magis Filius hominis qui verus rex est et verus sacerdos, et ideo Dominus Sabbati, evulsarum sabbato spicarum noxa non tenetur? humanum genus indicat in fecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arboris poma decerper
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotalẽ cibũ ad usũ transiturũ eẽ. popłorũ.
siue qđ om̃s uitã sacerdotalẽ dehemꝰ imitari. siue
qͥa om̃s filii ȩccłȩ sacerdotes st̃. Unguim᷑ enĩ in
sacerdotiũ scm: offerentes nosmet ipios dõ hostias spũ
sacerdotalis octoginta quinq. fugit abiathar ad da¬
uid & comes factꝰ totius exilii eiꝰ. postea regnante
eo sumi sacerdotii & ipse gradũ acceptt. ac toto tẽpore
44
regni illius in pontificatu ꝑseuerans. multo maioris
excellentiȩ quã pat̾ suus effectꝰ. ẽ: idõq dignꝰ fuit
cuiꝰ memoriã dñs etiã uiuente patre quasi sũmi sacer¬
nẽ factũ ẽ. & ñ homo ꝓpt̾ sabbatũ. Maior ẽ cura
sanitati & uitȩ hominis. quã custodiȩ sabbati ad hi
benda. Sic enĩ & mandatũ.ẽ. sabbatũ custodiri: ut
tam̃ si necessitas. cẽt. reus ñ esset qui sabbatũ uiolas¬
set Idõ sabbato circuncidi ñ ÷ ꝓhibitũ. qͥa necesse erat

Expanded text:
sacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, sacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, siue quod omnes uitam sacerdotalem debemus imitari siue quia omnes filii ecclesiae sacerdotes sunt? unguimur enim in sacerdotium sanctum offerentes nosmet ipsos deo hostias spuales. De qua tota historia pro captu nostro plenius in exvid, et comes factus est totius exilii ejus. Postea regnante eo, summi sacerdotii et ipse gradum accepit, ac toto tempore us. Quod vero Dominus Abiathar principem sacerdotum pro Abimelech regni illius in pontificatu perseverans, multo majoris excellentiae, quam pater suus, effectus est. Ideoque dignus fuit, cujus memoriam Dominus etiam vivente patre quasi summi sacernem factum est, et non homo propter Sabbatum. Major est cura sacebenda. Sic enim et mandatum est sabbatum custodiri, ut tamen si necessitas esset, reus non esset qui sabbatum violasset. Ideo Sabbato circumcidi non est prohibitum, quia necesse erat
Abbreviated transcription (Latin):
postulauit cibos. Qui cũ panes laicos ñ haberet.
dedit eis consecratos quib ñ licebat uesci nisi solis
sacerdotib & leuitis. Et hoc tantũ int̾rogauit si
mundi essent pueri a mulierib. & illo responden¬
te abheri & nudius t̾cius: ñ dubitauerit panes da¬
re. melius arbitratꝰ ꝓpħa dicente miscdiam uolo
& ñ sacrificiũ de famis ꝑiculo homines liberare.
quã dõ offerre sacrificiũ. Hostia enĩ dõ placabilis ho-¬
minũ salus ẽ. Opponit gͦ dñs & dic̃. Si & dauid sc̃ĩ ẽ
& ab imelech pontifex a uob̃ ñ rephendit᷑. s legis ut̃q
mandatũ ꝓbabili excusatione transgressi st̃. & fames
in causa ẽ: cur eandẽ famẽ ñ ꝓbatis in apłis quã pro¬
batis in cȩteris: Quanquã & in hoc multa distantia
sit. Isti enĩ spicas in sabbato manu confricant. illi¬
panes comeder̃ leuiticos. & ad sabbati solennitatẽ
accedebant. id ÷ ad neomeniarũ dies: quib in con¬
uiuio requisitꝰ fu̾it ex aula regia. Figuratȩ aut̃ qđ

Expanded text:
postulavit cibos; qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis . Et hoc tantum interrogavit, si mundi essent pueri a mulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericordiam volo, et non sacrificium , de famis periculo homines liberare quam Deo offere sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit ergo Dominus, et dicit: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa est, cur eamdem famem non probatis in apostolis, quam probatis in caeteris? Quanquam et in hoc multa distantia sit. Isti panes comederunt Leviticos. Ibi et ad Sabbati solemnitatem accendebant neomeniarum dies, quibus in convivis requisitus fugit ex aula regia. Figurate autem quo
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit ei. Utiq dñẽ. Nã & catelli sub mensa cõmedum
micis puerorũ Et ait illi. Propt̾ hunc sermonẽ uade. en
demoniũ de filia tua. & cũ abisset domũ suã: inuenit pus
iacentẽ supra lectũ. & demoniũ exisse. Et iterũ ȩxis
de finib tyriuenit ꝑ sydonẽ ad mare. galileȩ. int̾ mediosi
decapoleos. Et adducunt ei surdũ & mutũ. & de p̃cabant᷑.

Expanded text:
nsa comedunt de micis puerorum et ait illi propter hunc sermonem vade exiit daemonium de filia tua et cum abisset domum suam invenit puellam iacentem supra lectum et daemonium exisse et iterum exiens de finibus Tyri venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos et adducunt e
Abbreviated transcription (Latin):
corde extotis uisceribꝰ suis diligit.xp̃m. faciat aliqͥd qđ ñpla.
cecxp̃o. Illũ enĩ qͥ diligit. ñ solũ ñ occidit qͦd ꝓhibet lex s nec
irascitur Fri suo qͥa ita delectatur ille quẽ diligit. & ñsolũ ñ fa¬
cit adulteriũ. s nec mulierẽ respicit ad concupiscendũ. s dicit
git xp̃o quomꝰ de furto cogitet qͥ etiã sua oĩa quȩcunq ht̃ relig¬
ut sequat᷑ xp̃m: Qͥ x p̃o diligit. qnͣdo falsũ testimoniũ dicit cũ
sciat ipsũ quẽ diligit falso testimonio ꝓditũ: Necessario autẽ
qͥdiligit xp̃m. diligit & ꝑximũ suũ. Hoc enĩ solo indicio xp̃i. eẽ.
discipłs designat᷑: si caritatẽ cũ ꝓximis habeat. Certũ . ẽ. enĩ qd

Expanded text:
m, faciat aliquid quod non placet Christo: illum enim qui diligit, non solum non occidit, quod prohibet lex, sed nec irascitur fratri suo. Qui ita delectatur illo quem diligit, non solum non facit adulterium, sed nec mulierem rehristum, quando de furto cogitet? qui etiam sua omnia quaecunque habet reliui Christum diligit, quando falsum testimonium dicit, cum sciat ipsum quem diligit falso testimonio proditum? necessario autem qui diligit Christum, diligit et proximum suum: hoc enim solo indicio Christi esse discipulus designatur, si charitatem cum proximis habeat: certum est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
se positum inuenimꝰ. In nonnullis & emm cocicih post
est ex fide peccatũ est: statim coherens habetur. ei autem
Mlii porens est uos confirmare Alii uero codices: aftne
idut nunc est positũ continent. Sediam ueniamus ad cap¬
ostendere :: quib rdborantur hi qui infide euandeti
p̃dicatio innotescit. & aliam: qua reuelatur ei sacramen¬
tum quod om̃ium temporibꝰ scłorum insilentio habitũ est
Nunc uero hoc .ẽ. in aduentu a pi & psentia corporali mat

Expanded text:
se positum inuenitur. In nonnullis etenim codicibus post se positum inuenitur. In nonnullis etenim codicibus post e, peccatum est, statim habetur: Ei autem qui potens est uos confirmare. Alii uero codices in fine id ut nunc est positum continent. Consummata saostendere quibus roborantur hi qui in fide evangelii t Christi praedicatio, innotescit; et aliam qua reveratur eis sacramentum, quod omnium temporibus saeculorum in silentio habitum est. N
Abbreviated transcription (Latin):
excłiȩ uniuerse & in domo sua conuenticułum ipse¬
p̃buerit. Fertur sane traditione maiorũ: qͦd hic gaius
episcopꝰ fuerit thessalonicensis ȩccłie. Salutat uos
esse erastum quem dicit quia remansit corintho.¬
s ed non puto qͦd ex hoc afficio magnoꝑe paylus men.¬
seone inepla sua feceri: nisi forte aliqͥd in eo amplius
nomen posuerit curus ciuitatis: sed tantũ modo edonex¬
charium nominauerit. UItrũ ergo tali m aiquo am ip
simpliciter magis quam uiddendu sit & nichis ꝓ cli uer
inpalilitteris requirendũ considerato qui legis. Ri
aitẽ qui potens .e uos confirmare sccłm euanglium
amen: Cil put hoc martion aquo scripture euangłi¬
ct atqi. apłice inter polate sint : de hac epła pęnitus ab¬
stulioet nonsolũ hoc: sed & abeo loco ubi scriptum e.
Ome aut̾e qd nonest exfidȩ peccatũ est usq ad finem¬
romscta dissecuit. hialiis uͦ exemplaribꝰ .i. inhis qeie
xorsuma martione temerata: hoc ipsum caput diuer¬

Expanded text:
ecclesiae uniuersae in domo sua conuenticulum praebuit. Fertur traditione maiorum quod hic Gaius primus episcopus fuerit Thessaloesse Erastum, quem dicit quia remansit Corintho,Sed non puto quod ex hoc ejus in epistola sua fecerit, nisi forte aliquid in eo amplius ideo nec nomen posuerit cujus civitatis, sed tantummodo eum arcarium nominaverit. Utrum ergo tali modo aliquo, an vero simpliciter magis accipiendum sit, nihil potius in Pauli litteris requirendum, tu considerato qui legis. Ei autem qui potens est vos confirmare juxta Evangelium apitulum hoc Marcion, a quo Scripturae Evangelicae atque apostolicae interpolatae sunt, de hac Epistola penitus abstulit. Sed et ab eo loco ubi scriptum est: Omne autem quod non est ex fide, peccatum est, usqcuncta dissecuit. In aliis uero exemplaribus quae non sunt a Marcione temerata, hoc ipsum capitulum diuer
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. qͥ acceptis mał restituit bona. Certũ. ẽ. enĩ hanc. ẽẽ. maliini¬
ram: ut exsimilib sui augeatur ⁊ crescat. sic̃ ignissi igne̾ iungal
sicut nocͥtis tenebrȩ. si aeris nubilũ societur. Bonũ uꝰ si adhibeas : erter¬
minatur malũ. Contraria nanq contrariis ꝑimuntur: sicut paqua
ignis extinguit᷑ ⁊ ꝑlucem tenebre fugantur. Sed fortasse dicat aliqs
payluo ꝑ imꝑitiã sermonis: a ꝓposito decidisse. ꝓposuit enĩloqui

Expanded text:
malum, qui acceptis malis restituit bona; certum est enim hanc esse mali natumalum, qui acceptis malis restituit bona; certum est enim hanc esse mali naturam ut ex similibus suis augeatur et crescat, sicut igni si ignem jungas; sicut noctis tenebris si aeris nubilum societur; bonum vero si adhibeas, exterminatur malum: contraria namque contrariis perimuntur, sicut per aquam ignis exstinguitur, et per lucem tenebrae fugantur; sed fortasse dicat aliquis Paulum per imperitiam sermonis a proposito decidisse, proposuit enim loqui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepint bona. Tam̃ uideamꝰ ne forte digmꝰ aliqͥd mandati huiꝰ continer
intellectus. Dicit enĩ ueremias ꝓpħa. ad peccatricẽ filiam babilonis. h¬
bes carbones ignis: sede suꝑ eos hi ert̾ tͥ in aduttoruĩ fortassis gͦ i hic
isti carbones ignis qͥ congregant᷑ suꝑ caput inimici: ad aduitoriũ ipsus
congregantur. Potest enĩ fieri. ut animꝰ fer ac barbarꝰ inimici. si senu
beneficiũ nrm. si humanitatẽ.siaffectũ. si pietatẽ uideat: cõpuncto¬
nẽ cordis capiat. cõ missi penitudinẽ gerat. ⁊ hoc ignis in eo quida succendi¬
tur q̃ eũ ꝓcõmissis conscientie torqueat ⁊ adurat. & isti ert̾ carbones ig¬
nis. quisu caput eiꝰ er nrõ miscd̾ie ⁊ pietatis ope congregant᷑ Caput is
pͥncipale cordis appellatur. Et merito caput dr̃: ciꝰ intellectu.⁊ pruden¬
tia mẽbra reguntur uniuersa. Holiuinci amalo: sed uince in bonomi¬
lũ. Uincit᷑ a malo: qui mał ꝓuocatꝰ reddit malũ. inbono autẽ untu¬

Expanded text:
capiti suo Videamus ne forte dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremias ad peccatricem filiam Babylonis: Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorium. Fortassis ergo, et isti carbones ignis qui congregantur super caput inimici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum procommissi conscientia torqueat et adurat. Et isti erunt carbones ignis, qui suncipale cordis appellatur, et merito caput dicitur, cujus intellectu et prudentia membra reguntur universa. Noli vinci a malo, sed vince in bono matum. Vincit
Abbreviated transcription (Latin):
nolite maledicere qͣsi cũ ꝓuocam᷑ abinimicis ł cũ instigam᷑ iniurũ
monet ne ꝓ maledictis maledicta reddamꝰ. s faciamꝰ qd̃ ipse desemet¬
ipso scribit ubi dicit. Maledicim᷑. ⁊ benedicimꝰ Gaudẽ cũ gaudentib.
on enĩ quibꝰcunq gaudiis xp̃ianoꝵ gaudia socianda st̃. nec quibꝰ.¬
cunq fletibꝰ lacrimȩ nr̃e iungende stͣ Neq emĩ si uideã gaud̃e ali.¬
quẽ suꝑ questu pecuniȩ aut possessionũ latitudine aut scł̃aris ho.¬
noris eminencia congratulari debeo talibꝰ qͥ sciã qd̾ himodi gau.¬
dia luctus sequant᷑ ⁊̃ lacrimȩ. Intantũ ⁊ enĩ non÷ gaudendũ de ta¬
lib: ut d̃is discipłis suis ne inde qͥdẽ gaude concesserit. qd̾ demonia
siboi uidebat ce subiectas. Ait eis Nolitegaudẽ qͥa demonia uob̾ subiesa¬

Expanded text:
nolite maledicere, quasi cum provocamur ab inimicis, vel cum instigamur injuriis, monet, ne pro his maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit , ubi dicit: maledicimur et benedicimus Gaudere cum gaudentibus, Non enim quibuscunque gaudiis Christianorum gaudia socianda sunt, nec quibuscunque fletibus lacrymae nostrae jungendae sunt. Neque enim si videam gaudere aliquem super quaestu pecuniae, aut possessionum latitudine, aut saecularis honoris eminentia, congratulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: in tantum etenim non est gaudendum de talibus, ut Dominus discipulis suis ne inde quidem gaudere concesserit, quod daemonia sibi videbant esse subjecta, sed ait eis: Nolite gaudere quia daemonia vobis subje
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio ut contingat nob̾ unũ c̾ẽ. cũ bono. Caritatẽ frͣnitatis.
inuicẽ diligentes H oc mandatũ ut diligamꝰ in uice̾. sicͣ ⁊dsͣ dilexͣ
nos. cũ sit pͥmũ pꝰ pͥmũ. pͥmũ nãq ẽ. diligere dm̃ ⁊ int̾ hoĩes iterũ
hoc pͥmũ. ẽ. ut inuicẽ diligamꝰ: nescio quomꝰ qͣsi ultimũ ⁊ minuᷤ
necessariũ int̾ hoĩes sꝑnitur: ⁊ odiũ qd̃ nob̾ insitũ. eẽ. diximꝰ adł oc
ut mala odio habeamꝰ: pͣpostero ordine exercemꝰ in nob ⁊ uicia car.¬
nis ac peccata diligentes. frẽm odio habemꝰ. Hec alit̾ accidit odisse nos
quȩ non oportet: nͥ qr diligimꝰ quȩ ñoporcet fr̃s gͦ iubem̃ diligere
non iudicare. Si enĩ ꝓutas aliquẽ impiũ. eẽ. ⁊do eũ non uidicas di¬
ne dignꝰ ÷. Dñs enĩ: diligit uistos. Honore: inuicẽ p̃uenientes. hoc :
qd̾ ⁊ dñs docuit cũ notaret scribas ⁊ phariseos pͥma sibi loca in conui¬
is uindicantes: & docet ut cũ uocatꝰ fueris tu adcena. in nouissimo lo.¬

Expanded text:
sine dubio ut contingat nobis unum esse cum bono. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Hoc mandatum ut diligamus invicem, sicut et Deus dilexit nos, cum sit primum post primum primum namque est diligere o quasi ultimum et minus necessarium inter homines spernitur, et odium quod nobis insitum esse diximus, ad hoc ut mala odio habeamus, praepostero ordine exercemus in bonis, et vitia carnis ac peccata diligentes, fratres odio habemus. Nec aliter accidit odisse nos, quae non oportet, nisi quia diligimus, quae non oportet. Fratres ergo jubemur diligere, non judicare: si enim putas aliquem impium esse, et ideo eum non judicas dine dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes. Hoc est quod et Dominus docuit, cum notaret scribas et Pharisaeos prima sibi loca in conviviis vindicantes, et doceret, ut cum vocatus fueris tu ad coenam, in novissimo lo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħatestatur cũ dicit. qr archangłs loquit᷑ ad eũ qͥ diceret ei-
qd̃ pugnauerit adũsũ pͥncipẽ ꝑsarũ: & nemo inqͥt fuit mͥ adiu
torio nͥ michael pͥnceps ur̃ͣ. ꝑ hȩc gͦ singła dep̾henditur ratio.¬
nabił creatura. uanitati eẽ. subiec̾ta non uolens: s ꝓpt̾ eũ qui
subiecit inspe Spes nanq ẽ ab his rebꝰ corporeis & corruptibi.¬
libꝰ aliqnͣdo cessanhũ. Hanc enĩ ht̃ ex pectationẽ creatura ista

Expanded text:
propheta testatur, cum dicit, quia archangelus loquatur ad eum, qui diceret ei propheta testatur, cum dicit, quia archangelus loquatur ad eum, qui diceret ei quod pugnaret torio, nisi Michael princeps vester . Ergo per singula deprehenditur rationabilis creatura vanitati esse subjecta, non volens, sed propter eum qui subjecit in spe. Spes namque est ab his rebus corporeis et corruptibilibus aliquando cessandum: hanc enim habet exspectationem c
Abbreviated transcription (Latin):
e emplis etiam ad supiora conscendere & uide ipsius solꝰ ulione
as stellar⁊ celr i totius mundi tninisteria quomͦ subiest ft une
uitati. corruptioniq deseruiunt. Adusus nanq homintĩ alstina
segetes. arborũ fructũ ꝓducunt. herbãq cãpoꝵ atq eosdẽ in se
reuer tentes anni circulos uoluit. Reparant enĩ quȩ p̃tereunt
tentiam payli respicias quȩ dicit qr om̃s miͣsteriales sp̃s admi¬
nistrantium missi. ꝓpt̾ eos qui hereditatem capuint salutis.
intelliges tale aliquid gerere ⁊ huic rationi. eẽ. subiec̾tos
Credo etiã ipsos non uolentes: s ꝓpt̾ eum qui subiecit in spe
Uoluntati em̃ illius. qͥs resistit: Ego etiam de archangłis tale
aliqͥd intelligere ꝓphecicis in uitor eloquus. Qͥd enĩ tantȩ ua¬
nitates ⁊ tantȩ corruptionis inuenias quã bella gerere in oͬc
mundo.pugnas aduer sũ se regũ ⁊gentiũ cõmouere: Uide gͦ
qđ ⁊ inhis pͣcipuũ archangłici oꝑis habetur officiũ sic̃ daniel

Expanded text:
exemplis etiam ad superiora conscende, et vide ipsius solis, et lunae ac stellarum coeli, et totius mundi ministeria, quomodo subjecta sunt vanitati, corruptionique deserviunt. Ad usus namque hominum alunt segetes, arborum fructus producunt herbamque camporum, atque eosdem in se revertentes anni circulos volvunt. Reparant enim quae praetereunt, ias qua dicunt, quia omnes ministeriales spiritus ad ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis , intelliges tale aliquid gerere, et huic rationi esse subjectos. Credo etiam ipsos non volentes, sed propter eum qui subjecit in spe. Voluntati enim illius quis resistet, ego etiam de archangelis, tale aliquid intelligere propheticis invitor eloquiis. Quid enim tantae vanitatis et tantae corrupmundo, pugnas adversum me, regnum, et gentes commovere? Vide ergo quod in his praecipuum archangelici operis habetur officium, sicut Daniel