comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tactatus nr̃ possibilitatẽ. sed scđmscriptoris ueri¬
tatẽ ad laudẽ referenda ẽ creatoris. Uosigitur
queso: ut naturoclit̃ estimare quae dicimꝰ. ꝓbabilit̃
ac simplicimente. & sedulo ingenio pensare dig¬
nemini: non scđm philosophiae traditiones &
in anem seductionẽ. suasoria uerisimilia colli¬
gentes. sed scđm regulã ueritatis: quae oraculis
diuimi sermonis exprimit᷑. & contẽplatione tan-¬
tae maiestatis fideliũ pectorib infundit᷑. quia
scriptũ est. Confirma me in uerbis tuis. Narrauer̃
mihi iniusti exercitationes. sed non sic̃ lex tuad ñe:
Om̃a p̃cepta tua ueritas. Non ergo scđm elem̃¬
fecit. ab undans plenitudine diuinitatis suae :
considereinus quae facta sunt: naturȩ possibili¬
tatẽ in terrogemus Neq enĩ cum in eugło lepro¬
sum curar&. cecis uisũ refũnder&. popłs qui aderat
& spectabat illa: medicinȩ ordinẽ recognouit:

Expanded text:
ractatus nostri possibilitatem, sed secundum scripturractatus nostri possibilitatem, sed secundum scripturam ad laudem refe- renda est creatoris. uos igitur quaeso ut naturaliter aestimare quae dicimus probabiliter ac simplici mente et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones et inanem seductionem suasoriae ueri similia colligentes, sed secundum regulam ueritatis, quae oraculis diuini sermonis exprimitur et contemplatione tantae maiestatis fidelium pectoribus infunditur, quia scriptum est: confirma me in uerbis tuis: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, domine. omnia praecepta tua ueritas. non ergo secundum elemefecit abundans plenitudine diuinitatis suae, consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae ordinem recognouit,
Abbreviated transcription (Latin):
se legis in posterum. Principiũ ergo diei. uoxdĩ est
fiat lux. & facta ẽ lux. finis diei uespenax est. iã sequens
dies. ex noctis fine succedit. Sententia aut̃ dĩ euidens.
quia diẽ primo uocauit lucẽ. & scđo uocauit tene.¬
bras noctẽ. Preclare &iam unũ. non primũ dix̃diem:
Nã secuturo scđo & tertio die. & deinceps reliquis.
primũ potuit dicere. & hoc ordinis uidebatur. sed
legẽ statuit. ut uiginti quattuor horȩ diurnȩ atq
nocturnȩ. dieitantũ nomine definiant᷑. ut si dicer&:
uiginti quattuor horarũ mensurac. unius diei tẽpꝰ ẽ:
Sic̃ enĩ uiroꝵ generactio cõputat᷑ & in tellegitur etiã
feminarũ quia nectunt᷑ secunda potioribus. ita ctiã
dies numerant᷑ & noctes estimant᷑ ad iunctae. Sicut
igit᷑ circiitus unus. ita unus dies. Nã pleriq etiam
eb domadã unã. unũ diẽ dicunt. qđ inse quasimunũ
redeat diem. & quasi species in se recurrat:. Est aut̃¬

Expanded text:
se legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: se legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedit. sententia autem dei euidens, quia diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. Praeclare etiam unum non primum diem dixit; nam secuturo secundo, et tertio die, et deinceps reliquis primum potuit dicere: et hoc ordinis videbatur, sed legem statuit, ut viginti 22 quatuor horae diurnae atque nocturnae diei tantum nomine definiantur, ut si diceret: Viginti quatuor horarum mensura unius diei tempus est. Sicut enim virorum generatio computatur, et intelligitur etiam feminarum, quia nectuntur secunda potioribus; ita etiam dies numerantur, et noctes aestimantur adjunctae. Sicut igitur circuitus unus, ita dies unus. Nam plerique etiam hebdomadam unam unum diem dicunt; quod in se quasi in unum redeat diem, et quasi septies in se recurrat. Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt aliqui.cur prius uesperũ. postea mane
scriptura memorauerit. pe forte noctẽ pͥus¬
quã diẽ significare uideatur. nec aduertunt primo
quod p̃miserit diẽ. dicendo & uocauit ds̃ lucẽ diem.
& tenebras uocauit noctẽ. deinde qđ uesper finis dici
sit. & mane finis noctis. Ergo ut p̃rogatiuã & primatꝰ
natiuitatis diei dar&. prius finẽ diei significauit. post¬
quã secutura nox e&. deinde postea finẽ noctis adiunx̃¬
Eo usq aut̃ noctẽ diei scriptura ante ferre non potuit:
ut & diei & noctis tẽponx. diei appellatione concluse¬
rit. & tamquã principalis auctoritate nominis uin¬
dicauerit:. Et hanc scriptuie eẽ consu& udinẽ ut po¬¬
tiori appellationẽ deput&. frequentib exẽplis ꝓbamꝰ
Si quidẽ & ia cob dix̃. Diesuitȩ meae pusilli & mali.
Et iterũ. om̃s dies uitȩ meae. Et dauid. Posuit dies an¬
norũ meoꝵ. Non dix̃ & noctes. unde aduertimus
ea quae nunc inspicie historiae tradunt᷑. uim statuis¬

Expanded text:
erunt aliqui, cur prius vesperum, postea mane Scriptura memoraverit, ne forte noctem priusquam diem significare videatur. Nec advertunt primo quod praemiserit diem, dicendo: Et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem: deinde quod vesper finis diei sit, et mane finis noctis. Ergo ut praerogativam et primatus nativitatis diei daret, prius finem diei significavit, postquam secutura nox esseeo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse consuetudinem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus, siquidem et Iacob dixit: dies uitae meae pusilli et mali et iterum: omnes dies uitae meae et Dauid posuit: dies annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim statuis
Abbreviated transcription (Latin):
Hodie uideas ad olescentẽ ualidũ. pubescentis ȩtatis.
uirtute florentẽ. grata specie. suaui colore: crasti¬
na die tibi faciẽ & ora mutatus occurrit: & qui pri
appar&. egritudinis alicuius infirmitate solutus
Plerosq aut̃ labor fatigat. aut in opia macerat.
aut crudelitasuexat. aut uina corrũpunt. aut
odoris adlectat: Pascunt᷑ oculi grato ex specta culo.
longe lateq odor spargit᷑. cuius suauitate c̃plemu
Vnde diuine dñsait. Et species agrimecũ est. Cũ
ipso est enĩ quã ipse formauit. Quis enĩ alius artifex
possit tantã rerũ singularũ exprimere uenustatẽ:
Considerate lilia agrĩ : quantꝰ sit candor in foluis. sic̃ quẽ ad modũ
stipata ipsa folia abimo ad sũmũ uideant᷑ ad surge¬
re. ut scysi exprimant formã. ut auri quaedã species
intus effulgeat: Quae tam̃ uallo incircuitu florisob¬
septa. pulli pateat in iuriȩ Iiquis hunc florẽ decer¬

Expanded text:
Hodie videas adolescentem validum, pubescentem, aetatis Hodie videas adolescentem validum, pubescentem, aetatis viriditate florentem, grata specie, suavi colore; crastina die tibi facie et ore mutatus occurrit: et qui pridapparet aegritudinis alicuius infirmitate resolutus. plerosque aut labor frangit aut inopia macerat aut cruditas uexat aut uina corrumpunt aut odora delectet? Pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cujus suavitate complemur. Unde divine Dominus ait: Et species 47 agri mecum est ; cum ipso est enim quam ipse formavit. Quis enim alius artifex possit tantam rerum singularum exprimere venustatem? Considerate lilia agri , quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum videantur assurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen vallo in circuitu floris obsepta nulli pateat injuriae. Si quis hunc florem decer
Abbreviated transcription (Latin):
spectat᷑. & spectaculũ eluc&. Illa herba & flosfoe¬
ni.figura ẽ carnis humanȩ.sic̃ bonus diuinitatis
interpres organo suȩ uocis exp̃ssit dicens Clama
Quid clamabo: Omiscaro foenũ. & omis gła ho¬
minisut flosfoem. Aruit foenũ. & flos decidit.
uerbũ aut̃ dñi man& in a&ernũ. Dĩ sapientia.
uox humana est. Dsdic̃. clama. Sed in ipso esaia
loquit᷑. ille respondet. Quid clamabo: Et tam¬
quã qđ loquitur audiss&. ad iuncx̃. Omniscaro
foenum. Etuere. Uir& enĩgła hominis incarne
quasi foenũ. & quae putatur eẽ sublimis. ex igua
quasi herba est. Pre̾mat᷑ ut flore caduco quasi foenũ.
germin& uiriditatẽ inspecie non infructu. solidi¬
tatẽ hilarioris uitȩ. quasi floris p̃tendens iocundi¬
tatẽ: breuiore spatio occasure. sic̃ herba foeni.
qđ priusquã euellat᷑ arescit. Quae enĩ firmitudo
in carne. quae salubritas potest eẽ diuturna.

Expanded text:
spectatur et speculum elucet. illa herba et flos faespectatur et speculum elucet. illa herba et flos faeni figura est carnis humanae, sicut bonus diuinitatis interpres organo suae uocis expressit dicens: clama. quid clamabo? omnis caro faenum et omnis gloria hominis ut flos faeni. aruit faenum et flos decidit, uerbum autem domini manet in aeternum. dei sententia uox humana est. deus dicit: clama, sed in ipso Esaia loquitur. ille respondit: quid clamabo? et tamquam quid loqueretur audisset adiunxit: omnis caro faenum. et uere; uiret enim gloria hominis in carne quasi faenum et quae putatur esse sublimis exigua quasi herba est. praematura ut flos, caduca quasi faenum germinat vitae viriditatem in specie, non in fructu soliditatem, hilarioris vitae quasi flos praetendens juncunditatem, breviori spatio occasura, sicut herba feni, quod priusquam evellatur, arescit. Quae enim firmitudo in carne, quae salubritas potest esse diuturna.
Abbreviated transcription (Latin):
lem cibũ reliquis cibis debuit ante ferre. Hic enĩ
sobri& atiscibus est. reliqui deliciarũ atq liycuriae
Hic cõmunis om̃ib: animalib cibus. illxpaucoꝵ
Exemplũ itaq frugalitatis magisteriũ parsimo¬
niae est herbe simplicis uictu. holerisq uilis. aut
pomi. contentosee om̃s oportere. quẽ natura
obtulit. quẽ liberalitas dĩ prima donauit. Ille
salubris. ille utiliscib qui morbos repellat. qui re¬
sec& crudelitatis nullo hominũ pastus labore.
sed diuino effusus munere. sine ratione frugis.
sine semine tam dulcis & gratus. ut &iã repl& is uo¬
luptati atq usui sit. Deniq ad primasdatus iñsas.¬
ad secundasremansit. Quid aut̃ creaturȩ huius
attexã miraculũ. & sapientiae oꝑ atricis argum̃¬
tum exprimã: In hac enĩgerminũ specie & illo
uirentis herbȩ munere. imago ẽ.uitȩ. humanȩ.
& naturae condicionisq nioce insigne quoddã

Expanded text:
lem cibum reliquis cibis debuit anteferre. hic enim lem cibum reliquis cibis debuit anteferre. hic enim sobrietatis est cibus, reliqui deliciarum atque luxuriae, hic communis omnibus animalibus cibus, ille paucorum. exemplum itaque frugalitatis, magisterium parsimoniae est herbae simplicis uictu holerisque uilis aut pomi contentos esse omnes oportere, quem natura optulit, quem liberalitas dei prima donauit. ille salubris, ille utilis cibus, qui morbos repellat, qui resecet cruditates, nullo hominum partus labore, sed diuino effusus munere, sine satione fruges, fructus sine semine, tam dulcis et gratus, ut etiam repletis uoluptati atqad secundas remansit. Quid autem creaturae hujus attexam miraculum 44, et sapientiae operatricis argumentum exprimam? In hac enim germinum specie, et illo virentis herbae munere imago est vitae humanae, et nat
Abbreviated transcription (Latin):
antiquior sit eius p̃rogatiua quã solis. nec error
hominũ conualescat: Germinet priusterra quã
fotus solis accipiat. Sciant hominessolẽ auctorẽ
non eẽ nascentium. Dĩ clem̃tia terrã relaxat. dĩ
indulgentia ꝓrũꝑe facit fructus. Quomodo sol
uiuendiusum ministrat oriundis. quando illa
prius diuinȩ oꝑationis uiuificatione sunt edita.
quã sol in hosuiuendi usus uenir&: lumor est
herbis. iunior foeno. Et forte mirent᷑ aliqui. qđ
prius pecori pabulũ. quã cibus homini sit creatꝰ
In quo primũ ꝓ fundũ dĩ debemus aduertere: qđ
ctiã minima quaeq non neglegat. sic̃ euangeli¬
⁊at sapientia dĩ. & dicit. Respicite uolatilia caeli.
quo non serunt. neq mecuunt. neq congregant
in horrea. & pater ur̃ cęlestis pascit illa Nonne
uos plurȩs estisillis: Cũ enĩ illa pascant᷑ dĩgr̃a.
nemo sibi deb& de sua simplici in dustria & uirtu¬
te blandire. Deinde. quia simplicẽ uictũ & natura¬

Expanded text:
antiquior sit eius praerogatiua quam solis. ne error hominum conualescat, germinet prius terra quam fotus solis accipiat. sciant omnes solem auctorem non esse nascentium. dei clementia terras relaxat, dei indulgentia prorumpere facit fructus. quomodo sol uiuendi usum ministrat oriundis, quando illa prius diuinae operationis uiuificatione sunt edita quam sol in hos uiuendi usus ueniret? iunior est herbis, iunior faeno. et forte miretur aliqui, cur prius pecori pabulum quam cibus homini sit creatus. in quo primum profundum dei debemus aduertere, quod etiam minima quaeque non neglegat, sicut in euangelio sapientia dei dicit: respicite uolatquoniam non seminant neque metunt neque colligunt in horrea, et pater uester caelestis alit illa. nonne uos pluris enemo sibi debet de sua industria et uirtute blandiri. deinde quia simplicem uictum et natura
Abbreviated transcription (Latin):
accipit: Aut quis dedit mulierib texture sapientiã.
aut uari&atis disciplinã: Ego tam̃ qui ꝓfundũ maies¬
tatis eius & artis excellentiã non queo cõprehendere:
non disputatoris melibra mentis cõmitto atq mensuris.¬
sed om̃a reposita in eius existimo potestate. qđ uoluntas
eius. fundam̃tũ sit uniuersoꝵ. & ꝓpt̾ eũ ad huc mund
hic maneat. qđ apłicȩ quoq lic& astruere auctorita¬
tis exemplo. Scriptum ẽ. enĩ. quia uanitati creatura
sub iecta est. non sponte sed ꝓpt̾ eum qui subiecit inspe.
Liberabitur aut̃ & ipsa creatur a seruitute corruptio

Expanded text:
accepit aut quis dedit mulieribus texturae sapientiam accepit aut quis dedit mulieribus texturae sapientiam aut uarietatis disciplinam? — ego tamen, qui profundum maiestatis eius non disputatsed omnia reposita in eius existimo uoluntate, quod uoluntas eius fundamentum sit uniuersorum et propter eum adhuc mundus hic maneat. quod apostolicae quoque liceat astruere auctoritatis exemplo. scriptum est enim quia uauitatiuanitati creatura subiecta est non sponte, sed propter eum qui subiecit in spe. liberabitur autem et ipsa creatura a seruitute corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
boream pnih ilo. suspendens terrã innihilũ. alligans
aquã in nubib suis Columnȩ caeli euolauer̃. expa¬
ueruntq ab increpatione eius. uir tute mitigauit mare.
disciplina statuit cętũ. claustroc aut̃ celi timent eum
Uoluntate igitur di immobilis man&. & instat in scłm
terra. scđm ecclesiastis sententiã. & uoluntate dĩmouet᷑¬
& nutat. Non ergo fundam̃tis suis nixa subsistit. nec
fulcris suis stabilis ꝑseuerat. sed dñs statuit eã. & sirma¬
mento uoluntatis suae contin&. quia in manu eius
om̃s fines terrȩ. Et haec fidei simplicitas. argumentis
om̃ib antecellit. Claudant alii quod ideo nusquã de¬
cidat terra. quia scđm naturã in medio regionẽ pos¬
sideat suã. eo quod necesse sit eã manere in regione sua¬
pec in partẽ in clinari alterã. quando contra naturam
non cõmouetur. sed scđmnaturã p̃dicent artificis diuimi
& oꝑatoris tñi excellentiã. Quisenĩ artificiũ non ab illo

Expanded text:
Boream pro nihilo, suspendens terram in nihilum, alligans aquam in nubibus suis . . . Columnae coeli avolaverunt, et expaverunt ab increpatione ejus: virtute mitigavit mare, disciplina stravit celum: claustra autem 12 coeli timent eum . Voluntate igitur Dei immobilis manet et stat in saeculum terra, secundum Ecclesiastis sententiam , et voluntate Dei movetur, et nutat. Non ergo fundamentis suis nixa subsistit, nec fulcris suis stabilis perseverat: sed Dominus statuit eam, et firmamento voluntatis suae continet; quia in manu ejus sunt omnes fines terrae. Et haec fidei simomnibus antecellit. laudent alii quod ideo nusquam decidat terra, quia secundum naturam in medio regionem possideat suam, eo quod necesse sit eam manere in regione nec in partem inclinari alteram, quando contra naturam non mouetur, sed secundum naturam, praedicent artificis diuini et operatoris aeterni excellentiam — quis enim artificum non ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scriptũ: om̃ib unũ ẽẽ c̃ siliũ: Magnah ec sedqͣntũ in apib
p̃stantiora. q solȩ momĩ genere animantiũ cõmunẽ om̃ib
subolẽ habent. unã om̃s in colunt mansionẽ. uniuꝰ patriȩ clau¬
dunt̃ liminẽ. cõmunis om̃ib labor: cõmunis operatio. com¬
ł communis cibus¬
robore apis. ualida est iigore sapientie & amore uistutis: deniq
regensuum sũmaꝓteltione defendunt. & ꝑire ꝓeo pulchrum
putant: In colomi regẽ nesciunt mutare iudiciũ mentẽ inflestere.
amisso fidẽ seruandi inuneris dere linquunt. atq ipsȩ sua mella
diripiunt: ꝙ is qͥ pͥncipatũ habuit muneris int̾ emptꝰ est: Itaq
cum aues aliȩ uixinanno edant singulos foetꝰ: apesgeminos

Expanded text:
scriptum omnibus, unum esse consilium. Magna haec, sed quanto in apibus praestantiora, quae solae in omni genere animantium communem omnibus sobolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur limine, in commune omnibus labor, communis cibus, communis robore apis, ualida est uigore sapientiae et amore uirtutis. denique regem suum summa protectione defendunt et perire pro eo pulchrum putant. incolomi rege nesciunt mutare iudicium, mentem pretiosa, amisso fidem superflua muneris derelinquunt atque ipsae coniunx mella diripiunt, quod is qui principatum habuit muneris interemptus est. itaque cum aues aliae uix in anno edant singulos fetus, apes geminos
Abbreviated transcription (Latin):
quam debeas obire regionẽ. quȩ militiȩ munia manus con¬
sum mandis operib exaequent. quã uent̃ abstinenda ł edendi
formã inpositȩ teneat discipline. huic frons libera. nudis aꝑta
temporib.q: m̃tis habitu speciẽ suiꝓ ducat. nunc l&a. nunc
tristior. nunc districta ad seueritatem. nunc ad lenitatem
remissior. Quȩ signis forensib int̾nam exprimat uoluntaten
mago quedam animi loquitur inuultu. fidei uas in qua cotidie
dñi nomen scribit᷑ & ten&ur. fam geminȩ saepes suꝑ cilioꝵ
sequuntur. quȩ oculis munimenta ꝓtendunt: Pnre texunt
grãm. ut & uenustas decoris arrideat. & diligentia ꝓtestionis
ad sistat: Siquidẽ decapite sordiũ decidat. aut haerenȩ puluis.

Expanded text:
quam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus conquam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus consummandis operibus exequantur, quam uenter abstinendi uel edendi formam inpositae teneat disciplinae. huic frons libera, nudis aperta temporibus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua cotidie nomen domini scribitur et tenetur. eandem geminae saepes superciliorum secuntur, quae oculis munimenta praetendunt, praetexunt gratiam, ut et uenus decoris adrideat et diligentia protectionis adsistat. si quid enim de capite sordium decidat aut harenae puluis
Abbreviated transcription (Latin):
originẽq nr̃oꝵsensũm capillis capitis inunit &uestit. ne
aut frigore uexentur aut ęstu: illic enĩ fons uniuersoꝵ est.¬
& ideo ubi iniuria noc&. tibi grã p̃min& Quid sine capite
est homo. cum totus incapite sit : cũ caput uideris. hominem
agnoscis. Si caput desit. nulla agnitio esse potest: Iac& truncu
ignobilis. sine honore. sine nomine: sola aere fusa pͥncipum
capita. & dusti uultus eius. de aere łdemarmore. ab hominib
ad orant᷑: Nonin merito igitur huic quasi consultori suo. c&era
menbra famulantur. & circũ ferurt illud seruili gestamine
sicut num̃. atq in sublimi locatũ uehunt. unde censoria po¬
testate quo uult dirigit quorundã obsequia seruuloꝵ.
& purecepta singulis obedienda decernit: uideas inpera¬
torisuo singula gratuito dispendio militare: Alia postant.
alia pascunt. alia defendunt Eministeriũ suum exhibent:

Expanded text:
originemque nostrorum sensum capillis capitis munit et uestit, ne originemque nostrorum sensum capillis capitis munit et uestit, ne aut frigore uexetur aut aestu ! illic enim fons uniuersorum est et ideo ubi iniuria nocet, ibi gratia praeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? cum caput uideris, hominem agnoscis; si caput desit, nulla agnitio adesse potest; iacet truncus ignobilis, sine honore, sine nomine. sola aere fusa principum capita et ducti uultus de aere uel de marmore ab hominibus adorantur. non inmerito lgiturigitur huic quasi consultori suo cetera membra famulantur et circumferunt illud seruili gestamine sicut numen atque in sublimi locatum uehunt. unde censoria potestate quo uult dirigit quorundam obsequia seruulorum et praecepta singulis obeunda decernit. uideas imperatori suo singula gratuito stipendio militare. alia portant, alia pascunt, alia defendunt uel ministerium suum exhibent,
Abbreviated transcription (Latin):
Aiciniores sunt cerebro. unde omis manat usus uigendi:
Ueq uero ꝓpere quisquam hinc descendisse me credat
Q uodrelicto uestice oculos predicem. cum alienum non sit
summã rẽ in paste laudare Oculos enĩ cestum: esse capi¬
tis postionẽ: Caput itaq oculis explorat omnia. Aurib
occulta rimat᷑. cognoscit abscondita. audit quid aliis agat᷑
in terris. Ipse autemꝰ uestex capitis. quam suauis & gratus.
quam speciosa caesaries. quam reuerenda insenibus. quã
reuerłnda insacerdotib. quã t̃ribilis inbellatorib quã de¬
cora inadolescentib. quã compta inmulierib. quã dulcis
in pueris: Alium sexum crinita. aliũ tonsa nondec&: Exarbo¬
rib lic& quȩ humani sit gr̃a capitis aestimare: Incapite arbo¬
ris omnis est fructus. ibi om̃is est pulchritudo: Illius coma
nos aut apluuiis tegit. aut defendit asole: Tolle arboricomã¬

Expanded text:
viciniores enim sunt cerebro, unde omnis manat usus videndi. viciniores enim sunt cerebro, unde omnis manat usus videndi. Neque vero praepropere quisquam huc descendisse me credat, quod relicto vertice oculos praedicem, cum alienum non sit summam rem in parte laudare. Oculos enim certum est esse capitis portionem. Caput itaque oculis explorat omnia, auribus occulta rimatur, cognoscit abscondita, audit quid aliis agatur in terris. Ipse autem vertex capitis quam suavis et gratus, quam speciosa caesaries, quam reverenda 136 in senibus, quam veneranda in sacerdotibus, quam terribilis in bellatoribus, quam decora in adolescentibus; quam compta in mulieribus, quam dulcis in pueris? Alium sexum crinita non decet, alium tonsa non decet. Ex arboribus licet quae humani sit grris omnis est fructus, ibi omnis est pulchritudo, illius coma nos aut a pluuiis tegit aut defendit a sole. tolle arboris comam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est p̃tio sissimũ. quod homo diuinȩ uocis fit organũ. &
corporalib labiis expͥmit cęleste oraculũ. sicut illud est
Clama Quid clamab: omnis caro fenũ: Accepit qđ dicer&. &
clamauit: sibi: Habeant prudentiã suã. quradio cęli spatia
terraꝵque describunt. sibihabeant intellectum suũ dequo
dicit dñs. & intellectũ prudentiũ reꝓbabo. neq numeros
orationis acmodos. sed modulos musicȩ sapientiȩ consti¬
tuam loco: Sed eã sapientiã definio. dequadĩc ꝓpheta. Incesta
& occulta sapientiȩ tuȩ manifestasti mihi Quid autem
loquar deosculo oris. quod pi&atis & caritatis est pignꝰ
Osculant᷑ se & co lumbe: Sedquid ad humani osculi uenustatẽ
quo amicitiȩ insigne humanitatisq p̃fulg&. in quo plenȩ
caritatis fidelis exprimitur affestus: unde & dñs uelut
ceteris citius excitantur. & uigilantes circum spestant om̃a.

Expanded text:
hoc est pretiosissimum, quod homo diuinae uocis fit organum et hoc est pretiosissimum, quod homo diuinae uocis fit organum et corporalibus labiis exprimit caeleste oraculum, sicut illud est: clama. quid clamabo? omnis caro faenum. accepit quod diceret et clamauit. sibi habeant prudentiam suam qui radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habeant intellectum suum, de quo dicit dominus: et intellectum pascis reprobabo. neque numeros orationis ac uescuntur et modulos musicae sapientiae hoc constituam loco. sed earn sapientiam definio, de qua dicit propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. quid autem loquar de osculo oris, quod pietatis et caritatis est signum ? osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi uenustatem, in quo amicitiae insigne humanitatisque praefulget, in quo plenae caritatis fidelis exprimitur adfectus? unde dominus uelut eteris citius excitantur, et vigilantes circumspectant omnia;
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune. & ipsi sensos cõmunes nobis sunt cũ animantibus
cȩteris: Sed tamen non eadẽ his c&erae animantes industria
utuntur. frigit bucula ad celũ oculos. sed qͥd expest& ignorat.
Erigunt fuerȩ. erigunt aues Omnib est lib̾ aspestus. sed soli
in est homini eoꝵ q aspiciat affectus: Int̾ pres spestat oculis
ostus obitusq signoꝵ. uid& ornamentũ cęli Miratur stellaꝵ
orbes. fulgores quoq diuersos intelligit singuloꝵ. quando
uesꝑ surgat. quandolucifer. cur ille uesꝑtinus in radiec.
quos in aͦtus orion habeat. quos luna defectus. quẽ ã modũ
solsuos nouit occasus. circuitꝰ qͦq cursussui sollẽnitate custo¬
diat: audiunt qͦq animantes ceterȩ. sed quispuxẽt̃ hominẽ
audiendo cognos:: secreta sapientiȩ solus homo ex omnib
generib quȩ int̾ris sunt auditu & meditatione & prudentia
colligit. Quipotest dicere. audiã quidloquat᷑ in medñs ds̃:

Expanded text:
commune. nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animalibus commune. nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animalibus ceteris, sed tamen non eadem his ceterae animantes industria utuntur. erigit et bucula ad caelum oculos, sed quid spectet ignorat, erigunt ferae, erigunt aues, omnibus est liber aspectus, sed soli inest homini eorum quae aspiciat affectus interpres. spectat oculis ortus obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diuersos intellegit singulorum, quando uesperus surgat, quando lucifer, cur ille uespertinus, hic matutinus inradiet, quos motus Orion habeat, quos luna defectus, quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui sollemnitate custodiat. audiunt quoque animantes ceterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest dicere: audiam quid loquetur in me dominus deus.
Abbreviated transcription (Latin):
linimenta ñ sentiunt: Quid ego describã dentiũ uallũ. quo
cib conficitur. & plene fit uocis expressio: quae sine den¬
tib alimonia delestar&: Deniq aeui maturitates plerũq
cernimꝰ. hoc ipso citius senescłre. quod amissis dentibus
nullam possint cibi uistutem ualidioris ad sumere: Itaq
muta infantia quia non hab& adhuc organũ uocis: lingus
quoq: ñ solũ inlo quendo sed & iam inedendo mu nus
pr&iosissimũ est. fa enĩ uelut plestrũ loquentis. & quȩdã
dentib suggerit & ministrat: uorquoq aeris quodam
remigio uehit. &e pinane postatur. eademq uiderẽ uerbe¬
nunc cõmou&. nunc demulc& audientis affestũ. iratũ mitigat.
fractum erigit. solatur dolentẽ: Sit igitur nobis canoꝵ cõmunẽ
cũ auib. sed apud quẽ quo sono uocis utatur qđ ÷ rationabile
non potest cũ omnib animantib in rationabilibscilic& esse

Expanded text:
linimenta non sentiunt. 139 66. Quid ego describam dentium vallum, quo linimenta non sentiunt. 139 66. Quid ego describam dentium vallum, quo cibus conficitur, et plenae fit vocis expressio? Quae sine dentibus alimonia delectaret? Denique aevi maturos plerumque cernimus hoc ipso citius senescere, quod a missis dentibus nullam possint cibi virtutem validioris assumere. Ideo muta infantia, quia non habet adhuc organum vocis. 67. Linguae quoque non solum in loquendo, sed etiam in edendo munus pretiosissimum est. Ea enim velut plectrum loquentis, et quaedam dentibus suggerit et ministrat. uox quoque aeris quodam remigio uehitur et per inane portatur eademque ui sua aerem uerbenunc conmouet, nunc demulcet audientis adfectum, iratum mitigat, fractum erigit, solatur dolentem. sit igitur nobis canorum commune cum auibus, sed apud quem quo sono uocis utatur, quod est rationabile, non potest cum omnibus animantibus inrationalibus scilicet esse
Abbreviated transcription (Latin):
narib & eaꝵ diutius cerebrũ sensusq depascat: ideodiutius
odor fłagͥit acceptus. quam sermo resonat. aut uisus appar&:
lerũq gͦ quod momento breui fueris odoratus. tota tibi die
spirat innarib ꝑ eas quoq purgamenta capitis defluunt.
& sine fraude atq offensione aliqua corporis dsriuantur
st &iam non mediocris sensus intastu. atq ineo uoluptas
gratissima sincerumq iudiciũ ꝓlerumq enĩ taltu ꝓbamus
quȩ oculis ꝓbare non possumꝰ: Postremum quoq officium est
oris aut linguȩ. quod tamen omnib uires ministrat: Nã neq:
oculis uigorẽ uidendi hab&. nisi uistutem sub stantiȩ corporalis
acceperit᷑. q cibo difestur & potu. neq aures audiendi. aut
nares odorandi. aut manus tangendi. nisi corpus om̃e con¬
festiatur alimentis: deficimus em̃ uirib. nisieas cibi conpe¬
tentis assiduitate ^ pͣaremus: deniq confasti fame. nullis
oblectantur sensuũ uoluptatib. sed quasi exostes eoꝵ de¬

Expanded text:
naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mgratissima, sincerumque judicium. Plerumque enim tactu probamus, quae oculis probare non possumus. 65. Postremum quoque officium est oris aut linguae, quod tamen omnibus vires ministrat. Nam neque oculi vigorem videndi haberent, nisi virtutem substantiae corporalis acciperent, quae cibo defertur et potu, neque aures audiendi, aut nares odorandi, aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. Deficimus enim viribus, nisi eas cibi competentis assiduitate reparemus. Denique confecti fame nullis oblectantur sensuum voluptatibus, sed quasi exsortes eorum de
Abbreviated transcription (Latin):
in sapientia fecisti. Dedit ergo principiũ mundo. de¬
& diuinae consortẽ substantiae crederemus. Et pul¬
chre addidit fecit. pemora in faciendo fuisse ȩstimaret᷑.¬
ut uel sic in tellegerent homines. quã in cõparabilis
oꝑator ess&. qui tantũ opus breui exiguoq mom̃to
suae oꝑationis ab soluer& ut uoluntatis effectus sen¬
sum temporis preuanir&. Nemo en ĩ oꝑantẽ uidit
sed oꝑatum agnouit. Vbi igitur mora. cum̃ legas
quia ipse dixit & facta sunt. ipse mandau̾it & crea¬
ta sunt: Nec artisigitur usum. pec uirtutis expen¬

Expanded text:
in sapientia fecisti . Dedit ergo principium mundo, dein sapientia fecisti . Dedit ergo principium mundo, deet divinae consortem substantiae crederemus. Et pulchre addidit, Fecit, ut uel sic intellegerent homines quam incomparabilis operator esset, qui tantum opus breui exiguoque momento suae operationis absolueret, ut uoluntatis effectus sensum temporis praeueniret. nemo operantem uidit, sed agnouit operatum. ubi igitur mora, cum legas: quia ipse dixit et facta sunt, ipse mandauit et creata sunt? nec artis igitur usum nec uirtutis expe
Abbreviated transcription (Latin):
quendã materiae quã contẽplando mundũ posict.
efficere. sed auctorẽ din exprimendum putauit
Aduertit enĩ uir plenus prudentiae. qđ uisibiliũ
atq inuisibiliũ origines substantiarũ & causas rerũ.
mens sola diuina contineat. non ut philosophi
disputant ualidiorẽ athomoꝵ complexionem
perseuerantiae iugis prestare causam. Et̃ iudicauit
quod telã anrneae texerent. qui sic minuta & in¬
substantia principia caelo ac terris darent. Quȩ
ut fortuito coniungerentur. ita fortuitd ac temere
dissoluerent᷑: pisi in sui gubernatoris diuina uir¬
tute constarent. Mec inmerito gubernatorẽ
nesciunt. qui nen nouer̃ dm̃. ꝑquẽ om̃a regunt᷑
& gubernantur: Sequamur ergo eum qui & auc¬
torem nouit & gubernatorem. nec nains abducam᷑
opinionib. In principia: iquit. Quã bonus ordo.
ut illud primũ asserer&. quod negare consueuer̃.
mundũ eẽ homines arbitrarentur. Unde & dauid
cum decaelo & terr & mari loqueretur. Ait. Oma

Expanded text:
quendam materiae, quam contemplando mundum posset effingere, sed auctorem deum exprimendum putauit. aduertit enim uir plenus prudentiae quod uisibilium atque inuisibilium substantiam et causas rerum mens sola diuina contineat, non ut philosophi disputant ualidiorem atomorum conplexionem perseuerantiae iugis praestare causam: iudicauit quod telam araneae texerent qui sic minuta et insubstantiua principia caelo ac terris darent, quae ut fortuito coniungerentur ita fortuito ac temere dissoluerentur, nisi in sui gubernatoris diuina uirtute con- \'starent. nec inmerito gubernatorem nesciunt qui non nouerunt deum, per quem omnia reguntur et gubernantur. sequamur ergo eum qui et auctorem nouit et gubernatorem nec uanis abducamur opinionibus. In principio inquit. quam bonus ordo, ut illud primum adsereret quod negare consuerunt emundum esse homines arbicum de coelo, et terra, et mari loqueretur, ait, Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nationũ & potestatũ. facile in tellegimus cũ. qui
di exnihilo fecit ee quae non erat. & non de extan¬
tibus aut reb aut causis. donauit habere substantiã
Est ergo hic mundus diuinȩ specie oꝑationis. quia

Expanded text:
nationum et potestatum facile intellegimus eum qui di ex nihilo fecit esse, quae non erat, et non extantibus aut rebus aut causis donauit habere substantiam. est enim hic mundus diui
Abbreviated transcription (Latin):
sed frequent̃ dĩnutu & arbitrio cõmou&ur. sic̃ & iob
dicit. Quia dñs cõmouet eã afundam̃tis. columnae
aut̃ eus exagitant᷑. Et alibi. Nuda inferna in con¬
spectu eius. & non est mortim uolucrum. extendeis

Expanded text:
sed frequenter dei nutu et arbitrio commouetur, sicut et Iob dicit quia dominus commouet eam a fundamentis, columnae autem eius exagitantur et alibi: nuda inferna in conspectu eius, et non est morti inuolucrum. extendens
Abbreviated transcription (Latin):
udi uerba mea. Fiat dicit. lubentis ẽ non estiman¬¬
tis. imꝑat naturȩ. non possibilitati ob tẽꝑat. non
mensuras colligit. non pondus examinat. Glorificata ẽ.¬
mensura rerũ est. sermo eius. finis ẽ oꝑis. Fiat inquit fir¬
mam̃tũ in t̃mediũ aquarũ. Firmũ est om̃e qđ statuit ds̃
Et satispulchre premisit fiat firmam̃tũ. antequã subice-
r& intermediũ aquarũ. ut tu prius crederes firmam̃tũ
ex p̃cepto dĩ factũ. quã deaquarũ proflua qualitate
dubitares. Sinaturã elem̃toꝵ consideres. quomodo in¬
ter aquas solidatũ est firmam̃tum: Illȩ ꝓfluunt. illud
constringit᷑. illȩ currunt. hoc man&. Et sit inquit di-¬
cernens in ter aquã: Sed aqua confundere. non discer

Expanded text:
udi uerba dei: fiat dicit. iubentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras colligit, non pondus examinat. uoluntas emensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' inquit \'fauorum inter mediam aquam\'. firmum est omne quod statuit deus. et satis pulchre pret inter mediam aquam; ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto Dei factum, quam de aquarum proflua qualitate dubitares. Si naturam elementorum consideres, quomodo inter aquas solidatum est firmamentum? Illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. Et sit, inquit, discernens inter aquam. Sed aqua confundere, non discer
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dam digitis distantib separatos atq diuisos. coruoꝵ qͦq pulloꝵ.
atq sinuatos. uelut ad p̃dã paratos: Eauero quȩnatandihabent
usum & consu&udinẽ. latos habent pedes: & membrana quadam
illos digitos pedũ sibi copulatos atq coniunctos: Inquo ad mira¬
bilis pat& ratio naturȩ: ut & illa ad uolandũ ł ad rapiendũ cibum
usu accommodo fultiantur. & ista ad natandum adium̃ta habeant
c̃petentia. qͦ melius aqͥs possint suꝑnates & quasiremis qͥb dam
ita pedib suis membranȩ illius extensione latiorib. aquaꝵ
fluenta ꝓpulsent: eygnus quoq cur ꝓceriore collo utatur
inꝓpitum est. ut quia est paululum segnior corpore. nec
facile potest aquarum inferiora penetrare. ceruicem extendat
ad predami: q̃ qͣsi p̃uia reliqͥ corporis. escam quã inuenerit
rapiat.atq eruat deꝓfundo: Adde & illud qe suauior & ma¬
gis canorus ꝑ ꝓcera modu̾lus colla distinguit᷑. & longiore.

Expanded text:
busdam digitis distantibus separatos atque diuisos, corui quoque atque patque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceriore collo utatur romptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur et longiore
Abbreviated transcription (Latin):
uiri c̃ suetudo tẽperass& ex istimant partũ: inpossibile putat᷑
indĩ matre. quod inuulturib possibile ñ negat᷑: auis sine mascul
parit. & nullus refellit: & desponsata maria uirgo peperit pu¬
doris eiꝰ faciunt questionẽ : ñ ne aduestimꝰ ꝙ dñs ex ipsanat᷑ aplu¬
rima exempla ante p̃misit. qͥb susceptȩ incarnationis decorem
ꝓbar&. & adstruer& ueritatẽ: nc̃ age. q̃ auis uelut qͦndã rem
publicã curare uideat᷑. expediã: atq: uitȩ huiꝰ aetates agere sub
legib: Hic enim rei publicȩ usus est. leges omĩb ẽẽ cõmunes. atq
obseruari eas deuotione cõmuni. uno om̃s teneriuinculo: ñ aliuꝰ
ẽe ꝙ aliũ sibi intellegat nonlicere. sedꝙ liceat licere om̃ib. &
c̃ silio res pulica gubern&. cõmune om̃ib orb domicilium.

Expanded text:
uiri consuetudo temerasset, aestimant partum ? inpossibile putatur uiri consuetudo temerasset, aestimant partum ? inpossibile putatur in dei matre quod m potiuntur posse non negatur? auis sine masculo parit et nullus refellit: et quia desponsata Maria peperit, pudori eius faciunt quaestionem. nonne aduertimus quod dominus ex ipsa natura plurima exempla ante praemisit, quibus susceptae incarnationis decorem probaret, astrueret ueritatem? i Nunc age quae aues uelut quandam rem publicam curare uideantur expediam atque uitae huius aetatem agere sub legibus. hinc occurrit rei publicae usus est leges omnibus esse communes atque obseruari eas deuotione communi, uno omnes teneri uinculo, non alii ius esse quod alius sibi intellegat non licere, sed quod liceat licere omnibus et consilio res publica
Abbreviated transcription (Latin):
nubant: Melius est nubere quã u ri. Optat paulus inmulierib
quod inturturib ꝑseuerat: Et alibi iuniores ostat᷑ ut nubant.
qe mulieres nr̃ȩ tusturũ pudicitiam inplere uix posst̃: Ergotur tu¬
rib ds̃ hunc infudit affectũ. hanc uistutẽ c̃tinentiȩ dedit: qͥ solus
estpꝰ p̃scribere. ꝙ om̃s sequant᷑: Tustur ñ urit̾ flore iuuentutis. non
tẽptat᷑ occasionis in lecebra: Tustur nescit pͥmã fidẽ irritã facere:
gritate dicamꝰ.q. in plurib qͥdẽ auib ita ẽẽ ad sereuerat᷑. ut possit
nitiletiã inuulturib dep̃hendi: Negant᷑ enĩ uultures indulgere con
ullo masculoꝵ c̃ciꝑe semine & sine c̃iunctione generare: natosq¬
adcentũ annos uitȩ eoꝵ seriesꝓducat᷑. nefacile eos angustia eu i
finis excipiat: Quidagiunt qͥ solent nr̃a . ridere misteria. cũ audiunt
quod uirgo generauit: & inpossibilẽ innuptȩ cuiꝰpudorẽ nulla

Expanded text:
nubant. Melius est enim nubere quam uri . Optat Paulus in mulieribus, nubant. Melius est enim nubere quam uri . Optat Paulus in mulieribus, quod in turturibus perseverat. Et alibi juniores hortatur, ut nubant; quia mulieres nostrae turturum pudicitiam implere vix possunt. Ergo turturibus Deus hunc infudit affectum, hanc virtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod omnes sequantur. turtur non uritur flore iuuentutis, non temptatur occasionis inlecebra; turtur nescit primam fidem inritam facere, gritate dicamus, quae in pluribus quidem auibus inesse adseueratur, ut possit etiam in uulturibus deprehendi. negantur enim uultures indulgere concullo masculorum concipere semine et sine coniunctione generare natosqad centum annos uitae eorum series producatur nec facile eos angusti aeui finis excipiat. quid aiunt qui minor nostra ridere mysteria, cum audiunt quod uirgo generauit et inpossibilem innuptae, cuius pudorem nulla
Abbreviated transcription (Latin):
colũbaꝵ: Hoc: enĩ uerũ xp̃i sacrificium. pudicitia corporalis & gr̃a
spiritalis ꝓudicitia adt̾turẽ refest᷑ ad colũbã gr̃a: fest᷑ enĩ t̾t̾. ubi
iugalis ꝓpͥi fuerit amissione uiduata. ꝑtẽsũ usũ thalami & nom̃ habe¬
fidelis adꝑpetuitatẽ fuit & amarus ad grãm. qͥplus doloris ex moste
quã suauitatis excaritate generauerit.: Itaq iterare c̃iunctionẽ recusat.
necpudoris iura aut conplaciti uiri resoluit foedera. Illisolisuã caritatẽ
reseruat. illi custodit nom̃ uxoris: Discite mulieres. qͣntasit uiduitatis
q: ro ñ inuenio: Hhomo enĩ nullus est ausus. qͣndo nec paulus ausus est
leges tenendȩ uiduitatis p̃scribere : deniq: ipseait: Uologͦ iuniores
nubere. filiosꝓcreare. matris familias esse. nullã occasionẽ dare
aduersario: & alibi: Bonum est illis. si sic maneant: Quodsi se ñ c̃tiuent

Expanded text:
columbarum. hoc est enim uerum Christi sacrificium pudicitia. corporalis et gratia columbarum. hoc est enim uerum Christi sacrificium pudicitia. corporalis et gratia spiritalis. pudicitia ad turturem refertur, ad columbam gratia. fertur etenim turtur, ubi iugalis pfidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generaverit. Itaque iterare conjunctionem recusat, nec pudoris jura aut complaciti viri resolvit foedera, illi soli suam charitatem reservat, illi custodit nomen uxoris. Discite, mulieres, quanta sit viduitatis quaero, non invenio. Homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae viduitatis praescribere. Denique ipse ait: Volo ergo juniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare adversario . Et alibi: Bonum est illis si sic permaneant: quod si se non continent,
Abbreviated transcription (Latin):
ris medio pio paruulos unge suspendat Acsiqͥs reꝑcusso solis lumi¬
ne. intrepidã oculoꝵ aciẽ in offenso intuendi uigore seruauerit:
Hisꝓbat̾ ꝙ ueritatẽ nat᷑ȩ. sinceri obtutꝰ c̃ stantia demonstrauerit:
Siuero lumina sua p̃stristꝰ radiissolis inflexerit qͣsi degenerettanto in
dignꝰ. qͥ fuit indignꝰ susceptione: Nongͦ eũ acerbitate nat̾ȩ sediudicu
tam̃ ut qͥbdã uidet᷑ regalis auis inclem̃tiã. plebeue auis excusateleñ
agnitũ aqͥlȩ pullũ cũ suaple conestit: atq ĩt̃ miscensuis. eodẽ qͦpos¬
fȩtꝰ inat̾nȩ sedulitatis officio & patris nutrim̃toꝵ sub ministratio¬
ne pascit & nutrit Ergo fenȩ alienos nutrit. nos uͦ nr̃os ĩmiti crude¬
nos ꝙ perꝰ qͦsuros recognoscimꝰ abdicamꝰ. Sedueniamꝰ adt̾turẽ. quam
ex di uelut castȩ hostiȩ munꝰ elegit Deniq cũ dñs circũ cider& oblat.
est: q scriptũ: inlege dñi. ut darent hostiã pastusturum aut duos pullos

Expanded text:
ris medio pio parvulos ungue suspendat; ac si quis repercussus solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso intuendi vigore servaverit; is probatur quod veritatem naturae sinceri obtutus constantia demonstraverit; si vero lumina sua praestrictus solis radio inflexerit, quasi degener et tanto inione qui fuit indignus susceptione. non ergo eum acerbitate naturae, sed iuditamen, ut quibusdam recurrit, regalis auis soluuntur plebeiae auis excusat clemeagnitum aquilae pullum cum sua prole conectit atque intermiscens suis eodem quofetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum subministratione pascit et nutrit. Ergo fene alienos nutrit; nos vero nostros immiti crudeos nostros recognoscimus abdicamus. Sed ueniamus ad turturem, quam lex dei uelut castae hostiae munus elegit. denique cum dominus circumcideretur, oblata est, quia scriptum est in lege domini, ut darent hostiam par turturum aut duos pullos
Abbreviated transcription (Latin):
in medid̃ sit terra quasi aequã lance suspenditur.
sed quia maiestas dĩ uoluntatis suae eam lege con¬¬
stringit. ut supn in stabile atq in ane. stabilis per¬
seueret. sicut dauid quoq ꝓph&a testatur dicens
Fundauit terrã suꝑ firmam̃tũ eius. poninclinabit᷑
in scłm scłi. Nonutiq hic quasi tantũ modo artife
ds̃ sed quasi omiꝰps predicatur. qui noncentro quodatii
terrã secs pceptisui suspenderit firmam̃to. nec cã in eli¬
naripatiatur. Non ergo mensurã centri. sedmn dicu
dumi acciꝑe debemus quia non artis mensura estu
su poastatis in ensura iustitiae mensura cognicionis.
Quia om̃a non tãquã inmensa precereant eiꝰscientiã.
sed cognitioni eius tãquã dimensa subiaceant Nleq
enĩ cũ legimusego confirmaui columnascius. Uere
columniscã subnixã possumus estimare. sed ea uirtute.
qua e suffulciat substantiã terrȩ atq sustineat

Expanded text:
in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, sed quia maiestas dei uoluntatis suae eam lege constringit, ut supra instabile atque inane stabilis perseueret, sicut Dauid quoque propheta testatur dicens: fu-ndauit terram super firmitatem eius: non inclinabitur in saeculum saeculi. non utique hic quasi tantummodo artifex deus, sed quasi omnipotens praedicatur, qui non centro quodam terram, sed praecepti sui suspenderit firmamento nec eam inclinari patiatur. non ergo mensuram centri, sed iudicii diuini accipere debemus, quia non artis mensura est, sed potestatis, mensura iustitiae, mensura cognitionis, quia omnia non tanquam inmensa praetereant eius scientiam, sed cognitioni eius tanquam dimensa subiaceant. neque enim cum legimus: ego confirmaui columnas eius, uere columnis eam subnixam possumus aestimare, sed ea uirtute, quae subfulciat substantiam terrae atque sustineat
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis & mollior. molẽ possit sustentare terrenam.
aut quomodo si suꝑ aquas. non demergatur in aquã
grauis terrarũ ruina. aut quomodo ei maris unda
non cedat. & in latera eiussese locosuo mota diffun¬
dat : Multi etiã in medio aeris terram eẽ dixerunt
& mole sua immobilẽ manere. qđ ȩqualimotu hinc
atq inde ex om̃i parte ꝓpendeat. De quo satis puta-¬
mus dictũ ad no ad iobseruũ suũ. quando locutus ꝑ
nubẽ ait. Uhi crascũ fundarẽ terram.lndica mͥ
si habes scientiã quis posuit mensuroẽ eius sinosti. aut
quis est qui suꝑ in dux̃ mensuras suꝑ eam aut suꝑ qđ
circuli eius confixisunt: & infric. Conclusimare
portis & dixi: Usq huc uenies & non transibis. sed
in te cõminuent᷑ fluctus tui. Nonne euident̾ ostens¬
dit ds̃ om̃a maiestate sua consistere non numero.
pondere autqmensura : Neq enĩ creatura legem
tribuit sed accepit & seruat acceptã. Non ergo qđ

Expanded text:
tenuis et mollior molem possit sustentare terrenam tenuis et mollior molem possit sustentare terrenam aut quomodo, si super aquas, non demergatur in aquam grauis terrarum ruina? aut quomodo ei maris unda non cedat et in latera eius sese loco suo mota diffundat? multi etiam in medio aeris terram esse dixerunt et mole sua inmobilem manere, quod aequabili motu hinc atque inde ex omni parte protendat. de quo satis putamus dictum a domino ad Iob seruum suum, quando locutus per nubem ait: ubi eras, cum fundarem terram? indica mihi, si habes scientiam. quis posuit mensuras eius, si nosti? aut quis est qui superinduxit mensuram super eam? aut super quid circuli eius confixi sunt? et infra: conclusi mare portis et dixi: usque huc uenies et non transibis, sed in te comminuentur fluctus tui. nonne euidenter ostendit deus omnia maiestate sua consistere, non numero, pondere atque mensura? neque enim creatura legem tribuit, sed accipit aut seruat acceptam. non ergo quod