comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enis semꝑ aplĩ templum ingressi ssint: & obscandalum corum
qui de iudeis crediderant legis exercuerint cerimonias. In tantã
autem amauit icrłm̃ dñs. ut fleret eam o plangerte. & pendens
in cruce loqueretur. Pater ignosce eis: quod enim facutie nesei
unt. Itaq imꝑauit quod peticrat. multaq statim de itideis milu
crediderunt: & usq ad quadragesimum scdm annun ditum
est ei tempus penitentiȩ. Post quos ꝑ seuerantibus ilbe in bbaspbe¬
miam. egressi funt duo ursi de silius gentium romanorum uespisti¬
ntis & titus. & blasphemantes pueras ascendentiq uero helysco
in donum dei. boc enim interp̃tatim bethel: uoce consona illide¬
tes interfecerunt atq lacerauerunt. o ex eo tempore icrłm ñ
noual ciuptar qu h flainus impeobis letificat. o de danis me¬
uip eguedit  sins qͥ potiusl orbis amaritudinem mitigarut
aꝑ i sadilis i lied pͥtunis templi ntidatis plangit lacertis ioc

Expanded text:
eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis exercuerint caerimonias. in tantum autem amauit Hierusalem dominus, ut fleret eam et plangeret et pendens in cruce loqueretur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt. nesciunt n t. itaque impetrauit, quod petierat, multaque statim decrediderunt, et usque ad quadragesimum secundum annum datum est ei tempus poenitentiae. Post quos, perseverantibus illis in malitia, egressi sunt duo ursi de silvis gentium Romanarum, Vespasianus, et Titus: et blasphemantes pueros, ascendente vero Elisaeo in domum Dei hoc enim interpretatur Bethel  voce consona illudentes interfecerunt, atque laceraverunt : et ex eo tempore Jerusalem non noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigauit, ut miserabilis Israhel ruinas templi nudatis plangat lacertis et i
Abbreviated transcription (Latin):
geo. Adhuc egi semel mouebo eclum & terram. & ucm̃et at¬
deratus cunctis gentibus:tit ab oriente & occidente uemalie¬
& recumbant cum abiaham & ysaae es iacob. Et petre scis¬
se sunt dura corda gentilitm. siue petre uniu̾sa uaticina.p¬
ꝓphetarum aqui ec ipsi a petra hoc est ⁊̃ xp̃o cum apłit petre uo¬
cabulum suscepertint: ut quicqͥd in eis duro legis tclamine clatde¬
batur scissum pateret gentibus. Monumenta quoq de quibcis
scͥptum est uos estis sepulchra extrinsccus dealbata. que intus
plena. sunt ossibtis mortuorum: ideo sunt aꝑta. ut egrederentuꝵ
de his qui pritis in insidelitate mortui erant. & cum resurgente.
xp̃o atq uitiente uitierent. & ingrederentar celestem icrłm̃.
& haberent municipatum nequiꝗͣ in terra sed in celo. motien⁊¬
tesq cum t̾reno adam. resurgerent cam adam suꝑ celesti. Pairo
scm litetam nullo uolentum esse uideatur. mortuo saluatore.
appellari ierłm sanctam ciuitatem. cum usq ad destructionẽ

Expanded text:
geo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hierusalem et haberent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem
Abbreviated transcription (Latin):
septimo psalmo legimus. Dñs dͥabit uerbum euangdizantibus uir¬
tutem multam. ut haberent oꝑationem uirtutũ & grãm sanitatũ.
& p̃dicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum: ut iam
tanc cognosceret᷑ qui apłoꝵ quibus deberent gentibus nuntiare.
Demq apłs paulus qui de ierłm̃ usq in ylliricam pͣdicauit. & inde
ꝑ romam ad hispanias ire festinat gratias agit deo: quod cunctis
apłis magis linguis loquatur. Qui enim multis gentibus annun¬
tiaturtis erat. multarum lingnarum acceꝑat gratiam. Que re
missio sp̃c sc̃i die decima post ascensionem saluatoris expleta est :
laca reserente qui scͥpsit. Cumq complerentur dies pentechostee :
erant omnes pariten in eodem loco. Et factus est repente de celoso

Expanded text:
septimo psalmo legimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirseptimo psalmo legimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum, ut iam tunc cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent gentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad HispaApostolis magis linguis loquatur . Qui enim multis gentibus annuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. Quae repromissio Spiritus 835 Sancti die decima post ascensionem Salvatoris expleta est, Luca referente, qui scripsit; Cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco, et factus est rep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ os meum. quia iohannes qtndem baptiz auit aqua. uos antẽ bap¬
tirabimin in sp̃t sc̃o non post maltos hos dies. Rarsum in finem̾
euangdis scdm̃ iohannem. eo die quo resurrexetat id est die dm̃ca
clausis iamus ad apłos introuse narratimi. & dyxisse eis scdõ pax nobis.
& intcilisse. sicut misit me pater & ego mittouos. & cum hoc dixis¬
set insusflauit & dixit eis. accipite sp̃m sanctum. quoꝵ remiseritis
peccata remitientur. eis. & quoꝵ retinieritis: retenta erunt. P¬
mogͥ die resurrectionis enis acceperunt sp̃c sancti gratiam. qua pec¬
cata dimitterent & baptirarent o filios dei facerent: & sp̃m ad oꝑ¬
tionis credentibus largirentur. ipso saluatore dicente. Quoꝵ remi¬
seritis peccata remittentum eis & quorum retinueritis recenta
ertint. Dic autem penchostes eis amplitis reꝑmissum est ut bapti¬
zarentu sp̃ti sc̃o & induerentira uirtute exꝰ alto qui xp̃i euange¬
lium canctis gentibus predicarent: iuxta illud quod inseragesimo

Expanded text:
 os meum, quia Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies, rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et dicit eis: accipite spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, quorum retinueritis, retenta erunt. primo igitur die resurrectionis eius acceperunt spiritus sancti gratiam, qua peccata dimitterent et baptizarent et filios dei facerent et spiritum adoptionis credentibus largirentur ipso saluatore dicente: quorum remiseritis peccata, remittentur eis et, quorum retinueritis, retenta erunt. die autem pentecostes eis amplius repromissum est, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtutem, qua Christi euangelium cunctis gentibus praedicarent, iuxta illud, quod in sexagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
expedit. Aliĩ qtuidem datur ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ: alii sermo sci¬
entie sod̾m eundem sp̃m. Alii gratia sanitatum in uno spũ. aliĩ fi¬
des in eooem sp̃n. Alĩ oꝑatio uirtutum: aliĩ ꝓphetia. aliĩ discretio
sp̃ntm. Alis genera linguarum. alii interp̃tatio sermonum. Om¬
nia autem hec oꝑatuꝵ unus atq idem sp̃e: diuidens unictuq pro¬
ut uult. Ergo dñs qui post resuirrectionem stam uixta luce euan¬
gelium dyxerat. ecce ogo mittam ꝓmissionem patris mei inuos. uos

Expanded text:
expedit. Alii quidem datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii gratia sanitatum in uno Spiritu, alii fides in eodem Spiritu, alii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. omnia autem haec op-eratur unus atque idem spiritus diuidens unicuique, prout uult. ergo dominus, qui post resurrectionem suam iuxta Lucae euangehum dixerat: ecce ego mittam promissionem pat
Abbreviated transcription (Latin):
scissumsit. exterias an interius Micbiq uidectir in passione dñi
illtid ticlum esse concissum. quod ooin tabernaculo & in tẽplo foris
positam stut: & appellabat᷑ got̾ius. quili nunc ex parit uidemꝰ.
da goparte cognoscimꝰ. Cummutẽ cus arud q̃ ꝑ sectum est. tc̃¬

Expanded text:
scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in passione domini scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem u
Abbreviated transcription (Latin):
ligere noltierunt. Et monumenta apta sunt. insignum future
resurrectionis. Multaq scõrum corpora exeuntia dei sepuilchris: ue
nerunt in scãm ciuitatem. ꝙ apparuerunt multis. Sc̃am quitatẽ
ierosolimam debemus acciꝑe:ad distinctionem omnium citatum.
quȩ tunc ydolis sertuebant. In hac enim sola fuit templam. & unpͦ
d̃i cultus. & uera religio: & non omnibus apparuerunt sed multis.
qui restirgentem dñm susceperunt. Demde iuxta anagogen dicendã
qd inclamante iħ & emittente sp̃m stium uelum templi scissum
sito in diras partesa summo usq deorsum. & omnia legis reuelita
mysteria: ut que pͥus recondita tenebantur. uniuersis gentibus
ꝓderentu. Induas autẽ partes: inuentus & notum testam̃tum.
Et asimimo tsq deorsum. ab initio mundi quando homo conditꝰ
est: & reliqua. que facta in medio sacra narrat hystoria. usq ad
consuminationem mundi. Et querendum quod ulum templi

Expanded text:
legere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in signum futurae legere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in signum futurae resurrectionis — multaque sanctorunerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. Sanctam civitatem, Jerosolymam debemus accipere, ad distinctionem omnium civitatum, quae tunc idolis serviebant. In hac enim sola fuit Templum, et unius Dei cultus, et vera religio: et non omnibus apparuerunt, sed multis, qui resurgentem Dominum susceperunt. 2. Deinde juxta anagogen dicendum est, d mclamante lesu et emittente spiritum suum uelum templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, ut, quae prius recondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta sunt. & multa corpora scõrum qui dormierant surrexerunt
& exeuntes de monumentis post resurrectionem eius. uener̃t
in sc̃am ciuitatem. & apparuerunt multis. Et de hoc loco in
eiusdem mathei cõmentariis dissertumus. Primumq dicendũ
quod diuine potentiȩ inditium sit ponere animam quando uo-¬
luerit: & rursum acciꝑe eam. Deniq centurio uidens eum dixis¬
se ad patrem in manus tuas cõmendo sp̃m meum: & statim
sponte sp̃m emisisse. cõmotus signi magnitudine ait. Uerum
dei filius erat. iste. Uelum quoq templi scissum est in duas par-¬
tes: ut compleretur illud quod refert iosephus. p̃sides tẽpli
dꝑcisse uir tiltee. T ranseamis ex his sedibus. In cirangłio aritem ꝗtiꝓꝑ
hebraris litteris scͥpttim estͥ^ non uelum templi. scassum. scd siꝑ lum
nare templi mire magnituduns coeruisse. Terra inquit mota est
pendcntem dñm slitimi serre non sustinens: & petre scisse sunt. ut
indicarent duritiam indeorum: Qui presentem dei filiam intel¬

Expanded text:
r e xerunt et exeuntes de monumentis post resurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Heinare templi mirae magnitudinis conruisse. terra, mquit, mota est — pendentem dominum suum ferre non sustinens — et petrae scissae sunt — ut indicarent duritiam Iudaeorum, qui praesentem dei filium intel
Abbreviated transcription (Latin):
ab icrosolimis ne discederet. In altero enim pro consulatione mentic̃
uidebatim. & uidebatu breniter. rursumq ex oculis tollebatur.
in altero autem tanta familiaritas erat & ꝑseuerantia: ut cum eis
pariter uescerettr. Unde & paulus apłs refert eum quingentis
simul apparuisse disciplis: & in iohanne legintis quod piscantibus
apłis in littore steterit. & partem assi piscis fauumq comederit
que uere resurrectioĩs inditia sunt. in iherusalem autẽ nicbil hoꝵ¬

Expanded text:
eis, ab Hierosolymis ne discederent. in altero enim 2 pro consolatione mentium eis, ab Hierosolymis ne discederent. in altero enim 2 pro consolatione mentium uidebatur et uidebatur breui rursumque ex oculis tollebatur, in altero autem tanta familiaritas erat et perseuerantia, ut cum eis pariter uesceretur. unde et Paulus apostolus refert eum quingentis simul apparuisse discipulis et in Iohanne legimus, quod piscantibus apostolis in litore steterit et partem assi piscis fauumque comederit, quae uerae resurrectionis indicia sunt. in Hierusalem autem nihil ho
Abbreviated transcription (Latin):
quam dñs resurrexit hora qua ipse uoluerat. & que nulli mortaliũ
cognita est indicasse quod factum est: & sepulchrum uactium reuo¬
lutione lapidis & stu ostendisse presentia. que omnia uidebant᷑ splẽ.¬
dente facie ipsius. & horrorem tenebrarum fulgoris claritate uincẽte.
uomodo matheus scribit & marcus quod mandatum sit.
apłis ꝑ mulieres ut p̃cederent saluatorem Solutio septime q̃stionis.
in galyleam & ibi eum uiderent: lucas autem & iohaunes in ierłm
cum ab apłis uistim esse cominemorent. Aliud est undecim se offer¬
re discipłis. qui ꝓpter metum uideorum absconditi erant. quando
ad eos clausis ingressus est ianuis. & putantibus quod uideretur in
sp̃u. mantis & latus obtulit clauis & lancea uulneratum: aliud qͣndo
scdm lucam prebuit se eis in multis argumentis ꝑ dies quadragĩ.¬
e eipareniasi atlaquens de regno dei. & conuescens precepit

Expanded text:
quam dominus resurrexerit hora, qua ipse uoluerat et quae nulli mortalium quam dominus resurrexerit hora, qua ipse uoluerat et quae nulli mortalium cognita est, indicasse, quod factum est, et sepulchrum uacuum reuolutione lapidis et sui ostendisse praesentiam. quae omnia uidebantur splendente facie ipsius et horrorem tenebrarum fulgoris claritate uincente. Quomodo Matheus scribit et Marcus, quod mandatum sit apostolis per mulieres, ut praecederent saGalilaeam et ibi eum uiderent, Lucas autem et Iohannes in Hierusalem eum ab apostolis uisum esse commemorant? — Aliud est undecim se offerre discipulis, qui propter metum Iudaeorum absconditi erant, quando ad eos clausis ingressus est ianuis et putantibus, quod uideretur in spiritu, manus et latus obtulit clauis et lancea uulneratum, aliud, quando secundum Lucam praebuit se eis in multis ar gumentis per dies quadraginta apparens eis et loquens de regno dei et conuescens praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
tum illius sicut nix. Pretimore autẽ eiꝰ ext̾riti sunt custodes:
oo facti sunt uelut mbitiui. Igieuadq stbiat̃ tanto timose
ꝑt̾riti ut mortui putarentuꝵ. aut dimisisse sepulchrum̃ & fu¬
gisse credendi stnt: aut ita & corpore & anima obtorpuisse
ut non dicam uiros sed ne mulierculas quidem sepulchrum
intrare cupientes auderent ꝓ hibere. Magntis enim timor
eos ext̾ruerat. uidentes lapidem reuolatum & t̾remotum
factum non ex more solito. sed magnum qui cuncta concute¬
ret & euersionem t̾re funditus minaretua: angłm̃ quoq des
cendisse de celo. tam claro uultu. ut non lampadaᷤᷤ. & humana
lamen arte succenstim. sed fulguꝵ unitarecin celi quo illustrã¬
tur omnia. Ulnde & in tenebris uidere potuerunt. Itaq lib̾e
introeunt. llenerat enim maria magdalene que eis nuntia¬
uerat lapidem reuolatũ. & corpus dm̃i de monum̃ta. esse
sublatũ. Angelum autẽ non putemus iccirco uenisse ut¬
aperiret sepulchrum dño resurgenti & reuolueret lapidem. sed post.¬

Expanded text:
s sicut nix. prae timore autem eius exterriti sunt custodes et facti sunt uelut mortui. qui igitur fuerant tanto timore perterriti, ut mortui putarentur, aut dimisisse sepulchrum et fugisse credendi sunt aut ita et corpore et animo obtorpuisse, ut non dicam uiros, sed nec mulierculas quidem sepulchrum intrare cupientes auderent prohibere. magnus enim timor eos exterruerat uidentes lapidem reuolutum et terrae motum factum non ex more solito, sed magnum, qui cuncta concuteret et euersionem terrae funditus minaretur, angelum quoque dei descendisse de caelo tam claro uultu, ut non lampadas et 1 humana lumen arte succensum, sed fulgur imitaretur caeli, quo inlustrantur omnia. unde et in tenebris uidere potuerunt. itaque libere introeunt; uenerat enim Maria Magdalene, quae eis nuntiauerat lapidem reuolutum et corpus domini de monumento esse sublatum. angelum autem non putemus idcirco uenisse, utaperiret sepulchrum domino resurgenti et reuolueret lapidem, sed, post
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut petrus quondã uoluit cũ moyse & helya. s cum patre cerne¬
mus & sp̃u scõ. Inde ad mare ueniemꝰ genesareth. &o de quinq
& septem panibꝰ uidebimꝰ in deserto quinq & quatuor hominumi¬
milia satarata. Apparebit oppidum naym: in cuĩ portis uidue
filius suscitatꝰ est. Llidebit᷑ hermoniim: & torrens endor in quo
suꝑatus est sysara. Capharnaum quoq signorum dñi famibaris
& omnis parit̾ galylea cernetuꝵ. Tunc comitante xp̃o cum ꝑ
sylo & bethel & cet̾a loca in q̾b eccłẽ quasi quedã uictorrarũ dñi
sunt erecta uexilla. ad nr̃am speluncã redierimus: canemꝰ iu¬
giter. crebro flebimꝰ. indesinenter orabimꝰ. & uuln̾ate iaculo sal¬
uatoris: in co̾miine dicemꝰ. Inueni quẽ quesiait anima mea .te¬
nebo eum & ñ dimit̾tam illam. Explic̾. Interp̃tatio udieni salo¬

Expanded text:
non, ut Petrus quondam uoluit, eum cumMoysi etHelia, sed cum patre cernenon, ut Petrus quondam uoluit, eum cumMoysi etHelia, sed cum patre cernemus et spiritu sancto. inde ad mare ueniemus Gennesareth et de quinque et septem panibus uidebimus in deserto quinque et quattuor milia hominum saturata. apparebit oppidum Naim, in cuius portis uiduae filius suscitatus est. uidebitur Hermonin et torrens Endor, in quo superatus est Sisara. Capharnaum quoque signorum domini familiaris, sed et omnis pariter Galilaea cernetur. tunc, comitante Christo cum per Selo et Bethel et cetera loca, in quibus ecclesiae quasi quaedam uictoriarum domini sunt erecta uexilla, ad nostram speluncam redierimus, canemus iugiter, crebro flebimus, indesinenter orabimus et uulneratae iaculo saluatoris in commune dicemus: inueni, quem quaesiuit anima mea: tenebo eum et non dimittam illum. XL
Abbreviated transcription (Latin):
cum sorore: flere cum matre: Crucis deinde lignum lambert
os in olyueti monte cum ascendente. dño uoto o animo sublepari
uidere ęxire lazarum fasciis colligatum. & fltienta iordanis ad laua¬
chrum dñi puriora. inde ad pastorũ caulas ꝑgere : In datud orare
mausolẽo:amos ꝓphetam etiam nc̃ bicina pastorali in sua ꝑspicete
rupe clangentẽ: Ad abraham. ysiac. & iacob trium quoq illustriũ
feminarum uel tabernacula ꝓperare uel memorias: llidere fontẽ
in qͦ a phylippo eunucbus est tinctꝰ. samariam ꝑgere. & iohanius
baptiste helyseiq & abdie parit̾ cineres adorare: Ingredi speluncas:
in quib ꝑsecutionis & famis tempore ꝓphetarũ agmina sunt nutͥta:
bbuntis adnazareth: & iuxta interp̃tationẽ nominis eiꝰ florem ui¬
debimus galyleẽ. Haut ꝓcul inde cernt᷑ chana: in qua aque in ui¬
num uerse sunt. Pergemiꝰ ad tabiriũ & ad tabernacula saliatoris.

Expanded text:
cum sorore, flere cum matre? crucis deinde lignum lambere cum sorore, flere cum matre? crucis deinde lignum lambere et in oliueti monte cum ascendente domino uoto et animo subleuari? uidere exire Lazarum fasceis conligatum et fluenta Iordanis ad lauacrum domini puriora? inde ad pastorum caulas pergere, in Dauid orare mausoleo, Amos prophetam etiam nunc bucina pastorali in sua conspicere rupe clangentem? ad Abraham, Isaac et Iacob, trium quoque inlustrium feminarum uel tabernacula properare uel memorias? uidere fontem, in quo a Philippo eunuchus est tinctus? Samariam pergere et Iohannis baptistae Helisaeique et Abdiae pariter cineres adorare? ingredi speluncas, in quibus persecutionis et famis tempore prophetarum agmina sunt nutrita? ibimus ad Nazareth et iuxta interpretationem nominis eius \'florem\' uidebimus Galilaeae. haud procul inde cernetur Cana, in qua aquae in uinum uersae sunt. pergemus ad Itabyrium et ad tabernacula saluatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
pradiximꝰ uillula: tota rtisticitas. & extra psalmos silentium est.
Quoc̃q te uerteris: arator stiuam tenens. allelina decantat.
Stidans messor psalmis se auocat. & curua attondens uitem falce
uinitor: aliquid dauiticũ cantat. Hec sunt in hac ptuntia car¬
mina. Hee ut uulgo dicitu amatorie cantiones. hic pastoꝵ sibił
hec arma calture. Ulerum quid agimiꝰ : Nec qͥd deceat cogitantes:
solum qd̵ cupimꝰ hoc uidemꝰ. O quando illud tẽptis adueniet. cã
angłt̃ nuntium uiator apportet marcellam nr̃ani ad palestine
littus appulsam: & toti monachorum chori. tota uirgintim agmi¬
na concrepabunt : Obtnam iam gestimꝰ occurrere. & ñ expecta¬
to uehictlo concitũ pedib ferre corp̃. Tenebimꝰ manꝰ. ora cernemꝰ:
& a desiderato uix uellem᷑ amplexu. Ergo ne erit illa dies. qñ
nob̾ liceat speluncam saltiatoris intrare: In sepulchro dñi flere

Expanded text:
pra diximusr uillula tota rusticitas et extra psalmos silentium est. pra diximusr uillula tota rusticitas et extra psalmos silentium est. quocumque te uerteris, arator stiuam tenens alleluia decantat, sudans messor psalmis se auocat et curua adtondens uitem falce uinitor aliquid Dauiticum canit. haec sunt in hac prouincia carmina, hae, ut uulgo dicitur, amatoriae cantiones, hic pastorum sibilus, haec arma culturae. Uerum quid agimus nec, quid deceat, cogitantes solum, quod cupimus, hoc uidemus? o quando illud tempus adueniet, cum anhelus nuntium uiator adportet, Marcellam nostram ad Palaestinae litus adpulsam, et toti monachorum chori, tota uirginum agmina concrepabunt? obuiam iam gestimus occurrere et non expectato uehiculo concitum pedibus ferre corpus. tenebimus manus, ora cernemus et a desiderato uix auellemur amplexu. ergone erit illa dies, quando nobis liceat speluncam saluatoris intrare? in sepulchro domini flere
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemia septem montib aquis multis & babylonis cantet᷑ exitu
contuere. Exite inqͥt dñs de illa popls meus: & ne participes sitis
delictorum eiꝰ. & de plagis eius non accipiatis. Ad iheremiam qͦq
regrediens. scͥptum pariter attende. fugite de medio babylonis.
& resaluate unusquisq animam suiã. Cecidit enim cetidit baby
lon magna & facta est habitatio demonum: & custodia om̃s sp̃c in
rum: est xp̃i uera confessio & ab aplõ predicata fides. & gentilita¬
te calcata. in sublime se cotidie erigens uocabultim xp̃iantim. Sed
ipsa ambitio. potentia. magnitudo urbis. uideri & uidere. salutari
& resalutare. laudare. detrahere. uel audire uel ꝓloqui: & tantã
frequentiã hominũ saltem inuitum uidere. a pposito monachoꝵ
tantibus reddamꝰ uicem ad suꝑbas fores ꝑgimꝰ: & int̾ linguas ro-¬
deatium ministrorum postes ingredimꝰ auratos. In xp̃i uͦ ut su¬

Expanded text:
blasphemia, septem montibus, aquis multis et Babylonis cantetur exitu, blasphemia, septem montibus, aquis multis et Babylonis cantetur exitu, contuere. exite, inquit dominus, de illa, populus meus, et ne participes sitis delictorum eius et de plagis eius non accipiatis. ad Hieremiam quoque regrediens scriptum pariter adtende: fugite de medio Babylonis et resaluate unusquisque animam suam. cecidit enim, cecidit Babylon illa magna et facta est habitatio daemoniorum et custodia omnis spiritus inmrum, est Christi uera confessio et ab apostolis praedicata fides et gentilitate calcata in sublime se cotidie erigens uocabulum Christianum, sed ipsa ambitio, potentia, magnitudo urbis, uideri et uidere, salutari et salutare, laudare et detrahere, audire uel proloqui et tantam frequentiam hominum saltim inuitum pati a proposito monachorum tantibus reddamus uicem, ad superbas fores pergimus et inter linguas rodentium ministrorum postes ingredimur auratos. in Christi uero, nt su
Abbreviated transcription (Latin):
quisq quod possidet: qͦ sermone qua uoce speluncã tͥ possumꝰ salita¬
toris exponere : Et illtd p̃sepe in quo infantuliis uagiit. silentio ma¬
gis quam infirmo sermone honorandum est. Ubi sunt late portictis.
tibi aurata laquearia. ubi domiꝰ miserorum penis & dampnatorum
labore uestite: uͥ ad instaꝵ palatũ opibus pͥuatortun exstructe basy¬
lice ut ule corpusculum hominis pretiosits in ambalet. & quasi mã¬
do quioquiã possit esse ortutiꝰ: tecta sira magis uelit aspit̾e quã celũ:
Ecce in hoc partio t̾re sblimtue. celorum conditor natus est. Hic in-¬
uolutus pannis. hic uisus a pastoribus. hic demonstratus a stella: hic
adoratꝰ a magis. Et puto sanctior locus est rupe tarpera: q̃ de celo
sepius fulminata ostenditu. Quid dño displiceret lege apocha-¬
lypsin iohannis: & quid de mulere purpurata & scͥpta in eiꝰ fronte

Expanded text:
squisque, quod possidet —, quo sermone, qua uoce speluncam tibi possumus saluasquisque, quod possidet —, quo sermone, qua uoce speluncam tibi possumus saluatoris exponere? et illud praesepe, in quo infantulus uagiit, silentio magis quam infirmo sermone honorandum est. ubi sunt latae porticus? ubi aurata laquearia? ubi domus miserorum poenis et damnatorum labore uestitae? ubi ad instar palatii opibus priuatorum extructae basilicae, ut uile corpusculum hominis pretiosius inambulet et, quasi mundo quicquam possit esse ornatius, tecta sua magis uelit aspicere quam caelum? ecce in hoc paruo terrae foramine caelorum conditor natus est. hic inuolutus pannis, hic uisus a pastoribus, hic demonstratus ab stella, hic adoratus a magis. et, puto, sanctior locus est rupe Tarpeia, quae de caelo saepius fulminata ostendit, quid domino displiceret. Lege Apocalypsin Iohannis et, quid de muliere purpurata et scripta in eius fronte
Abbreviated transcription (Latin):
dem dissona. s religio una. Tot pene psallentium chori: quot gentiũ
diuersitates. Et inter hec quȩ uel pͥma in xp̃ianis uirtꝰ est: nichil
arrogare sibi de continentia suꝑciliĩ. Humilitatis int̾ om̃s continen-¬
tia est. Quicumq nouissimꝰ fuerit. hic pͥmus putat᷑. In ueste nulla
discretio. nulla admiratio: ut cuiq placuerit incederenec detractio¬
nis nec linlis ẽ. Ieninia quoq neminẽ subletiant: nec deferunt᷑ in¬
edienorhoderata saturitas condempnat᷑. Suo dño stat unusqͥsq
aueradit. Hemo tudicat alterum: ne a dño iudicet᷑. Et quod in
plerisq ꝓuinciis familare est: ingeniuino dente se lacerent. hic penitꝰ
ñ habetim. Pcul luxuria. ꝓcul uoluptas. Tanta in ipsa urbe oratio¬
num loca: ut ad ꝑeragrandum. dies sufficere ñ possit. Uerum ut ad
tulltilam xp̃i & ad oranis dinersoriũ ueniamꝰ plis enim laudat inꝰ¬

Expanded text:
dem dissona, sed una religio. tot paene psallentium chori, quot gentium dem dissona, sed una religio. tot paene psallentium chori, quot gentium diuersitates, et inter haec, quae uel prima in Christianis uirtus est, nihil adrogans, nihil de continentia supercilii: humilitatis inter omnes contentio est. quicumque nouissimus fuerit, hic primus putatur. in ueste nulla discretio, nulla admiratio. utcumque placuerit incedere, nec detractionis nec laudis est. ieiunia quoque neminem subleuant; nec defertur inediae nec moderata saturitas condemnatur. suo domino stat unusquisque aut cadit. nemo iudicat alterum, ne a domino iudicetur. et quod in plerisque prouinciis familiare est, ut genuino dente se lacerent, hic penitus non habetur. procul luxuria, procul uoluptas. Tanta in ipsa urbe orationum loca, ut ad peragrandum dies sufficere non possit: uerum, ut ad uillulam Christi et ad Mariae diuersorium ueniamus — plus enim laudat unu
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ. uel maxime eos qͥ in toto orbe sunt pͥmi. huc parit̾ congre-¬
gari. d quȩ nos loca non ut pͥmi s ut extremi uenimꝰ. ut pͥmos
in eis omnium gentium cerneremus. Certe flos quidam & pretio¬
sissimꝰ lapisinter eccłãstica ornam̃ta monachorum & uirginũ chorus
est. Quicumq in gallia fuerit pͥmꝰ: huc ꝓperat. Diuisus ab or̾e nr̃o
britannꝰ si in religione ꝓcesserit occidtio sole dimisso: querit locum fa¬
ma sibi tantum & scripturarum relatione cognitũ. Quid referamꝰ
armenios. quid ꝑsas. qͥd indie & ethyopum popłt̃. ipsamq uxta egyp¬
tum fertilem monachortm: pontũ & capadotiam.syriam celen & me-¬
sopotamiam cunctaq orientis examina. quȩ uxta saluatoris eloquiũ
dicentis. uͥt̃q fuerit corpꝰ illuc congregabunt᷑ aquile: concurrunt ad
hec loca. & diuersarum nob̃uirtutũ specimen ostendunt: Ulox qͥ¬

Expanded text:
ramus uel maxime, eos, qui in toto orbe sunt pramus uel maxime, eos, qui in toto orbe sunt pgari. Ad quae nos loca non ut primae, sed ut extremae venimus; ut primos in eis omnium gentium cerneremus. Certe flos quidam et pretiosissimus lapis inter Ecclesiastica ornamenta, Monachorum et Virginum chorus est. Quicumque in Gallia fuerit primus, huc properat. Divisus ab orbe nostro Britannus, si in religione processerit, occiduo sole dimisso, quaerit locum fama sibi tantum et Scripturarum relatione cognitum. Quid referamus Armenios, quid Persas, quid Indiae, et Aethiopiae populos, ipsamque juxta Aegyptum, fertilem Monachorum, Pontum et Cappadociam, Syriam Coelen et Mesopotamiam, cunctaque Odicentis: ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae concurrunt ad haec loca et diuersarum nobis uirtutum specimen ostendunt. uox qui
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ab ascensu dñi usq ad p̾sentẽ diem ꝑ singulas etates curre.¬
re: qͥ episcopoꝵ. qͥ martyrũ. qui eloquentiũ in doctrina eccłasti¬
ca iurorum iherosolimã uenerint: putantes se minꝰ religionis
minꝰ habere scientie. nec summã ut dicit᷑ manũ accepisse uir.¬
tutũ: nͥ in illis xp̃m adorassent locis. de qͥb pͥmum euange-¬
lit̃ de patibulo choruscauerat. Certe si etiã preclarꝰ orator re¬
prehendendũ nescio quẽ putat quod litteras grecas ñ athe-¬
nis s lylibei. latmas ñ rome s in sycilia didicerit qd uidelicet
uina queq ꝓuintia habeat aliqͥd ꝓpriũ qd alia equȩ habre
ñ possit: cur nos putamꝰ absq athenis itr̃is quemquã ad studioꝵ fas¬
tigium ꝑuenisse : Nec hoc dicimtis quod renuamus regnum dei
intra nos. esse. s scõs uiros etiã in cet̾is ẽẽ regionibus. s qͦ hoc asse-¬

Expanded text:
nunc ab ascensu domini usque ad praesentem diem per singulas aetates currenunc ab ascensu domini usque ad praesentem diem per singulas aetates currere, qui episcoporum, qui martyrum, qui eloquentium in doctrina ecclesiastica uirorum Hierosolymam uenerint putantes se minus religionis, minus habere scientiae nec summam, ut dicitur, manum accepisse uirtutum, nisi in illis Christum adorassent locis, in quibus primum euangelium de patibulo coruscauerat. certe, si etiam praeclarus orator reprehendendum nescio quem putat, quod litteras Graecas non Athenis, sed Lilybaei, Latinas non Romae, sed in Sicilia didicerit, quod uidelicet unaquaeque prouincia habeat aliquid proprium, quod alia aeque habere non possit, cur nos putamus absque Athenis nostris quemquam ad studiorum fastigium peruenisse? Nec hoc dicimus, quo rennuamus regnum dei intra nos esse et sanctos uiros etiam in ceteris esse regionibus, sed quo hoc adse
Abbreviated transcription (Latin):
ponentes si liceat etiam ore contingimꝰ. & monum̃tũ in qͦ dñs
conditus est. quidam estimant negligendum : Si nob̃ non credimꝰ.
credamꝰ saltẽ diabolo & angłĩs eiꝰ. qui quotienscumq ante illud
de obsessis corporibus expelltintuꝵ: quasi in conspectu tribrinalis
xp̃i stantes contremiscunt ruguint. & sero dolent crucifixisse
quẽ timeant. Si post passionem dñi ut scelerata uox concre¬
pat hic detestabilis loctis est: quid sͥ uoluit paulus iherosolimam
festinare. ut ibi fac̾et pentechosten. qͥ retinentib se locutꝰ ẽ di-¬
cens. Quid facitis flentes. & conturbantes cor meume Ego enĩ
ñ solum ligari. s & mori in ierłm paratꝰ stim ꝓ nomine dñi ibũ.
Quid cet̾i sc̃ĩ & illustres uiri: quorũ uota & oblationes pꝰ p̃dica¬
tionẽ xp̃i ad fratres qͥ erant ierosolimis deferebant᷑: Longũ ẽ

Expanded text:
ponentes, si liceat etiam ore contingimus: et monumentum in quo Dominus ponentes, si liceat etiam ore contingimus: et monumentum in quo Dominus conditus est, quidam aestimant negligendum? Si nobis non credimus, credamus saltem diabolo et angelis ejus, qui quotiescumque ante illud de obsessis corporibus expelluntur, quasi in conspectu tribunalis Christi stantes contremiscunt, rugiunt, et sero dolent crucifixisse, quem timeant. Si post passionem Domini ut scelerata vox concrepat hic detestabilis locus est, quid sibi voluit Paulus Jerosolymam festinare, ut ibi faceret Pentecosten? qui renitentibus se loquutus est, dicens. « Quid facitis flentes et conturbantes cor non solum ligari, sed et mori in Hierusalem paratus sum pro nomine domini Iesu. quid ceteri sancti et inlustres uiri, quorum uota et oblationes post praedicationem Christi ad fratres, qui erant Hierosolymis, deferebantur? Longum est
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid necesse ẽ plura conqͥrere. cũ pꝰ passionem & resurrec¬
tionem dñi matheus etangelista cõmemoret: petre scisse ft̃
& sepulchra aꝑta. & plurima corpora dormientium sanctorum surrexe.¬
runt. & redeuntes de sepulchris pꝰ resurrectionem suam ingressi st̃
sanctam ciuitatẽ & apparuerunt multis: Nec statim bierosolima
celestis sicut pleriq ridicule arbitrantur in hoc loco intelligit᷑: cum
signum nulltim esse poterit aptid homines dñi resurgentis. si corpo¬
ra scõrum in celesti ierłm̃ uisa sunt. Cum gͦ euangłiste & om̃is scͥpt᷑a
ierosolimam scãm nominent ciuitatẽ. & psalmista p̃cipiat adore¬
mus in loco uͥsteterunt pedes eiꝰ: ne patiaris audire appellari eam¬
sodomam &o egyptum ꝑ quã dñs urare uetat. quia sit citutas mag¬
in regis. Maledictam t̾ram nominant: quod cruorem dm̃ hatiserit.
Et quomͦ benedicta loca putant: in quibus petrus & paulus xp̃u
Et martyrũ ubiq sepulchra ueneram᷑: & scãm faiullam oculis ap¬

Expanded text:
ssionem et resurrectionem domini Mattheus euangelista commemoret: et petrae scissae sunt et sepulchra aperta et plurima corpora dormientium sanctorum surrexerunt. et egredientes de sepulchris post resurrectionem suam ingressi sunt sanctam ciuitatem et apparuerunt multis? nec statim Hierosolyma caelestis, ut plerique ridicule arbitrantur, in hoc loco intellegitur, cum signum nullum esse potuerit apud homines domini resurgentis, si corpora sanctorum in caelesti Hierusalem uisa sunt. cum ergo et euangelistae et omnis scriptura Hierosolymam sanctam nominent ciuitatem et psalmista praecipiat: adoremus in loco, ubi steterunt pedes eius, ne patiaris audire eam appellari Sodomam et Aegyptum, per quam dominus iurari uetat, quia sit ciuitas magni regis. Maledictam terram nominant, quod cruorem domini hauserit, et quomodo benedicta loca putant, iEt Martyrum ubique sepulcra veneramur, et sanctam favillam oculis ap
Abbreviated transcription (Latin):
dici filio natie: statim sequit̾. Anglos uͦ qui non sertiauerunt suũ
pͥncipatũ. s dereliquerunt suum domicilium: in iudictum mag¬
m dei uincalis et̾ms sub caligine reseruatit. Et ut credas uibic̃q
int̾p̃tari: statim ungit exemplum. Sodoma & gomorra & fi¬
nitime ciuitates simili modo exfornicate. & ab euntes pꝰ carnẽ¬

Expanded text:
dici filio Nave, statim sequitur: « Angelos vero qui non servaverunt suum dici filio Nave, statim sequitur: « Angelos vero qui non servaverunt suum principatum, sed dereliquerunt suum domicilium, in judicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit. » Et ut credas ubicumqueinterpretari, statim 205 jungit exemplum: « Sicut Sodoma et Gomorra et finititimae civit
Abbreviated transcription (Latin):
tas magna quam uidelicet edificauit cain & nominauit eã ex no¬
cabulo filiĩ sui hic mundꝰ accipiendꝰ est: ꝗtiẽ accusator fratrã stioꝵ
diabolus & fratricita ꝑiturꝰ extrux̃ uiciis. scelerib ꝯdidit. iniqͥtate
cõpletuit. q̃ sp̃ualit̾ appellat᷑ sodoma & egyꝑtꝰ. De qua sodoma scri-¬
bitim. Restituet̾ sodoma in antiqum. Quod sciliceo ita resti¬
tuendꝰ sit mund̾: ut ante fuit. Neq enim possumꝰ cred̾e rursũ
edificanoã sodomani & cet̾as: gomorram uidelicet & ad amani. &
sebomi. s inꝑpettios cineres relinquendas. Egyptum autẽ nun¬
quã ꝓ ierłm legimts. s semꝑ ꝓ hoc mundo. Et quia longam est
de scripturis innumerabilia ẽxempla congerere: unum testimo¬
mum ꝓseramꝰ. ubi manifestissime mundus hic egyptꝰ appellatuꝵ
In epła canonica: iudas apłs frater iacobi scͥbit dicens. Common̾e

Expanded text:
tas magna, quam uidelicet prius aedificauit Cain et nominauit eam ex uotas magna, quam uidelicet prius aedificauit Cain et nominauit eam ex uocabulo filii sui, hic mundus accipiendus est, quem accusator fratrum suorum diabolus et fratricida periturus extruxit uitiis, scelecomplevit: quae spiritualiter appellatur Sodoma et Aegyptus. De qua Sodoma scribitur: Restituetur Sodoma in antiquum; quod scilicet ita restituendus sit mundus, ut ante fuit. Neque enim possumus credere rursum aedificandam Sodomam et caeteras, Gomorram scilicet et Adamam et Seboim, sed in perpetuos cineres relinquendas. Aegyptum autem nunquam pro Jerusalem legimus, sed semper pro hoc mundo. Et quia longum est de Scripturis innumerabilia exempla congerere, unum testimonium proferamus, ubi manifestissime mundus hic Aegyptus appellatur. In Epistola Catholica Judas Apostolus, frater Jacobi, scribit, dicens: « Commonere
Abbreviated transcription (Latin):
quadrato posita est: & longitudo & latitudo eiꝰ tanta est quanta
& altitudo. Et menstis est ciuitatẽ de harundine ꝑstadia. duodecim
mibia. Longitudo & latitudo & altitudo eiꝰ equalia funt. Et mensus
est muros eiꝰ centũ quadraginta quatuor cubitoꝵ. mensura hommis
que est angłi. Et erat stractura eiꝰ ex lapide iaspide: ipsa uͦ citutas¬
ex atiro mundo. & cet̾a. lbi quadrũ ẽ nec longitudo nec latitado
appellari potest. Et que ẽ ista mensura. ut tanta sit longitudo &
latitado quanta & altittido eiꝰ: & muri de lapide iaspide. & tota
ciuitas de auro mundo. & fundam̃ta & plateẽ eiꝰ de lapidibus pre¬
tiosis. & duodecm porte fulgentes margaritis: Cũa ergo hec non
possint carnalit̾ accipi: absurdum qͥppe est ꝑ duodecim milia sta¬
diorum tantã ciuuitatis longitudinem. & latitudinem. quantã &
altitudinẽ p̃dicari: sp̃talite intelligenda sunt singula. Et cuti¬

Expanded text:
quadrato posita est et longitudo eius et latitudo tanta est, quanta quadrato posita est et longitudo eius et latitudo tanta est, quanta et altitudo. et mensus est ciuitatem de harundine per stadia duodecim milia. longitudo et latitudo et altitudo eius aequalia sunt. et mensus est muros eius centum quadraginta quattuor cubitorum mensura hominis, quae est angeli. et erat structura muri eius ex lapide iaspide, ipsa uero ciuitas auro mundo et cetera. ubi quadrum est, nec longitudo nec latitudo appellari potest. et quae est ista mensura, ut tanta sit longitudo et latitudo, quanta et altitudo eius, et muri de lapide iaspide et tota ciuitas de auro mundo et fundamenta et plateae eius de lapidibus pretiosis et duodecim portae fulgentes margaritis? Cum ergo haec non possint carnaliter accipi — absurdum quippe est per duodecim milia stadiorum tantam ciuitatis longitudinem et latitudinem, quantam et altitudinem praedicari —, spiritaliter intellegenda sunt singula. et ciui
Abbreviated transcription (Latin):
aditiamꝰ. cundẽ eiusdẽ libri locum. In apochalypsi qͥppe de quanc̃
testimoniũ ꝓtulisti: ante decem circiter uersiculos scͥbituꝵ. Sur¬
ge & metire templum dei & altare: & adorantes in eo. Atriũ
autẽ quod c̃ foris templum eice foras & ne metiaris eum qm̃ da
tum est gentibus: & ciuitatẽ scãm calcabunt mensib quadragin¬
ta drobus. Si enim apochalypsis multo pꝰ passionẽ dm̃ scͥpta est
a iołie: & in ea ierłm scã ciuitas appellat᷑. quomꝰ rursum sp̃ualit̾¬
sodoma uocat᷑ & egyptus: Nec statim potest dicere sc̃am dici
ierłm celestem quȩ futura ẽ: & sodomam & egyptum eam quȩ
corruit appellari: quia de futtira dicit᷑ qd bestia quȩ ascensura
est & de abysso &o faciat adtiersus duos ꝓphetas bellum. &̾ iuincat
illos & occidat: & corpora corum iaceant in platea ciuitatis magne.
de qua ciuitate & in sine eiꝰdem libri scribitur. Et ciutas in

Expanded text:
adiciamus, eundem locum eiusdem libri. in Apocalypsi quippe, de qua nunc adiciamus, eundem locum eiusdem libri. in Apocalypsi quippe, de qua nunc testimonium protulisti, ante decem circiter uersiculos scribitur: surge et metire templum dei et altare et adorantes in eo. atrium autem, quod estforis templum, eice foras et ne metiaris eum, quoniam datum est gentibus et ciuitatem sanctam calcabunt mensibus quadraginta duobus. si enim Apocalypsis multo post passionem domini scripta est a Iohanne et in ea Hierusalem sancta ciuitas appellatur, quomodo rursum spiritSodoma vocatur et Aegyptus? Nec statim potes dicere, sanctam diei Jerusalem coelestem, quae futura est, et Sodomam quae corruit appeest de abysso, faciat aduersus duos prophetas bellum et uincat illos et occidat et corpora eorum iaceant in plateis ciuitatis magnae. de qua ciuitate et in fine eiusdem libri scribitur: et ciuitas in
Abbreviated transcription (Latin):
aaron. & altare aureum. Nonne tibi uenerabilius uidetu se.¬
pulchrum dm̃: quod quotienscumq ingredimuꝵ. tociens iacere
in syndone cernimus saluatorem : Et paululum ibidem cõmo¬
rantes rursum uidemts angłm̃ sedere ad pedes eiꝰ: & ad caput
sudarium conuolutũ cuiꝰ sepulchri gratia multo antequã extide¬
retur a ioseph. ysaie uaticinio ꝓphetatum est dicentis. Et erit
requies eiꝰ honos: qd̃ scilicet sepulture dñi loctis esset ab homine
honorandus. S dicis. Quomodo in apothalypsi iohannis legimus.
& occidet illos. haut dubium qtun ꝓphetas. bestia quȩ ascendet
uocatur sp̃ualiter sodoma & egyptus. ubi & dñs eorum crucifius¬
est : Si enim ais ciuitas magna in qua crucisiris est dñs. nulla ẽ¬
alia nͥ ierłm. uͥ autẽ crucisrius est dñs sp̃ualiter sodoma appellat᷑
& maxime unum adu̾sum se ñ discrepare librum. Et ut plus

Expanded text:
Aaron, et altare aureum. Nonne tibi venerabilius videtur seAaron, et altare aureum. Nonne tibi venerabilius videtur sepulcrum Domini? quod quotiescumque ingredimur, toties jacere in sindone cernimus Salvatorem: et paululum ibidem commorantes, rursum videmus 203 Angelum sedere ad pedes ejus, et ad caput sudarium convolutum. Cujus sepulcri gloriam, multo antequam exretur a Ioseph, scimus Esaiae uaticinio prophetatam dicentis: et erit requies eius honor, quod scilicet sepulturae domini locus esset ab omnibus honorandus. Sed dicis: lquomodo in Apocalypsi Iohannis legimus: et occidet illos — haud dubium quin prophetuocatur spiritaliter Sodoma et Aegyptus, ubi et Dest? si enim\', ais, \'ciuitas magna, in qua crucifixus est dominus, agna, in qua crucifixus est dominus, spiritaliter Sodoma appellaturet maxime unum aduersum se non discrepare librum et, ut plus
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quibus & aliis apparet: uͥ habundauit gr̃a ibi suꝑ habundasse
qm̃ autẽ noluistis. ecce tͣnsimꝰ ad gentecrtc̃ omine sacram̃tum iu¬
deẽ & antiquã dm̃ familiaritatẽ ꝑ aplõs innationes. fuisse trans.¬
latam. Ualida quidem questio: & quȩ possit etiam eos qͥ sc̃ptura.¬
rũ aliqͥd attigert̃ concutere. s ꝑ facile soluitur. Numqͣ enim
fleret eam dñs corruentẽ. nͥ diligeret. Fleuit & laz arum. quia
amabat eum. Et hoc tam̃ pͥma fronte cognoscito ñ loci s ho¬
minum ftusse peccatũ: uerũ quia int̾sectio popłi captiuitas cini-¬
tatis est ꝓpt̾ea urbem deletam ut popls puniret᷑. Ideo templum
subrutum: ut typice hostie tollerentur. Ceterum quantũ ad lo-¬
cum ꝑtinet: ꝑ ꝓfectus temporum multo nc̃ augustior est quan
ante fuit. Uenerabant᷑ quondã iudei scã scõrum: quia ibi erat
cherubin &c ꝓpitiatorium. & archa testam̃ti & manna & uirga

Expanded text:
ex quibus et aliis apparere, ubi abundauit gratia, ibi superabundasse ex quibus et aliis apparere, ubi abundauit gratia, ibi superabundasse quoniam autem noluistis, ecce transimus ad gentes, tunc omne sacramentum Iudaeae et antiquam dei familiaritatem per apostolos in nationes fuisse translatam. Ualida quidem quaestio et quae possit etiam eos, qui scripturarum aliquid adtigerunt, concutere, sed perfacile soluitur. numquam enim fleret eam dominus conruentem, nisi diligeret; fleuit et Lazarum, quia amabat illum. et hoc tamen prima fronte cognoscito, non loci, sed hominum fuisse peccatum, uerum, quia interfectio populi captiuitas ciuitatis est, propterea urbem deletam, ut populus puniretur, ideo templum subrutum, ut typicae hostiae tollerentur. ceterum, quantum ad locum pertinet, per profectus temporum multo ante fuit. Venerabantur quondam Judaei Sancta sanctorum, quia ibi erant Cherubim, et propitiatorium, et Arca testamenti, manna, et virga
Abbreviated transcription (Latin):
nientẽ ꝯtͣ charta intelligit questionẽ. Respondebis quppe & dices
hec olim fuisse. quando dilexit dñs portas syon suꝑ omnia tab̾naclã
iacob: & fuerunt fundam̃ta eiꝰ in montibꝰ scĩs. licet hec possint altiꝰ
int̾p̃tari. Postquam uͦ consurgentis dñi tiox illa pͣtonuit. relinquet᷑
nobis domus ur̃a deserta: & flebiliter ruinam ipsits ꝓphetauit dice̾s.¬
ierłm ierłm̃ quiȩ occidis ꝓphetas & lapidas eos qui ad te missi sunt.
quotiens uolui congregare filios tuos sicut gallina congregat pullos
sub alas suas & noluisti: ecce dimittetim uob̃ domus ur̃a deserta. et
postquam uelum templi scissum est & circumdata ab exercita ierłm
recessisse. Deniq etiã iosephũ qui uernacultis scͥptor est iudeorum:
asserere illo tempore quo crucifixiis est dñs ex ad ditis tẽpli turtu¬
tum celestium erupisse uocẽ dicentiũ. transmigremꝰ ex his sedibus.

Expanded text:
nientem contra charta intellegit quaestionem. respondeas quippe et dicas nientem contra charta intellegit quaestionem. respondeas quippe et dicas haec olim fuisse, quando dilexit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob et fuerunt fundamenta eius in montibus sanctis — licet et haec possint altius interpretari —, postquam uero consurgentis domini uox illa pertonuit: ecce relinquetur uobis domus uestra deserta et flebiliter ruinam ipsius prophetauit dicensmissi sunt, quotiens uolui congregare filios tuos sicut gallina pullos sub alas suas, et noluisti. ecce dimittetur uobis domus uestra deserta et, postquam uelum templi scissum est et circumdata ab exercitu Hierussti gratiam recessisse; denique etiam Iosephum, qui uernaculus scriptor est Iudaeorum, adserere illo tempore, quo crucifixus est dominus, ex adytis templi uirtutum caelestium erupisse uocem dicentium: \'transmigremus ex his sedibus\',
Abbreviated transcription (Latin):
ge ã morttus & illuminabit te xp̃c. Quintos hȩc urbe ꝓphetas: quab
tos emiserit scõs uiros longum est recensere. Totũ mysterium nr̃m isti
trat fidem. Iebus & salem. & ierłm appellat̾. Pmũ nomen: calcata. Se¬
cundum pax. Tercium. uisio pacis ẽ. Paulatĩ qͥppe ꝑuenimus ad finẽ.
& post conculcationẽ ad pacem uisionis erigim̾. Ex qua pace salomon
id est pacifictis in ea natꝰ est. & factꝰ est in pace locus eiꝰ. & in figura xp̃i
sub ethymologia urbis dñs dñantiũ & rex regum nomen accepit. Qd
referamꝰ dauid & totam ꝓgeniem eiꝰ q̃ in hac ciuitate regnauit:
Quanto iuidea cet̾is ꝓuintiis. tanto hec urbs cuncta sublumor est ui¬
dea: & ut coactius disseramꝰ totiꝰ ꝓuintiȩ gloria metropolis ueubicat᷑.
& quicqͥd in menbris laudis est: omne refert᷑ ad caput. Iam dudũ
te cupientẽ in uerba ꝓrumꝑe: ipsi litterarum apices sentiut̃. & ue¬

Expanded text:
ge a mortuis, et inluminabit te Christus. quantos haec urbs pge a mortuis, et inluminabit te Christus. quantos haec urbs ptos emiserit sanctos viros, longum est recensere. Totum mysterium nostrum, itrat fidem. Jebus, et Salem, et Jerusalem appellatur. Primum nomen, calcata: secundum, pax: tertium, visio pacis. Paulatim quippe pervenimus ad finem, et post conculcationem ad pacis visionem erigimur: ex qua pace Salomon, id est, pacificus, in ea natus est, et factus est in pace locus ejus . Et in figura Christi, sub etymologia urbis, Dominus dominantium, et Rex regum nomen accepit. Quid referamus Dauid et totam progeniem eius, quae in hac ciuitate regnauit? quanto Iudaea a ceteris prouinciis, tanto haec urbs cuncta sublimior est Iudaea. et ut coactius disseramus, totius prouinciae gloria metropoli uindicatur et, quidquid in membris laudis est, omne refertur ad corpus. Iamdudum te cupientem in uerba prorumpere ipsi litterarum apices -sentiunt et ue