comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. magistro magis obiciebat quaesectando imitabatur. Vnaergo sentencia est &
tanto melius insinuata quanto quib dã uerbis danente ueritate uariata. Item
quod mattheus refert dnm respondisse. Non est opus ualentib medicus sedma
re iustos sed peccatores. Marcus quoq et lucas eisdem pene uerbis eandem senten¬
iam tenuer. nisi qđ ambo non interponunt illud exproph&a testimoniũ miscđiam
uolo quãsacrifitium. Lucas autem cũdixiss& nonueni uocare iustos sed peccatores
ddidit inpenitenciam. quod ad ex planandam sentenciam ualet. Necquis qua pec¬
catores hoc obipsũ ꝗđ peccatores st̃ diligi arbitret᷑ axp̃o. cum& illa similitudo de aegro¬
tis beneintimet. quiduelit ds̃ uocando peccatores. tam quã medicus. egros. utique
tab iniquitate tamquã ab aegritudine saluifiant. quod fit ꝑpenitencia: Item qd

Expanded text:
batur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia est, et batur, magistro magis obiciebatur, quem sectando imitabantur. una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam uerbis manente ueritate uariata. item quod Mattheus refert dominum respondisse: non est opus ualentibus medicus, sed  non enim ueni uocare iustos, sed peccatores, Marcus quoque et Lucas eisdem paene uerbis eandem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium: misericordiam uolo quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, quod ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod
Abbreviated transcription (Latin):
manducat & bibit magister ur. Preĩmissũe ergo amatiheo quod iste addidit bibit
Sed quid adrem. cũplena sit sentencia in sinuans pariter conbibentes. Lucis aut ali¬
quanto differentius hoc uidetur commemorasse. & murmurabant inquit pharis¬
aei & scribe eorũ dicentes addiscipulos eius. quare cũ publicanis & peccatorib man¬
ducatis & bibitis. Nonutiq magisterũ eorũ nolens illic intellegi. sed simul omnib
& ipsi & discipulis eius hoc obiectũ insinuans. Nontam eidictũ sed illis. quod & de
ipso & deillis acciperetͥ. xam utiq & ipselucas. itadicit dnm̃ respondisse. Non ueni
uocare iustos. sed peccatores in paenitenciã. ꝗd non eis respondissent nisi quod dixe¬
rant manducatis etbibitis. ad ipsũ maxime ꝑtineret. Propterea &iam matthi
us marcus deillo discipulis eius hoc obiectũ eẽnarrar. quiacũ et dediscipulis eĩ dice¬

Expanded text:
manducat et bibit magister vester? Praetermissum est ergo a Matthaeo quod iste addidit, et bibit: manducat et bibit magister vester? Praetermissum est ergo a Matthaeo quod iste addidit, et bibit: sed quid ad rem, cum plena sit sententia, insinuans pariter convivantes? Lucas autem aliquanto differentius hoc videtur commemorasse: Et murmurabant, inquit, Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius hoc obiectum esse narrarunt, quia, cum et de discipulis dice
Abbreviated transcription (Latin):
inter posuisse. Misimarcus & lucas qui hoc omnino similiter narrant. mani festa¬
rent in domo leui. hoc estmatthei discubuisse ihm et dicta illa omnna quese¬
cunt᷑. Itaenim marcus hoc idem dicit. eundem ordinẽseruans. et factuę cũ ac¬
cuberet indomo illius multi publicani & peccatores simul discubebant cuihũ
uuergodicit indomo illius: ex primit utiq illum dequo superius loquebatur. ide
leui sic & lucas cum dixiss& ait illȩs equereme. & relictis omnib surgens secut̃
eum. Continuo subiecit. & fecit ei conuiuium magnũ leui in domo sua. et erat¬
turba multa publicanorũ & aliorũ quiciũ psis erant᷑ dis cumbentes. Manifestuẽ
łque ab illa responsa omnes istitres euangeliste posuer. Mattheus & iudentes
gister ur : totidem pene uerbis hocait & marcus. quare cũ publicanis & peccatorib

Expanded text:
interposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestainterposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestarent in domo Leui, hoc est Matthei, discubuisse Iesum et dicta illa omnia quae sequuntur. ita enim Marcus hoc idem dicit eundem ordinem seruans: et factum est, cum accumberet in domo illius, multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu. cum ergo dicit in domo illius, exprimit utique illum, de quo superius loquebatur, id est Leui. sic et Lucas cum dixisset: ait illi: sequere me, et relictis omnibus surgens secutus est eum, continuo subiecit: et fecit ei Leuiturba multa publicanorum et aliorum, qui cum illis erant discumbentes . Manifestum est o dicta, vel quae ab illo responsa omnes isti tres Evangelistae posuerunt. Matthaeus: Et videntes, manducat magister vester? Totidem pene verbis hoc ait et Marcus: Quare cum publicanis et peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
urmesut aacum et docebateos & cũ pteriret uidit leui al phei sedente adthelon¬
um et aitilli sequereme & surgens secutus ẽ eum. Nihil hic repugnat. Ipseceni
mattheus qui erleui Lucas &iam hoc p̃ eundẽ paralieũ sanatũ ita sub iungitreipe
aando mattheus commemorat quiautiq anteillũ sermonem habitum in monte
ere dendue uocatum esse mattheum: In eo qui premonte. tunclucas com memorat
omnes duo decim ex plurimis discipulis electos. quos et apostolos nominauit ap
Senuit itaquemattheus et dicit et factuest discũbente eoindomo ecceinmulti publi¬
cani et peccatores uenientes discũbebant cuihu & discipulis eius & cetera usque ad
uliud ubiait. sediunũ nouũ inutres nouos mittunt & ambo conseruant᷑: hic matthe¬
is non ex praes sit incuius domo discũbebat ihs cũ publin̾is et peccatorib unde pos¬
set uideri non hoc exordine subuinxisse. sed quo alio tempore factũẽ recordatus

Expanded text:
e t cum praeteriret, uidit Leuin Alphei sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repugnat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post dando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem habitum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominauit. Sequitur itaque Mattheus et dicit: et factum est discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores uenientes discumbebant cum Iesu et discipulis eius, et cetera usque ad illud ubi ait: sed uinum nouum in utres nouos mittunt et ambo conseruantur. hic Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uideri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus
Abbreviated transcription (Latin):
Lucas aut̃ pͥmodñĩ dicentis. sequereme. et dein de illius hoc petentis ad senten¬
tiam nihilinterẽ: com memorauit lucas et aliũ dixisse. sequartedne sed pͥmi
ꝑmittẽ mihi renunciarehis quidomisunt. de quotacet mattheus. Indeiãlucas
uallo posthaec feceris illud dñs non apparet. in ipsotam̃ int̃uallo fit ꝗđ de inceps
attheus sub iungit. nãidem mattheus ordinẽ teporũ adhuc tenet ita narrans
Etascendente comnauiculã secutis eũ discipuliei & eccemotus magnus factus est
imari. us queadillud ubiait. et uenit inciuitatẽsuã. Ista duo facta continuatim
quaen arrit mattheus detranquillato mari postea quauentis imperauit ihs a som¬
ueexctatus. et deillis qui habetunt sacuu d aemoniu ruptis q sun culis ge baontur

Expanded text:
Lucas autem primo domini dicentis sequere me et deinde illius hoc petentis, ad sentenLucas autem primo domini dicentis sequere me et deinde illius hoc petentis, ad sententiam nihil interest commemorauit Lucas et alium dixisse: sequar te, domine, sed primum permitte mihi renuntiare his qui domi sunt, de quo tacet Mattheus. inde iam Lucas uallo post haec fecerit illud dominus, non apparet. in ipso tamen interuallo fit quod deinceps Mattheus subiungit. nam idem Mattheus ordinem temporum adhuc tenet ita narrans: Et ascendente eo in nauiculam secuti sunt eum discipuli eius. et ecce motus magnus factus est in mari, usque ad illud ubi ait: et uenit in ciuitatem suam. ista duo facta continuatim quae narrat Mattheus de tranquillato mari, posteaquam uentis imperauit Iesus a somno excitatus, et de illis qui habebant saeuum demonium ruptisque uinculis agebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ait dimitte mortuos sepelire mortuos suos: hoc similiter narrat & lucas. sed
st plura plura nec ipse sane ex presso ordine temporũ sed recordantis modo utrũ
quod prius omisit anquod posterius &iam factũ qũast̃ ea quae secunt᷑ preoccu¬
pauit incertũẽ Itaenĩdicit. factuẽ autẽ ambulantib illis inuia dixit quidã
ad illũ: sequarte quocũq ieris. & respondit prorsus eadem quae mattheus c¬
memorat: quod aut̃ mattheus dicit. tunc istud gestũ eẽ quando iussit ut iret
trans fretũ. lucas uero ambulantib illis in uianonẽ contrariũ quia uia utu
ambulant ut uenirent adfretũ: & deillo qui petit primũ sepelire patrem suũ
matiheus etlucas omnino consentiunt. qđ enĩ mattheus primo ei dem uerba
posuit. hoc propt̃ patresuũ petentis et deindedñi dicentis. sequereme

Expanded text:
ait: dimitte mortuos sepelire mortuos suos, hoc similiter narrat et Lucas. sed ait: dimitte mortuos sepelire mortuos suos, hoc similiter narrat et Lucas. sed ille post plura nec ipse sane expresso ordine temporum, sed recordantis modo, utrum quod prius omisit an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur praeoccupauit, incertum est. ita enim dicit: factum est autem ambulantibus illis in uia, dixit quidam ad illum: sequar te, quocumque ieris. et respondit ei prorsus eadem quae Mattheus commemorat. quod autem Mattheus dicit tunc istud gestum esse, quando iussit, ut irent trans fretum, Lucas uero ambulantibus illis in uia, non est contrarium, quia in uia utique ambulabant, ut uenirent ad fretum. et de illo qui petit primo sepelire patrem suum Mattheus et Lucas omnino consentiunt. quod enim Mattheus primo eiusdem uerba posuit hoc propter patrem suum petentis et deinde domini dicentis sequere me,
Abbreviated transcription (Latin):
di et increpans non sinebatea loqui quia sciebant ipsum essexp̃m̃. facta aut̃
die egressus ibat indesertũ locũ: & hic uidemus eundem prorsus ordinem
temporũ custo ditũ que conperim apud marcũ. mattheus autẽ qui uidet᷑ non
ordine quod gestuẽ. sed quod pt̃missũ recolit hoc desocrupetri commemo¬
aisse. postea quã narrauit quid ipsodie facto etiã uespere gestũ sit iã non
sub iungit diluculũ. seditanarrat.
Videns aut̃ iħs turbas multas circũse iussitire trans fretũ: iã hoc aliud ẽ non illud
quod marcus & lucas contexunt qui post uesperũ diluculũ ponunt: quodi
go hic dictuẽ. Uidens aut̃ ihs turbas multas circũse uissit ire trans fretum
liud eũ recordatũ in terposuisse debemꝰ accepere quoddie quodam cũ udis¬
set ihs turbas multas circũ se iussit ire trans fretũ. deinde quod subiungit.
taccedens unus scriba ait illi. Magister sequarte quo cũque ieris usq ad illud ubi

Expanded text:
non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. facta autem die egressus ibat in desertum locum. et hic uidemus eundem prorsus ordinem temporum custoditum, quem conperimus aput Marcum. Mattheus autem, qui uidetur non ordine, quo gestum est, sed quo praetermissum recolit, hoc de socru Petri commemorasse, posteaquam narrauit, quid ipso die facto etiam uespere gestum sit, iam non subiungit diluculum, sed ita narrat: uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum. iam hoc aliud est, non illud quod Marcus et Lucas contexunt, qui post uesperum diluculum ponunt. quod ergo hic dictum est uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum, aliud eum recordatum interposuisse debemus accipere, quod die quodam, cum uidisset Iesus turbas multas circum se, iussit ire trans fretum. Deindequodsubiungit: et accedens unusscriba ait illi: magister, sequar te, quocumque ieris, usque ad illud ubi
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit. Vespereautem facto cũ occidisset sola d ferebant ad eũ om̃s malehaben
sciebant eum. & diluculo ualde surgens egressus ẽ & habut indesertũ locũ
Videtur hic ordinem tenuisse marcus ut post illud quod dictuẽ. Uespere
aute facto. deinde diceret. & dilua. lo ualdesurgens quãuis nec illud neces¬
sesit ubi dicitur. Uespereautem factodem diei uesperũ accipere. Uec ubi dicitur
diluculo. eiusdem noctis diluculũ. tamen utcũq uideri potest. hic rerũ gesta¬
rui ordo seruatus propter digestũ ordinẽ tem porũ: Lucas quoque cũ desocru
petri narras set. non ait ipse. uespere aut̃ facto. sedtam̃ ꝗd idem significaret
ediunxit dicens. cum solaut occidis set om̃s quihabebant in firmos uariis lan¬
gieorib ducebant illos ad eũ. atille singulis manus imponens curabat eos. exi

Expanded text:
subiecsubiecsciebant eum et diluculo ualde surgens egressus abiit in desertum locum. uidetur hic ordinem tenuisse Marcus, ut post illud quod dictum est uespere autem facto deinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necesse sit, ubi dicitur \'uespere facto\', eiusdem diei uesperum accipere, nec ubi dicitur \'diluculo\', eiusdem noctis diluculum, tamen utcumque uideri potest hic rerum gestarum ordo seruatus propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque, cum de socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen quod idem significaret adiunxit dicens: cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos uariis languoribus ducebant illos ad eum: at ille singul
Abbreviated transcription (Latin):
men nonẽ huius operis munus quod nunc suscepimꝰ. tantũ ut demonstremus
euangelistas nequesibi neque interse repugnare quolibet ordine ueleas dẽ
res ł alias factorũ dictorũque xp̃i unus quis que eorii potuerit uoluerit¬
uenerare: qua propter ubi ordo tẽporũ non apparet. Nihil nr̃a intereẽ
debet quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit ubiautem apparet si
qud mouerit quod sibi aut alteri repugnare uideatur. utiq considerandũ et en¬
dandũ ẽ Sequit᷑ ergomattheus dic̃ f
Uespere autem facto obtuler ei multos daemonia habentes et ęciebat sp̃s uer
bo & oms malehabentes curauit. Vt ad impleret᷑ quod dictũẽ pesaiam prophe¬
tam dicentem. Ipsein firmitates nr̃as accepit etȩgrotationes portauit: hoc ad
eiusdem diei tempus ꝑtinere satis indicat cũ coniungit. Uespere aut̃ facto
sic et marcus cũ deipsa socrupetri sanata dixis set & ministrabat eis. hoc idem

Expanded text:
men non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus men non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod sibi aut alteri repugnare uideatur, utique considerandum et enodandum est. XXII. Sequitur ergo Mattheus dicens: uespere autem facto optulerunt ei multospleretur quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru Petri sanata dixisset et ministrabat eis, hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
cupat. dũtamen non aduersent᷑ eadem uelalia narranti nec sibi nec alteri
quia enim nullius in potestateest quauis optime fideliterq res cognitas quo
quisq ordine record& quid enim prius posterius uehomini ueniat inmentem
nonẽ ut uolumus sed ut datur. satis probabilis ẽ quod unus quis que euangelis¬
tarum eo seordine credidit debuisse narrare quo uoluiss& as eaipsa quenarra¬
bat eius recordationi suggerere in heis dũtaxat rebus quarũ ordo siueille
siue illesit. nihil minuit auctoritati ueritatiq euangelicae: cur autem sp̃s sc̃s
diuidens propria unicuique prout uult. et ideo mentes quoq scõrũ propter
lbros intanto auctoritatis culmine con locandos in recolendo quaescriberent si¬
ne dubio gubernans etregens aliũ uerosic narrationesuã ordinare ꝑ miserit.
quis quis pia diligentia quaesiuerit diuinitus adiutus poterit inuenire: hocta¬

Expanded text:
cupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? cupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria unicuique prout uult et ideo mentes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc ta
Abbreviated transcription (Latin):
It cum uenisset ihs̃ indomũ petri uidit socrũ eius iacentem et febricitantem
et tetigit manueius et dimisit eam febris et surrexit et ministrabat eis hoc
quando factum sit idẽ post quiuel ante qui non ex praessit mattheus. Non enĩ
post quod narratur. post hoc etiam factum necesseẽ intellegatur. nimirũ
tamen iste hoc recoluisse intellegatur qđ prius omiserat: Nam id marcus
narrat antequã illud leproso mundato commemoret. qui post sermonem
in monte habitum dequo ipsetacuit idetur interpo suisse: Itaquae etducas
post hoc factũ narrat desocrupetri. post quod et marcus ante sermonem
etiam ipse quem prolixũ interposuit qui post idem uideri quemdicit. ha¬
bitũ inmonte mattheus: quid autẽ interẽ quis quo loco ponat siue quod exor¬
dine inserit. siue quodo missum recolit siuequod postea factũ ante preixe¬

Expanded text:
et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoc
Abbreviated transcription (Latin):
geliste altitudo misticȩ locutionis secundũ quãscriptũẽ inpsalmo. Acce¬
dite ad cum & inluminamini: proinde quia fidem centurionis quauere accedit᷑
adiħm ipseita laudauit utiliceret. non inueni tamtam fidem in isrł. Ipsu
potius accessisse ad xp̃m dicereuoluit prudens euangelista quam illos ꝑ
quos uerbasua miserat: porro autem lucas ideo totũ que admodũ gestu tet
a peruit : ut ex hoc intellegere coperemur que admodũ eum accessisse dixe¬
rit alius quimentiri non potuit: sicenim & illa mulier quae fluxũ sangiu¬
nis paciebatur. quamuis fimbriã uestimentieius tenuerit.: magis tamen
tegit dnm quam illȩ turbar a quibus premebat᷑ etenim haecquo magis
dicit et alter pretermitnt desuꝑ fluo ꝑtrantur. cumexilla regula pri¬
mite commẽ uata nihil inueniantur habere contrariũ. sequitur mat¬
theus et dicit

Expanded text:
gelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accegelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magidicit et alter praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrarium. XXI. Sequitur Mattheus et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Vndeetiam dicimus partũ atcessit uel multũ accessit. eo quod appetit ꝑ uenire
ucrum etiam ipsam ꝑuentionẽ cuius adipicerodi acausa acceditur dicimus
plerũq factum. et sicum adquem ꝑuenit non uideat ille qui ꝑuenit. cum
pamicum ꝑuenit. ad aliquẽ cuius ei fauor ẽ nec ẽ necessarius quodita
tenuit consuetudo ut cam &iam uulgo ꝑuentores appellent̾ qui potentiũ
quorum libet tamquam in accessabiles animos ꝓconuenientium ꝑsonarum
inter positionem ambitionis arte ꝑtingunt. Siergo ipsa ꝑuentio usitate
do potuerit quis que plurimũ quidem accedere sed tamen non potuerit per¬
uenire: Non ergo absurde mattheus etiam quod uulgo possit intellegi ꝑ
alios factaͦ accessucenturionis addnm̃ conpendio dicere uoluit. Accessit
ad eum centurio: Uerũ tamen non neglegenter. Intuendae &lam sci euan¬

Expanded text:
Unde etiam dicimus, parum accessit, vel multum accessit, eo quo appetit pervenire: Unde etiam dicimus, parum accessit, vel multum accessit, eo quo appetit pervenire: verum etiam ipsam perventionem, cujus adipiscendae causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem pervenit non videat ille qui pervenit, cum per amicum pervenit ad aliquem, cujus ei favor est necessarius Quod ita tenuit consuetudo, ut etiam jam vulgo perventores appellentur, qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio usitate do potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire! non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euan
Abbreviated transcription (Latin):
ihu misit ad eum seniores iudaeorum rogans eum ut uenitret et saluaret ser¬
uum eius. Atilli cũ uenissent adihm rogabant eum sollicite dicentes ei. quia
dignus est ut hoc illi praestes diligit enim gentem nr̃am et sinagogam ipse aedi¬
sicauit nobis: iħs autẽ ibat cũillis: & cum illis non longe esset adomo misit ad
cum centurio amicos dicens. dnẽnoli uęxari non enim dignussum ut sub tectũ
ncum intres. propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus ut uenirem
adte seduerbo et sanabatur puermeus sienim hocita gestumẽ. quomodo erit ue¬
rum quod mattheus narrat. accessit ad eum quidam centurio. cumipse non ac
aesserit sed amicos miserit. xisi diligenter aduertentes intellegamꝰ matthe¬
us non omni modo deuisse nisitantum ad morem loquendi: Nonsolũ enĩ dicere
solemus accissesse aliquid etiam antequam ꝑueniat illuc quo dicitur accessisse.

Expanded text:
Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret serIesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius. at illi cum uenissent ad Iesum, rogabant eum sollicite dicentes ei: quia dignus est, ut hoc illi praestes; diligit enim gentem nostram et synagogam ipse aedificauit nobis. Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad cesserit, sed amicos miserit? nisi diligenter advertentes intelligamus, Matthaeum non omnimodo deseruisse usitatum morem loquendi. Non solum enim dicere solemus accessisse aliquem, etiam antequam perveniat illuc, quo dicitur accessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
sed post finem illius prolixioris sermonis. quodita coniungit.¬
Sum autem impless& omnia uerbasua in aures plebis intrauit capharnaui
tenturionis autem cuius dam serius malehabens erit moriturus quu lli erat
preciosus et ceterĩ quemn eum locũ quosanatus ẽ hic intellegendũ ẽ: Cum
in ples set quem demomnia uerba sua in aures plebis intrase xpm̃ caparnaũ.
ioeẽ quia non ante quam uerba terminas set intrauit. sedñ eẽ expraes sum.
dost quantis temporis interuallum: cũ istos sermones terminas set intraue¬
pit capharnaum Ipso quippe interuallo leprosus illemundatus e quem loco
sues mattheus interposuit isteautem postra recordatur: iamergo iudeam
utrum sibi de hoc seruo centurionis mattheus. lucas consentiant. Mattheus
enim dicit: Accessit ad eum centurio rogans eum & dicens. puermeus iac&
indomo paralitrtus: cui uidetur repugn̾are quod ait lucas. & cũ audisset de

Expanded text:
sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita coniungitsed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita coniungitcum autem implesset omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum. centurionis autem cuiusdam seruus male habenspretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de
Abbreviated transcription (Latin):
rum et sentiarũ quas ambo decerunt. Iam enim p̾monum̃ qđ et nullo p̃¬
monente unicuiq sponte uidendũ fuit. siquis pretermittat aliqđ qđ
Alius dicat non eẽ contrarium nec sialius alio modo aliquid dicat. du
eadem rerum sententiarũ quaeueritas explicetur. ut quod mattheus
ait. Cum autẽ descendisset demonte. simul etiam deillo cã pestri
loco qui in latere montis esset potuit intellegat᷑. de indemattheus dele¬
proso mundato narrat qđ etiã marcusilucas similiter: posthate mattheus
sequitur et dicit. Cum autem introisset capharnaum accessit adillum
centuio rggans cum et dicens. Dnẽpuermeus iacet in domo para litreus et
maletorquet᷑ ec cetera usq adeum locum ubiait et sanatus ẽ puer exilla ho
ehoc depuero centurionis etiam lucas com memorat. Nonsicut iste
pest leprosũ mundatũ quemille postea recordatus com memorauit.

Expanded text:
rum et sententiarum, quas ambo dixerunt. Jam enim praemonuimus, quod et nullo praerum et sententiarum, quas ambo dixerunt. Jam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique sponte videndum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium; nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque veritas explicetur: ut quod Matthaeus ait, Cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco qui in latere montis esse potuit, intelligatur. Deindeproso mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas similiter. XX. Post haec Mattheus sequitur et dicit: cum autem introisset Capharnaum, accessit ad illum centurio rogans eum et dicens: domine, puer meus iacet in domo paralyticus et male torquetur, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat, non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemorauit,
Abbreviated transcription (Latin):
illam descensionẽ multas turbas fuissecũ dño quando leprosũ mundauit
non quantum temporis interfuerit p̃sertim cũ eundẽ leprosũ lucas iam
inciuitate posito dnõ dicat eẽ mundatũ.. quod mattheus dicere non cu¬
rauit. quãquã & iam illud possit occurrere inaliqua excelsiore parte
montis. primo cum solis discipulis dnm̃n fuisse quando exeis illos duo decim elegit.
Deinde cum eis descendisse non demonte sed de ipsa montis celsitudine in cã¬
pestrem locum idest inaliquam aequaliquatẽ quaeinlatere montis erat
et multas turbas capere poterat. atq. ibi stetisse donec adeũ turbae con¬
gregarent᷑. ac postea cũ sedisset accessisse propinquius discipulos euis
atq ita illis eȩterisq. turbus presentib: unum habuisse sermonẽ. quẽ mat¬
theus lucasq narrar. diuerso narrandi modo sed eandem moneritatem re¬

Expanded text:
illam descensionem multas turbas fuisse cum Domino, quando leprosum mundavit, illam descensionem multas turbas fuisse cum Domino, quando leprosum mundavit, non quantum temporis interfuerit: praesertim cum eumdem leprosum Lucas jam in civitate posito Domino dicat esse mundatum, quod Matthaeus dicere non curavit. 47. Quanquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum solis discipulis Dominum fuisse, quando ex eis illos duodecim elegit: deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est, in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat, et multas turbas capere poterat; atque ibi stetisse donec ad eum turbae congregarentur: ac postea cum sedisset, accessisse propinquius discipulos ejus, atque ita illis caeterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Matthaeus Lucasque narrarunt, diverso narrandi modo, sed eadem veritate re
Abbreviated transcription (Latin):
nominauit quod mattheus pretermisit. tunc illum habuisse sermonem
quẽ mattheus interposuit eclucas tacuit. hoc ẽ in monte acdeinde cum des¬
cendisset in loco cãpestri hebuisse alterũ similem. de quo mattheus tacet
lucas non tacet. & utrũq sermonẽ eodem modo eẽ conclusũ: quodaũt
mattheus isto sermone terminato sequit᷑ et dicit. Et factũ ẽ cũ con¬
sum mas set ihs uerba haec admirabant᷑ turbae suꝑ doctrinacius. po¬
test uideri discipulorũ turbas dixisse. ex quibus xu illos elegerat. qđ
uero mo ait cum autem descendisset demonte secute sunt eum turbe
multae. et ecce leprosus ueniens adorabat eũ. potest intellegi utruq.
sermonem factum fuisse : non solũ quemattheus uerũ etiã quẽlucas in¬
terponit. Nequeenim apparet post defensionẽ demonte quantũ tempo¬
ris fuerit inter positum: sed hoc solũ uoluit significare mattheus post

Expanded text:
nominauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, nominauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Mattheus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde, cum desceLucas non tacet: et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. 46. Quod autem Matthaeus isto sermone terminato sequitur et dicit, Et factum est, cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus, potest videri discipulorum turbas dixisse, ex quibus illos duodecim elegerat. Quod vero mox ait, Cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae: et ecce leprosus veniens adorabat eum, potest intelligi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Matthaeus, verum etiam quem Lucas interponit. Neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum; sed hoc solum voluit significare Matthaeus, post
Abbreviated transcription (Latin):
uit discipulos suos et elegit duo decim exipsis quos etapostolos nominauit
simonẽ quem cognominauit petrũ. et andream fratreei. iacobum et iohan¬
nem philippum et bartholo meũ. mattheũ et thomã. lacobũ alphei. et si¬
monẽ qui uocatur zelotes. ludam iacobi. et uidam scarioth qui fuit ꝓditor
et descendens cum illis stetit in loco cãpestri et turba discipulorũ eius et multi¬
tudo copiosa plebis. ab omni uidaea ethierusalem et matymatiri et si do¬
nis qui uenerant ut audirenteũ et sanarent᷑ a languoribus suis. et qui uexa¬
bantur aspiritibus inmundis curabant᷑. et omnis turba quaerebat eũ tange¬
re quia uirtus deillo exiebat etsanabat omnes. et ipse eleuatis oculis in
discipulos dicebat. Beati pauperes quia urm̃ ẽ regnũdi. et cetera hic potest
intellegi cũm monte duo decim discipulos degit expluribus quos apostolos

Expanded text:
vit discipulos suos et elegit duodecim ex ipsis quos et apostolos nominavit vit discipulos suos et elegit duodecim ex ipsis quos et apostolos nominavit Simonem quem cognominavit Petrum et Andream fratrem eius Iacobum et Iohannem Philippum et Bartholomeum Mattheum et Thomam Iacobum Alphei et Simonem qui vocatur Zelotes Iudam Iacobi et Iudam Scarioth qui fuit proditor et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusalem et maritimae Tyri et Sidonis qui venerunt ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis et qui vexabantur ab spiritibus inmundis curabantur et omnis turba quaerebant eum tangere quia virtus de illo exiebat et sanabat omdiscipulos dicebat: beati pauperes, quia uestrum est regnum dei, et cetera. hic potest intellegi, cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
pirari: hinc probabiliter credit᷑. quod etante et postea quedam similia
uel eadem ambo narrarunt ut non ab surdae sentiantur eorũ narrationes
haec in terponentium ineis dem locis et diebus eẽ uersatas Nam mattheus
hoc ita dicit et secutae sunt eum turbae multae degalilea et daepͥoli. Nam¬
et hitro solimis et iudaea et detrans iordane. Ui dens aut̃ turbas ascendit
inmonte. et cum sedisset accesserunt ad eũ discipuliei. et aperiens os suũ
docebat eos dicens: Beati pauperes spũ qm̃ ipsorũ ẽ regnũ caelorũ. etcẽt
hic potest uideri multas turbas uitare uoluisse et ob hoc ascendisse in mon¬
te taquã secedendo aturbis ut solis suis discipulis loquaeret᷑ Cui rei iu¬
detur at testatur etiam lucas itanarrans. factũẽ autẽ in illis dieb exut
in monte orare eterat ꝑ noctans in orationedĩ. et cum dies factus esset uoca

Expanded text:
parari hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia parari hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia uel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interponentium in eisdem locis et diebus esse uersatas. nam Mattheus hoc ita dicit: et secutae sunt cum turbae multae a Galilaea et Decapoli et Hierosolymis et Iudaea et de trans Iordanen. uidens autem turbas ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli eius. et apeati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et cetera. hic potest uideri multas turbas uitare uoluisse et ob hoc ascendisse in montem tamquam secedendo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur. cui rei uidetur adtestari etiam Lucas ita narrans: factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare et erat pernoctans in oratione dei. et cum dies factus e
Abbreviated transcription (Latin):
tu suꝑharenã. Nisi quod ibi flum̃ tantũ dicit inlisum domui non et plu¬
uiam etuentos sicut mattheus: possit ergo facillime credi eundẽ etiã ipse
dũ interposuisse sermonem: Aliquas autẽ p̃ termississe sentencias quas
matibeus posuit Item alias posiusse quas iste nondixit quas dã etiã nonis¬
dem uerbis custodita tamen ueritatis integritate similiter explicasse posset
hoc sicut dixi facillime credi: nisi moueret quod mattheus in monte dicit
hunc habitũ eẽ sermonẽ ad nõsedente. lucas autẽ in loco cãpestri adnõ stante
hcc itaq diuersitas facit uideri alium fuisse illum. alium istum: quidenim
prohiberet xpm alibi quaeilam repetere quaeantea iam dixerat. aut iterũ
quardim facere quaeantra iam fecerat. non sane istos duos sermones
quorũ unũ mattheus alterũ lucas in seruit. longa temporis distancia se¬

Expanded text:
super harenam, nisi quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui, non etiam plusuper harenam, nisi quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui, non etiam pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset ergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Mattheus posuit, item alias posuisse, quas iste non dixit, quasdam etiam non isdem uerbis, custodita tamen ueritatis integritate similiter explicasse. Posset hoc, ut dixi, facillime credi, nisi moueret, quod Mattheus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a domino sedente, Lucas autem in loco campestri a domino stante. haec itaque diuersitas facit uideri alium fuisse illum, alium istum. quid enim prohiberet Christum alibi quaedam repetere quae antea iam dixerat aut iterum quaedam facere quae ante iam fecerat? non sane istos duos sermones, quorum unum Mattheus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia se
Abbreviated transcription (Latin):
mante descendit sic enim ait mattheus. Cum autem descendifset demon¬
te secutaesunt eum turbae multae. et ecce leprosus ueniens adorabat cũ
dicens dñe siuis potes me mundare. et cetera: huius leprosi etiam
lucas meminit non sane hoc ordine sed ut solent p̾ter missa recordari
uel posterius facta. p̃occupari sic̃ diuinitus suggerebant᷑ quae antra
cognita postea recordando conscriberent uerum tam̃ idem lucas ser¬
monẽ etiam ipse dñi prolixũ narrauit. ubi etiami sic exorsus ẽ ut in
isto mattheus hicenim dixit.
Beati pauperes spũ qm̃ ipsorum ẽ regnũ caclorũ. et ille. Beati pauperes
quia urm ẽ regnũdi: deinde multa quae sequnt᷑ etiam inluce narratione
similia sunt. etꝰ ad extremum sermones ipsa conclusio prorsus eadem repe¬
ntur  de homine prudente qui aedificauit suꝑ petrã. et destulto qui aedifi

Expanded text:
monte descendit. Sic enim ait Matthaeus: Cum autem descendisset de monmonte descendit. Sic enim ait Matthaeus: Cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae . Et ecce leprosus veniens adorabat eum dicens: domine, si uis, potes me mundare, et cetera. Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diuinitus suggerebantur quae ante cognita postea recordando conscriberent. uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum narrauit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Mattheus. hic enim dixit beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et ille beati pauperes, quia uestrum est regnum dei. deinde multa quae sequuntur etiam in Lucae narratione similia sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto, qui aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
it dñs uideamus utrũei ceteri euangeliste nihil aduersari uideant᷑:
marcus quippe non eũ commemorauit omnino nec aliquid eius simile
dixit. nisiquas dam sentencias non contextim sed sparsim quas dñs
locis aliis repetiuit. reliquiđ tam̃ locũ intextu narrationis suae. ubi
utellegamꝰ hunc dictũ eẽ sermonẽ sed abeo pret̃ missũ: et erat in¬
quit predicans insynagogis eorũ et omnigalilea et demonia eiciens.
in hac p̃dicatione quam dicit eum habuisse in omni galilea. intellegit᷑
etiam sermo iste habitans in monte. cuius commemorationẽ facit mat¬
theus neque idem marcus itasequit᷑. et uenit ad eũ leprosus dep̃cans
eum et genu flexu dixit. suus potes me mundare. et cetera dehoc
leproso mundato talia conecti. ut ipse intellegat᷑ quem mattheus
com memorat tunc ergo eẽ mundatũ quando post illum sermonẽ dñs de¬

Expanded text:
it dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. it dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in synagogis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, quam dicit eum habuisse in omni Galilaea, intellegitur etiam sermo iste habitus in monte, cuius commemorationem facit Mattheus. namque idem Marcus ita sequitur: et uenit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellegatur, quem Mattheus com
Abbreviated transcription (Latin):
deillo : Vnde intellegitur hos tres euangelistas non iohanni euangelista eon¬
traria narrasse. sed prẽpter mississe primũ dni aduentum ingalile am
postea quãbaptizatus ẽ. quando illic aquã conuertit inuinũ. tunc enim
non dumtraditus ĩohannes. Cum uero aduentũ eiꝰ ingali leã conexis se
narrationibus suis qui post iohannẽ traditum factus ẽ. dequo eius reditu
ingalileam &iam ipse iohannes euangelista sic loquit᷑. Ut ergo cognouit
ilis quia audier̃ pharissei quia iħs plures discipulos facit et baptizat qua
iohannes. quã quã iħs non baptizaret sed discipuli eius. reliquiđ uideam et
habuit iterũ ingalileam. Tunc ergo intellegimꝰ iã fuisse traditũ iohannẽ
ludaeos uero audisse qđ plures discipulos faceret et faceret et baptiza¬
ret quã fecerat et bapti zauerat iohannes:
am nunc deillo sermone prolixo quem secundũ mattheũ in monte habu¬

Expanded text:
de illo. Unde intelligitur hos tres evangelistas non Joanni evangelistae conde illo. Unde intelligitur hos tres evangelistas non Joanni evangelistae contraria narrasse, sed praetermisisse primum Domini aposteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus Iohannes —, eum uero aduentum eius in Galilaeam conexuisse narrationibus suis, qui post Iohannem traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic loquitur: ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Iohannes, quamquam Iesus non baptizaret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipulos faceret et baptizaret, quam fecerat et baptizauerat Iohannes. Iam nunc de illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum in monte habu
Abbreviated transcription (Latin):
in chanan galileae fecit deaqua uinũ et descendit capharnaũ cũ matre et
discipulis et ibi manserunt non multis diebus dicit eum deinde ascendisse
hiero solimã propter pascha posthaee uenisse inuideam terram et discipulos
eius et illic demoratũ cumeis et baptizantẽ. Ubi sȩcutus ait. erat autem et
ehannes baptizans in eno iuxta salem. quia aque multae erant illic. et ad¬
ueniebant et baptizint᷑. non du eiũ missus erat in carcerem iohannes. Mat¬
theus autem dicit. Cum aut̃ audissent quod iohannes traditus essent seces¬
sit ingalileam. similiter et marcus postea. Cũ autem traditus ẽ inquit ioħ
uenit ihs ingalileam. Lucas etiam nihil quidem dicit detradito iohanne.
sedtamen et ipse post baptismũ et tẽptationem xp̃i dicit eumisse ingalileã
sicut illi duo Namita contexit narrationẽs uã
regressus ẽ ihs in uirtutesps ingalileam: et fama exiit ꝑuuersam regionem

Expanded text:
in Cana Galilaeae fecit de aqua uinum et descendit Capharnaum cum matre et in Cana Galilaeae fecit de aqua uinum et descendit Capharnaum cum matre et discipulis et ibi manserunt non multis diebus, dicit eum deinde ascendisse Hierosolymam propter pascha, post haec uenisse in Iudaeam terram et discipulos eius et illic demoratum cum eis et baptizantem, ubi secutus ait: erat autem et Iohannes baptizans in Aeno iuxta Salim, quia aquae multae erant illic, et adueniebant et baptizabantur: nondum enim missus erat in carcerem Iohannes—, Mattheus autem dicat: cum autem audisset quod Iohannes traditus esset, secessit in Galilaeam. similiter et Marcus: posteaquam autem traditus est, inquit, Iohannes, uenit Iesus in Galilaeam. Lucas etiam nihil quidem dicit de tradito Iohanne, sed tamen et ipse post baptismum et temtationem Christi dicit eum isse in Galilaeam, sregressus est Jesus in virtute in Galilaeam, et fama exiit per universam regionem
Abbreviated transcription (Latin):
petro fuisse p̃dictũ quod homines esset capturos. quod nonita factũ est qua¬
suam pisces num quã esse capturos. Nam et post resurrectionẽ dni legimus
eos esse piscatores. dictũ ẽ ergo quo deinceps capturus ess& homines. Non
dictũ ẽ qđ diam non esset capturus pisces. Vn de dat᷑ locus intellegere eos ad
capturam pisciũ exmore remeasse. ut postea fieret quod mattheus et marec
narrant quando eos binos uocauit. et ipse uissit ut eum sequerent᷑. primo
duobus petro et andreae. deinde aliis duobus filiis ⁊ ebedei. tunc enim
non sub ductis ad terram nauibus tam qua cura redeundi: sedita eum secutis
tamquam uocantem aciubentẽ ut sequerent᷑. Illud etiam requirendũ est
uomodo iohannes euangelista antequã iohannes baptista missus esset in
carcerem dicit ihmisse ingali leam postea quam eni commemorauit quod

Expanded text:
Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus. quod non ita dictum est, quaPetro fuisse praedictum, quod homines esset capturus. quod non ita dictum est, quasi iam pisces numquam esset capturus; nam et post resurrectionem domini legimus eos esse piscatos. dictum est ergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esset capturus pisces. unde datur locus intellegere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Mattheus et Marcus narrant, quando eos binos uocauit et ipse iussit. ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis duobus filiis Zebedaei. tunc enim non subductis ad terram nauibus tamquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tamquam uocantem ac iubentem, ut sequerentur.. Illud etiam requirendum est, quomodo Iohannes euangelista, antequam Iohannes baptista missus esset in carcerem, dicit legum isse in Galilaeam - posteaquam enim commemorauit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pulorũ homines xii. aliis quoq scripta sunt locis hoc euidenter apparet
discipulos eius omnes appellatos quiabeo discerent qđ ad et̾nã uitã ꝑtinere
quaeri autem potest quomodo binos uocauerit denauiculis pistores. pri¬
no petrũ et andream. deinde progressus paululum alios duos filios zebe¬
dei sicut narrat mattheus et marcus. cum lucas dicat ambas eorũ nauiculas im¬
pletas magna illa captura pisciũ sociosq petri commemoraffẽt iacobũ et ioħ
filios rebedei uocatos ad aduiuandũ. cũretia extrahere plena non possent
simulq miratos tantam multitudinẽ piscium quȩ captaerat. et cũ petro
tantũ dixisset. nolitimere ex hoc iã homines eris capiens simul eum ta¬
men subductis ad terram nauibus secutos fuisse. Vnde intellegendũ sẽ
hoc primo factũ eẽ quod lucas insinuat. &ec tunc eos ad nõ uocatos sedtantũ

Expanded text:
pulorum homines duodecim. aliis quoque scripturarum locis hoc euidenter apparet pulorum homines duodecim. aliis quoque scripturarum locis hoc euidenter apparet discipulos eius omnes appellatos qui ab eo discerent quod ad aeternam uitam pertineret. Quaeri autem potest, quomodo binos uocauerit de nauiculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrat Mattheus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cura retia extrahere plena non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat, et cum Petro tantum dixisset: noli timere, ex hoc iam homines eris capiens, simul eum tamen subductis ad terram nauibus secutos fuisse. unde intellegendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a domino uocatos, sed tantum