comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ususꝰ ss porisi quod effulst de
cȩlo. Lȩcetur om̃is anima. om̃is con¬
cinat lingua. & terra dm̃i psallat
uniuersa. Hodie eni grãm lucis. in
die lucis. filius lucis irradiat. Con¬
sentiant terrena celestibus. ymnũ
dicant cũ sũmis potestatib cuncta
quȩ uidentur in mundo. Hodie enĩ
effulsit ueritas cũ rege celesti. Xp̃i
en᷑i prȩsentia uere lucis aduentus
est. & totius mundi plena libertas.
disciplinam. aduerte celestis deside¬
ri in extinguibilem flãmam. aduer¬
te corporis hanc naturam angeloꝵ
ministerus coequarxͥ. Homines eni
deterra & habitantes in terra. quos
etiã terra nutrit. suꝑnis potestatib
emulantur. Negant eni ꝓpter ca¬
ritatem xp̃i naturam corporis.
& ministeriu suscipiunt angeloꝵ
quod diuinis obtemperant nutib:
Quȩ sunt & oꝑa in terra scõꝵ. nisi
angelicam uitam agere in terris.
&e dignis dõ laudibus prȩdicare :
Quoꝵ ergo idem est officiu᷑. ambigu¬
sm non est quod eadem possit esse

Expanded text:
um, Dei Verbum quod effulsit de coelo. Laetetur omnis anima, omnis concinat lingua, et terra Domini psallat universa. Hodie enim gratiam lucis, in die lucis, filius lucis irradiat. Consentiant terrena coelestibus, hymnum dicant cum summis Potestatibus cuncta quae videntur in mundo. Hodie enim effulsit veritas cum rege coelesti. Christi enim praesentia verae lucis adventus est, et totius mundi plena libertas. disciplinam, adverte coelestis desiderii inexstinguibilem flammam, adverte corporis hanc naturam Angelorum ministeriis coaequari. Homines enim de terra, et habitantes in terra, quos etiam terra nutrit, supernis Potestatibus aemulantur. Negant enim propter charitatem Christi naturam corporis, et ministerium suscipiunt Angeloruquod divinis obtemperant nutibus? Quae sunt et opera in terra sanctorum, nisi angelicam vitam agere in terris, et dignis Deum laudibus praedicare? Quorum ergo idem est officium, ambiguum non est quod eadem possit esse
Abbreviated transcription (Latin):
de gremio ꝑministeria uinearũ
aqua surgat inuinuͣ: Hoc in qͥt
fecit iħc initium signoꝵ inchana
galileȩ. & manifestauit głam suaͣ.
& crediderunt in eum discipłi eiꝰ
Crediderunt discipłi non utiq hoc
quod fieri cernebant. sed illud
quod carnalis uidere non posset
aspectus. Crediderunt. non qđ
sciebatur: sed qđ idem unigenitus
esset altissimi qđ in oꝑe ꝓbabatur:
Unde & nos fr̃s toto corde credamꝰ
ipsum dĩ esse filiũ. quẽ filiũ homi¬
nis confitimtr. Credimus illum
& mrͣe consortẽ nature & paternȩ
suystantio coequalem. qm & nup¬
tiis inter fuit ut homo. & aquas
in uina mutauit ut di. quatinus
sidei huius merito nos &iam dñs
nrͣ sobrio illo grͣȩ suȩ uino ꝓpitius
potare dignetur. qui uiuit & reg¬

Expanded text:
de gremio per ministerium vinearum de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus. Crediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis videre non possit aspectus. Crediderunt non quodsciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
illa de suis humeris fluenta por¬
tasse ꝑ quȩ dĩ esset gła reuelata.
Nemo eñi quicquã locutus intem¬
pore hydrus preter aquã nichil
adiectũ ars nulla conducta est: &
tam grande miraculũ inter pauida
cireu̾stantiũ silentia. sola tantum
uoluntas dm̃i tacentis effecit. Nec
dubitandũ kim. quia ipse aquas tra¬
duxit inuinuͣ : qui eas ab mitio
concreuit in niues. durauit in gla¬
ciem. egy ptiis uertit in sanguine̾.
& hebreis sitientibus manare arida
de rupe pͣcepit: que in numerabili¬
um multitudinem popłoꝵ stillici¬
dio noui fontis uice maternorum
uberũ nutriebat. Quid primiᷤ
stupeas : Quid mireris : Uinũ de
aqua. an aquã de petra: Sed nulla
te quicũq inter ista cunctaris in¬
fidelitas turbet. quod dubiũ non
est ad nutum creatoris creatura¬
rum elementa pendere. Aut eur
non credamus uirtute dñica uinũ
fieri potuisse de aqua. cũ nobis ope¬
rante dõ fomentis ymbriũ terre

Expanded text:
illa se suis numeris fluenta porilla se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia ipse aquas traduxit in vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae
Abbreviated transcription (Latin):
re. & ideo uenerabilis maria uere
ut mater dñi in spũ futura prȩnos¬
cens. ac dnĩcam pͣuidens uoluntatẽ:
sollicite ministros ammonuit di¬
cens. Quodcũq dixerit uobis facite.
S ciebat ꝓfecto mater sca obiurgati¬
onem illam dm filiiq. sui non iras.¬
centis offensam pͣtendere. sed mise.¬
rantis portare mysteriũ. Tunc
pudorem. suamq iam aperiens
maiestatem ex pectantibus ait
ministris. implete hydrias aqua.
Nec mora. ob sequiũ suũ obediens
minister exhibuit. Et ecce repente
aque ille cȩperunt mirabilicer
fortitudinem sumere. ducere co¬
lorem. odorem pͣbere. saporem
concipere. totamq simul mutare
naturam. Quȩ ꝑmutatio aquarũ
a sua in aliam creaturam. prȩsentiᷤᷤ
creatoris est testata uirtutẽ. Neq
uero quisquã conuertere aquas in
usus posset alios: nisi ille qui eas
fecit ex nicbilo. Stupuit gͦ minist᷑
attonitus. qui aquas miserat &
uina sumebat: lȩtatusq nimium

Expanded text:
re; ideo venerabilis Maria et vere re; ideo venerabilis Maria et vere ut mater Domini in spiritu futura praenoscens, ac dominicam praevidens voluntatem, sollicite ministros admonuit, dicens: Quodcunque dixerit vobis facite. Sciebat profecto mater sancta objurgationem illam Domini filiique sui non irascentis offensam praetendere, sed miserationis portare mysterium. Tunc pudorem, suamque jam aperiens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium
Abbreviated transcription (Latin):
nouam sibi ꝑpetuȩ uirginitatis
sponsam gentiũ de conuersione
facturus. Uadit ad nuptias. quem
nuptiȩ non erearunt. Uadit ad
nuptias. non utiq ut conuiuis de¬
lectetur. sed ut mirabilib in notes¬
cat. Uadit ad nuptias. non supͣturꝰ
pocula. sed daturus. Nam cũ defe¬
cisset nuptiantib uinũ: ait illi bea¬
tissima maria. uinuͣ non habent.
Cui uelut indignans respondit
dicens. Quid michi & tibi est mu¬
Hȩc uerba indignantis esse quis du¬
bitet: Sed idcirco ut reor sic respon
dit. quia ei mater de defectu carna¬
lis poculi suggerebat : quia uenerat
totius orbis gentibus nouũ salutis
eternȩ calicem ꝓpinare. Quod eñĩ
ait nondũ uenit hora mea: illam
nimirũ gloriosissimã passionis
suȩ horam. atq illud redepͣtionis
ꝓmittebat. Nam quod petebat ma¬
ria erat gr̃ȩ temporalis: quod xp̃c
parabat gaudii sempiterni. Nec
tamen piguit benignissimũ dñm.
dum magna ueniunt parua presta¬

Expanded text:
novam sibi perpetuae virginitatis novam sibi perpetuae virginitatis sponsam gentium de conversatione facturus. Vadit ad nuptias, quem nuptiae non crearunt. Vadit ad nuptias, non utique ut conviviis delectetur, sed ut mirabilius innotescat. Vadit ad nuptias, non sumpturus 68 pocula, sed daturus; nam cum defecisset nuptiantibus vinum, ait illi beatissima Maria: Vinum non habent. Cui velut indignans respondit Jesus: Quid mihi et tibi est, muec verba indignantis esse quis dubitet? Sed idcirco, ut reor, quia tam temere ei mater de defectu carnalis poculi suggerebat, qui venerat totius orbis gentibus novum salutis aeternae calicem propinare. Quod enim ait, Nondum venit hora mea; illam nimirum gloriosissimam passionis suae horam, aut illud redemptionis promittebat. Nam quod petebat Maria erat gratiae temporalis; quod Christus parabat, gaudii sempiterni. Nec tamen piguit benignissimum Dominum, dum magna veniunt, parva praesta
Abbreviated transcription (Latin):
di uetere̾ nouauit aspectũ. Ecce fr̃s
adinquirendũ regẽ regũ una
chaldeos stella ꝑtraxit: iudaicum
uero popłm adobȩdientiam dĩ sui
nec ignea quondã potuit colũpna
conuertere. Nec sane quẽquã mo¬
ueat tanta hȩc ꝑfidia iudȩoꝵ. quod
xpͣi illos fidem suscipere. neq noui
stella fulgoris. nec parturiens uirgo
compulerit: qui nec tunc quide᷑ dõ
credidere suo cũ illos ꝑ arentia de¬
serta ipso comitante dõ celũ pasce¬
ret. petra potaret. Sed iam ad illud
precipuũ xp̃i miraculũ ueniamus.
quo ꝓ documento deitatis suȩ aquas
uertit in uinũ. Inuitatus itaq ut
legitur dñs ꝑrexit adnuptias: sed
ut dignaretur hoc uirginis filius
nrͣe eruditionis est ratio. ut hoc
docti exemplo legitimarũ illũ nup¬
tiaru̾ non negemus auctore᷑. Uadit
ergo adnuptias dĩ filius: ut quas
dudum potestate constituit nunc
prȩsentia sue benedictionis scĩficet.
Uadit adnuptias. ueteris instituti:

Expanded text:
di veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, di veterem 67 novavit aspectum? Ecce, fratres, ad quaerendum Regem regum una Chaldaeos stella pertraxit; Judaicum vero populum ad obedientiam Dei sui, nec ignea quondam potuit columna convertere. Nec sane quemquam moveat tanta haec perfidia Judaeorum, quod Christi illos fidem suscipere, neque novi stella fulgoris, nec parturiens virgo compulerit; qui nec tunc quidem Deo credidere suo, cum illos per arentia deserta, ipso comitante Deo, coelum pasceret, petra potaret. Sed jam ad illud praecipuum Christi miraculum veniamus, quo pro documento deitatis suae aquas vertit in vinum. Invitatus itaque, ut legitur, Dominus perrexit ad nuptias; sed, ut dignaretur hoc virginis filius, nostrae eruditionis est ratio: ut, hoc docti exemplo, legitimarum illum nuptiarum non negemus auctorem. Vadit ergo ad nuptias Dei Filius, ut, quas dudum potestate constituit, tunc praesentiae suae benedictione sanctificet. Vadit ad nuptias veteris instituti,
Abbreviated transcription (Latin):
incerta distractus stupore nutabat:
cum ꝑchaldeos precipuos utiq ty¬
rannidis sue ministros nouũ ui¬
deret infantulũ uelut noui impe¬
rii regem regiis munerib honora¬
ri : Aut quomodo non stuperet:
cũ turbatus aspiceret amagis suis
adorari puerũ quẽ ipse nesciret :
Quo torquebatur languore: cum
pariter eiꝰ & cunas in terris despice¬
ret. & stellam miraretur in celo:
Unigenitus autẽ altissimi sic humilit᷑
ingressus est mundũ: ut indubi¬
tata diuinitatis suȩ differret indi¬
cia. Natus eni de femina est. sed
natus ex uirgine. Latebat in prese¬
pi. sed in sydere rutilabat: ut bo¬
mine᷑ illũ am̃q esse & terrena
mater & sunũ cȩleste monstraret.
Quib uero radiis. quantoue lumine.
illam dñi stellam antiqua credimꝰ
tunc inter astra fulsisse: Quantũ
in splendore prȩcessit. quȩ quantũ
prȩibat in munere: quȩ uelut qͥdã
totius orbis oculus caligantis mun.¬

Expanded text:
incerta distractus stupore nutabat, incerta distractus stupore nutabat, cum per Chaldaeos, praecipuos utique tyrannidis suae ministros, novum videret infantulum, velut novi imperii regem regiis muneribus honorari? Aut quomodo non stuperet, cum turbatus inspiceret a magis suis adorari puerum, quem ipse nesciret? Quo torqueba tur languore, cum pariter ejus et cunas in terris despiceret, et stellam miraretur in coelo? Unigenitus autem Altissimi sic humiliter ingressus est mundum, ut indubitata divinitatis suae deferret indicia; natus enim de femina est, sed natus ex virgine; jacebat in praesepi, sed in sidere rutilabat, ut hominem illum, Deumque esse et terrena mater, et signum coeleste monstraret. Quibus vero radiis, quantove lumine illam Domini stellam antiqua credimus tunc inter astra fulsisse? Quantum in splendore praecessit, quae tantum praeibat in munere; quae velut quidam totius orbis oculus caligantis mun
Abbreviated transcription (Latin):
quã recte tria hec nobis uno acta
die mysteria predicantur consi¬
derare. qui in effabilis trinitatis
archanũ uno dĩ sub nomine con¬
fitemur. Per hȩc ergo miracula
xp̃c dñs redemptori nrͣ oculis se
uoluit reuelare mortaliũ: quatitiꝰ
inuisibilis eius diuinitas que la¬
debat in homine in oꝑe non lateret:
ut dum temptator uerbũ patris
om̃ipotentis non deprehendit in
carne om̃s ubiq qui in dĩ filio
uerbũ & carnẽ crederent salua¬
rentur. Et quidẽ uidebat diabolus
infantem pannis obsitum : sed ig¬
norabat ipsũ esse qui remotis initio
tenebris mundũ luce uestiuit. Uide¬
bat eum mortalis matris ubera su¬
gentem: sed nesciebat ipsum esse qͥ
esurientẽ hebreũ popłm angelico
fecit pane uelut cȩlesti lacte pingues¬
cere. Uidebat paruulũ angustis
in cun abulis quiescente᷑ : sed uidere
non poterat ipsum esse quem non
capit mundus. Quanto igitur
inunicus in hac xpͣ̃i humilitate ꝑ

Expanded text:
quam recte tria haec nobis uno acta in quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, qui ineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec ergo miraculaer 66 oculis se voluit revelare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salvarentur. Et quidem videbat diabolus infantem pannis obsitum; sed ignorabat ipsum esse qui, remotis initio tenebris, mundum luce vestivit. Videbat eum mortalis matris ubera sugentem; sed nesciebat ipsum esse qui esurientem Hebraeum populum angelico fecit pane, veluti coelesti lacte, pinguescere. Videbat parvulum angustis in cunabulis quiescentem; sed videre non poterat ipsum esse quem non capit mundus. Quanto igitur inimicus in hac Christi humilitate, per
Abbreviated transcription (Latin):
celebritate sicut relatu paternȩ
traditionis instruumur: multiplici
nobis est festiuitate lȩtandũ. Ferunt
stella duce agentilibus adoratũ.
uel inuitatũ adnuptias aquas in
uina uertisse. uel suscepto ab io¬
hanne baptismate consecrasse
fluenta iordanis. suuͣq simul
purificasse baptistam. Sed quid
potissimũ presenti hoc factum
sit dic nouerit ipse qui fecit. Nos
tamen credere nec dubitare de¬
bemus. quicquid illud est factũ
esse ꝓnobis. Nam quod euͦ fulgen¬
tioris stelle radus incitati adora¬
uere chaldei: dm̃ uerũ gentibus
spes data est adorandi. Quod aquȩ
nouo sunt ordine in uina mutatȩ :
noui nobis poculi prelibatũ est sa¬
cramentũ. Quod autẽ baptitatꝰ
est agnus dĩ regenerantis baptis¬
mi salutare nobis munus est de¬
dicatum. Oportet itaq nos fr̃s
obhonorẽ saluatoris nr̃i cuius
natiuitatem debita nuꝑ cũ exul¬
tatione transegimus: om̃i cum de¬
uotione &iam hunc diem uirtu¬
tum eits celebrare natalem. Et

Expanded text:
celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt stella duce a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare natalem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
& lex scã e mandatũ scm. & iustum
& boniũ  ded lex & ꝓphece usq ad
iohanne᷑ ꝓphetauerunt. Et ideo ad¬
ueniente dño uina moysaica defe¬
cerunt. & uina sanguinis ꝓfluxer̃.
Illa acceperunt terminu. ista assupͣ¬
serunt mitrum. Deniq hoc est initi¬
um signaꝵ quod ficit iħe. quando
pauit gentes occisus. & deuano san

Expanded text:
 justum et bonum. Sed lex et Prophetae usque ad Joannem prophetaverunt, et ideo adveniente Domino, vina Mosaica defecerunt, et vina sanguinis profluxerunt. Illa acceperunt terminum, ista sumpserunt initium. Denique hoc est initium signorum, quod fecit Jesus, quando pavit gentes
Abbreviated transcription (Latin):
duntur. Manifestus est ergo noc
illis doctis. nec istis iustis. Preuilit
namq imperitia in rusticitate pasto.¬
rum. & impictas in sacrilegis ma¬
gorum. Utrosq. sibi lapis ille anigu¬
laris applicuit. quippe qui uenit
stulta mundi eligere. ut confunde¬
ret sapientes. & non uocare iustos
sed peccatores. ut nullus magnus
suꝑbiret. nullus infirmus desperaret.
Unde scribȩ & pharisei dum nimis
docti & nimis iusti sibi uidentur.
cuius nascentis ciuitate᷑ ostenderunt
ꝓphetica edoquia recitantes. hunc re¬
probauerunt edificantes. Sed quia
factus est in caput anguli. & quod
natus ostendit. passus impleuit.
Huic nos inbereamus cũ alio pariete
habente reliquias isrł. quȩ ꝑ electio¬
nem grȩ salue facte sunt. Cos enim
pastores illi prȩfigurabant de ꝓximo.
conungendos. ut & nos quoꝵ ex
longiquo uocationẽ magoꝵ signi¬
ficabat aduentus iam non peregri

Expanded text:
duntur. Manifestatus ergo est, nec duntur. Manifestatus ergo est, nec illis doctis, nec istis justis. Praevalet namque imperitia in rusticitate pastorum, et impietas in sacrilegiis Magorum. Utrosque sibi lapis ille angularis applicuit: quippe qui venit stulta mundi eligere, ut confunderet sapientes ; et non vocare justos, sed peccatores ; ut nullus magnus superbiret, nullus infimus desperaret. Unde Scribae et Pharisaei dum nimis docti et nimis justi sibi videntur, cujus nascentis civitatem ostenderunt prophetica eloquia recitantes, hunc reprobaverunt aedificantes. Sed quia factus est in caput anguli , et quod natus ostendit, passus implevit; huic nos inhaereamus cum alio pariete habente reliquias Israel, quae per electionem gratiae salvae factae sunt . Eos enim pastores illi praefigurabant de proximo conjungendos, ut et nos, quorum ex longinquo vocationem Magorum significabat adventus, jam non pere
Abbreviated transcription (Latin):
suras quibus genteᷤᷤ instruerent᷑.
illi excȩcarentur. quas portarent
non ad adiutoriũ salutis suȩ sed
ad testimoniũ salutis nr̃e : Nam
hodie qui cũ premissas ꝓphetias
de xp̃o ꝓferimus. iam rerum coͣ¬
pletarũ luce declaratus si forte
gentiles quos lucrare uolumus
dixerint non eas tanto ante pre¬
dictas. sed post rerũ euentũ ut hec
que facta sunt ꝓphetata putaren¬
tur a nobis esse conficta iudeoꝵ
codices recitamus. ut tollatur du¬
bitatio gentiliũ. qui iam in magis
illis figurabantur. quos iudȩi in
ciuitate in qua natus est xp̃c. di¬
uinis eloquiis instruebant. & cum
eis ipsi nec requirebant nec agnos¬
&e manifestato iudȩis & gentibus
xp̃o tamquã angulari lapidi ꝑse¬
uerantissima dilectione coherite.
Manisestus eni est in ipsis cunabulis
infantiȩ sue his qui prope. & bis
qui longe erant. Iudeis in pastoꝵ
ꝓpinquitate. gentibus in magoꝵ
longiquitate. Illi ipso die quo natꝰ
est. isti ad eum hodie uenisse cre¬

Expanded text:
suras, quibus Gentes instruerentur, illi excaecarentur; quas portarent non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae? Nam hodie cum praemissas prophetias de Christo proferimus, jam rerum completarum luce declaratas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non eas tanto ante praedictas, sed post rerum eventum, ut haec quae facta sunt prophetata putarentur, a nobis esse confictas; Judaeorum codices recitamus, ut tollatur dubitatio Paganorum: qui jam in Magis illis figurabantur, quos Judaei de civitate in qua natus est Christus, divinis eloquiis instruebant, et eum ipsi nec requirebant, nec agnoseis et Gentibus Christo tanquam angulari lapidi perseverantissima dilectione cohaerete. Manifestatus enim est in ipsis cunabulis infantiae suae his qui prope, et his qui longe erant; Judaeis in pastorum propinquitate, Gentibus in Magorum longinquitate. Illi ipso die quo natus est, isti ad eum hodie advenisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
ipso suͣmo angulari lapide existente
uno ameinus unitate᷑. & ad colligen¬
dos ramos qui etã de oleastro insirti
ꝑ suꝑbiam fracti herecici sunt facti.
qm potins est dĩ iterũ inserere illos:
habeamus in fatigabilem caritatem

Expanded text:
ipso summo angulari lapide existente uno amemus unitatem, et ad colligendos ramos qui etiam de oleastro inserti, per superbiam fracti haeretici sunt facti, quoniam potensest Deus iterum inserere illos , habeamus infatigabilem charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uinitate nascenas A
quod pretereundũ non est. bec ma¬
gorũ illuminatio magnũ testimo¬
nium cȩcitatis extitit iuidȩoꝵ. In
terra eoꝵ isti requirebant. quod illi
in sua non agnoscebant. Apud eos
isti infante᷑ inuenerunt. quẽ illi apud
se docentẽ negauerunt. In his terris
delonginquo isti peregrini puerũ
xp̃m nondũ uerba ꝓmentẽ adora¬
uerunt. ubi ciues illi iuuene̾ mtra
factis magnis nec tamquã homini
peꝑcerunt. cũ plus fuerit uidere
nouam stellam in eiꝰ natiuitate ful¬
gente̾. quã solem in eiꝰ morte lugen¬
tem. Iam uero quod eadem stella quę
magos ꝑduxit ad locum ubi erat
cũ matre uirgine ds̃ infans. quȩ
utiq poterat eos & ad ipsam ꝑducere
ciuitate᷑. se tamen subtraxit. nec eis
prorsus apparuit. donec de ciuitate
in qua xp̃c nasceretur idem ipsu int᷑¬
rogarentur iudei. ut ipsi eam scđm
diuinȩ seripture testimoniũ nomi¬
tuda. exte enim exiet dux qui regat
mpapłm ineũ ifrł. Quid aliud signifi.¬

Expanded text:
vinitate nascentis. quod praetereundum non est, haec Magorum illuminatio magnum testimonium caecitatis exstitit Judaeorum. In terra eorum isti requirebant, quem illi in sua non agnoscebant. Apud eos isti infantem in venerunt, quem illi apud se docentem negaverunt. In his terris de longinquo isti peregrini puerum Christum nondum verba promentem adoraverunt, ubi cives illi juvenem miracfactis magnis nec tanquam homini pepercerunt: quasi plus fuerit videre novam stellam in ejus nativitate fulgentem, quam solem ejus in morte lugentem. Jam vero quod eadem stella, quae Magos perduxit ad locum ubi erat cum matre virgine Deus infans, quae utique poterat eos et ad ipsam perducere civitatem, se tamen subtraxit, nec eis prorsus apparuit, donec de civitate, in qua Christus nasceretur, iidem ipsi interrogarentur Judaei, ut ipsi eam secundum divinae Scripturae testimonium nomiJuda: ex te enim exiet dux qui reget populum meum Israel : quid aliud hic signifi
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s bethleem pueros crudelita
illic paruulo non occiso occideritur
&e xp̃c. At ille qui sanguint᷑ suum
ꝓmundi redemptione fundendũ
in aliam differrit ętatem. egẏptũ
se parentũ ministerio subuectus
intulerat. repetens scilicet hebreȩ
gentis antiqua cunabula. & princi-¬
patũ ueri ioseph maioris ꝓuidentiȩ
potestate disponens. ut illam diri¬
orem omͣ in edia famẽ qua ȩgyp¬
tioꝵ mentes ueritatis in opia labora¬
bant. ueniens de cęlo panis uite &
cibus rationis auferret. nec sine
ulla generatione pararetur singu¬
laris hostiȩ sacramentu᷑. in qua
primũ occisione agni salutiferu᷑
crucis signũ & pascha dñi fuerat
prȩformatũ. His igitur dilectissi¬
mi diuinȩ gr̃ȩ mysteriis eruditi
diem primitiarũ nr᷑arũ & inchoa.¬
tionem uocationis gentiũ rationa.¬
bili gaudio celebremus: gr̃as agen¬
tes misericordi dõ qui dignos nos
fecit sicut ait beatus apłs in parteͣ

Expanded text:
in omnes Bethleem pueros rabiem cruin omnes Bethleem pueros rabiem cruillic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Domini fuerat praeformatum. CAP. V. His igitur, dilectissimi, divinae gratiae mysteriis eruditi, diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo: & benedictionem in semi¬
ne abrabam qua se filii carnis abdi¬
cant. filii ꝓmissionis accipiant. Ado.¬
rent intribus magis om̃s popłi uni.¬
uersitatis auctorem: & non in urdȩa
tantum ds̃. sed in toto orbe sit notꝰ.
ut ubiq. in isrł sit magnũ nomen
eius. qmͣ hanc electi generis digni¬
tatem sicut infidelitas in suis poste¬
ris conuicit esse degenerẽ. ita fides
om̃ib facit esse cõmune᷑. Adorato
autẽ dño magi & omͣ deuotione
completa scđm ammonitionem
somnii. non eodem quo uenerant
itinere reuertuntur. Oportebat
emͣ. ut iam in xp̃o credentes. non
ꝑantiquȩ conuersationis semitas
ambularent: sed nouam ingressi
uiam a relictis erroribus abstine.¬
rent. tum ut etiã herodis uacuaren¬
tur insidiȩ. qui in dnͣm iħm xp̃m
im pietatem doli ꝑsimulatione᷑
ponelut offien. Unde quia
istusi drat soluta cõmenti.
macorẽ furore᷑ tracundia
gis ardescit. Nam recolens
ꝓ quod indicauerant magi

Expanded text:
plenitudo, et benedictionem in semiplenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi,
Abbreviated transcription (Latin):
lateret. & quod oculis ostendebatur
insolitum: animis non esset obscu¬
rum. Deniq officiũ suu̾ cũ religione
disponunt: & his se instruunt do¬
nis. ut adoraturi unũ tria simul¬
se credidisse demonstrent: auro
honorantes ꝑsonam regiam. myr
diuntur itaq iudaici regni preci¬
puam ciuitatẽ: & in urbe regia os¬
tendi sibi postulant. quẽ ad regnan¬
dum didicerant natum. Contur.¬
batur herodes. timet saluti suȩ. me¬
requirit a sacerdotibus & doctorib
legis. quid̃ de ortu xp̃i scriptura
pͣdexerit. Innotitiam uenit.
fuerat ꝓphetatum. Ueritas illui¬
nat magos: in sidelitas obcȩ
magistros. Carnalis istł ñ
ligit quod legit: notrui
quod ostendit. Utittr
ginis. quarũ non credit
U bi est iudee gloriatio tua : ubi de
abraham patre ducta nobilitas : Ecce
in sortem tuȩ hereditatis intrantib
cius testamenti quod insola lutera
tenes recitatione famularis. Intret
in patriarcharũ familiã gentitum

Expanded text:
lateret, et quod oculis ostendebatur lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrdiuntur itaque Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, merequirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium
Abbreviated transcription (Latin):
cessante. & pontificũ potestate des¬
tructa. alienigena obtinuerat pͥn¬
cipatũ : ut ueri regis ortus illius
ꝓphetiȩ ꝓbaretur uoce quȩ dixerat.
non deficiet princeps ex iuda. neq
dux de femorib eius. donec ueniat
cui repositum est & ipse est expecta¬
tio gentium. De quib quond̾am
beatissimo patriarche abrabe in¬
num erabilis fuerat ꝓmissa suoces¬
sio: non carnͥis semine sed fidei fe¬
cunditate generanda. & ideo stella¬
rũ multitudini cõparata: ut ab
om̃ium gentiũ patre. non terrena
sed oelestis ꝓgenies speraretur. Ad cre¬
andam ergo ꝓmissam posteritatẽ
heredes in syderibus designati ortu
noui syderis excitantur. ut in quo
celi adhibitũ fuerat testimonium.
celi famularetur obsequiuͣ. Commo¬
tior. & demirando luminis clarita¬
te uiri. ad hȩc spectanda non inscu
magnitudinẽ signasicationis intelli¬
gunt: agente boc sinrilubio in eoꝵ
cordibus inspiratdeidulina. ut
cos tantȩ uisionis my steriuͣ non

Expanded text:
cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commotior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non
Abbreviated transcription (Latin):
d partũ uirginis adorandum.
magi aboriente uenerunt.
Hunc diem hodie celebramus. huic
debitam sollempnitatem sermone̾q
ꝑsoluimus. Illis dies iste primus
illuxit. anmuersaria nobis festau¬
tas redit. Illi erant primitiȩ gen¬
trum. nos popłi gentiuꝰ. Nobis boc
lingua nuntiauit apłoꝵ. stella illis
tam quã lingua celoꝵ. & nobis idem

Expanded text:
d partum Virginis adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hunc diem hodie celebramus, huic debitam solemnitatem sermonemque persolvimus. Illis dies iste primus illuxit, anniversaria nobis festivitate rediit. Illi erant primitiae Gentium, nos populus Gentium. Nobis hoc lingua nuntiavit Apostolorum, stella illis tanquam lingua coelorum: et nobis iidem
Abbreviated transcription (Latin):
generasem sȩuitiã in susceptam sibi
tendit ȩtatem. Sed quos rex impius
eximit mundo. xp̃c inserit celo. Et
quib nondum sanguinis sui impen¬
dit redemptione᷑: iam martyrii tri.¬
buit dignitatem. Crigite ergo dilec¬
tissimi fideles animos ad choruscan¬
tem grãm luminis sempiterni: &
impensa humane saluti sacram̃ta
uenerantes: studium urm his quȩ
ꝓ uobis gesta sunt subdite. Diligite
castimoniȩ puritatem: quia xp̃c uir¬
ginitatis est filius. Abstinete uos a
carnalib desideriis. quȩ militant
aduersus animã: quẽ admodũ nos
prȩsens beatus apłis suis ut legimus
uerbis hortatur. malitia paruuli
militatem. quã dĩ filius discipulos
suos docere dignatus est. Ind̾uite
uos uirtute patientiȩ. in qua animas
ur̃as possitis adquirere: qmͣ qui cun¬
ctoꝵ est redemptio. ipse est om̃ium
fortitudo. Quȩ sursum sunt sapite :
non quȩ suꝑ terram. Per uiam ueri¬
tatis & uitȩ constanter inced̾ite: nec

Expanded text:
generalem sententiam in suspectam sibi generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli militatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae const
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłm: ante prȩdicandum est
dĩ regnũ. ante sanitates donandȩ :¬
ante sunt facienda miracula. Cur
quod alieni futurũ est oꝑis tui esse
uis criminis: & non habiturus ef¬
fectũ sceleris. in solum te reatũ prȩci¬
pitas uoluntatis. Nichil hac molitio¬
ne ꝓficis: nichil ꝑagis. Qui uolun¬
tate natus est. arbitrii sui potestate
morietur. Consu̾mant ergo magi
desideriũ suũ : & ad puerũ dñm iħm
Adorant in carne uerbũ. in infantia
sapientiam. in infirmitate uirtutem:
& in hominis ueritate dnm̃ maiesta¬
tis. ut q. sacramentũ fidei suȩ intelli¬
gentiȩq manifestent. quod cordib
credunt: munerib ꝓtestantur. Thus
dõ. myrram homini. aurũ offerunt
regi: scientes humanã. diuinamq
naturam in unitate uenerandam.
quia quod erat in substantiis ꝓpriũ.
ne diuina: exardescit frustrata in
meditationib suis herodis in sania.
Necari om̃s bethleem paruulos iubet:
& qm̃ quẽ metuat nescit infantera.

Expanded text:
Evangelium, ante praedicandum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium suum, et ad puerum Dominum JAdorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substantiis propriumne divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem,
Abbreviated transcription (Latin):
qui prestitit signũ. & quod fecit in
fulgoris indiciũ intenta contẽpla¬
tione comitantes: ad agnitionem
ueritatis gr̃ę splendore ducuntur:
qui humano sensu significatũ sibi
regis ortum estimauerunt inciuita¬
te regia esse querendũ. Sed qui serui
susceperat formã. & non iudicare ue¬
nerat sed iudicari: betbleem prȩele¬
git natiuitati. hierusolimã passioni.
herodes autẽ audiens uidȩoꝵ principẽ
natum: successorem suspicatus expa¬
uit. & molitus necẽ salutis. auctori
falsum spondet obsequiũ. Quã felix
forit. si magoꝵ imitaretur fidem: &
conuerteret ad religione. quod dispo¬
nebat ad fraude̾. O çeca stultȩ emula¬
tionis impietas: quȩ ꝑturbandum
putas quunit᷑ tuo futrore consiliũ.
Dñs mundi temporale non quęrit
regnũ: qui prestat eternũ. Quid
inco̾mutabilem dispositarũ rerum
ordinem uertere: & alioꝵ facinus pͣ¬
occupart conaris: Mors xp̃i. non
est temporis tui. Ante condendũ ẽ.

Expanded text:
qui praestitit signum; et quod fecit intqui praestitit signum; et quod fecit intfulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est
Abbreviated transcription (Latin):
humani edidit saluatorẽ: epyphaniȩ
nobis dilectissimi ueneranda festiui¬
tas dat ꝑseuerantiam gaudioꝵ: ut
inter cognatarũ sollep̃nitatum ui¬
cina sacramenta. exultationis uigor
& feruor fidei non tepescat. Ad om̃i¬
um eñi hominũ spectat salutẽ: qđ
infantia mediatoris dĩ & bominũ
iam uniuerso declarabatur mundo.
cum adhuc exiguo detineretur op¬
pidulo. Quãtus eñi israbeliticam
gentẽ & ipsius gentis unam familiã
delegisset. de qua naturã uniuersȩ
humanitatis assumeret: noluit tam̃
intra maternȩ habitationis angustiaᷤᷤ.
ortus sui latere primordia. sed mox
ab om̃ib uoluit agnosci. qui dignatꝰ
est omĩb nasci. T ribus igitur magis
in regione orientis. stella nouȩ clari¬
tatis apparuit : que illustrior ceteris
pulebriorq. syderibus. facile in se in¬
tuentiũ oculos animosq conuerteret.
ut confestim aduerteretur non esse
otiosum quod tam insolitũ uidebat᷑.
Dedit ergo aspicientib intellectum :

Expanded text:
s edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ab utero uirginis. uerum
in ligno crucis. uerum in sepul¬
chro carnis. uerum ingła resur¬
rectionis. uerum in dextera patͣne
maiestatis agnoscitis. unde etiam
sicut apłs ait. expectamus saluato¬

Expanded text:
m ab utero Virginis, verum in ligno crucis, verum in sepulcro carnis, verum in gloria resurrectionis, verum in dextera paternae majestatis agnoscitis. Unde etiam, sicut Apostolus ait, exspectamus Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
castȩ mulieris uiscerib in maculatũ
sibi corpus aptauit. Conformem᷑
ei qui uitam suam in terris regulã
nobis proposuit xp̃iane conuersa¬
tionis. qui primo aduentu suo uo¬
luit nos intus adimaginem refor¬
mare suam. scdo uero etiam refor¬
mabit corpus humilitatis nr̃e. con¬
figuratũ corpori claritatis suȩ iħc¬

Expanded text:
castae mulieris visceribus immaculatum castae mulieris visceribus immaculatum sibi corpus aptavit Conformemur ei, qui vitam suam in terris regulam nobis proposuit Christianae conversationis, qui primo adventu suo voluit nos intus ad imaginem suam reformare: secundo vero, etiam reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita quoq reparator ac nutritor nr̃i.
longe ase remotis in regionem dissi¬
militudinis alere uoluit lacte suȩ in¬
carnationis. quo crescere nos faceret
ad suauissimũ & ineffabilem gustum
sue diuinitatis. qui tamen quam diu
ꝑspem ambulamus. & non ꝑ speciem.
nulli quãlibet mundo corde plene
conceditur. scilicet ꝑfecta eius satietas
cũ gła dñi manifestabitur in ęterna
iustoꝵ retributione seruatur. quia
nulli possibile est uiatori possidere
in peregrinatione. quod ei promit¬
titur in ꝑuentione. Hec igitur
hanc inestimabilem dĩ suauitatem
tota mentis auiditate gustemus.
considerantes quȩ & quanta sunt
quȩ ꝓmittuntur in celis. ne abra¬
uio suꝑne uocationis cursũ nrm
reuocent ea quȩ cȩcis & cupidis
mentibus appetenda uidentur in
terris. Diligamus miscłiam. ꝑ quã
redempti sumus: cum ꝑditi essemꝰ.
Conseruemus castitatem. cuius ama¬
torem se esse monstrauit: qui de

Expanded text:
Ita quoque reparator ac nutritor noster Ita quoque reparator ac nutritor noster longe a se remotos in regione dissimilitudinis alere voluit lacte suae incarnationis, quo crescere nos faceret ad suavissimum et ineffabilem gustum suae divinitatis, qui tamen quandiu per spem ambulamus, et non per speciem , nulli quamlibet mundo corde plene conceditur, sed perfecta ejus satietas, cum gloria Domini manifestabitur, in aeterna justorum retributione servatur, quia nulla possibile est viatori possidere in peregrinatione, quod ei promittitur in perventione. Haec igitur,hanc inaestimabilem Dei suavitatem tota mentis aviditate gustemus, considerantes quae et quanta sint quae promittuntur in coelis, ne a bravio supernae vocationis cursum nostrum revocent ea, quae caecis et cupidis mentibus appetenda videntur in terris. Diligamus misericordiam, per quam redempti sumus cum perditi essemus. Conservemus castitatem, cujus amatorem se esse monstravit qui de
Abbreviated transcription (Latin):
netur in hoc conceptu fr̃s lani ma¬
gnum & mirabile sacramentum.
quo de lato preuaricationis cyro¬
grapho: diuina confederantur &
humana. fiuntq duo incarne una.
iunctionis quasi thalamus uterus
uirginalis extitit. de quo decursis
nouem mensib scđm legem parien¬
tium. cum uxore sua idest carne
nr̃a. tamquã sponsus ethalamo pro¬
diens. tabernaculũ suũ id est carnẽ
assumptam in sole posuit. quia carnẽ
suam ꝑ quã debellaturus erat hostẽ.
uisibilem cunctis exhibuit. ł actus ẽ
itaq ꝑ condescensionem nr̃ȩ humani¬
tatis tamquã lac paruuloꝵ. qui in
sublimitate suȩ deitatis panis est an¬
gelorum. Per carnem etenim sũpsi¬
mus maiestatem. Sic nimirũ pię
matres lactescentem in se solidum
cybum ꝑubera ministrant indigen¬
tiȩ paruuloꝵ. fitq. in eis ꝑubera ut iã
non egeant uberibus. quando confor¬
tati ꝑ alimoniam lactis idonei fiunt
ad conterendam solidam escam panis.

Expanded text:
netur in hoc conceptu, franetur in hoc conceptu, fraacramentum, quo deleto praevaricationis capho, divina confoederantur et humana, fiuntque duo in carne una junctionis quasi thalamus, uterus virginalis exstitit, de quo, discursis novem mensibus, secundum legem parientium, cum uxore sua, id est carne nostra, tanquam sponsus e thalamo prodiens, tabernaculum, id est carnem assumptam in sole posuit , quia carnem suam, per quam debellaturus erat hostem, visibilem cunctis exhibuit. Factus est itaque per condescensionem nostrae humanitatis tanquam lac parvulorum, qui in sublimitate suae divinitatis panis est angelorum. Per carnem enim suximus majestatem. Sic nimirum piae matres lactescentem in se solidum cibum per ubera ministrant indigentiae parvulorum, fitque in iis per ubera ut jam non egeant uberibus, quando confortati per alimoniam lactis, idonei fiant ad conterendam solidam escam panis.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat triste scłm. contristari nͣ
debuit uentris hospitium. Sicut
igitur om̃i corruptione caruit
iste conceptus: ita quicquid hereti¬
ci garriant inconcipiendo & pari¬
endo. uirginis uterus ꝑmansit in¬
temeratus. Quod indubitanter
cognoscere potest. & rationabilit̾
aliis approbare mansuetudo xp̃ia¬
na transup̃tionẽ faciendo de mi¬
noribus ad maiora. de prioribus
ad posteriora. Si enim solis radius
do dissipat. quantomagis ad ingres¬
sum uel egressum ueri & eterni
solis uterus uirginis clausus & in¬
teger ꝑseuerat: Sic ille rubus ar¬
dens & non combustus. intẏpum
uirga aaron sũmi sacerdotis. nec
succo animata. nec semine fecunda¬
ta. quod natura non habuit flores
fructumq ꝓduxit. Quȩ gͦ ratio est
ut non credatur ds̃ hominẽ posse
facere sine uiro de femina. qui pͥmũ
hominẽ nec de uiro fecit nec de fe¬
mina: Nec mirũ ueram humani¬
humanus. & ueram deitatem com.¬
probat uterus intemeratus. Conti¬

Expanded text:
venerat triste saeculum, contristare non venerat triste saeculum, contristare non debuit ventris hospitium. Sicut ergo omni corruptione caruit iste conceptus, ita, quidquid haeretici garriunt, in concipiendo et pariendo Virginis uterus permansit intemeratus. Quod indubitanter cognoscere potest, et rationabiliter aliis approbare mansuetudo Christiana, transumptionem faciendo de minoribus ad majora, de prioribus ad posteriora. Si enim solis radius do dissipat: quanto magis ad ingressum vel egressum veri et aeterni Solis, uterus virginalis clausus et integer perseverat? Sic ille rubus ardens, et non combustus, in typum virga Aaron summi sacerdotis, nec succo animata, nec semine fecundata, quod natura non habuit, flores fructumque produxit . Quae ergo ratio est, ut non credatur Deus hominem posse facere sine viro de femina, qui primum hominem nec de viro fecit, nec de femina? Nimirum veram humanihumanus, et veram divinitatem comprobat uterus intemeratus. Conti
Abbreviated transcription (Latin):
amquam si diceret. Quod tibi pͣ¬
nuntio non habet ius nature: sed
donũ est incomparabilis gr̃ȩ. Unde
tibi. Non enim sicut quidam fatu
tanta ei diuina concessa uis amoriꝰ.
que ita illam mente & corpore
inuiolatam custodiret. ut nullus
ei concupiscentie carnalis estus p̃¬
ualere posset. sola meruit eligi. de
cuius in maculato corpore corpus
in maculatum sibi aptaret. qui ante
tempora prȩdestinatus est in uir
atissimȩ uirgini dicitur. Quod
enim ex te nascetur scm̃. uocabit᷑
filius dĩ. Oportebat utiq eẽ scm̃.
offerendũ. decebatq. ut uitio ca¬
reret eius generatio. ꝑ quã pur¬
ganda erat filioꝵ euę uitiosa ge¬
neratio. Tria enim mala ęua sequa¬
cibus suis intulit. uidelicet ut uiriᷤ
lis concupiscentiȩ conciperent. &¬
in dolore filios parerent. In boc
di filius concipitur. bac mundi¬
cia generatur. Nulla fieri potuit
tristitia concipienti. nulla diffi¬
cultas parienti. Qui enĩ letificare¬

Expanded text:
tanquam si diceret: Quod tibi protanquam si diceret: Quod tibi pronuntio, non habet jus naturae, sed donum est incomparabilis gratiae. Undtibi . » Non enim, sicut quidam fatui tanta ei divini concessa est vis amoris, quae ita illam mente et corpore inviolatam custodiret, ut nullus ei concupiscentiae carnalis aestus praevalere posset: sola meruit eligi, de cujus immaculato corpore corpus immaculatum sibi aptaret, qui ante tempora praedestinatus est Filius atissimae Virgini dicitur: « Quod enim ex te nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei . » Oportebat utique esse sancofferendum. Decebat quoque ut vitio careret ejus generatio, per quam purganda erat filiorum Evae vitiosa generatio. Tria enim mala Eva sequacibus suis intulit, videlicet, ut viris lis concupiscentiae conciperent, et in dolore filios parerent . In hoc Dei Filius concipitur, hac munditia generatur. Nulla potuit fieri tristitia concipienti, nulla difficultas parienti: qui enim laetificare