comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis decore dilecte. pͥmo cũ
abesset ad oscula rogatus affue-¬
rit. rogatur enim cum dicitur
osculetur me ab osculo oris sin.
deinde preces sponsȩ blanditias¬
q non spreuerit. dilecta fibi ube¬
ra p̃dicantis. atq in interiora
domus eam benignus indtixe¬
rit. deinde tanquã lasciuienti
ludens amore. quia uellet ꝑtẽp.¬
tare sensus amantis. sepe egres¬
sus ut quereret᷑ a sponsa. sepe
regressus ut inuitaret᷑ ad oscu¬
la. astiterit post parietẽ. ꝓspexe.¬
rit ꝑ fenestras. eminens suꝑ
retia. ut non totus abesset. nec
quasi totus intraret. & ipse ad
se sponsam uocaret. ut uenien¬
di ad se inuicem fierent. gratio¬
ra cõmertia. amoremq muttus
adoleret sermonibus: exurge
inquit ueni ꝓxima mea. formo¬
sa mea. columba mea. Et tui
si habeas fundamentum parie¬
tem. ñ illum medium qui domꝰ
unius separet menbra. s edifi¬
catum supra fundamentum
paginata eius structura crescat
in templum. nec disterminet

Expanded text:
caritatis decore dilectae primo, cum caritatis decore dilectae primo, cum abesset, ad oscula rogatus adfuerit - rogatur enim, cum dicitur: osculetur me ab osculo oris sui —, deinde preces sponsae blanditiasque non spreuerit dilecta sibi ubera praedicantis atque in interiora domus eam benignus induxerit, denique tamquam lasciuienti ludens amore, quia uellet pertemptare sensus amantis, saepe egressus, ut quaereretur a sponsa, saepe regressus, ut inuitaretur ad oscula, adstiterit post parietem, prospexerit per fenestras eminens super retia, ut non totus abesset nec quasi totus intraret et ipse ad se sponsam uocaret, ut ueniendi ad se inuicem fierent gratiora commercia amorisque uim mutuis adolerent sermonibus. exurge, inquit, ueni, proxima mea, formosa mea, columba mea. Et tu si habeas fundatum parietem, non illum medium qui domus unius separet membra, sed aedificatum supra fundamentum paginata eius structura crescat in templum nec disterminet
Abbreviated transcription (Latin):
mundo luce fulserunt: missi
uere ut agni in medio luporum.
Lupi sunt enim ꝑsecutores. Lu-¬
pi sunt heretici omnes. Bocere
nesciunt: ululare consueuert̃.
S nemo moueatur si in mediũ
lupoꝵ mittitur: benefitio xp̃i
& lupus ipse mutatus est. Ben¬
iamin luptis rapax. apłs paulus
factus est. ñ iam insidiator ouilitĩ
xp̃i: sed defensor & custos. Cum
hoc lutpo uersari libet. Phunc
lupum factum est: ut simus tu-¬
ti in medio luportim. Nemo iã
ueretur lupos: cum pascimur
sicut scriptum est. Tunc lupi &
agni simul pascentur. S iam
consideremus: quid sit quod
ait ꝓpħa. Et non auferas ex ore
meo uerbum ueritatis usq ꝙ:
quia in iudiciis tuis sꝑati. ui¬
derat eccłã uel anima iusti sali¬
entem sicut hymitilum super
montes repente ꝓximtun aspi¬
ciens post parietem domus sue.
ꝓspicienten ꝑ fenestras. eminẽ¬
tem ꝑ retia. exultat & gaudet.
qi etiam ipsa amatur ab spon¬
so. qui tanquã & ipse uulneratꝰ

Expanded text:
mundo luce fulserunt, missi mundo luce fulserunt, missi uere ut agni in medio luporum. lupi sunt enim persecutores, lupi sunt haeretici omnes; docere nesciunt, ululare consuerunt. Sed nemo moueatur, si in medio luporum mittitur. beneficio Christi et lupus ipse mutatus est: Beniamin lupus rapax apostolus Paulus factus est, non iam insidiator ouilium Christi, sed defensor et custos. cum hoc lupo uersari libet, per hunc lupum factum est, ut simus tuti in medio luporum. nemo iam ueretur lupos; cum his pascimur, sicut scriptum est: tunc- lupi et agni simul pascentur. Sed iam consideremus, quid sit quod ait propheta: e t non auferas ex ore meo uerbum ueritatis usque quaque, quia in iudiciis tuis supersperaui. uiderat ecclesia uel anima iusti salientem sicut hinulum super montes; repente proximum aspiciens post parietem domus suae prospicientem per fenestras, eminentem super retia exultat et gaudet, quia etiam ipsa amatur a sponso, qui tamquam et ipse uulneratus
Abbreviated transcription (Latin):
Idem gͦ est certiis & serpens.
Certius habens cornua legis &
gratie. Cointia eius duo sunt
destamenta: uelox gressri. impi¬
ger incessu: qui totum facile
orbem ꝑcurrat uno momento.
tibiq celebrabilis. Serpens quo
q bontił. quem pͥora dente legi
non mordeant. posteriora ñ uul¬
nerent euangłii lenitate. Caput
defendit a tiulnere. qui legem
uenit non soluere: sed tueri ab
interpretationibus ꝑfidorum.
Catdam in flagella diffundit
liberam: cuipiens aduersarios
magis flagellare quã ꝑdere.
Bonus coluber ingremitim dilec¬
te. atq in ipsum intime sinum
mentis. facilis illabitur: & ad¬
tactam nullo implicans igne
ossibus precordia ipsa depascit᷑.
Iulchre lectum est hodie: ec¬
ce ego mitto uos sicut agnos in
medio luporum. Celebramus enĩ
diem sanctorũ. quo reuelata sunt
popłis corpora scõrtm martyrũ.
qui uelut boni serpentes positis
carnis exuuiis. temptationum
hyemalium rigore suꝑato. &
sp̃c sancti renouati gratia estiua

Expanded text:
idem ergo est ceruus ei serpens; idem ergo est ceruus ei serpens; ceruus habens cornua legis et gratiae — cornua eius duo sunt testamenta —, uelox gressu, impiger incessu, qui totum facile orbem percurrat uno momento, ubique celebrabilis; serpens quo- que bonus, cuius priora dente legis non mordeant, posteriora non uulnerent euangelii lenitate. caput defendit a uulnere, qui legem uenit non soluere, sed tueri ab interpretationibus perfidorum. caudam in flagella diffundit liberam, cupiens aduersarios magis flagellare quam perdere. bonus coluber in gremium dilectae atque in ipsum intimae sinum mentis facilis inlabitur et adtactu nullo implicans ignem ossibus praecordia ipsa depascitur. Pulchre lectum est hodie: ecce ego mitto uos sicut agnos in medio luporum. celebramus enim diem sanctorum, quo reuelata sunt populis corpora sanctorum martyrum, qui uelut boni serpentes depositis carnis exuuiis temptationum hiemalium rigore superato et spiritus sancti renouati gratia aestiua
Abbreviated transcription (Latin):
tire maledictum. qui habet uer-¬
bum: & non potest referre ma¬
ledictum. cui in ore semꝑ est uer-¬
bum. S est etiam bonus serpens:
quem iste cerutis non ledat. Esto¬
te astuti: sicut serpentes. Et sĩc
moyses exaltauit serpentem
in deserto: ita exaltari oportet
filium homunis. In serpente ereo:
figuratus est meus serpens. Inlig¬
no ille exaltatus est meus serpeis.
serpens bonis. Bonis serpens:
qui de ore suo remedia. ñ uene-¬
na fundebat. Potest non timere
serpentes: qui hunc notut ado¬
rare serpentem. De hoc serpen¬
te dicit: illa quȩ diligit. Ecce
hic post parietem nr̃m: ꝓspici¬
ens ꝑ fenestras. eminens ꝑ retia.
Respondit consobrinus metis
& dicit michi. Surge ueni ꝑxi¬
ma mea. formosa mea columba
mea: quia ecce hyemps p̃teriit.
imber abiit. & recesfit sibi. flo¬
res uisi sunt in terra. Serpens
ꝓfecto est qui detursa hyeme
amictu corporis se uolebat extie¬
re: ut spetioso decore uernaret.

Expanded text:
tire maledictum, qui habet uertire maledictum, qui habet uerbum, et non potest referre maledictum, cui in ore semper est uerbum. Sed est etiam bonus serpens, quem iste ceruus non laedat: estote astuti sicut serpentes, et: sicut Moyses exaltauit serpentem i n deserto, ita exaltari oportet filium hominis. in serpente aereo figuratus est meus serpens, in ligno illo exaltatus est meus serpens, serpens bonus. bonus serpens, qui de ore suo remedia, non uenena fundebat. potest non timere serpentes, qui hunc nouit adorare serpentem. de hoc serpente dicit illa quae diligit: ecce hic post parietem nostrum prospiciens per fenestras, eminens super retia. respondet consobrinus meus et dicit mihi: surge, ueni, proxima m e a, formosa mea, columba mea, quia ecce hiems praeteriit. imber abiit, discessit sibi; flores uisi sunt in terra. serpens profecto est, qui decursa hieme amictu corporis se uolebat exuere, ut specioso decore uernaret.
Abbreviated transcription (Latin):
pullus gratiarũ. Simulabant
caritatem. fundebant obtrecta¬
tionem: ego autem inquit orabã.
Bonus ceruus: in medio uiꝑarũ
in uoctus pascebattir. Illi trisules
ora lingtus micabant: hunc autẽ
sancta pascebat oratio. unmo ei¬
bum obtrectantibus offerebat.
Respondit obtrectantibus sibi
uerbum. Uerbum enim cybus
est. Deniq non in pane solo tuuit
homo: sed in omni uerbo dei.
lliderunt me inquit: & motie¬
runt capita sua. Maledicebãt:
ego autẽ benedicebam. Maledi¬
cebant qui obtrectebant: benedi¬
cebam qui uerbum dm̃i predica¬
bam. Quam bontim est ferre con-¬
uicium: & contutitun non refer¬
re. Deum prestilem adquirit:
qui conuitianti nescit irasci. De¬
niq quanta pacientiȩ gr̃a dicen¬
tis: maledicent ipsi & tu benedi¬
ces. Beatus qui maledicta ñ sen¬
tit: beatus quẽ maledicta ñ per-¬
motient. Non enim potest male-¬
dicto motieri: qui maledicta ho¬
minum ditune munere benedic¬
tionis excludit. Non potest sen¬

Expanded text:
pullus gratiarum. simulabant pullus gratiarum. simulabant caritatem, fundebant obtrectationem; ego autem, inquit. orabam. bonus ceruus in medio uiperarum innocuus pascebatur. illi trisulcis ore linguis micabant, hunc autem sancta pascebat oratio, immo cibum obtrectantibus offerebat. respondit obtrectantibus sibi uerbum, uerbum enim cibus est; denique non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. uiderunt me, inquit, et mouerunt capita sua. maledicebant. ego autem benedicebam. maledicebant qui obtrectabant, benedicebam qui uerbum domini praedicabam. Quam bonum est ferre conuicium et conuicium non referre! deum praesulem adquirit qui conuicianti nescit irasci. denique quanta patientiae gratia dicentis: maledicent ipsi, et tu benedices! beatus qui maledicta non sentit, beatus quem maledicta non permouent: non enim potest maledicto moueri, qui maledicta hominum diuino munere benedictionis excludit. non potest sen
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. ut eum occtilta ñ late¬
ant: serpentes fugiant. uenena
non ledant. Beniq eductus de
latibulis suis serpens qui ꝓduce¬
batur ex homine dicebat. Quid
uenisti ante tempus torquere
nos: Spectemus gͦ salientem hunc
hynnulum: ut non possimus ti-¬
mere serpentem. Non tiebat
datud. Deniq de his dicebat ser-¬
pentibus. Et respondebo expro-¬
brantibus michi uerbum: quia
sꝑami in sermonibus tuis. Quafi
bontis ceruus. qui bibisset de fon¬
tibiis aquarum: nequaꝗͣ huma¬
norum serpentium spiras. & ma-¬
ledicorum uenena metuebat.
Coluber illi non erat noxa: sed
preda. Cibus erat serpentini ui-¬
rus alloquii: & cibus laudis. de
quo dicebat Deus laudem meã
ne tacueris: qm̃ os peccatoris. &
os dolosi suꝑ me aꝑtum est. Sa¬
ginabatur tienatorum sermonibꝰ.
Illi sibila. obtrectationes ore tolle¬
bant: & sermonibus odii circum¬
dabant innocentem. Bonus cer-¬
tus inter multos colubros positꝰ
non timebat: ceruus amicitiȩ &

Expanded text:
naturae, ut eum occulta non latenaturae, ut eum occulta non lateant. serpentes fugiant, uenena non laedant. denique eductus de latibulis suis serpens, qui producebatur ex homine, dicebat: quid uenisti ante tempus torquere nos? Spectemus ergo salientem hunc hinulum, ut non possimus timere serpentem. non timebat Dauid; denique de his dicebat serpentibus: et respondebo exprobrantibus mihi uerbum, quoniam speraui in uerbis tuis. quasi bonus ceruus, qui bibisset de fontibus aquarum, nequaquam humanorum serpentium spiras et maledicorum uenena metuebat. coluber illi non erat noxa, sed praeda. cibus erat serpentini uirus adloquii et c-ibus laudis. de quo dicebat: deus, laudem meam ne tacueris, quoniam os peccatoris et os dolosi super me apertum est. saginabatur uenenatorum sermonibus; illi sibila obtrectationis ora tollebant et sermonibus odii circumdabant innocentem. bonus ceruus inter multos colubres positus non timebat, ceruusamicitiae et
Abbreviated transcription (Latin):
nos paratos. ut uelut bonas col¬
ligant spicas. oportuno nussi
mifsores tempore: qr siquis ex¬
tra montẽ aut collem fuerit
reꝑtus. colligi uelut spica bona
non poterit ab his. qui ut cõ¬
perationis faciamus alterius
mentionem triticum a paleis
seꝑare mittentur. Plurimarũ
oꝑationũ sollertes: ministros
dñs habet. Idem piscatores:
idem etiam uenatores sunt. at.¬
q messores. Si in tempore
messis quo dirigunꝰt᷑ isti meri¬
tis maturus expectes. salientẽ
in montibus poteris intueri:
& uidebis dñm iħm similem
capreolo. aut humulo ceruoꝵ
suꝑ montes bethel. Salit enĩ
suꝑ ecclãm quȩ est domus paniᷤ
eo quod fideltum corda confir¬
met. Merito sicuit capreola: qr
caprea in altis pascitur. Dorcas.
etenim: uisus acutioris est. Quid
hoc acutius xp̃o: qui patrem
uidet quẽ uidet nente Aut
siquis uidit in xp̃o: ipse filus
reuelauit. Merito sicut humu¬
bus ceruortim. Hinnulus quasi
filius cui paterne moleuerit uis

Expanded text:
nos paratos, et velut bonas colnos paratos, et velut bonas colligant spicas, opportuno missi messores tempore; quia si quis extra montem repertus, colligi uelut bona spica non poterit ab his, qui, ut conparationis faciamus alterius mentionem, triticum a paleis separare mittentur. plurimarum operationum sollertes ministros dominus habet ; idem piscatores, idem etiam uenatores sunt atque messores. Si in tempore messis, quo diriguntur isti, meriti maturus expectes, salientem in montibus poteris intueri et uidebis dominum Iesum similem capreolo aut hinulo ceruorum super montes Bethel. salit enim super ecclesiam, quae est domus panis, eo quod fidelium corda confirmet. merito sicut capreola, quia caprea in altis pascitur. δορκάς etenim uisus acutioris est. quid hoc aptius Christo, qui patrem uidit quem uidit nemo, aut si qui uidit in Christo, ipse filius reuelauit ? merito sicut hinulus ceruorum; hinulus quasi filius, cui paternae inoleuerit uis
Abbreviated transcription (Latin):
enum in montibus & in collibus
uenatores dñi: qui inuestigant
eos qui capiintur ad tutam. Sic
enim dixit ꝑ iheremiam dñs.
ecce mitto multos piscatores.
& multos uenatores: & uenabũ.¬
tur eos suꝑ omnem montem.
& suꝑ omnẽ collem. Ibi gͦ popł̃
dei queratur & inueniatur.
in petri & in patili doctrina.
gr̃a disciplina: non in conualle
sint ubi fletus. s in montibtis
a quibus unumquemq xp̃c il
luminat. Et cum petrum legi
lum legimtis xp̃c illuminat.
Curauit paulus. xp̃c illumina¬
resurrexit cuius sanatus est.
munere. Suscitauit mortuã
ideo ait. Illtminas tu mirabili¬
ter a montibus eternis. Nos
gͥ qui montes esse ñ posfumus.
stemus in montibus uel in col¬
libus. ut cum miserit piscatoreᷤ
suos dñs & uenatores. ut uenen¬
tur eos qui suꝑ omnem montẽ
suit. uel suꝑ omnem collem
id est in legis & ꝓphetarum
preceptis. & noui & neteris testa¬
menti cognitione. omnem habẽ
tes conuersationem. inueniant

Expanded text:
enim in montibus et in collibus enim in montibus et in collibus uenatores domini, qui inuestigant eos qui capiuntur ad uitam. sic enim dixit per Hieremiam deus: ecce mitto multos piscatores et multos uenatores et uenabuntur eos super omnem montem et super omnem collem. ibi ergo populus dei quaeratur et inueniatur in Petri et in Pauli doctrina gratia disciplinae, ut non in conualle sint, ubi fletus, sed in montibus, a quibus unumquemque Christus inluminat. et cum Petrum legimus lum legimus Christus inluminat. curauit Paulus, Christus inluminaresurrexit cuius sanatus est munere. suscitauit mortuam ideo ait: inluminans tu mirabiliter a montibus aeternis. Nos igitur, qui montes esse non possumus, stemus in montibus uel in collibus, ut, cum miserit piscatores suos dominus et uenatores, ut uenentur eos, qui super omnem montem sunt uel super omnem collem, id est in legis et prophetarum praeceptis et noui et ueteris testamenti cognittes conversationem, inveniant
Abbreviated transcription (Latin):
nem eius inuenire non possumꝰ.
dum dubitamts. dum queruꝰ.
subito nobis quasi suꝑ montes
altissima dognata uidet᷑ ascen¬
dere: deinde quasi suꝑ colles ap-¬
parens nob̃ illuminat mentem.
ut inftindat sensibus quod in-¬
uenire posse difficile uidebat᷑.:
Ergo quasi ex absente p̃sens uer-¬
bum in cordibus nr̃is. & rurstis
cum aliquid nobis subobscurũ
est tanquam subducitur uerbũ.
& tanquã absentis aduentum
desideramtis: & iterum apparet.
ostendit se nob̃. tanquã presens
sit nob̃ in his que requirimus
cognoscendis. Salit ergo in timꝰ¬
cuiꝰq corde frequenter. transilit
& exit. & reuertitur. si sequaris.
si requiras. si tibi fidelium gratia
disceptatione doctorum. uerbũ
quod exierat atq transierat
postulet resuscitari. fieut illa q̃
suuit & intienit. quȩ dexit: frat̾
metis transiuit. ania mea . exi.¬
uit in uerbum eiꝰ. Ergo & si suꝑ
montes salit sequere: & si suꝑ
colles sequere. Reperiuntu

Expanded text:
nem eius inuenire non possumus, nem eius inuenire non possumus, dum dubitamus, dum quaerimus, subito nobis quasi super montes altissima dogmata uidetur ascendere. deinde quasi super colles apparens nobis inluminat mentem, ut infundat sensibus quod inuenire posse difficile uidebatur? ergo quasi ex absente fit praesens uerbum in cordibus nostris. et rursus, cum aliquid nobis subobscurum est, tamquam subducitur uerbum et tamquam absentis aduentum desideramus et iterum apparens ostendit se nobis, tamquam praesens sit nobis in his quae requirimus cognoscendis. salit ergo in uniuscuiusque corde frequenter; transilit et exit et reuertitur, si sequaris, si requiras, si tibi fidelium grata disceptatione doctorum uerbum, quod exierat atque transierat, postules resuscitari, sicut illa, quae quaesiuit et inuenit, quae dixit: frater meus transiuit; anima mea exiuit in uerbo eius. Ergo et si super montes salit, sequere, et si super colles, sequere. repperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
aduenit non suꝑ terrena ñ suꝑ
ualles: sed aduenit saliens super
montes. Deus enim ds̃ montiũ
est: non uallitm. ubi gͦ salit:
suꝑ montes salit. Sisis mons: sa¬
lit suꝑ te. Salit suꝑ ysaiam. salit
suꝑ ieremiam: salit suꝑ petrum.
ioħm. iacobum. Montes in circui-¬
tu eius. Si non potes mons esse &¬
non pretiales. esto uel collis. ut
ut te transitus eius umbra custo¬
dicamus de anuna & uerbo.
Anima iusti: sponsa est uerbi.
Hȩc si desideret. si capiat. sioret.
& oret assidue. & oret sine ulla
disceptatione. & tota intendat
in uerbo. subito uocem sibi uidet᷑
eiꝰ audire. quem ñ uidit. & in ti¬
more senstis. odorem diuinitatis
eiꝰ agnoscit: quod patiuntur ple¬
rumq qui bene credunt. Replen¬
tur subito nares aminȩ spiritali
gratia: & sentit sibi presentiȩ
eiꝰ flatum aspirare. quem que¬
rit. & dicit. Ecce iste ipse est
qtiem requiro: ipse quem desi¬
dero. Nonne cum aliquid de
scͥpturis cogitamus. & explanatio¬

Expanded text:
aduenit non super terrena, non super aduenit non super terrena, non super ualles, sed aduenit saliens super montes! deus enim deus montium est, non uallium. ubi ergo salit ? super montes salit. si sis mons, salit super te. salit super Esaiam, salit super Hieremiam, salit super Petrum Iohannem Iacobum. montes in circuitu eius. si non potes mons esse nec praeuales, esto uel collis, ut ut te transitus eius umbra custosia; dicamus de anima et uerbo. anima iusti sponsa est uerbi. haec si desideret, si cupiat, si oret et oret adsidue et oret sine ulla disceptatione et tota intendat in uerbo, subito uocem sibi uidetur eius audire quem non uidet et intimo sensu odorem diuinitatis eius agnoscit, quod patiuntur plerumque qui bene credunt. replentur subito nares animae spiritali gratia et sentit sibi praesentiae eius flatum adspirare, quem quaerit, et dicit: \'ecce iste ipse est quem requiro, ipse quem desidero\'. Nonne, cum aliquid de scripturis cogitamus et explanatio
Abbreviated transcription (Latin):
dixi ueni. ille salit & transilit.
Ego rogo eum uenire cum gr̃a:
iste gratiarum oꝑatur augm̃ta.
Et dum uenit increienta gr̃e
secum tiehit. do tieniendo ad qui¬
rit: quia sttidet etiam ipse sue
placere dilecte. Salit suꝑ excelsa:
ut ascendat ad sponsã. Sponse enĩ
stuides. Uideamus salientem. Salit
de celo in uirginem. de utero in
crtice in tumulum: in celtim de
septilchro. ꝓba nuchi datud sali¬
entẽ: ꝓba carrentem. Ta enim
dixisti. Exultauit tanquam gi¬
gas ad currendum uiam. a fũmo
celo egressio eiꝰ. & occursus enis
tisq ad suminum eiꝰ: nec est qui
se abscondat a calore eius. Ergo
& nunc salit. & nunc currit de
corde patris suꝑ sanctos suos de
oriente suꝑ occidentem: de septẽ¬
trione suꝑ meridiem. Ipse est qͥ
ascendit suꝑ occasum: ipse suꝑ ce¬
les celorum ad orientem. Ipse ascẽ¬
dit suꝑ montes: ipse suꝑ celos.
lltinam ego miser dicam. dicat
auima mea. ecce iste aduenit. &¬

Expanded text:
dixi \'ueni\', ille salit et transilit. dixi \'ueni\', ille salit et transilit. ego rogo eum uenire cum gratia, ille gratiarum operatur augmenta et, dum uenit, incrementa gratiae secum uehit et ueniendo adquirit, quia studet etiam ipse suae placere dilectae. oaiit super excelsa, ut ascendat super sponsam — sponsae enim super Judaeos. Videamus salientem. Salit de coelo in Virginem, de utero in cruce in tumulum, in coelum de sepulcro. Proba mihi, David, salientem, proba currentem; tu enim dixisti: Exsultavit tamquam gigas ad currendam viam: a summo caelo egressio eius et occursus eius usque ad summum eius, nec est qui se abscondat a calore eius. ergo et nunc salit et nunc currit de corde patris super sanctos suos, de oriente super occidentem, de septentrione super meridiem. ipse est qui ascendit super occasum, ipse super caelos caelorum ad orientem; ipse ascendit super montes, ipse super colles. Utinam ego miser dicam, dicat anima mea: ecce iste aduenit et
Abbreviated transcription (Latin):
est liber. multas habens ꝑsonas.
nobilis uelut manipultis tritim¬
phalis. multosq actti significans:
quos intelligere magis quã exp̃s
sos tenepe possimtis. Nam qui¬
si aduementem sponsum aucdie¬
rit. cum aliquibus parit̾ e tuan¬
tibus colloquentẽ. dicit sponsa.
uox consobrini mei. Dum loqͥt᷑
cum filiabtis ierłm. & rogat ut
excitent & resuscitent sponstm.
subito tanquã de longinquo mis¬
se uocis sonum sentiens dicit. nox
consobrin mei: annuntians quẽ
nantiari sͥ ante querebat quem
cupiebat ab aliis suscitari. sua p̃¬
ce suscitatum ã patre uenire iam
credens leta dicit. Uox consobri-¬
ni mei. Bene addidit consobrim
mei: ut ñ alie. s consobrina solasͥ
eius uendicaret aduentum. Ecce
inquit iste aduenit. Adhuc ergo
eum quero: & ille iam uenit. Ad¬
huc ego suffragia capto ut ueniat:
& ille iam ꝑximus est. Ego suscita¬
ri mͥ caritatem cupio. ego utilne¬
ratam me caritatis puto: & me
plus caritas ipsa festinat. Ego

Expanded text:
est liber, multas habens personas est liber, multas habens personas nobiles, velut manipulus triumphalis, multosque actus significans, quos intellisos tenere possimus. nam quasi aduenientem sponsum audierit cum aliquibus pariter uiantibus conloquentem, dicit sponsa: uox consobrini mei. dum loquitur cum filiabus Hierusalem et rogat, ut excitent et resuscitent sponsum, subito tamquam de longinquo missae uocis sonum sentiens dicit: uox consobrini mei, adnuntians quem nuntiari sibi ante quaerebat. quem cupiebat ab aliis suscitari, sua prece resuscitatum a patre uenire iam credens laeta dicit: uox consobrini mei. bene addidit \'consobrini mei;, ut non aliae, sed consobrina sola sibi eius uindicaret aduentum. Ecce, inquit, iste aduenit. adhuc ego eum quaero et ille iam uenit, adhuc ego suffragia capto, ut ueniat, et ille iam proximus est. ego suscitari mihi caritatem cupio, ego me uulneratam caritatis puto et ad me plus caritas ipsa festinat. ego
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & patilus apłs ait. Deus
rito complacet in eo pater: quia
patris gloria est. Hanc qui apa-¬
tre seꝑat: maiorem patri iniui-¬
riam facit. quem uuilt esse sine
gloria. Hunc quisq equalem pa.¬
tri non putat. inferiorem & pa¬¬
trem iudicat. quia alio uerbo
patrem plus laudare non possit:
gatur ergo ut ueniat salutare dĩ.
Ille est qui rogatur. hoc est dñs
iħc & non est alius: sicut habet
littere interp̃tatio. & non ẽ. uel
sic. non solus pater rogatur. est
ille: hoc est filius qui rogatur.
Et rogatus aduenit: & salutare
mundo dedit. Ideo cu tep hocẽ
saluator: ideo iħc sicut angłs cdhix̃.
quia saltium faciet popłm fitum.
ut ꝓbaret illud: quia adhuc lo-¬
quentibus nobis dicit adsum. Ad¬
est: quia suscitatus a filiabus iude.
quasi resuscitatus a filiabtis ierłm
Audit eccłã sonum uocis eius: &
dicit. Uox consobrim mei. Ecce
hic aduenit saliens suꝑ montes:
transiliens suꝑ colles. Manpularis

Expanded text:
unde et apostolus Paulus ait: deusunde et apostolus Paulus ait: deusrito conplac-et in eo pater, quia patris gloria est. hunc qui a patre separat maiorem patri iniuriam facit, quem unit esse sine gloria. hunc quisque aequalem patri non putat, inferiorem et patrem iudicat, cum alio uerbo patrem plus laudare non possit, gatur ergo, ut ueniat salutare dei. ille est qui rogatur, hoc est dominus Iesus, et non est alius, sicut habet litterae interpretatio. et uel sic non solus pater rogatur; est et ille, hoc est: et filius qui rogatur et rogatus aduenit et salutare mundo dedit. ideo σωτήρ, hoc est \'saluator., ideo Iesus, sicut angelus dixit: qui saluum faciet populum suum. ut probaret illud, quia adhuc loquentibus nobis dicit: Adsum . 5. Adest, quia suscitatus a filiabus Judaeae, quasi resuscitatus a filiabus Hierusalem. Audit Ecclesia sonum vocis ejus, et dicit: Vox consobrini mei. Ecce hic advenit saliens super montes, transiliens super colles . Manipularis
Abbreviated transcription (Latin):
Audiam quid loquatur in me
dñs deus: qm̃ loquetur pacem
in ꝑlebem suam. Et suꝑ scõs
stios: & in eos qui conuertunt᷑
ad ipstim cor stum. Uleruntam̃
ꝓpe timentes eũ. salutare ipsrꝰ.
ut in habitet głã in terra nr̃a.
Totus hic locus iħm dñm sonat.
qui uiificauit mortuos: laza¬
rum ante passionem. plurimos
deum in maiestate sua uidere ñ
poterat: quia deum nemo uidit
unquam. Auidus ꝓpħa deside¬
rat uidere quem sꝑat tenere:
quem si uiderit desiderat pro¬
priis manibus comprehendere.
Ideoq ait. Et salutare tuum
da nobis. Salutare dei uirtus ẽ.
timentes hoc salutare. Longe e¬
rat xp̃c a nobis: longe erat anatio¬
nibus. Descendit in t̾ras. factus ẽ
ꝓpe: cepinus non timere. Nam
qui xp̃m timet: non tuori est
subditas. s deuotioni. Pietatis hic¬
timor: non infirmitatis est. Der-¬
q nichil deest tunentibus eum.
Quomͦ autẽ ꝓpe factus fit : audi.
Ut inhabitet inquit głã in terra
nr̃a. Quis est głã. nisi dñs iłic :

Expanded text:
id loquatur i n m e dominus deus, quoniam loquetur pacem in plebem suam et super sanctos suos et in eos qui conuertunt ad ipsum cor suum. uerumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra. totus hic locus Iesum dominum sonat, qui uiuificauit mortuos, Lazarum ante passionem, plurimos deum in maiestate sua uidere non poterat, quia deum nemo uidit umquam. auidus propheta desiderat uidere quem sperat tenere, quem si uiderit desiderat propriis manibus conprehendere. ideoque ait: et sa1utare tuum da nobis. salutare dei uirtus est, timentes hoc salutare. longe erat Christus a nobis:, longe erat a nationibus; descendit in terras, factus est prope, coepimus non timere. nam qui Christum timet, non timori est subditus, sed deuotioni; pietatis hitimor, non infirmitatis est. denique nihil deest timentibus eum. quomodo autem factus sit prope, audi: ut inhabitet, inquit, gloria in terra nostra. quis est gloria nisi dominus Iesus ?
Abbreviated transcription (Latin):
sunt corde. occilos ad ueritatẽ
aꝑtre non possunt. Cum autẽ
humiliamur. peccata nr̃a cog-¬
noscimus: & ipsa humilitate
delicta nr̃a ptirgamus. Humi¬
liatus sum inquit: & saltium
me fecit. In ueritate ergo est¬
humiliatus. qui humiliatus est
ad salutem: nec uane ꝑtulit
passionem. qui salutem uerita¬
tis secutus ẽ. Distat igit᷑ inter
cognoscere & timere: ut eo re¬
uertamur. Deniq euangłii lec¬
tio: docere nos debet. Ait enim
dñs ad eos: qui credebant ei ex
itdeis. Si manseritis in uerbo
meo. cognoscetis ueritatem: et
ueritas liberabit uos. Si manseri-¬
tis inquit: cognoscetis. Lides qͥa
non a pͥncipio potinit cognoscere.
quicumq timens dñm uerbum
eius audiuit. Non solum autẽ
non idem est timor & cognitio:
uerum etiam non idem est fideᷤᷤ.¬
& cognitio. Siquidem etiam a-¬
postolus docuit: diuersa esse mu-¬
nera gratiarum. Alii enim in-¬
quit datur ꝑ sp̃m sermo sapien¬
tie. alii sermo scientiȩ. scd̾m eun-¬

Expanded text:
sunt corde, oculos ad ueritatem sunt corde, oculos ad ueritatem aperire non possunt; cum autem humiliamur, peccata nostra cognoscimus et ipsa humilitate delicta nostra purgamus. humiliatus sum, inquit, et saluum me fecit. in ueritate ergo humiliatus qui humiliatus est ad salutem, nec uane pertulit passionem, qui salutem ueritatis secutus est. Distat igitur inter cognoscere et timere, ut eo reuertamur. denique euangelii lectio docere nos debet; ait enim dominus ad eos, qui credebant ei ex Iudaeis: si manseritis in uerbo meo, cognoscetis ueritatem et ueritas liberabit uos. si manseritis, inquit, cognoscetis. nides quia non a principio potuit cognoscere quicumque timens deum uerbum eius audiuit. non solum autem non idem est timor et cognitio, uerum etiam non idem est fides et cognitio, siquidem etiam apostolus docuit diuersa esse munera gratiarum. alii enim, inquit, datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eun
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis gratia: agnouit iusta
esse dei iudicra. Agnoscere autẽ.
ꝑfecti est. Deniq aliud est cred̃e:¬
aliud agnoscere. fides timentis:
agnitio sapientis. Qui enim
timet: rationem non querit.
Sapiens autẽ & agnitionem
eorum inuestigat: quecumq ꝑci¬
pere desiderat. Credidi inquit
ꝓpter quod locuttis fum. Cogno¬
uit autẽ intelligens: quod locutꝰ
est. In quo ergo iusta iudicia dei
sunt:. Quia ꝑ labores & tribu¬
lationes & afflictiones: ad celeste
p̃mium ꝑuenitur. Sicut enim
certantibus athletis corona defer¬
tur iusto iudicio hominum: ita
legitime certantibus xp̃ianis di¬
umno udicio palma decernitur.
llincenti inquit dabo sedere me-¬
cum in sede mea. Uita ergo nr̃a
examinatur igne. sicut splendor
argenti: ut uirtus certaminibꝰ
approbetur. Transiuimus in qͥt
ꝑ ignem. & aquam: & induxisti
nos in refrigerium. ꝑ hec igit᷑
uera iudicia tua esse cognoui.
Humiliatus enim fum. ut hec
uiderem: quia hi qui exaltati

Expanded text:
cognitionis gratia, agnovit justa cognitionis gratia, agnovit justa esse Dei judicia: agnoscere autem perfecti est. Denique aliud est credaliud agnoscere: fides timentis, agnitio sapientis. qui enim timet, rationem non quaerit, sapiens autem et agnitionem eorum inuestigat quaecumque percipere desiderat. credidi, inquit, propter quod Locutus sum; cognouit autem intellegens quod locutus est. In quo ergo iusta iudicia dei sunt ? quia per labores et tribulationes et adflictiones ad caeleste praemium peruenitur. sicut enim certantibus athletis corona defertur iusto iudicio hominum, ita legitime certantibus christianis diuino iudicio palma decernitur. uincenti, inquit, dabo sedere mecum in sede mea. uita ergo nostra examinatur igne sicut splendor argenti, ut uirtus certaminibus adprobetur. transiuimus, inquit, perignem et a qua m, et induxisti nos in refrigerium. per haec igitur uera iudicia tua esse cognoui. humiliatus enim sum, ut haec uiderem, quia hi, qui exaltati
Abbreviated transcription (Latin):
esset traditus aduersarie po-¬
testati. Dedit enim dñs pote¬
statem diabolo in facultates
ents: ut temptaretur qualẽ
amisso patrimonio haberet
affectum. Dedit in filios. dedit
dolore liberorum defunctorum.
aut cratiatu corporis a constan¬
tia mentis animiq desciscere.
Dñs quidem nouerat fortem:
sed in illo docere atq examinare
nos uoluit. utrum imitatores eiꝰ
esse possemus. Deniq et abrahã
temptauit: quando unicum se¬
nis filiam sibi petiit immolari.
Sciebat utiq mentem abrabe
s sciens temptat dñs sicut legi¬
sti in euangelio. quia cum inter
nes haberent. & illi respondis-¬
berent panes ipse ait. Quid fa¬
ciemtis inter tantos. homines:
Hoc autẽ dicebat temptans eos:
Qui ergo iustus est examine iu¬
sticie sue credit. quia dei sunt
iutlicia: uel scd̾m grecum quia
dei sunt iudicia. ip̃sa iusticia. Sed
hoc ut agnosceret. fecit p̃missa
p̃catio: qm̃ intellectum darisͥ
Accepta est ergo intellectas &

Expanded text:
esset traditus aduersariae poesset traditus aduersariae potestati. dedit enim dominus potestatem diabolo in facultates eius, ut temptaretur, qualem amisso patrimonio haberet affectum; dedit in filios, dedit dolore liberorum defunctorum aut cruciatu corporis a constantia mentis anima defetisceret. dominus quidem nouerat fortem, sed in illo docere atque examinare nos uoluit, utrum imitatores eius esse possemus. denique et Abraham temptauit, quando filium senis unicum sibi petiuit immolari. sciebat utique mentem Abrahae, sed sciens temptat dominus, sicut legisti in euangelio, quia, cum internes haberent, et illi respondisberent panes, ipse ait: quid faciemus, inquit, inter tantos homines? hoc autem dicebat temptans eos; qui ergo iustus est, examine iustitiae suae credit, quia dei iusta iudicia sunt, uel secundum Graecum, quia iudicia dei sunt ipsa iustitia. Sed hoc ut agnosceret, fecit praemissa precatio, quoniam intellectum dari Accepta est ergo intellectus et
Abbreviated transcription (Latin):
ratione autẽ dixerit. qui ti¬
ment te uidebunt me. & leta-¬
buutur. ipse expostut dicens:
quia in uerba tua sꝑam: Hoc
est dicere. intus me uiderunt.
intus me tetigerunt: intus
me aspexerunt. lͥ spem assũpsi.
de tiuis uerbis ubi tua uerba
percepi. Beati ergo qui uident
iustum & letantur: quia fꝑat
in dei uerba. Quam multi aut̃
sunt qui oderunt iustos quia
ꝑscrutantur dei uerba quia
iusti funt : & cum aliquos doc-¬
tos audiunt impii. eos ipter
doctrinam uitare consuerunt.
Sequitur uersus tertius. Cog-
me. Qui potest intelligere q̃
sunt diuine ꝓuidentiȩ utitur
eos sermone quo usus est sanctꝰ
iudicio dei fuint: ut egrum
corpus aliquis habeat. ut sa-¬
lubre. ut diues. ut pauꝑ sit.
ut moriatur iuuenis. uel senex.
Siquis intendat scͥpturis diui¬
nis: intelligit hȩc fieri uidi-¬
cio dei. Nichil enim est : pret̾
dei scientiam. Exemplum que¬
rimus non est absconditum.
Siquidem iob nunquã ami¬
sisset ꝓprias facultates: nisi

Expanded text:
ratione autem dixerit: Qui tiratione autem dixerit: Qui timent te, videbunt me et laetabuntur, ipse exposuit dicens: Quia in verba tua supersperavi: hoc est dicere: Intus me viderunt, intus me tetigerunt, intus me aspexerunt; ubi spem assumpsi de tuis verbis, ubi tua verba percepi. Beati ergo qui vident justum, et laetantur; quia sperant in Dei verba. Quam multi autem sunt qui oderunt iustos, quia perscrutantur dei uerba qui iusti sunt, et cum aliquos doctos audiunt impii eos propter doctrinam uitare consuerunt! Sequitur uersus tertius: agnoum e. qui potest intellegere quae sunt diuinae prouidentiae, utitur eo sermone quo usus propheta est sanctus iudicio dei fiunt, ut aegrum corpus aliquis habeat, ut salubre, ut diues, ut pauper sit, ut moriatur iuuenis uel senex. si quis intendat scripturis diuinis, intellegit haec fieri iudicio dei; nihil enim est praeter dei scientiam. exemplum quaerimus? non est absconditum, siquidem Iob numquam amisisset proprias facultates, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
imaginis detrahere uideam᷑:
quam unicuiq xp̃c imposuit.
Catieamus ne aliquid detraha¬
mus. his quibus debemus adiun¬
gere. S quod peius est non solũ
non honestamus pauꝑes. sed etiã
dehonestamus. destrumus. ꝑse¬
quimtir: & ignoramtis. quod has
ẏmagini dei congeramus iniuri-¬
as: cum factos ad dei imaginẽ
putamus esse ledendos. Qui e¬
nim irridet pauꝑem: exacer¬
bat eum qui fecit illum. S ad¬
erit ille qui dicat. esuru & ñ
dedistis mͥ manducare. sitii &
non dedistis michi bibere: eger
eram & non tusitastis me. Et
quanto ista leuiora sunt. quã si
dicat inirias michi fecistis: mi¬
dastis me & uerberastis. Quem
siquis interrogauerit. qñ tibi
iniurias fecimus. quando spolia-¬
inmus: quando etiam uerbera¬
uimus: Dicet. Quandui uni
eorum minimorum fecistis:
michi fecistis. ꝓpterea cauea¬
mus diligentius ne cui uel mi
nimo contumeliam irrogemts:
ne ipsi dño in illis minunis con¬
tumeliosi fuisse udeamur. Qa

Expanded text:
imagini detrahere uideamur, imagini detrahere uideamur, quam unicuique Christus inposuit. caueamus, ne aliquid detrahamus his quibus debemus adiungere. sed, quod peius est, non solum non honestamus pauperes, sed etiam dehonestamus destruimus persequimur, et ignoramus, quod has in imaginem dei congregamus iniurias, cum factos ad dei imaginem putamus esse laedendos; qui enim inridet pauperem exacerbat eum qui fecit i II u m. sed aderit ille, qui dicat: esuriui et non dedistis illum manducare, sitiui et non dedistis mihi bibere, aeger eram et non uisitastis me. et quanto ista leuiora sunt, quam si dicat: \'iniurias mihi fecistis, nudastis me, uerberastis me\'! quem si quis interrogauerit: \'quando tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando etiam uerberauimus ?\', dicet: quamdiu uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis. propterea caueamus dilinimo contumeliam irrogemus; ne ipsi Domino in illis minimis contumeliosi fuisse videamur. 27. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
guento. Illuis mmitatores finitis:
esse quis dubitet: Sicubi ergo
iustus sedeat. sicubi accubet:
festinemus unidere eum. Pretio¬
sum est uidere uirum iustum:
ut uideas eum scđm imaginem
dei. Quod foris est nichił ꝓdesti:
quod intus est sanat. Sane &
in eo qui foris est illum qui intꝰ
est frequenter aspicimus: ut si
uiderimus pauꝑem. ilbum ad
cuius similitudinem factus est
honoremus in pauꝑe. De quo ait.¬
Dedistis michi manducare: quia
quod uni eorum dedistis. michi
dedistis. Qui enim honorat ima-¬
ginem imꝑatoris: utiq illum
honorat. qui eius imaginem ho¬
norauit. Et qui statuam con¬
tempserit imꝑatoris: imꝑatori
utiq cuns statuam consputa¬
uerit. fecisse uidettr initiriã.
Gentiles lignum adorant. quia
dei ymaginem putant: s inuisi¬
bilis dei imago non in eo est. qd
undettr. s in eo utiq quod ñ
indeti. Uides ergo: quia int̾
multas xp̃i imagines ambrila¬
mus. Caueamtis ne coronam

Expanded text:
guento. illius imitatores simus; guento. illius imitatores simus; esse quis dubitet? Sicubi ergo justus sedeat, sicubi accumbat, festinemus videre eum. Pretiosum est videre virum justum, ut videas eum secundum imaginem Dei. Quod foris est, nihil prodest: quod intus est, sanat. Sane et in eo qui foris est, illum qui intus est, frequenter aspicimus: ut si viderimus pauperem, illum ad cujus similitudinem factus est, honoremus in paudedistis mihi manducare, quia quod uni eorum dedistis mihi dedistis. qui enim coronat imaginem imperatoris, utique illum honorat cuius imaginem coronauit, et qui statuam contempserit imperatoris, imperatori utique cuius statuam consputauerit fecisse uidetur iniuriam. gentiles lignum adorant, quia dei imaginem putant; sed inuisibilis dei imago non in eo est quod uidetur, sed in eo utique quod non uidetur. Uides ergo quia inter multas Christi imagines ambulamus. caueamus, ne coronam
Abbreviated transcription (Latin):
serpens mori dicitur: si fuerit
hoĩs p̃uentꝰ aspectu. Ergo si tanta
uis uł in ocłis serpentiᷤᷤ uł in ocłis est
hoĩs. ut si alterum alter pͥor
tuderit possit occidere. non est
uirtas in oculis iusti qui repletꝰ
uirtutis est gratia: cum p̃sertĩ
tantum oꝑetur fides. ut &o illa
quȩ fimbrram dñi detigit sana¬
retur. & ille cii intendit dñs
iħc. statim ex eiꝰ oculis gratiam
sanctitatis hauriret:: S qui
uidet iustum: debet scire quid
uideat. Non illum tudet in cor-¬
pore. non in uestimento. non
in patrimonio. non in uultu.
s intus uidet. Non in quã eũ
uidet. nisi enus uiderit mentẽ.
nisi eius sermone intenderit:
nisi sensum illius potuerit cõ¬
p̃hendere. sapientiam detrac¬
tatu enis assumere. Tunc g
letabitur cum ista ꝓspexerit:
cum ista cognouerit. Ista ergo
festinemus. sicut illa mulieꝵ.
quȩ audinit in domo pharisei
discumbere dñm iħm & ingres¬
sa est: & euis pedes ꝑfudit im¬

Expanded text:
serpens mori dicitur, si fuerit serpens mori dicitur, si fuerit hominis praeuentus aspectu. ergo si tanta uirtus uel in oculis serpentis uel in oculis est hominis, ut, si alterum alter prior uiderit, possit occidere, non est uirtus in oculis iusti qui repletus uirtutis est gratia, cum praesertim tantum operetur fides, ut et illa quae fimbriam domini tetigit sanaretur et ille cui intendit dominus Iesus statim ex eius oculis gratiam sanitatis hauriret? Sed qui uidet iustum debet scire quod uideat. non illum uidet in corpore, non in uestimento, non in patrimonio, non in uultu, sed intus uidet. non, inquam, illum uidet nisi eius uiderit mentem, nisi eius sermonem intenderit, nisi sensus illius potuerit conprehendere, sapientiam de tractatu eius adsumere. tunc igitur laetabitur, cum ista perspexerit, cum ista cognouerit. ita ergo efestinemus uidere, sicut illa mulier quae audiuit in domo Pharisaei discumbere dominum Iesum et ingressa est et eius pedes perfudit un
Abbreviated transcription (Latin):
sanare hominem possit mom̃¬
to exiguo quo uidetur. homo
iustus si tam̃ cum fide ab eo in¬
spitiatur qui utilitatem ab eo
ꝑciꝑe desiderat. nichil confert
non uel ipsi oculorum radii. uir¬
tutem quandam uidentur in¬
fundere. his qui fideliter eum
indere desiderant: S quem¬
ad modum iꝰstus letificat cor in¬
nocentium cum indetur. ita mi¬
ꝓbi iustorum cognitione torq̃n-¬
tur: quia uel tacitis scõrum mo-¬
ribus arguuntur. Torquet ca¬
stitas incontinentiam: auaritiã
libertas. impietatem fides. De
hoc quoq parile uilis animã-¬
tis fumamus exemplum. Nam
sicut ꝓdesse diximus mutum
aminal cum uidetur: ita obes-
se ꝑcipintis lupũ si aliquẽ ui-¬
dendo p̃uienerit. Uocem enim
feruntur amittere: quos pͥus
ltiptis uiderit. Basyliscas quoq
hoc est noxius serpens. si quod¬
cumq uiderit pͥor animal fer¬
tur occidere: & allegatur statĩ
necari. qui potuerit a serpente
huusmodi p̾iideri. Ipse quoq

Expanded text:
sanare hominem possit momensanare hominem possit momento exiguo quo uidetur: homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desiderat, nihil confert? non uel ipsi oculorum radii uirtutem quandam uidentur infundere his qui fideliter eum uidere desiderant ? Sed quemadmodum iustus laetificat cor innocentium, cum uidetur, ita inprobi iustorum cognitione torquentur, quia uel tacitis sanctorum moribus arguuntur. torquet castitas incontinentiam, auaritiam liberalitas, impietatem fides. de hoc quoque parile uilis animantis sumamus exemplum. nam sicut prodesse diximus mutum animal cum uidetur, ita obesse percipimus lupum, si aliquem uidendo praeuenerit; uocem enim feruntur amittere quos prius lupus uiderit. basiliscus quoque, hoc est noxius serpens, si quodcumque uiderit prior animal, fertur occidere, et allegatur statim necari qui potuerit a serpente huiusmodi praeuideri. ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tem sapiens. affectu pio diligat
misericors liberalem: & uirtu¬
tes fuas in aliis amet. Plerisq
enim aspectus ammonitio cor-¬
reptionis est: ꝑfectioribus uͦ leci¬
cia est. Quam pulchrum gͥ ut
indearis & ꝓfis. Bonum ergo
um iustus. ꝓpterea deniq apb
paulus ascendit ierosolimam.
uit. iuuistos uideret. & cum petro
mansit diebus quindecim: ut
ex eius aliquid cohabitatione
ꝓficeret. Ppterea ipse paulus
& barnabas. cum ierosolimam
ingrederentur magnifice exci-¬
piebantur ab eccłã ab apłis.
&o maioribus natu: cum autẽ
abire uellent ne discederent
rogabantur. Et ut postea de
paulo legimus: cum lacrimuis
deducebantur. Nam si est tan¬
ta uis in naturalibus ut animal
nisum ꝓsit ictericis. ita ut mor¬
tui quoq cornu eius ammantiᷤ
ꝓdesse dicatur. si fuerit demon-¬
stratum his qui huiꝰmodi inqi¬
derint passionem: dubitare pos-¬
fumus quod iusti sanet aspectus:
Ergo si ammal uile trrationabi¬
le tantam uirtutem habet. ut

Expanded text:
tem sapiens affectu pio diligat, tem sapiens affectu pio diligat, misericors liberalem, et uirtutes suas in aliis amet. plerisque enim iusti aspectus admonitio correctionis est, perfectioribus uero laetitia est. quam pulchrum igitur, ut uidearis et prosis! bonum ergo uir iustus. Propterea denique apostolus Paulus ascendit Hierosolymam, ut iustos uideret, et cum Petro mansit diebus quindecim, ut ex eius aliquid cohabitatione proficeret. propterea ipse Paulus et Barnabas, cum Hierosolymam ingrederentur, magnifice excipiebantur ab ecclesia, ab apostolis et maioribus natu. cum autem abire uellent, ne discederent rogabantur et, ut postea de Paulo legimus, cum lacrimis deducebatur. nam si est tanta uis in naturalibus, ut animal uisum prosit ictericis, ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare possumus, quod iusti sanet aspectus ? ergo animal uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ligamus. faciamus: ut intellexis¬
se nos quod audiuinus compro¬
benius. Sequitur uersus. Qui
timent te uidebunt me & le¬
tabuntgꝵ: quia in uerba tua
sꝑaui. fortasse aliquibus uideat᷑
hoc esse contrarnim: quia itistꝰ
dicit. qui timent de in debunt
me & letabuntur. Multis enĩ
iustus grauis est: cum tudet᷑.
Deniq in euangłio pleriq dñn
iħm uidere non poterant. sic̃
geraseni rogabant eum ut a¬
biret de regionibus eorum. et
alii ei transitum denegabant:
quando tam̃ ꝑ eos transire nole-¬
bat. Unde puto quod sicuit illic
iudeẽ forma impacientis expri-¬
mitur: hic eccłe gratia reuelet᷑.
ꝓphetat enim totum orben re-¬
plendum esse timore diuino: &
ideo quasi timentes deum scorũ
dicit cognitione letari. Qui enĩ
uidet iustum & gaudet: etiam
ipse uult esse iustus. Pulchrtumm
est enim. ut in aliis delectetur.
quod uult ipse in se seruare :
si sũpriserit. Est enim insitũ
bonis ut castum pudicus. prudẽ¬

Expanded text:
legamus, faciamus ut intellexislegamus, faciamus ut intellexisse nos quod audiuimus conprobemus. Sequitur uersus secundus: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, quia in uerba tua supersperaui. fortasse aliquibus uideatur hoc esse contrarium, quia iustus dicit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur; multis enim iustus grauis est cum uidetur. denique in euangelio plerique dominum Iesum uidere non poterant, sicut Geraseni rogabant eum, ut abiret de regionibus eorum, et alii ei transitum denegabant, quando tamen per eos transire nolebat. unde puto quod, sicut illic Iudaicae forma impietatis exprimitur, ita hic ecclesiae gratia reueletur. prophetat enim totum orbem replendum esse timore diuino et ideo quasi timentes deum sanctorum dicit cognitione laetari; qui enim uidet iustum et gaudet, etiam ipse uult esse iustus. pulchrum est enim ut in aliis delectetur, quod uult ipse in se seruare, si possit. est enim insitum bonis, ut castum pudicus, pruden
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem debenitis assumere.
ne extollamur. si forte unam ali¬
quã de scͥpturis ꝑarabolã agnotie¬
rimꝰ: aut qr int̾dũ scd̾m litt̾am plana
legimus. si forte scdm litterã aliqͥd in¬
tellexermꝰ doctrine nobis assuma
tam centesimtim & octautim
decimum psalmum scͥbens. intel¬
lectum fibi dari poscit. ut man¬
data dei intelligat: & scit nisi
a dño acceꝑit gratiam intelli¬
gere eits se mandata non pos¬
se. In euangłio quoq lego quia
niq explanationem ꝓpofite
parabolȩ postulabant. Ipse dñs
iħc cum diceret ut legisti in li-¬
bro euangłii scdm̃ matheum scͥp¬
tum beati pauꝑes sp̃u: subiecit
in posterioribus. Omnis qui au¬
dierit uerba mea & fecerit ea:
similis erit homini sapienti. Nõ
ergo qui audit tantumm sumi¬
lis erit: sed qui facit quȩ audie¬
rit. Ergo neq factum sine au¬
ditione. neq auditio sine facto.
potest esse sapientis: sed qui au¬
dit &o facit. Audiamus gͥ intel¬

Expanded text:
humilitatem debemus adsumere, humilitatem debemus adsumere, ne extollamur, si forte unam aliquam de scripturis parabolam cognouerimus aut, quia interdum secundum litteram plana legimus, si forte secundum litteram aliquid intellexerimus, doctrinae nobis adsumamtam, centesimum et octauum decimum psalmum scribens intellectum sibi dari poscit, ut mandata dei intellegat, et scit, nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia nique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intel