comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod sis cribere dignatus non fueris. uel meas solas
legere decreui. ut saltem diffiden Qtia ur̃a cognitic
rebaptizari erubescant. nequeid agam cum miles
praesens est nequis urm arbitretur tumultuosius
me agere uoluisse quamratio pacis desiderat :
sed post abscessum militis. ut omnes quinos audiunt
intellegant. non hoc eẽ propositimei. ut inuiti homines
ad cuiusquam communionem cogantur. Sed utquie¬
tissime quaerentib: ueritas in notescat. cessabit
anrĩs partib: terror temporalium potestatum. cess&
&iam auestris partib terror co gregatorum circi¬
celionum reagamus rationem agamus diuinarum
scripturarum auctoritatib agamus. quieti atq tran¬
quilli quantum possumus p&amus. quaeramus
pulsemus ut accipiamus & inueniamus & aperiatur
nobis neforte fieri possit ut aduui ante dño concordes
conatus & orationes nrãs. tanta deformitas. atq:
impi&as africanarum regionum denrĩs terris

Expanded text:
quod si rescribere dignatus non fueris, uel meas solas quod si rescribere dignatus non fueris, uel meas solas legere decreui, ut saltem diffidentia uestra cognita rebaptizari erubescant. Neque id agam, cum miles praesens est, ne quis uestrum arbitretur tumultuosius me agere uoluisse, quam ratio pacis desiderat, sed post abscessum militis, ut omnes, qui nos audiunt, intellegant non hoc esse propositi mei, ut inuiti homines ad cuiusquam communionem cogantur, sed ut quietissime quaerentibus ueritas innotescat. cessabit a nostris partibus terror temporalium potestatum; cesset etiam a uestris partibus terror congregatorum Circumcellionum. re agamus, ratione agamus, diuinarum scripturarum auctoritatibus agamus, quieti atque tranquilli, quantum possumus, petamus, quaeramus, pulsemus, ut accipiamus et inueniamus et aperiatur nobis, ne forte fiere possit, ut adiuuante domino concordes conatus et orationes nostras tanta deformitas atque impietas Africanarum regionum de nostris terris
Abbreviated transcription (Latin):
tempora uentosa transigere. sed cogitome principi
pastorum omnium rationem de commissis ouibus
redditurum. Si forte nolles ut haec tibi scriberem
oportette frater agnoscere timorimeo. multum
enimtimeo neme tacente & dissimulante alii quoq:
rebaptizentur a uob̵. De creui ergo quantum uires
& facultatem dñs praebere dignatur causam istam
sicagere ut pacificis conlationib nr̃is. omnes quin ob
communicant nouerint abheresib: aut schis matib:
quantum catholica dist& eccđic: Et quantum sit
cauenda ꝑnicies uelzi Zaniorum uel praetisorum
deuit edni sarmentorum : quam contem plationem
mecum silibenti animo susceperis ut concordib: nobis
amborum litterae populis recitentur. in effabili
& ultaebo lactitia: Si autem id aequo animonon accipis
quid faciam frater nisiutte quoq: inuito epistulas nras
populo catholico legam. quod eẽ possit instructior

Expanded text:
tempora uentosa transigere, sed cogito me principi tempora uentosa transigere, sed cogito me principi pastorum omnium rationem de commissis ouibus redditurum. si forte nolles, ut haec tibi scriberem, oportet te, frater, ignoscere timori meo; multum enim timeo, ne me tacente et + dissimulante alii quoque rebaptizentur a uobis. decreui ergo, quantum uires et facultatem dominus praebere dignatur, causam istam sic agere, ut pacificis conlationibus nostris omnes, qui nobis communicant, nouerint, ab haeresibus aut schismatibus quantum catholica distet ecclesia et quantum sit cauenda pernicies uel zizaniorum uel praecisorum de uite domini sarmentorum. quam conlationem mecum si libenti animo susceperis, ut concordibus nobis amborum litterae populis recitentur, ineffabili exultabo laetitia. si autem id aequo animo non accipis, quid faciam, frater, nisi ut te quoque inuito epistulas nostras populo catholico legam, quo esse possit instructior?
Abbreviated transcription (Latin):
demedio in his regionib: fuerit. quis &x plic& uerb
quam tibi palmam prae par& dñs. ut ad c&era
membra sananda quae pertotam a fricam tabefacta
mis erabiliter iacent ate proficis catur tamimmi¬
tabile medicinȩ documentum quam uereor.
qm̃ cormeum uidere non potes. ne tibi cum insulta¬
tione potius quam cum dilectione loqui uidear:
sed certe amplius quid faciam. non in uenio.
Nisi ut inspiciendo sermonem meum tibi offeram ani¬
mumdo: Tollamus demedio in ania obiecta. quac
a partibus in peritis iactari contra inuicem solent.
nec tu obicias tempora macariana. nec ego scuitiã
circicelionum si hoc adte non pertin&. Nec illud adme
area dominica nondum uentilataẽ sine paleis cẽ
non potest : Nos oremus atq agamus quantum pos¬
sumus ut frumentum simus. Ego rebaptizato diacono
nr̃o silere nom possum. scio enim quammihi silentiũ
ꝑniciosum sit: Non enim cogito in ecclesiasticis honorib:

Expanded text:
de medio in his regionibus fuerit, quis explicet uerbis, de medio in his regionibus fuerit, quis explicet uerbis, quam tibi palmam praeparet dominus, ut ad cetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter iacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania obiecta, quae a partibus inperitis iactari contra inuicem solent, nec tu obicias tempora Macariana nec ego saeuitiam Circumcellionum. si hoc ad te non pertinet, nec illud ad me. area dominica nondum uentilata est; sine paleis esse non potest. nos oremus atque agamus, quantum possumus, ut frumentum simus. ego rebaptizato diacono nostro silere non possum; scio enim, quam mihi silentium perniciosum sit. non enim cogito in ecclesiasticis honoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ut corda duplicare quaeratis. Clama ergo recte
tefacere sin on rebaptizas. & non solum sine trepi¬
datione sed &iam cum gaudio in demihi rescribe
Nullate tuorum concilia frater & terreant. Sienĩ
hoceis displicuerit. non sunt digni quite habeant:
si autem placuerit. credimus demisericordia dnĩ.
quitimentes sibi displicere. & conantes placere
num quam deserit. quod in teruos & nos cito pax
erit. ne propter honores nrõs. dequa sarcina
periculosa ratio redditur. misere plebes credentes
inxpm̃ habeant in domib suis. commies cibos.
& mensam xp̃i communem habere non possint
Nonne ingemescimus quoduir & uxor ut sideliter
coniungant corporasua. iurant sibi plerumque
dilaniant. Hoctantum scandalum tantus diaboli
triumphus. tanta ꝑnicies animarum. Si pertuã
modestiam & prudentiam & dilectionem quamde¬
bemus ei qui pronob̵ suum sanguinem fudit. ab lata

Expanded text:
ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte te facere, si non rebaptizas, et non solum sine trepidatione sed etiam cum gaudio mihi inde rescribe. nulla te tuorum concilia, frater, exterreant. si enim hoc eis displicuerit, non sunt digni, qui te habeant; si autem placuerit, credimus de misericordia domini, qui timentes sibi displicere et conantes placere numquam deserit, quod inter uos et nos cito pax erit, ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio redditur, miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos et mensam Christi communem habere non possint. nonne ingemescimus, quod uir et uxor, ut fideliter coniungant corpora sua, iurant sibi plerumque dilaniant? hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum si per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debemus ei, qui pro nobis \\ suum sanguinem fudit, ablata
Abbreviated transcription (Latin):
tutis iugum. Nullus xp̃ianus circumciditur carne :
sictunc regnantib: iustis cum dño: Damnatisq: impis
ne mobaptitabitur : Sed quod ista praefigurant.
id est circum cisio cordis. & mundatio conscientiae :¬
manebit in aeternum: Siergo illo tempr̃ iudacus
essem. & uenir& adme samaritanus. uelleque illo
errore derelicto quem &iam dñs in probauit
dicens: Uos ad oratis quod nescitis. nos ad oramus
quod scimus qm̃ salus & iudaeis est : Gell& ergo
samaritanus quem samaritani circumaiderant
fieri iuda eus. uacar& certe iterationis audacia:
& id quod apud heresem factum erat quod prae¬
ceperat ds̃ : non rep&ere. sed ad brobare cogeremir:
sed si in carne circum cisi hominis. non in uenirem locũ
ubi circum cisionem rep&erem: quia unum est
illud membrum. multo minus inuenitur locus
in uno corde ubi baptismum xp̃i repetatur : Ideo
qui duplicare baptis mum uultis. necesse est omnino

Expanded text:
tutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, tutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore derelicto, quem etiam dominus improbauit dicens: Vos adoratis, quod nescitis; nos adoramus, quod scimus, quoniam salus ex Iudaeis est, - uellet ergo / / Samaritanus, quem Samaritani circumciderant, fieri Iudaeus, uacaret certe iterationis audacia et id, quod apud haeresem factum erat, quod praeceperat deus, non repetere sed adprobare cogeremur. quod si in carne circumcisi hominis non inuenirem locum, ubi circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum, multo minus inuenitur locus in uno corde, \'ubi baptismum Christi repetatur. ideo qui duplicare baptismum uultis, necesse est omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
Sia persecutorib uestis nonscis saest pendentis incruce:
quur axp̃i anis destruitur sacramentum sedentis incelo:
ssiucteris populi temporib: iudaeus essem. quando
aliud eẽ melius non possem : accepissem utiq: circũ¬
cisionem: quod signaculum iustitiae fidaeitantũ
illo tempr̃ ualuit antequam dñi euacuare tur
aduentur: ut in fantem filium moysi angelus prȩfo¬
cass& nisi mater arepto calculo circumcidis s&
puerum. & hoc sacramento imminentem pernifiem
depuliss&: hoc sa cramentum : &iam iordanem
fluuium refrenauit. & reduxit infontem:
Hoc sa cramentum : ipsedñs quãuis euacuauerit
crucifixus. tamen natus accepit: Non enim signacula
illa damnata sunt. sed succedentib: oppor timnio¬
ribus decesserunt : Nam sicut circum cisionem
abstulit dñĩ primus aduentus. sic baptismum
aufer& secundus aduentus sicut enim nunc postea¬
quamuenit libertas fidaei. & remotum est serui¬

Expanded text:
si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, cur a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris populi temporibus Iudaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. quod signaculum iustitiae fidei tantum illo tempore ualuit, antequam domini euacuaretur aduentu, ut infantem filium Moysi angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset puerum et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset. hoc sacramentum etiam Iordanen fluuium refrenauit et reduxit in fontem. , hoc sacramentum ipse dominus quamuis euacuauerit crucifixus, tamen natus accepit. non enim signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. nam sicut circumcisionem abstulit domini primus aduentus, sic baptismum auferet secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est serui
Abbreviated transcription (Latin):
non poterunt malam, quod ergo tampio & tam reli¬
gioso animo facis sitamen facis ut eccłȩ catholicae
baptis mum non iteres. sed ad probes potius. tãquã
unius uerissimae matris qua c omnib: gentibus
& regenerandis prȩb& sinum & regeneratis ubera
infundit . tamquaminius possessionis xpi sese usque¬
adterrae terminos porrigentis. si hoc uere facis. quur
non crumpis in exultantem. & liberam uocem
quur lucernae tuae tamutilem splendorem praemis
submodio quur nondiscissis atq abiectis ueterib
pellib timidȩ seruitutis. xp̃iana potius indutus
fiducia ex istis &dicis : Ego unum baptis mum noui.
patris & filii & sp̃s sci nomine consecratum atque sig¬
natum: hanc formam ubi inuenio. necesse est
ut approbem: non destruo quod dominicum agnosco :
Non ex suflo uexillum regis meiꝰ: uestem xp̃i. & quidi¬
uiserunt non uio lauerunt: Etilli adhuc xp̃m̃ non re¬
surrecturum crediderant. sed morientem uidebant

Expanded text:
non poterunt malam. Quod ergo tam pio et tam relinon poterunt malam. Quod ergo tam pio et tam religioso animo facis, si tamen facis, ut ecclesiae catholicae baptismum non iteres, sed adprobes potius tamquam unius uerissimae matris, quae omnibus gentibus et regenerandis praebet sinum et regeneratis ubera infundit tamquam unius possessionis Christi sese usquead terrae terminos porrigentis, — si hoc uere facis, cur non erumpis in exultantem et liberam uocem ? cur lucernae tuae tam utilem splendorem premis sub modio? cur non discissis atque abiectis ueteribus pellibus timidae seruitutis christiana potius indutus fiducia existis et dicis: Ego unum baptismum noui patris et filii et spiritus sancti nomine consecratum atque signatum; hanc formam ubi inuenio, necesse est ut adprobem; non destruo, quod dominicum agnosco, non exsufflo uexillum regis mei\'? uestem Christi et qui diuiserunt, non uiolauerunt; et illi adhuc Christum non resurrecturum crediderant, sed morientem uidebant.
Abbreviated transcription (Latin):
baptizas nihilest quod homines d&uo collegio formides
cumidte rescripseris facere quod te illi facere &iam
sinolles iuberent: Cum autem id quantis potueris
documentis faciendum eẽ defenderis non solum non
sus censebunt. sed &iam praedicabunt: Si autem non re¬
baptizas. arripe libertatem xp̃ianam fratermaximine:
arripe quaesote non cuius quam hominis contempla¬
tione xp̃i autreprehensionem uercaris. aut exhorreas
potestatem. transit honor huius scđi transit ambitio.
in futuro xp̃i iudicio nec absidȩ gradate nec cathedre
uelatae nec sc̃i monialium occursantium atq: can¬
tantium greges adhibebuntur ad defensionem.
ubi coeperit accusare conscientia. & conscientiarũ
arbiter iudicare quae hic honorant ibiconerant:
Quae hicreleuant. ibi grauant : Istaquae protempore
propter eccłȩ utilitatem honorinrõ &hibentur.
Defendentur forte bona conscientia. defendere aut̃.

Expanded text:
baptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, baptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, cum id te rescripseris facere, quod te illi facere, etiam si nolles, iuberent. cum autem id quantis potueris documentis faciendum esse defenderis, non solum non suscensebunt, sed etiam praedicabunt. si autem non rebaptizas, arripe libertatem christianam, frater Maximine, arripe, quaeso te; non cuiusquam hominis in contemplatione Christi aut reprehensionem uerearis aut exhorreas potestatem. transit honor huius saeculi, transit ambitio. in futuro Christi iudicio nec absidae gradatae nec cathedruelatae nec sanctimonialium occursantium atque cantantium greges adhibebuntur ad defensionem, ubi coeperit accusare conscientia et conscientiarum arbiter iudicare. quae hic honorant, ibi onerant; quae hic releuant, ibi grauant. ista quae pro tempore propter ecclesiae utilitatem honori nostro exhibentur, defendentur forte bona conscientia, defendere autem
Abbreviated transcription (Latin):
facillime a uolentib sciripotest: Rebaptizare igitur
her&i cum hominem quihaec sc̃ĩtatis signa ꝑceperit.
qua expĩ ana tradidit disciplina. omnino peccatũ ẽ
Rebaptizare & uncatholicum immanissimum scelus ẽ
Lamennon adeo credens quiad &emihi bene ꝑsua sum
tenebam. mutu gennam ipse perrexi & eum quidem
miserum uidere non potui. A parentib: uero eius
audiui quod uester iam &iam diaconus factus sit.
& tamenbene adhuc d&uo corde sentio. ut eum re¬
baptizatum eẽ non credam. Quarete frater dilectis¬
obsecro ut rescribere mihi digneris quid gestum sit
Et sic rescribere ut noueris me in eccła fratribus nr̃is
epistulam tuam uelle recitare: quodideo scripsi
necumidpostea facerem quod me nonsperares esse
facturum. offenderem caritatem. &iustam deme
apud communes amicos quaere lam deponeres: quid
ergote impediat adrescribendum non uideo sienim re¬

Expanded text:
facillime a volentibus sciri potest. Rebaptizare igitur facillime a volentibus sciri potest. Rebaptizare igitur haereticum hominem, qui haec sanctitatis signa perceperit quae christiana tradidit discrebaptizare autem catholicum immanissimum scelus est. tamen non adeo credens, quia de te mihi bene persuasum tenebam, Mutugennam ipse perrexi et eum quidem miserum uidere non potui, a parentibus uero eius audiui, quod uester iam etiam diaconus factus sit. et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut eum rebaptizatum esse non credam. Quare te, frater dilectissu Christi obsecro, ut rescribere mihi digneris, quid gestum sit, et sic rescribere, ut noueris me in ecclesia fratribus nostris epistulam tuam uelle recitare. quod ideo scripsi, ne, cum id postea facerem, quod me non sperares esse facturum, offenderem caritatem et iustam de me apud communes amicos querelam deponeres. quid ergo te impediat ad rescribendum, non uideo. si enim re
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. Ego cuminista regione consu&udinem hominũ
lugendam atqueplangendam quicum xp̃i ano nomine
glorientur xp̃ianos rebaptizare non dubitant
Quibus uerbis poteram d&estarer. Non de fuerunt
laud atorestui quimihidicerent teista non facere :
fateor primo non credidi deinde considerans possefieri
ut animamhumanam defuturauita cogitantem.
ditimor inuader& ut seabscelere aꝑtissimo tempera¬
r&. Cratulatus credidi quod tali proposito ab eccła
catholica nolueris eẽ nimis alienus. quaerebam sane
occasionem loquendi tecum ut sifieriposs& eaquae
parua remanserat internos dissensio tolleretur:
Cumecce ante paucos dies. dia conum nrm muta gen¬
nensem terebaptizasse nunciatum est. doluiuehe¬
menter & illius miserabilem lapsum & tuum frat̃
in opiatum scelus. nouienim quae sit a ecclesi a catolicha
gentes sunt hereditas xp̃i. & possessio xp̃i termini
terrae. Nostis & uos autsinon nostis aduertite

Expanded text:
quuntur. Ego cum in ista regione consuetudinem hominum quuntur. Ego cum in ista regione consuetudinem hominum lugendam + atque plangendam, qui cum christiano nomine glorientur, Christianos rebaptizare non dubitant, quibus uerbis poteram, detestarer, non defuerunt laudatores tui, qui mihi dicerent te ista non facere. fateor, primo non credidi. deinde considerans posse fieri, ut animam humanam de futura uita cogitantem dei timor inuaderet, ut se ab scelere apertissimo temperaret, gratulatus credidi, quod tali proposito ab ecclesia catholica nolueris esse nimis alienus. quaerebam sane occasionem loquendi tecum, ut, si fieri posset, ea quae parua remanserat inter nos dissensio tolleretur, cum ecce ante paucos dies diaconum nostrum Mutugennensem te rebaptizasse nuntiatum est. dolui uehementer et illius miserabilem lapsum et tuum, frater, inopinatum scelus. nouGentes sunt haereditas Christi, et possessio Christi termini terrae. Nostis et vos, aut si non nostis, advertite;
Abbreviated transcription (Latin):
quinos nouit ignorat. Neque te eẽ epis copum meum
Nequeme prb̵mtuum hon orabilem igitur & earegula
telibenter appello. qua nouite esse hominem & nouiho¬
minem adimmaginem dĩ. & similitudinem factum
& inhonore positum ipso ordine &iurenaturae.
Si tamen intellegendo qua e intellegenda sunt seru&
honorem suum. namita scriptum est. homo in honore
positus non intellexit. comparatus est uimentis insensatis
& similis factus est illis: Quur ergote honorabilem
in quantum homdes non appellem. cum prae sertim
d&ua salute atq correctione quam diu in hacuita es
desperare non audeam fratrem uero ut uocem non lat&
praeceptum nobis eẽ diuinitus. ut &iam eis quinegant se
fratres nr̃os ẽẽ dicamus fr̃s nr̃iestis: Et hoc uehement̃
ual& ad causam propter quam scribere uolui fraterni¬
tatituae iamenim redditaratione quur epistulae
talem ianuam fecerim: Audi placidissime quae se¬

Expanded text:
qui DOS nouit, ignorat neque te esse episcopum meum qui DOS nouit, ignorat neque te esse episcopum meum neque me presbyterum tuum. honorabilem igitur ex ea regula te libenter appello, qua noui te esse hominem et noui hominem ad imaginem dei et similitudinem factum et in honore positum ipso ordine et iure naturae, si tamen intellegendo, quae intellegenda sunt, seruet honorem suum. nam ita scriptum est: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est iumentis insensatis et similis factus est illis. cur ergo te honorabilem, in quantum homo es, non appellem, cum praesertim de tua salute atque correctione, quam diu in hac uita es, desperare non audeam? fratrem uero ut uocem, non te latet praeceptum nobis esse diuinitus, ut etiam eis, qui negant se fratres nostros esse, dicamus: Fratres nostri estis\\ et hoc uehementer ualet ad causam, propter quam scribere uolui fraternitati tuae. iam enim reddita ratione, cur epistulae talem ianuam fecerim, audi placidissime, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo & honorabili fratrimaximino
rius quam ad remueniam dequatuae beniuolentiae
scribere uolui. tituli huius epłe. neuelte uel alium
quempiam moueat rationem breuiter reddam
Domine scripsi quia scriptum est. uos in libertatem
uocati estis fr̃s. tantum nelibertatem in occasionem
carnis d&is sed percaritatem seruite inuicem:
Cumego uel hoc ipso offitio litterarum percaritatem
tibi seruiam. Non ab surde tedominum uoco propt̃
unum &uerum dnm nr̃m ihm̃ quin ob ista praecepit:
Dilectissimo autem quodscripsi. Nouit ds̃ quod non solũ
tediligam. sedita diligam ut meipsum. quando quide
benemhi sum conscius & bonam &ibi optare
quae mihi: honorabili uero quod addidi: Non adhoc
addidi ut honorarem episcopatum tuum. Mihi enim
epis copus nones. Neque hoc cum contumeli a dictum
acceperis sed exanimo quo in ore nr̃o deb& esse est est
non non: Neque enim ignoras autquis quam hominũ

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI FRATRI MAXIMINO OMINO SALUTEM. Priusquam ad rem ueniam, de qua tuae beniuolentiae scribere uolui, tituli huius epistulae, ne uel te uel alium quempiam moueat, rationem breuiter reddam. \'domino\' scripsi, quia scriptum est: Uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per caritatem seruite inuicem. cum ergo uel hoc ipso officio litterarum per caritatem tibi seruiam, non absurde te dominum uoco propter unum et uerum dominum nostrum, qui nobis ista praecepit. \'dilectissimo\' autem quod scripsi, nouit deus, quod non solum te diligam, sed ita diligam ut me ipsum, quando quidem bene mihi sum conscius et bona me tibi optare quae mihi. \'honorabili\' uero quod addidi, non ad hoc addidi, ut honorarem episcopatum tuum; mihi enim episcopus non es. neque hoc cum contumelia dictum acceperis,. sed ex animo, quo in ore nostro esse debet est est, non non. neque enim ignoras aut quisquam hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
caput nrm̃ in quo concordes non sumus. Rogo te
atq: obsecro si est inte aliqua humanitas quam multi
praedicant. hicappareat bonitastua. sinon propter
honores transitorios simulatur . ut contremes cant
inte uis ceramisericordiae. & uelis aliquando rem
discuti . instando nob̃cum orationib: & omnia pacifice
conferendo nemisere plebes quaenris honoribus
obsecuntur. premantnos obsequus suis inuidicio di
sed potius nr̃a non ficta carita nob̃cum. reuocatae
aberrorib & dissensionib: inueritatis & pacis itinera
dirigantur. obtote coram oculis dĩ beatum eẽ domine
honorabilis & dilectissime: EXPLICIT¬

Expanded text:
caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in iudicio dei, sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionibus in ueritatis et pacis itinera dirigantur. opto te coram oculis dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissime. XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
communem dm̃ diuidunt qui formam serui accepit
ut omnes seruiendo liberar&: honorant uos nostri
percoronamnram nos adiurant urĩ. percoronã urãm
uos adiurant p̃ri. Omnium uerba suscipimus. neminẽ
offendere uolumus quid nos solus xp̃s offendit.
cuius membra laniamus. Et hominesquidem causas
suas sacculares apudnos finire cupientes. quomodo
eis necessarii fuerimus. Sic nosscõs dĩ seruos appellant
ut negotia terrae suae ꝑagant. Aliquando agamus
& negotium salutis nrae. & salutis ipsorum nonde auro
nonde argento non defundis & depecorib: proquib:
reb: cotidie submissocapite salutamur. ut dissensiones
hominum terminemus. sed de ipso capite nr̃o tamtur¬
pis internos & perniciosa dissensio est: quantum lib&
capita summittant quinos salutant ut eos concordes
interra faciamus. de caelo usque ad crucem sum missũ ẽ

Expanded text:
communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est
Abbreviated transcription (Latin):
uolueris sicut iusseris sicut tibi placuerit libenter
amplector Et de animob entismi & uenerabilis mihi
patris ualeri nunc absentis. tota securitate
polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturũ
Nouienim quantum diligat pacem. Et nullauani
fastus in anitate iactetur: Rogote quid nobis est
cum ueterib: dissensionib: hucusq uulnera illa
durauerint. qua e animositas hominum superborũ
nostris membris inflixit . quorum uulnerum putre¬
factione. &iamdolorem perdidimus quosol& medicus
implorari. Vides quanta & quam mis crabili foeditate
xp̃i anae domos familiaque turpatȩ sint: mariti
&uxores desuolecto sibi consentiunt. & de xp̃i altare
dissentiunt per illum sibi iurant ut interse pacem
habeant. & in illo habere non possunt. Filii cum pa¬
rentib: unam domum habent suam & domum di non
habent unam: Succedere in eorum hereditate cupiunt
cum quib: dexp̃i hereditate rixantur: Serui & domini

Expanded text:
nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durauerint, quae animositas hominum superborum nostris membris inflixit? quorum uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum hereditatem cupiunt, cum quibus de Christi hereditate rixantur; serui et domini
Abbreviated transcription (Latin):
A&ati hominis & necessitati causae teoporter &ignoscere
Illud tamen quod promitere dignatus es . poro memineris
ut sedentib: quos ipse delegeris. dummodo uerba nrã
non in aniter uentilentur. sedstilo &cipiantur
& tranquillius & ordinatius disseramus. utsiquid
forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit
recitatione reuoc&ur: Remtam magnam & ad salutẽ
omnium ꝑtinentem cum concordia requiramus
aut siplac& nullo medio interposito. prius nobis cum
siueper epłas siue ꝑconlotionem atq: lectionem
ubi placuerit conferamus. ne forte intemperantes
non nulli auditores. malint quas inr̃m & pectare
certamen quam de sua salute in nr̃a conloqtione
cogitare ut quod internos fuerit terminatum
postea pernos populus nouerit. autsi perepistulas
agiplac& ipsae plebib recitentur. ut aliquamdo
non plebes. sed plebs unadicatur prorsus sicut

Expanded text:
aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interposito prius nobiscum siue per epistulas siue per conlocutionem atque lectionem, ubi placuerit, conferamus, ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus nouerit, aut, si per epistulas agi placet, ipsae plebibus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
de homine quem falsȩ blanditiae faciunt arrogantẽ:
Rectȩ &iam uulgo dicitur. creuit ei caput. inpinguatũ
est enim oleo peccatoris. hoc est non aspera ueritate
corrigentis. sed leni falsitate laudantis: neque hoc
in eam partem peto accipias quasi egote afratre
euodio tamquam aiusto emendatum intellegi uelim
Vereor enimne mequoq: aliquid contumeliosa e
intedicere &istimes quodue hementer caueo quantũ
possum. sediustus est illȩ qui dixit. Ego sum ueritas
Itaque decuius lib& hominis ore nobis uerum cũ aliqua
a speritate sonuerit : Non ab illo homine quiforte
peccator est: sed ab ips a ueritate hocest axp̃o.
quiiustus est emendamur. nenrm̃ caput blandae
sed pernitiose adulationis unctio. hoc est oleum
peccatoris inpingu&. quam quam &iam sit frater
euodius aliquantum prosuae communionis defensione
turbatior aliquid elatius animo commotiore dixiss&:

Expanded text:
de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit caput\'; inpinguatum est enim oleo peccatoris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis. neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
atque plangendȩ discissionis &xtiterit. Audiui quidem
dememorato fratre tefuisse conquȩstum. quod nescio
quidtibi contumelios e responderit. quod que sote
neillam contumeliam deputes. quam certum mihi est
non de suꝑbo animo processisse : Noui enim fratrem
meum. sed siquid in disputando profidesua. & pro
ȩcłae caritate dixit. fortasse feruentius quod tua
grauitas noll& audire. Non illa contumacia. sed fi¬
ducia nominanda ẽ. Conlaudatorem enim. & dispu¬
tatorem non assentatorem . & ado latorẽ seessecipiebat¬
Nam hoc est oleum peccatoris quo propheta non uult
in pinguari caput: Ita enim dicit emendabit meiustus
in misericordia & argu& me: oleum aut̃ peccatoris
non in pinguet capudmeum: Ma uult enim seuera
miseri cordia iusti emendari quam leni adulationis
unctione laudari. Vnde &iam illud proph&icum est.
quiuos felices dicunt inerrorem uos mittunt: Ideoq

Expanded text:
atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebatnam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. mauult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leni adulationis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
te posse ueritatem cum fuerit de monstrata com¬
plecti sine ullo aestu dubitationis honorandũ puto
Dilectionis autem tantum tibi debeo. quantum nobis
ipse imperat quinos dilexit usque ad crucis obprobriũ
sed ne mireris quod apud beniuolentiam tuam diutacui
Nonputabam in hacte eẽ sententia quam mihi frater
euodius cuifidem non habere non possum gaudens indi¬
cauit : Nam cum forte contigiss& ut ininam domum
conuenir&is. & sermo interuos despenrã. hoc est dexp̃ĩ
hereditate ortus ess& ait dixisse benignitatem tuam.
uell&ebonis uiris sedentib: conferre nobiscum. quod te
multum gaudeo nrãe humilitati offerre dignatum.
Ne que ullo modo possum tantam occasionem benigni
animitui deserere ut quantum uires dñs prebere dig¬
nabitur. quaeram tecum atq discutiam quae causa
quaeorigo quaeratio in ȩccła xp̃i. Cuidixit pacem
meam douob̵. pacemmeam relinquo uobis: Tamlugende

Expanded text:
te posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, comte posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilectionis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperat, qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mireris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hoc est de Christi hereditate ortus esset, ait dixisse benignitatem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae
Abbreviated transcription (Latin):
adorat in aula syxtus a postolico quod temporatore
Iomino honorabili & dilectissimo proculeiano aug̃¬
ropter imperitorum hominum uanitates. diutius
apudte d&itulo epistulae meȩ disputare non debeo.
cum enimnos reuocare inuicem aberrore conamur
Quamuis ante plenissimam discussionem causae.
quibusdam uideri possit quis nrm̃ err& incertum:
seruimus tamen inuicem nobis sibono animo nobiscũ
agimus ut a ꝑuersitate discordiȩ liberemur: quod me
sincero corde agere. & cumtremore xp̃ianae
humilitatis &iam siplerisque hominib: a pertum
non est: uid& tamenille cuinulla corda clauduntur:
quid autem inte honorare non dubitem facile intellegis.
Nonenim errorem schismatis. unde omnes homines
quantum adme attinet cupio sanari. Dignum honore
aliquo &x istimo. Sedte ante omnia quod ipsius nobis
humanȩ soci& atis uinculo stringeris. Et quod non nulla
inte praeminent placidioris mentis indicia.
quibus nullo modo desperandum est facile

Expanded text:
adorat in aula, Paulus apostolico quam temperat ore OMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PROCULEIANO AUGropter inperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile
Abbreviated transcription (Latin):
salubrius est irȩ &iam iustȩ pulsanti non aperire
pen&rale cordis. quam admittere non facile recessurã.
& ꝑuenturam desurculo ad trabem. aud& quippe
imprudenter &iam crescere citius quam putatur:
Nonenim erubescit intenebris. cum suꝑ eam soloccide¬
rit : Recolis certe quacura. & quanta sollicitudine
ista scripserim. si recolis quid mecum nuꝑ initinere
quodam loquutussis fratrem seuerum : & qui cumeosim
salutamus &iam ipsis fortasse scriberemus si per
festinationem perlatoris licer& : P&o autemutapud
cundem fratrem nrm uictorem. cui ago &iam apud
tuam sc̃itatem gratias. quod constantiam cumꝑger&
indicauit: p&endo adiuues propter negotium
quod ipsenouit. De quograuis simum pondus proeare
multum de praecantis nectarii maioris patior ꝑcalamã
remeare negrau&ur sic enim promi sit mihi ualdȩ Explic̃

Expanded text:
salubrius est irae etiam iuste pulsanti non aperire salubrius est irae etiam iuste pulsanti non aperire penetrale cordis quam admittere non facile recessuram, et peruenturam de surculo -ad trabem. audet quippe inpudenter etiam crescere citius, quam putatur. non enim erubescit in tenebris, cum super eam sol occiderit. recolis certe. qua cura et quanta sollicitudine ista scripserim, si recolis. quid mecum nuper in itinere quodam locutus sis. Fratrem Seuerum et qui cum eo sunt salutamus. etiam ipsis fortasse scriberemus, si per festinationem perlatoris liceret. peto autem, ut apud eundem fratrem nostrum Victorem, cui ago etiam apud tuam sanctitatem gratias, quod, Constantinam cum pergeret, indicauit, petendo adiuues, propter negotium, quod ipse nouit, de quo grauissimum pondus pro ea re multum deprecantis Nectarii maioris patior, per Calamam remeare ne grauetur; sic enim promisit mihi. uale. XXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
Disponebas enim suc cessorem primatus ei: sifieri
potest nosse uolumus non de sunt scandala. sedneq:
refugiumi nondesunt merores. sedneque consolationes
Atq interhaec quam uigilandum sit necuius quam
odio cordis intima teneat. neques inat ut oremus dm̃
in cubiculo nr̃o clauso ostio. sed aduersus ipsum dm̃
claudat ostium: Nosti optime frater. subripit aut̃
dumnulli irascenti ira suauid&ur iniusta. ita enĩ
inueterescens irasit odium dumquasi iusti doloris
admixta dulcedo diutius eam inuase d&in&. donec
totum acescat uas quae corrumpat. qua proptermulto
melius neciustȩ cuiquam irascimur. quamuelut
iuste irascendo in alicuius odium. mira & occulta
facilitate de labimur inrecipiendis enim hospicib:
ignotis solemus dicere. multo eẽ melius malum
hominem perp&i quam forsitan ꝑ innocentiam
&x cludibonum dum cauemus nerecipiatur malus.
sed in affectib: ammi contraẽ : Nam in comparabiliter

Expanded text:
disponebas enim, successorem primatus eius, si fieri disponebas enim, successorem primatus eius, si fieri potest, nosse uolumus. non desunt scandala sed neque refugium; non desunt maerores sed neque consolationes. atque inter haec quam uigilandum sit, ne cuiusquam odium cordis intima teneat neque sinat, ut oremus deum in cubili nostro clauso ostio, sed aduersus ipsum deum claudat ostium, nosti optime, optime frater; subrepit autem, dum nulli irascenti ira sua uidetur iniusta. ita enim inueterescens ira fit odium, dum quasi iusti doloris admixta dulcedo diutius eam in uase detinet, donec totum acescat uasque corrumpat. quapropter multo melius nec iuste cuiquam irascimur, quam uelut iuste irascendo in alicuius odium irae occulta facilitate delabimur. in recipiendis enim hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cauemus, ne recipiatur malus. sed in affectibus animi contra est. nam incomparabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ecumdum spm̃ quantum dño plac&. atque ipse uires
praebere dignatur. rectesumus. corpore aut̃ ego
in lectosum nec ambulare enim . necstare : nec sede¬
repossum Raga dis uel exoccadis dolore. & tumore:
Nisi qui a recte sumus : potius enim sud nolumus quod
illeuult : Nosculpandisumus quamille non recte
aliquid uel facere uł sinere existimandus est:
Nosti haccomnia : sed qui amihies alterego qui liben¬
tius tecum loquerer nisi quod mecu loquor : Com¬
mendamus ergo scĩs orationib: tuis. & dies & noctes
nrãs. ut or&is pronobis nedieb: in temperanter
utamur ut noctes aequo animo toleremus ut &iam
si ambulemus in medio umbrae mortis. Nobiscum sit
dñs n& imeamus mala: quod senex megalius
defunctus sit : Iamuos audisse quis dubit& : Frant
enim adepositione corporis ei: cum haec scriberem
dies ferme uigintiquattuor. utrum iam inueneris:

Expanded text:
Secundum spiritum, quantum domino placet atque ipse uires Secundum spiritum, quantum domino placet atque ipse uires praebere dignatur, recte sumus; corpore autem ego in lecto sum; nec ambulare enim nec stare nec sedere possum rhagadis uel exochadis dolore et tumore. icendum est. nisi quia recte sumus? potius enim, si id nolumus, quod ille uult, nos culpandi sumus, quam ille non recte aliquid uel facere uel sinere existimandus est. nosti haec omnia; sed quia mihi ea alter ego, quid libentius tecum loquerer, nisi quod mecum loquor? commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et noctes nostras, ut oretis pro nobis, ne diebus intemperanter utamur, ut noctes aequo animo toleremus, ut, etiam si ambulemus in medio umbrae-mortis, nobiscum sit dominus, ne timeamus mala. Quod senex Megalius defunctus sit. iam uos audisse quis dubitet? erant autem a depositione corporis eius, cum haec scriberem, dies ferme uiginti quattuor. utrum iam uideris,
Abbreviated transcription (Latin):
obsecrote perbonitatem & seueritatem xp̃i. permi¬
sericordiam &iudicium ei: ꝑ eumtantam quitibi
inspirauit erganos caritatem . ut tene prolucro
animae nrãe audeamus offendere. sicraut mihidm̃
& xpm̃ testem facis innocentiae & caritatis. & sinceri
affectus que marcanos habes quasi ego non dehis
iurare omnib: possim: Ips amergo caritatem & affec¬
tum imploro ut miserearis mei . &concedas mihi
adhoc quodrigaui tempus quantum rogaui. atque
adiubes me orationib: tuis . ut non sit in ane desideriũ
meum: Nec infructuosa ecđẽ xp̃i atq utilitati fratrũ
& conseruorum ieorum absentiamea. scio quodilla
caritate promeorante maxime intali causa non
despicit dñs. & eamsicut sacrificium suauitatis accipi¬
ens fortassis breuiore tempore quam postulauime
sa luberrimis consiliis descripturis sius redd& instructũ¬
IN CIPIT AD PROPUTURUM AUGUSTIN I

Expanded text:
obsecro te per bonitatem et seueritatem Christi, per miobsecro te per bonitatem et seueritatem Christi, per misericordiam et iudicium eius, per eum, tantam qui tibi inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. sic autem mihi dominum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utilitati fratrum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructuI. FRATRI PROFUTURO AUGUSTINUS.
Abbreviated transcription (Latin):
direr siergomihi dicat serue nequam siuilla eccłȩ
calumniosum aliquem pater&ur cuius fructibus
colligendis magna opera inpenditur neglecto agro
quenirigaui sanguinemeo siquid agere proeaposses
apudiudicem terrae: non ne omnib: consentientib:
non nullis &iam iubentib: & cogentib: pergeres
& si contrate udicar&ur. &iam trans mare profi¬
cisceris. atq: hoc modo uel annuam uelamplius
absententiam tuam nulla quac rella reuocar&
nealius possider& terram. Non animo sed corpori
pauperum ne cessariam: quorum tamen famem
uiuae arbores meȩ multo facilius mihiq: gratius
sidiligenter colerentur eplerent: Ouurergo
ad discendam agriculturam meam uacationem
temporis tibi defuisse causaris: Dic mihi quidres¬
pondeam rogote. anforte uis dicam senex ualerius
dumme omnib: reb: instructum eẽ credidiss&
quanto amplius medilexit. tantominus discere
ista permisit: attende omniaista senex ualeri

Expanded text:
direr? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae direr? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri;
Abbreviated transcription (Latin):
quam que habere desidero: audeo enim dicereme
& plena fide r&inere quidꝑtineat ad salutem nostram
sed hocipsum quomodo ministrem ad salutem aliorum
Non quȩrens quod mihi utileest sed quod multis ut salui
fiant. Et sunt fortasse aliqua immonon est dubitandũ
esse in scĩs libris conscripta consiluc. quib: cognitis & app̃hensis
possit homodĩ reb: accclesiasticis ordinatioribus minis
trare. autcerte intermanus iniquorum uoluis uere
uelmori ut illauita nonom¬
mitatur. Cui unrxp̃i ana corda humilia & mansu&a
suspirant: quomodo autem hoc fieri potest. nisi quẽ
ammodum ipse dñs dicit petendo quacrendo
pulsando idestorando legendo plangendo ad qđ
negonum mihi paruum tempus. uelusq: ad pascha
imp&rare uolui ꝑfratres. atua sincerissima & uene¬
rabili caritate & nuncperhas preces uolo
Quidenim responsurus sum dño iudici. Non poteram
istaciam quaerere cumecclȩ nasticis negotiis impe¬

Expanded text:
quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus minitrare, aut certe inter manus iniquorum vel vivere vel mori, ut illa vita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. Quomad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domino iudici? non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impe