comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te compescere. Et quidem romam ingressurus
esi. mare transiturus. Nouem annis regnabis
detimo morieris. Quibus auditis rex. uehem̃¬
ter territus oratione petta recessit. atq ex illo
iam tempore minus crudelis fuit. Cum non
multo post romam adiit. ad siciliam ꝑrexit:
anno autẽ regni sui decimo om̃i potentis dĩ
udicio regnũ cum uita ꝑdidit
raeter ea antistes canusinae eccłȩ. ad eun¬
dem dĩ famulũ uenire consueuerat. Quẽ
uir dĩ pro uitae suae merito ualde diligebat
ls itaquedum cum illo de ingressu regis totilȩ
& romanae urbis ꝑditione colloquiũ habe¬
ret: dixit Perhunc regem ciuitas ista des¬
truetur ut iam amplius non habitetur
Cui uir dñi respondit. Roma agentib non
ext̃minabitur. sed tempestatibus coruscis &
turbinibus ac terrae motu fatigata marcescet
in semet ipsa. Cuius ꝓphetiae mysteria nobis
iam facta sunt luce clariora qui in hac urbe
dissoluta moenia euersas domos. destructas

Expanded text:
te conpescere. Et quidem Romam ingressurus te conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. Praeterea antestis Canusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus: uir dĩ eminus sedebat. Quẽ uenien¬
tẽ conspiciens. cumiam ab eo audiri potuisset
clamauit dicens Pone filipone Hoc quod por¬
tas. non est tuum. Qui riggo protinus in t̾rã
cecidit : & quia tanto uiro illudere p̃sumpsis¬
set expauit Om̃sq quicum eo addĩ hominẽ
ueniebant. terȩ consternati sunt. Surgen¬
tes aut̃ ad eum ꝓpinquare minime p̃sumpse¬
runt : sed ad suum regem reuersi nuntiauer̃
trepidi inquanta uelocitate fuerant dep̃hensi.
Tunc ꝑ se isdem totilu ad dĩ hominem ac¬
cessit Quem cum longe sedentẽ cerneret. ñ
ausus accedere sese in t̾ram dedit. Cui cũ
uir dĩ bis terq diceret surge. sed ipse ante
ihũ xpĩ dñi famulus per semet ipsum digna¬
tus est accedere ad regem prostratum
Qõẽ detra leuauit. desius actibus increpauit:
atq in paucis sermonibus cuncta quae illi erant
uentura p̃nuntiauit dicens. Multa mala facis
multa malu fecisti: iam aliquando ab iniquita¬

Expanded text:
ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venieningressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante s Ihesu Christi domini famulus per semet ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
go scĩ uiri praecor diis
helisei sp̃m uideo in esse qui absenti discipulo
portet petre ut
incerim sileas : quatinus adhuc maiora cognoscas
othorum nanque temporibus. cum rex
lo longius substitit: eiq se uenturum. eẽ nun¬
tiauit. Cui dum ꝓtinus mandatũ demonas¬
terio fuiss& ut ueniret: ipse sicut ꝑfidȩ m̃tis
pere conatus est. Quidã uero eius spatarius
riggo dicebatur cui calciam̃ta sua p̾buit. eũq
indui regalibus uestib fecit quem quasi in
ꝑsona sua ꝑgere addĩ hominem p̃cepit. Incuiꝰ
obsequio tres qui sibi praecaeteris adhȩrere
consueuerant comites misit. Scilicet uult . ru¬
deric. & blidin. ut ante serui di oculos ipsum
.eẽ. regem totilam simulantes eius luteri ob¬
ambularent. Cui alia quoque obsequia atq
spatarios p̃buit: ut tam ex eisdem obsequus
quã expurpureis uestib rex. eẽ. putaretur
Cumq isdẽ riggo decoratus uestib: obsequen¬
tium frequentiã comitatus monasteriũ fiusset

Expanded text:
go sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo portet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex lo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis rare conatus est. Quidam vero eius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoque obsequia atque spathari praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque isdem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus, monasterium fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
& uerba corrigerent. Tunc seruo dĩ cũ gran¬
di maerore indicatũ est. Qui manu sua ꝓ¬
tinus oblationem dedit dicens. Ite & hanc
oblationem ꝓ eis offerri dño facite : & ulteriꝰ
ex communicatae non erunt. Quae dũ obla¬
tio ꝓ eis fuisset immolata. & a diacono iuxta
morẽ clamatum est ut non cõmunicantes
ab eccła exirent: illae exire ab eccła ulte¬
rius uisae non sunt. Qua exre indubitan¬
ter patuit quia dum int̾ eos qui comiuni¬
one priuati sunt minime recederent : com¬

Expanded text:
et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum graet verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, com
Abbreviated transcription (Latin):
diu ista toleraret: ꝑrexit addĩ hominem.
quantasq puteretur uerborum contumelias
enarrauit. Uir aut̃ dĩ haec de illis audiens
eis ꝓtinus mandauit dicens Comgite lin¬
guam urãm. quia si non emendaueritis ex cõ¬
munico uos. Quam uidelic& ex cõmunicati¬
onis sententiam non proferendo intulit sed
intentando Illae aut̃ a pristinis moribus
nichil mutatae. intra paucos dies defun¬
ctae sunt atq in eccła sepultae. Cunque
in eadem eccła missarum solemnia cele¬
brarentur atq ex more diaconus clamar&
siquis non communicat det locũ: nutrix
earum quae ꝓ eis oblationem dño deferre
consueuerat eas de sepulchris suis pro¬
gredi & exire eccłam uidebat. Quod
dum saepius cerneret quia ad uocẽ dico¬
coni clumantis exiebant foras. atq intra
eccłum ꝑmanere non poterant: ad memo¬
riam yediit quae uir dĩ illis adhue ui¬
uentibus mandauit. Eas quippe se com¬
munione priuare dixerat: nisi mores suos

Expanded text:
diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra paucos dies defunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos
Abbreviated transcription (Latin):
ix ipsa petre. cõ¬
munis eius locutio a uirtutis erat ponde¬
re uacua: quia cuius cor sese in alta suspen¬
derrt
nequaquã uerba de ore illius in cassum cadebant
Si quid uero unquam non iam decernendo sed
minando diceret. tantas uires sermo illius ha¬
bebat: ac si hoc non dubie atq suspense sed
iam ꝑ sententiam protuliss&
am non longe ab eiuis monasterio duȩ
quaedam scãe moniales faeminȩ no¬
biliori genere exortae. in loco proprio con¬
uersabantur : quibus quidam religiosus uir
ad exterioris uitae usum praebebat obsequi¬
um Sed sicut non nullis solet nobilitas gene¬
ris parare ignobilitatem mentis. ut minus se
in hoc mundo despiciant qui plus se caete¬
ris aliquid fuisse meminerunt: necdum prȩ¬
dictae scãe moniales faeminae ꝑfecte ling̃a
sub habitus sui freno restrinxerant : & eundẽ
religiosum uirum qui ad exteriora necessaria
eis obsequium praebebat. in cautis saepe ser¬
monib: ad iracundiam prouocabant. Quicũ

Expanded text:
ix ipsa, Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum
Abbreviated transcription (Latin):
tentis dĩ manus ut de monstraret beatũ
BENEDΙCTŨ Nec nouis nec antiquis patri¬
bus imparẽ. merito parẽ illũ extulit ꝓpħa¬
rũ operibus. Completurq ueridica uox
ueritatis ꝓmittentis. Qui crediderit in me
opera quae ego facio & ipse faciet. Omñs
igitur laetis animis magnisq uocib: benedi¬
cebant dñm : qui quae sibi occulta fuerant
sublata om̃i ancipiti sententia. quae sup
corporib discernendis diu eorũ animos
occupauerat: plebes coenomannicae adcorpus
scae scolasticae sẽ salubrit̃ uerter̃. Qđ summa
celeritate leuatũ. imponentes scapulis cũ gau¬
dio ad propriũ locũ deportarunt. Ibiq ma¬
gnis sumptib: aedificata basilica & ordinatis
quaeque erant necessaria : feminis dõ seruien¬
tibus infrabreue sp̃atiũ tẽporis plurimȩ no¬
biliũ feminarũ in eodẽ monasterio aggrega tae
sunt. quae se relicto scło dñi seruitio manci¬
parunt. Sed & ipsum monasteriũ usque nunc

Expanded text:
tentis Dei manus ut demonstraret B. tentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extulit prophetarum operibus: completurque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant sublata omni ancipiti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum imponentes scapulis, cum gaudio ad proprium locum deportaverunt: ibique magnis sumptibus aedificata est ecclesia, et ordinatis quaeque erant necessaria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sibi manifestando negotio puls auissent :
facto mane conspiciunt eminus duorum
erat masculini sexus: alter feminae Igi¬
tur accepto salubri consilio: ad se ex ani¬
mata corpora deferri iubent. Qđcum fa¬
ctũ eẽt : masculi corpus prope ossa poni
fecer̃ quae magnitudine prae stare ui¬
debantur. Miroq modo mox ut mortui
mortua tetigere ossa iacentis : ꝑ mortuũ
mortuo uita reddita est. Similiter autẽ
eis placuit : ut poenes minora mortuae
puellȩ corpus poni deberet Ds̃ autẽ
ut demonstraret germanos eẽ . qui fereban¬
tur merito quẽ ad modũ carnis una ꝓcrea¬
tione uno eodẽq tẽpore pares merito. pares
.eẽ. uoluit miraculo : ita ut puella eadẽ ho¬
ra ab officio funeris surgeret. & quae a
flentib amicis portabatur ad tumulũ :
hisdẽ gaudentib: rediret domũ. Antiquũ
nanque inusitatũq post helisaei actũ re¬
nouatũ hic constat miraculũ : quia omipo¬

Expanded text:
sibi manifestando negotio pulsavissent, sibi manifestando negotio pulsavissent, facto mane conspiciuntur eminus duorum erat masculini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant : ñ etiã fructus laboris aeque par¬
tirentur Maxime uero ñ eẽ dignũ dice¬
bant ut duo magna luminaria loci unius
angustia coangustaret : cũ sufficerent singu
lis singula Tandẽ igitur sae pedictus uene¬
rocbilis uir aigulsus: consilus uenerandorũ
uirorũ assensũ dedit : decreuitq ut ipse cũ suis
retento corpore sc̃ĩ Beneoieti. sotios suos
cũ corpore uenerandȩ sororis eius dimitte¬
ret. Sed quia certũ ñ erat qualiter ossa dis
cerni potuissent quae confusẽ unius spor¬
tellae sinus retinebat difficultate discer¬
nendi adhoc consiliũ uentũ .ẽ. ut quae mi¬
nor a uiderentur ossa sẽparatim ponerent᷑
maiora uero altrinsecus congregarent᷑. Dũ
igitur diu de his haesitaretur. & certũ quid
uidicari ñ posset : diuinitati adhuc ancipiti
sententiae talit̃ finẽ imponere placuit
Nã cũ continius diuinitatẽ precib ꝑ totũ
noctis sp̃atiũ utrique populi pro tanto

Expanded text:
fuerant, non etiam fructus laboris aeque parfuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius coarctaret angustia, cum sufficerent singulis locis singula. Taudem igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. cerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto
Abbreviated transcription (Latin):
laudib ꝑegerunt. Cũ igitur ibi morae fie¬
rent. plebes coenomannicae urbis cuiꝰ supra
diximꝰ fuisse ciues qui pro afferendo corpo¬
re beatae scolasticae ierunt : affuit obuiam
ꝓcedens sus ciuibus quos prodeportando
caelesti thesauro se misisse gaudebat. Sed
cũ ad praedictũ locũ ueniens cognouissẽt rei
ueritatẽ & actus om̃s uenerabilis iuiri aigul¬
fi : postulabat eũ ut sibi munus promissũm
atque a dõ demonstratũ concedere deberet
Sed isdẽ uenerabilis uir. respondit se ne qua¬
quã uelle scõrũ germanorũ corpora ab in¬
uicẽ sẽparare : sed sicut eos in priori monu
mento simul fuisse conditos: ita in secundo in¬
diuisibilit̃ componere se uelle testabatur
Tunc uero nobiles quique ac sapientes his
contradixere uerbis : iustũ ñ eẽ dicentes ut
quos diuina uoluntas participes fecerat ora¬
culi caelestis : & qui simul locũ scõrũ corpo
rũ adissent quiq: in subeundo labore pares

Expanded text:
laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fielaudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis, quos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut eos in priori monumo  supple constat simul fuisse conditos, ita in secundo indivisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sanctorum thecae corporum adissent, quique in subeundo pares labore
Abbreviated transcription (Latin):
idest ferme passibus amonasterio adquẽ
mine In eo etiã cũ aliquantulũ eis requi¬
escere placuisset : obuiã quidã caecus fa¬
ctus .ẽ. Qui magno impetu fero cit̃ fa¬
cto : sportã quã beati uiri cinis por¬
tabatur apprehendit. Quẽ uir dñi
Aigulfus moderata studuit correptio¬
ne castigare : atque ab illicita p̃sum¬
ptione reuocare. Sed ille quẽ lumen
amissum contristabat. respondit se
nullo modo ab ea diuelli nisi quã pri¬
mũ lumen reciperet: pronuntiauitq
se tantae fidei. ẽẽ. ut quicquid sẽs Si
uero cũ in eundo Nulla mora fieret.
agmina monachorũ cũ plebe territorii aure¬
lianensis obuiã processerunt miliario amonas¬
terio inuico qui dicitur uetus floriacus: ibiq
cũ gaudio atque laetitia & honore magno
exceper̃ corpora scorũ sũpra dictorũ subdie
quinto iduũ luliarũ: in eodẽ loco die illo
eandẽ solemnitatẽ cũ ingenti laetitia in dĩ

Expanded text:
lle quingentis ferme passibus a monasterio quo lle quingentis ferme passibus a monasterio quo mine. In eo etiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit, nullo modo se posse ab ea divelli nisi quamprimum lumen reciperet; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperunt corpora sanctorum supradictorum sub die quinto Iduum Juliarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
rent quieti ecce quidã sine oculis materno
fusus utero adueniens : magnis uocib: oris
ac fidei scm̃ in terpellabat. uti quae natu¬
ra negauerat sibi lumina praestaret Par
cussa caligine cȩcitatis lum̃ sibi diu negatum
coepit aspicere & datorẽ illius simulq beatũ
BINIBIETŨ magnis laudũ uocibus extolle
aliud in eodẽ loco adiungere . ut quantae
scĩtatis. eẽt cuius cinis portabatur ostende¬
ret. Nanque debilis quidã qui erectus ire
ñ quibat ꝑ terrã rependo se trahens ut po¬
te qui om̃iũ membrorũ officio destitutus
erat aduenit : implorans auxiliũ ab omi¬
potenti dõ ꝑ famulũ illius OENSDICTUM
Itaque miro modo coeperunt se nerui
diu contracti extendere: & aridi du mea¬
tus uenarũ sanguinis inundatione hume¬
ctari. Atque ita dõ uolente accepto robo¬
re. laetus suꝑ pedes constitit : &curatori
suo magnis uocib benedixit. Qui locus ha¬
ctenus basilicã retinet dño inhonore beati

Expanded text:
rent quieti, ecce quidam sine oculis materno rent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igicussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudum vocibus extolleraliud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B.
Abbreviated transcription (Latin):
implicaris : Nanque ut qđ dico palã sit : noue¬
ris te magnorũ uirorũ patrocinis carere. BE¬
nidieti scilicet atque scolasticae sororis eius
Quorũ corpora quidã agalliae oris huc ad¬
uentantes illuc fer̃ humanda his auditis
itaque famuli dĩ uisione accepta. formidan¬
tes alicuius in cõmoditatis tristẽ accessum respi¬
ciunt retro: uidentq sẽ subsequi ab hostibus
Tuncq timoris pleni terraeq: consternati. roga¬
bant eũ qui suorũ famulorũ corpora eis reue¬
lare dignatus .ẽ ut ea illis ad locũ destinatum
pietati annuere libuit Nanque omĩ potentis
potentia tenebrarũ densitate ita eos occuluit
ut sibi quidẽ nil obesset. ꝑ secutoribus uero
eorũ om̃em facultatẽ se inueniendi auferret :
Sicq famuli dĩ malorum timore sublato o¬
ose salubriter tam̃ tanto confecto itinere :¬
in pago aurelianensi diuerterunt lassitudi¬
ne cogente inquo loco cũ paulisꝑ indulge¬

Expanded text:
implicaris? namque ut dico quod palam sit noveimplicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis que famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum pietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato oose, salubriter tamen tanto confecto itinere in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulge
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus improuise ad sunt sõtii quos sup̃
retulit sermo a coenomannica urbe pro¬
fectos : quaerentes & ipsi non a quaesica
diu benedictione frustrati. Tuncq sibi¬
met primũ mutuo pate fecere sui itine¬
ris causam : quia scilicet & ipsi reuelatio¬
ne diuna admoniti ad corpus beatae
scolasticae irent deferendũ : Moxq cũ festinati¬
one retrogradũ iter arripientes. festinato simul
regredi curabant. portantes quas inuenerant
dono diuino p̃ciosissimas margaritas. inter ea
illis celeriter repedantib: iãq oras finiũ suarũ
attingentibus : uox facta diuinitus ꝑ alta silen¬
tia noctis prohibuit eos moras innectere in eun¬
do Fademq hora papã romanũ ꝑuisionẽ qui¬
dam afsistens : talia compellare uisus .ẽ. Curte
piger somnus tẽporibus pressis negat stratib
relictis custodiã tuae habere prouinciae : Et
qua re dimissis publicis utilitatib proprus

Expanded text:
omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas margaritas. A Romas celeriter repedantibus, jamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis
Abbreviated transcription (Latin):
luminaribus facibusq densis locus aliquis p¬
fusus illustratur. Quib: uisis reuerendus he¬
ros : gaudio amplissimo repletus gubernato¬
ri & scłorũ rectori benedicens in hisdẽ lau¬
dibus noctis t̃minũ expectabat. Qui cũ diu
praestolatus affuissec solisq globus necdum
iubare suo mundi sp̃atia ampla compleret
ad locũ intrepidus properat. cuiꝰ notator exti¬
terat Ibiq sicut longe obtauerat cuncta in¬
ueniens ꝓsperatori itineris sui grates innu¬
meras rependit Nanque locũ adiens locũ
ibidẽ inuenit exterius quidẽ uilẽ. interius
autẽ retinentẽ magni precii margaritas
Proforib autẽ petrore scilicet sũꝑ positae :¬
p̃fixa erant notamina quorũ interius
busta iacebant his sicut du obtauerat in¬
uentis : pate facto latere euacuatoq locel¬
lo thesaurũ inuentũ unius sportellȩ con¬
dusit sinu. Quae sporta : hactenus poenes
nos quasi noua habetur. Quib: patratis

Expanded text:
luminaribus facibusque densis locus aliquis perluminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis
Abbreviated transcription (Latin):
uit Si michi quae protali munere deben¬
tur praemia digna rependis : dõ fauente pu¬
nulla inquit erit in munere dando difficul¬
tas quin om̃a quae ame poscis dem : tantũ
ẽ ut promissionis tuae memor dicta factis
recompenses . Ad haec ille Cũ inquit iuci fugae
noctis tẽpora conticimiiq metas propinquare
ꝑspexeris : tune ad modicũ quidẽ indulge qui¬
et. somniq aditus linquens nudo sub aeris a¬
xe indefessus speculator adesto. Cumq solitu¬
dinis huius locũ aliquẽ lumine clarissimo roc¬
diare conspexeris niuei montis instar: notato
certissime locũ Nanque ibidẽ inueniendũ
.ẽ : unde tuae curae finis imponatur. igit᷑
dans ardens autẽ desiderio primo quietis som¬
no ꝑcepto stratu sese excutiens: p̃ceptorũ se¬
nis haud segnis optẽ perator extitit. Nanque
p̃dictae solitudinis plagã respiciens : conspi¬
cit eminus locũ lumine claro micantẽ ceu cũ

Expanded text:
vit: Si mihi quae pro tali munere debenvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, Deo favente, puNulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponatur. Reliqudans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum
Abbreviated transcription (Latin):
prior affatur heus tu inquit quib: aboris
nr̃as adisti sedes. cuiusue negotii grã : Ad
haec ille ñ indagini illius ausus ẽ. propalare
cõmissũ sibi sẽcretũ. Sed cũ iterato de ipsa re
introgaretur. & ipse tantũ negotiũ diuul¬
gare metueret : haec ab eodẽ sene audiuit
Cur inquit me sẽcreti tui non efficis consciũ:
Namsi delatoris scandalũ caues: se¬
tutã reperies
fidẽ &si dictis meis fidem accõmodaue¬
ris: fortassis etiã negotio tuo profuturum
erit. Ista uero cũ p̃dictus dĩ famulus aurib: hau¬
sisset cogitans quia in senibus ẽ sapientia & re¬
rũ p̃teritarũ cognitio: reputans etiã sicut post¬
ea rei probauit euentus ꝓpt̃ hoc ipsũ eũ dñm
misisse. compellanti ex ordine rei gestae tex̃
historias qua causa uenisset : quae uisio propt̃
hanc rem sibi fuerit demonstrata. Adhaec se¬
nex paululũ terrae defigens aspectus uocesq
in frafauces comprimens : sic demũ ora resol¬

Expanded text:
prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, setutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resol
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni decreto. coeptũ opus simul fratuunt
pagere. iunctiq simul tam diu in diuisibi¬
lit̃ sibi adhȩsere : quo usque romã uenientes
beati petri basilicã oraturi intrarent. At
cũ in eadẽ urbe sub optentu uisendorũ sco¬
rũ locorũ ase inuicẽ diuiderentur. ut rei
fecturi : memoratꝰ aigulfus intermissis in¬
terim his quae palamostentauerat uel¬
le locorũ scilicet scõrũ circuitionibus: expe¬
ditioni oꝑam dedit. certans otius ꝑficere
castri quod uocatur cassinium : ibidẽq
paulisꝑ itineri finẽ imponens ex pectabat
euentũ rei. orans illũ qui uisionẽ superius pro¬
latã reuelare dignatus fuerat . quiq se ad hoc
opus destinauerat ut ñ inuacuũ tantũ iter con¬
sumi uellet: sed sicut promiserat techã thes¬
alicuius signi causa capiendi loca peragraret
& huc illuc cirum spiciens orbes oculorũ uol¬
ueret sedulus explorator : conspiciens eũ ho
mo multorũ annorũ crebro id agentẽ sic eũ

Expanded text:
communi decreto coeptum opus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei fecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficercastri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesalicujus signi causa capiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum
Abbreviated transcription (Latin):
dõ omĩ modo placere gestiens. Qui quantȩ sci¬
tatis fuerit cuiusue uirtutis. finis probauit:
in quo om̃is laus secure canitur Nanque cũ
bonis polleret moribus & in monasterio liri¬
nensi obbonorũ studiũ operũ peteretur ali¬
quantulũ exempli grã remorari : a contra¬
rus religioni diuinae insidias ꝑpessus ad pal
in coenomannica urbe apparuit uisio : ut
scilicet ꝑgentes ipsi in eandẽ prouinciã cor¬
pus trans ferrent sororis scĩ BeNesien sco¬
lasticae Nomine ut quos unus urnae ha¬
bebat spatiũ. simul trans ferendi ostende¬
rentur. Cũ igitur utrique laborarent qua¬
tinus uisionis manifestatae ñ segnes execu¬

Expanded text:
Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctiDeo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palvisioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae non segnes
Abbreviated transcription (Latin):
ut idoneus pastor gregis sibi cõmissi sollicite
uentib: annis supradictus leo debodus corpore
exemptus sicut credimꝰ caelicas recessit ad se¬
des: ia dictus mummolus gregis sibi cõmissi cu¬
stodias optime seruans. & lectioni assidue studi¬
um dans: int̾̃ caeterx repperit in libro beati
ac p̃cellentissimi uiri gregorii romani antifti¬
tis quo modo sẽs acdõ dilectus BINEBIOTUS
agonis sui cursũ in beneuentana prouincia con¬
sũ mauerit. recordansq quia isdẽ uenerabilis
pat̃ oraculo diuino cõmonitꝰ praeuidensq fu¬
turos casus praedixerit illud monasteriũ fun¬
ditus euertendũ & qđ ille spiritalib: oculis
isdẽ patratũ carneis conspiciebat : misit ad
praedictã prouinciã unũ ex cõmilitonib: sus
nomine aigulsũ. Sic nanque sibi fuisse re¬
uelatũ diuinitꝰ dicebat: ut p̃dictus uir illuc
ꝑgens corpus iã dict trans ferret Beqeoieni
Fuit nanque idẽ aigulfus uenerabilis uir: &

Expanded text:
ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite ventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et
Abbreviated transcription (Latin):
compleri iudicauit Igitur ab utrisque parti¬
bus mutuae cõmutationes factae sunt : memo¬
uicissitudine ꝓeo agellũ quendã Floriacũ co¬
gnominatũ cũ appenditiis suis haud longe
alitore ligeris. Qđ testam̃tũ mutua e iucissi¬
tudinis : usque hodie in archis publicis nr̃i
reseruatur monasterii. Praedictus aut̃ uir
dñi leo debodus hoc negotio ꝑacto : nequa¬
quã oblitus sui destinationẽ desideru insu¬
pradicto agello coepit aedificare habitatio¬
nes utiles monachis. Qđ opus sagaci insi¬
stens industria. mirifico consum mauit ef¬
fectu. Aedificansq ibi basilicã in honore sc̃i
petri : itẽq aliã in honore scãe mariae dño
dedicare uoluit. Mox etiã ut p̃parata ha¬
bitatio nein anis eẽt atque sine habitatori¬
bus: collegit ibidẽ plures ad dño seruien¬
dũ sub norma regulae uiuere paratos
patrẽq & abbatẽ his praefecit nomine mum¬
molũ. Qui quandiu rebus humanis interfuit.

Expanded text:
compleri judicavit. Igitur ab utrisque particompleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memovicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit,
Abbreviated transcription (Latin):
idem locus adheremũ redactꝰ coepit. eẽ fera¬
rũ qui prius fuerat habitatio hominũ : usque¬
quo regni francorũ gubernacula adeptꝰ
ẽ chlodoueus filius da goberti. Quiq ut
erat uir nobilissimꝰ : rerũ administratione
publicarũ miro callebat ingenio. Isdẽ etiã
rex cũ egregiis polleret moribus. petitioni¬
busq uistis & seruitio dĩ aptis assensũ praebe¬
ret: in terpellatus ẽ. A bonae memoriȩ ui¬
ro leodebodo patre monasterii scĩ aniani
qđ ẽ sitũ prope moenia urbis aurelianȩ
ut monas teriũ ordini monastico congru¬
ens sibi liceret construere in agro flori¬
acensĩ datis pro eodẽ agro mutua uicis¬
situdine praediis quae sibi a parentibus
iure haereditario relictis possidebat
Nanque isdẽ ager floriacensis: scilicet
regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis
rex. libentissime eiꝰ precib annuit: & de¬
siderũ illius quod diu dilatione ereuerat

Expanded text:
idem locus ad eremum redactus coepit esse feraidem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat
Abbreviated transcription (Latin):
UMDIU GENS LANGO¬
Bardorũ infidelitatis suȩ
tenebris carere noluisset
& iugũ dñi ferre detre¬
ctans eos qui ferebant im¬
pugnare de creuisset : ita¬
culto ds̃ uidicio eius mucroni tradidit feriendos
Quae gens longe lateq suae caedis extendens
crudelitatẽ : beneuentanã aggressã . ẽ expu¬
gnare prouinciã Cuiꝰ urbes trae coaequans:
monasteria uillasq de populans : ñminimas
xp̃ianorũ strages dedit. Oues enĩ dñĩcas ab
ouilib: exclusas diuersa caede lacerans. oui¬
lia dñi euertebat : ita ut inheremi uastitatẽ
loca prius desiderabilia conuersa uiderent᷑
Vnde inter caetera facinora sua monasteri¬
ũ eximũ patris BENE DICTI de populans
rebus om̃ib: in habitabile reddidit. Qđ quo¬
modo acciderit : legenti beati gregorii secun¬
dũ dialogorũ librũ clarũ est: Qui sicut i¬
opera claro stilo ꝓsecutꝰ int̃ cȩtera narrat
eũ ꝓphetiae spũ cognouisse atque p̃nuntias¬
& multis effluentib: annorũ curriculis:

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Itacultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum est: qui opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiaset multis effluentibus annorum curriculis,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi mummolus uidit : om̃i dubietate post¬
posita certissime credidit qđ hic locus aptus
eẽt scĩ uiri m̃bris locandis Igitur postha¬
bitis mordacib: curis &iuisioni om̃i modis fi¬
dẽ dans : in eodẽ loco quo sibi demonstratũ
fuerat cũ magno studio in mediũ ornata¬
basilica subdie pridie non arũ decembri¬
um cũ ingenti honore & laudib diuinis
terrae humili terrã multi precu reddi
dit : uiliq urna contexit caelestẽ thesau
innumerae sanitates corporũ. maximeq
animarũ medelȩ : quae usque hodie pro

Expanded text:
 vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate post vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum thesaurdebilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mo
Abbreviated transcription (Latin):
tri adcustodiendũ deposuer̃. Qđ cũ eximia
cura seruantes conferebant int̃ sẽ quo in loco
eiusdẽ monasterii id diuinae uoluntati con¬
cordantes humarent. Suꝑ qua re : ñ minima
eorũ animos dubietas occupauerat. Sed ds̃
qui benigna pietate sua sc̃i uiri corpus deloco
priori transferendũ decreuit: in sequenti eilo¬
cũ aptũ sepulturre ꝓuidit Nã cũ diu sicut iã
dictũ .ẽ. beatae memoriae mũ molus sũꝑhac
re cogitaret consiliũq utile quaereret : intẽ¬
pesta nocte consueta orationis furta requirens
stratis relictis sicuti consũ euerat dormitoriũ
egressus subnudo caelo coepit int̃ alia p̃cari
ut diuina pietas ei salubre consiliũ suggere¬
ret : quonam in loco scissima m̃bra locaret
Affuit his precib clemens auris omũipoten¬
tis : quae seruos suos usta petentes audire
consueuit: Nã lux subito caelitus emifsa an¬
te basilicae frontẽ beatae dĩ genitricis ma¬
riae in modũ facis ardens in eũ locũ ubi nõ

Expanded text:
tri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
a supra dicta coenomannica urbe egressi o¬
raculi diuini auditores carpebant iter italiã
ducens. Diuertentesq: in monasteriũ floria¬
cense hospitandi grã : comperer̃ p̃fatũ uene¬
rabilẽ uirũ digulfũ p̃ceptis sui abbatis ob

Expanded text:
a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venera
Abbreviated transcription (Latin):
filius recessurũ dicit. ut ille ueniat qui afi¬
lio nunquã recedit: Sed quia discipłi incar¬
ne dñm cernentes corporeis hunc semꝑ oculis
uidere siti ebant. recte eis dicitur nisi ego abi¬
ero paraclr̃tus Nonueniet. Acsi aꝑte dicere¬
tur Si corpus non subtraho: qui sit amor
sp̃s non ostendo. Et nisi me desieritis corpo¬
ralit̃ cernere : nunquã me discitis spirita¬
liter amare PETRUS. P lacet quod dicis
CRCGORIUS. Aliquantum iam a locuti¬
oe cessandum est: ut si ad aliorum mira¬
cula enarranda tendimus. loquendi uires
interim ꝑ silentium reparemus:¬

Expanded text:
Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a FiFilius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus
Abbreviated transcription (Latin):
uidnam esse dicimus. quod plerunq
in ipsis quoque patrociniis martrrũ
sic esse sentimus. ut non tanta ꝑ sua cor¬
pora quanta beneficia ꝑ reliquias osten¬
dant. atq illic maiora faciant signa.
bi in suis corporibus scĩ mastrres ia¬
cent. dubium petre non est quod
multa ualeant signa monstrare sicut
& faciunt : et pura m̃te quaerentibus innu¬
mera miracula ostendunt. Sed quia ab in¬
firmis potest m̃tib dubitari utrumne ad ex¬
audiendũ ibi p̃sentes sint ubi constat quia in
suis corporibus non sint: ibi eos necesse est ma¬
iora signa ostendere. ubi de eorũ p̃sentia potest
mens infirma dubitare: Quorum uero mens
indõ fixa est. tanto magis habet fidei meritũ.¬
quanto illic eos nouit & non iacere corpore.
& tamen non deesse ab exauditione. Unde i¬
psa quoque ueritas. ut fidem discipulis auge¬
ret dixit. Sinon abiero paraclytus ñueni¬
et aduos. Cum enim constat quia. para dr̃¬
tus sp̃s ex patre semꝑ procedat & filio. curse

Expanded text:
uidnam esse dicimus quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per sua corpora, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa jaciant, bi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa ostendere, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula demonstrant. Sed quia ab infirmis potest mentibus dubitari utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint, ibi eos necesse est majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens inquanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se