comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod gallos huic dee. ut seruient fece¬
runt: significant qͥ semine ĩdigeant
t̾ram sed oportere. ĩ ea qͥppe oĩa reꝑire
Quod se apud eã iactant. p̾cipit᷑ iuci¬
unt. ut qͥ t̾ram colunt ne sedeant. sẽꝑ
eñi es̃ qd̃ agant. Symbaloꝵ aut̃ ereoꝵ
sonitꝰ. ferram̃toꝵ crepitꝰ ĩ colendo agro.
⁊ ideo erea. qd̃ t̾ram autieł colebant
uem hr̃e ũ dubiũ e̾. ut ex eclna nulca¬
nocs dat᷑ iudelligi. Et ideo uͥginem
putant. q ignis ĩuiolabile sit elem̃¬
tum. uchilq uasei possit er eo. clipe
ei oĩa q̃ arripuerit absumat. Ouidius
ĩ fastis. Nec du aliqͥd uestã qͣm ĩtellige
flãmam. Ilataq deflãma. corꝑra ulła
uides. ꝓpt̾ea ⁊ uͥgines ei seruire dñr.

Expanded text:
deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aerenem habere non dubium est ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi. Et ideo virginem putant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. 68. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud vestam, quam vivam intellige flammam; Nataque de flamma corpora nulla vid
Abbreviated transcription (Latin):
reis ꝑtib chitarides colores plurinos
ad uolare apteq ad modũ ꝯcinere.
Olores autẽ latinũ nom̃ est. uã grece
sim fac̾e dñt. sicut emilus ait. Cigiꝰ.
ĩ auspiciis sẽꝑ letissimus ales hũc optãt
naute. qr se ñ mergit ĩundas. signus¬

Expanded text:
entibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque admodum concinere. Olores autem Latinum nomen est; nam Graece sim facere dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas. Stru
Abbreviated transcription (Latin):
ĩagmine suo ambulant. uł q̃n uata¬
do alias t̾raꝵ ꝑtes petunt onera capitũ
p̾cedat. ⁊ seqͣnt᷑ qͥ supͣ eũ capita ponũt.
⁊ supͣ illos alii ꝯseq̃ntes ⁊ deinde alii do¬
nec agm̃ finiat᷑. Illeaut̃ qͥ iinus pondꝰ
capidis ĩpͥmatu portabat. fatigatꝰ redit
ad post̾ioria. ut alt̾ ei suecedat qͥ portet
qd̃ portabat atq ille fatigacionẽ suã
recreat. posido capite sicꝰ ⁊ cet̾i ponebãt
ita uicissim potando qd̃ gͣue ẽ. ⁊ uiã
ꝑagunt unuicem non deseriuit.¬

Expanded text:
agmine suo ambulant, vel quando natando alias terrarum partes petunt, onera capitum praecedat, et sequantur qui super eum capita ponunt et supra illos alii consequentes, et deinde alii donec agmen finiat. Ille autem unus qui pondus capitis in primatu portabat, fatigatus redit ad posteriora ut alter ei succedat qui portet quod portabat, atque ille fatigationem suam recreat, posito capite, sicut et caeteri ponebant. Ita vicissim portando quod grave est, et viam peragunt et invicem non deser
Abbreviated transcription (Latin):
tradidisse ꝓdunt᷑. Greei aut̃ idusei pri¬
niũ ferro ĩceris scͥpserũt. postea yo¬
uani iussert̃ ne grafiũ ferreũ qͥis
hret . Uñ apud sc̾bas dicebant᷑. serã
ferro ne cedido.postea u̾o ĩstitutum
est. ut cerã ossib ĩ scrib̾ent. siẽ ĩdicat
acta ĩsatyra dicẽs .Ytamus uomerẽ

Expanded text:
tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ g̾ce cormia dũr. hi serpentiun
ĩ inuci eũ se gͣuatos ĩ firmutate ꝑsen¬
serĩt. sp̃u nariũ cos ertrahunt decauer¬
uis. ⁊ suꝑata ꝑmeie ueneni eoꝵ pabulo
reꝑant᷑. diptannũ herbã ipii ꝓdiderũt
Nam eo pasti excuenũt acceptas sagit¬
tas. mirant᷑ aut̾ sibilũ fistulaꝵ. Crectis
aurib aceute audiũt. submissis nichil.
Si qͣndo mmñsa flumina uł maria
trãsnatant capita olunib p̾cedenciũ
suꝑponũt. sͥq inuicẽ succedendes ulłũ
laborẽ pond̾is senciũt. Cerui sũt uelo¬
uerũt.⁊ post serpenciũ int̾empcionẽ
madiore siti ĩ ardescũt. ꝑ emptis serpe̾¬
tib ad flõtes acrius eurrũt.Uñ ⁊ppħa.¬

Expanded text:
ece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tret post serpentium interemptionem majori siti inardescit, peremptis serpentibus ad fontes acrius currit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sustinet᷑ rotis. eiz mũdus rotat᷑
⁊ uolubilis c̾. Quod̾ leones illi subiem̃t
riab ea. Quod ĩ capide turritã gestat
coronã. ostendit suꝑpositas t̾re eiuitatos
qͣi ĩ signitas turrib ꝯstrare. eid̃ sedes
fingunt᷑ cuca eã: qr cũ oĩa moueant᷑
ip̃am ñ mou̾i. Quod̾ coribantes eiꝰ mini¬

Expanded text:
Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt ri ab ea. 64. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. 65. Quod corybantes e
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ oꝑe melior fiat t̾ra. ꝓserpinã. qd̾
et ea ꝓserpiant f̾ruges. yestã: qd̾ h bis
uł uariis uestita sit reb uł aui sua
stando. Eandẽ ⁊itellure̾ ⁊ matre̾ ma¬
gnã fingũt turritam. cũ tẏmpano ⁊
gallo ꝯistrepitu cymbaloꝵ. Matre̾ uoca¬
tam: eid̾ plurima ꝑiat. magnã: qid̾ ei¬

Expanded text:
d opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod ci
Abbreviated transcription (Latin):
serpẽs dc̃s eo qd̾ ĩcapite cornua hãt si¬
milia arictũ. Cerasta eñi grece corma
dñr. Sũt aut̃ illi qͣdrigemina cormcła
quoꝵ ostentacione ueludi escas illiciõs.
sollicitata aĩalia ꝑunit. Totũ eñi corpꝰ
degit arenis. nec ullũ ĩdiciũ sui p̾bet.
nͥ ex ea ꝑte qͣ ĩ uitatas aues uł aĩalia
capit. est em̃ flexuosus plusꝙͣ alii ser¬
pentes ita ut spinã ñ hr̃e uideat᷑. Cera
media e̾ hñs siliqͣm unam semis. hãc
latini semi obolũ uocant. Ceratim eñi
g̾ce latine siliqͣ cornuũ int̾pͥb. Cẽrau¬

Expanded text:
serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytamedia est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum inter
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ris morat᷑. Chelidrus: serpens dͥ ncersi¬
dros qͣi ceriui qͥ ⁊ int̾ris ⁊⁊ ĩ aedͥs morat᷑.
Rlam cison dñt greci t̾ram ydros aqͣm.
hic ꝑ c labit᷑ terrã fumare facit. Quã
sie macer deseͥbit. Sen t̾ga expirãt spu¬

Expanded text:
ta est. Celidros serpens, qui et cersidros quasi cerigni, qui et in aquis et in terris moratur. Nam cirson dicunt Graeci terram, ydros aquam, per quam labitur, terram fumare facit. Quam sic Macer describit: Seu terga exspirant spu
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Na ⁊ut̾ ⁊ uesica pelł e̾. de motu
eciã celi ñ milli fr̃s qͥstioneᷤ mouent
utrũ stet an moueat᷑. qr si mouet᷑ ĩqͥũt.
quomodo firmam̃tum e̾ : si aut̃ stat qͦ¬
modo syd̾a ĩ illo fixa ẽẽ credunt᷑ : ab oriẽ¬
te usq ĩ occidente̾ cͥcuieũt septẽtͥõib
breuiores giros iurta cardinẽ ꝑagẽti
alio u̾tice sic̾ sꝑa. Si aut̃ ulłus aliꝰ cardo
e̾: uelut discꝰ rotari uide̾t᷑. qͥb respõdeo
mltũ subtiliHilaboriosis raciõib ista

Expanded text:
uter et uesica pellis est. De motu etiam caeli nonnulli fratres quaestionem mouent, utrum stet anne moueatur. quia, si mouetur, inquiunt, quomodo firmamentum est? si autem stat, quomodo sidera, quae in illo fixa creduntur, ab oriente usque ad occidentem circumeunt septentrionibus breuiores gyros iuxta cardinem peragentalio uertice, sicut sphaera, si autem nullus alius cardo est, uelut discus rotari uideatur. quibus respondeo multum subtilibus et laboriosis rationibus ista
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uullũ exundat humorẽ. qͣndo ulłis
nubib imber rũpit᷑. est ecia̾ ferreũ celũ
sub obscurꝰ aer p̾ssus atq nebulosus colo¬
re ferrugined qͣndo rigore frigoris strĩ¬
git᷑ t̾ra. Tũc ueluti suꝑ caput nr̃m hu¬
ior suspensus iudet᷑ ⁊ ꝑ moũita mui¬

Expanded text:
dat humorem, quando nullis nubibus imber rumpitur. Est etiam ferreum coelum subobscurus aer, pressus atque nebulosus colore ferrugineo, quando rigore frigoris stringitur terra, tunc veluti super caput nostrum humor suspensus videtur, et per momenta immi
Abbreviated transcription (Latin):
be ponti uocata. Nã lucullꝰ cũ cerasum
ciuitateᷤ ponti de lesset: hoc genꝰ ponti.
iũ ad uexit. ⁊ a ciuitate cerasũ appella¬
uit. arbor aut̃ cerasus pomiũ cerasium
dr̃. hoc eciã ⁊ ante lucullũ erat ĩitalia.
s durũ uude ⁊ cornũ appellatũ e̾. est
autẽ arbor apła hastilib.Ygiliꝰ. Bona¬

Expanded text:
be Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde et cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus: un
Abbreviated transcription (Latin):
istũt. ꝗuoꝵ pͥmus cͥculus ideo arcticos ap¬
pollat᷑ eo qd̃ intra eũ arctoꝵ signa ĩclu¬
eius cͥcłus immermos. qͥ ialatinis idõ
eqͥuociał appellat᷑. co qd̾ cũ ad eũ orbeꝰ̾
ꝑuen̾it oqͥnoctiũ facit. Immerinos enĩt
latine dies dr̃ atq nor. Quo cͥcło diidia
sꝑe pars ꝯstiduta resꝑieit᷑. Quartus cͥcłus
cantarticos uocatꝰ eoqd̾ ꝯtͣrius sit cͥeulo¬

Expanded text:
istant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclutius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
poside. Cclades: quaꝵ e̾ ab oriente
pͥma rados. a septenttͥone. teuedos a
ameridie. carpatos. ab occasu cithe¬
ra. ab oriende finiunt᷑ littorib asie.
ab occidente mari icareo a soptem¬
tͥone mari egeo. a meridie mari
carpacio. Sũt aute̾ õs cielades mi¬

Expanded text:
E CYCLADES, quarum est ab oriente prima Rhodos, a septentrione Tenedos, a meridie Carpathos, ab occasu Cythera, ab oriente finiuntur litoribus Asiae, ab occidente mari Icario, a septentrione mari Aegaeo, a meridie mari Carpathio. sunt autem omnes Cyclades nu
Abbreviated transcription (Latin):
gigu̾ent. Cenã uocari a cõmunione
ꝯueniant. apud uet̾e eñ solitũ erat in
ꝓpatulo uescii cõmint̾ epuarine singla¬
ritas. luxuriã gigu̾et. est aut̃ cenai
dicebant. In usu eñi ñ erãt prandia.

Expanded text:
 commune veniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena dicebant; in usu enim non erant prandia.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb pͥma ꝑs orientalis ẽ. unde alicuie
stelle oriunt᷑. Scd̾a oceidentalis ẽ ubi ali¬
que stelle nob̾ occidunt. Tercia septenit¬
onalis uͥ sol ꝑuenit ĩ dieb maiorib. quar¬
rta autralis: ubi ꝑ uenit noctib maiori¬
b. Oriens aut̃ ab exortu solis nũcupatus.¬
Occidens: qd̃ diẽ faciat oceid̾e atq inter¬
ire. abscondit enĩ lumen mũdo: et tene¬
bras suꝑ inducit. Septentͥo aut̃ a septẽ
stellis axis uocatus. q̃ in ip̃o reuolute ro¬

Expanded text:
 pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autOccidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae ro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͥneles dece̾ nouios calculãs quoto
hł uł luna debeat pafhał sollẽpnitas
celebrari sũma breuitate uotauit.
Cilũ aut̃ uocatũ eo qd̾ ĩ orbe digestũ
sit.⁊ qͣsi ĩ circło dispositũ ordineꝰ cõplec¬
tit᷑ auuoꝵ siue uarietate ⁊ sine ulla

Expanded text:
quies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
eitllib uentoꝵ flatib algentes aque
solidant᷑ inniuem ⁊ruptõ dere iuxfim¬
dit᷑. Noq emi firmam̃tum hoc potẽ sine
se uehem̃ter erupturi colliser̃magnos
erepant sonitu. ait eñi scͥptura. firmãs
touitrua. afirmitate gͦ firmam̃tum eꝰ
nũcupatũ. uł qd̃ diuiua uͥtute firma¬
tũ e̾. sic̾ seͥptura uos docet dicẽs. laudate

Expanded text:
cialibus uentorum flatibus rigentes aquae solidantur in niuem et rupto aere nix funditur. neque enim firmamentum hoc potest sine se uehementer erupturus inliserit, magno concrepant sonitu, ait scriptura: firmans tonitru. a firmitate ergo firmamentum est nuncupatum uel quod diuina uirtute firmatum sit, sicut et scriptura nos docet dicens: laudate
Abbreviated transcription (Latin):
se fertꝰ. Selia: ĩ sula acalefaciendo
appeslada. est enĩ pocio ex sueco t̾tici
ꝑ arte̾ ꝯfecta. suscitat᷑. eñi ignea il¬
la iuis g̾minis malefacte frugis
ac deinde siccat᷑⁊ ipost ĩ farinã redae¬
ta. molli succo admiscet᷑. Quo fͥer¬
m̃to. sapor aust̾itatis ⁊ edlor ebrie¬
datis adicitur. Que fit ĩpatͥib hispa¬
nie cuius ferax uini locus uonest

Expanded text:
fecta. Celia a calefaciendo vocata, est enim potio ex succo tritici per artem confecta: susciratur enim igne illa vis germinis madefacte frugis, ac deinde siccatur et post in farinam redacta, molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adiicitur, que fit in his partibus Hispanie, cuius ferax vini locus non est
Abbreviated transcription (Latin):
siłem. splendet dm̃ cerulueo ⁊ si sub
diuo positꝰ fu̾it fulgorẽ rapit sydereũ.
seraumũ alt̾m hispauia ĩ lusitanis lit¬
dorib gignit color cui pyropo ruben¬
ti siłis. ⁊ eqͣlitas ut ignis hec adu̾sus
uim fulgor opitulri fert᷑ sicredimꝰ
dc̃a aute̾ ceraunia. qm̃ alibi ñ ĩuenit᷑
qͣm ĩ loco fulmminis ictu ꝑeusso. Grece

Expanded text:
plendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in
Abbreviated transcription (Latin):
ta militũ. sdnturias dicimꝰ ꝑtes exer¬
citꝰ. ĩ eetenos milites diuisas. unde et
qł his p̾sunt centuriones dũr. gͦ suc¬
turia sũt qͣi sub pͥma centuria. Tañ
struet eciã ip̃i ĩspecłis positi ĩ bello st̃
ut si pͥmi defec̾int istiquos sub ẽẽ di¬
ximus laborantib pͥmis subueniãt.
Uũ ⁊ ad ĩ sidiandũ ponit᷑ suecenturiatꝰ.
qͣi armis dolososis ĩstructꝰ Ceuturia:¬

Expanded text:
tas. Centurias dicimus partes exercitus in centenos milites divisas, unde et qui his presunt centuriones dicuntur. Subturia sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nes apud gramaticos uocari solẽt qͥ de
carminib hom̾i seu uͥgilii adapͥa oꝑa
more ceutenario exmłtis hĩc ĩ de cõposi¬
tis ĩuuũ sarciũt corpus ad facłtatẽ cuiꝰ¬
q mat̾ie. Demer ꝓba uxor ad elficentone̾
er uͥgilio de fab̾ca mũdi ⁊ euãgłus plems¬
sime exp̾ssit. mat̾ia cõposita scd̾ u̾sus et
dã põponius ex eodẽ poeta it̾ cet̾a stilt
sui ocia tytirũ ĩ xͥ honore̾ cõposint siłit̾¬

Expanded text:
nes apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri et Virgilii, ad propria opera more centenario, ex multis hinc inde compositis, in unum sartiunt corpus, ad facultatem cuiusque materie. Denique Proba uxor Adelphi, centonem ex Virgilio, de fabrica mundi et evangeliis plenissime expressit; materia composita secundum versus et idam Pomponius, ex eodem poemate inter cetera stili sui ocia, Tytirum in Christi honorem composuit, simi
Abbreviated transcription (Latin):
mat humana dem̾itas. fecit auteꝰ celos
tinctos. Nã suꝑioris oirruli celũ ꝓpͥo dis¬
cretũ t̾mino eqłlib undiqi ipaciis col¬
lectũ extendit. adq ĩ eo uͥtutes spũaliũ¬
creaturaꝵ ꝯstituit. Cuiꝰ qͥde̾ celi naturã
artifex mũdi ds̃ aqͥs tẽꝑauit. ne ꝯfla¬
gracio suꝑioris iguis ĩferiora elem̃ta
succend̾et. De hĩc circulũ ĩ ferioris celiũ
uniformi s mułtiplici motu solidauit.
nũcupãs eũ firmam̃tum ꝓpt̃ substaei¬
cionem superiorum aciuaꝵ¬

Expanded text:
mat humana temeritas. Fecit autem eos Detinctos. Nam superioris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atqstituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem superiorum aqua
Abbreviated transcription (Latin):
laudate coli celoꝵ. Satis apparet hunc
q̃ singłarit̾ t̾ra dr̃. qͣndo dicimꝰ orbe̾
qͣm celatũ uas imp̾ssa lumina hãt
elũ aut in scͥpturis Cra celando¬
scĩs ideo firmamĩtum uocat᷑ qd̃
cit eursus sydeꝵ ⁊ ratis legib fixisq firma¬

Expanded text:
um, coeli coelorum . Satis apparet hunc quae singulariter terra dicitur, quando dicimus orbem quam coelatum vas, impressa lumina habeat elum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatum, quod sit cursus siderum et ratis legibus fixisque firma
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾es romauos erant. Est eñĩ nom̃ cen¬
sor̾es dignitas iudicialis. Ceuseri em̃
iudicare ẽ. Item. seusores st̃ patͥmomio¬
rũ iudices acensu eris appellati. senso¬
um q̃dignus ẽ ut sit censor. uł qͥ iam
fuit. apud uet̾es enĩ romanos erat no¬
men censoris ⁊ dignitas iudicis tam
patͥmonioꝵ qͣm moꝵ. Censorẽ ⁊ censua

Expanded text:
veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. us, qui dignus est, ut sit censor uel qui iam fuit. Apud ueteres enim Romanos magnum erat nomen censoris et dignitas, id est iudicis tam patrimoniorum quam morum. Censere enim
Abbreviated transcription (Latin):
moueri sꝑam celi dũt. ⁊ cũ motu eius sẏ¬
dera ĩ ea fixa aboriente usq ĩ occidente̾
ĩ die ⁊ uocte u̾ditit᷑ uinginti qͣtuor ho¬
raꝵ spaciis. qͥb sol eursũ suũ supͣ t̾ras ⁊
sub t̾ras sua uolubilitade ⁊ cludit: de celi

Expanded text:
moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem in die et nocte vertitur viginti quattuor horarum spatiis, quibus sol cursum suum super terras et sub ter
Abbreviated transcription (Latin):
facile cõprehendatur: de septe̾ plauetis.
hilo sophi autẽ mũdi septẽ celos .i. pla¬
tas globoꝵ ꝯsono motu ĩtroduxerũt:
quoꝵ orbib duera memorant oĩa. quos
sͥ ĩ neros ⁊ uelut ĩ sertos u̾sari retro ⁊ ec̃o¬
trario certis motib fferri arbitrant᷑.

Expanded text:
. Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetas globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus connexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et e contrario certis motibus ferri arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dita. Uolones: sũt uagine lignee. iutra
quas latet. pugio subbacłi sp̃e. Uolones
aut̃ a dolo deĩ. sũt qd fallant ⁊ decipi¬
aut ferro. eũ spẽm ꝓferant ligni. hos
medicos acutꝰ morb oxe uocat᷑. Nolo:¬

Expanded text:
itur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nein: grecibocei dũt. Hũc latinitone uocat.
eo qd t̾ram terat qͣsi terionẽ. mennius t̾o
numi hic moderator rusticus. Cuiꝰ latitudo
uesliũ amento ad crerura pellearia dũr.
apeliae ip̃a cͣsi palearia qd s genositas in
boue. Signũ boum ĩ sociis eximia peta ei
nam alter alt̾um ĩqͥit. cñ quo duc̃e colo
aratra ꝯsuenit ꝯ freqinti mugitu piũ testa¬
uertũt. Ioem uͥ uaturali sensu mutacionẽ
celi collegerĩt. foras erpectaut. ⁊ ultra pͥ¬
sepia ceruices extendũt suas. una oĩs
sp̃e ut ꝓ dire se uelle testent᷑. Boues: uac¬

Expanded text:
vem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naeviustrag. 62: Trionum hic moderator rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia, quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testauerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur. onisou
Abbreviated transcription (Latin):
pastorib opinant᷑. ũ uulli a lacedemone.
Namq transounte ĩgreciã exrse rege ꝑsaꝵ
cũ spartane uigines subhostili metu neq egͤ
p̾derirent eiuidẽ usũ ꝯͣditis cantib celebra¬
rũt. cippellat̃ autẽ bucolicũ a bub demori
paite. qͣmuic opilionũ caprariaꝵq sermones

Expanded text:
astoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hostili metu, neque egpraeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de majore parte, quamvis opilionum caprariorumque sermon
Abbreviated transcription (Latin):
uom̃ dedit. de quo marcialis. Bothis: oliuife¬
ra erinẽ redimite corona. Aurea qͥ nitidis
uellera tingis aͥs. eo qd̃ ibi iana pulchro
colore tiuguat᷑. Eechis aute̾ dictꝰ. eo qd̾ hunu¬
li solo decurrit. Bethin eñi grece humilẽ it

Expanded text:
omen dedit, de quo Martialis: 140 Baetis olivifera crinem redimite corona Aurea, qui nitidis vellera tingis aquis. eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus, eo quod humili solo decurrat. βαθὺ enim Graeci humile, vel
Abbreviated transcription (Latin):
doctus. Srutꝰ dictus qͣsi obrutus. qr sensu
caret. Et eũi sine racione. sine prudoueia.
Uude ⁊ ille imius brutꝰ ex sorore tarqͥnii ꝑ¬
suꝑbi geuitꝰ cũ euude̾ casũ timeret que᷑
fr̃ ĩcioat qͥ ob dins diuicias ⁊prudenciã
ab diunculo fu̾at occisus. ut ilẽ tempor

Expanded text:
. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Junius Brutus ex sorore Tarquinii superbi genitus, cum eumdem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis
Abbreviated transcription (Latin):
eb fit aut̃ ne alibi ĩspeluneig. qd̾ liclde
colectũ. deinde susũ ĩ quosdã botros so¬
lididat᷑. fit ⁊ scrobib cauatis qͣrũ elati¬
b decidentes guite coalescũt. fit
⁊salis modo. ex fla grantissimo col e.
adeo aut̃ dstͥcte uͥtutis e̾. ut ĩ leonũ et
ursoꝵ ora sparsũ fautã iuni hãt ad re
strĩgend̾. ut mordere ñ ualeant. Cai
posfiore ꝑde ad stimulandos equos qͥb
aut pugnand̾ e̾ aut eurrend̾ ꝓpt̾ pig᷑¬
ciã aĩaliũ aut tumore̾.stam extimore
stimuli nũcupati. licet sĩt ⁊ libidinis

Expanded text:
 Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut noposteriore parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est, aut currendum, propter pigritiam animalium, aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
dictã. qdͣ eiꝰ derra õem ute fructũ cãpi¬
dt. Alii a iocis cãpestͥb ĩ qͥb sita ẽꝰ Est ã
capud urbiũ cãpanie. int̾ tres maximas
romã carthagineꝰ q num̾ata. Eꝓ eiua ⁊p
uincia italie cãpaniea dc̃a est. capuum:¬

Expanded text:
e fructum capiat; alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam, Carthaginemque numerata, ex qua et provincia Italiae Campania dicta est.
Abbreviated transcription (Latin):
lamꝰ aromaticꝰ asiłitudiune calami usuaus
uocat᷑. Gĩgniuit᷑ ĩ india młtis modis. G̃eni¬
culatꝰ. fuluus. flagrans sp̃c suauitate. qͥ cũ
frangit᷑ ĩ multas ꝑdos fit seissibilis siłãs
gustu cassiã cũ leui acͥmonia remordente.

Expanded text:
lamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India multis nodis geniculatus fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gust
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ip̃e eñi fiuib suis neqͣquã dtẽptꝰ hu¬
mane socretatis fedus irrũpens excreitus
duc̾e. aliͤna uastare. liberos popłos aut tru¬
cidare aut subic̾e cepit. ⁊ iniu̾sã q a syam
uses ad libie fines noua seruitute ꝑdom¬
uit. hĩc eciã studuit orbis ĩmutuo sangui¬
ue alt̾na grassari cede. Quatuor autẽ ft̃
reb repetitis aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ cau¬
sa. In iustũ bellũ ẽ. qid̃ de furore ñ legituna
racione unt. de quo ĩ re publica cicero dicit.
ina ĩnista bella st̃: q̃ sũt sine causa suscep¬
ta. Nam extͣ uleiscendi aut ꝓpracandoꝵ hos¬
tiũ cã bellũ iustũ nullũ geri podest. Et hos
de repetitis reb. siuile bellũ e̾ꝰ int̾ eiues. or¬
ta sedicio ⁊⁊ ꝯcitacio tumultꝰ. sic̃ int̾ sillam

Expanded text:
x: ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos popcidare, aut subjicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc jam studuit orbis in mutuo sanguine alterna grassari caede. 2. Quatuor autem sunt rebus repetitis, aut propulsandorum hostium causa. Injustum bellum est, quod de furore, non de ratione initur, de quo in Republica Cicero dicit: « Illa injusta bella sunt, quae sunt sine causa suscepta: » nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causam bellum geri justum nullum potest. Et hoc de repetitis rebus. » Civile bellum est inter cives orta seditio et concitatio tumultus, sicut inter Syllam
Abbreviated transcription (Latin):
libroꝵ copiã aduexit emilius paulus ꝑseo
macedonũ rege deiucto. deinde luculus
epontica p̾da. Post hos cesar dedit marco
uarroni negociũ eciã maxime biblothe
ce ꝯstruende. pͥmũ autẽ rome bibuothecaᷤᷤ
publicauit polło. grecas simin ades lati¬
nas additis auctor magniib ĩ atͥo qd de
manubiis magnificẽtissiꝰ iustrurerat.
uitã eusebiꝰ cesariensis ꝯscͥpsit. pissistratũ
s̃ sacre bibliothece studio pͥmsꝰ ao ẽte oten

Expanded text:
librorum copiam advexit Emilius Paulus Persa, Macedonum rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, post hos Cesar dedit Marco Varroni negotium eumque maxime precae construendae. 2. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentissimum instruxeratVitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare conten
Abbreviated transcription (Latin):
paginis ĩfiguut᷑. s calamus arboris est.
pemia auis. cuiꝰ cacum̃ ĩduo diuidit᷑ ĩto¬
to corpore uuitate seruata. credo ꝓpt̾ my¬
st̾ium ut ĩ duob aꝑicib uetus anouũ
destam̃tum signet᷑. qiͥb expͥmit᷑ uerbi
saeram̃tum. sauguine passionis effu¬
unde ⁊ apud nautas calare pou̾e dr̃¬

Expanded text:
paginis infiguntur; sed calamus arboris est, penna avis cuius acumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata. Credo propter mysterium, ut in duobus apicibus, vetus et novum testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum, sanguine passionis effuunde et apud nautas calare poner
Abbreviated transcription (Latin):
dsistũt. hii postea rebelles romani effecti
rii: a burgis dicti. qr crebra ꝑ lunites ha¬
bidacła ostituta. burgos uulgo uocant¬
Undo ⁊ burgundionũ genti nom̃ ĩhesit.
quos quondã subacta germania romani
ꝑ castra disposuerũt ates ita nom̃ erlocis

Expanded text:
t. Hi postea rebelles Romanis effecti,habitacula constituta burgos vulgo vocantet Burgundionum genti nomen inhaesit, quos quondam, subacta Germania, Romani per castra disposuerunt, atque ita ex locis
Abbreviated transcription (Latin):
sei. q̃ pͥus uocabat᷑ luza. S posteͣͣm dormi¬
ons iacob uidit scalã ĩuutente̾ celo ⁊ dixit
u̾e hic domꝰ dei ẽ ⁊ porta celi: hac ex causa
nom̃ locꝰ accepit bethel .i. domꝰ dei. Quando
autẽ ibi abieroboam uituli abͥei fabricati
sũt uocata ẽ bethauen .i. domꝰ ydoli. q̃ antoa
uocabat᷑ domꝰ dei. Bethfage: syrũ domꝰ ual

Expanded text:
Luza; sed postquam dormiens ibi Jacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli, quae antea vocaba
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa sud̾a ͥ pecuariꝰ uocabat᷑ qͥ erat di¬
ues. mͦ u̾o pecumosus. ant̾icͥissimi ñd̾ au
argentoq ĩuento ere utebant᷑. Nam pͥus
erea pecunia ĩusu fuit. postea argentea de¬
uide aurea subsecuta ẽ: s ab ea cĩ cepit n¬
uor̃a retimuut ũ erariũ dictũ. q pͥus¬

Expanded text:
qui erat dives, modo vero pecuniosus. 5. Antiquissimi, nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta, sed ab ea qua coepit nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
do. uieueoes colore. Nam ⁊ plapide
pciosissimo smaragdo qͥdã iutrũ
arte ĩficiunt ⁊ fallit ocłos subdo¬
le qĩdam talsa uiriditas quo adus¬
q ñ est qͥ ꝓbet simulta ⁊ arguat
cas appellarł. eo qd̃ densitate

Expanded text:
do minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; cas appellant, eo quod densitate
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iutra cerã sc̃. dẽa afimib quos aũ
lusũ rapiri cera cireñdatos habu̾e
gci stolaces dñt: dicunt eid̾ sint scibe
hoc e̾ mortis. hof romami funes n
funalia uor̃abant. funaliat candela¬
bra. apd̾ uet̾es ertantes stimulos
habuerũt ad uncos euiꝰ funałi cera
uł eulꝰce modi alim̃to luminis obli¬
ti fingebãt. ide̾ iuaq istimuli pre¬
acuti. fuualia dicebant᷑. funalib:¬

Expanded text:
 intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos habuereGraeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. La
Abbreviated transcription (Latin):
tium ĩlib̾am occupauert̃. Et qr ex ge¬
ti st̃. Nũ ⁊ opinio ẽ apd̃ gotħos ab
antiqua cognatione mauros ꝯsã¬
gͥuitate aꝓpĩcuios sͥ uocare. Affricã
aut̃ inimicio habuere libies. iñ afri
pꝰt hec getuli. postremũ mauri in

Expanded text:
tium in Libia occupaverunt et, quia ex Geti sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et
Abbreviated transcription (Latin):
g̾co ĩ latinũ int̾p̾tant᷑ gentiles ethuo
eñi g̾ce gens dr̃. post fidẽ aut̃ ñ de¬
beri uocari gentes siue gentiles eos
qͥ ex gentib credunt. sic̃ post fidem
dici ñ potest undeus. destante paulo
apło ⁊ dicente iam xp̃rauis. Qm̃¬

Expanded text:
Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Chris
Abbreviated transcription (Latin):
de. ⁊cursoꝵ uelocitas cõꝓbat᷑. hĩc ae¬
cidit ut oĩum ꝓpe artiũ ex̾cicia Gm¬
uasia dicant᷑. Ante eñi ĩ locis certã¬
des cuicti erant ne nudarent᷑. post
relaxato cingulo repente ꝓstratꝰ ex¬
amuiatꝰ ẽ qͥdam eursor. Quare ex
ꝯsilii decreto tẽ a cormpomienes ut
Exillo gunnasiũ dcm̃ qd̾ iuuenes
nudi exercent᷑ ĩ campo nͥ sola u̾ecũ¬

Expanded text:
et cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ ab egyptiis reꝑta uocabula¬
possessiõib limo obductus.ũciũ t̾re
diuidende ꝑ liueas inĩsuras nomẽ¬
arti dedit. Qua dem̃ longiꝰ a cumine
ris spatia metiunt᷑. N̾am ꝓuocati stu¬
diosi ceꝑunt post t̾re diũisione̾ ⁊ celi
spatia q̃ͣrere. quãto ĩt̾u allo luua a
t̾ris. a luna sol ip̃e distaret. iuseꝵ ad
uerticẽ celi qͣnta se m̃̾sura distend̾et
distinxer̃t. S qr ex t̾re duũsiõe hec di¬
sciplina cepit. ex ũcio siu m nom̃ ser¬
uauit. ilã õeometͥa de t̾ra ⁊ dem̃sura
nũcupata ẽ. Terra eñi gͥce ge uocat᷑
metͣ m̃sura. huiꝰ discipline ars ꝯtinet.
ĩ se liiam̃ta. int̾ualla. magnitudi¬
nes ⁊ figuras ñ figuris dim̃isiões

Expanded text:
mum ab Egyptiis reperta dicitupossessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomearti dedit. Que inde longius acumine ris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras et infiguris dimensiones
Abbreviated transcription (Latin):
possident. noĩa ⁊ locis ⁊ gentib relĩ¬
q̃ntes. Ne qͥb postea ĩ mutata st̃ płi¬
ma. cet̾a ꝑmanent. ut fuer̃t. slam
multaꝵ gentilũ uocabula partim
mansert̃. ita ut hodieq appareat uñ
fuerant deruiata. sic̃ exassur assy¬
rii.⁊ ex heber hebrei. ꝑtim u̾o dem¬
poris uetustate ĩ mulata st̃ ut uix
hoĩes doctissumi antieͥssimas histo¬
rias ꝑ scrutantes. nec oĩum s ali¬
quaꝵ existis origines gentiũ po¬
duert̃ reꝑire. Nam qd̾ exfilib cham
qͥ uo cabat᷑ mestaim egypdii sunt
exorti. nulla hic resonat origo uo¬
sabuli. sic̾ nec ethiopũ qͥ dñr ad eũ
filiũ cham ꝑtinere qͥ ebus appel¬
latꝰ ẽ. Etͥoĩa ꝯsid̾entur płima tũ¬

Expanded text:
possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur Assyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ młtas ꝑturbaciõss gignũt. ⁊ it¬
dũ coguut ita delinq̃re ut nec fanus
nec ꝑrcłi eis respectũ hr̃e ꝑmittant.
Ira q̃ iuuelictã cupit. cupiditas que
desid̾at opes. libido q̃ appetit uolup¬
tates. Que ĩo furie appellant᷑ qd̾ sti¬
muł sius m̃tem feriant. ⁊qͥetam oẽ¬

Expanded text:
num multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delinquere, ut nec famae, nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes; libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, quietam e
Abbreviated transcription (Latin):
camus. sec̾e gentes sex ignote st̃. q̃¬
abello ethiopie subu̾se usq ad oblii¬
ouẽ p̾t̾itoꝵ nõium ꝑuener̃t. filii cha
quoꝵ pͥmogenitꝰ sỹdon atq sydones.
Uñ ⁊ urbs eor ĩfenice sydon uocat᷑.
Sed̾s: heth; a quo ethei. Terciꝰ iebus:

Expanded text:
 sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Filii ChanQuorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat. Que ꝓuineia añ ũ grande tẽ¬
pus ex diuisione p̾sidiũ palestine
saliũaris E̾ dicta. huiꝰ rei scriptura
destis ẽ q̃ dicit. Et habitauit abia¬
Et dixit ei d̾s. Tolle filiũ tuũ quẽ dili¬

Expanded text:
est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit AbraEt dixit ei Deus: Tolle filium tuum uni
Abbreviated transcription (Latin):
ueus: a quo euei. Ip̃i sũt gabaonite
a ciuitate gabaon. qͥ supplices uene¬
runt ad iħ̃m. Septimꝰ aratheus qͥ ar¬
chas ꝯdidit oppidũ ꝯtra tͥpolim ĩra¬
dicib libani sitũ. Octauus aseneus:
a quo asenei. Nouꝰ aradiꝰ: aqͦ aradii¬
st̃. qͥ aradiũ ĩ sulam possederũt. au¬
gusto freto aphenicis litore seꝑatã.
uecimꝰ amareus. aqͦ syrie nobilis
ciuilas. q̃ uocar᷑ coelis. yndeenmis:
samatheus. hee st̃ gs destirpe cham
q̃ a sydõe usq ad ditanũ fretũ oem
n̾udianam parte̾ denent
Tem tͥb filioꝵ iafeth. filii gͥ iafech:
septẽ uoĩant᷑. Gomert ex quo galate .i.
galli. ¶hagog: a quo arbitͣnt᷑ scitas
⁊ gothos tͣxisse origine̾. Mledai: acuo
medos existere putant. Inuani aquo
iones qͥ ⁊g̾ci. Nñ ⁊ mare iomiũ. Tubal:
a quo hiberi q ⁊ hispani. licet qͥdam
ex eos ⁊ italos suspicent᷑. eosoch: ex
quo capadoces. hñ ⁊ urbs apud eos
ex quo traces quoꝵ satis ĩmutatũ
uocabulũ e qͣi tyraces. filii gonier

Expanded text:
psi sunt Gabaonitae a civitate eorum Gabaon, qui supplices venerunt ad Jesum 24. Septimus Aracaeus, qui arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii, qui Aradum insulam possederunt angusto fretu a Phoenicis litore separatam. Decimus Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecimus Amathaeus. Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani; licet quidam ex eo et Italos suspicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
gigandes añ diluuiũ fuisse. Nõ du¬
biũ est ⁊ hos fuisse ciues t̾rigene
societatis hominũ. d̾i aut filios qͥ
scd̾m carnẽ de sech ꝓpagati st̃. ĩ hãc
societatẽ deserta iusticia decliuas¬
se. Nec mirandũ e̾ qd̃ ⁊̃ de ip̃is gi¬
gantes nasci potuert̃. lleq eñi õs¬

Expanded text:
gigantes ante diluuium fuisse non dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis hominum; Dei autem filios, qui secundum carnem de Seth propagati sunt, in hanc societatem deserta iustitia declinasse. Nec mirandum est, quod etiam de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim o
Abbreviated transcription (Latin):
Soror ab eodẽ germine. ñ ab eodem
ut̾o. Germana u̾o exutͥuse manans
uissums durate frigorib. qͥ mores
ex ip̃o celi rigore traxerunt. ferocis
aĩ ⁊ sẽꝑ ĩ domiti. raptu uenatuq ui¬
uendes. hoꝵ pl̾une gentes uarie ar¬
uus. discorlores habitu. liguis dis¬
sone .iorigine uocabłoꝵ ĩcerte. It co¬
lerates. amisi. nari. quadi. diuingri.
marcomanni. bruter. samasi. blangi¬
ani.tubaudes. quoꝵ numantas bar¬
barie ⁊̃ ulip̃is uocabulis horrorẽ q̃u¬

Expanded text:
nim ab eodem germine, non ab eodem utero; germana uero ex utriusque manans vissimis durate frigoribus, qui mores ex ipso celi rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem que
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ int̾dũ color ꝓuiridi ponit᷑ eo qd̾ ad¬
nnuxtũ ht̃ uirori alborẽ. uã u̾oł hoc
sciens glaucas salices ⁊ oliuas. glau¬
cas dixit. Ite̾ ĩ eqͥs aut hõib glauei
ocłi ꝓsplendidis pomunt. legimꝰ nõ¬
nũqdm ⁊ maris colorẽ glaucũ diei.

Expanded text:
 interdum pro uiridi ponitur et qui admixtum habet uirori alborem. Nam Virgilius hoc sciens ‘glaucas salices’ et ‘uluas glaucas’ dixit. Item in equis aut hominibus ‘glauci oculi’ pro splendidi ponuntur. Legimus nonnumquam et maris colorem glaucum di
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ferens capud. Suspensũ eñi ⁊ tͣns¬
gulatũ eo eranimat. s patibuli uu¬
nor ẽ pena qͣm crucis. Nam patibulũ
suspensos statim exammat: erux a̾
suffixos dui cruciat. furceps: ignarꝰ¬
furcifer: dicebat᷑ olim qͥ obleue de¬
lictũ cogebat᷑ ad hoĩs ignomim am
magis quã supplicii causa furcam
circa iua̾ ferre. p̾dicans pecẽm suũ.
⁊mou̾e cet̾os ne qͥd siłe peccarent.

Expanded text:
quasi ferens caput. Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et infurcifer etiam dicebatur olim qui ob leve delictum cogebatur a dominis, ignominie magis quam supplicii causa, furcam circa vias ferre, predicans peccatum suum, et monere ceteros ne quid simile peccarent.
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ occasio  dolũ hal fuisse iuxta
ierłm ad radices mõtis moria ĩqͥb
filoa fluit ñ semel legimꝰ. hec ualł
i pariia cãpi planicies irrigua e¬
rat.i nemorosa planaq deliciis.
nlucꝰ ĩ ea ydolo ꝯsecratꝰ. Intantã aũ
ppłs ꝯisrł dem̃tiam uen̾at. ut de¬
serta tẽpli iuucinia ⁊̃ hostias inimo¬
laret:i rigorẽ religioĩs delicienĩ¬
cerent. filiosq suos ĩcend̾ent igni
uł u̾iciarent ⁊ appellabat᷑ locꝰ ip̃e
gehennon .iuallis filioꝵ ennon.
hoc regũ uolum̃ ⁊ ꝑalipomenon⁊
lenuas scͥbunt plenissime. Et cõmi¬
uat᷑ d̾s se locũ impletur ũ cadau̾¬
ib mortuoꝵ. ut uequac᷑im uocet᷑
tophet ⁊ baal s uocet᷑ poliandrũ¬

Expanded text:
huius occasio. Idolum Baal fuisse iuxta Ierusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Hec vallis et parvi campi planicies irrigua erat et nemorosa plenaque deliciis, et lucus in ea idolis consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut deserta templi vicinia ibi hostias immolarent et rigorem religionis delicie vincerent, filiosque suos incenderent demoni vel initiarent. Et appellabatur locus ipse Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volumen et Paralypomenon et Hieremias scribunt plenissime. Et comminatur deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Tofeth et Baal; sed vocet
Abbreviated transcription (Latin):
ut e̾ cubus. suiꝰ sp̃es qͥnei ĩ plano¬
na irculꝰ ẽ figura plana q̃ uocat᷑
eir eiunducta euiꝰ ĩmedio ꝓunctus
ẽ.quo cuncta ꝯu̾gunt qd̃ centrum
geometͥe uocant. latini punctũ cͥcu¬
li nũcupant. Quadrilat̾a fig᷑a ẽ
ĩplano quadrata q̃ sub qͣtuor reetis
liueis iacet. Danatheoton gramoi
figura plana. ORtogoniũ .urre¬
em̃i tͥangulũ ⁊ ht̃ angłum rectum
Lopleros figura plana recta isub¬
ĩrotundũ formata partib cuuctis
equalis ĩ solidũ Cubus ẽ figura
non figura q̃ ab amplo ĩangustũ.
fiuit sic̃ ortogoniũ. Ciranus est
figura q̃ ĩ modũ iguis abamplo
ĩ angustũ acumen ꝯsurgit. Ignis
ap̃d g̾cos pirm appellatur
icut aut̾ ĩfra decem oĩs ẽ num̾¬
us: ita ũtra hẽ c̾eulũ õium figͤ¬
aꝵ cõcludit᷑ ambitꝰ. pruma aut̃ fĩ¬
gura huiꝰ artis punctus ẽ. euiꝰ ꝑs
nulla ẽ. Scd̾a: liuea p̾ter latitudi¬
uẽ longitudo. Recta linea e q̃ ex
eqiuo ĩsuis punctis iacet. Suꝑfices

Expanded text:
ut est cubus, cuius species quinque in planocirculus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant. Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita. Dianatheton grammon figura plana, ita. Orthogonium, iangulum rectum. Isopleuros, figura est plana, recta et subin rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura non, figura est que ab amplo in angustum finit, sicut orthogonium. Pyramis est figura, que in modum ignis ab amplo in acumen consurgit. Ignis enim apud Grecos pyr appellatur. Sicut autem infra decem omnis est numeus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopiã cingens. uocatꝰ hoc uoĩe qd
ĩcrem̃to sue erundacioĩs t̾ram egyp¬
melo dicebatur. łparet eñ ĩ uule
leu de ciuo ĩmeridie̾ u̾sus excipi¬
a retro luctantib ĩtumescit et

Expanded text:
Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine, quod incremento suae exundationis terram AegypMelo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipiussus aquis retro luctantibus intumescit et
Abbreviated transcription (Latin):
des aut̃ erant suꝑ t̾ram dieb illis
Et pꝰt illud. sũ iutrarent filii ꝯei
ad filias hominũ ⁊ geu̾arent s: illi
iami illis dieb fuisse gigautes sr̃
bonds .i. pulchras. Consuetudo qͥp
ẽ: uati st̃ gigantes. Si eñi ait. si¬
gantes aut̃ erant suꝑ t̾ram ĩ dieb il

Expanded text:
erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi iam illis diebus fuisse gigantes supebonas, id est pulchras. Consuetudo quipest, nati sunt gigantes. Sic enim ait: Gigantes autem erant super terram in diebus i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aliene rei clandestina cõtrecta¬
tio. a furuo .i. a fusto. uocatũ. q ĩ
obscuro fit. furtũ aut̃ capitale crim̃
apd̃ maiores fuit. dũ penã qͣdru¬
płi ꝑuasio ẽ rei. alieue manifesta

Expanded text:
ei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
habidu ita ⁊ lingua discordes ꝑse:
brachia ⁊crura luiam̃tis. caput
t̾ara tegunt. eminent apicib fa¬
stigiatis. illam horrent ⁊ malet
decti. sũ latrantib lingͥs scoti.Sa¬
gati st̃ alem̃ami. luiteati. iudi Gẽ¬
iuinati ꝑ se. seriati seres faretͣti
signia uendicant. lt uidemꝰ eir¬
ros germanoꝵ granos. ⁊ euamlar
gochor. stigiata bridonũ. sireñ¬
cidũt qs ind̾i p̾pucia. ꝑtundunt
arabes. flauent capitib ĩdertis
gede. nitent. albam albentib cͥmb.
Mauros ht̃ detra nox corꝑũ. Gallos
candida cutis. Siue eqͥs merces
extant alani nec abest gens pre¬
doꝵ nom̃a corpore. quos minitis
opifex acus puntis iexp̾ssus natũ
graminis succꝰ illuit. ut has ad sui
spetimen cicatͥces ferat. pretisarcu¬
b macłosa nobilidas. ht̃ sexue ĩ¬
stitutã sp̃em habitꝰ. ut ĩ iuris tõsi¬

Expanded text:
habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura linamentis, caput tiara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scoti; sagati sunt Alemanni; linteati Indi; gemmati Persae; sericati Seres; pharetrati signia vindicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnibar Gotorum, stigmata Brittonum. Circumcidunt quoque Iudaei praeputia, pertundunt Arabes aures, flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis; sine equis inertes extant Alani; nec abest gens Pictorum, nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis et expressus nativi graminis sucus inludit, ut has ad sui, specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speciem habitus; ut i