comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibus. Illuminationis nr̃e annus
tunc in nos ꝑficitur: quando appa¬
rente ȩterno iudice. scę eccłs pere¬
grinationis suȩ uita complet᷑. Tunc
laboris sui remunerationẽ recipit:
cũ expleto hoc belli tempore ad pa¬
triam redit. Unde bene ꝑ ꝓphetam
benedicitur: cũ finito laboris tem¬
pore. uirtutũ remuneratio confert᷑.
Dies uͦ anni huius. sunt singulȩ quȩq.
uirtutes: menses autẽ multiplicia
facta uirtutũ. Sed ecce cũ ꝑ fiduciã
mens erigitur. ut speret qđ uenien¬
te tudice de uirtutib remuneret᷑:
occurrunt eiꝰ memoriȩ. etã mala
quȩ gessit. & ualde formidat. ne
districtus iudex qui uenit ut uirtu¬
tes remuneret. etiam ea quȩ illicite
gesta sunt examinans. subtiliter pen¬
set: ne cũ annũ complet. etiã noctẽ
numeret. Dicat itaq de hac nocte.¬
dicat. Non cõputetur in dieb anni:
nec numeretur in mensibus. Ac si
districtũ iudic̾e̾ exoret dicens. Cum
completo seẽ eccłȩ tempore extre¬

Expanded text:
ur. --Illuminationis nostrae annus tunc perficitur, quando apparente aeterno judice sanctae Ecclesiae, peregrinationis suae vita completur. Tunc laboris sui remunerationem recipit, cum expleto hoc belli tempore, ad patriam redit. Unde bene per Prophebenedicitur, cum finito laboris tempore, virtutum remuneratio confertur. Dies vero hujus anni sunt singulae quaeque virtutes; menses autem multiplicia facta virtutum. Sed ecce cum per fiduciam mens erigitur, ut speret quod veniente judice de virtutibus remuneretur, occurrunt ejus memoriae etiam mala quae gessit; et valde formidat, ne districtus judex qui venit ut virtutes remuneret, etiam ea quae illicite gesta sunt examinans, subtiliter penset; ne cum annum complet, etiam noctem numeret. Dicat itaque de hac nocte: Non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus. Ac si districtum judicem exoret, dicens: Cum completo sanctae Ecclesiae tempore, extre
Abbreviated transcription (Latin):
honio noluisset: & dicat. Nunc eñi
dormiens silerem. & somno meo
requiescerẽ: id est intra secretum
mentis ad conditoris contẽplat̾io¬
nem secedere᷑. nisi me extra me
tepͣtationũ tumultib consensus
primi culpa ꝓdidisset. Huius autẽ
quietis gaudiis. cũ quib etiam so¬
ciis ꝑfrueretur: adiungat dicens.¬
rebus in sensibilib discimus: qͥa
de sensibilib atq intelligibilibus
sentiamus. Terra namq aere fecun¬
datur: aer autẽ ex celi qualitate
disponitur. Sic ium̃tis homines.
hominib angłi: archangeli uero
angłis p̾sunt. Nam qđ itim̃tis ho.
mines p̾sint: & usu cernimus. &
psalmistȩ uerbis docemur : qͥ ait.
Om̃ia subiecisti sub pedib eiꝰ oues &
boues uniuersas: insuꝑ & peccora
campi. Quia uͦ angłi hominibus
pͣsunt: ꝑ ꝓphetam testatur angelus
dicens. Princeps regni ꝑsarũ restitit
potestatib dispensantur: ⁊acharias

Expanded text:
homo noluisset, et dicat: Nunc enim homo noluisset, et dicat: Nunc enim dormiens silerem, et somno meo requiescerem, id est, intra secretum mentis ad conditoris contemplationem secederem, nisi me extra me tentationum tumultibus consensus primi culpa prodidisset. Hujus autem quietis gaudiis cum quibus etiam sociis perfrueretur, adjungat, dicensrebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Sic jumentis homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt. Nam quod jumentis mines praesint, et usu cernimus, et Psalmistae verbis docemur, qui ait: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi . Quia vero angeli hominibus praesint, per prophetam testatur angelus dicens: Princeps regni Persarum restitit potestatibus dispensantur, Zachari
Abbreviated transcription (Latin):
suũ liberũ uoluntatis arbitrium
accepit. Cui quia sua sponte suc¬
cubuit. mox dese qđ contra se ꝑ¬
streperet inuenit: mox in certami¬
ne infirmitatis tumultus reppe¬
rit. & quãuis in pace silentii ab
auctore fuerat conditus: hosti
tamen sponte substratus clamores
de pugna tolerauit. Ipsa eñi carnis
suggestio quasi quidã clamor est.
contra quietẽ mentis: quã ante tͣns¬
gressionẽ homo ñ sensit: quia ni¬
miru qđ de infirmitate posset tole¬
rare ñ habuit. Post quã uͦ se sponte
hosti fubdidit. asstrictus culpe suę
uinculis. in quibusdã ei etiam nolens
seruit: & clamores in mente̾ patitur.
cũ caro sp̃ui reluctatur. An ñ clamo
I se legis uerba tolerabat dicens: uideo
Saliam legem in membris meis. re¬
pugnantẽ legi mentis meȩ: & cap¬
tiuũ me ducentẽ. in lege peccati.
quȩ est in mẽbris meis: Contemple¬
tur gͦ uir sc̃s in quanta cordis pace
quiesceret. si serpentis uerba susciꝑe

Expanded text:
suum liberum voluntatis arbitrium suum liberum voluntatis arbitrium accepit. Cui quia sua sponte succubuit, mox de se, quod contra se perstreperet, invenit, mox in certamine infirmitatis tumultus reperit; et quamvis in pace silentii ab auctore fuerat conditus, hosti tamen sponte substratus, clamores de pugna toleravit. Ipsa enim carnis suggestio, quasi quidam clamor est contra quietem mentis, quam ante transgressionem homo non sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astrictus culpae suae vinculis, in quibusdam ei etiam nolens servit, et clamores in mente patitur, cum caro spiritui reluctatur. An non clamo se legis verba tolerabat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Contempletur ergo vir sanctus in quanta cordis pace requiesceret, si serpentis verba suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
conditoris sui obedientiam uinculis
caritatis as tringeret. ad celestem ange¬
loꝵ patriam quandoq sine carnis mor¬
te transiret. Sic namq immortalis
est conditus. ut tamen si peccaret. &
mori posset: & sic mortalis est conditꝰ.
ut si non peccaret. etiã ñ mori posset:
atq ex merito liberi arbitru beatitu¬
dine̾ illius regionis attingeret: in
qua uel peccare uel mori ñ posset.
Ubi igitur post redep̾tionis tempus
carnis morte interposita electi tͣnse¬
unt: illuc ꝓculdubio si parentes pͥmi
in conditionis suȩ statu ꝑstitissent:
etiã sine morte corpoꝵ transferri
potuissent. Dormiens igitur sileret.¬
& somno suo homo requiesceret.
dum ad eterne patrie requiẽ du¬
ctus. quasi secessum quoddã a cla¬
more hoc humanȩ infirmitatis
inueniret. Post peccatũ namq quasi
clamans uigilat: qui contentionẽ
carnis ꝓpriȩ repugnans portat.
Hoc quietis silentiũ iam homo con¬
ditus habuit: eũ contra hostem

Expanded text:
conditoris sui obedientiam vinculis conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coelestem angelorum patriam quandoque sine carnis morte transiret. Sic namque immortalis est conditus, ut tamen si peccaret, et mori posset; et sic mortalis est conditus, ut si non peccaret, etiam non mori posset; atque ex merito liberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare, vel mori non posset. Ubi igitur post redemptionis tempus, carnis morte interposita, electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi, si in conditionis suae statu perstitissent, etiam sine morte corporum transferri potuissent. Dormiens igitur sileret, et somno suo homo requiesceret, dum ad aeternae patriae requiem ductus, quasi secessum quemdam a clamore hoc humanae infirmitatis inveniret. Post peccatum namque quasi clamans vigilat, qui contentionem carnis propriae repugnans portat. Hoc quietis silentium homo conditus habuit, cum contra hostem
Abbreviated transcription (Latin):
conciperet. tunc utinã quȩ me mors
sequeretur agnouissem: ne usq ad
delectationẽ suggestio raperet. &¬
⁊ morti artius ligaret. Egressus ex
utero non statim perii: Aesi dicat.
Utinã ad exteriorem delectationem
exiens. quo interiori lumine priua¬
bar agnouissem: & saltem in ipsa de¬
lectatione occũbere᷑. ne ꝑ consensum
mors acrius puniret. Cur exceptus
genibus : Ac si dicat. utinã minime
me consensus subiectis prauitati sen¬
sibus excepisset: ne ipsa me consen¬
sio ad audaciam deterius raperet.
Cur lactatus uberibus : Acsi dicat.
Utinã blandiri mͥ saltem post mala
ꝑpetrata noluissem: ne tanto me cul¬
pe nequius astringerẽ. quanto me
in illa mollius fouerẽ. His itaq rep¬
hensionũ suarũ uocib in parente
primo se peccasse redarguit. Sed si
ad erumpnã huius exilii nequaquã
homo peccando descenderet: dicat
qua ꝑfrui quiete potuisset. Sequit᷑.¬
so homo positus fuerat: ut si se ad

Expanded text:
conciperet, tunc utinam quae me mors conciperet, tunc utinam quae me mors sequeretur agnovissem, ne usque ad delectationem suggestio raperet, et morti arctius ligaret. Egressus ex utero non statim perii? Ac si dicat: Utinam ad exteriorem delectaexiens, quo interiore lumine privabar, agnovissem, et saltem in ipsa delectatione occumberem, ne per consensum mors acrius puniret. Cur exceptus genibus? Ac si dicat: Utinam minime me consensus subjectis pravitati sensibus excepisset, ne ipsa me consensio ad audaciam deterius raperet. Cur lactatus uberibus? Ac si dicat: Utinam blandiri mihi saltem post mala perpetrata noluissem, ne tanto me culpae nequius astringerem, quanto me in illa mollius foverem. His itaque reprehensionum suarum vocibus in parente primo se peccasse redarguit. Sed si ad aerumnam hujus exsilii nequaquam homo peccando descenderet, dicat qua perfrui quiete potuisset. Sequitso homo positus fuerat, ut si se ad
Abbreviated transcription (Latin):
. De quo & bene at̃. Sine mortuos: ut¬
sepeliant mortuos suos. Mortui enͣi
mortuũ sepeliunt: cũ peccatores pec¬
catorẽ fauorib p̾munt. Quid em̃ est
aliud peccare. quã occubere: Sed qui
peccantẽ laudib ꝓsecuntur: extinctũ
sub uerboꝵ suoꝵ aggere abscondunt.
non amortuis sepultus. Fideles qͥppe
mortẽ uiuificatori nuntiabant. Unde
& ꝓtinus ad lucẽ rediit: quia cum
in peccato animus moritur. citius
ad uitam reducitur: si suꝑ hunc solli¬
cite cogitationes uiuunt. Aliquando
autẽ ficut & suꝑtus dictũ est. falsa
spes mentẽ non int̾cipit: sed hanc
deterior desperatio configit. Quȩ
dũ omnẽ spem ueniȩ funditus inte¬
rimit: erroris lacte animã uberius
nutrit. Consideret igitur sẽs uir: post¬
primã culpã quanta deterius homo
mala cõmisit. postquã paradi sum
ꝑdidit. usq ad quanta huius ex ilii
pͣrupta descendit: & dicat. Quare
serpentis suggestio me peccatorem

Expanded text:
, de quo et bene dicitur: Sine mortuos , de quo et bene dicitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos . Mortui enim mortuum sepeliunt, cum peccatores peccatores favoribus premunt. Quid enim est aliud peccare, quam occumbere? Sed qui peccantem laudibus efferunt, exstinctum sub verborum suorum aggere abscondunt: non a mortuis mortem vivificatori nuntiabant. Unde et protinus ad lucem rediit, quia cum in peccato animus moritur, citius ad vitam reducitur, si super hunc sollicitae cogitationes vivunt. Aliquando autem, sicut et superius 126 dictum est, falsa spes mentem non intercipit, sed hanc deterior desperatio configit, quae dum omnem spem veniae funditus interimit, erroris lacte animam uberius nutrit. primam culpam quanta deterius homo mala commisit; postquam paradisum perdidit, usque ad quanta hujus exsilii praerupta descendirpentis suggestio peccatorem me
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur: Sciendũ quoq est qđ tres
illi modi peccantiũ iuxta descensus
sui ordinẽ facilius corriguntur :
quartus uͦ iste dificilius emendatur.
Unde & redep̾tor nrͣ puellam in domo.
iuuene̾ extra portam: in sepulchro
autẽ lazarũ suscitauit. Adhuc qͥppe
in domo mortuus iacet: qui latet
in peccato. Iam quasi extra portã
ducitur: cuius iniquitas usq ad in¬
uerecundiam publice ꝑpetrationis
aperitur. Sepulturȩ uero aggere
p̃mitur: qui in ꝑpetratione nequitiȩ
etiam usu consuetudinis pressus
grau atur. Sed hos ad uitam mi¬
seratus reuocat: quia plerũq di¬
uina gr̃a non solũ in occultis. sed
etiam in aꝑtis iniquitatib mortuos.
& mole prauȩ consuetudinis pressos.
respectu sui luminis illustrat. Quar.¬
tum uͦ mortuũ redep̃tor nrͣ. nun¬
tiante discipło cognoscit. nec tam̃
suscitat: quia ualde difficile est ut
is quẽ post usum male consuetudi¬
nis etiam adulantiũ lingnȩ exci¬
piunt. a mentis suȩ morte reuocet᷑.¬

Expanded text:
itur. --Sciendum quoque est, quod tres illi modi peccantium juxta descensus sui ordinem facilius corriguntur, quartus vero iste difficilius emendatur. Unde et Redemptor noster puellam in domo, juvenem extra portam, in sepulcro autem Lazarum suscitat. Adhuc quippe in domo mortuus jacet, qui latet in peccato. Jam quasi extra portam educitur, cujus iniquitas usque ad inverecundiam publicae perpetrationis aperitur. Sepulturae vero aggere premitur, qui in perpetratione nequitiae etiam usu consuetudinis pressus gravatur. Sed hos ad vitam miseratus revocat, quia plerumque divina gratia, non solum in occultis, sed etiam in apertis iniquitatibus mortuos, et mole pravae consuetudinis pressos, respectus sui lumine illustrat. Quartum vero mortuum Redemptor noster nuntiante discipulo agsuscitat, quia valde difficile est, ut is quem post usum malae consuetudinis etiam adulantium linguae excipiunt, a mentis suae morte revocetur
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: qd dignũ p̃mo laudis uidet᷑.
Unde bene ꝑ salomonẽ dr̃. Eilimi. si te
lactauerint peccatores: ne adquiescas
eis. Peccatores etenim lactant: cũ uel
ꝑpetranda mala blandim̃tis inferunt.
uel ꝑpetrata fauorib extollunt. An
ñ lactatur de quo ꝑ psalmistam dr̃.¬

Expanded text:
gitur, quod dignum praemio laudis videtur. gitur, quod dignum praemio laudis videtur. Unde bene per Salomonem dicitur: Fili mi, si te lactaverint peccatoreseis . Peccatores etenim lactant, cum vel perpetranda mala blandimentis inferunt, vel perpetrata favoribus extollunt. An non lactatur de quo per Psalmistam d
Abbreviated transcription (Latin):
exceptus genibus: id est etiam post
aꝑtam culpã. cur me adhuc in illa
etiam consuetudo suscepit: ut ua¬
lentiorẽ ad nequitias redderet. &
prauis me usib sustinens foueret :
Cur lactatus uberibus : id est postꝙͣ.
in culpȩ consuetudinẽ ueni: cur me
ad atrociorẽ nequitiã. uel false spei
fiducia. uel lacte miserȩ desperatio¬
nis enutriui: Cũ enĩ culpa in usũ
uenerit. ei iam animus etiã si ap¬
petat debilius resistit: quia quot
uicib praue frequentationis astrin¬
gitur. quasi tot uinculis admentẽ
dũ solui non ualet. ad quedam se
solacia false consolationis melinet:
quatinus uenturũ iudicẽ tantȩ
sibi miscłiȩ spondeat. ut eos etiam
quos arguendos inuenerit. penitus
non occidat. Cui rei hoc detertus ac¬
cidit. qd̃ ei multoꝵ similtũ lingua
consentit: cũ multi etiam malegesta
laudib exaggerant. Unde fit: ut
incessanter crescat culpa fauorib
nutrita. Curari autẽ uulnus negli¬

Expanded text:
exceptus genibus? id est, etiam post exceptus genibus? id est, etiam post apertam culpam, cur me adhuc in illa etiam consuetudo suscepit, ut valentiorem ad nequitias redderet, et pravis me usibus sustinens foveret? Cur lactatus uberibus? id est, postquam in culpae consuetudinem veni, cur me ad atrociorem nequitiam vel falsae spei fiducia, vel lacte miserae desperationis enutrivi? Cum enim culpa in usum venerit, ei jam animus etiam si appetat, debilius resistit; quia quot vicibus pravae frequentationis astringitur, quasi tot vinculis ad mentemcum solvi non valet, ad quaedam se solatia falsae consolationis inclinet; quatenus venturum judicem tantae sibi misericordiae spondeat, ut eos etiam quos arguendos invenerit penitus non occidat. Cui rei hoc deterius accidit, quod ei multorum similium lingua consentit, cum multi etiam male gesta laudibus exaggerant: unde fit ut incessanter crescat culpa, favoribus nutrita. Curari autem vulnus negli
Abbreviated transcription (Latin):
peccator cũ iam de iniquitate sua
non confunditur: iniquitate eadẽ
etiam ad miniculis pessime consue¬
tudinis roboratur. Quasi genib
peccator fouetur. ut crescat: dum
culpa consuetudinib firmatur ut
ingeat. Cur lactatus uberibus :
quia dũ ꝓdire culpa in usũ ceperit:
nimiru᷑ se uel falsa spe diuinȩ mi¬
sericordiȩ uel aꝑta miseria despe¬
rationis pascit: ut eo nequaquam
ad correctionẽ redeat. quo uel fa¬
ctorem suũ ptũ sibi in ordinate
simulat. uel hoc qd fecit mnordinate
formidat. Beatus igitur iob. huma¬
ni generis lapsus aspiciat: & quib
precipieris mersũ sit in foueã iniqͥ¬
tatis intendat dicens. Quare non
in uulua mortuus sũ : id est in ipsa
occulta ꝑpetratione peccati: cur
a carnis uita mortificare me nolui :
Egressus ex utero non statim perii:
id est postquã ad aꝑtam iniquitatẽ
exii.: cur me tunc saltem ꝑditum
ñ cognoui : ferisset quippe in suo
iudicio: si se ꝑditũ cognouisset. Quare

Expanded text:
peccator, cum jam de iniquitpeccator, cum jam de iniquitnon confunditur, iniquitate eadem etiam adminiculis pessimae consuetudinis roboratur. Quasi genibus peccator fovetur, ut crescat, dum culpa consuetudinibus firmatur, ut vigeat. « Cur lactatus uberibus? quia dum prodere culpam in usum coeperit, nimirum se vel falsa spe divinae misericordiae, vel aperta miseria desperationis pascit ut eo nequaquam ad correctionem redeat, quo vel factorem suum pium sibi inordinate simulat, vel hoc quod fecit inordinate formidat. Beatus igitur vir humani generis lapsus aspiciat, et quibus praecipitiis mersum sit in foveam iniquitatis intendat, dicens: Quare non in vulva mortuus sum? id est, in ipsa occulta perpetratione peccati, cur a carnis vita mortificare me nolui? Egressus ex utero non statim perii? id est, postquam ad apertam 125 iniquitatem exii, cur me tunc saltem perditum non cognovi? Perisset quippe in suo judicio, si se perditum cognovisset. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
audatior extitit dicens. Mulier
quã dedisti sociam mͥ: ipsa dedit
mͥ de ligno & comecti. Qui quidẽ
ꝑ timorẽ semetipsũ absconsurus
fugerat: sed tamen requisitus in no¬
tuit. quantũ etiam timens tumebat:
Cũ eñi expeccato prȩsens pęna me¬
tuitur. & amissa dĩ facies ñ amat᷑:
timor extumore est non ex humi¬
litate. Suꝑbit quippe: qui peccatũ
his sicut dictũ est modis quatttior:
culpa ut in corde agitur: etiam
oꝑe ꝑpetratur. Ait eñi. Quare ñ
in uulia mortuus fum: Uulua
quippe peccantis est homintis culpa
latens: que occulte peccatorẽ con¬
cipit. & reatũ suũ adhuc intene¬
bris abscondit. Egressus ex utero:
non statim peru: Auulua ex
utero exitur: cũ peccator que in
occulto cõmiserit. hec etiam in
aꝑto cõmitere ñ erubescit. Quasi
eñi ab occultationis sue uulua ꝓ¬
cesserant: de quib ꝓpheta dicebat.
Et peccatũ suũ sicut sodoma p̾dica¬
uerunt : nec absconderunt. Quare
exceptus genibus : quia nimirum

Expanded text:
s: Mulier, quam dedisti mihi sociam, ipsa dedit mihi de ligno, et comedi . Qui quidem per timorem semetipsum absconsurus fugerat; sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat. Cum enim ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur; timor ex tumore est, non ex humilitate. Superbit quippe, qui peccatum, his, sicut dictum est, quatuor modis culpa, ut in corde agitur, etiam in opere perpetratur. Ait enim: Quare non in vulva mortuus sum? Vulva quippe peccantis, est hominis culpa latens, quae occulte peccatorem concipit, et reatum suum adhuc in tenebris abscondit. Egressus ex utero non statim perii? A vulva de utero exitur, cum peccator quae in occulto commiserit, haec etiam in aperto committere non erubescit. Quasi enim ab occultationis suae vulva processerant, de quibus Propheta dicebat: Et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt . Quare exceptus genibus? Quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ tuũ aderit: sed sub te erit
appetitus eiꝰ. & tu dominaberis illtus.
In forib quippe peccatũ adest: cũ in
cogitationib pulsat. Cuius appeti¬
tus subter est eiq. homo dominatur:
si cordis nequitia inspecta citius
pͣmitur. & priusquã ad duritiam
crescat reluctanti menti subigatur.
Ut gͦ delictũ suũ citius animus sentiat.
& culpe tyrannidẽ sub iure suo pęni¬
tendo restringat: dicatur recte. Noc¬
tem illam tenebrosus turbo possideat.
Aosi aꝑte diceretur. Ne captiua mens
culpe seruiat: culpã apęnitentia
liberã ñ relinquat. Et quia qđ flendo
insequimur: nequaquã nobis auen¬
turo hoc iudice obici certi speramꝰ:
bene subditur. Non cõputetur in¬

Expanded text:
peccatum tuum aderit, sed sub te erit peccatum tuum aderit, sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius . In foribus quippe peccatum adest, cum in cogitationibus pulsat. Cujus appetitus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia inspecta, citius prematur, et priusquam ad duritiam crescat, reluctanti mente subigatur. Ut ergo delictum suum citius animus sentiat, 119 et culpae tyrannidem sub jure suo poenitendo restringat, dicatur recte: Noctem illam tenebrosus turbo possideat. Ac si aperte diceretur: Ne captiva mens culpae serviat, culpam a poenitentia liberam non relinquat. Et quia quod flendo insequimur, nequaquam nobis a venturo judice hoc objici certe speramus, bene subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
ea explorationẽ rep̃hensibilis gaudu
ꝑturbat: ut nichil ei iam nisi flere
libeat. nichil nisi qdđ se terrere possit
attendat. Ponit namq ante oculos.
illinc districtionẽ iustitiȩ. hinc me¬
ritũ culpȩ: conspicit quo supplicio
digna sit. sĩ parcentis pietas desit :
que ꝑ lamenta p̾sentia. ab ȩterna
eruere pęna consueuit. Sp̃s gͦ uehe¬
mens. tharsis naues conterit: eũ uis
cõpunctionis ualida. mentes nr̃as
huic mundo quasi mari deditas.
salubri terrore confundit. Dieat gͥ.
Noctẽ illam tenebrosus turbo possi¬
deat: id est ꝑpetrationẽ culpe non
blandim̃ta secure quietis foueant.
sed pie sȩuiens a maritudo peniten¬
cte possidemur. Cũ uͦ hȩc animaduer¬
sione penitentiȩ plectimus: nimirũ
nos noctẽ quã fecimus possidemus.
Sed tunc peccatũ cordis sub iuris nr̃i
possessione redigitur: si cũ incipit
reprimatur. Unde & diuina uoce
cam praua cogitanti dr̃. In foribus

Expanded text:
ea explorationem reprehensibilis gaudii ea explorationem reprehensibilis gaudii perturbat, ut nihil ei jam nisi flere libeat, nihil nisi quod se terrere possit attendat. Ponit namque ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae: conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, quae per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Spiritus ergo vehemens Tharsis naves conterit, cum vis compunctionis valida mentes nostras huic mundo, quasi mari deditas, salubri terrore confundit. Dicat igitur: Noctem illam tenebrosus turbo possideat; id est, perpetrationem culpae, non blandimenta securae quietis foveant, sed pie desaeviens amaritudo poenitencte possidemur; cum vero haec animadversione poenitentiae plectimus, nimirum nos noctem, quam fecimus, possidemus. Sed tunc peccatum cordis sub juris nostri possessionem reducitur, si cum incipit, reprimatur. Unde et divina voce Cain prava cogitanti dicitur: In foribus
Abbreviated transcription (Latin):
animaduersione pęnitentiȩ huius
diei nox ferienda est. uidelicet ipse
iam consensus ad culpams Sicut
eñi minoris culpȩ est. cũ carnalit᷑
mens in delectatione rapitur. sed
tamen delectationi sue ꝑ spm̃ relu¬
ctatur: ita grauioris & plene est ne¬
quitiȩ. ad peccati illecebrã non solũ
delectatione ꝑtrahi: sed etiã consensu
famulari. Tanto igitur artiori manu
penitentiȩ mens apollutione tergenda
est: quanto se ꝑ consensũ conspieit sor¬
didius in quinatã. Unde & apte sub¬
turbo tempestatis est: concitatus sp̃s
meroris. Nam dũ peccatũ quisq qđ
fecit intelligit. dũ prauitatis suȩ nequi¬
tiam subtiliter pensat. merore mentẽ
obnubilat: & quasi concusso serenȩ
letitiȩ aere. omnẽ in se tranquillitatẽ
cordis. pęnitentiȩ turbine deuastat.
Nisi eñi recognoscentẽ se animũ iste
turbo contereret: nequaquã ꝓpheta
dixisset. In spũ uehementi: conteres
naues tharsis. Tharsi quippe: explora¬

Expanded text:
animadversione poenitentiae hujus animadversione poenitentiae hujus diei nox ferienda est, videlicet ipse jam consensus ad culpam? Sicut enim minoris culpae est, cum carnaliter mens in delectatione rapitur, sed tamen delectationi suae per spiritum reluctatur; ita gravioris et plenae est nequitiae, ad peccati illecebram non solum delectatione pertrahi, sed etiam consensu famulari. Tanto igitur arctiori manu poenitentiae, mens a pollutione tergenda est, quanto se per consensum conspicit sordidius inquinatam. Unde et apte subturbo tempestatis est concitatus spiritus moeroris. Nam dum peccatum quisque quod fecit, intelligit; dum pravitatis suae nequitiam subtiliter pensat, moerore mentem obnubilat et quasi concusso serenae laetitiae aere, omnem in se tranquillitatem cordis poenitentiae turbine devastat. Nisi enim recognoscentem se animum iste turbo contereret, nequaquam Propheta dixisset: In spiritu vehementi conteres naves Tharsis . Tharsis quippe explora
Abbreviated transcription (Latin):
fusionis. eoꝵ mentẽ salubriter op¬
presserat: quib paulus dicebat. Quẽ
eñi fructũ habuistis tunc in illis:
Sin quib nunc erubescitis: Hunc gͦ
peccati diem caligo occupet: id est
blandimentũ nequitie. afflictio pęni¬
tentiȩ digno merore ꝑturbet. Unde
& apte subiungitur. In uoluatur a¬
maritudine. Dies enim amaritudine
inuoluitur: cũ ad cognitionẽ mente
redeunte. peccati blandimenta cru¬
ciatus penitentiȩ secuntur. Diem
amaritudine inuoluimus: cum
prauȩ delectationis gaudiũ. quȩ
supplicia sequantur aspicimus: &
asꝑis hoc fletib cireumdamus. Quia
eñ hoc quod inuoluitur ex latere
om̃is partis oꝑitur. inuolui a mari¬
tudine dies optatur: quatinus quȩ
mala incorrectis imminent. ex om̃i
parte quisq conspiciat: & uoluptatis
diximus. tot impeti p̾cib audimꝰ.
ut uidelicet circũdantes fletus expi¬
ent. quicqͥd delectatus ꝑ negligen¬
tiam animus delinquit: quanta

Expanded text:
fusionis eorum mentem salubriter opfusionis eorum mentem salubriter oppresserat; quibus Paulus dicebat: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? Hunc ergo peccati diem caligo occupet, id est, blandimentum nequitiae afflictio poenitentiae digno moerore perturbet. Unde et apte subjungitur: CAPUT atione. --Dies enim amaritudine involvitur, cum ad cognitionem mente redeunte, peccati blandimenta 118 cruciatus poenitentiae sequuntur. Diem amaritudine involvimus, cum pravae delectationis gaudium, quae supplicia sequantur aspicimus, et asperis hoc fletibus circumdamus. Quia enim hoc quod involvitur, ex latere omnis partis operitur, involvi dies amaritudine optatur, quatenus quae mala incorrectis imminent, ex omni parte quisque conspiciat, et voluptatis diximus, tot impeti precibus audivimus, ut videlicet circumdantes fletus expient quidquid delectatus per negligentiam animus delinquit, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Dicatur gͥ recte. Obscurent eũ tene¬
brȩ: & umbra mortis. Aesi aꝑte di¬
ceretur. Ille ueniat: qui ut a morte
carnis & sp̃s debitores eripiat. mor¬
tem carnis non debens soluat. Sed
laxat: aut enĩ nos hoc flendo inseqͥ¬
mur. aut ipse iudicando: restat ut
ad emendationẽ suã semꝑ mens sol¬
lerter inuigilet. In quo gͦ sibi quisq
miscdiaͣm subueniri considerat: hoc
necesse est ut confitens tergat. Unde
confunditur: ipsa ꝑ penitentiã mͣtis
nr̃ę confusio. caligo nominat᷑. Nam
sicut caligo nubilosa congerie obs¬
eurat diem: ita confusio ꝑturbatis
cogitationib obnubilat mentẽ. De
qua & ꝑ quendã dicit᷑. Est confusio
adducens głam. Cũ eñi ad mentem
malegesta penitendo reducimus.
graui mox me rore confundimur:
Perstrepit in animo turba cogitatio¬
num: meror conterit. angietas de¬
uastat. In erũpna mens uertitur:
& quasi quodam nubilo caliginis
obscuratur. Hec namq caligo con¬

Expanded text:
Dicatur igitur recte: Obscurent eum teneDicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis. Ac si aperte diceretur: ille veniat, qui ut a morte carnis et spiritus debitores eripiat, mortem carnis non debens solvat.  Velaxat, aut enim nos hoc flendo insequimur, aut ipse judicando, restat ut ad emendationem suam semper mens solerter invigilet. In quo ergo sibi quisque misericorditer subveniri considerat, hoc necesse est ut confitens tergat. Unde confunditur, ipsa per poenitentiam mentis nostrae confusio, caligo nominatur. Nam sicut caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem. De qua per quemdam dicitur: Est confusio adducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo con
Abbreviated transcription (Latin):
se uera morte. sed mortis umbra di¬
iob ad obseurandũ diem praue de¬
lectationis postulat umbrã mortis:
nisi qđ̃ ad delenda peccata ante dĩ
oculos. dĩ & hominũ mediatorẽ re¬
quirit: qui solam ꝓ nobis mortem
carnis susciperet. & ueram mortem
delinquentiũ. ꝑ umbrã sue mortis
deleret : Ad nos quippe uenit : qui
in morte sp̃s carnisq tenebamur.
Unam ad nos suã morte̾ detulit. &
duas nr̃as quas repperit soluit. Si
eñi ipse utramq susciꝑet: nos a nulla
liberaret. Sed unam misericorditer
accepit : & iuste utramq dãpnauit.
Simplam suã duppłȩ nr̃e contulit. &
dupplam nr̃am nr̃am moriens subegit.
Ounde & non in merito uno die inse¬
pulchro & duab noctib iacuit: quia
uidelicet lucẽ suȩ simple mortis. tene¬
bris dupple nrȩͣ mortis adiunxit.
Qui gͦ ĩolam ꝓ nobis morte̾̃ carnis acce¬
pit. umbrã mortis ꝑtulit: & a dĩ ocu¬
lis culpã quã fecimus abscondit.

Expanded text:
se vera morte, sed umbra mortis dise vera morte, sed umbra mortis diJob, ad obscurandum diem pravae delectationis postulat umbram mortis; nisi quod ad delenda peccata ante Dei oculos, Dei et hominum mediatorem requirit, qui solam pro nobis mortem carnis susciperet, et veram mortem delinquentium per umbram suae mortis deleret? Ad nos quippe venit, qui in morte spiritus carnisque tenebamur; unam ad nos suam mortem detulit, et duas nostras, quas reperit, solvit. Si enim ipse utramque susciperet, nos a nulla liberaret. Sed unam misericorditer accepit, et juste utramque damnavit. Simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram moriens subegit. Unde et non immerito uno die in sepulcro et duabus noctibus jacuit, quia videlicet lucem suae simplae mortis, tenebris duplae nostrae mortis adjunxit. Qui ergo solam pro nobis mortem carnis accepit, umbram mortis pertulit, et a Dei oculis culpam quam fecimus abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
riam dr̃. Illuminare his qui intene¬
bris. & umbra mortis sedent. In um¬
bra eñi mortis sedere est: a diuini
amoris notitia in obliuione lassescere.
Umbra mortis: imitatio hostis antiqͥ
accipitur. Ipse eñi quia intulit mor¬
tem. mors uocatur: iohanne attestan¬
te qui att. Et nomen illi mors. Per
umbrã igitur mortis. eiꝰ imitatio
designatur: quia sicut umbra iux¬
ta qualitatẽ corporis ducitur. ita
actiones iniquoꝵ de specie imitatio¬
nis eius exprimuntur. Unde recte
ysaias cũ gentiles popłos in antiqui
hostis cerneret imitatione defecisse.
eosq ad ueri solis ortũ resurgere:
que certo futura considerat. quasi
ex pͣteritis narrat dicens. Sedentib
in tenebris & umbra mortis: lux orta
est eis. Umbra etiã mortis. mors car¬
nis accipitur: quia sicut uera mors
est qua anima separatur a dõ: ita¬
umbra mortis est qua caro separat᷑
ab anima. Unde recte uoce marty
spũ. sed sola carne emori: nequaquã

Expanded text:
riam dicitur: Illuminare his qui in teneriam dicitur: Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In umbra enim mortis sedere, est a divini amoris notitia in oblivione lassescere. Umbra mortis imitatio antiqui hostis accipitur. Ipse enim quia mortem intulit, mors vocatur, Joanne attestante, qui ait: Ut nomen illi mors . Per umbram igitur mortis ejus imitatio designatur; quia sicut umbra juxta qualitatem corporis ducitur, ita actiones iniquorum de specie imitationis 117 ejus exprimuntur. Unde recte Isaias cum gentiles populos in antiqui hostis cerneret imitatione defecisse, eosque ad veri solis ortum resurgere, quae certo futura considerat, quasi ex praeteritis narrat, dicens: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Umbra etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Dumbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Unde recte voce martyrsp
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ lamenta transuerberant.
Possunt etiam ꝑtenebras. occulta iudi¬
cia designari. In luce namq qđ uidemꝰ
agnoscimus : in tenebris uͦ aut om̃ino
nil cernimus. aut incerto uisu caliga¬
mus. Occulta gͦ iudicia quasi quedã
ante nr̃os oculos tenebrȩ sunt: quia
ꝑscrutari nequaquã possunt. Unde
& de dõ scriptũ est. Posint tenebras la¬
tibulũ suũ. Et quia absolui ñ meremͦ.
agnoscimus: sed p̃ueniente nos diuma
Diem igitur tenebrȩ obscurant: cum
flendũ nr̃e delectationis gaudtũ ab
illo tuste. animaduersionis ractio. in¬
serutabilia eiꝰ iudicia misericorditer
occultant. Ubi & apte subiungitur.
sacra umbra mortis: aliquando obli¬
uio mentis accipitur. aliquando imi¬
tatio diaboli: aliquando mors carnis.
Umbra en̾i mortis obliuo mentis acci¬
pitur: quia ut suꝑius diximus. sicut
in memoria. Unde recte. quia ioħs
hebreoꝵ popło eũ cuius obliti fue¬
rant. dm̃ p̃dicare ueniebat: ꝑ zacha¬

Expanded text:
poenitentiae lamenta transverberant. poenitentiae lamenta transverberant. Possunt etiam per tenebras occulta judicia designari. In luce namque quod videmus agnoscimus; in tenebris vero aut omnino nihil cernimus, aut incerto visu caligamus. Occulta ergo judicia quasi quaedam ante oculos nostros tenebrae sunt, quia perscrutari nequaquam possunt. Unde et de Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et quia absolvi non meremur, agnoscimus: sed praeveniente nos divinaDiem igitur tenebrae obscurant, cum flendum nostrae delectationis gaudium, ab illo justae animadversionis radio inscrutabilia ejus judicia misericorditer occultant. Ubi et apte subjungitur: sacra umbra mortis aliquando oblivio mentis accipitur, aliquando imitatio diaboli, aliquando mors carnis. Umbra enim mortis, oblivio mentis accipitur; quia, ut superius diximus, sicut in memoria. Unde et recte, quia Joannes Hebraeorum populo eum, cujus obliti fuerant, Deum praedicare veniebat, per Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
Sremisse sunt iniquitates: & quoꝵ
tecta sunt peccata. Quia igitur om̃e
qđ tegitur uelut in tenebris occulta¬
tur: in die extremi iudicii ñ illustra¬
tur lumine. Qdđ non discutitur ul¬
cione. Actus namq nr̃os qͦs tunc
iuste punire noluerit: ipsa sibi ali¬
quomͦ sciens dtutina miscdia abscon¬
dit. In lumine uͦ ostenditur: qͥeqͥa
tunc in conspectu om̃tũ demonstra¬
tur: Hic gͦ dies uertatur in tenebras.:
ut uidelicet om̃e qđ̃ delinquimus nos
ꝑ pęnitentiam feriamus. Hunc diem
dñs non requirat. & lumine ñ illustret:
ut scilicet nobis culpã nr̃am ferientib
ipse hanc eretremi iudicii antmaduer¬
ꝑstringat. Qui quia ubi q. est: locus
quo fugiatur ñ est. Sed quia cor¬
rectionis nr̃e fletib placatur: solus
ab illo locũ fuge inuenit: qui post
ꝑpetratam culpã nunc se ei in peniten¬
tia abscondit. Unde & apte adhuc
de hoc delectionis die subiungitur.¬
tis. Diem ꝓfecto tenebrȩ obscurant:
quando delectationẽ mentis inflicta

Expanded text:
missae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Quia ergo omne quod tegitur, velut in tenebris occultatur; in die extremi judicii non illustratur lumine, quod non discutitur ultione. Actus namque nostros, quos tunc juste punire noluerit, ipsa sibi aliquo modo sciens divina misericordia abscondit. In lumine vero ostenditur, quidquid tunc in conspectu omnium demonstratur. Hic ergo dies vertatur in tenebras, ut videlicet omne quod delinquimus, nos per poenitentiam feriamus. Hunc diem Dominus non requirat, et lumine non illustret; ut scilicet nobis culpam nostram ferientibus, ipse hanc extremi judicii animadverperstringat. Qui quia ubique est, locus quo fugiatur, non est. rectionis nostrae fletibus placatur, solus ab illo locum fugae invenit, qui post perpetratam culpam nunc se ei in poenitentia abscondit. Unde et apte adhuc de hoc delectationis die subjungiturt. --Diem profecto tenebrae obscurant, quando delectationem mentis inflicta
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dictũ est in carne corruptibili
pondus primȩ dapnationis p̾mit.
Sepe ita ut est absorberi desiderat :
in eͣnam uitam si possit fieri sine
interuentu corporee mortis at¬
tingat. Unde & paulus cũ arden¬
ter internam luce̾ quereret. sed
tamen ut eumq exterioris mortis¬
⁊ dampna formidaret: ait. Qui sumꝰ
in hoc habitaculo ingemiscimus
grauati. eo qđ nolumus expoliari
Ssed suꝑuestiri: ut absorbeatur quod
mortale est auita. Scĩ igitur uiri¬
uidere ueruꝰ mane appetunt : & si
concedatur. etiam cũ corpore. illud
attingere lucis intimȩ secretũ uolunt:
sed quantolibet ardore intentionis
exiliant. adhuc antiqua nox grauat:
& corruptibilis huius carnis oculos
quos hostis callidus ad concupiscen¬
tiam aꝑuit. iudex iustus a contuitu
interni sui fulgoris p̃mit. Unde &

Expanded text:
sicut dictum est, in carne corruptibili sicut dictum est, in carne corruptibili pondus primae damnationis premit. Saepe ita ut est, absorberi desiderat, ut aeternam vitam, si possit fieri, sine interventu corporeae mortis attingat. Unde Paulus, cum ardenter internam lucem quaereret, sed tamen utcunque exterioris mortis damna formidaret, ait: Quandiu sumus in hoc habitaculo, ingemiscimus gravati, eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita videre verum mane appetunt, et, si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exsiliant, adhuc antiqua nox gravat, et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
exhibent: astroꝵ more nobis desuper
lucent. Sed quantalibet choruscatio.¬
ne oꝑis fulgeant. quantolibet se
igne compunctionis accendant:
nimiru constat quia dũ corrup¬
tibili adhuc carne grauati sunt.
eternũ lumen sicut est uidere ne¬
quaquã possunt. Dicat gͦ. Obtene¬
brentur stellȩ caligine eiꝰ: id est
etiam illi in contemplatione sua
antique noctis adhuc tenebras
sentiant: de quib nimiru constat
qđ humano generi in huius uitȩ
caligine. uirtutũ suarũ iam radios
expandant : quia & si mente iam
ad sũma exiliunt. adhuc tamen
in. infimis primȩ culpȩ pondere
grauantur. Unde fit. ut & foras
exempla lucis uelut astra p̾beant:
sed tamen intus usq ad fixȩ uisio¬
nis certitudinẽ pressi noctis caligi¬
ne non ascendant. Sepe autem
ita mens accenditur: ut quãuis
in carne sit posita. in dm̃ tamen
om̃i subiugata carnali cogitatio¬
ne rapiatur: nec tamen dm̃ sicut
est conspicit. quia hanc nimirũ

Expanded text:
exhibent, astrorum more nobis desuper exhibent, astrorum more nobis desuper lucent; sed quantalibet coruscatione operis fulgeant, quantolibet se igne compunctionis accendant; nimirum constat quia dum corruptibili adhuc carne gravati sunt, aeternum lumen, sicut est, videre nequaquam possunt. Dicat ergo: Obtenebrentur stellae caligine ejus; id est, etiam illi in contemplatione sua, antiquae noctis adhuc tenebras sentiant, de quibus nimirum constat quod humano generi in hujus vitae caligine virtutum suarum jam radios expandant, quia etsi mente jam ad summa exsiliunt, adhuc tamen in infimis primae culpae pondere gravantur. Unde fit ut et foras exempla lucis velut astra praebeant, sed tamen intus usque ad fixae visionis certitudinem pressi noctis caligine non ascendant. Saepe autem ita mens accenditur, ut quamvis in carne sit posita, in Deum tamen omni subjugata carnali cogitatione rapiatur; nec tamen Deum sicut est conspicit, quia hanc nimirum,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uinci formidat. Ist ł gͦ reser¬
uatis gentib eruditur. quando in
quibusdã minimis uiciis elatio uir¬
tutis nr̃e cõprimitur: & in paruis
sibi resistentib discit. qđ ex se maiora¬
brentur stellȩ caligine eiꝰ: intelligi &¬
S aliter potest. Nox quippe illa uideli¬
cet consensus ad culpã quȩ ad nos
primi parentis est excessu ꝓpagata.
mentis nrͣe oculũ tanta obscuritate
ꝑculit: ut in hutus uite exilio. cecita¬
tis sue tenebris pressus. quantatibet
ui ad eternitatis luinen intenderit:
penetrare. non possit. Post pȩnã nãq
dap̃nati peccatoris nascimur: atq.
ad hanc uitam cũ mortis nr̃ȩ meri¬
to uenimus: & cũ ad suꝑnȩ lucis
radtũ aciem mentis erigimus. ipsa
infirmitatis nĩx obscuritate caligamꝰ.
Et quidẽ multi in hac infirmitate car¬
nis tanta uirtute roborati sunt: ut
resplendere mundo quasi stellȩ po¬
tuissent. Multi intenebris uitȩ pre¬
sentis. dũ superiora de se exempla

Expanded text:
adhuc vinci formidat. Israel ergo, reseradhuc vinci formidat. Israel ergo, reservatis gentibus, eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit, quod ex se majorabrentur stellae caligine ejus; intelligi et aliter potest. Nox quippe illa, videlicet consensus ad culpam, quae ad nos primi parentis est excessu propagata, mentis nostrae oculum tanta obscuritate perculit, ut in hujus vitae exsilio, caecitatis suae tenebris pressus, quantalibet vi aeternitatis lumen intenderit, penetrare non possit. Post poenam namque damnati 122 peccatores nascimur, atque ad hanc vitam cum mortis nostrae merito venimus; et cum ad supernae lucis radium aciem mentis erigimus, ipsa infirmitatis nostrae obscuritate caligamus. Et quidem multi in hac infirmitate carnis tanta virtute roborati sunt, ut resplendere mundo quasi stellae potuissent. Multi in tenebris vitae praesentis, dum superiora de se exempla
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilia humiliter obscurant.
effraim tribui. chananeus gentilis
popłs non occislis. factus tributariꝰ
dicitur: sicut scriptũ est. Habitauit
chananeus in medio effraim. tribu¬
tarius. Quid eni chananeus. genti.¬
lis uidelicet popłs. nisi uiciũ signat:
Et sepe in magnis uirtutib terram
reꝓmissionis ingredimur: quia
sȩpe intima de etͣnitate roboram.
Sed dum interacta sublimia. uicia
quedã parua retinemus: quasi
chananeũ uiuere in terra nr̃a con¬
cedimus. Qui tamen tributarius
efficitur: quia hocipsum uicium
qđ subigere non possumus. ad usũ
nr̃ȩ utilitatis humiliter recorque¬
mus: ut eo de se mens & in suͣmis
uilia sentiat. quo suis uirib etiam
parua que appetit ñ expugnat.
Unde bene rursũ scriptũ est. Hȩ st̃
gentes quas dñs dereliquit: ut
erudiret in eis israhelem. Ad hoc
tinentur: ut sese nr̃a intentio solli¬
citam incertamine semꝑ exerceat:
& eo de uictoria non suꝑbiat. quo
uiuere in se hostes conspicit. aquib

Expanded text:
hensibilia humiliter obscurant. Ephraim tribui Chananaeus gentilis populus non occisus factus tributarius dicitur. Sicut scriptum est: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius. Quid enim Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium significat? Et saepe in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aeternitate roboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chananaeum vivere in terra nostra concedimus. Qui tamen nobis tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subjicere non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus. Ut eo de se mens, et in summis vilia sentiat, quo suis viribus, etiam parva, quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel . Ad hoc retinentur, ut sese nostra intentio sollicita in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tentię lamenta cruciamus: cũ flendo
insequimur. quiequid in corde taciti
ex delectatione peccamus. Quia eñi
fidelis quisq cogitationes in iudicio
exquiri subtiliter non ignorat.
paulo attestante qui att. inter se
inuicem cogitationũ accusantium.
aut etiam defrendentiũ. sẽ met ipsũ
introrsus discutiens. anͣ iudictum
uehementer examinat: ut districtꝰ
iudex eo iam tranquillius ueniat.
quo reatũ suũ quẽ discutere appe¬
tit. iam ꝓ culpa punitũ cernit. Unde
cando discutit: non requiret que
ignoscendo in suo iam iudicio im¬
punita derelinquit. Hic itaq dies
id est hȩc peccati delectatio a dño
non requiritur. si animaduersione

Expanded text:
tentiae lamenta cruciamus, cum flendo tentiae lamenta cruciamus, cum flendo insequimur quidquid in corde taciti ex delectatione peccamus. Quia enim fidelis quisque cogitationes in judicio exquiri subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum / accusantium aut etiam defendentium, semetipsum introrsus discutiens, ante iudicium vehementer examinet, ut districtus iudex eo iam tranquillus veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, iam pro culpa punitum cernit, ecando discutit; non requirit quae ignoscendo in suo jam judicio impunita derelinquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio, a Domino non requiretur, si animadversione
Abbreviated transcription (Latin):
cordes mentes ducitis: nonne adhuc
ex reprehensibili humanitate peccatis:
te. Homo gͦ in die nascitur: sed in
nocte concipitur: quia nequaquã
ad delectationẽ peccati rapitur. nifi
prius ꝑ uoluntarias mentis tenebras
infirmetur. Ante en̾i cecus in mͣte
fit: & postmodũ se reꝓbȩ delectatio¬
ni substernit. Dicatur gͦ. Pereat
dies in qua natus sum. & nox in qua
dictũ est conceptus est homo: id est
pereat delectatio. quȩ in culpa homi¬
nẽ rapuit. pereat in cauta mentis
infirmitas: quȩ usq ad tenebras
praui consensus excecauit. Homo
eñi dũ blandimenta delectationis
caute non ꝑspicit. etiam in noctẽ
nequissime epetrationis ruit. Sol¬
lerter gͦ uigilandũ est: ut cũ blan¬
diri culpa inchoat. ad quantum
interitũ mens trahatur agnoscat.
nis fine̾ rapiat uidetur. In tenebras
diem uertimus: cũ nosmet ipsos di¬
stricte punientes. ipsa delectationis
prauȩ blandim̃ta. ꝑ districta peni¬

Expanded text:
cordes mentes ducitis, nonne adhuc cordes mentes ducitis, nonne adhuc ex reprehensibili humanitate peccatis? te. Homo ergo in die nascitur, sed in nocte concipitur, quia nequaquam a delectatione peccati rapitur, nisi prius per voluntarias mentis tenebras infirmetur. Ante enim caecus in mente fit, et postmodum se reprobae delectationi substernit. Dicatur ergo: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus est homo: id est, pereat delectatio, quae in culpam hominem rapuit, pereat incauta mentis infirmitas, quae usque ad tenebras pravi consensus excaecavit. Homo enim dum blandimenta delectationis caute non perspicit, etiam in noctem nequissimae perpetrationis ruit. Solerter ergo vigilandum est, ut cum blandiri culpa inchoat, ad quantum interitum mens trahatur, agnoscat. nis finem rapiat, videtur. In tenebras diem vertimus, cum nosmetipsos districte punientes, ipsa delectationis pravae blandimenta per districta poeni
Abbreviated transcription (Latin):
uero cecitas mentis intelligi. per
quã se homo patitur in culpe ꝑpe¬
tratione ꝓsterni. Optat igitur pe¬
rire diem: ut om̃e qđ blandiri
culpa cernitur. uigore iustitiȩ int̾¬
ueniente destruatur. Optat etiam
pertre noctem: ut qđ cȩcata mens
etiam ꝑ consensũ ꝑpetrat. animad¬
uersione pęnitentiȩ extingnat.
Sed quȩrendũ nobis est. cur in die
homo natus dicitur. in nocte con¬
ceptus. Scriptura sacra tribus
modis hominẽ appellat: scilicet
aliquando ꝑ naturã. aliquando ꝑ¬
culpam. aliquando ꝑ infirmitatẽ.
dicitur: sicut scriptũ est. ł aciamus
:hominẽ ad imaginẽ & si militudinẽ¬
nram. homo ꝑculpam: sicut scriptũ¬
S est. Ego dixi dii estis. & filn excelsi
om̃s: uos autẽ sicut homines morie¬
mini. Acsi aꝑte dieat. Sicut delin¬
S quentes obibitis. Unde & paulus ait.
Cũ sit inter uos zelus & contentio.:
non ne carnales estis. & scđm homi.¬
nẽ ambulatis: Ac si dicat. Qui dis¬

Expanded text:
vero caecitas mentis intelligi, per vero caecitas mentis intelligi, per quam se homo patitur in culpae perpetratione prosterni. Optat igitur perire diem, ut omne quod blandiri culpa cernitur, vigore justitiae interveniente destruatur. Optat etiam petas ad tribulationis tenebras perducit. etiam per consensum perpetrat, animadversione poenitentiae exstinguat. Sed quaerendum nobis est cur in die homo natus dicitur, in nocte autem conceptus. Scriptmodis hominem appellat, scilicet aliquando per naturam, aliquandculpam, aliquando per infirmitatem.vero caecitas mentis intelligi, per quam se homo patitur in culpae perpe culpam, sicut scriptum est: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes; vos autem sicut homines moriemini . Ac si aperte dicat: Sicut delinquentes obibitis. Unde et Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Ac si dicat: Qui dis