comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ tuȩ dico. Conuertisti planctũ
meũ ingaudiũ mͥ. Conscidisti saccũ
meũ. & accinxisti me lȩticia. Con¬
scidisti uelam̃tũ peccatoꝵ meoꝵ. tri.¬
sticiã mortalitatis meȩ. & cuixisti
me stola pͥma immortali lȩticia. Ut
sed gła mea. qͥa iã ex humilitate exal¬
tastĩme & ñ cõpungar conscientia pec¬
cati. timore mortis timore iudicii.

Expanded text:
 tuae dico, Convertisti planctum meum in gaudium mihi. Conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia: conscidisti velamentum peccatorum meorum, tristitiam mortalitatis meae; et cinxisti me stola prima, immortali laetitia. 13.sed gloria mea, quia jam ex humilitate exaltasti me; et non compungar conscientia peccati, timore mortis, timore judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit inuos pͥmũ peccatũ. qđ morte
soluistis. Et uita eiꝰ in uoluntate eiꝰ.
Et uitã ȩt̾nã ad quã redire nullis ur̃is
uirib possetis. quia uoluit dedit
Uesꝑe demorabit᷑ fletꝰ Uesꝑe coepit
ubi sapientiȩ lum̃ recessit᷑ a peccante
homine. quando morte damnatꝰ. ẽ
Ab ipso uesꝑe moras habebit fletꝰ: quã¬
diu in laborib intẽptationib. popłs
dĩ expectat diẽ dñi. & in matutinũ
exultatio. Usq in matutinũ quo
exultatio resurrectionis futura. ẽ.
quȩ inmatutina dñĩ resurrectione

Expanded text:
it in vos primum peccatum, quod morte solvistis. Et vita in voluntate ejus: et vitam aeternam, ad quam redire nullis vestris viribus possetis, quia voluit dedit. Vespere demorabitur fletus: vespere coepit, ubi sapientiae lumen recessit a peccante homine, quando morte damnatus est; ab ipso vespere moras habebit fletus, quamdiu in laboribus et tentationibus populus Dei exspectat diem Domini. Et in matutinum exsultatio: usque in matutinum, quo exsultatio resurrectionis futura est, quae in matutina Domini resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quantũ in ipsis. ẽ. destruxer̃ lau¬
dẽ quã exore infantiũ & lactentiũ
ꝑfecit ds̃. dũ quȩstionib uanis & scru¬
pulosis exagitant paruulos. & nutri¬
ri fidei lacte ñ sinunt. Quasi gͦ dictũ
sit huicanimȩ. quare tͥ isti dicunt.
transinigra inmontes sic̃ passer. quare
te peccatores terrent qͥ intenderunt
arcũ ad sagittandũ in obscura luna
rectos corde: respondit. Ideo utiq me
terrent: qm̃ quȩ ꝑfecisti destruxeruĩ.
Ubi nisi inconuenticulis suis. ubi paruu¬
los & interioris lucis ignaros ñ lacte
nutriunt sed uenenis necant. Iustus
autẽ quid fecit: Si uos macharius.
si uos cecilianꝰ offendit. xp̃c quid uob̃¬
fecit. qͥ dixit. pacẽ meã do uobis. pacẽ
relinquo uobis. quã uos nefanda dis
ut ei primã eucharistiã confectã ma¬
nib suis & ore suo cõmendatã sicut
cȩteris apłis traderet: Xp̃c qͥd uobis

Expanded text:
is est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura luna rectos corde? Respondet: Ideo utique me terrent, quoniam quae perfecisti destruxerunt. Ubi, nisi in conventiculis suis, ubi parvulos et interioris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Justus autem quid fecit? Si vos Macarius, si vos Caecilianus offendit; Chriis, qui dixit, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis : quam vos nefanda dissut ei primam Eucharistiam confectam manibus suis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostolis traderet Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qui mͥ aduersus hereticos catiendus.
qui cõmemorando & exaggerando mul-¬
torũ in eccła peccatoꝵ. quasi apud
ipsos iusti aut om̃s aut plures sint: ab
unius eccłȩ uerȩ matris uberib nos
auertere atq abriꝑe moliunt᷑. affir¬
mantes qđ apud ipsos sit xp̃c. & quasi
pie. studioseq ad monentes ut ad eos
rice insinuet᷑. etiã montẽ appellatũ
Indũo c̃fido. Quomͦꝰ dicitis animȩ meȩ.
transmigra in montes sicut passer.&
Unũ montẽ teneo. inquo c̃fido. Quomͦ
dicitis ut ad uos transeã. tanquã multi
sint xp̃i.ͣ Aut si uos montes esse dicitis
ꝑsupbiã: oportet quidem. eẽ. passerẽ
pennatũ uirtutib & p̃ceptisdĩ. sed ea
ipsa ꝓhibent uolare in istos montes.
& in supbis hominib spem collocare.
Habeo dõmũ ubi requiescã. qͥa indnõ
c̃fido Nã & passer inuenit sibi domũ.
& factꝰ ẽ. dñs refugiũ pauꝑi. Dicamꝰ gͦ

Expanded text:
ur adversus haereticos canendus, qui commemorando et exaggerando multorum in Ecclesia peccata, quasi apud ipsos justi aut omnes aut plures sint, ab unius Ecclesiae verae matris uberibus nos avertere atque abripere moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admorice insinuaretur, etiam mons appelatus In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? unum montem teneo in quo confido, quomodo dicitis ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido: nam et passer invenit sibi domum , et factus est Dominus refugium p
Abbreviated transcription (Latin):
si uis ut credã tͥ: nunqͥd possũ ampli¬
us quã de te credere: Unde gͦ c̃fido
ineis quib heri cõmunicasti & hodie cõ¬
municas & cras cõmunicabis. utrũ uel isto
triduo nichil mali cõmiserint: Qđ si
nec te nec me polluit qđ nescimꝰ: quȩ
causa. ẽ. ut rebaptizes eos qͥ tẽpora tradi¬
tionis & macharianȩ inuidiȩ ñ nouer̃ꝰ
Quȩ causa . ẽ. ut xp̃ianos de mesopotamia
uenientes qͥ ceciliani & donati nec nom̃
audierunt. rebaptizare audeas & neges
ẽẽ xpĩanos: Si autẽ illos polluunt
aliena peccata quȩ nesciunt. tenet te reũ.
quicqͥd ꝑsingulos dies in parte urã te
nesciente cõmittit᷑. Imꝑatorũ c̃stitutio¬
nẽ frustra obicitis catholicis. cũ in ur̃is
castris priuati fustes ignesq sic seuiant.
Ecce quo lapsi st̃. qui cũ uiderent in ca¬
tholica peccatores: ñ potuer̃ dicere
in dño c̃fido. & spem suã in homine po¬
suerunt. Qđ omĩno dicerent: si ñ aut

Expanded text:
si vis ut credam tibi, numquid possum amplisi vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerent, si non aut
Abbreviated transcription (Latin):
& terribiles fu̾stes ifrahelis uocare. quȩ
homines qui nunc uiuunt cotidie uident¬
& sentiunt. Machariana uͦ tẽpora de
quib inuidiã faciunt. & plurimi ui
derunt. & nemo nunc uidet. Et qͥsqͥs
ea uidit catholicus: potuit dicere si
dĩ seruus esse uellet. in dño c̃fido. Qđ
& nunc dicit cũ multa quȩ ñ uult in
eccła uidet: qͥ se intra illa retia plena
piscib bonis & malis natare ad huc sen¬
tit. donec ad finẽ maris ueniat᷑ ubi
mali segregent᷑ ab onis. Isti autẽ quid
respondent si alicui eoꝵ dicat ille
quẽ baptizant. quomͦ me iubes prȩ¬
sumere: Nã & si dantis & accipientis
est meritũ: sit dantis dĩ & accipien¬
tis c̃scientiȩ meȩ. Hȩc enĩ duo ñ mͥ
incerta st̃. bonitas illius & fides mea.
Quid te int̾ponis. de quo certũ scire
nichil possũ: Sine me dicere. in dño
c̃fido Si inte c̃fido: unde c̃fido si ni¬
chil mali ista nocte fecisti: Postremo

Expanded text:
volitare, et terribiles fustes Israeles vocare, quae volitare, et terribiles fustes Israeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc videt: et quisquis ea vidit catholicus, potuit dicere, si Dei servus esse vellet, In Domino confido; quod et nunc dicit, cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur, ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid respondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
parte illius. ẽẽ dicant ñ possunt agno.¬
sci. Dic qͥd isti faciunt. cũ illis cõmemo¬
rantꝰ tã innumerabilia & cotidiana
peccata & scelera eoꝵ. quib plena est¬
illa societas Nunqͥd possunt dicere.
indño c̃fido. quomͦ dicitis animȩ meȩ.
transmigra in montes sic̃ passer: Non
enĩ c̃ficsunt in dño: qͥ tunc esse dicunt
taq cũ abeis quęritꝰ qui sint scĩ: erube¬
scunt dicere. nos sumꝰ. Quin etiã si illi
ñ erubescunt hoc dicere: si qui audiunt
ꝓipsis erubescunt: Itaq isti cogunt eos
qui accipiunt sacram̃ta spem suã in ho¬
mine ponere. cuiꝰ cor uidere ñ posst̃.
& maledictꝰ om̃is. qͥ spem suã in homine
ponit. Quid enĩ est dicere. ego qđ do scm̃
est. nisi spem tuã in me pone: Quid si
ñ essc̃s  dut ostende cortuũ. Qđ si
ñ potes. ubi uidebo qđ sc̃ses: Anforte
dicis qđ scriptũ. ẽ. exoꝑib eoꝵ cogno¬
scetis eos: Uideo plane mira oꝑa. coti¬

Expanded text:
parte illius se esse dicant, non possunt agnoparte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eoocietas? Numquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Quid est enim dicere, Ego quod de sanctum est; nisi, Spem tuam in me pone? Quid si non es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quoti
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ opꝓbria nunc obiciunt᷑ abhereti¬
cis cũ eoꝵ auctores ea fecisse dicant᷑
Sed quomͦ se habeat qđ in obscura lu¬
na factũ. ẽ: nunc catholico nomine
toto orbe diffuso atq celebrato. quid
mͥ est incognitis ꝑturbariꝰ Indnõ enĩ
c̃fido. nec audio dicentes animȩ meȩ
transmigra in montes sic̃ passer. qm̃
ecce peccatores intenderunt arcũ.
ut sagitent in obscura luna rectos
corde. Aut si & nunc illis luna uidet᷑
obscura qͥa incertos uolunt efficere
quȩ sit catholica. & eã peccatis carna¬
liũ hominũ qͦs multos continet conan¬
tur arguere: qͥd adeũ ꝑtinet qͥuere
dicit. indñõ c̃fido: Qua uoce se qͥsq
& frumñtũ. ẽẽ. ostendit. & usq ad uen¬
tilationis tẽpus paleas tol erabiliter
qͥ c̃fidunt in homine. & de parte ho¬
minis se. eẽ. negare ñ possunt ꝑcuiꝰ
canos iurant. & cũ in sermone abeis
quęrit᷑ cuiꝰ cõmunionis sint: nisi de

Expanded text:
nobis opprobria nunc objiciuntur ab haeretinobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea fecisse dicantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerabiliter squi confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de
Abbreviated transcription (Latin):
cursib. & cũ eiꝰ fulgor nubilo inter¬
polat᷑: & cũ plȩna deficit. dici potest
obscura luna. Potest gͦ & de ꝑsecuto¬
rib martyrũ intelligi qđ sagitare
uoluerint in obscuraluna rectos cor-¬
de. siue adhuc eclȩ nouitate quia
nondũ t̾ris maior effulserat & genti¬
liũ supstitionũ tenebras uicerat. si ue
linguis blasphemorũ & xp̃ianũ nom̃
male diffamantiũ quasi nebulis cũ
tetra obtegeret᷑ uideri ꝑspicua luna
ñ poterat id ẽ. eccła. siue ipsorũ mar¬
tẏrũ cȩdib & tanta effusione sangui¬
nis. tanquã illa a defectu & obscura¬
tione qua eruentã faciẽ luna uidetur
ostendere. a nomine xp̃iano deterreban¬
tur insͫ In quoterrore uerba dolosa
& sacrilega iaculabant᷑ peccatores. ut
eciã rectos corde ꝑuerterent. Potest&
de iis peccatorib intelligi quosȩccła
c̃tinet. qđ tunc inuenta occasione huiꝰ
lunȩ obscurȩ multa cõmiserint. Quȩ

Expanded text:
cursibus, et cum ejus fulgor nubilo intercursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt. Qui quã diu ñ possunt inte¬
rius lum̃ ueritatis m̃te contueri: sim¬
plice fide catholica contenti. eẽ. nolunt.
quȩ una paruulis salus ẽ. & quo uno¬
lacte ad firmitatẽ solidioris cibi cer-¬
to robore ꝑuenit᷑. Quȩlibet gͦ dua¬
rũ istarũ opinionũ uera sit: c̃gruent᷑
accipit᷑ allegorice luna ȩccła. Aut si
in istis obscuritatib magis negotiosis
quã fructuosis exercere animũ aut ñ
libet aut ñ uacat. aut animꝰ ipse ñ
ualet: satis .ẽ. lunã popularib ocłis
intueri & ñ quȩrere obscuras causas.
sed cũ hominib & increm̃ta eiꝰ & cõ¬
plemĩta & detrim̃ta sentire. Quȩ si
ꝓpterea deficit ut renouet᷑: etiam
ipsi imꝑitȩ multitudini demonstrat
ȩccłȩ figurã. inqua credit᷑ resurrectio
mortuoꝵ. Deinde quȩrendũ. ẽ. qͥ in
catores sagictare parauer̃ rectoscor¬
de. Nonenĩ uno modo dici obscura
luna potest. Nã & cũ finit᷑ menstruis

Expanded text:
uertunt, qui quamdiu non possunt inteuertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una paruulis salus est lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in catores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe a cornib. donec fiat quintadecima
contra solẽ. Iunc enĩ sole occidente ori¬
tur. ut quisqͥs occidentẽ solẽ obseruaue¬
rit: cũ eũ coepit ñ uidere. conuersus ad
orientẽ lunã surgere uideat: Atq inde
ex alia parte cũ ei coeꝑit ꝓpinquare illã
partẽ ad nos c̃uerterẽ qua ñ illustratꝰ᷑.
donec ad cornua redeat. atq inde omĩno
ñ appareat. Quia tunc illa pars quȩ il¬
lustrat᷑ sursũ. ẽ ad cȩlũ. ad terrã autẽ
illa quã radiare sol ñ potest. Ergo &
scłm hanc opinionẽ luna intelligit᷑
ȩccła. qđ suũ lum̃ ñ habeat. sed ab uni¬
genito dĩ filio qͥ multis locis in scĩs scri-¬
pturis allegorice sol appellatꝰ.ẽ. illu¬
stret᷑. Qiẽ nescientes & cernere ñ ualen¬
tes
hereticiquidã ad istũ solẽ corporeũ
& uisibile qđ cõmune lum̃. ẽ. carnis
hominũ atꝙ muscarũ. sensus simpli¬
ciũ conantꝰ auertere. & ñ nullorũ a¬

Expanded text:
pere a cornibus, donec fiat quinta decima pere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omnino inde non appareat, quia tunc illa pars, quae inlustratur, sursum est ad caelum, ad terram autem illa, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum a
Abbreviated transcription (Latin):
possit uideri. Qđ fieri dicunt cũ lum̃
lunȩ uidet᷑ crescere usq ad quintã
decimã. & rursus usq ad tricesimã
minui & redire ad cornua. donec pe¬
nitꝰ nichil in ea lucis appareat. Scđm
hanc opinionẽ luna in allegoria signi¬
ficat eccłam. qđ exparte sp̃uali lucet
eccła. ex parte aute carnali obscura
.ẽ. & aliqͣndo spũalis pars in bonis oꝑib
apparet hominib. aliquando autẽ
inconscientia latet ac dõ tantũ modo
nota. ẽ. cũ solo corpore apparet homi¬
nib. Sic̃ contingit cũ oramꝰ in corde
& quasi nichil agere uidem᷑. dũ ñ ad
terrã sed sursũ corhabere iubem᷑ ad
dnm. Alii autẽ dicunt ñ habere lunã
lum̃ ꝓpriũ. sed a sole illustrari. Sed
quando cũ illo.ẽ. eã partẽ ad nos ha¬
bere qua ñ illustratur. & ideo nichil
in ea lucis uideri. Cũ autẽ incipit
ab illo recedere: illustrari abea etiã par¬
te quã habet ad t̾rã. & necessario inci¬

Expanded text:
possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur crescere usque ad quintam decimam, et rursus usque ad triminui, et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spirituali lucet Ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario inci
Abbreviated transcription (Latin):
scire. Cũ enĩ quęrit᷑ unde lum̃ habe¬
at: alii dicunt suũ habere. sed glo¬
bũ eiꝰ dimidiũ lucere. dimidiũ autẽ
obscurũ esse. Dũ autẽ mouet᷑ incir¬
culo suo: eandẽ partẽ qualucet pau¬
latim ad t̾ras c̃uerti ut uideri a nob̃
possit. & ideo pͥus quasi corniculatã
apparere. Nã & si facias pilã ex dimi¬
dia parte candidã. ex dimidia ob-¬
scurã : si eã partẽ quȩ obscura est an¬
te oculos habeas. nichil candoris ui¬
des. Et cũ coeꝑis illã candidã partẽ
ad oculos conuertere: si paulatĩ fa¬
cias. primo cornua candoris uidebis
deinde paulatĩ crescit. donec tota
pars candens opponat᷑ oculis. & nichil
obscurȩ alterius partis uideat᷑. Qđ
si ꝑseueres adhuc paulatĩ c̃uertere:
incipit obscuritas apparere & can¬
dor minui. donec iterũ ad cornua
redeat. & postremo totus aboculis a¬
uertat᷑. ac rursus obscura illa pars sola

Expanded text:
scire. cum enim quaeritur, unde lumen habescire. cum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si perseueres adhuc paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola
Abbreviated transcription (Latin):
in montes sic̃ passer: Qm̃ ecce pẽcca¬
tores intender̃ arcũ: parauerunt
sagittas suas in pharetra. ut sagietent
in obscura luna rectos corde. Terrores
isti st̃ cõminantiũ nob̾ de peccatorib
ut ad se tanquã iustos transeamꝰ. Ecce
inquiunt. peccatores intender̃ arcũ.
Credo scripturas. quas carnalit̾ int̾pre¬
tando: uenenatas inde sententias e¬
mittunt. Parauer̃ sagittas inpharetra.
Fadẽ uerba scilicet quȩ scripturarũ
auctoritate iaculaturi st̃. in cordis
occulto parauer̃. Ut sagittent in
obscura luna rectos corde. Ut cũ sen¬
serint eccłȩ lumine ꝓpt̃ multitu¬
dinẽ impitoꝵ & carnaliũ obscurato
se ñ posse c̃uinci: corrũpant mores
bonos colloquiis malis. Sed contra
c̃fido. Luna uͦ quã congruent̾ signi¬
ficet eccłam. memuini mẽ ꝓmisisse
in hoc psalmo c̃sideraturũ. Due st̃
de luna opiniones ꝓbabiles. Harũ
autẽ quȩ uera sit. aut ñ omino. aut
difficillime arbitror posse hominem

Expanded text:
peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut diff
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti destruxer̃. ac de ipso dñõ. iustus
autẽ quid fecit. quẽ tanquã destructo¬
rem legis arguebant. cuius pͣcepta p¬
uerse uiuendo & ea contemnendo ac
sua statuendo destruxerant. Ut ipse
dñs scđm hominẽ loquat᷑ ut solet. di¬
cens. Indnõ c̃fido. Quomꝰ dicitis ani¬
me meȩ. transmigra inmontes sic̃ pas¬
ser Propt̾ terrores scilicet eoꝵ qui
illũ app̃hendere & crucifigere cupie¬
sagittare uolentes rectos corde id est
ꝗͥ xp̃o credider̃. In obscura luna. id ẽ.
repleta peccatorib synagoga. ñ ab¬
surde intelligit᷑. Cui congruit & qđ
dicit᷑. Dñs intẽploscõ suo. dñs incȩlo

Expanded text:
erfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus erfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus autem quid fecit? quem tanquam destructorem Legis arguebant: cujus praecepta, perverse vivendo, et ea contemnendo, ac sua statuendo, destruxerant, ut ipse Dominus secundum hominem loquatur, ut solet, dicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiesagittare volentes rectos corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit et quod dicitur, Dominus in templo sancto suo, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis ꝑdiuinã ꝓ uͥdentiã fieri ar¬
bitrem᷑ Et̃ ideo tanquã rationẽ reddens
quare id fiat: subiecit. Qm̃ iustꝰ dñs.
& iusticias dilexit. Non frustra pluralit̃.
quasi multȩ iusticiȩ uident᷑ eẽ cũ sit
una dĩ cuiꝰ om̃s participant: Ianquã
si una facies intuet᷑ plura specula. qđ
in illa singulare. ẽ. de illis pluraliter
reddit᷑ Propterea rursus ad singula¬
ricatẽ se refert. dicendo Aequitatem
uidit facieseiꝰ Fortasse ꝓeo sit positũ.
ȩquitatẽ uidit facies eiꝰ: acsi diceret᷑.
equitas uisa ẽ. in facie eiꝰ. id est in eius
noticia. Facies enĩ dĩ. ẽ. potentia. qua di¬
gnis innotescit. Aut certe ȩquitatem
uidit facieseiꝰ: quia ñ se prȩbet cogno¬
scendũ malis sed bonis. & ipsa. ẽ ȩquitas.
Siꝗuis autẽ lunã sẏnagogã uult in¬
telligere: ad passionẽ dñi referat
psalmũ. & de iudeis dicat. qm̃ quȩ ꝑ¬

Expanded text:
suppliciis, per divinam providentiam fieri arsuppliciis, per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem reddens quare id fiat, subjecit: Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit. Non frustra pluraliter, quasi multae justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; et ipsa est aequitas. 12. Si quis autem lunam synagogam vult intelligere, ad passionem Domini referat Psalmum, et de Judaeis dicat, Quoniam quae p
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã. Eadẽ autẽ nube id ẽ. diuina scri¬
ptura. utrunq factũ. ẽ. Itẽ dñs dicit
Non qđ intrat inos ur̃m uos coinqͥnat.
sed qđ exit. Audit hoc peccator. & gu¬
lam parat uoracitati. Audit hoc iustꝰ.
& a ciboꝵ discernendorũ suꝑstitione
munitꝰ᷑. Ꝙhic gͥ. eadẽ scripturarũ
nube ꝓsuo cuiꝰq merito. & peccatori
pluuia laqueorũ. & iusto pluuia uber¬
tatis infusa. ẽ. Ignis & sulphur. sp̃s
ꝓcellarũ. pars calicis eoꝵ. Hȩc poena
eoꝵ est atq exitꝰ ꝑ quos blasphemat᷑
nom̃ dñi. ut primo cupiditatũ suarũ
igne uastent᷑. deinde malorũ opum
putore a coetubeatoꝵ abiciant᷑. po¬
stremo abrepti atq sũ mersi ineffabi¬
les poenas luant. Hȩc enĩ parsẽ. cali¬
cis eoꝵ. sicut iustor. calix tuus ine¬
brians quã p̾clarus. In ebriabuntur
enĩ ab ubertate domꝰ tuȩ. Calicẽ autẽ
ꝓpterea puto appellatũ: nequid prȩc̃
modũ atq mensurã uł in ipsis peccatoꝵ

Expanded text:
ivina Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas luant. Haec enim pars est calicis eorum; sicut justorum calix tuus inebrians quam praeclarus ! Inebriabuntur enim ab ubertate domus tuae . Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcredit dõ & spem suã ñ ponit in ho¬
mine. sed tantũ animȩ suȩ nocet di¬
laqueos. Si nubes generalit. ꝓpłȩ in¬
telligunt᷑. siue boni siue mali. qͥ etiã
pseudo ꝓpħȩ appellant᷑: sic ordinant᷑
pseudo ꝓpħȩ a dũo dõ. ut de iis laque¬
os suꝑ peccatores pluat. Nonenĩ qͥsquã
in eos sectandos incidit. nisi peccator¬
siue ad p̃parationẽ extremis suppliciis
si pseuerare in peccando maluierit. si¬
ue ad dissuadendã suꝑbiã si aliqͣndo
dm̃ cura sinceriore quȩ siuerit. Si autẽ
nubes ñnisi boni & ueri ꝓpħȩ intelli.¬
gunt᷑: & dehis manifestũ. ẽ. suꝑ pecca¬
tores laqueos pluere dm̃. quãuis de his
etiã pios ad fructificandũ irriget.
male intelliguntꝰ: pluit ds̃ suꝑ pec¬
catores laqueos. Cũ autẽ bene intelli¬
guntꝰ: foecundat pectora piorũ atq
fideliũ. Sicut exempli grã qđ scri¬
ptũ . ẽ. & erunt duo in carne una. si ad

Expanded text:
qui credit Deo et spem suam non ponit in hoqui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae nocet dilaqueos. Si nubes generaliter Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali, qui etiam pseudoprophetae appellantur; sic ordinantur pseudoprophetae a Domino Deo, ut de his laqueos super peccatores pluat: non enim quisquam in eos sectandos incidit nisi peccatorsive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandum irriget: male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes xpi. eẽ. nolunt. Sed nunqͥd ab
eis qͣ hoc esse uolunt. auertunt ocłos dĩ:
Oculi eiꝰ in pauꝑem respiciunt Nunqͥd
metuendũ. ẽ. ne in turba diuitũ paucos
pauꝑes uidere ñ possit. quos in eccłȩ
catholicȩ gremio custoditos enutriat:
:Palpebrȩ eiꝰ int̾rogant filios hominũ
Hic filios hominũ illa regula libent᷑
acceꝑim. de ueterib regeneratos ꝑ fi¬
dem: hi qͥppe quibdã scripturarum
locis obscuris canquã clausis oculis dĩ&
libris crebra oꝑtio atq ad aꝑtio tanquã
palpebre st̃ dĩ. quȩ int̾ragant idest
quȩ ꝓbant filios hominũ. qui neq fati¬
gantur rerũ obscuritatib sed exercent᷑.
neq inflant᷑ cognitione sed confirmantꝰ¬
Dñs int̾rogat iustũ & impiũ. Quid est¬
gͦ Metuimꝰ ne aliqͥd nob̾ obsint in¬
p̃u si forte nobiscũ sacram̃ta ñ sincero
corde cõmunicant. quando ille in t̾ro¬
iniquitatẽ: odit animã suã Id . ẽ. ñ ei

Expanded text:
ab ab eis qui hoc esse volunt, avertunt oculos Dei? Oculi enim ejus in pauperem respiciunt. Numquid metuendum est ne in turba divitum paucos pauperes videre non possit, quos in Ecclesiae catholicae gremio custoditos enutriat? Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, libris crebra opertio atque adapertio tanquam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est, quae probant filios hominum, qui neque fatigantur rerum obscuritate, sed exercentur, neque inflantur cognitione, sed confirmantnus interrogat justum et impium, etc. Quid ergo metuimus, ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interroiniquitatem, odit animam suam: id est, non ei
Abbreviated transcription (Latin):
tenet caput. ex quo totũ corpus conne¬
xũ & cõpactũ pomnẽ tactũ sũmini¬
strationũ. scđm oꝑationẽ in m̃sura
unius cuiꝰq partis increm̃tũ corporis
facit. inȩdificationẽ sui incaritate.
tis mẽbris suis sua quęq officia geren¬
tib in unã edificationẽ caritatis con¬
structis. Qđ uiolat: quisqͥs causa
pͥncipatꝰ sui a catholica societate dis¬
iungit᷑. Dñs intẽplo scõ suo. dñs incȩlo
sedes eiꝰ. Si cęlũ accepis iustũ. sic̃ t̾rã
accipis peccatorẽ cuĩ dictũ. ẽ t̾raes &
int̾rã ibis: qđ dictũ. ẽ. dñs intemplo
scõ suo. repetitũ intelliges dũ dictũ ẽ
dũs in cęlo sedeseiꝰ. Oculi eiꝰ in pauꝑem
respiciunt. Quippe cui derelictus est
pauꝑ. & qͥ factꝰ ẽ. refugiũ pauꝑi. & ideo
sediciones om̃s & tumultꝰ intra ista retia
donec ꝑducant᷑ adlitus. de quib nobis
in ꝑniciem suã & ad nr̃am correctionẽ
insultant in imici. ꝑ eos homines st̃ qui

Expanded text:
orpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate .tis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a catholica societate disjungitur. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Si coelum acceperis justum, sicut terram accipis peccatorem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis ; quod dictum est, Dominus in templo sancto suo, repetitum intelliges dum dictum est, Dominus in coelo sedes ejus. 8. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Quippe cui derelictus est pauper, et qui factus est refugium pauperi . Et ideo seditiones omnes et tumultus intra ista retia, donec perducantur ad littus, de quibus nobis in perniciem suam et ad nostram correctionem insultant haeretici, per eos
Abbreviated transcription (Latin):
le. ẽ. positũ: mortẽ resurrectionemq
eiꝰ acciꝑe possumꝰ. ubi ꝓbauit filios ho¬
minũ discipłos suos. & t̾ritos sua pas¬
sione ac resurrectione lȩtificatos. Dñs
int̾rogat iustũ & impiũ. iã de cęlo
gubernans ȩccłam. Qui autẽ diligit
iniqͥtatẽ: odit animã suã. Quare hoc
ita sit: c̃sequentia docent. Eluit suꝑ
peccatores laqueos. Scđm suꝑiorem
expositionẽ accipiendũ & om̃ia cȩt̃a

Expanded text:
positum, mortem resurrectionemque ejus accipere possumus, ubi probavit filios hominum discipulos suos, et territos sua passione, et resurrectione laetificatos. Dominus interrogat justum et impium: jam de coelo gubernans Ecclesiam. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: quare hoc ita sit, consequentia docent; Pluet enim super peccatores laqueos, secundum superiorem expositionem accipiendum, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
bolũ nominauit. qͥ ante traditionem¬
dni nec ocłis dñicis fidẽ potuit ex hi¬
regnũ cȩloꝵ misit. ut demonstraret
dona dĩ ꝑuenire adeos qͥ cũ fide accipi¬
unt. etiã si talis sit ꝑquẽ accipiunt

Expanded text:
em nec loculis dominicis fidem potuit exhiregnum caelorum misit, ut demonstraret dona Dei pervenire ad eos qui cum fide accipiunt, etiamsi talis sit per quem accipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticiã om̃i credenti. Us QUEaUO
dnẽ obliuisceris me infinẽ: Idest dif¬
intentionis animȩ : Quousq a uertis
faciẽ tuã a me: Sic̃ ñ obliuiscit᷑ ds̃:
sic nec faciem auertit. sed more nr̃o
scriptura loquit᷑. Auertere autẽ faciẽ¬
ds dicit᷑: quando ñ dat animȩ noticiã
mea: Consilio ñ opus. ẽ. nisi in aduer-¬
sis. Ergo quã diu ponã c̃silia in anima
mea. ita dictũ. ẽ. Quã diu ero in ad-¬
uersis: Aut certe responsio. ut iste
sit sensus. Tamdiu dnẽ obliuisceris
me in finẽ. & tã diu auertis faciẽ tuã
ame: quã diu ponã consiliũ in anima
mea. Ut nisi posuerit quisq consiliũ
in anima sua. ut ꝑfecte oꝑet᷑ miscdiã:
ñ eũ dirigat ds̃ in finẽ. neq noticiã sui
plenã qđ est facie ad facie p̾beat illi:
Dolorẽ in corde meo ꝑdiem. subaudit᷑
quã diuponã: ꝑ diem autẽ. continua¬
tionẽ significat: Aut dies ꝓ tẽpore in¬
telligitur. A quo se quisq desiderans

Expanded text:
ad justitiam omni credenti . Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? id est, difintentionis animae. Quo usque avertis faciem tuam a me? Sicut non obliviscitur Deus, sic nec faciem avertit; sed more nostro Scriptura loquitur: avertere autem Deus faciem dicitur, dum non dat animae notitiam mea? Consilio non opus est, nisi in adversis. Ergo, Quamdiu ponam consilium in anima mea, ita dictum est, Quamdiu ero in adversis? Aut certe responsio est, ut iste sit sensus, Tamdiu, Domine, oblivisceris me in finem, et tamdiu avertis faciem tuam a me, quamdiu ponam consilium in anima mea: ut nisi quisque posuerit consilium in anima sua ut perfecte operetur misericordiam, non eum dirigat Deus in finem, neque notitiam sui plenam quod est facie ad faciem, praebeat illi. Dolorem in corde meo per diem? subauditur, quamdiu ponam? Per diem autem, continuationem significat, ut dies pro tempore intelligatur; a quo se quisque desiderans
Abbreviated transcription (Latin):
nemo. ẽ cũ quo sit oꝑandũ malũ. &
dilectio ꝓximi malũ ñ oꝑat᷑. Labia
dolosa incorde & corde locuti st̃ ma¬
la. Quod bis ait. in corde & corde:
nequis se exceptũ putet. sicut apłsdic̃
In omnẽ animã hominis oꝑantis malũ
iudei pͥmũ & greci. Lingͥuã magniloquã

Expanded text:
 cum quo sit operandum malum; et dilectio proximi malum non operatur . Labia dolosa, in corde et corde locuti sunt mala. Quod bis ait, in corde et corde, ne quis se exceptum putet, sicut Apostolus dicit: In omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . Linguam magniloquam:
Abbreviated transcription (Latin):
uũ diem iudicii posse intelligi. insexto
psalmo dictũ. ẽ. Potest & ꝓoctauo in¬
telligi ꝓȩterno scł o. qͥ a post hoc tẽpus
qđ septẽ dieb uoluitur dabit᷑ scĩs
Id ẽ ñ inuenit᷑ Sicut loquim᷑ cũ di¬
cimꝰ. defecit frum̃tũ. aut defecit pecu¬
nia. Qm̃ diminutȩ st̃ ueritates a fili¬
is hominũ. Ueritas una. ẽ. qua illu
animȩ : in ipsis multȩ ueritates dici
possunt. sic̃ abuna facie multȩ in specu¬
lis imagines apparent. Uana locutꝰ. ẽ.

Expanded text:
um diem judicii posse intelligi, in sexto psalmo dictum est: potest et pro octavo, intelligi pro aeterno saeculo; quia post hoc tempus quod septem diebus volvitur, dabitur sid est non invenitur; sicut loquimur cum dicimus, Defecit frumentum, aut, Defecit pecunia. Quoniam diminutae sunt veritates a filiis hominum. Veritas una est, qua illusae sunt animae, in ipsis multae veritates dici possunt; sicut ab una facie multae in speculis imagines apparent. 3. vers. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
repetitione & circũitu tanquã rota
uoluit᷑ & ideo ñ ꝑueniunt inoctauũ
id ẽ. in ȩt̃mĩ. ꝓ quo iste psalmꝰ titula¬
tus. ẽ. Ita & ꝑsalomonẽ dicit᷑. Uenti¬
lator .ẽ. enĩ impioꝵ rex sapiens. & mit.¬

Expanded text:
repetito circuitu, tanquam rota volvitur: et ideo non perveniunt in octavum, id est, in aeternum, pro quo iste Psalmus intitulatus est. Ita et apud Salomonem dicitur: ventilator est enim rex sapiens, i
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis: Respice & exaudime dnẽ
ds̃ ms̃. Respice. refertur ad id qđ dictũ
est. Usquequo auertis faciem tuã amẽ:
Exaudi. refertur ad id qđ dictũ est.
Usquequo obliuisceris me infinẽ:Illu¬
mina oculos meos ne unquã obdormiã
in mortẽ. Oculos cordis oportet intel¬
ligi. ne delectabili defectu peccati
sultatio metuenda. ẽ. Qui tribulant
me ȩxultabunt si motꝰ fuero. Diabolus
& angłi eiꝰ. qui ñ exultarunt de iusto
idipsũ qđ ñ mouet᷑ homo & fixus in
dño ꝑmanet. ñ sibi debet tribuere.
ne cũ se głat᷑ ñ esse motũ: ipsa suꝑbia
moueatur. Exultabit cor meũ in salu¬
tari tuo. In xp̃o. in sapientia dĩ Can¬
tabo dño. qui bona tribuit mͥ. Bona
spũalia. ñ adhumanũ diẽ ꝑtinentia.
Et psallã nomini dni altissimi. Idest
cũ gaudio grãs agam. & ordinatissime
utar corpõre. qui est cantꝰ animȩ spu¬
alis. Si autẽ aliqua hic differentia
consideranda. ẽ: cantabo corde psal-
ni autẽ dni. quo apud homines in no¬

Expanded text:
rs. 4. Respice et exaudi me, Domine Deus meus. Respice, refertur ad id quod dictum est, Usquequo avertis faciem tuam a me? Exaudi, refertur ad id quod dictum est, Usquequo oblivisceris me in finem? Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte. Oculos cordis oportet intelligi, ne delectabili defectu peccati sultatio metuenda est. Qui tribulant me exsultabunt, si motus fuero. Diabolus et angeli ejus: qui non exsultaverunt de justo idipsum quod non movetur homo et fixus in Domino permanet, non sibi debet tribuere, ne cum se gloriatur non esse motum, ipsa superbia moveatur. Exsultabit cor meum in salutari tuo: in Christo, in Sapientia Dei. Cantabo Domino qui bona tribuit mihi: bona spiritualia, non ad humanum diem pertinentia. Et psallam nomini Domini altissimi: id est, cum gaudio gratias ago, et ordinatissime utor corpore, qui est cantus animae spiritualis. Si autem aliqua hic differentia consideranda est. Cantabo corde, Psallni autem Domini, quod apud homines inno
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ dĩ. ꝑpietatẽ. ꝑscientiã ꝑfortitudi¬
nẽ. ꝑconsiliũ. ꝑ intellectũ ꝑ sapientiã.
Nã septẽ sunt etiã beatitudinis gradus.
qͦs in eodẽ sermone quẽ habuit in mon¬
te dñs exequit᷑ cata matheũ. Beati pau¬
ꝑes spu beati mites. beati lugentes. be.¬
ati qui esuriunt & sitiunt iusticiã. bea¬
ti misericordes. beati mundo corde.
beati pacifici. De quib sententiis septẽ
totũ illũ sermonẽ ꝓlixũ ꝓductũ eẽ
anĩ aduerti potest. Nã octaua ubi dictũ
est. beati qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̃
iusticiã: ip̃sũ ignẽ significat quo se¬
ptẽplicit̾ ꝓbat᷑ argentũ. Qui sermo
cũ terminatꝰ. ẽẽt: dictũ ẽ. Erat enĩ
docens eos tanquã potestatẽ habens. ñ
tanquã scribȩ eoꝵ. Qđ ꝑtinet ad id

Expanded text:
rem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudirem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte, Dominus exequitur. Beati pauperes spiritu, Beati mites, Beati lugentes, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, Beati misericordes, Beati mbeati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Qui sermo cum terminatus esset, dictum est, Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dñs in euangłio miseratꝰ ẽ qđ re¬
ctorem ñ haberet cũ bene posset obtẽ
di patris accipiendũ. qͥ ꝓpterea ad ino¬
pes & pauꝑes id. ẽ. inopia & pauꝑtate
bonoꝵ spualiũ egentes. filiũ suũ di¬
gnatus . ẽ. mitterẽ. Inde autẽ incipit
sermo eiꝰ apud matheũ in monte. cum
in illo posuisse. qđ ad miseriã inõpũ
auferendã & c̃solandũ gemitũ paupũ
ꝑtinet Fiducialit̃ agã in eo. Scd̾m̃
illud in euangłio. Erat enĩ docens eos
tanquã potesfatẽ habens. ñ tanquã
scribȩ eoꝵ. Ploquia dnĩ el oqͥa casta.
ȩc ꝑsona ipsius ꝓpħȩ ẽ. Eloquia dñi
eloquia casta. Casta dicit. sine corru¬
ptione simulationis. Multi enĩ prȩ¬
dicant ueritatẽ ñ caste. qͥa uendunt
illã precio cõmodatũ huius scłi. De
talib dicit apłs. qđ xp̃m annunciarent
ñ caste. Argentũ igne examinatũ t̃rȩ
psa eloquiã dnĩ. ꝑtribulationes ꝓbata
peccatorib Purgatũ septuplũ ꝑ timo¬

Expanded text:
ipse Dominus in Evangelio miseratus est, quod rectorem non haberet, cum bene posset obtempDei Patris accipiendum est, qui propter inopes et pauperes, id est inopia et paupertate bonorum spiritualium egentes, Filium suum dignatus est mittere; inde autem incipit sermo ejus apud Matthaeum in monte, cum deo intelligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemitum pauperum pertinet. Fiducialiter agam in eo; secundum illud in Evangelio: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanqus. 7. Eloquia Domini, eloquia casta. Haec persona ipsius Prophetae est. Eloquia Domini, eloquia casta: casta dicit, sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio commoditatum hujus saeculi: de talibus dicinon caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timo
Abbreviated transcription (Latin):
sic obiurgat. ut qͥd uultis mecũ iudicio
contendere. om̃s dereliqͥstis me dic̃ dñs:
noli gͦ iudicio contendere. dã opã esse
iustꝰ. & quantũ cunq fueris confitere te
mili confessione securus alloquere tur¬
bantẽ te: & tumultuantẽ aduersus te
animã tuã. Ut qͥd tristis es anima mea.
& ut qͥd conturbas me: Forte inte uole¬
bas sꝑare sꝑa indñm. noli inte: Quid
enĩ es inte: Quid es de te: Ille sit sa¬
illi confiteberis. Salutare uultꝰ mei¬

Expanded text:
objurgat: Utquid vultis mecum judicio contendere? Omnes dereliquistis me, dicit Dominus . Noli ergo judicio contendere: da operam esse justus; et quantumcumque fueris, confitere te mili confessione securus alloquere turbantem te, et tumultuantem adversus te animam tuam. Utquid tristis es, anima mea, et utquid conturbas me? Forte in te volebas sperare: Spera in Dominum, noli in te. Quid enim es in te? quid es de te? Ille sit sailli confiteberis? Salutare vultus mei
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Ut qͥd tristises anima mea. & ut qͥd
conturbas me: Quęrit᷑ ꝑsona loquens.
Nunqͥd caro animȩ loquit᷑: cũ carosine
anima ñ loquatꝰ : Propriũ enĩ magis
ẽ. ut anima carnẽ alloquat᷑: quã ut
caro alloquat᷑ animã. Sed qͥa ñ dix̃
quare tristis es caro. sed ait. quare tri¬
stis es anima mea. si enĩ carnẽ alloque

Expanded text:
mo. Utquid tristis es, anima mea, et utquid mo. Utquid tristis es, anima mea, et utquid conturbas me? Quaeritur persona loquens. Numquid caro animae loquitur, cum caro sine anima non loquatur? Proprium enim magis est, ut anima carnem alloquatur, quam ut caro alloquatur animam. Sed quia non dixit, Quare tristis es, caro mea, sed ait, Quare tristis es, anima mea? Non ergo an
Abbreviated transcription (Latin):
sonabant cordȩ. Cũ uͦ dicebat głam
intribul ationib scientes qͥa tribula¬
tio patientiã opat᷑: patientia ꝓbatio¬
nẽ. ꝓbatio spem᷑: cythara sonãbat. ex
inferiore quidẽ. sed tam̃ dulcit̾ Om¬
nis enĩ patientia. dulcis . ẽ. dõ. Si aut̃
in ipsis tribulationib defeceris: cy¬
tharã fregeris. Quare gͦ mͦ dix̃ con¬
fitebor t in eythara: Propt̃ illud
qđ dixerat. ut qͥd tristis incedodũ af¬
fligit me inimicus. Patiebat᷑ enĩ qͥd¬
dã ex inferiore afflictione. & in eo ipso
tam̃ uolebat placere dõ. & gestiebat
agere gr̃as dõ. fortis intribulationib
&̾ quia sine tribulatione. ẽẽ. ñ poterat᷑:
patientiã dõ debebat. Confitebor tͥ
mã suã: ut ex inferiore illo sonoro
ligno capiat sonũ. Ut qͥd tristis es ani
tribulationib sũ. in angorib in me¬
rorib. ut qͥd me conturbas o anima:
Quis dicit. cui dicit: Animȩ diciom̃s no¬
uimꝰ. Planũ. ẽ. enĩ ad illã directꝰ ẽ. ser¬

Expanded text:
 dicebat, Gloriamur in tribulationibus; scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem ; cithara sonabat ex inferiore quidem, sed tamen dulciter. Omnis enim patientia dulcis est Deo. Si autem in ipsis tribulationibus defeceris, citharam fregisti. Quare ergo modo dixit: Confitebor tibi in cithara? Propter illud quod dixerat: Utquid tristis incedo, dum affligit me inimicus? Patiebatur enim quiddam ex inferiore afflictione, et in eo ipso tamen volebat placere Deo, et gratias gestiebat agere Deo, fortis in tribulationibus: et quia sine tribulatione esse non poterat, patientiam Deo debebat, Confitebor tibmam suam, ut ex inferiore illo sonoro ligno capiat sonum: Utquid tristis es, inqtribulationibus sum, in languoribus, in moeroribus, utquid me conturbas, o anima? Quis dicit? cui dicit? Animae dicit, omnes novimus; planum est enim, ad illam directus est ser