comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nr parti adħens est. ipse ꝑ se fedus est. S sic̾ niger colorẽ
pictura eũ toto sit pulcher: sic istũ totũ agonẽ decenter edit.
incõmutabilis diuina ꝓuidentia. aliud uictis. aliud certã¬
tib. aliud uictorib. aliud spectatorib. aliud quietis ⁊ solũ
om̃ ꝯtẽplantib tribuens. cũ in his õĩb non sit malũ nisi pec¬
catũ. & pęna peccati. hoc est defectus uoluntariꝰ a sũma esseu¬
tia. & labor inultima non uoluntarns. quod alio modo sic di¬
ei potest. libertas a iustitia. ꝙ seruitus sub peccato. Corrũpit᷑¬
autẽ homo exterior. aut ꝓfectu interioris. aut defectu suo.
Set ꝓfectu int̾ioris ita corrũpitur: ut totus in melius refor¬
metur. & restituatur in integrũ in nouissima tuba. ut non iqͤ
corrũpatur. nec corrũpat. Defectu autẽ suo in pulcritudineᷤ
corruptibili ores .i. pęnarũ ordinẽ p̾cipitatur. Hec mire mꝰ

Expanded text:
autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut niger color in autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut niger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi peccatum, et poena peccati, hoc est defectus voluntarius a summa essentia, et labor in ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitus sub peccato. CAPUTautem homo exterior aut profectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur
Abbreviated transcription (Latin):
& triũphant ⁊ regnant. Mali uero decipiuntur. cruciant᷑.
seruis. illis uidelicet angł̃is. qui dolorib & miserra dampna¬
toꝵ pascuntur. ⁊ ꝓ ista malnolentia bonoꝵ liberati one toꝵ¬
quentur. Ita ordinantur om̃s offitiis & finib siuis in pulen¬
tudinẽ uniu̾sitatis: ut qd horremus in parte. si cłi coro com¬
sid̾emꝰ płimũ placeat. qui nec in edifitio iudicando iinana¬
tͣm angłm consid̾are debemus. non in hoĩe pulcro solos ca¬
pillos. nec in bñ ꝓmintiante solũ digitoꝵ. motũ. nec m lu¬
ne cursii aliquas trilui tm̃ figurs Ista enĩ que ppea sunt
infima. qr partib inꝑfectis tota ꝑfecta sunt. seu instatu sel
in motu. pulera sentiantur. tota ꝯsid̾anda sunt: si recte uolu¬
mus iudicare. uerũ enim nr̃m iuditiũ seu de toto seude
parte iudicet: pulcrũ est. Uniu̾so quippe mundo suꝑfexean
nec alicui parti eius in qͣntũ uerũ iudicamꝰ adheremꝰ. Er por

Expanded text:
et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infima, quia partibus imperfectis tota perfecta sunt, sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de toto, sive de parte judicet, pulchrum est: universo quippe mundo superfertur, nec alicui parti ejus, in quantum verum judicamus, adhaeremus. Error
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est uoluptatis regnũ. ⁊ una pulcritudo. Subiacet enĩ
corruptioni. qd̾ si non ess. sũma putaretur. Set adest daui¬
na ꝓudentia. que hane ostendat.⁊ non malã ꝓṗtam ma¬
nifesta uestigia primoꝵ numoꝵ in quib sapientie dei ñ
est numerus qr extremam tamen. miscens ei dolores
ce morbos. ⁊ distortiones menbroꝵ. & tenebras coloris. & ani¬
moꝵ simultates ac dissensiones. ut ex his admoneam᷑ inꝯ¬
mutabile aliquid esse querendum. Et hoc facit ꝑ infima
mimsteria. quib id ag̾e̾ uoluptatis est. quos ext̾minatoreᷤᷤ
&o angłos iracundie diuine script᷑e nominant. quãuis ip¬
si nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt hores
qui gaudent miseriis alienis. & risus sibi ac ludic᷑ spectacła ei¬
hibent. uł exhiberi uolũt eu̾sionib & errorib alioꝵ. Atas
ita inhis oĩb boni ãmonentur & excercentur ⁊ uincunt.

Expanded text:
tum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim tum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina providentia, quae hanc ostendat et non malam, propter tam manifesta vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac dissensiones, ut ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, et exercentur, et vincunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ius iusibilis pulcri que apta sunt assumantur. non apta
uero ꝑ ꝯgruos meatus eitiantur. Quoꝵ aliud feculentissimũ
redditur terre ad alias formas assumendas. aliud per totũ
corpus ex halatur. aliud totiꝰ animalis latentes numeros
accipit. ꝙ inchoatur in ꝓlem. & seu conuenientia duũ
corporũ. seu tali aliquo fanthasmate a cõmotũ. per gem¬
tales uias ab ipso uertice deflinit. infima uoluptate. Iã¬
uero in matrę ꝑcertos numeros tempoꝵ. in locoꝵ numi
coaptatur: ut suas regiones queq menbra ocupent. si
modũ parilitatis seruauerint. luce coloris adiuncta.
nascitur corpus qd formosũ uocatur: & a suis dilectori¬
b amatur acerrime. Nou tam̃ in eo plus placet forma
que mouetur. quã uita que mouet. Nam illud aĩal si noᷤᷤ
amet. allicit uiolentius. si oderit autẽ. succensemus & fer¬
re non possimiꝰ. etiam si formã illã prebeat fruenti. Hoc to¬

Expanded text:
jus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta jus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta er congruos meatus eiiciuntur; quorum aliud feculentissimum, terre redditur, ad alias formas assumendas: aliud per totum corpus exalatur, aliud totius animalis latentes numeros accipit et inchoatur in prolem et seu convenientia duum corporum, seu tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce coloris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc to
Abbreviated transcription (Latin):
re ubi iudentur hec. ibi est lumen sine spatio loco ⁊ qr te¬
poꝵ ⁊ sine ullo spatioꝵ taliũ fanthasmate. Bugiuo ista ex
aliqua parte corrũpi possunt. etiã si õis rõeipator inteat.
Aut aput em carnales inferos ueterescat inNen emĩ tõei¬
natio talia facit s inuenit. Ergo anteqͣm inueniant uru
m sẽ manent. & cũ inuennntur nos innouant. Itae renã¬
eitur int̾ior homo ⁊ ext̾ior corrũpitur de die an clere
S interior ex ceriorem respieit. ꝙ in sua cõpatione fedũ
uidet. in ꝓprio tamen genere pulcrũ ꝙ corpoꝵ ꝯuenientia le¬
tantẽ & corrũpentem. qd̾ in bonũ suũ conũtit. Alum̃ta sci¬
licet carnis que tam̃ corrupta .i. amittentia formã suam.
in menbroꝵ istoꝵ. fabricam migrant. & corrupta refitiũt
in aliam formam ꝑ ꝯuenientiã transeuntia. & ꝑ uitalem
motũ diuidicantur quodãmodo. ut ex eis instructuram hu¬

Expanded text:
re. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et tere. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se manent, et cum inveniuntur, nos innovant. CAcitur interior homo, et exterior corrumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum et corporum convenientia laetantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, et corrupta reficiunt, in aliam formam per convenientiam transeuntia; et per vitalem motum dijudicantur quodammodo, ut ex eis in structuram hu
Abbreviated transcription (Latin):
lumen occlirret s lum̃ uerũ qd̾ illuminat ominẽ hoiem ue i¬
enteein hine mundũ. qd his ocut inderi non ꝓetest niee ũt
quib fanthasmata cogitantur ꝑ eosdem oculos auinee in¬
pacba : s illis quib ipsis fanthasmatib dicitur nonestes
uos quod ego quero. necq illud estis unde ego uos ordino. &
qd m interuos fedũ occurrerit imꝓbo. qd pulcrũ approo. sũ
puleruis sit illud unde imꝓbo & approbo. Quare ħ os bꝑsũ
magis approbo. & non solũ uobis. s ilt o̾ib corporib urde tioẽ
hausi ante pono. Ueinde regulam ipsam quam uidess ocrpe
hoc modo om̃is qui se clubitantẽ intelligit. uerũ intelluge¬
& eiler hac re quam intelligit certus est. de uero goerituisest.
Om̃is gͦ qui utrũ sit ueritas clubitat aserpse h̾t perñ. ionde io¬
Non dubitet nec ullũ uerũ msi ueritate uerũ est. Iop ita
oportet es̃ cde ueritate clubitare. qui poturd uno coe elubrte¬

Expanded text:
lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venilumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod his oculis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubita
Abbreviated transcription (Latin):
lem inueneris. transcende & te iꝑsũ. Set memento cũ tetͣs¬
cendis. ratiocinantẽ animã te transcend̾e. Illuc gͦ tende.
unde ipsum lum̃ rationis accenditur. Quo enĩ ꝑuenit oĩs bo
rõemator. nisi ad ueritatẽ. cũ ad se ipsam ueritas non utiꝙ
ratiocinando ꝑueniat. set quod rõeinantes appetunt ipsa siti
Uide ibi cõuenientiã qua suꝑior esse non possit. & ipse cõueni¬
ri cũ ea. Confitere te non ẽe. qd̾ ipsa est. Siquidẽ se ipsa non
querit. tu autẽ ad eã querendo uenisti. non locoꝵ. spatio. sec
mentis affectu. ut ipse int̾ior homo cũ suo inhabitatore. non
infima & carnali. s sũma ⁊ spũali uoluptate gueniat. aut stb
non cernis que clico. ⁊ an uera sint cdubitas. cerne salte utiũ
te de his clubitare non dubites. Et si certũ est te esse dubitã¬
tem: quere unde sit certũ. Non illic tibi omnino solis huiiͦ

Expanded text:
lem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te translem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tantiam. Quisquis ȩt̾no spectacło inꝯmutabilis ueritatis
cipitatur. ut temꝑalia ꝙ inferiora cognoscat. Quid gͥ res¬
tat. unde non possit recordari anima primã pulcritudi¬
nẽ quã reliquit: quando de ipsis suis uitiis potest: Ita
enĩ sapientia cłi ꝑtendit afine usq ad finẽ fortit̾. ita ꝑ hãi
sũmus ille artifex oꝑa sua in unũ finẽ clecoris ordinata cõ¬
texuit. ita illa bonitas. a sũmo ad extͤmũ nulli pulcritu¬
dmi que ab ipso solo esse posset inuidit: ut nemo ab ipsa
ueritate deiciatur. qui non excipiatur ab aliqͣ effigie ueri¬
tatis. Quere in corꝑis uoluptate quid teneat. nichil aliud in¬
uenies qͣm conuenientia Nam si resistentia pariunt do¬
lorem: conuenientia pariunt uoluptatẽ. Recognosce gͥ quȩ
sit sũma cõuenientia. Noli foras exire. in te ipsum redi. In
interiore hoĩe ueritas habitat. Et si tuam nat᷑am mutabi¬

Expanded text:
tantiam. Quisquis aeterno spectaculo incommutabilis veritatis tantiam. Quisquis aeterno spectaculo incommutabilis veritatis cipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. CAPUT tat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam reliquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim Sapientia Dei pertendit a fine usque ad finem fortiter . Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit. Ita illa bonitas a summo usque ad extremum nulli pulchritudini, quae ab ipso solo esse posset, invidit; ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
domitam cdoeuit esse oport̾e cupiditatẽ uoluptatis. ut nec
fami cedendum sit Set forte dñationis tẽpat fastu decipi
poterat. qui carnis uoluptate non poterat. Omĩa gͦ mundi
regna monstrata sunt. & dictũ est. Hec omĩa tibi dabo si
ꝓꝓstratus ad oraueris me. Cui responsũ est. Dñm dm̃ tuũ ad¬
orabis. ⁊ illi soli seruies. Ita calcata est suꝑbia. Subiecta est
autẽ etiam extrema curiositatis illebebra. Non enĩ ut se de
fastigio tẽpli p̾cipitaret urgebat. nisi causa tm̃ aliqͥd exꝑiẽ¬
di Set neq hic uictus est. ꝙ ideo sic respondit. ut intellig̾e¬
mus non opꝰ esse ad cognoscendũ dm̃ tẽptatõib uisibiliter
onuna explorare molientib. Non tẽptabis inquid dnĩ
łm tuũ. Quã obrẽ quisquis intus uerbo dei pascitur.
non querit in ista heremo uoluptatẽ. Qui um deo tm̃ sub¬
iectus est. non querit in monte .i. in terrena elatione iac¬

Expanded text:
domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt, et dictum est: Omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. Cui responsum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Ita calcata est superbia. Subjecta est autem extrema etiam curiositatis illecebra: non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat, nisi causa tantum aliquid experiendi. Sed neque hic victus est, et ideo sic respondit, ut intelligeremus non opus esse ad cognoscendum Deum, tentationibus visibiliter divina explorare molientibus: Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum . Quamobrem quisquis intus verbo Dei pascitur, non quaerit in ista eremo voluptatem. Qui uni Deo tantum subjectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione jac
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ior ꝙr inferior cultus symulacroꝵ quo fanthasmata sua colt̾.
&r quicqͥd aĩo errante cũ suꝑbia uł tumore cogitando ymagina¬
ti fuerint. religionis noĩe obseruant. donec fiat in animo ni¬
chil omnino colendũ eẽ. ꝙ errare homines qui suꝑstitione se
iuoluunt. ꝙ misera implicant seruitute. s frustra hoc sentiũt
Non enĩ efficiunt ut non seruiant. kemanent quippe ipsaui¬
tia. quib ut illa colenda opinarent᷑ atͣcti sunt. Seruiunt emĩ
cupiditati tͥplici. uł uoluptatis uel excellentie uł spectacłi. Ne
diuinitꝰ dictũ est. concupiscentia carnis est. ⁊ ꝯcupiscentia
oosoꝵ ⁊ ãbitio scłi. Hoc modo tria illa notata sunt. Nam
concupiscentia carnis uoluptatis infirme amatores sig
nificat. concupiscentia ocłoꝵ. euriosos. ambitio scłi suꝑ
bos. ẽriplex etiam tẽptatio in hoĩe. quẽ ueritas ipsa sus¬
cepit. cauenda monstrata est. Dic inquid tẽptator lapidi¬
bus istis. ut panes fiant. At ille unꝰ & solus magister.

Expanded text:
deterior et inferior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. divinitus dictum est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam ligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebunificat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At ille unus et solus magister:
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã. qua sẽpit̾na continet᷑ salus. Sigͦ in ista ipsa uisi¬
bilis carnis imbecillitate. ubi beata uita esse ñ potest inue¬
nit᷑ ad monitio beate uite ꝑ spetiẽ a sũmo usq ad ima
uementẽ. qͣnͣto magis in appetitione nobilitatis & excellẽ¬
tie ⁊ in oĩ suꝑbia unaq põpa huiꝰ mundi: Quid enĩ aliud
in ea homo appetit. nisi solus esse si fieri possit: c̾ui cũ¬
cta subiecta sint ꝑu̾sa seilicz imitatione omĩpotentis łi.
quẽ si subditꝰ imitaret᷑ scd̃m p̾cepta eiꝰ uiuendo: ꝑ eum
haberet subdita oetera. nec ad tantã deformitatẽ uenir.
ut bestiolã timeat qui uult hoib imꝑare : Habet gͦ su
ꝑbia q̃ndã appetitũ unitatis ⁊ oĩpotentie. s in rer̾ tẽꝑaliũ

Expanded text:
ciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visiciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non potest, invenitur admonitio beatae vitae propter speciem de summo usque ad ima venientem; quanto magis in appetitione nobilitatis et excellentiae, et in omni superbia vanaque pompa hujus mundi? Quid enim aliud in ea homo appetit, nisi solus esse, si fieri possit, cui cuncta subjecta sint, perversa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus imitaretur, secundum praecepta ejus vivendo, per eum haberet subdita caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis et omnipotentiae; sed in re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pax qr gaudiũ. Quapp̾ etiam in ista corporis uoluptate
inuenimꝰ unde cõmoneamur eam contẽꝑnere. nõ qͥa ma¬
lũ est nat᷑a corporał. s qr in extremi boni dilectione tur pit̾¬
uoluptatur. oui pͥmis inher̾e fyuiq ꝯcessis est. Cũ tͣbitur au¬
riga qr sue tenieritatis dat pęnas quicqͥo illud est quo uteba¬
t᷑ accusat. S imploret auxiliũ iubeat clñs rerũ. obsista¬
tur equis alia iã spectacła. de illꝰ p̾cipitatione facien¬
tib. qr nͥ subueniat᷑ de morte factis. restituat᷑ in locił.
suꝑ rotas collocet᷑. habenar̾ iun reddant᷑. regat cautius
obtẽꝑantes ꝙr edomitas bestias. tuo sentiet quã bene cur¬
rus & totã illa iunctio fabricata sit. que ruina eiꝰ & ipsũ
afflix̾at. ꝙ cursũ clecentissime mod̾ationis amiserat. qr
⁊ hiic corpori in becillitatẽ peꝑit aĩe male utentis aui¬
ditas. in paradiso usurpans uetitũ cibũ contͣ medici diͤ¬

Expanded text:
 83. Quapropter, etiam in ista corporis voluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpitvolutatur, cui primis inhaerere fruique concessum est. Cum trahitur auriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici dis
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ꝙ in eo nonnulli remanẽt. Aliqui & lune splendorẽ religiqͥe
dignũ putant. Est enĩ nobis ut ꝑhibet᷑ ꝓpinquior. unde & uici¬
niorẽ spetiem hab̾e sentitur. Alii etiam cet̾oꝵ syderũ corpora
adiungunt. qr totũ exlũ cũ stellis suis. Alii cȩlo ethereo copłant
xrem. & istis cluob suꝑibrib elementis corporeis subitiunt aĩas
suas. Set inter hos illi sibi udentur religiosissimi. qui uniu̾sã
simul creatam .i. mundũ totũ cũ õib que in eo sunt & uitã qua
spirantur & aĩant᷑. quã quidam corporeã. quidã incorporeã essẽ

Expanded text:
rrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione rrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ dĩ. & ea frui potiꝰ qͣm ipsa lege & ueritate uolunt. qͦd pͥmi
hominis peccatũ dep̾henditur. male utentis lib̾o arbitrio: s hoc
quoq in ipsa dãpnatione addunt. ut non mͦ diligant s etiam
seruiant creature potiꝰ qͣm creatori. & eam colant ꝑ partes eius.
a sũmis usq ad ima uenientes. Set aliqui se in hoc tenent. ut pit
sũmo d̾o animã colant. & pͥmam intellectialẽ creaturã qͣm ꝑ ue¬
ritatẽ patrer fabricatus est. ad ipsam ueritatẽ semꝑ intuendam.¬
ce se ꝑ ipsam. qr oĩmodo ei simillima est. Demde ueniunt ad uitã
genitalem. ꝑ qͣm creatam uisibilia & temꝑalia ginnentia ds et̾nꝰ
&e incõmutabilis oꝑatur. Hinc ad aĩalia ꝙ inde ad ipsa corpora
colenda clelabuntur. & in his pͥmo eligunt pulcriora. in quib
celestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus oceͦ¬

Expanded text:
ceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi ceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum deprehenditur, male utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, sed etiam serviant creaturae potius quam Creatori , et eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricaniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occu
Abbreviated transcription (Latin):
ea forma est õĩum que sut. que sũma similitudo pͥncipii & ue
ueritas est. qr sine ulla dissimilitudine est unde falsitas orit᷑
non rebs ipsis fallentib. que nichil aliud ostend̾t sentienti.
quã spetiẽ suã qͣm ꝓ sue pulcͥtudinis acceꝑunt gradui. necq ip¬
sis sensibꝰ fallentib. qui ꝓ nat᷑a sui corporis affecti. non aliud
qm suas affectiones presidenti aĩo nuntiant. s peccata aĩas
fallunt. cũ uerũ querũt relicta & neglecta ueritate. Nam
q̃m oꝑa magis qm artificẽ atq ipsam artẽ dilexerũt. hoc
eprore puniunt᷑. ut in oꝑib artificẽ artẽq conquirant. ꝙ cũ
s ipsi menti supeminet. ipsa oꝑa existiment ẽẽ. & artẽ & artificꝑ¬
Hinc oĩs oritur ĩpietas. non modo peccantiũ s etiam clãpnataꝵ
ꝓ peccatis suis. Non enimi tantũ scrutari creat᷑am contra pre¬

Expanded text:
st omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et st omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta veritate. Nam quoniam opera magis quam artificem atque ipsam artem dilexerunt, hoc errore puniuntur, ut in operibus artificem artemque conquirant; et cum acet, sed ipsi menti supereminet, ipsa opera existiment esse et artem et artificHinc oritur omnis impietas, non modo peccantium, sed etiam damnatorum pro peccatis suis. Non enim tantum scrutari creaturam contra prae
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣntũ non implent illud unũ qd̾ ꝯuincunt᷑ imitari. a
dit. atq in eus dissimilitudinẽ tendit: datur intelligi esse
aliqͥd qł illiꝰ uniꝰ soliꝰ a quo pͥncipio unũ est qͥcqͥo aliquo mͦ
imũ est. ita simile sit. ut hoc oĩo impleat ac sit id iꝑsum. Et
hec est ueritas & uerbũ in pͥncipio. & uerbũ cls aput d̾m.
Si enĩ falsitas ex hisest que imitantur unũ. non in quant̃
Id imitantur. s in qͣntũ implere non possũt: illa est ueritas
que id implere potuit. ⁊ id esse qd̾ illd̾ est ipsa est que illud ostẽ¬
dit sicut est. Unde & uerbũ eius & lux eiꝰ rectissime d̾r. Cet̾a
illiꝰ uniꝰ similia dici possũt. in qͣntũsũt: in tantũ enĩ ꝙ
uera sunt. Hec est autẽ ipsa eiꝰ similitudo & id̾o ueritas. Up
enĩ ueritate sunt uera que uera sut: ita similitudine siłia
sũt quec̃q similia sunt. Ut gͦ ueritas forma ueroꝵ est ita simi¬

Expanded text:
in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a dit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est Veritas et Verbum in Principio, et Verbum Deus apud Deum. Si enim falsitas ex iis est quae imitantur unum, non in quantum id imitantur, sed in quantum implere non possunt; illa est Veritas quae id implere potuit, et id esse quod est illud; ipsa est quae illud ostendit sicut est: unde et Verbum ejus et Lux ejus rectissime dicitur . Caetera illius unius similia dici possunt in quantum sunt, in tantum enim et vera sunt: haec est autem ipsa ejus similitudo, et ideo Veritaenim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt, quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita simi
Abbreviated transcription (Latin):
matis. tumoris & uolubilitatis. constantẽ unitatẽ uid̾a non
sinunt. Loca offert̃ qd̃ amemus tẽpora supripiunt qd̾ amamꝰ
& relinquunt in aĩa turbas fanthasmatũ. quib in aliud
atq aliud cupiditas incicetur. Ita fit inquietꝰ & erũpnosus
ammus frustra tenere a quib tenet᷑ eroptans. uocatur gͦ
ad otiũ. idẽ. ut ita non diligat. que diligi sine labore nõ posst̾.
Sic enĩ eis dñab̾r. sic non tenebr᷑ s tenebit. Iugũ enĩ inqͥd meũ
ta h̃t cetera. Non gͦ laborabit. Non enĩ resistit qd̾ subiectũ :
s miseri amici huiꝰ mundi. cuiꝰ dni ert̃ si filii d̾i esse uoluerĩ.
qm̃ dedit eis potestatẽ filios di fieri. amici gͦ huiꝰ mundi tam
timent ab eius amplexii separari: ut nichil eis laboriostꝰ sit
tatem esse. qua id putatur esse qd̾ non est. intelligit eam eẽ.
ueritatẽ que ostendit id qđ est. At si corpora in tantũ fallũt.

Expanded text:
mata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non mata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, ta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi tam timent ab ejus amplexu separari, ut nihil eis sit laboriosius, tatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquã intelligit falsa. Non gͦ intelligo cũ ista cõtemplor & istiꝰ
credo. qr uer̃ ẽẽ. oportet qd intellectu contẽplor. Nũqͥd forte nõ
ista sunt que fantasmatha dici solent: Unde gͦ impleta est
aĩa mea illusionibs: Ubi est uerũ qđ mente conspititur :
Ita cogitanti iam dici potest. Ista lux uera est. qua hec omũ¬
nõ esse uera cognoscis. ꝑ hãc unũ illud udes. quo iudicas
unũ esse quioqͥt aliud uides. nec tamen hoc esse qd̃ illud est.
qͥcqͥd mutabile uides. Qd̃ si hec intueri palpitat mentis aspec¬
tus: quiescite. nolite certare nisi cũ ꝯsuetudine corporũ. ipsã
uncite. uicta erunt omĩa. unũ certe querimꝰ quo simpliciꝰ
nichil est. Ergo in simplicitate cordis queramus illũ. Agite
otiũ inquid. & agnoscetis qr ego sũ dñs. Non ociũ desidie set
otiũ cogitationis. ut a locis ac tẽporil uacetis. Hec enĩ fagthas¬

Expanded text:
quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quidquid mutabile vides. CAPUT tus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cotium, inquit, et agnoscetis quia ego Dominus: non otium desidie, sed otium cogitationis, ut a locis ac temporibus vacet». O prof
Abbreviated transcription (Latin):
sistat sensib carneis ⁊ plagis qͥb ꝑ illos in aĩa uapulauit
qͥ resistat consuetudini. hominũ resistat laudib hominu̾
qui conpu̾gatur in cubili suo qui resculpat spm suu̾ qui
nͥ foris diligat uanitates ⁊ querat mẽdatia. qͥ iam sͥ nouerit
dicere: Si una roma ẽ quã enrea tyberim nessio qͥs iomulꝰ
dr̃ condidisse falsa ẽ istai quam cogitans fĩgo: No enĩ ẽ ipsa nͨ
ibi sum modo. Nam quid ibi agatur mͦ. utiq scrrem. Si unus
est sol: falsus est iste quẽ cogitans fingo. Nam ille curricula
sua certis locis & tẽporib ꝑagit. istũ ego uͥtuolo. ⁊ qñ uolo: cõstituo.
Si unus est ille amicꝰ meꝰ: falsus est quẽ cogitans fingo. Nã
ille ubi sit nescio. iste ibi fingitur ubi uolo. Ego ipse certe
unꝰ sũ. & hoc loco esse sentio corpꝰ meũ. ꝙ tanĩ fingm̃to cogi¬
tationis ꝑgo quolib. & loquor cũ quolib. Falsa sunt hec. nec

Expanded text:
sistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: sistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec
Abbreviated transcription (Latin):
meret᷑ extrema. ne cũ in nouissimis prima querimus aprimis
int̾ nouissima numerem᷑. Qd̾ nicħ ipsis nouissimis obẽ. s uo¬
bis plurimũ. Necido diuine ꝓuidentie amministratio minꝰ
decora fit. qr ⁊ iniusti iuste ⁊ sedi pulchre ordinant᷑. Et si ꝓpt̾ea
nos fallit uerũ uissibiliu̾ pulchritudo quia imitate ꝯtinet᷑
⁊ nͥ iplet unitatem. intelligamꝰ si possumus non ex eo qd̾ est
nos falli. sed ex eo qd̾ ñ est: Om̃e qͥppe corpꝰ uerũ corpꝰ ẽ s falsa
unitas Non enĩ sũme unũ ẽ. aut in ta̾tum id imitat᷑ ut in¬
caces. date mͥ qͥ uideat sine ulla imaginatione uisionu̾ carnaliu̾̃
Date mͥ qͥ uideat om̃is uniꝰ pͥncipiũ ñ esse nͥ unũ solu̾ a ꝗͦ
sit om̃e unũ. seu id ĩpleat. seu ñ inpleat. qͥ uideat date. ñ qui
litiget. ñ qui ud̾i uelit se uidere qd̾ ñ uidet : Date qui re.¬

Expanded text:
meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut imeret. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui re
Abbreviated transcription (Latin):
ita nunciant ut affitiunt᷑.: quid ab eis amplius exigere debeniꝰ
ignoro. Tolle itaq uanitates. ⁊ nulla erit uanitas. Si quis re
lum ħt int̾mintiũ s malus ẽ iudex. Nlam ille ꝓ sua natura ñ
potuit alit̾ in aqua sentire. nec alit̾ debuit. Si em̃ aliud ẽ aer
aliud aqua. iustum ẽ ut alit in aere alit̾ in aqua sentiatur.
Quare oculus recte uidet. Adhoc enĩ factus ẽ ut tantũ ua¬
leat. s ammus ꝑuerse iudicat. cui ad contemplandã sum¬
mam pulchritudinẽ mens ñ oculus factus ẽ. Ille aũ m̃tẽ¬
uult conu̾tere ad corpora. oculos ad dm̃. Querit enĩ intelli¬
gere carnalia ⁊ uidere sp̃ualia: qd̾ fieri ñ potest. Quare ista
ꝑuersitas corrigenda ẽ. q nͥ fecerit qd̾ sursum ẽ deorsum. ⁊ qd̾
deorsum ẽ sursum: regno celoꝵ aptus ñ erit. Non gͦ summa¬
queramus in infimis. nec ipsis infimiᷤᷤ t̃uideamus. Iudicemꝰ
ea necũ ipsis iudicem᷑ .i. tantum eis tribuamus quantũ spẽs

Expanded text:
ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remlum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mensntem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritalia: quod fieri non potest. Quare ista perversitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum equaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species
Abbreviated transcription (Latin):
Numinis. qd illuminat omne̾ heinẽ ueniente ꝓrihiiẽ
mundũ. Hominẽ dix̃ qui ro̾ne uti potest taibi eceidid
ibi ĩ cubere debet ut resurgat. Si gͦ uoluptas carnis di¬
ligitur ea ipsa diligentiꝰ osidetur. eeuibie recognitasue¬
rint quoꝵdã uestigia num̃or: querendũ est uoiesinet
ubi mirandi sunt in corpore. Si em̃ nume en setuinupo
st ipsa semina tumerent: de dimidis grano fieꝵ afpor
dimiia nasce retur. neꝙ de animaliũ somiineo eciatu
nototis animalia tota c integͣ gimnerent: mean tabtullũ
notuerit Deinde uliid cogitandilre seiam numosos qm
suaues sonoꝵ pulcritudines uerberatꝰ aer traieiat.
sauriarretur inisi ntali monii icnpoa nẽeti li beret
mpressas. hoc os ncetis animantus. que rone ederii¬
terramis ab illa ⁊ nomutabili num̃oꝵ lege modulats¬

Expanded text:
luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum ne fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quafabricaretur, nisi vitali motu incorporaliter haberet impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentiterminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia que uitiant᷑ ⁊ moriunt᷑ bona ẽẽ quamꝙͣ ipsum uitium ⁊ mors
ipsa malum sit. Nisi enĩ salute aliqua priuarent᷑: ñ eis noceret
ititium uel mors. Sed siñ noceret uitium uel mors: nullomͦ eẽt
uitium. Si gͦ saluti aduersatur uitium ⁊ nullo dubitante salus bo

Expanded text:
omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: sed si non noceret vitium, nullo modo esset vitium. Si ergo saluti adversatur vitium, et nullo dubitante
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ñ est nisi ex dõ. Quaꝓpter etiã si de aliqua informi materia
Factꝰ ẽ mund̾: hec ipsa facta e de omnino nichilo. Nam ⁊ qd̾ nondum
formatum ẽ. tñ aliquomͦ ut formari possit inchoatum ẽ. di benesi¬
cio formabile ẽ. Bonum ẽ enĩ ẽt̃ formatũ. Non nullum gͦ bonũ
ẽ i capacitas forme. ⁊ id̾o bonum omĩum auctor qui p̃stitit formã
ipse fecit etiã posse formari. Ita omne ꝙ ẽ inquantum ẽ. ⁊ omne ꝙ
mundum ẽ inquantum cẽ potest ex deo ħt. Quod alio mͦ sic art.
Omne formatum in quantum formatum ẽ. ⁊ omne ꝙ nondum for¬
matum ẽ in quantum formari potest ex do ħt. Nulla ã res obti¬
net integritatem nature sue. nist in suo genere salua sit. Ab eo
E Salois gͥ ex d̃o ẽ. hinc iam cui oculi mentis patent nec ꝑnitio¬
so studio uane uictoue caligant atq turbantur: facile intellig̾.

Expanded text:
tum est, non est nisi ex Deo. 36. Quapropter etiam si de aliqua informi materia tum est, non est nisi ex Deo. 36. Quapropter etiam si de aliqua informi materia factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quantum est; et omne quod nondum est, in quantum esse potest, ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, in quantum formatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo  possunt. 37. Hinc jam cui oculi mentis patent, nec pernicioso studio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare mutabilias̃: Quia ñ summe s̃. Cur ñ summe s̃c Quia infe¬
riora ÷̃ eo a quo facta s̃. ꝯiis eafecit: qui summe ẽ. Quis hicẽ :
Ps in commutabilis trinitas. qm̃ ⁊ ꝑ summam sapient̾iam ea fec̃.
⁊ summa benignitate conseruat. Curea fecit Ut eẽnt. Ipsum enĩ
quantulumc̃q ẽẽ bonum ẽ. qr summum bonum ẽ summe eẽ. unde
fecit: Ex nichilo. qm̃ quicqͥd ẽ quantulacq sp̃e sit necẽe ẽ. ita ⁊ si ni¬
miumbonum ẽ. omne ãbonum erit. ⁊ ex do erit. Qm̃ summa spẽs
aut ł̃s aut ex do. Ergo exdo ẽ. etiã minima spẽs. Sane ꝙ de sp̃e hoc ⁊̃
de forma dici potest. Neq enĩ frustra tam speciosissimum ꝙ etiam
formosissimum in laude ponitur. Id gͦ ẽ unde fecit ds om̃ia. ꝙ nullã
spẽm ht nullam ꝙ formã ꝙ nichil ẽ aliud ꝙͣ nichil. Nlam illud quod
um. quamuis inchoatum: nondum ẽ nichil. ac ꝑ hoc id quoq inquã¬

Expanded text:
Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia infeQuare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. Quis hic est? Deus incommutabilis Trinitas, quoniam et per summam Sapientiam ea fecit, et summa benignitate conservat. Cur ea fecit? Ut essent. Ipsum enim quantumcumque esse, bonum est; quia summum bonum est summe esse. Unde fecit? Ex nihilo. Quoniam quidquid est, quantulacumque specie sit necesse est; ita etsi minimum bonum, tamen bonum eriaut Deus, aut ex Deo est. Ergo ex Deo est etiam minima species. Sane quod de specie, hoc etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem habet, nullamque formam; quod nihil est aliud quam nihil. Nam illud quod um, quamvis inchoatum, nondum est nihil, ac per hoc id quoque in quan
Abbreviated transcription (Latin):
altud imꝑet his quib seruitutim duriorẽ utilem iudicat. aliud
eis quos in filioꝵ gradtim ad oꝑtare dignat᷑. Si ã p̃cepta uite mouẽt
ꝙ in uet̾i lege minora s̃ in euuangłio maiora ⁊ id̾o putatur ñ ad u¬
nũ dm̃ utraq ꝑtinere: p otest qui hoc putat ꝑturbari. si unus me¬
bicus alia ꝑministros suos inbecilliorib. alia ꝑ semet ipm̃ ualen-¬
tionb p̃cipiat ad reparandã uel oꝑtinendam salutẽ. Ut enĩ ars
mediciit cum eadem maneat. neq ullo pacto eadem ipsa mutet᷑.
mutat mñ precepta languentib. qr mutabilis ẽ nr̃a ualitudo.
ita diuina ꝓuidentia cũ sit ipsa omnino incominuitabilis. muta¬
bili tñ creature uarie fubuenit. ⁊ ꝓ diuersitate moiboꝵ aliis alia
nib aut uetat. ut auitio unde mors incipit. ⁊ ab ipsa morte ad na¬
turara suã tessentiam ea que deficiunt .i. ad nichilum tendunt.

Expanded text:
aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare dignatur. Si autem praecepta vitae movent, quod in veteri Lege minora sunt, in Evangelio majora, et ideo putatur non ad unum Deum utraque pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos imbecillioribus, alia per seipsum valentioribus praecipiat ad reparandam, vel obtinendam salutem. Ut enim ars medicinae, cum eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus, quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit, et pro diversitate morborum alias alia jubet aut vetat; ut a vitio unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam, ea quae deficiunt, id est ad nihilum tendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
que facillime intelliguntur. nec studiose quereretur. nec suauit inue¬
niretur ueritas. N eꝙ si eẽnt in scripturis sacram̃ta ⁊ in sacram̃tis ũ
eẽnt signacula ueritatis: satis cogitatione actio comieniret. Nunc uͦ
tempore seruititis in ueteri lege multis sacram̃tis onerabat᷑. Hoc enĩ
talib utile erat ad desiderandam grãm di que ꝑ ꝓphetas uentura cane¬
batur. Que ubi uenit: ab ipsa dĩ sapientia homine assumpto a quo
rent. Multa uͦ que ppło hebreo hoc ẽ sub eodem uno dõ compedite
multitudim imposita erant: ab actione remota s̃. in fide atq intpre¬
tatione mansert̃. Ita nc̃ nec seruilit̾ alligant ⁊ exercent lib̾aliter
animũ. Quisqͥs ã id̾o negat utrũq testam̃tum ab uno d̃o esse posse.
qr ñ eisdem sacram̃tis tenet᷑ ppłs nr̃ quib iud̾i tenebantur ł ad huc
tenentur ꝓotest dicere. ñ posse fieri ut unus ꝑat̾familias iustissimꝰ

Expanded text:
quae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter inuequae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter inueniretur ueritas. neque si essent in scripturis sacramenta et in sacramentis non essent signacula uerittempore servitutis in veteri Lege multis Sacramentis onerabatur. Hoc enim talibus utile erat ad desiderandam gratiam Dei, quae per Prophetas ventura canebatur. Quae ubi venit, ab ipsa Dei Sapientia homine assumpto, a quo rent. Multa vero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno Deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt. Ita nunc nec serviliter alligant, et exercent liberaliter animum. 34. Quisquis autem ideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur populus noster, quibus Judaei tenebantur vel adhuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus
Abbreviated transcription (Latin):
quem susciꝑe dignatus ẽ. disciplina nob̾ moꝵ fuit. Resurrectio uͦ eiꝰ.
Amortius. nichil hominis ꝑire nature cũ omĩa salua sint do. satis in¬
picauit. ⁊ quẽadmodum seruiant cuncta creatori suo. seu ad uindi¬
ctam peccatoꝵ. seu ad hominis liberationem. ꝙͣq facile corpus anuno
seruiat. cũ iꝑse subicit᷑ do̾. Quib ꝑfectis: ñ solum nulla suba malum ẽ¬
et hec ẽ disciplina naturalis xͥans minus intelligentib plena fioe digna.
intelligentib ã omm errore purgata. Iam uͦ ipse totius doctrine modus
ꝓartim aꝑtissimus. partim similitudinib indictis. in factis. insacra¬
mentis. ad omnẽ anime instructionẽ exercitationẽ ꝙ accommnodatus.
qͥd alud ꝙͣ rationalis disctpline regłam impleuit: Nam ⁊ mistioꝵ
expositio ad ea dirigit᷑ que aꝑtissime dicta sunt. Et si ea tantum essent

Expanded text:
quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uquem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio ut Deo, satis indicavit, et quemadmodum cuncta serviant Creatori suo, sive ad vindictam peccatorum, sive ad hominis liberationem, quamque facile corpus animae serviat, cum ipsa subjicitur Deo. Quibus perfectis non solum nulla substantia malum eet haec est disciplina naturalis christianis minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus quid aliud quam rationalis disciplinae regulam impleuit? nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent