comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ meã. ne audeat affirmare qͦd nec humana ratione
cõprehendit. nec diuina auctoritate defendit. Ne cogat᷑
forte dicat sententiã suã diuina auctoritate defendi. qm̃
scãrũ scripturarũ testimonis ꝓbare se existimat. animas
adõ ñ ex ꝓpagine fieri. sed nouas singulis insufflari.
Probet si potest. & fatebor me didicisse abillo. qđ ma¬
gna intentione quȩrebã. S ed quȩrat alia ne fortas-¬
sis inueniat. Nam hoc istis testimoniis que iã posuit
ñ ꝓbauit. Om̃ĩa quippe quȩ hic adhibuit ad aliqd
certa sunt. ad hoc uͦ qͦd de animȩ origine quȩrit᷑ de¬
monstrant᷑ ambigua. Certũ est enĩ Am̃ dedisse ho¬
minib flatũ & sp̃m. dicente ꝓpħa. Sic dicit dñs qui
fecit cȩlũ & fundauit t̾rã & quȩ sunt in ea. qui dat
flatũ popło suꝑ eã. & sp̃m calcantib eã Hoc testi mo¬
niũ iste in eã sententiã uult accipi quã defendit Ut

Expanded text:
tionem meam, ne audeat affirmare, quod nec humana ratione tionem meam, ne audeat affirmare, quod nec humana ratione comprehendit, nec divina auctoritate defendit; ne cogaturAPUT XIV. 17. Hic forte dicat, sententiam suam divina auctoritate defendi: quoniam sanctarum Scripturarum testimoniis probare se existimat, animas a Deo, non ex propagine fieri, sed novas singulis insufflari. Probet, si potest, et fatebor me didicisse ab illo, quod magna intentione quaerebam. Sed quaerat alia, ne fortassis inveniat: nam hoc istis testimoniis, quae jam posuit, non probavit. Omnia quippe quae hic adhibuit, ad aliquid certa sunt; ad hoc vero, quod de animae origine quaeritur, demonstrantur ambigua. Certum est enim Deum dedisse hominibus flatum et spiritum dicente propheta: sic dicit d ominus, qui fecit caelum et fundauit terram et quae sunt inea, qui dat flatum populo super eam et spiritum calcantibus cam. hoc testimonium iste in eam sententiam uult accipi, quam defendit, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
& multomagis quȩ nunquã cõmissa sunt dãnari iusta
lege ñ possunt : nichil horũ quattuor iste dicat. &
si potest explicet. paruuloꝵ animȩ quȩ sine baptis¬
mo exeuntes indãnationẽ mittunt᷑. qͦ merito in carꝰ¬
nẽ peccatricẽ quȩ nichil peccauer᷑ missȩ sunt. ut illic
inuenirent peccatũ ꝓpt̃ qͦd merito damnarentur:
Porro si quattuor ista deuitans quȩ sana doctrina ẽ¬
demnat. id ÷ si ñ audens dicere. uł sine ullo peccato
existentes a dõfieri animas peccatrices. aut sine
xp̃i sacram̃to ineis solui originale peccatũ. aut eas alicubi
peccasse ante quã mitterent᷑ in carnẽ. aut ea quȩ nunqͣm
originale peccatũ. nec habere unde dãnent᷑ si ñ accepto
lauacro regenerationis hinc exeant: in heresim pelagianã
sine dubitatione danabilẽ dãnandus incurret. Qđ ei ne
contingat: quanto meliꝰ tenet de animȩ origine cuncta¬

Expanded text:
et multo magis quae nunquam commissa sunt, damnari justa et multo magis quae nunquam commissa sunt, damnari justa lege non possunt; nihil horum quatuor iste dicat: et, si potest, explicet, parvulorum animae, quae sine Baptismo exeuntes in damnationem mittuntur, quo merito in carnem peccatricem quae nihil peccaverunt, missae sunt, ut illic invenirent peccatum, propter quod merito damnarentur. Porro si quatuor ista devitans, quae sana doctrina condemnat, id est, si non audens dicere, vel sine ullo peccato existentes, a Deo fieri animas peccatrices, aut sine Christi Sacramento in eis solvi originale peccatum, aut eas alicubi peccasse, antequam mitterentur in carnem, aut ea quae nunquam originale peccatum, nec habere unde damnentur, si non accepto Sacramento regenerationis hinc exeant; in haeresim Pelagianam sine dubitatione damnabilem damnandus incurret. Quod ei ne contingat, quanto melius tenet de animae origine cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
radiso ante peccatũ. ne in loco tã scõ & beatifico peccaret᷑ꝰ
Quid qͦd ipsa exinanit᷑ om̃ino pͣscientia. si qͦd piȩscitur
nͥerit: Quomꝰ enĩ recte dr̾ prȩ sciri futurũ. qͦd non est fu¬
turũ: Quomꝰ gͦ puniunt᷑ peccata quȩ nulla sunt. id ÷ quȩ
nec uita ista nondũ incipiente cõmissa sunt ante carnẽ.
paruuli anima est nec liberi arbitrii gessit ȩtatẽ: ñ
inuenit unde dãnaret᷑ ñ ꝑcepto baptismo. nisi origi¬
nale peccatũ. Ex hoc peccato iuste dãnari animã non
negamꝰ. qr peccato suppliciũ lex iusta constituit. Sed
ad hoc peccatũ subeundũ cur dãnata sit quęrimꝰ: si
ñ ex illa una trahit᷑ quȩ in generis humani pͥmopatre
peccauit. Quã obrẽ si ds̃ ñ dãnat in nocentes. nec facit
nocentes quos ꝑspicit innocentes. & si animas nͣ lib̾at
siue aboriginalib siue a ꝓpriis peccatis nisi in ȩccła

Expanded text:
radiso ante peccatum, ne in loco tam sancto et beatifico peccaretur? radiso ante peccatum, ne in loco tam sancto et beatifico peccaretur? Quid, quod ipsa exinanitur omnino praescientia, si quod praescitur non erit? Quomodo enim recte dicitur praesciri futurum, quod non est futurum? Quomodo ergo puniuntur peccata quae nulla sunt; id est, quae nec vita ista nondum incipiente commissa sunt ante carnem, parvuli anima est, nec liberi arbitrii gessit aetatem, non invenit unde damnaretur non percepto Baptismo, nisi originale peccatum. Ex hoc peccato juste damnari animam non negamus: quia peccato supplicium lex justa constituit. Sed ad hoc peccatum subeundum cur damnata sit, quaerimus, si non ex illa una trahitur, quae in generis humani primo patre peccavit. Quamobrem si Deus non damnat innocentes, nec facit nocentes quos perspicit innocentes; et si animas non liberat sive ab originalibus, sive a propriis peccatis, nisi in Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
esset. etiã ñ cõmissa dãnant᷑ in mortuo: nullũ
beneficiũ collatũ est illi qui raptꝰ est ne m alicia muta¬
ret intellectũ eiꝰ quando quidẽ iudicabit᷑ scđm eã
quȩ in illo fuerat futura maliciã. ñ scđm eã quȩ in
illo inuenta est innocentiã: Et de nullo mortuo
baptitato poterit. e̾ẽ. securitas. ꝙr & post baptismũ
ñ qualit̾cunq peccare. uerũ etiã apostatare homi¬
nes possunt. Quid. si gͦ qui baptizatꝰ hinc raptus est
apostata erat futurꝰ si uiueret. nullũne illi benefici¬
um putabimꝰ. ẽe̾. collatũ qͦd raptꝰ ÷ ne malicia mu¬
taret intellectũ eiꝰ. & ꝓpt̾ dĩ prȩscientiã. non sicut
fidele membrũ xp̃i. sed sicut apostatã udicandũ. eẽ. ceu sebi¬
mꝰ  Quanto enĩ meliꝰ. si peccata ñdũ facta: nondũ cogitata.
sed p̾cognita & futura puniunt᷑. ꝓicerent᷑ illi duo de pa¬

Expanded text:
esset. etiam non commissa damnantur in mortuo, nullum esset. etiam non commissa damnantur in mortuo, nullum beneficium conlatum est illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, quando quidem iudicabitur secundum eam, quae in illo fuerat futura, malitiam, non secundum eam, quae in illo inuenta est, innocentiam et de nullo mortuo baptizato poterit esse securitas, quia et post baptismum non qualitercumque peccare, uerum etiam apostatare homines possunt. quid? si ergo qui baptizatus hinc raptus est, apostata erat futurus, si uiueret, nullumne illi beneficium putabimus esse conlatum, quod raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, et propter dei praescientiam fidele membrum Christi, sed sicut apostatam judicandum esse censebimus? Quanto enim melius, si peccata nondum facta, nondum cogitata, sed praecognita et futura puniuntur, projicerentur illi duo de pa
Abbreviated transcription (Latin):
dõ incar nẽ peccatricẽ relegari atq dãnari: quas pͣ¬
sciuit si ad ȩtatẽ ꝑuenissent inqua libero uterent᷑ ar̃¬
bitrio. male fuisse uicturas. Hoc nanq nec iste
ausus est dicere. intantis angusti is constitutꝰ. lin¬
mo etiã contra istã uanitatẽ iã satis manifeste ac
breuit᷑ est locutꝰ. ubi ait in iustũ dm̃ futurũ fuisse.
si ñ ꝑfectis ꝓpriȩ uoluntatis oꝑib. uellet hominẽ
iudicare ñ natũ. Hoc enĩ respondit. cũ tractar& quȩ
stionẽ aduersus eos qui dicunt. Cur ds̃ hominem
faciebat. quẽ ut pote p̾scius sciebat futurũ ñ bonũ:
Nonnatũ enĩ iudicaret: si ꝓptẽa creare noluisset. qr
ñ bonũ futurũ. ẽe̾. prȩscisset. Q utiq sicut & huic
uisũ est. de ꝑfectis eiꝰ oꝑib debuisset hominẽ iu¬
dicare. ñ de prȩ cognitis nec fieri aliquando ꝑmis¬
sis Nã si peccata quȩ si homo uiuer&e cõmissũrus

Expanded text:
deo in carnem peccatricem relegari atque damnari, quas praedeo in carnem peccatricem relegari atque damnari, quas praesciuit, si ad aetatem peruenissent. in qua libero uterentur arbitrio, male fuisse uicturas. hoc namque nec iste ausus est dicere in tantis angustiis constitutus, immo etiam contra istam uanitatem iam satis manifeste ac breuiter est locutus, ubi ait \'iniustum deum futurum fuisse, si non perfectis propriae uoluntatis operibus uellet hominem iudicare non natum\'. hocstionem adversus eos qui dicunt, Cur Deus hominem faciebat, quem, utpote praescius, sciebat futurum non bonum? Non natum enim judicaret, si propterea creare noluisset, quia non bonum futurum esse praescisset. et utique, sicut et huic uisum est, de perfectis eius operibus debuisset hominem indicare, non de praecognitis nec fieri aliquando permissis. nam si peccata, quae si homo uiueret commissurus
Abbreviated transcription (Latin):
at liberari. & uideat quid eligat e duob Utrũ dicat.
etiã eas animas morientiũ paruulorũ quȩ hinc sine
lauacro regenerationis abscedunt. & ꝓquib nullũ
sacrificiũ corporis dñici offert᷑. a nexi peccati origi¬
nalis ab solui. cũ apłs doceat ex uno ire om̃s in condẽ¬
nationẽ quib utiq ñ subuenit grã ut punũ eru¬
ant᷑ in redẽptionẽ: An dicat. animas ñ habentes ullũ
uł ꝓpriũ uł originale peccatũ & om̃imͦ in nocentes.
simplices. puras a iusto dõ cũ easipse ñliberandas
carm inserit peccatrici. et̃na dãnatione puniRi
Egonichil istoꝵ duũ dicendũ. ẽẽ. confirmo hec illud
t̾ciũ. alibi peccasse animas ante carnẽ. ut dãnari
mererent᷑ in carnẽ. A płs quippe aꝑtissime definiuit.
nondũ incarne uatos nichil egisse boni seu mali. Unde
originale traxisse peccatũ. Nec illud quartũ. eas ani¬
mas paruuloꝵ sine baptismate moriturorũ. a iusto

Expanded text:
at liberari, et uideat quid eligat c duobus, utrum dicat at liberari, et uideat quid eligat c duobus, utrum dicat etiam eas animas morientium paruulorum, quae hinc sine lauacro regenerationis abscedunt et pro quibus nullum sacrificium corporis dominici offertur, a nexu peccati originalis absolui, cum apostolus doceat ex uno ire omnes in condemnationem, quibus utique non subucnit gratia, ut per unum eruantur in redemptionem, an dicat animas non habentes ullum uel proprium uel originale peccatum et omni modo innocentes, simplices, puras a iusto deo, cum eas ipse non liberandas carni inserit peccatrici, aeterna damnatione puniri. Ego nihil istorum duorum dicendum esse confirmo nec illud tertium alibi peccasse animas ante carnem, ut damnari mererentur in carnem — apostolus quippe apertissime definiuit nondum in carne natos nihil egisse boni seu mali; unde originale contraxisse peccatum — nec illud quartum eas animas paruulorum sine baptismate moriturorum a iusto
Abbreviated transcription (Latin):
rata redeptio De iis enĩ nunc loquimꝰ: quib ante baptis¬
mũ de corpore exeuntib. redẽptio nulla succurrit
Non est ut dicat᷑. fasquas baptisma ñ abluit. sacrificia
ꝓeis crebra mundabunt. Qd prȩsciens ds̃ paululũ illas
uoluit alienis hȩrere peccatis. sine ullo exitio dãnatio¬
nis ȩt̃nȩ &e cũ spe felicitatis ȩt̃nȩ. De iisenĩ nunc loqͥm᷑.
quoꝵ natiuitas apud impios & eximpiis. nulla talia
poterit inuenire prȩsidia. Quȩ quidẽ si adhiberi
possent: ꝓculdubio ñ baptirãtis ꝓd. ẽẽ. ñ possent Sic̃
nec illa quȩ de libro machabeoꝵ cõmemorauit sacrifi¬
cia facta ꝓpeccatorib mortuis. eis aliquid ꝓfuissent.
si circuncisi ñ fuissent. Inueniat gͦ si potest iste quid
dicat. cũ ab illo quęrit᷑ quid meruerit anima. sine
ullo peccato uł originali uł ꝓprio sic ad subeundũ
alienũ peccatũ originale damnari. ut ñ ab illouale¬

Expanded text:
rata redemptio\'. de\' his enim nunc loquimur, quibus ante baptisrata redemptio\'. de\' his enim nunc loquimur, quibus ante baptismum de corpore exeuntibus redemptio nulla succurrit. non est, ut dicatur: \'eas, quas baptisma non abluit, sacrificia pro eis crebra mundabunt, quod praesciens deus paululum illas uoluit alienis haerere peccatis sine ullo exitio damnationis aeternae et cum spe felicitatis aeternae\'. de his enim nunc loquimur, quarum natiuitas apud impios et ex impiis nulla talia poterit inuenire praesidia. quae quidem si adhiberi possent, procul dubio non baptizatis prodesse non possent, sicut nec illa quae de libro Machabeorum commemorauit sacrificia facta pro peccatoribus mortuis eis aliquid profuissent, si circumcisi non fuissent. Inueniat ergo, si potest, iste quid dicat, cum ab illo quaeritur, quid meruerit anima sine ullo peccato uel originali uel proprio sic ad subeundum alienum peccatum originale damnari, ut non ab illo uale
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. ut a peccato saltẽ nec postea liberent᷑. Si
enĩ quȩrã quare dãnari mereant᷑ si ñ baptizant᷑.
recte mͥ respondet᷑. ꝓpt̾ originale peccatũ. Itẽ si
quȩrã unde traxerint originale peccatũ : iste res¬
pondebit. ex carne utiq peccatrice. Sigͦ quȩrã unde
dãnari meruerint in peccatricẽ carne̾. quȩ nichil
ner& male generatos. nec sacrificia expient inqui¬
talib ii paruuli nati sunt siue adhuc usq nascunt᷑.
ut eis nullo tali possit adiutorio subueniri. Hic
certe omĩs argum̃tatio deficit. Non enĩ quęrimꝰ. un¬
de animȩ damnari meruerint post carnis consortiũ
peccatricis: sed quȩrimꝰ unde animȩ dãnari meru¬
eruit ad subeundũ carnis consortiũ peccatricis. nul¬
lũ peccatũ habentes ante carnis consortiũ peccatricis
Non est ut dicat᷑. Hichil eis offuit alieni peccati pauli sꝑ ẽ
municata contagio. quib indĩ prȩscientia fuerat pa¬

Expanded text:
erunt, ut a peccato saltem nec postea liberentur. si erunt, ut a peccato saltem nec postea liberentur. si enim quaeram, quare damnari mereantur, si non baptizantur, recte mihi respondetur: \'propter originaquaeram, unde traxerint originale peccatum; iste respondebit, ex carne utique peccatrice. Si ergo quaeram, unde damnari meruerint in peccatricem carnem, quae nihil neret male generatos, nec sacrificia expient inquitalibus hii paruuli nati sunt siue adhuc usque nascuntur, ut, eis nullo tali possit adiutorio subueniri —, hic certe omnis argumentatio deficit. non enim quaerimus, unde animae damnari meruerint post carnis consortium peccatricis, sed qua. rimus, unde animae damnari meruerint ad subeundum carnis consortium peccatricis nullum peccatum habentes ante carnis consortium peccatricis. non est, ut dicatur: \'nihil eis offuit alieni peccati paulisper communicata contagio, quibus in dei praescientia fuerat pa
Abbreviated transcription (Latin):
martyrio credit᷑ exaudita ut a poenis transferret᷑
ad requiẽ. Nam illius ȩtatis pueri. & mentiri &
uerũ loqui. & confiteri & negare iãpossunt. Et
idõ cũ baptitant᷑ iã & sẏmbolũ reddunt. & ipsi ꝓ
se ad int̾rogata respondent. Quis gͥ scit. utrũ puer¬
Sed etiã si hoc isti concedat᷑. qͦd salua fide catholica & ȩc¬
clesiastica regula nulla ratione concedit᷑. ut ꝓ ñ baptitatis
cuiꝰ ihet ȩtatis hominib offerat᷑ sacrificiũ corporis &
sanguinis xp̃i. tanquã ꝑhuiꝰmodi pietatẽ suorũ ad re-¬
gnũ cȩloꝵ quo ꝑueniant ad iuuent᷑: quid responsurꝰ
est de tot milib infantũ qui nascunt᷑ ex impiis. nec
in manꝰ piorũ aliqua uł diuina uł humana misera¬
tione ꝑuenunt. & de ista uita in illa tenerrima¬
ȩtate sine lauacro regenerationis abscedunt: Dicat
si potest. unde istȩ animȩ sic peccatrices fieri meru¬

Expanded text:
martyrio creditur exaudita, ut a poenis transferretur martyrio creditur exaudita, ut a poenis transferretur ad requiem. nam illius aetatis pueri et mentiri et uerum loqui et confiteri et negare iam possunt. et ideo cum baptizantur, iam et symbolum reddunt et ipsi pro se ad interrogata respondent. quis igitur scit, utrum puerSed etiamsi hoc isti concedatur, quod salua fide catholica et ecclesiastica regula nulla ratione conceditur. ut pro non baptizatis cuiuslibet aetatis hominibus offeratur sacrificium corporis et sanguinis Christi, tamquam per huiusmodi pietatem suorum ad regnum caelorum quo perueniant adiuuentur, quid responsurus est de tot milibus infantum, qui nascuntur ex impiis nec in manus piorum aliqua uel diuina uel humana miseratione perueniunt et de ista uita in illa tenerrima aetate sine lauacro regenerationis abscedunt? dicat, si potest, unde istae animae sic peccatrices fieri meru
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcepto huiꝰ latronis exẽplo. & ñ baptizatis paruulis
nemo ꝓmittat int̾ dã nationẽ regnũq cęlorũ. quietis
uł felicitatis cuuis libet atq ubilibet quasi mediũ locũ
Hoc enĩ eis. etiã heresis pelagiana ꝓmisit. Quia nec
dãnationẽ metuit paruulis. quos nullũ putat ha¬
bere originale peccatũ. nec sꝑat eis regnũ cęlorũ si ñ
ꝑueniunt ad baptismatis sacram̃tũ Iste aut̃ cũ con¬
fiteat᷑ paruulos originali obstrictos. e̾e̾. peccato:
eis etiã regnũ cęloꝵ n᷑ baptitatis ausus ÷ polliceri.
Qͦd nec illi ausi sunt: qui eos asser̃ sine ullo ꝓr sus e̾e̾.
peccato Ecce qualib se laqueis prȩsũptionͣis inneccat.¬
nisi eũ talia scripsisse poeniteat. De frẽ aut̃ scẽ p¬
illa sic scripsit uł quicunq illud scripsit. ut illũ pu¬
erũ qui septennis mortuus fuit sine baptismo
diceret fuisse de functũ ꝓ quo illa imminente

Expanded text:
praecepto huius latronis exemplo et npraecepto huius latronis exemplo et nnemo promittat inter damnationem regnumque coelorum, quietis vel felicitatis cujuslibet atque ubilibet quasi medium locum. Hoc enim eis etiam haeresis Pelagiana promisit: quia nec damnationem metuit parvulis, quos nullum putat habere originale peccatum; nec sperat eis regnum coelorum, si non perveniunt ad Baptismatis sacramentum. Iste autem cum confiteatur parvulos originali obstrictos esse peccato, eis etiam regnum coelorum non baptizatis ausus est polliceri: quod nec illi ausi sunt, qui eos asserunt sine ullo prorsus esse peccato. Ecce qualibnisi eum talia scripsisse paeniteat! De fratre illa sic scripsit uel quicumque illud scripsit, ut illum puerum, qui septennis mortuus fuit, sine baptismo diceret fuisse defunctum, pro quo illa imminente
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. credidit ille regnaturũ. ẽẽ. post mortẽ. Deseru¬
erunt illi sponsorẽ salutis. honorauit ille sociũ
crucis Inuenta est in eo mensura martyris. Qui
tunc in xp̃m credidit: quando defecerunt qui fu¬
turi erant martyres Et hoc quidẽ oculis dñi
clarũ fuit : qui ñ baptitato tanquã marty ri i
sanguine abluto. tantã felicitatẽ statim contulit
Sedetiã nrmñ quis ũ consideret. quanta fide. quanta spe.
quanta caritate. mortẽ ꝓxp̃o uuente susciꝑe potuit.
qui uitã in moriente quȩ siuit: Huc accedit. qr non
in credibilit̾ dr̃. latronẽ qui tunc credidit. uxta dũm
crucifixũ. aqua illa quȩ de uulnere lateris eiꝰ emicuit
tanquã sacratissimo baptismo fuisse ꝑ fusũ Ut omittã.
qͦͥd eũ ante quã damnaret᷑ baptitatũ ñ fuisse. qm̃
nemo nr̃m nouit. nemo c̃uincit. Uerũ hȩc ut uolet qͥsq
accipiat. dũtam̃ de baptismo ñ prȩscribat᷑ saluatoris

Expanded text:
tem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deserutem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium crucis. inuenta est in eo mensura martyris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit. sed etiam nostrum quis non consideret, quanta fide, quanta spe, quanta caritate mortem pro Christo uiuente suscipere potuit, qui uitam in moriente quaesiuit? hue accedit, quia non incredibiliter dicitur latronem qui tunc credidit iuxta dominum crucifixum aqua illa, quae de unlnere lateris eius emicuit, tamquam sacratissimo baptismo fuisse perfusum, ut omittam quod eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur saluatoris
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã ꝓpt̾ me inueniet eã: nemo fit m̃brũ xp̃i
nisi aut baptismate in xp̃o. aut morte ꝓ xp̃o. Unde &e
latro ille. ñ ante crucẽ dni sectator sed incruce c̃fessor.
de quo nonnunquã pix̧iudiciũ captat᷑ siue tẽptat᷑ con¬
tra baptismatis sacram̃tũ. a cipriano scõ int̾ marti¬
res cõputat᷑ qui suo sanguine baptitant᷑. Qđ plerisq
ñ baptitatis. feruente ꝑsecutione ꝓuenit. Tantonanq
pondere appensũ est. tantũq ualuit apud eũ qui hȩc
nouit appendere qͦd confessus est dñm crucifixũ: qͣn¬
tũ si fuisset ꝓ dño crucifixus Tunc enĩ fides eiꝰ de ligno
floruit quando discipłorũ mareuit. nisi cuiꝰ mortis
terrore marcuerat. eiꝰ resur rectione reuiresceret
Illi enĩ desꝑauerunt de moriente. ille sꝑauit in cõmo¬
riente. Refugerunt illi auctorẽ uitȩ. rogauit ille
consortẽ poenȩ Doluerunt illi tanquã hominis mor¬

Expanded text:
animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi nisi aut baptismate in Christo aut morte pro Cliristo. Vnde et latro ille non ante crucem domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mor
Abbreviated transcription (Latin):
prȩueniunt᷑ priusquã baptitent᷑ in xp̃o. cũ respon¬
dere uoluisset : ausus est eis ꝓmittere ñ solũ paradisũ.
uerũ etiã regnũ cęloꝵ. ñ inueniens qua exir&. nedm̃
animas innocentes dicere cogeret᷑ ȩt̾na morte dãnare.
quas nullo merito prȩcedentẽ peccati. carni inserit
peccatrici. Sed ut cunq sentiens quid malidixerit.
uitã regnũq cȩloꝵ. & in eis posse solui originale
peccatũ sine baptismo. xp̃i. inquo fit remissio peccatorũ:
uidens gͦ inquã se ꝓfunditatẽ naufragosi gurgitis iece¬
rit: sane inqͥt ꝓ eis oblationes assiduas. & offerenda
iugit̾ scõrũ censeo sacrificia sac̾dotũ. Ecce aliud unde
nunquã exiturꝰ est. nͥ eũ dixisse poeniteat. Quis enĩ
offerat corpꝰ xp̃i. nisi ꝓeis qͥ m̃bra sunt. xp̃i: Exquo aut̃
ab illo dictũ est nͥ quis renatꝰ fuerit ex aqua &e spũ non
potest intrare in regnũ dĩ. & alio loco. qui ꝑdiderit

Expanded text:
praeveniuntur priusquam baptizentur in Christo, cum responpraeveniuntur priusquam baptizentur in Christo, cum respondere voluisset, ausus est eis promittere, non solum paradisum, verum etiam regnum coelorum: non inveniens qua exiret, ne Deum animas innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati, carni inserit peccatrici. sed utcumque sentiens quid mali dixerit uitam regnumque caelorum et in eis posse solui originale peccatum sine Christi baptismo, in quo fit remissio peccatorum, uidens ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis iecerit: sane, inquit, pro eis oblationes assi- duas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. ecce aliud, unde numquam exiturus est, nisi eum dixisse paeniteat. quis enim offerat corpus Christi nisi pro eis, qui membra sunt Christi? ex quo autem ab illo dictum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit anne maliĩ Sibonũ: qͦ meritobono uenit in malũ.
Simaluꝰ uinde aliqͥd malũ meritũ ante om̃e peccatũ: Itẽ
dico Sibonũ: ñ gͦ eã gratis sed scđm debitũ liberat grã. cuiꝰ
precessit meritũ bonũ Ac sic grã iã ñ erit grã. Si aut̃ ma¬
lũ: quȩro qͦd sit. An qd uenit in carnẽ. quo ñ uenisset. nͥ
apud quẽ ñ÷ iniquitas ipse misisset: Nunquã g nisi
se in peiora prȩcipitans hanc suã sententiã moliet᷑ astru¬
ere. qua dix̃ qͦd anima meruit. ẽẽ. peccatrix. Et de iis
quidẽ paruulis quorũ in baptismo diluit᷑ originale pec¬
catũ inuenit qualit̾cunq qͦd dicer&. qm̃ prȩscĩentia dĩ
prȩdestinatis in uitã ęt̾nã nichil obe̾e̾. potuisset. pau¬
lisꝑ alieno inhȩrere peccato. Qd tolerabilit᷑ diceretur.
si ñ iste uerbis suis implicaret᷑. dicens qͦd meruerit ani¬
ma. ẽẽ. peccatrix. Unde se omĩno ñ liberat. nisi hoc

Expanded text:
fuerit anne malum. si bonum, quo merito bono uenit in malum? fuerit anne malum. si bonum, quo merito bono uenit in malum? si malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? item dico: si bonum, non ergo cani gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cuius praecessit meritum bonum, ac sic gratia iam non erit gratia; si autem malum, quaero quod sit. an quod uenit in carnem, quo non uenisset, nisi apud quem non est iniquitas ipse misisset? numquam igitur nisi se in peiora praecipitans hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit, quod anima meruerit esse peccatrix. et de his quidem paruulis, quorum in baptismo diluitur originale peccatum, inuenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia dei praedestinatis in uitam aeternam nihil obesse potuisset paulisper alieno inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur, si non iste uerbis suis inplicaretur dicens quod meruerit anima esse peccatrix. unde se omnino non li
Abbreviated transcription (Latin):
naufragauit ostender&. Ad hoc enĩ ꝑductus est. & tam
hor rendis cautib illatꝰ. impulsus. infixus: ut eruere
se nisi emendando qͦd dix̃omino ñ possit. ñ ualens osten¬
dere qͦ merito anima sit facta peccatrix. quã dicere ñ
timuit ante omẽ suũ peccatũ meruisse fieri peccatricẽ.
Quis tã immane suppliciũ meret᷑ sine peccato. ut in
aliena iniquitate conceptꝰ. ante quã exeat de uiscerib
matris iã non sit sine peccato: De hac aut̃ poena. paruu¬
loꝵ animas qͥ regenerant᷑ in xp̃o. nullis eoꝵ prȩcedentib
ite hono ualde intelligens. cui displicet intanta ꝓfunditate
& si ñ docta tam̃ cauta nr̃ã cunctatio. dicat si potest in hanc
poena quo ꝑuenerit anima merito. dequa poena liberat
gra sine merito. Dicat. ut qͦddix̾ aliqͣ si ualuerit iatione
defendat. Non enĩ hoc exigere: nisi ipse dixisset qͦd anima
meruerit. ẽẽ. peccatrix. Dicat. meritũ eiꝰ utrũ bonũ

Expanded text:
naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus  proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio. dicat, si potest, in hanc poenam quo peruenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit aliqua, si ualucrit, ratione defendat. non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat meritum cius utrum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tuit uł in peccato. e̾e̾. ñ potuit. nisi credo. si ñ ueniret in
carnẽ Neq enĩ potuit originali peccato. ẽẽ. peccatrix.
aut quoquo mͦ in originali peccato: ẽẽ. nisi ꝑcarnẽ. si de
ñ uidemꝰ unde meruerit hȩrere peccato. Quid est gͦ qͦd
dicit. si peccatrix. ẽe. meruit. ñ tam̃ in peccato remansit:
Si enĩ abillo quęrã cur ñ in peccato remanserit: rectissi
unde anima paruuli fuerit liberata peccatrix: sic etiã
dicat unde meruerit. ẽẽ. peccatrix. Sed quiddicit. cui
hoc qͦd prȩlocutꝰ est contigit : Nanq ut istã quęstionẽ
sibi ꝓponeret: ait. Alia substruunt᷑ opꝓbria querulis
murmurationib oblatrantũ & excussi quasi quodã tur¬
bine. identidẽ int̾ immania saxa collidim᷑. Hoc si ego de
illo dicerẽ : forsitan succenser&e. Uerba sunt eiꝰ. Quib pre¬
missis: ꝓposuit quęstionẽ. in qua ipsa saxa quib collisus

Expanded text:
tuit, » vel « in peccato esse non potuit, » nisi, credo, si non veniret in tuit, » vel « in peccato esse non potuit, » nisi, credo, si non veniret in carnem? Neque enim potuit originali peccato esse peccatrix, aut quoquo modo in originali peccato esse, nisi per carnem, non uidemus unde meruerit haerere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissimunde anima paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est contigit? namque, ut istam quaestionem sibi proponeret, ait: alia substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus
Abbreviated transcription (Latin):
frustra: Prescientia quippe dĩ. eos quos sanaturꝰ est pec¬
catores prȩnoscit. ñ fac̃. Nãsi eas anunas liberat a pec¬
cato. quas in nocentes & mundas implicuit ipse pecca¬
to: uulnꝰ sanat qͦd intulit nob̾. ñ qͦd inuenit in nob.
Auertat aut̃ ds̃ & omino absit ut dicamꝰ. quando laua¬
cro regenerationis ds̃ mundat animas paruuloꝵ.
tt eũ mala sua corrigere quȩ illis fecit ipse. cũ eas
nullũ habentes peccatũ peccatrici carni cuiꝰ origi¬
nali peccato contaminarent᷑ ad miscuit. Quas tam̃
iste accusans dic̃ inquinari meruisse ꝑ carnẽ. nec
potest dicere unde tantũ mali meruerint ante
posse dissoluere: adhuc se inuoluit & dicit. Anima si pec¬
catrix. ẽẽ meruit quȩ peccatrix. ẽẽ. ñ potuit: tam̃neq in
peccato remansit. q in xp̃o prȩfigurata in peccato. eẽ. ñ de¬
buit. sic̃ eẽ. ñ potuit. Quid est qͦd dicit. peccatrix ee̾. ñ po¬

Expanded text:
frustra. Praescientia quippe Dei eos quos sanaturus est, pecfrustra. Praescientia quippe Dei eos quos sanaturus est, peccatores praenoscit, non facit. Nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas implicuit ipse peccato, vulnus sanat quod intulit nobis, non quod invenit in nobis. Avertat autem Deus, et omnino absit, ut dicamus, quando lavacro regenerationis Deus mundat animas parvulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cujus originali peccato contaminarentur, admiscuit. Quas tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem, nec potest dicere unde tantum mali meruerint ante posse dissolvere, adhuc se involvit, et dicit: « Anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. » Quid est quod dicit, « peccatrix esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse: quis hoc audiat. qͥs ferat. quis dici impune ꝑ¬
mittat: Non enĩ hoc loco quęrit᷑. quid meruerit ut iu¬
dicaret᷑ dãnanda p ost carne̾: sed quid meruęrit ante
carnẽ ita dãnari. ut inquinanda mitteret᷑ in carnem
Faplicet hoc si potest. qui est ausus dicere inquinari
animã meruisse ꝑ carnẽ. Itẽ alioloco. cũ eandẽ qua
se ipse implicuerat uelut explicandã ꝓponerae quȩsti¬
onẽ : tanquã ex ꝑsona aduersariorũ: Aut cur inqͥunt
ds̃ animã tã iniusta animaduersione multauit. ut
incorpꝰ eã peccati relegare uoluerit. cũ consortio car-
nis peccatrix. ẽc̃. incipit. quȩ peccatrix. e̾ẽ. ñ potuit
In huiꝰ questionis tanquã scopulosgurgite debuit uti¬
q cauere naufragiũ. nec eo se cõmittere unde se
ñ erueret transeundo. sed forte redeundo idest
poenitendo Nã de prescientia dĩ se nitit᷑ liberare. s

Expanded text:
habuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune phabuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda mitteretur in carnem. explicet hoc, si potest, qui est ausus dicere inquinari animam meruisse per carnem. Item alio loco, cum eandem, qua se ipse inplicuerat, uelut explicandam proponeret quaestionem, tamquam ex persona aduersariorum ait: cur, inquiunt, deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relenis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? » In hujus quaestionis tanquam scopuloso gurgite, debuit utique cavere naufragium, nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est, poenitendo. Nam de praescientia Dei se nititur liberare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pniscã reparat habitudinẽ quã uisa fuerat paulisp
amisisse ꝑcaruẽ. ut ꝑ eã incipiat renasci. ꝑ quam
meruerat inquinari: Cernis nẽpe. hominẽ ausũ
suscipe qͦd uires eiꝰ excedit. in tã immane prȩcipi¬
teũ decidisse : ut diceux inquinari animã meruisse
ꝑcarnẽ. cũ dicere nullo mͦ possit unde hoc meritum
trarerit ante carnẽ. Si enĩ a carne incipit meritũ
habere peccati : dicat si potest. unde ante peccatũ ũ¬
ũ carnẽ meruerit inquinari. Hã hoc meritũ quo
in carne̾ peccatricẽ missa est ut in quinaretex ula
ꝓ fecto aut ex semet ipsa habuit. aut qͦd uͦ multo
ampliꝰ ab horret. exdõ. Ex carne qͥppe meritũ ñ potuit
haber ante carnẽ. qͦ merito inqͥnanda mitteret᷑ incarnẽ
Si gͦ a semet ipsa hoc meritũ habuit: qͦmͦ habuit. quȩ an¬
te carnẽ nichil ialifecit: Si aut̃ hoc meritũ exdõ dicit᷑

Expanded text:
priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. cernis nempe hominem ausum suscipere quod uires eius excedit in tam immane praecipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere peccati, dicat, si potest, unde ante peccatum suum carne meruerit inquinari. nam hoc meritum, quo in carnem peceatricem missa est, ut inquinaretur ex illa, profecto aut ex semet ipsa habuit aut — quod a uero multo amplius abhorret — ex deo. ex carne quippe meritum non potuit habere ante carnem, quo merito inquinanda mitteretur in carnem. si ergo a semet ipsa hoc meritum habuit, quomodo habuit, quae ante carnem nihil mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
iminuta bilis sic̃ ipse. Si aut̃ de nullã resalia facta
.Ẽ de nichilo facta est ꝓculdubio. sed ab iplso
ualto esfficere quã nos ñ exanima &e cor pore. seu
ex duob uł etiam trib constare corporibus:
Cneuĩ spũ anima & corpore constare nos dicit &
omĩa hȩc tria corpora ẽȩ. asserit. ꝓfecto erti is
corporib nos putat. ee. cõpactos Inqua opinione
quanta eũ sequat᷑ ab surditas. illi potius quã tibi
demonstrandũ puto Verũ iste tolerabilis error
.ẽ. hominis. qui nondũ cognouit. eẽ. aliqͥd. qͦd eũ
corpꝰ ñsit. corporis tam̃ quandã similitudinem
gerere possit. Illud plane quis ferat. qđ in sccdo
libro cũ questionẽ difficillimã soluere conaretur
de originali peccato. quatenꝰ ad corpus animamq
ꝑtineat. si anima ñ de parentib trahit᷑ sed adõ
noua in sufflat᷑. hanc gͦ tã molestã & tã ꝓfundã
enitens enodare quȩstione. merito inquit pcarnemi

Expanded text:
immutabilis sicut ipse. Si autem de nulla re alia facta immutabilis sicut ipse. Si autem de nulla re alia facta est, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. vult efficere, quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus vel etiam tribus constare corporibus? Cum enim spiritu, anima, et corpore constare nos dicit, et omnia haec tria corpora esse asserit; profecto ex tribus corporibus nos putat esse compactos. In qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. Verum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognovit esse aliquid, quod cum corpus non sit corporis tamen quandam similitudinem gerere possit. Illud plane quis ferat, quod in secundo libro, cum quaestionem difficillimam soluere conaretur de originali peccato, quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus trahitur, sed a deo noua insufflatur, hanc ergo tam molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem: merito, inquit, per carnem
Abbreviated transcription (Latin):
de nichilo creata sit. ħeq enĩ sicut homo quando sufflat
ñ potest de nichilo flatũ facere. sed quẽ de isto aere ducit hunc
reddit : ita dõ putandũ est auras aliquas circũ fusas iã fuisse.
quarũ exiguã quandã particulã spirando traheret & respi¬
rando refunderet. quando in hominis faciẽ sufflauit. eiq
illo mͦ animã fecit. Qđ̾& si ita esset: nec sic de ipso. sed de
subiacenti re aliqua flabili posset. ẽe̾. qͦd flauit Sed absit
ut negemꝰ omĩpotentẽ de nichilo flatũ uitȩ facere potuisse:
quo fieret homo in animã uiuã Atq in eas contrudam᷑
angustias : ut uł iã fuisse aliqͥd qͦd ipse ñ esset unde flatũ
faceret opinem᷑. uł qͦd mutabile factũ uidemꝰ. de se ipso
fecisse credamꝰ. Qd enĩ de ipso est: necesse est ut eiꝰdẽ uat᷑ȩ
sic cuiꝰ iꝑse est. ac ꝑhoc etiã immutabile sit. Anima
ũ qͦd om̃s fate nt mitabilis est. Non g de ipso qra:¬

Expanded text:
de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto aere ducit, hunc reddit; ita Deo putandum est auras aliquas circumfusas jam fuisse, quarum exiguam quamdam particulam spirando traheret, et respirando refunderet, qillo modo animam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiuam. atque in eas contrudamur angustias, ut uel iam fuisse aliquid, quod ipse non esset, unde flatum faceret, opinemur uel quod mutabile factum uidemus dc se ipso eum fecisse credamus. quod enim de ipso est, necesse est ut eiusdem naturae sit, cuius ipse est, ac per hoc etiam inmutabile sit; anima uero, quod omnes fatentur, mutabilis est: non ergo de ipso, q
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ est. Sed cũ eã ñ uult ex nichilo factã fateri. & aliã
nullã ereaturã unde sit facta cõmemorat. atq ita illi dat
auctorẽ dm̃. ut neq ex nullis extantib id ÷ ex nichilo.
neq ex aliqua re quȩ ñ est qͦd ds̃ est. sed de se ipso eã fe¬
cisse credat᷑: nescit eo se reuolui qͦd declinasse se putat
UIt scilicet nichil aliudanima quã dĩ natura sit. acsic c̃¬
sequent̾ & de dĩ natura fiat aliqͥd ab eodẽdõ. cui faciendo
materia de qua facit sit ipse qui facit. Ac ꝑ hoc & dĩ na¬
tura sit mutabilis. & mutata in deterius eiꝰdẽ ipsius dĩ
abeodẽ ipso dõ natura dãnet᷑. Qđ ꝓ tua fideli intelligentia.
quã ñ sit opinandũ. & quã sit a corde catholico seclũdendõ
longeq fugiendũ. uides Ita quippe anima uł dĩ flatu
facta. uł dĩ flatꝰ factus est ipsa: ut ñ de ipso sit. s abipso

Expanded text:
verum est: sed cum eam non vult ex nihilo factam fateri, et aliam verum est: sed cum eam non vult ex nihilo factam fateri, et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat, atque ita illi dat auctorem Deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est, ex nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod Deus est, sed de se ipso eam fecisse credatur; nescit eo se revolvi, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam Dei natura sit; ac sic consequenter et de Dei natura fiat aliquid ab eodem Deo, cui faciendo materia de qua facit, sit ipse qui facit: ac per hoc et Dei sit natura mutabilis, et mutata in deterius ejusdem ipsius Dei ab eodem ipso Deo natura damnetur. Quod pro tua fideli intelligentia, quam non sit opinandum, et quam sit a corde catholico secludendum, longeque fugiendum, vides. Ita quippe anima vel de flatu facta, vel Dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse uideat᷑. Quãuis & ipso eloquio habeat multa
em̃danda. & animia exundantia repͥm̃da. Qđ in
illo tibi quoq ut uiro graui. sicut tua indicant scri¬
pta displicuit Sed hoc uł facile corrigit᷑. uł sine detri¬
m̃to fidei a leuib m̃tib amat᷑. tolerat᷑ a grauibꝰ. Ha¬
bemꝰ enĩ iã quosdã spumeos insermone. sed infide sanos
Non itaq desꝑandũ est etiã hoc in isto. quãuis sit to¬
lerabile si ꝑmanserit. posse tam̃ expurgari & tem¬
ꝑari. atq ad integrũ & solidũ uł ꝑduci uł reuo¬
cari modũ. prȩsertĩ qui iuuenis esse ꝑhibet᷑. ut
qͦd minꝰ habet peritia suppleat diligentia. & qͦd
cruditas loquacitatis eructat. ȩtatis maturitas decoquat
e pestifera potio. Et enĩ iã incipiã demonstrare.
quȩ prȩcipue sint in eiꝰ disputatione uitanda: animã dic̃
adõ quidẽ factã. nec dĩ. eẽ. partẽ siue naturã: d̾ om̃ino¬

Expanded text:
dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio habeat multa dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia suppleat diligentia et quod cruditas loquacitatis eructat. aetatis maturitas deeoquat. tur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint in eius disputatione uitanda, \'animam\' dicit \'a deo quidem factam nec dei esse partem sine naturam
Abbreviated transcription (Latin):
ignotꝰ est & incertꝰ. meluis arbitior meliora sentire: ꝙ
in explorata culpare. Fortassis enĩ amore mei fecit.
sciens ad me ꝑuenire posse qͦd: scripsit. dũ in eis reb
errare me ñ uult. in quib se potius errare ñ putat:
& idõ debeo etiã eiꝰ habere gratã beniuolentiã. cuiꝰ me
necesse est imꝓbare sententiã Ac ꝑhoc in eis quȩ ñ
recte sapit adhuc lȩnit̾ corrigendus mͥ uidet᷑. ñ aspe
detestandus. prȩsertĩ q sic̃ audio nuꝑ catholicus factus
est. Qđ ei gratulandũ est. Caruit enĩ donatistarũ ł
potiꝰ rogatistarũ diuisione. & errore qͦ antea tenebat᷑
Si tanĩ catholicã ueritatẽ sic̃ oportet intelligat. ut uere
de illiꝰ conuersione gaudeamꝰ. H ab et enĩ eloquiũ. qͦ
possit explicare quȩ sentit. Unde cũ illo agendũ est
eiq optandũ ut recta sentiat. ne faciat. ẽẽ. delecta¬
bilia quȩ sunt in utilia. & quȩ diserta dixerit uera

Expanded text:
ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire quam ignotus est et incertus, melius arbitror meliora sentire quam inexplorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat. et ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ putasti me sic accepturũ quasitu mͥ iniuriam
feceris. notũ faciendo qͦd alius fecit. Quantũ aut̃
hoc ab sit abanimo meo uide. ut nec ab illo quidẽ
me passũ in uiriã conquererer. Cũ enĩ utilit̃
quȩdã quã ego saꝑet. nunquã debuit reticere
Unde mͥ gratũ. ẽẽ debet. qͦd ita ñ tacuit: ut id
etiã legere possimus Deberes quidẽ tu tantũ scri¬
bere pot̾ius ad me : quã ad alterũ de me. Sed ille qͦd¬
mͥ esset ignotꝰ. non ÷ ausus se ingerere in meoꝵ
refutatione dictorũ: Nec consulendũ me putauit.
ubi sibi uidet᷑ minime dubitandũ. sed plane cognitã
& certã tenere sententiã. Obtẽ ꝑauit aut̃ amico suo. a quo
se ut scriberet. dicit ẽẽ cõpulsũ. Qsiqͥd int̾ disputandũ
qͦd in meã contumeliã redundaret ex pressit: neũ con¬
uitiantis uoluntate crediderim. s diuersa sentientis.
necessitate fecisse. Ubi enĩ mͥ auimꝰ erga me hominis

Expanded text:
dem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi iniuriam dem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi iniuriam feceris notum faciendo quod alius fecit. quantum autem hoc absit ab animo meo, uide, ut ne ab illo quidem me passum iniuriam conquerar. cum enim aliter quaedam quam ego saperet, numquidnam debuit reticere ? unde mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. debuisse quis dixerit eum scribere potius ad me quam ad alterum de me; sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam t certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim mihi animus erga me hominis
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ kinẽ. & frat̾nã beniuolentiã ac mutuȩ di¬
lectionis affectũ. ꝓbatũ quid ẽ & antea tene¬
bamꝰ. Uerũ nunc ꝓbatiorẽ nob̾ amica diligen¬
tia demonstrasti. qͦd mͥ duos libros eiꝰ quidẽ
hominisquẽ penitꝰ ignorabã. nec tam̃ idõ contemnendi.
hincentii uictoris. sic enĩ prȩnotatũ ibi nom̃ eiꝰ inueni:
ꝓxime preterita estate misisti. Quamuis mͥ eo qͦd absens
fuissẽ. in autumni fine sint redditi. Quomꝰ enĩ tu
carissimus meus posses uł deberes in meã ñ ꝑferre no¬
ticiã. cũ inmanꝰ tuas uenissent cuius libet hominis
qualescunq litterȩ licet adaliũ scribentis. ubi tam̃
nom̃ cõmemoraret᷑ & legeret᷑ meũ. ita ut contradiceret᷑
uerbis meis quȩ in quibusdã opusculis edidissem: Hoc
itaq fecisti. qͦd sincerissimꝰ & dilectissimꝰ amicus m̃s
facere debuisti. Sed hinc angor paululũ. qͦd adhuc
tuȩ scĩtati minus quã uellẽ cognitꝰ sũ. quandoqui¬

Expanded text:
carissime, et fraternam beniuolentiam ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus, uerum nunc probatiorem nobis amica diligentia diligentia, quod mihi duos libros eius quidem hominis, quem penitus ignorabam. nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris — sic enim praenotatum ibi nomen eius inueni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hominis qualescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis quae in quibusdam opusculis edidissem? hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuae sanctitati minus quam uellem cognitus sum, quando qui