comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oc pͥmum. ẽ: creature rationalis malũ:
idẽ pͥma pͥuatio boni. dende iam ꝙĩa nolen¬
tibus sub intrauit ignorantia rerum agen¬
darum. & concupiscentia noxiarũ. quib
comites sub inferunt᷑ error ⁊ dolor. Quȩ duo
mala: quando ĩminentia sentiunt᷑. ea fugi¬
tantis animi motꝰ : uocatur metus. Porro
animus cũ adipiscit᷑ concupita quãuis ꝑni¬
tiosa uł in ania. qm̃ id errore ñ sentit: uł
delectatione morbida uincit᷑. uł uana oĩa
leticia uentilat᷑. Ex his morborũ ñ uberta¬
tis sed indigentiȩ tamquã fontib om̃is mi¬
seria naturȩ rationalis emanat.A
amittere beatitudinis ad petitum. Uerũ
hȩc cõmunia mala sunt & hominũ & an¬
Sed homo habet & penã ꝓpͥã. qua orĩa corp
morte punit᷑ ẽ. Mortis ei quippe suppliciũ
dñs cõminatꝰ fuerat si peccaret: sic eum nu¬
nerans libero arbitrio. ut tam̃ regeret ĩpo
terreret exitio. Atq in paradisi felicitate
tãquã in umbra uitȩ unde iusticia cisto¬

Expanded text:
oc primum est creaturae rationalis malum, id est, prima privatio boni: deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat. Camittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et anSed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio; atque in paradisi felicitate tanquam in umbra vitae, unde justitia custo
Abbreviated transcription (Latin):
capitib p̾cisis aliis. atq aliis renascen¬
tib: ꝓ eis eia lux ȩcłiȩ arripe gaudiũ
tuȩ nobilis linguȩ. & siluã questionũ in qͦ
error ẽ. succide : ut liceat mͥ errabundo ꝑ
te ad campũ scientiȩ exire. & qualit̾ circa
morientes agatur: euolue.¬

Expanded text:
capitibus praecisis, aliis atque aliis renascentibus pro eis, eia, lux Ecclesiae, arripe gladium tuae nobilis linguae, et sylvam quaestionum, in qua erro, succide, ut liceat mihi errabundo per te ad campum scientiae exire; et qualiter circa morientes agatur evolve
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ dĩ. Ambo itaq gemini natura filii irȩ
nascebant᷑. Nultis quidem oꝑib ꝓpͥis: sed
originalit̃ exadã uinculo dãpnationis obst̾r¬
ti. Sed qͥd dixit᷑. Miserebor cui misertꝰ ers. ia¬
cob dilexi ꝑ miscłiam gratuitã. esau autẽ
odio habui ꝑrudicium debitum. Quod cum
deberet᷑ ambob in altero alterum agnouit.
ñ desuis distantib meritis sibi eẽ glori andũ.
quod in eadem causa idẽ supplicium non
incurrit. sed aiuine gr̃e largitate: qui a
ñ uolentis neq eurrentis. sed miserentis est¬
est dei. altissimo quipp ac saluiberrimo sa¬
cram̃to uniuersa faciens. atq ut it̾a dixe¬
rim uultꝰ scãꝵ scripturarum bene intu¬
ens. id. ãmonere inuenit᷑. ut qͥ głatur
in dño glorietur.

Expanded text:
tis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae tis est Dei. Ambo itaque gemini natura filii irae nascebantur , nullis quidem operibus propriis, sed originaliter ex Adam vinculo damnationis obstricti. Sed qui dixit, Miserebor cujus misertus ero, Jacob dilexit per misericordiam gratuitam, Esau autem odio habuit per judicium debitum. Quod cum deberetur ambobus, in altero alter agnovit non de suis distantibus meritis sibi esse gloriandum, quod in eadem causa idem supplicium non incurrit; sed de divinae gratiae largitate: quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. Altissimo quippe ac suluberrimo sacramento universa facies, atque, ut ita dixerim, vultus sanctarum Scripturarum, bene intuentes id admonere invenitur, ut qui gloriatur, in Domino glorietur
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodum posset hoc quod dictum est.
ꝑ mouere eos qui peni trare intelligendoñ
possunt hanc altitudinẽ gr̃e. Quid gͦ dicemꝰ
ait: Nũqͥd inquitas ẽ apud dm̃i. absit. Ini¬
quum enim uidet᷑. ut sine ullis bonorum
maloꝵ ue oꝑm meritis unum d̃s̃ diligat: ode¬
rit alterum. Qua inre si futura oꝑa ł bona
huiꝰ ł maia illiꝰ q̃ ds̃ utiq p̃sciebat uellet
intelligi: nequaquã diceret ñ ex oꝑib sed dice¬
ret ex futuris oꝑib: eoq modo istam solue¬
ret questionẽ. ĩmo nuliã quã solui opꝰẽt
faceret m̃tionem. Nunc uero cũ respondis¬
set absit. Idẽ absit ut sit iniquitas apud¬
dm̃. mox ut. pbaret nulla hoc iniquitate dĩ
dĩ fieri. Moysi enim dicit miserebor inquit cui
misertꝰ fuero. Quis enĩ nͥ insipiens dm̃ iniquũ¬
putet. siue udicium penale ingerat digno.
siuie miscd̾iam p̃stet indignoᷤ. Deniq infert ꝙ
dicit. lgͥ ñ uolentis neq currentis sed miseren¬

Expanded text:
quemadmodum posset hoc quod dictum est quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret, non ex operibus: sed diceret, ex futuris operibus; eoque modo istam solveret quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apudm; mox ut probaret nulla hoc iniquitate Dei fieri, inquit: Moysi enim dicit, miserebor cujus misertputet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique infert, et dicit, Igitur non volentis, neque currentis, sed miseren
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos ab ipso colligi noluit. sed ea quoq
nolente filios eiꝰ collegit ipse quos uoluit. qr
in celo & in t̾ra ñ quedã uoluit & fecit. q̃dã
uero uoluit & ñ fecit. sed om̃ia queẽq uoluit
uis porro tã impie desipiat. ut. E¬
dicat dm̃ malas hominum uoluntates quas uo¬
luerit. quando uoluerit. ubi uoluerit. in donũ
ñ posse conuertere. Sed eum facit: ꝑmiscd̾iã
facit. Cum autem ñ facit: ꝑ uidicium ñ facit.
quia cuiꝰ uult miseret᷑. & quem uult obdurat.
Uod ut. diceret apłs: gr̃ãm cõmendabat᷑. Ad
cuiꝰ com̃dationem: de illis inrebecce utero ge¬
minis fuerat iã locutꝰ. Quib ñ dum natus
nec aliqͥd agentib uoni seu mali ut scłin
electionem ꝓpositum dĩ maneret. ñ ex oꝑibus
sed exuocante: dictum ẽ ei quia maior serui¬
&r minori.. ꝓpt̃ quod adhibuit alterum ꝓphe¬
ticum testimonium: ubi scriptum ẽ. Iacob
dulexi: esau autem odio habui. Sentiens aut̃

Expanded text:
filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque voluituis porro tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: cum autem non facit, per judicium non facit. Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Quod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem
Abbreviated transcription (Latin):
homines uult saluos fieri. Cum enim ñ
om̃s sed multo plures ñ funt salui. uidet᷑
utiq non fieri qđ dĩ uult fieri. hum ana
scilicet uoluntate inpediente uoluntati
dei. Quando enim queritur causa curñ
om̃s salui fiant: responderi solet. qr hoc
ipsi nolunt. Quod quidem de paruulis
dici ñ potest. quorum ñdum ẽ: uelle seu nolle:
Nam quod infantili motu faciunt. si eorũ
uoluntati uidicaret᷑ ẽẽ tribuendum: quando
baptiantur cum resistunt quantum pos¬
sunt. &iam nolentes eos saluos fieri diceremꝰ.
Sed aꝑtius dñs in euangłio conpellans in¬
piam ciuitatem. Quotiens inquit uolui
colligere filios tuos: sierit gallina pullos
suos & noliusti. Ianquam dei uoluntas
suꝑata sit hominum uoluntate: & in fir¬
missimis nolendo in pedientib. non
potuerit facere potentissimꝰ quod uolebat. &
ubi ẽ ula omipotentia qua in celo & in terra
om̃ia queõq uoluit fecit. si colligere filios
hierusalem uoluit & ñ fecit: An potiꝰ & illa qͥdẽ

Expanded text:
homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Quando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
originale traxer̃. nullum insuꝑ addider̃¬
tolerabiliorem habebit dampnationem:
quanto hic minorem habuit iniqͥtatem.
emanentib itaq angłis x¬
&e hominib reꝓpbis in ȩt̃na pena: tunc
scĩ scient pleniꝰ. quid boni eis contulerit
gr̃a. Lunc reb ipsis euidentiꝰ apparebit:
qd̃ in psalmo. seriptum ẽ. Discd̾iam o iu¬
dicium cantabo tͥ dñe. Quia nisi ꝑ inde
bitam miscdiam nemo liberatur: & nisi per
debitum iudieium nemo dampnat᷑. XCUII.
une non latebit quod nunc iatet qd̾¬
nẽ iatet cum de duob paruulis unꝰ ẽ ad
sumendis ꝑ dĩ miscd̾iam. alius ꝑ iudicium
relinquend̾. In quo is qui adsumeretur ag¬
nosceret quid sibi ꝑudicium deberetur. nͥ
miscłia subueniret. Cur ille potiꝰ quam
iste fuerit adsumptꝰ. cum causa una eẽt
ãbobus: Cur apud quodam ñ facte sunt
uirtutes. quȩ si facte fuissent. egissent illi
homines penitentiam. & facte sunt apd̃
eos qui non fuerant credituriᷤ Aꝑtissime nãq

Expanded text:
originale traxerunt, nullum insuper addidertolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo bitam « misericordiam » nemo liberatur; et nisi per debitum « judicium » nemo damnatur.unc non latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque
Abbreviated transcription (Latin):
si uel nascente corrũ ꝑet᷑ eiꝰ integrita.s.
ñ iã uie de uirgine nasceret᷑. Cumq falso
qđ absit natũ de uirgine maria tota
confiteret᷑ aȩccłia. quȩ imitans eiꝰ matrem
cotidie parit menbra eiꝰ & uirgo ẽ: lege si
placet de uirginitate scȩ mariȩ meas ut¬
teras ad in lustrẽ uirũ: quẽ cũ honore ac
ailectione nomino uolusianum.¬

Expanded text:
si vel nascente corrumperetur ejus integritas, si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum
Abbreviated transcription (Latin):
dñm nr̃m. De quo mediatore. longũ
ẽ: ut quanta dignum ẽ: tanta dicant᷑.
quãuis ab homine dici digne ñ possint.
Quis enĩ hoc solum congruentib explicet
uerbis. qd̾ u̾bũ caro factum ÷ & habitaũ
in nobis. ut crederemꝰ indĩ pr̃is omi¬
potentis unicum filiũ natũ de spũ
scõ & uirgine maria. Ita qͥppe u̾bũ
caro factũ ẽ adinnitate carne suscepta:
ñ in carnẽ diuinitate mutata. Carnein
quippe hic hominem debemꝰ acciꝑe: a
parte totum significante locutione.
sic̃ dictum ẽ. Qm̃ ex oꝑib legis ñ iusti¬
ficabitur om̃is caro: idẽ. om̃is homo.
Nam nichil naturȩ humanȩ in illa sus¬
ceptione fas ẽ dicere defuisse: sed na¬
turȩ ab om̃i peccati nexu om̃i modo
liberȩ: ñ qualis deutroq sexu nascitur
ꝑ conenpiscentiã carnis eũ obligatione
delieti. cuiꝰ reatꝰ ꝑ regenerationẽ diluit᷑:
sed qualẽ de uirgine nasci oportebat.
quẽ fides matͥs ñ libido conceꝑat. Quo

Expanded text:
naristas. De quo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoverbis, quod Verbum caro factum est ut habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. ds̃ enĩ erat uerbũ. homo aut̃ quia
in unitate ꝑsone accessit u̾bo aĩa rationał
& caro. Quo circa in quantũ ds̃ ẽ: ipse &
pat̾ unum sunt. In quantũ aut̃ homo
ẽ: pat̾ maior ẽ. illo. Cũ enĩ esset unicus dĩ
factꝰe ⁊ hominis filiꝰ. Idẽ ipse utrũq: ex utro¬
q unꝰ xp̃s. Quia c̃ informa dĩ eẽt ñ rapinã
arbitratꝰ ẽ qđ natura erat. id ẽ. eẽ aequalis
deo. Exinaniuit aut̃ se: accipiens formam
serui ñ amittens uł minuens formã dei. Ae
ꝑ hoc &eminor ẽ. factꝰ. ⁊ mansit ȩqualis. utrũ¬
q unꝰ. sic̃ dictĩ ẽ. Sed aliud ꝓpt̃ u̾bũ: ali¬
ud ꝓpt̃ homine̾. Propter uerbũ equalis
fuiꝰ. Non duo filii dĩ: ds & homo. sed unꝰ dĩ
ds sine initio: homo acerto iuitio.

Expanded text:
Verbum; Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei ilius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis us: non duo filii Dei, Deus et homo, sed unus Dei Deus sine initio, homo a certo initio.
Abbreviated transcription (Latin):
stra uelit. Cur enĩ admonem᷑ orare ꝓ
inimicis nr̃is utiq nolentib pie uiuere.
nͥ ut dĩ in illis oꝑet᷑ &e uelle᷑. Iemq cur
admonem᷑ petere ut accipiamꝰ. nͥ ut ab
illo fiat qđ uolumꝰ a quo factũ. ẽ. ut uel
dei p̃ueniat eos. sic̃ p̃ueniet & nos. Qramꝰ
aut̃ ꝓ nobis: ut miscłia eiꝰ subsequat᷑¬

Expanded text:
monemur orare pro inimicis nostris nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in eis operetur et velle? Idemque cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velDei praeveniat eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequat
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Panquã diceret᷑. ñ sufficit sola uoluntas
hominis si ñ sit oiã miscd̾ia dĩ. Non gͦ suf¬
ficit sola miscd̾ia dĩ si ñ sit oeiã uoluntas
hominis. Ae ꝑ hoc si recte dictum ẽ ñ uolen¬
tis hominis. sed miserentis ẽ dĩ. qr uoluntas
hominis sola ñ implet: cur ñ e contrario
recte dẽ. ñ miserentis ẽ dĩ sea uolentis homi¬
nis quia id miscdia deisola ñ implet: Porro
si nulus dicere. xp̃ianiꝰ audebit. ñ miserentis
sime contradicat: restat ut pptea recte
dictũ intelligat᷑ ñ uolentis neq currentis
sed miserentis : dĩ. ut totum detur dõ:

Expanded text:
is, tanquam diceretur, Non sufficit hominis voluntas sola, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, nisi sit etiam voluntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est: Non volentis hominis, sed miserentis Dei est, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non e contrario recte dicitur: Non miserentis Dei, sed voluntatis est hominis? quia id misericordia Dei non implet. Porro si nullus dicere Christianus audebit: Non miserentis sime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: non volentis, neque currentis, sea Dei miserentis, ut totum detur
Abbreviated transcription (Latin):
filii irȩ: sic̃ ⁊ ceteri. In hac ira cum
eẽnt homines ꝑ originale peccatum
tanto grauiꝰ & ꝑuitiosiꝰ. quanto maiora
uł plura insuꝑ addiderunt.
Necessarius erat mediator hoc ẽ re¬
coneidiator. erant qui hane iram sacri

Expanded text:
filii irae sicut et caeteri. In hac ira cum essent homines per originale peccatum tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderunt: Necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrif
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑib bonis: q̃ p̃parauit dĩ ut in illis ãbu¬
lemꝰ: Tunc gͦ efficim᷑ uere liberi cũ dĩ nos fin¬
git. id ẽ format & creat. ñ ut homines quod
iãfecit sed ut boni homines simꝰ. quod nũc
grã sua facit. Ut simꝰ in ap̃o noua creatura
cordis humani. ñ iam creauerat ds̃.
leo ne quisquã & si ñ de oꝑib de ipso
gletur libero uoluntatis arbitrio tãqui
ab ipso inciprat meritum cui tãquã aeb¬
tum reddat᷑ p̃mium bene oꝑandi ipsa li¬
uolentis neq currentis: sed miserentis ẽ
dĩ. Dum ꝓcul dubio si homo eiꝰ etatis ẽ.
ut ratione iam utat᷑: ñ posset credere. sꝑa¬
re. diligere: nͥ uellet: nec ꝑuenire ad pai¬
mã suꝑnȩ uocationis dĩ nͥ uoluntate cu¬
est ñ uolentis neq currentis. sed miserentis
est dei quia ex utraq fit & uoluntate ho¬

Expanded text:
in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, ut simus in Christo Jesu cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa livolentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare et diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cuest, non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit
Abbreviated transcription (Latin):
debent tolerari mali in¬
sunt tolerandi. & ñ unttandi: quoadusq
iie cũ uentilabro ueniat. qui grana de pa-¬
leis excriciat. & tiamis igni traditis: triti¬
cũ inhorrea sua recundat. D Segregatũ ab
om̃i malo collocet te d̾s̃ bone magister in
celesti gremio.

Expanded text:
Debent tolerari mali, cusunt tolerandi, sed non imitandi; quoadusque ille cum ventilabro veniat, qui grana de paleis excutiat, et zizaniis igni traditis triticum in horrea sua recondat. D. Segreget te ab omni malo, et collocet te Deus, magister bone, in coelesti gremio.
Abbreviated transcription (Latin):
corem cristalli transcendit. Terraquȩ ingre¬
mio suo dm̃cũ fouit corpus. tota erit ut
ꝑadisus. Et quia scõꝵ sanguine ẽ. irrigata
odoriferis florib liliis. rosis molł. in marces¬
cibilit̾ erit : ꝑ petuo decorata. Et hȩc ẽ mu¬
tatio d extere excelsi. Quia terra que erat
& dolor non erunt uultra.¬
De corporibꝰ pꝰ¬

Expanded text:
corem crystalli transcendet. Terra, quae in grecorem crystalli transcendet. Terra, quae in gremio suo Domini corpus confovit, tota erit ut paradisus. Et quia Sanctorum sanguine est irrigata, odoriferis floribus, liliis, rosis, violis immarcessibiliter erit perpetuo decorata. Et haec est mutatio dexterae excelsi, quia terra, quae erat  dolor non erit ultra.De corporib
Abbreviated transcription (Latin):
M̃ld÷. xp̃i humanitas. & tota ȩccłia in diui¬
nitate regnabit. & ds̃ erit gaudiũ om̃iũ. &
gaudiũ singłorũ. Singuli nãq singulare gau¬
diũ habebunt. & om̃s singuli de uisione dĩ
gaudebunt. D̾ Quid postea de mundo erit
Conflagrabit. Sicut enĩ olim aqua di
ꝑ om̃s montes .xu. cubitis altius ardebit.
DInt̾anit penitus mundus. M̃. Rerũ mutadili¬
tas & pena peccati scilicet friguis. estus. grandi¬
nes: turbines. Nilgura. tomtrua. aliȩ incõmo¬
ditates penitiis int̾ibunt. fiementa uero
purgata ꝑmanebunt. ut dr̃. mitabis ea &
mutabuntur. Sicut enĩ p̃sens figura corpoꝵ
nr̃orũ tramibit & longe aliam huic incom¬
ꝑabilem habebit: ita p̃sens mundi fgura
quȩ nunc festinant cursu in retardabili.
quasi cupientes in meliorem statũ ĩmutari.
tunc fira stabilit̾ manebunt. & quieta qr
mirabili glorificatione inmutata. Nã glũ
tur. ineffabili splendore. Sol habebit lum̃¬
corpus : & scõs in baptismate lauit. om̃emde¬

Expanded text:
ota Ecclesia in divinitate regnabunt; et Deus erit gaudium omnium, et gaudium singulorum. Singuli namque singulare gaudium habebunt, et omnes simul de visione Dei gaudebunt. D. Quid postea de mundo erit?--M. Conflagrabitur. Sicut enim olim aqua dilper omnes montes quindecim cubitis altius ardebit. D. Interibit peintus mundus?--M. Rerum mutabilitas, et poenae peccati, scilicet, frigus, aestus, grandines, turbines, fulgura, tonitrua et aliae incommoditates penitus interibunt: elementa vero purgata permanebunt, ut dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Sicut enim praesens figura nostrorum corporum transibit, et longe aliam huic incomparabilem habebit, ita praesens mundi figura quae nunc festinant cursu irretardabili, quasi cupientes in meliorem statum immutari, tunc fixa stabiliter manebunt, et quieta, et mirabili glorificatione immutata. Nam coelum tur ineffabili splendore. Aqua, qu, et sanctos in baptismate lavit, omnem de
Abbreviated transcription (Latin):
libri aꝑtisunt. & liber uitȩ. & iudicati st̃
mortui. de his qui erant scripta in libris :¬
Mlibri sunt ꝓpħȩ. sunt apłi. sunt alii ꝑ¬
fecti. Qui libri tunc erunt aꝑti. qͥa doctri¬
na & erempla eorũ om̃ib patebunt. In qͥb
lħc. in qua om̃s quasi in libro legunt. qͥd
dep̃ceptis eius ł fecerunt ł neglererunt. li¬
ber uͦ uitȩ ẽ. etiã uis diuina in qua om̃s
suas conscientias quasi scriptas. uidebunt

Expanded text:
Libri aperti sunt; et liber vitae, et judicati sunt mortui de his quae erant scripta in libris? --M. Libri sunt prophetae, sunt apostoli, sunt alii perfecti. Qui libri aperti erunt, quia doctrina et exempla eorum omnibus patebunt; in quibus Jesu, in qua omnes quasi in libro legent quid de praeceptis ejus, vel fecerunt, vel neglexerunt. Liber vitae est etiam vis divina, in qua omnes suas conscientias quasi scriptas videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
uicit suꝑiores. Ita et uos filii. zelum dei sumite. Exquirat uos dei zelus
et deuorec: ut uniis quisq ułm dicat. exquisiuit me zelus domus tuȩ:
cue comedit me. Sit gͦ dei zelus. non iste humanus quem inuidia gener
sit unicer uos pax que suꝑ omnem sensum ẽ. Amate uos inuicem. Nichi
Karitate dulcius: nichil pace gratius. Et uos ipsi scitis quod p̃ceteris
semꝑ uos dileri et diligo. Quasi unius pr̾is filii. coaluistis in affectum
gernanitatis. Que bona sunt cenete. et deus pacis et dilectionis erit uo¬
biscum indomino iħu: eui ẽ. honor. gła magnificentia. pocestas. cum
spiritu sanc̃to insecula seculorum ameN.¬

Expanded text:
ut vicit superiores, ita et vos, filii, zelum Dei sumite. Exquirat vos Dei zelus ut vicit superiores, ita et vos, filii, zelum Dei sumite. Exquirat vos Dei zelus et devoret; ut unusquisque vestrum dicat: Exquisivit me zelus domus tuae . ait: Zelus domus tuae comedit me . Sit ergo Dei zelus, non iste humanus quem invidia generat. 155. Sit inter vos pax, quae superat omnem sensum. Amate vos invicem. Nihil charitate dulcius, nihil pace gratius. Et vos ipsi scitis quod prae caeteris vos semper dilexi et diligo: quasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae bona sunt tenete, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum in Domino Jesu: cui est honor, gloria, magnificentia, potestas, cum Spiritu sancto in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
uerat: ut ipse ꝑsemet ipsum nos conueniret. Negatum est. Et exposita dimi¬
ne legis auetoritate et serie lectionis. & eliodori periculo: uir candem. rationẽ
imperator accepit. Post eciam tempcata fuerat obreptio. Sed preuenit sẽs ep̃s ut
formidini: quia iam res nonfides periclitatur. Fili fugite improbos: cauete¬
inuidos. Inter imꝓbum et inuidum: hoc inter est. Improbus suo delec̃tatur
bono: inuidus corquetur alieno. Ille diligit mala: hic lodit bona. Ut ꝓpe co¬
lerabilior sit qui sibi uult bene: quam qui male omnibus. Filii autẽ factũ
cogitate: et cum diucnuis cogita ueritis. tño facite quod ꝓbatis. Laudabilis
mortis cum ocasio datitr rapienda est ilico. Pilatata gloria fugit: nec fa
magnum sibi abuniuersis amorem adquisiuit: qm̃ celebrauit pascha dñi
cum ẽẽt annorum .x. et octo. quem admodum nemo ante eum. Teloitaq

Expanded text:
verat, ut ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita diviverat, ut ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tentata fuerat obreptio; sed praevenit sanctus episformidini; quia jam res, non fides periclitatur. invidos. Inter improbum et invidum hoc interest: improbus suo delectatur bono, invidus torquetur alieno: ille diligit mala, hic bona odit; ut prope tolerabilior sit, qui sibi vult bene, quam qui male omnibus. 133. Filii, ante factum cogitate: et cum diutius cogitaveritis, tunc facite quod probatis. Laudabilis mortis cum occasio datur, rapienda est illico. Dilata gloria fugit, nec facmagnum sibi ab adversariis amorem acquisivit; quoniam celebravit pascha Domini, cum esset annorum decem et octo, quemadmodum nemo ante eum . Zelo itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ualere grãm. Meministis ipsi. quociens aduersus regales impecus ꝓuiaua¬
rum. imno om̃tum depositis certamem subierimus. Cõmune hoc
uobiscũ mͥ. Recens exemplum ȩccliȩ ticinensis ꝓferam: quȩ uduȩ depo-¬
ficum quod fusce perat. a mutere periclitabatur. Inter pellante enim eo qui
sibi illud imperiali rescripto uindicare cupiebat: clerici contendebant auctorita¬
tem. Nonorati quoq et intercessores dati. non posse preceptis imperatoris obuiari
ferebant. Legebatur rescripti forma: direptio magistri officiorum. Scatuta agens
inrebus imminebat. Quid plura: Tradendum erat. Tatnem comiminicato
mecum consilio: ob sedit sc̃s ep̃s ea conclauia. ad que trans latum illud depositũ
uidue cognouerat. Quod ubi non potirit air
pho ẽ. Post ea iterum flagicabatur ex cyrographo. Preceptum imperatoꝵ iterã¬

Expanded text:
valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus regales impetus pro viduavalere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus regales impetus pro viduarum, immo omnium depositis certamen subierimus. Commune hoc vobiscum mihi. Recens exemplum Ecclesiae Ticinensis proferam, quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus imminebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato mecum consilio, obsedit sanctus episcopus ea conclavia, ad quae translatum illud depositum viduae cognoverat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirographo: praeceptum imperator itera
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sacerdoit summo. idem iuuenes iterum eliodoro apparuerunt is dem
amiẽti uestibus: et dixerunt adeum. Onne. sumnio sacerdoti grãs agẽ:
ꝑpt̃ quem uita cibi ẽ readita. Tu autem expertus dei flagella: uade et nun¬
cia tuis omibus quantum cognoueris cemplii i religionem et dei potesta¬
cem. His dic̃tis: non comparauerunt ẽ uodoris itaq recepto spu hostiam.
domino obtulit. onie sacerdoti grãs egit: & cum ȩxercitu. adregem reuerat
dicens. Si quem habes hostem aut insidiatorem rerum cuarum: illuc eum
dirige. et flagellatum recipies eum. Seruanda ẽ igitur filii depositis fides:
adhibenda diligentia. Egregie hinc ur̃ m eniteseit ministerium. si suscepta
impressio potentis quam uel uidua uel orphani colerare non queant. eccłie sul¬
sidio coibeatur. si ostendatis plus apud uos in andatum dñi. quam diuitis

Expanded text:
itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit ministerium, si suscepta impressio potentis, quam vel vidua vel orphani tolerare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis
Abbreviated transcription (Latin):
buant. ꝑfenestras alii ꝓspectabant: qm̃ ad celum cendebant manus. orantes. ut
sus dñs ad eẽt. legibus. Euodorus autem nec his cerritus. quod incenderat urx¬
bat: et sacellitibus suis xrarium sepserat. cum subito apparuit illis terribilis
eques. armis prefulgens tureis: equus autem eius erat insigni ornatus optoros.
Alii quoque duo iuienes apparuerunt inuirtutis inelite decore grato. eũ
splendore gle. speciosi amictu. Qui eũ circumsteterunt: et exutraq parte fa¬
gellabant saerilegum. sine ulla incermissione continuato uerbere. Quã
multa: Circonfusus caligine interram concidit: ec eiũdenti diuine oꝑatiõis
inditio ex animatus iacebat. nec ulla spes in eo residebat salutis. Ob orta est.
lecicias  mecuentibis: metus suꝑbis. Deiectiq ex amicis eliodori quidam.
rogabant oniam ut uitam posceret ci : qm̃ suppremum gerebat spm̃. Rogante

Expanded text:
bant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut bant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut suis Dominus adesset legibus. 147. Heliodorus autem nec his territus, quod intenderat, urgebat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta, decore grato, cum splendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est laetitia metuentibus, metus superbis: dejectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscentes ei, quoniam supremum gerebat spiritum. 148. Rogante
Abbreviated transcription (Latin):
gciarum quas intemplo ierosolymis maximas reperiri posse sy mon nefarius
anciͦcho regi ꝓdidit. missus inrem eliodorus ad templum uenit: et sum mo
sacerdoti aperuit indicũ inuidiam et aduentus suicausam. Cunc saẽdos
deposita eẽ. dixit uiduarum uictualia. & pupillorum: quedam aut̃ orphani
Que cum eliodorus ereptum ire uellec. & regiss uindicare com modis: sacer¬
dotes ante altare iaetauerunt se induti sacerdotales stolas. et adm̃ uiuum qui
de depositis dederat flentes inuocabant. custodem se preceptorum prestare
suorum. Uultus uͦ. et color sũmi sac̃dotis immutatus. de clarabat dolorem
animi: & m̃tis intente sollicitudinẽ. flebant omnes quod in contemꝑcum
locus uenturus foree. si nec indei cemplo cuta fide ser uaretur custocia: accinces
mulieres pectus. et clause uirgines pulsabant ianuam. Ad muros alũ curre¬

Expanded text:
niarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius niarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui causam. 146. Tunc sacerdos deposita esse dixit viduarum victualia et pupillorum: quaedam autem Hircani ucenta. Quae cum Heliodorus ereptum ire vellet, et regis vindicare commodis, sacerdotes ante altare jactaverunt se, induti sacerdotales stolas: et Deum vivum qui de depositis legem dederat, flentes invocabant, ut custodem se praeceptorum praestaret suorum. Vultus vero et color summi sacerdotis immutatus declarabat dolorem animi, et mentis intentae sollicitudinem. Flebant omnes, quod in contemptum locus venturus foret, si nec in Dei templo tuta fidei servaretur custodia: accinctaeque mulieres pectus, et clausae virgines pulsabant januam: ad muros alii curre
Abbreviated transcription (Latin):
generibus uasa eccłie etiam initiata confringere. conflare. uendere
licet. De eccłia mystici poculi forma non exeat: ne ad usus nefarios sacri
calieis ministerium cranfferatur. Ideo intra eccłiam primum quesita sunt
uasa quȩ initiata non eẽnt. deuide comminita. postremo conflata. ꝑminu¬
tͥas erogationis dispensata gentibus captuiorum quoq preciis ꝓfecerunt.
Quod si desunt noua. et que neqͣquam initiata uideantur: utͥ huius modi
usus quos supra diximus arbitror omnia pie posse conuerti. Iilud sane¬
diligenter intuendum est: ut deposita uiduarum incemerata maneant.
sine ulla seruentur offensione: non solum uiduarum. s eciã omnium.
fides enim ehibenda est omnibus: s maior ẽ. uiduarum causa et pupilloꝵ
Deniq hoc solo uiduarum nomine sicut in libris machabeorum legimus. con-¬
mendatum templo omine seruatum. ẽ. Nam cũ indicium factum ẽẽt. pecu¬

Expanded text:
generibus vasa Ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere generibus vasa Ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. 143. Opus est ut de Ecclesia mystici poculi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra Ecclesiam primum quaesita sunt vasa quae initiata non essent: deinde comminuta, postremo conflata, per minutias erogationis dispensata egentibus, captivorum quoque pretiis profecerunt. Quod si desunt nova, et quae nequaquam initiata videantur, in hujusmodi usus, quos supra diximus, arbitror omnia pie posse converti. diligenter intuendum est, ut deposita viduarum intemerata maneant, sine ulla serventur offensione, non solum viduarum, sed etiam omnium; fides enim exhibenda omnibus est, sed major est viduarum causa et pupillorum. 145. Denique hoc solo viduarum nomine, sicut in libris Machabaeorum legimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecu
Abbreviated transcription (Latin):
re. Itaq ioachim qui aurum in obsidione seruabat. nec dispensabat.
alimonie comparande. et aurum uidit eripit: ec incaptiuitatẽ deduci
Las reutius qui aurum eccłiȩ maluit erogare pauꝑibus. quam per¬
secutori reseruare: ꝓ singulari sue int̾̃ precationis uiuatitate sacrã
martirii accepit eoronam. Non quid dictum ẽ. sc̃o laurentio. non
debiusti erogare chesauros eccłie. uasa sacramentorum uendere:
Opus ẽ ut quis fide sincera et ꝑspicari ꝓuidentia munus hoc imꝑ¬
leat. Sane si insua aliquis diriuat emolumenta: crim̃ ẽ sin uero
pauperibus erogat. captiuum redimit: miscdĩa ẽ. Nemo enim
potest dicere. Cur pauper uiuit : Nemo pocest queri
quia captiui redempti sunt. Nenio potest acusare
quia templumn dei edificatum est: nenio potest iudignari quia
humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt. Nemo pocest dole¬
res quia in sepulebris xp̃ianorum requies defunctorum est. Inbis cͥb

Expanded text:
re. Itaque Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat re. Itaque Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat alimoniae comparandae; et aurum vidit eripi, et se in captivitatem deduci . Laurentius qui aurum Ecclesiae maluit erogare pauperibus, quam persecutori reservare, pro singulari suae interpretationis vivacitate sacram martyrii accepit coronam. Numquid dictum est sancto Laurentio: Non debuisti erogare thesauros Ecclesiae, vasa sacramentorum vendere? 142. Opus est ut quis fide sincera et perspicaci providentia munus hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumenta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper vivit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: nemo potest accusare, quia templum Dei est aedificatum: nemo potest indignari, quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt: nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ut redimeret perilitantes. Agnosco infusum auro sangituẽ. xp̃i nonsolum
irrucilase: uerum eciam diuinȩ operationis impressesse uircutem. redẽ¬
ptionis munere. Tale aurum sẽs marcir laurentius domino reseruaut:
A quo cum quererentur chesauri eccłie: ꝓmisit se demonstraturum. sẽꝗ¬
enti diẽ. pauperes in duxit. Incerrogatus ubi ẽent chesauri quos ꝓmiserat:
ostendit pauperes dicens. hi sunt chesauri eccłie. Et uere chesauri. in quib
inuasis fictilibus. Quos meliores chesauros habet xp̃c. quã eos. inqͥb
se esse dixit. Sic enim scriptũ ẽ. Esuriui: et dedistis michi mandu¬
care. sitiui: et dedistis michi bibere. Hospes eram: et collegistis me.
Ec infra. Quod enĩ unt horum fecistis: michi fecistis. Quos melioreᷤ̃
sħus habet t̾esauros. quam eos inquibus amat uideris Nos chesauros
demonstrauit laurentius. & uicit. quod eos nec ꝑsecutor potuit aufer¬

Expanded text:
ut redimeret periclitantes. Agnosco infusum auro sanguinem Christi non solum ut redimeret periclitantes. Agnosco infusum auro sanguinem Christi non solum irrutilasse, verum etiam divinae operationis impressisse virtutem redemptionis munere. 140. Tale aurum sanctus martyr Laurentius 104 Domino reservavit, a quo cum quaererentur thesauri Ecclesiae, promisit se demonstraturum. Sequenti die pauperes duxit. Interrogatus ubi essent thesauri quos promiserat, ostendit pauperes dicens: Hi sunt thesauri Ecclesiae. Et vere thesauri, in quibusin vasis fictilibus . Quos meliores thesauros habet Christus, quam eos in quibus se esse dixit? Sic enim scriptum est: Esurivi, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere: hospes eram, et collegistis me . Et infra: Quod enim uni horum fecistis, mihi fecistis . Quos meliores Jesus habet thesauros, quam eos in quibus amat videri? 141. Hos thesauros demonstravit Laurentius, et vicit, quod eos nec persecutor potuit aufer
Abbreviated transcription (Latin):
tallorum. His non posset responsum referri. Quid enim diceres: c̃imui ne
templo dei ornatus de ẽẽt. Responderet. A urum sacram̃ta non querunt. neq
auro placent. quȩ auro non emuntur. Ornatus sacramentorum: redem¬
ptio captiuorum est. Et uere illa st̃ uasa p̃ciosa: quȩ redinunt animas
eius oꝑatus ẽ. Tunc uas dnĩci sanguinis agnosco. cum intitroq
uidero redemptionẽm: ut calif ab hoste redimat quos sanguis apeccato
redemit. Quam pulehrũ. ut cum agmina captiuorum ab eccłia redimuntur:
dicatur. Hos xp̃e redemit. Ecce aurum quod ꝓbaripotest. Eccẽ aurum ucile.
Ecceaurum : xp̃i quod amorte liberat. Ecce aurum quo redimitur pudittaia
seruatur castitas. Hos ego maluri uobis liberos tradere: quã
aurum reseruare. hic numerus captiuorũ. hic ordo p̃stantiũ
ẽ quam species poculorum. Buic mineri ꝓficere debuit. aurum redep̃cous :

Expanded text:
tallorum. 138. His non posset responsum referri. Quid enim diceres: Timui ne tallorum. 138. His non posset responsum referri. Quid enim diceres: Timui ne templo Dei ornatus deesset? Responderet: Aurum sacramenta non quaerunt: neque auro placent, quae auro non emuntur. Ornatus sacramentorum redemptio captivorum est. Vere illa sunt vasa pretiosa, quae redimunt animas ejus operatus est. Tunc vas Dominici sanguinis agnoscitur, cum in utroque viderit redemptionem; ut calix ab hoste redimat, quos sanguis a peccato redimit. Quam pulchrum, ut cum agmina captivorum ab Ecclesia redimuntur, dicatur: Hos Christus redemit! Ecce aurum quod probari potest, ecce aurum utile, ecce aurum Christi quod a morte liberat, ecce aurum quo redimitur pudicitia, servatur castitas. 139. Hos ergo malui vobis liberos tradere, quam aurum reservare. Hic numerus captivorum, hic ordo praestantior est, quam species poculorum. Huic muneri proficere debuit aurum Redemptoris,
Abbreviated transcription (Latin):
barbarorum que grauiores morte sunt. adolescentuli: pueruli. uel in fantes
abidolorum contagiis. quibus mortis metu inquinabaturs Quam causam
nos& si non sine ratione aliqua gessimus: cam̃ ita in ppło ꝓsecuti suinus.
ut confiteremur multoq fuisse cõmo dius astrueremus. ut animas domino.
quã aurum seruaremus. Qui enĩ sine auro mi sit apłos: et eccłias sine auro
congregauit. Aurum eccłia habet. non ut seruet: s ut eroget. ut subueni¬
at innecessitatibus. Quid opus est. custo dire quod nichil adiuuat : Anig¬
noramus quantum auri atq argenti detemplo dnĩ assirii sustulerunt:
Nonne melius conflant sacerdotes ꝑꝑter alimoniam pauꝑum si alia subsi¬
dia desint. quam sacrilegiis contaminata asportet hostis: Nonne dicturus
ẽ. dñs. cur passus es tot in opes fame mori : Et certe habebaf aurum ministra¬
s̃es alimoniam. Cur tot captiui deducłi in com mercio sunt. nec redempti
abhoste. occisi sunt : melius fuerat ut uasa uiuentium seruares quam me¬

Expanded text:
barbarorum, quae graviores morte sunt: adolescentulae, vel pueruli, vel infantes ab idolorum contagiis, quibus mortis metu inquinabantur? 137. Quam causam nos etsi non sine ratione aliqua gessimus; tamen ita in populo prosecuti sumus, ut confiteremur, multoque fuisse commodius astrueremus, ut animas Domino quam aurum servaremus . Qui enim sine auro misit apostolos, Ecclesias sine auro congregavit. Aurum Ecclesia habet ; non ut servet, sed ut eroget, et subveniat in necessitatibus. Quid opus est custodire quod nihil adjuvat? An ignoramus quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii sustulerint ? Nonne melius conflant sacerdotes propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desint, quam ut sacrilegus contaminata asportet hostis? Nonne dicturus est Dominus: Cur passus es tot inopes fame mori? Et certe habebas aurum, ministrasses alimoniam. Cur tot captivi deducti in commercio sunt, nec redempti, ab hoste occisi sunt? Melius fuerat ut vasa viventium servares, quam me
Abbreviated transcription (Latin):
N̾am ds̃ quasdã uoluntates suas utiq bonas. ita¬
implet ꝑ maloꝵ hominum uoluntates malas:
xp̃s. ꝓnobis occisus ẽ. Quod tantũ bonum factũ
ẽ: ut apłs petrus quando idfieri nolebat. sathanas¬
abipso qui occidi uenerat diceretur. Quã bone
apparebant uoluntates pioꝵ fideliũ qͥ nolebant
apłm pauum hierusaiems ꝑgere. ne ibi pateretur
uideoꝵ malas. Et ad eum potiꝰ ꝑtinebant qui
nolebant qđ uolebat: quam illi ꝑ quos uolentes
faccũ ẽ qđ uolebat. quia id ipsum quid ẽ: sed
ipse ꝑ cos bona. illi aut̃ mala uoluntate

Expanded text:
s quasdam voluntates suas utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas:  Christus pro nobis occisus est; quod tantum bonum fuit, ut apostolus Petrus, quando id fieri nolebat, Satab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Paulum Jerusalem pergere, ne ibi pateretur Judaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem mala voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ siue malum. Quia ceiam hoc meritum
sibi quisq cũ in corꝑe uiueret cõꝑauit: ut
ei possent ista ꝓdeẽ. Non enin om̃ibꝰ
ꝓsunt. Et quare ñ onũb ꝓsunt. nisi
ꝓpt̃ differentiam uitȩ quãquisq gessit

Expanded text:
bonum, sive malum . » Quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Nec enim omnibus prosunt. Et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
digna ẽ. ⁊ requie. ⁊ erumpna. ꝑ eo que sorad
ẽ. in carne eũ uiueret. Cxlil.¬
Ieq negandum ẽ. desunctoꝵ animas pietate suoꝵ
uiuentiũ releuari. cum ꝓillis sacͥfitium medi¬
ator offertur. ⁊ elemosine in eccłia fiunt. Sedͥ
eis hȩc ꝓsunt: qui eũ uiuerent ut hec sibi pꝰa
possent ꝓdesse meruerunt. Est enim quidã
uiuendi modus nec tam bonus. ut ñ reqͥrat
ista pꝰ mortem. nec tã malus ut ñ ei ꝓsint
ista post mortẽ. Est uͦ talis inbono ut ista ñ
reqͥrat: & ẽ rursus talis in malo: ut nec his
cirea hie om̃e meritum cõꝑat᷑: quo possit pꝰ
hanc uitam releuari quispiã ł grauari. Ne
mo autem se sꝑet quod hic neglexit eum
ꝓdefuctis cõm̃dandis frequentat eccłia illi
apłicȩ sunt aduersa sententiȩ qua dictum

Expanded text:
 requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium non relevrai cum pro illis sacrificium mediatoris offertur-vel eleemosynae fiunt. Sed eis haec prosunt, si cum viverent, haec sibi ut postea prodessent meruerunt. Est enim quidam vivendi mista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista quidquam. Est vero talis in bono, ut ista non requirat. Et est rursus talis in malo, vt nec his circa hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam releuari quispiam vel graumo autem se speret quod hic neglexit, cumpro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dict
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. uixit. & occisus ẽ: reconciliari nos oporte¬
bat dõ. usq ad carnis resurrectionẽ in uitam
et̾nam. ut & humana suꝑbia ꝑhumilitatem
dĩ argueret᷑ ac sanaret᷑ &e demonstraret᷑ homini
quam longe a dõ recesserat: cum ꝑ incarnatũ
tiȩ contumaci homini p̃beret᷑: ut unigento suscipi¬
ente formã serui q̃ nichil ante meruerat sons grȩ
panderet᷑: & carnis cxiam resurrectio redẽptis
pmissa in ipso redẽptore p̃monstraret᷑: acꝑean
dẽ naturã quã se decepisse letabat᷑ diabolus
umceret᷑ Nec tam̃ homo głaret᷑: ne tcerum
suꝑbia nasceret᷑. & siqͥd aliud detanto medi¬
atoris sacram̃to aç ꝓficientib uideri & diei
potest. aut tantũ uideri ꝙiã sidici ñ potest.

Expanded text:
natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportenatus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatuminem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potest.