comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duplũ non est dimidiũ. & si non sit dimi¬
diũ duplũ non est. Similit̃ & in aliis quȩ¬
cũq talia sunt ut uno posito quolib& ali¬
ud necessario sub sequat᷑. & uno quoli b&
ꝑempto aliud modis omĩb interimat᷑
ut pater & filius. Namcũ pat̾ ẽ. filiũ
quoq eẽ necesse ẽ. Cũ sit filius. pat̃ ẽ.
Rursus si pereat filius. patrẽ qͦq perire
mani festũ ẽ non quo pereat ipsa substan¬
tia. ut pereunte hectore priamus pere¬
at. sed perit ipsa relatio. Ergo qm̃ ł int̃¬
empto patris nomine filii nomen perit.
sublatoq fili i nomine patris perit.
posito etiã patre in sub stantia
constituto filii quoq nom̃ infertur. & po¬
sito filii nomine sequitur patris. & a
patris nomine num quã separat᷑. id circo
pater & filius simul eẽ dnr̃. Ergo simul
ea sunt quae se inuicẽ ł interimunt ł
inferunt. Et de his quidẽ ipse posteri¬
us tractat. Nunc aut̃ haec quoq in ẽẽ

Expanded text:
duplum non est dimidium, et si non sit dimiduplum non est dimidium, et si non sit dimidium duplum non est; similiter autem et in aliis quaelia sunt, ut uno posito quolibet aliud necessario subsequatur, et uno quolibet perempto aliud modis omnibus interimatur, ut pater et filius. Nam cum pater est, filium quoque esse necesse est; cum sit filius, pater est. Rursus si pereat filius, patrem quoque perire manifestum est, non quod pereat ipsa substantia, ut pereunte Hectore Priamus pereat, sed perit ipsa relatio. Ergo quoniam vel interempto patris nomine, filii nomen perit, sublato quoque filii nomine nomen patris perit. Posito etiam patre in substantiaque constituto, filii quoque nomen infertur, et posito filii nomine sequitur patris et a patris nomine nunquam separatur, idcirco pater et filius simul esse dicuntur. Ergo simul ea sunt quae se invicem vel interimunt vel inferunt, et de his quidem ipse posterius tractat. Nunc autem hoc quoque inesse
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ naues sunt. quarũ remi non sunt
Quare in his nulla potest eẽ conũsio.
Si uͦ sint aequalia ut filius atq pater con¬
ũsio non fugit. Num quã enĩ ẽ filius nisi r¬
patris. Et nirsus nũ quã pat̾ ẽ nisi filii.
Quocirca ȩqualia eẽ oport& quaecũq ad
aliquid p̃dicantur. Horũ uͦ si nomensit
positũ. positis nominib: uti oport&.
Siuͦꝰ nomen non sit positũ. ex his quae in
prima sunt p̃dicatione ut superius p̃¬
dictũ ẽ nomen o port& effingere. Qđ si
ita red dant᷑ ut omẽ ad aliquid conuenien¬
t̃ ad qđ dicit᷑ p̃dicetur. & ȩquał etit p̃di¬
catio. & mox conũsionis reciproca natura
subsequitur. Constat igit᷑ omia relati¬
ua ad conuenientia dici. His aliud ꝓpͥ¬
um iungit ¶Uid et᷑ aut̃ ad aliquid simul
sit dimidiũ duplũ ẽ. & cũ sit seruus
dñs ẽ. Similit̃ aut̃ his & alia. Simulau¬
t̃ chaet auferunt sese inuicẽ. Sienĩ ñ sit

Expanded text:
enim naves sunt quarum remi non sunt; enim naves sunt quarum remi non sunt; quare in his nulla potest esse conversio. Si vero sint aequalia ut filius atque pater, conversio non fugit. Nunquam enim est filius nisi patris, et rursus nunquam pater est nisi filii. Quocirca aequalia esse oportet quaecunque ad aliquid praedicantur. Horum vero si nomen sit positum, positis nominibus uti oportet. Si vero nomen positum non sit, ex prima praedicatione sunt ut superius dictum est nomen oportet effingere. Quod si ita reddantur ut omne ad aliquid convenienter ad quod dicitur praedicetur, et aequalis erit praedicatio, et mox conversionis reciproca natura subsequitur. Constat igitur omnia relativa ad convertentia dici. His aliud proprium jungit. Videntur autem ad aliquid simul sit duplum dimidium est, et cum sit servus dominus est; similiter autem his et alia. Simul autem haec auferunt sese invicem; si enim non sit
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod horũ aut dnĩ nom̃ aut serui referre¬
non possumus sic ostenditur. Qua eñĩ re
manente sub latis ceteris p̃dicatio ual&
& quare sublata ceteris manentib in t̾ci¬
pitur p̃dicatio. ad illud relatio rectissi me
p̃dicatur. His igitur positis. totius argu¬
menti uim sententiãq concludit. Ait enĩ.
Omĩa enĩ qua etũq ad aliquid sunt. ȩqua
p̃dicatione conũti. Hoc aut̃ huiꝰ modi ẽ.
Quaetũq enĩ ad se ͤ inuicẽ aequalit̃ p̃di¬
cant᷑ & c̃ũ sione facta retorquentur. illa¬
ȩquali naturȩ dimensione fundata sunt.
ut sunt propria & species. Relatiua qͦq
ut conũ tantur. aequalia eẽ oport&. Nam
si una res amplior alia uͦ fuerit minor.
conũ sionẽ non habent. Nam in eo qđ ẽ
ala auis. minus ẽ ala auis. Multa enĩ
sunt quaealas habent & aues non sunt.
atq id eo conũsio non fit. Et in eo qđ ẽ
remus nauis. maior nauis remo. Multȩ

Expanded text:
ad quod horum aut domini nomen aut servi referread quod horum aut domini nomen aut servi referre possimus, sic ostenditur. Qua enim re manente sublatis caeteris praedicatio valet, et qua re sublata caeteris manentibus, intercipitur praedicatio, ad illud relatio rectissime praedicatur. His igitur positis totius argumenti vim sententiamque concludit, ait enim: omnia quaecunque ad aliquid sunt aequa praedicatione converti: hoc autem hujusmodi est. Quaecunque enim ad se invicem aequaliter praedicantur, et conversione facta retorquentur, illa aequali natura et dimensione fundata sunt, ut sunt propria et species Relativa quoque ut convertantur, aequalia esse oportet. Nam si una res amplior, alia fuerit minor, conversionem non habent, nam in eo quod est ala avis, minus est avis ala, multa enim sunt quae alas habent et aves non sunt; atque ideo conversio non fit. Et in eo quod est remus navis, maior est navis remo, multae
Abbreviated transcription (Latin):
ne dnĩ. serui ad hominẽ nulla p̃dicatio ẽ.
Qđ si ad dnm̃ seruus non referatur pereat¬
q dni nomen. omib aliis manentibus
nonerit p̃dicatio. Auferatur enĩ dñs. &
maneat homo & bipes & scientiȩ ꝑcepti¬
bilis. non potest dici seruus hominis ł ser¬
uus bipedis. Dñõ enĩ non manente ser¬
uus interiit. Quare manente dñõ ad qđ
seruus conuenient̃ aptatur. cunctis aliis
pereuntib p̃dicatio man&. Sublato uͦ
dnõ ad quẽ conueniens ẽ p̃dicatio. cunc¬
tis aliis manentib p̃dicatio non est.
Fodẽ modo etiã de ala. Nisi enĩadalatũ
referatur. cunctis aliis manentib in te¬
gra p̃dicatio non ẽ. Ad eo non solũ non
conũtitur. sed nec p̃dicatio ulla erit ni¬
si relatio ei ad qđ conuenienter dr̃ assig¬
naͣtur. Simul etiam haec quoq ars
ẽ & uia noscendi cum in natura multa
sunt ad quod potissi mũ relatio p̃dicet᷑.
Iam cum in dño sit & homo &animal & disci¬
plinȩ ꝑceptibile & bipes inseruo qͦq idem

Expanded text:
ni nomine, servi ad hominem nulla praedicatio est, quod si ad dominum servus non referatur, pereatque domini nomen, omnibus aliis manentibus, non erit praedicatio. Auferatur enim dominus et maneat homo, et bipes, et scientiae perceptibilis, non potest dici servus hominis, vel servus bipedis. Domino enim non manente servus interit: quare manente domino ad quod servus convenienter aptatur, cunctis aliis pereuntibus, praedicatio manet; sublato vero domino, ad quem est conveniens praedicatio, cunctis aliis manentibus praedicatio non est. Eodem modo etiam de ala; nisi enim ad alatum referatur, cunctis aliis manentibus integra praedicatio non est. Adeo non solum non convertitur, sed nec praedicatio ulla erit, nisi relatio ei ad quod convenienter dicitur assignetur. Simul etiam haec quoque ars est et via noscendi, cum in natura multa sunt, ad quod potissimum relatio praedicetur. Nam cum in domino sit, et homo, et animal, et disciplinae perceptibile, et bipes, in servo quoque idem,
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ eũ eẽ necesse ẽ. cũ uͦ dico mortalem.
non necesse ẽ ẽe hominẽ. ita quoq ea
quae hoc ipsũ qđ sunt ex altero trahunt
& eẽ habent ad alterius relationẽ. & eẽ
suũ ad alterius referunt nuncupationẽ.
Quae uͦ ad aliud tantũ dñr̃. non necesse ẽ¬
ut ẽẽ suũ ad aliquid habeant relatũ ut

Expanded text:
lem eum esse necesse est, cum dico mortalem, lem eum esse necesse est, cum dico mortalem, non necesse est esse hominem, ita quoque ea quae hoc ipsum quod sunt ex altero trahunt, et esse habent ad alterius relationem, et esse suum ad alterius referunt nuncupationem. Quae vero ad aliud tantum dicuntur, non necesse euum ad aliquid habean
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ duplus numerus. ex medio trah it
Qđ ẽ medictas ex duplo. Atq hoc his
quae sunt ad aliquid extra euenit.
Et ideo nihil patientib neq ꝑmutatis
ipsis quaead aliquid referunt᷑. ipsa ad
aliquid fiunt. Nihil enĩ ꝑmutato de
quat̃ nario duplus ipse ẽsi ad binariũ
referatur. Et nihil de binario ꝑmutato
medietas ẽ binariussi ad qͣternariũ
dr̃. Ergo relatiuorũ hoc ẽ eẽ. iđ haec
eorũ natura atq subsistentia est. ut id
qđ sunt ad aliquid referantur. iđ non
solũ referri dicantur. sed etiã referan¬
tur. Atq: hoc est qđ ait . Sed sunt
ad aliquid quibus hoc ipsum eẽ est.
ad aliquid quodã modo habere.
Acsidicer&: quorũ subsistentia est.
ad aliquid aliud referri. Sed ñ omiã
quae dicunt᷑ ad aliud ẽẽ de alio mutuant᷑
Illa nãq diffinitio prior. maior est.
Hiffiniti onẽq relatiuorũ suꝑ gressa est
Includit enĩ ea quae relatiu a non sunt

Expanded text:
quod est duplus numerus ex medio trahit, quod est duplus numerus ex medio trahit, quod est medietas ex duplo, atque hoc iis quae sunt ad aliquid extra evenit, et ideo nihil patientibus neque permutatis ipsis quae ad aliquid referuntur, ipsa ad aliquid fiunt, nihil enim permutato de quaternario duplus ipse est, si ad binarium referatur, et nihil de binario permutato, medietas est binarius, si ad quaternarium dicitur. Ergo relativorum hoc est esse, id est haec eorum natura atque substantia est, ut id quod sunt ad aliquid referantur, id est non solum referri dicantur, sed etiam referantur. Atque hoc est quod ait, sed sunt ad aliquid quibus hoc ipsum esse est ad aliquid quodammodo se habere, ac si diceret quorum substantia est ad aliquid aliquae dicuntur ad aliud, et esse de alio mutuantur. Illa namque diffinitio prior, maior est, diffinitionem namque relativorum supergressa est, includit enim ea quoque quae relativa non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
siad binariũ conferatur. Sed qđ de qͦt̃¬
nario numero dicimꝰ quat̃ nariũ. hoc ip
ipsius quat̃ narii numeri naturã refer¬
tur. Qđ uͦ duplũ nonẽ hoc quat̃narii
sed duorũ. ad qđ duplũ dr̃ & ad qđ pro¬
pra relatione duplũ est. Binanus qͦq
numerus. & binarius ẽ & medietas
hinarius quidẽ scđm suã naturã. medi¬
tas uͦ scđm quat̾ narii relationem.¬
Quocirca in cõparatione qͣdã atq in habi¬
tudine. ea quae sunt ad aliquid specula
duorũ. relatiuus ẽ scilic& ad binariũ
cõparatus. Hinarius qͦq: in eo qđ sunt
duo adaliquid non refertur. sed in eo
qđ ẽ medietas. scilic& ad quat̾ narium
cõparatur. Ergo ut sit duplus quat̃na¬
rius non duobus sed medietate eg&.
Ut sit medietas binarius. non quat̃na¬
rio sed duplo opus ẽ. Uidesne ut habi¬
tudine quadã & cõparatione res aliud
in natura retinentes. aliud tam̃ ad se
inuicẽ sint. & hoc non expropria sed
ex inuicẽ natura mutuentur.Nã

Expanded text:
si ad binarium conferatur. Sed quod de quaternario numero dicimus, quaternarium hoc ad ipsius quaternarii numeri naturam refertur. Quod vero duplum, non est hoc quaternarii, sed duorum ad quod duplum dicitur, et ad quod propria relatione duplum est. Binarius quoque numerus et binarius est, et medietas, binarius quidem secundum suam naturam, medietas vero secundum quaternarii relationem.Quocirca in comparatione quadam atque in habitudine ea quae sunt ad aliquid speculamduorum relativus est, scilicet ad binarium comparatus. Binarius quoque in eo quod sunt duo, ad aliquid non refertur, sed in eo quod est medietas, scilicet ad quaternarium comparatus. Ergo, ut sit duplus quaternarius, non duobus, sed medietate eget, ut sit medietas binarius, non quaternario, sed duplo opus est. Videsne ut habitudine quadam et comparatione res aliud in natura retinentes, aliud tamen ad se invicem sint? et hoc non ex propria, sed ex invicem natura mutuentur, nam
Abbreviated transcription (Latin):
aliorũ dnr̃. Quae uͦ hanc habuerint
diffinitionẽ. illã non necessario habe¬
ant. ut ea quae sunt adaliquid ad ali¬
quid dicant᷑. sed ea quae dnr̃ ad aliquid
non omĩno ad aliquid sint. Qđ si ista
diffinitio posterior recipiatur quaedi¬
cit ea eẽ adaliquid quibus hoc ipsum
eẽ est ad aliquid quodã moto se babe¬
re. poterit superior solui dubitatio

Expanded text:
aliorum dicuntur, quae vero hanc habuerint diffinitionem illam non necessario habeant, ut ea quae sunt ad aliquid, etiam ad aliquid dicantur. Sed ea quae dicuntur ad aliquid, non omnino ad aliquid sint, quod si ista diffinitio posterior recipiatur, quae dicit ea esse ad aliquid, quibus hoc ipsum esse est ad aliquid quodammodo se habere, poterit superior solvi dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qualitates &ͤ quae magis minus ue suscipi¬
up. Quodsi num quam in omni qualitate
intentio diminutio q: ꝓuenit : neq: in sola.
quod
haec eadem inrelatione repperias.:
non
est magis mnꝰ ue suscipere ꝓpriũ
litatis. Quid ira nam igitur qualita¬
tis ꝓprium eẽ dicendum est: id planist̃me ip¬
se subter posuit. Simile autem & dissimile
scdłm solas dr̃ qualitates. Si mile enim alterũ
alitri non est scđm alilud. nisi scđm hoc quod qua¬
leest. Quare ꝓprium erit qualitatis scłm eam¬
simile & dissimile dici. Simile in quid & dissi¬
mile: solȩretinent qualitates. Nam quͣa¬
ius simile adliquid sit : tam̃ hoc ipfum quod
dicimus simile. nondicimus nisi quod quale ẽ.
Namsi eadem qualitas induobus est: illa inqiui¬
bus est fimilia sunt. Nec est alilud predicamen
Et de aliis quidem om̃ibus notum est qm̃ de¬

Expanded text:
omnes qualitates aequae magis minusve suscipiomnes qualitates aequae magis minusve suscipiunt. Quod si neque in omni qualitate intentio diminutioque provenit, neque in sola, quod haec eadem in relatione reperias, non est magis minusve suscipere proprium qualitatis. Quodnam igitur qualittis proprium esse dicendum est, id ipse planissime subterposuit. Ssecundum solas dicuntur qualitates; simile enim alterum alteri non est secundum aliud nisi secundum hoc quod quale est. Quare simile et dissimile dici. Simile inquit et dissimile solae retinent qualitates. Nam quamvis simile ad aliquid sit, tamen hoc ipsum quod dicimus, simile non dicimus, nisi quod quale est. Nam si eadem qualitas sit in duobus, illa in quibus est similia sunt, nec est aliud praedicamentet de aliis quidem omnibus notum est,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino enim utraquȩ a circuli ratione disumcta
sunt. Quod his uerbis ab aristotele tractatur.
Quȩ cumquae enim diffinitionem trianguli sus
cipiunt & carculi: om̃ia similiter trianguli.
ni chil magis alterum altero dr̃. Nihil enim
quadratum magis quam parte altera longior
circulus est. Nullam enim suscipit circuli ra¬
tionem. Simpliciter autem si utraquae non sus¬
cipiunt huiꝰ ꝓpositi rationem non dr̃ alterum
altero magis. Et si hoc definitio facit. ut demo¬¬
nstra rationem cuiusquȩ substantiae: quetum¬
quȩ definitione discrepant. illa & iam ipsa na¬
ture substantiae discrepabunt. Recte igitur
siqua cuius lib& rei ꝓposite . siue trianguli.
siur quadrati. definitionem non capiunt: ab eiꝰ
dem natura disuinctasunt. Quo cirra nequae
triangulum nȩquȩ quadratum. nequȩ cirtu¬
lum. nequȩ quidquid hoꝵ est: suscipiunt ma¬
gis & minus. Sed cum haec qualitates sint: non

Expanded text:
omnino enim utraque a circuli ratione disiuncta omnino enim utraque a circuli ratione disiuncta sunt, quod his verbis ab Aristotele tractatur: QVAECVNQVE ENIM DIFFINITCIPIVNT et circuli omnia similiter trianguli nihil magis alterum altero dicitur; nihil enim quadratum magis quam parte altera longior forma circulus est; nullam enim  RECIPIT circuli rationem. Simpliciter autem, si utraque non RECIPIVNT HVIVS propositi rationem, non DICETVR alterum ALITATIS. Nam si hoc diffinitio facit, ut demonstret rationem cuiusque substantiae, quaecunque diffinitione discrepant, illa etiam ipsa natura substantiae discrepabunt. Recte igitur si qua cuiuslibet rei propositae sive trianguli, sive quadrati diffinitionem ndem natura disjuncta sunt. Quocirca neque triangulum, neque quadratum, neque circulus, neque quidquid horum est, suscipiunt magis et minus. Sed cum haec qualitates sint, non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam questio sol& oriri. dñr eñi quidã¬
iusttaae iniuftitiam nonee̾. contrari am.
utant enim quod dr̃ iniustitia : priuati¬
onem ee uistitiae. nontamen contrarietatẽ
Contrarium enim ꝓpriis nominib: non con¬
trarii priuatione nominari. ut album ngro.
Habere tamen iustitiam aliquam contrariȩ¬
tatem: cuiꝰ adhuc ꝓprium nomen nonsit
inuentum. Quod om̃ino falsum est. Multȩ
enim habitu nes priuationis uocabulo ꝓfe¬
tibus opponerentur. quȩst̃ halitus. nisi
ipsȩ quoq habitus eẽtꝰ. & in animis haben¬
tium inmutabiliter permanerent. At uͦ
neq uerum illud est: om̃s priuationes negatione
c& eris eodem modo. Si qua uͦ nonsuscipiunt.
ut tri angulum circuli definitionem non capit:
nequae om̃ino circulus est: Nec potest diti int̃
quadratum & tri angulum. qm̃ uterquȩ cir¬
culi definitionem non capit : quadratum qui¬
dem plus ẽt̃ cirtulum triangulum uͦ minus.

Expanded text:
quaedam quaestio solquaedam quaestio soliustitiae iniustitiam non esse contrariam, putant enim quod dicitur iniustitia privationem esse iustitiae, non tamen contrarietatem. Contraria enim propriis nominibus, non contrarii privatione nominari, ut album nigro, habere tamen iustitiam aliquam contrarietatem, cuius adhuc proprium nomen non sit inventum, quod omnino falsum est. Multae enim habitudines privationis vocabulo profetibus opponerentur, quae sunt habitus, nisi ipsae quoque habitus essent, et in animis habentium immutabiliter permanerent. At vero neque illud verum est, omnes privationes negationecaeteris eodem modo. Si qua vero non suscipiunt, ut triangulum, circuli diffinitionem non capit, neque omnino circulus est, nec potest dici inter quadratum et triangulum, quoniam utraque circuli diffinitionem non capiunt, quadratum quidem plus esse circulum, triangulum vero minus,
Abbreviated transcription (Latin):
rium. longissime quedistant quȩ sunt cm¬
traria. longissime igitur nigredo arubore
distabat. Sedrursus albedo anigredine plurimũ
distat. Fr̃ igitur ngredini rubor atq albedo
contraria. unique rei duo contraria inueni¬
untur : quod fieri no potest. Non est igit᷑
nigredini: contrarius rubor. Similiter au
tem monstrabimus & in aliis colorib: contrariũ
non eẽ. Quocirca sib huuis modi colorilns
contrarium nihil est: Noninom̃i qualitate
contrariatas repperitur: Quo dsi ita est.:
suscipere contraria. qualitatis propriũ non ẽ.
Atuͦ nec mnipsis quoq formis quȩ mani festȩ
qualitates sunt : contrarietas inuenitur.
Nam nequȩ cartulus quadrato: neque quad¬
ratus triangulo nec ulla figura. ulla figurae
potest eẽ. contraria. Quocuta manifes¬
tum est: suscipere contrariũ : non ẽẽ. pro¬
prium qualitatis. Sed qm̃ sunt quȩdam
in qualitate que sibim& non uideantur
ẽẽ contraria. ut uistitia & in iustitia. Hinc

Expanded text:
rium, longissimeque distant quae sunt conrium, longissimeque distant quae sunt contraria, longissime igitur nigredo a rubore distabit, et rursus albedo a nigredine plurimum distat; igitur nigredini rubor est atque albedo contraria, uniusque rei duo contraria inveniuntur, quod fieri non potest. Non est igitur nigredini contrarius rubor. Similiter aumonstrabimus et in aliis mediis coloribus contrarium non esse. Quocirca si huiusmodi coloribus contrarium nihil est, non in omni qualitate contrarietas reperitur; quod si ita est, suscipere contraria qualitatis proprium non est. At vero nec in ipsis quoque formis quae manifeste qualitates sunt, contrarietas invenitur; nam neque circulus quadrato, neque quadratus triangulo, nec ulla figura ulli figurae potest esse contraria. Quocirca manifestum est, suscipere contrarium non esse proprium qualitatis. Sed quoniam sunt quaedam in qualitate quae sibimet videantur esse contraria, ut iustitia et iniustitia, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ex his qualitatibus denominatiue dicerentur:
uł quomͦ lib& alio abipsis. Digestis inordine
prius om̃ib qualitatib & eorum conclusione re¬
pta: consueto ordine una queq ꝓprietas uesti¬
gatur: In est autem & contrarietas. scđm qua
litatem: Dicit in qualitatib quedam ẽẽ con¬
traria: atque hoc ꝓbat exemplis. Albedonam¬
quȩ &ñigredo contrariasunt : & quȩxumq albe¬
dine ngredmequȩ participant: hoc est enim
quod ait : & quȩ scłm eas qualia quȩdituntur.
N amsicut albedo nigredii contrariaest: ita quo¬
quȩ albus nigro: Sed hoc qualitatis propriũ
non est. Nam cum rubrum & pallidum quali¬
tessunt : aluq &iam colores. huius modi: in
his contrarium non est. Nullus enim dicit
aliquid rubro uł pallido eẽ contrarium. Nam
qm̃ album & nigrum extremitates quedam
colorum sunt & longissime a se distant : con¬
traria sunt: Mlediȩtates uͦ contraria nonstͣ.
Nam siquis ponat rubeum nigro ẽs̃. contra¬

Expanded text:
ex his qualitatibus denominative dicerentur, ex his qualitatibus denominative dicerentur, rel quomodolibet alio ab ipsis modo. Digestis in ordine prius omnibus qualitatibus et eorum conclusione reperta, consueto ordine unaquaeque proprietas vestigatur. Inest autem et contrarietas secundum quaIBVS. Dicit in qualitatibus quaedam esse contraria, atque hoc probat exemplis, albedo namque et nigredo contraria sunt, et quaecunque albedine nigredineque participant; hoc est enim quod ait, et secundum eas qualia quae dicuntur; nam sicut albedo nigredini contraria est, ita quoque albus nigro; sed hoc qualitatis proprium non est, nam cum rubrum et pallidum qualitates sint, aliique etiam colores huiusmodi, in his contrarium non est; nullus enim dicit aliquid rubro vel pallido esse contrarium: nam quoniam album et nigrum extremitates quaedam colorum sunt, et longissime a se distant, contraria sunt, medietates vero contraria non habent. Nam si quis ponat rubrum nigro esse contra
Abbreviated transcription (Latin):
as ipsas qualitates eent affecta: nulla eas pro¬
positis qualitatibus denominatio fier&: hoc
addidit. Ab om̃ibus qualitatibus autde nomi¬
natiue dici. qualia. quȩ illis qualitatibus parti¬
ciparent: aut quomodo lib& aliter. id siue po¬
sitomomine qualitatis deeo nondicerenturꝰ.
quȩ illa participarent. ut in eo quod est uirtũs :.
siue illi qualitati positum nomen noneẽt. ut in
eo quod est potentia naturalis. Quare qm̃ in his
duabus qualitatibus in quib ułposito nomine
non scđm nomen quȩ sunt qualia denominatiue
dĩr. uł cum ipsis qualitatibus nom̃ positum non
sit neutra ipsorum p̃dicatio de nominatiuesit:
ad concludendum omẽm terminum qualitatis¬
ita ait: aut denomminatiue qualia aqualita¬
tibus appellari: aut quomodo lib& ałter abip¬
sissit : nondenominatiue. sed ali quotiens qui¬
dem scđm potentiam. aliquotiens uero scđm¬
circa condudit ita. qualia dici: quȩ tum quȩ

Expanded text:
as ipsas qualitates essent affecta, nulla ex proas ipsas qualitates essent affecta, nulla ex propositis qualitatibus denominatio fieret, hoc addidit, ab omnibus qualitatibus aut denominative dici qualia, quae illis qualitatibus participarent, aut quomodolibet, aliter, id est sive posito nomine qualitatis de eo non dicerentur, quae illa participarent, ut in eo quod est virtus, sive ipsi qualitati positum nomen non esset, ut in eo quod est potentia naturalis. Quare quoniam in his duabus qualitatibus, in quibus vel posito nomine non secundum nomen quae sunt, qualia denominative dicuntur, vel cum ipsis qualitatibus nomen positum non sit, neutra ipsorum praedicatio denominative fit. Ad concludendum omnem terminum qualitatis ait, aut denominative qualia a qualitatibus appellari, aut quomodolibet aliter ab ipsis, ut non denominative, sed aliquoties quidem secundum potentiam, aliquoties vero secirca concludit, ita qualia dici quaerunque
Abbreviated transcription (Latin):
denominatiua sunt : id cirto quod utrumquȩ no¬
men auirtutt longe dissimileest quod ipse sicait :
Aliquando autem posito nommne denominatiue
rei proponere non omisit ut exemplum. Sed hoc
inmultis non potest inueniri: Pauta enimfunt
ut ipse ait: inquibus posito qualitatis nomine:
quȩ lus participant superiori qualitate qualia
noncdmr. Dat autem his qualitatibus pluralitaas
calculum : ex quibus qualia nomunantur ea
quȩ lus participant: Nam autem ut ipse ait su¬
perius. inpluribus & pene in omnibus de nomi¬
natiue diñ. Quocirta reddita diffinitio est:¬
& proprio ordine constituta: Namq in prin¬
cipio hoc solum dictumest eẽ qualitatem.
scđm quam qualia dicerentur. Sedqm̃ funt
quaedam quoꝵ qualitates ipse propriis no¬
minibus carent quȩ uͦ his participant suis
uocabulis appellantur. ut innaturali poten¬
tia. & rursus st̃ quaedam quȩ inqualitatibus
quidem habeant ꝓpria nõa. In his uͦ quȩ ade¬

Expanded text:
denominativa sunt, idcirco quod utrumque nodenominativa sunt, idcirco quod utrumque nomen a virtute longe dissimile est, quod ipse sic ait: Aliquando autem posito nomine denominative  ejus rei proponere non omisit exemplum, sed hoc in multis non potest inveniri, pauca enim sunt ut ipse ait in quibus posito qualitatis nomine quae his participant, a superiori qualitate qualia non dicantur. Dat autem his qualitatibus pluralitatis calculum, ex quibus qualia nominantur ea quae his participant. Nam ut ipse ait superius in pluribus et pene in omnibus denominative dicuntur. Quocirca recta diffinitio est et proprio ordine constituta. Namque in principio hoc solum dictum est, esse qualitatem secundum quam qualia dicerentur. Sed quoniam sunt quaedam quorum qualitates ipsae propriis nominibus carent, quae vero his participant naturali potentia. Et rursus sunt quaedam quae in qualitatibus quidem habeant propria nomina, in his vero quae ad e
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quae a quibusdam qualitatib diciputa¬
rentur. uere quoq: aqualitatibus no predica¬
ri: ut in his quibus qualitatibus nomen pro¬
prium non est: Illud quoq monstrauit hoc
inpluribus euenire. ut deꝓpositis qualita tibs.
qualia denominatiue dicerentur: Restat
ergo quo dreliquũ est utiditat eẽ quasdam
qualitates quoꝵ cumnomensit positum.
ab his ipsis tamen quae illarum rerum para¬
cipant denimunatiuae uedici ut uirtus.
N amtum uirtus qualitassit: estenim habi¬
tus quidam. om̃is uͦ habitus qualitas. Ergo
uirtute qui cumq participat : non scđm¬
eam denominatiuȩ dr̃: Inde nominatione enĩ
quaerendum est: ut semꝑ idem ꝑmaneat nomen:
In eo enim qui uirtute participat: nulla uirtufis
denominatio est. ut qui bonitate participat bonus
dr̃: Qui tustitia iustus: & alia huiꝰ modi. Qui uͦ
uirtute participat. autꝓbus nonimatur aut sa¬
piens. sed non probus neque sapiens auir tute

Expanded text:
omnia quae a quibusdam qualitatibus dici putaomnia quae a quibusdam qualitatibus dici putarentur, vere quoque a qualitatibus non praedicari, ut in his qualitatibus quibus nomen proprium non est. Illud quoque monstravit hoc in pluribus evenire, ut de propositis qualitatibus qualia denominative dicerentur. Restat ergo, quod reliquum est, ut dicat esse quasdam qualitates, quarum cum nomen sit positum, ab his ipsis tamen quae illarum rerum participant denominative non dici, ut virtus; nam cum virtus qualitas sit est enim habitus quidam, omnis vero habitus qualitas, ergo quicunque virtute participat, non seam denominative dicitur. In denominatione enim quaerendum est ut semper idem permaneat nomen. In eo autem qui virtute participat, nulla virtutis denominatio est, ut qui bonitate participat, bonus dicitur, qui justitia, justus, et alia hujusmodi. Qui vero virtute participat, aut probus nominatur, aut sapiens; sed neque probus, neque sapiens a virtute
Abbreviated transcription (Latin):
in palestra. uł arte pugillatoria: Et hoc est quodait :
Inaliquibus uͦ propterea quod qualitatibus nomma
non funt posita: inpossibi le est ab his aliquod
denominatiue dicis ut hoc scilica demonstrar&:
cursorem quidem quiaam currer& acursu ẽẽ
dictum: Cursorem uͦ qui scđm potentiam tur¬
rendi diceretur : nonuo cari a cursu sed tantum
apotentia cuius potentiş tamen nomen po¬
situm noness&: Quart haec om̃a quȩ scđm po¬
tentiam naturalem dñr: anulla qualitate
denominatiua dñr. id circo quod hȩqualita¬
tes a quibus denominari possunt: propriis
nominibus carent: Quȩ uͦ ita sunt ut non
expotentia sed ex affectione dicantur: ab
his qualitatibus adquas sese aliquomodo hñt.
denominatiue dnir̃. quȩ aristoteles hoc modo¬
turalem: quem adl modum & lam indisciplinis.
scđm quas uł pugillatores uł palestrici scłm
affectionem dnr̃ : Pugillatoria eiim discipli¬
na dr̃. & palestrica: Quales uͦ abhis denomina¬
tiuȩ : qui eas st̃ continentes dm̃. Adocuit igit᷑

Expanded text:
 palaestra et arte pugillatoria, et hoc est quod ait. In aliquibus vero propterea quod qualitatibus nomina non sunt posita, impossibile est ab his aliquid denominative dici. cursorem quidem qui jam curreret a cursu esse dictum, cursorem vero qui secundum potentiam currendi diceretur non vocari a cursu, sed tantum a potentia, cujus potentiae nomen prositum. Quare haec omnia quae secundum potentiam naturalem dicuntur, a nulla qualitate denominativa sunt. Idcirco quod hae qualitates a quibus denominari possunt, propriis nominibus carent, quae vero ita sint, ut non ex potentia, sed ex affectione dicantur, ab his qualitatibus ad quas sese aliquo modo habent, denominative dicuntur, quod Aristoteles hoc ntiam naturalem, quemadmodum etiam in disciplinis secundum quas, vel pugillatores, vel palaestrici secundum affectionem dicuntur. Pugillatoria enim disciplina dicitur et palaestrica, quales vero ab his denominative, qui ad eas sunt continentes, dicuntur. Docuit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Uttum ipse quidem speties ad aliquid non di¬
cantur : ut gram matica non dr̃ alituius gr̃a¬
matica: si quando tamenest ut speties ada¬
gram matibȩ qm genus est scientia.
quȩre latua est: siquis gram mati cam
ad aliquid referre cotendat : nm po¬
test scdł̃m ipsam gram maticam eam ad
aliquid p̃idicare : sed scłm scientiam id sct̾m¬

Expanded text:
ut cum ipsae quidem species ad aliquid non diut cum ipsae quidem species ad aliquid non dicantur, ut grammatica non dicitur alicuius grammatica, si quando tamen est ut species ad agrammaticae quoniam genus est scientiae quae relativa est, si quis grammaticam ad aliquid referre contendat, non potest secundum ipsam grammaticam, eam ad aliquid praedicare, sed secundum scientiam, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ius modisunt. Hȩx est argumentatio qua
uorant. in huiꝰ mo¬
di affectionibus atquȩ habitudinibus qua
interea sunt genera : eas solas ailaliquid pos¬
sere duci. Quȩuͦ speties eent illoꝵ generũ:
non posse in relatiuis sed inqualitatibus.
numerari.
ut scientia cum sit habitu¬
do: ht̃ subse Ualias habitudines. gram¬
maticam & geo metricam. In hoc igitur¬
scientia ipsa quod genusest: adaliquid sẽ¬
per refertur. Dicimus enim scientiam:
aliruius scientiam. Cram matitam uero
quae eius speties est: nullus dicit aliciũ
ẽẽ. grammati cam. ¶ Dicatur
enim si fieri potest grammaticam aris¬
tarchi : ẽẽ gramaticam. Sedom̃a quae¬
cunquȩ dicuntur ad aliquid conuertuntur.
Ditatur ergo & aris tharcus gram matieae aris¬
tharcus. quod fieri non potest. Nonigit᷑
grammatica aris tarchi : ut ad aliquid dicit᷑.
Est & iam hoc argumenti: non speties. sed
hu iusmod genera ad aliquid appellari.

Expanded text:
iusmodi sunt. Haec enim est argumentatio quam iusmodi sunt. Haec enim est argumentatio quam vocant. In huiusmodi affectionibus atque habitudinibus, quae inter ea sunt genera, eas solas ad aliquid posse reduci, quae vero species essent illorum generum non posse in relativis, sed in qualitatibus numerari, ut scientia cum sit habitudo habet sub se alias habitudines, grammaticam et geometriscientia ipsa quod genus est, ad aliquid semper refertur, dicimus enim scientiam alicujus scientiam. Grammaticam vero quae ejus species est, nullus dicit alicujus esse grammaticam; dicatur enim si fieri potest grammaticam, Aristarchi esse grammaticam. Sed omnia quaecunque dicuntur ad aliquid, convertuntur. Dicitur ergo et Aristarchus, grammaticae Aristarchus, quod fieri non potest. Non igitur grammatica Aristarchi, ut ad aliquid dicitur. Est etiam argumentum, non species, sed huiusmodi genera, ad aliquid appellari,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgentibus & in om̃ibus qualitatibus idẽ in¬
uenitur : & innullo alio prȩdicam̃to eẽ per¬
spiicitur : recte hocꝓprium qualitatis ẽt̃
firmauit. Sedqm̃cum dehis que
referuntur adaliquidtr
tractaretur af¬
fectus atquae habitus in his quȩ surt
ad aliquid numerauit: nuncuͦ easdem quoq
qualitati supposuit: ipse sibi quandam obie¬
cit questionem. tursi prius sub his quaead
ali quid referuntur ista subiecerit: nunc
subqualitatibus ea ipsa posuerit. Superi¬
us nam quȩ monstrauit eaquae eẽt ase di¬
uerfaeasdem speties habere non posse:
cumdicit diuersoꝵ generum. & non sub
alt̾na tim positorum diuersȩ speties & dif
qualitas diuersa sunt gnr̃a: casdem utriquae
subponi speties non oport&. Hoc enim est
quod dicit. Tatuͦ nondet& conturbari ne
quis nos dicat dequalitate ꝓpositionem.
fatientes multa dęrelatius inter posuisse.
Quam questionem ualidissima argumentati¬
one dissoluit: hisscilir& uerbis. Pone emm
quȩ sunt inom̃ibus hisgeneribus ad aliquid

Expanded text:
pergentibus, et in omnibus idem qualitatibus invenitur, et in nullo alio praedicamento esse perspicitur, recte hoc proprium qualitatis esse firmavit. Sed quoniam cum de his quae referuntur ad aliquid tractaretur, affectus atque habitus in his quae sunt ad aliquid numeravit, nunc vero eosdem quoque qualitati supposuit, ipse sibi quamdam obiecit quaestionem, cur si prius sub iis quae ad aliquid referuntur, ista subiecerit, nunc sub qualitatibus ea ipsa posuerit. Superius namque monstravit ea quae essent a se diversa, easdem species habere non posse, cumalternatim positorum diuersae secundum qualitas diversa sint genera, easdem utrique supponi species non oportet, hoc est enim quod dicit: At vero non decet conturbari, ne quis nos dicat de qualitate propositionem facientes, multa de relativis interposuisse, Quam quaestionem validissima argumentatione dissolvit, his scilicet verbis: Pene enim ea quae sunt in omnibus his generibus ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cus accidentib patitur: hic desanitate secu¬
rus. ẽ: & qͥdesanitate securꝰ est : illũ salub:¬¬
rẽ essereuerx possum p̃dicare: Alia uͦ ÷ qͣ
litas. quȩ scdm̃ nihil patiendi inpotentiã
dr̃: ut eos quos in salubres uocamꝰ: Hi enĩ
impotentiã nihil patiendi habent : idcir¬
coqđ habeant potentiã aliqđ citopatiendi
Quod siqͥs ÷ qͥab extrinsecꝰ accidentib aliqͥd
facile patiat᷑: ille potens ÷ facillime egritu¬
dini subiacere. scđm quã potentiã insalu¬
bres dicimꝰ & iã sisint sani Eodẽmͦ qͦq du
difficillime aliqua sectione diuiditur:
Molle aũt qđ habeat impotentiã diffi¬
cillius secari. qđ qm̃ molle secat᷑ facile :
scdm̃ impotentiã difficilius secarimolle
dicinius. Ethȩc ÷ scđa species qualitatis:
nunc trens eam ad t̃ciã: Tertiũ uͦ genꝰ qua¬
litatis passibiles qualitates & passioness
Sunt aũt hui modi. ut dulcedo ł amaritu¬
do & omĩa hiscognata. amplius. calor. &

Expanded text:
cus accidentibus patitur, hic de sanitate securus est, et qui de sanitate securus est, illum salubrem esse re vera possumus praedicare. Alia vero est qualitas quae secundum nihil patiendi impotentiam dicitur, ut eos quos insalubres vocamus; hi enim impotentiam habent nihil patiendi, idcirco quod habeant potentiam aliquid cito patiendi: quod si quis est qui ab extrinsecus accidentibus aliquid facile patiatur, ille potens est facillime aegritudini subiacere, secundum quam potentiam insalubres dicimus, etiamsi sint sani. Eodem quoque moddifficillime aliqua sectione dividitur. Molle autem quod habeat impotentiam difficilius secari, quod quoniam molle secatur facile, secundum impotentiam difficilius secari molle dicimus. Et haec est secunda species qualitatis. Nunc transeamus ad tertiam. TERTIA VERO litatis est passibiles qualitates et passiones. Sunt autem huiusmodi ut dulcedo vel amaritudo et omnia his cognata, amplius calor et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanentiũ & eoꝵ quȩ difficile moue antur.
utsi qͥuel mediocrit̃ scientiã sumat nͥ forte
gaendis ꝑmutatio facta sit uel ab egritudine.
ł ab aliqͦ hui modi Similit̃ aũt & uirtus. & ius¬
tia. ł castitas. & singula taliũ ñ uident᷑ facile
posse moueri. neq facile ꝑmutari: Affectio¬
les ut calor & infrictio ł frigiditas. & egritudo.
& sanitas. & alia hui modi: Affectus ÷ enĩ quo¬
dãmͦ circa eas homo: Cito aũt ꝑmutat᷑ & ex
calido frigidus fit: & exsanitate inegritudi¬
nẽ trronsit: Similit̃ aũt & mnaliis nͥ forte qͦq¬
ficile mobilis existat affectus quẽ iã qͥlib&
habitudinẽ uoc&: Proponit qualitatẽ. mul
picio nascer&ur: aristotelẽ credere quali¬
tatẽ ȩqͥuoce nominari Nãsiom̃is ȩqͥuoca¬
tio multiplicit̃ dr̃ qualita saut̃ scđm aris¬
totelẽ ipsa qͦq multiplicit̃ appellatur:
scđm aristotelẽ nom̃ qualitatis ȩqͥuocũ. ẽ :

Expanded text:
permanentium et eorum quae difficile moveantur, permanentium et eorum quae difficile moveantur, si quis vel mediocriter scientiam sufacta sit vel ab aegritudine vel ab aliquo huiusmodi; similiter autem et virtus et iustitia vel castitas et singula talium non videntur  posse moveri neque facile permutari. Affectioles, ut calor et FRIGIDITAS et aegritudo et sanitas et alia huiusmodi; AFFICITVR enim quodam modo circa eas homo, cito autem permutatur et ex calido frigidus fit et ex sanitate in aegritudinem TRANSIT; similiter autem et in aliis, nisi forte FICILE MOBILIS EXISTAT AFFECTVS, QVEM IAM QVILIBET HABITVDINEM VOCET. Proponit qualitatem multipicio nasceretur Aristotelem credere qualitatem aequivoce nominari. Nam si omnis aequivocatio multipliciter dicitur, qualitas autem secundum Aristotelem ipsa quoque multipliciter appellatur, secundum Aristotelem n
Abbreviated transcription (Latin):
culpare: Illud aũt̃ qͥs dubit& notiores esse eos
qͥqualess : illa ipsa exqua quales dicim᷑ quali¬
tate: ut qͥlib& alb notior ÷ ipsa albedine:
albedine qualitate: Quod siut dictũ ÷ notior
alb ÷ albedine : qualiseritnotior qualitate :
Sic̃ gñmaticꝰ qͦq : notior ÷ grãmatica: Gr̃rma¬
ticus qͦq qualis ÷ denõatus. scilic& a gñe ma¬
tica qualitate: Onĩa enĩ quȩ sensib subiec¬
tas : notiorx s̃ nobis quã ea quȩ sensib ñ tenen¬
tur: Quare nihil impedit describentẽ & qͦ¬
dãmͦ naturã reiei dequa quȩritur designan¬
tẽ : resignotiores notiorib: approbare EEst
aũt qualitaseoꝵ quȩ multiplicit̃ dñr. & una
qͥdẽ species qualitatis habitus dispositioq di¬
cuntur: Differt aũt̃ habitꝰ dispositione : qđ
ꝑmanentior& diut᷑nior. ẽ: Tales uͦ sunt: sci¬
entiȩ uel uirtutes Scientia uero uid&̃ ẽẽ.

Expanded text:
culpare. Illud autem quis dubitet notiores esse eos culpare. Illud autem quis dubitet notiores esse eos qui quales sunt, illa ipsa ex qua quales dicuntur qualitate, ut quilibet albus notior est ipsa albedine? albedine qualitate. Quod si, ut dictum est, notior albus est albedine, qualis notior erit qualitate, sicut grammaticus quoque notior est grammatica. Grammaticus quoque qualis est denominatus, scilicet a grammatica qualitate. Omnia enim quae sensibus subiecta sunt notiora sunt nobis quam ea quae sensibus non tenentur. Quare nihil impedit describentem et quodammodo naturam rei eius de qua quaeritur designantem, res ignotiores notioribus approbare. EST autem qualitas eorum quae multipliciter dicuntur. Et una quidem species qualitatis habitus affectio que dicantur. Differt autem habitus affectione quod permanentior et diuturnior est; tales vero sunt scientiae vel virtutes; scientia enim videtur esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥqualitatẽ habent. ut sciant᷑ quales. pͥus quali¬
tas cognoscenda. ẽ: Amplius qͦq niluil differt
Nã sic qualitatẽ diffinire uolensait: scđm quã
quales qͥdẽ sunt: Rurssi qͥquales aliquos diffi¬
nire uoluerit. eodẽ mͦ dicere poterit. qͥ inse
retinent aliquã qualitatẽ: Quod siqualitas
qͥdẽ qͥd sit ꝑ quale. qͥd aũt̃ sit quale suꝑiore
qualitate monstrat᷑: nihil intererit dicere
nenelisq in hoc generrlissimo genere poni
pocuiss& : recte cul pabilis de t̃minatiouide¬
r&̃: Nunc aut̃ frustra contendit᷑: cũ iã ut se¬
pedictũ ÷ descriptionis potiꝰ loco hunc t̃mi¬
nũ quã alicuiꝰ diffinitionis ad diderit: Quo¬
circa si designatiotantũ quȩdã. & qͦdã modo
adũbrctio rei eiꝰ dequa quȩrit᷑: & ñ definitio:
absurda calũpnia ÷ reb notiorib res ignotiores
ꝓbantẽ : ñ ante ꝑspecta descriptionis ratione

Expanded text:
qui qualitatem habent, ut sciantur quales, prius qualiqui qualitatem habent, ut sciantur quales, prius qualitas cognoscenda est. Amplius quoque nihil differt Nam sic qualitatem diffinire volens ait: Secundum quam quales quidam sunt. Rursus si quis quales aliquos diffinire voluerit, eodem modo dicere poterit, qui in se retinent aliquam qualitatem. Quod si qualitas quidem quid sit per quale, quid autem sit quale, superiore qualitate monstratur, nihil intererit dicere neralis et in hoc generalissimo genere poni potuisset, recte culpabilis determinatio videretur. Nunc autem frustra contenditur, cum iam ut saepe dictum est descriptionis potius loco hunc terminum quam alicuius diffinitionis addiderit. Quocirca si designatio tantum quaedam, et quodammodo adumbratio rei eius de qua quaeritur, et non diffinitio est, absurda calumnia est, rebus notioribus res ignotiores probantem non ante perspecta descriptionis ratione
Abbreviated transcription (Latin):
n adiectione signatũ: nostam̃ dicimꝰ ꝓpt̃ quan¬
dã nominũ similitudinẽ demonstrandã utrũq
posuisse ut nihil distareuideat᷑: utrũ quale an
qualitas id qđ appositũ ÷ p̃dicam̃tũ dicat᷑: Qua¬
leenĩ: ipsã aliqͦtiens rẽ ut dixim qualitatẽq sig¬
nificat Sit gͦ exreb. sũpta diffinitio qualitatis:
cam̃tis eodẽ sumꝰ usi uocabulo: null arbitr&
generlẽ me diffinitionẽ uoluisse signare.
sed diffinitionis nom̃. in rẽdescriptionis accipi¬
at: In hi senĩquȩ genertlissima genenas: defi¬
nitio quȩri ñ deb&: sed descriptio quȩdã nat᷑ȩ:
tis atq antea c̃stitutis: incipiendũ ÷ dequalitate :
Hic quȩrit᷑ cur questionũ om̃iũ indisceptatione
doctissim. tã culpabili qualitatẽ t̃mino diffini¬
tionis incluserit Volentib enĩ quid sit quali¬
tasscire: ita respond&. qualitas: scđm quã qua¬
sasola qualitate dixiss&: Hãsi illi sunt quales

Expanded text:
re adiectione signatum, nos tamen dicimus propter quamre adiectione signatum, nos tamen dicimus propter quamdam nominum similitudinem demonstrandam utrumque posuisse, ut nihil distare videatur utrum quale an qualitas, id quod appositum est praedicamentum dicatur; quale enim ipsam aliquoties rem ut diximus qualitatemque significcamentis, eodem sumus usi vocabulo, nullus arbitretur generalem me diffinitionem voluisse signare, sed diffinitionis nomen in rem descriptionis accipiat. In his enim quae generalissima genera sunt, diffinitio quaeri non debet, sed descriptio quaedam naturae, tis, atque antea constitutis, incipiendum est de qualitate. DE Hic quaeritur cur omnium in disceptatione doctissimus tam culpabili qualitatem termino diffinitionis incluserit. Volentibus enim nobis quid sit qualitas scire, ita respondet: qualitas est secundum quam quasa sola qualitate dixisset. Nam si illi sunt quales,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ÷ titulus huiꝰce ꝓpositi: dequali & qualita¬
te: Querit᷑ enĩ. curei ñ aut dequali dixisse.
aut dequalitate sufficerit: Quod hoc modo
soluit᷑ : Dicimꝰ enĩ quale ñ unonido: Qualita¬
tẽuͦ : simplicit᷑ Quale enĩdicimꝰ. & ipsã qua¬
litatẽ & illã rẽ quȩ qualitate illa partici¬
pat: ut albedo qͥdẽ qualitas. ẽ: Quiu parti¬
cipat albedine : albus dr̃ Sed & albed inẽ
ipsã cõmunit̃ quale diximꝰ: id÷ ipsã ꝓpͥe
qualitatẽ : Et albũ dicimꝰ quale. illud scili¬
c& qđ suꝑi cõp̃hensa qualitate
ripotest: sola qualitas nominatur: Res
uͦquȩ participat : qulitatis uocabulo non
tenetur: ut albedo qualitas qͥdẽ ẽ: albus uero
qualitas ñ. ẽ: Differ̃ gͦhoc qđ dicimꝰ quale &
qualitas: qđ illud ñ simplicit̃. illa sipliciterap¬
pellat᷑: Quocirca quan quã qͥdã negant hunc
titulũ aristotelis. ẽẽ: idẽq c̃firment posterio¬

Expanded text:
Est vero titulus huius propositi de quali et de qualitaEst vero titulus huius propositi de quali et de qualitate. Quaeritur enim cur ei non aut de quali dixisse, aut de qualitate suffecerit, quod hoc modo solvitur. Dicimus enim quale non uno modo, qualitatem vero simpliciter. Quale enim dicimus et ipsam qualitatem, et illam rem quae qualitate illa participat, ut albedo quidem qualitas est, qui vero participat albedinem albus dicitur. Sed et albedinem ipsam communiter quale dicimus, id est ipsam proprie qualitatem, et album dicimus quale, illud scilicet quod superius comprehensa qualitate ri potest, sola qualitas nominatur. Res vero quae participat, qualitatis vocabulo non tenetur, ut albedo qualitas quidem est, albus vero qualitas non est. Differunt ergo hoc quod dicimus quale et qualitas, quod illud dupliciter, illa simpliciter appellatur. Quocirca quanquam quidam negent hunc titulum Aristotelis esse, idemque confirment posterio
Abbreviated transcription (Latin):
tionesq ponere minime gra uabi¬
mur
onsu&a in pͥncipio questio e: cur pꝰrelati¬
bͥnis p̃dicam̃tũ disputationẽ qualitatis ag¬
gres us ẽ: qđ nimis curiosũ est: Minrbile
enĩ fuenet .cur pͦꝰ quantitati sordinẽ ñ statĩde
qualitate coepiss&: Sed qm̃ quantitatis roac¬
tionib: quȩdã relationis admiscuit. & dispu¬
tationẽ derelatione continuauit : idcircoñ ÷
minxbile pꝰ expeditã relationi sint̃positionẽ.
ad qualitatis eũ ordinẽ reuertisse quanquã &a¬
ã ex hoc qͦq recta sit series : Hã postmagnũ par¬
uũq statĩꝓportio & quȩdã ad aliud cõpanrti¬
o c̃seqͥtur: ut sit aut maius aut minus. aut ȩqͣ¬
le aut inȩquale quȩ sunt ad aliquid Posthȩc
aut̃ in nasci quasq necesse : passiones. quȩa
qualitatis natura ñdiscrepant: uel albũ. uel
nigrũ. uel calidũ. uel frigidũ uelquȩcũq his
s̃ consimilia. quȩ p̃dicatio qualitatis includit:

Expanded text:
tionesque ponere minime ravabitionesque ponere minime ravabimuronsueta in principio quaestio est cur post relationis praedicamentum disputationem qualitatis aggressus est, quod nimis curiosum est. Mirabile enim fuerat cur post quantitatis ordinem non statim de qualitate coepisset, sed quoniam quantitati quaedam relationis admiscuit, et disputationem de relatione continuavit, idcirco non est mirabile post expeditam relationis interpositionem ad qualitatis eum ordinem revertisse, quanquam etiam ex hoc quoque recta sit series. Nam post magnum parvumque statim proportio et quaedam ad aliud comparatio consequitur, ut sit aut maius aut minus, aut aequale vel inaequale, quae sunt ad aliquid. Post haec autem innasci quasque necesse est passiones, quae a qualitatis natura non discrepant, ut album, vel nigrum, vel calidum vel frigidum, vel quaecunque his sunt consimilia, quae praedicatio qualitatis includit.
Abbreviated transcription (Latin):
proferuntur & definiuntur & alit̃
accipiuntur : Ut siquis dicat albũ
ẽẽ colorẽ nigro contrarium. potest
& incorpore accipi. Namq & color albũ
dr̃. & corpus quod albo participat al¬
bũ nominatur. Quocira nequis pu¬
t& tale album eẽ definitũ quod ad
participationẽ albi & corporis refe¬
ratur. ita dicendũ ẽ. Album est.
quod cũ in aliquibus est tum est color
nigro contrarius. Atq: ita rem ipsam
in sua diffinitione sumimus. Qđ sci¬
lic& aristoteles. iđ ipsam rẽ quae dif¬
milia topicorũ posuit argumenta.
Nunc aut̃ post relatiuorũ disputatio¬
nem ad maiorẽ nos de his rebus trac¬
tatum studiosus doctor hortatur
dicens. Fortasse aut̃ difficile sit de
rare. nisi sepe ꝑtractata sint. Du¬
bitare aut̃ de singulis non erit utile
Qđ scilic& nũquam dicer&. nisi nos
ad maiorem a cuminis exercitationẽ
considerationẽq reuocar&. Qđ
qm̃ eius est ad hortatio nos qͦq in
aliis dehis rebus dubitationes solu¬

Expanded text:
proferuntur et diffiniuntur, et aliter proferuntur et diffiniuntur, et aliter accipiuntur, ut si quis dicat album esse colorem nigro contrarium, potest hoc et in corpore accipi, namque et color album dicitur, et corpus quod albo participat, album nominatur. Quocirca ne quis putet tale album esse diffinitum, quod ad participationem albi et corporis referatur, ita dicendum est: Album est quod cum in aliquibus est, tum color nigro contrarium. Atque ita rem ipsam in sua diffinitione sumimus, quod scilicet Aristoteles, id est rem ipsam quae difmilia topicorum posuit argumenta. Nunc autem post relativorum disputationem, ad maiorem nos de his rebus tractatum studiosus doctor hortatur, dicens: FORTASSE DIFFICILE EST DE rare, nisi saepe pertractata sint, dubitasse autem de his singulis non erit inutile. Quod scilicet nunquam diceret, nisi nos ad majorem acuminis exercitationem considerationemque revocaret. Quod quoniam ejus est adhortatio, nos quoque in aliis de his rebus dubitationes solu