comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus sermo explicare nequiuerit. Ista sunt
milia & istȩ miliades. de quib & inpsal¬
mis legimus. Currus dĩ decẽ milib mul.¬
tiplex. milia letantiũ. dñs in eis. Et in alio
loco. Qui faeit angłos suos sp̃s. & ministros
suos ignẽ urentẽ. Duplex aut̃ angłors offici¬
um est. alioꝵ qui p̃mia iustis retribuant.
aliors qui singulis pͣsint cruciatib.
udicium sedit᷑ & libri aꝑti sunt. Conscientiȩ
& oꝑa singulorũ in utranq partẽ uel bona
uel mala omĩb reuelantur. Bonꝰ liber ille
est quem sepe legimus. liber uiuentiũ. Ma-¬
lus liber: qui in accusatoris tenet᷑ manu.
qui est inimicꝰ & uindex. De quo & in apoca.
iste terrenꝰ est. de quo & ꝓpħa dicit. in t̾ra
scribantur. Aspiciebã ꝓpt̾ uocẽ sermo¬
numgrandiũ. quos cornu illud loquebatur.
Dĩ uidiciũ uenit. ꝓpt̃ humanã suꝑbiã. Iccirco
romanũ delebitur regnũ: quia cornu illud

Expanded text:
nus sermo explicare neqniverit. Ista sunt nus sermo explicare neqniverit. Ista sunt millia, et istae myriades, de quibus in Psalmis legimus: Currus Dei decem millibus, multiplex millia laetantium, Dominus in eis . Et in alio loco: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Duplex autem angelorum officium est: aliorum qui justis praemia tribuunt, aliorum qui singulis praesunt cruciatibus. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Conscientiae, et opera singulorum in utramque partem, vel bona, vel mala omnibus revelantur. Bonus liber ille est, quem saepe legimus, liber viventium. Malus liber, qui in accusatoris tenetur manu, qui est inimicus, et vindex, de quo et in Apocaliste terrenus est, de quo et Propheta dicit: In terra scribantur . Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur. Dei judicium venit propter humiliandam superbiam. Idcirco Romanum delebitur imperium, quia cornu illud
Abbreviated transcription (Latin):
U estim̃tũ eiꝰ quasi nix candidum. & capilli
capitis eiꝰ quasi lana mundissima.
Et saluator transformatus est inmonte. &
głam diuine maiestatis assumens incandi.¬
dis uidetur uestib. Qđq capilli eiꝰ lanȩ mun-¬
dissimȩ cõparant᷑: purum ostendit᷑ sincerũq
iudicium. & nullam ꝑsonã in iudicando reci.¬
ignis. ut peccatores tormentoꝵ magnitudi.
nẽ ꝑtimescant & usti saluent᷑. sic tamen
quasi ꝑignẽ. Rotȩ eius ignis accensus. siue
currus eiꝰ. In etechihel quadrige sedens in.¬
ducitur ds̃. & omĩa dĩ ignea sunt. De quo
& alibi dr̃. ds̃ ignis consũmens. ut lignum.
foenũ. stipulã. arsura indie iudicii noueri¬
mus. Ꝙ inpsalmis legimꝰ. Ignis ante eum
p̃cedet. & inflãmabit incircũitu om̃s ini.¬
micos eiꝰ. Eluuius igneus rapidusq
egrediebat᷑ a facie eiꝰ. Ut peccatores traheroe
ingehennã. Milia miliũ ministra-¬
bant ei. & decies milies centena milia assiste.¬

Expanded text:
Vestimentum ejus quasi nix candidum, et capilli Vestimentum ejus quasi nix candidum, et capilli capitis ejus, quasi lana munda. Et Salvator transformatus in monte, et gloriam divinae majestatis assumens, in candidis videtur vestibus . Quodque capilli ejus lanae mundissimae comparantur, purum ostenditur sincerumque judicium, et nullam personam in judicando recilammae ignis, ut peccatores tormentorum magnitudinem 669 pertimescant, et justi salventur, sic tamen quasi per ignem. Rotae ejus ignis accensus, sive currus ejus. Et in Ezechiel quadrigae sedens inducitur Deus , et omnia Dei flammea sunt. De quo et alibi dicitur: Deus ignis consumens est : ut lignum foenum, stipulam, arsura in die judicii noverimus. Et in Psalmis legimus: Ignis ante eum praecedet, et inflammabit in circuitu omnes inimicos ejus . Fluvius igneus rapidusque egrediebatur a facie ejus, ut peccatores traheret in gehennam. Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assiste
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. ita ut intemplo dĩ sedere audeat.
faciens se quasidm̃. Aspiciebã donec
throni positi sunt. & antiquus dierũ sedit.
Simile quid &e in apocalypsi ioħis legimus.
P ost hȩc statim fui in sp̃u. Et ecce thronus po¬
situs erat incęlo. & suꝑ thronum sedens. Et
qui sedebat. similitudinẽ habebat lapidis
iaspidis &e sardini. & yris erat incircũ itu
throni similis uisioni smaragdinȩ. Et circa
stib candidis. & suꝑ capita eoꝵ. coronas au¬
reas. Et de throno egrediebant᷑ fulgura &
rũ ille est: qui apud iołm solus inthrono
sedet. Filius quoq hominis qui uenit ad
uetustũ dierum: ipse est qui apud iohm leo
dr̃ de tribu uida. radix dauid. & cetera his
similia. Hos thronos esse reor: de quib &
paulus apłs loquit᷑. Siue throni. siue domi¬
nationes. & in euangłio legimus. Uos aut̃
sedebitis suꝑ duodecim sedes. iudicantes.xii.
ds̃: ut et̃ni udicis habitus demonstretur.

Expanded text:
perditionis, ita ut in templo Dei sedere audeat, perditionis, ita ut in templo Dei sedere audeat, faciens se quasi Deum. Aspiciebam donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit.Simile quid et in Joannis Apocalypsi legimus . Post haec statim sui in spiritu, et ecce thronus positus erat in coelo, et super thronum sedens, et qui sedebat, similitudinem habebat lapidis jaspidis et sardini, et iris erat in circuitu throni similis aspectui smaragdino, et circa stibus candidis, et super capita eorum corona aurea, et de throno egrediebantur fulgura, rum ille est, qui apud Joannem solus in throno sedet. Filius quoque hominis, qui venit ad vetustum dierum, ipse est qui apud Joannem leo dicitur de tribu Juda ; radix David, et caetera his similia: Hos thronos esse reor, de quibus Paulus Apostolus loquitur: Sive throni, sive dominationes . Et in Evangelio legimus: Vos autem sedebitDeus, ut aeterni judicis habitus demonstretur.
Abbreviated transcription (Latin):
gnomento phylometorẽ. & septimũ ptho¬
lomeum euergeten. & artaxiam regem
armeniȩ. Quorũ priores. multo quã antio.¬
ebus nasceret᷑ mortui sunt. Contra artaxiã
uͦ dimicasse quidẽ antiochũ nouimꝰ. sed
illum in regno pristino ꝑmansisse. Ergo
ptores. inconsunatione mundi quando
regnum destruendum est romanorum.
decẽ futuros reges qui orbem romanũ int̃
se diuidant. & undecimũ surrecturũ esse
paruulum regẽ quitres reges de decem
regib suꝑaturiis sit. id est ȩgyptiorũ regẽ
&r africȩ. &r ȩt hiopiȩ. sicut inconsequentib
manifestius indicabimus. Quib int̾fectis:
etiam alii septem reges uictori colla summit.¬
tent. Et ecce ait ocłi quasi ocłi hominis erans
incornu isto. Ne eum putemus iuxta quoru¬
ndã opinionẽ uel diabolũ esse uel demonẽ.
sed unũ de hominib in quo totꝰ sathanas
habitaturus est corporalit᷑. & os loquens
ingentia. Est enim homo peccati. filius ꝑdi

Expanded text:
gnomento Philometorem, septimum Ptognomento Philometorem, septimum Ptolemaeum Evergetem, et Artarxiam regem Armeniae, quorum priores multo antequam Antiochus nasceretur, mortui sunt. Contra Artarxiam vero dimicasse quidem Antiochum novimus: sed illum in regno pristino permansisse. Ergo n consummatione mundi, quando regnum destruendum est Romanorum, decem futuros reges, qui orbem Romanum inter se dividant, et undecimum surrecturum esse regem parvulum, qui tres reges de decem regibus superaturus sit, id est, Aegyptiorum regem, et Africae et Aethiopiae, sicut in consequentibus manifestius dicemus. Quibus interfectis, etiam septem alii reges victori colla submittent. Et ecce, ait, oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto. Ne eum putemus juxta quorumdam opinionem, vel diabolum esse, vel daemonem; sed unum de hominibus, in quo totus satanas habitaturus sit corporaliter. Et os loquens ingentia . Est enim homo peccati, filius 668
Abbreviated transcription (Latin):
cornua decẽ. Porphyrius duas posterioreᷤᷤ
bestias macedonum & romanors in uno
macedonũ regno ponit. & diuidit. pardũ
nolens intelligi ipsũ alexandrũ. bestiam
aut̃ dissimilẽ cȩteris bestus .iiiiͬ. alexan.¬
ari successores. Ꝙ inde usq ad antiochũ cogno¬
mento epiphanen decẽ reges enumerat. qui
fuer̃ seuissimi. Ipsosq reges ñ unius ponit
regni. uerbi grã. inacedoniȩ. syriȩ. asiȩ &e
ȩgypti. sed de diuersis rgnis unũ efficit re-¬
gnorũ ordinẽ. ut uidelicoe hȩc quȩ dicta
sunt os loquens ingentia. ñ de antixp̃o sed
de antiocho dicta credantur.
est de medio eorũ. & tria de cornib pͥmis
euulsa sunt a facie eiꝰ. & ecce ocłi quasi ocłi
hominis erant in cornu isto. & os loquens
ingentia. Frustra porphyrius cornu paruu¬
lum qđ post decẽ cornua ortum est epipha¬
nen antiochũ suspicatur. & de decẽ cornib
tria eiuilsa cornua. sextũ ꝑtholomeum co-¬

Expanded text:
cornua decem. Porphyrius duas posteriores cornua decem. Porphyrius duas posteriores bestias, Macedonum et Romanorum, in uno Macedonum regno ponit, et dividit: Pardum volens intelligi ipsum Alexandrum: bestiam autem dissimilem caeteris bestiis, quatuor Alexandri successores, et deinde usque ad Antiochum cognomento Epiphanen, decem reges enumerat, qui fuerunt saevissimi: ipsosque reges non unius ponit regni, verbi gratia, Macedoniae, Syriae, Asiae, et Aegypti, sed de diversis regnis unum efficit regnum ordinem, ut videlicet ea quae scripta sunt: Os loquens ingentia, non de Antichristo, sed de Antiocho dicta credantur. est de mediet vulsa sunt a facie ejus. Et ecce oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. Frustra Porphyrius cornu parvulum, quod post decem cornua ortum est, Epiphanen Antiochum suspicatur, et de decem cornibus tria evulsa cornua, sextum Ptolemaeum co
Abbreviated transcription (Latin):
tis nimis. Dentes ferreos habebat mnagnos.
comedens atq cõminuens. & reliqua pedib
suis conculcans. Quartum regnũ qđ numnc
dam fictilis: & tamen ipsius ferri ex parte
nunc meminit. dentes eiꝰ ferreos & magnos
ẽẽ. contestans. Satisq miror. qđ cũ supra
leenam ce ursũ &e pardũ intrib regnis po¬
suerit : rominũ regnum nulli bestĩȩ compi¬
rarit. Hisi forte ut formidolosa faceret
bestiam. uocabulum tacuit. ut quicquid fe¬
rocius cogitauerimus in bestus: ronanos in
mis dictũ putant. Uastauit eam aper de
silua. & singularis ferus de pastus est eam.
Pro quo in hebreo habet᷑. om̃s bestiȩ lacerauer̃¬
illã. dum in uno imꝑio romanoꝵ. omnia
simul regna cognoscimꝰ. quȩ prius fuerant
separata. Illud aut̃ qđ sequit᷑. comedens
atq cõminuens. & reliqua pedib suis con-¬
culcans: significat om̃s nationes uł int̾fe¬
ctas abeis. uel tributo & seruitute subiuga¬
tas. Dissimilis aut̃ inquit erat cȩteris

Expanded text:
tis nimis: dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans. Quartum quod nunc urbem dam fictilis; et tamen ipsius ferri ex parte nunc meminit, dentes ejus ferreos, et magnos esse contestans. Satisque miror, quod cum supra leaenam, et ursum, et pardum, in tribus regnis posuerit, Romanum regnum nulli bestiae compararit: nisi forte ut formidolosam faceret bestiam, vocabulum tacuit, ut quidquid ferocius cogitaverimus in bestiis, hoc Romanomis dictum putant; Devastavit eam aper de silva; et singularis ferus depastus est eam . Pro quo in Hebraeo habet: Omnes bestiae agri laceraverunt eam; dum in uno imperio Romanorum, omnia simul regna cognoscimus, quae prius fuerant separata. Illud autem quod sequitur: Comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans, significat omnes nationes, vel interfectas ab eis, vel tributo, et servituti subjugatas. Dissimulis autem erat caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
clusa : quia ꝓpħȩ bona oꝑa p̃cesserant. ut non
tam grã liberationis sit quam iusticiȩ retri¬
ereptus de ore leonũ inuisibiliũ. & de lacu
inferni. quia credidit in dm̃ suum.
TuNic darius rex scripsit uniuersis popłis.
tribub & linguis. habitantib in uniuersa

Expanded text:
lausa, quia prophetae bona opera praecesserant: ut non lausa, quia prophetae bona opera praecesserant: ut non tam gratia liberationis sit, quam justitiae retriereptus est de ore leonum invisibilium, et de lacu inferni: quia credidit in Deum suum. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus et linguis habitantibus in universa
Abbreviated transcription (Latin):
maltũ foueam. uel arentẽ cisternã. inqua leo.¬
nes nutriebant᷑. Eestinus aut̃ pͥmo diluculo
ꝑgit ad lacum: credens eum uiuere. Lacus la.¬
tine aquarũ dulciũ congregatio nuncupat᷑.
greci. AINCH id est stagnũ uocant.
captiũi. dñs currit adseriu. aNihel
serue dĩ uiuentis. Uiuentẽ uocat. ad distincti¬
onẽ deoꝵ gentiliũ. qui simulachra sunt homi.¬
nũ mortuorũ. Ds̃ tuus cui tu
seruis semꝑ. putasne ualuit liberare te aleo.¬
nib : Non qđ dubitet de dĩ potentia de quo
supra dixerat. d̃ tuus quẽ colis semꝑ ipse li¬
berabit tẽ: sed ambiguam sententiã temꝑat.
ut cum danihel illȩsus apparuerit: quanto
res incredibilior est. tanto aduersus princpes
iustior indignatio sit. Rex inȩt̾nũ uue
Honorat honorantẽ. &e eiuitam imprecat᷑ ȩt̾na.¬
leonũ feritas immutata est. sed rictus eor
& rabies conclusa est ab angło. Et iccirco con¬

Expanded text:
in altum foveam, vel arentem cisternam, in qua leoin altum foveam, vel arentem cisternam, in qua leones nutriebantur. Festinus autem primo diluculo pergit ad lacum, credens eum vivere. Lacus autem Latine, aquarum dulcium congregatio nuncupatur, Greci λίμηνην, id est, stagnum vocant. captivum, dominus currit ad servum. Daniel serve Dei viventis. Viventem vocat, ad distinctionem deorum gentilium, qui simulacra sunt hominum mortuorum. Deus tuus cui tu servis semper, putasne valuit liberare te a leonibus? Non quod dubitet de Dei potentia, de quo supra dixerat: Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te; sed ambiguam sententiam temperat, ut cum Daniel illaesus apparuerit, quanto res incredibilior est, tanto adversum principes justior indignatio sit. Rex, in aeternum vive. Honorat honorantem se: et ei vitam imprecatur aeternaleonum feritas immutata est: sed rictus eorum, et rabies conclusa est ab angelo, et idcirco c
Abbreviated transcription (Latin):
mas uicisse babylonias. & daniheli multa
mysteria reuelata. Vnde &e diligebat eum.
hominẽq captixium habebat in honore
maximo Allatusq est lapis unus.
& positus suꝑos laci. Quem obsignauit rex
anulo suo lapidem quo os laci claudebatur.
neqͥd contra danihelẽ moliant᷑ inimici. Cre.¬
Ait enĩ euĩ dĩ potentia liberandũ. Et qui de
leonib securus est: de hominib ꝑtimescit:
Obsignat aut̃ & anulo optimatũ suoꝵ. nẽ.
qui d suspicionis contra eos habere uidert᷑.
⁊ abiit rex indomum suam & dormiuit
lentia. ut cibum nec die nec nocte caꝑet som.¬
nũ ocłis ñ concederet. sed cum ꝑiclitanti ꝓpħa
ipse penderet affectu. Si aut̃ rex nesciens dm̃
hoc facit ꝓ altero quẽ uult a discrimine libe¬
rare: quanto magis nos ꝓpeccatis ꝓpriis inedia
& uigiliis debemus dm̃ adelementiã flectere:
Uric rex primo diluculo consurgens. festinus
ad lacum leonũ ꝑrexit. Lacũ uocat depressã

Expanded text:
mas vicisse Babylonias; et Danieli multa mas vicisse Babylonias; et Danieli multa mysteria revelata, unde et diligebat eum, hominemque 661 captivum habebat in honore maximo. Allatusque est lapis unus, et positus super os laci, quem obsignavit rex annulo suo lapidem, quo os laci claudebatur: ne quid contra Danielem moliantur inimici. Credidit enim eum Dei potentiae: et qui de leonibus securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, ne quid suspicionis contra eos habere videretur. Et abiit rex in domum suam, et dormivit lentia, ut cibum nec die nec nocte caperet; somnum oculis non concederet: sed cum periclitante propheta ipse penderet affectu. Si autem rex nesciens Deum, hoc facit pro altero, quem vult de discrimine liberari: quanto magis nos pro peccatis propriis inedia et vigiliis debemus Deum ad clementiam flectere. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit. Lacum vocat depressam
Abbreviated transcription (Latin):
atq consilio uult danihelẽ de discrimine
liberare. Et in tantũ nititur & laborat: ut
rex potentissimus usq ad solis occasum cibũ
ñ capiat. & illis tanta inmalo ꝑtinacia est.
ut nec uoluntate regis moueant᷑ nec inuiria.
iri aut̃ illi intelligentes regem: dixer̃ ei
Scito rex quia lex medoꝵ est atͦq ꝑsarũ: ut
omẽ decretũ qđ constituit rex ñ liceat im¬
mutari. dicut rex intelligebat principes
accusare ꝓpt̾ inuidiã: sic & illi intelligebant
regis animũ. qđ uellet danihelẽ de p̾senti mor¬
te eruere. Unde uxta legemmedorũ atq
ꝑsarum. dicunt regis iussa ñ posse irrita fie¬
colis semꝑ. ipse liberabit te. Cedit multitudi¬
it. di tradidit potentiȩ. Nec ambigue loqͥt᷑.
ut dicat. si potuerit liberare te: sed audact̃
&e confident̃. dĩ inquit tuus quẽ colis semꝑ.
ipse liberabit te. Audierat enim tres pueros
qui inferioris a danihele gradus erant. flam¬

Expanded text:
atque consilio vult Danielem de discrimine atque consilio vult Danielem de discrimine liberare. Et intantum nititur, et laborat, ut rex potentissimus usque ad solis occasum cibum non accipiat: et illis tanta in malo pertinacia est, ut nec voluntate regis moveantur, nec injuria. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum est atque Persarum, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Sicut rex intelligebat principes accusare propter invidiam: sic et illi intelligebant regis animum, quod vellet Danielem de praesenti morte eruere. Unde juxta legem Medorum atque Persarum, dicunt regis jussa non posse fieri ircolis semper, ipse liberabit te. Cedit multitudiit, Dei tradidit potentiae. Nec ambigue loquitur: ut dicat, si potuerit liberare te; sed audacter, et confidenter: Deus, inquit, tuus quem colis semper, ipse te liberabit. Audierat enim tres pueros qui inferioris a Daniele gradus erant, flam
Abbreviated transcription (Latin):
clinemus. Unde & danihel. ñ inforo. Non
in plateis. faciebat contra regis impium:
sed in abscondito & domi. ne dĩ ommpoten¬
tis iussa neglegeret. Rex nunquid
non constitiu̾sti. ut omĩs homo qui rogarre
ralit̾ se uississe responderet: uerbo suo te¬
neretur. ne alit̃ suꝑ danihelem faciat quã
locutus est.UERUS sermo uxta decre¬
tum medoꝵ. atq ꝑsarũ. qđ p̾uaricari non
licet. Crebrius annotamꝰ ubicunq dicit᷑
regnũ medor. atq ꝑsarũ ut soluamus
difficillimam questionem. quia nitnc sub
dario. hunc sub cyro danihel fuisse memo¬
iudȩ. Ut maior sit indignitas contemnentis:
eũ qui regis iussa contemnit. dicunt hi esse
captiuum. Quod uerbum cũ audisset
rex satis contristatus est. & ꝓ danhele posu.¬
it cor ut liberaret eũ. Intellexit sẽ ꝓpͥa re.¬
sponsione deceptum. & qđ causa insidiarũ
esset inuidia. Itaq ne contra suã legẽ facere
uideret᷑: non auctoritate regia. sed r̾atione

Expanded text:
clinemus. Unde et Daniel non in foro, non clinemus. Unde et Daniel non in foro, non in plateis faciebat contra regis imperium: sed in abscondito, ut veri Domini Dei omnipotentis jussa non negligeret. Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo qui rogaret raliter se jussisse responderit, verbo suo teneatur: ne aliter super Danielem faciat quam locutus est. 660 Verus est sermo juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevicari non licet. Crebrius annotamus, ubicumque dicitur regnum Medorum atque Persarum: ut solvamus difficillimam quaestionem, qua nunc sub Dario, nunc sub Cyro Daniel fuisse memoetc. Ut major sit indignitas contemnentis, eum qui regis jussa contemnit dicunt esse captivum. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est, et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum. Intellexit se propria responsione esse deceptum: et quod causa insidiarum esset invidia. Itaque ne contra suam legem facere videretur, non auctoritate regia, sed ratione
Abbreviated transcription (Latin):
culo suo contra ierłm trib temporib indie
flectebat genua sua. De om̃i scriptura sacra
celeri memoria congregandũ est. ubi AON CA
dñs nr̃ pascha celebrat incęnaculo: &e iN
sp̃s sc̃s descendit in cęnaculo. Ꝙ nunc dani¬
hel regis iussa conteminens & indõ habens
fiduciam. ñ orat in humili loco s in excel¬
so. &e fenestras aꝑit contra ierłm ubi erat
uisio pacis. Orat aut̃ scđm pͣcepta dĩ dictã.¬
q salomonis. qui contra templũ orandum
esse memorauit. Tria aut̃ tempora quib dõ
flectenda sunt genua. in terciam horam &e
sextam & nonam ȩccłastica traditio intelli¬
git. Deniq t̾cia hora descendit suꝑ apłos
orationẽ ascendit cęnaculum. Nona. petrus
& ioliannes ꝑgebant ad templũ.
iRi gͥ illi curiosius inquirentes: in uener̃
danihꝰelem orantẽ &e obsecrantẽ dm̃ suum.
Ex hoc loco discimus ne temere nos offeramꝰ
ꝑiculis. sed quantum in nob̾ est insidias de¬

Expanded text:
culo suoculo suofacere consueverat. De omni Scriptura sancta celeri memoria congregandum est, ubi δώματα,Dominus noster Pascha celebrat in coenaculo : et in Spiritus sanctus descendit in coenaculum . Et nunc Daniel regis jussa contemnens, et in Deo habens fiduciam, non orat in humili loco, sed in excelso: et fenestras aperit contra Jerusalem, ubi erat visio pacis. Orat autem secundum praeceptum Dei, Dictaque Salomonis, qui contra templum orandum esse admonuit. Tria autem sunt tempora quibus Deo flectenda sunt genua: tertiam horam, sextam et nonam ecclesiastica traditio intelligit. Denique tertia hora descendit Spiritus sorationem ascendit in coenaculum . Nona, Petrus et Joannes pergebant ad templum . Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem, et obsecrantem Deum suum: Ex hoc loco, discimus, ne temere nos offeramus periculis: sed quantum in nobis est, insidias de
Abbreviated transcription (Latin):
inreb huiuscemodi : siin sermone. tactu.
nutu. internuncio. possent accusare danhe¬
&̾ eum̾ in re stupri arguere ñ poterant.
Hoc illi dixerint: qui ꝓpt̃ occasionẽ unius uer¬
bi longas solent fabulas texere. Nos inter.¬
pretemur simplicit᷑ quod nullam occasionem
aduersus eũ repꝑerint inqua regi noxius fu¬
erit. eo qđ fidelis esset & nulla culpȩ suspicio
inueniret᷑ in eo. Pro suspicione. theodotio &
aquila. ω RΙTΩΚΗΑCO int̃p̃tati suNs.
quȩ chaldaicȩ dr̃ essaita. Cumq abhebreo
quęrerẽ quid significaroe: respondit ium uer¬
Dixerunt gͦ uiri illi. Non inueniemꝰ in dani
F elix conuersatio. in qua inimici nullã reꝑi-
sunt ei. Pulchre dixit. subripuer̃. Non enim
hoclocuti sunt qđ agere cogitabant. sed ꝑ ho¬
norem regis inimico moliunt᷑ insidias.
IU. itaq rex confirma sententiam & scri.¬
Ibe decretum. ut non immutetur qđ statutũ
est a medis de persis. Perspicuum fit qđ supra

Expanded text:
in rebus hujuscemodi, si in sermone, tactu, in rebus hujuscemodi, si in sermone, tactu, nutu, internuntio possent accusare Danie eum in re stupri arguere non poterant. Hoc illi dixerint, qui propter occasionem unius verbi longas solent fabulas texere. Nos interpretemur simpliciter, quod nullam occasionem adversus eum reperirint, in qua regi noxius fuerit, eo quod fidelis esset, et omnis culpae suspicio non inveniretur in eo. Pro suspicione Theodotio et Aquila ἀμβλάκημα interpretati sunt, quae Chaldaice dicitur ESSAITHA. Cumque ab Hebraeo quaererem quid significaret, respondit vim verDixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Al. inFelix conversatio in qua inimici nullam reperiunsunt ei. Pulchre dixit, surripuerunt: Non enim hoc locuti sunt, quod agere cogitabant, sed per honorem regis, inimico moliuntur insidias. Nunc itaque, rex, confirma sententiam et scribe decretum, ut non immutetur, 659 quod statutum est a Medis atque Persis. Perspicuum fit  Al. sit
Abbreviated transcription (Latin):
Lx .x. arta rersen interp̃tati sunt. Quod aut̃
ordo preposterus est. ut ante subdario nar.¬
retur hystoria quam subbalthasar qđ po¬
stea lecturi sumꝰ. qui a dario int̾fectus est.
illud mͥ uidet᷑ inciusa. quod statim hystoriȩ
copulauit. In fine enim suꝑioris dixerat
terfecit balthasar. hȩc gesta sunt quȩ dictu-¬
risumus. ORRO rex cogitabat coͬstitu.¬
ere eum suꝑ omẽ regnum. Vnde principes &
satrapȩ. quȩrebant occasionẽ ut inuemrent
daniheli exlatere regis. Pro principib quos
symmachus transtulit: theodotio. ⁊ c̾ꝑ ti¬
est. Cumq quęrerẽ qui essent isti principes.
editione legimanifestius: qui dixer̃. Et duos
uiros quos constituit cum eo. & satrape
Quȩrebant occasionẽ ut inuenirent daniheli
exlatere regiᷤᷤ. & in hoc loco. hebrei tale
nescio quid suspicant᷑. latus regis regina
est uł concubinȩ eiꝰ. cęterȩq uxores quȩ ex
litere dormniunt. Quȩrebant gͦ occasionem

Expanded text:
Septuaginta Artaxercen interpretati sunt. Quod autem Septuaginta Artaxercen interpretati sunt. Quod autem ordo praeposterus est, ut ante sub Dario narretur historia, quam sub Balthasar, quod postea lecturi sumus, qui a Dario interfectus est, illud videtur mihi in causa, quod statim historiam historiae copulavit. in fine enim superioris dixerat terfecit Balthasar, haec gesta sunt quae dicturi sumus. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum, unde principes et satrapae quaerebant occasionem, ut invenirent Danieli ex latere regis, etc. Pro principibus, 658 quod Symmachus transtulit: Theodotio τακτest. Cumque quaererem qui essent isti principes τeditione legi manifestius, qui dixerunt: et duos viros quos constituit cum eo, et satrapae Quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Et in hoc loco Hebraei tale nescio quid suspicantur: latus regis, regina est, vel concubinae ejus caeteraeque uxores, quae ex latere dormiunt. Quaerebant ergo occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
principes. arripite clypeum. Placuit
dario & constituit suꝑ regnũ satrapas centũ
uiginti ut essent in toto regno suo. & suꝑ eos
principes tres. ex quib danihel unus erat.
osephus de quo supra dixximus. huiꝰ loci scribens
hystoriam ita locutus est. Darus aut̃ quiba¬
bylonioꝵ. destruxit imꝑiũ uuante se & pa¬
rit dimicante cyro ꝓpinquo suo. annũ uit
agebat sexagesimum scđm. quando coepit
baibylonẽ. Eratq filius astiagis. qui altero
danihelem ꝓpłam & addux̃ in mediam &
unum fecit de trib principib qui uniuerso
regno eius p̾erant. Ex quo intelligimꝰ. sub¬
uersa babylone dariũ reuersum ad regnũ
suum inmediã. secũq adduxit danhelem
portentũ qͥd balthasari acciderat. ee interp¬
tationẽ quã danihel exposuerat. & quo modo
medoꝵ. regnũ ꝑsarũq p̾dixerat. Nemog̾
turbetur. qd nunc in regno darii. nunc iti
regno eyri danihel fuisse dicatur. Pro dario

Expanded text:
principes, arripite clypeum . Placuit principes, arripite clypeum . Placuit Dario, et constituit supra regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo: et super eos principes tres ex quibus Daniel unus erat. Josephus de quo supra diximus, hujus loci scribens historiam, ita locutus est: Darius autem qui Babyloniorum destruxit imperium, juvante se, et pariter dimicante Cyro propinquo suo, annum vitae agebat sexagesimum secundum, quando cepit Babylonem: eratque filius Astyagis, qui altero Danielem prophetam, et adduxit in Mediam, et unum fecit e tribus principibus, qui universo regno ejus praeerant. Ex quo intelligimus subversa Babylone, Darium reversum esse ad regnum suum in Mediam, secumque adduxisse Danielem portentum, quod Balthazar acciderat, et interpretatione quam Daniel exposuerat, et quomodo Medorum regnum Persarumque praedixerit. Nemo ergo perturbetur, quod nunc in regno Darii, nunc in regno Cyri, Daniel fuisse dicatur. Pro Dario,
Abbreviated transcription (Latin):
medorũ. solus darius successisse in regnum
scribitur: ordo &e ętatis & ꝓpinquitatis &
regni est. Darius enim.Lx. duor annor
successor regni debuit numerari. Unde &e
inuisione quȩ contra babylonẽ in isaia le¬
gitur. post multa quȩ longũ est ponere
hȩc futura narrantur. Ecce ego suscitabo suꝑ
eos medos qui argentum ñ quęrant nec aurum
uelint. sed sigittis paruulos int̾ficiant. & la¬
ctentib uteri non misereant᷑. & ieremias.
Sanctificate inquit contra eam gentes. reges
mediȩ & duces eiꝰ. & uniuersos magistratus eiꝰ.
cunctãq t̾ram potestatis illius. Et in conseqͣn¬
tib. Filia babylonis quasi areȩ tempus tri-¬
ture eiꝰ. adhuc modicum & ueniet tempus
messionis eiꝰ. Qđ aut̃ inconuiuio capta sit
babylon quã hortatur ad pugnã: manifesti¬
us scribit isuas. Babylon dilecta mea. facta
est mͥ inmiraculũ. Pone mensã. contemplare
inspecula comedentes & bibentes. Surgite

Expanded text:
Medorum solus Darius successisse in regno Medorum solus Darius successisse in regno scribitur, ordo aetatis, et propinquitatis, et regni est. Darius enim sexaginta duorum annorum e naturae, successor regni debuit numerari. Unde et in visione quae contra Babylonem in Isaia legitur, post multa quae longum est ponere, haec futura narrantur: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint: sed sagittis parvulos interficiant, et lactantibus uteris non misereantur . Et Jeremias: Sanctificate, inquit, contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et universos magistratus ejus cunctamque terram potestatis illius . Et in consequentibus: Filia Babylon quasi area tempus triturae ejus: adhuc modicum, et veniet tempus messionis ejus . Quod autem in convivio capta sit 657 Babylon, quam hortatur ad pugnam, manifestius scribit Isaias: Babylon dilecta mea facta est mihi in miraculum: pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes: surgite
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit aut̃ insigne regium torquẽ &e purpu-¬
rim. ut dario quierat successurus in regnũ
fieret notior. & ꝑnoticiam honoratior. Nec
mirum. si balthasar audiens tristia: soluerit
prȩmium qđ pollicitus est. Aut enĩ longo
post tempore credidit uentura quȩ dixe̾rat.
aut dum dĩ ꝓpħam honorat. sꝑat se ueniã
consecuturũ. Quam si ñ impetrauit: maius
fuisse credendũ est sacrilegiũ indm̃. quam
iorem in hominẽ. Eidem nocte
int̾fectus est balthasar rex chaldeus. & da
iudaicȩ libro. obsessa lubylone a medis &e
persis. dario uidelic&e & cyro. in tantam uenis¬
se balthasar regẽ babylonis obluronẽ sui:
ut celeberrimum iniret conuiuium. & inuasis
templibiberet. & obsessus uacarce epulis.
Unde potest stare hystoria quod eadem nocte
sit captus atq iugulatus. dum om̃s aut uisi¬
onis interp̃tationisq pauore terrentur.
aut occupati sunt festiuitate conuiuii. Quod

Expanded text:
Accepit autem insigne regium, torquem et purpuAccepit autem insigne regium, torquem et purpuram, ut Dario qui erat successurus in regnum fieret notior, et per notitiam honoratior. Nec mirum si Balthasar audiens tristia, solverit praemium, quod pollicitus est. Aut enim longo post tempore credidit ventura quae dixerat: aut dum Dei prophetam honorat, sperat se veniam consecuturum. Quam si non impetravit, majus fuisse credendum est sacrilegium in Deum, quam honorem in hominem. Eadem nocte interfectus est Balthasar rex Chaldaeus, et Dquitatis libro, obsessa Babylone a Medis et Persis, Dario videlicet et Cyro in tantam venisse Balthasar regem Babylonis oblivionem sui, ut celeberrimum iniret convivium, et in vasis templi biberet, et obsessus vacaret epulis. Unde potest stare historia, quod eadem nocte sit captus atque jugulatus: dum omnes aut visionis interpretationisque pavore terrentur, aut occupati sunt festivitate, et ebrietate c
Abbreviated transcription (Latin):
quin post anti xp̃m scĩ regnaturi sint
Haec est aut̃ scriptura quȩ digesta est.
Manie.⁊ hechel. bhares. Et hȩc̃ interpreta¬
Itio sermonis. Marie: numerauit dĩ regnũ
P hares: diuisũ est regnũ tuũ. & datũ est
medis & ꝑ̾sis. Tria tantum uerba inparie¬
te scripta signauerat. manie. ⁊ hechel.
Non solum gͦ lectione opus fuit. sed & int̾ preta-¬
tione eorsꝰ quȩ legerat. ut intelligeret᷑ quid
hȩc uerba prȩdicerent. Qđ scilicet numerasset
ds regnum illius atq complesset. appendisset
instatera iudicii sui. & ante eum uigularet
gladius quam natura dissolueret. & imꝑiũ
eius in medos diuideret᷑ & persas. Cyrus enĩ
ut ante iamdiximus rexꝑsarum. uincto sibi
dario auunculo subuertit imꝑium chaldeoꝵ.
unc iubente rege indutus est damhel pur¬
pura: &e circundata est torquis aurea collo
enis. & predicatum est de eo qđ haberet po¬
testatem t̾cius in regno. siue t̾ciȩ partis regni.

Expanded text:
quin post Antichristum sancti regnaturi sint. quin post Antichristum sancti regnaturi sint. Haec est autem scriptura quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec interpretatio sermonis: MANE, numeravit Deus regnum PHARES, divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tria tantum verba in pariete scriptura signaverat: Mane, Thecel, Non solum ergo lectione opus fuit, sed interpretatione eorum quae legerat: ut intelligeret qui haec verba praedicerent: quod scilicet numerasset Deus regnum illius atque complesset, et apprehendisset in statera judicii sui: et ante eum jugularet gladius, quam natura dissolveret, et imperium ejus in Medos divideretur et Persas. Cyrus enim, ut ante jam diximus, rex Persarum, juncto sibi Dario avunculo, subvertit imperium Chaldaeorum. 656 Tunc jubente rege indutus est Daniel purpura et circumdata est torques aurea collo ejus, et praedicatum est de eo, quod haberet potestatem tertius in regno. Sive tertiae partis regni.
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu dĩ. quocunq uoluerit illuc declina¬
bitur. Nisi forte quenq dicamus regẽ. cuiꝰ¬
non regnat peccatũ immortali corpore. & cuiꝰ
ideo seruat᷑ cor: quia in manu dĩ est. Quic.¬
quid aut̃ in manu dĩ patris fuerit: nullus
potest raꝑe exea. Et quicunq raptus fuerit¬
intelligitur inmanu dni ñ fuisse
u quoqͦ filius eiꝰ balthasar ñ humiliasti
cor tuum. cũ scires hȩc omnia. Proauus tuus¬
ablata est. Et tu igitur cũ hoc de parente co-¬
gnosceres. & scires qͦuod suꝑbis ds̃ resistit. hu-
milib aut̃ dat grãm: ñ debueras aduersum
dominatorẽ cęli leuare cortuum & insultare
locum quidã ad antixp̃m referunt. quod
imitans patris sui diaboli suꝑbiam contra
dm̃ erectus est. Sed querendum nobis est ab
eis. quis sit danihel qui ei scripturã dĩ inter¬
pretat᷑. & qui medice persȩ occidentes eum
& succedentes in regnũ eiꝰ. Nulli enĩ dubiũ.

Expanded text:
in manu Dei: quocumque voluerit, illud declinain manu Dei: quocumque voluerit, illud declinabit , nisi forte sannon regnat peccatum in mortali corpore , et cujus ideo servatur cor, quia in manu Dei est? Quidquid autem in manu Dei patris fuerit, nullus potest raintelligitur in manu Dei non fuisse. Tu quoque, filius ejus Balthasar, non humiliasti cor tuum cum scires haec omnia: sEt tu igitur cum haec de parente cognovisses, et scires quod superbis resistit Deus, humilibus autem dat gratiam, non debueras adversus dominatorem coeli elevare cor tuum, et insultare locum quidam ad Antichristum referunt, quod imitatus patris sui diaboli superbiam, contra Deum erectus sit. Sed quaerendum est ab eis, quis sit Daniel qui eis scripturam Dei interpretetur, et qui Medi et Persae occidentes eum et succedentes in regnum ejus. Nulli enim dubium,
Abbreviated transcription (Latin):
danihel. are coram rege. Munera tua sint t̾¬
& dona domus tuȩ alteri da. Scripturam
aut̃ legam tibi rex. & int̾p̃tationẽ eiꝰ ostendã
tibi. E mulemur danihelẽ. regis dignitatẽ
& munera contemnentẽ. qui absq p̾cio ꝓfe¬
rens ueritatẽ: iam illo tempore p̃ceptum
euangłicũ sequebatur. gratis accepistis. gra¬
is date. Alioquin & tristia nunciantẽ in¬
decens erat libent̃ dona susciꝑe. Quos uole.¬
bat int̾ficiebat. ee quos uolebat ꝑcutiebat
Quos uolebat exaltabat. & quos uolebat
humiliabat. Nabuchodonosor ꝓ aui ponit
exemplum. ut &e dĩ iusticiam doceat: & ꝓpt̃
suꝑbiam etiam ꝓnepotem auosimilia susti¬
nere confirmet. Si autem nabuchodonosor
quos uolebat int̾ficiebat & quos uolebat
ꝑcutiebat. quos uolebat exaltabat & quos
uolebat humiliabat: in huiuscemodi inter-¬
humiliatione ñ est dĩ ꝑuidentia nec pͣceptũ.
sed eorum uoluntas qui ꝑcutiunt quos uolu
dum est & quo sensu illud legat᷑. cor regiᷤᷤ

Expanded text:
Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tc. Aemulemur Danielem, Regis dignitatem et munera contemnentem, qui absque pretio proferens veritatem jam illo tempore praeceptum Evangelicum sequebatur: Gratis accepistis, gratis date. Alioqui, et tristia nuntiantem, indecens erat libenter dona suscipere. Quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat: quos volebat, exaltabat, et quos volebat, humiliabat. Nabuchodonosor proavi ponit exemplum: ut et Dei justitiam doceat, et propter superbiam etiam pronepotem similia sustinere confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, et quos volebat humiliabat: in hujuscemodi honorhumiliatione, non est Dei providentia, nec praeceptum: sed eorum voluntas percutiunt quos voluesit, quaerendum est, quo sensu illud legatur: Cor regis
Abbreviated transcription (Latin):
pet᷑. Hoc cui potest hominũ conuenire refpo.¬
ndeat porphyrius. aut quis iste tam potens
sit. qui cornu paruum qđ antiochũ int̾ytat᷑
fregerit atq contriuerit. Si responderit
antiochi principes a iuda machabeo fuisse
suꝑatos: docere debet quomͦ cũ nubib cȩli
ueniat quasi filius hominis. & offerat᷑ uetu.¬
sto dierũ & detͣ ei potestas & regnũ. & omĩs
popłs. trib ac lingua seruiant illi. & potelta

Expanded text:
etc. Hoc cui potest hominum convenire, respondeat Porphyrius: aut quis iste tam potens sit, qui cornu parvulum, quem Antiochum interpretatur, fregerit atque contriverit? Si responderit Antiochi principes, a Juda Machabaeo fuisse superatos, docere debet quomodo cum nubibus coeli veniat, quasi filius hominis, et offeratur vetusto dierum, et detur ei potestas, et regnum, et 671 omnes populi, tribus ac linguae serviant illi, et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tem: iesus pontifex & zorobbabel &e postea
esdras sacerdos & cȩteri qui cũ eis ꝓficisci
uoluerant. templũ &e urbem & muros eiꝰ
edificare conatisunt. ꝓhibentib incircũitu
nationib ne impleret᷑ opus. quasi hoc rex

Expanded text:
tem, Jesus Pontifex et Zorobabel, et postea tem, Jesus Pontifex et Zorobabel, et postea Esdras Sacerdos, et caeteri qui cum eis proficisci voluerant, Templum et urbem, et muros ejus aedificare conati sunt, prohibentibus in circuitu nationibus, ne impleretur opus
Abbreviated transcription (Latin):
tio sit. qui post septuaginta ebdomadas
mundo apparuit. postquam consũmata sunt
delicta & finẽ accepit peccatũ & deleta est
iniquitas. & annunciata iusticia semꝑit᷑na
quȩ legis iusticiã uinceret. & impleta est
priusquã. xp̃c humanũ corpus assumeret
sꝑabant᷑ magis quã tenebant᷑. Dicit aut̃¬
ipse angelus septuaginta annorum ebdo-¬
madas idest annos quadringentos non agin¬
ta. ab exitu sermonis ut respondeatur &
ut edificetur ierłm. uicesim arta xersis re¬
gis ꝑsarum annum habere principiũ. Nee¬
inias quippe huiꝰ pincerna sicut in esdrȩ
libro legimꝰ rogauit regem. accepitq re¬
sponsum ut edificaret᷑ ierłm. Et iste egres¬
sus est sermo qui struendȩ urbis & circun.¬
dandȩ muris daret licentiã. quȩ usq ad il.¬
lud tempus uicinarũ gentiũ patebat incur¬
sib. Si quidẽ a cyriregis imꝑio qui uolen¬
tib reuerti inierosolimam dederat potesta¬

Expanded text:
tio sit, qui post septuaginta hebdomadas tio sit, qui post septuaginta hebdomadas mundo apparuit, post quem consummata sunt delicta, et finem accepit peccatum, et deleta est iniquitas: et annuntiata justitia sempiterna, quae legis justitiam vinceret: et impleta est priusquam Christus humanum corpus assumeret, sperabantur magis quam tenebantur. Dicit autipse Angelus septuaginta annorum hebdomadas, id est, annos quadringentos nonaginta, ab exitu sermonis, ut respondeatur, et ut aedificetur Jerusalem, vicesimum Artaxerxis regis Persarum annum habere principium. Neemias quippe hujus pincerna , sicut in Esdrae libro legimus rogavit regem, accepitque responsum, ut aedificaretur Jerusalem. Et iste egressus est sermo qui exstruendae urbis, et circumdandae muris daret licentiam: quae usque ad illud tempus vicinarum gentium patebat incursibus. Si quidem ad Cyri regis imperium, qui volentibus reverti Jerosolymam dederat potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ex ꝑsona dĩ loquitur gabrihel.
Nequaquã popłs dĩ est sed popłs tuus. nec urbs
exodo legimꝰ. quando ds̃ loquit᷑ ad moysen.
Descende.peccauit popłs tuus. Hoc est ñ popłs
m̃s. quia me deseruit. Quia gͥ postulas ꝓ¬
ierłm &e oras ꝓpopło uideoꝵs: audi qͦd in
septuaginta annorũ ebdomadib futura
sint in popło tuo & urbe tua quȩ sequunt᷑.
Scio de hac quęstione aberuditissimis iuiris
uarie disputatũ. & unũquenq ꝓcaptu
ingenii sui dixisse quod senserat. Quia gͥ
ꝑiculosum est de magistror ȩccłȩ iudicare
sententiis. & alterũ prȩferre alteri: dicam
quid unusqͥsq senserit. lectoris arbitrio
derelinquens cuius expositionẽ sequi debeat.
de.Latͣx. ebdomadib hȩc locutus aduerbũ
est. Capłm qđ indanihele de .Lxx. ebdoma¬
dib legimꝰ. multa & admirabilia continet
quȩ nunc longũ est dicere. Ergo qđ ad p̃sens
opus ꝑtinet de temporib disserendũ est.
Nulliq dubiũ quin de aduentu xp̃i prȩdica¬

Expanded text:
propterea ex persona Dei loquitur Gabriel: Nequaquam populus Dei est, sed populus tuus: nec urbs Exodo legimus, quando Deus loquitur ad Moysen: Descende, peccavit enim populus tuus , hoc est, non populus meus, quia me deseruit. Quia igitur postulas eorum, audi quid in septuaginta annorum hebdomadibus futurum sit populo tuo, et urbi tuae quae sequuntur. Scio de hac quaestione ab eruditissimis viris varie disputatum, et unumquemque pro captu ingenii sui dixisse quod senserat. Quia igitur periculosum est de magistrorum Ecclesiae judicare sententiis, et alterum praeferre alteri, dicam quid unusquisque senserit, lectoris arbitrio derelinquens, cujus expositionem sequi debeat. de LXX hebdomadibus haec locutus est: « Capitulum quod in Danihele de LXX hebdomadibus legimus multa et admirabilia continet, et quae nunc longum eopus pertinet, de temporibus disserendum est. Nullique dubium quin de adventu Christi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hanc iosephus auiã balthasaris. origeneᷤ
matrem scribunt. Unde &e nouit p̃terita.
quȩ rex ignorabat. Firgilet gͦ porphyrius
qui eam balthasaris somniauit uxorẽ. &
Prȩt̃ sẏminachum qui chaldaicã ueritatem
secutus est. cȩteri sp̃m dĩ int̾pretati sunt.
Et in dieb patris tui. scientia &e sapientia in¬
uentȩ sunt in eo. Patrẽ uocat nabuchodonosor

Expanded text:
tc. Hanc Josephus aviam Balthasaris, Origenes tc. Hanc Josephus aviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et Praeter Symmachum, qui Chaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interpretati sunt. Et in diebus patris tui sapientia et scientia inventae sunt in eo, etc. Patrem vocat Nabuchodonosor,
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. Rex balthasar satis conturbatus est.
& uultus illius immutatus est. Exclama.¬
uit itaq rex fortit̃. ut introducerent magos.
chaldeos & aruspices. Oblitus eorum quȩ nabu¬
chodonosori acciderant. antiquum & inolitũ
gentis suȩ sequit᷑ errorẽ. & ñ dĩ ꝓpħam sed ma¬
gos & chaldeos & aruspices uocat. Purpura
uestietur. & torquẽ auream habebit incollo
Rem quidẽ facio ridiculam. ut in expositione
ꝓpħarum de uerboꝵ generib quasi gramati¬
cus disputem. Sed quiã a quodam nichil scien¬
te & omĩa pollicente rep̃hensus sum. cur tor¬
quem genere feminino transtulerim: hreuit̃
annotabo. qđ cicero ainmario torquẽ gene¬
re feminino. titus liuius masculino dixe.¬
rit. Et tercius in regno meo erit. Uel
tercius post me. uł unꝰ extrib principib
quos alibi tristegas legimus. Regina¬
iut̃ ꝓre quȩ acciderat regi & optimatib eiꝰ
domũ coniuuii ingressa est. & ꝓloquens¬

Expanded text:
legimus: Rex Balthasar satis conturbatus est, legimus: Rex Balthasar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos et haruspices, etc. Oblitus eorum quae Nabuchodonosor acciderant, antiquum et inolitum suae gentis sequitur errorem: ut non Dei prophetam, sed magos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus sum, cur torquem genere feminino transtulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino dixerint. Et tertius in regno meo erit, etc. Vel tertius post me, vel unus ex tribus principibus, quos alibi acciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est, e
Abbreviated transcription (Latin):
scondito. Abscondunt enĩ om̃s heretici ce
oꝑiunt mendacioꝵ suoꝵ dogmata. ut sagit¬
tent in obscuro rectos corde.N eadem
hora apparuer̃t digiti quasi manus homu¬
nis scribentis contra candelabrum insuꝑfi.¬
Icie parietis aulȩ regiȩ. & rex aspiciebat arti:¬
culos manus scribentis. Pulchre dix̃. in eadẽ
hora. sicut & suꝑus legimꝰ de nabuchodono¬
sor. cum adhuc sermo esset inore regis uox
de cȩlo ruit: ne obaliud sibi illata supplicia.
sed obblasphemiam cognoscerce. Uidentur
aut̃ digiti in pariete scribere contra candela¬
brum: ne & manꝰ & id quod scribebat᷑ lon.¬
gius a lumine ñ parerent. & scribunt it
pariete aulȩ regiȩ. ut intelligat rex ad se
ꝑtinere quod scribitur. Tu̾nc regis facies
commutata est. Et hic notandum ꝓpt̃ eos
psalmos qui habent titulos. ꝑiis qͥ cõmuta¬
buntur: qͥd immutatio ñ solum sc̃is. sed pec¬
catorib quoq sit. Nam & in consequentib

Expanded text:
scondito . Abscondunt enim omnes haeretici, et scondito . Abscondunt enim omnes haeretici, et operiunt mendaciorum suorum dogmata, ut sagittent in obscuro rectos corde. In eadem hora apparuerunt digiti quasi manus hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae. Et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Pulchre dixit: In eadem hora, sicut et supra legimus de Nabuchodonosor: cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit; ne ob aliud sibi illata supplicia, sed ob blasphemiam cognosceret. Videntur autem digiti in pariete scribere contra candelabrum: ne et manus, et id quod scribebatur, longius a lumine non parerent. Et scribunt in pariete aulae regiae, ut intelligat rex ad se pertinere quod scribitur. Tunc facies regis commutata est, etc. Et hic notandum propter eos psalmos qui habent titulos: Pro his qui commutabuntur, quod immutatio non solum sancti, sed et peccatoris quoque sit. Nam et in consequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ndum est. qđ om̃s heretici & doctrina contra.¬
ria ueritati quȩ assumit uerba ꝓpħarũ. &ẽ
testimonus diuinȩ scripturȩ abutitur adsen¬
sum suũ. & dat bibere iis quos decipit. & cũ
quib fornicata est: tollit uasa templi dnũ
& in ebriatur in eis. & non dm̃ cuiꝰ uasa sunt.
sed deos laudat aureos argenteos & hȩneos.
ferreos. ligneosq & lapideos. Aurei mͥ uident᷑¬
di i: qui scłari ratione compositi sunt. Argentei:
qui habent eloquii uenustatẽ. & rethorica
arte constructi sunt. Qui aut̃ inferunt fabu¬
las poetarũ. & uetustis utuntur traditionib
habentes int̾ se multam uel elegantiȩ uel
stulticię differentiã : isti uocantur hȩnei &
ferrei. Qui autempenitus in epta ꝓponunt:
lignei appellant᷑ & lapidei. Quos om̃s. iN
duas partes deuteronomiũ diuidit scribens.
Maledictus qui facit sculptile &e conflatile
opus manuũ artificis. & ponit illud in ab¬

Expanded text:
ndum est: quod omnes haeretici, et doctrina contrandum est: quod omnes haeretici, et doctrina contraria veritati, quae assumit verba prophetarum; et testimoniis divinae Scripturae abutitur ad sensum suum; et dat bibere his quos decipit, et cum quibus fornicata est: tollat vasa templi Dei, et inebrietur in eis: et non Deum cujus vasa sunt, sed deos laudet aureos et argenteos, et aeneos, et ferreos, ligneosque et lapideos. Aurei mihi videntur hi qui saeculari ratione compositi sunt. Argentei, qui habent eloquii venustatem, et rhetorica arte constructi sunt. Qui autem inferunt fabulas poetarum, et vetustis utuntur traditionibus, habentes inter se multam vel elegantiae vel stultitiae differentiam, 653 isti vocantur aenei et ferrei. Qui autem penitus inepta proponunt, lignei appellantur et lapidei. Quos omnes in duas partes Deuteronomium dividit, scribens: Maledictus qui facit sculptile, et conflatile, opus manuum artificis, et ponit illud in ab