comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rumeis dantes eamdemqmͣ eciam
ulis nt supplicẽt imperatorioime¬
diam portom dentfilus sucũ rexu
ueq nsufructu apudeas man̾te. et
simpliciter equalem eam poninus
pp̃ nupciari ĩ maturtatem eiq̃
aute lugubre tp̃c impeit ¶Suero
eciam naturalium tutelã gerat fi

Expanded text:
 dantes eandem quam etiam illis, ut supplicent imperatori et dimidiam portionem dent filiis suarum rerum, neque usufructu apud eas remanente. Et simpliciter aequalem eam ponimus propter nuptiarum immaturitatem ei quae ante lugubre tempus nupsit. Si vero etiam naturalium tutelam gerat
Abbreviated transcription (Latin):
driuo. super anos płimos antiqͦꝵ
legis larorum det̾minatum ẽ. ntͣ
siquis manumisit anallam de¬
unde cam ducat uxorem. atillant
indeatur elata. iepulata solu̾it.i
priore marito. S deinceps nupcia

Expanded text:
super alios plurimos antiquorum legislatorum determinatum est, ut si quis manumiserit ancillam, deinde eam ducat uxorem, at illa ut videtur elata et epulata solverit cpriore marito, sed deinceps nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
lio desuo si adẜas uenerit impciaᷤᷤ
non pot̾it per occom ingratitudĩs
reuocare ꝙ datumẽ. non enĩ expu¬
ra indetur uoluntatẽ ingratitu¬
dine introducere. s ẜas nuptias cõ¬
sid̾aus ad hnͣcuenisse cogitatõm n
putabr̃nsitũ aperte filius aut arca
uitam ip̃am insidians mr̃iant
manus inferens ĩpias ant circa ciꝰ¬
stancie tecius oblatõmagens adu̾s
eam aliquid declaret᷑ ¶⁊onenim
maritorũ dignitatib ant priile¬
gus uti. s adquale post priorem
fortimam que cnĩ priorum oblita
c̃.non tursus expriorib adumabr.¬

Expanded text:
lio de suo si ad secundas venerit nuptias, non poterit per occasionem ingratitudinis revocare quod datum est. Non enim ex pura videtur voluntate ingratitudinem introducere, sed secundas nuptias considerans ad hanc venisse cogitationem putabitur. Nisi tamen aperte filius aut circa vitam ipsam insidians matri aut manus inferens impias aut circa substantiae totius ablationem agens adversus eam aliquid declaretur. Caput Xmaritorum dignitatibus aut privilegiis uti: sed ad quale post priorem fortunam. Quae enim priorem oblita est, non rursus ex prioribus adiuvab
Abbreviated transcription (Latin):
te filus ilsum restitur. ¶ Siuero impu¬
bes forsan fun fuissent eciam c̃me¬
dii tpris fructib. hec enĩ indebatur
it. s uolumus. Psi usus detur ꝑlai¬
gitatẽ aut mortis c̾a donatõni fa¬
l donari. si relinquatur et accipiẽs
adsecundas uemat ipcias man̾e
sic quor usum donec super sit qui
ipẽ qui donatõni sic̾ dcm̃ est recit i¬
aut hũcreliquit. sine masculus
siũfemina dixerit uelle ad ẜasuem
entenupcias eo quiusum fructum
accepit solin enimi.iad suguire uer
que perla giratem dantur dicir
detur nicl̾ penitus innouamus
sz dud̃s c̃itateneant: n uaneat ap̃
accipientes donec unuint licetde¬
cies milies ꝯriumaliquid neliut

Expanded text:
s illum restitui, si vero impuberes forsan filii fuissent, etiam cum medii temporis fructibus. Hoc enim videbatur it: sed volumus, vel si usus detur per largitatem aut mortis causa donationem faetiam donari, si relinquatur, et accipiens ad secundas veniat nuptias, manere sic quoque usum, donec supersit qui ipse qui donationem, sicut dictum est, fecit aut hunc reliquit, sive masculus sive femina, dixerit velle ad secundas veniente nuptias eo, qui usumfructum accepit, solvi eum et ad suam reverti quae per largitatem dantur dicimudetur, nihil penitus innovamus, sed dudum sancita teneant, et maneat apud accipientes donec vivunt, licet decies mi
Abbreviated transcription (Latin):
lexnuanit alio quim siquid talege¬
sserit iuitar donatõnis quodagit
lt ipõ esse indetur. et si moriatur
mulier etrecipient dotes qui dede¬
runt eas ĩmature mulieribrmani¬
ti abhrdib mulierumcum medii
temporis sructibrip̾iet hr̃des eorũ
sine alienatõe ĩ filiis hoc indelicet
ꝙ gn̾alit̾ constitutum ẽ. ¶ Si n̾o
noncontig̾it accipere ꝯ̃lentes do¬
tes adhuc constante. i̾io ecia
post mortemeas uxorum ẜmle¬
gem et ab illarum percipienth̃r
¶Si autemtutelam gerat mulier
finorumpalam ẽ qr impub̾m ex¬
istencium uirans non ad secũdaᷤ
nenut se nupcias demde ꝯtempu¬
ens⁊ prius cõnbium. ⁊ ius uirã¬

Expanded text:
lex numeravit; alioquin, si quid tale gesserint, instar donationis quod agitur hoc ipso esse videtur: et si moriatur mulier, et recipient dotes qui dederunt eas inmature mulieribus mariti ab heredibus mulierum cum medii temporis fructibus, ipsi et heredes eorum, sine alienatione haec filiis, hoc videlicet quod generaliter constitutum est. Si vero non contigerit accipere contrahentes dotes adhuc constante matrimonio, etiam post mortem eas uxorum secundum legem ab illarum percipient hers. Caput XL Si autem tutelam gerat mulier filiorum palam est quia impuberum existentium iurans non ad secundas venire se nuptias, deinde contemnens et prius conubium
Abbreviated transcription (Latin):
dam sermone. et il lud adicimius:
quia quis lucrati fu̾unt ꝑentes re¬
pudio soluto. ĩm̾o. siue bona gr̃a
nsso siue eciam alicer. si ne ꝑdotis
siue ꝑsponsalicie largitatis acc̃om
hec ad incrar ex morteluccorum oĩ
aẜuentur filus. hocidem custodien¬
doeciam superindocatis moribus
per illud ꝙ lucratum ẽ exillis imp¬
cus filus ex quib processerunt fii

Expanded text:
dam sermone et illud adicimus, quia quaecumque lucrati fuerint parentes repudio soluto matrimonio, sive bona gratia misso sive etiam aliter, sive per dotia sive per sponsaliciae largitatis occasionem, haec ad instar ex morte lucrorum omnia serventur filiis. Hoc idem custodiendo etiam super indotatis uxoribus, super illis quod lucratum est ex illis nuptiis filiis, ex qui
Abbreviated transcription (Latin):
nums.⁊pronepotibrsmułr sine
sub potesdate fors an sineeman¬
cipaticonsistant ex prna uł ma¬
t̾nalinea descendentes. ⁊ ħ decer¬
uẽ s recte intulit qr ꝙ plus ẽ ĩ eo
ꝙ relictum est aut datimẽ oĩo.
aut nou̾ce aut iutrico. aut si uez¬

Expanded text:
pronepotibus similiter, sive sub potestate forsan sive emancipati consistant, ex paterna vel materna linea descendentes. Et hoc decernens recte intulit quia, quod plus est in eo quod relictum aut datum est omnino aut novercae aut vitrico, ac si ne
Abbreviated transcription (Latin):
illius lncmbinitur donacõm ex soli¬
do quo exẜis nati seminib ab illo
deant priores ẜis filiis. Siño et illit̾¬
ciam iniuriam passisunt nupcns
⁊ absolute unaquez soboles ꝓpruꝑa¬
rentis accipiat sponsalciam largit¬

Expanded text:
illius lucrabuntur donationem, ex solido quoque ex secundis nati seminibus ab illo deant priores filii secundis, si non et illi tertiis iniuriam passi sunt nuptiis? Et absolute unaquaeque soboles proprii parentis accipiat sponsaliciam largit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitauius mediũ quidã cãe
ordinẽ inuenur. uũsipł̾ibus exis¬
tentibifilus moriaturimus siqui
d̾k̾at filios adillos ferri h̾̃rditatẽ
lios. nonom̃io ad fr̃es totimueni¬
re s qnͣtum ex pcõ non existencium
filiorum acquirebautur geu̾anti
h̾ eimlucrari. reliquu u̾o concede
infilu uenire successores. siu̾fres sĩt
sine exͣuei forte ꝙ maxime ĩ matre
ꝯtingit siue disponãt suas sb̾as.i
sine cciam intestati moriantur. iłz¬

Expanded text:
gitavimus medium quendam causae ordinem invenire. Vnde si pluribus existentibus filiis moriatur unus, si quidem habeat filios, ad illos ferri hereditatem lios, non omnino ad fratres totem venire, sed quantum ex pacto non existentium filiorum acquirebatur generanti, hoc eum lucrari, reliquum vero concedere in filii venire successores, sive fratres sint sive extranei forte quod maxime in matre contingit, sive disponant suas substantias sive
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum. neq relutum. autdatum⁊
uł donatum conpetit filiis ⁊ it̾ eosso¬
los exequo dunditur ut oporteat. ¶Ra¬
q exẜis iptus filiis filios participa
neciamhorum scriptum quidemĩ q̃¬
nobis placet. s expriori. m̾io filus pp̾
quos et obsernatum est detur soł a
uulla machinatõne neq persuppo¬
sitas ꝑsonas neq peraliam cãmin¬
texponinalente ¶H antemꝙ plus
ẽ dundent admncem grati filii p̾¬
sentibr pentib non ingrati arca
hos aꝓpbati.⁊ ingraditudine huiꝰ
obuoxii constituriqͣlem leges que¬
nuut talem nam eciam hac utilit᷑
nature ĩuirientur leges palamqͥ¬
qr est quĩ ethic. siquis horum mo¬
naturad quos ꝙ plus ẽ deducebat
fuus existentibꝰ de funiti filub̾ acci¬

Expanded text:
scriptum neque relictum aut datum vel donatum competat filiis et inter eos solos ex aequo dividitur. Vt oporteat namque ex secundis nuptiis filios participari etiam horum, scriptum quidem in qunobis placet, sed ex priori matrimonio quos et observatum est, detur solis, nulla machinatione neque per suppositas personas neque per aliam causam interponi valente. Hoc autem quod plus est divident adinvicem grati filii parentibus, non ingrati circa hos approbati et ingratitudine huiusmodi obnoxii constituti, qualem leges quaerunt. Tales namque etiam hac utilitatnaturae iniurientur leges. Palam quoque est quoniam et hic, si quis horum moriatur, ad quos quod plus est deducebatur filiis existentibus, defuncti filii hoc acci
Abbreviated transcription (Latin):
uero nũc sequit cã est antiqua. et
multas quid̃ suscipiens correcti¬
ctius lexemĩ que nccaturuilia ui¬
miscella. lexantiq̃ lex uetusta filio¬
ium potatõm i̾ponens studium p
aliquid obhacrelinqueret quate¬

Expanded text:
vero sequitur causa est antiqua et multas quidem suscipiens correcticimus Lex enim quae vocatur Iulia Miscella, lex antiqua, lex vetusta, filiorum procreationis praeponens studium peohiberet et aliquid ob hoc relinqueret, quate
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ex qͣcum largidate pentis
inqnͣtum qui nimꝰ h filius exil¬
lius s ba percepit aut exuonissimͣ
uolutate dimissum. aut ĩrta
aut danda. insinirsus ingrati¬

Expanded text:
que largitate parentis, in quantum qui minus habet filius ex illius substantia percipit aut ex novissima voluntate dimissum aut in vita aut danda; nisi rursus ingrati
Abbreviated transcription (Latin):
lo exneorum. ⁊ĩhr̃ditatem. ñ fiderꝰ¬
missum. ñ legatumũ mortis c̾a do¬
natõm. S ħ̃ uenant ant maneant
apud h̃rdes defuncti. aut cob̃rdes eiꝰ
sipocerat hr̃s eẽ. ut pote ea nullam.⁊
ntilitatem hũte. s siscripti.⁊ aluisĩt
h̃rdes. sin̾eciam ab intestato nocc ñ
adillos uemẽt que tali mulieridẽ¬
lutasunt. noueninfiscus ħ uendi¬
cabit. ne aliquo mõrdeamur calia
corripientes. fiscipronid̾encilitati
s ita quid̃ que extrisecus ei d̾clicta
sunt. ad alios ueniant. queuero a
priore marito sunt ab eosublata.
uement ad decemꝑsonas relinqũ¬
cis uincognatõms que e dc̃o conti¬
uentur. ħ̾ est ascendentes: ⁊ descendẽ¬
tes ⁊ ex latere usq adẜmgradum
gradibus insuo sernandis ordĩe
quibrnoneristentib aderrariũ
nement. s neq longius h̃rditas
ab uitestato ꝓpriorumeuis uemet
cognatorum. s ns adteraium gra¬
du̾m inspiciend̾ udi stabit solun
successio er longusaũt existentes

Expanded text:
tatem, non fideicommissum, non legatum, non mortis causa donationem: sed haec venient aut manent apud heredes defuncti aut coheredes eius, si poterat heres esse, utpote ea nullam utilitatem habente. Sed si scripti et alii sint heredes, sive etiam ab intestato vocentur, ad illos venient quae tali mulieri derelicta sunt. Non enim fiscus haec vindicabit, ne aliquo modo videamur talia corripientes fisci providere utilitati: sed ita quidem, quae extrinsecus ei derelicta sunt, ad alios venient, quae vero a priore marito sunt, ab ea sublata venient ad decem personas relinquentis viri cognationis, quae edicto continentur, hoc est ascendentes et descendentes et ex latere usque ad secundum gradum, gradibus in suo servandis ordine. Quibus non existentibus ad aerarium veniunt. Sed neque longius hereditas ab intestato propriorum eius veniet cognatorum, sed usque ad tertium gradum inspiciendum undique stabit solum successio ei, longius autem existentes
Abbreviated transcription (Latin):
stigatores fiuios gentoribr statu
ert illos quid̃ erubescit. ¶ Int̾minͣ¬
cur antem accipientibrtanqmͣ in¬
ch̾ eis quod accipiunt ꝓsit et exhcͣ
oĩmeg̾int tale erit ueq gestũ nez
scriptum. ꝙ ftm̃est. ueudicabunt eĩ
sorib non ałrexcludendis insicti¬
cennale tnͣscat tempus. detenta¬
cio diios accipientes conscituat. in¬
cipiente suus cempore curr̾e. exquo
suc potestatis apparuerint existen
ex priorib offeusos nuptus. ñenĩ
pmictiuns ꝑentibꝰ ũ recte introd¬
uctam elcommneos neq aliiquid
filiorum dare aliumuerũ exbonoͣ¬
dimisiomimium filiorum similit̾
b̃des existant parentes et non. ⁊¬
alu quidem succedunt aluuero
non similitet curnonet ip̃i ommi¬
quantum ad hec conferant. sedali¬
os quidemeligant alios uero desꝑ¬
despiciant. ⁊ deoꝙ seciuroum ꝓpor¬
cionem unusquisꝙ hocluccetur.
et si habeant filios ad eos hactũs¬
mutant. Iltiuero hocint̾alt̾utros
parciantur ip̃iquid̃ secudumm̃¬

Expanded text:
es filios genitoribus statuere: sed illos quidem erubescit, interminatur autem accipientibus, tamquam nihil eis quod accipiunt prosit. Et sciomnium egerint, tale erit quale neque gestum neque scriptum, quod factum est. Vindicabunt enim ea soribus, non aliter excludendi nisi tricennale transeat tempus et detentatio dominos accipientes constituat: incipiente filiis tempore currere ex quo suae potestatis apparuerint existentex prioribus nuptiis. Non enim permittimus parentibus non recte introductam electionem in eos, neque alii quidem filiorum dare, alium vero exhonodum si omnium filiorum similiter heredes existunt parentes et non alii quidem succedunt, alii vero non similiter, cur non et ipsi omniquantum ad hoc, conferant, sed alios quidem eligant, alios vero despiciant? Ideoque secundum proportionem unusquisque hoc lucretur, et si habeat filios, ad eos hoc transmittat, illi vero hoc inter alterutros partiantur ipsi quidem secundum me
Abbreviated transcription (Latin):
si quid̾ nuptie:ihuiclucra.⁊ obserua¬
cõnes us adhoe dispõite suit. siqui
nͥo priorib ũ ꝯtenti nptiis ⁊ ad secũ¬
das uenerunt impcias ncõe est legii
hospponere aut siue filus existentes
ex p̾riorib exẜis autem filios hũces
anteciam ediu̾so siue filiis quid̾ ex
secundis. parentes antemex pͥmis
aucsine filus exambobus. ant pa¬
rentes ex utror ¶Si igitur sine fiiis
mariserint exprioribr ant eciam ex
ambabrmipcus. mulla perscrutaci¬

Expanded text:
siquidem nuptiae et hinc lucra et observasiquidem nuptiae et hinc lucra et observationes usque ad hoc dispositvero prioribus non contenti nuptiis etiam ad secundas venerint, necesse est legi hos ponere aut sine filiis existentes ex prioribus, ex secundis autem filios habentes, aut etiam e diverso sine filiis quidem ex secundis, parentes autem ex primis, aut sine filiis ex ambobus, aut parentes ex utroque. Si igitur sine filiis manserint ex prioribus aut etiam ex ambabus nuptiis, nulla perscrutati
Abbreviated transcription (Latin):
quia pr̃dumnonuneus alienan¬
erit aut exp̾ssim obligau̾it aliꝙͥ
rermmhariu. aut moriens nõ ex¬
p̾ssim ĩ alimeas cũsposũnt uolu¬
erit magis ẜuare filuis canꝙͣ excã
illoruni sibimet acquisitas. ⁊ non
ad erͣneos de duce̾et dabunt hoe filus
honore p̾cipno ex nr̃a lege licet nonfi¬
anthr̃des antpr̃is aut mr̃is. aututri¬
usq uł si quidei quid̃ eorum hr̃des
fiant aliuero repndiaent. hoc eĩ nob̾
rectius qmͣ prioribr placuit hr̃e. Uñ
si preniũ est exlege descendens ĩcos
nulla adiectõne non turbetur neqr
piamus parcͤutes houorare: ad fr̃n
exemplum respic̾e. Unde sitm̃ infortu¬
nium filiorm sic sob̃ soboł ut om̃s
demsint filios aũt relinqnͣt de func
oportõm illius damus filiis sib̃rdeᷤ
sint pris alioquĩ ad fr̃es deducmus
largiratem s eciami sr̃ indottitis ⁊¬
¶Cam et illud insi ad ẜas uemant
nupcias parentes. s ẜuent. erit filio¬
num quo dirõ diximus mõ ¶ prime

Expanded text:
quia pater, dum non vivens alienaverit aut expressim obligaverit aliquid rerum harum aut moriens non expressim in alium eas transposuerit, voluerit magis servare filiis, tamquam ex causa illorum sibimet acquisitas, et non ad extraneos deducere. Et dabuntur haec filiis honore praecipuo ex nostra lege, licet non fiant heredes aut patris aut matris aut utriusque, vel si quidam quidem earum heredes fiant, alii vero repudient; hoc enim nobis rectius quam prioribus placuit habere. Vnde si praemium est ex lege descendens in eos, nulla adiectione neque turbetur nequepiamus parentes honorare et ad fratrum exemplum respicere. Vnde si tantum infortunium filiorum sit sobolis, ut omnes dem sint, filios autem relinquant, defuncti portionem illius damus filiis, si heredes sint patris, alioquin ad fratres deducimuslargitate, sed etiam super indotatis mNam et illud, nisi ad secundas veniant nuptias parentes, sed servent, erit filiorum quo dudum diximus modo. Primae
Abbreviated transcription (Latin):
donatõne ntrum ip̃ibnͣc de dexunt per
se obentes. an aliqui aln proalus
lis donat̾o indoce. ¶ d quod santitũ
est superlucris hincuementibus
aomibentes eciamsic ratumsit: ⁊¬
ita certataliũ lexent eis cauens ut
neq alienatõnem ullampeximitat
pentib intalibrneq ypot h̾dam. ⁊
Sruł siquid egexunt parentes mox
corumnobligat eis sb̃amũut pro¬

Expanded text:
donatione, utrum ipsi hanc dederunt pro se contrahentes an aliqui alii pro eis lis donatio doti. Sed quod sancitum est super lucris hinc venientibus ad nubentes, etiam sic ratum sit, et ita certa talium lex eis erit cavens, ut neque alienationem ullam permittat parentibus in talibus neque hypothecam. Sed vel si quid egerint parentes, mox eorum obligat eis subst
Abbreviated transcription (Latin):
dixinius p̾miu̾eis damus ħ̃ siũ h̾rdẽ
fiant sine eciamũ: et hoc ex quo ꝑcipie̾t
ip̃iquid̃ sr̃stites cum eis autem. ⁊ defũ¬
ctifilu genitoris accipientes ꝑteud
dimus leges.talit̾ et pentes honorã¬
tes exfili et filios ad pictatemeducẽ¬
tes. sicut eñelc̾om prohemus.idemi¬

Expanded text:
des fiant sive etiam non, et hoc ex aequo percipient ipsi quidem superstites, cum eis autem et defuncti filii, genitoris accipientes partemdimus leges, taliter et parentes honorantes et filios ad pietatem deducentes. Sicut enim electionem prohibuim
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum peruenit. alio qͥuẜmali
as ꝑtes queꝯ ad filii sordes ueniũt
omno infirma erunt. unde alienaci¬
one fc̃a manet cã iususpenso seqũ¬
cte abiicio infirmanda alienaci¬
one. aut perferteuolente ualente.⁊
aut pticulatimquid infirndaali¬
enatc̃e ꝑticulatuuero constante

Expanded text:
filiorum pervenit; alioquiaecumque ad filii heredes veniunt, omnino infirma erunt. Vnde alienatione facta manet causa in suspenso, sequecte ab initio infirmanda alienatione aut perfecte valente, aut particulatim quidem infirmanda alienatione, particulatim vero constante.
Abbreviated transcription (Latin):
siecianfini suit. ¶ Siemm ũ est sobo¬
lis. mox infama sequecur.et eriti
om̃io mnulier pp̃ mptiarum festinaci¬
onem infainis: ineq ꝑcipiet aliqͥd
horum que a priore reuitasunt eio¬
sorcio. nez fruitursponsalicia largi¬
tate. neqr marito ẜarmm imupciarui
ultra cercians nes be licet offerret ꝑ¬
tem. s ne qr extrinsecus senciet lar

Expanded text:
si etiam filii sint. Si enim non est soboles, infamia mox sequetur, et erit omnino mulier propter nuptiarum festinationem infamis, et neque percipiet aliquid horum quae a priore relicta sunt ei consortio, neque fruetur sponsalicia largitate, neque marito secundarum nuptiarum ultra tertiam suae substantiae offeret partem. Sed neque extrinsecus sentie
Abbreviated transcription (Latin):
cquo ifilios quidemhũtes adsu¬
os tñsmittiunit filios oportet rĩ.
omnes defutisint h̃at consolaci¬
onemsne infelicitatis m̾rut ca rur¬
sus recipiat. ⁊ l̃ dicimus si intesta¬
ti moriantur filu. ñ enim nihus q̃
semł fẽasunt eorum prohibe bunus
sunt et tres prohus constõnes priꝰ
scriptas mia quadamhac int̾põne
h̾nobislex competenti ꝓtulit adie
impcias si qurd̃ nou lfilios dicat᷑
emmeciam demio sm̃ periculo ẽ to¬
tum hoe ¶Sinero sit soboles. ⁊ filios
et h̃ sc̃itasunt eciam superante imp¬
ciali donatõne. et super ominlargita¬
tesine cumuiueret auiro ad eam ueĩ¬
ente. aut eciamextestõ aut mortis
cã donatõne. s̃ institutõnis sit ꝑs
siue legatum sine fideiomissum ⁊
gen̾alit̾ dicendumẽ om̃is eam de¬
inkus que a priori uiro meam ne¬
nerunt. et filii eaꝑcipient.⁊ ꝓprieta
Nam si et illefilios habens secm¬
dam eis super induxerit ucorem.
non ex dote fiuitur lucris ẜiuꝓpe
amuliere percipiens hat hñc h̃e¬

Expanded text:
 filios quidem habentes ad suos transmittent filios oportet enim omnes defuncti sint, habeat consolationem suae infelicitatis mater, ut ea rursus recipiat. Et haec dicimus, si intestati moriantur filii; non enim in his, quae semel facta sunt eorum, prohibebimus sunt, et tres pro his constitutiones prius scriptas una quadam hac interpositione haec nobis lex competenti protulit adiecnuptias, si quidem non habet filios dicatur enim etiam denuo, sine periculo est totum ex hoc. Si vero sit soboles et filios Et haec sancita sint etiam super antenuptiali donatione et super omni largitate, sive cum viveret a viro ad eam veniente aut etiam ex testamento aut mortis causa donatione, sive institutionis sit pars sive legatum sive fideicommissum. Et generaliter dicendum, omnis eam dein his quae a priori viro in eam venerunt, et filii ea percipient et proprietatt posita. Nam si et ille filios habens secundam eis superinduxerit uxorem, non ex dote fruetur lucris secundua muliere percipiens hanc habe
Abbreviated transcription (Latin):
a. autlucrauir quid ex dote muli¬
er aũt exante uupciali donatõne
et ernt h̃ eis ꝓpriauiclꝰ pene qua
⁊ fideiomissis reskas in alios mi¬
grate calemqmippe alieuatõm ꝑ¬
iisimus nos constitutõm ꝓbiis
conscribentes ¶Suĩo filios exaliqͣ
ꝑte scripsennt b̃rdes exͣneos autẽ
exaliamaneant aũt cales res at
eciam qued̃a carium non aliena¬
te non obl alienate hee indebñt

Expanded text:
autem lucra vir quidem ex dote, mulier autem ex antenuptiali donatione; et erunt haec eis propria, nihil paene alia et fideicommissis res has in alios migrare; talem quippe alienationem permisimus nos constitutionem pro his conscribentes. Si vero filios ex aliqua parte scripserint heredes, extraneos autem ex alia, maneant autem tales res aut etiam quaedam earum non alienatae, non ob hoc alienatae hae videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui demleo insins consgipat legi¬
bus. nos autem hcsumentes ad¬
adhnc dacius ordinaminus. Si eĩ
alter quidem amplius alcer uero
ninius inlucropacis c̃atur moertũ
erat quale oporc̾et eẽ ꝙ teneat utr̃¬
nei aut qd̾ minus dubitatõne ex
utroq similiter insurgente. uñno
est. et non alu quidemi lic̾e terciam
alu autemforsitan qͣrtam lucripa¬
asci. d si quid cale fiat qrta iuutro
tũ inconstituta exutro qnͣtitate⁊
est utriq ꝯͣ hencium perdurare in
priorioingio:⁊ non procreatam so¬
colem sequentib matrimoniis⁊
forsitan ꝯtristari. et si hoc eg̾int.⁊ in
dem ppria. hoc est dotemquidem a¬

Expanded text:
quidem Leo in suis conscripsit legibus, nos autem hoc sumentes adhuc clarius ordinavimus. Si enim alter quidem amplius, alter vero minus in lucro paciscatur, incertum erat, quale oporteret esse quod teneat, utrn quod minus, dubitatione ex utroque similiter insurgente. Vnde nest, et non alio quidem licere tertiam, alio autem forsitan quartam lucri pacisci: sed si quid tale fiat, quarta in utrotamen in constituta ex utroque quantitate. est utrique contrahentium perdurare in priori coniugio et non procreatam sobolem sequentibus matrimoniis forsitan contristare. Et si hoc egerint et in idem propria, hoc est dotem
Abbreviated transcription (Latin):
cemerarium sequente picło constitu¬
cõmscripsimus dicentem. siquis
sub potestate constitutam mulie¬
rem uoluntate porentũ. auteciam
sue postatis forte ducat uxorem. nez
siue unaprius dc̃ariuna nob̾ rõna¬
biliumm c̃arum quas cheo dosius ⁊¬
tem tale fiat.⁊ aut sine c̃a eamabi¬
ciat domo. anteciam ipẽ irrõbłem
cũm pr̃et ut młr sepetur ab eius in
adhuc inquͣtum qrͣte fact qnͣtitas¬
¶ Siuero eciam maiorem p̾dc̃e qͣdri¬
gentorum auri librarum ꝙͣ titat
dampinficetur libris admaximã
uam płimũꝙ respicientes docem

Expanded text:
temerarium sequente periculo, constitutionem scripsimus dicentem: si quis sub potestate constitutam mulierem voluntate parentum aut etiam suae potestatis forte ducat uxorem nequesine una prius dictarum rationabilium causarum, quasque Theodosius qtem tale fiat et aut sine causa eam abiciat domo, aut etiam ipse rationabilem causam praestet ut mulier separetur ab eius matad hoc in quantum quartae facit quantitas. Si vero etiam maiorem praedictae quadringentarum auri librarum quantitatdamnificetur libris. Ad maximam namque plerumque respicientes dotem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud a nobis piunismmłigratum
adiuuentum ubieciam repudus ⁊
missis nuꝑcie consistunt adhuceo
niuinamiq quisubpotestate sunt
calliditates arca parentes bitas ꝓ¬
hibemꝰ. qm̃ quosdam inneminũs
ex studio repudiascrib̾e festinantes.
so. inulla ronabili penitus existente
c̾a solu̾e macrimoniant eoximipa¬
rentes subiaceant exattõm dotis at
sponsalicic largitatis. qi soluto m̾io.
et ip̃iquid̾ forsanlatent̾ miscent᷑ al¬
terutris discedũt parentes dampii¬
ficati. ilnͣcsue apud filios human¬
itatis hũtes repensatõm. ⁊õqr legẽ
scripsimus uolentemne sub pote¬
state conscitutos. neq emancipatoᷤᷤ
filos nezmasculos neq femnias i
posse distrahe n̾̾a in suorumlesio¬
ne patrum ant matrum quidotes
aut ante iptiales donaciones ob¬
tulerunt ant suscepexũt soliaur eciã
cumfilis. s sic̾ inoctum imꝑciqrum
erpeitamus primiconsensumita

Expanded text:
aliud a nobis pium simul et gratum adinventum, ubi etiam repudiis missia nuptiae consistunt adhuc. Eorum namque qui sub potestate sunt calliditates circa parentes habitas prohibemus: quoniam quosdam invenimus ex studio repudia scribere festinantes rso et nulla rationabili penitus existente causa solvere matrimonia, ut eorum parentes subiaceant exactioni dotis aut sponsaliciae largitatis, quasi soluto matrimonio: et ipsi quidem forsan latenter miscentur alterutris, discedunt autem parentes damnificati et hanc apud filios humanitatis habentes recompensationem. Ideoque legem scripsimus volentem neque sub potestate constitutos neque emancipatos filios, neque masculos neque feminas, posse distrahere matrimonia in suorum laesionem patrum aut matrum, qui dotes aut ante nuptias donationes obtulerunt aut susceperunt soli aut etiam cum filiis. Sed sicut in contractu nuptiarum expectamus patrum consensum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
imperium. autꝯdempuatum fiłitͣ¬
tis aut sepulcra effodieñtẽ autexa¬
liquas acrarum dominũ aliquid ra¬
puisse aut la trocinii sectantem iutã
aut ladrocinantes suscipientẽ. aut.
uũeorum qui appellanturabiger
quibr est cura aliens insidiariiaĩa¬
aut probet plagiarumesse aut̃
luxuriose uinentem ut inspiciente
uxore cum aliis corruperet᷑. ꝙ maxi¬
me młres ut pote cuda cubilestumi¬
latas exasperat. ⁊ p̾cipue castas aut
si insidias sepassas airo ꝓbẽt cͥ¬
ca ip̃am salutem. ant ueneis aut
gladio antperauum aliꝙ̃ talem
modum multenam bominibus
admaliciam mesunt. aut eciam si
flagellis sr̃ eautatur su igitur m¬
numertale aliquid ostend̾e potu̾it
licenciam erdat lex repudio uti. et
nupcus abstinere docemq ꝑcipere
et ante impcialem donatõm totam
uon solum siom̃s sunul ꝓbau̾it⁊
sus licenciam dat iito mrormlie¬
rem abic̾e si adult̾atam ĩnemat
aut ueneficiam. aut delinꝙ̃ temho¬
uncidium. autplagiariau ant se¬

Expanded text:
imperium, aut condemnatum falsitatis, aut sepulcra effodientem, aut ex aliqua sacrarum domuum aliquid rapuisse, aut latrocinii sectantem vitam aut latrocinantes suscipientem, aut unum eorum qui appellantur abigei quibus est cura. alienis insidiari animaaut probet plagiarium esse, aut ita luxuriose viventem ut inspiciente uxore cum aliis corrumpatur quod maxime mulieres utpote circa cubile stimulatas exasperat, et praecipue castas, aut si insidias se passam a viro probet circa ipsam salutem aut venenis aut gladio aut per alium aliquem talem modum multae namque hominibus ad malitiam viae sunt, aut etiam si flagellis super ea utatur: si igitur mulier tale aliquid ostendere potuerit, licentiam ei dat lex repudio uti et nuptiis abstinere dotemque percipere et antenuptialem donationem totam, non solum si omnes simul probaverit sus licentiam dat viro mulierem abicere. si adulteram inveniat, aut veneficam, aut delinquentem homicidium, aut plagiariam, aut se
Abbreviated transcription (Latin):
rie młieribr iustituta est. ¶as ita¬
q cas nobis th̃o dosius explauan¬
⁊ alias a diecimus tres. sierum mnu¬
liertanta detiueatur uequiciant. ⁊̃
exstudio abortum faciat iuirũ cõ¬
tristet᷑riprinet spe filiorumł tanta
libido c̃ ut eciancum uiris nolupta¬
tis cc̃cone lauetur. anteciam dumi
adhuc ostet aiuiro .iii. ad alios

Expanded text:
rum mulieribus instituta est. Has itaque causas nobis Theodosius explanavet alias adiecimus tres. Si enim mulier tanta detineatur nequitia, ut etiam ex studio abortum faciat virumque contristet et privet spe filiorum, vel tanta libido est ut etiam cum viris voluptatis occasione lavetur, aut etiam dum adhuc constet cum
Abbreviated transcription (Latin):
nub̾e lib̾am noulicet. nez ignoran¬
te. neqrsciente. neq consenciente
posẜore. s licet aliquid tale abscrip¬
ticio geratur licebit dũo ip̃i perse
⁊ perꝓunucie indicemcastigare pla¬
gis mediocrib lat agrutem ascrip¬
ciaumi. et abstrab̾e ab eoque frustra

Expanded text:
nubere liberam non licet neque ignorante neque sciente neque consentiente possessore, sed licet aliquid tale ab ascripticio geratur, licebit domino ipsi per se et per provinciae iudicem castigare plagis mediocribus haec agentem ascripticium et abstrahere ab ea quae frustra
Abbreviated transcription (Latin):
lr̃as aut peraliquos u̾b̾ utens ad cũ
ille n̾osiant aperte renuat iptias
eius aut absolute conticeat. tũe qͦq
libellum offerat. aut głiosissimoni
magr̃o militum. autspectabłi duci
aut clarissimo tribuno. sub quib
⁊ p̾ces porrig̾emperatori. ⁊nideħ ꝓ¬
tis disittombrsciend̾ tales ẽẽ quo¬
antanito ant ab urore fc̃am ut i¬
dampnificent temerarium ĩcaũ
horumq̃ ab eodata sunt. dotis dicimꝰ
ant põmiptias donatõnis. s harii
cq̃mmantiquiores quid̃ płimos fa¬
ciebant diu̾sos ꝙ tractatus. teodo¬
ał antem ipẽ adĩueniens de repudi¬
deliqũtem. aut iamsereum hom
auit machinatum. aliquid ꝯͣ ip̃m

Expanded text:
litteras aut per aliquos verbis utens ad eum, ille vero aut aperte renuat nuptias eius aut absolute conticeat, tunc quoque libellum offerat aut gloriosissimo magistro militum aut spectabili duci aut clarissimo tribuno, sub quibus et preces porrigere imperatori et tis disiunctionibus, sciendum tales esse quoaut a viro aut ab uxore factam, ut damnificent temerarium in casu horum quae ab eo data sunt, dotis dicimus aut propter nuptias donationis. Sed harum causarum antiquiores quidem plurimos faciebant diversosque tractatus, Theodoalias autem ipse adinveniens de repudidelinquentem, aut reum homiautem machinatum aliquid contra
Abbreviated transcription (Latin):
ant hac curauimꝰ nt nillum ab ĩ¬
iciobñnatorinex supplicio illa¬
topuintimus fierisexiumneq
em̃ muitamus nosfortimã lib̾am
inẜuilemstatum. quieciamdud̾
ẜinencium maũmissores eẽ festi¬
namimus. maneat igitur .ui hic
lib̾tam anthorum filios inẜnitu¬
tem redigat constat quid̾ ab in¬
cio añ m. postea uo appareus serm¬
tus separat eos abiuucẽ. tanqm
morte secuta qm̃ p̾cedentes nos dñt
sr̃uementẽ serintutẽ nõ procul a
morte differre. Iocirto obhre ꝙ qui
placitum u̾o solum ꝙ exmorte ex
lib̾is acquirã. reliq̃ uero nemant
postea declaret᷑ oxistẽs ñ dñis solm¬

Expanded text:
 haec curavimus, et nullum ab initio bene natorum ex supplicio permittimus fieri servum. Neque enim mutamus nos fortunam liberam in servilem statum, qui etiam dudum servientium manumissores esse festinamus. Maneat igitur matrimonlibertam aut horum filios in servitutem redigat, constat quidem ab initio matrimonium, postea vero apparens servitus separat eos ab invicem, tamquam morte secuta: quoniam praecedentes nos dicunt supervenientem servitutem non procul a morte differre. Idcirco ob hoc, quodplacitum vero solum quod ex morte est liberis adquiratur, reliqua vero veniant postea declaretur existens, non dicimus sol
Abbreviated transcription (Latin):
mus au̾t uisi scemacitaliasunt.
aut eciam uͥ bestus adñsus homi¬
ues pugna ẽ aut insidias sibisqr¬
cientem. ex uenenis. aut gladio
aut alio fc̃as mõ. ex quibꝰ arca ni¬
tam piculum ẽ. aut eciam. ꝯsciam
tyraunidem meditantibus ant
fłitatis ieam constitutam antem
audaces eius manus inferentem
sibi seł tali aliquo fc̃o dat lex hic ⁊¬
et solam ꝓbau̾it cãm ilucrariqũ¬
dem dotem ance impcialem u̾ohre

Expanded text:
ia sunt, aut etiam ubi bestiis adversus homines pugna est, aut insidias sibi facientem ex venenis aut gladio aut alio factas modo, ex quibus circa vitam periculum est, aut etiam consciam tyrannidem meditantibus, aut falsitatis ream constitutam, aut audaces eius manus inferentem sibi: scilicet tali aliquo facto dat lex haec vet solam probaverit causam, et lucrari quidem dotem, ante
Abbreviated transcription (Latin):
adiumiserit. iincertaminib in¬
c̾it. aut iur irr̾onabłream abiciẽs
subiacu̾it penis luccetur quid̃ lu¬
ũ optiñti eciam repente nupoias fac̾e
l. qm̃ nulla circa soboł confusionẽ

Expanded text:
udium miserit et in certaminibus vicerit, aut vir irrationabiliter eam abiciens subiacuerit poenis, lucretur quidem lunon obtinenti etiam repente nuptias facere licet, quoniam nulla circa sobolis confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ab imoo.ulle quid̾ cadat do¬
mimo adingenunttem uero sex¬
adu̾sus eos uoluntatem illi nan
ꝙut pote iam constituto lib̾i. iẜm
tabuntur abhuis qui possid̾e eos o
que int̾ dictio qm̃aque. ⁊ignis in¬
terdictõnem uocant nr̃e leges nõ
solut manimonia. ¶et enim.
et sacratissimo quidem placant
constantino clemens quedã cã.
ia nob̾ quid̃ ꝓbata ẽ. p̾senti nero
noncopulata legiuonde neq effe¬
ctus c̾ae dicendisunt ci in suo

Expanded text:
 et ille quidem cadat dominio, ad ingenuitatem vero seradversus eos voluntatem. Illi namque, utpote iam constituti liberi et stabuntur ab his qui possidere eos olquae interdictio, quam aquae et ignis interdictionem vocant nostrae leges, non solvit matrimonia. Hoc enim et sacratissimo pridem placuit Constantino clemens quaedam causa et a nobis quidem probata est, praesenti vero non copulata legi: unde neque effectus causae dicendi sunt, cum in suo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid tale. ẜm puram rerumn ꝯte
disponat solumneq ꝯsensũdm̃
ueq malignitate eius aliqͣ nezeiꝰ
tradentihũc accipit forsan docalibꝰ
celebratis doamitis. aut neq celebͣ¬
tis quid̾ eius aut uoluntate cãig
ub̃nantemũeritiustũtale ñ ꝯsta¬

Expanded text:
aliquid tale, sed puram rerum compedisponat solum, neque consensu domini neque malignitate eius aliqua neque tradenti hanc accepit, forsan etiam dotalibus celebratis documentis, aut neque celebratis quidem, eius autem voluntate causam gubernante, non erit iustum tale non consta
Abbreviated transcription (Latin):
at nib̾e licebit siue ꝑiculo ⁊ ħ enĩ
fiat opus itaꝑsonis distrintibrab
alt̾ntris. et nillus ex hoc lucrabr. ue
exlegum sem̾tate introductumẽ.
enim ex decreto iudiciali inmetal¬
lum aliquis ant uir ant młr dari
russus ess qͣlemĩc est inꝯꝓuuisso.¬

Expanded text:
at, nubere licebit sine periculo. Et hoc enim fiat opus, ita personis distantibus ab alterutris, et nullus ex hoc lucrabitur. neque ex legum severitate introductum est, enim ex decreto iudiciali in metallum aliquis aut vir aut mulier dari iussus esset quale nunc est in Pro
Abbreviated transcription (Latin):
a quod agitu et exstudiotaceat.
ur postea cansam sarciat alt̾ioũc¬
corumulcscimur. huiusmodi si a¬
ꝑata probetur nequicia. ⁊ prinamꝰ
dñm. ita maligne cogitantem sie¬

Expanded text:
 quod agitur, et ex studio taceat, ut postea causam sarciat alteri coniunctorum, ulciscimur huiusmodi, si aperta probetur, nequitiam et privamus dominum ita maligne cogitantem, si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rcͣite ual de erã prospicien¬
fcũns ess creditorib A
Qut h̾ eõ non faciente cre¬
dicores res br̃ditarias s¬
na defuuctus afficiatur.ɨ
Ide̾mq iuus ẽ. et si sm̃lib̾¬
tate ẜnis hrs institutus
est. Que nr̃a constͥtutõ nõ
solum ĩ dño qui soluendo
nõ est. s gen̾ałr constitiuͣ
non a humauitatis rõne
ut ex ip̃a scripͣtura institu¬
t̾omis eciam lib̾tas ei con¬
petere indeatur. qm ñ est
n̾isimile eumꝙ̃ brrdem si¬
bieleg̾it si p̃cermisit lb̃¬
nere uolinsse. ⁊ nẽĩnem sib
ih̃⁊demfore. ¶Infrandem
antemcre dicorum manu¬
mtt̾e indetur quił iam.
eꝗ tp̃r quo manĩmutit
soluẽredo nõ est.uł quida¬

Expanded text:
t recte: valde enim prospicienfacturus esset creditoribus, aut, hoc eo non faciente, creditores res hereditarias sria defunctus afficiatur. Idemque iuris est et si sine libertate servus heres institutus est. quod nostra constitutio non solum in domino qui solvendo non est, sed generaliter constituit, nova humanitatis ratione, ut ex ipsa scriptura institutionis etiam libertas ei competere videatur, cum non est verisimile, eum quem heredem sibi elegit, si praetermiserit libenere voluisse et neminem sibi heredem fore. In fraudem autem creditorum manumittere videtur, qui vel iam eo tempore quo manumittit solvendo non est,
Abbreviated transcription (Latin):
certus ẽ bnde solent filii
spurii appellariuł agre
dissolutotali coitu. neci
locus sit ¶ Quiaũt ꝓhiti̾¬
gantur ĩ potestatẽ ꝑen
cum q̃lis est is qui dum
natinlił fũat postea cuis¬
rie datiis potestati pr̃is

Expanded text:
certus est: unde solent filii spurii appellari, vel a t dissoluto tali coitu nec locus sit. qui autem prohibgantur in potestatem. qualis est is qui dum naturalis fuerat postea curiae datus potestati patris
Abbreviated transcription (Latin):
eͣium defacultatibr sius
amplius qͣ mhus ẽ spe¬
rant homines. ¶Itãq tc̃
intelligimus mĩpe diri
libertatem ci utro mõ
fraudantur cedicores .i.
ex dõsilio maĩmuit̾etis.⁊
ip̃are eo ꝙ bona nonsuffe¬
gura sunt ceditorib.n
Eadem legee lyascencia
domino mulori annis ⁊¬
ax.non aliter manumit¬
tere ꝑmitit quiͣsiuindi¬

Expanded text:
enim de facultatibus suis amplius quam in his est sperant homines. itaque tunc intellegimus impediri libertatem, cum utroque modo fraudantur creditores, id est et consilio manumittentis et ipsa re, eo quod bona non suffectura sunt creditoribus. Eadem lege Aelia Sentia domino minori annis viginti non aliter manumittere
Abbreviated transcription (Latin):
missionis c̾ae sunt hee ⁊¬
uelutisiquis pacrem n.¬
aut macrem aut filium
filiau ne. aut fragres n¬
aut sorores ue naͣtura¬
les aut pedagogumi
aut unticem educiͣitorẽ
aut alũpmum alũpnam¬
ue. qut collaitaneum ma¬
numitat aut ẜnumpro¬
curacoris bñdi gr̃am
ant aucillam macrimo¬
sex menses iporducatur.¬

Expanded text:
missionis causae sunt, veluti si quis patrem aut matrem aut filium filiamve aut fratrem sororemve naturales aut paedagogum, nutricem, educatorem aut alumnum alumnamve aut collactaneum manumittat, aut servum procuratoris habendi gratia, aut ancillam matrimosex menses
Abbreviated transcription (Latin):
.uiii ac pote statemhũt exͣq
re ip̃iomenacceperunt ita¬
qz appellantur tucores. qua¬
situitores. ac defensores. sic̾
editui dũtur. quie des cuen¬
tur. ¶ꝓmissũ est itꝗq parẽ¬
quos in poͣtestate hũt intes

Expanded text:
vim ac potestatem habent, ex qua re ipsa nomen ceperunt. itaque appellantur tutores quasi tuitores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuentur. Permissum est itaque parenquos in
Abbreviated transcription (Latin):
mo u̾ĩio nans est et iõ ⁊¬
euund̾ alii in adopcione
sunt. cãstrati aũt nõ posst
renon possuntqruecna¬
curales liberos in pocesta¬
te sua bnͣt. s ex indulgen¬
cia principis adsolaciuz
liberorm amissorũ ad¬
optare possũtollud ꝓpriũ
ẽ illius adopcionis quep
sacrum oracłm fic ꝙsuis
qui lib̾os in potestate l
sise ad arrogand ded̾it
nonsolum ipẽ inpotesta¬
te arrogatoris subicitur
demfu̾it potestate tãqmͣ
nepotes. sicet erĩ diiuis
augustus ñ qũatib̾ium
adoptauit. quizis gͥma¬
nicũ adoptarit. ut pro̾ti¬
coconem bũ scriptu re¬
fert antiquitasẜni si a
dño adoptlitisint exhoc

Expanded text:
monio natus est. et ideo eundem alii in adoptionem ssunre non possunt, quia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adoptionis, quae per sacrum oraculum fit, quod is qui liberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, dem fiunt potestate tamquam nepotes. sic enim et divus Augustus non ante Tiberium adoptavit, quam is Germanicum adoptavit: ut protiCatonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ordinandis lib̾am hant fa¬
cltatem quoru ordinacio
iocussa sernetur. ¶Sruero
intestati de cesẜ̾int adhospi
quibr prius fint assignan¬
dum nõ obstante statuto a¬
liquo aut osuetudĩe se ecia
in induccb ant. si quidã¬
ꝯͣ p̃sumpẜit eis derebsuis
testanduntexoicimus facł¬
tatemut in eopiiat᷑. in qͥ
qualitas exigit pinnendi
agricultores. ⁊ cirtarem rus¬
ticam occupati dũ mllis ĩsi¬
dent dumagros colũt secu¬

Expanded text:
ordinandi liberam habeant facultatem, quorum Ordinatio inconcussa servetur. Si vero intestati decesserint, ad hospiquibus visum fuerit assignandum non obstante Statuto aliquo aut Consuetudine, seu etiam rium inducebant. Si qui a presumpserint, eis de rebus suis testandi interdicimus facultatem, ut in eo puniantur, in quo qualitas exegerit puniendi. Agricultores et circa rem rusticam occupati, dum Villis insident, dum agros colunt, secu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ infi dei purtatem conseruẽt.
obstaculum nc̃aliꝙ impedi¬
uus lege ẜnata. ⁊õ eos quiñ
bũt dommos principales c̃¬
dentes p̾t̾ea receptatores.i de¬
ficia seuconsisia uł ad aligẽ
uium adimitat᷑. sit eciam de¬
testabił ut nec testĩlib̾am ha
sponde cogetur ꝙ si forte in¬
dex extit̾it eius sina millam¬
uat firmitatem nec cãe aliq̃
eius ad audienciam deferãt᷑
sifu̾itaduocatus eius pr̃ccini¬
uina ulłatenus adunitatur
si tabellio instr̃a conferta per
ip̃m nullius penitus sit monĩ¬
ptafu̾int uł ałradterram ꝑ¬
uer̾int tamnanigia ip̃a qmͣ
nanigancium bonaillis in¬
tegra reẜuenturad quos spᷤ¬
piculum mcurtiss illa subla¬
que per praticim er̃ceant̾iautꝰ n¬
sint nobis uł xp̃ianono ane¬

Expanded text:
 in fidei puritate conservent, obstaculum, neque aliquod impedinus lege servata contra eos qui non habent dominos principales. Credentes praeterea receptatores, deficia, seu consilia, nec nium admittatur. Sit etiam intestspondere cogatur. Quod si forte Judex extiterit, ejus sententiaat firmitatem, nec cause alique ad eius audientiam perferantur. Si fuerit aduocatus, eius patrocinium nullatenus admittatur. Si tabellio, instrumenta confecta per ippta fuerint vel alias ad terram perveniant, tam navigia ipsa, quam navigantium bona illis integre reserventur, ad quos spepericulum incurrisset, sublaque piraticam exerceant, aut sint nobis vel christiano n
Abbreviated transcription (Latin):
atarenos uacareuos leonistas
noĩecenseantur. ppetua damp¬
nquiꝰ infania adifidimus at¬
q bq̃mimꝰ censentes urbona ta¬
liũ ꝯfisceñ necadeos ult̾ius reu̾¬
tant ita ꝙ filii eorũ ꝗd succ̃omi

Expanded text:
atheros, Patarenos, Leonistas,nomine censeantur, perpetua dampnamus infamia, diffidamus atque bannimus, censentes, ut bona talium confiscentur, nec ad eos ulterius revertantur, ita, quod filii ad Successi
Abbreviated transcription (Latin):
re in uiriamnonmoret᷑ ut ineum
uindicetur. ¶dem. i demidemao.
retorsollempnes. icanonicas pẽ¬
sitaciones mulcte a pronĩcialibꝰ
indignissime postulent ab officia¬
dem alimome siñ p̾cio mĩstrẽtur.i¬

Expanded text:
re injuriam non moretur, ut in eum vindicetur. Dat. VI. Id. Nov. eter sollemnes et canonicas pensitationes multa a provincialibus indignissime postulantur ab officiadem alimoniae sine p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sus quiea percipere debuit
prius rebr lninanis eximatur h̾r
les acc̃ones ad alios uidices tuͣffe
tilit̾as publica p̾ferenda ẽ priũ¬
sat̾ fom̃ esse obcãmprimipilipo¬
teris obligatamtibi posẜom doti
titulo petore. ut satis dotis titulo fĩ¬
um exsosapri possit. Idem .n.

Expanded text:
s, qui ea percipere debuit, prius rebus humanis eximatur, heriles actiones ad alios iudices transfe. Vtilitas publica praeferenda est privasatisfactum esse ob causam primipili, poteris obligatam tibi possessionem dotis titulo petere, ut satis doti fieri possit. Idem AA.
Abbreviated transcription (Latin):
gis tnͣfferentes adimitatõ
pristim familie emptoris me¬
rito nech̃rdi qui ymaginemi
uetustissimi familie emptoris
monia p̾stare. Iõq nec enas¬

Expanded text:
transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris monia praestare: ideoque nec eius
Abbreviated transcription (Latin):
plimicastrensis peculii.tam.
anteriores leges qm̃ principa¬
les constõnes quibrdã qi cas¬
trensia ded̾mt peculia. ⁊ quo
rũ quibrdam ꝑnussũ erat m¬

Expanded text:
plum castrensis peculii tam anteriores leges quam principales constitutiones quibusdam quasi castrensia dederunt peculia, atque eorum quibusdam permissum erat
Abbreviated transcription (Latin):
iopriułiũ ꝙ militantibus
datumest.nt quo quoño
fc̃a abhus testã rata sint. sic
intelligi nalututiq prius
constare debeat testiũ fcm̃ eẽ
les decuius bonis apud te
brut uolũtatẽ suam testa¬
retur ita locutus ẽ. ut de clara¬
cuilib̾tatem tribu̾e. põt ui¬
derisme scripto ħ m̃o esse te

Expanded text:
ilegium, quod militantibus datum est, ut quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic intellegi debet, ut utique prius constare debeat testamentum factules, de cuius bonis apud te bus, ut uoluntatem suam testaretur, ita locutus est, ut declaracui libertatem tribuere: potest uideri sine scripto
Abbreviated transcription (Latin):
brtestĩ quidfacienditpr̃liber
existimabã. postea. postea uero
serinis appuit. tamidimns adri¬
anus catonio u̾o quĩ postea di¬
nus seuerus.iantonius repse¬
rũt subuenire se exsu alibꝰ ali¬
tate testõut sic b̾aturatq Si
hictestis lib̾orumlad fu̾nt. n

Expanded text:
enti quidem faciendi tempore liber existimabatur, postea vero servus apparuit, tam divus Hadrienus Catonio Vero quam postea divi Severus et Antoninus rescripserunt, subvenire se ex sua liberalitate testamento, ut sic habeatur atque si hic testis liberorum loco fuerit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
duuta ẽ. inĩ. enĩ honorai̾io ulła
emancipatõ desid̾abat᷑. sed
septemtestiũ signa sufficie¬
na non erant ncc̃ria. szcũpa¬
nlatuntam ex usu hõii ꝙͣ¬

Expanded text:
ducta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficieum non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu homi
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ de testĩs que nnscriptis ꝯ¬
uolũit siũscriptis ordinare ĩe
cili cestm̃. septentestib ad¬
H̾itis ꝯisua noluntate cor᷑am
eis nũcup̾ata sciat h ꝑfeitissi¬

Expanded text:
quidem de testamentis quae in scriptis voluerit sine scriptis ordinare iure civili testamentum, septem testibus adhibitis et sua voluntate coram eis nuncupata, sciat hoc perfectissi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ipõrum quibr id primiliũ
datumẽ hurꝰ mõi exemplumi
ñaduiti alio qͥn ũrdifficulteꝵ
post mortẽ aliuiꝰ militis testẽ
exist̾ent qui affirmarẽtse au¬
omisse dicentem aliquĩ relin¬
quere se bona cuiuisum sit.iꝑ¬

Expanded text:
uibus id priuilegium datum est, eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisum sit
Abbreviated transcription (Latin):
estm ex eo appellatur
ꝙ testacio mentis est
s ut uicbil antiquita¬
tis penitus ignoretur. ecien¬
dum ẽ olim quid̃ duo gñai
q̃d calatis comiciis appel

Expanded text:
entum ex eo appellatur quod testatio mentis est. Sed ut nihil antiquitatis penitus ignoretur sciendum est, olim quidem duo genera ebantur, quod calatis comitiis appell
Abbreviated transcription (Latin):
exima domo ples testes cilie¬
no uegõ adłixi ¶ Intestibus
aũt non d esse quũ potestate
testõris ẽ. s et Ntiliusfa. de cas¬
trensi pecullo postmissione in
testis adhibetim uecis qui ĩ
pote stade eisdem põ sest.
ẜdomesticũ testimõnu u neqꝵ¬

Expanded text:
ex una domo plures testes alieno negotio adhiberi. In testibus autem non debet esse qui in potestate testatoris est. sed si filiusfamilias de castrensi peculio post missionem ftestis adhibetur nec is qui in potestate eiusdem patris est: domesticum testimon