comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
axime in illo loco satis claret
A bemur non seriuire creature sed creatori.
non eo modo qđ iubemur ꝑcaritatẽ
seruire inuicem qđ ẽ giece duleum :
sed eo modo qͦ tantum dõ seruitur
Scđm hanc enim seruitutem dictum est.
Dnm dm̃ tuum adorab̾: & illi soli ser¬
uies. Nam hoc diftinctius in greca seri¬
ptura inuenit᷑ Lateusis enim habet.
Porro si tali seruitute creaturȩ seriure
phibemur : quando quidem dicte ẽ
uies unde et apłs de testatur eos qui
coluerunt et serluierunt creaturȩ potius
quam ceatori. N.ẽ utiq creaturti sp̃s
scs cui ab omnibus scĩs talis seruitus
exhibetur: dicente apło. Nos enim
sumus circumcisio sp̃u dĩ seruientes:
qđ .ẽ. ingreco latreuntes Plures enim
codices etiam latini sic habent: qui
spũ dĩ seruimus. Greci autem omnes¬
aut poene om̃s. In non nullis aut̃ exempla¬
ribus latinis inuenimus. ñ spũ dĩ seruimꝰ :
sed spũ dõseruimus. Sed qui in hoc er¬
rant. & auctoritati grauiori cedere de¬

Expanded text:
maxime uero illo loco satis claret,ubemur non seruire creaturae, sed creatori, non eo modo, quo iubemur per caritatem seruire inuicem, quod est graece dovXeveiv, sed eo modo, quo tantum deo seruitur, ndum hanc enim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire prohibemur — quando quidem dictum esuies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura spiritus sanctus, cui ab omnibus sanctis talis seruitus exhibetur dicente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnesant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere de
Abbreviated transcription (Latin):
Nt merita sua commemorat qđ fuerit
ꝑsecutor scđm emulationem inquit.
Quã emulationem : N eram in qr piger
iudaeus. Quicquid erat qđ legi meȩ
Adũsarium uideretur. impatient᷑ ferebã
Acrit̃ insequebar. Hac apud iudeos no¬
bilitas: Sed a pđ xp̃m quȩrit᷑ humilitas
Idõ ibi iste saulus: hic paulus. Saulus
a saul nom̃ diriuat᷑. Qui fuerit saul nostis
ipsius electa ÷ statura ꝓcera: Sic̃ eum des¬
cribit scriptura qđ suꝑ eminens eõ o-
mnibus: quando electus ẽ. ut ungue¬
retur in regem. N fuit sic eaulus: sed
factus paulus. Paulus enim paulus:
idõ paulus modicus. Ergo scđm emulatio¬
nem inquit : ꝑsequens eccłam: łlinc in¬
telligant homines qualis apđ uidaos
ur̃a dictos seẽ sine quȩrela ambu¬
lassẽ in omnib iustificationibus
dñi. Tachariam & elis abeth in omnibus
inquit scriptura iustificationib dñi
ambulantes sine quȩrela: Eece homo
erat et paulus nr̃ quando saulus

Expanded text:
Inter merita sua commemorat quod fuerit Inter merita sua commemorat quod fuerit persecutor: secundum aemulationem, inquit. Quam aemulationem? Non eram, inquit, piger Judaeus: quidquid erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insequebar. Haec apud Judaeos nobilitas: sed apud Christum quaeritur humilitas. Ideo ibi iste Saulus, hic Paulus. Saulus a Saüle nomen derivatur. Qui fuerit Saül, nostis: ipsius electa est statura proceris. Sic eum describit Scriptura, quod supereminens esset omnibus, quando electus est ut ungeretur in regem . Non fuit sic Paulus, sed factus Paulus. Paulus enim parvus, ideo Paulus modicus. Ergo, secundum aemulationem, inquit, persequens Ecclesiam. Hinc intelligant homines, qualis apud Judaeos vestra, dictos esse sine querela ambulasse in omnibus justificationibus Domini Zachariam et Elizabeth. In omnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus
Abbreviated transcription (Latin):
Id ẽ ꝓpselitus non aduena ad popłm dei. ñ
maior circũcisus : sed aparentib natus uidȩus
habeo circ̃cisionem octaui diei. Ex genere
isrł de tribu beniamin: hebreus ex hebyeis.
scđm legem phariseus PRimarii quidam
euent. & quasi ad nobilitatem iudaicã
segregati. non contẽptibili plebi commixti
qui dicebantur pharisaei Nam dr̃
hoc uerbum quasi segregationem int̃¬
p̃tari: quomodo in latiNa lingua dr̃
egregius quasi agrege separatus. Euer̃
au̾tẽm israbelitȩ id ÷ ex genere isrł etiam
illi qui separati fuerantꝰ a tem plo Re¬
mansit autem ad templum tribus iuda
regia & tribus beniamin: Rib leui in sacer¬
dõtibus : tribus iuda regia. & trib benia¬
min. Hoc solum remanserat ad israehelem
et ad templum dĩ qͣndo facta. ẽ illic sepa¬
ratio inseruo salomonis. Non gͦ leuit᷑
accipiatis qđ ait tribu beniamin in he¬
rens iuda non recedens a templo. Hebreus
ex hebreis: scđm legem pharis ȩus¬
: Scđm ȩmulationem ꝑsequens eccłam dĩ.

Expanded text:
 proselytus, non advena ad populum Dei, non major circumcisus, sed a parentibus natus Judaeus, habeo circumcisionem octavi diei. Ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus. Primarii quidam erant, et quasi ad nobilitatem Judaicam segregati, non contemptibili plebi commixti, qui dicebantur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum, quasi segregationem interpretari, quomodo in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege separatus. Fuerunt autem Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati fuerant a templo. Remansit autem ad templum tribus Juda, et tribus Benjamin. Tribus Levi in sacerdotibus, tribus Juda regia, et tribus Benjamin, hoc solum remansit ad Jerusalem et ad templum Dei, quando facta est separatio illa in servo Salomonis . Non ergo leviter accipiatis quod ait, tribu Benjamin: inhaerens Judae, non recedens a templo. Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem pharisaeus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
rio dictum᷑ accipidur. quomodo intelli¬
gitur de matre ioseph quȩ iam erat mor¬
tua: Unde nec in egypto cũ sublimaret᷑
putandum ẽ hoc ẽẽ completum : qr nec
pat̃ eum Ad orauit quando ad eum uenit
in egyptum nec mater olim defuncta po
etiam demortuis: scđm illud qđ dicit apłs

Expanded text:
rio dictum accipiatur, quomodo intellerio dictum accipiatur, quomodo intellegitur de matre Ioseph, quae iam erat mortua? unde non in Aegypto, cum sublimaretur, putandum est hoc esse completum, quia nec pater eum adorauit, quando ad eum uenit in Aegyptum, nec mater olim defuncta potetiam de mortuis secundum illud, quod dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
exaltauit & donauit ei nom̃ qđ ẽ. super
omne nom̃: ut in nõe iħu om̃e genu flec¬
tatur. caelestium. testrium. & infernorũ :
Nec quȩritis cui donauerit: utrum homiru
andeo. Quando enim donauerit: euident̃
appare. Humiliauit inquit sem et ipsũ.
usq: ad mortem : mortem aut̃ crcis Propt̃
qđ ÷ suꝑ omne nom̃ : qr factus ÷ oboediens
usq ad mortem crucis. Num quid anteqͣm
hoc fien& non erat altus dĩ filius dĩ ũbũ
hoc exciltatus ẽ. qr factus ẽ. oboediens usq
ad mortem crucis. tunc coepit ẽẽ altus di
filius unicus dĩ ds̃. nc̃ coepit habe nom̃
qđ ẽ suꝑ om̃e nom̃. Quis hoc insipientis¬
simus dixerit: Hoc illi gͦ donatũ ẽ homi¬
ni. scđm quem filius factus. ẽ oboediens
usq ad mortem crucis: qđ iam habebat
idem ipse dĩ filius. ds̃ de dõ natꝰ ȩqͣlis
đ dic̃ iacob ad ioseph. quid ẽ somniũ
qđ somniasti Nunquid uenientes¬
.c. ueniemus ego et mat̃ tua. et fr̃s tui ad¬
orare te suꝑ terram nisi in aliquo myste¬

Expanded text:
 super omne nomen: ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum : Nec quaeritis cui donaverit, utrum homini an Deo. Quomodo enim donaverit, evidenter apparet. Humiliavit, inquit, semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod est super omne nomen, quia factus est obediens usque ad mortem crucis; numquid antequam hoc fieret, non erat altus Dei Filius Deus, Dei hoc exaltatus est, quia factus est obediens usque ad mortem crucis, tunc coepit esse altus Dei Filius, unicus Dei, Deus, tunc coepit habere nomen quod est super omne nomen? Quis hoc insipientissimus dixerit? Hoc illi ergo donatum est ut homini, secundum quem Filius factus est obediens usque ad mortem crucis, quod jam habebat idem ipse Dei Filius, Deus de Deo natus aequalis dicit Iacob ad Iosepli: quod est somnium hoc quod somniasti? numquid uenientes ueniemus ego et mater tua et fratres tui adorare te super terram? nisi in aliquo myste
Abbreviated transcription (Latin):
figi dignatus ẽ usq ad mortem crycis
oboediens factus. Flegit extremum
et pessimum genus mortis: qui om̃em
fuerat ablatũrus mortem. De morte
pessima occidit omnem mortem. Pes¬
sima enim erat non intelligentib u¬
daeis: nam dño electa erat. Ipsam cru¬
cem suam signũ habiturus erat. Ipsã
crucem de diabolo suꝑato tanquam
tropheum in frontib fidelium positurꝰ.
ut dicera apłs. Michi aut̃ absit glo¬
riari nisi incruce dñi nr̃i inũ xei
ꝑ quem michi munidus crucificus :
et ego munido. Nichil erat tñc iN
carne intolerabilius : nichil ẽ nc̃ in
fronte głiosius. Quid seruat fideli suo
qui tałem honorem dedit supplicio
suo: Deniq modo in poenis regrum
non ẽ apđ iomanos ubi enim drũ crx
honorata ẽ. putatum ẽ qđ et reus ho¬
noraretur si crucifigeretur. Propter

Expanded text:
figi dignatus est, usque ad mortem crucis figi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam cem suam signum habiturus, erat ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domini nostri  quem mihi munaus crucifixus est, et ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui er
Abbreviated transcription (Latin):
Reator hominis homo ẽẽ dignatꝰ ÷
Factus ẽ. qđ fecerat: ne ꝑiret quem
fecerat. Quid huic miscđiȩ addi po¬
test: Et tameN ad didit. Parum fuit ei
hominem fieri : sed uoluit etiam ab ho¬
minib reꝓbari. Parũ erat repbari et
ex honorari :: parum erat ex honorari
et occidi. Sed et hoc parũ est morte
crucis. Nam cũ eius ob oboedientiam usq
ad mortem factam cõm̃daret apłs parũ
illi fuit dicere factus ob oediens usq
Ad mortem. N enim qualicũq morte: sed
addidit mortem aut̃ crucis. Illa morte
peiꝰ nichil fuit int̾ omnia genera mortiũ.
Deniq ubi dolores acerrimi ex agitant
cruciatus uocatur : acruce nominatus
Pendentes enim in ligno crcifixi. cla¬
uis ad lignum pedib manib q con¬
fixi ꝓducta morte necabantur : Non
enim crucifigi hoc erat occidi: sed
diu iuiuebatur incruce. ñ qr longior
uita eligebatur: sed qr mors ipsa ꝓ¬
tendebãtur ne dolorcitius finiretur
Mori uoluit ꝓnob. Parũ dicimus cruci¬

Expanded text:
reator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, cruci
Abbreviated transcription (Latin):
uid. ẽ quȩso qđ ex ardescimꝰ cũ audimꝰ &
legimus ecce nc̃ tẽpꝰ acceptabile ecce
ne dies salutis nullam in qͦquam dantes offen¬
sionem. ut ñ rep̃headatur ministerium nos¬
trum. sed in omnib comm̃dantes nosmet ipsos
ut dĩ minisdos: i multa patientia. in tribula¬
tionib. in nec essitatib. in angustiis. iti plagis.

Expanded text:
uaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necess
Abbreviated transcription (Latin):
aeuum do mundũ istum dicimꝰ. qr ñ eius
&et̾nitatis . ẽ hic mundus. cuiꝰ aet̃nitatis. ẽ ds.
Mundũ qͥppe ds̃ fecit. et sic ab ipsa creat᷑a
quã fec̃ ds̃. tempora ẽẽ coeper̃. Et idõ di¬
cuntur aȩt̾na tẽpora. Ntam̃ sic st̃ aet̃na
pora qui sabricator ẽ temporum. Sic̃
omnia quȩ fec̃ ds̃ bona st̃ ualde: sed ñ
sic bona st̃ quomodo bonus ẽ. ds̃ qui
illa fecit. Hȩc aut̃ facta st̃. nec ea genuit
de se ipso ut hoc eẽnł qđ ipse ẽ sed ea fec̃
denichilo ut ñ eẽñ equalia. nec ei aq̃o
facta st̃. neo filio eius ꝑ quẽ facta st̃ Iustẽ¬
ueri potest quomodo ab apło Tenĩ
dictũ sit ante tẽpora ȩt̃na. Si enim
tempora qͦmͦ ȩt̃na : Nisi forte ante om̃a
tẽpora intelligi uoluit. qr si dixisset ante
tẽporaneq ad didisset xet̃na : posset ac¬
cipi ante quȩdam tempora quȩ ante se
habent alia tẽpora. Etna aut̃ maliut di¬
cere quã omnia fortasse idõ qr tẽpus ñ

Expanded text:
aevum Deo mundum istum dicimus, quia non ejus aeternitatis est hic mundus cujus aeternitatis est Deus. Mundum quippe Deus fecit, etsi cum ipsa creatura, quam fecit Deus, tempora epora; non tamen sic sunt aeterna pora, qui fabricator est temporum, sicut omnia quae fecit Deus, bona sunt valde, sed non sic bona sunt, quomodo bonus est Deus, qui illa fecit; haec autem facta sunt; nec ea genuit de seipso, ut hoc essent quod ipse est; sed ea fecit de nihilo, ut non essent aequalia, nec ei a quo facta sunt, nec filio ejus per quem facta sunt, justeri potest, quomodo ab apostolo Paulo dictum sit: ante tempora aeterna. si enim tempora, quomodo aeterna? nisi forte ante omnia tempora intellegi uoluit. quia, si dixisset: ante tempora, neque addidisset: aeterna, posset accipi ante quaedam tempora, quae ante se haberent alia tempora. aeterna autem maluit dicere quam omnia fortasse ideo, quia tempus
Abbreviated transcription (Latin):
L ropt̾ sacrtem̃t autͥ scitatem. sic̃ femina¬
au
etiã si cathecumina fuerit uitiata. ñ potest poest¬
post bcptismũ int̾ dĩ uirgines consecrari: ita ñ
absurde uisũ ẽ eũ qͥ excessit uxorium numerũ sin¬
gulcirem. ñ peccatũ aliqđ commisisse. sed normã
quandam sacrorm̃ti amisisse ñ aduitȩ bonȩ me¬
ritum. sed ad ordinationis eccłiasticȩ signaculũ
necessariã. Ac ꝑ hoc sic̃ plures antiqͦrum pa¬
antistes uniꝰ uxoris uir. significcit ex omnib
Itaq sicut duob dñis pluribusue seruire :
sic auiuo uiro in alt̾ius transise conubiũ.
nec tnc̃ licebit. nec nc̃ licet. nec ũquã licebit
A postatare quippe ab uno dõ et ire in alte¬
rius ad ulterinam suꝑfationem : sẽꝑ ẽ. malũ.

Expanded text:
propter sacramenti autem sanctitatem sicut femia, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum singularem non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessarium. ac per hoc, sicut plures antiquorum paantistes unius uxoris uir significat ex omnibus itaque sicut duobus pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum.
Abbreviated transcription (Latin):
sententia ẽ Quisqͥs uidit mulierem ad
c̃cupiscendũ eam: iam moechatus ẽ. eã
in corde suo Ñ ꝑuenit ad illius cubiculũ.
et in interiore iam suo cubiculo uolutat᷑.
Sio omĩs qͥ male uiuit in c̃spectu eoꝵ
quib p̃positus ẽ. quantũ in ipso. ẽ. occidit

Expanded text:
sententia: Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occi
Abbreviated transcription (Latin):
liud ÷ sapientem tantũ fieri ꝑsapientiã
dĩ: & aliud ÷ ipsam ꝑsonam sustinere sa¬
pientiae dĩ. Quam uis enĩ eadem nat᷑a sit corꝑis
eccłȩ. multum tam̃ distare int̃ caput & m̃bra
ẽ homo ille cuius susceptione uerbum caro
factũ ÷ & habitauit in nob̾: m̃bra coet̃a st̃
anima totũ corpꝰ nr̃m animat & uiuficcit¬
odorando. &gustando & tangendo in coet̃is
aut̃ m̃bris tangendo tantũ. & idõ capia cnẽta
subiecta st̃ adoꝑandũ. Ilud aut̃ supͣ collocatũ
est ad consulendum. qr ipsius animȩ qu&
consulit corpori quodam modo ꝑsonam sufti¬
net caput. ibi enim omnis sensus appar&̃:
sic uniũso popło scõrũ tanꝗ uni corpori caput
ẽ mediator dĩ et hominum homo xp̃c itẽ¬
Et propt̃ea sapientia dĩ &ũbum in pͥncipio
ꝑqđ facta st̃ omnia ñ sic assũpsit illum ho-¬
minem ut coeteios. sed multo excellentiꝰ mul¬
toq sublimiꝰ. qͦmͦ ipsum solum assũmi opor¬
tuit. in qͦ sapientia hõinib appareite. sic̃

Expanded text:
im sapientem tantum fieri per sapientiam dei et aliud est ipsam personam sustinere sapientiae dei. quamuis enim eadem natura sit corporis ecclesiae, multum tamen distare inter caput et membra est homo ille, cuius susceptione uerbum caro factum est, et habitauit in nobis, membra cetera sunt rum animat et vivificatodorando et gustando et tangendo, in caeteris autem membris tangendo tantum; et ideo capiti cuncta subsunt ad operandum, illud autem supra collocatum est ad consulendum, quia ipsius animae quae consulit corpori, quodam modo personam sustinet caput. Ibi enim omnis sensus apparet; sic universo populo sanctorum tanquam uni corpori, « caput est mediator Dei et hominum homo ChriEt propterea Sapientia Dei, et Verbum in principio per quod facta sunt omnia, non sic assumpsit illum hominem ut caeteros sanctos; sed multo excellentius, multoque sublimius: quomodo ipsum solum assumi oportuit, in quo Sapientia hominibus appareret, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
on ait. nc̃ aut̃ regnũ meũ ñ ẽ. hic: sed¬
ea iob non ẽ hinc hic enim ÷ regnũ eiꝰ usq infinẽ
scłi. habens int̃ se cõmiaxta zrrania usq ad
messem. Messis ẽ enim finis scłi. ꝗdo mes¬
sores uenient. id ÷ angłi : & colligent de reg¬
no eiꝰ omnia scandala. Qđ utiq ñ fieret : si
regnũ eiꝰ ñ eã hic. Sed tam̃ ñ ẽ. hinc : qr pe¬
regrinat᷑ in mundo. Regno suo qͥppe dicit
Demundo ñ estis: s ego uos elegi demundo.
Frans gͦ demundo ꝗdo regnũ eiꝰ ñ erant: sed
ad mundi pͥncipem ꝑtineban. Demundo ÷
gͦ qͥcqͥd hominum a uero qͥdem dõ cre¬
atum. sed ex adam uitiata atq damnata
strrpe generatũ ẽ Factũ ẽ aut̃ regnũ ñ iã
de mundo qͥc qͥd inde in xp̃o regenera

Expanded text:
ait: Nunc autem meum regnum non est hic, sed non est HINC. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens inter se commista zizania usque ad messem. Messis enim est finis saeculi, sores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in
Abbreviated transcription (Latin):
eius: et recedit ab iniustitia om̃is qͥ nominat nom̃
dñi. Modo ab iniqͥtate recedit Ab iniqͥs enim
ñ potest recede : quia mixta ÷ palea tritico
usq dũ uentiletur. Quid dicimꝰ fr̃s: & in ipsa
area mira res ẽ de tritico. Recedit a palea cũ
expoliat᷑ & ñ recedit ab area cũ trituratur.
Quando autem omnino separabit᷑ : Cũ uenerit
uentilator. Ergo mͦ area in orbe t̃rarum .ẽ Ne¬
cesse . ẽ. ut si ꝓficis int̃ iniqͦs uiuas Ab iniquis re¬
cȩđe non potes: ab iniquitate recede
atis enim fixũ atq immobile corde de¬
bet retineri. ierłm captiuã ab huius
scłi babylonia decursis tẽporib lib̾ari. nul¬
lũq ex illa eẽ periturũ : qr qui ꝑierit ñ ex
illa erat. Firmũ enim fundam̃tũ dĩ stat: ha¬
bens signaculũ hoc Nouit dñs qͥ st̃ eiꝰ: & rece¬
dit ab iniqͥtate omĩs qui nominat nom̃ dñr

Expanded text:
et? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recedeatis enim fixum atque immobile debet corde retineri Hierusalem captivam ab hujus saeculi Babylonia decursis temporibus liberari: nullumque ex illa esse periturum, quia qui perierit non ex illa erat, firmum enim fundamentum Dei stat habens signaculum hoc: novit Dominus qui sunt ejus, et recedet ab omni iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
laqueis. Ipsa poenitentia quando digna
causaẽ. scđm morem ecdȩ cur agat᷑. plerĩq
infirmitate ñ agit᷑: qr et pudortimor: dis¬
plicendi: dũ plus delectat hominum exifa
det illis ds̃ poenitentiã Et ut p&rꝰ amare fle¬
ret p̃misit euangłista. & ait . respex̃ eũ dr̃s¬

Expanded text:
am et ipsa poenitentia, quando digna causa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existidet illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, et ait: Respexit eum D
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illos qui regenerati iã in xp̃o. uias
Sic enĩ eos nouit dñs. ut ds̃ quẽ nichil latet
etiam fut᷑orũ : ñ ut bꝰ qui hõem ad p̃sens uide.
si tam̃ uidet cuiꝰ cor ñ uidet. Quał aut̃ pꝰ ea
sit futurꝰ : nec se ipsũ uidet

Expanded text:
etiam illos qui regenerati iam in Christo uiasic enim eos nouit dominus ut deus, quem nihil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet — si tamen uidet cuius cor non uidet — qualis autem postea sit fu
Abbreviated transcription (Latin):
głam hominũ magis quã dĩ. Sed qͥd ÷ ego aut̃.
Dicene potiꝰ. credidi ꝓpt̃ qͥͦd locutꝰ sũ. et humiliatꝰ
sũnimis: cur addidit ego aut̃ : nisi qr hꝰ humiliari
potest ab eis qui ueritati cont᷑ dicunt. ñ ipsa ueri¬
tas qͣm credit et loqͥtur : Unde & apłs cũ de catena
qr ipsa. ẽ una ꝑsona scõꝵ testiũ hoc ÷ martyrum
gr̃a plena. ꝓle foecundã. Dicat qđ tarTo
firmatũ ÷ cor meũ in dño: exaltatũ ÷ cornu meũ
indõ meo. Uere ẽfirmatũ ẽ cor & cornu uore gcall¬
tatũ : qr ñ inse sed in dño dõ suo. Dilatatũ. ẽ
suꝑ inimicos meos os meũ: qr et in angustus
p̃ssurtirum. sermo dĩ ñ ÷ alligatꝰ nec in p̃co¬

Expanded text:
num magis quam Dei.» Sed quid est, «Ego autem?» Diceret potius, Credidi, propter quod et locutus sum, et humiliatus sum nimis: cur addidit, «Ego autem,» nisi quia homo humiliari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena quia ipsa est una persona sanctorum testium, hoc est, martyrum gratia plena, prole fecunda; dicat quod tanto firmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor, et cornu vere tatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum. Quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeco
Abbreviated transcription (Latin):
et animales ꝓuectꝰ suos instant̃ exerceN
& ut cibo sp̃itualiũ fiant idonei. scõꝵ my¬
steriorum lacte nutriunt᷑ ea quae in pͣuis
morib popłari etiam udicio manifesta
st̃ in dĩ timore deuitant: &ut minus mi
firmissime tenent. et si qui ab ea deuiaN
cito auctoritate catholica corrigunt᷑: qͣm¬
uis in eius uerbis ꝓsensu carnali uarus
ad huc fanta smatum c̃cursib fluctuerł
St̃ etiam qͥdam ex eo numero qͥ ad huc ne¬
quit uiuant. aut etiam in heresibus uł
ingentiliũ suꝑftitionib iaceas. & tameti
intuo seeat mula qͥ intus uidentur. foris
intritsecus et iocculto intus st̃: cons
tat ille ortꝰ conclusus. fons signatꝰ. puteus
aqi uiue payte dr̃sus cũ fructu pomoro
Hoꝵ munera concessa diuinitus partim
st ppria sic̃ in hoc tempore ia fatigabił
caritas et it futuro uita aet̾na : partim
in quib st̃ & sacibo scã mysteria. Iti mag
na aut̃ domo ñ solũ st̃ uasa aurea et ar̃¬

Expanded text:
et animales prouectus suos instanter exercent et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minfirmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen intus sunt et multi qui intus uidentur foris sintrinsecus et in occulto intus sunt, ctat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro uita aeterna, partim in quibus sunt et sacrosancta mysteria. na domo non solum sunt vasa aurea et ar
Abbreviated transcription (Latin):
uoccit ipsos et udiustificaiuit. qͦs aut̃ iustifi¬
cciuit ipsos & glificciuit : de oub istis neo
lupus rapit. neo fur tollit. nec latro int̃ficit.
Securus ẽ de numero earũ qui ꝓeis nouit
qđ dedit: & hoc ÷ qđ ait. ñ rapiet eas qͥsqͣm
de manu mea.
̾ se ÷ ortus conclusus. fons signatus. puteus
aque uiue. parae dysus cũ fructu pomorum.
Exhoc numero qͥdam sp̃itualit̃ uiuun: & suꝑ¬
eminentem uiam caritatis in grediuntur.
Et cũ p̃occupatum hõẽm in aliqͦ delicto:
instruunt inspũ lenitatis: intendunt ne
& ipsi temptentur. Et cũ forte & ipsi p̃ occu¬
pantur : repͥmit᷑ in eis aliqͣntulum N aut̃
extinguitur caritatis affectꝰ Rursusq
in resurgens & in ardescens pͥstino cursu
restituitur. Norunt enĩ dicere. Dormita¬
uit anima mea p̃tedio: c̃firma me in
ũbis tuis. cũ autem aliqͥd alit̃ sapiuN
id qͦq illis in caritatis flagrantia ꝑma¬
nentib nec rũpentib uinculũ pacis: ds̃
reuelabit. quidam uͦ. ad huccarnales

Expanded text:
vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit : » de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est quod ait: « Non rapiet eas quisquam de manu mea; se est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliquo delicto instruunt in spiritu lenitatis, intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus rursusque insurgens et inardescens pristino cursui restituitur. norunt enim dicere: dormitauit anima mea prae taedio: confirma me in uerbis tuis. cum autem aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia permanentibus nec rumpentibus uinculum pacis deus reuelabit. quidam uero adhuc carnales
Abbreviated transcription (Latin):
fendat exemplo : qui se multis lacrimis et
Accusauit & lauit. ut pͥncipem suum eccła ñ
negationis sed poenitentiȩ imitatione seq̃ret᷑.¬
erbũ CaRo factũ ÷: & habitauit in nob̵.
Habes inauestatem ad qͣm ores: ha¬
bes humanitatem qua ꝓte oret. Nam hoc
dictũ ẽ ab apło etiam pꝰ resurrectionẽm OÑ Nu¬

Expanded text:
fendat exemplo, qui se multis lacrymis et accusavit, et lavit: ut principem suum Ecclesia, non negationis, sed poenitentiae imitatione sequereterbum caro factum est, et habitavit in nobis ; habes majestatem ad quam ores, habes humanitatem quae pro te oret. Nam hoc dictum est ab Apostolo, etiam post resurrectionem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ait euangłm : Losepi autem cum ed iustus.
et nollet eam diuulgare : uoluit eam occulte¬
dimittere. Ergo ipsa corripienda st̃ coramo-¬
mnibus : quȩ peccant᷑ coram omnib. Ipsa cor
tribuite tẽpora: et c̃cordat scripta: Sic agamꝰ.
et sic agendũ ẽ ñ solum quando in nos peccat᷑ :
nemo nouit Ego uolo publicȩ corriꝑe et
tu quȩris inscrib̾e : Prorsus nec prodo. nec
negligo. Corripio insecreto : pono ante ocłos
dĩ iudiciũ. Terreo cruentam consoientiam :¬
ꝑsuadeo poer iitentiam. Hac caritate p̃diti
eẽ debemus unde aliquarido hoes rep̃¬
hendunt nos qđ quasi ñ corripiamus. aut
putant nos scire qđ nescimus aut putant
nos tacere si scimꝰ. Forte qđ scis et ego scio: ñ
coram te corripio. qr curare uolo non accusare.
cciq̃ : aliꝗdo nob̵ ꝓduntur ab uxorib suis
ẜlerũq telantib aliꝗdo maritoꝵ salutem. qͦe¬
homini intali peccato cõstituto. sauciãq

Expanded text:
ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, et nollet eam divulgare. Mariti dolcorripienda sunt coram omnibus quae peccantur coram omnibus. Ipsa vero tribuite tempora, et concordat scriptura. Sic agamus, et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, nemo novit. Ego nolo illum publice corripere, et tu quaeris inscribere? Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto, pono ante oculos ejus Dei judicium, terreo cruentam conscientiam, persuadeo poenitentiam. Hac caritate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus, aut putant nos scire quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod scis et ego scio: sed non coram te corripio, quia curare volo, non accusare.ccant, aliquando nobis produntur ab uxoribus suis, plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaehomini in tali peccato constituto sauciamque
Abbreviated transcription (Latin):
scordat. Uerum ÷ sed discernere debemꝰ aliqͣndo
illud aliꝗdo illud eẽ faciendom. Aliꝗdo corripi¬
ptͣarum tenebimꝰ  et infaciendo atq obtempe¬
rando ñ errabimꝰ. Sed dicit mͥ aliqs qͣndo facio
illud. qͣndo illud. ne tñc corripiam int̾me et
ipsũ solum. quando debeo coram omnib corriꝑe.
qͣndo facere debeamꝰ: sedutinam facere pigri
non simus. Intenidite et uidete. Si peccauerit
in qͥt in te fr̃ tuus: corripe eum int̾ te et ipsum
ꝗdo in te peccauit: secretum quȩre cũ corri¬
gis qđ peccauit. Nam si solus nosti qr peccauit
in te. et eũ uis coram omĩb: arguere : non escor¬
rector sed ꝓditor Attende quem admodum
iustus ios epri tanto flagitio qͦd de uxore fue¬
rat suspicatus. tanta benignitate peꝑcit: anteꝗ
sciret unde illa conceꝑat: qr grauidam senserat.
et se ad illam non accessisse nouerat. Restabat
igitur certa adulterii suspicio: et tam̃ qe ipse
solus senserat. ipse solus sciebat:  quid de illo

Expanded text:
rum est: sed discernere debemus, aliquando illud, aliquando illud esse faciendum; aliquando corripipturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; quando facere debeamus: sed utinam facere pigri non simus. Intendite, et videte: Si peccaverit, inquit, in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum um fuit, quando in te peccavit; secretum quaere, cum corrigis quod peccavit. Nam si solus nosti quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere; non es correptor, sed proditor. Attende quemadmodum vir justus, Joseph, tanto flagitio quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat: quia gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio: et tamen quia ipse solus senserat, ipse solus sciebat, quid de illo
Abbreviated transcription (Latin):
putaremꝰ. Sed hoc ueteris testam̃ti temporib
in figurti occultatum. a qͥbus dam scĩs intellige¬
batur : ⁊ẽpore aut̃ noui testam̃ti in manifesta¬
tione reuelatum popłis p̃dicat᷑. Vnde scri¬
ptura ipsa tñc ertet p̃ceptum: nc̃ testimo¬
num. Illud enim erat tempꝰ significandi: hoc¬
manifestandi. Ergo ipsa scripturti quae tnc̃
fuit ex actrix operum significantiũ : nc̃
testis ẽ rerum significatarum. Et quae tñc
obseruabat᷑ ad p̃nunitiationem : nc̃ reci¬
:statur ad confirmationem. In eptas¬

Expanded text:
putaremus. putaremus. in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur, tempore autem noui testamenti in manifestatione renelatum populis praedicatur. unde scriptura. ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. manifestandi. Ergo ipsa Scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium, nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc observabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. Bove
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo eiꝰ Omnis creaturci dĩ bona. ẽ Om̃a
quippe qͥe naturelit̃ st̃ in ordine suo bona st̃
& nemo in eis peccat. nisi qͥ ordinem suum in
dĩ oboedientia non custodiens. eoꝵ qͦq ordinẽ
male utendo ꝑturbat. Patres aut̃ nr̃i qͥ dõ pla¬
cuer̃ tenuer̃ ordinem suũ in ipsa oboedientia.
ut qͥcꝗͥd ds̃ tẽporib congruis uibendo distribuit.
sic obseruarent quem ad modũ ille diftribure.
ltaq non solum carnes ad erbos datas cum om̃s
naturȩ mundȩ eẽ&. quasdam tam̃ non nulla
significatione immundas illo tp̃r ñ ederunt qͦ
eas non edi p̃ceptũ erat. ut talib significationib
futura rerũ manifestatio p̃figureretur : sed et
atymum panem. & coet̾a huius modi in quib
fuisse umbram futurorum dic̃ apłs. quaȩ tã rei
eẽnt illiꝰ tpris et illiꝰ popłi hoes si obseruare con¬
entes essemꝰ. si nc̃ iam manifestato nouo testam̃to
illas p̃ñtiatiuas obseruationes aliquid nob̵ ꝓdesse

Expanded text:
nitudo eius; omnis creatura dei bona est. omnia quippe, quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt et nemo in eis peccat, nisi qui ordinem suum in dei oboedientia non custodiens eorum quoque ordinem male utendo perturbat. Patres autem nostri, qui deo placuerunt. tenuerunt ordinem suum in ipsa oboedientia. ut quicquid deus temporibus congruis iubendo. distribuit. sic obseruarent. quemadmodum ille distribuit. itaque non solum carnes ad cibos datas, cum omnes natura mundae essent. quasdam tamen nonnulla significatione inmundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat. ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur, sed et azymum panem et cetera huiusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit apostolus, tam rei essent illius temporis et illius populi homines, si obseruare conentes essemus, si nunc iam manillas praenuntiativas observationes, aliquid nobis prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa enim sapientia dĩ ait. grrũ caeli circuiui
sola : separauit ase prem. Quano magis gͦ ñ ÷
necesse. ut tantũ mͦ de pre p̃t̃ filiũ intelligat᷑
dictũ sit. ut serues inqt mandatũ sine macula in

Expanded text:
ipse est enim sapientia Dei, ait: Gyrum coeli circuivi ipse est enim sapientia Dei, ait: Gyrum coeli circuivi sola , separavit a se Patrem: quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de Patre praeter Filium vel dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sua aꝑtissime dicit. Scimꝰ qđ filius dĩ uenerit. &
dederit nob̾ intellectum. ut cognoscamꝰ uerum.
et simꝰ in uero filio eiꝰ iNu xẜ̃o. Hic ÷ uerꝰ ds̃. &
uita ȩt̾na Hinc etiam c̃sequent̃ intelligit᷑ non
tantũ mͦ de pr̃e dixisse apłm pciulũ. qͥ solus ha¬
bet immortalitatem : sed de uno & solo dõ. qđ ÷
ipsa trinitas. Neq enim ipsa uita ȩt̃na mortał
ẽ scđm aliqͣm mutabilitatem. Ac ꝑ hoc filius
dei qr uita et̾na ÷ cũ pr̃e: etiam ipse intelligit᷑
ubi dictũ ÷ solus hab& immortalitatem. Eius
enim uitae xt̃nȩ et nos participes facti. ꝓ mͦ
participes efficim᷑ uita eẽt̃na. aliud nos qui eiꝰ
participatione uiuamꝰ in ȩt̃num. Si enim di¬
xisset quẽ tẽporib ꝓpͥis ostendet pat̾. bonꝰ et
solus potens. rex segum & dñs dominantium
qͥ solus habet immortalitatem : nec sic inde
separatum filium oporteret intelligi. Neꝗ:
enim qr ipse filius alibi loquens uoce sapientiȩ¬

Expanded text:
stula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enparticipes efficimur vita aeterna, aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater, beatus et solus potens, rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem; nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. Neque enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
et apłs ñ ait non pecccuit: sed ñ ẽ seductꝰ
Nam utiq ipsum ostendit ubi dicit. Per:
unum hõem peccatum intrauit idi mute
Et pciulo post aꝑtius. in similitudinem inqͥt
p̃uaricationis adȩ. Hos autem seductos
intelligi uoluit: qui id qͦd faciun ñ pu¬
tant ẽẽ pecccitum. Ille autem sciuit. Ali¬
oquin qͦmͦ uerum erit. adam ñ ẽ seductꝰ
Sed in exꝑtus diuinȩ seueritatis in eo falli
potuit. ut ueniale cyedet ẽẽ commissum:
ac ꝑ hoc in eo qͥdem qͦ mulier seducta ẽ
ñ est ille seductus. sed eum fefellit qͦmꝰ fue¬
rat iudicandum qđ erat dicturus mulier
quam dedisti mecum. ipsa mͥ dedit et
manducciui. Quid gͦ pluribus. Et si qe¬
dendo ñ st̃ ambo decepti. peccando tamen
ambo st̃ capti: et diaboli laqueis implicati

Expanded text:
et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus; et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus; nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboli laqueis inplicati
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ. a parte scilicet inferiore illius hu¬
manȩ copule incipiens. ut gradatim ꝑue¬
nin& ad totum : ñ existimans uirum fãcile
credulum. nec errando posse decipi. sed
dum alieno cedit errori. Sic̃ enim aaron
erranti popło ad idolum fabricandum
ñ c̃sensit inductus sed cessit obstrictus. nec
salomonem credibile. ẽ errore putasse
idolis eẽ seruiendum. sed blanditus
femineis adilla sacrilegia fusse cõpulsum:
ita eredendum. ẽ illum uirum suae feminȩ uni
unum. hominem homini coniugen conuigi
ad dei legem tensgrediendam non tanꝗ
uerum loqueati credidisse seductum sed
sociali necessitudine paruisse Non enim
frustra dix̃ apłs. sed adam ñ ẽ seductus. mu¬
lier autem seducta ẽ: nisi qr illa qđ ei ser¬
pens locutus est tanꝗ uerum e&̃ accepit.
Ille aut̃ ab unico noluit consortio dirimi
nec in communione peccati. Nec idõ minꝰ
yeus: si sciens prudensq peccaiuit. Undȩ

Expanded text:
feminae, a parte scilicet inferiore illius hufeminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locutus est, tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccauit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentia. quam plerumq fit ut of¬
fendatur ds̃. ne ex amico fiat inimicus.
qͦdam etiam ipse deceptꝰ ẽ: sed dolo illo
serpentino quo mulier seducta. ẽ nullo mͦ
illum arbitror potuisse seduci. Hanc aut̃
seductionem ꝓpͥe appellauit apłs: qͣm id qͦd¬
suadebat᷑ cũ falsum e&̃ uerũ putatum. ẽ id ÷
qͦd ds̃ idõ lignum illud tangere ꝓhibuerit.
qͦd sciebat eos si teagissent uelut dõs futu¬
ros. tanꝗ eis diuinitatem inuidẽt qͥ eos hoẽs
fecerat. Sed etiam si uirum ꝓpt̃ aliquã m̃ts
elationem quȩ dm̃ int̾noꝵ scrutatorem
latere ñ poterat. sollicitauitꝰ exꝑiendi cupi¬
ditas. cum mulierem uidẽt accẽpta illa ȩsca
ñ eẽ mortuam: ñ tam̃ eum arbitror si iam¬
sp̃ituali m̃te p̃ditus erat. ullo mͦ credẽ po¬
tuisse qđ eos ds̃ ab esca illius ligni in uidendo
uiđ male suadenda uersutia in hõis sensũ
serꝑe affectans. cui utq stanti q̃m ipse ce¬

Expanded text:
beniuolentia, qua plerumque fit ut ofbeniuolentia, qua plerumque fit ut offendatur deus, ne quodam etiam ipse deceptus est, sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Hanc autem proprie seductionem appellavit Apostolus, qsuadebatur, cum falsum esset, verum putatum est, id est, quod Deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, velut deos futuros, tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat. Sed, etiamsi virum propter aliquam mentis elationem, quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem viderat accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror, si spirituali mente praeditus erat, ullo modo credere potuisse, quod eos Dominus ab esca illius ligni invidendo ui, malesuada uersutia in hominis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse ce
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsxm dicit p̃uaricatorem ubi ait. in simili¬
tudinem p̃uaricationis adae qui ÷ͥ forma fu¬
turi : seductum tam̃ negat Nam et int̾̃rbgatꝰ
ñ ait. mulier qͣm dedisti mͥ sedux̃ me & man¬
ducaui. Illa uͦ serpens inqͥr sedux̃ me lta
salomon uir tante sapientiȩ num qd nam
credendũ ẽ qđ in simulachorum cultu ore¬
didit cẽ. aliquid utilitatis : Sed mulierum
amori ad hoc malũ trabensi resistere ñ ualuit :
faciens qđ sciebat ñ eẽ faciendum. ne suas
quib deperiebat atq defluebat mortiferas
delicias contristar&. Ita & adam pꝰea quã
de ligno ꝓhibito seducta mulier mandu¬
cauit. eiq dedit ut simul ederent: noluit
eam c̃tristare. qͣm credebat posse sine
suo solatio contabescere si ab eiꝰ aliena¬
retur animo. et omnino illa in teriret
discordia: ñ qͥdem carnis uictus c̃cupis¬
centia qͣm ñdum senserat in resistente lege
mnbibrum legim̃tis suȩ sed amicaili qͣdam

Expanded text:
et ipsum dicit praeuaricatorem ubi ait: in similiet ipsum dicit praeuaricatorem ubi ait: in similitudine praeuaricationis Adae, qui est forma futuri; seductum tamen negat. nam et interrogatus non ait: "mulier, quam dedisti mecum, seduxit me et manducaui. illa uero: serpens, inquit, seduxit me. ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non eualuit, faciens quod sciebat esse faciendum minime, ne suas quibus deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ligni uescerent᷑. qr sciebat eos si fecissent futuis
ut̃ dõs ꝓpt̃ dinoscentiam boni et mali. tanꝗ
hoc tantũ boni creature suȩ ereator inuidit.:
Noc mirum: si hͦ sp̃ituali m̃te p̃ditus. cređe potu¬
isset. ANqr hoc oređe ipse ñ posset ꝓpt̾ ea mu¬
lier addita.ẽ quȩ parui intellectus eã : et
Ad huc fortasse scđm sensũ carnis. ñ scđm¬
imaginem dĩ. Sic enim ait. Uir qͥdem non
debet uel cire caput cũ sit imago et gła dĩ .
mulier aut̃ suiri ẽ : ñ qͦ mens feminȩ eandem
imaiginem caꝑe ñ possit. cũ in illa grã nos di¬
cat nec masculum eẽ. nec feminam: sed qđ
fortassis illa hoc nondum ꝑceꝑat. qđ fit in
agnitione dĩ. et uiibregente ac dispensante
paulatim fuerat ꝑcep̾turti Neq enim frus¬
tra et illud apłs ait. adam enim primꝰ for¬
matꝰ ÷ de inde eua. et adam ñ ÷ seductus mu¬
lier aut̃ seducta inp̃uaricatione facta. ẽ: id¬
ẽ ut ꝑ illam etiam uir p̃uariccuetur. Nam

Expanded text:
llius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantum bonum creaturae suae creator inuiderit . hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parui intellectus esset et adhuc fortasse secundum sensum carnis, non simaginem dei? sic enim ait: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei, loria uiri est, non quo mens feminae eandem imaginem capere non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat, quod fit in agnitione dei et uiro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura neque enim frustra et illud, quod apostolus ait: Adam enim primus formatus est, deinde Eua. et Adam non est seductus, mulier autem seducta in praeruaricatione facta eest ut per illam etiam uir praeuaricaretur. nam
Abbreviated transcription (Latin):
oblata c̃seruans: et suoꝵ necessitatib¬
& aliis indigentib tribuebat . Inc̃ pͥmum
ecđafticȩ pecuniae forma ẽ instituta ubi in¬
telligeremꝰ qđ p̃cipit ñ cogitandum eẽ. de
crastino ñ ad hoc fuisse p̃ceptũ ut nichil
pecuniȩ reseruet᷑ a sc̃ĩs. sed ne dõ ꝓpt̃ ista
seruiat᷑. & ꝓpt̃ in opiȩ timorem iustitia
deserat᷑. Nam et apłs in posterũ ꝓuidens
ait. Si qͥs fidelis habens uiduas. sufficient̃
tribuat eis ut ñ grauet᷑ eccła. qͦ ueris tu¬
dus sufficere possit. Qui bene st̃ p̃sbrt̃
Pinito die. finito oꝑe. merces restituat᷑.
Sed qs oꝑariꝰ ꝑdurat ad accipiendam mer¬
cedem ÷ nisi qui pascit᷑ dũ laborat: N enĩ
& tu oꝑario tuo mercedem solã daturꝰ es ñ etiam
afferes illi unde uires reparat in labore. Pascis utiq
cui mercedem daturus es
dem dispensationis ad ño. N enim idoneus ÷ popłs
reddẽ mercedem illis qui sibi incaritate eugłui
seruiuNt. Ñ expectant illi mercedem : nisi unde

Expanded text:
oblata conservans et suorum necessitatibut aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus quod praecipit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servaretur a sanctis, sed ne Deo propter ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere pfinito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus esdem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde