comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
speluncam latronũ domũ dĩ: fecert̃
ut rueret templũ: sic & illi qͥ male
uiuunt in ȩccła catholica. quantũ
in ipsis ẽ domũ dĩ uolunt facere spe¬
luncam latronũ: nec ideo euertunt
templum. Ueniet enĩ tempus: qͣndo
de reste peccatoꝵ suoꝵ foris mittantur.
Hoc autem templum dĩ. hoc corpus
xp̃i. hec congregatio fidelium. unã
uocem habet: & tanquã unus homo
cantat in psalmo. Eius uocem iam
in multis psalmis audiuimus: audiamꝰ
& in isto. Si uolumus. nr̃a uox ẽ. Si
uolumus. aure audimus cantantem:
& corde cantamus. Si autẽ nolumꝰ.
erimus in illo templo tanquã ementes
& uendentes: id ẽ nr̃a querentes. Intra¬
mus ȩoclam: non ad ea quȩ placent
oculis dĩ. Uiderit ergo in numero
ur̃o quis. quomodo audiat. utrũ au¬
diat. & irrideat: utrũ audiat & post
se ponat: utrũ audiat & consonet. id
ẽ sentiat hic uocẽ suam: & adiun¬
gat uocem cordis sui. uoci psalmi
huiꝰ. Tamen uox psalmi huiꝰ ñ tacet :

Expanded text:
speluncam latronum, fecerunt ut rueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet;
Abbreviated transcription (Latin):
disputare de eo quod non poterant ca¬
pere. dixerunt quia filius minor ẽ quã
pater: & dixerunt quia spc̃ sc̃s minor
ẽ quã filius: & fecerunt gradus. & in¬
miserunt in ȩccła tres deos. Non enĩ
possunt negare dm̃ ẽẽ ꝑatrem: nec pos
unus ds̃. sed tres dii. Disputantes ergo
quod capere non poterant. elati sunt
in suꝑbiam: & factum ẽ in eis quod di¬
citur in isto psalmo. Si non humiliter
sentiebam sed exaltaui animã meam:

Expanded text:
disputare de eo quod non poterant cadisputare de eo quod non poterant capere, dixerunt quia Filius minor est quam Pater, et dixerunt quia Spiritus sanctus minor est quam Filius; et fecerunt gradus, et immiserunt in Ecclesiam tres deos. Non enim possunt negare Deum esse Patrem, nec possunus Deus, sed tres dii. Disputantes ergo quod capere non poterant, elati sunt in superbiam; et factum est in eis quod dicitur in isto psalmo, «Si non humiliter sentiebam, sed exal
Abbreviated transcription (Latin):
de fieri potest. ut plus ualeant sarm̃ta
pateretur ds̃ ipse pateretur: Quã¬
uis uerbũ nec mori potuit nec cor¬
rumpi. nec mutari. nec occidi: sed
quicquid horum passus ẽ in carne
passus est & noli mirari. quia uer¬
bum nichil passum ẽ: nec anima ho¬
minis potest pati aliquid occisa car¬
ne: dicente ipso dño. Nolite timere
eos qui occidunt corpus: animã aut̃
non possunt occidere. Si anima ñ
potest occidi: uerbũ dĩ poterat occidi :¬
& tamen quod dicitur. flagellauit
me. colaphizauit me. ꝑcussit me. di¬
laniauit me. totũ hoc non fit in ani¬
ma: &. tamen non dicit nisi me. propt̃
unitatem consorcii ipsius. Ergo dñs
natus ẽ .& apparens mortalib ut in co
finiretur mors. & non aberraremus auer¬
bo.credentes in carne. quod factum est
uerbum. Hic crescamus. ipso lacte nu¬
triamur: antequã ualidi simus ad ca¬
piendum uerbum. non recedamus a fide
lactis nr̃i. Illi autẽ heretici uolentes

Expanded text:
de fieri potest ut plus valeant sarmentade fieri potest ut plus valeant sarmentapateretur, Deus ipse pateretur: quamvis Verbum nec mori potuerit, nec corrumpi, nec mutari, nec occidi; sed quidquid horum passum est, in carne passum est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: nec anima hominis potest pati aliquid occisa carne, dicente ipso Domino, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Si anima non potest occidi, Verbum Dei poterat occidi? Et tamen quid dicit? Flagellavit me, colaphizavit me, percussit me, dilaniavit me: totum hoc non fit in anima; et tamen non dicit, nisi, me, propter unitatem consortii ipsius. 11. Dominunatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri. Illi autem haeretici volentes
Abbreviated transcription (Latin):
bra. gaudent & congaudent sibi. & si a¬
liquid molestiȩ sit in aliquo membro. ñ
se deserunt: sed compatiuntur sibi. Nun¬
quid quia in corpore pes quasi longe
uidetur ab oculis. Illi enĩ sunt locati
in sublimitate. illi autẽ infra positi.
Quando forte pes spinã calcauerit. de¬
serunt oculi: & non sicut inidemus
totũ corpus contrahitur. & sedet homo
curuatus spina dorsi. ut queratur spi¬
na quȩ hȩsit inplanta: Omĩamiem¬
bra quicquid possunt faciunt: ut de
infimo & exiguo loco. spina quȩ inhe¬
serat educatur. Sic ergo fr̃s quisquis
in corpore xp̃i. non potest suscitare mor¬
tuum. non illud quęrat. ne discordet
in corpore: Quomodo si auris quȩrat
uidere. discordare potest. Nam qđ
non accepit non potest facerez sed si ei
obiectum fuerit & dictum: si iustus
esses. resuscitares mortuũ. quomͦ resusci¬
tauit petrus. In xp̃o enĩ maiora uiden.¬
tur fecisse apłi: quã ipse dñs. Sed un¬

Expanded text:
bra, gaudent et congaudent sibi. Et si abra, gaudent et congaudent sibi. Et si aliquid molestiae sit in aliquo membro, non se deserunt, sed compatiuntur sibi. Numquid, quia in corpore pes quasi longe videtur ab oculis illi enim sunt locati in sublimitate, illi autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo et exiguo loco spina quae inhaeserat educatur. Sic ergo, fratres, quisquis in corpore Christi non potest resuscitare mortuum, non illud quaerat, sed quaerat ne discordet in corpore; quomodo si auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus esses, resuscitares mortuum, quomodo resuscitavit Petrus. In Christo enim majora videntur fecisse Apostoli, quam ipse Dominus . Sed un
Abbreviated transcription (Latin):
totũ corpus oculus: ubi ẽ auditus:
Si totũ auditus: ubi odoratus: Ergo
in membris nr̃is uidetis fr̃s: quomodo
singula officium suũ habeant membra.
Oculus uidet & non audit: auris au¬
dit & non uidet: manus operatur nec
audit nec uidet: Ees ambulat. nec
audit. nec uidet. nec facit quod ma¬
nus: sed in uno corpore si sit sanitas
& non aduersũ se litigent membra:¬
& auris uidet in oculo. & oculus au¬
dit in aure. Nec obici potest auri
quia ñ uidet. ut dicatur ei nichil es.
minor es: nunquid uidere & discerne¬
re colores potes. quod facit oculus:
Respondit enĩ auris. de pace corporis:
& dicit. Ibi sum ubi ẽ oculus. in eo
corpore sum: in me non uideo. in illo cũ
chi uidet: oculꝰ
ris michi au¬
& aures dicunt.
manus di¬
cunt. oculi & au¬
res nobis uident & audiunt: oculi &
aures & manus dicunt. pedes nobis am-¬
bulant: omĩa in uno corpore cooperan¬
tur : si sit ibi sanitas. & concordent mẽ¬

Expanded text:
totum corpus oculus, ubi auditus? totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt, nec facit quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversum se litigent membra, auris videt in oculo, oculus audit in aure; nec objici potest auri quod non videt, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit oculus? Respondet enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum hi videt; oculus ris mihi auet aures dicunt, manus dicunt, Oculi et aures nobis vident et audiunt: oculi et aures et manus dicunt, Pedes nobis ambulant: omnia in uno corpore cum operantur, si sit ibi sanitas et concordent mem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uideret simon. uoluit talia facere:
non talis eẽ: & nostis quia etiam pecu¬
nia putauit comparandũ sp̃m scm̃:
erat ergo de talibus qui intemplo in¬
trant ad emendũ. & uendendũ. Eme¬
re uolebat: quod uendere disponebat:
& uere fr̃s mei qui talis erat. & sic intra-¬
uerat ad eos: dñs eos expulit de tem¬
plo qui columbas uendebant. Colũba
autẽ. sp̃m scm significat. Uolebat gͦ
symon emere columbam: & uendere
tabat in petro: & flagello resticulȩ expu¬
lit foras malũ mercatorem. Ergo sunt
homines quos delectat miraculũ face¬
re: & ab eis qui profecerunt in ȩccła
miraculũ exigunt: & ipsi quasi profe-¬
cisse sibi uidentur qui talia uolunt
facere: nec putant se ad dm̃ ꝑtinere. si
non fecerint. Dñs aut̃ ds̃ nr̃ qui nouit.
quid. cui tribuat. & ut seruetur com¬
pago corporis: in pace alloquitur ȩcclȩ¬
siam ꝑ apłm: non potest dicere oculus
manui. opus te non habeo: aut iterũ
caput pedib. opus uos non habeo. Si

Expanded text:
hoc videret Simon, voluit talia facere, non talis esse; et nostis quia etiam pecunia putavit comparandum Spiritum sanctum. Erat ergo de talibus qui in templum intrant ad emendum et vendendum; emere volebat quod vendere disponebat: et vere, fratres mei, quia talis ille erat, et sic intraverat ad eos. Dominus illos expulit de templo qui columbas vendebant; columba autem Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere tabat in Petro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo humiliatũ cor sacrificium dõ
est: sacrificium obtulit qui dixit. Dñe
non ẽ exaltatum cor meũ. Uide alio
loco sic offerentem: dicit dõ. Uide
humilitatẽ meam . & laborem meum:
& dimitte omĩa peccata mea. Dñe non¬
Sẽ exaltatum cor meũ: neq in altum
elati sunt oculi mei. Neq ingressus
sum in magnis: neq in mirabilib suꝑ
me. Hoc planiꝰ dicatur. & audiatur.
Non fui suꝑbus: nolui quasi mirabilib.
innotescere hominib. & quȩsiui aliquid
supra uires meas: unde me apud imꝑitos
iactarem. Intendat caritas ur̃a: magna
res ostenditur. Quomodo smon ille
magus mirabilibus ingredi uolebat suꝑ¬

Expanded text:
Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit qui dixit: «Domine, non est exaltatum cor meum.» Vide alio loco sic offerentem: dicit Deo, «Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea» . cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me.» Hoc planius dicatur, et audiatur. Non fui superbus, nolui quasi in mirabilibus innotescere hominibus; nec quaesivi aliquid supra vires meas, unde me apud imperitos jactarem. Intendat Charitas vestra; magna res commendatur. Quomodo Simon ille magus in mirabilibus ingredi volebat su
Abbreviated transcription (Latin):
pitiare il
acciperet in-¬
dulgentiam peccatoꝵ: & quasi quȩ¬
rens unde illũ propitiaret. si uoluis¬
ses inquit sacrificium dedissem utiq.
holocaustis non delectaberis. Ergo
suꝑflue querebat aut arietes. aut tau¬
ros. aut aliquã talem uictimã: unde
placaretur ds̃. Quid ergo quia ho-¬
locaustis non delectatur ds̃. ñ accipit
sacrificium: & sine sacrificio placatur:
si nullũ sacrificium est: nullus sacerdos.
Sed habemus autem sacerdotem in
çelis qui pro nobis interpellat patrẽ.
quo non intrabat sacerdos in figura. ni¬
si semeł in anno: sicut ᷑ dñs in toto tẽ¬
pore semel oblatus ẽ. Ipse obtulit se.
ipse sacerdos: ipse uictima. & intrauit in
qui habemus sacerdotem: ibi offeramus
hostiam. Uideamus quod sacrificium de¬
beamus offerre. quia holocaustis non de¬
lectatur ds̃ nr̃. sicut audistis in psalmo:
sed ibi sequitur & ostendit quod offerat.
Sacrificium dõ. sp̃e contribulatus : cor
contritũ & humiliatũ ds̃ non spernit.

Expanded text:
pitiare illum acciperet indulgentiam peccatorum: et quasi quaerens unde illum propitiaret, «Si voluisses,» inquit, «sacrificium, dedissem» «utique; holocaustis non delectaberis.» Ergo superflue quaerebat aut arietes, aut tauros, aut aliquam talem victimam, unde placaretur Deus. Quid ergo? quia holocaustis non delectatur Deus, non accipit sacrificium, et sine sacrificio placatur? Si nullum sacrificium est, nullus sacerdos. Si autem habemus sacerdotem in coelis, qui pro nobis interpellat Patrem: quo non intrabat sacerdos in figura nisi semel in anno, sicut et Dominus in toto tempore semel oblatus est. Ipse obtulit se, ipse sacerdos, ipse victima, et intravit in quia habemus Sacerdotem; ibi offeramus et hostiam. Videamus quod sacrificium debemus offerre; quia holocaustis non delectatur Deus noster, sicut audistis in psalmo. Sed ibi sequitur et ostendit quid offerat: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humilitatum Deus non spernit» .
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatur nobis humilitas serui
dĩ & fidelis. cuiꝰ uoce cantatur: qđ
est uniuersũ corpus xp̃i. Sepe enĩ
admonuimus caritatem urãm. non
quasi unius hominis cantantis uoce
accipi debere: sed omĩum qui sunt
in xp̃i corpore. Et quia in illius cor¬
pore sunt om̃s. tanquã unus homo
loquitur: & ipse ẽ unus. quia & mul¬
ti sunt. Multi enĩ sunt in se ipsis:
unus sunt in illo qui unus ẽ. Ipsum
ẽ autem etiam templũ dĩ: de quo a¬

Expanded text:
i Dei et fidelis, cujus voce cantatur, quod est universum corpus Christi. Saepe enim admonuimus Charitatem vestram, non quasi unius hominis cantantis vocem accipi debere, sed omnium qui sunt in Christi corpore. Et quia in illius corpore sunt omnes, tanquam unus homo loquitur: et ipse est unus qui et multi sunt. Multi enim sunt in seipsis, unus sunt in illo qui unus est. Ipsum est autem etiam templum Dei, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
retur quod uenturũ erat: ideo illud
iam cecidit. Cecidit ergo domus ora¬
tionis nr̃eͤ Absit. Non enĩ illud
templũ quod cecidit. hoc potuit dici
domus orationis: de qua dictum est:
domus mea domus orationis uocabit᷑
om̃ib gentibus. Audistis enĩ quid

Expanded text:
retur quod venturum erat: ideo illud retur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audistis enim quid
Abbreviated transcription (Latin):
sic omia praua quȩ facta sunt peccata.
cũ adduntur sibi. & de peccato pecca¬
tum. & peccatũ ad peccatũ nectitur.
fit restis longa: quoꝵ semitȩ prauȩ.
& flexuosi gressus eorum. Quo ualet
autem ista restis. nisi ut ligentur ei
manus & pedes: & proiciatur quisq
in tenebras exteriores: Meministis
enĩ dictum de quodã peccatore in
euangłio: ligate illi manus & pedes.
& proicite illũ in tenebras exteriores:
ibi erit flecus & stridor dentium.
Non eẽt unde illi ligarentur manꝰ
& pedes: nisi ipse restem sibi fecisset. In¬
de aptissime alio loco scriptum ẽ: cri¬
niculis peccatoꝵ suorũ unusquisq
constringitur. Ergo quia de peccatis
suis homines uapulant. ideo dñs fla¬
gellum de resticulis fecit: & inde ex¬
pulit de templo om̃s qui sua quere
templi uox ẽ in psalmo. In hoc tẽplo
ut dixi rogatur ds̃. & exaudit in spũ
& ueritate. non in illo corporali: nam
illic umbra erat. in qua demonstra¬

Expanded text:
sic omnia prava facta, quae sunt peccata sic omnia prava facta, quae sunt peccata cum adduntur sibi, et de peccato peccatum, et peccatum ad peccatum annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ut inde ligentur ei manus et pedes, et projiciatur quisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio: «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» . Ergo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes qui sua quaerebtempli vox est in Psalmo. In hoc templo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
templo dĩ orat. Ille autem in templo
dĩ orat. qui orat in pace eccłȩ. in u¬
nitate corporis xp̃i: quod corpus xp̃i
constat ex multis credentibus in toto orbe
terrarum: & ideo exauditur. quia orat
in templo. Ipse enĩ orat in spũ & uerita¬
te. qui orat in pace ȩccłȩ: non in illo
templo ubi figura erat. Scłm figuram
enĩ dñs exclusit homines de templo
illo. qui sua querebant: id ẽ propt̃ uen¬
dendũ & emendũ ibant in templum.
Si autẽ figura erat illud templũ. mani¬
festum ẽ. quia & corpus xp̃i quod ẽ uerũ
templũ. cuiꝰ imago erat. habet ꝑmix¬
de flagello resticulȩ. Restis enĩ peccata
significat: sicut dicitur ꝑ propħam: ue
eis qͥ trahunt peccata sicut restem lon
gam: Qui addunt peccatii percatis: qͥ
cũ fecerint unũ peccatũ. ut cooperiant¬
illud faciunt alterum. Quomodo enĩ
ut restis fiat additur spartum sparto. ñ
autem in rectum mittitur. sed torquetur:

Expanded text:
templo Dei orat. Ille autem in templo templo Dei orat. Ille autem in templo Dei orat, qui orat in pace Ecclesiae, in unitate corporis Christi; quod corpus Christi constat ex multis credentibus in toto orbe terrarum: et ideo exauditur, qui orat in templo. Ipse enim orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est, propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum, manifestum est quia et corpus Christi, quod est verum templum cujus illa imago erat, habet permixde flagello resticulae. Restis enim peccata significat, sicut dicitur per prophetam: «Vae eis qui trahunt peccata velut vestegam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiantillud, faciunt alterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spartum sparto, non autem in rectum it, sed torquetur:
Abbreviated transcription (Latin):
estis uos. Om̃s qui crediderunt in
xp̃m . & sic credunt ut diligant. hoc
ẽ enim credere in xp̃m. diligere xp̃m.
non quomodo dȩmones credebant
sed non diligebant. & ideo quãuis cre¬
derent dicebant. Quid nobis & tibi ẽ
fili dĩ.Nos autẽ sic credamus. ut in
ipsum credamus diligentes eũ. & ñ
dicamus quid nobis & tibi est. sed
dicamus potius. ad te ꝑtinemus. tu nos
emis ti: Om̃s ergo qui sic credunt.
tanquã lapides sunt uiui: ex quib dĩ
templũ ȩdificatur. & tanquã ligna im¬
putribilia. ex quib archa illa compac¬
ta est. que in diluuio mergi ñ potuit.
Hoc autẽ templũ est: id ẽ ipsi homines
ubi rogatur ds̃ & exaudit. Quisquis enĩ
p̃ter templũ dĩ orauerit dm̃. non exau¬
ditur ad illã pacem suꝑnã iherusalẽ:
& si exauditur ad quȩdam tempora¬
lia. quȩ ds̃ & paganis donauit. Nam
& ipsi dȩmones exauditi sunt ut irent
in porcos: exaudiri ad uitã ȩternam
aliud ẽ. nec conceditur nisi ei qui in

Expanded text:
nt in Christum, et sic credunt ut diligant. Hoc est enim credere in Christum, diligere Christum: non quomodo daemones credebant , sed non diligebant; et ideo quamvis crederent, dicebant, «Quid nobis et tibi est, Fili Dei» ? Nos autem sic credamus, ut in ipsum credamus, diligentes eum, et non dicamus, «Quid nobis et tibi est?» sed dicamus potius, Ad te pertinemus; tu nos redemisti. Omnes ergo qui sic credunt, tanquam lapides sunt vivi, de quibus templum Dei aedificatur ; et tanquam ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, quae in diluvio mergi non potuit . Hoc autem templum est, id est ipsi homines, ubi rogatur Deus, et exaudit. Quisquis enim praeter templum Dei oraverit Deum, non exauditur ad illam pacem supernae Jerusalem, etsi exauditur ad quaedam temporalia, quae Deus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in
Abbreviated transcription (Latin):
rent ad nos: Omĩa gͦ ista clausa
erant: ante ꝗ ueniroe dñs. Uenit
dñs: excussit illa clausa. & mani¬
festata sunt. Excussi sunt ꝓpħȩ:
& generati sunt apłi. Quia ergo
excussis ꝓpħis generati st̃ apłi: filii
st̃ excussoꝵ. Ipsi in manu potentiᷤᷤ
positi tanꝗ sagittȩ: ꝑuenerunt
usq ad fines terrȩ. Unde dici ht̃
in fine. ecce hereditasdñi filii mer¬
ces fructꝰ uentris: quia . de finib
terrȩ colligit᷑ ista hereditas: quia
nu potentis. Si potens ille: potent̃
excussit. Si potent̃ excussit: usq
ad fines terrȩ ꝑuenert̃ qͦs excussit.

Expanded text:
rent ad nos? Omnia ergo ista clausa rent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia,nu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque in fines terrae pervenerunt quos excussit.
Abbreviated transcription (Latin):
cute inuoluclũ. Proph̃a nescio
qͥd istis uelaminib nominũ texit:
nescio quẽ asinũ. nescio quẽ bouẽ
significat. Nã asinꝰ in figura po¬
płi dĩ. Iumentũ dĩ ẽ: portans
sessorẽ dnm̃. ne erret in uia. & boᷤᷤ
ille de qͦ dicit apłs: boui trituran.¬
ti os non infrenabis. Nunqͥd de
bob ꝑtinet ad dñm  Sed dixit¬
Om̃is homo qͥ p̃dicat uerbũ dĩ.
mon&: obuirgat. terr&. tritii.¬
rat areã: & bouis impl&e officium.
Ueniebat bos de gente iudeoꝵ.
inde enĩ p̃dicatores apłi ueniebañ.¬
& asinꝰ de gente p̃putii. id est a gen¬
tib. Uenit enĩ ut portaroe dnm̃.
& ideo in asino sedit dñs. qͥ nunꝗ
portauerat hominẽ: Qm̃ ad gen.¬
tes lex ñ erat missa. nec ꝓphetȩ.
a nr̃a uoluit esse: ꝓpterea natꝰ. in
p̃sepio collocatus est. Cognouit
bos possessorẽ suũ: & asinus p̾sepe
dñi sui. Sed nunqͥd ista exirent.
nisi saccus excuteret᷑: nisi ꝓphetia
inuoluta accedente diligentia
excuteretur:Nunqͥd oꝑta exi¬¬

Expanded text:
io quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum,» dixiis ergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus. Venit enim ut portaret Dominum: et ideo in asino sedit Dominus, qui nunquam portaverat hominem; quoniam ad Gentes Lex non erat missa, nec Prophetae. luit esse, et propterea natus in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exi
Abbreviated transcription (Latin):
rant multi in edificando: sed
si non ille ȩdificet. in uanum
laborauerunt edificantes eam.
Qui sunt qui laborant ȩdifi¬
cantes Oñĩs qui in ȩccła p̃di¬
cant uerbum di: ministri
sacramentoꝵ dĩ. Om̃s curri-¬
mus. om̃s laboramꝰ. om̃s edifi¬
camꝰ modo. & ante nos qui¬
Cucurrert̃. om̃s laborauerunt.
om̃s ȩdificauert᷑. sed nisi dñs
ȩdificauerit domum. in ua¬
num laborauert̃ edificantes
eam. Ido quos dam uidentes
ruerẽ apłi. & ꝓprie paulus.
ait: dies obseruatis & menses.¬
ne forte sine causa laboraue¬
rim in uobis. Quia nouerat
se uitus a dño edificari: plan-¬
gebat istos quia sine causa
laborauerat in eis. Nos ergo
lo quim᷑ foris: ille ȩdificat intꝰ.
Quomͦ audiatis nos aduerti.¬
mus: quid cogitatis ille solus
nouit. qui cogitationes uidet
ur̃as. ipse ȩdificat. ipse monet.
ipse teru. ipse intellectum
aperit. ipse ad fidem ampli¬
ficat sensum urm: & tamen
laboramꝰ & nos tamquam

Expanded text:
rant multi in aedificando; sed rant multi in aedificando; sed si non ille aedificet, «in vanum laboraverunt aedificantes eam.» Qui sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei. Omnes currimus, omnes laboramus, omnes aedificamus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
in euangło. Soluite templum
hoc: & intriduo suscitabo illud.
Quia gͦ ipse ȩdificauerat illud
templũ. ȩdificauerat sibi tem¬
plum uerꝰ salomon dñs nr̃¬
rãc xp̃c. uerus pacificus. No¬
men enĩ salomonis int̾p̃tat᷑
pacificus. Est autem ille uerꝰ
pacificus: de quo dicit apłs:¬
Ipse enĩ pax nr̃a. qui fecit
utraq unum: Ille est uerus
pacificus: qui duos parietes ex
diuerso uenientes. inse copula¬
uit: quib factus est lapis an¬
gularis. uenienti popło ex cir¬
cumcisione credentium. & ue¬
nienti populo ex p̃putio gen¬
tium. & ipsoꝵ credentium
fecit unam ęccłam de duob
popłis factus est ille lapis
angularis: & icło uere pacificꝰ:
quia ergo ille uerꝰ salomon.
Salomon aut̃ ille filius da¬
uit. de muliere betsabee.
rex isrł. figurã gestabat huiꝰ
pacifici. quando templũ edi-¬
ficauit. ido ne illum put̾es
Salomonem. qui ȩdificauit
domũ di: aliũ salomonem ostendens¬
ista scriptura. sic coepit in

Expanded text:
in Evangelio, «Solvite templum in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus Salomon Dominristus, verus pacificus. Nomen enim Salomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Aposest enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inspirauerit dñs. dicam ca¬
ritati ur̃ȩ. Salomon erat tem¬
pore suo filius dauid: magnꝰ
ille. ꝑ quem multa sc̃a pcep¬
ta & salubria monita . & diui¬
na sacramenta. sp̃s sc̃s in dui¬
nis litteris operatus est. Nam
ipse salomon mulieruͣ amator
fuit. & reꝓbatꝰ est ado: & usq
adeo laqueus illi fuit. illa cu¬
piditas: ut amulierib & iam
sacrificare cogeret᷑. Sic de illo
scriptura testis est. Ded si illo
cacdente que ꝑ illũ dicta sunt
delerent᷑: uidicaret᷑. quia ipse
dixerat. non ꝑ illum dicta
erant. Optime igit᷑ & iam hoc
dictũ est. deo tribueret᷑.
peccatũ autem hominis. homi¬
ni. Quid mirum quia in po¬
pulo dĩ cecidit salomonꝰ.
In parachyso non cecidit adamꝰ
Non cecidit de cęlo angłs &
diabolus factus estͦ. Ido do¬
cem᷑ innullo homine spem eeᷤᷤ
ponencłã. Quia & iste salomon
edificauerat templum dĩ. in
t̾ po quidem & figura futurȩ
eccłȩ & corporis dñi: unde dicit

Expanded text:
tum inspiraverit Dominus, dicam Chatum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnus ille, per quem multa sancta praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omia cantica quib
est titulus canticum graduum.¬
iste psalmus aliquid amplius
in titulo accepit. quod additũ
est salomonis. Sic enim p̾no.¬
tatur : canticum graduum salo.¬
monis Itaq nos fecit itentos.
inusitatior titulus ceteris: ut
queramꝰ quare sit additum salo¬
monis. Nam quid sit cantioũ gra¬
duũ. non opus est sepe repetere.
Plura enim hinc dicta sunt: qr
cantat ascendentis uox in affe.¬
ctu pietatis & caritatis. Ad il¬
lam suꝑnam hirlm. cui sus¬
piramꝰ quamdui peregrinam᷑ :
& ubi letabim̾ cum aperegrina¬
tione redierimus. Ascendit ad
hanc om̃is qui ꝓficit: cadit ab
hac om̃is qui deficit. Nec pe.¬
dib ascendere queras: nec pedi¬
bus te descedere putes. Amando
dm̃ ascendis: amando scłm cadis.
Sunt gͦ ista cantica amantium:
quodam scõ desiderio flagrantiũ.
Ardent qui ista cantant ex cor¬
de: quoꝵ etiam cor ardens. inue
di. in contemptu temporalium:
in caritate ȩternoꝵ. Sed qua¬
re sit additum salomonis: quan¬

Expanded text:
nter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor ardens invenin contemptu temporalium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quan
Abbreviated transcription (Latin):
gent dilecti eius id est xp̃i.
Dm̃s enim surgent: sed non
Resurgunt illi ad penas. resur¬
gimus nos quo mͦ resurrexit dñs¬
nr̃m. si menbra eius sumus. Si
autem menbra eius sumus: tunc
sumus dilecti eius. tunc ad nos
ꝑtinet illa resurrectio. quȩ p̃cessit
in dño Ut lux surrexit ante nos.
nos post lucem: quia inuanum
est nobis ante lucem surgere. id
est altitudinem querere. anteq
moriam᷑. cum xpͣc lux nr̃a non
quam mortuus est. Constitutũ
ergo menbrum eius: & menbris
eius dilecti eius. cum sõnum ac¬
ceperimus. tunc surgimus in re¬
surrectione mortuoꝵ. Unus re¬
surrerit iam non moriturus.
Resurrexit lazarus sed moritu
moriturus. resurrexit filia archi.

Expanded text:
gent dilecti ejus, id est Christi. Omnes enim surgent, sed non Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; cum Christus lux nostra non quam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. Resurrexit Lazarus , sed moritmoriturus: resurrexit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad tendis: in uanum ͤ tibi ante lu-¬
cem surgere. Ipse quando exalta¬
tus est ꝰ Cum mortuus est. Ergo
& tuam exaltationẽ post mortẽ
spera: in resurrectionẽ mortuoꝵ
spera: quia ille surrexit & ascen¬
dit. Sed ubi dormiuit: In cruce.
Quando dormiuit incruce.
signum gestabat unino unplebat
quod significatum erat in adam:
quia cum dormiret adam. costa
illi detracta est: & eua facta est.
Sic & dño cum dormiret incru-¬
ce. latꝰ eiuꝰ lancea ꝑcussum est:
& sacramenta ꝓflixerunt. unde
facta est ęccła. Eccła enim conuure
dñi. facta est
de latere: quo¬
modo eua facta est de latere. S
quomͦ illa non est facta nisi dela¬
tere dormientis: sic ista non est
facta. nisi de latere morientis.
Si gͦ ille non surrexit nisi mor¬
tuus. tu speras exaltationem
nisi post hanc uitamꝰ & ut
doceat te ipse psalmus. qua¬
si interrogares. quando surgã.

Expanded text:
attendis, in vanum est tibi ante luattendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione mortuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ascenssiones enĩ facit ds in corde.
Sed ubi illas disponitꝰ scensi¬
ones enĩ inquit in corde eius
disposuit. Quis: Ds̃. Si ascensio¬
nes in corde: idõ cantaͥt canticum
graduum. Humiliem᷑ in scło. ascen¬
damus: Quomͦ : Corde. Quia ipsa
ascensio cordis: a conualle plorati¬
montes. sic sederunt conualles
Conualles enĩ dicunt᷑ loca dep̃ssa
terrarum. Colles enim eminentiora
loca: minus tamen quam montes.
Multũ excelsa loca terrarũ. mon¬
tes dicunt᷑. Parum est: non ait.
a colle surgite: nec ait. a canpo.
sed a conualle: ut sit aliquid hu-¬
nulius quam campus est. Di gͦ
in conualle plorationis mandu¬
cas panem doloris. & dicis factȩ
sunt michi lacrimȩ mee panis
die ac nocte. dum dicit᷑ michi co¬
die. Uui est cds tuus. Bene surgis.
qm̃ seclisti. & quasi diceres. quan-¬
do surgemus. Modo sedere iube¬
mur. Quando erit nr̃a refurrectioꝰ
Quando fuit dñi. Fum adtende
qui te p̃cessit. Nam si non ipsum

Expanded text:
Ascensiones enim facit Deus in corde. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle ploratimontes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? bene surgis, quia sedisti. 7. Et quasi diceres, Quando surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
meu̾ bibetis: sedere autem addex¬
teram meam ut adsinistram
meam ait. non est meum dare
uobis. aliis paratũ est apatre
meo. Quid est. non est meum
dare uobis:: Non est meuͣ dare
suꝑbis: hoc enim ad huc erant.
Si uultis illud accipere: nolite
esse quod estis. Aluis paratum
est¬
. & uos alii estote.
& uobis paratum est. Quid est
alii estote: Prius humiliami.¬
n: qui iam uultis exaltari.
Intellexerunt ergo humilita¬
tem. sibi futuram: &correcti
sunt. Ergo & nos hoc audiamꝰ.
quia hoc dicit psalmꝰ iste. surgiti
postea quam secdistis. Sed ne
quis putet se ad hoc sedere ut
honoretur. ut ostenderet. quia
sessionem istam humilitatem
uoluit commendare. ne quis se
putaret iussũ esse sedere aut ad
iudicandũ. aut ad epulanduͣ.
& gaucdendum .&. maiorem suꝑ¬
biam ibi quereret. uisignificatio¬
nẽ humilitatis addidit: qui man¬
ducatis panem doloris. Iui gͦ
manducant panem dolõris: qui
gemunt in ista peregrinatione.
ipsi sunt in conualle plorationis

Expanded text:
meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum dare vobis: aliis paratum est a Patre meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, bis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manducatis panem doloris.» Illi ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis.
Abbreviated transcription (Latin):
ista. ut alii cauerent suꝑbiã. in
qua ipsi correpti st̃. Quid gͦ uul¬
tis ante lucẽ siurgere: In uanũ
est uobis. Exaltari uultis ante¬
ꝗ humiliemini: Dñs ipse ur.
qui ẽ lux ur̃a. humiliatus ẽ. ut
exaltaret᷑. Audite paulũ dicen¬
tẽ. Qui cũ in forma dĩ esset ñ
rapinã arbitratꝰ est eẽ se equalẽ
dõ. Quare illi ñ erat rapina:
Quia natura erat: quia in hoc
natus erat. ut ess& equalis illi a
quo genitus erat. Sed quid fecit
ꝓpt̃ nos: Semetipsũ exinanuuit.
formam serui accipiens: insimi¬
lutudinẽ hominũ factus. &¬

Expanded text:
unt, ut alii caverent superbiam in unt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus,
Abbreviated transcription (Latin):
re. dicit psalmus. In uanũ est uo¬
bis ante lucem surgerez &e quando
surgimus: cũ fuerimꝰ humiliati
humilitatẽ significat. Aliis locis in¬
telligit᷑ sessio in honore iudicandi:
aliis locis humilitatẽ significat. Quo¬
mͦ in honore iudicandisessioͦ Sedebitiᷤᷤ
in signo humilitatis sessioꝰ Hora
serta dñs fatigatus. sedit ad pu¬
teum. Fatigatio dñi infirmitas
dñi fuit: infirmitas uirtutis.
in firmitas sapientiȩ : sed ipsa insir¬
mitas. humilitas. Ergo si seclit
ex infirmitate: sessio illa humi¬
litatẽ significat: & ipsa sessio ipsiꝰ.
idest humilitas ipsius. ipsa nos
dĩ est. fortius est quam homines :
iło dicit in quodam psalmo. Dñe
tu cognouisti sessionẽ meam. & re¬
surrectionẽ meam.: id eit humi¬
litatẽ meã & exaltationẽ meã.
Quid gͦ uos ante luoem uultis
exaltari ofilii zebedĩꝰ Sic enĩ
loquamur. & ipsos potius nomi¬
nemus. qui non nobis irascunt᷑:¬
quia ideo de illis scripta st̃¬

Expanded text:
re dicit Psalmus, «In vanum est vore dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando surgemus? Cum fuerimus humiliati:humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis  Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntquia ideo de illis ista conscripta s
Abbreviated transcription (Latin):
& ait illis. Potestis bibere calicẽ.
quẽ ego bibiturꝰ sums Ego ueni
humilis esse: & uos ante me uul¬
tis esse excelsiꝰ Quo ego eo. illuc
sequimini ait. Nam si hac uultis
ire. quo ego non eo: inuanũ est
uobis ante lucẽ surgere. E petrꝰ
ante lucem surrexerat: quando
pateret᷑ ꝓ nobis. Dixerat enĩ ille
de passione sua. in qua salui fut᷑i
eramꝰ : de ipsa humilitate. humi¬
lis enĩ passus est. Cũ gͦ de passi¬
one sua futura diceret: expauit
petrus. qui illũ paulo ante dixe¬
rat filiũ dĩ: timuit ne moreret᷑:
& ait illi. Absit ate dñe: ꝓpitius
tibi esto. ne fiat istud. Ante lucẽ
uolebat surgere: & luci consiliũ
dare. Ded quid fecit dñsꝰ Facit
illũ ut post lucẽ surgat. Redi
post me sathanas. icdo enĩ sathanas.
quia ante lucẽ ius surgere. Redi pꝰ
me. ut ego p̃cedam.tu sequaris.
Quo ego eo illuc eas: non qua tu
uis ire illuc ine uelis ducere. Ergo
illis qui uolebant ante lucẽ surge¬

Expanded text:
et ait illis: «Potestis bibere calicem et ait illis: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» . Ego veni humilis esse, et vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surge
Abbreviated transcription (Latin):
illũ puro corde credimꝰ. Pater
dixit: quos mͥ dedisti. uolo ut
ubi ego sũ & ipsisint mecũ. Ma¬
gnũ donũ magna gr̾a: mag¬
na ꝓmissio fr̃s mei. Et quis
non uult esse cum xp̃o. ubi
est xp̃c: Sed iam excelsus
xp̃c. Uis ibi esse ubi est excelsus:
Esto humilis ubi sille humi¬
lis fuit: ꝓpt̾a illis dicit ipsa
lux. Non est discipłs super
magistrum : nec seruus suꝑ
dñm suũ. Qui uolebant di-¬
sciplĩ esse suꝑ magistrũ. & serui
uolebant esse suꝑ dñm suũ.
Ante lucẽ uolebant surgere: in
uanũ ibant. quia non post lu¬
cem ibant. Illis ergo dicit psal¬
mus:. in uanusiiobis ante lucẽ
surgere. Tales erant filii zebedĩ.
qui antequã humiliarent᷑ scd̾m
passionẽ dñi. iam sibi loca elige¬
bant. ubi sederent: unus adcdex¬
teram. alter ad sinistram. Ante
lucẽ uolebant surgere. idõ inua¬
nũ ibant. Reuocat illos dñs ad
humilitatẽ cum hoc audiret.

Expanded text:
illum puro corde credimus: «Pater,» illum puro corde credimus: «Pater,» inquit, «quos mihi dedisti, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Magnum donum, magna gratia, magna promissio, fratres mei! Et quis non vult esse cum Christo, ubi est Christus? Sed jam excelsus Christus: vis ibi esse ubi est excelsus? Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit illos Dominus ad humilitatem, cum hoc audiret,
Abbreviated transcription (Latin):
custodiri. custodimꝰ enĩ nos
ex offitio dispensationiᷤ : sed
custodiri uolumꝰ uobiscum:
Tanquã uobis pastores sumꝰ: s. sub
illo pastore uobiscũ oues sumus.
Tanquã uobis ex hoc loco docto¬
ressumꝰ: si sub illo uno magistro in
todiri ab illo qui humiliatꝰ
est ꝓpt̃ nos. & eraltatus est
ad custodiendos nos: humiles
simus. Nemo sibi arroget
aliquid. nemo habet aliqͥd
boni.nisi ab illo acceperit. qͥ
solus est bonus. Qui autem
sibi uoluerit arrogare sapi¬
entiam: stultꝰ est. Dit humi¬
lis: ut ueniat sapientia. &
illum inetillum. Si autem
antequã ueniat sapientia
dit in isto psalmo: In uanũ
est uobis ante lucem surgere.
Quid est. anuanũ est uobis
ante lucẽ surgere: Di surga¬
tis antequam surgat lux: ne¬
cesse est ut inuanitate rema¬
neatis. quia in tenebris eritis. Dur-
humilis fuit. Sint gͦ hic hu-¬
miles. si uolunt ibi esse excelsi
ubi xp̃s excelsus est. Ait enim
de his qui illi inheserant fide:
in quib & nos sumꝰ si & nos in

Expanded text:
srael. Custodimus enim vos ex officio dispensationis; sed custodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; sed sub illo uno Magistro in todiri ab illo qui humiliatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, stultus est. Sit humilis, ut veniat sapientia et illuminet illum. Si autem antequam veniat in sto psalmo? «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surreille fuit. Sint ergo hic humiles, si volunt ibi esse excelsi, ubi Christus excelsus est. Ait enim de iis qui illi adhaeserant fide, in quibus et nos sumus, si et nos in