comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
giosa ura tribuert̃. Qđ nͦ fecissent ꝓfecto. sinichil adeos ꝑtinere
arbit᷑rent᷑: uł eoꝵ qͥ in hac t̾ra fuert. magnãq grãm quȩ nc̃ qͥdẽ
deleta : cũ florebat: institutis ł p̃ceptis suis erudiuert̃. uł eiꝰ qͥ
ap̃pollinis oraculo sapientissimꝰ ⁊ iudicatꝰ. Qui nͦcũ hoc tũ illud
ut in plerisq: s idẽ dicebat sẽꝑ animos hominũ esse diuinos. hisq
cũ excorpore excessissent reditũ incȩlũ patere. obtinioq & iustissi¬
mo cuiq expeditissimũ iter. Quod idẽ scipioni uidebat᷑. qͥ quidẽ
qͣsi p̾sagiret. ꝑpaucis ante mortẽ debꝰ cũ & philiis & manilius ad ee̾nt.
& alii plures. tuq &iã scȩuola mecũ uenisses: triduũ disseruit
de re .p. cuiꝰ disputationis fuit extrer fere de inmortalitate
animoꝵ. quȩ se inquiete ꝑuisũ ex affricano audisse dicebat. Id si

Expanded text:
 tam religiosa iura tribuerunt, quod non fecissent, profecto, si nihil ad eos pertinere  tam religiosa iura tribuerunt, quod non fecissent, profecto, si nihil ad eos pertinere arbitrarentur, vel eorum qui in hac terra fuerunt magnamque Graeciam, quae nunc quidem deleta est, tum florebat, institutis et praeceptis suis erudierunt, vel eius, qui Apollinis oraculo sapientissimus est iudicatus, qui non tum hoc tum illud, ut in plerisque, sed idem semper, animos hominum esse divinos eisque, cum ex corpore excessissent, reditum in caelum patere optimoque et iustissimo cuique expeditissimum. quod idem Scipioni videbatur, qui quidem, quasi praesagiret, perpaucis ante mortem diebus, cum et Philus et Manilius adesset et alii plures, tuque etiam Scaevola, mecum venisses, triduum disseruit de re publica, cuius disputationis fuit extremum fere de immortalitate animorum, quae se in quiete per visum ex Africano audisse dicebat. id si
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã fut᷑a bella deleũ. Quid dicã de moribꝰ facillimis.
de pietate in matrẽ. lib̾alitate in sorores. benignitate in suoi.
iusticia mom̃s: hȩc omĩi nota s̃ uob. Quã autẽ ciuitati carus
fuerit. merore funeris ilidicatũ ẽ. Quid gͥ hunc paucoꝵ ahnoꝵ
accessio iuuare potuisset: Senectꝰ enĩ quãuis ñ sit grauis. ut
memini catonẽ anno anteꝙ᷑ ⁊ mortuus mecũ & cũ scipione disse.¬
rere: tam̃ aufert eã uiriditatẽ. inqua etiã nc̃ erat scipio.
Quãobrẽ. uita qͥdẽ talis fuit. uł fortuna ł gła. ut nichił posset
accede. Moriendi aut̃ sensũ: celeritas abstulit. Quo de genere
Amortis. difficile dictu ẽ. qͥd de hoc suspicet᷑ uudetis: hoc uere tam̃ licas
dicere.p. scipioni ex multis diebꝰ qͦs inuita celeb̾rimos lȩtissimosq uide.¬
rit: illũ diẽ clarissimũ fuisse. cũ senatu dimisso domũ reductꝰ ad

Expanded text:
verum etiam futura bella delevit? quid dicam de moribus facillimis, verum etiam futura bella delevit? quid dicam de moribus facillimis, de pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, iustitia in omnis? nota sunt vobis. quam autem civitati carus fuerit, maerore funeris indicatum est. quid igitur hunc paucorum annorum accessio iuvare potuisset? senectus enim quamvis non sit gravis, ut memini Catonem anno ante quam est mortuus, mecum et cum Scipione disserere, tamen aufert eam viriditatem, in qua etiam nunc erat Scipio. quam ob rem vita quidem talis fuit vel fortuna vel gloria, ut nihil posset accedere; moriendi autem sensum celeritas abstulit. quo de genere mortis difficile dictu est; quid homines suspicentur videtis: hoc vere tamen licet dicere, P. Scipioni ex multis diebus, quos in vita celeberrimos laetissimosque viderit, illum diem clarissimum fuisse, cum senatu dimisso domum reductus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tali amico orbatꝰ. qualis ut arbitror remꝯ umꝗͣ erit ut q: con¬
firmare possũ nemocerte fuit. S nꝰ egeo niedicina. me ipse
coniolor & maxime illo solatio: qđ ego eo merorẽ. dnrto q̃ tio
de cessu amicoꝵ pleriq̃ angisolent. Nichil enĩ mali accidissẽ
scipioni puto. Michi accidit. siqͥd accidit. Siuis aut̃ incõmocdis
grauit̾ angi. ñ amnicũ s seipsũ amantis est. Cũ itlo uͥ qͥs. neges
actũ eẽ p̾elare: Nisi enĩ qđ ille minime pitabat inimortalita ĩẽ
opͥtare uellec. quid ñ adeptꝰ ÷ qđ homini fas eẽt optare.: Qui
sũmã spẽ ciuuũ quã de eo iã puero habuerant: c̾tinuo adolescens
incredibili uirtute suꝑauit. Qui consulatũ petiuit nũꝙͣ: fat̾
consul ẽbis. Prin. ũ ante tẽpꝰ. iterũ suo sibi tẽpore. rei .p. penesero.
Qui duabꝰ urbibꝰ euersis inimicissimis huic imꝑio ñ mͦ p̾sentia.

Expanded text:
tali amico orbatus, qualis, ut arbitror, nemo umquam erit, ut contali amico orbatus, qualis, ut arbitror, nemo umquam erit, ut confirmare possum, nemo certe fuit. sed non egeo medicina: me ipse consolor et maxime illo solacio, quod eo errore careo, quo amicorum decessu plerique angi solent. nihil mali accidisse Scipioni puto; mihi accidit, si quid accidit; suis autem incommodis graviter angi non amicum, sed se ipsum amantis est. cum illo vero quis neget actum esse praeclare? nisi enim, quod ille minime putabat, immortalitatem optare vellet, quid non adeptus est, quod homini fas esset optare, qui summam spem civium, quam de eo iam puero habuerant, continuo adulescens incredibili virtute superavit; qui consulatum petivit numquam, factus consul est bis, primum ante tempus, iterum sibi suo tempore, rei publicae paene sero; qui duabus urbibus eversis inimicissimis huic imperio non modo praesentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ecte tu qͥdẽ respondisti sceuola etuere. Nec enĩ ab isto officio qđ
sẽꝑ ur supaui cũ ualerẽ: ab duci in cõmodo meo debui nec ullo casu
arbitror hoc constanti homini posse contingere: ut ulla int̾missio
fiat officii. Iu aut̃ fanni. qdđ mͥ tantũ tribui dicis. quantũ ego
nec agnosco nec postulo. facis amice. S ut mͥ uideris: nꝰ recte
udicas de catone. Aut enĩ nemo. qđ quidẽ magis credo. aut si
quisꝙͣ ẽ. elle sapiens fuit. Quiȩquo mͦ ut alia omittã: mortẽ
filii tulit. Meminerã paulũ. uiderã gaiũ. s caue hos prȩponas
catosi. ꝑtecto & spectato uiro. Quã obre caue catoni ante ponci
ne istũ quidẽ ipsũ quẽ appollo ut.is sapientssimũ iudicalia.
huiꝰ enĩ facta. iliꝰ uͦ dicta landant᷑. Gene aut̃ ut iã cũ ute ꝓ
loquar: sie habetote. Egosi scipionis de sider i moueri negẽ.
quã id recte faciã uiderint sapientes. scerte m̃tiar. m meor enĩ

Expanded text:
ecte tu quidem, Scaevola, et vere; nec enim ab isto officio, quod semper usurpavi cum valerem, abduci incommodo meo debui, nec ullo casu arbitror hoc constanti homini posse contingere, ut ulla intermissio fiat offici. tu autem, Fanni, quod mihi tantum tribui dicis, quantum ego nec agnosco nec postulo, facis amice, sed, ut mihi videris, non recte iudicas de Catone. aut enim nemo, quod quidem magis credo, aut, si quisquam, ille sapiens fuit. quo modo, ut alia omittam, mortem fili tulit! memineram Paulum, videram Gallum; sed hi in pueris, Cato in perfecto et spectato viro. quam ob rem cave Catoni anteponas ne istum quidem ipsum, quem Apollo, ut ais, sapientissimum iudicavit; huius enim facta, illius dictloquar, sic habetote: ego si Scipionis desiderio me moveri negem, quam id recte faciam viderint sapientes, sed certe mentiar. moveor enim
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sanguine fidelium cordamundantur.
cuius inftitutione placationis tibi hostias. non
solum prodelictis populi. sed &iã pronostris
os fensionibus immolamus Tuam poscentes
ementiam. ut omne peccatũ quod carnis fra¬
gilitate contraximus. ipso summo pronobis
intistite inter ueniente soluatur: ꝑ quem maĩ¬

Expanded text:
cujus sanguine fidelium corda mundantur, cujus institutione placationis tibi hostias non solum pro delictis populi, sed etiam pro nostris offensionibus immolamus; tuam poscentes clementiam ut omne peccatum quod carnis fragilitate contraximus, ipso summo pro nobis Antistite interveniente, solvatur. Per quem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Virifratres et patres nobis precepit dñs
predicare populo et testificari. quia ipse. est
qui constitutus .ẽ. adõ. iud exuiuorum et mortuo¬
rum. huic omnes prophetae testimonium ꝓhibent
remissionem peccatorum accipere pnomen eius
omnes quicredunt in eũ. Adhucloquente petro uer¬
bahaec cecidi sp̃s sc̃s super omnes qui audiebant
uerbum. Et obstipuerunt ex c̃ircumcisione fide¬
les qui uenerant cumpetro quia et innationes gra¬
tia sp̃s scĩ effusa .ẽ. Audiebant enim illos loquentos

Expanded text:
s praedicare populo et testificari quia ipse est qui constitutus est a Deo iudex vivorum et mortuorum huic omnes prophetae testimonium perhibent remissionem peccatorum accipere per nomen eius omnes qui credunt in eum adhuc loquente Petro verba haec cecidit Spiritus Sanctus super omnes qui audiebant verbum et obstipuerunt ex circumcisione fideles qui venerant cum Petro quia et in nationes gratia Spiritus Sancti effusa est aud
Abbreviated transcription (Latin):
MI. Obsecro tam quam aduenas et peregrinos.
abstire uos a carnalibus desideriis. quaemilitant
aduersus animã. Conuersationem uestram inter
gentes habentes bonam. ut in eo quod de trectant de
uobis tamquam demalefactorib exbonis operibus¬
uos considerantes glorificent dm̃ in die uisitationis
Subiecti estote omnihumanae creaturae. propter dm̃
iueregi. quasi praecellenti. Siue ducibus tamquã
ab eomissis aduindictam malefactorum. laudem
uero bonorum. Quia sic ẽ uoluntas dĩ ut benefacien

Expanded text:
mi, obsecr.o uos tamquam aduenas et peregrinos abstinere uos a carnalibus desideriis, quae militant aduersus animam. conuersationem uestram inter gentes habentes bonam, ut in eo quod detractant de uobis tamquam de malefactoribus, uos ex bonis operibus considerantes glorificent deum nostrum in die uisitationis. subiecti estote osive regi, quasi praecellenti: sive ducibus, tamquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum: quia sic est voluntas Dei, ut bene facie
Abbreviated transcription (Latin):
Et factus est repente decaelosonus. tamquamadue¬
nientis sp̃s uehementis. et repleuit totam domum
ubierant sedentes. Et apparuerunt illis disꝑtitae
linguae tam quam ignis. sed itque supra singulos eorũ
Et repleti sunt omnes spũ scõ. et coeperunt loquialiis
linguis. prout sp̃s sc̃s dabat eloqui illis. Erantautẽ
in hierusalem habitantes iuda ei uiri religiosi. ex omni
natione quaes ubcaelo ẽ. Facta autem hacuoce conue¬
nit multitudo et mente confusa ẽ. qm̃ audiebat unus¬
quisque linguasua illos loquentes . Stupebant autem
omnes. et mirabantur dicentes . Nonne ecce omnes isti
quilocuntur galrlei sunt : et quomodonos audiuimus
unus quisq linguam nr̃am inquanatisumus. parthi.
et medi. et elamite . et qui habitant mesopotamiam.
udaeam et cappadotiam pontum et asiam. phrrgiam
et pamphrliam. Aegrptum et partes libiae quae ẽ
circa crrenen et aduenae romani. Iuda ei quoque et
proselrti. cretes et arabes. Audiuimus eos loquentes
nostris linguis. magnalia dĩ¬

Expanded text:
am advenientis spiritus vehementis et replevit totam domum ubi erant sedentes et apparuerunt illis dispertitae linguae tamquam ignis seditque supra singulos eorum et repleti sunt omnes Spiritu Sancto et coeperunt loqui aliis linguis prout Spiritus Sanctus dabat eloqui illis erant autem in Hierusalem habitantes Iudaei viri religiosi ex omni natione quae sub caelo sunt facta autem hac voce convenit multitudo et mente confusa est quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes stupebant autem omnes et mirabantur dicentes nonne omnes ecce isti qui loquuntusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Aelamitae, et qui habitant Mesopotamiam, Judaeam, et Cappadociam, Pontum, et Asiam, Phyrgiam, et Pamphyliam, Aegyptum, et partes Libyae, quae est circa Cyrenen, et advenae Romani, Judaei quoque, et Proselyti, Cretes, et Arabes: audivimus eos loquentes nostris linguis magnalia D
Abbreviated transcription (Latin):
Mi. Omne datum obtimum et omne donum ꝑfectũ
desursumest descendens a patreluminum. Apud
quemnon ẽ. trans mutatio. nec uicissitud in is obumbra¬
tio. Vo luntariae genuit nos uerbo ueritatis. ut simus
in itium aliquod creaturae eius. Scitis fratres mei di¬
lectissimi. sit autem omnis homo uelox ad audiendũ.
tardus autem adloquendum et tardus adirã. Ira enĩ

Expanded text:
fectum, desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Voluntarie enim genuit nos verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus. Scitis, fratres dilectissimi. Sit autem omnis homo velox ad audiendum; tardus autem ad loquendum, et tard
Abbreviated transcription (Latin):
or natus. uel iste ꝓpł¬
quus est legis de calo¬
gui qui ꝓpinquior si¬
uidebatur. qr speciali¬
t̾ illi populo datus et
tempore prior est.
sue murãcognoscerent.
ecclia gentium inher-¬
cie sue sõpm̃ exeutiẽs
dilucoulo nascentis fi¬
dei resurrexit.⁊ad xp̃i
graciam properauia.

Expanded text:
ior natus. Vel iste propinquus, est legis decalogus qui propinquior Syvidebatur, quia specialiter illi populo datus et tempore prior est. suae jura cognoscerent, Ecclesia gentium inertiae suae somnium excutiens diluculo nascentis fidei resurrexit, et ad Christi gratiam properavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ueo increabat eos dicens: Nolite italo¬
qui qm̃ fili i scorũsumus. & uitã illã expec¬
tamus quã ds̃ daturus est his qui fidẽsuã
nẽ quã morant abeo: Anna uero uxor
cioss ibat adtere trinũ opus cotidie. et de

Expanded text:
ncrepabat eos dicens nolite ita loqui quoniam filii sanctorum sumus et vitam illam expectamus quam Deus daturus est his qui fidem suam numquam mutant ab eo Anna vero uxor eius ibat ad textrinum opus cotidie et de
Abbreviated transcription (Latin):
hic solus fugiebat consortia om¬
nium pergebat adhicrus alem ad
tẽplum dñi. &ibi ador abat dnm
dm̃ suũ isrł. Omnia primitia sua
& decimas suas fideliter offerens.
ita ut intertio anno proselitis &
aduenis ministrar& omnẽ deci¬
mationem: haec & hissimilia secun¬
dũ legem dĩ puerulus obseruaba¬

Expanded text:
hic solus fugiebat consortia omnium et pergebat ad Hierusalem ad templum Domini et ibi adorabat Dominum Deum suum Israhel omnia primitiva sua et decimas suas fideliter offerens ita ut in tertio anno proselytis et advenis ministraret omnem decimationem haec et his similia secundum legem D
Abbreviated transcription (Latin):
oror causa interfici iussus es. et uix effu¬
gisti mortis imperium. etiterũ sepelis
mantus: Sed tobis plustimens dm̃ quã
regem. rapiebat corpora occisorũ et oc¬
cultabat indomosua & mediis noctibus
sepeliebat ea: Contigit autem ut fatigatus¬
a sepultura ueniens domũ iactass& se iuxta
pari&ẽ & ob dormiss&. exnido hrrundi¬
nũ dormienti illi. calida stercora inside¬
rent suꝑ otulas eius. & fier& cȩcus: Hanc
aut̃e temptationẽ id eo permisit dỹs eue¬
nire illi : ut posteres dar&ur exemploꝰ pa¬
tientiae eius sicut & scĩ iob: Nã cũ ab in¬
fantia sua semꝑ dm̃ timuerit. & manda¬
tacius custo dierit. non est contristatus
contra dm̃ qđ plaga cȩcitatis euenit er
sed immobiles indĩ timore ꝑmansit : agens
gratias dõ omnib: diebus uitesuȩ: Nam
sicut beato iob. insultabant reges. ita isteͥ
parentes et cognati eius inridebant ui

Expanded text:
rei causa interfici iussus es et vix effugisti mortis imperium et iterum sepelis mortuos sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea contigit autem ut qua veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretque caecus hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut posteris daretur exemplum patientiae eius sicut et sancti Iob nam cum ab infantia sua semper Deum timuerit et mandata eius custodierit non est contristatus contra Deum quod plaga caecitatis evenerit ei sed inmobilis in Dei timore permansit agens gratias Deo omnibus diebus vitae suae nam sicut beato Iob insultabant reges ita isti parentes et co
Abbreviated transcription (Latin):
acerneds̃. Donari nobis suppliciter exo¬
rantes. ut sicut scĩtui mundum in tua uir¬
tute uicerunt. it anos amundanis erroribus
postulent expediri: per xp̃m dñm nostrum

Expanded text:
e Deus: donari nobis suppliciter exorantes, ut sicut sancti tui mundum in tua virtute vicerunt, ita nos a mundanis erroribus postulent expediri. Per Christum
Abbreviated transcription (Latin):
aut optant᷑ speclire debemꝰ. Nũꝙ ego dicã .c. fabriciũ.M. curiũ.
.t̃. coruncaniũ. qͦs sapientes nr̃i maiores. uidicabant: ad istoꝵ normã
fuisse sapientes. Quare sibi habeant sapientiȩ nom̃. & inuidiosum

Expanded text:
aut optantur, spectare debemus. numquam ego dicam C. Fabricium, M’. Curium, aut optantur, spectare debemus. numquam ego dicam C. Fabricium, M’. Curium, Ti. Coruncanium, quos sapientis nostri maiores iudicabant, ad istorum normam fuisse sapientis. qua re sibi habeant sapientiae nomen et invidiosum
Abbreviated transcription (Latin):
go uͦ nͦ grauarer. simͥ ipse
confiderẽ. Nã & p̾clara uisarese: ꝙ sumꝰ ut dix̃ fanmꝰ. otiosi. S qͥ s ego sũ.
aut quȩ ⁊ inme facultas: Doctoꝵ ⁊ ista c̾suetudo eaq grecoꝵ. ut his
ponat᷑ de qͦ disputent. ꝗuis subito. magnũ opus ÷ egetq exercitation:
ñ parua. Quã obrẽ quȩ disputari de anucitia posst̾. ab eis censeo petatꝰ.
qͥ ista ꝓfĩtent᷑. eho uos hortari tantũ possũ. ut amicitiã mũbꝰ rebus
humanis antepon̾atis. Nichil ⁊ enĩ tã nat̾e aptũ.tã conueniens. ad res.
ł scdas ł adũsas. S hoc pͥmũ sentio. nisi inbonis amicitiã. eẽ. ñ posse.
Neq id aduiuũ reseco. ut illi qͥhȩc subtiliꝰ disser᷑ fortasse uere. s ad cõmu¬
nẽ utilitatẽ parũ. Negant enĩ quẽqua. ẽẽ. uirũ bonũ nisi sapientẽ:
Sit ita sane S eã sapientiã int̾p̃tant᷑: quã adhuc mortalis nemo ÷
consequutꝰ. Nos autẽ ea quȩ st̃. iusa. uitaq cõmuni: ñ ea quȩ fingunt᷑

Expanded text:
o non gravarer, si mihi ipse confiderem, nam et praeclara res est et sumus, ut dixit Fannius, otiosi. sed quis ego sum aut quae est in me facultas? doctorum est ista consuetudo eaque. Graecorum, ut eis ponatur de quo disputent quamvis subito. magnum opus est egetque exercitatione non parva. quam ob rem quae disputari de amicitia possunt, ab eis censeo petatis, qui ista profitentur; ego vos hortari tantum possum, ut amicitiam omnibus rebus humanis anteponatis; nihil est enim tam naturae aptum, tam conveniens ad res vel secundas vel adversas. sed hoc primum sentio, nisi in bonis amicitiam esse non posse; neque id ad vivum reseco, ut illi, qui haec subtilius disserunt, fortasse vere, sed ad communem utilitatem parum; negant enim quemquam esse virum bonum nisi sapientem. sit ita sane: sed eam sapientiam interpretantur, quam adhuc mortalis nemo est consecutus. nos autem ea quae sunt in usu vitaque communi, non ea quae finguntur
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ deos uerentes qͥ haric omnẽ pulchritudinẽ tuent᷑ &e regunt.
memoriã nr̃i piȩ inuiolatȩq seruabitis. Cyrꝰ quidẽ hȩc moriens. nos
si placet nr̃a uideamꝰ.  Nemo uinꝙͣ mͥ scipio ꝑsuadebit. aut patre
frrstra menatũ existim̃. E exuita ita discedo taquã ex hospitio.¬
nꝰ caquã domo Cõmorandi enĩ nat᷑a diuersoriũ nob̾ nꝰ habitandi
dledit Oyclar ĩ dic̃. c̃ ad sli.d diinũ animoꝵ c̃ciliũ cetũq ꝓficiscar

Expanded text:
tamen, deos verentes, qui hanc omnem pulchritudinem tuentur et regunt, tamen, deos verentes, qui hanc omnem pulchritudinem tuentur et regunt, memoriam nostri pie inviolateque servabitis. Cyrus quidem haec moriens; nos, si placet, nostra videamus. nemo umquam mihi, Scipio,persuadebit aut patrem frnon tamquam e domo; commorandi enim natura devorsorium nobis, non habitandi dedit. O praeclarum diem cum in illud divinum animorum concilium coetumque proficiscar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ auob̾ discessero nusꝙ̃ aut nullũ fore. Nec enĩ dũ era uoben. animua
meũ uidebatis. s eũ. in hoc corpore exhis rebꝰ quas gereba intelli¬
gebatis. P undẽ gͥ esse credite.ꝙiã sinullũ uidebitis. Nlec uͦ claroꝵ¬
uroꝵ pꝰ mortẽ honores ꝑmanerent. si nihil eoꝵ ipsoꝵ animi esfice¬
rent qͦ iustiꝰ memoriã sui teneremꝰ.  Mihi quidẽ nũꝙͣ ꝑsua deri
potuit. animos dũ incorporibꝰ essent mortalibꝰ uiuere. cũ excessissen
exhis. emori. Nec uͦ tcꝰ animũ eẽ. insipientẽ. cũ ex insipienti corpore
qͥq̃đi discedat beunt enĩ illuc onua. unde ortas. Animꝰ autẽ iolꝰ
neceadest nec cũ discessit apparet. Iã uꝰ uidetis nihil esse mortitã
simile. quã sõnũ atqͥ dormientiũ animi maxime declarant diuini
sic me colitote inqͥt ut dm̃. Sin una ẽ. interiturꝰ animꝰ c̃cori ore: uos

Expanded text:
cum a vobis discessero, nusquam aut nullum fore. Nec enim, dum eram vobiscum, animum cum a vobis discessero, nusquam aut nullum fore. Nec enim, dum eram vobiscum, animum meum videbatis, sed eum esse <in hoc> corpore ex hiis rebus quas gerebam intelligebatis. Eundem igitur esse creditote, eciamsi nullum videbitis. Nec vero claroost mortem honores permanerent, si nihil eorum ipsorum animi efficerent, quo diutius memoriam sui teneremus. mihi quidem numquam persuaderi potuit animos dum in corporibus essent mortalibus vivere, cum excessissent ex eis emori; nec vero tum animum esse insipientem cum ex insipienti corpore quo quaeque discedat, abeunt enim illuc omnia, unde orta sunt; animus autem solus nec cum adest nec cum discessit apparet. iam vero videtis nihil esse morti tam simile quam somnum. atqui dormientium animi maxime declarant divinitsic me colitote,” inquit, ut deum, sin una est interiturus animus cum corpore, vos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea qͥ soerates sup̃mo uitȩ die de mmortalitate animoꝵ diseruisa.¬
sqͥ esset om̃ã sapientissimꝰ oraculo appollimis incdicatꝰ. Quid multas
Sie m̾ psuasi sic sentio tanta ccleritas animoꝵ sit. tanta memoria
p̃teritoꝵ futuroꝵq prudentia. tot artes. tantȩ scientiȩ. tot inuenta
ñ posse eã naturã q̃res eas c̃tineat. ẽẽ. mortale. Cũq sẽꝑ anmꝰ agite t᷑.¬
nec pͥncipiũ motꝰ habeat qi ipse semoueat. nec fine qđẽ habiturũ. ẽẽ.
motus. qr nũꝙ̃ scipse esset relicturꝰ. & cũ simplex animi nata esset.
neq hab̾et in se quiꝙͣ admixtũ. disparsui atq aisimile. nꝰ posse eum¬
diuidi. Quodsi non possit nꝰ posse interire. Magnoq esse argiinto
pere uideant᷑. s remmisti ee recordari. Hȩc plato ur. A paenophontẽ
inoriens cyrꝰ maior. hȩc dicit. Nolite arbitrari omͥ harissimi fili me

Expanded text:
praeterea, quae Socrates supremo vitae die de immortalitate animorum disseruispraeterea, quae Socrates supremo vitae die de immortalitate animorum disseruisis qui esset omnium sapientissimus oraculo Apollinis iudicatus. quid multa? Sic mihi persuasi, sic sentio, cum tanta celeritas animorum sit, tanta memoria praeteritorum futurorumque prudentia, tot artes, tantae scientiae, tot inventa, non posse eam naturam, quae res eas contineat, esse mortalem; cumque seanimus nec principium mo<tus habeat>, quia se ipse moveat nec finem quidem habiturum esse motus, <quia numquam> se esset relicturus; et, cum simplex animi natura esset nec haberet in se <quicquam ad>mixtum dispar sui atque dissimile, non eum posse dividi; <quod si non> possit, non posse interire; magnoque esse argumento pere primum videantur, sed recordari. Hec Plato noster. Ad Ze<nophontem> moriens Cirus Maior hec dicit: “Nolite arbitrari, <o michi ca>rissimi filii, me,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ipse sentiã de morte ñ audeã uob̾ dicere. Qđ eo cernere mͥ malius
uideor qͦ ab ea ꝓpiꝰ abia. Ego patres ur̃os. scipio tuq.e. leli turos la¬
rissimos mͥq amicissimos. uiuere arbitror. & eã qͥdẽ uitã. ꝗͥ ẽ sola
uita nominanda. Nam dũ sumꝰ inelusi in his cõpagibiꝰ corporis.
munere quoda necessitatis & graui ope ꝑfungimꝰ: Est enĩ animꝰ celestis
ecaltusimo domucilio dep̃isꝰ e q̃si demersus i trã. locũ diuinȩ naturȩ¬
huma na. ut essent qͥ tias tuerent᷑: quiq celestiu ordine conterlante
mpulit utita erederẽ.ẜ nobilitas &iã sũmoꝵ phylosophoꝵ o aucto.¬
rtiais. Nudiebã py chagorã pithagoreosq in colas poeniȩ nros qͥessent
italie py losophi quonda nominati nũquã dubitasi. quin ex unuer¬
sa mente diuina. delibatos animos haberemꝰ. dei aonistratant mui

Expanded text:
quid ipse sentiam de morte, non audeam vobis dicere, quod eo cernere mihi melius quid ipse sentiam de morte, non audeam vobis dicere, quod eo cernere mihi melius videor, quo ab ea propius absum. ego vestros patres, P. Scipio tuque, C. Laeli, viros clarissimos mihique amicissimos, vivere arbitror et eam quidem vitam, quae est sola vita nominanda. nam dum sumus inclusi in his compagibus corporis, munere quodam necessitatis et gravi opere perfungimur; est enim animus caelestis ex altissimo domicilio depressus humana, ut essent qui terras tuerentur quique celestium ordinem contemplantes impulit, ut ita crederem, sed nobilitas etiam summorum Philosophorum, et auctoritas. Audiebam Pythagoram, Pythagoreosque incolas pene nostros, qui essent stalici Philosophi quondam nominati, numquam dubitasse, quin ex universa mente divina deliba. tos animos haberemus. Demonstrabantur mihi
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ uicitauert̾. ñ .in. atiliũ qͥ ad suppliciũ ẽ. ꝓfectꝰ. ut fidẽ hosti
datã conseruaret. nͨ duos scipiones. qͥ et poero ui corporis sui obstruere
uoluert᷑. ñ auum tuũ.L. paulũ qͥ morte luit collegae in canensi igia¬
minia temeritatẽ. ñ.m. marcellũ cuiꝰ interitũ ne cruoelisimus qͥda
hostis honore sepulturȩ carere passꝰ ÷.S legiones nr̃as qđ scripsi in
originibꝰ ieũ locũ ẽẽ ꝓfectas alacri animo & erecto. unde se reditun
nũ qͣ arbitrarent᷑. Qđ gͥ adolescentes & ei quidẽ nͦ solũ indocti.s. & ĩ
rustici ẽcẽrunt. id docti senes extimescent.ẜ Omino¬
nt mͥ quidẽ uidet᷑. studioꝵ om̃iũ satietas. uitȩ fac̾ satictatẽ. Sunt
adolescentiȩ. Nũ ea ĩstans iã reqͥrit ȩtas. quȩ media dicit᷑: St̃ & iã eiꝰ
ȩtatis. ne ea qͥdẽ ꝗrunt᷑ in senectute. St̃ extrema studia quedã sene¬
euenit. satietas uitȩ. tẽpus maturũ mortis affert. Non enĩ uideo eur

Expanded text:
equorum incitaverunt, non M. Atilium, qui ad supplicium est profectus ut fidem hosti datam conservaret, non duos Scipiones, qui iter Poenis vel corporibus suis obstruere voluerunt, non avum tuum L. Paulum, qui morte luit collegae in Cannensi ignominia temeritatem, non M. Marcellum, cuius interitum ne crudelissimus quidem hostis honore sepulturae carere passus est, sed legiones nostras, quod scripsi in Originibus, in eum locum saepe profectas alacri animo et erecto, unde se redituras numquam arbitrarentur. quod igitur adulescentes, et ei quidem non solum indocti sed etiam rustici contemnunt, id docti senes extimescent? omnino quidem videtur studiorum omnium satietas vitae facit satietatem. sunt adulescentiae: num ea constans iam requirit aetas, quae media dicitur? sunt etiam eius aetatis: ne ea quidem quaeruntur in senectute. sunt extrema quaedam studia senecum evenit, satietas vitae tempus maturum mortis affert. non enim video, cur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie aliquid demeo dixcrim. Numquid totum secundum ꝓfessionẽ
regulae credi te tantum permisisti: & nullo omnimodo mortali sermo¬
ne definiri uoliusti: Numquid quia ꝑfidem credi tẽ ꝑmisistite dĩtatem

Expanded text:
proprie aliquid de meo dixerim. Nunquid totum secundum professionem proprie aliquid de meo dixerim. Nunquid totum secundum professionem regulae credi te tantum permisisti, et nullo omnimodo mentali sermone definiri voluisti? Nunquid quia per fidem credi te permisisti, et deitatem
Abbreviated transcription (Latin):
et lacte potari: Rursus ꝑ immortalitatem resumptam. angelos apostata
iudicare: et post terrenum hominem caelestibus regnis et sublimibus in
hierusalen mancipan: Rogo quae et quanta est hacc in dõ humanitatis
dilectio qui tanta praemia credentibus pollicetur. Quis non omĩ auiditate
festinet de graui somni exurgere: e darissimam lucem cum infinita ad mi-¬
ratione conspicere: Quam cupio non ad pupillam oculorum obtutibus
ostendere: sed seligiosis fratribus in archanc uordis secreto recondere:
In quo non ambitiosi uoluminis confeci cumulum. neplus uerba ex¬
aggerarem. quam sensum in uestigantibus intimarem: sed breuiter ex
parte scđm ꝑfessionem infinita comp̃hendi. & humili sermone subli¬
lmia indicaui. Vnde totum ibi est plenum. ubi nihil est minus: im¬
mo penitus totum uidetur ignorare: qui huic plenitudini diuinae
trinitatis. aliquid uoluerit derogare : dum detẽ magis senserim: quã

Expanded text:
et lacte potari, et rursus per immortalitatem resumptam angelos apostatas et lacte potari, et rursus per immortalitatem resumptam angelos apostatas judicare, et post terrenum hominem coelestibus regnis et sublimibus in Jerusalem mancipari? Rogo, quae et quanta est haec in Deo humanitatis dilectio, qui tanta praemia credentibus pollicetur? Quis non omni aviditate festinet de gravi somno exsurgere, et clarissimam lucem cum infinita admiratione conspicere? Quam cupio non ad pupillam oculorum obtutibus ostendere, sed religiosis fratribus in arcano cordis secreto recondere. In quo non ambitiosi voluminis confeci cumulum, ne plus verba exaggerarem quam sensum investigantibus intimarem; sed breviter ex parte secundum promissionem infinita comprehendi, ut humili sermone sublimia indicavi. Unde totum ibi est plenum, ubi nihil est minus, imo penitus totum videtur ignorare, qui huic plenitudini divinae Trinitatis aliquid voluerit derogare, dum de te magis senserim, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui unam ditatem nobis declaristi . & sacrosanctae solius diuinitatis in¬
diuisam gloriam reuelasti: et perfectam gloriam trinitatis tuaẽ. sempi¬
ternanꝥ plenitudinem demonstrasti: Ideo optimum duxi: ut tua ueritas
patefacta claresceret: & hertticorum detecta cęcitas in notesceret᷑ Propter
quos subito in acmulationem accensus est animus. & ex arsit sicut ignis
rutilans in densas arborum siluas Unde quia multi temptauerunt
ad stilum luminis uiam demonstrare iustitiae: & nobis placuit per
Quis non cupiat detersa antiquitus caligine. per aquam uitae reno¬
uari : et post steriles & icunas siliquas panem uitae edere: & omissa uorã¬
gine poculi uenenosi calicem salutaris accipere et prostrata idolorum
profana cultura. dm̃ utrum cognoscere creatorem: & in unum spreta
inueterati sibilatione serpentis rmnum dõ suauiter cantare. & tandem
refutatis squamosi draconis uberibus. ex euuangelicis preceptis melle

Expanded text:
quia unam deitatem nobis declarasti, et sacrosanctae solius divinitatis indivisam gloriam revelasti, et perfectam gloriam Trinitatis tuae, sempiternamque plenitudinem demonstrasti, ideo optimum duxi ut tua veritas patefacta claresceret, et haereticorum detecta caecitas innotesceret. Propter quod subito in aemulationem accensus est animus meus, et exarsit sicut ignis rutilans in densas arborum silvas, Unde quia multi tentaverunt ad 199 stylum luminis viam demonstrare justitiae, et nobis placuit per quis non cupiat, detersa antiquitus caligine, per aquam vitae renovari, et post steriles et jejunas siliquas panem vitae edere, et, omissa voragine poculi venenosi, calicem salutaris accipere, et, prostrata idolorum profana cultura, Deum verum agnoscere creatorem, et in unum, spreta inveterati sibilatione serpentis, hymnum Deo suaviter decantare, et tandem, refutatis squamosi draconis uberibus, ex evangelicis praeceptis melle
Abbreviated transcription (Latin):
amocse inc es: quod idem egreria & adicaior diceboet:
inftictutus sum: et soci acse etesur & ethabund ere et
penuriam pati: ompia posm ue cuime confosget
uem enim penurioc succ ponfrangii agratiorum ac none
pon segochia inserum emporalium desidersino ccendig
scit humiliocse:. Hoc epumlco postolus humilicered
ci pepuriam ꝓp&i pamstanm econerario subungita
scio et habupdoere:ui enim aeceoꝑns rebus nonexaol
ui enim occreꝑtis rebus non extoll¬
cur quiecos adusam uane glorice pin ingorquet: quisolu
paposeda quod occcepia sed hoc¬
dibas mistricorditer diuiditiscia li¬

Expanded text:
ant. Hinc est quod idem egregius praedicator dicebat: institutus sum, et satiari et esurire et abundare, et penuriam pati: « Omnia possum in eo qui me conuem enim penuria sua non frangit, a gratiarum actione non retrahit: in rerum temporalium desiderium non accendit. Scit humiliari: hoc enim loco Apostolus humiliari, dicit penuriam perpeti. Nam statim e contrario subjunxit: « Scio et abundare. » Qui enim acceptis rebus non. Qui acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed ctibus misericorditer dividit, scit
Abbreviated transcription (Latin):
Nus coerne dribi
Qui alimentorũ
inopia sine mugidratione at lerat
iec pronecessitade
uictus ecgia aliquid uinde apimae p¬
ccam lacqueum inua¬

Expanded text:
plus carni tribuit Qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus agit aliquid, unde anima peccati laqueum incur
Abbreviated transcription (Latin):
actiones largitor bonoꝵ om̃ium assiduas exsoluetis. cui uos ex impense benedictiõis
gr̃a t̾re u̾r̾e cognosc̾e potestis debitores. ut ingͣtitudinis eiutetis uiciũ. ⁊ possitis de¬
ueti filii nũcupari. Et qͥdem si õĩ tẽpore po corde benedic̾e ac honorare dũm debea-¬
cis: isto tñ p̾cipuo uos oportet uestes induere nuptiales. ⁊ cũ iocũditate in daudes
ur̾o assurg̾e̾ cͤatori: cũ uent᷑e festiuitatis uen̾anda solennitas d exposcat. Sane frẽ¬

Expanded text:
assiduas largitori bonorum omnium exsolvere debetis, cui vos ex impensae benedictionis gratia terrae vestrae cognoscere potestis debitores, ut ingratitudinis evitetis vitium, et possitis devoti filii nuncupari. Et quidem omni tempore puro corde benedicere ac honorare Dominum debeatis, isto tamen praecipue vos oportet vestes induere nuptiales, et cum jucunditate in laudes vestro assurgere Creatori, cum venturae festivitatis solemnitas id exposcat. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
tes inurcecuerint. a paetfacmiliaes uidereliberos suos uoluerit ttiaem
pceste maetnaeru bonorueis silutorin quo muneris cceus ocofferant:
quoem si suscipiendam paetris potuerint focciendo : Ediuisionis cerbis¬
ũ ꝑmittiopostebit. iustitiȩ uirorumbonoruꝰ ꝑ quos foceta diuision e
tciaem paestemoblata paerente site accipiant: Irt cebenandil quoqua

Expanded text:
liberos suos voluerint, tertiam partem maternorum bonorum eis filii tamquam muneris causa offerant; quam si suscipiendam patres putaverint, faciendae divisionis arbitrium permitti oportebit iustitiae bonorum virorum, per quos facta divisione tertiam partem oblatam parentes ita accipient, ut alie
Abbreviated transcription (Latin):
Inirrp Legisstius reliqua par inceliis legibi cor.tin&ur hoc tantũ
dereliquir legibiplus hab& ut patrescmi filiorures eubernareiussi s
negotiacorum sum mostudioeinte gritoete ogereprodurent: uihil
oneclientioceorum filiis pereat: Sed fructusrerum aetnaerũ. sine oe¬
quaneclientia redigiuel uindifocciaent. ut extempore comp&enti
ecudexnouelladicit. postionis suces filisin eo liquordiminutione

Expanded text:
 continetur: hoc tantum de reliquis legibus plus habet, ut patres, qui filiorum res gubernare iussi sunt, negotia eorum summo studio et integritate agere procurent, nihil per neglegentiam eorum filiis pereat, sed fructus rerum maternarum sine aliqua neglegentia redigi vel vendi faciant, ut ex tempore conpetenti, sicut lex novella dicit, portiones suas filii sine aliqua inminutione
Abbreviated transcription (Latin):
docere enim paet᷑ deb&pro priuris. eamremesse quamido natec uedis¬
trahit etempteris si uelitsponsorẽ ac ut fidemius sore licebitaccipere
quicenullac̃ poterit p̃scribtione obponerefiliis: qua n docurem sua: uindi

Expanded text:
Docere enim pater debet, proprii juris eam rem esse, quam donat aut disDocere enim pater debet, proprii juris eam rem esse, quam donat aut distrahit; et emptori, si velit, sponsorem aut fidejussorem licebit accipere, quia nullam poterit praescriptionem opponere filiis quandoque rem suam vindi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint p̃cipuũ haebereeos & sinecuius qu& consostio pleeuit ouod
si peetsuũ filiũ pae trem socmilio suidere desidercens euemaence parue¬
rit repsenteer eeima tnam debebit substantiõ. Itocut filius accepto
munerelibercetis ei qs uedominus effectus neuideaetur ingratus
eciam paestẽ custoditereisi bimuneris coeusoe paerentiofferat stiniatio¬
nẽ siresdiuidicaeperint uirorumbonorũ erbitrio ꝑmittenda q&
ł cioe oelienoere quoq poetsi hoc moeluerit. haebebitlibercẽ potestoctem
Antemaencipaetionemocutẽ poesentespoenes quos matnarurerũ .u.¬
tendi fruendicpotestorsẽ: omnem debent tuenderei dibgentio adhibe¬
re .i e quodiure filusdebeur inexamine poscere & sumptusea fructib
inpigrefeccere &liteminferentib resistere : adqi cocomnia crgere taqa
solidũpfectuq dominiũ & ꝑsonaegeraendegitim&e. Itocut si quoendorem
clience reuolueri temptor uelliscuris donaxturobseru&. nequepcestẽ
ecerurerũ quisc&ienaere prohibituesse scien sceccipiatuelignorcens.

Expanded text:
uod si pater suum filium patremfamilias videre desiderans eum emancipaverit, repraesentare ei maternam debebit substantiam, ita ut filius accepto munere libertatis reique suae dominus effectus, ne videatur ingratus, tertiam partem custoditae sibi rei muneris causa parenti offerat, aestimatione, si res dividi coeperint, bonorum virorum arbitrio permittenda, quam tertiam alienare quoque pater, si hoc maluerit, § 3. Ante emancipationem autem parentes, penes quos maternarum rerum utendi fruendique potestas est, omnem debent tuendae rei diligentiam adhibere et, quod jure filiis debetur, in examine poscere, et sumptus ex fructibus impigre facere, et litem inferentibus resistere, atque ita omnia agere, tanquam solidum perfectumque dominium et personam gerant legitimam; ita utres donatur, observet, ne quam partem earum rerum, quas alienari prohibitum est, sciens accipiat vel ignorans.
Abbreviated transcription (Latin):
oni sub incegistromilitiȩ uniuersis taemenlegionibi qdẽ uex illa¬
tionib cominitacesib seucumeis in sinuare debebis. uti cor¬
noscoent cumadissuis fueritrebihum anis exemtus. aedꝙ intestaetus
sinelegitimohereds Aeges serit. cediunxillation : inquamilita uerio¬
sucempossit absegere. fideiussoremaepatre uendior ꝑcipiant. quod
obliga tionererũ succrudocinnũ emtori non feceiat: q uo de functopatre
licesilus ressuces cquibicumq ꝑsonis seuuinditȩ siue donate oopa¬

Expanded text:
sum magistrum equitum. Vniversis tam legionibus quam vexillationibus comitatensibus seu cuneis insinuare debebis, uti cognoscant, cum aliquis fuerit rebus humanis exemptus atque intestatus sine legitimo herede decesserit, ad vexillationem, in qua militaverisuam possit abstergere, fideiussorem a patre venditore percipiat, qui obligatione rerum suarum damnum emptori non faciat, quia defuncto patre licet filiis res suas a quibuscumque personis, sive venditae sive donatae a pa
Abbreviated transcription (French):
teclex constitut u tomnes propin quiuxore cebintestrtima¬
rti sueces sone prolnbecet. e inoeritu similit̃ cesucces siono mas¬
ttite uxoriseacludant: Sedsi propinqui omninode fuerint cus
sibi inuic ẽexcluso frscomceritus ueluxor succedaent :
De uolit ari postrema legib sultae: ne quecdiquoiure trordu pr̾o¬
mehereretiterit. honaceiuscuriesuȩ comino discedant: Iae
exeiupture. nullipbendelicentia postolandi. h &cbonaautua¬
eccutiee denostra clementiai e iarinsi re ueror & testomentũ & suc¬
cenor dec relegnimus aedꝓbaur. omni&i cembeneficio sicu fu

Expanded text:
orem ab intestati mariti successione prohibeant et maritum similiter a successione intestatae uxoris excludant. Sed si propinqui omnino defuerint, tunc sibi invicem excluso fisco maritus vel uxor succedant. DEque voluntas postrema legibus fulta neque alio iure gradu proximo heres extiterit, bona eius curiae suae commodis cedant, id exemptus est, nulli praebenda licentia postulandi haec bona ut vacantia de nostra clementia, etiamsi revera et testamentum et successor deesse legitimus approbetur; omni etiam beneficio, s
Abbreviated transcription (Latin):
INtesen. Siquis epr. uel quos lexisto commemorat ocutquili¬
bentrelegiori uel relegiosȩ intestorti sine fili spropinquis ueluxore
decesserint quitomen neccuriȩ quiqua dibuerit: nec patrono quil¬
quid reliquer inta daecelesi cs uel monaesteria quib obsecuti suer int
ꝑtinebit: : quisitestare uoluerinthabicendiberam potestatem¬

Expanded text:
is episcopus vel quos lex ipsa commemorat aut quilibet religiosi vel religiosae intestati sine filiis, propinquis vel uxore decesserint, qui tamen nec curiae quicquam debuerint nec patrono, quidquid reliquerint, ad ecclesias vel monasteria, quibus obsecuti fuerint, pertinebit. Qui si testar
Abbreviated transcription (Latin):
seribtiuelii repaetroncetus subiecti: uel curiclis inditione obnoxii
dericiuel monoehi uel cuiuscumꝙsexusrelinquntor: Necenim
infiuiebono seupeculia ecut paetrono legib debentur ceutdomino
possessionis cuiquis eorufueratad scribtus outte de urscesprote¬
noredudu date constitutionis subcestoe formoe ꝑtinere noscuntũ¬

Expanded text:
scripti vel iuri patronatus subiecti vel curiali condicioni obnoxii clerici vel monachi cuiuscumque sexus relinquunt: nec enim iustum est bona seu peculia, quae aut patrono legibus debentur aut domino possessionis, cui quis eorum fuerat adscriptus, aut ad curias pro tenore dudum latae constitutionis sub certa forma pertinere noscuntu
Abbreviated transcription (French):
sioneUniuessideuotionis ftudio contendaent: Siquos in¬
genuis nate dibi proerecctus subtur aemin o ingenuntaeteami isse
ccutproprie contenti conscientia: autelioruindiciuis recognoseunt
noe talibisuisrestituerel necexpectatos iudicir int̾pellatione. ndes
si quis contre conscient ee suoe uel cestissimae testimoni&plurimor iꝰ
in ecedem oeucericia &e teneertaeteꝑicenserint seuerissim ce poena
multobitur. placera utemeos periculo subiugaeri: quiscientes in¬
tenuoi serutitis necesstacepinurit̃ ustiner e dissemolant

Expanded text:
sianum. Vniversi devotionis studio contendant, si quos ingenuis natalibus procreatos sub tyranno ingenuitatem amisisse aut propria contenti conscientia aut aliorum indiciis recognoscunt, natalibus suis restituere nec expectata iudicis interpellatisima testimonia plurimorum in eadem avaritiae tenacitate permanserit, severissima poena mulctabitur. Placet autem, etiam eos periculo subjugari, qui scientes ingenuos servitutis necessitatem per injuriam sustinere, dissimulant
Abbreviated transcription (Latin):
: mos dĩ in flãmare debet mentis ces canoe procecipue
siua ocbompi polluuone purgata sisit munda ccrima
et quoce uero eefrretu diccet uo uulnerata cccriga¬
ais ego sum Inefabilem prorsus ego sentio amosem di
t qui se paire magis quam dici possia. in etinas rabilis que¬

Expanded text:
mor Dei inflammare debet mentis arcana? praecipue si sit ab omni pollutione purgata; si sit munda anima, et quae vero affectu dicat: Quoniam vulnerata charitate ego sum . Ineffabilem prorsus ego sentio amorem Dei, et qui sentiri magis quam dici possit. Inenarrabilis quae
Abbreviated transcription (Latin):
rumque iugo mundĩ colla sub ientis excununt. ompia
desesunt terrenoe curce pondera deponunt cd que ut
&d eccelerae desiderium latius mimi sinum lexxent ilaam
semo tam p̾&unq ginea scĩs procecibus in deoti soc¬
cris meditationibur dediti condiapo sefletu affruna¬

Expanded text:
rumque a jugo mundi colla mentis excutiunt, omnia deserunt, terrenae curae pondera deponunt: atque ut ad coeleste desiderium latius animi sinum laxent, vitam remotam petunt: et in ea sanctis precibus intenti, sacris meditationibus dediti, quotidiano se fletu aff
Abbreviated transcription (Latin):
nammalorum haec erua consuetudo.
ut rex ẽ sec etium sucerdos. uel ponca fex
unde ea romaai impereoeer. ponai fi¬
cesdi cebantur
Iute a .ui. miepttis appellactos. culus
siqnifig damultiplex esa : num
modo sucerbatem. modo pro fecum

Expanded text:
Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo
Abbreviated transcription (Latin):
amocse inc es: quod idem egreria & adicaior diceboet:
inftictutus sum: et soci acse etesur & ethabund ere et
penuriam pati: ompia posm ue cuime confosget
uem enim penurioc succ ponfrangii agratiorum ac none
pon segochia inserum emporalium desidersino ccendig
scit humiliocse:. Hoc epumlco postolus humilicered¬
ci pepuriam ꝓp&i pamstanm econerario subungita
scio et habupdoere:ui enim aeceoꝑns rebus nonexaol
scio et habupdacre:
ui enim occreꝑtis rebus non extoll¬
cur quiecos adusam uane glorice pin ingorquet: quisolu
paposeda quod occcepia sed hoc¬
dibas mistricorditer diuiditiscia li¬
cepiis alimentis ponadingusgito
nẽ ueneris ungur
Nus coerne dribi
Qui alimentorũ
inopia sine mugidratione at lerat
iec pronecessitade
uictus ecgia aliquid uinde apimae p¬
ccam lacqueum inua¬
reei scia esurise.ue ergo ne
in habipdanna su ꝑ

Expanded text:
ant. Hinc est quod idem egregius praedicator dicebat: institutus sum, et satiari et esurire et abundare, et penuriam pati: « Omnia possum in eo qui me conuem enim penuria sua non frangit, a gratiarum actione non retrahit, in rerum temporalium desiderio non accendit, scit humiliari; hoc enim loco Apostolus humiliari dicit, penuriam pati. Nam statim e contrario subjunxit, Scio abundare. Qui enim acceptis rebus nonScio abundare. Qui enim acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accipit, sed hoctibus misericorditer dividit: qui acceptis ris utitur, plus carni tribuit Qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus agit aliquid unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo nec in abund
Abbreviated transcription (Latin):
uȩrt̃ qͥdẽ .c. leli multũ ut ÷ afannio dictũ. S ego id respondeo.
qđ anima duerti. te dolorẽ que acceꝑis. tũ sũmi uiri tũ amicissimi
morte ferre moderate. nec potuisse ñ cõmoueri. nec fuisse id huma¬
nitatis tuȩ. Qđ aut̃ his nonis in collegio nr̃o ñ affuisses: ualetudinẽ
resposideo causã. nͦ mesticiã fuisse.

Expanded text:
unt quidem, C. Laeli, multum, ut est a Fannio dictum, sed ego id respondeo, quod animum adverti, te dolorem quem acceperis cum summi viri tum amicissimi morte ferre moderate; nec potuisse non commoveri, nec fuisse id humanitatis tuae: quod autem Nonis in collegio nostro non affuisses, valetudinem respondeo causam, non maestitiam fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
a&erneds. Et tibi uouere contriti sacrificiũ
cordis. tibi libare humiliati uictimã pectoris:
iquo omnebonũ sumimus. omnẽ iocunditatem
urimus Precamur itaq ut tibi conscientia
oi famuletur. & ut inte dedie in diem meliorata
proficiat. tuȩ gratiȩ intemerata subdatur nr̃is

Expanded text:
e Deus. Et tibi vovere contriti sacrificium cordis, tibi libare humiliati victimam pectoris, a quo omne bonum sumimus, omnem jucunditatem haurimus. Precamur itaque ut tibi conscientia nostra famuletur, et ut in te de die in diem meliorata proficiat, tuae gratiae intemerata subdatur. Nostr
Abbreviated transcription (Latin):
lico diuinarum scriptur arum
secantes. his queagio grapha memo¬
rant manciparunt Fecisatis
defiderio uestro non tamenmeo
studio: Agitit enĩ nos hebreoꝵ

Expanded text:
logo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
o: erul linguȩ peritissimũ loqua¬
cem repperiens. unius dies labonem
arripui. Et quicquid illemihihi¬
braicis uerbis ex pressit : Haec ego
acito notario. sermonib: latinis
OBIAS EXTRIBUETCII¬
tate neptalim quae est in supe¬
riorib galileȩ suꝑnaason post
uiam quaeducit adoccidentem
insinistrohabens ciuitatem sephet:
Cum captus esset in dieb: salmana¬
sar . regis asyriorum.ipaptiui¬
tatem tam̃ positus uiãueritatis
non deseruit . Itaut om̃a quae
habere poterat cotidie cũ capti¬
uis fratrib: quierant ex genere
inpertir&: Et cũ ess& iunior om¬
nib: in tribuneptalim . nihil tam̃
pueri legess& in opere: denique
cum irent om̃s aduitulos aureos
quos hiero an¬
quos hiero am fecerat rex isrł:

Expanded text:
e linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinisobias ex tribu et civitate Nephthali quae est in superioribus Galilaeae supra Naasson, post viam quae ducit ad occidentem, in sinistro habens civitatem Sephet cum captus esset in diebus Salmanasar regis Assyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit ita ut omnia quae habere poterat cotidie concaptivis fratribus qui erant ex genere inpertiret cumque esset iunior omnibus in tribu Nepthalim nihil tamen puerile gessit in opere denique cum irent omnes ad vitulos aureos quos Hieroboam fecerat rex Isr