comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sepibꝰ ei cubabunt. Et bestiȩ clamabt̃ in foueis eiꝰ corui inportis eiꝰ: qͣsi cecdrus
Omis qͥ transit ꝑeã sibilabit: & mouebit manꝰ suas. Oillustris & redẽpta ciuttas
ñ apppinquauit. Principes eiꝰ inea. ueluti leones rugientes. Iudices eiꝰ sic̃ lupi
arabiȩ. ñ dimittebant in mane. ꝓpħȩ eiꝰ portantes spm̃. uiri contẽptores. Sacer¬
dotes eiꝰ polluunt scã. & impiȩ agunt in legẽ. Dñs aut̃ iustꝰ in medio eiꝰ. & ñ faci¬
et iniqͥtatẽ. Mane. mane dabit iudiciũ suũ in luce: & ñ abscondet᷑. Et nescit ini
quitate᷑ in exactione: nec in sẽpit̾nũ in iusticia. Detrari suꝑbos. ddissipati fc̃ angu¬
li eoꝵ. Destrum uias eoꝵ. ut penitꝰ ñ transeant᷑. Defecer ciuitates eoꝵ. eoqđ nullus
subsisteret neq habitaret. Dixi. Uerũtamꝰ timebitis me & suscipietis disciplina
&e ñ ꝑibitis de oculis eiꝰ in om̃ibꝰ qͥbꝰ ultꝰ sũ suꝑ eã. Preꝑare. consurge diluculo

Expanded text:
s cubabunt, et bestiae vocem dabunt in fossis ejus, et corvi in portis ejus, quoniam cedrus Omnis, qui transit per illam, sibilabit et movebit manus suas . O illustris et redempta civitas, n appropinquabit. Principes ejus in ea veluti rugientes leones: judices ejus sicut lupi Arabiae, non dimittebant in mane: prophetae ejus portantes spiritum, viri contemptores: Sacerdotes ejus polluunt sancta, et impie agunt in legem: Dominus autem justus in medio ejus, et non faciet iniempiternum injustitiam: detraxi superbos, dissipati sunt anguli eorum: destruxi vias eorum ut penitus non transeant: defecerunt civitates eorum, eo quod nullus subsisteret, neque habitaret. Dixi, verumtamen timebitis me, et suscipietis disciplinam, et non peribitis de oculis ejus in omnibus in quibus ultus sum super eam. Praeparare, con
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ ase obȩdientiam ꝓ miserit ad implendã. Deinde con¬
uleniant eiꝰ parentes: ut eors quale sit uotũ agnoscatur
de eo. Qđ si magis fuerint consentientes eius uotis parentes.¬
conuocatis eis ababbate in monasterio uotum filii conuerten¬
tis ex quiratur ab eis ut ab ipsis potiꝰ uideat᷑ deuoueri uel
offerri qui eũ genuer̃. Cũ gͦ magis responderiͥt parentes gra¬
tantꝰ se uelle ad ͥbũiȩ cupit: tuñc dicat eis abbas. Ita enĩ nos¬

Expanded text:
omnem a se obedientiam promiserit adimplendam. Deinde conveniant ejus parentes, ut et eorum quale sit votum agnoscatur de eo. Qconvocatis eis ab abbate in monasterium, votum filii convertentis exquiratur ab eis; ut ab ipsis potius videatur devoveri, vel offerri, qui eum genuerunt. Cum ergo magis responderint parentes, gratanter se velle adimplere quae cupit, tunc dicat eis abbas: Equidem o
Abbreviated transcription (Latin):
sius uolens t coheres hino suarũ redire icipiat pporpus
suis uo eacuit̃ atobere & pͥstinis cestitutus delices e parnuis
non aliua desidatur ꝗ nuptias. Ergo sic̃ superiꝰ dixiuꝰ¬
equalit patces. Una distributa abbatis manib uiyaute ibuis
eił comnetu scorte uiatici sui ut ulitate deferat secũ une¬

Expanded text:
suis volens esse cohaeres, in suarum redire incipiat sponsus et dominus facultatum, et pristinis restitutus deliciis et pompis, non aliud desideraturus quam nuptias. Ergo, sicut superius diximequaliter partes: una distributa abbatis manibus pauperibus tertiam vero partem viatici sui utilitatem deferat secum mo
Abbreviated transcription (Latin):
iaceat satis faciens.usq dum benedia ione sanet ur illa ei¬
ei quinos admandati cohortat᷑. Quo esuriens paruulꝰ nutrici obtẽꝑat
ad ub̾a inuitanti: ł qͦ affectu omis homo suscipit ab aliqͦ eaquȩ aduitã
ꝑtinent. ĩmo & si qͥd ãpliꝰ ꝓ eo qđ multo ÷ p̃tiosior futura uita quam
serit facere : aut corporali uindictę subiaceat aut si c̾tumax fuerisꝰ
siue eqͥ nomi siue alicuiꝰ fr̃is uenia pecenda ÷. & tã diu int̾ra ꝓstrat̃¬
iaceat : donec senior discussionẽ consũmauerit. Siaut̃ senior discus¬
sionem itera uerit: & ipse ueniã iterare debet. Siquis tardior aduenia
inuentꝰ fuerit siue aliqua uerba religioni contraria. siue ꝓ excus¬
atione delicti sui ꝓtulerit: mittendus ÷ incarcerẽ. & peniteat᷑ scđm
qđ iudicauerit senior usq qͦ corrigat᷑. Siaut̃ obstinatꝰ inuenitꝰ.

Expanded text:
 ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa ei qui nos ad opus mandati cohortatur? RESP. Eo affectu quo esuriens parvulus nutrici obedit ad ubera invitanti; vel quo affectu omnis homo suscipit ab aliquo ea quae ad vitam pertinent, imo et si quid amplius; pro eo quod multo est pretiosior futura vita quam serit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, sive oeconomi, sive alicujus fratris, venia petenda est, et tandiu in terra prostratus, donec senior discussionem consummaverit. Si autem senior discussionem iteraverit, et ipse veniam iterare debet. Si quis tardior ad veniam inventus fuerit, sive aliqua verba religioni contraria sive pro excusatione dilecti sui protulerit, mittendus est in carcerem; et poeniteat secundum quod judicaverit senior, usquequo corrigatur. Si autem obstinatus invenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mea ⁊t quasi positꝰ ado sũꝑ consũmationẽ scłi. ut postea ad suꝑiora conscenlat. &
ado educat᷑ absũmi dicet. Et ponet peles meos in consumationẽ. Suꝑ excelsa
imponet me ut cũ ab a ÷ cot oe e fi Nii. qͥ pͥmus in agone suꝑauit pͥmiun
fuerit cantantibꝰ positũ. ego uincã in carmine eiꝰ oe manꝰ meg cõponant eytha-¬
ram & psatteriui. & omẽ organoꝵ genꝰ. scribamiq panegiricũ triũphanti. Et
qͣ in pͥncipio locutꝰ sua usquecꝰ clamabo & ñ exaudies. uociferabor adte uim
patiens & ñ saluabis. &e de iusticia eiꝰ iudicioq causatꝰ sũ. postea laudabo ęqͥta¬

Expanded text:
mea. Et quasi positus a Deo super consummationem saeculi, ut postea ad superiora conscendat, et a Deo educatur ad summum, dicet: Et ponet pedes meos in consummationem, super excelsa imponet me: ut cum ab ἀγωνοθέτῃ Jesu, qui primus in agone superavit, praemium fuerit cantantibus positum: ego vincam in carmine ejus, et manus meae componant citharam, et psalterium, et omne organorum genus, scribamque panegyricum triu exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? et de justitia ejus judicioque causatus sum: postea laudabo aequita
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ꝑegrinatꝰ ÷. Ascendã aut̃ deorsu positꝰ. & qͣsi de ualle ad sullimiora
nitens tota auiditate contendã. ut tẽpore quo cȩteri intribulatione sunt.
& angustia mͥ cura sit de ascensu. qͦmͦ cũ popło ꝑegrinationis meȩ reqͥescam.
in altioribꝰ locis. Drem aut̃ tribulationis puto. consũmationẽ mundi. dequo
& isaias ait. Dies dnĩ in sanabilis furoris & uȩ. ponere orbẽ t̾rȩ uniu̾sũ
desertũ. & pecatores ꝑdere. icus enĩ i flerebtt asoertt eeriĩ inumeis

Expanded text:
mundo peregrinatus est. Ascendam autem deorsum positus, et quasi de valle ad sublimiora nitens tota aviditate contendam, ut tempore quo caeteri in tribulatione sunt et angustia, mihi cura sit de ascensu, quomodo cum populo peregrinationis meae requiescam in altioribus locis. Diem autem tribulationis puto consummationem esse mundi, de quo et Isaias ait: Dies Domini insanabilis, furoris et irae, ponere orbem terrae universum in desertum, et peccatores perdere . Ficus enim non florebit, et non erit germen
Abbreviated transcription (Latin):
habent dentes. qͥs ꝙ sagittas. Et quis ante orxerint. suꝑ sydera cęli ascendã.
ponã in excelsũ nidũ meũ.& uniu̾sũ orbe̾ quasi oua cantabo in manu
mea. tam̃ detrahent᷑ in sublimibꝰ. & ꝑclentia suppellectilẽ pͥstinam. omnẽq
substantiã domꝰ suȩ. uix qͣsi pauꝑes clam comelere teptabt̃. Scio multũ
hȩbraicũ abhis quȩ dicta st̃ discrepare: S facere qͥd possũ cui semel ꝓposi¬

Expanded text:
habent dentes quos et sagittas. Et quamvis ante dixerit, Super sidera coeli ascendam, habent dentes quos et sagittas. Et quamvis ante dixerit, Super sidera coeli ascendam, ponam in excelsum nidum meum, et universum orbem quasi ova continebo in manu mea, tamen detrahentur de sublimibus, et perdentia supellectilem pristinam, omnemque substantiam domus suae, vix quasi pauperes clam comedere et mordere tentabunt. Scio multum Hebraicum ab his quae dicta sunt, discrepare; sed facere quid possum, cui semel proposi
Abbreviated transcription (Latin):
minabant᷑ in subiectis sibi corporib relaxantes. dent locũ meliori equiti.
nͨ habentes libertatẽ nec ciboꝵ aliquã abundantiã. s escas modicas. quibꝰ
uescentes abscondite. nullũ uelint dicere qł faciant. Potest & alit̾ int̾p̃¬
tari. Capita cũ diuisa fuerint instupore qͣsi a cętero corpore de collata. aꝑi¬
ent os suũ. qͣsi qł camo condepͥnationis fuerat infrenatũ. & in similitũdi¬
ne uescentiũ illisis in sedentibꝰ concrepabt̃. uolentia rursũ comedere. s
uim deuorandi ñ habentia. Intellige qͦmodo post aduentũ xp̃i capita demo
ȩxercere potentiã s qr amputata sint a corporibꝰ & plenã uescendi non
in abscondito. Pauꝑes st̃. qͥ p̾stinas liuitias ꝑdider̃. Comecdt̃ abscondite.
qr seclent in insidiis. ut in occultis int̾ficiant in nocentẽ᷑:. hec capita eoso ẽ

Expanded text:
minabantur in subjectis sibi corporibus, relaxantes dent locum meliori equiti, minabantur in subjectis sibi corporibus, relaxantes dent locum meliori equiti, ns pauper in abscondito, non habentes libertatem, nec ciborum aliquam abundantiam, sed escas modicas, quibus vescentes abscondite nullum vellent videre quod faciunt. Potest et aliter interpretari: Capita cum divisa fuerint in stupore, quasi a caetero corpore decollata, aperient os suum, quod quasi chamo condemnationis fuerat infrenatum, et in similitudinem vescentium illisis in se dentibus concrepabunt, volentia rursum comedere, sed vim devorandi non habentia. Intellige quomodo post adventum Christi capita darsum antiquam exercere potentiam. Sed quia amputata sunt a corporibus, plenam vescendi non in abscondito. Pauperes sunt, quia pristinas divitias perdiderunt: comedunt abscondite, quia semper sedent in insidiis, ut in occultis interficiant innocentem. Haec capita eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
putabant tam cito posse concidere. Dũ ad huc e̾e̾m puer. & ingramatici ludo
etercerer. om̃sq urbes uictimarũ sanguine polluerent᷑. ac sũbito inipso ꝑs¬
secutionis ardore: iuliani nuntiatꝰ. eet interitꝰ. elegant̾ unꝰ de echnicis. quomͦ
dius nichil hoc furore p̃sentius. Ne modico qͥdem spatio in dignationẽ suã
differre potuit. Hoc ille ludens dexerit. oȩcerũ eccła xpĩ cũ exułtatione cantabit.
Diuisisti instupore capita potentiũ. loquar & ego aliqͥd huic simile Diuide
dñe instupore om̃iũ. achab. ꝙ gezabel. Non quidẽ ego helias. s tam̃ illi achal
Inueniat᷑ aliqͥs seruus tuus ablias qui pascat pauꝑem tuũ atq mendicum.
fornicarie sanguis det᷑canibꝰ acab impiꝰ & auarꝰ. iaculo dnĩ trucidet᷑. Lxx.
frenos suos siue eoꝵ utrũq enĩ intelligi potest. ut illud imꝑiũ quo pͥus do¬

Expanded text:
putabant tam cito posse concidere. Dum adhuc essem puer, et in grammaticae ludo putabant tam cito posse concidere. Dum adhuc essem puer, et in grammaticae ludo exercerer, omnesque urbes victimarum sanguine polluerentur, ac subito in ipso persecutionis ardore Juliani nuntiatus esset interitus, eleganter unus de ethnicis: « Quomdius, nihil hoc furore praesentius: ne modico quidem spatio indignationem suam differre potuit. » Hoc ille ludens dixerit. Caeterum Ecclesia Christi cum exsultatione cantavit: Divisisti in stupore capita potentium. Loquar et ego aliquid huic simile: Divide, Domine, in stupore omnium, Achab, et Jezabel . Non quidem ego Elias; sed tamen illi Achab ias, qui pascat pauperem tuum atque mendicum, 661 fornicariae sanguis detur canibus; Achab impius et avarus jaculo Domini trucidetur. LXX: frenos suos, sive eorum utrumque enim intelligi potest ut illud imperium quo prius do
Abbreviated transcription (Latin):
bricatione turris lingua quȩ malȩ unita fuerat separata ÷ & pessimum
foedus utili diuisione concisũ: sic & capita hȩc cũ corporibꝰ suis int̾. se.
uidebant᷑ habere consensũ. ꝑ lura enĩ hereticoꝵ capita st̃. Quȩ cũ diu̾sos
occłos habeant. tam̃ ut ita dicam. lingue blasphemȩ quȩ ad uersũ ȩcła
latrant. meliꝰ diuiderent᷑ in partes. ut adeceptis corporibꝰ. seꝑate. bonꝯ capiti
lacu facerent. Possumꝰ hoc uersiculo uti. si ꝗdo reges & duces eoꝵ xp̃ianũ uiderimꝰ
sanguine fundere & postea ultionẽ dnĩ consecutã. qđ dudũ iniuliano & ante
ar inmarimiano. & supͣ in ualeriano decio. domiciano. Nerone ꝑsperimꝰ. & dicere
adͣ dnm cũ exultatione & oratione in cantico. Diuisisti in sitipore capita poten¬
tiũ hoc ÷ instupore credentiũ. uł instupore cunctarũ nationũ. quę eos non

Expanded text:
bricatione turris , lingua quae male unita fuerat, separata est, et pessimum bricatione turris , lingua quae male unita fuerat, separata est, et pessimum foedus utili divisione conscissum: sic et capita haec quae cum corporibus suis inter se videbantur habere consensum plura enim haereticorum capita sunt, quae cum diversos oculos habeant, tamen in una, ut ita dicam, lingua blasphemiae adversum Ecclesiam latrant, dividerentur in partes, et a deceptis corporibus separata, bono capiti locum facerent. Possumus hoc versiculo uti, si quando reges et duces eorum Christianum viderimus sanguinem fundere, et postea ultionem Domini consecutam. Quod dudum in Juliano, et ante eum in Maximiano, et supra in Valeriano, Decio, Domitiano, Nerone perspeximus; et dicere ad Dominum cum exsultatione et oratione in Cantico: Divisisti in stupore capita potentium, hoc est, in stupore credentium, vel in stupore cunctarum nationum, quae eos non
Abbreviated transcription (Latin):
malicie suȩ. Ds̃ itaq clemtissimꝰ qͥ miserat in capita iniquoꝵ mortẽ. qͥ suscita¬
uerat uincula usq ad collũ infinẽ: diuidet etiã capita potentiũ instupore
ut pͥmũ pͥncipes separec ab subiectis. & qͣsi corpus decollet acapite. & ubi
caput pessimũ fuerat. ibi caput optimũ reponat᷑. Ponamꝰ exeplũ. ut qł
dicimꝰ manifestꝰ fiat. Si quando tirannꝰ obtruneat᷑. imagines quoq eiꝰ de¬
ponunt᷑ & statue : & uultu tantũmͦ cõmutato. ablatoq cãpite: eiꝰ qͥ uicerit
facies suꝑ pontt᷑. ut manente corpore capitibꝰq p̃cisis. capit aliud cõmutet᷑.
hoc mͥ intellige. & de hereticoꝵ conciliabulis qđ capitibꝰ hereseon. a cȩtero popło
separatis in loco eoꝵ caput. eẽ. xp̃c incipiat. Simulq considera scripture scȩ̾
significantiã : quo ñ dixerit p̾cidisti uł succidisti capita potentiũ. s diuisifa.
Qđ eni diuidit᷑: ñ tam amputat᷑ & ꝑdlit̾. quã seꝑat᷑ in partes. Ut qͥmodo infa¬

Expanded text:
ta iniquorum mortem, qui suscitaverat vincula usque ad collum, in finem dividit etiam capita potentium in stupore, ut primum principes separet a subjectis, et quasi corpus decollet a capite, et ubi caput pessimum fuerat, ibi caput optimum reponatur. Ponamus exemplum, ut quod dicimus manifestius fiat: si quando tyrannus obtruncatur, imagines quoque ejus deponuntur, et statuae; et vultu tantummodo commutato, ablatoque capite, ejus qui vicerit, facies superponitur, ut manente corpore, capitibusquepraecisis, caput aliud commutetur. Hoc mihi intelligere libet de haereticorum conciliabulis, quod capitibus herese ωn a caeteris populis separatis, in loco eorum caput esse Christus incipiat. Simulque considera Scripturae sanctae significantiam, 660 quod non dixerit, praecidisti, vel succidisti capita potentium, sed divisisti: quod enim dividitur, non tam amputatur et perditur, quam separatur in partes. Ut quomodo in fa
Abbreviated transcription (Latin):
silua  singulatis ferꝰ de pastꝰ tam. Oliua cͦiq popłm sinagoge liquido coꝑbabat e qui
in apło fidictos oliue ramos legerit ꝙ nos cle oleastro in fertos ut in ramis unrcellogamus
mu le seidinẽ indaneã fuisse succisã. in raclicibꝰ apłoꝵ electione. ee. seruata Elligumus
nos inserci manebimꝰ si fecerimꝰ fructũ & dicet᷑ de nobis. fius tui see nouelta uiu¬
rũ in cireuitiiu inse muie QNulti putant ficũ & ui nea &e oliuã in mistero accipol itura

Expanded text:
ingularis ferus depastus est eam . Olivam quoque populum synagogae liquido comprobabit, qui in Apostolo fractos olivae ramos legerit , et nos de oleastro insertos, ut in ramis intelligamus, multitudinem Judaicam fuisse succisam, in radicibus apostolorum electionem esse servatam, in quibus nos inserti manebimus, si fecerimus fructum, et dicetur de nobis: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu me
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ o mones incircuitu eiꝰ & funcdam̃ta eiꝰ. in montibꝰ seĩs nc humilis appenuon
adem cam pestis quȩ n solũ homines id÷ racionabilia ñ alit animalia. s nec pecora
eoen corboues. de quib salomon loquit᷑ in ꝓuerbiis Adhibe cura hisquȩ incampo
st̃ redionibꝰ i atconde herbã. Congrega fenũ. ut habeas ques aduescenclũ. S oesloi
nierunt in psepibꝰ qr ubi plena st̃ psepia. manifesta : fortitudo bouis Bos opa is:
bos diũ sustentans iugũ bos in euiꝰ uestigio qͥ seuerit. beat : Omia hec aliserent᷑
a popło qͥ iniqua agit ĩncreatorẽ suũ. Qđ si uolueris dies tribulationis. die consum¬
mationis accipe: ad eos referes omĩa qui dicunt se. eẽ. de ȩccła &e ñ habent opa
iusticie. &e ficus & uinea & oliua misteriũ uidelicet trinitatis ñ afferant ineis
fructũ suu̾. Et ñ solũ frum̃ta &e escas racionabiliũ. s nec tibos qͥcle habent imeis

Expanded text:
tibus, et montes in circuitu ejus , et fundamenta ejus in montibus sanctis , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia; sed nec pecora quidem et boves, de quibus et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe curam his quae in campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum ut habeas oves ad vescendum. Boves quoque non erunt in praesepibus: quia ubi plena sunt praesepia, manifesta est fortitudo bovis . Bos operarius est: bos Domini sustentans jugum: bos in cujus vestigium qui severit, beatus est. Omnia haec auferentur a populo, quia inique egit in Deum Creatorem suum. Quod si volueris diem tribulationis diem consummationis accipere, ad eos referes omnia qui dicunt se esse de Ecclesia, et non habent opera justitiae. Et ficus, et vinea et oliva, mysterium videlicet Trinitatis, non afferent in eis fructum suum, et non solum frumenta et escas rationabilium; sed nec cibum quidem habent in campis
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. & suscitasti uincula usq ad cellũ. & diuisisti instuꝑore caꝑita potentu
& indunisti in mari ȩquos tuos. conturbantes aquas multas : ꝓpt̾ea ego omĩ

Expanded text:
mortem, et suscitasti vincula usque ad collum, et divisisti in stupore capita potentium, mortem, et suscitasti vincula usque ad collum, et divisisti in stupore capita potentium, et induxi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinũ deserentes. deinde conturbati. uenientẽ eqͥtẽ susciꝑent. Uel certe de qͥb
supͣ diximꝰ demonũ cat̾ue nequãq ita dñarent᷑ in mari. s turbate cȩderent.
& eqͥtis p̾liantis uulnera formidarent. Atq utinã & in me ascendat uerbũ di
& ꝑ lanceã oris mei int̾ficiat eũ qͥ regnat in aqͥs multis. ut ad regis interitum
cdacti in una quadrigaꝰ efficiam᷑ dnĩ cherubin qđ int̾ptat᷑ scientie foͣrtitudo.
Nunq. enĩ auriga sic cõpositꝰ & sic fert᷑ ornatꝰ. ut in his qui in scientiȩ st̃ multiu¬
dine & habenis int̾ se sapientiȩ copulant᷑. Lxx. Custodiui & extimuit uent
m̃s: auoce orationis labioꝵ meoꝵ. & ingressus ÷ tremor in ossa mea. & suꝑme
conturbata ÷ fortitudo mea. siue ut alibi scriptũ reꝑperimꝰ. ꝑ iͥtͣ  oͥc̃. qcͥ
possumꝰ dicere habitudo mea. Diu̾sa qͥppe exemplaria repperiunt᷑. Rosst aut̃ he

Expanded text:
pristinum deserentes: deinde conturbati venientem equitem susciperent. Vel certe de quibus pristinum deserentes: deinde conturbati venientem equitem susciperent. Vel certe de quibus supra diximus, daemonum catervae nequaquam ita dominarentur in mari; sed turbatae cederent, et equitis praeliantis vulnera formidarent. Atque utinam et in me ascendat verbum Dei, et per lanceam oris mei interficiat eum qui regnat in aquis multis, ut ad regis interitum,  redacti in unam quadrigam, efficiamur Domini Cherubim, quod interpretatur scientiae multitudo. Numquam enim auriga, sic compositus, et sic fertur ornatus, ut in his qui scientiae multitudine et habenis inter se sapientiae copulantur. LXX: Custodivi, et extimuit venter meus a voce orationis labiorum meorum: et ingressus est tremor in ossa mea, econturbata est fortitudo mea. Sive ut alibi scriptum reperimus ἡ ἕξις μου, quod nos possumus dicere, habitudo mea: diversa quippe exemplaria reperiuntur. Possunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
uasa illiꝰ diripiunt᷑. Uas aut̃ ꝙ domũ fortis. & suppellectilẽ pͥncipis. qͥd aliud
posumꝰ int̾p̃tari. nͥ mare huiꝰ scłi in quo habitat draco: Suꝑ in oucit gͦ ds̃
egregiꝰ eques & auriga p̃cipuus ȩquos tuos. angłos uidelicet sullimesq¬
uirtutes suꝑ mare huiꝰ scłi. ut turbent aqͣs multas. demonia & contͣrias potes¬
tates. Qđ si uoluerimꝰ de aduentu xp̃i int̾p̾tari. iuxta illud qd in apocalipsi scribr̃
qcł sermo dĩ secleat i nȩquo albo. & om̃is exercitꝰ inequis albis seqͣt᷑ eũ. uidebimus
quomͦ ꝓpc̃ ascenderit in apłis suis. dicens eis. Ecce ego uobiscũ sũ om̃ibꝰ diehꝰ usq adcon
equitans omnẽ orbẽ cireuierit. Ascendat aut̃ sermo dĩ in ęqͥs suis ut turbarens
aquȩ multe. hoc ÷ popłi multi. qͥ ante in mari erant. & adracone tenebant᷑ in¬
norii.Lata enĩ & spatiosa uia ÷ quȩ ducit ad mortẽ. Et turbarent᷑ pͥmo errorẽ

Expanded text:
autem et domum fortis et supellectilem principis, quid aliud possumus interpretari, nisi mare hujus saeculi, in quo habitat draco? Superinducit ergo Deus, egregius eques et auriga praecipuus, equos suos, angelos videlicet, sublimesqvirtutes super mare hujus saeculi, ut turbent aquas multas, daemonia et contrarias potestates. Quod si voluerimus de adventu Christi interpretari, juxta illud quod in Apocalypsi scribitur, quod sermo Dei sedeat in equo albo et omnis exercitus in equis albis sequatur eum, videbimus quomodo Christus ascenderit in apostolis suis, dicens eis: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque aduper quem equitans, omnem orbem circuierit. Ascendit autem sermo Dei in equis suis, ut turbarentur aquae multae, hoc est, vel populi multi, qui ante in mari erant, et draconi tenebantur obnoxii  Lata enim et spatiosa via est quae ducit ad mortem , et turbarentur, primum errorem
Abbreviated transcription (Latin):
& a uoce orationis labioꝵ suoꝵ cõmonitꝰ tantũ timuerit dĩ. ut ingressu
sit tremor inossa eiꝰ. & sub excelsa manu dñi positꝰ. omĩ anime suę forti¬
accipiendũ. ut uileamꝰ magnitudinẽ timo¬
ris dĩ penetrantis uniuersitatẽ animȩ. & totũ animȩ comouentis. nec qͥc¬
quã facere qđ displiceret dõ. Et qr allegoricȩ iuxta membra corporis. ani¬
mȩ quoq mbra scriptura cõmemorat uentre̾ pauentẽ. eã uirtutẽ acci¬
piamꝰ animȩ quȩ sꝑuales cibos recipit. & labia quibꝰ secũ mens loquit᷑.¬
& ossa robusta & solidam̃ta qͥbꝰ tota animȩ cõpago solicat᷑. Hȩc ame breuitꝰ
dicta sint. Siqͥs aut̃ his acutiora & ueriora repꝑerit. illiꝰ magis explana

Expanded text:
et ad vocem orationis labiorum suorum commonitus, tantum timuerit Deum, ut ingressus sit tremor in ossa ejus: et sub excelsa manu Domini positus, omni animae suae fortiaccipiendum, ut videamus magnitudinem timoris Dei penetrantis universitatem animae, et totum hominem commoventis, ne quidquam faceret quod displiceret Deo. Et quia allegorice juxta membra corporis, animae quoque membra Scriptura commemorat, ventrem paventem, eam virtutem accipiamus animae, quae spirituales cibos recipiat, et labia, quibus secum mens loquitur, et ossa robusta et solida dogmata, quibus tota animae compago solidatur. Haec a me breviter dicta sunt. Si quis autem his
Abbreviated transcription (Latin):
riatis ut pore onere deposito. &e grauissimo iugo quo pmebam̃ abiecto.
leue ypi susciꝑemꝰ iugũ. &e in curłũ illiꝰ positi. aurigã optimũ portaremus.
Na quioe ar theodotio in bonã partẽ accipiens. ait. Ornasti fundam̃tũ usꝙ
as collũ. Quinta editio. Denudasti siue euacuasti fundam̃tũ usq ad collum.
t̾ra obruerant. egerit᷑ cũ gesta humꝰ. & nuclat᷑ oꝑtimũ fundam̃tũ. & ornat᷑
ut qł latebat ap̃pareat. & suã recipiat claritatẽ. Et hoc fit in sempit̾na̾m
qđ hebraice dr̃. selã. Simulq consid era. qđ ipsi.Lxx. rerũ necessitate compulsi
qui semꝑ sela int̾p̃tabant᷑ cliapsalma. nc̃ transtuler̃. infinem. Maledtnsti
sceptris eiꝰ. capiti bellatoꝵ eiꝰ. uenientibꝰ ut turbo ad disꝑgendũ me. Exultatio
eoꝵ sic̃ eiꝰ qͥ deuorat pauꝑem in abscondito. Uiã fecisti in mari ęquis tuis:¬

Expanded text:
nere deposito, et gravissimo jugo quo premebamur abjecto, leve Christi susciperemus jugum; et in curru illius positi, aurigam optimum portaremus. Quod quidem et Theodotio in bonam partem accipiens ait: Ornasti fundamentum usque ad collum. Quinta editio: Denudasti, sive, evacuasti fundamentum usque ad collumterra obruerant, egeritur congesta humus, et nudatur optimum fundamentum, et ornatur, ut quod latebat, appareat et suam recipiat claritatem, et hoc fit in sempiternum, quod Hebraice dicitur SELA. Simulque considera quod ipsi LXX, rerum necessitate compulsi, qui semper sela interpretabantur diapsalma, nunc transtulerunt, in finem. Maledixisti sceptris ejus, copiti bellatorum ejus, venientibus ut turbo ad dispergendum me. Exsultatio eorum sic
Abbreviated transcription (Latin):
la enĩ ñ scribit᷑ qͥd postea fecerit ꝑat᷑ familias. s qͥd tantũ agricola dep̃catꝰ
sit. Ex quo aniaduertimꝰ. eos qͥ de hac ficu fecerint fructꝰ ad p̃opłm gentiũ
ẽẽ: translatos. ad quẽ ascendit & ꝓpħa clicens. Requiescã inlie tribulationis.
ut ascendã ad popłm peregrinationis meȩ. Eos aut̃ qͥ ñ fecer̃ fructũ &
ꝑmanser̃ induricia sua eẽ. subuersos. Hoc ipsũ significat & ioħis uox in
euangłio. Ecce securis ad radices arboris posita ÷. Omĩs arbor q̃ ñ facit

Expanded text:
la enim non scribitur, quid postea fecerit paterfamilias; sed quid tantum agricola deprecatus la enim non scribitur, quid postea fecerit paterfamilias; sed quid tantum agricola deprecatus sit. Ex quo animadvertimus, eos qui de hac ficu fecerint fructus, ad populum gentium esse translatos, ad quem ascendit et propheta, dicens: Requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum peregrinationis meae. Eos autem qui non fecerunt fructus, et permanserunt in duritia sua, esse subversos. Hoc ipsum significat et Joannis vox in Evangelio: Ecce securis ad radices arborum Al. arboris posit
Abbreviated transcription (Latin):
frm p luo ꝑtramsisrisrł saluabit̃. Hec ÷ ficꝰ ad eriã tcio uenit pãt familias
a qsi n faciente fructũ uult subuertere. ꝓqua agricola eui cõmissa fuerat
depcat᷑ ut det ei sp̃atiũ &e dicit. Hnẽ. dimitte eam ox isto ad huc anno. cdonec
foclia circa eã e mittã stereus. Et siqͥdẽ fecerit fructũ. sin aut̃ tune sueci¬
deseam. Agricola iste. uł gabriel ÷ ut michael cui cõmissus ÷ popłs iueleoꝵ.¬
uertere. Et si quidẽ fecerint fructũ. si aut̃ tc̾ subuertes eos. Si fecerint inqͥt
fructũ ñ dix̃ quid sustinerent. Neq dix̃ sifecerint fructũ ꝑmanebt̃ ut erat᷑.
s si fecerint fructũ suspensa sententia ÷. ut sub audiat᷑ tranfferes eos in
ȩccłam gentiũ. or in alterã uineã transplantabis. Uenit dñs t̾cio: & ñ in ue¬
descendit. & post passionẽ data pęnitentia. xl duobꝰ annis. qr ñ fecer̃ fru
ctũ. quarto subuersi st̃. Qđ tam̃ nrȩ intelligentie derelinquit᷑. In parabo¬

Expanded text:
salvabitur. Haec est ficus ad quam tertio venit paterfamilias, et quasi non facientem fructus vult subvertere: pro qua agricola, cui commissa fuerat, deprecatur, ut det ei spatium, et dicit: Domine, dimitte eam et istum adhuc annum, donec fodiam circa eam, et mittam stercus, et siquidem fecerit fructum: sin autem, tunc succides eam . Agricola iste vel Gabriel est, vel Michael, cui commissus est populus Judaeovertere, et siquidem fecerint fructum: sin autem, tunc subvertes eos. Si fecerint, inquit, fructum, non dixit quid sustinerint; neque dixit, si fecerint fructum, permanebunt ut erant; sed si fecerint fructum, suspensa sententia est, ut subaudiatur, transferes eos in Ecclesiam gentium, et in alteram vineam transplantabis. Venit Dominus tertio, et non invedescendit. Et post passionem, datis ad poenitentiam quadraginta quctum, quarto subversi sunt. Quod tamen nostrae intelligentiae derelinquitur. In parabo
Abbreviated transcription (Latin):
quo maledices sceptris impii. & ȩqui tui conculcabt̾ lutũ aquarũ multarũ
ut postea cũ sc̃ĩs tuis torobabel & iesu filio iosedech. & esdra sac̃dote & ne

Expanded text:
quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt lutum aquarum multarum, quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt lutum aquarum multarum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel et Jesu f
Abbreviated transcription (Latin):
indie amara in die tribulationis. indie necessitatis & angustiȩ. & ascendã ad po¬
płm accinctũ nim̃. fortẽ uidelicet bellatorẽ. atq pugnante᷑. Et pulchrȩ ascen¬
dam. Ad accinctũ enĩ popłm. semꝑ ascendit᷑. Elegant᷑ quoq nr̃m. Qui enĩ tri¬
bulatꝰ ÷ & p̾ssuras libent sustinuit. & p̾sentibꝰ m̾alis futura ꝑmia cõpensauit.
nr̃m audact loquit᷑. ut iuxta abhahã & isaac & iacob. & iꝑse oormiat inse¬
nectute bona plenꝰ dierũ. & apponat᷑ ad patres suos. Qđ si qͥs dixerit ecce
in hystoriea expositione dũ nescis allegoriȩ clausus es recibꝰ & tropologiã hysto¬
rie miscuisti: audiat ñ sẽper mechaphorã hystoriȩ allegoriã sonare. qr fre¬
quent̃ ipsa hystoria metaphorice texit᷑. & subimagine mulieris uł uniꝰ uiri
ultime & elutȩ necessitatis ÷ gaudens patior: tantũ ut eo tẽpore reqͥescam

Expanded text:
in die amara, in die tribulationis, in die necessitatis et angustiae. Et ascendam ad poin die amara, in die tribulationis, in die necessitatis et angustiae. Et ascendam ad populum accinctum nostrum, fortem videlicet, bellatorem atque pugnacem. Et pulchre, ascendam: ad accinctum enim populum semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui enim tribulatus est, et pressuras libenter sustinuit, et praesentibus malis futura praemia compensavit, nostrum audacter loquitur, ut juxta Abraham, Isaac et Jacob, et ipse dormiat in senectute bona plenus dierum, et apponatur ad patres suos. Quod si quis dixerit: Ecce in historiae expositione dum nescis, allegoriae clausus es retibus, et tropologiam historiae miscuisti. Audiat non semper metaphoram historiae, allegoriam consonare: quia frequenter historia ipsa metaphorice texitur, et sub imagine mulieris, vel unius viri ultimae et durae necessitatis est, gaudens patiar : tantum ut eo tempore requiescam
Abbreviated transcription (Latin):
eos. & qͣsi lutũ ęquoꝵ tuoꝵ. & curruũ. ungula & rota conteras. Qđ aut̃ seqͥt᷑
aueliui & conturbatꝰ ÷ uent̾ m̃s aduocẽ. ut subaudiat᷑ tuã contremuer̃ labia
mea. ingrediat᷑ putredo in ossibꝰ meis: & subt̾ me scateat. ut reqͥescã indie tri¬
bulationis. ut ascenclã ad popłm accinctũ nrm̃: hic ÷ sensus. Hunc libenter
om̃s patim angustias. & ad cõminationẽ tuã. totis uisceribꝰ contremisscimus.
Nunc tremunt labia mea. & pauor m̃tis trepidȩ in ore signat᷑. Et ñ solũ istuo.
s etiã aliuo appeto. ultro desidero. Ingrediat᷑ putredo in ossibꝰ meis. & subt̾ me
scateat. Hoc ÷ libent̃ patie̾nt᷑. qđ passus ÷ iob. Non solũ carnes meas. s medu¬
las quoq ossuũ cupio tabe fieri. & stratũ meũ putredine corporis & innu¬
meris scatere uermibꝰ. Ut postꝙ hic ꝓpeccatis meis hȩc sustinuero. requi escã

Expanded text:
eos, et quasi lutum equorum tuorum et curruum ungula et rota conteras. Quod autem sequitur: eos, et quasi lutum equorum tuorum et curruum ungula et rota conteras. Quod autem sequitur: Audivi, et conturbatus est venter meus: ad vocem ut subaudiatur, tuam contremuerunt labia meabulationis, ut ascendam ad populum accinctum nostrum. Hic sensus est: nunc libenter omnes patimur angustias et ad comminationem tuam totis visceribus contremiscimus, nunc tremunt labia mea, et pavor mentis trepidae in ore signatur, et non solum istud, sed etiam aliud ultro appeto, ultro desidero; ingrediatur putredo in ossibus meis et super me scateat, hoc est, libenter patior, quod passus est Job, non solum carnes meas, sed medullas quoque ossium cupio tabefieri, et stratum meum putredine corporis et innumeris scatere vermibus, ut postquam hic pro peccatis meis h
Abbreviated transcription (Latin):
erunt labia mea. Ingrediat᷑ putredo in ossibꝰ meis: ut subt̾ me scateat. Ut
requiescã indie tribulationis ut ascendã ad popłm accinctũ nr̃m. Et nunc
tantũ hebracũ posui. ut seꝑaratĩ de editione. Lxx. disseramꝰ. Multũ enĩ ab
dubiũ quin impii dequo supͣ dixerat. Per cussisti caput de domo impii. de¬
nucdasti fundam̃tũ usq ad collũ. Intelligimꝰ aut̃ impiũ. uł nabuchodosor. uł
omne aduersariũ popłi dĩ. Et ñ solũ sceptris eiꝰ. s etiã capiti bellatoꝵ quod
ꝑcusseras qui uener̃ ut turbo ut disꝑgerent me. id ÷ ut euerterent isrł.& in
diu̾sũ captiuũ ducerent. Ita aut̃ exułtabant deuorantes pauꝑem. oe subiectũ
sibi isrł. quasi qui hoc in abscondito facerent. & nos ignorante te deuorarent.
Uenisti itaq ad p̾liũ popło tuo: & quadrigas tuas immittens iaquas. hoc ÷
ingentes multas. fecisti eis uiam in luto aquarũ multarũ. id ⁊ in conculces

Expanded text:
sibus meis, et subter me scateat, ut requiescam in die tribulationis meae, ut ascendam ad populum accinctum nostrum. » Et nunc tantum Hebraicum posui, ut separatim de editione LXX disseramus. Multum enim ab aud dubium quin impii, de quo supra dixerat: Percussisti caput de domo impii: denudasti fundamentum usque ad collum. Intelligimus autem impium, vel Nabuchodonosor, vel omnem adversarium 658 populi Dei. Et non solum sceptris ejus, sed etiam capiti bellatorum quos percusseras, qui venerunt ut turbo, ut dispergerent me, id est, ut everterent Israel, et in diversum captivum deducerent. Ita autem exsultabant devorantes pauperem, et subjectum sibi Israel, quasi hoc in abscondito facerent, et nos, ignorante te, devorarent. Venisti itaque ad praelium pro populo tuo, et quadrigas tuas immittens in aquas, hoc est, in gentes multas, fecisti eis viam in luto aquarum multarum, id est, ut conculces
Abbreviated transcription (Latin):
saluus :. Et ñ solũ eunuchus : s cũ adclitam̃to uiri ponit᷑. eunuchus uir ethiops
ferent hostias mͥ. Hoc de genealogia sophoniȩ. qͥ ꝓpħauit indiebꝰ iosiȩ. Quomodo¬
& paralipomenon scribit hẏstoria. Et habuit ꝑatre ammon. auũ manalsem leginꝰ
manassen post multa scȩlera & captiuitatẽ in babilonẽ egisse penitentia. ꝙ ab
meliora conu̾sũ dnĩ miscłiã consecutũ. Unde & fidei suȩ ꝑquã crediderat do̾
filiũ uocauit. ꝑ̃ xꝰ uͦ  y dͦ. id ÷ ammon. Siquidẽ ammon fides int̾p̃tatur
s reges tantũ udȩ. Iam enĩ decẽ tribꝰ. ab assyriis sub rege exechiã patre manassę
ductȩ fuerant in captiuitate᷑. hoc in ꝑcinio & intitulo sophoniȩ generationis
& tẽporis: nẽ uideamꝰ qͥd ipsa quoq ꝓphetia contineat. Corigregans con¬
gregabo omiã a facie t̾rȩ dic̃ dnis. Congregans hominẽ & pecus. congregans uola

Expanded text:
salvus est. Et non solum eunuchus; sed cum additamento viri ponitur, eunuchus vir Aethiops. salvus est. Et non solum eunuchus; sed cum additamento viri ponitur, eunuchus vir Aethiops. ferent hostias mihi. Haec de genealogia Sophoniae, 675 qui prophetavit in det Paralipomenon scribit historia . Et habuit patrem Ammon, avum Manassen . Legimus, Manassen post multa scelera, et post captivitatem in Babylone, egisse poenitentiam, et ad meliora conversum Domini misericordiam consecutum. Unde et fidei suae, per quam crediderat Deo, filium vocavit ἐπώνυμον, id est, Ammon: siquidem AMMON   fides interpretatur. nantur; sed reges tantum Judae. Jam enim decem tribus ab Assyriis sub rege Ezechia patre Manasse deductae fuerant in captivitatem . Hoc in prooemio et in titulo Sophoniae generationis et temporis. Nunc videamus quid ipsa quoque prophetia contineat. Congregans congregabo o
Abbreviated transcription (Latin):
chiam qui sonat fortitudinẽ dnĩ. De fortitudine itaq dnĩ. natꝰ ÷ sermo
dnĩ. Et de sermone dnĩ. nata ÷ dnĩ magnitudo. Et de magnitudine dñ:
nata ÷ humilitas. Ut cũ ꝑuenerit ad ꝑfectũ aliqͥs: dicat. Qui ñ sũ dignꝰ¬
uocari apłs. Et illud in psalmis. Dñe non ÷ exaltatũ cor meũ. neq elati
sunt oculi mei. Huc usq quasi ꝓno lapsu & ꝑplana currentes: in eo qđ
chusi etiã echiops m̃s int̾p̃tat᷑ impegimꝰ. Nam post tantas uircutes. qͦmͦ
nom̃ ethiopis sonare poterit in laude: Et siquide scriptura dixisset chu
id÷ ethiops uidebat᷑ in dissolubilis quȩstio. Chus qͥppe natꝰ ÷ de cham. Sed
ethiops fuerat uersus inpenitentiã scdm illud qđ dr̃. et hiopia p̾ueniet
adorandũ dnm̃ in tẽplo eiꝰ ueniret ierłm. Unle talis fides. cdigno p̾mio coro¬
nat᷑: & mittit᷑ ad eũ phylippus ȩuangłista. Statimq docet᷑. credit. baptirat᷑. ꝙ.

Expanded text:
chiam, qui sonat fortitudinem Domini. De fortitudine itaque Domini, natus est sermo Domini, et de sermone Domini nata est magnitudo Domini, et de magnitudine Domini nata est humilitas, 674 ut cum pervenerit aliquvocari apostolus . Et illud in Psalmis: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Hucusque quasi prono lapsu, et per plana currentes, in eo quod Chusi etiam Aethiops meus interpretatur, impegimus. Nam post tantas virtutes quomodo nomen Aethiopis sonare poterit in laudem? Et siquidem Scriptura dixisset Chus, id est, Aethiops, videbatur indissolubilis quaestio; Chus quippe natus est de Cham. Sed ethiops fuerat, versus in poenitentiam secundum illud quod dicitur: Aethiopia praeveniet adorandum Dominum in Templo ejus veniret Jerusalem . Unde talis fides digno praemio coronatur, et mittitur ad eum Philippus evangelista, statimque docetur, credit, baptizatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾ dñs. Lxx. Lefectione deficiat a facie t̾rȩ dic̃ dñs: deficiat homo ꝙ ium̃ta
deficiant uolatilia cęli &xpisces maris. & infirmabunt᷑ impii. & auferã iniquos
nis translatione additũ ÷ ꝓquo syminachus int̾pͣtatꝰ ÷. qr scandala cũ impiis.
ut sub audiat᷑ congregabuntur siue deficient. Quinta aut̃ editio. ꝙ infirmitas
cũ impiis deficiet. Debemꝰ gͦ consuetudinẽ nram sequentes. pͥmũ hystoriam
texere: & postea de sullimioribꝰ disputare: Extremũ ꝓpe regnũ duarũ tribuu
quȩ uocabant᷑ iuda & beniamin subiosia fuisse. nulli dubiũ ÷. Illo enĩ int̾¬
fecto. filii eiꝰ qui postea regnauer̃ & nepos non tam regnasse credendi ft̃. quam
ludibrio habiti ab egyptio rege & chaldeis. o uariis captiuitatibꝰ mortibꝰq cru¬
ciati. Quia gͥ popłs poterat sẽ excusare in regibꝰ malis e dicere: nos uolumus
seruire dõ. s ꝓhibem̃ a regibꝰ. cdat᷑ rex iustꝰ. quo zelante ⁊elũ dnĩ & popło in

Expanded text:
s: deficiat homo, et jumenta: deficiant volatilia coeli, et pisces maris ÷ et infirmabuntur impii ⁑ et auferam iniquos nis translatione additum est: pro quo Symmachus interpretatus est, et scandala cum impiis, ut subaudiatur, congregabuntur, sive deficient: Quinta autem editio, et infirmitas cum impiis deficiet. Debemus ergo, consuetudinem nostram sequentes, primum historiam texere, et postea de sublimioribus disputare. Extremum quippe regnum duarum tribuum, quae vocabantur Juda et Benjamin, sub Josia fuisse, nulli dubium est. Illo enim interfecto, filii ejus qui postea regnaverunt, et nepotes, non tam regnasse credendi sunt, quam ludibrio habiti fuisse ab Aegyptio rege, et Chaldaeis, et variis captivitatibus, mortibusque cruciati. Quia igitur populus poterat se excusare 676 in regibus malis, et dicere: Nos volumus servire Deo, sed prohibemur a regibus, datur rex justus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dica ꝓpħico & głosa maioꝵ suoꝵ stirpe generatꝰ ÷ Habuit enĩ patrẽ chusi.
auũ gocloliã. ꝓauũ amariã. attauũ ez echiã. Et talem quadrigã. iꝑse uelite
extrem auriga compleuit. Nom̃ sophoniȩ. alii speculã. alii archanũ dnĩ tran-¬
stuler. Siue gͥ specula. siue archanũ siue absconditũ dñĩ int̾ptem᷑: utrũq¬
ꝓpħe conuenie. Dr̃ enĩ : & ad etechiel. Filii hominis speculatore te posui do¬
mui ifrł. Et alio loco. Non faciet cdñs qͥcquã. nͥ reuelauerit disciplinã suã
seruis suis ꝓpħis. Et noni psalmi titulus. ꝓabsconditis filii int̾ptat᷑. Iste

Expanded text:
suorum stirpe generatus est; habuit enim patrem Chusi, avum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam: et talem quadrigam ipse velut extremus auriga complevit. Nomen Sophoniae alii speculam, alii arcanum Domini transtulerunt. Sive igitur specula, sive abscone convenit. Dicitur enim et ad Ezechiel: Fili hominis, speculatorem te posui domui Israel . Et in alio loco: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit disciplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro absconditis filii interpretatur. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ ÷ eis. Deficit quasi uolatilȩ cęli: qui facit sibi pennas aquile. & reu̾titur
ad domũ p̃ceptoris sui diues ox omnẽ deserens pauꝑtatẽ. Leficit quasi pisces
maris. qui comphensus sagenis dnĩ. cũ bonis piscibꝰ seꝑat᷑. Cũ hȩc uixta p̾ceptũ
dni fuerint ꝑpetrata: infirmabunt᷑ impii non habentes roboris tantũ quantũ¬
prius. S & tollent᷑ iniqui. Non dix̃ occident᷑: sed tollent᷑ ut ad meliora con¬
uersi & de impietate & iniquitate adpietate᷑ iusticiamq translati: incipiant
tiam uelit sonare quȩ dicta sunt. Extendam manum meam

Expanded text:
t illis . Deficit quasi 678 volatile coeli, qui facit sibi pennas aquilae, et revertitur ad domum praeceptoris sui dives, et omnem deserens paupertatem . Deficit quasi piscis maris, qui comprehensus sagenis Domini, cum bonis piscibus separatur . Cum haec juxta praeceptum Domini fuerint perpetrata, infirmabuntur impii, non habentes tantum roboris quantum prius. Sed et tollentur iniqui, non dixit, occidentur; sed, tollentur, ut ad meliora conversi, de impietate et iniquitate, ad pietatem, justitiamque translati, incipiant tiam velit sonare quae dicta sunt. Et extendam manum meam
Abbreviated transcription (Latin):
mos solũ usq abbatis Pauli uel antonii durauit
ȩcatẽ: cuiꝰ & iã nunc ad huc in districtis cȩnobiis
canonis apłicȩ sumpsit exordiũ Nã talis excict in ierosolimis
omĩs illa credentiũ multitudo: quȩ in actib apłoꝵ ita de scribit᷑
Multitudinis autẽ credentiũ erat cor unũ & anima una: nec

Expanded text:
mos solum usque ad abbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem: cujus etiam nunc adhuc in districtis coenobiis cationis apostolicae sumpsit exordium. Nam talis exstitit in Hierosolymis omnis illa credentium multitudo, quae in Actibus Apostolorum ita scribitur: Multitudinis credentium erat cor unum
Abbreviated transcription (Latin):
ar pleniꝰ inconsilmtione mundi futura comemorant. nos aut post a pertes ups aeta¬
die impleri. intelligimꝰ & ꝓbamꝰ.

Expanded text:
et plenius in consummatione mundi futura commemorant. Nos autem post adventum Christi quotidie impleri intelligimus et probamus.
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Tũc contrita st̃ parit ferrũ & tecta hȩs. argentũ & aurũ. & redacta
quasi infauillã estiuȩ areȩ.quȩ rapta st̃ auento nullusq locus inuentꝰ est
eis. Lapis aut̃ qui percusserat statuam factus est mons magnus. &. inpleuit
uniuersam terrã. Hoc est somnium. Intexp̃tationẽ quoq eiꝰ dicemꝰ corã te rex.
quibus habitant filui hominũ & bestiȩ agri uolucresq cęli dedit in manutira
& subdicione tua uniu̾sa constituit. Lues gͦ caput aureũ. Et post te consurget
regnũ aliud minꝰ tẽ.&. regnũ t̾ciũ aliud hȩreũ. qd̾ inꝑabit uniu̾se t̾rȩ. Et re¬
gnũ quartũ erit uelud ferrũ. Quo modo ferrũ conminuit & domat om̃ta sic
cõminuet omĩa hȩc & conteret. Porro qͥa udisti pedum & digitoꝵ partẽ testeã
& partẽ ferreã: regnũ diuisũ erit. qđ tam̃ deplantario ferri oriet᷑. Scdõ qd̾ui

Expanded text:
ntum et aurum et redacta quasi in favillam aestivae areae rapta sunt vento nullusque locus inventus est eis lapis autem qui percusserat statuam factus est mons magnus et implevit universam terram hoc est somnium interpretationem quoque eius dicemus coram te rex ia in quibus habitant filii hominum et bestiae agri volucresque caeli dedit in manu tua et sub dicione tua universa constituit tu es ergo caput aureum et post te consurget regnum aliud minus te et regnum tertium aliud aereum quod imperabit universae terrae et regnum quartum erit velut ferrum quomodo ferrum comminuit et domat omnia sic comminuet omnia haec et conteret porro quia vidisti pedum et digitorum partem testae figuli et partem ferream regnum divisum erit quod tamen de planta
Abbreviated transcription (Latin):
& ab denago. Qui confestim adducti st̃ inconspectũ regis. P ronunciansq nabu¬
chodonosor rex ait eis. Uerene sydrach. misach. & ab denago. dõs meos non colitiᷤ
&statuam auream qua constitu ñ adoratis: Nc̃ ergo si estis parati: quacũq hora
audieritis sonitũ tubȩ. fistulȩ & cytharȩ. sambucȩ & sambucȩ & psalteruĩ & sy ipho¬

Expanded text:
et Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. Pronuntiansque Nabuet Abdenago: qui confestim adducti sunt in conspectu regis. Pronuntiansque Nabuchodonosor rex, ait eis: Verene, Sidrach, Misach, et Abdenago, deos meos non colitis, et statuam auream, quam constitui, non adoratis? Nunc ergo si estis parati, quacumque hora audieritis sonitum tubae, fistulae, citharae, sambucae, et psalter
Abbreviated transcription (Latin):
cem ignis ardentis. Post hȩc gͥ statim ut audierunt onis popłi sonitũ cubȩ. fistu¬
le & cytharȩ. & sambucȩ &psalterii & sẏmphoniȩ. & omis generis musicorum:
cadentes om̃s popłi. tribus & linguȩ. ad orauerunt statuam aureã quã consti¬
tuerat nabuchodonosor rex. Statimq in ipso tempore accedentes iuiri chal-¬
dei accus auerunt udeos. dixerut᷑q nabuchodonosor regi. Rex in ȩtͣnum
iuue. Iu rex posusti decretũ. ut om̃is homo qui audierit sonitũ tubȩ. fistu¬
prosternat se & adoret statuam auream. Siquis aut̃ non procidens ad oraue¬
rit: mittat᷑ infornacẽ ignis ardentis. Sut gͦ uiri uidei quos constitiusti suꝑ oꝑa
regionis babyloniȩ. sydrach. misach. Ialidenagõ. Uiri isti contempserunt rex
decretũ tuum. Dõs tuos non colunt. &statiram auream quã erexisti ñ adorant.
Tunc nabuchodonosor infitrore & inira p̾cepit. ut adducerent᷑ sy drach. misach.

Expanded text:
i sonitum tubae fistulae et citharae sambucae et psalterii et symphoniae et omnis generis musicorum cadentes omnes populi et tribus et linguae adoraverunt statuam auream quam constituerat Nabuchodonosor rex statimque et in ipso tempore accedentes viri chaldei accusaverunt Iudaeos dixeruntque Nabuchodonosor regi rex in aeternum vive tu rex posuisti decretum ut omnis homo qui audierit sonitum tubae fistudens adoraverit: mittatur in fornacem ignis ardentis. Sunt autem viri Judei quos constituisti super opera regionis Babylonie: Sidrac: Misac: et Abdenago. Viri isti contempserunt Rex decretum tuum: deos tuos non colunt: et statuam auream quam erexisti non adorant. Tunc Nabuchodonosor Rex in furore et in ira precepit: ut adducerent Sidrac: Misac:
Abbreviated transcription (Latin):
nomini tuo dñe. & confundantur om̃s qͥ ostendunt serus tuis mala. Con¬
fundant᷑ in om̃i potentia. & robur eoꝵ conterat᷑. & sciant quia tues dñs ds solus.
& gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos ministri
regis. succendere fornacem naptha & stupa & pice & malleolis. Et effundebat᷑ fla¬
mina super fornacẽ cubitis quadraguta nouem. & erupit & incendit quoc
repperit iuxta fornacẽ de chaldeis. Angłs aut̃ dñi descendit cumararia &¬
sociis eiꝰ infornac̾e. & excussit flammam ignis de fornace. & fecit medium
fornacis quasi uentũ roris flantem. Et ñ tetigit eos om̃ino ignis. neq con-¬
tristrauit. nec quic quã molestiȩ intulit. Tc̃ hitres quasi ex uno ore lauda¬

Expanded text:
ala, confundantur in omni potentia, et robur eorum conteratur: Et sciant, quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos, ministri regis succendere fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis; Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta et novem: Et erupit, et incendit quos reperit juxta fornacem de Chaldaeis. Angsociis ejus in fornacem, et excusserit flammam ignis de fornace, et fecerit medium fornacis quasi ventum roris flantem, et non tetigerit eos omnino ignis, neque contristaverit, nec quidquam molestiae intulerit. Potes