comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑pres existere. quã ut quidã faciunt. infor¬
mis corniculȩ alienis me colorib adornare.
uidi ñbona. Nichil ibi dialecticũ. nichilui-¬
rile. ad quȩ districtũ lectorẽ uł ingratis
in assensum trahat : sed totũ flaccidũ. mol¬
le. nitidum. atq formosũ. & exqͥsitis hinc
inde odorib pigmͣtatũ. Didimus uͦ m̃s ocu¬
lũ habens sponse de cantico canticoꝵ. & illa
lumina quȩ in candentes iam segetes subli¬
mari iħc p̃cepit: ꝓcul altius intuetur. M an¬
tiguũ nobis morẽ reddit : ut uidens. uocet᷑
ꝓpħa. Certe qui hunc legerit. latinoꝵ fur¬
ta cognose&: & contẽpn& riuulos cũ cȩꝑit
haurire de fontib. Imꝑitus sermone ẽ sed
mens tam sensuũ nomine. quã simplicitate

Expanded text:
interpres existere, quam ut quidam faciunt inforinterpres existere, quam ut quidam faciunt informis cornicula, alienis me coloribus adornare. vidi non bona. Nihil ibi dialecticum, nihil virile atque districtum, quod lectorem vel ingratis in assensum trahat: sed totum flaccidum, molle, nitidum, atque formosum, et exquisitis hinc inde odoribus pigmentatum. Didymus vero meus, oculum habens sponsae de Cantico canticorum: et illa lumina quae in candentes segetes sublimari Jesus praecepit, procul altius intuetur : et antiquum nobis morem reddidit; ut Videns vocetur Propheta. Certe qui hunc legerit, Latinorum furta cognoscet: et contemnet rivulos, cum coeperit haurire de fontibus. Imperitus sermone est,  l. stylo exprimens, tam sensuum lumine quam simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m qualib figuris lacer&. qualib obtre¬
ctationib secet in his ipsis in quib nichilo¬
minus laudat origenem: similtt̾ ex suis p̃fa¬
cionib edocebo. Prefatio de omeliis in lucã.
ad paulam & eustochiũ. Ante paucos dieᷤ.
quoꝵdã in matheũ & lucã cõm̃tarios uos le¬
gisse dixistis : e quib alt̃ & sensib hebes eẽt.
& alt̃ in uerbis luder&. in sententiis dormi¬
tar&. Quã obrem petitis ut istiusmodi nu-¬
gis contẽptis. saltem triginta noue̾ adaman¬
tis nr̃i in lucam omelias. sicut in greco ha
reuersus: & post romuli casum & ludoꝵ luꝑ¬
quã uenerabiliũ michi ancillarũ xp̃i paulȩ
& eustochii nunc adiutus oratu: canticum
qđ cantare ñ potii in tra aliena. hic a uobis
in uidea ꝓuocatus immurmuro: augustio¬
rẽ multo locũ existimans qui saluatorem
mundi. quã qui fr̃is genuit parricidã. Et
ut auctorẽ titulo fatear: malui alieni oꝑis

Expanded text:
Episcopum qualibus figuris laceret, qualibus obtreEpiscopum qualibus figuris laceret, qualibus obtrectationibus secet, 375 in his quibus nihilominus laudat Origenem, similiter ex suis Praefationibus edocebo. Praefatio de Homiliis in Lucam ad Paulam et Eustochium: « Ante paucos dies quorundam in Matthaeum et Lucam Commentarios vos legisse dixistis, e quibus alter et sensibus hebes esset, et alter in verbis luderet, in sententiis dormitaret. Quamobrem petitis, ut istiusmodi nugis contemtis, saltem triginta et novem Adamantii nostri in Lucam Homilias, sicut in Graeco hareversus: et post Romuli casam, et ludorum Lupquam venerabilium mihi, ancillarum Christi, Paulae et Eustochii nunc adjutus oratu  Al. hortatu: canticum quod cantare non potui in terra aliena, hic a vobis in Judaea provocatus immurmuro; augustiorem multo locum existimans, qui Salvatorem mundi, quam 106 qui fratris genuit parricidam. Et ut auctorem titulo fatear: malui alieni operis
Abbreviated transcription (Latin):
Rufinus
sententiis condẽpneris. quã ille alienis: putasne
habuisses ꝓpħȩ illi hec tͥ ꝓpħanti fidem. & nͣ
magis illum insanũ tunc. quãte in hec uen¬
turũ putasses : Sed contentio ẽ. quȩ nec a¬
micis parcit. dum modo ledat inimicos: tu
uͦ etiam hoc suꝑgressus. tibi ipsi non parciᷤᷤ.
dũ mͦ nͣ inimicos conficias secd amicos. Item
exp̃fatione hebraicarũ questionũ. pꝰ multa.
De origene autẽ in quit sileo: cuiꝰ nom̃ si par¬
ua lic& cõponere magnis. meo nomine in¬
uidiosus est : qui cũ in omeliis suis quã ad
uulgũ loquitur. cõmune̾ editionẽ sequat᷑.
in thomis hebraica ueritate suꝑatus. & suoꝵ
inuidia nominis eius. habere etiã scientiam
scripturarũ: flaccipendens imagines u̾braᷤq
laruarũ. quarũ naturȩ eẽ dicitur terrere
paruulos. & in angulis garrire tenebrosis.
Nerũ ego iã nec mirari debeo nec congueri
ꝓ his quȩ in me agit : qui tantis uiris & talib
ñ peꝑcit. Nam & scę memoriȩ ambrosiũ

Expanded text:
rius sententiis condemneris, quam ille alienis. Putasne habuisses Prophetae illi haec tibi dicenti fidem, et non magis illum insanum tunc, quam te in haec venturum putasses? Sed contentio haec est, quae nec amicis parcit, dummodo laedat inimicos. Tu vero hoc supergressus, tibi ipsi non parcis, dummodo non inimicos conficias, sed amicos. 22. Item ex Praefatione Hebraicarum Quaestionum post multa: « De Origene autem, inquit, sileo: cujus nomen, si parva licet componere magnis, meo nomine vidiosum est. Qui cum in Homiliis suis quas ad vulgus loquitur, communem editionem sequatur, in Tomis Hebraica Veritate superatus, et suinvidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imagines umbrasque larvarum, quarum naturae esse dicitur, terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. » Verum ego jam nec mirari debeo, nec conqueri pro his quae in me agit, qui tantis viris et talibus non pepercit. Nam et sanctae memoriae Ambrosium
Abbreviated transcription (Latin):
tum nouitate ut rabidi nunc canes simulant.
aduersũ eũ mouetur ordo romanus: & quia ip¬
sum sequitur. qui om̃ib prudentib & ipsis
plac&. & oñia illa quȩ insertȩ suꝑius eiꝰ p̾fati¬
unculȩ contestantur. Uerum hȩc quoquomͦ
sint : qđcunq habes tu cum istis uł antiquis
uł nouellis scriptorib. siue eos tu apłos siue
ttͣum uenenarios scribas. siue ꝓpħas eos tu siue
ꝑuersos doctores uoces: ad me ista qͥd spectañ.
Tu ꝓhis uarietatib tuis. ꝓ contumeliis & lace¬
rationib bonoꝵ. recte pęnitentiã geris: si tam̃
geris. Michi quare dicas: si sequuti st̃ errantẽ.
sequantur & correctum : Atiate. absit ame:

Expanded text:
tum novitate, ut rabidi nunc canes simulant, adversum eum moveatur ordo Romanus: et quia ipsum sequitur, qui omnibus prudentibus et ipsi placet, et omnia illa, quae insertae superius ejus Praefatiunculae contestantur. Verum haec quoquo modo sint, quaecunque habes tu cum istis vel antiquis, vel novellis scriptoribus, sive eos tu Apostolos, sive eos venerarios scribas, sive Prophetas eos tu, sive perversos doctores voces, ad me ista quid spectant? Tu pro his varietatibus tuis, pro contumeliis et lacerationibus bonorum, recte paenitentiam egeris, si tamen egeris. Mihi quare dicis, si secuti sunt errantem, sequantur correctum? Apage, absit a me
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet & sub nomine cuiusdã amici
damasi. romanȩ urb ep̃i ego petar. cui
ille eccłiasticas epłas dictandas credidit.
ce apollinarioꝵ uersutiȩ describantur:¬
scripturarũ sed origenis furta cõmemorant :
Non tibi sufficit passiua contra om̃s detͣc¬
tio. nisi specialit᷑ contra beatũ & insignem
eccłiȩ sacerdotem. stili tora lanceam dirigas:
habere se putat de origene male loquendi:
qui sex milia libroꝵ eius se legisse. quam
plurima fratrũ multitudine audiente con-¬
fessus est: In qua

Expanded text:
videlicet, et sub nomine cujusdam amici videlicet, et sub nomine cujusdam amici Damasi Romanae urbis episcopi ego petar, cui ille ecclesiasticas epistolas dictandas tradidit, et Apollinariorum versutiae describanturria, sed Origenis furta commemorant? Non tibi sufficit passim contra omnes detrectatio, nisi specialiter contra beatum et insignem Ecclesiae Sacerdotem styli tui lanceam dirigas? nguas habere se putat, de Origene male loquendi? qui sex millia librorum ejus se legisse, quam plurima fratrum multitudine audiente, confessus est? In qua
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Responde queso. Sinodus a qua
excominunicatꝰ est: in qua urbe fuit
Dic episcopoꝵ uocabula. prefer sententias.
subscriptionum uł diu̾sitatẽ uł c̃sonantiã.
Doce qui eo anno consules fuerint: quis
imꝑator hanc sinodum uisserit cong̃gari:
galliȩ ne tantum epĩ fuerint. an ͨ italiae
&  spaniȩ : certe qu̾a ob causam sinodus con¬
gregata sit. Hichil horum nominas: s uirũ
eloquentissimũ & contra arrianos latini
sermonis tubam: ut origenem defendas.
excominunicatũ sinodo criminaris. Sed
confessoris calumnia. utcũq toleranda est.
Transit ad inclitũ martyrẽ cyprianũ: &.
dicit tertulliam librũ cui titulus est de
trinitate. sub nomine eius constantinopoli
a macedoniȩ partis hereticis lectitari. In
quo crimine. mentiunt᷑ duo. Iam necter¬
tulliani liber est. nec cipriani dicit᷑. sed
nouatiam: ciuus et scribit᷑ titulo. et auo
tare. cum michi mea ingerat᷑ fabella. asinodo

Expanded text:
dicere. Responde, quaeso; synodus, a qua dicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem Cyprianum, et dicit Tertulliani librum, cui titulus est, de Trinitate, sub nomine ejus Constantinopoli a Macedonianae partis haereticis lectitari. In quo crimine mentitur duo. Nam nec Tertulliani liber est, nec Cypriani dicitur; sed Novatiani, cujus et inscribitur titulo: et aucttare, cum mihi mea ingeratur fabella, a synodo
Abbreviated transcription (Latin):
librum.post athanasii me dormitante
litteraturã & inscriptionẽ. erupit aliqͣndo
contra papam epiphaniũ : & dolorem
pectoris sui. quo eum in epła quã ad
iohannẽ ep̃m scripserat. hereticum arguit.
in apologia pro origene digerit: & his
sermonibus consolatur. Quin potius ape¬
rienda est hoc in loco ueritas latens. Non
enim possibile est tam iniquo iudicio
uti quẽquã hominũ. ut de causa ȩquali
ñ equalit᷑ sentiat. S quoͥd. auctores ob¬
trectatorũ eiꝰ hi sunt. qui uł in eccłia
disputare latius solent. uł etiam libros
scribere : qui totũ de origene uł locunt᷑
uł scribunt. Ne gͦ plures ipsoꝵ furta ag¬
tenebat᷑. Cunq ꝓlatus fuisset. & ab om̃ib
hereticus uidicatus: auctor libri excõmuni¬
catus. de concilii conuentione discesserit.
& tantȩ auctoritatis se putat: ut nemoͣ ħ oc
familiarihsius narrat somniũ. ei contra
confessorem ista simulanti. audeat contra¬

Expanded text:
librum, post Athanasii, me dormitante, librum, post Athanasii, me dormitante, lituram, simul et inscriptionem, erupit aliquando contra Papam Epiphanium, et dolorem pectoris sui, quod eum in epistola quam ad Joannem episcopum scripserat, haereticum arguit, in Apologia pro Origine digerit, et his se sermonibus consolatur: « Quin potius aperienda est hoc in loco veritas latens. Non enim possibile est, tam iniquo judicio uti quemquam hominum, ut de causa aequali non aequaliter sentiat. Sed quod auctores obtrectatorum ejus hi sunt, qui vel in Ecclesia disputare latius solent, vel etiam libros scribere, qui totum de Origene vel loquuntur, vel scribunt. Ne ergo plures ipsorum furta tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contra
Abbreviated transcription (Latin):
sit uobis prolixior int̃pretatio. Idcirco
enim omnia u̾timꝰ : ut quo consilio suꝑiora
tacuerit. ꝓbaremus. Habetur dialogus
apud grecos origenis. & candidi. ualentini¬
anȩ hereseos defensoris: in quod uos an̾ad¬
batas digladiantes inter se spectasse me
quod athanasii librum ubi dominicus homo
ruperint. ut in litura id quod raserunt.
rursus scriberent. ut scilicet ñ ab illis falsatũ
s a me additum putaretur. Queso te amice
carissime. ut in eccłiasticis tractatib ubi
de ueritate dogmatũ querit᷑. & de salute
animarũ nr̃aꝵ maior̾ flagitatur auctoritas.
huiuscemodi deliram̃ta dimittas: & pran-¬
diorũ cȩnarũq fabulas ꝓ argumento ñ
teneas ueritatis. Fieri enim p̾otest. ut etiã
si ame uerum audisti. alius qui huiꝰ rei
ignarus est. dicat ate ẽẽ compositũ: &
quasi mimũ philistionis. uł lentuli. ac
marilli stropham eliganti sermone con-
temeritas: Post excommunicationẽ hilarii.

Expanded text:
sit vobis prolixior interpretatio. Idcirco sit vobis prolixior interpretatio. Idcirco enim omnia vertimus, ut quo consilio superiora tacuerit, probaremus. Habetur dialogus apud Graecos Origenis, et Candidi Valentinianae haereseos defensoris, in quo duos Audabatas digladiantes inter se spectasse me quod Athanasii librum ubi Dominicus homo ruperint, ut in litura id quod raserint, rursus scriberent, ut scilicet non ab illis falsatum, sed a me additum putaretur. Quaeso te, amice charissime, ut in Ecclesiasticis tractatibus, ubi de veritate dogmatum quaeritur, et de salute animarum nostrarum, majorum flagitatur auctoritas, hujuscemodi deliramenta dimittas, et prandiorum coenarumque fabulas pro argumento non teneas veritatis. Fieri enim potest, ut etiam si a me verum audisti, alius qui hujus rei ignarus est, dicat a te esse compositum: et quasi mimum Philistionis, vel Lentuli, ac Marulli stropham eleganti sermone confitemeritas? Post excommunicationem Hilarii,
Abbreviated transcription (Latin):
quis captus dicere potest. Ceteraq ex
uerboꝵ origenis interpretati sumꝰ. Ergo
cum ꝓpt᷑ timorẽ dĩ caueamꝰ in quẽpiam
maledicta referre & reliqua: iste fraudu¬
lent̃ ampitatis suꝑiorib ex quib inferiora
dependent. sic transferre cepit epłam. qͣsi
hoc sensus esset exordium: & ait. Quidam
eoꝵ qui libenter habent criminari ꝓximos
suos. asscribunt nobis & doctrinę nr̃e
crim̃ blasphemiȩ : quod a nobis nusquã
audierunt. De quo ipsi uiderint. nolentes
obseruare mandatũ illud qͣd dicit. quia
maledici regnum dĩ non possidebunt: di-¬
centes adserere me patrẽ malitiȩ & ꝑditio¬
nis eorum qui de regno d̃i eiciuntur. id
est diabolum ẽẽ saluandũ: quod ne aliqͥs
quidem mente motus. & manifeste insa-¬
uerba. que supra ad u̾bũ tnͣstuli. his que
ab isto nonu̾sa sunt. s eu̾sa: & quantã int̾
se non solum uerboꝵ. s et sensuũ habeant
dissonantiam ꝑspicietis. Obsecro : ñ molesta

Expanded text:
quis captus dicere potest. » Caetera ququis captus dicere potest. » Caetera quverborum Origenis interpretati sumus. « Ergo cum propter timorem Dei caveamus in quempiam maledicta conferre, » et reliqua: iste fraudulenter amputatis superioribus, ex quibus inferiora dependent, sic coepit transferre epistolam, quasi hoc sensu superius esset exordium, et ait: « Quidam eorum qui libenter habent criminari proximos suos, ascribunt nobis et doctrinae nostrae crimen blasphemiae, quod a nobis nusquam audierunt: de quo ipsi viderint, nolentes observare mandatum illud quod dicit: Quia maledici regnum Dei non possidebunt; dicentes asserere me patrem malitiae et perditionis eorum qui de regno Dei ejiciuntur, id est diabolum, esse salvandum: quod ne aliquis quidem mente motus et manifeste insaverba, quae supra ad verbum transtuli, his quae ab isto non versa sunt, sed eversa, et quantam inter se non solum verborum, sed et sensuum habeant dissonantiam, perspicietis. 512 Obsecro ne molesta
Abbreviated transcription (Latin):
hereticam falsitatem: & non in cet̾is libris
de quibus nunquã questio fuit. Alioqͥn si
omnia que herecica sunt. non erunt ori¬
genis. s hereticoꝵ om̃s autem ꝓpe modũ
illiuis modi. his errorib pleni sunt. nichilgͦ
origenis erit: s eoꝵ quoꝵ ignoramꝰ uocabu¬
la. Non ei sufficit grecos et antiquos calũp¬
niari: de quib pro uetustate temporũ.
& longinquitate regionũ. habet licentiã
qui quid uoluerit mentiendi. uenit ad
latinos. & primũ ponit hilariũ confessorẽ
quod post ariminensem sinodũ. lib̃ ipsiꝰ
falsatus abhereticis sit: & ob hanc causã
cum in concilio ep̃oꝵ ei questio moueret᷑.
proferri librum de domo sua uisserit.
qui nesciente se in scriniis suis hereticus
illud audiant. Neq ebriosi neq maledici
regnum dĩ possidebunt. Licet patrẽ malitiȩ
& ꝑditionis eoꝵ qui de regno dĩ eiciunt᷑
dicant posse saluari. quod ne mente quidẽ

Expanded text:
haereticam falsitatem, et non in caeteris libris, haereticam falsitatem, et non in caeteris libris, de quibus nunquam quaestio fuit. Alioqui si omnia quae haeretica sunt, non erunt Origenis, sed haereticorum: omnes autem propemodum illius tomi his erroribus pleni sunt; nihil Origenis erit, sed eorum, quorum ignoramus vocabula. Non ei sufficit Graecos et antiquos calumniari, de quibus pro vetustate temporum et longinquitate regionum habet licentiam quidquid voluerit mentiendi; venit ad Latinos, et primum ponit Hilarium confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus illud audiant: Neque ebriosi, neque maledici regnum Dei possidebunt: licet patrem malitiae et perditionis eorum, qui de regno Dei ejicientur, dicant posse salvari, quod ne mente quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant bene autem facere nescierunt.
quoꝵ magis misereri quã odisse debemus:
& orare pro illis quam eis maledicere.
Ad benedicendũ enĩ. & ñ maledicendum
creati sumus. Unde et michahel cũ adu̾sus
substantia: errans in eo quod ΠPOBO AN
id est prolationẽ asserit. e regione origenes
uixta arriũ & eunomiũ repugnantetĩ uł
platum eẽ uł natum. ne ds̃ pater diuidat᷑
in partes: sed dicit sublimem. & excellentis¬
simam creaturã uoluntate extitisse patris.
sicut et ceteras creaturas. Rursum ad scd̾am
ueniunt questionẽ. Asserit candidus diabolũ
pessimȩ ẽẽ naturȩ. & quȩ saluari nũquã
possit. Contra hoc recte origenes respondit.
non eum ꝑiture ẽẽ substantiȩ. s uoluntate
propria corruisse: &. posse saluari. Hoc can¬
didus uertit in calumniã: quasi origenes
dixerit. diaboli naturã ẽẽ saluandam. Quod
ille falso obiecerat: hic refitat. & intelligimꝰ
in hoc tantum dialogo. ab origene argui

Expanded text:
t mala, bene autem facere nesciunt ; quorum magis misereri quam eos odisse debemus, et orare pro illis, quam eis maledicere. Ad benedicendum enim, et non ad maledicendum creati sumus. Unde et Michael cum adversus substantia, errans in eo quod προβολὴν, id est, prolationem asserit. E regione. Origenes juxta Arium et Eunomium repugnat, eum vel prolatum esse, vel natum, ne Deus Pater dividatur in partes; sed dicit sublimem et excellentissimam creaturam voluntate exstitisse Patris, sicut et caeteras creaturas. Rursus ad secundam veniunt quaestionem. Asserit Candidus diabolum pessimae esse naturae, et quae salvari nunquam possit. Contra hoc recte Origenes respondit, non eum periturae esse substantiae, sed voluntate propria corruisse, et posse salvari. Hoc Candidus vertit in calumniam, quasi Origenes dixerit, diaboli naturam esse salvandam: quod ille falso objecerat, hic refutat. Et intelligimus in hoc tantum dialogo ab Origene argui
Abbreviated transcription (Latin):
cum editi fuerint & de tenebrosis ad lucẽ
processerint.atq ad nos uł studio fratrũ
uł temeritate emuloꝵ potuerint ꝑuenire :¬
ueritatis fidem in tͣnslatione conseruas: cur
alia mutas. & alia dimittis intacta: Qũaꝗͣ
aꝑta confessio est in eodem prologo. ȩmen¬
dasse te praua. & optima reliquisse. Ex quo
ñ int̃pretis lib̾tate. sed scriptoris auctoritate
retineberis. si quid in his quȩ uertisti here¬
ticum comꝑbet᷑: & manifesti criminis ar-¬
gueris idcirco te ueneni calicem circuleni¬
re melle uoluisse. ut simulata dulcedo uirꝰ
pessimũ tegeret. Hȩc et multo his duriora.
inimicus diceret: & te non ut interpretẽ
mali oꝑis. sed ut adstipulatorẽ. in uis eccłiȩ
traheret. Ego autem memet tantũ defen¬
disse contentus. in libris ꝑiarchon simpli.¬
citer quod in greco habebatur expressi:
Non ut crederet lector his quȩ interpretabar.
sed ne crederet illis quȩ tu ante tͣnstuleras.
Duplex in opere meo utilitas fuit: dum et

Expanded text:
cum editi fuerint, et de tenebris ad lucem processerint, atque ad nos vel studio fratrum, vel temeritate aemulorum potuerint pervenireeritatis fidem in translatione conservas, cur alia mutas, et alia dimittis intacta? Quamquam aperta confessio est in eodem Prologo, emendasse te prava, et optima reliquisse. Ex quo non interpretis libertate, sed scriptoris auctoritate teneberis, si quid in his quae vertisti, haereticum comprobetur; et manifesti criminis argueris, idcirco te veneni calicem circumlinere melle voluisse, ut simulata dulcedo, virus pessimum tegeret. Haec et multo his duriora inimicus diceret: et te, non ut interpretem mali operis, sed ut astipulatorem in jus Ecclesiae traheret. Ego autem memet tantum defendisse contentus, in libris περὶ Ἀρχῶν simpliciter quod in Graeco habebatur expressi: non ut crederet lector his quae interpretabar; sed ne crederet illis, quae tu ante transtuleras. Duplex in opere meo utilitas fuit, dum et
Abbreviated transcription (Latin):
& septuaginta int̾pretũ editionẽ. quȩ legen¬
tium uetustate firmata est utilem ẽẽ ȩccłiis.
dum ante gentes audiunt xp̃m uenturũ
esse quã ueniat : & ceteros interpretes non
reprobandos. quia non sua s diuina uolu¬
mina transtulerunt: & familiarẽ meum
id axp̃iano & amico debere suscipere.
quod magno sumptu sibi auideis descͥbere
festinauit. Excessi epłȩ modũ: & qui contͣ
nefariam heresim iam stilum fixeram. ꝓ
me respondere compulsus sũ. expectans
tria amici uolumina. & ad congeriem cri-¬
minũ eius tota mente suspensus: nͥ quod
leuius est ꝓfessus sum inimicũ cauere.
quã hostem latentẽ sub amici nomine
sustinere.

Expanded text:
 Septuaginta interpretum editionem quae legen Septuaginta interpretum editionem quae legentium vetustate firmata est, utilem 530 esse Ecclesiis, dum ante gentes audiunt Christum venturum esse quam veniat; et caeteros interpretes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina transtulerunt, et familiarem meum id a Christiano et amico debere suscipere, quod magno sumptu sibi a Judaeis describere festinavit. Excessi Epistolae modum, et qui contra nefariam haeresim jam stylum fixeram, pro me respondere compulsus sum, exspectans tria amici volumina, et ad congeriem criminum ejus tota mente suspensus: nisi quod levius est, professum inimicum cavere, quam hostem latentem sub amici nomine sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam. quẽ statim in fronte prologi ꝓphe¬
tam eẽ confessus sũ. S quid hebrei dicent
& quib argumentis suam niterent᷑ ꝓbare
sententiam. uoluisse monstrare. & docuisse
tͣnslatores. Quoꝵ si in isto libro editionẽ
dixi multũ aueritate distare. & recto ec-¬
qui dixi. s eoꝵ qui legunt. In promptu st
quatuor editiones: aquilȩ. simmachi. sep¬
tuaginta. & theodotionis: eccłiȩ. iuxta the¬
odotionẽ legunt danielem. Ego qͥd peccaui.
si eccłiarũ uidiciũ secutus sum: Qd̃ aũ
refero. quid adu̾sũ susannȩ historiam. &
hymnũ triũ pueroꝵ. & belis draconisq
fabulas. quȩ in uolumine hebraico non
habentur. hebrei soleant dicere: quid in me
criminantur: Stultũ se sycofantã ꝓbat.
Non enim quid ipse sentirem. s quid illi
contra nos dicere soleant: explicaui. Quoꝵ
opinioni sic non respondi in ꝓlogo. breui-¬
tati studens. ne ñ prefationẽ. s librum

Expanded text:
prophetam, quem statim in fronte Prologi propheprophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse eptuaginta translatores. Quorum si in isto libro editionem dixi multum a veritate distare, et recto eccqui dixi, sed eorum qui legunt. In promptu sunt quatuor editiones, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, et Theodotionis: ecclesiae juxta Theodotionem legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannae historiam, et hymnum trium puerorum, et Belis, Draconisque fabulas, quae in volumine Hebraico non habentur, Hebraei soleant dicere, qui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevitati studens, ne non praefationem, sed librum
Abbreviated transcription (Latin):
noueris. omnia quȩꝙ̃ ꝑ tot annos absq
metu futurȩ scripsi calumpniȩ. in accusa¬
Quȩ quondam uaticinio futurȩ calũpnię
responderunt. implentes prouerbium:
Ante antidotũ. quã uenenũ. Quid nocet
eccłus nr̃a tͣnslatio: Mlagnis ut scio sũp¬
tib redimisti. aquilȩ & simmachi & theo¬
dotionis. quintęq et sextȩ editionis iuda¬
icos tͣnslatores: Origenes tuus. & ne forte
queraris figurata te laude ꝑcussũ. origenes
nr̃. nr̃m uoco. ob eruditionem ingenii.
ñ ob dogmatum ueritatẽ: in omnibus
gͦ & prudens in flaminã mitto manum:
& nichilominus hoc afastidiosis lectorib
p̃cor. ut quomͦ greci post septuaginta tͣns¬
latores aquilam & simmacĩ & theodotionẽ
legunt. uł obstudiũ doctrinę suȩ̨ uelut
septuaginta magis ex colatione eorum
intelligant : sic et isti saltem & postea de-¬
spiciant: ne uideant᷑ ñ ex iudicio s ex odu
aũ breuit᷑ respondebo. meñ negasse eũ

Expanded text:
noveris, omniaque quae per tot annos absque noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi calumniae, in accusaquae quodam vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum Origenes noster nostrum voco ob eruditionem ingenii, non ob dogmatum veritatem in omnibusgo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post spiciant; ne videantur non ex judicio, sed ex odii autem breviter respondebo, me non negasse eum
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiant. Cur in solo studio scripturarũ
ueteri sapore contenti sunt: nec hoc dico
uiderer scribere. Puto quod statim subiecerĩ.
Dixi enim: de quo non est huius tẽporis disse¬
rere. Alioquin & exeo quod asserui por¬
phiriũ contra hunc ꝓpħam multa dirisse.
uocauiq huius rei testes methodiũ. eusebiũ.
& apollinarem. qui multis uersuũ milib
illius uesaniȩ responderunt: me accusare
poterit. quare non in prefatiuncula contra
libros porphirii scripserim. Qui istius¬
modi nenias consectat᷑. & scripturȩ hebraice
ueritatem ñ uult reciꝑe: audiat libere ꝓ¬
clamantem. Nemo eum cogit legere qd
non uult. Ego petentib scripsi. non fasti-¬
diosis. Gratis. non inuidis. Studiosis. non
sciscitantib & tamen miror quomodo
theodotionẽ hereticũ & uidaizantẽ legit:
& qualiscumq peccatoris xp̃iani tͣnslatio¬
nẽ fastidiat. Queso te amice dulcissime
qui tam curiosus es. ut etiam somnia mea

Expanded text:
sufficiant: cur in solo studio Scripturarum, sufficiant: cur in solo studio Scripturarum, veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dicoiderer scribere, puto quod statim subjecerim; dixi enim, « De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium, et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniae responderunt, me accusare poterit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scripserim. Qui istiusmodi naenia consectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime, qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea
Abbreviated transcription (Latin):
pene sermones asserebat non ita haberi
in hebreo. ut tu  septuaginta int̾pretib
opponebas: Studiosissime postulasti. ut
post aquilam.simmachum . & theodotionẽ.
nouã editionẽ latino sermone tͣnsferrem
Aiebas enim te magis interpretũ uarietate
turbari: & amore quo laberis. uł tͣnslatione
uł udicio meo eẽ contemptũ. Unde im-¬
pulsos ate. cui & quȩ non possum negare
ñ possum: rursum me obtrectatorũ latra¬
tib tradidi Malui que te uires potius¬
meas quã uoluntatẽ in amicia querere.
Certe confidenter dicam & multos huius
oꝑis testes suscitabo: me nichil dũtaxat
scientem de hebraica ueritate mutasse.
Sicubi ergo ͭ editio mea. aueterib discre-¬
parit. interroga quẽlibet hebreoꝵ. &
liquido ꝑuidebis me ab emulis frustra
lacerari: quia malunt contempnere ui-¬
deri p̾clara. quã discere. ꝑuersissimi ho-¬
mines. nam cũ nouassem ꝑ expetant uo-¬
luptates. & gulȩ eoꝵ uicina maria non

Expanded text:
pene singulos asserebat, non ita haberi pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discreparit, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines. Nam cum semper novas expetant voluptates, et gulae eorum vicina maria non
Abbreviated transcription (Latin):
magis euangelistam quã ꝓpħam dicerẽ.
eo quod uniuersa . xp̃i eccłieq misteria
sic ad liquidum ꝑsecutus esset. ut non de
futuro uaticinari. s de preteritis etiam¬
historiam texere crederetur : Etiam hoc
addidi. Unde conitio noluisse tẽ tẽpores
septuaginta interpretes. fidei sue sacram̾ta
ꝑspicuẽ ethnicis ꝓdere: ne sc̃m canibus &
margaritas porcis darent. Quȩ cũ hanc
editionem legeritis: ab illis animadu̾teretis
abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit
ꝓpħas intelligere: nec facile quẽpiam posse
plurimoꝵ. qui stimulante inuidia. quod
uł amalignis lectorib non debeo reꝑbari.
uxta septuaginta interpretes nr̃o labore
dudum roma suscepit. rursum iuxta he.¬
braicũ uertens prefatione muniui: &. sic
in parte prologi sum locutus. Quia igit᷑
nuꝑ cum hebreo disputans. quędam pro
dño saluatore de psalmis testimonia ꝓtu¬
listi. uolensq ille te eludere. ꝑ singulos

Expanded text:
magis evangelistam quam prophetam dicerem, magis evangelistam quam prophetam dicerem, eo quod universa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc addidi: « Unde conjicio noluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facileplurimorum, qui stimulante invidia, quod a malignis lectoribus non debeo reprobarijuxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones
Abbreviated transcription (Latin):
ne sumptos. tnslationi antiquȩ inseruit.
probans defuisse quod additum est. Discant
gͥ obtrectatores mei recipere in toto quod
in partib susceꝑunt: aut int̾pretationem
meã cum asteriscis suis radere. Neq enĩ
fieri potest: ut quos plura intermisisse¬
quo precessores meos mordeam. Aut qͥcꝗͣ
de his arbitrer detrahendũ. quoꝵ tͣnslati¬
onem diligentissime emendatã. olim meȩ
linguȩ hominib dedi: S quoͦ aliud sit
in ecłiis xp̃o credentium psalmos legere.
olim uixta septuaginta. additis obelis &
asteriscis. in latinum uerteram. ex hebra¬
ico tͣnsferens. & dedicans scĩs ep̃is chroma¬
tio & heliodoro. hȩc in prefatiuncule meȩ
fine subieci. Si cui septuaginta int̾p̾tũ
magis editio placet: hab& eã a nob̃ olim
emendatã. Neq enim sic noua couditnꝰ.
ut uetera destruamus. Ueniam et ad isaiã:
& partem prologi eius saiꝑ septuaginta
intepretatione subiungam. Qua cum

Expanded text:
ne sumptos, translationi antiquae inseruit, ne sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisissequod praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam olim meae linguae hominibus dedi: sed quod aliud sit in ecclesiis Christi credentium Psalmos legere, olim juxta Septuaginta additis obelis et asteriscis in Latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis Chromatio et Heliodoro, haec in Praefatiunculae meae fine subjeci: « Si cui Septuaginta interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, utet partem Prologi ejus super Septuaginta interpretatione subjungam. Quem cum
Abbreviated transcription (Latin):
ceteroꝵ. In ezrȩ quoq uolumine similia
p̃fatus sum: Et post multa. hȩc addidi.
Quod inlaturus sum: equissimũ est. Edidi
aliquid quod non habet᷑ in greco: uł alit̃
habet᷑ quã ame uersum est. Quid int̃¬
pretẽ laniant : Interrogent hebreos: &.
ipsis auctorib. tͣnslationi meȩ uł adrogetł
uł derogent fidem. Porro aliud est si clau¬
sis quod dicitur oculis. michi uolunt ma¬
ledicere: & non imitant᷑ grecoꝵ studiũ.
& beniuolentiã: qui post septuaginta tͣns

Expanded text:
Ezram. --In Ezrae quoque volumine, similia praefatus sum et post multa haec addidi: « Quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid, quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur, quam a me versum est. Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis auctoribus translationi meae, vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis, mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium et benevolentiam, qui post Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
aquilã uidelicet. & simmachũ. &. theodotio¬
nẽ. & curiose legunt. & ꝑ origenis laborẽ
in exaploes eccłus dedicarunt. Quanto
magis latini grati eẽ deberent. quod ex¬
mutuari: Primũ enĩ magnoꝵ sumptuũ
est. & infinitȩ difficultatis.: exempla habere posse
quę ex suꝑfluo uidebantur adposita. Sigͥ
aliis licuit non tenere quod semel susceꝑant.
& post septuaginta cellulas quȩ uulgo sine
auctore iactantur singulas cellulas aꝑuere
hocq in eccłiis legitur quod septuaginta
nescierunt: Cur me ñ suscipiant latini mei.
qui inuiolata editione ueteri ita nouã con¬
ditli. ut laborem meũ hebreis. & quod his
maus est. apłis auctorib probem: Scripsi
nuꝑ librũ de optimo genere int̾pretandi:
ostendens illa de euangelio. Ex egipto uo¬
caui filiũ meũ. & qm̃ nazareus uocabitur.
&. uidebunt in quẽ conpunxerunt. & illud

Expanded text:
 videlicet, et Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, et per Origenis laborem in Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exmutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria possequae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt, cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium meum ; et Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et, Videbunt in q
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta tͣnslat᷑oꝵ olim de greco ẽmen¬
datam tribuisse me nr̃is. Nec inimicum
debere estimari eoꝵ. quos in conuentu
fratrũ semꝑ edissero. & quod nunc dabre
ĩamim. id est uerba dierum intͣpretatus sũ:
idcirco feci ut in extricabiles moras. &. siluã
nominũ. quȩ̃ scriptoꝵ confusa sunt uicio.
sensuũq barbariem. aꝑtius & ꝑu̾suum

Expanded text:
Septuaginta Translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM  , id est, Verba dierum, interpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem, apertius
Abbreviated transcription (Latin):
inquã ipsius carnis. in qua nunc uiuimus.
nec ut quid̾a calũpniant᷑ alteram ꝓ hac re-¬
surrecturã dicimꝰ. sed hanc ipsam. nullo
om̃ino ei membro amputato. uel aliqua
corporis parte desecta: sed cui nichil
omĩno ex om̃i natura sua desit. nisi sola cor¬
ruptione : & seminet᷑ in infirmitate. sur
surgat sp̾ale. Hęc nob̾ de resurrectione tra-¬
dita ft̃ ab his a qͥb scm baptisma in aqͥleiensi
ȩccłia consequiiti sumꝰ: quȩ puto ipsa ẽẽ quę
illud sentimus. qd̾ scriptũ est in ȩuangłio :

Expanded text:
psius carnis nostrae, in qua nunc vivimus. Non, ut quidam calumniantur, alteram pro hac resurrecturam dicimus; sed hanc ipsam, nullo omnino ejus Al. ei membro amputato, vel aliqua corporis parte desecta, sed cui nihil omnino ex omni natura sua desit, nisi sola corruptione: et seminetur in infirmitate, surgritale . Haec nobis de resurrectione tradita sunt ab his, a quibus sanctum baptisma in Aquilejensi Ecclesia consequuti sumus: quae puto ipsa esse, quae illud sentimus, quod scriptum est in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
liber ut multi putant. siue ab altero ut tu¬
martiris : muta titulũ. & romanã simplici¬
tatẽ tanto ꝑiculo libera. Non tͥ expedit
ut ꝑ te cdarissimꝰ martyr. hereticꝰ udicetur.
ut qui effudit ꝓxp̃o sanguinẽ. contrarius
fidi xp̃i ad probetur. Dic potius. Inueni
librum. putaui martyris: netimeas peniten¬
tiam. Iam te ñ urgebo: non querã a quo ac-¬
ceꝑis. Uel mortuoꝵ aliquẽ nominato: uł in
platea ab ignoto homine emisse te dicito
Non enim dampnationẽ tuã querimꝰ. sed
conu̾sionẽ. Melius est ut trraueris: quã¬
trinitas in subsistęntib ꝑsonis. unitas in
natura atq substantia. Filium quoq di
in nouissimis dieb natum ẽẽ confitemur
ex uirgine & sp̃u sco. carnem naturȩ hu¬
manȩ atq animam suscepisse. in qꝗͣ & pass
ẽ & sepultꝰ. & resurrexit a mortuis: in ead̾e
ipsa carne resurgens. quȩ deposita fuerat
in sepulchrꝰ : cum qua carne simul atq

Expanded text:
liber, ut multi putant: sive ab altero, ut liber, ut multi putant: sive ab altero, ut  esse martyris, muta titulum, et Romanam simplicitatem tanto periculo libera. Non tibi expedit, ut per te clarissimus martyr haereticus judicetur; ut qui effudit pro Christo sanguinem, contrarius fidei Christi approbetur. Dic potius, Inveni librum, putavi illum martyris: ne timeas poenitentiam. Jam te non urgebo, non quaeram a quo acceperis: vel mortuorum aliquem nominato, vel in platea ab ignoto homine te emisse dicito. Non enim damnationem tuam quaerimus, sed conversionem. Melius est, ut tu erraveris, quaTrinitas in subsistentibus personis, unitas in natura atque substantia. III. Filium quoque Dei in novissimis diebus natum esse confitemur ex Virgine et Spiritu Sancto: carnem naturae humanae, atque animam suscepisse, in qua et passus est, et sepultus, et resurrexit a mortuis: in 405 eadem ipsa carne resurgens, quae deposita fuerat in sepulcro: cum qua carne simul, atque
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & emendet ad litterã. & distinguat. &
inem̃datum uł ñ distinctum codice̾ non
habeat: ne sensuũ difficultas si distinctus
latims lector inueniat: nunc eosdẽ libros
hereticos criminaris. &. u̾so stilo quẽ predi¬
caueras quia consortem putabas: accusas.
calumpn iator est martyris: ego qui illum
dico hereticum ñ fuisse. nec scripsisse librũ
qui ab omnib reprehendit᷑: an tu qui uolu¬
men hominis arriani. titulo cõmutato. sub
nomine martyris edidisti: Non tͥ sufficit
scandalũ greciȩ. nͥ illum et latinoꝵ aurib
ingeras. & inclitũ martyrẽ tua qͣntũ in te
est tͣnslatione deformes. Tu quidem alia
me accusares: s ut origenȩs ꝑ nos scripta de.¬
fenderes. At tam̃ scito romanã fidẽ apłica
fide laudatam. istiusmodi p̃stigia ñ recipe.¬
& etiam si angłs alit̃ adnunciet quã semel
p̾dicatũ ẽ: pauli auctoritate munitã non
posse mutare. Ergo fr̃ siue ate falsatus est

Expanded text:
rit, et emendet ad litteram et distinguat et rit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem non habeat, ne sensuum difficultas, si distinctusLatinus lector inveniat; nunc eosdem libros, haereticos criminaris: et verso stylo, quem praedicaveras, quia consortem putabas, accusas, calumniator est martyris? Ego qui illum dico haereticum non fuisse, nec scripsisse librum, qui ab omnibus reprehenditur: an tu, qui volumen hominis Ariani, titulo commutato, sub nomine Martyris edidisti? Non tibi sufficit scandalum Graeciae, nisi illud et Latinorum auribus ingeras, et inclytum Martyrem tua quantum in te est translatione deformes. Tu quidem alia me accusares, sed ut Origenis per nos scripta defenderes. Attamen scito Romanam fidem, Apostolica voce laudatam, istiusmodi praestigias non recipere: etiam si Angelus aliter annuntiet, quam semel praedicatum est, Pauli auctoritate munitam non posse mutari. Ergo, frater, sive a te falsatus est 543
Abbreviated transcription (Latin):
di putent in uenisse materiã. Sed uideris
quid ꝑuersi & contentiosi homines agañ:
nobis interun tantꝰ labor. si tam̃ orantib
uobis ds̃ iuuerit. id circo susceptus ẽ : ñ
ut calũpniosis ora. qd̾ fieri ñ potest. licet
forte etiã hoc d̾s faciat. clauderemꝰ. sed
ut ꝓficere ad scientiã rerũ uolentib. mate¬
riam p̾beremꝰ. Illud sane. omnẽ qͥ hos libroᷤᷤ
uł descripturꝰ uł lecturꝰ ẽ. in conspectu di
patris & filii & sp̃s scĩ contestoratq c̃uenio.
ꝑ futuri regni fidẽ. ꝑ resurrectionis ex mor¬
tuis sacram̃tũ. ꝑ illũ qui p̾paratꝰ ẽ diabolo &.
angłis eiꝰ et̾nũ igne̾. si ñ in illum locũ here¬
ditate ȩ̨t̾na possideat. ubi ẽ fletus & stridor
dentium. & ubi ignis eoꝵ ñ extinguetur.
& uermis eoꝵ ñ morietur : ne addat aliqͥd
hui scripturȩ. ne auferat : ne inserat. ne ĩmu¬
tet : sed conferat cũ exẽplarib unde scripse¬

Expanded text:
di putent inuenisse materiam. sed uideris, di putent inuenisse materiam. sed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumniosis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos libros uel descripturus est uel lecturus, m conspectu dei patris et filii et spiritus sancti contestor atque conuenio per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, aeternum ignem: sic non illum locum aeterna hereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium et ubi ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripse
Abbreviated transcription (Latin):
disputat. in qͥb philosophi om̃i sua ȩtate
consũpta. inuenire potuerunt nichil.
Hic uͦ nr̃ quantũ potuit id egit: ut crea-¬
toris fidem. & creaturarũ rationẽ quã illi
ad impietatẽ traxerunt. ad pietatem iste
conuerter&.Sicubi gͦ nos in libris eius
aliquid contra id inuenimus. quod ab eo
in cȩteris locis pie de trinitate fuerat de-¬
finitum : uelut adulteratum hoc & alienum.
aut pͣtermisimus. aut scđm eam regulã ꝓtu¬
limus. quam ab ipso frequent᷑ inuenimus
affirmatam. Siqua sane uelut ꝑitis iam &
scientib loquens. dum breuit᷑ transire uult.
obscurius ꝓtulit: nos ut manifestior fier&
locus. ea quȩ de ipsare in aliis eiꝰ libris aꝑtiꝰ
legeramus. ad iecimus. explanationi studen¬
tes : nichil tam̃ nrm diximus. sed licet in
aliis locis. dicta sua tam̃ sibi reddidimus.
Hȩc aut᷑ idcirco in p̾fatione cõmonui:
ne forte calumpniatores iterũ se criminan¬

Expanded text:
disputat, in quibus philosophi omni sua aetate disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potuerunt nihil. hic uero noster, quantum potuit, id egit, ut creatoris fidem et creaturarum rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praetermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum breuiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminan
Abbreviated transcription (Latin):
quanta offendicula inueniant᷑ in greco: ita
eliminauit om̃ia int̃pͣtando atq purgauit.
ut nichil in illis qd̾ a fide nr̃a discrepet latinꝰ
lector inueniat. Hunc gͦ etiã nos licae ñ ȩlo¬
quentiȩ uirib. disciplinȩ tam̃ regulis in qͣn¬
tũ possumꝰ sequim᷑ : obseruantes scilic& ne ea
quȩ in libris origenis a seipso disceepantia
inueniunt᷑ atq contͣria. ꝓferamꝰ. Cuiꝰ diuer¬
sitatis causã pleniꝰ tͥ in apologetico quem
pãphilus ꝓ libris ipsiꝰ origenis scripsit. edidimꝰ.
breuissimo libello suꝑaddito: in qͦ euidentib
ut arbitror probamentis. corruptos esse
in quãplurimis. ab hereticis & maliuolis
libros eiꝰ ostendimꝰ : & p̾cipue istos quos nc̃
exigis ut interpreter. id est periarchon.
qd̾ uł de pͥncipib uł de pͥncipatibus dici
potest. Qui sunt reuera alias. & obscurissi¬
mi & difficillimi : de reb enim ibi talib

Expanded text:
quanta offendicula inueniantur in Graeco, ita quanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum possumus, sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam plenius tibi in Apologetico, quem Pamphilus pro libris ipsius Origenis scripsit, edidimus breuissimo libello superaddito, in quo euidentibus, ut arbitror, probamentis corruptos esse in quam plurimis ab hereticis et maliuolis libros eius ostendimus et praecipue istos, quos nunc exigis ut interpreter, id est περὶ ἀρχῶν, quod uel \'de principiis\' uel \'de principatibus\' dici potest, qui sunt re uera alias et obscurissimi et difficillimi. de rebus enim ibi talibus