comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad atriũ pontificis cui erat notꝰ ꝑueniret. uixta qđ in
suo ipse euangłio cõmemorat. Sicut aut̃ petrus qͥ culpã
negationis poenitentiȩ lacrimis abluit. & confessione
dnici amoris funditꝰ extirpauit. recuꝑationẽ ostendit
eorũ qͥ in martyriolabunt᷑: ita cȩteri discipłi qͥ arti-¬
culũ cõprehensionis fugiendo p̾uenerant. cautelam
fugiendi docent eos qͥ sẽ minꝰ idoneos ad toleranda sup-¬
plicia sentiunt. quib multo tutius. ẽ. petere pͣsidia
latebrarũ quã sẽ discrimini certaminũ exponere: ita
etiã iste adolescens qͥ reiecta sindone nudus ꝓfũgit
abimpiis. illoꝵ & opus designat & animũ qui ut
securiores ab incursib hostiũ fiant. quicqͥd inhoc samu¬
co possiciert uident᷑ abiciunt ac nudi potius dño famu¬
Aco reuocandi aduer sariis dare didicerint : luerta
aseinnlos beati iosepͥo q̃ relito in manib adũl tene rallio
soras ce iliuit: malens dõ nuidus: quã indutꝰ cupidita¬

Expanded text:
ad atrium pontificis, cui erat notus, perveniret, juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat . Sicut autem Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessione Dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt, quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens, qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum; qui ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur, abjiciunt, ac nudi potius Domino famua Deo revocandi adversariis, dare didicerunt. Juxta exemplum beati Joseph, qui relicto in manibus adulterae pallio, foras exsiluit, malens Deo nudus quam indutus cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
sio legis. ẽ. si fugere uoluerint. aut mors imminens si
remanserint. Si aut̃ de consũmatione mundi intelligit᷑.
hoc pͣcipit ut ñ refrigescat fides nr̃a & in xp̃m caritas.
neq ut otiosi in oꝑe dĩ torpeamꝰ uirtutũ sabbato. Hȩc¬
& enĩ dñi locutio: partĩ ad captiuitatẽ iudaicã quȩ a
romanis facta. ẽ. partĩ addiem iudicii ꝑtinet. Nã & apud
matheũ ita discipłi dñm cũ hȩc ee̾t. locutꝰ: int̾rogasse

Expanded text:
sio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si sio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si remanserint. Si autem de consummatione mundi intelligitur, hoc praecipit ut non refrigescat fides nostra et in Christum charitas, neque otiosi in opere Dei torpeamus virtutum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam quae a Romanis facta est, partim ad diem judicii pertinet. Nam et apud Matthaeum ita discipuli Dominum, cum haec esset locu
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ habemꝰ. Et qͥ oꝑatur in ȩccła. ac sicut paulus &
apollo plantat & rigat. ñ respiciat spem scłarẽ cui re¬
nunciauit. nec retinacula uitȩ labentis. quib se iã iãq
p̃sumat. Ue aut̃ pregnantib & nutrientib in illis
dieb. Ue p̃sente captiuitate pregnantib & nutrientib.
quarũ uł uteri uł manꝰ filiorũ sarcina p̃grauatȩ. sugȩ
necessitatẽ ñ minimũ impediunt. Legẽ regũ hysto¬
riã: ubi uxor ionathȩ malũ captiuitatis pͣproꝑa fu¬
ga uitando. lapsũsinu filiũ ꝑpetuo claudũ recepit.
aut̾ ut ñ fiat fuga urã hẏeme uł sabbato. Si de captiui¬
tate ierłm uoluerimꝰ acciꝑe quando atito & uespasiano
capta. ẽ: orare debent ne fuga eoꝵ hyeme uł sabbato fiat.
qͥa in altero duricia frigoris ꝓhibet ad solitudinẽ fugere
& in montib desertisq latitare: in altero autẽ transgres.

Expanded text:
ex Deo habemus . Et qui operatur in Ecclesia, ac sicut Paulus et ex Deo habemus . Et qui operatur in Ecclesia, ac sicut Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit, nec retinacula vitae labentis, quibus se jam jamqupraesumat. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae praesenti captivitate praegnantibus et nutQuarum vel uteri, vel manus, filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege et Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit.autem, ut non fiat fuga vestra hieme, vel sabbato. Si de captivitate Jerusalem voluerimus accipere, quando a Tito et Vespasiano capta est, orare debent, ne fuga eorum hieme, vel sabbato fiat; quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudines pergere, 196 et in montibus desertisque latitare; in altero, aut transgre
Abbreviated transcription (Latin):
tionis stare nͣ debet hoc ẽ. hereses & flagicia regnare
int̾ eos qͥ cȩlestib mysteriis uidebant᷑ esse consecrati.
cũ opantes iniqͥtatẽ. loquentes mendaciũ. uiros sangui¬
nũ &dolosos quos a bominabit᷑ dñs pacẽ fideliũ curbare
ꝑpenderimꝰ: tunc qͥcunq iniudea hoc. ẽ. in confessione
uerȩ fidei ꝑsistimꝰ. ñ terrenis infimisq actib mancipa¬
ri sed tanto altius uirtutũ culm̃ debemꝰ ascendere. qͣnto
plures ampla & errabunda uitiorũ sequi itinera uidemꝰ
unc qͥ suꝑtectũ ẽ. hoc est qͥ excedens animo catnalia can¬
quã in aura libera sp̃iialit̃ uiuit: ne descendat ad infi¬
mos actus pristinȩ conuersationis. neq ea quȩ relique¬
rat mundi carnisue desideria repetat. Domꝰ nanq nr̃a.
uł mundus hic. uł ipsa inqua degimꝰ nr̃a intelligen¬
da .ẽ. caro. De qua dicit apłs. Scimꝰ enĩ qđ si terrestris
domꝰ nra huiꝰ habitationis dissoluat᷑: qđ ȩdificationẽ

Expanded text:
tionis stare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est in confessione verae fidei persistimus, non terrenis infirmisque actibus mancipari, sed tanto altius virtutum eulmen debemus ascendere, quanto plures ampla et errabunda vitiorum sequi itinera videmus. Tunc qui super tectum est, hoc est qui excedens animo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, ne descendat ad infimos actus pristinae conversationis, neque ea quae reliquerat mundi carnisve desideria repetat. Domus namque nostra, vel mundus hic, vel ipsa in qua degimus, nostra intelligenda est caro, de qua dicit Apostolus: Scimus enim quod si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem
Abbreviated transcription (Latin):
corde & corpore incȩlestib ualeant cõmunicare my¬
steriis : necessariũ est inquinam̃ta quȩ ex tẽporaliũ
negotiorũ curis quisq contraxerit. subsequenti bo¬
narũ cogitationũ & actuũ mundet instantia. si inter¬
nȩ refectionis cupit epulis ꝑfrui. Sed pharisei sp̃u¬
alia ꝓpħarũ uerba carnalit᷑ accipientes: quȩ illi de
cordis & oꝑis castigatione p̃cipiebant dicentes. laua-¬
mini mundi estote. & mundamini qui fertis uasa
dñi: ista de corpore solũ lauando seruabant. Frustra
autẽ pharisei. frustra om̃s iudei lauant manꝰ. & a
foro baptizant᷑: quã diu contẽnunt fonte saluato¬
ris ablui. in uanũ baptisma seruant. uasa mundant.
qͥ cordiũ suorũ & corporũ eluere sordes neglegunt:
cũ certũ sit moysen & ꝓpħas qui uasa popłi dĩ. uel
aqua dilui uł igne purgari. uł oleo scĩficari quacunq
ex causa iusserunt ñ in hoc materialiũ rerũ emunda¬

Expanded text:
corde et corpore coelestibus valeant communicare mycorde et corpore coelestibus valeant communicare mysteriis. Necessarium est inquinamenta quae ex temporalium negotiorum curis quisque contraxerit, subsequenti bonarum cogitationum et actuum permundet instantia, si internae refectionis cupit epulis perfrui. Sed Pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando servabant. Frustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt: cum certum sit Moysen, et prophetas qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, ex causa, jusserunt, non in hac materialium rerum emunda
Abbreviated transcription (Latin):
doctores. ce̾ popłi debuerant: ñ ad uerbũ audien-¬
dũ.ñ ad quȩrendã medelã: sed ad mouendas solũ
quȩstionũ pugnas ad dñm concurrunt. eosq de ñ
lotis corporis manib uituꝑant. inquorũ oꝑib quȩ
ꝑ manꝰ siue ꝑcȩtera corporis mẽbra fiunt: nichil
immundiciȩ sordidantis inuenire ualebant: cũ se
magis ipsos culpare debuerint. qui lotas aqua manꝰ
habentes. conscientiã liuore pollutã gestabant.
harisei enĩ & om̃s iudei nisi crehrolauerint manꝰ
ñ manducant: tenentes traditiones seniorũ. & a
foro nisi baptizent᷑ ñ comedunt. Suꝑstitiosa est
hominũ traditio semel lotos ob manducandũ panẽ
crebrius lauare. & a foro nisi baptizent᷑ ñ comedere:
sed necessaria ẽ. doctrina ueritatis. quȩ iubet eos
qͥ cũ panẽ uitȩ descendente de cȩlo participare desi¬
derant: crebro elemosinarũ. lacrimarũ. aliorũq
iusticiȩ fructuũ lam̃to sua oꝑa purgare. ut casto

Expanded text:
ad verbum audiendum, non ad quaerendam medelam, sed ad movendas solum quaestionum pugnas, ad Dominum concurrunt: eosque de non lotis corporis manibus vituperant, in quorum operibus quae per manus sive per caetera corporis membra fiunt, nihil immunditiae sordidantis invenire valebant; cum se magis ipsos culpare debuerint, qui lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant. Pharisaei enim et omnes Judaei, nisi crebro laverint manus, non manducant, tenentes traditionem seniorum, et a foro nisi baptizentur, non comedunt. Superstitiosa est hominum traditio, semel lotos ad manducandum panem crebrius lavare, et a foro nisi baptizentur, non comedere. Sed necessaria est doctrina veritatis, quae jubet eos, qui cum pane vitae descendente de coelo participare desiderant, crebro eleemosynarum, lacrymarum aliorumque justitiae fructuum lavamento sua opera purgare, ut casto
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriis tẽpli & eorũ usib deseruiret. Potest autẽ
& hunc breuit̾ habere sensũ. munꝰ qđ exme est tibi
ꝓderit. Cõpellitis in qͥt filios ut dicant parentib suis
Qđcunq donũ oblaturus erã dõ in tuos consumo cibos.
tibiq ꝓdest opat̾ & mat̾: ut illi tim̃tes accipe qđ
dõ uidebant mancipatũ. inopem magis uellent ui-¬
tã ducere. quã comedere de consecratis.

Expanded text:
ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum. Munus quod ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ quicquã facere patri suo aut matri. & cȩt̾a. Prȩce-¬
ꝑat dñs. uł imbecillitates. uł ętates. uł penurias
parentũ considerans: ut filii honorarent etiã in
uitȩ necessariis ministrandis parentes suos. Hanc
ꝓuidentisimã dĩ lege uolentes scribȩ phariseiq sub¬
uertere. ut impietatẽ sub nomine pietatis indiice¬
rent: docuerunt pessimos filios. ut siquis ea quȩ pa¬
rentib offerenda sunt dõ uouere uoluerit qui uerus
.ẽ. pat̃. oblatio dñĩ p̃ponat᷑ parentũ munerib: uel
certe ipsi parentes quȩ dõ consecrata sunt: ne sacri¬
legii crim̃ incurrerent declinantes egestate confi¬
ciebant᷑: atq ita fiebat ut oblatio liberorũ sub occa¬
sione tẽpli & dĩ in sacerdotũ lucra cederet. Hȩc pessi¬
ma phariseorũ consuetudo de tali occasione ueniebat:
Multos nanq obligatos ȩre alieno. & nolentes sibi credi¬
tũ reddere diligebant sacerdotes: ut exacta pecunia

Expanded text:
quidquam facere patri suo aut matri, etc. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est pater, oblatio Domini praeponacerte ipsi parentes, quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent declinantes, egestate conficiebantur. Atque ita fiebat ut oblatio liberorum, sub occasione templi et Dei, in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetu o de tali occasione veniebat; multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, deligebant sacerdotes, ut exacta pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
adipe frum̃ti satiat tẽ. Non gͦ crustas sed micas de pa-¬
ne puerorũ edunt catelli: qͥa conuersi ad fidẽ qui e¬
rant despecti ingentib ñ litterȩ suꝑficiẽ in scriptu¬
ris. sed sp̃u aliũ medullã sensuũ qua inbonis actib
ꝓficere ualeant inquirunt. Et hoc sub mensa domino¬
rũ. dũ uerbis sacri eloqui i humilit̾ subdita ad im-¬
plenda quȩ p̾cepta sunt cuncta sui cordis & corporis
officia supponunt: quatinꝰ ad sꝑanda quȩ a d ño pro¬
missa sunt p̾mia in cęlis. meritose debitȩ humilita¬
tis erigant. Et ait illi. Propt̾ hunc sermonẽ:
uade. exiie demoniũ de filia tua. Propt̾ humilẽ ma¬
tris fidelẽq sermonẽ filiã deseruit demoniũ. ubi dat᷑
exemplũ cathecitandi & baptizandi infantes: qͥa uide¬
licet ꝑfidẽ & confessionẽ parentũ inbaptismo liberan¬
tur a diabolo paruuli. qͥ necdũ ꝑse saꝑe uł aliquid

Expanded text:
adipe frumenti satiat te . Non ergo crustas, sed micas de paadipe frumenti satiat te . Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritualium medullam sensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum, verbo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae praecepta sunt cuncta sui cordis et corporis officia supponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis merito se debitae humilitatis erigant. Et ait illi: Propter hunc sermonem vade. Exiit daemonium de filia tua. Propter humilem matris fidelemque sermonem filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sũ reliquiis catulorũ. ut humilitate micarũ ad pa¬
nis integri ueniã magnitudinẽ. Mira rerũ conuer¬
sio. Isrł quondã filius. nos canes. Pro diuersitate fidei.
ordo nominũ cõmutat᷑. De illis postea dr̃. Circunde¬
derunt me canes multi. & uidete canes. uidete malos
oꝑarios. uidete concisionẽ. De nobis a latratu blasphe¬
miȩ contradictionis ad pietatis grãm conuersis: ipse
alibi dicit. & alias oues habeo quȩ ñ sunt ex hoc ouili:
& illas oportet me adducere. & uocẽ meã audient:
Notandũ sane qđ mystice loquit᷑ credens ex gentib mu¬
lier : qͥa catelli sub mensa cõmedunt de micis ꝓueroꝵ.
Mensa quippe. ẽ. scriptura scã. quȩ nob̾ panẽ uitȩ mini¬
strat. Hinc & enĩ dicit eccła. Parasti in conspectu meo
mensã: aduersus eos qͥ tribulant me. Micȩ puerorũ.
interna sunt mysteria scripturarũ : quib humiliũ

Expanded text:
sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad pasum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum conversio, Israel quondam filius, non canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium
Abbreviated transcription (Latin):
eiceret de filia ciꝰ. Qui dix̃ illi. Sine prius saturari
filios. Quasi aꝑtius diceret. Restat futurũ. ut etiã
uos qͥ de gentib estis salutẽ consequamini. sed pͥmo
oportet iudeos qͥ merito antiquȩ electionis filioꝵ
dĩ solent nomine censeri pane cęli refici: & sic tandẽ
gentib uitȩ pabula ministrari. Non est enĩ
bonũ sumere panẽ filioꝵ: & mittere canib At illa
respondit: & dicit ei. Utiq dñe. nã & catelli come¬
dunt de micis puerorũ. Mira sub ꝑsona mulieris
chananitidis ȩcclȩ fides. patientia. humilitas p̾dicat᷑.
Fides: qu a crediderit posse sanari filiã suã. Patientia:
qua toties contẽpta ut matheus scribit in p̃cib ꝑseue¬
rat. Humilitas: qua se ñ canib sed catulis cõparat:
Scio me inqͥt filiorũ panẽ ñ mereri. nec integros caꝑe
posse cibos. nec sedere ad mensã cũ patre: sed contenta

Expanded text:
ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utique, Domine. Nam et catelli comedunt de micis puerorum. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta ut Matthaeus scribit in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta
Abbreviated transcription (Latin):
cogeret. E ⁊ ñ potuit inqͥt latere. Alulier enĩ
statĩ ut audiuit de eo cuiꝰ habebat filia sp̃m immun¬
dũ intrauit & ꝓcidit ad pedes eiꝰ. Erat aut̃ mulier
gentilis syrophenissa genere. Typice autẽ mulier
hȩc gentilis sed cũ fide ad dñm ueniens. ȩccłam de¬
signat de gentib collectã. quȩ ꝓfilia demoniaca
dñm rogat: cũ ꝓ popłis suis necdũ credentib ut &¬
ipsi a diaboli fraudib absoluant᷑. suꝑnȩ pietati sup¬
plicat. Quȩ bene iuxta matheũ de finih suis egres¬
sa: in hoc uͦ euangłista: ingressa esse ad dñm. atq
ad pedes eiꝰ ꝓcidisse refertur: quatinꝰ ex utriusq as¬
sertione colligat᷑. qđ illi solũ fidelit̃ ac recte ꝓperran¬
tib orant. qͥ priscas suȩ ꝑfidiȩ mansiones relinquunt.
atq in domũ dñi uidelicet ȩccłam. pia sẽ deuotione
transferunt. Et rogabat inqͥt eũ: ut demoniũ

Expanded text:
cogeret. Et non potuit, inquit, latere. Mulier enim cogeret. Et non potuit, inquit, latere. Mulier enim statim ut audivit de eo, cujus habebat filia spiritum immundum, intravit et procidit ad pedes ejus. Erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genere. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotione transferunt. Et rogabat, inquit, eum ut daemonium
Abbreviated transcription (Latin):
causa putandus ẽ. fines tyri & sẏdonis intrasse nisi
ut filiã syrophenissȩ a demonio liberaret: ac ꝑfidẽ
feminȩ gentilis. ꝑfidiã argueret scribarũ & phariseoꝵ:
Sed fidelit̾ ac pic sentiendũ. ẽ. qͥa nequaquã de illo hac
in re qđ ipse noluit factũ ẽ. sed fidelib iter eius se¬
quentib quid principalit̾ in bonis quȩ agunt uelle
debeant ostensũ. Ingressus quippe domũ pͣcepit di¬
scipłis ne se cuiquã in regione ignota quis esset aꝑi-¬
rent. At tam̃ ipse suũ illo introitũ gentili feminȩ qui
rendã a se salutẽ inuisibili accendit instinctu: ut
ex ẽplo eiꝰ discerent quib sanandi infirmos grãm con-¬
ferret in exhibitione miraculorũ humani głam fa¬
uoris quantũ possent declirare. nec tam̃ apio uirtu¬
tis oꝑe cessare. quando hȩc fieri uł fides bonorũ
iuste mereret᷑. uł incredulitas prauorũ necessario

Expanded text:
causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quirendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario
Abbreviated transcription (Latin):
sed iuxta xp̃m in corde. ẽ: & arguendi ex hac senten¬
tia qͥ cogitationes a diabolo immitti putant. & ñ
ex ꝓpria nasci uoluntate. Diabolus enĩ adiutor &
incentor. cẽ. malarũ cogitationũ potest: auctor ñ
potest. Sin aut̃: semꝑ in insidiis positꝰ. leuẽ cogita-¬
tionũ nr̃arũ scintillã: suis fomitib inflãmaret.
Non debemꝰ gͦ opinari eũ cordis quȩq occulta rimari.¬
sed ex corporis habitu & gestib estimare qͥd uersemꝰ
intrinsecus Uerbi gra. Si pulchrã mulierẽ nos crebro
uiderit respicere: intelligit cor amoris iaculo uulne¬
ratur Et inde surgens abi it infines tyri & sydo¬
nis. Scribis & phariscis calũniatorib derelictis. trans¬
gredit᷑ in partes tyri & sydonis: ut tyrios sydoniosꝙ
curaret. Et ingressus domũ: neminẽ uoluit sçi¬
ne & ñ potuit latere. Merito querit᷑ quomꝰ dicat᷑
quia dñs neminẽ uolucrit iter suũ scire: nec tamen
ris agebant᷑ intus cũ patre disponebat: Aut quã ob

Expanded text:
sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari,sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus neminem voluerit iter suum scire, nec tamen ris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob
Abbreviated transcription (Latin):
re qđ ingesserunt: & tam̃ corpulentos. ẽẽ. quia ad
primũ tactũ. liquidior cibus & potꝰ ꝑ mẽbra fun¬
datur. Sed istiusmodi homines dũ uolunt alterius
impitiã rep̃hendere: ostendunt suã. Quãuis enĩ
tenuissimꝰ humor & liquens esca. cũ in uenis & ar-¬
tub cũ cocta fuerit & digesta: ꝑ occultos meatꝰ cor¬
poris: quos greci poros uocant. ad inferiora delabitꝰ
& in secessũ uadit. Dicebat autẽ. Qm̃ quȩ de¬
homine excunt: illa cõmunicant hominẽ. Ab intus
enĩ de corde hominũ cogitationes malȩ ꝓcedunt.:

Expanded text:
re quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad re quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra funditur. Sed istiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora delabitur, et in secessum vadit. Dicebat autem quohomine exeunt, illa communicant hominem. Ab intus enim de
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ a turba: int̾rogabant eũ discipłi eiꝰ para-¬
bolã. & ait illis. Sic & uos imprudentes estis: Qđ
aꝑte dictũ fuerat & patebat auditui. apłi ꝑ parabolã
dictũ putant. & in remanifesta: mysticã quęrunt
intelligentiã. Corripiunt᷑ itaq a dño: quare para-¬
bolice dictũ putant. qđ ꝑspicue locutꝰ ẽ. Quo anĩ ad¬
uertimꝰ uitiosũ esse auditorẽ: qͥ obscure manifesta
aut manifeste dicta obscure uelit intelligere:
trẽ & in secessũ emittit᷑ purgans om̃s escas : Omniũ
euangłiorũ loca apud hereticos & puersos. plena sunt
scandalis: & ex hac sententiola quidã calũniantur
qđ dñs physicȩ disputationis ignarus putet om̃s ci¬
bos in uentrẽ ire & in secessũ digeri. cũ statĩ infusȩ
escȩ ꝑartꝰ & uenas ac medullas neruosq fundant᷑.
Unde constat & multos qui uitio stomachi ꝑpetẽ su-¬
stinent uomitũ. post cenas & prandia statĩ euome¬

Expanded text:
in domum a turba, interrogabant eum discipuli ejus parain domum a turba, interrogabant eum discipuli ejus parabolam. Et ait illis: Sic et vos imprudentes estis? Quod aperte dictum fuerat, et patebat auditu, apostoli per parabolam dictum putant, et in re manifesta mysticam quaerunt intelligentiam. Corripiunturque a Domino quare parabolice dictum putant quod perspicue locutus est. Ex quo animadvertimus vitiosum esse auditorem qui obscure manifesta aut manifeste dicta obscure velit intelligere. trem et in secessum emittitur purgans omnes escas? Omnium Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire, et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas ac medullas nervosque fundantur. Unde et multos videmus qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia statim evome
Abbreviated transcription (Latin):
mone terit᷑ Popłs iudeoꝵ partẽ dĩ. ẽẽ. se iactans.
cõmunes cibos uocat quib om̃s utunt᷑ homines.
Uerbi grã. suillã carnẽ. ostreas. lepores. & istius modi
animantia quȩ ungulã ñ findunt. nec ruminant: nec
squamosa in piscib sunt. Unde & in actib apłorũ scri¬
ptũ ẽ. Qd ds̃ scĩficauit: cu ne cõmune dixeris. Cõmu¬
ne gͦ qđ cȩteris hominib patet. & quasi ñ est de parte
di: ꝓ immundo appellat᷑ Nichil ẽ. inqͥt extra ho¬
minẽ introiens in eũ. qđ possit eũ coinquinare: sed
quȩ de homine ꝓcedunt. illa sunt quȩ coinquinant
hominẽ. Opponat prudens lector. & dicat. Si qđ in¬
trat in os ñ coinquinat hominẽ. quare idolotitis ñ
uescim᷑. & apłs scribit. ñ potestis calicẽ dñi bibere &
calicẽ demoniorũ: Sciendũ gͥ qđ ipsi quidẽ cibi
& dĩ creatura ꝑ se munda sint: sed idoloꝵ ac demonũ
inuocatio. ea facit immunda. E⁊ cũ introisset

Expanded text:
Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia: suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus Apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est inquit extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare. Sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant hominem. Opponat prudens lector et dicat: Si quod intrat in os, non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum ergo quod ipsa quidem cibaria, ut Dei creatura, per se munda sint, sed idolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda. Et cum introisset
Abbreviated transcription (Latin):
płi tui ñ ambulant iuxta traditionẽ seniorũ. sed
comunib manib manducant panẽ: Mira plariseo¬
rũ seribarũq stulticia: qͥ di filiũ arguunt quare ho
ut fiat in illis uerbũ dĩ. Et dicebat illis. Bene
irritũ facitis p̃ceptũ dĩ. ut traditionẽ ur̃am seruetis:
Falsa caluniã uera responsione confutat. Cũ in qͥt uos
ꝓpt᷑ traditionẽ hominũ p̾cepta dñi neglegatis qua¬
re discipłos meos arguendos creditis: qđ seniorũ ius¬
sa parui pendant. ut dĩ sci custodiant.
Moy ses enĩ dixit. Honora patrẽ cuũ & matrẽ tuã
& qui maledixerit patri aut matri: morte moriat᷑.
Honor in scripturis ñ tantũ in salutationib & offici¬
is deferendis: quantũ in elemosina ac munerũ colla¬
tione sentit᷑ Honora inqͥt apłs uiduas quȩ uere ui¬
duȩ sunt Hic honor donũ intelligit᷑ & in alio loco
Presbiteri inqͥt duplici honore sunt honorandi: ma¬
xime qͥ laborant in uerbo & doctrina dñi. Et ꝑ hoc

Expanded text:
eniorum, sed communibus manibus manducant panem? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia. Dei filium arguunt, quare homut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis. quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam; Et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur. Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora inquit Apostolus viduas quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
stis illa portare modo. Propt̃ aliud uͦ: discipłis prȩcipit
Nolite sc̃m̃ dare canib: neq mittatis margaritas urãs an¬
past inauit homo & circiindedit sepẽ. & fodit lacũ. & ȩdi¬
ficauit turrẽ. & cȩtera. Homo iste qͥ pastinauit uineã:
ipse. ẽ. qͥ in alia parabola conduxit oꝑarios in uineã suã.
Qui plantauit uineã. de qua isaias plenissime ꝑcanticũ
loquit᷑ ad extremũ inferens. Uinea enĩ dñi sabaoth.
domꝰ isrł est & in psalmo. Vincã in qͥt de ȩgypto tran-¬
stulisti: eiecisti gentes & plantasti eã. Et sepẽ circunde¬
dit ei. uł murũ urbis. uł angłorũ auxilia. Et fodit
inea lacũ siue torcular. aut altare. aut illa torcula¬
ria quorũ trespsalmi titulo p̾notant᷑. octauis. & octo¬
gesimꝰ. & octogesimꝰ tercius. &edificauit turrẽ haud

Expanded text:
stis illa portare modo . Propter aliud vero discipulis praecipit: stis illa portare modo . Propter aliud vero discipulis praecipit: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras an fodit lacum, et aedificavit turrim. Homo iste qui pastinavit vineam ipse est qui in aliqua parabola conduxit operarios in vineam suam. Qui plantavit vineam de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth, domus est Israel. Et in psalmo, Vineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. Et fodit in ea lacum, sive torcular, aut altare, aut illa torcularia quorum et tres psalmi titulo praenotantur, octavus, et octogesimus, et octogesimus tertius. Et aedificavit turrim, haud
Abbreviated transcription (Latin):
tia condẽnent᷑ At illi cogitabant secũ dicentes.
Si dixerimꝰ de cęlo: dicet nob. Quare gͦ ñ credidistis ei
quẽ confitemini de cȩlo habuisse ꝓphetiã: Michi testi¬
moniũ phibuit: & ab illo audistis in qua ista faciã po-¬
testate. Si dixerimꝰ ex hominib: timebant popłm.
gͦ qđ libet horũ respondissent. in laqueũ sẽ casuros.
tim̃tes lapidationẽ. sed magis timentes ueritatis con¬
fessionẽ. Et respondentes: dicunt iesu. Nescimꝰ
Respondens iesus: ait illis. Neq ego dico uob. inqua
potestate hȩc faciã. Non uob̾ dico qđ scio qͥa ñ uultis
fateri qđ scitis Iustissime repulsi utiq confusi absces
maxime scientia ueritatis. ẽ. occultanda quȩrentib.
cũ uidelicet is qͥ quęxit aut minꝰ capax. ẽ ad intelligen¬
dũ quȩ quȩrit. aut odio uł contẽptu ipsius ueritatis¬
indignꝰ. ẽ. cui debeant aꝑiri quȩ quęrit. Quorũ ꝓpt̾
unũ: dñs ait Adhuc multa habeo uob̾ dicere: sed ñ pote¬

Expanded text:
tia condemnentur. At illi cogitabant secum dicentes: Si dixerimus, de coelo, dicet nobis: Quare ergo non credidistis ei? Quem enim confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ista faciam potestate. Si dixerimus ex hominibus, Timemus populum. ergo quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Et responderunt se nescire unde esset. Et Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec facio. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi utique confusi abscessmaxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus, cum videlicet is qui quaerit aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatisindignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unu
Abbreviated transcription (Latin):
inferiorib quȩ dicerent᷑ audiuit : qͥa necdũ mente
capaci ad intelligenda mysteria quȩ dicebant᷑ ascen-¬
dere nouerat. solusq moyses qͥa legẽ sp̃ualit̃ audire
didicerat. montis in qͦ erat ds̃ uerticẽ conscendit.
B ene aut̃ dr̃: qͥa ascendens in montẽ dñs uocauit ad
sẽ quos uoluit ipse. Non enĩ illorũ electionis ac stũ¬
dii. sed diuinȩ erat dignationis & gr̃ȩ ut in apostola
quã uerbo p̾dicarent. suo qͦq numero cõmendarent.
Ter & enĩ quaterni duodecĩ faciunt: & ter quaterni ad
prȩdicandũ sunt missi apłi. ut ꝑuniuersas quadrati
orbis plagas. haptizarent gentes in nomine patris &
filii & sp̃i sc̃ĩ. Unde & de ciuitate scã ierłm descenden¬
te de cȩlo a dõ scriptũ. ẽ. quia erant ei ab oriente portȩ
tres: & abaquilone portȩ tres. & ab austro portȩ tres.
& ab occasu portȩ tres. Ubi figuralit̾ ostendebat᷑: quia

Expanded text:
inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente capaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur, ascendere noverat: solusque Moyses quia legem spiritaliter audire didicerat, montis in quo erat Deus, verticem conscendit. Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad se quos voluit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatquam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent. Ter etenim quaterni duodecim faciunt. Et ter quaterni ad praedicandum sorbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Unde et de civitate sancta Hierusalem descendente de coelo a Deo scriptum est, quia erant ei ab oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab Austro portae tres, et ab occasu portae tres. Ubi figuraliter ostendebatur quia,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ipse: & uener̃ ad eũ. Et fecit ut essent .xiiiͦ.
cũ illo. Mons ille in qͦ apłos elegit dñs: altitudinẽ
designat iusticiȩ. qua instituendi erant. & quã p̾dica¬
turi hominib. Nã quia missurus erat eos ad pͣdicandũ
euangłiũ regni cȩlestis: merito ꝑsullimitatẽ loci
in qͦ electi sunt admonere uoluit eos. ñ in infimis de¬
sideriis animũ dissoluere: sed ad suꝑna desideranda
& quȩrenda semꝑ erigere debere. Sic enĩ legẽ daturus
priori suo popło in monte apparuit : de monte quȩ
agenda essent intonuit. Uerũ quia necdũ erat tẽpus
ut diceret᷑. poenitentiã agite apꝓpinquauit enĩ re¬
gnũ cȩlorũ: sed tantũ dicebat᷑. honora patrẽ tuũ¬
& matrẽ ut sis longeuus suꝑ t̾rã quã dñs ds̃ tuus da-¬
bit tͥ: quãuis hȩc eadẽ uerba typice regnũ nob̾ ȩter¬
nũ qđ est in t̾ra uiuentiũ ꝓmittant. nequaquã popłs
loquenti in monte dño apꝓpinquare ualuit. sed de

Expanded text:
oluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo. Mons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populo suo in monte apparuit: de monte quae agenda essent intonuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coeloruet matrem, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi , quamvis haec eadem verba typice nobis regnum aeternum, quod est in terra viventium promittant: nequaquam populus loquenti in monte Domino appropinquare valuit; sed de
Abbreviated transcription (Latin):
dim̃tis fouit: sed uigore asꝑȩ inuectionis incre¬
pauit dicens. Genimina uiꝑarũ. quis uob̾ demon¬
strauit fugere a uentura ira: Tonã pelliciã habebat
circa lũbos suos: quia carnẽ suã crucifixit cũ ui¬
ciis & concupiscentiis. Qđ eorũ. eẽ. ꝓpriũ qui st̃¬
iesu xp̃i: apło attestante didicimꝰ. Locustas & mel
siluestre edebat: quia dulce quidẽ sapiebat turbis
p̾dicatio eiꝰ existimante popło & cogitantib
omĩb in cordib suis de eo neforte ipse esset xp̃c
& enĩ dulcedo. in locustis .ẽ. alacer uolatꝰ sed cito
deciduus. Et pͣdicabat dicens. Uenit fortior

Expanded text:
repavit dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fugere a ventura ira ? Zonam pelliceam habebat circa lumbos suos, quia carnem suam crucifixit cum vitiis et concupiscentiis, quod eorum esse proprium qui si, Apostolo attestante, didicimus. Locustas et mel silvestre edebat, quia dulce quidem sapiebat turbis praedicatio ejus, existimante populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de eo ne forte ipse esset Christus. etenim dulcedo, in locustis est alacer volatus, sed cito deciduus. Et praedicabat dicens: Veniet fortior
Abbreviated transcription (Latin):
giam calciam̃torũ eiꝰ. Mos apud ueteres fuit. ut siqͥs
eã quȩ sibi cõpeteret acciꝑe uxorẽ nollet: ille ei
cłȩ sponsus apparuit : De qͦ idem ioħes dicit. Qui
habet sponsã: sponsus. ẽ. Sed quia ioħem homines
xp̃m esse putauer̃. qđ idem ioħes negat: recte se indi¬
gnũ. eẽ. ad soluendã corrigiã eiꝰ calciam̃ti denunci¬
at. Acsi aꝑte dicat. Ego redẽptoris uestigia denuda

Expanded text:
iet fortior, etc. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei  sanctae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit: Qui habet sponsam sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendam corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denuda
Abbreviated transcription (Latin):
ta solui ñ possunt. Et baptiz abant᷑ ab illo iri
iordane flumine confitentes peccata sua. Exẽplũ¬
datur confitendi peccata ac meliorẽ uitã ꝓmitten
di. eis qui baptisma acciꝑe desiderant: sicut etiã
p̾dicante paulo in epheso multi credentiũ uenie¬
bant confitentes & annunciantes actꝰ suos. quatinꝰ
abdicata uita uetere renouari mererent᷑ in xp̃o.
Unde etiã beato petro ostensis in linteo cȩlesti: di¬
uersi generis animantib dictũ ẽ. Surge petre.
occide &e manduca. Qđ est aꝑte dicere. Occide in¬
fideles ab eo qđ fuerant prius abrenunciatione scele¬
rui & ꝓmissione piȩ religionis: ac sic fidei xp̃ianȩ
sacram̃tis imbutos. inscẽ ȩccłȩ membra cõmita

Expanded text:
ta solvi non possunt. Et baptizabantur ab illo in Jordane flumine, confitentes peccata sua. Exemplum confitendi peccata, ac meliorem vitam promittendi, datur eis qui baptisma accipere desiderant, sicut etiam praedicante Paulo in Epheso multi credentium veniebant confitentes et annuntiantes actus suos, quatenus, abdicata vita veteri, renovari merUnde etiam beato Petro ostensis in linteo coelesti diversi generis animantibus dictum est: Surge, Petre, occide et manduca . Quod est aperte dicere: Occide infideles ab eo quod fuerant prius, abrenuntiatione scelerum et promissione piae religionis, ac sic fidei Christianae sacramentis imbutos in sanctae Ecclesiae membra commuta
Abbreviated transcription (Latin):
sterȩ uestis indiciũ ẽ aliud luxuriȩ mollioris
Tona autẽ pellicia qua accinctꝰ fuit & helias. mor¬
tificationis indiciũ ẽ. Porro qđ sequit᷑. & locustas
& mel siluestre edebat: habitatori solitudinis con¬
griuũ erat. ut ñ delicias ciborũ. sed necessitatẽ hu¬
manȩ carnis expleret P otest habitꝰ & uictꝰ eiꝰ ꝑsigna-¬
ficationẽ: etiã qualitatẽ internȩ conuersationis eiꝰ
ñ in conuenient̃ exprimere. Nanq austeriorib ute¬
batur indum̃tis: sicut etiã dñs in laudib eiꝰ ꝓte¬
status. ẽ. dicens ad iudeos Quid existis uidere:¬

Expanded text:
sterae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea qua accinctus fuit tificationis indicium est. Porro quod sequitur: Et locustas et mel silvestre edebat, habitatori solitudinis congruum est, ut non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis expleret. Potest habitus et vificationem, etiam qualitatem internae conversationis ejus non inconvenienter exprimere. Namque austerioribus utebatur indumentis, sicut etiam Dominus in laudibus ejus protestatus est dicens ad Judaeos: Quid existis in deser
Abbreviated transcription (Latin):
tos suꝑna pietas deseruisse uisa. ẽ: ut quasi laboran¬
tes in mari discipłos p̃terire iesus uoluisse putaret᷑
Quare me oblitꝰ es. quare me reppulisti. & ꝗuare tristis
incedo dũ affligit me inimicus. dũ confringunt᷑
om̃ia ossa mea & cȩt̾a. Sed dicunt inimici t̾rentes.¬
ubi. ẽ. ds eoꝵ: quasi naufragiũ fessis minitantes
apłis. Dicit ipse ds̃ eoꝵ. Cũ transieris ꝑ aquas tecũ
ero. & flumina ñ opient te. Cũ ambulaueris in igne

Expanded text:
tos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putareturQuare me oblitus es, quare me repulisti, et quare tristis incedo dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossa mea, eUbi est Deus eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis. Dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te: cum ambulaveris
Abbreviated transcription (Latin):
deambulasse At contra fides catholica & pondus
scđm carnẽ habere eũ p̾dicat. & onus corporeũ: &
cũ pondere & onere corporali incedere suꝑaquas
ñ infusis pedib. Nã dyonisius egregius int̾ ȩccłasti¬
cos scriptores: in opusculis de diuinis nominib: hoc
modo loquit᷑ Ignoramꝰ enĩ qualit̃ de uirgineis san¬
guinib alia lege prȩt̃ naturalẽ formabat᷑: & qua-¬
liter ñ infusis pedib corporale pondus habentib
& materiale onꝰ. deambulabat inhumidã & insta-¬
bilẽ substantiã. Quomͦ autẽ uolebat dñs eos p̾terire
tanquã alienos ad quos de ꝑiculo naufragii liberan-¬
dos aduenerat. nisi ut adhorã turbati & pauentes.
sed continuo liberati. ãplius ereptionis suȩ miracu¬
lũ stuperent. ac maiores ereptori suo grãs referrent:
Quia & intẽpestatib passionũ quȩ ꝓconstantia fidea
a pfidis ingerunt᷑. talis ñ nunquã ꝓuisio diuinitꝰ
ostendit᷑. Sepe enĩ ita fideles intribulatione posi¬

Expanded text:
deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione posi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in eo ueritatẽ diuinȩ maiestatis cognoscere uale¬
bant. Cumq egressi essent de nauĩ: continuo
cognouer̃ cũ. & ꝑcurrentes uniuersã regionẽ illã:
coeperunt in grabatis eos qui se male habebant cir
re ñ facie. uel certe ꝓ signorũ magnitudine quȩ pa¬
trabat in popłis etiã uultu plurimis notꝰ erat. Et
uide quanta fides sit hominũ t̾rȩ genesareth: ut ñ
prȩsentiũ tantũ salute contenti sint: sed mittant ad
alias ꝑ circũitũ ciuitates. quo om̃s currant ad medicũ¬

Expanded text:
tamen in eo veritatem divinae majestatis cognoscere valetamen in eo veritatem divinae majestatis cognoscere valebant. Cumque egressi essent de navi, continuo cognoverunt eum: et percurrentes universam regionem illam, coeperure, non facie, vel certe pro signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta sit fides hominum terrae Genesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicu
Abbreviated transcription (Latin):
Confidite: ego sũ nolite timere. & ascendit ad illos
in nauẽ: & cessauit uentꝰ Prima trepidantiũ & ꝑi¬
clitantiũ subuentio. ẽ. in cussũ cordib expellere ti¬
morẽ: scda tẽpestatũ furias suȩ p̾sentiȩ uirtute cõ¬
pescere Nec mirandũ: si ascendente in nauiculã dño.
uentꝰ cessauit. In quocunq enĩ corde ds̃ ꝑ gr̃am sui
ad est amoris: mox uniuersa uitiorũ & aduersantis
mundi. siue sp̃iũ malignorũ bella cõpressa qui¬
escunt. Et plus magis intra se stupebant: ñ enĩ
intellexerunt de panib. erat enĩ cor illorũ occȩcatũ
Dñs quidẽ & in miraculo panũ qđ esset conditor rerũ
ostendit. & in ambulando suꝑ undas qđ haberet cor¬
pus ab omĩ petcatorũ grauedine liberũ edocuit. &¬
in placando uentos undarũq rabiem sed ando qđ
elem̃tis dominaretur monstrauie: sed carnales
adhuc discipłi necdũ hunc dm̃ ẽẽ. cognoscunt. Et
quidem uirtutũ magnitudinẽ stupebant: necdũ

Expanded text:
Confidite, ego sum, nolite timere. Et ascendit ad illos in navim, et cessavit venius. Prima trepidantium et periclitantium subventio est, incussum cordibus expellere timorem; secunda, tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si ascendente in naviculam Domino ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum et adversantis mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Et plus magis intra se stupebant. Non enim intellexerant de panibus: erat enim cor illorum obcaecatum. Dominus quidem et in miraculo panum, quod esset conditor rerum ostendit: et in ambulando super undas, quod haberet corpus ab omni peccatorum gravedine liberum, edocuit; et in placando ventos, undarumque rabiem sedando, quod elementis dominaretur, monstravit: sed carnales adhuc discipuli necdum hunc Deum esse cognoscunt. Et quidem virtutum magnitudinem stupebant, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
tates: in plateis ponebant infirmos. & dep̃cabantur
eũ ut uel fimbriã uestim̃ti eius tangerent. Et qͦt qͦt
tangebant eũ: salui fiebant. Qui male se habent
ñ tangunt corpus iesu neq totũ uestim̃tũ eius.
sed extremã fimbria.: & quicunq tetigerint sanant᷑
Fimbriã uestim̃ti eiꝰ minimũ mandatũ intellige. qđ
qui transgressus fuerit minimꝰ uocabit᷑ in regnoceloꝵ.

Expanded text:
nfirmos, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent. Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui