comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in mente mulieris fuit ꝓcerto. qua
credidit ⁊ uoluit habere similitudinẽ dei
cum equalitate quadã. putans esse uerum
qd diabolus dicebat. ⁊ iõ specialit̾ mulierẽ
ꝯmemorat as̃. inquiens Qmͦ crederet muli¬
er diabolo. nisi esset nisi ess in mente eiꝰdẽ
suꝑba presumptio. & qͦd ibi sequit᷑ .s. que ꝑ¬

Expanded text:
in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ibi sequitur, scili
Abbreviated transcription (Latin):
o filii: ipsius tm̃ incarnatio ẽ: cũ semel
tm̃ incarnatꝰ sit: ⁊ semel tm̃ uidet᷑ missꝰ At
si sepe mittit᷑: ẽ ⁊ alia eiuis missio ꝗͣ incarna¬
tio. Sed que ẽ illas Nunqͥd et̾na genitura
missio eius dicenda ẽ. an ⁊̃ alia missio que¬
Quod duob modis dr̃ filiꝰ miti.

Expanded text:
 semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaeQuod duobus modis dicitur Filius mitti.
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝰͦ. pus aũ plenitudinis dicit᷑ tempus gratiȩ.
quod ab aduentu saluatoris exordiũ sũp¬
sit. hoc est tempus miserendi.⁊ annꝰ be¬
mptionis sponsio facta ab antiquo. filii gͦ
missio: est ipsa incarnatio. Co enĩ missũs
quod in forma hominis mundo apparuit:

Expanded text:
pus autem plenitudinis dicitur tempus gratiae, quod ab adventu Salvatoris exordium sumpsit. Hoc est tempus miserendi, et annus behumanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis
Abbreviated transcription (Latin):
nullam hr̃e. nec sic peccata sunt paria. qr uͥ
ẽẽ uerius. sacrisq litr̾is ꝯgruentiꝰ. ita sunt
anime intensiones. ut corꝑis menbra. nõ
qͦd uideant᷑ locis. s qͦd sentiant᷑ affectib. ⁊ si
aliꝰ illuminat᷑ ampliꝰ. alius minꝰ. aliꝰ omĩno
lumine caret: ꝓfecto ut quisq illustrõne
pie caritatis affectus in alio actu mag̃ ĩalio
minꝰ. ĩ aliquo nicħ: Sic dicipot̾ hr̃e ałiã ⁊ali¬
tem. Nam ⁊ maior ÷ ĩ isto caritas quã ĩ illo.
recte possumꝰ dice. ⁊ aliqua ĩ isto. ⁊ nulla in
illo. quantũ ꝑtinet ad caritatẽ. que pietaᷤ ÷.¬

Expanded text:
nullam habere; nec sic peccata sunt paria, quia uesse verius sacrisque Litteris congruentius ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omnino caret lumine; profecto ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil; sic dici potest habere aliam, alitem. nam et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas
Abbreviated transcription (Latin):
terra animã uiuentẽ. iumenta ⁊ repti¬
.ꝯͦ. sia ⁊ bestias terre scd̾m spẽs suas ⁊ c̃. Sexte diei
opus describit᷑ cũ terra suis animalib orna
ridicitur

Expanded text:
terra animam viventem, jumenta, et reptilia, et bestias terrae, secundum species suas, etc. Sextae diei opus describitur, cum terra suis animalibus ornari dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc: ĩ sacerdoti qui ꝓ delictis penitentiam p̾¬
cator accedit: Tunc it plures ad penitentiam
potuerint ꝓuocari. si ppłi aurib non publice
tͣꝯscientia ꝯfitentis. Exhiis atq aliis plurib
indubitant᷑ ostendit᷑ oportere deo primum
⁊ deinde sacerdoti offerre ꝯfessionem. Neca¬
lit̾ posse ꝑueniri ad ingressum paradisi si
assit facultas
De t̾tio articło. an suffici

Expanded text:
tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium prtunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessionem; nec aliter posse perveniri ad ingressum paradisi, si adsit facultas. 5. De tertio articulo, sici
Abbreviated transcription (Latin):
est: peccanti peccata dimutere. s oportet ũ iustꝰ
misereat᷑ iuste. Considerat it sidignus ÷ ñdico
iusticia: s mistcl̃ia. Iusticia u soladampnat.
s dignus est misccł̃ia qui sp̃uali labore grãm
querit. Laborat ⁊ mens patiendo erubescenti¬
am:⁊ qm uerecundia magna est pena quieru¬
bescit ꝓ xp̃o: fit dignus misccłia. unde patet
qr quanto plurib ꝯfitebit᷑ inspeuenie: turpi¬
tudinem cruminis: tanto faciluus ꝯsequit᷑ gra¬
tiam remissionis. Ipsi u sacerdotes pluspossũt
ꝓficere: plus ꝯfirentib parcere. Item leo ppͦ. ꝙr
ueret᷑: tñ qr non omnium huiꝰcemodi sũt pec¬
cata ut ea qui penitentiam poscunt fitimeãt
publicare. remoueat᷑ impbabilis ꝯsuetudo. ne
multia penitentie remediis arceant᷑. dum au
erubescunt aut timent inimicis sua facta re¬
serare. quib possint legum ꝑcelli ꝯstitutione.
Sufficit enim ꝯfessio que pͥmum deo offertur.

Expanded text:
est peccanti peccata dimittere; sed oportet ut justus est peccanti peccata dimittere; sed oportet ut justus misereatur juste. Considerat enim si dignus est, non dico justitia, sed et misericordia. Justitia enim sola damnat, sed dignus est misericordia qui spirituali labore quaerit gratiam. Laborat enim mens patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo fit dignus misericordia. Unde patet quia quanto pluribus confitebitur in spe veniae turpitudinem criminis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus possunt proficere, plus confitentibus parcere. Item Leo papa, deveretur; tamen quia non omnium sunt hujuscemodi peccata, ut ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tet uitam suam deo ꝑsacerdotem. preueniat
iudicium dei ꝑ ꝯfessionem. precepit it dñs mũ¬
dandis ut ostenderent ora sacerdotib docens
om̃s non unus ꝓ omnib. nonalium statuatis
nuntium qui ꝓ uobis offerat munus ad moy¬
senstatutum. S qui ꝑ uos peccastis: ꝑuoseru¬
bescatis. Erubescentia i ipsam partem habet
remissionis. Ex miscl̃ia it hoc precepit dñs ut
nemo peniteret in occulto. In hoc ⁊ quod ꝑ se ipͣ¬
sum dicit sacerdoti: ⁊ erubescentiam uincit.
timore: offensi: fit uenia criminis. fit i ueni¬
ale ꝑ confessionem: quod criminale erat in oꝑa¬
tione.⁊ si non statim purgat᷑. sit tn ueniale qͣd
ꝯmiserat mortale. Multum enim satisfactionis
optulit. qui erubescentie dominans nichileoꝵ
que ꝯmisit nuntio dei negauit. Deus it qui mi¬
sericors ⁊ uistus ÷. sicut seruat miscd̃iam ĩiusti-¬
cia. ita ⁊ iusticiam in miscd̃ia. Opus it miscłie

Expanded text:
tet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat tet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus; docenomnes; non unus pro omnibus, non alium statuatis nuntium qui pro vobis offerat munus Deo a Moyse statutum; sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis. Ex misericordia enim hoc praecepit Dominus, ut nemo poeniteret in occulto. In hoc enim quod per seipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit, timore Dei offensi fit venia criminis. Fit enim veniale per confessionem quod criminale erat in operatione, et si non statim purgatur, fit tamen veniale quod commiserat mortale. Multum enim satisfactionis obtulit, qui crubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio Dei negavit. Deus enim qui misericors et justus est, sicut servat misericordiam in justitia, ita et justitiam in misericordia. Opus enim misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
ille claues eccłie ministrant. Tamquã bonus
iam incipiens esse filius mat᷑norum membro¬
rum ordine custodito aprepositis sacram̃toꝵ
accipiat satisfactionis sue modum. in offeren¬
uo sacrificio ꝯtriti cordis deuotus ⁊ supplex.
non mͦ in graui eius malo. s ⁊̃ in tanto scan¬
dalo aliorum est atq hoc expediri utilitati
uel tocius plebis agere penitentiam non re
morem. sum tanta est płaga peccati ⁊ imperꝰ¬
morbi ut medicamenta corꝑis ⁊ sanguinis
domini deferenda sint. auctoritate antistitiᷤᷤ
debetquis se remouere ab altari ab agendã
tentiam spes uite reparet᷑. sic diuine uolunta¬
tis presidusordinatis: ut indulgentiam dei nisi
supplicationib sacerdotum nequeant optine.¬
Xpͣs it hanc prepositis eccłie tradidit potestatẽ
ut ꝯfitentib penitentie satiffactionemdarent.
⁊ eos de salubri satisfactione purgatos ad omuni¬
onemsacramentorũ ꝑ ianuam reconciliationiᷤ
admitterent. Itemagꝰ. Quem penitet omnino

Expanded text:
ia claves coelorum ministrantur, et tanquam bonus jam incipiens esse filius, maternorum membrorum ordine custodito, a praepositis sacramentorum accipiat satisfactionis suae modum, in offerendo sacrificio contribulati cordis devotus et supplex. non solum in gravi ejus malo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati m, vel etiam totius plebis agere poenitentiam non recmorem. morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differedebet se quisque removere ab altari ad agendam poenitentiam spes vitae reparetur; sic divinae voluntatis praesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtines hanc praepositis ecclesiae tradidit potestatem, ut et confitentibus poenitentiae sanctionem darent et ab eadem salubri satisfactione purgatos ad communionem sacramentorum per ianuam reconciliationis admi
Abbreviated transcription (Latin):
pri. ccͣ maximinũ ita dicens. Tũ dicis qͦd pat̾
genuit filiũ minorẽ se ip̃o. inqͦ ⁊ pr̃i derogaᷤ.
Qui sifiliũ unicum minorẽ genuit. aut nõ
potuit. aut non uoluit gign̾e eqͣlẽ. Si aũ di¬
cis qr non uoluit. eñ inuidũ ẽẽ dixisti. Si aũ
non potuit: nͥ ẽ om̃ipotñtia dĩ patͥsꝰ ꝓrsus
õad hũc articłm res colligit᷑: ut d̾s pat̾ eqͣlẽ sͥ
gign̾e filium aut non potu̾̃t. aut nolũit.
Si non potuit: infirmꝰ. si noluit: inuidꝰ in¬

Expanded text:
 c. 7, ita dicens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut non potuerit aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus in
Abbreviated transcription (Latin):
onis accedamus. Septem sunt sp̃u¬
officia in semet ipso exhibuit: ⁊corpori suo
quodest eccl̃ia eosdem ordines obseruandoᷤ
reliquit. Septem aũ sunt ꝑꝑ septiformem.¬
gr̃am sp̃s .s. cuius qui non sunt participẽ
ad gradus ecclesiasticos indigne accedunt.
Ili uo̾ in quorum mentib diffusa est septifor¬
mis gr̾a sp̃s sc̃i: cum ad ecclesiasticos ordinẽ
accectunt: in ipsa sp̾ualis gradus ꝓmotio¬
ne amplioremgr̾am ꝑciꝑe credunt᷑. Qualeᷤᷤ
assumendi sĩt ad clerũ.

Expanded text:
onis accedamus. Septem sunt spirituonstratur, qui omnium officia in semetipso exhibuit, et corpori suo quod est Ecclesia, eosdem ordines observandos reliquit. Septem autem sunt, propter septiformem Spiritus, cujus qui non sunt participes ad gradus ecclesiasticos indigne accedunt. Illi vero in quorum mentibus diffusa est septiformis gratia Spiritus sancti, cum ad ecclesiasticos ordines accedunt, in ipsa spiritualis gradus promotione ampliorem gratiam percipere creduntur. assumendi sunt ad clerum.
Abbreviated transcription (Latin):
rebat. In eo tam̃ fuisse seductum credi potest.
qͦd omissum ueniale putauĩt: qͦd ꝑemp̃tori¬
um erat. S nec prior seductus fuit. nec in eo
in qͦ mulier. ut crederet deum illud lignum
tangere iõ ꝓhibuisse: q̃m si tangerent: fierẽt
sicut du. uerumtam̃ preuaricator fuit adã
eiuis inesse: ilito post temptõnem. ex qua uo¬
luit lignũ uetitum exꝑiri. cũ mulierem nõ
genesim. Cũm apls adam preuaricatorẽ fuis¬
se ostendat dicens. In si militudinẽ preuaricõ¬
nis ade. seductum tñ negat. ubiait. Adam ñ
 seductus s mulier. uñ ⁊ interrogatꝰ nõ ait.
mulier seduxit me. s dedit mͥ ⁊ comedi. Mu¬
lier uõ inquit. serpens seduxit me. hanc aũ
erit: qr sciebat eos si tetigissent sicut deos fu¬
turos. tanquam eis diuinitatem inuideret.
dp̃qui eos homines fecerat.S ⁊ si uirum ꝑꝑ ali¬
quam mentis elationem que deum latere nõ
poterat sollicitauit aliqua exꝑiendi cupidi¬
tas: tũ mulierem uideret accepta esca illa nõ

Expanded text:
rebat. In eo tamen fuisse seductum credi potest, quod commissum veniale putaverit, quod peremptorium erat. Sed nec prior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut crederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, inesse ejus illico post tentationem, ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulierem non tinus super Genesim: Cum Apostolus Adam praevaricatorem fuisse ostendat, dicens: In similitudinem praevaricationis Adae , seductum tamen negat, ubi ait: Adam non est seductus, sed mulier . Unde et interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi, et comedi. Mulier vero inquit: Serpens erit, quia sciebat eos, si tetigissent, sicut deos futuros; tanquam eis divinitatem invideret, qui eos homines fecerat. Sed etsi virum propter aliquam mentis elationem, quae Deum latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non
Abbreviated transcription (Latin):
nes ordines angeloꝵ nec płes fuissẽt ⁊̃ si illi
qͥ cecid̾unt ꝑstitissent: mouent᷑ lectores. qmͦ
scͥpt᷑a dicat decimũ ordinẽ cõpleri ex hõib uõ.
nãq dicit hoĩes assum̃dos in ordinẽ angeloꝵ.
quoꝵ alii assumunt᷑ ĩ ordines suꝑiorũ. qui .s.
magis ardent caritate. alii in ordines inferi

Expanded text:
vem ordines, nec plures fuissent etiam si illi qui ceciderunt perstitissent, moventur lectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem compleri ex hominibus.ae, ait homines assumendos in ordine angelorum; quorum alii assumuntur in ordine superiorum, qui scilicet magis ardent charitate; alii in ordine inferi
Abbreviated transcription (Latin):
tis similitudo in eis insinuet᷑ inpressa. Unde dio¬
nisiꝰ tres ordines angłorũ ẽe tradit. ternos in sin¬
⁊ głis ponens Sunt .N. tres suꝑiores. tres inferioreᷤ
tres mediĩ. Suꝑiores. seraphin. cherubin. throni.
Mediĩ: dñationes. pͥncipatꝰ. potestates. Inferio¬
res.: uirtuteᷤ. archangłi. angłi¬
.Quid appelletur¬
⁊ ordo. ⁊ que sit rõ nõĩs cuiꝰq

Expanded text:
tis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potestates; inferiores: virtutes, archangeli, angelQuid appelletur ordo, et quae sit ratio nominis c
Abbreviated transcription (Latin):
llud ⁊̃ sciri oportet qͦd earundẽ tͥũ ꝑsonarũ
distuctionẽ. aũs ostend̾e uolens sine exp̃ssioẽ
illarũ tͥum ꝓͥetatũ suꝑiꝰ cõmemoratarũ. in .iͦ.¬
li. de doctna rͥanã. sic ait. In pat᷑ ẽ unitas. infi¬
lio eqͣlitas. in sp̃u sc̃õ unitatis eqͣlitatisq ꝯcor¬

Expanded text:
llud etiam sciri oportet, quod earumdem trium personarum distinctionem Aug. ostendere volens sine expressione illarum trium proprietatum superius commemoratarum, in lib. de Doct. Christ. sic ait: In Patre est unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concor
Abbreviated transcription (Latin):
est. Porro si homo aliqͦd bonum est: qr na¬
tura est. quid aliuid ÷ malus homo: nisi
malum bonũ : Tam̃ cum duo ista discerni¬
mus: inuenimꝰ nec ideo malũ qr homo est
nec ido bonũ q̃m iniquus ÷. s bonũ: qr hõ.¬
G.malum: qr iniquus. Omnis itaq natura
⁊̃ si uiciosa sit: inquantũ nataͣ ÷ bona est.
Inquantũ uiciosa est: mala est

Expanded text:
est. Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid aliud est malus homo, nisi malum bonum? Tamen eum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum, quia homo est; nec ideo bonum, quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Omnis itaque natura, etiamsi vitiosa sit, in quantum natura in quantum vitiosa est, mala est.
Abbreviated transcription (Latin):
uel potiꝰ gr̃a gratis data. que uoluntatem
hominis preuenit. Non enim magnũ eẽt
si hec a deo dicerent᷑ esse: a quo sunt omĩa.
sed potiꝰ eius gr̃a gratis data intelligit᷑. ex
qua incipiunt bona merita. quecum ex
sola gr̃a essedicant᷑: non excludit᷑ lib̃m ar.¬

Expanded text:
vel potius gratia gratis data, quae voluntatem hominis praevenit. Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur liberum ar
Abbreviated transcription (Latin):
Tremaneat si adhuc natura est. Nonenĩ con¬
sumi potest bonum quod est natura: nisi
⁊ ipsa consumat᷑. Cum uero corrumpit᷑. ido
malum est eius corruptio: qr eam qualicũ¬
q pruat bono. Nam si nullo bono pͥuat:
non nocet. Nocet aut̃. Adinit gͥbonum.
Quamdiu itaq corrumpit᷑. in est ei bonũ
quo priuet᷑. Ac ꝑ hoc nullum est qͦd dicit᷑
malum si nullum sit bonũ. S bonũ omĩo
malo carens integralit̾ bonum ÷. Cum uõ
inest malum: uiciatum uel uiciosũ bonũ
est. Nec umqͣm malum potest esse ullum:
ubi est nullum bonum. Ynde res mira con¬
ficit᷑. ut qr omnis natura inquantũ nat᷑a ÷
bonum est: nichil aliud dici uidet᷑. cum ui¬
ciosa natura mala natura ẽẽ dicit᷑: nisi ma¬
lum ẽe qͦd bonum ÷. nec malum ÷ nisi qͦd
ubi ⁊̃ licet absurdũ uideat᷑: manifeste dici¬
tur ẽe malum qͦd bonũ ÷. Ex quo colligit᷑¬

Expanded text:
remaneat, si adhuc natura est. Non enim consumi potest bonum quod est natura, nisi et ipsa natura consumatur. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono. Nam si nullo bono privat, non nocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur. Ac per hoc, nullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est nullum bonum. ficitur, ut, quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est, nec malum esse nisi quod ubi etiam, licet absurdum videatur, manifeste dicitur esse malum, quod bonum est. 5. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
motu haberent. habet gͦ in se absconditas
quorũdã factorũ causas. quas reb ꝯditis. nõ
inseruit. Easq implet: non oꝑe ꝓuidentie
quo nature subsistunt ut sint: scd quo illas
ad ministrat: ut uoluerit. qͣs ut uoluit: con¬
cõr didit. Omniũ gͦ que ad grãm sig̾candã non
nat᷑ali motu rerũ. s mirabiliter facta sunt.
abscondite cause in deo fu̾nt. Quoꝵ unũ e¬
rat qͦd mulier facta ÷ de latere iuiri dormi¬
entis. Non habuit pͥma rerũ ꝯdicio ut fe¬
mina sic fieret. s ut fieri poss. ne ꝯtͣ cau¬
sas quas d̾s uoluntarie instituit: mutabi

Expanded text:
motu haberent. Habet ergo Deus in se absconditas motu haberent. Habet ergo Deus in se absconditas quorumdam futurorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
mniũ gͥ rerum cause in deo sunt. sed
quarumdã cause in deo sũt: ⁊ in crea¬
turis. Quariundã nõ cause in deo tantũ st̃
⁊ illarũ rerum cause dnͣr abscondite in deo.
qr ita ÷ in diuina dispõne ut hoc uel illud
fiat. qͦd non ÷ in seminali creature rõne. &
illa quidẽ que scd̃m causam seminalẽ fuint.
dicunt᷑ naturalit̾ fieri. qr ita cursus nat᷑e:
hominib innotuit. Alia uõ pret̃ naturã.
quorũ cause: tantũ sunt in deo: ħ aũ dicit
ab̃ illa ẽẽ: que ꝑ grãm fiunt. uel ad ea sig̾can¬
que: mulieris facturam de costa uiri ponit
ret: non in reb ꝯditũ. s in deo absconditũ
erat. Omnis nature cursus habet nat᷑ales
leges. suꝑ hunc nat᷑alem cursum creator h̃t
apud se posse de omnib facere aliud: quã
da: repente floreat. fructũ gignat. & ĩ iu¬
uentute: sterilis femina in senectute pariat.
Ut asina loquat᷑. ⁊ huiꝰmͦi. Dedit aũ naturis
ut ex hiis ⁊̃ hec fieri possent. non ut in nat᷑ali

Expanded text:
mnium rerum causae in Deo sunt; sed quarumdam causae et in Deo sunt, et in creaturis, quarumdam vero causae in Deo tantum sunt: et illarum rerum causae dicuntur absconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidem quae secundum causam seminalem fiunt, dicuntur naturaliter fieri, quia ita cursus naturae hominibus innotuit. Alia vero praeter naturam, quorum causae tantum sunt in Deo. Haec autem dicit illa quae per gratiam fiunt, vel ad ea significanr quae mulieris facturam de costa viri ponit,ret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. Omnis creaturae cursus habet naturales leges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus facere aliud, quam da repente floreat, et fructum gignat, et in juventute sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali
Abbreviated transcription (Latin):
di ut qui nocendi uoluntate mentit᷑. nec
t̃m nocet qui uiatorem mentiendo in diũ¬
so itin̾e mittit: quantũ quiuiam uite m̃ti¬
endo deprauat. Porro omne mendatiũ id̃o
qͦd amimo gerit siue illud u̾m sit: siue pute¬
tur ⁊ nonsit. y̾ba enĩ sõ sunt instituta: nõ
ut ꝑ eahomines inuicẽ fallant. s ꝑ ea in al¬
t̾ius noticiam suas cogitõnes ferant. ybis
gͦ uti ad fallaciam ñ ad quod sunt institu¬
ta: pecc̃m ÷. Nec ĩo ⁊ ullum mendaciũ pu¬
tandũ ÷ non e̾e pecc̾m quod possumꝰ alicui
aliq̃n ꝓdesse mentiendo. possumus it ut p̃¬
dictum ÷ ⁊ amando ⁊ furando ⁊ adult̃ando
cledat᷑. Ecce ex hiis ꝯstat om̃e mendacium ẽe
pect̾m. Nect̾n de omni mendatio accipiend̾¬
qͦd mentit᷑ occi. a. Nec omne mendaciũ isto
p̃cepto ꝓhiberi uidet᷑. nec p̾missa descͥptiõe
mendacium ioci includi

Expanded text:
di, ut qui nocendi voluntate mentitur; nec di, ut qui nocendi voluntate mentitur; nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in diverso itinere mittit, quantum qui viam vitae mentiendo depravat. Porro omne mendacium ideo quod animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines invicem fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus alicui aliquando prodesse mentiendo; possumus enim, ut praedictum est, et furando et adulterando laedatur. Ecce ex his constat omne mendacium esse peccatum: non tamen de omni mendacio accipiendcidit animam. Nec omne mendacium isto praecepto prohiberi videtur, nec praemissa descriptione mendacium joci includi.
Abbreviated transcription (Latin):
tiriuͦ÷ loqui contͣ hoc quodanimo sentit qͥs
siue ilsudũm sit: siue ñ. Omĩs gͦ quiloquit᷑
mendatium: mentit᷑. qr loquit᷑ contͣhoc qͦd
animo sentit .i. uoluntate fallendi. s non
omĩs qui mentit᷑ meudacium dicit. qr qͦd
u̾m ÷ loquit᷑. aliq̃n mentiendo. sicut eoũso
ipse s fallitur. Nongͥ mendacii arguendꝰ ÷
qui falsa incautiꝰ credit. ac ꝓ ueris habet. po¬
tiꝰq e contͣrio ille mentit᷑ quidicit um qͦdpu¬
tat falsum. Quantũ u ad animũ eiꝰ attinet:
ñ u̾m dicit. qr ñ quod sentit dicit quãuiꝰ u̾m
inueniat᷑ esse quod uicit. Necille lib̃÷ amen¬
datio: quiore nesciens loguit᷑ u̾m. Sciensã:
uoluntate mentit᷑ Hic queri solet siiudeu᷑
dicat xp̃m ẽẽ d̾m. cum non itasentiat ani¬
mo: utrumloquat᷑ mendacium. Non est
mendacium quod dicit. qr licet alit̾ teneat
cͥ inquit uid̾r omne mendatium ẽe pect̾m.
S multum int̾est quoanimo ⁊ dequib reb
gusq mentiat᷑. Non it sic peccat. qui ꝯsulen¬

Expanded text:
lendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium mentitur, quia loquitur contra quod animo sentit, id est, voluntate fallendi; sed non omnis qui mentitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, sicut e converso ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pro veris habet. Potiusque, e contrario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit. Nec ille liber est a mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem voluntate mentitur. Hic quaeri solet, si Judaeus dicat Christum esse Deum, cum non ita sentiat animo, utrum loquatur mendacium. Non est mendacium quod dicit, quia, licet aliter teneat idetur omne mendacium esse peccatum: sed multum interest quo animo et de quibus rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat qui consulen
Abbreviated transcription (Latin):
ost predicta consideratione dignum
occurrit: utrum peccandi potentia sit
nobis a deo uel a nobis Putant quidã potn¬
tiam recte agendi nobis esse adeo. Potñtiã
uõ peccandi non a deo sed anobis: ueladia¬
boło esse. sicut mala uosuntas non a deo no¬
bis ÷. s a nobis ⁊ adiabolo. Bona aũ a deo t̾m
nobis est. Bõne namq uoluntatis ⁊ cogitõ¬
nis inicium non homini ex se ipso nasci. s
diuinitꝰ parari ⁊ tribui in eo d̃s eiudent̃
ostñdit. qr nec diabolus nec aliqͥs angeloꝵ
eiꝰ ex quo in hanc caliginem sunt detrusi
bonã potuit: uel potĩt resumere uolunta¬
tem. Qͥa si possibile foret ut humana nat᷑a
postquã a deo adũsa bonitatẽ ꝑdidit uolũ¬
tatis ex se ipsa rursus eam hab̾e potuisset:
multo possibiliꝰ hoc nata᷑ hab̾et angłica. q̃
quanto minꝰ grauat᷑ t̾reni corporis ponde.
tanto magis hac esset predita facultate. Nõ
gͦ homo uel angłs a se uoluntatẽ bonã hr̃e
potest s malam. Similit̃ ⁊ de potñtia inqͥ¬

Expanded text:
ost praedicta consideratione dignum occurrit utrum peccandi potentia sit nobis a Deo, vel a nobis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo esse; sicut mala voluntas non a Deo nobis est, sed a nobis et a diabolo, bona autem a Deo tantum nobis est. Bonae namque voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et tribui in eo Deus evidenter ostendit, quia nec diabolus, nec aliquis angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inqu
Abbreviated transcription (Latin):
Est ⁊̃ qͦddam genus uiramenti grauissimũ
quod sit ꝑ execrõnem. ut cum homo dicit.
ĩsi illud feci: illud patiar. uel illud ꝯtingat
filiis meis. Scd̃m quẽ modũ accipit᷑ ÷̃ int̃.
cum aliquis iurando dicit ꝑ salutẽ meam
uel ꝑfilios meos.: ⁊ huiꝰmi. Obligat n ħ dõ.¬
Un agͦ. sum quis ait ꝑ salutem meã. salutẽ
suam deo obligat. cum dicit ꝑ filios meos
oppignerat eos deo ut hocueniat in caput
eorum: quod exit de ore ipsuis. Siu̾m: u̾m.
Si falsum: falsum. & sicut ꝑ hec iurans ali¬
gͣnhec deo obligat: ita ꝑ deum iurans ip¬
̃ sum adhibet testem. In omnig uiratione
aut d̾s testis adhibet᷑. aut creaturado obsiga¬
atorem eius testem adhibere
De illis qͥ iurãt

Expanded text:
etiam quoddam genus juramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, et hujusmodi; obligat enim ho Cum quis ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; si falsum, falsum. Et sicut per hoc jurans, aliquando hoc Deo obligat; ita per Deum jurans, ipsum adhibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligaatorem ejus testem adhibere. 7. De illis qui jurant
Abbreviated transcription (Latin):
e termino uero temꝑis quo transferren¬
tur ad spũalem celestemq uitã: certũ
aliquid scriptura non tradit. ⁊ iõ ambiguũ÷
utrum parentes genitis filiis. ꝑfectaq huma¬
ni officii iusticia: ad meliorem statũ transfer¬
rent᷑. non ꝑ mortẽ: s ꝑ aliquã mutonem. An
patres in aliquo statu uite manẽnt. ligno ui¬
te utentes: donec filii ad eundẽ statũ ꝑueni¬
rent. ⁊ sic impleto numero omnes ad melio¬
ra simul transferrent᷑. ut essent sicut sc̃ĩ an-¬
genesim. ita inquiens. Potuerunt pͥmi hom̃i¬
nes in paradiso filios gignere:. non ut morien
tib patrib succed̾ent filii. s in aliquo forme
statu manentib. ⁊ de ligno uite sumentibus¬
uigorem.⁊ filii ad eundẽ ꝑducerent᷑ statum.
donec impleto numero sine morte aĩalia cor
pora in aliã qualitatẽ transirent. In qua om¬
nino regenti spĩu deseruirent.⁊ solo sp̃u ui-¬
iuficante: sine corporeis alimentis uiuerẽt.
uel potuerunt parentes filiis cedere: ut ꝑ

Expanded text:
e termino vero temporis quo transferrentur ad spiritualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per alipatres in aliquo statu vitae manerent ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent; et sic, impleto numero, omnes simul ad meliora transferrentur, ut essent sicut sancti anGen., ita inquiens: Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, tibus patribus succederent filii, sed in aliquo forme statu manentibus, et de ligno vite vigorem sumentibus, et filii ad eundem producerentur statum, donec, impleto numero, sine morte animalia cpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m animũ rõnalis fuit homo. habẽs
discretionem boni ⁊ mali. scĩam qͦ rerũ crea¬
tarum. ⁊ cognitionem ueritatis. que pͥme ꝑ¬
fectioni congruebat: mox conditus non in¬
congrue accepisse putat᷑: ⁊ ad illam ñ studio
uel disciplina aliqua ꝑ int̾uallum tp̃is ꝓfeciᷤᷤ¬
se. s ab exordio sue. ꝯditionis diuinitꝰ illam ꝑ¬
cepisse
.Qͦd tripplicẽ hõ añ lapsũ cognitõnẽ

Expanded text:
s discretionem boni et mali. Scientiam quoque rerum creatarum, et cognitionem veritatis, quae primae perfectioni congruebat, mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis divinitus illam percepisse. 3. Quod triplic
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis teneat. que tͥnitas inquolib ⁊ hoꝵ
nominũ intelligit᷑. Si au̾aliquis ꝑuerse cre¬
dens ⁊ errorem in duc̾e intendens unũ de tͣb
t̃m nuncupet: non impłeuit misti̾um. Qͦdu
ait. nominatis trib uacuũ ẽẽ mistĩum si bap¬

Expanded text:
Trinitatis teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si bap
Abbreviated transcription (Latin):
unc ꝯsidemus utrum sicut in xp̃i noĩe
sterii plenitudinem. Rationẽ sequamur.
Qui unu̾̃dixit: trinitatem sig̾c auit. Si xp̃m
dicas ⁊ prẽm a quo unctus ÷ filius. ⁊ ip̃m qui
⁊ sp̃m oris eius parit indicas. si tñid ⁊ corde cõ¬

Expanded text:
unc consideremus utrum sicut in Christi nomsterii plenitudinem. Rationem sequamur: Qui unum dixerit, Trinitatem signavit. Si Christum dicas, et Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui et Spiritum oris ejus pariter indicas, si tamen id etiam corde com
Abbreviated transcription (Latin):
leͥs sp̃es. Iõq incõꝑabilis. ⁊ illd̾ e̾ẽ rer̃ pͥncipiũ
rectissime credidert̃. qͦd fc̃m non eẽt. ⁊ ex quo
ciuicta facta ee̾nt. Ecce tot modis potuit cog¬
nosci u̾itas dĩ. Cum gͦ ds̃ una sit ⁊ simplex es-¬
sentia. que exnulla diũsitate partiũ ł accñ-¬
tiũ ꝯsistit: płalit̾ tñ dicit apłs inuisibilia d̾i.
Ex ꝑpetuitate namq c̾aturar̃ intelligit᷑ ꝯdi¬
tor et̾nus. ex magnitudine cͤaturarũ: om̃ps.¬

Expanded text:
ilis; et illud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potuit cognosci veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium vel accidentium consistit, pluraliter tamen dicit Apostolus, invisibilia Dei, Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, om
Abbreviated transcription (Latin):
deoq in hiis contrariis que bona ⁊ mala
uocant᷑: illa dialecticorum regula deficit.
qua dicunt nulli rei duo simul inẽe ꝯtra¬
possint. Cum aũ bona ⁊ mala nullus am.¬
bigat ẽe. ꝯtraria: non solũ simul ẽe possũt
sed mala omĩno sine bonis ⁊ nisi in bonis
esse non possunt.⁊ hec duo ꝯtrariaita simł
nec malum ẽẽ potuisset. Qⁱͥa nõ mͦ ubi con-¬
sisteret. s unde oriret᷑ corruptio non hab̃et.
nisi esset quod corrumꝑetur. q̃m nichil est
aliud corruptio: quam boni exterminatio.
Ex bonis gͥ mala orta sunt.⁊ nisi in bonis ñ
sunt. Nec fuit ꝓrsus unde oriret᷑ ulla małi
natura: nisi ex hominis ⁊ angeli nat᷑a bo¬
na. unde primit᷑ orta est mala uoluntas.
s Epilogũ facit ad alia transiturꝰ.

Expanded text:
er in iis contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contrapossint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omesse non possunt. Et haec duo contraria ita simul nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corrumperetur, quoniam nihil est aliud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eodem sic ait. Apłs dicit. Scd̃m pͥncipẽ
potestatis aeris huiꝰ. sp̃s qui nũc oꝑat᷑ in
filuis diffidentie. Numqd g̃ uisibiliter eis
apparet. aut quasi corporeis locis accedit ad eõ
qͥcquid pot̃. quib suggestionib resistendũ ÷¬
Noni ignoramꝰ astucias eius. Quomͦ enĩ acces¬
sit ad iudam qͣn ei ꝑsuasit ut dñm traderet:
Hũquid in locis aut ꝑ hos oculos ei uisus est:
suit enĩ d̾s hominẽ in paradiso: ut oꝑaret᷑.
⁊ custodiret. qr sic: eccłie dicit᷑ in canticis can

Expanded text:
dicit, Secundum principem potestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae . Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos quidquid potest. Quibus suggestionibus resistunt, nim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum traderet? numquid in locis, aut per hos oculos ei visus est? suit enim Deus hominem in paradiso, ut operaretur et custodiret: quia sic de Ecclesia dicitur in Can
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec de actibus adiciendum uidet᷑.
utrum ⁊ ipsi ex fine sicut uoluntas
pensari debeant boni uel mali. licet enim
scd̃m quosdam omnes boni sint inquantỹ
boni. nec omnes remunerabiles. s quidã
simplicit̾ mali dicunt᷑ sicut ⁊ alii bomi.
Nam simplicit̾ ac uere boni sunt illi actus
num finemtendunt. Mali uero simplicit̃
dici debent qui ꝑuersam habent causam
t intentionẽ. unde ambꝵꝵ ait. Affectus tiuit
.xxxi. Nemo computet bona oꝑa sua ante
fidem. Ita enim michi uident᷑ esse. ut mag¬
ne uires ⁊ cursus celerrimus pret̃ uiam.
qr ubi fides nonerat: opus bonum n̾erat.
Bonumenĩ opus intentio facit. Intentionẽ
fudis dirigit. Non ualde attendas quid ho¬
mo faciat. sed quid cum facit attendat. qͦ
sacertos optime gubernationis dirigat.
hiis testimoniis insinuari uidet᷑ ex affectu
⁊ fine oꝑa esse bona uel mala. Quib conso¬

Expanded text:
ost haec de actibus adjiciendum videtur utrum et ipsi ex fine, sicut voluntas, pensari debeant boni vel mali. Licet enim secundum quosdam omnes boni sint, in quantuboni, nec omnes remunerabiles, sed quidam simpliciter mali dicuntur, sicut et alii boni. Nam simpliciter ac vere sunt boni illi actus,num finem tendunt; mali vero simpliciter dici debent qui perversam habent causam et intentionem. Unde Ambros. ait: Affectus tuus o psal. 31: Nemo computet bona opera sua ante fidem. Ita enim videntur mihi esse ut magnae vires, et cursus celerrimus praeter viam; quia ubi ipsa fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine opera bona esse vel mala. Quibus conso
Abbreviated transcription (Latin):
ut otinuo erret: quisqͥs aliqͥd nescit: S siqͥs
existimat scire quod nescit. ꝓuero it appro¬
Sunt it que nescire sit melius quam scire. It̃.
Nonnullis errare ꝓfuit aliq̃n. s in uia pedũ
ñ in uiamorũ. Solet gueri de iacob qui se
fecit auctore ut falłet patrẽ si diligñt̾ arten¬
dat᷑: uidr non esse mendatium: s mist̾i̾um.

Expanded text:
ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed si quis se existimat scire quod nescit. Pro vero enim approSunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nonnullis errare profuit aliquando; sed in via pedum, non in via morum. Solet etiam quaeri de Jacob qui se fecit auctore ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
Alud ⁊̃ sciendũ ÷ qͦd in quib dam reb mag¬
no malo. in guibusdã paruo. ĩguibdã
nullo fallimur. Inquib reb nicħ int̾est
ad capessendũ dei regnũ utrũ credant᷑ an
non. uł utrũ uera putent᷑ anfalsa. siuesus
siue ñ. in ħiis errare .i. aliud ꝓ alio putare ñ

Expanded text:
am sciendum est quod in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his er
Abbreviated transcription (Latin):
intitant᷑. cũ ⁊ ille qui est creator oĩum ad ħinferio¬
ra descend̾it. Questio. Si omnes mittuntur cur u¬
nus tantũ ordo nomine angelorum censetur

Expanded text:
antur, cum et ille qui creator est omnium ad haera descenderit. 3. Quaestio: Si omnes mittuntur, cur unus tantum ordo nomine angelorum censetur
Abbreviated transcription (Latin):
oc ⁊̃ inuestigandũ ÷ utrũ om̃s illi cele¬
stes sp̃s ad extĩora nuntianda mittant᷑.
Eiudã putant aliqͦs in illa multitudine ẽẽ. qͥ
foras ꝓ officio exeunt. alios qͥ intꝰ semꝑ aissistũt
situt scriptũ ÷ in damele. Milia miliũ mini¬
strabant ei: ⁊ decies centena milia assistebãt
ei. It dionisiꝰ in ierarchia. quȩ sacer pͥncipatꝰ
dr̃. de p̃latione spũum: ait Suꝑiora illa agmi¬
b nitunt᷑ qͥ angłos mitti nisi inferiores infici¬
ad me unus de seraphin. qͥ ordosuꝑior est ⁊
excellentior. Ioq si de illo ordine mittunt᷑
ñ ÷ ambigendũ quin ⁊̃ de aliis mittant᷑. Apb̃
qͦ ait. Om̃s sũt administratorũ sp̃s ĩ ministe.¬
riũ missi. Hiis testimoniis asser̃t qͥdã omnes¬

Expanded text:
 investigandum est utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centenei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmibus innituntur qui angelos mitti, nisi inferiores, inficiad me unus de seraphin : hic ordo superior est et excellentior; ideoque si de illo ordine mittentur, non est ambiguum quin etiam et de aliis mittantur. Unde Apostolus: Omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi . His testimoniis asserunt q
Abbreviated transcription (Latin):
um enim dr̃ unus deus: multitudo d̾o
nitate ponit᷑. tanꝗͣ dicet᷑. deus ẽ: nec multi
nec qͣntitatẽ in dõ ponit. qr nec nũs nec ꝗͣti¬
tas ibi est.
Quo sensu dicitur. unus est pa-

Expanded text:
um enim dicitur, unus Deus, multitudo deorum nitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. Quo sensu dicitur: Unus est Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ. firmissime p̃ceptum ÷ in sinodo angłorũ
ut quicũq sine inuot̾one tͥnitatis mersus
fuisset: quod sacram̃tũ regenãtionis non
hr̃et. quod omĩno u̾m ÷. Quod si mersus in
baptĩ fonte quis fuĩt sine ĩuocatione tͥnita¬

Expanded text:
 Firmissime praeceptum est in synodo Anglorum ut quicumque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset, quod sacramentum regenerationis non haberet, quod omnino verum est; quod si mersus in fontem Baptismi quis fuerit sine invocatione Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea ꝯsiderari
oportet utrũ om̃s angłi eiꝰdẽ ordinis e¬
quales sint. Ita ẽẽ qͥbꝰdã placuit. s nõ ÷ ħ ꝓba¬
bile. nec assercione dignũ. Qͥalucifer qui fuit
de collegio suꝑiorũ: ipsis ⁊̃ dignior extitit. qͥ¬

Expanded text:
rea considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, q
Abbreviated transcription (Latin):
apposita sũt. eisq qͥ cetidert̃ collata fuissent ead
dona si ꝑstitissent. Iõq scriptura dicit desin¬
guliꝰ ordinib aliqͦs cecidisse. nõ qi fu̾issent ĩ or¬
dinib ⁊ postea coruerĩt: s qr si ꝑstitissent: eoꝵ
aliqui in singłis fuissent ordinib Qͥ⁊ in nat᷑e
tenuitate ⁊ in formȩ ꝑspicacitate differentes
gradꝰ habebant. sicut illi qui ꝑstiter̃t. Alũ it
ut p̃diximꝰ suꝑiores. alii inferiores conditi sũt.
Suꝑiores: qͥ nat᷑a magis subtiles.: ⁊ sapĩa ampliꝰ
ꝑspicaces. Infĩores: qͥ nat᷑a minꝰ subtiles. ⁊ intel¬
ligñtia minꝰ ꝑspicaces sũt facti. Has aũ ĩuisi¬
biles diffrãs inuisibiliũ ille solus pondare po

Expanded text:
apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia magis perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles d
Abbreviated transcription (Latin):
quam̃ causa fornicõnis dimittere uxorem. sr ⁊ p̃e
diuncit᷑ fornicari. Occurrit enim illud. In quoal
causa uult abicere uxorem: priordebet ẽẽ afor¬
nic̾one purgatus. quod similit̾ ⁊ defemina dix
teros uiros pendere similes adult̾is feminis pe¬
nas. cum tanto grauiꝰ eos puniri oportui̾t: quã¬
to magis ad eos ꝑtinet ⁊ uirtute uincere: iexem¬
pło regere feminas. Exhiis apparet quod adult
adulterã dimitt̾e non ualet:⁊ eꝯu̾so. Quod pos

Expanded text:
quam causa fornicationis dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Rom. 2: In quo alcausa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione purgatus, quod similiter et de femina dixeteros viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram dimittere non valet, et e co
Abbreviated transcription (Latin):
deitatis naturã: aut ĩ ñ existñtiã diuisa
neq ex duab: una fãcta ꝯposita natura
cõposita enĩ nat᷑ã neutri earũ ex quib cõ¬
tuor elem̃tis ꝯpositũ: nec ignis nominat᷑
nec aer. nec t̾ra. nͨ aqua. nec horũ alicui
plici natura ꝯu̾sus ÷ in ꝯpositã:⁊ neq
patri simplicis nature existñti. neq ma¬
tri ÷ homousios.⁊ neq ds̃ neq hõ deno

Expanded text:
is naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim natura neutri earum ex quibus comatuor elementis compositum non ignis nominatur, nec terra, nec aer, nec aqua, nec horum alicui mplici natura conversus est in compositam, et neque Patri simplicis naturae existenti, neque matri est homousios, neque Deus, neque homo deno
Abbreviated transcription (Latin):
Imago enĩ si ꝑfecte implet illud cuiꝰ imago
est: ⁊psa coeqͣtur ei. non illd̾ imagini sue. In
qͣ umagine spẽm noĩauit. Credo ꝑꝑ pulchritu¬
dinẽ ubi ẽ tanta ꝯgruentia. ⁊ pͣma eqͣlitas. ⁊¬
pͥma similitudo. nulla in re dissidẽs. ⁊ nullo
mͦ ineqͣlis. ⁊ nulla ex parte dissitilis. s ad iden¬
tidẽ respondens ei cuiꝰ nuago ẽ. u ẽ pͥma ⁊ sũ¬
ma uta. cui non ẽ aluid uiu̾e. ⁊ aluid eẽ. s id̾¬
⁊ pͥmꝰ ⁊ sũmꝰ intellectus. cui non ẽ alud uiu̾e̾
⁊ aliud intellig̾e. s id̾. ħ ẽ unũ. tanqͣ u̾bũ ꝑfe¬
ctum cui non desit aliqͥd. ⁊ ars quedã om̃ipo¬
tñtis ⁊ sapientis dĩ plena õĩũ rõnũ niuẽti¬
um. incõmutabiliũ. ⁊ om̃s unũ in ea. sic̃ ip̃a¬

Expanded text:
Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitaprima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla parte dissimilis, sed identidem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud vivere, et aliud esse, sed idet primus ac summus intellectus; cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed idem hoc unum tanquam verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ. quod u̾urandu tres habet comites. ui̾tatẽ
iudicium ⁊ iusticiã. siista defuerint: ñ erit
uiram̃tũ. s ꝑiuriũ. ubi aũi falsum iurat᷑.
uĩtas deest. Si gͦ falsum iurat᷑. ⁊ siñsit ibi
intentio fallendi: uidet᷑ ẽẽ ꝑiurium. quia
deest ui̾tas. Quib dã płacer ñ e̾e ꝑiurium
ubi ñ ÷ mendacium. ⁊ sicut aligͥndr falsũ¬

Expanded text:
st quod jusjurandum tres habet comites, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest veritas. Quibusdam placet non esse perjurium, ubi non est mendacium; et sicut dicitur al
Abbreviated transcription (Latin):
am mͥ placere fateor. ut homo in paradiso corꝑa¬
li sit positus. qui ab illo principio plantatꝰ ac¬
cipi pot̾: quo t̾ram omnẽ remotis aqͥs herbas
⁊ ligna ꝓducere uissit. Qui ⁊ si presentis eccł̃ie¬
uel future tipũ tenet: ad lictãm tn̾ intelligñdũ
 ẽẽ locũ amenissimũ: fructuosis arborib mag¬
nũ. ⁊ magno fonte fecundũ. Qd dicimꝰ ã princi¬
pio. antiqua translatio dicit ad orientẽ. unde
uolunt in orientali parte ẽe paradisũ. longo
int̾iacente spacio uel maris uel t̾re a regiõib
quas incolunt homines. secretũ ⁊ in alto sitũ.
usq ad lunarẽ circulũ ꝑtingentẽ. Unde nec
aque diluuũ illuc ꝑuenerunt.

Expanded text:
abilis Beda: « Ut homo in paradiso corporali sit positus, qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbam et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecctypum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc pervenerunt.