comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alterutris ordinari repente hunc unũ mirabili ⁊ incre¬
dibili concordia consenser. Qͦ ille cognito. egressus eccłam
tribunal s pararifec̃. Qͥppe mox futurꝰ ep̃s.: altiora cons¬
cendit. Tunc contra consuetudinẽ suã torm̃ta ꝑsonis iussit
adhiberi. Qđ cum fac̾ẽt. ppłs nichilominꝰ acclamabat
eccatũ t̾uum suꝑnos. S non similit᷑ is ppłs tunc clamauit.
sic̃ ppłs uidoꝵ. Illi enĩ uocib suis sanguinẽ dñicũ esfuder̃ di¬
centes. Sanguis eiꝰ suꝑ nos. Isti uͦ cathecuminũ sccentes: fide¬
li uoce remissionẽ illi peccatoꝵ omniũ ꝑbabtismatis gr̃am
ꝓmittebant. Iuncille turbatꝰ. reuertens domũ philosophiã
ꝓfiteri uoluit. futurꝰ s uerꝰ philosophꝰ xͥ. qͥ contẽptis scłari¬
bꝰ pompis : piscatoꝵ sequuturꝰ eẽt uestigia. qͥ x ppłos congregar̃
ñ fuscis uerboꝵ s simplici sermone. & uere fidĩ ratione. missi

Expanded text:
alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et increalterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatusanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscanon fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. qui illũ ad sacerdociũ nutriebat. Illa uͦ ut adolescente
⁊ nescientẽ quid diceret respuebat̾.S p ost quã eductus
lib̾alibꝰ disciplinis ex urbe egressũsest. ꝓfectusq in audi¬
toriũ p̃fecture p̃terii ita splendide causas ꝑ orauit. ut
eligeretur a uro illustri ꝓbo tunc p̃fecto p̃torii ad cõsiluĩ
tribuendũ. post qđ cõsularitatis suscep̃ insigniti ut re
diolanum. ꝑ idẽ tempꝰ mortuo aux encio aiiane ꝑfidiȩ
ep̃o: qui dionĩsio ibeate memorie confessore ad exiliũ de¬
stinato incubabat aeccłam. cũ ppłs anͥ seditionẽ surgeret
uiq eũ allog̃retr ꝑlebẽ. subito uor fertur infantis
in ppło sonnisse. Ambrosui ep̃m. Ad cuuis uocis soni¬
tũ totius ppłi ora conuensa sunt. acelamantis Ambro¬
siũ epm. Ita qui ante turbulentissime dissidebant.:
qr ⁊ amriani sibi. ⁊ catholici s epm̃ cupiebant. suꝑatis

Expanded text:
Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscdiolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis
Abbreviated transcription (Latin):
bat tam̃ patrio affectu quo fine illud mira culũ claude¬
retur. At ille pꝰ aliqnͣdiu euolantes. in tantã aeris alti¬
tudinẽ subleuate s̃. ut humanis ocłis mnime uiderent᷑.
Qͦ facto t̾ritus pat̾ ait. Si uixerit infantulꝰ iste.: aliqͥd mag
bonĩ. Illud enĩ exam̃ apii scriptoꝵ ipsiꝰ nb̃ gñrabat fa¬
uos. qui celestia dona annunciarent.⁊ intes hoĩnu
de trenis ad celũ erigerent. Postea uͦ cũ adoleuisset: ⁊eet
inurbe roma constitutꝰ cũ matre uidua ⁊ sorore q̃ uirgi¬
ĩtatẽ fuerat iam ꝓfessa: comite alia uirgine. ciuuis uirgi¬
nis soror candida ⁊ ipsa eiusdẽ ꝓfessionis. que nc̃ cartagi¬
ne degit iam anus. cum uideret̃ sacerdotibꝰ a domestica
sorore uł matre manus osculari. ipse ludens offerebat dex¬
terã dicens. ⁊ sibi id ab ea fieri oportere. siquide ep̃m se fu¬
turũ ee memoraret. Loquebatur eni iam tunc in illo sp̃s

Expanded text:
bant tamen patrio affectu quo fine illud miraculum claudebant tamen patrio affectu quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquandiu volitantes in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magnboni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum din urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ melius sit penitus nchil dicere. quã aliquid falsũ
ꝓfene. cũ sciamꝰ nos omiũ sermonũ nr̃oꝵ reddituros ẽe
ratione. nec dubitẽ ⁊ si ñ ab omibꝰ om̃a tam̃ a diuersis
diuersa scire. ⁊ ea cognita ñnullis ee. que etiã ipse minus
aut audire aut uide potui. Unde a die natiuitatis eiꝰ
nanandi miciũ sumã ut gr̃a uiri ab ipsis cunabulis que
fuerit agnoscatur. Igitur posito in administratione
p̃fecturȩ galliarũ patre eiꝰ ambrosio: natꝰ ambrosiꝰ est. Qͥ
infans in area p̃torii in cunis positꝰ. cũ dormiret aꝑto ore.
subito exam̃ apũ adueniens. faciẽ eius atq ora cõpleuit.
ita ut ingrediendi mos. egrediendiq freqntarent uices.
Que pat̃ qui ꝓpe cũ matre uł filia de ambubabat. ne abi¬
gerent᷑ ab ancilla que curã nutriendi infantis susceꝑat
ꝓhibens. sollicita enĩ enit ne infanti nocerent. ex pecta¬

Expanded text:
quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur aprohibebat. Sollicita enim erat, ne infanti nocerent; exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
illis. uł que ab aliis audim. qui illũ in diuersis ꝓuinciis
pꝰ obitũ illius se uidisse nairarunt. uł que ad illũ scripta s̃
cũ adhuc obisse nesciretur. adiutus orationibꝰ tuis ⁊ meri¬
tis. tanti uiri licet inculto sermone strictĩq describã. ut
dũ ꝓuocet. nec uerboꝵ fuscis ueritatẽ obducã. ne dum
scriptor eleganciȩ pompã requirit. lector tantarũ uirtu¬
niat. Si quidẽ nouerimꝰ uiatores gratiorẽ habe aquã bre¬
ui uena stillantẽ forte cũ sitiunt. quã ꝓfluentis fontis ri¬
uos. quoꝵ copiã sitis tpre reperire ñ possunt. & ordeaceus
panis dulcis soleat ee etiã his qui centenis uicibꝰ ferculorꝰ
cotidiani cõuiuii copias ructare cõsueuer̃. S ⁊ ortoꝵ ame¬
na mirantibꝰ. uherbȩ agrestes placere cõsueuer. Quã¬
obrem obsecros uos om̃̃s in quoꝵ manibꝰ liber iste uersa¬
bitur. ut credatis uera ee que scripsimꝰ. nec me quis quã¬
putet studio amoris aliquid qđ fide careat posuisse. quo

Expanded text:
ersis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque desdum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virture conveniat. Siquidem noverimus viatores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando
Abbreviated transcription (Latin):
deserere. ne me ꝓderem. ne aratrũ tenens post tergũ respicerẽ.
s suũ solaciũ querere. ꝓ sequutꝰ gͦ me de monasterio. quasi fimꝰ
tatu cauterio. ñ quero causas excusationis. ñ recipio. Ouis que
tis sedibꝰ semꝑ huc atq illuc uagantur. que suspicio freqneiã
in illis locis uiator cõgregat. ut iniminens ꝑicłm auxilio
mutuo declinetur. Erant in comitatu meo uiri. feminȩ. seneꝰ.
luuenes. paruuli. numero circit̃ septuaginta. & ecce subito
equoꝵ cameloꝵq sessores insmahelite uruunt. crinitis iac¬
tatisq capitibꝰ. ac seminudo corpr̃e pallici ⁊ latas gallicas
trahentes. Pendebant ex humero faretras. ⁊ laxos arcus ui¬
brantes. hastilia longa portantes. Nõ enĩ ad pugnandũ. sed
post liminio hereditarius possessor. & sero nĩ consilii peniteas.

Expanded text:
desererem, ne me perderem, nec, aratrum tenens, post tergum respicerem. desererem, ne me perderem, nec, aratrum tenens, post tergum respicerem. sed suum solatium quaerere. Prosecutus ergo me de monasterio, quasi funus auterio notatum: non quaero causas excusationes non recipio. Ovis quae tis sedibus huc atque illuc semper vagantur. Quae suspicio frequentiam in illis locis viatorum congregat, ut imminens periculum auxilio mutuo declinetur. Erant in comitatu meo viri, feminae, senes, juvenes, parvuli, numero circiter septuaginta. Et ecce subito equorum camelorumque sessores Ismaelitae irruunt, crinitis vittatisque capitibus, ac seminudo corpore, pallia et latas caligas trahentes: pendebant ex humero pharetrae; laxos arcus vibrantes, hastilia longa portabant; non enim ad pugnandum, sed postliminio haereditarius possessor, et sero mei consilii poenitens
Abbreviated transcription (Latin):
bi reꝑtis monachis. eoꝵ me magisterio tradidi: manu ⁊ labore
uictum q̃ritans. lasciuiãq carnis refrenans ieumiis. Post multos¬
añt annos incidit michi cogitatio ut ad patriã ꝑ gerem ⁊idum
adhuc uiueret mat̾. iam enĩ patrẽ mortuũ audierã : cõsolarer
uiduitatẽ matͥs. Ex inde uenundata possessiuncula partẽ erogare
pauꝑibꝰ. & ex parbe monasterumi construerẽ. Quid erubesco cõ¬
ficeri infidelitatẽ mea : partẽ in sumptuũ meorᷤᷤ solacia reseruan¬
tem. Clamare hoc cep̃ abbas meiis. diabłi e̾e tep̃tationẽ.⁊ sub
honestȩ rei occasione antiqui hostis astucias hoc ẽe reuti canẽ ad
uomitũ suũ. sic multos monachor ͤ ẽe deceptos. nũꝗ diabłm aꝑ¬
ta froute se ꝓdere. ꝓponebat mͥ exempla de scripturis plurima.
int̾que illud ab micie qđ adã qͦq ⁊ eua spe diuinitatis supplanta¬
uerit. Ꝙ cũ ꝑsuadere ñ posset: ꝓuolutꝰ genibꝰ obsecrabat ne se

Expanded text:
Ibi repertis monachis, eorum me magisterio tradidi, manuum labore victum quaeritans, lasciviamque carnis refrenans jejuniis. Post multos annos incidit mihi desiderium, ut ad patriam pergerem. Et dum adhuc viveret 43 mater, jam enim patrem mortuum audieram; solarer viduitatem ejus, et exinde venundata possessiuncula, partem erogarem pauperibus, partem monasterio constituerem; quid erubesco confiteri infidelitatem meam? partem in sumptuum meorum solatia reservarem. Clamare coepit abbas meus, diaboli esse tentationem, et sub honestae rei occasione, latere antiqui hostis insidias. Hoc esse, reverti canem ad vomitum suum. Sic multos monachorum esse deceptos, numquam diabolum aperta fronte se prodere. Proponebat mihi exempla de Scripturis plurima: inter quae illud, quod initio Adam quoque et Evam spe divinitatis supplantaverit. Et cum persuadere non posset, provulutus genibus obsecrabat, ne se
Abbreviated transcription (Latin):
rano etiã ep̃o uolitano.s ⁊ aliis ep̃is ⁊ diaconibꝰ tunc mura¬
Qđ illi de alio dictũ de se oracłm maturo exitu cõꝓbauit. Nlã
de eodẽ loco in qͦ iacebat cum subito uulnere ingenti ẽet ꝑcuisꝰ
alienis manibꝰ ad lectũ usq portatꝰ est. atq indomũ in qua hos¬
pitabat᷑ reductꝰ. diẽ clausit. Is finis fuit uirorꝰ illi detrahen¬
⁊ si uult magis hab̾e cõsorciũ eũ ambrosio in resurectione intȩ.
quã cũ detrahentibꝰ subire suppliciũ: qđ nullus sapiens non
cũ tanto uiro ñ sum dignus hab̾e cõsorciũ. ad eptꝰ morᷤᷤ ueniã¬
ri peccatorᷤ. sit mͥ p̃mium fugisse supplicium. EXBLICIT¬

Expanded text:
rano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murarano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Muraemorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahen; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit mihi praemium fugisse supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse inciuitatẽ asserebat priꝰꝗͣ recto itinere reliquiis
sc̃oꝵ occurrisset. nondũ uidens. s tacto loculo uidere
cepisset. His itaq decursis. ñ arbitror grauo uideri. si
ẽ consuctudine. cum legerit qualit̾ in eos qui sc̃o uiro detrah.
ausi sunt fuerit uindicatũ: ipse etiam in aliis em̃daretur.
git᷑ donatus qͥdã natione affer. pb̃r tam̃ eccłȩ mediolanensis
cũ ĩ conuiuio positꝰ. in qͦ erant nonnulli militares uiri religiosi
detraheret memoriȩ sacerdotis: asꝑnantib illis ⁊ deserentib
linguã neꝗͣ. subito uulnere ꝑcussus graui. de eodem loco in
qͦ iacebat alienis manibꝰ subleuatꝰ. in lecto positꝰ. atq inde ad
sepulcrũ usq deductus est. In urbe etiã cartaginensi cũ ap̃
fortunatũ diaconẽ frẽm uenerabilis uiri aurelii epi ad cõuuiũ
cõuenissem. una cum uincencio colositano ep̃o. bilatino. mu¬

Expanded text:
venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si odi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gravi, de eodem loco in quo jacebat, alienis manibus sublatus, in lectulum positus est, atque inde ad sepulcrum usque perductus. In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colossitano episcopo, Mu
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita securꝰ bellũ & incohauit. ⁊ cõsumauit. Nos tam̃ ea me¬
diolano positi. ipso maxizele referente cognouimꝰ. Na ⁊ in hac
ꝓuincia in qua nunc positi scribimus. plurimis hoc ipsũ retu¬
lit sacerdotibꝰ. Quibꝰ etia referentibꝰ securiꝰ ante nb̾ coguita
ceco ⁊ referente didicimus. qui eodẽ die tacte loculo in quo sc̃or
reliquiȩ portabant᷑ lum̃ recepit. eo qđ ꝑ uisũ noctis uidisset na¬
uẽ appropinquante littori. in qua erat multitudo albator ᷤ uror s.
auibꝰ descendentibꝰ ad trãm. cumimũ de turba dep̃caretur ut
sciret qͥ essent uiri : audiuit. Ambrosius eiusq consortes.
uo audito nomine cum depcaretur ut lum̃ reciꝑet: audi¬
erit ab eo. Perge mediolanum. & occure fr̃ĩb m̃is. qͥ illo
uenturi sunt. designans diem. & recipies lum̃. Erat enĩ
uir ut ipsẽ asserebat de littore dalmaceno. nec se ante

Expanded text:
atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Meatque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia, in qua nunc positi haec scribimus, plurimis hoc ipsum retulit sacerdotibus, quibus etiam referentibus, securlus haec nobis cognita caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃re ciuo radegaisus supradictã ciuitatẽ obsidebat. cũ iam
de se penitꝰ disꝑassẽt iuri cuntatis ipsiꝰ. ꝑ uisũ cuidẽ apparuit.
⁊ ꝓmisit alio die salute illis affutura. Quo reuertente. ciuiũ
animi s̃ erecti. Nã altero die adueniente stiliconẽ tune co¬
mite cum exercitu: facta est de hostibꝰ uictoria. Hec panso¬
fia religiosa femma matre pueri pansofi referente cogno.¬
uimꝰ. Maxizeli etiã desꝑanti de salute sua. uł exercitus que
ductabat contra geldone: baculũ tenens manu in uisunoctiᷤᷤ
apparuit. Atq cumꝰ ꝓuolueretur ad pedes scĩ uiri maxizel: ꝑcu¬
tiens intra senes baculo cogebatur tercio hac illi specie appa.¬
ruerat. hic. hic. hic. signans locũ. Deditq intellectũ uiro quẽ
uisitatione dignum fuerat arbitratꝰ. ut agnosceret se in ipso loco
in qͦ sc̃m dñi uiderat sacerdotẽ die tercia uictoriã adepturũ.

Expanded text:
tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum:
Abbreviated transcription (Latin):
ciis usq in hodiernũ die manet. Iactabant eticĩ turbȩ uiroꝵ
ac mulier̃ oraria uł semicincia sut ut corpꝰ scm aliquatenꝰ
ab ipsis contingeretur. Frat enĩ turba exequiarũ ninumera¬
bilis. totiꝰ dignitatis. totiꝰq sexꝰ om̃iuq pene aetatu. ñ solu
debat eorꝰ qui fuerant baptizati. Eade tam̃ die qua obiit
sic̃ textꝰ epłe loquitur. que a successore ipsiꝰ uenerabili uiro
simpliciano suscepta est de partibꝰ orientis. ad ipsũ tamꝗ adhuc
nb̃cũ uiuentẽ directã : que nunc usq mediolam habetur. In
monasteriũ cuiusdã uiri scĩ apparuit orans cumillis. ⁊ impo¬
nens illi manũ. Habet enĩ diẽ epła que directa est. Qua lecta.
inuenimꝰ diẽ eẽ quo ille defunctꝰ est. Intra tusciã etia in ciui
rat se petentibꝰ illis illos sepius uisitaturũ freqñt ad altare
uisũ orare. ipso uiro scõ sacerdote ⁊ enobio referente didici¬
mꝰ. In eade etiã domo in qua declinans eugeniũ mansit.

Expanded text:
 manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis totius dignitatis, totiusque sexus, omniumque pene aetatum non soludebat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiitsicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuit, orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus illum diem esse, quo ille defunctus est. 50. Intra rat se, petentibus illis, illos saepius visitaturum, frequenter ad altare visum orare, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit,
Abbreviated transcription (Latin):
nit mediolanũ. ordinato sacerdote aecclłae thicinensi. inci¬
dit infirmitate. quia plurimis diebꝰ cum detineret᷑ in lectu¬
lo: comes stilico dixisse fertur qđ tanto uiro recedente de cor¬
pore. interitꝰ immineret ithaliȩ. Unde cõuocatis ad se nobi¬
libꝰ uiris illiꝰ ciuitatis. quos diligi a sc̃o sacerdote cognouenit.
partim int̾minatꝰ est illis. partim blando sermone ꝑsuasit
t ꝑgerent ad scm̃ sacerdotẽ. suaderentq illi ut sibi iuen¬
di peterent a dño cõmeatũ. Qđ ille ubi abellis audunt:
respondit. Non ita inter uos uixi. ut pudeat me iuiuere.
nec timeo mori. qr bonũ dñm habemꝰ. Per idẽ tempꝰ cũ mex¬
trema parbe porticꝰ in quo iacebat. iimo positi castus. pole¬
muis. uenerius. ⁊ felix. tunc diaconi secũ tractarent: uoce
ita p̃ssa ut uix se muicẽ audirent : qui pꝰ obitũ ipsius ep̃s

Expanded text:
t dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum bonum habemus. 46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius epis
Abbreviated transcription (Latin):
tcio uocẽ uocantis se audiuit dicentis sibi. Surge. festina.
qr mͦ est recessurꝰ Qͥ descendens: obtulit sco dñi corpꝰ. Qđ
acceptũ ubi glutiuit: emisit sp̃m. bonũ maticũ secũ ferets. ut¬

Expanded text:
tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secu
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝗ int̾ eet tractauit. cũ longe positꝰ ab ipsis iaceret. adꝓbars
exclamauit tcio dicens. Senex s bonus erat semor simpli¬
cianꝰ. eui maturꝰ. Qua uoce audita: expauescente fuger̃.
Defuncto tam̃ eo. ñ alius illi successit insacerdotẽ. nisi is quẽ
ille bonũ sene trina uoce signauerat. Cin simpliciano. ue¬
nerius quẽ supͣ memorauimꝰ successor fuit. Felix uͦ nunc usq
bononiensẽ regit aeccłam. Castus aũt uł polemius mi¬
dierat didicimꝰ: cum oraret ima cũ supdicto sacerdote. uid̾at
dimm̃i iħm aduenisse ad se. & adridentẽ sibi. Nec multopost
nb̾ ablatus est. S eodẽ tpre qͦ a nb̃ migrauit ad dum: abhora
circit undecuna diei usq ad illã horã qua emisit spm̃ expan¬
sis manibꝰ inmodũ crucis orauit. Nos uͦ labia illius moueri
uidebanius. uocẽ aut̃ ñ audiebamꝰ. Honoratꝰ etiã sacerdo
aeccłȩ uercellensis. cũ insuꝑiora domiꝰ se ad quietẽ cõposuisset:

Expanded text:
s jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nudierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non auEcclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
regibꝰ uł ullis potestatibꝰ. ita ⁊ iste ꝓ dĩtimore łoqͥ uerit ñ est.
tq inde ad aeccłam maiorẽ antelucanã horã qͣua defunctꝰ ẽ
corpꝰ ipsuis deportatũm est. Ibiq eadẽ fuit nocte. qua iugila¬
uimꝰ in pascha. Quẽ plurimi infantes baptizati cũ a fonte ue¬
nirent. uider̃. ita ut aliqͥ sedentẽ in cathedrã intribimali dicerẽt.
alii uͦ ascendentẽ suis parentibꝰ digito ostenderent. S illi uidẽ¬
tes. uidere ñ poterant. qr mundatos ocłos ñ habebant. Plurimi
aũt stellã supͣ corpꝰ se uidere nanabant. S lucescente die dnĩca:
cum corpꝰ ipsius ꝑactis sacram̃tis diuinis de aeccłi leuaret᷑ por¬
tandũ: ad baselicã ambrosianã inqua positũ est. ita demonũ

Expanded text:
regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambr
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m sacerdotẽ ad quẽ festinauerat ninime reꝑisset. Ia enĩ de
hac luce migrauerat. Epribꝰ uͦ gratiani ut retro redeã cum
ad ptoriũ machedonii tunc magistri officior ꝓ quodã ad in¬
tc̃edendũ penxxisset.: atq ex p̃cepto supͣdicti uiri fores mue¬
nisset clausas. nec copiã ingrediendi adeptꝰ ẽet : ait. Ꝙ̾ tu
quidẽ uenies ad aeccłam. & nec clausis s aꝑtis ianuis ñ in¬
uenies qua ingrediaris. Qđ factũ ẽ mortuo gratiano. Con¬
fugiens ⁊ eni macedonius ad aeccłam. patentibꝰ ianuis aditũ
ieumio macerans corpꝰ. Cui prandendi mĩꝗͣ cõsuetudo
nirm eent. Orandi etiã assiduitas magna. die ⁊ nocte.
Lec oꝑam declinabat seribendi ꝓpͥa manu libros. insi cũ aliqͣ
infirmitate corpꝰ eiꝰ detineret᷑. Erat etiã sollicitudo i illo

Expanded text:
sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat.ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum jejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo rimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
ceret sacerdoti. ⁊ illesũ quide illũ qui ab latus fuerat restituit.
qr gnauissimord erat criminũ reui: & alit̾ em̃dare ñ pote¬
rat. ad exiliũ destinauit. ñ multopost in dulgencia ꝓseqn
ait. QꝘ tu qui stas: uide ne cadas. Quo dicto. statĩ is qui
alienũ lapsũ riserat: suũ doluit. Per idem tẽpꝰ fritichil
quedã reginai romaner marcomanor. cũ a quodã xp̃iano
uiro qui ad illã forte ex italię partibꝰ aduenerat. referente
sibi audiret famc̃ uiri: xp̃o credidit. ciius illũ seruulũ re¬
lauit ut scriptis ipsius qualit̃ eredere debent informaret᷑.
d quã ille epłam fecit p̃clarã. inmodũ catha cismi. inqua
etiã admonuit ut suaderet uirũ romanis ꝓacẽ seruare. Qua
accepta epla mulier suasit uiro ut cũ ppło suo se romanis tra¬
deret. Que cũ aduenisset mediolanum. plurimũ doluit. qđ

Expanded text:
ceret Sacerdoti, et illaesum quidem illum qui ablatus fuerat, dimisit: sed ceret Sacerdoti, et illaesum quidem illum qui ablatus fuerat, dimisit: sed quia gravissimorum criminum erat reus, et aliter emendari non poterat, ad exsilium destinavit, non multo post indulgentia proseqait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum relavit, ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod
Abbreviated transcription (Latin):
ascend̾e. unde tu deiectꝰ es. Nam ambrosiꝰ nescit inflari. Qͦ
dicto. ille qui damabat obinutuit. ꝓstratꝰq in er̃are. necam¬
ferarꝰ. ludos exhiberet. ppło illuc concinrente data copia ẽ
missis militibꝰ tunc astilicone comite. hortatu eusebii p¬
fecti. ut crisonius quidã de aeccła raperetur. Quẽ cõfugien
currum dedit. S multitudo militũ que duces duos habebat.
de ꝑfidia arrianoꝵ: p̃ualuit aduersꝰ paucos. atq ablato cris¬
conio. exultantes ad amphitheatrũ reuersi s̃. aecclȩ luctũ
ñ modicũ relinqntes. Nam sacerdos ꝓstratꝰ ante altare dñi
factũ dui fleuit. s in tp̃re cum reu̾tissent. ⁊ renunciassent
his a qͥbꝰ fuerant destinati mlites. dimissi leopardi saltu
celeri ad eundẽ locũ in quosederant qui de aeccła tͥumpha¬
bant ascendentes grauit laniatos reliqr̃. Qã ubi uidit tẽ
stilico comes. penitencia motꝰ ẽ. ita ut ꝑ multos dies satisfa¬

Expanded text:
s, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientcircumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos; atque, ablato Cresconio, exsultantes ad amphitheatrum reverterunt, Ecclesiae luctum non modicum reliquentes; nam Sacerdos prostratus ante altare Domini factum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviter laniatos reliquerunt. Quod ubi vidit tunc Stilico comes, poenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ augustę memorie adhuc in iunioribꝰ annis cõstitutus
petentibus denegauent: oblitꝰ fidei suȩ cõcessit. Hoc ubi
agnonit sacerdos: derelicta cuitate mediolanensi ad quã
U bi cũ aliqͣntis degeret diebꝰ muitatꝰ a florentinis ad tuscicĩ
nenda eduxi. Ꝙ̾si imꝑatoria potestas magna sit: tam̃
considera imꝑator quantꝰ sit ds̃. Corda hominũ indet.¬
⁊ conscienciã intĩorẽ int̾rogat. nouit oĩa ante quã fiant.
nouit int̾na pectoris tui. Ipsi falliuos ñ patimini. ⁊ dm̃
uultis celare. nõ cecidi in animũ tuũ qͥcquã. Si illiage¬
bant tã ꝑseuerant̃. ñne tuũ fuit imꝑator ꝑ dĩ sũmi. &
ueri. ⁊ uiui ueneratione ꝑseuerantiꝰ obsistere. ⁊ negare

Expanded text:
nianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, nianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam nenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere
Abbreviated transcription (Latin):
entes imꝑatori. ꝓfecti sunt ad urb̾em romã. illie uolentes
mear̃. S egresso theodosio de italia: ⁊ cõstantinopoli cõ¬
stituto ualentinano augusto: intra gallias posito direc¬
ta relatio est. sub nomine senatꝰ a simacho: tue pfecto
urbi de repetenda ara uictorie. ⁊ sumptibꝰ cerimoniarꝰ.
S: ubi cõꝑit sacerdos: misso libello ad imꝑaitorẽ. postulaiit
ut ad se relationis exemplaria dirigerent᷑. qͥbꝰ ipse ꝓ patͥbꝰ
sins responsurꝰ est. Qua relatione accepta : p̃clarissimũ
libellũ conseripsit. ut econtra nichil uniꝗ audiret. simachꝰ
uir eloq̃ntissimꝰ responde.S pꝰꝗ auguste memoriȩ ualen
tinianus iniuennensi cuntate que est galloꝵ ciuita uitã
finut .: eugeniꝰ suscep̃ imꝑiũ. Qui ubi imꝑare cep̃. nõ
multo post petentibꝰ flauiano tunc p̃fecto. & arbogaste
comite: aram uictoriȩ. ⁊ sumptꝰ cerimoniarꝰ : qđ ualenti¬

Expanded text:
entes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes entes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes ia remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir elonsi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valenti
Abbreviated transcription (Latin):
manã suã fec̾. In qua tractatũ inseruit: quẽ eodẽ die habue¬
eni illi imꝑator se ueniã daturũ eiuibꝰ. supͣdictȩ ciuitatis. S
agentibꝰ comitibꝰ occulte cũ imꝑatore: ignorante sacerdote.
nocente. Qđ factũ ubi cognouit sacerdos. copiã imꝑatori in¬
grediendi aeccłam denegauit. Nec priꝰ iudicauit dignũ coetu
aeccłȩ : uł sacram̃toꝵ cõmuione : quã publicã ageret poeni¬
tencia. Cui imꝑator cõtra asserebat dauid adulteriũ simul
⁊ homicidiũ cõmisisse. s responsũ ei ilico est. Qͥ secutꝰ es
eirante. sequere corrigente. Qđ ubi audiũ denitissimꝰ imꝑ¬
ut ex lis ꝓbarent sapienciã uiri. Cũq ab hora diei pͥma usq
inhorã fere tc̃ia noctis ꝑ int̾ptẽ disputarent : adminintes dis¬
cesser ab eo. & ut se ꝓbarent ñ obalit̃ causã uenisse. nisi ut
certius nossent uirũ que fama cõꝑerant. Alia die ualefaci¬

Expanded text:
manam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habumanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuator se veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admirantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefaci
Abbreviated transcription (Latin):
micũ tuũ in potestatẽ tuã redegi. ego de semine tuo supra so¬
liũ regni constitui. ego te de mimico tuo sine triũphare sine la¬
ie feci. ⁊ tu de me municis meis donas triumphos. Ci
descendenti de excelso: imꝑator ait. Contra nos ꝓposiusti ho¬
die opiscope. At ille respondit ñ se contra ipsũ s ꝓ ipso locu¬
tũ fuisse. Tunc imꝑator re uera inquit dur p̃ceperã cotra
ep̃m de synagoga reparanda. in monachos uͦ iudicandu esse.
sta a comitibꝰ qui imꝑatori aderant dicebant᷑. Qͥbꝰ ep̃s. łgo
quidẽ cũ imꝑatore nunc ago. ub̃cũ uͦ michi alit̾ ẽ agendum.
Atq ita obtinuit ut ea que statuta fuerant reuocarent᷑. Nec
prius ad altare acced̾e uoluit. nisi fidẽ suã imꝑator illũ agere
debe testaret᷑. Cui ep̃s. Ego ago fidẽ tuã. Respondit imꝑator.
ge fide mea. Qua sponsione iterata : securꝰ ꝑgit sacerdos di¬

Expanded text:
micum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra somicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcoquidem cum imperatore nunc ago; vobiscum vero mihi aliter agendum est. Atque ita obtinuit, ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, securus peregit sacerdos di
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ accepta imꝑator p̃cep̃ ut synagoga ab ep̃o loci reedificaretur.
in monachos uͦ uindicaretur. S huius p̾cepti tenor cũ ad aure
eodẽ statutũ fuerat reuocaretur. seruariq sibi debere ab illo
audienciã. qui si dignus ñ ee̾t qui ab illo audiretur. dignus etiã
ñ eet qui ꝓ illo a dno audiretur. uł cui suas p̃ces. cui suci uota
cõmiteret. paratũ se etiã ẽẽ ꝓtali negocio mortẽ subire. ne dis¬
simulatione sui p̾uaricatorẽ faceret imꝑatorẽ. qui tã iniusta cõ¬
tra aeccłam p̾cepisset. Postea uͦ quã mediolanũ reusus. posito
imꝑatore in aeccła de eadẽ causa tractauit in ppło. In qͦ trac¬
tatu introdux dñi ꝑsonã loq̃ntis imꝑatori. Ego te ex ultimo
imꝑatore feci. ego tibi exercitũ miici tui tradidi. ego tibi co¬
pias quas ille aduersũ te exercitui suo parauerat dedi. Ego mi¬

Expanded text:
qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo a Domino audiretur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. 23. Postea vero quam Mediolanum reversus est, posito imperatore in Ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. In quo tractatu introduxit Domini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego ini
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝑidẽ tempus cũ uir illustris ꝓbꝰ puerũ suũ notariũ qͥspu
inmundo grauit uerabatur direxisset ad ep̃m : egressũ urbe
dimisit diabłs. timens ad inrũ sc̃m ꝑduci. maqo durnit
atq ita puerũ quãdii mediolani ap̃ ep̃m fuit. nulla in illo
diabłi dnatio apparuit. S ubi egressꝰ mediolanũ ẽ : ⁊ ꝓpe ur¬
bẽ ꝑuenit. idẽ sp̃s qui illũ ante habuerat : uexare cep̃. Qͥ
reu̾tente. uas qđ deseruerat repetisset. Extincbo itaq max¬
mo p̃posito theodosio imꝑatore mediolani. Ambrosio uero ep̃o
cõstituto: aquilere in partibꝰ orientis in quodã castello a xpĩa¬
nis uiris sinagoga uideoꝵ. ⁊ lucꝰ ualentimarorꝰ. in medio cõ¬
cremata s̃. ꝓptea uidei uł ualentinam insultarent monachis¬
xp̃ianis. Ualentinianoꝵ enĩ heresis triginta dõs colit. S de
huiusmodi facto comes orientis ad imꝑatorẽ relationẽ direxit.

Expanded text:
er idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu er idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo graviter vexabatur, direxisset ad Episcopum, egressum ex Urbe dimisit diabolus, timens ad virum sanctum perduci. Atque ita puer quamdiu Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qui illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata schristianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ ñ imꝑatorẽ fuisse confiteretur. Mortua uͦ ustina. cũ¬
quidã aruspes innocencus nomine ñ tam̃ oꝑe : in causa
maleficioꝵ a uidice torq̃retur: aliud quã int̾rogabat᷑ fateri
cep̃. Clamabat enĩ ab angło ibi maiora torm̃ta adhibi
nistantius ⁊ sollicitiꝰ oꝑa maligni exercebantur: tanto magis
Anior ppłi cirra fidẽ catholicam ⁊ dñi sacerdotẽ cõualesce̾¬
bat. Misisse etiã demones qui illum int̾necarent fatebat᷑.
etiã nec adfores domus in qua manebat ep̃s. quia ignis in¬
suꝑabilis om̃ẽ illud edificiũ cõmuiuret. ut etit̃ longe po¬
siti urerentur. atq ita cessasse ardes suas. quibꝰ aduersus
dñi sacerdote se aliquid posse adiurabatur. Alius etiã gla¬
diũ ferens : ad cubicłm usq puenit ut int̾ficeret sacerdotem.
S cũ eleuasset manũ. destricto gladio dextra obrigente re¬
mansit. Tunc se missũ aiustina pꝰq confess est: brachiũ
qđ mique cum extenderetur obriguerat: confessione sanatũ¬

Expanded text:
atorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: e, verum etiam nec ad fores domus, in qua manebat Episcopus; quia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatu
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ sibi uictoriȩ adhemer̃. Causa aut cõmotionis ħ fuit.
cietas tribuebatur. S dñs quilaeccłam suã tueri cõsueuit.
rde celo iaculatꝰ est iudiciũ :atq omnẽ uictoriã ad religiosũ
orẽ transtulit theodosui. Extincto itaq eugenio. satellitibqͣ. eius.
cũ scripta acciꝑet imꝑatoris. ñ illi alici cura maior fuit. quã
ut ꝓhis int̾ueniret quos reatꝰ inuenerat. obsecratꝰ est pͥmo
scriptis imꝑatorẽ misso diacono. Postea uero quã directꝰ est
loħs tunc tribunꝰ. ⁊ notarius qui nunc ꝓfectꝰ est ad ultione. eoꝵ
qui ad aecclam confugerant. etiã ipse aquileiã perrex p̃cat᷑.
bꝰ eus se ee seruatũ. Reuerdens itaq de urbe aquileiensi
uno die. p̃cessiti ip̃ꝑatore. Nec dius clem̃tisimȩ memoriȩ theo¬
dosuis imꝑator. susceptis filiis in aeccła. ⁊ trãdias sacerdõ

Expanded text:
spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, cietas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus bus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
dõ unicis comes quic ab illo uiro diligeris. qui dic soli. sta:
& stat. Qđ ego idõ posui. ut cuuis famȩ fuerit uir sc̃s &iã ap̃
barbaras gentes : legentes agnoscerentur. Nam ⁊ nos referen¬
te uiuene quoda arbogastes. admodũ religioso. cognouimꝰ qͥui
iam nde egresso eugenio contra theodosiũ. ibiq xp̃iam.
imꝑatoris p̾stolabatur aduentũ. securꝰ dedi potencia qđ ñ
traderet credentẽ in se hoĩnibꝰ miustis. nec relinq̃ret uirgã
peccatorᷤ suꝑ sortẽ iustord̾. nec extenderent iusti ad iniqͥtatẽ
manus suar. ꝙmiserat enrarbogastes tunc comes. ⁊ flauianꝰ
p̃fectꝰ mediolanũ egredientes cum uictores reuersi fuissent sta¬
bulũ se ee factiros inbasilica aeccłe mediolanensis. ⁊ dicos
sub armis ꝓbaturos. S miserandi homines cũ demonibꝰ sui
male credulisunt. ⁊ aꝑuint os suũ inblasphemiã ap̃ dm̃.

Expanded text:
Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras gentes, legentes agnoscant. Nam et nos, referente juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum,