comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omne mancdatum de sola dilecto¬
ne est: & omĩa unum preceptum
stintͤ Quia quicquid precipitar.
in sola caritate solidatur. Ut enim
multi arboris rami ex una radsx ꝓ¬
deunt: sic muli e turtates ex tra ea¬
ritate generantur. Nec habet al¬
quid uiriditatis ramus bomi oꝑis:
si non manet in radice caritatis.
Precepta ergo dm̃ica. & mułta sant
& untm. Multa per ditersitatẽ
oꝑis: unum in radice dilectionis.
Qualiter autem ista dilectio: sit tt¬
nenda ipse insinuat: qui in plerisq
sarppturȩ suȩ sententiis & anucos
inbet diligi in se. & inimicos diligi ꝓpt̾
se. Ile enim ueraciter caratatem ha-¬
bet: qui & amicum diligit in deo. &
mimicum diligit ꝓpter deum. Nam
sunt nonnulli qui diligant proxi¬
mos: sed per affectum cognationis &.
carnis. Quibus tamen in hac dilectio¬
nessacra eloquia non contradicunt:
sed aliud est quod sponte impendit᷑
naturȩ. aliud qued preceptis domi¬
ncis caritate debetur obedientiȩ.
hininirum & proximum diligunt

Expanded text:
de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam templi per
morũ allegorice ⁊ metho¬
nonuce diserte et mystice
imulta cum cesare disputa
mune colloquiũ dixit. hec
incassum cõgregasti hanc
multitudinẽ ad colendã
hoc templũ manu artificũ
operatum: miraris orn amẽta
potius celũ et terram mare
⁊ oiã que in cis sũt. Nlirare
ornauiẽta celoꝵ: solem ui¬
delicz ⁊ lunani et stellas:
Mirare famulatũ eorũ
qualiter a mũdi ĩnitio us¬
q ad finem nocte ⁊ diecur¬
rũt ad ꝯccidentẽ et redeũt

Expanded text:
ianuam templi per morum, allegorice et metonimice, diserte et mistice multa cum cesare disputavmune eloquium dixit: «Hoc incassum congregasti hanc multitudinem ad colendum hoc templum manu artificum operatum, miraris ornamenta ppotius celum et terram mare et omnia, quae in eis sunt; mirare ornamenta celi, solem videlicet lunam et stellas, mirare famulatum eorum, qualiter a mundi initio usque ad finem die noctuque currunt ad Occidentem et redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
suno exhortamur ad hȩc: & in uerbo
dñ edificanitis uos. Nolite pigri esse
ad suscipiendos scõs. Aliquando nesci¬
entes fuscipiendo quos nesciebant: an¬
glis sisccperunt. Bona sunt hȩc: me¬
Sus est tamen quod elegit maria. Il¬
lad enim habet exaiccessitate occupa¬
tionẽm: sllrł antem eͥn caritate sira¬
intatenl¶tlt bam pccurre  quando
ministracł  aliqliañdo non potest.

Expanded text:
sunt, exhortamur ad haec, et in verbo sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ut idipsum dicatis omnes: &o non sut
in tiobis scismata. Sitis autem ꝑsani
eodem senst: & in eadem scientu si
abio loco. Unanimes. unum sentiates
nichil per contentionem. neq ꝑ mat
gloriam. Et dñs ad patrem de stis
Ut funit unum: sicut & nos unumsi¬
te dñm mectim. & exaltentis noma
eiuis in untim: qtua unum est nectsi¬
rium. unum illud suꝑnum. itmitb
ubi pater & filius & sp̃c sanctas frt
untim. Hidete nobis commendar
unitatem. Certe trinitas est dens
noster. Pater non est filius. filuis an
t pater. sp̃c sanctus nec pater est: nec
flius. sed amborum sp̃c. Et tamenista
tria non tres dii: non tres omnipoten¬
tes sed tnus detis onimpotens. Ipsa
trinitas unus deus. quia unum est ne¬
cessarium. d hoc unum non nos ꝑ¬
cdacit: nisi multi habeamus cor unũ.
& maximȩ circa seruos dei. seruitia
debita. obsequia religiosa. Reddunt᷑
entm. non dantur: dicente aplõ. Si nos
uobis spiritualia seninamiinus: magnũ
est si carnalia ur̃a metamus: Bona

Expanded text:
icatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sucate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in unum . Quia unum est necessarium, unum illud supernum, unum ubi Pater et Filius et Spiritus sanctus sunt unum. Videte nobis commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius, Filius non est Pater, Spiritus sanctus nec Pater est, nec Filius, sed amborum Spiritus: et tamen ista tria non tres dii, non tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi multi habeamus cor unum. et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona
Abbreviated transcription (Latin):
laborabat: quia uerbum erat. Quid
ergo dixit: Martha: martha. Re¬
tius. Bis uocata est oartha. mar¬
tha: audit circa multa es occupa¬
ta. Umin autem optis est: id esties
necessaruin est. Non unum opusq
singulare opus: sed opus est. Expcst
mer: & uidete in ipsa multitudine i
delectat nisi unum. Ecce deo ꝓpita
quam multi estis. Quis uos ferrit:
ununi saperetiss Unde in multis qus¬
es ista: Da unum: & poptilus est ũi¬
le unum: & turba est. Quid estemi
turba: insi multitudo turbatas de
audite a płm̃. Obsecro autem nostrs
Multittidini dicebat: sed omnesittis

Expanded text:
laborabat, quia Verbum erat. Quid laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Retius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, expeditmei, et videte in ipsa multitudine si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite Apostolum: Obsecro autem vos, fratres. Multitudini dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. Deseruit quod ammͦ sororem
suam circa multum mynisteritim la¬
borantem: & sedit ipsa ad pedes dñi
& uacans audiebat uerbum eius. du¬
ris fidelissima audierat: uacate et
uidete. qm̃ ego sum dñs. Illa tur¬
babatur: ista eptilabattur. Illa mul¬
ta disponebat: ista rintm aspiciebat.
Utrumq offitium bontum. S tam̃
quid fit melius quid nos dicamuse
Habemus quem interrogemus. Pa¬
tenter audiamus quid sit melitis.
lam cum legeretur auiditumis: et
me commemorante iterum audia¬
mus. Interpellat martha hospitẽ.
ad iudicem deponit postulationem
piarum querelarum quod eam so¬
ror deseruerat: & sic laborantem
in mynisterio adiuuare neglexerit.
Non respondente illa. sed tamen
presente: iudicat dñs. Maria cau¬
sam suam tanꝗͣ ociosa iudici malu¬
it committere: nec in responden¬
do uoluit laborare. Si enim pararet
respondendi sermonem: remitte¬
ret audiendi intentionem. Res¬
pondit ergo dñs qui in uerbo non

Expanded text:
 Deseruit quodam modo sororem  Deseruit quodam modo sororem suam circa multum ministerium laborantem, et sedit ipsa ad pedes Domini, et vacans audiebat verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur: illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non
Abbreviated transcription (Latin):
si & de scõ helia prestitit iuduȩ:
quem prius coruo mynstrante
pascebat: Numquid pascendo
defecerat: quando ad uiduam mirte
Y obsequium exhibitum serno suo be¬
nedicere disponebat. Sic ergo suscep¬
tus est dñs tanquani hospes: qui in
stra ꝓpria uenit. & sui eum non re¬
ceperunt. Sed quotquot recepert̃
etim. dedit eis potestatem filios dei
fieri. adoptans seruos & fratres fa-¬
ciens: redimens captiuos. & faciens
choeredes. Ne quis tamen ur̃m
forsitan dicat: o beati qui xp̃m
suscipere in domum ꝓpriam me-¬
ruerunt. Noli dolere noli murmu-¬
rare: quia temporib natus es qͣn¬
do iam dñm non uides in carne.
Non tibi abstulit istam dignatio¬
nem. Cum uni inquit ex minimis
meis fecistis: michi fecistis. Hoc de¬
pro tempore dixerimus: tieniamꝰ
ad causam quam de diuinitate
ꝓposui. Martha dñm pascere
disponens & p̃parans: circa mul-¬
tum mynsterium occupabat᷑.
Maria soror eius: pasci magis elegit.¬

Expanded text:
si et de sancto Elia praestitit viduae, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendo defecerat, quando ad viduam mitter obsequium exhibitum servo suo, benedicere disponebat. Sic ergo susceptus est Dominus, tanquam hospes, qui in sua propria venit, et sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes. Ne quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . pro tempore dixerimus: veniamus ad causam, quam de unitate proposui. Martha Dominum pascere disponens et praeparans, circa multum ministerium occupabatur: Maria soror ejus pasci a Domino magis elegit.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ modo ex euauge¬
lio recitata sunt: am-¬
monent nos esse tmuͣ
aliquuid quo tendamts. quando in hu¬
ius slĩ multitudine laboramus. Ten¬
damus autem adhuc peregrinantes:
nondum manentes. Adhuc in uia:
nondum in patria. Adhuc deside¬
rando: nondum fruendo. Tamen
tendamus. & fine pigritia oo fine in-¬
solum carne. sed etiam religione. ger¬
mane. Ambe dño coheserunt: am-¬
bȩ dñ in carne presenti concoediter
sermerunit. Suscepit etim martha:
sicut solent suscipi peregrini. Sed
tamen fuscepit famula cdnm̃u. egra sal¬
uatorem: creatura creatorem. Suscepit
autem sp̃u pascenda: in carne pas-¬
cendum. Noluit enun dñs foemã
serui accipere: et accepta forma
serui. milla pasci a seruis. dignatio¬
ne non conditione. Nam & ista
dignatio fuit: se prebere pascendũ.
Habebite caruem: in qua estiriret
quidem & sitiret. Sed nescitis: qr
in heremo efurienti. angłĩ mynistra-¬
bant: Ergo quod pasci uoluit: pas¬
centi prestitit. Quid autem mirũ

Expanded text:
quae modo ex Evangelio recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine insolum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum,
Abbreviated transcription (Latin):
de uerbo dm̃ micas colligebat. Nã
uultis nosse quid ibi erit: Dñs ipse
dicit de serius suis. Amen dico no¬
bis qtua faciet eosrectmbere: et
transibit. & mynistrabit illis. Recũ¬
bere quid est: ĩnsi uacare
Recumbere quid est: nifi requies¬
cere: Quid est transibit: et my¬
nistrabit eis: Prius transiie. &
sic mynistrat. S ubi : In illo con¬
uuuo suꝑ no: de quo dicit.
Amen dico uobis: multi
ab oriente & occidente uem-¬
ent. et recumbent cum abraham.
& ysiãc. & iacob. in regno celorum.
Ibi dñs pascit: sed prits hinc tran¬
sit. Nam ut noueritis: pascha trã¬
situs interpretatur. Uenit dñs :
fecit diuma. passus est humana.
Numquid adhuc conspuitur:
Numquid ad huc expalmatur:
Numquid ad huc spinis coronat᷑:
Numquid adhuc flagellatur.
Numquid adhuc crucifigitur:
Numquid ad huc lancea tuulnerat᷑:
Transinit deniq. Et etiangelitim
sic loquitur: quando pascha fecit
cum discipulis suis. Quid dicit

Expanded text:
de verbo Domini micas colligebat. Nam de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabit illis . Recumbere quid est, nisi vacare? Recumbere quid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo convivio superno, de quo dicit: Amen dico vobis, multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur? numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit
Abbreviated transcription (Latin):
suntitransitoria suint. Maria autẽ
qtids̃ dit dcus. Elegit meliorem
partem. Non tamalam: sed illi me¬
lorem. udi unde meliorem. Quȩ
non auferetur ab ea. Ate auferet᷑
aliquando onus necesfitatis: eterna
dulcedo ueritatis non auferetur ab
ea. Quod elegit non auferet᷑.
sed tamen atigebit᷑. In hac añt
uita augetur: in alia uita
ꝑficietur. Numquam aufertur.
rim. in bono mynisterio benedicta.
pro isto labore tuo mercedem queris.
quietem inquiris: modo occupata
es circa multum mynisterium. Pas¬
cere tus mortalia corpora: licet scõrum.
Numquid cum ueneris ad illam
patriam inuenies peregrinum quẽ
suscipias hospitio. intienies esurien-¬
tem cui panem frangas. fitientẽ
cui potum porrigas. egrum quem
uisites. litigantem quem concordes:
mortuum quem sepelias : Omnia
ista ibi non erunt. S quuid ibi erit:
Quod maria elegit. Ibi pasciniur:
non pascunus. Ideo hoc ibi erit ple¬
num atq perfectum: quod hic ele:¬
git oraria. De illa mensa opulenta:

Expanded text:
sitoria sunt. Marthae autem quid ait Dominus? Maria meliorem partem elegit. Non tu malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vita perficietur, nunquam auferetur.rim, in bono ministerio benedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta,
Abbreviated transcription (Latin):
ctime. Ecce cotidiane hostiȩ illa cũ
semosins & lacrunis missa legatio:
suitam cum rege uemente. gratiȩ
pacem fecit. Relinquat ergo onĩa
qui potest. qui autem relinquere
omia non potes. cum adhuc rex lon¬
ge est legationem mittat. lacrimaruĩ.
elemosinarum. hostiartim munera
offerat. Nult enim placari precib:
qui scit quia portari non possit iratꝰ.
Quod adhtic moram facit uenire :
legationeni pacis sustinet. Uenisset
iam namiq si uellet: & cunctos stios
aduersarios trucidasset. S & qtiã

Expanded text:
atione. 10. Ecce quotidianae hostiae illa cum atione. 10. Ecce quotidianae hostiae illa cum eleemosynis et lacrymis missa legatio quantam cum Rege veniente gratiae pacem fecit. Relinquat ergo oqui potest; qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc rex longe est, legationem mittat lacrimarum, elemosinarum, hostiarum munera offerat: uult enim placari precibus, qui scit, quia portari non possit iratus. Quod adhuc moram facit uenire, lega- tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ad qtnescerent mnissarum sollempnia
celebrare: nisi pro eis apud deum is
dem antistes suus uitercessor accedẽt.
Tunc ille compulsus in ep̃ii oratorio
missas fecit: & manti sua corpus do-¬
mnicum paceniq omnibus tribiit.
Qm cuncto mynsterio oblati sacristii
pito. ad lectulum rediit.ibiq iacens.
dimi sacerdotes suos ac mynistros circũ¬
stetisse cerneret. quasi uale ultimum
diceris. deseruando eos tunctilo carita-¬
is ammonebat. & quanta debussẽt
incordia inter se uniri predicabat:
cumn subito inder ipsa exhortationis
nrba noce terribili clamalut dicens.
hpotaiest. Moxq assistentib ipse sus
niubus linteum dedit. quod ex more
morientium sibi contra faciem tende¬
iatai. Quo tenso: spͣm emuisto. Sicq
Nta illa anima ad gatidia eterna
ꝑtieneis: ã carnis corruptione soluta
qden in uita sua fuerat contemplatꝰ:
brtaisenim hora est de corpore exiĩt:
set confammatum est. inclinato capite
l potestate: hoc egit fam̃ulis ex to-¬

Expanded text:
acquiescerent missarum solemnia acquiescerent missarum solemnia celebrari, nisi pro eis apud Dominum 1633 idem antistes suus intercessor accederet. Tunc ille, compulsus, in episcopii oratorio missas fecit, et manu sua corpus dominicum pacemque omnibus tribuit. Qui cuncto ministerio oblati sacrificii peracto, ad lectulum rediit, ibique jacens, dum sacerdotes suos ac ministros circumstetisse cerneret, quasi vale ultimum dicens, de servando eos vinculo charitatis admonebat, et quanta debuissent concordia inter se uniri praedicabat. Cum subito inter ipsa sanctae exhortationis verba, voce terribili clamavit, dicens: Hora est. Moxque assistentibus ipse suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sibi contra faciem tenderetur. Quo tenso, spiritum emisit, sicque sancta iperueniens, a carnis corruptione soluta quem in uita sua fuerat contempla- tus? Dicens enim “Hora est”, de corpore exiit, set: Consummatum est, inclinato capite, x potestate, hoc egit famulus ex voc
Abbreviated transcription (Latin):
cesset pes tuus: natale aplõꝵ ue-¬
mes ad me. & retribuam tibi
mercedem tuam. Quibus audi
Et qui oblaturtis sacrifitumas
horam terciam uenerat. Hoc pro
extense oratioins magintudine ad
horam nonam usq protelauit. atq
ex illo iam die magis magisq ei ant
sunt lucra pietatis: factusq est tar
fortis in oꝑe. quam certus ex mu̾e
Quippe qui eum cui ipse debitor fit¬
rat: ex promissione iam ceperat ha¬
bere debitorem. Huic autem confuia
morem noluit. Eodem ergo tempar
sollicitus fint. scdõ quoq anno uelid¬
cio in mortis suȩ expectatione fism¬
bera nonfecissent. Cum ecce ami
septio usq ad expectati natalisse¬
cras ingilias in coltimis peruent. sa
lenis hunc in ingiliis calor attigt:
atq ipso die natalitio filiis siuis łe s¬
pectantibus missarum sollempii
implere se posse recusauit. Ili no
ter suspecti. simul ad eum orus
uenertint. sese unanimiter alru¬
gentes ut die eodem nequaqusl

Expanded text:
cesset pes tuus; natali apostolorum vencesset pes tuus; natali apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Quibus auditet qui oblaturus sacrificium ad ho- ram tertiam uenerat, hoc pro extensae orationis magnitudine ad ho- ram nonam usque protelauit. Atque ex illo iam die magis magis- que aucta sunt ei lucra pietatis, factusque est tam fortis in opere, quam certus ex munere: quippe qui eum, cui debitor fuerat, ex ea promissione iam ceperat habere debitorem. Huic autem episcoponire iuxta morem noluit. Eodem ergo tempore sollicitus fuit; secundo quoque anno uel tertio in mortis suae expectatione suspenbera non feciseptimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia implere se posse recusavit. Illi veione suspecti, simul ad eum omnes venerunt, sese unanimiter astringentes ut die eodem nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ex uerbere. ꝑrexit ad episcopum.
euniq iam ex more iuxta beati iu¬
tienalis martyris sepulchrum ad of¬
ferendum sacrifitium consistentẽ
repperit: secretum a circunistanti¬
bus peciit. seq eius pedibus strauit.
Cumq eum ubertun flentem ep̃c
uix ad se leuare potuisset: lacri¬
marum causas cognosc̾e̾ studuit.
Ille uero relaturus ordinem uisio¬
nis. prius uestimento ex humeris
deuoluto. detexit plagas corporis
ut ita dicam. testes ueritatis &
culpȩ: monstrauit quanta animnad¬
uersione districtionis menbra illiꝰ
accepta uerbera liuore inflicto sul
exhorruit: & qui sibi talia facere
presumpsisset cum magne obstu¬
pefactionis uocibus inquisiuit.
At ille respondit hȩc sẽ pro illo fu¬
isse ꝑpessum. Excretut cum ter¬
rore ammiratio. S nullas iam
presbiter inquisitioni eius moras
adiciens. secretum reuelationis
aꝑuit: eiq iussionis dominicȩ ꝑ
ea quȩ audierat uerba narratut
dicens. Age quod agis oꝑare qd̃
oꝑaris. non cesset manus tua. non

Expanded text:
ex uerbere: perrexit ad episcopum eumque iam ex more, iuxta beati Iuuenalis martiris sepulchrum, ad offerendum sacrificium consistentem repperit. Secretum a circumstantibus petiit, seque eius pedibus strauit. Cumque eum ubertim flentem episcopus uix ad se leuare potuisset, la- crimarum causas cognoscere studuit. Ille uero, reuelaturus ordinem iussionis, prius uestimento ex humeris deuoluto, detexit plagas corporis, ut ita dicam, testis uerita- tis et culpae, monstrauit quanta animaduersione districtionis membra illius accepta uerbera liuore inflicto sulcexhorruit; et quis sibi talia facere presumpsi- sset,cum magnae obstupefactionis uAt ille respondit, haec se pro ipso fuisse perpessum. Excrevit cum terrore admiratio; sed nullas jam presbyter inquisitioni ejus moras adjiciens, secretum revelationis aperuit, eique jussionis dominicae per ea quae audierat verba narravit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset manus tua, non
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscimus. Ideo enim in archam
non mittimus ignem: quia diligi¬
mus uestem nr̃am. flamnam uero
iracundiȩ ideo non extinguimus.
quia non solum diligimus s etiã
odio habemus animam nr̃am: se¬
cundum illud quod scriptum est.
Qui diligit iniquitatem: odit
animam suiam. Et ideo fratres
km̃ exempla ista attentius cogitã¬
tes. arcellas interiores id est consci¬
entias nr̃as. quantum poffumus
cum dei adiutorio custodire dili¬
gentius studeamus. ut cum di es
iudicii uenerit. in illa eterna et
beata ecclã ubi nunquam habita¬
re poterit malus. & unde numꝗͣ
exiturus est bonus. non cum pan-¬
nis ueteribus foras in tenebras exte¬
riores exdudendi appareamus: s
stola inmortalitatis induti. casti¬
tatis oo iusticiȩ geminis ornati. et¬
elemosinarum luce uestiti. uocem

Expanded text:
agnoscimus. Ideo enim in arcam ignem agnoscimus. Ideo enim in arcam ignem non mittimus, quia diligimus vestem nostram. Flammam vero iracundiae ideo non exstinguimus, quia non solum non diligimus, sed etiam odio habemus 64 animam nostram, secundum illud quod dictum est: Qui diligit iniquitatem odit animam suam . Et ideo, fratres carissimi, exempla ista attentius cogitantes, arculas interiores, id est conscientias nostras, quantum possumus, cum Dei adjutorio custodire diligenter studeamus, ut cum dies judicii venerit in illa aeterna et beata ecclesia, ubi nunquam habitare poterit malus, unde nunquam exire poterit bonus, non cum pannis veteribus foras in tenebras exteriores exclusi appareamus, sed stola immortalitatis induti, castitatis vel justitiae gemmis ornati, eleemosynarum luce vestiti
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres quomͦ nitidum exbibet̃
linteolum ubi corpus xp̃i accipi¬
ant. sic corpus castum & cor mun¬
dum exhibeant: ut cum bona con¬
scientia. xp̃i sacramenta suscipi¬
ant. Rogo ergo uos fratres km̃i.
nunquid aliquis est qui in archã
sordibus plenam uelit mittere¬
in archam sordibus plenam uestis
non mictitur pretiosa: qua fron¬
te in anima quȩ peccatoꝵ sordib
inquinatur. xp̃i eucharistia susci¬
pitur : Et quia istis uerissimis
exemplis loqui ceperimus: etiã
et hoc quod bene nostis insinuo.
NIon enim puto esse aliquem ho¬
minem qui in archa tibi pretio¬
sas uestes habet repositas: aut¬
quiescat. aut carbonem uiuum.
aut qualemcumq scintillam ig¬
facit fratres: Non quia timet
ne comburantur uestimenta.
quibtis in festiuitatibus induitur:
Rogo ergo uos fratres. qui in archã
stiam non utilt scintillam ignis in¬
in anima sua flammani iracundiȩ
non timet accendere : S quare
hoc fiat: manifeste et euidenter

Expanded text:
mulieres quomodo nitidum exhibent mulieres quomodo nitidum exhibent linteolum, ubi corpus Christi accipiant; sic corpus castum et cor mundum exhibeant, ut cum bona conscientia Christi Sacramenta suscipiant. Rogo vos, fratres, numquid est aliquis, qui in arca sordibus plena velit mitterein arca sordibus plena vestis non mittitur pretiosa; qua fronte in anima peccatorum sordibus inquinata Christi Eucharistia suscipitur? Et quia istis verissimis exemplis loqui coepimus, etiam et hoc quod bene nostis insinuo. Non puto esse aliquem hominem, qui in arca sua, ubi pretiosas vestes habet repositas, acquiescat aut carbonem vivum aut qualemcumque scintillam c, fratres? Quia timet ne comburantur vestimenta, quibus in festivitatibus induitur. Rogo vos, fratres, qui in arca sua non vult scintillam ignis inin anima sua flammam iracundiae non timet accendere? Sed quare hoc fiat manifeste et evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui numquam extinguetur.
ubi mors queritur & non inuenie¬
tur. Quare in inferno mors queri¬
itur: &. non. inuenietur: Qu̾ia qui¬
bus in hoc sclõ uita offertur et
ferno querunt mortem & nou pote¬
runt inuenire: ubi erit nox sine
die amaritudo sine dulcedine. ob¬
scuritas fine lumine. tibi nec diui¬
tis. nec parentes nec coniuges. nec
nilii. nec uicini poterunt subueni¬
no inueniet. nisi quod de hoc scło
caste & iriste tritiendo ꝑ elemosinarͭ
ligitatem transmiserit. Hec ergo
cgitantes fratres kim̾i tam casti
cotam sobrii &c tam pacifici ad istud
altare deo auxiliante studeamus
aicedere: ut ab illo eterno altari
non mereamur excludi. Qui enim
ad istuid altare casto corpore &¬
da conscientia uenerit: ad illud
altare sublime quod incelis est fe
s graue nec laboriosum quod
frequenter facere aspitio. Omnes
& omnes mulieres nitida exhibẽt
linteamina ubi corpiis xp̃i acctpi¬
manus suas. sic de elemosinis la-¬
uent manus suas. Similiter et

Expanded text:
nis qui non exstinguetur ; nis qui non exstinguetur ; ubi mors quaeritur, et non invenitur. Quare in inferno mors quaeritur, et non invenitur? Quia quibus in hoc saeculo vita offertur, et ferno quaerent mortem, et non poterunt invenire. Ibi erit nox sine die, amaritudo sine dulcedine, obscuritas sine lumine; ubi nec divitiae, nec parentes, nec conjuges, nec filii, nec vicini poterunt subveninveniet, nisi quod de hoc saeculo caste et juste vivendo per eleemosynarum largitatem tracogitantes, fratres carissimi, tam casti et tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istura conscientia venerit; ad illud altare quod in coelis est, fe non est grave nec laboriosum quod frequenter facere aspicio. Omnes es mulieres nitida exhibent linteamina, ubi corpus Christi accipimanus suas; sic eleemosynis lavent animas suas. Similiter et
Abbreviated transcription (Latin):
derate. si hodie aliquis a conuentu
huius ȩcclẽ pro aliquo crimine fori
proiciatur: in quanto dolore uelt¬
bulatione erit anima fua. Et si ih¬
tolerabilis dolor est de ista eccłã firal
proici. ubi ille qui proicitur & man¬
ducare & bibere & cum hommib
rum mereatur ad eccłam reuoci
ri: quantus putat᷑is dolor erit. si
aliquis pro criminibus sus ab illi¬
ȩccłã quȩ est in celis. & a conuieni
angelorum uel sanctorum omnũ
congregatione fuerit separatus. d¬
nec hoc solum suffitiet ad peran
quod foras proicitur. sed insuꝑ u
tenebras exteriores eterno mcendi
concremandus concludetur: Qu
enim ab illa celesti ierłm excomu
nicari meruerit. non soltun ub
penam habebit quod nec mau¬
care nec bibere poterit. sed eua
flammas infernales sine ullo termmno
sustinebit. ubi est fletus & stridor den-¬
tium. ubi ultilattis. lamentatio. & pe¬
intentia fine ullo remedio. ubi est
uermis ille qui non moritur:. & ig¬

Expanded text:
 fratres, si hodie aliquis a conventu  fratres, si hodie aliquis a conventu ecclesiae hujus pro aliquo crimine foras projiciatur, in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua; etsi intolerabilis dolor est de ista ecclesia foras projici, ubi ille qui projicitur, et manducare, et bibere, et cum hominibus rum mereatur ad ecclesiam revocari; quid putamus, qualis dolor erit si aliquis pro criminibus ab Ecclesia quae est in coelis, a conventu angelorum vel sanctorum hominum congregatione fuerit separatus, cui nec solum sufficiet ad poenam, quod foras projiciatur, sed insuper in tenebras exteriores aeterno incendio concremandus excluditur? Qui enim ab illa coelesti Jerusalem exconicari meruerit, non solum hanc poenam habebit, quod nec manducare vel bibere poterit; sed etiam flammas infernales sine ullo termino sustinebit, ubi est fletus et stridor dentium, ubi ululatus, lamentatio et poenitentia sine ullo remedio; ubi est vermis ille qui non morietur, et ig
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahere. ꝓpter illud quod scͥp¬
tum est uade prius reconciliari
fratri tuo. et tunc ueniens offe¬
res mumis tuum : Et iterum.
Amice: quomͦ huc intrasti non
habens uestem nuptialem: Hoc
enim habet textus euangelicȩ
lectionis. quod quidam fecerit nup¬
tias filio fuo. & intrauerit ut uide¬
ret simul recumbentes: et ui-¬
dens ibi hominem non habentẽ
uestem nuptialem : dixit ad eũ.
Amice: quomͦ huc intrasti non
habens uestem nuptialem: Et
illo obmutescente: dixit mynstris.
Ligate illi manus & pedes. & pror¬
cite eum in tenebras exteriores:
ibi erit fletus & stridor dentium.
Ecce qualem sententiam merebi¬
tur audire: qui ad conuuum
nuptiale idest ad altare dñi aut
ebriosus. aut adulter. aut odium.
numquam uelimus admictere.
aut si admissa fuerint. sine ulli
mora penitentia uel pace studemn
sanare. & largitionibus elemosi¬
rum festinemus abluere: ne forte
si cum peccatoꝵ uulneribus ante¬
tribunal eterni iudicis uener imuns
ab illa eterna eccła. & ab illa celesti

Expanded text:
ere, propter illud quod scriptum est, Vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum ; et iterum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul recumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente, dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium inunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorutribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
& fic eucharistiam presumat acci-¬
pere. Si enim agnoscens reatum
situm ipse se adiuno altari sub¬
duterit. cito ad indulgentiam
sicut qui se exaltat humiliabit᷑.
ita econtrario qui se humiliat
exaltabitur. Qui enim sicut dixi
agnoscens reatum stmũ. ipse se hu-¬
militer ab altari ecclȩ̃ pro emen¬
datione uitȩ remouere uolue¬
rit: ab eterno illo & celesti con¬
ituuo excommunicari penitus
non tunebit. Rogo uos fratres¬
km̃:s diligenter attendite. Si ad
mensam cuiuscumq potentis ho¬
minis. nemo presumit cum uestib
conscissis & inquinatis accedere:
quantomagis a coniuiuo eterni re¬
gis idest ab altari dñi debet sẽ unꝰ¬
quisq inindie uel odii ueneno per-¬
cussus. iracundiȩ furore repletus.¬

Expanded text:
et sic eucharistiam praesumat acciet sic eucharistiam praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum suum, ipse se a divino altari subduxerit, cito ad indulgentiam sita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno repletus
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter
& diligenter attendimus. et sanctȩ
ac iuste uitimus. quicquid in tem¬
plis manufactis agitur. totum in
nobis spiritali edificatione complet᷑.
Non enim mentitus est ille qui dr̃c.
Templum enim dei sanctum est:
quod estis uos. Et iterum. Nesci¬
tis quia corpora tir̃a templum est
nus cum ipsius adiutorio labore mꝰ.
ne deus noster in demplo suo hoc
est in nobis ipsis inueniat quod
oculos suȩ maiestatis offendat :
sed habitaculum cordis nostri eua¬
cuetur uitiis & uirtutibus replea¬
tur. Claudatur diabolo: et aꝑiat
xp̃o. Et ita laboremus: ut nobis
bonorum oꝑtim clauibus ianuam
regni celestis aperire possimus. Sĩc
enim malis oꝑib quasi quibusdã
seris ac uectib uite nobis ianua
clauditur: ita absq dubio bonis
oꝑibus aꝑitur. Et ideo fratres
km̾ unusquisq consideret con-¬
scientiam suam. & quando sẽ
aliquo crimine uulneratum
esse cognouerit. prius orationib
ieuniis. uel elemosinis studeat
mundare conscientiam suam:

Expanded text:
fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templum sunt mus, cum ipsius adjutorio laboremus, ne Deus noster in templo suo, hoc est in nobis, inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; clChristo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operibus clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur; ita absque dubio bonis operibus aperitur. Et ideo, fratres carissimi, unusquisque consideret conscientiam suam, et quando se antiquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis, eleemosynis studeat mundare conscientiam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
quos et uita sanctissima uenerabis̃
perduxit ad mortem. et gloeiofus ex¬
casus fecit esse ꝑpetuos. quos nonsi¬
lum honora mus ut martyres
sed ut ma gistros patresq
martyrum ueneramur: qui eccłim
dei et celestis predicationis doctrni
&c piĩ sanguinis esfusione fundi.¬
runt.¬
um omnes beati apł
domintm sanctita¬
tis obtineant. nesto
quo tamen pacto petrus et patins
uidentur pre ceteris peculiari qui¬
dam in saluatore Ndei uirtute pr¬
cellere: quod quidem ex ipsius do¬
mini iudicio possumus approbare.
Nam petro sicut bono dispensator
clanen regni celestis dedit. paubo tã¬
quam idoneo doctori. magisterium
eccle siasticȩ institutionis inituxit.
scilicet ut quos iste erudierit ad sa¬
lutem. ille suscipiat ad quietem:

Expanded text:
quos et vita sanctissima venerabilem quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt.um omnes beatissimiDominum sanctitatis obquo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem;
Abbreviated transcription (Latin):
e celestibus choeuscabat et sibi adqͥ¬
reret. et omnibus reuelaret. Ceca-¬
tus illtminatusq est: non alia dis¬
pensatione. nisi ut clausis carnali¬
bus oculis spiritalis ei aspectus ad
inspiciendam dei glãm formaret᷑.
Accepit et fidelissimus petrus
suam sub spetiȩ assumpti homi¬
nis occultantem. filium esse dei.
inui sp̃c scĩ radio illuminatus
inspexit. Ait enim domino per¬
cunc tanti. quis esse ab ho-¬
minibus putaretur: tu
dei uiui. Quis non res-¬
ponsionis plenitudinem. piscato¬
rem protulisse miretur: qui com¬
pendio breuissime confesfionis aꝑu¬
it. et quod de patre habebat do-¬
mintis. et quod de htimana nati-¬
uitate susceperat : Xp̃c enim et
filits dei uiui. utrisq naturȩ indmr¬
fum continet sacramentum. Nere sis¬
cipiendum cunctis et mirabilem pis¬
catoren: qui dum maris ꝓfunda ri¬
matur. ad altissimum maiestatis et̾¬
nȩ ꝑuenit archantini. Hi itaq sin
ecclãrum columpne petrus et pauł̾

Expanded text:
de coelestibus coruscabat, et sibi acquide coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus suam sub specie assumpti hominis occultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino perunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
ille eos ad emendationem corrup¬
ti scli et mynisterium suȩ uolun-¬
tatis elegit. quem non fallebat
electio. Hocauit namq petrum
opibus pauperem. oꝑe piscatorẽ:
qui a conuersatione populari
& cõmunione urbium segrega¬
tus uitam inter fluctus agebat
innocuam. et uictum de simpli¬
citate querebat. Quem tamen
ita dixerim pauꝑem. ut com¬
petens ei substantia ñ
de¬
esset: quem bene me¬
rentem de deo copiosi
maris diues unda pasce¬
bat. Electus ergo est ad predi¬
cationem salutaris uerbi: ut
mutata uice. celestis mysterio
sacramenti qui captura pisciũ
alebatur. salute hominun pas¬
ceretur. Gloriosisimum etiam
paulum ad fidem nominis sui xp̃c
uocauit ẽ celo: qui quod persequi
uidebatur eccłãm. non impietate
irreligosi anuni seuiebat. s sub nu¬
be ignorantie nouam non perfpici¬
ens gratiam. amore antiq deuotio¬
nis errabat. Ideo deniq ab oculis
enus ueteris umbre caligo detersa
est: ut uerum illud lumen quod

Expanded text:
ille eos ad emendationem corrupille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bata iusticia. tan taq ei po¬
testas attributa est iudicandi. ut
in arbitrio eius poneretur celeste
iuditum : Persicite ergo et esti¬
mate quanto nobis sit petrus apłs
honre reuerendus: cuius senten-¬
tiam in terris prolatam sempiter¬
n indicis equitas non repellit. Et
ideo diligenter intendite quȩ sitꝰ
eius gloriȩ magnitudo: cui dum
danes regni cominittuntur eter-¬
ii.celum illi claudere et aꝑire per-¬
missum est. Horum itaq km̾i ꝑ
da hodie passio celebratur: hoꝵ
hodie concursus letissimo excolit
roma martyrium. Et quoꝵ du-¬
dum impia ꝑsecuta est sangui-¬
nem: eoꝵ nunc pecaliari decio¬
ta patrocinio gloriatur.
passio fr̃s. quoꝵ ho¬
chie natalem sollẽp¬
niter celebramus.
cunctis est honoranda credentib.
quos pro iusticiȩ pietatisq plenita¬
dine. saluator mundi humano ge¬
neri et patres esse dedit & iidi-¬
ces. Quante autem integritatis.
quantȩ ue pietatis fuerit hinc
uel maxime ꝑuidendum est: qd

Expanded text:
bata justitia, tantaque ei pobata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Horum itaque, carisda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur.passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Placuit enim: quia non iniqui pe¬
toris studio. sed simplicis ignorante
incanta deuotione certabat. Demo
ut primum sensib eius sp̃c uerita¬
tis infusus est: ostendit continuoi
ne legis innocenter errasse. De qͥ
quid ego potissimum dicam. can
fidelissims ipse sit sibi testis: qui
cum nec suas uellet iactitare
maiestatem. terecundius quod in
se gestum est confitetur: Ait em̃
uelut de altero quodam. scio homi¬
licet homini loqui. Quid hoc apb̃
magnificentius: cui in medio mor¬
talium constituto. et stipra celos
ire datum. et ad terras redire
concessum est: Quid hoc beatius
mro: qui inter secreta paracdysi edisce¬
re mperuit. quod nec lingua hominis
loqui posset. nec quisquam mere-¬
retur audire: Et cum tante sint
sublimitatis illa quȩ docuit. ut com¬
prehendere ea mens humana non
possit: quante illud putamus esse
qceie. quod prodere sibi asserit non
licere: Quid etiam de petro referã:
cuuistanta a deo est appro-¬

Expanded text:
Placuit enim, quia non iniqui pePlacuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, re paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare iare majestatem, verecundius quod in se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio homilicet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est appro
Abbreviated transcription (Latin):
duxit occasum. et mirificus obitus
ꝑpetuam transinisit ad uitam. Et
licet in petro fides emineat. in pau¬
lo doctrina precellat. et magisteriũ
tamen pauli. fidei plenitudo est.
et credulitas petri doctrine est
fundamentum: quos tanta celes-¬
tis electionis dignatio uisitauit.
ut hic fieret de piscatore doctor.
ille de ꝑsecutore defensor. S in
hoc omiipotentis dei attollenda
maiestas est. quod inspiratͥone mi-¬
rabili docendi gratiam tribuit im¬
perito: et immicum fecit amare
quod oderat. & fidem quam im-¬
pugnabat asserere. Ilius piscatio¬
nem non abstulit. s mutauit: huiꝰ
cecauit oculos. ut purgatiore recep¬
to lumine. clarissimȩ mentis acig ul¬
tra humanum uidere possit aspeti
Quanti igitur meriti apud deun
suum petrus erat: ut ei post nam¬
culȩ parue remigium totius eccł̃
gubernacula traderentur: dud
quantum in aplãtus fui ministeri
complacuisse. xp̃o credimtis patilim
qui tantum placere potuit ꝑsecutar

Expanded text:
duxit occasum, et mirificus obitus duxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor?