comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parauerat ad locum tetendit. & uirum dĩ ꝑ abru¬
pta montiũ. ꝑ concaua uallium. ꝑdefossa t̾rarum
quaesiuit: eumq latere inspecu repperit:
Cunque oratione facta & benedicentes omnipo¬
tentem dñm consedissent: post dulcia uitae col¬
loquia is qui aduenerat prbt dixit Surge¬
& sumamus cibum: quia hodie pascha est
Cuiuir dñi respondit dicens. Scio quia pascha
est : quia uidere te merui. longe quippe ab
hominibus positus. quia die eodem paschalis¬
essa solemnitas ignorabat. Uenerabilis autem
prbt. rursus asseruit dicens. Ueracit̃ hodie
resurrectionis dominicae paschalis dies est :
abstinere tibi minime congruit. quia & ego
ad hoc missus sum ut dona omni potentis dñi pa¬
riter sumamus. Benedicentes igitur dñm
sumpserunt cibum. Expleta itaque refectio

Expanded text:
paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abruparaverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refection
Abbreviated transcription (Latin):
mo fune religatũ romanus de ponere panem
consueuerat᷑ In qua etiã resti parũu tintina¬
bulũ inseruit. ut ad sonitũ tintinnabuli uir
dĩ cognosceret quando sibi romanus panẽ prae¬
beret. quẽ exiens acciperet. Sed anciquus hos¬
tis unius caritatẽ inuidens alterius refectio¬
ne : cum quadã die submicai panẽ conspice¬
ret. iactauit lapidẽ & tintinnabulũ fregit
Romanus tam̃ modis congruentib: minis tra¬
nũ uellet a labore quiescere & benedicti ui¬
tã in exemplum hominibus de monstrare ut
posita suꝑ candelabrũ lucerna claresceret
quatinus om̃ib qui indomo dĩ sunt luceret:
cuidam prbo longius manenti qui refectionẽ
sibi in paschali festiuitate parauerat ꝓ uisũ
dñs apparere dignatus est dicens. Tutibi
delicias p̃paras. & seruus m̃s illo in loco fame
cruciatur. Qui protinus surrexit: atq in
ipsa solemnitate paschali cũ alimentis quȩ sibi

Expanded text:
mo fune religatum Romanus deponere panem mo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrat Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ualentiniano quoque. qui annis multis latera¬
nensi monasterio praefuit. Simplicio. qui con¬
gregationẽ illius post eum tercius rexit. ho¬
norato etiã. qui nunc adhuc cellae eius inqua
prius conuersatꝰ fuerat prae est. hic itaque
cum iam relictis licterarũ studiis petere de¬
sesta de creuiss& : nutrix quae hunc artius ama¬
bat. sola secuta est. Cunque ad locũ uenisset
qui fide dicitur multisq honestioribus uiris
demorarentur: Praedicta nutrix illius ad pur¬
gandum triticum auicinis mulierib praesta¬
ri sibi capisterium petiit. Quod suꝑ mensam
in caute derelictum. casu accidente fractum
est. Sicq ut induabus pastibus inueniretur
diuisum. Quod mox ut rediens nutrix illius
inuenit. uehem̃ tissime flere coepit : quia uas
quod praestitũ acceperat fractum uidebat
Benedictus aut̃ religiosus & pius puer cum
nutricẽ suam flere conspiceret . eius dolori
rupis eminebat: Sed ex eadem rupe in longissi¬

Expanded text:
Valentiniano quoque, qui annis multis LateraValentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. cum jam relictis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus videmorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolorirupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissi
Abbreviated transcription (Latin):
NONINE.
ab ipso pueritiae suae tempore cor gerens senile.
Actatem quippe moribus transiens. nulli animũ
uoluptati dedit. Sed dum in hac terra adhuc
esset quo temporalit̃ libere uti potuiss&: des¬
pexit iã quasi aridũ mundũ cum flore. Qui
liberiori genere ex prouincia nursiae exortꝰ:
romae liberalibus litcerarum studiis traditꝰ
fuerat. Sed cum exeis multos ire ꝑ abrupta ui¬
tiorum cerneret. eum quem quasi in ingressũ
mundi posuerat retraxit pedem. ne siquid
de scientia eius attigeret ipse quoque post¬
modum in immane praecipitium totus iret
Despectis itaque litterarum studi is: relicta
domo rebusq patris. soli dõ placere deside¬
rans scãẽ conuersationis habitũ quaesiuit.
Recessit igitur scient̃ nescius: & sapient̃ indo¬
ctus huius ego omnia gesta non didici:
sed pauca quae narro quattuor discipulis il¬
lius referentibus agnoui: Constantino scilic&
reuerentissimo ualde uiro : qui ei in monas teni
regimine successit

Expanded text:
nomine, ab ipso pueritiae suae tempore cor gerens senile, Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit;
Abbreviated transcription (Latin):
bliuisci dignata .ẽ quin muicculis solare¬
tur ꝑdilectissimum suũ patratis quatinus
titubantia propter tot aduersos casus ho¬
minũ corda ex praesentia patris uirtute
quoque prae oculis habita abundantius
roborarentur Post ex austũ nanque graui
grassante incendio coenobiũ nulla ĩã soli
grã remanente. quippe cui ñtẽpla diui¬
nis cultib: apta non lares diuersis extru¬
cti usibus Non horrea. non penora ñ certe
quippiã decoris aut utilitatis restiterat nu¬
diq maceriarũ parietes stuporẽ spectanti¬
bus oculis horrorẽq magis quã decus aut
głam praeferrent : compuli fr̃s domũ quon¬
dã qui eti aptatã interpositis partientes ar¬
cubus : de parte umbrã finxere minoris sa¬
celli. In quo fabricato altari : diuinũ offici¬
um inter du celebrabant. Quo etiã in lo¬
co corpus Beatissimi defer̃ benedieti. in
loculo adhuc gestatorio positũ Dũ igitur

Expanded text:
blivisci dignata est, quin miraculis solareblivisci dignata est, quin miraculis solaretur per dilectissimum suum patratis: quatenus titubantia propter tot a versos casus hominum corda, ex praesentia tanti Patris, virtute quoque prae oculis habita, abundantius roborarentur. Post exhaustum namque gravi grassante incendio coenobium, nulla jam soli gratia remanente quippe qui non templa divinis cultibus apta, non lares diversis exstructi usibus, non horrea, non penora, non certe quidpiam decoris, aut utilitatis restiterat nudique maceriarum parietes stuporem spectantibus oculis, horroremque magis quam decus aut gloriam praeferrent; compulsi fratres domum quondam quieti aptatam interpositis partientes arcubus, de parte umbram finxere minoris sacelli, in quo fabricato altari divinum officium interdiu celebrabant. Quo etiam in loco corpus beatissimi deferunt Benedicti, in loculo adhuc gestatorio positum. Dum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uero igni immisso adurunt. Aberat iã
tunc corpus sacratissimũ confessoris xp̃ĩ
SINioicti: Si quidẽ prima uastatione prae¬
fatae urbis curã huius sacriloci agente
Bernardo nobilissimi generis uiro. leuatũ
aloco sepulchri sc̃issimũ corpus inscrinio
cũ honore congruo repositũ. ẽ. sicq in locu¬
lo gestatorio collocatũ qualiter quocunq
fugiendi impelleret necessitas a fribus
fugae praesidio sese tuentibus deferri posset
Sed grã xp̃i agente gentili gladio sedes sibi a¬
ptatas repetente : scissima membre loco condun¬
tur ꝓprio. Secundo uero incursũ hostiũ iam
praelibato abbate ultimo sui regiminis decur¬
rente sole iterũ leuatũ scissimũ corpus atque
in loculo uectatorio depositũ hac illacq: pro¬
ut oportunitas fugae se obtulit a frib: de¬
fertur Non tamen in frahaec tẽporis spa¬
tia grã duuna seruos suos quanquã misera¬
biliter peregre incertisq sedib: iactatos o¬

Expanded text:
mum vero igni immisso adurunt. Aberat jam mum vero igni immisso adurunt. Aberat jam tunc corpus sacratissimum confessoris Christi Benedicti: si quidem prima vastatione praefatae urbis, curam hujus sacri loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum a loco sepulcri sanctissimum corpus in scrinio cum honore congruo repositum est: sicque in loculo gestatorio collocatum, qualiter quocunque fugiendi impelleret necessitas, a fratribus fugae praesidio sese tuentibus deferri posset. Sed gratia Christi agente, gentili gladio sedes sibi aptatas repetente, sanctissima membra loco conduntur proprio. Secundo vero incursu hostium, jam praelibato abbate ultimos sui regiminis decurrente soles, iterum levatum sanctissimum corpus atque in loculo vectario depositum, hac illacque prout opportunitas fugae se obtulit, a fratribus defertur. Non tamen infra haec temporis spatia gratia divina servos suos quanquam miserabiliter peregre incertisque sedibus jactatos o
Abbreviated transcription (Latin):
es dñe & rectũ uidiciũ tuũ : atque cũ altero
humilit̃ implorare. Oñe miserere nri tẽ e¬
nim expectauimꝰ : esto brachium nr̃m in ma¬
ne & salus nr̃a in tẽpore tribulationis
haec de excidio iocundissimae patriae bre¬
uiter litteris mandare libuit : quo his quae
conse quenda erant clariorẽ pararemus
uiã omissis scilicet infandis malorũ cladi¬
bus quae ipso sui horrore & execratione
stili cursũ in semet hebescere cogunt lã nunc
ad propositũ redeamus inter ea normanni¬
ut supra paucis praelibauimꝰ secunda irru¬
ptione aurelianis aggressĩ. urbẽ ambustione
concremant : parsq illorũ duce bareto cum
qua draginta nauib: monasteriũ sc̃i BENEBΙ¬
eti expetunt qđ aburbe aureliana decẽ &
octo distat milibus. Illud denique uacuum
habitatoribus reperientes. cunctis uero mor¬
taliũ tẽporaneis refertũ cõmodis more sibi
familiari praedantur. dissipant ad postre¬

Expanded text:
es, Domine, et rectum judicium tuum : atque cum altero es, Domine, et rectum judicium tuum : atque cum altero humiliter implorare: Domine, miserere nostri, te enim exspectavimus: esto brachium nostrum in mane et salus nostra in tempore tribulationis . Haec de excidio jucundissimae patriae breviter litteris mandare libuit, quo his quae consequenda erant clariorem pararemus viam. Omissis scilicet infandis malorum cladibus, quae ipso sui horrore et exsecratione, styli cursum in semet hebescere cogunt, jam nunc ad propositum redeamusut supra paucis praelibavimus, secunda irruptione Aurelianos aggressi, urbem ambustione concremant: parsque illorum, duce Bareto cum quadraginta navibus, monasterium S. P. Benedicti expetunt, quod ab urbe Aurelianensi decem et octo distat millibus. Illud denique vacuum habitatoribus reperientes, cunctis vero mortalium temporaneis refertum commodis, more sibi familiari praedantur, dissipant, ad postre
Abbreviated transcription (Latin):
terra plena . ẽ. iudicio sanguinũ & ciuitas ple¬
na iniquitate. & ad ducã pessimos de genti¬
bus & possidebunt domos eorũ : & quiescere
faciã suꝑbiam potentiũ & possidebunt scũa¬
riũ eorũ. Angustia sũperueniente requi¬
rent pacẽ & non erit : conturbatio super
conturbationẽ ueniet. & auditus suꝑ audi¬
tũ : & requirent uisionẽ de propħa. & lex
peribit a sacerdote & consiliũ a seniorib:
& post pauca. Scđmuiã eorũ faciã eis & scđm
iudicia eorũ iudicabo eos: & scient quia ego
dñs est itaque cernere cõminationẽ prophe¬
ticã nr̃o assignari aeuo : quando obscelerũ
immanitatẽ popłs quondã dĩ & ouesmanu¬
um eius dati sunt nationib: in dep̃dationẽ
captiuitatẽq durissimam. atque solum
nuꝑ florentis simũ aetate ubere glebae. cun¬
ctarumq opulentia rerũ : redactũq in uastita¬
tẽ ac solitudinẽ extremã. libet igitur cum
propħa dauid ueraciter exclamare lustus

Expanded text:
na est judicio sanguinum, et civitas plena iniquitate, et adducam pessimos de gentibus et possidebunt domos eorum, et quiescere faciam superbiam potentium, et possidebunt fructuarium eorum. Angustia superveniente requirent pacem, et non erit: conturbatio super conturbationem veniet, et auditus super auditum, et requirent visionem de propheta, et lex peribit a sacerdote, et consilium a senioribus . Et post pauca: Secundum viam eorum faciam eis, et secundum judicia eorum judicabo eos, et scient quia ego Dominus . Est itaque cernere comminationem propheticam nostro assignari aevo, quando ob scelerum immanitatem populus quondam Dei et oves manuum ejus dati sunt nationibus in depraedationem captivitatemque durissimam: atque solum nupera florentissimum aetate, ubere gleba, cunctarumque opulentia rerum, redactum in vastitatem ac solitudinem extremam. Libet igitur cum propheta David veraciter exclamare: Justus
Abbreviated transcription (Latin):
uindictã paternae resumentẽ necis. eundẽ
male depugnantẽ uicit. telisq confossũ neci
trocdidit Hoc discidu genere bellacorib:
utrimq pereuntib: poene om̃is illa regio
defensorib: nudata suis praeda gentib: pa¬
tuit externis. Britonũ siquidẽ proxima
uis limitẽ troens gressa antiquũ nanneti¬
cã regionẽ andegauensẽ quoque medua

Expanded text:
vindictam paternae resumentem necis, eumdem vindictam paternae resumentem necis, eumdem male depugnantem vicit, telisque confossum neci tradidit. Hoc dissidii genere bellatoribus utrinque pereuntibus, pene omnis illa regio defensoribus nudata suis, praeda gentibus paruit externis. Brittonum si quidem proxima vis limitem transgressa antiquum, Namneticam regionem, Andegavensem quoque, Medua
Abbreviated transcription (Latin):
CARNISONERESEOVATO AC¬
ENUMERANCO RUM eUO
exdiuersis nationib solidũ corpus fuerat
effectũ trifariã diuditur : atque a tribus
euisdẽ imperatoris filiis ad regendũ suscipi¬
tur & maior quidẽ natu lotharius fran¬
ciã cũ italia iudouicus saxoniã omemq ger¬
maniã carolus autẽ uinior burgundiã cũ
aquitania possedit. Sed ut de regnis taceã
bellisñe actrita decreuerint an pace conti¬
nua aliquanto floruerint : nrãe partis
erumnas breuilo quio excurrere libet. Carolo
regni nonminimã assecuto pari infortuni¬
ũ iunctũ fortunae rẽ publicã maximo profli¬
gauit damno : ac primũ marchisis britanni¬
cilimitis int̃se graui ꝓduellione dissidentib
bellũ oritur utraeque lugubrae parti: Quã¬
uis enĩ Reinoldo occũbente uictor lambtꝰ
extiterit. non ad eo tam̃ uictricia ab hoste
retulit signa dũ milia sũorũ pros pexit op¬
petusse sãtellitũ Idq aduersũm heruieum
repetens primũ natorũ reinoldi arma ob

Expanded text:
carnis onere spoliato, regnum Francorum quod ex diversis nationibus solidum corpus fuerat effectum, trifariam dividitur, atque a tribus ejusdem imperatoris filiis ad regendum suscipitur. Et major quidem natu Lotharius Franciam cum Italia, Ludovicus Saxoniam omnemque Germaniam, Carolus autem junior Burgundiam cum Aquitania possedit. Sed ut de regnis taceam, bellisne attrita decreverint, an pace continua aliquanto floruerint, nostrae partis aerumnas breviloquio excurrere libet. Carolo regni non minimam assecuto partem, infortunium junctum fortunae, rempublicam maximo profligavit damno, ac primum Marchisis Britannici limitis inter se gravi perduellione dissidentibus, bellum oritur utraeque lugubre parti. Quamvis enim Rainoldo occumbente victor Lambertus exstiterit, non adeo tamen victricia ab hoste retulit signa. Dum millia suorum prospexit oppetisse satellitum, idque adversum Heriveum repetens, primus natorum Rainoldi arma ob
Abbreviated transcription (Latin):
tiscere. Quis enĩ xp̃ianae religionis ordo
normã eo proposito adliquidũ exequit᷑ ut
non magis praeuaricator mandatorũ xp̃i
uidicetur. si actuũ executio recte inuestiget᷑:
Vnde non immerito talib: hoc ẽ nobis trans¬
gressoribus praeceptorũ suorũ ultionis uindi¬
ctã olim ꝑ propħam repromissam uidetur
infligere Dicit enĩ cõminans ꝑ hieremiam
propħam. Pro eo qđ non audistis uerba mea
ecce ego mittã & assumã uniuersas cognationes
aquilonis ait dñs & adducã eas suꝑ terrã istã
& suꝑ habitatores eius. & suꝑ om̃s nationes quȩ

Expanded text:
tiscere. Quis enim Christianae religionis ordo tiscere. Quis enim Christianae religionis ordo normam eo propositi ad liquidum exsequitur, ut non magis praevaricator mandatorum Christi judicetur, si actuum exsecutio rite vestigetur? Unde non immerito talibus, hoc est nobis transgressoribus praeceptorum suorum, ultionis vindictam olim per prophetam repromissam videtur infligere. Dicit enim comminans per Jeremiam prophetam: Pro eo quod non audistis verba mea, ecce ego mittam, et assumam universas cognationes Aquilonis, ait Dominus, et adducam eas super terram istam, et super habitatores ejus, et super omnes nationes
Abbreviated transcription (Latin):
alienis & enim ipsa quoque optimos quosq
genitalis soli insese elidens: patet nune
praeda gentibus alienis. Ab ipso quippe uc
ita loquar oceani litore orientẽ uersus ar¬
uernũ usque clarissimã. ueteri tẽpestate a¬
quitaniae urbẽ nulla libertatẽ retinere
ualuit regio. Non oppidũ aut uicus. non de¬
nique ciuitas quae ñ strage ferali concide¬
rit paganorũ. Testatur id pictauis fecun¬
dissima quondã urbs aquitaniae. hoc sancto¬
nus hoc engo lesima hoc petrogoricũ hoc le¬
mouicas hoc certe aruernis terminus nune¬
put regni aquitanici proclamant. Nulla sci¬
licet bellica obuiante manu hostili grauit se¬
se concdissẽ incursũ his atque huius modi ma¬
lis ꝑtriginta ferme annorũ spatiũ gallus
non absque piaculo quorũ libet detritis cultꝰ
quoque diuinae religionis quo modo ꝓcesse¬
rit utrũ necne floruerit in promptu.ẽ. cui¬
libet : licet tardioris ingenii mortaliũ ꝑsen¬

Expanded text:
alienis? Etenim ipsa quoque optimos quosque alienis? Etenim ipsa quoque optimos quosque genitalis soli in sese elidens, patet nunc praeda gentibus alienis. Ab ipso quippe ut ita loquar Oceani littore, orientem versus, Arvernum usque clarissimam veteri tempestate Aquitaniae urbem, nulla libertatem retinere valuit regio, non oppidum aut vicus, non denique civitas, quae non strage ferali ceciderit paganorum. Testatur hoc Pictavis fecdissima quondam urbs Aquitaniae: hoc Santonum, hoc Engolisma, hoc Petrocorium, hoc Lemovica, hoc certe Arvernus, terminus nuncput regni Aquitanici proclamant, nulla scilicet bellica obviante, manu hostili graviter sese concidisse incursu. His atque hujuscemodi malis per triginta ferme annorum spatium, Gallis non absque piaculo quorumlibet detritis, cultus quoque divinae religionis quomodo processerit, utrum necne floruerit in promptu est cuilibet, licet tardioris ingenii, mortalium persen
Abbreviated transcription (Latin):
tuor supra memoratae urbes excidu dam¬
na sensere : Quid lutecia parisiorũ nobile
caput resplendens quondã gła opibus fer¬
tilitate soli in colarũ qui etissima pace. quã
ñ immerite regũ diuitias emporiũ dixero
populorũ : Nunc magis ambustos cineres.
quã urbẽ nobilẽ potis est cernere : quid
proinde bellouagus: quid nouiomagum.
& ipsae quondã galliarũ praestantissimȩ
urbes : Nonne & ipsae irruptionib: norman¬
nics atque hostili gladio concidere : Piget
referre coenobiorũ nobilissimorũ tã uiroꝵ
quã feminarũ dõ deuote seruientiũ excidia.
stragesq ñignobiliũ plebũ. captiuitates ma¬
tronarũ uirginũ ludibria. ac cuncta quae
uictis uictores inferre ualent infandator¬
mentorũ genera Quid aqui tanicȩ gentis
ingentẽ referã afflictationẽ quae olimbel¬
lorũ nutrix nunc frigidã bello praeferat
dextrã suisq orbata luminib ducibus egeat

Expanded text:
tuor supra memoratae urbes excidii damtuor supra memoratae urbes excidii damna sensere. Quid Lutetia Parisiorum nobile caput, resplendens quondam gloria, opibus, fertilitate soli, incolarum quietissima pace, quam non immerito regum divitias, emporium dixero populorum? Num magis ambustos cineres, quam urbem nobilem potis est cernere? Quid proinde Bellovacus, quid Noviomagum et ipsae quondam Galliarum praestantissimae urbes, nonne et ipsae irruptionibus Nortmannicis, atque hostili gladio concidere? Piget referre coenobiorum nobilissimorum tam virorum quam feminarum Deo devote servientium excidia, stragesque non ignobilium plebium, captivitates matronarum, virginum ludibria, ac cuncta quae victis victores inferre valent infanda tormentorum genera. Quid Aquitanicae gentis ingentem referam afflictationem, quae olim bellorum nutrix, nunc frigidam bello praeferat dextram, suisque orbata luminibus, ducibus egeat
Abbreviated transcription (Latin):
delati : totã circum circa deleuere ꝓuntiã
& primo quidẽ aduentu urbẽ nanneticã
incendio cremauere: dein andegauensem
ꝑcurrentes regionẽ ipsã quidẽ ciuitatẽ con¬
cremant. Pictauorũ uero castella atque
uicos. om̃emq patriã Amari usque eandẽ
pictauã urbẽ populantur uastant caedi¬
bus replentes om̃ia. Sequenti tẽpore naui
opplentes ad postremũ ignibus tradunt:
populcta omĩ circũ quaque regione
haud longo post sũperiora ligeris amnis naui¬
bus expetentes aurelianis ꝑueniuint : captãq
urbẽ auro distrahunt agio tunc tẽporis prȩ
recedentes. secundo aduentu p̃dictã ciuitatẽ
combustione dissipant. matre dũtaxat aeccła
quae in honore scaẽ crucis iubente constanti¬
no augusto ab eato praesule euurtio sacra¬
ta erãt studio bonorũ hominũ remanente.
Qud denique solius neustriae clades memo¬
rando stilũ protrabimus : Aut solae quat¬

Expanded text:
delati, totam circumcirca delevere provinciam. delati, totam circumcirca delevere provinciam. Et primo quidem adventu urbem Nanneticam incendio cremavere. Dein Andegavensem percurrentes regionem, ipsam quidem civitatem concremant. Pictavorum vero castella atque vicos, omnemque patriam a mari usque ad eamdem Pictavensem urbem populantur, vastant, caedibus replentes omnia. Sequenti namque tempore, navigopplentes, ad postremum ignibus tradunt. Populata omni circumquaque regione, haud longo post, superiora Ligeris amnis navibus expetentes, Aurelianis perveniunt: captamque urbem auro distrahunt, Agio tunc temporis praefrecedentes, secundo adventu praedictam civitatem combustione dissipant, matre duntaxat ecclesia, quae in honore sanctae Crucis, jubente Constantino Augusto, a B. praesule Evurtio sacrata erat, studio bonorum hominum remanente. Quid denique solius Neustriae clades memorando stylum protrahimus? haud solae qua
Abbreviated transcription (Latin):
do omnẽ oram maritimã pessumdedit.
atque ut uerius dicã inuastã redegit so¬
litudinẽ Euerant eorũ pessimi conatꝰ sae¬
pe aducib illarũ regionũ sibimet succeden¬
tibus frustrati. lambto scilicet atq
rotberto nec ñ ramnulfo. Sed illis uaria
pereuntib sorte om̃is fere neustria quae
a genabensi urbe ꝑtransuersũ luteciam
usque parisiorũ ꝑtingit oppidũ : norman¬
nicae patuit feritati : Irruptionibus
nanque creberrimis cuncta uastando
circũ euntes. primo pedites quidẽ eo qđ
equitandi peritia deesset. deinde equis
euecti more nr̃orũ om̃a ꝑuagantur. inter ea
stationẽ nauiũ suarũ acsĩ asylũ om̃iũ pericu¬
lorũ in insula quadã coenobio sc̃i florentu
supposita componentes mappalia quoque
instar ex aedificauere burgi. quo captiuoꝵ
greges catenis astrictos ad seruarent. ipsiq
ꝓtempore corpora alabore reficerent. ex
peditioni ilico seruitura. Exqua in opinatos
discursus agitantes modo nauib: modo equis

Expanded text:
do, omnem oram maritimam pessumdedit, atque ut verius dicam in vastam redegit solitudinem. Fuerant eorum pessimi conatus saepe a ducibus illarum regionum sibimet succedentium frustrati, Lamberto scilicet atque Rotberto necnon Rainulfo: sed illis varia pereuntibus sorte, omnis fere Neustria, quae a Genabensi urbe per transversum Lutetiam usque Parisiorum pertingit oppidum, Nortmannicae patuit feritati. Irruptionibus namque creberrimis cuncta vastando circumeuntes, primo pedites quidem, eo quod equitandi peritia deesset, deinde equis evecti more nostrorum, omnia pervagantur. Interea stationem navium suarum, ac si asylum omnium latrunculorum in insula quadam coenobio S. Florentii supposita componentes, mapalia quoque instar aedificaverunt burgi, quo captivorum greges catenis astrictos asservarent ipsique pro tempore corpora a labore reficerent expeditioni illico servitura. Ex qua inopinatos discursus agitantes, modo navibus, modo equis
Abbreviated transcription (Latin):
incendiis insuã redegit potestatẽ Obstiterat
quidẽ lambtus iã pridẽ id adnitentibus
sed iussũ regis loco cedens: britonib explere
conatus ꝑmisit barbaricos Praeter ea nor¬
manni gens aquilonalis nr̃o generi plus
aequo ꝑ cognita. ñiã piraticã exercendo

Expanded text:
incendiis in suam redegit potestatem. Obstiterat quidem Lambertus jampridem id adnitentibus: sed jussu regis loco cedens, Brittonibus explere conatus permisit barbaricos. Praeterea Nortmanni, gens Aquilonalis, nostro generi plus aequo praecognita, non jam piraticam exercendo
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pat̃ dum intentam oculorum aciem in
hoc splendore coruscae lucis in figeret uidit
germani capuani ep̃i animam inspera ignea
ab angłis in caelum ferri. Tunc tanti sibi
testẽ uolens adhibere minxculi seruan¬
dum dia conum iterato bis terq eius nomi¬
ne cum clamoris magnitudine uocauit
Cumq ille fuis¬
set insolito tanti uiri cla
tus: ascendit. respexit.
partemq iã
lucis exiguam uidit. Cui
tantum hoc obstupescenti miraculum. uir dĩ
ꝑ ordinem quae fuerant gesta narrauit. Sta¬
timq in cassinum castrũ religioso uiro theopro¬
bo mandauit ut ad capuanam urbem sub ea¬
dem nocte transmitteret. & quid de germa¬
no ep̃o ageretur agnosceret & indicaret. la¬
ctumq est & reuerentissimum uirũ germa¬
num epm̃ is qui missus fuerat iam defunctũ
repperit. Et requirens subtilit̃. agnouit
eodem momento fuisse illius obitũ. quo uir
dñi eius agnouit ascensum. PETRUS.
Uira res ualde. & uehem̃t̃ stupenda. Sed hoc

Expanded text:
bilis Pater, dum intentam oculorum aciem in bilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
funderent: & suauem cibum cȩlestis patriȩ
quia adhuc ꝑfecte gaudendo non poterant
saltem suspirando gustarent. Cum uero ho¬
ra iã quietis exiger&. in cuius : turris superi¬
oribus se uenerabilis BIΝΙDΙΕTUS ineius
quoque inferiorib: se seruandus diaconus
collocauit. Quo uidelicet in loco inferiora
superiorib ꝑuius continuebat ascensus
Ante eandẽ uero turrem lurgius erat
habitaculũ in quo utriꝰq¬
discipuli qui
lus nocturnae orationis tempora p̃uenisse
ad fenestrã stans & omi potentẽ dñm dep̃cans
subito intempesta noctis hora respiciens ui¬
dit fusam lucem desuꝑ cunctas noctis tenebras
effugasse. Tantoq splendore clarescere . ut diẽ
uinceret lux illa: quae int̃ tenebras radiasse
Mira autẽ ualde res in hac speculatione secu¬
ta est. quia sicut post ipse narrauit om̃is etiã
mundus uelut sub uno solis redio collectus
ante oculos euis adductus est. Qui uenera¬

Expanded text:
funderent, et suavem cibum coelestis patriae, funderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utrdiscipuli quieis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venera
Abbreviated transcription (Latin):
umq die altero eadem uenerabilis fae¬
mina ad cellam propriam recessiss& : uirdi
ad monasterium reduit. Cum ecce post tri¬
duum incella consistens. eleuatis in aera
oculis uidit eiusdem sororis suae animam
de eius corpore egressam in columbȩ specie
çeli secreta penitrare. Qui tantae eius głae
congaudens. om̃ipotenti dõ in rmnis & lau¬
dibus gras reddidit. eiusq obitũ fratribus
denuntiauit. Quos etiam ꝓtinus misit. ut
eius corpꝰ ad monasterium deferrent. atq
in sepulchro quod sibi ipse parauerat po¬
nerent. Quo facto. contigit ut quorũ mens
una semper indõ fuerat: eorum quoque cor¬
pora nec sepultura separaret.
lio quoque tempore seruandus diaco¬
nus atq abbas eius monasterii quod
in campaniae partibus a liberio quondam
patricio fuerat constructum. ad eũ uisitati¬
onis grã exmore conuenerat. eius quippe
monasterium frequentabat : ut quia isdẽ
quoque uir doctrina grãe caelestis afflu¬
ebat. dulcia sibi inuicẽ uitae uerba trans¬

Expanded text:
umque die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit: et ecce cum post triduum in cella cooculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba trans
Abbreviated transcription (Latin):
latiũ repetentes uirtutẽ quã plurimũ dĩ
hoc in loco meritis scȩ̃ dĩ genitricis perpetuȩq
uirginis mariae ac beati petri apłorũ princi¬
pis nec non & egregii patris benedicti int̾cessi¬
one uigentẽ regi p̃stantissimo pippino pate fa¬
cunt. eumq liberalem huic sacro coenobio
sius adhortationibus sedule efficunt
PIPPINO INTER EREGE AD CAELESTIA
UTCREDIMUS OEMIGRANTE CAROLUS
ET CARLOMANNUS PILIIEIUS REGN

Expanded text:
latium repetentes, virtutem quamplurimam Dei latium repetentes, virtutem quamplurimam Dei hoc in loco meritis sanctae Dei Genitricis perpetuaeque Virginis Mariae, ac B. Petri apostolorum principis, necnon et egregii P. Benedicti intercessione vigentem, regi praestantissimo Pippino patefaciunt, eumque liberalem huic sacro coenobio suis adhortationibus sedule efficiuntPippino interea rege ad coelestia ut credimus demigrante, Carolus et Carlomannus filii ejus, regn
Abbreviated transcription (Latin):
mni potentissimȩ tantam discriminis litem
solita miseratione dirimere placuit. Siqui¬
dẽ Remigius ep̃s cum suis templũ ingressus.
dũ ad sacrũ ꝓpinquassent scpulc hrũ repen¬
tna luminum caecitate ad eo ꝑcelluntur ut nec
mutuos cernere quirent uultꝰ nec quamlibet
i partẽ saltẽ palpatu ꝓgredi ualerent agnos¬
ce re Perinde terrore ualido ad opti. nu
aliud quã uitie dispendia operiebant᷑ Alii
alii fugae solatio salutẽ meditantes huc i¬
lucque nequiquã discurrunt: uoci ferantesq
auxiliũ affere p̃cantur. hisnimia confuso¬
ne tumultuantib euocatꝰ cũ fr̃ib accurrit
abbas. dataq manu ab eccła uiolatores sa¬
cri templi extrahit. diuinam satis abundeq
sentientes ultionẽ Humo deinde ꝓstratis
ueniãq petentib: clem̃ter indulsit atq ex
eiusdẽ p̃tiosissimi confessoris xp̃i corpore
reliquias benignissime contulit. Refectis
aut̃ ac cunctis necessariis itinere dapsi¬
lit̃ attributis: ad sua remittt: At illi pa¬

Expanded text:
mnipotentissimae tantam discriminis litem solita miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episcopus, cum suis templum ingressus, dum ad sacrum propinquassent sepulcrum, repentina luminum caecitate adeo percelluntur, ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo progredi vellent agnoscere. Perinde terrore valido adoperti, nihil aliud quam vitae dispendia operiebantur: alii alii fugae solatio salutem meditantes, huc illucque discurrunt, vociferantesque auxilium affore precantur. His nimia confusione tumultuantibus, evocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi deinde prostratis veniamque petentibus clementer indulsit, atque ex ejusdem pretiosissimi confessoris corpore reliquias benignissime contulit. Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsiliter attributis, ad sua remittit. At illi pa
Abbreviated transcription (Latin):
postulabat : quatinus dilectissimi sui confesso¬
ris pignus quod nullis p̃cedentibus meritis
sed solo gratuito munere famulis sius contu¬
lerat. nulla scelerum enormitate irritatus
auferri ꝑmitteret. Quod quibus fletibus
quibusq gemitibus. quoue ululatuũ plan¬
gore ꝑ oratum sit quis mortaliũ ex soluere
ualeat: Conflictantiũ denique in doloris
patris ac filiorũ animos aetatis maturrimȩ
interdumq supremȩ qualitatis uariȩ ualitu¬
dinis diuersae. quis explicauerit digne:
Videres certe animos patris mxesticiȩ uul¬
nere attritos ꝓspectare maerentiũ filiorũ
lacrimabiles uultꝰ atq ab neutra parte con¬
solatorẽ ꝓrumpere quem lib&. Hinc senes
iuniorib: solitũ pridẽ impendentes dilectionis
amorẽ nullã solaminis conferre grãm: hinc
uniores patrib: nullũ adium̃tũ robur confer¬
re Res certe animos erronea hac illacq
trahebat Dum itaque partes tanto animi

Expanded text:
postulabat, quatenus dilectissimi sui confessopostulabat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praecedentibus meritis, sed solo gratuito munere famulis suis contulerat, nulla scelerum enormitate irritatus auferri permitteret. Quod quibus fletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum clangore peroratum sit, quis mortalium exsolvere valeat? Conflictantes denique in dolore Patris et filiorum animos, aetatis maturimae interdumque supremae, qualitatis variae, valetudinis diversae, quis explicaverit digne? Videres certe animos Patris moestitiae vulnere attritos, prospectare moerentium filiorum lacrymabiles vultus, atque ab neutra parte consolatorem, prorumpere hinc senes junioribus solitum pridem impendentes dilectionis amorem nullam solaminis conferre gratiam: hinc juniores, patribus nullum adjumenti robur conferre. Res certe animos erroneos hac illacque trahebat. Dum itaque partes tanto animi
Abbreviated transcription (Latin):
sione sacra suos obsui deuectionẽ inuitauit
seruulos: Suscepimus indigni egregii pa¬
tris sacratissima membra. excepimꝰ cineres
pios. deuote nunc usque asseruare curauimꝰ
At si nr̃is uenientib peccatis relinquere gal¬
lias ruraq eum natiua repetere placuerit: fateor¬
uos cõpotes uoti existere. nec uelle nr̃m
licere quoquo modo obsistere. Sin uero
quod certissima fide nr̃o in haesit pectori di¬
uino nutu prouidentiaq lementi ob pluri¬
marum salutẽ animarũ relictis ꝓpriis has
ꝓcul positas ac poene ultimo inlitore oceani
sitas expeait uoluntarie sedes. certissimũ
habetote impotes uoti urĩ uosin& ad ꝓpria
redituros. His dictis multũ in lacrimans fo¬
res eccłae sc̃ȩ̃ dĩ genitricis mariae quo reꝑti¬
ta scã membra cubabant reserare iubet:
suosq ꝓpter hostia excubitare Ipse uero
beati apłorũ principis sese retinens solo pro¬
stratus lacrimis ora ꝑfusus dñi auxilium ex¬

Expanded text:
sione sacra suos ob sui devectionem invitavit sione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris intervenientibus peccatis relinquere Gallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, nec velle nostrum licere quoquomodo obsistere. Sin vero quod certissima fide nostro inhaesit pectori divino nutu providentiaque clementi ob plurimarum salutem animarum relictis propriis has procul positas ac pene in ultimo littore Oceani sitas expetiit voluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti vestri vosmet ad propria redituros. His dictis, multum illacrymans, fores ecclesiae sanctae Dei Genitricis Mariae quo reposita sancta membra cubabant reserare jubet, suosque propter ostia excubitare. CAPUT XVIbeati apostolorum principis sese retinens, solo prostratus, lacrymis ora perfusus Domini auxilium ex
Abbreviated transcription (Latin):
adeunt regem. sacra scĩ a postolici proferunt
unt lacrimis Orant subueniri sibi. pios pa¬
tris cineres ossaq cunctis reuerenda morta¬
libus furtim sublata deuotissimis filiis au¬
Ctoritate regia iustitiaeq respectu affatim
restitui. non ullius offensȩ in hac re ꝑtimes¬
cere culpam cui suffragari agnoscitur in of¬
fensus rectitudinis trames. Flexus his lu¬
Etuosis questibus pius princeps: simulq scȩ
sedi assentando fauorem p̃bens. frĩs quoq
consulens uoluntati : Remigium rotoma
dirigit. qui ex p̃cepto regis etiam nolentib¬
fribus sacrum effossum pigdu
reddat Suscepto negotio ep̃s celerrime mo¬
nasterium expetit. mandata regis edicit.
uissa implere conat᷑. Medo tunc temporis
abbas. huic scõ prae erat gregi. hic cum
p̃cepta regalia egerrime suscepiss&. non se
posse depositum reddere dixit : quod ad ser¬
uandum non aut̃ restituendũ se suscepisse
gaudebat ita subiciens. Ipse scissimus pat̃
ꝓpria sponte huc sẽ deferri p̃cipiens. ipse ui¬

Expanded text:
adeunt, sacra sancti apostolici proferunt unt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque sanctae sedi assentando favorem praebens, fratris quoquo consulens voluntati, Remigium Rothomagdirigit: qui ex praecepto regis etiam nolentibribus sacrum effossum pignusreddat. Suscepto negotio episcopus celerrime monasterium expetit, mandata regis edicit, jussa implere conatur. Medo tunc temporis abbas huic sancto praeerat gregi. Hic cum praecepta regalia aegerrime suscepisset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse vi
Abbreviated transcription (Latin):
fidem dantes. uirum dĩ sicut se uenire ꝓmiserat
expectabant. Cumq uirdĩ constituto die mi¬
nime ueniss& ad eũ cum maerore reuersi st̃
dicentes: Expectauimus pat̾ ut uenires sicut
promiseras & nobis ostenderes ubi quid aedi¬
ficare deberemus : & non uenisti. Quib: ipse
ait. Quare fr̃s. quare ista dicitis : Nunqͥid
sicut ꝓmisi nonueni : Cui cum ipsi dicerent.
quando uenisti : Respondit Nunquid u¬
trisque uo̵ dormientib: non apparui. & lo¬
ca singulu designaui : Ite & sicut ꝑ uisionẽ
audistis. omne habitaculum monasterii ita
construite. Qui haec audientes. uehement̃
ad mirati ad praedictum praediũ sunt reuer¬
si: & cuncta habitacula sicut ex reuelatione
didicerant construxerunt
Ioceri uelim quo fieri or dine potuit ut lon

Expanded text:
fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut lon
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoque tempore a quodã fideli
iuro fuerat rogatus ut in eius praedio iuxta
terra cinensem urbem missis discipulis sius con¬
struere monasteriũ debuiss&. Qui roganti con¬
sentiens. deputatis frib patrẽ consticuit: &¬
quis ei secundus ess& ordinauit. Quibus eun¬
tibus spopondit dicens: Ite & die illo ego ue¬
nio. & ostendo uob inquo loco oratorium. in
quo refectorium fratrum. in quo susceptionẽ
hospitum. uel quaequȩ sunt nec essaria aedi¬
ficare debeatis. Qui benedictione ꝑcepta
ilico ꝑrexerunt : & constitutum diem magno¬
pere praestolantes parauerunt om̃a quae
his qui cum tanto patre uenire potuissent
uidebantur eẽ nec essaria. Nocte uero eadẽ
qua promissus illucescebat dies. eidem seruo
dĩ quem illic patrem constituerat atq eus
p̃posito uir dñi in somnis apparuit. & loca
singula ubi quid aedificare debuissent sub¬
tiliter designauit. Cumq utrique a somno
surgerent : sibi inuicẽ quod uiderant retu¬
lerunt Non tamen uisioni illi omnimodo

Expanded text:
lio quoque tempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
irum ualde. quamuis ue¬
nerabilem & sanctissimum uirum adhuc
tam̃ in hac carne corrupaibili degentẽ po¬
tiussẽ animas soluere in illo iã iniusibili
iudicio constitutas
nam petre in hac adhuc carne non erat qui
audiebat quod cunque ligaueris suꝑ t̾ram
erit ligatum incaelis: & quae solueris suꝑ ter¬
ram soluta erunt & in caelis: Cuius nunc
uicem & ligando & soluendo optinent. qͣi
locum scĩ regiminis fide & morib tenent
Sed ut tanta ualeat homo de terra. caeli &
terrae conditor in terrã uenit etaelo. atq ut iu¬
dicare caro etiam de spiritibus possit hoc ei lar¬
giri dignatus est factus ꝓhominibus ds̃ caro:
Quia inde surrexit ultra se infirmitas nr̃a.
unde sub se infirmata est firmitas di

Expanded text:
irum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem, potuisse animas solvere in illo jam invisibili judicio constitutas. nam, Petre, in hac adhuc carne non erat, qui audiebat: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quae solveris super terram, soluta erunt et in coelis ? Cujus nunc vicem in ligando et solvendo obtinent qui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeat homo de terra, coeli et terrae Conditor in terram venit e coelo, atque ut judicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est, factus pro hominibus Deus caro: quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra, unde sub se infirmata est firmitas Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
uadam quoque diedum quidam euis
puerulus monachus parentes suos ul¬
tree quam debebat diligens. atq ad eorũ ha¬
bitaculum tendens sine benedictione de mo¬
nasterio exisset: eodem die mox ut ad eos
ꝑuenit defunctus est. Cunque esset sepultꝰ:
die altero ꝓiectum foras corpus eius inuen¬
tum est. Quod rursus tradere sepulture¬
curauerunt. Sed sequenti die iterum proiectum
exterus atq in humatum sicut prius inuener̃.
Tunc concite ad beNe dicti patris uestigia cur¬
rentes. cum magno fleti petierunt ut ei suã
grãm largiri dignaretur. Quibus uir dĩ ma¬
nu sua ꝓtinus cõmunionem dominici corpo¬
ris dedit dicens. Ite atq hoc dominicũ cor¬
pus suꝑ pectus eius cum magna reuerentia
ponite : eumq sepulturae tradite. Quod
dum factum fuiss&. susceptum corpus eius
terra tenuit: nec ultra proiecit: Perpen¬
iste uir fuerit. ut elus corpus etdam terra
proiceret qui BENE DΙCTI gram ñ haber& :
PETRUS

Expanded text:
uadam quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturcuraverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpus super pectus ejus cum magna reverentia ponite, et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. Perpencujus meriti iste vir fuerit, ut ejus corpus etiam terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. Petr