comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciant om̃s ad qͦs presens scͥptũ
ꝑuen̾it. qd̾ cum inter cluñ et
una ꝑte.⁊ Dñam de brantione et
filios eius atq homines suos ⁊ coadiu¬
tores ex alt̾a ꝑte dissensio orta fuisset.
reformata tandem pace uit̾ eosdem
moria hominũ laberetur. de uolũ¬
tate utrius q ꝑtis ꝓcessit. ut mod
pacis p̾senti paginaᷤ notaret᷑. Conti
In iurias multas ⁊ ĩ mensas a filiis
de bacione bncione. ⁊ ad castrũ
de nantum. et. ad uilla¬
chassangiaco s armata ma¬
NII ⁊ ualida
descenderut.
in quib qͥdem. locis ⁊ sibi adia¬
ntib mala plurima ꝑpetͣ¬
runt. De dãp nis gͥ utri¬
ꝑtis fuit cõpo¬
situm tali mͦ.
In pͥmis dña de bntioe. Ad pacem
suꝑ hiis ueniens cum eccłia cluñ.¬

Expanded text:
ciant omnes ad quos presens scriptum pervenerit, quod cum inter Cluniacenuna parte, et dominam de Brantione et filios ejus atque homines suos et coadjutores, ex altera parte, dissensio orta fuisset, reformata tandem pace inter eosdem, moria hominum laberetur, de voluntate utriusque partis processit, ut modus pacis presenti pagina notaretur. Contiges propter injurias multas et immensas a filiis de Brancione, et ad castrum de Nantum, et ad vilChassangiaco, armata manu et valida descenderent, in quibus quidem locis et sibi adjaus mala plurima perrunt; de dampnis ipartis fuit compositum tali modo: In primis domina de Brantione ad pacem super hiis veniens cum ecclesia Clun
Abbreviated transcription (Latin):
Litt̾as sigillo nr̃o. ⁊ Sigillis uen̾a¬
ip̃os. ut si inpredc̃is obluandĩs nos
uł heredes nr̃i deficeremus In toto
uł In parte qd̾ nos ꝯpellerent ad
p̃dcã obseruanda ⁊ tenenda. ꝑ cen¬
suram eccłiasticam ꝑsonas nr̃as
excõicando. ⁊ t̾ram nr̃am quilibet
Insua diocesi. Supponendo Int̾dc̃o.
Et nos haymo dei gr̃a. Matiscoñ¬

Expanded text:
litteras sigillo nostro et sigillis veneraipsos ut si in prædictis observandis nos vel heredes nostri deficeremus in toto vel in parte, quod nos compellerent ad prædicta observanda et tenenda per censuram ecclesiasticam, personas nostras excommunicando et terram nostram quilibet in sua diocesi supponendo interdicto. Et nos Haymo, Dei gratia Matiscon
Abbreviated transcription (Latin):
ponendo. ⁊ nos ad pecitionem p̃dc̃orũ
scilicet Ioc̾aun. uxoris sue ⁊ henrici
filii eorum p̃dcĩs ałbi ⁊ Conuentui cluñ
p̃sentes Litt̾as tͣdidunus sigilł nr̃is
munitas in testimonium ueritatis.
actũ anno gr̃e.mͦ. ccͦ .xxͦx. Sexto.

Expanded text:
et nos ad petitionem prædictorum, scilicet Joceranni, uxoris suæ et Henrici, filii eorum, prædictis abbati et conventui Cluniacensi præsentes litteras tradidimus sigillis nostris munitas in testimonium veritatis. Actum anno graciæ Mº CCº XXXº sexto,
Abbreviated transcription (Latin):
Ualens In helemosimam Imꝑpe¬
tuum hñdam. ⁊ pacifice possi¬
dendam. ⁊ de predc̃is om̃ib.
nos deue stimus ⁊ dcm dñm
abbem recipientem nomĩe suo
ssionem. Iurauimꝰ autem p̃stito
nobis ⁊ successorib nr̃is. ⁊ ꝓmitti¬

Expanded text:
petuum habendam et pacifice possidendam. Et de prædictis omnibus nos devestimus et dictum dominum abbatem recipientem nomine suo ssionem. Juravimus autem, præstito nobis et successoribus n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nos uł ꝑ alium modo aliquo non
Uenire. nec de Iure nͨ de fco. Re¬
nuntiantes exc̾ta scientia. ⁊ Sub p̃¬
stito iuram̃to. om̃i iuri qd ħemus.
uł habere possumꝰ In reb supͣdc̃is uł
In aliqͣ earum occasione dotis. uel
ẏ pothece. tacite uł expresse uel
qualibet alia rõe. ⁊ specialit̾ priui¬
Legio dotis. Et ego Henricꝰ filiꝰ dc̃i
Dm̃ Ioceranni om̃ia supradc̃a. stã. ⁊
concessa apatre meo ⁊ matre mea.
Laudo. ⁊ approbo ⁊ ꝓminto p̾stito
suꝑ scã dei euangłia Iuram̃to p̃dc̃a
omia Imꝑpetuum me Inuiolabilit̾
obseruaturũ. Renuntians subp̃sti
to iuram̃to. Bñfitio minoris ecatis.
⁊ om̃i auxilio iuris. Canonici. et
ciuilis. Scripti ⁊ nõ scͥpti. ꝓmulgati
⁊ ꝓmulgandi. Et quia ego dc̃a do¬
mina. et Ego henricus eiusdem
filius. Sigilsa propͥa nõ ħẽmuꝰ.
Rogauimꝰ uen̾abiles patres ⁊ do¬
sentib Litt̾is apponerent. In testi¬
moniũ u̾itatis. Quib sigillis con¬

Expanded text:
 nos vel per alium modo aliquo non venire nec de jure nec de facto; renuntiantes ex certa scientia et sub præstito juramento omni juri quod habemus vel habere possumus in rebus supradictis vel iypothecæ, tacite vel expresse vel qualibet alia ratione et specialiter privilegio dotis. Et ego Henricus, filius dicti domini Joceranni, omnia supradicta, facta et concessa a patre meo et matre mea laudo, approbo et promitto, præstito super sancta Dei evangelia juramento, prædicta omnia imperpetuum me inviolabiliter observatficio minoris ætatis et omni auxilio juris canonici et civilis, scripti et non scripti, promulgati et promulgandi. Et quia ego dicta domina et ego Henricus, ejusdem filius, sigilla propria non habemus, rogavimus venerabiles patres et dosentibus litteris apponerent in testimonium veritatis; quibus sigillis con
Abbreviated transcription (Latin):
cluñ. omñe possessionẽ quã
huimꝰ. possedimꝰ uł quas. aut aliꝰ
noĩe nr̃o. ⁊ om̃e dñium transtuli¬
mꝰ. ⁊ generalit̃ om̃ia que ħuimus.
hab em̃us. uł hab̾e possumꝰ. aliqͦmͦ¬
ꝑ nos uł ꝑ alium. Abanno de eluñ.
qid̾ est prope uarengias. usq ad
aqͣm de gradona. ⁊ post ea usq
ad aqͣm eandem usq ad chaseles
cum ip̃a aqua. Et sicut ducit
uilla de Ly. A capite t̾ritoriiuer¬
sus brancidunũ. ⁊ uer. sus usseles.
cum t̾ritorio ip̃ius uille. ⁊ ꝑtinẽ¬
ciis eius. usq ad intitoriũ. Uall̃
de blanos. Subtꝰ sc̃m Romanũ.
⁊ uallem. Exceptis illis que .o.¬
ad quisiuimꝰ a dño Iohe de mi¬
blans. ⁊ at̾minis dc̃e uallis de
blanos usꝙ ad aquam gradone cũ
tota aqua predc̃a. Sicut ducũt
In uilla de ꝯtub̃to. ciun omib Iu¬
rib ⁊ ꝑtinentiis eiꝰdem uille et
molendino de mascheron. Excep

Expanded text:
censem omnem possessionem quam habuimus, possedimus vel quasi, aut alius nomine nostro, et omne dominium transtulimus et generaliter omnia que habuimus, habemus vel habere possumus aliq nos vel per alium a banno de Cluniaco quod est prope Varengias, usque ad aquam de Gradona, et postea usque ad aquam eandem, usque ad Chaselles cum ipsa aqua et sicut ducitur villa de Ly a capite territorii versus Brancidunum et versus Usseles cum territorio ipsius villæ et pertinenciis ejus usque ad territorium vallis de Blanos subtus Sanctum Romanum, et Vallem, exceptis illis quæ adquisivimus a domino Johanne de Nublans, et a terminis dictæ vallis de Blanos usque ad aquam Gradonæ, cum tota aqua prædicta sicut ducunt in villa de Contuberto, cum omnibus juribus et pertinentiis ejusdem villæ et molendino de
Abbreviated transcription (Latin):
questio u̾teretur : tandem ꝑtib
in p̃sentia nr̃a constitutis. prede¬
cessorum nr̃orum bone memorie
Rainaldi et manasse qͦndam Re¬
meñ archiep̃orũ pͥuilegia diligẽ¬
ter inspeximꝰ. Ex quib cum nob̃
in notuisset uis altaris ⁊ represen¬
tacionem p̃sbri ad Cluniaceñ et
cħ̃am ꝑtiuere: id ip̃m iuris uyxͣ
eorũdem pͥuilegioꝵ formã eidem
ecc̃ẽ ad iudicauimꝰ. Factaq a ram
dicto archidiacono eiꝰden uiris re¬
nunciatione. eum quẽ ip̃e ad
pres encationem iam dicti ab̃bis
nob̃ p̃sentauit : ad illiꝰ ecc̃e recepimꝰ
ad ministrationem. Data ꝑ ma

Expanded text:
quæstio verteretur, tandem partibus in presentia nostra constitutis, prædecessorum nostrorum bonæ memoriæ Rainaldi et Manasse quondam Remensium archiepiscoporum privilegia diligenter inspeximus; ex quibus cum nobis innotuisset jus altaris et repræsentationem presbiteri ad Cluniacenam pertinere, id ipsum juris juxta eorundem privilegiorum formam eidem ecclesiæ adjudicavimus: factaque a jam dicto archidiacono ejusdem juris renuntiatione, eum quem ipse, ad præsentationem jam dicti abbatis, nobis præsentavit, ad illius ecclesiæ recepimus administrat
Abbreviated transcription (Latin):
leant uł ualere possint Ad p̃sens
uł infut᷑m plusqͣm res p̃dicte quas
nob̃ uendidit ⁊ tradidit dc̃s dñs Io¬
c̾aminis. Illud cedimꝰ. concedimus.
⁊ quittamꝰ ex certa scientia sponte
⁊ ꝓuide. pro nob̃ ⁊ successorib nr̃is
dño Ioc̾anno ⁊ suis ħedib siue suc¬
cessorib in ꝑꝑpetuum habendum ⁊
pacifice possidendum. Recognos¬
centes estimacioẽm ⁊ reconpensati¬
onem nos legitimam ꝓpt̾ hec ha¬
buisse. De p̃dc̃is autem om̃ib uos
deuestiuimus. ⁊ dc̃m dnm Ioc̾amnũ
recipientem noĩe suo ⁊ heredum
siue successorum suoꝵ inuestiuimꝰ.
⁊incorporalem ⁊ uacuam misimꝰ
possessionem. Pro misimꝰ Autem
bona fide pro nob̾ ⁊ successorib nr̃is
coram multis. ad hoc uocatis ⁊ ro¬
gaus. nos contͣctus iam dc̃os. et
omĩa suꝑiꝰ expressa in ꝑpetuum rata
⁊ firuia habere ⁊ tenere. nͨ aliqͦ modo
contͣuenire. dixecte uł indirecte. ꝑ
nos uł ꝑ alium. nec re. nec uerbo. nͦ

Expanded text:
possint ad præsens, vel in futurum, plusquam res prædictæ, quas nobis vendidit & tradidit dictus Dominus Iocerannus, illud cedimus, cōcedimus, & quittamus ex certa scientia sponte & prouide pro nobis & successoribus nostris Domino Ioceranno, & suis hæredibus siue successoribus in perpetuum habendum, & pacifice possidendum: recognoscentes æstimationem & recompensationem eos legitimam propter hoc habuisse. De prædictis autē omnibus nos deuestiuimus, & dictum Dominum Iocerannum recipientem nomine suo, & hæredum, siue successorum suorum inuestiuimus, & in corporalem & vacuam misimus possessionem. Promisimus autem bona fide, pro nobis & successoribus nostris, coram multis ad hoc vocatis, & rogatis, nos contractus iam dictos & omnia superius expressa in perpetuum rata, & firma habere, & tenere, nec aliquo modo contravenire directe, vel indirecte, per nos vel per alium, nec re, nec verbo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̵ ⁊ successorib nr̃is qd̾ si ali¬
quis suꝑ p̃dc̃is rebus uł suꝑ aliqua
re earum uł suꝑ iure ꝑtinenti ad
suos siue successores impeteret. uł
in cãm traheret . uł in aliqͦ molesta¬
ret. nos pro eis opponeremꝰ. ⁊ ad
iusticiam respondemꝰ. ⁊ ip̃os defen¬
deremꝰ Iniudicio ⁊ extͣ Iudicium

Expanded text:
 nobis, & successoribus nostris, quod si aliquis super prædictis rebus, vel super alia re earum, vel super iure pertinenti ad suos, siue successores impeteret, vel in causam traheret, vel in aliquo molestaret, nos pro eis opponeremus, & ad iustitiam responderemus, & ipsos defenderemus in iudicio & extra iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
ssionem qͣm habuimꝰ. possedimus
uł quasi. aut alius nomine nr̃o. ⁊
om̃e dm̃um tͣnstulimꝰ. ⁊ gn̾aliter
om̃ia que habuimꝰ. habemꝰ uł habe
possumꝰ aliquomodo ꝑ nos uł ꝑ aliũ.¬

Expanded text:
ssionem quam habuimus, possedimus vel quasi, aut alius nomine nostro, et omne dominium transtulimus et generaliter omnia que habuimus, habemus vel habere possumus aliquo modo per nos vel per aliu
Abbreviated transcription (Latin):
heredũ. uł aliquis de nr̃is nõ po¬
t̾ imus construere. edificare. Aut
ad quirere. uł retinere aliquid.
uł habere aliquid Infra t̾minos.
uł int̾minis supͣdc̃is. De dimus
Autem cessimꝰ ⁊ concessimꝰ. om̃s
actiones ⁊ Iura. q̃ ħẽmus uł
In om̃ib reb supradc̃is. Et dño

Expanded text:
is de nostris non poterimus construere, ædificare aut adquirere vel retinere aliquid, vel habere aliquid infra terminos vel in terminis supradictis. Dedimus autem, cessimus et concessimus omnes actiones et jura quæ habemus vel in omnibus rebus su
Abbreviated transcription (Latin):
monte ⁊ domo. Cum om̃ib Iurib
⁊ appendiciis eius. Cabiloñ diocesis.
⁊ ꝑ grangia sc̃i desiderii cũ om̃ib
Iurib ⁊ ꝑtinenciis seu appenditus.
domino Hugoni ueñabili abb̃i

Expanded text:
ibus juribus et appendiciis ejus, Cabilonensis diocesis, et pro grangia Sancti Desiderii, cum omnibus juribus et pertinenciis seu appendiciis,domino Hugoni venerabili abbati
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ scriptum est mundꝰ tͣnsit
et concupiscentia eius. et res ge¬
ste nisi litteris aunotentur obliui¬
one cito deꝑeunt. ea que salubri
intentione fiunt. ⁊ multorum
hut ꝓfectui ⁊ indempnitati deser¬
iure lat̾is ad posteros tͣnsmite
opus nõ inefficax reputatur
Ea ꝓpter Nos Frat̾ Hugo Climi
Conuentꝰ eiꝰdem loci ꝑ p̃sentes
lit᷑ał ⁊otum facimus uniu̾sis
p̃sentib ⁊ futuris qd̾ nos scien¬
tes ⁊ prudentes ⁊ spontanea uo¬
luntate eminꝰ. ⁊ recipimꝰ a No¬
bili uiro Ioceranno grolło dño
Branceduni Castrum suum de
bote auant. ⁊ uillam de Brey.
⁊ de Conturberto cum om̃ib in¬
rib ⁊ ꝑtinenciis p̃sentib ⁊ futͦis
⁊ phiis precium dedimus. Uideł
Mille ⁊ quingentas marchas ar¬
genti. ⁊ Quadraginta. Libr di¬
uiotent ꝓ drueleriis. ⁊ uillam
nr̃am ⁊ domum de Bellomonte
Cabiloneñ diocesis. ⁊ Grangiam
sc̃i desiderii cum om̃ib iuribus.
appendiciis ⁊ ꝑtinenciis p̃sentib

Expanded text:
Quoniam scriptum est, Mundus transit, & concupiscentia eius, & res gestæ, nisi litteris adnotentur, obliuione cito depereunt, ea quæ salubri intentione fiunt, & multorum habent profectui & indemnitati deseruire, litteris ad posteros transmittere opus non inefficax reputatur. Eapropter nos frater HVGO Clun. Conuentus eiusdem loci per præsentes litteras, notum facimus vniuersis præsentibus & futuris, quod nos scientes & prudentes, & spontanea voluntate emimus & recepimus a nobili viro loceranno Grosso Domino Brāceduni, castrum suum de Bote-auant & villam de Brei & de Contuberto, cum omnibus iurib. & pertinentiis, præsentibus & futuris, & pro his pretium dedimus, videlicet mille & quingentas marchas argenti, & quadringentas libras Diuionenses pro druelleriis, & villam nostram, & domum de Bellomonte Cabilon. Diœcesis, & grangiam sancti Desiderij, cum omnibus appenditiis & pertinentiis præsentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
bache. ⁊ de sefech. Radimꝰ in suꝑ
eggo ⁊ uxor mea. adeleidis. eccliam
Et ut hec donatio firma ⁊ stabilis
ꝑmaneat. manu consequentium
ꝑ souarum confirmauimꝰ. Ego
poppo gr̃a dei sc̃e mettensis ecce¬
ep̃c cõfirmo ⁊ corroboro pontificali
auctoritate cum archidiaconis et
aliis cłicis nr̃is. Signũ pͥmicerii.
ad alberonis: Signũ. ad albonis.
archidiaconi. Signum archid.
Matfridi. Signum Archid̾. Rot¬
celiiii. Signũ Archid̾. Lietardi.
Signum thesaurarii armilfi.
Quicumq hec dona uiolauerit.
sit anathena maranatha . Ka¬
dita sunt hec. tp̃r hugonis clu¬
niacensis abb̃is. Testes hi sunt.
W. Alterus frat̃ ip̃ius. Gerarcli.
W ido de cõfluenti oppido. Giruoldꝰ
et Girardꝰ. Walterusde scalmont.
Fridelard̃ de theheri curte. ⁊ Ge¬
rardꝰ debouenestor. Roricus de
betingia. Theodericus deleneri uilla.
Actum mettis anno abincarnatiõe
dñi. mͦ .xcͦ.iiͦ. Indictione .i. Reg¬
nante rege Heinrico. duce. Teo¬

Expanded text:
Hache, et de Seseth. Tradimus insuper Hache, et de Seseth. Tradimus insuper ego et uxor mea Adeleidis ecclesiam Et ut hec donatio firma et stabilis permaneat, manu consequentium personarum confirmavimus. † Ego Popo, gratia Dei sancte Metensis ecc confirmo et corroboro pontificali auctoritate, cum archidiaconis et aliis clericis nostris. Signum primicerii Adalberonis. Signum Adalberonis archidiaconi. Signum archidiaconi Matfridi. Signum archidiaconi Rotcelini. Signum archidiaconi Lietardi. Signum tesaurarii Arnulfi. Quicumque hec dona violaverit, sit anathema maranatha. Tradita sunt hec ipsi Hugonis Cluniacensis abbatis. Testes hi sunt: Walterius frater ipsius Gerardi, Wido de Confluenti oppido, Girvoldus et Girardus, Walterius de Scalmont, Fridelardus de Tihecurth et Gerardus de Bovenestor, Roricus de Betingia, Theodericus de Lenerivilla. Actum Metis, anno ab incarnatione Domini MoXCmoIII, indictione I, regnante rege Heinrico, duce Theo
Abbreviated transcription (Latin):
et̃na. Hanc igitur in cõꝑabilem
salutem. ego Gerardus de tihecurch.
Auiris spũalib audiens. ⁊ ꝑ gr̃ani
scĩ sp̃s licet mandatorum dei ui¬
uentis trans gressor. hab̾e suꝑ om̃ia
desiderans.: trado subcerta astipula¬
cione ⁊ filiꝰ mñs. Arnulfus. uen̾abili
cenobio Cluniacensi. Inhonore beati
petͥ ⁊ pauli fundato: eccłiam apud.
tihecurth. consecratam intitulo scẽ
tͥnitatis ⁊ sc̃e crucis. lib̾e absq respͦ¬
tu alicuiꝰ potestatis ⁊ dominationis.
⁊ croadam integram inqͣ fundatã:
ecc̃a p̃dc̃a. ⁊ aliam ꝑtem eidem alodii
in qua confistit eccã. cum campis.
et uineis. terris. pͣtis. aquis. aqͣrũ¬
q decursib. siluis. edificiis. man¬
cipiis. seruis. ⁊ ancillis. ⁊ pascuis.
⁊ om̃ib usib cum ip̃o banno ad
alodium ꝑtinentib. Tradimnꝰ etiã
matrem eccłiam apud tihecurch
scdm uis nr̃m. p̃dicto cluniacensi
cenobio. ⁊ eccłiam de gandre. ⁊ ce

Expanded text:
ȩterna. Hanc igitur incomparabilem ȩterna. Hanc igitur incomparabilem salutem, ego Gerardus de Thiecurt, a viris spiritualibus audiens et per gratiitus, licet mandatorum Dei viventis transgressor, habere super omnia desiderans, trado sub certa astipulatione, et filius meus Arnulfus, venerabili cenobio Cluniacensi, in honore beati Petri et Pauli fundato, ecclesiam apud Tihecurth consecratam in titulo sancte Trinitatis et sancte Crucis, libere absque respectu alicujus potestatis et dominationis, et croadam integram, in qua fundata est ecclesia predicta, et aliam partem ejusdem alodii in qua consistit ecclesia, cum campis et vineis, terris, pratis, aquis, aquarumque decursibus, silvis, edificiis, mancipiis, servis et ancillis et pascuis, et omnibus usibus cum ipso banno ad alodium pertinentibus. Tradimus etiam matrem ecclesiam apud Tihecurth, secundum jus nostrum, predicto Cluniacensi cenobio, et ecclesiam de Gandre et de
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. ⁊ scẽ deiGenitricis marie.
et om̃ium celestium ordinum hic ⁊
Infuturo. Quicumq xp̃iano
censetur nomine. si mnundi huius
diuicie quam fallaces existant il¬
lustratione scĩ sp̃s enucleatius stu¬
duerit enodare. contemplabitur
in eis sub adumbrata specie dulce¬
dinis. Adsistere honus iuigis Ama¬
ritudinis ⁊ unportabile Iugum
ex asperantis seruitutis. Quã diffi¬
cultatem patres sc̃i. Columne in
domo dei om̃ipotentis absq ruga
examinantes. moinenta neũ florẽ
fugitiui scłi respuerunt. crucem
suam sicut ait apłs gestantes.
ad coronam suꝑne patrie gradib
uͥtutum sine Ambicione scłi inlłian¬
ter conscenderunt. Si quis uero
exequutor fundam̃ti xp̃iane : re¬
ligiomis. que ab apłis tp̃i exordiũ
sumpsit. predia sua ceteraq iure
derit : retributionem in marcescib¬
lem et̾nam ꝓmerebitur in celis
eleiit heredem t̾renorũ: sorcietur
cim xp̃o ħeditatem. potiturus ꝓ
caducis mansura. pro temꝑalibus

Expanded text:
i et sancte Dei genitricis Marie et omnium celestium ordinum, hic et in futuro. Quicumque christiano censentur nomine, si mundi hujus divitie quam fallaces existant, illustratione Sancti Spiritus enucleatius studuerit enodare, contemplabitur in eis sub adumbrata specie dulcedinis adsistere honus jugis amaritudinis et importabile jugum exasperantis servitutis. Quam difficultatem patres sancti, columne in domo Dei omnipotentis absque ruga, examinantes momentaneum florem fugitivi seculi respuerunt, crucem suam, sicut ait Apostolus, gestantes, ad coronam superne patrie gradibus virtutum sine ambitione seculi inhiantes conscenderunt. Si quis vero exequutor fundamenti christiane religionis, que ab apostolis Christi exordium sumpsit, predia sua ceteraque jure ibere tradiderit, retributionem inmarcessibilem eternam promerebitur in celis, elegit heredem terrenorum, sorcietur cum Christo hereditatem, potiturus pro caducis mansura, pro temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
facuitatem substatuendi in eadem
erit sac̃dotem. Qui nob uł suc¬
cessorib nr̃is ꝑ successione tep̃is
ut moris est p̃sentatꝰ. pꝰt qͣm a¬
nimarum curam susceꝑit. fide
litatem eis faciet. ⁊ debitam reu̾¬
entiam exibebit. Paluo Iure suo.
in hił qu̾e ad feodum p̃sbit̾ii ꝑti¬
nere noscuntur. Et ut hee rata
⁊ inconiuillła ꝑ maneant: Si¬
gilli nr̃i auctoritate corrobora

Expanded text:
facultatem substituendi in eadem facultatem substituendi in eadem erit Sacerdotem. Qui nobis vel successoribus nostris per successionem temporis, vt moris est, præsentatus, postquam animarum curam susclitatem eis faciet, et debitam reverentiam exhibebit, salvo jure suo in iis quae ad feodum presbyterii pertinere noscuntur. Et ut haec rata et inconvulsa permaneant, sigilli nostri auctoritate c
Abbreviated transcription (Latin):
centes consilio. supͣdictũ altare.
co tenore resignauerunt. Uide¬
totiꝰ orbis luminare. libalit̃ imꝑti¬
ter:cum oblationib ⁊ decimis.
cet isq ad se ꝑtinentib. atq ĩa
dicti cenobii. Uen̾abiłib frĩb ꝑ
sonalit̾ tenendum conced̾em.
Qorum iuste ⁊ religiose pe¬
ticioni ꝓmpto ⁊ deuotõ annuens
Animo : ut om̃iũ bonoꝵ que
intanta fu̾it cong̾gatione ꝑti¬
cepł esse mererer. Memoratum
Altare ipsis iure ꝑpetuo ꝑsona¬
lit᷑ possidendum contͣdidi. cum
om̃ib ad ip̃m ꝑ tinentib. Hac
solum interposita pactiõe. iam
dictis dñis de plagaiotͥ id hũilit̃
postulantib quatinꝰ pb̃r loci illi
qui ꝑ eos tunc ꝑ sonatum. parro¬
chiamq tenebat. quo aduiient
nisi forte ꝓpͥis exigentib culpis
ea ad mittere. conting̾et. libere
⁊ quiete possid̾et. Eo autẽ urã
altare ⁊ ꝑsonatum eum suis ꝑti¬
nenciis iure ꝑꝑ etuo possidendiu
recipet. lib̾am de incepł habens

Expanded text:
centes consilio, supradictum altare centes consilio, supradictum altare eo tenore resignaverunt, videtotius orbis luminare, liberaliter impertirer, cum oblationibus et decimis, caeterisque ad se pertinentibus, atque jam dicti coenobii venerabilibus fratribus personaliter tenendum concederem. Quorū iustæ & religiosæ petitioni prompto & deuoto annuens animo, vt omnium bonorum, quæ in tanta fuerint Cōgregatione, particeps esse mererer, memoratum Altare ipsis iure perpetuo personaliter possidendum contradidi cū omnibus ad ipsum pertinentibus: hac solum interposita pactione, iam dictis Dominis de Plagajotri id humiliter postulantibus, quatinus Presbyter loci illius, qui per eos tunc personatum, parrochiamque tenebat, quoad viuet, nisi forte propriis exigentibus culpis, ea amittere contingeret, libere & quiete possideat. Eo autem viam Altare & personatum cum suis pertinentiis iure perpetuo possidendum reciperet, liberam deinceps habens
Abbreviated transcription (Latin):
Nnomitie sc̃e et indiuidue tͥnitatis.
Nouerit p̃sentium posterorũ q
sollercia. quod ego Ramaldus d̾i
gr̃a humilis ⁊ Indignus remoꝵ
Archiep̃s diu multumꝙ laborans
qualit̃ altare de turre suꝑ mat̾nã
qd manu Laicali in debita usurpa¬
tione diu fuerat occupatum. adeo
ut qͥdam potentes de plagaiotri
partes oblationum. decime redditu¬
umq ad idem altare ꝓuenientiũ
nunicipib suis mar ciparent.
illiq qd de decorosius est uxorib
sruł ⁊ filiab in matrimonium
contradent : tandem auxiliante
srn scõ qui spirat ubi iuilt. me
cli conditione ab eisdem inuasori¬
l rctrarisse. Cum eiũ sepissime
iam dictos dños de plagaiotͥ ad¬
monerẽ. ⁊ modis om̃ib illis ꝑ sua¬
dem. ut apossessione scũarii dei
qđ dui iniiste possed̾ant secedẽt.
ne crucifiri patͥmoniũ In iuste
⁊ uiolenter usurpando. et̾nam in¬
currerent dampnationem. demũ
nr̃a crebra ad monitione ⁊ per¬
suasione ꝑ moti. nr̃oq adquies¬

Expanded text:
nomine sanctæ & indiuiduæ Trinitatis. Nouerit præsentium, posterorumq. solertia, quod ego Rainaldus Dei gratia humilis & indignus Remorum Archiepiscopus diu multumque laborās, qualiter Altare de Turre super Materna, quod manu laicali indebita vsurpatione diu fuerat occupatum; adeo vt quidam potentes de Plagajotri partes oblationum, decimæ, redituumque ad idem Altare prouenientiū municipibus suis manciparent, illique, quod dedecorosius est, vxoribus suis & filiabus in matrimoniū contraderent: tandem auxiliante Spiritu sancto, qui spirat vbi vult, me tali conditione ab eisdem inuasorib. retraxisse. Cum enim sæpissime iā dictos Dominos de Plagajotri admonerem, & modis omnibus illis persuaderem, quod a possessione Sāctuarij Dei, quod diu iniuste possne Crucifixi patrimonium injuste et violenter usurpando, aeternam incurrerent damnationem: demum nostra crebra admonitione et persuasione permoti, nostroque acquies
Abbreviated transcription (Latin):
cani. S̾. Richeri cantoris. S̾. Bar¬
di.S. Nicholai. S. Ebali Subdia¬
decanii. S̾. Erlebaldi p̃positi .s̃. Io¬
mis̃ a nuo In carnati uerbi.mͦ.¬
cͦ .iiͦiͦ. Indictione .xiͦ. Regnante
francorum rege philippo. Anno.
xl. Archiepãtus Autem domiii
Manasse. Anno.ixͦ. Fulchradus
Cancellarius recognouit scͥpsit

Expanded text:
cani. Signum Richeri cantoris. Signum Barcani. Signum Richeri cantoris. Signum Barsignum Nicolai signum Ebali subdiadecani. Signum Erlebaldi praepositi. Signum Iomis anno Incarna. Verbi MCIII. Indict. XI. regnante Francorum Rege Philippo, anno XI. Archiepiscopatus autem domni Manassæ anno IX. Fulchradus Cancellarius recognouit, scripsit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuo tenendam concessit. Contu¬
lit preterea Idem manasses ad p̃dc̃am
scĩ Saluii ecc̃am. Altare sc̃i Gaugeri¬
ci. ⁊ absq ꝑsonarum successione.
saluo Iure ep̃ali eternalit̾ possiden¬
dun imꝑtiuit. ea tantum religio¬
sa pactione Int̾ posita. ut inde quot¬
annis subcensu auriuntia. uel eque
ualens precium ecc̃e cameracensi ułi¬
b canonicoꝵ. Infestiuitate Luce eu̾n¬
głiste ꝑsoluatur. Prefixas igͥ sanc¬
tiones monasterio Cluuiensi tam
de ecc̃a sci Saluii. quã ad eandem ec¬
cłiam de altari scĩ Gaugerici factas.
ego manasses non meis meritis. s
supna dispensante gr̃a reniorum
Archiep̃c ratas in ꝑpetuũ custodiri
uolens Laudaui. atq auctoritatis nr̃e
pagina approbaui. ⁊ ne inposterum
contradicentium cauillationib dissol¬
uatur Anͣthematis sententia. I do¬
neis etiam testib cum nr̃e Imagi¬
nis Impressione eam roboraui.
Signum manasse suessionensis ep̃i.¬

Expanded text:
perpetuo tenendam concessit. Cōtuperpetuo tenendam concessit. Cōtulit præterea idem Manasses ad prædictam S. Saluij Ecclesiam, altare S. Gaugerij, & absq. personarum successione, saluo iure Episcopali, æternaliter possidendum impertiuit: ea tantum religiosa pactione interposita, vt inde quotannis sub censu auri vncia, vel æque valens precium Ecclesiæ Cameracensi, vsibus Canonicorum, in festiuitate Lucæ Euangelistæ persoluatur. Præfixas igtiones monasterio Cluniacensi tam de ecclesia sancti- Saluii quam ad eamdem ecclesiam de altari sancti Gaugerici factas ego Manasses non meis meritis sed superna dispensante gratia Rhemorum archiepiscopus ratas in perpetuum custodiri uolens laudaui atque auctoritatis nostrae pagina approbaui. Et ne in posterum contradicentium cauillationibus dissoluatur anathematis sententia idoneis etiam testibus cum nostrae imaginis impressione roboraui. Signum Manassae Suessionensis epi
Abbreviated transcription (Latin):
ALduinus Comes ⁊ mater
euus Ida. Eccłiam scĩ Saluii
Iure heditario possidebant. qͣm
abcis Inbeneficium adelendis.
de Aldenarda tenebant. Aqͣ eam
Gerardus de landast. ⁊ uxor eiꝰ¬
Coiitissa. ab his etiam almandus
i Rrichildis eiꝰ yxor. nec non Gual¬
terus eorum filiꝰ tenuisse noscim¬
tur. Qui enormitatem scelerum
suorum ab horrentes. ⁊ ne diutius
instercore suo computrescerent.
ea plangere satagentes. supͣ me¬
morati omnes Ineandem concurren¬
tes uoluntatem. pari uoto. parics
consensu. diuini timoris parit̃ ⁊ a¬
moris respͤtu: a predicte ecc̃e Ĩiusta
se possessione emancipauerunt. ⁊ eiꝰ
In uestituram in manus domni Mana¬
sse tunc temꝑis cameracensis ep̃i.
ut eam scõ petͦ ⁊ Monasterio Cluni¬
ensi Largiretur deposuerunt. Qͣm
obuuiis manib domnꝰ manasses supͣ¬
dictus ep̃s suscepit. ⁊ eam monast̾io
Cluniensi liberam. salua tam̃ ĩ õib
sub iectione ⁊ obedientia Cameracen¬
sis ecc̃e. cum om̃ib eidem ꝑtinentib

Expanded text:
ALDVINVS Comes, & mater eius Idam Ecclesiam S. Saluij iure hæreditario possidebant, quam ab eis in beneficium Adelendis de Aldemarda tenebat, a qua eam Geraldus de Landast & vxor Comitissa, ab his etiam Alnādus & Richildis eius vxor, nec non Galterus eorum filius tenuisse noscuntur. Qui enormitatem scelerum suorum abhorrentes, & ne diutius in stercore suo computrescerent, ea plangere satagentes, supra memorati omnes in eandem concurrentes voluntatem, pari voto, parique consensu, diuini timoris pariter & amoris respectu, a prædictæ Ecclesiæ iniusta se possessione emancipauerunt, & eius inuestituram in manus domni Manassæ tunc temporis Cameracensis Episcopi, vt eam sancto PETRO, & Monasterio CLVNIACENSI largiretur, deposuerunt. Quam obuiis manib. domnus Manasses supradictus Episcopus suscepit, & eam Monasterio Cluniacensi liberam, salua tamen in omnibus subiectione & obedientia Cameracensis Ecclesiæ, cum omnibus eiusdē pertinentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Andree comitis. S. Ioħ̾is uicedñi.
Sͣ. Ioħis uicetomitis. et Eustachii.
fr̃is eisdem. S. Adelaidis mateis
eoꝵ.s̾. Abonis. ⁊ Clarembaldi
fr̃is cisdem.S̾. Gualteri de corte hai¬
rardi. ⁊ ssembardi fr̃is eiꝰdem. S.
Guarneri de manso. S̾. Guarim
fulredi. s̾. Letterini de dõnione.
S. mauricii p̃positi. ⁊ Bonardi so¬
cii esꝰdem. Anno Incarnati uerbi.
mm. cͦ. xuͦ. Indictione .u. Regnã¬
te hludouico Rege francorum.
Anno .UIͦI. Archi ep̃atus autem
domiii Rodulfi. Anno. uni. Ful¬
chardus Cancellariꝰ Recognouit
Seripłit ⁊ subscripsit.

Expanded text:
Andreæ Comitis. S. Ioannis Vice-domini. Andreæ Comitis. S. Ioannis Vice-domini. S. Ioānis Vicecomitis & Eustachij fratris eiusdē. S. Adelaydis matris eius. S. Abonis, & Clarembaldi fratris eiusdem. S. Gualteri, Hairardi, & Ysēbardi fratris eiusdē. S. Guarneri de Manso, & Guarini Fulredi. S. Letterini de Dommone. S. Mauricij Prępositi, & Bonardi socij eiusdem. Anno Incarnati Verbi MCXV. Indictione quinta. Regnate Hludouico Francorum rege anno XV°. Archiepiscopatus autem domni Rodulfi anno XV°. Fulcradus cancellarius recognouit scripsit et subscripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
uod presentib intimamus
posterorum memorie pre¬
senti pagina suggestum ẽẽ uo¬
liuunꝰ: manassem uidelicet filiũ
hugouis de plagaiotri decimam de
turri suꝑ maternam quã a proge¬
nitorib suis iure heredis conseque¬
batur scõ petro climiensis mona¬
sterii contulisse. ⁊ Landante Gui¬
desinodi matre sua obrecordationẽ
pect̃oꝵ suoꝵ eã ꝑpetualiter tenendã
illi concessisse. Quib demedio fcĩs
cum supͣdictã deciiam calump¬
mari possent adelaidis. Uxor
Dudonis ⁊ filii eiꝰ Ioħes ⁊ E usta¬
chius. ut pote quib iure hedita¬
rio pueniebat. ꝓmpto tam̃ animo
eam donatam approbauerunt. et
ꝓpriis mauib illam sc̃o climiensi
monasterio contradiderunt. Ego
igitur Rodulsus non meis meri¬
tis sed ꝓpina diuinitate Remensis
ecc̃e licet᷑ non idoneus minister ne
tonatio ista alitͣtenꝰ oblunonis crim̃
incurreret. testib idoneis eam ap¬
ꝓbari uolui. ⁊ Imaginis nr̃e Imp¬
pressione roboraui. Signum
hugonis Comitis Campane.S̾.

Expanded text:
od præsentibus intimamus, posterorū memoriæ præsenti pagina suggestum esse volumus, Manassem videlicet filium Hugonis de Plagaiotri decimam de Turrim super Maternam, quam a progenitoritus suis iure hæredis consequebatur, sancto Petro Cluniacensis Monasterij contulisse, & laudante Guidesmodi matre sua, ob recordationem peccatorum suorum, eam perpetualiter tenendam illi concessisse. Quibus de medio factis cum super decimam calumniari possent Adelaidis, vxor Dudonis, & filij eius Ioannes & Eustachius, vtpote quibus iure hæreditario proueniebat; prompto tamen animo eam donatam approbauerunt, & propriis manibus illam sancto Cluniensi Monasterio contradiderunt. Ego igitur Rodulphus non meis meritis, sed propitia diuinitate, Remensis Ecclesiæ licet non idoneus minister, ne donatio ista aliquatenus obliuionis crimen occurreret, testibus idoneis eam approbari volui, & imaginis nostræ impressione roborari. S. Hugonis Comitis Campaniæ. S.
Abbreviated transcription (Latin):
ni ałbis sc̃i Nchasii. R. ursi
Abͣb̃is scĩ dyonisii.ꝙ. hugonis
Archid̃ s. Leonis Cantoris .S̾.
Abriei magistri. S. Ioħ̃is de pi.
s. Ioħis de germania.S. lib̾ti¬
detam. es̃. Odonis decani ciuita¬
tis. Actum remis: Anno Incar

Expanded text:
is sancti Nicolai. S. Vrsi Abbatis sancti Dionysij. S. Hugonis Archidiaconi. S. Leonis Cantoris. S. Ambrosij Magistri. S. Ioannis de Pi. S. Ioannis de Germania. S. Odonis Decani ciuitat
Abbreviated transcription (Latin):
rit. cum monachis diuidat. De
elemosinis autem ⁊ dimissionib
quas obituri facient. hoc ordine ꝓ¬
curabit᷑. ut ad hibitis sibi testibus
leittimis. parrochianum cõmone¬
at. primo quid ipsis monachis. ut¬
pote incapite sanctuarii constitutis
pro anime sue remedio dimittat.
mia hec: ut supͣ taratum est.
caluo Iure pͥuilegii sẽpe clicte tur
ubusi.s ecc̃e. reformande ac ꝑpetuã¬
re pacił gr̃a : a predicto uenerabili
archiepo. Rainalto decreta. eyro¬
graphi descriptione. ⁊ epalis sigil¬
li impressione. testium quoq pro¬
babilium ⁊ autenticarũ ꝑsonarũ
Annotatione firmita sunt. Signũ
naldi s. Ioyganni aldis Sc̃i
Nychasii  s̃. ursi. abbatis. sc̃i
Dionisii. s. Hugonis archid. S̾.
Leonis Cantoris. S. Albrici. mgr̃i
S. Ioħis depi. S. Ioħ̃is de germa¬

Expanded text:
rit, cum monachis dividat. De rit, cum monachis dividat. De eemosynis autem et dimissionibus, quas obituri facient, hoc ordine procurabit, ut adhibitis sibi testibus legitimis parochia num commoveat, primo quod ipsis monachis, utpote in capite sanctuarii constitutis, pro animae suae remedio dimittat. Omnia haec, ut supra taxatum est, salvo jure privilegii saepedis Ecclesiæ reformandæ, ac perpetuæ pacis gratia a prædicto venerabili Archiepiscopo Rainaldo decreta, chyrographi descriptione, & Episcopalis sigilli impressione, testium quoque probabilium, & authēticarum personarum annotatione firmata sunt. Signum naldi. S. Ioyranni Abbatis sancti Nicolai. S. Vrsi Abbatis sancti Dionysij. S. Hugonis Archidiaconi. S. Leonis Cantoris. S. Albrici Magisti. S. Ioannis de Pi. S. Ioannis de Germa
Abbreviated transcription (Latin):
Ntiocmitie sc̃e ⁊ indiuidue tͥnitatis.
Nouerit p̃sentium posteroꝵq soller¬
tia: diuturnam contentionem. int̾
prħrm turrensis eccłie. ⁊ int̾ mona¬
chos cluniacenses. quorũ est ipsius
uille parrochia. Adõno Rainaldo
ueñabili remensium archiep̃o. ita eẽ
consopitam: ut prenominatꝰ prb̃r.
en omia suꝑ quib querimoniam a¬
gebat. tractum uidelicet decime.
stramen quoq ⁊ fenum. ⁊ minutã
decinam abdicarit. Unde etiã pacis
⁊ concordie gr̃a. sepefato prbr̃o conce¬
ssum est: ut singłis dñicis. de misse
celebratione. ex cõmuni oblatione pa¬
nem unum ⁊ denarium. medietat̾e
quoq oblationis parrochianorũ ad
benefitium presbiteratꝰ ꝑ tinentium
hebat : reliqua om̃ĩa sint monachoꝵ.
Porro scd̾a feria. erhis om̃ib que in
missarum celebrationib ad inanũ eiꝰ
uenerint. medietatem accipiat: re¬
liquis dieb si nõ plus quã tres dena¬
rios oblatio ualuerit. sibi retineat.
quicqͥd uero hunc nimerũ extesse¬

Expanded text:
nctae et individuae Trinitatis. Noverit praesentium posterorumque solertia diuturnam contentionem inter presbyterum Turrensis Ecclesiae, et inter monachos Clun., quorum est ipsius villae parochia, a domno Rainaldo venerabili Remensium archiepiscopo ita esse compositam, ut praenominatus presbyter ea omnia, super quibus querimoniam agebat, tractum videlicet decimae, stramem quoque et fenum, et minutam decimam abdicarit. Unde etiam pacis et concordiae gratia saepefato presbytero concessum est ut singulis Dominicis de missae celebratione ex communi oblatione panem, vinum et donarium medietatem quoque oblationis parochianorum ad beneficium presbyteratus pertinentium habeat; reliqua omnia sint monachorum. Porro secunda feria ex his omnibus quae in missarum celebrationibus ad manum ejus venerint, medietatem accipiat; reliquis diebus, si non plus quam tres denarios oblatio valuerit, sibi retineat; quidquid vero hunc numerum excesse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃põitus. Leo. Decanꝰ. Gregoriꝰ cantor.
Constantiꝰ ⁊ henricꝰ p̃sbiteri. Roge¬
rus ⁊ Guido. ⁊ Boso subdiaconĩ.
Q tepħs decanꝰ. paganꝰ de fimiis.
dudo ppositꝰ. Er laudꝰ ⁊ eurardus
frẽs. Actun remis Anno Incarnati
uerbi. mͦ.cͦ. L.iiͦ. In dictione .xi.
Regnante budouico franc̃orum
cancellariꝰ recognouit scͥpsit et

Expanded text:
itus; Leo, decanus; Gregorius, cantor; Constantinus et Henricus, presbyteri; Rogerus et Guido et Boso, subdiaconi; Stephanus, decanus; Paganus de Fimiis; Dudo, præpositus; Erlaudus et Eurardus, fratres. Actum Remis, anno incarnatuerbi M° C° L° I° indictione XIII-a regnante Ludouico Francorum cancellarius recognouit scripsit et
Abbreviated transcription (Latin):
conatꝰ est. ⁊⁊ eccłiam ex ꝑte uerauit
sed pͥtmodũ ad se rediens Iniusticiã¬
suam recognouit. ⁊ ita ĩmobilit̾
manere. sicut constitutum esse
p̃cdiximꝰ. ꝑ manum nr̃am ꝑpetuo
concessit. medietatem partis que
adeum ꝑtinet duorum uidelicet
modiorum auene ⁊ modii dimidii¬
q de tͥtico In festo bĩ Andrẽe. Alt̾ã
u medietatem Infesto bĩ Ioħis re¬
cepturꝰ. Hec p̃sentib lict̾is inanda¬
ta ut in cõuilsa ꝑ maneant. sigil

Expanded text:
conatus est, et ecclesiam ex parte vexavit; conatus est, et ecclesiam ex parte vexavit; sed postmodum ad se rediens, injusticiasuam recognovit, et ita immobiliter manere, sicut constitutum esse prædiximus, per manum nostram perpetuo concessit, medietatem partis quæ ad eum pertinet, duorum videlicet modiorum avenæ et modii dimidiique de tritico in festo beati Andreæ, alteram vero medietatem in festo beati Johannis recepturus. Hæc præsentibus litteris mandata ut
Abbreviated transcription (Latin):
mnorum archiep̃e. Uniuersis scẽ
matris ecc̃e filiis tam p̾sentib qͣm
futuris inꝑpetutũ. Ne obliuione
pereat qd expedit reminisci. litt̾a¬
rum apicib mandari iussimꝰ. qđ̵
manasses filiꝰ ioħis. ⁊ heliudis irõr
eiꝰ. ⁊ adelaidis qͦndam uxor elista¬
chii cum filiis suis hugone scilicet
⁊ eusta chio ⁊i filia agne. partem
qͣm in molendinis apud turrim
suꝑ maternam ħẽbant. eccłie sc̃i
Genesei ⁊ monachis cluniacensibus
ibidem deo seruientib sub annuo
çensu decem modiorũ annone et
semis ⁊ centum qͥnqͣginta angul¬
larum sibi ⁊ successorib suis ꝑpetuo
tenendam concesserunt. Ita quod
manassẽ tres modios frum̃ti ⁊ .iiuͦi
modioł auene. nec non ⁊ adelaidi
⁊ filiis suis duos modios Auene.
⁊ modium frum̃ti ⁊ dimidium
Annitatim ꝑ soluerent. Scatim̃
etiam ⁊ concessim est. ut hamiꝰ
lendiuos ꝑtinet. In manit mona¬
choꝵ sineͬ aliqͣ contradictione sit.
Hoc Aliqͣndo eustachiꝰ infringere

Expanded text:
morum archiepiscopus, universis sanctæ matris ecclesiæ filiis, tam præsentibus quam futuris in perpetuum. Ne oblivione pereat quod expedit reminisci, litterarum apicibus mandari jussimus, quod Manasses, filius Johannis et Helvidis, uxor ejus, et Adelaidis, quondam uxor Eustachii, cum filiis suis, Hugone scilicet et Eustachio et filia Agne, partem quam in molendinis apud Turrim super Maternam habebant ecclesiæ Sancti Genesii et monachis Cluniacensibus ibidem Deo servientibus, sub annuo censu decem modiorum annonæ et semis, et centum quinquaginta anguillarum sibi et successoribus suis perpetuo tenendam concesserunt, ita quod Manasse tres modios frumenti et quatuor modios avenæ, necnon et Adelaidi et filiis suis duos modios avenæ et modium frumenti et dimidium annuatim persolverent. Statutum etiam et concessum est, utlendinos pertinet, in manu monachorum sine aliqua contradictione sit. Hoc aliquando Eustachius infringere
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Promittimꝰ stipulando eidẽ
Ioc̾aio ⁊ hedib seu successorib suis
dampna que ꝓpt̾ hoc sustinerent.
scdm equitatem ⁊ Iusticiam resar¬
cire. obligantes Inde realit̾ ⁊ ꝑͣliter
nos ⁊ om̃ia bona nr̃a mobilia ⁊imo¬
bilia. Renunciantes in hoc fc̃o ex
certa scientia om̃i actioni ⁊ excepti¬
oni doh. ⁊ actioni ⁊ exceptioni quod
metus causa. ⁊ om̃i bñficio iuris.
geñali ⁊ singłari . scͥpto ⁊ nõscͥpto.
ꝓmulgato et ꝓmulgando. qd nob̃
Cluniaceñ ullo tp̃r cõpetere uł ꝓdes¬
se. Ne uero res bene gesta anciqͥ¬
tate tp̃ris reuocari possit in dubiũ.
nec qd pro bono fcm̃ est euidenti nõ
ex istente memoria deꝑeat. ad maio¬
rem huiꝰ rei euidentiam. p̃sentes lit¬
teras inde fieri. ⁊ sigillis nr̃is muni¬
ri fecimꝰ. Rogantes uen̾abiles pr̃es
cum nr̃is sigillis inp̃sentib litteris
ui testimonium rei geste. Et nos
haymo dei gr̃a matiscoñ Ep̃c̃. et¬

Expanded text:
idem Ioceranno, & hæredibus, seu successoribus suis damna, quæ propter hoc sustinerent secundum æquitatem & iustitiam resarcire: obligantes idem realiter & personaliter, nos & omnia bona nostra mobilia & immobilia. Renunciantes in hoc facto ex certa scientia omni actioni & exactioni doli, & actioni & exceptioni, quod metus causa, & omni beneficio iuris generali & singulari, scripto & non scripto, promulgato & promulgando, quod nobis Cluniacensi vllo tempore competere vel prodesse. Ne vero res bene gesta antiquitate temporis reuocari possit in dubium, nec quod pro bono factum est, euidenti non existente memoria depereat, ad maiorem huius rei euidentiam, præsentes litteras inde fieri, & sigillis nostris muniri fecimus. Rogantes venerabiles Patres cum nostris sigillis, in præsentibus litteris, in testimonium rei gestæ. Et nos Haimo Dei gratia Matisconensis E
Abbreviated transcription (Latin):
honorem eiꝰ ei em̃dabunt scd̾m t̾re
consuetudinem. Si qͥs censum consti¬
tutum nõ reddidit ⁊ oportuerit nõ
reddentem uadiari ⁊ ille uades excu¬
sserit ꝓ excussione ħebit pͥor legẽ
statutam. Leges de mortua aqua
⁊ de essona pͥoris sunt. De adultero
.Lx. soł. de Alultera tantumdem.
De Latrone ⁊ ꝑditore qͥc qͥd habẽt.
De duello uicto .lx. soł. de homici¬
dio : placitum ad miscdiam pͥoris.
De saugͥne. ix. soł. De communi
clamore.iii. soł. Pro debito domꝰ
nõ poterunt amͦ uadiari homĩes
scũarii. In om̃i t̾ra scuarii que nõdũ
est ad mansata. si contigerit eam ex¬
coli habebit pͥor taschiam ⁊ decimã.
Si pͥor uenerit hora hospitandi ad
domũ Alicuiꝰ hominũ suoꝵ ⁊ hospi¬
tari uoluerit semel in anno hospi¬
cium prestabit ei. homo suus tanꝙͣ
dño suo. Nos autẽ auctoritate
na exqͥcatiois int̾ dicimꝰ ne q̃s om̃ino
pͥor uł monachꝰ aliqͥd de censu

Expanded text:
honorem ejus ei emendabunt secundum terre honorem ejus ei emendabunt secundum terre consuetudinem. Si quis censum constitutum non reddiderit et oportuerit non reddentem vadiari, et ille vades excusserit, pro excussione habebit prior legem statutam. Leges de Mortua Aqua et de Essona prioris sunt: de adultero LX sol.; de adultera tantumdem; de latrone et proditore quicquid habent; de duello victo LX sol.; de homicidio placitum ad misericordiam prioris; de sanguine IX sol.; de communi clamore III sol. Pro debito domus non poterunt amodo vadiari homines sanctuarii. In omni terra sanctuarii que nondum est admansata, si contigerit eam excoli, habebit prior taschiam et decimam. Si prior venerit hora hospitandi ad domum alicujus hominum suorum et hospitari voluerit, semel in anno hospicium prestabit ei homo suus, tanquam domino suo. Nos autem, auctoritate na excommunicationis interdicimus ne quis omnino prior vel monachus aliquid de censu
Abbreviated transcription (Latin):
derit. pͥor eam in suũ dñium tͣns¬
feret. Si aliqͥs hoĩb de t̾ra scũarii
aliqͥd uiolent̃ abstuilerit nõ ideo
aliquid de censu constituto ꝑdet pͥor
Si alitͥs celanerit bestiam que censũ
de beat ⁊ postea ꝓbatum fuerit cen¬
sum reddet. et proforissacto .U.
soł soluet. Si quis malefactor foris¬
factum fecerit in t̾ra scũarii. ⁊ ilłd̃
em̃idari nõ potuerit in fra bixuntimĩ
foris facti illiꝰ necesse fuerit romam
mittere uł alibi consilio uirorum
qui sanioris consilii sunt. mittetur
et tunc om̃s in cominune unꝰ qͥsq
ꝓ facultate sua ꝓ uidebunt ⁊ ꝑsol¬
uent expensas. Homines de gͣndi
fonte ⁊ de fuians de trib mansis de¬
bent moisons. Arietes. denarios et
menaidas iuxta consuetudinem an¬
tiqͣm. pret̃ denarios qͦs debent mͦ ꝓ
bub suis. Si homines scũarii foris¬
factum uł iniuriam intulerint pͥ¬
ori uł familie eiꝰ tanqͣm dño suo ad

Expanded text:
derit, prior eam in suum dominium transderit, prior eam in suum dominium transferet. Si aliquis hominibus de terra sanctuarii aliquid violenter abstulerit, non ideo aliquid de censu constituto perdet prior. Si aliquis celaverit bestiam, que censum debeat et postea probatum fuerit, censum reddet, et pro forisfacto V sol. solvet. Si quis malefactor forisfactum fecerit in terra sanctuarii, et illud emendari non potuerit infra Bixuntinum forisfacti illius necesse fuerit Romam mittere, vel alibi consilio virorum, qui sanioris consilii sunt, mittetur, et tunc omnes in commune, unusquisque pro facultate sua, providebunt et persolvent expensas. Homines de Grandi Fonte et de Fuians de tribus mansis debent moisons, arietes, denarios et menaidas juxta consuetudinem antiquam, preter denarios quos debent mihi pro bubus suis. Si homines sanctuarii forisfactum vel injuriam intulerint priori vel familie ejus, tanquam domino suo, ad
Abbreviated transcription (Latin):
homo obierit qui ad panem ⁊ con¬
ductum suum nõ habeat heredẽ
suum s heres eius iam abeo seꝑatꝰ
est. monachorũ erit qͥcqͥd homo il¬
le possidebat. Si ꝓximꝰ repetere
uoluerit t̃ram de functi leuiꝰ eam de¬
bet ei pͥor concedere qͣm alteri. Ne¬
mini de ualle de mortua aqͣ licet
extra uallem maritare filiã suam
de t̾ra uallis illiꝰ. qd si fecerit prior
in dñium suũ deducet trã qͣm patͣ
filie dederat. ⁊ cui uoluerit illam
dabit. ita tamen qd si mulier ma¬
ritata heredem habuerit. si heres
redire uoluerit. ⁊ manere ĩ ual¬
le de mortua aqͣ terrã suam recu¬
ꝑare poterit. si tam̃ sectam serui¬
tutis nõ habuerit. Si homo de ual¬
le trã suam uendere uoluerit prius
eam submonebit pͥori. si pͥor emere
uoluerit leuius emet. sin autem
homo ille uendet ex tunc t̾rã suã
cui uoluerit. tantũ mͦ de ualle illa
sit. Similit̾ fiet de domo. Si autẽ
nesciente pͥore qͥs t̾ram suam uendi¬

Expanded text:
homo obierit, qui ad panem et conhomo obierit, qui ad panem et conductum suum non habeat heredem suum, sed heres ejus jam ab eo separatus est, monachorum erit quidquid homo ille possidebat. Si proximus repetere voluerit terram defuncti, levius eam debet ei prior concedere quam alteri. Nemini de Valle de Mortua Aqua licet extra Vallem maritare filiam suam de terra Vallis illius; quod si fecerit, prior in dominium suum deducet terram quam pater filie dederat, et cui voluerit illam dabit, ita tamen quod si mulier maritata heredem habuerit, si heres redire voluerit, et manere in Valle de Mortua Aqua, terram suam recuperare poterit, si tamen sectam servitutis non habuerit. Si homo de Valle terram suam vendere voluerit, prius eam submonebit priori; si prior emere voluerit, levius emet; sin autem, homo ille vendet extunc terram suam cui voluerit, tantummodo de valle illa sit. Similiter fiet de domo. Si autem, nesciente priore, quis terram suam vendi
Abbreviated transcription (Latin):
crescentiam dederit scd̾m qd̾ emolu¬
menti inde h̃uit de censu soluet. ho¬
mo qͥbub caret .iii. soł dabit. Qi
bouem unũ ⁊ .iii. uacas habuerit
.ui. soł dabit. Qui bouẽ nullum
habuerit. ⁊.iiii. uacas possederit
.ui. soł dabit. Si boues duos habu¬
erit. iam ex tunc pro uaccis suis ni¬
chil dabit. Hoc comimnit̃ debet᷑
priori ꝑ totam t̃ram scũarii. Uallis
de mortua aqua ⁊ uilla de essun de¬
bet pͥori iter in anno corueiam bo¬
um. In pratorum sectione qͥcũꝙ
hoc agere nouit. debet pͥorẽ uno
die iuuare. illi uidelicet de mor¬
tua aqua et de essun. de Auoldre¬
ia et de uillari. In ualle de mor¬
tua aqͣ ⁊ de essu recipiet pͥor de¬
cimas suas ꝓ ut ei uisum fuerit.
ad carrum uł ad nauigiũ uł indo¬
mib uł infinagio. ⁊ qͥcũq bla¬
dum suũ de campo deculerit de¬
feret ⁊ decimam nisi collo suo ob
nimiam pauꝑtatem deferat. Si
in ualle de mortua aqua ul de essun

Expanded text:
crescentiam dederit, secundum quod emolucrescentiam dederit, secundum quod emolumenti inde habuit de censu solvet; homo qui bubus caret, III sol. dabit; qui bovem unum et III vacas habuerit, VI sol. dabit; qui bovem nullum habuerit et IIII vacas possederit, VI sol. dabit; si boves duos habuerit, jam extunc pro vaccis suis nichil dabit. Hoc communiter debetur priori per totam terram sanctuarii. Vallis de Mortua Aqua et villa de Essun debet priori ter in anno corveiam boum. In pratorum sectione, quicumque hoc agere novit, debet priorem uno die juvare, illi videlicet de Mortua Aqua et de Essun, de Avoldreia et de Villari. In Valle de Mortua Aqua et de Essun, recipiet prior decimas suas prout ei visum fuerit, ad carrum, vel ad navigium, vel in domibus vel in finagio. Et quicumque bladum suum de campo detulerit, deferet et decimam, nisi collo suo, ob nimiam paupertatem deferat. Si in Valle de Mortua Aqua vel de Essun