comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
FPON RA
fugere delitescendo uoluisse: benigna frater
lm̃e atq humili intentione repreherdis
Quȩ ne quibusdam leuia esse uideantur.
presentis libri stilo exprimo. de corum graue¬
ddine om̃e qđ penso. Vt & hȩc qui uacat incali¬
te non expetat: & qui incaute expetiit. ad¬
eptum se esse ꝑtimes cat. Quadriꝑtita uero
disputatione liber iste distinguitur: ut ad
lectoris sui animum. ordinatis allegationib
quasi quibusdam passib gradiatur. Nam cũ
rerum necessitas exposcit: pensandũ ualde ẽ
ad culmen quisq regiminis qualtẽ ueniat.
atq ad hoc rite ꝑueniens qualiter uiuat. &
bene uiuens qualiter doceat. & recte

Expanded text:
pondera fugere delitescendo voluisse, benigna, frater carissime, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; et bene vivens, qualiter doceat
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ Ascende gͦ nunc o auditor si potes. & aterrenis sensib
tuitu mentis & ꝑspicatia cordis eleuare. obliuiscere pa¬
require quaternos istos ordines stationesq castrorũ. ib
isrłitica agmina & excubias cerne scorũ. & ibi illaᷤ quȩ h¬
nunc querimꝰ pͥmitiuorũ sacramenta rimare. Sed ego n
audeo illuc̃ ascendere. non audeo me in hos tam secreti
mi steriorũ recessus sine auctoritate magni alicuiꝰ doc¬
acramtũ: p̃parate initinere qnͣto uales. si fortȩ actibꝰ uita.
noribꝰ fide institutisq ꝓficias. ut posnis accedẽ adeccłiam
omituiorũ quȩ ascripta.ẽ inceł. Qd̾ n non tantũ uales sedes
paulo inferior: accede ad multitudinẽ angłorũ collaudam¬
tiũ Qͦ d si nec adistũ ordinẽ potes accedẽ. ad ciuitatẽ saltam¬
ł uiuentis ierłm cȩlestẽ ꝓpare contende. Si uͦ nec ad hoc apt̃
s: saltm ad montẽ contende syon. ut in monte salueris.
antĩr ne int̾ra resideas. ne inuallibꝰ remaneas: ne indiu̾sis

Expanded text:
 Ascende ergo nunc, o auditor, si potes, et a terrenis sensibus intuitum mentis et perspicia cordis eleva; obliviscere parequire quaternos istos ordines stationesque castrorum; ibi Israelitica agmina et excubias cerne sanctorum; et ibi illa quae nunc quaerimus, primitivorum sacramenta rimare. Sed ego non audeo illuc solus ascendere; non audeo me in hos tam secretos mysteriorum recessus sine auctoritate magni alicujus docsacramentum, praepara te et enitere quantum vales, si forte actibus, vita, moribus, fide, institutisque proficias, ut possis accedere ad ecclesiam primitivorum quae ascripta est in coelis. Quod si tantum non vales, sed es paulo inferior, accede ad multitudinem angelorum collaudantium. Quod si nec ad istum potes accedere, ad civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem propera contendere. Si vero nec ad hoc aptus es, solum ad montem contende Sion, ut in monte salveris. Tantum est ne in terra resideas, nec in vallibus maneas, ne in demersis
Abbreviated transcription (Latin):
elearar sacerdos aurũ ab hominibꝰ tribunis & centuriõib
& intulit illud intab̾naculũ cestimonii memoriale fi¬
uis ifrł coram dño. uidentes qͥa quȩ dicunt᷑ ñ ad conspe¬
Aũ uisibilẽ. sed ad m̃tis memoriã referurit᷑ Beatus est
em̃ ille qui recordatur seboni aliqͥd oꝑis egisse coram dño.
& dimidie tribꝰ manasse: de qua ꝓponentes aliqͦ disse¬
suscitare. Om̃ĩa quȩ dicunt᷑ ñ solũ ex ipso qͥ dr̃ sermo¬
ne pensenda st̃: sed & ꝑ sona dicentis magnoꝑe consi-¬

Expanded text:
Eleazar sacerdos aurum, ab omnibus tribunis et centurionibus; Eleazar sacerdos aurum, ab omnibus tribunis et centurionibus; et intulit illud in tabernaculum testimonii, memoriale filiis Israel coram Domino. Vides quia quae dicuntur non ad conspectum visibilem, sed ad mentis memoriam referuntur. Beatus est enim ille qui recordatur se boni aliquid operis egisse coram Domino, et dimidiae tribus Manasse: de qua proponimus aliqua dissesuscitare. Omnia quae dicuntur non solum ex ipso qui dicitur sermone pensanda sunt, sed et persona dicentis magnopere di
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiriolam. aut anulũ. aut dextrale aut catenulam. Ior.¬
ques ornam̃tũ sapientiȩ. Et in ꝓuerbiis de sapientia dr. qͦd
qͥ ad quisierit eã torquẽ aureũ ponat circa collũ suũ. Uirio¬
la & anulꝰ ornam̃ta st manuũ. inqͥb oꝑum signant᷑ in¬
dicia: similit̃ & dextrale. Catenulȩ uͦ u̾bi & doct̾rine cone¬
&ionẽ declarant. ad ꝓpitiandũ inqͥt dnm̃ ꝓ nob̃. Si dicam̃
ꝓ ptͣ aurũ dm̃ ꝓpituĩ fieri hõibꝰ. uide quã absurdũ. immo
quã impuũiaudicetur: hoc enĩ etiã in uiro bono notabile dr
si accepto auro ab inferioribꝰ placetur. Qͣnto gͦ magis hoc
de dño sentire ñ conuenit: Unde puto expositionis huius
hanc eccłastice magis constare rationẽ. quȩ ꝑauri species
indicari docet animi uirtutes. & honorũ hominũ ges:¬
ta. quȩ sola offerri ab hominibꝰ dignũ:: & ꝓ quibꝰ soł¬
ꝓprtiũ fieri dm̃ hominibꝰ decec. Et accepit inqͥt moy ses c

Expanded text:
am torquem, aut annulum, aut dextrale, aut catenulam. Torques ornamentum sapientiae. In Proverbiis enim de sapientia dicitur quod qui acquisierit eam, torquem auream ponat circa collum suum . Phiala et annulus ornamenta sunt manuum, in quibus operum signantur indicia. Similiter et dextrale. Catenulae vero verbi et doctrinae connexiones declarant. Ad propitiandum, inquit, Deum pro nobis. Si dicamus propter aurum Deum propitium fieri hominibus, vide quam absurdum, imo quam impium judicetur. Hoc enim etiam in viro bono turpe ducitur si accepto auro ab inferioribus placetur, quanto ergo magis hoc de Deo sentire non convenit? Unde puto expositionis hujus ecclesiasticae magis constare rationem, quae per auri species indicare solet animi virtutes et bonorum operum gesta, quae sola offerri Deo ab hominibus dignum espitium fieri Deum hominibus decet. Et accepit, inquit, Moyses et
Abbreviated transcription (Latin):
istos hab̾e dominationẽ ut cego sim dñs dõminantuã :
beati qͥ adhanc ꝑuenerint beatitudinis sũma. beati qͥ ad
ista conscenđint fastigia meritorũ. Et benedictus dñs ds¬
nr. qͥhȩc ꝓmisit diligentibꝰ se. Hui stͣ uere sacris nume¬
is numneriti apud dm̃. immo ipsi st quorũ eciã capilli

Expanded text:
dominationem, ut et ego sum Dominus dominantium? Beati qui ad hanc pervenient beatitudinem summam. Beati qui ad ista conscenderint fastigia meritorum: et benedictus Deus noster qui haec promisit diligentibus se. Hi sunt vere ipsis sacris numeris numerati apud Deum, imo ipsi sunt quorum etiam capilli
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ suũ & incensũ suauitatis supͣ illũ igne̾ po¬
nat. de qͦ dicebat saluator. ignẽ ueni mittere interrã:
Quis ita beatus qui ibi semꝑ agat pascha in loco quẽ ele. est
oit dñs ds̃ suus. ibi pencecostes diem gerat. & festiui¬
satem reppiciationis & tab̾naculorũ solempnitatem.
sram ꝑumbrã. sed ꝑipsam speciẽ rerũq ueritatem:
Quis nrͣm dignꝰ habebitur tam beatȩ sortis electione

Expanded text:
lum ignem ponat, de quo dicebat Salvator: « Ignem veni mittere ? » Quis ita beatus est, qui ibi semper agat Pascha in loco quem elegerit Dominus Deus suus, ibi Pentecostes diem gerat, et festivitatem repropitiationis, et tabernaculorum solemnitatem, non jam per umbram, sed ipsam speciem rerumque veritatem? Quis nostrum dignus habebitur cum beatae sortis electione,
Abbreviated transcription (Latin):
tib uniuersis & regibꝰ quȩ manifestata sunt. quia non
nipsis.Regem regioni non suscitant.neq pluuiam ho¬
dent minib dabunt. ludiciũ quoq nondiscernent. neq regi¬
mnem libribunt abiniuria: quia nichil possunt sicut cor
sicut trabes in medio comburentur. Regi autem et
llo non resistent.Quom gͦ estimandũ: aut recipien¬
a. quia dii sunt cũ non a furibꝰ neq alatronib se li¬
rabunt dii lignei & lapidei & inaurati & inargencaci:
ubꝰ hi qui forciores sunt: aurũ &. argentũ & uestimen.¬
i quo oꝑti sunt auferent illis & abibunt. nec sibi auxi

Expanded text:
sis et regibus, quia manifestum est quia non in ipsis: regem regioni non suscitabunt neque pluuiam hominibus dabunt; iudicium quoque non discernent neque regionem liberabunt ab iniuria, quia nihil possunt: et cum autem sicut trabes in medio comburentur. Regi autem et bello non resistent; quomodo existimandum est vel recipiendum, quia sunt dii? Neque a furibus neque a latronibus se liberabunt dii lignei et aurati et inargentati, quibus hi, qui fortes sunt, aurum et argentum, quo operti sunt, auferent illis . Tollite, tolli
Abbreviated transcription (Latin):
ari dñe. Angłs autẽ m̃s uoh̾cũ ÷. Ipse autẽ exqͥram ani¬
nas uras. Nam lingua ipsorũ polita a fabro. ipsa etiã
maurata & in argentata falsa sunt. & nͣpossunt loqui.
sicut uirgini amanti ornam̃to. ita accepto auro fa¬
bricati st̃. Coronas cerce habent aureas suꝑ capita sua.¬
dii uorũ. unde subtrahent sacerdotes abeis aurũ &
argentũ: & erogant illud insemet ipsis. Daat aute
ex ipso ꝓsticutis. & meretrices ornant. Et iterũ cũ
receꝑint illud ameretricib. ornant dõs suos. Hi au¬

Expanded text:
mine. angelus autem meus uobiscum est, ego autem exquiram animas uestras. lingua eorum polita a fabro, ipsa etiam inaurata et inargentata falsa sunt et non possunt loqui: et sicut uirgini ornatum amanti accepto auro fabricati sunt coronas VI ait: subtrahunt sacerdotes ab eis aurum et argentum, et erogant illud in semetipsos. Dant autem et ex ipso prostitutis, et meretrices ornant: et iterum cum receperint illud a meretricibus ornant Deos suos. Et A
Abbreviated transcription (Latin):
rii hebreos. hoc ÷ popłm dĩ sicut᷑ affliguntur ab
eis. & ipsi id÷ assirii cũ hȩc fecerint. & cũ uires sua
om̃s erga hebreos affligendo effuderint: statim ĩpsi ẽciã
ꝑibunt: non ita accipiendũ est: quasi parit᷑ cũ he¬
ureis ꝑibtͣ & asstrii: sed parit̃ id statim ut hec fe¬
ceruit u t hebreos afflixerint etiã ipsi ꝑiburit.
paricer eñgreco sermone ꝓstigtia poni pi pus g¬
erit finis om̃iũ. ut & assur cui cradebantur
hi qui de linquebant ex popło diͣ uelut ininte¬
ritũ carnis ut sp̃s sałuus fieret. uł ut discereͬn
non blasphemare: ꝑibunt eciam ipsi abeo qui¬

Expanded text:
rii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab rii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim etiam peribunpariter peribunt, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit e
Abbreviated transcription (Latin):
Madesb u cute destruxerit atq om̃iũ depronũ sub¬
ieceri potestatẽ: qͥs erit ille tam beatꝰ. tam felix. qul
hec uideat hoc÷ q sentiat & intelligat & credat qͦd¬
gent assirio. Cithii interp̃tant᷑ plaga finis. Hi gͦ qui
scłi impiis ueniet effugiunt. ipsi affligent assyrios.
hoc est hi quibꝰ magone pietatis positis conteret
sachanan ds̃ subpedibꝰ. Ipsi affligent assirios. demo¬
nũ scilicet gentẽ. C alcabunt nãq suꝑ serpentes &
scorpiones. & suꝑ omnẽ uirtutẽ inimici & affligent¬
eos. & affligent hebreos. & ipsi parit̾ ꝑibunt. Hebrei
tͣnseuntes interp̃tant᷑. Iste gͦ ipse popls etiam hebre¬
us drͣ qͥa transit de egy pro adterram reꝓmissionis
de tenebris adlucẽ. de morce aduicam. Sed qͣm hec
ut chximꝰ non sine agone nec sine magno certamine
poterit obtinere. qͣsi magone positus. nc affligit
nunc affligitur. & ñc cedit aduersariũ. nc̃ ĩpse
abaduersario uerb̾atur. Affligent gͦ etiam ipsi assy.¬

Expanded text:
m cultum destruxerit, atque omnium daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et credat, qugent Assyrios. Citii interpretantur plaga finis. Hi ergo qusaeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici; et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeuntes interpretantur. Iste ergo ipse populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assy
Abbreviated transcription (Latin):
accessimꝰ ad syon montẽ. & adciuitatẽ dei uiuentis ie.¬
rłm cęlestem. & uenimꝰ ad spitalem iudeam quȩ est
portio dñi. & interris positi ibi habemꝰ conuersatio.¬
ne̾: uere ñ reputam᷑ inter cȩteras gͣs. nec reliquarũ na-¬
tionũ fines cũ nr̃is finibꝰ admiscent᷑. etiã si restituat᷑
sodoma inantiquũ. & egy ptus instatũ suũ redeat. siqͥd
aliud tale in ꝓpħis scriptũ. ẽ: uero tam̃ illi iacob & sp̃ita¬
li isrł cũ ad ȩccłam pͥmitiuorũ ascender int nullus exe.¬
quabitur. nullus ad miscebit᷑. etiã si iste g̃s scđm dictaꝑ
phetica fuerint restitutȩ. Nisi enã insertus fuerit ramis
oleastri. & socius factus fuerit radicis & pͥnguedinis
oliuȩ. qͦmͦ potest sociari & coniungi ad iacob uł isrł
cum sint ista radice. nec iacob quisquã possit appella¬

Expanded text:
cessimus ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et venimus ad spiritalem Judaeam, quae est portio Dei, et in terris positi ibi habemus conversationem, vere non reputamur inter caeteras gentes, nec reliquarum nationum fines cum nostris finibus admiscentur, etiamsi restituatur Sodoma in antiquum, et Aegyptus iid tale in prophetis scriptum, verumtamen illi Jacob et spiritali Israel, cum ad Ecclesiam primitivorum ascenderint, nullus exaequabitur, nullus admiscebitur, etiam si istae gentes secundum dicta prophetica fuerint restitutae. Nisi enim insertus fuerit ramus oleastri, et socius fuerit factus radicis pinguedinis olivae, quomodo potest sociari et conjungi ad Jacob vel Israel, cum sine ista radice nec Jacob quisquam possit appella
Abbreviated transcription (Latin):
dintur. qͥ traduntur nõ ut pereant. neq ut pe¬
nitus intereant. sed ut dirigantur & corrigantur.
Et sicut ipse Paylus dicit ut discant ñ hlas̾phemare.
Post hec uͦ balaam ꝓphetie sue sermonie inhis conelu¬

Expanded text:
duntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut peduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et sicut Paulus ipse dicit, ut discant non blasphemare. Post haec vero Balaam prophetiae suae sermonem in his conclu
Abbreviated transcription (Latin):
bare sensũ. Sed sciendũ est qͦd uernaculũ est hebree
lingue & coniunctione frequenter uti ita ut non in¬
terdũ habundet. & in non necessariis ut in nrã appa¬
ret lingua uideatur inserta. qͦd utiq cũ uenia acci¬
piendũ : Habec enĩ una quȩq lingua aliqͥd ꝓpͥeta¬
tis. qͦd apud alias linguas otiosũ uideatur Ethic gͦ
& coniuitio quasi habundans habenda est &e suꝑfiu¬
a saueat gͦ cmeus qͥ interptatur possĩdens. cauear
inqua etiãm i possideat & ꝓ mereatur istam grãm.
ueniat eum & declinet ad dogmata praua & ꝑu̾sa.
& ob hoc tradatur assirus. Qui enĩ blasphemanti
iNeccła positi traduntur sathans sicut figellus & her¬
mogene. dẽ quib Pablus dicit. & tradidi inqͥt sa¬
mane sit liscant non blasphemare. Pꝑcereagͦ tra
dicur assirus qͥ declinauerit in heretican blasphe.¬
mia qͥa assiri interp̃tant᷑ dirigentes. & obhoc tra.¬

Expanded text:
bare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae bare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpretatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiamveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim blasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus dicit: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discandeclinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc tra
Abbreviated transcription (Latin):
sueris inpetra nidũ tuũ. & si fuerit tͥ beor nidu¬
astutiȩ. assirii cuptiuũ te ducent. Uidet᷑ mͥ qͦd ci¬
neũ non ual de culpabilit̾ nominet. Ipse est enim
cui & insuꝑloribꝰ dicebat saul. Discede de medio
amalech & nͣ ꝑcutiã te qͥa tu fecisti miscd̾iã inisre.
lida sit habitatio eius. si ponat nĩdũ suũ inpetra.
astuciȩ. Beor pat̾ est balaam qͥ potest accipi in ꝑso¬
na hereticorui. ut hoc dici uideatur qͦd saluus pos¬
sit. ẽẽ cineus si ponat inpetra nidũ suũ hoc est inxp̃o
collocet spem suã: & non eũ hereticorũ circumdet &
circũ scribat astutia. Nam si hoc fuerit. nichil ei ꝓ-¬
derit qͦd inpetra qͥ est xp̃c collocatus uidet᷑. Ab assi¬
ris enĩ captiuabitur malignis scilicet uirtutibꝰ que
eos captiuos ducunt. & inpotestat̾e accipiunt qͦs he.¬
reticus error in uoluerit. Uidetur sane scđm hanc expo¬
sitionẽ quam decineo edidimꝰ. & coniunctio inter tur¬

Expanded text:
um, et fuerit tibi Beor niduastutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio Amalec, et non percutiam te, quia tu fecisti misericordiam in Israel, lida sit habitatio ejus, si ponat nidum suum in petra. astutiae. Beor pater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, quod in petra, qui est Christus, collocatus videtur. Ab Assyriis enim captivabitur, malignis scilicet virtutibus quae eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio intertur
Abbreviated transcription (Latin):
latera sua. cũlex dĩ dicebat. non multiplicabis tͥ muli¬
sapientissimꝰ & ingentib apud dm̃ meritis. tam̃ quia se
tradidit multis mulieribꝰ deceptus. ẽ. Ego puto qͦdmul¬
tȩ mulieres multa dogmata. & multarũ gentiũ diu̾¬
se phylosophiȩ nominent᷑. Qui cũ singula agnoscere
& ꝑscrutari ut pote uir scientissimꝰ & sapientissimus
uoluisset. semet ipsũ intralegis diuinȩ regulam tenere
non potuit. sed decepit eũ moabitica phẏlosophia:
& ꝑ suasit ut idolo moabitico immolarec. Similit᷑ &¬
am monitarũ sed & reliquarũ gentiũ quarũ muli

Expanded text:
mulisapientissimus, et ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonitarum, et reliquarum gentium. Grande ergo
Abbreviated transcription (Latin):
porem popłm. tͥ autẽ qui a xp̃o redẽp̾tus es: & cui de
Manib M adius corporalis ablatus est. & datus ẽ. gladius
aniticis scortantem meretricibꝰ. id est cũ diabolicis se co.¬
gitationibꝰ uolutant̾ẽ nolo parcas: nolo dissimules sed
tatim ꝑcute. statim perime. Ipsam qͦq uuluã idest
secreca naturȩ discutiens & penetns. illũ ipsũ peccati
fomite de seca ne ultra concipiat: ne ultra generet..
maledicta peccatorũ soboles israelitica castra contami¬
net hoc enĩ si facias. continuo sedabis iracundiã dñi Pre.
minato fomitȩ peccati. qͥ nunc uulua madianitidis mu-¬
ueris appellat᷑. seturꝰ uenies ad iudici diẽ: & idõ surgen¬

Expanded text:
priorem populum. Tibi autem, qui a Christo redemptus es, et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius m cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini. Prminato fomite peccati a te, qui nunc vulva Madianitidis mulieris appellatur, securus venies ad judicii diem. Se
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰpłis non solũ ꝓsuis ꝓpͥis arguuntur delictis. sed & ꝓpͦ¬
płi peccatis coguntur reddere rationẽ: ne ipsorum sit
culpa qͦd pͦpłs deliqͥt. ne forte non docuerint. ne forte¬
initiũ culpȩ dederint. ne contagio disꝑgeretur inplu.¬
res Hec enĩ omĩa facere pͥncipibꝰ imminet & doctoribꝰ.
Si enĩ illis hȩc non agentibꝰ nec sollicitudine̾ gerentib
circa plebem peccauerit popłs: ipsi ostentantur. & ip¬
si adiudiciũ ꝓducunt᷑. Arguit eos moy ses id est lexdi
uelut negligentes & desides. & inipsos conuertitur
iracundia dei. & cessabit apopło. Hȩc si cogitarent ho.¬
mines. nunquã cuperent. neq ambirent ad popłi in¬
cipatũ. Sufficit eñi mͥ si ꝓ meis ꝓpͥis arguar delictis.
sufficit mͥ ꝓ memet ipsõ & peccatis meis reddere ratio¬
ne. Qͥd mͥ necesse.ẽ. etiã ꝓpopłi peccatis ostentari ante
solem ante qu̾e nichil põtest abscondi. nichil obscurari:¬

Expanded text:
puli. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non docuerint, nequeinitium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebem, peccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium producuntur. Arguit enim eos Moyses, id est, lex Dei, velut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. Haec si cogitarent homines, nunquam cuperent neque ambirent ad populi principatum. Sufficit enim mihi, si pro meis propriis arguat delictis. Sufficit enim mihi pro memetipso peccatis meis reddere rationem. Quid mihi necesse est, etiam pro populi peccatis ostentari ante solem, ante quem nihil potest abscondi, nihil obscurari
Abbreviated transcription (Latin):
quertꝰ qd sibi utile est sed qͦd multis. oseruate opottles
caemuer piba perecibuo non solũ nos edificet & deles¬
tele sederquidentes non offendat aut ledat. Ee st gͦ noto
solũ inciis idolis immolatũ sed ce inuerbis. Eiee ꝗdpeto
qͥã sicutiois sermo qͥ pietatem & iusticiã && ueritatem
docet dõ consecratus est: &. dõ immolatꝰ ita ce oĩier moe
ad smprudicitiã uł iniusticiã uł impietate respicit. idob
imimorat est: &e qͥ eũ refpicit quasi idolis im molata man¬
ducno Ganducauit gͦ popł de sacrificiis eorũ. & ado¬
rauer t idola eorũ. Hon solũ manducauert. sed u adora

Expanded text:
ed quod multis, observari oportet, talem verbi capere cibum, qui non solum nos aedificet et delectet, sed et qui videntes non offendat. Est ergo non solum in cibis idolis immolatum, sed et in verbis. Et ego puto, quia sicut omnis sermo, qui pietatem et justitiam et veritatem docet, Deo consecratus est, et Deo immolatus est, ita ead impudicitiam vel injustitiam vel impietatem respicit, idolis immolatus est, et qui eum respicit, quasi idolis immolata manducet. Manducavit ergo populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Non solum manducaverunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ satchi: inuenimꝰ in lingua nr̃a responsione
uł refutationẽ dici. Applicauit isrł & adresponsionẽ
uł refutationẽ. Nonbene applicauit.uide deniq qͦd in¬
currerit. Inhac positus mansione. fornicatus: ẽ. cum
mulieribꝰ madianitarũ: & refutatus. ẽ adoͣ. qͥa non so¬
lũ fornicatus. sed & idolis gentiũ consecratus est. Et con¬
sedit ex his quȩ fuerant idolis immolata. quȩ utiq exe¬
crabilia sunt apud dm̃. Qui em̃ consensus tẽplo di cũ
idolis: Herũ ego etiam de his quȩ apłs Paylus adcorin¬
thios scribit dicens: siqͥs autẽ te uiderit scientiã haben¬
tem in idolio recũhere. nonne conscientia eius cuͣ fit in-¬
firma ȩdificabitur ad manducandũ immolata. ualde
miseratus sũ. Uidetur eni tam rem ipsam grauẽ pnu¬
ntiare. quã illius offensam qͥhec uidens simili ꝓuocatur
ex emplo. cũ non simili scientia munat᷑. ita ut ostendat
eũ qͥ habet scientiã recũbentẽ inidolio ñ tam siu. qua

Expanded text:
nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non bene applicuit. Vide denique quid incurrerit. In hac mansione positus, fornicatus est cum mulieribus Madianitarum, et refutatus est a Deo: quia non solum fornicatus, sed et idolis gentium consecratus est; et comedit ex his quae fuerant idolis immolata: quae utique exsecrabilia sunt apud Deum. Quis enim consensus templo Dei cum idolis? Verum ergo etiam de his, quae apostolus Paulus ad Corinthios scribit, dicens: Si quis autem te viderit scientiam habentem in idolio recumbere, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificatur ad manducandum immolata ? valde miratus sum. Videtur enim non tam rem ipsam gravem pronuntiare, quam illius offensam, qui haec videns simili provocatur exemplo, cum non simili scientia muniatur: ita ut ostendat eum, qui habet scientiam et recumbit in idolio, non tam sui quam
Abbreviated transcription (Latin):
isti sunt filii dequibꝰ ꝓpħa ulteit. filii tui sicut no
uella oliuarũ incireuitu mense tuȩ. Si uͦ qͦd agit cõ¬
tra lege in est & peccatũ. ẽ. sine dubio ex conceptio.
ne contrarii sp̃s maligna̾ sobolem gignat. Parit¬
enĩ filios peccati. & istę sunt maledicte generatio.
nes. A quibꝰ añnullis scorũ maledicit᷑ etiam dies in¬

Expanded text:
justitia; inde mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adul
Abbreviated transcription (Latin):
ma semꝑ parit. semꝑ generat filios. Sed illa qͥdem¬
bene generatio dicta est: quȩ de uerbo dĩ generat᷑
concepta. Et ista.ẽ. filiorũ generatio. ꝑquã salua fiet.
Si autẽ ut diximꝰ ex contrario spu concipiat. certũ. ẽ.
ad utrasq istas generationes anime respicit illud¬

Expanded text:
terorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula quaeque quae gerimus, parit anima nostra et generat tis, et propterea salvabitur per filiorum generationem.
Abbreviated transcription (Latin):
siorues mnqoia coru.&: consecratu ẽ beelo hegorio
&riratus est furore dñs contra isrł. ltihis ostenditur
ilud qd sepe memorauimꝰ. qͥa balaam post ea quĩa
diuirtute constrictus non ẽ ꝑmissus maledicere
isrl. uolens placere tamen regi balac. ait eum sic̃
scriptũ: Ueni consiliũ dotͥ: ꝙ qͥd consilii dederit
ii non apparuit. In posteriorib tamen ipsiut uibri
nimerorũ scriptũ refertur. sed plenius inreue¬

Expanded text:
 Beelphegor, et iratus est Dominus furore contra Israel. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamen placere regi Balac, ait ad eum sicut scriptum est: Veni, consilium do tibi; et quid consilii dederit, ibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, sed plenius in reve
Abbreviated transcription (Latin):
dõ colendo uincit. & pudicitiã conseruando. Siuis
eum uincere. pͥmo eorũ pudicitiã deice. & sponte
uincentur. Sed aduersũ hȩc ñ uirtute militũ sed
mulierũ decore pugnandũ. ẽ: nec armorũ rigore.
ludentes pedibꝰ eant. manibꝰq plaudentes. Forma
uincit armatos. ferrũ pulchritudo captiuat. Uin¬
centur ad speciem. qͥ non uincunt᷑ ad pͣliũ. Uerũ ubi
senserint eos mulieres moabite uł madianitidȩ ma¬
uus dedisse libidini. & peccato inclinasse ceruicer.
ñ pͥus semet ipsas cupientiꝰ p̃beant quã de sacri.¬
ficus idolorũ ad quieuerint de gustare ut cogen¬
te libicdine consiluis obcemperent feminarĩ
& consecrentur pͥus beelphegor. qd .e. idolũ cur.¬
pitudinis. hȩc fuertͣ consilia balaam. Quibꝰ ac¬
ceptis rex balac: parat continuo exercitũ ñ ar.¬
mis aut uiribꝰ. sed femineo nitore compositũ. Non
furore bellico. sed libidinis flamma sucrensũ. Nullã¬

Expanded text:
colendo vincit, et pudicitiam conservando. Si vis eum vincere, primo eorum pudicitiam dejice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma succensum. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
ds̾ diabolo & angłis eius Ibi gͦ ꝑibit assur quide̾.
perut aliqͣnͣdo & una ouis excentũ ouibꝰ. sedhanc
ouem pastor bonꝰ relictis nonaginta nouẽ in mon¬
tib: descendens aduallem hanc nrãm: uallem
lacrimarũ. & reqͥrens inuenit atq inpositam in¬
humeris suis reportauit. & illi numero qui in
supiorib saluus manebat adiunxit. Iste aute̾ assur
qͥ infine omiũ dicit᷑ periturꝰ. nescio aliqnͣdo auc
queri possit aut inueniri. Perit enĩ ñerrore. sed iu¬
dicio: nec lapsu motus. sed ꝑseuerantia p̃duratus.

Expanded text:
abolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquando et una ovis ex centum ovibus, sed hanc ovem pastor bonus relictis nonaginta novem ovibus in montibus, descendens ad vallem, hanc nostram vallem lacrymarum, et requirens invenit, atque impositam humeris suis reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia perduratus.
Abbreviated transcription (Latin):
li tia. hȩc gͦ sunt quȩ nos historiȩ textus edocuit
uerũ qͣm ioħes in reuelatione sua ea quȩ in lege
scłm hy storiam scripta sunt adducit ad misteria
diuina & sacramenta quȩdam in his edlocet conii
nos qͦq ab illo datã expositionis regulam secͥ: dx
pͥmo memorari ea que ad angłm ȩccłie cuidã scr ibeñ
dicit habes ibi qͥsdiã qͥ tenent doetr ipra peluafi co

Expanded text:
 Haec ergo sunt quae nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et sacramenta quaedam in his edocet continenos quoque ab illo datam expositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui
Abbreviated transcription (Latin):
initiũ. ẽ. amaleth. & semen eorũ ꝑibit. Semen eorũ. ẽ. ꝑ¬
suasio & doctrina. qͥa docuert᷑ homines declinare a
dõ. Istud gͦ semen malũ & doctrina pessima. non ipsi in
quibꝰ seminatũ : ꝑibunt. Ipsi enĩ cũ conuersi ingemu¬
erint salui erunt. Et uide si non talis expositio eciam
illis conuenienter obsistet. qͥ dm̃ legis ueltit duriciȩ
& crudelitatis accusant. qͥ non solũ gente̾ amalech.
sed & semen eiꝰ ꝓnuntiet ꝑiturũ cũ gens quide̾ ad spi¬
tales neqͥtias referatur. sem̃ uͦ eiꝰ doctrina suꝑstitio.¬
nũ gentiliũ. & cultus idolorũ. atq omĩs secta quȩ adõ
pͦpłm declinare suadeat exponat᷑. Cõmemorat autẽ ꝑ¬
phecia post amalech cineũ dicens. & uidens cineũ ãs¬

Expanded text:
itio habet, semen eorum peribit. Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias referatur, semen vero ejus, doctrina supersitionum gentilium, et cultus idolorum, atque omnis secta, quae a Deo populum declinare suadeat, exponatur. Commemorat autem prohetia post Amalec, Cinaeum dicens: Vidit quoque
Abbreviated transcription (Latin):
malech. certũ: qͥa nullo pacto adillũ qͥ tunc erat incar.¬
ne amalech referri possit. Neq enĩ pͥmus erat antiquita¬
tis origine. sed ad inuisibilẽ amalech melius refertur
qͥa declinando pͥpłs ado & faciendo gentiles ex dĩ culto¬
ribꝰ amalech nominat᷑. & idõ recte initiũ gentiũ dͣ
quasi talis quȩdã uircus contraria quȩ pͥma initiũ de.¬
derit ut homines gentiles fierent mutando głam incor¬
ruptibilis dĩ insimilitudine̾ corruptibilis hõis. & uolu¬
crũ. & qͣdrupedũ & serpentiũ. & seruiendo creaturȩ po¬

Expanded text:
malec, certum est, quia nullo pacto ad illum qui tunc erat in carne Amalec, referri possit. Neque enim primus erat antiquitatis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte initium gentium dicitur, quasi talis quaedam virtus contraria quae prima initium dederit, ut homines gentiles fierent, mutando gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et volucrum, et quadrupedum, et serpenti
Abbreviated transcription (Latin):
rete a uoitierant d ultimi sequebanturꝗ eecea q̃
retro pant obliuiscentes ertendebant seadea quȩ in¬
ante sunt. Ecidõ puto qͥa dñs p̃cipiebat in euangłiis
dicens. Nemo mittens manũ suam adaratrũ & re¬
tro respiciens aptus.ẽ. regno di. & merito Si enĩ dͥcore¬
tro inuentus fuerit incauda. abscidet eũ a malech.¬

Expanded text:
retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit inhis qͥa & balac intellȩxerit ñ iam demo num
ministerio de cipi balaam: sed di uirtute ad meliora tñs.¬
ferri. & idõ dicit. Dñs fraudauit te honore. Sedd hȩc quȩ
plana st̃ tnscurrentes. ad sequentia ueniamꝰ. Et dixit
balaam adbalac. Nonne & nunciis tuis qͦs misisti adme

Expanded text:
Ostenditur in his, quia et Balac intelligerit non jam daemonum ministerio decipi Balaam, sed Dei virtute ad meliora transferri: et ideo dicit, Dominus privavit te honore. Sed haec quae plana sunt transcurrentes, ad sequentia veniamus. Respondit Balaam ad Balac: Nuntiis tuis quos misisti ad
Abbreviated transcription (Latin):
na deuentre eorũ ꝓcedant. Et dsͣ pat̾ dicit. me derelique¬
rt᷑ fontẽ aquę uiuȩ. Ex qͦ scilicet & fontes & flumina is¬
ta ꝓcedunt. H is igit᷑ mundata fluminib tab̾nacula iseł¬
fiunt tab̾nacula sicut st̃ illa quȩ fixit dñs. Sed id tantũ
fortassis mouere potuerit auditor ẽ. qͦd duas qͣsdam spe¬
cies taber naculoris p̃sens sermo cõmemorat. Ait enim
Quã bone domꝰ tuȩ iacob tab̾nacula tua isrł: yt nemora
umbrantia. & ut paradysus suꝑ flumina: & rursur
tab̾nacula tabnaculis cõparat & icit. Sicut tab̾nacula
que firit dñs. Potest gͦ & alia post illas quas supͣtu¬
limꝰ recipi expositio. ut dicamꝰ domꝰ iacob. ẽe legem
& tab̾nacula nrł ꝓphas. Non enĩ ipsũ iacob: sed domõ
eiꝰ laudat. Nec ipsũ isrł: sed tab̾nacula eiꝰ & tunc ea
laudat cũ reuelati st̃ eiꝰ ocłi. Quãdiu enĩ uelamer posttic̃ũ

Expanded text:
na de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquena de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluminibus tabernacula Israel, sunt sicut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo commemorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina. Et rurulis comparat et dicit: Et sicut tabernacula, quae fixit Dominus. Potest ergo et alia post alias quas supra protulimus recipi expositio, ut dicamus domus Jacob esse legem, et tabernacula Israel, prophetas. Non enim ipsum Jacob sed domos ejus laudat; nec ipsum Israel, sed tabernacula ejus: et tunc ea laudat, cum revelati sunt oculi ejus. Quandiu enim velamen po
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ dͣ iter. grat̾e satis & cũ multo decore de scripsit dic̃s
ut nemora obumbrantia & sicut paradisus suꝑ flumi¬
na & sicut tab̾nacula quȩ fixit dñs. & sic̃ cedri iuxta a¬
qͣs. Qui enĩ incedunt hanc uiã ꝑ nemora umbrantia in¬
illos scriptos inueniunt refrigerantur animȩ ipsorũ. &
in dog̾rinis eorũ quasi incedentes ꝑ opaca nemorũ del ec¬
tant᷑. Isti etiã parady sus suꝑ flumina. similes & cogna.¬
ti illo paradiso. in quo lignũͣ uitȩ est. Numina uͦ possu¬
mꝰ uł scripturas euangłicas atq apłicas acciꝑe. uł etiam
angłorũ & celestiũ uirtutũ erga huius modi animas ad¬
iutoria. Rigant᷑ enĩ abillis & mundantur atq om̃i scien¬
tia & agnitione rerũ cȩlestiũ nutriuntur: quãuis & Sal¬
uator nr̃ fluuius sit qͥ lȩtificat ciuitatẽ diͣ. & sp̃s scͣ¬
ñ solũ ipse fluuius sit. sed & his qͥbꝰ datus fuerit flumi¬

Expanded text:
tiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens. tiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit Dominus; sicut cedri juxta aquas. Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia inillos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et sicut paradisi super flumina, similes et cognatos illi paradiso, in qua lignuvel Scripturas evangelicas atque apostolicas accipere, vel etiam angelorum et coelestium virtutum erga hujusmodi animas adjutoria. Rigantur enim ab illis et mundantur, atque ad omnem scientiam et agnitionem rerum coelestium nutriuntur. Quamvis et Salvator noster fluvius sit qui laetificat civitatem Dei, et Sn solum ipse fluvius sit, sed et his quibus datus fuerit, flumi
Abbreviated transcription (Latin):
mensũ tendit. & idõ istos ꝓ fectꝰ eorũ ꝑ spm̃ contuens
tabnacula ea nominat isrł. Et uere siquis scientiȩ¬
capit aliqͦs ꝓfectus. & exꝑimenti aliqͥd intalibꝰ sup̃-¬
sit scito ꝓfecto qͦd ubi ad aliquã uentũ fuerit theo¬
rian & agnicionẽ mysteriorũ sp̃italiũ. ibi anima qͣn
in qͦdam tab̾naculo demorat᷑. Cũ uͦ ex his que repꝑit
alia rursus rimatur: & alius ꝓficit intellectꝰ inde
quasi eleuato tab̾naculo tendit add suꝑiora. & ibi collo.
cat animi sedem. ubi sensuũ eam stabilitate confuix:
&̃ inde iterũ ex ipsis alios inuenit spitales sensus. qͦs
porũ sine dubio sensuũ consequentia pate fecerit. & ita
semꝑ se ad pͥora extendens tabnaculis quibꝰdã uidetur ac¬
cedẽre. Nunquã est eni qͣndo anima scientiȩ igniculo
succensa otiari possit & qͥescere: sed semꝑ abonis ad melio¬
ra. & iterũ ad suꝑiora amaioribꝰ ꝓuocatur. Hoc gͦ sapien¬

Expanded text:
mensum ponitur. Et ideo istos profectus eorum per spiritum contuens, tabernacula ea nominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videtur incedere. Nunquam enim est quando anima scientiae igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed semper a bonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapien
Abbreviated transcription (Latin):
eliphas qui interp̃tat᷑ ds̃ me ehisꝑsit. Mater autẽ thamenas
dur & i psa pmio ciuidẽ: de genere de inde int̾pretat᷑ deser¬
to cõmutata cõmota. & necessario utiq qͥ abhis talibꝰ gig¬
nitur est hostis isrł. ablingens uł declinans popłm. Primꝰ
enĩ ipse hebreos egressos exegypto bello adgressurs.e. cer
in rafidin. Tunc moy ses ait ad iłim. Elige tͥ uiros ceri
& conflige cũ amalech crastino: & ecce ego sto inuerti¬
&e collis & uirga di inmani mea erit. Et fecit ihe sicut
seuaret manꝰ moyses: inualesceret isrł Eũaute depo¬
neret manꝰ suas inualescebat a malech. Et post pauca

Expanded text:
Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca
Abbreviated transcription (Latin):
eius Noĩs habeantur. qm quidẽ incatalogo filiorũ es au
& ducũ qͥ ex eiꝰ genere descenderant refert᷑ amalech.
Ita enĩ scriptũ ÷. Iste sunt aut̾e generationes esau patͥs
edom inmonte esay. & hȩc noĩa filiorũ esay. Eliphas fi¬¬
lius adas uxoris esau. & raguel filius besemath uroris
esau. Fuert̾ autẽ filii eliphas themar & sogar gathõ

Expanded text:
inis habeantur: quoniam quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monte Seir. Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel quoque filius Basemath uxoris ejus. Fueruntque filii Eliphaz: Theman, Omar, Zepho
Abbreviated transcription (Latin):
sarium mͥ indetur reqͥrere inscripturis diuinis quibꝰ
in locis uł qͦ int̾epore nom̃ amalech scriptũ sit: qͦue ex
genere gens ista descendat. facilius enĩ qͦd querst᷑ agnos¬
cetur. si ex pluribꝰ locis quȩ de eadem re scripta stͣ ꝓferan¬
tur. Igitur ingenesi lectione ubi qͥnq reges conuenert᷑.
ut pugnarent qͣttuor reges qͥ regnabant insodomis. post
aliqͣnta ita refertur. Egressi inqͥt uenert ad fontem ui.¬

Expanded text:
sarium mihi videtur requirere in Scripturis divinis, quibus in locis vel quo in tempore, nomen Amalec scriptum sit, quo vel ex genere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita refertur: Et venerunt ad fontem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥor. & incip̾it nouã uitã quȩ in xp̃o ẽ. ducere. Simile
autẽ etiã huic dicto illud ÷: si comorim᷑ & conuiuemꝰ
Et illud. Si autẽ mortui estis abelementis huiꝰ mun¬
q m uelut uiuentes in hoc mundo decernitis:. Necessa¬
rio eͦ etiã in his declarat᷑. qͥa ꝑdit animã suã in hoc
mundo qͥ cũ xp̃o moritur. & qui sic eam ꝑdiderit
inueniet eam ibi sine dubio.ubi dicit apłs. qͥa ui-.

Expanded text:
prior, et incipit novam vitam, quae in Christo est, ducere. Simile autem huic dicto etiam illud est: Si commoriamur et convivemus . Et illud: Si autem mortui estis ab elementis mundi, quomodo velut viventes in hoc mundo decernitis? Necessaria ergo in his declarantur, quia perdit animam suam in hoc mundo, qui cum Christo moritur; et qui sic eam perdiderit, inveniet eam, ibi sine dubio ubi dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħatus euident̾ appareat. Et uastabit pͥncipes moab.
Mbab qͥdem gens est cuius pͥncipes non alios. ee quam sp̾ita¬
Les nequitias. & spĩtales illos aduersũ qͦ nobis luctam̃
est intelligimꝰ. Hos gͦ iste homo ex isrł uastabit. cũ exuet ͥn¬
cipatus & pocestates. & affiget illos cruci suȩ. Neq enĩ po¬
terat saluare moabitas. & addĩ agnitionẽ ꝑducere: nͥ pͥn¬
cipes illos qͥ in eis dominationẽ impietatis tenuerant de.¬
uastassec. Et pͣdabitur om̃s filios seth. Sech hic filius est
adam: de quo eua chx̃ cũ natus. eẽt. Suscitauit enĩ mͥ ds
semen aliud ꝓ abel: quẽ occidit cam. Iste est gͦ sech: ex quo¬

Expanded text:
hetatus evidenter appareat. Et vastabit principes Moab. Moab quidem gens est, cujus principes non alios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus. Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud, pro Abel quem occidit Cain . Iste est
Abbreviated transcription (Latin):
rũ & aes: & lapides repletionis & omĩa oꝑa fabrilia &: li
gnũ. ut opetur scđm om̃ia oꝑa adquȩ eg̾o dedhi euͣ. sed a¬
eliab filium achisamach extribu dan: & dedi incor om̃i
pruddenti incellectũ ut faciant om̃na quȩ constitui tibi.
Considera gͦ exhis om̃ibꝰ quomꝰ ad nõ est sapientia fabrilis.
siue inauro. siue in argento. siue in alia quȩcũq mate¬
ria uł etiam textrim sapientia: & uide qͥa iure dici de
his om̃ibꝰ potest. qͦd horũ scientia abexcelso sit. Qd̾̃ si fibrił¬

Expanded text:
pletionis et omnia opera fabrilia: et in pletionis et omnia opera fabrilia: et in ligno ut operetur secundum omnia opera ad quem ego dedi eum. Sed Eliab filium Asismat ex tribu Dan: et dedi in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia quae constitui tibi . Considera ergo ex his omnibus quomodo a Domino sapientia fabrilis, sive in auro, sive in argento, sive in alia quacunque materia, vel etiam textrini sapientia: et vide quod a jure dici de his omnibus potest, quod horum scientia ab excelso sit. » De tri
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Nonest enĩ sapientia malitiȩ disciplina. ꝑ qͦd utiq
docet. qͥa om̃is disciplina quȩ̨ falsum asserit. etiam si
uehemens uideatur & uere similis. & quȩ subuerti dif-¬
ficile possit: tam̃ nequaqua huiꝰ modi scientia ad sapien¬
tię titulũ debeat applicari. Qd gͦ est qͦd ait. om̃is sapientia
adõ est: illud mͥ sensisse uidecur. qͥa oĩs sapientia
quȩ uł erga artẽ aliquã usui humano necessa¬
rio habeatur. uł cuius libet rei scientia. sapientia
drͣ adño data. Deniq apud iob scriptũ est : qui
dedit mulierib dexendi sapientiã. &. uarietatis
disciplinã. Sed & in exodo. Locutus est in qͥt dnͣsad
moy sen dicens. Ecce uocaui nominatim beseleel
filiũ uri filii or ex cribu uida. & repl eui eũ sꝑũ di-¬
uino sapientiȩ & intellectus & disciplinȩ ut inomi ope
intelligat. & sit architectus ad oꝑandũ argentũ. & au.

Expanded text:
retur; non est enim sapientia malitiae disciplina. Per quod utique retur; non est enim sapientia malitiae disciplina. Per quod utique docet, quia omnis disciplina quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur, et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo est quod ait: Omnis sapientia a Deo est? Illud mihi sensisse videtur, quia omnis peritia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? Sed et in Exodo: Locutus est, inquit, Dominus ad Moysen dicens: Ecce vocavi nominatim Beseleet filium Huri filii Or ex tribu Juda, et replevi eum Spiritu divino, sapientiae et intellectus et disciplinae, ut in omni opere in