comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cce quia iam audiuimꝰ: qͦd du¬
plex sit corona imꝑatoris. Simi¬
lit̾ est ⁊ duplex militis. Duplex certe
corona: quia duplex iuctoria. In
p̃misso siquidẽ de milite hystorico can¬
tico si reuocemꝰ nc̃: nec enĩ arbitror ex¬
cidisse hoc nisi forte totũ canticũ tam
cito iam a memoria excidit: reuocemꝰ
inqmͣ nc̃ quod supͣ cantatũ: nc̃ tangi-¬
mus de hac militis uictoria duplici.
Satis siqͥdem supͣ ⁊ cantatũ ⁊ recantatũ
qnͣta fuerit tolerantis uirtꝰ in exilio.
Et it̾um qnta fuerit pugnantis con-¬
stantia in martyrio. Et sic miles hic pͥ
uicit ꝑ exilium: ⁊ hec ẽ palma confes¬
soris. Scło uͦ ꝑ martyriũ: et hec est
palma martyris. Unde et corona de-¬
betur palme huic: debet᷑ ⁊ illi. Una
confessori sacerdoti: alt̾a uͦ neo marty¬
ri militi. Quas et iam scio redditas:
a retͥbutore cito ⁊ iusto debitore. Ut
sit suꝑ cõmunẽ aureã confessoꝵ: ⁊ alt̾a
corona aureola martyrũ. iuxta ipsiꝰ

Expanded text:
cce quia jam audivimus quod duplex sit corona imperatoris. Similiter est et duplex militis. Duplex certe corona, quia duplex victoria. In praemisso siquidem de milite historico cantico, si revocemus nunc, nec enim arbitror excidisse hoc, nisi forte totum canticum tam cito jam a memoria exciderit; revocemus, inquam, nunc quod supra cantatum, nunc tangimus de hac militis victoria duplici. Satis siquidem supra et cantatum et recantatum, quanta fuerit tolerantis virtus in exsilio. Et iterum quanta fuerit pugnantis constantia in martyrio. Et sic miles hic prius vicit per exsilium et haec est palma confessoris. Secundo vero per martyrium et haec est palma martyris. Unde et corona debetur palmae huic; debetur et illi: una confessori, sacerdoti, altera vero neomartyri militi. Quas et jam scio redditas a retributore cito et justo debitore. Ut sit super communem auream confessorum et altera corona aureola martyrum juxta ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi et sponse. xp̃i et eccłie in patria
unitate ex parte iam inchoata: in cy¬
thara nr̃a resonabimꝰ. Quia admodũ
dulcis consonus ⁊ concors melus hic:
in parte hac. In quo decet maxime:
nich audiri dissonum. nicħ absonũ:
utpote ñ tam de conformitate qmͣde
unitate ipsa. S in meli ultimo ad
imꝑatorem ⁊ militẽ reu̾suri: nunc
in pͥmis inchoabimꝰ agen̾e. Quia ħ
ip̃m sꝑandum ⁊ expectandũ in fine
om̃ium. in toto capite et corꝑe: qͦd nc̃
de capitis ⁊ corꝑis unitate in cychara
nr̃a resonabimꝰ ꝓimꝑatore ⁊ milite.
Nisi qͦd quedã corꝑis membra quo ca¬
piti plus uicina: eo etiã digniora et
capiti coniunctiora st̃. quasi unũ cũ
capite. Iuxta qͦd magist̾ docet stel¬
lam a stella in claritate differre:
⁊ magist̾ magistroꝵ in domo patris
sui mansiones multas paratas ẽẽ.
hic pͥmo insuꝑiorib cythare cordis

Expanded text:
sponsi et sponsae Christi et Ecclesiae in patria, sponsi et sponsae Christi et Ecclesiae in patria, unitate ex parte jam inchoata in cithara nostra resonabimus. Quia admodum dulcis consonus et concors melus hic in parte hac; in quo decet maxime nihil audiri dissonum, nihil absonum, utpote non tam de conformitate quam de unitate ipsa. Sed in melo ultimo ad imperatorem et militem reversuri nunc in primis inchoabimus a genere. Quia hoc ipsum sperandum et exspectandum in fine omnium in toto capite et corpore, quod nunc de capitis et corporis unitate in cithara nostra resonabimus pro imperatore et milite. Nisi quod quaedam corporis membra quo capiti plus vicina, eo etiam digniora et capiti conjunctiora sunt quasi unum cum capite. Juxta quod magister docet stellam a stella in claritate differre, et magister magistrorum in domo patris sui mansiones multas paratas esse. HIC PRIMO IN SUPERIORIBUS CITHARAE CORDIS
Abbreviated transcription (Latin):
gento. Et idem alit̾. Quid faciemus
sorori nr̃e. in die quando alloqñda ẽ:
Si murꝰ est edificemꝰ suꝑ eũ ꝓpugna¬
cula. Si ostium ẽ: compingamꝰ illud
tabulis cedrinis. Itaq ⁊ si non sit scͥp¬
to expressa. quẽad modũ nunc de
imꝑatore ⁊ milite: nichominꝰ tũ
magna p̾cessit in ura singłoꝵ mẽ-¬
broꝵ corꝑis ad caput suũ conformi¬
tas. Alioquin: si sequeret᷑ nec ẽẽt
capitis ⁊ corꝑis sicut nec decens: nec
conunctio congrua.
git᷑ post imꝑatoris ⁊ militis ñ solum
uisibilis pugne ⁊ iusibilis palme in
uia. s etiam ⁊ palme inuisibilis in
coronis ip̃oꝵ in patria conformitatẽ
expressim edoctam: qͦd ad huc multo
mauis. acutiꝰ. subtilius ⁊ difficilius ẽ:
ut pote melo hoc t̾cio amͦ in suꝑiorib
et acutiorib cythare cordis formando:
deinceps sumꝰ de eorundẽ que iam
in patria ẽ unitate dicturi. Et qͥde
in pͥmis de gen̾ali tocius capitis ⁊ corꝑis.

Expanded text:
gento . Et idem aliter: Quid faciemus gento . Et idem aliter: Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Si murus est, aedificemus super eum propugnacula; si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis . Itaque, etsi non sit scripto expressa quemadmodum nunc de imperatore et milite, nihilominus tamen magna praecessit in via singulorum membrorum corporis ad caput suum conformitas. Alioquin non sequeretur nec esset capitis et corporis sicut nec decens nec conjunctio congrua. Igitur post imperatoris et militis non solum visibilis pugnae et visibilis palmae in via, sed etiam et palmae invisibilis in coronis ipsorum in patria conformitatem expressim edoctam, quod adhuc multo majus acutius, subtilius et difficilius est, utpote melo hoc tertio amodo in superioribus et acutioribus citharae chordis formando deinceps sumus de eorumdem quae jam in patria est unitate dicturi. Et quidem in primis de generali totius capitis et corporis
Abbreviated transcription (Latin):
hic tacendum ñ erat. Siqͥdem inter
imꝑatorem et militẽ et in uia ⁊ sicut
iam ostendimꝰ de coronis ⁊ in patria.
tam euidens ⁊ tã admiranda confor¬
mitas: magnam ⁊ nob̃ in effabilem
int̾ eosdem unitatẽ nc̃ in patria et
portendunt et ꝓbant. Quinpotiꝰ hec
que expressim de imꝑatore et milite
p̃missa st̃: totiꝰ capitis ⁊ corꝑis uni¬
tatem cõmendant nob̃ et ꝓbant.
Nam qͦd dico ⁊ exp̾ssim doceo de mi-¬
litis ad imꝑatorem suũ in uia confor-¬
mitate. quasi de uno capitis mem¬
bro ad capit: sic qͥdem et siñ sit scͥpto
expressa: et in singłis capitis huiꝰ mẽ¬
bris magna est ⁊ decentissima ad icde
caput suũ conformitas. Et aliqua cuiꝰ¬
q membri ad caput suũ conformis
gr̃a: que ñ alteriꝰ. iuxta uaria gr̃arũ
dona: a capite ad membra descenden-¬
tia. Iuxta qͦd caput corpori: sponse ui¬
delicet: sponsus pollicetur. Murenulas
inqͥt aureas faciemꝰ tͥ: uermicłatas ar¬

Expanded text:
hic tacendum non erat. Siquidem inter hic tacendum non erat. Siquidem inter imperatorem et militem et in via, et sicut jam ostendimus de coronis et in patria tam evidens et tam admiranda conformitas, magnam et nobis ineffabilem inter eosdem unitatem nunc in patria et portendunt et probant. Quin potius haec quae expressim de imperatore et milite praemissa sunt, totius capitis et corporis unitatem commendant nobis et probant. Nam quod dico et expressim doceo de militis ad imperatorem suum in via conformitate, quasi de uno capitis membro ad caput, sic quidem etsi non sit scripto expressa, et in singulis capitis hujus membris magna est et decentissima ad idem caput suum conformitas, et aliqua cujusque membri ad caput suum conformis gratia, quae non alterius juxta varia gratiarum dona a capite ad membra descendentia. Juxta quod caput corpori sponsae videlicet sponsus pollicetur: Murenulas, inquit, aureas faciemus tibi, vermiculatas ar
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ de illa ludibrica ĩꝑatoris: ita de hac
in firma corona militis ꝑtranseo nunc.
Nicħ quippe mͦ corone illi ⁊ militi tri¬
umphatori. ittpote que sit̃ marcessibi¬
lis u̾sa nc̃ incorruptionẽ: carnis fuit¬
gygantis gemine sube biformisq
nature: sicut in aliis etiam et in coronis
suo mͦ conformis sequela et consimilis.¬
Sicut imꝑator suus gygas. geminam
sub̃am: ⁊ iste duplicem ꝑsonam gerenꝰ.
confessoris unam: martyris alteram.
Sed hec que de coronis imꝑatoris ⁊ mi-¬
litis in t̾cio melo hoc iam inchoato cy¬
tharam nr̃am pulsantes resonauimꝰ:
de imꝑatoris et militis inuisibilis pal¬
me conformitate magisqmͣ de ipsoꝵ
ꝓposita et ꝓmissa inuisibilis palme
unitate resonata sunt. Ueruntñ et
de hac int̾ imꝑatorem ⁊ militẽ inuisi¬
bilis paline conformitate in patria.
sicut et alia multa que de ipsorum
iusibilis pugne ⁊ uisibilis palme
in uia conformitate. p̾missa sunt:

Expanded text:
supra de illa ludibrica imperatoris, ita de hac supra de illa ludibrica imperatoris, ita de hac infirma corona militis, pertranseo nunc. Nihil quippe modo coronae illi et militi triumphatori, utpote quae sicut marcescibilis versa nunc in corruptionem carnis fuitgigantis geminae substantiae biformisque naturae sicut in aliis, etiam et in coronis, suo mSicut imperator suus gigas geminam substantiam, et iste duplicem personam gerens, confessoris unam, martyris alteram. Sed haec quae de coronis imperatoris et militis in tertio melo hoc jam inchoato citharam nostram pulsantes resonavimus de imperatoris et militis invisibilis palmae conformitate, magis quam de ipsorum proposita et promissa invisibilis palmae unitate resonata sunt. Verumtamen et de hac inter imperatorem et militem invisibilis palmae conformitate in patria, sicut et alia multa quae de ipsorum visibilis pugnae et visibilis palmae in via conformitate praemissa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
corona ẽ qmͣ sicut supra in hystoria int̾se¬
riumꝰ: frat̃ ierosolimitanꝰ post mortẽ an¬
geloꝵ conciuis effectus. capiti martyris
dilacerato et conuulso: ab ipso dño uidit
impositam. Rememorem᷑ suꝑiorem
hystorie ꝑycopen hanc. Ecce thomas
quẽ uidimꝰ hominẽ passibilem. nr̃i
similem. nr̃i comportorem oneris. et nr̃e
comparticipem infirmitatis: qmͣ mag¬
nus tumphator nc̃. duplicem coronã
gestans. ut confessor unã: ut martyr
alt̾am. ut ita congruat militi: qͦd et
imꝑatori. Et quẽadmodũ supͣ de t̾cia
corona imꝑatoris: sic ꝑtransimꝰ nunc
et de t̾cia militis. Illam uͦ nunc dico mi¬
litis coronam t̾ciam: qm a capite absci¬
sam magone martyrii ꝑdidit: ꝑ qm
tam̃ miles ꝑ martyrii palmã duas qͣs
ostendimꝰ acquisiuit. Ita iste ꝑsuam car
nis corruptibilem ⁊ infirmam optinens
coronam duplicem: sicut ⁊ imꝑator hu¬
manitati sue ꝑsuam contẽptibilem ⁊
lubricam coronam spineã. Ueruntũ sic̃

Expanded text:
na est, quam sicut supra in historia interseruimus, frater Hierosolymitanus post mortem angelorum concivis effectus, capiti martyris dilacerato et convulso ab ipso Domino vidit impositam. Rememoremur superiorem historiae pericopen hanc. Ecce Thomas quem vidimus hominem passibilem, nostri similem, nostri comportorem oneris, et nostrae comparticipem infirmitatis, quam magnus triumphator nunc, duplicem coronam gestans, ut confessor unam, ut martyr alteram, ut ita congruat militi quod et imperatori; et quemadmodum supra de tertia corona imperatoris sic pertransimus, nunc et de tertia militis. Illam vero nunc dico militis coronam tertiam, quam a capite abscisam in agone martyrii perdidit, per quam tamen miles per martyrii palmam duas quas ostendimus acquisivit. Ita iste per suam carnis coronam corruptibilem et infirmam obtinens coronam duplicem, sicut et imperator humanitati suae per suam contemptibilem et ludibricam coronam spineam. Verumtamen, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ꝑseruum inqͥt cũ regnauerit.
hoc est unũ int̾ tria: quod et pͥmum
ponit. Et ideo pͥmum: quia ut dixi¬
mus pessimũ. quasi p̾ cet̾is: int̾ gen¬
tes. pressure pͥmatũ tenens. ꝑ seruũ
inquiens cũ regnau̾it. Profecto ꝑ
seruum. S seruũ dico hic: ñ tam

Expanded text:
 servum, inquit, cum regnaverit, hoc est unum inter tria quod et primum ponit; et ideo primum quia, ut diximus, pessimum, quasi prae caeteris inter gentes pressurae primatum tenens: Per servum, inquiens, cum regnaverit: profecto per servum, sed servum dico hic non ta
Abbreviated transcription (Latin):
seruus: si rex peccet post iram. ꝑ que
ꝓfecto regem seruũ: t̾ra mouet᷑ ut
docet sapiens. et cotidie uidemꝰ sic:
et patimur hoc. Et uere ꝓfecto scͥptũ.
quod et ipsa cotidiana exꝑientia do¬
cet: qͥa scđm ligna silue sic ignis ex¬
ardescit. et scdm uirtutẽ hominis:
sic iracundia illius erit. et sccł̃m sub¬
stantiam suam: exaltabit iram suã.
qͣnta mala ex regis nr̃i ira toxicatis
inuidorum linguis stimulantib sic̃
ꝑ totam historiam liquet: et regno
et sacerdotio ꝓuenerunt. Ira enĩ si¬
cut uerissime scriptũ est: iusticiam
dei ñ oꝑatur. S misericors et mise

Expanded text:
servus, si rex peccet post iram. Per quem, servus, si rex peccet post iram. Per quem, profecto regem servum terra movetur, ut docet sapiens, et quotidie videmus sic et patimur hoc. Et vere profecto scriptum, quod et ipsa quotidiana experientia docet, quia secundum ligna silvae sic ignis exardescit, et secundum virtutem hominis, sic iracundia illius erit, et secundum substantiam suam exaltabit iram suam. O quanta mala ex regis nostri ira, toxicatis invidorum linguis stimulantibus, sicut per totam historiam liquet, et regno et sacerdotio pervenerunt! Ita enim, sicut verissime scriptum est: Justitiam Dei non operatur . Sed misericors et
Abbreviated transcription (Latin):
randum siue regnet siuie seruiat.
Seruuis inqͥt magister uocatꝰ es:
ñ sit tibi cure. Sũmo gͥ cauendum
oꝑe. p̾sertim regib: ut tunc maxi¬
me cum irati. nec enĩ in regũ po¬
testate est ut ñ irascant᷑: tunc in¬
qm maxime cum irati: sic irascant᷑
ut ñ peccent. Unde et regũ unus.
Irascimini inqͥt: et nolite peccare.
Quasi dicat. Quia etiam in regum
potestate ñ est ñ irasci: sic tñ irasci ꝑ¬
mittit᷑: ut irã pecc̃m ñ seqͣtur. Uidelicet
ut int̾ioris illuis caloris ex mortis pe¬
na coalescentis et nati: non exterius
flamina exeat. ñ furor erumpat.
Estimet potiꝰ rex mox cũ indignatio¬
nis sue flãma exierit. mox totũ reg¬
num incensũ. Et hoc est quod iam
tetigimꝰ et hic it̾are ñ suꝑfluit: regis
mansueti dognia. sepe et sepiꝰ uim
ire exꝑti. Irascimini inqͥt ⁊ nolite pec¬
care. Quasi. ne ire serui efficiamini.
et sic etiã serui peccati: si peccatis pꝰ
iram. Quia sic regnabit ire et peccati

Expanded text:
regnet sive serviat. Servus, inquit Magister, vocatus es, non sit tibi curae : summo igitur cavendum opere, praesertim regibus, ut tunc maxime cum irati, nec enim in regum potestate est ut non irascantur; tunc, inquam, maxime cum irati, sic irascantur ut non peccent. Unde et regum unus: Irascimini, inquit, et nolite peccare ; quasi dicat, quia etiam in regum potestate non est non irasci, sic tamen irasci permittitur, ut iram peccatum non sequatur, videlicet ut interioris illius caloris ex mortis pna coalescentis et nati non exterius flamma exeat, non furor erumpat. Aestimet potius rex mox, cum indignationis suae flamma exierit, mox totum regnum incensum. Et hoc est quod jam tetigimus et hic iterare non superfluit, regis mansueti dogma saepe et saepius vim irae experti: Irascimini, inquit, et nolite peccare; quasi ne irae servi efficiamini et sic etiam servi peccati, si peccatis post iram. Quia sic regnabit irae et peccati
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ caute agendum: potissimũ re¬
gib. ut tunc maxime cum irati. nec
enĩ est ut ñ irascant᷑ eo frequentiꝰ quo
sublimius positi st̃: tunc inqm maxi¬
me teneant se. repͥmant se. ut qui
sunt capͥta gentiũ et rectores popłoꝵ¬
tunc p̾sertim se ipsos regant. Ne qui
om̃ium est dñs: ire seruus effectus:
regnet tñ suꝑ om̃s. Hoc est enĩ iuxta
sapientem de trib unũ: ꝑ que t̾ra mo¬
uet᷑. Quod etiã iit̾ tria quasi pessimũ:
pͥmũ ponit. Per tͥa inquiens mouet᷑
t̾ra. per seruũ cũ regnau̾it. ꝑ stultum
cũ saciatꝰ fu̾it cibo. Podiosam muli

Expanded text:
m caute agendum, potissimum regibus, ut tunc maxime cum irati, nec enim est ut non irascantur, eo frequentius quo sublimius positi sunt, tunc, inquam, maxime teneant se, reprimant se, ut qui sunt capita gentium et rectores populortunc praesertim se ipsos regant, ne qui omnium est dominus irae servus effectus regnet tamen super omnes. Hoc est enim juxta sapientem de tribus unum per quae terra movetur, quod etiam inter tria quasi pessimum primum ponit: Per tria, inquiens, movetur terra, per servum cum regnaverit, per stultum cum satiatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
fectu pastoꝵ in paganismũ re¬
uersa traditur. in defectũ canum.
sic grassantib lupis. Et ut ad p̾nu¬
merata p̃tacte dissensionis mala ad¬
dam adhuc: demum ex dissensione
hac inimica et om̃ib post futuris
scł̃is detestanda. ꝓcessit ipsuis archi¬
p̃sulis mors. Que et si ut uni pꝰ uer¬
sus eccł̃arum orbis ꝯcelebrat precio¬
sa in se. et toti sicut nc̃ cerni mus
fructuosa eccl̃e: in multoꝵ tam̃
et magnoꝵ ignominiã cessit et ꝑni¬
ciem. Ecce qnͣtum qmͣ detestabile:
in sacerdotio exdissensione hac ma¬
lum. Que tanqm letalis quedam pe¬
stis nocifera: et ꝑ regnũ et ꝑ sacerdo¬
tium. longum nimis et circũplexũ
traxit post se funem malorum.
Hos autẽ qui presentes: iudimus
et audiuimꝰ. S et qui suꝑstites ad¬
huc nec audiert̃ nec uidert̃. et po¬
tissimũ qui post nos fut᷑i st̃: dissen¬
sionis hic causam legant. Et fuit
hoc qͥdem qͦd nc̃ dicemꝰ dissensionis
initium: s necdũ finis.

Expanded text:
fectu pastorum in paganismum refectu pastorum in paganismum reversa traditur, in defectum canum sic grassantibus lupis. Et ut ad pmerata praetactae dissensionis mala addam adhuc, demum ex dissensione hac inimica et omnibus post futuris saeculis detestanda processit ipsius archipraesulis mors: quae, etsi universus ecclesiarum orbis concelebrat, pretiosa in se et toti sicut nunc cernimus fructuosa Ecclesiae, in multorum tamen et magnorum ignominiam cessit et perniciem. Ecce quantum, quam detestabile in sacerdotio ex dissensione hac malum; quae tanquam lethalis quaedam pestis nocifera et per regnum et per sacerdotium longum nimis et circumplexum traxit post se funem malorum. Nos autem qui, praesentes, vidimus et audivimus; sed et qui superstites adhuc nec audierunt nec viderunt et potissimum qui post nos futuri sunt, dissensionis hic causam legant. Et fuit hoc quidem quod nunc dicemus dissensionis initium, sed necdum finis.
Abbreviated transcription (Latin):
fanda rebellio. Et dem̃ nifallor ob re¬
bellionis peccatũ in pr̃em: regis filii
cita mors nimis et festina. Et quidẽ
regni ꝓprie malũ hoc: ex dissensione
hac. Inde etiam ⁊ in sacerdotio ma-¬
la multa et ꝑicula. Et in pͥmis qui¬
dem cleri totiꝰ ꝑ regnũ desolatio mi¬
sera ⁊ miseranda. ꝑ eccl̃ie inimicos
eiusdẽ cleri absq defensore opp̃ssio.
miserabilis ꝑ annos uacantium et¬
clesiarũ destitutio: archip̃sule ꝑegͥ¬
nante. Et qͦd adhuc grauiꝰ. que ad
omniũ salutẽ: om̃i tunc sacramẽ¬
toꝵ usu cessante: iit pote in uacanti¬
b eccłiis deficiente om̃i pastoralis
officii cura. Iuxta qͦd celebre illud
xp̃i florib quondam uernans egyp¬
ti desertum. monachoꝵ multitudi
ne ꝑcellulas. tanqm mellificantiũ
apium examinib ꝑ aluearia. cir¬
cumseptum: mimo et egiptꝰ tota
qͦndam religione florente tanqm
paradisus pomoꝵ omniũ. et plena
sp̃c sci apotheca. demum tñ ex de-¬

Expanded text:
fanda rebellio. Et demum, ni fallor, ob refanda rebellio. Et demum, ni fallor, ob rebellionis peccatum in patrem regis filii cita mors nimis et festina. Et quidem regni proprie malum hoc ex dissensione hac. Inde etiam et in sacerdotio mala multa et pericula. Et in primis quidem cleri totius per regnum desolatio misera et miseranda per Ecclesiae inimicos, ejusdem cleri absque defensore oppressio miserabilis per annos vacantium ecclesiarum destitutio, archipraesule peregrinante. Et quod adhuc gravius quae ad omnium salutem, omni tunc sacramentorum usu cessante, utpote in vacantibus ecclesiis deficiente omni pastoralis officii cura. Juxta quod celebre illud Christi floribus quondam vernans Aegypti desertum monachorum multitudine per cellulas, tanquam mellificantium apium examinibus per alvearia circumseptum, imo et Aegyptus tota quondam religione florente, tanquam paradisus pomorum omnium et plena Spiritus sancti apotheca, demum tamen ex de
Abbreviated transcription (Latin):
et admodum tͥste conu̾sionis huius
miraculum hoc. O quondã amicicia
que sic mͦ emortua tm̃ luctus et do¬
loris et regno et sacerdotio ingessisti:
qͣntum adhuc dum suꝑstest exulta-¬
tione cirtũdedisti et leticia. Nãm ut
anticipem hic et nc̃ quia locus aliqnͣ¬
tulum sic exigit. in posterũ loco suo
pleniꝰ dicenda p̾ueniam : o qͦt et qnͣ¬
ta ex dissentione hac regis et ponti-¬
ficis: acciderunt ⁊ regno ⁊ sacerdo¬
tio mala. Nam ut cet̾a taceã que ĩa
forte regno nobis ignorantib acci-¬
derunt. a quib ⁊ ab aliis in futurũ.
regnũ incolume conseruare digne¬
tur om̃ips ⁊ ĩmune: ꝓfecto ex dis¬
sensione hac ut sequentia declara¬
bunt: egregii illiꝰ pueri quẽ iam se¬
pe nominaiumꝰ henrici. regis nt̃i
henrici filii. et regni heredis. acce¬
lerata ẽ. unctio in regem ĩmatura.
Et postea bis uit̾ regem prẽm ⁊ re¬
gem filium: grauis subsecuta et ne¬

Expanded text:
et admodum triste conversionis hujus et admodum triste conversionis hujus miraculum hoc. O quondam amicitia quae sic modo emortua, tamen luctus et doloris et regno et sacerdotio ingessisti, quantum adhuc dum superstes exsultatione circumdedisti et laetitia! Nam ut anticipem hic, et nunc quia locus aliquantulum sic exigit in posterum loco suo plenius dicenda praeveniam; o quot et quanta ex dissensione hac regis et pontificis acciderunt et regno et sacerdotio mala! Nam, ut caetera taceam, quae jam forte regno nobis ignorantibus acciderunt, a quibus et ab aliis in futurum regnum incolume conservare dignetur Omnipotens et immune; profecto ex dissensione hac, ut sequentia declarabunt, egregii illius pueri quem jam saepe nominavimus, Henrici regis nostri Henrici filii et regni haeredis, accelerata est unctio in regem immatura: et postea bis inter regem patrem et regem filium gravis subsecuta et ne
Abbreviated transcription (Latin):
surrones. et suspitiones tot: setura
nunqm dilectio. S int̾ mortales et
inaula potissimũ. sicut infida ⁊ in¬
stabilis semꝑ ⁊ incerta. uanitati ut
uidetur cũ reliqua creat᷑a subiecta.
Que et p̃sertim int̾ potentes qͥ ue¬
lut quedam uitrea dilectionis uasa-
st̃. si modicũ impingat: ex modico
ledit᷑. ex modico offensa frangitur.
Et in potentib delicata et tenera:
ex modico sauciat᷑. ⁊ in breui expirat.
Oiit̃ cet̾a et p̃cet̾is misera het et
miseranda: in mortalib humauarũ
rerũ conditio. Hodie in dilectionis
dulcedine delectat᷑: cras in amaritudi¬
ne odii morat᷑ sp̃c m̃s. Hodie tu michi
quasi cor meũ: cras quasi ulcus aut
uulnus letale mͥ. uere temptatio est
uita humana suꝑ t̾ram. Osicut incre¬
oibilis et uere tͥstis: regis et archip̃su¬
lis tante amicitie in inunicicias tan¬
tas ut cito monstrabunt seqñtia:
seua et cita et dira nimis et dura cõ¬
uersio. Sicut certe incredibile: sic

Expanded text:
surrones et suspiciones tot, secura surrones et suspiciones tot, secura nunquam dilectio, sed inter mortales et in aula potissimum sicut infida et instabilis semper et incerta, vanitati ut videtur cum reliqua creatura subjecta? Quae et praesertim inter potentes qui velut quaedam vitrea dilectionis vasa sunt, si modicum impingat, ex modico laeditur, ex modico offensa frangitur. Et in potentibus delicata et tenera ex modico sauciatur et in brevi exspirat. O inter caetera et prae caeteris misera haec miseranda in mortalibus humanarum rerum conditio! Hodie in dilectionis dulcedine delectatur, cras in amaritudine odii moratur spiritus meus. Hodie tu mihi quasi cor meum, cras quasi ulcus aut vulnus lethale mihi: vere tentatio est vita humana super terram. O sicut incredibilis et vere tristis regis et archipraesulis tantae amicitiae in inimicitias tantas, ut cito monstrabunt sequentia, saeva et cita et dira nimis et dura conversio! Sicut certe incredibile, sic
Abbreviated transcription (Latin):
muniut nc̃ exꝑto ꝓbatũ. ad alterũ
amicicie uinculũ om̃ino uidetur
nullũ. Potest qͥde talis qualis ẽẽ quasi
lutea seu parietina ⁊ rumosa que¬
dam coniunctio: mox moxad primã
et modicam aquarũ inundationẽ
seuad primũ et breuẽ aquilonis flatũ
dis. soluenda. Quomͦ enĩ deinceps
mała inebit hõc int̾ alios: cũ int̾ tan¬
tum regẽ et tm̃ archip̃sulem amici-¬
tiẽ i. uinculũ contra omnẽ mun¬
di spe m. sic sic ex insꝑato sit solutũ:
Quis i. ue deinceps ñ metuat ini¬
micũ sibi futurũ adhuc. qͣntũcum¬
q alt̾ alti amicissimꝰ sit: Quib qͣntũ¬
cumq seamantib si regis henrici
et archip̃sulis thome meminut.
ñ formidanda aut suspecta saltem
aliquo ad huc temꝑe fict᷑a inimica
dissensio: Uere ⁊ si alicubi qͦd hoc ip¬
sum et raro: nusqm tñ nec unqͣm in
aula p̾sertim. int̾ tot assentatores.
tot inuidos. int̾ bilingues tot et su¬

Expanded text:
unc experto probatum, ad alterum unc experto probatum, ad alterum amicitiae vinculum omnino videtur nullum. Potest quidem talis qualis esse quasi lutea seu parietina et ruinosa quaedam conjunctio, mox mox ad primam et modicam aquarum inundationem, seu ad primum et brevem aquilonis flatum dissolvenda. Quomodo enim deinceps manebit hoc inter alios, cum inter tantum regem et tantum archipraesulem amicitiae vinculum contra omnem mundi spem sic sic ex insperato sit solutum? Quisve deinceps non metuat inimicum sibi futurum adhuc quantumcunque alter alteri amicissimus sit? Quibus quantumcunque se amantibus, si regis Henrici et archipraesulis Thomae meminerint, non formidanda aut suspecta saltem aliquo adhuc tempore futura inimica dissensio? vere, etsi alicubi quod hoc ipsum et raro, nusquam tamen nec unquam in aula, praesertim inter tot assentatores, tot invidos inter bilingues, tot et su
Abbreviated transcription (Latin):
pus flendi: et tempꝰ ridendi. T̃empꝰ
dilectionis: et tempus odii. Tempꝰ bel¬
li: et tempꝰ pacis. Om̃ia tempꝰ hñt. Mag¬
na certe noĩa et cara federa: tanti regis
et tanti pontificis. Reuera tm̃ regem
et tm̃ pontificem in alio mundi regͥ¬
no inueniri simul difficile: ⁊ tantã
int̾ tantos concordiã. Grandis quidẽ
concordia: Sbrenis hora. In breui qͥp¬
pe extrema concordie dissensio occu¬
pat. nec ꝑ alium qmͣ ꝑ tociꝰ pacis et
dilectionis inimicũ: misere ⁊ infeli¬
citer istud tm̃ ⁊ tam firmũ concor¬
die uinculũ dissolutũ. ad regni et
sacerdotii unitatẽ solidandam: tã
culũ : Siqͥdem in moribundis mor¬
taliũ cordib sic ut in nob̃met coti¬
die exꝑimur. ꝑ tot cogitationũ in¬
ania. ꝑ tot curas ⁊ causas. ꝑ occupa-¬
tiones tot insemetipsis duuisis. di¬
laceratis. discissis ⁊ diuulsis: que bi¬
linguiũ ⁊ susurronũ stimulis et
suspitionũ aculeis adeo ꝑuaft̃. fir

Expanded text:
pus flendi et tempus ridendi; tempus pus flendi et tempus ridendi; tempus dilectionis et tempus odii; tempus belli et tempus pacis: omnia tempus habent . Magna certe nomina et chara foedera tanti regis et tanti pontificis. Revera tantum regem et tantum pontificem in alio mundi regno inveniri simul difficile esset et tantam inter tantos concordiam. Grandis quidem concordia, sed brevis hora. In brevi quippe extrema concordiae dissensio occupat, nec per alium quam per totius pacis et dilectionis inimicum misere et infeliciter istud tantum et tam firmum concordiae vinculum dissolutum, ad regni et sacerdotii unitatem solidandam tam nlum? siquidem in moribundis mortalium cordibus, sicut in nobismet quotidie experimur, per tot cogitationum inania, per tot curas et causas, per occupationes tot in semetipsis divisis, dilaceratis, discissis et divulsis, quae bilinguium et susurronum stimulis et suspicionum aculeis adeo per
Abbreviated transcription (Latin):
se quiescit. cuiꝰ et ipse fundator: mag¬
nifice dedicauit. rege uolente sic:
et p̾sente.
Et eodem etiã anno londonie apud̃
nonasterium p̃clarum parit᷑ et re¬
gale qͦd d̃r westmustier. gloriosi et
uere sc̃i regis edwardi corpus tan¬
qmͣ clarũ admodum et p̃ciosũ ꝑfec¬
te uas continentie. de t̾re puluere
extulitꝰ. et ob multa et p̃clara regie
uite merita: sollemnit̾ qͥdem et sub¬
limiter ibidem in eccl̃ia int̾ scõꝵ cor-¬
pora collocauit: rege itidem uolen¬
de sic: et p̾sente. Et erat sic ut p̃locu¬
ti sumꝰ illustris regis ⁊ scĩ pontificis.
corunum ⁊aĩa una in deo. regno
ꝑ hoc ⁊ sacerdotio in sũma pace ⁊ tnͣ¬
quillitate concurrentib: deo pacis
⁊ dilectionis sicagente.
Ded ꝓdolor. et uere dolor. Nichil in
humanis diuturnũ. nich ꝑmanens.
s iuxta dictum sapientis et id optime
exꝑti: om̃ia tempꝰ hñt. et suis spa¬
ciis transeunt uniu̾sa sub celo. Tem¬

Expanded text:
se quiescit, cujus et ipse fundator; magse quiescit, cujus et ipse fundator; magnifice dedicavit, rege volente sic et praesente. Et eodem etiam anno Londoniae apud monasterium praeclarum pariter et regale quod dicitur Westmuntier, gloriosi et vere sancti regis Edwardi corpus, tanquam clarum admodum et pretiosum perfectae vas continentiae, de terrae pulvere extulit et ob multa et praeclara regiae vitae merita solemniter quidem et sublimiter ibidem in Ecclesia inter sanctorum corpora collocavit, rege itidem volente sic et praesente. Et erat, sicut praelocuti sumus, illustris regis et sancti pontificis cor unum et anima una in Deo, regno per hoc et sacerdotio in summa pace et tranquillitate concurrentibus, Deo pacis et dilectionis sic agente. Sed, proh dolor et vere dolor! nihil in humanis diuturnum, nihil permanens, ed juxta dictum Sapientis et id optime experti: Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo: tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ orbem lucis sue radios a se emittens.
Hic sccłs et etiã nouissimꝰ: quẽ nouus
archip̃sul nr̃ cum cleri et popłi una¬
nun totius uniu̾sitatis assensu. in
herefordensem ep̃m cõsecrauit.
Et ita in duob his consecratis ponti¬
ficib omni sicut mundꝰ nouit scĩta¬
te conspicuis. prẽt quos nouus conse¬
crator nr̃ alios ñ consecrauit: ipsius
quod sũpͣ in hystoria hac iam testati
sumꝰ ⁊ ꝓpositum stetit firmum. et ab
altissimo desidium ẽ. expletum.
Quo ut supͣ ostendimꝰ disposuerat.
quo altissimo supplicans postula uerat:
ut archipresulatꝰ sui temꝑe contra
conscientiam suam nemini p̃terqmͣ
digno: consecrationis p̃sertim impo¬
uͦ archip̃sul plerisq cõpiuntialib
ep̃is conuocatis: nobile illud et rega¬
le monasterium de Redinges in quo
diue recordationis henricus qͦndam
anglorum rex. scd̃i henrici nẽ illu¬
stris regis nr̃i auus in mausoleo gło¬

Expanded text:
per orbem lucis suae radios a se emittens. per orbem lucis suae radios a se emittens. Hic secundus et etiam novissimus quem novus archipraesul noster cum cleri et populi unanimi totius universitatis assensu in Herefordiensem episcopum consecravit. Et ita in duobus his consecratis pontificibus omni, sicut mundus novit, sanctitate conspicuis, praeter quos novus consecrator noster alios non consecravit, ipsius quod supra in historia hac jam testati sumus, et propositum stetit firmum et ab Altissimo desiderium est expletum, quo, ut supra ostendimus, disposuerat, quo Altissimo supplicans postulaverat ut, archipraesulatus sui tempore contra conscientiam suam nemini praeterquam digno consecrationis praesertim impro archipraesul, plerisque comprovincialibus episcopis convocatis, nobile illud et regale monasterium de Redinges, in quo divae recordationis Henricus, quondam Anglorum rex, secundi Henrici nunc illustris regis nostri avus in mausoleo glorio
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nr̃ nouus archip̾sul in ep̃m wi¬
gorniensem consecrauit. Postea et
in prospis ⁊ in aduersis ipsi semper
obediens. etiam usq ad damna. us-¬
q ad ꝓscͥptionem. et ꝑicula multa
Turpe uidicans si imꝑatore in castͥs.
miles domi quasi int̾ mulierũ colos.
sen calathos puellarũ. balnearum
et unguentoꝵ ut̾etur fomentis. S
qͥa p̃sentis hẏstorie sequentia nos com¬
pellunt: ad p̾sens ꝑtranseamꝰ de hoc.
ccedamꝰ ad alium Robertũ noie.
cognom̃to de melir. dino. ⁊ scłarium
et sacͥrũ litterarũ in scolis magistrũ
p̃clarum: inuita etiã qm in scĩa.
multo magis adhuc p̃clariorem. Cuiꝰ
et ille sacerdos magnus de quo prox¬
ime sermo. priꝰ consecratus: in scolis
discipłs fuerat. Hic quippe doctor mag¬
nus tam uita qmͣ scientia. tanqm̃ lu¬
minare magnum ꝑ uniu̾sum eccła¬
rum orbem erat rutilans: et discipłoꝵ
multitudinẽ eruditã tanqm uarios

Expanded text:
quem noster novus archipraesul in episcopum Wiquem noster novus archipraesul in episcopum Wigorniensem consecravit. Qui postea et in prosperis et in adversis ipsi semper obediens etiam usque ad damna, usque ad proscriptionem et pericula multa: turpe judicans si imperator in castris, miles domi, quasi inter mulierum colos seu calathos puellarum, balnearum et unguentorum uteretur fomentis. Sed quia praesentis historiae sequentia nos compellunt, ad praesens pertranseamus de hoc. Accedamus ad alium Robertum nomine, cognomento de Meleduno et saecularium et sacrarum litterarum in scholis magistrum praeclarum, in vita etiam quam in scientia multo magis adhuc praeclariorem. Cujus et ille sacerdos magnus, de quo proxime sermo, prius consecratus in scholis discipulus fuerat. Hic quippe doctor magnus tam vita quam scientia, tanquam luminare magnum per universum ecclesiarum orbem erat rutilans, et discipulorum multitudinem eruditam tanquam varios
Abbreviated transcription (Latin):
uit templũ. Qui quasi arcus efful¬
gens int̾ nebulas. Quasi lilia que st̃
intransiti aque: ⁊ quasi flos rosarũ
in dieb ueri. Qiͦ thus inigne ardens:
et uas auri solidum. uas p̃ciosum.
uas scificatum in honore. et uere uti¬
le in domo dñi. uerum p̾sentis ma-¬
Etrie mee ꝓposito reclamante. ꝑ ame¬
na uirtutũ ipsuis prata stilo nr̃o ef¬
fodiente. nequaqmͣ nc̃ riuus s nec
etiam riuulus ducendus est: nec tan¬
qmͣ amienans ⁊ speciosa florum: gr̃a-¬
rum suarũ uarletas depingenda:
Qnͣte uidełc fuerit puritatis lilium.
Qnͣte uerecundie rosa. Qmͣ celestis cõ¬
uersationis uiola. Qm iocunde soci¬
etatis musica. Et suꝑ om̃ia. qͣnta iu-¬
sticie columna: Et ad cet̾oꝵ presidi-¬
um: qmͣ infringibilis constantie
adamas. His gͥ solum sic tactis. qͥa
net mͦ locus est ut morem in his. Hic
etate iuuenis. s morib grandeuus
et uirtutib: cõmuni om̃ium ad qͦs
id spectabat uoto electus: pͥmꝰ fuit

Expanded text:
vit templum: qui quasi arcus effulvit templum: qui quasi arcus effulgens inter nebulas, et quasi lilia quae sunt in transitu aquae, et quasi flos rosarum in diebus veris, quasi thus in igne ardens et vas auri solidum, vas pretiosum, vas sanctificatum in honore et vere utile in domo Domini. Verum praesentis materiae meae proposito reclamante, per amoena virtutum ipsius prata stylo nostro effodiente, nequaquam nunc rivus, sed nec etiam rivulus ducendus est, nec tanquam amoenans et speciosa florum gratiarum suarum varietas depingenda: quantae videlicet fuerit puritatis lilium, quantae verecundiae rosa, quam coelestis conversationis viola; quam jucundae societatis musica; et super omnia quanta justitiae columna, et ad caeterorum praesidium quam infringibilis constantiae adamas. His ergo solum sic tactis, quia nec modo locus est ut moremur in his, hic aetate juvenis, sed moribus grandaevus et virtutibus, communi omnium ad quos id spectabat voto electus, primus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
dem ad multã archip̃sulis in¬
stantiã: pontifices fieri annuit.
Et ita ad duas sedes p̃noĩatas: pon¬
tifices sunt electi. uiri certe om̃i scĩ¬
tate ꝑspicui. Ad pͥmam qmͣ diximꝰ
sedem wigorniensem. qͥdam ẽ electꝰ
etate iuuenis. s morib ⁊ grauitate
senex. noĩe Rogerꝰ. magnatꝰ hic. mag¬
ni uiri Rob̾ti qͦnda glauconensiᷤ comitiᷤ
filius. Cuiꝰ adhuc uirtus in signior:
sanguinis generositatẽ suꝑabat.
O si mͥ nunc liceret. ⁊ ceꝑte hystorie
lex sic ꝑmitt̾et: uirũ istũ ꝓ uirtu¬
tum suarũ m̾itis: condignis effer¬
re p̃coniis: Certe totã hanc martyris
hystoriam: qͣi celestis firmam̃ti stel¬
la matutina illustraret. Aut uelut
carbuncls aliqͥs ardentissimus:
in his presentis uite nr̃e tenebris
p̃cet̾is ardens ⁊ lucens. Quẽ quotiens
ad mentẽ reuoco: et alterũ mͥ effi-¬
gio symonem onie filium sacerdo¬
tem magnũ. qui in uita sua sufful¬
sit domũ: et indieb sius corrobora¬

Expanded text:
dem ad multam archipraesulis instantiam pontifices fieri annuit. Et ita ad duas sedes praenominatas pontifices sunt electi, viri certe omni sanctitate perspicui; ad primam quam diximus sedem Wigorniensem quidam est electus aetate juvenis, sed moribus et gravitate senex, nomine Rogerus, magnatus hic, magni viri Roberti quondam Glauconensis comitis filius; cujus adhuc virtus insignior sanguinis generositatem superabat. O si mihi nunc liceret et coeptae historiae lex sic permitteret, virum istum pro virtutum suarum meritis condignis efferre praeconiis! Certe totam hanc martyris historiam quasi coelestis firmamenti stella matutina illustraret, aut velut carbunculus aliquis ardentissimus in his praesentis vitae nostrae tenebris prae caeteris ardens et lucens; quem quoties ad mentem revoco, et alterum mihi effigio Simonem, Oniae filium, sacerdotem magnum, qui in vita sua suffulsit domum, et in diebus suis corrobora
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓpͥo. uexillũ uidełc p̃descͥpti ua¬
sis: simile ut iam ostendimꝰ uexillo cru-¬
cis. et totum hoc: in p̃conium militis.
S qͥd: ut ad suꝑiora redeam: hoc cr̃u¬
cis signũ siue in humero siue in pecto¬
re siue coram gestet᷑ in facie: palam
semꝑ humani gen̾is ext̾iorib oculis
p̃ponit᷑: ut uitã quadriꝑtitã cuꝰ ĩpsa
signum ẽ. et mortẽ tͥumphalem cuiꝰ
ipsa eadem ẽ uexillũ: homo iugiter
int̾iorib mentis sue oculis ꝯtemplan-¬

Expanded text:
suo proprio, vexillum videlicet praedescripti vasuo proprio, vexillum videlicet praedescripti vasis simile, ut jam ostendimus, vexillo crucis et totum hoc in praeconium militis. Sed quid? ut ad superiora redeam, hoc crucis signum, sive in humero, sive in pectore, sive coram gestetur in facie, palam semper humani generis exterioribus oculis praeponitur, ut vitam quadripertitam, cujus ipsa signum est, et mortem triumphalem, cujus ipsa eadem est vexillum, homo jugitur interioribus mentis suae oculis
Abbreviated transcription (Latin):
miles hic nr̃ cũ adhuc in t̾ris imꝑa¬
toris sui uices gereret. ⁊ p̾lia dimicaret:
ut supͣ in hystoria ostendimꝰ apud nortꝰ¬
haiitune pugnaturꝰ ad bestias : hoc
inqmͣ signum contͣ partes erexit ad-¬
u̾sas. pͥncipatꝰ ⁊ potestates in hoc im¬
ꝑatoris sui uexillo tc̃ triumphans.
Ita ut illud antiquũ ꝓpħatũ de im-¬
ꝑatore: pꝰ imꝑatorem similit̾ cõpletũ
sit et in milite. facto similit̾ pͥncipatu
imꝑatoris: suꝑ humerũ militis. Et¬
enĩ miles tc̃ qͦd supra in hystoria rela¬
sicut imꝑatori et militi. Milite qͥde
tunc in hoc pͥncipatꝰ et potestates tum¬
phante: sicut ⁊ imꝑator tͥumphau̾at.
Uñ et ut hoc breuit̾ int̾seram hic: nec
in hoc falli me arbit᷑r: eo certe qͦd mi¬
les in t̾ra erexit ex multa fiducia im¬
ꝑatoris. in pugna ipsuis imꝑatoris.
uexillũ crucis in presidium: et imꝑator
nc̃ in t̾ra donat militi uexillũ simile

Expanded text:
miles hic noster cum adhuc in terris imperamiles hic noster cum adhuc in terris imperatoris sui vices gereret, et praelia dimicaret, ut supra in historia ostendimus, apud Northamtune pugnaturus ad bestias; hoc, inquam, signum contra partes erexit adversus principatus et potestates in hoc imperatoris sui vexillo tunc triumphans. Ita ut illud antiquum prophetarum de imperatore post imperatorem similiter completum sit, et in milite facto similiter principatu imperatoris super humerum militis. Etenim miles tunc, quod supra in historia relasicut imperatori et militi; milite quidem tunc in hoc principatus et potestates triumphante sicut et imperator triumphaverat. Unde et, ut hoc breviter interseram hic, nec in hoc falli me arbitror, eo certe quod miles in terra erexit ex multa fiducia imperatoris in pugna ipsius imperatoris vexillum crucis in praesidium et imperator nunc in terra donat militi vexillum simile
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥdem in pectore. ñ in humero: s pa¬
lam añ faciem erigit᷑. Qͦd et romanꝰ
pontifex qͣi imꝑator. utpote qͥ int̾ris
imꝑatoris uices gerit. tanqm imꝑia¬
lis maiestatis sue uexillũ: quocũq
ꝑgat: semꝑ errgit ante se. Et non¬
nulli parit̾ quarunda eccłarũ pͥnci¬
pes. metͦpolitam scił̃c. qͣi contuber¬
nales imꝑatoris milites: ante faciem
suam erectum sic semꝑ bauilant. Ipsis
eccłarũ pͥncipib potiorib : signũ illiso
erigentib sic. sicut imꝑatoris uite sig¬
num: ita ipsis et mortis eiꝰ tͥumpha¬
lis uexillum. Et totũ obid ut p̃sertĩ
ipsi qui imꝑatoris a mundo sublati
pͥmatũ quasi pͥmogeniti filii int̾ ali-¬
os hereditate possident et uices in t̾ra
gerunt: ipsi inqmͣ p̾sertim sicut ipse
ꝑat̾ eoꝵ imꝑator uixit: et ipsi iuuant.
Et sicut ipse incarne adhuc dimica¬
uit: et ipsi dimicent. ut postea sicut
ipse et ipsi tͥumphent. Et hoc ꝓfecto
imꝑatoris crucis signũ et uexillum

Expanded text:
idem in pectore, non in humero, sed palam ante faciem erigitur. Quod et Romanus pontifex quasi imperator, utpote qui in terris imperatoris vices gerit, tanquam imperialis majestatis suae vexillum quocunque pergat semper erigit ante se. Et nonnulli pariter quarumdam ecclesiarum principes, metropolitani scilicet quasi contubornales imperatoris milites ante faciem suam erectum sic semper bajulant: ipsis Ecclesiarum principibus potioribus signum illud erigentibus sic, sicut imperatoris vitae signum, ita ipsis et mortis ejus triumphalis vexillum. Et totum ob id ut praesertim ipse qui imperatoris a mundo sublati primatum quasi primogeniti filii inter alios haereditate possident et vices in terra gerunt; ipsi, inquam, praesertim sicut ipse pater eorum imperator vixit et ipsi vivant; et sicut ipse in carne adhuc dimicavit, et ipsi dimicent, ut postea sicut ipse et ipsi triumphent. Et hoc profecto imperatoris crucis signum et vexillum
Abbreviated transcription (Latin):
cum sicut p̾fati sumꝰ ordinem ad¬
eptus. necdum currens. s tractus ad¬
huc: qualit̾ ad cursũ in odore uirtutũ
uenerit. uideamꝰ. et sic demũ finito
cursu: qualit̾ cursus brauiũ in fine
sine fine cõprehenderit. Nec enĩ leui¬
ta factus mox supposuit humeros le¬
uitarũ onerib: s leuitatis potiꝰ et se¬
culi huiꝰ oꝑib ex tunc magis oꝑam
dabat. om̃i iam que sacri maxime or¬
dinis uiris competit mediocritate de¬
specta. adeo quod suscepto ordine. post
modicũ ñ cet̾oꝵ coaulicoꝵ aulicos: qͥn¬
immo ipsos regios fastus assumeret:¬
et aulam ingressus cet̾is coaulicis in
omni magnificentia p̃fulgeret. Qͦd
tñ qualit̾ acciderit: sub quadam hic
breuitate ꝑstringendũ.

Expanded text:
cum, sicut praefati sumus, ordinem adeptus, necdum currens sed tractus adhuc, qualiter ad cursum in odore virtutum venerit videamus, et sic demum finito cursu qualiter cursus bravium in fine sine fine comprehenderit. Nec enim levita factus mox supposuit humeros levitarum oneribus, sed levitatis potius et saeculi hujus operibus extunc magis operam dabat, omni jam quae sacri maxime ordinis viris competit mediocritate despecta, adeo quod suscepto ordine post modicum non caeterorum coaulicorum aulicos quinimo ipsos regios fastus assumeretet aulam ingressus caeteris coaulicis in omni magnificentia praefulgeret. Quod tamen qualiter acciderit sub quadam hic brevitate perstringendum.
Abbreviated transcription (Latin):
respondit se inp̃sentiarũ cũ rege
pacẽ ñ facturũ. nisi ad apłici uiri
consiliũ: dato uidełc in signũ paci.¬
pacis osculo. Et responsũ sic abso¬
lutũ: cũ nocte que iam ĩminebat
colloqͥum dirimit. Cũ regib tñ
grandis uia restaret adhuc: man¬
tue que a parisuis duodecĩ leugis
t̾re distat. ipsoꝵ p̃̾paratis hospitiis.
Rex uͦ angloꝵ tota die fatigatus.
cui ẽẽt adhuc noctis restabat iter.
int̾ ttinerandum archip̃suli sepe ⁊
sepiꝰ maledicebat: recolens in uia
et repetens labores. uexationes. et
tedia que iam ꝑ eum sustinuerat.
Hos in regum recessu in templa¬
rium domũ que templũ nõiatur.
ꝓpe extra parisus in qua hospitati
eramꝰ: confestim nos recepimꝰ. In
ipso uͦ recessu a capella que marty¬
rium dr. in qͣ ut iam diximꝰ ea die
de pace nr̃a fuerat actitatum. ac¬
cessit unꝰ nr̃m ad archip̃sulem. hodie
inquiens de pace eccłe tractatum est
in martyrio: et credo qͦd solum per
tuũ martyriũ eccła consecutura sit

Expanded text:
sentiarum cum rege pacem non facturum, nisi ad apostolici viri consilium, dato videlicet in signum pacis osculo. Et responsum sic absolutum cum nocte quae jam imminebat colloquium diremit, cum regibus tamen grandis via restaret adhuc, Mantuae, quae a Parisiis duodecim leugis terrae distat, ipsorum praeparatis hospitiis. Rex vero Anglorum tota die fatigatus, cui et adhuc noctis restabat iter, inter itinerandum archipraesuli saepe et saepius maledicebat, recolens in via et repetens labores, vexationes et taedia quae jam per eum sustinuerat. Nos in regum recessu in templariorum domum quae Templum nominatur prope extra Parisios, in qua hospitati eramus, confestim nos recepimus. In ipso vero recessu a capella, quae Martyrium dicitur, in qua, ut jam diximus, ea die de pace nostra fuerat actitatum, accessit unus nostrum ad archipraesulem: « Hodie, inquiens, de pace Ecclesiae tractatum est in Martyrio et credo quod solum per tuum martyrium Ecclesia consecutura sit
Abbreviated transcription (Latin):
b qui p̃cesserant occulte uenenũ
s̃ͥ ꝓpinatum fuisse. Et ipsi archip̃¬
sulem confestim reu̾tentes qͥ in p̃-¬
fata capella q̃ martyriũ d̃r. reuer-¬
suros expectabat: regis renuntia-¬
uerunt responsum. Qui tanqͣm
uiri timorati. ⁊ quib iam om̃ia
suspecta fuerant. nich̾ hinc. nich̾
inde suadebant. aut dissuadebãt:
solum ⁊ nudũ regis responsũ refe
tos cautissimꝰ. tanqmͣ uir multa ex¬
ꝑtus: in pͥmo auditu sicut ⁊ alii in
suspitionẽ mox incidit: Et ex his
que caute ⁊ oꝑte int̾loquebatur:
uideri iam pot̾at fut᷑oꝵ sͥ p̃sagus.
Dec responsum suũ ad consilium

Expanded text:
us qui praecesserant occulte venenum us qui praecesserant occulte venenum sibi propinatum fuisse. Et ipsi ad archipraesulem confestim revertentes, qui in praefata capella quae Martyrium dicitur reversuros exspectabat, regis renuntiaverunt responsum. Qui tanquam viri timorati, et quibus jam omnia suspecta fuerant, nihil hinc nihil inde suadebant aut dissuadebant, solum et nudum regis responsum refercautos cautissimus, tanquam vir multa expertus, in primo auditu sicut et alii in suspicionem mox incidit. Et ex his quae caute et operte interloquebatur videri jam poterat futurorum sibi praesagus. Nec responsum suum ad cons
Abbreviated transcription (Latin):
re aliam: nisi forte spontanee
oblatam. ñ exactam suscepit.
Archip̃sul gͥ habens consultatio¬
nẽ hanc. om̃ib tandẽ cũ multa
oifficultate ⁊ oꝑa que ad pacem
consũmatis: in fine om̃ium ad apłi¬
ci uiri consilium. in signũ pacis
et gr̃e int̾ ipsum ⁊ regem solum
cautionẽ illam expostulat. pacis
uidełc oscl̃m: dicens se post tan¬
tas inimicicias. int̾ tam longas
regis manꝰ eo solo contentũ. Quod cũ
ꝑ dñm regem francoꝵ ⁊ mediato¬
res alios regi intimatum fuisset.
se qͥdem hoc libent̃ facturũ res¬
pondit: nisi quia iratꝰ urau̾ãt
pubilice. se archip̃suli pacis nun¬
qmͣ daturũ oscłm. etiã ⁊ si ei forte
ꝓcessu temꝑis pacem ⁊ gr̃am su¬
am restitueret: nec ob aliud se nc̃
negare oscłm. nisi qͥa iurauerat
sic: ñ ꝓpt̾ea in corde iram ullam
retentam. uł rancorem.
dñs aũ rex francorũ ⁊ pleriqp¬
mediatoꝵ aucdientes sic: mox sus¬
picati sunt sub mellitis sermoni-¬

Expanded text:
re aliam, nisi forte spontanee re aliam, nisi forte spontanee oblatam, non exactam susceperit. Archipraesul igitur habens consultationem hanc, omnibus tandem cum multa difficultate et opera quae ad pacem consummatis, in fine omnium ad apostolici viri consilium, in signum pacis et gratiae inter ipsum et regem, solum cautionem illam expostulat, pacis videlicet osculum, dicens se post tantas inimicitias inter tam longas regis manus eo solo contentum, quod, cum per dominum regem Francorum et mediatores alios regi intimatum fuisset, se quidem hoc libenter facturum respondit, nisi quia iratus juraverat publice se archipraesuli pacis nunquam daturum osculum, etiam etsi ei forte processu temporis pacem et gratiam suam restitueret, nec ob aliud se nunc negare osculum, nisi quia juraverat sic, non propterea in corde iram ullam retentam vel rancorem. Dominus autem rex Francorum et pleriqmediatorum, audientes sic, mox suspicati sunt sub mellitis sermonib