comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habebat sẽcum: &. fundam manu tulit. & ꝓcessit contra ẜ hylisteum.Per baculum quo
homo sustatur apłi designantur. Qui a. pm quasi sustiauerunt: cũ opꝰ ꝓpt̾ quod in mun¬
dũ uenerat compleuerunt. sicut dieit apłs paulus. Dei enĩ sumꝰ ad iutores. Perpera autẽ eiꝰ
humanitas designat᷑. ꝑ quinq lapides: quinq libri moy si. Quos in peram misit: qͥa scientian
quinq librorũ homini quen assup̃serat dedit ꝑ fundã autẽ: eiꝰ linguam accipire posuoꝰ.
cessio uero dauid contra phy. licteum: duob modis scd̃m allegoriam in telligi potest. ꝓcessit
nanq salualtor nr̃. contra phy liteum: quando ductꝰ est in desertum a suo spu ut cẽptaretur¬
adiabolo uinc itq diabolum. Qunq lapides dauid in perã misit sed ex uno goliam strauit
qͥa saluator nr scientiã quiq librorũ equaliter possedit.s. ex uno id est den tero¬

Expanded text:
habebat secum, et fundam manu tulit, et processit contra Philistaeum. Per baculum quo habebat secum, et fundam manu tulit, et processit contra Philistaeum. Per baculum quo homo sustentatur, apostoli designantur, qui Christum quasi sustinuerunt, cum opus propter quod in mundum venerat, compleverunt, sicut dicit apostolus Paulus: Dei enim adjutores sumus . Per peram autem ejus humanitas designatur: per quinque lapides quinque libri Moysi, quos in peram misit; quia scientiam quinque librorum homini, quem assumpserat, dedit: per fundam autem ejus linguam accipere possumus. Processio vero David contra Philistaeum duobus modis secundum allegoriam intelligi potest; processit namque Salvator noster contra Philistaeum, quando ductus est in desertum a Spiritu sancto; ua diabolo , vinceretque diabolum. Quinque lapides David in peram misit, sed ex uno Goliam prostravit, quia Salvator noster scientiam quinque librorum aequaliter possedit, sed ex uno, id est, Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
popłm fidelium ab eoꝵ laceratione liberauit. Et illi iterũ consurgebant ad uersum
dauid : quia temporib persecutoꝵ cũ alii puniant᷑. alii contra xp̃m insurgebant :
ut eiꝰ nom atq cultiiram funditꝰ extinquerent. Sed daud app̃hendebat mentum eor
& sufforabat in terficiebatq eos. Permentũ qui ori eorũ est ꝓximꝰ: blasphemie
iu deorũ atq paganorũ designantur. Xp̃s mentu persecutoꝵ apprehendit &
sustocauit in cerfreitq eos: ndo impatoribus in xp̃m credentb om̃iscultura
& error gentiliũ ita suffocatꝰ est: ut nu lus persecurũ auderetos ad blasphemã¬
dũ xp̃m aꝑire om̃sq extinti sunt credentib in ap̃m gentib. Idem autẽ dauid cũ
ad bellum contra pby listeũ iret. baculũ suũ culit secum que semꝑ habebat in-
manibis: elegit que sibi quinq luipidissimos lapides decorente: & misit ees in peram quam

Expanded text:
populum fidelium ab eorum dilaceratione liberavit. Et illi iterum consurgebant adversum populum fidelium ab eorum dilaceratione liberavit. Et illi iterum consurgebant adversum David, quia temporibus persecutorum cum alii punirentur, alii contra Christum insurgebant, ut ejus nomen atque culturam funditus exstinguerent. Sed David apprehendebat mentum eorum, et suffocabat interficiebatque eos. Per mentum, quod ori est propinquius, blasphemiae Judaeorum atque paganorum designantur. Christus mentum persecutorum apprehendit, et suffocavit interfecitque eos, quando, imperatoribus in Christum credentibus, omnis cultura et error gentilium ita suffocatus est, ut nullus persecutorum auderet os ad blasphemandum Christum aperire, omnesque exstincti sunt credentibus in Christum gentibus. Idem autem David cum ad bellum contra Philistaeum iret, baculum suum tulit secum, quem semper habebat in manibus, elegitque sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, et misit eos in peram, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ii regum uolumine sc riptum est: quia cum dauid uellet pergere ad
puniam contra phylisteum. dicit ad saul. Pascebat seruus tuus gregem
patr̃is sui. & ueniebat leo uł ursus: collebatꝙ ariecem demẽdio gregis
summe÷ & apprehendebã mentum eoꝵ & suffocabã & interficiebã eos. Nam & leo¬
nem & ursum in derfeci ego seruus cuus. Dauid xp̃m significat. Per leonem autem
re. ꝓ ursum iudei designati sunt: qui eccłiam dei per secia sunt. Perarietem uͦ desig
secutores quosdam de ccłia fideles culerunt. atq ꝓxp̃i nominȩ in terͤrunt. Et sirut
dauio leonen & ursum insecutꝰ ÷ ꝑcussitꝙ atq arietem deore orum eruit: similitera.
redemptor nr quosdam expersecutorib ꝑsecutꝰ est. quando eis penam quã mereb ̃
in presenti scło irtogauit. sicut primo herodi & iterum scd̃o & teitio & molais aliis.
sncussit quippe qndo eos eterna morte damnauit. Arietem de ore eorum eruit: quia

Expanded text:
In Regum volumine scriptum est, quia cum David vellet pergere ad pugnam contra Philistaeum, dixit ad Saul: Pascebat servus tuus gregem patris sui, et veniebat leo vel ursus, tollebatque arietem de medio gregis, sum me; et apprehendebam mentum eorum, et suffocabam, interficiebamque eos. Nam et leonem et ursum interfeci ego servus tuus . David Christum significat. Per leonem autem rae; per ursum, Judaei designati sunt, qui Ecclesiam Dei persecuti sunt; per arietem vero marsecutores quosdam de Ecclesia fideles tulerunt, atque proximi nomine interfecerunt. Et sicut David leonem et ursum insecutus est, percussit, atque arietem de ore eorum eruit, similiter et Redemptor noster quosdam ex persecutoribus persecutus est, quando eis poenam quam merebantur in praesenti saeculo irrogavit, sicut primo Herodi, et iterum secundo et tertio, et multis aliis. Percussit quippe, quando eos aeterna morte damnavit. Arietem de ore eorum eruit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ phy listei: genus hamanũ in hoc loco designatur. Precidit dauid capud phyli¬
stei: quia xp̃c acorpore diaboi electoꝵ multitudinẽ separauit. Detulit illud in ierłiu.
quia multitudinẽ eleotors. in celesti beatitudine que ierłm uocatur collocauit. De
belya uͦ & de helyseo qͥtnuis eoꝵe facta plena sint spualib sensib: ea cantum nͦ
ꝓferamꝰ. que a dño in euangłio cõm prorata sunt. Namo cũ uenisset dñs in naxaretb:

Expanded text:
designatur. Praecidit David caput Philistaei, quia Christus a corpore diaboli electorum multitudinem separavit. Detulit illud in Hierusalem, quia multitudinem electorum in coelesti beatitudine, quae Hierusalem vocatur, collocavit. De Elia vero et Elisaeo quamvis eorum facta plena sint spiritalibus sensibus, ea tantummodo proferamus, quae a Domino in Evangelio commemorata sunt. Nam cum venisset
Abbreviated transcription (Latin):
&. illi. Nam aliqui ipsorum uerb̃ eũ p̾dixerunt : ali qͥ uerbis pͣsignauerunt. Querndũ
uͦ nod̾ est. quid cricuitꝰ iste qui ꝑ septem dies factꝰ est. designet. locinamq quem circu¬
imꝰ in gressũ deuitamus. Nam cũ per uiam ꝑgimꝰ. si foueam aut limu̾ ꝓfundũ aut
aliquod ꝑiculum offendimꝰ: cireueundo si põssumꝰ in gressc̃ eiꝰ deuitãmus. ut ꝑieulum
euadamꝰ. Pericoꝰ circuimus : si iter uite p̾sentis scd̃m uoluntatẽ dei ꝑficimꝰ. Nam quam

Expanded text:
unt, aliqui factis praesignaverunt. Quaerendum vero nobis est quid circuitus iste, qui per septem dies factus est, designet. Loci namque quem circuimus, ingressum devitamus; nam cum per viam pergimus, si foveam aut limum profundum, aut aliquod periculum invenimus, circumeundo si possumus, ingressum ejus devitamus, ut periculum evadamus. Jericho namque circuimus, si iter vitae praesentis secundum
Abbreviated transcription (Latin):
presiu dicens. Diligam te dñe uirtꝰ mea. Canticũ uͦ coniumetiones
co do Hoc  canticũ qđ in nuptiis sponsi ⁊ sponse. canit᷑. Io ⁊ canticum
canticoꝵ qd̵ tanto est om̃ib canticis sublimꝰ quanto ⁊ in nuꝑtus sol¬
lenuitatis sublimioris offert᷑. ꝑ illa enĩ cantiea uitia deuitiuitur.
ꝑ ista uiͦ unꝰ qͥsq uirtutibꝰ locupletat᷑. ẜ illa cauet᷑ hostis ꝓ hoc dñs fa
tim̾i dñm se nominat. ꝙͣ.do uult honorari patr̃e quando uult ama
ri sponsũ. Ipse ꝓ pħam dicit. Si dñs ego sũ uͥ ÷ tͥmor. mͣs. Si pat̾ ego sum
uͥ honor meus Et rut sũ dic̃ de sponsam te mͥ in iusticra ce fideb
ẽte recordat sũ aiei desponsationis tuȩ in deserto. Et ꝗͥ apud am̃ qñ¬

Expanded text:
 dicens: Diligam te, Domine, virtus mea . Canticum vero conjunctionis cum Deo, hoc est quod in nuptiis sponsi et sponsae canitur, id est Canticum canticorum; quod tanto est omnibus Canticis sublimius, quanto et in nuptiis solemnitatis sublimioris offertur. Per illa enim Cantica vitia devitantur, per ista vero unusquisque virtutibus locupletatur; per illa cavettimeri, Dominum se nominat; quando vult honorari, patrem; quando vult amari, sponsum. Ipse enim per prophetam dicit: Si Dominus ego sum, ubi est timor meus? Si pater ego sum, ubi est honor meus? Et rursum dicit: Desponsavi te mihi in justitia et fide . Vel certe recordatus sum diei desponsationis tuae in deserto. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
sonsneu ipsa ꝑfecta eccłia ÷ sponsus añs adulescentlile dero c
spnsa et iuchołntes animȩ. & ꝑ nouũ studiũ pubiscentes soda-¬
les nͭ sponsi st̃ siue angłi qui sepe hominib ab ipso uenentes
apparuerunt seu c̾te ꝑfecti qͥq iumi in eccłia qui ueritatemi
hominib nuntiare nouer̃t s m qͥ singulatim ł sos dales sunt¬
bonoꝵ sequit᷑ aduliscentula ÷. In uita mͦlamũ gͦ ut simus
sponsa si ħ nec dũ r̃ualemꝰ simꝰ sodales sineq hoc adepti sumꝰ
satt̃ ad huc thlamũ adusestule conueniamꝰ. Quia gͥ sponsũ
& sponsam dñm & eccłiam dixrimꝰ uelud adulestule ue¬
lud sodales. audiamꝰ uerba sponsi audiamꝰ uerba sponse ceꝰ
in eoꝵ sermonib feruorẽ discamꝰ amoris. Itaq sc̃a ecdia
diu prestolans aduentũ dñi du sitiens fonte uite quomͦ
optet uidere presentiam sponsi sui. quomodo desideret
edicat

Expanded text:
fecta Ecclesia est; sponsus, Dominus; adolescentulae vero cum sponsa, sunt inchoantes animae, et per novum studium pubescentes; sodales vero sponsi, sunt sive angeli, qui saepe hominibus ab ipso venientes apparuerunt, seu certe perfecti quique viri in Ecclesia, qui veritatem hominibus nuntiare noverunt. Sed hi qui singillatim adobonorum sequitur, adolescentula est. Invitamur ergo ut simus sponsa; si hoc necdum praevalemus, simus sodales; si neque hoc adepti sumus, saltem ad hunc thalamum adolescentulae conveniamus. Quia igitur sponsum et sponsam, Dominum et Ecclesiam diximus, velut adolescentulae vel sodales audiamus verba sponsi, audiamus verba sponsae; et in eorum sermonibus fervorem discamus amoris. Itaque sancta Ecclesia diu praestolans adventum Domini, diu sitiens fontem vitae, quomodo optet videre praesentiam sponsi sui, quomodo desideret, edicat
Abbreviated transcription (Latin):
iste salrmonis tereiꝰ mopuscuł eiꝰ ponit᷑. Neteres enĩ tres ui¬
te oradines ee dixert moralẽ naturalẽ ⁊ conteplatiũa. sui
meam & prudentie meȩ. Inclina aurem tuami. In exelum¬
iiͦ naturał in quippe qd om̃ia ad finẽ tendant consideratir¬
ꝗđ c̃ dicitur. uanitis uanitantiũ &̃ om̃ia uanitas. Incan¬
ticis uͦ canticor contẽplatiua uita expͥmit᷑ aũ in eis ipsiꝰ
dĩi. aduentus. & aspectꝰ desiderat᷑ c̃ sponsi uoce dr̃ ueni¬

Expanded text:
 ponitur. Veteres enim tres vitae ordines esse dixerunt, moralem, naturalem, et contemplativam; quas meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam . In Eccl naturalis. Ibi quippe quod omnia ad fidem tendant, considerantur, dum dicitur: « Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . » In Canticis autem canticorum contemplativa vita exprimitur, dum in eis ipsius Domini adventus et aspectus desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
nireidenda sacra diseriptio s maior dĩ. micdia conside¬
ranao⁊ qa dũ m̃bra corꝑis nominat. Et sic ad amorẽ
uocae N otandũ ẽ. ꝙͣ mirabilit̾ nob̾eũ ⁊ msericordit᷑ oꝵ atur
ꝗͣ ũ cor nr̃m ad instigationẽ sacri amoris accenderet usq
turpis amoris nr̃i uerba aistendit᷑ si uñ se loquendo hurhi¬
liat inidenos intellectu eraltat. Quia ex sermonib hui amo¬
ris discuꝰ qͥa uirtute in diuinitatis amore ferueauꝰ. hoc
aũt nos souert intuendũ ÷ ne oũ uerba exterioras ame¬
uit᷑ induum ad erteriora sentienda uemaneapłpẽtima hri-¬
uerp istis coꝑeis in uerb̾ exteriorib qͥcquia interiꝰ quererea
n loqͥutes de corꝑe qͣsi extra corpꝰ fieri. debemꝰ aa has sacras
nuptias sponsi ⁊ sponse c̃ intellectu uttime caritatis Ia: eũ
ueste uenire nuptiali nece̾ẽ ÷. ne s ueste nuꝑtrali iã u aigna
caritatis intelligentia ñ induimiꝰ abħ nuptiarũ coniuiuo.

Expanded text:
est 398 sacra descriptio, sed major Dei misericordia consideranda est; quia dum membra corporis nominat, et sic ad amorem vocat, notandum est quam mirabiliter nobiscum et misericorditer operatur. Qui ut cor nostrum ad instigationem sacri amoris accenderet, usque ad turpis amoris nostri se verba distendit. Sed unde se loquendo humiliat, inde nos intellectu exaltat; quia ex sermonibus hujus amoris discimus qua virtute in divinitatis amore ferveamus. 4. Hoc autem nobis solerter intuendum est, ne cum verba exterioris amoris audimus, ad exteriora sentienda remaneamus; et machiverbis istis corporeis, in verbis exterioribus quidquid interius est quaerere, et loquentes de corpore, quasi extra corpus fieri debemus. Ad has nuptias sponsi et sponsae cum intellectu intimae charitatis, id est cum veste venire nuptiali necesse est; ne si veste nuptiali, id est digna charitatis intelligentia non induimur, ab hoc nuptiarum convivio
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is cordibꝰ ad intelligendũ dñs uenit. de qͦ monte ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Neus a libano ueniet. & sc̃s de monte u̾broso ꝙ condensa
ste ions & condensus ÷ ꝑsententias ⁊ umbrosas ꝑallegorias. s
scieudũ : quia cũ uor dnĩ in monte sonat. uestinĩta lauare
p̃cipint᷑. ab om̃i carnis inqͥnationẽ mundari. Si ad uront̾ẽ acce¬
dere festinamꝰ scriptũ qͥppe ÷ qͥa si bestia. tetigerit montẽ. la¬
pidabit᷑ bestia .ii. tangit montẽ quando in rationabilib motib
Aediti scripture sacrę celsitudiu ꝓprquant.¬
Et ñ eã secundũ quod debent intelleg̃t sin rati qabulii  sel

Expanded text:
s venit, de quo monte per prophetam dicitur: Deus a Libano veniet, et sanctus de monte umbroso, et condenso . Iste mons condensus est per sententias, et umbrosus per allegorias. Sed sciendum est, cum vox Domini in monte sonat, vestimenta lavare praecipimur, et ab omni carnis inquinatione mundari, si ad montem accedere festinamus. Scriptum namque est: Quia si bestia tetigerit montem lapidabitur . Bestia enim tangit montem, quando irrationabilibus motibus dediti, Scripturae sacrae celsitudini propinqet non eam secundum quod debent intelligunt, sed irrationabiliter ad
Abbreviated transcription (Latin):
uerͥbũ m̃ti enim dm̃ querenti lanto dous głiosus appa¬
ret ꝗto subtilius atq interł inuestigatur ut appareat.
s ñquid qđ in musteriis dĩ e celat nos reqͥrere n debemꝰ
ebemus utiq. Nã seqͥtur. Ꝙ gła regũ inuestigare sermo¬
nẽ. Q enĩ ĩa corꝑa sua uł motꝰ carntis regerẽ. ⁊ in uestiga
re noluert̃ reges ft̃. Regũ gͦ gła ÷ in u̾estigare sermo¬
tiẽ. Qui bene iuuentiũ iaui est ꝑscruptari secreta i¬
andatoꝵ dĩ humane gͦ conuersãtionis u̾ba audientes
qͣsi extra homines ẽẽ debemꝰ. Ne si humanit̃ qͣ dicunt᷑ audi¬
mꝰ nichĩ diuiͥnitatis de his qͦͤ audire debemꝰ. sentire possi¬

Expanded text:
verbum . Menti enim Deum quaerenti tanto Deus gloriosius apparet, quanto subtilius atque interius investigatur, ut appareat; sed nunquid quod in mysteriis Deus celat, nos requirere non debemus? Debemus utique, nam sequitur: Et gloria regum investigare sermonem . Qui enim jam corpora sua vel motus carnis regere re noverunt, reges sunt. Regum ergo gloria investigare sermonem, quia bene viventium laus est perscrutari secreta mandatorum Dei. Humanae ergo conversationis verba audientes, quasi extra homines esse debemus; ne si humanitus quae dicuntur audimus, nihil divinitatis de his quae audire debemus, sentire possi
Abbreviated transcription (Latin):
Habꝙ enĩ ħ gr̃a creatoris nr̃i ũ cõ de illo querentes eũ loquim᷑ eius
ꝑsentia ꝑfruamͦ. llñ in euangło seriptũ ÷ qr dũ eleopas q aliꝰ de illo
untinere uerba facerent p̃sentẽ eũ uidere meruert. Nũ gͦ sc̃a
eccłia in carnandũ sponsũ ad huc absentẽ desid̾at subito utuet᷑ pre¬
p̃sentr᷑ atq subiungit.
Quia meliora st̃ ubera tua uino. &. o dor
unguentorũ tuorũ suꝑ om̃ia a romata:

Expanded text:
 loquimur, ejus praesentia perfruamur. Unde in Evangelio scriptum est, quia dum Cleophas et alius de illo in itinere verba facerent, praesentem eum videre meruerunt. Dum ergo sancta Ecclesia incarnandum sponsum adhuc absentem desiderat, subito intuetur praesentem, atque subjungit: Quia meliora sunt ubera tua vino. Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata
Abbreviated transcription (Latin):
N̾Gelrs ad ean niĩs patriarchas ad illã n ꝓpħas mise¬
rat spiritalia qͥona deferentes sed ipsa uͦ inunera
ił ꝑseruos sponsi s ipsũ iã sponsũ ꝑcipere querebat. pona¬
mꝰ ante oecłos om̃e genꝰ humanũ ab exordio mundi usq ao
finẽ mundi tot̾a uideł. ęccłiam unã e̾e̾ sponsã qͦ arras spi-¬
ritali dono ꝑ legẽ ꝑ ciꝑerat s tam̃ sponsi sui presentiã que¬
rebat qͦͣ dicit. Oeuletur me ocłis oris suii suspirans enĩ scã
eccłia ꝓ aduentu mediatoris dĩ & hominum ꝓ aduentu redẽpto
sui ad patre uerba oror̾is facit. ũ filiũ airigat & sua illã p̾sentiȩ
ilustret ũ eid̃ eccłiȩ ñ iã ꝑ ꝓh̾arũ s suo ore allocutionẽ faciat.¬

Expanded text:
ngelos ad eam Dominus, patriarchas ad illam et prophetas miserat, spiritualia dona deferentes; sed ipsa munera non per servos sponsi, sed per ipsum sponsum percipere quaerebat. Ponamus ante oculos omne genus humanum ab exordio mundi usque ad finem mundi, totam videlicet Ecclesiam, unam esse sponsam quae arrhas spirituali dono per Legem perceperat; sed tamen sponsi sui praesentiam quaerebat, quae dicit: Osculetur me osculo oris sui. Suspirans enim sancta Ecclesia pro adventu Mediatoris Dei et hominum, pro adventu Redemptoris sui, ad patrem orationem facit, ut filium dirigat, et sua illam praesentia illustret: ut eidem Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tobias arã alligato demonio sponsam accepit p̃cipienter ce choꝵ¬
ante arohangło ꝑ que̾ diuinitas nri saluatoris non incongrue signi¬
ficatur. sicut̃ ꝑ tͥobiam humanitas:
Tec mirabitur  hoc qdđ ꝓ duas ꝑsonas angłi uidet. q hominis unam
mediatoris dĩ & hominũ ꝑsonã dicimꝰ figurari. qͥ in ex positionibus
prm uenerabiliũ legerit unam eiꝰ personã ꝓ mundi salute patientis in
psaac qui offerebat᷑ a prẽ in altari & in ariete᷑ qͥ immolabatur esse sigurata
Qui in humanitatem occiq̾itur ut oius. & in diuinitate inpassibił ꝑmarias cort
deo patre. ut uiuens cũ suo patre domũ reuertitur ut psãac. Si enim ap¬
te aries humanitatẽ xp̃i. hõ designat deitatem: cur ñ multo aptiꝰ hõ huma-¬
nitatem angłs dĩtatẽ significet :¬
issus ÷ gͦ angłs dnĩ sanctꝰ raphael qͥ int̾pretatur medicina deu ut &e to

Expanded text:
Tobias Saram alligato daemonio sponsam accepit, praecipiente et cooperante archangelo, per quem divinitas nostri Salvatoris non incongrue significatur, sicut per Tobiam humanitas. Nec mirabitur hoc quod duas personas, angeli videlicet et hominis, unam Mediatoris Dei et hominum personam, dicimus figurari, qui in expositionibus Patrum venerabilium legerit unam ejus personam pro mundi salute patientis in Isaac, qui offerebatur a patre in altari, et in ariete, qui immolabatur, esse figuratam. Qui in humanitate occidebatur ut ovis, in divinitate impassibilis, permanet cum Deo Patre, ut vivens cum suo patre domum revertitur Isaac. Si enim apte aries humanitatem Christi, homo designat deitatem; cur non multo aptius homo humanitatem, angelus deitatem significet? Missus est ergo angelus Domini sanctus Raphael, qui interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
uetau nue assumens animalia siue serucra uaste
lo gabelu inmges ciuitate medoro redaat ei cino grashũ
aliquos de credentib eisq uerbi p̃clicanoi negotiũ cõmitua
& ipse in eis ueniat ad colligendas nationes quȩ nec dut
concedat ꝓpiciꝰ ut talentũ uerbi qđ fama qiarcent᷑
ꝑ fiaei ob alentiam reddant e ipsi quoqaa nuytros. se¬
do aggregentur. Nec abnuit dñs s bene rogantũ uota slo¬
piens. nouos cotidie popłos in eccłiam cogit. Pot̾ ut siep dis
septuiaginta translatores acceꝑtint. & ideo cicius fidem
suscipere ualeant ut pote quã & in libris notis
tenebant.
resun psit gͦ raphael itt ex seruis raguel & auo

Expanded text:
ut assumens animalia sive servitia vadat ad Gabelum in Rages Medorum, reddatque ei chirographum aliquos de credentibus, eisque verbi praedicandi negotium committat, et ipse in eis veniat ad colligendas in fidem suam nationesconcedat propitius, ut talentum verbi quod fama didicerunt, per fidei obdo aggregentur. Nec abnuit Dominus, sed bene rogantium vota suscipiens, novos quotidie populos in Ecclesiam cogit. Potest, ut supra dper LXX translatores acceperunt: et ideo citius fidem suscipere valebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Raguelis, et duos
Abbreviated transcription (Latin):
neq couensationis desideria relinquatis & tota m̃te celestia petatis.
onstat enĩ qͥa tanta est prauoꝵ multitudo. tanta p̃ceptoꝵ dei trans¬
gressio ꝑ orbem. quȩ non aliter nisi orbis ipsius extͣmino sic̃ quondã
ia diluiuo tociusq humani generis ab olicione possit terminari.
bscessit ergo tobias

Expanded text:
naeque conversationis desideria relinquatis, et tota mente coelestia petatis. naeque conversationis desideria relinquatis, et tota mente coelestia petatis. Constat enim, quia tanta est pravorum multitudo, tanta praeceptorum Dei transgressio per orbem, quae non aliter nisi orbis ipsius exterminio, sicut quondam in diluvio totiusque generis humani abolitione possit terminari. Abscessit ergo Tobias
Abbreviated transcription (Latin):
tis intelligitur diuinitate patri equał. humanitate nob̾ com¬
iudeoꝵ conu̾sus in sine̾ scłi ad fidem multos habebit doctores ꝙ
ypheticos uiros. qui mentẽ ꝓximoꝵ ad superna desideria ascendant
lũ ei celestis patrie gaudia ꝑpetua crebra uoce resonant.
obias senior in hora eritus sui uocauit ad se tobiam filium suũ.
& septẽ filios eius & nepotes eiꝰ airitq eis. Quia ꝓpe ẽẽt ut̾itus ni
niuȩ & instauratio ierłm ꝙ t̾re isrł. Et tunc in uidea doctores
qͥq fideles & iusti hoc uidentes exituri de mundo suos ꝓpinquos q¬
admonent : quia mundis iã ꝓpinquet ad finẽ &̾ future uite bona
filios tobie unioris in numero septenario ꝙ hos iuuenes fortes in
de niniue. Niãeo enũ qͥa iniquitas eł finẽ dabit ei. Et hoc ÷ dicere
fideliũ suis auditorib. Dirigite intentionẽ cordis ur̃i ut huiꝰ scłi t̾re¬

Expanded text:
tis intelligitur, in divinitate Patri aequalis, humanitate nobis contis intelligitur, in divinitate Patri aequalis, humanitate nobis conJudaeorum conversus in fine saeculi ad fidem, multos habebit doctores et propheticos viros, qui mentes proximorum ad superna desideria accendant, dum eis coelestis patriae gaudia perpetua, crebra voce resonant. Tobias senior in hora exitus sui vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem filios ejus nepotes suos, dixitque eis, quia nive, et instauratio Israel. Et tunc in Judaea doctores quippe fideles et justi hoc videntes, hoc exituri de mundo suos propinquos admonent, quia mundus jam propinquet ad finem, et futurae vitae bona filios Tobiae Junioris in numero septenario, et hos juvenes, hoc estde Ninive. Video enim, quia iniquitas ejus finem dabit ei. Et hoc est dicere fidelium suis auditoribus: Dirigite intentionem cordis vestri, ut hujus saeculi terre
Abbreviated transcription (Latin):
formis accipitur insinuant ꝓost septem ergo. dellumin¬
ti touse ingreottu uoe filis enis quia postqũa illuminls
xp̃u uno angłari lapide fundata mo¬
ngressa sunt ꝙ peccora ꝙr cameli &̾ peccunia multa uroris. Mult
fideliũ persone. multe uirtutes eccłie tunc in popłm hebreoꝵ con¬
gregantur. Ceo & illa peccunia qua susceperat a gabelo. scientia.
quoq scripti& rarũ quas aliquando gentib cõmodabant.
tc̃ eisdem reddetur. Uenerunt cõ sobrini tobie consolantes ei de
tutib gaudent. Rediturus ao celũ angłs apercius illis quis sit
ipse & quare uenerit. quooq sit reuersurus ao dm̃ exponit. & do¬
minꝰ eiãem popło tunc ꝑficiendi laciꝰ suȩ cogitationis munera
ƿatefecit. ad aꝑiens & ofstendens. om̃ib quiã ipse in patre & pater
iu ipso est.
edit ergo angłs ad am̃ remane aquo patrẽ tobias. Et añs ab elec¬

Expanded text:
 qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illumin qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illuminato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam illuminata Christi uno angulari lapide firmata. Ingressa sunt et pecora et cameli, et pecunia multa uxoris. Multae fidelium personae, multae virtutes Ecclesiae tunc in populum Judaeorum congregantur. Sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo. Scientia quoque Scripturarum, quas aliquando gentibus commodabant, tunc eidem redditur. Venerunt consobrini Tobiae, congratulantes ei de tutibus gaudent. Rediturus ad coelum angelus, apertius illis quis sit ipse, et quare venerit, quodque sit reversurus ad Deum, exponit. Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius suae cognitionis munera patefacit, aperiens et ostendens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ipso est. Redit ergo angelus ad Deum, remanet apud patrem Tobias. Et Dominus ab elec
Abbreviated transcription (Latin):
quia uideł nondũ uiuũ ÷. nondũ animal est. seo sꝑatur a uolu¬
cre hoc qͣ posuerat quando uiuat. ꝓcedat. currat. uolet et auls
ait. Ui aut qđ ñ uidemus speramus ꝑ patientiã expectartꝰ Nn
q ur euanglica parabola sub nomine panis piscis & oui: tres su¬
me uirtutes fides scilic& spes &e caritas erprimuritur.
abet gͦ popłs iudeoꝵ adhuc uelam aute faciẽ cordis ut non uiti¬
ligat gram xp̃i : habce albuginẽ. quia sibini&e candidus cp̃ iastus
p̃ om̃ib uidetur. S. hab& eandem albuginẽ quasi m̃branũ quls
qͥ a eebiaten sustinet nitis sub spe stulcissima & suꝑ uacua ues¬
cturi in carne xp̃i atq eos liberatur. eisq regnũ naguĩ dd¬
riper orbem Ses quib conq eoꝵ ablata fuerit erroris caliqt
Mecce uuaeo tobiam filiũ meũ. Ingressa ÷ &̾ post sercer
es sara uacor filu eius Septem dies lucȩ gre spualis qua iis

Expanded text:
quia videlicet nondum vivum est, nondum animans est, sed separatur a voluquia videlicet nondum vivum est, nondum animans est, sed separatur a volucre, quae hoc posuerat, quando vivat, procedat, currat, volet. Et Apostolus ait: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde et in evangelica parabola sub nomine panis, piscis, et ovi, tres summae virtutes, fides scilicet, spes, et charitas exprimuntur. abet ergo populus Judaeorum adhuc velamen ante faciem cordis, ut non intelligat gratiam Christi. Habet albuginem, quia sibimet candidus et justus prae omnibus videtur. Sed habet eamdem albuginem quasi membranam ovi; quia caecitatem sustinet mentis, sub spe stultissima et supervacua nascituri in carne Christi, atque eos liberaturi eisque regnum magnum daturi per orbem. Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sarra uxor filii eius e
Abbreviated transcription (Latin):
un sumens tobias. de felle piscis: liuit occłos patri suo. Et dñs cre¬
dentib reuelat aꝑcius. quanta ÷ malicia draconis antiqui qui ali
in passione quondam deuorare gestiebat : s ꝑ. hoc ipse potius. occilus
quasi mbranũ cui albugo egredi postqũa liti ullit de felle piseis
& uisũ recepit. Et uideoꝵ popłs postquã amarissimã nequissim lo¬
tis malicia cognouerit : amissimã recipi&e lucẽ. Albugo quȩ obselti¬
at occłos eiꝰ stulticiã sibun& placendi designat ÷ habentẽ zelũ ae
s nõ scđm scientiꝙ̃ Et sicut iterũ dicit. suã uolentes iusticiã conisti¬
tuere iusticie dĩ ñ sunt subiecti. P upilla enĩ igra uidet ÷ alba te¬
brescit. Et qͥ sapientes sibi uidentur  aicentes nũquio & nos odi
sum: in his ueritas ñ ÷. Qui aũt suę fragilitatis ꝙ ignoranti an
eAicere nort : hi lucẽ uitȩ sunt fruituri in dño. Bene aĩt abi¬
go quasi mbranũ numatur oiu ẜ ouũ quippe spes designatiũ

Expanded text:
Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat apertius, quanta est malitia draconis antiqui, qui illum in passione quondam devorare gestiebat; sed per hoc ipse potius occisus, quasi membrana ovi albugo egredi, postquam liniti sunt de felle piscis, et visum recepit. Et Judaeorum populus, postquam amarissimam nequissimi hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo, quae obsederat ejus oculos, stultitiam sibimet placendi designat. Habent enim zelum Dei, sed non secundum scientiam . Et sicut iterum dicit: Suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra videt, alba tenebrescit. Et qui sibi sapientes videntur, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus ? in his veritas non est. Qui autem suae fraebras meas ; hi luce vitae sunt fruituri in Domino. Bene autem albugo quasi membrana erat ovi, per ova quippe spes designatur;
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃itia qm̃ stristicia magna ÷ &e continimꝰ dolor cord
credentib ex uideis. ꝓ cecit̾ate in creduloꝵ qui sunt cog¬
nati eor scđm carne̾ qui sunt isrłite.
imusit gͦ tobiã raguel ad parentes suos tradens ei sarq̃
cõ multa purinia. Remittunt in fine doctores eccłie
accerit. Precessit angłs & tobias ad̃ parentes suos. deinde
secut᷑a : uror eiꝰ cũ substantia & familia enus postquã illu¬
minatus est pater eius srecedit diuina gr̃a ad illumi¬
recte fidei quasi uiso angło & filio suo quos diu nõ uider.¬
bi est congregata participatione misteriorum celestuĩ
uingunt.
pxpinquantib aomui: ꝓ̃cucurrit canis qͥ simil fue¬
rat in uia & qͥsi nunti adueniens. blandimͣto suie
aiude gaudebat. Non contẽnenda ÷ figura huiꝰ canis
qui iuator & comes angłi ÷. Poctores ergo sicut supͣ docu¬
in copiit ecołiȩ. qui sepe confligendo cõ hereticis lupos graues
A pastoris sũmĩ fugant ouili. Quib bene congruit. qđ canib

Expanded text:
iam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum secundum carnem, qui sunt Israelitae. Dimisit ergo Tobiam Raguel ad parentes suos, tradens ei Saram cum multa substantia. Remittunt in fine doctores Ecclesiassumpsit. Praecessit angelus et Tobias ad parentes ejus; deinde secuta est uxor ejus cum substantia et familia ejus. Postquam illuminator pater praecedit divina gratia ad illumirectae fidei, quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderst de gentibus congregata, participatione mysteriorum coelestium jungunt. Appropinquantibus domui praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda est figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis, lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene congruit, quod canibus
Abbreviated transcription (Latin):
sulere blandim̃to suȩ caude gaudebat canis. Cauda quippe que
sinis ⁊ corporis finẽ bene oꝑationis id÷ perfectionis uł carte mer-¬
cede que smẽ sine tribuitur insinuat. Blandim̃to gͦ caudȩ qau
pecolligendam intelligunt. gaudent de pinii ꝑ cepcione septni.
otfendens pedio currere. Audito a doctore uerbo salitis earirgt¬
quãuus offendens gressib oꝑm: donec plene fid̃ei & oꝑationis bone lux
uiã fid̃ei plene ingͣit ei tam᷑ qui lum̃ ueritatis bene cognouit: asm
pbere qua ad dimñ perueniat satagrere
esuscipiens osculatiis ÷ eũ cũ uarore sua fentes p̃ gaudio. Cu¬
cipiens c̃ gaudio in fine uidea copulã xp̃i iungit & fletũ gui

Expanded text:
pulchre, blandimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae grecolligendam intelligunt. Gaudent de praemii perceptione vitaeoffendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurquamvis offendens gressibus operum, donec plenitudo fidei et operationis bonae, lucem viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene cognovit, assensum praebere, qua ad Dominum perveniat, satagit. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, flentesque prae gaudio. Suscipiens cum gaudio Jud
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor libros scĩ euangłii fid̃e & oꝑatione conseruant.
ꝗa quattuor iurtutib pͥmũ prudentia. fortitudine: tẽpe¬
paattia iusticia muniuntur. quia ꝑ orbem uniuersũ qui
qattuor plagis distinguntur. gregemi xp̃i instituuat fec̃
raguel uacas & arietes occioi quia popłs gentiũ tales eosqͣ
ae sua. stirpe ad fidem uenert᷑ essȩ oocuit: quos rͣ enunentia
uindutis teptare appeterce. nec tẽptatos iuncere. s uictores
posset facere maytyres. ui certe ipse fecit occidi quos carni
uoꝵ ꝓfecisione parauit epiuas omnib uicinis atq amicit su¬
qͥa ꝓfecto uita. passio & corona scoꝵ multis tribuunt ꝙ¬

Expanded text:
ide et operatione conservant, quia quatuor virtutibus primis, prudentia, fortitudine, temperantia, justitia, muniuntur; quia per orbem universum, qui quatuor plagis distinguitur, gregem Christi instituunt. Fecit Raguel vaccas et arietes occidi, quia populus gentium tale eos qui de sua stirpe ad fidem venerant, esse docuit, quos praeeminentia virtutis hostis tentare appeteret, nec tentatos vinceret, sed victores posset facere martyres. Vel certe ipse fecit occidi, quos carneQuarum occisione paravit epulas omnibus vicinis suis, quia profectus, vita, passio et corona sanctorum, multis laet
Abbreviated transcription (Latin):
dał aterne mortis rapuisset interitus S docente uitemle
ipsa ueritate que foris ꝑ p̾dicatoꝵ ora sonabat : tandem
intellexit: qua necesse ees. ut stulta aicerent ⁊ stutd ib
ut roduetus tobias ad saram in cubiełm ꝓtulit᷑ derassi¬
⁊ añs aecepturis eccliam de gentib in pͥmo cespansi

Expanded text:
aeternae mortis rapuisset interitus. Sed docente intrinsecus ipsa veritate, quae foris per doctorum ora sonabat, tandem intellexit quia necesse esset ut stulta dicerent stulti, perIntroductus Tobias ad Saram in cubiculum, protulit de cassinus accepturus Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
marent. qui tam̃ postmnodum agnita luce ueritatis. quasi au¬
om̃e nubilũ dubitationis sua de mͣte pepuler̃. ac ueraciter
p̃m hoste ꝓstrato sponsũ ẽẽ sc̃ȩ eccłie cognouerunt..
etatus raguel de uita tobie. & coñiunctione a̾c nuptiis
de fide ap̃i popłs gentiũ de uocatione gentilitatis ad dmͣ. tan¬

Expanded text:
marent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi aumarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi auomne nubilum dubitationis sua de mente pepulerunt, ac veraciter Christum, hoste prostrato, sponsum esse sanctae Ecclesiae cognoverunt. Laetatus Raguel de vita Tobiae, et de conjunctione ac nuptiis de fide Christi populus gentium, et de vocatione gentilitatis ad Deum, tan
Abbreviated transcription (Latin):
gibpti afiare sue tenerris obscurata. Nec in mertto qu
deseritur a gr̃a diuinȩ locis. repletur a pͥncipe tenebra¬
rũ. App̾hensum uͦ angłs demone̾ qͥ tobiam occidere cupi-¬
ebat ligauit in deserto suꝑioris egipti. qͥa cohibitũ a rap¬
tu fidelium qͥ m̃bra sunt sui redemptoris. idem dñs q
redemptor nr̃ diaboli in fidelib tantum dñari ymitdit.
In quib etiam ligatũ tenet eum : qͥa uec ipsos qllos possi¬
aet impios tantũ ledere soͥnitur. quantũ insaciabili
sfurore desiderat. Int̾ea circa pulloꝵ hantũ timens raguel
ne forte occisiis ẽẽt sa demone tobias fodit sepulerum com̃ ser¬
uis. s hoc comfestim agnita sospitate illiꝰ t̾ra iussit repleri.
antꝰ pulloꝵ sonus ÷ p̾dicantium qͥ cõ mane dienq uerũ fidei
post tenebras eryoris affuturũ canerent : erant quidam in
popło gentiũ qͥ aubitarent an uere ds hostem uicisset anti¬
quũ id̾eoq fidem. nominis eiꝰ obruere atq abscond̾ere saciꝰ esti¬

Expanded text:
idiae suae tenebris obscurata. Nec immerito qui deseritur a gratia divinae lucis, repletur a principe tenebrarum. Apprehensum ergo angelus daemonem, qui Tobiam occidere cupiebat, ligavit in deserto superioris Aegypti; quia cohibitum a raptu fidelium, qui membra sunt sui Redemptoris, idem Dominus et Redemptor noster diabolum infidelibus tantum dominari permittit. In quibus etiam ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aesti
Abbreviated transcription (Latin):
anima sceleris inueniret .:¬
T expauescens piscem tobias ÷ clamauit uoce magna
dicens. Unẽ : inuadit me &̾ dñs imminente mortis
articło cepit pauere & tedem ñ diabolũ ꝑtimescens: sed¬
posset. transiret ab eo orã. Et dipit. Abba pater. om̃ia

Expanded text:
anima sceleris inveniret.anima sceleris inveniret. Expavescens piscem Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et Dominus, imminente mortis articulo, coepit pavere et taedeposset, transiret. Ab eo ora, Abba Pater, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani deuoratorẽ. hoc diabolum designat . qui dñ
in redẽptore nr̃o morte carnis appeteret. capt̾us : potenta
diiunitatis̃ fluuiꝰ tygris qui ꝓpter radipissimii cursũ a tgri
bestia uelocissima nom̃ accepit. decursũ ur᷑e mordisae mar¬
talitatis indicat. In quo piscis latebat inmanis : quia in uisibi¬
ł humani generis seductor mortis habebute imꝑiuꝰ. Mansto
tobias uiata tygris fluenta qͥa añs in munao apparens uit
peccatores ac mortales uitam duarit. s nec eũ peccati unda
tetig. neq in illo suũ aliquid adueniens princeps tenebra¬
rũ repperit
xuit aut tobias in fluuiũ ut lauaret pedes suos. Et
añs mortẽ cui nichil debebat suscepit. ut fideles om̃s sua
uidelic& m̃bra contagio peccati ꝙ mortis ablueret. Decurrit
tobie piscis deuorarẽ cupiens. Et dño passo in cruce uenit di¬
bolis qui eũ crusigi docuerat. querens siquid forte in eius

Expanded text:
generis humani devoratorem, hoc est diabolum designat, qui dum generis humani devoratorem, hoc est diabolum designat, qui dum in Redemptore nostro mortem carnis appeteret, captus est potentia divinitatis. Fluvius Tigris, qui propter rapidissimum cursum a tigride bestia velocissima nomen accepit, decursum nostrae mortis ac mortalitatis indicat. In quo piscis latebat immanis, quia invisibilis humani generis seductor mortis habebat imperium. Mansit Tobias juxta Tigris fluenta, quia Dominus in mundo apparens, inter peccatores ac mortales vitam duxit, sed eum nec peccati unda tetigit, neque in illo suum aliquid adveniens princeps tenebrarum reperit. Exivit autem Tobias in fluvium, ut lavaret pedes suos; et Dominus mortem, cui nihil debebat, suscepit, ut fideles omnes, sua videlicet membra, a contagio peccati et mortis ablueret. Occurrit Tobiae piscis, devorare illum cupiens; et Domino passo in cruce venit diabolus, qui eum crucifigi docuerat, quaerens si quid forte in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ doctrina dẽptatio. passio. resurrectio. ascensio. sp̃s soĩ missio. fides crederi¬
tiũ in fidelium ꝑsecutio. Quib ꝑactis ipse merliator dei & hominũ pͣdica
uit. per gaudid superne salutis &e pacis. & his qui cred̾e atq accipere uole¬
iarte ea ꝑ se ipsũ donauit sicq ad salutem gentiũ ineisdem suis doctorib
Profectus gͦ tobiasi & canis setutus est eũ. Ueniente aũt añi
ae saluandas gentes sc̃i p̃dicatores ft̃ eꝰ uestigia secitti quia quę uissit mn¬
quia aomũ substantiã. oues sui conditoris spũales a surib bestiisq ĩ
abin mundis spiritib & hominib defendunt epraticisiiũ¬
ansiti tabias auce angło ꝓfectus pͥma mansione fluuiuꝰ tygris
ce exiuntlanarẽ pedes suos & exunt piscis un manis
erit ad deuorandũ eum hic denuo passionis dñice sacra¬
m̃tũ manifestus significatur. Pic̾is enĩ immanis qui a tobia ci
eũ deuorare appeter&e angło docente occisus est: antiquum

Expanded text:
ejus, doctrina, tentatio, passio, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides credentium, infidelium persecutio. Quibus in Judaea peractis ipse Mediator Dei et hominum praedicaet pacis. Et his qui credere atque accipere volebant, ea per seipsum donavit, sicque ad salutem gentium in eisdem suis doctoribus Profectus est ergo Tobias, et canis secutus est eum. Veniente Domino ad salvandas gentes, sancti praedicatores sunt ejus vestigia secuti, quia quod jussit, imquia domum, substantiam, oves sui Conditoris spirituales, a furibus bestiisque, id est, ab immundis spiritibus et hominibus defendunt haereticis. Mansit Tobiaset exivit ut lavaret pedes suos, et ecce piscis immanis exivit ad devorandum eum. Hic denuo passionis dominicae sacramentum manifestius significatur. Piscis enim immanis, qui a Tobia, cum eum devorare appeteret, angelo docente occisus est, antiquum
Abbreviated transcription (Latin):
aabo tibiꝰ gentes hereditatem guãr & rossessionent
nemi qꝑ doctores sui uerbi qui libenter suscepit eos in
purimis locis ut apłor actus te stantur. e¬
riniis filiam raguel primo expauit. sciens quio ꝑ¬
uenisset ilis septem uiris s docente angło qͥa il¬
munai eã habe non possent tobias aueo am̃ tineni

Expanded text:
dabo tibi gentes haereditatem tuam, et pulum nationum per doctores sui verbi, qui libenter accepit in plurimis locis, ut apostolorum Actus testantur. Petitus filiam Raguel primo expavit, sciens quid provenisset illis septem viris; sed docente angelo, quia immundi eam habere non possent, Tobias autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ filios arietũ. Sũt aũt pingues uacce ÷ qͥa suꝑne dilecti¬
onis gp̃a sunt peferti doctores. De qua psalmista p̃catur. Sic̃
adipe pinguedinis repleatur anima mea. Sunt due uacc̃e
ut hostia uiua fiant᷑. uł in fidelium manib tradunt occi¬
dendũe tales numiru ꝑ arma iusticie adeatris & a sinistris.¬

Expanded text:
Domino filios arietum . Sunt autem pingues vaccae, quia superna delectationis gratia sunt referti doctores. De qua Psalmista precatur: Sicut adipe pinguedinis repleatur anima mea . Sunt duae vaccaut hostia viva fiant, vel in manus infidelium tradunt occidendum: tales nimirum per arma justitiae, a dextris et sinistris,
Abbreviated transcription (Latin):
is eredunt conuenit qui se suosq in hoc consolant᷑ qđ uere
futurũ sit tempꝰ quando reutatur ad eos dñs & tunc omus
isrł saluus fiat. scĩentes qͥa satis fidelis ÷ qui hoc ꝓmisit.
designat. Rogat tobiã raguel apliori tẽpore manere
fecit᷑. nec auditur dcente tobia. Ego noui quia ꝓat̾ m̃s a
mater mea mͦ dies conpittant. & crueiatur sp̃c eorł in
ipsis. Et c̃ plenitudo gentiũ intrauerit : nullus ꝓhib̾e¬

Expanded text:
is credunt, convenit; qui se suosque in hoc adhuc consolantur, quod vere futurum sit tempus, quando revertatur ad eos Dominus, et tunc omnis Israel salvus fiat; scientes, quia satis fidelis est Dominus, qui hdesignat. Rogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentium intraverit, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
proficiunt ad medelã : quia quanto ea cerciꝰ ex ploremus. tanto
cantius declinamus.:
eos significat qͥ de m̃bris diaboli in xp̃i m̃bra transferuntur.
u de in fidelitate conuertunt᷑ ad fidem. Quicqͥd uͦ dimiserunt.
eos econtra demonstrat. qͥ audito dĩ u̾bo malunt int̾ m̃bra
mortua ac putida sui deceptoris residere quã ad societatem
saluatoris referrii assauit carnes eiꝰ ui eis quos carnales u¬
uenit. s igne sui amoris spũales ac fortes reddidit. Peniq sp̃s
in corde salem sapientię tribuit.
aa fudem qͥ sufficerent ad exẽplum uiuendi uł ad ministeri
sp̃dicandi quousq ꝙ̃ in gentib eccłisie fundam̃ta locaret
uggerit angłs tobiȩ. ut ingressus domũ raguel filiam¬
euĩs. sarã petat sibi u̾rorem Raguel indicat popłm gentiũ.¬

Expanded text:
proficiunt ad medelam; quia quanto ea certius exploramus, tanto proficiunt ad medelam; quia quanto ea certius exploramus, tanto cautius declinamus. ignificat qui de membris diaboli in Christi membra transferuntur, id est, de infidelitate convertuntur ad fidem. Quidquid vero dimiserunt, eos econtra demonstrat, qui, audito Dei verbo, malunt inter membra mortua ac putida sui deceptoris residere, quam in societatem Salvatoris reverti. Assavit carnes ejus in eis quos carnales invenit, sed igne sui amoris spirituales ac fortes reddidit. Denique Spirin corde salem sapientiae tribuit. ad fidem, qui sufficerent, ad exemplum vivendi, vel ad ministerium praedicandi, quousque etiam in gentibus Ecclesiae fundamenta locaret. Suggerit angelus Tobiae, ut ingressus domum Raguel, filiamm petat sibi uxorem. Raguel indicat populum gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
piscẽ ꝯ latius scĩs aꝑuit. or qͣsi archana insidiarũ eiꝰ euiscera¬
uit. Reposuit sibi cor eius ÷ qͥa calliditatẽ eiꝰ libris seĩs indi¬
uoluit. de qua soriptũ est. Serpͥens aũt callidior erat cunctis
animantib t̾rȩ. De quo corde dicit ꝙ paulus. Non enĩ ignorams
cogitationes eius Reposuit & fel. quia qnto maliciȩ furore con¬
tra genus humanũ seruiret. ꝓpter cautelȩ stud̾iũ scribi. q
conseruari uoluit. Iecur quoq reposuit qͥa maturitatẽ consilioꝵ
eius maligna aduersus eos in notescere uob̾ ꝑ doctores uerita¬
tis dignãtus ÷. fier̃ enĩ quia calore ac uirtute iecoris occulta:
cibi ex̃quoquantur comesti. ut ad digestionẽ ꝑ ueniant. Con
uͦ ea quȩ agere dponimꝰ sedula cogitatione quo ordine sint
ꝑagenda exquirimꝰ qͥsi acceptos instomacho cibos ardore iece¬
ris exeqͥmus. Qunt enĩ necessaria hec inquit ad medicam̃t
utilit. Astutia ꝑ malicia. doli hostis antiqui nobis agnita

Expanded text:
i latius sanctis aperuit, et quasi arcana insidiarum ejus evisceravit. Reposuit sibi cor ejus, quia calliditatem ejus libris sanctis involvit; de qua scriptum est, Serpens autem erat callidior cunctis animantibus terrae . De quo corde dixit et Paulus: Non ignoramus cogitationes ejus . Reposuit et fel, quia quanto malitiae furore contra genus humanum saeviret, propter cautelae studium scribi et conservari voluit. Jecur quoque reposuit, quia matuejus malignam adversum nos innotescere nobis per doctores veritatis dignatus est. Ferunt enim quia calore ac virtute jecoris occulta cibi excoquantur comesti, et ad digestionem perveniant. Cum vero ea quae agere disponimus, sedula cogitatione quo ordine sint peragenda exquirimus, quasi acceptos in stomacho cibos ardore jecoris excoquimus. Sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter. Astutia et malitia diaboli hostis antiqui nobis agnita
Abbreviated transcription (Latin):
bd eũ Imittit dñs credentib ⁊ ex popło uioeoꝵ quãuis idem popłt ex mag¬
na parte sit cecatus qđ in carnationis suę sacrañita plebi gentiliũ apiat.
rur susq in sine tẽpoꝵ eadem popło suo ex quo carnẽ assumpserat. laciꝰ panaat.
comtante ubiq simi & in cuncta oꝑante fi̾e auimitatis ipsius. Dicit upse
qmauetiu ad medosi &ꝰ alias oues habeo quȩ nͣ st̃ ee hoc ouili &e illas opor¬
tet ine aucere ae cetera dicit apłs de reductu. Donec plenitudo gentiũ intra¬
re asic om̃s isrl saluus fierae. Int rogante angłm tobidu un elset: ego sũ
moils secursas ananie magni Efiliꝰ dtarias intͥpretatur aduitor ansina¬

Expanded text:
ibus ex populo Judaeorum, quamvis idem populus ex magna sit parte caecatus, quod incarnationis suae sacramenta plebi gentilium aperiat, rursusque in fine temporum, eadem suo populo ex quo carnem assumpserat, latius pandat, comitante ubique simul et cuncta operante fide divinitatis ipsius. Dicialias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, etc. . Dicit Apostolus de reditu: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum, inquit, Azarias Annaniae magni filius. Azarias interpretatur adjutor Domin
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tu. Bixit angelus tobie.
pyhende branciã piscis: &̾ trahe eu ad te. App̃hen¬
ãit dñs diabolũ & eũ qͥ se in morte capere uoluit
moriendo cepit & uicit. App̃hendit aut̃ brranciau enis
ut capit nequissimũ a corpore decepto potentiȩ suȩ der¬
tera reꝑaret. Id ÷ nequitiam hostis antiqui ab eoꝵ quos
sibi male coniunrerat. & quasi corpis suũ secũ fecerat
corde auferrꝙ & hos eccłiȩ sue corpori piꝰ redẽp̃tor uisen¬
ret. Branciã qͥppe habae ip̃sius in confinio capitis & corie¬
ris sui. Sic aũt dñs nr̃ caput eccłiȩ sue. ȩccłia uͦ corpill

Expanded text:
ixit angelus Tobiae, Apprehende branchiam piscis, et trahe eum ad te. Apprehendit Dominus diabolum, et eum qui se in morte capere voluit, moriendo cepit et vicit. Apprehendit autem branchiam ejus, ut caput nequissimum a corpore decepto, potentiae suae dextera separaret, id est, nequitiam hostis antiqui ab eorum quos sibi male conjunxerat, et quasi unum corpus secum fecerat, corde auferret, et hos ecclesiae suae corpori pius Redemptor insereret. Branchiam quippe habet piscis in confinio capitis et corporis sui. Sicut