comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui crediderunt in nomine eius:
uidentes signa et prodigia quȩ facie-¬
bat. Suꝑtus enim hoc dixit. Cum au
quid dicit: Erat princeps iudeorũ
nomine nichodemus: uenit ad eum
nocte. & ait. Rabbi: scimus quia a dõ
uenisti magister. Et iste ergo credide:¬
rat in nomine eius. Et ipse unde cre-¬
diderat: Sequitur. Nemo enum po¬
test hȩc signa facere quȩ tu facis: nist
fuerit deus cum eo. Si ergo nichode¬
mus de illis multis erat qui credide¬
rant in nomine eius: iam in isto nicho¬
demo attendamus. quare iħc non se
credebat eis. Respondit iħo: et dixit .uiii.¬
ei. A men amen dico tibi: nisi quis
renatus fuerit denuo. non potest
se credit iħic: qui nati fueruit de¬
nuo. Ecce illi crediderant in eũ:
et iħc non se credebat eis. Tales
sunt omines cathecumini. Ipsi iam
credunt in nomine enis: sed iħc
non se credit illis. Intendat et in¬
telligat caritas ur̃a. Si dixerimꝰ
cathecumino credis in xp̃m: res¬
pondet credo. & signat se. Iam cru-¬

Expanded text:
erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autquid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes catechumeni. Ipsi jam credunt in nomine Christi, sed Jesus non se credit illis. Intendat et intelligat charitas vestra. Si dixerimus catechumeno: Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se, jam cru
Abbreviated transcription (Latin):
& non per spetiem. nulli qtamlibet
mundo cordeꝰ plene concedtur. scili-
cet ꝑfecta enis satiecaᷤ cun glã dñi
maifestabitur: in eterya iustox re¬
tributione seruattr. quia nulli pos¬
sibile est matori posslere in peregri¬
natione. quod ei ꝓnittitur in pertien
bilem dei suauiatem tota mentis
auiditate. giremus. confiderantes
quȩ et quana funt quȩ promittun¬
tur in celit ne a bratno stiꝑnȩ uoca¬
tionis cii sum nr̃m reuocent ea qͣ
cecis &xuipidis mentibris appeten¬
dã iplentur in terris. Diligamus
misdiam ꝑ quam redempti sumtis:
coni ꝑditi essemtis. Conseruemus
stitatem: cuius amatorem se esse
monstranit. qui de caste mulieris
u̾sctib mimaculatum fibi coepus
aptauit. Confor memur ei qui uitam
suam in terris regulam nobis ꝓpostut
xp̃iane conuersationis: qui primo ad¬
tientu suo uoluit nos intus ad ima¬
ginem reformare suam. scdõ uero etiã
reformabit corpus humilitatis nr̃e.

Expanded text:
et non per speciem , nulli quamlibet et non per speciem , nulli quamlibet mundo corde plene conceditur, sed perfecta ejus satietas, cum gloria Domini manifestabitur, in aeterna justorum retributione servatur, quia nulla possibile est viatori possidere in peregrinatione, quod ei promittitur in perventibilem Dei suavitatem tota mentis aviditate gustemus, considerantes quae et quanta sint quae promittuntur in coelis, ne a bravio supernae vocationis cursum nostrum revocent ea, quae caecis et cupidis mentibus appetenda videntur in terris. Diligamus misericordiam, per quam redempti sumus cum perditi essemus. Conservemus castitatem, cujus amatorem se esse monstravit qui de castae mulieris visceribus immaculatum sibi corpus aptavit Conformemur ei, qui vitam suam in terris regulam nobis proposuit Christianae conversationis, qui primo adventu suo voluit nos intus ad imaginem suam reformare: secundo vero, etiam reformabit corpus humilitatis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
quo decursis nouen mensibus. scdm
legem parientimmatum tixore sua. id
est carne nr̃a. tanqũ sponsus de tha-¬
lamo procedens. tabeliaculum suum
id est carnem assumptan. in sole posci¬
it: quia carnem suam pe quam de¬
bellaturus erat hostem tiuilem cunc¬
tis exhibuut. factus est itaꝗder con¬
destensionem nr̃e humanitate tanꝗͣ
lac paruuloꝵ: qui in subłmutad suȩ
deitatis. panis est angłoꝵ. Per cadem
etenim sumpsinus iuestatem. Sida
imrim piȩ matres lactescentem in sa
sobdum cibum ꝑ ubera ministran in¬
digentiȩ parutlox. ntq in eis ꝑ ubera.
ut iam non egeant tiberibus: quando
confortati ꝑ alimoniam lactis. icdonei
ssiuit ad conterendam solidam escam
panis. Ita quoq reparator ac nutritoe
nr̃i. longe a se remotos in regionem
dissimilitudinis. alere uoluit lacte
suȩ incarnationis: quo crescere nos
faceret ad suaiussimum et meffan¬
lem gustum suȩ diuinitatis. Qaita¬
men quamdu per spem ambalamꝰ

Expanded text:
quo, discursis novem mensibus, secundum quo, discursis novem mensibus, secundum legem parientium, cum uxore sua, id est carne nostra, tanquam sponsus e thalamo prodiens, tabernaculum, id est carnem assumptam in sole posuit , quia carnem suam, per quam debellaturus erat hostem, visibilem cunctis exhibuit. Factus est itaque per condescensionem nostrae humanitatis tanquam lac parvulorum, qui in sublimitate suae divinitatis panis est angelorum. Per carnem enim suximus majestatem. Sic nimirum piae matres lactescentem in se solidum cibum per ubera ministrant indigentiae parvulorum, fitque in iis per ubera ut jam non egeant uberibus, quando confortati per alimoniam lactis, idonei fiant ad conterendam solidam escam panis. Ita quoque reparator ac nutritor noster longe a se remotos in regione dissimilitudinis alere voluit lacte suae incarnationis, quo crescere nos faceret ad suavissimum et ineffabilem gustum suae divinitatis, qui tamen quandiu per spem ambulamus,
Abbreviated transcription (Latin):
posteriora. Si enim solis radins cristal¬
lun penetrans. nec ingrediendo ꝑforat.
nec egrehendo dissipat: quantomagis
ad ingressum fiel ogressum ueri et et̾¬
m solis. uterus uirguns clansus et in¬
teger ꝑscuerat: Sic ille rubus ardens
et non combustus. in typum urgunta
sic id ipsum presignans turgi aaron sum¬
mi sacerdotĩ. nec fucco animata. nec se-¬
mine fecundata. quod natura non ha-¬
buit. flores fructumq produxit. Quȩ
ergo ratio est ut non credatur deus ho¬
muinem posse facere sine uiro de fen¬
na: qui primum hominem nec de turo
fecit nec de femina : Nec mirum. ue¬
et partus humanus: et ueram deitatẽ
comprobat uterus intemeratus. Con¬
tinetit in hoc conceptu fratres kin̾i
magnumet mirabile sacramentum:
quo deletopreuaricationis mrogra¬
pho. diuma onfederantur et humana.
fiuntq dto incarne ima. xp̃c uudelicet
et ȩcclã. Cinus conitinctionis quasi
thalamus uterinut gmalis extitit: de

Expanded text:
posteriora. Si enim solis radius crystalposteriora. Si enim solis radius crystallum penetrans, nec ingrediendo perforat, nec egrediendo dissipat: quanto magis ad ingressum vel egressum veri et aeterni Solis, uterus virginalis clausus et integer perseverat? Sic ille rubus ardens, et non combustus, in typum virginitsic idipsum praesignans virga Aaron summi sacerdotis, nec succo animata, nec semine fecundata, quod natura non habuit, flores fructumque produxit . Quae ergo ratio est, ut non credatur Deus hominem posse facere sine viro de femina, qui primum hominem nec de viro fecit, nec de femina? Nimirum veet partus humanus, et veram divinitatem comprobat uterus intemeratus. Continetur in hoc conceptu, fratres charissimi, magnum et mirabile sacramentum, quo deleto praevaricationis chirographo, divina confoederantur et humana, fiuntque duo in carne una Christus videlicet et Ecclesia. Cujus conjunctionis quasi thalamus, uterus virginalis exstitit, de
Abbreviated transcription (Latin):
corp. immacalatum ¶ aptarer quia
ante tempora predestinatus est in tur
tute filius dei. Unde et eidem beatis¬
simȩ urgii dicitur. Quod enim ex
te nascetur sc̃m̃: tiocibitur filius dei.
ut uitio careret eius generatio. per quam
purganda erat filioꝵ euȩ uitiosa genera¬
tio. Tria enim mala eua sequacibus suis
intuilit. indelicet ut uiris essent subiec¬
te. et in delicto carnalis concupiscentiȩ
conciperent. et in dolore filios parerent.
concipitur: has munditia generatur.
Nulla fie̾ri potuto tristicia concipien¬
ti: nulla difficultas parienti. Qui enim
lecificare uenerat triste sclm: contrista¬
ri non debuit uentris hospitium. Sic¬
ratur onini corruptione caruit. iste
conceptus: ita quicquid heretici gar¬
riant ainconcipiendo et pariendo uirgi¬
nis uterus ꝑmansit intemeratus. Qtod
indubitanter cognoscere potest. et ratio¬
nabiliter alq̃s approbare mansuetudo
xp̃iana: transsumptionem faciendo de
mainoribus ad maiora de prioribus ad

Expanded text:
corpus immaculatum sibi aptaret, qui ante tempora praedestinatus est Filius Dei in virtute. Unde et eidem beatissimae Virgini dicitur: « Quod enim ex te nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei .ut vitio careret ejus generatio, per quam purganda erat filiorum Evae vitiosa generatio. Tria enim mala Eva sequacibus suis intulit, videlicet, ut viris subjectae essent, et in delicto carnalis concupiscentiae conciperent, et in dolore filios parerent .concipitur, hac munditia generatur. Nulla potuit fieri tristitia concipienjorem hac dilectionem nemo habet, laetificare venerat triste saeculum, contristare non debuit ventris hospitium. Sicut ergo omni corruptione caruit iste conceptus, ita, quidquid haeretici garriunt, in concipiendo et pariendo Virginis uterus permansit intemeratus. Quod indubitanter cognoscere potest, et rationabiliter aliis approbare mansuetudo Christiana, transumptionem faciendo de minoribus ad majora, de prioribus ad
Abbreviated transcription (Latin):
atq exercitum duceret: erat quidem
ut est sollempnȩ nr̃is: iitiale signum
dominicȩ passionis acceperat. Cum gͥ¬
anxius et multa secum de imnimen¬
tis belli necessitate peruole̾ns iter
tur auxilium. tudit per serenum ad
orientis partem in celum signum erci¬
cis igneo fulgore rutilare. Cumq tan¬
to uisu fuisset exterritus. ac notio ꝑ¬
turbaretur aspectu: assistere sibi ui-¬
det anglãs dicentes. Constantine:
ria securus. signum crucis quod in ce¬
lo uiderat in sua fronte designat. et
ita celitus inuitatus ad fidem. non mͥ
tum est. saule saule quid me ꝑseqtieris.
sequeris. nisi quia hoc non adhuc ꝑse¬
quens. sed iam consequens muntatur:
signum quod in celo fuerat denions¬
tratum. in militaria uexilla tranffor¬
mat. ac labrum quod clicunt. in spe-¬
tiem crucis dominicȩ exaptat: et ita
armis uexillisq religionis instructꝰ.
aduersus impioꝵ arma proficiscitur.
S et in dexteram manum suam.
signum nichilominus crucis ex au¬

Expanded text:
exercitum duceret, erat quidem ut est solemne nostris initiari, signum Dominicae passionis acceperat. Cum igitur multa secum de instantis praelii necessitate pervolvens iter tur auxilium, vidit per soporem ad orientis partem in coelo signum crucis igneo fulgore rutilare; cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo perturbaretur aspectu, astare sibi vidit angelos dicentes: Constantine, ria jam securus, signum crucis, quod in coelo viderat, in sua fronte designat, et ita coelitus invitatus ad fidem, non mihtum est: Saule, Saule, quid me persequeris? nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur. Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla transformat, ac Labarum, quem dicunt, in speciem crucis Dominicae exaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur. Sed et in dextra sua manu signum nihilominus crucis ex au
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ sermo serpit ut cancer. et fame ᷤ
audiendi uerbi dei. et cõmotio unu̾¬
se terrȩ. et a uera fide separatio in
hereticis magis intelligi: qui contra
se inuicent elimicantes ecclẽ uictorrã
faciunt. Quod autem dixit hȩc om
ma mitia sunt cdoloꝵ meltus trans-¬
fertur parturitionum: ut quasi
conceptus quidam ꝯͣduentus anti-¬
xp̃i non partus intelligatur. Tunc
tradent nos in tribulatione & occi-¬
dent uos. Per aplos omnium creden¬
tium ꝑsona signatur: non quo eo
tempore aplĩ in corpore repperien¬
di funt. Et quoniam abundabit
iniquitas refrigescet caritas multox.¬
multoꝵ. Multi enini sunt uocati.
pauci uero electi. Nam et in apłis
et similibus eoꝵ: ꝑmanfura est cari¬
tas: de qua scriptum est. Aqua mul¬
ta: non poterit extinguere carita.¬
tem. Et ipse paulus. Quis nos se¬
perabit a caritate. xp̃i : Tribulatio

Expanded text:
quorum sermo serpit ut cancer , et fames quorum sermo serpit ut cancer , et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Quod autem dixit: Haec autem omnia initia sunt dolorum, melius transfertur, parturitionum: ut quasi conceptus quidam adventus Antichristi, non partus intelligatur. Tunc tradent vos in tribulationem, et occident vos; et tium persona signatur, non quo eo tempore apostoli in corpore reperiendi sint. Et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multormultorum. Multi enim vocati, pauci vero electi. Nam in apostolis et similibus eorum permansura est charitas, de qua scriptum est: Aquae multae non poterunt exstinguere charitatem . Et ipse Paulus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio,
Abbreviated transcription (Latin):
minib scripta dimittens. Ego sũ
sermo dei. ego sum spetiostis. ego¬
sum parachtus: ego ommipotens:
ego omnia dei. S et iobannes apłs:
in eplã sua loquitur. Audistis qi
antixp̃c uenturus est: ntinc atitẽ
antixp̃i multi funt. Ego reor om̃s
herefiarchas antixp̃os esse: et
sub nomine. tm ea docere que contͣ¬
ria rp̃o sunt. Nec mirum si aliquos
ab his uideamts seduci. cum dñs
dixerit: et multos seducent. Audi¬
turi autem estis prelia & opiniones
prelioꝵ: udete ne turbemiini. Opor¬
tet enim hȩc fieri: sed nondum ẽ
finis. Cum igitur hec fieri uide¬
rimus non putemus diem instare
iudicii. s in tempus aliud reserua-¬
ri: cuius signum ꝑ spicue inconse¬
gens. contra gentem. et regnum
contra regnum: et erunt pestilen-¬
tiȩ. et fames. et terreiotus per
loca. Hȩc autem omma: initia st̃
iuxta litteram futura. quȩ scrip¬
ta sunt. S michi uidetur regnũ
contra regnum. et pestilentia eoꝵ

Expanded text:
minibus scripta dimittens: « Ego sum minibus scripta dimittens: « Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia Dei. Sed et Joannes apostolus in epistola sua loquitur: Audistis quia Antichristus venturus est, nunc autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec fieri; sed nondum est finis. Cum haec igitur fieri viderimus, non putemus diem instare judicii, sed in tempus illud reservari, cujus signum perspicue in consegens contra gentem, regnum contra regnum, et erunt fames, pestilentiae et terremotus per loca. Haec autem omnia initium juxta litteram futura quae scripta sunt: sed mihi videtur regnum contra regnum, et pestilentia eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ten respondens dixit eis. Hidetis
hȩc omina: Amen dico uobis: non re-¬
linquetur lapis suꝑ lapidem. qui non
destruatur. Iuxta hystoriam: manifes¬
tus est senstis. Recedente autem do-¬
mino de templo. omnia legis
edifitia et compositio mandatorum
ita destructa est. ut nichil a uideis
possit impleri: & capite sublato
unutiersa inter se menbra compuig¬
nent. Sedente autem eo suꝑ mon¬
tem oliueti: accefserunt ad eum
disciplĩ secreto dicentes. Dic nobis
quando hȩc erunt: et quiod signũ
seculi. Sedet in monte oliueti ubi
uerum lumen scientiȩ nascebat᷑.
et accedunt ad eum discipłi secre¬
to qui mysteru & futuroꝵ reuela¬
tionem nosse cupiebant: et inter-¬
rogant tria. Quo tempore iheru¬
salem destruenda. quo uenturus
xp̃c: quo consummatio solĩ sit fu¬
tura. Multi enim uenient in no.¬
mine meo dicentes. ego stim xp̃c:
et multos seducent. Quoꝵ unus
est symon samaritants: qui ut in
dei dicebat esse uirtutem: hec
quoq inter cetera in stus uolu-¬

Expanded text:
detis haec omnia? Amen dico vobis: non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruatur. Juxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia, et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil a Judaeis possit impleri; et capite sublato, universa inter se membra compugnent. Sedente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli secreto, dicentes: Dic nobis quando haec erunt, etseducat. Sedet in monte Oliveti, ubi verum lumen scientiae nascebatur, et accedunt ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nosse cupiebant, et interrogant tria: Quo tempore Jerusalem destruenda sit; quo venturus Christus; quo consummatio saeculi futura sit. Multi enim venient in nomine meo, dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Quorum unus est Simon Samaritanus, quem in se Dei dicebat esse virtutem. Haec quoque inter caetera suis volu
Abbreviated transcription (Latin):
cor drͣm. Creditis in decm: et inme
credite. He mortem tanquam ho
contestans. Creditis inquit in detĩ.
et in me credite. Consequens est enĩ:
ut si indeum creditis. et in me crede¬
re debeatis. Quod non esset conse-¬
quens: fi xp̃c non esset deus. S quid¬
& sibi metuebant: Unde audire
debuerant: non turbetur cor urͣm.
Quis enim eoꝵ non metueret cum
petro dictum esset fidentiori atq
promptiori: non cantabit gallus donce
ter me neges Tanquam ergo essent
ab illo perituri: merito turbabant᷑.
S cum audiunt in domo patris mei
mansiones multȩ sunt. si quominus
ditissem uobis qua uado parare uob̾
locum. a perturbatione recreantur.
certi ac fidentes etiam post pericu
la temptationum se apud deum cũ
xp̃o esse mansuros: quia et si alius
alio sanctior. in domo patris mei mul¬
te mansiones sunt. Nullus eoꝵ alie¬
nabitur ab illa domo. tibi mansionẽ
prostio quisq accepturus est. merito:
fiat ut quod. habent singuli. com¬
mune sit ommbus. Sic enim quisq

Expanded text:
cor vestrum. Creditis in Deum, et in me credite. « Ne mortem tanquam homcontestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Creditet sibi metuebant? Unde audire debuerunt, Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset fidentiori atque promptiori, Non cantabit gallus donec ter me neges ? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etla tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros: quia et si alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accefiat, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentia. Et non cum procul a
ponte molbio castra posuisset: ecce¬
marentius agitur in occursu. Et
proruens urbis romȩ portis. sequi
se reliqum exercitum iubet: prior
ipse obuius occurrit paratus. Ius¬

Expanded text:
tinus haud procul a ponte Milvio castra posuisset, Maxentius agitur in occursum, et proruens urbis Romae sequi se reliquum exercitum jubet, prior ipse praecurrit armatus. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
potest homo redire in uiscera matriᷤᷤ
sciȩ: Ex aqua o sp̃u oportet ut nas¬
camur: ꝓpter regnum dei. Si ꝓpter
hereditatem patris hominis tempo¬
ralem nascitur: nascatur ex uscerib
matris carnalis: ũ ꝓpter hereditatẽ
patris dei sempiternam. nascatur ex

Expanded text:
in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis temporalem nascitur, nascatur ex visceribus matris carnalis: si propter haereditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
stultuni et infirmum uxta uocem
pauli utideattr gentibus. inuns plu¬
losophiȩ ratione nitentibus scdm le¬
ges creaturȩ de creatore iudicantib.
quid tamen potentits. quam contͣ
nira naturȩ uirgini conceptum dua.
et ꝑ mortem carnis asstmmptȩ. morta¬
lem sibstantiam ad iminoetalita.s
Quod ntłir mum est dei: foetis est
hominbris. Sapientes demq iacdica¬
mus medicos corporalium egritudinũ.
qui nouerunt pro qualitate crunim̃

Expanded text:
stultum et infirmum juxta vocem Pauli , videatur gentibus, inanis philosophiae ratione nitentibus, secundum leges creaturae de Creatore judicantibus: quid tamen potentius, quam contra jura naturae Virgini conceptum dare, et per mortem carnis assumptae, mortalem substantiam ad immortalitatis Quod infirmum est Dei fortius est hominibus . » Sapientes denique judicamus medicos corporalium aegritudinum, qui noverunt pro qualitate morborum
Abbreviated transcription (Latin):
to euanglium predicari: ut nullus
sit excusabilis. Quod aut iam com¬
pletum: aut in breui cer̾nmus ẽẽ
complendum. Non enim prito aliqͣ
remansisse genten: quȩ xp̃i nomen
ignoret. Et quanquã non habtieriti
predicatorem : tamen ex uicinis na¬
tionibus opmignem fidei non potest

Expanded text:
to orbe praedicari, ut nullus sit excusabilis; quod aut jam completum, aut in brevi cernimus esse complendum. Non enim puto aliquam remansisse gentem, quae Christi nomen ignoret. Et quamquam non habuerit praedicatoren, tamen ex vicinis nationibus opinionem fidei non potest
Abbreviated transcription (Latin):
ne meo hoc fatiam. ut glorificctur pa¬
ter in filio: si quid petieritis in nomine
meo hoc fatian. Ergo et illa maiora
ꝑa: se ipsum facturum esse promisit.
Non se extollat sertius suꝑ dñm: nec
discipls̃ suꝑ magistrum. Maiora quã
ipse ficit dixit eos esse facturos: sed
in cis nel per eos se faciente. non ipsis
tanꝗͣ ex semec ipsis. Ei quippe tantat᷑:
diligam te dñe uirtus mea. S quȩ st̃
tandem ista maiora: An forte quod
egros ipsis transeuntib etiam eoꝵ tim¬
bra sanabat : Olaius est enim ut sa¬
net umbra quam funbria: illud per
se hoc per ipsos. sed utrumq ipse.
Herumptamen quando ista dicebat:
uerboꝵ suoꝵ opera commendabat. Sic
enim dixerat. uerba quȩ ego loquor
uobis: a me ipso non loquor. Pater
autem in me manens: ipse facit oꝑa.
Quȩ opera tunc dicebat: nisi uerba
quȩ loquebatur: Audiebant et cre¬
debant illi: & eorundem uerboꝵ fruc¬
tus erat fides illoꝵ. Uerumptamen
euangłitantib discipłis non tam pau-¬

Expanded text:
ne meo, haec faciam. Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pau
Abbreviated transcription (Latin):
In annuntiatione dñica.
auideamus in dño
dilectissimi. et licet
non quantis debe¬
mus. quantas tam̃
possumus eo d mante gr̃atias nr̃o refe¬
ramtis. auctori. ne suꝑabundanti eras
m nobis gratiȩ reperiamur ingrati. Ho¬
uum etenim uirgins conceptum nob̾
festiuitas hodierna commnendat: qua
rum dñs fugitiuos seruos requirens.
iudicium exercere et non pietatera
ex hibere ueniret: nequaqtam litei

Expanded text:
 Annuntiatione B. Mariae. Gaudeamus in Domino, dilectissimi, et licet non quantas debemus, quantas tamen possumus, eo donante, gratias nostro referamus Auctori, ne superabundanti ejus in nobis gratiae reperiamur ingrati. Novum etenim Virginis conceptum nobis festivitas hodierna commendat, quae rum Dominus, fugitivos servos requirens, judicium exercere, et non pietatem exhibere veniret, nequaquam vasis
Abbreviated transcription (Latin):
inobediendo a forigera sede beatorũ
becideramus. per eius humilitatem
atq ohedienturi. refor mnati quandoq
ad paradisi gaudiã redeamus. Et hoc
est quod ait. ipłe. Quod st ultum est
dei: sapientus est hominibus. S ultu

Expanded text:
inobediendo, a florigera sede beatorum decideramus, per ejus humilitatem atque obedientiam reformati quandoque ad paradisi gaudia redeamus: et hoc est, quod ait Apostolus: « Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. » Stultum
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut abraham terram cognatio¬
nem. domumiq paternam. obspem
futurȩ hereditatis dño ubente de¬
seruit. ita & ille qui thesaurum
in celis adquireret. bona sua pait¬
peribus partienda relinqueret. s¬
Et pulchrȩ dicit & ipse: ut iton
solum eos qui iusti ꝑseerant. sed
o eos qui ab iniusticia resipiscant.
ad filios repromissionis ꝑtinere a¬
claret. Aliter. Salus qͥtiȩ olim
uideorum domum implebat hals
populo nationum illuxit: eo qud
et ipse filius sit abrahȩ. credend
in eum de quo dicit apls̃. Si aẽ¬

Expanded text:
Ut sicut Abraham terram, cognatioUt sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit; ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt, ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus, quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae, credendo in eum. De quo dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
perfectos probat esse conuersatũ.
Dicente enim dño. si uis ꝑfectus
esse uade uende omnia que ha¬
bes & da pauꝑib: qtiisquis ante
conuersionem innocenter uyrit.
omnia conuersus potest dare pai¬
peribus. At qui aliqua fraude
stistulit. primo hȩc uxta legem
reddere. deinde quod fibi re¬
manserit debet dare pauꝑib:
at sic & ipse quia nichil sibi reti¬
net. omnia sua disꝑgit & dat pauiꝑibꝰ.
iustitia eius manet in seculum scli
Et hȩc est sapiens illa stulticia quã
de sycomoro publicantus quasi frur¬
tum uitȩ legerat: rapta uidelicet
reddere. ꝓpria relinquere. usibila
contempnere. pro inuisibilibus etiã
mori desiderare. seipfum abnegire.
& eius qui necdum uideatur dĩ
uestigia sequi concupiscere. Ait
iħc ad eum. Quia hodie salus qͣintu
huic facta est: eo quod & ipse fili
fit abrahȩ. filius abrahȩ dicitur. ⁊a¬
cheus. non quia de eiuis stẏrpe gene.¬
ratus. s quia enis est fidem imitatꝰ:

Expanded text:
perfectos probat esse conversatum. perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet, reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zacchaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est quod apłs ait. ꝗtna & si
sed iam nunc non nouimts. &¬
si enim mortuus est ex infirmi-
tate. s uiuit ex uirtute dei.
Et cum uiderent omnes mur¬
murabãt: dicentes. quod ad ho¬
minem peccatorem diuertisset. Ma¬
nifestum est iudeos semꝑ gentium
odisse salutem. Scriptum est eni.
Sequenti tiero sabbato: pene untu̾¬
sa ciitas conuenit atidire uerbũ
domini. Nidentes atitem turbas
uidei repleti funt zelo: & contra
dicebant his quȩ a pauilo dicebant᷑.
Et alibi. fide etiani fratres aduer¬
sus apostolorum printipem discep¬
tabant dicentes. Quare introisti
ad uiros p̃putium habentes: et
manducasti cum illis : Stans aut̃
rachetis: dixit ad dñm. Ecce di¬
miditim bonorum meorum dñe:
do patiꝑibus. Et si quid aliquẽ
defrandami. reddo quadruplum.
Aliis calumpniantibus hominẽ
pectatorem. ipse ⁊acheus stans. id
est in ea quam ceperat fidei ueri¬
tate ꝑsistens: non soltm se ex pec¬
catore conuiersum. s etiam inter

Expanded text:
hoc est quod Apostolus ait: Etsi hoc est quod Apostolus ait: Etsi sed jam non novimus. Si enim mortate, sed vivit ex virtute Dei. Et cum viderent, omnes murmurabant, dicentes: quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem, scriptum est enim: Sequenti vero Sabbato pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti zelodicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi, fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus dixit ad illum: Ecce dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus; et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quib lacte opus sit non so¬
lido cibo. Lac. infirma temporalis
dispensationis: solidum cibum.
ardua ꝑpettiȩ maiestatis appellanᷤ.
Et dicit ad eum. Tacheȩ festi¬
nans descende: quia hodie in do¬
mo tua oportet me manere. Et
festians descendit: & excepit illũ
gaudens. Manebat aliquando
dominus in domum principis pha¬
ryseorum: hoc est in iudeorum sy¬
nagoga docebat. S quia non baip¬
titatum ante prandium. sabbato
curantem publicanos & peccato-¬
res recipientem. contra auaritiã
disputantem. & cetera digna deo
gerentem. lingua tienenata car¬
pebant: pertesus eorum facinori¬
bus discessit. & anfugit dicens.
Relinquetur uobis domus ur̃a
deserta. Hodie autem indomo
pusilli ⁊achei oportet me man̾e:
hoc est nouȩ lucis gratia chorus¬
cante in huimili credentium na-¬
tionum corde quiescere. Quod
autem descendere de fycomoro
Zacheus. & sic in domo sua. xp̃o
mansionem p̃parare iubetur:¬

Expanded text:
inquit, quibus lacte opus sit, non soinquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare
Abbreviated transcription (Latin):
ad locum ubi precurrens Tacheus
sycomoꝵ conscenderat: quia missis
ꝑ mundum fui uerbi preconibus.
in quib ipse nunirum & loquebat᷑
& ibat. uenit ad popłm nationum.
qui passionis eius fide iam saibli-¬
mis existens. etiam ditunitatis eitis
ardebat agnita facie beari. Suspi¬
ciẽs uidit illum: quia ꝑ gratiam
fidei a terrenis cupiditatibiis ele¬
uatum. turbisq infideltum fuper¬
eminentem elegit. Uidere enim dr̃.
eligere uel amare est. Unde est illud.
Oculi dm̃i suꝑ iustos. Nam & nos
quȩ amamus uidere : ab his quȩ
execramur. intuitum festinamꝰ
auertere. Uidit ergo iħc uidentẽ¬
am se: quia elegit eligentem sẽ.
so amauit amantem se. Hunc sa¬
ne ordinem proficiendi. hoc est per
sidem dominice incarnationis ad
cogntionem diuinitatis ꝑuenien-¬
di: quasi ꝑ sycomoꝵ iħu faciem
spectilandi doctor egreguus osten-¬
dit cum ait. Non enim uidicaui
scire me aliquid inter tios: nisi
Iemq aliis exprobrans: facti ests

Expanded text:
ad locum ubi praecurrens Zachaeus ad locum ubi praecurrens Zachaeus sycomorum conscenderat: quia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter vos nisi Chxum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
mirum sicut cecus turbar um
uoces magis ac magis clamando de¬
uicit: ita pusillus necesse est tar¬
bȩ nocentis obstaculum altiora pe¬
tendo transcendat. terrena relm¬
quat. arborem crucis ascendat.
Sycomorus naniq quȩ est arbor
foliis moro simiłis. s altitudine
prestans: unde & a latinis celsa
nuncupata. ficus fatua dicitur.
Et eadem dominica crux credẽ.¬
tes alit ut fictis: ab incredulis ir¬
ridetur ut fatua. Nos antem
crucifixum. iudeis quidem scan¬
dalum gentibus autem stulticiã.
ipsis uero uocatis iudeis atq gen¬
tib xp̃m dei uirtutem & dei si¬
pientiam. Quam uidelicet arborẽ
pusillus statura ⁊acheus quo ex¬
altari posset ascendit: dum quil¬
censa autem fycomoro transeuł̃
ꝓpe dñm cernit: quia ꝑ hanc lau¬
dabilem fatuitatem & si necdũ
ut est solidȩ. iam tamen raptin
oo quasi in transitu luci sapieas.
cdestis intendit. Et cum uenisset
ad locum: suspiciens iħc uidit illũ.
Perambulans iherico saluator uenit

Expanded text:
Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Quam, videlicet, arborem pusillus statura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilicensa autem sycomoro transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, etsi necdum ut est solide, jam tamen raptum et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus vidit illum. Perambulans Jericho Salvator, venit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter inopes eius ut ascendant.
quia dicimus eis. indomum dm̃
ibimus. ꝓpter ipsam. ꝓpter domũ
dm̃i dei mei quesiui bona tibi.
Hȩc fratres prolixa. necessaria.
capite. manducat e. bibite. con-¬
ualescite. currite: apprehendite.

Expanded text:
propter inopes, ut ascendant; propter inopes, ut ascendant; quia dicimus eis, «In domum domini ibimus: propter» ipsam «domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Haec, fratres, prolixiora et necessaria carpite, manducate, bibite; convalescite, currite, apprehendite.
Abbreviated transcription (Latin):
meos loquebar pacemꝰ de te. O
tio eiꝰ in id ipsum. Ego in hac
ens pace tua. & predicans pacẽ
tuam: ñ ꝓpter me illam p̃dico.
sic̃ heretici qͥ querentes glãm
suã. dicunt par tobiscam. &
pacem ñ babent quã popłis pre¬
cant. Si enum haberent pacem:
ñ scinderent unitatem. Ego in¬
quit loquebar pacem de te.
S quare: Propter fradres meoᷤ
d ppinquos meos  on poterpe
nam mͥ uiuere. xp̃c ẽ & mori
lacrum: s loquebar pacemde
tẽ. ꝓpter fratres meos & ꝓpin¬
qtios meos. Hã cupiebat ipse
dissolui: & esse cum xp̃o. Et
quib ista p̾redicarat: Propin¬
quiss& fratrihus. Manere inqͥt
in carne uecessarium ꝓpter uos:
ꝓpter fratres meos. & ꝓpinquos
meos loquebar pacem de de.
Propter domum dñi dei mei:
quesnu bona tͥ. Non ꝓpter me
quesiui bona. nam non tibi que¬
rerem sed mͥ. ideo nec ego haberẽ.
quiã non tibi quererem. s ꝓpter
domum dñi dei mei. ꝓpter eccłãm.
ꝓpter sanctos. ꝓer peregrinos.

Expanded text:
meos, loquebar autem» «pacem de te. O rticipatio in idipsum,» ego in hac ens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pacem, non conscinderent unitatem. Ego, inquit, «loquebar pacem de te.» Sed quare? «Propter fratres meos et propinquos meos:» non propter iam lucrum.» Sed «loquebar pacem de te, propter fratres meos et propinquos meos.» Nam cupiebat ipse «dissolvi, et esse cum Christo:» et qui ista praedicaret propinquis et fratribus, «Manere,» inquit, «in carne, necessarium propter vos» . «Propter fratres meos et propinquos meos, loquebar autem pacem de te.Propter domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Non propter me quaesivi bona: nam non tibi quaererem, sed mihi; ideo nec ego haberem, quia non tibi quaererem: sed, «Propter domum Domini Dei mei,» propter Ecclesiam, propter sanctos, propter peregrinos,
Abbreviated transcription (Latin):
udelicet solutum passione corpus
suum: ipse die tercia resuscitauuit
ad uitam. ferunt siquidem quia
corpus hominis quadragesimo sex
to die post conceptionis initium
in menbroꝵ distinctione formet᷑:
atq ideo non casu gestum. sed di¬
uinitus ꝓcuratum est: ut eo an-¬
norum numero templum edifica¬
betur. quo dierum nuimero corpꝰ
dominicum quod per templum
figurabatur in utero uirginali
ꝑfici oportebat. Quod autem
encenia ꝑ omnes annos celebra-¬
ri sancitum est. hoc ꝓfecto nos
ammonet ut memoriam & domi¬
nicȩ resurrectionis quam iam
factam credinus. & nr̃ȩ quani
futuram sꝑamus semꝑ animo
retineamus: taliterq nos aga¬
mus ut non ad iudicium. sed
sicut dñs his qui bona egerint
pronisit. resurgere mereamur
ad uitam. Neo sine disctissione
pretereundum: quod dedicans
templum salomon ubi comple¬
uit preces. descendit ignis de
celo. & deuorauit holocausta &
uictimas. Holocausta namq
& uictime ueri salomonis. nos

Expanded text:
videlicet solutum passione corpus videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem physici quia corpus hoto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut in eo annorum numero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpus Dominicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrari statutum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam dominicae Resurrectionis, quam jam factam credimus, et nostrae, quam futuram speramus, semper in animo retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑfecto in fine mundi nime
& peracto timuersalis resimxdas¬
nis myraculo. mox omues quiadh
cifici regis. ueri scilicet salomatas
regnim pertinent. eternã qusi
eo gaudia patriȩ celestis intrabi
Nam quia dñs noster octaua
idest post septimam sabbati re
ab hostibus incensum. rursum dñõ
miseraute construitur: quod ab ydo¬
latris comquinatum dentio suꝑnę
pietatis auxilio mundatur: uarios
sancte ȩcclȩ̃ insinuat euentus. quȩ
nunc infidelium ꝑsecutione premi-¬
tur. nunc a ꝑsecutionibus reddita
suis menbris hostif. Antiqiti pericli¬
tatur insidiis: nunc instante sol¬
lertia doctorum fidelitim. quos ad
horam ꝑdere uidebatur. per penitẽ¬
tiam iam castigatos recipit. Quod
uero templum sccdõ quadraginta
& sex annis edificatum est. ad sig¬
nificationem dominici corporis qd̃
de uirgine assumpsit specialiter
respicit: de quo ipse uideis. Solui¬
te inquit templum hoc: & in tri-¬
bus diebus excitabo illud. Quia

Expanded text:
quia, perfecto in fine mundi numerquia, perfecto in fine mundi numert peracto universalis resurrectionis miraculo, mox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, reab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios sanctae Ecclesiae insinuat eventus, quae nunc infidelium persecutione premitur, nunc autem, persecutoribus reddita suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero templum secundum quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis quod de Virgine assumpsit spiritaliter respicit; de quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc et in tribus diebus aedificabo illud ; quia
Abbreviated transcription (Latin):
diem encenioꝵ. id est innouatio¬
nis ac dedicationis templi festa
detiotione celebrari. Quȩ pro-¬
fecto omnia sicut aplt̃ docet. fi
gura facta funt nr̃i & ꝓpter nos
utiq scripta: ideoq a nobis soller.¬
tius spiritali ratione discutienda.
Salomon quippe rex qui interpre¬
tatur pacificus. ipsum redemptoĩ
nrͣm typicȩ designat: de quo ysauas
ait. Multiplicabitur etus imꝑitim:
& pacis non erit finis. Templiun
quod edificauit. catholica eius ȩcoli
est: quam de untuersis per orbem
credentibus quasi de uiuis lapidi¬
btis in unam suȩ fidei & caritatis
compagem aggregat. Quod autẽ
septem anuis edificatum est tem¬
plum: significat quia per totum
huits sclĩ tempus quod septem
diebus euoluitur. sanctȩ structara
ȩcclẽ crescere numquam desunt.
Quod octauo anno dedicatum a
& celeberrima illa ac maxima sol¬
lempnitas a salomone rege cundis¬
filiis isrł dempore complete dedi¬
cationis exhibita. insinuat mistas

Expanded text:
diem Encaeniorum idem innovatiodiem Encaeniorum idem innovationis ac dedicationis templi festa devotione celebrari. Quae profecto omnia, sicut Apostolus docet , in figura facta sunt nostri et propter nos utique scripta, ideoque nobis solertius spirituali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus in unam suae fidei et caritatis compagem aggregat. Quod autem septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hujus saeculi tempus, quod septem diebus evolvitur, sanctae structura Ecclesiae crescere nunquam desinit. Quod octavo autem anno dedicatum es templum et celeberrima illa ac maxima solemfiliis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. candelabrum luminis. & ce¬
tera uasa templi aurea quȩ inue¬
nire potuit: sed et in teniplo iotus
symulachrum statuens. poplm̃q tor¬
mentis ad sacrificandum ydolis co¬
gens. Qua ꝑsecutione multi de
poptilo pro dicunȩ legis custodia
trucidati sunt: ĩter quos & mat̾
illa septem filioꝵ. merito famosa
uobilissima. pro dño cum sobole
martyrii coronam meruit. S iu¬
das machabeus cum esset de gen̾e
sacerdotali. collecto exercitu iustox.
aduersus antiochi duces arma cor¬
ripiens. eosq de udea expellens.
ꝑsecutioni seuissimȩ finem impo¬
suit. ac templum ab ydoloꝵ inia¬
ginibus emundans. nota rursus
altaria & cetera uasa uel ornam̃¬
ta faciens. atq in templo reponenᷤ.
dedicauit ea simul cum templo
quod pitrificauit & renouauit.
uicefima quinta die mensis nom.
qui apud nos appellatur decem¬
ber. & ad hyemem ꝑtinere nulli
dubium constat: statuitq decre¬
tum ut preditinitis annis omnibꝰ

Expanded text:
tionis, candelabrum luminis, et caetionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea, simul cum templo, quod purificavit et renovavit vigesima quinta die mensis noni, qui apud nos vocatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuit decretum, ut praediximus, annis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
annos maioribus hostiis expiari de¬
beret. Deniq tacharias pater io¬
hannis baptistȩ eisdem expiationi¬
bus ad altare deseruiens: adue¬
miente anglõ de dominicȩ myste¬
rio natiitatis. gaudioq humanȩ
saltiationis instruitur. S hoc tem¬
plum post annos quadringentos
triguita incenderunt caldei: et
iherusolimorum urbe destrticta.
popłm isrł in babyloniam adduxe¬
re captiutim. Qui post annos. lxxͣ.
regnantibus persis. patriam remuis¬
sis duodecuni. quem nos tiocamtis
inartium. opus ad finem usq per-¬
ductum. Cui indelicet tunc operi
prefuerunt duces plebis strentussi-
mi ut diximus. ⁊ orobabel de regio
genere. o iħs sacerdos magniis. s
et ꝓphẽ agge uis &o zacharias ad¬
iunantes eos: atq aduerstis infidi¬
as impedientium opus oͥstium cor
poptili corroborantes. Inde post an-¬
fraude capta iherusalẽ. templum
idem saidib ydolorum prosana¬
uit. auferens inde & confringens
dñi aureum. mensam ꝓposi¬

Expanded text:
annos majoribus hostiis expiari deannos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias, pater Joannis Baptistae . eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo, de Dominicae mysterio nativitasalvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remissis duodecimi, quem nos Martium vocamus, opus ad finem usque perductum. Cui, videlicet, tunc operi praefuerunt duces plebis strenumi, ut diximus, Zorobabel de regio genere, et Jesus, sacerdos magnus; sed et prophetae Aggaeus et Zacharias adjuvantes eos atque adversus insidias impedientium opus nostium cor populi roborantes. Inde post anfraude capta Jerusalem, templum idem sordibus idolorum profanavit, auferens inde et confringensDomini aureum, mensam proposi