comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que sponsa estxpi: ita deb
diligere deum: ut nichil sit¬
in mundo quod ampluis
amet quam eum. Pro qnͣ¬
ta autem parte plus ali¬
quid amauerit: pro tanta
parte minus amat deũ.
Quid est in tota anima di¬
ligere deum: id est certissi¬
mum animũ habere ĩ ue¬
ritate.⁊ firmũ esse in fide.
alius est enim amor cord̾:
⁊alius amor anime. Amor
cordis quodam modo crͣnal̾
est ut etiam carnaliter de¬
liũ reꝵ. Sicut enim casta
mulier que uirũ suum a¬
tem alterum amauerit iã¬

Expanded text:
quae sponsa est Christi, ita debet diligere Deum ut nihil in mundo sit, quod amplius amet quam eum. Pro quanta autem parte plus aliquid amaverit, pro tanta parte minus amat Deum. Quid est in toto corde, anima diligere Deum? Certissimum animum habere in veritate, et firmum in fide. Alius est amor cordis, alius animae. Amor cordis quodammodo carnalis est, ut etiam carnaliter Deus Deum. Sicut enim casta mulier, quae virum suum atem mundum amaverit, ja
Abbreviated transcription (Latin):
te iohanne. Perfc̃a dilectio:
foras mittit timorem. Do¬
nec enim homo timet deũ:
non eum diligit. Cũ enim¬
necessitate est: dilectio ĩ li¬
bertate. Qui in timore ser¬
uit deo. penam quidẽ eua
num propt̾ timorẽ. Non
uult ergo deus ut timeat᷑.
ab hominib quasi dñs: s
ut diligatur quasi pater.
qui adoptionis spm̃ dona¬

Expanded text:
te Joanne : Perfecta dilectio foras mittit timorem. Donec enim homo timet Deum, non eum diligit. Timnecessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore servit Deo, poenam quidem evadnum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum dona
Abbreviated transcription (Latin):
datum dicimus. quantũ
ad clignitatem mandatoꝵ
non quantum ad utilitatẽ.¬
mandatorum una est: et
omnia mandata qͣi unũ
uidentur esse mandatum.
ita sibi coherent ut alterũ
sine altero esse nõ possit. ut¬

Expanded text:
datum dicimus, quantum ad dignitatem mandatorum, non quantum ad utilitatem.andatorum una est, omnia mandata unum videntur esse mandatum, ita sibi invicem cohaerent, ut alterum sine altero esse non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
modo cognoscitur uxoris
plena dilectio: Uxor nemi¬
nem debet sapientiorẽ pu¬
tare: quam uirum suñ. Et¬
si sit alter sapientior: tam̃
illa sapientiorem ẽẽ alteꝵ
intelligere nõ debet. Uxor
neminem fortiorem debet
putare quam uirũ suũ.
isla intelligere non debet
alterum fortiorem. Uxor
neminem debet formosio¬
rem putare quam iuirum
nim odium ⁊ perfectus a¬
noscit: ut puta si perfectẽ
odias aliquem. qualiacũ¬
q fuerint apud illum oĩa
tibi displicent. siue que di¬
cit. sine que agit. et si bona
tur. sic ⁊ si perfecte aliquẽ
amas quecunq sunt apd̾
eum placent tibi. siue que
loquitur sine que agit. et
si mala sunt. tamen tibi
bona uidentur. Ergo ⁊ uxor

Expanded text:
modo cognoscitur uxoris plena dilectio? Uxor neminem debet sapientiorem putare quam virum suum, etsi sit alter silla sapientiorem esse intelligere non debet. uxor neminem fortiorem debet putare, quam virum suum; tamen intelligere non debet alterum fortiorem. uxor neminem debet putare formosiorem, quam virum m odium et perfectus anoscit. Ut puta, si perfecte odias aliquem, qualiacunque fuerint apud illum, omnia tibi displicent, sive quae dicit, sive quae agit. Sic et tur. si vero aliquem perfecte amas, quecumque sunt apud eum tibi placent, sive que loquitur, sive que agit. nam etsi mala sint, tamen tibi bona esse videntur". tertio
Abbreviated transcription (Latin):
te suo: reperit draconẽ in
nemore hominem que iu¬
gul auerat comedentẽ. et e¬
ĩecta super eum aqͣ sacrata
so: draco stetit uictus ut o¬

Expanded text:
t et inuenit draconem in nemore hominem quem ungulauerat comedentem; et proiecta super eum aqua s draco stetit ut o
Abbreviated transcription (Latin):
ullus superfuit qui ex hac
multitudine uigilaret. Igi¬
tur ubi turonici eos conspi¬
ciunt obdormisse. apprehẽ
fenestram eiciunt. alii a fo¬
ris suscipiũt: positumq in
naui cum omni ppło per ui¬
genuam fluuiũ descendũt.
Ingressiq ligeris alueũ.
ad urbem turoni cam cum
magnis laudibz psallen¬
piosum. De quorum uocib
pictam expergefc̃i. nichil
de thesauro quem custodi¬
ebant habentes: cum mag¬
na confusione ad ꝓpria sũt

Expanded text:
ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensfenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallenpioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tantum uobis excitantib
non expleui. Tunc illi stu¬
pefcĩ pariter ⁊ admirantes.
diem ⁊ tempus notant sol¬
licite requirentes: qui ipsa
ruisse. O beatum uirũ in cu¬
ius transitu scõꝵ canit nu¬
merus. angelorum exultat
chorus: omniũ q celestiũ
uirtutum occurrit exercitꝰ.
Dyabolus presumptõne con¬
funditur. ecclesia uirtute
roboratur: sacerdotes reue¬
latione glorificantur.Si in¬

Expanded text:
tantum, vobis excitantibus, tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsamrvisse. O beatum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur;
Abbreviated transcription (Latin):
siuis cuius hodie flores elo¬
quii per totam eccłiam re¬
dolent: mediolanensi ciui¬
tati preerat ep̃c. Cui celebrã¬
ti festa dominice diei ista e¬
rat consuetudo. ut ueniens
lector cum libro nõ antea
legere presumeret: quam
sanctus nitu iussisset. fac¬
tum est autem ut illa die do
qui lestionem beati pauli
proferret: beatissimus an¬
stites ambrosius suꝑ sem
altare obdormiret. Quocd
uidentes multi. cum nullꝰ
eum penitus excitare pre¬
sumeret: transactis fere
duarum aut trium horaꝵ
spatiis excitau̾unt eum di
centes. Iam hora preterit.
iubeat domnus lectori lec¬
tionem legere: expectat e¬
nim populus ualde iã lap¬
sus. Nespondens autem
beatus ambrosins. nolite
inquit turbati. Multum
enun michi ualet sic obdor¬
misse. cui tale miraculũ
dominꝰ ostendere clignatꝰ
sit. Nam nou̾itis fratrẽ me¬
um martinũ sacerdotem e¬
gressum de corpore fuisse.
me autem eius funeri ob¬
sequiũ prebuisse. ꝑactoq ex
more seruitio. capitellũ

Expanded text:
sius, cujus hodie flores eloquii per totam Ecclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebrandi festa Dominicae diei ista erat consuetudo, ut veniens lector cum libro suo non antea legere praesumeret quam Sanctus nutu jussisset. Factum est autem ut illa die Domqui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistes Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt eum, 1007 dicentes: Jam hora praeterit. Jubeat domnus lectori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem ejus funeri obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum
Abbreviated transcription (Latin):
lo. ¶ Cum primũ sanctus¬
dei apud condatensem ui
sicut turonici cõuenerunt.
Quo migrante. granlis
altercatio int̾ utrumq sur¬
roxit populum. Dicebant
enĩ pictaui. Noster est mo¬
nachus. nobis abbas exti¬
tit: nos requirimus cõmẽ¬
datum. Sufficiat uob̃ qd̃
stis eius colloquio: partici¬
pastis conuinio. firmati
fustis benedictõnib: insu¬
per ⁊ uirtutib iocundati.
Sufficiant uobis omnia
ista. nobis liceat au ferre
uł cadauer exanime. Ad
hec tu ronici respondebãt.
Si uirtutes nobis factas
sufficere dicitis. scitote qr uo¬
biscum positus: am pluis
est qͣm hic operatus. Nam
ut pretermittamus pluri¬
ma. uobis suscitauit duoͤ
mortuos: nobis unũ. Et ut
ipse sepe dicebat. maior ei
uirtus ante epatum fuit
quam post ep̃atum. Nerũ
si mos antiquitus institu¬
tus seruatur in urbe qͣ ordi¬
natus est ep̃c. habebit deo
iubente sepulchium. Certe
si pro monast̾i̾i priuilegio
cupitis uendicare. scitote qi
primo ei monasteriũ cum

Expanded text:
am cum primitus sanctusDei apud Condatensem, utsicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis, quod estis ejus colloquio, participastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum
Abbreviated transcription (Latin):
rchadii uero ethono¬
rii secundo imꝑii an¬
no. sanctus martinus tu¬
ronoꝵ ep̃c plenus uirtuti¬
b ⁊ sauctitate: prebens in¬
firmis multa beneficia. oc¬
togesimo primo etatis sue
anno. episcopatus aũt ui¬
gesimo sexto: apud conda¬
tensem dyocesis sue uicũ
excedens a seculo. feliciter
nugrauit ad xp̃m. Transi¬
it aũt metlia nocte que do

Expanded text:
rcadii vero et Honorii secundo imperii anno, sanctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media n
Abbreviated transcription (Latin):
nis ministris dei. ut eos a se
repeilant: s uoce moꝵ et
actuũ suoꝵ suadent a se re¬
ce dere. ne per bonos regant᷑.
et eo uehementius quo de¬
ferunt eis honorem. ⁊ tam̃
factis suis a se recedere ad¬
monent. ut honori ficenti¬
am eorum significauerit
petrus cadens ad pedes do¬
mini. mores aũt in eo qd̃
fatue: reus erit gehenne.
Qui enim eque in deum
credenti dicit fatue: impiꝰ
erit in religione. Si ergo
offers munus tuũ ad alta¬
re. ⁊ ibi recordatus fueris
quia frater tuus habet a¬
liquid aduersum te. Non
dixit situ habes aliqͥd ad¬
nersus fratrem tuũ: s si
frater tuus ht̃ aliquid acl¬
uersum te. ut durior recon¬
ciliationis tibi imponatur
necessitas. Quamdiu ergo
illum placare nõ possumus:
nescio an ꝯsequent̾ mun̾a
nostra offeramus deo. Esto

Expanded text:
nis ministris Dei ut eos a se nis ministris Dei ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi. Ne per bonos regantur et eo vehementius quo deferant eis honores, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini. Mores autem in eo, quod fatue, reus erit gehennae. Qui enim aeque in Deum credenti dicit, fatue, impius est in religione. Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, dixit, si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quandiu ergo illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo. Do
Abbreviated transcription (Latin):
non cum illo ambulabãt:
ac deinde barnabas ⁊ paulꝰ
ad gentium sunt apostola¬
tum segregati. Et uenert̃:
⁊ impleuerunt ambas na¬
uiculas. ita ut pene m̾ge¬
rentur. Harum impletio
nauiũ usq in finẽ seculi
crescit: s quod implete m̾¬
guntur. hoc est in subuer¬
sionem premuntur. Non
tamen subuerse. s tamen
sunt periclitate: apłs expo¬
nit dicens. In nouissimis
dieb erunt tempora peri¬
culosa: et erunt homines
seipsos amantes. ⁊ cetera.
Nam mergi naues est ho¬
mines in seculsi ex quo ela¬
ti per fidem fuerant. mo¬
rum prauitate relabi: qͣleᷤ
⁊ ipse petrus adhuc ĩ infir¬
mitate positus hoc loco de¬
monstrat. unde ⁊ sequit᷑
Quod cum uideret symõ
petrus: procilit ad genua
ihũ dicens. Exi a me quia.
homo peccator sum domi¬
ne: quia carnales quiqz
in eccłia regimen spiritua¬
lium. in quib maxime xp̃i
persona eminet. a se quodã¬
modo repellunt. Non enim
hoc uoce lingue dicunt bo¬

Expanded text:
non cum illo ambulabant . non cum illo ambulabant . Ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Harum impletio navium, usque in finem saeculi crescit. Sed quod impletae merguntur, hoc est in submersione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seNam mergi navis, est homines in saeculum ex quo elati per fidem fuerant morum pravitate relabi, quale et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus hoc loco demonstrat. Unde sequitur. Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritualium in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hac voce linguae, dicunt bo
Abbreviated transcription (Latin):
trant. qui ipsam quoq ec¬
clesiam heresib scinidant.
Rumpitur aut rete s nõ
labitur piscis: quia suos do¬
minus etiam int̾ persequẽ¬
tium scandala seruat. Et
annuerunt sociis qui erãt
in alia naui: ut uenirent
⁊ adiuuarent eos. Alia na¬
uis ut prediximus est eccle¬
sia de gentib. que ⁊ ipsa nõ
sufficiente una nauicula pi¬
scib impletur electis. quia
nouit dominus qͥ sunt eiꝰ.
⁊ apud ip̃m certus est suoꝵ
numerus electoꝵ. Dumq
tot in udea credituros nõ
inuenit. quot ad fidẽ iitã¬
q predestinatos nouit eter¬
nam: quasi alia naius re¬
ceptacula piscib q̃rẽs suis
corda quoq gentiũ fidei gͣ¬
tia replet. Et bene rupto re¬
te socia nauis aduocatur:
qm̃ ante iudas proditor. an¬
te symon magus. pisces ne¬
quissimi capti sunt. ante
ananias ⁊ saphira fidei re¬
te subdole temptabant in¬
gredi.ante ut iohannes te¬
statur multi discipulorũ
eius abierunt retro. ⁊ iam

Expanded text:
trant, qui ipsam quoque Ectrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis ut praediximus est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa non sufficiente una navicula piscibus impletur electis, quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum. Cumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus, pisces nequissimi, capti sunt, ante Ananias et Sapphira fidei rete subdole tentabant ingredi, ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃torum recedat᷑. ut ea
penitus nõ intelligant. uł
prius in proximis regioni¬
b gentib predicandũ. ut
quod dicit item petro. duc ĩ
altum ⁊ laxate retia uestra
in capturam: ad remotõres
gentes quib postea predi¬
catum est pertineat. Et res¬
pondens symon dixit illi.
preceptor per totam noctẽ
laborantes nichil cepimus:
in uerbo aũt tuo laxabo re¬
te. Nisi dominus edificaue¬
rit domũ: in uanũ labora¬
uerunt qui elificant eã.
Nisi dominus cor illustraue¬
rit auditoꝵ: doctor in nocte
laborat. Nisi in uerbo super¬
ne gratie laxata fu̾int in¬
strumenta disputationũ:
frustra uocis sue predicator
iaculum mittit. qr fides po¬
puloꝵ nõ sapientia uerbi
compositi. s diuine uocatio¬
nis munere prouenit. Et cũ
hoc fecisset: ꝯcluserunt pi¬
sciũ multitudinem copiosã.
Rumpebatur aũt rete eoꝵ:
pre multitudine piscũi. Re¬
te rumpebatur: quia nunc
ad ꝯfessionem fidei etiam
cum elestis reprobi tanti in¬

Expanded text:
sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus. In verbo autem tuo, laxabo rete.--Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat. Nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti in
Abbreviated transcription (Latin):
pater. illuminat fil
mittentis. alia proi
simul nobis et unit
nifestatur ⁊ trinitas
sentia habens equã¬

Expanded text:
Pater, illuminat Filimittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas ut essentia habens aequa
Abbreviated transcription (Latin):
uia parabolam do¬
minus qua semper
orare ⁊non deficere docebat
ita conclusit. ut liceret ue¬
niente iudice difficile fidẽ
in terra reperiendam: ne
quis sibi forte de superua¬
cua fidei cognitione ueĩ e¬
tiam confessione blandire¬
tur: mox altera uincta pa¬
rabola diligentius osten¬
dit. a deo fidei non uerba
examinanda s opera. Int̾
que nimirum opera: ma¬
xime regnat humilitas.
UInde ⁊ supra cum fidem gͣ¬
no sinapis. minuto quidẽ
s ex contritioue fraglanti

Expanded text:
uia parabolam Dominus qua semper orare et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti
Abbreviated transcription (Latin):
in dispositione omniũ reꝵ
agit diuina moderatõ: ex to¬
tius uenit prouidentia tra¬
nitatis. Nna est ibi benig¬
nitas misericordie. una est¬
censura iusticie. nec aliquid
est in actione diuisum. ubi
nichil est uoluntate diuer¬
sum. Que ergo illuminat
pater. illuminat filiꝰ. illĩui¬
nat ⁊ spiritus sanctus. Cũ¬
q alia sit persona missi. alia
mittentis. alia promittẽtis.
simul nobis et uintas ma

Expanded text:
in dispositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus; cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
parentib iohannes est geni¬
tus. ut eo confidentius iusti¬
cie precepta ppłis daret: quo
hec ip̃e non quasi nouitia
di dicisset. sed uelut heredita¬
rio iure a progenitorib accep¬
ta seruaret. De sacerdotali pro¬
sapia ortus est: ut eo poten¬
tius mutationẽ sacerdotii.
p̃conaretur. quo ip̃m ad sac̃¬
dotale genus pertinẽ clares¬
ceret. Redemptor etenim
noster in carne apparens. si¬
cut rex nobis fieri dignatus

Expanded text:
parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
auitatis. Unde scriptum est.
Iurauit dominus ⁊ non pe¬
nitebit eum. tu es sacerdos
inetͥnum scd̾m ordinẽ mel¬
chisedech. Mel chisedech sac̾
sacerdotii tempora precessit:
offerens deo panem ⁊ uinũ.
Et ideo redemptor nr̃ sac̾dos
esse dicitur scd̾m ordinem
in elchisedech: quia ablatis
iuctimis legalib. idem sacͥ¬
ficii genus in misteriũ sui
corporis et sangninis in no¬
uo testam̃to offerendum in¬
stituit Quis congruentius
transsationem legalis ⁊ sub¬
stitutionem euͣn glici sacerdo¬
tii qͣm summi iuxta legem
sacerdotis filius ꝓphetaret:¬

Expanded text:
nde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippsacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret
Abbreviated transcription (Latin):
stas.⁊ quicqͥd
in dispositione omniu reꝵ
agit diuina moderatõ: ex to¬
tins uenit prouidentia tra¬
uitatis. Nna est ibi benig¬
nitas misericordie. una est¬
censura iusticie. nec aliquid
est in actione diuisum. ubi
nichil est uoluntate diuer.¬
sum. Que ergo illuminat
pater. illuminat filiꝰ. illiu¬
nat ⁊ spiritus sanctus. Cũ¬
q alia sit persona missi. alia
mittentis. alia promittẽtis.
simul nobis et unitas ma¬
nifestatur ⁊ trinitas: ut es¬
sentia habens equalitatẽ.
⁊ non recipiens solitudinẽ:
⁊eiusdem substantie.⁊non
eusdem intelligatur esse
persone. Quod ergo salua
cooperatione inseparabilis
deitatis quedam pater.que¬
dam filius. quedam ꝓprie

Expanded text:
quid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae et non ejusdem intelligatur esse personae. Quod ergo salva cooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Filius, quaedam pr
Abbreviated transcription (Latin):
dilecte sorores. duas
iutas spũales quib ĩ pre¬
senti sancta exercetur ec¬
clesia demonstrant: mar¬
tha quidem actualem qͣ
proximo in caritate socia¬
mur. maria uero contem¬
platiuam: qua in dei amo¬
re suꝑamus.Actiua enim
uita est: panem esurienti
tribuere. uerbo sapientie
nescientẽ doc̾e: errantem
corrigere. ad humilitatis

Expanded text:
dilectae sorores duas vitas spiritales quibus in praesenti sancta exercetur Ecclesia, demonstrant. Martha quidem actualem, qua proximo in charitate sociamur; Maria vero contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere ad humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uolo sub breuitate transcͣ¬
rere: ut in fine ens ualea¬
mus ad loquendum largi
uacare.S querend̾ prius
est an hec apud matheum
ipsa sit lectio: que apd̾ lu¬
cam sub appellatione cene
describitur. Et quidem sũt
non nulla que sibi dissona
esse uideantur: quia hic
prandium illic cena me¬
moratur. Hic qui ad nup¬
tias non dignis uestibus
intrauit repulsus est: il¬
lic nullus qui intrasse di¬
citur repulsus esse perhi¬
betur. Qua ex re recte colli¬
gitur. quod ⁊ hic per npti¬
as presens eccłia: ⁊ illic ꝑ
cenam eternũ ⁊ ultimũ ꝯ¬

Expanded text:
um, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum c
Abbreviated transcription (Latin):
Ectio scĩ enͣngłii qͣm
modo fratres audistis
expositione non indiget:
s ne hanc tacite p̃terisse
uideamur. exhortando po¬
tius quam exponendo in
ea aliquid loquamur. Hoc
aũt nobis solũmodo de ex¬
positione uideo esse requi¬
rendum: cur is qui ad fa¬
lutem petendam uenerat
audiuit. nisi signa ⁊ ꝓcligia
uderitis non creditis. Qui
enim salutem querebat fi

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salut
Abbreviated transcription (Latin):
uia parabolam do¬
minus qua semper
orare ⁊non deficere docebat
ita conclusit. ut liceret ue¬
niente iudice difficile fidẽ
in terra reperiendam: ne
quis sibi forte de superua¬
cua fidei cognitione uel e¬
tiam confessione blandire¬
tur: mox altera iuncta pa¬
rabola diligentius osten¬
dit. a deo fidei non uerba
examinanda s opera. Int̾
que nimirum opera: ma¬
xime regnat humilitas.
UInde ⁊ supra cum fidem gͣ¬
no sinapis. minuto quidẽ
s ex contritione fraglanti
compararet: quasi exponẽ¬
do sũbiunxit. Cum feceritiᷤ
omina que precepta sunt

Expanded text:
uia parabolam Dominus, qua semper orare et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fide, cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo, fidei non verba examinanda, sed opera. Inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra, cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eam de cruce cõmmisit: uir¬
go uirginem seruauit. surs
q deseruiuit obsequiis. nõ
quos post resurrectionem
intrans ⁊ exiens familiarĩ
contulit de xp̃i incarnatio¬
ne: tanto siquidem uerus
quanto ab initio plenius
per sp̃m scm cuncta didice¬
rat ⁊ perspexerat oculis uni¬
uersa: licet et apli̾ per eun¬
dem sp̃m sc̃m omnia cog¬
nouerint. et in omnem e¬
docti peruenerint ueritatẽ.
Sane beatam uirginẽ ⁊ si
omnes uenerati sunt disci¬
puli. eiqz famulabantur
officio dilectionis: iohãnes
tamen ampluis ac specia¬
lius usq ad finem uite: qͥ
sibi cõmissam accepit ĩ su¬
am quasi matrem filius.
Non enim pudicissima uͥ¬
ginitas alicui discipuloꝵ
rectius qͣm uirgini cõmẽ¬
tlatur. ut esset ad inucẽ gͣ

Expanded text:
eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filiuNon enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem g
Abbreviated transcription (Latin):
cum nequaquam omnia
s modicum quid eorum q̃
precepta sunt faciant: nõ
solum mox de sua uisticia
presumunt. s ⁊ infirmos
quosq despiciunt. atq idõ
quasi fide uacui cum ora¬
uerint non exaudiuntur
Duo homines ascenderũt
ui templum ut orarent:
unus phariseus et alt̾ pu¬
blicanus. Publicanus hu¬
militer orans:ad illa pre¬
fate uidue hoc est ecclesie
membra pertinet. de quib̾
supra dicitur. deus autẽ
non faciet uindictam ele¬
ctorum suoꝵ clam antiũ
ad se: phariseus autẽ me¬
rita iactans. ad ea de qui¬
b terribilis in ꝯclusione

Expanded text:
cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo, quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent. Unus Pharisaeus et alter Publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa praefatae viduae, hoc est, Ecclesiae membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se? Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprobate consuety¬
nos sanctorum patrũ na
talicios obseruare.⁊tunc
cuuis munere sunt.⁊ad
instrumenta minoꝵ. Int̾
omnes aũt scõs memoria
beatissime uirginis eo fre¬
quentius agitur atq festi¬
uius quo maiorem grati¬
am apucl deum creditur
inuenisse. Un de post alia
ipsius antiquiora sollẽp¬
ma. non fuit contenta de¬
uotio fideliũ: quin natiui

Expanded text:
probate consuetunos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligecujus munere sunt: et ad instrumenta morum. Inter omnes autem Sanctos: memoria beatissime Virginis eo frequentius agitur: atque festivius: quo majorem gratiam apud Deum creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativi
Abbreviated transcription (Latin):
compararet: quasi exponẽ¬
do sũbiunxit. Cum feceritiᷤ
omnia que precepta sunt
dicite. Serui inutiles su¬
mus. Cui contra superbi
cum nequaquam omnia
s modicum quid eorum q̃
precepta sunt faciant: nõ
solum mox de sua uisticia
presumunt. s ⁊ infirmos
quosq despiciunt. atq idõ
quasi fide uacui cum ora¬
uerint non exaudiuntur
Duo homines ascenderũt
ui templum ut orarent:
unus phariseus et alt̾ pu¬
blicanus. Publicanus hu¬
militer orans:ad illa pre¬
fate uidue hoc est ecclesie
membra pertinet. de quib̃
supra dicitur. deus autẽ
non faciet uindictam ele¬
ctorum suoꝵ clam antiũ
ad se: phariseus autẽ me¬
rita iactans. ad ea de qui¬
b terribilis in ꝯclusione
sententia subditur. uerũ¬

Expanded text:
compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa praefatae viduae, hoc est Ecclesiae, membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se . Pharisaeus autem merita jactans, ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Veru
Abbreviated transcription (Latin):
bra composuit. neruos stͥn¬
git. iungit ossa. complet
iuscera. firmat iuirtutẽ. et¬
gressus ad cursum suscitat
in uiuo cadauere iam sepl¬
tos. Tolle lectum tuũ. hoc ẽ
porta portantem: oneris
muta uices. ut quod fuit ĩ¬
firmitatis testimoniũ sit
probatio sanitatis. ut lectu
dolous tui sit mee curatõĩs
indiciũ. ut recepte fortitudi¬
nis magnitudinem ponde¬
ris asserat magnitudo. Ua
ana fide curatus. in uiis
iudaice perfidie iam more¬

Expanded text:
bra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat virtutem, regressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle lectum tuum, hoc est, porta portantem, oneris muta vices, ut quod fuit infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis, ut lectus doloris tui, sit meae curationis indicium, ut receptae fortitudinis magnitudinem, ponderis asserat magnitudo. Vade, ana fide curatus, in viis Judaicae perfidiae jam more
Abbreviated transcription (Latin):
porta per quam ĩgres¬
sus est dominus. semper fu¬
erit clausa: sicut ihezechiel
ꝓph̾a in uisione diuina res¬
pexit. Conuerti me inquit
ad uiam porte sanctuarii
exteriors. que respiciebat
ad orientem: et hec erat cla¬
sa. Et dixit dominꝰ ad me.
porta hec quam uides clau¬
sa erit ⁊ non aperietur. ⁊ uir
non transiet per eam: ⁊ sem¬
per erit clausa. Ecce ubi eui¬
denter ostendit nobis quia
sancta maria semper uirgo
fuerit. uirgo permanserit:
uirgo ante partum. iurgo
post partum. Concepit et

Expanded text:
porta per quam ingressus est Dominus semper fuit clausa, sicut Ezechiel propheta in visione divina respexit. Converti me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo post partum; concepit et
Abbreviated transcription (Latin):
stantia erit rationalis. Sed rationał qua¬
litas ẽ. qualẽ ergo substantiã. monstrant
scđȩ substantiȩ. Quocirta non ẽ hoc ꝓpri¬
ũ substantiȩ. qđ hocaliquid signific&.
Scđȩ enĩ substantiȩ non hoc aliquid. sed qͣle
aliquid ut dictũ ẽ monstrant. ita tam̃qͥle
aliquid monstrant. ut ipsã qualitatẽ circa
substantias de t̃minent. Qualitas enĩ scđa¬
rũ substantiarũ in indiuiduis ẽ. Deipsis
enĩ naturalit̾ p̃dicat᷑. quae ipsa in diuiduȩ
substantiȩ st̃. Qualitas igit᷑ scđarũ sub¬
stantiarũ circa in diuidua. iđquȩ pͥma
De t̃minatio uͦ quotiens ipse terminus mul¬
ta concludit. maiorest minor. quoties
pauciora. Quocirca genus plurima
colligit. species uͦ non tã plura. Nã cũ di¬
co animal. etiã hominẽ bouẽq & alia
cuncta animalia hoc uno nom ine conclu¬
si. Eũ uͦ dicohomo solos homines in di¬
uiduos hac nominis significatione c̃¬

Expanded text:
ubstantia erit rationalis, sed rationalis quaubstantia erit rationalis, sed rationalis qualitas est. Qualem ergo substantiam monstrant secundae substantiae. Quocirca non est hoc prum substantiae, hoc aliquid significare. Secundae enim substantiae non hoc aliquid, sed quale aliquid ut dictum est monstrant, ita tamen quale aliquid monstrant, ut ipsam qualitatem circa substantias determinent. Qualitas enim secundarum substantiarum in individuis est, de ipsis enim naturaliter praedicatur quae ipsa individuae substantiae sunt. Qualitas igitur secundarum substantiarum circa individua, id est Determinatio vero quoties ipse terminus multa concludit, maior est, et minor quoties pauciora, quocirca genus plurima colligit, species vero non tam plurima. Nam cum dico animal, etiam hominem bovemque, et alia cuncta animalia hoc uno nomine clausi. Cum vero dico homo, solos homines individuos hac nominis significatione co
Abbreviated transcription (Latin):
substantia sit demonstrat᷑ cũ dr̃ homo.
Qualitas aut̃ hac circa substantiã t̃minat᷑.
Nã sic̃ in diuidua qualitas. species & genera
qualitatis hab&. & si c̃ singulas quantitates
ita qͦq indiuiduarũ substantiarũ species &
genera scđȩ sub stantiȩ sunt. Ergo cũ dico
homo talẽ substantiã significo. quae de
plurib: numero differentib: in eo qđ quid
sit p̃dicat᷑. Qualẽ ergo quandã substantiã
significo cũ hominẽ dixi. talẽ scilic& quȩ
indiduis nominet᷑. Idẽqͦq de genere est
Nã cũ dico animal. talẽ substantiã signifi¬
co. quae de plurib specieb dicat᷑. Est igit᷑
qualitas ita albũ quȩ sẽꝑsit insubstantia.
sed non ut ipsã substantiã t̃minat. id cir¬
coqđ ꝓprictatẽ substantiȩ albedo non
hab&. Qualitas uero haet quae de sub¬
stanti is dr̃. circa substantiã qualitatẽ
det̃minat. Qualis enĩ sit illa substantia de

Expanded text:
substantia sit demonstratur, cum dicitur homo. substantia sit demonstratur, cum dicitur homo. Qualitas autem haec circa substantiam terminatur, nam sicut individua qualitas species qualitatis habet, et sicut singulas quantitates ita quoque individuarum substantiarum species et genera secundae substantiae sunt. Ergo cum dico homo, talem substantiam significo, quae de pluribus numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur, qualem ergo quamdam substantiam significo, cum hominem dixi, talem scilicet quae individuis nominetur, idem quoque de genere est. Nam cum dico animal, talem substantiam significo quae de pluribus speciebus dicatur. Est igitur qualitas, ut album, quae semper sit in substantia, sed non ut ipsam substantiam interimat, idcirco quod proprietatem substantiae albedo non habet. Qualitas vero haec quae de substantiis dicitur, circa substantiam qualitatem determinat, qualis sit enim illa substantia dem
Abbreviated transcription (Latin):
circo qđ differentiis etiã uidet᷑ cõmune.
aliud adicit. Qđ id circo substantiȩ ꝓpriũ
non sit. qđ ñ sit om̃i substantiȩ. Nãquẽ¬
ad modũ quantitas quantũ significat. & qua
litas quale. sic etiã substantia uidet᷑ hoc ali¬
quid significare. Nã cũ dico socrates ł plato
ł aliquã in diuiduã substantiã nomino. hoc
aliquid significo. Sed om̃ib hoc substantiis
non in est. In diuiduis nãq: qm̃ particularia
sunt & num ero singularia. uerũ ẽ hoc aliqͥd
a substantiis significari. In scđis uͦ substanti¬
is non idẽ ẽ. Nãq scđȩ substantiȩ non st̃
unȩ nec numero singulares. sed species in¬
tra se. & plurima in diuidua continent. &
multas intrase species genus includit
Quocirca cũ dico homo non hocaliquid sig¬
nificaui. neq enĩ singulare ẽ hominis no¬
men. id circo qđ de plurib: indiuiduis p̃di¬
cat᷑ sed potius quale quiddã. Qualis enĩ

Expanded text:
circo quod differentiis etiam videntur esse communes, circo quod differentiis etiam videntur esse communes, aliud adjicit quod idcirco substantiae proprium non sit, quod non sit in omni substantia. Nam quemadmodum quantitas, quantum significat, et qia videtur hoc aliquid significare. Nam cum dico Socrates vel Plato vel aliquam individuam substantiam nomino, hoc aliquid significo, sed omnibus hoc substantiis non inest. Individuis namque quoniam particularia sunt et numero singularia, verum est hoc aliquid a substantiis significari In secundis vero substantiis non idem est. Namque secundae substantiae non sunt unae, nec numero singulares, sed species intra se plurima individua continent, et multas intra se species genus includit, quocirca cum dico homo, non hoc aliquid significavi, neque enim singulare est hominis nomen, idcirco quod de pluribus individuis praedicatur, sed potius quale quiddam; qualis enim
Abbreviated transcription (Latin):
iđ homine. & deindiuiduo iđ dealiquo
homine p̃dicabunt᷑. Qđ qm̃ superius dic¬
tũ ẽ nunc quantũ expositionis breuitas
postulat dixisse sufficiat. Om̃is autẽ sub¬
stantia uidet᷑ hoc aliquid significare.
Et in primis substantiis indubitabile &.
In scđ̃is uͦ sub stantus uidet᷑ quidẽ similit̃¬
ad appellationis figurã hoc aliquid sig¬
nificare. quandoquis dixerit hominẽ
ł animal. ñ tam̃ uerũ ẽ sed quale aliqͥd
significat. Neq enĩ unũ ẽ qđ subiectũ
est quẽ ad modũ prima substantia. Sed
de plurib: homo dr̃ & animal. Non au¬
tẽ simplicit̃ qualitatẽ significant quẽ¬
ad modũ albũ. Nihil enĩ aliud significat
albũ quã qualitatẽ. Genus aut̃ & speci¬
es circa substantiã qualitatẽ de t̃minaNT
Quale enĩ. quandã substantiã significant
Plus aut̃ genere. quã specie det̃minatio¬
fit. Dicens enĩ animal plus cõplectitur
quã hominẽ. Postquã superius geminas
as maxime ꝓprio substantiȩ separauit id¬

Expanded text:
 homine, et de individuo, id est aliquo homine, praedicabuntur; quod cum superius dictum est, nunc quantum expositionis brevitas postulat, dixisse sufficiat. Omnis autem substantia videtur hoc aliquid significare, atque in primis quidem substantiis indubitabile et InER APPELLATIONIS FIGURA HOC ALIQUID SIGNIFICARE, QUANDO QUIS DIXERIT HOMINEM vel animal; non tamen verum est, sed quale aliquid significat neque enim unum est quod subiectum est quemadmodum prima substantia, sed de pluribus homo dicitur et animal; non autem simpliciter qualitatem significat, quemadmodum album nihil enim aliud significat album quam qualitatem, genus autem et species circa substantiam qualitatem determinant qualem enim quandam substantiam significant. Plus autem genere quam specie detfit, dicens enim animal plus complectitur quam hominem. Postquam superius geminas eas a maximae proprio substantiae separavit, id
Abbreviated transcription (Latin):
ubstantia autem c̃. quac ꝓpͥe & principa¬
lit̃ & maxime dr̃. quaeneq de sub iecto
p̃dicatur . neq insubiecto .ẽ. ut aliquiho¬
mo uł aliqui equus. Scđȩ autẽ substanti¬
ae dicuntur species in qͥb specieb illȩ quȩ
principaliter substantiȩ dnr̃ insunt. H lac
& harum specierum genera. ut aliquis ho¬
mo. inspecie quidẽ ẽ in homine. genꝰ uͦ
speciei animal . ẽ. Scđae ergo substantiȩ
dicuntur ut homo atq animal. IQuȩritur¬

Expanded text:
quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto praedicatur, neque in subiecto est, ut aliqui homo vel aliqui equus. Secundae autem substantiae dicuntprincipaliter substantiae dicuntur insunt, hae et harum specierum genera; ut aliquis homo in specie quidem est in homine, genus vero speciei animal est; secundae ergo substantiae dicuntur, ut est homo atque animal. Manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
unam necesseest euenire. non aliam. net u¬
tram lib& sed definite imam. Id eñi nonuenit
inigne. ut aliquando sit talidum aliquando frigidũ
aliquando uͦ quod hoꝵ mediȩtas est tepidum. sed
semꝑ naturali calore sur ceditur. Net nix aliqua¬
ndo fit nigra. necrursus rubra. Nec ullus ali is
coloribus pmutatur. sed solum semꝑ alba est. Cũ
haec itasunt : eaq scđ̃m habrtum priuationem¬
quȩ oppountur. si& ab his contrariis distare
monstrata sint quȩ mediis carent. & ab his quȩ
cludunt. Abhis quoq quetum mediatasint
tamen definite alicui ĩ sunt: ꝑfec te monstra¬
tum est eaquȩ scđm habitum & pruationem
sunt contrariis discrepare. Quare quid dis¬
tent aristotele teneamus auctore. Inpriua¬
tione uͦ & habitu : neutrum uerum est eorum

Expanded text:
 necesse est evenire non aliam, nec u necesse est evenire non aliam, nec utrumlibet, sed diffinite unam. Id enim non venit in ignem, ut aliquando sit calidum, aliquando frigidum, aliquando vero quod horum medietas est tepidum, sed semper naturali calore succenditur; nec nix aliquando fit nigra, nec rursus rubea, nec ullis aliis coloribus permutatur, sed solum semper alba est. Cum haec ita sint, ea quae secundum habitum privationemque opponuntur, si et ab his contrariis distare monstrata sint quae mediis carent, et ab his quae cludunt, et ab his quoque quae, cum mediata sint, tamen diffinite alicui insunt, perfecte monstratum est ea quae secundum habitum et privationem sunt a contrariis discrepare. Quare quid distent Aristotele teneamus auctore. In privatione vero et habitu neutrum horum
Abbreviated transcription (Latin):
Contrarioꝵ quȩ mediis carent: semꝑ alterum
in eẽ ei quod illas contrariȩtates fustipere
potest. Vt ȩgritudo & sanitas. qm̃ semper¬
in animalis corpore repperitur. & ea sine ul¬
lo medio est. aduersum suum contrarium.
ul circo om̃e corpus animalis semꝑ autȩgro¬
tat aut sanum est. & semꝑ alterum aut sanitas aut
ȩgritudo. in est ei quod has suscipit contrariȩ¬
tates. Eorum uͦ contrariorum quę hñt aliquam
mediȩtatem: non netesse est semꝑ alterum in et̃.
ei cui accidunt. Ut album atq nigrum cum sipt
utraquȩ contraria. qm̃ hñt aliquam mediȩtatem
utrubrum. nonueniunt autem semꝑ in corpora:
non necesseest om̃e corpus fieri aut nigrum aut
illa eorum mediȩtas corpori cui lib& eueniat.
Atquȩ hocitaest in his quȩ medio non carent
quȩ ipsa mediata uocamus: exceptis his quibus
una contrariȩtas est insita ꝑnaturam. ut nrx
alba est uł ignis calidus. In his enim semper¬

Expanded text:
contrariorum quae mediis carent semper alterum contrariorum quae mediis carent semper alterum inesse ei quod illas contrarietates suscipere potest, ut aegritudo et sanitas, qin animalis corpore reperitur, et ea sine ullo est adversus suum contrarium medio. Idcirco omne corpus animalis semper aut aegrotat, aut sanum est, et semper alterum aut sanitatis aut aegritudinis inest ei quod has suscipit contrarietates. Eorum vero contrariorum quae habent aliquam medietatem, non necesse est semper alterum inesse ei cui accidunt, ut album atque nigrum, cum sint utraque contraria, quoniam habent aliquam medietatem, ut rubrum, veniunt autem semper in corpora, non necesse est omne corpus fieri, aut album aut illa eorum medietas corpori cuilibet eveniat. Atque hoc ita est in iis quae medio non carent, quae ipsa mediata vocamus, exceptis his quibus una contrarietas est insita per naturam, ut nix alba est, ignis calidus. In his enim unam semper
Abbreviated transcription (Latin):
citati scđm priuationem atq habitum. dr̃ ui
sus ceritatis: ułs num quam scđm hanc oppo¬
siti onem ad aliquid opposta praedicatur neq
conueriitur. Neq enim dr̃ cȩcitas uisus.
recte priuatio atq: habitus non in eadem
quarelatiua sedin alia spetiae numerata sunt :
Qm̃ autem nequȩ uttontraria opponumtur eaquȩ.
scđm priuationem & habitum dñr: ex his manifes¬
tum est. Quorum enim contrariorum nichilest
mettium: necesseest in quibus natasunt fiȩri aut
in quibus praedicari alterum ipsorum in eẽ sem
ꝑ. & tera usquȩ sed solis his quibus naturaliter
unum in est. & his definite unum non autem hoc
autillud. Prolixitatem textus il cirto contraxi:¬
quod& ea ipsa quȩdicuntur supra iam dicta sunt.
nelongior ordo possit aliquod creare fastidium.
Quodnos hactextus diuisione subunximus.
Et prius quidem ponit ante oculos om̃s inter se
contrarioꝵ differentias quas ipse quantum po¬
tero breiussime commemorabo. Ait enim.

Expanded text:
citati, secundum privationem atque habitum dicitur citati, secundum privationem atque habitum dicitur visus caecitatis, id est nunquam secundum hanc oppositionem aliquid oppositi praedicatur neque convertitur, neque enim dicitur caecitas visus, recte privatio atque habitus non in eadem qua relativa, sed in alia specie numerata sunt. m autem neque ut contraria opponuntur ea quae secundum privationem et habitum dicuntur, ex his manifestum est. Quorum enim contrariorum nihil est medium, necesse est, in quibus nata sunt fieri aut in quibus praedicari, alterum ipsorum inesse semse, sed solis his quibus naturaliter unum inest, et his definite unum, non autem hoc aut illud. quod et ea ipsa quae dicuntur supra iam dicta sunt, nec longior ordo possit aliquod creare fastidium, quod nos hac textus divisione seiunximus. Et prius quidem proponit ante oculos omnes inter se contrariorum differentias, quas ipse quantum potero brevissime commemorabo; ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
one ante praemissa sunt. Unam contrariorum
quod contraria non ita ut ea quȩ sunt adali¬
quid conuerterentur. Neq eñi quisꝓnunti¬
at malitiam bonitatis ẽẽ. malitiam. nec boni¬
tatem malitiae eẽ. bonitatem. Uelud filium pa¬
tris. eẽ. filium rursus quȩ patrem filii patrem.
E adem quoq & in his quȩ scđm priuationem
habitumq redduntur differentia dr̃. Nam
sicut eaquȩsunt scđm ad aliquid opposita
aduersum sem& ipsa redduntur. & om̃a ad
opposita prȩdicantur. non eodem modo iniha¬
bitu atq priuatioest. Nullus enim dicit
cȩcitatis eẽ uisum. Necrursus uisus eẽ teci¬
tatem. Quocurtasi ea quȩ sunt relatiua ad
opposita praedicantur. conuersimq dicunt᷑.
cum enim sit oppositus filio pater. pater filu
dr̃. scilic& adoppositum. Rursus quȩ conuer¬
titur. ut patris filius appellatur: qm̃ hoc in
his quȩ sunt scđm priuationem habitumq
non dr̃ : neq enim cumsit uisus oppositus cȩ¬

Expanded text:
one ante praemissa sunt. Unam namque differone ante praemissa sunt. Unam namque differ, quod contraria non ita ut ea quae sunt ad aliquid converterentur. Neque enim quis pronuntiat malitiam bonitatis esse malitiam, neque bonitatem malitiae esse bonitatem, velut filium patris esse filium, rursusque patrem filii patrem. Eadem quoque et in his quae secundum privationem habitumque redduntur, dicitur differentia. Nam sicut ea quae sunt ad aliquid opposita, adversum semetipsa redduntur, et omnia ad opposita praedicantur, non eodem modo in habitu atque privaus esse caecitatem. Quocirca si ea quae sunt relativa ad opposita praedicantur, conversimque dicuntur cum enim sit oppositus filio pater, pater filii dicitur, scilicet ad oppositum, rursusque convertitur ut patris filius appelletur quoniam hoc in his quae sunt secundum privationem et habitum non dicitur. Neque enim cum sit visus oppositus cae