comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ infirmor: Quis scandalirat᷑. &
ego non uror: Cutis gͦ denigratur.
& ossa p̃ caumate arescunt: quia
dum infirmi ad miquitatẽ ꝓsiliunt.
fortes quiꝙ teli sui igne crucian¬
cithara mea. & organum meum in
uoce flentium. Quia organũ infistu¬
las. & cithara ꝑ cordas sonat: potest¬
ꝑ citharam recta oꝑatio. ꝑ organum
uͦ scã p̃dicatio designari. Per fistulas
quippe organi. ora p̾dicantium. ꝑ cor¬
das uͦ citharȩ. intentionẽ recte iuuen¬
tium non inconuenienter accipimꝰ.
Quȩ dum ad uitã aliam ꝑ afflictio¬
nẽ carnis tendit̾. quasi extenuata
corda in citharam ꝑ intuentium admi¬
rationẽ sonat. Siccat᷑ xenim corda. ut
congruum in cythara cantum reddat.
quia & scĩ uiri castigant corpus suum.
& seruituti subiciunt: atq ab infimis
ad suꝑiora tendunt᷑. Pensandũ quoq
c̃. qđ corda ii cythara si minus tendi¬
tur. non sonat. si amplius: raueu̾ sonat.
Quia nimirum uirtus abstinentie. aut

Expanded text:
non infirmor? quis scandalizatur, et non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Cutis ergo denigratur, et ossa prae caumate arescunt, quia dum infirmi ad iniquitatem prosiliunt, fortes quique zeli sui igne cruciancithara mea, et or ganum meum in vocem flentium. - Quia organum per fistulas, et cithara per chordas sonat, potestper citharam recta operatio, per organum vero sancta praedicatio designari. Per fistulas quippe organi ora praedicantium, per chordas vero citharae intentionem recte viventium non inconvenienter accipimus: quae dum ad vitam aliam per afflictionem carnis tenditur, quasi extenuata chorda in cithara per intuentium admirationem sonat. Siccatur etenim chorda, ut congruum in cithara cantum reddat, quia et sancti viri castigant corpus suum, et servituti subjiciunt , atque ab infimis ad superiora tenduntur. Pensandum quoque est quod chorda in cithara si minus tenditur, non sonat; si amplius, raucum sonat, quia nimirum virtus abstinentiae aut
Abbreviated transcription (Latin):
ctos di postiodum sęuiunt: quasi
cutis eocłe ante acte iusticie colorẽ
ꝑdidit. quȩ ad ingredinem imqui¬
tatis uenit. Qđ iheremias etiam sub
p̃cipui metalli specie deplorat dicens.
Quomodo obscuratum est aurum. mu¬
tatus ẽ color optimus: Peuersi autẽ
dum ab eius sacramentis exeunt.
plerumq inter reꝓbos locum hono¬
ris sumunt: ut ipsi contra scãm ecde¬
siam ex auctoritate seiuant. qui hanc
atrocius quasi sciendo contempnant.
Unde &e cum diceret. cutis mea de¬
nngrata est. addidit suꝑ me: quia
hos quos prius ad decorem iusti¬
cie quasi candidos habuit. post de¬
terus ingros portat. Sed dũ cutis
ad nigredinem uertit᷑. fortes qui in
illa sunt zeso fidei contabescunt.
Unde & apte subiungit. Et ossa me¬
a aruerunt pre caumate. Sic naͣq
& priori tempore os fortissimũ sc̃ẽ
ȩccłȩ quadam ariditate tedii pau¬
lus estuabat. cum quibdam caden¬
tib diceret. Quis infirmat᷑. & ego

Expanded text:
ctos Dei postmodum saeviunt, quasi ctos Dei postmodum saeviunt, quasi cutis Ecclesiae anteactae justitiae colorem perdidit, quae ad nigredinem iniquitatis venit. Quod Jeremias etiam sub praecipui metalli specie deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Perversi ergo dum ab ejus sacramentis exeunt, plerumque inter reprobos locum honoris sumunt, ut ipsi contra sanctam Ecclesiam ex auctoritate saeviant, qui hanc atrocius quasi sciendo contemnunt. Unde et cum diceret: Cutis mea denigrata est, addidit, super me, quia hos quos prius ad decorem justitiae quasi candidos habuit, post deterius nigros portat. Sed cum cutis ad nigredinem vertitur, fortes qui in illa sunt zelo fidei contabescunt. Unde apte subjungit: Et ossa mea aruerunt prae caumate. Sic namque et priori tempore os fortissimum sanctae Ecclesiae quadam ariditate taedii Paulus aestuabat, cum quibusdam cadentibus diceret: Quis infirmatur, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
pensare negliginus. quia uidelieet ser¬
monis uirtus patet ex pena passionis.
Sed quia ut sepe iam diximus plerũq
beatus iob sic narrat gesta. ut geren¬
da p̾nuntiet: bene hoc sce eccłe uoci¬
b congruit. que dolorem ꝑsecutio¬
nis ultune in infirmis grauiter sen¬
tit. Cumq ab illa alii ꝑeunt: ualen¬
tiores quiq merore cruciant᷑. Exte¬
rior quippe causa enis ẽ terrena
dispensatio. interior uͦ cura celestis.
Cutis gͦ nomine infirmi signant᷑. qͥ
nunc in ea exteriori utilitati deser¬
uiunt. Per ossa uͦ fortes eius figu¬
rati sunt: in quib corporis illius
tota compago solidat᷑. Quia gͥ aut
ꝓuocati munerib. aut ꝑsecutionib
afflicti. multi in ea ab statu fidei
infirmi cadunt. eamq ipsi postquã
ceciderint ꝑsequunt᷑: quid aliud ꝙͣ
cutis suȩ nigredinem patitur. ut in
ipsis postmodũ feda appareat. in
quib prius pulchra uidebat᷑: Dum
enim hii qui prius exteriora bene
dispensare consueuerant. contra ele¬

Expanded text:
pensare negligimus, quia videlicet sermonis virtus patet ex poena passionis. Sed quia, ut saepe jam diximus, plerumque beatus Job sic narrat gesta, ut gerenda praenuntiet, bene hoc sanctae Ecclesiae vocibus congruit, quae dolorem persecutionis ultimae in infirmis graviter sentit. Cumque ab illa alii pereunt, valentiores quique moerore cruciantur. Exterior quippe causa ejus est terrena dispensatio, interior vero cura coelestis. Cutis ergo nomine infirmi signantur, qui nunc in ea exteriori utilitati deserviunt. Per ossa vero fortes ejus figurati sunt, in quibus corporis illius tota compago solidatur. Quia igitur aut provocati muneribus, aut persecutionibus afflicti, multi in ea ab statu fidei infirmi cadunt, eamque ipsi postquam ceciderunt persequuntur, quid aliud quam cutis suae nigredinem patitur, ut in ipsis postmodum foeda appareat, in quibus prius pulchra videbatur? Dum enim hi qui prius exteriora bene dispensare consueverant contra ele
Abbreviated transcription (Latin):
.Oculi stultoꝵ in finib terre. Rursũq¬
ꝑ cundem salomonem dicit᷑. Oculi
sapientis in capite eius. Paulus quo¬
q ait. caput uiri xp̃s. Oculi gͦ sa¬
pientis in capite euis sunt: dum
redemptoris sui semꝑ oꝑa quȩ ini¬
tari debeat contemplatur. Lux gͦ
uultus huius in terrã non cecidit.
quia ea que terrena sunt. ꝑ concu¬
piscentiam non asperit. Sed quia su¬
ꝑficiem hystorie sub breuitate discus¬
simus. quid in his de intellectu my¬
stico lateat ꝑpendamus. Unam eẽ ꝑso
corporis. sepe uor corporis. ad uocem
capitis transit. Qui enim sunt in car¬
ne una: nil obstat. ut conueniant
etiam in uoce una. Dicat gͦ ex uoce
capitis de electis suis: dicat eccła Si
quando ridebam ad eos. ñ credebant.
Ridere enim dĩ est: scõꝵ uias ꝑsequen¬
ti fauore ꝓsꝑari. sicut de his quoꝙ
ꝑ usum dicit᷑. quos in hoc scło feli¬
citatis blandim̃ta comitantur: arri¬
det illis tempus. unde e contra ira ap¬

Expanded text:
« Oculi stultorum in finibus terrae Pr« Oculi stultorum in finibus terrae PrOculi sapientis in capite ejus . Paulus quoque ait: Caput viri Christus . Oculi ergo sapientis in capite ejus sunt, dum Redemptoris sui semper opera quae imitari debeat, contemplatur. Lux ergo vultus ejus in terram non cecidit, quia ea quae terrena sunt per concupiscentiam non aspexit. 8. Saperficiem historiae sub brevitate discussimus, quid in his de intellectu mystico lateat perpendamus. Unam esse percorporis, saepe vox corporis ad vocem capitis transit. Qui enim sunt in carne una, nil obstat ut conveniant etiam in voce una. Dicat ergo ex voce capitis de electis suis, dicat Ecclesia: Si quando ridebam ad eos, non credebant. Ridere etenim Dei est sanctorum vias prosequenti favore prosperari, sicut de his quoque per usum dicitur, quos in hoc saeculo felicitatis 638 blandimenta comitantur: Arrisit illis tempus. Unde e contrario, ira ap
Abbreviated transcription (Latin):
dum nos quasi licenter letos aspi¬
ciunt. audacter ipsi ad illicita re
am letus debeat tuneri. necesse ẽ ut
ipse uultum sui conditoris sine ces¬
satione timeat. Illi &cnim merti
difficile de leticia creditur. que qđ
se ꝓ amore dni continue affligat.
a subditis scitur. Que enim inces¬
santi ęstu spũalis desiderii suꝑna
appetit. ualde de ea in dubium ue¬
nit. hoc qđ aliquando aute homines
hilarescit. Unde & isdem beatus iob.
non longe post dicturus est. Semꝑ
enim quasi cumentes suꝑ me fluctꝰ
timui dm̃. Sio quippe metuebat
iudicem suum. quasi sub immninen¬
tes impetus fluctuum iam iamq mo¬
riturus. Cuius gͦ ita mentẽ meror
diuini timoris infuderat. recte hila¬
ritatẽ illius subditi non credebant:
quia cogebantur ridenti non crede¬
re. cuius cor in timore conditoris
nouerant. quem continua mesticia
non inconuenienter accipit᷑. qđ ꝓtinꝰ
subinfertur. Et lux uultus mei non
cadebat in terra. Seriptum quippe ẽ

Expanded text:
dum nos quasi licenter laetos aspidum nos quasi licenter laetos aspiciunt, audacter ipsi ad illicita resam laetus debeat timeri, necesse est ut ipse vultum sui conditoris sine cessatione timeat. Illi etenim menti difficile de laetitia creditur, quae quod se pro amore Domini continue affligat a subditis scitur. Qui enim incessanti aestu spiritalis desiderii superna appetit, valde de eo in dubium venit hoc, quod aliquando ante homines hilarescit. Unde et isdem beatus Job non longe post dicturus: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum . Sic quippe metuebat judicem suum, quasi subimminentes impetus fluctuum, jamjamque moriturus. Cujus ergo in mentem moeror divini timoris infuderat, recte hilaritati illius subditi non credebant, quia cogebantur ridenti non credere, cujus cor in timore conditoris noverant quam continua moestitia non inconvenienter accipitur quod protinus subinfertur: « Et lux vultus mei non cadebat in terram. » Scriptum quippe est:
Abbreviated transcription (Latin):
in terra. Hoc si uxca hystoriȩ uer¬
ba ꝑcipimus: credi necesse ẽ qđ uir
sẽs talem se exhibuerit subditis. ut
etiam ridens timeri potuisset. Sed
arum uͦ consolatorem fuisse ꝑhibet.
magna ualde discretione. res indi¬
get. quomͦ in tanto terrore regimitis.
tanta quoq affuerit lenitas. & man¬
suetudo pietatis. Sine magna enim
benignitatis lenitate non fuit hoc
qđ se patrẽ pauꝑum. uiduarum uͦ¬
consolatorem dicit: sed rursum. si¬
ne magna seueritate non potuit
etiam ridens timeri. Qua in re qͥd
aliud docemur. nisi qđ talis debet
dispensatio esse regiminis. ut is qͥ
preest. ea se enra subditos mensu¬
ra moderet᷑. quatinus & arridens
timeri debeat. & iratus amari: ut
cum nec nimia leticia uilem reddat.
nec immoderata seueritas odiosum:
sto uigorem iusticie tenemus. Q
ꝓfecto uigor iam iusticiȩ non erit.
si se sub iusto moderamine non cu¬
stodit. Et sepe a disciplinę metu re¬
soluimus subditos. si nr̃o regimini
hilaritatis frena laxamus: quia

Expanded text:
it.---Hoc si juxta historiae verba percipimus, credi necesse est quod vir sanctus talem se exhibuerit subditis, ut etiam ridens timeri potuisset. Sed arum vero consolatorem fuisse perhibet, magna valde discretione res indiget, quomodo in tanto terrore regiminis, tanta quoque affuerit lenitas, et mansuetudo pietatis. Sine magna enim benignitatis lenitate non fuit hoc, quod se patrem pauperum et viduarum consolatorem dicit. Sed rursum sine magna severitate non potuit etiam ridens timeri. Qua in re quid aliud docemur, nisi quod talis debet esse dispensatio regiminis, ut is qui praeest ea se circa subditos mensura moderetur, quatenus et arridens timeri debeat, et iratus amari? ut eum nec nimia laetitia vilem reddat, nec immoderata severitas odiosum. sto vigorem justitiae tenemus. Qui profecto vigor jam justitiae non erit, si se sub justo moderamine non custodit. Et saepe a disciplinae metu resolvimus subditos, si nostro regimini hilaritatis frena laxamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt. ꝓ suis esse assertiomb
suspicant᷑: mox miseris auditorib
suis quorũ non animas sed substan¬
tias appetunt. heo uociferantes asꝑ¬
gunt. Unde congrue stibinfertur.¬
Qui de conuallib ista rapientes. cõ
singula repperissent: ad ea cum cla¬
more currebant. De conuallib illa
rapiunt. quia hec de humilib dictis
patrũ suꝑbo sp̃ũ colligunt. Que
dum ꝓ suis se partib inuenisse glo¬
riant᷑. ad ea cum clamorib currunt:
quia uidelicet om̃e qđ sentiunt.
appetitu laudis ad aures hominũ
diffamare conant᷑. Sequit᷑. In deser¬

Expanded text:
intelligunt, pro suis esse assertionibus intelligunt, pro suis esse assertionibus suspicantur, mox miseris auditoribus suis, quorum non animas, sed substantias appetunt, haec vociferantes apsergunt. Unde congrue subinferturQui de convallibus ista rapientes, cum singula reperissent, cum clamore currebant. - De convallibus illa rapiunt, quia haec de humilibus dictis Patrum superbo spiritu colligunt, quae dum pro suis se partibus invenisse gloriantur, ad ea cum clamoribus currunt. Quia videlicet omne quod sentiunt, appetitae laudis ad aures hominum diffamare conantur. Aliter: In
Abbreviated transcription (Latin):
piditas. Ipsa quippe latenter o¬
ritur in menta sed punctiones pec¬
catorum om̃ium patenter ꝓducit
in oꝑe. Quas uidelicet punctiones
ab hac radice surgentes: statim p̾
dicator egregius insinuat. cũ sub
tos dolores dixit: quasi nascentes in¬
notuit ab hac radice punctiones.
In iuniꝑis gͦ peccata. in radice uͦ ui¬
mperoꝵ. quid aliud quã auaritiã.
id ẽ materiem intelligimꝰ peccatoꝵ:
Quia gͥ plerumꝙ heretici sola in
uerbis suis exteriora lucra sectan¬
tur. nec ignorant quia ꝑuersa a¬
struunt. sed erroris p̃dicamenta
non deserunt: dum sumptus ꝑci¬
pere quasi doctorum uolunt. be¬
ne de tis scĩ uiri nunc uoce dicit᷑.
Et radix iumperorum erat cibi eoꝵ.
quia dum totis mentis sue sensib
auaritiam cogitant: quasi eo ali¬
mento uescunt᷑. de quo nasci ꝓ¬
ouldubio peccatarũ sequentium
punctiones solent. Qui si quan¬
do in sacro eloquio queđa quasi
prudenter inueniunt. que dum nͣ

Expanded text:
cupiditas . Ipsa quippe latenter ocupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes, statim pradicator egregius insinuavit, subdentos dolores dixit, quasi nascentes notuit ex hac radice punctiones. In juniperis ergo peccata, in radice vero juniperorum quid aliud quam avaritiam, id est, materiam intelligimus peccatorum? Quia igitur plerumque haeretici sola in verbis suis exteriora lucra sectantur, nec ignorant quia perversa astruunt, sed erroris praedicamenta non deserunt, dum sumptus percipere quasi doctorum volunt, bene de eis sancti viri nunc voce dicitur: Et radix juniperorum erat cibus eorum, quia dum totis mentis suae sensibus avaritiam cogitant, quasi eo alimento vescuntur, de quo nasci procul dubio peccatorum sequentium punctiones solent. Qui si quando in sacro eloquio quaedam quasi prudenter inveniunt, quae dum non
Abbreviated transcription (Latin):
captiuos tenet. Et plerumq ꝑ ip¬
sa que loquunt᷑: nichil aliud
quã terrena lucra appetunt. De
quib ꝑ paulum dicit᷑. Huiusmo¬
di enim xp̃o dño non seruiunt.
sed suo uentri. Unde recte qͦꝙ
niꝑi. ꝓ foliis punctiones habet.
Sic quippe sunt hirsuta que pro¬
fert. ut spinis similia contrectan¬
tem pungere ualeant. Spina
uꝰ ẽ om̃e peccatum. quia dũ tra¬
hit ad delectationẽ. quasi pun¬
gendo lacerat mente. Unde iusti
uoce & penitentis dicit᷑. Conuer¬
sus sum in erumpna mea. dum
confringit᷑ spina. Quia scilicet
mens ad lamentũ conuertitur.
ut peccati punctio penitendo
frangatur. In translatione uͦ alia
non confringi. sed configi spina
ꝑhibetur. Qđ uidelicet ab eodẽ
sensu non dissonat: quia petu¬
tentis animus ad luctum ducit᷑.
dum ꝑpetrata culpa in memo
gnat᷑. ex qua peccatoꝵ om̃iũ spi¬
nȩ ꝓducunt᷑: De qua ꝑ patilum
dicit᷑. Radix om̃ium maloꝵ cu

Expanded text:
captivos tenet, et plerumque per ipcaptivos tenet, et plerumque per ipsa quae loquuntur nihil aliud quam terrena lucra appetunt. De quibus per Paulum dicitur: Hujusmodi enim Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Unde recte quoque niperi pro foliis punctiones habet. Sic quippe sunt hirsuta quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere valeant. Spina vero est omne peccatum, quia dum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Unde justi voce et poenitentis dicitur: Conversus sum in aerumna mea dum confringitur spina , quia scilicet mens ad lamentum vertitur, ut peccati punctio poenitendo frangatur. In translatione vero alia non confringi, sed configi spina perhibetur, quod videlicet ab eodem sensu non dissonat, quia poenitentis animus ad luctum ducitur, dum perpetrata culpa in memorgnatur, ex qua peccatorum omnium spinae producuntur? De qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum est
Abbreviated transcription (Latin):
quippe. dicta planora. ꝑ arborum
cortices. patrum eloquia exterio¬
ra signant᷑. Qui gͦ ea scire appetunt.
ex quib docti nequaquã sint. sed
esse uideant᷑: dum in sacris uolu¬
minib ium caritatis erga dm̃ ac
ꝓximũ medullitus non exquirunt.
quasi ex herba uel cortice pascun¬
tur: quia uel una uel exteriora
sunt. que mentes suꝑbientium
nutriunt. Uel certe herbas mande¬
re ẽ: de scriptura sacra minima pͣ¬
cepta seruare: maiora contempne¬
re. Quos bene ueritas increpat
hypocrite. qui decimatis mentam.
& anetum. & ciminum: & reliquistis
quȩ grauiora sunt legis. Qui ar¬
borum quoꝙ cortices mandunt:
quia sunt nonnulli qui in sacris
uoluminib solam luterȩ suꝑflei¬
em uenerant᷑. nec quicquam de
spũali intellectu custodiunt: dũ
nichil in uerbis di amplius. nisi
hoc qđ exterius audierint eẽ sus¬
picant᷑. Quos tamen in cunctis
errorib suis ianis głȩ appetitꝰ
possidet: cosq homoris ambitus

Expanded text:
quippe dicta planiora, per arborum quippe dicta planiora, per arborum cortices Patrum eloquia exteriora signantur. Qui ergo ea scire appetunt ex quibus docti nequaquam sint, sed esse videantur, dum in sacris voluminibus vim charitatis erga Deum ac proximum medullitus non exquirunt, quasi ex herba et cortice pascuntur, quia vel ima, 646 vel exteriora sunt, quae mentes superbientium nutriunt. Vel certe herbas mandere est de Scriptura sacra minima praecepta servare, majora contemnere. Quos bene Veritas increpat, hypocritae, qui decimatis mentam, et anethum, et cuminum, et reliquistis quae graviora sunt legis . Qui arborum quoque cortices mandunt, quia sunt nonnulli qui in sacris voluminibus solam litterae superficiem venerantur, nec quidquam de spiritali intellectu custodiunt, cum nihil in verbis Dei amplius nisi hoc quod exterius audierint esse suspicantur. Quos tamen in cunctis erroribus suis inanis gloriae appetitus possidet, eosque honoris ambitus
Abbreviated transcription (Latin):
Rodi solet. qđ comedi non potest.
Heretici autẽ quia scripturã sacrã
intelligere sua uircute moliunt᷑:
hendere possunt. Quam dum nͣ
intelligunt: quasi non edunt. Et
quia ꝑ suꝑnam grãm non adiu¬
ti hane edere nequeunt. quasi qͥ
bdam nisib rodunt. Illam exteri¬
us quippe contrectant. cũ quidẽ
conantur. sed non ad euis interi¬
ora ꝑueniunt: quia qui ab uni¬
uersalis eccłe societate disiuncti
sunt. non quolibet rodere. sed in so¬
litudine memorant᷑. la quã nitni¬
rum solitudinẽ. quia p̃dicatores
falsi sequaces suos traberent: lon¬
ge ante ueritas p̾monuit dicens.
Si dixerint uobis ecce in deserto ẽ.
nolite exire. Qui recte ꝑhibent
calamitate & miseria squalidi: qr
o ioꝵ sunt ꝑnitie & sensus pra¬
uitate despecti. Qui herbas quoq
& arborum cortices mandunt: qͥa
elationis suȩ obice repulsi. in sacro
eloquio magna & uituna ꝑciꝑe ne¬
queunt: sed ure illa queda tenera
&e exteriora cognoscunt. Per herbas

Expanded text:
Rodi solet quod comedi non potest. Haeretici autem quia Scripturam sacram intelligere sua virtute moliuntur, nequaquam possunt; quam dum non intelligunt, quasi non edunt. Et quia per supernam gratiam non adjuti hanc comedere nequeunt, quasi quibusdam illam nisibus rodunt. Exterius quippe illam contrectant, cum quidem conantur, sed non ad ejus interiora perveniunt. Qui quia ab universalis Ecclesiae societate disjuncti sunt, non quolibet rodere, sed in solitudine memorantur. Ad quam nimirum solitudinem, quia praedicatores falsi sequaces suos traherent, longe ante Veritas praemonuit, dicens: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire . Qui recte perhibentur calamitate et miseria squalidi, quia et morum sunt pernicie, et sensuum pravitate despecti. Qui herbas quoque et arborum cortices mandunt, quia elationis suae obice repulsi, in sacro eloquio magna et intima percipere nequeunt, sed vix in illo quaedam tenera et exteriora cognoscunt. Per herbas
Abbreviated transcription (Latin):
am oꝑari cȩꝑit. eo ipso ñnũquam
quo foris ostendit᷑ labit᷑: atq in su¬
is actib se ceteros p̾ire głatur. De¬
atũ gͥ iob sicut intelligentiȩ aurũ
ñ extulit. nec lumen quoꝙ ante hu¬
manos oculos mire oꝑationis ele¬
uauit. Unde & apte subiungit. Si¬
uidi solem. cũ fulgeret. Sol quippe
in fulgore ẽ: bonũ opus in mani¬

Expanded text:
am operari coeperit, eo ipso nonnunquam am operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in suis actibus se caeteros praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut intelligentiae aurum non extulit, nec lumen quoque ante humanos oculos mirae operationis elevavit. Unde et apte subjungit: vidi solem cum fulgeret; sol quippe in fulgore est bonum opus in mani
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ne ocio torpeat. curandũ ne in exer
cognoscunt que faciunt: sed cũ fa¬
ciunt que cognouerunt. Et si intel¬
ligendo congaudent muneri largito¬
ris. merentes tamen considerant de¬
bitum oꝑis: ut uidelicet actione ꝑsol¬
uant. qđ eis p̾rogatũ ẽ in cognitione.
Stultus namq ẽ debitor. qui gaudens
pecunias mutuas accipit. & tẽpus
quo reddere debeat ñ attendit. Mo¬
derat᷑ autẽ leticia accipiendi. qͣndo
sollerti etiam ꝓuidentia constitu¬
tũ tẽpus reddendi cogitat᷑. Quia
gͥ iusti uiri in his quę uigilanter
intelligunt. secura letitia ñ extollunt᷑.
dicat᷑ recte. Si letatus sum suꝑ mul¬
tis diuitiis meis. & quia plurima
repperit manus mea. Aesi aꝑte dice¬
retur. Nequaquã me in eo locupletẽ
ex iustitia credidi. quo recta quȩ
agere debui etiam multa cognoui.
nec intelligentia cor extollit: quia
de sollicitus ab elationis lapsu tene¬
at᷑. Sed cũ mira que intelligit. eti¬

Expanded text:
est ne otio torpeat, curandum ne exercitaest ne otio torpeat, curandum ne exercitacognoscunt quae faciunt, sed cum faciunt quae cognoverant. Et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia ide sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit eti
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Illud ꝑ dissolutionẽ negligen¬
tiȩ ꝑdidi. qđ ut ꝑ bona oꝑa red
derẽ ex gr̃a creditoris accepi Sed
nũquã d̾s mentẽ deserit. quȩ in pec¬
catis se ueraciter agnoseit. Unde &
mox heliscus ueniens. lignũ deorsũ
suꝑficiem attollit. quia uidelicet
redemptor nr̃ pie nos respiciens cor
peccatoris humiliat: & ei quã ami¬
serat intelligentiam reformat. Lig¬
nũ mergit. & ferrũ releuat: quia
cor affligit. & scientiam reparat.
Unde bene alia translatione dicit᷑.
qđ confregit lignũ atq iactauit:
& sic ferrũ sustulit. Lignũ namq
confringere ẽ: cor ab elatione con¬
terere. Lignũ ad una iactare est:
e latum cor in cognitione ut diximꝰ
ꝓprie infirmitatis humiliare. Att
ilico ferrũ ad suꝑficiem redit. quia
ad usum exercitationis pristine in¬
telligentia recurrit. Igit᷑ qm̃ donũ
intellectus qđ accipit᷑. uix cum tot
difficultatib custodit᷑: curandũ qͥppe

Expanded text:
dicat: Illud per dissolutionem negligendicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. « Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum ficiem attulit. » Quia videlicet Redemptor noster pie nos respipeccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde
Abbreviated transcription (Latin):
dũ lapsus uane głe in accepta eadẽ
scientia non uitat᷑. ferrũ in aqua ꝑ¬
dit᷑: quia ex dissoluto oꝑe. intelligen¬
tia fatuatur. Quã ꝓfecto intelligeu¬
tiam ad hoc nouimus dari. ut ante
dantis oculos ex bona actione debe¬
at restitũi. Unde  recte is qui fer¬
rũ amiserat: clamabat. Heu. beu. heu.¬
dnẽ mi: & hoc ipsum mutuo acceꝑam.
Habent enĩ hoc electi ꝓprium. ut si
quando eis in sua scientia furtiua
uane głȩ culpa subripit᷑. ad cor ue¬
lociter redeant: & quioquid in se
ante districti iudicis oculos damp¬
nabile muemunt. lacrimis inse¬
quant᷑. Qui flentes non solũ cau¬
te inspiciunt quȩ mala cõmisert̃.
sed ex accepto munere quȩ redde¬
re etiam bona debuerunt: quia
nunirũ tanto se amplius peccato¬
res sentunt. quanto ex neglectis
bonis quȩ agere poterant debito¬
res tenent᷑. Recte gͦ qui ferrũ ꝑdi¬
derat. clamat: heu. heu. heu. & hoc
ipsum mutuo acceꝑam. Acsi aꝑte

Expanded text:
dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is, qui ferrum amiserat, clamabat: Heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam: habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subripitur, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo, qui ferrum perdidit, clamabat: Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia inuestigando ꝑcipimꝰ: atꝙ
in his plura. nec tamen sibimet di¬
uersa sentimus. Non est autẽ secura
letitia in diuinis paginis uel fortia
uel multa cognoscere. sed cognita cu¬
stodire. Nlam qui bene intelligit. qͥd
intelligendo debeat agnoscit. Quan¬
to enĩ intellectu latius ostenditur.
tanto ad explenda oꝑa enixius li¬
gat᷑. Vnde in euangłio ueritas dicit.
.Cui multũ datũ ẽ. multũ requirit᷑
ab eo: & cui cõmendauerunt multũ.
plus petent ab eo. Deputemꝰ gͥ in¬
telligentiam datam. quasi pecuniã
mutuam. Quo plus nobis creditur
ex benignitate. eo debitores amplius
cenemur in oꝑe. Et plerũq eadem
intelligentie pecuna accepta cum
ad usuras auditorib dat᷑. amutit᷑:
uni eoꝵ securis ex manubrio in ꝓ¬
fundum lapsa disparuit. Ferrum
quippe in manubrio ẽ: donũ intel
lectus in corde. Ligna uͦ ꝑ hoc ce¬
dere ẽ: praue agentes increpare.
Qđ nonnumquã dũ fluxe agitur.

Expanded text:
eloquia investigando percipimus, atque eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio VeritCui multum datum est, multum quaeritur ab eo; et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam, quia quo plus nobis creditur ex benignitate, eo debitores amplius tenemur in opere; et plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amittitur, uni eorum securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe ilectus in corde: lignum vero per hoc caedere, est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
huc subtilius humilitatẽ nobis sui
uitias appellatas ꝑ significationem
credimꝰ. nisi habundantia acumina
consiliorum: Que querentis manꝰ
inuenit. cũ hec cogitatio tractantis
gignit. Has cenim salomon sapien¬
tie diuitias contemplatus ait. Coro¬
na sapientium. diuitię eorũ. Qui
quia diuitias non metalla terrena
sed prudentiam nominat. ilico per
contrarietatẽ subait. fatuitas stultoꝵ
imprudentia. Si enim coronã sapi¬
entiũ terrenas diuitias diceret: ꝓ¬
culdubio fatuitatẽ stultoꝵ. pauꝑca¬
tẽ potius quã imprudentiam fateret᷑.
Sed dum fatuitatẽ stultoꝵ impruden¬
tiam subdidit. sapientiũ diuitias
quia prudentiam dixerit indicauit.
Has in se paulus scientiȩ diuitias cõ¬
templatus. & contemplationẽ suam
consideratione humanȩ fragilitatis
humilians: ait. Habemus thesaurum
istum. in uasis fictiliũ. Multas itaq
apud nos diuitias repperumis. cum
dona habundantis intelligentiȩ sac᷑

Expanded text:
huc subtilius humilitatem nobis suihuc subtilius humilitatem nobis suivitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia acumina consiliorum? Quae quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractantis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: Corona sapientium divitiae eorum . Qui quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nominat, illico per contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus scientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra
Abbreviated transcription (Latin):
geant. nichil se esse ex suis uiribus
pensant. Et cũ sentire om̃ia ualen¬
ter possunt. prius intelligere semet
ipsos cupiunt. quatinus lumen in.¬
genii more solis prius illustret lo¬
cũ in quo oritur. & postinodũ cete¬
ra ad que ꝓcedendo dilatat᷑. ne si
intendendo cognoscendi aliis semet¬
ipsos nesciant. ibi solis radius ubi
oritur tenebreseat. Ingenii itaq uir¬
tutẽ ad cognoscendã ꝓpriã infirmi¬
tatẽ dirigunt. atq ex infirmitatis
sue melius cognitione conualesct᷑.
Aurũ gͦ robur ñ credit᷑. si in accep¬
to ingenio fiducia non habetur.
Qđ bene salomon ammonens ait.
Habe fiduciam in dño ex toto corde
tuo. & ne innitaris prudentie tue. Bi¬
cat gͦ. Si putaui aurũ robur meum.
& obrito dixi fiducia mea. Acsi aꝑte
fateat᷑ dicens. Nec que ueraciter in¬
tellexi. meo ingeno tribui. nec m̃ti
ꝓpriȩ si qua egisse me bona contigit.
hec principaliter deputaui. Qui ad¬

Expanded text:
geant, nihil se esse ex suis viribus geant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius inteipsos cupiunt: quatenus lumen ingenii, more solis, prius illustret locum, in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur: ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae, si qua egisse me bona contigit, haec principaliter deputavi. Qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
cipimꝰ. nisi p̾clari intellestus inge¬
nium: Quid obritum. nͥ m̃tem :
Quȩ dum igne amoris excoquit᷑.
semꝑ in se seruat claritatẽ pulchri¬
tudinis cotidiana innouatione fer¬
uoris. Nlescit enĩ mens ꝑ corporem
ueterascere. quȩ studet ꝑ defideriũ
semꝑ inchoare. Hinc namq ꝑ paulũ
dicit᷑. Renouamini spũ m̃tis ur̃e.
Hinc psalmista qui ad ꝑfectionis iã
culmen ꝑuenerat. quasi inchoans di¬
cebat. dixi minc cepi: quia uidelicet
si lafest lassescere ab inchoatis bonis
nolumꝰ: ualde necesse ẽ. ut inchoare
nos cotidie credamus. Nec abhorret
a rationis ordine. qđ auro dicimus
ingenium designari: quia sicut in
ornamento aurũ supponit᷑. ut gem
quid simile aurũ cũ sapientia ha¬
beret: quidam sapiens minime dixis¬
sec. Sapientia absconsa. & thesaurus
inuisus. quȩ utilitas in utrisq Seĩ
autẽ uiri robur suũ aurũ ñ depu¬
tant. quia quantolibet ingenio ful¬

Expanded text:
cipimus, nisi praeclari intellectus ingecipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemquid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio ful
Abbreviated transcription (Latin):
lucis quȩ fulget extrinsecus de¬
lectatione rapiantꝰ. Lux quippe
uisibilis si ieaute diligit᷑. a lu¬
ce inuisibili cor cęcatur: quia qͣn¬
to extra se inhians animꝰ fundit᷑.
tanto ampluis in internis obtutib
reuerberat᷑ nde sollerter quiq ne cor¬
poreis sensib ninis adexteriora di¬
labant᷑ : continuo studio intra m̃tem
suã occulta custodię disciplina se
colligunt. ut tantomagis iuenian¬
F̃ intus integri. quantominus sunt
exterius fusi. Hoc xenĩ uigore dis¬
cipline intra m̃tis suȩ se archana
constrinxerat. qui exterioris uite ap¬
petitũ fugiens dicebat. Diem homi
atus iob uerbis aliis asserit: quia
fulgentẽ solem & lunã incedentem
clare non uiderit. atꝙ ex his in cor¬
dis abditis lȩtatus ñ sit: quia ni¬
mirũ gaudere non poterat de his
que ꝑ delectationis desiderium ñ
hystoriam trattando transcurimus.
ꝑ allegoriȩ quoꝙ mysteria ꝑscru¬
temur: quid hoc in loco aurũ ac¬

Expanded text:
lucis, quae fulget extrinsecus, delucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non historiam tractando 700 discurrimus per allegoriae quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum ac
Abbreviated transcription (Latin):
liquid subtilius narrat. Ait enim.
Si uidi solem cũ fulgeret. & lunam
incedentẽ clare: & letatũ ẽ in abscõ¬
dito cor meũ. Quid hoc loco ui¬
dere dicit᷑. nisi desideranter intue¬
ri: Unde & psalmista ait. Inquita¬
tẽ si aspexi in corde meo ñ exaudi¬
et ds. Quȩ minirũ iniquitas in
ore exprimi ñ posset. si ñ concupis¬
ceret᷑ in corde. Sed aliud ẽ uidi
ꝑ iudiciũ. aliud ꝑ appetitũ. Beatus
gͦ iob fulgentẽ solẽ & clare ince¬
dentẽ lunã nequaquã se uidisse
ꝑhibet. ut se demonstret p̾sentis
lucis speciem non appetisse. Acsi
post despectũ terrenȩ sue habun¬
dantiȩ patenter insinuet. Quid
tatus sum: qui in ipsa quoꝙ lu¬
ce corporea delectatus non sum:
Scĩ xenĩ uiri postquã om̃ia p̾sen¬
tis uitȩ oblectam̃ta despiciunt. p̃
illius lucis interne dulcedine ab
hac exteriori luce animũ quasi
a tenebris auertunt: multũꝙ secũ
intrinsecus contendunt. ne huius

Expanded text:
liqua subtilius narrat. Ait enim: liqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum. Quid hoc in loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid tatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Incertũ ñ eͣ qđ utraq hec luminaria
humanis ministeriis depucata celi
militie nuncupant᷑: in quoꝵ cultu
multos nouimꝰ scriptura teste ceci¬
disse: sicut scriptũ ẽ. Adorauerunt
militiam uniuersam cęli. Et quia
sol & luna aliter uident᷑ ad usum.
aliter ad uenerationẽ: eo more quo
a cultorib suis uenerari solent: so¬
lem & lunam beatus iob nequaquã
uidisse se ꝑhibet: nec lȩtatũ fuisse
cor suum. nec osculatam manum¬
suã ore suo. In qua uidelicet oscu¬
latione. quid aliud quã grã uene¬
rationis exprimit᷑: Qđ si fecisset
umquã: hoc iniquitatẽ maximã. et
di negationẽ uocat. Sed postquam
tanta de se locis suꝑiorib uirtutũ
culmina narrauit. quid nunc mi¬
rum memorat. si solem & lunam nͣ
se adorasse manifestat: Unde pen¬
sandũ est qđ postqu̾ã in auro non
habuisse fiduciam. nec in multis
diuitiis lȩtatũ se fuisse testatur. ad¬
huc ad sublimiora ducit᷑: ut tanto
nos magis erudiat. quanto de se a¬

Expanded text:
Incertum non est quod utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata, coeli militiae vocantur. In quorum cultum multos novimus, scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: Adoraverunt universam militiam coeli . Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum manum ore suo. In qua videlicet osculatione, quid aliud quam gratia venerationis exprimitur? Quod si fecisset unquam, hoc iniquitatem maximam et Dei negationem vocat. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat, quanto de se a
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. exoptatores suȩ mortis inuenit:
foris patentes aduersarios ꝑtulit. in¬
tus latentes. Minor ẽ autẽ uirtus
certaminis foris quẽpiam uidere ma¬
la quȩ suꝑet. & intus qđ toleret non
habere. Perfecte autẽ magnitudinis
laus ẽ aduersa ꝑpeti: & exterius for¬
titer. & interius clementer. Nam st̃
nonnulla: quȩ in ipsa quoq familia¬
rium conuersatione corrigi neque¬
unt sine culpa corrigentis. Atq i¬
do cũ uel corrigentẽ inquinant. uł
non om̃imͦ hȩc agentes grauant:
da sunt. ipsaq hao dissimulatione
toleranda. Quȩ contra nos illata ci¬
tius corde laxamus. si nr̃a circa ꝓxi¬
mos errata cognoscimꝰ. Utde bene

Expanded text:
nuit, exoptatores suae mortis invenit. nuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, da sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
in mentẽ illuis scĩ sp̃s afflatus scribe¬
bati Cui tamen minus esset qđ positos
extra diligeret: nisi & interuis uiuen¬
tes secumq cotidie conuersantes. etiã
familiares aduersarios coleraret. Un¬
tabernaculi mei. quis det de carnib
euis ut saturem᷑: Quȩ nimirũ senten¬
tia. potest quoq ꝑ mysterium ex uoce
redemptoris intelligi. Uiri quippe eus
tabernaculi de carnib illius saturari
cupierunt: uel uidei scilicet ꝑsequentes.
uel gentiles credentes: quia & illi moli¬
ti sunt coipus illuis quasi consumendo
extinguere. & isti esurientẽ mettẽ suam
desiderant ꝑ cotidianũ immolationis sa
soluis bystorie uitutẽ sequentes. petise¬
mus quanta foititudine scĩ uiri aninꝰ
extra intraq sollicitus ad om̃ia partit᷑.
Qta si inuste agentib aut umquam ꝑ
silentiũ cederet. aut ꝑ rectitudinem
non contrairet: ꝓfecto aduersarios ñ
habuisset. Sed in eo qđ itias uite te¬

Expanded text:
in mente illius sancti Spiritus afflatus scribein mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Untabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus ut saturemur? - Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi, de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes. Quia et illi moliti sunt corpus illius consumendo exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum isolius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae te
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sȩpe nonnulli eos quos sibi aduer¬
tenter apparet. quȩ mala si possent
facerent: quia ea quȩ facere neque¬
unt. imp̃cari minime desistunt: beatꝰ
iob ostendens se a culpa etiam male
meũ: ut expeterem maledicens ammã
do fieri. qđ ipse facere uel om̃no ñ
posset: uel si posset. minime deceret.
Nam qui maledictionib inimicũ impe¬
tunt: quid aliud in illo facere dm̃ uo¬
lunt. nisi qđ facere aut nequeunt. aut
erubescunt: Mortẽ namq aduersario
eroptant: qũã e si possunt inferre me¬
tuunt: ne aut ꝑpetrati homicidii rei
teneant̾. aut iniqui appareant etiam cũ
sint. Quid ẽ gͦ dõ dicere. occide quẽ odi
nisi aꝑtis ei uocib clamare. hoc fac meo
aduersario qđ me in illũ facere nec pec¬
diligite inimicos ur̃os. ubi legerat. bene¬
cite & nolite maledicere: & rursum. ñ
reddentes malũ ꝓ malo. neq maledictũ
ꝓ maledicto. Sed exterius non audita

Expanded text:
vero saepe nonnulli eos quos sibi adververo saepe nonnulli eos quos sibi advertenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledmeum, ut expeterem maledicens animamDeo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec pecDiligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. cuius nos solos certũ ẽ aduer¬
sa tolerasse. Cũ uͦ nr̃ ac multorum
hostis perimit᷑: de ereptione ꝓrimoꝵ
potius quã de mimici interitu neces
se eͣ ut animus lȩtetur. Oportet nãꝙ
ut pereunte aduersario subtiliter
pensare debeamus: & quid debemꝰ
ruinȩ peccatoris. & quid iusticie fe
e pereuntis. congaudendũ iusticis
iudicis: ut nobis & in luctu sit pena mo
rientis ꝓtimi. & rursus in gaudiũ ue¬
niat exhibita equitas iudicantis dei:
quatinus nec pereunti homini exista¬
mus aduersarii. nec iudicanti do inue¬
mamur ingrati. Beatus gͥ iob quia cun¬
cta in aduersitate odia ꝑfecte calca¬
uerat: dicat. Si gauisus sum ad ru¬
inam enis quime oderat. & exultaui
qđ inuenisset eum malum: quia uide¬
ucet & inimicũ diligens. dũ aduersa¬
rio ruenti condoluit. in malis illius
ipse ad bonũ creuit: ut inde ipse ad
benignitatẽ cresceret. unde illũ ma¬
la quȩ merebat᷑ inuenissent. Quia

Expanded text:
dum est, cujus nos solos certum est adverdum est, cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis perimitur, de ereptione proximorum potius quam de ise est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit prientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ad hec seruanda ualdo ẽ necessa¬
rium subtilissime discretionis examen.
ne cũ nr̃a odia exquim᷑. fallat᷑o sub
specie utilitatis alienȩ.Si autẽ de in¬
unici morte gaudendũ omĩno ñ esset.
psalmista ñ diceret. Letabit᷑ iustus cũ
uiderit uindictam impiorum. Sed ali¬
ud est impium. aliud uͦ inimicũ ꝑpe¬
ti. Nam sunt pleriq inunici qui non
sunt impi: & sunt nonnulli impii.
qui nobis specialiter non uident̾ in¬
imici. Humana autẽ mens omnẽ quẽ
inunicũ tolerat. etiam impium & in¬
iquũ putat: quia eius culpas apud
cogitationẽ suam liuor accusator ex¬
aggerat. Quib libet uͦ flagitiis p̃ma¬
tͥ minus iniquus credit᷑. si aduersariꝰ
minune sentit᷑. Qua in re discernen¬
dum ẽ aliud esse qđ nobis. aliud uͦ
qđ sibi & ceteris nrͣ inimicus nocet.
Nam si aliis bonus ẽ. sine nr̃a forsitan
culpa esse non potest nobis malus.
nec om̃mo iam de eus riuna gauden¬

Expanded text:
Sed ad haec servanda valde est necessaSed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem suam livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur, si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa esse non potest nobis malus; nec omnino jam de ejus ruina gauden