comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominis referrentur. nec facile ibi quicquã de
cõmunione ferarũ. sensus audientis ad uerterit.
Cũ uͦ illud de ore dixit qͦd hominis ꝓpͥum est. &¬
post enumerationẽ partiũ cotꝑis. quã cõmemio.¬
ratis pedib t̃minasse uidebat᷑: adumxit ñ cla¬
mabunt in fauesb suis. lec torem uł auditorem
fecit intentum. ut dũ qucrit eur additũ sit.
admoneri se iiueniat. simulachris gentium
ã tantũ homines. s ętiam beluas se aebere p̃po¬
nere. U̾t si pudet adorare bestiam quam fecit
d̃s uidentẽ. andientẽ. odorantẽ. contrectantẽ.
ambulantẽ. clamantẽ in faucib suis : uiderent
quã pudendũ esset adorare mutũ. & carens uita
sensuq simulachrũ. cui ad hoc in esset similitu¬
do m̃broꝵ: ut anima carnalib sensib dedita.
quasi uiuenti atq auimatę formȩ apꝑlicaret af¬
fectum : cũ ea uideret quȩ in suo corꝑe uiua atq

Expanded text:
hominis referrentur, nec facile ibi quidquam de hominis referrentur, nec facile ibi quidquam de communione ferarum sensus audientis adverteret. Cum vero illud de ore dixit, quod hominis proprium est, et post enumerationem partium corporis quam commemoratis pedibus terminasse videbatur, adjunxit, «Non clamabunt in faucibus suis;» lectorem vel auditorem fecit intentum, ut dum quaerit cur additum sit, admoneri se inveniat simulacris Gentium non tantum homines, sed etiam belluas se debere praeponere: ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, odorantem, contrectantem, ambulantem, clamantem in faucibus suis, viderent quam pudendum esset adorare mutum, et carens vita sensuque simulacrum; cui ad hoc inesset similitudo membrorum, ut anima carnalibus sensibus dedita, quasi viventi atque animatae formae applicaret affectum, cum ea videret quae in suo corpore viva atque
Abbreviated transcription (Latin):
moti atq officio fabricare : quem tam̃ artificẽ
te utiq puderet adorare. Melior ꝙ tu quãuis
ea non feceris: qm̃ quȩ illa non possunt facis.
M aior obestia. adhoc cñi additũ est. ñ clamabt̃
in fautib suis. Nlamq cll suꝑius dixisset. os ha¬
bent & ñ loquent᷑: qͥd opus crat postꝗ̃ a capite
usq ad podes m̃bra accursa sunt. de faucrũ ela¬
more repetere: nͥ credo quia illa quȩ de cęteris
m̃bris cõmemoralut. cõniunia esse hominib
beliusq sentimus: Nã ouident. & andiunt.
& olfacumnt. & ambulant: o qupdam sicut si miȩ
manib contrectant. Illud aut̃ qͥd de ore dixerat
ferret quȩ dicta sunt. & diis gentiũ solos homineᷤ
anteponeret: pꝰt om̃ia subdidit dicens. non cla¬
mabunt infaucib suis. qͥd rursus hominib
peccorib q cõmune est. Quod si pͥmo dixisset.
cũ ab ore eꝓpit menbra ꝑcurrere. os habent a
non clamabrint: cuncta ętiam sic ad naturã

Expanded text:
motu atque officio fabricare: quem tamen artificem motu atque officio fabricare: quem tamen artificem te utique puderet adorare. Melior et tu, quamvis ea non feceris; quoniam quae illa non possunt facis. Melior et bestia: ad hoc enim additum est, «Non clamabunt in faucibus suis.» Namque, cum superius dixisset, «Os habent, et non loquentur;» quid opus erat, postquam a capite usque ad pedes membra decursa sunt, de faucium clamore repetere; nisi, credo, quia illa quae de caeteris membris commemorabat, communia esse hominibus belluisque sentimus? Nam et vident, et audiunt, et olfaciunt, et ambulant, et quaedam, sicut simiae, manibus contrectant. Illud autem quod de ore dixerat,ret quae dicta sunt, et diis Gentium solos homines anteponeret; post omnia subdidit, dicens, «Non clamabunt in faucibus suis:» quod rursum hominibus pecoribusque commune est. Quod si primo dixisset, cum ab ore coepit membra percurrere, Os habent, et non clamabunt; cuncta etiam sic ad naturam
Abbreviated transcription (Latin):
ratione uilioꝵ. Nam dictum. ẽ. alio loco sertptu¬
rarũ. de simulacroꝵ cultorib. Dicentes ligno.
pat̃ m̃s es tu. ꝙlapidi tu me geniusti. Sed ne sibi
uideret᷑ prudentior qui hoc non ligno & lapidi
dixerit. s auro o argento: huc aspiciat. huc aurem¬
S cotois intendat. Simulachra gentiũ argentũ &
aurũ. Non abicctum aliqͥo & asꝑnabile nominatũ
est. & ci quidem animo qui t̾ra non ẽ: fra est & aurũ
& argentã: so spcciosior atq fulgentior. solidior
atq firmior. Noli gͦ addere manꝰ hominũ. ut ex co
metallo quod fecit uerus at̃: uelis facere falsum
Am̃. ĩmo falsũ hominẽ. quem ꝓ uero uenereris
aõ: quem quisquis ꝓ uero homine in amicitiã
reciꝑet: insaniret᷑. Ducit eñi affectu quodam
infino tapit infirma corda mortaliã formȩ si¬
maltudo. & menbroꝵ unitata cõpago. Sed sicut
fabricata singula ostendas: sic ostende officia
ambulabunt. ũ clamabunt in faucib suis. Iam
gͥ artifex melior est cis. qui eapotuit meubroꝵ

Expanded text:
lio loco Scripturarum de simulacrorum cultoribus: «Dicentes ligno, Pater meus es tu; et lapidi, Tu me genuisti» . Sed ne sibi prudentior videatur qui hoc non ligno et lapidi dixerit, sed auro et argento; huc aspiciat, huc aurem cordis intendat: «Simulacra Gentium argentum et aurum.» Non abjectum aliquid et aspernabile nominatum est: et ei quidem animo qui terra non est, terra est et aurum et argentum; sed speciosior atque fulgentior, solidior atque firmior. Noli ergo addere manus hominum, ut ex eo metallo quod fecit verus Deus, velis facere falsum deum; imo falsum hominem, quem pro vero venereris Deo; quem quisquis pro vero homine in amicitiam reciperet, insaniret. Ducit enim, et affectu quodam infimo rapit infirma corda mortalium formae similitudo, et membrorum imitata compago: sed sicut fabricata singula ostendis, sic ostende officia ambulabunt: non clamabunt in faucibus suis.» Jam ergo artifex melior est eis, quia ea potuit membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cogitant in qua spe paruuli nutͥunt᷑. S tam̃
quia iam illi ab homine neq ꝑ hominẽ. s ꝑ ipsũ dm̃
carpunt sinceritatt̃ ub̃tatemq sapientit: acceꝑunt
paruulos faturos quidem celũ. ut cȩlũ cęli se. cc̾.
sciant. adhuc tam̃ t̃ram cui dicant. Ego plantaui.
apollo rigauit: sed as̃ iucrem̃tũ dedit. Ipsis cñi
filiis hominũ quos fecit glũ & t̾ram dedit in qua
oꝑent᷑. qui nouit t̾re ꝓuidere ꝑ celũ. Maneant
gͥ celũ & t̾ra in aõ suo qui fecit ea. & uiuant ex co:
confitentes ei & landantes eñ. Hã si ex se uelint
uiuere morient᷑. sicut scriptum est. Amortuo qͥsi

Expanded text:
dum cogitant in qua spe parvuli nutriantur. Sed tamen dum cogitant in qua spe parvuli nutriantur. Sed tamen quia jam illi non ab homine, neque per hominem, sed per ipsum Deum carpunt sinceritatem ubertatemque sapientiae; acceperunt parvulos futuros quidem coelum, ut coelum coeli se esse sciant; adhuc tamen terram cui dicant, «Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» . Ipsis enim filiis hominum quos fecit coelum, terram dedit in qua operentur, qui novit terrae providere per coelum. Maneant igitur coelum et terra in Deo suo qui fecit ea, et vivant ex eo, confitentes ei et laudantes eum: nam si ex se velint vivere, morientur, sicut s
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑatione. quicqͥd carneis oculis ceruit᷑. terra
dicenda est quam acdit aĩ filiis hominũ: ut ciꝰ
considatione siue ab ea parte quȩ suꝑ illustrat.
sicut est hoc quod dicitur eplũ. siue ab ea quę
ut ciꝰ consideratione quantũ possunt coniciant
crtatorem. quem infirmis adhuc cordib sine
isto comec turȩ ad minietlo uidere ñ possunt.
E st o alius intellectus aquo dissimulare non acbeo.
uerboꝵ istoꝵ quib dictum est. clum eeli año. t̾rã
aut̃ dedit filiis hominiũ: ut abeo quod diximꝰ non
recedat intentio. Dixeramus cñi magnos &pusillos
signisicari. ȩtiã eo qͦd abiectũ est beuedicti uos año:
qui secit elum & t̾ram. Si ergo magnos celi. pus.¬
illos aat̃ t̾rt nomine accipumis: qm̃ pusilli eres¬
ccudo faturi sunt celum. & in ipsa spe laclt nutri¬
untur: sic sunt illi magni celum t̾re cũ paruulos
nutriunt. ut ętiam celũ celi se esse intelligant:

Expanded text:
comparatione quidquid carneis oculis cernitur, terra comparatione quidquid carneis oculis cernitur, terra dicenda est; quam «dedit filiis hominum,» ut ejus consideratione sive ab ea parte quae super illustrat, sicut est hoc quod dicitur coelum, sive ab ea quae ut ejus consideratione, quantum possunt, conjiciant Creatorem, quem infirmis adhuc cordibus sine isto conjecturae adminiculo videre non possunt. 12. Est et alius intellectus, a quo dissimulare non debeo, verborum istorum, quibus dictum est, «Coelum coeli Domino, terram autem dedit filiis hominum:» ut ab eo quod diximus, non recedat intentio. Dixeramus enim magnos et pusillos significari etiam eo quod adjectum est, «Benedicti vos Domino, qui fecit coelum et terram.» Si ergo magnos coeli, pusillos autem terrae nomine accipimus: quoniam pusilli crescendo futuri sunt coelum, et in ipsa spe lacte nutriuntur; sic sunt illi magni coelum terrae, cum parvulos nutriunt, ut etiam coelum coeli se esse intelligant,
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiũ pꝰpłoꝵ: adiciente año non solũ suꝑ
patres qui ad illum in xp̃o cęt̾os imitaturos
p̃irent. s eciam suꝑ filios eoꝵ qui patrũ pia
nestigia scquerent᷑. Nã sic ait ille hiis quos
ꝑ ȩnangłium in ocp̃o genuerat. Imitatores mei
estote. sicut a ego xp̃i. Adiecit itaq at̃is. ñ solũ
suꝑ montes gestientes sicut arietes: s gnã suꝑ
colles gestientis sicut agnos ouiũ. Proiide his
utrisq magnis &pusillis. montib & collibus.
arietib aagnis: dicit ꝓpħa qͦo sequit᷑. Denedicti
nos a dño. qui fecit cclũ ot̾ram. Tanꝗͣ diceret.
Benedicti uos dño qui uos fecit eclũ in magñis.
t̾ram inpusillis: s cęlũ non istud insibile pleaũ
luminarib ad hos oculos ꝑtinentibꝰ. C plũ cñi
celi dño. qui erexit & sublimauit quoꝵ dam
scõꝵ mentes. in tantũ ut ntlli hominũ: s ipsi
dõ suo docibiles sierent. In cuiꝰ eili docibilis

Expanded text:
obedientium populorum; adjiciente Domino non solum super obedientium populorum; adjiciente Domino non solum super patres, qui ad illum in Christo caeteros imitaturos praeirent, sed etiam super filios eorum, qui patrum pia vestigia sequerentur. Nam sic ait ille his quos per Evangelium in Christo genuerat: «Imitatores mei estote, sicut et ego Christi» . Adjecit itaque Dominus, non solum super montes gestientes sicut arietes, sed etiam super colles gestientes sicut agnos ovium. 11. Proinde his utrisque magnis et pusillis, montibus et collibus, arietibus et agnis dicit Propheta quod sequitur: «Benedicti vos Domino, qui fecit coelum et terram.» Tanquam diceret, Benedicti vos Domino, qui vos fecit coelum in magnis, terram in pusillis: sed coelum non istud visibile, plenum luminaribus ad hos oculos pertinentibus. «Coelum» enim «coeli Domino;» qui erexit et sublimavit quorumdam sanctorum mentes in tantum, ut nulli hominum, sed ipsi Deo suo docibiles fierent: in cujus coeli
Abbreviated transcription (Latin):
domũ aaron. Altrosq aut̃ benedicens : bencdixit
om̃s tunentes añm. Quȩris quos uirosq Respon¬
actur. pusillos cũ magnis. Hoc est domꝰ istł:
cũ domo aaron. Eos utiq qui ex ipsa geate
crediderunt in saluatorem ih̃m: quia ra om̃ib
ilus ueneplacuit dd̃. S si quidam illoꝵ ñ credide¬
runt. nũqͥo incredulitas illoꝵ fidem cũ cuacuit:
Apsit. Neq em̃i om̃is qui sunt ex tsrł. hi sunt ifrł.
neq qui furit semen abrahã oũis filii: sed sic̃ scͥp¬
tũ est. riquie saluȩ factȩ sunt. Eo ꝑsona enim
coꝵ qui inde crediderunt dicitur. Nisi dñs sa-¬
baoth reliquisset tobis semen. sieut sodoma fac¬
ti essemꝰ. a sicut gomorra similes stussemꝰ. Seo
tũ est. Accesserunt cũi etiam de lapidib suisci¬
tati. filuĩ abrahã. Accesserunt oues quȩ non
crant de hoc ouili: ut ficret unus grex & miłꝰ
pastor. Accessit stoes om̃iũ geatiũ: & creuit
numerus non solum sapientiũ antistitũ. s gtiã

Expanded text:
domum Aaron.» Utrosque autem benedicens, «Benedixit omnes timentes Domdetur, pusillos cum magnis, hoc est, domum Israel cum domo Aaron; eos utique qui ex ipsa gente crediderunt in Salvatorem Jesum, quia non in omnibus illis bene placuit Deo; sed si quidem illorum non crediderunt, nunquid incAbsit . Neque enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israel; neque qui semen sunt Abraham, omnes filii:» sed, sicut scriptum est, «Reliquiae salvae factae sunt.» Ex persona enim eorum qui inde crediderunt, dicitur: «Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus» . Sed tum est. Accesserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham : accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex et unus pastor : accessit fides omnium gentium, et crevit numerus non solum sapientium antistitum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
les illis fiant om̃s qui faciunt ea. & om̃s qͥ ꝯfidũt
in eis. U̾ ideant gͦ isti aꝑtis & sentientib oculis.
& adorent clausis & mortuis mentib. nec ui-¬
dentia nec uiuentia simulacra. Domus autẽ
isrł sꝑauit in dño. Spes cñi quȩ uidetur. non
est fpis. Qd eñi udet quis qͥd sperat : Si aut̃ qͦd¬
ñ uidcmus speramꝰ. ꝑpatientiam gepectamꝰ. Sed ut
uales instriuntur. in spũ mansuctudins: quia
ipsi tanquã suꝑiores ꝓuiftriorib supplicant. iam
indenit. & illis res est quȩ adhuc instriorib spes
est: Non est ita. Nã a domus aaron sꝑauit in
dũo. Ergo ut ętiam ipsi ꝑscuerant̃ extendantur
in ca quȩ̨ ante sunt. & ꝑseuerant̃ currant donce
app̃hendarit in quo app̃hensi sunt. & cognoscant
sicut & cogniti sunt: adiutor coꝵ o ꝓtector eoꝵ. E.¬

Expanded text:
iant omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Videant ergo isti apertis et sentientibus oculis, et adorent clausis et mortuis mentibus nec videntia nec viventia simulacra. Domus autem Israel speravit in Dominum . Spes enim, quae videtur, non est spes; quid enim videt quis, quid sperat? Inon videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Sed ut nales instruuntur in spiritu mansuetudinis, quia ipsi tanquam superiores pro inferioribus supplicant jam vident, et illis jam res est quae adhuc inferioribus spes est? Non est ita: nam et «domus Aaron speravit in Dominum.» Ergo, ut etiam ipsi perseveranter extendantur in ea quae ante sunt, et perseveranter currant, donec apprehendant in quo apprehensi sunt , et cognoscant sicut et cogniti sunt , «Adjutor eorum et protector eo
Abbreviated transcription (Latin):
Uãꝗuam fortasse om̃iũ psalmoꝵ sit
una contextio diligent̃ intuentibꝰ.
ita ut nullus sequat᷑ qui ñ suꝑiori
p̃ossit adiungi:. tamen istũ ita consideremꝰ. tãꝙͣ
oculis. corasb ant̃ paucoꝵ mundissimis notꝰ est.
tinꝗͣ doco possent diccre gentes ubi est as̃ coꝵ.
quia ipsi possent ostenaere oculis suis aõssuos:
pͥmo admonuit oꝑib sentiri p̃scatiã dĩ nr̃i.
quia cũ sit in edo sursũ: in celo & in t̾̃ra om̃ia

Expanded text:
uanquam fortasse omnium Psalmorum sit una contextio diligenter intuentibus, ita ut nullus sequatur qui non superiori possit adjungi; tamen istum ita consideremus, tanquam oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est: tanquam ideo possint dicere Gentes, «Ubi est Deus eorum?» quia ipsi possunt ostendere oculis deos suos; primo admonuit operibus sentiri praesentiam Dei nostri, quia cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
gtates dõs suos: simulachra inquit gentium
argentũ & aurũ. oꝑa mannã hominũ. Id.c̃. quã¬
nis am̃ nr̃m carnalib oculis ur̃is ñ possimus
ostendert. quem ꝑ oꝑa intelligere aebuistis: no¬
lite tam̃ seduci uanitatib ur̃is. quia uos ca quȩ
colitis digito potestis ostendere. Multo qͥtee honestiꝰ
non haberitis qđ possctis osttudere. quã ut in co
qͥd istis oculis a uobis ostendit᷑. ur̃i cordis cęcitas
ostendat᷑. Quid eñi osteaditis. nͥ aurũ & argentũ :
Habent quidem & erea alignea & fictilia simulachra.

Expanded text:
nquit, «Gentium argentum et aurum, opera manuum hominum:» id est, quamvis Deum nostrum carnalibus oculis vestris non possimus ostendere, quem per opera intelligere debuistis; nolite tamen seduci vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis digito potestis ostendere. Multo quippe honestius non haberetis quod possetis ostendere, quam ut in eo quod istis oculis a vobis ostenditur, vestri cordis caecitas ostendatur: quid enim ostenditis, nisi aurum et argentum? Habent quidem et aerea, et lignea, et fictilia simulacra,
Abbreviated transcription (Latin):
ad portum ꝑdiixit. Qui cum deniq constituit
meo ppło ubi humilib dat gc̃am: non in illo ubi
suꝑbis resistit. & fecit eũ suui. ut intus maneuss
multiplicaretur. ñ ut foras exiens minueretur.
Hoc uident recti. & iocundant᷑. Om̃is gͥ inqͥtas
opilabit os suã. & sapiens qui est custodiet bec.

Expanded text:
ad portum perduxit: qui eum denique constituit ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundantur. «Omnis» ergo «iniquitas oppilabit os suum,» et qui est «sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta. quam ꝓfunda plena mysterioꝵ. quam
aulcit̃ inuenta. qua diu latentia. Ergo indebt̃
recti & iocundabunt᷑. & om̃is iniquitas oppilabit
os suũ. Iniquitas illa garriets contra unitatem.
o cogens manifestari contra ueritatẽ. uicta oppi¬
sapiens & enstodiet hȩc: E. quid custoditurus ẽ.
sapieas: Io. ẽ. si pauꝑ sit custodit. si non sit diues.
id t̃ non sit suꝑbus. non sit inflatas: custodit hȩc.
Quare eñi custodit hec: Quia intelliget misera¬
tiones adñ. Non merita. non uires suas. non po¬
tentiã. s miserationes dñi: qui errantem & gentẽ
in uiã deditxit & pauit. qui pugnante̾ aduersts
difsicultatẽ peccatoꝵ. & colligatũ uinculis consue¬
tudinis soluit ꝙliberauit. Qui fastidiemtt̃ t̾ibũ
di. & tedio quodam pene morientẽ missa medicina
uerbi sui recreauit: qui ꝑielatantem int̃ naufraga
& ꝓcellosa maris huius discrimina mariplacato

Expanded text:
sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. Ergo, «Videbunt recti, et jucundabuntur; et omnis iniquitas oppilabit os suum.» Iniquitas illa garriens contra unitatem, et cogens manifestari veritatem, convicta «oppisapiens? et custodiet haec.» Et quid custoditurus est sapiens? Id est, si pauper sit, custodit; si non sit dives, id est, non sit superbus, non sit inflatus, custodit haec. Quare enim custodit haec, Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placato
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse diabolus angłs de clo lapsus est. Effusus
est gͦ contemptus suꝑ pͥncipes coꝵ. S adiuuit pan¬
nichi sibi tributns. totinti at miscdĩa dĩ gxpec¬
tans: ante uraiã. dñicã cotidie elamat. pulsans
ut aꝑiatar ei. Nm nudus &tremens ut uestiat᷑.
oculos in t̾ram dgiciens. opectus tundens. Istũ
mendicũ. hunc pauꝑem. huncbumilẽ adiuuit
ds̃: plurimũ itiam de ipsa seꝑatione hereticoꝵ.
quia pauei facti sunt. uexati sunt. & sedueti st̃
in iuio & non riruia. Otmq qͥd postea ex illis
diminutis. seductis. paucis factis. uexatis. in adiu¬
to pauꝑe quid fit: Et posuit sicut ones familias.
Quasi unũ pauꝑem o unum mendicũ intellige¬
bas de quo dixit. & adiuuit pauꝑem a m̃diciate.
Iauꝑ iste. multe familie sunt. Puꝑ iste. multȩ
plebes sunt. multe ecctiȩ. Una eccłia. una
plebs. una familia. una ouis est. Ꝙ posuit sic̃
oues samilias. Magna mysteria ista. magna

Expanded text:
et ipse diabolus angelus de coelo lapsus est. «Effusus et ipse diabolus angelus de coelo lapsus est. «Effusus est» ergo «contemptus super principes. Et adjuvit paunihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, de quo dixit, «Et adjuvit pauperem a mendicitate:» pauper iste multae familiae sunt, pauper iste multae plebes sunt; multae Ecclesiae una Ecclesia, una plebs, una familia, una ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna
Abbreviated transcription (Latin):
cũq sunt ꝓbati in hoc argento id. c̃. in eloquio diłi:
non possunt plene exercere hoc argentũ. nͥ quęstio¬
nib inquictarent᷑ hertticoꝵ. Et hic attendite. qͥa
ñ p̃termissum est. E ece esfusus est contempt᷑ suꝑ
principes. suꝑ illos tauros. Quart contẽpti sunt:
A liud adnuntumtis. Quid sunt contẽpti: Anathe.¬
matitati. Quisqͥs eñi uobis ȩuangłi ⁊auerit pret̾¬
quam qͦd accepistis: anathema sit. Quid tam con¬
tẽptum. quam sal infatuatũ qͦd foras ꝓiectum
conculeatur: S uidete. si non pͥncipes st̃. Ipsum
apłm audite. Licet si nos aut angłs de clo euan¬
głi tauerit uobis. p̃t̃ quã quod accepistis: anathema
sit. Principei sunt᷑. docti funt. magnisunt. lapi¬
des p̃ciosi surt. Qo adhuc dicturus. ẽ: Nũqͥd
angłi sunt: Ꝙ tam̃ si angłs at celo uobis annũ¬
tianerit pt quam qͦt accepistis. anathema sit: quia

Expanded text:
cumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, cumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt? Et tamen, «etsi angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit:» quia
Abbreviated transcription (Latin):
uidet exisse. tanquã ex illius eñtis dicatur illi.
Qua ꝓpt̾ qui putat se stare. uideat ne cadat. Pro¬
sunt gͦ. quia excunt. Ham si̾uitus cẽat. & tam
mali essent: nichil de illis ꝓdesset. Qͥd de illis
dictum. ẽ. in quodã psalmo : Congregatio tauroꝵ
mas. quȩ sacile consentiunt soductorib tauris.
Sed quare hoc : Ut exeludant᷑ huĩ qui ꝓbati sunt
argento. Quid est ut excludantur: Ut apparcant.
ut emincant illi qui sunt ꝓbati in eloquio dei.
Cũ cm̃ respondetur herctieis tanquã ex nccessi¬
tate: coificantur catholici ex utilitate. Hane pla¬
ne sententiã paulus expressit. Oportet em̃ m
quit hereses esse. ut ꝓbati manifesti siant inuob̾.
Oportet & tauros seduoentes esse: ut qui ꝓbati sunt ar.¬
gento. manifesti fiant. hoc est exeludantur. Quid. ẽt
argento ꝓbati: Eloquia añi eloquia casta. argen¬
tũ ignt ecraminatã terrx.purgatũ septuplũ. Qui.¬

Expanded text:
videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum est in quodam psalmo? «Congregatio taurorumas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut pauci fiant. hinic excunt. Amultitudine mu¬
tatis om̃s exierunt. sic̃ paulo ante memoram
dictum de illis. ex nobis exierunt: sed non fu¬
crunt ex nobis. Si eñi ex nobis fuissent: ꝑman¬
sissent utiꝙ nobiscũ. Sed si forte nr̃i sunt in oc¬
culta p̾scientia dĩ: necesse est ut redeant. Quã
multi non nr̃i adhuc quasi intus. & quãmulti
nr̃i adhuc quasi foris. Houit dñs qui sunt euis.
Ꝙ illi non nr̃i qui intus sunt. quando occasio¬
nes inuencrint exeunt. & illi nr̃i qui foris st̾.
quando occasiones inuenerint redeunt. Illud g
accipite qd nouit ds̃. scd̾m hoc sedixit eos in in¬
uio & ñ innia. Et quid de illis fa̾cit: Qͦd diecre
cȩꝑam. qͦd attenie audiatis. Potuit illos pati intus
semꝑ. s nos de illis non ꝓficeremꝰ. Cũ aut̃ separati
sunt & ꝑ questiones malignas inquietant nos: ꝓ¬
positum est nobis exillis & inquisitionis studiũ. &
timoris exemplũ. Utiusquisq tremit cũ alterũ

Expanded text:
ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi foris? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et illi non nostri qui intus sunt, quando occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. ad tumorẽ potius quã ad magnitudinẽ. Quid
ergo fecit ds suꝑbis resistens. humilib aut̃ dans gr̾am.
ramos naturales ꝓpt̾ suꝑbiam amputans. oleastrum
ꝓpt̃ humilitatẽ inserens: Quid ds̃ secit : Audite hȩc
duo. Dicitur primo queadmodũ suꝑbis resistat. dc̃inde
quemadmodũ humilib det grãm. Posuit flumina in
desertum. Currebant ibi aquȩ. currebant ꝓphetię.
Quęrt mͦ apud iudeos ꝓpłiam: non inuenis. Posuit eñi
flumraa in desertil. & exitus aquarum in sitĩ. Iosuit
flumina in desertũ. Dicant. iam ñ.c̃. ꝓpħia. & nos¬

Expanded text:
cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam; ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant prophetiae: quaere modo apud Judaeos prophetam, non invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam n
Abbreviated transcription (Latin):
bicũq om̃ino. ubiq
confiteant᷑
non uires
nr̃e. ñ sapientia nr̃a:
s miserationes eius. Ille ametur in om̃i nr̃a
liberatione. qui est in uocatus in om̃i nr̃a tͥbula¬
tione. Confiteantur dño miserationes esꝰ. & mi¬
rabilia eius filiis hominũ. Et uidete unde di¬
cat. unde om̃a ista ꝓlocutꝰ sit: unde hȩc omĩ a
enumeraucrit. ubi agant᷑ hec. Exaltent eum
in ȩcella ppłl. ꝙ in cathedra senioꝵ laudent eũ.
& exalitntꝰ cã. hoc est laudent eũ: & laudent eũ.
hoc esb ꝓraltent cũ. E raltent. laudent popti.
& senoru. nogotiatores. & gub̃natores. Quid em̃
fecit in hao sectia: Quid constituit: Unde
illam eruit: Quid ci p̾stinit. R. uemad moda
suꝑbis resttit. humilib aut̃ giam dedit: Suꝑbis sei¬
licet. pͥmo popło iudcoꝵ arroganti & getollenti sc̃ dc
gruere abrahȩ. & quod illi genti sint crebita eloquia dĩ.
Non eis hȩc ualebant ad sanitatẽ. s ad exaltationem

Expanded text:
mnino, ubique mnino, ubique «confiteantur non vires nostrae, non sapientia nostra, sed «miserationes ejus.» Ille ametur in omni nostra liberatione, qui est invocatus in omni nostra tribulatione. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» cat, unde omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus gratiam dedit : superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem
Abbreviated transcription (Latin):
dimutat᷑. a quib saxis ne pereat resrtnet᷑. om̃ino
a rectorib non uidet᷑. Et quid restat uͥ qͦd sequit᷑:
Et exclamauerunt ad dnm̃ cũ tͥbularentur. & de
necessitatib eoꝵ. eduxit cos. Et imperauit ꝓcellȩ.
stetit in aurã. Non stent in tẽpestate.s in aurã.
Et silucrunt sluctus ełꝰ. Audite de hac re nocem
cuiꝰdam gubernatoris ꝑiclitati. humiliati. libe¬
rati. Nolo inqͥt uos ignorare fr̃s de p̃ssura
nr̃a quȩ facta est in asia. quia supra uires &
Et quid ille : Ita desicientes desereret. aut non
ꝓpt̾ea illi desccerunt. ut ille apud eos głam rep¬
periret : Deniq quid scquit᷑: S ipsi in nobismet¬
ipsis responsũ mortis babuimus. ut ñ fidentes
apud se responsũ mortis habuerunt. quoꝵ om̃is
sapientia ab sorta eiat. Et siluerunt fluctus ciꝰ.
Et iocundati sunt quia siluerunt. & dedipxit cosin
portum uoluntatis eoꝵ. Confiteant᷑ dũo miserati¬

Expanded text:
dimittatur, a quibus saxis ne pereat refrenetur, omnino dimittatur, a quibus saxis ne pereat refrenetur, omnino a rectoribus non videtur. Et quid restat, nisi quod sequitur? «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necesstetit in auram.» Non stetit in tempestatem, sed «in auram. Et siluerunt fluctus ejus.» Audite de hac re vocem cujusdam gubernatoris periclitati, humiliati, liberati: «Nolo», inquit, «vos ignorare, fratres, de pressura nostra, quae facta est in Asia, quia supra vires grEt quid? ille ita deficientes desereret? aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperiret? Denique quid sequitur? «Sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes apud se responsum mortis habuerant, quorum omnis sapientia absorpta erat. «Et siluerunt fluctus ejus. Et jucundati sunt, quoniam siluerunt: et deduxit eos in portum voluntatis eorum. Confiteantur Domino miserati
Abbreviated transcription (Latin):
responsũq est¬
C ei ppłi funt. Qergo faciunt oꝑationẽ in adͥs multis.
ipsi inderunt oꝑa dm̃. & mitabilia es inꝓsundo. Ed
erumpunt. tempestates seditionũ & dissensionum
nant̃ ꝑturbant. & quid agit᷑ inhis: Uolcus aeus
ut ad cũ clamartat. &hiĩ qui gub̾nant. & hii qui
portant᷑: dixit estetit sp̃s ꝓcelle. Et quid egit iste
usq ad cȩlos audendo. descendunt ad abrssos. foru
pugaꝵ. intus timores. Anima coꝵ inmalił tabes¬
cebat. turbati sunt &moti sunt sicut ebͥriuis. Qui
sedent adgubnacula. & qmi fidelit̾ naut̃ amant.
sentiunt quod dico. Turbati sunt & moti sunt sic̃
ębrius. Certe quando locuntur. quando legũt.
quando tractant. sapientes apparent. Ut a tem¬
pestate. Ꝙ om̃is inquit sapientia eoꝵ deuorata
est. Aliquando desicurat om̃ia bumana consilia.
Quacũq se quisq conu̾terit: fluctus fremunt. tẽ¬
pestas seuit. brachia deficiunt. Quo ꝓra inpui¬
gatur. cui fluctui latus nudet᷑. quo nauis ĩpulsa

Expanded text:
responsum estresponsum est ei, «Populi sunt» . Qui ergo faciunt operationem in aquis multis, «ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo.» erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui pousque in coelos, descendunt usque in abyssos:» foris pugnae, intus timores. «Anima eorum in malis tabescebat. Turbati sunt, et moti sunt, sicut ebrius.» Qui sedent ad gubernacula, et qui fideliter navem amant, sentiunt quod dico: «Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius.» Certe quando loquuntur, quando legunt, quando tractant, sapientes apparent: vae a tempestate! «Et omnis,» inquit, «sapientia eorum absorpta est.» Aliquando deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa
Abbreviated transcription (Latin):
fastidientes. Misit uerbũ suũ & sanauit eos. ꝙ
cripuit eos. Unde : Non de errore. nonde fame.
non de difficultate uincendi peccata: s de corrup¬
tela coꝵ. Quȩdam corruptela mentis. ẽ: fastidire
qd dulct̾ est. Frgo &de hoc beneficio sicut de ceteris
supiorib.: confiteant᷑ dño miserationes eiꝰ. & mira¬
bilia ed filiis hominũ. & sacrificent sacrificiũ lau
dis. Iam eñi ut laudetur: suauis est dñs. & annun¬
cient oꝑa eius in exultatione. Non cũ tedio. non
cũ incrore. non cũ aupxietate. non cũ fastidio: seo
ꝑiclitamur. Om̃s cm̃ in naui sumꝰ. Alii oꝑantur.
alii portantur. simul tam̃ om̃s & in tempestate
ꝑielitantur. & in portu saluantur. Post hȩc om̃ia
sequit᷑. Qui descendunt mare in nauib facien.
tes oꝑationẽ: in aquis multis. id. ẽ. in ppłis aquis.
I quas eñi sepe ꝓppłis poni.
testis est
apocalipsis ioħis. ubi
interrogat
iołses quid illȩ aquȩ.c̃ent.

Expanded text:
fastidiens. «Misit verbum suum, et sanavit eos: et fastidiens. «Misit verbum suum, et sanavit eos: et eripuit eos.» Unde? Non de errore, non de fame, non de difficultate vincendi peccata, sed «de corruptela eorum.» Quaedam corruptela mentis est, fastidire quod dulce est. Ergo et de hoc beneficio, sicut de caeteris superioribus, «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum. Et sacrificsuavis est Dominus. «Et enuntient opera ejus in exsultatione:» non cum taedio, non cum moerore, non cum anxietate, non cum fastidio, sed periclitamur. Omnes enim in navi sumus: alii operantur, alii portantur; simul tamen omnes et in tempestate periclitantur, et in portu salvantur. Post haec enim omnia sequitur, «Qui descendunttes operationem in aquis multis:» id est, in populis multis. Aquas enim saepe pro populis poni, testis est Apocalypsis Joannis, ubi interrogans Joannes quid illae aquae essent,
Abbreviated transcription (Latin):
escam abhominata est anima coꝵ Iam fastidiũ pati¬
untur. fastidio languent. fastidio ꝑielitant᷑. Nisi
forte putas occidi cos fame potuisse. & non posse
fastidio. U̾ide quid sequatur. Cã dixisset om̃om es¬
cam arbominata est anima coꝵ : ne quasi cos putares.
de satietate securos. non magis uideres de fastidio
morituros: ꝙ appropinquauerunt inquit usq a
portas mortis. Qa ergo restat : Ut o quod te de¬
lectat uerbũ dĩ non tͥ tribuas. neq hine aliqua
inficris arrogantia: & auidus cibi in eos qͥ fastidio
ꝑiclitant᷑. suꝑbe insili as. Intellige ętiam p̃stitum
tibi. eẽ. hoc: non a te tibi esse. Quid cũi habes qͦd non
accepisti: Hoc gͦ intelligens. & hoc uitio atꝙ languo¬
re ꝑiclitans: fac quod sequif᷑. Et exclamauert̃
ad dñm cũ tͥbularent᷑. & de necessitatib eoꝵ libera¬
uit eos. Et quia languor erat non delectari: mi¬
sit uerbũ suũ & sanauit cos. U̾ide quid mali habeat
fastidiũ. in de unde liberat ille. ad quẽ clamant

Expanded text:
escam abominata est anima eorum.» Jam fastidium patiuntur, fastidio languent, fastidio periclitantur: nisi forte putas occidi eos fame potuisse, et non posse fastidio. Vide quid sequatur, cum dixisset, «Omnem escam abominata est anima eorum;» ne quasi eos putares de satietate securos, non magis videres de fastidio morituros: «Et appropinquaverunt,» inquit, «usque ad portas mortis.» Quid ergo restat? Ut quod te delectat verbum Dei, non tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi, in eos qui fastidio periclitantur superbe insilias. Intellige etiam tibi praestitum esse hoc, non a te tibi esse. Quid enim habes quod non accepisti ? Hoc ergo intelligens, et hoc vitio atque languore periclitans, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem clamat
Abbreviated transcription (Latin):
AA ulti cñi sunt: s
in unitate. dũ nonseparant᷑ ab unitate.
Cũ cñi exꝑit ad cos non ꝑtinere multitudo uitatis.
in heresi & in scismate pauei sunt. Et pauei sicti ste
&ugxati st̃.: a tͥbulationt maloꝵ & doloit. Estusus

Expanded text:
Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione mal
Abbreviated transcription (Latin):
orem quidẽ reuclato testam̃to nouo. dñs xp̃s. et¬
uoluit discipliuã : seo atrotior est cõmiuatio gheiie.
quam tunc in illis cõminationib dĩ ꝓ tempoꝵ dis¬
pensatione non legimus. Multiplicata est ergo iti
eis ruina. cũ ꝓsuis granib peccatis grauit᷑ uastaret¬
tur. Et stetit finces a placauit. &cessauit quassatio.
Brcuit̾ totũ dixit. quia ñlue uescientes aocet. sed
cõmemorat scientes. Que aut̃ hic posita est quassa.¬
tio. hȩc suꝑius confractio. Ha ingreco. unũ u̾bũ. t̃¬

Expanded text:
orem quidem revelato Testamento Novo Dominus orem quidem revelato Testamento Novo Dominus oluit disciplinam; sed atrocior est comminatio gehennae, quam tunc in illis comminationibus Dei pro temporum dispensatione non legimus. «Multiplicata est» ergo «in eis ruina,» cum pro suis gravibus peccatis graviter vastarentur. «Et stetit Phinees, et placavit, et cessavit quassatio.» Breviter totum dixit, quia non hic nescientes docet, sed commemorat scientes. Quae autem hic posita est quassatio, haec superius confractio: nam in graeco unum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
crati. Et comederunt sacrificia martuoꝵ. Et it¬
ritauerut cum in adinuentionib stus. O mul¬
tiplicata est in cis ruina. Tinquã ad hoc distu¬
lerit quod leuauerat manã suã suꝑ cos ꝓternen¬
dos in deserto. & dciciendã semen coꝵ in natio¬
nib. ꝙ disꝑgendos cos in regionibus: ut dati
dũ dicit apłs. Et sicut ñ ꝓbauerunt am̃ habere i
notitiã: tradidit illos ds̃ in repbam mentt̃. ut faci
corũ. qͦd consecrati sunt idolo. & comederunt sacti¬
ficia mortuoꝵ. id est quia mortuis homitub tanꝗͣ
diis sacrisicabant ut gentes: ut alit̃ st placari as
nollet. nͥ quomi cũ placauit finees sacerdos. qui
masculã & feminã in cõpleru adulterino dep̃hensos.
parit̃ i nt̾emit. Qd si odio coꝵ non dilcetione fetis.¬
set. dũ eũ comederet telus domus dĩ. ñ ei reputarit
ad iustitiam. Hoc eñi facto ppłłn illum cuł futurus
erat maior interitus: tanquã unũ homint̾ quasi
uirga ꝑcussit. ut animã ciꝰ sauaret a morte. Leni¬

Expanded text:
icia» «mortuorum. Et irritaverunt eum in adinventionibus suis, et multiplicata est in eis ruina.» Tanquam ad hoc distulerit, quod levaverat manum super eos prosternendos in deserto, et dejiciendum semen eorum in nationibus, et dispergendos eos in regionibus, ut dati dum dicit Apostolus: «Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reorum, quod consecrati sunt idolo, et comederunt sacrificia mortuorum id est, quia mortuis hominibus tanquam diis sacrificabant Gentes, ut aliter se placari Deus nollet, nisi quomodo eum placavit Phinees sacerdos, qui masculum et feminam in complexu adulterino deprehensos pariter interemit . Quod si odio eorum, non dilectione fecisset, dum eum comederet zelus domus Dei, non ei reputaretur ad justitiam. Hoc enim facto, illum populum cujus futurus erat major interitus, tanquam unum hominem quasi virga percussit, ut animam ejus salvaret a morte. Leni
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã ñ flentes: co qui uitint᷑ hoc mundo. tinqͣ
ĩ utentes sint. Ereterit enĩ sigura huiꝰ mundi.
Uolo nos sine sollicitudine esse. Qui gandiũ suũ
totũ. totan felicitatẽ suã constituit. in mandu¬
cando & bibeudo. upporem duoendo. emendo. uen¬
acudo. utendo mundo isto: sine sollicitudine est.
es talis est p̃t̾ archam. Ue illi a dilunio. Qs qͥs
aut̃ siue manducat. siue bibit. siue aliqͥd agit:
om̃ia ingłam dĩ facit. & si aliqua tristicia est
& intus spiritdlit̃ tuneat. nec douet sc corrũpea.¬
dũ faicitati. nec cedat adu̾sitati frangendũ. hoc .t̾.
eñi slere tanquã ñ flentẽ. & gaudere tanꝗͣ. not
gaudentẽ: quisqͥs osi habet uxorẽ. ciꝰq infirmi¬
tati cõpatiens reobit ũ scigit debitũ: aut si ꝓpt̾
ꝓpͥam insirmitatẽ ducit uxorẽ. plangens põtius
quia sine npore ñ potuit. quã gundeus qͥa duxit:
quisqͥs uendit qd̾ nouit quia o si maneret beatũ
ñ faccret: quisqͥs qd emit nouit quia transict. co

Expanded text:
utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse» . Qui gaudium totum suum totamque felicitatem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit : et si aliqua tristitia est  intus spiritualiter timeat, nec donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens, quia duxit, quisquis vendit quod novit, quia, etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod emit novit, quia transiet, et
Abbreviated transcription (Latin):
si intũ osteuderẽ meritũ: nichil abste mertrer
nͥ suppliciũ. Auulsisti merita mea. inseruisti dona
tua. Propt̾ nom̃ taũ dñe uiuificabis me in tua iusti¬
cia. Educes ae tribulatione animã meã: & in tua
miscd̃ia ad interitum deduces inimicos icos. S ꝑdes

Expanded text:
si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua mi
Abbreviated transcription (Latin):
corde nullus excutiat: ne habcatis zelum dĩ. seel non
scđm scitatiam. ne ignorantes dĩ iusticiã. & urãm
uolentes constituere: iusticiȩ dĩ non sitis subieeti.
Ueba certe apłi agnoscitis. Dicite ergo ista. Doce me
ut faciam uoluntatem tuam: qm̃ tu es as m̾s. Sp̾s
me in terrã rectã. Quia sp̃s m̃s malus. Aeduxit me
in t̾ram ꝑuersam. Et quid ego merui: Que mea oꝑa
bona. sine tuo aduitouo coputant᷑: Unde impetrart̃
dignusq essem aeduci ab spũ tuo. in terrã rectã:
Quȩ oꝑa mcaᷤ. udł quȩ merita mea ospteo nom̃ tuũ
dñe uunficabis me. Atten dite ergo quantũ potes¬
tis gr̃e cõpncãdationẽ. qua gratis salui facti estie.
Propt᷑ nom̃ tuu añe inuificabis me. Hon nobis dñe
non nobis. s nomini tuo da głam. Propt̾ nom̃ tuũ
dñe uiuificabis me: in tua iusticia. Non in mea.
non quia go merui: sed quia tu misereris. Nam

Expanded text:
corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnoscitis. Dicite ergo ista, «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es me in terram rectam.» Quia spiritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Attendite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti estis. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
o p̃scriptio. Qm̃ tu es inqͥt css̃ ms. Ad alium curro
refici: si ab alio factus sum. Tu es totũ meũ: quia
tu es ãs m̃s. Patrem quęxam ꝓpt̾ hereditatẽ: tu es
as̃ m̃s. non solum dator bereditatis. sed ipsa hereditas.
dñs pars hereditatis meȩ. Dñm quęran ꝓpt̾ redẽptionẽ:
tu es aĩ m̃s. Patronũ quęram ꝓpt̾ liborationẽ: tu es
as̃ mĩ. Postremo creatus recreari cupio: tu es ds̃ m̃s
qui creator ns̃. qui creasti me ꝑ uerbũ tuũ. & re.¬
creas me ꝑ uerbũ tuũ. Sed creasti ꝑ uerbũ. dm̃ ma¬
nentẽ apud te. recreas ꝑ uerbũ carnẽ factũ ꝓpt᷑ nos.
Doce ergo me ut faciam uoluntatem tuam. qm̾ tu es
d̃õ m̃s. Si non me docueris: faciam uoluntatẽ meã.
& descret me as m̃i. oce me ut faciã uoluntatem
tuam: qm̃ tu es as m̃s. Doce me. Non eñi tu es dcus
m̃s. & ego ero magister m̃s. Uidete quẽadmodũ grã
cõmendatur. Hoc tenete. hoc imbibite. hoc uobis de

Expanded text:
oniam tu es,» inquit, «Deus meus.» Ad alium curram refici, si ab alio factus sum. Tu es totum meum; «quia tu es Deus meus.» Patrem quaeram propter haereditatem? «Tu es Deus meus,» non solum dator haerednum quaeram propter redemptionem? «Tu es Deus meus.» Patronum quaeram propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Tu es Deus meus,» qui Creator meus, qui creasti me per Verbum tuum, et recreasti me per Verbum. Sed creasti me per Verbum Deum manentem apud te; recreasti per Verbum carnem factum propter nos. «Doce» ergo «me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, et deseret me Deus meus. «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus. Doce me:» non enim tu es Deus meus, et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de
Abbreviated transcription (Latin):
umbram. Pugit a facie dñi sui. ꝓconsecutꝰ. ẽ. umbrã.
Ad ãbram eñi fugit. inter ligna paradisi. Ue si ꝑman.¬
serit in ũbra. ne postea dicatur: transicrunt om̃ia
tanquam umbra. Exime me de inimicis meis.
Non ego inc. inimicos homines cogito. Non t̃. uobis
costuctatio aduersus carnẽ & sangunnẽ. S adu̾sus
quid: Aduersus prineipes & potestates. rectores
mundi. Cuiꝰ mundi: Non eñ gli ꝙterrȩ. Non
em̃ regunt: qaͣ non seccrunt. Rectores mundi. Sed
cuiꝰ mandi: Tenebrarũ harũ. Quarũ tenebrarũ :
Ntiq iniquoꝵ. Fuistis cñi aliquando t̃caebrx̧: nnmuc

Expanded text:
umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sed adversus quos? «Adversus principes et potestates, rectores mundi.» Cujus mundi? Non enim coeli et terrae; non enim regunt quod non fecerunt. «Rectores mundi;» sed cujus mundi? «Tenebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae;