comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terciam peticionem duarũ suꝑioꝵ ẽe̾. quodãmͦ re¬
peticionẽ: magis eã pͣtͣmittendo fec̃ in telligi. deĩde
tres alias adiungit de pane quotidiano de remis¬
sione peccatorũ de tẽptacione uitanda. At uͦ quod
ille inultimo posuit s libera nos amalo. iste non
posuit. ut intelligeremus ad illud superiꝰ qd detẽp¬
tacione dictũ ⁊ pertinere. Ido quippe ait. s libe¬
ra. ñ ait ⁊ libera. tamquã unã peticionem ẽe. de¬
monstrãs. Holi hoc. s hoc : ut sciat unus quisq in
eo seliberari amalo. qđ non infertur ĩtemptationẽ.

Expanded text:
tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praemittendo fecit intelligi; deinde tres alias adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait, sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ si ue utroq incelligatur mͦ hicẽ.etiã quam¬
poscunus remissio: ubi ẽ. om̃is comissio peccatoꝵ.
hic tẽptationes que nos adpeccandũ uł allitiunt uł
in pellunt. Nic deniq malũ unde cupimus libe¬
rari. Iilic autẽ: nichil istoꝵ ÷. E uangłista uͦ lucaᷤᷤ
inoratione dñica peticiones ñ septẽ: siu. complerus ÷.

Expanded text:
liter, sive utroque modo intelligatur. Hicliter, sive utroque modo intelligatur. Hicposcimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt, hic denique malum unde cupimus liberari, illic autem nihil horum est. Evangelista vero Lucas in oratione Dominica petitiones non septem, s
Abbreviated transcription (Latin):
nobis potest bene ee. cũ ipsa ueritate. male sumus
cũ quolibet uestigio ueritatis. Multo gͦ deterius cum
ertremitate uestigii. quando carnis uoluptatib adhe¬
remus. Uincamus gͦ huiꝰ cupiditatis uł molestias. uł
blandicias. Sub uigemus nobis hanc feminã. si uiri
sumꝰ. Hobis ducib uipsa erit melior: neciã cupiditas
s temꝑerantia nominabit᷑. Na cũ ipsa ducit nos aũt
sequim̃. cupioitas illa. ⁊ libido. nos uͦ teneritas ⁊ stulti¬
cia mumcupamur. se qͣ mur ꝓp̃m capus nr̃m: ut ⁊ nos
seqͣtur cui capud sumus. ħ & feminis p̃cipi potest.
ñ maritali s pat̾no iure quo iure ixͦ noc maculus

Expanded text:
nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui caput sumus. Hoc et feminis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Chris
Abbreviated transcription (Latin):
diã cũ posteniorib congruentia ⁊unitatis appeten¬
tiam: ꝓ sue nature humilitate seruantia. nichil
una parte formatũ quod non eraltera parili dim̃¬
sione respondeat. Quid ĩa deanima ipsa dicã uege¬
tante modulũ corporis sui. quomͦ eũ numero se
moueat. quomͦ appetat conuenientia quo mͦ uincat
aut caueat obsistentia quantũ potest. & ad unum
sensum incolumitate̾s referens om̃ia unitatem illã.
conditricẽ naturarũ om̃iũ multo euidentius qũa
corpore insinuet: Lo quor deu̾miculo animante qua¬
li cũq cineris. ⁊ ft̃coris. laudem uerissime atq uber¬
animãqͣ ubi cũq sit ⁊ qualis cũq sit om̃e corpore ẽ.
melior dicam pulchre ordinari. ⁊ depenis eiꝰ alias
pulcritudinss fieri cũ ibi ũsit quando misera est.
uͥ ẽẽ. beatos decet. s ibisit ubi ee.miseros decet ꝓrsus¬
nemo nos fallat. Quic qͥd recte uituperat᷑ in melioris
tur. & tũ cuiq ñ ẽ. bene: si e̾e. melius potest. quare si

Expanded text:
dia cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberanima, quae, ubicunque sit, et qualiscunque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et de poenis ejus alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit, quando misera est, ubi esse beatos decet, sed ibi sit, ubi esse miseros decet. Prnemo nos fallat: quidquid recte uituperatur, in melioris tur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si
Abbreviated transcription (Latin):
oblatione uel regio munere ꝑmanus scĩ facte
rexcum ei direxiser.ui. milia solidorum pauꝑibus
erogãda: expendens tria milia reuertitur ad pa¬
latium. Interrogatus a rege si adhuc reside̾r et qd̃
egenis cribueret: respondit medietatem resedisse.
nec inuenisse se inopes: quibus mox totum expende¬
ret. siurex inquit. Dñe: dona quod restitit. Nam
xp̃o largiente. quod donetur nondeficit. Incidens¬
gͥ aurata missoria. ac argentea uasa cõminuens.
quicquid pͥmum habuit. dat sac̾doti ne ꝑderet.
Erat enim expectanda conten tio int̾ sacerdo tenr
et pͥncipem. faciebant gͦ apud se de miscdia pug¬
nam. et de pietate certamẽ. T hesauros ut spargerẽt.¬
& de suis talentis egenis ditescerent. festini ad fufã
liura ut brateum semẽ sererẽt. ce post messores ac¬
cederẽt aurolentam ꝑsegetẽ. It &e sacerdos locu¬
pletaret᷑ regalibus thesauris: et in rege floreret

Expanded text:
oblatione vel regio munere per manus sancti factae oblatione vel regio munere per manus sancti factae rex cum ei direxisset sex milia solidorum pauperibus eroganda, expendens tria milia revertitur ad palatium. Interrogatus a rege, si adhuc resideret quod egenis tribueret, respondit medietatem resedisse nec invenisse inopes quibus toret. Cui rex inquit: Domine, dona quod restitit. Nam, Christo largiente, quod donetur non deficiet. Incidens aurata missoria, argentea vasa comminuens, quidquid primum habuit, dans sacerdoti, ne perderet. Erat ergo exspectanda contentio inter sacerdotem et principem. Faciebant apud se de misericordia pugnam et de pietate certamen, thesauros ut spargerent, et de suis talentis egeni ditescerent, festini ad futura lucra, ut bratheum semen sererent, et post messores accederent, aurolentam per segetem, ut sacerdos locupletaretur regalibus thesauris, et in regem floreret
Abbreviated transcription (Latin):
ini huius reuelationum quis scrutator intro¬
eat : Cui etiã ante quatuor fere annorũ curri¬
cula. ipsa episcopatus sui causa non ẽ. abscondita.
Itaq positus sopore: inspicit aquodã sene claues
sibi porte parisiace porrigi S int̾ rogans quid hoc
fieret: accepit responsum ut saluas eas faceret. At
post cuuitatis eius ep̃o decedente: dum p̃cellentis¬
simo regichildeberto occurrisset in eius electione.¬
mox effectum illa uox cȩlestis ꝓmeruit. Ordinatus¬
uero pontifex. qualem quantumq se gesserit. hoc ex¬
pedire lingua mortalis non sufficit. qm supͣhominẽ
fuit omne quod edidit. Deniq ad eptiis gradum cu
hinc se frequentibus exercebat iugiliis inde continu¬
is macerabat in ediis. Pernoc tabat algida senectus
ꝑhieniem: sustinens dupliciter frgus etatis et tempo¬
Płis quod nec etiam tolerare possent petulantes
iuiuenes. s eq ipsum pene obliuiscens ꝓuictoria sic¬
sutagebat corporis. tamquam si simul accessissent dig¬
nitas et necessitas.

Expanded text:
num suarum quis scrutator introeat, cui ante quattuor annorum curricula ipsa episcopatus sui causa non est abscondita? 39 Itaque positus sopore inspicit a quodam sene claves sibi portae Parisiacae porregi. Interrogans quid hoc fieret, accepit in responsum, ut salvas eas faceret. Quod post civitatis eius episcopo decedente, dum praecellentissimo regi Childeberctho occurreret, in eius electione effectum illa vox meruit. 40 Ordinatusque pontifex qualis quantusque se gesserit, hoc expedire lingua mortalis non sufficit, quoniam supra hominem fuit omne quod edidit. Denique adeptus gradum curaHinc se frequentantibus exercebat vigiliis, inde continuatis macerabat inediis. Pernoctabat algida senectus per hiemem sustinens dupliciter frigus aetatis et temporis, quod nec tolerare possint potolenti iuvenes, se ipsum pene obliviscens pro victoria corporis, tamquam si simul accessissent dignitas et necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
tor quenter in lectulo antequam reliquos de sopore
cominoneret asurgere. quinquaginta psalmos uł
amplius indefessus in templo sui pectoris de can¬
senserit uel uisu dephenderit: cum ipse de lectu¬
lo sepe etiam sine caligis ne sentirecur ab aliquo¬
ꝑgebat inoratorium nullum sibi in hoc cupiens tes
remeans ad lectulum quasi nil egerit: tunc pͥ¬
mum reliquos excitabat.

Expanded text:
frequenter in lectulo antequam reliquos de sopore frequenter in lectulo antequam reliquos de sopore commoneret assurgere, quin quaginta psalmos vel amplius, indefessus in templo sui pectoris Domino decansenserit vel visu deprehenderit, cum ipse de lectulo frequenter sine caligis, ne sentiretur ab aliquon oratorium, nullum sibi cupiens testremeans ad lectulum quasi nihil egerit, tunc primum reliquos excitaret.
Abbreviated transcription (Latin):
quedam paruulum in albis ad huc ultimo flatu
palpitantem. et iam ingraturum: ante sc̃m exposu¬
it dicens. Pie pater si uelles ad lamentãtem respicere:
mat᷑ fiebilis non orbarer. Neq hinc discedere malles
plenam gemitu. uacuatam defructu. Et nisit ait¬
festines succurrere: uides infelicem extorquente
morte rapinatum ab ubere. Aut gͦ filiũ restitue.
aut pariter cum ipso funerat᷑am me optine. Indul¬
ge pater misere. quam suus dolor facit audacem.
Qua sic flebilit᷑ poscente. mox ut beati dextera supͣ
expurantem signum crucis imp̃ssit: quasi uigil de
sopore. in fans lac matris expetiit: qui iam mani
feste rigebat in funere. Ita momẽto temꝑis. & filiꝰ
de mortis fauce:⁊ mat᷑ tollitur de merore. hinc
circumstans popłs stupore concutur. fragor in par¬
tes attollitur. gr̃as creatori referentiũ de p̃conio
Uantam uͦ uigiliarum
curam. semꝑ impenderet quis enarret:
Aut quis tolleratos algores. ardore fidei p̃dicet cum

Expanded text:
er parvulum in albis, ultimo flatu palpitantem et jam migraturum, ante sanctum exposuit, dicens: Pie pater, si velles ad lamentantem respicere, mater flebilis non orbarer; neque hinc discedere malles plenam gemitu, vacuatam de fructu. Et nisi festines succurrere, vides infelicem, extorquente morte, rapi natum ab ubere. Aut filium restitue, aut pariter cum ipso funeraturam me obtine. Indulge, pastor, miserae, quam suus dolor facit audacem. Qua flebiliter poscente, mox ut beati dextera supra expirantem signum crucis impressit, quasi vigil de sopore lac matris expetiit, qui jam frifrigebat in funere. Ita momento temporis filius de mortis fauce, mater tollitur de maerore. 119 Hinc circumstans populus stupore concutitur, fragor in partes attollitur, gratias creatori referentes de praemio, uantam vero vigiliarum curam semper impenderet quis enarret? Aut toleratos algores ardore fidei praedicet? cum
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad decrepitũ sene̾ sic̾ nulluse̾ ꝓhi¬
bendus ab aptismo: ita nullus ÷ qui ñ peccato
moriatur ĩbaptismo. S paruuli tantũ origina¬
li: maioris autẽ etiã his om̃ib moriunt᷑ pecca¬
tis. quȩ cũq male ui uendo ad diderͣ ad illud
qd nascendo trarer᷑. S ideo ȩtia ipsi peccato mori
plerũq dicunt᷑. cũ ꝓcul dubio nuni. s multis yec¬
catis om̃ibq moriant᷑. quȩcũq iã ꝓpͥa cõmi¬
ser᷑. ł cogitacione. ł locucione. łoꝑe. Quia etiã
ꝑ singłarẽ numerũ plurał numerus signi¬
in nr̃is litteris legit᷑. Ora gͦ ad dm̃m ut auferat
a nob̾ serpentẽ. Nait serpentes: quos pacieba¬
tur popłs ut hoc diceret. ⁊ innumerabilia dalia.
Cũ uero ⁊ illud originale unuͣ plurali nume
toru̾ baptizare paruulos: nec dicimꝰ in remissi¬
one peccati. Iiia. ecõtrario locutio. quã ꝑ plu¬
ralẽ significat᷑ numerꝰ singłaris. sic̾ ineua̾głio
herode mortuo dictũẽ mortui suͣt enͣi quique¬

Expanded text:
usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, qui non peccato moriatur in baptismo; sed parvuli tantum originali, majores autem etiam his omnibus moriuntur peccatis, quaecunque male vivendo addiderunt ad illud quod nascendo traxerunt. Sed ideo etiam ipsi peccato mori plerumque dicuntur, cum procul dubio non uni, sed multis peccatis omnibusque moriantur, quaecunque jam propria commiserunt, vel cogitatione, vel locutione, vel opere. Quia etiam per singularem numerum pluralis numerus signiin nostris litteris legitur: Ora ergo ut auferat a nobis serpentem . Non ait serpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret et innumerabilia talia. Cum ergo et illud originale unum alionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur numerus singularis. Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt enim qui quae
Abbreviated transcription (Latin):
quam nichil. Nã illud quod in cõparatione ꝑfectoꝵ
in for me drͣ: sihabet aliquid forme quam uis er¬
iguum. quam uis in coatũ. nondũ est. nichil. Ac
perhoc quoq id inquantum eͣ: nonẽ. nisi ex deo:
qua ꝓpter eciam si de aliqua informi matheria
factus ẽ. mundus: ec ipsa facta ẽ.de om̃ino nichilo.
Nã et quł nondum formatum ẽ. tam̃ aliquomͦ
ut formari possit incoatũ ẽ: aĩ benefitio forma¬
bile ẽ. Bomuim ẽ enim e̾e. formatum. Honullũ
gͦ bonum ẽ ⁊ capacitas forme. & idõ bonorum
om̃ium auetor qui p̃sticit formam: ipse feeit

Expanded text:
quam nihil. Nam illud quod in comparatione perfectorum quam nihil. Nam illud quod in comparatione perfectorum informe dicitur, si habet aliquid formae, quamvis exiguum, quamvis inchoatum, nondum est nihil, ac per hoc id quoque in quantum est, non est nisi ex Deo. 36. Quapropter etiam si de aliqua informi materia factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit
Abbreviated transcription (Latin):
incipit. ⁊ ab ipsa morte ad naturam suam ⁊essen¬
tiam eaqu deficiunt id÷ ad nichilum tendunt
tiunt: quia mutabilia sunt. Quare mutabilia
sunt: quia non sum me sunt. quare ñ sũmesunt:
quia inferiora st̃. eo a quo fictasunt. quis ea facit:
Cuisum me: quis hic ÷: dg̃. In cõmutabilis trinitas.
cate conseruat. Cur ea fecit: ut eent. Ipsum enim
quantũ cumq e̾e bonum ẽ. quia sũmum bonuͣ᷑.
summe. ee̾. Unde fecͣ: Ex nichilo. Qm̃ quiequid
ẽ: quantula cũq spetie. sit. necesse. Ita isi
minimum bonum: tamͣ bonum erit: & ex dõ erit.
Nã qm̃ sum ma speties sum mum bonum ẽ: minima
speties minimũ bonum ẽ. Om̃e autẽ bonum aut
ddeus: aut ex do̾. Ergo ex dõ ẽ: etiam minima spe¬
ties. Sane quod de spetie: hoc ȩtiam de forma
dici potest. Neq enim frustra tam syetiosissi¬
mum quã etiam formosissimum in laude ponit᷑.
I gͥ ẽ unde fecit ds om̃ia quod nullam spetiẽ
habet. nullamq formam. quod nichilẽ. aliud̃

Expanded text:
incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam, ea quae deficiunt, id est ad nihilum tendunt,ciunt? Quia mutabilia sunt. Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. Quis hic est? Deus incommutabilis Trinitas, tate conservat. Cur ea fecit? Ut essent. Ipsum enim quantumcumque esse, bonum est; quia summum bonum est summe esse. Unde fecit? Ex nihilo. Quoniam quidquid est, quantulacumque specie sit necesse est; ita etsi minimum bonum, tamen bonum erit, et ex Deo erit. Nam quoniam summa species summum bonum est, minima species minimum bonum est. Omne autem bonum, aut Deus, aut ex Deo est. Ergo ex Deo est etiam minima species. Sane quod de specie, hoc etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem habet, nullamque formam; quod nihil est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
fidei nõponeret᷑ ante ȩccłiã. quia upse ad ee¬
cłiã ꝑtineret : in illa eiꝰ parte ꝗͣ ĩcelisẽ. nech¬
aberet tẽplũ. s etĩa ipse t̾eplũ e̾e̾t. Tẽplũ habet
autẽ. doquo dic̃ apłs. Nes citis ql corpora ui̾a tẽplũ.¬

Expanded text:
fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecfidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de quo dicit Apostolus: Nescitis quia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑsone unigeniti ꝑtinet. Rectꝰ itaq cõ¬
fessionis ordo poscebat uͬtrinitati subiun¬
geret᷑ eccłia. tagͣ habitatori domus sua.
et dõ teplũ suũ. & cõditori ciuitas sua. que
tota hic accipiendae᷑ nõsolũ exparte qua
ꝑegrinat᷑ int̾is a solis ortu usq ad occasũ
laudans nom̃ dm̃i. ⁊ post captiuitatẽ
uestristatis cantans canticũ nouuͣ:
uerũ ȩtiã exilla queincelise᷑. sẽ ꝑ
er quo conditaẽ. choesit deo. nec ullũ¬
malũ sui casus erꝑtaẽ. hec in sc̃is angłis bea¬
ła ꝑsistit. ⁊ sue parti ꝑegrinanti sic̃ oportet
opitulat᷑. Quia utraq una erit consorcio
etͣnitatis. ⁊ñc una e̾. uĩculo caritatis. quȩ
ta ulla pars eiꝰ uult se coli ꝓdõ. nec cuiquã
ẽẽ. deus ꝑtinenaiͥ ad tẽplũͣ dĩ. quod edificat᷑
erhis quos fac̾ ñ factꝰ ds. Ac ꝑhoc sp̃us sc̃s siere¬
at᷑a ñcreator ee̾t. ꝓfecto creatura rationał
eẽt. Ipsa ÷ enĩ sũma creatura. Et ideo ĩregła

Expanded text:
Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullumalum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deus. Ac per hoc Spiritus sanctus si creatura, non creator, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula
Abbreviated transcription (Latin):
catis atq suppliciis ⁊ origialib & ꝓpͥis tota ꝑi¬
erat: ereiꝰ parte reparata quã angłicȩ societatis
ruina illa diabolica minuerat suppleretur.
Hoc enĩ ꝓmissũ÷. resurgentib scis qd̾ er̃ ȩqͣles

Expanded text:
catis atque suppliciis et originalibus et propriis tota pericatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia deserentibus dm̃. et in huiꝰ aeris
imã caliginem de suꝑna celesti habitatiõe
de iectis. residuus numerus angłorũ inetͣna cũ
deo beatitudine isc̃itate ꝑma̾sit. Neq enĩ eru¬
no angło lapso atq da̾pnato ceti ꝓpaguatisũt:
ut eos sic̃ homines originale malũ obnoxię suc¬
cessionis uincłis obligarent atq uniuersos trae¬
ret ad debitas pęnas. S eo quidiabolus factus ẽ
cũ sociis impietatis elato. & ipsa cũ eis elatione
ꝓstrato. cęteri uͦ pia obędientia dño coheserunt.
Accipientes ȩtia̾ qd̾ illi non habuerunt certa scien¬
ciã qua esent desua sẽpit᷑na iniiquã casura sta¬
ad̃q modatori deo. ut qmͣ nõtota multitudo angło¬
rũ deũ deserendo ꝑierat. ea queꝑierat inperpetua
perditione remaneret. Quȩ aũt cũ deo illa dese¬
rente ꝑsteterat: desua cercissime cognita sẽ ꝑ
futura felicitate. secura gauderet. Alia uero
creatura rationał quȩ in hominib erat. qmͣ pec¬

Expanded text:
bia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura staatque moderatori Deo, ut quoniam non tota multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: alia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam pec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsum factum uire uituꝑetur. Quod si corrigat.
ubi erit malũ : Siquis repente meridianum solem
intueatur: reꝑcussi occłi turbabuntur. hũ ioõ aut
sol malum erit. aut occłi: hullo mͦ. sunt eniͣ sub¬
stantiȩ. Sĩ malũ ẽ. in ordinatis aspectus: ⁊ ipsa que
consequitur ꝓturbatio. Quod malum non erit cũ
occłi fuerint recreati. ⁊luce suam congruenter
aspererint. Neq cũ eadem lux quead occłos ꝓluce̾ ꝑcinet

Expanded text:
eum ipsum factum jure vituperetur. Quod si corrigat, eum ipsum factum jure vituperetur. Quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, repercussi oculi turbabuntur. Num ideo aut sol malum erit, aut oculi? Nullo modo, sunt enim substantiae: sed malum est inordinatus aspectus, et ipsa quae consequitur perturbatio; quod malum non erit, cum oculi fuerint recreati, et lucem suam congruenter aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
suo peccato anima fuerit implicata. luendo pena̾dĩẽ
quid intͣ sit inter p̃ceptum quod custadire noluit: et
peceatum quod fecit. Atq hoc modo malum quod ca¬
uendo nondidicit: discit sentiendo. ⁊ bonum quod obtẽ¬
ꝑando minus oiligebat. ardentius diligit conparando.
Uitium gͥ anie ẽ. quod fecit: ⁊ difficultas exuitio.
pena quam patitur.⁊ hoc totum malumẽ. Facere¬
aut̃ ⁊ pati: non sustantia ẽ. Iua ꝓptͣ substancia nonẽ.
malum. Sic enim nec aqua malum ẽ: nec anunal quod
uiuit iaere. Hã iste substantie sunt. S maluiẽ.
uoluntaria p̃cipitatio inaquam: & susfocatio quam
mersus patitur. Stilus ferreus alia parte qua scri-¬
bamus. alia qua de leamus a fabre factusẽ: u n suo
genere pulcher ⁊ad usũ nr̃m accomodatus. At si
quis ꝑiam inea parte scribere qua deletur.:⁊ eaue¬
lit delere qua scribitur: nullomͦ stilũ malu̾̃ fecerit.

Expanded text:
suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentiendo; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit comparando. 39. Vitium ergo animae est quod fecit, et difficultas ex vitio poena est quam patitur; autem et pati non substantia est. Quapropter substantia non est malum. Sic enim nec aqua malum est, nec animal, quod vivit in aere; nam istae substantiae sunt: sed malum est voluntaria praecipitatio in aquam, et suffocatio, quam mersus patitur. Stilus ferreus alia parte, qua scribamus, alia, qua deleamus, a fabro factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommodatus: at si quispiam ea parte scribere, qua deletur, et ea velit delere, qua scribitur, nullo modo stilum malum fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
auͣt partim non iuantur: partim uitiata sanant᷑.
faciendi. que uetat stim ma untima ueritas. Ita h¬
omo deparadiso in hoc scłm expulsus ẽ. isẽ. ab ȩt̃nis
ad tͣeporalia. a copiosis ad egena: a firmitate ad in firma.
Hon ergo abono substantiali. ad malum substantiale.
quia nulla substantia malum ẽ s abono ęt̾no. aobo¬
num teporale. abono spiritalq̃. ad bonũ carnale
abono intelligibili. ad bonum sensibile: abono sũmo.¬
ao bonum infimum. Est gͥ quos dam bonum quod sidili¬
at anima rationalis peccat: quia infra illam ordinatũ.
Qunre ipsum peccatum malũ ẽ. non ea sub stantia
que peccanoo diligitur. Non enĩ arbor illa malumẽ.
quẽ inmedio paradiso plantata scribitur. s diuini p̃¬
cepti trans . gressio. Que cum consequentem habet
iustam dãpnationẽ: contingit er illa arbore que con-¬
tra uetitum tacta ẽ. di noscentia boni ⁊ mali: quia cũ

Expanded text:
autem partim non vitiantur, partim vitiata sanantur.autem partim non vitiantur, partim vitiata sanantur.faciendi quae vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum expulsus est, id est ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma: non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia malum est; sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summoad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ex deo habet: quod alio mͦ sic dr̃. Om̃e formatu:
in quantum ẽ. formatum. x om̃e quos nondum formtã
ẽ. in quantum formari potest: ex do̾ habet. Nulla autẽ
res optinet integritatẽ naturȩ suȩ: nͥ in suo genere
salua sit. Abeo ÷. autẽ om̃is salus. a quo ÷. om̃e bon
mentis patent: nec ꝑnitioso studio uane uictorie
caligant. atq ꝑturbantur: facile intelligi om̃ia
que uitiantur. ⁊ moriuntur bona ee. quã quã ipsũ
uitium uipsa mors malum sit. Nisi enim salute at¬
qua pͥuarentur.: noneis noceret uitium ułmors.
retm ẽ. fonostins nͣat quib: ad uersatur
sunt om̃ia quib adu̾satur uitiũ. Quib autem as¬
uersatur uitium: ipsa uitiantur. Bonasunt gͦ que
uitiantur. s idõ uitiantur: quia non sum ma sunt.
bona. Quia gͥ bonasunt. ex dõ sunt. Quia ñ sũmabo¬
nasũt: non sunt ds̃. honũ gͦ quos uitiari non potest
possunt uitiari: quia ꝑse ipsa nicha sunt. Per ipsã

Expanded text:
potest, ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, in quantum formatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; mentis patent, nec pernicioso studio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit, omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: set vitium. Si ergo saluti adversatmentis patent, nec pernicioso studio vanae victoriae omnia sunt, quibus adversatur vitium; quibus autem adversatur vitium, ipsa vitiantur: bona sunt ergo quae vitiantur; sed ideo vitiantur, quia non summa bona sunt. Quia igitur bona sunt, ex Deo sunt: quia non summa bona sunt, non sunt Deus. Bonum ergo quod vitiari non potest,possunt vitiari, quia per seipsa nihil sunt: per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃m iħm: nͥ ee̾t ds̃. s cũ factis÷ adã homo scilicet rec¬
tus. mediatore non opus erat. Cũ gͦ. genus humanũ
peccata longe separauerunt a deo: permediatorẽ qui
solus sine peccato natus÷ niuxit ⁊ occisus ẽ: reconcilia¬
ri nos oportebat dõusq carnis resurrectionẽ ĩuitam
eternã: ut et humana suꝑbia ꝑhumilitatẽ dei argueret᷑
ac sanaret᷑. ⁊ demonstraret᷑ homini quã longe adõ
recesserat. cũ per incarnatũ dm̃ reuocaretur: et
eremplũ obedientie ꝑ hominẽ dm̃ contumaci homi¬
ni p̃beret̾. ⁊ per unigenitũ suscipientẽ formã serui
que nichil ante meruerat fons gr̃e panderet᷑: i carnis
etiã resurrectio redemptis ꝓmissa. in ipso redẽptore
p̃monstraret᷑: ⁊ pereano ẽ naturã quã se decepisse le-¬
cabat᷑ oiabolus uince̾t᷑. Nec tam̃ homo głietur: ne-
it̾ũ suꝑbia nasceret᷑. ⁊ si quid aliuo detanto mediatoris
sacram̃to aꝑficientib uideri ⁊ oici potest. aut tͣatũ¬

Expanded text:
 nisi esset et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantu
Abbreviated transcription (Latin):
factus ÷ homo rectus. ut ⁊ manere in ea rectitu¬
dine posset nͣsine diuino adiutorio: ⁊ suo fieri per¬
u̾sus arbitrio. Utrulibet horum elegisset. dĩ uolun¬
tas fieret. aut etiã ab illo. aut certe de illo. Pro inde
qui suã maluit facere quã dĩ deillo facta uoluncas
dei. qui ex eadẽ massa ꝑdeͥtionis quȩ oeilliris styrpe
ꝓflur̃ fac̃ aliud uas in hononore̾. aliud inconcumeliã.¬

Expanded text:
factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumelia
Abbreviated transcription (Latin):
ubrdictũ÷. iacob dileri. esau aut odio habui. Sciens
aut̃ que̾ admodũ posset hoc quos dictũ: ꝑmoriere eos
qui penit᷑re intelligendo ñ possunt hanc altitudin̾e
gr̃e. quid gͦ dicemꝰ ait: Nũquid iniquitas: apd̾ omͣꝰ
absit. Iniquũ eni uidet᷑. ut sine ullis bonorũ ma¬
Qua ĩre si fut᷑ta oꝑa ł bona huiꝰ ł mala illiꝰ que
os utiq pͣsciebat uł let intelligi: neqͣqͣm diceret no

Expanded text:
um est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum maQua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praescieba
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stabo. cui misericors fuero. Quis enͣi nͥ insi piẽs dm̃ mi¬
quͣu pucet si ue iudiciũ penale inferat digno. siue
mĩam p̃stet indigno: Deniq infert ⁊ dic̃. Igitur
ñ uolentis neq currentis: s miserentis ÷ aĩ.
Ambo gͥ gemini nat᷑a ux filii nascelant᷑ nullis¬

Expanded text:
estabo cui misericors fuero. Quis enim nisi insipiens Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat digno, sive misericordiam praestet indigno? Denique infert, et dicit, Igitur n volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Ambo itaque gemini nat
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: gr̃am comͣdabat. Ao cuius com̃dationẽ.
de illis inrebeccȩ ut̾o geminis fuerat iã loqͦͤutus.
quib nͣdũ natis nec aliquid agentib boni seu mali.
ut scđm electionẽ ꝓpositũ aĩ maneret ñer oꝑibus
s eruocante dictũ ei .i. rebeccȩ quia maior seruiet mi

Expanded text:
s, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ ex eadẽ massa face̾ quidẽ aliuo uas inb
ononorẽ. ali us uͦ incontumeliã: hocloco em̃i qui dã
stulti putant apłm in responsione defecisse: nino¬
pia reo dende rationis rep̃ssisse contradictoris auda¬
sa magna ÷. reꝰdicio rationis. Si eni ħ ñcapit quis ẽ.
qui responoeat so̾: Si aut᷑ capit. magis ñ inueniet
quas respondeat. Uidet em̃ sicapit uniu̾sũ genꝰ
humanũ tã iusto iudicio diuinoq in apostatica
radice dãpnatũ. ut etiã si nullis inde lib̾aretur.
nemo recte poss dĩ uituꝑare iusticiã. et eos qͥ¬
libant᷑ sic oportuisse lib̾ari: ut ex plurib nͣlib̾a¬
tis at q et dĩpnatione iustissima derelictis. osten-¬
deret᷑ quis meruiss uniu̾sa conꝑsio: ⁊ quod etiã ui¬
stos debitũ iudiciũ dĩ dãpnaret. nͥ eiꝰ ĩ debita mi¬
scłia sub ueniret: ut uolentiũ desuis meritis

Expanded text:
x eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audasa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi eis indebita misericordia subveniret: ut volentium de suis meritis
Abbreviated transcription (Latin):
ano rerũ creatarũ causas. siue celestium siue terrestriũ
siue usibiliũ. siue inuisibiliũ non nisi bonitatẽ ĩtelli¬
gere creatoris qui ẽ unusds̃ ⁊ uerꝰ. Nullamq ẽẽ. natu¬
ram q̃ non aut ipse sit aut ab ipso. Eũq ẽẽ. trinitatẽ
patrẽ scilicet ⁊ filiũ a patre genitũ. & sp̃m sc̃m ab eod̾̃

Expanded text:
ano rerum creatarum causam, sive coelestium sive terrestrium, sive visibilium sive invisibilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinitatem, Patrem scilicet, et Filium a Patre genitum, et Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ad religionẽ ꝑtineat. ñrerũ natura ita riman¬
da ÷: queadmodũ ab eis qͦs physicos greci uocant. Nec me¬
tuendũ ÷ ne aliqͥd deuiet numero elem̃toꝵ. de motu atq
ordine. ⁊ defectibus siderũ. de figa cęli. de generibꝰ ⁊ natu¬
ris animaliũ. fructicũ. lapidũ. fontiũ. fluminũ. monti¬
ũ. de spaciis locoꝵ ⁊ tẽpoꝵ. de signis imminentiũ tẽpesta¬
tũ. ⁊ alia scientia. de his rebꝰ quas illi uł inuener᷑ ł inue¬
nire se existimant. xpͣianꝰ ignoret. Ir nec ipsi om̃ia rep¬
ꝑer̾. tanto excellentes ingenio. flagrantes studio. ab un-¬
dantes otio. Et quedã humana cõiectura inuestigantes.
q̃dã uͦ hystorica exꝑientia ꝑscrutantes: & ineis qͣse inue¬

Expanded text:
d ad religionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum etum, et alia scientia de his rebus quas illi invenerunt, vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae
Abbreviated transcription (Latin):
tiprincipis ereuut d̃ cȩlum et terramet aqiub
eꝓnichiuos et cum ad huc tenebrȩ ipsam aquam
ocuuiltarent. et aquam terram absconderet. facti
ciola di uolunao s. haberet in quibus mͣulta ante
e̾ . et om̃ia implet atq constringit. idõq in uisibi¬
lis om̃ibus creaturis. quod in corporeus ẽ
Reatiuna omnis corporea angłi et uirtutes ome¬
caliter circum scribunt. sicut̾ anima humana quȩ
carne clauditur: et demones qui ꝑsubstantiam an-
n mortales credimus intellectuales naturas. quȩ
carne carent. nec habent quo cadant. ut resurrec¬
tione egeant post riunam.
naturas. nec simul crratas. sicut origenes fin¬
git neq corꝑibus per coitum seminant᷑. sicut lucife¬
ram &e cirillus. et alii latinorũ p̃sumptores affirmãt.¬
cio coagulari in uulua: & conpingi atq formari.¬
mato iam corꝑe animam creari & in fundr̃ ut ui¬
uat in ut̃o homo. ex anima constans et corꝑe. et egͤ¬
diatur iuuus ex ut̾o plenꝰ humana substantia

Expanded text:
principio creavit Deus coelum et terram et aquam ex nihilo. Et cum adhuc tenebrae ipsam aquam occultarent, et aqua terram absconderet, facti tiosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante est, et omnia implet atque constringit; ideo invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes coecaliter circumscribuntur, sicut et anima humana quae carne clauditur, et daemones qui per sImmortales credimus intellectuales naturas quae carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam. naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum pcio coagulari in vulva, et compingi atque formarimato jam corpore, animam creari et infundi: ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia.
Abbreviated transcription (Latin):
tenet neq cum corpore moritur sic̃ arabs asserit aut
ium sicut zenon quia substantialit iuiuit et rationẽ¬
fcudum animȩ non sunt substantiȩ s cũ carne
ipsa carnis uiuacite nascuntur: et cum carnis mor¬
te finuntur. Et idõ nec ratione reguntur nec uiuũt:¬
sicut plato &e alexander disputant. s omnia naturȩ
incitamenta dicuntur.
tuima humana non cum carne moritur quia nec
procedat in mundum.
carne. anima cumratione sua: &e caro cum sensibus
suis. idẽ. uisu. auditu. gustu. odoratu. &e tactu. Quos
tamen sensus absq animȩ societate non mouet caro.
Anima uͦ ce sine carne rationem suam tẽnet.

Expanded text:
tenet. Neque cum corpore moritur, ut ura, sicut Zenon dicit: quia substantialiter vivit. Animalro animae non sunt substantivae, sed cum carne ipsa carnis vivacitate nascuntur, et cum carnis morte finiuntur: et ideo nec ratione reguntur sicut Plato et Alexander putant; sed ad omnia naturae incitamenta ducuntur. Anima humana non cum carne moritur, quia necprocedat in mundum. carne. Anima cum ratione sua, et caro cum sensibus suis, id est visu, auditu, gustu, odoratu, et tactu, quos tamen sensus absque animae societate non movet caro: anima vero et sine carne rationem suam int
Abbreviated transcription (Latin):
onuyoi hominũ erit resurrectio. Si om̃iũ erit¬
immo quia om̃iũ erit. Ergo om̃s moriuntur
ut mors in adam data omniũ eius dñetur filiorum:
& maneat illud pͥulegiũ in dño. quod de eo speci¬
liater dr̃. Non dabis sc̃m tuũ uidene corruptionem.
Hanc rationẽ maxima patrum turba tradente suscepi¬
mus. Uerum quia sũt &e alii ȩque catholici et eruditi
uiri. qui credunt anima incorpore manẽte inmutã¬
dos ad incorruptionem ce ad inmortalitatem eos quim
aduentu dñi uiui uiuendi sunt Et hoc eis reputari
ꝓresurrectione ex mortuis: qui mortalitat̾e p̃sentis¬
uite inmutatione deponãt non morte: quod quolibet

Expanded text:
Omnium hominum erit resurrectio. Si omnium erit, ergo omnes moriuntur, ut mors in Adam data, omnibus ejus filiis dominetur: et maneat illud privilegium in Domino, quod de eo specialiter dicitur: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem. Hanc rationem maxima Patrum turba tradente suscepimus. Verum, quia sunt et alii aeque catholici, et eruditi viri, qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad corruptionem et immortalitatem eos qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione deponant non mortem, quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
sus om̃s quinaria distributione diffudit. qͥ corde m̃bro tãexiquo
uitalẽ motũ ꝑ corporis cuncta dispensat. his atq huiꝰmodi rebꝰ m¬
sinuanis magnademiminis qͥñẽ. paruus in paruis. Ipsa enim
magnitudo uirtutis eiꝰ q̃ nullas mangusto sentit ang̾tias. ute¬
tauit: nom̃ humaniͣtis abeo dignant̃ assumens. diunitatis ei
largiter tribuens. Ipsa uirtus ꝑ ĩ uiolata matris uirginea uiscera

Expanded text:
sus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, sus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispensat his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, utetauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera
Abbreviated transcription (Latin):
nuunt sonostãꝗͣ cibos: s om̃e qͦd sonat ce om̃ibꝰ totũ ÷ ⁊ sirgłis totũ.
Ita ne iam ñ illud ẽ. pocius in credibile si uerbũ honunis
transiẽs qđ exibet auribus uerbũ dĩ ꝑmanẽs ñ exibet rebus ut qu̾e
adimodũ hoc simul auditur ꝙ̃ singulis totũ ita illud simil ubiq sit
totũ: No ita que mnetuendũs corpusculũ infancie. ne millo tant
dr angustias passus esse uideatur. Ne que enim mole s uir tute
magnus ẽ. drꝰ qui ꝓuidencia sla mehorẽ sensuĩ magis formiclis.
apsieulis dedit quam asinis & camelis qͣͥ ex qͣno minutisitio se¬
mins tanquã siculnee arboris magnitudi ne creat eũ ex multo
maiorib seminibꝰ longe minora multa nascatur qui pupillã
tã paruãditauit atie qua ꝑoctos emicante inictu temporis cehu
ꝓpe dimidiũ lustraretur.qͥ ex puncto & quasi centro cerebri sen¬

Expanded text:
nuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. nuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sensibꝰ apparuisse mortalibꝰ: ut inmortalitatẽ suã ñ corruꝑit. ut ȩt̾nita¬
tẽ ñ mutauerit ut potestatẽ ñ runuerit. ut ãministrationẽ mundi nõ de¬
seruerit. ut a sinu patris id÷̃. a secreto quo cũ illo ⁊ m illo ÷: ñ recesserit. Uer-¬
bũ di sic intellige ꝑ quod facta s̃ oĩa: ñ ut eiꝰ transire aliqͥd cogites.⁊ ex futuro
pteritũ fieri. Manet sicuti ÷: & ubiq totũ ÷ Uenit aũ cũ manifestat᷑. ⁊ occultat᷑¬
ab scedit. Adr̃. tam̃ siue occultũ siue manifestũ. sic̃ luxͫ ⁊ ocłis. ⁊ uidentis ⁊ ceti.
surdis. S illis patet: istis latet. Qd aut̃ mirabiliꝰ. ꝗͣ id qͦd accidit inuocibꝰ
nr̃is uerlisq sonantibꝰ in re scilicet raptim trarsitoria: Cũ enĩ loqͥmꝰ.
totũ audit  qͦd dicimꝰ ⁊ si duo assint: tantũdẽ ãbo audũt qͦd
& singłis totũ ÷ ẜsi audiat multitudo silens: ñ utt̃ se particłatin᷑ mi¬

Expanded text:
 sensibus apparuisse mortalibus, ut immortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutaverit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu Patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! 7. Verbum dei sic intellege, per quod facta sunt omnia, non ut eius transire aliquid cogites et ex futuro praeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. uenit autem, cum manifestatur, et, cum occultate manifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci;  etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim commi
Abbreviated transcription (Latin):
spatiũ: eũ dẽq locũ sic ĩpleat. ut innulla eiꝰ parte sit totũ. acꝑ
hoc densariatq raresc̾e. contrahi ⁊ dilatari. iminutias deteri.
dicit᷑ mundũ uelut aqua. uelut aer. uelut ipsa lux ut minore sui
parce minorẽ inundi partẽ impleat. ⁊ maiore maiorẽ. Nouit ubiq
totꝰ eẽ ⁊nullo contineri loco. nouit uenire ñ recenendo ubi erat. no¬
uit abire. ñ deserendo quo uenerat alirat᷑ hoc mens humana. ⁊qr
ñ capit: nec fortasse credit. Se ipsã primitꝰ mirata mirat᷑: se ipsã
paululii si potest a corpore attollat. ⁊ ab eis rebꝰ quas solet sentite ꝑcopꝰ
⁊ udeat ipsa quid sit quȩ utit᷑ corꝑe. S forte ñ potest. Magni quippe inge¬
ni ÷ ut ait qͥdã: m̃tẽ reuocare a sensibꝰ. ⁊ cogitationẽ a consuetudineab¬
ducere. Ipsos gͦ corpis sensus aliq̃n insuetiꝰ iiugilantiꝰ ꝑserutet᷑. Sunt

Expanded text:
spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri dicitur mundum uelut aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere\'. ipsos ergo corporis sensus aliquanto insuetius et uigilantius perscrutetur. sunt
Abbreviated transcription (Latin):
puericia usq ad decrepitã ȩtatẽ maximo otio. sũmostudio. meliore
ĩgenio conarer ad discere.Non quo ad ea quȩ necessaria s̃ saluti.
tanta in eis ꝑueniat᷑ difficultate: scũ quisq ibi fide tenueritsine
qua pie recteq nuiuit᷑ tãmulta. tã multiplicibꝰ mistioꝵ ũbracłis
pientiȩ. ut annosissais. acutissimis. flagrantissimis cupiditate
discendi: hoc contingat. qͦd eadẽ scriptura qͦdã loco habet.
Cũ c̃simau̾it homo: tẽ incipit. S qͥd hinc pła: ueniendũ adrẽ
posteriꝰ quã reqͥris. Ubi pͥmũ scire te uolo. ñ hoc xͥanã hab̾edo¬
ctrinã. quod ita sit ds infusus cami quȩ ex uͥgme nasceret᷑ ut
curã gubnãdȩ uniu̾sitatis ł deseruerit: łamiserit. ł ad illud corpꝰ
cłm quasi contractã mat̾iã collectãq tͣnstułit. Hominũ iste
sensus ÷ nicħ nͥ corꝑa ualentũ cogitare. siue ista crassiora. sic̃ s̃ humor

Expanded text:
pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis pientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum ad rem potius, quam requiris. ubi primum scire te uolo non hoc Christianam habere doctrinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corm quasi contractam collectamque transtulerit. hominum iste sensus est nihil nisi corpora ualentium cogitare siue ista crassiora, sicut sunt humor