comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corum rege mortuo. regnum eius a equa lance¬
diuidunt. Primus ergo aripertus sedem
sibi parisius statuit. Secundus guntrannus
aurelianis tercius chil pericus sessio¬
nas quartus sigebestus mediomatricum.
quae et metis: Horum itaq fratrum iu¬
nior sigebertus brunichildem abhispaniis
deductam in matrimonium sibi copulauit.
quae eichildebestum filium genuit. Qui re¬

Expanded text:
corum rege mortuo, regnum ejus aequa lancediviserunt. Primus Aripertus sedem sibi Parisius statuit, secundus Guntrannus Aurelianis, tertius Hilpericus Suessionis, quartus Sigibertus Mediomatricum, quae et Metis. Horum itaque fratrum junior Sigibertus Brunichildem, ab Hispaniis deductam, in matrimonium sibi copulavit, quae ei Hildebertum filium peperit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
lectissime extrema institutoris tuidona.
quae et longum nr̃m testentur amorem.
et tibi ac commilitonibustius contre omni¬
um perpetim munimen praebeant impedim̃¬
ta malorum Post expletam enim totam
trinam uicenorum annorum ex quo monas¬
terialem ad isti perfectionem. in gaudium
dñi tui es introducendus: ut nobis hesterno
die post quam a nobis digressus es dñs ostende
re dignatus est. Praedico etiam tibi moram
uos in eundo esse passuros. ac cum difficultate
abilem locum inuenturos. pro his quae et dõ
ordinante perficientur. & quae inimicus hu¬
mani generis molimine calliditatis suae in
uos concitabit. Nusquam tamen benigni¬
tas misericordis dĩ deerit. sed potius diffe¬
rendo licet ac desiderium animi ur̃i in lon¬
gum experiendo aliorsus quam sperauimꝰ
aptissimam largiri dignabitur metationem
Iamq ualeas felix in profectione. felicior

Expanded text:
lectissime, extrema institutoris tui dona, quae et longum nostrum testentur amorem, et tibi ac commilitonibus tuis contra omnium perpetim munimen praebeant impedimenta malorum. Post expletam enim totam trinam vicenorum annorum decursionem, ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptissimam largiri dignabitur metationem. Jamque valeas felix in professione, felicior
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Rm̃i quos ad opus dñi construendum ad
eas dirigimus partes. uiriliter agite & confor¬
tetur cor ur̃m in sc̃o proposito & religione. pro¬
cul dubio scientes quia quanto austeriora cau¬
su salutis aliorum in huius uia saeculi pertu¬
leritis. tanto maiora adõ recipietis caelestiũ
gaudia praemiorum. Nec uos ullo modo re¬
solutio huius nr̃i muestific& corpusculi.
quoniam praesentior uobis carnis de posi¬
to onere : ur̃ĩq perdĩ grãm cooperator exis¬

Expanded text:
 fratres charissimi, quos ad opus Domini construendum, ad illas dirigimus partes, viriliter agite et confortetur cor vestrum in sancto proposito et religione: procul dubio scientes quia quanto austeriora, causa salutis aliorum, in hujus via saeculi pertuleritis, tanto majora a Deo recipietis coelestium gaudia praemiorum. Nec vos ullo modo resolutio hujus nostri moestificet corpusculi: quoniam praesentior vobis ero carnis deposito onere, vestrique per Dei gratiam cooperator exis
Abbreviated transcription (Latin):
consolari curauit Si tristandum dilectissi¬
mi fratres ac filii pro tali esset negotio. mi
chi quam uobis in hoc essẽt maerendum qui
quantum ad praesens magnis uideor desti¬
tui solatiis. Sed quia dicente apło caritas
benignũ est. benignitatem caritatis nrãe
omnimodis impendere debemus his quos ali¬
quo modo ea indigere cognoscimus : nec nr̃a
tantum quantum aliena quaerere. Qua¬
propter uos amoris paterni sollicitudine
fletibus et maerore temperare deposcimus
quia potens est ds̃ meliores nobis post huius
depositionem corporis huic scãe immittere
congregationi. quorum meritis & exemplis
longe praestantius quam nr̃is aedificemini
Sed et illud summopere nobis procurandũ
est. ne uersutia antiqui hostis unde salus ali¬
is ad quiritur inde nobis tristitiae malo de¬
trimentum in aliquo ingeratur Nos & enĩ
quos unitatis semel inscũ caritate iunxit
concordia. nunquam uel longissima terra¬
rum diuident spacia. quoniam semper inte¬

Expanded text:
SOCIORUM. Si tristandum dilectissimi Patres ac filii pro tali esset negotio, mihi magis quam vobis in hoc esset moerendum, qui quantum ad praesens, magnis videor destitui solatiis. Sed quia, dicente Apostolo, charitas benigna est, benignitatem charitatis nostrae omnimodis impendere debemus his quo aliquo modo ea indigere cognoscimus: nec nostra tantum, quantum aliena quaerere. Quapropter vos amoris paterni sollicitudine a fletibus et moerore temperare deposcimus, quia potens est Deus meliores nobis post hujus depositionem corporis huic sanctae immittere congregationi: quorum meritis et exemplis, longe praestantius quam nostris, aedificemini. Sed et illud summopere nobis procurandum est, ne versutia antiqui hostis, unde aliis salus acquiritur, inde nobis tristitiae malo, detrimentum in aliquo ingeratur. Non etenim quos unitatis semel in sancta charitate junxit concordia, nunquam vel longissima terrarum divident spatia: quoniam semper inte
Abbreviated transcription (Latin):
rere . qui nuꝑ nutanti crure uix baculo su¬
stentante quolibet progredi ualebat. At
mortalium corda quid tunc gaudii quid ex¬
ultationis habere poterant p̃atronũ tanti
gregis tantiq pricesulẽ loci exhibitione operũ
sui praesentiã cernentes ostendere : Sed m̃te
caelesti desiderio flagrantes alcuidib: om̃ipo¬
tentis cessare non poterant. quin potius eo tẽ¬
pore xp̃o iocundare in rmnis exultationis u¬
berius ad gauderent. quo se tanto donatos
munere cognoscerent
EXREGULARI ELECTIONE SUSCIPIENS NON
IG NOBILITER DISPONERET. CONTINTIO

Expanded text:
rere, qui nuper nutanti crure vix baculo surere, qui nuper nutanti crure vix baculo sustentante quolibet progredi valebat. At mortalium corda quid tunc gaudii, quid exsultationis habere poterant, patronum tanti gregis, tantique praesulem loci, exhibitione operum, sui praesentiam cernentes ostendere? Sed mentes coelesti desiderio flagrantes, a laudibus Omnipotentis cessare non poterant, quin potius eo tempore Christo jucundare in hymnis exsultationis uberius adgaudebant, quo se donatos munere cognoscebant.ex regulari electione suscipiens non ignobiliter disponeret, contentio
Abbreviated transcription (Latin):
rũ neruorũ grauit̃ debilẽ afflixerat : ne¬
quaquã repentina celeritate ignotũ ꝑge¬
re iter ualebat. donec titubantia genua
dolore procul sẽmoto firmius stabiliren¬
tur. Seruatur proinde indomo paupe¬
rũ hospitio deputata: ibiq sufficientẽ sibi aga
Transactis aliquot diebus eger robustior reddi¬
tur : ac gressus dudũ hac illacq diuaricantes
reccius incedere discunt. Postremo residentib:¬
cunctis fr̃ib: in unũ horae diei tercia. post
lectionẽ capituli regularis scõrũ denique me¬
dã languidus sacro se praesentare conuen¬
tui. atque obdubietatẽ a quorundã cordib:
auferendã putantiũ necdũ eũ plenã sospi¬
tatẽ recepisse situlã plenã aquae deferre
Quod confestim impletũ ẽ łrat igitur spe¬
ctare miraculũ. Uideres astare stabili
firmoq gressu dudũ terrae genutenus in bȩ¬
rentẽ acceleri diretoq calle quoquo discur¬

Expanded text:
rum nervorum graviter debilem afflixerat, nerum nervorum graviter debilem afflixerat, nequaquam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio deputata, ibique sufficientem sibi agapTransactis aliquot diebus aeger robustior redditur, ac gressus dudum hac illacque divaricantes rectius incedere discunt. Postremo residentibus fratribus, hora diei tertia, post lectionem capituli regularis sanctorumque medam languidus sacro se praesentare conventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam aquae deferre. Quod confestim impletum est. Erat igitur spectare miraculum, videres astare stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discur
Abbreviated transcription (Latin):
tur̃ terreno: quanto putamꝰ eũ iuuamine
animarũ saluti insistere qualit̃ aeternae
felicitatis gaudia bonorũ actuũ onustati
fructib mereantur intrare laetantes
MORTAUS INCÕ MODITATE CORPOREA¬
laboraentibus adlimina confessoris xp̃i Bege¬
sio di coepere undecunq monas teriũ pete¬
re : quatinus optabilis sospitati compotes eẽ
ualerent Inter ea cũ reliquis quidã ut roqͥe
debilis gressũ. cui nunquã pedib concessũ fue¬
rat iter carpere sed magis scamellorũ iuua¬
mine genuculis sẽ ꝑ terram nouerat trahere :
hic diũ inbasilica scãe dĩ genitricis ꝑpetuȩq
uirginis mariae apđ sacros cineres excubans
tandẽ respectu diuinae pietatis atq in ter¬
uentu dilecti dñi BE NEBIETI sanitati red¬
ditꝰ grãs dño simulq intercessori suo ꝓmo¬
dulo scientiae sibi collatae referre non
distulit. Sane quia insuetus dolor laborq
ñ modicus in extensione diutius contracto¬

Expanded text:
tur terreno, quanto putamus eum juvamine tur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatis gaudia honorum actuum onusti fructibus, mereantur intrare laetantes?mortalibus incommoditate corporealaborantibus, ad limina confessoris Christi Benedicti coepere undecunque monasterium petere, quatenus optabilis sospitatis compotes esse valerent. Interea cum reliquis quidam utroque debilis gressu, cui nunquam pedibus concessum fuerat iter capere, sed magis scamellorum juvamine, geniculis se per terram noverat trahere, astitit. Hic diu in basilica sanctae Dei genitricis perpetuaeque virginis Mariae apud sacros cineres excubans, tandem respectu divinae pietatis atque interventu dilecti Domini Benedicti sanitati redditus, gratias Domino simulque intercessori suo pro modulo scientiae sibi collatae referre non distulit. Sane quia insuetus dolor, laborque non modicus in extensione diutius contracto
Abbreviated transcription (Latin):
decano somniũ refert : hortaturq ut cũ fra¬
tribus fluuiũ piscandi auiditate expetat :
procerto se scire quia xp̃i dilectus miles
commilitonibus suis abundantissimã largi¬
turus erit pisciũ praedã hoc denique si¬
gnificare uisũ : cũ procul dubio sues pisces
ignota uero sed reuerendi habitus ꝑ sona
summũ ꝑtenderet ΒEΠEDICTŨ Roboratis hac
uisione animis fr̃m certatim retib: paratis cur¬
ritur ad fluuiũ pansisq hinc inde cassibus
squa migeri gregis copia exuberant̃ abstrahi¬
tur aequore. Tantaq fuit captorũ pisciũ
abundantia : ut eorũ euectio uehiculo ege¬
ret. At qui nouerat beatus pater tyrones
suos his ac talibus infatigabiliter dñi ir¬
hȩrentes praeceptis releuare beneficiis : qui
mortali grauatꝰ adhuc sarcina discipulis
penuria panis laborantibus opẽ ferre ua¬
luit ducentorũ modiorũ farinȩ collatione
Siigitur corpora alimento tantopere sola¬

Expanded text:
decano, somnium refert, hortaturque ut cum fradecano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam. Hoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere sola
Abbreviated transcription (Latin):
penuria. Uerũ humana deficiente industria
cũ iã desperati om̃s deieccis animis nil qđ
sperarent haberent : meritis & in teruentu cla¬
rissimi uereq: BINEDICTI. A tanto maeroris
suscitantur somno instante enĩ uigilia prȩ¬
dictae festiuitatis quidã fr̃ uixta morem
Nocturno tẽpore cũ fr̃ib ꝓprio recubans
lecto uidit inuisũ amnẽ ligerim sese transpo¬
sitũ. atque in loco quo fluuiolus uulgari dictꝰ
uocabulo obla ligeri immergitur : supra eius¬
dem fluuoli se astare marginẽ. Ex alia
uero ripa praefati fluminis quendã ignotae
sibi quidem formae : sed tam̃ uenerandi uul¬
tus astare clericũ. Qui baculo qđ gestabat
incuruo more ueterũ antistitũ. maximum
gregẽ suilli pecoris a profundo eiciens aquȩ
eã uersus partẽ qua praedictus monachus
stare uidebatur cũ magno impellebat stre¬
pitu Exꝑgefactus fr̃. post expletionẽ offi¬
cii nocturni e uocato secretius monasteru

Expanded text:
penuria. Verum humana deficiente industria, penuria. Verum humana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia praedictae festivitatis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae sibi quidem formae, sed tamen venerandi vultus astare clericum  id est monachum, qui baculo quod gestabat incurvo more veterum antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus & si perpetus ñ merentur absol¬
ui cruciatibus saltẽ mitiorib: multentur a
districto udice poenis
PESSORIS XP̃IBENEDICTI QUOO
EX UETERI CONSUETUDINE QUOT ANNIS
pridie nonarũ decembriũ agitur quo con¬
uentus multorũ populorũ obtanti memo¬
riã patris confluere monasterio solet :
praeter ea seruorũ dĩ religiosorũq ñ contemnen¬
da copia iurorũ. Mox autẽ prisca praecedens
aetate mustã occupauit tempestatẽ liberalita¬
tis gr̃ã. post spiritalis refectionis abundantis¬
simũ donũ corpora quoque terreno accura¬
tissime reficere cibo. Sedcũ diuersarũ appa¬
ratus copiarũ huic rei congruentiũ hinc inde
proflueret. pisciũ omĩ modis de erat afflu¬
entia. quae tantae celebritati aliquantulã
praestaret grãm. Anxius ualde abbas sed
& fr̃s huic ꝓcurando suffecti officio. quaqua¬
uersũ dirigunt. si quo modo cuius libet ad¬
miniculo a tanta releuari possent piscium

Expanded text:
quatenus etsi perpetuis non mererentur absolquatenus etsi perpetuis non mererentur absolvi cruciatibus, saltem mitioribus multarentur a stricto Judice poenis.fessoris Christi Benedicti, quod ex veteri consuetudine quotannis pridie Nonarum Decembrium agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca procedens aetate multam occupavit tempestatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum donum, corpora quoque terreno accuratissime reficere cibo. Sed cum diversarum apparatus copiarum huic rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati aliquantulam praestaret gratiam. Anxius valde abbas, sed et fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent piscium
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Guidonẽ comitẽ coenomannensẽ cũ
multis aliis amplȩ opinionis uiris mor¬
te oppetusse Quo nuntio grauit̃ affli¬
cti frs. ad dñm exorandũ ꝓtanta xp̃iani
popłi cȩde se intentissime conferunt. li¬
cet enĩ quidã illoꝵ qui tanto inter fuere
discrimini nuimiũ graui infortuniores
aeccłȩ iuri subditas nondicã p̃merent
immo poenitus gentili more auferrent.
tam̃ humanae affectu naturae seruorũ dĩ cor¬
da pio dolore concussa s. memoria recolentes
quid animae ꝑseuerantes extrema sub luce
in malis apđ inferos patiantur quib: crucia¬
tibus torqueant᷑ uitae finis exitiale stipendi¬
ũ meruit. Quã obrem diuini p̃cepti memores
dicentis orate pro persequentibus & calum¬
niantib uos ut sitis filii patris ur̃i qui incae¬
lis .ẽ. qui solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos & ma¬
los & pluit suꝑ iustos & inuistos : cõmuni con¬
silio ꝓhis p̃ces ad dñm fundere statuunt

Expanded text:
ni, Guidonem comitem Cenomanensem cum ni, Guidonem comitem Cenomanensem cum multis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se intentissime conferunt. Licet enim quidam illorum, qui tanto interfuere discrimini, nimium gravi infortunio res Ecclesiae juri subditas, non dicam premerent, imo penitus gentili more auferrent; tamen humanae affectu naturae, servorum Dei corda prae dolore concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantes extrema sub luce in malis apud inferos patiantur: quibus cruciatibus torqueantur, quorum vitae finis exitiale stipendium meruit. Quamobrem praecepti divini memores, dicentis: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est: qui solem suum los, et pluit super justos et injustos : communi cosilio pro his preces ad Dominum fundere statuunt;
Abbreviated transcription (Latin):
modo hic eũ inspecie corporea a me uisum
michiq: locutũ Nec mora ipse quoque prb̵t
monasteriũ ueniens. patrib: eiusdẽ loci cun¬
cta quae uisũ cognouerat. monita denique
pussimi patris. Nec ñ adhortationẽ eiꝰ se¬
dule refert. Qua relatione mȩsti releuati
fr̃s. semet inuicẽ adagendas dõ gr̃as hor¬
tabantur : qui auxilio desertos humano so¬
lito tuebatur munimine Nec dũ ꝓmissi
cursũ expleuerant soles & ecce ex acie castren¬
si quidã clericus fuga lapsũs cui nomen hei¬
rardo post tridie belli ex austi horte fere
diei octaua monasteriũ ꝑuenit. diroq nun¬
tio coenobiũ om̃e ꝑculit. Nuntiat nanq
cruentissimã cȩdẽ nrorũ aduersariorũ ui¬
ctricẽ insistere manũ : copias om̃s cũ auxi¬
lus hinc inde contractis hac illacq fuge
subsidio dilapsas. Ductores belli odonem
fratrẽq illius Uuillelmũ comitẽ blesen¬
sium. teutonem denique abbatẽ sc̃i marti¬

Expanded text:
modo hic eum in specie corporea a me visum, modo hic eum in specie corporea a me visum, mihique locutum. Nec mora, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soles, et ecce ex acie castrensi quidam clericus fuga lapsus, cui nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monasterium pervenit, diroque nuntio coenobium omne perculit. Nuntiat namque cruentissimam caedem nostrorum, adversariorum victricem insistere manum, copias omnes cum auxiliis hinc inde contractis hac illacque fugae subsidio dilapsas, ductores belli Odonem, fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Marti
Abbreviated transcription (Latin):
um sententiã propitiam erga uos effectam.
eumq: qui trrannidis aduersum eccłam arma
indigne corripuit. septimum n equaquã tran¬
sigere solem. donec huius rei incurrat poeni¬
tudinẽ. Habete ergo in dño fiduciã & millo
confortamini Dum haec senior delectabi¬
libus ederet uerbis. prbt quib poterat nu¬
hic est inqͥt pat̃ nr̃ sc̃s beriedietus. Sȩpe¬
dictus itaque prbt cũ resciss& beatissimum
patrẽ secũ inuisũ colloqui. coepit cunctis qui
aderant uidentibus ab eodẽ sese lectulo bra¬
chiis extentis ꝓtrahere. acsi uestigia eiꝰ quẽ
cernebat astantẽ tenere posset : simulq uoces
cuiusdã murmuris emittere anxius quas
nullatenus astantes intelligere poterant
Tandẽ experge factus hac illacq obtutũ uer¬
tendo discurrens: supplici ac poene lacrima¬
bili uoce sẽmel & bis ingeminat dicens
Quorsũm dominus m̃s sc̃s pater BENIDICꝰ
abiit : Cognitorẽ om̃iũ occultorũ dm̃ testor

Expanded text:
um sententiam propitiam erga vos effectam, um sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nuHic est, inquit, Pater noster S. Benedictus. dictus itaque presbyter cum rescisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor,
Abbreviated transcription (Latin):
officiũ cura ꝑuigili certatim ꝓuideo. quati¬
nus nauali effugio familia nrã seruare a
raptorib ualeat suppellectilem suã. Gra¬
uatus somno in hoc me stramine pieci
At senior uerbis fauens prbi. talia refert
Noui uera. eẽ. quae dicis. Sed ante quã
his quae dolendo quereris uerissima sa¬
tis faciã promissione : Causari aliquantu¬
lum lib& Mirum ualde est quam obre
fr̃s nrĩ culpam in me redarguunt igna¬
uiae acsi ego nullam uexationis illorũ
curam habeã. uelutq litargo opp̃ssus in eorum
releuatione dormiã. Quod ꝓcerto fieri neqͥt
Si enim p̃ceptis om̃i potentis curã adhibueritis
oboediendi. regulȩ quoque ꝑme adõ uobis collaq
mandata executi haud segnit̃ fueritis: cuncta
aduersa fient ꝓspera. inimici amici efficient᷑.
gr̃amq suã fautor om̃ium bonorum innullo
negabit Dehac uero quae nunc est iniuria
.ur̃a. scito te iam clementissimi conditoris om̃i¬

Expanded text:
officium cura pervigili certatim dum provideo, quateofficium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omni
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis ꝓfitebat᷑ certissimo se cognouisse ui¬
su Dũ enim ꝑtriduũ ꝓfectio ꝑduraret ex¬
ercitus labor non dicã nautarũ uerũ ipso¬
rum exereuit nimius animaliũ : Itẽq exper¬
uigilo lassitudo ꝑualida. Fessus continua¬
tione uigiliarũ prb̵t. circa crepusculũ ter¬
ciaẽ noctis domũ ꝓperat. atq in stramine
cuiusdam lectuli impatientia uictus somni
se picit Moxq ut quippiam somni capere
potuit : conspicit in uisu astantẽ sibi per¬
sonam sub monachico habitu baculũ manu
gestantẽ. quẽ sequebatur puer eiusdẽ habitꝰ
ltaque stupescentẽ prb̵m ꝑsona illa clem̃t̃
alloquit᷑. Quid est frat̃: Cur modo hic ta¬
liter iaces: Cui ille uenerandi uultꝰ intu¬
ens ꝑsonã. Domine inquit uob̵ cunctisq no¬
tum est quantum nob̵ ac familiae nrãe
odo comes nec non populus eius fauens in¬
ferat mali : Ideoq in iunctũ p̃cepto abbatis

Expanded text:
cunctis profitebatur certissimo se cognovisse vicunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem, quam sequebatur puer ejusdem habitus. Itaque stupescentem presbyterum persona illa clementer alloquitur: Quid est, frater, cur modo hic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
uisserat quoque inter esse lonam uenerabi¬
lem ep̃m aurelianensem & bosonem abbatẽ
scĩ BENEDICTI. quorum res iniuste sibi uin¬
dicauerat Inter ea auxiliatores exsuperi¬
ori burgundia ad id ꝓperantes bellum.
utramque ligeris ripam tenentes rapinis
cuncta uastabant. Quorum uesaniȩ boso
abbas obuiando iussit naues portus ita pa¬
ratas ad esse . ut si populus ex superioribus
aduentans partibus ci teriorem ripam te¬
neret: nautae om̃em pecuniam familiae
coenobii ipsius in maioribus minoribus ue peco¬
ribus seu caeteris mobilibus consistentẽ rebus
nauibus exceptã. amnem ultra transferrent
Si aut̃ ulteriorẽ uiam ꝑgeret uersa uice idipsũ
ex supra dictis agerent rebus transuehendo
scilic& cuncta in hanc aluei partẽ Praeficit᷑
huiuscemodi negotio ercamboldus prbt bonȩ
uitae & nominis qui & in hoc eodẽ coenobio
uitã tenuit regularem : eaq quae scribere
ꝓposui uiua uoce sub attestatione ueritatis

Expanded text:
jusserat quoque interesse Jonam venerabijusserat quoque interesse Jonam venerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste sibi vindicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso abbas obviando, jussit naves portus ita paratas adesse, ut si populus ex superioribus adventans partibus citeriorem ripam teneret, nautae omnem pecuniam familiae coenobii ipsius in majoribus minoribusque pecoribus seu caeteris mobilibus consistentem rebus, navibus exceptam, amnem ultra transferrent. Si autem ulteriorem viam pergeret, versa vice idipsum ex supradictis agerent rebus, transvehendo scilicet cuncta in hanc alvei partem. Praeficitur hujusmodi negotio Hercambaldus presbyter bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant᷑ non modica uexatione afflicta est
Si quidẽ matfrido comite quondam aure¬
lianensi obculpam inertiae ꝓprus honori¬
bus priuato : odo in locũ eus substituitur
Qui insolentia graui contra sui naturã elatꝰ.
cuncta quae iuri subiacebant eccłae aure¬
lianensis matricula excepta. sed & abbatiã
molitur redigere potestatẽ. Quod monachi
coenobu scĩ BeNioicu cernentes. consilio
gunt comitem nimia in sanientẽ tẏrannide
cum pignoribus scõrum. om̃igena supplican¬
tes p̃ce ne tantum incurrat piaculũ. nec ue
res sacro ordini delegatas. ad nefarios trans¬
ferat usus: sed magis seruos dĩ res sibi adño
traditas libere liceat ordinare. Quae peti¬
tio. nulli apud eum ualuit. Coeperat eo in
tempore expeditionem parare uiribus un¬
decunque contractis aduersum lambertũ
atq matfridum sociosq eorum neustriȩ
partib residentes qui ab imperatore ad
lotharium defecerant. Cui expeditioni.

Expanded text:
videbantur, non modica vexatione afflicta est. videbantur, non modica vexatione afflicta est. Siquidem Matfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui naturam elatus, cuncta quae juri subjacebant ecclesiae Aurelianensis, matricula excepta  id est, rebus  Benedicti in propriam molitur redigere potestatem. Quod monachi coenobii S. Benedicti cernentes, consilio gunt comitem nimia insanientem tyrannide cum pignoribus sanctorum: omnigena supplicantes prece, ne tantum incurrat piaculum, neve res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus sed magis servos Dei res sibi a Domino traditas libere liceat ordinare: quae petitio nulli apud eum valuit. Coeperat eo in tempore expeditionem parare viribus undecunque contractis adversum Lanthertum atque Matfridum sociosque eorum, Neustriae partibus residentes, qui ab imperatore ad Lotharium defecerant: cui expeditioni
Abbreviated transcription (Latin):
ctibus Confusa denique om̃is ꝓcuratorũ
fisci audacia in posterũ ab hac sese compes¬
cunt stultitia Karolo augusto magno¬
imperatore francorũ diem obeunte. hludo¬
uicus filius eius imperii gubernacula sus¬
cepit Cuius tempore uariis tumultuatio¬
nibus regno francorũ attrito multo ac gra¬
ui turbine eccłae uisus est concuti status.
Nanque filiis diuersa aduersus patrem
molientibus: quantũ ad totius specim̃ re¬
gni actinet intestina oritur collisio. Dũq
pat̃ alios honoribus obmerita priuare.
alios cumulare opib: studet id ipsũ uero
filii ad uersus patrẽ deiectos ab illo erige¬
re. sublimatos de ponere conantur : tem¬
pestatis instar maritimȩ subiectos hac
illacq dispergunt. Qua causa. res quarum que
xp̃i eccłarum contigit grauissima pati dispen¬
dia Int̃quas eccła aurelianensis cum conti¬
guis scõrum locis quae sub regimine dominico¬
rum clericorũ siue monachorum consistere

Expanded text:
ctibus. Confusa denique omnis procuratorum ctibus. Confusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sese compescuit stultitia. CAimperatore Francorum diem obeunte, Ludovicus filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus tempore variis tumultuationibus regno Francorum attrito, multo ac gravi turbine Ecclesiae visus est concuti status. Namque filiis diversa adversus patrem molientibus, quantum ad totius regni specimen attinet, intestina oritur collisio: dumque pater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibus studet; idipsum vero filii adversus patrem, dejectos ab illo erigere, sublimatos deponere conantur, tempestatis instar maritimae, subjectos hac illacque dispergunt: qua causa res quarumque Christi ecclesiarum contigit gravissima pati dispendia. Inter quas Ecclesia Aurelianensis cum contiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere
Abbreviated transcription (Latin):
rector nauis uectigalis grã questioni subicit᷑:
liberalitatem regiam illo reclamante. Contẽ¬
pta regali auctoritate. exactor nauẽ onus¬
tam sale fisco subicit. atq cum caeteris naui¬
bus ꝓcuratori portus cõmittit. Erat quan¬
do haec agebantur. dies dominica. Sed cir¬
ca horã fere diei terciam cunctis missarum
celebratione detentis. nauis quae cũ caete¬
ris inpostu fiscali tenebatur subito absque
humano remige aportu e mota mediũ li¬
gerim petit : quo fostior uis aquae decurre¬
re solet. Ibiq: contra aduersum pelagus
fortit̃ enatando ꝑuenit ad posterulã quae
usque hodie sci BEMEOΙETI dicit᷑ ibique ap¬
pulit: Concurrunt undique aburbe populi
in cogrutũ cernere miraculũ. Stupentesq
uoces clamoris atq ad hortationis ꝓferunt
Uidete o ciues contemplamini qualit̃ nouus
nauta dilectus dñi BENEDICTUS mortali si¬
ne remige nauem ꝓpriam mediis regit influ¬

Expanded text:
rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur. rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur. Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem onustam sale fisco subjicit, atque cum caeteris navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies Dominica; sed circa horam fere diei tertiam, cunctis missarum celebratione detentis, navis quae cum caeteris in portu fiscali tenebatur, subito absque humano remige, a portu emota medium Ligerim petit, quo fortior vis aquae decurrere solet: ibique contra adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti dicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cernere miraculum, stupentesque voces clamoris atque adhortationis proferunt. Videte, o cives, contemplamini qualiter novus nauta dilectus Domini Benedictus mortali sine remige navem propriam mediis regit in flu
Abbreviated transcription (Latin):
de percutiens morti me uicinũ reddidit. una
etiã comminans citissime huius facti me inutili¬
ter poenitu dinem ꝑ acturũ. Haec dicens dolo¬
re interiora citius penitrante nocte sequenti
morti corporis mortẽ animae socians. mani
um obsequio miserrimã animã erebi iaculat᷑
adima. At radulfus abbas agnita eius prae¬
peti quidem sed serotina morte. legatũ diri¬
git qui regi & suã renuntiet uitam. & rahonis
tia huic sacratissimo coenobio a priscis franco¬
rum regibus per p̃cepti proprii singra fum
concessum fuerat. uti quatuor naues immu¬
nes ab omni debito fisci liberrime ꝑ alueum
ligeris discurrerent. Cũ itaque supra fati co¬
mitis tempore harum una obsalis euectionẽ
nanneticã usque urbem ꝑueniss&. atq in regredi¬
endo tuta ex p̃cepto regio om̃s itineris portus
cuitatesq ꝑ transiret: ad urbem ꝑuenit aure¬
lianam. Ibiq a teloneariis ciuitatis decenta

Expanded text:
de percutiens, morti me vicinum reddidit; una de percutiens, morti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inutiliter poenitudinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nocte sequenti, morti corporis mortem animae socians, Manum daemonum obsequio, miserrimam animam Erebi jaculatur ad ima. At Radulfus abbas agnita ejus praepeti quidem, sed serotina morte, legatum dirigit, qui regi et suam renuntiet vitam, et Rahonis tia huic sacratissimo coenobio a priscis Francorum regibus per praecepti proprii syngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecepto regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta
Abbreviated transcription (Latin):
rui quia uoluisti abbatẽ int̾ficere meũ : Cui cũ
ille negando responsum ederet nequaquã se
abbatẽ suũ necare uoluisse : ille toruo uultu
in eũ respiciens. simulq baculo quod gestabat
in curuo caput eius ꝑcutiens inquit Percaput
hoc testor. poenitudinẽ te huius facti in utilit̃
citissime acturũ. Quã ꝑcussione excitatus. a
lecto exiliens efferatꝰ animo inuocẽ erupit di¬
cens. Uae michi uae michi. lam nunc morioꝵ
Cunque astantes territi requirerent quid cau¬
sae ess& cur talia acsimente captus effunder&
uerba : pallens ac tremens sciscitantib respon¬
dit. Quiescenti michi in lecto sc̃s asticit Be¬
NeoiCtUS ueneranda decorus canicie quẽ
sequebatur puerulus & ipse monachus cȩpitq
aduersum me conqueri quã obrẽ abbatẽ suũ
interficere uellem: Cunque ei responderem
nullatenus me abbatem suum interficere uolu¬
isse . baculo quod gestabat caput meũ uali¬

Expanded text:
rui, quia voluisti abbatem interficere meum? Cui cum rui, quia voluisti abbatem interficere meum? Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse; ille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus percutiens, inquit: Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. Qua percussione excitatus, a lecto exsiliens, efferatus animo in vocem erupit, dicens: Vae mihi, vae mihi, jam nunc morior. Cumque astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac tremens sciscitantibus respondit: Quiescenti mihi in lecto sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, baculo quod gestabat, caput meum vali
Abbreviated transcription (Latin):
resideret : abbas monasteriolũ scĩ gundulfi in¬
greditur. nam in ibi tunc morabatur comes.
Quiq insidias ei comitis cum nutibus. tum
sermone denuntians: fugae auxiliũ hortaba
tur expetere ltaque abbas uerso gradu cal¬
caribus equũ impellens. citato cursu ligeris
alueũ repetit Nauemq conscendens. in citeri¬
orem transuehitur ripam: celerrimeq mo¬
nasterio restituitur Int̃ ea nuntiat᷑ comiti
abbatẽ inibi affuisse Radulfum: sed concite
redisse Cernens comes acerrime se ab abbate
p̃uentũ. nec malitiae suae ac fraudi locum
patere ullum : nimio felle cõmotus ab alneo
exiliens linteo obuoluitur. seq in lectum
aliquantulũ requieturus proicit. residente ad ca¬
put euis deutheria concubina. Eoq altius sopore
dep̃sso. astitit in uisu quidã senex monachi ha¬
bitũ gerens. quem sequebatur puer eiusdẽ ha¬
bitus. talit̃q ad eũ infit. Ocomes quid prome¬

Expanded text:
resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi inresideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ingreditur nam inibi tunc morabatur comes,quique insidias ei comitis, cum nutibus, tum sermone denuntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi locum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsiliens linteo obvolvitur, seque in lectum aliquantulum requieturus projicit, residente ad caput ejus Deutheria concubina. Eo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem habitus, taliterque ad eum infit: O Comes, quid prome
Abbreviated transcription (Latin):
cum uniuersa quae aurelianensium fines con¬
tinere uidebantur sibi subiecta cerneret: coe¬
nobio dumtaxat scĩ benedicti excepto quod
ab abbate tunc regebatur radulfo: consiliũ
habuit abbate interfecto prae fatum p̃rpe¬
re coenobiũ. Quod maturato ꝑageret: ni pi¬
etas indulgentissima conditoris obuiã se tan¬
to facinori opponere disposuiss&. Pretus itaq
fidutia ꝑagendae malignitatis: quendã ẽsiuis
satellitibus ad regem dirigit qui mortuũ ra¬
dulfum abbatem nuntiaret. Statimq ac pene
euestigio alterum mittit : qui radulfũ abbatẽ
ad colloquium euocaret mutuum. Sane le¬
gatus regi directus accelerato itinere pala¬
tium uenit. iussa ex equitur. Necdumq ꝑ a¬
cto negotio : aliquandiu palatio immorat᷑
At uero radulfus abbas conscensis equis. cum.
paucis ad colloquium ꝓperat fallentis amici
Seddũ ille it̃ ꝑageret : comes balneũ ingressꝰ
curã corporis agebat. Dumq ad huc inbalneo

Expanded text:
cum universa quae Aurelianensium fines concum universa quae Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat S. Benedicti excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo
Abbreviated transcription (Latin):
regem imponeret. Ampliata denique potesta¬
te. necesse erat duces regno subiugata eq genti
p̃ficere. qui & legũ moderamina & morẽ fran¬
cis assuetũ seruare compellerent. Qua de re
primatibus populis. ducibusq contigit palati¬
um uacuari: eo quod multos ex francorũ no¬
bili genere filio contulerit. qui cũ eo regnum
nouit̃ susceptũ tuerentur & regerent hac igit᷑
occasione ut aliquib: uidetur ut plurimis uero
credibile uisũ est. obfrancorum suspectã fidẽ
quã semel inconiuratione dũ bellũ inchoare¬
tur sax onicum exꝑtus est. Iterum aut̃ in con¬
iuratione pippini naturalis filii. quibus dam
seruorum suorũ fisci debito subleuatis: curã
trxdidit regni Atq in primis rahonẽ aureli¬
anensibus comitẽ praefecit. Bi turigensibus
sturminiũ. aruernensib: bermundũ aliisq ut
ei uisum est locis alios praeposuit. Sed raho ut
eius debitũ exposcebat naturae nimia in soles¬
cens astutia. cupiditate uero crudelior effectꝰ

Expanded text:
regem, imponeret. Ampliata denique regia potestate, necesse erat duces regno subjugataeque genti praeficere, qui et legum moderamina, et morem Franciae assuetum servare compellerent. Qua de re primatibus populi ducibusque contigit palatium vacuari, eo quod multos ex Francorum nobili genere filio contulerit, qui cum eo regnum noviter susceptum tuerentur et regerent. Hac igitur occasione ut aliquibus videtur: ut plurimis vero credibile visum est, ob Francorum suspectam fidem, quam semel in conjuratione, dum bellum inchoaretur Saxonicum, expertus est; iterum autem in conjuratione Pippini naturalis filii, quibusdam servorum suorum fisci debito sublevatis curam tradidit regni, atque inprimis Ragonem Aurelianensibus comitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ scelus nudis patrarent manib: praeser¬
tim cũ neque subulas maiores neque mal¬
leos marculos nec aliquid officinae fabri¬
lis secũ haberent. quo tam fabre factũ de¬
struerent opus : cultros exmanicis ꝓtuler
quib sẽ actu tũ om̃a ꝑpetrare confessis
Seruati igitur usque ad tẽpus diurnae lucis
uenerabili praesentantur xp̃iano. Qui sci¬
scitatus ab eis quid ex armillis quas furto
abstulerant egissent res ponsũ accepit eas
reconditas secum haberi. Grauiter itaque
red arguens acriterq: in eos inuectus qua¬
re tantũ nefas aggredi ausi fuissent quod
dõ hominibusq execrabile foret porro le¬
ges humanae absque ullo miscđae re¬
spectu uitã carere eos suspendio iuberent :
postremo helisa ei propħae exemplo qui re¬
gis spriae latrunculos quos ad se interficien¬
dũ direxerat captos oculis inmediũ deduxit
samariae. atque rege isrł requirente a pro¬
pheta utrumne eos gladio ꝑcuteret ꝓhibuit.

Expanded text:
tum scelus nudis patrarent manibus, praesertum scelus nudis patrarent manibus, praesertim cum neque subulas majores, neque malleos margulos, nec aliquid officinae fabrilis secum haberent, quo tam fabrefactam destruerent opus, cultros ex manicis protulerunt, quibus se actutum omnia perpetrare confessi sunt. Servati igitur usque ad tempus diurnae lucis, venerabili praesentantur Christiano, qui sciscitatus ab eis quid ex armillis quas furto abstulerant egissent, responsum accepit, eas reconditas secum haberi. Graviter itaque redarguens acriterque in eos invectus, quare tantum nefas aggredi ausi fuissent, quod Deo hominibusque exsecrabile foret: porro leges humanae absque ullo misericordiae respectu vita eos carere, suspendio juberent; postremo Elisaei prophetae exemplo qui regis Syriae latrunculos, quos ad se interficiendum direxerat, captos oculis, in medium deduxit Samariae, atque rege Israel requirente a propheta, utrumne eos gladio percuteret, prohibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
rant : qui armillas non defendisti. Crede
michi si armillas tuas non restitueris michi.
nec unã candelã tibi accendã. haec & alia
multa in bunc cõminans modũ. simulq ba¬
culo petrã ante sepulchrũ positã ꝑcutiens.
tristis abscessit. Sed omp̃s ds̃ nequa quam
diutius contristari passus ẽ seruũ suũ : quin
potius meritis & interuentu beati patris cũ
quo fiducialius conqueri solitus erac. celer¬
rime maestitia releuatũ gaudio competenti
repleuit: Si quidẽ praefati latrones scelus
semel ad temptatũ i terato repetentes fora¬
men sũffosũ parietis qđ pridẽ tellure opple¬
uerant paucis dieb interiectis expetunt.
egestaq humo ingressũ moliuntur. Confe¬
stim uero acustodib: capti ques tioni subdunt᷑
Fatentur facinus seq ob id a eccłam ea hora
ingressos ut om̃e aurũ atq argentũ cũ gem¬
mis ascĩ patris BeNEDIETI lecto extrahen¬
tes auferrent. Requisiti autẽ quo modo tan¬

Expanded text:
rant, qui armillas non defendisti. Crede rant, qui armillas non defendisti. Crede mihi si armillas tuas non restituerint mihi, nec unam tibi candelam accendam. Haec et alia multa in hunc comminans modum, simulque baculo petram ante sepulcrum positam percutiens, tristis abscessit; sed omnipotens Deus nequaquam diutius contristari passus est servum suum, quin potius meritis et interventu beati Patris, cum quo fiducialius conqueri solitus erat, celerrime moestitia relevatum, gaudio competenti replevit. Si quidem praefati latrones scelus semel attentatum iterato repetentes, foramen suffossi parietis quod pridem tellure oppleverant, paucis diebus interjectis expetunt: egestaque humo ingressum moliuntur. Confestim vero a custodibus capti, quaestioni subduntur: fatentur facinus, seque ob id ecclesiam ea hora ingressos, ut omne aurum atque argentum cum gemmis a S. Benedicti lecto extrahentes auferrent. Requisiti autem quomodo tan
Abbreviated transcription (Latin):
Tantoq silentio id a furib: ẽ. patratũ ut ne¬
mo excubantiũ ꝑsentiscere quiuerit quonã
pacto tale completũ fuerit facinus hone
praeter ea surgendi adueniente cũ tantum
scelus ꝑactũ uenerendo custodi xp̃iano in¬
notuissẽt : qui dolor pectori eius irrepserit
quae oculis lacrimae profluxerint fate¬
or non facile dictũ. Cumq huius modila¬
mentis solito ꝑueniens ad tumbã. acriter
causari ac conqueri coepit cur latronibus
sẽ spoliandũ troxdiderit & quia fidutiam
sẽse abeato Bereoieto audiendi cũ simpli¬
citate nimia coeperat : etiã peregrino ser¬
mone rusticitatẽ causandi exequebatur
nã natura germanus erat : ita inquiens
Oscẽ BENIΙΠE ut quid pigrescendo dormi¬
tas : Quã obrem tua tã negligent̃ prouides
ut qđ tibi in honorẽ operando confero tula¬
tronibus furto subducere ꝑmictas. certe
michi non .ẽ. curae si etiã brachas tibi aufe¬

Expanded text:
tantoque silentio id a furibus patratum, ut netantoque silentio id a furibus patratum, ut nemo excubantium persentiscere quiverit, quonam pacto tale completum fuerit facinus. Hora praeterea surgendi adveniente, cum tantum scelus venerando custodi Christiano innotuisset, qui dolor pectori ejus irrepserit, quae oculis lacrymae profluxerint, fateor non facile dictu. Cumque hujusmodi lamentis solito perveniens ad tumbam, acriter causari ac conqueri coepit, cur latronibus se spoliandum tradiderit. Et quia fiduciam sese a B. Benedicto audiendi cum simplicitate nimia ceperat, etiam peregrino sermone rusticitatem causandi exsequebatur nam natura Germanus erat, ita inquiens: S. Benedicte, ut quid pigrescendo dormitas? quamobrem domum tuam tam negligenter provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus furto subducere permittas? Certe mihi non est curae si etiam tibi braccas aufe