comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ sensuum uel intellectuũ qui pro¬
cedunt enobis. scđm quod dicit᷑ in-
saeramento de anima quasi demuli¬
ere. S alua erit aut̃ ꝑfiliorum gene¬
rationẽ: si ꝑ manserint in fide & ueri¬
tace. Ista ergo mat̾ hoc ẽ ista urtus ani¬
mȩ. illis inquib fortis & ualida ẽ ac ro¬
busta generat sensus ualidos & poten¬
tes: & qui suꝑari a contradicente non
possunt. In aliis quidem uirtus ista
resoluta ẽ & remissa. quȩ indicatur
ex sensib cum languidi quidẽ ꝓferunt᷑
& inepti: & nichil inse fortitudinis con¬
tinentes hoc ergo significat᷑ sub nomine
raphayn: ut huiuscemodi de nobis
matres remissas quȩ sensus inermes
bene seruauit sꝑualis intelligentia

Expanded text:
eorum sensuum vel intellectuum qui proeorum sensuum vel intellectuum qui procedunt ex nobis, secundum quod dicitur in sacramento de anima quasi de muliere: Salva erit autem per filiorum generationem, si permanserit in fide et veritate . Ista ergo mater, hoc est, ista virtus, animae illi in qua fortis et valida ac robusta generatio generat sensus validos et potentes, et qui superari a contradicente in te non possunt. In aliis autem virtus ista resoluta est et remissa, quae indicatur ex sensibus, cum languidi quidam referuntur et inepti, et nihil in se fortitudinis continentes. Hoc ergo significatur sub nomine Raphaim: et hujuscemodi de nobis matres remissas esse, quae sensus ineruditos bene servavit spiritalis intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lex peccati: animã quȩ carnalit̾ uixit
mouent de hereditate. & maiorẽ sortem
requirunt. dicentes adiħm. Quare de¬
disti nobis hereditatẽ sortẽ unã. & peda¬
turã unã : Ego aut̃ ppłs multus fum.¬
& dñs benedixit me. Si ergo & nos ppłs
sumus multus & benedicit nos dñs:
audimus abib̃u. Popłs multus es. ascen¬
de insaltũ & munda tibi ip̃si & para
locũ int̾ra. & expurga phereteos & ra¬
phaim. Necesse ẽgͦ nos eicere phere reos
Inuenimus aut pherereos int̾pretari
fructificationẽ. S sicut sepe iam dixi¬
mus de aliis nominib & in hoc duplex
int̾pretatio ẽ. Est enĩ fructificatio bona.
& fructificatio mala: sicut & in euãgłio
designat᷑. quia arbor bona bonos fructꝰ
non bene fructificat: & abscidere fru¬
ctũ peccati. & expurgare fructus in u¬
sticiȩ. S & raphayn inquit expelle.
uel potius expurga dete. Rapham
inuenimus int̾pretatũ resolutȩ matͥs.
Est in anima nr̃a uirtus quedam
quȩ parit sensus. & uelut mater est

Expanded text:
rex peccati, animam quae carnaliter vivit movent de haereditate majore; sortem requirunt, dicentes ad Jesum: Quare nobis dedisti in haereditate sortem et pedaturam unam? Ego autem populus multus, et Dominus me benedixit. Si ergo et nos populus multus sumus, et benedixit nos Dominus, audiamus ab Jesu: Populus multus, ascende in saltum, et munda tibi ipsi, et para tibi locum in terra, et purga Pherezaeos et Raphaim. Necesse est nos ejicere Pherezaeos. Invenimus autem Pherezaeos interpretari fructificationem. Sed sicut saepe jam diximus de aliis omnibus, et in hoc duplex est interpretatio. Est enim fructificatio bona et fructificatio mala, sicut in Evangeliis designatur, « quia arbor bona bonos fructus non bene fructificat, et abscidere fructus peccati, et purgare fructus justitiae. Sed et Raphaim, inquit, expelle, vel potius expugna de te. Raphaim invenimus interpretatum resolutae matres. Est et in anima nostra virtus quaedam quae parit sensum, et velut mater est
Abbreviated transcription (Latin):
tificatione etiam ext̾minari dicit᷑. Quȩ
oꝑe preciũ. hȩc desecretis & de abscon¬
ditis impublicũ ꝓduxisse. & uenisse
naneũ qui nobiscũ ẽ citius subicere
etiam ext̾minare: quia si dimitamus
eũ & negligimus. ueniet pharao ex
egypto & incipiet locum nẽm indo¬
tem d are filie suȩ. & captiuos nos tra¬
dere legi peccati. S absit hoc ab isrł¬
tica nobilitate ut seruiat siliȩ fue
pharaonis. isrłq quem iam d̃s eduxit
de t̾ra egypti. iterum seriuat illi qui
in mari rubro submersus ẽ pharaoni.
Obseruemus ergo sicut & hic dicit iħc ut
p̃ualeamus nos contra chananesᷤ: ne si
nuerint nos. de ifrłitis chananeos nos
faciant. sicut & ille effectus ẽ quẽ suꝑaue¬
Non eueniat ergo nobis audire semen cha¬
naan quia maledictꝰ chanaan puer ser¬

Expanded text:
tificatione etiam exterminari dicitur. Quae stificatione etiam exterminari dicitur. Quae soperae pretii haec de secretis et absconditis in publicum produxisse, et venisse nanaeum qui nobiscum est, citius subjicere ere: quia si dimittimus eum et negligimus, veniet Pharao rex Aegypti, et incipiet locum nostrum in dotem filiae suae dare, et captivos nos tradere legi peccati. Sed absit hoc ab Israelitica nobilitate, ut serviat filiae Pharaonis Israelita; quem jam Deus eduxit de terra Aegypti, iterum serviat illi, qui in mari Rubro submersus est, Pharaoni. Observemus ergo, sicut et hic dicit Jesus, ut praevaleamus nos contra Chananaeos; ne sinuerint nos, de Israelitis Chananaeos faciant nos, sicut et ille effectus est quem superaveNon ergo eveniat nobis audire, « semen Chanaan, » quia maledictus Chanaan puer ser
Abbreviated transcription (Latin):
chananeus. S quid respondit illi iħe.
Si ppłs multus es. & uirtutẽ habes. ñ
erit tibi sors una. quia saltus ẽ tibi.
& mundabis eum. Uides quid adnos¬
ꝑ spũalem intelligentiã dicitur ut
emundemus siluam quȩ in nobis ẽ:
& excidentes in utiles & infruictuosas
ex nobis metipsis arbores. faciamus
ibi noualia quȩ semꝑ innouemus. &
ex quib fructũ capiamus tricesimum.
& sexagesimũ. & centesimũ: Aut non
eadem nobis & euangłii sermo denͣtiat
non facit fructũ bonũ excidet᷑ & in
ignẽ mittet᷑: Hȩc priorib nr̃is naue
filius p̃cepit ihc de infruetuosis ar¬
borib excidendis: hȩc nobis dñs iħe
in euangłus mandata describit. &
quomodo non uerũ ẽ. quod umbra
aut̾ ẽ quod addit his iħ̾c ͦ Siemun¬
daueris inquit sillam: erit tibi cũ
ext̾minaueris chananeũ. Diximus
iam suꝑus quomodo nobiscũ positꝰ
chananeus primo tantũ tributa de¬
pendit. scdo obediens efficit᷑ ac sub-¬
iectus: t̾cio uero in menbroꝵ nr̃oꝵ mor¬

Expanded text:
Chananaeum. Sed quid respondit illi Jesus? Si populus multus es, et virtutem habes, non erit tibi sors una, quia saltus est tibi, et mundabis eum. Vides quia ad nostram spiritalem intelligentiam dicitur, ut et mundemus silvam quae inutilis est, et excidentes inutiles atque infructuosas ex nobis arbores, faciamus ibi novalia, quae semper innovemus, et ex quibus fructum capiamus tricesimum, et sexagesimum et centesimum. An non eadem nobis et Evangelii sermo denuntiat excidetur et in ignem mittetur? » Haec prioribus nostris Nave filius praecepit Jesus de infructuosis arboribus excidendis; haec nobis Dominus Jesus in Evangeliis mandata describit. Et quomodo non verum est quod umbra autem quod addidit dicens: « His si emundaveris, inquit, silvam, et erit tibi cum exterminaveris Chananaeos. » Diximus jam superius quomodo nobiscum positus Chananaeus primo tributa dependit, secundo obediens efficitur ac subjectus, tertio vero in membrorum nostrorum mor
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tantum quod tributa dependit. idẽ
ministeriũ quidẽ agendi aliquid exhibit¬
uel mouendi: concupiscit tam̃ aduersũ
sp̃m. & non ẽ obediens animȩ. s suis de¬
sideriis cedit. Si uero iam aliquantum
ẽẽ ꝓfecerimꝰ. efficit᷑ nobis caro seruus &
obediens. ac parens animȩ uoluntati.¬
nem obedire fecerit & seriure Tercium¬
uero ẽ. quod ꝑfectũ ẽ. Si enim iam ueni

Expanded text:
nisi tantum quod tributa dispendit; et nisi tantum quod tributa dispendit; et ministerium quidem exhibet agendi aliquid vel movendi; concupiscit tamen adversus spiritum, et non est obediens animae. sed suis desideriis cedit. Si vero jam aliquantum profecerimus, efficitur nobis caro servus, et obediens ac parens animae nnem et obedire et servire fecer
Abbreviated transcription (Latin):
usquequo ascendit pbarao rex egypti
& cepit ciuitatẽ & incendit eam igni.
& chananeos & pherezeos. & qui habi¬
tabant ingatir trucidauit: & dedit eã
pbarao indotem filiȩ suȩ. Scdõ: & fac¬
tum ẽ inquit qm̃ inualuerunt filii
isrł & fecerunt chananeos subiectos:
ext̾minatione aut̃ non ext̾minauerunt
eos. Tercio. quando contradixerunt iuri
detribu effrem ibu uolentes scđm nu-¬
merositatẽ suã quia plures erant & ua¬
tem: & iubent᷑ ascendere in saltum. & sibi
ipsis ampliorẽ locũ facere. & ut possint
latiora. spatiosa. occupare: iubentur ex¬
t̾minare chananeũ. Uideamus ergo nẽ¬
qͥd sibi uidet᷑ dechananeis triꝑtita nar¬
ratio. Primus chananeus nobiscum
quidẽ ẽ. &. subtributo ẽ: non ẽ tamen
obediens nobis neq seruus. Scdo etiã
seruꝰ efficit᷑ & obediens. Chananeũ hic
carnẽ nr̃am accipiamꝰ: uel ea quȩ car¬
nis sunt. Hȩc prima nobiscum ẽ. hoc
ẽ animȩ iuncta ẽ. s nonẽ ei obediens

Expanded text:
ec ascendit Pharao rex Aegypti et cepit ciuitatem et incendit eam in igni et Chananaeos et Pherezaeos et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit eam Pharao in dotem filiae suae. quod quoniam invaluerunt filii Israel, et fecerunt Chananaeos subjectos, exterminatione autem non exterminaverunt eos. Tertio, quando contradixerunt viri de tribu Ephraim Jesu, volentes secundum numerositatem suam, quia plures erant, et vatem: et jubentur ascendere in saltum, et sibi ipsis ampliorem locum facere. Ut possint latiora spatia occupare, jubentur exterminare Chananaeum. Videamus ergo quid sibi videatur de Chananaeis tripartita narratio. Primo Chananaeus nobiscum quidem est, et sub tributo est; non est tamen obediens nobis, neque servus. Secundo etiam servus efficitur, et obediens. Chananaeum hic carnem nostram accipiamus, vel ea quae carnis sunt: haec primo nobiscum est, hoc est animae, adjuncta, sed non est ei obediens,
Abbreviated transcription (Latin):
nari a nobis dicit᷑ chananeus. Sed &
illud non ociose pret̾eundũ ẽ. quod dr̃
pharao uenisse. & accepisse gatir ciuita¬
tẽ. in qua chananeus habitabat cũ effrem
& dedisse eam indotẽ filiȩ sue. Gat ur
aut̾ int̾pretat᷑ constructio. Si ergo corpꝰ
& anima inuna atq eadem construetiõe
habitent. idẽ conuincte sibi inuicem
& sociȩ ita ut anima carnaliter uiuat.
& non festinet anima uelocius sibi obe¬
dientẽ & subditã facere carnẽ: uerendũ
ẽ ne ueniat pharao ex egypto & captiuã
ducat in felicem animã ita ut indotem¬

Expanded text:
eos. Sed et illud non otiose praetereundum est quod dicitur Pharao misisse et accepisse Gazer civitatem, in qua Chananaeus habitat cum Ephraim, et dedisse eam in dotem filiae suae. Gazer autem interpretatur constructio. Si ergo corpus et anima una atque eadem constructione habitent, id est, conjunctae sibi invicem et sociae, ita ut et anima carnaliter vivat, et non festinet anima velocius sibi obedientem et subditam facere carnem, verendum est ne forte veniat Pharao ex Aegypto, et captivam ducat infelicem animam, ita ut e
Abbreviated transcription (Latin):
& quid scđs & tercius. Si enĩ diligen¬
tius obseruemus quomodo t̾cio dicant᷑
ẽẽ chananei cũ filiis effrem. & dño pre¬
stante potuerimus in uestigare ordinẽ
dictionũ. quid ex hoc inpͥmo. quid in
scdõ quid int̾cio factum referat᷑: puto
quod non erimꝰ increduli quia utre hȩc¬
ut non sola nobis rerũ gestarũ narratio
traderet᷑ scripta sunt: s sacram̃tis diui¬
nis deoq dignis repleta. Primo ergo
dictũ ẽ quia non ꝑdidit effrem cha-¬
nantũ qͥ habitabat ingatir. s habita¬
bat chananeus in effrem. usq in hodi

Expanded text:
. Si enim diligentius observemus quomodo tertio dicantur esse Chananaei cum filiis Ephraim, et Domino praestante poterimus investigare ordinem dictionum quid ex hoc in primo, quid in secundo, quid in tertio factum refertur. Puto quod non erimus increduli, quia vere haec, non ut sola nobis rerum gestarum narratio traderetur, scripta sunt, sed sacramentis divinis Deoque dignis repleta. Primo ergo dictum est quia non perdidit Ephraim Chananaeum qui habitabat in Gazer, sed habitabat Chananaeus in Ephraim
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo consideres ihrłm subuersam.
altare destitutũ. nusquã sacrificia. nec
hostias. nec libamina. nusquã sacer¬
dotes. nusꝗͣ pontifices. nusꝙͣ minis¬
teria leuitarũ. cũ hȩc om̃ia uides cessa¬
re: dicito quia moy ses famulus dĩ de¬
functꝰ ẽ. Si uideris neminẽ t̾ in an¬
no uenire ad conspectũ dñi. nec affer¬
pascha. nec atima edere. nec offerre pri¬
mitias. nec pͥmogenita consecrare. cũ
hȩc om̃ia ñuides conseerari: dicito. quia
moyses famulus dĩ defunctus ẽ. Cum
uero uideris introire gentes ad fidem ec¬
ełias exstrui. altaria ñcruore pecudũ
resꝑgi s pcioso sanguine. xp̃i consecrari.
cũ iuderis sacerdotes & leuitas non san
quia iħc pꝰmoy sen suscepit & obtinuit
di. Cum uideris quia pascha nr̃m un
ex his qui non exsanguinib neq exuo¬
luntate uiri. neq exuoluntate carnis.
s ex deo nati sunt: & cũ uideris filios

Expanded text:
Si ergo consideres Jerusalem subversam, altare destructum, nusquam sacrificia, nusquam nec hostias nec libamina, nusquam sacerdotes, nusquam pontifices, nusquam ministeria Levitarum. Cum haec omnia vides cessare, dicito quia Moyses famulus Dei defunctus est. Si videris neminem ter in anno venire ad conspectum Domini, nec offere hostias, pascha nec azyma edere, nec offerre primitias, nec primogenita conservare: cum haec omnia non vides celebrari, dicito quia Moyses famulus Domini defunctus est. Cum vero videris introire gentes ad fidem, ecclesias instrui, altaria non cruore pecudum respergi, sed pretioso sanguine Christi conservari; cum videris sacerdotes et levitas non sangquia Jesus post Moysen suscepit et obtinuit Dei. Cum videris quia pascha nostrum in his qui non in sanguinibus, neque ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati
Abbreviated transcription (Latin):
& aduertas formas ẽẽ. cȩlestiũ. & mentis
ascensu quȩ sursũ sunt queras: ubi
xp̃c ẽ in dextera dĩ sedens: tunc & illũ
locũ inhereditate ꝑcipies. dicente dño¬
& saluatore nr̃o. quia ubi ego sũ ibi¬
erit & minister m̃s Si ergo usq ad
xp̃m sedentẽ indextera dĩ ꝑueneris.
fide. uita. puritate. iurtute. &. illis uesti¬
giis pedũtuoꝵ quȩ lauit ihe illũ locũ
incesseris: dabit tibi eũ ds̃. Tune non

Expanded text:
as formas esse coelestium, et mente ac sensu quae sursum sunt quaeras, ubi Christus est in dextera Dei sedens; tunc et illum locum in haereditate percipies, dicente Domino Salvatore, quia « ubi ego sum, ierit et minister meus . » Si ergo usque ad Christum sedentem in dextera Dei perveneris, fide, puritate, vita, virtute, et illis vestigiis pedum tuorum quae lavit Jesus illum locum incesseris, dabit eum tibi Deus: tu non
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ex muliere. factũ sublege. ꝑ hoc ergo
quod factus sublege ẽ: minister moysi
effectus ẽ. Dicit aũt ds ut transeant in
tram non quã dedit moyses : sed quam¬
ego inquit do uobis. Uides ergo quia
dicit dñs. Beati mansueti: quia ipsi he¬
reditate possidebunt t̾ram. Omnẽ in¬
quit locũ quencũq ascenderitis uesti¬
giis pedũ ur̃oꝵ. uobis dabo eum. Quȩ

Expanded text:
 factum sub lege . » Per hoc quod factus est sub lege, minister Moysi factus est. Dixit autem Deus ut transeant in terram, non quam dedit Moyses, sed quam, inquit, ego do vobis. Vides ergo quia,dicit Dominus. « Beati mansueti, quia ipsi haereditate possidebunt terram . » Omnem, inquit, locum quemcunque ascenderitis vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
macheram: p̃stabit & nobis dñs iħe ut
uerbũ dĩ quod loquim aduos. curuncidat
oninẽ immunditiã. resecet impuritates.
abscidat uicia de auditorib. & amputet
om̃e quo us mentis & efficatia naturalis
obtegit᷑. & sic ꝑuerbũ dĩ quod nunc ma¬
chera petrina dicit᷑ circundemini & uos¬
ab iħu. & audietis quia abstuli ohꝓbriũ
egypti auobis hodie. Quidergo ꝓdest

Expanded text:
machaeram, praestabit et nobis Jesus Dominus ut verbum Dei quod loquimur ad vos circumcidat omnem immunditiam, resecet impuritatem, excidat vitia de actoribus, et amputet omne quo vis mentis et efficacia naturalis obtegitur; et sic per verbum Dei, quod nunc machaera petrina dicitur, circumcidemini ab Jesu: et audietis quia hodie abstuli opprobrium Aegypti a vobis. Quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃is sanguis uistus qui effusus ẽ
suꝑ tr̃am. a sanguine abel iusti. usq
ad sanguinẽ ⁊achariȩ quẽ interfecert̃
int̾ edem & altare: requiret᷑ ageneratio¬
ne illa quȩ dixit sanguis eius suꝑnos
& suꝑ filios nr̃os. Sunt ergo isti pars
ppłi mortui: quia neq atima. neq dies
festos competent̾ agunt: s conuersi st̃
dies festi eoꝵ inluctũ. & cantica eorũ
non poterant diem festũ celebrare.:
in eo loco quẽ elegit dñs ds. E nos
quidem non diximus ad illos quia non
erat uobis pars in hoc altari. uel inhere¬
ditate dni. s ipsi sponte sua altare uerũ
& cȩlestẽ pontificem recusarunt. & eousq
infidelitatis ad ducti sunt. ut & imaginẽ
ꝑderent & non susciꝑent ueritatem.
& ideo dicitur adeos eece relin quetur
uobis domus ur̃a deserta. Translata ẽ
it ad nos & pontifex. non imaginarius
sed uerus: scd̃m ordinẽ melchisedech
electus. & necesse ẽ eum ueras hostias
idẽ sꝑuales offerre. apud nos. ubi edifi¬

Expanded text:
usus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae, quem interfecerunt inter templum et altare , » requireretur a generatione illa quae dixit: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros. » Sunt ergo isti pars populi, qui neque azyma, neque dies festos competenter agunt, sed conversi sunt dies festi eorum in luctum, et cantica eorum runt diem festum celebrare in loco quem elegit Dominus Deus. Et nos quidem non diximus ad illos, quia non erit vobis pars in hoc altari, vel in haereditate Domini, sed ipsi sponte sua altare verum et coelestem pontificem refutarunt, et eo usque infelicitates eis sunt, ut et imaginem perderent, et non susciperent veritatem. Et ideo dicitur ad eos: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » Translata est t pontifex, non imaginarius, sed verus, secundum ordinem Melchisedech electus; et necesse est eum veras hostias, id est, et spiritales offerre apud nos ubi aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitꝰ. Quod au̾t dico primogenitꝰ:
scdm tempus loquor. Hȩc ergo dicunt᷑.
ne int̾ nos. & illos qui ante aduentum
xp̃i fuerunt iusti. diuisio aliqua ac
seꝑatio uideret᷑: s ut ostenderent se
etiam si ante aduentũ. xp̃i fuerant frͣs
tam̃ nr̃os eẽ. Licet enĩ habuerint al¬
tare tunc ante aduentũ saluatoris.
sciebant tamen & sentiebant. quia
non eẽ illud altare uerũ. s quia for¬
altaris. Nouerant hȩc illi quia uere
hostiȩ & quȩ possent auferre peccata. non¬
in illo altari offerebant᷑ quod habebat
pͥmogenitus ppłs: s misto ubi iħe erat
hic cęlestes hostiȩ. hic uera sacraficia con¬
summant᷑. fiat ergo unus grex & unus
pastor illi priores uisti: & qui nunc sunt
xpͣiani. Uolo aut̃ adhorum ꝓbationem
memoriã facere etiam historȩ cuiusdã.
Cadebat aliquando ppłs in deserto
& moriebatur. Uenit aaron pontifex
& stetit inmedio eoꝵ qui moriebant᷑.

Expanded text:
primogenitus. Quod autem dico primogenitus, primogenitus. Quod autem dico primogenitus, secundum tempus loquor. Haec ergo dicuntur, ne inter nos et illos qui ante adventum Christi fuerant justi, divisio aliqua ac separatio videretur; sed ut ostenderetur, etiamsi ante adventum Christi fuerant, fratres tamen nostros esse. Licet enim habuerint altare tunc ante adventum Salvatoris, sciebant tamen et sentiebant quia non esset illud altare verum, sed quia forllius. Noverant haec, quia verae hostiae et quae possent auferre peccata, non illi altari offerebantur quod habebat primogenitus populus, sed in isto ubi Jesus erat. Hic coelestes hostiae, hic vera sacrificia consummantur. Fit ergo unus grex, et unus pastor, illi priores justi, et qui nunc sunt Christiani. Volo autem ad horum probationem memoriam facere etiam historiae cujusdam,Cadebat aliquando populus in deserto et moriebatur . Venit Aaron pontifex, et stetit in medio eorum qui moriebantur
Abbreviated transcription (Latin):
tribus manasse. qui erant transiordanem
edifficassent aram ingentem. filii uero
isrł reliqui ignorantes quare hec ara
singulis tribub electis: ut si forte tanquã
discedentes adeo hoc fecissent ut aposta¬
te effecti & contra mandatũ dĩ gerentes
expugnarentur a reliquis filuis isrł. Sin
alit̾. ut noscerent causã. Illi uero satis fa¬
cunt de ara & dicunt. Scimus quia al¬
nos aut̃ fecimus hoc altare adsimilitu¬
dinẽ illuis altaris quod apud uos ẽ ex¬
struendũ ut apud nos figura & imago
ueri altaris habeat᷑: ne forte inquit cra
stino placeat uobis dicere quia iordanis
finitimus ẽ int̾ nos & uos. & ipse det̾mi
nat: & ideo non habebitis portionem in
altari ño hec illi responsa miserunt.
S uideamus nos quid facti huius con¬
tinet sacramentũ. Prior ppłs circuncisi¬
onis in ruben qui fuerat primogenitus
designat᷑. S & ingad qui & ipse primo¬
genitus ẽ exlia. & manasse nichilominꝰ

Expanded text:
tribus Manasse, qui erant trans Jordanem, tribus Manasse, qui erant trans Jordanem, aedificarent aram ingentem; filii vero Israel reliqui, ignorantes quare haec ara singulis tribubus electis, ut si forte tanquam discedentes a Deo hoc fecissent, velut apostatae effecti, et contra mandatum Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Israel; sin aliter, ut noscerent causam. Illi vero satisfaciunt de ara et dicunt: Scimus quia alnos autem fecimus altare hoc ad similitudinem illius altaris quod apud vos constructum est, ut apud nos figura et imago veri altaris habeatur, ne forte crastino, inquit, placeat vobis dicere quia Jordanis finitimus est inter nos et vos et ipse decernit, et ideo non habetis portionem in altari nostro. Haec illis responsa miserunt. Sed videamus quid facti hujus continet sacramentum. Prior populus circumcisionis in Ruben, qui fuerat primogenitus, designatur; sed et in Gad, qui et ipse primogenitus est ex Zelfa; et Manasse nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
doctorum malleis edomitus. aut studioꝵ
cotib elimatus. s exilla petra descendens
quȩ demonte sine manib abscisa ẽ & or¬
bem terrȩ compleuit: ac dona sp̃ualia
credentib tribuit. Post hȩc iħe conuocat¬
filios ruben. & filios gad. & dimidium
tribũ manasse. qui secum milita uerant
adhostes ifrłiticos suꝑandos: & dimitat
eos ire mhereditatẽ suã datis his etiã
quod cumplenitudo gentiũ introierit
illi qui ꝑmoysem eruditi & instructi
fuerant. & qui nobis in certamine positis
auxilia orationib & precib deculerunt
qui a nondũ reꝓmissiones consecuti ft̃.
expectantes. ut etiam uocatio nr̃a com¬
pleretur sicut dicit apłs. nunc demũ
ꝑfectionẽ que ab eis dilata fuerat conse¬
quantur. cũ munerib que accipiunt
ab iħu: ut unusquisq habitet inpace.
om̃i bello. atq om̃i impugnatione
cessante. Post hȩc lectum est nobis
quia filu ruben. & filii gad. & dimidia

Expanded text:
doctorum malleis edomitus, aut studiorum doctorum malleis edomitus, aut studiorum cultibus elimatus, sed ex illa petra descendens quae de monte sine manibus abscisa est, et orbem terrae complevit, et dona spiritalia credentibfilios Ruben, et filios Gad, et dimidiam tribum Manasse, qui secum militaverant ad hostes Israeliticos superandos, et dimittit eos ire in haereditatem suam, datis his etiam quod cum plenitudo gentium introiret, illi qui per Moysen eruditi et instructi fuerant, et qui nobis in certamine positis auxilia orationibus et precibus detulerant; et quia nondum repromissiones consecuti sunt, exspectantes ut etiam nostra vocatio compleatur, sicut dicit Apostolus, nunc demum perfectionem quae eis dilata fuerat consequantur, cum muneribus quae accipiunt ab Jesu, ut unusquisque habitet in pace, omni bello atque omni impugnatione cessante. Post haec lectum nobis est quia filii Ruben, et filii Gad, et dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
uat in baptismo scło renuntiasse: &
morũ nr̃oꝵ prist maᷤ sordes ac uitiorũ¬
nrͣoꝵ carnalium immunditias ietinere
Oportet ergo pꝰ disgressionẽ rubri ma
mũ egyptiacis carere possimis obpbriis
Ponuntur ergo illȩ ipse machere petrmȩ.¬
& cultri lapidei. quib scdo errcuncisi¬
sumus ab iħu: in eo loco quẽ petut
ab iħus & accepit.In loco quem
possedit in anima  iusti: in ipso
recondit & macheras/. Sepe osten¬
dimus macherã uerbum di dic¬
tum: quo uerbo absciduntur & pur¬
gantur peccata de animis audientiũ.
hȩc ergo uirtue uerbi diuini icondit᷑
meo loco cui datur sermo scientiȩ. &
sermo sapientiȩ. uit oportuno tempore
qui scd̃am indigent circuncisionem.
Quod aut̾ dicit petrinas macheras hoc
ẽ ex saxo cultros & non exferro artificis
oꝑe fabricatos. illud ostendit. quod ser¬
mo hic dĩ qui circuncidere de auditorũ
cordib immunditias potest. non ẽ exar¬
te grãmatica. uel rethoriea ueniens. neq

Expanded text:
juvat in baptismo saeculo renuntiasse, et morum nostrorum pristinas sordes ac vitiorum carnalium immunditias obtinere? Oportet ergo post egressionem Rubri marmum Aegyptiacis carere possimus opprobriis. Ponuntur ergo illae ipsae machaerae et cultri lapidei, quibus secundo circumcidimur ab Jesu, in eodem loco quem petit Jesus et accipit; in loco quem possidet in anima justi, in ipso recondit et machaeras. Saepe ostendimus machaeram verbi Dei dictum, quo verbo abscidantur et expurgentur peccata de anima audientium. Haec ergo virtus verbi divini reconditur in eo loco cui datur sermo scientiae et sermo sapientiae, ut opportuno tempore qui secunda indigent circumcisione. Quod autem dicit petrinas machaeras, hoc est, de saxo cultros, et non ferro artificis opere fabricatos, illico ostendit quod sermo Dei, qui circumcidere auditorum cordibus immunditias potest, non est ex arte grammatica vel rhetorica veniens, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Uideamus ergo quis ẽ iste locus. inqͦ
habitare debet ihc. Inmonte inquit ef¬
frem. hoc ẽ inmonte fructifero. Qui pu¬
tas sunt in nobis montes fructiferi. in
montes fructi Iferi. qui fructus sp̃c
afferunt: & męnte ac spũ semꝑ excelsi
sunt. & licet panci ẽẽ possint tales:¬
tam̃ si uel pauci fuerint in ipsis habi¬

Expanded text:
. Videamus ergo quis est iste locus in quo cupit habitare Jesus: In monte, inquit, Ephraim, hoc est, in monte fructifero. Qui putas sunt in nobis montes fructiferi in qmontes fructiferi qui fructus Spiritus afferunt, et mente ac spe excelsi sunt. Et licet pauci esse tales possint, tamen si vel pauci fuerint, in ipsis habi
Abbreviated transcription (Latin):
sic etiam uno uel fornieante uł aliud
quodcũq sceleris cõmitente plebs uni¬
uersa polluit᷑. E ideo obseruemꝰ nos in¬
uicem. & unuiscuiꝰq conuersatio nota
sit maxime sacerdotib. & ministris:
nec putent se recte dicere. Quid hoc ad
me spectat. si alius male agit: hoc est
dicere caput adpedes. Quid adme ꝑ¬
tinet si dolẽt. si male habent pedes mei:.
Non mea interẽ. dum modo caput in
sanitate ꝑduret. Aut si dicat oculus
manui: Non indigeo oꝑe tuo. Quid
adme ꝑtinet si doles. si uulnerata es. Nũ¬
quid ego oculus conturbabor ex egritudi¬
ne manus: Tale ergo ẽ quale quodagt̃
hi qui eccłiis p̃sunt: non cogitantes qr
unũ corpus sumus om̃s qui credimus.
unũ dm̃ habentes qui nos inunitate cõ¬
stringit & continet. xp̃m. Cuius corporis

Expanded text:
sic etiam uno vel fornicante, vel aliud sic etiam uno vel fornicante, vel aliud quodcunque sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo observemus nos invicem, ut uniuscujusque conversatio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor ex aegritudine tua? Tale ergo est quod agunt hi qui Ecclesiis praesunt, non cogitantes quia unum corpus sumus omnes qui credimus, unum Deum habentes, qui nos in unitate constringit et continet. » Et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimi. S & illud non ociose trans¬
currendũ ẽ qͦd uno peccante na suꝑ
omnem ppłm uenit. hoc quomodo acci¬
dit: Quando sacerdotes qui ppło p̃sunt
erga delinquentes benigni uolunt iuderi.
& uerentes peccantiũ linguas ne forte
de eis male loquantur. sacerdotalis se¬
ueritatis immemores nolunt cõplere.
quod scriptũ ẽ. peccantẽ corã om̃ib ar¬
gue. ut cet̾i metũ habeant. Ec iterum.
auferte malũ de uobis ipsis nec telo dĩ
succincti tmitant᷑ apłm dicentẽ. tradidi
carnis. ut sp̃c saluus fiat. neq illud
euangelicũ implere student. ut si uidint
peccantẽ. pͥmo secrete conueniant. post
non fuerit emendatus. de eccłi̾a expulsũ
uelut gentilẽ habeant ac publicanũ:
& dum uni parcunt uniuerse eccłie
moliunt᷑ interitũ. Quȩ ẽ istabonitas.
quȩ ista miscdia ẽ uniparcere: & om̃s
indiscrimen adducere: Polluit᷑ enim
ex uno peccatore ppłs. Sicut ex una enĩ¬
oue moebida grex uniuersus inficitur.

Expanded text:
Sed et illud non otiose transcurrendum est; quod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? quando sacerdotes qui populo praesunt, erga delinquentes benigni volunt videri; et verentes peccantium linguas ne forte male de his loquantur, sacerdotalis severitatis immemores, nolunt implere quod scriptum est: Peccantes coram omnibus argue, ut caeteri metum habeant . Et iterum: Auferte malum de vobis ipsis . Nec zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: Tradidi carnis, ut spiritus salvus fiat. Neque illud evangelii implere student, ut si viderint peccantem, primo secrete conveniant, post orrectione non fuerit emendatus, de ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur interitum. Quae ista bonitas, quae ista misericordia, uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Polluitur enim ex uno peccatore populus. Sicut ex una ove morbida grex universus inficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ diem. Uellem requirere a uideis.
abhis qui xp̃iani quidẽ dicunt᷑. s in
scripturis adhuc sensũ iudaicũ seruant:
quomodo exponant raab meretricem
adiectã ẽẽ domui isrł usq inhodiernũ
diem. quomodo raab usq in hodienũ
diem adiecta eẽ dicitur. hoc enimscͥp¬
turȩ sc̃ȩ moris ẽ dicere dehis quȩ usq
inhodiernũ uel uitȩ uel scłi ꝑmanent.
uerbi causa ut ait. hic pater est

Expanded text:
 » Velim requirere a Judaeis et ab his qui Christiani quidem dicuntur, sed in Scripturis adhuc sensum Judaicum servant, quomodo exponant Raab meretricem adjectam esse domui Israel usque in hodiernum diem. Quomodo Raab usque in hodiernum diem adjecta esse dicitur? Hoc enim Scripturae sanctae moris est, dicere de his quae usque in finem vel vitae vel saeculi permanent. Verbi caus
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ in euangelio dicit᷑. quia diffama¬
cus ẽ sermo hic apud uideos usq in
hodiernũ diem: idẽ usquequo scłm
stat. Raab uero mulier quomodo ad¬
iecta dicit᷑ domui isrł usq inhodiernũ
diem: Numquid matri sucessio poste¬
ritatis ascribit᷑: ut uideat᷑ in sobolis
reꝑatione seruari: An illud magis in¬
telligendũ ẽ quod uero isrłi adiuncta
ac sociata ẽ usq in hodiernum diem:
& siuuis manifestius uidere quomͦ
raab iungit᷑ isrłi: intuere quomͦ ramꝰ
oleastri inserit᷑ in radicẽ bone oliuȩ.
& intelliges quomͦ hi qui inserti sunt
fidei abrahȩ & ysaac. & lacob. recte ap¬
positi dicunt᷑. & adiecti adisrł usq in
hodiernũ diem: quia in illoꝵ radicẽ
nos rami oleastri exgentib assumpti.
qui aliquando meretricabam. lignũ
& lapidem ꝓuero deo colentes appositi
sumus usq in hodiernũ diem: & facti

Expanded text:
 Quia diffamatus est hic sermo apud Judaeos usque in hodiernum diem , » id est, usquequo saeculum stat. Raab vero mulier quomodo adjecta esse dicitur domui Israel usque in hodiernum diem? Nunquid non matri successio posteritatis ascribitur, ut videatur in sobolis reparatione servari? an magis intelligendum est quod vere Israeli juncta est ac sociata usque in hodiernum diem? Et si vis manifestius videre quomodo Raab jungitur Israeli, intuere quomodo ramus oleastri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte appositi dicuntur et adjecti ad Israel usque in hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentes, appositi sumus usque in hodiernum diem, et facti
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m adhoc ipsũ suos milites cohortan¬
tem: quomodo dicit. Confidite ego ui¬
ci mundum Illo ergo duce iam nobis uie¬
tus ẽ mundus. & muri eius collapsi sunt.
quib homines scli intebant᷑. S & unus¬
quisq nr̃m insemet ipso debet ista com¬
plere. habes inte iħm ducem ꝑfidem. fac
tibi tubas ductiles si sacerdos es: immo¬
quia sacerdos es. gens enĩ regalis effecta
es & sacerdotiũ scm̃: dete dictum ẽ. Fac
tibi tubas ductiles ex scripturis scĩs: inde¬
duc sensus. inde duc sermones. ꝓpterea
enĩ tubȩ ductiles appellant᷑. In ipsis cane
idẽ inpsalmis. in ymnis. incanticis
archam testam̃ti curuntuleris. id est si
mistica legis p̃cepta ab euangelicis non
separes tubis. si etiam iubi ladionis con¬
intrate ẽ concordem semꝑ & consonam ꝓ¬
ferat uocẽ & non aliquando uerũ dicas
aliquando ꝑsone potentis adulatus
mendatio maculeris. S nonte aliqͣm
blandũ remissio faciat: aliquando ira¬

Expanded text:
nostrum, adhuc ipsum suos milites cohortannostrum, adhuc ipsum suos milites cohortantem, quomodo dicit: « Confidite, ego vici mundum . » Illo ergo duce jam nobis victus est mundus, et muri ejus collapsi sunt, quibus homines saeculi nitebantur. Sed et unusquisque nostrum debet in semetipso ista complere. Habes in te Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas ductiles, si sacerdotes es; gens enim regalis effecta es, et sacerdotium sanctum de te dictum est: fac tibi tubas ductiles ex Scripturisduc sensus, inde sermones; ideo enim tubae ductiles dicuntur. In ipsis cane, id est in psalmis, in hymnis, in canticisarcam testamenti circumtuleris, id est, legis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis intra te est concordem semper et consonam proferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando ira
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ beatũ. Sic enĩ dicit. Beatꝰ uir
qui timet dñm. Alibi etiam plures sunt
beati. sicut pauꝑes spũ. uel mansueti.
uł pacifici. nel mundi coede. hic aũt be¬
atitudo ꝓfusa ẽ. & tanta hic nescio quȩ
causa beatitudinis indicat᷑: ut uniuer¬
sum parit̾ ppłm faciat beatũ. qui tam̃
scierit iubilationẽ. Unde mͥ uidet᷑ iubi¬
latio ista indicare quendã concordiȩ &
unanimitatis affectũ. Qui si incidat in
auos uel tres xp̃i discipłos: om̃ia quecũq
petierint in nomine saluatoris. p̃stat eis
pat̾ cęlestis. Si uem tanta fuerit beatitu¬
do. ut untuersus ppłs coneors & unani¬
mus maneat. ut eadem dicant om̃s. in
eodẽ sensu atq in eadẽ scientia ꝑmanen¬
tis: istotali ppło uocem unanimit̾ eleuã¬
te. fiet illud quod scriptũ ẽ in actibus
ubi tunc unanimes orabant apłi. cum
mulierib & maria matre ihu. &. terre¬
motu facto destruent᷑ &. cadent om̃ia
tetur. Audi deniq dnm & saluatorem

Expanded text:
m facit; sic enim dicit: « Beatus vir qui timet Dominum . » Alibi etiam plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter elevante, fiet illud quod scriptum est in Actibus ubi tunc unanimes orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia mundus. Audi denique Dominum et Salvatorem
Abbreviated transcription (Latin):
prior filius naue designabat aduentũ.:
mittit sacerdotes apłos suos portantes
tubas ductiles. p̾dicationis magnificam
celestẽq doctrinã. Sacerdotali tuba. pͥmꝰ
ineuangelio suo matheus increpuit. Mar¬
chus quoq lucas & ioħes sius singuli tubis
sacerdocalib cecinerunt. Petrus etiam
duarum epłarũ suarũ ꝑsonat tubis. iacob
quoq & uidas. Addidit & nichilominꝰ adhuc¬

Expanded text:
prior filius Nave designabat adventum, mittit sacerdotes apostolos suos, portantes tubas ductiles, praedicationis magnificam coelestemque doctrinam. Sacerdotali tuba primus in Evangelio Matthaeus increpuit: Marcus quoque, Lucas et Joannes, suis singuli tubis sacerdotalibus cecinerunt; Petrus etiam duabus Epistolarum suarum personat tubis: Jacobus quoque et Judas. Addidit nihilominus Joan
Abbreviated transcription (Latin):
synagogã dñi. Tale ẽ quod indicatur
inhis uerbis. Uidete nequid in uob̃ sclare
babeatis. ne scł̃ares mores. ne uitia. ne ter¬
giuersationes de scło uobiscum ad eccł̃iã
deferatis. s a nathema uobis sit. conuersa¬
tio omĩs scłaris Nolite diuinis mun¬
dana miscere: nolite nogotia scłi ee
te diligere mundũ. neq ea quȩ in mun¬
dosunt. E paulus similit̾: nolite in¬
faciunt. accipiunt de anathemate.
S & illi qui uerbi causa cum xp̃iani sint
sollempnitates gentiliũ cȩlebrant. a na¬
thema inȩccłias incroducunt: qui de
astroꝵ cursib uitas hominũ. & gesta
ꝑquirunt. qui uolatus auiũ & cet̾a
huiusmodi quȩ in scło pͥus obserua¬
bantur inquirunt. de iherico ana¬
thema inferunt ineccłiam: & pollu¬
unt castra dñi. & uinci faciunt ppłm
dĩ. S & multa alia peccata sunt. ꝑ q̃
p̾cipit cum dicit: modicũ ferm̃tum
tocam massã corrumpit. S uideamꝰ¬

Expanded text:
a. Tale est quod indicatur in his verbis: Videte ne quid in vobis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularte diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus similiter: « Nolite, » ini enim hoc faciunt, accipiunt de anathemate. Sed et illi qui verbi causa cum Christiani sint, solemthema in Ecclesiam introducunt. Et qui de astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt castra Domini, et vinci faciunt populum Dei. Sed et multa alia peccata sunt, per qpraecipit, cum dicit: « Modicum fermentum totam massam corrumpit? » CA
Abbreviated transcription (Latin):
celestib alligatũ fortẽ. & uasa eius diripi.
increpuerunt tubis sus celestib. quia
alligato principe huiꝰ mundi uictus ẽ
mundus. & uocẽ iubilationis incrium¬
pho xp̃i celestis ȩtercitus dedit. Uere
ergo beatus ẽ ppłs gentiũ. qui nouit ta¬

Expanded text:
es, alligatum fortem, et vasa ejus diripi, increpuerunt coelestibus tubis, quia, alligato principe mundi, victus est mundus, et vocem jubilationis, in triumpho Christi, coelestis exercitus dedit . Vere ergo liberatus est populus gentium qui
Abbreviated transcription (Latin):
mos ostendit. & inquatuor decim epłarũ
suarũ fulminans dubis. muros iehrico.
& om̃s ydolatriȩ machinas. & philoso¬
phorum dogmata usq ad fundamenta
deiecit. Mouet me sane etiam illud.
quod hystoria refeit. quia non solum
sacerdotes tubis cecinerunt ut cadent
muri iehrico. s & audita uoce tubȩ dicit᷑.
uniuersus ppłs ululasse ululatu mag¬
iro. uel sicut in aliis exemplarib habetur.
iubilasse iubilo magno: & quamuis iste
sermo in ꝓpriȩ translatus uideat᷑ alalag¬
mos & enĩingreco scriptũ ẽ. quod neq
iubilum. neq ululatũ ꝓpriȩ significat.:
s illã magis ostendit uocem. qua belli
tempore exercitus clamorẽ consonum
tollens. unanimit̾ sese cohortari ad p̾liũ
solet: tam̃ hie sermo inscripturis iubi¬
latio magis quam ululatio consueuit in¬
scribi. ut ibi. Iubilate dño om̃is t̾ra. Et
iterũ. Beatus ppłs qui scit iubilationẽ. Qd̃
etiã me ꝑmouet dictũ. quid istua tantum
sit oꝑis: quod beatũ ppłm faciat. Non

Expanded text:
in quatuordecim Epistolarum suarum fulminans tubis, muros Jericho et omnes idololatriae machinas et philosophorum dogmata usque ad fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse ululatu magno, vel sicut in aliis exemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo improprie translatus videatur; ἀλαλαγμὸς enim in Graeco scribitur, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui scit jubilationem . » Quod etiam me permovet dictum, quid istud tantum sit operis, quod beatum populum faciat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑ quia ciuitas dei ẽ. & fons ille
aequo suꝑius diximus fluuius efsect
lȩtificat ciuitatem dĩ. S & tu si om̃i
parte munitus sis & continentiȩ mu¬
ro circundatus. sapientiȩ & magnami¬
nitatis turrib confirmatus es: etiam
tu efficieris ciuitas dĩ. Si uero adhȩc
om̃ia adieceris tibi scientiȩ lumen
lum̃ scientiȩ. & si sol iusticiȩ te radicaue¬
rit. esficieris etiam tu ciuitas solis uł
ciuitatẽ solis hereditate sorte accipies.
S & si te tradideris legi dĩ & in ipsa
mediteris die ac nocte & non recesserit
liber legis de manu tua sicut dicitur
ab iħu. & si memor sis p̃cepti saluatoris
in quo dicit. ꝑscrutamini scripturas:
si ergo talib te studiis mancipaueris.
uel audiendo obtinueris. tuȩ portionis
efficietur ciuitas litterarũ. Ee hȩc quid̃e
nos ꝓpossibilitate sensus nr̃i. uel etiã¬
ꝓ ur̃i auditus capacitate ddiscussimus:

Expanded text:
efficitur, quia civitas Dei est, et fons illeefficitur, quia civitas Dei est, et fons illede quo superius diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen scientiae, radiaverit, efficeris etiam et tu civitas solis, vel civitatem solis sorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non recedat liber legis de manu tua, sicut dicitur ad Jesum; et si memor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te mancipaveris, vel audiendo obtinueris, tuae portionis efficitur civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ etiã ciitas litterarũ. Oportet gͥ
omnẽ qui uult introire in partem fi¬
lioꝵ iuda transire pͥus mare salsum. uite
scilicet huius mundi undas & tur¬
bines suꝑare. & euadere om̃ia que in
hoc mundo ꝓ interto sui & lubrico ma¬
rinis fluctib comꝑant᷑: ut possit adu¬
deȩ t̾ram ꝑuenire. & ad fontẽ solis ac¬
cedere. Quis aut fons solis. uel cuius
solis: Illiuis sine dubio dequo scrip
prius euaseris mare salsum: fontem
inuenies intram iudeȩ. Quem fontẽ.:
Iuum ꝓfecto dequo dicebat iħe. Qui
aut̾ biberit de aqua quam ego dabo
ei. fiet in eo fons aque salientis in uitã
ȩt̃nam. huuis igit᷑ solis cum talem qͣ¬
lem diximꝰ inueneris fontẽ: inuenies
&. iãciuitatẽ eiꝰ. Est enĩ inqͥt ibi & eiuitas
solis. Dicit᷑ in egypto. & ciuitas solis.
Et ista ciuitas quȩ inegypto ẽ huius
solis nom̃ accep̃ quẽ pat̾ cęlestis oriri¬
iubet suꝑ bonos & malos: illa uero ci¬

Expanded text:
esse etiam civitas litterarum. Oportet igitur esse etiam civitas litterarum. Oportet igitur omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, transire prius mare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius sine dubio de quo scripprius evaseris mare salsum, fontem invenies in terra Judae. Quem fontem? Illum profecto de quo dicebat Jesus: « Qui biberit de aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Hujus igitur solis cum talem qualem diximus inveneris fontem, invenies etiam civitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civitas solis. Dicitur esse in Aegypto civitas solis; sed ista civitas solis quae in Aegypto est, hujus solis nomen accepit quem Patejubet super bonos et malos . Illa vero q
Abbreviated transcription (Latin):
Afinib aut̃ idumeȩ ẽ desertum syn.
Paulo ante diximus dedeserto syn. qd̃
temptationes significaret. & ideo neces¬
se ẽ nos transire heremũ temptationũ:
ut sic possimus ꝑuenire adhereditatẽ
filioꝵ iuda .S & ascendere nos opotet
ascensum collium acrabin. quod in¬
terpretatur scorpiones. Transeundi gͦ¬
nobis sunt & calcandi scorpiones: etiã¬
illi sine dubio deqͥb saluator dicit.
Ecce dedi uobis potestatẽ calcandi
suꝑ serpentes & scorpiones. Qui ergo
uult & desiderat ingredi inhereditatẽ
trib uidȩ. oportet eum ascendere as
censiones istas. & calcare atq euadere
bitas. & sunt inquit fines usq cades.
Cades int̾pretat᷑ scm̃ uel sanctificatio
Fines ergo uideȩ usq adscĩficationem
ꝑueniunt. S uideamus etiã qui fines
sint ex partib orientis: non quoduelim
mur unagines. Dicitur ergo aborien¬
& post hoc in parte eius nominatur
fons solis & ciuitas solis ⁊ inead̾e tribu

Expanded text:
finibus est Idumaeae desertum Sina. finibus est Idumaeae desertum Sina. Paulo ante diximus de deserto Sina quod tentationes significat; et ideo necesse est nos transire eremum tentationum, ut sic possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda; sed ascendere nos oportet ad ascensum collium Acrabin, quod interpretatur scorpionis. Transeundi nobis sunt et calcandi scorpiones illi sine dubio, de quibus Salvator dicit: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . » Qui ergo vult et desiderat ingredi haereditatem tribus Juda, oportet eum ascendere in ascensiones istas, et calcare atque evadere bulas . » Et sunt, inquit, fines usque ad Cades. Cades interpretatur sanctum vel sanctificatio. Fines ergo Judae usque ad sanctificationem perveniunt. Sed videamus etiam quae sunt fines ex partibus orientis, non quod nunc mur imagines. Dicitur ergo, ab orienet post hoc in parte ejus nominatur fons solis, et civitas, et in hac eadem tribu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena. Post tr̃ena ergo statim consequunt
fines uidee: s addesertũ inquit sẏn.
Int̾pretatur aut̾ sin tẽptationes. Post
temptationes ergo statm consequntur
fines hereditatis uidee. Occidens & ori¬
ens nominant᷑ & uicina loca ea que sup
diximus immo confinia. sed & uallis.
egy pti uicina occidentalib partib de¬
signat᷑: quȩ ẽ adeserto ad occidentem
Ab oriente uero cingunt᷑ fines mari
salso. Post hoc acollib inquit qui den¬
dunt᷑ ad occidentẽ. & inde ascenditur
aboccidente usq ad cades barnȩ. & sic
ꝑ tendit᷑ aboccidente cades. & hi sunt
fines eoꝵ ab affrico. & in de ꝑrexit usq ad
uallem egypti. Uides quomodo inocci¬
dentis partib & affricũ & egyptum no¬
minat & occasũ: sine dubio ut hȩc om̃ia
sciat sibi unusquisq euadenda ẽẽ & tran¬
seunda: ut ita demũ possit adtribum
regiam ꝑuenire. dequa dicit apłs. Cer¬
rum ẽ aut̃ quod ex iuda ortus ẽ dñs nr̃.¬

Expanded text:
terrena. Post terrena ergo statim consequuntur terrena. Post terrena ergo statim consequuntur fines Judae, sed a deserto, inquit, Sina: interpretatur autem Sina, tentationes. Post tentationes ergo consequuntur fines haereditatis Judae. Occidens et oriens nominantur, et vicina loca ea quae supra diximus imo confinia; sed et vallis Aegypti vicina occidentalibus partibus designatur, quae est a deserto ad occidentem; ab oriente vero cinguntur fines mari salso. Post hoc a collibus, inquit, qui tenduntur ad occidentem; et inde ascenditur ab occidente usque Barne, et sic pertenditur ad occidentem Cades. Et hi sunt fines eorum ab Africo; et inde perrexit usque ad vallem Aegypti. Vides quomodo in occidentis partibus, et Africum, et Aegyptum nominat, et occasum? sine dubio, ut haec omnia sciat unusquisque evadenda esse et transeunda, ut ita demum possit ad tribum regiam pervenire, de qua dicit Apostolus: Certum est quod de Juda ortus est Domin