comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Icuigaudia co nomenẽ. in
quobeatimartrris reliquiae
contenentur. Quicum magnis
uirtutibus crebro inlus tretur
inper iuribus tamen plerũq
agitata ultione Nacum ibi¬
dem quasi in imicohumani ge¬
neris suadente periura uerit.
ita ultio diuina prosequitur.
ut protinus. aut insuccessio¬
ne dãni aut inamissione proxi¬
mi aut in consumptione morbi
manifesta patescat. Nontam̃
causamremanere inultã mar¬
trr prorsus indulget. Sed nec
inibi tã ausutemerario periurat
barbarorũ cruda rusticitas De
quo negotio ista sufficiant quia
longum .ẽ singula quae deis ac¬
ta sunt. per ordinẽ memorare
um autem ad me aridius prb
ex lemouitino uenis set uir
ualde religiosus. cuia etiam inse¬
cundo uirtutum beatimartini
libro memini dũ sollicite uitam
eius perscrutarem et actionẽ
inquirere coepi qua eibidem
beatissimus inmiraculis prodi¬
disset. In honore enmbeatimas¬
trris basibicam aedificauit quã
et eius reliquiis inlustrauit.
Sicut ergo .ẽ. uerecundissimus diu

Expanded text:
cui Gaudiaco nomen est, in quo beati martyris reliquiae contenentur, qui cum magnis virtutibus crebro inlustretur, in periuribus tamen plerumque agitata ultione. Nam cum ibidem, quasi inimico humani generis suadente, periuraverit, ita ultio divina prosequitur, ut protinus aut in successione damni aut in amissione proximi aut in consumptione morbi manifesta patiscat; non tamen causam remanere inultam, martyr prorsus indulget, sed nec inibi tam ausu temerario periurat barbarorum cruda rusticitas. De quo negotio ista sufficiant, quia longum est singula quae de his acta sunt per ordinem memorare. 41. Cum autem ad me Aridius presbiter ex Lemovicino venisset, vir valde religiosus, cui etiam in secundo virtutum beati Martini libro memini, dum sollicite vitam eius perscrutarer et actionem, inquirere coepi, quae ibidem beatissimus in miraculis prodidisset; in honore enim beati martyris basilicam aedificavit, quam et eius reliquiis inlustravit. Sicut ergo est verecundissimus, diu
Abbreviated transcription (Latin):
tim. acstatimimpleta oratione. quic¬
quid aridũ quicquidcontractum
quicquid dis solutũ fuit redinte¬
gratũ ẽ mulieris incorpore ab eati
antistitis uirtute. Simili sorteet
aliusparalrticus adhoc accedens
monasteriũ ut uelũ ipsiuscancelli
aitigit. amota omni debilitatesa¬
nus absces sit. Distataut̃ aburbe
pitaua quasi stadia qua draginta

Expanded text:
tim, ac statim impleta oratione, quictim, ac statim impleta oratione, quicquid aridum, quicquid contractum, quicquid dissolutum fuit, redintegratum est mulieris in corpore a beati antistitis virtute'. Simili sorte et alius paralyticus ad hoc accedens monasterium, ut velum ipsius cancelli attigit, amota omni debilitate, sanus abscessit. Distat autem ab urbe Pectava quasi stadia quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ orationelacrimis. accelebratas
sollemni termissas ꝑcunctor abba¬
temsi aliquodibi dñs miraculum
ostendisset. Asseruitq: illecorã
qui aderant fratrib: plerumq
ibi inlumina recae cos ac debiles
integrari. Quid tam̃ nupersit
gestum in quo tibidomne quia solli¬
cite in quiris euoluã ⁊ Mulier quae¬
dã uicina locihuius paralisi humore
perculsa officio membrorumomi¬
ũ usq quaq perdiderat. Quae car¬
ruca e inposita bub: trahentib: fere¬
batur. Circumiens domos diuitum
ut in opiae suae expleret necessitatẽ
Ergodum delata adhunc locũ pau¬
mento prost̃nitur. lento conamine
accedens uelum quod scm̃tegebat
cancellũ deuoteosculaturdicens
hic tebeate confessoris ad eẽ credo
hic temortuũ suscitas se testificor
confido enim quod siuolueris poteris
me saluare acsanitatirestituerȩ
sicut quondã disruptis infernifaucib
defunctianimã reduxisti. Haec ef¬
fita genas lacrimis rigabat uber¬

Expanded text:
cum oratione lacrimis ac celebratas cum oratione lacrimis ac celebratas solemniter missas, percunctor abbatem, si aliquod ibi Dominus miraculum ostendisset. Asseruitque ille coram qui aderant fratribus, plerumque ibi inluminare caecos ac debiles integrari. 'Quid tamen nuper sit gestum, inquio, tibi, domne, quia sollicite inquiris, evolvam. Mulier quaedam vicina loci huius, paralysi humore perculsa, officio membrorum omnium usquequaque perdiderat. Quae carrucae inposita, bubus trahentibus, ferebatur, circumiens domos divitum, ut inopiae suae expleret necessitatem. Ergo dum delata ad hunc locum pavimento prosternitur, lento conamine accedens, velum quod sanctum tegebat cancellum devote osculatur, dicens: „Hic te, beate confessor, adesse credo, hic te mortuum suscitasse testificor. Confido enim, quod, si volueris, poteris me salvare ac sanitati restituere, sicut quondam, disruptis inferni faucibus, defuncti animam reduxisti". Haec effata, genas lacrimis rigabat uber
Abbreviated transcription (Latin):
et nauicellã meã tibi cõmendo Int̃
hoc recubantes innaue. omnes con¬
dormiuimus. Mane excitans me
cũ puricellis quos mecũ habebam
inuenimus nos ante portã treuericã
nescientes quomodo uenis semus qui
nos adhuc mectis credebamus con¬
sistere. Quaratione aut nauigatũ ẽ
aut uolatũ sola commendationẽbea¬
timartini nec fluuiũ sensimus. Et
mosellaetumescentesundas naufra¬
gas euitamus. Et quodsatis ẽ inter
saxa noctur notempore p̃terimus in¬
colomes. Non nautauigile. non uen¬
toflante non remoducente.
empore post habito cumusꝙ pictuo
accessis semus urbem. libuit gratia
tantũ orationis monasterium locoti¬
giacensimadire. Quo congregata
monachorum caterua locaueratur
beatus Ibienim mortuũ primũ suscitas¬
selegitur. Et exillo a depiscopatum
ductus scribitur. Ergodesideratũ
ego expetens locũ prosternor ad
cancellosanguli inquo dr̃ de functi
sp̃mre duxisse. Post effusi suero

Expanded text:
et navicellam meam tibi conmendo". Inter et navicellam meam tibi conmendo". Inter hoc recubantes in nave, omnes condormivimus. Mane excitans me cum puricellis quos mecum habebam, invenimus nos ante portam Trevericam, nescientes, quomodo venissemus, qui nos adhuc Mettis credebamus consistere; qua ratione aut navigatum est aut volatum; sola conmendatione beati Martini nec fluvium sensimus et Mosellae tumescentes undas naufragas evitamus, et, quod satis est, inter saxa nocturno tempore praeterimus incolomes, non nauta vigile, non vento flante, non remo ducente'. Tempore post habito, cum usque Pectavam accessissemus urbem, libuit gratia tantum orationis monasterium Locotigiacensim adire, quo congregata monachorum caterva locaverat vir beatus. Ibi enim mortuum primum suscitasse legitur, et ex illo ad episcopatum ductus scribitur. Ergo desideratum ego expetens locum, prosternor ad cancellos anguli, in quo dicitur defuncti spiritum reduxisse. Post effusis vero
Abbreviated transcription (Latin):
dueniente aut̃ festabeati nonni¬
chiusnãneticorũ pontifex ad ba¬
silicã scĩ aduenit. exhibens secũ puerũ
membris debilẽ nominebaudegisilum
Celebrataigitur sollemnia scĩ hunc
tib claudius quidã excan¬
cellariis nr̃is regalib: a febre corripitꝰ
Cũq cibum potũq nimia opp̃ssus febre
exhorruis set nobis quae patiebatur
quaestus ẽ. Delutũq puluerem qđ
descõbeatis epulchro prosaluatione
leuauimus ut hausit mox conp̃ssafe¬
bresanatus ẽ
enerabilis ueroagnespictaua¬
rũ scimonialiũ abbatissarelatũ
sibi abipso cui contigit treuerico negotu¬
tore . remmira culi prouenis se sicretulit.
depictauis. Dicit mihi. si aliquando
adbasili cãbeatim artinituronis oc
currissem. Dixi. Quod quomodo
in austria ambularem. sic ibi me p̃sen¬
tassem. Dicit mihi. Qualebenefici¬
um domnimartinisenserat. Dũme¬
tis salem negotiasset. Et ad pontẽ
mectis adplicuis set dicit. Domne
martine meet puricellos quos habeo

Expanded text:
dveniente autem festa beati, Nonnichius Namneticorum pontifex ad basilicam sancti advenit, exhibens secum puerum membris debilem nomine Baudegisillum. Celebrata igitur solemnia sancti, hunctibus, Claudius quidam ex cancellariis regalibus a febre corripitur. Cumque cibum potumque nimia oppressus febre exhorruisset, nobis quae patiebatur quaestus est, delutumque pulverem, quod de sancto beati sepulchro pro salvatione levavimus, ut hausit, mox conpressa febre, sanatus est. 29. Venerabilis vero Agnes Pectavarum sanctimonialium abbatissa relatum sibi ab ipso cut contigit Treverico negottore, rem miraculi provenisse, sic retulit:De Pictavis. Dixit mihi si aliquando ad basilicam beati Martini Turonis occurrissem. Dixi, quod, quomodo in Austria ambularem, sic ibi me praesentassem. Dicit mihi, quale beneficium domni Martini senserat. Dum Mettis salem negotiasset et ad pontem Mettis adplicuisset, dicit: „Domne Martine, me et puricellos quos haben
Abbreviated transcription (Latin):
super domꝰecclesia euento inpellen
tecadebant : sed illedepuluerebeati
sepulchrisecũhabens eleuatũ chrrs¬
mariũ contraignẽ exortus subitouen¬
tus uento illi contrarius flãmastec¬
toecclesi astico defendentes: aliape¬
pulit in parte. et sic domus ecđbata ẽ
Cumaut̃ puer eius inualitudi¬
nea cerbissima febreexustusi aceret
in lectulo et iã quasi exanimis habe¬
retur : ut dehocpuluere delutopor¬
rexit infirmo protinus fugata febre
puerconualuit delabore. sed ad
basilicã scĩredeamus

Expanded text:
super domum ecclesiae, impellente super domum ecclesiae, impellente vento, cadebant. Sed ille de pulvere beati sepulcri secum habens, elevato chrismario contra ignem, exortus subito ventus vento illi contrarius, flammas a tecto ecclesiastico defendens, aliam pepulit in partem, et sic domus ecclesiae lCum autem puer ejus in valetudine acerbissima febre exustus jaceret in lectulo, et jam quasi exanimis haberetur; ut de hoc pulvere diluto porrexit infirmo, protinus fugata febre puer convaluit de labore. Sed ad basilicam Sancti redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
et a sinotuo potũ. nec mihilabor ẽ
ut iterũ hauriã. tantũ uoluntastua
fiat quiiter ꝑgens necessitatempa¬
teris. Et posito uasculo dedit asi noilli
bibere. Quaeiterũ haustã aquam
impleto uasculo. reuertebatur aduil¬
lam. Quã prosequens sc̃sait : reddãti¬
bi promercedebenefium. quia ada¬
quastia sinũ meũ. Et positis genibus in
terra. orauit ad dñm udoco illi fon¬
tis ostenderet uenã : Acstatim con¬
sũmata oratione disrupta terra
fontẽ inmensum . populis admiran¬
tib: patefecit . quiusq hodiebenefi¬
ciũ p̃bet hominib: cõmanentib: in
a groillo In huiusenim fontis ore
e lapis intestimoniũ quiuestigium re¬
tinet a sellullius. superquẽ sc̃ssedit
antistitis¬
ec illud silere puto quod hoc
tempore cumplato episcopatũ picta
ue urbis adeptus ẽ. uirtus scĩ fuit os¬
tensa. Domus adiuncta ecclesiasti¬
caedomui. incendiomaximocrema¬
batur. Acscintilla ecũ carbonibus

Expanded text:
'et asino tuo potum, nec mihi labor est, 'et asino tuo potum, nec mihi labor est, ut iterum hauriam. Tantum voluntas tua fiat, qui iter pergens necessitatem pateris'. Et posito vasculo, dedit asino illi bibere. Quae, iterum haustam aquam, impleto vasculo, revertebatur ad villam. Quam prosequens sanctus, ait: 'Reddam tibi pro mercede beneficium, quia adaquasti asinum meum'. Et, positis genibus in terra, oravit ad Dominum, ut loco illi fontis ostenderet venam. Ac statim consummata oratione, disrupta terra, fontem inmensum populis admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus conmanentibus in agro illo. In huius enim fontis ore t lapis in testimonium, qui vestigium retenet aselli illius, super quem sanctus sedit antistisec illud silere puto, quod hoc tevae urbis adeptus est, virtus Sancti fuit ostensa. Domus adjuncta ecclesiasticae domui incendio maximo cremabatur, ac scintillae cum carbonibus
Abbreviated transcription (Latin):
Exinde egressi sanc tonicũ terretu¬
rium in gressisumus. Cũq inquodã
conuuio debeatimartiniuirtutibus
fabularemur. haec mihiunus etiuib:
ad firmantib aliis uera eẽ fideliter
retulit. Naiogialo uilla ẽ in hocter¬
returiosita ad quã cũ sc̃smartinusad¬
huc suꝑstis incorpore a diret. obuiũ
habuit uirũ. ex hibentẽ a quã cumuas¬
culo Erat enimpoteus ille de quohaet
exbibebat situs inuallae quasimille
passus auilla ex eo incola ehaustã
deferebant a quã Tuncait uir dĩ
homini a quã ferenti : Quae sodilec¬
tissime continemanũ tuã et huic
a selloquem sedeo paululumaquae
adbibendũ indulge : quiait si ne¬
cessariũ ducisanimaltuũ ad aqua¬
re. accead poteũ et hauriens dabis
ei. Nãego quod cũ labores deculiñ
p̃bebo Et haec dicens p̃teriit Quo
discedente ueniens mulier. Et ipsa
deferensa quã inulnã dixit eisimi¬
literuir dĩ. Quae acsirebeccaquon¬
dã audiens nuntiũ dĩ et tibi pbeoait

Expanded text:
Exinde egressi, Sanctonicum terreturium ingressi sumus. Cumque in quodam convivio de beati Martini virtutibus fabularemur, haec mihi unus e civibus, adfirmantibus aliis vera esse, fideliter retulit. Naiogialo villa est in hoc terreturio sita, ad quam cum sanctus Martinus adhuc superstes in corpore adiret, obvium habuit virum exhibentem aquam cum vasculo. Erat enim puteus ille, de quo haec exhibebat, situs in valle quasi mille passus a villa, ex eo incolae haustam deferebant aquam. Tunc ait vir Dei homini aquam ferenti: 'Quaeso, dilectissime, contene manum tuam et huic asello, quem sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge'. Qui ait: 'Si necessarium ducis animal tuum adaquare, accede ad puteum et hauriens dabis ei. Nam ego quod cum labore detuli non praebebo'. Et haec dicens, praeteriit. Quo discedente, veniens mulier et ipsa deferens aquam in ulnam; dixit ei similiter vir Dei. Quae acsi Rebecca condam audiens nuntium Dei: 'Et tibi praebeo', ait,
Abbreviated transcription (Latin):
deberti regis a direp̃sentiam Per¬
gentib quoq: nobisiterperpagum
remensemad gressisumus : repe¬
rimusq: hominẽ quendã qui nobis
relatusuo pate factũ carcerem hu¬
iusurbis inquo inter reliquos uine¬
tos huius famulus tenebatur mar¬
tine uirtute fuisse. uinctosq aber¬
gastulo absolutos liberos abscessis¬
se. Eratenim huius modicarcer ut
superstruẽ tignorũ axes ualidi super¬
positi pulpitarentur. Ac desuperqui
codẽ opp̃meret. insignes fuerant la¬
pidescollocati Nihilminus et ostiũ
carceris sero ferrominuta obducto
clauepes sulo obserabatur. sed uir¬
tus antistitis ut ipserelator asseruit.
catenasconfregit. et trabem quae
uinctorum coartabat pedesa peruit
acnecreserato ostiohomines paera sub¬
leuatos foristecto patente produxit
dicens ego summartinus miles xp̃iab
solutor uester. abscedite cũ pace. et
abite securi: sed cũ nos ad regẽ acceden¬
tes huuisuirtutis diffamaremus tinra¬

Expanded text:
deberti regis adiredeberti regis adiregentibus quoque nobis, iter per pagum Remensem adgressi sumus, repperimusque hominem quendam, qui nobis relatu suo, patefactum carcerem huius orbis, in quo inter reliquos vinctos huius famulus tenebatur, Martini virtute fuisse, vinctosque ab ergastulo absolutes liberos abscessisse. Erat enim huiusmodi carcer, ut super struem tignorum axes validi superpositi pulpitarentur, ac desuper, qui eosdem obpremerent, insignes fuerant lapides collocati. Nihil minus et ostium carceris, sera ferro munita, obducto clave pessulo obserabatur; sed virtus antistitis, ut ipse relator asseruit, catenas confregit et trabem, quae vinctorum coartabat pedes, aperuit ac, nec reserato ostio, homines per aera sublevatos foris tecto patente produxit, dicens: 'Ego sum Martinus, miles Christi, absolutor vester. Abscedite cum pace et abite securi!' Sed cum nos ad regem accedentes huius virtutis diffamaremus mira
Abbreviated transcription (Latin):
illuminataq: discessit. Sed et cha¬
rimundus exbricillonnodebilis ue¬
niens uirtutebeatiantis titis redin¬
tegratus . ẽ.¬
n huius etiã solemnitatis uirtute
nonnulli. cooperante xp̃i gratia
p̃senserunt. Naleo domundus cae¬
cus post septẽ annis. Dõnitta post
tres: et tresinsuꝑ aliicaeci. in hacfes¬
tiuitate. uisũꝑ opẽbeatiantistitis
receperunt: inergumini. pleriq
mundati sunt. XXU DEPUII¬
eonis prbinr̃i uernacula cũa
uillulã urbi proximã parentib:
ulnis deportata secessisset uifebrs
obp̃mituret dieacnocte ualdein mor¬
tis discrimine cernitur: Quã uideis
prbexanima riuiolentia morbi
um cellula einqua aedituusqui¬
escebat. uirũ suscitarenequiuit
Cũq basilicã scamingredinonua¬
leret corã absida sepulchri fudi
orationẽ Collegitq parũ ꝑdepil¬
uere terreno quod secũ fide plenꝰ
euexit. Eumq dilutũ nt puelludꝰ
adbibendũ protulit. protinus fe¬
bris abscessit

Expanded text:
illuminataque discessit. Sed et Chailluminataque discessit. Sed et Charimundus, ex Bricilonno debilis veniens, virtute beati Antistitis redintegratus est.n huius etiam solemnitatis virtute nonnulli, cooperante Christi gratia, persenserunt. Nam Leodomundus caecus post septem annis, Domnitta post tres et tres insuper alii caeci in hac festivitate visum per opem beati antistitis receperunt; inergumini plerique mundati sunt. 25. Leoneri nostri vernacula, cum ad villulam urbi proximam parentibus· ulnis deportata secessisset, vi febris obpremitur et die ac nocte valde in mortis dispresbyter exanimari violentia morbi, um cellulae, in qua aedituus quiescebat, virum suscitare nequivit. Cumque basilicam sanctam ingredi non valeret, coram absida sepulcri fudit orationem, collegitque parumper de pulvere terreno, quod secum fide plenus evexit, eumque dilutum, ut puellulae ad bibendum protulit, protinus febris abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
reco epit acdicere. Quid nosperse¬
queris scaẽ quid noscruciasserue
dĩ  tunchospesillequiuenerat.
accepto calice paululũ uinideuase
illo auferens frustã benedicti panis
effractam posuitineo. Quod ubimuli¬
er illa quae debacchabat accepit.
mox cum sanguine eiecto daemonio
saluata .ẽ. Alia in eolo comulier quae
diua frigoris ae grotabat. accepto ab
hacbene dictione modico. ut sumpsit
mere coepit ac membris omnib: disti¬
tui. Vociferare etiã et sibimortem
inminere testabatur. Interea con¬
currentib uicinis adspectaculũtale
ipse interuoces et ululatus contractus
neruis. debilitatur ad integre. Et non
solumeiusus aurium denegatur. ue¬
rum etiã etipsum lumen caruit ocu¬
lorũ. Post quindecim uero annos
dũ in hac infelicita te degeret. adfes¬
tiuitatẽ scĩ martiniueniens. solidatis
membris oculisq receptis abscessit
ermegundis ande cauensis
ciuis uiciincolacro uiensis. contracta
accaeta in hac festiuitate directa

Expanded text:
re coepit ac dicere: 'Quid nos persere coepit ac dicere: 'Quid nos persequeris, sanctae? Quid nos crucias, serve Dei?' Tunc hospes ille qui venerat, accepto calice, paululum vini de vase illo auferens, frustram benedicti panis effractam posuit in eo. Quod ubi mulier illa quae debacchabat accepit, mox cum sanguine eiecto daemonio salvata est. Alia in eo loco mulier, quae diu a frigoris ahac benedictione modico, mox ut sumpsit,mere coepit, ac membris omnibus destitui, vociferari etiam, et sibi mortem imminere testabatur. Interea concurrentibus vicinis ad spectaculum tale, ipse inter voces et ululatus, contractis nervis, debilitatur ad integrum; et non solum ei usus aurium denegatur, verumetiam et ipso lumine caruit oculorum. Post quindecim vero annos dum in hac infelicitate degeret, ad festivitatem sancti Martini adveniens, solidatis membris, oculisque receptis, abscessitErmegundis, Andecavensis civis, vici incola Croviensis, contracta ac caeca, in hac festivitate directa,
Abbreviated transcription (Latin):
dente febrecaecatus .ẽ. sed adsupio¬
remfestiuitatẽ ueniens directis
membris lumentamenadhucdem p¬
to discessit. sed cũ adhanciterum re¬
gressus fuis set sollẽnitatẽ exemp¬
tis tenebris luminidatus exoritur
nhac etiã festiuitate et leudardus
seruus eu merii. naneniti ciurbis
dia coni. cũ ꝑsex annos caecitatis fuis set
catena constrictus adbasilicã accedens
uirtutebeati confessoris inluminatus ẽ
Peruisionẽ enim somni ad monitus
fuerat ut huius sci auxilia flagita¬
ret antistitis.
uidã deciuib turonicisdũ ad
regisoccur sumproperaret.
uascumuino unũq panẽsid sepulchrũ
una mansurũ noctede posuit. ut scili¬
cet in itinere positus. hochaberet salu¬
tisp̃sidiũ. Quae ex inde ad sumpta
iter carperecoepit. factũ ẽ aut̃ ut
metatũ requirens. hominiscuiusdã
ingrederetur hospitium. De posi¬
tisq: sarcinis mulier quaehabebat
spminmundum. beatimartiniad¬
uentum. uocib in mensis ad nuntia¬

Expanded text:
dente febre, caecatus est; sed ad superiodente febre, caecatus est; sed ad superiorem festivitatem veniens, directis membris, lumen tamen adhuc dempto, discessit. Sed cum ad hanc iterum regressus fuisset solemnitatem, exemptis tenebris, lumini datus exoritur. 20. In hac etiam festivitate et Leudardus, servus Eumerii Namnetici urbis diaconi, cum per sex annos caecitatis fuisset catena constrictus, ad basilicam accedens, virtute beati confessoris inluminatus est. Per visionem enim somnii admonitus fuerat, ut huius sancti auxilia flagitaret antistitis. uidam de civibus Turonicis, dum ad regis occursum properaret, vas cum vino unumque panem ad sepulchrum una mansurum nocte deposuit, ut scilicet in itinere positus hoc haberet salutis praesidium. Quae exinde adsumpta, iter carpere coepit. Factum est autem, ut metatum requirens, hominis cuiusdam ingrederetur hospitium, depositisque sarcinis, mulier, quae habebat spiritum inmundum, beati Martini adventum vocibus inmensis adnuntia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ reliquis infantib: ludũinplattis
exercens ut aetas illa patitur. his
illucq discurreret. subito cõmes
cũ impetuuentus et puluerẽ eleus
oculos infantisimpleuit. quicũ ab¬
et recipietui sum pueriste. Nec mo¬
puella uiliogundis uocabu¬
lo simili conditione caecatur. Dũ
enimcũ reliquis puellulis prostra¬
tas uilla eludũ exercendo discur¬
reret. uentiui olentia puluereele¬
uato oppleuit oculos eius. Quae
statim dolorib: uexata petuit pa¬
rentes suos ut eã ad basilicã scimar¬
tinideducerent. Quo facto proti
nus ut orationẽ proea fuderunt
inluminata .ẽ. Nobis quoq: egre¬
dientib: desc̃ĩs missarũ sollemnib:
occurrerunt simul p̃fatus puer
atq puelladicentes schora ipsalu¬
menuirtutebeati antistitis recepis¬
se. Quod nobis magnũ p̃stetit gau¬
dium credentib: quod nosuirtus
beaticonfessoris sit uisita redignata
itoueus aut̃ quidã ex infan¬
tiasua membris debilis acce¬

Expanded text:
cum reliquis infantibus ludum in platea cum reliquis infantibus ludum in platea exercens, ut aetas illa patitur, huc illucque discurreret, subito commotus cum impetu ventus, et pulverem elevans, oculos infantis implevit. Qui cum a cet recipiet visum puer iste. Nec mopuella, Viliogundis vocabulo, simili conditione caecatur. Dum enim cum reliquis puellulis per stratas villae ludum exercendo discurreret, venti violentia pulvis elevatus opplevit oculos ejus. Quae statim doloribus vexata, petiit parentes suos, ut eam ad basilicam sancti Martini dedunus ut orationem pro ea fuderunt, inluminata est. Nobis quoque egredientibus de sanctis missarum solemnibus occurrerunt simul praefatus puer atque puella, dicentes, se hora ipsa lumen virtute beati antistitis recepisse. Quod nobis magnum praestetit gaudium credentibus, quod nos virtus beati confessoris sit visitare dignata. 19. Litoveus autem quidam ex infantia sua membris debilis, acce
Abbreviated transcription (Latin):
minicaere surrectionis ius sit eum
iudex ipse inulteri ore ligeris fluui
litus in alia retrudicustodia. Duce¬
batur igitur. non solũ catenis colla
reuinctus uerũetiã post tergũ ma¬
nib: conligatis. Cũq adripã nomi¬
natiamnis aduenissent et nauigi
um quodtransi redeberent p̃stola¬
rentur atq: ille scĩmartimauxiliũ
incessabiliter flagita ret uisume
repente custodib quasi abaliquo
capite uerberati fuissent. proan
interrãruunt. accatena e quae
uinctũ tenebant hominẽ confras¬
tae sunt. laxata e uero corrigue
demanu soluuntur. ipsea ut̃ libeni
sesentiens decũbentib: adhuc solobs¬
minib: secessit ab eis et sgȩ ec desa
apud pecta uensi murbem uinca
abergaustulo carcerali fuis sere¬
lutos quod ambigeri non potest u
utriusq confessorisuirtus utrĩq
leudoualdus seruus cunusdi
baudeleifideuicoande cauensicu
crouio antiquitas nom enindidit
post quã renatus ex aqua etspũsco

Expanded text:
minicae resurrectionis, iussit eum minicae resurrectionis, iussit eum iudex ipse in ulteriorem Ligeris fluvii litus in alia retrudi custodia. Ducebatur igitur non solum catenis colla revinctus, verum etiam post tergum manibus conligatis; cumque ad ripam nominati amnis adveum quo transire deberent praestolarentur, atque ille sancti Martini auxilium incessabiliter flagitaret, visum est repente custodibus, quasi ab aliquo capite verberati fuissent. Protinusque in terram ruunt, ac catenae quae vinctum tenebant hominem confractae sunt, laxatae vero corrigiae de manibus solvuntur. Ipse autem liberum se sentiens, decumbentibus adhuc solo hominibus, secessit ab eis, et sanctae ecclesiae apud Pictavensem urbem vinctos ab ergastulo carcerali fuisse resolutos. Quod ambigi non potest, quia unius Confessoris virtus utramque Leudovaldus, servus cujusdam Baudeleifi, de vico Andegavensi, cui Crovio antiquitas nomen indidit; postquam renatus ex aqua et Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
congregauit. Exquib: cũ iamampli¬
us quã ducentas caeraelibras ad gre¬
gatas haberet . rumor hostilitatis
obortus ẽ At ille neuotũ suũ peri¬
recerneret. cerã fossahumooperuit.
Pacequoq reddita dia conũ nr̃m
ut eam peteret arcessiuit. Erat
tunc cũ eopuer quirenũ grauis simũ
perferebat dolorem. Qui accedens
aduirũ et cognoscens abore eius quae
gesta fuerant ceraquaeterralate¬
bat de tegiiubet. Pueruero quido¬
lorẽquem diximus patiebatur. ac¬
cepto sarculo ut terrã foderet. Ait
situ propitius esscẽ martine ad hoc
munus hominis huius aspiciendum:
contingat uirtustua renes meos. et
sis mihisaluscũ hanc detexerocerã
Et ꝑcutiens sarculo terrã sonuit os¬
siculumrenũ eius. et statimomnis
dolor ablatus ẽ. Et sic incolomis
cũ hac cerabeata eba silica e p̃sentatus ẽ¬
omoquidã urbisturonicae
iudiciculpabilis extitit quẽ
inuincula conpactũ. custodire p̃ce¬
pit. Aduenientib: aut̃ dieb: sc̃is do¬

Expanded text:
congregavit Ex quibus cum iam amplicongregavit Ex quibus cum iam amplius quam ducentas cerae libras adgregatas haberet, rumor hostilitatis obortus est. At ille, ne votum suum perire cerneret, ceram fossa humo operuit. Pace quoque reddita, diaconum nostrum, ut eam peteret, arcessivit. Erat tunc cum eo puer, qui renum gravissimum perferebat dolorem. Qui accedens ad virum et cognoscens ab ore eius quae gesta fuerant, cera quae terra latebat detegi iubet. Puer vero, qui dolorem, quem diximus, patiebatur, accepto sarculo ut terram foderet, ait: 'Si tu propitius es, sancte Martine, ad hoc munus hominis huius aspiciendum, contingat virtus tua renes meos, et sis mihi salus, cum hanc detexero ceram'. Et percutiens sarculo terram, sonuit ossiculum renum eius, et statim omnis dolor ablatus est; et sic incolomis cum hac cera beatae basilicae praesentatus esquidam urbis Turonicae iudici culpabilis extetit, quem in vincula conpactum custodire praccepit. Advenientibus autem diebus sanctis do
Abbreviated transcription (Latin):
Quinecmora innauipositum. quia
altera cuectione non poterat. An
Aedes sc̃i id ẽ foris sepulchrũ filium
dous exposuit. Quiperdies aliquos
orationiuacans. et scĩ auxiliũ poscens
amota debilitate. sanita tirestituitur
mocael estis nomine cuimulta erant
apium aluearia. Ex quib: cũ examen
egres sum alta conscendens longa con¬
peteret . et ille sequens nullũ prorsus
capiendi obtineret effectũ prostratus
solo scimartiniinuocait nomendicens
si uirtus tuabeatissi meconfessorhoc
ex amenretinere uoluerit. Eumq: di¬
tionimeae reddiderit. qua e in poste¬
rũ ex eo procreata fuerint. melusibus
meis sumã. Cerã uero aduminaria
ba silicae tuae. cum omni solidita te diri¬
gã: haec effatus cum adhucterrae
decũberet. statim ex amenapium su¬
perunã arbusculã qua e uiroerat proxi¬
madecidit et insedit . Collectũq et in
aluea rere conditũ : domidetulit. De
quo infraduos aut tresannos multa

Expanded text:
Qui nec mora in navi positum, quia vehi Qui nec mora in navi positum, quia vehi altera evectione non poterat, ante pedes Sancti, id est, foris sepulcrum, filium devotus exposuit. Qui per dies aliquot orationi vacans, et Sancti auxilium poscens, amota debilitate sanitati restituitur, mo, Coelestis nomine, cui multa 1124 erant apum alvearia: ex quibus cum examen egressum alta conscendens longe competetet, et ille sequens, nullum prorsus suscipiendi obtineret effectum, prostratus solo sancti Martini invocat nomen, dicens: Si virtus tua, beatissime Confessor, hoc examen retinere voluerit, eumque ditioni meae reddiderit, quae in posterum ex eo procreata fuerint, mel usibus meis sumam, ceram vero ad luminaria basilicae tuae cum omni soliditate diregam'. Haec effatus, cum adhuc terrae decumberet, statim examen apium super unam arbusculam, quae viro erat proxima, decidit et insedit, collectumque et in alveare reconditum domi detulit. De quo infra duos aut tres annos multa
Abbreviated transcription (Latin):
tininomeninuocaret. Oxada noci
dominicacoeperunt oculieius a do¬
reconpungi. Tuncilla prostrata con
scõaltare. erumpente sanguinelo
recepit Verũ tamen reliquia e
in ipsolo cobeatissimorũ a postolo¬
tũ id ẽ. petriet paulihabentur
sed haec asserebat uirtute s escĩ an¬
tistitis fuissesanatũ. Verum tam̃
fides nrã retinet inmultorũ scor̃
uirtutib unum dñĩoperari
Et nec illos disiunctos uirtutibus.
quoscaeloparesmiraculis. dñs
aequales red dit interris.
charius audisi odorensis urbis
ontifex ad fuit. quidã manũ aridã
ontractãq detulit. sed post diem
aertũ festiuitatis redinte gratã domũ
reportauit.
audegisilus quidã exande ca¬
uensi s urbis terreturiobaudul¬
fifilius uicigeniensis incoladũ
humoris sae uiliculos auciatur debili¬
etuis occubuit.: Ipsecũ a patre paupe
sineoperis beneficio pasceretur.
ut basilicae scĩmartiniliminaoscula
patremlacrimis obortis efflagi

Expanded text:
Martini nomen invocaret, quadam nocte Martini nomen invocaret, quadam nocte dominica coeperunt oculi eius a dolore conpungi. Tunc illa prostrata coram sancto altare, erumpente sanguine, lumen recepit. Verumtamen reliquiac in ipso loco beatissimorum apostolorum, id est Petri et Pauli, habentur; sed haec asserebat virtute sancti antistitis fuisse sanatam. Verumtamen fides nostra retenet, in multorum sanctorum virtutibus unum Dominum operari, et nec illos disiunctos virtquos coelo pares, miraculis Dominus aequales reddit in terris. charius Antissiodorensis urbis pontifex adfuit, quidam manum aridam contractamque detulit, sed post diem tertium festivitatis, redintegratam domi reportavit.  debili. Baudegisilus quidam ex Andegavensis urbis territorio, Baudulfi filius, vici Geinensis incola, dum humoris saevi jaculo sauciatur, debilitatus occubuit. Isque cum a patre paupere sine operis beneficio pasceretur, ut basilicae sancti Martini limina oscularetur , patrem lacrymis obortis efflagitat.
Abbreviated transcription (Latin):
terat possideã infuturo. Consen¬
sit muliers apiens. uiri prudentis con¬
silio Necmora proceditur adbasi¬
licã sci fusaq oratione inuitat abbatẽ
secum accedere. Quo accedente.
tradidit eiomnem posses sionem su
dicens. sint haec omnia penes scĩman¬
tiniditione quae habere uideor. et
hoc tantum exindeutar ut dehisdun¬
uixero alar. Consignatisq reb coc
git abbatẽ maner eibi. Mirũ dictu
postxXX ut diximus annorũ curriu¬
la in ipsa qua ressuas basilicae trio¬
dit nocte cognouit uxorem suam
Quae concipiens. peperit filium
sed et de inceps alios habuit. qui
non refragauit acceptis filuspnts¬
sionẽhomo ille sedeis alia locatrl¬
ens quae primũ s cõlargitus fite
confirmauit.
pud turnacensim uero cinon¬
niciterretoriiuillã quaeno
in ipsius scã ebasilica editionibus to¬
netur mulier quaedã diuturmos
citatedetenta et senio p̃grauata ao
oratorium uilla eipsius residens . do
stipemqua ereret ac. assidue scin

Expanded text:
tero possedeam in futuro'. Consentero possedeam in futuro'. Consensit mulier sapiens viri prudentis consilio. Nec mora, proceditur ad basilicam sancti, fusaquc oratione, invitat abbatem secum domi accedere. Quo accedente, tradidit ei omnem possessionem suam, dicens: 'Sint haec omnia penes sancti Martini ditione quae habere videor, et hoc tantum exinde utar, ut de his, dugit abbatem manere ibi. Mirum dictu! post triginta, ut diximus, annorum curricula, in ipsa qua res suas basilicae tradidit nocte cognovit uxorem suam, quae concipiens peperit fiSed et deinceps alios habuit, quodnon refragavit, acceptis filiis, promissionem homo ille, sed eis alia loca tribuens, quae primum sancto largitus fuerat confirmavit. pud Turnacensim vero Cenomanici terreturii villam, quae nunc in ipsius sanctae basilicae ditionibus retenetur, mulier quaedam diuturna caecitate detenta et senio praegravata, ad oratorium villae ipsius resedens, dum stipem quaereret ac assidue sancti
Abbreviated transcription (Latin):
censere. Tunc cũ saepius uerbis incre¬
pare tur suꝑhancbeatiuiri patenã
quã nobiscũ eẽ diximus aquã fudit ip¬
sãq: oretransponit. mox sensui suo
redditus opus officiis agatius quã con¬
sueuerat expedibat̃.¬
Ced quid mirũ sisensa aduersitate
turbata reddat hominib quisae¬
pius sterilitatẽ in fecunditate conuer¬
tit : Blidericus quidã carnoteniter¬
retoriiciuis accepta uxore. ut donodĩ
procreationis suae proledita retur
orabat. sed nihilex ea germinis me¬
rebatur accipere. Tricesimus et enĩ
annus curriculum expedierat. Vxo¬
re sterili permanente . cumuir salu¬
berrime proanimae commodum trac¬
tans. ait uxori . eccescłm quodutimur
preteriens . ẽ. et nulla inter nos subo¬
lis gignitur quinobis deficientib: con¬
gestum laboris nr̃i debeat possidere
Accedã in quit adba silicã sc̃martini
et eã faciã heredẽ mihi. ut liberis ab¬
negatis ułcũ eandẽ quaehaberepo¬

Expanded text:
censere. Tunc cum saepius verbis increcensere. Tunc cum saepius verbis increparetur, super hanc beati viri patenam, quam nobiscum esse diximus, aquam fudit, ipsamque ore transponit. Mox sensui suo redditus, opus officii sagatius, quam consueverat, expedibat.ed quid mirum, si sensa adversitate turbata reddat hominibus, qui saepius sterilitatem in fecunditate convertit? Blidericus quidam Carnoteni terretorii civis, accepta uxore, ut dono Dei procreationis suae prole ditaretur, orabat; sed nihil ex ea germinis merebatur accipere. Tricisimus etenim annus curriculum expedierat, uxore sterili permanente, cum vir, saluberrime pro animae commodum tractans, ait uxori: 'Ecce saeculum, quod utimur, praeteriens est, et nulla inter nos subolis gignitur, qui, nobis deficientibus, congestum laboris nostri debeat possedere. Accedam', inquit, 'ad basilicam sancti Martini et eam faciam heredem mihi, ut, liberis abnegatis, vel cum eadem quae habere po
Abbreviated transcription (Latin):
ibis uspicere miracula qua sa epius
urbs propriab abet experta Nam
postduũ aut erummen suũ curr¬
.la lit teras eiusaccepi inquib: indi¬
quit dresparaliticos contracuse
facta oratione meruer . Et amplius
quã duo decĩ a febrefrigoritica depul
licet da gobaldus et laicus
theodorus disinteriam cũ febrepa
rant ut non aliter nisimanib: ali¬
orum cũ digestionibus nec essitas
aduenis set abstratu subleuaren¬
tur : sed desepulchripuluerehausto
peratoristhesauro detulisse. Dequa
super frigoriticos uirtus saepepro¬
cedit. Namin accentu febriumquis
positus. quicũ tremore fieri solet ad
uenerit deea aquahauserit. mox
sanatur. E apud conda tensimui¬
cũ alia aeq: patena a scõ ex hibita me¬
tallo cristallina similẽ infirmis
beneficiũ p̃bens. si fideliter expeta¬
tur. Bodilo unus denotariis nr̃is
cũ stomachilas situdine animotur¬
batuserat. Itaut nec scribere iuxta
consuetudinem nec excipere. et
quae eidictabantur uix poterat re¬

Expanded text:
ibi suscipere miracula quae saepius urbs propria habet experta. Nam post duorum aut trium mensium curricula, litteras ejus accepi, in quibus indicavit tres paralyticos contractis facta oratione meruerunt, et amplius quam duodecim a febre frigoritica detenti, depulslicet Dagobaldus, et laicus Theodorus, dysenteriam cum febre parant, ut non aliter nisi manibus 1121 aliorum, cum digestionis necessitas advenisset, e strato sublevarentur. Sed de sepulcri pulvere hausto,peratoris thesauro detulisse, de qua super frigoriticos virtus saepe procedit. Nam in accessu febrium quis positus, qui cum venerit, de ea aqua hauserit, mox sanatur. Est et apud Condatensim vicum alia aeque patena a sancto exhibita metallocristallina, similem infirmis beneficium praebens, si fideliter expetatur. Bodilo unus de notariis nostris cum stomachi lassitudine animo turbatus erat, ita ut nec scribere iuxta consuetudinem nec excipere, et quae ei dictabantur vix poterat re
Abbreviated transcription (Latin):
disiungor. Egressus quoq rex
cũ remquaeacta fuerat didicissẽ
tanto furore contra puerum t̃
accensus ut ei manus uelit absdit¬
re si a suis prohibutus non fuis sec
Dicentib tum p̃terea famulis
noli orexiudiciodĩtuã adiunge¬
reultionem. Ne forte inturiam
quã minaris puero interetor¬
queas. Tunc ille conpunctus cor¬
e ingressus basilicã prostratusco¬
amaltare scõ. cumla crimis pcẽ
sudit addñm. Nec ante a pauimen¬
psurrexit quã flumenoculorum
inius paginã delictideleret . quo a
inculo quonexus fuerat absoluto
ł in basilicã ingresso. rexeleuatur
solo. et sic recipiens in colomemfa¬
ulum. palatiũ repetiuit. Testaba¬
r aut̃ maior p̃fatus haec se abip¬
sregis relatione sicut actũ narra¬
umuscognouisse. sic enimgloriosus
intifex suã inlustrat orbẽmiracu
ut de cẽ nonsentiatur alienis.
ssoris reliquias petut. Construxe¬
t enimineius honoreba silicã quã
spignorib: consecrauit meruitq¬

Expanded text:
disiungor'. Egressus quoque rex, disiungor'. Egressus quoque rex, cum rem quae acta fuerat didicisset, tanto furore contra puerum est accensus, ut ei manus velit abscidere, si a suis prohibitus non fuisset. Dicentibus tum praeterea famulis: 'Noli, o rex, iudicio Dei tuam adiungere ultionem, ne forte iniuriam, quam minaris puero, in te retorqueas'. Tunc ille conpunctus corde, ingressus basilicam, prostratus coram altare sancto, cum lacrimis precem fudit adsurrexit, quam flumen oculorum hujus paginam delicti deleret. Quo a vinculo quo nexus fuerat absoluto, ac in basilicam ingresso, rex elevatur a solo, et sic recipiens incolumem famulum palatium repetivit. Testabatur autem major praefatus haec se ab ipsius regis relatione, sicut actum narravimus, cognovisse. Sic enim gloriosus Pontifex suam illustrat urbem miraculis, ut deesse non sentiatur alienis. CAPUT cti Confessoris reliquias petiit. Construxerat enim in ejus honorem basilicam, quam his pignoribus consecravit, meruitq
Abbreviated transcription (Latin):
subhacemmerat semitã quaead
sacrae aedes ueluas peditem dedu¬
cebat. Cũq rex subhac p̃teriensora¬
tionis gratia hoc templũ adiret. dixt
suis. Cauete. Ne con tingatis unum
ex his botrionib: neforte offensam
scĩ antistitis incurratis. Ommaem̃
qua e in hochabentur atrio ipsisaq¬
ta sunt. haec audiensunus puero¬
rum. ait infrase. utrum sint hae
huic scõsacrata annonignoro unꝰ
scio quia deliberatio animiẽ abhis
uesci. Et statiminiecta manu. cau¬
dã botrionis coepit incidere. proa¬
nusq dextera adhaerens. cameri
arentelacerte diriguit. Erat en
mimus regis quieiper uerba pocil¬
ria lȩtitiã erat solitus excitare
sed non eia diuuit cacinnus aliqui
neq praestigiumartissuae. sed cor¬
tedolore uocesda recoepit acdicon
succurrite uiri misero subuenites
p̃sso. releuaminiadpenso et sciu
tistitis martini uir tutem prome
dep̃camini quitaliexitucrucior
taliplaga ad fligor taliincisonre

Expanded text:
Sub hac enim erat semita, quae ad Sub hac enim erat semita, quae ad sacrae aedes valvas peditem deducebat. Cumque rex sub hac praeteriens orationis gratia hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forte offensam sancti antistitis incurratis. Omnia enim quae in hoc habentur atrio ipsi sacrata sunt'. Haec audiens unus puerorum, ait infra se: 'Utrum sint haec huic sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio, quia diliberatio animi est ab his vesci'. Et statim iniecta manu caudam botrionis coepit incidere, protinusque dextera adhaerens camerae, arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba iocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non ei adiuvit cacinnus aliquis neque praestigium artis suae, sed, cogente dolore, voces dare coepit ac dicere: 'Succurrite, viri, misero, subvenite obpresso, relevamini adpenso et sancti antistitis Martini virtutem pro me deprecamini, qui tali exitu crucior, tali plaga adfligor, tali incisione
Abbreviated transcription (Latin):
lemouicina eurbis abba cuiinsupe¬
riorib: libellis ineminimus. perquẽ
dñsparalrticamunã quae perocto
annos carrucae superposita in atrio¬
beaticonfessoris decubuerat direc¬
tis uestigis restaurauit. Nã ad sere¬
bat ipseuir dĩ. sensisse sequa sibeati
martinimanũ cũ infirmae membra
inpositosigno crucistactus alutari pal¬
paret. Aduenerat etiam in hac
festiuitate et florentianus maior. cũ
romulfo palatii comite quib: non parua
admiratio fuit degloria confessoris
perquem dñ stalia tunc miracula
riam fecimus Quid ab eodidicerim
ne fasputotaceri Tempore quodam
causalegationis galliciã adut . atq
ad mironis regis p̃sentiamaccedens
negotia patefecit iniuincta. Erat
enim eo tempore miror ex inciuita
teilla quadecessor eius basilicam
scĩ martinia edificauerat. sicut inli¬
bro primohuius operis exposuimus
Antehuius aedisporticum uitium
camera extensa pertradũ depen¬
dentib: uuis quasipicta uernabat.

Expanded text:
Lemovicinae urbis abba, cujus in supeLemovicinae urbis abba, cujus in superioribus libellis meminimus, per quem Dominus paralyticam unam, quae per octo annos carrucae superposita in atriobeati Confessoris decubuerat, directis vestigiis, restauravit. Nam asserebat ipse vir Dei sensisse se quasi beati Martini manum, cum infirmae membra, imposito signo crucis, tactu salutari palparet. Advenerat etiam in hac festivitate et Florentianus 1119 major cum Romulfo palatii comite. Quibus non parva admiratio fuit de gloria Confessoris, per quem Dominus talia nunc miracula riam fecimus, quid ab eo didicerim nefas puto taceri. Tempore quodam causa legationis Galliciam adiit, atque ad Mironis regis praesentiam accedens, negotia patefecit injuncta. Erat enim eo tte illa, qua decessor eius basilicam sancti Martini aedificaverat, sicut in libro primo huius operis exposuimus. Ante huius aedis porticum vitium camera extensa per traduces dependentibus uvis quasi picta vernabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad festiuitatem uero quaemen¬
sequinto celebratur. adue¬
niens quidã cuius digitiinpalma¬
÷ contraxerant Oratione facta
digitis directis abscessit. Mulier uero
cacca postocto annos prostrata solocorã
sci sepulchro illuminatis oculis repedauit
ad locumsuum. Trestunc inergumi¬
ni. scĩuirtutemundatisunt.
Foannoid ẽ childeberhi register¬
tio decimo ad festiuitatem qua e
debeato eius transitucelebratur.
seruus theudulficiuisturonicicustus
uillaedum nocte circa gregemcredi¬
tũ excubaret. nequiddam ex eoaut
bestia raperet aut fraus furis au¬
ferret. Oculis subita caligine inter¬
fusis. lumenamisit . Qui persex an¬
nos inca ecitatedurans. adhanc festi¬
uitatẽ aduenit. Post tertium uero
diem scĩ uirtute inluminatus. ado¬
mino ẽ dimissus ingenuus¬
nno quoq quarto decimoregis
supra scripti adueniente sollemnita¬
tescĩ duo decimparalrticidi recti¬
tres caeciinluminati quinq: in er¬
ruminiemundati sunt
Ad fuit huic festiuitatietaridius

Expanded text:
Ad festivitatem vero quae mense quinto celebratur, adveniens quidam, cujus digiti in palmam contraxerant, oratione facta digitis directis abscessit. Mulier vero caeca post octo annos, prostrata solo coram Sancti sepulcro, illuminatis oculis, repedavit in locum suum. Tres tunc inergumini sancti virtute mundati sunt. anno, id est Childeberthi regis tertio decimo, ad festivitatem, quae de beato eius transitu celebratur, servus Theudulfi civis Turonici custus suillac, dum nocte circa gregem creditum excubaret, ne quiddam ex co aut bestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans, ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero diem sancti virtute inluminatus, a domino est dimissus ingenuusnno quoque quarto decimo regis supradicti, adveniente solemnitate sancti, duodecim paraltres caeci illuminati, quinque energumeni emundati sunt. Adfuit huic festivitati et Aredius,
Abbreviated transcription (Latin):
inualescebat. Cũ mihiuenit in meno¬
ria ante paucos annos. sicut in librose¬
cundo huius operis continetur scrtuĩ
meabhoc dolore sciuirtute fuis siba¬
tum accessitemerarius ad locum
sepulchri. proiectusq solo. oratio¬
nem fudi atq: secretius a pendentib
uelis unum subuestimento inietum
crucis ab hocsignaculumin aluode¬
pinxi protinus dolore sedato sanus
mihi grauiter inriguerat. Ita
ut plerumq dumlo qui uelimbal¬
butire mefaceret quod non mibi
s nem properioerat. Accessiaut̃
adtumulum scĩ ac perlignum can¬
cellilinguamimpeditã traxi. proti¬
nustumore conp̃sso conualui. Intu¬
muerat enimualide. et cotumpala
drepleuerat antrum. Dein depose
dem tertium labium mihi exilire
grauit̃ coepit. Accessi iterũ quaerere
Et credomihi haec ex abuntia sanguinis
euenisse. Nonta mensanguinem minu¬
erestudiui. propter s cĩuirtutem nul¬
lum tam̃ mihiultra molestiã fecit. haec
bris cumnullũ acciperet cibum in

Expanded text:
invalescebat, cum mihi venit in memoinvalescebat, cum mihi venit in memoriam, ante paucos annos, sicut in libro secundo hujus operis continetur scriptum , me ab hoc dolore Sancti virtute fuisse sanatum. Accessi temerarius ad locum sepulcri, projectusque solo orationem fudi, atque secretius a pendentibus velis unum sub vestimento injectum filum, crucis ab hoc signaculum in alvo depinxi: protinus dolore sedato, sanusmihi graviter irriguerat, ita ut plerumque dum loqui vellem, balbutire me faceret, quod non mihi sine improperio erat. Accessi autem ad tumulum Sancti, ac per lignum cancelli linguam impeditam traxi: protinus tumore compresso convalui. Intumuerat enim valde, et totum palati impleverat antrum. Deinde post diem tertium labium mihi exsilire graviter coepit. Accessi iterum quaerere Et credo mihi haec ex abundantia sanguinis evenisse: non tamen sanguinem minuere studui propter Sancti virtutem. Nullam tamen mihi ultra molestiam fecit haec cbris, cum nullum acciperet cibum, in
Abbreviated transcription (Latin):
mederi suo interuentu obteneant
Ac sicut hiccnortuorum cadauera
aduitã resuscitant. illic peccato sepul¬
tos ex acharonticis stagnis. manuin¬
iecta erutos uitae aeternaerestitu¬
ant. Quocirca dumunusquisq: leti¬
ficatur ingaudio proprio subpatrono
tunc inpensius honorem reddit de¬
bitum cum sesenserit ab infirmitate
quade tenetur. eius uirtutemunda¬
tum sicut nunc debeato actoto orbi
peculia repatronomartino antis¬
tite . et nos et innumeripopuli sunt
experti Et ut inãignaui amentis
nrãe permitteret eumsi cuenerari
ut decetamicum dĩquitantis innos
morborum obp̃ssis generibus pler
uperrimo aut̃ tempore ue¬
trisdolorem incurri edice
nonusq quaq dabat solutionem ti¬
mendo loris malum in illis interano¬
rum flexuosi sreces sibu suagabatim
Adhibui fateor saepius balneas
atq rescalidas suꝑ ipsas aluitorturas
ligarifaciebam. sed nibilm ederipote¬
rat infirmitati sexta et enim die sin¬
luxerat quod magis acmagisdolor

Expanded text:
mederi suo interventu obteneant, mederi suo interventu obteneant, ac, sicut hic mortuorum cadavera ad vitam resuscitant, illic peccato sepultos, ex Acharonticis stagnis manu iniecta erutos, vitae aeternae restituant. Quocirca, dum unusquisque laetificatur in gaudio proprio sub patrono, tunc inpensius honorem reddit debitum, cum se senserit ab infirmiqua detinebatur ejus virtute mundatum: sicut nunc de beato ac toto orbi peculiari patrono Martino antistite et nos et innumeri populi sunt experti: et utinam ignavia mentis nostrae permitteret eum sic venerari, sicut decet amicum Dei, qui tantis nos morborum oppressos generibus pleruuperrimo autem tempore ventris dolorem incurri. Et licet non usquequaque dabat solutionem, tamen doloris malum in illis intraneorum flexuosis recessibus vagabatur. Adhibui, fateor, saepius balneas, atque res calidas 1117 super ipsas alvi torturas ligari faciebam, sed nihil mederi poterant infirmitati. Sexta etenim dies illuxerat, quod magis ac magis dolor