comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ nocuit martyribus iniquicas ꝑse¬
quentiũ : Ipsis autẽ ꝑ secutorib plu rimum
quia &si aliqui eorũ correcti sunt: eo tamen
tempore quo ꝑsequebant᷑ excecauit illos ma¬
litia illorũ. Sic & temerariũ iudiciũ plerumq
nichil nocet ei dequo temere iudicatur. ei autẽ
qͥ temere iudicat ipsã temeritas necessẽ ẽ. ut no¬
teat. Ista regula etiã illud dictũ arbitror.
Omnis qͥ ꝑcusserit gladio : gladio morietur.
Quã multi enĩ gladio ꝑcutiunt. nec tamen
gladio murutur: sicut nec ipse petrus.
Sed ne istũ uenia peccatorũ talẽ pęnã euasisse
quis putet . quanquã nichil ab surdius. quam
ut maiorẽ putet gladii penam. eẽ. potuisse
quȩ petro non accidit. quã crucis quȩ accidit:
quid tamen delatronibus dicturus. ẽ. qui cũ
dño crucrfixi sunt : quia & ille qui meruit
ueniã postea quã crucifrcus ẽ. meruit. et
alter omnino non meruit Anforte om̃s

Expanded text:
Quid enim nocuit martyribus iniquitas perseQuid enim nocuit martyribus iniquitas persequentium? ipsis autem persecutoribus plurimum, quia etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore quo persequebantur excaecavit illos malitia eorum. Sic et temerarium judicium plerumque nihil nocet ei de quo temere judicatur, ei autem qui temere judicat, ipsa temeritas necesse est ut noceat. Ista regula etiam illud dictum arbitror: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur. Quam multi enim gladio percutiunt, nec tamen in gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? Sed ne istum venia peccatorum talem poenam evasisse quis putet, quanquam nihil absurdius quam ut majorem putet gladio poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis quae accidit: quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum Domino crucifixi sunt, quia et ille qui meruit veniam, posteaquam crucifixus est meruit, et alter omnino non meruit? an forte omnes
Abbreviated transcription (Latin):
animo fiant: neq ita rep̃henda mus quae
manifesta sunt ut desperemꝰ sanitatem.
&uitabi mus iudiciũ de quonunc dicitur.
Nolite uidicare. ne udicetur de uobis.
Potest autẽ mouere quod ait. In quo enim
iudi cio iudicaueritis iudicabit᷑ de uobis.
et inqua mensura mensi fueritis. in ea¬
remetietur uobss. Nunquid enĩ sinos iu
dicio temerario iudiuerimꝰ. temere de nob¬
etiã ds̃ iudicabit : Aut nunquid simen sura
iniqua mensi fuerimꝰ. & apud dm̃ iniqua
mensura ẽ. unde nobis remetietur :: Nam &
mensurȩ nomine ipsũ iudiciũ significatũ
arbitror. Nullo modo ds̃ uel temere iudicat
uel iniqua mensura cuiquã rependit : sed
hoc dictũ est qnm temeritas qua punis aliũ.
eadẽ ipsa te puniat necessẽ est nisi forte
arbi trandũ est quod iniqui. tas ei noceat a¬
liquid inquẽ ꝓcedit. ei autẽ nichil a quoꝓcedit
lmmo uerosȩpe nichil nocet ei qui patitur
miuriã : ei autẽ qui facit necesse est ut noceat

Expanded text:
animo fiant, neque ita reprehendamus quae animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. Potest autem mouere quod ait: in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabitur de nobis, et in qua mensura mensi fueritis, remetieturdicio temerario judicaverimus, temere etiam de nobis Deus judicabit? aut nunquid si in mensura iniqua mensi fuerimus, et apud Deum iniqua mensura est unde nobis remetietur? Nam et mensuare nomine, ipsum judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit; sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa est ei qua te puniat necesse est; nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo procedit. Imo vero saepe nihil nocet ei qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ illa quȩ occulta sunt : quia nec ipsa
latebunt tẽpore suo. Sic & debonis factis
intelligendũ est. Nam ita sub iungit
Similiter & facta bona manifesta sunt.
& quecumq aliter se habent abscondi non pos¬
sunt. Demanifestis ergo uidicemꝰ : de occultis
uero. deo udiciũ relmquamus: qui & ipsa
abscondi non possunt. siue mala ñ ue bona cum
tẽpus aduenerit quo manifestentur. Duo sunt
autẽ in quib temerariũ iudiciũ cauere debemꝰ.
Cũ incertũ est quo animo quidq faetũsit: uel
cũ incertum .ẽ. qualis futurussit qui nunc uel
malus uelbonus apparet. Si ergo quispiam
uerbi grã conquestus de stomacho ie iunare
nolit & tuid non credens edacitatis iduitio
tribueris: temere uadicabis Itẽ simanifestã
edacitatẽ ebriositatemq cognoueris & ita
rep̃henderis quasi nunquã ille possit corrigi
atq mutari : nichil ominus temere iudicabis
Non ergo rephendamꝰ ea quȩ nescimꝰ quo

Expanded text:
autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, et quaecumque se aliter habent, latere non possunt. de manifestis ergo iudicemus, de occultis uero deo iudicium relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt siue mala siue bona, cum tempus aduenerit, quo manifestentur. Duo sunt autem, in quibus temerarium iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo
Abbreviated transcription (Latin):
homines essent in occulta cordis ferre sententiã. deqͥb¬
solus dĩ iudicat. Ad hoc ꝑtinet etiã illud quod alio loco
dicit: Nolite ante tẽpus quicquã iudicare : quo ad usq
ueniat dñs & illuminet abscondita tenebrarũ. & ma¬
nifestabit cogitationes cordis. & tunc laus erit unicuiq
adeo. Sunt ergo quȩ dã facta media quȩ ignoramus
quo animosiant: qui a & bono et malo fieri possunt.
dequib temerariũ . ẽ. iudicare. Maxime ut condẽp̃¬
nemꝰ. Horũ autẽ ueniet tẽpus ut iudicent᷑ : cũ dns
illuminabit abscondita tenebrarũ. & mami¬
festabit cogitationes cordis. Itẽ alio loco dic̃¬
idẽ apłs. Quorundã hominũ peccata ma¬
nifesta sunt p̃cedentia ad iuciũ : quȩdã autẽ
& subsequunt᷑ Manifesta ea dicit dequibus
clarũ .ẽ quo animofiant Hȩc p̃cedunt ad
iudiciũ : id est qui a sifuerit ista sub secutum
iudiciũ. non est temerarium. Subsequunt᷑

Expanded text:
homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibuhomines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iudicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: nolite ante tempus quicquam iudicare, quoad usque ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a deo. sunt ergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt; de quibus temerarium est iudicare, maxime ut condemnemus. horum autem ueniet tempus ut iudicentur, cum deus inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis. item alio loco is: quorundam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur
Abbreviated transcription (Latin):
fructib eoꝵ cognoscetis eos: de manifestis dictũ ẽ. quȩ
non possunt bono animofieri. Sicuti sunt stupra. uel
blasphemiȩ. uł furta uel ebri ositas . It si qua sunt ta¬
lia de quib: nobis iudicare ꝑmitatur. dicente apło
Quid enĩ michi dehis qui forissunt iudicare : Nonne
dehis qͥ intꝰ sunt uos iudicatis: Degenere autẽ ciborũ
quia possunt bono animo & simplici corde sine uitio
concupiscentiȩ qui cumq humani cibi indifferenter
sumi : ꝓhibet idẽ apłs iudicari eos qui carnib uesce¬
bantur et uinũ bibebant ab eis quise ab huiꝰmodi ali¬
mentis tẽperabant. Qui manducat inquit non man¬
ducantẽ non spernat : et qui non manducat mandu¬
cantẽ non iudicet. Ibi etiã ait. luquises qui iudices
alienũ seruũ : Suo dñõ stat aut cadit. Detalib enĩ
reb quȩ possunt bono et simplici & magno animosi¬
eri. quã uis possint etiã nonbono: uolebant illi cum

Expanded text:
fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne de eis qui intus sunt uos iudicatis? de genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat aut cadit. de talibus enim rebus, quae possunt bono et simplici et magno animo fieri, quamuis possint etiam non bono, nolebant illi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
totos cõmisimꝰ. & a quo habemꝰ ꝓmissionẽ uitȩ p̃sen¬
tis & futurȩ quando apponat quando detrahat sicut
nobis uidicat expedire. Quos & consolandos et ecer¬
cendos inhacuita & post hanc uitã in ꝑpetua reqͥe
stabiliendos atq firmandos gubernat & dirigit Non
enĩ & homo cũ plerumq uimento suo cibaria de tra¬
hit deserit illud cura sua. ac non potius curando
sicausa non .ẽ. quare illa impendas reseruant᷑. incer¬
tũ ẽ. quo animo fiat cũ possit simplici corde fieri. possit
et duplici: oportune hoc loco subiecit. Nolite iudicare.
ne iudicet᷑ de uobis. In quo enĩ iudicio iudicaueritis
uidi cabit᷑ deuobis. Et in qua mensura mensi fueritis.
remetiet᷑ uobis. hoc loco nichil aliud nobis p̃cipiexisti¬
mo: nisi ut ea facta quȩ dubiũ. ẽ quo animofiant. in
meliorẽ partẽ interp̃temur. Quod enĩ scriptũ .ẽ. ex

Expanded text:
totos commisimus, et a quo habemus promissionem vitae praesentotos commisimus, et a quo habemus promissionem vitae praesentis et futurae, quando apponat, quando detrahat, sicut nobis judicat expedire; quos et consolandos et exercendos in hac vita, et post hanc vitam in perpetua requie stabiliendos atque firmandos gubernat, ac dirigit. Non enim et homo, cum plerumque jumento suo cibaria detrahit, deserit illud cura sua, ac non potius curando si causa non est quare illa impendas, reservantur, incertum est quo animo fiat, cum possit simplici corde fieri, possit et duplici, opportune hoc loco subjecit: Nolite judicare, ne judicetur de vobis: in quo enim judicio judicaveritis, judicabitur de vobis; et in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis. Hoc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est, Ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ista deo militet ut in operib suis non regnũ dei sed
istorũ ad quisitionẽ intueatur. Adhanc ergo regulam
hoc totũ p̃ceptũ redigitur : ut etiã inistorũ puisione reg¬
rumq ꝓp̃ter ex ertitationẽ nram̃ ds̃sinit : non solũ non
debilitant ꝓpositũ nrm̃ sed etiã ex aminatũ ꝓbatumq
consirmant. Gloriamur enĩ inquit intribulatiob sci¬
entes qnm̃ tribulatio patientĩ operatur. Patientia itut̃
ꝓbationẽ: ꝓbatiospẽ. Spes uero non confundit: qnm̃¬
tus ẽ. nobis. In cõmemoratione autẽ tribulationum
ac laborũ suorũ: idẽ apłs non tantũ incarcerib & nau¬
fragus atq huiusmodi multis molestiis. sed etiã infa¬
me acsiti infrigore &nuditate selaborasse cõmemorat
Iuod cũ legimꝰ : non estimemꝰ dñ̃ ꝓmissa titubasse ut
famẽ ac sitim & nudita tẽ pateret᷑ apls querens regnũ &
ista sieut ad iucoria nouit ille medicus cui semel nos

Expanded text:
propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intucatur. 58. Ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum redigitur, ut etiam in istorum provisione regrumque propter exercitationem nostram Deus sinit, non solum non debilitant propositum nostrum, sed etiam examinatum probatumque confirmant. « Gloriamur enim, inquit, in tribulationibus, scientes quod tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, tus est nobis » . In commemoratione autem tribulationum ac laborum suorum idem apostolus non tantum in carceribus et naufragiis, atque hujusmodi multis molestiis, sed etiam in fame et siti, in frigore et nuditate se laborasse commemorat . Quod cum legimus, non aestimemus Domini promissa titubasse, ut famem ac sitim et nuditatem pateretur Apostolus, quaerens regnum et ista sicut adjutoria novit ille medicus, cui semel nos
Abbreviated transcription (Latin):
apło imposita sunt utensilia quȩ offerebant᷑ : non
ad unũ tantũ diẽ uidetur uictusiste ꝓcuratus.
Et quod idẽ scribit qui furabat iã non furetur magis
autẽ laboret oporans manib suis bonũ ut habeat
unde tribuere possit cui opus ẽ. male intelligentibus
non uidetur seruare p̃ceptũ dni qui ait. Respicite
uolatilia cęli. qm̃ non serunt neq metunt neq con¬
gregant inhorrea. et considerate lilia agri quomodo
crescunt. non laborant neq nent: Cũ istis p̃cipit ut
laborent operantes manib suis. itaut habeant quod
aliis etiã possint tribuere. et quod sẽpe dese ipsodicit
quod manib suis operatus. ẽ. nequẽ grauaret. et de illo
scriptũ .ẽ. quod ctin iuncerit se aquilȩ ꝓpt̃ artissimili¬
tudinẽ. ut simul op frarent᷑ unde uictũ transigerent.
non uidetur imitatus auescȩli & lilia agri. His & huius¬
modi scripturarũ locis satis apparet dñmnr̃m non hoc
impbare siquis humano more ista ꝓcuret : sed siquis

Expanded text:
aulo imposita sunt utensilia, quae offerebantur , non ad unum tantum diem videtur victus esse procuratus. Et quod idem scribit, Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operans manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est : male intelligentibus non videtur servare praeceptum Domini, quod ait, Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea; et, Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent; cum istis praecipit ut laborent, operantes manibus suis, ita ut habeant quod etiam aliis possint tribuere. Et quod saepe de scipso dicit, quod manibus suis operatus sit, ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves coeli et lilia agri. His et hujusmodi Scripturarum locis, satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis
Abbreviated transcription (Latin):
spe guudentes intribulatione patientes. siue triftitia qua¬
lẽ se dicit habuisse magnã ꝓfrib: suis: quȩ cumq a mara
& aspera sufferat. haritas dei est quȩ omiã tolerat. Quȩ
nobis. Vnde nequaquã dubitante pietate : sicut haritasseẽ
amantiũ. ita patientia piȩtorantiũ : derdonũ est. Neq enim
scriptura diuina fallit aut fallit᷑ : quȩ non solũ inueceribus
libris habet huiꝰrei testimonia cũ deo dicit Patientiamea

Expanded text:
spe gaudentes, in tribulatione patientes, siue tristitia, quaspe gaudentes, in tribulatione patientes, siue tristitia, qualem se dicit habuisse magnam pro fratribus suis, quaecumque amara et aspera sufferat, caritas dei est, quae omnia tolerat, quae qui datus eat nobis. Vnde nequaquam dubitante pietate sicut caritas sancte amantium, ita patientia pie tolerantium dei donum est. neque enim scriptura diuina fallit aut fallitur, quae non solum in ueteribus libris habet huius rei testimonia, cum deo dicitur: patientia mea
Abbreviated transcription (Latin):
endum. Quiquid enĩ illud est: excreatura .ẽ. cuiꝰ nota uo¬
luntas ẽ. Iuodã modo ei familiare contactu atq conexu:
ad experiedã eius suauitatẽ adiacet amanti creaturȩ amatde
creatura : Mo luptas autẽ creatoris dequa scriptũ .ẽ. ec tor¬
rente uoluptatis tuȩ potabis eos: longe alterius generis
est Neq: enĩ sicut nos creatura est. Hisi ergo amor eius det᷑
in de nobis. rion . ẽ unde esse posst innobis : Ac ꝑ hoc uolun¬
tas bona quadiligitur ds̃ in bomine non potest. eẽ. nisi in
quods̃ oꝑatur. & uelle. Hȩc igit᷑ uoluntas bona id ẽ. uolu¬
ntas deo fidelit̃ subdita. uoluntas scĩtate suꝑni ardoris
accensa. uoluntas quȩdiligit dm̃. et ꝓximũ ꝓpt̃ dm̃. siue
amore dequo respondit apłs petrus: dnẽ tubis quia a mote
siue timore de quodicit apłspaulus. intimore & tremore
uram̃ ipsorũ salutẽ opđramini. siue gaudio de quo dicit.

Expanded text:
endum. quidquid enim illud est, ex creatura est, cuius nota uoendum. quidquid enim illud est, ex creatura est, cuius nota uoluntas est. quodam modo enim familiari contactu atque conexu ad experiendam eius suauitatem adiacet amanti creaturae amata creatura. Voluptas autem creatoris, de qua scriptum est: et torrente uoluptatis tuae potabis eos, longe alterius generis est; neque enim, sicut nos, creatura est. nisi ergo amor eius detur inde nobis, non est, unde esse possit in nobis. ac per hoc uoluntas bona, qua diligitur deus, in homine non potest esse, nisi in quo deus operatur et uelle. haec igitur uoluntas bona, id est uoluntas deo fideliter subdita, uoluntas sanctitate superni ardoris accensa, uoluntas, quae diligit deum et proximum propter deum, siue amore, de quo respondet apostolus Petrus: domine, tu scis quia amo te, siue timore, de quo dicit apostolus Paulus: in timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini, siue gaudio, de quo dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
rabilit̃ sustinere: hon tamen ideo etix̃ uoluntas mala sine
inftigatione alterius immim disps.sicut uoluntas bona
sine ad iutorio scĩsp̃s̃ non potese. eẽ. Nam. eẽ. posse uo¬
luntatẽ malã etiã sine aliquo spũ uel seducente uel in¬
citante. in ipso di abolo satis ostenditur : qui ꝑnullum
aliũ diabolũ sed ꝓpria uo luntate factus diabolus¬
inuenitur. Uoluntas itaq mala siue cupiditate rapiatur.
siue timore reuocetur siue lecitia diffundat᷑ siue cristitia
contrahatur : atq in his om̃ib ꝑturbationib animi quȩcũq
sunt aliis uel alio tempore grauiora contẽpnat & ꝑferat:
potest et sine alterius instinetu se ipsã seducere: & defectu
a superiorib: in inferiora lapsando quanto iocundius aes¬
timauerit quod ad ipisci appetit. uel amittere metuit.
uel ad eptũ gaudet uel amissu dolet itanto tolerabilius
ꝓeo ferre quod sibi minus ẽ. ad patiendũ : quã illud ad fru¬

Expanded text:
rabiliter sustinere, non tamen ideo etiam uoluntas mala sine rabiliter sustinere, non tamen ideo etiam uoluntas mala sine instigatione alterius inmundi spiritus sicut uoluntas bona sine adiutorio sancti spiritus non potest esse. nam esse posse uoluntatem malam etiam sine aliquo spiritu uel seducente uel incitante in ipso diabolo satis ostenditur. qui per nullum alium diabolum propria uoluntate factus diabolusinuenitur. uoluntas itaque mala siue cupiditate rapiatur siue timore reuocetur siue laetitia diffundatur siue tristitia contrahatur atque in his omnibus perturbationibus animi quaecumque sunt aliis uel alio tempore grauiora contemnat et perferat. potest et sine alterius spiritus instinctu se ipsa seducere et defectu a superioribus in inferiora lapsando, quanto iucundius aestimauerit. quod adipisci adpetit uel amittere metuit uel adeptum gaudet uel amissum dolet, tanto tolerabilius pro eo ferre, quod sibi minus est ad patiendum quam illud ad fru
Abbreviated transcription (Latin):
sine qua in nobis non potest. eẽ. uera patientia : qnm̃ in bonis
haritas dei est quȩ tolerat omiã. sicut irimalis. mundi
est nobis quidatufẽ nobis : Vnde a quo nobis ẽ. caritas:
ab illo patientia. Mundi autẽ cupiditas quando patient̃
sustinet onera cuiꝰ libet calamitatis: gloriat᷑ de uirib
ꝓprie uoluntatis : tanquã destupore morbi non de robo¬
re sanitatis : Insana .e. ista gloriatio: Non .ẽ. patientiȩ : sed de¬
mentiȩ : Uoluntas ista tanto uidetur patientior a cerboꝵ
malorũ. quanto .ẽ. auidior tẽporaliũ bonorũ. quia in a¬
nior ȩternorũ : Quodsi eã ex agitat & inflammat falla¬
cib uisibus & suasi onib immundus &diabolicus sp̃ĩ. et
maligna conspiratione sotiatus: efficte hominis uolunta¬
tẽ. uel errore dementẽ. uel a petitu cuius libet mundanȩ
delectationis ardentẽ. Quȩ cum uidet intolerabilia mi¬

Expanded text:
sine qua in nobis non potest esse uera patientia, quoniam in bonis sine qua in nobis non potest esse uera patientia, quoniam in bonis caritas dei est, quae tolerat omnia, sicut in malis mundi in nobis, qui datus est nobis. unde a quo nobis est caritas, ab illo patientia. mundi autem cupiditas quando patienter sustinet onera cuiuslibet calamitatis, gloriatur de uiribus propriae uoluntatis tamquam de stupore morbi, non de robore sanitatis. insana est ista gloriatio; non est patientiae, sed dementiae. uoluntas ista tanto uidetur patientior acerborum malorum, quanto est auidior temporalium bonorum, quia inanior aeternorum. Quodsi eam exagitat et inflammat fallacibus uisis et suasionibus inmundus et diabolicus spiritus et maligna conspiratione sociatus efficit hominis uoluntatem uel errore dementem uel adpetitu cuiuslibet mundanae delectationis ardentem quaecumque uidentur intolerabilia mi
Abbreviated transcription (Latin):
illo iusti. eẽ non possent. Sed non ita factum. ẽ. Ipse qͥppe
prior dilexit nos. Quod cumita sit. quid. ẽ. homo utens
in hac uita ꝓpna uoluntatȩ antequã eligat & diligat dm̃
mii in iustus & impius. Quid ẽ in quã homo aberrans
a creatore creatura. nisi creator etꝰ memor sit eiꝰ &eligat
eũ gratis & diligat gratis. Nuia ipse non potest eligere
uel diligere. nisi prius electus dilectusq curetur. quice¬
citate eligenda noncernit. et langore diligenda fasti¬
dit Sed forte quis dicat. Quomodo ds̃ prius eligit
& diligit iniquos ut iustificet eos cũ scriptũ sit aodisti dnẽ om̃s
quio ꝑant᷑ iniquitatẽ: Quomodo putamꝰ nisi miro & in esfãbili
modo: Ettamen etiã non possumꝰ cogitare. quod medicus
bonus ȩgrotũ &odit & diligit. Odit enĩ quia aegrotat. dili¬
git ut ȩgritudinẽ pellat. Hȩc ꝓpter haritatẽ dicta sint.

Expanded text:
illo iusti esse non possent. sed non ita factum est; ipse quippe illo iusti esse non possent. sed non ita factum est; ipse quippe  dilexit nos. Quod cum ita sit, quid est homo utens in hac uita propria uoluntate, antequam eligat et diligat deum, nisi iniustus et inpius? quid est, inquam, homo aberrans a creatore creatura, nisi creator eius memor sit eius et eligat eum gratis et diligat gratis? quvel diligere, nisi prius electus dilectusque curetur, qui caecitate eligenda non cernit, et languore diligenda fastidit. Sed forte quis dicat: Quomodo Deus prius eligit et diligit iniquos, ut justificet eos, cum scriptum sit, Odisti, Domine, omnes operantes iniquitatem ? Quomodo putamus, nisi miro et ineffabili modo? Et tamen etiam nos possumus cogbonus aegrotum et odit et diligit? odit enim, quia aegrotat, qui diligit, ut aegritudinem pellat. Haec propter caritatem dicta sint,
Abbreviated transcription (Latin):
salui facti ꝑfidem. non exse ipsis sed deidono : Non ex oꝑibus.
ne forte extollerent᷑: hona quippe oꝑa eorũ non p̃uenerunt
deimiscđiam : sed secuta sunt. Ipsi quippȩ audier̃. ipi scripser̃
longe antequã xẽc uenisset in carne Miserebor cuimi sertus
ero & miscđiam prestabo cui misericors fuero . Ex quibus
dei uerbis. tanto post apls paulus diceret  Igitur non uolen¬
tis neq currentis. sed miserentis ẽ. dei: Ipsorũ etiã uox est
longe ante quã xp̃c uenisset in carne: s̃ m̃s misericordia
eiꝰ p̃ueniet me. Quomodo autẽ possent alieni esse a fide xp̃i¬
a quoꝵ karitate. etiã nobis p̃nuntiatus ẽ. xpc̃.iSine cuius
fide quisquã mortaliũ nec fuit nec est. nec esse aliquando
poterit iustus : Si ergo iã iusti axp̃o eligerent᷑ apostoli.
prius illũ ipsi elegissent ut iustieligi possent : quia sine

Expanded text:
salui facti per fidem non ex semet ipsis, sed dei dono, non ex operibus, salui facti per fidem non ex semet ipsis, sed dei dono, non ex operibus, ne forte extollerentur. bona quippe opera eorum non praeuenerunt dei misericordiam, sed subsecuta sunt. ipsi quippe audierunt, ipsi scripserunt longe antequam Christus uenisset in carne: miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. ex quibus dei uerbis tanto post apostolus Paulus diceret: igitur non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei. ipsorum etiam uox est longe antequam Christus uenisset in carne: deus meus, misericordia eius praeueniet me. quomodo autem possent alieni esse a fide Christi, quorum caritate etiam nobis praenuntiatus est Christus, sine cuius fide quisquam mortalium nec fuit nec est nec esse aliquando poterit iustus? si ergo iam iusti a Christo eligerentur apostoli, prius illum ipsi elegissent, ut iusti eligi possent, quia sine
Abbreviated transcription (Latin):
estis : Et neputarent senunquã fuisse demundo. mox
addidit: Sed ego uos demundo elegi: ꝓfecto ut demun¬
donon essent : ĩpsius in eos electione collatũ est . Quocir¬
ca si ꝑsuã iustitiã non ꝑgrãm esꝰ eligerent᷑. non demundo
electi essent : qni demundo iã non. eeñt. sia iã iustiessent :
De inde si ꝓpterea sunt electiquia iã iusti erant: ipsi
priores iam dnm elegerant: Quis enĩ potest . eẽ. iustus
nisi eligendo iustitiã : finis autẽ legis xẽc adiustitiã
omni credenti : qui factus ẽ. nobis sapientia edeo. & iusti¬
tia & scĩficatio et redẽptio : At quẽ ad modũ scriptũ
est. qui gloriat᷑ in dño glorietur: Ipse ẽ. ergonrã ius¬
titia. Vnde & antiqui iusti ante incarnationẽ uerbi
in hao fidexp̃i. & in hac uera iustitia quod est nobis xẽc̃. iustifica¬
tisun :. Hloc credentes futurũ quod nos credimꝰ factũ: Et ipsigrã st̃

Expanded text:
estis, et, ne putarent se numquam fuisse de mundo. mox estis, et, ne putarent se numquam fuisse de mundo. mox addidit: sed ego uos de mundo elegi, profecto, ut de mundo non essent, ipsius in eos electione conlatum est. quocirca si per suam iustitiam, non per gratiam eius eligerentur, non de mundo electi essent, quoniam de mundo iam non essent, si iam iusti essent. deinde propterea sunt electi, quia iam iusti erant; ipsi priores iam dominum elegerant. quis enim potest esse iustus, nisi eligendo iustitiam? finis autem legis Christus ad iustitiam omni credenti, qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in domino glorietur. ipse est ergo nostra iustitia. Vnde et antiqui iusti ante incarnationem uerbi in hac fide Christi et in hac uera iustitia, quod est nobis Christus, iustificati sunt, hoc credentes futurum quod nos credimus factum: et ipsi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc non ueron omine grã nuncupatur. ubimerces
si cut idẽ dieit apls. nonimputat᷑ secundũ gram̃ sed
secundũ debitũ. Siautẽ ut uera sit grã id .ẽ. gratuita :
nichil inuenit in homine cu imerito debeatir. Quod
bene intelligit᷑. & in eo quod dictũ. ẽ: ꝓnichilo saluosfaci¬
es eos ꝑfecto ipsa dat merita : non meritis datur. Pre¬
uenit ergo etiã fidem : ex qua omĩa bona oꝑa incipiunt.
lustus enĩ sicut scriptum est. ex fide uiuit: Porro autẽ
grã non solũ ad iuuat iustũ : uerũ etiã iustificat impi¬
ũ Et ideo etiã cũ ad iuuat iustũ. & uidet᷑ eius mertas
reddi: nec sic desinit. eẽ.grã: qnm̃ id adiuuat quod .ẽ.
ipsa largita. ꝓpter hanc itaq: gram̃ quȩ cunctabona
uerum etiã ꝓimpiis mortuus est : Et ante quã moreret᷑:
non utiq: iustos sed iustificandos elegit a plõs. quib: ait
Ego uos de mundo elegi: Quib & dixit. demundonon

Expanded text:
per hoc non uero nomine gratia nuncupatur, ubi merces, per hoc non uero nomine gratia nuncupatur, ubi merces, sicut idem dicit apostolus, non inputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. si autem, ut uera sit gratia, id est gratuita, nihil inuenit in homine, cui merito debeatur — quod bene intellegitur et in eo, quod dictum est: pro nihilo saluos facies eos — profecto ipsa dat merita, non meritis datur. praeuenit ergo etiam fidem, ex qua omnia bona opera incipiunt; iustus enim, sicut scriptum est, ex fide uiuit. porro autem gratia non solum adiuuat iustum, uerum etiam iustificat inpium. et ideo etiam cum adiuuat iustum et uidetur eius meritis reddi, nec sic desinit esse gratia, quoniam id adiuuat, quod est ipsa largita. propter hanc itaque gratiam, quae cuncta bonauerum etiam pro inpiis mortuus est. et antequam moreretur, non utique iustos, sed iustificandos elegit apostolos, quibus ait: ego uos de mundo elegi. quibus enim dixit: de mundo non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit Vos deorsũ estis: ego de sursũsum. Vlos de hoc
mundo estis: ego nonsũ dehoomundo A postolisautem
dicit. Si dehoc mundo essetis: mundus quod suũ . ẽ. dili¬
geret. Sed ne sibi ãplius arrogarent quã eoꝵ m̃sura
poscebat. et hoc quod eos non . eẽ. dixit exmundo. natu¬
rȩputarent esse non grãe : quit uero inquit demundo
non estis sed ego elegiuos demundo: ꝓpterea oditios
mundus Ergo demundo erant Nam ut demundo non
essent : electisunt demundo: Hanc autẽ dilectionem
non p̃cedentiũ in bonis operib meritoꝵ. sed electionẽ
grẽ demonstrans apls : sic inquid & in hoc tẽpore reli¬
quiȩ ꝑ electionẽ grȩ̃ salue facte sunt. Si autẽ gr̃a: ĩam
non exoperibus. Alioquin : grã iã non .ẽ. grã. hec est
electio grẽ. idest eluitio: qua ꝑ dei gram homines
eliguntur. Hȩc ẽ inquã electo grẽ : qua omĩa bona
merita p̃ueniunt᷑ humana. Si enĩ ullis bonis meritis
datur : iã non gratis donat᷑ sed debita redditur. Ac

Expanded text:
dicit: Vos de deorsum estis, ego de sursum sum: vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo . Apostolis autem dicit: Si de mundo hoc essetis, mundus quod suum est diligeret. Sed ne sibi amplius arrogarent, quam eorum mensura poscebat, et hoc quod eos non esse dixit ex mundo, naturae putarent esse, non gratiae: Quia vero, inquit, de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus . Ergo de mundo erant: nam ut de mundo non essent, elecnon praecedentium in bonis operibus meritorum, sed electionem gratiae demonstrans apostolus sic inquit: et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt; si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratia. haec est electio gratiae, id est electio, qua per dei gratiam homines eliguntur, haec est, inquam, electio gratiae. qua omnia bona merita praeueniuntur humana. si enim ullis bonis meritis datur, iam non gratis donatur, sed debita redditur, ac
Abbreviated transcription (Latin):
salubriter confitemur. Sed dei patientia qualis &
quanta sit. quẽ nichil patientẽ nec tamen in patien¬
tem . immo etiã patientissimũ dicimꝰ. uerbis expli¬
care quis possit In effabilis . ẽ. ergo ille patientia¬

Expanded text:
salubriter confitemur. sed dei patientia qualis et salubriter confitemur. sed dei patientia qualis et quanta sit, quem nihil patientem nec tamen inpatientem, immo etiam patientissimum dicimus, uerbis explicare quis possit? ineffabilis est ergo illa patientia
Abbreviated transcription (Latin):
liqua. Et factũ .ẽ. cũ consũmasset iħs uerba hȩç :¬
ad mirabant̾ tarbȩ suꝑ doctrina eiꝰ. Frat enĩ docens
eos quasi potestatẽ habens. non quasi scribȩ eorim.
eẽ. cũ diceret. fiducialit̃ agam in eo. eloquia d̃i usq¬
septuplũ. Ropter quẽ numerũ ad monitussũ etiam
p̃cepta ista ad septẽ illas referre sententias: quas in
principio sermonis huiꝰ posuit debeatis cũ de ceret.
&ad illas septẽ operationes sp̃s scĩ quas isaias ꝓphã
cõmemorat. Sedsiue iste ordo in his considerandussit.
siue aliquis alius . facienda sunt quȩ audiuimꝰ adõ.
siuolumus aedificare suꝑ peram: Beeatregia:
IRTUS ANT MI
quȩ padientia dicitor. tã magnum dei
donum .ẽ. ut etiã ipsius quinobis eã
largitur quam alos ut corrigant᷑
expecta ⁊ patientia prȩdicetur
ista : quã uis ds̃ nichil mali pati possit
Patientia uero. apatiendio nomen accepit. Patientẽ
tamen dm̃ non modo fideliter credimꝰ : uerũ etiam

Expanded text:
asset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus: erat enim docens eos, quasi potestatem habens, non quasi Scribae eorum. » in Psalmis, cum diceret: Fiducialiter agam in eo: eloquia Dseptuplum . Propter quem numerum admonitus sum etiam praecepta ista ad septem illas referre sententias, quas in principio sermonis hujus posuit, de beatis cum diceret; et ad illas septem operationes Spiritus sancti, quas Isaias propheta commemorat : sed sive iste ordo in his considerandus sit, sive aliquis alius, facienda sunt quae audivimus a Domino, si volumus aedificare super petram. irtus animi, quae patientia dicitur, tam magnum dei donum est, ut etiam ipsius, qui nobis eam largitur, qua malos ut corrigantur expectat, patientia praedicetur. ita quamuis deus nihil pati possit, patientia uero a patiendo nomen acceperit, patientem tamen deum non modo fideliter credimus, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩq templũ legalib. a edificare mandatis:
& assumptus adõ in angularem lapidẽ ut
duos parietes ipse medius continer& & ꝑ
illum uterq populus addm̃ haber& acces¬
sum Iste angularis lapis non credentib:
lapis offensionis & petra scandali suꝑ quẽ
qui cetiderit quassabitur. suꝑ quẽ uero
ipsa corruerit comminu& eum¬
urĩs õ paula & eustochium
adephesios aggredimur librũ
noua romã quoq munuscula
transimissuri. Non quo haet di¬
gnetur legere doctorum senatus & bibli¬
otecis ueterum a scribere : sed quo scã mar¬
cella id ipsum fieri ꝑ epłas flagitet
Cuius ego cogitans quotienscunq studi¬
orum ingeni laboris recordor. totiens me
damno mertiae quimmonasterii solitu¬
dine consatutus & illud praesepe contra
uidens in quo uagientẽ paruulũ festini
ad orauere pastores id facere non possũ
quod mulier nobilis int̃ strepentẽ fami¬
lam & ꝓcurationẽ domus explet operis

Expanded text:
Deique templum legalibus aedificare mandatis: Deique templum legalibus aedificare mandatis: et assumptus a Deo in angularem lapidem, ut duos parietes ipse medius contineret: et per illum uterque populus ad Deum haberet accessum. Iste angularis lapis, non credentibus lapis offensionis est, et petra scandali: super quem qui ceciderit, quassabitur; super quem vero ipse corruerit, comminuet eumtris, o Paula et Eustochium, ad Ephesios aggredimur librum: nova quoque Romam munuscula transmissuri. Non quod haec dignetur legere doctorum senatus, et bibliothecis veterum ascribere: sed quod sancta Marcella idipsum fieri per Epistolas flagitet. Cujus ego quotiescumque studiorum, ingenii, laboris, recordor, toties me damno inertiae, qui in monasterii solitudine constitutus, et illud praesepe contra videns, in quo vagientem parvulum festini adoravere pastores , id facere non possum, quod mulier nobilis inter strepentem familiam, et procurationem domus explet operis
Abbreviated transcription (Latin):
quaeritis eus qui inme loquitur xp̃i. Potest
autẽ om̃is aedificatio quae sũꝑ fundam entũ
apłorũ & ꝓpħarum est constructi non solũ
nos sed & cuelestes significare uirtutes
ut uniuersi pariter fiant habitaculũ dĩ
inspũ. In congruum quippe auint. ẽẽ ex
hominibus aedificationẽ compactã atq
concordem crescere in templum sc̃m̃ in dño
fieriq habitaculũ dĩ imspũ. angłos autem
& beatas quasq uirtutes quae in caelestib:
dõ seruunt abhac felicitate alienas exis¬
timare Summus autẽ angularis lapis qui
populũ utrũq contineat. siue uixta secundã
interp̃tationẽ caelestia iungat atq t̾rena:¬
xp̃c est dñs nr̃ lupis p̃cisus demonte sine ma¬
nibus. Dequo & psalmista testatur dicens.
Lapidẽ quẽ reprobauerunt aedificantes
hc factus est incaput anguli. Adño factũ
est istud Reprobatus quippe est aphari¬
saeis qui uidebantur legis habere notitiã

Expanded text:
quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Potest quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Potest autem omnis aedificatio super fundamentum apostolorum prophetarumque constructa, non solum nos, sed et coelestes significare virtutes, ut universi pariter fiant habitaculum Dei in spiritu: incongruum quippe esse aiunt, ex hominibus aedificationem compactam atque concordem crescere in templum sanctum in Domino, fierique habitaculum Dei in spiritu; angelos autem et beatas quasque virtutes, quae in coelestibus Deo 585 serviunt, ab hac felicitate alienas existimari. Summus autem angularis lapis, qui populum utrumque contineat sive juxta secundam interpretationem coelestia jungat atque terrenas noster, lapis praecisus de monte sine manibus, de quo et Psalmista testatur, dicens: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. A Domino factum est istud . Reprobatus quippe est a Pharisaeis, qui videbantur 586 Legis habere notitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. in quo om̃is aedificatio compaginata cres¬
cit intemplũ scm̃ indño. in quo & ephesi coȩ¬
dificantur in tab̾naculum dĩ in sp̃ũ : unus est
ds̃ unius aedificationis & templi. quod suꝑ¬
ued ificatũ est fundam̃to apłorũ & propħarũ
Quodsi uniuersu aedificatio compaginata
crescit intemplũ scm̃ indño: om̃i labore ni¬
tendum est ut fiamus illi lapides de quib
scriptum est. Lapides scĩ uoluuntur suꝑ
terram. &cum fuerimus uiui lapides ex o¬
mni parte dolati. leues. politi. nullã haben¬
tes scabredinem: aedificem᷑ intemplũ & fi¬
amus habitaculum dõ. condaturq in nobis
archa testamenti custos legis dñi. & che¬
rubim scientiae multitudo & interiora pe¬
ctoris nr̃i innouũ uocabulum transeant.
dicanturq dabir quod nos oraculum siue
responsum possumus appellare & ut con¬
tentiosius uerbũ exprimamus ẽuerbo ad añ¬
TΗPΙΟN Id est locutoriũ dicere . ut cum
apło erumpamus inuocẽ An experim̃tum

Expanded text:
u: in quo omnis aedificatio compaginata, crescit in templum sanctum in Domino: in quo et Ephesii coaedificantur in tabernaculum Dei in spiritu, unus est Deus, unius aedificationis et templi, quod superaedificatum est fundamento apostolorum et prophetarum. Quod si universa aedificatio compaginata, crescit in templum sanctum in Domino, omni labore nitendum est, ut fiamus illi lapides, de quibus scriptum est: Lapides sancti volvuntur super terram . Et cum fuerimus vivi lapides, ex omni parte dolati, laeves  Al. leves, politi nullam habentes scabredinem, aedificemur in templum, et fiamus habitaculum Deo. Condaturque in nobis arca testamenti custos Legis Domini, et Cherubim, scientiae multitudo, et interiora pectoris nostri in novum vocabulum transeant: dicamurque DABIR  , quod nos oraculum, sive responsum possumus appellare, et ut contentiosius verbum exprimamus e verbo, λαλητήριον, id est, locutorium dicere: ut cum Apostolo erumpamus in vocem: An experimentum
Abbreviated transcription (Latin):
maximo ⁊ minimo duo popłi figurati sunt. uestẽ unam
at̃go portantes . sacram̃tũ scilicet iam p̃terite atq trans ice
dnĩcȩ passionis. nuditatẽ patris nec intuentes quia in xpĩ¬
netẽ non consentuint. ⁊ tam̃ honorant eã uelam̃to tanꝗ̃

Expanded text:
maximo et minimo, duo populi figurati sunt, unam vestem a tergo portantes, sacramentum scilicet jam praeteritae atque transactae dominicae passionis: nuditatem patris tegentes, neque innecem non consentiunt; et tamen honorant uelamento tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
no sub debito p̃uaricationis ade teneban¬
At donec auctoritate dnĩ ꝑ indebitã morte¬
eiꝰ de seruili conditione liberarentir. Pst¬
ascensionẽ domni ad celos om̃s scõrũ animȩ
cũ xpõ sunt. & exeuntes de corpore ad xpm̃
uadunt ut expectantes resurrectionẽ corpo¬
ris sui ut ad in tegrã & ꝑpetuam beati¬
tudinem cũ ipso parit̾ inmutentur: sicut
& peccatorũ animȩ in inferno subtimore posi¬
tȩ expectant resurrectionẽ sui corporis ut cũ
credimus etiã si in ultimo uite spũ ad¬
nussurũ peniteat & plublica lam̃tatio
ne peccata ꝓdant᷑: qr̾ ꝓpositũ dĩ qͦđ de creuit¬

Expanded text:
no sub debito praevaricationis Adae tenebantur, donec auctoritate Domini per indebitam ejus mortem de servili conditione liberarentur. onem Domini ad coelos, omnium sanctorum animae cum Christo sunt, et exeuntes de corpore ad Christum vadunt, exspectantes resurrectionem corporis sui, ut ad integram et perpetuam beatitudinem cum ipso pariter immutentur; sicut et peccatorum animae in inferno sub timore positae, exspectant resurrectionem sui corporis, ut cumcredimus, etiamsi in ultimo vitae spiritu admissorum poeniteat, et publica lamentatione 42 peccata
Abbreviated transcription (Latin):
÷ quȩ stabit ante tribunal xpĩ in qua fert aniꝰ¬
ma ꝓpria corporis ꝓ ut gessit siue bonũ siue ma¬
n resurrectione ex mortuis sexus forma ñ mutabi¬
tur s: uir mortuus resurget informa uiri. & fe¬
mina in forma femine. carens sexuũ tantũ in hac¬

Expanded text:
i: in qua perferat anima corporis prout gessit, sive bonum, sive man resurrectione ex mortuis sexus forma non mutabitur: sed vir mortuus resurget in forma viri: et femina in forma feminae non carens sexu, sed tamen h
Abbreviated transcription (Latin):
fectionũ inditiis colligi. & exꝑim̃to didici¬
mꝰ. Secreta aut̃ cordis solus illȩ nouit ad
quẽ dr̃ tu solus nosti corda filiorum homi.¬

Expanded text:
fectionum indiciis colligi, experimento didicimus; secreta autem cordis solus ille novit, ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
arbitri defensores ꝑ multos annos apłicȩ
asseruit. literisq mandauit. quib: dam
usum .ẽ. aut ñ intelligndo aut eã intelligere nolendor ep̃¬
hende & hoc quasi compendiũ cognitionis his quieoꝵ iuditio
ducebantur afferrȩ ut quȩ in libris p̃dicti urri damp¬
nabilia sẽ repperusse iaccabant. breuiũ capituloꝵ in di¬
cił publicarent. taliq comm̃to & detestatione euis quã
inpeterent detinerent & abhis que ui famassent curam
extriti lectores auerterent. Ne ergo hanc ꝑsuasionẽ temere
quis recipiat. & talẽ putet sensum scripus catholici in eẽ
doctoris qualẽ eũ qui frustra calumniantur ostendunt.
singuł capituł quȩ dampnationis capitulo p̃notar̃. breui
⁊ ab soluta ꝓfessione respondeo. innullo recedens atrami¬
te earũ definitionũ. quȩ in scĩ uiri disputationib continent᷑.
Ut facile uel tenius diligentiȩ ad ũtat aspector quam m¬
uistis oꝑꝓbrus catholici p̃dicatoris memoria carpatur. &

Expanded text:
arbitrii decomptores, per multos annos apostolice asseruit, litterisque mandavit, quibusdam visum est, aut non intelligendo, aut intelligi eam nolendo, reprehendere: et hoc quasi compendium cognitionis his qui judicio eorum ducebantur, afferre; ut quae in libris praedicti viri damnabilia se reperisse jactabant, brevium capitulorum indiculis publicarent: talique commento et detestationem ejus, quem impeterent, obtinerent; et ab his quae infamassent, curam exterriti lectoris averterent. Ne ergo hanc persuasionem temere quis recipiat, et talem putet sensum scriptis catholici inesse Doctoris, qualem cum, qui frustra calumniantur, ostentant; singulis capitulis, quae damnationis titulo praenotarunt, brevi et absoluta professione respondeo, in nullo recedens a tramite earum definitionum, quae in sancti viri disputationibus continentur: ut facile vel tenuis diligentiae advertat inspector, quam injustis opprobriis catholici Praedicatoris memoria carpatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. tã falso opinatur quã qui eũdẽ asserit ñ et̃na morte
eẽ dampnandũ. Qui enĩ recedit a xp̃o. ⁊ alienatꝰ A
grã. foit hanc uitã quid nͥ inꝑditionẽ cadit: s si¬
ñ inid qđ remissũ .ẽ. recidit nec iã originali peccato
dimnabit᷑. qui tañ ꝓpt̃ postrema cronina ea mortet
afficietur quȩ er ꝓpt̾ illa quȩ remissa sunt debebatur
Quod quia dei p̃sentiã non latuit nec fefellit. siȩ
dubio talẽ nũ ꝗ̃ elegit. nũquã p̃destinauit & peritu¬
rũ. nũ quã ab et̾na dampnatione discreuit. os ltctio.¬

Expanded text:
tum, tam falsa opinatur quam qui eumdem asserit non aeterna morte tum, tam falsa opinatur quam qui eumdem asserit non aeterna morte esse damnandum. Qui enim recedit a Christo, et alienus a gratia finit hanc vitam, quid nisi in perditionem cadit? Sed non in id quod remissum est recidit, nec in originali peccato damnabitur, qui tamen, propter postrema crimina, ea morte afficietur quae ei propter illa quae remissa sunt debebatur. Quod quia Dei praescientiam nec latuit, nec fefellit, sine dubio talem numquam elegit, numquam praedestinavit, et periturum numquam ab aeterna perditione discrevit.
Abbreviated transcription (Latin):
UOD EXPREDES II NATONE DĨ UELUT EATALI
necessitate homines ad peciata compulsi cogant᷑
Peccatũ gͦ ad mortẽ trahit. s ad peccan¬
dũ dĩ neminẽ cogit. Nemini
enĩ mandauit impie agere. & odic ds̃ om̃s qui oꝑantur
iquitatẽ. & ꝑdet eos qui locuntur m̃datiũ. Proinde
qui p̃destinationis nomine fatũ p̃duat. tã ñ ÷ ꝓbandus.
quam qui p̃fati nomine ueritatẽ p̃destinationis infamat
Fati enĩ opbuo uana ẽ. ⁊ defalsitate concepta. Predesti¬
munitata est:. Cui nullo modo fas ÷ ea quȩ ab hominib
male agunt᷑ ascribi. qui mꝓbitate cadendi non ex conditi¬
one dĩ s: exprimi patris puaricatione uener̃. De hiius
obitcTIO. Qđ ab eisqui non sunt p̃destinati
ad uitã ñ aufert ꝑcepta baptisn gr̃a origmale peccatũ
apprus peccatis quȩ mala uoluntate & actione contrax̃¬
absoluit᷑. S relapfuris post baptismũ ad infidelitatẽ &
impios mores. qui negat originale pectatũ. fuisse purga¬

Expanded text:
uod ex praedestinatione Dei, velut fatali necessitate, homines ad peccata compulsi, cogantuPeccatum ergo ad mortem trahit: sed ad peccandum neminem Deus cogit. Nemini enim mandavit impie agere : iniquitatem; perdes eos qui loquuntur mendacium . Proinde qui praedestinationis nomine fatum praedicat, tam non est probandus, quam qui fati nomine veritatem praedestinationis infamat. Fati enim opinio vana est, et de falsitate concepta: praedestirum munita est; cui nullo modo fas est ea quae ab hominibus male aguntur, adscribi: qui in proclivitatem cadendi non ex conditione Dei, sed ex primi patris praevaricatione venerunt. De cujus  ab eis qui non sunt praedestinati ad vitam, non auferat percepta baptismi gratia originale peccatum. peccatis quae mala voluntate et actione contraxabsolvitur. Sed relapsum post baptismum ad infidelitatem et impios mores, qui negat originali peccato fuisse purga
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃sms aestuat cormeuĩ
fluctuat angustia ani¬
mi possid& me angustia
animi affligit me
cirũ septꝰ erũ pnis cir

Expanded text:
s meus aestuat, cor meum 475 fluctuat, angustia animi possidet me. Angustia animi affligit me, circumseptus aerumnis, cir
Abbreviated transcription (Latin):
quisgͦ illȩ es libent̃ id
plege. & dũ adũsitatib mũdi
t̃angeris te ipsũ censorio uditio
discuite. & stat̃ a gaoscesq qͣscũq afflictiones patis
in hoc scło retributione t̃uistissima inferũt᷑. Quorũ
aut̃ ꝑsonȩ hic introducũtꝰ deflentis hominis& ad¬

Expanded text:
quis ergo ille es, libenter id perlege, et dum adversitatibus mundi tangeris, te ipsum censorio judicio discute, et statim agnosces quia quascunque afflictiones pateris in hoc saeculo, retributione tibi justissima inferuntur. Duorum autem personae hic inducuntur, deflentis hominis, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
NSOBSTAU ENT HOC LIBRO QUI NON CORATOR
sinonima id ÷ multa ũba in unã significationẽ
coeũtia sce recordationis isidorꝰ. arthieps et histu¬
flentis pene usq ad desꝑationẽ defluxi. Cui mi¬
rabili coniuntione obuians leni modamine comblat᷑¬
hunc atq al apsu desꝑationis ad spẽ ueniȩ reformat:

Expanded text:
subsequenti hoc libro, qui nuncupatur Synonyma, id est, multa verba in unam significationem coeuntia, sanctae recordationis Isidorus, archiepisflentis pene usque ad desperationis defluxum, cui mirabili concursu ratio obvians, leni hunc moderamine consolatur, atque a lapsu desperationis ad spem 473 veniae reformat, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊domũ patris su & uenit int̾rom quã ignorabat: ita
⁊xp̃s dimisit gentẽ suã scilicet udeoꝵ. ⁊uenit ad po¬
płm gentiũ. hic temporał explanatio hoc habet. Mo¬
ralit᷑ aut̃ exomꝰ de t̾ra nr̃a quando diuicias mundi
hiuus facultatesq contennamꝰ. & de cognatione nr̃a
id ÷ diuitiis priorib quȩ nob̾ anatuutate ira cohe¬
rentia uelut affinitate quadã ⁊ sangiunitate conuinc¬
ta sunt & de domo patris nr̃ĩ id ẽ. de omĩ memoria
mundi hiuus que oculoꝵ occurrit ob cutib¬

Expanded text:
domum patris sui, et venit in terram quam ignorabat: ita et Christus dimisit gentem suam, scilicet Judaeorum, et venit ad populum Gentium. Hic temporalis explanatio hoc habet: moraliter autem eximus de terra nostra, quando divitias et mundi hujus facultates contemnimus; et de cognatione nostra, id est, de vitiis prioribus, quae nobis a nativitate nostra cohaerentia, velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt; et de domo patris nostri, id est, de omni memoria mundi hujus, quae oculorum occurrit obtutib