comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lectio manifestat. q̃ ante illoꝵ deceptionem
serpentini illum nominis nota credidit
inurendũ. ita dicens. Serpens autẽ erat
sapientior: uel sicut hebraici expͥmunt li¬
bri. callidior cunctis bestiis terrȩ qͥs fecit
dñs deus. Intelligitis gͦ. qͦd ante illã cir¬
cunuentionẽ pͥmi hominis. de angłica dis¬
cesserat sanctitate: ita ut ñ solũ nominis
huiꝰ insigniri mereret᷑ infamia: s c̃e in
nequiciȩ tergi uersatione cet̾is bestiis
beatitudine ꝑseuerant dice̾t. serpens autẽ
erat sapientior om̃ib bestiis terrȩ. Nam
hoc cognom̃ ñ solũ gabreli uel micaheli
nullo mͦ posset aptari: s ne bono quidẽ
cuiquã homini conueniret. Aꝑti¬
ssime
itaq userpentis uocabłm.  cõꝑa¬
tio
bestiar̃. ñ sonat angłi dignitatẽ:
sed p̃taricatoris inftimiã. Deniq
liuoris ac seductionis mat̾ia. qua ut
hominẽ deciꝑet instigatꝰ ẽ. de ant̾ioris

Expanded text:
lectio manifestat, quae ante illorum deceptionem lectio manifestat, quae ante illorum deceptionem eerpentini nominis nota eum credidit inurendum ita dicens: serpens autem erat sapientior siue, ut Hebraici exprimunt libri, callidior cunctis bestiis terrae quas fecit dominus deus. intellegitis ergo, quod ante illam circumuentionem primi hominis de angelica discesserat sanctitate, ita ut non solum nominis huius insigniri mereretur infamia, sed etiam in nequitiae tergiuersatione ceteris praeferbeatitudine perseuerant diceret: serpens autem erat sapientior omnibus bestiis terrae. nam hoc cognomen non solum Gabriheli siue Michaeli nullo modo posset aptari, sed ne bono quidem cuiquam homini conueniret. apertissime itaque et serpentis uocabulum et conparatio bestiarum non sonat angeli dignitatem, sed praeuaricatoris infamiam. denique liuoris ac seductionis materia, qua ut hominem deciperet instigatus est, de anterioris
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qͦd ad nos dr. uos aut̃ sic̃ hoies mori¬
eminiusicut unꝰ de pͥncipib cadetis:
aliud quã multos pͥncipes ceci¬
disse significat: Quib indiciis
ratio diu̾sitatis huiꝰ ita colligit᷑:
has differentias ordinũ. qͦs instar sc̃arũ
cȩlestiumq uirtutũ adu̾se potestates ha¬
bere dicunt᷑: ł ex illiꝰ ant̾ioris ordinis gra¬
du ĩ qͦ una q̃q creata fuerat. ñc etiam
retentare: ł certe de cęlestib deuolu¬
tas. ad similitudinẽ illarũ uirtutũ
q̃ ibidem ꝑseuerent. ꝓ nequiciȩ suȩ m̾i¬
to ĩ qͦ unaqueq ĩ malũ creuit. hos int̾
se gradus u ordinĩ uocabła ĩ parte
contria uendicasse.ix. GeRma¬
NIUS. Nos hactenꝰ credebamꝰ causas
atq initiũ ruinę seu p̾uaricõnis dia¬
bolicȩ. qͥ de angłica statione deiectꝰ ẽ.
inuidiã specialit̾ extitisse: quando adã
ueuam liuida calliditate decepit. x.¬
eRENUS. Nonesse istud p̾uaricõni
illiꝰ seu deiectionis iuitiũ genescos

Expanded text:
d ad nos dicitur, Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis , quid aliud quam multos principes cecidisse significat? Quibus indiciis ratio diversitatis hujus ita colligitur, has differentias ordinum, quas instar sanctarum caelestiumque uirtutum aduersae potestates habere dicuntur, uel ex illius anterioris ordinis gradu in quo unaquaeque creata fuerat nunc etiam retentare, uel certe de caelestibus deuolutas ad similitudinem illarum uirtutum, quae ibidem perseuerant, pro nequitiae suae merito, in qua unaquaeque in malum creuit, hos inter se gradus et ordinum uocabula in parte contraria uindicasse. GERMANVS: Nos hactenus credebamus causam atque illitium ruinae seu praeuaricationis diabolicae, qua de angelica statione deiectus est, inuidiam specialiter extitisse, quando Adam et Euam liuida calliditate decepit. ERENVS: Non esse istud praeuaricationis illius seu deiectionis initium Geneseos
Abbreviated transcription (Latin):
quicquã creasse confiteam᷑. qͦd substanci¬
alit̾ malũ sit. dicente scͥpt᷑a. Om̃a q̃ fe¬
cit ds̃: bona ualde. Si enĩ a deo tales isti
creati sunt. uel ad hoc facti.ut hos mali¬
ciȩ gradus teneant. ac semꝑ deceptioni
n ruinis hominũ uacent: contͣ p̃dictȩ
scͥpturȩ sententiã infamabimꝰ dm̃. uelut
creatorẽ atq inuentorẽ maloꝵ: qͦd scilicos
pessimas uoluntates ac nat᷑as ipse con-¬
diderit: ad hoc eas crrans. ut semꝑer in
nequicia ꝑseuerantes. nunquã transire
possint ĩ bone uoluntatis affectũ. Hanc

Expanded text:
quicquam creasse confiteamur quod substantiquicquam creasse confiteamur quod substantialiter malum sit, dicente scriptura: omnia quae fecit deus, bona ualde. si enim a deo tales isti creati sunt uel ad hoc facti, ut hos malitiae gradus teneant ac semper deceptionibus et ruinis hominum uacent, contra praedictae scripturae sententiam infamabimus deum uelut creatorem atque inuentorem malorum, quod scilicet pessimas uoluntates ac naturas ipse condiderit, ad hoc eas creans, ut semper in nequitia perseuerantes numquam transire possint in bonae uoluntatis adfectum. ha
Abbreviated transcription (Latin):
Quale. ẽ. illud. qͦd helias uenerit ĩ iohanne:
ĩ templo positũ legimꝰ: i it̾m stare habeat
ĩ ȩccłia ꝑ aduentũ antixp̃i. Illaq om̃ia
q̃ ĩ euangłio sequunt᷑. q̃ ⁊ impleta ante
captiuitatẽ lerosolimoꝵ. ũ fine mun¬
di huiꝰ intelligunt᷑ implenda. Equib
neutra opinio impugnat aliã: nec seqͦn¬
tẽ pͥor intellectꝰ euacuat. Et iccirro
ꝓposita a uobis quęstio. licet ñ satis ui¬
deat᷑ nec frequent᷑ int̾ hõies uentilata.
nec apud plurimos pateatꝰ iex hoc ipso
apud aliqͦs ea q̃ ꝓferemꝰ forsitan uideant᷑
ambigua. ita debemꝰ nr̃am temꝑare sen-¬
tentiam: qm fidei trinitatis nichil p̃iu-¬
dicant. ut int̾ illa habeãt᷑ q̃ medie sũt
tenenda. Quãquã ñ tali opinione. qualis
suspicionib tantũ u comect᷑is colligi
solet: s manifestis scͥpt᷑arũ testimoniis
om̃ia comꝓbent᷑.Ui. Absit gͦ. ut dm̃

Expanded text:
quale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et quale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et in templo positum legimus et iterum stare habeat in ecclesia per aduentum Antichristi, illaque omnia quae in euangelio sequuntur, quae et inpleta ante captiuitatem Hierosolymorum et in fine mundi huius intelleguntur inplenda. e quibus neutra opinio inpugnat aliam nec sequentem prior intellectus euacuat. Et idcirco proposita a uobis quaestio licet non satis uideatur nec frequenter inter homines uentilata nec apud plurimos pateat, et ez hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan uideantur ambigua, ita debemus nostram temperare sententiam, quoniam fidei trinitatis nihil praeiudicat, ut inter illa habeatur quae medie sunt tequoda, quamquam non tali opinione qualis suspicionibus tantum et coniecturis colligi solet, sed manifestis scripturarum testimoniis omnia conprobentur. Absit ergo ut deum
Abbreviated transcription (Latin):
uabis dñe: scdm statꝰ ac mensurȩ suȩ con¬
ditionẽ. ad opꝰ tm̃ u laborem actualis ui¬
tȩ uegetiores robustiores q reddant᷑. in.¬
uamobrem de his q̃ aꝑta explana-¬
tione ꝓlata sunt. nos quoq con¬
stant̾ possumꝰ definire: audent᷑q nr̃am
ꝓferre sententiã. Eauͦ quȩ meditationi
n exercicio nr̃o reseruans. obtecta scĩs
script᷑is sp̃c diuinis inseruit. quib¬
dam ea uolens indiciis ⁊ opinionibus
colligi᷑ ita pedetẽptĩ debent cauteq
conferri: ut eoꝵ assertio ł confirmatio.
indisputantis ł suscipientis arbitrio sit¬
collocata. Nonnumꝙͣ enĩ c̃suꝑ una re
diu̾sa ꝑmat᷑ sententia: pot̾ utraq ratio¬
Inabilis
iudicari: ⁊ sine detrim̃to fidei ł fixȩ uel
mediȩ suscipi. Idẽ. ut ei nec plena credu¬
litas. nec ab soluta refutatio deputet᷑. Pri¬
ori q sequens opito derogare ñ debeat:
c̃ ne ultra earũ fidei inueniat᷑ obsistere.

Expanded text:
uabis domine, secundum status ac mensurae suae conuabis domine, secundum status ac mensurae suae condicionem ad opus tantum et laborem actualis uitae uegetiores robustioresque reddantur. Quamobrem de his, quae aperta explanatione prolata sunt, nos quoque constanter possumus definire audenterque nostram proferre sententiam. ea uero, quae meditationi et exercitio nostro reseruans obtecta sanctis scripturis spiritus diuinus inseruit, quibusdam ea uolens indiciis et opinionibus colligi, ita pedetemptim debent cauteque conferri, ut sit eorum adsertio uel confirmatio in disputantis uel suscipientis arbitrio eonlocata. nonnumquam enim cum super una re dinersa promatur sententia, potest utraque rationabilis iudicari et sine detrimento fidei uel fixe uel medie suscipi, id est ut ei nec plena credulitas nec absoluta refutatio deputetur priorique sequens opinio derogare non debeat, cum neutra earum fidei inueniatur obsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
telum dei s ñ scđ̾m scientiã. simpłr intel¬
ligentes: fecer̃t s̃ cruces lineas: easq ui¬
git᷑ humeris circũferentes. ñ edificationẽ
s risum cunctis uidentib intulerunt.
Nonmulla uͦ ad utramq ꝑceptionẽ .i. tã
historicã quã allegoricã ita cõmode ac ne¬
cessariȩ capiunt᷑ ⁊ ut utraq explanatio
uitales succos animȩ suͭministret: ut.ẽ.
illud. Si quis ꝑcusserit te ĩ dext̾a ma¬
x illa tua: prebe illi ialt̾am. W. c̃ ꝑsecũt᷑¬
uos ĩ cruitate ista: fugite ĩ aliã .W. siuis
ꝑfectꝰ ẽe: uade. uende om̃ia q̃ habes. ida
pauꝑibi habebis thesaurũ ĩ cȩlo.  ueni.
sequere me. Producit sane ifenũ ium̃¬
tis. qͥb pabulis om̃s scͥpt᷑arũ repleti st̃
campi: simplicem.s. puramq narrationem
historice lectionis: qua simpliciores quiq
ac minꝰ capaces ꝑfectȩ i integrȩ ratio¬
nis. de quib dicit᷑. homines nium̃ta sal¬

Expanded text:
zelum Dei, sed non secundum scientiam, simpliciter intelzelum Dei, sed non secundum scientiam, simpliciter intelligentes, fecerunt sibi cruces ligneas, easque jugiter humeris circumferentes, non aedificationem, sed risum cunctis videntibus intulerunt. nonnulla uero ad utramque perceptionem, id est tam historicam quam allegoricam ita conmode ac necessarie capiuntur, ut utraque explanatio uitales sucos animae subministret, ut est illud : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, et: cu si uis perfectus esse, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me. producit sane et faenum lumentis, quibus pabulis omnes scripturarum repleti sunt campi, simplicem scilicet puramque narrationem historicae lectionis, qua simpliciores quique ac minus capaces perfectae et integrae rationis, de quibus dicitur: homines et iumenta sal
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ĩ sua aspitate manentia: absq ulla
ignis confectione uitalem ium̃tis confer̃t
sat᷑itatẽ. Quam rationẽ. satis euidenter
aspicimꝰ ĩ hoc uberrimo sp̃ualiũ scͥp¬
turarũ paradiso. contineri. Inqͦ ita q̃dã
significõne litt̾e plana ac luculenta
resplendent: uit c̃ sublimiorẽ int̾p̃tatio¬
nẽ ñ egeant: simplici tm̃ litt̾e sono abũ¬
de pascant. ac nutriant audientes: ut
est illud. Audi isrł: dñs deus tuus. cłs
unus. ẽ. Et. diliges dñm dm̃ tuũ ex
toto corde tuo. N ex tota m̃te tua: uex
tota uirtute tua. Quȩdã aut̃ si allego¬
rica explanatione extenuata ñ fuerĩt.
II sp̃ualis ignis examinatione mollita:
nullo mͦ ad salutarẽ int̾ioris hominis
cibũ. sine corruptionis labe ꝑuement.:
magisq ex eoꝵ ꝑceptione. lesio. quã uiti¬
litas aliqua subsequet᷑: ut. ẽ. illub. Dĩt
i sequit᷑ me: ñ ẽ me dignꝰ. Quod quidã
districtissimi monachoꝵ. habentes qͥdẽ

Expanded text:
etiam in sua asperitate manentia absque ulla etiam in sua asperitate manentia absque ulla ignis confectione vitalem jumentis conferunt saturitatem. Quam rationem satis evidenter aspicimus in hoc uberrimo spiritalium Scripturarum paradiso contineri, in quo ita quaedam significatione litterae plana ac luculenta resplendent, ut cum sublimiore interpretatione non egeant, simplici tantum litterae sono abunde pascant ac nutriant audientes, ut est illud: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua . Quaedam autem si allegorica explanatione extenuata non fuerint, et spiritalis ignis examinatione mollita, nullo modo ad salutarem interioris hominis cibum sine corruptionis clade pervenient, magisque ex eorum perceptione laesio quam utilitas aliqua subsequetur, ut est illud: Sint Quod quidam districtissimi monachorum, habentes quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nis ȩquali scientia ⁊⁊ noticia panderent᷑.
uꝑ hoc int̃ inhertes ac studiosos. nulla
eẽt uirtutis prudentieq distantia. Tũ.
ut etiã int̾ ipsos domesticos fidei. dum
intellectĩ spatia coram eis immensa
tendunt᷑: eẽt. ĩ quib n desidiꝰoꝵ argueret᷑
ignaia: ⁊ studiosoꝵ alacritas atq indu¬
stria ꝓbaret᷑. Ideoq satis ꝓpͥe scͥpt᷑a diui¬
na agro opimo ac fertili cõꝑat᷑. Qui cũ
multa gignat ac ꝓferat q̃ ad hominum
uictũ sine aliꝗͣ ignis coctione ꝓficiant:
quȩdã. nͥ priꝰ flamme calore mutigata
atq mollita. om̃em asꝑitatẽ sue deposuerĩt
crudelitatis: ł incongrua usib humanis.
cruditate displiceant ł offendant᷑: i tam̃
ignis calore decocta. salubriora reddant᷑.
Plura qͦq ad escam tm̃mͦ irrationalium
ium̃toꝵ: ⁊ animaliũ ł ferarũ ac uolucrũ
ꝓferunt᷑. cibis hominũ minime ꝓfut᷑ã. Q

Expanded text:
nis, aequali scientia et notitia panderentur, et nis, aequali scientia et notitia panderentur, et per hoc inter inertes ac studiosos nulla esset virtutis prudentiaeque distantia; tum ut etiam inter ipsos domesticos fidei, dum intellectuum spatia coram eis immensa tenduntur, in eis et desidiosorum argueretur ignavia, et studiosorum alacritas atque industria probaretur. Ideoque satis proprie Scriptura divina agro opimo ac fertili comparatur, qui cum multa gignat ac proferat quae ad hominum victum sine aliqua ignis coctione proficiant, quaedam nisi prius flammae calore mitigata atque mollita omnem asperitatem suae deposuerint cruditatis, vel incongrua usibus humanis cruditate displiceant, vel offendant, et tamen ignis calore decocta salubriora reddantur. Plura quoque ad escam tantummodo irrationabilium jumentorum et animalium, vel ferarum ac volucrum proferuntur, cibis hominum minime profutura, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Unde.gͦ. tantȩ maliciȩ emula nobis emer¬
sit aduersitas: Non ad hoc potestates istas
a dño conditas. eẽ. credendũ ẽ. ut his contͣ
hominẽ gͣdib atq ordinb militarent: in.¬
eReNUs. Diuinarũ scͥpt᷑arũ aucto¬
ritas de his ĩ quib uoluit nos eru¬
dire. quȩdã &̃ his qͥ acumine ingetrii ca¬
rent. tã lucide neuident̃ effata. ẽ: ut ñ
solũ nulla occultioris sensus obscriritate
uelent᷑: s ne ullo quidem int̾p̃tationis pa¬
trocino indigeant: ⁊ ĩ suꝑficie uocis ac lit¬
tere. suos intellectꝰ ac sententiaf ꝓferant.
Quȩdam uͦ ita contecta iiquibdam sũt
obscurata misteriis: ut ĩ eorũ discussione
⁊ intellectu. imm̃sũ nobis exerticii campũ
ac solitudinis reseruent. Quã rem multas
ob causas dispensasse dm̃ manifestum ẽ.
Primũ: ne sacram̃ta diuina nullũ ha
bentia sp̃ualis intellectꝰ uelam̃ obductũ.
cunctis hominib .i. tã fidelib quã ꝓfa¬

Expanded text:
unde ergo tantae malitiae aemula nobis emersit aduersitas? an ad hoc potestates istas a domino conditas esse credendum est, ut his contra hominem gradibus atque ordinibus militarent ? SERENVS: Diuinarum scripturarum auctoritas de his in quibus nos uoluit erudire quaedam etiam his qui acumine ingenii carent tam lucide et euidenter effata est, ut non solum nulla occultioris sensus obscuritate uelentur, sed ne ullo quidem patrocitionis indigeant et in superficie uocis ac litterae suos intellectus ac sententias praeferant: quaedam uero ita contecta et quibusdam sunt obscurata mysteriis, ut in eorum discussione et intellectu inmensum nobis exercitii \'campum ac sollicitudinis reseruaret. quam rem multas ob causas deum dispensasse manifestum est: primum ne saoramenta diuina nullum bentia spiritalis intellectus velamen obductum, cunctis hominibus, id est, tam fidelibus quam profa
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: sedebo ĩ monte testam̃ti. ĩ lat̾ib aqͥlo¬
nis: ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ. ero si¬
milis altissimo. Quos tñ ñ solos ex illo
beatissime stationis apice corruisse scͥpt᷑a
cõmemorat: dicens terciã partem stellar̃
adraconẽ illum secũ parit ꝑtraxisse. Unꝰ¬

Expanded text:
 sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis. ascendam super altitudinem nubium, ero similis altissimo. quos tamen non solos ex illo beatissimae stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertraxisse. un
Abbreviated transcription (Latin):
nI. siue dominationes. siue pͥncipatꝰ.
siue potestates: om̃ia ꝑ ipsũ nĩ ipso cre¬
ata sunt. uni. GCistoꝵ itaq numero
non nullos pͥncipes fuisse collapsos. la¬
m̃tatio ezechielis siue ysaie manifesti¬
ssime docent: ĩ quib pͥncipẽ tyri ł illũ
luciferũ qͥ mane oriebat᷑. flebili planc¬
tu cognoscimꝰ lam̃tari. & de illo quidẽ
ita dñs ad erechiel. fili hominis. leua
planctũ suꝑ pͥncipẽ trri: u dices ei. hec
dicit dñs as. Tu signacłm similitudi¬
nis. plenus sapientia. I ꝑfectꝰ decore: in

Expanded text:
inationes, siue principatus sine potestates. omnia per ipsum et in ipso creata sunt. De istorum itaque numero nonnullos principes fuisse conlapsos lamentatio Ezechielis siue Esaiae manifestissime docent, in quibus principem Tyri uel illum Luciferum, qui mane oriebatur, flebili planctu cognoscimus lamentari. et de illo quidem ita dominus ad Ezechiel: fili hominis, leua planctum super principem Tyri: et dices ei: haec dicit dominus deus: tu signaculum similitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
in medio lapidum igneoꝵ. Eleuatum. ẽ.
cor tuũ ĩ decore tuo: ꝑdidisti sapientiã
tuã a decore tuo. In terrã ꝓieci te ante
faciem regum dedli tẽꝰ ut cernerent te In
multitudine iniquitatũ tuarũ. nĩ iniqͥtate
negotiationis tuȩ: polliusti sc̃ificonẽ tuã.

Expanded text:
in medio lapidum igneorum. eleuatum est cor tuum in decore tuo: perdidisti sapientiam tuam a decore tuo, in terram proieci te: ante faciem regum dedi te ut cernerent te. in multitudine iniquitatum tuarum, et iniquitate negotiationis tuae polluisti sanctificationem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe pͥncipiũ ĩ qͦ om̃ia creau̾it pat̾ scd̾m
illud om̃ia ꝑipsũ facta sunt. isine ipso
factum. ẽ. nichił. Ante istud inquã gene¬
seos temꝑale pͥncipiũ. om̃s illas potesta¬
tes celestesq uirtutes dm̃ creasse ñ du¬
biũ ẽ. Quas apłs ꝑ ordinem dinumerãs:
ita descbit. Quia ĩ xp̃o creata sunt oĩa

Expanded text:
ipium, in quo omnia creauerit pater secundum illud: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, ante istud, inquam, Geneseos temporale principium omnes illas potestates caelestesque uirtutes deum creasse non dubium est. quas apostolus per ordinem dinumerans ita describit:
Abbreviated transcription (Latin):
ante istud pͥncipiũ ĩ qͦ factũ dr̃ celũ &
terra. creati fuisse manifestissime cõp-¬
bant᷑. Quippe. qͥ ꝓ istis om̃ib uisibilib
creat᷑is. quas uidebant ex nichilo ꝓces¬
sisse: creatorẽ magna uoce referunt᷑ .i
admiratione laudasse. Ante istud. gͦ.
temꝑale pͥncipiũ qͦd a moyse dr̃. qđ q
mundi huiꝰ scłm historicũ unmo uida¬
icũ sensũ signat etatẽꝰ saluo scilicet nr̃o

Expanded text:
ante istud principium in quo factum dicitur caelum et ante istud principium in quo factum dicitur caelum et terra creati fuisse manifestissime conprobantur, quippe qui pro istis omnibus uisibilibus creaturis quas uidebant ex nihilo processisse creatorem magna uoce referuntur et admiratione laudasse. ante istud ergo temporale principium, quod a Moyse dicitur quodque mundi huius secundum historicum, immo Iudaicum s
Abbreviated transcription (Latin):
Nte conditionẽ huiꝰ uisibilis crea¬
ture. spũales celestesq uitutes
dm̃ fecisse: q̃ ꝓ hoc ipso qͦd scirent se ad
tantã beatitudinis głam beneficio cre¬
atoris ex nichilo fuisse ꝓductas. ꝑpetuas
ei gr̃as referentes. indesinent̃ eiꝰ laudi¬
bus inhererent: nemo fideliũ dubitat.
Nec enĩ existimare debemꝰ. creationis
i opificii sui pͥncipia. ab huiꝰ mundi
constitutione deum pͥmitꝰ inchoasse:
quasi ĩ illis ant̾ĩorib atq innumeris
scłis ab om̃i ꝓuidentia. ⁊ dis pensatione
diuina fuerit otiosus: ac tanꝗͣ. ñ habẽs
ĩ qͦs bonitatis suȩ exerc̾ẽt beneficia.
solitariꝰ atq ab om̃i munificentia alie¬
nus fuisse credat᷑. Qͦa de illa imm̃sa
ac sine pͥncipio i ĩ cõp̃hensibili maiestate.
satis humile. ẽ. incongruumq sentire:
ipso dño de illis potestatib dicente.
Quando facta sunt simul sidera: lau¬
dauier̃t me uoce magna om̃s angłi mei.
Qui.gͦ. intersunt creationi siderum:

Expanded text:
nte conditionem huius uisibilis creaturae spiritales caelestesque uirtutes deum fecisse, quae pro hoc ipso quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio creatoris ez nihilo fuisse productas perpetuas ei gratias referentes indesinenter eius laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. nec enim existimare debemus creationis et opificii sui principia ab huius mundi constitutione deum primitus inchoasse, quasi in illis anterioribus atque innumeris saeculis ab omni prouidentia et dispensatione diuina fuerit otiosus, ac tamquam non habens in quos bonitatis suae exerceret beneficia solitarius atque ab omni munificentia alienus fuisse credatur. quod de illa inmensa ac sine principio et inconprehensibili maiestate satis humile est incongruumque sentire, ipso domino de illis potestatibus haec dicente: quando facta sunt simul sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. qui ergo intersunt creationi siderum,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑. Sed illa tristicia q̃ penitentiã ad salutẽ stabilẽ oꝑat᷑: obediens ÷. affabilis.
humilis. mansueta. suauis. ac patiens. ut pote exdei caritate descendens: & ad
omnẽ dolorẽ corꝑis ac sp̃c contͥcionẽ. infatigabilit᷑ semet ipsam desiderio ꝑfectio¬
nis extendens: iqͥdã mͦ leca. ac spe ꝑfectꝰ sui uegetata. cunctã affabilitatis i longa¬
nimitatis retinet suauitatẽ. habens ĩ semet ipsa om̃s fructꝰ sp̃c scĩ. qͦs enum̾at¬
infructuoso. ac desꝑatione penali: eũ quẽ cõplera fuerit. ab industria acsaluta¬
ri dolore frangens. ac reuocans: iitpote irrationabilis. ⁊ int̾cipiens. ñ solũ oratio¬

Expanded text:
operatur . » Sed illa tristitia quae poenitentiam operatur ad salutem stabilem obediens est, affabilis, operatur . » Sed illa tristitia quae poenitentiam operatur ad salutem stabilem obediens est, affabilis, humilis, mansueta, suavis ac patiens, utpote ex Dei charitate descendens, et ad omnem dolorem corporis ac spiritus contritionem infatigabiliter semetipsam desiderio perfectionis extendens, et quodammodo laeta, ac spe provectus sui vegetata, cunctam affabilitatis et longanimitatis retinet suavitatem, habens in semetipsa omnes fructus Spiritus sainfructuoso, ac desperatione poenali, eum quem complexa fuerit ab industria ac salutari dolore frangens ac revocans, utpote irrationabilis et intercipiens non solum oratio
Abbreviated transcription (Latin):
pacate erunt tͥ. Extrinsecꝰ uenientia ñ uerebim᷑ offendicła: nec ulla poter̃t
scandala nob deforis inferri:. sũi nobismet ipsis intꝰ radices eoꝵ recepte inserte ꝙ:
ñ fuerint. Pax enĩ multa diligentib nom̃ tuũ dñe:. iñ ÷ illis scandalũ Est
etiã aliud detestabiliꝰ tristicie genꝰ: qd̾ ñ correptionẽ uite. nec em̃dationẽ uitioꝵ:
s ꝑniciosissimã desꝑationẽ aĩe inicit delinquenti. Qd̾ nec caim fecit pꝰ fr̃icidiũ
poenitere: nec iudam pꝰ traditionẽ ad satisfactionis remedia festinare. s ad sus-¬
pendiũ laquei sua desꝑatione ꝓtraxit. deoꝙ utilis nobis una re tm̃ tristi¬
cia iudicanda est: c̃ hanc. ł penitudine delictoꝵ. ł desiderio ꝑfectionis accensi.¬
inqͥt tristicia: psenitentiã ad salutẽ stabilẽ oꝑat᷑. Scłi aut̃ tristicia: mortem

Expanded text:
pacatae erunt tibi. extrinsecus quippe uenientia non uerebimur offendicula nec ulla poterunt. pacatae erunt tibi. extrinsecus quippe uenientia non uerebimur offendicula nec ulla poterunt. scandala nobis de foris inferri, si in nobis met ipsis intus radices eorum receptae insprtaeque non fuerint pax enim multa diligentibus nomen tuum: et non est illis scandalum. Est etiam aliud detestabilius tristitiae genus, quod no ?? correctionem uitae nec emendationem uitiorum, sed perniciosis simam desperationem animae inicit delinquenti: quod nec Cain fecit post fratricidium paenitere nec ludam post fratricidium ad satisfactionis remedia festinare, sed ad suspendium laque ?? sua desperatione pertraxit. Ideoque utilis nobis una re tantum tristitia iudicandas est, cum hanc uel paenitudine delictorum uel desiderio perfectionis accensiinquit, « poenitentia ad salutem stabilem operatur: saeculi autem tristitia mortem
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit᷑ fut᷑oꝵ: om̃is tristicia tanꝗͣ scłi ⁊q̃ mortẽ inferat. equalit̃ repellenda ÷:
ac fic̃ fornicationis sp̃c. seu phylargirie. ł ire. de nr̃is cordib penitꝰ extrudenda.
Hanc gͦ ꝑniciosissimã passionẽ ita de nobis expellere potimꝰ: ut mentẽ nr̃am sp̃ua¬
li meditatione iugit᷑ occupatã. futura spe i contẽplatione reꝓmisse beatitudi-¬
nis erigamꝰ. hoc enĩ mͦ. uniu̾sa tristiciar᷑ genera. siue q̃ ex p̃cedenti ira descen¬
dunt. siue q̃ amissione lucri. ł detͥmenti illatione nobis adueniunt. seu de
irrogata generant᷑ iniuria. siue q̃de irrationabili m̃tis confufione ꝓcedunt.
seu q̃ litalem despationẽ nobis indicunt ualebinꝰ suꝑare. cũ eder nar̃ torĩi ac fut̃at
incuitu semp leti atq imobiles pdiantes: nec casib leecti p̾sentib nec pspis fueri

Expanded text:
equaliter repellenda est ac sicut fornicationis spiritus seu filargyriae uel irae de nostris cordibus penitus extrudenda. Hanc ergo perniciosissimam passionem ita de nobis expellere poterimus, ut mentem nostram spiritali meditatione iugiter occupatam futura spe et contemplatione repromissae beatitudinis erigamus. hoc enim modo uniuersa tristitiarum genera, siue quae ex praecedente ira descendunt, siue quae amissione lucri uel detrimento inlato nobis adueniunt seu de inrogata generantur iniuria, siue quae de inrationabili mentis confusione procedunt, seu quae letalem desperationem nobis inducunt, ualebimus superare, cum aeternarum rerum ac futurarum intuitu semper laeti atque inmobiles perdurantes nec casibus deiecti praesentibus nec prosperis fueri
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ĩ om̃i genere uirtutũ. iis qͥ ĩ heremo sĩthii c̃manebant: s peccusarꝰ gr̃a hu¬
militatis ornatũ. Qui merito puritatis ac mansuetudinis sue. a beato pafnutio solitu¬
dinis eiusdem p̃rbr̃o. E quidẽ c̃ multis eẽt uinior etate. ad diaconii ÷ p̃latꝰ offici¬
um In tm enĩ idem beatꝰ pafnutiꝰ uirtutib ipsius aggaudebat: ut quẽ uite m̃nᷤ
quam ferens ĩ inferiore eũ ministerio dirtiꝰ immorari: optans q sibunet succes¬
sorẽ dignissimũ ꝓuidere: suꝑstes eum p̃sbit̾ii bonore ꝓuexit. Qui tam̃ pͥoris hu¬
militatis consuetudinẽ non omittens: nichil umquã s illo p̾sente de sublimio¬
ris ordinis adiectione donauit: s semꝑ abbate pas nutio spũales hostias offeren¬
te: hic uelut diaconꝰ ĩ poris ministerii ꝑmansit officio. In qͦ tam̃ beatũ paf nuti¬
uni c̃ talis uir. ẽet ac tantꝰ. ut ĩ multis &̾ p̾scientie gr̃am possideret: ħ spes sub¬

Expanded text:
m genere his qui in eremo Scythi commanebant, sed peculiarius gratia humilitatis ornatum, qui merito puritatis ac mansuetudinis suae a beato Paphnutio solitudinis ejusdem presbytero, et quidem cum multis junior esset aetate, ad diaconii est praelatus officium. In tantum enim beatus Paphnutius virtutibus ipsius adgaudebat, ut quem vitae meriquam ferens in inferiore eum ministerio diutius immorari, optansque sibimet successorem dignissimum providere, superstes eum presbyterii honore provexit. Qui tamen prioris humilitatis consuetudinem non omittens, nihil umquam sibi illo praesente de sublimioris ordinis adjectione donavit, sed semper abbate Paphnutio spiritales hostias offerente, hic velut diaconus in prioris ministerii permansit officio. In quo tamen beatum Paphnutium, cum talis uir esset ac tantus, ut in multis etiam praescientiae gratiam possideret, haec spes sub
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nec antea possedisti. Ob id enĩ ita dñi beneficio preparatꝰ es: ut ex peditior
ad eũ nullis pecuniar̃ laqueis irretitꝰ occurreres. Ueruntam̃ nullus in łi
egens frangat᷑. Nemo ÷ enĩ. qͥ ñ habeat qd̾ dimiitat. Uniu̾sis reñtiauit facul¬
tatib mundi: quisqͥs affectũ possidendi eas radicitꝰ amputauit. Nec ÷ gͥ de
phylargiria ꝑfecta uictoria⁊ ut paruissime cuiꝰlibet stipis ĩ nr̃o corde resid̾e
ñ sinamꝰ igniłm: certi. qd̾ restringendi eũ ñ habebeͥmꝰ ulteriꝰ facultatẽ: si¬

Expanded text:
quod nec antea possedisti. ob id enim ita domini beneficio praeparatus es, ut expeditior quod nec antea possedisti. ob id enim ita domini beneficio praeparatus es, ut expeditior ad eum nullis pecuniarum laqueis inpeditus adcurreres. uerumtamen nullus in hoc egens frangatur: nemo est enim qui non habeat quod dimittat. uniuersis renuntiauit facultatibus mundi, quisquis affectum possidendi eas radicitus amputauit. Haec est igitur de filargyria perfecta uictoria, u paruissimae cuiuslibet stipis in corde nostro residere non si-namus igniculum, certi quod restinguendi eum non habebimus ulterius facultate
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentes. immunde contagione resꝑsi sunt. ꝑ quẽ nob̃ euidens relinqͥt᷑
exemplũ: omnẽ animã cupiditatis labe pollutã. spũali uicioꝵ lepra resꝑgi
immundãq ap̃ deũ. ꝑ hempni maledictione reputari. Egit᷑ si ꝑfectionis desi¬
derio dimittens om̃ia. secutꝰ es xp̃m dicentẽ tͥ. uade. uende om̃ia q̃ habes
& da pauꝑib n habebis thessaur̃ ĩ celo. nueniꝰ sequere me: qͥd missa supra
aratrũ manu respicis retro: ut eiusdẽ dñi uoce ꝓnuntieris ñ ẽẽ aptꝰ regno
celoꝵ: Suꝑ tectũ euangłici culminis stabilitꝰ. qͥd descendis tollere aliqͥd de domo
tua. ex his uidelicet q̃ antea contẽpsisti : Constitutꝰ ĩ agro atq oꝑatione uir¬
tutũ: substantia itndi qͥ te reñtians spoliasti. qͥd recurrens niteris reuestiri :
iu pauꝑtate p̾uentꝰ. nichil qd̾ dimitte̾s habusti: multo minꝰ adqͥrere debes

Expanded text:
concupiscens inmundae leprae contagione respersus est. per quam nobis euidens reliquit concupiscens inmundae leprae contagione respersus est. per quam nobis euidens reliquit exemplum, omnem animam cupiditatis labe pollutam spiritali uitiorum lepra respergi inmundamque apud deum perenni maledictione reputari. Igitur si perfectionis desiderio dimittens omnia secutus es Christum dicentem tibi: uade uende omnia. quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me, quid missa super aratrum manu respicis retro, ut eiusdem domini uoce pronuntieris non esse aptus regno caelorum? super tectum euangelici culminis stabilitus quid descendis tollere aliquid de domo tua, ex his uidelicet quae antea contempsisti? constitutus in agro atque operatione uirtutum substantia mundi, qua te renuntians spoliasti, quid recurrens niteris reuestiri? si uero paupertate praeuentus nihil quod dimitteres habuisti, multo minus adquirere debes
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Ille namq resugiens pauꝑtatẽ. resumere q̃ abiçierat concupiuit: hi ne fie¬
rent pauꝑes. de fubstantia sua quã arit apłis offerre fidelit̾. aut totã dispgẽ
frib debuerant. qͥddã retinere tẽptar̃t. E iccirco utrobiq sequit᷑ mortis damp
natio: quia utrũq crim̃ de phy largirie radicib pullulauit. Itaꝙ si ĩ eos qͥñ
alienas concupiert̃ substantias. s propriis parcere tẽptauert: nec habuert̃ desi
deriũ adqͥrendi. s reseruandi tm̃modo uoluntatẽ. ꝓcessit tã seuera sententia:
qͥd censendũ de his. qͥ numꝙͣ. possessas pecunas cupiũt congregare: i nuditatem
corani hominib p̾ferentes. affectu concupiscentie corã deo diuites cõꝓbant᷑: hi scd̾m
similitudinẽ greri. sp̃u ac m̃te leꝑsi ẽẽ noscunt᷑. qͥ mundi huiꝰ cadiicas pecumas

Expanded text:
currit. ille namque refugienss paupertatem resumere quae abiecerat concupiuit, hi, ne fiecurrit. ille namque refugienss paupertatem resumere quae abiecerat concupiuit, hi, ne fierent pauperes, de substantia sua, quam aut apostolis offerre fideliter aut totam dispergere fratribus debuerant, quiddam retinere temptauerunt: et idcirco utrubique sequitur mortis natio, quia utrumque crimen de philargyriae radicibus pullulavit. Itaque si in eos qui non alienas concupierunt substantias, sed propriis parcere tentaverderium adquirendi, sed reseruandi tantummodo uoluntatem, processit tam seuera sententia, quid censendum de his, qui numquam possessas pecunias cupiunt congregare et nuditatem coram hominibus praeferentes affectu concupiscentiae coram deo diuites conprobantur? Qui secundum similitudinem Giezi spiritu ac mente leprosi esse noscuntur, qui mundi huius caducas pecunias
Abbreviated transcription (Latin):
poneret: in tm̃ copia ear̃ in habundantiorẽ fomitẽ cupilitatis ex arsit᷑ ut iã nõ
diuuiciar᷑ moles rabiei cupiditatis huiꝰ exuꝑat magnitulo. Deniꝙ pͥnceps apł̃oꝵ his
eruditꝰ ex emplis: sciens habentẽ quippiã cupiditatis frena ñ posse moderari. nec
sini Q in parua suma magnaue consistere. s ĩ sola uirtute nuditatis: ananiã et
saphitã quoꝵ supiꝰ fecimꝰ m̃tionẽ. quia s qppiã de sua facultate seruauẽt. morte m¬
tauit: Ut int̾itũ quẽ ille ultro sibi ꝓ reatu cdñice ꝓditionis intulerat: Hi ꝓm̃dacio
cupiditatis exciꝑent. Quanta ĩ ħ ꝙͦ facinoris ac supplicii similitudo concurrit.
bi namq phylargiriã ꝓdicio: hic falfitas subsecuta ÷. Ibi ueritas ꝓdit᷑ hic m̃dacii
crim̃ admictit᷑. Licet enĩ oꝑis eoꝵ dissimilis uideat᷑ effectꝰ: unꝰ tam̃ finis ĩ utroꝙ con¬

Expanded text:
poneret, in tantum copia. earum in abundantiorem fomitem ? cupiditatis exarsit, ut iam non poneret, in tantum copia. earum in abundantiorem fomitem ? cupiditatis exarsit, ut iam non diuitiarum ? moles rabies cupiditatis huius exsuperat. Denique princeps apostolorum his eruditus exemplis sciens habentem quippiam cupiditatis frena non posse moderari nec finem eius in parua summa magnaue consistere, sed sed sola uirtute nudi, Annaniam et Sapphiram, quorum super rius fecimus mentionem, quia sibi quippiam de sua facultate ? seruauerant, morte multauit, ut interitum, quem ille ultro sibi pro reatu dominicae proditionis intulerat, hi pro mendacio cupiditatis exciperent. quanta in hoc quoque facinoris ac supplicii similitudo concurrit. ibi filargyriam proditio, hic falsitas subsecuta est. ibi ueritas proditur, hic mendacii crimen admittitur. licet enim operis eorum dissimilis uideatur effectus unus tamen finis in utroque con
Abbreviated transcription (Latin):
neno ꝑemerit᷑ i concupiscentie laqueis irretitũ. ad quã abrupti p̃cipitii crim̃ im¬
pegerit: ut redemptorẽ mundi ⁊ humane salutis auctorẽ. triginta argenteis per¬
suaserit uendere. Q nequaquã ad tam scelestũ facinꝰ ꝓditionis ẽẽt deuoluitꝰ: fiñ ply¬
largirie morbo fuisset infectꝰ. Nec dm̃ce negationis reus. sacrilegus extitisset: nͥ priꝰ solitꝰ
fuisset creditos sͥ loculos cũpilare. Immane satis & euidens trrannidis huiꝰ exemplũ.
q̃ semel ut diximꝰ anime captiuate nullã ꝑmittit honestatis regłam custodire᷑ nec
ulia questus adiectione satiari. F inis enĩ rabiei huiꝰ: ñ diuitiis. s nuditate conqͥriꝰ¬
eniq ẽ hic ipse obħ loculos dispensationi pauꝑm deputatos sue potestati creditos
accepisset: uit saltẽ peccuniar̃ abundantia satiatꝰ. concupiscentie sue modũ im¬

Expanded text:
neno peremerit et concupiscentiae laqueis inretitum ad quam abrupti praecipitii crimen inneno peremerit et concupiscentiae laqueis inretitum ad quam abrupti praecipitii crimen inpegerit, ut redemptorem mundi et hnmanae salutis auctorem triginta argenteis persuaserit uendere. qui nequaquam esset ad tam scelestum proditionis facinus deuolutus, si non filargyriae morbo fuisset infectus, nec dominicae negationis reus sacrilegus extitisset, nisi prius solitus fuisset creditos sibi loculos conpilare. Inmane satis et euidens tyrannidis huius exemplum quae semel, ut diximus, animae captiuatae nullam permitti ? honestatis regulam custodire nec ulla quaestus adiectione satiari finis enim rabiei huius non diuitiis, sed nuditate conquiritur ? cum hic ipse ob hoc loculos dispensationi pauperum ? deputatos suae potestati creditos accepisset, ut saltim pecuniarum abundantia satiatus concupiscentiae suae modum in
Abbreviated transcription (Latin):
honore ñ sine cordis languore contentꝰ. Queãdmodũ etiã corꝑe ñ pollutos. euanglic
sermo ꝓn̾tiat corde mechatos: ita peccunie quoq pondere minime sarcinatos. ac¬
affectu ac m̃te c̃ philargiriis condempnari possibile÷. Occasio enĩ eis habendi de¬
fuit ñ uoluntas: q̃ semꝑ ad dm̃ magis solet quã necessitas coronari. Itaq festinan¬
dũ nob̾ ÷: ne ĩ uanũ. labioꝵ nr̃oꝵ emolum̃ta deꝑeant. Miserabile nãq ⁊. pauꝑta¬
tis ac nuditatis exitꝰ tolerasse: fructꝰ uͦ ear̃ cause. uoluntatis uitio ꝑdidisse.i
nosse. quã ꝑniciose. quã noxie. fomes iste nͥ fuerit diligent̾ excisus. ad eiꝰ uit̾itũ qͥ eum
c̃ ceperit fructificetꝰ & om̃igenis pullulet ramusculis uitioꝵ Respice uicdã. apłoꝵ
num̃o deputatũ: quia noluit serpentis huiꝰ letale cap̃ conterere. qualit̾ eũ suo ue¬

Expanded text:
onere non sine cordis languore contentus. quemadmodum etiam corpore non pollutos euangelicus onere non sine cordis languore contentus. quemadmodum etiam corpore non pollutos euangelicus sermo pronuntiat corde moechatos, ita pecuniae quoque pondere minime sarcinatos affectu ac mente cum filargyris condemnari possibile est: occasio enim eis habendi defuit, non uoluntas, quae semper apud deum solet magis quam necessitas coronari. itaque festinandum nobis est, ne in uanum laborum nostrorum emolumenta depereant. miserabile namque est paupertatis ac nuditatis exitus tolerasse, fructus uero earum cassae uoluntatis uitio perdidisse. Uis nosse quam perniciose, quam noxie fomes iste, nisi fuerit diligenter excisus, ad eius interitum qui eum conceperit fruticet et omnigenis pullulet ramunculis uitiorum? respice Iudam apostolorum numero deputatum, quia noluit serpentis huius caput letale conterere, qualiter eum suo ue
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eiꝰ corde ñ senerit. Quappt̃ c̃ ĩ cunctis gen̾ib uitioꝵ gen̾alit̃ serpentis capud opporteat
obseruari: ĩ ħ p̃cipue diligentiꝰ conuenit p̾caueri: qd̾ si fuerit intromissũ: sua mat̾ie
conualescens. ipsũ sibimet uehem̃tiora sus citabit incendia. Ideoꝙ ñ solũ pecuniar̃
cauenda possessio: uer̃ẽ uoluntas ipsa de animo penitꝰ detcudenda. Non enĩ tã esfectꝰ
philargitie uritandꝰ᷑:: quã affectꝰ ipsiꝰ radicitꝰ amputandiis. Nichil enĩ ꝓderit. pecuni¬
as ñ ħre: si uoluntas in nobis fuerit possidendi. Possibile namꝙ ÷. etiã ñ habentẽ eas.
neqͥ quã philargirie morbo carere: nichilꝙ ei ꝓdẽe benefictũ nuditatis. qͥ cupiditatis
uiciũ resecare ñ ualuit. pauꝑtatis bono. ñ uirtutis merito delectatꝰ: as necessitatis

Expanded text:
in eius corde non seuerit. quapropter cum in cunctis generibus uitiorum generaliter serpentis caput oporteat in eius corde non seuerit. quapropter cum in cunctis generibus uitiorum generaliter serpentis caput oporteat obseruari, in hoc praecipue diligentius conuenit praecaueri. quod si fuerit intromissum, sua materie conualescens ipsum sibimet uehementiora suscitabit incendia. ideoque non solum pecuniarum cauenda possessio, uerum etiam uoluntas ipsa de animo penitus extrudenda. non enim tam effectus filargyriae uitandus est quam affectus ipsius radicitus amputandus: nihil enim proderit pecunias non haberi, si uoluntas in nobis fuerit possidendi. Possibile namque est etiam non habentem eas nequaquam filargyriae morbo carere nihilque ei prodesse beneficium nuditatis, quia cupiditatis uitium resecare non ualuit, paupertatis bono non uirtutis merito delectatus et necessitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cupimꝰ: hunc ꝙͥ ꝑniciosũ hostẽ a nr̃is cordib exttudamꝰ. Quẽ quantũ suꝑare non
magne uitutis ÷ : tantũ. ab eo unci. ignominiosũ. plenũ ꝙ dedecoris. Aꝑo tente enĩ
sarii robore uictis nascit᷑ consolatio. Siuͦ & inimicꝰ exilis. ngenꝰ colluctationis in¬
firmũ. ultra cleiectionis dolorẽ. confusio corpe turpior. & ignominia decͥm̃to gͣui¬
or infert᷑. De qͦ ħ erit sũma uictoria. triũphus ꝙ: perpetuus: ut quẽ admodũ dicit᷑.
ne minuto quidẽ nũmo conscientia monachi polluat᷑. Impossibile nãq ÷. eũ qͥ iuctꝰ
in exigua stipe. concupiscentie semel ĩ corde suo radicẽ susceꝑit: ñ maioris de¬
siderii ꝓtinꝰ incendio conflagrari. Tamliu namꝙ miles xͥ. uictor ac securꝰ cuncteq
cupiditatis impugnatione erit externꝰ: donec initia c̃cupiscentie huiꝰ hic neqͥssimꝰ sp̃c

Expanded text:
cupimus, hunc quoque perniciosum hostem a nostris cordibus extrudamus: quem quantum superare non cupimus, hunc quoque perniciosum hostem a nostris cordibus extrudamus: quem quantum superare non magnae uirtutis est, tantum et eodem uinci ignominiosum plenumque dedecoris. a potente enim de aduersarii robore uictis nascitur consolatio; sin uero et inimicus exilis et genus conluctationis I infirmum, ultra deiectionis dolorem confusio turpior et ignominia detrimento grauior infertur. De quo haec erit summa uictoria triumphusque perpetuus, ut, quemadmodum dicitur, ne minuto quidem nummo conscientia monachi polluatur. inpossibile namque est eum, qui uictus in exigua stipe concupiscentiae semel in corde suo radicem susceperit, non maioris desiderii protinus incendio conflagrari. tamdiu namque miles Christi uictor ac securus cunctaque cupiditatis inpugnatione erit externus, donec initia concupiscentiae huius hic nequissimus spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
& isti beatiores apło. quia de suis inueniunt᷑ ei fubstantiis imꝑtisse. Qd̃ amens qͥsli¬
bet dicere ñ audebit. Quamobrẽ si euanglico p̃cepto uolumꝰ obedire  apłi. actociꝰ¬
eccłie illiꝰ pͥmitiue. seu patrũ qͥ uirtutib ac ꝑfectioni eoꝵ nr̃is tẽꝑib successer̃t̃. umi-¬
tatores existere: ñ nr̃is definitionib adqͥescamꝰ: de hoc tepido ac miserabili statu ꝑfec-¬
tionẽ nob̾ euangłicã pollicentes: s ipsoꝵ sectantes uestigia. circ̃tienire nomet ip¬
sos minime studeamꝰ. Et ita monasteris disciplinã institutionẽ ꝙ parit̾ expecta¬
cultatib sibimet reseruauit: nolens exercicio man̾ũ suarũ sustentari: i humili¬
tatẽ ueram. nuditate. ⁊oꝑis coniͥtione. monasteriiꝙ: subiectione conqͥrere. & sena-¬
corẽ inqͥt sincleti ꝑdidisti: imonachũ ñ fecisti. Itaꝙ si agonẽ spũalẽ certare legi¬
Itime

Expanded text:
 isti beatiores apostolo, quia de suis inueniuntur ei substantiis inpertisse? quod amens quili isti beatiores apostolo, quia de suis inueniuntur ei substantiis inpertisse? quod amens quilibet non audebit. Quamobrem si euangelico praecepto uolumus oboedire et. apoEcclesiae primitivae, seu Patrum qui virtutibus ac perfectioni eorum nostris temporibus successerunt, imitatores existere; non nostris definitionibus acquiescamus, de hoc tepido ac miserabili statu perfectionem nobis Evangelicam pollicentes: sed illorum sectantes vestigia circum venire nosmetipsos minime studeamus; et ita monasterii disciplinam institutionemque pariter expetais facultatibus sibimet reseruauit, nolens exercitio suarum manuum sustentari et humilitatem ueram nuditate et operis contritione monasteriique subiectione conquirere. et senatorem, inquit, Syncletium perdidisti et monachum non fecisti. Itaque si agonem spiritalem certare legitime
Abbreviated transcription (Latin):
societatis: ut nos int̾ gentes p̃dicaremꝰ. ipsi aut̃ ĩ cucuncisione: tantũ. ut pauꝑm me-¬
mores eẽmꝰ. Quã rẽ om̃i sollicitudine se testat᷑ implesse dicens. Qd̃ etiã sollicitꝰ fui ħ
ipsũ facere. Quigͥ st̃ beatiores: Utrũ nã hi qͥnuꝑ de numero gentiũ congregati. nec
reuocati. fidem xͥ c̃ suis facultatib suscepissent: an illi. qui euangłice satis facienteᷤᷤ
ħ consuetã uictꝰ substantiã parare ut erat solitꝰ suis manib ñ occurrens. a fr̃ib sẽ
qͥ de macedonia uenerant. supplem̃tũ sue necessitatis asserit accepissẽ. nã qͦd mͥ
inqͥens deerat. suppleuer̃t fr̃s qͥ uenert̃ a macedonia: ⁊philipensib ipse ͭ ferens.
scitis enĩ nuos philipenses. quia ĩ pͥncipio euangelii quando ꝓfectꝰ sũ a macedonia.
nulla mͥ eccłia comunicauit ĩ ratione dati u accepti nͥ uos soli: qͥ & thessalonicam
i semel & bĩs ĩ usus mͥ misistis: ert̃ scłm istorũ sententiã quã m̃te tepida concepert̃.¬

Expanded text:
ntes praedicaremus, ipsi autem in circumcisionem: tantum ut pauperum memores essemus. quam rem omni sollicitudine se testatur inplesse dicens: quod etiam sollicitus fui hoc ipsum facere. qui igitur sunt beatiores? utrumnam hi qui nuper de numero gentium congregati nec reuocati fidem Christi cum suis facultatibus suscepissent, an illi qui euangelicae satisfacientes shaec consuetam uictus substantiam parare, ut erat solitus, suis manibus non occurrens a fratribus se, qui de Macedonia uenerant, supplementum suae necessitatis adserit accepisse nam quod mihi, inquiens, deerat subpleuerunt fratres qui uenerunt a Macedonia, et ad Philippenses ipse referens: ^ scitis enim et uos, Philippenses, quia in principio en augelii, quando profectus sum a Macedonia, nulla mihi ecclesia communicauit in ratione dati et accepti ni si uos soli, quia et Thessalonicam et semel et bis in usum mihi misistis, erunt secundum istorum sententiam, quam mente tepida conceperunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
nere ualebimꝰ illibatã nͥ monasterio consistentes. sccłm apłm habentes uictũ
i uestũtũ his contenti siimꝰ. Dannationẽ g̾ ananie n saphire memoriter
retinentes: hoerescamꝰ aiqͥo ex his reseruare. q̃ reñtiantes penitꝰ abdicare debuimꝰ. Sy eri
ante posseclimꝰ caueamꝰ aqͥrere. Necñ etĩã uide ł m̃itũ ł exitũ formidantes: qͥcquam
pecune resumere quã semel a nob̾ adiecimꝰ tota uirtute uitemꝰ. Suꝑ ħom̃ia. consi¬
derantes conditionẽ fragilis incerceꝙ nat᷑e nr̃e÷ caueamꝰ ne dies dñi sic̃ fur in nocte
suꝑueniens. macłatã ł uno obolo nram conscientiã dep̃hendat: qͥ om̃s fructꝰ nr̃e reñti¬
stino cogitantes: numquã nos de cenobii disciplina patiam᷑ auelli. Quod sine dubio
nequaquã ꝑmictim᷑ implere. s ne sub institutionis quidẽ regła ꝑmanere: nͥ priꝰ pa¬
tientie uirtꝰ que ñ aliunde ꝙͣ. de humilitatis fonte ꝓcedit: ĩ nob̃ fuerit firma solidita¬

Expanded text:
stolum habentes uictum et uestimentum his contenti fuerimus. Damnationem ergo Annaniae et Sapphirae memoriter retinentes horrescamus aliquid ex his reseruare quae renuntiantes penitus abdicare deuouimus. Gieziante possedimus caueamus adquirere. nec non etiam Iudae uel meritum uel exitum formidantes quicquam pecuniae resumere, quam semel a nobis abiecimus, tota uirtute uitemus. super haec omnia considerantes condicionem fragilis incertaeque naturae nostrae caueamus, ne dies domini sicut fur in nocte superueniens maculatam uel uno obolo nostram conscientiam deprehendat, qui omnes fructus nostrae renuntiilque de crastino cogitantes numquam nos de coenobii disciplina patiamur auelli. Quod sinequaquam permittimur implere, sed ne sub institutionis quidem regula permanere, nisi prius patientiae virtus, quae non aliunde quam de humilitatis fonte procedit, in nobis fuerit firma solidita
Abbreviated transcription (Latin):
re suppleri: si qͦquã a spe questus lecid̾it᷑ ñ honestatis. ñ humilitatis modũ tͣnscen¬
dere ꝑtimescit: fit ꝙ ei ꝑ om̃ia. ut aliis uent᷑. ita huic aurũ. ispes lucri ꝓ cdeo. Un¬
de beatꝰ apł̃s. huiꝰ morbi noxia uenena ꝓspiciens: ñ solũ eã racticẽ ẽẽ om̃iũ ma

Expanded text:
re suppleri. Si quoquam a spe quaestus deciderit; non honestatis, non humilitatis modum transcenre suppleri. Si quoquam a spe quaestus deciderit; non honestatis, non humilitatis modum transcendere pertimescit, fitque ei per omde beatus apostolus huius morbi noxia uenena prospiciens non solum eam radicem esse omnium ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoto cesserit: auidior fames accrescit auaricie: tantoq uehem̃tior suscitat᷑: qͣnto
eciã sũma lucri maior apponit᷑. Cũ pecune & enĩ increm̃to: rabies cupiditatis au¬
get᷑. Tum deinde uita longeua ꝓmiccit᷑: senectꝰ incurua: infirmitates diuierse
possint. Agit᷑ itaq infelix anima serpentims nexib obligata: dũ materiã male
congregatã nequiore cura concupiscit augere: pestẽ s qͣ diriꝰ inflãmet᷑ ipsa
parcuriens. Cotaq lucri cogitatione possessa: nichil aliud respicit cordis intuitu. qͥm
unde pecumã parare ualeat:ꝑ quã possit de monasteris disciplina quãtociꝰ euolare:
nullam exibens fidem. ubi potuerit nũmi spes aliqͣ refulgere. Probac n m̃dacii.
ñ ꝑuri. ñ furti facinꝰ admutere phorrescit: ñ fidẽ frangere. ñ iracuntie noxio furo¬

Expanded text:
ei uoto cesserit, auidior fames adcrescit auri tantoque uehementior suscitatur, quanto ei uoto cesserit, auidior fames adcrescit auri tantoque uehementior suscitatur, quanto etiam summa lucri maior adponitur. cum pecuniae etenim incremento rabies cupiditatis augetur. tum deinde uita longaeua promittitur, senectus incurua, infirmitates diuersae possint. Agitur itaque infelix anima serpentinis nexibus obligata, dum materiam male concretam nequiore cura concupiscit augere, pestem sibi qua dirius inflammetur, ipsa parturiens, totaque lucri cogitatione possessa, nihil aliud respicit cordis intuitu, quam unde pecuniam parare valeat, per quam possit de monasterii disciplina quantocius evolare, nullam exhibens fidem, ubi potuerit nummi spes aliqua refulgere. Pro hac non mendacii, non perjurii, non furti facinus admittere perhorrescit, non fidem frangere, non iracundiae noxio furo