comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prima huius diei fec̃ ds̃ lucem. quam apellauit diem Scd̾a firm am̃tũ
cȩli in medio librauit aquarũ. ipsis aqͥs at̾ra cũ cȩlo suꝑiori ac uirtutibꝰ¬
quȩ in eo c̃ditorẽ laudarđnt. ante hoꝵ .ui. dierũ exordiũ creatis. tc̃ia
die c̃gregatis insuũ locũ aquis quȩ cuncta contexerant. arida uissit appare¬
re. Orta sidera infirmam̃to cęli posuit quȩ nẽ quantũ equino eti c̃iectura
animantia. Sexta animalia trestria. & ipsũ hominẽ formauit adã. decuiꝰ
latere dormientiᷤᷤ matrem omĩũ uiuentiũ ꝓdux̃ euã Quȩ nc̃ quantũ
mͥ uidet᷑ eẽ credibile xbalendirũ apriliũ dies apellatur Unde merito
credit᷑ si ñ uerior sententia uinc̃. qd beatꝰ theophilus cũ ceteris. Nõsolũ pales¬
tinȩ sed & ꝑmultis ali arũ regionũ episcopis. depascha disputans scribsit.
dis sed & mensis dies scd̃m ada ꝓgeneris bumani salute. uuuficat amorte

Expanded text:
prima hujus die, fecit Deus lucem, quam appellavit diem. Secunda firmamentum coeli in medio libravit aquarum, ipsis aquis ac terra cum superiore coelo etquae in eo conditorem laudarent, ante horum sex dierum exordium creatis. Tertia die, congregatis in suum locum aquis quae cuncta contexerant, aridam jussit apparere. Quarta, sidera in firmamento coeli posuit, quae nunc, quantum aequinoctii conjectura animantia. Sexta, animalia terrestria, et ipsum hominem formavit Adam, de cujus latere dormientis matrem omnium viventium produxit Evam, quae nunc, quantum mihi videtur esse credibile, decima Kalendarum Aprilium dies appellatur. Unde merito creditur, si non verior sententia vincit, quod beatus Theophilus, cum caeteris, non solum Palaestinae, sed et permultis aliarum regionum episcopis de Pascha disputans, scripsit dis sed et mensis, die, secundum Adam pro generis humani salute, vivifica morte
Abbreviated transcription (Latin):
natura gelidũ atra annis signifea tu ꝑagens. Inde iouis tẽperatũ anni
XII. ÷erciũ martis feruidũ annis dnobꝰ Medius sol cec lxy diebꝰ
UIII diebꝰ ociore ambitu. mͦ ante solis exortꝰ. mͦpꝰt occasꝰ splendens nũꝙ
ibe axii partibꝰ remotior. Nouissima luna axuii diebꝰ. ⁊ t̾eia diei
parte signiferũ c̃ficrens Dein morata incortu soliꝰ biduo ñ cõparere
incelo : Saturni sydus ⁊ martis cũ plurimũ diebꝰ clax. Iouis axxu¬
uantꝰ cũ minimũ. lii. Mercurii xiii. aut cũ plurimũ xuiii. Occultant᷑ uͦ¬
meantes cũ sole partibꝰ nũꝗ ampliꝰ undenis int̃dũ. ⁊ aseptenis partibꝰ
erumpunt¬

Expanded text:
natura gelidum, XXX annis signiferum peragens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, fervidum, annis II. Medius sol, CCCLXV diebusnovem diebus ociore ambitu, modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVII diebus et tertia diei parte signiferum conficiens; dein, morata in coitu solis, biduo non comparere inaut, cum minimum, LII, Mercuri XIII aut, cum plurimum, Xmeantes cum sole partibus nunquam amplius undenis, interdum vero et a septenis partibus erumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
is storie Sol aut inquit ipse qͣtuor differentias hab&. bis equata nocte
diei :. Uerno & autumno incentrũ incedens terrę octauis in partibꝰ ari¬
etis ac libre bis ꝑmittatis spacuis. In auctũ diei bruma: octaua in par¬
te capricorni. Noctis u sol flitio. totidẽ in partibꝰ cuincri. ineqͣlitatis eausa
obliquitas signiferi: cũ pars equa mundi suꝑ subt̾q terras omibꝰ fiat
momtis S quȩ recta inex ortu suo consurgunt signa. longiore tactu

Expanded text:
historiae: « Sol autem, inquit, ipse quatuor differentias habet: bis aequata nocte diei, vere et autumno in centrum incidens terrae, octavis in partibus Arietis ac Librae; bis permutatis spaciis in auctum diei bruma octava in parte Capricorni; noctis vero solstitio totidem in partibus Cancri. In aequalitatis causa obliquitas signiferi est, cum pars aequa mundi super subterque terras omnibus fiat momentis. Sed quae recta in exortu suo consurgunt signa, longiore tractu
Abbreviated transcription (Latin):
moyse qđ habuerit arca testam̃it duos semiꝰcubitos longitudinis. ⁊ cubitũ
ac semisse alitudinis. & in eugłio. qͣrta pars totius mundani corporis. id ÷
terra misticȩ q̃drantis nomine censetur: Cũ mittendo inpenã peccatori dic̃.
ñ exies inde donec reddas nouissimũ quadrantẽ: Id ẽ donec luas t̃rena pec¬
cata Ut beatꝰ augustinꝰ exponit. hoc enĩ inquit ⁊ peccator audiuit Ter¬
ra es & interrã ibis: Iuarta pars si quidẽ distinctoꝵ m̃broꝵ buiꝰ mundi.¬
quartã terrã. qͥetiã in expositione eugłii ubi scriptũ ẽ. eratꝰ pͣarasc̾e ue pas¬
che. hora quasi sexta. huiꝰ disciplinȩ meminit dicens. Hon enĩ iã plena sexta
erat s qͣsi sexta : Idẽ ꝑ acta quinta & aliquid etiã de sexta eẽ cȩperat. Nũqũa
aut isti dicerent qunta ⁊ qͣdrans. aut qͥnta. ⁊ trien. aut qͥnta semis. aut aliqͥd huꝰ mͦd

Expanded text:
Moyse, quod habuerit arca testamenti duos semis cubitos longitudinis, et cubitum Moyse, quod habuerit arca testamenti duos semis cubitos longitudinis, et cubitum ac semissem altitudinis. Et in Evangelio, quarta pars totius mundani corporis, id est terra, mystice quadrantis nomine censetur, cum mittendo in poenam peccatori dicitur: Non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem, id est donec luas terrena peccata, ut beatus Augustinus exponit: « Hoc enim inquit peccator audivit: Terra es, et in terram ibis. » Quarta siquidem pars distinctorum quartam terram. Qui etiam in expositione ubi scriptum est: Erat autem Parasceve paschae, hora quasi sexta, hujusce disciplinae meminit, dicens: « Non enim jam plena sexta erat, sed quasi sexta, » id est peracta quinta, et aliquid de sexta esse coeperat; nunquam autem isti dicerent: Quinta et quadrans, aut quinta et triens, aut quinta et semis, aut aliquid hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
tans. Qumq reliq̃ dextans uel alii distas uocitant᷑: Si inquattuor
qͣrta pars quadrantis nom̃. residuę tres dodrantis accipiunt. & huiꝰ
disciplinȩ regula soluit᷑. qđ plerosq turbat imꝑitos. qe philippꝰ in expo¬
sitione beati iob. estũ maris oceani cottidie bis uenire describens. ad¬
iunxerit. himc uniꝰ eqͥnoctialis horȩ dodrante transmisso tardius sine
int̾missione siue indie uenire siue mnocte. Porro si ꝑtria qͥd diuidere cupis.
terciã partẽ trienduas residuas bissẽ nuncupab̾ Si ꝑ duo. dimidiũ. semis. ap¬
pellatur. sic & cȩtera. Inę uerbo melius c̃loquentis quã scribentiᷤ stilo disci
parit̃. & doceri queunt Itẽ decorporibꝰ siue miliariũ. siue stadiũ. siue iugerẽ.
siue ꝑticã. siue etiã cubitũ. pedemue. aut palmũ partiri opꝰ habes. p̃fata
ratione facies. Deniq & in eaodo dimidiũ orbiti semis appellat᷑: Harrante

Expanded text:
tans; quinque reliquae dextans, vel ut alii distas vocantur. Si in quatuor, tans; quinque reliquae dextans, vel ut alii distas vocantur. Si in quatuor, quarta pars quadrantis nomen obtinet; residuae tres dodrantis nomen accipiunt. Et hujus disciplinae regula solvitur, quod plerosque turbat imperitos, quia Philippus in expositione beati Job aestum maris Oceani quotidie bis venire describens, adjunxerit hunc aequinoctialis horintermissione, sive die venire, sive nocte. Porro si per tria quid dividere cupis, tertiam partem trientem, duas residuas bissem nuncupabis. Si per duo, dimidium semis appellatur. Sic et caetera, quae verbo melius colloquentis, quam scribentis stylo disci pariter et doceri queunt. Item de corporibus, sive milliarium, sive stadium, sive jugerum, sive perticam, sive etiam cubitum, pedemve aut palmam partiri opus habes, praefata ratione facies. Denique et in Exodo, dimidium cubiti semis appellatur narrante
Abbreviated transcription (Latin):
siue qams ii unc u Sea tans siue seatas .ii. uñc. L derreuncae seue ses¬
cuntutri uñ asemis. Uncia ẽ auiuii. scripuli ⁊semuncia. xii
scripuli QDuȩ sextulȩ siue sexcle. uiii scripuli .i. teia pars unciȩ
⁊Silicus ł siclus. ui scripuli LSextula siue sexclȩ .iiii. scripuli: ꝑdi¬
midia sextula siue sesclȩ. ii seripuli. Is Seripalus sui siliquȩ
Lec inqũa ponderũ uocabula ł caracteres ñmͦ ad pecuniã m̃surandã. ueriũ
ad quȩ uis corpora siue tpra dimecienda c̃ueniunt. Vñ ⁊ratio uł mos ol¬
tinuit ut incantione cõputoꝵ. pueri imũ ⁊ duo. sepius asse ⁊dipondio
tres asses. iiͦiͦiͬ. asses ꝓferant Ꝙ meunde modũ seq̃ntia numeroꝵ quã plu¬
rima Siue gͥ horã uña. siue diem integr̃u. siue m̃sẽ. siue annũ. seu certe
aliud aliqs mauis minꝰ ue tpris spaciũ in xii partire uis. ipsa xiii. pars
uncia ẽ Reliqͣs xi. deuncẽ appellant. si insex partiris sexta pars sex¬

Expanded text:
sive quadras, III unciae. Sextans sive sextas, II unciae. Secunx sive sescuncia, I uncia et semis. Uncia, XXIV scripuli. Semiuncia, XII scripuli. Duae sextulae, siv scesclae, VIII scripuli id est, tertia pars unciae. Sicilicus, VI scripuli. Sextula sive scescle, IV scripuli. Dimidia sextula sive scescle, II scripuli. Scripulus, sex siliquae. Haec inquam ponderum vocabula vel characteres non ad quaevis corpora, sive tempora demetienda conveniunt. Unde et ratio vel mos obtinuit ut in cantione computorum, pueri unum et duo, saepius asse et dipondio tres asses, quatuor asses profertur, et in eumdem modum sequentia numerorum quam plurima. Sive igitur horam unam, sive diem integrum, sive mensem, sive annum, seu certe aliud aliquod majus minusve temporis spatium in duodecim partiri vis, ipsa duodecima pars uncia est; reliquas undecim deuncem appellant. Si in sex partire vis, sexta pars sex
Abbreviated transcription (Latin):
quot annos lunares facere possint. partire clax.u ͭ ꝑxii. duodecies. deni ꝯ
quaĩni.clxiiii.xiiii. gͦ annos faciunt. ⁊ remanent m̃ses uii. hos iunge

Expanded text:
quot annos lunares facere possunt, partire CLXXV per XII. Duodecies deni et quaterni CLXVIII. XIIII ergo annos faciunt et remanent menses VII. Hos iunge
Abbreviated transcription (Latin):
oceanꝰ. athlanticꝰ in maria interiora diffundit᷑. hĩc intranti. dextera
africa. Leua ẽ europa Int̾ has asia. magnitudine cõpar aliis duabꝰ:
Termini. amnes tanars. ⁊ nilus xu passuũ in longitudine. quas dixi¬
mꝰ fauces oceani patent. U. in latitudine: Europa gͦ ab occidente
usq ad septentrionẽ. Asia u̾ꝰ a septentrione ꝑorientẽ usq ad meridi ẽ
atq inde africa ameridie usq ad oceidentẽ extendit᷑ Explici

Expanded text:
Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini sunt amnes Tanais et Nilus. XV passuum in longitudine quas diximus fauces Oceani patent: V in latitudine. Europa ergo ab occidente usque ad septentrionem, Asia vero a septentrione per orientem usque ad meridiem, atque i
Abbreviated transcription (Latin):
mex austa saprentiȩ luce radiari putabat᷑: Iupit̃ frigore sat᷑ni
⁊ ardore martis. hinc inde tẽꝑat᷑ Uenꝰ luminis uenustate qũa
ex solis uicinitate ꝑcipit. suo cernentes allicitꝰ aspechi. Sat᷑nꝰ
eo tardior cȩteris planetis. qͦ ⁊ suꝑior incedit. Nã & mex annis
signiferũ cõplet. Inde iupit̃ .xii. annis. Tercius mars. uiꝰ annis.
Iuartꝰ sol .ccc . lic u diebꝰ & quadrante. Infra solẽ uenꝰ. quȩ & iu

Expanded text:
inexhausta sapientiae luce radiari putabatur. Jupiter frigore Saturni inexhausta sapientiae luce radiari putabatur. Jupiter frigore Saturni et ardore Martis, hinc inde temperatur. Venus, luminis venustate, quam ex solis vicinitate percipit, suo cernentes allicit aspectu. Saturnus eo tardior caeteris planetis, quo et superior incedit. Nam XXX annis signiferum complet, inde Jupiter XII annis, tertius Mars II annis, quartus sol CCCLXV diebus, et quadrante, infra solem Venus, quae et Lu
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Prima ł .ni. ł iii. ł ceterȩ suo quȩq censerent᷑ ex ordine. Uerũ
gentiles cũ obseruationẽ apopulo isrł. ebdomadis ediscerent. moa
Hanc in laudẽ suoꝵ deflexere doꝵ. Primã uidelic& diem soli. se
turno dicantes ei se utiq monstris suos dies. quibꝰ &errantia
sydera ẽsecrantes tã & si diũ so ordine cõputantes. Ex istimabant
enĩ se habere a sole sp̃m. aluina corpꝰ. a marte feruorẽ. amercurio
suꝑ entiã ⁊ uerbũ: aioue tẽꝑantiã. auenere uoluptatẽ. a saturno
tarditatẽ Credoqr sol mmedio planetarũ positꝰ totũ mundũ sp̃s
mstar calefacere & quasi uiuisi care uidet᷑. eccłaste atrestante qui
de ipso loquens ait Cirans girando uadit sp̃s ÷ in circulo suo̾ re¬
uertit᷑. Luna ꝑ humoris ministeriũ. cunctis increm̃tũ corpo¬
ribꝰ suggerit Martis stella ut pote soli ꝓxrima. calore simul &
natura ẽ feruens. Mercurius ꝑpetuo circa solẽ discurrendo qͣsi

Expanded text:
eterae suo quaeque censerentur ex ordine. Verum gentiles cum observationem a populo Israel hebdomadis addiscerent, mox hanc in laudem suorum deflexere deorum. Primam videlicet diem Soli, secturno dicentes; eisdem utique monstris suos dies, quibus et errantia sidera consecrantes, tametsi diverso ordine putantes. Existimabant enim se habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Marte fervorem, a Mercurio sapientiam et verbum, a Jove temperantiam, a Venere voluptatem, a Saturno tarditatem: credo quia sol in medio planetarum positus totum mundum spiritus instar calefacere et quasi vivificare videtur, Ecclesiaste attestante, qui, de ipso loquens, ait: Gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur. Luna per humoris ministerium cunctis incrementum corporibus suggerit. Martis stella, utpote soli proxima, calore simul et natura est fervens. Mercurius perpetuo circa solem discurrendo, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat᷑: Inqua nimirũ lãmina nom̃ dñi tetragramaton scriptũ erat. qđ scm̃
cõtinens. S ꝗd nõ uisinita ꝓseqͥm. dũ ꝗqͥd uł sub uet̾i uł sub nouo testam̃to

Expanded text:
ponebatur: in qua nimirum lamina nomen Domini tetragrammaton scriptum erat , quod saponebatur: in qua nimirum lamina nomen Domini tetragrammaton scriptum erat , quod sacontinens. Sed quid nos infinita persequimur, dum quidquid sub Veteri vel sub Novo Test
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ insuꝑfitie qͥdẽ friuola uident᷑ ꝙ leuia. consid̾ata uͦ subtilius magnȩ uir
cerdotalia conspitit indum̃ta ãmiratione dignũ ineẽ ilł aliꝗd credat: nisi
s ex parte nõ regũt. Considerat etã cur poderis usq ad talos defluat. Cur suꝑ¬
hiumeralis ex lini materia semꝑ fiat. Ependit etiã qͥo cingulũ. ꝗd designet orariũ.¬
Serutat᷑ qͦq nichilominꝰ. cur in modũ crucis fit quadrata dalmatica. cur reliqͥs
indum̃tis sit suꝑ ponenda casula. Cur etiã manipulũ insinistra parte gestet᷑
qui ani mar̃ sp̃aliũ potius qͦ carnaliũ oculorũ ł nariũ pituta detergit᷑ Flec
illud etiã sine causa decernit fieri. cur diaconꝰ ꝗ dalmatica ñ ẽ indutꝰ. casula
circũ cinctus legat. cur etiã ipsa dalmatica in sinistra sui parte fimbriaᷤᷤ ha¬
beat. Porro aut̃ nec illa cõsuecudo inanit̃ tenuit. qͦd palliũ pontificalib in¬
dum̃tis apponit̾: ut lamina infronte pontificis ad decorẽ & głam antiquitꝰ

Expanded text:
quae in superficie quidem frivola videntur et levia; considerata vero subtilius magnae virtcerdotalia conspicit indumenta, admiratione dignum inesse illis aliquid credat, nisi t, ex parte non tegunt. Considerat etiam, cur poderis usque ad talos defluat, cur superhumerale ex lini materia semper fiat; perpendit etiam, quid cingulum, quid designat orariumscrutatur quoque nihilominus, cur in modum crucis sit quadrata dalmatica; cur reliquis indumentis sit superponenda casula, cur etiam manipulus in sinistra parte gestetur, quo nimirum spiritualium potius, quam carnalium oculorum, vel narium pituita detergitur. Nec illud etiam sine causa decernit fieri, cur diaconus, qui dalmatica non est indutus, casula circumcinctus legat; cur etiam ipsa dalmatica in sinistra sui parte fimbrias habeat. Porro autem nec illa consuetudo inaniter tenuit, quod pallium pontificalibus indumentis apponitur, ut lamina in fronte Pontificis ad decorem et gloriam antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ squã omĩns pontificũ ł catolicorũ aliqͥs saẽdotũ his u̾bis ad alterũ singłarit utit᷑:
Siu uenerabiliũ saẽdorũ cõsuetudo laudat᷑: ut solus recte solidicat. d̃s UOb C.¬
& neq sit absonũ neq abeccłastici ordinis censura semotũ. ꝗd offieit si & singłarit᷑
qs positꝰ id ipsũ dicat: Dũ qͣntũ ad luteras. sic̃ uni minime cõgruit. ita nec int̾
duos pluralis ille sermo ꝓcidit. Cũ gͦ ȩccłastica cõsuetudo tantȩ auctoritatis.
sit: ut si oĩs artificiose eloquentiȩ facultas humilit̾ cȩdat: nec illis magnoꝑe ha¬
beatur uerborũ cura. s sensuũ si int̾ duos illa gͣmatica ł regula iure displicet᷑.

Expanded text:
quisquam omnino pontificum, vel catholicorum aliquis sacerdotum his verbis ad alterum singulariter utitur. Si vero venerabilium sacerdotum consuetudo laudatur, ut solus soli recte dicat, D neque sit absonum, neque ab ecclesiastici ordinis censura semotum; quid officit, si et singulariter quis positus id ipsum dicat, dum quantum ad litteras sicut uni minime congruit, ita nec inter duos pluralis ille sermo procedit? Cum ergo ecclesiastica consuetudo tantae auctoritatis sit, ut sibi omnis artificiosae eloquentiae facultas humiliter cedat, nec illi magnopere habeatur verborum cura, sed sensuum, si inter duos illa grammaticalis regul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ librȩ. s eqͥnoctiał dies om̃i mundo ȩquał ẽ: uario aũt lucis inerem̃to In meroe
longissimꝰ di es .xii. horas eqͥnoctiales ⁊ .uiii. partes uniꝰ horȩ colligit Alexandri ȩ
dubre testant᷑: idq cogit racio credi: Solsticii diebꝰ accedente sole ꝓpius uertioẽ
mundi. augusto lucis ambitu subiecta t̾ra c̃tinuos dies habere Senis m̃sibꝰ
noctesq ediuerso ad brumã remoto. ed̾fieri in insula tylȩpytͥeas massili¬
ensis scribit. sea dierũ nauigatione inseptentrione abrittanni a distante

Expanded text:
 quod aequinoctialis dies omni mundo aequalis est. Vario autem lucis incremento in Meroe longissimus dies duodecim horas aequinoctiales et octo partes unius horae colligit, Alexandriae vdubie testantur id quod cogit ratio credi, solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus noctesque e diverso ad brumam remoto. Quod fieri in insula Thyle Pytheas Massiliensis scribit sex dierum navigatione in septentrione a Britannia distante
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑe ortũ facere uiderimꝰ ñ statĩ ad faciendũ pascha ꝓsiliamꝰ . s dñi cñ
diẽ quo ipse pascha id̃ transitũ demorte aduirã. de corruptione ad incor¬
ruptionẽ. depena ad głam resurgendo facere dignatꝰ ẽ. expectantes inpso
tande congrua paschȩ sollẽpni a cȩlebremꝰ. qd̃ siquis obiecerit ñequi¬
noctii memoriã s tantũ primi m̃sis & t̾cię in eo septimanę pofuisse
legiferũ. sciat qr ꝙ si equi noctiũ nominatĩ ñ exprimit in hoc tam̃ ipso
qd̃ aplenilunio pͥmi m̃sis pascha faciendũ p̃cepit. equinoctii transcensũ
plena ratione deꝑmit : Qm̃ absq ulla dubi &ate constat eãq̃. pͥma tran¬
sito equinoctio plenũ suũ globũ ostenderit pͥmi m̃sis existere lunra

Expanded text:
ere ortum facere viderimus, non statim ad faciendum Pascha prosiliamus, sed Dominicum diem quo ipse Pascha, id est, transitum de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de poena ad gloriam, resurgendo facere dignatus est, expectantes, in ipso tandem congrua Paschae solennia celebremus. Quod si quis objecerit, non aequinoctii memoriam, sed tantum primi mensis et tertiae in eo septimanae posuisse legiferum, sciat quia etsi aequinoctium nominatim non exprimit, hoc tamen ipso quod a plenilunio primi mensis Pascha faciendum praecipit, aequinoctii transcensum plenaria ratione depromit, quoniam absque ulla dubietate constat eam quae prima transito aequinoctio plenum suum globum ostenderit, primi mensis existere lunam.
Abbreviated transcription (Latin):
betrũ apͥliũ die tenuerit. ẜ rofecto ne reliquas suas ętates quãuis eqͥnoctiũ
sequentes eiꝰde dominicȩ resurrectionis c̃ueniente potest habere sollẽpnis:
lxii. Quid in ter pas cha  azima distet.

Expanded text:
endas Apriles die tenuerit, profecto nec reliquas suas aetates quamvis aequinoctium sequentes, ejusdem Dominicae resurrectionis convenientes, potest habere solenniis. CAPUT LXIII. Quid inter pascha et azyma distet.
Abbreviated transcription (Latin):
luna quȩ tẽ indominica die uidet̾ inuenta.sicuti & ex euan gelioꝵ
obseruatione cõperimꝰ habemꝰ gͦ solatiũ quo recte facere pascha
si xiiii. pͥmi m̃sis insabbato euenerit luna. aut si in aliis anͣsabbatũ diebꝰ
septimanȩ sequentis acciderit sine dubitatione pascha cȩlebremꝰ. S
uero in dominicũ incrderit. omnimodo in septimanã sequentẽ. ut sepius
dictũ ẽ. differamꝰ ꝓpt̃ eas quas p̃fati sumꝰ causas. his gͦ de monstratis
atq patefactis. hoc etiã c̃ si derandũ ẽ qđ & lex frequent causa necssitͥtis
eos qui constritione tpr̃is. quada ñ potuerint in pͥmo m̃se pascha celebrar
sedo idẽ facere p̃cipit: melius enĩ ẽ innecessitate positos suprora qũa
ieiferiora secta moqm inferiora asupioribꝰ continent ⁊ Supiora aũt ab
inferiora nuner nincludunt᷑. Illud iterũ qđia posuimꝰ declarantes
qł lecim numerꝰ nonũ intra se contineat. nonꝰ aũt steoniũ uro slse ẽ sem¬

Expanded text:
luna, quae tunc in Dominica die videtur inventa, sicuti et ex Evangeliorum observatione comperimus. Habemus ergo solatium quo recte facere Pascha ut si decima quarta primi mensis in Sabbato evenerit luna, aut si in aliis ante Sabbatum diebus septimanae sequentis acciderit, sine dubitatione Pascha celebremus. Si vero in Dominicum inciderit, omni modo in septimanam sequentem, ut saepius dictum est, differamus, propter eas quas praefati sumus causas. His ergo demonstratis atque patefactis, hoc etiam considerandum est, quod et lex frequenter causa necessitatis eos qui constrictione temporis quadam non potuerunt in primo mense Pascha celebrare, secundo idem facere praecipit; melius enim est in necessitate positos superiora quam inferiora sectari, quoniam inferiora a superioribus continentur, superiora autem ab inferiori numero non includuntur, illud iterum quod jam posuimus declarantes, quod decimus numerus nonum intra se contineat, nonus autem decimum continere
Abbreviated transcription (Latin):
sium.s. ⁊ queda fixa polo eũ errantiũ
fuerint accessu ł rͣadiis inpulsa ut suculȩ infrontes tauri. quas ob id
greci pluuo nomine hyadas appellant: Iuin & sua. sponte quȩła staru¬
tisq ipribꝰ. ut hedoꝵ exort̾ &arcturi. qui ꝑid̾ septẽbris eũ ꝓcellosa grandine
de cursu planetarum.

Expanded text:
sed et quaedam fixa polo, cum errantium fuerint accessu vel radiis impul a, ut Succulae in fronte Tauri, quas ob id Graeci pluvio nomine Hyadas appellant. Quin et sua sponte quaedam, statutisque temporibus, ut haedorum exortus et arcturi qui per idus Septembres cum procellosa grandine  CAPUT XII. De cursu planetarum.
Abbreviated transcription (Latin):
piũ fatinꝰ intimauit. Deinde cõgregata sino do romanꝰ pontifex ualen-¬
tiiuano parit̾ cõsidente: tractare cȩper̃. qͥd digne depolichronio fieret.
qͥ in ipsa deiectionis suȩ pauperie cuncta distribuẽs. eugłicã uiduã
redẽptoris ore lauclatã. laudabilit̾ imitatꝰ eẽt. Cõpetenti itaq censura
decretũ ẽ. ut is ñ uiduaret᷑: qͥ uiduã ẽ uictũ suũ pie largiendo secutiᷤ.
Sic gͥ polochroniu qui digne gradũ suũ pͥus suꝑb & auarꝰ amisit. pꝰmodũ
largꝰ factꝰ & humilis. pͥstinȩ sibi dignitatis insulas reparauit. Si gͦ a na¬
tholiũ qui ut suꝑuiᷤ dictũ ẽ & uiuente ac depulso epo & abhereticis insuꝑ
ordinatꝰ ẽ. scã coũsatio potuit excusare. si polo chroniũ ꝑspicue simoniacũ
una potuit elemosina honou pͥstino restituere. quo pacto dr̃ qr ꝓmotꝰ asy mo
miaco suscepti honoris fructũ nullatenꝰ cõsequetur.¬

Expanded text:
pium facinus intimavit. Deinde congregata synodo, Romanus pontifex, Valenpium facinus intimavit. Deinde congregata synodo, Romanus pontifex, Valentiniano pariter consedente, tractare ceperunt, quid digne de Polichronio fieret, qui in ipsa deiectionis suae pauperie cuncta distribuens euangelicam viduam Redemptoris ore laudatam laudabiliter imitatus esset. Competenti itaque censura decretum est, ut is non viduaretur, qui viduam victum suum pię largiendo secutus est. Sic igitur Polichronius, qui digne gradum suum prius superbus et avarus amisit, postmodum largus factus et humilis pristinae sibi dignitatis infulas reparavit. Si ergo Anatholium, qui, ut superius dictum est, et vivente ac depulso episcopo et ab hereticis insuper ordinatus est, sancta conversatio potuit excusare, si Polichronium perspicue symoniacum una potuit elemosina honori pristino restituere, quo pacto dicitur, quia promotus a symoniaco suscepti honoris fructum nullatenus consequetur
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea ꝗd eta depolochronio iherosolimitano iudelic& loqͣr ep̃o: I ꝓfecto
sic̃ ingestis pontisicalib inuenit̾. dũ iherłm. pͥmã sedẽ suꝑb asserer&. sũmũq
pontificẽ. se cõtumacit̃ ꝑib̾et. in symoniacȩ qͦq hereseo uoraginẽ laps ẽ. Ita
ut nec clericoᷤᷤ sine pecunia ꝓmouer& nec ex cuilib& dedicatione basilicȩ
tam̃ eiꝰ intactũ seruari p̃cepit. ordinationẽ suspendit. & ep̃m quendã
theodolũ nõe in sede eius uicariũ dereliqͥt. Post m̃ses aut̃ nouẽ. cũ ihe¬
rosolimitana ciuita famis in opia p̃meret᷑: polochroniuᷤᷤ p̃dia ipsa quę
fruenda ꝑceperat uendidit. eorũq p̃ciũ legalit̃ exlex. pauꝑib erogauit:
dcũ sixtus ep̃o accusante. ꝙ piũ crim̃ inpingente pͥsco diacono didiciss&.
utenda suscepit. Sẽs papa gauisus ẽ ualde. & mox ualentiniano augto

Expanded text:
Preterea quid etiam de Polichronio lePreterea quid etiam de Polichronio leificalibus invenitur, dum Ierusalem primam sedem superbus assereret summumque pontificem se contumaciter perhiberet, in symoniacae quoque hereseos voraginem lapsus est, ita ut nec clericos sine pecunia promoveret nec ex cuiuslibet dedicatione basilicae tamen eius intactum servari precepit, ordinationem suspendit et episcopum quendam Theodolum nomine in sede eius vicarium dereliquit. Post menses autem novem, cum Ierosolimitana civitas famis inopia premeretur, Polichronius predia ipsa, quae fruenda perceperat, vendidit eorumque precium legaliter exlex pauperibus erogavit. Quod cum Xixtus eutenda suscepit, sanctus papa gavisus est valde, et mox Valentiniano Augusto
Abbreviated transcription (Latin):
men obruat. ꝗ cõtractũ penitꝰ negotiationis ignorant. cũ & hii sepe qui male ceper̃
bene cõsument. & sinistra pͥncipia adbono exitꝰ em̃dationis uite satisfactione
ꝓueniat̃ : S ut qͦd sermone ꝓserimꝰ firmemꝰ exemplo. ñ obscurũ ẽ. qđ scõ
flauiano cõstantinopolitano ep̃o. ob catolicã fidẽ in exilio destinato. a natho¬
lius eo uiuente in loco eiꝰ abhereticis ordinatus ẽ. Ad quẽ sc̃s papa leo
ita loquit᷑. Decessore enĩ tuo beatȩ memoriȩ flauiano ꝓpt̾ defensionẽ catho¬
licȩ ueritatis eiecto. ñ in merito credebat̾. qđ ordinatores tui cõtra scõrũ
canonũ constituta. uiderent᷑ sui similes cõsecrasse. S affuit mĩa dĩ. in hoc
te dirigens atq cõfirmãs. ut malis pͥncipiis bene utereris. & ñ te udicio
hoĩnũ ꝓuectũ. s dĩ benignitate mõstrares. Qͦo uere ita accipiendũ ẽ. si haẽ
diuini muneris grãm alia cõfessione ñ ꝑdat.

Expanded text:
men obruat, qui contractum penitus negociationis ignorant, cum et hii sepe, qui male ceperunt, bene consumment, et sinistra principia ad bonos exitus emendatioris vitae satisfactione proveniant? Sed ut, quod sermone proferimus, firmemus exemplo, non obscurum est, quod, sancto Flaviano Constantinopolitano episcopo ob catholicam fidem in exilium destinato, Anatholius, eo vivente, in loco eius ab hereticis ordinatus est. Ad quem sanctus papa Leo ita loquitur dicens: Decessore enim tuo beatae memoriae Flaviano propter defensionem catholicae veritatis eiecto, non immerito credebatur, quod ordinatores tui contra sanctorum canonum constituta viderentur sui similem consecrasse. Sed affuit misericordia Dei in hoc te dirigens atque confirmans, ut malis principiis bene utereris et non te iudicio hominum provectum, sed Dei benignitate monstrares. Quod vere ita accipiendum est, si hanc divini muneris gratiam mala offensione non perdas.
Abbreviated transcription (Latin):
Qe hine restat innona. S sunt qui hoc nobis inluna nouembri menifne¬
tendis magis autument. quaten huimocti impedim̃tis cũ p̃cidentis anni fine
ab solutis. Souu decetero annũ libero poss int cõputo engredi uulra facer¬
parit᷑ m̃ses. unde tricenoꝵ cõputare dierũ
XLIII. Quare aliqͦties maior

Expanded text:
ehinc vertatur in nonam. Sed sunt qui hoc nobis in luna Novembris mensis agendum magis autument, quatenus hujusmodi impedimentis cum praecedentis anni fine absolutis, novum de caetero annum libero possint computo ingredi, juxta exempariter menses undetricenorum computare dierum. CAPUT XLIII. Quare luna aliquoties major
Abbreviated transcription (Latin):
annuatĩ hora ⁊puntꝰ. & .xuiiii. pars puncti uniꝰ ad creseit. Non gͦ unis
hiscdeq ł articus tẽpoꝵ ł cęli elimatibꝰ lunȩ cęlebratͥ accensio. sed sẽꝑ aliqͣnto
citius quã p̾cedente mense ꝓuenerat. ut sit unde unus anno nono decimo
transiliatur dies: Diuersis aũt locis circuli decennouenalis. diuersi quiq
caleulatores hunc eundẽ lunȩ saltũ int̾ponendũ. iđ m̃sẽ lunarẽ. qui
cereris annis tricenos dies habere c̃ sueuerat. nde axx dierũ ẽẽ facieñ¬
dũ putauere. g ratio quidẽ naturał in promptu ẽ. cuncta hur̾modi crem̃

Expanded text:
rs puncti unius adcrescit. Non ergo unis rs puncti unius adcrescit. Non ergo unis iisdemque vel articulis temporum, vel coeli climatibus lunae celebratur accensio, sed semper aliquanto citius quam praecedenti mense provenerat, ut sit unde unus anno nono decimo transiliatur dies. Diversis autem locis circuli decennovenalis diversi quique calculatores hunc eumdem lunae saltum interponendum, id est, mensem lunarem, qui caeteris annis tricenos dies habere consueverat, unde triginta dierum esse faciendum putavere; et ratio quidem naturalis in promptu est, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
simile appar&. qd̾ eũ cicior quã uulgo putat᷑ lunaris incensionis locꝰ &¬
hora ꝑcre&. Hã qͦmͦ fieri poss& ut ꝑ annos denos & nouenos unũ nec esse
eẽt solito dierũ lunȩ numero auferri: Si ñ hoc uelo citas aliqua lunaris gir
paulatĩ toto circuli decennouenalis tpr̃ ꝓcinaę quomͦ contra tarditate
cursus solaris agi ꝓbatũ ẽ. ut unꝰ ꝑ qͣdrienniũ eiꝰ cursu dies augeat᷑. hui
aũt uelocitati s. & ut ita dicã anticipationis. tã & si ordo ñ facile patet m̃¬
sura neqͣquã latet Constat enĩ quia deminutio illa atq oblatio diei uniꝰ
& uno puncto & nona decima parte uniꝰ puncti auget᷑ Dies nãq ax iiii.
hab& horas equibꝰ cũ x & uiiii. totidẽ annis circuli decennouenał dis¬
tribueris remanent.u. hos ꝑ qͣtuor multiplica quia uidelic& hora . iiii.
punctis constat. siunt xx.Da singulos. annps singulis. & remana unꝰ.
hunc diuide ꝑ x ꝙ uiiii.&. uidebis qd̃ ad saltũ lunę cõplendũ ut diccimꝰ

Expanded text:
simile apparet quod eum citior quam vulgo putatur lunaris incensionis lochora procreet. Nam quomodo fieri posset ut per annos denos et novenos unum necesse esset solito dierum lunae numero auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo e contra tarditate cursus solaris agi probatum est, ut unus per quadriennium ejus cursui dies augeatur. Hujus autem velocitatis et, ut ita dicam, anticipationis, tametsi ordo non facile patet, mensura nequaquam latet. Constat enim quia diminutio illa atque ablatio diei uniuset uno puncto, et nona decima parte unius puncti, augetur. Dies namque XXIV habet horas, e quibus cum XIX totidem annis circuli decennovenalis distribueris, remanent V; has per IV multiplica, quia videlicet hora quatuor punctis constat, fiunt XX; da singulos annis singulis, et remanet unus: hunc divide per XIX, et videbis quod ad saltum lunae complendum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
subidolo : Inde macrobiucs dicitt romulꝰ pͥmũ mensẽ annimartiũ
constituit. & nominauit & genitori suo marti dedicauit quem
mensem anni pͥmũ fiusse apud antiqͦs romanos uł ex hoc maxime
ꝓbat qͥ a ex ipso qͥntilis o sextilis m ceteri menses sequentes pordinẽ
numerant᷑. e& in illo mense rommni uectigalia collocabant. Item
nydoris dicit marcius appellatꝰ ẽ. ꝓpt̃ marte rominoꝵ gentis auetorẽ
tem martuu are nom̃ accepit. hẽ amaribꝰ nã cuet te cuncta ani

Expanded text:
 Inde Macrobius dixit: Romulus primum anni mensem Martium constituit et nominavit, et genitori suo Marti dedicavit. Quem mensem anni primum fuisse apud antiquos Romanos, vel ex hoc maxime probatur, quia ex ipso Quintilis et Sextilis, et caeteri menses sequentes, per ordinem numerantur; et in illo mense, Romani vectigalia collocabant. Item Isidorus dicit: Martius appellatus est propter Martem, Romanae gentis auctorem. Item Martius a re
Abbreviated transcription (Latin):
Nebroarius qͥbꝰ modis nom̃ accepit dnobꝰ. hoc ẽ sub idolo & subre.
sub idolo hocẽ afebrudeo. Inde macrobius dieit nũma pãpilius
scd̾m mensem febroariũ nominauit & dedicauit februo deo qui
alio nõe pluton dr̃ qͥa lustrationẽ potens cẽ apud gentiles cre¬
aebat᷑: lustitiri enĩ eo mense cuutitẽ romã necesse erit qͥstatuta

Expanded text:
ebruarius, quibus modis nomen accepit? M. Duobus, hoc est sub idolo et re. Sub idolo, hoc est a Februo deo. Inde Macrobius dicit: Numa Pompilius secundum mensem Februarium nominavit, et dedicavit Februo deo, qui alio nomine Pluton dicitur, qui lustrationum potens esse apud gentiles credebatur. Lustrari in eo mense ci
Abbreviated transcription (Latin):
dgustꝰ unde nom̃ accepit ab oc lauiano cesare. angusto imꝑatorẽ.
qui in bel mensis augusti uicit antoniũ de regno contendentem
& leci patrẽ regmã egypti uacorẽ antonii & auxilia exercitum
antonio adserentẽ hos duos uicit cesar angustꝰ m nadie belꝵ angusti
romano appellatꝰ ẽ. & in suũ honorẽ mensis augusti uocatꝰ ẽ. ut
sua memoria eẽt in tp̃r. Nã ille mensis antea apud romanoꝰ sextilis
dictꝰ ẽ. co qͦd secxtꝰ sit mensis amartio. Deinde dicit macrobius:
angustꝰ antea sextilis uocibat᷑. donec honori august ex senatus¬
c̃ sultu augustꝰ diedꝰ ẽ¬

Expanded text:
gustus unde nomen accepit? M. Ab Octaviano Caesare Augusto imperatore, qui in Kalendis mensis Augusti vicit Antonium, de. regno contendentem, et Cleopatram reginam Aegypti, uxorem Antonii, et auxilia et exercitum Antonio afferentem. Hos duos vicit Caesar Augustus, in una diRomano appellatus est, et in suum honorem mensis Augustus vocatus est, ut sua memoria esset in tempore. Nam ille mensis antea apud Romanos Sextilis dictus est, eo quod sextus mensis sit a Martio. Deinde dicit Macrobius, Augustus antea Sextilis vocabatur, donec honori Augusti ex senatusconsulto Augustus dictus e
Abbreviated transcription (Latin):
unritus uidicet᷑ hic ñ nr̃a fatigetur instantia. s gñalit occiurat om̃is catho¬
lioe si di disciplina. Et̃ uniuersalis aduersũ eũ armet᷑ ȩccła. qͥ nimirũ omĩa scõꝵ¬

Expanded text:
irritus iudicetur, hic non nostra fatigetur instantia, sed generaliter occurrat omnis cathoirritus iudicetur, hic non nostra fatigetur instantia, sed generaliter occurrat omnis catholicae fidei disciplina, et universalis adversus eum armetur aecclesia, qui nimirum omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
in sac̃̾dotali ꝓmotione ñ detur. ñ ranonis penetrat sensus. ñ humanꝰ discernit
intuitus. s : ar econtra qr symoniacꝰ qͦd ñ hab& dare ñ potest. Age gͦ. ꝗd ẽ quod
in facie catecumini sac̃dos insufflat dicẽs. exi ab eo in mund&e sathana da honorẽ
dõ uiuo & uero. dahonorẽ spui scõ. Quib utiq uerb̃ patent̃ ostendit᷑: ꝗa ꝑillã
hõis insufflationẽ archano nimirũ diuinȩ uirtutis agente misterio. ꝙ sp̃s maliᷤ
ominꝰ symoniaci. sic̃ & ꝑboni sac̃dotis impletur officiũ. cur qđ uno sacram̃to pose c̃xedit᷑:
sacris canonib sit uehem̃t aduersũ. nequaꝗͣ credendũ ẽ plene atq ꝑfectȩ re¬
generationis dehabuisse misteriũ. Idõq is qui baptismũ sub hac pecuniȩ p̃sta¬
rione suscep̃. nec digne rebaptizandus asseritur: nec expers diuini muneris iu¬
dicat᷑. Qͦ si adtantȩ ꝑuicatiȩ prũpat᷑ insaniã ut sẏ moniacoꝵ etiã baptismiᷤ

Expanded text:
t intuitus. Sed dicitur econtra, quia symoniacus, quod non habet, dare non potest. Age ergo, quid est, quod in faciem catecumini sacerdos insufflat dicens: Exi ab eo, immunde Sathana, da honorem Deo vivo et vero, da honorem Spiritui sancto. Quibus utique verbis patenter ostenditur, quia per illam hominis insufflationem, archano nimirum divinae virtutis agente misterio, et spiritus mem nihilominus symoniaci sicut et per boni sacerdotis impletur officium: cur, quod in uno sacramento posse conceditur, sacris canonibus sit vehementer adversum, nequaquam credendum est plenae atque perfectae regenerationis dehabuisse mysterium. Ideoque is, qui baptismum sub hac pecuniae prestatione suscepit, nec digne rebaptizandus asseritur nec expers divini muneris iudicatur. Quodsi ad tantae pervicatiae prorumpatur insaniam, ut symoniacorum etiam baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
inorientẽ uesꝑtina refunditur. ⁊ quę matutina hodie orientẽ tenebat
post des ꝓu matutina moccidente uidebit᷑. Ita &iã estꝰ oceani nẽ uesꝑ¬
tin post dies xU. fi matutinꝰ. At contͣ marutinꝰ cotidiano detractꝰ impe¬
dim̃to uesptinꝰ ad surg&. &x. qͣm luna ꝑ annũ id menses.xii suos qui sunt
dies eccs pini. adui uicibꝰminꝰ. hoc ẽ trecenties quadragies & bis terrę
ari brt orbe est occinitor codẽ. de l raxxiiui nicibꝰ tpsetins adluit

Expanded text:
in orientem vespertina refunditur, et quae matutina hodie Orientem tenebat, in orientem vespertina refunditur, et quae matutina hodie Orientem tenebat, post dies XV matutina in Occidente videbitur, ita etiam aestus Oceani nunc vespertinus post dies XV fit matutinus, ac contra matutinus, quotidiano detractus impedimento, vespertinus adsurgit. Et quoniam luna per annum, id est, menses XII suos, qui sunt dies CCCLIIII, duodecim vicibus minus, hoc est, trecenties quadragies et bis, terrae ambit orbem, aestus Oceani tempore eodem DCLXXXIIII vicibus et ipse terras adluit
Abbreviated transcription (Latin):
suũ relabat᷑ malucũ: Quia luna in ax uiiii diebꝰ uicies octies terie am¬
bitũ lustrat. & in .xii. horis quȩ adnaturalis usq m̃sis plenitudinẽ suꝑ¬
sunt dimidiũ terrȩ circuit orbẽ. ut quȩ uerbi gr̃a p̃terito m̃se suꝑ terrã me¬
ridie. Nẽ media nocte sub terra solẽ accendenda consequatur. ꝑ tantũdẽ
tpr̃is geminatis cstꝰ sui uicibꝰ quinqͣgies septies maria alta tumescunt : obicibꝰ
ruptis rursusq inse ipsa residunt : Quia luna indimidio m̃sis spacio. hoc ẽ
in ai. noctibꝰ ac diebꝰ quat decies terrã circũ labitur in suꝑ & dimidiũ t̃rȩ
semel Onde fit. ut orientẽ plena uesꝑe teneat: Quȩ pridẽ noua uesꝑe occi¬
dentẽ tenuerat. mare ꝑ id tp̃ris uicies nouies adfluit simul & remeat
& si ẽ luna ꝑ ches .xu. ut diximꝰ naturali cursus sui tarditate de occidente

Expanded text:
suum relabatur in alveum, quia luna in XXIX diebus vicies octies terrae amsuum relabatur in alveum, quia luna in XXIX diebus vicies octies terrae ambitum lustrat, et in XII horis quae ad naturalis usque mensis plenitudinem supersunt dimidium terrae circuit orbem, ut quae, verbi gratia, praeterito mense super terram meridie, nunc media nocte sub terra solem accendenda consequatur, per tantumdem temporis geminatis aestus sui vicibus, quinquagies septies. Maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residunt. Quia luna in dimidio mensis spacio, hoc est, in XV noctibus ac diebus quater decies terram circumlabitur, insuper et dimidium terrae semel. Unde fit ut Orientem plena vespere teneat, quae pridem nova vespere Occidentem tenuerat. Mare per id temporis vicies novies adfluit simul et remeat; et sicut luna per dies XV, ut diximus, naturali cursus sui tarditate de occidente
Abbreviated transcription (Latin):
oceani cũ lunȩ cursu soci& as qui ad omne ei ortũ. omnẽq occasũ
Ipse quoq emisso sui feruoris qđ greci reuma uocant. impetu litora
late contegat. eodeq reuocato detegat ac dulces fluminũ occursus salsis
habunde cõmisceat. simul & acumul& undis Nec mora p̃tereunte luna re¬
cedens ⁊ ipse naturȩ hȩc aulcedini m̃surȩq relinquat. tanq lunȩ quibꝰdã as¬
pirationibꝰ inuitus ꝓtrahatur. & iterũ eiꝰdẽ ui cessante im̃surã ꝓpriã re¬
funda tur: Sic̃ enĩ luna uixta qđ & supͣ dociumꝰ ini punctoꝵ spacio con¬
die tardius oriri. tardius occidere. qua pͥdie orta ẽ. ł occiderat. sol& ita
en ã maris estꝰ ut̃q siue diurnꝰ sit & nocturnus. seu matutinꝰ & uesꝑtinꝰ
sinit. Pun& aũt quinta pars horȩ ẽ. Qunq enĩ puncti. horã faciunt
Unfit. ut quia luna in duobꝰ suis m̃sibꝰ idẽ diebꝰ quinquaginta noriẽ. qͥn¬
quagies & septies terrȩ orbẽ circuit. estꝰ oceani ꝑtempꝰidẽ: geminato hoc

Expanded text:
Oceani cum lunae cursu societas, qui ad omnem ejus ortum omnemque occasum ipse quoque emisso sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat simul et accumulet undis; nec mora praetereunte luna recedens et ipse, nativae has dulcedini mensuraeque relinquat, tanquam lunae quibusdam aspirationibus invitus protrahatur, et iterum ejusdem vi cessante in mensuram propriam refundatur. Sicut enim luna, juxta quod et supra docuimus, IIII punctorum spacio quotidie tardius oriri, tardius occidere quam pridie orta est vel occiderat solet, ita etiam maris aestus uterque, sive diurnus sit, et nocturnus, seu matutinus et vespertsinit. Punctus autem quinta pars horae est, quinque enim puncti horam faciunt. Unde fit ut quia luna in duobus suis mensibus, id est, diebus LIX, quinquagies et septies terrae orbem circuit, aestus Oceani per tempus idem geminato hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& multiplex in unitate. & una eredat᷑ in multitudine eũ & ille carnalis isrł
qͥa socitis erat gne iã tuc hui unitatis uideꝯt᷑ int̾ se regulã tenuise: Nlã s
regi edom nuntios dirigit ꝗ dicant. hoc mandat fr̃ tuu isrł. Et alibi eũ chananeus
rex arath pugnaret aduersus isrł.atq sublata exeo p̃da uictor existeret. testante
seriptura. isrł uoto se dño obligans ait. Si tradideris inqͥt ppłm istũ in manũ mea
delebo urbes eus. Qͦo nimirũ & in libro regũ manifeste declaratur: cũ ab isrłitico ꝓpło¬

Expanded text:
lle carnalis Israel, quia socius erat genere, jam tunc hujus unitatis videatur inter se regulam tenuisse? Nam et regi Edom nuntios dirigit, qui dicant: « Haec mandat frater tuus Israel . » Et alibi cum Chananaeus rex Arath pugnaret adversus Israel, atque sublata ex eo praeda victor existeret, testante Scriptura, Israel voto se Domino obligans, ait: « Si tradideris, inquit, populum istum in manum meam, delebo urbes ejus . » Quod nimirum et in libro Regum manifeste declaratur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pͥmo genitꝰ ego sũ. magisq ad me ꝑtinet dauid quã adte. cur mͥ fecisti inuiriã. &
ñ mͥ nuntiatũ ẽ pͥori ut reducerẽ regẽ meũ : Si gͦ plus ille ꝓeo qđ ex una stirpe ori¬
ginẽ duceret. uł ob id potius qͦd unius dĩ cultũ teneret. tamquã una ꝑsona singłarit̃
loquit᷑ ut in multis se unũ eẽ testetur: ꝗd nimirũ si scã ȩccła quȩ uno dĩ spũ scĩ¬
ficatur & regit᷑. uniuꝰ sidĩ & baptismi sacram̃tis imbuit̾ ad eandẽ hereditatẽ capes
scendã. ꝑ ad optionis grãm cõuocat̾ tantã int̾ se habeat cõmunionẽ. ut & singuli uerb̾
omiũ & om̃s uerb̵ uti ualeant singulorũ. Hinc ẽ etiã qđ diuinis insistentes officiis.
cantus beatȩ dĩ genitricis aliorũq scorũ diligent̃ inspicit. indubitant̃ agno̾cit.
Qͦd quedã festiuistates ñ suo tẽpore cȩlebrantur.

Expanded text:
r mihi fecisti injuriam, et non mihi nuntiatum est priori, ut reducerem Regem meum? » Si ergo populus ille, pro eo quod ex una stirpe originem duceret, vel ob id potius, quia unius Dei cultum teneret, tanquam una persona singulariter loquitur, ut in multis se unum esse testetur: quid nimirum si sancta Ecclesia, quae uno Dei Spiritu sanctificatur, et regitur, unius Fidei et Bsendam per adoptionis gratiam convocatur, tantam inter se habeat communionem, ut et singuli verbis omnium, et omnes verbis uti valeant singulorum? Hinc est etiam, quod divinis insistentes officiis, d videlicet qui cantus beatae Dei Genitricis aliorumque sanctorum diligenter inspicit, indubitanter agnoscit. od quaedam festivitates non suo tempore celebrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nhãbrett b I qine satomnũ nuncupari cõplacuit. At tam̃ mathematici¬
in explorandiꝰ hominũ genituris. ad atamũ usq ꝑuenire c̃tendunt Pũ todia

Expanded text:
habentibus, hoc atomum nuncupari complacuit. Attamen mathematiciin explorandis hominum genituris, ad atomum usque pervenire contendunt, dum Zodia
Abbreviated transcription (Latin):
culas: quesiere qͥ uocabula. qͥbꝰ id qđ uolebant nuncupare. ⁊ asterutri¬
uestim̃toꝵ flunioꝵ maris q̃ꝗ fines horas uocitare solemꝰ: punctũ uͦ aparuo
puneti transcensu quifit morologio. Minuta cũt aminore int̾uallo. uocante¬
partes a particione circusi ⁊ odiaci quẽ triconiꝰ dhiebꝰ ꝑm̃ ses singulo findunt
orro momnita amotii soderũ celerramo nuncupantes. eũ aliquid sibi mul¬
aussmis msꝑaeiis cedere atq snccelere sentit᷑ Minpnũ aũt om̃iũ ⁊ dd mullo¬
natione auiidi queat tempꝰ. atomũ grece. hoc ẽ indiuisibile siue insectibile¬
nominant uđ bsui pusillitatẽ gramaticis potiꝰ quĩã caleulatoribꝰ ꝑ sibile ẽ¬

Expanded text:
culas, quaesiere sibi vocabula, quibus id quod volebant nuncupare, et alterutrculas, quaesiere sibi vocabula, quibus id quod volebant nuncupare, et alterutruviorumque, maris quoque fines oras vocitare solemus. Punctos vero a parvo puncti transcensu, qui fit in horologio, minuta autem a minore intervallo vocantePartes a partitione circuli Zodiaci, quem tricenis diebus per menses singulos findunt. Porro momenta a motu siderum celerrimo nuncupantes, cum aliquid sibi bis in spatiis cedere atque succedere sentitur. Minimum autem omnium, et quratione dividi queat tempus, atomum Graece, hoc est, indivisibile sive insectibinominant: quod ob sui pusillitatem grammaticis potius quam calculatoribus visibile e
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͥde.xii. horȩ. diem cõplent: dño attestante qui ait. Nonne mu
horȩ sunt diei : Siquis ambulauerit indie ñ offend& Ibi quãuis alle¬
goricȩ sediem discpłos uͦ. qͥ ase illu strandi fuerant horas appellauerit. solito
tam̃ humanȩ cõputationis ordine. numerũ definunt horarũ. Uerũ
notandũ ẽ. qr si om̃s anni dies duodenis horis cõputentur. estiuosne¬
cesse ẽ dies longiorib brumalẽ uͦ breuioribꝰ hoxis ieludi Si x ons
horas eq̃penie hoc ẽ eqiu notiale habere uolumꝰ: brumali diei nihilomin¬
pauciores.  estiuo necesse ẽ plures tribuamꝰ: Recipit aũt hora iiii. puni¬
tos x. minuta .xu. partes. xł mom̃ta. ⁊ in quibꝰdã lunȩ cõpotisg
puntos Non enĩ he diuusiones tẽpoꝵ naturales. s uident̾ eẽ ẽductiuȩ u inuentie
Iacalculatores necesse ẽẽt ł diẽ in xuiͦ. ł borã m uiii aut .. aut xui
aut ab aut in alias quas lib& minores maioresueqd distribuere parti¬

Expanded text:
attestante, qui ait: Nonne duodecim horae sunt diei: si quis ambulaverit in die non offendet? Ubi quamvis allegorice se diem, discipulos vero qui a se illustrandi fuerant, horas appellaverit, solito tamen humanae computationis ordine numerum definivit horarum. Verum notandum est, quia si omnes anni dies duodenis horis supputentur, aestivoesse est dies longioribus, brumales vero brevioribus horis includi. Si vero omnes horas aequiparare, hoc est, aequinoctiales habere volumus, brumali diei nihilominpauciores, et aestivo plures necesse est tribuamus. Recipit autem hora IV punctos, X minuta, XV partes, XL momenta, et in quibusdam lunae computis V punctos. Non enim hae divisiones temporum naturacalculatores cum necesse esset vel diem in XII vel horam in IV, aut X, aut XV, aut XL, aut in alias quaslibet minores, majoresve quid distribuere parti
Abbreviated transcription (Latin):
bdomada grecc aseptenario namero nom̃ accepit. humana quaidẽ c̃su¬
scilic& ammonentes. post oꝑũ bonoꝵ ꝑfectionẽ in sp̃s scĩ gra ꝑpetuã sꝑa

Expanded text:
bdomada Graece a septenario numero nomen accepit, humana quidem consuscilicet admonentes post operum bonorum perfectionem in Spiritus sa