comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter uno ore decurrunt ac per totum mundum celes-¬
Hec ẽ illa in zacharia quadriga domini in qua ꝑ omnẽ
euectus mundum leni iugo colla sibi cunctarum gen-¬
cium subigit. Hi sunt eciam quos sub quatuor aĩa¬
lium specre uisio prophetalis scribit. id est hommis leo¬
nis uituli et aquile. Nanqz primus ut homo ordinẽ.
humane natiuitatis designat. Secundus adinstat
rugientis leonis statim in pr̃incipio sui fermonis diui-¬
ne potestatis fortitudinem intimat. Tercius uictimã
sacerdotis p̾mittens quasi uituli mortem insm̃irat.
Quartus more aquile assectaens celum et tercam
auidus transuolat atq natiutatẽn uerbi oecultr¬
ria intelligencia penetrat. ded ex his trra ille
aminalia que interra gradiuntur accilalem uitã fequẽ¬
tes ea tantũmõdo prosecuti sunt que homo xp̃s ĩ terris
temporaliter gessit. Quartum ammal contempla¬
ciomis acie celestia in spicit. et paulatim operum plu-¬

Expanded text:
pliciter uno ore decurrunt ac per totum mundum coelestpliciter uno ore decurrunt ac per totum mundum coelestfundunt. Haec est illa in Zacharia quadriga Domini, in qua per omnem evectus mundum leni jugo colla sibi cunctarum gentium subigit. Hi sunt etiam, quos sub quatuor animalium specie visio Prophetalis scribit, id est, hominis, leonis, vituli et aquilae. Namque primus, ut homo, ordinem humanae nativitatis designat. Secundus ad instar rugientis leonis statim in principio sui sermonis divinae potestatis fortitudinem intimat. Tertius victimam sacerdotis praemittens, quasi vituli mortem insinuat. Quartus more aquilae assectans coelum et terram avidus transvolat, atque nativitatem Verbi occulti intelligentia penetrat. Sed ex his tria illa animalia, quae in terra gradiuntur, actualem vitam sequentes, ea tantummodo prosecuti sunt, quae homo Christus in terris temporaliter gessit. Quartum animal contemplationis acie coelestia inspicit, et paulatim operum plu
Abbreviated transcription (Latin):
qui huius mundi prosperis ꝑ fruuntur. Prophetauit
autẽ nouissimus ĩbabilone quando aggeus ⁊ zacha¬
rias. ¶ Esdras scribit populum dei expleta captiuitat
tempore imperante tyro rege persarum in iherusalem fuis¬
se reuersum ac sub zorobabel et ihũ et iosedech filio fa¬
cerdotis siue neemia muros iherusalem. templum et
altare nouatum ius quoqz sacerdotum restitutum. et
sancte religionis cultum multisqz opibus gencium
principumq ꝑsarum muneribus adornaturũ Macha¬
beorum libri licet non habeantur in canone hebreorũ
tamen ab ecclia inter diuinorum uoluminũ hystorias
amiumerantur. Prenotant autem prelia inter hebre¬
aciarum cum populo romanorum atqz legacionum.
Item prefacões noui testamenti euangeliorum predi¬
cacio ꝙͣuis quadrifauia sit. una ẽ tamen quia ex uno
codemqz ore trimtatis processit. Hee sunt enm quatuor
flumina de uno fonte paradisr manãcia. quequa du¬

Expanded text:
qui hujus mundi prosperis perfruuntur. Prophetavit qui hujus mundi prosperis perfruuntur. Prophetavit autem novissimus in Babylone, quando Aggaeus et Zacharias. Esdras scribit populum Dei, expleto captivitatis tempore, imperante Cyro rege Persarum, in Jerusalem fuisse reversum, ac sub Zorobabel et Jesu et Josedech, Filio sacerdotis, sive Neemia, muros Jerusalem, templum et altare novatum, jus quoque sacerdotum restitutum; et sanctae religionis cultum, multisque operibus gentium principumque Persarum muneribus adornatum. Machabaeorum libri licet non habeantur in canone Hebraeorum: tamen ab Ecclesia inter divinorum voluminum historias annumerantur. Praenotant autem praelia inter Hebraeicitiarum cum populo Romanorum atque legationum. Item praefationis Novi Testamenti Evangeliorum praedicatio, quamvis quadrifaria sit, una est tamen: quia ex uno eodemque ore Trinitatis processit. Haec sunt enim quatuor flumina de uno fonte paradisi manantia, quaeque du
Abbreviated transcription (Latin):
et dilectionem iunioris populi ĩ iacob. In sequẽtibus
autem ueteres uidee uictimas reprobat et sacrificiũ
transferti ad gentes in fine uero aduentũ domini
annuncat. Diem quoqz uidicu iustorumqz p̾mia
et impiorum penas iohannem eciam predicat ante
aduentum primum domini missum et heliam ante
secundum aduentum aniunciat ẽẽ mittendum Int
hec non nulla moralia et disaplimis congruencia
explicat ĩquibus corripit populum siue sacerdotes
despiciẽtes nomen dei atqz eius sacramenta pollutu
oblaciomibus ⁊ sacrificus uiolantes primo nee eciã
episcopos doctos et sine macula ẽẽ debere ⁊c̾ ꝑsonarũ
sine accepcõe populos ueritatem instruere discordes
quoqz arguit decimas et primicias reddendas populis
ecclĩe precipit obiurgat et eos qui conuiges suas des-¬
piciunt. et aliarum amore nitũtur. similiter ⁊ illos
qui miseriam suam dolentes felictatem laudent eor

Expanded text:
et dilectionem junioris populi in Jacob. In sequentibus et dilectionem junioris populi in Jacob. In sequentibus autem veteres Judaeae victimas reprobat, et sacrificium transferri ad Gentes, in fine vero adventum Domini annuntiat. Diem quoque judicii, justorumque praemia, et impiorum poenas, Joannem etiam praedicat ante adventum primum Domini missum, et Eliam ante secundum adventum annuntiat esse mittendum. Inter haec nonnulla moralia et disciplinis congruentia explicat, in quibus corripit populum sive sacerdotes despicientes nomen Dei, atque ejus Sacramenta pollutis oblationibus et sacrificiis violantes, qui monet etiam episcopos doctos et sine macula esse debere, etc., personarum sine acceptione populos veritatem instruere: discordes quoque arguit, decimas et primitias reddendas populis Ecclesiae praecipit: objurgat et eos qui conjuges suas despiciunt, et aliarum amore nituntur: similiter et illos qui, miseriam suam dolentes, felicitatem laudent eorum
Abbreviated transcription (Latin):
picit equos missos ad predicacõnem mundi. Primũ
rufum martiru passione. decundum ngrum squa¬
lore penitẽtie. Tercium album candore baptismi. Q.¬
tum uarium uarietate uirtutum. cernit quoqz ⁊ tu¬
bas sanctorum gestantes figuram per quos dominus
mundo canit sua precepta. atq angulum ĩ quo duo
ex aduerso populi iunguntur. siue paxillum figuialit
xp̃m infirum cordibus populorum describit ⁊ pastorũ
antixp̃i opus et intencõem in simstris habentem. eguũ
quoqz in figuram plebis hereticorum et ascensorem eiꝰ
dyabolum. predicat eciam fontem in domo ueri dauid
patentem in lauacro regeneracõms alia quecunqz scup¬
sit aut de aduentu domii narrant. aut de passione
eius et de seculi fine et de uidicio suo. Prophetauit au¬
tem annis duobus clarii regis medorum hisdem tempo¬
Malachias qui interpretatur angelus domini in prir-¬
cipio uoluminis sui demonstrat odium uideorum ĩesau.

Expanded text:
picit equos missos ad praedicationem mundi. Primum picit equos missos ad praedicationem mundi. Primum rufum martyrii passione. Secundum nigrum squalore poenitentiae. Tertium album candore baptismi. Quartum varium varietate virtutum. Cernit quoque et tubas sanctorum, gestantes figuram, per quos Dominus mundo canit sua praecepta: atque Angelum, in quo duo ex adverso populi junguntur, sive paxillum figuraliter Christum infixum cordibus populorum describit, et pastorum antichristi opus et intentionem in sinistris habentem: equum quoque in figuram plebis haereticorum, et ascensorem ejus diabolum: praedicat etiam fontem in domo veri David patentem in lavacro regenerationis. Alia, quaecunque scripsit, aut de adventu Domini narrant, aut de passione ejus, et de saeculi fine, et de judicio suo. Prophetavit autem annis duobus Darii regis Medorum, iisdem tempoMalachias, qui interpretatur, Angelus Domini, in principio voluminis sui demonstrat odium Judaeorum in Esau
Abbreviated transcription (Latin):
et mortalitate uestitum ꝑ figuram sacerdotis quibz
ablatis indutum iimortalite et gloria cerint et
lapidem qui ẽ xp̃s septem oculos habentem id ẽ septi¬
formis spiritus plenitudinem. Inter hec intuetur
et turrim et ticionem extinctum. id ẽ dyabolum cã¬
delabrum uidelicet in figuram xp̃i cum lucernis sep¬
tem que sunt septem dona spiritus. nec non ⁊ duas
oliuas ad dexteram et ad simstram candelabri posi-¬
tas duorum testamentorum typum figurantes. As¬
sumit qͦz idem duas uirgas funiculi et decoris ĩty-¬
po uideorum et gẽcium. Aspicit deinde duas mulie¬
res u ẽ uideorum gencium plebes in alis leuantes
anphoram id ẽ dyabolicam doctrinam. Massam qͦ
plumbi quod est pondus peccati grauissimum. siue
uolumen uolans in quo peccata hominum et suppli¬
cia ascribuntur. Uidet et cadrigas quatuor uno
predicacoĩs euangelice iugo currentes. Post hec as¬

Expanded text:
et mortalitate vestitum per figuram sacerdotis: quibus et mortalitate vestitum per figuram sacerdotis: quibus ablatis, indutum immortalitate et gloria cernit, et lapidem, qui est Christus, septem oculos habentem, id est, septiformis spiritus plenitudinem. Inter haec intuetur et turrim et titionem exstinctum, id est, diabolum, candelabrum videlicet in figuram Christi cum lucernis septem, quae sunt septem dona Spiritus: nec non et duas olivas ad dexteram et ad sinistram candelabri positas, duorum testamentorum typum figurantes. Assumit quoque idem duas virgas funiculi et decoris in typo Judaeorum et gentium. Aspicit deinde duas mulieres, id est, Judaeorum et gentium plebes in alias levantes amphoram, id est, diabolicam doctrinam. Massam quoque plumbi, quod est pondus peccati gravissimum, sive volumen volans, in quo peccata hominum et supplicia ascribuntur. Videt et quadrigas quatuor uno praedicationis Evangelicae jugo currentes. Post haec as
Abbreviated transcription (Latin):
cium diem resurrectionis xp̃i prophetat atq ĩaduẽtu
cristi sub uno iugo domimi totum mundum seruitu¬
tum adnunciat. Prophetauit sub iosia ut iheremias¬
¶ Aggeus qui interpretatur solemnus hic ĩ uaticimi
sui tertu templum domini instaurandum precepit cõ¬
tricõem predicat gencium uel cõmocõem tocius mundi
prẽdict ac sub figura zorobabel casti aduentũ uati¬
cinatur. septuagesimo autem anno captiuitatis po¬
puli prophetauit duobus tantum mensibus zacha¬
riam uaticimo suo precẽdens. ¶ Sacharias qͣ noĩatur
menoria domini postguam iram domini ĩ patribus
prophetauit. uidit et iurum sedentem super equum ru-¬
fum in figura corporis cristi roseum sanguine passio¬
nis siue merita populi gencium significantẽ. Aspicit
et quatuor cornua siue fabros in figura gencium que
uidam et israel dispergentes graui pondere depresse¬
runt. Intuetur similiter ⁊ ihesum sordibus carnis

Expanded text:
tium diem resurrectionis Christi prophetat, atque in adventu tium diem resurrectionis Christi prophetat, atque in adventu Christi sub uno jugo Domini totum mundum serviturum annuntiat. Prophetavit sub Josia, ut Jeremias. Aggaeus, qui interpretatur, solemnis. Hic in vaticinii sui textu templum Domini instaurandum praecepit, contritionem praedicat gentium, vel commotionem totius mundi praedicit, ac sub figura Zorobabel Christi adventum vaticinatur: septuagesimo autem anno captivitatis populi prophetavit, duobus tantum mensibus Zachariam vaticinio suo praecedens. Zacharias, qui nominatur, memoria Domini, postquam iram Domini in patribus prophetavit: vidit et virum sedentem super equum rufum in figura corporis Christi roseum sanguinem passionis sive merita populi gentium significantem. Aspicit et quatuor cornua sive fabros in figura gentium, quae Judam et Israel dispergentes gravi pondere depresserunt. Intuetur similiter et Jesum sordibus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
rum interciumq popili israhel uenturum denũciat
locum eciam in quo crstus nasceretur demonstrat. Pro¬
phetauit sub ozia quando et sofsonias ¶Naum qui
interpretatur consolator simulachra gencium extermi¬
nanda denunciat. necnõ et urbem sanguinum iherusa¬
lem. post cuius intercium pedes amiunciantes pacem
io ẽ aduentum saluatoris proclanat ¶ Abacue am¬
plexans siue luriator fortis ĩprincipio uoluminis sui
describit dyabolum cum membris ac moribus sus ĩ fine
uero pronunciat aduentũ passionemqz saluatoris.¬
¶ Doffomas speculator misteriorum dei cernit captiui¬
tatem iherusalem urbis aromanis futuram ꝑ uocem
clamoris aporta pisaum et ꝑ collium contricionem io
ẽ montis sion qui ẽ collis iherusalem nec non aliarũ
gencium euersionem predicat. terroremqz diuint iu¬
dicu intonat. Loquitur eciam contra moab et am-
catholias sacramentis heretici arguuntur. Hic ter¬

Expanded text:
rum, interitumque populi Israel venturum denuntiat, rum, interitumque populi Israel venturum denuntiat, locum etiam, in quo Christus nasceretur, demonstrat. Prophetavit sub Ozia, quando et Sophonias. Naum, qui interpretatur, consolator, simulacra gentium exterminanda denuntiat, nec non et urbem sanguinum Jerusalem: post cujus interitum pedes annuntiantis pacem, id est, adventum Salvatoris proclamat. Abacuc, amplexans, sive luctator fortis, in principio voluminis sui describit diabolum cum membris ac moribus suis: in fine vero pronuntiat adventum passionemque Salvatoris. Sophonias, speculator mysteriorum Dei, cernit captivitatem Jerusalem urbis a Romanis futuram, per vocem clamoris a porta piscium, et per collium contritionem, id est montis Sion, qui est collis Jerusalem, nec non aliarum gentium eversionem praedicat, terroremque divini judicii intonat. Loquitur etiam contra Moab et Ammocatholicis sacramentis haeretici arguuntur. Hic ter
Abbreviated transcription (Latin):
est tamqͣz in sepultura terre tribus diebz et tribus
noctibus reconditus est. et quod per figuram nineuẽ
penitenciam mundi predixit in seguentibus tipum
gerit iudeorum qui salutem gencium non tantum ad
uen quoq gencium significat speciem. ionas uero
in hoc loco iudeorum. Nam quemadmnodum nineui-¬
tarum salus ad emulacõem prouocauit ionam ita
redempcio gencium scandalum extitit iudeorum. Me-
et contra orientem aiuitatis sedisse legitur eĩ
sub umbra ita eadem plebs separans se a salute eccliẽ
dolore rabida contra xp̃m id ẽ orientem ecclĩe linguã
suam mouere nititur. sedens subumbra legis que
umbra ferme arefacta est quia aduemẽte cristo ueta
transierunt et ecce facta sunt omma noua. Prophe-¬
tauit autem sub ozia rege uida quando et osee ⁊ ames
et esaias prophetauerunt. Micheas id ẽ quis hic
uel quis iste uel humilitas. ¶ Micheas prophete cõ¬
minatur samarie iram domini ob causam simulacuo¬

Expanded text:
us, tanquam in sepultura terrae tribus diebus ac us, tanquam in sepultura terrae tribus diebus ac noctibus reconditus est, vel quod in figura Ninive poenitentiam mundo praedixerit. In sequentibus autem typum gerit Judaeorumve quoque gentium significat speciem, Jonas vero in hoc loco Judaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. Merito et contra Orientem civitatis sedisse legitur sub umbra hederae, quia eadem plebs separans se a salute Ecclesiae, dolore tabida, contra Christum, id est, Orientem Ecclesiae, linguam suam movere nititur, sedens sub umbra legis, quae umbra a verme arefacta est, quia, adveniente Christo, vetera transierunt, et ecce facta sunt omnia nova. Prophetavit autem sub Ozia rege Juda, quando et Osee, et Amos, et Isaias prophetaverunt. De Michaea. 70. Micvel quis iste? vel humilitas. Michaeas propheta comminatur Samariae iram Domini ob causam simulacro
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ego firmans tonitruũ et creans spiritũ et
amiuncians hominibus xp̃m suum. Reliqua autem
que de amasia et iherobeam siuie istahel retulit. tropice
ad hereticos referenda sunt. prophetauit autem sub re-¬
ge ozia eo tempore quo et osee et esaias. ¶ Abdias qͥ
interpretatur seruus dominiꝰ inter omnes prophetas
breuior ẽ numero perborum sed gracia misteriorum eqͣ¬
lis. Iste contra idumeam loquens increpans mistice
superbiam edom prioris udelicet audaciam quõd iacob
fratrẽ suum id ẽ cristum occidert ĩ monte syon id ẽ ihe¬
rusalem futuram salutem et sanctum qui est dominus.
annunciat atqz in monte per quem figuraliter ecclĩa
tauit sub iosia rege iudee quando et micheas. ¶Io-¬
nas qui interpretatur columba tam sermone qͣz nau¬
fragio suo passionem xp̃i mortemq et resurrectionẽ
figurat. siue quõd de naue ad mare tamqͣz de cruce
ad terram proiectus est. siue quod inuenire ceti except̾¬

Expanded text:
dicens: Ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et dicens: Ego firmans tonitruum, et creans spiritum, et annuntians hominibus Christum suum . Reliqua autem, quae de Amasia et Jeroboam sive Israel retulit, tropice ad haereticos referenda sunt. Prophetavit autem sub rege Ozia eo tempore, quo et Osee et Isaias. Abdias, qui interpretatur, servus Domini, inter omnes Prophetas brevior est numero verborum: sed gratia mysteriorum aequalis. Iste contra Idumaeam loquens, increpans mystice superbiam Edom prioris, videlicet audaciam, quod Jacob fratrem suum, id est, Christum occiderit in monte Sion, id est, Jerusalem, futuram salutem, et sanctum, qui est Dominus, annuntiat, atque in monte, per quem figuraliter figurattavit sub Josia rege Judaeae, quando et Michaeas. Jonas, qui interpretatur, columba, tam sermone quam naufragio suo passionem Christi, mortemque et resurrectionem figurat, sive quod de navi in mare, tanquam de cruce in terram, projectus est, sive quod, in ventre ceti except
Abbreviated transcription (Latin):
autem in diebus ozie regis uidee quando et esaus.
¶Iohel interpretatur in apiens iste ad iudam tãtũ
et iherusalem uaticinum proferens in principio sui
uoluminis post uoluptuosa coniiua ad luctum pro¬
uocat iherusalem exadium quoqz eius pronunciat pre¬
dicat quoqz uocacõem gencium et super congregatos
credentes super uenturum spiritum sanctum. Prophe¬
tat sub ioathan rege iuda quando et micheas. ¶A¬
mos qui interpretatur onus uatiemauit in samaria
et iherusalem tria et quatuor scelera gencium sub
toaius mundi figura describens. Primum atqz scelus
quia. omnes ĩ adam peccauerunt. Secundum quia
in sancta nature legem nimemores rationis non
intellexerunt. Tercium quoqz eorum qui date legi
on obedierunt. Quartum ĩ expiabile eorum qͥ
nõ crediderunt. Pro quibus sceleribus intonat dñs
se ignem id ẽ sentẽciam eterm udicii illaturũ. Hic
autem aduentum xp̃i sub dominica ueritate p̾dicat

Expanded text:
autem in diebus Oziae regis Judaeae, quando et Isaias. autem in diebus Oziae regis Judaeae, quando et Isaias. Johel interpretatur, incipiens: iste ad Judam tantum et Jerusalem vaticinium proferens in principio sui voluminis post voluptuosa convivocat Jerusalem, excidium quoque pronuntiat, praedicat quoque vocationem gentium, et super congregatos credentes superventurum Spiritum sanctum. Prophetat sub Joathan rege Juda, quando et Michaeas. Amos, qui interpretatur, onus, vaticinavit in Samaria et Jerusalem, tria et quatuor scelera gentium sub totius mundi figura describens. Primum itaque scelus, quia omnes in Adam peccaverunt. Secundum, quia in statu naturae legem immemores rationis non intellexerunt. Tertium quoque eorum, qui datae legi non obedierunt. Quartum inexpiabile eorum qui in Christum non crediderunt. Pro quibus sceleribus intonat Dominus se ignem, id est, sententiam aeterni judicii illaturum. Hic autem adventum Christi sub dominica veritate praedicat,
Abbreviated transcription (Latin):
ra conscripsit siue de die iudicii et regno sanctorum.
in fine autem uoluminis prophecie sue susanne hys¬
toriam et helis draconisqz fabulam point. Hic autẽ
liber apud hebreos ebraicis quidem litteris sed chaldai-¬
ta lingua scriptus ẽ. Prophetauit autem ĩbabiloẽ
quando et ezechiel. ¶Dsee propheta qui interpretat᷑
saluans in duodecim primus est profundior reliquis
i sentencus et operiosior intellectu. Iste ad eas tribus
que et samaria et domus ioseph et israel uocabatur
loquitur. sed per effren. hereticos arguit qui recedẽtes
qualiamq ex causa ab ecclĩe unitate participes fc̃ti
sunt idolorum per famariam autẽ eorumdem hereti¬
corum demonstrat errorem qui preceptorum de
des esse se menauntur et sub pre textu ueritatis
mendacium colunt. Hic hystorialiter uideos in xp̃m
tempore ultimo credituros pronunciauit. terciũ quoq
resurrectionis dominice diem predixit. Philosiphauit.

Expanded text:
ra conscripsit, sive de die judicii, regno sanctorum. ra conscripsit, sive de die judicii, regno sanctorum. In fine autem voluminis prophetiae suae, Susannae historiam et Belis Draconisque fabulam ponit. Hic autem liber apud Hebraeos Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaica lingua scriptus est. Prophetavit autem in Babylone, quando et Ezechiel. Osee propheta, qui interpretatur, salvans, in duodecim primus est, profundior reliquis in sententiis, et operosior intellectu. Iste ad eas tribus, quae et Samaria, et domus Joseph, et Israel vocabantur, loquitur: sed per Ephraen haereticos arguit, qui recedentes qualicunque ex causa ab Ecclesiae unitate, participes facti sunt idolorum: per Samariam autem eorumdem haereticorum demonstrat errorem, qui praeceptorum Dei custodes esse se mentiuntur, et sub praetextu veritatis mendacium colunt. Hic historialiter Judaeos in Christum tempore ultimo credituros pronuntiavit: tertium quoque resurrectionis dominicae diem praedixit. Prophetavit
Abbreviated transcription (Latin):
obiurgat intra hec sub oola et ooliba omnem turpitudi¬
nem samaue et iherusalem natiutatemq cõtumelio¬
sam obicit sepe etiam ad penitẽciam captiuos prouocat
et post priuaricacõnem admonet populum redire con-¬
uersum. Hic autem trigesimo quĩto etatis sue anno
et captiuitatis quinto in chaldea exultans prophetauit
ibiq uaticinum suum consummauit. DDamel inter¬
pretatur iudicium dei. quiqz eciam de xp̃o cunctis ma¬
nifestior est prophetis quia nõ solum predicauit ut
ceteri sed eciam et tempus ĩcarnacoĩs ⁊ passionis per
ordinem regum et nuimerum diffiniuit annorum ita
ut non pocius uideatur futura predicare. sed quasi
transacta narrare. Hic autem quatuor regnorum
cerint frequencius uisiones eorumqz differentiam
sub diuersis imaginibus promittit. De anticristo qͦ
stendit quod ip̃e sit cormi pusillum id ẽ paru
pore regnaturus consummacõe israel uel mundi plu-¬

Expanded text:
objurgat intra haec sub Oola et Ooliba omnem turpitudiobjurgat intra haec sub Oola et Ooliba omnem turpitudinem Samariae et Jerusalem, nativitatemque contumeliosam objicit: saepe etiam ad poenitentiam captivos provocat, et post praevaricationem admonet populum redire conversum. Hic autem trigesimo quinto aetatis suae anno, et captivitatis quinto in Chaldaea exsulans prophetavit, ibique vaticinium suum consummavit. Daniel interpretatur, judicium Dei, quique etiam de Christo cunctis manifestior est prophetis: quia non solum praedicavit, ut caeteri, sed etiam et tempus incarnationis et passionis per ordinem regum et numerum diffinivit annorum, ita ut non potius videatur futura praedicare, sed quasi transacta narrare. Hic autem quatuor regnorum cernit frequentius visiones, eorumque differentiam sub diversis imaginibus promittit. De Antichristo quoque ostendit, quod ipse sit cornu pusillum, id est, parvo tempore regnaturus; de consummatione Israel vel mundi plu
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. ac demum afinistro in dextro dormire iubetur
propter spem eorum qui pro emendacõe morum resur-¬
rectionis gloriam obtinebunt. Aspicit interra ⁊ duas
iuirgas sibimet copulantes in similitudinem circunci¬
sionis et gencium. siue aquilam sub nabuchodonosor
uolantem xpĩ figuram magnis alis et uolucr celeri¬
tate tocius mundi imperium occupantem. Plangit p̾¬
terea sub specie principis tyri beatitudmẽ dyaboli qͣ a¬
misit et ruinam eius magnam cum lamẽtacõe deplo¬
rat. Ad ultimum harundinem uel funiculum gestans
metitur sub specie sanctorum mistice iherusalem. Inter
hec mistica subiacent quedam moralia. falsis cõmina¬
tur prophetis atq speculatoribus precipit. ne reticeant
maliciam. quatuor eciam ulcionum penas peccatorib
predicat ammasq redire ad corpora sua prophetat. ostẽ¬
dit qͦ unumquenq prose rationem dommo redditurũ
nec progemei sancte ultra nocere labem paterni delicti

Expanded text:
bunt. Ac demum a sinistro in dextro dormire jubetur bunt. Ac demum a sinistro in dextro dormire jubetur propter spem eorum qui pro emendatione morum resurrectionis gloriam obtinebunt. Aspicit in terra et duas virgas sibimet copulantes in similitudinem circumcisionis et gentium, sive aquilam sub Nabuchodonosor volantem, Christi figuram, magnis alis et volucri celeritate totius mundi imperium occupantem. Plangit praeterea sub specie principis Tyri beatitudinem diaboli, quam amisit, et ruinam ejus magnam cum lamentatione deplorat. Ad ultimum arundinem vel funiculum gestans metitur sub specie sanctorum mystice Jerusalem. Inter haec mystica subjacent quaedam moralia. Falsis comminatur prophetis, atque speculatoribus praecipit, ne reticeant malitiam: quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corpora sua prophetat: ostendit quoque unumquemque pro se rationem Domino redditurum, nec progeniei sanctae ultra nocere labem paterni delicti:
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem in egypto cum populo fuit. ¶Ezechiel qui ĩter
pretatur fortitudo dei hic figurans tropice xp̃m stat uix
ta fluuium thobar. salicet et preclara continens miste¬
ria cernit similitudinem glorie dei et quatuor aĩalia
ĩ similitudine quatuor euangeliorum et rotas se ĩuicẽ
continentes in typo duorum testamentorũ iudet aurigã
id ẽ xp̃m deorsum igne iudicu sursum electri id ẽ diuinita¬
s fulgore rutilantes. Comedit qͦz librum diuine
in quo scriptum est lamentum pentẽcium et carmen
iustorum et ue eorum qui post peccatum penitenciam
non egerunt. De hinc accepit laterem in quo ob esse
iherusalem pictura describitur. uel quod sub tipo xp̃i.
euisdem iherusalem id̃ ẽ tocius ecclĩe que est a latere
xp̃i formata misteria describuntur. Capit eciam et.
hic propheta sonnium sinisti lateris in tipum mortis pec¬
tatorum qui ad leuam positi eterna supplicia sustine-¬

Expanded text:
rusalem in Aegypto cum populo fuit. De Ezechiele. 53. Ezechiel, qui in Latinum rusalem in Aegypto cum populo fuit. De Ezechiele. 53. Ezechiel, qui in Latinum vertitur fortitudo Dei; hic ta fluvium Thobar scilicet, et praeclara continens mysteria, cernit similitudinem gloriae Dei, et quatuor animalia in similitudine quatuor Evangeliorum, et rotas se invicem continentes in typo duorum testamentorum: videt aurigam, id est, Christum deorsum igne judicii, sursum electri, id est, divinitatis fulgore rutilantem. Comedit quoque librum divinae legis, in quo scriptum est lamentum poenitentium, et carmen justorum, et vae eorum, qui post peccatum poenitentiam non egerunt. Dehinc accepit laterem, in quo obsessae Jerusalem pictura describitur: vel quod sub typo Christi ejusdem Jerusalem, id est, totius Ecclesiae, quae est a e latere Christi formata, mysteria describuntur. Capit etiam et hic propheta somnum sinistri lateris in typum mortis peccatorum, qui ad laevam positi aeterna supplicia sustine
Abbreviated transcription (Latin):
rum ardentẽ aspicit et duos cofinos ficorum ĩprefigura¬
cione duorum populorum descendit ĩ domum figuli et
uidet dimnucõem uasis prioris et noui instauracõem
ad designandum defectum prioris populi et successioe
futuri. Sumit eciam calicẽ supplicu atq unuersis
gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo po-
illud tranflumina gencium ostendit et calicẽ aureum
babilonis per quem in ebriatus ẽ mundus letiferũ ido
alligatum ad demonstrandum interitum babilomis uel
figuraliter tocus mundi. increpat eciam hic delinquẽ¬
tes et ad conuersionem prouocat. ad ultimum plangit
ruinam iherusalem templiq excidium et dispersionem
gentis. Exorsus autem duodecimo anno iosie regis uidee
propheciaqz eius per quatuor reges extensa est sub iosia
et eliachim. et ioachin. et sedechia. sub qͦ euersa est ihrlm̃.
Septuaginta duobus annis et quatuor mensibus
prophetauit excepto illo tempore quo post euersam ihe

Expanded text:
rum ardentem. Aspicit et duos cophinos ficorum in praefigurarum ardentem. Aspicit et duos cophinos ficorum in praefiguratione duorum populorum. 50. Descendit et in domum figuli, et videt diminutionem vasis prioris, et novi instaurationem ad designandum defectum prioris populi, et successionem futuri. Sumit etiam calicem supplicii, atque universis gentibus porrigit. Accipit et lumbare sub exemplo popuionem trans flumina gentium. Ostendit et calicem aureum Babylonis, per quem inebriatus est mundus lethifero idolalligatum, ad demonstrandum interitum Babylonis, vel figuraliter totius mundi. Increpat etes, et ad conversionem provocat: ad ultimum plangit ruinam Jerusalem, templique excidium, et dispersionem gentis. Exorsus autem duodecimo anno Josiae regis Judaeae, prophetiaque ejus per quatuor reges extensa est sub Josia et Eliachim, et Joachim, et Sedechia quo eversa est Jerusalem. Septuaginta duobus annis et quatuor mensibus prophetavit, excepto illo temp
Abbreviated transcription (Latin):
uertantur. reliqua uero eius uel de xp̃o uel de ecclĩa gẽ¬
cium sunt sine de consummacõe mundi. Prophetauit
annorum ferme septuaginta sub regibus quatuor iudee
ordine atq genere sibimet succedentibus. id ẽ ozia. ma¬
chan. achach. adultimum ezechia sub quo pars magna
uoluminis eius usq ad calcẽ texitur prophecia. Ieremias
interpretatur propheta excelsus dommi simplex loquẽdo
et ad intelligendum facilis qui in omnibus dictis ⁊ pas-¬
sionibus suis redemptoris nũ imaginem pretulit. Hic
uam in typo xp̃i regna destruxit diabolis iustici
uel fidei edificauit imperium. iubetur predicare ꝑ omnes
gentes egyptum iudelicet et philistum moab et ammon
edum et damascum et cedar. et super regna assur. nec
non super elam et babiloniam. Hic autẽ uidit iurgam
iugilantem diuine correpcoĩs et potestatis ollam qͦz suc¬
censam id ẽ udaicam plebem igne carnalium desiderio¬

Expanded text:
vertantur: reliqua vero ejus vel de Christo vel de Ecclesia genvertantur: reliqua vero ejus vel de Christo vel de Ecclesia gentium sunt, sive de consummatione mundi. Prophetavit annorum ferme septuaginta sub regibus quatuor Judaeae ordine atque genere sibimet succedentibus, id est, Ozia, Mathan, Achach, ad ultimum Ezechia, sub quo pars magna voluminis ejus usque ad calcem texitur prophetiae. Jeremias interpretatur, propheta excelsus Domini, simplex loquendo, et ad intelligendum facilis, qui in omnibus dictis et passionibus suis, Redemptoris nostri imaginem praetulit. Hic postquam in typo Christi regna destruxit diaboli, justitiaeque vel fidei aedificavit imperium: jubetur praedicare per omnes gentes, Aegyptum videlicet, et Philistum, Moab et Ammon, Edom et Damascum et Cedar, et super regna Assur, nec non super Elam et Babyloniam. Hic autem vidit virgam vigilantem divinae correptionis et potestatis, ollam quoque succensam, id e
Abbreviated transcription (Latin):
mundi superbiaqz arguitur et finis monstratur. ĩ uasta¬
cione moab error sciencie secularis in silencium luctũq
mutatur in euersione egypti tocius mundi idolatrie
destruuntur templiqz domini edificacio predicatur. in
contricõe philistum luctus eorum monstratur qui abi
ciunt iugum xp̃i. et eleuant se contra scienciam dec
Porro perdamascum predicacõ gencium et riuna ostẽ¬
ditur populi iudeorum per onis maris deserti huius
seculi temptacio declaratur et que illi uentura sunt
ostenduntur per idomeam oritur sol iusticie genciũ
et tenebre auferuntur pplĩs uideorum per arabiam
predicatur aqua baptisiatis prebenda his qui fuge¬
rint gencium errores uel eorum plasphemias. per ual¬
lem sion perdicio predicatur iherusalem et hereticorum
qui de sublimitate ecclie cecderunt per tyrum gentib
predicatur ut scilic errore deposito ad xp̃m dominum con-¬

Expanded text:
mundi superbiaque arguitur, et finis ejus monstratur. In vastimundi superbiaque arguitur, et finis ejus monstratur. In vastitate Moab error scientiae saecularis in silentium luctumque mutatur. 45. In eversione Aegypti totius mundi idololatriae destruuntur, templique Domini aedificatio praedicatur. In contritione Philisthiim luctus eorum monstciunt jugum Christi, et elevant se contra scientiam Dei. Porro per Damascum praedicatio gentium, et ruina ostenditur populi Judaeorum: per onus maris deserti, hujus saeculi temptatio declaratur, et quae illi ventura sunt, ostenduntur. Per Idumaeam oritur sol justitiae gentium, et tenebrae auferuntur populis Judaeorum; per Arabiam praedicatur aqua baptismatis, praebenda his, qui fugerint gentium errores vel eorum blasphemias. Per vallem Sion perditio praedicatur Jerusalem et haereticorum, qui de sublimitate Ecclesiae ceciderunt. Per Tyrum gentibus praedicatur, ut scilicet errore deposito ad Christum Dominum con
Abbreviated transcription (Latin):
scupturarum libros pari habitum ueneracõe ¶Esai.
quam de altari missus calculus labia eius purga¬
uit ut dignus efficeretur sancti spiritus prophecia
speculatur duo cherubin in enigmate duor testamẽtor
cum duodecim. alis id est apostolis qui predicacõe sua uo
sedentis in throno dei id ẽ occultantes ea siue q̃ ante
seculi fuerunt exordia. siue q̃ post transactam huius
mundi figuram futura sunt. Hic tamen post iusiõem
uide et iherusalem aduersus ceteras gentes. que ĩcir¬
cuitu eius sunt prophecie conuertit sermonem . et iux¬
ta qualitatem locorum et uite diuersitatem que eẽnt
eis mala uentura denunciat. Post captiitatem ihe¬
ti commocõem et solitudinem maris deserti obsidionem
qͥz edom fugam et interitum arabie excidium uallis
sion subuersionem etiam tiri siue quadrupedum. sed fi¬
guraliter in uisione uidee sinagoga proicitur. et eccłia
domino copulatur in ruina babilonie confusio tocius

Expanded text:
Scripturarum libros pari habitum veneratione. De IsScripturarum libros pari habitum veneratione. De Isquam de altari missus calculus labia ejus purgavit, dignus efficitur Spiritus sancti prophetia. Speculaturque duo seraphim in aenigmate duorum Testamentorum, cum duodecim alis, id est, apostolis, qui praedicatione sua sedentis in throno Dei, id est, occultantes ea, sive quae ante saeculi fuerunt exordia, sive quae post transactam hujus mundi figuram futura sunt. 43. Hic tamen post visionem Judae et Jerusalem adversus caeteras gentes, quae in cicuitu ejus sunt, prophetiae convertit sermonem, et juxta qualitatem locorum, et vitae diversitatem, quae essent eis mala ventura denuntiat. Post captivitatem enim Jeti commotionem, et solitudinem maris deserti, obsidionem quoque Edom, fugam et interitum Arabiae, excidium vallis Sion, subversionem etiam Tyri, sive quadrupedum. Sed figuraliter in visione Judae Synagoga projicitur, et Ecclesia Domino copulatur. In ruina Babyloniae confusio totius
Abbreviated transcription (Latin):
ad concupiscẽcias corporales conuerteret. Ommes scrip¬
turas tradi pueris a doctoribus eorum solitur
eciam et eas quas deuteres inuocant quatuor tãtũ
ista ad ultimum reseruare id ẽ principium geneseos
de mundi creatiõẽ. ezechielis qͦz principia in quibus
de cherubin scripsit. et finem eius in quo templi des-¬
cripsio continetur. et cantica canticorum ¶Liber sa¬
piencie qui uocatur panarethon xp̃i aduentum qui
est sapiencia dei prĩs passionemqz eius aperta maĩ¬
festacõe denunciat. ¶ Ecclesiasticus uero morum pe¬
ne omnium disciplinam et sancte religionis conuer
sacionem affatim copiose descripsit. Dictus autem
ecclesiasticus pro eo quod in medio cetu populi iõ est
coram ecclĩa fuerat habitus. Hic enim propter miniã
sensus similitudinem et eloquii parilitatem salemoĩs
titulo prenotatur. Constat autem hunc libri
ihũ filio sirach editum fuisse et inter reliquos sc̃ar

Expanded text:
ad concupiscentias corporales converteret. Omnes scripad concupiscentias corporales converteret. Omnes scripturas tradi pueris a doctoribus eorum solitum est, etiam et eas quas deuteres evocant, quatuor tantum ista ad ultimum reservare, id est principium Geneseos de mundi creatione, Ezechielisque principia, in quibus de cherubim scripsit: et finem ejus, in quo templi descriptio continetur, et Cantica canticorum. Liber Sapientiae, qui vocatur panarethon, Christi adventum, qui est sapientia Dei Patris, passionemque ejus aperta manifestatione denuntiat. Ecclesiasticus vero morum pene omnium discisationem affatim copioseque conscripsit. Dictus est autem Ecclesiasticus, pro eo quod in medio coetu populi, id est, coram ecclesia fuerit habitus. Hic enim propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Constat autem et hunc librum a Jesu filio Sirach editum fuisse, et inter reliquos sacrarum
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. dunt autem prouerbia sub uerbis alus res
alias explicancia que aliter qͣ dicuntur intelligũt᷑.
plus in uirtute sentenciarum qͣ in sono uerborum .
que greci parathimia uocant. ¶Ecclesiastes rerum
naturam discuciens cuncta in mundo caduca et ua¬
na esse reprehendit rerumq omniumq fragilitate
conspecta reminciari mundo admonuit ¶ In cãticis
autem canticorum suꝑ gressus uisibilia atq contẽ¬
plans ea que sunt celestis uel diuina sub specie
sponsi et sponse xp̃i ecclĩeq unitatem declarat ata
ammam ad amorem celestium exitans perueniẽdũ
ad consorcium dei prouocat. Illud uero nõ ẽ omittendũ
quod a doctoribus nr̃ĩs traditur apud hebreos hane
fuisse obseruacõem necuiqz hune librum legere ꝑmit¬
terent inisi uiro iam ꝑfecte sciẽcie et roborate fidei.
ne forte ꝑ inbecillitatem in fancie et fidei impericiã
non tam erudiret cognicio lubricas mentes ꝙͣz pocius

Expanded text:
tavit. Sunt autem Proverbia sub verbis aliis res tavit. Sunt autem Proverbia sub verbis aliis res alias explicantia, quae aliter, quam dicuntur, intelliguntur: plus in virtute sententiarum quam in sono verborum, quae Graeci parathimia Paraemias vocant. Ecclesiastes rerum naturam discutiens, cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerum omnium fragilitate conspecta renuntiari mundo admonuit. In Canticis autem canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea quae sunt coelestia vel divina sub specie sponsi et sponsae Christi Ecclesiaeque unitatem declarat, atque animam ad amorem coelestium excitans perveniendum ad consortium Dei provocat. Illud vero non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam hunc librum legere permitterent, nisi viro jam perfectae scientiae et roboratae fidei: ne forte per imbecillitatem infantiae et fidei imperitiam non tam erudiret cognitio lubricas mentes, quam potius
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ occultum sacramenti misterium alus alios p̾¬
tulit ordine dum posteriores uideantur ĩ tempore.
Nam secundum hystorie cursum tercius psalmus
quinquagesimo posterior. sed propter misterium or
dine prior est. Sic enim habentur et ceteri. quia
spiritus sanctus eos preordinauit ut uoluit. Sale¬
mon tria uolumina ẽdidit. Primus ex his prouer¬
biorum liber. Secundus qui appellatur ecclesiastes.
Tercius cuius titulus est canticum canticorum. In
quibus quidem tribus libris trium generum disci-¬
plinas composuit guibus ad xerum sciẽciam ꝑuenit
In primis namqz ethicam id ẽ moralem. post hee phi¬
sicam que qualitatem nature comprehendit. ad ul¬
timum theoriam id est contemplatiuam. In prouer¬
bus enm moralia docens ꝑ cõmunem quendam lo¬
quendi usum alciorem intelligẽtiam edidit. conser¬
uacionemqz mandatorum et doctrine celestis insti¬
tucoem succinctis uerbis breuibusq sentencus coap¬

Expanded text:
ac per occultum sacramenti mysterium aliis alios prac per occultum sacramenti mysterium aliis alios praetulit ordine, dum posteriores videantur in tempore. Nam secundum historiae cursum tertius psalmus quinquagesimo posterior, sed propter mysterium in ordine prior est. Sic enim habentur et caeteri, quia Spiritus sanctus eos praeordinavit ut voluit. Salomon tria volumina edidit. Primus ex his Proverbiorum liber. Secundus, qui appellatur Ecclesiastes. Tertius, cujus titulus est, Canticum canticorum. In quibus quidem tribus libris trium generum disciplinas composuit, quibus ad rerum scientiam pervenitur. In primis namque Ethicam, id est moralem: post haec physicam, quae qualitatem naturae comprehendit, ad ultimum theoriam, id est contemplativam. In Proverbiis enim moralia docens per communem quemdam loquendi usum altiorem intelligentiam edidit, conservationemque mandatorum, et doctrinae coelestis institutionem succinctis verbis, brevibusque sententiis coap
Abbreviated transcription (Latin):
ro helui qui aduersus iob graui exprobracõe initit
significat eos qui intra ecclĩam predicãt. et arro¬
ganter et per timorem cordis. ac sciẽtie fastum qͥc¬
quid proferuntur. superbie exemplis ostendũtur.
¶Liber psalmorum quamiq uno includatur uo-¬
lumine non est tamen editus uno eodemq aucto¬
re. Decem enim pene prophete sunt. qui eos diuer¬
so tempore scripserunt id est moyses. dauiõ salemon.
asaph. ethan . eman. idithun. et filui chore asir
et abahab siue esdra. non nulli eciam aggei zacha¬
rie. ẽẽ existimantur. de his autem qui sine titulis
sunt tradicio ueterum talis est. ut cuius aucto¬
ris prescupcõ precesserit ceteri qui sine titulo secũt
ipĩus ẽẽ credantur. Est autẽ hic liber allegoricis
ac tipicis sacramẽtis signatus. specialiter añt qͦd
natus quod passus quod resurrexit cristus. uere hoc
ome psalmorum resonat organum. Saendum ta¬

Expanded text:
ro Helvi, qui adversus Job gravi exprobratione innititur, ro Helvi, qui adversus Job gravi exprobratione innititur, significat eos qui intra Ecclesiam praedicant et arroganter, et per tumorem cordis, ac scientiae fastum quidquid proferunt, superbiae exemplis ostendunt. Liber Psalmorum quanquam uno includatur volumine, non est tamen editus uno eodemque auctore. Decem enim pene prophetae sunt, qui eos diverso tempore scripserunt, id est Moyses, David, Salomon, Asaph, Ethan, Eman, Idithun, et filii Chore, Asir et Aahab sive Esdra: nonnulli etiam Aggei, Zachariae esse existimantur. De his autem, qui sine titulis sunt, traditio veterum talis est: ut cujus auctoris praescriptio praecesserit, caeteri, qui sine titulo sequuntur, ipsius esse credantur. Est autem hic liber allegoricis ac typicis sacramentis signatus: specialiter autem, quod natus, quod passus, quod resurrexit Christus: vere hoc omne psalmorum resonat organum. Sciendum ta
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ hystoria ordinem generacõnum et tempor
continens in qua scilicet non parua sanctarum scrip¬
turarum crudicio continetur. Namq in hystoria uet̾is
testamenti in locis suis aut omnio omissa sunt: aut
fortasse non plene digesta in ista fummnatim ac bre¬
uiter expleta sunt. Cuius quidem series alatere regũ
siue regnorum ducta perueniens ad illud usq tempꝰ
quo et regnorum textus finitur ¶Iob liber continet
eusdem sancti uiri damna funesta uel flagella et
contumeliosa consolantium dicta. lamenta quoqz
eius in quibus tocius mundi deplorat miseriam. cõ¬
solacõnes eciam dei ad eum ꝑ turbinem eiuisqz dupli¬
cem bonorum in fine remuneracõem. Hic eciam ex
suis passiombus et uerbis xp̃i expressit imaginem
conunx uero eius carnalium typum designãt qui
intra eccłiãm positi uitam spiritalium moribus sus
scandalizant. Annai uero eius speciem tenent here¬
ticorum . ac figuram peruersorum dognatum por-¬

Expanded text:
Haec autem historia ordinem generationum et temporum Haec autem historia ordinem generationum et temporum continens, in qua scilicet non parva sanctarum Scripturarum eruditio continetur. Nam quae in historia Veteris Testamenti in locis suis aut omnino omissa sunt, aut fortasse non plene digesta, in ista summatim ac breviter expleta sunt. Cujus quidem series a latere regum sive regnorum ducta, perveniens ad illud usque tempus, quo et regnorum textus finitur. Job liber continet ejusdem sancti viri damna funesta vel flagella, et contumeliosa consolantium dicta, lamenta quoque ejus in quibus totius mundi deplorat miseriam: consolationes etiam Dei ad eum per turbinem, ejusque duplicem bonorum in fine remunerationem. Hic etiam ex suis passionibus et verbis Christi expressit imaginem: conjux vero ejus carnalium typum designat, qui intra Ecclesiam positi vitam spiritalium moribus suis scandalizant. Amici vero ejus speciem tenent haereticorum ac figuram perversorum dogmatum. Por
Abbreviated transcription (Latin):
texit ortum ex eadem ruth moabitĩde ad corpus li-¬
bri regnorum ueratius eum pertinere contendunt.
Liber regum quamꝙͣ apud latinos propter prolixita¬
tem sui. in quatuor partibus sit desertus apud hebreot
tamen in duobus diuisus ẽ uoluminib quorũ p̾mus
samuel scribit archam domini auideis transisse ad
gtees heliqͦ sacerdocium mistice in samuele fuisse trãs¬
latum. in dauid saulis regis imperium ¶Malachim
uero reges uidee et israhelitice gentis gestaq eorũ
per ordinem digerit temporum ip̃m qͦ israhel ob erro¬
rem idolatrie enarrat in assirios transimgratum ad
extremum edocet uenisse nabuchodonosor iherusalem
captumq duxisse principem ac populum ⁊ subuertis¬
se urbem et templum. Paralippomienon apud hebreos
sub umus libri uolumine continetur appellaturq
ab eis da Breianim. id ẽ uerba dieruim apud nos autẽ
propter prolixitatem sui ĩ duabis decisus ẽ partibus.

Expanded text:
texit, ortum ex eadem Ruth Moabithide, ad corpus litexit, ortum ex eadem Ruth Moabithide, ad corpus libri Regnorum veracius eum pertinere contendunt. Liber Regum quanquam apud Latinos propter prolixitatem sui in quatuor partibus sit desertus digestus, apud Hebraeos tamen in duobus divisus est voluminibus, quorum primus Samuel scribit arcam Domini a Judaeis transisse ad gentes, Helique sacerdotium mystice in Samuelem fuisse translatum, in David Saulis regis imperium. Malachim vero reges Judaeae et Israeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerit temporum: ipsumque Israel ob errorem idololatriae enarrat in Assyrios transmigratum: ad extremum edocet venisse Nabuchodonosor Jerusalem, captumque duxisse principem ac populum, et subvertisse urbem et templum Paralipomenon apud Hebraeos sub unius libri volumine continetur, appellaturque ab eis Dabrejamin, id est Verba dierum: apud nos autem propter prolixitatem sui in duabus decisus est partibus.
Abbreviated transcription (Latin):
re promissiomis respecta moritur atq sepelitur. Non¬
nulli. hebreorum quatuor libros tantum computãt
legis id ẽ genesim. exodum. leuiticum nimerum. Deu¬
trononium autem repeticõem eorumdem et quasi
quoddam legis meditatorium. ea dum taxat racione
qd illi quatuor proprias causas rerum gestarum cõ¬
tinent. iste autem omnium quasi iterando cõtinet.
In ihũ quoq libro filu israhel duce ihũ iordanem trã¬
seunt ac seculo circunciduntur. subuersisq de hinc
chananeorum gentibz diuisionem terre hereditatis
sorte suscipiunt. In libro iudicum continentur pec¬
cata et seruitutes israel exclamacõnesq ⁊ miseracõe
dei. Liber ruch eiusdem moabitidis texit hystoriam
de cuius sturpis familia descendit dauid̃. Hune he¬
brei libellum ad iudicum librum subiũgunt quomã
eo tempore gesta ẽẽ memorantur qui ĩeo scripta st̃.
at contra latin pro eo qd̃ genus regium daiud̃ re-¬

Expanded text:
repromissionis respecta, moritur atque sepelitur. Nonrepromissionis respecta, moritur atque sepelitur. Nonnulli Hebraeorum quatuor libros tantum computant legis, id est Genesim, Exodum, Leviticum, Numerum, Deuteronomium autem repetitionem eorumdem, et quasi quoddam legis meditatorium, ea duntaxat ratione, quod illi quatuor proprias causas rerum gestarum continent, iste autem omnium quasi iterando continet. In Jesu quoque libro filii Israel, duce Jesu, Jordanem transeunt, ac saeculo circumciduntur: subversisque dehinc Chananaeorum gentibus divisionem terrae haereditatis sorte suscipiunt. In libro Judicum continentur peccata et servitutes Israel, exclamationesque et miserationes Dei. Liber Ruth ejusdem Moabitidis texit historiam, de cujus stirpis familia descendit David. Hunc Hebraei libellum ad Judicum librum subjungunt, quoniam eo tempore gesta esse memorantur, quae in eo scripta sunt: at contra Latini pro eo, quod genus regium David re