comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinis decore claruissent. Sed quia
scĩs apłis uirtutum grã decoratis.
uitȩ p̾dicatio contra infideltum
corda conualuit. & antiquus hostis
obsessas infidelium mentes. p̃dica¬
toꝵ uocib expulsus reliquit: post
ornamenta cȩloꝵ apte subiungit᷑.¬
Et obstetricante manu enis. eductꝰ
est coluber tortuosus. Quis enim co¬
lubri appellat᷑ nomine. iisi antiquus
hostis & lubricus & torcuosus: qui de¬
cipiendo homini colubri ore locutꝰ ẽ
De quo ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Leuiathan ser¬
pentem. uectem tortuosum. Qui
iccirco loqui serpentis ore ꝑmissus
ẽ: ut ex ipso uase eius homo cognos¬
ceret. qualis esset qui intus habita¬
ret. Serpens quippe non solum tor¬
tuosus est: sed etiam lubricus. Qͥa
tit: tortuosum animal intrauit. Qa
uͦ suggestiomi eius si prime non re¬
sistitur. repente totus ad interna
cordis dum non sentit᷑ illabitur: ũ¬
ba ad hominem ꝑ animal lubricũ
fecit. Cauernȩ uͦ huius colubri.
corda fuerant mniquoꝵ. Quȩ quia

Expanded text:
uia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit, et antiquus hostis obsessas infidelium mentes praedicatorum vocibus expulsus reliquit, post ornamenta coelorum apte subjungitEt obstetricante manu ejus, eductus est coluber tortuosus. - Quis enim colubri nomine appellatur, nisi antiquus hostis et lubricus et tortuosus, qui decipiendo homini colubri ore locutus est? De quo per prophetam dicitur: Leviathan serpentem, vectem tortuosum . Qui idcirco loqui serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus est, sed etiam lubricus. Quia tit, tortuosum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, verba ad hominem per animal lubricum fecit. Cavernae vero hujus colubri corda fuerunt iniquorum. Quae quia
Abbreviated transcription (Latin):
rit malus seruus ille in cerde sue. mo¬
ram facit dñs m̃s uenire. ⁊ ceꝑit ꝑ¬
cutere conseruos suos. manduret au¬
tem. & bibat cum ebriis: ueniet añs
serui illius in die qua non sperat. ꝙ
hora qua ignorat. Hinc paulus disci¬
płis dicit᷑. Uos autẽ fr̃s non estis in
tenebris: ut uos dies illa tanquã fur
comp̃hendat. Om̃s uos enim filii lu

Expanded text:
in corde suo: Moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere conservos suos; manducet autem et bibat cum ebriis; veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua ignorat . Hinc Paulus discipulis dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur compre
Abbreviated transcription (Latin):
imitam eternum: & magna nobis
ẽ eternitas. imitatio eternitatis:
nec exortes sumꝰ eius quẽ itnitari
possumus. quia & uidentes partiei¬
parur: & participantes imitam.
Que nimirum uisio nunc fide in¬
choat. sed tunc in specie ꝑficit᷑:
quando coȩternã do sapientiam.
quam mͦ ꝑ ota p̃dicantium qua¬
si ꝑ accurrentia flumina sumi¬
mus. in ipso suo fonte biberimꝰ.¬

Expanded text:
imitamur aeternum, et magna nobis imitamur aeternum, et magna nobis est aeternitas imitatio aeternitatis. Nec exsortes sumus ejus quem imitari possumus. Quia et videntes participamur, et participantes imitamur. Quae nimirum visio nunc fide inchoatur, sed tunc in specie perficitur, quando coaeternam Deo sapientiam, quam modo per ora praedicantium quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso suo fonte biberim
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad immensitatẽ dĩ quidã
nobis modus figit᷑ contemplatio¬
nis: quia eo ipso pondere circũ¬
scribimur. quo creatura sumus.
ipse conspicit se: sicũt ñ ita reqͥes¬
cimus in do. que admodum ipse
requiescit in se. Nam iusio nr̃a
uel requies. erit utcumꝙ similis
uisioni uel requiei illuis: sed equa
ñ erit. Ne enim iaceamus in nobis.
ut ita dicamus contemplationis
nos penna subleuat. atꝙ a nobis
ad illum erigim᷑ intuendum: rap¬
tiꝙ intentione cordis. & dulcedine
contẽpla tionis aliquomͦ a nob̾
unus in id ipsum. & iam hoc ipsu
ire nr̃m minus ẽ requiescere. &
tamen sic ire. ꝑfecte requiesctre eͣ.
Et ꝑfecta gͦ requies ẽ quia ds cer¬
nitur: & tamen ȩquanda non ẽ
requiei illuis. qui non ase in a¬
lium transit ut quiescat. Est itaq
requies ut ita dicam similis atq
dissimilis. quia qđ illius requi¬
es est. hoc nr̃a imitatur. Namq
ut beati atq eterni simꝰ inȩternũ.

Expanded text:
tum ad immensitatem Dei, quidam tum ad immensitatem Dei, quidam nobis modus figitur contemplationis, quia eo ipso pondere circumscribimur, quo creatura sumus. ipse conspicit se, sicut non ita requiescimus 603 in Deo quemadmodum ipse requiescit in se. Nam visio nostra vel requies erit utcunque similis visioni vel requiei illius, sed aequalis non erit. Ne enim jaceamus in nobis, ut ita dicam, contemplationis penna nos sublevat, atque a nobis ad illum erigimur intuendum, raptique intentione cordis, et dulcedine contemplationis, aliquo modo a nobis imus in ipsum, et jam hoc ipsire nostrum minus est requiescere. Et tamen sic ire, perfecte quiescere est. Et perfecta ergo requies est, quia Deus cernitur; et tamen aequanda non est requiei illius, qui non a se in alium transit ut quiescat. LXVII. Est itaque requies, ut ita dicam, similis atque dissimilis. Quia quod illius requies est, hoc nostra imitatur. Namque ut beati atque aeterni simus in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
inter uos zelus & contentio. non¬
ne carnales estis. & scđm homi¬
nem arabulatis: Quib paulopost
subicit. Nonne homines estistꝰ Et
unde alias testimoniũ ꝓtulit.
Qꝙ oculus non uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit:
quȩ p̃parauit ds diligentib se.
Et cum hoc hominib dixisset ab¬
sconditũ. mox subdidit. nobis autẽ
se ab hominis uocatione discer¬
nens. qui raptus supra horninẽ
diuina iam saꝑet: ita etiam boc
loco cum lucẽ dĩ inaccessibilem
ꝑhiberet. ut ostenderet quib sub¬
didit. Quem uidit nullus homi¬
num. sed nec uidere potest. Mo¬
re suo homines uocans. om̃s hu¬
mana sapientes: quia qui diui¬
na sapiunt. uidelicet supra ho¬
mines sunt. Uidebimus gͥ dm̃.
si ꝑ cęlestem conuersationẽ supͣ
homines eẽ mereamur: nec tatã
ita uidebimus. sicut uidet ipse
se ipsum. Longe quippe dispari¬
liter uidet creator se: quã uidet
creatura creatorem. Nam quã¬

Expanded text:
inter vos zelus et contentio, noninter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, nem ambulatis ? Quibus paulo post subjecit: Nonne et homines estis? et unde alias testimonium protulit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se . Et cum hoc hominibus dixisset absconditum, mox subdidit: Nobis autem Ibidem; ipsum se ab hominis vocatione discernens, qui raptus supra hominem divina jam saperet. Ita etiam hoc loco cum lucem Dei inaccessibilem perhiberet, ut ostenderet quibus, subdidit: Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest. More suo homines vocans omnes humana sapientes, quia qui divina sapiunt, videlicet supra homines sunt. Videbimus igitur Deum, si per coelestem conversationem supra homines esse mereamur. Nec tamen ita videbimus sicut videt ipse seipsum. Longe quippe dispariliter videt creator se, quam videt creatura creatorem. Nam quan
Abbreviated transcription (Latin):
atq satietas. Sed longe aberit ab
ista siti necessitas. longe a satietate
fastidium: qui & sitientes satiabiinꝰ.
& satiati sitiemius. Uidebimus gͥ dm̃.
ipsumq erit p̃mium laboris nr̃i:
ut post mortalitatis huius tenebras.
accessa eius luce gaudeamus. Sed¬
cum euis lucẽ didicimus accessam.
obsistit animo qđ paulus dicit. qͥ
lucẽ babitat in accessibilem. quem
udit nullus hominum: sed nec
uidere potest. Ecce rursum audio
qđ psalmista ait. accedite ad eũ
os illuminamini. Quomͦ gͦ accr¬
dendo illuminamur. si ipsam lu¬
cem qua illuminari possumus
non uidemus: Si uͦ accedendo ad
eum. ipsam qua illuminamur
lucẽ uidemus. quomͦ inaccessibi¬
lis esse ꝑhibet᷑: Qua in re pen¬
sandum ẽ. qd in accessibilem dix̃.
sed homini: homini. sed huma¬
na sa pienti. Scriptura quip
pe sacra om̃s carnalium sectato¬
res. humanitatis nomine notare
solet. Unde isdem apłs. quibda
discordantib dicit. Cum eni sit

Expanded text:
atque satietas. Sed longe abest ab atque satietas. Sed longe abest ab ista siti necessitas, longe a satietate fastidium, quia et sitientes satiabimur, et satiati sitiemus. Videbimus igitur Deum, ipsumque erit praemium laboris nostri, ut post mortalitatis hujus tenebras, accessa ecum ejus lucem dicimus accessam, obsistit animo quod Paulus dicit: Qui lucem habitat inaccessibilem, quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest. Ecce rursum audio quod Psalmista ait: Accedite ad eum, et illuminamini . Quomodo igitur accedendo illuminamur, si ipsam lucem qua illuminari possumus non videmus? Si vero accedendo ad eum, ipsam qua illuminamur lucem videmus, quomodo inaccessibilis esse perhibetur? Qua in re pensandum est quod inaccessibilem dixit, non omni homini sed humana spe sacra omnes carnalium sectatores, humanitatis nomine notare solet. Unde isdem apostolus quibusdam discordantibus dicit: Cum enim sit
Abbreviated transcription (Latin):
Dm̃ quippe angłi ⁊ uid ent & uide¬
re defiderant. & intueri sitiunt. &
rant. ut effectur sui desiderii mi¬
niie ꝑfruant᷑: desiderium sine
fructu anxietatẽ habet. & anxie¬
tas pęnam. Beati uͦ angłi ab om̃i
pęna anxietatis longe sunt: quia
numquam simul pęna & beatitudo
conueniunt. Rursum cum eos di¬
cimus dĩ usione satiari. quia &¬
psalmista ait. satiabor dũ manife
stabit᷑ gła tua: considerandũ nobis
ẽ. qm̃ satietatẽ solet fastidium sub¬
sequi. Ut gͦ recte sibi utraq conue¬
niant. dicat ueritas quia semꝑ ui¬
deut: dicat p̃dicator egregius qui¬
a semꝑ uidere desiderant. Ne enĩ
sit in desiderio anxietas. desideran¬
tes satiant᷑: ne autẽ sit in satletate
fastidium. satiati desiderant. Et de¬
siderant gͥ sine labore. quia deside¬
rium satietas comitat᷑: & satiant᷑
sine fastidio. quia ipsa satietas ex
fontẽ uite uenerimus: erit nobiᷤ
delectabiliter impressa sitis simul

Expanded text:
Deum quippe angeli et vident et videDeum quippe angeli et vident et videre desiderant; intuentur et intueri sitiunt. Sirant, ut effectu sui desiderii minime perfruantur, desiderium sine fructu anxietatem habet; et anxietas poenam. B. vero angeli ab omni poena anxietatis longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo sibi conveniunt. Rursum cum dicimus, eos Dei visione satiari, quia Psalmstabitur gloria tua , considerandum nobis est quoniam satietatem solet fastidium subsequi. Ut ergo recte sibi utraque conveniant, dicat veritas: Quia semper vident; dicat praedicator egregius: Quia semper videre desiderant. Ne enim sit in desiderio anxietas, desiderantes satiantur; ne autem sit in satietate fastidium, satiati desiderant. Et desiderant igitur sine labore, quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex fontem vitae venerimus. Erit nobis delectabiliter impressa sitis simul
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. aliud natura: sed ipsa ei na¬
tura sua claritas. ipsa claritas
natura ẽ. Quia enim suis dile
Qui diligit me. diliget᷑ a patre meo.
& ego diligam eum. & manifestabo
ei me ipsum. Acsi patenter dicat.
Qui in. ur̃a me cernitis. restat ut¬
ut in mea natura me uideatis.
Hine rursus ait. Beati mundo cor¬
de. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Hinc
paulus dicit. Nunc uidemus ꝑ
speculum in enigmate. tunc autr
facie. ad faciem. Nunc cognosco
ex parte: tunc autẽ cognoscam. ficͥ¬
& cognitus sum. Sed quia de đo ꝑ
primum ȩccłȩ p̃dicatorẽ dicit᷑. in
quem desiderant angłi ꝓspicere:
sunt nonnulli qui nequa quam dĩ
uidere uel anglos suspieantur. &
tamen dictum ꝑ ueritatis sententiam
discimus. angłi eoꝵ in celis semꝑ
uident faciem patris mei qui in ce¬
us ẽ. Numquid gͦ aliud ueritas.
aliud p̾dicator insonat ueritatis:
Sed si sententia utraq confertur. qr
sibi nequaquam discoedet. agnoscit᷑.

Expanded text:
ritas, et aliud natura; sed ipsa ei naritas, et aliud natura; sed ipsa ei natura sua claritas, et ipsa claritas natura est. Quia enim suis dilecQui diligit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Ac si patenter dicat: Qui in ut in mea me natura videatis. Hinc rursus ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Hinc Paulus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc auteet cognitus sum . Sed quia de Deo per primum Ecclesiae praedicatorem dicitur: In quem desiderant angeli prospicere ; sunt nonnulli, qui nequaquam Deum videre vel angelos suspicantur, et tamen dictum per Veritatis sententiam scimus: Angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . Nunquid ergo aliud veritas, aliud praedicator insonat veritatis? Sed si sententia utraque conferatur, quia sibi nequaquam discordet, cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
iam mundus appeteret. Si em̃
duo fortasse in uno loco sint: qͦ¬
rum unus uiuus. alter uͦ mortu¬
us sit: & si mortuus uiuentem
non uidet. uiuus tamen mortu¬
um uidet. P redicator autẽ dĩ ut
ostenderet quia ꝑ abiectionem
qua se humiliando deiecerat. ta¬
us iara factus esset. ut nec ipse
mundum. nec mundus ipsum cõ¬
cupisceret: non solum ait se mun¬
do crucifixum. ut ipse mundi
głam quam appeteret. tanquam
mortuus non uideret: sed etiam
mundum sibi asseruit crucifixũ.
in quo se tanta bumilitate de¬
iecerat. ut & ipse mundus tanqũã
ad eum mortuus. paulum humilem
atq despectum iam uidere uequa-¬
quã posset. Sciendum uͦ ẽ qđ fut¬
re nonnulli. qui dm̃ dicerent etiã
in illa regione beatitudinis in cla¬
ritate quidẽ sua conspici. sed in na¬
tura minime uideri: quos nimirũ¬
me minor inquisitionis subtilitas
fefellit. Neꝙ enim illi simplici &
incõmutabili essentiȩ. aliud ẽ ela¬

Expanded text:
jam mundus appeteret. Si enim jam mundus appeteret. Si enim duo fortasse in uno loco sint, quorum unus vivus, alter vero sit mortuus, etsi mortuus viventem non videt, vivus tamen mortuum videt. Praedicator autem Dei ut ostenderet quia per abjectionem qua se humiliando dejecerat, talis jam factus esset, ut nec ipse mundum, nec mundus ipsum concupisceret, non solum ait se mundo crucifixum, ut ipse mundi gloriam quam appeteret tanqumortuus non videret; sed etiam mundum sibi asseruit crucifixum, in quo tanta se humilitate dejecerat, ut ei ipse mundus tanquam ad eum esset mortuus, paululum humilem atque despectum jam videre nequaquam posset. Sciendum vero est quod fuere nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regione beatitudinis, in claritate quidem sua conspici, sed in natura minime videri. Quos nimirum minor inquisitionis subtilitas fefellit. Neque enim illi simplici et incommutabili essentiae aliud est cla
Abbreviated transcription (Latin):
b. sed tamen mestimabili uircu¬
te crescentib quodã contemplatio¬
nnis acumine. eterna di claritas ui¬
qmͣ quisquis sapientiam quȩ ds̃ ẽ
uidet. huic uite funditus morit᷑.
ne iam eius amore teneat᷑. Nullꝰ
quippe eam uidet. qui adhuc car¬
naliter uiuit: quia nemo potest
amplecti dm simul & scłm. Qui
enim dm̃ uidet: eo morit᷑. quo ual
intentione cordis uel affectu oꝑis
ab huius uitȩ delectationib tota
mente separatur. Unde ad eunde¬
debit me homo & uiuet. Aesi aꝑte
dictretur. Nullus uiquam dm̃ spi¬
ritaliter uidet: ⁊ mundo carnali
testat᷑ ex parte cognouerat: iam
huic mundo totum se martuum
esse phibebat dicens. Michi mun¬
dus crucifixus ẽ: ⁊ ego mundo.
Sicut enim iam longe suꝑius di¬
ximus. non sufficit ut diceret
mundo crucifirus sum. nisi eti¬
am p̃termteret. mͥ mundus cru¬
cifixus est: ut non solũ se mundo
mortuum. sed etiam mundum si¬
bi mortuum esse testaret᷑: quati¬
nus nec ipse mundũ. nec ipsum

Expanded text:
 sed inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumine aeterna Dei claritas viiam quisquis sapientiam quae Deus est vidit, huic funditus moritur ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam vidit, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum vidit eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel affectu operis, ab hujus vitae dilectionibus tota mente separatur. Nemo edebit me homo, et vivet . Ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter videt, et mundo carnalittestatur, ex parte cognoverat , jam huic mundo totum se mortuum esse perhibebat, dicens: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Sicut enim jam longe superius diximus, non sufficit ut diceret, Mundo crucifixus sum, nisi etiam praemitteret, Mihi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse testaretur, quatenus nec ipse mundum, nec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. petrus ꝓ hac sapientia uasa
auri excelsa atq eminentia cõmu¬
tare noluit: quia de illa non ali¬
ud quam erat intellexit. Magnũ
esse credidit. uas auri excelsum ⁊
eminens ꝓ sapientia cominutauit.
Eccła uͦ ꝓ hac sapientia uasa auri
excelsa & eminentia ñ cõmutat.
quia xp̃m di filium non unum
esse ꝓpħarum. sed unũ ꝓpħarum
dnm credit. Ipsam quippe ad se
uenissẽ sapientiam uidens. noluit
se in illis aureis uasis figere: sed
in eam studuit fide certissuma ꝑ¬
transire. Unde in canticis canticoꝵ
dicit. Inuenerunt me uigiles. qui
custodiunt ciuitatẽ. Num quẽ
dilexit anima mea uidistis: Pau

Expanded text:
entiam , Petrus pro hac sapientia vasa entiam , Petrus pro hac sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, quia de illa non aliud quam erat intellexit. Magnum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro sapientia commutavit. Ecclesia vero pro hae sapientia, vasa auri excelsa et eminentia non commutat, quia Christum Filium Dei non unum esse prophetarum, sed unum prophetarum Dominum credit. Ipsam quippe ad se venisse sapientiam videns, noluit se in illis aureis vasis figere, sed in cam studuit fide certissima pertransire. Unde in Canticis canticorum dicit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima me
Abbreviated transcription (Latin):
liud esse hominem sapientiam dĩ.
Quam ꝓfecto sapientiam ille uera¬
citer agnouit. qui mediatori di
& hominum. aliquẽ comparare
scõꝵ minime p̃sumpsit. Unde &
sa auri. excelsa & eminentia. Ex¬
celsum quippe uas auri. helias
excitit. excelsum auri uas ihere¬
mias: excelsa atq eminentia au¬
ri uasa priores patres fuere.S
hȩc di sapientia ut a carnali nos
conuersatione redimeret: apparu¬
it in carne. Et qui illam ueraci¬
ter non agnouit: mediatorẽ dei
esse unum ex ꝓpħis putauit. Qm¬
cum uiderent hominem. Unde s¬
ab eo scĩs discipłis dicit᷑. Quem
dicunt homines esse filium homi¬
nis: Cui cum ꝓtinus responderent.
alii ioħem baptistam. alii autẽ be¬
liam. alii uͦ iberemiam. aut unum
ex ꝓpħis: de suo mox sensu requirũ¬
tur. Uos autem quẽ me esse dicitis:
Cui ꝓtinus petrus totius eccłȩ uoce
respondens: ait. Tu es. xp̃c filius dei
uiui. Quia gͥ iuraxta pauli uocem.
xp̃m nouimus di uirtutẽ & di sapi¬

Expanded text:
liud esse hominem sapientiam Dei. liud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille veraciter agnovit, qui mediatori Dei et hominum aliquem comparare sanctorum minime praesumpsit. Unde et sa auri, excelsa et eminentia. - Excelsum quippe vas auri Helias exstitit, excelsum vas auri Hieremias, excelsa atque eminentia auri vasa priores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei esse unum ex prophetis putavit. cum viderent hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia igitur juxta Pauli vocem Christum novimus Dei virtutem, et Dei sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ri non possunt. Bene gͦ dicit᷑. non
adequabit᷑ ei aurum uel uitrum.
Ad hoc enim scĩ om̃s ad illa gaudia
eterna ꝑueniunt. ut esse dõ similes
possint: sicut scriptũ est. Cum appa¬
ruerit. similes ei erimus: qm̃ ui
iterum. Aut quis similis erit dõ in¬
ter filios dłi : Unde gͦ similes. & un¬
de non similes. nisi quia huic sapien¬
tiȩ & similes erunt ad imaginem.
& tamen non erunt similes ad equa¬
litatim: Aspiciendo quippe ȩterni¬
tatẽ i. fit eis ut ȩterni sint: & dũ
uisionis eius donum ꝑcipiunt. ex
ꝑceptione beatitudinis imitant̃ qđ
uident. Et similes gͦ sunt. qui bea¬
ti fiunt: & camen creatori similes
non sunt. quia creatura sunt. Et
habent itaq quãdam dĩ similitu¬
dinem quia non habent finem.
cumscriptionem. Dicat᷑ gͥ recte. ñ¬
adȩquabit᷑ ei aurum uel uitrum.
quia quantalibet scĩ claritate &
ꝑspicuitate fulgeant: aliud ẽ ho¬
mines esse sapientes in do. atꝙ a¬

Expanded text:
ri non possunt. Bene ergo dicitur: Non ri non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam iterum: Aut quis erit similis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem et tamen non erunt ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatvisionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creathabent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; cumscriptionem. Dicatur igitur recte adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque a
Abbreviated transcription (Latin):
mã quã intueri concupiuerat. ab
euus oculis assumpta humanitas
abscondebat: in canticis canticeꝵ
merens dicebat. En tpse stat post
parietem nr̃m. Aesi aꝑte dicat. Ego
hunc in diuinitatis suȩ iam iudere¬
specie uidere desidero. sed adhuc a
uisione illus ꝑ assumpte carnis
parietem excludor. Quousq itaq in
hac corruptibili carne uiiumus. co¬
gitationes nr̃as in alterutrum non
uidemus. Unde rursum ꝑ eundẽ pau¬
lum dicit᷑. Quis scit hominum que
sunt homius. nisi sp̃s hominis qui
tempus udicare. donec ueniat dñs.
qui & illuminabit abscondita tene¬
brarum. & manifestabit consilia cor¬
dium. Illa itaq ciuitas quȩ sua ui¬
cissim singulis corda manifestat. ex
auro dicit᷑ simile uitro mundo: ut¬
designet᷑ auro clara. uitro ꝑspicua.
Sed quãuis in ea scĩ om̃s tanta clari¬
tate fulgeant. tanta ꝑspicuitate trans¬
luceant: ei tamen sapientiȩ de cuiꝰ¬
unagine habent om̃e qđ sunt: equa¬

Expanded text:
mam quam intueri concupiverat ab mam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur simildesignetur auro clara, vitro perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen Sapientiae, de cujimagine habent omne quod sunt, aequa
Abbreviated transcription (Latin):
corpulentia non abscondit. sed pate¬
bit. Animus patebit corporalib ocu¬
lis. ipsa etiam corporis armonia.
Sicꝙ unusquisꝙ tunc erit conspica¬
bilis alteri. sicut nune esse ñ potest.
quia ab altero in alterum iuderi
non possunt: non intra uitrea sed
intra lutea uascula concludunt᷑.
Cui scilicet luto ꝑ passionem m̃tis
inberere ꝓpħa formidabat. cũ dice¬
ret. Cripe me de luto. ut ñ heream.
Qđ nimirum habitaculũ cerporeũ.
paulus domũ terrestrem nominat
dicens. Scimus quia si terrestris
domus nr̃a huius habitationis dis¬
soluat᷑. qđ edificationẽ ex do habe¬
mus. domũ non manu factam eter-¬
nam incelis. In hac itaq terrestri
domo quousq uiuimus. ipsum ut
ita dicam corruptionis nr̃ȩ parie¬
tẽ mentis oculo nullatenus pene¬
tramus: & uicissim in aliis uidere
occulta ñ possumus. Unde sc̃ã ec¬
clesia sponsi sui speciem uidere
in diuinitate desiderans. nec tam̃
ualens. quia eternitatis illuis for¬

Expanded text:
corpulentia non abscondet, sed patecorpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius for
Abbreviated transcription (Latin):
pura. intrinsecus ꝑspicuitate ꝑluceat.
In alio metallo quicquid intrinsecus¬
continet᷑ abscondit᷑. in uitro uͦ quili¬
bet liquor qualis continet᷑ interius.
talis exterius demonstrat᷑: atq ut ita
dixerim. om̃is liquor in uitreo uas¬
culo clarus patet. Quid gͦ aliud in
auro uel uitro accipimus. nisi illã
suꝑnam patriam. illam beatoꝵ cuti¬
um societatem: quoꝵ corda sibi in¬
uicem & claritate fulgent. & puri¬
tate translucent: Quã ioħes in
apocalipsi conspexe¬
rat. qui dicebat. Et e rat structura
muri eis ex lapide iaspide: ipsa
uͦ cuitas aurum mundum. simile
uitro mundo. Quia enĩ scĩ om̃s
sũma in eterna beatitudine clari¬
tate fulgebunto instructa auro di
sibi in alternis corlib patet. o cum
uniuscuitisq uultus attendit᷑. simul
conscientia penetrat᷑: hoc ipsum
aurum uitro mundo simile esse me¬
morat᷑. Ibi quippe uniusouiusq men¬
tem ab alitrius oculis membraiũ

Expanded text:
pura intrinsecus perspicuitate perluceat. pura intrinsecus perspicuitate perluceat. quod aurum huic sapientiae non adaequacontinetur, absconditur: in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illorum beatorum civium societatem quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent, quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas auro mundo simili vitro mundo ? Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro dicvicissim in alternis cordibus patet, et dum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur: hoc ipsum aurum moratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
nubes uolant: qui dum cȩlestia ap¬
petunt. de terrenis desideriis nichil
tangunt. Ait gͦ: quia di sapientia
sardonico uel saphyro lapidi ñ con¬
fert᷑. Acsi patenter insinuet dicens.
Ei qui homo inter homines cernit᷑.
nec in antiquis quisquã neo in no¬
uis patrib ȩquat᷑: quia ex deitate
habet. qđ in humanitate quẽquã
similem non habet. Unde adhuc sub¬
dit᷑. Non equabit᷑ ei aurum uel ui¬
trum. Quis hoc sanum sapiens iux¬
ta litteram sentire dignet᷑ . Uitrũ
quippe ut suꝑius diximus: auro lon.¬
ge ẽ uilius. Et postquã dictum est
qđ aurum huio sapientiȩ ñ adęqua¬
tur: adhuo quasi crescendo subiun¬
git᷑. qđ ei quoq neo uitrum possit
equari. Sed ipsa nos littera ab hy¬
storico intellectu deficiens. ad inda¬
gandum allegorie inpsterium mittit.
Auri namq metallum nouimus: poti¬
ori metallis om̃ib claritate fulgere.
Uitri uͦ natura ẽ. ut extrinsecus insu

Expanded text:
nubes volant, qui dum coelestia apnubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo intenec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur; quia ex Deitate habet, quod in humanitate quemquam similem non habet. Unde et adhuc subditur: Non adaequabitur ei aurum vel trum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namtrum.---Quis hoc sanum sapiens juxori metallis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut, extrinsecus visum,
Abbreviated transcription (Latin):
mi homines. nec in cęlo angłi compa¬
rent̃: Unde & ꝑ psalmistam dicit᷑. Qͥs
in nubib equabit᷑ dnõ. aut quis simi¬
tem ꝑ sardonicum lapidem. patres
testamenti ueteris appellari: ꝑ saphy¬
rum uͦ p̃dicatores exprimi testamen¬
ti noui. Illi quippe quãuis magnam
iusticie uitam tenerent: carnali tam̃
ꝓpagationi seruiebant. Quia gͥ con¬
stat qđ quedam terrena agerent: ñ
immerito ꝑ sardonicum lapidem. qͥ
ut supra diximus terre rubre tenet
spiciem designant᷑. Per saphyricum uͥ
quia ⁊ aerii ẽ coloris. cestamenti no¬
ui congrue p̃dicatores accipimus qui
carnalis ꝓpaginis desideria postpo¬
nentes. cȩlestia sola sectant᷑. Unde &
deria scõs apłos spũali ardore trans¬
cendere: admiratus ait. Qui sunt
isti. qui ut nubes uolant: Acsi aꝑte
dicat. Nos ꝑ terram gradimur. qui
adhuc comugiis implicamur. ꝓpa¬
gande soboli oꝑa carnis impendimꝰ:
isti uͦ in terram non ambulant. sed ut

Expanded text:
mi homines, nec in coelo angeli compami homines, nec in coelo angeli comparentur? Unde et per Psalmistam dicitur: « Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis simitem per sardonychum lapidem patres testamenti veteris, per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Undderia sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
multi alii p̾ciosi sint lapides. qui
longe istos estimatione. magnitudi¬
nis antecellant: our saphyrus uel
sardonicus potissimum p̃ciosus no¬
minatus ẽ: cum uterq lapis. fit alioꝵ
lapidum comparatione uilissimus.
nisi ut eos lapides qui p̃ciosi descri¬
bunt᷑. dum p̃ciosos non esse cognosei¬
mus. in eoꝵ intelligentia aliud exqui¬
ramus: Sordonicus quippe. terre ru¬
bre similitudinẽ tenet. saphyrus uͦ
aeream speciem tenet. Possunt gͦ in
sardonico ꝑ terram rubram appella¬
net speciem. uisionẽ angłi designari.
Nam cum terre rubre speciem lapis
sardonicus habeat. non immerito
hominem designat: quia & adam
qui primus ẽ conditus. latino sermo¬
ne terra rubra nominat᷑. Quid ẽ gͦ
qđ dicit᷑. quia hec sapientia lapidi
sardonico uel saphyro non confertur.
nisi qđ is qui est uirtus dĩ. & di sapi¬
entia. mediator scilicet dĩ & hominũ
homo xp̃c iłis: tanta magnitudine
excellat om̃ia. ut ei nec in terra pri¬

Expanded text:
multi alii pretiosi sint lapides, qui multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Sbrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in Sardonico, per terram rubram per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem significat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi Sardonico vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est « Dei virtus et Dei sapientia , » mediator scilicet « Dei et hominum homo Christus Jesus , » tanta magnitudine excellat omnia, ut ei nec in terra pri
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. ecꝵ. dicta quasi pulchra appa¬
rent specie. & fucatione tincture. Et
cum rerum uirtute careant. aliud se
esse quam sunt uerboꝵ composionib
quasi suꝑductis colorib mentiunt᷑.
At contra doctrina sapientie & p̃dica¬
tione pulchra ẽ & puritate conspicu¬
a: nec aliud se ꝑ fallatiam p̃tendit ex¬
terius. & aliud seruat interus: neq
in dictis suis pulchra uideri appettt
nitore sermonis. sed integritate ueri¬
tatis. In mandatis gͥ suis di sapientia
non confert᷑ tinctis indie colorib. qr
dum fucata eloquentię ornamenta ñ
habet: quasi uestis sine tinctura pla¬
mretcet. Quam fucationẽ
tincturȩ bene paulus despecerat cũ
dicebat. Quȩ & loquimur non indo¬
ctis humanȩ sapientiȩ uerbis: sed in
doctrina sp̃s. Malebat quippe hanc
sapientiam sola puritate ueritatis
ostendere: norhautẽ eloquii tincti¬
donicum uel saphyrum lapides p̾ci¬
osos non esse quis nesciat: Et dum

Expanded text:
tiae, eorum dicta quasi pulchra appatiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliud se esse quam sunt verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentiuntur. At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspicua; nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctidonychum, vel sapphirum, lapides pretiosos non esse quis nesciat? Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
talibet scĩtatis luce polleat. aduen¬
ti gentilium. qui mundi huius
sapientum disciplinis dediti. ea que
sunt inter homines honesta serua¬
rent. & saluandos seruata honesta¬
te se crederent. nec iam mediatorẽ
di & hominum quererent: cum q̃¬
st sufficientẽ sibi phylosophorum
doctrinam tenerent. In quoꝵ despe¬
ctis indiȩ coloribus. Quid enim
nisi hic mundus accipit᷑. in quo uita
hominum ꝑ culpam oec obscura ge¬
nerat᷑. Tincti autẽ colores sunt mdie.
huius mundi sapientes: qui quãuis
ꝑ infidelitatẽ. & plerump ꝑ actionẽ
fedi sint: ante humanos tamen ocu¬
los suꝑducte honestatis colore stis¬
cant᷑. Sed coȩterna dl sapientia tin¬
ctis indiȩ colorib non confert᷑: qui¬
a quiꝰquis hanc ueraciter intelligit.
ab his hominib quos mundus sa¬
pientes coluit. quam longe distet
agnoscit. Ipsaq mandatoꝵ eius uer¬
ba ab huius mundi sapientib diffe¬
runt: qui dum intendant eloquen¬

Expanded text:
talibet sanctitatis luce poileat, adventalibet sanctitatis luce poileat, adventi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tenerent. In quorum despectis Indiae coloribus. Quid enim nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur? Tincti autem colores sunt Indiae, hujus mundi sapientes; qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sint, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fucantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his hominibus quos mundus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
qui libet scĩ esse potuerunt. in com¬
paratione uingeniti filii. nullius
meriti esse pensant᷑. Qui nisi huiꝰ
sapientiȩ seruos se cognoscerent.
scĩ nullatenus esse potuissent. Aad
hoc quippe illi missi sunt. ut in
cordib hominum uiam huic sapi¬
entiȩ p̃dicando p̃pararent: neq ut
ꝓ ea. sed ꝑ eam subiectos popłos re¬
gerent. Quia enĩ certum erat qđ
ꝑ accessum tempoꝵ deficientis scłi
langores excrescerent. actum ẽ ut
in ȩterna dĩ sapientia in fine se¬
culoꝵ ꝑ semetipsam ueniret: ad gran¬
dem hunc & numiȩ infirmitatis
egrotum. id est ꝑ totũ mundum ia¬
cens languidum genus humanum.
ut transmissis prius p̾dicatorib qͣsi
quibdam uisitatorib. tanto post¬
modum maior ueniret potentia me¬
dici. quantomagis morbus creuisset
egroti. Quia uͦ nullus uice eius ad
saluandos nos mittit᷑. dicat᷑ recte. noc
appendet᷑ argentum in cõmutatione
eius: qm̃ uita iustoꝵ p̃dicantiũ quã¬

Expanded text:
quilibet sancti esse potuerunt, in comquilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedicantium quan
Abbreviated transcription (Latin):
angłs mittit᷑. quia ꝑ creatorẽ necesse
c̃. ut creatura liberet᷑. Unde & in eu¬
angłio ueritas dicit. Si uos filius
liberauerit: uere liberi eritis. Sed
uir sc̃s spu eusde sapientiȩ repletꝰ.
quosdam in uidea p̾uidit non esse
defuturos. qui spem in legis latorẽ
ponerent. & sue salutis auotorem
moysen putarent: sicut & cuidam
sanato maledicentes dicunt. tu sis¬
discipłs eius. nos enim moysi di¬
scipłi sumus: unde adhuc congrue
sub infercur. Nec appendet᷑ argen¬
tum. in cõmutatione eius. Quia
enim argento. sȩpe eloquia diuina sig¬
nant᷑. possunt argenti uocabulo eti¬
am eiusdẽ eloquii scriptores intelli¬
gi: quoꝵ uita inter turbas homi¬
num. resplenduit luce uircutum.
Sed quia lex peccata indicare potu
it non auferre: non quisquam ue¬
terum patrum. non legis lator mo¬
yses. humani generis redemptor
extitit. Argentum gͦ in cõmutatione
huius sapientiȩ non appendit᷑: qͥa

Expanded text:
angelus mittitur, quia per creatorem necesse angelus mittitur, quia per creatorem necesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis . Sed vir sanctus, spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinfertum in commutatione ejus. - Quia enim argento saepe eloquia divina signantur, possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata judicare pit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quãuis in hac uita ex magna iu¬
sticie claritate resplendeant. nequa¬
quã tamen ad purum sordib pecca¬
toꝵ carent: ioħe apło attestante qui
dicit. Si dixerimus quia peccatum
ñ habemus. nos ipsos seducimus. &
ueritas in nobis non ẽ: affirmaute iaco¬
bo. qui astruit dicens. In multis enini
offendimus om̃s. ꝓpłia etiam dep̾cante
qui ait. Ne intres in iudicium cum
seruo tuo. quia non iustificabit᷑ in cõ¬
spectu tuo om̃is uiuens. urum gͦ o¬
brizum illi nuncupant᷑. qui in ea in¬
qua conditi sunt innocentia ꝑdurau¬
tes. & fulgent claritate iusticiȩ: & nul¬
lis uel minimis maculant᷑ sordib culpe.
Sed quia ꝓ hac sapientia nullus angłoꝵ
qui spem in his quos in adiutorio
hominum sepius apparuisse didici¬
mus angłis poneret. dictũ ẽ: ñ da¬
bit᷑ aurum obrizum ꝓ ea. Acsi aꝑ¬
te diceret᷑. Per semet ipsam sapienti¬
a manifestabit᷑. ut humanũ genus
a culpa redimat᷑. Nullus uice eius

Expanded text:
 quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purum sordibus peccatorum carent, Joanne apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; et affirmante Jacobo, qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Aurum ego obryzum illi nuncupantur, qui in ea qua conditi sunt innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibus culpae.Sed quia pro hac sapientia nullus angelorquis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde eis in euangłio ueritas dicit.
Ue uobis diuitib. qui habetis conso¬
lationem ur̃am. Sed sc̃s uir qui hoc
luget qđ ab eternis gaudiis cecidit:
consolationem de temporalib non
admutit dicens. Negaui consolari
animã meam. Acsi aꝑte dicat. Qui
de temporalium amissione non lu¬
geo. de temporalium habundantia
consolari nequaquã possum. Cui tan¬
quã si nos audientes ista diceremꝰ.
quid gͥ queris. qui consolari in bis
quȩ mundi sunt renuis: ilico adie¬
cit. Memor fui di. & delectatꝰ sum.
Acsi aꝑte dicat. Terrenarũ rerum me
nec habundantia refouet: auctoris
autẽ mei quẽ adhtic uidere non ua¬
leo. uel sola memoria delectat. Hec
gͥ amaritudo sapientium. quia
dũ spe in alto erecti sunt. nullis hic
gaudiis animũ sternunt. Hinc enĩ
scriptũ ẽ. Cor sapientium ubi tri¬
sticia. & cor stultoꝵ ubi leticia. Hinc
iacob dicit. Miseri estote. & lugete.
ae plorate. Risus ur̃ in luctum con¬

Expanded text:
Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Sed sanctus vir, qui hoc luget, quod ab aeternis cecidit, consolatadmittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit: Miseri estote, et lugete, et plorate, et risus vester in luctum con
Abbreviated transcription (Latin):
luisset. Qđ bene psalmsta consi¬
derans ait. Ego dixi in pauore meo.
ꝓiectus sum auultu oculoꝵ tuoꝵ.
Contemplatus quippe interna gau¬
dia uisionis dĩ. & socialẽ frequen¬
tiam angłoꝵ ꝑsistentium. reduxit
oculos ad ima: uidit quo iaceret.
qui ad hoc conditus fuerat. ut in
celestib stare potuisset. Pensauit
ubi esset. & quo deesset ingemuit:
ꝓiectumq se a uultu oculoꝵ dĩ do¬
luit. quia in comparatione lucis
intimȩ grauiores senserat exilii su¬
i tenebras quas tolerabat. Hinc ẽ
ta nullius grãm consolationis ad¬
mittit dicens. Negaui consolari
aminam meam. Nlam plerumꝙ
huius scłi diuites solent mentis
tedio affecti. bona cemporaliter
accepta conspicere: & tristiciam de¬
linire. Cum enim merore quoda tan¬
gi se sentiunt. equos aspiciunt: au¬
ri argentiq sui metalla contẽplan¬
tur. p̃dia circueunt: cumq ꝑ hec
temporalia oculos libenter trahunt:
obortum aninȩ merorẽ uincunt.

Expanded text:
luisset. Quod bene Psalmista consiluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat Vet. XXVta nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divitetaedio affecti bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut dignus fiat. De qua mox bene
humana: De qua psalmista dicit.
Anima mea sicut terra sine aqua tibi.
Hec autẽ sapientia inuenirun terra
suauiter uiuentium non ualet: qr
quisquis adhuc huius uitȩ uolup¬
tatib pascitur. ab ȩternȩ sapientię
intellectu separat᷑. Nam si uere sa¬
peret: expulsus ab internis gaudi¬
is de ea in qua cȩcidit exilii sui ce
citate lugeret. Hinc namq ꝑ salo¬
monem dicit᷑. Qui apponit scienti¬
am. apponit dolorem: quia quanto
plus homo cepit scire quid ꝑdidit.
tanto plus lugere incipit corruptio¬
nis sue sententiam quam inuenit.
Considerat namq unde quo lapsus est.
qđ a paradysi gaudiis ad erumpnas
uite p̃sentis ab angłoꝵ societatib ue¬
nit ad curas necessitatum. Pensat in
quot iam ꝑiculis iacet. qui prius
sine ꝑiculo stare contempsit. Luget
exilium qđ dampnatus patitur. et
suspirat ad cęlestis głȩ statum. quo
ꝑfrui securus posset: si peccare no¬

Expanded text:
ut dignus fiat. De qua bene mox ut dignus fiat. De qua bene mox humana? de qua Psalmista ait: « Anima mea sicut terra, sine aqua tibi . » Haec autem sapientia inveniri in terra suaviter viventium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis de ea in qua cecidit exsilii sui ccitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare no