comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ÷ diabolo et angłis eius qͣm¬
uis iam poenalit̃ hunc inferum. hͦcͦ
ẽ. inferiorem caliginosum aerem ac
caelum in qͦ st̃ srđa. sed hoc inferius
cuius caligine nubila conglobantur
et ubi aues uolitant. Nam̃ et caelũ
nubilum dr̃ et uolatilia caeli appel
iniqͦs angłos iiͦs contra qͦs nobis
inuidos pie uiuendo pugnamꝰ spiri¬
tualia nequitiȩ in caelestibus nomi¬
nat. Qđ ne de illis suꝑiorib caelis
intelligat᷑: aꝑte alibi dic̃. Scđm pͥnci¬
pem potestatis aeris huius: qui nc
opatur infiliis diffidentiae tate

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis eius. quamparatus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenaliter hunc inferum, hoc est inferiorem caliginosum aerem tamcaelum, in quo sunt sidera, sed hoc inferius, cuius caligine nubila conglobantur, et ubi aues uolitant — nam et caelum nubilum dicitur et uolatilia caeli appelliniquos angelos, contra quos nobis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis intellegatur, aperte alibi dicit: secundum principem potestatis aeris huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc non corporalit̃ sed sp̃itualit̃
Neq enim sp̃ituale qđ dr̃ semper
i laude accipiendum . ẽ. Nouit apłis
quȩdam sp̃itualia nequitiae in celestib
adũsus quaȩ nob̵ colluctationem eẽ
testatur : Ñ aut̃ ẽent etiam maligna
spiritualia: si ñ eent etiam maligni sp̃s.
Ab sp̃u enim spiritualia nominañtur
scit homo : Nec dubitandũ ẽ etiam
bonas suggestiones a bono sp̃u ita la¬
tent᷑ ai spiritualit̾ fieri. Sed int̃.ẽ
qͥb nã earum mens humana consentiat
diuino auxilio uł deserta ꝑmeritũ
uia uͦ et ipsi mali angłi ñ ado
st̃ conditi. sed peccando facti
st̃ mali. Sic p&rus in epła sua dicit
Si enim ds̃ angłis peccantib ñ pe
ꝑcit. sed carcerib caliginis inferi dy¬
dens: tradidit in iudicio puniendos
seruari. Hic p&̾rus ostendit ad huc
eis ultimi uidicii poenam debi. de qͣ
dñs dicit. Ite in ignem am̃num : quĩ

Expanded text:
ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laude accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, uia uero et ipsi mali angeli non a deo mali sunt conditi, sed peccando facti sunt mali, sic Petrus in epistula sua dicit: si enim deus angelis peccantibus non pe-. percit, sed carceribus caliginis inferi trudens tradidit in iudicio puniendos seruari. hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi iudicii poenam deberi, de qua dominus dicit : ite in ignem aeternum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mundi tenebrarum harum. Seqͥeqi
enim ũbo exposuit quid dixisset mun¬
di cũ subiecit tenebracrum harum:
ne quis quam mundi nomine iN¬
telliger& uniũsam creaturam cuius
nullo modo st̃ rectores angłi deser¬
tores Tenebrarum inquitꝰ harum
id ẽ. mundi istius amatorum: ex
enim aliꝗdo tenebre. nc̃ aut̃ lux in
dño Omnes gͥfuerunt sub recto¬
rib tenebrarum harum id .ẽ. om¬
nium impioꝵ: tanꝗ tenebrȩ sub
ten ebris Sed grãs dõ qui eruit
uos sic̃ dic̃ idem̃ apłs de potestate
ten ebrerum & transtulit in regnũ
filii claritatis suȩ : in qͦ princep̃s¬
huius mundi hoc ÷ tenebrarum
harum non habet quicquam : qr
neq cũ peccato ds̃ uenerat: nec
eius carnem de peccati ꝓpagine
ũ diabolus iam misisset in cor
ut tradet eũ iudas srmonis
scariothes. Si quaeris quid missum
sit in cor iudae. hoc utiq ut tradet
eum. Missio ista: sp̃itualis suggestio. ẽ.
Nfit ꝑ aurem : sed ꝑ cogitationem

Expanded text:
mundi tenebrarum harum. . Sequenti mundi tenebrarum harum. . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum. Ex enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Omnes ergo fuerunt sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii chujus mundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam: quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine um diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem;
Abbreviated transcription (Latin):
luminum de sinu matris lucis orate
senit pͥnceps mundi huius. Qius
nis i diabolus & in me ñ habet
quicquã nullũ scilicet omnino peccatũ
Sic enim ostendit ñ qea tunrrum sed pec¬
catoꝵ pͥncipem diabolum. quos nc̃ nor¬
mine mundi huitis appellat. Et qͦtiens¬
cũq mundi nom̃ in mali significcitionie
poritur : non ostendit nist mundi huius
amatores : de quib alibi scriptum ẽ i
Qucũq uolueri amicus eẽ. słi hiiuisi
inimicus di constituit᷑ Absit gͦ uit sic in¬
telliga᷑ diabolus princeps munditanꝗ
dequalimundo dictum ẽ cum dexp̃o
ad infimam tram creatori ẽ subditus
non desertori redemptori ñ int̾emp¬
tori liberatori non captiuatori doc¬
tori non deceptori. Quem ad modum
aut̃ sit intelligendus pͥnceps muridi diabo¬
lus. euidentius aꝑuit apłs paulus. qui
cũ dixisset non . ẽ. nob colluctatio adũ
homines subiecit atq ait. sed ad ũsus
pͥncipes et potestates. Adũsus rectores

Expanded text:
luminum de sinu matris lucis orateluminum de sinu matris lucis orateenim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tande quali mundo dictum est, cum de Christo coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixihomines, subjecit atque ait, sed adversus principes et potestates, el rectores
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixerit mundum in filiis infidelita¬
tis: sic etiam hic cũ addidit tenebrarum
harum. Et qđ ibi ait pͥncipem potestatis
Aeris : hoc isto loco in caelestib. Grtis
itaq dño do m̃o qui nos eruit de
potestate tenebrurum. & transtulit iN
segnum filii claritatis suȩ. Ab illis gͦ te¬
nebris euanglica luce distnca & ab illis
potestatib sariguine p̃tioso redempti:
uigilate & orate ne intretis intemptati¬
ortem. Nam quicũq habetis quaȩ ꝑdilec¬
tionem oꝑatur : missus ẽ princeps mundi
huius foras a cordib uris. Sed forinsecus
tanꝗ leo rugiens circuit: querens quem
deuoret Non g detis locum diabolor
quacumq ex parte penitraie molienti
Seđ qui eum foras misit patiendo ꝓuob
adũsus eum babitet intus iuobis Cum
uob ille dominaretur: fuistis aliqͣndo te¬
nebre nc̃ aut̃ lux in dño: sic̃ filũ lucis
ambulate Sed aduersus tenebras earũq
rectores in matre luce uigilate : & patrem̃

Expanded text:
quid dixerit mundum, in filiis infidelitaquid dixerit mundum, in filiis infidelitatis: sic etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. Et quod ibi ait, principem potestatis aeris; hoc isto loco, in coelestibus. Gratias itaque Domino Deo nostro, qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab illis ergo tenebris evangelica luce distincti, et ab illis potestatibus sanguine pretioso redempti, vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Nam quicumque habetis fidem quae per dilectionem operatur , missus est princeps hujus mundi foras a cordibus vestris : sed forinsecus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Non ergo detis locum diabolo, quacumque ex parte penetrare volenti: sed qui eum foras misit patiendo pro vobis, adversus eum habitet intus in vobis. Cum vobis ille dominaretur, fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate. Adversus tenebras earumque rectores in matre luce vigilate, et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
mundum intelligeret qui plerisq scriptũ¬
rarum locis celi et terrȩ nomme nimcu¬
pantur : continuo tanquam exponendo ad¬
didit. tenebrurrum harum. hoc ÷ in fidelium
pt̃ qđ iam fidelib dicit ꝑuistis aliqͥndo
tenebrȩ : nc̃ aut̃ lutc in drio. Sunt g ista
spiritualia nequitiae in caeelestibus  nori
tibi sedera disposita effulget: et scĩ angłi
commorantur : seđ in buius aerisinfimi
edignioso habitaculo ubi et nebula oor¬
libatu usi tamen scriptum e qui coopit
celum nubib. Ubi & aues uolitat & tapi
dicuntur uolatilia cȩli In his gͦ caelestibur
n in illa supiore tranqͥllitate cȩlestium ha¬
bra id isti riequissimi sp̃s contra quos
nob colluctatio spiritualis indicitur
ut deiuctis anelis malis illo pmio per¬
fruamur qͦ añglis bonis inicorrupta
ȩc̃nitate sociemur. Vnde alio loco idem a¬
płs cũ significaret tenebrosum diaboli pͥn
hoc st̃ rectores mundi. Et sic̃ illie exposuit

Expanded text:
mundum intelligeret, qui plerisque Scriptumundum intelligeret, qui plerisque Scripturarum locis coeli et terrae nomine nuncupatur; continuo tanquam exponendo addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter quod jam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sunt ergo ista spiritualia nequitiae in coelestibus; non ubi sidera disposita effulgent, et sancti Angeli commorantur; sed in hujus aeris infimi caliginoso habitaculo, ubi et nebula conglobatur: et tamen scriptum est, Qui cooperit coelum nubibus . Ubi et aves volitant: et tamen dicuibus, non in illa superiore tranquillitate coelestium habitant isti nequissimi spiritus, contra quos nobis colluctatio spiritalis indicitur, ut, devictis angelis malis, illo praemio perfruamur, quo angelis bonis incorrupta aeternitate sociemur. Unde alio loco idem Apostolus, cum significaret tenebrosum diaboli prinhoc sunt rectores mundi. Et sicut illic exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩ tenebre non naturales st̃ : ñ in commu¬
tabiles sunt. Mutantur: et lux efficiunt᷑
Credunt : et credendo illuminant᷑. Qđ cũ
in eis factum fuerit: audieNͣ. ꝑ uistis enĩ
Aliqͣndo tenebrȩ : nc̃ autem lux in dNio
Nam quando tenebre: NONIN DNO
Iterum quando lux: non in te sed in
dño. Quid enim habes qđ non acce¬
pisti qr gͦ st̃ inuisibiles inimicit
inui sibiliter  expugnandi : quippe hostẽ
usibilem uincis ferterido INuisibi¬
lem uincis crederido.
oni ẽ. Nob colluctatio adũsus
carnem et sanguinem sicut
łapłs dicit id ÷ aduersus homines mor¬
tali corpore infirmos: sed aduersus princi¬
pes et potestates et rectores munidi tẽne¬
brcrum harum adũsus spiritualia
neqͥtia incelestibus. Nec ideo sane diabolõ
at angłos eius quos apts his uerbis sienificca
mundi huius ȩxistimetis eẽ rectores dequso
scriptum. ẽ et munđ ꝑ eum factus. ẽ Nam cos
ractores mundi cum etiam ipse dixisset. ne quis

Expanded text:
Hae tenebrae non naturales sunt, non incommuHae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Nam quando tenebrae, non in Domino: iterum quando lux, non in te, sed in Domino. Quid enim habes quod non accepisti ? Quia ergo sunt invisibiles inimici, invisibiliter sunt expugnandi. Quippe hostem visibilem vincis feriendo: invisibilem vincis credendo.nim nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sicut Apostolus dicit; id est, adversus homines mortali corpore infirmos: sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec ideo sane diabolum et angelos ejus, quos Apostolus his verbis significat, mundi hujus existimetis esse rectores, de quo scriptum est, Et mundus per eum factus est . Nam eos rectores mundi cum etiam ipse dixisset, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
in cor iudae: ut tradet dñm. Ait aliquis
Quid gͦ ego feci: Audi apłm. Neq decis lo¬
cum diabolo. Tumala uoluntate locum
dedisa. Intrauit. possedit. utitur. Si locũ
ait Non .ẽ nob̵ colluctatio Adũsus cer¬
nem & sanguinem : sed adũsus principes
et potestates. Posset quisq putare adũsus
reges terrȩ : Adũsus potestates scłi Qua¬
rȩ̃ : Ipsi non caro & sanguis : Semel dictũ
ẽ ñ aduersum carnem̃ & sanguinem
auertere ab omni homine Qui cͦ res¬
tant in imici: Aduersus prinapes et
potestates. sp̃ituales nequitiae ractores
muadi : Quasi plus dedit diabolo & arigłis eiꝰ
Plus dedit: rectores mundi appellauit.
Sed ne male intelligas: exponit qͥd sit
muridus: cuius sunt illi sectores. Rectores
munidi tenebrarum harum. Quid est
mundi tenebrarum harum: Quib est
rector : dilectorib suis & infidelib : Plenꝰ ÷
munđ. Has appellat apłs tenebras
Harum rectores. diabolus & angłi eius.

Expanded text:
in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, possedit, utitur. Si locum ait, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates. Possit quisque putare adversus reges terrae, adversus potestates saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et angeli ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ad omne malum diibolus p̃cipitat et in¬
stigat. Hoc gͦ nos hortatur apłs. ut non cont᷑
hominem malum sed contrabiabꝰ quicum illo
oꝑatur oremus & quicquid possumus faciam
ut diabolus expellatur. & homo liberetur.
Quomꝰ enim si ad aliquem in p̃lio confatutum
de parte aduersaria armatus equo sedens
ueniat. ñ equo sed equiti irascitur & quantũ
potest hoc agere cupit ut equitem ꝑcutiat¬
& equum possideat: sic circa om̃s malos a¬
gendũ ẽ Et non cont᷑ illos sed contra eum
qui illos instigat: totis uirib laborandũ ẽ
ut cum diabolus uincitur infelix ille quẽ
duersus inumicos ñ conspicuos. ñ carnẽ
& sanguinem miserandam potius quã
cauendam : sed adũsus illos inimicos
quos apłs nos hortat᷑ armem᷑. Ni. ẽ nob col¬
luctatio adũsus carnẽ & sanguinem : idẽ
adũsus homines quos uideas seiure iN
uob̃ Vasa sunt: alius utitur Organa st̃
alius tangit. Immisit se inquit diabolus

Expanded text:
sunt, ad omne malum diabolus praecipitat et insunt, ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hominem malum, sed contra diabolum qui cum ille operatur, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et homo liberetur. Quomodo enim si ad aliquem in praello constitutum de parte adversaria armatus equo sedens veniat, non equo, sed equiti irascitur; et quantum potest, hoc agere cupit, ut equitem percutiat, et equum possideat: sic circa homines malos agendum est; et non contra illos, sed contra eum qui illos instigat, totis viribus laborandum est; ut dum diabolus vincitur, infelix ille quem dversus inimicos, non conspicuos, carnem et sanguinem, miserandam potius, quam cavendam; sed adversus illos inimicos est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem: id est, adversus homines quos videtis saevire in vos. Vasa sunt, alius utitur: organa sunt, alius tangit. Immisit se, inquit, diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponit: innocentiam & coronam. Fac et
tolle: & ille dicit & iste. Iam tu p̃liator interior
si ñ es uictus auaritia: sed uictor auaritiae
Illum attendis: hunc uincis. Discernis enim
utrumq & dicis. Hac uideo opus et p̃miũ
illo autem ȩscam & laqueum. Neq enim ali¬
quid discis inte: qđ non ꝑtirieat ad de
łt enim ex peccato duusus es adũsus te RAbis
concupiscentiae propaginem : & traducem mo¬
rtis Hlabes contra qđ pugnes inte habes qđ
expugnes inte. Sed habes quem inuoces ut
pugn̾antem adiuuet te: & uincentem coronet
te: qui non existentem fecit te
Ion .ẽ uob colluctatio adũsus ccrnem &
sanguinem : qr ñ tantum te homo ꝑsẽquit᷑
sed diabolus ꝑ illum. Et antequam ledat te ini
corpore : se occidit in m̃te N. ẽ. nob colluctatio
aduersus carnem & sanguinem : hominibus
adũsus homines. qr caro & sanguis st̃ : sed
adũsus principes et potestates. rectores tene¬
braerum harum. qr quomodo eos qui lux

Expanded text:
proponit? Innocentiam et coronam. Fac et proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit teNon est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem. Quia non tantum te homo persequitur, sed diabolus per illum; et antequam te laedat in corpore, se occidit in corde. Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; hominibus adversus homines, qui caro et sanguis sunt: sed adversus principes et potestates, rectores tenebrarum harum ; quia quomodo eos qui lux
Abbreviated transcription (Latin):
illos qͦs non uidet inimicos continuo suꝑ abit
N enim temptat diabolus uł angłi eius:
nisi qđ inte carnale dominaturꝰ. Nam qͦ¬
modo uincimus illos hostes qͦs non uidemꝰ:
nisi qr carnales in teriores motus ños sen¬¬
timus : His confligimꝰ : & illos ꝑcutimus :
In amore pecuniaẽ dominat᷑ auaritia : do¬
minantur & illi auaritiae Diabolus fori.¬
secus lucrum cũ fraude ꝓponit. Plerumq
enim adlucrum ñ ꝑuenis: nisi fraudem fe¬
ceris Pyoponit gͦ ille forinsecus auaritiȩ tuȩ
quã intus ñ uicisti. quam ñ domiusti : quam
non tibi subiecisti. Pyoponit tanqͣm ath lete
suo malus a gonitheta frcuidem & lucrũ :
opus et p̃miũm. fac & tolle
u autem si calcas auaritiam. si tibi
interus dominatur : quasi sentiens
uincis. Nam diabolum insidiantem ñ
sentis. Si gͦ domuifti auaritiam : attendis al¬
terum proponentem opris & p̃mium. Quid
ille ꝓposuit: fraudem & lucrum. Quid iste

Expanded text:
illos quos non videt inimicos, continuo superabit. illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste
Abbreviated transcription (Latin):
Aȩlioꝵ et Belloꝵ genera commemo¬
rare fortasse longum. ẽ & gerere fa¬
cilius quam explicare. Habes tnum
pati molestias. N aduersus ipsos pugna¬
tis : sed aduersus principes et potestã tes
& rectores mundi Et ne intelligeres mun¬
di cȩli & t̾rȩ: osteridit quid dicer&. Te¬
nebrarum inqͥt harum. Mundi scilicet
non qui ꝑipsum factus. ẽ quia et munđ
ꝑ eum factus ẽ : sed mundi qui eum ñ co¬
gnouit : qr et munđ eũ ñ cognouit. Hae
tenebrae non st̃ natura : sed uoluntate
Anima enim ꝑse ipsam ñ lucet: qr humi¬
lumine Nr̃o: sed in lumine tuo.⁊.
Nam et ocłi nr̃i lumina uocant᷑. Et tam̃
lux extrinsecus si desit : etiam sani & pa¬
tentes in tenebris remanebt᷑. Ergo bellũ
gerimus adũsus rectores tenebrarum
harum rectores scilicet infidelium. diabo¬
sus carnem & sanguinem : ut ñ ea quae uultis
faciatis. Et hoc graue bellum : & qđ ẽ moles¬
tius in t̾num. In qͦ bello si sit quisq uictor

Expanded text:
aeliorum et bellorum genera commemoaeliorum et bellorum genera commemorare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humilumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabotus adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quos timetis : card & sanguis st̃ Non ÷
uob colluctatio adũsus carnem et sanguinẽ
S ic uoluit dicere contempnens hominũm
mortalitatem s& adũsus quos: Adũsus pͥn¬
cipes inquit et potestates. et yectores huius
mundi tenebrcrum harum. Ex paueras
cum audires rectores munidi. Si rectores
es ubi illos non patiaris : Pret̃ munidum
iturus es ubi ab eis eruaris: Sic gͦ accipe
res cali &dȩ Nam ista fabrica di ẽ Cȩlũ
& tra mundus dr̃ : et homines mali mundꝰ
Qua re & ifa mundus : qr diligunt muridũ
& idõ tenebrȩ : qr impii. Ideõq iam ex
ipso numero credentibus multis quid
dic̃ apls: Fuistis aliꝗdo tenebre: nẽ
aut̃ lux indño. Anteꝗ essetis gͦ lux. cũ
tenebrȩ essetis: attendite quem̃ rectorem
habuistis. Quem rectorem habent ini¬
qui.nsi diabolum: quomodo pii et
fideles rectorem habeaT xp̃m. Frgo diabolũ
et anglos eius rectores mundi appella¬
uit .id ẽ rectores dilectorem mundi. rec¬

Expanded text:
is, caro et sanguis sunt; «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sic voluit dicere, contemnens hominum mortalitatem. Et adversus quos? «Adversus principes,» inquit, «et potestates, et rectores hujus mundi, tenebrarum harum» . Expaveras, cum audires, «rectores mundi.» Si rectores es, ubi illos non patiaris? praeter mundum iturus es, ubi ab eis eruaris? Sic ergo accipe res coeli et terrae; nam ipsa fabrica Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Quare et isti mundus? Quia diligunt mundum: et ideo tenebrae, quia impii. Ideoque jam ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Antequam essetis ergo lux, cum tenebrae essetis, attendite quem rectorem habuistis. Quem rectorem habent iniqui, nisi diabolum, quomodo pii et fideles rectorem habent Christum? Ergo diabolum et angelos ejus «rectores mundi» appellavit, id est, rectores dilectorum mundi, rec
Abbreviated transcription (Latin):
xeõ et eccła accipitur qđ dictũ.ẽ.
er̃ duo incarne. una: ñ iã duo sed una
carb. ẽ. Et qͦmͦ sponsus et sporisa sic caput
& corpus. qr caput mulieris uir. Siue
xͦ dicã caput & corpus. siue dicam spon¬
sus & sponsa: unum intelligite Idõq
tor pateretur ab aliis quae ꝑsecutor
ipse fecerat: ut suppleam inquit quȩ
desunt p̃ssurarum xẽi in carne mea:
Ad p̃ssuras xp̃i attendens ꝑtinere qđ
patiebatur. Qđ ñ potest intelligi scđm
caput qđ iam nichiltale patitũr : sed¬
scđm corpus idẽ. eccłam. Qđ corpus cum
Nis RRuic xec saluator sedens ad
dexteram pr̃is. qͥ etiã propt̃ nos
p̃tium nr̃m. redemit noceñtes accipti¬
uitate in qͣ tenebam᷑ adiabolo. donando
nobis delicta & ipso p̃tio nr̃o sanguine
suo : delenscrrographum qͦ debitõres te¬
nebam᷑. Ipse ẽ rector. et sponsus. et redẽp¬
tor eccła caput nr̃m. Et utiq si caput. ẽ.

Expanded text:
accipitur quod dictum est, Erunt duo in carne una: non jam duo, sed una caro est . Et quomodo sponsus et sponsa, sic caput et corpus: quia caput mulieris vir. Sive ergo dicam caput et corpus, sive dicam sponsus et sponsa; unum intelligite. Ideoqutor pateretur ab aliis, quae persecutor ipse fecerat, Ut suppleam, inquit, quae desunt pressurarum Christi in carne mea : ad pressuras Christi ostendens pertinere quod patiebatur. Quod non potest intelligi secundum caput, quod jam isecundum corpus, id est, Ecclesiam: quod corpus cum ristus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est,
Abbreviated transcription (Latin):
tua qr in dõ st̃ facta: qr & hoc ipsũ qđ tibi
displicuit peccatũ tuũ. ñ tibi displiceret ni¬
si dĩ tibi lucen&. & eius ueritas tibi ostendet
dit ammonendo lucẽ & fugit eam. ut ñ ar¬
guantur oꝑa eiꝰ mala quȩ diligit. Qui aut̃
fac̃ ueritatem accusat inse mala sua. qͣ¬
ñ sibi parcit. ñ sibi ignoscit ut ds̃ ignoscat.
qr qͦd uult ut dĩ ignoscat ipse agnoscit. Et
uenit ad lucem. eui grãs agit qđ illi qđ
in se odisset ostendit P ĩpt̃ qđ dicit

Expanded text:
tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderedit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
oc ÷ iudicium. qm̃ lux uenit immun¬
dum: et dilexer̃ homines magis
tenebras ꝗlucem. Erant enim mala
oꝑa eoꝵ. Quid ÷ hoc : quorũ enim eraNT
bona oꝑa: nonne uenisa ut iustifices im¬
pios: Sed dilexer̃ in qͥt hom ines magis
tenebras ꝗ lucem. Ibi posuit uim..
Multi enim dilexer̃ peccata sua: multi
c̃fessi st̃ peccata sua qr qͥ c̃fitetur peccata
et accusat peccata sua: iam cũ dõ facit.
Accusat ds̃ peccata tua. Si et tu accuses.
c̃uingeris dõ. Quasi duȩ res st̃: homo
et peccator Qͦd audis homo. ds̃ fecit:
qͦd audis peccctor. ipse homo fecit.
Dele qͦd fecisti: ut ds̃ saluet qđ fecit o.
port& ut oderis in te opus tuum: et
ames inte opus dĩ. Cum aut̃ coeꝑit tͥ
displicere qđ fecisti: inde incipulrit
bona oꝑa tua : qr accusas mala oꝑa tua
lucem. Quid ÷ facis ueritatem: Ñ te
palpas : Inon tibi blandiris : non te
adularis: ñ dicis iustus sum cum sis
iniquus : & incipis facere ueritatem.
Uenis aut̃ ad lucem ut manifestentur oꝑa

Expanded text:
st judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit vim. Multi enim dilexerunt peconfessi sunt peccata sua: quia, qui confitetur peccata sua et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua.lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera
Abbreviated transcription (Latin):
Seruum in qͥt dñi ñ oport& litigare. sed mitẽ
eẽ. Ad omnes docibilem patientem. in
modestia corripientem diũsa sentientes.
ne forte det illis ds poenitenitiam ad cog¬
noscendam ueritatem. et resipiscant adia
uoluntatem. Neq gͦ c̃sentientes sitis mał
ut approbetis. neq negligentes ut ñ ar¬
guatis : neq suꝑbientẽs ut insultanter

Expanded text:
Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem . Beati Neque ergo consentientes sitis malis, atque approbetis, neque negligentes, ut non arguatis, neque superbientes, ut insultanter
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ qr ittcbaptizabat &ñ baptizabat :
Baptizabat enim qr ipse mundabat Non
baptizabat quia non ipse tinguebat. Pre¬
bebant discipłi ministerium corporis: p̃be¬
bat ille adiutorium maiestatis. Quan¬
do enim cessaret a baptizando: quando ñ
cessat amuridando: de quo dictum est
ab eodem iorie ꝑ iorus baptistę ꝑsonam di¬
centis. Hic ÷ qui baptzat. Ergo i ħs ad huc
baptizat: & quo usq baptizandi sumus
ũc boptizat. Securus homo accedat ad
inferiorem ministrum: habet enim su¬
piorem magistrum. Sed forte ait aliquis
etiam sacram̃to corporalis et uisibilis bap¬
tismatis imbuatur. Uis nosse quia ipse
baptitat non solũ sp̃ũ sed etiam aqua
eam lauacro aque in ũbo: ut exhibet
sibi ipse gliosam eccłam. ñ habentem ma¬
culam aũt rugam: aut aliquid eius modi
Mundans eam̃. Vnde : Lauacro aquȩ in ũbo
Quid ẽ. baptismus xp̃i: lauacrum aquȩ
inũbo. Tolle aquã: ñ .ẽ baptismus: Tolle
uerbum: non ÷ baptismus. Ut exhib̵ et¬

Expanded text:
us et baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat? Ergo Jesus adhuc baptizat; et quousque bapJesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem magistrum. Sed forte dicat aliquis: etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua?eam lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi » . Mundans eam. Unde? Lavacro aquae in verbo. Quid est baptismus Christi? Lavacrum aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbum, non est baptismus. 5. Jam e
Abbreviated transcription (Latin):
Habemꝰ enim ab illo ꝓpt̃ huiuscemodi
norum ꝓpriũ magne dilectionis indiciun
Quam quam enim qđ sumus qd uiuimus: qͦd
caelum t̃ramq conspicimus. qđ habemus
m̃tem atq rationem qua eũ ipsum qͥ haec o¬
mnia condidit inquiramus. nequaquam ua¬
leamus actioni sufficere grãrum: tam̃ quod
nos oneratos obrutosq peccatis. & a contem¬
platione suȩ lucis auersos. ac tenebrarum
idẽ iniquitatis dilectione cȩcatos ñ omnino
deseruit : misitq nob uerbũ suum qui ẽ eius
unicus filius. qͦ ꝓnob assumpta carne nato
atq passo quanti ds̃ hominẽ penđẽt nosceremꝰ
atq illo sacrificio sinigulari a peccatiso-¬
mnib: mundaremur. eiusq sp̃u in cordib
nr̃is dilectione diffusa. omnib difficultatib
suꝑatis in ȩt̃nam reqͥem. et contemplationis
eius in effabilem dulcedinem ueniremꝰ. quae
corda. quȩ linguȩ ad agendas ei grus satis eẽ

Expanded text:
Habemus enim ab illo, praeter hujuscemodi norum proprium magnae dilectionis indicium. Quanquam enim, quod sumus, quod vivimus, quod coelum terramque conspicimus, quod habemus mentem atque rationem, qua eum ipsum, qui haec omnia condidit, inquiramus, nequaquam valeamus actioni sufficere gratiarum: tamen quod nos oneratos obrutosque peccatis, et a contemplatione suae lucis aversos, ac tenebrarum, id est iniquitatis, dilectione caecatos, non omnino deseruit, misitque nobis Verbum suum, qui est ejus unicus Filius, quo pro nobis assumpta carne nato atque passo, quanti Deus hominem penderet nosceremus, atque illo sacrificio singulari a peccatis omnibus mundaremur, ejusque Spiritu in cordibus nostris dilectione diffusa, omnibus difficultatibus superatis in aeternam requiem et contemplationis ejus ineffabilem dulcedinem veniremus, quae corda, quot linguae ad agendas ei gratias satis esse
Abbreviated transcription (Latin):
hominem pecccitũ iNtrauit in mundũ et
ꝑpecccitũ mors: et ita in om̃s ĩ es ꝑtͣnsiuit.
in qͦ om̃s pecciuer̃. Ergo totꝰ ille homo. id÷
et interiore et extiore sui parte inueterauit
ꝓpt̃ peccatũ. & poene mortalitatis addietꝰẽ.
Renouat᷑ autem nc̃ scđm interiorem homi¬
nem. ubi scđm sui creatoris imciginem re¬
format᷑. exuens se iniustitiam hoc ÷ uete¬
rem hõem et induens iustitiam. hoc ÷ nouũ
hoẽm. In c̃ aut̃ cũ resurg& corpꝰ sp̃ituale qđ
seminat᷑ animale. etiã ext̾ior ꝑcipiet caeles¬
tis habitudinus dignitatem: ut totũ qđ
ereatum. ẽ recreetur. & totũ qđ factũ. ẽ.
reficiatur. illo recreante qͥ creauit. & refici¬

Expanded text:
rauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. ergo totus ille homo, id est et interiore et exteriore sui parte, inueterauit propter peccatum et poenae mortalitatis addictus est; renouatur autem nunc secundum interiorem hominem, ubi secundum sui creatoris imaginem reformatur, exuens se iniustitiam, hoc est ueterem hominem, et induens iustitiam, hoc est nouum hominem. tunc autem, cum resurget corpus spiritale, quod seminatur animale, etiam exterior percipiet caelestis habitudinis dignitatem, ut totum, quod creatum est, recreetur et totum, quod factum est, reficiatur illo recreante, qui creauit, et refici
Abbreviated transcription (Latin):
ui doctrinã xẽi adũsam dicunt ẽẽ. rei
publicȩ dent exercitũ talem. qͣles
doetrina xp̃i eẽ. milites iussit. Dent tales ꝓ.¬
uintiales. tales maritos. tales coniuges. tales
parentes. tales filios. tales dños tales seruos
tales reges. tales iudices. tales deniq de¬
bitoꝵ ipsius fisci redditores & ex actores: qͥl¬
les eẽ p̃cipit doctrina xp̃iana. & audeaNT
eam dicere adũsam eẽ. rei publicȩ. immo
uͦ dubitent confiteri magnam si ei obtẽ¬
peretur salutem eẽ rei publice. GRationi

Expanded text:
ui doctrinam Christi aduersam dicunt esse rei publicae, dent exercitum talem, quales doctrina Christi esse milites iussit; dent tales prouinciales, tales maritos, tales coniuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tales seruos, tales reges, tales iudices, tales denique debitorum ipsius fisci redditores et exactores, quales esse praecepit doctrina Christiana. et audeant eam dicere aduersam esse rei publicae, immo uero dubitent confiteri magnam, si ei obtemperetur, salutem esse rei publicae. Ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
St etiam ordo naturtilis in hoĩb : ut
seruant feminae uiris et filii parentib.
qr & illic haec iufaitia. ẽ: ut infirmior ratio
seruiat fortiori. Haec gͥ in dñationib: et seruitu¬
tib clara iustitia. ẽ ut qͥ excelluis ratione. ex¬
cellant dñatione. Qđ cũ in hoc scło ꝑ iniq¬
tatem hominum ꝑt᷑bat᷑. uł ꝑnaturam cer
diũsitatem. infine habituri ornatissimam
et sempit̾nam felicitatem

Expanded text:
st etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et filii parentibus, quia et illic haec iustitia est, ut infirmior ratio seruiat fortiori. haec igitur in dominationibus et seruitutibus clara iustitia est, ut qui excellunt ratione, excellant dominatione. quod cum in hoc saeculo per iniquitatem hominum perturbatur uel per diversitatem, in fine habituri et ornatissimam et sempiternam felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
boediunt aut̃ quib: consulitur. sicut
mulieres maritis. filii parentib:. serui
dñis. Sed in domo iusti uiuentis ex
fide. et ad huc ab illa ciuitate ꝑegri¬
nantis. etiam qui imꝑant seruiuN
eis qͥb uidentur imꝑare. qr ñ do¬
minandi cupiditate imꝑant. sed of¬
ficio c̃sulendi : nec pͥncipandi suꝑbia
sed ꝓuidendi beneficientia. Qđẽq¬

Expanded text:
bediunt autem quibus consulitur; sicut bediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, servi dominis. Sed in domo justi viventis ex fide, et ab illa adhuc civitate peregrinantis, etiam qui imperant, serviunt eis quibus videntur imperare. Quia non dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi; nec principandi superbia, sed providendi beneficentia
Abbreviated transcription (Latin):
tria c̃tra dm̃. ñ audiat᷑ Si enĩ sanariiuis si
pꝰ fluxũ sanguinis. si pꝰxii. annos in illo mo¬
rbo si pꝰ c̃sũ pta omã in medicis & ñ recep¬
t sanitate aliꝗdo uis sana fieri o mulier
qͣm alloqͦr in tr̃po eccłȩ. iubet illud pater
tuus et illud iubet popłs tuus. sed dic̃ tͥ das
tus. obliuiscere popłm tuũ et domũ pr̃is ur
Cui bono. qͦ fructu qua mercede : Qm c̃eupiuit¬
ut faceret pulchram foedam amauit
Pro ieleli & foeda sanguinem fudit÷ fidelem
ac pulchram reddidit : dona sua inte
Amauit. Quid enĩ sponso tuo c̃tulisti :
Quid indotẽm apriore patre & priore
popło accepisti: Nonne luxurias et
pannos peccatoꝵ: Abiecit pannos
tuos : discidit ciliciũ tuũ. Misertꝰ ÷
ut ornar& : ornauit ut amaret Pax¬
domestica. ẽ. ordiniata cohabitantiũ
imꝑandi oboediendiq concordia
Imꝑant enim qͥ consuluN: sic̃ uir
uxori. parentes filiis. dnĩ seruis. O¬

Expanded text:
tria contra Deum, non audiatur. Si enim sanari vis, si tria contra Deum, non audiatur. Si enim sanari vis, si post fluxum sanguinis, si post duodecim annos in illo morbo, si post consumpta omnia in medicis, et non recepta sanitate aliquando vis sana fieri, o mulier, quam alloquor in typo Ecclesiae, jubet illud pater tuus, et illud jubet populus tuus. Sed dicit tibi Dominus tuus, Obliviscere populum tuum et domum patris tui. Quo bono? quo fructu? qua mercede? Qu faceret, foedam amavit. Pro infideli et foeda sanguinem fudit, fidelem ac pulchram reddidit, dona sua in te amavit. Quid enim sponso tuo contulisti? Quid in dotem a priore patre et priore populo accepisti? Nonne luxurias et pannos peccatorum? Abjecit pannos tuos, discidit cilicium tuum: misertus est, ut ornaret; ornavit, ut amaret. CAdomestica est ordinata cohabitantium imperandi obediendique concordia. Imperant enim qui consulunt; sicut vir uxori, parentes filiis, domini servis. O
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem ꝓpħȩ accipiet. Vnde ñ tantũ
qͥ modicũ uini timotheo dedit ꝓpt᷑ sto¬
machum deidi&& freq̾entes infirmitates eiꝰ.
sed etiam qͥ saniori atq fortiori cilicem aq
frigide porrexerit tantũ in nõe discipłi.
sic̃ ibi seqͥt᷑ ñ ꝑdet mercedẽ suam.
ec tibi Regula ꝓponit᷑ Nonne
manifestũ ẽ eũ minime offenden¬
dum qui maior ẽ coet̃is: Discute nc̃ ma¬
iores tuos: Rimi tͥ st̃ mat̃ & pat̃. Si recte
educantes. si in xs̃m nutrientef audiendi
in omĩb optẽꝑandũ eis in omi iussione
Contͣ maiorem si nichil iubeañ. et seruiat᷑
illis. quis ÷ in qͥt maior eo qͥ me generauit:¬
an ille qͥte ipsũ creauit : Cenerat enim
homo : creat ds̃. Vnde generat homo
nescit : qͥd generaturꝰ sit nescit Ille qͥ te
uidit ut facer& anteꝗ eẽ qͥem fec̃ : ceste
maior ẽ prẽ tuo. Maior sit patria & ipsis
parentib tuis: ut qͥcqͥd iusserint payentes
c̃tra patriã ñ audiat᷑. & qͥcqd iusserit pa¬

Expanded text:
mercedem prophetae accipiet. unde non tantum qui modicum uini Timotheo dederit propter stomachum et frequentes infirmitates eius. sed etiam qui saniori atque fortiori calicem aquae J'rigidae porrexerit tantum in nomine discipuli, sicut ibi sequitur non perdet mercedem suam.ec tibi regula proponitur. Nonne manifestum est, eum minime offendendum, qui major est caeteris? Discute nunc majores tuos. Primi tibi sunt pater et mater: si recte educantes, si in Christum nutrientes; audiendi in omnibus, obtemperandum eis in omni jussione; contra majorem nihil jubeant, et serviatur illis. Quis est, inquis, major eo qui me generavit? Ille qui te ipsum creavit. Generat enim homo, creat Deus. Unde generat homo, nescit: quid generaturus sit, nescit. Ille qui te vidit ut faceret, antequam esset quem fecit, certe major est patre tuo. Major sit patria et ipsis parentibus tuis; ut quidquid jusserint parentes contra patriam, non audiantur. Et quidquid jusserit pa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius dñs dic̃. omnis qui fac̃ peccatũ
seruus ÷ peccati. ac ꝑ hoc. multi qͥdem
religiosi : dñis iniqͥs ñtam̃ libis seruiuNt
A qͦ eñim quis deuictus ẽ huic seruus ad¬
dietꝰ ẽ Et utiq feliciꝰ seruit᷑ homini qͣm li¬
bidini. cũ sȩuissimo dñatu uastet corda mor¬
taliũ: ut alia omittam libido ipsa domi¬

Expanded text:
nis, qui facit peccatum, seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa domi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ petunt ꝓnob. Sed attendite script᷑as : et
uidete qr p̃positi cõm̃dant se popło. Nã apłs
dic̃ plebi. Orantes simul et ꝓnob. Orat apts

Expanded text:
 populo? Sed attendite Scripturas, et videte quia et praepositi commendant se populo. Nam Apostolus dicit plebi, Orantes simul et pro nobis . Orat
Abbreviated transcription (Latin):
rantiã urcẽm. Hoc aut̃ dico scđm ueniam.
ñ scđdm imꝑiũ. Qualib etiam idem apłsdic̃
cium caritatis subiungit᷑ etiã quaedam fapen¬
diaria multitudo cui dicet᷑ in fine. Esuriui:
& dedistis mͥ manduccie: & coeta Alio quini
dãnandi er̃ illi qͦrũ domos tã diligent̃ & sol¬
licite cõponit apłs monens mulieres subditas
eẽ uiris suis. uiros diligere uxores suas. filios
obtempare parentib payentes filios nutrine
in disciplina et correptione dñi. seruos or¬
boedire cũ metu dñis carnalib dños qđ
iustũ: et ȩquũ seruis p̃stayre. Sed absit : ut
istos a manclatis euangłicis alienos et auita
aet̃na separandos iudicet. qr ubi ait dñs.
si qͥs ñ tulerit crucẽ suã et secutꝰ me fue¬
rit ñ potest eẽ discipłs m̃s. ex hortans
firmiores ad ꝑfectionem : ibi saatim &
ipsos consolatus ẽ dicens. Qui recipit
iustũ in nõe iusti mercedem iusti acci

Expanded text:
rantiam uestram; hoc autem dico secundum ueniam, rantiam uestram; hoc autem dico secundum ueniam, non secundum imperium. qualibus etiam idem apostoluscium caritatis subiungitur etiam quaedam stipendiaria multitudo, cui dicetur in fine: esuriui et dedistis mihi manducare et cetera. alioquin damnandi erunt illi, quorum domus tam diligenti et solliesse uiris suis, uiros diligere uxores suas; filios obtemperare parentibus, parentes filios nutrire in disciplina et correptione domini; seruos oboedire cum metu dominis carnalibus, dominos quod iustum est et aequum semis praestare. sed absit, ut istos a mandatis euangelicis alienos et a uita aeterna separandos iudicet, quia ubi ait dominus: si quis non tulerit crucem suam et secutus me fuerit. non potest esse discipulus meus, exhortans firmiores ad perfectionem, ibi statim et istos consolatus est dicens: qui receperit iustum in nomine iusti, mercedem iu
Abbreviated transcription (Latin):
glica quã multi hões utriꝰq sexus ab
omu concubitu puri atq integri. qͣm multi exꝑti
et post ea continentes: qͣm multi reñ suarũ dif¬
tributores et relictores: qͣm mult ieiuniis. ut
crebris uł cotidianis uł etiam in credibilit̃ con¬
tnuatis corpꝰ seruituti subicieates. quam multe
fratnȩ c̃g̃gationes nichil habentes ꝓprium
sed omnĩa communia. et hȩc ñ nisi adui¬
etũ & tegum̃tũ necessaria. unam animam
et corunũ in dm̃ caritatis igne conflantes
qͣm multi humilit̃ & fidelit̃ scm̃ custodien¬
tes ꝓpositum usq ad finem ꝑseueran. et saliu
fiuqs. In qͦrũ societate qͣsi dispares appa
tationem habeNs uxores tanꝗ ñ habentes & e¬
munt tanꝗ ñ possidentes. & utunt᷑ hoc mundo
tanꝗ ñ utentes Hlis subiungunt᷑ scđm ab un¬
dantes diuitias miscđiae dĩ etiã illi qͥb dr̃
nolite fraudare inuicem nisi ex c̃sensu ad
tẽpus ut uacetis orationi. et iteñ. Id ipsũ
estote. ne uos temptet satanas ꝓpt̃ intẽpe¬

Expanded text:
 Quam multi homines utriusque sexus ab omni concubitu puri atque integri, quam multi experti, et postea continentes, quam multi rerum suarum distributores et relictores, quam multi jejuniis vel crebris, vel quotidianis, vel etiam incredibiliter continuatis, corpus servituti subjicientes? Quam multae fraternae congregationes nihil habentes proprium, sed omnia communia, et haec nonnisi ad victum et tegumentum necessaria; unam animam et cor unum in Deum, charitatis igne conflantesquam multi humiliter et fideliter sanctum custodientes propositum usque ad finem perseverant, et salvi fiunt? In quorum societate quasi dispares appartationem habent uxores tanquam non habentes, et emunt tamquam non tenentes et utuntur hoc mundo tamquam non utentes. his subiunguntur secundum abundantes diuitias misericordiae dei etiam illi, quibus dicitur: nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet satanas propter intempe
Abbreviated transcription (Latin):
am d̃s innocentiã ꝓbat : qͣ homo
L ñ metu poene fit in nocens sed
amore iustitiȩ. Nã qͥ timore ñ pec¬
cat: quamuis ñnoceat cui uult
nocere. sibi tam̃ plurimũ nocet :
et abstinens ab iniqͦ oꝑe. sola tam̃
reus ẽ. uoluntate Simulata innocen
tia : ñ ẽ in nocentia. Simulata ȩqͥtas
ñ ẽ eqͥtas sed duplicatũ peccatũ:
in quo ẽ. et iniqͥtas et simulatio

Expanded text:
am Deus innocentiam probat, qua homo non metu poenae fit innocens, sed amore justitiae. Nam qui timore non peccat, quamvis non noceat cui vult nocere, sibi tamen plurimum nocet, et abstinens ab iniquo opere, sola tamen reus est voluntate. Stia, non est innocentia; simulata aequitas, non est aequitas; sed duplicatur peccatum, in quo est et iniquitas, et simulatio
Abbreviated transcription (Latin):
tiam si habuer̃ seruos iusti parentes
uniu E nr̃i sic administrabant domes¬
ticam pacem. ut scđm haec temporalia
bona filioꝵ sortem a seruoꝵ conditione dis¬
tinguerent. Ad dñm aut̃ colendũ in qͦ ȩt̃na
bona sꝑanda st̃ om̃ib domͦ suȩ m̃bris pari
dilectione consulerent. Qđ naturalis ordo
ita p̃scribit: ut nom̃ patrum familias
hinc ex ortũ sit. et tã late uulgatũ : ut etiã
iniq dominantes hoc se gaudeant appellari.
Qui aut̃ ueri patres familias st̃. om̃ib: in fami¬
lia sua tanꝗ filiis ad colendũ et ꝓmerendũ
dm̃ consulunt. desid̾antes atq optantes ue¬
nire ad cȩlestem domum ubi necessariũ ñ
sit officiũ imꝑandi mortalib : qr necessariũ
ñ erit officium c̃sulendi iam in illa immor¬
talitate felicib qͦ donec ueniat᷑ : magis
debent patres qđ dominant᷑. qͣm serui to¬
lerare qđ seruiunt¬

Expanded text:
tiamsi habuerunt seruos iusti patres nostri, sic administrabant domesticam pacem, ut secundum haec temporalia bona filiorum sortem a seruorum condicione distinguerent; ad Deum autem colendum, in quo aeterna bona speranda sunt, omnibus domus suae membris pari dilectione consulerent. Quod naturalis ordo ita praescribit, ut nomen patrum familias hinc exortum sit et tam late uulgatum, ut etiam inique dominantes hoc se gaudeant appellari. Qui autem ueri patres familias sunt, omnibus in familia sua tamquam filiis ad colendum et promerendum Deum consulunt, desiderantes adque optantes uenire ad caelestem domum, ubi necessarium non sit officium imperandi mortalibus, quia necessarium non erit officium consulendi iam in illa inmortalitate felicibus; quo donec ueniatur, magis debent patres quod dominantur, quam serui tolerare quod seruiunt