comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo ad deretur ebdomada una. que & ipsa
induas partes secta est. Scriptum est enim.
Scies & intelliges. ab exordio sermonis ut respon¬
alia que narrauit in medio: ponit infine. Et¬
confortabit testamentum plurimis ebdomada
dĩ angłm respondisse manifestum est. Que
obseruatio cauta atq sollicita uiderur expete¬
re rationem. ut lector diligenter atcendat &
nos dicere quȩ sentimꝰ: iuxta aliam expositĩo¬
quod angłs ait. ab exitu sermonis ut responde
non alios arbitramur quam pruicipes qui post
hanc ꝓphetiam & reuersionẽ de babylone po¬
& pontifices quos xp̃os abeo qđ uncti sunt scri¬
ptura cognominat. quoꝵ princeps fuit iesus
filius iosedech sacerdos magnus & qui fuerunt
usq ad aduentum dñi saluatoris. Hoc signficatt
uaticintum ꝓphetale dicens. Ab exitu sermo¬
nis ut respondeatur & ut edificetur ierłmusq¬

Expanded text:
ultima adderetur hebdomas una, quae et ipsa in duas partes secta est. Scriptum est enim: Scies et intelliges ab exitu sermonis: ut responalia quae narravit in medio, ponit in fine: confirmabit testamentum plurimis hebdomadaDei Angelum respondisse manifestum est. Quae observatio cautam atque sollicitam videtur expetere rationem, ut lector diligenter attendat, enos dicere quod sentimus, juxta aliam expositioquod Angelus ait: Ab exitu sermonis ut respondeam ducem, non alios arbitramur quam principes, qui post hanc prophetiam, et reversionem de Babylone Juet Pontifices quos Christos, ab eo quod uncti sunt, Scriptura cognominat: quorum princeps fuit Jesus filius Josedec, Sacerdos magnus: et qui fuerunt usque ad adventum Domini Salvatoris. Hosque significat vaticinium prophetale, dicens: Ab exitu sermonis, ut respondeatur et aedificetur Jerus
Abbreviated transcription (Latin):
tempore sacrificii uesꝑtim. Uolare dicit᷑:
quia ut uir apparuerat. Et in tempore sacri¬
fici uesptini: quia oratio ꝓpħȩ a sacrificio
matutino usq ad sacrificium uesꝑtinum
pseueret. & ꝓpterea dĩ in se fiexit miscđiam.
⁊ docuit me. Tam obscura est uisio. ut ꝓpħa
angłi doctrina indigeat. DANIHEL. nunc
egressus sum ut docerem te. & intelligeres.
Nunc ad te missus sum. non a facie dĩ ne ab eo
recederem: sed ut ad te uenirem. As exor¬
dio precum tuarũ egresfus est sermo. Ut
quȩ ignoras quia uir desiderioꝵ es. siue
amabilis & dĩ amore dignus. ut salomon
orum: quod ꝓ desiderio tuo dĩ secreta au¬
dire merearis. & esse conscius fudiroꝵ.
Uergo animaduerte sermonem. & intel¬
lige uisionem. Si damheli dicit᷑. diligent̃
at᷑tende ut audias & intelligas quod uides:
quid nos facere oportet. quoꝵ oculi igno¬

Expanded text:
tempore sacrificii vespertini. Volare dicitur, tempore sacrificii vespertini. Volare dicitur, quia ut vir apparuerit, et in tempore sacrificii vespertini: quia oratio prophetae a sacrificio matutino usque ad sacrificium vespertinum perseverarat: et propterea Dei in se flexit misericordiam. Et docuit mangeli doctrina indigeat. Daniel nunc egressus sum ut docerem te, et intelligeres. Nunc ad te missus sum, et egressus sum, non a facie Dei, ut ab eo recederem, sed ut ad te venirem. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo: egoquae ignoras: quia vir desideriorum es, sive amabilis, et Dei amore dignus, ut Salomon orum, quod pro desiderio tuo, Dei secreta audire merearis, et esse conscius futurorum. 681 Tu ergo animadverte Sermonem, et intellige visionem. Si Danieli dicitur: diligenter attende, ut audias et intelligas, quod vides: quid nos facere oportet, quorum oculi igno
Abbreviated transcription (Latin):
nIEA ioc. loquitur. ut quando exaudim
inclinare uideat᷑ aurem suam. quando rȩ¬
spicere nos dignatur aꝑire ocłos suos. Quando
uero auertit faciem: & oculis eiꝰ & auribus
uidemur indigni. Umq ad huc loquerer
populi mciisrł. Ergo ut supra diximꝰ non tantũ
popłi pacata sed & sua replicat: quia unus e
populo est. Siue humilit̃ cum ipse percatum ñ
fecerit & se iungit populo peccatori: ut ex hu¬
militate ueniam consequat᷑. Nota quod hic
dixerit: conficerer peccata m̃ẽa. In multis enĩ
sc̃ẽ scripturȩ locis. confessio non poenitentiam
sed lauaem sonat. Adhuc me loquente in ora¬
tione mea: &ce uir gabrihel quem uideram
in principio. ꝑtincipiũ uocat prȩteritam uisi¬
onem: quam hec sequitur. Et grandis orationis
effectus est. Impletur itaq ꝓmissio dñi. qui
ait. Adhuc te loquente dicam. Ecce assum.
Uidetur autem gabrihel. non angłs. ñ archangłs.
sed uir : ut nequaquam sexum sed nomen uir¬
tutis ostenderet. Et uolans tetigit me in

Expanded text:
ec loquitur, ut quando exaudimur, inclinare Deus videatur aurem suam: quando respicere nos Deus dignatur, aperire oculos suos: quando vero avertit faciem suam, et oculis ejus et auribus videi mei. Ergo ut supra diximus, non populi tantum peccata, sed et sua replicat; quia unus e populo est: sive humiliter, cum peccatum ipse non fecerit, se jungit populo peccatori, ut ex humilitate veniam consequatur. Nota quod hic dixerit, confiterer peccata mea. In multis enim sanctae Scripturae locis confessio, non poenitentiam, sed laudem sonat. Adhuc me loquente in oratione: ecce vir Gabriel quem videram in visionis principio. Principium vocat praeteritam visionem, quam haec sequitur. Et grandis orationis effectus est; impletaque promissio Domini qui ait: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum . Videtur autem Gabriel, non angelus vel archangelus, sed vir: ut nequaquam sexum, sed nomen virtutis ostenderet. Cito volans tetigit me in
Abbreviated transcription (Latin):
sequuntur ab hocloco in ꝓpha danihe. non
iurta .Lxx. inter pretes qui multũ ab hebra¬
icaueritate discordant. sed iuxta theodotio¬
nis editionem disserere. Q ui habet sp̃m¬
đor scõꝵ in semet ipso. Pro eõ quiod hic dicitur
deo scorum. lingua chaldea qua scriptus
tio inter pretatus est. Nec mirũ si erret
nabuchodonosor: & quicquid suꝑ se cernit
ñ dm sed deos arbitretur: Deniq & in con¬
sequentib. Palthasarinquit princeps
ariolorum. quẽ goscio quod sp̃m deoꝵ sc̃oꝵ
habeas inte. B althasar princeps ariolorũ.
siue in cantatorum ut alii interprȩtatist̃.
Nonmirum si princeps om̃ium arioloꝵ con¬
stitutus sit: qui ad preeptum regis sapien¬
tiam didicerat chaldeoꝵ. & decuplũ om̃iũ
sapientior fuerat inuentus. Aueramꝰ abiis
qui in hac uisione non recipiunt hẏstoriã.
quis iste sit nabuchodonosor qui somniũ
uiderit. & quis danihel qui sominum eius
edisserat & futura predicat. & quomodo ipse

Expanded text:
sequuntur ab hoc loco in propheta Daniele, non sequuntur ab hoc loco in propheta Daniele, non juxta Septuaginta interpretes, qui multum ab Hebraica veritate discordant, sed juxta Theodotionis editionem disserere. Qui habet spo locutus sum, etc. Pro eo quod hic dicitur, deorum sanctorum, lingua Chaldaica, qua scriptus tio interpretatus est. Nec mirum si erret Nabuchodonosor; et quidquid super se cernit, non Deum, sed deos arbitretur. Denique et in consequentibus: Balthasar, inquit, princeps hariolorum, quem ego scio quod spiritum deorum sanctorum habeas in te. Balthasar princeps hariolorum sive incantatorum, ut alii interpretati sunt. Non mirum si princeps hariolorum omnium constitutus sit, qui ad praeceptum regis sapientiam didicerat Chaldaeorum; et decuplum omnium sapientior fuerat inventus. Quaeramus ab his qui in hac visione non recipiunt historiam, quis iste sit Nabuchodonosor qui somnium viderit; et quis Daniel qui somnium ejus edisserat, et ventura praedicat; et quomodo hic ipse
Abbreviated transcription (Latin):
domo mea & florens in palatio meo. siue in
throno ut interpritatus est theodotio. domũ
auiten Aiboli. qui sensum sequunt᷑ contrariũ
inundum istum intelligunt. de quo in euan
qoloquitur ad saluatorem. Hec om̃ia michi
tradita sunt. Et apłsdicit. Mundus in ma¬
uuderit contraria fortitudo. Nisi forte ome
quod in hoc mundo habere uidet᷑. umbra
& somnium est. E t uisiones capitis mei
costurbauerunt me. Nota quod & nabu¬
hocdonosor uisiones non oculoꝵ & cordis.
sascaptis nouerit. quia ꝓꝑter głam ser¬
seocum di futuros illi mysteria reuelant᷑.
honae collega in gressus est in conspectu meo
Seromia nescio quaratione prȩterierunt
tres reliqui collegam int̾prȩtati sunt. Unde
udicio magistror eccłȩ editio eoꝵ in hoc
uolumine repudiata est. & theodotionis
uulgo legitur. quȩ & hebraico & cȩteris
translatorib congruit. Unde & origenes
in nonostromatũ uolumine asserit sẽ quę

Expanded text:
domo mea, et florens in palatio meo, sive in domo mea, et florens in palatio meo, sive in throno, ut interpretatus est Theodotio. Domum autem diaboli, qui sensum sequuntur contrarium, mundum istum intelligunt. De quo et in Evangelio ipse loquitur ad Salvatorem: Haec omnia mihi tradita sunt . Et Apostolus dicit: Mundus in maviderit contraria fortitudo: nisi forte omne quod in hoc mundo habere videtur, umbra et somnium est. Et visiones capitis mei conturbaverunt me. Nota quod et Nabuchodonosor visiones non oculorum et cordis, sed capitis noverit: quia propter gloriam servorum Dei futurorum illi mysteria revelantur. Donec collega ingressus est in conspectu meo haec omnia nescio qua ratione praeterierunt, tres reliqui, collegam interpretati sunt. Unde judicio magistrorum Ecclesiae, editio eorum in hoc volumine repudiata est; et Theodotionis vulgo legitur, quae et Hebraeo, et caeteris translatoribus congruit. Unde et Origenes in nono Stromatum volumine asserit se quae
Abbreviated transcription (Latin):
sui intbestias uixerit. & quomodo amenti
Nt regnumq potentissimũ absq rege tan¬
eo tempore fuerit. aut si alius successit in
rgnum illi. cuius uecordiȩ estimandus sit
ret cederet impio quod tanto tempore posside¬
but prȩsertim cum hẏstoriȩ chaldeoꝵ nichil
tale contineant. nec potuisse fieri. ut qui
a minorib scripser int: maiora reticereN.
H &c autem om̃ia quęrunt aut replicant: ut
eu mirstoria nonsteaerit. ꝑ nabuchodonosor
diabolus significctur. Quos nos nequaquam
oe fabule. Qiis enim amentis esse hominis ñ
cernat unstar brutõꝵ animantium in agris
uiuere locisq sil uestribus: Et ut cuncta
prateream. cum multo incredibiliora & greci
lam quoq & chẏmeram. hydram atq cen¬
tauros aues & stras. flores atq arbores stellas
d lapides factos ex hominib narrent fabulȩ :
quidmirum est si adostendendam potentiã
dr& humiliandam regum suꝑbiam. hoc iudi¬
cio di sit patratum: uictus eram in

Expanded text:
sui, inter bestias vixerit. Et quomodo amenti sui, inter bestias vixerit. Et quomodo amenti sit, regnumque potentissimum absque rege tanto tempore fuerit ? aut si alius illi successit in regno, cujus vecordiae aestimandum sit ut cederet imperio, quod tanto tempore possidebat: praesertim cum historiae Chaldaeorum nihil tale contineant; nec potuisse fieri, ut qui de minoribus scripserant, majora reticerent. Haec autem omnia quaerunt et replicant: ut cum historia non steterit, per Nabuchodonosor diabolus significetur. Quod nos nequaquam et fabulae. Quis enim amentes homines non cernat instar brutorum animantium in agris vivere locisque sylvestribus? Et ut cuncta praeteream, cum multo incredibiliora, et Graelam quoque et Chimeram, Hydram, atque Centauros, aves et feras, flores et arbores, stellas et lapides factos ex hominibus narrent fabulae: quid mirum est si ad ostendendam potentiam Dei, et humiliandam regum superbiam, hoc Dei judicio sit patratum? Quietus eram in
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicet᷑. Epła nabucho donosor in ꝓphȩ
uolumine pomtur. ut non fictus ab alio pꝰca
nihelis et credatur. Eao nabucho donosor
manifesta est & non magna int̾pretatione in¬
tiget: quod ob offensam dĩ nabuchodonosor
uersus inamentiam septem annis int̾ bruta
animantia uixerit. & herbarum radicibus
alitus sit. ac postea dĩ miscdia restitutus in
regnum laudauerit & glificauerit regem
celi quia omĩa oꝑa eius uera & uiȩ eiusiudici¬
a & gradientes insuꝑbia potest humiliare.
Sed qui uolunt ꝑ nabuchodonosor contrariã
intelligi fortitudinem de qua dñs loquitur
in euangłio. uidebam sathanan quasi fulgur
cadentem de celo & ioħs in apocalẏpsi quod
draco cadens in terram terciam partẽ stella¬
rum secum traxit. & isaias. quomodo cecidit
lucifer qui mane oriebatur: asserunt nequa¬
quam potuisse fieri ut foeno ꝑseptem annos
uesceretur homo qui nutritus est in delitus
& septem annis absq ulla laceratione corporis

Expanded text:
m. Epistola Nabuchodonosor in prophetae volumine ponitur: ut non fictus ab alio postea nielis esse credatur. Ego Nabuchodonosor manifesta est et non magna interpretatione indiget, quod ad offensam Dei Nabuchodonosor versus in amentiam, septem annis inter bruta animalia vixerit, et herbarum radicibus alitus sit, ac postea misericordia Dei restitutus in regnum, laudaverit et glorificaverit regem coeli, quia omnia opera ejus vera; et viae ejus judicia, et gradientes in superbia potest humiliare. Sed qui volunt per Nabuchodonosor contrariam intelligere fortitudinem, de qua Dominus loquitur in Evangelio: Videbam Satanam quasi fulgur cadentem de coelo . Et Joannes in Apocalypsi, quod draco cadens in terram, tertiam partem stellarum secum traxerit . Et Isaias: Quomodo cecidit lucifer, qui mane oriebatur ? asserunt nequaquam potuisse fieri, ut feno per septem annos vesceretur homo qui nutritus est in deliciis, et septem annis absque ulla laceratione corporis
Abbreviated transcription (Latin):
in epła sua ad romanos facere legimꝰ. Tibi
dñs non solum ustus sed misericors est dicit.
ꝓuocet ad lementiam. Et stalauit suꝑ nos¬
maledictio & detestatio. Non totam in nos effudisti
iram quã ferre non poteramꝰ: sed stillam furoris
tui. ut correpti in plaga ad te reuerteremur.
Maltdictio & detestatio. quȩ scripta est in libro
mossi serui dĩ. In deutero nomio maledictio

Expanded text:
id epistola ad Romanos facere legimus. Tibiid epistola ad Romanos facere legimus. TibiDominus non solum justus, sed et misericors est, dicit:provocet ad clementiam. Et stillavit super nos. Non totam in nos effudisti iram, quam ferre non poteramus; sed stillam furoris tui, ut correpti in plaga, reverteremur ad te. Maledictio et detestatio quae scripta est in libro Moysi servi Dei, etc. In Deuter
Abbreviated transcription (Latin):
annos desolationis templi post quos rursus po
sed magis ꝓuocat ad rogandũ. ut quod aꝰ ꝑsuã
ne neglegentia suꝑbiam. & suꝑbia parrat
offensim. Deniq & in genesi legimꝰ centum
uiginti annos poenitendiȩ constitutos ante di¬
luuium. Qui quia tanto tempore hoc est cen¬
tum annis noluerunt agere poenitentiam :
nequaquã expectat ut & uiginti alii compleant᷑.
sed infert ante qđ postea fuerat comminatus.
Et ad ieremiam dicit᷑. ob duriciam cordis popti
iudeoꝵ. Ne ores ꝓ popło hoc. quia ñ exaudiã
te. Et ad samuhel. Usquequo luges suꝑ saul. eũ
lit impleri qđ ꝓmiserat ds̃. non quod eet incre¬
dulus futuroꝵ: sed ne securitas neglegentiam.
& neglegentia pareret offensam:T ỹt os
cepta contemnunt. custo diens pactũ & miser¬
cordiam diligentib te & custodientib mandata
uua. Non ergo quod pollicetur ds̃ statim futurũ
est: sed in eos sua ꝓmissa complet qui custodi¬
unt mandata illius. Peccauimꝰ. inique egi

Expanded text:
annos desolationis templi : post quos rursus vensed magis provocat ad rogandum: ut quod Deus per suam ne negligentia superbiam, et superbia pariat offensam. Denique in Genesi legimus , centum viginti annos poenitentiae constitutos ante diluvium: qui quia tanto tempore, hoc est, centum annis, noluerunt agere poenitentiam, nequaquam exspectat ut et viginti alii compleantur: sed infert ante, quod postea fuerat comminatus. Unde et ad Jeremiam dicitur, ob duritiam cordis populi Judaeorum: Ne ores pro populo hoc: quia non exaudiam te . Et ad Samuel: Usquequo luges super Saul? etlat impleri quod promiserat Deus: non quo esset incredulus futurorum; sed ne securitas negligentiam, et negligentia pareret offensam. Obsecro,aecepta contemnunt. Custodiens pactum et misericordiam diligentibus te, et custodientibus mandata tua. Non ergo quod pollicetur Deus statim futurum est; sed in eos sua promissa complet, qui custodiunt mandata illius. Peccavimus, inique egim
Abbreviated transcription (Latin):
sex menses quib sc̃ĩ potestatiantixp̃i ꝑmittendi
sunt. ut condemnent᷑̃ iudei. qui non credentos
ueritati suscepunt mendaciũ. De quo tempore
& saluator in cuanglio loquitur. Nisi adbreui¬
ati eent dies illi: nequaquam salua ẽet ulla
caro. Non coruenire ha̧ tempora antiocho ui
extrema uisione diccmꝰ. E ł iudiciũ sedebit.
ut austratur potentia & conterat᷑ & disꝑ eat
usq infineni. Hoc de antixp̃o. id est de cornu¬
illo paruulo quod grandia loquebatur. quia
regnum eius de struendũ sit imn ꝑpetuum.
DtaNs aucem &̃ potestas & magnitudo rogni.
due est suꝑ om̃e cȩlũ. Hoc de xp̃i imꝑio. quod

Expanded text:
sex menses: quibus sancti potestati Antichristi permittendi sex menses: quibus sancti potestati Antichristi permittendi sunt, ut condemnentur Judaei, qui non credentes veritati, susceperunt mendacium. De quo tempore et Salvator in Evangelio loquitur. Nisi abbreviati essent dies illi, nequaquam salva esset omnis caro . Non convenire haec tempora Antiocho, in extrema visione dicemus. Et judicium sedebit, ut auferatur potentia, et conteratur, et dispereat usque in finem. Hoc de Antichristo, id est, de cornu parvulo, quod grandia loquebatur, quia regnum ejus destruendum sit in perpetuum. 672 Regnum autem et potestas, et magnitudo regni, quae est subter omne
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor regna consurgent de terra. Suscip uea
autem regnũ sci dĩ altissimi. Quattuo rogna
de quib supra diximꝰ. fuere t̾rena. Om̃e enim
quod de terra est. reuertet᷑ in terram. Sciunt
nequa quã habebunt t̾renum regnum. sed oleste
Cessit gͦ mille annoy fabula. Etobtinebuntt
machabeis intelligitur: doceat qui ista conten¬
dit quomodo regnum eoꝵ ꝑpetuum sit.
⁊ sermones contra excelsum loquetur. Siue
quasi ds̃ loquetur. Ut qui dĩ assumit potentiã :
uerba quoq diuine sibi uindicet maiestatis.
Et sc̃os altissimi conteret. & putabit quod
possit mutare tempora & leges. ꝑ roeliabitur
enim antixp̃c contra scõs. & suꝑabit cos. Intantãq
erigeair suꝑbiam at legss dĩ & cerimonias
Et tradentur in manueitis. usq ad cempꝰ& tem¬
pora & dimidiũ temporis. Tempus annum
significat. tempora iuxta hebraicisermonis ꝓpͥ¬
etatem qui & ipsi dualem numerũ habent duos
annos prȩfigurant. dimidiũ autem temporis

Expanded text:
quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi. Quatuor regna, de quibus supra diximus, fuere terrena. Omne enim quod de terra est, revertetur interram : sancti autem nequaquam habebunt terrenum regnum, sed coeleste. Cesset ergo mille annorum fabula. Et obtinebunt Machabaeis intelligitur, doceat qui ista contendit, quomodo regnum eorum perpetuum sit. Et sermones contra excelsum loquetur Al. lquasi Deus loquitur, ut qui Dei assumit potentiam, verba quoque divinae sibi vendicet majestatis. Et sanctos altissimi conteret, et putabit quod possit mutare tempora et leges. Praeliabitur enim Antichristus contra sanctos, et superabit eos: in tantamque erigetur superbiam, ut leges Dei, et caeremonias Et tradentur in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et dimidium temporis. Tempus, annum significat. Tempora, juxta Hebraici sermonis proprietatem, qui et ipsi dualem numerum habent, duos annos praefigurant. Dimidium autem temporis,
Abbreviated transcription (Latin):
aldempꝰ & tempꝰ. In uno romano impio. ꝓiter
antrxp̃m blasphemantẽ om̃ia simul regna deleta
lnr. le nequaquam terrenũ imꝑium erit. sco
scõꝵ conuersatio & aduentus fili di triumphan
hominis ueniebat. Qui in sommo nabuchodono¬
sor lapis scribitur abse isus sine manib &doto
hes & argentũ & aurum: nunc sub ꝑ sona filu
hominis introducit᷑. ut asfumptio carnis homi¬
nis significetur in filio dĩ. iuxta illud qđ in acib

Expanded text:
corpus ejus. In uno Romano imperio propter Antichristum blasphemantem, omnia simul regna delenda sunt, 670 et nequaquam terrenum imperium erit, sed sanctorum conversatio, et adventus Filii Dei triumphanti filius hominis veniebat. Qui in somno Nabuchodonosor, lapis scribitur abscissus sine manibus, et aes, argentum, et aurum, nunc sub persona filii hominis introducitur, ut assumptio carnis humanae significetur in filio Dei, juxta i
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. trib ac linguȩ seruient ei & potestas
eius potestas eterna quȩ non auferetur. & re¬
gnum eius quod non corrũpetur. Hoc eui potest¬
hominũ conuenire respondeat porphyrius.
aut quis iste tam potens sit qui cornupar uũ
quod antiochũ interpretat᷑ srgerit aq contri¬
uerit. Si responderit antioch principes a iuda
machabco fuisse suꝑatos: docere debet quomodo
cum nubib celi ueniat quasi fulius hominis
& offeratur uetusto dierum & detur e pote¬
stas & regnum. & om̃is popłs. trib ac lingua
seruiant illi. & potestas cius eterna sit que

Expanded text:
puli, tribus et linguae servient ei; potestas eius potestas aeterna, quae non auferetur, et regnum eius, quod non corrumpetur . hominum convenire, respondeat Porphyrius: aut quis iste tam potens sit, qui cornu parvulum, quem Antiochum interpretatur, fregerit atque contriverit? Si responderit Antiochi principes, a Juda Machabaeo fuisse superatos, docere debet quomodo cum nubibus coeli veniat, quasi filius hominis, et offeratur vetusto dierum, et detur ei potestas, et regnum, et 671 omnes populi, tribus ac linguae serviant illi, et potestas ejus aeter
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum & ea gessit que grecor narrat
hystoria. Succendit enim athenas. sub prin¬
cipe callia. Bellumꝙ co tempore gestum est
inter mophylas. & inter salami nauiale certa¬
men. quando sophocles & curipides clariha¬
bebantur. & themistocles in ꝑsas fugaens
bausto auri sanguine ꝑnt. Erustra igitur
quidam quartum regem darium qui abi
alexandro suꝑatus est scribit. qui non quartꝰ¬

Expanded text:
exercitum, et ea gessit quae Graecorum narrant exercitum, et ea gessit quae Graecorum narrant historiae. Succendit enim Athenas sub principe Callia, bellumque eo tempore gestum est in Thermopylis, et apud Salaminam navale certamen: quando Sophocles et Euripides clari habebantur, et Themistocles in Persas fugiens, hausto tauri sanguine, periit. Frustra igitur quidam Darium regem quartum, qui ab Alexandro superatus est, scribit; qui non quart
Abbreviated transcription (Latin):
ieum a tribulatione quȩ circundedit me.
exultatio mea. erue me a circundantib me:
repente ꝑsona dĩ introducitur respondentis.
Intellectum tibi dabo & instruamtẽ in uia qua
gradieris. firmabo suꝑte oculos meos. Ergo &
mine narrante ꝓpħa. ab anno primo darii me¬
aistabam & deprecabar ut conforcariur & ro¬
borarctur eius imꝑium: ds repente responat
Senunc ueritatem annunciabo tibi. Est qpsen¬
fus &iuauis nosse de ꝑsarumregib quia
futurum sit: audi ordinem rerum. & ausculta
quod quȩris. Et ecce adhuc tres reges stabuis
in ꝑsida. & quartus ditabitur opibus suꝑ om̃s.
rges postcy rum dicit esse surraturos. Cam¬
bisem filium cẏri. & smermedem magnum.
qui panthapten filiam cambisis duxit uxorẽ.
Qui cum a septem magis fuisset occisus. & in
locum eius dartus suscepisset imꝑium: cadẽ
pantaptes nupsit dario. Qui ex ea xersenfili¬
um genuit. qui potentissimꝰ rex& ditissim̃
aduersus greciam innumerabilem duxit

Expanded text:
a tribulatione mea quae circumdedit me; exsultatio mea, erue me a circumdantibus me, repente persona Dei introducitur respondentis: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac qua gradieris: firmabo super te oculos meos . Ergo et nunc narrante propheta: Ab anno primo Darii Medi, stabam et deprecabar, ut confortaretur et roboraretur ejus imperium, Deus repente respondit: -- Et nunc veritatem annuntiabo tibi. Estque sensus: Quia vis nosse de Persarum regibus quid futurum sit, audi ordinem rerum, et ausculta quod quaeris. Et ecce tres adhuc reges stabunt in Perside: et quartus ditabitur opibus nimiis supreges post Cyrum dicit in Perside surrecturos, Cambysen filium Cyri, et Smerden Magum qui Pantapten filiam Cambysis duxit uxorem. Qui cum a septem Magis fuisset occisus, et in locum ejus Darius suscepisset imperium, eadem Pantaptes nupsit Dario, et ex eo Xerxen genuit filium, qui potentissimus rex et ditissimus, adversum Graeciam innumerabilem duxit
Abbreviated transcription (Latin):
ctoꝵ dĩ definitus sit. sai quod maiorem multitũ¬
dinem humanꝰ sermo explicare nequiuerit ista
sunt milia & istȩ miliades: de quib & in ꝑsalmis
legimus. Currꝰ dĩ decem milib multiplex inilia
leanium. dñs incis. Et in alioloco. Qui facitam¬
gelos suos sp̃s. & ministrossuos ignem urentem.
Duplex autem angłoꝵ officiũ est. alioꝵ qui p̃inia
iustis retribuant. aliors qui singulis presint
cruciatib. Iubicium sedit & libriapti st̃
Continentiȩ & oꝑa singuloꝵ inutranq partem
uel bona uel mala om̃ib: reuelantur. Bomis lib
ille est quem sepe legimꝰ. liber uiuentium. Malus
liber: qui in accusatoris tenet᷑ manii. qui est i¬
micus & uindex. De quo & in a pocalypsi legimꝰ.
quo & ꝓpħa dicit. In terra scribantur. Ngri¬
ciebam ꝓpter uocem sermonũ grandium. quos
cornu illud loquebatur. ds iudicium tuumo¬
uenit ꝓpter humanam suꝑbiam. Iccirco roma¬
num delebitur regnũ: quia cornu illua loquit᷑

Expanded text:
 definitus sit, sed quo majorem multitudinem humanus sermo explicare neqniverit. Ista sunt millia, et istae myriades, de quibus in Psalmis legimus: Currus Dei decem millibus, multiplex millia laetantium, Dominus in eis . Et in alio loco: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Duplex autem angelorum officium est: aliorum qui justis praemia tribuunt, aliorum qui singulis praesunt cruciatibus. JudiConscientiae, et opera singulorum in utramque partem, vel bona, vel mala omnibus revelantur. Bonus liber ille est, quem saepe legimus, liber viventium. Malus liber, qui in accusatoris tenetur manu, qui est inimicus, et vindex, de quo et in Apocalypsi legimus:quo et Propheta dicit: In terra scribantur . Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur. Dei judicium venit propter humiliandam superbiam. Idcirco Romanum delebitur imperium, quia cornu illud loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
autem quȩ ante suꝑiorem lecta est. nouissimo
anno in nouissima die balthasar scribitur.
Ethoc non solũ in danihele. sed in ieremia qͦq
&& ez echiel legimꝰ. sicut in locis ipsis siuita co¬
donosor & balthasar & dario siue cyro mira¬
biliũ signoꝵ acciderit. in his uero narrant᷑
somnia quȩ singulis sunt uisa temporib.
Auos solus ꝓpħa conscius est & nullam habent
sed tantum scribuntur. ut apud posteros eoꝵ
que uisa sunt memoriȩ ꝑseuerent. UiorBã
inuisione mea nocte. & ecce .iiͦͬI. uenticdi pu¬
gnabant in mari magno. &.iiͦII. bestię grandos
ascendebant de mari. diuerse int̾ se. Quattuor
uentos cęli . iiͬi. arbitror angelicas potestates
quib principalia regna cõmissa sunt. iuxta
ulud quod indeuteronomiolegimꝰ. Quando
duidebat altissimꝰ gentes. quando separabat

Expanded text:
autem quae ante superiorem lecta est, novissimo autem quae ante superiorem lecta est, novissimo anno, immo novissima die regni Balthasar scribitur. Et hoc non solum in Daniele, sed in Jeremia quoque et Ezechiele legimus : sicut in locis ipsis, si vita codonosor et Balthasar, et Dario, sive Cyro mirabilium signorum acciderit. In his vero narrantur somnia quae singulis sint visa temporibus: quorum solus propheta conscius est, et nullam habent magnitudinem; sed tantum scribuntur, ut apud posteros eorum quae visa sunt, memoria perseveret. Videbam in visione mea nocte: et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno, et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Quatuor ventos coeli, quatuor arbitror angelicas potestates, quibus principalia regna commissa sunt, juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Quando dividebat Altissimus gentes: quando separab
Abbreviated transcription (Latin):
cassis ducentes fabulis hoc solum dicemꝰ. ideo signa
fieri ꝑseruos dĩ apud barbaras nationes: ut
unius dĩ ctiltus & religio predicetur. PORRO
danihd pseuerauit usq ad regnum daru. re¬
gnumq ciripersȩ. Ergo quod supra infine
primȩ legimꝰ uisionis. fuit autem danihelusq
ad annum primum cyri regis: non uitȩ illiꝰ
tempus accipiendũ est. Si quidem & inultima
legimꝰ uisione. Anno tercio cyri regis ꝑsarum.
uerbum reiitũ est daniheli cognomento
balthasar. E hoc significatur. quod usq ad
primũ anniriregis qui chaldeoꝵ destruxit
impiũ: danind potens fuerit in chaldea.
Postea uero. adario in medos translatus est.
nno primo balthasar regis babylonis. dani¬
ha somniũ uidit. Hȩc pericope quã nunc¬
conamur exponere. & sequens de qua dicturi
sumꝰ prior est turta hẏstoriam quã duę suꝑi¬
ores. Ista enim & sequens primo & tercio anno
balthasar regis accidisse memorantur. illa

Expanded text:
cassis ducentes fabulis, hoc solum dicimus: ideo signa cassis ducentes fabulis, hoc solum dicimus: ideo signa fieri per servos Dei apud barbaras nationes, ut unius Dei cultus, et religio praedicetur. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, regnumque Cyri Persae. Ergo quod supra legimus in fine primae visionis: Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis, non vitae illius tempus accipiendum est. Siquidem in ultima legimus visione: Anno tertio Cyri regis Persarum, verbum revelatum est Danielis cognomento Balthasar: sed hoc significatur, quod usque ad primum annum Cyri regis, qui Chaldaeorum destruxit imperium, Daniel potens fuerit in Chaldaea: postea vero a Dario in Medos translatus sit. Anno primo Balthasar regis Babylonis Daniel somnium vidit. conamur exponere, et sequens, de qua dicturi sumus, priores sunt, juxta historiam, quam duae superiores. Ista enim et sequens, primo et tertio anno Balthasar regis accidisse memorantur . Illa
Abbreviated transcription (Latin):
res incredibilior est. tanto aduersus princ¬
pes iustior indignatiosit. Pex ineternũ
uiue. honorat honorantẽ. & eiuitam im¬
precatur eternam. Di os m̃smisit angłm
suum & conclusit ora leonum & ñ noc ueruunt¬
feritas immutata est. sed rictus eor & rabies con¬
clusa est ab angło. E ticcirco conclusa : quia
ꝓphȩ bona oꝑa prȩcesserant. ut non tamgr̃a
lberationis sit quam iusticiȩ retributio. has aut̃
uoces om̃is uir sc̃s ꝓferat qui ereptus est de ore
leonum inuisibiliũ. & de lacu inferni. quia
cradidit in dm̃suum. Nc darius rexseri¬
bit uniuersis popłis. tribub & linguis. hab¬
tantib in uniuersa terra. Sicut nabuchodo
nosor scribentem linguis & gentib quidam int̃¬
prȩtatus est in contrarias fortitudines: ita &
darium interprȩtatur. quod om̃s ad poeni
mundo futur ũ sit an in altero. ul certe post
alius sit mundus. Quȩ nos ꝓ deliramentis &

Expanded text:
res incredibilior est, tanto adversum princres incredibilior est, tanto adversum principes justior indignatio sit. Rex, in aeternum vive. Honorat honorantem se: et ei vitam imprecatur aeternam. 662 Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocueruntferitas immutata est: sed rictus eorum, et rabies conclusa est ab angelo, et idcirco clausa, quia prophetae bona opera praecesserant: ut non tam gratia liberationis sit, quam justitiae retributio. Has autem voces, omnis sanctus vir proferat qui ereptus est de ore leonum invisibilium, et de lacu inferni: quia credidit in Deum suum. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus et linguis habitantibus in uninosor scribentem linguis et gentibus, quidam interpretatus est in contrarias fortitudines, ita et Darium interpretatur, quod omnes ad poenimundo futurum sit, an in altero, vel certe post alios mundos. Quae nos pro deliramentis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cessit ab eo. Quanta regis beniuolentia. ut
cibum nec die nec nocte capet. somnum
ocłis non concederet. sed cumpiclitanti ꝓpha
ipse penderet affectui. Si autem rex nesciens
liberare : quanto magis nos ꝓpeccatis ꝓpriis
in edia & tugiliis debemꝰ dm̃ ad lementiam
flectere :UNC rex primo diluculo con¬
surgens. festinus ad lacũ leonum ꝑrexit.
Lacum uocat de pressam in altũ foueam. uł
arentem cysternam. in qua leones nutrie¬
bantur. ł estinus autem primo diluculo ꝑgit
ad lacum : credens eũ uiuere. Lacus latine
aquarũ dulcium congregationuncuratur.
captiuum. dñs currit ad seruum. Dazi¬
hel serue dĩ uiuentis. Uiuentem uocat ad
distinctionem dõꝵ gentiliũ. quisimulacra
sunt hominũ mortuoꝵ. Ps̃ tuuscuitũ
seruis semꝑ. putasne ualuit liberare te a
leonib ÷ Non quod dtibitet de dĩ potentia de
quo supra dixerat. dstuus quẽ colis semꝑ ipse
liberabit te: sed ambiguã sententiã dempat e
ut cum danhel illȩsus apparuerit : quar ito

Expanded text:
enatus, etc. Quanta regis benevolentia, ut cibum nec die nec nocte caperet; somnum oculis non concederet: sed cum periclitante propheta ipse penderet affectu. Si autem rex nesciens liberari: quanto magis nos pro peccatis propriis inedia et vigiliis debemus Deum ad clementiam flectere. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit. Lacum vocat depressam in altum foveam, vel arentem cisternam, in qua leones nutriebantur. Festinus autem primo diluculo pergit ad lacum, credens eum vivere. Lacus autem Latine, aquarum dulcium congregatio nuncupatur, captivum, dominus currit ad servum. Daniel serve Dei viventis. Viventem vocat, ad distinctionem deorum gentilium, qui simulacra sunt hominum mortuorum. Deus tuus cui tu servis semper, putasne valuit liberare te a leonibus? Non quod dubitet de Dei potentia, de quo supra dixerat: Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te; sed ambiguam sententiam temperat, ut cum Daniel illaesus apparuerit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ sełi cognouit. Si enim eognouissent
nunquã dñm głȩ erucifixissent Restitit
autem princeps id est angłs psarum faciens
ꝓcradita sibi ꝓuintia. ne captiuoꝵ om̃is po¬
pulus dimitteretur. Et forsitan eũ prima
dic ex quo posuit cor suũ ꝓpħa ad intelligen¬
dum exauditiis sit adño i ccirco nonstaciom
missus est angis qui e dĩ inaulgentiam num¬
ciaret. quia uiginti & uno diebus restrat er
princeps ꝑsarum. enumerans pacata popti
iudeoꝵ. quod iuste tenerent᷑ captiui & dimitti
non deberent. Ecce michahel unꝰ de pirin¬
cipib primis uenit in adiudorium in ibm

Expanded text:
saeculi hujus cognovit. Si enim cognovissent, saeculi hujus cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Restitit autem princeps, id est, angelus Persarum, faciens pro credita sibi provincia, ne captivorum omnis populus dimitteretur. Et forsitan cum prima die ex quo posuit cor suum propheta ad intelligendum, exauditus sit a Deo, idcirco non statim missus est angelus qui ei Dei indulgentiam nuntiaret: quia viginti et uno diebus restitit ei princeps Persarum, enumerans peccata populi Judaeorum, quod juste tenerentur captivi, et dimitti non deberent. Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium m
Abbreviated transcription (Latin):
quara die mensis primi id est. Sisa. es pletis
orbus e domadib hoc est xxͫ. dicbiis ae una
cernt hanc usionem & audit ab angloquoa
erdie primo quo orare coepit & affigerese
in conspetu dñi. exaudita sint uerba erus. Que¬
ritur. si statim exauditus est. cur noustatimn
al cum missus ÷ angiłs÷ data est eip mtam
ecessio amplius dm̃ dep̃candi. ut qr coqpius
desiderat. ꝑ laborem. plus audire mereatur. Qđ
autem ait. & ego ingressus sum aduerba tua. hunc
habet sensum. Postquam tu co episti bonilopib
& lacrimis atq ieiunio dĩ inuocare miscdiam:
& ego accepi occasionem ut ingrederer in con¬
spectudĩ. & orarem ꝓte. PRICIES Autem
regni ꝑsarum. restiat in uiginti& uno dieb
Uidetur michihic esse angls. cuipersis credta
est. ux illud quod in deutero nomiolegunus.
Quando diuidebat altissimꝰ gentes & disserninas¬
bat filios adam: statuit terminos gentiuna
de quib & paulus apłs loquitur. Sapientiã
loquimur int̾ ꝑfectos. quam nullus principũ

Expanded text:
quarta die mensis primi, id est, Nisan, expletis tribus hebdomadibus, hoc est, viginti diebus et uno cernit hanc visionem: et audit ab angelo, quod ex die primo quo orare coeperit, et affligere se in conspectu Dei, exaudita sunt verba ejus. Quaeritur, si statim exauditus est, cur non statim 699 ad eum missus sit angelus. Data est ei per moram occasio amplius Deum deprecandi: ut ex eo quod plus desiderat, per laborem plus audire mereatur. Quod autem ait: Et ego ingressus sum ad verba tua, hunc habet sensum: Postquam tu coepisti bonis operibus, et lacrymis atque jejunio Dei invocare misericordiam, et ego accepi occasionem, ut ingrederer in conspectu Dei, et orarem pro te. Princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus. Videtur mihi hic illud quod in Deuteronomio legimus: Quando dividebat Altissimus gentes et disseminabat filios Adam: statuit terminos gentium jde quibus et Paulus apostolus loquitur: Sapientiam loquimur inter perfectos, quam nullus principum
Abbreviated transcription (Latin):
laci claudebatur. nequid contra damhelem
moliantur inmici. Credit enim eum dĩ po¬
tentia liberandum. Et qui de leonib securus
est: de hominib ꝑtimescit. Obsignat autem
& anulo optimatũ suoꝵ. ne quid suspicionis
contra eos habere uideretur. E ab uit rex
in domũ suam & dormiuit incenatus. cibiq¬

Expanded text:
laci claudebatur: ne quid contra Danielem laci claudebatur: ne quid contra Danielem moliantur inimici. Credidit enim eum Dei potentiae: et qui de leonibus securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, ne quid suspicionis contra eos habere videretur. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus,
Abbreviated transcription (Latin):
constituit rex nonliceat immutari. Sicut rex
intelligebat principes accusare ꝓpter inuidiã:
fic & illi intelligebant regis animũ. qđ uellet
damhelem de prȩsenti morte eruere. Unde uixa
legem medoꝵ atq ꝓsarum. dicunt regis iussa
dstuus quem colis semp ipsc liberabitte. Gedit
multitudini. & consentientib ad uersarus
mortem amici non audet negare. Quodq ipse
obtinere non potuit : dĩ tradidit potentie. Nec
ambigue loquit᷑. ut dicat. si potuerit liberare te:
sal audact̃ & confident᷑. ds̃ in quit tuus quẽ colis̃
semꝑ ipse liberabit te. Audierat enim trestue¬
ros qui inferioris ad anihel gradus erant flãmas
uicisse babilonias: & daniheli multa my steria
reuelata. Unde & diligebat eum. hominemq
aptiuum habebat in honore maximo.
Aua tOs& est lapisunus & positus supos laci.
Q uem obsignatut rex anulo suo & anulo optima¬
tum suoꝵo. Obsignat anulosuo lapidem quo os

Expanded text:
constituerit rex, non liceat immutari. Sicut rex constituerit rex, non liceat immutari. Sicut rex intelligebat principes accusare propter invidiam: sic et illi intelligebant regis animum, quod vellet Danielem de praesenti morte eruere. Unde juxta legem Medorum atque Persarum, dicunt regis jussa Deus tuus quem colis semper, ipse liberabit te. Cedit multitudini, et consentientibus adversariis, mortem amici  Al. inimici non audet negare: quodque ipse obtinere non potuit, Dei tradidit potentiae. Nec ambigue loquitur: ut dicat, si potuerit liberare te; sed audacter, et confidenter: Deus, inquit, tuus quem colis semper, ipse te liberabit. Audierat enim tres pueros qui inferioris a Daniele gradus erant, flammas vicisse Babylonias; et Danieli multa mysteria revelata, unde et diligebat eum, hominemque 661 captivum habebat in honore maximo. Allatusque est lapis unus, et positus super os laci, quem obsignavit rex annulo suo, etc. Obsignavit annulo suo lapidem, quo os
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut cum rex generalit̃ se iussisse responderet.
uerbo suo tenerctur. ne aliter suꝑ danihel faciat
Crebrius annotamꝰ ubicunq dicit᷑ regnũ medoꝵ
atq psarum. ut soluamꝰ difficillimam questio¬
nem. quia nunc sub dario. nunc sub eyro dani¬
cum qui regis iussa contemnit dicunt hi esse
captiuum. Qeod uerbũ cum audisset rex
satis contristatus est. & ꝓ danihele pofuit cor
ut liberaret eum. Intellexit se ꝓpria responsio
nc deceptum. & quod causa insidiarum esset
inuidia. Itaq ne contrasuam legem facere uide¬
retur: non auctoritate regia. sed ratione ato
consilio uult danihelem de discrimine liberare.
Et in tantũ nititur & laborat: ut rex potentis¬
simꝰ usq ad solis occasũ cibum non capiat. Et illis
tanta inmalo ꝑtinatia est: ut nec uoluntate eꝰ
moueantur nec inuiria. Uii autem illim
telligentes regem: dixerunt. Scitorex quia lex
medoꝵ est atq ꝑsarum: ut om̃e decretũ quod

Expanded text:
ne, ut cum rex generaliter se jussisse responderit, ne, ut cum rex generaliter se jussisse responderit, verbo suo teneatur: ne aliter super Danielem faciat Crebrius annotamus, ubicumque dicitur regnum Medorum atque Persarum: ut solvamus difficillimam quaestionem, qua nunc sub Dario, nunc sub Cyro Danieum qui regis jussa contemnit dicunt esse captivum. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est, et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum. Intellexit se propria responsione esse deceptum: et quod causa insidiarum esset invidia. Itaque ne contra suam legem facere videretur, non auctoritate regia, sed ratione atque consilio vult Danielem de discrimine liberare. Et intantum nititur, et laborat, ut rex potentissimus usque ad solis occasum cibum non accipiat: et illis tanta in malo pertinacia est, ut nec voluntate regis moveantur, nec injuria. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum est atque Persarum, ut omne decretum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
actib apłoꝵ suꝑ .c.xx. animas credentium
sp̃s sc̃s descendit in cenaculo. Et nc̃ danihel
regis iussa contemnens & in dõ habens fiduciã :
non orat in humililoco sed in excelso. & fene¬
stras apit contra ierłm ubi erat uisio pacis.
Orat aut̃ scđm p̃cepta dĩ dictaq salomonis. qui
contratemplũ orandum ẽ̾ẽ memorauit. Tria
aut̃ tempora quib: dõ flectenda sunt genua.¬
in terciamhoram o sextam & nonã eccłastica
traditio intelligit. Deniq tercia hora descen
comedere: adorationem ascendit cȩnaculũ.
Nona petrus & ioħs ꝑgebant ad templum.
siruanbuilli curiosius inquirentes: inuene¬
runt danhelem orantẽ & obsecrantem dm
suum. Ex hocloco discimꝰ ne temere nos offera¬
mus ꝑiculis. sed quantũ in nobis est insidias
delinem. Unde & danihel. non inforo. non
in placeis. faciebat contra regis imꝑium: sel
in abscondito & domi. ne dĩ om̃potentis iussa
neglegeret. Nex nunquid non constitusti. ut
om̃is homo qui rogaret quenquam de diis&e ho

Expanded text:
 animas credentium Spiritus sanctus descendit in coenaculum . Et nunc Daniel regis jussa contemnens, et in Deo habens fiduciam, non orat in humili loco, sed in excelso: et fenestras aperit contra Jerusalem, ubi erat visio pacis. Orat autem secundum praeceptum Dei, Dictaque Salomonis, qui contra templum orandum esse admonuit. Tria autem sunt tempora quibus Deo flectenda sunt genua: tertiam horam, sextam et nonam ecclesiastica traditio intelligit. Denique tertia hora descendcomedere, ad orationem ascendit in coenaculum . Nona, Petrus et Joannes pergebant ad templum . Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem, et obsecrantem Deum suum: Ex hoc loco, discimus, ne temere nos offeramus periculis: sed quantum in nobis est, insidias declinemus. Unde et Daniel non in foro, non in plateis faciebat contra regis imperium: sed in abscondito, ut veri Domini Dei omnipotentis jussa non negligeret. Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo qui rogaret quemquam de diis et ho
Abbreviated transcription (Latin):
omimee : qui orationes tuas offeretam do
uenit in adiutorium mͥ angłsmichahel.
qui preest poplo isrł. ꝑ rincipes autem pmos.
archangelos intelligimus. Et gorean¬
si ibi uixta regem ꝑsarum. Regem ꝑsarum
angłm id est principem uocat. ł t oscendit quos
turta michahelem paululum sit moratus . g̃
contra psarum principem loquebatura
Utni autem ut docerem te quȩ uentura sunt
popło tuo in nouissimis diebus. Quod damhel
de precatus ÷ hoc ado meruit audire. quid
futurumsit popło isrł. non in uicino tempo¬
re sed in nouissimis dieb id est in consũma
terpreatus est. iurta illud quod in ceneesi¬
mo sedo psalmo logim̃. Benedie anmamca
dño. & om̃ia interiora mea nomenscm cius.
Prius cium quam dĩ uisionem uidere meream:

Expanded text:
qui orationes tuas Deo offerebam, venit in adjutorium mihi angelus Michael qui praeest populo Israel. Principes autem primos, archangelos intelligimus. Et ego remansi ibi juxta regem Persarum. Regem Persarum angelum, id est, principem vocat, et ostendit quod juxta Michaelem sit paululum moratus, qui contra principem Persarum loquebatur. Veni autem ut docerem te quae ventura sint populo tuo in novissimis diebus. Quod Daniel deprecatus est, hoc a Deo meretur audire, quid futurum sit populo Israel non in vicino tempore, sed 700 in novissimis diebus, id est, in consummaterpretatus est, juxta illud quod in centesimo secundo psalmo legimus: Benedic, anima mea, Domino, et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus. Prius enim
Abbreviated transcription (Latin):
in paceeoꝵ sit pax captiuorũ. Com adhuc
sermo esset inore regis: uox de celoruit. Tibi
dicitur nabuchodo nosor rex. Regnũ tuum
tura dño. Et idõ non differtur sententia: ne
hona soias quod dominetur excelsus in regno
hominumiMhagna miscdiȩ consolatio quando
in cormentis positus scit ꝓsꝑa secutura. Quan¬
quã nabuchodo nosor tanti furoris sit & am̃tiȩ
ut malor tempore bonoꝵ quȩ ei ds̃ ꝓ miserat
non faerit reordatus. Eo nabuchodono¬
lor oculos meos adcȩlũ leuaui. & sensus m̃s red¬
Artus est michi. Nisi oculos leuasset ad celum:
sensũ pristinum non recepisset. Quando autem
dicit sensũ sibi readitum: ostendit non formã
se amisisse sed mentem. Et regnũ cius in
generationem & generationem. Si hoc quod
unscripturis dicitur. ingenerationem & gene¬
rationem simplicit accipimꝰ ꝓ eo quod est᷑. in
om̃ia futura tempora: nulla questio est. Si aut̃
ut sepe diximꝰ. generadio& generatio duasgene¬

Expanded text:
in pace eorum, sit pax captivorum. Cum adhuc in pace eorum, sit pax captivorum. Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo irruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex, regnum tuum tur a Domino. Et ideo non differtur sententia, ne Donec scias quod dominetur Excelsus in regno hominum. Magna miseriae consolatio, quando in tormentis positus, scit prospera secutura: quamquam Nabuchodonosor tanti furoris sit et amentiae, ut malorum tempore, bonorum quae ei Deus promiserat, non fuerit recordatus. Ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum levari: et sensus meus redditus est mihi. Nisi oculos levasset ad coelum, sensum pristinum non recepisset. Quando autem dicit sensum sibi redditum, ostendit non formam se amisisse, sed mentem. Et regnum ejus in generatione et generatione. Si hoc quod in Scripturis dicitur, in generatione et generatione, simpliciter accipimus pro eo quod est, in omnia futura tempora, nulla quaestio est. Sin autem ut saepe diximus generatio et generatio, duas gene
Abbreviated transcription (Latin):
mutata sunt. Neq enim ds̃ hominib sed uiciis
irascitur. Que cũ in homine non fuerint ne¬
quaquã punit quod mutatum est. dicamus
& aliter. f ecit quidem nabuchodo nosor iuxta
damhelis consiliũ miscđias in pauꝑes. & iccirco
usq ad mensem duodecimũ in eo est dilata sen¬
tentia. Sed quia postea ambulans in aulaba¬
byloms gloriatur & dicit. nonne hec est baby¬
lon magna quã ego edificaui in domũ regni.
in robore fortituidinismeȩ. ingła nominis mei :
bonũ miscdiȩ ꝑdidit maltim suꝑbiȩ. Forsitan
ignoscet delictis tuis. Cumbeatus danih& prȩ¬
scius futuroꝵ de sententia dĩ dubitet: rem
temerariã faciunt. qui aud acter peccatorib:
indulgentiam pollicentur. Et tam̃ sciendum.
quod si n abuchodonosor bona oꝑa facienti uenia
ꝓmittit᷑ : multo magis aliis ꝓmittitur. quile¬
uiora peccauerint. Legimꝰ & in ieremia prȩcep¬
tum popło iudeo ut orent ꝓbabyloniis. quia

Expanded text:
mutata sunt. Neque enim Deus hominibus, sed vitiis mutata sunt. Neque enim Deus hominibus, sed vitiis irascitur: quae cum in homine non fuerint, nequaquam punit quod mutatum est. Dicamus et aliter: Fecit quidem Nabuchodonosor juxta Danielis consilium misericordias in pauperes; et idcirco usque ad mensem duodecimum in eum est dilata sententia: sed quia postea ambulans in aula Babylonis, gloriatur et dicit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni; in robore fortitudinis meae in gloria nominis mei? bonum misericordiae perdidit malo superbiae. Forsitan ignoscet Deus delictis tuis, Cum beatus Daniel praescius futurorum de sententia Dei dubitet, rem temerariam faciunt, qui audacter peccatoribus indulgentiam pollicentur. Et tamen sciendum quod si Nabuchodonosor bona opera facienti venia repromittitur; multo magis aliis promittitur qui leviora peccata commiserunt. Legimus et in Jeremia praeceptum populo Judaeorum; ut orent pro Babyloniis; quia