comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sione desper&. Ligna plerũq in meliores uertunt᷑
usus. & non possunt hominũ corda mutari: Docui¬
mus non solũ inter diuersi generis arboreseẽ fructum
diuersitatis. sed plerumq in eadẽ specie arboꝵ conpuo¬
nare sibi fructus. alia en ĩ species masculinoꝵ. alia fe¬
mineoꝵ fructuũ. sic̃ de dactylissupra diximus. Quis
aut̃ possit conp̃hendere uari& atẽ speciei. grãmq
pomoꝵ. singuloꝵ quoq utilitatẽ fructuũ. sucorumq
ꝓpri& atẽ. quae cuiq rei apta uideant᷑. quẽ ad modũ
aegris uiscerib hominũ amasora poma medicent᷑.
sui signat. ita &iã inmyricibus id est humilib uirgultis.
figurã in ꝓbae calliditatis ex pressit. Sic enĩ duplici
corde uiriubiq presto sunt. & gram simplicita temq
apud bonos pretendunt. & uitiosis seminũuerbus glut¬
tinant᷑ it a &iã & inaquosis & in desertis contrario
quodã usuhaec uirgulta nascunt᷑. Unde & hieremias

Expanded text:
sione desperet. ligna plerumque in meliores uertuntur sione desperet. ligna plerumque in meliores uertuntur usus: non possunt hominum corda mutari ? docuimus non solum inter diuersi generis arbores esse fructum diuersitates, sed plerumque in eadem specie arborum conpugnare sibi fructus. alia enim species masculorum, alia femineorum fructuum, sicut de dactulis supra iam diximus. quis autem possit conprehendere uarietatem, speciem gratiamque pomorum, singulorum quoque utilitatem fructuum sucorumque proprietatem, quae cuique rei apta uideantur, quemadmodum aegris uisceribus hominum amariora poma medicentur sui signat, ita etiam in myricis, id est humilibus uirgultis figuram inprobae calliditatis expressit. sicut enim duplici corde uiri ubique praesto sunt et gratiam simplicitatemque apud bonos praetendunt et uitiosissimis glutinantur, ita etiam et in aquosis et in desertis contrario quodam usu haec uirgulta nascuntur. unde et Hieremias
Abbreviated transcription (Latin):
Quae non in merito conparatur eccłae. ut habesin
canticis ad ecdam dictũ. ut cortex mali punicigenc
tuac. Et infra. Si floruit uitis. floruer̃ mala granata
Ecda enĩ bonũ fidei fulgorẽ confessionisq pretendit
tot martyrũ sanguine p̃tiosa. & quod ẽ amplius.
xp̃i cruorẽ dotata. simul plurimos intrase fructꝰ.
usu istius pomi¬
sub una munitione conseruans
enĩ spucelat negotia.
migdalis quoq hoc genere medicari ferunt᷑ agri¬
colȩ. ut ex amaris dulces fructus fiant. ut terebreñ
ẽius radicẽ arboris. & in mediũ inserant᷑ surculũ eius
arboris quã greci: pexchen. Nospiceã dicimus. quo
facto: suci a maritudo deponit᷑. Ergo si agricultura
conuertit stirpiũ qualitates. ponne studio doctrinȩ
& disciplinȩ ad tentione mitigari possunt quȩ lib&
aegritudines passionũ : Nemo ergo positus uel in
adoliscentiȩ. uel in tẽꝑ antiae. lubrico de sui conuer¬

Expanded text:
quae non inmerito conparatur ecclesiae, ut habes in quae non inmerito conparatur ecclesiae, ut habes in Canticis ad ecclesiam dictum: ut cortex mali Punici genae tuae et infra: si floruerit uitis, floruerint mala granata. ecclesia enim bonum fidei fulgorem confessionisque praetendit tot martyrum sanguine speciosa et quod est amplius Christi cruore dotata, simul plurimos intra se fructus usu istius pomsub. una munitione conseruans enim spiritu celat negotia. amygdalis quoque hoc genere medicari feruntur agricolae, ut ei amaris dulces fructus fiant, ut terebrent eius radicem arboris et in medium inserant surculum eius arboris, quam Graeci πεύκην, nos piceam dicimus, quo facto suci amaritudo deponitur. ergo si agricultura conuertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciplinae adtentio mitigare possunt quaslibet aegritudines passionum ? nemo ergo positus uel in adulescentiae uel intemperantiae lubrico de sui conuer
Abbreviated transcription (Latin):
erroris. eo uehem̃tior possit fidei defensor existere
& siquis de her&icis conuertat᷑. uelut confirm& eã
partẽ in quã se conmutata opinione contulerit.
maxime si habeat aliquod directũ naturȩ. ut uiuida
eius possit eẽ sententia. Si ad minicul&ur ei ad tentio
sobri& atis. obseruantiã castitatis. Pro funde ergo circa
eũ studiũ tuũ. ut similitudine fructiferȩ illius ficus.
dep̃sentia & coniunctione agrestis illius arboris. tuã
possis conroborare uirtutẽ: ita enĩ tua nec dissoluit᷑
in tentio. & diligentia fructus & grae reseruabit᷑
Quã multa sunt aut̃ quae doceant naturalẽ duri¬
tiam posse diligentiae studio tẽꝑari. quib ad fert
cultus ruralis exemplũ. Nã plerumq cito florent
mala granata. & fructũ ad ferre non possunt. pisi
congruis peritoꝵ remedis excolantur. Plerũq sucus
uanescit in terior. & foris eius species pulchra p̃tendit᷑

Expanded text:
erroris, eo vehementior possit fidei defensor exsistere; erroris, eo vehementior possit fidei defensor exsistere; et si quis de haereticis convertatur, velut confirmet eam partem in quam se commutata opinione contulerit, maxime si habeat aliquid naturae directum, ut vivida possit esse ejus sententia, si adminiculetur ei attentio sobrietatis, observantia castitatis. Profunde ergo circa eum studium tuum, ut similitudine fructiferae illius ficus de praesentia et conjunctione agrestis illipossis conroborare uirtutem. ita enim tua nec dissoluetur intentio et diligentiae fructus et gratiae reseruabitur. quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam posse diligentiae studio temperari, quibus affert cultus ruralis exemplum. nam plerumque cito florent mala granata et fructum adferre non possunt, nisi congruis peritorum remediis excolantur, plerumque sucus uanescit interior et fonsforis species eius pulchra praetenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
quib illi feminȩ arhori uelut quibusdã sensib ꝑ functio¬
nis infunditur. & ex petiti concubitus gnar̃ representat᷑
Quomodo redonata rursus erigit᷑. & deuatosramos
suos & in ueterẽ statiũ comã suã rursus attollit. De
fico quoq cãdẽ est opinio. Ideoq pleriq scđm domesticã
& fructiferã ficũ agrestẽ ficulneã ferunt᷑ in serrere.
eo qđ cito fructus fecundȩ illius &domesticȩ ficus¬
domesticȩ ficus.
uel aura tẽptati aliqua ł estu.
defluere ferant᷑.
in terrã. Vnde gnari huius remedii. grossis arboris
agrestis alligatis ad illã feracẽ arborẽ medent᷑ eiusin¬
firmitati. ut possit fructus ꝓpriosreseruare. iã iãq
sideforent remedia lapsuros. Quo ad monemur ue¬¬
lud quodã enigmate naturȩ. non refugere eosqui
anra fide & consortio separati sunt. eoquod & gentilis¬
siquis fuerit ad quisitꝰ. quo grauior fuerit ad sertor¬

Expanded text:
quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctioquibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus gratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur et eleuat ramos suos et in ueterem statum comam suam rursus adtollit. de ficu quoque eadem est opinio ideoque plerique secundum domesticam et fructiferam ficum agrestem ficulneam feruntur inserere, eo quod cito fructus fecundae illius et domesticae ficus uel aura temptati aliqua uel aestu defluere ferantur in terram. unde gnari huius remedii grossis arboris agrestis alligatis ad illam feracem arborem medentur eius infirmitati, ut possit fructus proprios reseruare iamiamque, si deforent remedia, lapsuros. quo admonemur uelut quodam aenigmate naturae non refugere eos qui a nostra fide et consortio separati sint, eo quod et gentilis, qui fuerit adquisitus, quo grauior fuerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
mul ut excisa fuerit. tãquã silua expullulare con¬
sueuit. quẽ ad modũ in arborib ipsis a&as aut senilis
aut nouella dep̃hendit᷑ : Iuniorib enĩ exiliores
rami. antiquiorib ualidiora & nodosa sunt brachia
tua radice successionẽ suisi forte cedant᷑ repare non
nouerint. aliae quib aut iuuenta suir&. aut nat᷑a
fecundiorẽ. quib excisiolucro potius quã decrim̃to
sit ut ꝑplures sui rediuiua successione renouentur
heredes. Est &iã qđ mireris. ipsis sexus in pomis est
discretio. sexus in arborib. Nã uideas palmã quae
dactilos generat. plerũq indinantẽ ramos suos. &
subiacentẽ. & concupiscentiae atq amplexus speciẽ
p̃tendentẽ ei arbori quã marẽ appellant pueri
rusticoꝵ Illa ergo palma feminea est & sexũ suũ subiee¬
tionisspecie confit&ur. Unde cultores locoꝵ p̃iaciunt
ramis cius dactyloꝵ uel palmarũ. semina masculmnoꝵ

Expanded text:
mul ut excisa fuerit, tamquam siluam ex se pullulare conmul ut excisa fuerit, tamquam siluam ex se pullulare consueuit, quemadmodum in arboribus ipsis aetas aut senilis aut nouella deprehenditur; iunioribus enim exiliores rami, antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, tua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior est, quibus excisio lucro potius quam ullo detrimento sit, ut per plures sui rediuiua successione renouentur heredes. I Est etiam, quod mireris, ipsis sexsus in pomis, est discretio sexus in arboribus. nam uideas palmam, quae dactulos generat, plerumque inclinantem ramos suos et subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetendentem ei arbori, quam marem palmam adpellant pueri rusticorum. illa ergo palma feminea est et sexum suum subiectionis specie confitetur. unde cultores lucorum praeiaciunt ramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nisibona eẽ xp̃i uin cula quae nocere non soleant¬
Uincula gr̃ȩ̃. uincula karitatis. ut unusquisq suis
uinculisglori&ur. sic̃ & gloriabat᷑ paulus dicens. pai¬
lusuinctus inu xp̃i: his ligatꝰ uinculis dicebat. Quis
non separabit acaritate xp̃iinu. uinculis abstinen¬
tiae. uinculis caritatis : hisligatus uinculis &iã đđ
ait. Insalicib in medio eius suspendimꝰ organa nra
Buxus quoq elem̃toꝵ apicib utilis ex prim̃dis. leui
materia usũ manus puerilis informat. Unde
ait scriptura. Scribe buxossimul. ut admoneat
te ipsa materia quȩ semꝑ uir&. nec umquã spe¬
spei tuae dissimulatione nuderis. sed semꝑ tibi ꝑfidẽ
germin& spes salutis. Quid ergo numerẽ quanta
uari&as arboꝵ. quã diuersus insingulis & pulcher
ornatus. quã patulȩ fagi.quã ꝓcerae abi&es. quã
comantes pinus. quã umbrose ilices. quã populibico¬
lores. quã nemorosa & rediuiua castanea. Quae si¬

Expanded text:
nisi bona esse Christi uincula, quae nocere non soleantnisi bona esse Christi uincula, quae nocere non soleantuincula gratiae, uuarum caritatis, ut unusquisque suis uinculis glorietur, sicut gloriabatur et Paulus dicens : Paulus uinctus Iesu Christi? his ligatus uinculis dicebat: quis nos separabit a caritate Iesu Christi?, uinculis abstinentiae, uinculis caritatis. his ligatus uinculis etiam Dauid ait: in salicibus in medio eius suspendimus organa nostra. buxus quoque elementorum apicibus utilis exprimendis leui materia usum manus puerilis informat, unde ait scriptura: scribe in buxo, simul ut admoneat te ipsa materia, quae semper uiret nec umquam fospei tuae dissimulatione nuderis, sed semper tibi per fidem germinet spes salutis. quid ego enumerem quanta uarietas arborum, quam diuersus in singulis et pulcher ornatus, quam patulae fagi, quam procerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam populi bicolores, quam nemorosa et rediuiua castanea, quae si
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi materies. & ꝓcera sit spaciis. peconerosa
pari&ib Lacunarib quoq cõmendandisq fastigiis
habilis ẽ cupressus. unde & ecła dic̃ in canticis. trabes
declarans decora sui ornam̃ta fastigii. qui quasi trabes
uerticẽ eccłae sua uirtute sustineant. & fastigiũ eius
exornent. Laurus & palma ad insigne uictoriae
Lauro uictoꝵ capita coronant᷑. Palma manꝰuictricisornat᷑a
est. Unde & eccła ait. Dixi. ascendã in palmã. tene¬
bo altitudines eius. Quae eminentiã uidens uerbi.
& sperans quod ad eius altitudinẽ possit ascenderȩ
& scientiae sumitatẽ. Dic̃ ascendã in palmã. ut oma
relinquat inferiora. & ad suꝑiora contendat ad
brachiũ xp̃i. ut & suauis eius fructus carpat & gust&.
suauis enĩ uirtutis ẽ fructus. Populus quoq cõronis
arboris umbrosa uictricib. & salix lenta uitibus
habilis uinciendis. quid aliud mistice declarant

Expanded text:
huiusmodi materies et procera sit spatiis nec onerosa huiusmodi materies et procera sit spatiis nec onerosa parietibus. lacunaribus quoque comendisque fastigiis habilis est cypressus. unde et ecclesia dicit in uocauerit: trabes declarans decora sui ornamenta fastigii, qui quasi trabes uerticem ecclesiae sua uirtute sustineant et fastigium eius exornent. laurus et palma insigne uictoriae: lauro uictorum capita coronantur, palma manus uictricis ornatus est. unde et ecclesia ait: dixi, ascendam in palmam, tenebo altitudines eius. quae eminentiam uidens uerbi et sperans quod ad eius altitudinem possit ascendere et scientiae summitatem dicit: ascendam in palmam, ut omnia relinquat inferiora et ad superiora contendat, ad brabium Christi, ut suauis eius fructus carpat et gustet; suauis enim uirtutis est fructus. populus quoque coronis arbor umbrosa uictricibus et salix lenta uitibus habilis uinciendis quid aliud mystice declarant
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑfectionis ad oleuerit. Huic uiro ꝑfecto nec
frigus horridȩ mortis. nec sol miquitatis nocere
consucuit. quia obumbrat ei gra sp̃italis. & om̃a
mundanȩ cupiditatis & corporeae libidinis restringuit
incendia. defendit ardores. Laudent te quicũq conspi¬
ciunt. & agmina eccłae uelut quaedã palmitũ serta
mirent᷑. Spectent singuli fideliũ pulchra animarũ mo¬
nilia. delectent᷑ maturitate prudentiȩ. splendore fidei.
confessionis decorẽ. iustitiȩ pulchritudine. ubertate
miscđae. ut dicatur tibi. uxor tua sic̃ uitis abundans
in laterib domus tuȩ: eo quod redundantiã uitis fruc¬
tiferȩ copiose munere liberalitatis imiteris. Sed quid
ego in sola uite inmoror. cũ om̃a genera arboꝵ utilia
sint. alia ad fructũ nata. alia adusumdata. Nã
& quib non est fructus uberior. tam̃ usus p̃tiosior est
Cedrus suspendendis tectoꝵ apta culminib eoquod

Expanded text:
tem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec tem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec frigus horrendae mortis nec sol iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit incendia, defendit ardores. laudent te quicumque conspiciunt et agmina ecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate misericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus domus tuae, eo quod redundantiam uitis fructiferae copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum data. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiosior est. caedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
signauit. quae primũ ueris tepefacta temperie
geminare ꝑhib&ur. De inde exͥpsis sarmentoꝵ ar
ticulis fructũ emittere. dequib oriens oriens uua
format᷑. paulatimq augescens immaturi partus
retinet a cerbitatẽ. Nec potest nisi matura iam
& cocta dulcescere: Uestit᷑ interea uiridantib pã¬
pinis uinea : quib & aduersũ frigusomnẽq in iu¬
riã non exiguo munit᷑ subsidio. & asolis ardore
defendit᷑ quid autẽ eo uelspectaculo gratius uel
fructu ẽ dulcius. uidere serta pendentia uelut quȩ¬
dã speciosi ruris monilia. carpere uuas. uel aureo
colore. uel purpureo: renidentes hyachintos. ceterasq
gẽmas fulgere existimes. coruscare indiciis alboꝵ
emicare gr̃ã floꝵ: Nec aduertis exhis admonerite
homo. ne inmatos fructus tuos diessupremus
inueniat. Aut planȩ tẽpus ȩtatis opera impetrata
dgducant : Acerbus enĩ fructus amarior eẽ con¬
sueuit Nec potest dulce eẽ.pisi qđ ad maturita¬

Expanded text:
signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut plenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fructus amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturita
Abbreviated transcription (Latin):
num triticum inspica. & cũ ꝓduxerit fructum.
statim mittit falcem. quo ad est messis. Dormienti
igit᷑ tibi homo & nescienti. fructos suos ultro terra
p̃ducit. Dormis & surgis. & frum̃ti ꝑ noctẽ incre
& angeloꝵ custodia. in mittit angelus dni in circuituti¬
Circũ fodit eã quando exonerauit terrenarũ mole
curarũ. Nihil enĩ magis mentẽ onerat quã istius mui¬
di sollicitudo. & cupiditas uel percuniȩ ł potentię
Quod tibi demonstratur in eugło cũ legis. quia illa
mulier quae habebat spm in firmitatis inclinata erat
ut sursũ respicere non poss&. Curuata enĩ erat ani¬
ma eius. quae inclinabat᷑ ad terrena conpendia.
& cȩlestẽ gram non uidebat Respex̃ eam inc. & uo¬
cauit. Et statĩmulier onera terrena deposuit. His
cupiditatibus & iã illos oneratos fuisse demonstrat
quib ait. Uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati
estis. & ego reficiã uos. Ergo illa mulier anima mulie¬

Expanded text:
num triticum in spica. Et cum produxerit fructum, num triticum in spica. Et cum produxerit fructum, statim mittit falcem, quoniam adest messis. Dormienti igitur tibi, o homo, et nescienti fructus suos ultro terra producit. Dormis et surgis, et frumenti per noctem incre angelorum custodia. inmittet enim angelus domini in circuitu ticircumfodit eam, quando exonerauit terrenarum mole curarum; nihil enim magis mentem onerat quam istius mundi sollicitudo et cupiditas uel pecuniae uel potentiae. quod tibi demonstratur in euangelio, cum legis quia illa mulier, quae habebat spiritum infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima mulie
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq ꝓmerito laboris adquirit᷑. ubi cultus expec¬
tatur agroꝵ. & neglegentia uel offensa. aut diluuns
pluuiarũ. aut terrarũ ariditatib. aut grandinis iac¬
tu. aut quacũq ex causa corrupti aerissterilitate
multatur : Tunc aut̃ ꝓuentu spontaneo. t̾ra fructꝰ
locis om̃ib inuehebat. quo his p̃ceꝑat. qui uniuersoꝵ
est plenitudo. uerbũ enĩdĩ. fructificabat in terris.
nec ullo adhuc erat terra damnata maledicto.
antiquiora inundi nascentis exordi. quã nir pec¬
cata sunt. & recentior culpa ꝓpt̾ quã condemnati
affluentiã spontaneo usu fertilitatis oꝑatur. Quã
multa sunt enĩ. quae ad huc sponte generantur
Sed &iã in his ipsis quae manu quaeruntur. Mag¬
na exparte mane̾nt nobis diuina beneficia. ut fru
menta ipsa quiescentib inferant᷑. Quod ꝓpositum
doc& lectionis exemplũ. dicente dño. quia sic est
regnũ dĩquẽ ad modũ siquisiact& sem̃ suꝑ terrã

Expanded text:
unicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus specunicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus spectatur agrorum, et neglegentia uel offensa aut diluuiis pluuiarum aut terrarum ariditatibus aut grandinis iactu aut quacumque ex causa soli uberis sterilitate multatur. tunc autem prouentu spontaneo terra fructus locis omnibus inuehebat, quoniam is praeceperat qui uniuersorum est plenitudo. uerbum enim dei fructificabat in terris, nec ullo adhuc erat terra damnata maledicto. antiquiora enim mundi nascentis exordia quam nostra peccata sunt et recentior culpa, propter quam condemnati affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. quam multa sunt enim quae adhuc sponte generantur. sed etiam in his ipsis quae manu quaeruntur magna ex parte manent nobis diuina bementa ipsa quiescentibus inferantur. Quod propositae docet lectionis exemplum, dicente Domino: Quia sic est regnum Dei quemadmodum si homo jaciat semen super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
natorsit: Quod seminat xp̃c. regnũ est dĩ. qđ semi¬
nat diabolus. peccatum ẽ. Quomodo igit᷑ potest
unius generis eẽ regnũ atq peccatum: Sic est inqͥt
regnum dĩ. quẽ ad modũ si homo iact& sem̃ suꝑ t̾rã
Est & homo qui seminat uerbũ. de quo scriptũ est
Qui seminat. uerbũ seminat. hic homo. uerbũ se¬
minauit suꝑ terrã. Quando dix̃. germin& terra
herbã. & subito terrarũ germina pullulauerunt.
& diuerse rerũ species refulser̃. Hinc pratoꝵ uirens
gra abundantiã paludiministrauit. Inde campoꝵ
spica flauescens imaginẽ pelagi fluctuantis. cõmo¬
tione seg& isuberioris ex pressit. Sponte om̃s fructus
terra suggessit. & si arata sine cultore eẽ non poterat.
erat formatus agricola. in arata tamen.
opimis
messib redundabat. & haut dubito. ma¬
iore ꝑuentu. Siquidẽ nec cultoris desidi a terrarũ
deffituere poterat ubertatẽ Nunc enĩ  fecunditas

Expanded text:
nator sit quod seminat Christus regnum est dei, quod seminator sit quod seminat Christus regnum est dei, quod seminat diabolus peccatum est. quomodo igitur potest unius generis esse regnum atque peccatum? sic est inquit regnum dei, quemadmodum si homo uanum semen super terram. Est et homo, qui seminat uerbum, de quo scriptum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit super terram, quando dixit: germinet terra herbam: et subito terrarum germina pullularunt et diuersae rerum species refulserunt. hinc pratorum uirens gratia abundantiam pabuli ministrauit, inde camporum spica flauescens imaginem pelagi fluctuantis commotione segetis uberioris expressit. sponte omnis fructus terra suggessit. etsi arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat formatus agricola —, inarata tamen opimis messibus redundabat et haut dubito an maiore prouentu, siquidem nec cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. nunc enim fecunditas
Abbreviated transcription (Latin):
loliũ & reliqua adulterina quac frugi¬
busse¬
pe misceatur.tizania nuncupari euangelii
lectione cognouimꝰ. sed ea ꝓpriũ quoddã genꝰ
habent. non extritici semine in aliud genus semi¬
nis. decoris mutatione translata degenerẽ trax¬
ere naturã. Deniq hoc doc& dñs dicens. Simile ẽ.
regnum caeloꝵ homini. qui seminauit bonum
sem̃ in agrosuo. Cũ aut̃ dormirent homines. uenit
inimicus eius. & suꝑseminauit zizania suꝑ triticum
Aduertimus utiq qđ titania  triticũ. ut nominibus.
ita & genere uideat᷑ eẽ discr&ũ. Deniq serui dixer̃
ad patrẽfamilias. Dne. nonne bonũ sem̃ seminasti
in agro tuo. unde ergo hab& titania : Etait illis.
inimicus homo hoc fecit. Aliud enĩ sem̃ est diaboli.
aliud semen ẽ. xp̃i. qđ serit᷑ ad iustitiã. Deniq aliud
filius hominis. aliud diabolus seminauit. Ad eo di¬
uersa natura est utriusq seminis. ut contrarius semi¬

Expanded text:
lolium et reliqua adulterina semina, quae frugilolium et reliqua adulterina semina, quae frugibus saepe miscentur, zizania nuncupari euangelii lectione cognouimus, sed ea proprium quoddam genus habent, non ex tritici semine in aliud genus seminis decolora mutatione translata degenerem traxere naturam. denique hoc docet dominus dicens: simile est regnum caelorum homini, qui seminauit bonum semen in agro suo: cum autem dormirent homines, uenit inimicus eius et superseminauit zizania inter triticum. aduertimus utique quod zizania et triticum ut nominibus ita et genere uideantur esse discreta. denique et serui dixerunt ad patrem familias: domine, nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? et ait illis: inimicus homo hoc fecit. aliud enim semen est diaboli, aliud semen est Christi, quod seritur ad iustitiam. denique aliud filius hominis, aliud diabolus seminauit. adeo diuersa natura utriusque seminis, ut contrarius semi
Abbreviated transcription (Latin):
escã non ad iuuat. medicinã suggerit. Et sepe eadẽ
quae tibi noxia sunt. aut auib aut feris in noxiũ
ministrant pabulũ. Deniq sturni uescuntur conio.
sucilo& alis euadunt. frigida enĩuis eius ẽ suci. quã
subtilib: poris in cordis sui sedẽ ducentib. precoquȩ
digestione p̃ueniunt priusquã uitalia ipsa ꝑtẽpt&
Elleborũ periti locunt᷑ escã eẽ alimoniȩ coturnicũ :
eo qđ naturali quodã tẽperam̃to sui corporis. uim pa¬
buli nocentis euitent: Et enĩ si ratione medicinȩ ple¬
rumq ad salubritatẽ humani quoq corporis tem¬
peratur cui uid&ur et contrariũ. quanto magis
ꝑprictat naturȩ ad cibũ ꝓficit. qđ medicinalima¬
nu conuertit᷑ ad salutẽ. Per mandragorã quoq
somnus frequent̃ arcessitur. ubiuigiliarũ aegri
liquũ. successionis uitio destitutũ sit. Cum hodieque
in seminib generis sui sinceritas reseruet᷑
Nam

Expanded text:
escam non adiuuat medicinam suggerit, et saepe eadem escam non adiuuat medicinam suggerit, et saepe eadem quae tibi noxia sunt auibus aut feris innoxium ministrant pabulum. denique sturni uescuntur conium,suci letalis euadunt. frigida enim uis eius est suci, quam subtilibus poris in cordis sui sedem ducentibus praecoci digestione praeueniunt, priusquam uitalia ipsa pertemptet. elleborum autem periti locuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis uim pabuli nocentis euitent. etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui uidetur esse contrarium, quanto magis proprietate naturae ad cibos proficit quod medica manu conuertitur ad salutem. per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi uigiliarum aegrilicum successionis uitio destitutum sit, cum hodieque in seminibus generis sui sinceritas reseruetur. nam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc ita est ac si rep̃hendas terrã. quia non om̃s
homines boni: sed qđ plusẽ accipe quia non om̃s¬
boni angeli incaelo. Sol ipse p̃nimio calore spicastorr&.
Adurit aut̃ gignentiũ prima exordia: luna quoq
uiantib iter monstrat. latronũ ꝑdit in sidias. Nũ
igitur dignum ẽ. ut in his quae utilia sunt post ha¬
creatoris ꝓspicientiã derogemꝰ : quasi uero om̃agula
causa debuerint ꝓcreari. aut exigua sint quȩ uen
trinro diuina indulgentia ministrauerit: De fini¬
tae nobisescae sunt. & notȩ omĩb quac uoluptatẽ
generent. & corporis salubritatẽ: singula aut̃ eoꝵ
quae generant᷑ ct̃ris. specialẽ quandã rationẽ haben
Quae ꝓ uiriłi portione conpl& uniuersam plenitu¬
dinem creaturae. Alia ergo. esui. alia lalunascunt᷑
usui: nihil uacat. nihil in ane germinat terra
Quod tibi putas in utile. aliis utile est. Immo ipsi tibi

Expanded text:
sed hoc ita est ac si reprehendas terram, quia non omnes sed hoc ita est ac si reprehendas terram, quia non omnes homines boni: sed quod plus est accipe, quia non omboni angeli in caelo. sol ipse prae nimio calore spicas torret, adurit autem gignentium prima exordia. luna quoque uiantibus iter monstrat, latronum prodit insidias. num igitur dignum est, ut in his quae utilia sunt posthacreatoris prospicientiae derogemus, quasi uero omnia gulae causa debuerint procreari aut exigua sint quae uentnuentri nostro diuina indulgentia ministrauerit ? definitae nobis escae sunt et notae omnibus, quae et uoluptatem generent et corporis salubritatem. singula autem eorum quae generantur e terris specialem quandam rationem habent, quae pro uirili portione conplent uniuersae plenitudinem creaturae. alia ergo esui, alia alii nascuntur usui. nihil uacat, nihil inane germinat terra. quod tibi putas inutile aliis utile est, immo ipsi tibi
Abbreviated transcription (Latin):
quae possit liliis specie in formare: Quis tantus imi¬
tator naturae. ut florẽ hunc reduit tegrare p̃suntat.
cui dñs tantũ testimoniũ reddit ut dicẽr&. Nec salo¬
mon in omigła sua sic uestiebat᷑ sic̃ unũ existis: Rex
opulentissimus & sapientissimus in ferior iudicatur.
quã huius floris pulchritudo est. Quid enumerẽ sucos
herbarũ salubres. quiduirgultoꝵ ac folioꝵ remedia:
Ceruus aeger. ramusculosoliuae mandit. & sanfit
Locustã quoq folia oliuae abrosa. liberant ab egritu¬
dine. Rubi folia suꝑ iacta serpenti in terimunt eũ
Culex non tangit te.si absinthii herbã oleo coquas. &
eo te ꝑ unxeris. Sed forte dicat aliquis. qđ cũ utilib
& iã la& alia & ꝑniciosa generant᷑. cũ tritico coniũ
quod int̾ elim̃ta uitȩ noxiũ repperitur. & nisi p̃¬
uisum fuerit. consueuit saluti nocere: In teralia
quoq nutrim̃tae helleborus dep̃hendit᷑ : a conita
quoq fallunt frequent̃ & decipiunt colligentẽ.

Expanded text:
quae possit lilii speciem reformare? Quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui Dominus tantum testimonium dedit, ut diceret: « Nec Salomon in omnia gloria sua sic vestiebatur, sicut unus ex istis . Rex opulentissimus et sapientissimus inferior judicatur; quamque hujus floris pulchritudo est. Quid enumerem sucos herbarum salubres? quid virgultorum ac foliorum remedia? Cervus aeger ramusculos oleae mandit, et sanus fit: locustas quoque folia oleae arrosa liberant ab aegritudine Rubi folia superjecta serpenti interimunt eum. Culices non tangunt te, si absynthii herbam eo te perunxeris. Sed forte dicant aliqui: quid quod cum utilibus etiam letalia et perniciosa generantur? cum tritico sternis, quod inter alimenta uitae noxium repperias et, nisi praeuisum fuerit, consueuquoque nutrimenta vitae helleborum deprehenditur, aconita quoque fallunt frequenter et decipiunt colligentem,
Abbreviated transcription (Latin):
pulo occidit: Exultauit & iudaᷤ in merce deꝓditionissuȩ.
sed ipsius sȩmercedissuȩ laqueo strangulauit: ꝑ leuit errorẽ suum
bratur indulgentia peccatoꝵ: Nob̃ quoq gallus iste misticus
insacris cant&. qũo iam p&ri gallus in nr̃o sermone cantauit:

Expanded text:
pulo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, pulo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum bratur indulgentia uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet, quoniam Petri gallus in nostro sermone cantauit.
Abbreviated transcription (Latin):
labit᷑ & labit᷑ testio: ut scias ñ inc̃sulta effusione sermonis
esse ꝓ lapisũ. sed mentis qͦq nutatione t̾batũ: Idẽ tam̃ post
galli cantũ fit fostior. & iã dignꝰ quẽ xp̃c aspiciat: Oculi enĩ
dñi suꝑ iustos: Agnouit uenĩsse remediũ. post ꝙ errare
ñ possit. & inuistutẽ aberrore mutatꝰ amarissime fleuit.
ut lacrimis suis deler& errorẽ: Respice nos qͦq dñe iñu.
lic& nos ꝑpͥa recognoscamꝰ errata. soluamꝰ piis fletib culpa
meream᷑ indulgentiã peccatoꝵ: Ideo c̃sulto sermonẽ pro¬
truximꝰ. ut nob̾ qͦq gallus cantar&. lo q̃ntib sub uenir &.
qͦ siqͦd delictũ obrep̃ siss& in uerbo. culpã xp̃e donaris
Daqueso lacrimas petri: nolo l&itiã peccatoris Fleuerunt
hebrei. & ꝑ mare sunt dehiscentib undis liberati letatus
est farao ꝙ hebreos tenebat inclusos: & marimersus cũ po¬

Expanded text:
labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis lauaret errorem. respice nos quoque, domine Iesu, ut et nos propria recognoscamus errata, . soluamus piis fletibus culpam, mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, ut nobis quoque gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccatoris. fleuerunt Hebraei et per mare sunt undis dehiscentibus liberati. laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum po
Abbreviated transcription (Latin):
mon&. & uiantẽ solat᷑: ꝑ cessu nostis canora significatione
ꝓtestans: Hoccanente. latro suas relinqͥđ insidias. hoc ipse
lucifer excitatꝰ orit᷑. Celũq inluminat. hoc canente mestitiam
trepidus nauta deponit: Om̃isq crebro uesꝑtinis flatib excita¬
ta¬
candum. legendiqͦq munꝰ instaurat: Hoc postremũ canente.
ipse aecdȩ̃ perus culpã suã diluit. quampͥuꝰ quã galluscan¬
tarit negando contraxerat: Istius cantuspes om̃ib redit
Aegris leuat̾ in cõmodũ. minuit᷑ dolor uulnerũ: f̾ebriũ fla¬
gratia mitagat᷑. reuestit̾ fides lapsis. iñctitubantes respicit
errantes corrigit: deniq respexit p&rũ. & statĩ error
abscessit: Pulsa est negatio. secuta ẽ fessio. ꝙ ñ fustuito
accidisse. sed ex sententia dñi lestio doc&: Sicenĩ scriptum est
qr dix iñc adsimonẽ: Non cantabit gallus pͥ uꝰ quã me ter
neges: B ene fostis indie petrus. noste t̾bat᷑. & ante gallicant

Expanded text:
monet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus excitatacandum, legendi quoque munus instaurat, hoc postremo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae. & fac̃ filius quasi potens. fac̃ quasi uirtusdĩ
facit quasi sapientia dĩ. quasi iustitia diuina facit.
Cũ haec audis. quid mirarissi supra firmam̃tũ cadi
potuit tantȩ maiestatis oꝑatione unda suspendi.
De aliis haec collige. dehisquae uider̃ oculi hominum:
quomodo ad iudaeoꝵ transitum si rationem quęris se
unda diuiserit. Nonsol& hoc eẽ naturȩ. ut aqua sediscer¬
nat ab aqua: in profundo interfusione aquarũ terrae
separentur Gclauerunt inquit fluctus. & firmamien¬
tis pecie cursum suum insolito fine frenarunt Non¬
ne potuit etiã aliter hebreum populũ liberare: Sed
tibi uoluit ostendere. ut eo spectaculo etiam illa
equoris fr& a scindit. in quo non mediochre fert̾ naui¬
gantiũ ꝑiculũ. dũ int̾ se maris fluctꝰ & amnis fluenta
decertant . Itẽq deseptentrionali parte. cuxis caucascis
montib fusus. cũ plurib aliis in cuxinũ se p̃cipitant¬

Expanded text:
justitiae suae. Et facit Filius quasi potens, facit quasi virtus Dei, justitiae suae. Et facit Filius quasi potens, facit quasi virtus Dei, facit quasi sapientia Dei, facit quasi justitia divina. Cum haec audis, quid miraris si supra firmamentum coeli potuit tantae majestatis operatione unda suspendi? De aliis haec collige, de iis quae viderunt oculi hominum, qunda diuiserit. non solet hoc esse naturae, ut aqua se discernat ab aqua et in profundo interfusiones aquarum terrae medio separentur. gelauerunt inquit fluctus et firmamenti specie cursum suum insolito fine frenarunt. nonne potuit etiam aliter Hebraeum populum liberare ? sed tibi uoluit ostendere, ut eo spectaculo etiam illequoris freta scindens, in quo non mediocre fertur navigantium periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant, itemque de Septentrionali parte Phasis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Euxinum se praecipin quo non mediocre fertur navi
Abbreviated transcription (Latin):
& aegyptiũ. & pontũ. & ꝓpontidẽ. & hellespontũ.
& euxiniũ. egeũ. ionicũ. athlanticũ. pleriq etiã
creticũ & septentrionale caspiũ appellant mare
Vnde & consideremusscripture uerba. quȩ librato
sunt trutinata examine. Colligat᷑ inquit. aqua
in collectione una. Una aquarũ iugisq & conti¬
nua congregatio non est. sed diuersisinusmaris.
ut quidẽ descriptorib forensib ait. Nãq portus
maris nr̃i.sinus amplessimꝰ. Merito in diuersis locis
diuersa sunt nomina. quia uocabula aquis exre¬
gionũ uocabulis adheserunt. Una aut̃ congre¬
gatio aquarũ. eo qđ iugis unda atq continuã. ab
indico mariusq ad gaditani horã littoris. & inde
mare rubrũ.extremo circũ fusũ orbẽ terrarum
includit oceano. Interius quoq tyrenohadrias.
hadriae c&era maria miscent᷑. nominib distincta

Expanded text:
pontidem et Ellespontum et Euxinum Aegaeum Ionicum Atlanticum; plerique etiam Creticum et septentrionale Caspium adpellant mare. unde consideremus scripturae uerba, quae librato sunt trutinata examine. colligatur inquit aqua in collectionem unam. una aquarum iugisque et continua congregatio est, sed diuersi sinus maris, ut quidam de scriptoribus forensibus ait. namque Pontus maris nostri sinus amplissimus meritoque in diuersis locis diuersa sunt nomina, quia uocabula aquis ex regionum uocabulis adhaeserunt, una autem congregatio aquarum, eo quod iugis unda atque continua ab indico mari usque ad Gaditani oram litoris et inde in mare rubrum extremum circumfuso orbem terrarum includit oceano; interius quoque Tyrreno Hadrias, Hadriae cetera maria miscentur nominibus distincta
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq qua in potestate dĩ sit terrȩ constitutio. eciã
hinc collige. quo scriptũ est. qui aspicit terrã & fac̃
eam tremere. Et alibi. Adhuc ego semel concutio
terrã. Non ergo libro mentis suis immobilisman&.

Expanded text:
Denique quod in potestate Dei sit terrae constitutio, etiam hinc collige, quia scriptum est: Qui aspicit terram, et facit eam tremere . Et alibi: Adhuc ego semel concutio terram . Non ergo libramentis suis immobilis man
Abbreviated transcription (Latin):
annatare ĩ sulas putes. montes altissimos sũ mis ad celũ uesticib eminere:
q ñ in actha nec inlitorib. sed inathalantici maris ꝓfundo fer̃ uideri:
ut eoꝵ c̃spectu. naute anauigandi in illis locis p̃sũptione reuocent᷑. nec
secreta elem̃toꝵ adire sine supp̃mo t̃rore mostis usurpent: Sediam

Expanded text:
ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad caelum uerticibus eminere! quae non in acta nec in litoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur uideri, ut eorum conspectu nautae a nauigandi in illis locis praesumptione reuocentur nec secreta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent. Sed iam
Abbreviated transcription (Latin):
funꝰ: Tunccanis sequestrato paulisꝑ questu doloris. arma ultionis
ad sumpsit. atq adp̃hensũ tenuit. & uelut pilogo qͦdã misera¬
bile carm̃ inmurmurans. uniuersos conuestit in lacrimas. fidẽ
ꝓbationi d& ulit. qđ solũ tenuit explurimis nec dimisit: deniq
ꝑt̾batꝰ ille qđ tã manifestũ renindicẽ. neq odui. neq inimici¬
tiaꝵ. neq ĩuidiae aut iniuriȩ alicuiꝰ poterat obiestione

Expanded text:
funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione
Abbreviated transcription (Latin):
trib cumunã eaꝵ ur̃am eẽ necessesit. Duas pͥmo int̾ ficiant. tãquã
m̃dacio t̃ gruentes & sic in eã relictã. uĩ ueritatis herere definiunt.
& iam canes insilire nouer̃ & extraneoꝵ accessus ꝓhibere not nos
& mori ꝓdominis. & cõ mori cũ dominis sint parati . Sepe &i am
necis in latȩ euidentia. canes ad redarguendos reos ĩ dicia ꝓdider̃.
ut muto eoꝵ testimonio plerũq sit creditũ: Antiochie fer̃ in re¬
motiore paste urb̃. crepusculo necatũ uirũ qͥ canẽ sibi adiunstũ
haber& Miles qͥdã p̃dandi studio minist̃ cedis extiterat. testus
idẽ tenebroso adhuc diei exordio in alias pastes c̃ cesserat. iacebat
in humatũ cadauer. freq̃ns erat spestantiũ uultꝰ. ad stabat canis
q̃stu lacrimabili dñi deflebat uerũnã foste is qͥ necẽ intulerat
ut se hab& uersutia humani ingenii cũ qͦ uersandi in medio
populi accessit coronã. & uelut miserans ad ꝓpinquauit ad

Expanded text:
tribus, cum unam earum ueram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes et sic in ea quae relicta est uim ueritatis haerere definiunt? mino etiam in latrones insilire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos et mori pro dominis et commori cum dominis sint parati? saepe etiam necis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet uersutia humani ingenii, quo uersandi in medio populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. q̃ difficile in hominib huiꝰ modi repperit᷑: est &iam
gallicantus suauis innostib. nec solũ suauis sed &iã utilis.
qͥ qͣ si bonꝰ cohabitator & dormitantẽ excitat. & sollicitũ ad

Expanded text:
caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam galli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollici
Abbreviated transcription (Latin):
a ecłe: & nihil uidentes aperiunt quasi scientes omia. acutiauana.
hebetes ad et̃na. & longe disputationis anfractu ꝓdentes in sci¬
entiȩ ꝓpͥe cecitatẽ: Itaqͦ dũ cupiunt subtilib uolit̾are sermonib
quasi nostuȩ in lumine uanuer̃: uesꝑtilio animal ignobile. auespe
nomen accepit Est aut̃ uolatile idẽq qͦd rupes: & dentib utit᷑.
qͦs inaliis auib repperire ñ soleas: Parit ut quad rupeda ñ oua.
sed pullos uiuentes: Uolitat aũt in aerẽ auiũ more.: sed crepusculo
uesptino ẽ sueuit ostendi: Uolitat aut̃ ñ aliqͦ pennaꝵ sed mem¬
branȩ suȩ fulta remigio Quo spͣensa uelut pennaꝵ uolatu circũ¬
fest̾ atq ueg&at᷑ HAb& & illud hocuile animal quod sibi inuicẽ
adherent. & quasi specie botrionis exaliqͦ lo copendent. ac si se
ultima quęq laxauerit. om̃s resoluunt᷑: Qđ sit qͦdã inunere

Expanded text:
ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere
Abbreviated transcription (Latin):
non dubiũ est Haec ideo libaui ut ad cõmutationis fidem
quȩ inresurrectionẽ futura est. &iã ista exempla nos ꝓuocent
tam̃ cã sedulitate pietatis: Noctua ipsa qũe ad modũ glacis oculoꝵ
pupillis no et naꝵ tenebraꝵ caligantem non sent it horrorẽ. & quo
fuerit nor obscurior. co ẽtra usum auiũ cetera in offensos exert&
uolatꝰ exosto autẽ die & cir cum fuso splendore solis. ui sus eiꝰbabẽ
tot quasi qͥbdam sit intenebris: qͦ indicio sui. decdarat esse aliqͦs
quicum oculos habeant aduidendum. uidere ũ soleant. & uisus
sui officio solis fugant᷑ intenebris: decordis oculis loquor.
quos habent sapientes mundi & nonuident: Inlucem nihil
cernunt. in tenebris ambulant: dũ demoniorum tenebrosa
rimant̾. & cęli alta seuidere credunt. describentes radio mundũ
mensurã aerisipsius colligentes: ꝓorro aut̃ afide deui. ꝑp&uȩ
cecitatis tenebris inplicant᷑. habentes in ꝓximo diem xp̃i & lumen

Expanded text:
non dubium est. Haec ideo libavi, ut ad commutationis fidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos provocenttamen eam sedulitate pietatis. De noctua. Noctua ipsa, quemadmodum magnis et glaucis oculis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem, et quo fuerit nox obscurior, eo contra usum avium caeterarum inoffensos exercet volatus. Exorto autem die, et circumfuso splendoetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen
Abbreviated transcription (Latin):
eccla. ego ciuitas munita. ego ciuitas obsessa Munita per
periculis obsid&ur Unde & incanticis habes dictum
sunt sacerdotes: Quib habundat & denaturalib uerbum
& demoralib disciplina: Cognosce gͦ te decora anima.
gła ꝓpheta dicit. M irabilis fasta est cognitiortua ex me
Hoc est inmedio oper&uo mirabilior facta maiestas: in con¬
silio hominis tua sapientia predicatur. dũ me intueor.
quem tu ipsis cogitationib occultis & int̾nis affestib depre
suauia referens echo resultat: Ipsȩ quoq sordes aurium
noninutiles. quae ligant uocem. ut tenatior eius in nob & me¬
moria sit & gra. Denarib autem quidloquar. quei nuio &
procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus
pnrestant. ut non ꝑfunctione odor transeat. sed diutius hereat

Expanded text:
Ecclesia: Ego civitas munita, ego civitas obsessa Esa. XXVII,Ecclesia: Ego civitas munita, ego civitas obsessa Esa. XXVII,periculis obsidetur. Unde et in Canticis habes dictum: sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. Cognosce udi quomodo gloria. Propheta dicit, Mirabilis facta est cognitio tua ex me , hoc est, in meo opere tua mirabilior est facta majestas, in consilio hominis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus depresuauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes aurium non inutiles, quae ligant uocem, ut tenacior eius in nobis et memoria sit et gratia. de naribus autem quid loquar, quae biuio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat