comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Salicet pietati se pre uidicium facere
estimans. sisolus comederet qd̾ dñs omni¬
um conmunit creasset. Que ꝓfecto com¬
munio conuersationis: ẽẽ cum talib intͣ
domesticos parietes debet. ex quib et̃ne
proficiant merita retributionis. Unde
sc̃s uir non quemlibet: s ad manducã¬
dum sociũ pupilluma habuisse seꝑhibet.
Stanta hec pietatis uiscera. utrum asemet¬
ipso habnerit. an aconclitoris sin gratia¬
⁊ sit consecutus ignotescat. Sequit᷑. Qtuia ab¬

Expanded text:
licet pietati se praejudicium facere aestimans, si solus comederet quod Dominus omnium communiter creasset. Quae profecto communio conversationis esse cum talibus intra domesticos parietes debet, ex quibus aeternae proficiant merita retributionis. Unde sanctus vir non quemlibet, sed ad manducandum socium pupillum se habuisse perhibet. Sed tanta haec pietatis viscera utrum a semetipso habuerit, an conditoris sui gratia sit consecutus, innotescat. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
filnus saltem apud extraneam sit ⁊uuat:
qurconcedunt ueraces magistri: ⁊̃ ex eoꝵ dis¬
cipulis alii quidem magisterii laudem habe
ant. sitamen integritatem uite idem disci¬
puli ñ amittarit. ꝑ que pietatis uiscera hec
eadem uera mater agnoscitur. quia om̃e
uit. quia fideles p̃positi ꝓeo qd̾̃ ex bonis discipulis
suis non solum aliis laudem non inuident. s utilita
tem eis etiam prouectus exornant. ipsi integros ⁊
uuentes filios recipiunt. qñ in supremo examine
exeoꝵ uita ꝑfecte retributionis gaudia conseqũt᷑.
Hpaucis ꝑ excessum diximus. ut auditoꝵ ꝓgremes
straremus. Quia quisquis iuxta hoc qd̃ loquitur
nion uiuit. quos uerbo genuit. astabilitate rec¬
fitucdinis oꝑe euellit S beatus iob quos prethica¬
tione uigslans eclidit. nequa qͣm actione dormiens
extinxit ato ides ficlenter dicit. si quo minꝰ predic
dicetur. Qui adhic se de inquinatione pͣu oꝑis dis¬

Expanded text:
filius saltem apud extraneam sit et vivat, filius saltem apud extraneam sit et vivat, quia concedunt veraces magistri ut ex eorum discipulis alii quidem mant; si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant, per quae pietatis viscera, haec eadem vera mater agnoscitur, quia omne it  cessit: quia fideles praepositi pro eo quod ex bonis discipulis suis non solum aliis laudem non invident, sed utilitem eis etiam profectus exorant, ipsi et integros et viventes filios recipiunt, quando in supremo examine ex eorum vita perfectae retributionis gaudia consequuntur. Haec paucis per excessum diximus, ut auditorum progenstraremus, quia quisquis juxta hoc quod loquitur non vivit, quos verbo genuit a stabilitate rectitudinis opere evellit. Sed beatus 687 Job, quos praedicatione vigilans edidit, nequaquam actione dormiens exstinxit, atque ideo fidenter dicit: Si quominus praedicies mea eradicetur. Qui adhuc se de inquinatione pravi operis dis
Abbreviated transcription (Latin):
matrem salomonis gladiꝰ inuenit: quia uide¬
licet euuis fructus uiuat. uel cuiꝰ intereat. ex
tremo examine ira districti iudicis demõstrat.
Ubi. ullud est. sollerter intuendum. qd̾ uuiens fi¬
lius prius diuidi p̃cipitur: ut soli post modum
matri reddatur. auia in hac uita quasi partiri con¬
ceditus uita discrpuli: dum exilla ñnõqmͣ alt̃
apud deum meritum. alter uero apud homines
laudem habere ꝑmittitur. S falsa mater eum
quẽ nongenuit octidi non metuit. qura arro¬
gantes magistri ⁊ caritatis ignari. si plenissimũ
nomen laudis exalienis discipulis consequi ne¬
queunt. ⁊ eoꝵ uitam crudeliter insequnt᷑. In¬
udie enimface succensi: nolunt aliis uiuere
quos se conspiciunt non posse possidere. unde
illic ꝑuerse mulier clamat: nec meus sit nec
istiꝰ. Ut enim diximus quos obsequi sibi ñ uidẽt
ad gl̃am temꝑalem: eos aliis inuident uiuere
ꝑuentatẽ. Uera autem mater satagit. ut erus

Expanded text:
matrem Salomonis gladius invenit, quia vidematrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujus fructus vivat, vel cujus intereat, in extremo examine ira districti judicis demonstrat. Ubi et illud solerter intuendum est, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur, quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud hominem laudem habere permittitur. Sed falsa mater eum quem non genuit occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere quos se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat, Nec meus, nec istius sit . Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus
Abbreviated transcription (Latin):
enuim ꝓgenies eraclicatur: qñ is qui ꝑuerbum
nascitur. ꝑ exemplã necatur. diua quã lingua
nigilans ginnit: uite negligentia occidit. Ncq
enim torpenti nobis est transeundum mente:
qsd apud salomorem mulier filiũ quẽ iugilãs
lactare consueuerat: dormiens int̃emit. Ama¬
nimirum magistri iugilantes quidem scientio
s uita clormientes. auditores suos quos ꝑuigilias
predicationis nutriunt. dũ qd̃ dicunt facere
negligunt. ꝑsorinium torporis occidunt. ⁊ ne¬
gligendo opprimunt. quos alere uerboꝵ lacte
uide̾bantur. Unde plerũq dũ ipsi reprehensi¬
biliter uiuuunt ⁊ habere discipulos uite lauda¬
bilis nequeunt: alienos sibi attrahere conãt᷑.
quatinus dum bonos sehr̃e sequaces ostendunt.
apud iucicia hominum excusent mala que ag̃t.
⁊ quasi ꝑsubiectoꝵ uitam mortiferam tegant
negligentiã. Unde ulic mulier filiũ quia extmi¬
xit ꝓprium. quesuit alienũ. S tamen uerã

Expanded text:
enim progenies eradicatur, quando is qui per verbum enim progenies eradicatur, quando is qui per verbum nascitur, per exemplum necatur, quia quem lingua vigilans acuit, vitae negligentia occidit. Neque enim torpenti nobis est mente transeundum, quod apud Salomonem, mulier filium, quem vigilans lactare conata fuerat, dormiens interemit rum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt, facere negligunt, per somnum torporis occidunt, et negligendo opprimunt quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi per subditorum vitam mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier filium quia exstinxit proprium, quaesivit alienum; sed tamen veram
Abbreviated transcription (Latin):
ditione intulit: si ħ umꝙͣ. ꝑpetrauerit sententia se
serere dicimiis: uerba uite predicare. Hinc ⁊ enim
proph̃a ait. Peati qui seminatis suꝑ omnes aquas.
Scẽ quippe eccłie predicatores suꝑ om̃s aquas semi¬
nare conspexit: quicũctis late populis uerba uite
quasi celestis panis grana tͣliderunt. somedere
autem est: bonis oꝑib saciari. Unde ꝑsemer ipsã
ueritas dicit. Meus cibus est: ut faciam uolunta¬
tem patris mei qui misit me. Si gͦ ea que p̃tulit
facere p̃tiisit: ait. Serã: ⁊ alius comelat. Ac si aꝑte
dicat. Qd̃ os meũ loquitur: non ego s alter oꝑet᷑.
Predicator quippe qui asuis uocib moribꝰ discre¬
pat. ieuuuis serit qd̾ aliꝰ manducat. quia suo
semine ipse non pascitur: q̃n auerbi sui recti
discipuli incassum bona audiũt. tum ex nra¬
gistri uitio oꝑm exempla destruntur.: racte sub¬
iungitur. Et ꝓgenies mea eradicetur. Doctoris

Expanded text:
ditioditioserere dicimus, verba vitae praedicare. Hinc etenim propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aquas . Sanctae quippe Ecclesiae praedicatores super omnes aquas seminare conspexit, quia cunctis late populis verba vitae, quasi coelestis panis grana, tradiderunt. Comedere autem est bonis operibus satiari. Unde per semetipsam Veritas dicit: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me . Si ergo ea quae protulit facere praetermisit, ait: Seram, et alius comedat. Ac si aperte dicat: Quod os meum loquitur, non ego, sed alter operetur. Praedicator quippe 686 qui a suis vocibus moribus descrepat, jejunus serit quod alius manducet, quia suo semine ipse non pascitur, quando a verbi sui rectituia plerumque discipuli incassum bona audiunt, cum ex magistri vita operum exemplo destruuntur, recte subjungitur: Et progenies mea eradicet
Abbreviated transcription (Latin):
meum. quia ⁊ si quid umqm illicitũ mens eius ut
uidelicet humana concepit altioris discipline ma¬
gisterio cõstrictos sequi se ꝑillicita sibiq famula¬
ri oculos noluit. Pensemꝰ adhec conscientias nr̃as:
⁊ qnͣti culminis uir iste fuerit. ex nr̃i cordis deiecti¬
one uideamus. Ecce siqua illicita aliqñ cogitauit:
quia ea ciciuis intra archana cordis gladio sc̃i uigo¬
misimus: ilico subiunxit. Et si inmanib meis. ad¬
hesit macula. Qñ enim macula inmanib idest
culpa inactionib adhereret: quam censura disci¬
pline nonsinebat incogitatione ꝓficere. Neq enĩ
cubpa ad opus ꝓdire ꝑmittitur: suntus ubi nascit᷑
extinguatur. Si autem tẽptationi in corde nascẽ¬
ti festine non resistitur: hac eadẽ qua nutͥtur mora
roboratur. Et exiens foras in oꝑib uinci ux preua¬
let: quia ipsam intus menbroꝵ dñam mentẽ cap¬
tiuã tenet. Quia uero uirsc̃s suꝑiora omĩa sub cõ¬

Expanded text:
meum, quia et si quid unquam illicitum mens ejus, ut meum, quia et si quid unquam illicitum mens ejus, ut videlicet humana, concepit, altioris disciplinae magisterio constrictos sequi se per illicita sibique famulari oculos noluit. Pensemus ad haec conscientias nostras, et quanti culminis vir iste fuerit, ex nostri cordis dejectione videamus. Ecce si qua illicita aliquando cogitavit, quia ea citius intra arcana cordis gladio sancti vigomisimus, illico subjungit. Et si in manibus meis adhaesit macula. Quando enim macula in manibus, id est culpa actionibus inhaeret, quam censura disciplinae non sinebat in cogitatione proficere? Neque enim culpa ad opus prodire permittitur, si intus ubi nascitur exstinguatur. Si autem tentationi in corde nascenti festine non resistitur, hac eadem qua nutritur mora roboratur; et existens foris in operibus, vinci vix praevalet, quia ipsam intus membrorum dominam mentem captivam tenet. Quia vero vir sanctus superiora omnia sub con
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus concupiscentia dñatur. u llecebratus
animus ad usus suos sensus corꝑeos famulari mo¬
re tirannidis exigit. suis q uoluptatib oculos serui¬
re cõpellit. atq ut ita dicam fenestras luminis ad
tenebras aꝑit cecitatis. Unde scĩ uiri cum sinistra
pulsar se delectatione sentiunt. ipsa ꝑque forre
na restͥngunt. ne praue cogitationi uisio lenotina¬
ta famuletur. Que si uinqm custodiri subtiliter ne¬
gligitur: cogitatioĩs inmundicia ꝓtinus ad oꝑatio¬
rũq pͣua cogitatio ꝑoculos ueniat ad mentẽ:
paulo superuis dixit. Pepigi fedus cum oculis meis:
ut ne cogitarem quidem de uirgine. ꝑpendens etiam
qd̾ ñ ñquam inmente oritur. s huic oborte oculi ꝑ¬
uerse famulantur: ait. Sisecutus ÷ oculus meus cor
meum. Ac si aꝑte dicat. Nec passim uidere uolui que
cõcupiscerem: nec uidendo unqm secutus sum: que
concupiui. Dicat gͥ. Si secutus ÷ oculus meus cor

Expanded text:
intrinsecus concupiscentia dominatur, et illecebratus intrinsecus concupiscentia dominatur, et illecebratus animus ad usus suos sensus corporeos famulari more tyrannidis exigit, suisque voluptatibus oculos servire compellit, atque, ut ita dicam, fenestras luminis ad tenebras aperit caecitatis. Unde sancti viri cum sinistra pulsari delectatione se sentiunt, ipsa per quae fona restta famuletur: quae si unquam subtiliter custodiri negligitur, cogitationis immunditia ad operatiorumque prava cogitatio per oculos veniat ad mentem, paulo superius dixit: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Perpendens etiam quod nonnunquam in mente oritur, sed huic obortae oculi perverse famulantur, ait: Si secutus est oculus meus cor meum. Ac si aperte dicat: Nec passim videre volui quae concupiscerem, nec videndo unquam secutus sum quae concupivi. Dicat ergo: Si secutus est oculus meus cor
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis pondere pregrauati: nequaqͣm ualemiis
sic uiuere: ut nulla nos possit culpe delectatio pulsare.
S alid̃ est nolentem tangi: aliud consentientem
anunum ꝑimi. Sci autem uiri tanto igilantiori
se cirtũspectione custodiunt. qͣnͣto se pulsari sinistͥs
Sisecutus est oculus meus: cor meum. Fece iterũ ꝑ
interioris uigoris custodiam: ad exterioꝵ meribͦs
disciplinam redit: ut si quid fortasse cor illuis illici¬
tum concupisceret. pressus ꝑ discipline magisteriũ
oculus uidere recusaret. Sicut enim sepe temptatio
ꝑ oculos trahitur: sic ñmñqm concepta intrinsecus
compellit oculos sĩbi extͥnsecus deseruire. Nam pler̃q
res quelibet innocenti m̃te respicitur: s ipso conspec¬
tu animꝰ concupiscentie gladio confoditur. Nonenĩ
piuit: quia incapte respexit. fĩt uero recte retribu¬
tionis examine: ut qui exteriori negli gent̃ utit᷑.
interiori oculo non in iuste cecatur. Sepe autem iã¬

Expanded text:
corruptibilis pondere gravati nequaquam valemus corruptibilis pondere gravati nequaquam valemus sic vivere, ut nulla nos possit culpa delSed aliud est nolentem tangi, aliud consentientem animum perimi. Sancti autem viri tanto vigilantiori se circumspectione custodiunt, quanto se pulsari sinistris Si secutus est oculus meus cor meum. - Ecce iterum per interioris vigoris custodiam, ad exteriorum membra disciplina redit, ut si quid fortasse cor illicitum concupisceret, pressus disciplinae magisterio oculus videre recusaret. Sicut enim saepe tentatio per oculos trahitur, sic nonnunquam concepta intrinsecus compellit sibi extrinsecus oculos deservire. Nam plerumque res quaelibet innocenti mente respicitur, sed ipso conspectu animus concupiscentiae gladio confoditur. Non enimpivit quia incaute respexit. Fit vero rectae retributionis examine ut qui exteriori negligenter utitur, interiori oculo non injuste caecetur. Saepe autem
Abbreviated transcription (Latin):
cem uere tenuisset. Dicat gͦ. Appendat me instatera
nsta: ⁊ sciat deus simplicatatẽ meam. qł est. scire
me faciat. Ac sipatenter fateatur diceus. Qnͣtum ad
humane uite modum nulla inme reprehendenda
iam uideo: s nisi mecliator dei ⁊ hominũ cum subtilio¬
ris uite preceptis appareat. qnͣtum ad huc auera simplicita¬
te discrepem non cognosco. Rectus uero ordo seruatur: si
priꝰ inuanitate ⁊post modũ pes indolo festinasse. dicit᷑.
Uanitas quippe ad leuitatẽ. dolus quippe ad malitiã ꝑti
net. Et plerũq non nulli ad quedã post malitiosa ꝑ¬
ueniunt: quia prius leuia non declinant. Sequitur.
Si declinauit gressus meus de ura. Tociens de ura gressus
declinat: quociens nr̃a cogitatio uiã rectitudinis ꝑcon
sensum relinquit erroris. Quasi uͦ tot gressus extra
uiã ponimus: quot ꝑuersis desideriis acelestis uite de¬
lectatione seꝑamur. Ut enim prefati sumꝰ adhuc cor-

Expanded text:
cem vere tenuisset. Dicat ergo: Appendat me in statera cem vere tenuisset. Dicat ergo: Appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Quod est scire me faciat. Ac si patenter fateatur, dicens: Quantum ad humanae vitae modum, nulla in me reprehendenda jam video; sed nisi Mediator Dei et hominum cum subtilioris vitae praeceptis appareat, quantum adhuc a vera simplicitate discrepem, non cognosco. Rectus vero ordo servatur, si prius in vanitate, et postmodum pes in dolo festinasse dicatur. Vanitanet. Et plerumque nonnulli ad quaedam post malitiosa perveniunt, quia prius levia non declinant. Sequitur: VERS. 7. Si declinavit gressus meus de via. - Toties de via gressus declinat, quoties nostra cogitatio iter rectitudinis per sensum relinquit erroris. Quasi vero tot gressus extra viam ponimus, quot perversis desideriis coelestis vitae delectatione separamur. Ut enim praefati sumus, adhuc carnis
Abbreviated transcription (Latin):
cõminabatur. Hinc ⁊ ꝑpaulum dicitur: ꝑpatientiã
curramus ꝓpositum nobis certamen aspicientes in au¬
ctorem ficlei ⁊ consummatorem iħ̃m qui ꝓposito sibi
gaudio sustinuit crucẽ confusione contẽpta. Ad hoc
itaq dñs apparuit incarne: ut humanara uitam
admonendo excitaret. exempla prebendo accende̾t.
moriendo redieret. resurgendo reꝑaret. Cum ergo
nulla inse beatus Iob iure reclarguenda repperit.
adexcedentem omnia redemptoris uitã mentis oclõs
tendit. ut nulla cognostat ipse quid minꝰ habeat cũ
dicit. Si anbulaui inuanitate aut festinait in
dolo pes meus. appendat me instatera iusta: ⁊ sciat
deus simplicitatem meã. Ac si aꝑte dicat. Siqua ũꝗͣ
leuiter. siqua ꝑnitiose ꝑpetraii. dei ⁊ hominũ mecdi¬
ator appareat. ut ineuus uita cognoscam. anego
ueracit᷑ simplex sim. Qui enim ut diximꝰ suor̃ tẽꝑm
mentes excesserat. mechatoremdei. i hominũ quere¬
bat: ut icullo pensatꝰ agnosceret. suutatnsimpli¬

Expanded text:
Paulum dicitur: Per patientiam curramus ad propositum nobis certamen, aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta . Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accenderet, moriendo redimeret, resurgendo repararet. Cum ergo nulla in se beatus Job jure redarguenda reperit, ad excedentem omnia Redemptoris vitam mentis oculos tendit, ut in illa cognoscat ipse quid minus habeat, cum dicit: Si ambulavi indolo pes meus, appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Ac si aperte dicat: Si qua unquam leviter, si qua perniciose perpetravi, Dei et hominum Mediator appareat, ut in ejus vita cognoscam an ego veraciter simplex fuerim. Qui enim, ut diximus, suorum temporum viros excesserat, Mediatorem Dei et hominum quaerebat, ut in illo pensatus agnosceret si vitam simpli
Abbreviated transcription (Latin):
contempsi iuliciũ subire cum seruo meo ⁊ ruella
mea:. cum disceptarent aduersum me. Quis dig¬
ne considerare ualeat huiꝰ uiri tam subtilia uir¬
tutũ moderamina in quo tanta est auctoritas
regiminis. ut ad silentium restringuãtur du¬
ces: tanta humilitas cordis. ut ex qͣuo ad iudiciũ
uenire ꝑinttantur ancille : Ecce apparet miro
modo inpotestate pͥncib pͥatior: incertamine ser¬
ius equalis. incetu pͥncipũ memor regiminis
inceitamine famuloꝵ memor conditionis. Se
quippe sub uero dño famulum conspicit: ideo
cordis altitudine se suꝑ famulos non extollit.

Expanded text:
contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum 689 disceptarent adversum me. Quis digne considerare valeat hujus viri tam sublimia virtutum moderamina? In quo tanta est auctoritas regiminis, ut ad silentium restringantur duces: tanta humilitas cordis, ut ex aequo ad judicium venire permittantur ancillae. Ecce apparet miro modo in potestate principibus potior, in certamine servis aequalis; in coetu principum memor regiminis, in certamine famulorum memor conditionis. Se quippe sub vero domino famulum conspicit, ideoque cordis altitudine se super famulos non extollit.
Abbreviated transcription (Latin):
amiserat grãm reformat. lignum mergit ⁊ferrũ
releuat: quia cor affligit. ⁊iscientiam reꝑat. Unde bñ
inalia translatione dicitur. qd̃ confregit lignum
atq iaccaiit. ⁊ sic ferrum sustulit. lignum namq
confringtere est: cor ab elatione conterere. Lignum
rum ad suꝑficiem. reclit: quia ad usum exercitati¬
onis pͥstine intelligentia returrit. Igitur quia
donum intellectus qd̾ accipitur uix cum tot dif¬
ficultatib custoditur. curandũ quippe est. ne ocio
cognoscunt quid faciant. s cum faciunt que cog¬
nouerunt. Et si intelligendo munera conditoris
oꝑis. Nͥt uidelicet actione ꝑsoluant: qd̾ eis p̃ro¬
gatum est in cognitione. Stultus namq est
debitor qui gaudens pectunias mutuas accepit
⁊ tempꝰ quo reddere debeat non aittendit. Mo¬
deratur auteri leticia accipiendi: q̃n sollerti pro¬
undentia etiam constitutũ tempꝰ redlendi cogi¬

Expanded text:
amiserat intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum amiserat intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum relevat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene in alia translatione dicitur quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum rum in superficiem redit, quia adversum exercitationis pristinum intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est, ne otio cognoscunt quae faciunt: sed cum faciunt quae cognoverunt: et si intelligendo largiores operis: ut videlicet actione persolvant, quod eis prorogatum est in cogitatione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debet, non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cog
Abbreviated transcription (Latin):
cpere intelligentia fatuatur. Quam ꝓfecto intelligen¬
tiam ad hoc noiuimus dari: ut ante dantis oculos de¬
beat ex rona actione restitui. Unde ⁊ rate is qui ferrũ
sua scientia furtiua uane gl̃ie culpa surripit. ad cor
uelociter redeant. ⁊ quid qͥd inse ante districa iudicis
oculos dampnabile inueniunt: lacrimis inseqͣntur.
Quifientes non solum caute inspicunt mala que cõ¬
miserunt. s exaccepto munere que reddere etiam bo-
na debuerunt. quia nimirum tanto se amplius pec¬
catores sentiunt. qnͣto ex negletis bonis que agere
poterant. debitores tenentur. Recte gͦ qui ferrum
ꝑdiderat clamat. Heu heu hen ⁊ hoc ip̃m mutuo as¬
accepi. S numqͣm deus mentem deserit: que inpata¬
tis se ueratit᷑ agnoscit. Unde ⁊ mox eliseus ueniens
lignum dcorsum mittit. ⁊ferrum releuat: quia cor
insuꝑficiem attollit. Quia uidelicet redemptor nr̃
pie nos respiciens cor peccatoris humiliat: ⁊ei quam

Expanded text:
opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligenopere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc nobona debeat actione restitui. Unde et recte is qui ferrum sua scientia furtive vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti Judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequuntur. Qui flentes non solum caute inspiciunt quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona fide debuerant, quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quando ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdit clamat: « Heu! heu! heu! et hoc ipsum mutuo acacceperam. At nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Eliseus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit: quid intelligendo debeat agnoscit. Qñ
to enim latius intellectus extenditur: tanto ad
explenda oꝑa enixiꝰ ligatur. Unde in euangelio
ueritas dicit. Cui multum datum est: multurt¬
multum queritur ab eo. Et cui commendauerunt
multum: plus petent ab eo. Deputemꝰ igitur in¬
telligentiam datam quasi pecuniam mutuam.
quia quo plus creditur ex benignitate: eo debito¬
res amplius tenemur in oꝑe. Et plerumq eadem
intelligentie accepte pecunia. cum ad usuras audi¬
torib datur. a mnttitur: nisi caute tribuatur. sas
lii cum in iordanem ligna cederent. uni eoꝵ se¬
curis ex manubrio inꝑfundum lapsa disparuit.
ferrum quippe in manubrio est: donum intellectꝰ
incorde. ligna uero ꝑ hoc cedere est: praue agen¬
tes uncrepare. Etõ ñ ñ qͣm dum fluxe agitur. dũ
lapsus uane głie inaccepta eadem scientia non
uitatur. ferrum in aqua ꝑditur. quia ex dissoluto

Expanded text:
intelligit, quid intelintelligit, quid intelnto enim per intellectum latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeritur ab eo; et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecunquia quo plus nobis creditur ex benignitate, eo debitores amplius tenemur in opere; et plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amittitur, nisi caute tribuatur. Nequlii cum in Jordane ligna caederent, uni eorum securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe in manubrio est donum intellectus in corde. Ligna vero per hoc caedere est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto
Abbreviated transcription (Latin):
tis gumit : has uenim salomon sapientie dunci¬
as contemplatus. ait. Corona sapientium diuicie
eoꝵ. Qui quia duicias non metalla terrena s om¬
nem prudentiã noĩat: ilico ꝑ contrarietatẽ subdit.
fatuitas stultoꝵ in prudentia. Sienim coronam
sapientiũ terrenas diuicias diceret: ꝓculdubio
fatiutatem stultoꝵ pauꝑtatem pociꝰ ꝙͣ impruden¬
tiam fateretur. S dum fatuitatẽ stultoꝵ impru¬
dentiam subdidit: sapientium duicias contem¬
platus. quia prudentiam dixarit indicauit. Has
inse paulus sapientie diuicias contemplatus: ⁊ cõ¬
tẽplationem suã consider atione humane fragi¬
litatis humilians: ait. Habemus thesaurum istũ
ꝑimus: cum dona abundantis intelligentie sacra
eloquia inuestigando ꝑcipimꝰ. atq inhis plura nec
tamen sibimet diuersa sentimus. Non est autem
secura leticia in duunis paginis uel fortia uel mul¬
ta cognoscere: s cognita custodire. Nam qui bene

Expanded text:
tis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divititis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: Corona sapientium divitiae eorum . Qui quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nominat, illico per contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus scientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum perimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Ne suntendendo cognoscendis aliis semet¬
ipsos nesciant. ibi solis radius ubi oritur tene¬
brascat. Ingenii itaq uirtutem ad cognoscen¬
dã ꝓpͥam infirmitatẽ dirigunt: atq ex infir¬
mitatis sue meluis cognitione conualescunt.
Aurum gͦ robur noncreditur: si accepto in¬
genio fiducia non habetur. Qd̾ bene salomon
admonens ait. Habe ficluciam in dño ex
toto corde tuo: ⁊ ne inuttaris prudentie tue.
Dicat gͦ. Siputaui aurum robur meum:
iobrizo dixi ficlucia mea. Ac si aꝑte fateat᷑
dicens. Nec que ueracit intellexi meo inge¬
nio tͥbui: nec menti ꝓprie siqua egisse mebo¬
na contingit. hec pͥncipaliter deputaui. Nlui
ad huic subtilius humilitatem nobis fui cordis
multis diuiciis meis: ⁊ quia plurima repperit manꝰ
mea. Quid multas diuitias appellatis ꝑ significatio¬
nem credimus : nisi habundantia acumina consibioꝵ
que querentis manus uenit. cum hec cogitatio tͣctan¬

Expanded text:
tatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semettatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tna contigit, nec principalem deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus Quid multas divitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia acumina consiliorum? Quae quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractan
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Renouamini sp̃u mentis ur̃e. Hinc ps¬
almnista qui ad ꝑfectionis iam culmen ꝑuene¬
rat: quasi inchoans dicebat. Dixi. Nunc cepi.
Quia uidelicet si lacescere ab inchoatis bonis
ro diximus ingeniũ signari: quia sicut in orna¬
mento aurum suꝑponitur ut gẽmaꝵ ordo desuꝑ
disponatur. ita clara scõꝵ ingenia diumis mune¬
rib humiliter substruuntur. ⁊ distincta suꝑ se
gr̃aꝵ dona suscipiunt. Et nisi quid simile au¬
rum cum sapientia haberet: quidam sapiens mi¬
nime dixisset. Sapientia abs consa ithesaurꝰ
inuisus que utilitas inutrisq : Sci aut̃ uiri ro¬
bur suum aurũ non deputant: quia qnͣtoli¬
bet ingenio fulgeant: nichil se ẽẽ ex sus uirsbꝰ
pensant. Et cumsentire omnia ualent̃ possũt
pͥus intelligere semet ipsos cupiunt. qͣtinꝰ lum̃
ingenii more solis priꝰ illustret locum in quo
oritur. ⁊ post modum cetera ad que ꝓcedendo dila¬

Expanded text:
dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psdicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis ro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dila
Abbreviated transcription (Latin):
Die disciplina se colligunt. ut tanto magis
iueniantur itterins integri. qnͣto miniis
hunt exteriꝰ fusi. Hoe nenim ingore dilcipolime
intra mentis sue archana se construyxerate qͥ
exteriors uite appetitum fugiens dicebat. Diem
hominis ton desideraiu. tuscis. Etõ gͦ apud p¬
ph̃am dicitur. diẽ hominis non coricupur. hoc
fulgenter solem ⁊ lunam incedentem clare
nonuicieret. atq ex his incoidis abditis letatus
nonsit. Qiua nimirum gaidere non poterat.
tens que ꝑ delectationis desiclerium non uide¬
tͣtando transcurrimus. ꝑallegorie quoq miste¬
ria perscrutemur. quid hoc in loco aurum acci¬
pimus. nisi preclari intellectus ingenium: Quid
obrizum⁊ nisi mentem. que dũ igne amoris ex¬
coquitur. semꝑ inse seruat cdaritatem pulchritu¬
dinis. cotidiana innouatione feruoris: Nescit enĩ
mens ꝑtorporem ueterascere: que studet ꝑdeside¬
rium semꝑ inchoare: Hinc namq ꝑpaulũ

Expanded text:
diae disciplina se colligunt, ut tanto magis diae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Quod ergo apud prophetam dicitur: Diem hominis non concupivi, fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non vide allegoriae quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
in ore exprimi non posset. si non conspiceretur
incorde. S alid̾ est uidere ꝑuidiciũ. alid̾ ꝑappe¬
ttum. Reatus gͦ opfulgentem solem iclare
incedentera lunã: nequaqm iuclisse se ꝑhibet.
ut se de monstret presentis luicis speciem non
appetisse. Ac s post despectum terrene sue habũ¬
dantie patenter insinuet. Qud dicam quia ne¬
quaqm̃ in auro letatus sum. qui in ipsa quoch
luce corporea delectatus nonsum: Sc̃i ienim ui¬
ri postqͣm om̃ia presentis uite oblectamente
texpitiunt piisꝰ iucis int̃ne dulcedine ab hac ex¬
teriori luce animum quasi atenebris auercunt:
multum q secum intrinsius contendunt. nehꝰ
micis. que ẜ isgit  trisetius delectatione rapiãe
lios quip se ui fibili si incaute diligtur: aluce
inuusibili cor cetatur: Quia qͥto extra se inhiãs
animus funditur: tanto amplius minternis
obtitib reuerteratur. Uncle solleites quiq ne cor¬
poreis sensib nimis ad exteriora dilabantur. son¬
tinuio studio intra mentẽ suam octuta custo¬

Expanded text:
in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam se vidisse perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse, ac si patenter despectum terrenae suae abundantiae insinuet. Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Hinc a praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custo
Abbreviated transcription (Latin):
ciaratur. Sic nimirum est ⁊ sensus oꝑantis. Nã qͣlis
sit: inco qd̾ laudatur ostenditur. Si enim se auditis
suis laudib extollit: quid iste alid̾ ꝙͣ aurum uel ar¬
gentum reprobum fuit quem uidelicet fornax lingus
consumpsit: Si autem fauores suos audiens ad su¬
ꝑni uidicii considerationem redeat. ac ne de his apd̃
occultum arbitrẽ gͣuet᷑ metuit. quasi expurgatiõis
igne admagnitudinẽ claritatis extrescit: ⁊ unde in¬
cendium trepidationis sustinet: inde clarius fulget.
Reatus igitur iob quia nequaqͣm de oꝑatione se pretu¬
lit: fidenter dicit. Siuicdi solẽ cũ fulgeret. Qiia uͦ hũc
auidicii interioris intuitu. fama laudabilis non dũi¬
tit: adiungit. Et lunã incetlentẽ clare. Quia opimonis
sue gr̃a animum deuinci ne tacita cogitatione ꝑmisit:

Expanded text:
claratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis claratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, n
Abbreviated transcription (Latin):
rumq fit. ut sicut iniustus ex laude sua polluitur.
ita uir iustus audita sua laude purgetur. Nam dũ
bona que agit ab hominib ꝓferri cognoscit: sub¬
tile contra se ut dictum est. examen uidicũ extre¬
mi metuit. ac trepidꝰ ad conscientiam recurrit. ⁊ qͥd¬
quid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enĩ
bona sua innotuisse formidat. subtilitatem secuturi
examinis ꝑtimescens. siqua inse mala scculta sunt
amputat. Pauet namq si saltẽ talis deo non ostendit᷑.
qualis ab hominibꝰ putatur. ⁊inoq contentus est.
ut in qd̾ potuit in notescere in hoc debeat iemanere.
Iamenim de bonis suis quasi retributionem sibi factã
estumat. nsi eis ialia que ab hominib nesciuntur adiũ¬
gat. unde bene ꝑsalomonem dicitur. Sicut ꝓbatur in
conflatorio argentum unfornace aurum: ita ꝓbatur
homo laudantis ore. Argentum qͥppe uel aurum si
repbum est: igne consumitur. si ꝑbum uero: igne de¬

Expanded text:
rumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, rumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne de
Abbreviated transcription (Latin):
na dicuntur: exultat: quia non apud deum qualiter
uiuat s apud homines qualit ignotescat. excogitat.
Iudicium enim dese omnipotentis dei despiciens: ⁊ so¬
lum mͦ hominũ querens: inter auditas laudes attol¬
litur. ⁊ que hec solum quesierat quasi de brauio oꝑis
letatur. At contra si cor ueracĩt humile est: bona que
de se audit. aut minime recognoscit. ⁊ quia falsodi¬
cuntur metuit. aut certe si adẽe ea ueraciter scit. to
ipso formidat. ne ab eterna dei retributione sint ꝑdi¬
ta. quo ħ considerat hominib diuulgata. Pauet q
uehement̃: ne spes futuri muneris in mercede ꝑmu¬
animus magno laudum suarum igne crucietur.
atq ab omini torporis sui rubigine merore cogita¬
tionis excoquatur. Cauta ⁊enini consideratione tre¬
pidat. ne aut de his inquib laudatur ⁊ nonsunt.
manus dei uidiciũ inuentat. aut de his inquib
laudatur nͣsunt. competens p̃mium ꝑdat. Unde ple¬

Expanded text:
na dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter na dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permuanimus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde ple
Abbreviated transcription (Latin):
mens nr̃a uinqͣm de suis laudibus uel tacita
letetur: Quisqͥs enim quasi claritatem hine
fame sue magnitudinem conspicit. sibiq in occulto
mentis gaudium facit. cui iste nisi auctori se preculit.
cuius dono ut bene oꝑetur ꝑcipit. ⁊tamen in euis mu¬
nere de gratia sue laudis hilarescit:: Despecto enim ho¬
nore conditoris semet ip̃m plus amare conuincitur
cuius preconiis letatur. Qͣis nũtĩqm etram scĩ ui¬
ri de bona sua opinione gaudent. s cum ꝑhanc ad me¬
liora ꝓficere audientes pensant. Nec iam de opinione
sua s de ꝓximoꝵ gaudent utslitate: quia alid̾ est fa¬
uores quetere. ⁊ ald̃ de ꝓuectib exultare. Qua ut re
necesse est. ut cum audientiũ utisbitatinon ꝓficit. m̃¬
tẽ nr̃am fama laudabilis noneleuet. s fatiget. sum
enunhumane lingue attestatione laudam᷑: occul¬
ta pulsatione requirim ur. quid de nobis ipsi sentia¬
mus. Suꝑba ⁊ enim mens etiam cum de se falsa bo¬

Expanded text:
mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bo
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe enumlaux bene agentis aurib iso ler̃t
adinota. dum foras sermonib ꝑstrepit. intus
quandam mentis ꝑtactum elationis tempesta¬
tem ginnit. fitq ut hoc qd̾ animus de hu¬
manis fanorib gaudet. non facile exterius
ostendat: s tamen corruptionis ium non te¬
nuiter interius sentiat. Et sunt non nulli qͦs
ita laux inflat. ut usq ad uerba elationis ꝑtra¬
hat. Quidam uero ut p̃diximus. hoc ip̃m pate¬
facere qd̃ eleuantur erubescunt. atq auditis
suis preconiis excolluntur. s tamen usq adela¬
tionis uerba non exeunt. ⁊ gaudere se intalibꝰ
nonostencdunt. Unde beatus Iob quia nouerat
arrogantem se non solum nullo modo inuer¬
bis s etiam incogitatione quoq tacita mini¬
me fuisse: postqm dixt. si uidi solem cum ful¬
geret.: ⁊ lunam in cedentẽ clare. ilicosubdidit. ⁊¬
licet attestatione quid nobis innuitur. nisi qd̾
magno metuet circuispectione opus est ne

Expanded text:
Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, illico subdidit: licet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑatione attollitur. eo ampliori ab ore lau¬
dantium flatu fatigatur. Si itaq adhuc arbor
in semne est: metuendum est. ne ipsa scientie
cognitione putrescat. Si iam ad uirgultum
prodit: curandum est ne hanc manꝰ elationis
tangat. atq a uiricditate sue actionis arefiat.
Siautem ualenti robore iam ad alta se subleuat:
ualde formidandum est. ne admote laudis uentꝰ
quia nec inmoderatis laudib eruamur. plerumq
nuiro rectoris nr̃i moderamine. etiam detractioĩb
lacerari ꝑmittimur. ut cum nos uox laudantis
eleuat. lingua detrahentis humiliet. Qiua ⁊i ar¬
bor sepe que unuis uenti impulsu ita impellit᷑:
ut pene iam erui posse uideatur. alteriꝰ e diuer¬
so uenientis flatu erigitur.⁊que hac exparte
inflexionem ꝑtulit. abalia ad statum redit. Un
de ulla arbor alte radicata que inter aduer¬
santes uentos fixa steterat: dicebat. ꝑ głiam:
⁊ ignobilitatem. Pinfamiã: ⁊ bonam farnam.

Expanded text:
bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laubonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam .
Abbreviated transcription (Latin):
incrementa conspicimus arbustoꝵ. Uis quippe
future arboris prius insemine est: post mo¬
dum mortu. atq ad extremũ producitur ex
ramis. Sic nimirum sic umuscuiꝰq iurtus suc¬
crescit oꝑantis. Seminatur namq intelligen¬
tia. oritur mnoꝑatione. atq aduttimũ conuales¬
cit usq ad ꝓuectus magni latitudinem. d cũ
quemibet fua intelligentia extollit: arbor
que oriri poterat insemine putriit. sum uͦ
post oꝑationem bonã elationis peste coerumpit᷑
quasi iam orta siccatur. Cum autem neq in¬
telugentia neq oꝑatio corrumpit. s excres¬
cente magnitudine dum fauor laudantiũ
sequitur. atq astatu suo bene oꝑantis ani¬
mum uertit: linguarum uentos arbor ꝑtu¬
lit. ⁊ omne qd̾ mea robustum creuerat tem¬
pestas fame radicitus euulsit. Qo enim ar¬
ror altuis ad superiora surtȩx̃t: ed uentoꝵ uim
uehementius sentit. Quia quo plus quisq in

Expanded text:
incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in
Abbreviated transcription (Latin):
cum quelibet sũma intelligendo reꝑiunt. atꝙ
inelatione ipsis in uentis corrumpuntur. Sic̃t
uero ñ nulli quos intelligentia quidem non ele¬
uat: s exhibita operatio exaltat. Quidumadtio¬
nes su as respiciunt: apud mentem suã sibi cete¬
ros dedignamdo post pomait. Hii uidencet si in
misttis diuitiis non gaudent: solem tamen
oꝑatio ꝓpria extollit. s cumlaudari abhõĩbꝰ
ꝓ hac eadem oꝑatione ceperint. ipsi hominũ
fauorstꝰ deuicti quasi magnos se quosdam in
sua cogitatione conspiciunt. atq a cordis custo¬
dia dissoluuntur. Hii ꝓfecto ⁊ si fulgentẽ solem
uitere noluerunt: lunam tamen clare inceden
tem respiciunt. Quia int̃ huiꝰ uite tenebras
dum inopimonis sue claritate animum defi¬
gunt. himuilitatis grãm quasi ex nocturno lu¬
mine amittunt. Et intuentes luam se ñ
uident: quia semetipsos nescire incipiunt.
dura mentis oculos intͣnsitorium fauor̃ẽ defi¬
gunt. Sic autem ꝓuectus est hominũ: sicut

Expanded text:
m quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare item respiciunt qui inter hujus vitae tenebras, dum in opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem fiSic autem profectus est hominum, sicut