comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sol& qͥmuis & ȩccła dicta sit Nrãm uero apłi nũ quã
synagogã dixer̃. sed semꝑ ȩccłam: siue discernendi
causa siue qđ int̃ congregationẽ unde synaga & con¬
uocationẽ unde ȩccła nom̃ accepit. distet aliqͥd : qđ
scilic& congregari & pecora solent. atq ipsa ꝓprie
qͦꝵ & greges ꝓprie dicimꝰ conuocari aut̃ magis ẽ uten¬
tiũ ratione sic̃ s̃ homines. Unde ex ꝑsona ipsius
a saph: in alio psalmo canit᷑. quasi pecus factꝰ sũ apus
te : & ego semꝑ tecũ qͣndo utiq qͣmuis uni uero dño
mancipatꝰ uideret᷑ : ꝓmagnis tam̃ ac summis bonis
ab illo carnalia. trena tẽporalia reqͥrebant. Inue.¬
nimꝰ eos sȩpe etiã filios appellatos ñ ea grã quȩ
ad nouũ testam̃tũ ꝑtin&: sed illa quȩ aduetꝰ quia &
ipsa grã ẽ quȩ elegit abrahã & ex eiꝰ carne tã magnũ

Expanded text:
solet, quamvis et Ecclesia dicta sit. Nostram vero Apostoli nunquam synagogam dixerunt, sed semper Ecclesiam: sive discernendi causa, sive quod inter congregationem unde Synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, atque ipsa proprie, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando utique, quamvis uni vero Deo mancipatus videretur, pro magnis tamen ac summis bonis ab illo carnalia, terrena, temporalia requirebat. Invenimus eos saepe etiam filios appellatos; non ea gratia quae ad Novum Testamentum pertinet, sed illa quae ad Vetus: quia et ipsa gratia est qua elegit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
absit ut intelliga mꝰ deos gentiũ. siue idola
siue aliquã p̃ter homines cȩlestẽ t̾res trẽue
creaturã : cũ paulo post hunc uersũ idem iste pal.¬
mus asserat. & qͦs deos intelligi uelit inquoꝵ syna¬
goga stetit ds̃ aꝑtiꝰ exprimatꝰ ubi ait Ego dixi
dũ estis : & filui altissimi om̃s. Uos aut̃ sic̃ homi¬
nes moriemini: & sic̃ unꝰ de principib cade

Expanded text:
igamus deos Gentium, sive idola, sive aliquam praeter homines coelestem terrestremve creaturam: cum paulo post hunc versum idem iste psalmus asserat, et quos deos intelligi velit, in quorum synagoga stetit Deus, apertius exprimat, ubi ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes; vos autem sicut homines mor
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib gentib qͥd nisi t̃rã: hoc ẽ eos qͥ t̾rena sapi¬
unt. Siue ipsũ affectũ in credentib t̾renȩ cupidi¬
tatis & elationẽ ab sumens: siue ñ credentes
t̃rã conterendã ꝑdendãq discernens. Sic ꝑ m̃bra
sua quoꝵ conuersatio incȩlis ẽ. iudicat t̃rã : & disꝑ¬
git in om̃ib gentib. Nec pͣtereundũ qđ non nulli
codices habent. qm̃ tu hereditabis in om̃ib gen-¬
tib : quia & hoc ñ in conuenient᷑ accipit᷑. neq ut
simul utrũq sit. qͥcqͣm repugnat. fit gͦ hereditas
eius ꝑ caritatẽ : quã suis p̃cẽptis & gr̃a misericor¬
dit̃ ex colendo t̃renã disꝑdit cupiditatem¬

Expanded text:
 hoc est, eos qui terrena sapiunt; sive ipsum affectum in credentibus terrenae cupiditatis et elationem absumens; sive non credentes, terram conterendam perdendamque discernens. Sic per membra sua, quorum conversatio in coelis est, judicat terram, et disperdit in omnibus gentibus. Nec prodices habent, «Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus:» quia et hoc non inconvenienter accipitur, neque ut simul utrumque sit quidquam repugnat. Fit ergo haereditas ejus per charitatem, quam suis praeceptis et gratia misericorditer excolendo, terrenam disperdit cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
es: si descendero in infernũ ad es. Unde merito ꝑ¬
hibet᷑ stare ds̃ in congregatione hominũ in uisibilit̃
ut cũq cognoscit᷑ stare in eis quȩ creauit. Sio &
homo stet & audiat eũ: & gaudio gaudeat ꝓpt̃ eiꝰ
intimã uocẽ. Uerũ tam̃ qͥntũ arbitror psalmꝰ iste¬

Expanded text:
es; si descendero in infernum, ades» . Unde merito perhibetur stare Deus in congregatione hominum invisibiliter,utcumque cognoscitur stare in eis quae creavit, si et homo stet et audiat cum, et gaudio gaudeat propter ejus intimam vocem . Verumtamen, quantum arbitror, psalmus iste
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus ipsi a saph Psalmo huictitulũ sic̃ aliis
qͥ similit̃ p̃notant᷑ uł nom̃ eiꝰ hominis indidit
a quo scriptꝰ ẽ : uł eiusdẽ nominis int̃p̃tatio ut ad
synagogã qđ ẽ asiph eiꝰ intelligentia referat᷑. p̃ser¬
tim qͥa hoc & primꝰ eiꝰ uersus assignat. Sic enĩ incipit¬
s̃ stecit in synagoga deorũ. quos utiq deos:¬

Expanded text:
salmus «ipsi Asaph.» Psalmo huic titulum, sicut aliis qui similiter praenotantur, vel nomen ejus hominis indidit, a quo scriptus est, vel ejusdem nominis interpretatio; ut ad Synagogam, quod est Asaph, ejus intelligentia referatur: praesertim quia hoc et primus ejus versus assignat. Sic enim incipits stetit in synagoga deorum». Quos utique deos
Abbreviated transcription (Latin):
aũ & parturit & dol& iste homo : Quare. Aut in ter
qͦs nisi qͥa accepit & cognouit a capite suo dicente:
ab undabit iniqͥtas refrigesc& caritas multoꝵ :
Si aũ ab undabit iniqͥtas & refrigesc& caritas mul¬
toꝵ qͥs remanebit qͥ partunat: sequit᷑ Qui aut̃¬
ꝑseuerauerit usq in finẽ : hic saluus erit. Unde
eẽt magnũ ꝑseuerare. nisi int̃ molestias & tẽptati¬
ones & turbationes & scandala eẽt ꝑ seuerandũ :
pant᷑ hic homines int̃ qͦs gemitur int̃ qͦs dolet᷑
& consolatio dolentis & parturientis in psalmi
capite uiuimꝰ si in m̃bris eius deputamͣ : qui sunt :

Expanded text:
autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala esset perseverandum? pantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi capite vivimus, si in membris ejus deputamur: qui sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
SalaUM ISTŨ UODIS CŨTRaCTa¬
mus Si qͥd festinatione forte p̃ter¬
misero: implebit in uob̾. qͥ & nob dare dignat᷑
qđ dicere potuerimꝰ. Titulus eius ẽ in finem
prome letb intellectꝰ ipsi da uid. Promelech¬
sic̃ in hebreuꝵ int̃p̃tationib nominũ in ue¬
nimꝰ uidet᷑ dicere ꝓpar turiente siue do¬
lente quis aũ in hoc scło parturiat & doleat
agnoscunt fideles : quia inde s̃ xp̃e hic
parturit. xp̃e hic dol& caput est
sursum: membra deorsum. Neq enim
ñ partunens & dolens dicen&: saule siule qͥd ine
ꝑsequeris Quo ꝑsẽ quente parturiebat: eũ conuer¬
sum parteri re fecit Namq & ipse postea illuminatꝰ.
& illis quȩ ꝑsequebat᷑ iñbris in sertus : eadẽ cantate
pregnans dicebat : Filioli mei qͦs iterũ parturio
donec xp̃c formet᷑ in aob. Pro m̃bris igit᷑ xp̃i. pro
corpore eꝰ qđ ẽ ȩccła ꝓ uno homine id ÷ ꝓ ipsa uni
tate cuiꝰ caput sursũ ẽ psalmꝰ iste cantat᷑. Gemit

Expanded text:
salmum istum vobiscum tractamus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellectsicut in hebraeorum interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim n parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque et ipse postea illuminatus est, et illis quae persequebatur membris insertus, eadem charitate praegnans dicebat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Pro membris igitur Christi, pro corpore etate cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit
Abbreviated transcription (Latin):
pereant de t̾ra. quasi respondet ad t̃rã & de¬
fuit qđ respondert& de cęlo : quia illi ñ fuer̃ in cȩlo
Ipsam trã bis dix̃ qͥa ipsa ẽ sub cȩlo Pereant
de t̾ra & de sub cȩlo de tẽplis suis. Uidete si ñ fit
siñ ex magna parte iã factũ ẽ Quid enĩ re¬
mansit. aut quantũ remansit : magis reman¬
ser̃ idola in cordib paganoꝵ. quã in locis tẽ¬

Expanded text:
pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et depereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam in locis te
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis nubib xp̃i. circũ euntib orbẽ t̃rarũ &
cõpluentib agrũ dĩ : qͥd illis fecer̃ qͥ ira scebant᷑
nisi ut int̾ manus eoꝵ carne affligeret᷑ & in
cutores occidere potuer̃ ita mortua ẽ ut in ȩt̃.¬
nũ in teriN: habebit enĩ tẽpus suũ quo resur.¬
gat & ipsa qͥa resurrectionẽ carnis iã osten-¬
dit dñs i se ipso inde illã uoluit a nob̵ acci-¬
pere. ut de nr̃a possemꝰ ñ desꝑare. Ergo frs
caro seruoꝵ quã occider̃ cultores idolorum
resurget tẽpore suo Idola quȩ fregit xp̃c
nunquã iterũ faci& faber. Audistis cũ hie¬
remias legeret᷑ ante apłicã lectionẽ si aurẽ
apposu istis. uidistis ibi tẽpora p̾sentia quȩ nc̃
agimꝰ. Dix̃ enĩ. Dii qui cȩlũ & t̾rã ñ fecer. pe.¬
reant de cȩlo & de tra. quia nunquã fuer̃ in
cȩlo. Sed qͥd dix̃ : dii qui cȩlũ & t̃rã ñ fecer̃

Expanded text:
ritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et ritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur, et in cutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et decoelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare postea quã resurrex̃ amor-¬
tus. & ascendit in cȩlũ postea quam
impleuit discipulos suos fiducia sp̃s sc̃ĩ ut ñ
timerent mortẽ. quã illeiã occiderat inse. Cȩpit
salutẽ habere uellent & iratis popłi qͥ idola
colebant. lrascebant᷑ qͥ colebant qđ fecer̃. qͥa an¬
nuntiabat᷑ ille a quo factis : utiq ille annuntia¬
bat ꝑ discipłos suos se ipsũ qͥ illos uolebat conuerti
ad eũ a quo facti erant. & auerti ab eis quȩ ipsi
fecerant. Illi ꝓidolo suo irascebant᷑ dño suo : qua
si ꝓ illo irascerent᷑ seruo suo damnandierant
Melior enĩ seruus eoꝵ quã idolũ eoꝵ. Seruos enĩ
eooꝵ ds̃ fecit. idolũ eoꝵ faber fecit. sic irasce¬
bant᷑ pro idolo suo: ut ira sciñ timerent dño suo
Sed irascant᷑ p̃dictũ ẽ : ñ ussũ in ꝓphecia enĩ dr̃¬
oñs regnauit ira scant᷑ popłi Est qđ fiat & de popłis
irascentib Illi irascant᷑ & in ira ipsoꝵ martyres
coronentur. Quid fecer̃ annuntia torib uerbiue¬

Expanded text:
esurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepitsalutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dnus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi ve
Abbreviated transcription (Latin):
ser̃ adhuc nasciturũ de uirgine maria. futu-¬
rũ in fantẽ. & sucturũ lac. futurũ paruulũ. uer¬
bũ dĩ ꝑ qđ facta s̃ om̃ia Precesser multi p̃co¬
nes & dixer̃ futura ista tẽpora. sed ita dixer
ut qͥbusdã figuris rerũ tegerent sententias suas
Ipsumq uelam̃ quo tecta ẽ ueritas in libris an¬
tiquoꝵ tunc tolleret᷑ quando iã ipsa ueritas

Expanded text:
serunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futuserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce nondũ uenit. Ille incęlo ẽ. tu in t̾ra Ille
differt aduentũ tu noli differre consiliũ. Ad¬
ueritus ipsius durus ẽduris & mitis ẽ mitib:
Uide gͦ mͦ tu qͥd sis. si durus ẽ. ñ tibi mitescere:
si mitis. iã gaudere uenturũ. xp̃ianꝰ enĩ es. ita
inqͥs crede qđ oras & dicis adueniat regnũ tuum
Optas ut uenut quẽ times ne ueniatꝰ. corrige
tẽ ut ñ ores contrate. ExPlic̃ PALMUS XCUII.
R̃s. uotum esse iam debet caritati urãe.
tanquã filiis eccłȩ & eruditis inscola
qui scripser̃ uerba dĩ & magnalia dĩ.
nobis eos consulere uo luisse qͥ futuri eramus
hoc tẽpore iã credentes in xp̃m qͥ o portuno tem¬
pore uenit ad nos. primo humilis. postea uentu.¬
rus excelsus Primo enĩ uenit ante iudicẽ statu¬
rus. postea uenturus ẽ iudex sessurus. ut ante illũ
stet. ꝓmerito suo genꝰ humanũ. Precesser̃ aut̃ illũ
multi p̾cones tanquã iudicẽ magnũ & hoc ad¬
huc in humilitate uenturũ. Multi p̾cones pͣces¬

Expanded text:
Ecce nondum venit, ille in coelo est, tu in terra: ille differt adventum, tu noli differre consilium. Adventus ipsius durus est duris, mitis est piis. Vide ergo modo tu qui sis: si durus, licet tibi mitescere; si mitis, jam gaude venturum. Christianus enimes. Ita, inquis. Credo quod oras, et dicis: «Adveniat regnum tuum» . Optas ut veniat, quem times ne veniat. Corrige te, ut non ores contra te. IN PSALMUM XCVIII res, notum esse jam debet Charitati vestrae, tanquam filiis Ecclesiae, et eruditis in schola qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praeces
Abbreviated transcription (Latin):
suscipimus caritati urãe
sed titulum hab& aliquan¬
tulum negociosum. Patient᷑
ergo sustinete nos. donec illũ
enodemus ut possumus. quantũ ad iuuerit
dãs Neq enĩ passim p̃tereunda sunt haec
Quando quidem placuit fr̃ib non tantum
aure & corde. sed & stilo excipienda quae
dicimus : ut ñ auditorẽ tantũ. sed lectorem
Uetiam cogitare debeamus. Nata ẽ quidem
occasio psalmo huic ex requadã gesta : quã uobis
etiã fecimꝰ recitari de libro regnorũ. Saul enĩrex
non ad ꝑmanendũ electus a dño sed scđm popłi
cordurũ & malũ datus ad eoꝵ correptionẽ ñ ad

Expanded text:
suscepimus Charitati Vestrae: sed titulum habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantum adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re quadam gesta, quam vobis etiam fecimus recitari de libro Regnorum. Saül enim rex non ad permanendum electus a Domino, sed secundum populi cor durum et malum datus ad eorum co
Abbreviated transcription (Latin):
rauerimꝰ: peribimꝰ. In ho gͦ dauid qͥd p̃figurabat᷑
uidetis Ergo & in saul qͥđ p̃figurabat᷑ uidetis
Regnũ malũ in saul: regnũ bonũ indauid Mors
in saule: uita in dauid Et enĩ nos ñ ꝑsequit᷑ nisi mors:
de qua in fine trium phabimꝰ dicentes. Ubiẽ mors
contentio tua : ubi ẽ mors aculeus tuus: Quid ẽ
qđ dico : ñ nos ꝑsequit᷑ nisi mors: Quia nisi mortales
essemꝰ: ñ eẽt qđ nob facer& inimicꝰ. Nunqͥd enĩ an¬
głis quicquã facit : Ergo etiã ipsa mors aqua ma¬
xime habemꝰ ꝑsecutionẽ. cuiꝰ finit᷑ in fine conten¬
tio : cũ resurrexerimꝰ a mortuis finiet᷑ in nob̵. sicut
fector fuit Et magis in illo mors mortua ẽ quam
ipse in morte. Denĩq etiã nom̃ ipsum si aitendamus.
ñ ẽ sine mysterio. Nã saul int̃p̃tat᷑ petitio: hoc
appetitio. Quid enĩ dubitare debemꝰ nos nob fecis
mortẽ istã : A peccato enĩ hominis nata ẽ mors Me¬

Expanded text:
ravimus, perimus. In hoc ergo David quid praefigurabatur, ravimus, perimus. In hoc ergo David quid praefigurabatur, videtis: ergo et in Saül quid praefigurabatur, videtis: regnum malum in Saül, regnum bonum in David: mors in Saül, et vita in David. Etenim nos non persequitur nisi mors, de qua in fine triumphabimus, dicentes: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Quid est quod dico, non nos persequitur nisi mors? Quia nisi mortales essemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Angelis quidquam facit? Ergo etiam ipsa mors, a qua maxime habemus persecutionem, cujus finitur in fine contentio cum resurrexerimus a mortuis, sicut fector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse mortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Me
Abbreviated transcription (Latin):
de dõ: qui regnare facit hominẽ ypocritã ꝓpt̾
ꝓuersitatẽ popłi. Cũ ergo talis ess& saul ꝑseque¬
bat᷑ dauid in quo ds̃ p̃figurabat regnũ salutis
et̃nȩ & quẽ elegerat ds ꝑmansurũ in semine
suo Quando quidem futurus erat rex nr̃ rex scłoꝵ
dauid scđm carnẽ : Cũ gͦ dauid ds̃ elegiss& & p̃¬
clegissa & p̃destinass& ad regnũ : noluit & ipsũ
dauid ante regnũ tenere . quã primo a ꝑsequen¬
tib liberane ut etiã in hoc ipso figurar& nos
id est corpus eius cuiꝰ corporis caput xp̃c. Porro
enĩ si ipsum caput nr̃m sine primo ꝑ acco labore
int̃a ingnare in celo noluit neq leuare sursum
corpus qđ deorsum accepit nisi ꝑ tribulationis
uiã qͥd audent membra sperare capite suo ma¬
gis se posse eẽ felicia: Si patrẽ familias beelze¬
bub ao cauer̃ quantomagis domesticos eius
Non ergo speremus molliorem uiam. Qua p̃cessit
eamꝰ: qua duxit sequam᷑. Si enĩ auestigio eius aber¬

Expanded text:
hominem hypocritam, propter perversitatem populi : cum ergo talis esset Saül, persequebatur David , in quo Deus praefigurabat regnum salutis aeternae, et quem Deus elegerat permansurum in semine suo; quandoquidem futurus erat rex noster, rex saDavid secundum carnem . Cum ergo David Deus elegisset, legisset, et praedestinasset ad regnum, noluit et ipsum David ante regnum tenere, quam primo a persequentibus liberaret; ut etiam in hoc ipso figuraret nos, id est corpus ejus, cujus corporis caput Christus . Porro enim si ipsum caput nostrum sine primo peracto labore in terra, in coelo regnare noluit, neque levare sursum corpus quod deorsum accepit, nisi per tribulationis viam; quid audent membra sperare, capite suo magis se posse esse felicia? Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? Non ergo speremus molliorem viam: qua praecessit eamus, qua duxit sequamur. Si enim a vestigio ejus aber
Abbreviated transcription (Latin):
petendo illã defluxer̃ & in mortẽ irruer̃. estimatts
illã sibi eẽ amicã. Quomꝰ ȩstimauit popłs amicua
habere regẽ & datus ẽ saul: tanquã illidati eẽn
in manꝰ suas qͥ manib: & uerb accersier̃ mortem
Et figurata ẽ in saul. ipsa mors Ideo psilmꝰ illo
septimꝰ decimꝰ. sic hab& titulũ. Indie qua liberauit
eũ dñs de manu om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ. & de manusaul
Dix̃ primo om̃sunimicos eiꝰ. & postea de manusaul
quia nocussima inimica destruet᷑ mors Quidẽ
& de manu saul qm̃ exemit nos ab inferis. & de
manu mortis liberauit nos Cũ gͦ saul ꝑsequeret᷑
uirũ scm̃ dauid: confugit dauid ubi tutũ puta¬
uit. dransiens ꝑ sacerdotẽ quendã abime lech
accepit ab eo panes. Ubi figurauit etiã ꝑsonan
ñ tantũ regis sed & sacerdotis qͥa manducauit
panes ꝓpositionis quos sic̃ dñs dicit in eugłio¬

Expanded text:
 irruerunt, aestimantes illam sibi esse amicam: quomodo aestimavit populus amicum, habere regem, et datus est Saül, tanquam dati essent illi in manus suas, qui manibus et verbis accersierunt mortem, et figurata est in ipso Saüle ipsa mors. Ideo psalmus ille septimus decimus sic habet titulum: In die qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saül. Dixit primo, omnes inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimica destruetur mors . Quid est, Et de manu Saül? Quoniam exemit nos ab inferis et de manu mortis liberavit nos. 3. Cum ergo Saül persequeretur virum sanctum David, confugit David ubi tutum putavit: transiens per sacerdotem quemdam Achimelech, accepit ab eo panes. Ubi figuravit etiam personam, non tantum regis, sed et sacerdotis: quia manducavit panes propositionis, quos, sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗfinẽ ꝑs alaus dauio canicũ iheatauȩ el
Tichiel: EXPOPłO RANSMIGRATIONIS. CŨII¬
CIPERENT EXIRE I

Expanded text:
finem psalmus David, Canticum Hieremiae, et Ezechiel ex populo transmigrationis cum inciperent exire. I
Abbreviated transcription (Latin):
septimꝰ decimꝰ: sic hab& titulũ. Indie qua liberauit
cũ dñs de manu om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ & de manusaal
Dix̃ primo om̃s inimicos eiꝰ & postea de manusaul
quia nouissima in imica destruet᷑ mors Quidẽ
& de manu saul: qm̃ exemit nos ab inferis. & dẽ
manu mortis liberauit nos Cũ gͦ saul ꝑsequeret᷑
uirũ scm̃ dauid: confugit diuid ubi tutũ puta¬
uit transiens ꝑ sacerdotẽ quendã ab imelech
accepit ab eo panes. Ubi figurauit etiã ꝑsonaꝰ
ñ tantũ regissed & sacerdotis qͥa manduca uit
panes ꝓpositionis. quos sic̃ dñs dicit in euglio¬

Expanded text:
ie qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saül. Dixit primo, omnes inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimica destruetur mors . Quid est, Et de manu Saül? Quoniam exemit nos ab inferis et de manu mortis liberavit nos. 3. Cum ergo Saül persequeretur virum sanctum David, confugit David ubi tutum putavit: transiens per sacerdotem quemdam Achimelech, accepit ab eo panes. Ubi figuravit etiam personam, non tantum regis, sed et sacerdotis: quia manducavit panes propositionis, quos, sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
debellauit. & ñ illi qͥb hȩc fecit ut ꝑcuteren¬
tur. ut repellerent᷑ qͥ mali erant. & rursus
uiuificarent᷑ & redirent ut boni eẽnt : istã qͥdem
ille homo fecit ista: dedit hanc stragẽ gladio su
igne suo Nã utrũq attulit inhunc mundũ : & ign

Expanded text:
non illi quibus haec fecit, ut percuterentur et repellerentur qui mali erant, et rursus vivificarentur et redirent ut boni essent? Istam quidemcujus figuram gerebat ille homo; fecit ista, dedit hanc stragem gladio suo et igne suo: nam utrumque attulit in hunc mundum. Et, Ign
Abbreviated transcription (Latin):
essemꝰ: ñ eẽt qđ nob facen& inimicꝰ. Nunqͥd enĩ an¬
głis quicquã facit : Ergo etiã ipsa mors a qua ma¬
xime habemꝰ ꝑ secutionẽ. cuiꝰ finit᷑ in fine conten¬
tio cũ resurrexerimꝰ a mortus finiet᷑ in nob̾. sicut
fector fuit Et magis in illo mors mortua ẽ quam
ipsẽ in morte. Denĩq etiã nom̃ ipsum si aitendamus.
ñ ẽ sine mysterio Nã siul int̃p̃tat᷑ petitio: hoc E
Appecitio. Quid enĩ dubitare debemꝰ nos nob̵ fecise
mortẽ istã : A peccato enĩ hominis nata ẽ mors Me¬
rito gͦ ipse sibi homo appetiuit mortẽ: & id eo peti¬
tio nom̃ ẽ mortis Nã sic̃ scriptũ ẽ ds̃ mortẽ ñ fsei
nec lȩtat᷑ in ꝑditione uiuoꝵ Creauit enĩds̃ ut eet¬

Expanded text:
essemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Anessemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Angelis quidquam facit? Ergo etiam ipsa mors, a qua maxime habemus persecutionem, cujus finitur in fine contentio cum resurrexerimus a mortuis, sicut fector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse mortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Merito ergo ipse sibi homo appetivit mortem, et ideo petitio nomen est mortis. Nam sicut scriptum est, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum. Creavit enim
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ante regnũ tenere. quã primo a ꝑsequen¬
tib liberane. ut etiã in hoc ipso figurare nos¬
id est corpus eius cuiꝰ corporis caput xp̃c Porro
enĩ si ipsum caput nr̃m sine primo ꝑacto labore
intra iignare in celo noluit neq leuare sursum
corpus qđ deorsum accepit nisi ꝑ tribulationis
uiã qͥd audent membra sperare capite suo ma¬
gis se posse eẽ felicia: Si patrẽ familias beelte¬
bub uocauer̃ quantomagis domesticos eius
hon ergo speremus mollioremuiam. Qua p̃cessit
eamꝰ: qua duxit sequa mͣ. Si enĩ auestigio eius aber¬
rauerimꝰ: peribimꝰ In ho. gͦ dauid qͥd p̃figurabat᷑
uidetis Ergo & in saul qͥđ p̃figurabat᷑ uidetis
Regnũ malũ in saul. regnũ bonũ in dauid: Mors
in saule: uita in dauid: Et enĩ nos ñ ꝑsequit᷑ nisi mors:
de qua in fine triumphabimꝰ dicentes. Ubi ẽ mors
contentio tua : ubi ẽ mors aculeus tuus: Quid ẽ
qđ dico : ñ nos ꝑsequit᷑ nisi mors : Quia nisi mortales

Expanded text:
t et ipsum David ante regnum tenere, quam primo a persequentibus liberaret; ut etiam in hoc ipso figurareid est corpus ejus, cujus corporis caput Christus . Porro enim si ipsum caput nostrum sine primo peracto labore in terra, in coelo regnare noluit, neque levare sursum corpus quod deorsum accepit, nisi per tribulationis viam; quid audent membra sperare, capite suo magis se posse esse felicia? Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? Non ergo speremus molliorem viam: qua praecessit eamus, qua duxit sequamur. Si enim a vestigio ejus aberravimus, perimus. In hoc ergo David quid praefigurabatur, videtis: ergo et in Saül quid praefigurabatur, videtis: regnum malum in Saül, regnum bonum in David: mors in Saül, et vita in David. Etenim nos non persequitur nisi mors, de qua in fine triumphabimus, dicentes: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Quid est quod dico, non nos persequitur nisi mors? Quia nisi mortales
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ iure: ꝑ se ipsũ confirmat minas sus
certũ ẽ qđ minat᷑ Tam certus eẽ debes de requie.
de felicitate. de ȩc̾nitate. de immortalitate. si
feceris p̃cepta ipsius. quã certus eẽ debes de
interiu de ardore ignis etni de damnatio¬
necũ diabolo. si contempseris p̃cepta ipsius
lurauit gͦ illis inira sua. ne intrent in requiem
ipsus & tam̃ oportet aliquos intrare in requi¬
emipsius q enĩ nulli dabit᷑ requies ipsius
illis g̃ reprobatis nos intrabimꝰ qͥa & si aliqui
exsanis fractis ꝓpt̃ dis similitu dinẽ & infi¬
delitatẽ. nos ꝓpt̃ fidem & humilitatẽ in sere¬
mur Nos gͦ intremꝰ in requiem eiꝰ. Unde autẽ
intrar illi qui intrar̃ illi qͥ electis : qͥ ñ corde
obdurato restiter̃ qͥa uerũ ẽ. qđ ñ repellet
dñs plebem suam amen E xllic̃ esalmus¬

Expanded text:
a sua, per semetipsum confirmat minas suas. certum est quod minatur. Tam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod «non repellet Dominus plebem suam.» IN PSALMU
Abbreviated transcription (Latin):
gerent᷑. Nichil horũ cintat. Et si alud aliqͥd ñ gͦ
consonat psclmꝰ ticulo suo & aliud portat in fron¬
tondo alud in uoce immo nichil aliud. sed intelle¬
ctores quȩnit: Loquit᷑ enĩ de edificatione domus
om̃s lapides ipsius domꝰ intelligunt qđ cantar̃
Aedificat᷑ enĩ domꝰ dõ: ñ illo loco ubi ȩdificauit
salomon. Aedificauit enĩ tẽplũ. & de ipso tẽplo
ingentes ad mirarent᷑ discipłi : indicauer dño ad¬
mirationẽ & stuporẽ suũ & dñs illis Am̃ dico uob
nꝰ relinquet᷑ hic lapis suꝑ lapidẽ qͥ ñ destruatur

Expanded text:
igerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo igerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo ingentes admirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruet
Abbreviated transcription (Latin):
omnus & frater meus seuerus
adhuc differt lȩtitiã nr̃am de ser¬
mone quẽ nob̵ de b&. nã qđ debitor
teneat᷑ agnoscit Om̃s enĩ ȩccłis ꝑ
qua scumq transitũ fecit lȩcificauit dñs ꝑ¬
qua ceteris eũ dñs ꝓ pagauit. Sed qͥd facturi
sumus nisi ut seruiamꝰ uoluntati ipsius : dif¬
ferre illũ tam̃ dixi fr̃s. ñ fraudare haq: te ner¬
te debitort. ne dimittatis nisi cũ soluerit: aduer¬
tat itaq caritas ura quantũ donat dñs de isto
pscilmo dicumꝰ aliqͥdꝰ qđ qͥdem ũ nostis: sed dual¬
cis ẽ cõmemoratio uertatis Forte cũ ꝓnantiare t᷑
titulus ciꝰ. cũ admiratione aliqͥ audier̃ In scribit᷑
enĩ titilus ꝑscilni : quando domꝰ ȩdificabat᷑ post
captiuitatẽ. hoc titulo p̃dicto iã imipso texu psal¬
mi expecabatis fortasse qͥ lapides p̃ciderent᷑
de montib quȩ moles attrahent᷑ quȩ ftnda m̃ta ia¬
cerent quȩ trabes imponerent᷑ quȩ columnȩ en¬

Expanded text:
ominus et frater meus Severus adhuc differt laetitiam nostram de sermone quem nobis debet: nam quod debitor teneatur, agnoscit. Omnes enim Ecclesias quacumque transitum fecit, laetificavit Dqua caeteris eum Dominus propagavit. Sed quid facturi sumus, nisi ut serviamus voluntati ipsius? Differre illum tamen dixi, fratres, non fraudare. Itaque tenete debitorem, nec dimittatis, nisi cum solverit. Advertat itaque Charitas vestra: quantum donat Dominus, de isto psalmo dicamus aliquid quod quidem jam nostis; sed dulcis est commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur, quae trabes imponerentur, quae columnae er
Abbreviated transcription (Latin):
antate dũoccatiticum nouum : cantate
dño om̃is t̃ra si canticũ nouũ cantat om̃is
t̃ra sic edificat᷑ cũ cantat. Ipsũ cantare
edificare ẽ : sed ñ uetus cantet. uetus
cantat cupiditas carnis nouũ cantat caritas dĩ
quic qͥd cantas de cupiditate uetus cantas
& si sonant in ore uerba cantici noui ñ ẽ speci¬
osa laus in ore peccatoris Melius ẽ ut nouus
ticcas quã ut uetus cantes Quia si fueris nouus
& tacueris aurib hominũ ñ sonat nã cortuũ
n tacas canticũ nouã. & ꝑuenit ad aures dĩ quite
fecit hominẽ nouũ Diligis & taces dilectio ipsa
uox e addm̃. & ipsa dilectio canticũ nouũ ẽ dudi

Expanded text:
antate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.» Si canticum novum cantat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate uetus cantas.:
& si sonant in ore uerba cantici noui. ñ ẽ
osa laus in ore peccatoris Melius ẽ ut n
taceas : quã ut uetus cantes. Quia sĩ fueris

Expanded text:
cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris
Abbreviated transcription (Latin):
A Eo Lus dei grã
francorum Rex. Notũ¬
facimus uniuersis pre¬
sentibus et futurit.¬
¶ Nos humilem sup¬
lectorum nostrorum Religiosorum abbatis
et conuentus monastern grandimontensis¬

Expanded text:
arolus, Dei gracia Francorum Rex. Notufacimus universis, presentibus et futuris, nos humilem suplectorum nostrorum religiosorum abbatis et conventus monasterii Sancti
Abbreviated transcription (French):
dentibus Indifferenter habeant plenã
Iusticiam altam et bassam. Et omme ius
catem ad nos et heredes et successores nr̃os
lales ¶ Et nichilomnus dedimut ⁊ con¬
cessimus memoratis priori el boms homibus
et eorum successoribus uniuer sis et singulis
presentibus et futuris. plenum usagium. alto
et basso uius et mortuo. fruau ⁊ herba. lapi¬
dibus. et quibuscumq neccessarus sibi utili¬

Expanded text:
singulis indifferenter habeant plenam singulis indifferenter habeant plenam justitiam, altam et bassam, et omne jus rium et superioritatem ad nos et heredes et successores nostrotales. Et nihilominus damus et concedimus memoratis priori et Bonis Hominibus et eorum successoribus universis et singulis, presentibus et futuris, plenum usagium, alto et basso sic, vivo et mortuo, fructu et herba et quibuscunque necessariis sibi, utili
Abbreviated transcription (Latin):
parcus a capite pontis secane ex parte uille
Iothomagẽn et progreditur Recda linea ex
transuerso ad aluid caput põntis. excludẽdo
ip̃m pontem. cum om̃ĩb cicconslanciis terris
libus ⁊ immobilibus indifferenter. sicut
a capite ipĩus pontis calciata ⁊ strata re¬
gia que tendit ad uillam de sotauilla ⁊ exte¬
rioribus fossatis usqr ad secanã clauduntur.
ip̃m flumen secane prout tendit a sine ip¬
sorum fossatorum. uersus quandã insulam
ip̃is finibus fossatorum oppositam ex directe
ipam insulam includendo. ei a capite insule
recta linca et transuerso usqr ad aliã Ripam
prout currit ex ulterioribus Rippis ui pre
Iuragns et insulis excrescentibus insra
predictos termĩos ei insulis natis et na¬
scituris pñtibus et futuris et pertinẽn
quibuscumꝙ Ota uidelicei libere et quiete.
ꝙ de omĩbus supradictis. et quibuscumq
duns grandimonten qui sunt ⁊ suerunt
saciant in quibuscumq articulis suã
plenissimã uoluntatem. In omibus acci

Expanded text:
r a capite pontis Secane ex parte ville Rothomagensis, et progreditur recta linea ex transverso ad aliud caput ipsius pontis, excludendo ipsum pontem, cum omnibus circumstanciis, terrislibus et immobilibus indifferenter, sicut a capite ipsius pontis calciata et strata regia que tendit ad villam de Sotteville et exterioribus fossatis usque ad Secanam clauduntur, et ipsum flumen Secane, prout tendit a fine ipsorum fossatorum versus quandam insulam ipsis finibus fossatorum oppositam ex directo, ipsam insulam includendo, et a capite ipsius insule recta linea ex transverso usque in aliam ripam, prout labitur ex ulterioribus ripis usque adibus ribargiis et insulis excrescentibus infra predictos terminos et insulis natis et nascituris, presentibus et futuris, et pertinentiis quibuscunque, ita videlicet libere et quiete quod de omnibus supradictis et quibuscunque dinis Grandis Montis, qui sunt et fuerint, faciant in quibuscunque articulis suam plenissimam voluntatem, et in omnibus et
Abbreviated transcription (Latin):
qz iusticiariis et officiarns nrĩs. aut
ad eum ꝑtinuerit tenore pñciũ damus¬
uaudere quiete et pacifice faciãt et per
Quod si llłatum foret ad siatũ prestinũ
et debitum reducant seu reduci faciant

Expanded text:
que justiciariis et officiariis nostris, aut ad eum pertinuerit, tenore presentiugaudere plenarie et pacifice faciant et permquod si forsan illatum foret, ad statum pristinum et debitum reducant seu reduci faciant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quiete plenatie ⁊ paciffice ĩ ꝑpctiuũt
ħũdat ⁊ possidendas concad ⁊ confirmo.
et in manu ⁊ custodia ⁊ prolectione muea
pons. ĩ custodiri ⁊ deffendi sicut meas
Res duminitas siriniter precxie ¶ Colil¬

Expanded text:
 quiete, plenarie et pacifice in perpetuum habendas et possidendas concedo et confirmo, et in manu mea et custodia et protectione mea pono, et custodiri et deffendi sicut meas res dominicas firmiter precipi
Abbreviated transcription (Latin):
predicto modo cum lebus sus ⁊ łeb srm. liliroᷤ
⁊ quietos in lerra ⁊ aqua. ab om̃i ialłia. ⁊ extͤ¬
citu. et equitatu. theloneo. passagio. poutagio.
pedagio. pasuagio. ⁊ ab oniui sernicio. ⁊ cõsue¬
tudine ⁊ exactione. ⁊ rebus aluis: que ad ie
speciani: excepto murto ¶ Dedi eciam ĩ cõcessi
domui ⁊ sr̃ĩbus de burceio foagiũ de marrineio.
iii irastina natimilatis dm̃ aniuuatun persoluẽd.
Cei unum hominem liberum ⁊ quietum apud
marrignie. qui issud recipiat loco sr̃ña bñã
sauinamn mellis crm uasis que dicũt᷑ couste¬
reci in sesto oĩum sanctorum. ab apiariis
dicte soreste anuis singulis persoluendum.⁊
Quare uolo: firmiter precipio quod p̾dicti
frẽs ouies predictat elemosmas in perpetium
habeant beue ⁊ in pace. libere ⁊ quiete pleuarie
⁊ integre ⁊ honorisite: sicui eas illis dedi. et pre¬
senti carta consirmuani ¶ Has ouiues elems¬

Expanded text:
predicto modo cum rebus suis et rebus fratrum liberos predicto modo cum rebus suis et rebus fratrum liberos et quietos in terra et aqua ab omni taillia et exercitu et equitatu, theloneo et passagio, pontagio, pedagio, pasnagio, et ab omni servicio et consuetudine et exactione et rebus aliis que ad me spectant, excepto murtro. Dedi etiam et concessi domui et fratribus de Burceio foagium de Martineio, in crastino Nativitatis Domini annuatim persolvendum, et unum hominem liberum et quietum apud Martignie, qui illud recipiat loco fratrum, et unam summam mellis cum vasis que dicuntur costarez in festo Omnium Sanctorum ab apiariis dicte foreste annis singulis persolvendam. Quare volo et firmiter precipio quod predicti fratres omnes predictas elemosinas in perpetuum habeant bene et in pace, libere et quiete, plenarie et integre et honorifice, sicut eas illis dedi et presenti carta confirmavi. Has omnes elemo
Abbreviated transcription (Latin):
grandimonieusis ordiis. locim de burceis. ⁊ lolũ
neuius liberum ⁊ quielum absõlute. sicut fossat
exterioribus ilauditur: ui iude saciant quiduit
sibi uiderint expedire .¶ Et per totam foressam aliã
⁊ uniuersas soreslas meas. ouna ueccessaria ad edis¬
ficacionem ⁊ usus supradicte donius: ⁊ aliarum
domoru eiusdem orduns de tota terra mea ¶Dedi
eciam ⁊ concessi duos solid̃ singul diebus percipi¬
endos in perpetim. apud cenõm̃ in redditib ucr.
Et duos homines in eadem d cuuiate. uidelicz cenois
iei unum in castro lidi iz unũ apud maͤtum ad
seruiendum douui ⁊ srĩbus de burceio: liberos ⁊
quietos in terra ⁊ aqua ab oñi sermicio ⁊ tallia
et ercercitu ⁊ equitatu. ⁊ om̃i consuetudine. et¬
eraclione. ⁊ lebus allus: que ad mespectant
Dciatis me etiam singulis domibz gran¬
diuiontensis ordimis. dedisse ⁊ concessisse duce bo
mines in singulis cuutatibus. ⁊ unũ in castris
uissus oimibus Iuxla que douuis sũt põue.

Expanded text:
Grandimontensis ordinis locum de Burceio, et totum nemus liberum et quietum absolute, sicut fossatis exterioribus clauditur, ut inde faciant quicquid sibi viderint expedire, et per totam forestam aliam et universas forestas meas omnia necessaria ad edificationem et usus supradicte domus et aliarum domorum ejusdem ordinis de tota terra mea. Dedi etiam et concessi duos solidos singulis diebus percipiendos in perpetuum apud Cenomanum in redditibus meis, et duos homines in eadem civitate, videlicet Cenomani, et unum in Castro Lidi, et unum apud Maetum, ad serviendum domui et fratribus de Burceio, liberos et quietos in terra et aqua ab omni servitio et taillia et exercitu et equitatu et omni consuetudineexactione et rebus aliis que ad me spectant. Sciatis etiam me singulis domibus Grandimontensis ordinis dedisse et concessisse duos homines in singulis civitatibus et unum in castris et villis omnibus juxta que domus sunt posite,
Abbreviated transcription (Latin):
posita fũt ⁊ signa. ¶ Signũ comitis theo¬
baldi. dapiferi nrĩ. S. mathei camerarii
Siguidonis buticusarii. S̾ radulphi
cõnestabusarn. ¶Sata ꝑ manũ hugomᷤᷤ
cãcellarii ⁊ epĩ suessionencis.

Expanded text:
ta sunt et signa. Signum comitis Theobaldi. S. Mathei camerarii. S. Guidonis buticularii. S. Radulphi constabularii. Data per manum Hugonis cancellarii, episcopi Suessionensis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ futuri qd nos amore dei ⁊ aĩe nr̃e falutis
intintu dedimus ⁊ concessimus bonis homi¬
mb de ordine grandimõten socũ adabiten¬
dũ in nemore de iucena. ⁊ cotũ uenius cum
fũdo terre sic̃ fossatis undiq cingitur. Li¬
bere qͥcte ⁊ pacifice imꝑpetuũ possi dendũ
ad faciedum qͥdquid uosuerinc de p̾dct̃i
¶Sciendũ uero ẽ quod ad preces uiũs
abbas ⁊ cõuẽtus fossateneñ. Por i cõuetus
sancti martim de campis. et prior i cõueu¬
tus sancti lazari parisieñ. Duiẽ ius ⁊ usa¬
Qui quod habebent ĩ dcto nemore. qd ĩfra
predtu fossata cõcmetur supraditio bonis
homĩb penitus quictauerũt. ¶ Dediꝰ
sepe dctĩs honis homĩb sex modros. i diuudi¬
um frumẽci recipiẽdos ãnuatim ĩ grãchia
urã gouesse. ¶L Ioc ut ratũ ꝑmanat scrip¬
to comẽdari ⁊ sigilli urĩ auctoritace
confirmiari p̾cipimus. ¶Actũ parisius
Amno ubi incarnati. Milleꝰ clxiiii. ¶¬

Expanded text:
 futuri quod Nos amore Dei et anime nostre salutis intuitu, dedimus et concessimus Bonis Hominibus de ordine Grandimontensi locum ad habitandum in nemore de Vincennis, et totum nemus cum fundo terre, sicut fossatis undique cingitur, libere, quiete et pacifice in perpetuum possidendum, et ad faciendum quicquid voluerint de predictis. Sciendum vero est quod, ad preces nostras, abbas et conventus Fossatensis, prior et conventus Sancti Martini de Campis, et prior ac conventus Sancti Lazari Parisiensis, omne jus et usagium, quod habebant in dicto nemore quod infra predicta fossata continetur, supradictis Bonis Hominibus penitus quictaverunt. Dedimus sex modios et dimidium frumenti recipiendos annuatim in grangia nostra Gonesse. Ut hoc ratum permaneat, scripto commendari et sigilli nostri auctoritate confirmari precipimus. Actum Parisius, anno Verbi incarnati millº centesi
Abbreviated transcription (Latin):
mense man ip̃msq eccłie dedicationis festuu¬
tatibus et diebus a primris uesperit usqr ad
secundas uesperas me lusire denote uisitauerit
amuatim et ad p̃missa manus porrererint ad¬
intrites pro singulis festiuitatibus et diebus
predictis quibus id fecerint Centum dies de
mictis eis pemitenciis misericorditer in dño
relaxamus. Presentibus perpetius futur is
temporib ducaturis. In quoꝵ ominũ ⁊ singłoꝵ

Expanded text:
gory ipsiusque ecclesie dedicationis festiuitatibus et diebus a primis vesperis usque ad secundas vesperas inclusive deuote uisitauerint annuatim, et ad premissa manus porrexerint adiutrices, pro singulis festiuitatibus et diebus prefatis quibus id fecerint, centum dies de iniunctis eis penitentijs misericorditer in domino relaxamus, presentibus perpetuis futuris tempo
Abbreviated transcription (Latin):
posita. unũ hominem. quietum. liltrum.
iumuner ab̾ om̃i calłacia ponitartio.
theloneo pasnagio soragio ex certitu ⁊ oni
consuetudine ⁊ exactione ⁊ de omnibz tebr
⁊ occasiomibus ad me .⁊ successores meos

Expanded text:
posita, unum hominem quietum, liberum et posita, unum hominem quietum, liberum et immunem ab omni tallagio, pontagio, theloneo, pasnagio, foragio, exercitu et omni consuetudine et exactione, et de omnibus rebus et exactionibus ad me et succes
Abbreviated transcription (Latin):
successorum meorũ. dedi concessi ⁊ ton¬
firmani deo ⁊ beate marie ⁊ priori et
fr̾iblis grandimont ordiuis lotum de
mosuee. ⁊ txtm nemus sicut exterior
clansura : sossata que propens expẽs
meis facta sunt clandunt diuidune
⁊ distugunt: liberum ⁊ quietum: ꝓpe¬
tuis temxoribus pati ĩce posidendũ e
habendum ⁊ Ad fatiendum siue alicurꝰ
contradicione inquietatione contrarieta¬
te ⁊ uiolentia quidquid inde ⁊ de eo ⁊ in
eo illis sacere placuerit. ⁊ quidquid de eo
forestam ouna neccessaria ad edifficaci¬
onem ⁊ usus eiusdem lon ⁊ frns habita¬
tium in eo. quandocumq ⁊ quociẽstũqz
uoluerint ⁊ eis capere placuerit ¶Cõcessi
Insuper dedi ⁊ consirmaui frĩbus de mos¬
nes duos solidos andeg̾ singul dieb apd̾
salmurum de redditu nr̃o singuł amus
in perpetuum sine contradicione aliqua
⁊ disceptatione pacifice percipiende Etapd̾
predictum castrum ⁊ singula castra ⁊ billa
nras iux̃ quas domus eorum est fita i

Expanded text:
cessi et confirmavi Deo et beate Marie et priori et fratribus Grandimontis ordinis locum de Mosnès et totum nemus, sicut exterior clausura et fossata que propriis expensis meis facta sunt claudunt, dividunt et distinguunt, liberum et quietum, perpetuis temporibus pacifice possidendum et habendum, ad faciendum, sine alicujus contradictione, inquietatione, contrarietate et violentia, quidquid inde de eo et in eo illis facere placuerit, et quidquid de eo forestam omnia necessaria ad edificationem et usus ejusdem loci et fratrum habitantium in eo, quandocunque et quotiescunque voluerit et eis capere placuerit. Concessi insuper, dedi et confirmavi fratribus de Mosnès duos solidos Andegavensium singulis diebus apud Salmurum, de redditu nostro singulis annis in perpetuum, sine contradictione aliqua et disceptacione pacifice percipiendos, et apud predictum castrum et singula castra et villas nostras, juxta quas domus eorum est sita et
Abbreviated transcription (Latin):
frĩbus dedi concessi ⁊ confirmaui. ui cẽs
hommnes quoscumq ex dono quorumlibet
hominũ habent uel habueruit. ab omi
pasnagio quieti sint liberi ⁊ inines. ⁊¬
Illi ⁊ onĩs alii hommes quos ex dono meo
ĩ successorum meorũ hnͣt in pñti bl habe¬
bunt in posterum sine contradicione ali¬
qua per toiam sorestam mẽa de mosnes
⁊ de balea. ad hsus proprios capiant de ne¬
more mortuo quotienscumq uoluerint
eis neccesse suerii¶ Let omia q̃ p̾ditis
frĩbus ex dono meo ⁊ successorũ meorũ uł
ex dono quorumlibet hominui data sunt
uel sueruit ⁊ contessa. libere quiete plena¬
rie ⁊ paciffice in perpetiram habenda te¬
nenda ⁊ possidenda eis concessi s presenti
caria confirmaui. ⁊ in maii ÷ protet¬
tione actqz custodia mea ⁊ successõrum
meorum posui ⁊ suscepi. ⁊ sicut Res ꝓp̃as
dominicas ⁊ spãles custodiri firmiler
precepi ⁊ statui deffensione perpetua ton¬
seruari ¶ E. frogerio sag̾ ⁊ stẽphano

Expanded text:
essi et confirmavi ut omnes homines, quoscunque ex dono quorumlibet hominum habent vel habuerint, ab omni pasnagio quieti sint, liberi et immunes, illi et omnes alii homines, quos ex dono meo et successorum meorum habent in presenti, vel habebunt in posterum, sine contradictione aliqua per totam forestam meam de Mosnès et de Valea ad usus proprios capiant de nemore mortuo, quotiescunque voluerint et eis necesse fuerit. Hec omnia, que predictis fratribus ex dono meo et successorum meorum vel ex dono quorumlibet hominum data sunt vel fuerint et concessa, libere et quiete, plenarie et pacifice in perpetuum habenda, tenenda et possidenda eis concessi et presenti carta confirmavi, et in manu et protectione atque custodia mea et successorum meorum posui et suscepi, et sicut res proprias, dominicas et speciales custodiri firmiter precepi, et statui defensione perpetua conservari. Testibus : Frogerio Sagiensi et Stephano