comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siuis. Theodosio. Thiberio. atq Constantino. a foca qͥ
fuit strator priscii patricii occidit᷑. Sequenti an-¬
rius patricius eunuchus. dũ imꝑĩ rura conaret᷑ arriꝑe
a militib ꝑetiͨtꝰ est. capd̃q eiꝰ constantinopoli delatũ
est. ⁊ ocas extincto mauritio eiꝰq filiis. ꝑ octo annoꝵ

Expanded text:
suis Theodosio et Tiberio atque Constantino, a Foca, qui fuit strator Priscii patricii, occiditur. Hoc anrius patricius eunucus, dum imperii jura conaretur arripere, a militibus peremptus est, caputque ejus Constantinopolim delatum est. Focas, extincto Mauricio ejusque filiis, per 8 annorum
Abbreviated transcription (Latin):
inam que ꝓpinquos suos theodeb̾tũ.⁊ theod̾icũ filios u¬
licet childeb̾ti consobriu sui ꝑemerat.⁊ plures alios de semi¬
ne regio extiixerat. quasi uingeret᷑ ei in conugñ comuo¬
cauit. Que leta effecta. sicut ei iussũ fuerat uenit. comp¬
ta pͣciosis ornamͣtis. quasi aduuptias. Quã ille iudicio fraci¬
cuitũ castroꝵ circu̾duci: ⁊ postea ad equos indomitos ligat᷑a
disrrͣpi. sic q obitu nefando ut fuerat merita ad infrrosdes¬
cendit. Cuius etiã ossa in igne posita ⁊ cnͣsu̾ta. nusquã cõ¬
parueruͣt. Hic fuit fituis bruuechildis. que regnauit in frau¬

Expanded text:
ginam, que propinquos suos Theodebertum et Theodericum, filios videlicet Childeberti consobrini sui, peremerat et plures alios de semine regio extinxerat, quasi jungeretur ei in conjugium convocavit. Que leta effecta, sicut ei jussum fuerat, venit, compta preciosis ornamentis quasi ad nuptias. Quam ille judicio Francorcuitum castrorum circumduci et postea ad equos indomitos ligatam disrumpi. Sicque obitu nefando, ut fuerat digna, ad inferos descendit. Cujus etiam ossa in igne consumpta nusquam comparuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuat. aifero uͦ ⁊ hunaldo filiis eudonis dinicando uictis:
i fresonũ cũ multis ꝑunit.⁊ fresiã sibi subiugat. Quen¬
nionẽ postmodũ galliȩ ubbem a sarracenis dolo ⁊ consensu ma¬
riuitii ꝓuincie ducis captã obsidet: eaq fortit̾ recepta. sar¬
obsesso iutra galliȩ urbẽ uarbonẽ a harolo: sarracem ex
hispatua cũ alio rege amorei occurrunt subsidio. Qui
congressi kabolo ambob regib ꝑemptis: ⁊ ciitate recepta ab
eo ultimo pene attriti sunt ext̾minio. eoq insequente fugientiᷤ
regionis uibes asarracenis iuuasas capit.⁊ soletenus destruit.
Arelato urbe galliarũ capta a sarracenis. ⁊ om̃ib circũquaq demo¬
litis. Rarolus ascito sibi inauxiliũ luit prando rege langobardoꝵ eis
occurrit: eosq t̃rore noĩs sui infugã u̾tit. Sic sarracenis qͥ totã pe¬
ie asiã. totã libiã. multãq ęurope partẽ inuaserant: karolus.
auxilio sua industria francoꝵq fortitudine. omẽm sp̃e inuadendi

Expanded text:
us, Waifero et Hunaldo filiis Eudonis dimicando victis Acem Fresonem cum multis perimit, et Fresiam sibi subigit. arolus Avenionem Galliae urbem, a Saracenis dolo et consensu Maruntii provinciae ducis captam, obsidet, eaque fortiter recepta, Saobsesso intra Galliae urbem Narbonam a Karolo, Saraceni ex Hispania cum alio rege Amor ei occurrunt subsidio. Qui congressi Karolo, ambobus regibus peremptis et civitate recepta ab eo, ultimo paene attriti sunt exterminio; eoque fugientes regionis urbes a Saracenis invasas capit et solo tenus destruit. 738. 21. 17. 12. 28. 11. Arelato urbe Galliarum capta a Saracenis, et omnibus circunquaque demolitis, Karolus ascito sibi ad auxilium Liuthprando rege Langobardorum eis occurrit, eosque terrore nominis sui in fugam vertit. Sic Saracenis, qui totam paene Asiam, totam Libiam multamque partem Europae invaserant, Karolus Dei auxilio, sua industria Francorumque fortitudine omnem spem invadendi
Abbreviated transcription (Latin):
uico ⁊ karolo de regni partitione discordantib conserit᷑ inter eos
pugna in pago alciodorense apud uillam fontiniacũ: & tanta cedes utrĩq
facta est. ut nulla etas meminerit tantã stragẽ hominũ factã fuisse in
gente francoꝵ : ⁊ ita eoꝵ uires ibi attenuate st̃. ut iam nec suos ter-¬
mos ab externis tueri possint. Uictoria tamen karolo ⁊ Ludouio¬

Expanded text:
us fratribus de regni partitione discordantibus, conseritur inter eos pugna in pago Alciodorense, apud villam Fontiniacum; et tanta cedes utrimque facta est, ut nulla aetas meminerit tantam stragem hominum factam fuisse in gente Francorum, et ita eorum vires ibi attenuatae sunt, ut jam nec suos terminos ab externis tueri possint. Victoria tamen Karolo et Ludowi
Abbreviated transcription (Latin):
machus uidelic& & laurentiꝰ. Que res granie discidiũ ecolȩ
dui tisq ad ipsa ꝑtraxit homicidia: donec tandem hanc
altercationẽ compressit Theodici regis italie quamuis arri¬
am potentia. hoc equitatis iudicio optinente. ut Siminacꝰ
papa ẽẽt. quia pͥor ordinatꝰ fuerat: eiq pars maxima faue¬

Expanded text:
per contentionem Laurentio. Quae res grave discidium aecclesiae diu usque ad ipsa protraxit homicidia; donec tandem hanc altercationem compressit Theoderici regis, quamvis Ariani, potentia, hoc aequitatis judicio optinente, ut Simmacus papa esset, quia prior ordinatus fuerat, eique pars maxima fave
Abbreviated transcription (Latin):
misso diuisi aurei signo. egitq ut eiecto egidio. ille res¬
titueretur in regno. B asina uxor basin regis thu¬
ringoꝵ. relicto uiro suo uenit ad hilderichũ. quã
le uxorẽ duxit. et ex ea clodoueũ genuit. Remi¬

Expanded text:
misso divisi aurei signo egitque, ut ejecto Egidio ille resmisso divisi aurei signo egitque, ut ejecto Egidio ille restitueretur in regno. Basina, uxor Basini regis Thuringorum, relicto viro suo, ad Hildericum venit; quam ille uxorem duxit, et ex ea Ludowicum genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ricͣa insolent᷑ ⁊ luxuriose se agent̾ẽ. frauei regno det᷑.¬
aiico suo Widiomaro qͦd ee̾t signũ reuocationis sue
si aliqñ int̃cede̾t reconciliatio. apd̾ basinũ rege thu¬
ringoꝵ latuit annis octo. Franci uͦ egidiũ ducẽ ro¬
manoꝵ: rege̾ sibi p̃ficiĩt. Apud Tolosam urbem gal¬
lie ex eius medio tota die sanguis largissimo fluxit riu̾o:
quod Sothi ꝓ portento sue ꝑditionis acceꝑunt. Pictor
quidã cum saluatorẽ scdm similituditẽ Ioiris pingere uo¬
luisset: aruit manꝰ eiꝰ. Quẽ culpã confessum: sanauit Gen¬
nadius ep̃c constantinopoleos. Heliseus ꝓpħa. qͥ mortuus¬
mortuuͣ suscitaũ. ⁊ multo temꝑe in samaria ubi sepultꝰ ẽ
multis claruerat iniracłis. ut p̃tereã cetera ẽ demones ibi
fiementes uariarũ ferarũ uocib ab inuasis fugarent᷑ corꝑib
cos opprimeret grauius iusto. ꝑpendẽs widiomarus
francos penitere suꝑ eiecto hildeuͭiatro reuocat eñ clam

Expanded text:
ricum insolenter et luxuriose se agentem Franci regno deturamico suo Widiomaro, quod esset signum revocationis suae, si aliquando intercederet reconciliatio, apud Basinum regem Thuringorum latuit annis 8. Franci vero Egidium ducem Romanorum regem sibi preficiliae, ex ejus medio tota die sanguis largissimo fluxit rivo; quod Gothi pro portento suae perditionis acceperunt. quidam cum Salvatorem secundum similitudinem Jovis pingere voluisset, aruit manus ejus. Quem culpam confessum sanavit Gennadius episcopus Constantinopoleos. Theudemertu resuscitavit, et multo tempore in Samaria, ubi sepultus est, multis claruerat miraculis, ut preter caetera etiam demones ibi frementes variarum ferarum vocibus, ab invasis fugarentur corporibus, cos opprimeret gravius justo, perpendens Widiomarus, Francos penitere super ejecto Hilderico, revocat eum clam
Abbreviated transcription (Latin):
nuo pipini .u. pestifer aistulfus quod̾a loco uenati¬
one intrnttis diuino iudicio fulmine ꝑtussus atͦtis¬
sima morte int̾iit. Tunc desid̾ius quidã aux au¬
diẽs obisse haistulfũ. ilico aggregans multitudi¬
puit fastigiũ. Postra idem beatissimus ꝑꝑ stephanus deo
annuentẽ rem publieã dilatans. dñicã plebeni ut bouꝰ pastor
ab insidiis inmicoꝵ eruit. cursũq const̃imatis dĩ uocatione
titer saronũ munitiones irrũpit. ⁊ post multã stragem
eos sub tributo redigit. Sequenti anno Waiferus fili
us eudonus dux aqͥtanie res fraucoꝵ iniuste uexande
pipini incurrit. eoq aquitaniã aggresso. fedus ficte pa

Expanded text:
 Post hec pestifer Haistulfus quodam in loco venationi intentus, divino judicio fulmine percussus, atrocissima morte interiit. Tunc Desiderius quidam dux, audiens obisse Haistulfum, ilico aggregans multitudipuit fastigium. Postea idem beatissimus papa Stephanus Deo annuente rem publicam dilatans, et dominicam plebem ut bonus pastor ab insidiis inimicorum eruit, cursumque consummans, Dei vocatione titer Saxonum munitiones irrumpit, et post multam stragem eos sub tributo redigit. 758. 17. us Eudonis, dux Aquitaniae, res Francorum injuste vexando, iram Pippini incurrit; eoque Aquitaniam aggresso, foedus fictae pa
Abbreviated transcription (Latin):
certationẽ quam cũ Waifero duce aqͥtanoꝵ habebat. ñ p̃tialu¬
it. p̃carias fieri ab epĩs exinde petiit & nonas & decimas
d restaurationem tectoꝵ. & de utaqueq eccl̃a duodecim
denarios ad casam cuius res beneficiate sunt sicut in libto
capłoꝵ regum habet᷑ dari constituit. usqdum ipse res ad ec-¬

Expanded text:
testationem quam cum Gaifero Aquitanorum duce habebat non prevalutestationem quam cum Gaifero Aquitanorum duce habebat non prevaluit, precarias fieri ab episcopis exinde petiit, et nonas ac decimas ad restaurationem tectorum, et de unaquaque ecclesia 12 denarios ad casam, cujus res beneficiate, sicut in libro capitulorum regum habetur, dari constituit, usque dum ipse res ad ec
Abbreviated transcription (Latin):
cabat magnalia dei: obtestatus om̃s rit singłis anius .u. to
noueb̾. celebret᷑ passio dũice iaginis. Pipitius rex remistanũ¬
frr̃m ȩudonis. patriũ scilicet Waiferi. qͥ a Waifero ad se.
⁊ a se ad Waiferũ tranfugerat. captũ a sius inbello. suspen¬
dit in patibulo. Rex sarracenoꝵ amyrmonon ab hispania mis¬
sis legatis ⁊ ium̃ib datis ⁊ acceptis. affectat grãm ⁊ amcifi¬
am pipini regis. Pipnius ultimo ext̃minio aqͥtaniã atterit.¬
scõmnas capit. ibiq Saiferi matrem sorores ⁊ neptes captas.
roli cognoscens. sy nodũ apd̾ liptanas congregariferit. Cui p̃fu¬
it eũ scõ bouefacio legatus apłice sedis georgitis nominie. Nã
⁊ sy uodũ ipsam habemus. ⁊ quantũcũq de reb eccłasticis qd
pater suus abstulerat. ꝓuit potuit eccłis redd̾e curauit.
Et qm̃i om̃s res eccłe a quib ablate eraut restaurare ꝓpt᷑ con¬
ra

Expanded text:
cabat magnalia Dei; obtestatus omnes, ut singulis annis 5. Idus cabat magnalia Dei; obtestatus omnes, ut singulis annis 5. Idus Novembris celebretur passio dominicae imaginis fratrem Eudonis, patruum scilicet Waiferi, qui a Waifero ad se et a se ad Waiferum transfugerat, captum a suis in bello suspendit in patibulo. Rex Saracenorum Amyrmonon ab Hyspania missis legatis, et muneribus datis et acceptis, affectat gratiam et amicitiam Pipini regis. Sanctonas capit, ibique Waiferi matrem, sorores et neptes captas roli cognoscens, sinodum apud Liptanas congregari fecit. Cui prefuit cum sancto Bonifacio legatus apostolice sedis Georgius nomine. Nam et sinodum ipsam habemus, et quantumcunque de rebus ecclesiasticis, quas pater suus abstulerat, prout potuit ecclesiis reddere curavit. Et quoniam omnes res ecclesie, a quibus ablate erant, restaurare propter
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ constantini imꝑatoris ⁊ hyrene uxoris eiꝰ. in syria
oitutate beritho quę subiacet authiochiȩ. uidei imaginem iħu
saluatoris nr̃i inuonientes indomo curͦdã uidei. ibi relictã a qͦ¬
dam xp̃iauo qui ibi manserat. eam iuuiriose deposuert. ⁊ om̃ia
obpbria que uidei xp̃o ihu intuler̃t. unagini eiꝰ inferebant.
illudentes ei. in faciem conspuentes. eamq ꝑcutientes. cri¬
minose conuiciantes. manuri ⁊ pedes etus clauis configentes
acetum & fel ei porrigentes. tandem lancea latere eiꝰ aꝑto. exi¬
uit de ea sanguis ⁊ aqua: quod illi supposita ampulla iuscipi¬
entes. ad exꝑimentũ utrum fuerint uera miracła. quȩ iħm fe¬
cisse audierant. om̃s infirmos iusyuagoga sua collectas hoc sanguine
asꝑgebatt: ⁊ a qͦcũꝙ laugore detinebaut᷑. om̃s sauabant᷑. Unde ui¬
re enarrata imaginem cũ sanguine ei dedert. Quib baptizatis
ep̃c sanguinem ꝑ ãpullas diuisũ. longe lateq dirigens. p̃di¬

Expanded text:
re Constantini imperatoris et Hyrenae uxoris ejus, in Syria civitate Beritho, quae subjacet Anthiochiae, Judaei imaginem Jesu salvatoris nostri invenientes in domo cujusdam Judaei, ibi relictam a quodam christiano, qui ibi manserat, eam injuriose deposuerunt, et omnia opprobria, quae Judaei Christo Jesu intulerunt, imagini ejus inferebant, illudentes ei, in faciem conspuentes, eam percutientes, criminose convitiantes, manus et pedes ejus clavis configentes, acetum et fel ei porrigentes; tandem lancea latere ejus aperto, exivit de eo sanguis et aqua. Quod illi supposita ampulla suscipientes, ad experimentum, utrum fuerint vera miracula, quae Jesum fecisse audierunt, omnes infirmos in synagoga sua collectos hoc sanguine aspergebant; et a quocumque languore detinebantur, omnes sanabantur. Unde Jurrerunt, eique re enarrata, imaginem cum sanguine ei dederunt. Quibus baptizatis, episcopus sanguinem per ampullas divisum longe lateque dirigens, predi
Abbreviated transcription (Latin):
saxonicũ bellũ animũ intrudit. heresburch castrũ saxonũ
capit. hormensul fanũ destruit. ibiq siti laboracite exercitu.
subito intorrente largissime aque effuse sunt diuiuo initu.
uotiq cõpos karolus. obsides pacis accepit a saxonib.
quo ꝑgens papiam obsedit. ibiq relicto exercitii Romam
ꝑuenit. scãm resurrectionẽ ibi ꝑegit: postea rediens papiata
uniuersa synodo dedit ei ius eligendi pontific̾ẽ.⁊ ordina¬
di aplicam sedem. dignitatẽ quoq patriciatus. Insuꝑ archi
finũ: ⁊ ut nisi a rege laudet᷑ ⁊ inuestiatur eꝑc. a nemine con¬
secretur. Om̃sq huic decreto rebelles anathematizaũ: ⁊ nisi
resipiscerent. bona eoꝵ publicari. Saxones rege absente¬

Expanded text:
Saxonicum bellum animum intendit, Heresburch castrum Saxonum Saxonicum bellum animum intendit, Heresburch castrum Saxonum capit, Hormensul fanum destruit; ibique siti laborante exercitu, subito in torrente largissimae aquae effusae sunt divino nutu; votique compos Karolus obsides pacis accepit a Saxonibus. Quo pergens, Papiam obsedit; ibique relicto exercitu, Romam pervenit, sanctam resurrectionem ibi peregit. Postea rediens Papiam universa synodo dedit ei jus eligendi pontificem, et ordinandi apostolicam sedem, dignitatem quoque patriciatus. Insuper archinivit: et ut, nisi a rege laudetur et investiatur episcopus, a nemine consecretur; omnesque huic decreto rebelles anathematizavit; et nisi resipiscerent, bona eorum publicari jussit. Offa re
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sq aquitanos ⁊ Wascones in deditionẽ accipit : hunaldũ qͥ
ad lupũ Wasconũ ducem fugerat. a lupo sibi cũ uxore remis¬
sum abducit. ⁊ sic aqͥtanicũ bellũ finit. Desid̾ius rex laugo¬
bardoꝵ sub obtentu orandi romã ingressus. aliqͦs nobiliũ ro¬
pars regni eiꝰ partib Raroli se uuit: uxor eiꝰ cũ filiis ⁊ authari
frauco ad desid̾iũ regẽ italiȩ confugit. Huualdꝰ dix aqͥtauie
romã quasi ibi ꝑseu̾aturus uenit. qui ad langobardos fugiẽs
apostatauit: ibiq non multo post lapidib obrutus male
periit Constantinus imꝑator contra bulgares nauali p̃lio
pugnaturus. nauib suis fere duab milib impetu aqͥlonis
gines dĩ⁊ scoꝵq execrantiũ minis laborauit. ⁊ libro adũsus
eos edito multisscripturarũ inductionib roborato. errores
eoꝵ infirmauit. fidemq rectã solidauit. Hic in offrrtoriis
offertorioꝵ ũsib qͦd geminatũ ẽ geniauit. Rarolus rex ad

Expanded text:
omnesque Aquitanos et Wascones in deditionem accipit. Hunaldum, qui ad Lupum Wasconum ducem fugerat, a Lupo sibi cum uxore remissum abducit; et sic Aquitanicum bellum finit. Desiderius rex Langobardorum sub optentu orandi Romam ingressus, aliquos nobilium Ropars regni ejus partibus Karoli se unit; uxor ejus cum filiis et Authario Franco ad Desiderium regem Italiae confugit. Hunaldus dux Aquitaniae Romam, quasi ibi perseveraturus, venit; qui ad Langobardos fugiens apostatavit, ibique non multo post lapidibus obrutus male periit. Constantinus imperator contra Bulgares navali prelio pugnaturus, navibus suis fere duabus milibus impetu aquilonis gines Dei sanctorumque execrantium nimis laboravit; et libro adversus eos edito multis scripturarum inductionibus roborato, errores eorum infirmavit, fidemque rectam solidavit. Hic in offertoriis et offertoriorum versibus, quod geminatum est, geminavit Karolus rex ad
Abbreviated transcription (Latin):
itundatio aquatũ nimia nimisq calamitosa facta est: s Gregoric
constantinopolim triennio obsidet. Bulgares. sarracenoꝵ.¬
uiginti duo milia ꝑimunt. K apolus marcellus in pago
⁊ Ragenfrido congredit᷑. Ragenfredꝰ uictꝰ. in fugã ũtit᷑. ka¬
rolus eos usq parisius ꝑ seqͥtur. R abbod̾ dux frcsonũ p̃dica¬
tione W ilfraun ep̃i ad hoc adductus ut babtizari deberet. cũ
unũ pedem inlauachro intinxiss alt̾m pedem retlaens.
int̾rogauit ubi nam plures suoꝵ maioꝵ e̾ent in inferno au
inparadiso: ⁊ audiẽs plures ẽe̾ in inferuo intuctũ ped̃ ex¬
traẽs. satius ẽ inqͥt ut plures quã ut pauciores sequar. Et
ita ludificatus a demone ꝓmittente qͦd ei t̃ria ab hinc diȩ in¬
cõparabilia bona daret. ipsa t̾cia diȩ subita ⁊ etͣna morte ꝑ it.
onstantiuo politan instantia orandi ⁊ constantia p̃liandi fortiter
resistunt sarracenis. Sarraceni fame. frigore. bello. pestilentia

Expanded text:
inundatio aquarum nimia nimisque calamitosa facta est. Sed Gregorio Constantinopolim triennio obsidet. Bulgares Saracenortriginta milia perimunt. Karolus in pago  Raginfredo congreditur. Raginfredus victus in fugam vertitur; Karolus eos usque Parisius persequitur. Rabbodus dux Fresonum predicatione Vulfranni episcopi ad hoc adductus, ut baptizari deberet, cum unum pedem in lavacro intinxisset, alterum pedem retrahens interrogavit: Ubinam plures suorum majorum essent, in inferno an in paradyso? et audiens, plures esse in inferno, intinctum pedem extrahens, Satius est, inquit, ut plures, quam pauciores sequar. Et ita ludificatus a daemone, promittente quod ei tertia abhinc die incomparabilia bona daret. ipsa tertia die subita et aeterna morte periit.onstantinopolitani instantia orandi et constantia preliandi fortiter resistunt Saracenis. Saraceni fame, frigore, bello, pestilentia
Abbreviated transcription (Latin):
dãnoso bello utrĩq confligunt. eoq uicto Raginfredũ
nutu eripit᷑. moxq pruicipatũ suũ de manu Raginfredi extor¬
quere nitit᷑. primoq rabodũ ducẽ fresonũ raginfredo sol¬
tem aggressus. multũ erercitꝰ damnũ exequit᷑. Sẽs egidius
ueniens a grecia. Sc̃itate claret inꝓiuntia. Anno dagob̾ti re¬
gis pͥmo. theodosius imꝑat auno .iͦ. Hic electus in imꝑatorem
anastatiũ apd̾ niceã ciuitatẽ graui p̃lio uicit. datoq sibi sac̾¬
ñto clericũ fieri ac pb̃rm fecit ordinari. Qui cũ fuiss u¬

Expanded text:
noso bello utrinque confligunt; eoque victo, Reginfredum nutu eripitur, moxque principatum suum de manu Raginfredi extorquere nititur; primoque Rabodum ducem Fresonum Raginfredo solatiantem aggressus, multum exercitus damnum consequitur. Sanctus Aegidius veniens a Grecia, sanctitate claret in Provintia. 716. 2. i 717. Theodosius anno I. Hic electus in imperatorem, Anastasium apud Nicaeam civitatem gravi praelio vicit; datoque sibi sacramento, clericum fieri ac presbyterum ordinari fecit. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
puelła nomine manitilde in matrimonio accipiens. regi
iret. mestusq ẽe̾t nimiũ eoqͦd filiũ qui post eũ reg¬
naret minime haberet. quand̾ã puelłã nomine rag¬
netrudem stratui suo asciuit. de qua eod̾e anno mul¬
tis pͣcib ⁊ elemosinarũ largitionib d̾o tlonante fi¬
sui habuit. quã harrb̾tus fr̃ sius aurelianis de sacro fon¬
te suscepit. Dũ anͣ illũ beatus Amandꝰ post treiecten¬
siũ ep̾c benediceret. catecuininũ q faceret. finitaq ora¬
tione nemo respond̾et. am̃. aꝑuit dñs os pueri cunctis¬
q audientib respondit. Am̃. Qui ex aqua ⁊ sp̃u sc̃o re¬
lo defuncto. dagob̾tꝰ rex om̃e regnũ eiꝰ ꝓtinus sub ditio¬

Expanded text:
puellam nomine Nantildem in matrimonio accipiens reginapuellam nomine Nantildem in matrimonio accipiens reginairet, mestusque esset nimium, eo quod filium qui post eum regnaret minime haberet, quandam puellam nomine Ragnetrudem stratui suo ascivit; de qua eodem anno multis precibus et elemosinarum largitionibus Deo donante filium habuit, quem Hairbertus frater suus Aurelianis de sacro fonte suscepit. Dum autem illum domnus Amandus Trejectensis episcopus benediceret cathecuminumque faceret, finitaque oratione nemo responderet Amen, aperuit Dominus os pueri, cunctisque audientibus respondit Amen. Qui ex aqua et spiritu sancto redefuncto, Dagobertus rex omne regnum suum sub ditio
Abbreviated transcription (Latin):
uere iubet euercituͣ. Cuͣq remis ꝑueniss. om̃s pontifices⁊
duces burgundie ⁊ nenstrie inibi se noscunt᷑ illi tradidisse.
Hairb̾tus uͦ fr̃ eiꝰ nitebat᷑ si poss regnũ patͥs sui assumͬe. s uo¬
liuitas eiꝰ parũ sortita est effectũ. Brimulfus añ frͣ sichi¬
bilire: multa ad u̾sus dagob̾tũ machinabat᷑. Qua ꝓꝓter
multis tranactis dieb a ducib dagob̾ti uissu eiꝰd̾e regis
apd̾ ablatona intͣfectus ẽ. sũq totũ regnũ a dagob̾to fu¬
iss occupatũ. sapienti usus consilio. pagũ tholosanuͣ ⁊
cat᷑ciacuͣ agennensẽ ⁊ petragoricũ ⁊ sc̃onicu ⁊ usq ad pine¬
reos montes hairb̾to fr̃i suo concessit: eo tenore ut nullo
tꝑr adu̾sus eũ de regno patris p̃sumet repet̾e. Iude uͦ
parisius rediens. gomatrud̾e reguiã quã patͥs sui cbothi¬
rii consilio coniug̾e̾ acceꝑat. eoqͦd eęt sterilis francoꝵ
instinctu reliqͥt. ⁊ quaud̾a speciossssum decoris ⁊ generis

Expanded text:
ere jubet exercitum. Cumque Remis pervenisset, omnes pontifices et duces Burgundie et Neustrie inibi se illi noscuntur tradidisse. Hairbertus vero frater ejus nitebatur, si posset regnum patri assumere; sed voluntas illius parum sortita est effectum. Brunulfus autem, frater Sichiregno, multa adversus Dagobertum machinabatur. Quapropter, multis transactis diebus, a ducibus Dagoberti jussu ejusdem regis apud Ablatona interfectus est. Cumque totum regnum a Dagoberto fuisset occupatum, sapienti usus consilio pagum Tholosanum et Caturciacum, Agenensem et Petragonicum et Sanctonicum et usque ad Pireneos montes Hairberto fratri suo concessit, eo tenore ut nullo tempore adversus eum de regno patris presumeret. Inde vero Parisius rediens, Gomadrudem reginam, quam patris sui Clotharii consilio conjugem acceperat, eo quod esset sterilis, Francorum instinctu reliquit, et quandam speciosissimi decoris et generis
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾alib artib ⁊ maxime in astronomia. mandauit da¬
gob̾to ut hebreos deregno suo extͣminaret. Qͦdꝙ liben¬
tissime dagob̾tꝰ fecit. Preuid̾at enĩ roe ĩꝑator in sid̾ib
ub intentus erat: qͦd romanoꝵ imꝑiũ a circu̾cisis
deleret᷑. S qͦd intellererat de hebreis. hoc actũ e̾e̾¬
dinoscit᷑ igente agarrnoꝵ. qͦs sarrarenos uocamꝰ.¬

Expanded text:
artibus liberalibus et maxime in astronomia, mandavit Dagoberto, ut Hebreos de regno suo exterminaret; quod et libentissime Dagobertus fecit; previderat enim idem imperator in sideribus quibus intentus erat, quod Romanorum imperium a circuncisis deleretur; sed quod intellexerat de Hebreis, hoc actum dinoscitur esse a gente Agarenorum, quos Sarracenos vocam
Abbreviated transcription (Latin):
regnum suũ ab eo reciꝑet. Qͥb Samo rex respondi
Et terra qũa habemꝰ Dagobu e: & nos sui sumꝰ. si amici¬
tias disposuerit seruiare nobcũ. Cui legati dagobti dixe¬
runt. Non est possibile: ut serui dĩ citm canib amici¬
nas iungant. Cib Samo rex e contrario respondit.
Si uos estis serui di. ⁊ nos sumꝰ dĩ oanes. & dum uos
contra ipsum agitis. ꝑmissum habemꝰ uos dentib lace¬
rare. Tunc missi Samot᷑u ciecti sunt de conspectri
samoni. Quo audito dagob̾tus grauit̃ tulit : & con¬
gregato exercitu terram sclauoꝵ crudelissime deuastaũ
nde uictor rediens. mettis crritatẽ diũtit. ⁊ pontificũ
⁊ ꝓcerũ suoꝵ consilio. Sigebtũ filiũ suũ in regno au¬
sfrasioꝵ sublimaũ : sedemq mettis habere ꝑmisit
umq eidem dagobto de Nanthilde regina natus fuissq
filius. nomine clodoueris. obtrinatũ suoꝵ confilio. cũ Si¬
geb̃to rege austrasioꝵ filio suo pactionis uincło confir-¬

Expanded text:
egnum suum ab eo reciperet. Quibus Samo respondit: Et terra quam habemus Dagoberti est, et nos sui sumus, si amicitias disposuerit servare nobiscum. Cui legati dixerunt Dagoberti: Non est possibile, ut servi Dei cum canibus amicitias jungant. Quibus rex Samo respondit: Si vos estis servi Dei, et nos sumus Dei canes, et dum vos contra ipsum agitis, permissum habemus vos morsibus lacerare. Tunc missi Dagoberti ejecti sunt de conspectu Samonis. Quo audito Dagobertus graviter tulit, et congregato exercitu, terram illorum crudelissime devastavit. Inde victor rediens, Mettis civitate divertit, et pontificum et procerum suorum consilio Sigebertum filium suum in regno Austrasiorum sublimavit sedemque Mettis habere permisit. Cumque eidem regi Dagoberto de Nantilde regina natus fuisset filius nomine Ludovius, obtimatum suorum consilio cum Sigeberto rege Austrasiorum filio suo p
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad urbẽ cameracũ : transit rbenu̾ . ꝓtͥto multo romanoꝵ po¬
puso circa rhenĩ usq liger̃i fluuiũ habitantiũ carboniã siluam
ingressus urb̃e cornacũ obtinuit. ⁊inde usq ad urb̾e camerac̃

Expanded text:
usque ad urbem Cameracum, transiit Rhenum; et protrito multo Romanorum pousque ad urbem Cameracum, transiit Rhenum; et protrito multo Romanorum populo citra Rhenum usque Ligerim fluvium habitantium, Carboniam silvam ingressus, urbem Tornacum
Abbreviated transcription (Latin):
angłs de manib petri apłi disiecit. di nutu attulit.
eisq ad iĩcta catena qua etiam rome petrus uinctus
fuit. tadem fecit. ⁊ inde cũ consilio romani p̃sulis. sol¬
⁊i. ido maxime ut popłm reuocaret a gentili su ꝑsti¬
tionis pompa. qͦd adhuc sollẽpuiz abat in hac die ciui¬
tas ex ritu gentili ꝓuictoria octauiano augusto de an¬
tonio ⁊ cleo patra collata in ł augusti.Diabolus iude¬
os in specie pseudo ꝓpħe moysen se e̾e̾ mentientis. sedux¬
it. ⁊ ꝓmitens sȩ int̾ram reꝓmisionis eos reducturũ.
ad mare transfretandũ adduxit. ibiq eoꝵ multos mul¬
tis modis ꝑire fecit. Que res multis eoꝵ hoc ꝑiculo
erutis credenili in xp̃m eausa fuit. Anno clodii re
gis .xiiii. constantinopoli ꝑ uͬi menses terremotu t̾ra fluctu¬
auit. quid̾a corã oib orantib sublatus in aera a diuina uirtu¬
te ãmonitꝰ ẽ. a diuina uoce: ut factis letaniis canerent. sc̃s
ponentes. Quo facto: cessauit terremotus. E lodius rex

Expanded text:
angelus de manibus Petri apostoli disjecit, Dei nutu attulit; eisque adjuncta catena, qua etiam Romae Petrus vinctus fuit, triadem fecit, et inde cum consilio Romani presulis sotituit Kal. Aug., ideo maxime, ut populum revocaret a gentili superstitionis pompa, quod adhuc sollemnizabat in hac die civitas ex ritu gentili pro victoria Octaviano Augusto de Antonio et Cleopatra collata in Kal. Augusti. Diabolus Judeos in specie speudoprophetae Moysen se esse mentientis seduxit, et promittens se in terram repromissionis eos reducturum, ad mare transfretandum adduxit; ibique eorum multos multis modis perire fecit. Quae res multis eorum hoc periculo erutis credendi in Chrisdamnatione. Constantinopoli per 4 menses terremotu terra fluctuante, quidam coram omnibus orantibus sublatus in aera a divina virtute, ammonitus est a divina voce, ut factis letaniis canerent omnes ponentes; quo facto cessavit terraemotus. Romani duce
Abbreviated transcription (Latin):
nisii ad se uocaũ. eisq taliã dicens. iussit ut ad sepulchtã
illtus katoli trent. ⁊ si corpꝰ illius ibidem ñ reppetissent
pus exꝰoẽ karoli humatũ fuęrat. sepulcrũq eiꝰ aꝑientes. uisus
deiigratũ. ac si fuiss exustũ. Nos aũ illos uidimꝰ qui usq
ad ur̃am etatẽ durauert̃. qui huic uei unt̃ fuerunt. ⁊ no

Expanded text:
ni ad se vocavit eisque talia dicens in signum dedit, ut ad sepulchrum illius irent et, si corpus eius ibidem non repperissent, pus ipsius Caroli humatum fuerat, sepulcrumque illius aperientes, visus denigratum, ac si fuisset exustum. Nos autem illos vidimus qui usque ad nostram aetate
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. Nam sc̃s Eucherius aureliatĩsis ep̃s. quẽ idem ka-¬
rolus exiliauerat. ⁊ in monasterio scĩ Trudonis reqͥescit.¬
in oratione positus. ad alterũ scłm ẽ raptus. ⁊ int̃ cetera
quȩ dño ostendente conspex̃. uidit ipsum katolũ in in¬
fetno torqueri. Cui int̃roganti responsum ẽ ab ang
amima ⁊ corpore sempit̃nis suppliciis deputatꝰ ẽ : ⁊ recipit
simul cũ suis peccatis pouas ꝓpt̃ peccata omium. qui
res suas amore ⁊ honore d̃i ad̾ loca scoꝵ in luminatib di¬
timi cultus ⁊ alimoniis pauꝑum ⁊ seruoꝵ ap̃i ꝑ anima¬

Expanded text:
ditus. Nam sanctus Eucherius Aurelianensium episcopus, qui in monasterio sancti Trudonis reqin oratione positus ad alterum seculum est raptus, et inter cetera, que Domino sibi ostendente conspexit, vidit ipsum Karolum in inferno torqueri. Cui interroganti responsum est ab angelo anima et corpore sempiternis suppliciis est deputatus; et recepit simul cum suis peccatis penas propter peccata omnium qui res suas honore et amore Dei ad loca sanctorum in luminaribus divini cultus et alimoniis pauperum et servorum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequit᷑. Anno .uiͦi. pipinus Grifonẽ iusa xonia & eiꝰ cõpli¬
ces tassilonẽ. Lantfribũ.⁊ Sindiger bello uictos. capit. ⁊¬
tassilo nẽ quidem baioariȩ ducẽ facit. grifoni uͦ inuęustria
duodecĩ comitatus concedit. qd illi non sufficit. S ad Wai¬
ferũ in aqͥtamã fugit. In calabria ⁊ sicilia fit pestilentia: ⁊
mortalitas hominũ nimia In uestib hominũ ⁊ in uelis eccła
apparent crucicłe quasi olȩo designate.

Expanded text:
 se colliduntur. Pippinus Grifonem in Saxonia, et ejus complices Tassilonem, Lanfridium et Suidiger bello victos capit. Tassilonem Bajoariae ducem facit, Grifoni in Neustria duodecim comitatus concedit: quod illi non sufficit, sed ad Walferium in Aquitaniam fugit. In Calabria et Sicilia fit pestilentia, et mortalitas hominum nimia. In vestibus hominum, et in velis ecclesiarum apparent cruciculae, quasi oleo designatae.
Abbreviated transcription (Latin):
danymbroꝵ cum mille pene nauib. uenit in angliam regnaturus.
in urbe eburaci plusq mille laicos. centũ prbros de anglis occidit:
cui araldus rex angloꝵ cum septẽ legionib suꝑueniens. eũ cum mul-¬
tis occidit. Interim Giillelmꝰ comes northinannoꝵ. cum francis an-¬
gliam intrat: & conserto cũ anglis p̾lio. araldum cum multis milib

Expanded text:
tdanymbrorum cum mille pene navibus venit in Angliam regnaturus, et in urbe Eburaci plus quam mille laicos, centum presbiteros de Anglis occidit. Cui Aroldus rex Anglorum cum septem legionibus superveniens, eum cum multis occidit. Interim Guillelmus comes Nortmannorum cum Francis Angliam intrat, et conserto cum Anglis prelio, Araldum, cum multis milibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut in illo loco fundam̃tũ iaceret. uibi taurũ religat
inueniret. ⁊ sicut eũ t̾ram pedib ꝓtriuisse uideret. sic
eccłȩ ambitũ duceret. eccłam in honore sc̃i archangłi con¬
stituit.⁊ ex illo tꝑr sicut in monte gargano ita etiã in illo
loco qͦd mͦ dicit᷑ in ꝑicło maris. uenãtio archangłi freqñta¬
danius. iustinianũ imꝑatorẽ iuigulat. ⁊ post eũ anius¬

Expanded text:
ut in illo loco fundamentum jaceret, ubi taurum religatum ut in illo loco fundamentum jaceret, ubi taurum religatum inveniret: et sicut eum terram pedibus protrivisse videret, sibi aecclesiae ambitum duceret, aecclesiam in honore sancti archangeli constituit. Et ex illo tempore, sicut in monte Gargano, ita etiam in illo loco, quod modo dicitur In periculo maris, veneratio archangeli frequentaB. 10. Justinianus imperator
Abbreviated transcription (Latin):
se occisum. genuit filiũ. uocaũq nom̃ eiꝰ lingue ꝓprietate car¬
lo. Creuitq puer elegans. atq egregius effrctus est. Anno
garũ regis imꝑi m ũ recipit: leonem ⁊ tiberiũ usurpatores
imꝑii in medio circi iugulat. Callinicũ patarcbã excecatũ
eriłiat: ⁊ tantã inadũsarios ultionẽ exercet. ut quotiens
a naso sibi exciso defluentẽ reumatis guttã detͣgeret. pe¬
ne tociens aliquẽ ex his qui contͣ eũ conspiraũant iugula¬
ri p̃ciꝑet. Imꝑauit gͦ scdo anñ .uii. Hildeb̾to monarchiã¬
regni francor tenente. archangłs michael apparẽs autb̾to
abũicatensi ep̃o monuit semel ⁊ it̃m ut in loco maris qui ꝓp¬
ter emiuentiã sui tũba uocatur. fundaret ęccłam in memo¬
riã sui. uolentẽ talem uenãtionẽ eriberi sibi in pelago. qua-¬
lis exhibet᷑ in monte gargauo. Int̾im taurus a latͦne fur¬
tim raptus. in illo loco religat᷑. Uñ ep̃c tercio ad monitus

Expanded text:
 qua genuit filium; vocavitque nomen eius lingue proprietate Carlo, crevitque puer, eligans atque egregius effectus est. 7. garum regis imperium recipit; Leonem et Tyberium usurpatores imperii in medio cyrci jugulat; Callinicum patriarcham excaecatum exiliat; et tantam in adversarios ultionem exercet, ut quoties a naso sibi absciso, defluentem reumatis guttam detergeret, paene toties aliquem ex his, qui contra eum conspiraverant, jugulari preciperet. Imperavit regni Francorum tenente, archangelus Michael apparens Autberto Abrincatensi episcopo, monuit semel et iterum, ut in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumba vocatur, fundaret ecclesiam in memoriam sui, volentis talem venerationem exhiberi sibi in pelago, qualis exhiberetur in monte Gargano. Interim taurus a latrone furtim raptus in illo loco religatur. Unde episcopus tertio admonitus,
Abbreviated transcription (Latin):
in mausoleo purpureo sepulta ad franciã a theogiso monacho transfert᷑. ⁊ in dioce
remensi magna francoꝵ ueneratione excolit᷑. Eranci a boemanis prelio gi¬
ter uncunt᷑. cui bello malignꝰ sp̃c se p̾fuisse ꝑ os arreptitii publice ꝓtestatꝰ est.
⁊ ꝑ se ⁊ ꝑ suos socios sp̃c scilicet suꝑbie ⁊ discordie egisse. ut franci terga uerterent.
arolus rex francoꝵ filios frĩs sui pipini regis. pipinũ ⁊ karolum regnũ inquie¬
tantes capit: ⁊ in monachũ attonsos in monasteriũ trudit. Northinanni ur¬
clerum ⁊ populũ ꝑimunt. inde andegauis. deinde turonis occupãt ⁊ ut tẽpesta
omĩa diruunt. Templũ etiam scĩ martini incendunt. Hincmarus remoꝵ¬

Expanded text:
in mausoleo purpureo sepulta, ad Franciam a Theogiso monacho transfertur, et in diocesi Remensi magna Francorum veneratione excolitur. 850. 10. 6. 5. Franci a Boemanis prelio graviter vincuntur. Cui bello spiritus malignus se prefuisse, per os abreptitii publice protestatus est, et per se et per suos socios, spiritus scilicet superbiae et discordiae, egisse, ut Franci terga verterent.Carolus rex Francorum filios fratris sui Pippini regis Pippinum et Carolum regnum suum inquietantes capit, et in monachos attonsos in monasterium trudit. Northmanni ant, clerum et populum perimunt. Inde Andegavis, deinde Turonis occupant, et ut tempestas omnia diruunt templum etiam sancti Martini incendunt. 854.
Abbreviated transcription (Latin):
nã ad locũ preuisũ uenientes. ibiq solis ortũ expectantes. ꝑ spaciũ uniꝰ diei aerẽ
uelabant. ipsum solis spleudorẽ obnubilantes. me lato. extenso intestino. oĩa
uiridia in herbis : arborib uastabant. spaciũ diurni itineris. qͣtuor aut qͥnq mi¬
lib extendentes. Hoc miserabili spectaculo usq ad mare brittannicũ ꝑueni¬
entes. tandẽ flatu uentoꝵ in ꝓfundũ maris dimerse sunt: s estu occeani ad littꝰ de¬
iecte. ex putredine sua aere corrupto multos ꝑire fecerunt. Secuta fames ua¬
lida. multos consumpsit inedia: ut pene tercia pars hominũ consumpta sit.¬

Expanded text:
nonam ad locum previsum venientes, ibique solis ortum expectantes, per spacium unius diei aerem nonam ad locum previsum venientes, ibique solis ortum expectantes, per spacium unius diei aerem velabant, ipsum solis splendorem obnubilantes; ore lato, extenso intestino, omnia viridia in herbis et arboribus vastabant, spatium diurni itineris quatuor aut quinque milibus extendentes. Hoc miserabili spectaculo usque ad mare Brittannicum pervenientes, tandem flatu ventorum in profundum maris demersae sunt; sed estu occeani ad litus rejectae, ex putredine sua aere corrupto, multos perire fecerunt. Secuta fames lida multos consumpsit inedia, ut pene tertia pars hominum consumpta sit
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ defuncto fratruele suo lothario dum lotharingiã solus usurpare nitit᷑.
ꝑ moderantiã ⁊ industriã fr̃is sui ludouici germanoꝵ regis ad hoc attractꝰ ẽ. ut qͣlit̾
asflixit. Siquide̾ karlomannũ in dericatu usq ad diaconatꝰ officium ꝓuectũ. ipse
ater cepit ⁊ excecauit. pro eo qd̾ ad apostasiam conu̾sus ⁊ om̃i genere nocen
nũ ꝑturbans. alt̾ quidẽ iulianus erat. Porro ałter filius eiꝰ RaRolus dũ inconsul¬
te uoluisset exꝑiri exꝑtã cuꝰdã albuini militis fortitudinẽ. ⁊ solus soli cõgressus
fuisset ab eodẽ albuino ignorante qͥs esset ꝑemptꝰ ẽ. L ocuste galliã depopulantur¬
innumeiuabiles. ceteris locustis maiores. sena alarũ remigia. sex pedes. duos dentes.
lapide duriores habentes. ut castroꝵ acies turmati uolantes. duces cum paucis iti¬
ere unius diei premittentes. ad metanda loca uenture multitudin. circa hor

Expanded text:
Francorum, defuncto fratruele suo Lothario, dum Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderantiam et industriam fratris sui Ludowici Germanorum regis ad hoc attractus est, ut aequaliter affixit. Siquidem Karlomannum in clericatu usque ad diaconatus officium provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo quod ad apostasiam conversus et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidam Julianus effectus erat. Porro alter filius ejus Karolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset peremptus est. Basilius impinnumerabiles, caeteris locustis majores, sena alarum remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores habentes, ut castrorum acies turmatim volantes, duces cum paucis itinere unius diei premittentes ad metanda loca venturae multitudini, circa horam
Abbreviated transcription (Latin):
manni regnũ eiꝰ grauiter infestant. ⁊ usq parisius nouigio ueniunt. cum fresonib
trib p̾liis cõfligunt. in pͥmo uicti. in duob uictores existunt. K arolus cum
brittonib infeliciter pugnat. L eõ p̃p̃ decreuit ut dum missarũ sacͣ sollempna¬
celebrant᷑. nullus ex laicis in presbiterio stare ł sedere uł ingredi presumat:
nisi tantũ sacra plebs. que ad ministrationẽ sacri officii constituta est. Decreuit etiã
ut octaue assumptionis scẽ marie in eccłia romana celebrent᷑: qd̾ añ non fiebat.

Expanded text:
manni regnum Karoli graviter infestant, et usque Parisius navigio veniunt; cum Fresonibus tribus preliis confligunt, in primo victi, in duobus victores existunt. Karolus cum Brittonibus infeliciter pugnat. Ludowicus recelebrantur, nullus ex laicis in presbiterio stare vel sedere vel ingredi presumat, nisi tantum sacra plebs, quae ad ministrationem sacri officii constituta est. Decrevit etiam, ut octavae assumptionis sanctae Mariae in aecclesia Romana celebrentur, quod ante non fiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
netis. andegauis. pictauis. ⁊ turonis terminos depopulant᷑. Quib occ̃santes.
dux aquitane rannulfus. ⁊ Robertꝰ fortis marcio andegauensis. dum ipsi in cau¬
te p̾liantes ꝑimunt᷑. ceteri a northmannis. uͭ oues a lupis aceruatim sternunt᷑.¬

Expanded text:
Nannetis, Andegavis, Pictavis et Turonis terminos depopulantur. Quibus accurrentes Nannetis, Andegavis, Pictavis et Turonis terminos depopulantur. Quibus accurrentes dux Aquitaniae Ranulphus, et Robertus fortis Malchio, dum ipsi incaute praeliantes perimuntur, caeteri a Northmannis ut oves a lupis acervatim sternunt
Abbreviated transcription (Latin):
Northinani qui ꝑ xx. annos franciã nimis attriuerãt in patriã suã reu̾si
intestino int̾ se bello usq ad internitionẽ delent᷑. ut de regia eoꝵ stirpe.
nullus nͥ unꝰ puer remaneret. Terre motus. aeris insolita cõmotio. turbi¬
nes. dempestates. grandines. fulmina. multa multis modi incõmoda homi¬
nib inferunt: quida etiam homo igni celesti consũptꝰ est. ueste illesa ma¬
postulant: ⁊ eũ ad regnandum suꝑ se contͣ karolum inuitant. Qd̾ ille in consul¬
tu aggressus : turpiter alienis excessit finib. Principib karoli regis inter
se discordantib: britones destitutã auxilio terrã inuadentes. usq pictauis oĩa
uastando ueniunt. quos redeuntes rex karolus ꝓsecutus. brittanniã intrat.
brittonum dum instaret regnũ francoꝵ depopulari. uisum est ei assistere. sibi
scm̃ marilionẽ andegauensis urbis olim ep̃m: a quo in capite baculo ꝑcussus.
nat. ⁊ karolo contra se uenienti confederat᷑. N orthmanni galliã repet

Expanded text:
Northmanni, qui per 20 annos Franciam nimis attriverant, in patriam reversi, intestino inter se bello usque ad internecionem delentur: ut de regia eorum stirpe nullus, nisi puer unus, remaneret. Terraemotus aeris insolita cones, tempestates, grandines, fulmina, multa multis modis incommoda hominibus inferunt. Quidam etiam homo igne caelesti consumptus est, veste illesa mapostulant, et eum ad regnandum super se contra Carolum invitant. Quod ille inconsulte aggressus, turpiter alienis excessit finibus. In parose discordantibus, Brittones destitutam auxilio terram invadentes, usque Pictavis omnia vastando veniunt. Quos redeuntes rex Karolus prosecutus, Britanniam intrat,  16. 4. Numeneus rex Brittonum dum instaret regnum Francorum depopulari, visum est ei asistere sibi sanctum Maurilionem, Andegavensis urbis olim episcopum; a quo in capite baculo percussus, nat, qui Carolo contra se venienti confoederatur. Northmanni Galliam repetentes,
Abbreviated transcription (Latin):
escripto in tres partes regno. fr̃s ad urbem gallie uiridunũ conueni¬
unt. & inter se pacificant᷑. ⁊ datis ⁊ acceptis inuicem sacramentis. qͥsq
ad descriptas sibi partes regni tuendas reuertunt᷑. Karolus accepit occiden¬
alia regna. abrittannico occeano usq ad mosam fliuuium in qua pa
ex tunc ⁊ mͦ nomen francie remansit. Ludouico orientalia regna cesse¬
runt. omĩs scilicet germania usq ađ rheni fluenta. ⁊ alique tͣns rhenum
ciuitates cum adiacentib pagis. ꝓpter uini copiam. Lotharius qui ma¬
ior natu erat. ⁊ imꝑator appellabatur. omĩa italie regna tenuit. eum ipsa
oma. necñ ⁊ prouinciã. ⁊ mediam partẽ francie. inter scaldum ⁊rh
que mutato noĩe. ab eo denoĩatur lothoringia. Post factã gͦ diuisionẽ

Expanded text:
escripto in tres partes regno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas sibi partes regni tuendas revertuntur. Karolus accepit occidentalia regna a Britannico occeano usque ad Mosam fluvium; in qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit. Ludowico orientalia regna cesserunt, omnis scilicet Germania usque ad Rheni fluenta, et aliquae trans Rhenum civitates cum adjacentibus pagis, propter vini copiam. Lotharius, qui major natu erat et imperator appellabatur, omnia Italiae regna tenuit cum ipsa Roma, nec non et Provintiam, et mediam partem Franciae inter Scaldim et Rhenum, quae mutato nomine ab eo denominatur Lotharingia. Post factam ergo divisionem
Abbreviated transcription (Latin):
iherosolimoꝵ. Principib iam de repatriando agentib. ecce rex
sarracenoꝵ ad debellandos eos uenit ascaloniã. cum centũ milib equi¬
tum. ⁊ quadringentis milib peditũ. Quib cum occurrisset exercitꝰ
dñi. in quo non plusquã quinq milia equitũ. ⁊ quindecĩ milia pe¬
ditũ erant. dõ pro seruis suis ad se clamantib pugnante. ⁊ nube eos
ab estu solis defendente. sarraceni solo xp̃ianoꝵ impetu territi.
om̃s proiectis armis fugerunt: ⁊ in hoc ui. bello .iiii. bal augusti
acto. cesa sunt centũ milia paganoꝵ in porta uͦ ascalone suffo¬
ti sunt aduo milia: at eoꝵ qui in mari perterunt. ⁊ qui int̾ spi¬
neta siluarũ consumpti sunt: numerus nescit᷑. Capta est autẽ ihe
rusalem pꝰ annos circiter quadringentos sexaginta. ex quo sub era¬
clio imꝑatore scdã uice capta. possessa est a sarracenis. Anno dñi¬

Expanded text:
inere, principibus jam de patriando agentibus, ecce rex Sarracenorum ad debellandos eos venit Ascalonam cum centum millibus equitum et quadringentis millibus peditum. Quibus cum occurrisset exercitus Domini, in quo non plus quam quinque millia equitum et quindecim millia peditum erant, Deo pro servis suis ad se clamantibus pugnante, et nube eos ab aestu solis defendente, Sarraceni solo Christianorum impetu territi, omnes projectis armis fugerunt, et in hoc sexto bello, IV Kalendas Augusti facto, caesa sunt centum millia paganorum. In porta vero Ascalone suffocati sunt duo millia, et eorum qui in mari perierunt, et qui inter spineta silvarum consumpti sunt, numerus nescirusalem post annos circiter quadringentos sexaginta ex quo sub Heraclio imperatore secunda vice capta possessa est a Sarracenis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
in expeditione iherosolimitana mortuo. baldumꝰ filiꝰ eiꝰ ei successit.
Qui circũuentꝰ qͥbda pactionib. a roberto flandrensiũ comite con¬
sobrino suo. duacũ castrũ ꝑdidit. Henricꝰ imꝑator ad auxilium
cto pacis magis utrĩq simulato quã cõposito: pene inefficax redit.
Boiamundus dux apulie. contracto undecũq exercitu: accingitur
ad inuadendũ constantinopolitanũ imperiũ. Post hec defunctꝰ¬
est rex philippꝰ. anno ab incarnatione dñi .m.c.ix. pͥdie kł augꝰti.¬

Expanded text:
patrem suum, quinta feria Dominicae coenae, praemisit suos milites praeoccupare pontem apud Wisatum, ne quis sibi venienti obstaret. Sed militibus patris concurrentibus ad exoccupandum pontem, milites filii a ponte repelluntur, et pacto pacis utrimque magis simulato, quam composito, inefficax redit. Boamundus dux Apuliae, contracto undecunque exercitu, accingitur ad invadendum Constantinopolitanum imperium. In parocnatur, sed non expugnatur. Interim Henricus imperator Leodii
Abbreviated transcription (Latin):
aggressus. coloniã usq uenit. filiis ludouici alias occupatis. ludouicꝰ iunior legatio¬
ne ad patruũ missa rogabat ea que pacis sunt. Qd̾ cũ impetͣre non posset uiriliter
eum bello excepit. eũq uictũ cum nimio exercitꝰ dampno ⁊ multo dedecore fugere an
pulit. Ingruente in germania pecoꝵ pestilentia. dum canes undiq collectic¬
rib imcõberent. ita disparuert̃. ut nec uiui nec mortui repperirent᷑. Ratolus im¬

Expanded text:
aggressus, Coloniam usque venit; filiis Ludovici alias occupatis. Ludovicus autem Junior legatioaggressus, Coloniam usque venit; filiis Ludovici alias occupatis. Ludovicus autem Junior legatione ad patruum missa, rogat ea quae pacis sunt. Quod cum impetrare non posset, viriliter eum bello excepit; eumque victum cum nimio exercitus damno pulit. Ingruente in Germania pecorum pestilentia, dum canes undique collecti cadaveribus incumberent, ita disparuerunt, ut nec vivi nec mortui reperirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
lum paratur: qd̾ se inconsulto solus imperiũ fratruelis usurpauerit. B ricones re¬
Britones re.¬
ge suo salomone mortuo. ꝓ contentione regnandi intestino int̾ se collidunt᷑ bello.
sicq inuiti cessant agallie exterminio. R arolus imꝑator post adeptũ imperiũ
ultra se elatꝰ. consuetudines francoꝵ uilipendens. grecas głas. ⁊ insolitos habitꝰ
affectabat. xtalari dalmatica indutus. ⁊ desuꝑ balteo accinctꝰ. pendente usq ad
pedes. capite uͦ inuoluto uelamine serico. ⁊ diademate suꝑimposito ꝓcedebat. &
cũ eẽt lepore timidior. ⁊ hostes fugere quã fugare paratior. frẽm suũ ludouicũ
lacessebat. minatꝰ tantas copias se conducturũ. ut ab equis flumine exchausto.
ipse ꝑ aridũ alueũ germanie regnũ intraret. Ludouico rege germanoꝵ mor¬
tuo. karolus imꝑator de morte frĩs sui gauisus: iniusticiã quã contra frem concepat
contͣ filios fr̃is ꝑficere paratꝰ. cum qͥnqͣginta ⁊ eo ampliꝰ hominũ milib regnũ eoꝵ

Expanded text:
lum paratur, quod se inconsulto solus imperium fratruelis usurpaverit. Britones rege suo Salomone mortuo, pro contentione regnandi intestino inter se bello colliduntur; sicque inviti cessant a Galliae exterminio. Karolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germaniae regnum intraret. 877. 1. 33. 8. Heiricus motem Calvus imperator de morte fratris sui gavisus, injustitiam, quam contra fratrem conceperat, contra filios fratris perficere paratus, cum 50 et eo amplius hominum millibus regnum eorum