comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse filits ꝓmittit uultũ suũ. unde nos lȩtos faciat.
Modo hoc capitulũ in guangłio qđ huic psalmo at.¬
testaretur: dñs aĩ inspirauit ut legeret᷑. Ait cnĩ
ipse dñs. Qui audit p̃cepta mea & custodit ea:
ipse est qui diligit me. Et qui diligit me: diliget᷑
a patrt meo. & ego diligam eũ. & ostendam me ipsum¬
illi. Quale p̃miũ ꝓmisit dilectissimi: Nũqͥd cum
ñ uidebant. quib se ostendere ꝓmitebat: Honne
ante illos erat: Honne facies carnis illiꝰ. adiacebat
oculis eoꝵ: Quid est qͦa uolebat ostendere iudentib
se: Seo quia talem nidebant discipłi. qualẽ iudei¬
crucifocrunt: erat aut̃ as̃ in illa carne occultus.
hominẽ ant̃ possent uidere homines. dm̃ autẽ
ñ possent. quãuis in homine: quia beati mundi
cordes. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: dedit sormã homi¬

Expanded text:
ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos faciet. ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos faciet. Modo hoc capitulum in Evangelio, quod huic psalmo attestaretur, Dominus Deus inspiravit ut legeretur. Ait enim ipse Dominus, «Qui audit praecepta mea, et custodit ea, ipse est qui diligit me: et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam illi meipsum» . Quale promisit praemium, dilectissimi? Numquid eum non videbant, quibus se ostendere promittebat? nonne ante illos erat? nonne facies carnis illius adjacebat oculis eorum? Quid est quod volebat ostendere videntibus se? Sed quia talem videbant discipuli, qualem cruhominem autem possent videre homines, Deum vero non possent, quamvis in homine; quia «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» ; dedit formam homi
Abbreviated transcription (Latin):
lux in dño dixit. Ioeo uide quid sequit᷑. uide quo
coneludit. In habitabunt recti cũ uultu tue ¶ale
cñi illis fuit in uultu suo. bene illis cit eũ uultu
tuo. Quando unltũ suũ amauerunt. in sudore
uultus sui panem manducauert᷑. Reotant. &
acterso sudore. finitis laborib ꝑeunte gemitu.
ueniet illis facies tua. abundans sufficientia. Ni¬
chil querant amplius: quia melius non habent.
Amplius non te deserant. nec deserent᷑ a te. Et eñi
post resurrectionẽ. de dño quid dictum ẽ: Adim¬
plebis me lȩticia cũ uultu tuo. dine uultu suo. nĩ
nobis daret leticiã. Aohoc purgamus uultum
nrͣm. ut gandeamꝰ ad uultũ ipsius. filii emĩ dĩ sumꝰ:
seo nũdum apparuit quid erimꝰ. Seimus quia cum
apparnerit similes ci erimus: qm̃ idebimꝰ cũ sicuti
est. Quia inhabitabunt recti cũ uultu tuo. Putasne
cñ nulta patris. & ñ eũ iltu faii: An cũ uultu

Expanded text:
lux in Domino» , dixit. Ideo vide quid sequitur, vide quo lux in Domino» , dixit. Ideo vide quid sequitur, vide quo concludit: «Inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Male enim illis fuit in vultu suo; bene illis erit cum vultu tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia. Nihil quaerent amplius, quia melius non habent; amplius non te deserent, nec deserentur a te. Etenim post resurrectionem de Domino quid dictum est? «Adimplebis me laetitia cum vultu tuo» . Sine vultu suo non nobis daret laetitiam. Ad hoc purgamus vultum nostrum, ut gaudeamus ad vultum ipsius. «Filii» enim «Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est» ; quia «inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Putamusne cum vultu Patris, et non cum vultu Filii? an cum vultu
Abbreviated transcription (Latin):
aesccuait. Q quia in ma teficit nos: in patria
saturabit nos. Nodo tũi ut duremꝰ: reficinur.
Nã necesse est csuriamus: quo adusq satiem̃. Cog.¬
noui quia faciet dñs iudiciũ egentis. Certus
erat iste qm̃ faciet dñs iudiciũ egentis. & causa̾
pauꝑum. Ostendit iniquis: quomͣ diligit iustos suos.
Ostendit diuitib. quomͦ diligat pauꝑes suos. Diuites
dixi suꝑbos. pauꝑes aꝑxi humiles : Oiuites dpci ꝑ ha
bundantiã non quęrentes. pauꝑes aixi ꝑ desiderium
& quanddo facis iudiciũ ipsoꝵ : tuo nomini confite.¬
bunt᷑. Meritis suis nichil tribuunt. ñ tribuent totũ.
cũq iusti fuerint: nichil sibi assumant de suo. ni¬
chil sibi tribuant de suo: sic fiet. ut dirigant cor.
Quia quando ad se flectunt torquent cor: quando
autẽ in dm̃ intendunt. dirigunt cor. Et ubi erit
uoluptas. ubi requies. ubi gandiũ. ubi begtitado :
Qũqͥd in se: Non. Sed in quo suit lux. bmc aũte

Expanded text:
descendit ; et qui in via reficit nos, in patria descendit ; et qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. Modo enim, ut duremus, reficimur: nam necesse est esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognovi quia faciet Dominus judicium egentis.» Certus erat iste «quoniam faciet Dominus judicium egentis, et causam pauperum.» Ostendet iniquis quomodo diligit justos suos; ostendet divitibus quomodo diligat pauperes suos. Divites dixit, superbos; pauperes dixit, humiles: divites dixit, per abundantiam non quaerentes; pauperes dixit, per desiderium et quando facies judicium ipsorum, tuo nomini confitebuntur: meritis suis nihil tribuent, non tribuent totum ncumque justi fuerint, nihil sibi assumant de suo, nihil sibi tribuant de suo; quid fiet, ut dirigant cor? Quia quando ad se flectunt, torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, dirigunt cor. Et ubi erit voluptas, ubi requies, ubi gaudium, ubi beatitudo? Numquid in se? Non; sed in quo sunt lux. «Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
Quare: Quia in miscriis ñ subsistent. Cognoui¬
quia faciet dñs indiciũ egentis. Egus iste. ñ
est linguosus. Qui eñi linguosus ẽ: abundare
uult. csurire nescit. Illi aut̃ egentes sunt: quib
dicif᷑. Pulsate ꝙ aꝑietur uobis. quexite & inue.¬
metis: petite a dabitur uobis. Ille egens est.
ae quo dicit᷑. Beati qui esuriunt & sitiunt iusti¬
ciam: quia ipsi saturabunt᷑. Gcmunt int̾ scati.¬
dala malcoꝵ. ipsi p̃cantur ad caput suũ ut cru.¬
antur ab homine malo. & ab homine maligno
liberent᷑: & ac manib iniustoꝵ eruant᷑. Ipsi ergo
sunt quoꝵ causam as̃ ñ negligit. & si mͦ p̃ssuras
sustinent apparebit gła ipsoꝵ : cũ apparuerit caput
ipsoꝵ. Talib em̃ hic constitutis dicit᷑. Gbrtui cñi¬
estis. & uita urã abscodita.ẽ. eũ apõ in dõ. Ergo
pauꝑes sumus. abscondita est uita nrã. Clame.¬
mtis ad panicm. Est cũi panis uiuus. qͥ de oelo

Expanded text:
Quare? Quia «in miseriis non subsistent.Quare? Quia «in miseriis non subsistent.quia faciet Dominus judicium egentis.» Egens iste non est linguosus: qui enim linguosus est, abundare vult, esurire nescit. Illi autem egentes sunt, quibus dicitur, «Pulsate, et aperietur vobis; quaerite, et invenietis; petite, et dabitur vobis» : ille egens est, de quo dicitur, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Gemunt inter scandala malorum, ipsi precantur ad caput suum, ut eruantur ab homine malo, et ab homine maligno liberentur, et de manibus injustorum eruantur. Ipsi ergo sunt quorum causam Dominus non negliget: et si modo pressuras patiuntur, apparebit gloria ipsorum, cum apparuerit caput ipsorum. Talibus enim hic constitutis dicitur, «Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est vita nostra; clamemus ad panem: est enim panis vivus qui de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ bonis. muatis iustis cuenerunt mala. & tanquã
inuenerunt cos mala. Hem iad arxit uenebunt᷑. qͥa
unqͥsq ausconaere se uult a malo. Sedcũ inuenit᷑
a malo: quasi factus est inuenationẽ. Nũqͥd autẽ
soli mali fuguint a malis. quando queruntur a
malis: Honne a bonis dictum . ẽ. si uos ꝑsecuti
fuerit in hac ciuitate. fugite in aliã: Ergo qͣndo
mali ꝑsequebant᷑ bonos. id. ẽ. marhires urõs.
cũ cos comp̃henderunt: uenati sunt illos. s non
ad interitum. Fressa est eñi caro. coronata est
anima. Et ciecta auima de carne: nec carne̾
aliqͥo factum .ẽ. qđ obesset inposterũ. Inceusa sit
caro. ꝑcussa sit caro. laniata sit caro. nũqͥs idõ
subtracta est creatori. quia data est in manꝰ pec¬
catoris: Ille qui ereauit ex eo qđ non erat. non
reparabit meliꝰ quã erat: Ergo quandocumq
capti sunt iusti. uenati sunt quidem illos mali.
s ñ adinteritum. At uͦ illi qui non dirigentur
& linguosi sunt: mala eos uenabunt᷑ ad interitũ.

Expanded text:
evenerunt mala; et tanquam invenerunt eos mala. Nam ideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque abscondere se vult a malo: sed cum invenitur a malo, quasi factus est in venationem. Numquid autem soli mali fugiunt a malis, quando quaeruntur a malis? Nonne et bonis dictum est: «Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite inntur bonos, id est martyres nostros, cum eos comprehenderunt, venati sunt eos; sed non ad interitum. Pressa est enim caro, coronata est anima; et ejecta est anima de carne, nec carni aliquid factum est quod obesset in posterum. Incensa sit caro, percussa sit caro, laniata sit caro; numquid ideo subtracta est Creatori, quia data est in manus persecutoris? Ille qui creavit ex eo quod non erat, non reparabit melius quam erat? Ergo quandocumque capti sunt justi, venati sunt illos quidem mali, sed non ad interitum. At vero illi qui non dirigentur et linguosi sunt, mala eos venabuntur ad interitum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ipsoꝵ comp̃hensus est adorare ỹdolum. & non
clamauit noti feci. & timuit ne conuinceret᷑:
Taes ministros aiabolus habebat. Uude autem
p̃ualuerunt uerba añi : E cec ego mrito uos.
sicut agnos in medio lupoꝵ. nolite timert cos
qui coipus occidunt: animã aut̃ ñ posst̃ occidere.
S cũ timete. qui & corpus & animã potest intitere
in gehennã. Dedit tunorẽ. subiecit spem. inflã.¬
mauit caritatem. Holite timere inqͥt morten.
Mortem inquit tunetis: prior morior. Ne uel
capillus ur̃ ꝑtat formidatis: prior integer in
carne resurgo. Merito auoistis uerba cius. qm̃
p̃ualuerunt. Dicebant. o occidebant᷑. Cabebant.
o stabant. Et qͥd est factum de tot  mortibus
martẏrũ. nͥ ut ipsa uerba p̃ualerent. & tanquã
irrigata t̾ra sanguine testiã xp̃i. pullularet

Expanded text:
Quis eorum comprehensus est adorare idolum, et non Quis eorum comprehensus est adorare idolum, et non clamavit, Non feci, et timuit ne convinceretur? Tales ministros diabolus habebat. Unde autem praevaluerunt verba Domini? «Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum. Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed eum timete, Dedit timorem, subjecit spem, inflammavit charitatem. Nolite, inquit, timere mortem. Mortem timetis? Prior morior. Ne vel capillus vester pereat, formidatis? Prior integer in carne resurgo. Merito audistis verba ejus, quoniam praevaluerunt. Dicebant, et occidebantur; cadebant, et stabant. Et quid est factum de tot mortibus martyrum, nisi ut ipsa verba praevalerent, et tanquam irrigata terra sanguine testium Christi, pullularet
Abbreviated transcription (Latin):
tram istam iudices coꝵ. Tamdiu uident᷑ aliquid
dicere. donec cõpentur petre. Propt̾ea si inuentꝰ
fuerit aliqͥs cos hoc dixisse qd̵ dixit & axp̃s: gratu¬
lamur ali. non sequim᷑ alũ. Ses prior fuit alle
quam xxp̃s. Si qui uera loquit᷑. prior est quã
ipsa ueritas. Ohomo attende apĩ. uon quando
ad te uenit: s quando te refeoerit. Potest & grotꝰ
dictre. sed go prius occidi in lectum: quã medieꝰ
ad me uenifset. Utiq idõ ille posterior uenit: qͥa
tu prius ecioisti. Uiete itaq textũ psalmi. Adhuc
& oratio mea in beneplacitis eoꝵ. Sed erunt mul¬
ti qui contradicant. Absorti sunt upxta petram
indicis coꝵ. E ergo crit: Audient uerba mea
qm̃ p̃ualuerunt. Prenaluerunt uerba mea uer¬
bis coꝵ. Dicta sunt ab eis quędam discite. s a me
uera. Aliud est laudare lo quacem: aliuo laudare
ficio cũ cis legib ista ꝓhiberent᷑. & non negauit:

Expanded text:
tram» istam «judices eorum.» Tamdiu videntur aliquid tram» istam «judices eorum.» Tamdiu videntur aliquid dicere, donec comparentur petrae. Propterea si inventus fuerit aliquis eorum hoc dixisse, quod dixit et Christus; gratulamur illi, non sequitur illum. Sed prior fuit ille quam Christus. Si quis vera loquitur, prior est quam ipsa veritas? O homo, attende Christum, non quando ad te venerit, sed quando te fecerit. Potest et aegrotus dicere: Sed prius ego cecidi in lectum, quam medicus ad me venisset. Utique ideo ille posterior venit, quia tu prius cecidisti. 20. Videte itaque textum Psalmi, «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum.» Sed erunt multi qui contradicant: «Absorpti sunt juxta petram judices eorum» Quid ergo erit? «Audient verba mea, quoniam praevaluerunt.» Praevaluerunt verba mea verbis eorum. Dicta sunt ab eis quaedam diserte, sed a me vera. Aliud est laudare loquacem, aliud laudare ficio, cum his legibus ista prohiberentur, et non negavit?
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad occasũ. laudant nomen dñi. Qo faciunt¬
pauci. aliter aisputantes: Indices sunt impioꝵ.
Scd quid ad̃ ie: Llide qł sequit᷑. Absorti sunt
iuxta petram iudices eoꝵ. Qd est absorti sunt
uyxta petrã: Petra aut̃ crat. xp̃s. Aborti sunt
iuxta petram. Iuxta . id. ẽ. comꝑati ipsi. Iudices
magni. potentes docti. ipsi dicunt᷑ iudices coꝵ:
tanquã iudicantes de morib & sententiã ꝓstren.
tes. Dixit hoc aristotiles. Adiunge illũ petre. &
absortus est. Quis est aristoriles : Audiat. Oxxit
xp̃s. i apud inferos contremiscit. Dixit hoc phita¬
goras. dixit hoc plato. Adiunge ilos petre. com¬
para auctoritatẽ illoꝵ anctoritati euangłice. com¬
para inflatos crucifixo. Dicamus cis. uos litttul
uras conseripsistis in cordib suꝑboꝵ. Ale erucẽ
suã fixit in cordib regũ. Postremo mortuus
s resurrexit. mortui estis. & nolo quęrere quẽ¬
admodũ resurgatis. Ergo absorti sunt npeta pe¬

Expanded text:
usque ad occasum laudante nomen Domini. usque ad occasum laudante nomen Domini. pauci aliter disputantes? iudices sunt impiorum. Sed quid ad te? vide quod sequitur. ‘Absorpti sunt iuxta petram iudices eorum’. Quid est ‘absorpti sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt iuxta petram’, ‘iuxta’, idest comparati; ‘iudices’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tanquam iudicantes de moribus et sententiam proferentes. 43 Dixit hoc Aristotiles: adiunge illum petre, et absorptus est; quis est Aristotiles? Audiant dixit Cristus et apud Inferos contremiscit. Dixit hoc Pithagoras, dixit hoc Plato: adiunge illos petre, compara autoritatem illorum autoritati evangelice, compara inflatos crucifixo; dicamus eis: ‘Vos literas vestras conscripsistis in cordibus superborum; Ille crucem suam fixit in frontibus regum; postremo mortuus est et resurrexit; mortui estis et nolo querere quemadmodum resurgatis’. Ergo absorpti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iniriam deputarem: Ecce qͥd facis cotidie ds̃. Qua¬
qui auxilia sibi nͥ a dño non requirit. qui tenet
eccłiam catholicam. de cuꝰ fraude nemo conqueris.
de cuiꝰ p̃ssura non gemit uicinis infirmꝰ. qͥ uxort̃
alienã ñ tẽptat. qui contemptꝰ es sua. aut qui nec
ipsa sua s quomͦ licet. & quomꝰ ꝑmittit apłlca dis.¬
adhue o oratio mea in beneplacitis coꝵ. siue quã
docuit. sine qua int̾pellat ꝓ nobis. In istis g om̃ib¬
cotidiatis peccatis. quȩ spes est. nͥ humili corde
dicamus in oratione dñica. quȩ iã in beneplaci¬
tis nr̃is est. si acfendentiũ peccata nr̃a s corfitemn.¬
tium. dimitte nobis debita tira. sieut & nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. & aduocatum habemiꝰ apud
patrem iłim cxp̃m iustum. ut ipse sit ꝓpitiatio
ꝓpeccatis nr̃is. Modo loquant᷑ suꝑdi. U̾incant᷑
numero. uincunt᷑ ppłis. Tota terra a solis ortu

Expanded text:
juriam factam deputarem? Ecce quid facis quotidie Deo. Quajuriam factam deputarem? Ecce quid facis quotidie Deo. Quaqui auxilia sibi a diabolo non requirit, qui tenet Ecclesiam catholicam; de cujus fraude nemo conqueritur, de cujus pressura non gemit vicinus infirmus; qui uxorem alienam non tentat, qui contentus est sua, aut qui nec ipsa sua, sed quomodo licet et quomodo permittit apostolica dis«Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum;» sive quam docuit, sive qua interpellat pro nobis. In istis ergo quotidianis peccatis omnibus quae spes est, nisi humili corde dicamus in oratione dominica, quae jam in beneplacitis nostris est, non defendentium peccata nostra, sed confitentium, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris;» et advocatum habeamus apud Patrem, Jesum Christum justum, ut ipse sit propitiatio pro peccatis nostris ? Modo loquantur superbi; vincuntur numero, vincuntur populis, tota terra a solis ortu
Abbreviated transcription (Latin):
alla suꝑbia. E cet iã non ualde facit tnde d̾s
uidcatar impietate aliqua blasphemari. ñ irruit
in aliquem ledendũ. ñ ficit alteri qđ pati tĩ nult.
Quid de lingna: Quis illam domat: Bed ecet fre.
ꝑficiat: Q ecet iã ao ipsam frenasti. Qd faciss de
cogitationib tuis: Qͥd facis ae tumultu ao caterua
rebellantiũ aesiacriorũ: Non cis das menbra: ita
credo & tude. Sed tamen cogitationes aliquando ineli¬
nantur. & auferunt te. Et plerñq in dratione genib
fiexis corpus ꝓsternis. collũ curtias : donfiteris pec¬
cata: adoras adm̃. Ulideo cotpus tbi iaccate quexo ubi
uolitet animus. Uideo m̃bra iactatia. uidtamus
si stat conscientia. uideamus si fixa est in cum
quẽ adorat. si ñ cogitationib plerũq tanquã es tu
maris ab ripitar. & tẽpestate tollit᷑ in aliud atq aliud.
Modo si mecũ loquereris. & subito aduerteres te ad
seruũ tuĩ & dimitteres me: non dico a quo aliquid

Expanded text:
illa superbia. Ecce jam non valde facit unde Deus illa superbia. Ecce jam non valde facit unde Deus videatur impietate aliqua blasphemari; non irruit in aliquem laedendum, non facit alteri quod pati non vult: quid de lingua? quis illam domat? Sed ecce s de cogitationibus tuis? quid facis de tumultu et caterva rebellantium desideriorum? Non eis das membra. Ita credo, et video: sed tamen cogitationes aliquando inclinant et auferunt te, plerumque in oratione genibus fixis. Corpus prosternis, collum curvas, confiteris peccata, Deum adoras: video corpus ubi jaceat, quaero ubi volitet animus. Video membra jacentia: videamus si stat conscientia, videamus si fixa est in eum quem adorat; si non cogitationibus plerumque, tanquam aestu maris abripitur, et tempestate tollitur in aliud atque aliud. Modo si mecum loquereris, et subito averteres te ad servum tuum, et dimitteres me, non dico a quo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ tonitrus non quiescit. Recte nubes touant.
in quib iã habitat dĩ. Uri est ala uerbositas:
Uri est illa iactantia. iustus sũ. nichil mali feci :
Certe cũ in scripturis sc̃ĩs contemplatꝰ fueris normã
iusticut. quantilcũq ꝓfeceris. inuenies te peccatorẽ.
ꝓfecisti. iam unũ dm̃ colis. Optime. ñ fornicaris
ab co ad ydola. ad mathematicos. ad soetilogos. ad
aruspices. ad augures. ad maleficos. Ista eñi forni¬
catio est a dño dõ. Iam es in aliquo numero m̃breꝵ
tixoiem. ñ uxori tuȩ eundo ad alterã iniriam
facis. ñ ulla pessua corruptela te contaminas:
abstinuisti manꝰ a furto. linguã a ꝑiurio. eor acon¬
cupiscenda re ꝓtimi tui. Iñ iustus es. Attende
cȩtera. noli iã suꝑbire. Nichil ne peccas in lin.¬
gua: Non ꝓlaberis in uerbũ durũ :: S qͥd magnũ
dicis: Quid magnũ: Qui apxerit. frlisuo fatue.
reus erit gehtanȩ ignis. Contremiscit iam tota

Expanded text:
tium tonitruus non quiescit. Recte nubes tonant, tium tonitruus non quiescit. Recte nubes tonant, in quibus jam habitat Deus. Ubi est illa verbositas, ubi est illa jactantia: Justus sum, nihil mali feci? Certe cum in Scripturis sanctis fueris contemplatus normam justitiae, quantumcumque profeceris, invenies te peccatorem. Profecisti, jam unum Deum colis; optime: non fornicaris ab eo ad idola, ad mathematicos, ad sortilegos, ad aruspices, ad augures, ad maleficos; ista enim fornicatio est a Domino Deo: jam es in aliquo numero membroruxorem, non uxori tuae eundo ad alteram, injuriam facis, non ulla pessima corruptela te contaminas, abstinuisti manus a furto, linguam a perjurio, cor a concupiscenda re proximi tui: jam justus es. Attende caetera; noli jam superbire. Nihilne peccas in lingua? non prolaberis in verbum durum? Sed quid magnum dicis? Quid magnum? «Qui dixerit fratri suo, Fatue; reus erit gehennae ignis» . Contremiscit jam tota
Abbreviated transcription (Latin):
expecta. & oratio mea in beneplacitis q eat.
Ueniet tempus quando suꝑent hominoni nrilia.
tundentiũ sibi pectus & dicentiũ: dimute nobis
aebita nrã. sicut & nos dimtitimꝰ debitotib nris.
Iã quot remanserunt qui sibi crubescunt pectus
tundere s. Ergo xep̃hendant. toleremꝰ. Rep̃hendant.
oderint ꝓpecusent. aecrahant: ad huc eo oratio mea
in bepcpllacitis coꝵ. ueniet tempꝰ quando oratio
mea placebit alis. Erigent se eñi quasi iusti ui.¬
rib suis. uincentur in lucta. Quia suꝑbe se
ergxerunt: clident᷑. trahent᷑ a peccatis. iudebunt
iniquos. itplebunt᷑ quȩ dicta sunt per ꝓpħas.
Incipiet timeri iudiciis. conuertet se acies anitaȩ
ad conscientiã peccatoꝵ. e placebit illa oratio. di.¬
mitte nobis debita ur̃a. sicut & nos dimittimus
debitorib nr̃is. O uerbosa defensio iniquitatis.
Certe iã hoc ppłi dicunt. & ppłoꝵ pectora tunden.¬

Expanded text:
exspecta; «et oratio mea in beneplacitis eorum» erit. exspecta; «et oratio mea in beneplacitis eorum» erit. Veniet tempus, quando superent hominum millia tundentium sibi pectus et dicentium: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Jam quot remanserunt qui sibi erubescunt pectus tundere? Ergo reprehendant; toleremus. Reprehendant, oderint, accusent, detrahant: «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum;» veniet tempus, quando oratio mea placebit illis. Erigent se enim quasi justi viribus suis; vincentur in lucta: quia superbe se erexerunt, elidentur, trahentur a peccatis, videbunt se iniquos, implebuntur quae dicta sunt per Prophetas; incipiet timeri judicium, convertet se animae acies ad conscientiam peccatorum, et placebit illa oratio, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» O verbosa defensio iniquitatis! Certe jam hoc populi dicunt, et populorum pectora tunden
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ergo parupendo laudant in it: qđ ego carum
habeo rep̃hendunt it me adulatores. fallaces. decep¬
tores. Magnus uir ille. uerbi gr̃ã gauis gnens.
magnus. doctus. sapiens. S quare xp̃ianꝰ: Nam
magna doctrina. & magnę lutert. & magna sapien¬
tia. Si magna sapientia: approba quod xp̃ianꝰ est.
Si magna doctritia: docte elegit. Postremo quod
uitirꝑas. hoc ci placet quẽ laudas. Sed qͥd: Laudatio
alli non inducat: olcũ peccatoris est. S non cessat
dicere. Non inde impinguet caput tuũ. id. ẽ.
noli gaudere ad talia. id. ẽ. noli annuert. noli
consentire: noli inde gratulari. Et si ille attu¬
lit oleũcadulationis. s caput tuũ integrũ man¬
sit. nõmastatũ est. non tumuit. Si cñ inflatũ
fuerit e tunsuerit. facit pondus s p̃cipitat te.
Oleũ aut̃ peccistars. ñ impinguet caput meũ. Qm̃¬
adhuc & oratio mea in beneplacitis eoꝵ. Expecta
mͦ. me uituꝑant ait ap̃s. In primis temporib

Expanded text:
quae ego parvipendo laudant in me, quod ego charum quae ego parvipendo laudant in me, quod ego charum habeo reprehendunt in me, adulatores, fallaces, deceptores. Magnus vir ille, verbi gratia, Gaius Seius; magnus, doctus, sapiens: sed quare christianus? Nam magna doctrina, et magnae litterae, et magna sapientia. Si magna sapientia, approba quod christianus est: si magna doctrina, docte elegit. Postremo quod tu vituperas, hoc ei placet quem laudas. Sed quid? Laudatio illa non indulcat; oleum peccatoris est. Sed non cessat dicere. Non inde impinguet caput tuum; id est, noli gaudere ad talia; id est, noli annuere, noli consentire, noli inde gratulari: et si ille attulit oleum adulationis, sed caput tuum integrum mansit, non inflatum est, non tumuit. Si enim inflatum fuerit et tumuerit, facit pondus et praecipitat te. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput meumadhuc et oratio mea in beneplacitis eorum.» Exspecta; modo me vituperant, ait Christus. In primis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
tantes redemptionẽ corꝑis nr̃i : Reparatur gͦ
a mortalitate ad inmortalitatem: O iã non re¬
sistit. qua non est mortalitas quȩ resistat.
Propterea costiga eorpus tirũ. mͦ doma. quod
postea ricipias. Modo deficut: ut t̾e sufficiat.
Nã in hrc uita reparari ñ potest: quam diu
mortale geritir. Hon te deponat. ñ te abrũ.¬
pat. Porta. erudi. castiga. reꝑabitur in fine.
Et quia nemo u̾quam caruẽ suã odio habuit.
resurget e caro. Sed quomͦ pciã tunc luctatu¬
rus sũ: Oportet inqͥt corruptibile hoc indue¬
rt incorruptionẽ. & mortale hoc induere
lmortalitatem. Ergo cũ dicitur em̃dabit me
Marguet me. siue sit fr̃. suit sit ꝓximus. siue
sit uicinus. siue tu ipse: in miscdia debes ar.¬
gra &o cmendari. oleũ aut̃ peccatoris ñ ĩpinguet
caput tuũ. Se quid facio. Cicis michi: Patior adila¬
tores. non cessant ꝑstrepere: laudant in me qͣ nolo.

Expanded text:
tantes, redemptionem corporis nostri» . Reparatur ergo tantes, redemptionem corporis nostri» . Reparatur ergo a mortalitate ad immortalitatem, et jam non resistit, quia non est mortalitas quae resistat. Propterea castiga corpus tuum; modo doma quod postea recipias; modo deficiat, ut tunc sufficiat. Nam in hac vita reparari non potest, quamdiu mortale geritur. Non te deponat, non te abrumpat; porta, erudi, castiga: reparabitur in fine. Et quia «nemo unquam carnem suam odio habuit,» resurget et caro. Sed quomodo? etiam tunc luctaturus sum? «Oportet,» inquit, «corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . 17. Ergo cum dicitur, «Emendabit me, et arguet me;» sive sit frater, sive sit proximus, sive sit vicinus, sive tu ipse, in misericordia debes argui, et emendari. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum.» Sed quid facio, dicis mihi? Patior adulatores, non cessant perstrepere; laudant in me quae nolo,
Abbreviated transcription (Latin):
resculpert. grã dĩ que infundit suauitatem:
ut iam ꝑ interiorem hominem condelecteris
legi dĩ. Inac eetera sanabunt᷑. unde & ista sa¬
nata sunt. Geme adhuc uulneratꝰ. castiga ite.
aisplices tͥ. Non sic pugno inqͥt quasi acrem
uerberans: s castigo corpus meũ. & in seruitu¬
tem redigo: ne forte aliis p̃dicans. ipse reꝓbus
inueniar. Nñqͥd qui castigat corpus. odit cotpꝰ:
Si qͥs castigat sernũ. odit scruũ : Siqͥs uerb̾at
filiũ. odit filiã: Q ut aliquid conitinctius elo¬
q̃uam̃: caro tͣanquã conunix tua. ẽ. Hoc ipse
apłs dicit. Nemo ãquam carnẽ suã odio ha¬
buit: s nutrit & fouet cam. sicut o xp̃s eccłiã.
Certe caro tanquã coniitx tua E. do nemo caruẽ
suã odio habet. Tanncu quid alio loco: Caro con.
ama & castiga. donec fiat in una reformatione.
una concordia. Quando istud erit. qm̃ modo
hoc coipus. & tunc securus eris: & quid.ẽ. in
nobis metipsis ingemiscimus. ad optionẽ expec:¬

Expanded text:
resculpere, gratia Dei quae infundit suavitatem, ut jam per interiorem hominem condelecteris legi Dei: inde caetera sanabuntur, unde et ista sanata sunt. Geme adhuc vulneratus, castiga te, displice tibi. 16. «Non sic pugno,» inquit, «quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar» . Numquid qui castigat corpus, odit corpus? Si quis castigat servum, odit servum? si quis verberat filium, odit filium? Et ut aliquid conjunctius eloquamur, caro tua tanquam conjux tua est. Hoc ipse Apostolus dicit: «Nemo unquam carnem suam odio habuit; sed nCerte caro tanquam conjux est, et nemo carnem suam odio habet. Tamen quid alio loco? «Caro concjux tua; ama et castiga, donec fiat in una reformatione una concordia. Quando istud erit? Quoniam mhoc corpus, et tunc securus eris? Et quid est, «In nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspec
Abbreviated transcription (Latin):
UDIStIs fratres ammonitionẽ
stantes. uigilantes in illa. orantes
Asimul & ꝓ nobis: ut dĩ aꝑiat nobis
ostium uerbi adloquendũ misteriũ ciꝰ. ut mani.¬
festem illũ sicut oportet me loqui. Hec uerba:
ctiam mea deputare aignamini. Sunt eñi in
scripturis scĩs ꝓfunda misteria. quȩ ad hoc abscon.¬
duntur ne uilescant: ad hoc quęrunt᷑ ut exerce.¬
ant. ad hoc aꝑiuntur ut pascant. salmus quẽ
mͦ cantauimus. in multis sententiis sub obscurꝰ. e̾.
Cũ adiuuante dõ ea quȩ dicta sunt erui & exponi
oxꝑint: uidebitis uos audire quod iã noueratis.
s ioco multiplicit̾ dicta sunt: ut uarietas loentio.¬

Expanded text:
tionem stantes, vigilantes in illa; orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad loquendum mysterium ejus, ut manifestem illud, sicut oportet me loqui» . Haec verba etiam mea deputare dignemini. Sunt enim in Scripturis sanctis profunda mysteria, quae ad hoc absconduntur, ne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Psalmus quem modo cantavimus, in multis sententiis subobscurus est. Cum, adjuvante Domino, ea quae dicta sunt, erui et exponi coeperint, videbitis hoc vos audire quod jam noveratis. Sed ideo multipliciter dicta sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cipe.id. ẽ. ab ipso diabolo. Quare cñi ab homine.
si a diabolo: Quia & ipse in figura homo dictus.cͥ.
Uenit inimicus homo. & suꝑseminauit titania.
Ꝙ cũ dixissent scrui ad patremfamilias. nonue
bonũ semen scminasti in agro tuo. unde apparu.¬
crunt gitania: responsũ est. Inimicus homo hoc
fccit. Ab isto gͥ homine maligno. ora qͥntũ potes
ut libereris: quia non est tibi colluctatio aduersꝰ
carnc̃ e sanginẽ. s aduersus pͥncipes & potestateᷤ.
& rectores mundi tenebrarũ haxũ. id. ẽ. rocdores¬

Expanded text:
cipe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» cipe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum haru
Abbreviated transcription (Latin):
ãd iusticiã. onli crebenti. Ergo cũ audis psalmũ
dicere in fint̃. corta conuertant᷑ ad ap̃m. Tanquã
cm̃ p̃co psalim cit titulus psalm. ueluti dicens.
Ecce uemi. & inde dicturus sũ: de crp̃o cantaturus.
Ha a ipsi dd̾ non intelligo. nͥ ipsum qui factus est
ex scmint dauid scłm carnẽ. Interim ꝓpt̃ genus
cingruit nom̃. Genus carnale dauid: genꝰ sp̃uale
suꝑra dauid. Et non salũ ante dauid: s ante abra.¬
ham. Nec ante abrabam tantũ: seo ante trã a olũ.
ante om̃ia infibilia & inuisibilia. Quare. Quia
ut hçe essent om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso
factum est uichil. Ergo quia ex semine dauid.
ñ scdm aminitatem qua creator est ipsius dauid:
sed scłm carnẽ aauid aignatꝰ. c̃. uocari inꝑphetia.
In ipsum fidem intende. quia ipsi dauid psalmꝰ
cantur: do cotꝑis esꝰ uocẽ audi. & esto in corꝑt eiꝰ
ses ab ipso genere. Nec a uisis tantũ: s ab tpso pͥn¬

Expanded text:
ad justitiam omni credenti» . Ergo cum audis Psalmum dicere, «In finem,» corda convertantur ad Christum. Tanquam enim praeco Psalmi est titulus Psalmi, veluti dicens, Ecce veniet; inde dicturus sum, de Christo cantaturus. Nam et, «ipsi David,» non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David secundum carnem . Interim propter genus congruit nomen. Genus carnale a David; genus spirituale supra David: et non solum ante David, sed ante Abraham; nec ante Abraham tantum, sed ante Adam; nec antante omnia visibilia et invisibilia. Quare? Quia ut haec essent, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ergo quia ex semine David, non secundum divinitatem, qua Creator est ipsius David, sed secundum carnem; David dignatus est vocari in prophetia: in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. sed ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipso prin
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino intus ipsi essent. scirent utiq qͥd in corde
nr̃o esset: atq ita ut tis loqueremꝰ ñ opus essit.
Si autẽ boc te delectat qđ̵ foris agis: inde ne tu¬
mescas foris. & non possis redire ꝑ angustũ. & non
possit tͥ dicere aĩ tuus. intra ingandiũ dm̃ tin:
s dicat tibi quia fritisccus erat quod amasti.
ligate illi manꝰ a pedes. & mutite cũ in tenebras
geteriores. U̾bi cñi ostendit malã esse mitti exte¬
rius: ibi ostendit esse bouũ intrare interiꝰ. Nam
bono seruo quid dpxit: Intra ingaudiũ dm̃i tui.
Malo autẽ seruo: ꝓierte illũ in tenebras pet̾iores.
Non cñi amemus magis exteriora. s interiora.
De interiorib gaudeamꝰ. in exteriorib autẽ necessi.¬
tatem habtamus t̃ uoluntatem̃. Uir linguosus
non dirigetur suꝑ terram: uirũ iniustum mala

Expanded text:
omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in corde omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in corde nostro esset; atque ita ut eis loqueremur, opus non esset. Si autem hoc te delectat quod foris agis; vide ne tumescas foris, et non possis redire per angustam, et non possit tibi dicere Deus tuus, «Intra in gaudium Domini tui:» sed dicat tibi, quia forinsecus erat quod amasti, «Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores» . Ubi enim ostendit malum esse mitti exterius, ibi ostendit bonum esse intrare interius. Nam servo bono quid dixit? «Intra in gaudium Domini tui.» Malo autem servo, «Projicite illum in tenebras exteriores» . Non ergo amemus magis exteriora, sed interiora: de interioribus gaudeamus; in exterioribus autem necessitatem habeamus, non voluntatem. «Vir linguosus non dir
Abbreviated transcription (Latin):
Amicus autẽ sponsi stat co audit cũ. & gaudio ganoet
ꝓpt̃ uocem sponsi. Itaq fr̃s eito ãtxerim caritati ur̃s.
ubi imꝰquisꝙ ꝓbet se: non ut loquat᷑. s ut de illo
locutionis oficiũ grigat. Gaudiũ autẽ tacitur inti
pateris imperitum: quando pateris indoctum. Si
semꝑ te delectet docere: semꝑ ris habert imꝑitum
quem doctas. Si aut̃ beniuolus es. & uis om̃s doctos
in necessitate. Gaudiã tibi sit inauditione dĩ. noces¬
sitas tͥ sit in locutione tua: o ñ eris uir lingnosus.
ne non dirigaris. Quare loqui uis. audire non
uis : Semꝑ foras exis. intro redire detractas. Ed
eñi tẽ docet: intus est. Quando doces: tanqͣ foras
exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore cm̃ audiui¬
mus ueritatem: & ad eos qui foris a nr̃o corde sunt
loquimur. Quod cñi dicimur eos in corde habere.
de quib cogitamus: scđ̾m quandam imaginem
dicimꝰ. quam ae alis habemus ump̃ssam. Nam si

Expanded text:
«Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet «Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Itaque, fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque probet se: non ut non loquatur, sed ut de illo locutionis officium exigat; gaudium autem taciturnitatipateris imperitum, quando pateris indoctum. Si semper te delectat docere, semper vis habere imperitum quem doceas: si autem benevolus es, et vis omnes doctos in necessitate. Gaudium tibi sit in auditione Dei, necessitas tibi sit in locutione tua; et non eris vir linguosus, ne non dirigaris. Quare vis loqui, audire non vis? Semper foras exis, intro redire detrectas. Qui enim te docet, intus est: quando tu doces, tanquam foras exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim audimus veritatem, et ad eos qui foris a nostro corde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corde habere de quibus cogitamus, secundum quamdam imaginem dicimur, quam de illis habemus impressam. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
At uͥ suꝑ cos cã ccciderit aliqua p̃ssura. aliqua mi¬
scria: non subsistant. cadunt. Quando eñi tales
patiuntur huiꝰmodi p̃ssuas. non ualent tolerare. Dori¬
durit in iniquitates malas. quia tradunt᷑ a dcside¬
ali est uoluptas. nͥ loquis Nlon eni attendit quid
loquat᷑: dũ loqͥt᷑
Non potest sieri: ut iste
dirigatur. Qualis ergo aedet esse seruus
dã: A ccensus alis carbonib. & ipse carbo salutaris
effectus. Qualis sst aebet: Ut optet magis audi.¬
re quã dicere. sicut scriptã. ẽ. Sit aut̃ om̃is homo¬
uelox ad audiendũ. tardus aut̃ ad loquendũ. Et si
ficri potest hoc cupiat. nꝰ habere necessitatẽ loqͥn.¬
doctamus uos. Quanto melius om̃s scirentus. &
nemo doceret alterum. ut non esset aliqͥs altus
iudicns: s om̃s andientes unũ illã cui dicitur.
auditui meo dabis exultationẽ & leticiã. Unde
e ille iobes. non tã gandebat quia predicabat:
s quia loqnebatur: sed guiaebat quia audiehat. Ait cãi.

Expanded text:
At vero super illos cum ceciderit aliqua pressura, aliqua miseria, non subsistunt; cadunt. Quando enim tales patiuntur hujusmodi pressuras, non valent tolerare, decidunt in iniquitates malas; quia traduntur a desideilli est voluptas, nisi loqui? Non enim attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homovelox ad audiendum, tardus ad loquendum» : et, si fieri potest, hoc cupiat, non habere necessitatem loquendoceamus vos: quanto melius; omnes sciremus, et nemo doceret alterum; ut non esset alius loquens, alius audiens, sed omnes audientes unum illum cui dicitur, «Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam» ? Unde et ille Joannes, non tam gaudebat quia praedicabat, et quia loquebatur; sed gaudebat quia audiebat: ait enim,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis suis me cicere uoluerunt. Et ubi hoc: Iuxta
semitas. scandala posuerunt mͥ. Hon in scinitis. seo
iupxta semitas. Semitȩ tuȩ. p̃cepta dĩ sunt. Iui scanda¬
la uixta semitas posuerunt. tũ noli recedere a semitis.
& non rues in scandala. Nec uolo dieas & ꝓhiberet
illos as̃ ponere scandala mͥ uixta semitas: & non ibi
ponerent. Immo ꝑmisit ał ponere scandala illos
inter tanta mala. in istis tẽptationib. in istis ꝑictlis:
Dixi dño as̃ m̃s es tu. Illi homines sunt o non mei. tu

Expanded text:
peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta semitas scandalum posuerunt mihi:» non in semitis, sed «juxta semitas.» Semitae tuae, praecepta Dei sunt. Illi scandala juxta semitas posuerunt; tu, noli recedere a semitis, et non irrues in scandala. Nec volo dicas: Et prohiberet illos Deus ponere mihi scandala juxta semitas, et non ibi ponerent. Imo permisit Deus ponere scandala illos inter tanta mala, in istis tentationibus, in istis periculis? «Dixi Domino, Deus meus es tu.» Illi homines sunt, et non mei; tu
Abbreviated transcription (Latin):
cata peccatis. Et cũ deberet accusatione peccati
sm corrigi: defcnsiont duplieat qđ confessione
possit auferri. Et plerumq aliis peccatis utilt
munitus esse ꝓpter illa quȩ cõmisit. Focit adul¬
teriũ. & nt occidatur parat homicidiũ. Addit
pcecato pcecatũ. Rursus si ei contigerit facere
minuere qđł fecit. s addere qđ ãdum fecit. Querit
forte & maleficiũ. Tria ecce habit. Inde iã qͥs cogitat
quis fimat restem peceatoꝵ: Et optime dicit᷑ resties.
Ut cñi torqueatur restis: ad ditur. & non adduntur recta
faa. s torta. Prauitas sibi conexa. aucitur in longum.
Et non cogitat p̃cidert qđ male texuit: sed addere. ꝓdu.¬
cere. in longum ꝓtendere. ut habeat infine unde illi
ligentur manus & pedes: & ꝓiciatur in tenebras exte¬
rioris. Hȩc autẽ peccata sua tendunt iustis. quando
cis suadent facere mala que ipsi faciunt. Idõ dixit
restes extenderunt muscipulã pedib meis: id est de

Expanded text:
cata peccatis; et cum deberet accusatione peccati cata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, et plerumque aliis peccatis vult munitus esse propter illa quae commisit. Fecit adulterium, et ne occidatur, parat homicidium; addit peccato peccatum. Rursum si ei contigerit facere minuere quod fecit, sed addere quod nondum fecit; quaerit forte et maleficium. Tria ecce habet. Inde jam quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et optime dicitur restis: ut enim torqueatur restis, additur; et non adduntur recta fila, sed torta. Pravitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed addere, producere, in longum protendere: ut habeat in fine unde illi ligentur manus et pedes, et projiciatur in tenebras exteriores . Haec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes extenderunt muscipulas pedibus meis;» id est, de
Abbreviated transcription (Latin):
ceres. Si inuideres forti & ualido: nũquam tibi
uires dares. Si inuides iusto: res in uoluntate
.ẽ: esto qđ doles esse alterum. Non eñi empturꝰ
cs. qđ tu tion es: & alius est. Gratis constat. cito
constat. pax in terra hominib bonȩ uoluntatis.
Illi autẽ suꝑbi absconderinit mnuscipulã. quęsie.¬
runt supplantare gressus rectos. Et qͥd fecert̃
Ꝙ restes extendernut muscipłas pedibus meis.
Quas restes: Notum est hoc uerbũ in scripturis.
nnenimus alibi. qͥd significent restes. Dñs fla.¬
gllum at resticula fecit. unde expulit de t̾ẽplo¬
cos qͥ ibi male uersabant᷑. Et significauit nobes
quomsꝰ intelligamꝰ restes: qͥa criniculis peccatot
suoꝵ uniꝰqͥsq constringit᷑. Dicit & alia scriptura.
& aꝑte ysaias. Ut his qui trahunt peccata sicut
restem longam. Q uare aint̃ dicit᷑ restis: L uia
om̃is peccatoi ꝑscutrans in peccatis suis: addit pec.¬

Expanded text:
ceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi ceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles esse alterum. Non enim empturus es quod tu non es et alius est; gratis constat, cito constat: «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 9. Illi autem «superbi absconderunt muscipulam:» quaesierunt supplantare gressus meos. Et quid fecerunt? «Et restes extenderunt muscipulas pedibus meis.» Quas restes? Notum est hoc verbum in Scripturis, et invenimus alibi quid significent restes. Dominus flagellum de resticulis fecit, unde expulit eos de templo, qui ibi male versabantur ; et significavit nobis quomodo intelligamus restes: quia, «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» , dicit alia Scriptura; et aperte Isaias, «Vae iis qui trahunt peccata sicut restem longam» ! Quare autem dicitur restis? Quia omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit pec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo agant. quot amitat unde głatur. Inde
ueniunt om̃s seduotiones. a supplantationes. Noc
prioer ipst diabolus uoluit. qui eadens stanti homii
inuidit. Q̾ quia ipse amisit regnũ celoꝵ:. hominẽ
ilus ꝑuenite uoluit. & non uult. Et id agit
nutie. ut homo illue ñ ꝑueniat: unde ille dtiect
est. Quia ergo suꝑbus est ipse. & idõ inuidus qͥa
suꝑbus: om̃e cotpus ipsius. taliũ corpus est. Sed
nes oremus contra illũ qui corrigi non potest.
&. ꝓ istis qui possunt: ut dicamꝰ honun iniusto.
Quare inuides iusto. homo miuste: Quia uis in¬
deri iustus. Cito fac qđ melius est: & facilius
tris qđ uis uideri. Esto iustus. ita cdiliges cm
bis in eo te. & ipsum in te̾. Et eñi si inuideress
diuiti. non esset in potestate tua: ut diues esses.
Si inuideres honesto alicui senatori nobili: non
esset in tua potestate. ut nobilis tu esses & clarus.
Si inmderes pulchro. nũquam te pulchrum fa¬

Expanded text:
cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hominem illuc pervenire noluit , et non vult; et id agit nunc, ut homo illuc non perveniat, unde ipse dejectus est. Quia ergo superbus est ipse, et ideo invidus quia superbus, omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt, ut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuste? Quia vis videri justus? Cito fac quod melius est, et facilius eris quod vis videri. Esto justus: ita diliges cui bis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori nobili, non esset in potestate tua ut nobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum fa
Abbreviated transcription (Latin):
dat a uia. aut retro reuertat᷑ unde uentrãt.
Ec qͥd łͥ tale fecerit: supplantauit te. dccipit tẽ. Con.¬
tra hułmodi insidias ora. ne ꝑdas cleste patͥmo¬
niũ. nt̃ amittas cop̃m coheredem: quia ucturꝰ es
ineternũ cũ co. qui tẽ fecit heredem. Non eñĩ talis
te fecit heredem. cui mortuo succedas: seo cũ quo
cũ sint iniqui. Inde est qđ ncha illis tã naxium
est: quã confictri pcocata. Ipsi sunt qui cũ sint
falsi insti: necesse ist ut inuideant ueris iustis.
Nemo enĩ iruiaet alteri. in co tid non uuat uł csse
ał iaeri. Alins tani inuidit: quia diues es.
Ant chines mult esse ut tͥ inu̾deat: ant putari m̾ilt
diues. Alius tͥ inuidet quia clarus ẽs. & nobilis.
Aut hoc esse affectat. aut hoc se putari cupit. Q sic
famã captat: in eo ł inuidet. Isti aut̃ qͥtasi iusti st̃:
uideri uolunt iusti. cũ non sint. Et necesse. ẽ. ut
quẽ uiderint utrũ iustã. inuidtant illi: & hoc

Expanded text:
eat in via, aut retro revertatur unde venerat. eat in via, aut retro revertatur unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haeredem. Non enim talis te fecit haeredem, cui mortuo succedas, sed cum quo cum sint iniqui. Inde est quod nihil illis tam noxium est, quam confiteri peccata. Ipsi sunt qui cum sint falsi justi, necesse est ut invideant veris justis. Nemo enim invidet alteri in eo quod non vult vel esse vel videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse ut tibi invideat, aut putari vult dives: alius tibi invidet, quia clarus es et nobilis; aut hoc esse affectat, aut hoc se putari cupit. Et sicfamam captat, in eo tibi invidet. Isti autem qui falsi justi sunt, videri volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quęrere quid sit. S quonłi ores ad uersus husmodi
homines : aꝑit tͥ in consequenti. Multi eñi adueriꝰ
malos. imꝑite orant. Qui cogitauerunt inquit
supplantare gressus meos. Adhuc potest carnaliter
accipi. Habet quisq inimicũ in negotio. cogitat ei
fraudem facere. & ci auserre pecumã. qui uersatur
ncõmuni ngotio. Habet quisq inimicã ueiũ. &
cogitat malã ingerere domui &. aliquid ae rt̃ ip¬
sius minuere. Et utiq dolo cogitat. frande cogita
machinam̃tis aiaboli hee ipsa gestit impłere. nemo
dubitat. S tam̃ ñ ꝓpt̃ ista isti cauendi sunt: sco ue
noꝵ caput aep̃s est: sic aloꝵ caput diabolus. Qui
cogitanerunt inqͥt supplantart gressus meos. Quid
est supplantare gressus ineos: Non quasi ut erres
in negotio qđ eñ illo habes. & dccipiat te in causa
qdđ rectum intenactos titubet. aut labatar a uia.
aut eadat in uia. ant remaneat in ma. ant rece.¬

Expanded text:
non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi homines, aperit tibi in consequenti. Multi enim adversus malos imperite orant. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista isti cavendi sunt, sed ne norum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo habes, et decipiat te in causa quod rectum intendebas, titubet, aut labatur a via, aut cadat in via, aut recedat de via, aut reman