comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps om̃ipotentis dĩ filius sit. Au
popłi isrł: ad scribas & pharisȩos.
& popłm succlamantẽ. crucifige.
crucifige talem: ꝓpheticus sermo
conuertitur. & uocat eos principes
sodomorũ. & popłm gomorre. iuix¬
ta illud qđ in conseq̃uentib legimꝰ.
iniquitatẽ suam sicut sodoma an¬
nuntiauer̃. & ostender̃. uȩ animae
eorũ quia cogitauer̃ consiliũ pes¬
simũ contra semet ipsos. dicentes.
Alligemus iustũ qm̃ inutilis est

Expanded text:
otens Omnipotentis Filius sit? Audpopuli Israel, Scribas et Pharisaeos, et populum succlamantem: Crucifige, crucifige talem , propheticus sermo convertitur; et vocat eos principes Sodomorum, et populum Gomorrhae, juxta illud quod in consequentibus legimus: Iniquitatem suam sicut Sodoma annuntiaverunt et ostenderueorum, qui cogitaverunt cogitationem pessimam adversum semetipsos dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est
Abbreviated transcription (Latin):
suis ñ in conspectu hominũ. sed in
conspectu dĩ. quẽ celari nichil potest.
Quodq uingit. quiescite a gere ꝑuerse.
illud euangelicũ sonat: ecce sanus fa¬
ctus es: noli peccare. nequid tibi de¬
terius fiat. Recedens ergo auiti is
discat bonũ. quęratq iudiciũ: opp̃s¬
so subueniat. pupillũ uiduamq
sus tentet. & si hoc fecerit: tunc pec¬
cata quȩ prius in modũ coccini san¬
guinea fuerant denudent᷑. &opera
cruoris ac sanguinis ueste dñi muta¬
bantur. que de agni confecta ÷ uel¬
lere: quẽ secuntur in apocalipsi qui
uirginitatis candore resplendent.
Si uolueritis & audieritis bona terrȩ
comedetis. Si nolueritis. & ñ audieri¬
deuorabit uos. Lib̾um serua᷑ arbitri
um ut in utraq parte non expreur¬
dicio dĩ: sed ex meritis singulorum.
uł pęna. uł p̃mium sit. Bona autẽ
terrȩ. illa puto dici: de quibus in
psalterio legimus. Credo uidere
bona dñi in terra uiuentiũ: & beati

Expanded text:
suis, non in conspectu hominum, sed in suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieridevorum, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
MAE QUAES DIC TANUS
libros & ꝓ diuersitate uisionum ac sensuũ.
alius contrahitur: alius extenditur. Itaq
finito tercio uolumine transimꝰ ad quartũ.
qui tercia mensura uersuũ priore minor. ẽ.
p̃sertim cũ quintus quẽ huic libro subie¬
cimus historicȩ explanationis sit. & poene
duplicẽ mensurã numero habeat. Dum
enĩ nolumꝰ coniuncta diuidere. & olim
interp̃tata transire. quasi int̾ duas pontici

Expanded text:
aequales dictamus libros, et pro diversitate visionum ac sensuum, alius contrahitur, alius extenditur. Itaque finito tertio volumine, transimus ad quartum, qui tertia mensura versuum priore minor est, praesertim cum quintus, quem huic libro subjecimus, historicae explanationis sit, et pene duplicem numerum habeat. Dum enim nolumus conjuncta dividere, et olim interpretata transire, quasi inter duas mari
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit titulũ captiuitatis iudaicȩ
mone disserere quȩ oculis pateant:
cũ om̃ia desiderabilia eorũ uersa sin
in ruinas. ⁊ templũ toto orbe celebra¬
tum. insterquilimũ urbis nouȩ. quȩ
aconditore appellabatur helia. ⁊ in
habitaculũ transierint noc̾tuarum.
frustraq cotidie dicunt in sinagogis
suis: suꝑ his omib dñe. ⁊ sustinebis.
⁊ affliges nos atq humiliabis uehem̃t̃.
Possumus hȩc referre ⁊ ad eccłam. uł
ad scĩ uiri animã: quȩ recte appella¬
ri potest specula. ⁊ uisio pacis.: qͦndo
di syon adño fuerit derelicta: statim
patebit incendio ignitarũ diab oli
sagritarũ. Om̃s enĩ adulterantes.
quasi elibanꝰ corda eorũ. Et expulso
pudicitiȩ frigore. libidinis in tẽplo
dĩ flãma grassabit᷑: ut qͥcqͥd in nob
gloriosũ prius ⁊ inclitũ fuit. corruat
deleat᷑ ⁊ pereat: ⁊ impleat᷑ illud qđ¬
in psalmo dicit᷑. Combusser̃ igni sc̃ua¬

Expanded text:
imposuit titulum Captivitatis Judaicae,imposuit titulum Captivitatis Judaicae,mone disserere, quae oculis pateant, cum omnia desiderabilia eorum versa sint in ruinas, et Templum in toto orbe celebratum, in sterquilinium urbis novae, quae a conditore appellabatur Elia; et in habitaculum transierit noctuarum: frustraque quotidie dicunt in synagogis suis: Super his omnibus, Domine, sustinebis et affliges nos, atque humiliabis vehementer. Possumus haec referre ad Ecclesiam, vel ad sancti viri animam, quae recte appellari potest specula et visio pacis, quando di Sion a Domino fuerit derelicta, statim patebit incendio ignitarum diaboli sagittarum: Omnes enim adulterantes, quasi clibanus corda eorum. Et expulso pudicitiae frigore, libidinis in templo Dei flamma grassabitur, ut quidquid in nobis gloriosum prius et inclytum fuit, corruat, deleatur et pereat. Et impleatur illud qin Psalmis dicitur: Combusserunt igni sanctua
Abbreviated transcription (Latin):
placio. Domus quoq tua id÷ templũ
scĩficationis nr̃e. ⁊ głȩ in qua laudaue¬
runt te patres nr̃i. in ruinas ⁊cineres
concidit. ⁊ incendio uastante deleta ẽ.
ita ut nequaquã in ea offerant᷑ iucti¬
mȩ. ñ pascha celebretur: ñ quicquã
fiat de cerimoniis quas tu fieri p̃cepi¬
sti: sed omĩa desiderabilia nr̃a uersa
sint in ruinas. Cum hȩc gͥ ita se habeans.
nunqͥd dñe suꝑ his continebis miscdiã
tuã. ⁊ tacebis aduersariis blaspheman¬
tibus : & affliges nos atq humiliabis.
ñ more solito sed nimis: Quȩ om̃ia. iu¬
dei assiriorũ. ⁊ babiloniorũ tempori.¬
biis. putant ẽẽ completa. Nos autẽ iux¬
ta ea quȩ exꝑsona saluatoris sequunt᷑.
aparui his qui ñ interrogabant. inuen¬
tus sum ab his qui me ñ quȩrebant: ad
tempꝰ romane uictoriȩ uniuersa referi
mus. Iosephus iudaice scriptor histo¬
riȩ. septẽ explicat uoluminib quib

Expanded text:
platio . Domus quoque tua, id est, Templum platio . Domus quoque tua, id est, Templum sanctificationis nostrae et gloriae, in qua laudaverunt te patres nostri, in ruinas et cineres concidit, et incendio vastante, deleta est; ita ut nequaquam in ea offerantur victimae; non Pascha celebretur; non quidquam fiat de caeremoniis, quas tu fieri praecepisti; sed omnia desiderabilia nostra versa sunt in ruinas. Cum haec igitur ita se habeant, numquid, Domine, super his continebis misericordiam tuam, et tacebis adversariis blasphemantibus, et affliges nos atque humiliabis, non more solito, sed nimis? Quae omnia Judaei Assyriorum et Babyloniorum 766 temporibus putant esse completa. Nos autem juxta ea quae ex persona Salvatoris sequuntur: Apparui his qui non interrogabant. Inventus sum ab his qui me non quaerebant ; ad tempus Romanae victoriae universa referimus, quae Josephus Judaicae scriptor historiae, septem explicat voluminibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ualde. Si nr̃a consideremꝰ merita des¬
perandũ. ẽ: si tuam clem̃tiam qͥ flagel¬
las omnẽ filiũ quẽ recipis. audemũs
p̃ces fundere. Tu enĩ pat̾ nr̃ es. qui di¬
gnatus es dicere : filius primogenitus m̃s
isrł. Et quãquã lutum simꝰ. ⁊ opera
manuũ tuarũ. ⁊ fictor nr̃sis nec uas
figulo ualeat respondere. quare sic uł
sic factum sit. tam̃ scientes ẽẽ. nos fili¬
os audemꝰ dicere. ne irascaris dñe satis.
Non iram uitamꝰ. nec ultra patientiam
tuã quęrimꝰ. ꝑ quã thesauritauimus
nobis iram in die irȩ: sed hoc quȩ sumꝰ
ne irascaris nobis satis. ne tempore ul.¬
tionis atq uindictȩ memineris iniqͥ¬
tatis nr̃e. Sed magis respicias popłm
tuũ. qui quondã tuus appellatus est
popłs: i ciuitãs scũarii tui miserearis.
in qua inuocatum ÷ nom̃ tuũ. Quȩ ci¬
uitas appellatur sion ⁊ ierłm. quã flu¬
minis impetus lȩtificat. ⁊ in qua qͦndã
fuit specula uirtutũ : ⁊ pacis contem¬

Expanded text:
valde. Si nostra consideremus merita, desperandum est. Si tuam autem clementiam, qui flagellas omnem filium quem recipis, audemus preces fondere . Tu enim pater noster es, qui dignatus es dicere: Filius primogenitus meus Israel . Et quamquam lutum simus, et opera manuum tuarum, et fictor noster sis; nec vas figulo valeat respondere, quare sic vel sic factum sit: tamen scientes esse nos filios, audemus dicere: Ne irascaris, Domine, satis. Non iram vetamus, nec ultra patientiam tuam quaerimus, per quam thesaurizavimus nobis iram in die irae. Sed hoc quaesumus, ne irascaris nobis satis, ne tempore ultionis atque vindictae memineris iniquitatis nostrae: sed magis respicias populum tuum, qui quondam tuus appellatus est populus. Et civitatis sanctuarii tui miserearis, in qua invocatum est nomen tuum. Quae civitas appellatur Sion et Jerusalem, quam fluminis impetus laetificat; et in qua quondam fuit specula virtutum et pacis contem
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit nom̃ dñi saluus erit: inuocemꝰ
nom̃ eius atq dicamꝰ. Peccatũ meũ no¬
tũ tibi feci: ⁊ iniquitatẽ meã non ope
respondentẽ. Deleui sicut nebulam
iniquitates tuas: ⁊ si c̃ nubem peccata
tua. Atq dicemꝰ. ostende faciem tuã
& salui erimꝰ: ut nequaquã simꝰ serui
peccati. sed serui tui. Om̃ĩs enĩ qui fa¬
cit peccatũ: seruus eius ẽ. Et ñc dñe

Expanded text:
ni, salvus erit invocemus nomen ejus, atque dicamus: Peccatum notum feci tibi, et iniquitatem meam non operrespondentem: Delevi sicut nebulam iniquitates tuas, et sicut nubem peccata tua , atque dicemus, Ostende faciem tuam, et salvi erimus : ut nequaquam simus servi peccati, sed servi tui. Omnis enim qui facit peccatum, servus ejus est . Et nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitates:. Ecce respice. popłs tuus noᷤ
Iom̃s: ciuitas scĩ tui facta ẽ. deserta.¬
‸ Sron deserta facta ẽ: ierłm desolata.
Domus sc̃ificationis nr̃e ⁊ głȩ nr̃ȩ. ubi
laudauer̃ te patres nr̃i facta ẽ. in ex

Expanded text:
dicens: « Ecce respice, populus tuus, omnes nos, et civitas sancti tui facta est deserta, Sion deserta facta est. Hierusalem desolata domus sanctificationis nostrae, ubi laudaverunt te patres nostri, facta
Abbreviated transcription (Latin):
De temptationib illud ẽ. euangłicũ.
Uener̃ flumina flauer̃ uenti. ⁊ impe¬
ger̃ in domũ illã. ⁊ ñ potuer̃ subuer¬
tere eam: quia suꝑ petrã stabili erat
ramur om̃i uento doct̾rinȩ in malici¬
a hominũ. De uento simplicit̃: ⁊ ñ
poterant nauigare: erat enĩ contrariꝰ
uentus. Non quo ⁊ hoc ñ possit sen¬
tiri trõpo logice: sed quo p̃senti sen¬
sui tantũ similitudinẽ p̃beat. Auer¬
tente enĩ dño faciem suam anobis.
allidimur in manu iniquitatis nr̃ȩ: siue
tradimur temptationib ꝓpt̃ peccata
nr̃a. Ex quo discimꝰ qđ ⁊ iniquitas manꝰ
habeat.⁊ om̃ia peccata: quȩ nos fortiter
strictos tenere desiderant. Wnde ⁊ in
manu linguȩ mors ⁊ uita ẽ: ⁊ sc̃s p̃catur.
ne ueniat michi pes suꝑbiȩ. Nos autẽ

Expanded text:
 illud est Evangelicum: Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non potuerunt subvertere eam: quia super petram stabili erat ramur omni vento doctrinae in malitia hominum . De vento simpliciter: Et non poterant navigare, erat enim ventus contrarius : non quo et hoc non possit sentiri tropologice, sed quo praesenti sensui tantum similitudinem praebeat. Avertente enim Domino faciem suam a nobis, allidimur in manu iniquitatis nostrae, sive tradimur tentationibus propter peccata nostra. Ex quo discimus, quod et iniquitas manus habeat, et omnia peccata, quae nos fortiter strictos tenere desiderant. Unde et in manu linguae mors et vita est ; et sanctus precatur: Non veniet mihi pes superbiae . Nos a
Abbreviated transcription (Latin):
inuocet nom̃ tuiũ. ⁊ qui recordat᷑ ap¬
p̃hendat te: qm̃ auertisti faciem tuiã
a nobis. ⁊ tradidisti nos ꝓpt̃ iniqͥtates
nr̃as. Quia instar foliorum de arbori¬
bus fluximꝰ quȩ uentus arefacta disꝑ.¬
git. ꝓpt̃ea nullus inuentus ẽ. qui inuo¬
caret nom̃ tuũ. ⁊ consurgens de ruina
iniquitatũ suarũ. app̃henderet uel
teneret te. diceretq cũ sponsa. Inue.¬
m quẽ quȩsiuit anima mea: tenebo
eũ ⁊ ñ dimittã illũ. Uentus inscriptu¬
ris triplicit̃ ponit᷑. Aut in temptatio¬
nũ magnitudinẽ. aut in ꝑuersitatẽ
doctrĩnȩ : aut simplicit̃ uentus qͦ nu

Expanded text:
qui recordatus apprehendat te. Quoniam avertisti faciem tuam a nobis, et tradidisti nos propter iniquitates nostras. Quia instar foliorum de arboribus fluximus quae ventus arefacta dispergit, propterea nullus inventus est qui invocaret nomen tuum, et consurgens de ruina iniquitatum suarum, apprehenderet vel teneret te, diceretque cum sponsa: Inveni quem quaesivit anima mea: tenebo illum, et non dimittam illum . Ventus in Scripturis tripliciter ponitur; aut in tentationum magnitudine, aut in perversitate doctrinae, aut simpliciter ven
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quẽ cuncta arbitrat᷑ quasi sterco¬
ra. ut xp̃m lucrifaciat: ⁊ inueniat᷑
in eo ñ habens suã iustitiã quȩ ex lege
est. sed ꝑfidem xp̃i quȩ ẽ. ex dõ iusti.¬
cia. Est enĩ iustus qui perit in iustitia
sua. si post euangłii ueritatẽ umbras
uelit exercere legales. ⁊ñ iuste quod
iustum ÷ ꝑsequi. Unde iuxta sapientis.¬
simũ salomonẽ. õm̃is uir uidetur sibr
iustus. cũ in lege uersatur. Ad qͦs dñs
loquit᷑ in euangłio. Uos estis qui uosmet¬
ipsos iustificatis coram hominib Quod
paulus fugiens ait. Nichil mͥ conscius
sum: nec tam̃ in hoc iustificatus sum.
Epeccato autẽ dĩ iustitiã: de qua
idẽ salomon loquit᷑. Intelligite iustiti¬
am uerã. Ergo ẽ. alia iustitia quȩ ñ
habet ueritatẽ. & hȩc est uera iusti¬

Expanded text:
pter quem cuncta arbitratur quasi stercora, ut Christum lucrifaciat, et inveniatur in eo non habens suam justitiam, quae ex Lege est, sed per fidem Christi quae est ex Deo justitia. Est enim justus qui perit in justitia sua , si post Evangelii veritatem umbras velit exercere legales, et non juste quod justum est persequi. Unde juxta sapientissimum Salomonem, omnis vir videtur sibi justus, cum in lege versatur: ad quos Dominus loquitur in Evangelio: 763 Vos estis qui vosmetipsos justificatis coram hominibus . Quod Paulus fugiens ait: Nihil mihi conscius sum, nec tamen in hoc justificatus sum . Ex peccato autem Dei justitia, de qua idem Salomon loquitur: Intelligite justitiam veram. Ergo est alia justitia quae non habet veritate
Abbreviated transcription (Latin):
tũ filii dĩ pedagogę legis obseruat ce¬
rimonias : audiat popłm confitentẽ.
qđ om̃is illa iustitia panno sordidissimo
cõparetur. cui ⁊ hester diadema suũ.
qđ erat regiȩ potestatis in signe compa¬
rat: qđ nequa ꝗ uoluntate sed nec essi¬
tate portabat. Tn scis necessitatẽ meã.
qm̃ detestor signũ suꝑbiȩ meȩ qđ est
suꝑ caput meũ: in dieb ostensionis meę
ab ominor illud. sic̃ pannũ menstruũ. ⁊¬
nec porto in diebus quietis meae.

Expanded text:
tum filii Dei paedagogae Legis observat caeremonias, audiat populum confitentem, quod omnis illa justitia panno sordidissimo comparetur, cui et Esther diadema suum, quod erat regiae potestatis insigne, comparat, quod nequaquam voluntate, sed necessitate portabat: Tu scis necessitatem meam: quoniam detestor signum superbiae meae, quod est super caput meum in diebus ostensionis meae: abominor illud sicut pannum menstruum: nec porto in diebus quietis meae
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃roc sitienti: non est species ei neq gła.⁊
Et uidimꝰ eũ & non habebat speciem neq ⁊
decorẽ: sed species eius in honorata. &¬
deficiens pre filus hominũ. Homo it
plaga ⁊ sciens ferre infirmitatẽ: quia a¬

Expanded text:
terra sitienti, et non erat ei species, neque gloria. Et vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem, sed species ejus inhonorata, deficiens citra filios hominum, homo in plaga, sciens ferre infirmitatem :
Abbreviated transcription (Latin):
fuluida uestim̃ta eius ex bosor. Ce¬
ctus de milib in resurrectione: ut qͥ
erat primogenitꝰ om̃is creaturȩ primo.¬
genitus fieret ex mortuis. Quod infero
homo in dolore ⁊ sciens ferre infirmi¬
tatẽ. siue dolorũ. ⁊ scientẽ infirmita¬
tẽ : uerũ corpus hominis. ⁊ ueram de¬
monstrat animã. Qui sciens ferre m.¬
firmitates: om̃s eas diuinitate supera¬
uit. Et absconditus uultus illiꝰ atꝙ
despectus : ut humano corpore diui¬
na potentia cȩlaretur. De quo supͦ
dictum. ẽ: tues ds̃ absconditus. ines¬
ciebamꝰ. qui uere languores nr̃os et
peccata portauit & ꝓ nobis dolet non
aẽ noua heresis suspicatu&: sed uert
crucifixiis ẽ uere doluit. dicens ine¬
uangłio. Tristis ẽ. anima mea usq ad
mortẽ: ⁊nunc anima mea turbata
est. Et nos putauimꝰ eũ esse in mundum.
odotio flagellatũ : qđ aliis uerbis he¬
braico idiõmate lepra intelligit᷑ iuxta
illud qđ in psalmo scriptũ. ẽ. ⁊ flagel¬

Expanded text:
ta ejus ex Bosor; electus de millibus in resurrectionem; ut qui erat primogenitus omnis creaturae, primogenitus fieret ex mortuis. Quod autem infert: Homo in dolore et sciens ferre infirmitatem, sive virum dolorum, et scientem infirmitatem, verum corpus hominis, et veram demonstrat animam, qui sciens ferre infirmitates, omnes eas divinitate superavit. Et absconditus vultus illius atque despectus, ut humano corpore divina potentia celaretur. De quo supra dictum est: Tu es Deus absconditus, et nesciebamus. Qui vere languores nostros et peccata portavit, et pro nobis dolet, non et nova haeresis suspicantur; sed vere crucifixus est. Vere doluit, dicens in Evangelio: Tristis est anima mea usque ad mortem . Et: Nunc anima mea turbata est . Et nos putavimus eum esse immundum, odotio, flagellatum. Quod aliis verbis Hebraico idiomate lepra intelligitur, juxta illud quod in psalmo scriptum est: Et flagel
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum argue de peccato: sin aut̃ bene
quid me cedis: habens duodecim angłoꝵ
milia : quȩ illiꝰ nutib obȩdiunt. Iste asp¬
get gentes multas. mundans eas sanguine
suo: ⁊ in baptismate dĩ conseerans serui¬
tuti. Suꝑ ipsum continebunt reges ossu¬
um. principes scłi quorũ om̃is sapientia
crucis p̃dicatione subuersa ẽ: ⁊ qui non
habuerant legem ⁊ ꝓpħas. ⁊ quib de eo
non fuerat nuntiatũ. ipsi uidebunt et
intelligent. De quib loquit᷑ ⁊ saluator.
Beati qui ñ uider̃ ⁊ credider̃. In quoꝵ
comparatione iudȩorũ duricia rep̃hen¬
ditur: qui uidentes. ⁊ audientes. isaiȩ in

Expanded text:
tus sum, argue de peccato; sin autem bene, tus sum, argue de peccato; sin autem bene, quid me caedis ? habens duodecim Angelorum millia, quae illius nutibus obedirent. Iste asperget gentes multas, mundans eas sanguine suo et in baptismate Dei consecrans servituti. Super ipsum continebunt reges os suum, et principes saeculi, quorum omnis sapientia crucis praedicatione subversa est: et qui non habuerant Legem et Prophetas, et quibus de eo non fuerat nuntiatum, ipsi videbunt et intelligent. De quibus loquitur et Salvator: Beati qui non viderunt et crediderunt . In quorum comparatione, Judaeorum duritia reprehenditur, qui videntes et aud
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ intelligentia atq sapientia : qͥ
proficiebat quasi puer ętate atq sapi¬
entia. De quo loquit᷑ & petrus. Deus
patrũ nr̃orũ glorificauit filiũ suum
iħm: quẽ uos quidẽ tradidistis. & ne¬
gastis ante faciem pilati. uolentes eũ
dimittere : uos autẽ scm uiustũ negas¬
tis. De quo ⁊ suprc scriptũ ostendimꝰ.
Ego testis dicit dñs: & puer m̃s quem
elegi. Suꝑ ipsum stupebunt plurimi:
cũ illiꝰ signa ꝑspexerint. Et hinc erit
maius miraculũ: qđ inglorius erit int̃
bomines aspectus eius. Non quo formȩ
significet fȩditatẽ : sed quo in humili¬
tate uenerit ⁊ pauꝑtate. Qui cũ diues
eẽt ꝓnobis pauꝑ factus ẽ : ⁊ credenti¬
bus dixit. discite ame quia mitis sum
& humilis corde. De quo ⁊ clemens uir
apostolicꝰ qui post petrũ romanã rex̃
ecclam: scribit ad chorintios. Sceptrũ
tẽ : in tantũ ut uerberatus aministro
sacerdotis responderit. Si male locu¬

Expanded text:
est enim sapientia atque intelligentia, qui est enim sapientia atque intelligentia, qui proficiebat quasi puer aetate atque sapientia: de quo loquitur et Petrus: Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum Jesum, quem vos quidem tradidistis, et negastis ante faciem Pilati volentis eum dimittere. Vos autem sanctum et justum negastis , de quo et supra scriptum ostendimus: Ego testis, dicit Dominus, et puer quem elegi: super ipsum stupebunt plurimi , cum illius signa perspexerint. Et hinc erit majus miraculum, quod inglorius erit inter homines aspectus ejus: non quo formae significet foeditatem, sed quo in humilitate venerit et paupertate. Qui cum dives esset, pro nobis pauper factus est; et credentibus dixit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde : de quo et Clemens vir apostolicus, qui post Petrum Romanam rexit Ecclesiam, scribit ad Corinthios: Sceptrum te. Intantum ut verberatus a ministro sacerdotis, responderit: si male locu
Abbreviated transcription (Latin):
de eo uider̃. ⁊ qͥ non audierant contem¬
plati sunt. Lxx. Ecce intelliget pu¬
er m̃s: ⁊ exaltabitur. ⁊ glorificabit᷑ uade
Sicut stupebunt suꝑ te multi: sic inglo¬
ria erit ab hominib species tua. ⁊ gła
tua a filiis hominũ. Sic mirabuntur
gentes multȩ suꝑ eo. ⁊ continebunt re:¬
ges os suũ: quia quib non ẽ. annuntia:¬
tũ de eo uidebunt: ⁊ qui ñ audierunt:
intelligent. Ne ulla legentib ambigui¬
tas relinquatur quis sit ille qui dixerit.
Ecce intelliget seris m̃s siue puer m̃s :
de cuiꝰ differentia supra diximꝰ. In tel¬
liget aut̃ non ut uerbũ dĩ atq sapienti¬
a. sed ut seruus. ⁊ puer: qui cũ informa
dĩ esset formã serui ẽ. dignatus acciꝑe.
factus obediens patri usq ad mortem.
& mortẽ crucis. Quã obrem ex altauit eũ
& donauit illi nom̃ suꝑ om̃e nom̃. Qui
loquitur in psalmo. Benedicã dño qui
tribuit mͥ intellectũ. Et de qͦ dauid
canit: qui fecit cęlos in intellectu. Ipse

Expanded text:
de eo, viderunt; et qui non audierant, contemplati sunt. LXX: Ecce intelliget puer meus, et exaltabitur, et gloriabitur valde. Sicut stupebunt super te multi: sic in gloria erit ab hominibus species tua, et gloria tua a filiis hominum: sic mirabuntur gentes multae super eo, et continebunt reges os suum, quia quibus non est annuntiatum de eo, videbunt, et qui non audierunt, intelligent. Ne ulla legentibus ambiguitas relinquatur, quis sit ille qui dixerit: Ecce intelliget servus meus sive puer meus, de cujus differentia supra diximus. Intelliget autem, non ut verbum Dei, atque sapientia; sed ut servus et puer. Qui cum in forma Dei esset, formam servi dignatus est accipere: factus obediens Patri usque ad mortem, et mortem crucis . Quamobrem exaltavit eum, et donavit illi nomen super omne nomen. Qui loquitur in psalmo: Benedicam Dominum, qui tribuit mihi intellectum ; et de quo David canit: Qui fecit coelos in intellectu . Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nec minus sed om̃ia temperata. Porro
in uitiis uniuersa contraria sunt: ut pa¬
uor audaciȩ. impietati suꝑstitio. luxuna
pacitati. Fcce intelliget seruus m̃s
exaltabitur. ⁊ eleuabitur. ⁊ sublimis erit
ualde. Sicut obstipuer̃ suꝑ te multi:

Expanded text:
nec minus, sed omnia temperata. Porro in vitiis universa contraria sunt, ut pavor audaciae, impietati superstitio, luxuria parcitati. Ecce intelliget servus meus, exaltabitur, 612 et elevabitur et sublimis erit valde. Sicut ob
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatus ẽ inuia: ut uirginitatis priui¬
legium demonstraret. qđ absq ullo
humano semine de t̾ra prius inuia sic
creatus. Iste ẽ de quo ⁊ supra ległmꝰ
Exiet iurga de radice iesse.⁊ flos de
radice eius ascendet: ut natiuitatis
eius ascensũ significaret in mundo.
Sin aut̃ non habebat speciem neq głam.
sed forma ipsius erat ignobilis. ⁊ defi¬
ciens p̃filiis hominũ. siue ut habetur
in hebrȩo despectus i n ouissimꝰ iuro
rũ: quomͦ in psalmis dicit᷑. Accingere
gladio tuo circa femur tuũ potentis¬
sime pulchritudine & decore tuo: quod
facile soluitur. Despectus erat ⁊ ignobi¬
lis quando pendebat in cruce ⁊ factus
ꝓ nobis maledictũ. peccata nr̃a portabat.
& dicebat patri. Ds̃ ds̃ m̃s quare me de¬
reliquisti. Inclitus aut̃ erat ⁊ decorus
aspectu. quando ad passionẽ eius terra
contremuit. saxa disrupta sunt: ⁊ fugi¬
ente sole. ȩt̃nam noctẽ elem̃ta timuer̃.¬

Expanded text:
pretatus est, invia, ut virginitatis privipretatus est, invia, ut virginitatis privilegium demonstraret, quod absque ullo humano semine de terra prius invia sit creatus. Iste est de quo et supra legimus: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; ut nativitatem ejus et ascensum significet in mundo. Sin autem non habebat speciem neque gloriam; sed forma ipsius erat ignobilis et deficiens prae filiis hominum, sive ut habetur in Hebraeo, despectus et novissimus rum, quomodo in Psalmis dicitur: Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime, pulchritudine et decore tuo ? Quod facile solvitur. Despectus erat et ignobilis quando pendebat in cruce, et factus pro nobis maledictum, peccata nostra portabat. Et loquebatur Patri: Deus Deus meus, quare me dereliquisti ? Inclytus autem erat, et decorus aspectu, quando ad passionem contremuit, saxa disrupta sunt et fugiente sole eternam noctem elementa timuer
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Iste peccata ur̃a portat.⁊ ꝓ nobis do¬
let: ⁊ nos putauimꝰ eũ esse inꝰ dolore.
& in plaga. ⁊ in afflictione. Post uerba
patris quib filiũ suũ mundo nuntia¬
uerat ẽẽ uenturũ. ⁊ ante scandalum
crucis de quo dicturus erat inglorius
altabitur. ⁊ eleuabit᷑. & sublimis erit
ualde: ut humilitatẽ crucis resurrec¬
tionis gla p̃ueniret: respondet ꝓpha¬
rũ chorus se implesse officiũ: ⁊ quan¬
tũ in se fuit brachiũ atq uirtutẽ illiꝰ¬
om̃ib nuntiasse. In eo aut̃ quod dicit
quis credidit auditui nr̃o. ⁊ brachium
dñi cui reuelatũ est: raritatẽ creden-¬
tiũ significat ex iudeis. Idq sequitur.
ascendet sicut uirgultũ coram eo. ꝓ qͦ
lxx traustuler̃ anñtiauimꝰ. sicut par¬
uuli coram eo: ꝓ quo uirgulto sỹmima¬
chus rarũ interp̃tatus ẽ. ut assũptũ
ostenderet hominẽ qui ꝓcessit de ute¬
ro uirginali. De quo inferc sic̃ radix
de t̾ra sitienti. ꝓ sitienti. aquila inter¬

Expanded text:
a portat, et pro nobis dolet, et nos reputavimus cum esse in dolore, et in plaga et in afflictione. Post verba Patris, quibus filium suum mundo nuntiaverat esse venturum; et ante scandalum crucis, de quo dicturus erat: Inglorius altabitur et elevabitur, et sublimis erit valde: ut humilitate crucis resurrectionis gloriam praeveniret, respondit Prophetarum chorus se implesse officium, et quantum in se fuit, brachium illius atque virtutem omnibus nuntiasse. In eo autem quod dicit: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? raritatem credentium significat ex Judaeis. Quodque sequitur: Ascendet sicut virgultum coram eo; pro quo LXX transtulerunt, Annuntiavimus sicut parvulum coram eo: pro virgulto, Symmachus, ramum interpretatus est, ut assumptum ostenderet hominem qui processit de utero virginali. De quo infert: Sicut radix de terra sitienti. Pro sitienti, Aquila inter
Abbreviated transcription (Latin):
descendentib in lacũ: factus sũ sicut
homo sine a diutorio int̃ mortuos liber.
Uere enĩ reputatus ẽ. int̾peccatores &
miqͦs. ut descenderet ad infernũ. qͥ in
multis scripturarũ locis uocat᷑ lacus.
ut uinctos in carcere liberaret. Qui tra¬
resurrex̃ ꝓpt̃ iustificationẽ nr̃am. Tan¬
teq clem̃tię fuit: ut ꝓtransgressorib

Expanded text:
ut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vere enim reputatus est inter peccatores et iniquos, ut descenderet ad infernum; qui in multis Scripturarum locis vocatur lacus, et vinctos in carcere liberaret. Qui traresurrexit propter justificationem nostram . Tantaeque clementi
Abbreviated transcription (Latin):
patus honestauit confident̃ trium¬
phans de eis. Iniquos aut̃ cũ quib re¬
putatus ẽ marchus euangelista latro¬
nes intelligit. scribens. & crucifixert̃
cũ eo duo latrones unũ ad extris ⁊ al¬
terũ asinistris: & impleta ẽ. scriptura

Expanded text:
ates dehonestavit, confidenter triumphans de eis . Iniquos autem cum quibus reputatus est, Marcus Evangelista latrones intelligit, scribens: Et crucifixerunt cum eo duos latrones: unum a dextris, et alterum a sinistris. Et impleta est Script
Abbreviated transcription (Latin):
das. debent ⁊ aureã in mille annis ex¬
pectare ierłm: ut uictimas immolent
& circuncidant᷑. ut in sabbato sedeant.
dormiant. saturent᷑. in ebrientur. & sur¬
gant ludere: qui ludus offendit dm̃.
Hoc diximꝰ ꝓpt̃ id quod nunc ꝓpheta¬
tur ⁊ fortiũ diuidet spolia: uxta illud
qđ in alio loco scriptũ ẽ. cũ diuideret

Expanded text:
das, debent et auream in mille annis exdas, debent et auream in mille annis exspectare Jerusalem, ut victimas immolent, et circumcidantur, ut in sabbato sedeant, dormiant, saturentur, inebrientur, et surgant ludere, qui ludus offendit Deum. Hoc diximus propter id quod nunc prophetatur: Et fortium dividet spolia . Juxta illud quod in alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Postula ame ⁊ dabo tibi gentes
hereditatẽ tuã: ⁊ possessionẽ tuã t̃mi¬
nos t̃re. De quo & in hoc eodẽ ꝓpħa le¬
gitur. Erit radix iesse. ⁊ qui exurget ut
principetur gentiũ: in ipso gentes spera-¬
bunt. Isti aut̃ plurimi quondã aforti¬
bus tenebantur. ⁊ sub specie asinȩ ⁊ pulli.
multos habebant dominos: quib dixer̃
erant ante quã. xp̃c humanũ corpus assu¬
meret: & forte superato diriperet do¬
mũ eius. Predam ergo fortiũ apłis suis
tradidit atq diuisit: ut petrus. ia cob
& paulus ⁊ barnabas mitterent᷑ ad gen¬
tes locis ñ animo separati: ⁊ sub uno do¬
mino in diuersa starent acie. ut agmi¬
nis utriusq uictoria triumphũ erigeret
saluatori. & quo qui dispensatoriã int̃
petrũ ⁊ paulũ contentionẽ. uere dicuit̃
uirgiũ fuisse atq certam̃. ut blasphe¬
manti porphyrio satisfaciant. ⁊ uete¬
ris legis cerimonias. in ecclesis xp̃i¬
stirpe credentis isrł asserunt ẽẽ. seruan¬

Expanded text:
et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . De quo et in hoc eodem Propheta legitur, Erit radix Jesse: et qui resurget ut principetur gentium, in ipso gentes sperabunt . Isti autem plurimi quondam a fortibus tenebantur; et sub specie asinae et pulli, multos habebant dominos, quibus dixeruerant antequam Christus humanum corpus assumeret, et forte superato, diriperet domum ejus. Praedam ergo fortium Apostolis suis tradidit atque divisit, ut Petrus, Jacobus,et Paulus et Barnabas mitterentur ad gentes, locis, non animo separati, et sub uno Domino in diversa starent acie, ut agminis utriusque victoria, triumphum erigerent Salvatori. Ex quo qui dispensatoriam inter Petrum et Paulum contentionem . vere dicunt jurgium fuisse atque certamen, ut blasphemanti Porphyrio satisfaciant: et veteris Legis caeremonias in Ecclesia Christirpe credentis Israel asserunt esse servan
Abbreviated transcription (Latin):
morte anima eius. ⁊ cũ iniquis reputatꝰ
est. Et ipse peccata multorũ tulit: ⁊ ꝑ¬
pter iniquitates eorũ traditus ẽ. Causaᷤ
reddit cur post passionẽ multa premia
xp̃c consequat᷑. Quia inquit passus est
& fecit om̃ia quȩ p̃teritus sermo scripsit.
& iniquitates multorũ ipse portauit: ꝓp¬
terea diuidã ei plurimos ut ꝓ parte dñi
ia cob. ⁊ funiculo hereditatis illiꝰ isrł. cre¬
dant in eũ de oriente ⁊ occidente ueni¬

Expanded text:
is reputatus est, et ipse peccata multorum suscepit, et propter iniquitates eorum traditus est. Causas reddit cur post passionem multa Christus praemia consequatur. Quia, inquit, passus est, et fecit omnia quae praeteritus sermo descripsit, et iniquitates multorum ipse portavit: propterea dividam ei plurimos, ut pro parte Domini Jacob, et funiculo haereditatis illius Israel, credant in eum de Oriente et Occidente
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias regũ cõmedes. ⁊ scies quia
ego dñs qui saluũ te feci. ⁊ qͥ eruit
tẽ ds̃ iacob. Quȩ prius fueras dere¬
licta ⁊ odio habita. fractis in te ra¬
mis. quia fructũ non attulerant. qͥ
idcirco fracti sunt quia nullus erat
qui ꝑ te transiret. ⁊ tibi p̃beret au¬
xiliũ: de quib in psalmo dicitur.
Et ñ dixer̃ qui p̃teribant benedie-
tio dñi suꝑ uos: ꝓpt̃ea ponam te in
suꝑbiã sempit̾nã. siue in exultatio.¬
nẽ ⁊ gaudiũ duarũ generationum.
ẜ pristinis ramis. alii insertis̃ de olea¬
stro nationũ: qui contra naturã exẽ¬
pli.afferant fructus ñ prioris ama¬
ritudinis. sed dulcedinis. quã de ra-¬
dice sumpser̃. Suges quoq lac gen¬
tiũ: ⁊ mamilla regũ lactaberis. Qui
locus quẽ sensũ habeat supra pleniꝰ
exposuimꝰ : edisserentes illũ uersiculũ.
filu tui de longe uenient ⁊ filiȩ tuę

Expanded text:
 scies quia ego Dominus qui salvam te feci, et qui erui te, Deus Jacob. Quae prius fuerat derelicta, et odio habita, fractis in te ramis, quia fructum non attulerant: qui idcirco fracti sunt, quia nullus erat qui pertransiret, et ibi praeberet auxilium: de quibus in psalmis dicitur: Et non dixerunt qui propterea ponam te in superbiam sempiternam, sive in exsultationem et gaudium duarum generationum: pro pristinis ramis, aliis insertis de oleastro nationum, qui contra naturam exempli afferent fructus, non prioris amaritudinis, sed dulcedinis, quam de radice sumpserunt. Suges quoque lac gentium, et mamilla regum lactaberis. Qui locus quem sensum habeat, super plenius exposuimus, disserentes illum versiculum, Filii tui de longe veni
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ consũmationis adueniat. qr nunc
exparte cognoscimꝰ & ex parte ꝓpħamys:
multi ꝑfecti repperiunt᷑. de quib apłs
loqͥtur. Quotqͦt ꝑfecti: hoc sentiamus.
Ramusculi aut̃ qui inutiles st̃ falcib p̃ci¬
dent᷑: dicente in euangłio saluatore. Ego
sũ uitis uerac: & pat̾ m̃s agricola. Omnẽ
palmitẽ in me ñ ferentẽ fructũ : tollet
eũ. &om̃em qui fert fruccũ: purgabit
tur: & bestiis quibus tradit᷑ anima non
confitens dm̃. Ita ut qui ad ño p̃cisus fu¬
erit. & abiectus. & de corꝑe illiꝰ quod . ẽ.
eccła separat᷑. tam in estate quã in hie

Expanded text:
nc ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, multi perfecti reperientur, de quibus Apostolus loquitur: Quotquot perfecti hoc sentiamus . Ramusculi autem, qui inutiles sunt, falcibus praecidentur, dicente in Evangelio Salvatore: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit tur, et bestiis, quibus traditur anima non confitens Deum, ita ut qui a Domino praecisus fuerit et abjectus, et de corpore illius, quod est Ecclesia separat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianũ. comparant᷑ undarũ molibus
& frem̃ti mari: & quantũ in se ÷ cuncta
oppͥmere & occupare cupienti. Sona¬
bunt enĩ popłi inspectaculis theatralis
luxurie. & amphiteatri crudelitate
& circũforib sicut sonitꝰ aquarũ inun¬
dantiũ: quando consona impietatis
uoce blasphemant. & dicunt xp̃ianos
adleones ac bestias pici. & cętera hui¬
cemodi. Sed illis instar maris furentib
increꝑauit dñs auctorẽ seditionis eoꝵ.
& fugauit eũ a suo popło. sicut pulius
motus in montib quanto ex celsior est.
tanto fortius rapitur. & sicut turbo qͥ
de terra consurgit. subita tempestate
fertur in sub limȩ: ita & ille raptor adĩ
popło separabit᷑. ac fugiet ne in abysso
religetur. Cumq tempus consũmatio¬
nis aduenerit. quo interp̃tatur uesꝑa:
tunc erit turbatio sua peccata noscen¬
tis. & in tempore matutino. die uide¬
licet resurrectionis ñ subsistet. q̃uod
tem ñ erit. qͥd respondebunt qͥ dia¬
bolo dant penitentiã. & ille quantũ

Expanded text:
ianum. Comparanturque undarum molibus et frementi mari, et quantum in se est, cuncta opprimere et occupare cupienti. Sonabunt enim populi in spectaculis theatralis luxuriae, et amphiteatri crudelitate, et circi furoribus, sicut sonitus aquarum inundantium, quando consona impietatis voce blasphemant, et dicunt Christianos ad leones et bestias projici, et caetera hujuscemodi. Sed illis instar maris furentibus, increpabit Dominus auctorem seditionis eorum, et fugabit eum a suo populo. Et sicut pulvis motus in montibus, quanto excelsior est, tanto fortius rapitur; et sicut turbo, qui de terra consurgit, subita tempestate fertur in sublime: ita et ille raptus, a Dei populo separabitur ac fugiet, ne in abyssos relegetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod interpretatur vespera, tunc erit turbatio, sua peccata noscentis. Et in tempore matutino, die videlicet resurrectionis, non subsistet, quod tem non erit, quid respondebunt, qui diabolo dant poenitentiam, et illi quantum
Abbreviated transcription (Latin):
appellat. Ꝙite ad gentẽ auulsam & la¬
ceratam:. auulsã adñõ & hereticorũ mor
sib laceratã: ad popłm horribilẽ. su¬
chil enĩ borribiliꝰ blasphemia: quȩ po¬
nit in excelsum os suũ. Post quẽ non ÷
alter popłs. Om̃e quippe peccatum
comparatũ blasphemiȩ. leuius. ẽ. Gentẽ
centur ingentia : & tam̃ ad emonibus
conculcant᷑. Cuiꝰ terrã diripuer̃ flumi¬
na: quȩ ñ de cęlo habent aquas. sed
de terra. Quis enĩ angulus. que extre¬
ma solitudo terrarũ. ad quã non tur¬
bidus hereticorũ sermo ꝑueniat. Itaq
om̃s qui habitant & morantur in orbe
terrarũ. adhereticorũ signũ qͦd quasi
inmontib eleuatum ÷ er̃ĩgunt oculos
suos. & clangorẽ tubȩ id est doctrine
eorũ audiunt. Hȩc iuxta hebraicum.

Expanded text:
appellat . Et ite ad gentem avulsam et laappellat . Et ite ad gentem avulsam et laceratam: avulsam a Deo, et haereticsibus laniatam. Ad populum horribilem; nihil enim horribilius blasphemia, quae ponit in excelsum os suum. Post quem non est alter populus: omne quippe peccatum comparatum blasphemiae, levius est. Gentem centur ingentia, et tamen a daemonibus conculcantur. Cujus terram diripuerunt flumina, quae non de coelo habent aquas, sed de terra. Quis enim angulus est, quae extrema solitudo terrarum, ad quam non turbidus haereticorum sermo perveniat? Itaque omnes qui habitant et morantur in orbe terrarum, ad haereticorum signum, quod quasi in montibus elevatum est, erigunt oculos suos, et clangorem tubae, id est, doctrinae eorum, audiunt. Haec juxta Hebraicum.
Abbreviated transcription (Latin):
ci: qͥ uetus lacerant testam̃tũ. Cum enĩ
recipiant ꝓuidentiã accusant creato¬
rem & asserunt eũ in plerisq operib
errasse : & ñ ita fecisse ut facere debu¬
erat. Ad quã enĩ utilitatẽ hominum
serpentes. scorpios. corco drillos. & pu¬
lices. cimicesq & culices ꝑtinere. Isti
ergo transflumina ȩthiopiȩ sunt. &¬
mittunt in mare huiꝰ scłi legatos id÷ suo
discipłos: qͥ eorũ portantes uolumina
recte uasa papyri id ÷ carthacia suꝑ
aquas portare dicunt᷑. quȩ delentur
uelocit᷑. Sicut enĩ libri uixta aquas
& humorẽ cito obscurant᷑. delentur
&e pereunt: ita sermo eorũ atq doc¬
trina. cum in principio aliquã uisa fue¬
rit fortitudinẽ possidere. ꝑtransit &e la¬
bitur. Itaq ꝑ ironiam dicit᷑ ad eos. O an¬
geli hereticorũ. ite ueloces. quos beatus
apłs paulus falsos apłos. oꝑarios fraudu¬
lentos: qui in apłos xp̃i transfigurent᷑

Expanded text:
ci, qui vetus lacerant Testamentum. Cum enim ci, qui vetus lacerant Testamentum. Cum enim recipiant providentiam, accusant Creatorem, et asserunt eum in plerisque operibus errasse, et non ita fecisse, ut facere debuerat. Ad quam enim utilitatem hominum, serpentes, scorpios, crocodilos, et pulices, cimicesque et culices pertinere? Isti ergo trans flumina Aethiopiae sunt, et mittunt in mari hujus saeculi legatos, id est, discipulos suos, qui eorum portantes volumina, recte vasa papyri, id est, chartacia super aquas portare dicuntur, quae delentur velociter. Sicut enim libri juxta aquas et humores cito obscurantur, delentur et pereunt: ita sermo eorum atque doctrina, cum in principio aliquam visa fuerit fortitudinem possidere, pertransit et labitur. Itaque per ironiam dicitur ad eos: O Angeli haereticorum, ite veloces. Quos beatus apostolus Paulus falsos apostolos, operarios fraudulentos, qui in Apostolos Christi transfigurentur,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud apłi. Si linguis bominũ
loquar & angeloꝵ. caritatẽ autem
ñ habeam: factus sum uelut es sonais
aut crmbalũ tinniens. Et non solũ
cymbalũ rauco concrepans sonitu. sed
propt̃ leuitatẽ sermonis beretici in
diuersa currentis. alarũ cr̃mbalum
nauigant in scłi istius fluctib Alas
autẽ nauiũ uł a quib suspendunt᷑ &
trabunt᷑ intellige. & pulchre alas
dixit nauiũ. Om̃is enĩ hereticus pol¬
licetur excelsa: & cũ alas habere se iac¬
tet. tam̃ heret in salsis fluctibus &
ꝓcul non recedit a terra. In medio¬
quoq cursu patit᷑ repente naufragi¬
um. Unde aquila ꝓcỹmbalo umbrã
alarũ interp̃tatus. ẽ. Non enĩ habent
alas. sed alarũ similitudinẽ. Quodq
infert quȩ est transflumina ȩchiopiȩ:
hoc significat qͦd in impietate sua o
mnes uiuant heretici. Uerbi gr̃a: diẽ
epicurus ñ esse ꝓuidentiã sed uolup¬
tatẽ maximũ bonũ. Comparatione
huiꝰ sceleratior martion. & om̃s hereti¬

Expanded text:
nguis hominum loquar et Angelorum: charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermonis haeretici in diversa currentis, alarum cymbalum navigant in saeculi istius fluctibus. Alas autem navium, vela quibus suspenduntur, et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit navium, omnis enim haereticus pollicetur excelsa, et cum alas habere se jactet, tamen haeret in salsis fluctibus, et procul non recedit a terra, in medioque cursu patitur repente naufragium. Unde Aquila pro cymbalo, umbram alarum, interpretatus est, non enim habent alas, sed alarum similitudinem. Quodque infert, quae est trans flumina Aethiopiae, hoc significat, quod impietate ci. Verbi gratia: Dicit Epicurus non esse providentiam, et voluptatem maximum bonum. Comparatione hujus sceleratior Marcion, et omnes haereti
Abbreviated transcription (Latin):
hi qͥ inutiles & infructuosi sunt in eccła
amputant᷑ & piciunt᷑. ne modicũ ferm̃¬
ti totam massã corrũpat: sic econtra¬
rio fieri potest. ut qui heretico fueraNt
errore decepti. & auulsi adño atq la¬
cerati. & horribiles ob blasphemiã. fru¬
straq m̃datia p̃stolantes. & conculcati
ademonib & fluuiis in partes uarias
dissipati. cũ recordati fuerint dñi sui.
munꝰ dño exercituũ. non alibi nisi in
monte syon. & in specula qͦd interp̃tat᷑
eccła. Breuius nc̃ dicimꝰ: quia in libro
explanationis historiȩ. multã iam dixi

Expanded text:
 inutiles sunt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: sic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in partes varias dissipati, cum recordati fuerint Dei sui, emunus Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specula, quod interpretatur Ecclesia. Brevius dicimus, quia in libro explanationis hist
Abbreviated transcription (Latin):
hebraico continetur. in quinto libro
ta anagogen edisseram. Prudens for¬
sitan lector inquirat quid sibi uelit
in uisione uł onere damasci: alarum
cẏmbalũ & cȩtera quȩ secuntur. De¬
ꝑ aptos credider̃: & postea de genti¬
um multitudine. & ꝑsecutorib qui
maris fluctib comparati st̃. Seque¬
batur ut de heresib quoq quȩ ecde¬
siam uexauer̃. & hucusq populant᷑.
sermo ꝓpheticus nuntiaret: qͥ dor¬
miente patrefamilias in agro eccłȩ

Expanded text:
Hebraeo continetur, in quinto libro Hebraeo continetur, in quinto libro en videatur, edisseram. Prudens forsitan lector inquirat, quid sibi velit in Visione, vel Onere Damasci, alarum cymbalum et caetera quae sequuntur. per Apostolos crediderunt, et postea de gentium multitudine et persecutoribus, qui maris fluctibus comparati sunt: sequebatur, ut de haeresibus quoque, quae Ecclesiam vexaverunt, et hucusque populantur, sermo propheticus nuntiaret, qui, dormie
Abbreviated transcription (Latin):
Itrans flumina ethiopiȩ quȩ mittis in
⁊mare obsides & epłas biblinas suꝑ aqͣam
Elbunt enĩ nuntu liberi ad gentẽ excel¬
⁊sam. & peregrinũ popłm &̃ pessimum.
Iqui est trans dm̃: gens absq spe &e con¬
Iculcata. Nunc flumina terra omnis:
Quomꝰ si signũ de monte el euetur. &̃
tubȩ uox audiatur. Utrãq editionẽ
posui in prophetia obscurissima: ne
quid uolentib intelligere qͦd scrip¬
tum ÷ deesse uideatur. Simulq ue¬
hem̃t̃ admiror eos qui fidem nr̃am
& sp̃em xp̃ianã arbitrant᷑ simplicita¬
te contemptã: quia scriptũ est. man¬
datũ dñi lucidũ illuminans oculos.
nec plus debere nos querere quam
ut fiant quȩ p̃cepta sunt: cum id¬
circo om̃is scriptura &e ꝓphȩ speciali¬
ter futuroꝵ misteriis inuoluti sint.
ut ꝓuocent nos ad intelligentiã. &
ad illud qͦd in euangelio dicitur pe¬
tite & accipietis. querite & inuenie¬
tis. pulsate & aꝑietur uobis. Quia
ergo iuxta historiã ce id quod in

Expanded text:
trans flumina Aethiopiae, qui mittis in mari obsides, et epistolas biblinas super aquam. Ibunt enim nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum et pessimum, qui est trans eum: gens absque spe, et conculcata, nunc flumina terrae omnis quomodo si signum de monte elevetur, et tubae vox audiatur. Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fidem nostram, et spem Christianam arbitrantur, simplicitate contentam, quia scriptum est: Mandatum Dei lucidum illuminans oculos : nec plus debere nos quaerere, quam ut fiant, quae praecepta sunt: cum idcirco et omnis Scriptura, et Prophetae specialiter futurorum mysteriis involuti sint, ut provocent nos ad intelligentiam, et ad illud quod in Evangelio dicitur: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis. Quia ergo juxta historiam et id quod in
Abbreviated transcription (Latin):
de onia ⁊ altari qͦd in egypto excruxitꝰ
alios int̃pretes ciuitas ars. siue ares. uł
ciuitas solis. & quis erit iste saluator qͥ
missus ÷ egẏptiis ut saluaret eos. & dñm
cognosceret egiptus: Quando coluer̃ eũ
in hostiis ⁊ munerib & uota soluerunt:
Quando ꝑcussit dñs egyptũ. & sanauit
eam: In quo temꝑe factũ poterimꝰ dice¬
re. ut fuerit uia de egẏpto in assẏrios.
& in trauer̃ assyri in egyptũ. & egyptii
in assiriis. & seruierint egr̾ptii assur :
Quando isrł tercius in egẏpto fuit. & apđ
assyrios quasi benedictio in medio t̾rę̧
ita ut dñs diceret benedictus popłs ms
egypti. & opus manuũ mearũ assirius:
Hec ad egiptũ istam quã uidei ęstimant̃.

Expanded text:
de Onia et altari quod in Aegypto exstruxit, de Onia et altari quod in Aegypto exstruxit, alios interpretes, civitas ARS sive ARES, vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiis, ut salvaret eos, et Dominum cognoscerent Aegyptii? quando coluerunt eum in hostiis et muneribus, et vota solverunt? quando percussit Dominus Aegyptum et sanavit eam? in quo tempore factum poterimus docere, ut fuerit via de Aegypto in Assyrios, et intraverint Assyrii in Aegyptum, et Aegyptii in Assyrios; et servierint Aegyptii Assur? Quando Israel tertius in Aegypto fuit; et apud Assyrios quasi benedictio in medio terrae: ita ut Dominus diceret: Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius? Haec ad Aegyptum istam, quam Judaei aestimant