comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lesicem sustinẽ muberem ꝓmitti¬
mn. s licet scd̃o uł sifrequemr̃ con¬
sẽfiat ca ad inẽcessiois ferat᷑ ratoẽ
ꝯsit omnino cilucrum subeantel¬
a positumnisi appariãt. nich relic¬
tum aliud sufficiens adap̾imiptia¬
ł largitatis q̃mtitatem ¶Et b̾ clici¬
mus nõ solum parcetib miulieribꝰ
s młto potius uiris talia faciẽtibr
siquidem młris ⁊ pene pluribr easi¬
brcomunib filus aniuiptial doã¬

Expanded text:
mittimus, sed licet secundo vel si frequenter consentiat, causa ad intercessionis feratur rationem, et sit omnino ei lucrum sub cautela positum, nisi apparuerit relictum aliud sufficiens ad antenuptialis largitatis quantitatem. Et haec dicimus non solum parcentes mulieribus, sed multo potius viris talia facientibus, siquidem ex multis et paene plurimis casibus communibus filiis antenuptialis donat
Abbreviated transcription (Latin):
inmai nataẽ ꝙ rĩo accidit ocu¬
pantis fit nullius em ce crelit᷑.
At inflamine nata qd fecquet᷑
accidit fiquide mediam patem
fluminis teneat conmunis ẽ
eorum qui abutraq parte flu¬
minis ppctipam flia possidet.
ut ꝓmodo lattitudinis auuo¬
q fundi quelatitudoꝓperipa
it eoꝵ ẽ to quiabea pnrte ꝓperip¬
am pcla possident. Sito si
aliqua parte diisum flum deĩ¬
de infra. Untuagrum alicum
informamin suse redegent.
ciusdem ꝑmanet i age̾r ꝯcis
fuerat. ¶Quod si naturali a¬
lueo inumisum derelicto alia
parte fluẽ ceperit prior quidem
alueus corum est qui ꝑpe ripã
eius p̾di possident. promo filie
latitudis cuiusque agͣr. que c
uus autem alueus nris eiuscẽ
incipit cuius et ip̃m flumen .a.
publicuo qd̾si post aliquod
tempus adporem alucũ reuer¬
sum fuit flumem. numiis nouꝰ
iluieus eorum eẽ nicipir qui ppe
ripam eius fluminis predia pos¬
sident. ¶Alia sane causa ẽ. si ẽ
totus ager mmundatus fiũt n

Expanded text:
in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit: nullius enim esse creditur. at in flumine nata, quod frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis teneat, communis est eorum qui ab utraque parte fluminis prope ripam praedia possident, pro modo latitudinis cuiusque fundi, quae latitudo prope  qui ab ea parte prope ripam praedia possident. quodsi aliqua parte divisum flumen, deinde infra unitum agrum alicuius in formam insulae redegerit, eiusdem permanet is ager cuius et fuerat. Quodsi naturali alveo in universum derelicto alia parte fluere coeperit, prior quidem alveus eorum est qui prope ripam eius praedia possident, pro modo scilicet latitudinis cuiusque agri, quae vus autem alveus eius iuris esse incipit, cuius et ipsum flumen, id est publici. quodsi post aliquod tempus ad priorem alveum reversum fuerit flumen, rursus novus alveus eorum esse incipit qui prope ripam eius praedia possident. Alia sane causa est, si cuius totus ager inundatus fuerit. neque
Abbreviated transcription (Latin):
tiatioẽm solam⁊ aliorum omnu
ꝯ descłis nuptus. ntło iute iura do
del̃ dando. Ooxtnut scłas con¬
traxit nuptias repẽte expelliatute¬
laꝯ ea agi que sieam cõtigiss uira
repferret semel iniucticuum m̃ti
ta aꝓponens pprie cõfessione ⁊ de¬
ponitiõi scd̾as cẽcupiscentias.
Bigit᷑ lex sup pictate sit posita.
¶At enim ño mumẽt inaliquoho¬
nor indeum. hec anob̾sactita sũt
ũexnunc ualeat tua celfitudinee
manifestam faciente bãc legẽ inp¬

Expanded text:
ionem solam et aliorum omnium et de secundis nuptiis, nullo iureiurando de hoc dando; mox tamen ut secundas contraxerit nuptias, repente expelli tutela et ea agi quae, si eam contigisset et iurare, perferret semel in iudicium mentita et praeponens propriae confessioni et depositioni secundas concupiscentias. Haec igitur lex super pietate sit posita: ut enim non iniurietur in aliquo honor in deum, haec a nobis sancita sunt, ut ex nunc valeant, tua celsitudine manifesta faciente hanc legem in
Abbreviated transcription (Latin):
tpr ẜuanmmĩc teneat q̃tenus me
onini pupillan suba omnis eaũ¬
tela fiat circares minorumcusto¬
die ꝯp̃cipue ũcum subtilitate de¬
scrptices fiant p̾sente quoq claĩ¬
simo seriba cuidetalib cura com¬
missaẽ ⁊alus qui cõsuete talib
int̾uemunt. subtilit ⁊ fide ĩsionib
dãdis ⁊omnib agẽdis sicũ mĩ'

Expanded text:
ex nunc teneat, quatenus in omni pupillari substantia omnis cautela fiat circa res minorum custodiae, et praecipue ut cum subtilitate descriptiones fiant, praesente quoque clarissimo scriba, cui de talibus cura commissa est, et aliis qui consuete talibus interveniunt, subtiliter et fideiussionibus dandis et omnibus ag
Abbreviated transcription (Latin):
bercogitãs ⁊ considans adinuelat
sint bͦ integrautq sccłm priores
costitutiones iudicãda ⁊ tẽrãda.
siuĩ legittimorum sĩi nat̾alium c¬
mat̾ filiorum tutelamgerat.
dinemne facile i̾urandum per
darelegem q̃ uult matres dumsi.¬
orum filiorum curam gesture sũt
ũurandum uirare quia ad scdas
nuprias nõ uenient⁊ totes scimꝰ
p̾uancatam legem: uuradumi
piurum datum quõt penedatũ e

Expanded text:
bet cogitans et considerans adinveniet, sint haec integra utrimque secundum priores constitutiones iudicanda et tractanda, sive legitimorum sive naturalium mater filiorum tutelam gerat.dinem, ne facile iusiurandum per dare legem, quae vult matres, dum suorum filiorum curam gesturae sint, iusiurandum iurare quia ad secundas nuptias non venient: et totiens scimus praevaricatam legem et iusiurandum peiurum datum quotiens paene datum e
Abbreviated transcription (Latin):
is cumilla namq nat̾e amorpͥ
cirea filios siñ suspitioe faciat quã
pluinum ill nullam bñtib a¬
dfilios fauoris necc̃itatem. rect᷑e
nõ ẽmatrib derogãdum. Iooq li¬
eẽtia sit matribrscłm antiqua
obsnatioem abrentũtiantib ⁊ o¬
bligãtib suasres sicuti pri̾sceã
fuit ⁊ tuenfilios ⁊talem p̃scriptio

Expanded text:
is: eam illam namque naturae amor pius circa filios sine suspicione faciat quam plurimum, illis nullam habentibus ad filios favoris necessitatem, recte non est matribus derogandum. Ideoque licentia sit matribus secundum antiquam observationem abrenuntiantibus et obligantibus suas res, sicuti prius schema fuit, et tueri fili
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ apd̾ nos agitant inueniẽtes. q̃¬
teñ nullus obligatexistens mĩo¬
rib itobligatos eos habe sedicẽ
curam exerceat. ne fors itã inpote¬
state rerum fes agat aliquid ei¬
ca minorem malignitatis. ⁊ lexi
ip̃i rata nob̾ sit⁊ expsenti fumata

Expanded text:
e apud nos agitantur invenientes, quatenus nullus obligatus existens minoribus aut obligatos eos habere se dicens curam exerceat, ne forsan in potestate rerum factus agat aliquid circa minorem malignitatis. Et lex ipsa rata nobis sit et ex praesenti firmata
Abbreviated transcription (Latin):
b̾intulimus ĩ̾iurandum aũpre¬
uaricãdum. nõ enim eo qd̾ aliqn
tet ⁊ eas q̃ cxehonorant eum̾ habẽ
eccasioẽm impietatis in dñm.
Nam qd̾ raro fit sicũ met̃ sapiẽti¬
e docer nõ obfuant legis latores.
s qd̃ fit plerumq ⁊respiciunt: ne

Expanded text:
iusiurandum ad praevaricandum. Non enim eo quod aliquae tet et eas quae exhonorant eum habere occasionem inpietatis in deum. Nam quod raro fit, sicut et vetus sapientia docet, non observant legislatores, sed quod fit plerumque et respiciunt e
Abbreviated transcription (Latin):
aut omnino cestaintum
ñfecitaut niure fecit. Aut
id qd feccrat m̃pcum init¬
um uefc̃mẽ aut sinemo ex
eobr̃s cestititintestatorum
autembr̃dita s exlege xii. tabr¬
larum primumadsuos bĩdes ꝑ¬
tinent sm autem pẽs exbistimã¬
tur. T t supra dici quimpot̾a¬

Expanded text:
estamentum non fecit, aut non iure fecit, aut id quod fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes existimantur, ut et supra dixim
Abbreviated transcription (Latin):
agtan inoffitiosi querela insti¬
cuta. cum nec neccitas patri a¬
doptiuo inponitur.ul uerede
cum instirutre uł exbrditum
faceut pote nillo nalincło
copulatum neq siex papiria¬
nosenatus cosulto cetribus
marib fuĩt adoptatus. Nãt
inbuius mocli casu neq q̃ita
eiẜuatur.n ec ulla actio ad eni
ꝑsecutionem ei conpetit.
Hra autem ꝯstitutione excep¬
tus ẽ isquem parens nalis ad¬
optandum suscepent urroq
emmiretam nalurali quar
legittimo in hac psona cõcur¬
renre pristina uĩa tali adoprõe¬

Expanded text:
 inofficiosi querela instituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum: neque si ex Sabiniano senatus consulto ex tribus maribus fuerit adoptatus, nam et in huiusmodi casu neque quarta ei servatur nec ulla actio ad eius persecutionem ei competit. nostra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure tam naturali quam legitimo in hanc personam concurrente, pristina iura tali adop
Abbreviated transcription (Latin):
tita ⁊ principalis cipoñtio ul
ocum mattis sueut auie eos cũ
iam designata partis  det̾tie dem¬
mutione uocat. ¶Snos cum
adhuc dubitario manebar int
ag̾tos ⁊ memoratos nepotes qr¬
tam partem desucti sustãtie ag̃tiᷤᷤ
sibi uindicantib excimistam co¬
stitutioms auctate meoratam q

Expanded text:
t: ita et principalis dispositio in t: ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memorat
Abbreviated transcription (Latin):
sipat̾ famulias sededent ad rogã¬
din que spaliter⁊ sigillatimi ex
pfate constitutionis tenorẽ pꝰs
colligi. ¶Item uetustas cem
asculis ꝓgenitos plus diliges
solos nepotes  ul neptes qui ex
uinli sexudescendunt ad suoꝵ
uoeabat successionem⁊ iuragy¬
atorum eos an ponebat nep̃otes
autem qui exfiliab nati sunt ꝓꝓ
nepotes exneptibus cognatoru
leco numeras post agnatorum
naturalam inuinam siue ꝯpete
cemdatione relinque. ¶Sz cy
nepotis⁊ꝓnepotis nom comin¬
une ẽ uttus qui tam masculus
quamexfemĩs descendunt ido
eumdem gractum ⁊or dinem sy¬
ccessionis eis doãuerlint Grur
aliquro amplius sit cis quiyo
solum natẽ s etiam uet̾is urtis
suffrãgio munuuntur portionẽ
nepotum neptum ul demnceps
dequib sup̃ diximus. paulo.
mortua sit cinus debẽditate ag¬
adcuntib ag̃tos miume uoca¬
bant. ¶ Et quemadmodum
lex xii.tabularum filio mortuo
repotes uł neptes i locum par
ns sin adiuceessionem auiuoca¬

Expanded text:
si paterfamilias sese dederit adrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans, post adgnatorum naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis et pronepotis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt: sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio muniuntur, portionem nepotum et neptium vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo mmortua sit cuius de hereditate agadeuntibus adgnatos minime vocabant. et quemadmodum lex duodecim tabularum filio mortuo nepotes vel neptes vel pris sui ad successionem avi voca
Abbreviated transcription (Latin):
siano eodice in co eecensumus
nr̃a autem ⁊ constitutione ꝓmłgi¬
ta toti mi eius decogatum ẽ. ⁊ san¬
ximus talibus nepotibus exfilia
pnepotibus exnepte ⁊ deiceps sup¬
stitibus. agnatos nullam partem
mortui successionis sibi uẽdicare.
uebiqui extransusa lieauenirp
etores his habeantur qui retro uie
atuitñ in capite s instupes diuid
ibeditatem nlit̾ nos inter filios
qnepotes exfilia distributione fi
ꝓnepteᷤ: neptes ⁊ alias dem ceps p᷑a y¬

Expanded text:
siano codice in eo concessimus. nostra autem constitutione promulgata toti iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure atuit non in capita sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri et neptes et alias deinceps p
Abbreviated transcription (Latin):
onerri facile peniançipatione
soluta adne uttius patris suc¬
cessione uocabantiir. Mocse¬
lito more corngetes comtitł¬
tionem scripsimus ꝑquam cli¬
silium suum adoptandum a¬
tus adoptio fuit subsecuta m¬
si in hoc tinrio eanut possit a¬
bintestato adpatris adoptun
uẽrre successionẽ. ¶Cestam¬

Expanded text:
one facile per emancipationem soluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. hoc solito more corrigentes, constitutionem scripsimus per quam defilium suum adoptandum atus adoptio fuerit subsecuta: nisi in hoc tantummodo casu, ut possit ab intestato ad patris adoptivi venire successione
Abbreviated transcription (Latin):
Inte cium ptor liberos uocat
tamsuosbrdes quam emanci¬
patos dein legittimo brdes et¬
demꝓximos cognatos. ¶Sr
caomnia antiquitati quider
placuerunt. ¶alqua autẽ
emdatione anr̾a constitũtiore
acceperunt quam supbis ꝑso¬
ins ponimus que. ⁊patrib sriᷤ
naturalib madoptios aliis da¬

Expanded text:
nte enim praetor liberos vocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, deinde proximos cognatos. Sed ea omnia antiquitati quidem placuerunt: aliquam autem emendationem a nostra constitutione acceperunt, quam super his personis posuimus quae a patribus suis naturalibus in adoptionem aliis da
Abbreviated transcription (Latin):
hec obsuantux.⁊ mea borum poᷤ¬
sessione. qua cẽ. tabulas testant¬
ti paretis libens prerentis idem
neq heredib institutis neq ut
oportet oxhedatis ptor pollicef¬
¶Idam eos quidem qui mpotate
parentis mortis tempore fucru¬
nt⁊ emançipatos uocat ptor ad
cam uõrum possonem Eos no
qui inadoptiua familia fuert
adoptunos libos cmancipato
ab adoptiuo patre sicutabinte¬
stato. italoge minus ce tabulaᷤᷤ
cestamtiadbõa eius admittit e
eẽ. ¶dmoendi trn sumus e¬
os qui in adoptiua familia sũt
qui ue postmnortem naturalis
parentis ab adoptiuo patre corã¬
cipati fum̾t ĩtestato parete nãlior

Expanded text:
ea bonorum possessione, quam contra tabulas testamenti parentis liberis praeteritis, id est neque heredibus institutis, neque ut oportet exheredatis, praetor pollicetur. nam eos quidem qui in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos vocat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minus contra tabulas testamenti, ad bona eius admittit, esse. Admonendi tamen sumus eos, qui in adoptiva familia sunt quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente natur
Abbreviated transcription (Latin):
cãt᷑ ñ admittãt alia tñ parte ucca¬
ri Ide̾m quacognati de functi¬
ti denncri nocantur erqua pa¬
teita ad mitcuntur sineq sui
hrdis liberiner emançipati ob¬
stent neq: adgnatuis quidem
ullus intuemi.it. ¶Ante emz
ṗtor libos uocat tam suos bedeᷤ
quam ema cipatos dei̾n leguti¬
mõs brdes ⁊ dem ꝓrim̃d cogtox.¬

Expanded text:
cantur non admittantur, alia tamen parte vocari, id est qua cognati defuncti vocantur. ex qua parte ita admittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor liberos vocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, de
Abbreviated transcription (Latin):
namq emancipati benefitio pͥto¬
ns goumliborum retinent licer
ad uire ciuilipdunt gͣdum libe¬
orum ⁊ ap̃tore ñõ adiuuantura
recte. Gaturalia enim iura ci¬
ral catio pincie non põt. nec qui¬
adesmut si betes eent desinere
neptes ue eẽ. Adoptun
uõ cmancipati extͣncorum loco

Expanded text:
ales emancipati beneficio praetoris gradum liberorum retinent, licet et iure civili perdunt gradum liberorum et a praetore non adiuvantur. et recte: naturalia enim iura civilis ratio peremere non potest, nec quia desinunt sui heredes esse, desinere neptesve esse: adoptivi vero emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
autemctiam ingnorantes fuit
sunt exbistẽ quia exquibreus e
ingnoratib adquiniur nobis
exhis cais ⁊ fumosis acquiri p
⁊statim morte parentis quasi ꝯ¬
tinuatur dominium ⁊ ideo nec
tutoris auctoritate opus e̾ mi
pupillis cumetiam ignorãtib
acquintur siis brlib beredit¬
as neçcuratoris consensu aca¬
ntur furioso s iṗonie. ¶Inter¬
dumͣ autem licer impotate Mo¬
tis temporesius bes n fuit taṁ
sinis hes parenti efficitur nelrtisi
abostib quis ren̾sus fuent post
mortem patris ius ertii post li¬
mini hoc facit. ¶Ier contran

Expanded text:
gnorantes fiunt sunt existere: quia quibus ex causis ignorantibus adquiritur nobis, ex his causis et furiosis adquiri potest. et statim morte parentis quasi continuatur dominium: et ideo nec tutoris auctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas: nec curatoris consensu adquiritur furioso, sed ipso iure. Interdum autem, licet in potestate mortis tempore suus heres non fuit, tamen suus heres parenti efficitur, veluti si ab hostibus quis reversus fuerit post mortem patris sui: ius enim postliminii hoc facit. Per c
Abbreviated transcription (Latin):
cum fiscus cisuecedit. S põt qiẽ¬
Oum filius filiauca exalt̾o filio
nepos neptisue extant parint᷑.a
dbrditatem uocantur. nec quig¬
duprimior ẽ ult̾iorem excludit.
cquum enim eẽ uidetur. neporẽ
neptes uempariᷤᷤ sulocum succe¬
dere ¶Pan ratione⁊sinepos ne¬
ptisq sit exfilio. ⁊ nepotes ꝓnepoᷤ
ꝓneptis ue simuls uocantii.
Et quia placuir nepotes. ⁊itez¬
paretis siilccum fuccede conue¬
mens ce uisumẽ non incapita
s instupes b̾rditatem. diuidi ũ
filium partem drncdiam bẽdi¬
tatis habeat ⁊ exalto filio duo ꝑ¬
lures uenepotes altam dunicli¬
am. ¶Item siexduo b filiis ye¬
te aut duo. exaltotres aut qua¬
atuor. aduni uł duos dimi¬
clia pars ꝑtinet at tres uład q̃t¬
tuor altadurndia. ¶Cumat
queritur anqui suus ueres exb¬
istẽ potest.exeo tpr querendu
ẽ. quo ceitumiẽ aliquem sinet¬
estam̃to. decessisse qd̾ accidi ⁊ͥ ex
destituto cestaṁro. ¶Hac rato¬
ne si filius exb̾rdatus fuĩt  exta¬

Expanded text:
cum fiscus ei succedit. sed potest diciCum filius filiave et ex altero filio nepos neptisve extant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu proximior est ulteriorem excludit: aequum enim esse videtur, nepotes neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos proneptisve, simul vocantur. et quia placuit, nepotes parentis sui locum succedere, conueniens esse uisum est non in capita, sed in stirpes hereditatem diuidi, ita ut filius partem dimidiam hereditatis ferat et ex altero filio duo pluresue nepotes alteram dimidiam, item si ex duobus filiis netres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Cum autem quaeritur, an quis suus heres existere potest: eo tempore quaerendum est quo certum est aliquem sine testamento decessisse: quod accidit et destituto testamento. hac ratione si filius exheredatus fuerit et extra
Abbreviated transcription (Latin):
um pattem pertnriet er̃ncorum
inloco ẽe incipint. ¶Pitryo¬
tem uo naturalis patris emanc¬
patiab adoptiuio patit ⁊ quami¬
eque extraneorum loco ⁊ nũt qz̃¬
tum aduaturalis parentis beaꝑ
tiner. mnchilo magis liborum gͦ¬
dumnaciscuntii.¶Qd ideo sic
placuit quia miquum eratim
pot̾are et̃ parus adoptun ad qͦs
bõa naturalis parris ꝑtinerent
ntrum ad lib̃os enis adag̃cos. q̃

Expanded text:
um patrem pertinet, extraneorum loco esse incipiunt. post mortem vero naturalis patris emancipati ab adoptivo et quaneque extraneorum loco fiunt, et quantum ad naturalis parentis bona pertinet, nihilo magis liberorum gradum nanciscuntur: quod ideo sic placuit, quia iniquum erat esse in potestate patris adoptivi, ad quos bona naturalis patris pertinerent, utrum ad l
Abbreviated transcription (Latin):
exesunt constitutiones ꝓquas
ui̾smus. E Siquis mulierez
insuo cõtubentinio copulauĩt
nabuntio effectõe mantali ea
tincum quapot̾at hẽ coningui
aexea libos sustulent posterueõ
effectõe ꝓcedende. etiam nuptia
bos qui poᷤt dotem editisunt ni¬
stos omporestate eẽ patiib s exi¬
amantiores quas ⁊ his quipea
nati sunt occanonem legittimi
nomiis prestitunt qd obtinẽ
censumnis etiam si ñ ꝓgeniti fr¬
erint. post dotale instrumͣtum ꝯ¬
nepos. netis ue ꝓncpos pneptis¬
uesuorum brdum num ero sit.
si p̃cedens ꝑsoa desierit impotãte
parentis ce siuc morte idacçed¬
it siuealia rationeuluti emaci¬
patictm nam suꝑidtempũs qu¬
o quis mor̃etur filiusinpotate
cius sit.nepos exeo suns beres eẽ

Expanded text:
er quas iussimus, si quis mulierem in suo contubernio copulaverit non ab initio affectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem legitimi nominis praestiterunt: quod optinere censuimus, etiamsi non progeniti fuerint post dotale instrumentum connepos neptisue et pronepos proneptisue suorum heredum numero sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, siue morte id acciderit siue alia ratione, ueluti emancipatione; nam si per id tempus, quo quis moriatur, filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus heres esse
Abbreviated transcription (Latin):
llature nono loco intuetes boruz
possones posita poita fuerat ⁊ in
suouigore suauimus ⁊ alt̾orel¬
go id est secto eam posuimus.
erat unde cognati manumissori
pꝑcãs enanatas mĩto sublata y
sextantum mõbonorum poñõy¬
es ordinar̾e ꝓmaneant suoug
aquamoptima satioe pretores
introduxerimt. nouifsime enim
pmittitur edco pretoris uis eia
borum posso quib ut der lẽge
ul senatus conulto uł constiti.¬
tione conphensum ẽ quaninz

Expanded text:
no loco inter veteres bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam posuimus, erat unde cognati manumissorias enarratas merito sublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo via, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur edicto his etiam bonorum possessio quibus ut detur lege vel senatus consulto vel constitutione comprehensum
Abbreviated transcription (Latin):
nn patroe qr⁊parentes eorumu
tramqꝑconstitutionem nra
quamdeiure patroatus feci pcitꝰ
uacuauimus curm enim ad sili¬
tudinem successiois ingemor.
łibtinorum successiones posu
quas usqad quitum tantum¬
mo gradum coartauimus ut
sit aliqua int̾ ingenuos ⁊ liuẽtos
cdiffrã. sufficit eis tam ec tabulaᷤ
bonorumpossõ quamim legit

Expanded text:
ntes eorum, utramque per constitutionem nostram, quam de iure patronatus fecimus, penitus vacuavimus: cum enim ad similitudinem successionis ingenuorum libertinorum successiones posuimus, quas usque ad quintum tantummodo gradum coartavimus, ut sit aliqua inter ingenuos et libertos differentia, sufficiunt eis tam contra tabulas bonorum possessio quam unde legit
Abbreviated transcription (Latin):
bẽditatib uetus ius eo no
pretor emdãuit ncut mupra
dictum ẽ. s ineorum queq
qui intestam̃to. ¶acto decessi¬
nt Namnaliemis postumus i¬
bes suit institritus quamuis bẽ¬
ditatem nne ciuiliadire ñ pote¬
rat. cum institutio nualebat. ho¬
nerano tamum unt bonorum
ponͣ or efficiebatur uidelicet cu
nĩa constitutionle hode recte Hr̃
instituitur quasiꝯium ciuilin
mncogintus. ¶Aliquantdo t̾n
ngrã emidañdi neq inpũgra¬
diucteris Cartis. s mag̾ confitn¬
andi grãpollicetur bonorum pꝰ¬
sesñonei Nam ill quoq quire¬
cte facto testam̃to beredes insti¬
tutisunt.dat Entabulas bono¬
rumpossoncir ¶tem ab intest¬
ato suoz beredes. ⁊agnatos ad bo¬
tum possonemuocat s ⁊ remot̾a
quoq: bonorum poñonem ade
s autem pretor solus uocat ad
br̃ditatem¶Ordes quidem ip̃o
facere ñ potest. plegem enim
tinuł similemiunis cõchitione
br̃des fũit. ueluti psenãtus con¬
sultum ⁊ constitutiones pr̃icip¬

Expanded text:
editatibus vetus ius eo modo praetor emendavit, sicut supra dictum est, sed in eorum quoque qui testamento facto decesserint. nam si alienus postumus heres fuerit institutus, quamvis hereditatem iure civili adire non poterat, cum institutio non valebat, honorario tamen iure bonorum possessor efficiebatur, videlicet cum nostra constitutione hodie recte heres instituitur, quasi et iure civili non incognitus. Aliquando tamen neque emendandi neque impugnandi veteris iuris, sed magis confirmandi gratia pollicetur bonorum possessionem. nam illis quoque qui recte facto testamento heredes instituti sunt, dat secundum tabulas bonorum possessionem: item ab intestato suos heredes et adgnatos ad bonorum possessionem vocat: sed et remota quoque bonorum possessione, ad eos uos autem praetor solus vocat ad hereditatem, heredes quidem ipso facere non potest: per legem enim tantum vel similem iuris constitutionem heredes fiunt, veluti per senatus consultum et constitutiones princip
Abbreviated transcription (Latin):
boc insehãt pͥuilegium: suꝑuac¬
uafiat predicta bonoru possõ.
Sublata igirur prefata quinta
borum possone ingͣdum eius
ptor pximus c̃ognatis pollicet

Expanded text:
oc in se habeat privilegium et supervacua fiat praedicta bonorum possessio. sublata igitur praefata quinta bonorum possessione, in gradum eius praetor proximis cognatis pollicet
Abbreviated transcription (Latin):
ma t̾nitã nex ñlio. quam exfilia.
frar̾soror.suieconsangunei.
siue ut̾tm. ¶Quaito cognãti
pximis ¶Quinto tãꝙͣ exfa¬
uo cognatis manumisẜ ons.
S cas quidem p̃toria induxit
uiris dictio anobis dictum tñ
nncħ incurio sum ꝯ pretinissu
ẽ. s mis constitutiõib omra¬
a corngentes contra rabulas q

Expanded text:
m ex filio quam ex filia, frater, soror, sive consanguinei sive uterini: quarto cognatis proximis: quinto tanquam ex favo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobis tamen nihil incuriosum praetermissum est, sed nostris constitutionibus omnia corrigentes, contra tabulas q
Abbreviated transcription (Latin):
ruunti ⁊ uocantur bonorin
possore. ¶Ad huc autem q alios
quã plures gradus p̾tor fecirĩ
bonorum possonib dandisd¬
um id agebat neqłs sine succes¬
sor e moriatur. Namagustis¬
nmis finib constitutum. per
piendanim brditatum. pretor
exbono. ⁊ equo dil atauit. ¶si
autem bonorum possõnes extest
iuresemptis heredib pretor polli¬
cetur. Idecq uocatur ẜm tabula
testam̃ti ¶ Et cum detestamtis
prius locutus ẽ adintestantos
tnssitum fecit. piõ locõsuis bẽ¬
dib. ⁊bis quiexegco precoris sy¬
is con numtranitur dat borum

Expanded text:
vocantur bonorum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibus constitutum per piendarum hereditatum praetor ex bono et aequo dilatavit. Sunt autem bonorum possessiones ex testiure scriptis heredibus praetor pollicetur, ideoque vocatur secundum tabulas. Et cum de testamentis prius locutus est, ad intestatos transitum fecit. et primo loco suis heredibus, et his qui ex edicto praetoris suis connu
Abbreviated transcription (Latin):
impialemdomum Etu̾liceat
ꝓpetue emphiteo sim agiaborat¬
oris ĩ oratoria d̾eetõ utdelic int¬
posito. excepta hac maiore eccłã
netm̃ in priuãt̾am ꝑsõam tñseat

Expanded text:
imperialem domum. Et ut liceat perpetuas emphyteuses agi ab oratoriis in oratoria, decreto videlicet interposito, excepta hac majore ecclesia, ne tamen in privatam personam transeat
Abbreviated transcription (Latin):
quidem suam condictionem
licẽeis facẽ etiam sinetutor is
auctoritate detĩoremuõ non ab
quam turoris anccoritate En
mbis causis exquib mutue ob¬
ligationes nascuntur ut memꝑ¬
to ib. uenditionib locationibꝰ.
coductionib mandatis depositi
situtoris anctoritas nint̾uemat
ipsi quide. qui cumbis ꝯbunt
obligat᷑ adĩuicẽ pupilli nõ obli¬
misso susciꝑe pꝰs alit̾ nisi tutoris
anctoritate quimius lugosa
Tutor autem statim m ipore¬
illo ꝓdẽe existim aũt post tempꝰ
u̾ aut pepusan intponta tutor

Expanded text:
m licere eis facere etiam sine tutoris auctoritate, deteriorem vero non aliter quam tutore auctore. unde in his causis ex quibus mutuae obligationes nascuntur, in emptionibus venditionibus, locationibus conductionibus, mandatis, depositis, si tutoris auctoritas non interveniat, ipsi quidem qui cum his contrahunt obligantur, at invicem pupilli non oblimisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa Tutor autem statim in ipso neillo prodesse existimaverit. post tempus vero aut pe
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾issimas hisquitalos fiocĩsi¬
oẽs oeigunt. insuꝑ ⁊ ip̃os fideĩsor¬
es sine obligatioe recedẽ ⁊ nlłam
inferrieisncec̃itatem ꝓsõaru
cõpimnus cudelerriqͣidam int̃
portabilem eilumpnam c̃ẽ sty
tedamanobficastitateꝵ. quiaẽ
ed fideisoresa accipe pͥibuuri. in¬
uensse allo aliam illamadĩpie¬
tatemducetem maiorem. ĩurra¬
clum enimeas oxigẽ quia nũqͣm
ab impia illa ⁊ tp̃ioparioe cessab¬
ãtamilieres autemexistẽtes imi¬
yas ⁊ sic male secluctas pieagẽse
putare sumpic egĩnta ut custo¬
cliant ĩurandumꝰ ppcauiam pro¬
stituẽcastitatem. eum oportẽt a¬
gnoscẽ quia hinmocli tsgressic̃e
magis placẽt deo quam uiris i¬
rãdi obsuatices. nenm siquis
abaliquo uisiranclum acceꝑ¬
it quia eccidet forsamaũ adult¬
abiturañ aliquidagittale illici¬
tum. oportet suariiusiurãdum
upote cumisitita tmpe ⁊ illicitum
⁊ ad ꝑlictiõem ducens. Io liceat
mulierilicet. hiuimoch iusiuran¬

Expanded text:
novissimas his qui tales fideiussiones exigunt, insuper et ipsos fideiussores sine obligatione recedere et nullam inferri eis necessitatem personarum comperimus crudelem quandam et inportabilem calumniamcastitatem. Quia enim eos fideiussorem accipere prohibuimus, invenisse illos aliam viam ad impietatem deducentem maiorem: iusiurandum enim eas exigere, quia numquam ab impia illa et turpi operatione cessabunt, mulieres autem existentes miseras et sic male seductas pie agere se putare, si impie egerint, et ut custodiant iusiurandum propterea suam prostituere castitatem: cum oporteret agnoscere quia huiusmodi transgressiones magis placent deo quam iurisiurandi observationes. Non enim si quis ab aliquo iusiurandum acceperit, quia occidet forsan aut adulterabitur aut aliquid aget tale illicitum, oportet servari iusiurandum, utpote cum sit ita turpe et illicitum et ad perditionem deducens. Ideoque liceat mulieri, licet huiusmodi iusiuran
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙs hoc puid̾at cametiam ad nosi
maiorib cigulis. Et inidiq boc
agẽtem siuemidex siũ prinatus sit
memorata castigari pea⁊ daribac
ei que q̃ntum ad illum neq caste
uns ẽual ult̾ius. ut nõ uideaturq̃¬
si piurasse. ¶Queigplacuer̃t
nob̾ ⁊ perp̃sentem sacram decłata

Expanded text:
si maioribus cingulis: et undique hoc agentem, sive iudex sive privatus sit, memorata castigari poena et dari hanc ei quae quantum ad illum neque caste vivere valet ulterius, ut non videatur quasi periurasse. Quae igitur placuerunt nobis et per praesentem sacr
Abbreviated transcription (French):
aduemat tp̃s i fraudado emolai¬
tis q̃ cumaccipe oportz donee de¬
poat cingulum. deponat auteme
custochiasedetue celsitudinis i
adstitisse eumꝓiũcie. exillo tnspo¬
nẽ emolum̃tamsuccessores alio¬
quin administre eas priori sełir¬

Expanded text:
adveniat tempus, et fraudando emolumentis quae eum accipere oportet donec deponat cingulum. Deponet autem custodiri a sede tuae celsitudinis in adstitisse eum provinciae, ex illo transponere emolumenta in successorem, alioquin ministrare ea priori se
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑgra cumo piam ꝓdẽ iustiti¬
am regularem ei castigatioẽm
ferte iubem̃ ut studeant cumtio¬
re dei uiste uidicare ne nos mp¬
antes iustiti am cogant bonnĩes
relinqu̾e pprias cuntates atq p¬

Expanded text:
ratia cuiuspiam prodere iustitiam, regularem ei castigationem inferri iubemus, ut studeant cum timore dei iuste iudicare: ne non impetrantes iustitiam cogantur homines relinquere proprias civitates atque p
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃mmittẽ ad clanssimum puui¬
uõetiam icĩssimo. archiep̃o conpe¬
llẽte iudicem cum iustitia detĩn¬
nareintpellantium cãs audexdif¬
ferͣt diseemẽ negotiumano suet
litigatium iustitiamaabenicun¬
adnos littãs eiqui nõ merint qd
iustum ẽ insiuanter quiacoaet̾
abeo udex distulit audue int̾pel¬
lãtem ⁊ iudieare inte᷑ eu⁊qui ab
eo cõuentus ẽ. ut hec cognoscẽtes
noᷤ supplicia mnferam̃ iudicipiu

Expanded text:
ipsum mittere ad clarissimum provivero etiam sanctissimo archiepiscopo compellente iudicem cum iustitia determinare interpellantium causas iudex differt discernere negotium et non servet litigantibus iustitiam, iuad nos litteras ei qui non meruit quod iustum est insinuantes, quia coactus ab eo iudex distulit audire interpellantem et iudicare inter eum et qui ab eo conventus est; ut haec cognoscentes nos supplicia in
Abbreviated transcription (Latin):
qui sub impeno no sunt lict
sine cĩ legib cogm̃ta ⁊ sup̃
modum insuo suos semiie.
Nam erꝯstitutione dimipu
antonini qui smne ca suĩmnsu¬
um cecioĩt non minꝰ punin ñ¬
betur quam qui aliemim occi¬
derir. S et maior aspitas dom¬
inorum eidem principis cons¬
titutioe eolcetur nam consult̾
a quibusdam p̃sidib ꝓuinci¬
anm dehis suis qui ad edem
sacram ul astatuas principu
confugiunt pcepit ut simrolle¬
rabił indeatur dñoꝵ suoru se¬
uiua cogantur suis bõis condi¬
tõmb uendere ut p̃tium doui¬
cuiuus rescripti adelium marti¬
anumꝰ emissiuba bec sunt
Lominorum quide potatem
insuo mos llibatam ẽẽ oportr
nec euiquam bomim ios sim̃
dettabi. s dominorum intere.
ne auxilium cont̾seuiam. uel
famem uł intollerabilem inu¬
nam denegetur ¶Hisqui in¬
ste dep̾catur ideoq. cognosce
dequerelis eorum qui exfamili
iulii sabini ad statuam consu¬
gerunt ⁊siE dunus babipos e¬
quam eqnum ẽ uelinfami in¬

Expanded text:
nostro sunt, licet sine causa legibus cognita et supra modum in servos suos saevire. nam ex constitutione divi Pii Antonini qui sine causa servum suum occiderit, non minus puniri iubetur quam qui servum alienum occiderit. sed et maior asperitas dominorum eiusdem principis constitutione coercetur. nam consultus a quibusdam praesidibus provinciarum de his servis qui ad aedem sacram vel ad statuas principum confugiunt, praecepit, ut si intolerabilis videatur dominorum saevitia, cogantur servos bonis condicionibus vendere, ut pretium domicuius rescripti ad Aelium Marcianum emissi verba haec sunt : ‘ Dominorum quidem potestatem in suos servos illibatam esse oportet nec cuiquam hominum ius suum detrahi: sed dominorum interest, ne auxilium contra saeuitiam uel famem uel intolerabilem iniuriam denegetur his qui iuste deprecantur. ideoque cognosce de querellis eorum, qui ex familiIulii Sabini ad statuam confugerunt, et si vel durius habitos quam aequum est, vel infami in
Abbreviated transcription (Latin):
debisque alieno mnstibiecte
sunt. Mam si cognouerimus
quente ꝑsone sunt sumul in¬
telligeus. quesui uurs st̃.
ac prius dispiciamus dehisq̾¬

Expanded text:
de iis, quae alieno iuri subiectae sint; nam si cognouerimus, quae istae personae sunt, simul intellegemus, quae sui iuris sint. Ac prius dispiciamus de i
Abbreviated transcription (Latin):
ratem defecat s usq ad bocsolu
stet tp̃s niñ cũcta cuntas reluerã¬
te nullo gͥgent eum hec fco alio
biẽmo suscipiat sollicituctiriez
ad duxit ordinem refrequetia
⁊ cõtinuatõe cure ⁊ ꝑ qindame.
mach inatoemilld sempreno¬

Expanded text:
 sed usque ad hoc solum stet tempus, nisi cuncta civitas reluctante nullo elegerit eum; et hoc facto alio biennio suscipiat sollicitudinem etadduxerit ordinem: ne frequentia et continuatione curae et per quandam machinationem illo semper reno
Abbreviated transcription (Latin):
patientes. mic aute boc defez¬
sorum nom̃nalde ccculcatũ ẽ
nuiitis nr̃e re publice partib
cita cõtemptum umiuria qui¬
dem potĩquaminq̃libetiaez ho¬
nestate siquidem fuit uiiobĩc¬

Expanded text:
c autem hoc defensorum valde conculcatum est in multis nostrae reipublicae partibus, et ita contemptum, ut in iniuria quidem potius quam in qualibet iaceat honestate. Siquidem fiunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
si leciẜuatores eos defesorum fa¬
cietes abocmnano frequent̾ inꝑ
luribr hõib agẽtes ut ⁊ officialeᷤᷤ
⁊ciratatum iuidiçes ⁊ harum ha¬
bitatoros ĩnouissmo cõteptud̾¬
fensores uant. Que uo aguntu
abeis. adinstar. nõ actorum sur¬

Expanded text:
rum facientes, et hoc in anno frequenter in pluribus hominibus agentes, ut et officiales et civitatum iudices et harum habitatores in novissimo contemptu defensorem habeant. Quae vero aguntur ab eis ad instar non actorum su
Abbreviated transcription (Latin):
capiunt᷑ detindẽt incarcẽmami
fturit ciuitas imaq̃q cura incli¬
ciali: omis gẽs submaiori cõsti¬
curatucdicẽ maiorem sencu pui¬
deciam ⁊ rescidẽtur ꝑ lunme iudi¬
cum cure. cumcuntatum defẽso¬
res sempis eas inpont ⁊leuiga¬

Expanded text:
dent in carcerem et fruitur civitas unaquaeque cura iudiciali, et omnis gens sub maiori constituta iudice maiorem sentiet providentiam; et recidentur plurimae iudicum curae, cum civitatum defensores in semetipsis eas imponunt et leviga
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquo gesta apd sereponãt. depeĩt
qd conficituranequaq̃m mue¬
pommonumetum ullumpẽitꝰ
s adhrdes eorum ant alias suc¬
cessioẽs bis momim̃tis egentes
tes eo riingẽtib fecimus ⁊ ꝑ
cũl abersẽ inspectio cuitatusy¬

Expanded text:
quo gesta apud se reponant, deperit quod conficitur, et nequaquam inveponi monumentum ullum penitus, sed ad heredes eorum aut alias successiones his monumentis egentes tes eorum in gentibus fecimus, et procul ab eis est inspectio civitatu
Abbreviated transcription (Latin):
decut. Quiauo etiam defesores
airatatumeet omne cõmodu
fiet᷑ ⁊ ꝑdec̃tis eorum siquide ma¬
iores cuntates sũt qͣttuor solũ¬
m̃o dabunturanrei foro tue sub¬

Expanded text:
uia vero etiam defensores civitatum extra omne commodum fient, et pro decretis eorum, si quidem civitates maiores sunt, quattuor solummodo dabuntur aurei foro tuae sub
Abbreviated transcription (Latin):
illo prins sciendumẽ ut nulliom¬
nium sit licẽtia defẽsoris orina¬
nobilib cuitatum habitatore
curiatulli nec si bonoratus sit iha¬
gnificẽtissimorumillustr̃cdig̾¬
tate hec declinare eõcedimus. nec
similitiam bãt heest̾ã. neq siꝓfe¬
rat primlegum⁊ suum cxdimii
formis. uł n pgmatici sĩt collẽcti
s ynicculum habitatorib cinita¬
tis quorum aliq̃ratis ẽ hoc ĩplẽti¬
br.⁊ dum eirculus exp̃let. rursus
ituͣdenti adsollicitudiie cim

Expanded text:
illud prius sanciendum est, ut nulli omnium sit licentia defensoris ordinanobiliores civitatum habitatorescimus. Nulli, nec si honoratus sit magnificentissimorum illustrium dignitate, hoc declinare concedimus, nec si militiam habeat honestam neque si proferat privilegium suum ex divinis formis, vel si pragmatici sint collati circulum habitatoribus civitatis, quorum aliqua ratio est, hoc implentibus, et dum circulus expletur, rursus revertentibus ad sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ordinema maxime q̃n absũt.
ꝯofficial es ꝓuicie qui cumq ĩcrui¬
tate sũtilla inq̃defensor e obedire
illi⁊ aduie ut absentib p̃sidib
sub illorump̃sentia. Expinciali
autẽ offõ babere ⁊ exceptore eĩ mĩ¬
strãtem⁊ duos officialos quieiqye
abeis detͥmunt. ad ĩpleant. ¶Et in¬
dica̾re mcãis omĩb pecinariio
qr ad amees trecetos noualetibz
nrĩs subiectis thẽre sibimet oblig¬
atos ap̾ cl anssimos ꝓuriclanii iu¬
clicer sius q ad ṗdictam trecetoꝵ
solidorum quãtitatem lisosistat
extimare litemãcoterant reos⁊
no cruitatis defesori s ꝓuicie defe¬
rãt iidici. s siquid talcegũt ⁊ sña

Expanded text:
e quando absunt. Et officiales provinciae, quicumque in civitate sunt illa in qua defensor est, oboedire illi et adiuvare: ut absentibus praesidibus sub illorum praesentia. Ex provinciali autem officio habere et exceptorem eis ministrantem et duos officiales, qui ea quae ab eis decernuntur adimpleant. Et iudicare in causis omnibus pecuniariis usque ad aureos trecentos: non valentibus nostris subiectis trahere sibimet obligatos apud clarissimos provinciarum iudices, si usque ad praedictam trecentorum solidorum quantitatem lis consistaestimare litem, ut conterant reos et non civitatis defensori, sed provinciae deferant iudici. Sed si quid tale egerint
Abbreviated transcription (Latin):
reuocem curam  defẽsorumpcor
petes officium. nec ipam ultĩus
antiquorum nõluhabebim in¬
tatẽ aliis siquidem aliadata sũt
ab antiquitatꝰe noa fignificat ⁊
ua aꝑte renĩmi. Hec autem defẽ¬
sorum nompure demonsttãti¬
quritatemaliquos ꝓpofuisse rebꝰ.
q̃teus exonuead in iustiua uẽ¬
cicarẽt libas quidem apo hoc pa¬

Expanded text:
revocemus curam defensorum per competens officium, nec ipsam ulterius antiquorum nominum habebimus veritatem. Aliis siquidem alia data sunt ab antiquitate nomina significativa aperte rerum, hoc autem defensorum nomen pure demonstrat antiquitatem aliquos praeposuisse rebus, quatenus ex omni eas iniustitia vindicarent liberas. Siquidem et
Abbreviated transcription (Latin):
curam eos qui subsecunt. ⁊ siceti¬
cłit quis piam exeis aliũ ntrocbo¬
cisemꝑ quidem decto cum uiren¬
rãdo faciẽdo ip̃o que cdam fuitus
fiñt curam suscipedefinitum ĩm¬

Expanded text:
curam eos qui subsecuntur, et si ceciderit quispiam ex eis, alium introduci: semper quidem decreto cum iureiurando faciendo, ipsoque, dum futurus fuerit curam suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
uet. Siquanõ defensoris prerlz
fiat orclinatio aũ renũt aliquis
defẽsoris officium insemipsum
neiẽs siue cdignit᷑atis sui militie
siũpriuilegns siũ altrus cui̾lam
occasionemi. iste qnq librarũ an¬
risubiect pena etiamsic p̾t enis ex¬
actẽtmad opmi luitatis ꝓficie¬
te cogãt defensoris impłe sollici
quitatum q̃s inbabibar ⁊ hanci
e̾is cõferre babitatiõis repẽsatõẽ
¶Queigit᷑ ꝑlacuerũt nobe phãc
sacram insuuata fũt legemtua
quia⁊ maximoͬrum⁊ mechiecrir
⁊panulorum nob cura ẽ nicħ ẽ¬

Expanded text:
uvent. Si qua vero defensoris praeter haec fiat ordinatio, aut renuerit aliquis defensoris officium in semet ipsum veniens, sive dignitatis sive militiae sive privilegii sive alterius cuiuspiam occasione, iste quinque librarum auri subiectus poenae etiam sic post eius exactionem ad opera civitatis proficientem cogatur defensoris implere solliccivitatum quas inhabitant, et hanc eis conferre habitationis repensationem. Quae igitur placuerunt nobis et per hanc sacram insinuata sunt legem, tuquia et maximorum et mediocrium et parvulorum nobis cura est, e
Abbreviated transcription (Latin):
suĩ definir ius ac potẽstas
eum qui pꝑ ctatemse defendẽ
nequid inre ciu̾ilidaͣta acpen
tutoresatq deffensoressicit
ecditi dñr qui edes tuentir.
Permissum itꝗqͣ pirentibus
lieris impuberibus quos im
Pdtate babẽt. testam̃to tnteres
dare. ⁊ uec filios filiasqi omi¬
mo ꝓcedit. Nepotib tñ nepti¬
bqi ita denum parentes po¬
sunt testamento tutoͦres dare
sip̃ mortem eorum inpatris
srpotestate ñ sunt recasuri. at¬
aque si filius mortis tuc tp̃e
impotestate tua̾sit nepotos er
eo nopoternt testamto tuo
tutorein he quamuis impota¬
tetua suĩt filicet quia mortuo
te impatris sui potatem recasy¬
n sunt. ¶Cumantem incon¬
płũb aliĩs cais postumi pia
natis habentuu ⁊ inbac cãpla¬
euit uñ rairiꝰ postumis quam
iam natis testam̃to tutores
dare posse. si mo mnea ca sint. ut
si uinus parctib nascẽntur ⁊
mancipato silio tutor apatre
testamento datus fuit confir¬
mandus ẽ exsentẽtia presilis

Expanded text:
s definivit, ius ac potestas eum qui propter aetatem se defendere nequit, iure civili data ac pertuitores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuentur. Permissum est itaque parentibus liberis impuberibus, quos in potestate habent, testamento tutores dare. et hoc in filio filiaque omnimodo procedit; nepotibus tamen neptibusque ita demum parentes possunt testamento tutores dare, si post mortem eorum in patris sui potestatem non sint recasuri. itaque si filius tuus mortis tuae tempore in potestate tua sit, nepotes ex eo non poterunt testamento tuo tutorem habere, quamvis in potestate tua fuerint; scilicet quia mortuo te in patris sui potestatem recasuri sunt. Cum autem in compluribus aliis causis postumi pro iam natis habentur, et in hac causa placuit non minus postumis quam iam natis testamento tutores dari posse, si modo in ea causa sint, ut, si vivis parentibus nascerentur, mancipato filio tutor a patre testamento datus fuerit, confirmandus est ex sententia praesidis
Abbreviated transcription (Latin):
curatione sumr q̃dam ne utro
iure tenentur. Eideamus igͥ
debisqui intutela uł curatione
sunt. ita eñm intelligemus ce
ac prius despiciamus dehisque
intũtelas. ¶ E aurtintiũela ut

Expanded text:
curatione, quaedam neutro iure tenentur. videamus igitur de his quae in tutela vel in curatione sunt: ita enim intellegemus cetac prius dispiciamus de his quae in tutela sunt. Est autem tutela, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gentamdomim auqui sin sucie¬
Iore decessit. sinu namascat qui
quamuis ipe malafid̾ possidrqa
intelligit scanienum fundum
cipienti tradiłit poterit ei lor¬
caponone res acquitra.m¬

Expanded text:
 quia sine successore decesserit, sine vi nanciscatur. qui quamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum na fide accipienti tradiderit, poterit ei longa possessione res adquir
Abbreviated transcription (Latin):
false canse u su capionem ñ pa¬
rit uelntisiquis cum ñ ement.
emisse se existima̾s possiteatł
cum eidoatum ñ fuit quasi ec¬
doatione possideat. ¶ Diucia
posso que po ee ceperat de fucto¬
nuatu licet ipesciat pcliumali

Expanded text:
falsae causae usucapionem rit. veluti si quis, cum non emerit, emisse se existimans possideat:  donatum non fuerat, quasi edonatione possideat. Diutina o, quae prodesse coeperat defunctonuatur, licet ipse sciat pra
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ ⁊ emptorem eomunigit
pa dimus seners ⁊ ãtoninus e¬
rescripsunt. ¶Ecicto dinio
mari canetur eum qui afiscͥo rẽ
alienam emit si po̾t uenditõe
quinquemnium preriert pͥse
dominum rcipeccepteem repe¬
ue. ¶ Constitutio antem dix
memore çenonis prosperhis.
tionem. uł alium titulum abi¬
qdaccipint. ut ipsi quitemse¬
curistatimfiant ⁊uictores eus¬
antem eranumusqt ad qdm¬

Expanded text:
ptorem coniungi a, divi Severus et Antoninus rescripserunt. Edicto divi Marci cavetur, eum qui a fisco rem alienam emit, si post venditionem quinquennium praeterierit, posse dominum rei per exceptionem repellere. constitutio autem divae memoriae Zenonis bene prospexit his tionem vel alium titulum aliquid accipiunt, ut ipsi quidem securi statim fiant et victores exisautem aerarium usque ad q
Abbreviated transcription (Latin):
rem cebis bois nsucaꝑeᷤ posse.
⁊antoninus rescripsunt.
Pouissime sciendumẽrem
talem ee debere ut in se non bãt
uit̾m. ut abona fide emptore u¬
hucapipossit ul qui eralia iusta
apossitent. ¶Error auteme¬

Expanded text:
usucapere posse: et Antoninus rescripserunt. Novissime sciendum est, rem talem esse debere, ut in se non habeat vitium, ut a bona fide emptore usucapi possit vel qui ex alia iusta causa possidet. Error autem
Abbreviated transcription (Latin):
quires soli possident pñcipali¬
pe cui loga ⁊dubitatapos¬
sessio anfemdebeat. ¶Auiqdo
suaetian fintiua nł inpossessate
usu cãpipot uluti nindonami
potatem reusa fuerit. tancem¬

Expanded text:
qui res soli possident principaline cui longa et indubitata possessio auferri debeat. Aliquando etiam furtiva vel vi possessa res usucapi potest: veluti si in domini potestatem re
Abbreviated transcription (Latin):
dominum ẽẽ remnemit ri
exdõatione alia ne qͣsis iust
si mobił freratanno ubiq
si immohil bienmo tantum
in ytaliq̾solo nsu capiebat ne
rerum dominia in incro eẽt
Et cum hoc placitum eãt pu

Expanded text:
dominum esse, rem emerit vel ex donatione aliave qua iusta si mobilis erat, anno ubique, si immobilis, biennio tantum in Italico solo usucapiat, ne rerum dominia in incerto essent. et cum hoc placitum erat, pu