comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cribuntur autem et quedamtis. iiii¬
monstruose hominũ transfermatõ¬
nes os commutationes in bestias: sic̃ de illa
maga famosissima cyie quȩ socios quoq
ulixis mutasse sertur inbestias: & dearha¬
dib qui sorte ducti transnatabant qͦddã
stagnum. anꝑ ibiconũtebant᷑ in lupos.
Nam ce dyomedis socios in uolucres fius¬
se conũsos si fabuloso m̃datio s. nystorica
affirmatione consirmant. ẜ ce qͥdã asse¬
runt. strigas ex hominib fieri. ¶dmul.¬
tacium latrocima sigure scełatorũmu¬
tantur. et siue magicis cantib. siucher¬
barum neneficio uotis corpibi instrastran¬
scunt. Siquidem & ꝑnaturã pleraꝙ mu¬
tationem recipiunt. et corrupta indiũsas
species transsormant᷑. sic̃ de intulorumn
carnib ꝑutͥlis apes. sic̃ de oqnis scarabci.
demu lis locuste de cancͥs scorpiones. Oui¬
dnis. Concaua litorei si demas brachya
cancri: scorpion exibit candaꝙ minabit᷑

Expanded text:
cribuntur autem et quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur
Abbreviated transcription (Latin):
uedam stelle ideo rũ planetis. xlxi¬
quia ꝑ totum mundum uario motu
discurrunt. Unde ꝓ eo quod errant
retrograda dicuntur. uel anomala ef¬
ficuintur. id est quando particulas
addunt et detrahunt. Ceterum qndo
tantum detrahunt retrograda dicugͣ.
stationem autem faciunt qͣndo distãt.
De p̃cedentia n antegdatiõe stellarũ x hu

Expanded text:
edam stellae ideo planetae diquia per totum mundum vario motu discurrunt. Unde pro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant. De praecedentia et antegradatione stellarum .
Abbreviated transcription (Latin):
ad occasum uenerit. et occeano se i¬
merserit. ꝑ incognitas sub terra uias
uadit. & rursus ad orientem recurrit.
unam De lumine lune.xxxii.
quidam phylosophi dicunt ꝓprium
lumen habere. globiq eius unam par¬
tem cẽ lucifluam: aliam uͦ obscurã ita.
et paulatim se uertendo diuersas for¬
mas efficere. Alii e contra aiunt lunaui
non suum lumen habere. sed solis ratus
illunmari. unde & eclypsin patitur. si
inter ipsam et solem umbra terre inter¬
ueniat. Sol enim illa. loco superior est.
Hine euenit. ut quando sub illo est. par¬
te superiore luceat: inferiore uiero quam
habe ao terias obseura sit. De forms
Prima figura lu¬
ne bicornis est ita.

Expanded text:
ad occasum venerit et Oceano se ad occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. § 53 De lumine lunae. Lunam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. § 54 De formis Prima figura lunae bicornis est, ita.
Abbreviated transcription (Latin):
ol oriens diem facit. occidens noctem
inducit. Nam dies est sol supra t̃ras.
nox est sol sub terras. Ex ipso sunt enim
hore. ex ipso dies eum ascenderit. ex ipso
etiam nox cum occiderit: ex ipso m̃ses
et anni enumerantur. ex ipso uicissitudi¬
nes temporum fiunt. Quando autem ꝑ
meridiem currit iuicinior terre ẽ: quan¬
do uͥ uixta septemtrionem sullimis attol¬
litur. Cui ideo deus diuersos cursus insti¬
tuit. loca. et tempora. ne dum semꝑ iN
hisdem moraretur locis: cotidianus nos
uapor etus consumeret. Sed ut clemens
ait cursus diuersos accipit. quib aeris
tempies ꝓ ratione temporum dispense¬
tur. et ordo uicissitudinum ꝑmutationũ¬
ꝙ seruetur. Haindum ad suꝑiora con¬
scenderit. uer temꝑat. uͥ autem ad sum¬
mum celi uenerit estiuos accendit calo¬
res. decidens rursus autumno temꝑiem̃¬
reddit. ubi uͦ ad inferiorem redierit eir¬
culiun. ex glaciali compage celi rigorẽ
nobis hiberni frigoris derelinquit. De
diem iter habet. qui postquam

Expanded text:
ol oriens diem facit, occidens noctem inducit; nam dnox est sol sub terris. Ex ipso enim sunt horae, ex ipso dies, cum ascenderit; ex ipso etiam nox, cum occiderit; ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus diversa cursus instituit loca et iisdem moraretur locis, quotidiano ea vapore consumeret. Sed ut Clemens ait, diversos accipit cursus, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensetur, et ordo vicissitudinum permutationumque servetur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens rursus, autumni temreddit. Ubi vero ad inferiorem redit circulum, ex glaciali conpage caeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit.' §diem iter habet. Qui postquam
Abbreviated transcription (Latin):
tĩam ꝑtinet. Natu ille subtilis uͥ uentosi ac
ꝓcelloss motus non posstint existert adcc e¬
ex halationib humidis corꝑoere scit te be
deputatur. quique ex se multas spet s
raldit. Nancominotus uentos facit. uthe¬
mentius concitaniis ignes & tonitrua. con¬
tractus nubisa cõspissatus pluuas. con¬
gelatis inibibus inuem. turbulñtus cõ¬
gelantib dñsiorib nubib grandinẽ
distentus serenim efficit Namaerem

Expanded text:
iam pertinet. Nam ille subtilis, ubi ventosi, ac procellosi motus non possunt existere, ad coeexhalationibus humidis corporascit, terrae deputatur, quique ex se multas species reddit: nam commotus ventos facit, vehementius concitatus ignes et tonitrua, contractus nubila, conspissatus pluvias, congelantibus nubibus nivem, turbulentius congelantibus densioribus nubibus grandinem, distentus serenum efficit. Nam aere
Abbreviated transcription (Latin):
riendo ꝓdueamꝰ. Cudere enum cedere ⁊
serire ẽ. Ueteres aut̃ ñ incudẽ uocabant.
s intudum. eo qͦd in eo metallum tun¬
dit᷑ .i. tendat᷑. uñ & tudis malleus a tu¬
tendo .i cendendo dictus. Mallcus no¬
catus. qi dsiqͥo calet ⁊ molle ẽ. cedit c ꝑ¬
ducit. o arcus. mnalleꝰ maior. & dictꝰ¬
dum. Marcellłꝰ mediocris malleus.
pusillꝰ. luciliꝰ. Et uelud in sabricam sir¬
uens cũ marcuł ferrum multoꝵ.¬
magnis ictib cundit. forcipes qͥsi fen¬
cipes eo qͦd ferrum eandens capiant q¬
teneant ꝙ. suic qͦd abhis aliqͥo foruuan¬
capimꝰꝙ tencinus. qͣsi foruicapes. Nã
formosos dicimꝰ quib calor sanguinis.
ex rubore pulcritudinem creat. Luna
dicta eo qolene faciat. nam lunum
leue ẽ. Cilium ẽ uñ oꝑant᷑ argentarii
aqͦ  celata uasa dicunt᷑. de fabͥcis parietũ . uiii.
nfabricis parictum atq tectorum g̃ci
inuentorem dedalum asserunt. Iste didicisse
enu pͥmus difficile fabricã aminerua

Expanded text:
endo dicta. Cudere enim cedere et ferire est; veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in eo metallum tunditur, id est tendatur: unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo dictus; malleus vocatur, quia dum quid calet et molle est, cedit et producit marcus malleus maior dictdum; martellus mediocris malleus, unde Lucilius ‘et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multomagnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive qcapimus et tenemus, quasi forvicapes, nam formosos dicimus, quibus calor sanguinis ex rubore pulchrituddicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. De fabricis parietum . In n fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva
Abbreviated transcription (Latin):
conentur. de coloribꝰ eqͦꝵ. xli.
irca causas qͦ elementoꝵ idem gen¬
tilci õ colores equoꝵ iunxerunt. Roscos
enim soli .i. igni aibos aeri. prasinos t̾re
uenctos mari assimilantes. Item roseos
estati currere uoluerunt. qͦd ignei colons
sunt. & cuncta tt̃ siauescunt. albos hie¬
mi qͦd sit glatialis. o frigonib uniuersa
canescat. ueri prasinos utridi coloris qr
ĩt pampinis densatur. Item roseos curt̾e
maiti sacrauerunt a qͦ romani oriunti
e qi uexilla romanoꝵ coco decorantur.
siue qͥo mars gaudet sanguine. Albos ⁊ e¬
phiris. & serenis tispestatib prasinos fiori¬
coloris. luttos .i. croceos ign ⁊ soli. p̾pureosa
sacrautrunt. quemarcum dicimus qͦd it
plurimos colores ht̃. Sicq dum bac exspit¬
tatione deoꝵ cultibus atq elementis nsi¬
dialibus ꝓ fanantur: eosoem dõs. atq cuꝰ
elementa ꝓcul dubio colere dñr. uñ amm¬

Expanded text:
conentur. De coloribus equorum . Circa causas quoque elementorum idem gentiles etiam colores equorum iunxerunt, russeos enim soli, id est igni, albos aeri, prasinos terrae, venetos mari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos floricsacraverunt, quem arcum dicimus, quod Iris plurimos colores habeat. 3. Sicque dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa procul dubio colere noscuntur. Unde anim
Abbreviated transcription (Latin):
patria ȩosticit. et uocata ⁊ mirna ꝙ tiꝰ campis
ermus fluuiꝰ secat. Dioscoriam cholcboꝵ urbt̃
simphitus ⁊ cirqꝰ aurige castoris ⁊ pollucis fab¬
cauerunt ex eoꝵ nomine eam cognominãtis.
chomedia a nichomede rege bichime edifica¬
ta .t̃. Bitinia condita a ꝑhenice q̃ pͥmum it¬
randina uocabatur. Constantinopolun
urbem tracie constantinus ex noĩe suo inst
teꝑtaculum tãtre maris ⁊ copiis. Uñ ⁊ eã constã¬
tinus aꝑtissimam condere uidicauit. ut rtap¬
taculum ibi terie marisq fieret. Uñ ⁊ nc̃ to¬
mani iniꝑii sedes. et tociꝰ cap̃ .s. orientis. sic̃ it
roma occidentis. Epirus ciuitas tracie condi¬
taẽ. 7 ꝑpero ⁊ cognominata. & chenas
inella das cycrops condidit. et ex suo no¬
mine ciropiam noĩauit. Hanc aproni¬

Expanded text:
patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; r. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificat. 202 Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. 42. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instceptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere judicavit, ut receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes, et totius caput est Orientis, sicut Roma Occidentis. 43. Epirus Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. 44. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc A
Abbreviated transcription (Latin):
quã ex suo ⁊ rome urbis uocabulo uliã
romuleã nuncupauit. Opalo aut̃ a sit
cognominata ẽ eo qͥd insolo paludestri
subfira ꝓfundo palis locata sit: ne lubri¬
co atq instabili fundamento caderit.G.
des opidum apenis condicum. q ⁊ cari¬
thaginem spartariam condiderunt. Se
ꝑttm opiduni a montil septam. qr asim¬
ilitudine fr̃s uocati gaditano imminẽt
hertules ftit᷑ lucre ccitamine suꝑatum
interfecisse. Lix aũ aliro flumint mau.¬
ritanie nuncupata uantai regia fuit. ⁊
sala. qͦd inmineat salc flumini. Ccsa¬
itam mauritame opiclum. iuba ter
maurorum in honorem cesaris ant a
podes aliam cesaream in palestina. q̃ ñ
urbs clarissima. Hicosium cesariensis mi¬
liticanie opidum hercule illuc transcã¬
it iuginiti a comitatu eius discedentes c¬
strurerunt. ac nequis imposito a se nõie
pͥriatim gloriaretur. de condentium nu¬
m̃o urbi hicosio nom̃ c̃ cdatum. Cytene
regina fuit libie q̃ ex suo noĩc cruitatem

Expanded text:
nomine, et Romae urbis vocabulo Juliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. 72. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam Carthaginem Spartariam condiderunt. 73 Septa oppidum a montibus septem, qui, a similitudine, Fratres vocati, Gaditano imminent Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauritaniae nuncupata, ubi Anthaei regia fuit, et Sala quod immineat Salae flumini. 75. Caesaream Mauritaniae oppidum Juba rex Maurorum in honorem Caesaris AugusHerodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. 76. Icosium Caesariensis Mauritaniae oppidum, Hercule illic transeunte, viginti a comitatu ejus discedentes construxerunt, ac ne quis imposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen est datum. 77. Cyrene regina fuit Libyae, quae ex suo nomine civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Euopolis urbs egipti quȩ latine int̃preta¬
tur solis ciuitas sic̃ septuaginta interpie.¬
tes arbitrantur. Edificata ẽ autẽ afiliĩs
isrł: inqua petefres sacerdos fuit euius
meminit erechiel. Urbem alȩxanoriã
condidit alexander magnus. cuiꝰ et no¬
men ditinet. Hanc enim idem interm¬
nis asrice ⁊ egipti constituit. et capud. ex̃.
regionis egipti iussit. Interiacit aũ inter
urbes num̃o portarum nobiliores hnͣr. Idꝙͣ
comm̃cia arabes undiq subuebunt. Hinc
pegio egipti thebaida dicta. c̃. Ohebe aũ et bo¬

Expanded text:
Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretaHeliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebaica dicta est. Thebae autem et Bo
Abbreviated transcription (Latin):
postremum multima orbis cendñtes ur¬
bem inoccrano construxerunt. eamꝙ lui¬
gua stia gades nominauerunt. Nam
mos erat antiquus stincum gñtis multos
simul mercandi causa ad omo ꝓficisci. ot
cum incolarum anmos commergorer ñ
hisante incognitarum sͥ conciliassent.
antoeui  em condidit. & cartadam noĩa
do se aea lingua expͥmit ciutatem
ouam hec scrmone slso: cartagoẽ dic¬
ca a romanis condita ẽ. Cartago autem
antea byrsa postea tyrus dicta ẽ deiñ
drtago. Memphum ciuitarem egiptie¬
dificanit epasus iouis filius cum inse.¬
cunda egipto regnaret. hoc ẽ urbs uͥ car¬
cha nascitur uͥ itiam optimi mathemati¬
cifuerunt. Nlamhanc urbem magicis
aitib doditam pͥstini usq ad p̃scns tempꝰ
uestigia erroris ostendunt. Ta̾nis metͦ¬
polis egipti uͥ pharao fuit. et moyses cunc.¬
tasigna fecit. quȩ mexodo scribuntur.
hanc construxisse phibentur. titanes .i.
sigantes et ex nomine suo ñcupauerius.

Expanded text:
postremo in ultima orbis tendentes, urpostremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul, mercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio rerum iis ante incognitarum, sibi conciliassent, Africae urbem condidit, et Carthadam nominaua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicstea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sepulti sunt sunt: et quarius ad a Iii¬
sae̾ o mambre uocata erunio amco abra
he. Samariam aqͣ omins regio. quȩ cͥcacã
custodes constituit. Hanc obsidione captã
antiochus solo coequauit qm postea he¬
rodes a sundam̃tis instaurans. in honorẽ
augusti augustam .i. sebasteam g̃ro ser¬
mone nocauit. Ibi siti sunt helisens etab¬
dias ꝓpħe et qͦ maior inter nacos mulierũ
ñ fuit baptista ioħs. Tyberiadem si hero.¬
des alius iniudea innomine tyberq̃ cesa¬
ris condidit. Tyrus urbs senicũ. condita ã
exqua etiam aurum regi salomomi defe.¬
rebatur inqua pur pura tingitur. unde
or tyria dicitur nobilis purpura. fẽncesa
rubro mari ꝓfecti sydonem urbem opu¬
lentissimam condiderunt. quã apiscium
copia syoilon appellauerunt. Nampiscem
femces syoon uocant. Ipsictiam tꝑrum in
syriapiciticã masfrica ypponem. leptim
aliasꝙ urbes mora maritima condidert̃.
lꝑsi thebas inboetiam duce cathino. ipsi

Expanded text:
sepulti sunt, et quartus Adam. Ipsepulti sunt, et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam cuAntiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuit, Baptista Iohannes. Tiberiadem vero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a ex qua aurum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑore quo ierłm oppugnabat᷑ a romanis
ꝓpter psidiam ciuium capta atq destruc
urbem que latine et g̃te sichi.  ma uoca¬
tur edificauit emor: appellauit i ꝙ eam
nomine sicbem filii sui. Ip̃a ẽ. ñc neapoł
ciitas samaritimgum. Bechel urbem
samarie condidernat iebusei. que pͥus
uocabatur luza. Si postquam dormieis
ibi iacob uidit talã mintentem celo et
dixit uere hicẽ. domus dĩ & portaceli: hac
excausa nom̃ locꝰ accepit. bethel: i. domus
dĩ Quando autem ibi abieroboam intu¬
li aurei fabricati sunt uocata ẽ. betha¬
uen .i. domus ꝑdoli. que antea uocabat᷑
domus dl. Bechleem uida ciuitas daud
quȩ mundi genuit saluatorem. a iebu¬
seis condita fertur. et nocata pͥus essm¬
ta. Quando autẽ iacob ibi pecrma suapa¬
uit. eidem loco bethlcem nom̃ qͦdam ua¬
ticimo futuri imposuit qͦd domus pa¬
ns interp̾tatur ꝓpter cum panem qͥibi
pe gelo destudit. Esno¬
quondam uocabatur arbe co

Expanded text:
pore, quo Hierusalem oppugnabatur a Romanis, pore, quo Hierusalem oppugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destrucurbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. 198 Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. 22. Bethel urbem Samariae condiderunt Jebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Jacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. 23. Bethlehem Juda, civitas David, quae mundi genuit Salvatorem, a Jebusaeis condita fertur, et vocata primum Ephrata. Quando autem Jacob ibi pecora sua pavit, eidem loco Bethlehem nomen, quodam vaticinio futuri, imposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de coelo descendit. quondam vocabatur Arbe, co
Abbreviated transcription (Latin):
palestine condiderunt eues. in qͣ habi.¬
tauerunt capadoces pͥstinis cultorib
interfectis Uocata enimigaza eo qͦdibi
cambises rexpsarum tbesauros suos
posuit cum bellum egiptiis intuliss
Ptrsarum enim lingua: thesaurus
gira nominatur. Philistum ur bem ⁊¬
diderunt allophili. ipa ẽ. abscalon deq̃
supius memorauimusi nuncuꝑta exno¬
mine cesloym. qui fuit nepos cham et
silius mesraim. Dor urbs fuit quondã
ꝑotentissima. et uersa uice stratonistuꝑ.¬
ris postea abtrode rege uidoȩ inhonorẽ
cesaris augusti ce sarea nuncupata. in
pi edicule. & cubiculum quatuor uitꝑ¬
num ꝓpħarum. Ioppe oppidum palesti¬
ne maritimum. idẽ palestini edisicaue¬
ruat: uͥ saxum ostendr̃ qͦd uinculorũ
andromede uestigia adhuc renitet cuiꝰ
belue forma eminentioi elefantis fuit.
biericho a iebuseis condita tradit᷑. aquib¬
& nom̃ tratisse phibetui. hanc subũtit
bethel. extribu effram. S et hec eotem¬

Expanded text:
Palaestinae condiderunt Evei, in qua habiPalaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza eo quod ibi Cambyses rex Persarum thensauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In pi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebuset nomen traxisse perhibetur; hanc subvertit Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
dita a partis. uͥ quondam romanus ces
ẽ. exeiritus ⁊ crassus dux captus. Edissam
ur bem mesopotamit condidit nembroth
filius chus pꝰquam debabilone migͣnit.
inqͣt rognatut: quȩ antea iare cognomi¬
filadelsiam urbem arabie condidit rapha¬
imgons antiquissima quã inter feocrũt
filii loch. Seleucꝰ unus ex pueris alexan¬
dri pꝰ mortem eiusdem alexandri occu¬
pato regno orientis urbem iusyria con¬
didit eamq ex antiochi patͥ sui nomine
antiochiam nominauit: ꝙ syrie caput
instituit. Ip̃e ꝙͦ. lauditiam & selentiam
ip̃copaniam et edissamurbem constru¬
xrit. Damascus siit gondita et nuncu¬
pata ẽ adamasco dispensatoris abrabe
filio. Hec antea monini spria tenuit pͥn¬
cipatum. Nec dum enim florebant ibi
antiochia. lauditia. et apamia: quastie¬
bes pꝰ alexandriam constructas cẽ cog¬
noscimus. hicẽ. damascus quẽ abram
futurum sͥ heredem dixerat anteqͣm
illi ec̃t. ꝓmissus ysaãc. Gazam oppidũ

Expanded text:
dita a Parthis, ubi quondam Romanus est dita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua, et regnavit, quae ante Arach cognomi. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Alexandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamqueAntiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laudiciam et Seleuciam, ipse Apamiam et Edessam urbem construxit. Damascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
quod insullimni constructa sit: et de longe
uemcatia contempletur. Icrłm autẽ paei¬
fica. innp̃o sermone transfertur. Oppida qũ¬
nobilia quiq constitucrunt. Wyomistusqͥ
pe liber pł cum indiam uictor ꝑambulas¬
s nisam urbem exr nomine suo upcta in¬
dum auiuum condidit. t dnquagnnta
milib hominum adimpleuit. Medusałi
egcisilius mediam construxit uñco regio
aius medie nouicn sonita ẽ Esipolim ur¬
bem caput ꝑsici regni pstus adae filiuscã¬
babylome urbis. Susis oppidum psideai.¬
unt mennonis patrem consbitiusse. Dutũ
aucem stisis qͦd miineat sust fluiuo. ubi
est ingia eyiti. lapide candido etuario colilp.
stincta: continens cciam simulachrumel
stillis micantib ꝑsignatum c occ̾a humm¬
ius m̃tib incirdibilia. Baccrum oppidũ
bactriam condiderunt. ex ꝓpͥo amnecũ
pognominantes qui barus uocatur sa¬
pascuntas mesopotannie trans edissea cõ¬

Expanded text:
quod in sublimi constructa sit, et de longe quod in sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia qui, vel quae constituerunt. 6. Dionysius qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine juxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta millibus hominum adimplevit. 7. Medus autem Aegaei filius Mediam construxit, unde et regio ejus Mediae nomen sortita est. 8. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus Danaes 195 filius conBabyloniae urbis. 10. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis patrem constituisse. Dictum autem Susis, quod immineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri lapide candido et vario cum stincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam con
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ñ apparet. ñ mirum si maliarum oppi.¬
mone dubitat᷑. Uñ nec historicos nce cõmen.¬
tariosuaria dicentes impite condempnare
debemus. quia antiqͥtas ipsa creauit erro¬
rem. Sane qͣsdam deqͥbi aut sir̃ scripture ant
hstane gñtium certam orginem restrist
pancis. abmodum uerbis itigitre oporiet
Primus ante diliuuum cham cuutatem
enoch ex nomine filii sui inidiacon¬
didit. qͣm urbem sila multitudine slic
post̾itatis impleuit. Erimus pꝰdilumum
nenbrochgigas babylonem urbem. me¬
sopotanne fundauit. hanc semiramus re¬
gnia assyriorum ampliauit nirt̃q up¬
bis bicumine et cocto latere fecit. uocabl¬
lum autem assumpsit aꝑ ustusone co
tium turrem. Iudei asscrunt sim filium
num fuit ciusclem melchi scdech. hanc
pꝰca tenuerunt iebusci. exquib et sorcitaẽ
uocabulum ieb. Sicq duob nominib
salomonia dicta ẽ hec et corrupte a poe¬
tissoluna nuncupata et postmodum ab
elio adriano elia uocitataẽ. Ip̃a ẽ et syon

Expanded text:
ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos, nec commentatores varia dicentes imperitiae condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae, aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. 3. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit; quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. 4. Primus post diluvium Nemrod gigas Babylonem urbem Mesopotamiae 194 fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine, et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eotium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium num fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus uasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
ane condicor artis. olncbus martus ex filia
mane pompilii natꝰ bic urbem ineg̾iptu
situ bostiam appellauit. Galli quidam
intestina discordia ⁊ assiduis dissensioibꝰ
ꝑfecti sunt. sedibq tuscis ꝓpͥĩs expulsis
mediolanum atq alias urbes conclidcit̃.
pocatum aũ mediolnum ab eo qͦd ibi
sus media lana phibet᷑ inuenta. Historiỹ
placet. a mesapo g̾co mesapie datam origi.¬
nem q̃ uersa .c̃. postmodum in nom̃ cal¬
labrie. quã inexordio genogii ꝓeticecius
ꝑeuceciam nominauerant. alantocire¬
italiam dt᷑ mantuam condidisse. E qũ
inuenetia q̃ gallia cisalpina dr. ⁊ dicta
polim. tẽ. maluit. Ad promontorium leu¬
carnm quo factum apollinis templũ fuit
billum augustus concra antonium gesuit.
quictourbem in acciaco simi condidit. ꝗͣ
a uicltria inchopolim appellauit salant
partenioꝵ dur. parthemos constituit. Ta¬
ras nepttini alius fuit. a quo carentum ci¬

Expanded text:
anae conditor arcis. 56. Ancus Martius ex filia anae conditor arcis. 56. Ancus Martius ex filia Numae Pompilii natus hic urbem in exitu Tsitu Ostiam appellavit. 57. Galli quidam intestina discordia, et assiduis dissensionibuprofecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum, atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum, ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. 58. Historiis placet a Messappo Graeco Messappiae datam originem versa postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. 59. Manto TireItaliam Mantuam condidisse. Est autem in Venetia, quae Gatlia Cisalpina dicitur. Et polim esse maluit. 61. Ad promontorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. 62. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum ci
Abbreviated transcription (Latin):
sũ post excidium troic ineandem italian
uemens ab uroris noĩe lauinã. condigit. ẜ¬
elscantus uͭ telicto lauit nou̾ desue regi¬
no. albani longam edificant lba autẽ
uocata ꝑꝑ colorem sui longa. qr longum opp¬
dimi ẽ. uita plixitatẽ collis in qͦsita .c̃. Ex
nac etiam urbe reges albanoꝵ appellari ct¬
petunt. Capuam capis siluiꝰ rex albanoꝵ
construrit. appellatam nomine condicoris
iogit sint qui dicant a capacitate eam ca¬
nam dictam qͦd euis terra oẽm uitt fruc¬
tum capiat. Alii a locis campestribus in
quibus sita c̃. Est aũ capud urbium cam¬
pame. inter tres maximas romam carcha¬
gmnamq num̃ata. exqua⁊ ꝓiuntia italie
campania dicta .ẽ. Nomulus incerfecta᷑
ap albam amulio auum nunutorem
nregnum resticuiss. incum locum uͥnt
roma.ẽ. deuenit. ibiq sedes posuit. mema
construtit. urbemꝙ ex suo noĩe romam
lidisse. ut ẽ illut. dũc pater euandr᷑ rom¬

Expanded text:
autem post excidium Troiae in eadem Italia autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis: Longa, quia longum oppidum est juxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. 54. Capuam Capus Sylvius rex Albanorum construxit, appellatam nomine conditoris, licet et sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod ejus terra omnem vitae fructum capiat; alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam, Carthaginemque numerata, ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. 55. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio, avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum, ubi nunc Roma est, devenit, ibique sedes posuit, moenia condidisse, unde est illud: Tunc pater Evandrus Rom
Abbreviated transcription (Latin):
iuentricem multarum artium asscrunt ꝙ
Hane gtichorintiam uocant. hoc ẽ ad mini¬
strationem rei publice. Thebas boetias catͥti
cheral a cedemonia condita a laceclemone scmnot
filio. oparta a sparto filio foronei uocataqͥ
fuit filius machi. Ipãm aũ. et̃. sparthamo
it lacedomoniam ciuitatẽ. acq iñ laccdeꝰ¬
monios spait hanos dici. achaia ab acbaco
constructa. Plos qͥ ap̃ argos regnauit. pelo¬
ponensem urbem condidit. Cecrops inui¬
sula rodo: rodum edificauit. Carpatus
poum. custosonis filius pauum. angrus li¬
gurgi filius sanium. dardanis aũ condi¬
dit dardaniam. Qhessalomeam thessalus
gracci filius edificauit. in qͣ etiam regnau¬
da capud etrui dicatur. sic. ẽ enimut et cre¬
mia uideant᷑ et capud ⁊ lingua impositione
ipsius ciuitatis. Initalia aũa iano ianiculũ
asaturno saturnia. atq latium conditĩ
oqͦd ibi fugiens latuisset cognominatum.
lobercule in campania pompcia. qͥ uictor
erispania pompam bouum aurerat. Eneqᷤ

Expanded text:
entricem multarum artium asserunt, qHanc Graeci Corintheam vocant, hoc est, administrationem reipublicae. 46. Thebas Boeotiae Cadmus Lacedaemonia condita a Lacedaemone Semeles filio. Sparta a Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inmonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Samum: Dardanus autem condidit Dardaniam: Thessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas
Abbreviated transcription (Latin):
rum urbium plerumꝙ
dissentio inuenitur. ad̃o
ut nec urbis quidẽ rome
origo possit diligñter ag¬
nosci. slam salustus dic. Urbem romani si¬
cutiego accepi condidere atꝙ habitauẽre
tis uagabantur. Auĩ dicunt ab euandro. se.¬
cundum qͦd uirgilius. Tunc rereuandrꝰ no¬
mare conditoi arcis. Alii aromulo. ut. En
huius nate auspiciis illa melita romã.¬
Eutropius ꝙͦ in libro histariarum sic loqͥt᷑
dicens. Romulus cum inter pastores latro.¬
cinaretur decem & octo aiiis natus urbẽ
eriguam inpalalatinqͥt᷑e constituit .u. Rł.¬

Expanded text:
rum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut ne urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicit: Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere, atque habuere igines. Alii dicunt ab Evandro, secundum quod Virgilius: Tunc rex Evandrus Romanae conditor arcis. Alii a Romulo, ut: En hujus, nate, auspiciis illa inclyta RomaEutropius quoque in libro Historiarum sic loquitur dicens: « Romulus, cum inter pastores latrocinaretur, octo decem annis natus, urbem exiguam in Palatino monte constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
stendit concubitũ. I ꝑbaton tͣnscensio.
cum uerbum aut sententia ordine com¬
mutat᷑. Hniꝰ species funt qͥnq anastro¬
phe. Histeron ꝓteron. parenthesis. che¬
mesis. suithesis. Anastrophe ẽ tier boꝵ
ordo p̃posteras ut littora circã: ꝓcircum
ra uenit: & sic cetigit fluctus. Parenthe¬
sis. tibi interponimꝰ sententiã nrãm. qũa
tẽ. Passus amor rapidũ ad naues p̾mictit
achatẽ. Est eñi ordo. Eneas p̃mittit m
pidum achatẽ. Nam illtid mediũ paren

Expanded text:
stestecum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum ora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua tem passus amor rapidum ad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio paren
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ genus species demonstuatur. S spe¬
cies pars est: gentis autẽ totum. A toco
autẽ pars intelligit᷑. ut qũa multe glo¬
merant᷑ anes ubi frigidꝰ auntis. Traus
pontum fugat. Non enim cotꝰ aminis
frigidꝰ est: s pars anin id ẽ. hyemps.
At contͣ a parte totũ. ut flãmas cũ regi
a pupis extulerat. tibi non solum pu¬
pis s nauis. & ñ nauis s qui in ea sũt.
& ñ om̃s s unus flãmas extalit. Ono¬
matopeia ẽ: nomeu affictum ad imi¬
tandum sonum uocis confuse. ut stri¬
dor ualuarũ. hinntꝰ equoꝵ. mugitꝰ bo¬
um. balatꝰ ouium. Perifrasis ẽ. circũlo¬
nificat enim ꝑ copulationẽ uerboꝵ. u¬
nam tem: hoc est unum. hic atit̃ tro¬
pus geminꝰ est. Nam aut ui̾tatem¬
splendide ꝓducit: aut feditatem circu¬
itu euitat. Ueritatem splendide ꝓdu¬
cit. sicut & iam pͥma nouo spargebat
cescebat. aut dies ortꝰ erat. fẽditatẽ cir¬
cuitu euitat obscenitatẽ. & decenter os¬

Expanded text:
et per genus species demonstratur; sed speet per genus species demonstratur; sed species pars est, genus autem totum. A toto enim pars intelligitur, ut: Quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus Trans pontum fugat. Non enim totus annus est frigidus, sed pars anni, id est, hiems. At contra a parte totum: ut, flammas cum regia puppis extulerat. Ubi non solum puppis, sed navis, et non navis, sed qui in ea, et non omnes, sed unus flammas extulit. Onomatopoeia est nomen adfictum ad imitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valvarum', 'hinnitus equorum', 'mugitus boum', 'balatus ovium'. Periphrasis est circumlonificavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminsplendide producit, aut foeditatem circuitu euitat. ueritatem splendide producit, sicut: et iam prima nouo spargebat  , id est, iam lucescebat aut dies ortus erat. et icuitu euitat foeditatem et decenter o
Abbreviated transcription (Latin):
arare & sulcum p̃mere ad terrã ꝑtineat
ñ admare. Abinanimali ad aninale:
ut florida inuentus. Miscait flores in a¬
inmales inuientuti. que anunam habet.
Ab animali ad aĩale: tit tu ueptune pat
cui timpora cana crepanti. cincta sale
resonant. magnus cui ꝑpete mento ꝓflt¬
it occeanꝰ. ꝙ flumina crinib errant.
Mentum em̃ timpora & crines ñ ad ocoe¬
anum ꝑtinent. s ad homines. Sic et
alia rerum noĩa de alio genere in aliud
genꝰ decentissime decoris gr̃a transferunt᷑.
ut ratio ꝑ ornetur. Meta fora auitẽ aut
partis uniꝰ est. ut fluctuare segetes. non¬
eñĩ potes dicere segetare fluctus: aut an¬
tistrofa ẽ: ioẽ. reepca. ut remigium ala¬
rum. EIam & ale nauiũ: & alaruin
reugia dicunt᷑. Cata cresis ẽ. alieue rei
nomen appositt̃. Hec eo ametafora dif¬
fert. qd illa uocabailum habenti largit᷑
hec quia ñ habet ꝓpͥum alieno utitur:
ut faciesq simillima lauro. & centau¬

Expanded text:
arare et sulcum premere ad terram pertineat, arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. 4. Ab inanimali ad animale, ut florida juventus; miscuit flores inanimales juventuti quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, et tempora, et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. 5. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem, aut partis unius est, ut, fluctuare segetes: non potes dicere segetare fluctus; aut antistropha est, id est, reciproca, ut remigium alarum. Nam et alae navium, et alarum remigia dicuntur. 6. Catachresis, est alienae rei nomen appositum: haec eo a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur; haec quia non habet proprium, alieno utitur, ut, Faciemq
Abbreviated transcription (Latin):
sermone gramatici nocant. qui
latine modi loquntionũ appellancar.
fiunt atitẽ a ꝓpͥa significatione ad non
ꝓpͥam similicadinẽ. quoꝵ om̃ium noĩa
bissicislumum ẽ. annotare: s ex om̃ĩb¬
onatꝰ tredecim ustu tradenda conscͥp
epythecon. sẏne doche. ouomatopeiam.
ꝑifrasim. hẏꝑbaton. yꝑbole. allegoriam
omeosim. Metafora ẽ. uerbi alicuius ti¬
surpata translatio. sicut cum dicimꝰ flue¬
tuare segetes. geminare uites. dũ uhis
reb fuictus & geminas ñ inuemamꝰ. in
quib hec uerba aliunde cransferuntur
S he atq aliȩ tropice locutiones. ad ea
que intesligenda sunt ꝓptã figuratis a¬
mictib obcegant᷑. ut sensum legentis ex¬
ab animali ad animale: ut aligeros cons¬
ceudit equos. Metaforice loqt̃is iuiscuit.
quadrupedialas atiis. & quo cursu desep¬
ta petiuerit. miscuit uolatili cursum qua¬
trupedis. Ab in aniinali ad iu animale.
ut pontum pinꝰ arat. falctim p̃muit alta
carina. Miscuit ustim terre aquis. dum

Expanded text:
nomine Grammatici vocant, qui Latine modi locutionum interpretantur. Fiunt autem a propria significatione ad non propriam similitudinem. Quorum omnium nomina difficillimum est adnotare, sed ex omnibus tredecim Donatus usui tradenda conscripepitheton, synecdoche, onomatopoeia, periphrasis, hyperbaton, hyperbole, allegoria, psit. 2. Metaphora est verbi alicujus usurpata translatio, sicut cum dicimus, fluctuare segetes, gemmare vites, dum in iis rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur, sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea quae intelligenda sunt propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensum legentis exab animali ad animale, ut, aligeros conscendit equos; metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, et quo cursu deserta petiverit, miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut, Pontum pinus arat; sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Sarcasmos est hostilis irrisio cũ a mari¬
tudine. ut referes gͦ hȩc: & mntiꝰ ibis pe¬
lide genitori. illi mea tristia facta dege
ne iracundia: ut illud. Qui bauitim ñ
odit amet cua carmina metii: atq id̃e
iungat utilpes & mulgeat hẏrcos: id ẽ.

Expanded text:
29. Sarcasmos est hostilis irrisio, cum amari29. Sarcasmos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degenne iracundia, ut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id
Abbreviated transcription (Latin):
Antifirsis uero ñ uoce ꝓntintiantis signi¬
ficat contrariũ. s sins tantũ uerbis: quoꝵ
origo contraria ẽ. Eingna ẽ. questio ob¬
scum que dissicile incelligit᷑ insi prius¬
aꝑiatur: ut est illud. De comeclente ex¬
iuit cibꝰ. & de forte egressa ẽ. dulcedo:
significans exore leonis fauum extrac¬
tum. Int̾ allegoriam autẽ & enigina
hoc inter ẽ: quod allegorie uis gemina
Ineingina uero sensus tantũ obscurꝰ est:
& ꝑ quasdam imagines adtimbratꝰ. Ut¬
pus quo dura dicta gratius ꝓferuncur.
titi cum iuterrogantibꝰ nobis nunqͥd nos
quesierit aliquis: respondet᷑. bona fortu¬
na. unde in celligit᷑ nemninẽ nos quesisse.
Paroemia ẽ. reb & cemporib accõmoda¬
cum ꝓuerbium. Reb ut contrn stimu¬
lum calces: duim significat᷑ adu̾sis resis¬
cendum. Temporib ut lupus in fabula
Aiuint enim rustici nocẽ hoĩem ꝑdere¬
centi dr istud ꝓuerbͥiũ: lupꝰ in fabula.

Expanded text:
Antiphrasis vero non voce pronuntiantis signiAntiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. 26. Aenigma est quaestio obscura, quae difficile intelligitur, nisi aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratupus, quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Unde intellegitur neminem nos quaesisse. Paroemia est rebus et temporibus adcommodatum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut: 'Lupus in fabula'. Aiucenti dicitur istud prouerbium: lupus in fabula
Abbreviated transcription (Latin):
ces belli punict. uł cria bella punica signifi¬
cant᷑. Et inbucolicis. A urea mala dec̃e
misi id ẽ. ad augastam decẽ eglogas pastoꝵ
Hinꝰ tropi plures sunt species: ex quibꝰ e¬
minent. septẽ ẏroma. Antifrasis. Enig¬
ma. carientisinos. paroemia. sarcasmos.
artismos. I ronia ⁊ sententia ꝑ ꝓnuncia¬
tionẽ contrariũ habens intellectum. Hoc
modo aula si carcer ẽ : Soluet᷑ enim pro¬
riam ꝓnuntiationẽ antintiat᷑. ꝑ yronie
spetiem que laudando deridet. Antifra¬
sis ẽ. sermo econtrario intelligendꝰ. ut lucꝰ
biles ⁊ iminanes: & partas. ꝙ euincindes.
surie. qd̾ nulli parcant uł benefaciant.
Hoc tropo os nani athlautes. os oeci tuden¬
tes. & nulgo ethiopes argentei appellant᷑.
Inter ytoniam autẽ. & antifrasim hoc dis¬
tat. qd̾ yronia sola ꝓnuntiatione itidi.¬
cat. qd̾ incelligi uult: sictit cum dicimꝰ
homim agenti malum. bonũ est qd̾ facis

Expanded text:
ces belli Punici, vel tria bella Punica significes belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis, Aurea mala decem misi, id est, ad Augustum decem eclogas pastorum. Hujus tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos 63 23. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc modo aula, si carcer est? soluitur enim proriam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', biles et inmanes; et 'Parcas' et 'Eumenides', Furiae quod nulli parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis.
Abbreviated transcription (Latin):
circũdea fudit ainictum ꝓcircũfudit.
frustra pectora. si uobis acidendi extre¬
ma cupido est certa sequi. quȩ sit reb
fortuna uidetis. Excessere om̃s aditis
arisq relictis. dii. quib imꝑiũ hoc stete¬
rat. succurricis urbi incense moriam᷑ et
iniedia arma ruamꝰ. Ordo talis ẽ. Iu¬
uenes fortissima pectora frustra succurri¬
tis urbi incense. qͥa excessere dii unde si
uobis cupido certa ẽ. me sequi audentẽ
extrema ruamꝰ in media arma: & mo¬
riamur. Y ꝑbole ẽ. excelsitas fidem exce¬
dens ultra quã credendũ est. ut sydera
uuir. uec tñ a tramite significande uerica¬
tis errat᷑: qiłanis uerba quȩ indicant᷑ ex¬
cecdant. ut uoluntas loq̃ntis ñ fallentis ap¬
pareat. Quo tropo ũ solum auget᷑ ali¬
quid: s o mintut᷑. Augetur. tit ueloci¬
or euro mintut᷑: ut mollice pluma duri¬
or saxa. Allegoria ẽ aliem eloqtiũ. Ali¬
ud eni sonat & aliud incelligit᷑: ut cres lit¬
tore ceruos conspicit errantes. ubi tres du¬

Expanded text:
circum dea fudit amictum, pro 'circumfudit'. frustra pectora, si vobis audendi extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Ordo talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra succurritis urbi incensae, quia excesserunt dii. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma et moriamur'. Hyperbole est excelsitas fidem excedens ultra quam credendum est, utVirg. Aetur, nec tamen a tramite significandae ueritatis erratur, quamuis uerba quae indicantur excedant, ut uoluntas loquentis, non fallentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cervos conspicit errantes: ubi tres du