comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod infertur: & homiẽs ergo
similiter ꝑdes. Quid ẽ enim
hoc. quod cadenti monti. &
saxo translato : quod excaua¬
to lapidi. & ꝑ alluuionem ter¬
re consumpte. ꝑditio huma¬
na comparatur ⁊ nisi hoc qͦđ
patenter datur intelligi. qͥa
duo sunt genera temptati¬
onum: Unum quod in m̃te
etiam usti hominis. ꝑ repen¬
tinum euentum agitur: qua¬
tinus sic subito temptetur.
ut hunc inopinato prouentu
concutiat & prosternat. ca¬
sumq suum. non nisi ptqͣm
ceciderit uideat: aliud uero
quod paulatim uenit in men¬
tem. & resistentem animum
lenib suggestionib inficit: &
om̃s in eo uires uistitie. non
nmecate sua. s assiduitate
consuiit. Quia gͦ alia est
temptatio. que iustos plerũq
subita inuasione prosterint.
dicatur. mons cadens defluit.
& saxum transfertur de loco
suo id est mens nr̃a. cuius lo¬
cus iustitia. fuerat: impulsu
subito. transfertur ad culpã.
Rursum quia alia est temp¬
tatio. que se coedi hominis le¬

Expanded text:
quod infertur: Et homines ergo quod infertur: Et homines ergo similiter perdes. Quid est enim hoc, quod cadenti monti et saxo translato, quod excavato lapidi et per alluvionem terrae consumptae perditio humana comparatur, nisi hoc, quod patenter datur intelligi, quia duo sunt genera tentationum? Unum, quod in mente etiam justi hominis per repentinum eventum agitur, quatenus sic subito tentetur, ut hunc inopinato proventu concutiat et prosternat, casumque suum nonnisi postquam ceciderit videat. Aliud vero, quod paulatim venit in mentem, et resistentem animum lenibus suggestionibus inficit, et omnes in eo vires justitiae non nimietate sua, sed assiduitate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae justos plerumque subita invasione prosternit, dicatur: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo; id est, mens sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transfertur ad culpam. Rursum quia alia est tentatio, quae se cordi hominis le
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sollicito semꝑ corde pen¬
samus. Quid namq est cor
hominis. nisi sacculus dei :
Ubi dum studiose conspicimꝰ
ꝑ quanta delinquimus: pecca¬
ta nr̃a quasi in dei sacculo
sagnata. portamus. An non
peccatum suum dauid signa¬
tum tenebat in sacculo. qui
dicebat : iniquitatem meam
ego agnosco. & delictum meũ
coram me est semꝑ: Et quia
culpas quas nos intuendo. &
penitendo cognoscimus. pius
nobis conditor relaxat: rect̾e
post signata in sacculo delicta.
subiungitur. S curasti iniqͥta¬
tem meam. Ac si aꝑte dicat.
Que mͦ signas. ut penitendo
uideam: agis proculdubio. ut
i retͥbutione uideant᷑. Se
quitur. Mons cadens deflu¬
it: & saxum transfertur de
loco suo. Lapides excauant a¬
que: & alluuione paulatim
terra consumitur. Et hoĩes
gͥ similiter ꝑdes: Hoc crebro
agitur. ut cadentib rupib¬
saxum ad loca alia transferat᷑:
paulatim terra alliuuonib
consumatur. S magna nob̾
intentione discutiendum est

Expanded text:
mus, sollicito semper corde penmus, sollicito semper corde pensamus. Quid namque est cor hominis, nisi sacculus Dei? ubi dum studiose conspicimus per quanta delinquimus, peccata nostra quasi in Dei sacculo signata portamus. An non peccatum suum David signatum tenebat in sacculo, qui dicebat: Iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper? Et quia culpas, quas nos intuendo, et poenitendo cognoscimus, pius nobis Conditor relaxat, recte post signata in sacculo delicta, subjungit: Sed curasti iniquitatem meam. Ac si aperte dicat: Quae modo signas, ut poenitendo videam, agis procul dubio, ne in retributione videantur. Pens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et hominem ergo similiter perdes. - Hoc crebro agitur, ut cadentibus rupibsaxum ad loca alia transferatur; paulatim terra alluvionibus consumatur. Sed magna nobis intentione discutiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne hec congregata sunt
apud me. & signata in thes¬
auris meis: Et in die ultio¬
nis: redddam eis. Cum uͦ pro
malis que fecimus. discipli¬
ne flagello atterimur: ⁊ hec
ꝑ penitentiam deflemus : mi¬
quitatem nr̃am. signat ⁊ cu¬
rat: quia nec multa hic dese
rit ÷ nec in iudicio punienda
reseruat. Signat gͥ delicta:
quia ea hic subtiliter atren¬
dit. ut feriat. Curat uͦ: qͥa
hec ꝑ flagellum. funditus re¬
laxat᷑. Unde iniquitatem qͦꝙ
illius ꝑsecutoris sui. quem in
terra prostrauerat. signando
curauit: cum de illo ad ana¬
niam dixit. Uas elec̾tionis mͥ est
iste: ut portet nomen meum
coram gentib & regib: & filus
quanta oporteat eum pro no¬
mine meo pati. Cui enim ad¬
huc pro transactis excessib.
profecto hoc quod deliquerat.
in corde signatum tenebat.
S proculdubio. delic̾ta eius
signando curauerat: quem
uas electionis uocabat. Uel cer¬
te peccata nr̃a signantur in
sacculo: cum mala que feci¬

Expanded text:
Nonne haec congregata sunt Nonne haec congregata sunt apud me, et signata in thesauris meis? In diem ultionis reddam illis . » Cum vero pro malis quae fecimus, disciplinae flagello atterimur, et haec per poenitentiam deflemus, iniquitatem nostram signat et curat, quia nec mrit, nec in judicio punienda reservat. Signat igitur delicta, quia ea hic subtiliter attendit ut feriat; curat vero, quia haec per flagellum funditus relaxat. Unde iniquitatem quoque illius persecutoris sui, quem in terra 401 prostraverat, signando curavit, cum de illo ad Ananiam dixit: Vas electionis mihi est iste, ut portet nomen meum coram gentibus, et regibus, et filiis quanta oporteat eum pro nomine meo pati . Cum enim adhuc pro transactis excessibus profecto hoc quod deliquerat, in corde signatum tenebat; sed procul dubio delicta ejus signando, curaverat, quem vas electionis vocabat. Vel certe peccata nostra signantur in sacculo, cum mala quae feci
Abbreviated transcription (Latin):
dintimerat: cum singła queq
nr̃a oꝑa. propter retͥbutionẽ
signat. Quid enim in gressib
nisi unaqueq actio nr̃a desig¬
gressus dinumerat. & peccatis
parcit. quia & subtiliter ac¬
ta nr̃a considerat ⁊ & tamen
hec penitentib. miscłiter re¬
laxat. Qui & duritiam in
p̾eccantib conspicit: ẜ tamen
hanc preueniente gr̃a. ad pe¬
nitentiam emollit. Culpas gͦ
enumerat: cum nos ipsos. ad
singula que fecimus deflen¬
da conuertit. Quas miscłit
telaxat: quia eã dum nos
punimus. ipse nequaquam
in extremo examine uidicat :
paulo attestante. qui ait. Si
nosmet ipsos diiudicaremus:
non utiq udicaremur. Un¬
de adhuc subdit. Signasti qͣsi
in sacculo delicta mea: si cu¬
rasti iniquitatem meam. Sig¬
nantur quasi in sacculo de¬
lic̾ta nr̃a: quia hoc quod nos
exterius agimus. nisi peni¬
tentia interueniente dilu¬
amus : in secreto iudiorum
dei. sub quadam occultatio¬
ne seruantur: ut quandoq
etiam de sigillo secreti. exe¬
at ad publicum iudicui. Un¬

Expanded text:
dinumerat, cum singula quaeque nostra opera propter retributionem signat. Quid enim in gressibus, nisi unaquaeque nostra actio desiggressus dinumerat et peccatis parcit, quia et subtiliter acta nostra considerat, et tamen haec poenitentibus misericorditer relaxat. Qui et duritiam in peccantibus conspicit, sed tamen hanc, praeveniente gratia, ad poenitentiam emollit. Culpas ergo enumerat, cum nos ipsos ad singula, quae fecimus, deflenda convertit: quas misericorditer relaxat, quia eas, dum nos punimus, ipse nequaquam in extremo examine judicat, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur : unde adhuc subditur: Signasti quasi in sacculo delicta mea, sed curasti iniquitatem meam. Signata sunt quasi in sacculo delicta nexterius agimus, nisi poenitentia interveniente diluamus, in secreto judiciorum Dei, sub quadam occultatione servatur, ut quandoque etiam de sigillo secreti exeat ad publicum judicii. Un
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate ꝓpͥa in corrupt̾io¬
nem cecidimus : uocanti nos
deo. quandoq ad incorrup¬
tionis głam. respondere ua¬
leamus. Qua in re largitatẽ
diuine miscłie pensare quis
ualeat : quod ad tantam ꝑ¬
ducit głam hominẽ pt᷑ cułpã:
Pensat deus mala que facimꝰ:
& tamen ea ꝑbenignitatis ẜ¬

Expanded text:
voluntate propria in corruptiovoluntate propria in corruptionem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare quis valeat, quod ad tantam perducit gloriam hominem post culpam? Pensat Deus mala quae facimus, et tamen per benignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tantam incorruptionis głam
ꝑmutetur: recte subiungit᷑.¬
Oꝑi manuum tuarum: porri¬
ges dexteram. Ac si patenter
dicat. Idcirco creatura corrup¬
tibilis. ꝑsistere ad incorrupti¬
onem potest: quia tue potes¬
tatis manu erigitur: & tui re¬
spectus gr̃a. ut ꝑsistat tenet᷑.
Humana namq creatura: eo
ipso quo creatura est. in semet¬
ipsa habet sub se defluere.
S a conditore suo homo acci¬
pit. ut & suꝑ se contemplatio¬
ne rapiatur: & in seipso. incor¬
ruptione teneatur. Creatu¬
ra gͦ. ne sub se defsuat. s in in¬
corruptione ꝑsistat: ad incom¬
mutabilis statum auctoris sui
dextera leuatur. Potest qͦq
dextere nomine filius designa¬
ri: quia omnia ꝑ ip̃m facta st̃.
Oꝑi gͥ manuum suarum. por¬
rexit omp̃c deus dexteram
suam: quia ut abiectum. atq
minfimis iacens. ad summa e¬
rigeret genus humanum: in¬
carnatum ad hoc unigenitũ
misit. Ex cuiꝰ nobis incarna¬
tione datum est: ut qui ex

Expanded text:
tantam incorruptionis gloriam tantam incorruptionis gloriam permutetur, recte subjungiti manuum tuarum porrige dexteram. - Ac si patenter dicat: Idcirco creatura corruptibilis persistere ad incorruptionem potest, quia tuae potestatis manu erigitur, et tui respectus gratia, ut persistat, tenetur. Humana namque creatura, eo ipso quod creatura est, in semetipsa habet sub se defluere, sed a conditore suo homo accepit, ut et super se contemplatione rapiatur, et in seipso incorruptione teneatur. Creatura ergo ne sub se defluat, sed in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum auctoris sui dextera levatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum, incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatione datum est ut qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionis: in lib̾tatem głe
filioꝵ dei. Scimus enim quod
omnis creatura ingemiscit &
parturit usq adhuo. Sc̃s gͦ
uir incorruptionis statum de¬
siderans: ait. Cunctes diebus
quib nunc milito: expecto do¬
nec ueniat immutatio mea.
In qua immutatione. quid a¬
dere cuilibet dicimus: cum eiꝰ
factis. congrua adinuice̾ oꝑa.
reddimus. In illa gͥ commuta¬
tione. uocat dñs & respondet
homo: quia ante incorrupti
claritatem. in corruptꝰ homo
ostenditur post corruptionẽ.
unc etemi quousꝙ subcditi cor¬
ruptioni sumus. auctori nr̃o mi¬
nime respondemus: quia dum
corruptio. ab incorruptione lon
ge est: sumlitudo apta nr̃e re¬
sponsioni non est. De illa uͦ im¬
mutatione: scͥptum est. Cum
apparuerit. similes ei erimus:
qm̃ uidebimus eum sicuti est.
Tunc gͦ uocanti deo. ueracit̾
respondemꝰ: quando ad sũme
incorruptionis iussum. in cor¬
ruptibiles surgimus. Et quia
ipsa non ualet: s soliꝰ omnipo¬
tentis dei dono agitur. ut ad

Expanded text:
ibertatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incorruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid adere cuilibet dicimus, cum ejus factis congrua ad invicem opera reddimus. In illa igitur mutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, Auctori nostro minime respondemus, quia, dum corruptio ab incorge est, similitudo apta nostrae responsioni non est. De illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo veraciter respondebimus, quando ad summae incorruptionis jussum incorruptibiles surgemus.  Vet. Xipsa non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono agitur ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
riantur: ut ea que ipsi di¬
cunt. etiam antiquos patͤs
tenuisse fateantur : quatinꝰ
hoc quod rectitudine astrue¬
re non ualent: quasi ex illoꝵ
auctoritate confirment. Qͥa
uͦ scͥptum est. quem diligit
dñs castigat: flagellat om
nem filium quem recipit: se¬
pe scã eccłia. multis in hac
uita adu̾sitatib laborat: &
reproboꝵ uita. tanto fine
flagello dimittitur : quanto
ad nulla premia seruatur.
S afflictiones sc̃ẽ eccłie uiden¬
tes heretici. eam despiciunt: &¬
tot illam flagellis atteri expra¬
ue professionis merito suspican
te deus: Sed uerba tua pra¬
tenter dicat. Si professionem
fidei corrigeres: iam dudum
consolationem de flagellis ha¬
bere potuisses. Sequit᷑. Q a¬

Expanded text:
riantur, ut ea quae ipsi diriantur, ut ea quae ipsi dicunt, etiam antiquos patres tenuisse fateantur, quatenus hoc quod rectitudine astruere non valent quasi ex illorum auctoritate confirment. Quia vero scriptum est: Quem diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Saepe sancta Ecclesia multis in hac vita adversitatibus laborat, et reproborum vita tanto sine flagello dimittitur, quanto ad nulla praemia servatur. Sed afflictiones sanctae Ecclesiae videntes haeretici, eam despiciunt, et tot illam flagellis atteri ex pravae professionis merito suspicantte Deus? sed verba tua pratenter dicat: Si professionem fidei corrigeres, jamdudum consolationem a flagellis habere potuisses. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
disputas: pensa quia eius con¬
silium ignoras. S quia ad
hoc heretici. uerba dñice de¬
fensionis assumunt. ut docti
ẽẽ uideantur: & dum diui¬
nam głam defendere uiden¬
tur. suam scientiam homini¬
b innotescunt: ipsa hoc he¬
lyphar subiuncta uerba te¬
stantur. Qui loqui qͥdem
de sapientia dei cepit: s sta¬
tim ad suam elationem ceci
gis. quod nesciamus: Que
uidelicet dicta. patent̾ osten¬
dunt. ex qua mentis elatiõe¬
prodeat: quicquid quasi ad
dominicam defensionem so
Quia om̃s heretici. a sc̃a uni¬
uersali eccłia sunt egressi: testa¬
tur ioħes qui ait. Ex nobis
prodierunt: s non erant ex
nobis. S ut ea que asserunt.
commendare stultis mentib
hominum. quasi de antiqui¬
tate possint. antiquos patres
se habere testantur : atq ip̃os
doctores eccłie. sue professiõis
magistros dicunt. Cumq p̾¬
sentes predicatores despiciũt:
de antiquoꝵ patrum magis¬
terio. falsa presumptione glo

Expanded text:
disputas, pensa quia ejus condisputas, pensa quia ejus consilium ignoras. Sed quia ad hoc haeretici verba dominicae defensionis assumunt, ut docti esse videantur, et dum divinam gloriam defendere videntur, suam scientiam hominibus innotescant, ipsa hoc Eliphaz subjuncta verba testantur, qui loqui quidem de sapientia Dei coepit, sed statim ad suam elationem cecidgis quod nesciamus? 405 Quae videlicet dicta patenter ostendunt ex qua mentis elatioprodeat, quidquid quasi ad Dominicam defensionem sonQuia omnes haeretici a sancta universali Ecclesia sunt egressi testatur Joannes, qui ait: « Ex nobis prodierunt, sed non erant ex nobis . » Sed ut ea quae asserunt commendare stultis mentibus hominum quasi de antiquitate possent, antiquos Patres se habere testantur, atque ipsos doctores Ecclesiae suae professionis magistros dicunt. Cumque praesentes praedicatores despiciunt, de antiquorum Patrum magisterio falsa praesumptione glo
Abbreviated transcription (Latin):
ueras bonitatis illius. nega¬
re. Quid enim est ei. in ca¬
ritatis sue laude potentius:
quam ut illa sibi pro nobis
digna ad susceptionem faceret.
que ei uidentur indigna:
Sc̃a autem eccłia ueram car¬
nem: ueram mortem illius con¬
fitetur. S hec dicens: ab he¬
reticis irrogare deo contume¬
liam. creditur. Unde nunc
dicitur. Et imitaris lingͣm
blasphemantium. Cui si qͥd
in hoc mundo aduersitatis
euenerit: hoc ei contingere.
ex ipsa hac miuria fue confes¬
sionis. dicunt. Unde ad huc
te os tuum & non ego: & la¬
bia tua respondebunt tibi.
sionis existimant mala adu̾¬
sitatis erumpere: labia sua
asserunt ei respondere : ut
culpa eloquii. sit oausa fla¬
gelli. Aliquando uͦ eam cõ¬
Numquid pͥmus homo tu
natus es. & ante colles foe¬
matus: Numquid consiliũ
dei audisti: & inferior te erit
eius sapientia: Ac si uerbis
aꝑtiorib dicat. Qui de et̾no
loqueris: pensa quia tempo
ralis es. Qui de eiꝰ sapientia

Expanded text:
veras bonitatis illius negaveras bonitatis illius negare. Quid enim est in charitatis suae laude potentius quam ut illa sibi pro nobis digna ad susceptionem faceret, quae ei videntur indigna? Sancta autem Ecclesia veram carnem, veram mortem illius confitetur; sed haec dicens, ab haereticis irrogare Deo contumeliam creditur. Unde nunc dicitur: Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid in hoc mundo adversitatis evenerit, hoc ei contingere ex ipsa hac injuria suae confessionis dicunt. Unde adhuc te os tuum, et non ego, et labia tua respondebunt tibi. sionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt respondere, ut culpa eloquii sit causa flagelli. Aliquando vero eam comNunquid primus homo tu natus es, et ante colles formatus? Nunquid consilium Dei audisti, et inferior te erit ejus sapientia? - Ac si verbis apertioribus dicat: Qui de aeterno loqueris, pensa quia temralis es, qui de ejus sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
deprecari. Cum enim uera
mala heretici contra bonos
non mueniunt. fingunt que
redarguant: ut iusti ẽẽ ui¬
deantur. Et fit plerumq:
ut ad aꝑta contumeliarũ
uerba. ꝑueniant. Unde ad
imitaris linguam blasphe
cet: quando ex mala uita
concipitur: ut pͥus dicatur.
Quia autem beatus iob. tan¬
to in ore liber fuerat. quanto
iustus in oꝑe: ab amicis suis
hereticoꝵ typum tenentib.
& de inqua uita. & de auda¬
ci ore reprehenditur : ut dica¬
tur. Docuit enim iniquitas
tua os tuum. Ac si aꝑte di
ceretur. Quod ꝑuerse loque¬
ris: ex ꝑuersiore uita didicisti.
Sepe uero heretici. dum qͣsi
uenerantur deum. eiꝰ miste¬
riis contradicunt: & humili¬
tatem putant. si ueritatem
denegant. Sunt namq non¬
nulli. qui deo se iuriam ir¬
rogare existimant. si eum ue¬
ram carnem assumpsisse fate¬
antur: aut si hunc ueraciter
pro nobis carne mori potuis¬
se. crediderunt. Cumq deo
quasi plus honoris conantur
tribuere: coguntur laudes

Expanded text:
deprecari. Cum enim vera deprecari. Cum enim vera mala haeretici contra bonos non inveniunt, fingunt quae redarguant, ut justi esse videantur, et fit plerumque ut ad aperta contumeliarum verba perveniant. Unde adhimitaris linguam blasphemcet quando ex mala vita concipitur quod pejus dicatur. Quia autem beatus Job tanto in ore liber fuerat quanto justus in opere, ab amicis suis haereticorum typum tenentibus, et de iniqua vita, et de audaci ore reprehenditur, ut dicatur: Docuit enim iniquitas tua os tuum. Ac si aperte ei diceretur: Quod perverse loqueris, ex perversiore didicisti vita. Saepe vero haeretici dum quasi venerantur Deum, ejus mysteriis contradicunt, et humilitatem putant si veritatem denegant. Sunt namque nonnulli qui Deo se injuriam irrogare existimant si eum veram carnem assumpsisse fateantur, aut si hunc veraciter pro nobis carne mori potuisse crediderint. Cumque Deo quasi plus honoris conantur tribuere, coguntur laudes
Abbreviated transcription (Latin):
suum: Crebro iam diximus.
beatum iob typum sc̃e uniu̾¬
salis ecclesie: amicos uͦ illius.
hereticoꝵ speciem tenere: qui
quasi ex defensione dñ. occa¬
sionem stulte locutionis inue¬
niunt: & contumeliosa contra
bonos uerba iaculantur: qͥb
cuncta que a fidelib sentiunt᷑.
quasi muento ꝓlata displicent.
Unde minc dicitur. Numqͥd
sapiens respondebit. quasi in
uentum loquens: Nec bonoꝵ
uerba. dicta rationis: sed sti¬
mulos furoris existimant. Un¬
de & subditur. Et implebit
ardore stomacum suum. Qͥ
ea etiam que se seiunt contu¬
meliose dicere: student semꝑ
ut dictum est. ex dñi defensio
subdit. Arguis uerbis eum
qui non est equalis tͥ: & loqͤ¬
ris quod tͥ non expedit. Nul¬
lum nͦ estimant timorem dñi
habere: nisi eum quem potu¬
erint ad sue confessionis stul¬
titiam retrahere. Unde ad
euacuasti timorem: & tu listi
preces coram dño. Tulisti di¬
citur. abstulisti. Ac si aꝑte di¬
cat. De tua iustitia p̾sumens:
creatoris tui gr̾am despicis

Expanded text:
Crebro jam diximus beatum Job typum sanctae universalis Ecclesiae, amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui, quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur quasi in ventum prolata displicent. Unde nunc dicitur: Nunquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens? Nec bonorum verba dicta rationis, sed stimulos furoris existimant. Unde et subditur. Et implebit ardore stomachum suum. Quia ea etiam quae se sciunt contumeliose dicere, student semper, ut dictum est, ex Domini defS. 3. Arguis verbis eum qui non est aequalis tibi, et loqueris quae tibi non expediunt. - Nullum vero existimant timorem Domini habere, nisi eum quem potuerunt ad suae confessionis stultitiam trahere. Unde adjevacuasti timorem, et tulisti preces coram Deo. Tulisti dicitur abstulisti, ac si aperte dicat: De tua justitia praesumens, Creatoris tui gratiam despicis
Abbreviated transcription (Latin):
TO
SoL¬
citius presentem uitam. quam
sit fugitiua cogitare: quanto
studiosius nouerunt. celestis pa¬
trie bona eterna ꝑpendere. ex
his enim que manentia intus
aspiciunt : fugam rerum la¬
bentium. subtilius attendunt.
Unde beatus iob. cum de lap¬
su humani temꝑis. sententiã
protulisset dicens. homo natus
de muliere breui niuens tẽꝑe.
& rursum. & fugit uelut ui¬
bra. & numqͣm in eodem sta¬
tu ꝑmanet: adhuc de brem¬
dies hominis sunt: numerus
mensium enis apud te est. Hoc
etenim apud nos. uelut nonẽe
considerat: quod tanta uoloci¬
tate transcurrit. Quia uero¬
apud omnipotentem d̾m. etiã
labentia stant: apud eum esse
tas temꝑis: in mensib uͦ. quasi
multiplicata dierum spatia. de¬
signantur. Nobis gͦ breues dies
sunt: s quia uita nr̃a post ten¬
ditur ⁊ apud dm numerus m̃¬
sium nr̃oꝵ esse memorat᷑. Unde
ꝑ salomonem dicitur. Nongi¬
tudo dierum in dextera eiꝰ. Se

Expanded text:
to sollicitius praesentem vitam quam sit fugitiva cogitare, quanto studiosius noverint coelestis patriae bona aeterna perpendere. Ex his enim quae manentia intus aspiciunt, foris fugam rerum labentium subtilius attendunt. Unde beatus Job, cum de lapsu humani temporis sententiam protulisset, dicens: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore. Et rursum: Et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanetdies hominis sunt, numerus mensium ejus apud te est. - Hoc etenim apud nos velut non esse considerat, quanta velocitate transcurrit. Quia vero omnipotenti Deo etiam labentia instant, apud eum esse tas temporis, in mensibus vero quasi multiplicata dierum spatia designantur. Nobis vero dies breves sunt. Sed quia vita nostra ostenditur apud Deum, numerum mensium nostrorum esse memoratur. Unde et per Salomonem dicitur: « Longitudo dierum in dextera i
Abbreviated transcription (Latin):
expena : ut iam caliginem
cecitatis sue fugiat: atq hoc
ipsum quod auctorem suum
non uidet. grauiter ꝑhorres¬
cat. Quo uidelicet desiderio
compunctus. sc̃s uir clamat.
Cur faciem tuam abscondis:
& arbitraris me immicum
tuum: Quia fi ut amicum
aspiceres: tue me uisionis lu¬
mine non priuares. Qui mo¬
bilitatem quoq cordis hu¬
mani: subsequens adiungit.¬

Expanded text:
ex poena, ut jam caliginem ex poena, ut jam caliginem caecitatis suae fugiat, atque hoc ipsum, quod auctorem suum non videt graviter perhorrescat. Quo videlicet desiderio compunctus sanctus vir clamat: Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? quia si ut amicum aspiceres, tuae me visionis lumine non privares. Qui mobilitatem quoque cordis humani subsequens adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
lit : qui in eam cecitatem ue¬
nimus. ut nosmet ipsos igno¬
remus. Perpetramus mala:
nec tamen hec celerius depre¬
hendimus. uł ꝑpetrata. Ex¬
clusa quippe anima a luce ue¬
ritatis. nil in se nisi tenebras
inuenit: & plerumq in pecca¬
ti foueam pedem porrigit. &¬
nescit. Quod nimirum de so¬
la exilii sin cecitate patitur:
quia ab illuminatione dñi re¬
pulsa. & semet ipsam uidere ꝑ¬
didit. que auctoris sui faciem
non amauit. Unde & subditur.
Cur faciem tuam abscondis :¬
& arbitraris me inimicũ tuũ:
Humani generis contempla¬
tionem lucis intime habuit¬
in paradyso: s fibimet ip̃i pla¬
cens. quo a se recessit. lumen
conditoris ꝑdiditꝰ eiꝰq faciem.
ad ligna paradysi fugit: qͥa
post culpam uidere metue¬
bat. quem amare consueu̾ãt.
S ecce post culpam uenit in
penam: ex pena autem. ad a¬
morem redit: quia quisquis
fuerit culpe fructus inuenit:
atq illam faciem quã timu¬
it in culpa. excecatus reqͥrit

Expanded text:
lit, qui in eam caecitatem velit, qui in eam caecitatem venimus, ut nosmetipsos ignoremus. Penec tamen haec celerius deprehendimus vel perpetrata. Exclusa quippe anima a luce veritatis, nihil in se nisi tenebras invenit; et plerumque in peccati fonescit. Quod nimirum de sola exsilii sui caecitate patitur; quia ab illuminatione Domini repulsa semetipsam videre perdidit, quae auctoris sui faciem non amavit. « Sequitur: Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? Humanum genus contemplationem lucis intimae in paradiso Sed sibimetipsi placens, quo a se recessit, lumen conditoris perdidit, ejusque faciem ad ligna paradisi fugit; quia post culpam videre metuebat, quem amare consueverat. Sed ecce post culpam venit in poenam, ex poena autem ad amorem redit, quia quisquis fugerit, culpae fructus invenit, atque illam faciem quam timuit in culpa, excitatus requirit
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi. plus mniquitas. qͣm
peccatum sonat. Et om̃is se
homo libere peccatorem fa
numquam erubescit. Inter
tat : quod scelus. etiam pon¬
dus peccati transit. delictũ
uͦ. pondus peccati ñ transit:
quia & cum offerri sacrifi¬
cium ꝑ legem iubetur. nimi¬
rum precipitur: sicut pro
peccato. ita etiam ꝓ delicto.
Et non numqm scelus ĩ oꝑe
est: delictum uͦ. plerumq
in sola cogitatione. Unde ce¬
ꝑ psalmistam diciturͭ. Deli¬
cta quis intelligit: Quia
uidelicet peccata oꝑis. tan
citius cognoscunt᷑: quanto ex¬
terius uidentur. Peccata uͦ
cogitationis. eo ad intelligen¬
dum difficilia sunt: quo inui¬
sibiliter ꝑpetrantur. Quisqͥs¬
gͥ. eternitatis desiderio anxiꝰ.
apparere uenturo udici desi¬
derat mundus: tanto se subti¬
lius nunc examinat : quanto
nimirum cogitat. ut tuncter¬
rori illius lib̾ assistat. Et os¬
tendi sibi exorat. ubi displicet.
tueri necesse est. quanta ꝑegͥ¬
nationis ñr̃e pena nos ꝑcu¬

Expanded text:
loquendi plus iniquitas quam loquendi plus iniquitas quam peccatum sonat, et omnis se homo libere peccatorem fatnunquam erubescit.  Vet.tat, quod scelus etiam pondus peccati transit, delictum vero pondus peccati non transit, quia et cum offerri sacrificium per legem jubetur, nimirum praecipitur sicut pro peccato, ita etiam Et nonnunquam scelus in opere est, delictum vero plerumque in sola cogitatione. Unde per Psalmistam dicitur: Delicta quis intelligit ? Quia videlicet peccata operis tanto citius cognoscuntur, quanto exterius videntur. Peccata vero cogitationis eo ad intelligendum difficilia sunt, quo invisibiliter perpetrantur. Quisquis, aeternitatis desiderio anxius, apparere venturo Judici desiderat mundus, tanto se subtilius nunc examinat, quanto nimirum cogitat ut tunc terrori illius liber assistat, et ostendi sibi exoratueri necesse est quanta peregrinationis nostrae poena nos percu
Abbreviated transcription (Latin):
peccata aꝑuit: que & ꝑpetͣ¬
bant. & nesciebant. Unde
Quamuis uocare ac respon¬
dere: intelligi & aliter possit.
Uocare enim dei est: nos amã¬
do & diligendo respicere. Re¬
spondere autem nr̃m est: amo
Ubi apte additur: aut certe
loquar. & tu responde michi.
Loquimur namq: cum eius
faciem ꝑ desiderium postula¬
mus. Respondet uͦ d̾s loqͦn¬
tib: cum nobis se amantib
apparet. S quia quisqͥs eter¬
nitatis desiderio anhelat.
semet ip̃m subtiliter repre¬
hendens. facta sua discutit:
& nequid in illo sit. in qͦ auc¬
toris si faciem offendat. qͦ¬
rit: rec̾te subiungit. Qͥn¬
tas habeo iniquitates & pec¬
cata: scelera mea ce delicta
ostende mͥ. Iste in hac tta.
iustoꝵ labor est: ut semet ip¬
sos muemant : & inuenientes.
flendo atq corrigendo. ad
meliora ꝑducant. Et qͣmuis
inter iniquitatem atq pecca¬
tum. nichil distare ꝑhibeat
ioh̾es apłs qui ait. miquitas
peccatum est: ipso tamen usu

Expanded text:
peccata aperuit, quae et perpetrpeccata aperuit, quae et perpetrabant, et nesciebant. Unde Quamvis vocare ac respondere intelligi et aliter possit. Vocare enim Dei est nos amando et eligendo respicere. Respondere autem nostrum est amori Ubi apte additur: Aut certe loquar, et tu responde mihi. Loquimur namque cum ejus faciem per desiderium postulamus. Respondet vero Deus loquentibus cum nobis se amantibus apparet. Sed quia quisquis aeternitatis desiderio anhelat, semetipsum subtiliter reprehendens, facta sua discutit, et ne quid in illo sit in quo auctoris sui faciem offendat quaerit, recte subjungit: Quantas habeo iniquitates et peccata, scelera mea et delicta ostende mihi. Iste in hac vita justorum labor est ut semetipsos inveniant, et invenientes flendo atque corrigendo ad meliora perducant. Et quamvis inter iniquitatem atque peccatum nihil distare perhibeat Joannes apostolus, qui ait: Iniquitas peccatum est , ipso tamen usu
Abbreviated transcription (Latin):
pistis sp̃m seruitutis iterum
in timore: s accepistis sp̃m ad¬
optionis filioꝵ: in qͦ clamamꝰ
abba pater.Ex uoce gͥ gene¬
ris humani. legalis ꝑcussionis
durittam transire concupiscẽs.
atq a formidine. ꝑuenire ad
dilectionem appetens: que duo
dicens. manum tuam longe
fac ame. & formido tua non
me terrcat: id est ꝑcussionis
duritiam remoue: formidinis
pondus tolle: s & irradian¬
te gr̃a dilectionis. sp̃m securi¬
tatis infunde: quia si longe
a ꝑcussione & formidine non
fuero. scio quia a districtione
tui examinis non abscondor:
qm̃ in conspectu tuo iustus eẽ
non ualet: qui tͥ non ꝑ dile¬
ctionem. s ꝑ formidinem ser¬
uit. Unde & ipsam condito¬
ris sui p̾sentiam quasi fami¬
liarit̾. ac corꝑaliter querit:
ut ꝑ hanc & audiat quod ig¬
norat : & in his audiatur q̃
nouit. Nam protinꝰ adiun¬
responde mͥ. Qui dum hu
manis ocłis. ꝑ assumptã car¬
nem apparuit: sua hominib

Expanded text:
pistis spiritum servitutis iterum pistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, pater . Ex voce igitur generis humani, legalis percussionis duritiam transire concupiscens, atque a formidine pervenire ad dilectionem appetens, quae duodicens: Manum tuam longe fac a me, et formido tua non me terreat; id est, percussionis duritiam remove a me, formidinis pondus tolle, sed irradiante gratia dilectionis, spiritum securitatis infunde, quia si 386 longe a percussione et forfuero, scio quia a districtione tui examinis non abscondor; quoniam in conspectu tuo justus esse non valet, qui tibi non per dilectionem, sed per formidinem servit. Unde et ipsam conditoris sui praesentiam quasi familiariter ac corporaliter quaerit, ut per hanc et audiat quod ignorat, et in his audiatur quae novit. Nam protinus adjunrespondebo manis oculis per assumptam carnem apparuit, sua hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
timerem: utinam sic uixissem.
ut intra memet ip̃m accusatͥ¬
cem conscientiam ñ haberem.
Tacens enim consumitur: qͥ
intusise inuenit. unde uratur.
Sequitur. Ouo tantum ne fa¬
cias mͥ: & tunc afacie tua non
abscondar. Hoc loco quid dei
faciem. nisi animadu̾sionem de¬
bemus accipere ⁊ in qua dum
peccata respicit punit: A qͣ
scilicet nullus etiam iustus ab¬
sconditur: si duo que postulat.
non ãmoueantur. De quib
subdit. Manum tuam longe
fac a me: & formido tua. non
me terreat. In quib uidelicet
duob. quid aliud ꝑ ꝓphetie
uocem: quam tempus gr̃e &
redemptionis. inquirit: Lex
namq. sub ꝑcussione ultionis
ppłm tenuit: ut quisquis sub
illa peccaret: protmꝰ morte
puniretur.Nec plebs isrłitica.
ex amore dño: s ex timore ser¬
inebat. Numquam uͦ. imple¬
ri iustitia ꝑ timorem potest:
quia uixta ioħis uocem. ꝑfec¬
ta caritas foras mittit timorẽ.
Et paulus adoptiuos filios
consolatur. dicens. Non acte¬

Expanded text:
timerem, utinam sic vixissem timerem, utinam sic vixissem ut intra memetipsum accusatricem conscientiam non haberem? Tacens enim consumitur, qui intus in re invenit, unde irascatur. Sequitur: Duo tantum ne facias mihi, et tunc a facie tua non abscondar. - Hoc loco quid Dei faciem, nisi animadversionem debeamus accipere? in qua dum peccata respicit, punit. A qua videlicet nullus etiam justus absconditur, si duo quae postulat non amoveantur. Sequitur: VERS. 21. Manum tuam longe fac a me, et formido tua non me terreat. - In quibus videlicet duobus, quid aliud prophetiae vocem, quam tempus gratiae et redemptionis inquirit? Lex namque sub percussionis ultione populum tenuit, ut quilla peccaret, protinus morte puniretur; nec plebs Israelitica ex amore Domino, sed ex timore serviebat. Nunquam vero impleri justitia per timorem potest, quia juxta Joannis vocem: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et Paulus adoptivos filios consolatur, dicens: Non acce
Abbreviated transcription (Latin):
at. Scĩ uiri. ita se in oꝑibus
sius. deo auctori suo custodi¬
unt: ut om̃ino unde. accusent᷑
tela circumspiciunt: ut si fieri
ualeat. semꝑ inreprehensibilis.
intern uidicis ocłis assistant.
S quantum agere possunt. ne
exterius labantur in oꝑe: tan¬
tum interius. agere nequaqͣm
possunt. ut numqͣm labantur
in cogitatione. Humana enĩ
conscientia: eo ipso quod abĩ¬
timis cecidit. semꝑ i lubrico ẽ.
Unde fit: ut etiam scĩ uiri. fre¬
quenter labantur in corde. Be¬
atus gͦ iob: tam uoce sua. qm
ex uoce electoꝵ loquens. dicat.
Quis est qui iudicetur mecũ:
Ueniat. Quia enim in exterio¬
rib actib. unde reprehendat᷑
non habet: libere accusatorem
querit. Quia uͦ etiam iustoꝵ
corda. semet ipsa nonnumqm
de stulta cogitatione reprehen¬
dunt: ꝓpter hoc fortasse subdi¬
Tacens enim consumitur: qui
de stulta se cogitatione repre¬
hendens. apud semet ip̃m den¬
te conscientie mordetur. Ac
si aꝑte dicat. Sicut uixi. ut
accusatorem exterius nullũ

Expanded text:
ti viri ita se in operibus suis, Deo auctore, custodiunt, ut omnino unde accusentur tela circumspiciunt, ut, si fieri valeat, semper irreprehensibiles interni judicis oculis assistant. Sed quantum agere possunt, ne exterius labantur in opere, tantum interius agere nequaquam possunt, ut nunquam labantur in cogitatione. Humana enim conscientia eo ipso quo ab intimis recedit, semper in lubrico est. Unde fit ut etiam sancti viri frequenter labantur in corde. Beatus ergo Job, tam ex voce sua quam ex voce electorum loquens, dicat: Quis est qui judicetur mecum? veniat. Quia enim in exterioribus actibus unde reprehendatur non habet, libere accusatorem quaerit. Quia vero etiam justorum corda semetipsa nonnunquam de stulta cogitatione reprehendunt. propter hoc fortasse subdi- Tacens enim consumitur, qui de stulta se cogitatione reprehendens, apud semetipsum dente conscientiae mordetur. Ac si aperte dicat: Sicut vixi ut accusatorem exterius nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus homo sine peccato
est: nisi ille qui in hoc mun¬
do non uenit expectato. Et
quia om̃s in culpa ligam.¬
ipsa amissione iustitie mo¬
rimur: concessa pͥus in para¬
dyso ueste innocentie nuda¬
mur: interitu etiam carnis
subsequente. consumimitr.
Homo itaq peccator. morit᷑
in culpa: nudatur aiustitia:
consumitur in pena. Hanc
nuditatem peccatoris filii. te¬
gere dignatus est pater: qui
eo redeunte dixit. Cito pro¬
ferte stolam primam. Pma
quippe stola est. uestis inno¬
centie quam homo bene con
hanc rursum nuditatem.
dicitur. beatus qͥ uigilat: &
custodit uestimenta sua. ne
nudus ambulet. Uestim̃ta
quippe custodimus. cum p̾¬
ceptum innocentie. seruamꝰ
in mente: ut cum nos uiditii
culpa nudat: ad amissam
redeuntes innocentiam. pe¬
initentia oꝑiat. ene au¬
tem dicitur ubi queso est:
quia peccator illic homo sta¬
re noluit. ubi conditus fuit:
hic uͦ ubi cecidit. diu esse ꝓ¬
hibetur. Patriam uolens
ꝑdidit: a ꝑegrinatione uͦ sua

Expanded text:
Nullus homo sine peccato est, nisi ille qui in hunc mundum venit non ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, amissione ipsa justitiae morimur. Concessa prius in paradiso veste innocentiae nudamur, interitu etiam carnis subsequente consumimur. Homo itaque peccator moritur in culpa, nudatur a justitia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: Cito proferte stolam primam . Prima quippe stola est vestis innocentiae, quam homo bene condhanc rursum nuditatem dicitur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet. Vestimenta quippe custodimus, cum praecepta innocentiae servamus in mente; ut cum nos judicii culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam poenitentia operiat. Bene autem dicitur: Ubi, quaeso, est? quia peccator homo illic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoq ante scła p̾fpeum
fuit : atq spatium uite. quod
inopinate foris est additum:
sine augmento prescientie.
fuit intus statutum. Bene
Quod tamen intelligi uixta sp̃i¬
ritum ualet: quia nonnuqͣm
in uirtutib proficere conamur.
& quedam dona ꝑcipimus: a
quibusdam uͦ repulsi in imis
iacemus. Nemo enim est. qui
tantum uirtutis apprehendat:
quantum desiderat: quia om¬
mpotens deus. interiora dis¬
cernens. ipsis spiritib profe¬
ctib modum ponit ÷ ut ex hoc
homo. quod apprehendere
conatur. & non ualet: in illis
se non eleuet. que ualet. Unde
ille quoq egregius predicator.
qui raptus ad tercium celum
fuerat. parachsi archana pe¬
netrauerat: esse post reuelati¬
onem tranquillus. atq intẽp̃
mini. qui preteriri ñ potert̃:
& eleuauit hunc ad cognoscen¬
da fublimia. & redixit iterũ
ad infirma toleranda: ut mo
securitatem comprehendere cona
retur & non posset: ne ꝑ elationẽ
extra se iret. ꝑ humilitatem co¬

Expanded text:
hoc quoque ante saecula praefixum hoc quoque ante saecula praefixum fuit; atque spatium vitae quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. Bene Quod tamen intelligi etiam juxta spiritum valet; quia nonnunquam in virtutibus proficere conamur, et quaedam dona percipimus, a quibusdam vero repulsi in imis jacemus. Nemo enim est qui tantum virtutis apprehendat quantum desiderat, quia omnipotens Deus, interiora discernens, ipsis spiritalibus profectibus modum ponit, ut ex hoc homo quod apprehendere conatur, et non valet, in illis se non elevet, quae valet. Unde ille quoque egregius praedicator, qui raptus usque ad tertium coelum fuerat, paradisi arcana penetraverat, esse post revelationem tranquillus atque intentatmini, qui praeteriri non poterant, et elevavit hunc ad cognoscenda sublimia, et reduxit iterum ad infirma toleranda, ut, mosecuritretur, et non posset, ne per elationem extra se iret, per humilitatem co
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla que in hoc mundo ho
secutura presciens ante scła de¬
creuit: qualiter ꝑ scła dispo¬
nantur. Statutum quippe iã
homini est: uel quantũ hunc
mundi prosꝑitas sequatur.
uł quantum adu̾sitas feriat:
ne electos eiꝰ. aut immodera¬
ta ꝓsꝑitas elenet: aut nimia
aduersitas granet. Statutũ
quippe est: quantum in ipsa ui¬
ta mortali. temꝑaliter uiuat᷑.
am & si annos quidecim. eze¬
chie regi ad uitam ad didit om¬
nipotens ds : cum eum mori ꝑ¬
misit. tunc eum p̾sciuit esse
moriturum. Qua in re qͤstio
morieris tu & non uiues: cui
cum mortis sententia dicta ẽ:
protinus ad eiꝰ lacrimas. est
uita addita. S ꝑ propħam
dñs dixit. quo temꝑe mori ip¬
se merebatur: ꝑ largitatem uͦ
miscdie. illo eum temꝑe ad
mortem distulit: quod ante
scła ipse presciuit. Nec ꝓpħa
gͥ fallax. quia tempus mortis
innotuit. quo uir ille mori me¬
rebatur: nec dñca statuta con¬
uulsa sunt: quia ut ex largi¬
tate dei. anni uite crescerent.

Expanded text:
Nulla que in hoc mundo homsecutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat, ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivatur. Nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad vitam addidit omnipotens Deus , cum eum mori permisit, tunc eum praescivit esse moriturum. Qua in re quaestimorieris tu, et non vives; » cui cum mortis sententia dicta est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. Sed per prophetam Dominus dixit quo tempore mori ipse merebatur; per largitatem vero misericordiae illo eum tempore ad mortem distulit, quod ante saecula ipse praescivit. Nec propheta igitur fallax, quia tempus mortis innotuit, quo vir ille mori merebatur: nec Dominica statuta convulsa sunt, quia, ut ex largitate Dei anni vitae crescerent,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs utat. si nosmet ipsos di¬
iuditaremus. non utiq udica¬
remur: eo tunc dñs saluator
iuenitur : quo nunc ꝓ timo¬
re dm̃. peccatum nr̃m a nos¬
met ipsis redarguitur. Unde
electi quiq. culpis suis num¬
quam sciunt parcere: ut pos¬
sint culparum iudicem placa¬
tum inuenire. Et uere eum
postmodum inuenire salua¬
torem credunt: quem distcte
modo iudicem metiurnt. Nã
qui sibi mine ni eulpA parcit:
ei postmodum in pena ñ parcit᷑.
Dicat gͦ. Uerumptamen uias me¬
as in conspectu eiꝰ arguam. Que
uͦ utilitas de hac argutione se¬
quatur: adiungat. & ipse erit
saluator m̃s. Sequitur. Non¬

Expanded text:
apostolus dicat: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur , eo tunc Dominus salvator invenitur, quo nunc pro timore Dei peccatum nostrum a nobismetipsis redarguitur. Unde electi quique culpis suis nunquam sciunt parcere, ut possint culparum judicem placatum invenire. Et vere eum postmodum invenire salvatorem credunt, quem districte modo judicem metuunt. Nam qui sibi nunc in culpa parcit, ei postmodum in poena non parcitur. Dicat ergo: Verumtamen vias meas in conspectu ejus arguam. Quae vero utilitas de hac argutione sequatur adjungat: Et ipse erit salvator meus. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
gelo. qui dixit. sedebo in monte
testamenti. in laterib aquilonis:
in frigido suo corde reprobat᷑.
Rursum ꝑ lignum incarnata
dĩ sapientia figuratur: sicut
de ea scͥptum est. Lignum ui¬
te est: his qui apprehenderint
eam. Et sicut ipsa ait. Si in
uiidi hec faciunt ligno. in a¬
rido quid fiet: Hoc itaq loco.
cum lignum prefertur homi¬
ni ÷ quid homo nisi carnalis
quisq accipitur: Et quid
ligni nomine : nisi iusti unicu¬
iusq uita signatur: Lignum
etenim habet spem: si precisum
fueriti rursum uirescit: quia
cum inmorte passionis. pro
ueritate iuistus afficitur: in
eterne uite premio rectipera¬
tur. Et qui hic uirebat ꝑ fi¬
dem: illic uirescit ꝑ speciem.
Et rami eius pullulant: qͥa
plerumq ex passione iusti. fi¬
deles quiq ad amorem patͥe¬

Expanded text:
gelo, qui dixit: Sedebo in monte gelo, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis , in frigido suo corde reprobatur. Rursum per lignum incarnata Dei Sapientia figuratur, sicut de ea scriptum est: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam ; et sicut ipsa ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Hoc itaque loco cum lignum praefertur homini, quid homo nisi carnalis quisque accipitur? Et quid ligni nomine nisi justi uniuscujusque vita designatur: Lignum etenim habet spem; si praecisum fuerit, rursum virescit, quia cum in morte passionis pro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per speciem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex passione justi fideles quique ad amorem c
Abbreviated transcription (Latin):
S quia hoc uyeta litteram
patet debemus sensipm ad in¬
teriora. reducere s & qualiter.¬
hec uixta sp̃m intelligi debeant
ꝑscrutari. In scriptura etenim
sacra. ligni nomine. aliquando
crux: aliquando uir iustus. aut
etĩam iniustus : aliquando uͦ in¬
carnata dei sapientia. figurat᷑.
Crux etenim ligno signatur:
cum dicitur. Mittamus lig¬
num in pane enuis. Lignum qͥp¬
pe in panem mittere est: dm̃co
corꝑi. crucem adhibere. Rur¬
sum ligni nomine uir iustꝰ. aut
etiam iniustus eeprimitur: sicut
ꝑ proph̃am dñs dicit. Ego dñs
humiliaui lignum sublime: &
exaltaui lignum humile. Nam
iuxta eiusdem ueritatis uocem.
omnis qui se exaltat humilia¬
bitur: & qui se humiliat. exal¬
tabitur. Salomon quoq ait.
Si ceciderit lignum ad austrũ.
aut ad aquilonem: in quocũq
loco ceciderit. ibi erit. Inclie
etenim mortis sue. iustus ad
austrum cadit. peccator ad a¬
quilonem: quia & iustus ꝑ fer¬
uorem sp̃c. ad gaudia ducit᷑:
& peccator cum apostata an¬

Expanded text:
 quia hoc juxta litteram patet, debemus sensum ad interiora reducere, et qualiteraec juxta spiritum intelligi debeant perscrutari. In Scriptura etenim sacra ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aut etiam injustus, aliquando vero incarnata Dei sapientia figuratur. Crux etenim ligno signatur, cum dicitur: Mittamus lignum in panem ejus . Lignum quippe in panem mittere est Dominico corpori crucem adhibere. Rursum ligni nomine vir justus aut etiam injustus exprimitur, sicut per prophetam Dominus dicit: Ego Dominus humiliavi lignum sublime, et exaltavi lignum humile . Quia juxta ejusdem Veritatis vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Salomon quoque ait: Si ceciderit lignum ad Austrum, aut ad Aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit . In die etenim mortis suae justus ad Austrum cadit, peccator ad Aquilonem, quia et justus per fervorem spiritus ad gaudia ducitur, et peccator cum apostata an
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s uir. sibi miquitatem tͥbuens.
& ommpotenti dño purgatio¬
nem suam: & peccatorem se
cognoscit. ex se: & iustum se
factum non ignorat. ex mun̾e :
qui in recto quoq oꝑe positus.
ex habundanti gr̃a. meruit
flagella sustinere. Iamq se in
uidicio iustum inuenire gau¬
det: qui ante iudicium ꝑcussũ
uidet. Unde & cum longe pt
dicat. signasti quasi in sacculo
delicta mea: statim subdit. s
curasti iniquitatem meã. Qͥ
gͦ iustum inueniri se in uidi¬
cio memorat. nequaquam se
iuste flagellatum negat: qͣm¬
uis in flagello eiꝰ dñs ñ pecca¬
ta studuit stergere: s merita

Expanded text:
sanctus vir sibi iniquitatem tribuens, sanctus vir sibi iniquitatem tribuens, et omnipotenti Domino purgationem suam, et peccognoscit ex se, et justum se factum non ignorat ex munere, quia in recto quoque opere positus, ex abundantia gratiae meruit flagella sustinere, jamque in judicium justum venire gaudet, qui ante judicium percussum se videt. Unde et cum longe post dicat: Signasti quasi in sacculo delicta mea, statim subdidit: Sed curasti iniquitatem meam. Qui ergo justum inveniri se in judicio memorat, nequaquam se juste flagellatum negat, quamvis in flagello ejus Dominus non peccata studuit tergere, sed merita
Abbreviated transcription (Latin):
trat. Unde apte quoq. uoce
etiam beati iob ꝑsona non di¬
screpat: quando hoc ipse fo¬
ras de semet ipso loquitur :
quod de illo ueritas hosti eiꝰ.
internis dixerat. Uidisti ser
uum mepm iob. quod ñ sit
ei similis suꝑ terram: Et qui¬
dem isdem uit. ualde est inferiꝰ
quod de se memorat: qm quod
de illo dñs dixit. Aluid ẽ enĩ
iustum ẽẽ: aliud est ei similem
non esse. Humilit̾ gͥ de semet¬
ipso sensit: qui dum iustus fine
comparatione extitit: non se
pre ceteris. ẜ iustum tantũmͦ.
inueniri posse memorauit. Hoc
tamen in eiꝰ uerbis uidetur ha¬
bere questionis: quod qui suꝑiꝰ
dixit. uias meas in conspectu
eius arguam. & inferius dicit.
consumere me uis peccatis ado¬
lescentie mec ÷ & peccata sua
subtiliter agnoscens. adhuc
longe inferius adiungit. sig¬
nasti quasi in sacculo delicta
mea: nunc ait. si fuero iudica¬
tus. scio quia iustus inueniar.
leq enim simul conuenire qͤ¬
unt: peccata & iustitia. Sed

Expanded text:
trat. Unde apte quoque voce trat. Unde apte quoque voce em beati Job persona non discrepat, quando hoc ipse foris de semetipso loquitur, quod de illo Veritas hosti ejus interius dixerat: « Vidistivum meum Job, quod non sit ei similis super terram . Et quidem idem vir valde inferius est quod de se memorat quam quod de illo Dominus dixit. Aliud est enim justum esse, aliud est ei similem non esse. Humiliter igitur de semetipso sensit, qui dum justus sine comparatione exstitit, non se prae caeteris, sed justum tantummodo inveniri posse memoravit.  Vet. XXI.  Hoc tamen in ejus verbis videtur habere quaestionis, quod qui superius dixit: Vias meas in conspectu ejus arguam ; et inferius dicit: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae; et peccata sua subtiliter agnoscens, adhuc longe inferius adjungit: Signasti quasi in sacculo delicta mea; nunc ait: Si fuero judicatus, scio quia justus inveniar. Neque enim simul convenire queunt peccatum et justitia. Sed