comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factibile ꝓbat ẽe qd̃ suademꝰ. ꝓ huiꝰmͦi habeat necc̃e eit ⁊̃
manus a romata sua continentiam in carne. miscd̾iam iu
fr̃e. pacientiam in pietate. uũ apłc ait. Sobrie ⁊ iuste ⁊̃ pie

Expanded text:
factibile probat esse quod suademus. Pro hujusmodi habeat necesse est etiam factibile probat esse quod suademus. Pro hujusmodi habeat necesse est etiam manus aromata sua, continentiam in carne, misericordiam in fratre, patientiam in pietate. Unde Apostolus ait: Sobrie, et juste, et pie
Abbreviated transcription (Latin):
magnum prorsus ⁊ mirarabile sacramentum aĩe suscitacõe
siqnis̾ in confessione lauant. ⁊ hec ablutio in qͣndam tibi m̃ocen
ciam deputabr᷑ ut int̾ innocentes asfistas ad altalis offr̃a nemo
accedit in ueste ꝯmiii. s quisquis accedit albis indiutur. Et
tu gͦ cum ad dñ monumentum ꝓperas. lanare. de albare ⁊ in¬
due te nestuentis głie ut dicatur tibi. Confessionẽ ⁊ detorem
tatio. efficaꝵ ꝑsuasio dc̃a sunt nũmo confessionis emenda.
¶uerumptã legimus ⁊ cotidianis etiam eꝑimentis didiscimus.
cuiꝰ uita despicit᷑ suꝑest ut p̾dicatro cont̾empnatur. paret gͦ ⁊
manus aromiata sua. net subsanet nos sapiens taiqm᷑
ꝙ̃ argiuiꝰ: tu qui alium doces teipm non doces : alligas eñ
honera grauia ⁊ importabalia. ⁊ imponis ea ĩ hum̃os hõnui
digito tuo nolens ea monere. pico nobis sermo quiq̃ uiuus
et esficax etemplum est oꝑis facile ꝑsũdens qs̃ iteridimꝰ dimi

Expanded text:
Magnum prorsus et mirabile sacramentum animae suscitatio est: Magnum prorsus et mirabile sacramentum animae suscitatio est: siquidem in confessione lavantur. Et haec ablutio in quamdam innocentiam tibi deputabitur, ut inter innocentes assistas. Ad altaris officium nemo accedit in veste communi; sed quisquis accessurus est, albis induitur. Et tu ergo, cum ad Domini monumentum properas, lavare, dealbare, induere vestimentis gloriae, ut dicatur tibi: Confessionem et decorem tatio, efficax persuasio nummo confessionis emantur. 11. Verumtamen legimus , et quotidianis etiam experimentis didicimus, cujus vita despicitur restat ut praedicatio contemnatur. Paret ergo et manus aromata sua, ne subsannet nos Sapiens tanquamdicere is quem arguis: Tu, qui alium doces, teipsum non doces . Alligas enim onera gravia et importabilia, et imponis ea in humeros hominum, digito tuo nolens ea movere . Dico vobis: Sermo quidem vivus et efficax exemplum est operis, facile persuadens quod intendimus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
guam enim ut ait bentus iacobus nemo domare potest.
uideas multos sinceras licet intentione ⁊ benigno acceast
aĩo leuit̃ dicere qd̾ grauit̃ audiatur. uolat irtenocale uer¬
bum. ⁊ qd̾ sanare debũat qiua mnorditus forte indet g
asperat ⁊ eadcerat magis qñ negligentie etiam impuden¬
tia etiam ⁊ irapatierora cumulatur. ⁊ qui ĩ sordib erat soede¬
scat adhuc detlmans in uerba malicie ad excusandas extu¬
sacõnes in pecratis. ac more freuetiti non solum repelleus
s ⁊̃ mortere temptans medici manũ. muttis qͦ non suppe¬
tit uerboꝵ copia. s p̃ sermonis mopia linguam suam pala
obeẽ nou parum. anis qͦ ad manum est habundantia rusta
aquo ouũs scĩa modectiam minctepando. copiam ĩ exhortã¬
do esficaciam in ꝑsuadendo. puide eme ista mĩrio confessiõis
ut prins pec̾ã confitearis tua qm ad purganda accedas alieni.

Expanded text:
guam enim, ut ait beatus Jacobus, nemo domare potest . guam enim, ut ait beatus Jacobus, nemo domare potest . Videas multos, sincera licet intentione et benigno accedant animo, leviter dicere quod graviter audiatur. Volat irrevocabile verbum ; et quod sanare debuerat, quia mordacius forte videtur, exasperat et exulcerat magis: quando negligentiae additur impudentia, etiam et impatientia cumulatur; ut qui in sordibus erat, sordescat adhuc, declinans in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis, ac more phrenetici non solum repellens, sed et mordere tentans medici manum. Multis quoque non suppetit verborum copia, sed prae sermonis inopia linguam suam palatobesse non parum. Aliis vero ad manum est abundantia multa a quo omnis scientia, modestiam in increpando, copiam in exhortando, efficaciam in persuadendo. 10. Proinde eme ista nummo confessionis, ut prius peccata tua confitearis, quam ad expurganda accedas aliena.
Abbreviated transcription (Latin):
hec potest añ occłos hõium etiam ⁊ sem ipm seducere ut
tum priuato amore uel odio duat᷑ compassionis affectum aut
zelum putet iusticie eẽ. ueriun facile est nosse qͣu fuit ali¬
ena aꝓpria uoluntate. q̃ ꝓpria sunt caritatis: tui illa recł
fronte cͥtͥriani se constitint adũcariam. Nam caritas benisͣ
est caritas sꝑ iniquitate congaudet. Iam de spũ discretõnis
scuuus quia uichil sic illum extinguit quomꝰ uoluntas ꝓpria
sicbũtens corda hoĩum. ⁊ rõnis octulos clandens. emenda ꝓ¬
inde tria mentes aromata. affectus compassionisi rectita¬
diuis zelus. ⁊ sp̃t̃ discretionis. nũmo ut dcm̃ est ꝓprie uolũ¬
tatis. ¶ iingue qͦ aromata tria inchilouunꝰ sunt. modestia
in increpando copra inethortando. efficacia in ꝑsuadendo. uis
ora sine ulla cõmiutatõe ut aliquis recipias ꝑdas nichil.
Eie a dño moderatam correptionem. qr omĩo magnũ qd̾¬
dam bonum datum optimũ est. ⁊ qs̾ haberent pauei. lui¬

Expanded text:
em potest ante oculos hominum, etiam et semetipsum seducere, ut, cum privato amore vel odio ducitur, compassionis affectum, aut zelum putet esse justitiae. Verum facile est nosse quam sint aliena a propria voluntate, quae propria sunt charitatis, cui illa recta fronte contrariam se consest, charitas super iniquitate non gaudet . Jam de spiritu discretionis scimus, quia nihil sic illum exstinguit quomodo voluntas propria, subvertens corda hominum, et rationis oculos claudens. Emenda proinde sunt tria mentis aromata, affectus compassionis, rectitudinis zelus, et spiritus discretionis, nummo, ut dictum est, propriae voluntatis. 9. Linguae quoque aromata tria nihilominus sunt: modestia in increpando, copia in exhortando, efficacia in persuadendo. Vis ora, sine ulla commutatione: ut aliquid recipias, perdas nihil. Eme a Domino moderatam correptionem, quia omnino magnum quoddam bonum et datum optimum est, et quod habeant pauci. Lin
Abbreviated transcription (Latin):
dea q̃dam obstiuatio ⁊ impudentia clausit puto dicere
tes ad tam granide miracidum. fit non numqmͣ ut soli¬
ta pietitte p̃parato̾nem cordis nostͥ audiat auris diuria
⁊ ad uocem iurtictis eiꝰ resuscitat qui erat mottuusi Et
ecce augłc dm̃ hylaritas q̃dam ĩ uultu aliꝰ tamqͣm ĩ hostio
ionumenti nobis apparet. ⁊ fiagor eruidam iudex resur.¬
rectõnis ut aperte uideat᷑ facies isliꝰ ĩmutata accessum
pbens nobis ad cor suum mimo ⁊ aduocans ip̃mꝙꝙ obitita¬
conis sue reuoluens lapidem ⁊ sedens supex eumata ut
suscituta fide ip̃a qͦ irtheamina quib obuoluta fũat
ip̃e demonararet. dum omĩa q̃ in core suo priꝰ a geban¬

Expanded text:
dea quaedam obstinatio et impudentia clausit, puto quod dtes ad tam grande miraculum; fit nonnunquam ut solita pietate praeparationem cordis nostri audiat auris divina, et ad vocem virtutis ejus resurgat qui erat mortuus. Et ecce angelus Domini, hilaritas quaedam in vultu illius, tanquam in ostio monumenti nobis apparet, et fulgor quidam index resurrectionis, ut aperte videatur facies ejus immutata, accessum praebens nobis ad cor suum, imo et advocans, ipsumque obstinationis suae revolvens lapidem, et sedens super eum: ita ut suscitata fide ipsa, etiam linteamina, quibus obvoluta fuerat, ipse demonstret. Dumque omnia quae in corde suo pri
Abbreviated transcription (Latin):
dimur tamqͣm pietate ducti erga eum quam comtempni indemꝰ
iusticiam dei. Uerumptũ oportet ut priora sibi uendicet epassi¬
calamũ extiuguimꝰ luium fuinigans. S quid cura utt̾q aderit
uidelicet ⁊ compassioius affectus ⁊ zelus insticie: Neccẽ est
ut adsit sp̃c discretõnis. ue forte cum oportet hunc exiberi
opoctune enuulari nchilominꝰ ⁊ ignosc̾e nou̾it. Samaritanus
inquid ⁊ disciplinã ⁊ scĩam doce me. S urde her nobis: neꝙ
enim talia ꝓfert uirtutum germina t̾ra cordis ur̃i s magiᷤ
spinas ⁊ ddidos gerininat nobis. Emere oportet ea. aquo ã
emenda sunt : ab eo utiq qui ait. uenite emite absꝙ argen¬
gento ⁊ sine connutatõne : Non talis est emptro apud aura¬
tores huꝰ scłi s apud auctorem scłi alia ẽẽ non potest. ꝓpħa
enia dixit dño. deu̾s meus estu qm̃ bonoꝵ meoꝵ non eͥges.
datur. eciam cum emitur quia ꝙ datur ꝓ ea nobis meliꝰ

Expanded text:
dimur, tanquam pietate ducti erga eam, quam contemni videmus, justitiam Dei. Verumtamen oportet ut priora sibi vindicet compassicalamum, exstinguimus linum fumigans. 6. Sed, cum uterque aderit, videlicet et compassionis affectus, et zelus justitiae; necesse est ut adsit spiritus discretionis, ne forte, cum oporteat hunc exhiberi, opportune aemulari et nihilominus ignoscere sciat. Samaritanus inquit, et disciplinam, et scientiam doce me . 7. Sed unde haec nobis? Neque enim talia profert virtutum germina terra cordis nostri, sed magis spinas et tribulos germinat nobis. Emere ergo oportet. A quo autem emenda sunt? Ab eo utique qui ait: Venite, emite absque argengento et sine commutatione? Non talis est emptio apud amatores hujus saeculi; sed apud auctorem saeculi alia esse non potest. Propheta enim dixit Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . datur: etiam cum emitur, gratis emitur; quia quod datur pro ea, nobis melius
Abbreviated transcription (Latin):
s ÷ ut moriamur. ⁊ cõmoriam᷑ ei. uicissitudinem ꝓ iueissitudĩe.
⁊ mortem ꝙ morte oxigit a nob̾: qui mortem aũdit a nobis.
O rem miraridam. ⁊ stupendã. Inde̾ obligamur usq ad mortem
abnoxii: uñ ꝑ mortem dimittimur a morte lib̾i. Iñ debitum
mortis cchitur: uͥ debitum mortis absoluit᷑. Iam gͦ ex uoua
causa debitores mortis sumus. qmius ex uet̾i culpa: nchilo¬
minꝰ dx noua gr̃a. s mois pec̃coꝵ pessima debide peue q̃dam ÷
exsolucis sic tũ ut ingratitudinis. nulla iequat᷑ ab solucio. p̃¬

Expanded text:
ur et commoriamur ei. Vicissitudinem pro vicissitudine, et mortem pro morte exigit a nobis, qui mortem avertit a nobis. O rem mirandam et obstupendam! Inde obligamur usque ad mortem obnoxii, unde per mortem dimittimur a morte liberi. Inde debitum mortis contrahitur, unde debitum mortis absolvitur. Jam ergo ex nova causa debitores mortis sumus, quamvis ex veteri culpa, nihilominus ex nova gratia. Sed mors peccatorum pessima debitae poenae quaedam est exsolutio; sic tamen ut ingratitudinis nulla sequatur absolutio. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
c̃de potest faesle oc̃c̃one iatiei plus qmͣ oporteat detiueri. q̃¬
reudo: ⁊ p̃grauar portaudo. mortuus si delit ip̃a sepultura
ĩ sentit. sic uituꝑantes. sic̃ laudantes. sic adislantes audit
ut detͣhentes: ĩmo uͦ uͨ audit. qr mortuus ÷. omino fẽlix mors
que sic ĩmacsanun seruatd: ĩmo penitꝰ alieuum faeit ab
hoc scło. s necc̃e ÷̃ ut qui ñ inuit ĩ sg: uiuat xp̃s ĩ illo. siẽ ait

Expanded text:
 potest facile occasione viatici plus quam oporteat, et detineri quaerendo, et praegravari portando: mortuus, si desit etiam ipsa sepultura, non sentit. Sic vituperantes ut laudantes, sic adulantes audit ut detrahentes, imo vero nec audit, quia mortuus est. Omnino felix mors, quae sic immaculatum servat; imo penitus alienum facit ab hoc saeculo. Sed necesse est ut qui non vivit in
Abbreviated transcription (Latin):
relinq̃re: nec dicere qd̾ tunc non caperent. uis aut̃ uos¬
se qr ꝙ sacramento illus est uou ꝓ solo exemplo fc̃m:
Ilud attende qd̾ petro dcĩa est. Si non lauero te non ha¬
habebis paitem metum. aliquid gͦ latet qd neccͣrumi ẽ
tionis t̾rificum ũbun. si non agnouit salutare eẽ mist̾i¬
uri cum respondit. pne non tm̃ pedes meos. s ⁊ mauꝰ¬

Expanded text:
relinquere, nec dicere quod tunc non caperent. Vis autem nosrelinquere, nec dicere quod tunc non caperent. Vis autem nosse quia pro sacramento illud est, non pro solo exemplo factum? Illud attende quod Petro dictum est: Si non lavero te, non habebis partem mecum. Aliquid igitur latet quod necessarium est tionis terrificum 892 verbum, si non agnoverit salutare esse mysterium, cum respondit: Domine, non t
Abbreviated transcription (Latin):
tia uocere possiti si tñ aconseusu uos ab stineamꝰ. atq ita
tamqmͣ sauies inuet̾ati uisc̾is remouetut. qr tollit᷑ damp¬
natio ⁊ responsum mortis cõ hus inde manabati¶ S cis
potat tam esfcoꝯ motus frangere quis prraatiris uldis
corcenfum Si q̃mis mnĩn non tara sepe mͦ. riee taip acerbos
E quis fadanus qd in hoc corpore pct̃i ⁊ in tempore maloñ
possumꝰ ẽẽ sune pct̃o Num quio desperabimꝰ  absit. Sa dixe¬
rimꝰ ait bentꝰ iohes quia pocm̃ non hm̃s nosiu ipõs cedu¬
dimittit nobis pccã. ⁊ emutidet nos ab oũu unquiterte
Namut de renssione cotdianioꝵ minime dubitenꝰ: hm̃s
ens sactam̃tum pedum ablucõem. Queris forte uinde sciã
ꝓmisit petro dicens. Ꝙ ego facio tu nescis mͦ. scies aũt
postea: incħ tã de sacramento loqutus sit. s tantura
etemplum inquid dedi uobis ut ⁊ uos ita facratis. Sed
multa habebat illis dicere que turic pottare non pote¬
rant. Itõq nec ex toto uoluit eos auxios ⁊̃ suspectos

Expanded text:
 atque ita tanquam sanies inveterati ulceris removetur, dum tollitur damnatio, et responsum mortis, quod prius inde manabat. Sed quis poterit tam efferos motus frangere? quis pruritum ulceris consensum. Si quis vestrum non tam saepe modo, non tam acerbos en quid agimus, quod in hoc corpore peccati, et in hoc tempore malo non possumus esse sine peccato? Nunquid desperabimus? Absit! Si dixerimus, ait beatus Joannes, quia peccatum non habemus, nos ipsos seduremittat peccata, et emundet nos ab omni iniquitate . Nam ut de remissione quotidianorum minime dubitemus, habemus ejus sacramentum, pedum ablutionem. Quaeris forte unde sciam inus promiserit Petro dicens: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea; nihil autem de sacramento locutus est; sed tantum: Exemplum, inquit, dedi vobis, ut et vos ita faciatis. Verum multa habebat illis dicere, sed tunc portare non poterant. Ideoque nec ex toto voluit eos anxios et suspectos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis cultellus eraderet. s ueniente dño qui agnus est
totus suains ⁊ mitis. cuꝰ uigum suaue ⁊ houus leue. optume
mutatum est ut ĩueteratam rubiginem conlumetõne sc̃i
anquis si deletum est in baptismo qd contrarimꝰ aparentib
cur adhuc aiauet cupiditas. fames ⁊ uelud incentiuũ qd̾dã
pcc̃i Neq enm dubium qͥn apareritib pͥmis ĩ nos traduc¬
ta fit lex ista pet̾i. om̃s siqriud̃ inpectat̾ce uoluntate gñamur
⁊ inde uoluntas nr̃a corrupta est. ⁊ tamqm ulcerib plena.
unde licet inuiti pruritus quosdam concupiscentiaꝵ tãꝙͣ
bestiales motus sepe sentinus. pixi uobis sepius uet mẽ¬
te ectidere debet. qm̃ ĩ casu pͥmi hoĩs om̃s cetidimiꝰ. Cetidi¬

Expanded text:
a parentibus primis, cultellus eraderet: sed veniente Domino, qui Agnus est a parentibus primis, cultellus eraderet: sed veniente Domino, qui Agnus est totus suavis et mitis, cujus jugum suave est et onus leve, optime satis mutatum est, ut inveteratam rubiginem cum unctione sancti at aliquis, et dicat: Si deletum est in baptismo quod contraximus a parentibus, cur adhuc manet cupiditatis fomes, et velut incentivum quoddam peccati? Neque enim dubium quin a primis parentibus in nos traducta sit lex ista peccati. Omnes siquidem peccatrice voluntate generamur, et inde voluntas nostra corrupta est tanquam ulceribus plena: unde licet inviti, pruritus quosdam concupiscentiarum, et tanquam bestiales motus sentimus. Dixi vobis saepius, nec mente excidere debet, quoniam in casu primi hominis cecidimus
Abbreviated transcription (Latin):
gnanda. ut eniu de usualib dat ͦ epemplum. datur alicui¬
anulus absolute pp̃ anulum ⁊nulla est sigͣcacõ. ratur ad in¬
uestiendum eura de hereditate aliqua. ⁊̃ signum est itaut
q̃rebam. In hurc itaq mrodum ꝓpinqnͣs passioui dñs de gr̃a
sua uiuestire curanit suos ut in iusibilis grã signo aliquo
insibili prestaret᷑. Ad hoc instituta sunt om̃ia sacram̃ta. ad
deuiq ip̃e baptisimis iuitium sacram̃toꝵ oĩum in quo conp¬
lantam similitudini moiti eius. uñ ⁊ trina mersio tridu
qd̾ nuno celebraridum est formam gerit. Sicut enĩ in
ext̾iorib dũisa sunt sigria. ⁊̃ ut cepto ĩmoremur gemplo:
stitur canomeꝰ ꝑ librum. abbas ꝑ baculum solum. ept per
baculum ⁊ aniclum simul. Sicut inqmͣ ĩ hulmͦi reb eit.
¶ãnẽ es gͦ gtã unde ꝑ baptisimina Inuestimiur: ñtiqꝙ purgacõ
telictoꝵ &ł enim potest facere mundum de ĩmundo cõrep¬
tum seuune msi qui folus miidus est. ⁊ t quema pocm̃ nõ

Expanded text:
sunt. Ut enim de usualibus sumamus exemplum, datur annulus absolute propter annulum, et nulla est significatio: datur ad investiendum de haereditate aliqua, et signum est, ita uquaerebam. In hunc itaque modum appropinquans passioni Dominus, de gratia sua investire curavit suos, ut invisibilis gratia signo aliquo visibili praestaretur. Ad hoc instituta sunt omnia sacramenta, ade ipse baptismus, initium sacramentorum omnium, in quo complantamur similitudini mortis ejus: unde et trina mersio tridui, quod nunc celebrandum est, formam gerit. Sicut enim in exterioribus diversa sunt signa, et, ut coepto immoremur 891 exemplo, stitur canonicus per librum, abbas per baculum, episcopus per baculum et annulum simul: sicut, inquam, in hujusmodi rebus est, Quae est ergo gratia, unde per baptismum investimur? Utique purgatio delictorum. Quis enim potest facere mundum de immundo conceptum semine, nisi qui solus est mundus, et in quem peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
irinuꝰ posumꝰ ut̃ nobis ⁊ n parit᷑ mat̾ sapiã frangatunides
itasimu tes inqm quas ꝓtulit sacerdotalis iurga uirga uutu¬
tit qͣm emisit dñs ex syon. multa quidem sunt saerasũta s per-
cutictandis orm̃id hora non sufficit. fortassis ⁊̃ aliqui nr̃s ĩ¬
betilles suit ad tarcta simul capienda. Re tͥb itaq sacram̃¬
tis q̃ satis tongrua sunt hiue tempori dũdum erit q̃ dñs

Expanded text:
 frangat nuces istas, nuces, inquam, quas protulit sacerdotalis virga, virga virtutis, quam emisit Dominus ex Sion. Multa quidem sunt sacramenta, et scrutandis omnibus hora non sufficit. Fortassis etiam aliqui vestrum imbecilles sunt ad tanta simul capienda. De tribus itaque sacramentis, quae satis
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃c non habebiinus partem cum eo. Nemo tainen ꝓ eił despereti
ipe totidie ꝓ pcc̃is alis uoluit nos orare. Si eut euim de coucu¬
andos nos ip̃mm adhue uiuere patit᷑ in nobis ⁊ grauit᷑ affugere nos
ut non peuitꝰ aufferart᷑. s in illis nos erudiat deus ⁊ cum mi¬
nuna cauere non possumus. certi simus qd non nosfs uiribus
maiora suꝑemꝰ. semꝑq tunorati et omĩo sollititi sunus quomͦ
eius grãm non amittamꝰ quam nobis tantoꝑe et tam multipha

Expanded text:
 non habebimus partem cum eo. Nec ideo tamen pro uit, quotidie pro peccatis illis voluit nos orare . Sicut enim de concuandos nos ipsam adhuc patitur vivere in nobis, et graviter affligere nos,ut non penitus auferantur; sed in illis nos erudiat Deus, ut cum minima cavere non possumus, certi simus quod non nostris viribus majora superemus; semperque timorati et omnino solliciti simus quomodo ejus gratiam non a
Abbreviated transcription (Latin):
ua diesin qua curimitidit᷑ puer: quia discretio uere cꝰ¬
cidit ut non plus non muus fiat. Nam qui minus est fruct̾¬
boni oꝑis abseidit. non cͥcuncidit. sicut tepidꝰ est ⁊ minus
facit. In hac gͦ die nomen imponitͦ ⁊ nomen salirtis: qr.
norunt setreta celestia. S ego nunc pͥmũ ei nomen iupond

Expanded text:
va dies in qua circumciditur puer: quia discretio vere cicidit, ut non plus nec mboni operis abscidit non circumcidit, sicut qui tepidus est minus facit. In hac norunt secreta coelestia; sed ego nunc primum ei fid
Abbreviated transcription (Latin):
te ait̾iadhiut᷑ curatio: uolet capud ⁊̃ iu brachio sit coctura.
dolent renes intibia. Ita hodie ꝓ tocius corꝑis putredine cau¬
t̾ium qd̾dama infixiut est in capite. Demq quio uur̃ si pro
nobis dignatus est cͥcumcidi ꝓ quib dignatꝰ est mori : totꝰ
siquis̾ ihdat᷑ ⁊ totus ĩ meos usus expensus est. ¶ Ego euim au¬
diens quia qr tnͣsit aute carcerem faius magni regis cepi al¬
tuis gamere: ⁊ miserabiluis eclamare dicensi. fai dei mise¬
tere mei at ille sicut est benignissunꝰ.quisriam est inqrat
fletus iste ⁊ ululuatus quem audio : ⁊ dicunt ei. Ip̃e d̃ adam
ꝓditor ute queni pocter ut tondi fecit in carcexema denes
natura bonitasi ciu ꝓpiium eĩt misererisꝑ ⁊ parcere: descens
incarcerem. uenit ut educat inctum de domo carcerisi
Indei ũ non ĩmerores odii quo oderanit prem etcent ullud
m filiũs uñ ⁊ ip̃e ait. quis oderiuit ĩne ⁊ prepꝑ meuini quio
s fecerunt uri iniqui quib grauis erat: ad iudendiun᷑¬

Expanded text:
te alteri adhibetur curatio? Dolet caput, et in brachio fit coctura; dolent renes, et fit in tibia: ita hodie pro totius corporis putredine cauterium quoddam infixum est in Capite. 4. Denique quid mirum si pro nobis dignatus est circumcidi, pro quibus dignatus est mori? Totus siquidem mihi datus, et totus in meos usus expensus est. Ego enim, audiens quia transit ante carcerem filius magni Regis, coepi altius gemere, et miserabilius exclamare, dicens: Fili Dei, miserere mei. At ille, sicut benignissimus: Quisnam est, inquit, iste fletus et ululatus quem audio? Et dicunt ei: Ipse est Adam proditor ille, quem Pater vester trudi fecit in carcerem, donec natura bonitas, cui proprium est misereri semper et parcere? Descendit in carcerem, venit ut educat vinctum de domo carceris. Judaei vero non immemores odii quo oderant Patrem, exercent illud in Filium: unde et ipse ait: Quia oderunt me et Patrem meum . Quid ergo fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it teuptare: slemo carnem suam odio habuit. Qͦ mͦ
gꝰ putatis si iam magr̃ suus sũt iste qͥn facile cͥ aliqũ eo
aupti quo familiarius condescendit. Iluscestut gͥ dies de¬
pantie ut qͣrat quomꝰ temꝑar ⁊ refrenari possuit ĩ ꝯtiuẽ¬
tes motis uoluptas. bestiales motus curiositatis. deriu¬
cosi motus elationis sue. Eligat abiͨtus ẽẽ ĩ domo deu⁊¬

Expanded text:
m odio habuit . Quomodo ergo putatis, si jam magister suus fuerit iste, quin facile sibi aliquando, eo amplius quo familiarius, condescendat? Illucescat igitur dies temperantiae, ut quaerat quomodo temperari et refrenari possint incontinentes motus voluptatis, bestiales motus curiositatis, cervicosi motus elationis suae. Eligat abjectus esse in domo De
Abbreviated transcription (Latin):
niatalis. hodie nͣ celebimus ꝗd̾ tathenał ⁊ urncła nr̃a suscepit.
hodie euini qui pectĩ non fecerat ut teos soluetet ĩuorias
manus es ⁊  tathanis inseruit. hodie sub lege f̃ns est quile¬
grn de dit. ¶ G dicendum est iaui quid un has eͥcuncisione
nobis spñalis indicet᷑ agendum. t enim sine causa ⁊ lege
pceptium est tnet Imre causa completum indiłoiatt ostaua die

Expanded text:
Natalis; hodie vero celebramus quod catenas et vincula nostra suscepit. Hodie enim qui peccatum non fecit, ut reos absolveret, innoxias manus eorum catenis inseruit; hodie sub lege factus est, qui legem dedit. 5. Sed dicendum est jam quid in hac circumcisione nobis spiritualiter indicetur agendum. Neque enim sine causa in lege praeceptum, nec sine causa completum est in Domino, ut octava die
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cel. T̃erram gͦ nesciat. amorẽ caruis ignoret. prẽm pulue¬
ris ũ requirat. nil ĩ se iueiis licere ꝑmittat. qͥ dm̃ pr̃em oe¬
lestem repetit ad nat᷑am: ut qui se dĩ filiũ credit. actu. ui¬
ta. morib. honestate. tanto gñi respõdeat ne it̾m ad t̾re¬
na descendñs ad ip̃ãm tanti genitoris tendat ĩ uiriam. ui¬

Expanded text:
. Terram nesciat, amorem carnis ignoret, patrem pulveris non requirat, nihil in se vitii licere permittat, qui a Deo Patre coelestem repetit ad naturam, ut qui se Dei filium credit actu, vita, moribus, honestate tanto generi respondeat, ne iterum ad terrena descendens, ad ipsam tanti genitoris tendat injuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
euolarunt. ¶ arcta ÷ uia que dueit ad uitam. ⁊ pauei st̃
qui ĩuemunt eam. Consid̾a te de paucis ⁊ electis esfẽm: ⁊
ne exemplo ⁊ tepore multitudinis refrigescas. iuue ut pan¬
q: ut cum paucis ĩ neiuiri m̾earis ĩ regło dĩ. multi eĩ sunt
uocati pane uͦ elec̾ti. et pusillus ÷ grex emi cõplacinit põi he¬

Expanded text:
porta et arcta via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam. Considera ergo te de paucis et electis effectum, et ne exemplo ac tepore multitudinis refrigescas: sed vive ut pauci, ut cum paucis inveniri merearis in regno Dei. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi ; et pusillus est grex, cui complacuit patri hae
Abbreviated transcription (Latin):
onĩt sustineat. sieq em̃ całia suit hõĩum m̾ita ut pp̃ea uita
et̾ua dleat᷑ ex iure: aut d̃s̃ iuiuriam illis aliquam facet
uͥ cam donaret. Nam ut taceam ꝙ omia m̃ita sunt dond
dei ⁊ ita homo magis pp̃ ip̃a deo debitor est qmͣ deꝰ hõi: qͥd sũt
omĩa m̾ita ad tautam głam᷑ deuq quis melior est ꝓph̃a cͥ¬

Expanded text:
ia sunt hominum merita, ut propterea vita aeterna debeatur ex jure, aut Deus injuriam aliquam faceret, nisi eam donaret. Nam ut taceam quod merita omnia dona Dei sunt, et ita homo magis propter ipsa Deo debitor est, quam Deus homini; quid sunt merita omnia ad tantam gloriam? Denique quis melior est p
Abbreviated transcription (Latin):
en ista negrret ⁊ sic desperaretis. sed̾a: ne illoꝵ uimia sollici¬
tudo spũalis exercicii faceret detͥraentum. Sine hiis eñl
lius. Itaq scuto ciroundabit te ueritas eius. non tume¬
bis atimore nocturno. a sagrta uolante iũ die auegocio
ꝑambiclante iñ tenebris ab incursu ⁊ demonio meridiano.
hee suit enĩ iiͦi. temptationes. quib undiq cͥcumdati su¬
a dextcͥs ⁊asinistͥs ante. sretro. hoc enim p̃mouitos eẽ uolo¬

Expanded text:
si ista negaret, et sic desperaremus; vel illorum nimia sollicitudo, spiritualis exercitii fieret detrimentum. Sine his enim nlius. 3. Itaque scuto circumdabit te veritas ejus; non timebis a timore nocturno, a sagitta volante in die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu et daemonio meridiano. Hae sunt quatuor tentationes, quibus undique circumdati,a dextris et a sinistris, ante et retro. 836 Hoc enim praemonitos vos esse volo
Abbreviated transcription (Latin):
nos ĩn ducas iu temptatõnem. Quia gͦ sio cireunidatꝰ es tem¬
tationib : scuto cͥcumdabit te ueritas eiꝰ . idñi. ut sicut undi¬
ueritas aut ccruudat quia uerax est qui ꝓmittutt ⁊ sicut ꝓ
ne ꝓtectõius qd̾ in suꝑiori parte amplum ⁊ latura est ut
capud humosq eustodiat. In inferiore uͦ stͥctius ut minus
militib suis xp̃s ad inferiora tuenda .i. carnem magnã
uult eos itlariun mutatudine pregrauari. s uctum ⁊ ue¬

Expanded text:
que sic circumdatus es tentationibus, scuto circumdabit te veritas ejus, ut, quemadmodum undiVeritas autem circumdat, quia verax qui promittit, nae protectionis, quod in superiori parte amplum et latum est, ut caput humerosque custodiat; in inferiori vero strictius, ut minusmilitibus suis Christus ad inferiora tuenda, id est carnem, magnamvult eos illarum multitudine praegravari, sed ut v
Abbreviated transcription (Latin):
ħ oix̃it saitis. ⁊ tempus scitis. pñi est enim ũbrm istud instante
iami passione sua. ⁊ atrendire qũĩ ip̃e quid̾ erat passurus ⁊ nõ
discipidi : uec tũ ip̃e dicebat orandum ꝓ se. s pro illis. uñ ⁊ ad
petrum aiti ecc& cathanas expetiuit nos ut crbaret sicut
tticum. ego aũt rogaui prote ut non deficeret fides tuai

Expanded text:
instante jam passione sua. Et attendite quoniam ipse quidem erat passurus, et non discipuli: nec tamen pro se dicebat orandum, sed pro illis. Unde ad Petrum ait: Ecce Satanas expetivit vos ut cribraret sicut triticum: ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fide
Abbreviated transcription (Latin):
in siuus urõs. S qñ hec erunt : ꝓfecto cum completifu¬
cruit dies pentecostes. Felices nos qui iam intrastis qͥnqͣ¬
gesimam requiei ⁊ iubaeum annum. frẽs nrõs ioquor
quib iam dixit spc̃ ut requiescant a laborib suisi Et enĩ
frẽs quadragesime unum alt̾uinꝰ quadragłfime. Illus arte
passionem: istuo post resurrectõnem. illud ĩ conpunctione
stes: adent pleuitudo sp̃e ⁊ totam replebit domum. plenia
sigiud exit om̃is t̾ra maiestate eius. qñ non solum anima
s ⁊̃ ip̃m corpus spũale resinget: si tũ uiͣ apłi monita se¬

Expanded text:
in sinus nostros. Sed quando haec erunt? Profecto cum completi fuerint dies Pentecostes. Felices vos, qui jam intrastis quinquagesimam requiei, et jubilaeum annum. Fratres nostros loquor, quibus jam dixit Spiritus ut requiescant a laboribus suis. Etenim fratres; Quadragesimae unum, alterum Quinquagesimae: illud ante Passionem, istud post Resurrectionem; illud in compunctione stes, aderit plenitudo Spiritus, et totam replebit domum. Plena siquidem erit omnis terra majestate ejus, quando non solum anima, sed et ipsum corpus spirituale resurget
Abbreviated transcription (Latin):
meinoriam. rationem docet. mouet uoluntatem. In hiis
enun trib tota consistit auima nr̃a. Memorie itaq sugg̾it
bona in cogitationib scĩs atq ita ignauiam nr̃am torporẽ
in corde tuo. da honoieni deo: ⁊age reuerentiam spm scõ¬
q̃cumq dixero nobis. ⁊ ad ũte quid p̃miserit. ille docebit uos¬
omia. dixẽam enun quia docet rationem. multi siquid̾ mo
ne uacua sitom nobis grã dei. s quid : scienti bonum ⁊̃

Expanded text:
memoriam, rationem docet, movet voluntatem. In his memoriam, rationem docet, movet voluntatem. In his enim tribus tota consistit anima nostra. Memoriae suggerit bona in cogitationibus sanctis, atque ita ignaviam nostram torporemquin corde tuo, da honorem Deo, et age reverentiam Spquaecunque dixero vobis. Et adverte quid praemiserit: Ille vos docebit omnia . Dixeram enim quia docet rationem. Multi siquidem mone vacua in nobis sit gratia Dei. Sed quid? Scienti bonum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ietur de spñ quem acceptimri erant credentes ĩ eum:
ille inquit arguet muidum de pec̃o. S quid ꝓdest penct̾e
de culpa. ⁊ non supplicare ꝓuenia. Necc̃e est ut etiam hec
spc̃ operetꝰ dulcedine quadam spei replens animum: ꝑ ꝙͣ
fidricialit postules nichĩ hesitan̾s. uis ne ostendam tibietiã
spũ nou intieuies. demq ip̃e est ĩ quo clamamus abba pat̾.
ip̃e qui postulat ꝓ scĩs . g̾. me. ⁊̃ ħ quid̾ in corde nro. Qͥd aut̃
in corde patris: Sicut in nobis int̾pellat ꝓ nobis ita ĩ pa¬
tre delicta donat cum ip̃o patre. Aduocatus nostꝰ ad prẽm
in cordib nr̃is : dñs nost̾ ĩ corde patris. Itaq qd̾ postuiamius
idem ip̃e douat qui donat ut postulemus. ⁊ sicut nos erigit
pia quadam fiducia. ita deuin inelinat ad nos magis ꝑia
tatoꝵ spc̃ operatur : audi qd̾ aliqũ audierunt apłi. accipite
declinatido sic̾. porro ad faciendrm bonura quid ĩ nobis spẽ
bonus operatur:: ꝓfecto mouet. ⁊ mouet. ⁊ docet. monet

Expanded text:
eretur de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum: Ille, inquit, arguet mundum de peccato . 4. Sed quid prodest poenitere de culpa, et non supplicare pro venia? Necesse est ut etiam hoc Spiritus operetur, dulcedine quadam spei replens animum, per quam fiducialiter postules nihil haesitans. Visne ostendam tibi etiamspiritu non invenies. Denique ipse in quo clamamus: Abba, Pater: ipse qui postulat pro sin corde Patris? Sicut in nobis interpellat pro nobis; ita in Patre delicta donat cum ipso Patre, advocatus noster ad Patrem in cordibus nostris, Dominus noster in corde Patris. Itaque quod postulamus, idem ipse donat, qui donat ut postulemus: et sicut nos erigit pia quadam fiducia, ita Deum inclinat ad nos magis pia ctus operatur, audi quod aliquando audierunt apostoli: Accipitedeclinando sic. 5. Porro ad faciendum bonum quid in nobis Spiritus bonus operatur? Profecto monet, et movet, et docet. Monet
Abbreviated transcription (Latin):
spũ qui adiuuat infirmtatem nr̃am : ⁊ ꝑ quem ĩ cordibus
nr̃is diffundit᷑ taritas q̃ est bona uoluntas. Itaq cum sic
adueniens spt̃ totam possederit animã sugg̾endo. instruen¬
do. afficiendo. loqueus semꝑ in cogitationib nostͥsait audi¬
aims ⁊̃ nos quid loquatur iu nobis dñs deus rationem
illuminans. uoluntatem iuflãmaus. non tibi iuidet  quia to¬
tata domura impleũint dispertite liugue tamqͣm ignis: Na
in trib illis suꝑꝰ dictum est animani consistere totam. st̃
aut̃ dispertite luigne p̃p̃ multiplices cogitatõnes. s eaꝵ

Expanded text:
per quem in cordibus nostris diffunditur charitas, quae est bona voluntas. 6. Itaque cum sic adveniens Spiritus totam possederit animam, suggerendo, instruendo, afficiendo, loquens semper in cogitationibus nostris, ut audiamus et nos quid loquatur in nobis Dominus Deus, rationem illuminans, voluntatem inflammans; non tibi videtur quia totam domum impleverint dispertitae linguae tanquam ignis? Nam in his tribus superius dictum est animam consistere totam. Sint autem disper
Abbreviated transcription (Latin):
dimfiones grãꝵ sunt idem aũt spc̃. pret̾ea ad declmnandũ a
in alo tͥa operatur in nobis. conpunt̾tionem. supplicatõem.re¬
missionem. Iuitium enim reuertendi ad deuin penĩa est.
quam sine dubio sp̃c operat᷑  non nr̃. s dei. Idq ⁊ cet̾a racõ
docet. confirmat auctoritas. Quis enim tum ad ignem ue¬
nerit algens ⁊ fuĩt calefeũs dubitabit ab igne uenisse calo¬
rem quem n habere non poterat sũ illo. sic gͦ qui prius

Expanded text:
rea ad declinandum a malo tria operatur in nobis; compunctionem, supplicationem, remissionem. Initium enim revertendi ad Deum poenitentia est, quam sine dubio spiritus operatur, non noster, sed Dei: idque et certa ratio docet, et confirmat auctoritas. Quis enim cum ad ignem venerit algens, et fuerit calefactus, dubitabit ei ab igne venisse calorem, quem habere non poterat sine illo? Sic ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
beniguitas dei. ⁊ idem ip̃e deus ꝓuide si celebrannuis
ut sc̃ eeñt qͦtst fuere sc̃i: Si ueneramur sc̃ĩficatos:
quͣto iragis ipũa sc̃ĩficatorem conuenit honorari: ho¬
dic itaq festiuitas est spc̃ sc̃i qua insibilit̾ appariut ⁊̃¬
insibilis: sicut ⁊ filus eum sit nchilom uꝰ inuisibilis
iñ se ipo dignatus est gribere se mñ catne uisibilem.
ante de patre ⁊ filio aliqud noueramus. Nau ꝑfecti tͥnititiᷤ
cogintio uita et̾na est. suuc aũt ex parte cognoscius reu¬
qua crediiuns q̃ muurne sufficimus ap̃hñdere. ⁊ de partͥe
qquid̾ noui creationem clamantib creaturis. ip̃e fetit nos
et non ip̃i nos Iniusibilia enim dei a creritina mundi ꝑea
q̃ sc̃a sunt intetiecta conspiciunt᷑. ac nͦ et̾nitatem ⁊̃ ĩmuta¬
uilitatem ip̃ius conprehendere multum est ame iucem

Expanded text:
benignitas Dei, et idem ipse Deus. Proinde si celebramus sasancti essent quotquot fuere sancti? Si veneramur sanctificatos, quanto magis ipsum sanctificatorem convenit honorari? Hodie itaque festivitas est Spiritus sancti, qua visibiliter apparuit invisibilis: sicut et Filius, cum sit nihilominus invisibilis in seipso, dignatus est exhibere se in carne visibilem. ante de Patre et Filio aliquid noveramus: nam perfecta Trinitatis cognitio, vita aeterna est. Nunc autem ex parte cognoscimus, reliqua credimus, quae minime sufficimus comprehendere. Et de Patre quidem novi creationem, clamantibus creaturis: Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Invisiblia enim Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . At vero aeternitatem et immutabilitatem ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c suum detlarabat aduentum: mitic eius signa quo spu
uerba ignea loq̃rent ⁊ legem igneam lingne ignee p̃dica¬
rent. Iemo conq̃ratur qd̾ unurme nobis illa manifestacõ
ad eos ꝑtinens ⁊ hec us hodie fit ⁊ in nobis. Marifestum
enim fuit indictos eẽ uirtute ex alto qui de tanta pusu¬
iaumutate sp̃c ad tantam deuenere constaritiam. Non est
iam fugere nou est abscondi s̃p metum sudeoꝵ. constan¬
eꝰ mͦ p̃dicant qmͣ delitescerent aute tunidiꝰ. Demq inuta¬
cõem ilam dext̾e excelsi manifeste declarat principis apłoꝵ
prius quisꝰ int̾ ancille uerba formido. postinodium nter
pͥncipun uerbera fortitudo. Ibant ait scͥptura gaudẽtes
pati. qui prius cum duceret᷑ ad concilium solus ab eis¬
fugam capientib relictus est. Quis dubitet aduenisse spi¬
ritum uehementem am mentes goꝵ ĩiusibili illustrauit
potentia : In hunc modum etiam iͦ q̃ sp̃s operatur ĩ nobis¬

Expanded text:
Spiritus suum declarabat adventum: nunc ejus signa quo spirverba ignea loquerentur, et legem igneam linguae igneae praedicarent. Nemo conqueratur quod minime nobis illa manifestatio ad eos pertinens: et haec usque hodie fit in nobis. Manifestum enim fuit indutos esse virtute ex alto, qui de tanta pusillanimitate spiritus ad tantam devenere constantiam. Non est jam fugere, non est abscondi propter metum Judaeorum; constantius modo praedicant, quam delitescerent ante timidius. Denique mutationem illam dexterae Excelsi manifeste declarat principis apostolorum prius quidem inter ancillae verba formido, postmodum inter principum verbera fortitudo, Ibant, ait Scriptura, gaudentespati : quem sane prius, cum duceretur ad concilium, solum reliquerant fugientes. Quis dubitet advenisse Spiritum vehementem, qui mentes eorum invisibili illustraret potentia? In hunc modum etiam modo quae Spiritus o
Abbreviated transcription (Latin):
neceiis uł incõmodis : a ꝓpõiti rectitudine uł dignitate
nature sue ĩ honorem uł amorem corporis sui: sinit ĩ a¬
liquo degenerare spm suumi.I deoq duriꝰ quid tractandum
corpus ne rebellet ne ĩsoleseat sic tñ ut sexuire̾ suffieiat
strum sicut egrum nobis cõmendatum eni ⁊̃ multum
uolenti: iutilia sunt neganda. utilia uͦ eciam ingerẽ¬
da uoleriti. sic q de eo agere sic̃ de non ur̃o s eius a quo p̃¬
cio magno empti sumis ut głifieeraus eura in corpore

Expanded text:
el commodis, a propositi rectitudine, vel dignitate naturae, in amorem vel honorem corporis sui sinat in aliquo degenerare spiritum suum. Ideoque durius tractandum est corpus, ne rebellet, ne insolescat: sic tamen, ut servire sufficiat; suum, sicut aegrotum commendatum, cui etiam multum volenti inutilia sunt neganda, utilia vero etiam nolenti ingerenda. Sic de eo agere, sicut de non suo, sed ejus a quo pretio magno empti sumus, ut glorificemus eum in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
pett̾orib qs ꝙ se non debebat. ⁊ napp̃ ile multo n agᷤᷤ
uedit Eimplim ut unus quisq qd aliqñ mauictan᷑¬
ter  amis ilinis est. ꝙ se ip̃o rerdere deo eui ⁊acõ
postulat noni dubitet᷑ cu cura nuaateai suit ꝓiam
tuum forsitan putes q̃tere non tũ in ꝓmptu in est
quio Rdeam si a me q̃ratur. dicis enua aã ꝓnorũ
est dedit ꝗd habebat.s nemo negabit meliꝰ islum
Ecisse qñ ħ exemplum talit̃ dedit ⁊ magis ħ plad̾e
teo qͣm si ħ non fecisset. aut dicet eum non debu

Expanded text:
pro se non debebat. Quapropter ille multo magis dedit exemplum, ut unusquisque, quod aliquando incunctanter amissurus est, pro seipso reddere Deo, cum ratio postulat, non dubitet: qui cum nullatenus aut pro tuum forsitan putes quaerere non tamen in promptu mihi est quid respondeam, si a me quaeratur. Dicis quia quando mortuus est, dedit quod non debebat. Sed nemo negabit illum melius fecisse quando hoc exemplum taliter dedit; et magis hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non debu
Abbreviated transcription (Latin):
ista mͥ uidet ᷑ posse sufficere ⁊ si aliam nunc inqͥrere
uellem necc̃ẽ eẽti inuestigare quid sit originale pecãn.
⁊̃ enuioiuͦ a pͥmis parentib in uniũsum genus hũanũ
p̃t̾ illrͤm de quo agimus hoĩera diffundat᷑. ⁊ ircid̾e
in quasdam alias q̃õnies. q̃ suũ postul ant tractatũ.
ea q̃ diximꝰ ⁊ atione contenti q̃ de iñcepto restant
oꝑe ꝓ sequam᷑. ¶ Si bt uis. s eo pacto ut tu alicã
autiliante deo ulam aliam rationem quam mine
inqiuirere uitas qͣiͣ debitum epsoluas. ¶ A. Rmñ uo¬
iuntatem hanc sciome gerere qd̃ petis ũ denego.
s qr de futuris incertus sum ꝓnutt̾e non audes.
s dei dispõni cõmito. ¶ eo dic minc quis tͦ¬

Expanded text:
ista mihi videtur posse sufficere; et, si aliam nunc inquirere ista mihi videtur posse sufficere; et, si aliam nunc inquirere vellem, necesse esset investigare quid sit originale peccatum, et quomodo a primis parentibus in universum genus humanum, praeter illum, de quo agimus, hominem diffundatur, et incidere in quasdam alias quaestiones, quae suum postulant tractatum: ea, quam diximus, ratione contenti, quae de incoepto restant opere prosequamur. BOS. Ut vis: sed eo pacto, ut tu aliquando, auxiliante Deo, illam aliam rationem, quam nunc inquirere vitas, quasi debitum exsolvas. ANS. Quoniam voluntatem hanc scio me gerere, quod petis non denego: sed quia de futuris incertus sum, promittere non audeo; sed Dei dispositioni committo. Sed dic nunc quid t
Abbreviated transcription (Latin):
tate non ex neccĩtate moriturus erat. nect̃e fint ut
sic eet̃. hac homo fcũs hac fecit ⁊ passus est. qͥcqͥd fecit
⁊ passus est. hac uoluit q̃cumq uoluit. Idõ enĩ netã¬
tate fuerunt qr futura erant. ⁊ futura erant
quia fuerunt. ⁊ fucrunt qr fuerunt. et siuis oĩ ũ
q̃ fecit ⁊ q̃ passus est ueraui scire necãtatem. scito oĩa
e nett̃ĩtate susse quia ipẽ uoluit. uoluntatem uͦ eꝰ
it̾m sumpsit etim. quia potestatem huĩt ponendi aĩ¬
mã suam: ⁊ it̾m sumendi eam sicut ip̃e diciti¶s s̃.
Satiffecidi mͥ ilum nou posse ꝓbari utla necãta ior¬
tem subii̾sse. uet me peuitet ut hoc faceres iportu uũ
cibi extnitisse. ¶a. osteridimus ut puto certam rõnẽ
quomꝰ deus assiuꝓserit hoĩem sũ pectõ de massa pec¬
cattͥce. S neqͣqmͣ negandum eristimo aliam ẽẽ p̃ter
istam quam diamꝰ ⁊cepto ħ quia deus facere poteit
qd̃ hois tatio conp̃hñdere uon nalet. uerum qũi et

Expanded text:
tate, non ex necessitate moriturus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac fecit, et passus est, quidquid fecit et passus est: hac voluit, quaecunque voluit. Ideo enim necessitate fuerunt, quia futura erant: et futura erant, quia fuerunt: et fuerunt, quia fuerunt: et si vis omnium, quae fecit et quae passus est, veram scire necessitatem; scito omnia ex necessitate fuisse, quia ipse voluit. Voluntatem vero ejus iterum sumpsit eam: quia potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam, sicut ipse dixit . BOS. Satisfecisti mihi illum non posse probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quomodo Deus assumpserit hominem sine peccato de massa peccatrice; sed nequaquam negandum aestimo aliam esse praeter istam, quam diximus; excepto hoc, quia Deus facere potest quod hominis ratio comprehendere non potest. Verum quoniam et
Abbreviated transcription (Latin):
erat aũqͣm inoreͣtꝰ qiua moriturꝰ erat ¶ Bi qm̃ hoc ip̃e
sponte uoluit ⁊ ĩnuitabili uoluntate. ¶ a. Si gͦ sicut
dicis idento non potuit non mori. qr uere moriturus
erati ⁊ ideo uere erat morit᷑us. qua hoc sponte ⁊ ĩ niu¬
tabilit̾ uoluit decruit᷑ inim non ob aliud ñ potiusse
non mori. nͥ quia ĩmutabili uoluntate uoluit mo¬
ri. ¶ .s. Ita est. s quetumq fĩt cã : uerum eit qr non

Expanded text:
m moreretur, quia moriturus erat? BOS. Quoniam hoc ipse sponte voluit et immutabili voluntate. ANS. Si ergo, sicut dicis, idcirco non potuit non mori, quia vere moriturus erat: et ideo vere erat moriturus, quia hoc ipse sponte et immutabiliter voluit: sequitur illum non ob aliud non potuisse non mori, nisi quia immutabili voluntate voluit mori. BOS. Ita est: sed quaecunque fuerit causa, verum est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui idem ip̃e deus erit qm̃ om̃e bonum qd̾ ip̃e habe¬
bit a se habebit non necc̃itate s libertate. ⁊ ase ip̃o
iustris. ⁊ iditrco laudandus erit. Qmͣuis enim natura
cisti michi ex hoc. ⁊ aperte ndeo quia ⁊ peccare non pot̾it
⁊ tñ laudandus erit de iutitia suai s numnc q̃rendiun
existimo cum deus talem possit facere hominem curũ¬

Expanded text:
ille, qui idem ipse Deus erit, quoniam omne bonum quod ipse habeille, qui idem ipse Deus erit, quoniam omne bonum quod ipse habebit, a se habebit, non necessitate, sed libertate, et a seipso justus, et idcirco laudandus erit. Quamvis enim humana cisti mihi ex hoc; et aperte video quia et peccare non poterit; et tamen laudandus erit de justitia sua. Sed nunc quaerendum aestimo; cum Deus talem posset facere hominem, cur
Abbreviated transcription (Latin):
si dico enm non ẽ haudandum scio me mentiri. siã
dico laudandum tuneo infirinate rationem quã dixi
de angelis. ¶ A. angeli non sunt laudaridi de iusticil
cia quia peceare potuerunt. S quia hoc quodã mͦ
a se hũt qid̾ peccare neq̃unt inquo aliꝗͣtenus siruleᷤᷤ
sunt deo. quia a se ht̃ quicquis ht̃. dicitꝰ enun dare
aliqius qui non aufert qñ potest. ⁊ fac̾ere ẽẽ aliqͥd
qui cum possit id ipm̃n facere non ẽẽ non facit. Sic
itaq cum angelas potint auferre sibi iutticiam. ⁊
non abitulit. ⁊ facere se non et iustuma. ⁊ non fecit
alit̾ a se hr̃e nequit. ⁊ idcirto laudandus est de sua
insticia. nec nett̃itate. s libertate iustus est. qr ipͥe
dicit᷑ necc̃itas. nbi nec coactio ulla est. nec ꝓhibitio. Qua¬
pp̃ qũa deus ꝑfecte ht̃ ase quicqͥd ht̃ ille maxime landan¬
dus est de bonis q̃ habet ⁊ seruat non ulla nec̃itate.

Expanded text:
si dico eum non esse laudandum, scio me mentiri. Si autem si dico eum non esse laudandum, scio me mentiri. Si autem dico laudandum, timeo infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt laudandi de justitia sua, quia peccare potuerunt; sed quia per hoc quodammodo a se habent quod peccare nequeunt: in quo aliquatenus similes sunt Deo, qui a se habet quidquid habet. Dicitur enim dare aliquid, qui non aufert quando potest; et facere esse aliquid, qui cum possit idipsum facere non esse, non facit. Sic itaque cum angelus potuit auferre sibi justitiam, et non abstulit; et facere se non esse justum, et non fecit; aliter a se habere nequit: et idcirco laudandus est de sua justitia, nec necessitate, sed libertate justus est: quia improprie dicitur necessitas, ubi nec coactio ulla est, nec prohibitio. Quapropter quoniam Deus perfecte habet a se quidquid habet; ille maxime laudandus est de bonis quae habet et servat, non ulla necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
quia potuit mertiri si subandit᷑ si ueslet. Et qm̃ ñ rtirinõ
potuit nolens. nec potuit᷑ uelle mentiri. uou minus die
potest nequinisse mentari. Sic itaq potuit ⁊ nõ potuit
menari. ¶s̃. Nune redeamis ad inuestigandũ de iłlo ełi
nonoũ sit  cicut incepiuius. pico gͥ. si pecrate no potert
quia sicut dicis non poterit uelles ex necc̃itate sernabit
dicere deum idcireo fetisse angłm ⁊ hominem tales qͥ
pectare possent.qͣtinus cum possent deserere isticiã.
rerenturi que ulie si ex necc̃tate iusti eeũt non debe¬
rentur. ¶ A Nonne angeli qui mͦ peccare neq̃urit lau¬
dandi sunt: ¶s. sunt utiq quia hoc qd mͦ nõ possunt
meruerunt ꝑ hoc qd̾ potuerunt ⁊ noluerunt. ¶ A. Qano
dicis de deo qui pectare non potestinec hoc meruit ꝑ
potentiam petcandi qͣ non pectauit. noune landandus
ett ꝙ iusticia sua : ¶ G. hic uolo ut ꝓ me respondeas. nã

Expanded text:
quia potuit mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non quia potuit mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non potuit nolens, nec potuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. nondum sit, sicut incoepimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non poterit velle; ex necessitate servabit emus namque dicere Deum idcirco fecisse angelum et hominem tales qui peccare possent; quatenus cum possent deserere justitiam,rerentur, quae illis, si necessitato justi essent, non deberentur. ANS. Nonne angeli, qui modo peccare nequeunt, laudandi sunt. BOS. Sunt utique; quia hoc, quod modo non possunt, meruerunt per hoc quod potuerunt et noluerunt. ANS. Quid dicis de Deo, qui peccare non potest: nec hoc meruit per potestatem peccandi, qua non peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo ut respondeas pro me: nam