comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niate. E quo sedebat albo. quando post resur¬
restionẽ unmortale & incorruptũ corpus
assũpsit. & quicunq sequebant᷑ eũ candi¬
as utebant᷑ eqͥs: incorruptis uidelicet &e¬
inmortalib corporib. Longũ est si uelimꝰ
iunq explanare testimonium. Hoc solũ
dicamꝰ. qđ diuersa uehieula quib homines
ad dicuntur ad fidẽ euangelii: sunt uel
siari qui de hominib in angłos ꝓfecer̃t.¬
angelos: multȩ scripturȩ docent. ẽ quib
illua est. Nolite contemnere unũ de mnini.¬
mis istis quia angeli eor uident cotidie faciẽ
patris qui est incȩlis. Et puella Rodȩ pe-¬
trim apłm nunciante : alii angłm ipsiꝰ
isse credebant. Si aut̃ hoc de minimis dr̃
& de uno homine.quanto magis de omĩb:
scis. & prȩcipue de apłis sentiendũ est. quori
angeli udent᷑ faciem patris. iux̃ta illud
quod seriptum est. Circundat angelus dñi
in circũitu tim̃tiũ eũ. Et iacob dese soqͥtur.

Expanded text:
nitate. Equo autem sedebat albo, quando post resurnitate. Equo autem sedebat albo, quando post resurrectionem immortale et incorruptum corpus assumpsit. Et quicumque eum sequebantur, candidis utebantur equis, incorruptis videlicet immortalibusque corporibus. Longum est, si velimus, utrumque explanare testimonium: hoc solum dicam, quod diversa vehicula, quibus homines adducuntur ad fidem, Angeli sint, vel sancti viri qui de hominibus in Angelos profecerunt.Angelos, multae Scripturae docent, e quibus illud est: Nolite contemnere unum de minimis istis: quia Angeli eorum vident quotidie faciem Patris, qui est in coelis . Et puella Rode Petrum apostolum nuntiante, alii Angelum ipsius esse credebant . Sin autem hoc de minimis dicitur, et de uno homine, quanto magis de omnibus sanctis, et praecipue de Apostolis sentiendum est? quorum Angeli quod scriptum est? Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum . Et Jacob de se loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs misit dñs ut ꝑambulent terrã. lohes
quoq hȩc in apocalipsi se uidisse testatar.
Uidi celũ aꝑtũ. & ecce equus alb. Et qui sede¬
bat suꝑeũ: uocabat᷑ fidelis & uerꝰ ⁊ ius¬
cia iudicans &e bellator. Oculi aut̃ eius
sicut flamina ignis. & suꝑ caput eiꝰ diadͥ¬
mata plurima. habens nom̃ scriptĩ qu
nemo nouit nisi ipse. Et amictus erat
ueste aspsa fanguine. & uocabat᷑ noñi
uerbum dĩ. Et exercitus incȩlo sequdliat
ineqͥs  albis uestitus albo bisso atgiix
dissi mo. Et de ore eiꝰ egrediebat᷑ gla¬
diꝰ acutꝰ. ut in ipso ꝑcuteret ꝗtras
EQrufo sedebat ans atq saluitr
humanum cõpus assumens. cui dr̃. Quare de-¬
ibata sunt uestimenta tua: Et quis est iste
qui ascendit de edom̃. fulua uestim̃ta eiꝰ de
losra: Et sequebatur eũ uariori colors equi.
uel in martirio rubri. uel sturnini inuola¬
as uel uarii in uirtutib. candidi in uirgi¬

Expanded text:
quos misit Dominus ut perambulent terram . Joannes quos misit Dominus ut perambulent terram . Joannes quoque in Apocalypsi haec se vidisse testatur: Vidi coelum apertum, et ecce equus albus: et qui sedebat super eum vocabatur fidelis et verus, et justitia judicans, et bellator. Oculi autem ejus quasi flamma ignis: et super caput ejus diademata plurima: habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse; et amictus erat veste aspersa sanguine: et vocabatur nomen ejus Verbum Dei: et exercitus in coelo sequebatur eum in equis albis, vestitus bysso albo atque mundissimo, et de ore ejus egrediebatur gladius acutus, ut in ipso percuteret gentes . Equo rufo sedebat Dominus atque Salvator, humanum corpus assumens, cui dicitur: Quare rubra sunt vestimenta tua? Et: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulva vestimenta ejus de Bosra . Et sequebantur eum variorum colorum equi, vel in martyrio rubri, vel sturnini in volatu, vel varii in virtutibus, vel candidi in virgi
Abbreviated transcription (Latin):
eam cunctis gentib & adducent fr̃s
popłi iudaici. quoꝵ reliquiȩ saluȩ fa¬
cte sunt munꝰ dño de unuiersis gen¬
tib. uel ipsos qui idolatriȩ errore con¬
tepto ueri di noticia sunt secuti uel
secuti sum̾: aquila septuaginta or crelt¬
tion mulos transtuler̃. Et ubi posuera
septuaginta cũ umbraculis quȩ nss aor¬
mitoria int̃ptari possumꝰ uel basteuois:
alii uoce cõnsona transtuler̃ forios. qirius
p̃tatus est: aqui la crenasta posuit quos
& ipsum lecti cas ꝙtas pellib signifieat.
Hoc de uarietate trans lationũ dictũsit s qͥs
carrucas. & diuersi generis uehicula : angduis
possumus inte lligere ministeria. de qui
tatio tua salus. His equis. currib & quadri¬
gis. helias̃ raptus ad celum est. & heliseus cir.¬
cundari se atq seruari nescienti puero de.
Et dixi inqͥt. Qui sunt isti dñe: Et ait ad me
angelus qui loquebatur in me. Ego ostendã
tibi qui sunt isti. Et respondit uir qͥerat
in medio montiã. & ait adme. Isti sunt

Expanded text:
adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel secuti sumus, Aquila, Septuaginta et Theodotio, mulos, transtulerunt. Et ubi posuere Septuaginta, cum umbraculis, quae nos dormitoria interpretari possumus, vel basternas, alii voce consona transtulerunt φορεῖα quae nos interpretatus est, Aquila, σκεπαστὰ posuit, quod et ipsum lecticas opertas pellibus significat. Hoc de varcarrucas, et diversi generis vehicula, Angelica possumus intelligere ministeria, de quibequitatio tua salus . His equis, curribus et quadrigis Elias raptus ad coelum est, et Eliseus circumdari se atque servari, nescienti puero demoet dixi, inquit, Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid sint isti. Et respondit vir qui stabat in medio montium, et ait ad me: Isti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
stitutos. quare uitio suo atq peccato ca-
satus sum in miseria dũ mͥ configitur
spina. & in ꝓuerbiis. tinea ossuum cor
intelligens. & iterũ sub oboelo. sicut ti¬¬
nea uestimentũ &e uermis lignũ. sic me-¬
ror excruciat cor uiri. ita duntaxat
ut ñ negent p̃uaricator & dm̃i negantiũ
ȩt̾na supplicia. dicente dño in euangelio.
te islignem ȩt̃nũ. quiparatꝰ est diabolo
& angłis eiꝰ. Et in alio loco. Ligate manꝰ
eiꝰ & pedes: & mittite eum intenebras
ext̾iores. ibi erit fletus & stridor dentiũ.
riores. quȩ oculoꝵ poena est lum̃ dĩ non
uidentiũ. & fletum. qui utiq & ipse ad
oculos ꝑtinet. & stridorem dentiũ: ini¬
ror quosdam aerium corpus & paulatĩ
in auras tenues dissoluendum post resur¬
rectionẽ introducere. quia dũs potentia
maiestatis suȩ ad apłor clausis ingressꝰ
est ianuis. quicerte & ante resurrecti
onem pendulo suꝑmare ambulauit
incessu. oe e oe instum apło prebut ptr

Expanded text:
stitutos: quare vitio suo atque pstitutos: quare vitio suo atque picitur: Versatus sum in miseria, dum infigitur mihi spina . Et in Proverbiis: Tinea ossium cor intelligens . Et iterum sub obnea vestimentum, et vermis lignum, sic moeror excruciat cor viri . Ita duntaxat, ut non negent praevaricatorum et Deum negantium aeterna supplicia, dicente Domino in Evangelio: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Et in alio loco: Ligate manus ejus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . riores, quae oculorum poena est lumen Dei non videntium; et fletum, qui utique et ipse ad oculos pertinet; et stridorem dentium: miror quosdam aereum corpus, et paulatim in auras tenues dissolvendum post resurrectionem introducere: quia Dominus potentia majestatis suae, ad Apostolos clausis ingressus est januis . Qui certe et ante resurreconem pendulo super mare ambulavit incessu, et hoc ipsun apostolo praebuit Petro,
Abbreviated transcription (Latin):
& ignis eor non extinguetur. & erunt
usq satietatẽ uisionis omĩ carni. Septua.¬
est in conspectu dñi uel in ierłm cęlesti.
uel in omĩ loco in quo leuantur mundȩ
manus: egredietur ut uideat cadauera
hominum mortuor. qui pͣuaricati fue¬
rint in dm̃. quod uel de iudeis intelligi
potest. de qͥb dictum est. filios genui ce
ex astaui. ipsi aut̃ me spreuer̃: uel de omĩb
qui habentes noticiam dĩ in cordib suis
uersi sunt inuanitatẽ. ut adorent creatu¬
rã potius quam creatorẽ. ẜ gredient᷑ aut̃.
ñ loco sed intelligentia. Neq enĩ cadauera
mortuor possunt᷑ intus esse cũ dño. Qđsi
om̃is caro ad oratura est dnm̃. & ẽ contra¬
rio cad auera uroꝵ qui pͣuaricati sunt
in dño ȩt̃nis tradentur adorib: inutranq
partẽ uerȩ carnis erit resurrectio. Uermis
aut̃ qui non moriet᷑ & ignis qui ñ extin¬
guetur: a. plerisq conscientia accipitur
percator. quȩ torqueat insuppliciis con-¬

Expanded text:
non exstinguetur, et erunt usque ad satietatem visionis omni carni est in conspectu Domini, vel in Hierusalem coelesti, vel in omni loco in quo levantur mundae manus, egredietur, ut videat cadavera hominum mortuorum qui praevaricati fuerunt in Deum. Quod vel de Judaeis intelligi potest, de quibus dictum est: Filios genui et exaltavi, ipsi autem me spreverunt ; vel de omnibus qui, habentes notitiam Dei in cordibus suis, aversi sunt in vanitatem, ut adorarent creaturam potius quam Creatorem . Egredientur autem non loco, sed intelligentia. Neque enim cadavera mortuorum possunt intus esse cum Domino. Quod si omnis caro adoratura est Dominum, et e contrario cadavera virorum qui praevaricati sunt in Domino, aeternis tradentur ardoribus, in utramque partem verae carnis erit resurrectio. Vermis autem qui non morietur et ignis qui non exstinguetur a plerisque conscientia accipitur peccatorum, quae torqueat in suppliciis con
Abbreviated transcription (Latin):
ciat regulum. causaq sit tantȩfelicitatis.
quia repleta est omĩs terra scientia dni.¬
Hȩc dic̃ dñs. Cȩlum mͥ sedes est. & terra
scabellum pedum meor. Quȩ est ista domꝰ
quã edificatis mͥ. & quis iste locus quietis
mee: Omĩa hȩc manus mea fecit. & facta
sunt uniuersa ista dic̃ dñs. Septuagunta

Expanded text:
ciat regulum. Causaque sit tantae felicitatis, ciat regulum. Causaque sit tantae felicitatis, quia repleta est omnis terra scientia Ds mea est: et terra scabellum pedum meorum. Que ista domus quam edificabilis mihi: et quis iste locus quietis mee? Omnia hec manus mea fecit: et facta sunt universa ista dicit Dominus. Ad quem a
Abbreviated transcription (Latin):
manib creuit in montẽ magnũ & it¬
pleuit orbẽ. Int̾rogemiꝰ in hoc loco uideos
&e om̃s qui sub nomine xp̃iano ad luc pa¬
leas comedunt scripturarũ quȩ uentila.¬
bro dnĩ a tritico separatȩ uento tradent᷑¬
& flammis. quȩ beatitudo sit estimanda.
ut in mille annoꝵ. regno insion monte &
gustissimo. lupi & agni. leones & boues. ser.¬
pentes & homines simul comedant parit̃q
monte scõ dni habitauerint. ex quo intel.¬
ligunꝰ om̃s qui extra montẽ fuerint occi¬
dendos. Nudabiturꝰ lupis. leonib. ursis.
pardis atq serpentib. & cȩt̾is bestiis uni.¬
uersus orbis. & immensi saltꝰ. & ȩgiptiȩ
uastitas solitudinis quȩ uenenator fertilis¬
& serpentiũ erit habitaculũ. ut iuxta
priorẽ ꝓphetiam habitet lupus cũ agno.
& parduscum hedo. uitulus & leo. ouis &
ursus simul morentur. & puer paruulus
regat eos. & infans ab ubere mittat manũ
inforamen aspidis. & in cauerna sua int̾fi¬

Expanded text:
manibus, crevit in montem magnum, et immanibus, crevit in montem magnum, et implevit orbem . Interrogemus in hoc loco Judaeos, et omnes qui sub nomine Christiano adhuc paleas comedunt Scripturarum, quae ventilabro Domini a tritico separatae, vento tradentur et flammis, quae beatitudo sit aestimanda, ut in mille annorum regno, in Sion monte, cgustissimo, lupi et agni, leones et boves, serpentes et homines simul comedant, pariterqmonte sancto Domini habitaverint? Ex quo intelligimus omnes, qui extra montem fuerint, occidendos. Nudabitur ergo lupis, leonibus, ursis, pardis atque serpentibus, et caeteris bestiis universus orbis; et immensi saltus, et Aegyptiae vastitas solitudinis, quae venenatoratque serpentium erit habitaculum, ut juxta superiorem prophetiam, habitet lupus cum agno, et pardus cum haedo, vitulus et leo, et oves cum ursis simul morentur ; et puer parvulus regat eos, et infans ab ubere mittat manum in foramen aspidis, et in caverna sua interfi
Abbreviated transcription (Latin):
seculari pascant᷑ eloquentia quȩ instar mis
stillat de labiis meretricis. sed uilitatem
&e paleas sequantur historiȩ. donec multo
labore atq industria mereanturad
frumentũ sensuũ ꝑuenire. De quib puleis
& frumento. ieremias loquitur. Quia pa¬
leis ad triticũ dicit dñs: & considera ndĩ
quod ñ bos uertatur in rabiẽ. sed leo muit
in mansuetudinẽ. Serpens etiã qui obser¬
uabat hominis calcaneũ. & cuiꝰ ab homs¬
ne obseruabat᷑ caput: nequaquã alio
nutrietur interitu. sed terrã atq puluen
quasi panẽ comedet. Aut certe sic intelli¬
gendũ. diabolus qui priꝰ hominũ mor¬
tib pascebatur : eos tantum comedet qu
puluis ac terra sunt. Per quȩ omĩa dem¬
stratur malor. in bonum cõmutatio. &
innorii er̃ antiqua feritate deposita. non
foris sed inmonte scõ dñi. hoc est in ȩccłiu
& in confessione eiꝰ montis a quo uulnerat᷑:
princeps tiri. & qui earcisus de monte sine

Expanded text:
saeculari pascantur eloquentia, quae instar mellis saeculari pascantur eloquentia, quae instar mellis stillat de labiis meretricis, sed vilitatem et paleas sequantur historiae, donec multo labore atque industria mereantur ad frumentum sensuum pervenire. De quibus paleis et frumento Jeremias loquitur: Quid paleis ad triticum, dicit Dominus ? Et considerandum, quod non bos vertatur in rabiem, sed leo mutetur in mansuetudinem. Serpens etiam qui observabat hominis calcaneum, et cujus ab homine observabatur caput, nequaquam aliorum nutrietur interitu, sed terram, sive pulverem quasi panem comedet . Aut certe sic intelligendum, quod diabolus qui prius hominum mortibus pascebatur, eos tantum comedat, qui pulvis ac terra sunt: per quae omnia demonstratur malorum in bonum commutatio, qui innoxii erunt, antiqua feritate deposita: non foris, sed in monte sancto Domini, hoc est, in Ecclesia, et in confessione ejus montis, a quo vulneratus est princeps Tyri, et qui excisus de monte sine
Abbreviated transcription (Latin):
parturit filios donec &p̃c formet᷑ in eis.
&e onesimũ inuinculis generat. Qui cũ
clamauerint statim exaudient᷑. & illis
loquentib dicet dñs. assũ. Quȩ etiã omĩa
uxta litterã in actib apłoꝵ. cernimꝰ. ẽẽ
cõpleta. Neq enĩ potuissent om̃s gentes
in tam breui tẽpore credere. nisi signoꝵ.
miraculis fides eoꝵ quodã modo esset ex¬
gerreio ⁊ ix publu pat̃ in insula maeisr
febribs ae disenteria qu morbint se ao¬
traru funt pauli pcib sanaordunt seos
rupus dẽ quo scriptum est. beniamin lipi
rapax mane comedet pͥdã & aduesi un
dabit escas. siue ut in hebraico die pluis
spolia. cuiꝰ doctrina cib fuit cielleuar
ce qui in toto orbe de suꝑatis adueran
triumphauit. Agni aut̃ credendi sut
quocunq uadit. quos dñs petro dadiatu¬
dũ dicens. Pasce agnos meos. Leo quoquit
bos comedit paleas. quando uiri disertis¬
simi & quondã ad scłm potelites seripti¬
rarũ sẽ tradunt rusticitati. ut nequas

Expanded text:
parturit, donec Christus formetur in eis, et Onesimum in vinculis generat . Qui cum clamaverint, statim exaudientur, et illis loquentibus, dicet Dominus, Adsum. Quae omnia etiam juxta litteram in Actibus Apostolorum cernimus esse completa. Neque enim potuissent omnes gentes in tam brevi tempore credere, nisi signorum miraculis fides eorum quodammodo esset extsurgeret , ut Publii pater in insula Melita febribus et dyssenteria, qui morbi inter se contrarii sunt, Pauli precibus sanaretur, et ut eos lupus, de quo scriptum est: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et ad vesperam dabit escas ; sive ut in Hebraico dicitur, dividet spolia. Cujus doctrina cibus fuit credentium, et qui in toto orbe de superatis adversariis triumphavit. Agni autem credendi sunt quocudum dicens: Pasce agnos meos . Leo quoque ut bos comedet paleas, quando viri disertissimi, et quondam apud saeculum potentes, Scripturarum se tradunt rusticitati, ut nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatũ est de eo uidebunt. & qui ñ audi¬
erunt intelligent. & iterũ. Apparui iis
qui me ñ interrogabant. inuentus sum i is
qui me ñ quȩrebant. Dixi. ecce assũ iis
.qui non inuocabant nom̃ meũ. Insulas
aut̃ significari uel totius orbis gentes.
uel eccłias in toto orbe disꝑsas: crebro
diximꝰ. Et annunciabunt głam

Expanded text:
udierunt, intelligent . Et iterum: Apparui his qui me non interrogabant: inventus sum ab his qui me non quaerebant . Dixi: Ecce adsum, his qui non invocabant nomen meum. Insulas autem significari, vel totius orbis gentes, vel Ecclesias in toto orbe dispersas crebro diximus. Et annuntiabunt gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
nos uel defendentes: tunc om̃s gentes
&e linguȩ cum rogitationib suis pariter
adducent᷑ in medium. Linguas aut̃ iux¬
ta apłm pautum ñ modo hominũ legiꝰ
sed & angelor. Ea quo intelligit᷑ om̃s
creaturas a dño udicandas ñsolum suꝑ
terrã. sed in mari & incȩlestib. iuata
quod ipse in suꝑiorib dixerat. Inebriat᷑
est gladius m̃i in cęlo. ad terꝑĩq descen¬
det. Uenient aut̃ om̃s ut uideant głam
dĩ & ponet ineis signum. qđ &e inete¬
chielis principio sub thau littȩ he¬
braicȩ int̾p̃tatione monstratđr. quo
signo qui fuerit impressus: manꝰ
ꝑcutientis effugiet. Hoc & postes domor.
in ȩgipto signabantur. quando ꝑeunte ȩgi¬
pto. solus isrł mansit illesus. De hoc signo
qͦd ac az rex uida nolebat acciꝑe: isaias
ꝓpħa testatur. Proptea dabit dñs signũ.¬

Expanded text:
nos vel defendentes: tunc omnes gentes nos vel defendentes: tunc omnes gentes et linguae cum cogitationibus suis pariter adducentur in medium. Linguas autem juxta apostolum Paulum, non solum hominum legimus, sed et Angelorum . Ex quo intelligi datur, omnes creaturas a Domino judicandas, non solum super terram, sed in aere et in coelestibus, juxta quod ipse in superioribus dixerat: Inebriatus est gladius meus in coelo, ad terramque descendet . Venient autem omnes, ut videant gloriam Dei: et ponet in eis signum, quod in Ezechielis principio sub THAU litterae Hebraicae interpretatione monstratur . Quo signo qui fuerit impressus, manus percutientis effugiet. Hoc et postes domorum in Aegypto signabantur, quando pereunte Aegypto, solus Israel mansit illaesus . De hoc signo quod Achaz rex Juda nolebat accipere, Isaias propheta testatur: Propterea dabit Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
uderetur eMcludere. sed ds̃ quod patri
slioq cominune est. In principio enĩ erat
urbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
urbũ. Hoc erat in principio apud dm̃.
Dequo idem iohes scribit. Ipse aut̃ iesus non
necesse. ut aliquis testimoniũ daret ei
Gui & illud congruit. Sciens aut̃ iesus cogi¬
tationes eoꝵ. Et in alio loco. Sciens aut̃ iħc
maliciã eoꝵ. Ac ne aliqua dubitatio here¬
ticis calumniã facientib de uerbo dĩ qđ
nouerit omĩa : in epła quȩ ad hebreos scri¬
bitur. ꝓlia ius dr̃. Uiuens est enĩ dĩ sermo¬
& euidens : & acutꝰ suꝑ omnẽ gladium
bicipitẽ. & diuidens usq ad partitionem
amimȩ &e sp̃s. artuũ quoq & medullarũ
& iudex cogitationũ & sensuũ cordis. nul¬
laq est creatura inuisibilis in conspectu
eiꝰ. Omĩa aut̃ nuda & aꝑta oculis illiꝰ. deqͦ
nobis ser̾mo est. Postquã alit̃ cogitationes
munum fuerint congregatȩ accusantes

Expanded text:
videretur excludere, sed Deus: quod Patri videretur excludere, sed Deus: quod Patri Filioque commune est. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . De quo idem Joannes scribit: Ipse autem Jesus non necesse, ut aliquis testimonium daret ei omine . Cui et illud congruit: Sciens autem Jesus cogitationes eorum . Et in alio loco: Sciens autem Jesus malitiam eorum . Ac ne aliqua sit dubitatio, haereticis calumniam facientibus de Verbo Dei, quod noverit omnia, in Epistola quae ad Hebraeos scribitur, prolixius dDei et evidens et acutus super omnem gladium bicipitem, et dividens usque ad partitionem animae et spiritus, artuum quoque et medullarum, et judex cogitationum et sensuum cordis. Nullaque est creatura invisibilis in conspectu ejus. Omnia autem nuda et aperta sunt oculis illius, de quo nobis sermo est . Postquam autem omnes cogitationes in unum fuerint congregatae, accusantes
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabit dñs abscondita hominũ. ut
cogitationes nr̃ȩ om̃s uno tempore congie¬
gat᷑ȩ iustũ iudicẽ ꝓbent. dũ aut accusat᷑
nos nr̃a conscientia. aut satis facit ꝓdelicto
utrũ plura sint. peccata. an oꝑabona. &
utrũ uetera an noua. utrũ deleta poeni¬
tentia. an nouis scelerib instaurata. qͣnds
dic̃ dñs uias eoꝵ dedin capita eoꝵ. & cogi¬
tationes eoꝵ. reddam eis. Qui finx̃ singil¬
latim corda eoꝵ. & intelligit omĩa oꝑa eor
De quib & in alio loco legimꝰ. Tu cognoscis
corda hominum solus. Nemo enĩ sait quȩ
sunt in homine. nisi sp̃s hominis qui est in eo.
nde & ꝑ ieremiam loquitur ds̃. Ego ds̃ ap¬
propinquans. & ñ de longe dic̃ dñs. Nunqͥd
abscondet se in abscondito homo. & ego
ignorabo: deniq dr̃ ad scribas & phari¬
stos Uos estis qui iustificatis uosmet ipsos co¬
ñ hominib. ds̃ aut̃ cognoscit corda ur̃a.
n quo considerandũ quod non dixerit
pat uixta hereticoꝵ. blasphemias ne filiũ

Expanded text:
abscondita hominum : ut cogitationes nostrae omnes uno tempore congregatae justum judicem probent, dum aut accusat nos nostra conscientia, aut satisfacit pro delicto; utrum plura sint peccata, an bona opera, et utrum vetera an nova: utrum deleta poenitentia, an novis sceleribus instaurata, quando dicit Dominus: Vias eorum dedi in capita eorum, et cogitationes eorum reddam eis . Qui finxit sigillatim corda eorum, et intelligit omnia opera eorum . De quibus et in alio loco legimus: Tu cognoscis corda hominum solus . Nemo enim scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui est in eo . Unde et per Jeremiam loquitur Deus: Ego Deus appropinquans, et non de longe, dicit Dominus: nunquid abscondit se in absconditis homo, et ego ignorabo? . Denique ad Scribas dicisaeos: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem cognoscit corda vestra . In quo considerandum, quod non dixerit, Pater, juxta haereticorum blasphemias, ne Filium
Abbreviated transcription (Latin):
pennas uentoꝵ : sed quomodo insoliose¬
dere dr̃ quͥ ando assumit habitũ iudicant
si quando aduindictã uenit ut debellit
aduersarios suos : in habitu uictorisa
triumphantis ostenditur. De furorecre¬
bro dixumꝰ dñi. quod sic accipi debeat
quomodo obliuio eiꝰ ce poenitentia. &
contristatio. & affectꝰ cęt̃i. qui dĩ non
conueniunt maiestati. Et in hoc gͥ
igne & furore. & in his currib. &e in
flamina ignis uidicabitur omĩs caro.
siue ipse dñs cum creaturis suis. ut i
potentia sed iudicii ueritate iuideatus
ferre sententiam. uxta illud qđ & in
michea ꝓlidius. & in quinquagesim

Expanded text:
pennas ventorum ; sed quomodo in solio sepennas ventorum ; sed quomodo in solio sedere dicitur, quando assumit habitum judicantis; sic quando ad vindictam venit, ut debellet adversarios suos, in habitu victoris et triumphantis ostenditur. De furore Domini crebro diximus, quod sic accipi debeat quomodo oblivio ejus, et poenitentia, et contristatio, et affectus caeteri, qui Dei non conveniunt majestati. Et in hoc igitur igne et furore, in his curribus et in flamma ignis judicabitur omnis caro, sive ipse Dominus cum creaturis suis, ut non potentia, sed judicii veritate videatur ferre sententiam juxta illud quod in Micha
Abbreviated transcription (Latin):
grandẽ succendit materiã. Et in ꝓueei
inmultis lignis uiget ignis. quanquamn
eo quod ꝓuerbiũ est aliud possit intellia
omiumq credentiũ. quando lingusla¬
rus loquebant᷑. & om̃s erroris fuglunt
tenebras. & illuminabant corda eor
recipiebant sermonẽ dñi. Qđ aut̃ seqͥtur
quasi tempestas currus eiꝰ siue quadrige.
psalmor disseremꝰ exemplis: inquibꝰ
itu eiꝰ tẽpestas ualida. Et alibi. Curꝰ dĩ
decẽ milib multiples. milia lȩtantum
His currib & equis heliseus erat circundat᷑.
quos puer eiꝰ uidere non poterat. Undeat
Dñe. aꝑi oculos pueri huius: & uideat.
quadrigas & equos ꝑcircũitũ. Hoc curru
igneo & helias raptus incęlum est: quando
clamabat heliseus. pat̾ mi pat̾ mi. currꝰ
isrł & auriga eiꝰ. Hȩc aut̃ unłuersa nar¬
rant᷑. ñ quo ds̃ aut currus habeat. aut
qua drigas. aut equor uelocitate portet᷑
de quo alibi scriptũ ÷. qui ambulat suꝑ

Expanded text:
grandem succendit materiam ! Et in Proverbiis: grandem succendit materiam ! Et in Proverbiis: In multis lignis viget ignis . Quamquam in eo quod Proverbium est, aliud possit intelligi . omniumque credentium, quando linguis variis loquebantur, et omnes erroris fugabat tenebras, et illuminabat corda eorum, qui recipiebant sermonem Domini . Quod autem sequitur: Quasi tempestas currus, sive quadrigae ejus, Psalmorum edisseremus exemplis, in quibuitu ejus tempestas valida . Et alibi: Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . His curribus et equis Elisaeus erat circumdatus, quos puer ejus videre non poterat. Unde ait: Domine, aperi oculos pueri hujus ut videat. quadrigas, et equos per circuitum . Hoc curru igneo et Elias raptus ad coelum est, quando clamabat Elisaeus: Pater mi, Pater mi, currus Israel et auriga ejus . Haec autem universa narrantur, non quo Deus aut currus habeat, aut quadrigas, aut equorum velocitate portetur; de quo alibi scriptum est: Qui ambulat super
Abbreviated transcription (Latin):
stas currus eius. Qu̾ȩ debemꝰ intelligere
angelicas potestates. quando uenturꝰ est
dñs ingła patris sui cũ angelis sius iudi¬
care uiuos &e mortuos. ñ qđ dñs ignis sit
sed quo sustinentib poenas ignis esse uideat᷑.
membra habere dr̃. cum hȩc sp̃s & ignis
non habeant: Ignis gͦ consumens appel¬
latur ds̃. ut quicqͥd in nobis uitior est.
foenum. ligna. stipulãq consumat. &¬
spinas idest sollicitudines scłi huiꝰ quas
ꝓ bono semine t̾ra attulit in foecunda
de qua adhebreos dr̃. Quȩ aut̃ affert spi¬
nas & tribulos reꝓba est & maledicto
ꝓrima. cuiꝰ finis consũptio ÷. De hoc igne.¬
& in euangelio dñs loquebat᷑. Ignẽ ueni
mittere suꝑ t̾rã. & supra legimꝰ. Arde¬
bit sic̃ ignis iniquitas. & sicut gram̃
aridum consumet᷑ igne. & omĩa ti¬
tania quȩ inimicus homo suꝑseminaut
dormiente patre familias. De quoaui
epła ia cobi scribitur. Paruus ignis. quin

Expanded text:
stas currus ejus. Quas debemus intelligere stas currus ejus. Quas debemus intelligere Angelicas potestates, quando venturus est Dominus in gloria Patris cum Angelis suis, judicare vivos et mortuos: non quo Dominus ignis sit, sed quo sustinentibus poenas, esse ignis videatur. membra habere dicitur, cum haec spiritus ignisque non habeant? Ignis ergo consumens appellatur Deus, ut quidquid in nobis vitiorum est, fenum, ligna, stipulamque consumat, et spinas, id est, sollicitudines saeculi hujus, quas pro bono semine terra attulit infecunda, de qua ad Hebraeos dicitur: Quae autem affert spinas et tribulos, reproba est, et maledicto proxima: cujus finis consumptio quebatur: Ignem veni mittere super terram . Et supra legimus: Ardebit sicut ignis iniquitas, et sicut gramen aridum consumetur igni , et omnia zizania, quae inimicus homo superseminavit, dormiente patrefamilias . De quo et in Epistola Jacobi scribitur: Parvus ignis quam
Abbreviated transcription (Latin):
cõminet᷑. Inqua consideranda uerbor¬
ꝓprietas. quod non dixerit inferet ini¬
micis suis. sed cõminabitur. ut cõminatio.¬
ne de territi. ce ipsi ad dnĩ transeant serui.¬
tutẽ. Quia ecce dñs in igne ueniet.
&e quasi turbo quadrige eiꝰ. reddere in
indignatione furorẽ suum. & increpa-¬
tionẽ suã in flãma ignis. Quia in igne
Idñs diuidicabitur. &e ingladio suo ad
Somnẽ carnẽ. & multiplicabunt᷑ int̃fecti
a dño. Laa. Ecce enim dñs quasi ignis
ueniet. & quasi tẽpestas currus eiꝰ. reddere
infurore ultionẽ suã & increpationẽ suã
inflãma ignis. In igne enĩ dni iudicabit᷑
omĩs terra. &e ingiadio illius uniuersa
caro. Multi uulnerati er̃t a dño. Manꝰ
dni quȩ nota fiet seruis eiꝰ & tim̃tib eũ.
ipsa cõminabitur incredulis siue inimi¬
cis eius. ut si non egerint poenitentiã: susti¬
neant quȩ seqatur. Ecce enĩ inquit dñs
inigne ueniet. & quasi turbo siue tempe.¬

Expanded text:
comminetur. In quo consideranda verborcomminetur. In quo consideranda verborproprietas, quod non dixerit: Inferet inimicis suis; sed comminabitur, ut per comminationem deterriti, et ipsi ad Domini transeant servitutem. Quia ecce Dominus in igne veniet: et quasi turbo quadrigae ejus, reddere in indignatione furorem suum, et increpationem suam in flamma ignis. Quia in igne Dominus dijudicatur iplicabuntur interfecti a Domino. LXX: Ecce Dominus quasi ignis veniet, et quasi tempestas currus ejus, reddere in furore ultionem suam: et increpationem in flamma ignis. In igne enim Domini judicabitur omnis terra: et in gladio illius cadet universa caro: multi vulnerati erunt a Domino. Manus Domini, quae nota fiet servis ejus, et timentibus eum, ipsa comminatur incredulis, sive inimicis ejus, ut si non egerint poenitentiam, sustineant quae sequuntur: Ecce enim, inquit, Dominus in igne veniet, et quasi turbo sive tempe
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebit cor ur̃m. & ossa u̾rã quasi her¬
ba germinabunt. siue orient᷑. aut iux¬
ta simmachum florebunt. Uidebunt aut̃.
hauddubiũ quin dñm qui uerã lȩticia
est. de quib dñs loquebat᷑. Beati mundo
corde. qm̃ ipsi dm̃ uide̾bunt. Cuiꝰ uisio
ꝑfectũ est gaudium. qđ inplenȩ fidei
corde uersat᷑. Et ossuũ germinatio sub
tionẽ. Meliꝰ est enĩ illum scripta relege.¬
re. quã nos dicta replicare. Et nota in¬
quit erit manꝰ dñi seruis eiꝰ uel tim̃tib
eum. & cõminabit᷑ in imicis siue in¬
credulis suis. Manꝰ aut̃ uel ꝓpotentia
mittã manũ & ꝑcutiã tẽ & popłm tuũ
int̾ficiã & deleberis de t̾ra. & rursũ
ipse ad eundẽ tirannũ. ecce manꝰ dnĩ
erit suꝑ ium̃ta tua. de qua ad dnm̃
psalmista dicebat. manꝰ tua gentes
dñs seruis suis & colentib sẽ : & cõmi¬
nabitur incredulis & inimicis suis. ut
aliis ꝓmittat p̾mia. aliis supplicia

Expanded text:
gaudebit cor vestrum, et ossa vestra quasi hergaudebit cor vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabunt, sive orientur, aut juxta Symmachum, florebunt . Videbunt autem, haud dubium quin Deum, quae vera laetitia est. De quibus Dominus loquebatur: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Cujus visio perfectum est gaudium, quod in plenae fidei corde versatur: et ossium germinatio substinam. Melius est enim illum scripta relegere, quam nos dicta replicare. Et nota, inquit, erit manus Domini servis ejus, vel timentibus eum, et comminabitur inimicis, sive incredulis suis. Manus autem vel pro potentia mittam manum, et percutiam te, et populum tuum interficiam, et deleberis de terra . Et rursum ipse ad eumdem tyrannum: Ecce manus Domini erit super jumenta tua ; de qua ad Deum Psalmista dicebat: Manus tua gentes Dominus servis suis et timentibus se, et comminabitur incredulis et inimicis suis, ut aliis promittat praemia, aliis supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
nidos collocant. ne coluber foetꝰ uialet.
est. recte affectꝰ dĩ in suas creaturas aqͥlis
comparat᷑ sit. qui omĩ custodia ꝓteg̾it
liberos suos. ne draco & coluber antiquus
diabolus ce sathanas obrepat in nouellis
foetib. ut ad nomen lapidis qui ponit᷑
in fundam̃tis sion om̃s aduersariori. fran¬
gantur insidię. Hȩc aut̃ ierłm in qua con¬
solabunt᷑ a matre filii. & ingenub palpa¬
bunt᷑ : illa est de qua scribit apłs. Quȩ
aut̃ sursũ est ierłm libera est. quȩ est mat̾
omiũ nr̃m. Cuiꝰ consolationis lacte satu¬
ratꝰ consolabatur cȩt̃os qui eiꝰ sermonib
in digebant. dicens: benedictꝰ ds̃ pat̾ mni-¬
scđiarũ. &e ds̃ totiꝰ consolationis. qui con¬
solatur nos in omĩ tribulatione. ut &
nos possimꝰ consolari eos qui in omĩ tri¬
bulatione sunt. ꝑ consolationẽ qua ipsi
consolamur a dõ. Qui postquã fuerint
consolati : dicet᷑ adeos. Q uidebitis &e

Expanded text:
nidos collocant, ne coluber fetus violet. nidos collocant, ne coluber fetus violet. est, recte affectus Dei in suas creaturas aquilis comparatus est, qui omni custodia protegit liberos suos, ne draco et coluber antiquus, diabolus et Satanas obrepat novellis fetibus, ut ad nomen lapidis, qui ponitur in fundamentis Sion, omnes adversariorum frangantur insidiae. Haec autem Jerusalem, in qua consolabuntur a matre filii, et in genibus palpabuntur, illa est, de qua scribit Apostolus: Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Cujus consolationis lacte saturatus, consolabatur caeteros, qui ejus sermonibus indigebant, dicens: Benedictus Deus, Pater misericordiarum, et Deus omnis consolationis, qui consolatur nos in omni tribulatnos possimus consolari eos, qui in omni sunt tribulatione, per consolationem, qua ipsi consolamur a Deo . Qui postquam fuerint consolati, dicetur ad eos: Et videbitis, et
Abbreviated transcription (Latin):
herba germinabunt. Q cognoscet᷑ manꝰ dñi
seruis eiꝰ. & indignabitur inimicis sius.
ꝓinimicis incredulos. & cȩt̾a similiter.
Miscđdiam creatoris increaturas suas. erem¬
plomatrum discimꝰ quȩ liberos amore
Deniq uolȩns ostendere d̃ quomͦ diligãt
quos creauit. nunquid obliuiscet᷑ aĩt mu¬
lier ut misereatur sobolis uteri sui. Sed
&e suilla oblita fuerit: ego tam̃ ñ obliui¬
scar tui. Quẽ sensũ &e illud habet euan¬
gelicũ. in quo dñs loquit᷑ ad ierłm. Quo
tiens uolui congregare filios tuos sicut
gallina congregat pullos suos subalas.
&e noliusti. Et deuteronominũ. in quo
tale quid resonat. Sicut aquila ꝓtegit
nidum suũ. & pullos suos desiderauit.
expandens suas alas suscepit eos &e
portauit inhumeris suis. Aiunt qui de
animantiũ scripsere naturis. omĩum
quidẽ bestiarũ & ium̃tor & pecudum.
auiũq ingentẽ esse infilios pullosq suos
aiffectũ. sed maxunũ esse amorẽ aqui¬
larũ. quȩ in excelsis ce in accessis locis

Expanded text:
oscetur manus Domini servis ejus, et indignabitur inimicis suis. pro inimicis, incredulos: caetera similiter. Misericordiam Creatoris in creaturas suas, exemplo matrum discimus, quae liberos amore Denique volens Deus ostendere, quomodo diligat quos creavit: Numquid obliviscetur, ait, mulier, ut misereatur sobolis uteri sui? sed et si illa fuerit oblita, ego tamen non obliviscar tui . Quem sensum et illud habet Evangelties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti ? Et Deuteronomium, in quo tale quid resonat: Sicut aquila protegit nidum suum, et pullos suos desideravit: expandens alas, suscepit eos, et portavit in humeris suis . Aiunt qui de animantium scripsere naturis, omnium quidem bestiarum, et jumentorum, et pecudum aviumque ingenitum esse in filios pullosque suos affectum, sed maximum esse amorem aquilarum, quae in excelsis et inaccessis locis
Abbreviated transcription (Latin):
ment᷑. Scđm tropologiam possumꝰ om̃s
dicere uoluptatũ magis amatores quam
amatores dĩ sanctificari in ortis &e in limi¬
nib. quia misteria ueritatis non ualent
introire. & comedere cibos impietatis.
dum ñ sint scĩ corpore & sp̃u. nec comedunt
carnẽ iesu neq bibunt sanguinẽ eiꝰ. de quo
sanguinẽ meũ : habet uitã ȩt̾nã. Et eram
pascha nr̃m immolatus est. xp̃c. qui non
foris. sed in domo una & intꝰ comeditur.
Ego aut̃ oꝑa eoꝵ. & cogitationis eoꝵ uenio
ut congregẽ. cum omib gentib & linguis.
Et uenient & uidebunt głam meã. & po

Expanded text:
mentur . Secundum tropologiam possumus mentur . Secundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores Dei, sanctificari in hortis et in liminibus, quia mysteria veritatis non valent introire, et comedere dum non sunt sancti et corpore et spiritu, nec comedunt carnem Jesu nec bibunt sanguinem ejus, de quo sanguinem meum, habet vitam aeternam . Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Qui non foris, sed in domo una et intus comeditur. Ego autem opera eorum et cogitationes eorum venio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis: et venient et vide
Abbreviated transcription (Latin):
tes: in locis delitiarũ & uoluptatũ hoc
est inortis amoenissimis. uel baptisteria
extruebant uel piscinas ad areolas ir.¬
rigandas. adulteria. & omnẽ libidinum
turpitudinẽ simplicib aquis abluere se
putantes. Quib rectissime illud aptabit᷑.
&e noctẽ flumine purgant. Nec alicui
uideat᷑ incongruũ. si quȩ gerunt᷑ turpit̃
manifestius explicent᷑. in correctionẽ eor
qui talia cõmuitere ñ erubescunt quȩ
turpe est dicere. dũ scortis hȩrent in mo¬
dũ canũ. & masculi inma̾sculos exercent
turpitudinẽ. retributionẽ peccati in semet¬
ipsos recipientes. qui uacua oꝑa faciunt
uoluptate & scelerib cũ iis qui carnem
suillã comedunt. & omĩa quȩ lege ꝓhi¬
bent᷑. & murẽ quos nos glyres uocamus.
uel iuxta orientis ꝓuincias mootois.
Et hi gͥ qui hȩc comedunt. & ii qͥ exercentes¬
omnem turpitudinem talia agunt. quȩ
&e ethnici forte non faciunt: parit̃ consu¬

Expanded text:
tes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc tes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc est, in hortis amoenissimis, vel baptisteria exstruebant, vel piscinas ad areolas irrigandas: adulteria et omnem libidinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putantes, quibus rectissime illud aptabitur: Et noctem flumine purgant . Nec alicui videatur incongruum, si quae geruntur turpiter, manifestius explicentur in correctionem eorum, qui talia committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt, qui carnem suillam comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, et murem, quem nos glirem vocamus, vel juxta Orientis provincias μυωξοὺς. Et illi igitur qui haec comedunt, et hi exercentesomnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consu
Abbreviated transcription (Latin):
bas & phariseos. quos dñs arguebat dicens.
Uos estis qui iustificatis uosmet ipsos coram
hominib. dñs aut̃ scit corda urã . qm quod
in hominib ex celsum est. abominatio est
apud dm̃. Unde increpabat eos atq dicebat.
Ne uo̾b scribȩ & pharisei hipochritȩ. qui
mundatis quod foris est calicis & parapsidis.
& intus pleri estis immundiciȩ. Et iterũ.
Qui estis sepulchra dealbata. intꝰ aut̃ pleni
estis ossib mortuoꝵ. & omĩ spurcicia.
Qui ore suo benedicebant. & corde suo ma.¬
ledicebant. Qui dño loquebant᷑ pacifica.
& molliebant sermones suos suꝑ oleũ. ipsi
aut̃ erant iacula. De quo rectissime dice¬
batur. Popłs hic labus me honorat. cor
aut̃ eor longe est a me. Prȩceꝑat aut̃ ꝑ
moisen ds̃. ut siquis p̃uentꝰ fuisset in pec¬
cato : uaccȩ rufȩ asꝑsus cinere & alus
ex piationũ modis:  ꝑ sacrificia & uicti¬
mas rediret ad templũ. Qđ illi neglegen-¬

Expanded text:
bas et Pharisaeos, quos et Dominus arguebat, dicens: bas et Pharisaeos, quos et Dominus arguebat, dicens: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem scit corda vestra, quoniam quod in hominibus excelsum est, abominatio est apud Deum . Unde increpabat eos atque dicebat: Vae, vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod foris est calicis et paropsidis, et intus pleni estis immunditia . Et iterum: Qui estis sepulcra dealbata: intus autem pleni estis ossibus mortuorum, et omni spurcitia : qui ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant : qui Domino loquebantur pacifica, et molliebant verba sua super oleum, ipsi autem erant jacula, de quibus rectissime dicebatur: Populus hic labiis me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen Deus , ut si quis praeventus fuisset in peccato; vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationis modis, per sacrificia et victimas rediret ad Templum, quod illi negligen
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptionẽ quȩrentib uitã et̃nã. qui
aut̃ ea contentione. & Increduli sunt ue.¬
ritati & ad quiescunt iniquitati: ira. &e
furor. tribulatio & angustia. suꝑ om̃s ho¬
mines qui oꝑantur malũ. uidei pͥmũ &
ethnici. Qui sanctificabant᷑ &e mun-¬
dos se putabant in ortis post ianuã intrin¬
secus. qui comedebant carnẽ suillã. & ab¬
ominationẽ & murẽ. simul consument᷑
dic̃ dñs. Larx. Qui sanctificant᷑ &e puri¬
ficant᷑ inhortis. & in liminib comedentes
carnẽ porcinã. & abominationẽ & enurẽ.
simul consument᷑ dic̃ dñs. Siminachus
& theodotion hunc locũ ita int̃p̃tati sunt.
Qui sanctificamini & lustramini in ortis
alt̃ post alterũ int̾ eos qui comedunt carnẽ
comedere carnẽ suillam & abominationẽ
& murẽ. qui sanctificant᷑ in ortis alt̾ post
alterũ: sed eos qui lustrant᷑ uersari cũ eis.
qui comedunt quȩ ꝓhibita sunt. Arguit
aut̃ sermo diuinꝰ popłos uideoꝵ immoscri¬

Expanded text:
 quaerentibus vitam aeternam. Qui autem ex contentione et increduli sunt veritati, acquiescunt autem iniquitati, ira et furor, tribulatio et angustia super omnes homines qui operantur malum, Judaei primum et ethnici . Qui sanctificabantur, et mundos se putabant in hortis post unam intrinsecus: qui comedebant carnem suillam, et abominationem et murem, simul consumentur, dicit Dominus. LXX: Qui sanctificantur et purificantur in hortis et liminibus: comedentes carnem porcinam, et abominationes, et murem: simul consumentur, dicit Dominus. Symmachus et Theodotio hunc locum ita interpretati sunt. Qui sanctificamini et lustramini in hortis alter post alterum, inter eos qui comedunt carnem comedere carnem suillam, et abominationem, et murem, qui sanctificantur in hortis alter post alterum; sed eos qui lustrantur versari cum eis, qui comedunt quae prohibita sunt. Arguit autem sermo divinus populos Judaeorum, immo Scri
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ oꝑa. sed &e cogitationes esse tudie
iudicii uidicandas. Qui enĩ uiderit mulie¬
rẽ ad concupiscendũ : iam moechatus est
eã in corde suo. De quib dr̃. Nunc circun.¬
deder̃ eos cogitationes suȩ. quando uidi¬
cabit ds̃ absconõita hominũ seđm euan¬

Expanded text:
non solum opera, sed et cogitationes esse in die non solum opera, sed et cogitationes esse in die judicii judicandas. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . De quibus dicitur: Nunc circumdederunt eos cogitationes suae: quando judicabit Dominus abscondita hominum se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uerbo int̾ptantes. Qͦd si accipiat᷑. capa¬
docas significat. quoꝵ metropolis matae
quȩ postẽa a cesare augusto cesarea nomen
accepit. Qui nescio qͥd uolentes. etiã ingenes
filiũ ultimũ aram idest siroꝵ damasciqui
appellat᷑ mẽs interp̃tati sunt mosoch ꝓsͦ
nos rectius menas trans ferimꝰ. Tubal autꝰ
siue thobel aut italia interp̃tatur. anc
hiberia hoc est hispania abhibero flumin
Unde ce hodie hispaniarũ regio appellat
celtiberia. De quib pulchre lucanus. Gal¬
loꝵ celte miscentes nom̃ inberis. quos nos
possumꝰ gallos hispanos dicere. Greci aut̃
mare ionium. Et hoc considerandum. ql
maxime orientales de iafeth posuere na¬
tiones uno filioꝵ noe. licet in tharsis e
futh sem quoq & cham idest indie &
africȩ nominũ fuerit recordat᷑. ut totun
orbe ostenderet. Uenit gͦ dñs ut oꝑa ce co¬
gitationes congreget singuloꝵ. Ex qͦ discim.

Expanded text:
pro verbo interpretantes. Quod si accipiatur, Cappapro verbo interpretantes. Quod si accipiatur, Cappadocas significat: quorum metropolis Mazaca, quae postea a Caesare Augusto, Caesarea nomen accepit. Qui nescio quid volentes, etiam in Genesi ultimum filium Aram, id est, Syrorum Damasci, qui appellatur Mes, interpretati sunt μοσὸχ: pro quo nos rectius Moeonas transferimus. Thubal autem sive Thobel, aut Italia interpretatur, aut Iberia, hoc est, Hispania, ab Ibero flumine, unde et hodie Hispaniarum regio appellatur Celtiberia. De quibus pulchre Lucanus : Gallorum Celtae miscentes nomen Iberis: quos nos possumus Gallohispanos dicere. Graeci autenes, et mare Jonium. Et hoc considerandum, quod maxime Orientales de Japhet posuerit nationes, uno filiorum Noe: licet in Tharsis et Phud, Sem quoque et Cham id est, Indiae et Africae nominum fuerit recordatus, ut totum orbem ostenderet. Venit ergo Dominus, ut opera et cogitationes congreget singulorum. Ex quo discimus
Abbreviated transcription (Latin):
tã suꝑ eos signũ. & emittã ex eis qui salua.¬
ti fuerint ingentes. in tharsis &e futh. & luth.
oe mosoch. &e in thobel. & ingreciã. & in
insulas longe quȩ ñ audier̃ nom̃ meũ.
neq uider̃ głam meam. Priusquã expo.¬
nã quid significet enumeratio gentium
plurimarũ : breuit̃ de int̾ p̃tationis uarie¬
tate dicendum est. Tharsis. lingua hebrea
mare appellatur. Et ut aiuint regio indiȩ
est: licet iosephus littera cõmutata thar¬
sũ putet nuncupari ꝓ tharsis urbe cili¬
ciȩ ad quam ionas de ioppe fugiens ire
cupiebat. Futh aut̃ siue ful. libies omĩsq
africa usq ad mare mauritaniȩ. in qua
eum regio futensis appellat᷑. Luth aut̃
lidos uocant. quoꝵ coloni etrusci qui nẽ
thusci appellant᷑. quondã mittendarũ
sagitarũ peritissimi. & nunc dicunt᷑
tendentes sagittã. ꝓ quo in hebraico le
tigitur moiche esech qđ absq septuagen.¬
ta om̃s similit̾ transtulerunt tendentes
arcum. & septuaginta posuere mosoch nom̃

Expanded text:
qui salvati fuerint ad gentes, in Tharsis et Phud, et Lud et Mosoch et Thobel, et in Graeciam, et in insulas longe, qui non audierunt nomen meum, neque viderunt gloriam meam. Priusquam exponam quid significet enumeratio gentium plurimarum, breviter de interpretationis varietate dicendum est. Tharsis lingua Hebraea, mare appellatur; et ut aiunt Indiae regio: licet Josephus, littera commutata, Tarsum putet nuncupari pro Tharsis, urbem Ciliciae, ad quam Jonas de Joppe fugiens, ire cupiebat . Phud autem, sive Phul, Libyes, omnisque Africa usque ad mare Mauritaniae, in qua eum regio Phutensis appellatur. Lud autem Lydos vocant, quorum coloni Hetrusci, qui nunc Thusci appellantur, quondam mittendarum sagittarum peritissimi, et nunc dicuntur tendentes sagittam. Pro quo in Hebraigitur MOSCHE CESETH quod absque Septuaginta, omnes similiter transtulerunt, tendentes arcum: Et Septuaginta posuerunt μοσὸχ, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
orabunt coram te. & glorificabunt nomen
tuũ. De quo dic̃ iacob. Ipse est expectatio
gentium. & psalmista. Spes om̃iũ finiũ
terrȩ. Et idẽ isaias quẽ nunc disserimꝰ. Erit
radix iesse. & qui erurget ut pͥnceps sit
gentiũ in ipso gentes sꝑabunt. implentib
ptitantes eas in nomine patris & filii &
sp̃s scĩ. ut nascatur popłs nouus de quo ce
uicesimus primꝰ psalmꝰ canit. annunciabt̃
cȩli iusticiã eiꝰ popło qui nascet᷑ quẽ fecit
dñs. & iterũ. popłs qui creabit᷑ laudabit
dnm. hic aut̃ popłs uno creatꝰ est die quẽ
illustrat sol iusticiȩ. dicente scriptura. erit
tibi dñs lux sempit̾na. Possumꝰ hoc quod dr̃.
orietur gens simul. quia parturiuit &
peꝑit sion filios suos. & ad illud tempꝰ re-¬
ferre. quando una die tria milia. & qͥnq
milia de iudaico popło credider̃. Dr̃ qͦq¬

Expanded text:
orabunt coram te, et glorificabunt nomen orabunt coram te, et glorificabunt nomen tuum . De quo dicit Jacob: Ipse est exspectatio gentium . Et Psalmista: Spes omnium finium terrae . Et idem Isaias quem nunc edisserimus: Erit radix Jesse, et qui surget, ut princeps sit gentium, in ipso gentes sperabunt ; implentibuptizantes eas in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti , ut nascatur novus populus, de quo et vicesimus primus psalmus canit: Annuntiabunt coeli justitiam ejus, populo qui nascetur, quem fecit Dominus . Et iterum: Populus qui creabitur, laudabit Dominum . Hic autem populus uno creatus est die, quem illustrat sol justitiae, dicente Scriptura: Erit tibi Dominus lux sempiterna . Possumus hoc quod dicitur: Orietur gens simul, quia parturivit et peperit Sion filios suos, et ad illud tempus referre, quando una die tria millia et quinque millia de Judaico populo crediderunt