comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel ex hoc maxime probatur quod exeo septimus octiuiuis nonus ac de¬
cimus inditum antiquitus anumero nomen usq:aho dieseruapt
secundum mensem pomict ciprilem qua si caperilem eoquod
uoillo remotis nabibus pruinis actempestatibus hiberms caelum
teriu & mere pautis auricolis & horo scopis ceperiatur arbore quo¬
q & berbaengermen sed & apimantia quaequae in prolen seu

Expanded text:
el ex hoc maxime probatur, quod ex eo septimus, octavus, nonus et decimus inditum antiquitus a numero nomen usque hodie servant. Secundum mensem nominavit Aprilem, quasi aperilem, eo quod in illo, remotis nubibus, pruinis ac tempestatibus hibernis, coelum, terra et mare, nautis, agricolis et horoscopis, aperiatur, arbores quoque et herbae in germen, sed et animantia quaeque in prolem se
Abbreviated transcription (Latin):
te po&icis figmentis cor inclinandũ ẽ ut credamus solem mari scnmer gere atq:
inde lotũ exalia parte mane surgere quanquã siita ess& ubrsus ipsi praesentia solis
in lustrar&ur atq ibies s& dies poss& enĩ & aquas in luminare quando aibeis non pos¬
s& extingui : au seo hoc monstruo sumẽ suspicari : anteuero solis creationem primi¬
tiuae lucis cir cuitu quoo nunc persolem fit agebatur. primo qudem secundoq
die uquus abrssi quae omnẽ t̃rã texerant. Testio uero uera uacuũ sua circũuaga¬
tione lustrantis: sunt &enim quidam patrũ qui ineo quod scriptũ ẽ. in principio
creiuit ds̃ cuelũ & trã  terra cut̃ erut in anis & uacua & tenebrt suꝑ fuciem¬

Expanded text:
te poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se immergere, atque inde lotum ex alia parte mane surgere. Quanquam si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis illustraretur, atque ibi esset dies; posset enim et aquas illuminare, quando ab eis non possit exstingui. Sed hoc monstrosum est suspicari. Ante vero solis creationem primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur: primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant; tertia vero aere vacuum sua circumvagatione lustrantis. » Sunt etenim quidam Patrum qui in eo quod scriptum est: In principio creavit Deus coelum et terram, terra autem erat inanis
Abbreviated transcription (Latin):
quoque peromnia quoties discrepare uidebatur in serui. ut legens quisque simul utrũ¬
que conspiciat. & quod amplius sequendum putut eligat: fixa ccutem stiet mihi senten¬
tia quam anullo prudentium redarguendam autumo. ut sicut reuerentis simus eius¬
dem haebraicae ueritutis inter pres obtrectatorib: suio peris. Nondamno inquit
non rep̃hendo Ixxx sedomnib: his apostolos p̃fero Ita &ego confidenter profite ar quia
non rep̃hendo u&eres chrono graphos qui trans lationem, Lax inter pr&um modo se¬
cutiesse modo prout libuit probantur habuisse contemtui. sicut &iam in proces su
huius ce opusculi nostri monstrabitur sed omnib: his hebraice ueritutis integram
p̃fero puritutem quam peminentis simi dostorum. hieronimus in libris hebraica¬
rum quaestionum Augustinus in libro deciuitatedĩ. Eu sebius ipsechrono graphus.
intertio historiae ec clesiasticae libro ex uerbis io sephi historici aduersus cappionẽ

Expanded text:
quoque per omnia quoties discrepare videbatur inserui, ut legens quisque simul utrumque conspiciat, et quod amplius sequendum putat eligat. Fixa autem stat mihi sententia, quam a nullo prudentium redarguendam autumo, ut sicut reverendissimus ejusdem Hebraicae veritatis interpres obtrectatoribus sui operis: Non damno, inquit, non reprehendo LXX, sed omnibus his apostolos praefero: ita et ego confidenter profiteor, quia non reprehendo veteres chronographos, qui translationem LXX Interpretum modo secuti esse, modo prout libuit probantur habuisse contemptui, sicut etiam in processu hujusce opusculi nostri monstrabitur; sed omnibus his Hebraicae veritatis integram praefero puritatem, quam praeeminentissimi doctorum, Hieronymus in libris Hebraicarum Quaestionum, Augustinus in libro de Civitate Dei, Eusebius ipse Chronographus in tertio Historiae ecclesiasticae libro, ex verbis Josephi historici, adversus Appionem
Abbreviated transcription (Latin):
endecas quoq: cicdi lunaris. instar decen nouennalis
primus: in quo unus dies ratione saltus lunaris in ter¬
cipitur. quod ut manifestius fiat singulorum & or
dine cursum. uideamus unnorum & quod dioni¬
sius in mense pas chalinos in ianuario facere curemus
Anno lunari primo decen nouennali quarto abł ia

Expanded text:
Hendecas quoque cycli lunaris, instar decennovennalis Hendecas quoque cycli lunaris, instar decennovennalis primus, in quo unus dies ratione saltus lunaris intercidine cursum videamus annorum, et quod Dionysius in mense paschali, nos in Januario, facere curemus. Anno lunari primo, decennovenali quarto, a Cale
Abbreviated transcription (Latin):
abis terns biss&xtis annos totidem eplicent. Se¬
cux diꝰ similiter secundos & tertii. digiti tertios
totidem annos uequa ratione complectantur
Norro bissextilis septimus cum trib sesequentibus
annos bisbinos sibi pollicum uindic& articulor¬
haec siue hoc siue alio quisq sibi calculator ordi¬
nare uoluerit modo Nihilominus circulum utri¬
usq: sideris libenter capient manus. sed inpumera
huius cȩ dicciplinae sicut & c&erarum. artium me¬
lus uiue uocis cilloquio quam stilis. signantes
traduntur officio.Decielo IUXARI Ilui
hita circuli decen nouennalis regione lunaris
cidus hduditur A quarto eius incipiens &to
tio. complaur in anno. qui proprie romanorum ẽ &
admensem lanuarium pertinens. Nam sicut annus
quisque deten nouen nalis circuli propter legalem
haebreorũ obseruationẽ a paschadi mense inchoat
ibidem que finitur : Ita & hic romanorum. in sti¬
tutione
tutione aluna. lunuarii mensis inchoat. at queibi

Expanded text:
a bis ternis bissextis annos totidem explicent, sea bis ternis bissextis annos totidem explicent, secundi similiter secundos, et tertii digiti tertios totidem annos aequa ratione complectantur; porro septimus bissextilis cum tribus se sequentibus annHaec sive hoc sive alio quisqnare voluerit modo, nihilominus circulum utriusque sideris libenter capient manus. Sed innumera hujusce disciplinae, sicut et caeterarum artium, melius vivae vocis alloquio quam stili signantis traduntur officio. CAPUT LVI. inta circuli decennovenalis regione lunaris cyclus includitur, a quarto eas incipiens, et tertio completur in anno, qui proprie Romanorum est, et ad mensem Januarium pertinens; nam sicut annus quisque decennovennalis circuli propter legalem Hebraeorum observationem a paschali mense inchoat, ibidemque finitur, ita et hic Romanorum institutione tutione a luna Januarii mensis inchoat, atque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
semper meminerit &iam. preeriti eui congrue¬
re statum.: memoratu autem dignum uida us
quia quidam ob compendium calculandi utriusque
or dinem circuli & solaris uidelic& & lunaristrans¬
ferunt harticulos: Nam quiamanus humana
ar ticulos hab& adiunctis unguibus x &uiiii. sin¬
gulis his singulos aptantes annos lunarem cursũ
In leua manu intrinsecus aradice pollicis incipi¬
unt & inungue minimi digiti intrin secus eundem
consũ mant Item quẽ manus binȩ articulos excep¬
tis ungiib: habent xx uiii. his singulos annos singu¬
lis aptant Inichoantes aminimoꝰ leue digito.
indetere pollice complentes nonut in lunari cuelo
singulos &ordine digitos expedientes adnumerum
sed obrationem quadrantis per quaternos trans uer¬
sum digitos quadri ennium. omnes ignantes. itaut
minimorum bis terni articuli digitorum. totidem
bis sextiles contineant annos Item proximorum
aminimis bis terni articuli digitorũ. proximus

Expanded text:
semper meminerit etiam praeteriti aevi congruesemper meminerit etiam praeteriti aevi congruere statum. Memoratu autem dignum videtur quia quidam ob compendium calculandi utriusque ordinem circuli, et solaris videlicet et lunaris, transferunt in articulos; nam quia manus humana articulos habet, adjunctis unguibus, X et IX, singulis his singulos aptantes annos, lunarem cursum in laeva manu intrinsecus a radice pollicis incipiunt, et in ungue minimi digiti intrinsecus eundem consummant. Item quia manus binae articulos, exceptis unguibus, habent XXVIII, iis singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et in dexterae pollice complentes, non ut in lunari cyclo singulos ex ordine digitos expedientes ad numerum, sed ob rationem quadrantis per quaternos transversim digitos quadriennium omne signantes, ita ut minimorum bis terni articuli digitorum totidem bissextiles contineant annos; item proximorum a minimis bis terni articuli digitorum proximos
Abbreviated transcription (Latin):
erum quam faccillime diem pas chę uelc&eros tem¬
porum recursus cõ prehendit. quisolis & lunȩ
circulum memoriter ten&. Excepto eo. quod eosdẽ
partiendos que nouit omnis calculatur. meminis¬
se deb& easdem concurrentes solis tricesimo ab¬
hinc anno quas & proximos secuturas eas demla
modũ eẽ redituras quocumq enim numero an¬
norũ transacto concurrentes scire desideras: Eundem
numerum uide quoties habeatxxx. & tricesima parte
geminata concordiam uertentium cognoscis anno¬
futurae siquid residui fuerint & hoc adicies: eodem mo¬
do &iam in pr&erita tempora concurrentiumor do¬
respicit Item quia circulus lunaris decen nouennalii
ẽ presentis anni epactę uicesimo anno redeunt. Se¬
quentis abhinc quad rigesimo: tertii .lx : quarti laxx.
& delunaxiiii paschȩ c& crisque quȩ decennouennalis
circulo includuntur aeque sentiendum ẽ: poterit dl¬
ligens calculator hoc modo &iam prolixiores sibi
temporum sequentium annotare recursus. quibis

Expanded text:
erum quia facillime diem Paschae, vel caeteros temporum recursus, comprehendit qui solis et lunae circulum memoriter tenet, excepto eo quod eosdem partiendosque novit, omnis calculator meminisse debet easdem concurrentes solis tricesimo abhinc anno quas et proximo secuturas, easdem semodum esse redituras. Quocunque numero annorum transacto concurrentes scire desideras, eumdem numerum vides quoties habeat triginta et trigesima parte geminata, concordiam vertentium cognoscis annofuturae, si quid residui fuerit et hoc adjicies. Eodem modo etiam in praeterita respicit. Item quia circulus lunaris decennovenalis est, praesentis anni epactae vicesimo anno redeunt, sequentis abhinc quadragesimo, tertii sexagesimo, quarti  quarta Paschae, caeterisque quae decennovenali circulo includuntur aeque sentiendum est. Poterit diligens calculator hoc modo etiam prolixiores sibi temporum sequentium annotare recursus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
corporis parte complebis. decies autemcentenamilia cumdicis ambus sibi ma¬
uus insertis inuicem digitis inplicabis. Est & adterius modi comptitus asticulatim
tecurrens quiqm̃ speciclier ao pas chae rationem pertin& : Cumaohant e&
ordine uentum fuerit opostunes explicabitur:  Potest cutem & deipso quem
p̃notiuu computo quuedim manualis loquela. irtam ingenii exercendi
quamludi agendi gratia figurari qua lit teris qui singillatim exeprȩnis uer¬
ba quaȩ his dem lit teris cntineuntur alteri quihanc quoque nouerit in dustriã
tum & s̃ procul. posito leendu atq intellegenda contradat. Vel neces scria
quieq perhiet oc cultis innuendo significans uel in peritos quosq qua si
oiumnando deludens Cius ordo ludi uello quelae tidis est, Cum prinun ca

Expanded text:
corporis parte complebis. Decies autem centena milcorporis parte complebis. Decies autem centena mils, insertis invicem digitis implicabis. Est et alterius modi computus, etc. Articulatim decurrens. Qui, quoniam specialiter ad Paschae rationem pertinet, cum ad hanc ex ordine ventum fuerit, opportunius explipraenotavi computo quaedam manualis loquela, tam ingenii exercendi quam ludi agendi gratia figurari: qua litteris quis singillatim expressis verba, quae iisdem litteris contineantur, alteri qui hanc quoque noverit industriam, tametsi procul posito, legenda atque intelligenda contradat, vel necessaria quaeque per haec occultius innuendo significans, vel imperitos quosque quasi divinando deludens. Cujus ordo ludi vel loquelae talis est: cum primam a
Abbreviated transcription (Latin):
policem ut supra curuatum ndice circumflexo diligenter a fronte pcinges
plebis. ungue dumtuxut illius erecto trans medium indicis cstum. Cum
dicis ostogintodicem ut supra circum flexum pollice in longum tenso
in plebis ungue uidelic& illius in medium indicis astum inficco Cundicis
xc. indicis inflexi unguem radici pollicis erecti infiges: hactenus in le
usC. uero indextera quomodo decłñ in leua facies cc indecctera quomodo x
ialeua. ccc indextera. quomodo cexx in leua eodem modo & c&era usque ad
decce Item mille indextera. quomodo unum in leuae iñ indexctera quomodo . n
iuleua: ñ indenxtera. quomodo tnit in leua & c&era usque cd ũii: Porro¬
Ẽ cundicis leuũ medio pectoris supintm aopones digitis tuntum ad collum er&us x̃e
cundicis eundem supinam femori superpones : Iãa cx. Cumdicis eandem ꝓnam femori
supem pones ac̃. Cumdicis eudem iumbos ad p̃bendes pollice ad inguina uerso
atuero .C̃. & .CC &e&era usque ad dc̃cc : Eodem quodiximus ordine indexteste

Expanded text:
exaginta, pollicem ut supra curvatum indice circumflexo diligenter a fronte praecingplebis, ungue duntaxat illius erecto trans medium indicis artum. Cum dicis octoginta, indicem ut supra circumflexum pollice in longum tenso implebis, ungue videlicet illius in medium indicis artum infixo. Cum dicis nonaginta, indicis inflexu unguem radici pollicis erecti infiges. Hactenus in laeva. Centum vero in dextera quomodo X in laeva facies, CC in dextera quomodo XX in laeva, CCC in dextera quomodo XXX in laeva. Eodem modo et caetera usque ad CCCC. Item mille in dextera quomodo unum in laeva, II in dextera quomodo duo in laeva, III in dextera quomodo tria in laeva, et caetera usque ad VI in medio pectore supinam appones, digitis tantum ad collum erectis. Vcum dicis, eamdem supinam femori superpones. LXXX cum dicis, eamdem pronam femori superpones. XC cum dicis, eamdem lumbos apprehendes, pollice ad inguen verso. At vero C et CC usque ad DCCCC eodem quo diximus ordine in dextera
Abbreviated transcription (Latin):
Ialentinianus cũ
fratre ucclente añs xi. appollinaris
lccodicenus epĩr
multimoda nr̃a relegionis scripta cõponit. qui poste a
afide deuians heresim sui nominis instituit. Damasus
rome epĩs fecit bacsilicam iuxtatheatrum scõ lacureto
& cliã incata cũbas ubi iacuerunt corpora scã apłr p&ri¬
& pcculi in quolaco plactomã ipsam ubi iacuerunt corpora
scãe uersib ad ornacuit uedens abedaxio arianorum epĩst
baptiractus nr̃or ꝑsequitur gratianus ualentiniani fili¬
us tetio eius anno ambianis imperctor est factus e cons¬
tantinopoli apłr marteriũ dedicatur. Post ccuxentu
serc̃ mortem medio lacnii ambrosio epĩso constituto om¬
nis ad fidem rec tã itedia conuetitur: Hilccrius ep̃s
pictacuis moritur

Expanded text:
alentinianus cum fratre Valente annis XI. Apollinaris Laodicenus episcopus multimoda nostrae religionis scripta componit, qui postea a fide devians haeresim sui nominis instituit. Damasus, Romae episcopus, fecit basilicam juxta theatrum sancto Laurentio, et aliam in catacumbas ubi jacuerunt corpora sancta et Pauli, in quo loco platoniam ipsam ubi jacuerunt corpora sancta versibus adornavit. Valens ab Eudoxio Arianorum episcopo baptizatus nostros persequitur. Gratianus Valentiniani filius tertio ejus anno Ambianis imperator factus est. Constantinopoli Apostolorum martyrium dedicatur. Post Auxentii seram mortem, Mediolani Ambrosio episcopo constituto, omnis ad fidem rectam Italia convertitur. Hilarius episcopus Pictavis moritur
Abbreviated transcription (Latin):
februarii c&eris aniiis xxuiii dierum, Appo cutem bis sextili
comput& xxx si ueillam ante inter kalatum quad nentem seu

Expanded text:
Februarii caeteris annis XXIX dierum, anno autem bissextili computet XXX, sive illam ante intercalatum quadrantem, seu
Abbreviated transcription (Latin):
piañsimul& consummentur inhoris. pisi foste quia adum peccans
ad iurem post meridiem increpatus adnõ & depanedisi est gaudiis
pulsus. Adreme monationem caelestis uitue quam scł huius e¬
rumpa mutauimus Mutatio lunarisq̃: crementis d&rimeutisq
perennib: labores pr̃os imitator inaea specialiter qua exula¬
re coepimus debuit hora noturi. ut & ipsa lunaris hort mutato¬
pis cotidie uersiculi illius admoneremur. Quia stultus ut lupa
mutitur. Nam sapiens cumsoleꝑmanebit. suspiremusq: dillam
ardentus uitam pace a&erna. bea tissimam quan doertlux
lunae sicut lux solis & lux solis septem pliciter sicutlux Uii dierum
Uerum quia sicut scriptum ẽ a luna signum heifesti & quomodopn

Expanded text:
piant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans piant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi gaudiis est pulsus, ad remunerationem coelestis vitae quam saeculi hujus aerumna mutavimus, mutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter sicut lux VII dierum. Verum quia, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
illum non gnaecilem in caelo appa rere contingat: & quan to
circuli decennouennalis terminus amplius instat: Iapto hoc
crebrius patiatur causa existente perspicua Quod saltus ille
dequoloquimur lum maxima tuncsit expaste perfectus:
sedinnaturelis assertione ueritatis quaẽ &niceno concilio ꝓbala
firmatur. Hac ẽ specialiter regula tenenda ut luna a&atẽ
non iuxtu quosdam a meridiana uel dimidia postmeridiem
seda uespertina potius hore muturi nouerimur: Qua rnimirum
uiia qus ues pere primum mundo exorta est ues pertini exeo semp
horis necesse est aliã aliamq: sumat a &atem singulas quasq uice¬
nis & quaternis explicans horis. Sicut ec onertenio solquimane primo
ortus est Teste genesis scriptunt a mane usq: ad mane diem couple¬
uit unum: Quid enim rationis ẽ. lunae muta tionẽ meridianis cõmpusa¬
ri abhoris Cumnec in positu tunc incaelonec sit egres se superterrã
sed pec ulla legis solemnia meridicnis uł pͥmeridicnis sed omp̃ã uesptinis luc:¬

Expanded text:
illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, quae et Nicaeno concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, ut lunae aetatem non juxta quosdam a meridiana vel dimidia post meridiem, sed a vespertina potius hora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatem, singulas quasque vicenis et quaternis explicans horis, sicut e contrario sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis inci
Abbreviated transcription (Latin):
haud dubiȩ repromĩt̃ tunt io qđ cogit ratio credi solstitudieb accedenote
solepropius uerticem mundi augusto lucis ambitu subiecti terue
continuos dies habere senis mensibus noc tesq: ediuerso ad brunam
remoto quod fieri in in sulathile prthes ma silienses scribit.
sex dierum nauigatione inseptentrionem abrit tania distante haec
de longitudine dispari solstitialium dierum plenius botexendo &ium
brumalium dierum quaesit in partib: longitudo sub intelle gendore¬
liquit: sed & noctis utroq: tempore quaesit mensurt aequȩ clarum
red diditqianecene est cuiuscumq sint longitudinis diessimul & nox
xxiIi  horerum spatium compleant: Sed notandum quodhȩc detrle
aliter scribit solinus tyleinquit ultima in qua uestiuo solstitio sole
dec ancri sidere faciente trionsitum pox nullu. brumali solstitio per¬
inde nullus dies: quod plenius quoq: in libro .vii. non pr&ermisst ult¬
ma in quiens omniumq̃: memortentur thyle. in qua solstitio pul¬

Expanded text:
haud dubie repromittunt id quod cogit ratio credi, solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto. Quod fieri in Insula Thule Pythias Massiliensis scribit, VI dierum navigatione in Septentrionem a Britannia distante. » Haec de longitudine dispari solstitialium dierum Plinius intexendo, etiam brumalium dierum quae sit in partibus longitudo subintelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore quae sit mensura, aeque clarum reddidit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thule, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente transitum, nox nulla; brumali solstitio perinde nullus dies. » Quod Plinius quoque in libro septimo non praetma, inquiens, omnium quae memorantur Thule, in qua solstitio
Abbreviated transcription (Latin):
tã &or dine mensiũ dierumq: summã compleuerit.
Mox inseipsum reuolutus cunctaq̃ adsolis uel luñ
cursum pertinent eodem quo pr&erierant semper
tenore restaurat. Tantum anni dominicȩ incarnati¬
onis suo certo tramite perficuint inmaius & in dic¬
tione quoque ferantur in ordine nilsiderum cur¬
sum atquo ideo : nil paschalis calculi ordinem mo¬
uent quod ut appertiur dares cat Placuit cundon
plenario ordine circulum presenti opusculo pre¬
ponere sumta &ordine a quingente smo tricesimo
secundo dñicȩ incarnationis anno. ubi primum. diuniss¬
us circulum cepit &perducto opere usque admille¬
simum sexagesimum tertium eiurdem sacro scȩ in¬
carnationis annum quatenus legentes qui que non
solum presentem uel futurum prospicere sed&
pracritum. omnem paschalis statum temporis inerra¬
bili possint intuitu respicere at que addilucidationem
priscnlectionis annos omner quialiquando inquer¬
tionem uenerant quando uel quale fuerint euidenti¬
us agnoscant

Expanded text:
 ordine mensium dierumque summam compleverit, mox in seipsum revolutus, cuncta quae ad solis vel lunae cursum pertinent, eodem quo praeterierant semper tenore restaurat: tantum anni dominicae Incarnationis suo certo tramite proficiunt in majus, et indictiones, quoquo ferantur in ordine, nil siderum cursum, atque ideo nihil paschalis calculi ordinem movent. Quod ut apertius clarescat, placuit eundem plenario ordine circulum praesenti opusculo praeponere, sumpto exordio a quingentesimo tricesimo secundo dominicae Incarnationis anno, ubi primum Dionysius circulum coepit, et perducto opere usque ad millesimum sexagesimum tertium ejusdem sacrosanctae Incarnationis annum, quatenus legentes quique non solum praesentem vel futurum prospicere, sed et praeteritum omnem paschalis statum temporis inenarrabili possent intuitu respicere, atque ad dilucidationem priscae lectionis annos omnes, qui aliquando in quaestionem venerant, quando vel quales fuerint evidentius agnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
fra duo magna caeli luminaria siti quaȩ utrumq habemus ao
meridiem quo hoc quod inferius. est in sep tentrionem se subrigen¬
da magis magisq Nobis appropiat. eo nobis oculos ad illa &
per illa dirigentibus ad caelum uid&ur. eẽ illo sublimius quod
deiectius in cedere mani festa nrtione ꝑa tebit.

Expanded text:
fra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad fra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad meridiem, quo hoc quod inferius est in septentrionem se subrigendo magis magisque nobis appropiat, eo nobis oculos ad illa et per illa dirigentibus ad coelum, videtur esse illud sublimius, quod dejectius incedere manifesta ratione patebit.
Abbreviated transcription (Latin):
trebis poctu ina liquam domum pergnendem certe ec¬
desium longitudine lutitu dine & altitu diue prcestap¬
tem & innumeta lucernarum ardentium copia pro illius.
cuius patalis est mar trris honore replaam. In terquas du¬
ae maximae aminn dioperis farisuisquȩ quae surpensȩ ad
laqueara catenis sed quȩ tibi ex his intranti uicinior ipsa quo quo
est subiucenti pauimento uicinior: Tanta autem Vastitas domus
tapta est longe distanium celsitudo farorum ut magis pocturpo
uisulucem comasq: flummarum. Quã ipsa ignium uade as uasa
dinoscere. Himirum ubi furibus appro pinquare incipiens ret¬
to intui tuoculos ad faros & perfaros ad contra posita laeueti¬
riorum uel pari&is loca sustuleris. illatibi altior quȩuici niot est
farus apparebit & quanto accesseris. tanto tibiquȩ submes sĩ¬
or est Videbitur esse suspensior. Doneo perspecta cercius
ueritute. cuncta ut sunt posita cognoscas. Itaergo & nos in¬

Expanded text:
trabis noctu in aliquam domum praegrandem, certe ectrabis noctu in aliquam domum praegrandem, certe ecclesiam, longitudine, latitudine et altitudine praestanet innumera lucernarum ardentium copia pro illius cujus natalis est martyris honore repletam, inter quas duae maximae ac mirandi operis pharis suis quaeque suspensae ad laquearia catenis, sed quae tibi ex iis intranti vicinior, ipsa quoque est subjacenti pavimento vicinior; tanta autem vastitas domus, tanta est longe distantium celsitudo pharorum, ut magis nocturno visu lucem comasque flammarum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens, recto intuitu oculos ad pharos, et per pharos ad contra posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris, illa tibi altior, quae vicinior est pharus apparebit; et quanto accesseris, tanto tibi quae submersior est videbitur esse suspensior, donec, perspecta certius veritate, cuncta ut sunt posita cognoscas. Ita ergo et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
Idem cactis quidem ixv. pastibus & quad rante percaeliambi¬
tum longus sed duodecim est partibus latus. harum duas
tin tũmedias solluna omnes peruagare consueuit. Quae cum
australes illius deuenit in locos. aliquanto humilior hiberno
sole appar& ponsolum quoduicinior est ternre sed &iamqua
ufere partib: ali quoties siue &im .ui. soluris cursus termi¬
pos in meridiem trinsiit & quanto amplius In terione austri
penetrat. Tanto deiectior postris qui etm ab aquilone
speculamur par& obtutibus: at cum solstitiali gnrditur
incirculo ali quanto suepeclatior sole uidetestiuo. quod cũ
ꝓpinquior sit ternce quã. sol .v. &iam uel ui pastibus ali¬
quando solis terminos adaquilonem tnrnscendit & id¬
circo nostris obtutibus qui in terrapositi ut rumque sidus
dein ferioribus aspectamus. tanto eminentiora caeli
culmipa p&tere uidetur. quanto magis boreules se¬
se recipit: Inpaster quod hoc probatur exemplo io¬

Expanded text:
idem CCC quidem LXV partibus et quadrante per coeli ambiidem CCC quidem LXV partibus et quadrante per coeli ambitum longus, sed XII est partibus latus; harum duas tantum medias sol, luna omnes pervagari consuevit. Quae cum Australes illius devenit in locos, aliquanto humilior hyberno sole apparet, non solum quia vicinior est terrae, sed etiam quia quinque fere partibus aliquoties, sive etiam sex solaris cursus terminos in meridiem transiit; et quanto amplius interiora Austri penetrat, tanto dejectior nostris, qui eam ab Aquilone speculamur, patet obtutibus. At cum solstitiali graditur in circulo, aliquanto saepe elatior sole videtur aestivo, quia cum propinquior sit terrae quam sol, quinque etiam vel sex partibus aliquando solis terminos ad Aquilonem transcendit, et idcirco nostris obtutibus, qui in terra positi utrumque sidus de inferioribus aspectamus, tanto eminentior coeli culmina petere videtur quanto magis boreales sese recipit in partes. Quod hoc probabitur exemplo: In
Abbreviated transcription (Latin):
rentem multo inferius acuicinius ternte. quamsolem cum
hisdem monttur in partibus circuire uiderimus quia uidehea
multo ipferior ponsolum sole. sed & uenere ac mercurioquȩ ip¬
fimae stellarum sunt luna in confinio a eris huius turbulenti
& puride currit a&heris. Deniq: multi philosophorum solem ab esse
alupa unde uiginti pastes. quuntus lunam ipsam aterm prodi¬
derunt: pithagores uero uirsagacis apimiterrx ad lupam
cxxinmilia stadiorum esse colligit: Adsolem abea duplũ
inde adxii signa tripliatum sed merito querere acmiporisol¬
licitus quisque potest quare luna in solstitiadicir culo decur rens
qnto altior uestiuosole currere. tanto breuiores uidecctur facere
umbnts unde paucis intimandum est: quod hunc lunae pro¬
gressum ultra solem in utraq: caelipluga. & aust roli uidelic&
& septentrionali signi ferigignat latitudo Norro in australi ip¬
sac quoque lunae ineiusdem deiectio iuu& Siquidem signifer

Expanded text:
rentem, multo inferius ac vicinius terrae quam solem, cum iisdem moratur in partibus, circuire viderimus, quia videlicet multo inferius non solum sole, sed et Venere ac Mercurio, quae infimae stellarum sunt, luna in confinio aeris hujus turbulenti et puri decurrit aetheris. Denique et multi philosophorum solem abesse a luna undeviginti partes, quantas lunam ipsam a terra prodiderunt. Pythagoras vero, vir sagacis animi, a terra ad lunam CXXVI millia stadiorum esse collegit, ad solem ab ea duplum, inde ad duodecim signa triplicatum. Sed merito quaerere ac mirari sollicitus quisque potest quare luna in solstitiali circulo decurrens, tanto altior aestivo sole currere, quanto breviores videatur facere umbras. Unde paucis intimandum est quod hunc lunae progressum ultra solem in utraque coeli plaga, et australi videlicet et septentrionali, signiferi gignat latitudo, porro in Australi ipsa quoque lunae ejusdem dejectio juvet. Siquidem signifer
Abbreviated transcription (Latin):
errȩ motũ uento fieridicunt : ciũs uiscerib: instair spongiȩ couer nosi sinduso
qui hanchorribili fremore ꝑcurrens. & euaderenitens. uario murmure
c̃cutit & setrem̃do ł dehiscendo cogit effunder unde caua trarũ hismotib
subiacent : ut pote uenticapacia: harenosa autẽ & solidacarent. Neq enĩ
fiunt nisi caelo mariq: tranquillo & uento inuenastra ẽdito : & hoc ẽ
intratremor quo in nube thonitruũ. hocq hiccu sid fulmenꝰ funt simul cũ
t̃rȩmotu & inundationes maris eodem uidelicet spũ infusi uel resi¬
dentis sinu recepti.
IN CENDIUM EtHN AE

Expanded text:
errae motum vento fieri dicunt, ejus visceribus instar spongiae cavernosis incluso, qui hanc horribili tremore percurrens, et evadere nitens, vario murmure concutit, et se tremendo vel dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, quod in nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt simul cum terrae motu et inundationes maris, eodem videlicet spiritu infusi vel residentis sinu recepti. Incendium Aetnae
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem tamen longitudinis dies utrisq toto appo sic & noctes fa¬
uat Item pecesse est omnibus. sub aqulonis & austriplaga
contrac ipuicem in eademlinea positis perto tum anni uestentis cirsui¬
tum. Vno eodemq: temporis puncto solmedium caeli conscendat
imeus orbem nec tam̃ eo dem rem̃ans erunt u trisque puncto uel
horc oriatur aut occidit : sed cum plagam austri circuiens iberno
tempore peruehitus eos qui meridianum ternre latus in habitant
ante oriens adut sedserius dimittie occidens. Quamnos quiad septep

Expanded text:
ejusdem tamen longitudinis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faejusdem tamen longitudinis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faciat, item necesse est omnibus sub Aquilonis et Austri plaga contra invicem et eadem linea positis, per totum annum vertentis circuitum, uno eodemque temporis puncto Sol medium coeli conscendat igneus orbem. Nec tamen eodem utrisque puncto vel hora oriatur, aut occidat, sed cum plagam austri circumiens hyberno tempore pervehitur, eos qui meridianum terrae latus inhabitant, ante oriens adit, sed serius dimittit occidens, quam nos, qui ad Septe
Abbreviated transcription (Latin):
ausa autem in aequalitatis eorundemdienĩ t̃rae rotunditus est
neq enim frustra & inscripturae diuina & in communium litter¬
rum paginis orbisterra euocatur. estenim reuerar orbis idem hi
medio totius mundi positur. non inlatitudinis solum grro quasi
instar si cuti rotundus sed instur potius pileun diq uersum aequo¬
li rotunditate persimilis neq: autem intantȩm olemugnitudinis
quumuis en ormem montium ualliumq: distuntiam. quantum
in pilu pludici unũ digitũ tcuitũ addeteuel demere credidem
t alis ergo scȩmatis terra mostalibus ad in habitandum dactusous
cir cuitus semper in hoc mundo lucentis certuratione constrtutions
dĩ alibidiem &ib& alibi noctem relinquit. Et quiasicut ecdesias¬
tes ait Oritur sol & occidit & in locum suum reuertitur ibiq
renascens ginet permeridiem & flectitur ad aquilonem ue¬
cesse ẽcircuiens orientulibus quibusq: prius queom occidentu lib
subtadem linecposits mane meridiem ues perom ad duc tt

Expanded text:
ausa autem inaequalitatis eorundem dierum terrae rotunditas est; neque enim frustra et in Scripturae divinae, et in communium literarum paginis orbis terrae vocatur. Est enim revera orbis idem in medio totius mundi positus, non in latitudinis solum gyro, quasi instar scuti rotundus, sed instar potius pilae undiqueversum aequali rotunditate persimilis, neque autem in tantae mole magnitudinis, quamvis enormem, montium valliumque distantiam, quantum in pila ludica unum digitum, tantum addere vel demere crediderim. Talis ergo schematis terra mortalibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relinquit. Et quia, sicut Ecclesiastes ait, Oritur sol, et occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per Meridiem, et flectitur ad Aquilonem, necesse est circumiens Orientalibus quibusque prius quam Occidentalibus sub eadem linea positis mane, meridiem, vesperam adducat,
Abbreviated transcription (Latin):
uadit &psus arabiam syriã erprum cr&am lilibeum & septẽ trionalia
africȩ contingens: Vmbilicus aquinotio xxxv pedũ umbrã xxiii. pedes

Expanded text:
adit et Persas, Arabiam, Syriam, Cyprum, Cretam, Lylibaeum, et septentrionalia Africae contingens. Umbilicus aequinoctio XXXV pedum, umbram XXIII pedes
Abbreviated transcription (Latin):
do multos adsidem conuesterunt: & indimidio ebdomadis defici& hos¬
tiu& sa crisiciun dimidium ebdomadis huius quintus dicimus capnus tibe¬
ru caesuris entt qua udo inchoato xp̃i baptis mate hostiarum puri¬
ficatio fidelib paulatim uiles cere coepit : Item quodsequitur & inte¬
ploerit abhominatio desolationis & usq: ad consummationem &fi¬
pempers eueraebit desolatio : Ad sequentia tempono respicit cuius
ꝓph&iae ueritatem : & historiae u&erum & nostrorum hodieq
temporum testatur euentus : Totum id eo ꝓphetue testi monium po¬
nentes quauitum facultus sub p&ebat ex posuimus: Quiahoc &aple¬
risq: lectorib: ignontri &speciale genus ebdomadae flugiture cog¬
nouimus falluntur enim quiputant hebreos appis talib usos : Alio

Expanded text:
do multos ad fidem converterunt. Et dimidio hebdomadis deficiet hostia, et sacrificium. Dimidium hebdomadis hujus, decimus quintus annus Tiberii Caesaris erat, quando, inchoato Christi baptismate, hostiarum purificatio fidelibus paulatim vilescere coepit. Item quod sequitur: Et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, ad sequentia tempora respicit, cujus prophetiae veritatem, et historia veterum et nostrorum hodie temporum testatur eventus. Totum ideo prophetae testimonium ponentes, quantum facultas suppetebat, exposuimus, quia hoc et a plerisque lectoribus ignorari, et speciale genus hebdomadae flagitare cognovimus. Falluntur enim qui putant Hebraeos annis talibus usos, alio
Abbreviated transcription (Latin):
ertici p̃fatu cit culi linea contip& epac¬
tas lunares. quae adcur sum solis annuatm unde¬
nis dieb adcrescere solent. Inde epactae greco
uocabulo idest adiectioner diccae quod per annos sin¬
gulos undecim dierum ut diximus ac comulentur aug¬
mento. uelcerte quia adinueniendus quo tae sint lũ¬
nas falendurum .xii. pertotum adiciuntur annum
ut supra docuimus. epaccae iurę idest adiectiones uo¬
cantur &quidem pertotum anniuertentes orbem suas
quaẽq dies hab& adiestiones lunares .xi. Nam uerbi
gratia si hodie cum scribo quinta est luna isodie post
tres uiii. Nec eadem huc quae nunc est prius quã .xͣ.¬
& nouem aunorum peracto circulo redit sed propriae
cipium signan: hanc prefixum sui cursus regulum sem¬
per obseruantes ut quoties minorem xuͦ. numerõ habeN

Expanded text:
ertia praefati circuli linea continet epactas lunares, quae ad cursum solis annuatim undenis diebus accrescere solent. Inde quippe epactae Graeco vocabulo, id est, adjectiones, sunt dictae, quod per annos singulos undecim dierum, ut diximus, accmento. Vel certe quia ad inveniendas quotae sint lunas Calendarum, IX per totum adjiciuntur annum, ut supra docuimus: epactae jure, id est, adjectiones, vocantur, et quidem per totum anni vertentis orbem suos quaeque dies habet adjectiones lunares XI. Nam, verbi gratia, si hodie cum scribo quinta est luna, isto ipso die postma, post tres octava, nec eadem huc quae nunc est priusquam XXIX annorum peracto circulo redit. Sed proprie cipium, signant, hanc praefixam sui cursus regulam semper observantes, ut quoties minorem XV numerum haben
Abbreviated transcription (Latin):
tudine idipsum inceens quoq ciusdem beatuematris & pesp&uae urginis
festiuitatib a geredidicit: Nonutiq: inlust nttionem terrestrisimperu

Expanded text:
tudine, idipsum in caeteris quoque ejusdem matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in lustrationem terrestris imper
Abbreviated transcription (Latin):
piturunt Vncutriq hoc est aequi noctii argumento portentes. quasiration
congruat ut qud s̃ cequis in principio pastib: lucem tenebrisq diuiserst ibi
precipue tunc eput mundi. Vbinuno uequi nostium fieri credatur: bene

Expanded text:
putaverunt, uno utrique, hoc est equinoctii, argumento nitentes, quasi rationi congruat, ut quia Deus equis in principio partibus lucem tenebrasque diviserit, ibi precipue tunc caput mundi, ubi nunc equinoctium fieri credatur, bene
Abbreviated transcription (Latin):
peritius cuctin. si tempus ae quinoctii nonprimo diei quolux. sed quasto
quolumincriuint factã potius ad signarent ibinamq temporis initium
stutuit quilum narib: conditis dixit Ut sint insigna & tempori & dies
& annos Nc praecedens triduum ut omnib: uisum est: cbsq ullis horarũ
demensionib: ł pote nec dum fuctis siderib: cequali lunce lumen tene¬
brasq: pendelit. & quasto demum mane sol amedio ꝓcedens orientis¬
or̃is umbratis succs perlinecs currentibi. ae quinostium quod annuatm
seruar&ur nchoauit. Positus uidelic& cum primo terris orir&ur
in eo caeli loc quem philosophi quastum pastem acri&is cippellant.
eundemq:¬
eundemq: per acto anno circuitu postdies ccclxv. & sex horas
repetituru cuius augmento quãdran efficitur ut ipse uerna¬
lis aequi nohi Punctos modo mane modo meridie. modo uespere
modo medichoctis occurrat luña ue contrario uespere plenissi¬
ma Neq qim quid inperfectum crector equissimus instituer&.

Expanded text:
peritius acturi, si tempus aequinoctii non primo diei quo lux, sed quarto quo luminaria sunt facta, potius adsignarent; ibi namque temporis initium statuit, qui luminaribus conditis dixit: Ut sint in signa, et tempora, et dies, et annos. Nam praecedens triduum, ut omnibus visum est, absque ullis horarum dimensionibus, utpote necdum factis sideribus, aequali lance lumen tenebrasque pendebat; et quarto demum mane sol a medio horis umbratim suas per lineas currentibus, equinoctium, quod / anmiatim etur, instituit. Positus videlicet, cum primo terris oriretur, in eo loco celi, quem philosophi quartam partem Arietis apellant, eundemque peracto annuo circuitu post dies CCCLXV et VI horas repetiturus. Cuius augmento quadrantis efficitur, ut ipse vernalis equinoctii punctus modo mane, modo meridie, modo vespere, modo medio noctis occurrat. Luna econtrario vespere plenissima, neque enim quid imperfectum Creator equissimus institueret,
Abbreviated transcription (Latin):
Solinos tusuo maculosus ł submibelatens: pluuiũ diem p̃sagit siruborat sincera
sipclleat tẽpestuosũ. Si cocauus uidec̃ itaut in medio fulgens radios cidi

Expanded text:
Sol in ortu suo maculosus, vel sub nube latens, pluvium diem praesagit. Si rubeat, sincerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio fulgens radios ad
Abbreviated transcription (Latin):
in exor tudiei ut pote compl&o diei totius circuiture currat
sicq: necerscrio diem super fluum admoneat ubi lib& intes

Expanded text:
in exortu diei, utpote completo diei totius circuitu recurrat, sicque necessario diem superfluum admoneat ubilibet inte
Abbreviated transcription (Latin):
puta dcccxxx & unum. semper adice fiunt deccrnui
hos partire ꝑx. & nouem remanent .iiii. quartus
est annus cidi decen nouennalis. quod sinihil. re
nas xIuII primi mensis quae pas chalis domini¬
ci diem singulis annis absque omni ambigui
minica dies occurrit Ipsa ẽ paschalis dominicae
resurrectionis dies quaȩ quidem xiiii luna pri¬
cessum terris ostendit. quib: terminis perannos
denos & nouenos legali tempore paschalis obser¬
uantiae discursus constat esse comprehensos &
si fieri poss& ut eadem omnibus annis subbati die
si iuxta legis edicta semper quarta decimaluna
primimensis aduesperam immolantes . & comme¬
dentes agni in maculati. carnem sanguinem.¬
que illius adrepellendum & terminatorem nos¬
tris postibus cspergentes. id est baptismi & pus¬
chalium caelebrantes solemnia missarum spiri

Expanded text:
puta DCCXXV, et unum semper adjice, fiunt DCCXXVI; puta DCCXXV, et unum semper adjice, fiunt DCCXXVI; hos partire per X et IX, remanent IV, quartus est annus cycli decennovenalis. Quod si nihil remnas XIIII primi mensis, quae paschalis dominicae diem singulis annis absque omni ambiminica dies occurrit, ipsa est paschalis Dominicae resurrectionis dies. Quae quidem quarta decima luna pricessum in terris ostendit. Quibus terminis per annos denos et novenos legali tempore paschalis observantiae discursus constat esse comprehensus. Et si fieri possit ut eadem omnibus annis sabbati die si juxta legis edicta semper quarta decima luna primi mensis ad vesperam immolantes et comedentes agni immolati carnem, sanguinemque illius ad repellendum exterminatorem nostris postibus aspergentes, id est, baptismi et paschalium celebrantes solemnia missarum, spiri
Abbreviated transcription (Latin):
quia emb ẽ fiunt dies ccc lXXXiii
Idcirco aut septimi decimi lunaris anni compatus
abipso quo prior explicitus ẽ annus die incipit &ñ
a se quente ut c&erorum ne propter saltum lunae
quem dicunt unus edem anno dies deesse uideatur
quod ipsum dionisius decen nouennalem cidum huius¬
modi ordinem percurrens edocuit cibeodem de
quo ultimi condusit annim&as primi inchoando
ad inueniendam quota sit luna halendarum la
to cicli lunaris Item sume octo multiplica ꝑxi fiunt
laxx uiii adde unum regularem & partire peraaa
cicli memorati anno non unum ut in reliquis sed
duos adicere regulares & lunam hłr iañr sine
num. sume annos dr̃ui ut puta. dccci & subtrahe
sem per duoremanent dcoxo uiui hospartire
parx &uii remanent unum. primus annus ẽ cicli
lunaris quoties autem nihil reman& nonus de¬
cimus ẽ & quia decen nouennalis circulus cũ mu¬
nem cum lunari uiam. quam uisotior currit: Siuis
scire & eius quotussit annus sume annas dñ ut

Expanded text:
us est, fiunt dies CCCLXXXIV. Idcirco autem septimi decimi lunaris anni computus ab ipso quo prior explicitus est annus die incipit, et non a sequente ut caeterorum, ne propter saltum lunae, quem dicunt, unus eidem anno dies deesse videatur. Quod ipsum Dionysius decennovenalem cyclum hujusmodi ordine percurrens edocuit, ab eodem die quo ultimi conclusit anni metas primi inchoando vis scire quota sit luna Kalendarum Janto cycli lunaris. Item sume octo, multiplica per XI; fiunt LXXXVIII, adde unum regularem, et partire per XXX, oni cycli memorati anni, non unum ut in reliquis, sed duos addere regulares, et lunam Kalend. Januarii sine num, sume annos Domini, ut puta DCCXXV, et subtrahe semper duo, remanet DCCXXIII; hos partire per X et LX, remanet unum, primus annus est cycli lunaris. Quoties autem nihil remanet; nonus decimus est. Et quia decennovenalis circulus communem cum lunari viam quamvis ocyor currit, si vis scire et ejus quotus sit annus, sume annos Domini, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ulla dubi & ate cumprimo post occasum solis a ppar&. nonlam
supra illum sed iuxtu illum admeridiem posita uid&ur. at ciueideo
aquilonalici eius lutem sole aspectunte cernitur erecta ꝓgredi
semper enim luna a uersis asole cornibus rotundam sui pastem
pandit adillum. cuius ordine rrtionis agitur. Vt quodies longior
eo sit luna poua excelsior. & quo breuioratq: ad meridiem prodecli¬
uior est dies. eo deiectior poualuna cernatur. & in de uulgi cre¬
uit opinio lunam cum supina & celsior incedit turbines tempes¬
tatum. Cum uero erecta & in austros deiectior. trapquillitatẽ
designare: Quia his nimirum status est apni uestentis : ut sex mepsi¬
bus quibus decrescit dies. multo dementior sit aeris motus quã

Expanded text:
ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra illum, sed juxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilonalia ejus latera sole aspectante cernuntur erecta progredi; semper enim luna aversis a sole cornibus, rotundam sui partem pandit ad illum, cujus rationis ordine agitur, ut quo dies longior, eo sit nova luna excelsior; et quo brevior atque ad meridiem declivior est dies, eo dejectior nova luna cernatur. Et inde vulgi crevit opinio lunam, cum supina et celsior incedit, turbines tempestatum; cum vero erecta, et in austros dejectior, tranquillitatem designare, quia is nimirum status est anni vertentis, ut sex mensibus, quibus decrescit dies, multo clementior sit aeris motus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uersus adorientem lunam surgere uideat. atq: einde exaliat
paste cumei coeperit ꝓpinquare. illumpartem ad nosconuer¬
tere quanon in lustrirtur. Donecad cornuredeat at que lo¬
de omnino non appareat. quia tunc illa pars qua e in lustritur
sursũ est adcaelum Ad terremcutem illa quã rodiare solpor
potest : Cumergodie crescente solameri dicpis plagis adborta¬
les paulatim paster ascenderit necerse est luna quae eotem¬
pore mita et ociori tnensitu solem cdborelia signa pnrecurrtt
at que ideo cum noua post occasum sols uid&ur q̃: ad seotentrio¬
nem solaris occasus orcasunt est nimirum noniuxti sed supra
solem sita est quo inferion eius in lustrente aequali a pene cornua
ꝓtendere & instar nauis supinai reuid&ur. atreuerso postsolstit¬
um aestiuum ad inferiora & custralia cursũ solis. lunaquo que illis
nata mensibus ad inferioro cursimtendat necesse est unde fit
ut que ad austrirlem partem solis quiocadertt occasunt est absq

Expanded text:
ersus ad orientem lunam surgere videat, atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat, atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Cum ergo die crescente sol a meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascenderit, necesse est luna, quae eo tempore nata est, ociori transitu solem ad borealia signa praecurrat; atque ideo cum nova post occasum solis videtur, quae ad septentrionem solaris occasus occasura est, nimirum non juxta, sed supra solem sita est, quo inferiora ejus illustrante, aequalia pene cornua protendere et instar navis supina ire videtur. At reverso post solstitium aestivum ad inferiora et australia cursu solis, luna quoque illis nata mensibus, ad inferiora cursum tendat necesse est, unde fit ut quae ad australem partem solis, qui occiderat, occasura est, absque