comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affectu. qđ scilicet non fallatur qui falꝰ
non potest. Conteram in quit assiriũ ini
mea. & in montib meis conculcabo eim
Una autem nocte centũ octoginta quinq
milia exercitus assirioꝵ angelo uastini
deleta sunt. Et auferet᷑ abiis qͥ obsidelur
in ierosolima uigum eiꝰ. & graue impum
qđ omĩb imminebat & pondus quo pre¬
mebantur in ipsũ potius retrudetur
Fugiente assiriorũ rege in t̾rã suam. liber
cum popłi reliquiis egressus est etechuas
gentes. Dñs enim exercituum decreui¬
&e qͥs poterit infirmare. Et manus eiꝰ ox¬
arbitrant᷑ generalẽ contra omnẽ orben
ꝓphetiã. & qͦd uastitas babilonis &r asir
ciuitatis tipus sit consum mationis munt̃
Quib nequa quã contradicimꝰ. ut sciamꝰ hu
omnẽ t̃rã assirioꝵ ꝓpͥe significari. &e in¬
Quicquiad aut̃ a dño decretũ est: nuliu
tute ꝓhibetur. & extentã manũ eiꝰ ad
cutiendum paratã: nemo poterit cora

Expanded text:
affectu, quod scilicet non fallatur qui falli affectu, quod scilicet non fallatur qui falli non potest: Conteram, inquit, Assyrium in terra mea, et in montibus meis conculcabo eum. Una enim nocte centum octoginta quinque millia exercitus Assyriorum Angelo vastante deleta sunt . Et auferetur ab his qui obsidebantur in Jerusalem, jugum ejus, et grave imperium quod omnibus imminebat, et pondus quo premebantur, in ipsum potius retrudetur. Fugiente enim Assyriorum rege in terram suam, liber cum populi reliquiis egressus est Ezechias.gentes. Det quis poterit infirmare? et manus ejus exarbitrantur generalem esse contra omnem orbem prophetiam, et quod vastitas Babylonis et Assyriae civitatis typus sit consummationis mundi, quibus nequaquam contradicimus, dum sciamus hic omnem terram Assyriorum proprie significari, et unidquid autem a Domino decretum est, nullius virtute prohibetur. Et extentam manum ejus, et ad percutiendum paratam, nemo poterit coercere.
Abbreviated transcription (Latin):
consecratũ. qđ alio nomine appellat
beel phegor.In cunctis capitib tis
caluitium. om̃is barba radetur. Aps
antiquos. barbȩ capitisq rasura ludtis
inditiũ fuit. Pe̾r hȩc gͦ magnitudo ne¬
roris ostenditur. i erẽmia contra nes
eadem condamante. ꝑm̃e caput caluitiu
&e onis barbi radetur. Incunctis manib

Expanded text:
consecratum, quod alio nomine appellatur consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ gente uastati sunt. Et eo tempor
sennacherib captiuũ dux̃ isrł. & quais
nabuchodonosor subuertit ierłm: u
mitu suo. & erit in derisum etiã ipse f
sus illum locutꝰ es: captuũs duceris ds
aut̃ ait. nocte uastata est AR. moabo¬
ticuit: decoꝵ inuectionis principui
ut uastaretur in tenebris qui deie
patris nocte concept̾ est. ne forte no
ꝓ magnitudine t̾roris accipiamꝰ Et ine¬
dum. qui a sibi confidebat in muris
diis eã &e cuniculis fuisse suꝑatã duidu
quendam ariopolitẽ. sed & omĩs cuitis
testis est. motu terrȩ magno inuica
fantia quando totius orbis litꝰ trausgs
sunt maria : eadẽ nocte muros istin
corruisse. Ascendit domꝰ & dibon aqu
celsa inplanctũ. suꝑ nabo & suꝑ mo
uoluisti. Sub auditur aut̃ domꝰ regui
urbs dibon ad idola quȩ inȩditis pao
sunt ascendit. suꝑ nabo & suꝑ medala
nobiles ciuitates ululauit uniuersa pt¬
uintia. In nabo enĩ erat chamos idoliu

Expanded text:
enim gente vastati sunt: et eo temporSennacherib captivum duxit Israel, et quando Nabuchodonosor subvertit Jerusalemvomitu suo, et erit in derisum etiam ipse. Fsus illum locutus es, captivus duceris. Quod autem ait: Nocte vastata est AR, Moab conticuit, decorum invectionis principium, ut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros urbis istius corruisse. Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in planctum super Nabo, et super ipse voluisti. Subauditur autem, domus regia, et urbs Dibon ad idola quae in editis posita sunt ascendit: super Nabo, et super Medaba, nobiles civitates, ululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum
Abbreviated transcription (Latin):
misera. beatus qui retribuet tͥ retributio¬
nem tuam quam retribuisti nobis. Beatꝰ
qui tenebit. & allidet paruulos tuos ad
petram. Tanta erit urbis uastitas & uictor
seuitia: ut nec in noxiȩ parcat᷑ ȩtati.
ut cunctȩ domor diripiant᷑ opes. &
in conspectu maritali uxor uioletur
pudi cicia. Ecce ego suscitabo suꝑ eos
medos qui argentũ ñ requirant. neq au¬
rum uelint. Aꝑtum est quod latebat.
Nequa quam fortes &e gigantes angeli in¬
telligendi sunt & demones. sed medor
gens quoꝵ princeps darius pͥmus babi¬
lonior destruxit imꝑiũ. occiso baltasar
nepote nabuchodonosor qui euil mero¬
dac filius fuit. Tanta aut̃ erit medor
ꝑsarumq seuitia. ut ardore sanguinis
effundendi aurum argentũq contem.¬
nant. & oblatas opes ꝓluto reputent.
Sed sagittis paruulos interficient. &
lactantib uteris non miserebuntur.
ae suꝑfilios non parcet oculus eor.¬
nt̃ ficientur pariuili. quoꝵ uulnera er̃
non minora quam corpora. & pregnan-¬

Expanded text:
i tribuet tibi retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint. Apertum est quod latebat: quod nequaquam fortes et gigantes, Angeli intelligendi sunt et dgens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit imperium, occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, qui Evilmerodach filius fuit. Tantam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendaurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent: sed sagittis parvulos interficient, & lactantibus uteris non miserebuntur, & super filios non parcet oculus eorInterficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnant
Abbreviated transcription (Latin):
subuersa est: ita etiam hȩc quȩ contra
te manum. Montẽ caligosũ siue tenebro.¬
sum qđ hebraice dr̃ nesphem. babilonẽ
ꝓpt̃ suꝑbiam intellige. Isti sunt montes
tenebrosi. tristiciam & caliginẽ p̃feren¬
tes. de quib & ieremias ait. Date głlam¬
dño dõ ur̃o antequam offendant peds
uri ad montes tenebrosos. Precipitur ui
angelis uel quib libet ministris. ut uln¬
te dño & exaltata nuncioꝵ. manu. uentis¬

Expanded text:
subversa est: ita etiam haec, quae contra subversa est: ita etiam haec, quae contra te manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice dicitur NESPHE  , Babylonem propter superbiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes, de quibus Jeremias ait: Date glorDeo vestro, antequam offendant pedes vestri ad montes tenebrosos . Praecipiturque vel Angelis, vel quibuslibet ministris, ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum manu
Abbreviated transcription (Latin):
onus uel pondus intelligi potest. Et ubi¬
cunq prȩpositum fuerit: minarũ ple¬
na sunt quȩ dicuntur. Unde miror.
septuaginta translatores inrẽ tristi uo¬
luisse ponere uisionẽ. Sed de hoc alias.
Nunc qđ coepimꝰ exequamur. Babilon
fuit metropolis chaldeoꝵ. cuiꝰ rex nabu¬
chodonosor. cunctis usq ad ethiopiam
gentib suꝑatis: int̾ cęteras uastauit &e
uideam. diuq obsessam ierłm undecimo
anno coepit regni sedechiȩ. quẽ & ipsum
captũ duxit in antiochiã quȩ tunc uoca¬
batur Reblatha. ibiq coram patre filuis
int̃fectis oculos sedechiȩ iussit auferri.
ex cecatũq misit in caueã. & inritũ fe¬
rarum traxit in babilonẽ. completo
in babilonẽ. & ñ uidebis eam. Ad conso¬
lationẽ gͦ popłi uideoꝵ babilonus rui¬
na prȩdicat᷑. qđ quomodo niniue metro¬
polis assirior. quoꝵ rex ful. & teglatpha¬
lasar & salmanassar & sennacherib qͥ
decem trib coeꝑant chaldeo uastante

Expanded text:
onus, vel pondus, intelligi potest. Et ubionus, vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Jerusalem undecimo anno cepit regni Sedechiae: quem et ipsum captum duxit in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxit in Babylonem; completo in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaeorum, Babylonis ruina praedicitur, quod quomodo Ninive metropolis Assyriorum, quorum reges Phul, et Theglathphalasar, et Salmanasar, et Sennacherib, decem tribus ceperant, Chaldaeo vastante,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Cȩterũ si aut tu uolueris. aut spaciũ
fuerit. & uoluntati nr̃ȩ xp̃c annuerit
spuale suprastruendum est edificium.
ut imposito culmine. ꝑfecta ȩccłia orna¬
menta monstremꝰ. Proposuisti de
isaia uisionem babilonis. & philistimi.¬
& moab. & damasci. ȩgyptiq &e deserti
maris. & idumeȩ. & arabiȩ. & uallis ui¬
sionis & tyri. Quas si latus nitar expo¬
nere: multis libris opus erit. & exacto¬
ris mei nauigatio in annũ alterum
differetur. Itaq ut uis singulis testimo¬
nus breues sententiolas coaptabo. ut ñ
tam exponam quid sentiam: quã paucis
uerbis sentienda dimittã. Dictamꝰ hȩc
nonscribimus. Currente notarioꝵ arti
culo: currit oratio. Nolumꝰ enĩ nr̃a lau¬
dare sed ꝓpħȩ dicta intelligi. Nec iacta¬
mus eloquentiã. sed scientiam quęrimꝰ
scripturarũ. Incipiamꝰ gͦ ab abilone.
Inus babilonis qđ iudit isaias filius
amos. Uerbum hebraicum massa. uel

Expanded text:
rum. Caeterum si aut tu volueris, aut spatium rum. Caeterum si aut tu volueris, aut spatium fuerit, et voluntati nostrae Christus annuerit, spiritale supra struendum est aedificium, ut imposito culmine, perfecta Ecclesiae ornamenta monstremus. Proposuisti de Isaia Visionem Bab, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. Dictamus haec, non scribimus: currente notariorum manu currit oratio. Nolumus enim nostra laudari, sed Prophetae dicta intelligi, nec jactamus eloquentiam, sed scientiam quaerimus Scripturarum. Incipiamus ergo a Babylone.nus Babylonis, quod vidit Isaias, filius Amos. Verbum Hebraicum MESSA  , vel
Abbreviated transcription (Latin):
rias opiniones secuti multa uolumina
condiderunt hebraicam pandere ueritatẽ.
meq retractantẽ &e molestissimũ ecrplana¬
tionis genus in tempus aliud differentẽ
sepissime commonebas. Hoc aut̃ anno
misisti filium heraclium diaconũ qui me
manu conserta in ius uocaret. & ꝓmissũ
ꝑ momenta exigeret. Quid gͥ faciam:
Subeamne opus in quo uiri eruditissimi
sud auerunt. origenẽ loquor & eusebium
pamphili. quoꝵ: siberis allegoriȩ spaciis
euagatur. & interp̃tatis nominib singu¬
loꝵ ingenium suũ facit ȩccłiȩ sacramta.
alt̾ hisforicam expositionẽ ticulo repmit.¬
genis scita concedit. an taceam. & apte
huius generis expositionẽ nescire me dicã
Et quando tibi potero ꝑsuadere me ñ potu¬
isse magis quam noluisse. quoꝵ alterum
imbecillitatis est alterum suꝑbiȩ: Quib
adductus causis malui a tẽ ingeniũ meũ
quam uoluntatẽ quęri. breuit᷑q annotabo
quȩ didici. fundam̃ta iaciens scriptura¬

Expanded text:
rias opiniones secuti, multa volumina rias opiniones secuti, multa volumina condiderunt, Hebraicam panderem veritatem: meque retractantem, et molestissimum explanationis genus in tempus aliud differentem, saepissime commonebas. Hoc autem anno misisti filium nostrum Heraclium diaconum, qui me manu conserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositionem titulo repromitgenis scita concedit? An taceam, et aperte hujus generis expositionem nescire me dicam? et quando tibi potero persuadere, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbiae? Quibus adactus causis, malui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum. & ipse uastatꝰ sit. Qđ aut̃ ait.
uinctis eiꝰ ñ aꝑuit carcerẽ: maguitud
crudelitatis &e impietatis expͥmit᷑. it
etiam iuinctos teneret in carcert. dt
sufficrent miseris catenȩ. nisi illos &e
unebrrum horor includeret. Omnes
ieas stitium. uniuersi dormierunt in
Q ur indomo sua. Tu autẽ ꝓiectꝰ es de
quulihro tuo quasi stirps inutilis pollutꝰ¬

Expanded text:
 autem ait: Vinctis ejus non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in carcere: et non sufficerent miseris catenae, nisi illos et tenebrarum horror includeret. Omnes reges gentiam, universi dormierunt ingloria in domo sua: tu autem projectus es de sepulcro tuo, quasi stirps inutilis, pollut
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ uindicaret. Ueruntan
Sad infernum detraheris: in ꝑfundũ las
Qui ꝑsuꝑbiam dixerat. incęlum ascendi
ero similis altissimo: nonsolũ ad infenu
sed ad infernũ ultimũ detrahetur. hu
enĩ significat laci ꝓfunditas ꝓ quo u
euangelio tenebras exteriores legri¬
bi est inquit fletus & stridor dentia
Qui te uiderint ad tẽ inclinabunt᷑ e¬

Expanded text:
similitudinem vindicaret. Verumtamen similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per superbiam dixerat: In coelum ascendam, ero similis Altissimo, non solum ad infernum, sed ad infernum ultimum detrahitur. Hoc enim significat laci profunditas, pro quo in Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabunt
Abbreviated transcription (Latin):
meum. sedebo inmonte testam̃ti. in
laterib aquilonis ascendã suꝑ altitu.¬
dinẽ nubiũ ero similis altissimo.
Pro eo quͦd nos interp̃tati sumus obfis¬
tatẽ intelligentiȩ. quomodo cecidusiq
cęlo lucifer qui mane oriebaris.: inhe
fer. &e dr̃ qͦd flere debeat & lugere o
quondam sic fuerat gloriosus. ut fulos
luciferi comparat᷑ sit. Sicut inquit lu¬
fer discutiens tenebras. ardens & rutls
illucescit: sic &e tuus ꝓgressus in pouli
publico. elaro sideri similis uidebati
Sed cecidisti in t̾rã gentiũ uulneratin
qui ꝑsuꝑbiã loquebaris. Tantã pormis
consecutus sum. ut cęlum mͥ restet aes
dera. ut subpedib meis suꝑna debtan
subiacere. Quanquã udei cęlũ & atu
dĩ se uelint intelligi. eo qđ sequit᷑. ui¬
ubi dĩ iura sunt condita. & in lateribi
aquilonis. idest inierłm. Scriptũ est
Montes syon. latera aquilonis. Nec suffui¬
rat suꝑbiȩ eius desiderare cȩlestia. mi
ad tantam ꝓrupisset insanĩam: ut aist

Expanded text:
m, sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus ob facilitatem intelligentiae: Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris, in Hebtur ei quod flere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic et tuus progressus in populos et publicum claro sideri similis videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitubi Dei jura sunt condita, et in lateribus Aquilonis, id est, in Jerusalem. Scriptum est enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi
Abbreviated transcription (Latin):
misertũ. quando remissi in patriã pacis
gaudiũ recepunt. Quomͦ enĩ luci contra¬
iytenebrȩ sunt: ita paci contrarium
bellum est. Unde ce confundat᷑ heresis
quȩ maloꝵ. arbitrat᷑ conditorẽ dm̃.
cum hic malum non contrariũ bono. sed
ꝓ afflictione ponatur &e bello. scđm il.
lud quod in euangelio scriptumest. Suf¬
ficit diei malicia sua. Possumꝰ iuxta tro¬
pologiam hȩc & de ȩccłiastico uiro dicere.
cui dẽdit sermonẽ atq sapientiam ut
om̃s sectas contrarias ueritati sua dispu¬
tatione subuertat. sicut &e de stephano
scã scriptura cõmemorat. qđ nullus po¬
tuerit resistere sapientiȩ eiꝰ. & ut reges
idest patriarchas singularũ hereseon
suȩ subiciat potestati & aꝑiat atq con¬
fringat quod prius uidebat᷑ di alectica
arte conclusum. & in mediũ ꝓferat ar.¬
chana hereticori. suꝑans eos atq coniun¬
cens ut xp̃i secreta cognoscant. in quo
sunt om̃s thesauri sapientię & scientiȩ
absconditi.

Expanded text:
misertum, quando remissi in patriam, pacem et gaudium receperunt. Quomodo enim luci contrariae tenebrae sunt: ita paci contrarium bellum est. Unde confundatur haeresis, quae malorum arbitratur conditorem Deum. Cum hic malum non contrarium bono, sed pro afflictione ponatur et bello, secundum illud 534 quod in Evangelio scriptum est: Sufficit diei malitia sua . Possumus juxta tropologiam haec et de ecclesiastico viro dicere, cui omnes sectas contrarias veritati sua disputatione subvertat. Sicut et de Stephano sancta Scriptura commemorat , quod nullus potuerit resistere sapientiae ejus, et ut reges, id est, patriarchas singularum haerese ωn, suae subjiciat potestati: et aperiat atque confringat, quod prius videbatur dialectica arte conclusum: et in medium proferat arcana haereticorum, superans eos atque convincens, ut Christi secreta cognoscant, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi .
Abbreviated transcription (Latin):
me. Sicut in forti manu erudiuit me. ne
irem in uia popłi huius dicens. Nondica.¬
tis. coniuratio. Omĩa enim quȩ loquitur
popłs iste: coniuratio est. Et timorẽ eius
ne tuneatis. Noceauneq paueatis.
Diimnerereitiuni ipsum sanctificate. ipse
pauor uester. & ipse terror uester. & erit
uobis in sanctificationem. In lapidẽ aut̃¬

Expanded text:
me sicut in forti manu erudivit me ne me sicut in forti manu erudivit me ne irem in via populi huius dicens non dicatis coniuratio omnia enim quae loquitur populus iste conine timeatis, neque paveatis. Dominum exercituum ipsum sanctificate: ipse pavor vester, et ipse terror vester. Et erit vobis in sanctificationem. In lapidem aut
Abbreviated transcription (Latin):
congregetis. & accingatis uos ad proelium.
& maior sit numerus obsidentium quam
obsessor: tamen ñ semel. sed iterum dicam
uincemini. & qđ cunq contra ierłm inieri¬
tis consilium: dissipabit᷑. Et licet supra
direritis. ascendamꝰ ad uidam & suscitemꝰ
eum quiescentẽ. & ponamꝰ regẽ suꝑ eum fi-¬
lium tabeel: loquimini quidẽ uerbũ sed
non fiet. quia nobiscum est ds̃. idest emma¬¬
nuel. Possumus hoc testimonio & contra
gentes abũti in ꝑsecutionis tempore. quod
quamuis fortes esse uideant᷑. & nos suꝑare
in his qui lapsi sunt: tamen uincant᷑ in
his qui ꝓ xp̃o fuderunt sanguinẽ. & qđ
post bella par reddatur ȩccłis. & uniuer
pentur quia nobiscum sit ds̃. Contradicen¬
tes quoq ueritati utilit̾ audient. ut tan.¬
demratione suꝑentur. & nequa quã uelint
inmendacio uincere: quia qđcunq dixe¬
rint. nunquam ꝑuersitas possit suꝑare
qđ restum est. Hȩc enim ait dñs ad

Expanded text:
congregetis, et accingatis vos ad praelium, congregetis, et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum, tamen non semel, sed iterum dicam, vincimini. Et quodcumque contra Jerusalem inieritis consilium, dissipabitur. Et licet supra dixeritis : Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum quiescentem, 121 et ponamus regem super eum filium Tabeel: loquimini quidem verbum, sed non fiet, quia nobiscum est Deus, id est, Emmanuel. Possumus hoc testimogentes abuti in persecutionis tempore, quod quamvis fortes esse videantur in his qui lapsi sunt, tamen vincuntur in his qui pro Christo fuderint sanguinem: eo quod post bella pax reddatur Ecclesiis, et univpentur, quia nobiscum est Deus. Contradicentes quoque veritati utiliter audient, ut tandem ratione superentur, et nequaquam velint in mendacio vincere: quia quodcunque dixerint, nunquam perversitas ulla possit superare nobiscum Deus haec enim ait Dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
emmnanuelis: sed non poterit obtinere. qu
gelio scđm ioħm qd cecum a natiuitate
cuius oculos luto ex saliua sua facto dis
liuerat.: miserit ad aquas siloe. Quib cil
cecus lauisset lutum: cęcitate detersa
clarum oculoꝵ lumen accepit. Qđ post
signi magnitudinẽ indicat ñ alit̃ cecita
iudeoꝵ. & omĩs increduli posse sanari.: iͥ
doctrina aquarũ xp̃i quȩ absq strepita
&e clamore uerbor lenit̃ fluit. teuebie
prioris effugentur erroris. Hoc qđ in. Li
caput leuare. aut forte quid facere: in he.¬
hruco non habetur. & in grecis codicib ueru
uigulante confossum est. Congregami.
loquimini uerbũ &e ñ fiet. quia nobiscum
as Pro congregamini siue infirmamini
& confringimini. ut int̾ p̃tati sunt alii:
aebiles esse cognoscite. & emmanuele p̃sen¬¬
te nichil posse contra ierłm urbemdĩ. Et hoc
nonsolum uos qui uicini estis. sed cuncta
ꝓcul t̾ra cognoscat. Quamuis enĩ exercitũ

Expanded text:
Emmanuelis: sed non poterit obtinere, quia Emmanuelis: sed non poterit obtinere, quia em , quod caecum a nativitate, cujus oculos, luto ex saliva sua facto Dominus linierat, miserit ad aquas Siloe, quibus cum caecus lavisset lutum, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit: quod post signi magnitudinem, indicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leniter fluit, tenebrae prioris fugentur erroris. Hoc quod in Secaput levare, aut forte aliquid facere: in Hebraico non habetur, et in Graecis codicibus ÷ veru jugulante confossum est. Congregaminiloquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum Deus. Pro congregamini, sive infirmamini, et confringimini, ut interpretati sunt alii, os et debiles esse cognoscite, et Emmanuele praesente, nihil posse contra Jerusalem urbem Dei: et hoc non solum vos, qui vicini estis, sed cuncta procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintia. Est autem sensus. Quia popłs adtie
tribuum magis uoluit Rasin & filio Rome¬
liȩ idest damasci & samariȩ regib esse sul¬
iectus quam stirpi dauid quȩ meo coeꝑat i
iudicio: faciam eum nequaquã his regibis
quos assumpsit. sed regi seruire assirio. Cu
potentiam occupantis terram samariȩ i
undationi fluminis cõparat. & fit apostn¬
pha ademmanuel. hoc est ad pͣsentẽ dĩ
qͦd in tantum se erexerit assirius: ut etiu
rit auxilio suo sapientiam secularẽ .& it¬
rłm idest eccłiam uoluerit oppugnare.
derelinquens aquas fontis siloe qui inter¬
p̃tatur missus. & qui salit inuitã ȩt̾nan
Tantae est enim arr̾ogantię. ut ausus sit
ostendere saluatori uniuersa regna tr
bitur quoq uidam idest domũ confessi¬
nis intrare. & crebro ꝑ eos qui in eccłia
neglegentes sunt usq ad collum ueniet
credentes in xp̃o cupiens suffocare & ex¬
tendere alas suas. implens uniuersã regi

Expanded text:
provincia. Est autem sensus, quia populus decem provincia. Est autem sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est, Damasci et Samariae regibus esse subjectus, quam stirpi David, quae meo coepit regnare judicio, faciam eum nequaquam his regibus, quos assumpsit, sed regio servire Assyrio, cujus potentia occupantis terram Samariae, iundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius ut etiam erit auxilio suo sapientiam saecularem, et Jerusalem, id est Ecclesiam voluerit impugnare, derelinquens aquas Siloe fontis qui interpretatur missus, et qui salit in vitam aeternam , . Tantae est enim arrogantiae ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, bitur quoque Judam, id est domum confessionis intrare: et crebro per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare et extendere alas suas, implens universam regionem
Abbreviated transcription (Latin):
terram aduidam ꝑueniat. & transiens
adcollum usq ꝑtingat. ꝑ quȩ uicinam
significat captiuitatẽ. Non enim tunc
captus est uidas. sed cunctis duarum
tribuum urbib subiugatis: sola reman-¬
sit ierłm quȩ in credibili dĩ miscđia
liberata est. Potentiam gͦ assirii & in¬
numerabilis exercitꝰ. quã sub fluminis
in undatione descripserat: nunc ꝑaliã
ostendit trans lationem. qđ alis suis
idest ducib. & infinita multitudine
oꝑuerit t̾ram emm anuelis: hoc est de¬
fendentis eam dĩ. sed tamen ñ possederit.
Quanquam emmanuel a septuaguita se¬¬
quenti capitulo coaptet᷑. non ꝓpͥo nomine
ut apud hebreos uocatur. sed interp̃tatũ.
idest nobiscum dĩ. Siloam aut̃ fontem
esse ad radices montis syon. qui ñ ugib
aquis. sed incertis horis diebq ebulliat.
&e ꝑt̾rarũ concaua & antra saxi durissim
cum magno sonitu ueniat: dubitare ñ posti¬
mus. nos prȩsertim qui in hac habitamus

Expanded text:
terram, ad Judam perveniat, et transiens terram, ad Judam perveniat, et transiens ad collum usque pertingat: per quae vicinam significat captivitatem. Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis, sola remansit Jerusalem, quae incredibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub fluminis inundatione descripserat, nunc per aliam ostendit translationem, quod alis suis, id est, ducibus, et infinita multitudine operuerit terram Emmanuelis, hoc est, defendentis eam Dei; sed tamen non possederit, quamquam Emmanuel a LXX sequenti capitulo coaptetur, non proprio nomine, ut apud Hebraeos vocatur, sed interpretato, id est, nobiscum Deus. Siloe autem fontem esse ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebulliat, et per terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus
Abbreviated transcription (Latin):
filios. nonsolum maria ꝓphetissa uirgo
ppetua. sed &e sanctȩ mulieres patriarchis
idest princeps. & Rebecca quȩ in lingua
nr̃a patientiam sonat. Et adiecit
dñs loqui adme dicens. Proco quod abiecit
popłs iste aquas siloȩ quȩ uadunt cum
silentio. & assumpsit magis Rasin ce fili¬
um Romeliȩ: ꝓpt̾ hoc ecce dñs ad ducet
suꝑ eos aquas fluminis fortes & multas.
regem assiriors. & omnem głam eius.
undans ce transiens. usq ad collũ ueniet.
&erit extensio alarum eiꝰ implens lati¬
tudinẽ terre tuȩ. o emmanuel. Dixerat
supra auferendam damasci fortitudi-¬
nem &e spolia samariȩ in conspectu regis
assirior. & duos reges assirio pugnante
capiendos. Nunc deus loquitur ad pro.¬
phetam caractere solito scripturarum
ꝑ trans lationem syloe fontes ierłm ce
assirii fluminis uiolentissimi. qđ omnẽ
terrã isrł suis inundet aquis & egrediat᷑
ripas aluei. tantoq feratur impetu:
ut post quam decem tribuũ occupauerit

Expanded text:
filios non solum Maria prophetissa virgo filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchas id est, princeps, et Rebecca, quae in lingua nostra patientiam sonat. « Et adjecit loqui Dominus ad me, dicens: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin et filium Romeliae: propter hoc ecce Dominus adducet super eos aquas fluminis fortes et multas, regem Assundans, et transiens usque ad collum veniet, et erit extensio alarum ejus implens latitudinem terrae tuae, 119 o Emmanuel. Dixerat supra auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in conspectu regis Assyriorum, et duos reges, Assyrio pugnante, capiendos: nunc Deus loquitur ad Prophetam charactere solito Scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem, et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Israel suis inundet aquis, et egrediatur ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut postquam decem tribuum occupaverit
Abbreviated transcription (Latin):
suum domũ dauid sola inuocatione sal.¬
uaret. Urias interp̃tat᷑ lux dñi. ⁊acha¬
rias memoria dñi. barachias benedictio
Ipse enim in euangelio duob euntib em¬
maus: incipiens a moyse ce ꝓpħis edisse.¬
ruit. qđ de se omĩa prȩdicassent. luxta
tropologiam in anima uirginali &e nulla
sorde maculata. de sp̃uscõ dĩ sermo con¬
ceptus. uelocit̃ de aduersariis potestatib
spolia detrahit. & sibi facit uniuersa ser¬
uire. Cumq ex parte nunc uideat. & ex
parte ꝓphetet: priusquam possit esse ꝑfe¬
ctus. & merito uocare dm̃ patrem &e ma¬
trẽ suam cęlestem ierłm: ad huc in infan-¬
tia & in ꝑfectu positus uincit fortitudi¬
nem damasci. doctrinam uidelicet
sapientiȩ secularis. & aufert spolia
samariȩ quib ȩccłiam hereticispolia¬
uerant dicentes. non est nobis pars in
dauid. neq hereditas in filio iesse. prȩ¬
sente ipso rege assirioꝵ diabolo. qui
eis non poterit auxiliari. Tales autem

Expanded text:
suum, domum David, sola invocatione salvsuum, domum David, sola invocatione salvaret. Urias interpretatur lux Domini; Zacharias, memoria Domini; et Barachias, benedictio Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde maculata, de Spiritu sancto Dei sermo conceptus, velociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectus, et merito vocare Deum Patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantia et in profectu positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicenDavid, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. &e illuminamini. Sp̃u itaq scõ conce¬
ptus est dñs. Et licet humanus sermona¬
tiuitatis eius nequeat explicare mysteria:
tamen gabrihel ipse uirgini loquit᷑ quȩ
concepit. Sp̃s sc̃s ueniet suꝑ te: & uirtus
altissimi obumbrabit tͥ. Propt̾ea qđ nascet᷑ ex te
scm̃: uocabitur filius dĩ. Quidam ꝓphe¬
tissam scãm mariam interp̃tant᷑. quam
ꝓphetissam fuisse non dubium est. Ipsa
enim loquitur in euangelio. Ecce enim
a modo beatam me dicent om̃s genera¬
tiones. qm̃ fecit mͥ magna qui potens est.
& reliqua. Precipiturq isaiȩ. ut ipsum
qui prius uocabatur emmanuel: nunc
appellet accelera spolia detrahere. festi¬¬
na prȩdari. Ascendens enim in altũ capti¬
uã duxit captiuitatẽ. accepit dona in¬
hominib Et ante quã humanũ corpus
assumeret. & iuxta infantiã patrem¬
fortitudo damasci. &e spolia samariȩ ꝑ
regem assiriori. ut necdum natus popłm

Expanded text:
Dominum, et illuminamini . Spiritu itaque sancto conceDominum, et illuminamini . Spiritu itaque sancto conceptus est Dominus. Et licet humanus sermo nativitatis ejus nequeat explicare mysteria: tamen Gabriel ipsi Virgini loquitur, quae concepit: Spiritus sanctus veniet super te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Quidam prophetissam sanctam Mariam interpretantur, quam prophetin fuisse, non dubium est: ipsa enim loquitur in Evangelio: Ecce enim amodo beatam me dicent omnes generationes: quoniam fecit mihi magna qui potens est , et reliqua. Praecipiturque 118 Isaiae, ut iqui prius vocabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corpus assumeret: fortitudo, et spolia Samariae per regem Assyriorum: ut necdum natus populum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nunc legimꝰ. & qđ sit mirabilius huma¬
nis uerbis &e stilo quo homines scribere
consueuerunt dĩ sacramenta cõp̃hendat.
Quid est aut̃ illud qđ scribitur humano stiloꝰ
Ut puer natꝰ uelocit̃ spolia detrahat. & cito
predetur. hoc est ne ultra patiat᷑ regnare
diabolũ. ne mittat angelos. ne ꝓpħetas.
sed ad saluandas creaturas suas ipse descen
bet sibi duos testes fideles . uriamsacerdo.¬
tẽ qui legis doctor est: dicente malachia
labia sacerdotis custodiunt scientiã. & le.¬
gem requirunt exore eiꝰ quia angłs dñi
exercituum est: & zachariã filium bara-¬
chiȩ quem ꝓpħam fuisse non dubiũ est.
egimus qđ regnante achaz urias sacerdos
fuerit templi dni. cui prȩcepit achaz ut
altare simile altari damasci faceret.
Et dierũ narrat liber. qͦd e techias filius
achat quȩsierit dñm in dieb tachariȩ
eruditi intimore dĩ. Exhibuit aut̃ sẽ
iuxta illud qđ scriptum est. Accedite ad

Expanded text:
quod nunc legimus. Et quo sit mirabilius, humaquod nunc legimus. Et quo sit mirabilius, humanis verbis, et stylo, quo homines scribere consueverunt, Dei sacramenta comprehendat. Quid est autem illud quod scribitur humano stylo? Ut puer natus velociter spolia detrahat, et cito praedetur, hoc est, ne ultra patiatur regnare diabolum: nec mittat Angelos, nec Prophetas; sed ad salvandas creaturas suas ipse descendbet sibi duos testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor est, dicente Malachia: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia Angelus Domini exercituum est : et Zachariam filium Barachiae, quem Prophetam fuisse, dubium non est. Legimus, quod regnante Achaz, Urias sacerdos fuerit Templi Domini : cui praecepit Achaz, ut altare simile altaris Damasci faceret. Et Dierum narrat liber , quod Ezechias filius Achaz quaesierit Dominum in diebus Zachariae eruditi in timore Dei. Exhibuit autem se juxta illud quod scriptum est: Accedite ad
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ fortitudo damasci. & spolia samaris¬
grandi int̾p̃tati sunt librũ magnũ &
adest enim &e testis. fac mͥ fideles homines.
& ꝓuria sacerdote. tantum uria. Cȩtera
similit̃. Primũ ꝓpħa missus est ad achat:
ut ei prȩdiceret quȩ scriptura cõmemorat.
Quo audire nolente: ipse dñs loquitur ad
ichar. & p̾cipit ei ut petat sibi signum
in ꝑfundum siue in excelsum. Quo respon¬
dente. non petam &e non temptabo dñm:
dimisso rege impio ad domũ dauid dĩ
uerba uertuntur. & ꝓmittitur ei uirgo
paritura filiũ. cuiꝰ nomen sit emmanuel.
hoc est nobiscum ds̃. Qui si crebro fuerit
inuocatus: samaria subuertatur & siria.
Subuertat᷑ aut̃ a rege assirioꝵ. qui ce ipsũ
iudam postea capturus sit: ita ut omnis
t̾ra udee uertatur insolitudinẽ. Rursũ
qͥ sub alia figura partꝰ describitur uirgi.¬
nalis. Et dixit dñs ad ꝓpħam. ut neqͣquã
inpopłos ꝓferat nouȩ natiuitatis archa¬
uũ. sed scribat eam in isto grandi uolumine

Expanded text:
retur fortitudo Damasci, et spolia Samariagrandi, interpretati sunt librum novum, etadest enim, et testes fac mihi fideles homines. Et pro Uria Sacerdote, tantum Uriam, caetera similiter. Primum Propheta missus est ad Achaz , ut ei praediceret quae Scriptura commemorat: quo audire nolente, ipse Dominus loquitur ad Achaz, et praecepit ei, ut petat sibi signum in profundum, sive in excelsum. Quo respondente, Non petam, et non tentabo Dominum: dimisso rege impio, ad domum David Dei verba vertuntur, et promittitur ei Virgo paritura filium, cujus nomen sit Emmanuel, hoc est, nobiscum 117 Deus. Qui si crebro fuerit invocatus, Samaria subvertatur et Syria: subvertatur autem a rege Assyriorum, qui et ipsum Judam postea capturus sit; ita ut omnis terra Judaeae vertatur in solitudinem. Rursum ergo sub alia figura partus describitur virginalis. Et dixit Dominus ad Prophetam, ut nequaquam in populos proferat novae nativitatis arcanum, sed scribat eam in isto grandi volumine,
Abbreviated transcription (Latin):
cui reuelatũ est: Uocabitur gͦ post duo
nomina sex aliis nominib. admirabilis.
consiliariꝰ ds. fortis: pat̾ fut uri scłi. pͥn¬
ceps pacis. Non enĩ pͣleriq putant bina
iungenda sunt nomina. ut legamꝰ admi¬
rabilis consiliarius. & rursũ ds̃ fortis sed
admirabilis legendũ est separatim. qđ
hebraice dr̃ Phele. & consiliarius seorsũ
qui lingua eor appellat᷑ ioes. & dĩ sepa¬

Expanded text:
cui revelatum est ? Vocabitur ergo post duo nomina, sex aliis nominibus, admirabilis, consiliarius, Deus, fortis, Pater futuri saeculi, princeps pacis. Non enim, ut plerique putant, una jungenda sunt nomina, ut legamus, admirabilis consiliarius, et rursum, Deus fortis, sed adimirabilis legendum est separatim, quod Hebraice dicitur , et consiliarius seorsum, qui lingua eorum appellatur , et Deus sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Popłs qui ambulabatꝰ in tenebris: iua
lucem magnã. Habitantib in regiont
umbre mortis: lux orta est eis. Lai.
Hoc primum bibe. uel ociter fac regori¬
bulon. & terra neptalim. & reliqui qul
iuxta mare estis. trans iordanẽ galile
gentium. Populus qui ambulabat in
Itenebris uidit lucem magnã. quilali¬
tatis in regione umbrȩ mortis. luxors

Expanded text:
Populus qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam: habitantibus in regione umbrae mortis, lux orta est eis. LXX: Hoc primum bibe, velociter fac regio Zabulon, terra Nephthalin, et reliqui, qui juxta mare estis trans Jordanem Galilaeae gentium. Populus, qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam: qui habit
Abbreviated transcription (Latin):
mercede &e labore suo. Ergo mista noua¬
cula acutissima. & in his qui habitant
trans flumen euphraten in rege uideli.¬
coe assirio. om̃s capilos &e pilos totius cor.¬
poris a capite usq ad pedes. decorẽq barbȩ.
quod uirilitatis indicium est radet dñs
de iudea. ut nichil in illa forte. nichil
pulchrũ resideat. sed effeminatis hominib
immo ignominiosis mulierib cõparent᷑
Et erit. Indie illa nutriet homo uaccã
bdum. & duas oues. & prȩ ubertate la¬
ctis comedet butirũ. Butirũ at mel come.

Expanded text:
mercede et labore suo. Ergo in ista novamercede et labore suo. Ergo in ista novacula acutissima, et in his, qui habitant trans flumen Euphratem, in rege videlicet Assyrio, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes decoremque barbae, quod virilitatis indicium est, radet Dominus de Judaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, immo ignominiosis mulieribus comparentur. Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum, et duas oves, et prae ubertate lactis
Abbreviated transcription (Latin):
titudine bellatoꝵ. captaq ierłm &e cȩteris
uidee urbib dirutis: incendit demplum.
&e habitatores assirios posuit iniudea.
ndie illa radet dñs in nouacula condu.¬
cta in his qui trans flumen sunt in rege
assirioꝵ caput &e pilos pedum. & barbã
umiuersam. Hȩc quidam putant de as.¬
sirus ꝓppetari. qui mille trecentis annis
antequam ierłm subuerterent regnũ asie
ȩgyptiq &e libiȩ possederunt. qͦd a medis
ꝑsisq uincendi sirat & eoꝵ imꝑium de.¬
struendum. Alii uͦ arbitrant᷑. qđ trans
flumen euphraten cęsi sint egyptii. Nos
autem nouaculam mercede conductam
ipsum arbitramͣ assiriũ. quẽ inieremia
obultionẽ popłi peccatoris etiã columbã
suam uocat. Deniq & inuisione tyri. qͥa
in extruendis munitionib &e aggere com¬
portando nabuchodonosor plurimũ la¬
borauerat. & illis classe fugientib fuerat
mercede priuatꝰ: data est ei egyptꝰ pro

Expanded text:
titudine bellatorum, captaque Jerusalem, et caeteris titudine bellatorum, captaque Jerusalem, et caeteris Judaeae urbibus dirutis, incendit Templum, et habitatores Assyrios posuit in Judaea . In die illa radet Dominus in novacula conducta, in his qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum, caput, et pilos pedum, et barbam universam. Haec quidam putant de Assyriis prophetari, qui mille trecentis annis, antequam Jerusalem subverterent, regnum Asiae Aegyptique et Libyae possederunt, quod a Medis Persisque vincendi sint, et eorum imperium destruendum. Alii vero arbitrantur, quod trans flumen Euphratem caesi sint Aegyptii. Nos autem novaculam mercede conductam, ipsum arbitramur Assyrium, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris, etiam columbam suam vocat . Denique et in visione Tyri , quia in exstruendis munitionibus, et aggere comportando Nabuchodonosor plurimum laboraverat, et illis classe fugientibus, fuerat mercede privatus, data est ei Aegyptus pro
Abbreviated transcription (Latin):
enim debes qđ sibilo suo dñs muscas egypti
&e fluminum eius. haud dubiũ quin septẽ
diorigas nili significet uocaturus sit: &
apem quȩ est in t̾ra assur. Muscas autem
egyptios uocat ꝓpt̾ sordes idolatrie ce
imbellem popłm. & apem assirios. quia illo
tempore potentissimũ regnum eoꝵ erat
& adbella promptissimũ. uel obid quia
omis ꝓpe assirioꝵ &e ꝑsidis regio usũ ha
pabunt terram tuam in torrentib ual:¬
lium. & incauernis petrarũ. & in om̃ĩb
frutectis & foraminibꝰ. lignisq nemo¬
rosis. Hȩc aut̃ ꝑ meta foram dicuntur.
ut quia semel muscas ce apes nominaue.¬
rat: translationẽ seruaret in reliquis.
egamus regum &e paralipomenon libros
ce inuenicmnus abȩgyptus cęsum scm̃ regẽ
iosiam. &e popłm isrł potestati egyptię
subiuigatum. ita ut regem illis constitue.¬
ret. Et post non multum demporis: uenit
nabuchodonosor cum innumerabili mul.¬

Expanded text:
enim debes, quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti, enim debes, quod sibilo suo Dominus muscas Aegypti, et fluminum ejus, haud dubium quin septem διωρυχὰς Nili significet, vocaturus sit: et apem, quae est in terra Assur. Muscas autem Aegyptios vocat propter sordes idololatriae, et imbellem populum: et apem Assyrios, quorum illo tempore potentissimum regnum erat, et ad bella promptissimum: vel ob id, quia omnis prope Assyriorum et Persidis regio usum habpabunt terram tuam in torrentibus vallium, et cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et foraminibus, lignisque nemorosis. Haec autem per metaphoram dicuntur, ut quia semel muscas, et apes nominaverat, translationem servaret in reliquis. Legamus Regum et Paralipomenon libros, 114 et inveniemus ab Aegyptiis caesum sanctum regem Josiam, et populum Israel potestati Aegyptiae subjugatum : ita ut regem illis constitueret. Et post non multum temporis, venit Nabuchodonosor cum innumerabili mul
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾. Interim nunc duo reges Rasin &e facee
qui tẽ obsident. & uastare festinant: bre.¬
u tempore subuertent᷑. Tuę aut̃ uastati.¬
onis tempus illud adueniet. quando qđ
nunquã sꝑaueras immo nunquã metue.¬
ris assirus uenerit. Per quȩ docet domui
daiuid non siriã & samariã. sed assirios
esse metuendos. Prȩsenti gͦ formidine
liberat. & de futuro tempore cõminatur.
Et crit. In die illa sibilabit dñs muscȩ quȩ
est in extremo fluminum ȩgypti. &e api quȩ
est in terra assur. & uenient & requiescent
oñs intorrentib uallum. &e incauernis
petrarũ. & in om̃ĩb frutestis. & in omnib
foraminib. Cum fuerit duoꝵ regũ terra
deserta. dam ascus & samaria quã tu nc̃
detestaris & metuis : tunc adducet dñs
odomus uida suꝑ te ce suꝑpopłm tuum
dies quos nunquã ante uidisti: regẽ assiri¬
or. frustra gͥ pͣsentia metuis. semiustos
torres &r ignem penitꝰ non habentes. Scire

Expanded text:
Aliter: Interim nunc duo reges Rasin et Phacee, Aliter: Interim nunc duo reges Rasin et Phacee, qui te obsident, et vastare festinant, brevi tempore subvertentur: tuae autem vastationis tempus illud adveniet, quando, quod numquam speraveras, immo numquam metueras, Assyrius venerit. Per quae docet, domui David, non Syriam et Samariam, sed Assyrios esse metuendos. Praesenti ergo formidine liberat, et de futuro tempore comminatur. . Et erit in die illa, sibilabit Dominus muscae, quae est in extremerat in terra Assur: ut veniant et requiescant nes in torrentibus vallium, et in cavernis petrarum, et in omnibus frutetis, et in universis foraminibus. Cum fuerit duorum regum terra deserta, Damascus et Samaria, quam tu nunc detestaris et metuis: tunc adducet Dominus, o domus Juda, super te et populum tuum dies, quos numquam ante vidisti, et regem Assyriorum. Frustra igitur praesentia metuis, semiustos torres, et ignem penitus non habentes: scire
Abbreviated transcription (Latin):
ce suꝑ domum pͥatris tui. dies qui nondũ
uenerunt a dieb separationis ephraim
a iuda. cum rege assirioꝵ. Locus iste
ꝑ yꝑbaton legendus est. Deniq & nos
secuti hebraicam ueritatẽ. ita eũ int̾p̃tati
sumus. O domus dauid ausculta quȩ dico.
Ut derelinquat᷑ t̾ra syriȩ & samariȩ a facit
regum duoꝵ quos tu uehementissime refor¬
midas: adducet dñs dies suꝑ te & suꝑdo
mum patris tui dauid quos nunquamha.¬
buisti exeo tẽporẽ quo decẽ trib a duab
tribub separatȩ sunt. &e regnũ insamaris
habere cocꝑunt. Adducet aut̃ ipsos dies
idest tempora cũ rege assirior. ut illis
suꝑatis atq subuersis: tu emmanuelis
p̾sentia libereris. Septuaginta hunclocũ
dies qui necdum uenerunt. ex qua die abstu¬
lit ephraim a ĩuda regem assirioꝵ. Qͦd quẽ
sensum habeat scire non possumꝰ: nisi force
hoc dicendum .ẽ. qđ peccatoꝵ suori magni¬
tudine epliraim idest samaria primum
adse assirioꝵ fecerit impetum declinare

Expanded text:
et super domum patris tui dies qui non venerunt a diebus separationis Ephraim a Juda, cum rege Assyriorum. Locus iste per hyperbaton legendus est. Denique et nos secuti Hebraicam veritatem, ita eum interpretati sumus: O domus David, ausculta quae dico, ut derelinquatur terra Syriae et Samariae a facie regum duorum, quos tu vehementissime reformidas: adducet Dominus dies super te, et super domum patris tui David, quos numquam habuisti ex eo tempore quo decem tribus a duabus tribubus separatae sunt, et regnum in Samaria habere coeperunt. Adducet autem istos dies, id est, tempora cum rege Assyriorum, ut illis superatis atque subversis, tu Emmanuelis praesentia libereris. LXX hunc locum dies, qui necdum venerunt, ex qua die abstulit Ephraim a Juda regem Assyriorum. Quod quem sensum habeat, scire non possumus, nisi forte hoc dicendum est, quod peccatorum suorum magnitudine Ephraim, id est, Samaria primum ad se Assyriorum fecerit impetum declinare.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. sed infecta sanguine igni comburitꝰ
ut maculȩ cum uestimento foedi cruoris
intereant: sic diaboli uiolenta predatio
&e tumultꝰ ac turbȩ quib humanũ sibi
subiecerat genus: gehennȩ ignib deput¬
tȩ sunt. Septuaginta non om̃s sed parten
quandam popłi credidisse significant. lla
ꝓeo qđ illi dixerunt deduxisti inlętici
alii int̾p̃tati sunt magnificasti. Et cum i
reliquis eundẽ sensum teneant: stolã cmn¬
gregatã dolo & uestim̃tũ cõmutatũ cum
adiciunt redditurũ id est diabolũ. quo
scilicet om̃s animas quas dĩ auxilio nudi¬
uerat cum ornam̃tis pristinis redditurꝰ
sit non solũ ipse sed & satellites eiꝰ demons
quib si optio detͣ: magis eligant ꝑire
flammis. quã p̃dã ꝑdere.
Paruulus enĩ natus est nobis. filius da
est nobis. Et factus est principatꝰ suꝑhu¬

Expanded text:
potest, sed infecta sanguine igne comburitur, potest, sed infecta sanguine igne comburitur, ut maculae cum vestimento foedi cruoris intereant: sic diaboli violenta praedatio et tumultus ac turbae, quibus humanum sibi subjecerat genus, gehennae ignibus deputatae sunt. LXX non omnes, sed partem quamdam populi credidisse significant: licet pro eo quod illi dixerunt, deduxisti in laetitia, alii interpretati sint magnificasti. Et cum in reliquis eumdem sensum teneant, stolam congregatam dolo, et vestimentum commutatum, eum adjiciunt redditurum, id est, diabolum: quod scilicet omnes animas, 132 quas Dei auxilio nudaverat, cum ornamentis pristinis redditurus sit: non solum ipse, sed et satellites ejus daemones: quibus si optio detur, magis eligant perire flammis, quam praedam perdere. Parvulus enim natus est nobis, filius datus est nobis: et factus est principatus su