comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes in bonis laudari quȩ simulant. Qui de
xit maiorẽ: ut insinuet etiã illos qui in
angulis stantes orant ut uideant᷑ ab hominib
dãnationẽ mereri. sed eos qͥ hȩc ꝓlixiꝰ quasi re¬
ligiosiores agendo. ñ solũ laudes ab hominib:
sed pecunias quęrt̃. ꝓlixiori dãnatione plec¬
tendos. St̃ enĩ qͥ se iustos & magni apud dm̃
meriti simulantes. ab infirmis quib libet
& peccatorũ suorũ conscientia turbatis. quasi
patroni ꝓ eis in iudicio futuri: pecunias ac¬
ciꝑe ñ dubitant. Et cũ porrecta manꝰ pauꝑi p̃ces
uiuare soleat: illi obhoc maxime in pͣcib ut
pauꝑi nũmũ tollant ꝑnoctant. Quib illa u¬
quippe cũ iudicat᷑ ex it. & orationẽ suã in pec¬
catũ recipit : qͥ magnȩ nc̃ estimationis apud
homines habitꝰ. in diuino tẽ examine ñ solũ
ꝓ aliis se int̾uenire ñ posse. sed nec sua sibi me¬
rita sufficere posse dep̃hendit. immo ipsarũ

Expanded text:
tes in bonis laudari quae simulant. Qui devtes in bonis laudari quae simulant. Qui devt majorem, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant, ut videantur ab hominibus , damnationem mereri; sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiores agendo, non solum laudes ab hominibus, sed et pecunias quaerunt, prolixiori damnatione plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infirmis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri pecunias accipere non dubitant. Et cum porrecta manus pauperi, preces juvare soleat, illi ob hoc, maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Juquippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita suffice
Abbreviated transcription (Latin):
tendite a scribꝰ qͥ uolunt ambulare instolis.
& amant salutationes in foro. & pͥmas cathedras
in sy nagogis: & pͥmos discubitꝰ in conuiuiis.
Ambulare instolis. cultiorib uestim̃tis indutos
ad publicũ ꝓcedere significat: in qͦ int̾ cȩtera
diues ille qͥ epulabat᷑ cotidie splendide. peccas¬
se describit᷑. Notandũ aut̃ qͦd ñ salutari in foro¬
ñ primos sedere uel discũbere uetat eos quib
hoc officii ordine cõpetit: sed eos nimirũ qͥ hȩc
siue habita seu certe ñ habita indebite amant
a fidelib quibq quasi reꝓbos docet eẽ. cauen¬
dos: animũ uidelicet ñ gradũ iusta districti¬
one redarguens. Quãuis & hoc culpa ñ care¬
at. si idẽ in foro litib int̾esse. qͥ in cathedra
moysi sy nagoge magistri desiderant appel¬
lari. Duplici sane ratione a uanȩ głȩ cupidis
attende iubem᷑. ne scilicet eor uel simulati¬
one seducam᷑: estimantes bona eẽ quȩ faciunt.
uel emulatione inflãmem᷑ frustra gauden¬

Expanded text:
in scholis, et amant salutationes in foro, et primas cathedras in synagogis, et primos discubitus in conviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gauden
Abbreviated transcription (Latin):
dñm illũ uocat. & quomͦ filius eiꝰ est: Int̾ro¬
gatio iħu nob̾ ꝓficit usq hodie contͣ uideos.
Et hi enĩ qͥ confitent᷑ xp̃m esse uenturũ. ho¬
minẽ sĩplicẽ & sc̃m uirũ asserunt de genere
dauid. In t̾rogemꝰ gͦ eos docti a dño: si siplex hõ
ẽ. & tantũ filiꝰ dauid: quonͦi dauid uocet eum
dñm suũ. Non aut̃ rep̃hendunt᷑ qr dauid
dẽ ipse & dñs dauid est ds̃ ante scła manendo.
& filiꝰ dauid apparuit homo intẽporũ fine nas¬
cendo. Qd aut̃ a patre subiciunt᷑ ei inimici. ñ
infirmitatẽ filii: sed unitatẽ naturȩ qͣ in alte¬
ro alt̾ oꝑat᷑ significat. Nã & filiꝰ subicit in imi

Expanded text:
num illum vocat, et quomodo filius est? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocet eum Dominum suum? Non autem reprehendudem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimic
Abbreviated transcription (Latin):
sed nulla concũbendi uoluptate uel necessi¬
tate mancipata. Nemo qͥppe dicit de lapide
& arbore & his reb quȩ ñ habent me̾bra ge¬
nitalia qđ ñ nubant. neq ducant uxores:
sedde his qͥ cũ possint nub̃e. tam̃ alia ratio¬
ne ñ nubunt. Neq enĩ ultra mori pote¬
runt. Quia conubia ꝓpt̾ filios. filii ꝓpter
successionẽ: successio ꝓpt̾ mortẽ. U̾bi gͦ
mors ñ est: neq conubia. E quales.
enĩ angłis st̃ & filii sunt dĩ. cũ sint filui

Expanded text:
sed nulla concumbendi voluptate vel necessised nulla concumbendi voluptate vel necessitate mancipata. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quod non nubant neque ducant uxores, sed de his qui cum possunt nubere, tamen alia ratione non nubunt. Neque enim ultra mori poterunt. Quia connubia propter filios. Filii propter successionem. Successio propter mortem. Ubi ergo mors non est, neque connubia. Aequales enim angelis sunt, et filii
Abbreviated transcription (Latin):
tores int̾rogarent. responderetq illis ita
ut qͥd contͣdicerent ñ hab̾ent: qͣmuis uene¬
nis suis contabescerent potiꝰ quã illiꝰ cibosa¬
turarent᷑. alii tam̃ qͥ poterant caꝑe. ex illoꝵ
occasione multa utilit̃ audiebant. Illi aut
qͥ digni habebunt᷑ scło illo & resurrectione
ex mortuis: neq nubunt. neq ducunt uxores
Non ita in telligendũ est quasi digni tantũ
uel resurrecturi uel nuptus futuri sint:
indigni aut̃ id÷ peccatores uel minime
resurrecturi. uel ad nuptias resurrecturi
sint credendi: sed ita potiꝰ sentiendũ. qđ os
& resurrecturi. & absq nuptis sint in scło
illo mansuri. Dñs aut̃ saluator ut ad głã
resurrectionis animos excitaret inquiren¬
dã de electis solũm uoluit facere sermonẽ.
Si aut̃ in resurrectione neq nubunt neq
ducunt uxores: resurgunt gͦ corpora quȩ
posst̃ nub̾e & ducere uxores. hoc est femina¬
rũ & uirorũ certis discreta mẽbra specieb

Expanded text:
tores interrogabant, respondebatque illis ita, tores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur, alii tamen qui poterant capere ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt neque ducunt uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni tantum vel resurrecturi vel sine nuptiis futuri sint, indigni autem, id est, peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurresint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint in saeculo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus,
Abbreviated transcription (Latin):
unt. qͥ ꝑ totã huiꝰ scłi uitã q̃ septẽ dieb uol¬
uit᷑. a bonis oꝑib steriles ex istunt. Quib
uiritĩ morte misera p̃reptis. ad ultimũ
& ipsa mundana conuersatio ꝗͣ illi sine
uitali oꝑe transegerant. qͣsi uxor in foecun¬
da transibit. Et ait illis iħs. Filii huiꝰ
scłi nubunt. & tradunt᷑ ad nuptias. Cũ dñs
dicat. nolite dare sc̃m canib neq mittatis
margaritas ur̃ãs ante porcos. qđ ipse quȩ¬
dã uel hic de gła resurrectionis uel alibi
de dispensationis aut etiã diuinitatis suȩ
mysterio dixisse inuenit᷑. q̃ multi qͥ ad¬
erant. uel resistendo uel contẽnendo ñ
acceꝑunt: ñ putandũ ẽ scm̃ dedisse canib
aut̃ margaritas misisse ante porcos. Non enĩ
eis dedit qͥ caꝑe ñ poterant: sed eis qͥ pote¬
rant &e simuił aderant. qͦs ꝓpt᷑ alioꝵs ĩmun¬
diciã neglegi ñ oportebat. Et cũ eũ tẽpta¬

Expanded text:
unt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur a bonis operibus steriles existunt: quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat, et cum eum tenta
Abbreviated transcription (Latin):
ut accipiat eã fr̃ eiꝰ uxorẽ. & suscitet sem̃
fr̃i suo. Uide distantiã litterȩ & sp̃s. Iuxta
literã. nubere cogit᷑ inuita. ut defuncti se
Septẽ aut̃ fr̃s erant. & pͥmꝰ accepit uxorẽ:
& mortuus ÷ sine filiis. Et sequens accepit
illã: & ipse mortuus . ẽ. sine filio. Et t̾ciꝰ acce
pit illã similit̃. & om̃s septẽ. & ñ relique¬
rt̃ sem̃ & mortui st̃. Nouissima aut̃ om̃iũ:
mortua ÷ & mulier. Qui resurrectionem
corporũ ñ credebant. animas iudicantes
interire cũ corporib: recte istiꝰmodi fin¬
gunt fabulã. quȩ deliram̃ti arguat eos qͥ
resurrectionẽ assert̃ mortuoꝵ. Potest aut̃
fieri. ut uere in gente eoꝵ aliqͣndo hoc accidit.
n resurrectione gͦ. cuiꝰ coꝵ erit uxor: Siqͥ¬
dẽ septẽ habuert̾ eã uxorẽ. Turpitudinẽ
fabulȩ opponunt. ut resurrectionis dene¬
gent ueritatẽ. Uerũ mysticȩ septẽ hi fr̃s
sine filiis de functi. reꝓbis quib q congru¬

Expanded text:
ipiat eam frater ejus uxorem et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semSeptem ergo fratres erant: et primus accepit uxorem et mortuus est sine filiis; et sequens accepit illam, et ilam, similiter et omnes septem, et non reliquerunt semen et mortui sunt. Novissima omnium mortua est et mulier. Qui resurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum, potest autem fieri ut fere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor: siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congru
Abbreviated transcription (Latin):
exigit impressionẽ imaginis suȩ. sic ds̃. ut
quẽ ad modũ illi reddit᷑ nũmꝰ. sic dõ anima
lumine uultꝰ. eiꝰ illustrata. atq signata. Unde
psalmista. signatũ ĩnquit in nob̾ lum̃ uultꝰ
tui dñẽ. Hoc quippe lum̃ ÷ totũ hominis. &
uerbũ bonũ. qđ ñ ocłis sed m̃te conspicitur.
Signatũ aut̃ dixit in nob̾. tanqm denarius
signat᷑ regis imagine. Homo enĩ factꝰ est ad
imaginẽ & similitudinẽ dĩ. qͣm peccando
eiꝰ rep̃hendere corã plebe. & mirati in res¬
ponsis eiꝰ tacuerunt. Qui credere debuerar
ad tantã sapientiã. mirati st̃ qđ calliditas eo¬
rũ insidiandi ñ inuenisset locum. cap̾.¬
ccesserunt aut̃ quidã saduceor xxi.
qͥ negant esse resurrectionẽ. Duȩ erant
hereses in udeis. una phariseorũ & alt̾a
saduceorũ. Pharisei traditionũ & obseruati¬
onũ qͣs illi deuterosis uocant. iusticiã p̃fere¬
bant. Unde & diuisi uocabant᷑ a popło. Sadu¬

Expanded text:
exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando ejus reprehendere coram plebe; et mirati in responsis ejus, tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. ccesserunt autem quidam Sadducaeorum qui negant esse resurrectionem. Duae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant. Unde et divisi vocabantur a populo. Saddu
Abbreviated transcription (Latin):
rogationẽ saluatoris ignorantiã esse & ñ dispen¬
sationẽ. discant ex pͣsenti loco qđ utiq potuerit
scire iħs cuiꝰ imago esset in nũmo: sed int̾ro¬
gat ut ad sermonẽ eors cõpetent᷑ respondeat.
espondentes dixert̃. Cȩsaris. Et ait illis. Red¬
Idite gͦ quȩ cęsaris st̃ cȩsari: & q̃ dĩ st̃ deo.
Cȩsarẽ ñ putemꝰ octauianũ augustũ sed tybe¬
riũ eiꝰ significari priuignũ qͥ in loco succes¬
serat uitrici. sub quo & passus est dñs. Om̃s
aut̃ reges romani a pͥmo iulio cȩsare qͥ im¬
ꝑiũ arripuerat: cȩsares st̃ appellati. Porro
qđ ait. reddite quȩ st̃ cȩsaris cȩsari. id ÷ nũ¬
mũ. tributũ. & pecuniã. & quȩ st̃ dĩ dõ: deci¬
mas pͥmitias. oblationes ac uictimas sentiamꝰ.
quomͦ & ipse reddidit tributa ꝓ se & petro.
& dõ reddidit quȩ dĩ st̃: patris faciens uolun¬
tatem. Aliter. Reddite quȩ cęsaris st̃ cȩsari:
&e quȩ dĩ st̃ deo. Quẽ ad modũ cȩsar a uobis

Expanded text:
rogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus, cujus imago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes dixerunt: Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae CCaesarem non putemus Augustum, sed Tyberium significari privignum ejus, qui in locum successerat ipsius, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem Reges Romani a primo C. Caesare, qui Imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae smum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi m̃tientẽ contͣ se dñm quȩ rebant int̾ficere.
sed hoc idẽ quȩrendo. docebant uera esse quȩ
dicebat. Ipse quippe est hȩres. cuiꝰ iniustã necẽ
aiebant. eẽ uindicandã. Illi nequã coloni. qͥ ab
occidendo dĩ filio ad modicũ quidẽ timore hu¬
mano retardari donec ueniret hora eiꝰ. nunqͣm
uͦ diuino amore potuere cohibi. Morali sane in¬
tellectu cuiq fideliũ cũ ministeriũ baptismi
qđ exerceat oꝑando cõmittit᷑. qͣsi uinea quã
excolat locat᷑. Mittit᷑ seruus. unꝰ. alter. & t̾ciꝰ.
q̃ de fructu accipiant. cũ lex. psalmodia. ꝓ¬
phetia quarũ monitionẽ beneagendo sequa¬
xꝰ legit᷑. Sed missus seruꝰ contumelis affec¬
tꝰ uel cesus eicit᷑: cũ sermo auditꝰ uel contẽ¬

Expanded text:
quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere, quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere, sed hoc fidem quaerendo, docebant vera esse quae docebat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu cuique fidelium, cum mysterium baptismi, quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus vel contem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa aliud negare ꝑ impietatẽ. Qui peccator est
&e tam̃ illi credit cadit quidẽ suꝑ lapidẽ &e con¬
qͣssat᷑. sed ñ omĩno cõminuit᷑. Rescruat᷑ enĩ ꝑ
patientiã ad salutẽ. Supͣ quẽ uͦ ille ceciderit.
hoc: cui lapis ipse irruerit. & qͥ x p̃m penitꝰ ne¬
gauerit. cõminuet eũ: ut ne testa quidẽ ꝑma¬
neat in qua hauriat᷑ aquȩ pauxillũ. Siue de his
dicit qͥ cadunt suꝑ ipsũ. qͥ illũ mͦ contẽnunt uel
imuriis afficiunt idõ nondũ penitꝰ intereunt:
sed tam̃ conq̃ssant᷑. ut ñ recte ambulent. Supͣ
qͥs aut cadit. ueniet illis desuꝑ in iudicio cũ poe¬
na ꝑditionis. Idõ dixit cõminuet eos. ut sint
impii tanquã puluis quẽ ꝓicit uentꝰ a facie t̾rȩ.
Et quȩrebant principes sacerdotũ & scribȩ
mittere in illũ manꝰ in illa hora: & timuert̃
popłm. Cognouert᷑ enĩ qđ ad ipsos dixerat simi¬
litudinẽ istã. Principes sacerdotũ & scribȩ

Expanded text:
opera, aliud negare per impietatem. Qui peccator est, opera, aliud negare per impietatem. Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conquassatur, sed non omnino comminuitur, reservatur enim per sapientiam ad salest, cui lapis ipse irruerit, et qui Christum penitus negaverit, conteret eum, ut ne testa quidem remaneat in qua hauriatur aquae pusillum. Sive de nis dicit quod cadunt super eum, qui illum modo contemnunt vel injuriis afficiunt. Ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur, ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Et quaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in ilt similitudinem istam. Principes sacerdotum et Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ ciuitatẽ unũ tẽplũ ȩdificet: Cosdẽ
enĩ synagogȩ magistros qͦs supra colonos
dixerat: nc̃ ȩdificantes appellat. Quia qͥ
subditã sibi plebẽ ad ferendos uitȩ fructꝰ
qͣsi uineã excolere. ipsi hanc dõ inhabitato¬
re dignã quasi domũ construere & orna¬
re iubebant᷑. Unde & apłs fidelib scribers
ait. Dĩ agri cultura estis: dĩ ȩdificatio estis.
Sed qͥ uineȩ dĩ fructũ negare qͣsi agricolȩ
mali. idẽ quasi mali cem̃tarii domui dĩ
lapidẽ p̃ciosũ. electũ. qͥ uel in fundam̃tis
uel in angulo ponendꝰ erat subtrahere. hoc
ẽ. fidẽ xp̃i auditorib suis conabant᷑ eriꝑe.
Sed illis licet nolentib idẽ lapis caput an¬
guli firmauit: qr de utroq popło qͦs ip¬
se uoluit sua fide coniunx it.
mĩs qͥ ceciderit supra illũ lapidẽ con¬
quassabit᷑. supͣ quẽ aut̃ ceciderit: cõminu
et illũ. Aliud est offendere xp̃m ꝑ mala

Expanded text:
fidelium civitatem, unum templum aedificet. Eosdem fidelium civitatem, unum templum aedificet. Eosdem enim Synagogae magistros, quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat, quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam excolere, ipsi hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere et ornare jubebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui vineae Dei fructum negare quasi agricolae mali, iidem quasi mali caementarii domui Dei lapidem pretiosum electum, qui vel in fundamentis vel in angulo ponendus erat subtrahere, hoc est fidem Christi auditoribus suis conabantur eripere. Sed illis licet nolentibus, idem lapis caput anguli firmavit, quia de utroque populo quotquot ipse voluit sua fide conjunxit. Omnis qui ceciderit supra illum lapidem conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum. Aliud est offendere Christum per mala
Abbreviated transcription (Latin):
illi : dixert̃. Absit. Contradixert̃ sententiȩ
dm̃ qr eã contra suã ꝑfidiã dictã esse cogno¬
uert̃. Intelligebant enĩ parabolã ñ merito
scĩtatis ad capienda mystica uerba lĩpidi. sed
maliciȩ flãmis ad neganda quȩ dicebant᷑ ac¬
censi. atq idõ quȩ inm̃te habuerant qͣmuis
in parabolis dicta: quasi iã olĩ meditata. cog¬
noscere parati. Negantib gͦ iudeis iustũ fore.
scientiã diuinȩ legis ꝗͣ ipsi spernebant ad g̾s
transferre : qͥd saluator respondeat intuere.
lle aũt aspiciens eos ait. Quid ẽ. hoc qđ scriptũ
est. lapidẽ quẽ reꝓbauert᷑ ȩdificantes hic factꝰ
in caput anguli: Quomͦ inqͥt implebit᷑ hȩc
ꝓphetia: Quẽ lapidẽ ab ȩdificantib reꝓbatũ
in caput anguli dicit esse ponendũ. nͥ qr xp̃c
pͣdicandꝰ. ut quasi lapis angularis duos con¬
dens insemet ipsũ. ex utroq popło unã sibi

Expanded text:
dixerunt illi: Absit. Contradixerunt sententiae dixerunt illi: Absit. Contradixerunt sententiae Domini quia contra suam perfidiam esse cognoverunt. Intelligebant enim parabolam non merito sanctitatis ad capienda mysterii verba jam parati, sed malitiae flammis ad agenda quae dicebantur accensi, atque ideo quae in mente habuerant, quamvis in parabolis dicta, quasi jam olim meditata cognoscere parati. Negantibus ergo Judaeis justum fore scientiam divinae legis quam ipsi spernebant ad gentes transferri, quid Salvator respondeat intuere. Ille autem aspiciens eos ait: Quid est ergo hoc quod scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes hic, factus est in caput anguli? Quomodo, inquit, implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum, in caput anguli dicit esse ponendum, nisi quia Cpraedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque populo unam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. qr iħs ut scĩficaret ꝑsuũ sanguinẽ popłm:
extra portã passus est. Siue eiectꝰ extra uineã &
occisus est: qr priꝰ ab incredulorũ corde repulsus.
ac deinde cruci addictꝰ est. In cuiꝰ figurã moy¬
ses altare holocausti in qͦ uictimarũ sanguis fun-¬
deret᷑ ñ intra tab̾naculũ sed ad hostiũ posuit.
mystice docens qr & dñicȩ crucis altare extra
ierosolimoꝵ portã ponendũ. & ipse uera patris
hostia xp̃c a domo iudõꝵs quã scĩficaturus adi¬
erat ñ intimo corde recipiendꝰ. sed foris ẽẽt suo
ordine dr̃. & app̃hendentes cũ occidert᷑ & eie¬
cerunt extra uineã: notat eos ꝑtinaciȩ. qͥ nec
crucifixo & resuscitato a mortuis dño p̃dican¬
tib apł̃is credere noluert̃. sed quasi cadauer
uile ꝓiecert̃. qr quantũ inse erat a suis eũ fi¬
nib excludentes: gentib suscipiendũ dedert̃.
uid gͦ faciet illis dñs uineȩ: Ueniet & ꝑdet
colonos istos. & dabit uineã aliis. Quo audito

Expanded text:
nem populum, extra portam passus est . Sive ejectus extra vineam et occisus est, quia prius ab incredulorum corde repulsus, ac deinde cruci addictus est. In cujus figuram Moyses altare holocausti, in quo victimarum sanguis funderetur, non intra tabernaculum, sed ad ostium posuit : mystice docens quia et Dominicae crucis altare extra Hierosolymorum portam ponendum, et ipse vera Patris hostia Christus a domo Judaeorum, quam sanctificaturus adierat, non intimo corde recipiendus, sed foris esset suo ordine dicitur: Et apprehendentes eum occiderunt, et ejecerunt extra vineam , notat eos pertinaciae, qui nec crucifixo et resuscitato a mortuis Domino praedicantibus apostolis credere voluerunt, sed quasi cadaver vile projecerunt. Quia, quantum in se erat, a suis eum finibus excludentes, gentibus suscipiendum dederunt. Quid ergo faciet illis dominus vineae? Veniet et perdet colonos istos et dabit vineam aliis. Quo audito,
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ cũ uidissent coloni: cogitauert̃ int̾
se dicentes. Hic ÷ heres: occidamꝰ illum:
ut nr̃a fiat hereditas. Manifestissime
dñs ꝓbat iudõrs pͥncipes ñ ꝑ ignorantiã.
sed ꝑ inuidentiã erucifixisse filiũ dĩ. Intellexe¬
rt̃ enĩ hc̃ esse cui dictũ est. Postula a me & dabo
tͥ g̃s hereditatẽ tuã. & ꝓpt̾ea quasi sibi consu¬
lentes aiebant. Ecce mundꝰ totus post eũ abiit.
& si dimittimꝰ eũ sic. om̃s credent in eũ. Heredi¬
tas gͦ filu ȩccła est. cunctis ei data de gentib ꝗͣ
ñ moriens illi pat̾ reliqͥt: sed ipse sua morte mi¬
rabilit̃ adquisiuit. qr resurgendo possedit. Hanc
aut̃ occiso eo mali coloni pͣriꝑe moliebant᷑. cũ cru¬
cifigentes eũ iudei fidẽ quȩ ꝑ eũ ẽ extinguere.

Expanded text:
em cum vidissent coloni, cogitaverunt inter se dicentes: Hic est haeres, occidamus illum ut nostra fiat haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidentiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit, et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum est exstinguere,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ orationis est: uos aut̃ fecistis eã speluncã
latronũ. Quia dũ ñ nunꝗͣ ꝑuersi homines
locũ religionis tenent. ibi maliciȩ suȩ gla¬
diis occidunt: ubi uiuificare ꝓximos orati¬
onis suȩ int̾essione debuert̃. Tẽplũ qͦq &
domꝰ di ẽ: ipsa mens atq conscientia fideliũ.
Que si qͣndo in lȩsionẽ ꝓximi ꝑuersas cogitati¬
ones ꝓfert: quasi inspelunca latrones resi¬
dent᷑ Et sĩplicit̃ gradientes int̾ficiunt. qͣn¬
do in eos qͥ in nullo rei st̃: lȩsionis gladios
de figunt. Mens enĩ fideliũ ñ iã domꝰ orati¬
onis sed spelunca latronũ est: qͣndo relic¬
ta innocentia & sĩplicitate sc̃ĩtatis. illud
conat᷑ agere : unde ualeat ꝓximis nocere.
Sed qr contra ꝑuersa hȩc oĩa uerb̾ redẽpto¬
ris nr̃i ꝑ sacras paginas inde sinent̾ ins¬
truimꝰ : nc̃ usq hoc agit᷑ qđ factũ fuisse
ꝑhibet᷑ cũ dr̃. Et erat cotidie docens in tẽ

Expanded text:
is est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Quia dum nonnunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesionem proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos, qui in nullo rei sunt, laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium, non jam domus orationis, sed spelunca latronis est, quando relicta innocentia et simplicitate sanctitatis illud conatur agere, unde valeat proximis nocere; sed quia contra perversa haec omnia verbis Redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque ad hoc agitur quod factum fuisse prohibetur, cum dicitur. Et erat docens quot
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationi ꝑuerse adhuc ꝑuersiorẽ adicit.
qͥd altud qͣm lapidẽ suꝑ lapidẽ ponit:
Sed in destructa ciuitate suꝑ lapidẽ lapis
ñ relinquit᷑: qr cũ ad ultionẽ suã anima
deducit᷑. om̃is ab illa cogitationũ suarũ
constructio dissipat᷑. Co qđ ñ cognoueris
tẽpus uisitationis tuȩ. Peruersã quãcun
consueuit. Nã assidue hanc uisitat p̃cep¬
to aliqͣndo aut̃ flagello: aliquando uͦ
miraculo ut & uera quȩ nesciebat audi¬
at & tam̃ adhuc suꝑbiens atq contẽnens:
aut dolore cõpuncta redeat. aut benefi¬
dis deuicta malũ qđ fecit erubescebat.
Sed qr uisitationis suȩ tẽpꝰ minime cog¬
noscit. illis in extremo uitȩ inimicis tra¬
dit᷑ cũ quib inȩt̃no iudicio dãnationis
suȩ societate colligat᷑. Et ingressus in tẽ¬
plũ. coepit eicere uendentes in illo & em̃¬
tes. Sic̃ tẽplũ dĩ in ciuitate est: ita in
plebe fideliũ uita religiosoꝵ. Et sepe
ñnuilli religionis habitũ sumunt. sed

Expanded text:
cogitationi adhuc perversionem adjicit, quid aliud quam lapidem super lapidem ponit, sed in destructa civitate super lapidem lapis non relinquitur, quia cum ad ultionem suam anima deducitur, omnis ab illa cogitationum suarum constructio dissipatur. Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae, perversam qconsuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera quae nesciebat audiat, et tamen adhuc superbiens atque contemnens, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta malum quod fecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis suae societate colligatur. Et ingressus in templum, coepit ejicere vendentes in illo, et ementes. Sicut templum Dei in civitate est, ita in plebe fideli vita religiosorum. Et saepe nonnulli religionis habitum sumunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
b dedita. in t̾renis uoluptatib resolu¬
ta. abscondit sibi mala sequentia: qr
p̃uidere futura refugit. quȩ p̾sentẽ
lȩticiã ꝑ turbent. Dũq in p̾sentis uitȩ
oblectatione se inserit. qͥd aliud qͣm clau
sis ocłis ad ignẽ uadit: Quia uenient di¬
es in te. & circundabt̾ te inimici tui uallo.
Qui unꝗͣ st̃ humanȩ animȩ maiores in imi¬
ci quã maligni sp̃s. qͥ hanc a corpore exe¬
untẽ obsident. quã in carnis amore positã
deceptoriis delectationib fouent: Quã
uallo circundant. qr ante m̃tis eiꝰ ocłos
reductis iniquitatib qͣs ꝑpetrauit: hanc
ad societatẽ suȩ dñationis trahentes co¬

Expanded text:
bus dedita in terrenis voluptatibus resolubus dedita in terrenis voluptatibus resoluta abscondit sibi mala sequentia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbent. dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliuur: Quia venient dies in te et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui umquam sunt humanae animae maiores inimici quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem / obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, quia ante mentis eius oculos reductis iniquitatibus, quas perpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes co
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ illã dicens. qͥa si cognouisses & tu. Hoc
semel egit cũ ꝑ iturã ciuitatẽ esse nuncia¬
uit. hoc cotidie redẽptor nr̃ ꝑ electos suos
agere nullatenꝰ cessat: cũ quosdã ex bona
uita ad mores reꝓbos ꝑuenisse considerat.
Plangunt enĩ eos qͥ nesciunt cur plangan¬
t᷑ qr iuxta salomonis uerba lȩtant᷑ cũ
male fecerint. & exultant in reb pessi¬
mis. Qui si dãnationẽ suã quȩ eis immi¬
net agnouissent: semet ipsos cũ lacrimis
ꝑuersa. quȩ transitorio gaudet in tẽpo¬
re. Cui ea qͦ assunt ad pacẽ st̃: qr dũ ex
reb tẽporalib lȩtat᷑. dũ honorib ex¬
tollit᷑: dũ in carnis uoluptate resolui¬
t᷑. dũ nulla uenturȩ penȩ formidine
t̾ret᷑ : pacẽ habet in die sua. quȩ graue
dãnationis suȩ scandalũ in die habe¬
bit aliena. Ibi enĩ affligenda est: ubi
iusti lȩtabunt᷑. Nc̃ aut̃ abscondita st̃ ab
ocłis tuis. Peruersa anima reb p̃senti¬

Expanded text:
super illam, dicens quia si cognovisses et tu. Hoc super illam, dicens quia si cognovisses et tu. Hoc semel egit, cum perituram civitatem esse nuntiavit, hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerat. Plangit enim eos qui nesciunt cur plangantur, qui juxta Salomonis verba laetantur cum male fecerint, er exultant in rebus pessimis. Qui si damnationem suam, quae eis imminet, agnovissent, semetipsos cum lacrimis rversa, quae transitorio gaudet in tempore. Cui ea quae assunt ad pacem sunt, quia dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae grave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est ubi justi laetabuntur. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis, perversa anima rebus praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
mea docnꝰ orationis est. Qui enarrauit ma¬
la uentura. & ꝓtinꝰ tẽplũ ingressus. ẽ. ut
de illo uendentes & em̃tes eiceret. ꝓfecto in¬
notuit. qͥa ruina popłi maxime ex culpa
sacerdotũ fuit. Euersionẽ qͥppe de scribers.
sed uendentes & em̃tes in tẽplo feriens: in
ipso effectu sui oꝑis ostendit. unde radix ꝓ¬
dit ꝑditionis. Uos aut̃ fecistis illã spe¬
luncã latronũ. Qui ad accipienda munera
in tẽplo residebant. ꝓfecto qͥa quibusdã ñ
dantib lesiones exquirerent: dubiũ non
erat. domꝰ gͦ orationis spelunca latronũ
facta fuerat. quia ad hoc in tẽplo assistere
t̾ netare. Quia uͦ redẽptor nr̃ p̃dicationis
uerba nec indignis & ingratis subtrahit.
post qͣm disciplinȩ uigorẽ in eiciendo ꝑ¬
uersos tenuit: donũ mox gr̃e ostendit. Nã
subdit᷑. Et erat docens cotidie in tẽplo.
Pȩc uxta hystoriã breuit̃ tractando tͣns
currimꝰ. nc̃ eadẽ morali intellectu discu¬
tienda repetamꝰ. Uidens ciuitatẽ fleuit

Expanded text:
Qui enarravit mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere ter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit; nam subditur: Et erat docens quotidie in templo. Haec juxta historiam breviter tracurrimus: nunc eadem morali intellectu discutienda repetamus: Videns civitatem flevit
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã locutionis atq insuꝑ cogitati¬
onis iniqͥtates replicant. ut quȩ priꝰ se ꝑ
multa dilatauit in scelere. adextremum
de om̃ib angustet᷑ in retributione Et
ad t̾rã ꝓsternent te: & filios tuos qͥ in te st̃.
T unc anima ꝑ cognitionẽ reatꝰ sui ad t̾rã¬

Expanded text:
verum etiam locutionis, atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Et ad terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt. Tunc anima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. Uidert̃ gͦ qđlibet horũ respondissent
in laqueũ se casuros. tim̃tes lapidationẽ.
sed magis tim̃tes ueritatis confessionem.
Et responderunt. se nescire unde esset.
Et iłis ait illis. Neq ego dico uob̾. in qͣ po¬
testate hȩc facio. Non uob̾ dico qđ scio. qr
ñ uultis fateri qđ scitis. Iustissime repul¬
si. utiq confusi abscessert̃: & impletũ e̾
qđ in psalmo ꝑ ꝓpħã dicit ds̃ pat̾. Paraui
lucernã xp̃o meo. id ÷ ipsũ ioħem. In imicos
eiꝰ induã confusione. Notandũ aut̃. qͥa
duas ob causas maxime scientia ueritatis
est occultanda quęrentib. cũ uidelicet
is qͥ quȩrit aut minꝰ capax .ẽ. ad intelli¬
gendũ qđ quęrit: aut odio uel contẽptu
ipsiꝰ ueritatis indignꝰ ÷ cuidebeat apiri
qđ quȩrit. Quorũ ꝓpt̾ unũ dñs ait. ddd¬
huc multa habeo uob dicere. sed ñ potestis
illa portare mͦ. Propt̃ aliud uͦ discipłis

Expanded text:
e. Viderunt ergo quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Et responderunt se nescire unde esset. Et Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec facio. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi utique confusi abscesserunt, et impletum est quod in psalmo per Prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo , id est ipsum Joannem: Inimicos ejus induam confusione . Notandum autem quia duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus, cum videlicet is qui quaerit aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis indignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa por
Abbreviated transcription (Latin):
saluare decreuit s hoc pharisei & legis
periti spreuerunt. respuentes secretũ
&e salubre mysteriũ. cuiꝰ p̾sagia in iohis
p̃dicatione baptismoq p̃cessert᷑. sed tam̃
eidẽ consilio nesciendo ac nolendo ser¬
uientes uxta qđ eis apłs petrus de dño
loquens ait. Hc̃ de finito consilio & prȩ¬
scientia dĩ traditũ ꝑ manꝰ iniquoꝵ.
affigentes interemistis. Qui gͦ si¬

Expanded text:
salvare decrevit. Sed hoc Pharisaei et legis salvare decrevit. Sed hoc Pharisaei et legis periti spreverunt, respuentes secretum et salubre mysterium, cujus auspicia in Joannis praedicatione baptismoque praecesserunt, sed tamen eidem consilio nesciendo ac nolendo servientes, juxta quod eis apostolus Petrus de Domino loquens, ait: Hunc definito consilio et praescientia Dei traditum per manus iniquorum affligentes, interemistis . Cui
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑbaptismũ. dũ se homines pecca¬
ta ꝓpria confitendo iustificant sic ut
scriptũ est. Dic tu in iqͥtates tuas ut ius¬
tificeris. Et iustificat᷑ in eo qr ñ ꝑ contu¬
maciã refutat᷑ sed ꝑ iusticiã dĩ munꝰ
agnoscit᷑. Iustus enĩ dñs & iusticiã
dilexit. In eo gͦ iustificatio dĩ ẽ: si ñ
ad indignos & noxios s ad innocentes ꝑ
ablutionẽ factos uideat᷑ & iustos sua mu¬
dicaris. Ergo is qͥ peccat & confitet᷑ dõ
peccatũ iustificat dm̃ cedens ei uincenti
& ab eo gram sꝑans. In baptismate gͥ iusti¬
ficat᷑ dẽ in qͦ ÷ & confessio&e uenia peccatorũ.
Iharisei aut̃ & legis periti consilium dĩ
spreuert̃ in semet ipsos ñ baptizati ab eo
Qđ dicit in semet ipsos. uel contra semet¬
ipsos significat qr qͥ gr̃am dĩ respuit.
cont᷑ semet ipsũ facit: uel ad semet ipsos
missũ dĩ consiliũ stulti & ingrati uitu¬
ꝑant᷑ noluisse reciꝑe. Consiliũ gͦ dĩ est.
qͦ ꝑ passionẽ & mortẽ dñi iħu mundũ

Expanded text:
per baptismum, dum se homines peccata propria confitendo iustificant, sicut scriptum est: dic tu iniquitates tuas, ut iustificeris, et iustificatur in eo quia non per contumaciam refutatur, sed per iustitiam dei munus agnoscitur; iustus enim dominus et iustitias dilexit. in eo ergo iustificatio dei est, si non ad indignos et obnoxios, sed ad innocentes per ablutionem factos uideatur et iustos sua mudicaris. ergo is qui peccat et confitetur deo peccatum iustificat deum cedens ei uincenti t ab eo gratiam sperans. in baptismate igitur iustificatur deus, in quo est et confessio et uenia peccatorum.harisaei autem et legis periti consilium Dei spreverunt in semetipsos, non baptizati ab eo. Quod dicit in semetipsos, vel contra semetipsos, significat quia qui gratiam Dei respuit contra semetipsum facit: vel ad semetipsos missum Dei consilium stulti et ingrati vituperantes noluisse recipere. Consilium ergo Dei est, quo per passionem et mortem Domini Jesu mundum
Abbreviated transcription (Latin):
ã ñ cȩt̾is ꝓphis ac patriarchis cunctisq
hominib iohem prȩtulit sed iohanni
cȩteros ex ȩquauit. Non enĩ statĩ seqr̃
ut si alii maiores eo ñ st̃. ille maior ali¬
ors sit. Uerũ ut ȩqualitatẽ habeat cũ
cȩteris sc̃is ait. QUi autẽ minor est in
regno cȩloꝵ. maior : illo Hȩc sententi¬
a duob modis potest ingelligi. Aut enĩ
regnũ dĩ appellauit qđ nondũ accepi¬
mꝰ & in qͦ nondũ sumꝰ unde in fine dic
in eis minor. maior ÷ ut̃iq quolibet
scõ & iusto portante corpus qđ corrũ¬
pit᷑ & aggrauat animã. aut si regnũ
dĩ intelligi uoluit huiꝰ tẽporis ȩccłam
cuiꝰ filu st̃ om̃s ab institutionẽ gene¬
ris humani usq qͦ iusti & sc̃ĩ esse po

Expanded text:
a, non caeteris prophetis, patriarchis cunctisque hominibus Joannem praetulit, sed Joanni caeteros exaequavit: non enim statim sequitur, ut si alii majores eo non sunt, ille major aliorum sit cunctorum, ut aequalitatem cum caeteris sanctis. Qui autem minor est in regno Dei, major est illo. Haec sententia duobus modis potest intelligi. Aut enim regnum Dei appellavit, quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus, unde in fine dictin eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus, quod corrumpitur et aggravat animam . Aut si regnum Dei intelligi voluit hujus temporis Ecclesiam, cujus filii sunt omnes ab institutione generis humani u
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾. Quanto desꝑatior anima mortui
ad uitã reuocat᷑: tanto plures eodem
corrigunt᷑ ex ẽplo. Uide dauid ꝓpħã
uide apłm petrũ. quor qͦ gradus alti¬
or: tocasus grauior. Quo aut̃ grauior
casus eo pietas erigentis gratior. Q uo uͦ
gratior in eis pietas dñi apparuit:
eo certiorcunctis poenitentib spes sa¬
lutis effulsit ut iure õs qͥ audiunt
dicant. Quia d̾s uisitauit plebẽ suã.
Non tantũ mͦ uerbũ suũ semel incorpo¬
rando. sed etiã nr̃a hoc ut suscitari de¬
beamꝰ sẽꝑ in corda mittendo : car̾. &u¬
⁊ nunciauerunt ioħi discipłi eiꝰ
de õnib his. Non simplici corde ut
opinor sed inuidia stimulati disci¬
płi ioħis. ei xp̃i uirtutes & miracula
narrant. Nã & alibi. ita apud eum
quȩsti et̃ ꝓdunt᷑. Rabbi qͥ erat tecũ
tͣnsiordanẽ cui testimoniũ ꝑhibuisti.
ecce hic baptizat & õs ueniunt ad eũ.

Expanded text:
in nobis. Quanto desperatior animae mors in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, um Petrum. Quorum quo gradus altior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo. Et nuntiaverunt Joanni discipuli ejus de omnibus his. Non simplici corde, ut opinor, sed invidia stimulato, discipuli Joannis ei Christi virtutes et miracula narrant. Nam et alibi ita apud eum questi esse produntur: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, et ecce hic baptizat, e
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos sepelire mortuos suos. Mor¬
tuos qͥppe mortui sepeliunt: cũ pecca¬
tores quiq sui similes alios nociuo fa¬
uore demulcent congestaq pessimȩ
adulationis mole. ne qͣ aliquando spe
resurgendi potiant᷑ opprimunt. Dño
gͦ loculũ tangente. funeris baiuli
stetert᷑. qr suꝑni formidine uidicii at¬
tacta conscientia & carnalium sepe¬
effluentiũ uoluptatũ & iniuste laudan¬
tiũ turbã coercens ad se ipsã reuertit᷑.
uocantiq ad uitã festina respondit sal¬
uatori. Unde recte sequitꝰ Et ait Ad¬
olescens ÷ dico surge. Et resedit qͥ erat
mortuus & coepit ioqui & dedit illum
matri suȩ. Residet qͥppe qͥ erat mortu¬
us. cũ interna cõpunctione reuiuisce̾t
peccator Incipit loqui: cũ reducis indi¬
cia uitȩ cunctis qͥ peccatũ luxerant os¬
tendit. Reddit᷑ matri cũ ꝑ sacerdotalis
decreta iudicui cõmunioni sociat᷑ ȩccłȩ.
dm̃ dicentes qr ꝓpħa magnꝰ surrexit.

Expanded text:
mortuos sepelire mortuos suos . Mormortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepeaffluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ suꝑ eã dixit illi. Noli flere. Desiste
in qͥt qͣsi mortuũ flere. quẽ mox uiuu
resurgere uideb. Ubi mystice nouati
dogma confundit᷑ qͥ de sua mundicia
suꝑbe głatus: humilẽ poenitentũ mun-¬
dationẽ euacuare conat᷑ uerãq matrẽ
ȩccłam de nator suor sp̃uali extincti¬
one plorantẽ sp̃e uitȩ redonandȩ ne¬
gat consolari debere. Et pulchre e
t᷑ ut in uno nob̾ exẽplũ imitandȩ pietatis
ostenderet: in altero fidẽ mirandȩ potes¬
tatis astrueret. E⁊ accessit. & tetigit
loculũ. Hi aut̃ qͥ portabant steterunt̃
Loculus in qͦ mortuus effert᷑. male secu¬
ra desꝑati peccatoris conscientia est.
Qui uͦ sepeliendũ portant uel immun¬
da desideria ꝗͣ hominẽ rapiunt ininte¬
ritũ uel loenocinia blandientiũ sunt
uenenata socior. qͥ peccata nimirum
dũ fauorib actollunt: accumulant.
peccantesq contẽptu qsi aggere t̾rȩ
obruunt de quib alibi dicit. Dimitte

Expanded text:
tus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, tus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evtur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
so loquit᷑ ꝑ oris portã extrahit᷑ mortuus.
Qui uiderit mulierẽ ad concupiscendũ
eã: ꝑ oculor portã suȩ mortis indicia
ꝓfert. Qui fabulis otiosis obscenisue car¬
minib uel detractionib autẽ libent᷑
aꝑit : hanc anime suȩ portã mortis effi¬
cit. Ceterosq qͥ ñ seruat sensus. mortis
sibi ipse reserat aditꝰ. Obsecro dñe ieso
cunctas meȩ ciuitatis portas iusticiȩ
facias: ut ingressus in eas confitear
nomtni tuo. tueq maiestati cũ mi¬
nistris cȩlestib eã crebriꝰ inuisenti.
ñ fetor elati cadaueris occurrat. sed
occupe salꝰ muros illiꝰ. & portas eiꝰ lau
⁊ hȩc uidua erat. & turba ciuitatis
multa cũ illa. Uiduã esse ȩccła. om̃is
anima quȩ sponsi dñiq sui se morte
redẽptã meminit: agnoscit. Diuino
aut᷑ nutu multa dñm turba multa
uiduã comitadat᷑ ut uiso tanto miracło
multi testes multi dĩ fierent laudato¬
res Quam cũ uidisset dñs miscdłia mo¬

Expanded text:
extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus lauc vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia mo
Abbreviated transcription (Latin):
loetali criminũ funere soporatũ. ean¬
deq insuꝑ animȩ mortẽ ñ cordis adhuc
cubili tegentẽ. sed ad multor noticiã
ꝑ locutionis oꝑisue indiciũ. qͣsi ꝑ suȩ
ciuitatis hostia ꝓpalantẽ. Qui bene fi¬
liꝰ unicus matris suȩ fuisse ꝑhibetur.
Quia licet e multis collecta ꝑsonis una
sit ꝑfecta & immaculata uirgo mat᷑
ȩccła singuli quiq tam̃ fideliũ. uni
uersalis se ȩccłȩ filios rectissime fatent᷑.
Nã & electꝰ quilibet qͣndo ad fidẽ imbu¬
it᷑ filiꝰ est: qͣndo alios imbuit mat̾ est.
A n ñ mat̾no erga paruulos agebat affec¬
tu qͥ ait. filioli mei qͦs iterũ parturio.

Expanded text:
lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matri suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta personis una sit perfecta et immaculata virgo mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium unis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio,