comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibus meritis Cum & ipse sit homo liberator factus est.
hominum: quis enim audict. quia dicuntur par uuli
prosuis futuris meritis in ipsa infantilitate baptizati
exire de acuita & ideo alii non baptizati in eudem u&ate
mori Quia & ipsorum praescita sunt merita futura
sedmala non eorum uitam bonam uel malam dõ re¬
munerante uel dampnante : Se dnullam a postolus
quidem limitem fixit : quem trans gredi non debeat
hominis ut mnitius loquar in cauta suspitio: aitenim:
omnes adstabimus ante tribunal xp̃i : ut ferat:
unus quis que secundum ea que percorpus gessit :
Siuebonum: Siue malum : gessit in quid: non ad iunxit.
tur. Aut honorentur merita paruulorum: Quur
autem dictum ẽ. secundum eaquae per corpus gessit
hominem uidicandum: cumgerantur multa solo
anima. non percorpus. nec perullum corporis
membrum : & plerum que tam magna ut talib:
cogitationibus paena uistissima debeatur: sicutiẽ

Expanded text:
tibus meritis, cum et ipse sit homo, liberator factus est tibus meritis, cum et ipse sit homo, liberator factus est hominum. Quis enim audiat, quod dicuntur paruuli pro suis futuris meritis in ipsa infantili aetate baptizati exire de hac uita, et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala, non eorum uitam bonam uel malam deo remunerante uel damnante, sed nullam? apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. ait enim: omnes: astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum : gessit, inquit; non adjunxit, Vtur, aut honorentur merita parvulorum. Cur autem dictum est, secundum ea qua per corpus gessit hominem judicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus, nec per ullum corporis membrum; et plerumque tam magna, ut talibus cogitationibus poena justissima debeatur: sicuti est,
Abbreviated transcription (Latin):
& ui debitis illadm̃ promittere facturum sent faciunt
quue iubet sut faciant: non sane ibita cẽ merita eorũ
sed malaꝰ quibus ostendit reddorepromalis bo na¬
hceo ipsa quaqegos fecit habere deinceps operabona: quae
facit ut faciant diuina mandata : Sed omnis haecratio
ere esse graniam idest non secundum merita nostra
dare: Quam uis euidentissime diuinorum elo qui¬
orum testimonus asseratur: Tamen apud eos quinisi
aliquid sibi adsignent quod priores dent ut retribuut᷑
eis. ab omni studio pietatis reprimendas seputant᷑ la¬
borat aliquando inu&ate maiorum. utentium uolun¬
tatis arbitrio. sed ubiuenitur ad paruulos. & ad ipsũ
mediatorem dĩ & hominum hominem xpm̃ih rni om¬
nis deficit praecedentium gratiam dĩ huma norum
assertio meritorum : quia nec illi ullis bonis praeceden¬
tibus meritis. discernuntur acueteris ut pertineant ali¬
berationem hominum : nec illpullis humanis praeceden¬

Expanded text:
t videbitis illa Deum promittere facturum se ut faciant, t videbitis illa Deum promittere facturum se ut faciant, quae jubet ut fiant. Non sane ibi tacet merita eorum, sed mala; quibus se ostendit reddere pro malis bonahoc ipso quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit ut fadominum nostrum uere esse gratiam, id est non secundum merita nostra dari, quamuis euidentissime diuinorum eloquiorum testimoniis asseratur, tamen apud eos, qui, nisi aliquid sibi assignent quod priores dent, ut retribuatur eis, ab omni studio pietatis reprimi se putant, laborat aliquando in aetate maiorum iam utentium uoluntatis arbitrio. sed ubi uenitur ad paruulos et ad ipsum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum, omnis deficit praecedentium gratiam dei humanorum assertio meritorum, quia nec illi ullis bonis praecedentibus meritis discernuntur a ceteris, ut pertineant ad liberatorem hominum, nec ille ullis humanis praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
mortificemus exigitur : ut autem uiuamus. offertur :
Num igiturplac& ut facta carnis mortificare non do
bus gratiue : Pelagi anorum est error iste dam nabilis :
quorum mox a postolus ora obstruxit. adiungens:
Quõ quo enimnspũ dĩ aguntur. hu filu sunt di:
ubiait  omnia autem huec operatur unus adq: idem
sp̃s diuidens propria uni cuiq: pro ut uult: interque
omnia. sicut scitis nominauit & fidem: Sicut ergo.
quam uis donumdi sit. facta carnis mortificare : exigit᷑
Tamen a nobis prͦposito praemio uitue. ĩtadonum dĩ est
& fides: quamuis & ipsa cum dicitur. Sicredideris
saluus eris. proposito praemio salutis exigatur a nob̵:
ideo enim huec & nobis praeciptuntur & donadi esse
monstrantur. ut intellegantur. quod & nos ea facimus
& ds̃ facit ut illu facimus ⁊ Sicut ꝑ profecam exechielẽ
apertissime dicit : Quid enim aꝑtius quam ubi dicit.
ego facium ut faciatis elocum ipsiꝰ scripturae adtendite :¬

Expanded text:
mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. Num igitur placet ut facta carnis mortificare non donbus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis: quorum mox Apostolus ora obstruxit, adjungens, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; ubi ait: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Inter quae omnia, sicut scitis, nominavit et fidem. Sicut ergo quamvis donum Dei sit, facta carnis mortificare; exigitur tamen a nobis proposito praemio vitae: ita donum Dei est et fides, quamvis et ipsa cum dicitur, Si credideris, salvus eris; proposito praemio salutis exigatur a nobis. Ideo enim haec et nobis praecipiuntur, et dona Dei esse monstrantur; ut intelligatur quod et nos ea facimus, et Deus facit ut illa faciamus, sicut per prophetam Ezechielem apertissime dicit. Quid enim apertius, quam ubi dicit, Ego faciam ut faciatis ? Locum ipsum Scripturae attendite, e
Abbreviated transcription (Latin):
gationis humaneus que infinem quibusdum ad prue¬
mium quibusdum adiudium pruedicatur: Ac ꝑ hoc
et quibus omnino adnuntiuta non est. non credituri
prues ciebantur: & quib: non credituris tamen adnun¬
tiuta est in illorum exemplum demonserantur. quib:
autem credituris adnuntiatur : hiregn& cuelorum
& scg̃rum angelorum soci&ati prceparantur : Cerni¬
tis nen sesine prueiu ditio latentis consiludĩ. uelaliurũ
causarum: hoc de praesentia xpĩ dicere uoluisse quod
conuincende paganorum infidelitaa quibancobiee¬
runtquȩstionem sufficere uideretur: Quidenim
estuerius quam praes cissexpm: qui & quando.
& quibus locis in e&m fuerant credituri: Sed utrũ
praedicato sibi xp̃o:aseipsis habrturi essent fidem:
andõ donante sunsturii dest. utrum tantum modo.
eos praefciret. an etum prue distinauert̃ ds. quere¬
re adque disserere . tunc necessarium non putaui :

Expanded text:
gationis humanae usque in finem, quibusdam ad praegationis humanae usque in finem, quibusdam ad praemium, quibusdam ad judicium praedicatur. Ac per hoc et quibus omnino annuntiata non est, non credituri praesciebantur; et quibus non credituris tamen annuntiata est, in illorum exemplum demonstrantur: quibus autem credituris annuntiatur, hi regno coelorum et sanctorum angelorum societati praeparantur » . 18. Cernitisne, me sine praejudicio latentis consilii Dei aliarumque causarum, hoc de praescientia Christi dicere voluisse, quod convincendae Paganorum infidelitati, qui hanc objecerant quaestionem, sufficere videretur? Quid enim est verius, quam praescisse Christum, qui et quando et quibus locis in eum fuerant credituri? Sed utrum praedicato sibi Christo a se ipsis habituri essent fidem, an Deo donante sumpturi, id est, utrum tantummodo eos praescierit, an etiam praedestinaverit Deus, quaerere atque disserere tunc necessarium non putavi.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo mirum. si tamen in fidelibus plenum orbemterra¬
rum xp̃s prioribus sueculi nouerat. uteis apperiri uel
pruedicare merito noll&: quos nec uerbis. nec mir acu¬
lis suis. credituros prues ciebat: Neque enim in credibi¬
leest tales fuisse tunc omnes. quules ab eius aduentu
us que ad hoctem pus tam multos fuisse adque esse mi¬
ramur : Ettamen ab imtioreneris humani. alius occul¬
tius. alias euindentius. sicut congruere temporibus
diuinitus uisum est. nec prophetari destint Nec
qui in eum credere debuerant: & ab adum us que
admorsen. & misso populo israel: quitamen huius
sacramenti partitipes fuerunt: Quur non credu¬
mus &ium in caeteris huc adq illucgentibus.
alias alio fuisse:quumuis eos commemoratos in eis¬
dem auctori tatibus non legamus : Ista salus religionis
huius ꝑ quum solam: Veresalus uera ueraciter quue
ꝓmittitur Nullium quum defuit qui dignus fuit :
Et cui defuit dignus non fuit: & ub exordio propa¬

Expanded text:
ergo mirum, si tam infidelibus plenum orbem terraergo mirum, si tam infidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis noverat, ut eis apparere vel praedicari merito nollet, quos nec verbis, nec miraculis suis credituros esse praesciebat? Neque enim incredibile est, tales fuisse tunc omnes, quales ab ejus adventu usque ad hoc tempus tam multos fuisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani, alias ocultius, alias evidentius, sicut congruere temporibus divinitus visum est, nec prophetari destitit, nec qui in eum crederent defuerunt, et ab Adam usque ad Moysen, et in ipso populo Isacramenti participes fuerunt; cur non credamus etiam in caeteris hac atque illac gentibus alias alios fuisse, quamvis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? Ita salus religionis hujus, per quam solam veram salus vera veraciterque promittitur, nulli unquam defuit qui dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit. Et ab exordio propa
Abbreviated transcription (Latin):
etium aliurum forte causarum quae a prudenti¬
bus in uestigari quueunt : hoc solum eis brsuitatis
gratia inhuius quuestionis disputatione dicamus:
łunc uoluisse hominibus apparere xpm. & apud
eos prae dicari doc trinam suam. Quandos ciebut.
& ubisciebat esse qui in eum fuerant credituri:
his enim tem poribus. & his locis quibus euunge¬
lium eius non est praedicatum Tales omnes
in eius pruedicatione futuros esse praesciebut
Quales non quidem omnes. sed tdonen multuineꝰ
cor porali pruesenna fuerant: quede eo nec sus ci¬
tatis ab eo mortius credere uolurunt Quales
etium nunc multos uidemuscum tamen manifes¬
tassime de illo conpleantur prueconia prophe¬
tarum nolle credere: & male humana stulittia
resis tere: quam tam clure. adq: perspicuue. tam¬
q sublimi. & subliter diffamate diuine cedere
a uctoritate : Et quanrdum diu paruus & infirmus
est intellectus. homines dime accedereueritatis: quid

Expanded text:
etiam aliarum forte causarum, quae a prudentietiam aliarum forte causarum, quae a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia in huius quaestionis disputatione dicamus tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctet ubi sciebat esse qui in eum fuerant credituri? His enim temporibus et his locis, quibus Evangelium ejus non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esse praesciebat, quales, non quidem omnes, sed tamen multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis, credere voluerunt; quales etiam nunc multos videmus, cum tanta manifestatione de illo compleantur praeconia Prophetarum, nolle adhuc credere, et malle humana astutia resistere, quam tam clarae atque perspicuae, tamque sublimi et sublimiter diffamatae divinae cedere auctoritati, quamdiu parvus et infirmus est intellectus hominis, divinae accedere veritati. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Sedin dño glorietur: Quur autem istum potius
quam illum liberet : inscrutabilia sunt iuditiu
euis : & inuestigabiles uiue eus: Melius enim
& hic audimus. & dicimus homo tuquis es
qui responde as dõ  quam dicere aud eamus. quasi
quod in opus culo meocontra porfyrium subtitulo
detempore xp̃ianue relegionis me dixisse recolitis:
ita dixxut hunc diligenciorem et operosiorem dis¬
putationem degratiu praeterirem : non sanero missa
significationers quod eam loco illo explicarenolu¬
issem: quueposset & ulibi uel abalus. explicari
Namita locutussum ut in tercetera respondens
propositae quuestioniquur xp̃s post qũm longa
tur: Sentiunt enum a&ips ne qua quum hoc
recte obiciposse. uelsa pientue philoso phorum
uel etium nominibus deorum suorum: qui dres¬
pondebunt. si excepta illa altitudine sapientiue
& scientiae di ubi fortasis longe aliud diuinum con¬
silium longe secrecius lutet. sineprae iui ditio

Expanded text:
sed « in Domino glorietur . » Cur autem istum potius sed « in Domino glorietur . » Cur autem istum potius quam illum liberet, inscrutabilia sunt judicia ejus et investigabiles viae ejus . Melius enim et hic audimus aut dicimus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? quam dicere audemus, quasi quod in opusculo meo quodam contra Porphyrium sub titulo, de Tempore Christianae religionis, me dixisse recolitis; ita dixi, ut hanc diligentiorem et operosiorem disputationem de Gratia praeterirem, non sane omissa significatione, quod eam loco illo explicare noluissem, quae posset alias vel ab aliis explicari. Nam ita locutus sum inter caetera, respondens propositae quaestioni, Cur Christus post tam longa tur sentiunt enim et ipsi nequaquam hoc recte objici posse, vel sapientiae philosophorum, vel etiam numini deorum suorum; quid respondebunt, si excepta illa altitudine sapientiae et scientiae dei, ubi fortassis aliud diuinum consilium longe secretius latet, sine praeiudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ditur us ess & eum : & dicebut : propter ea dixit
uobis : quia nemo potestuenire adme nisi fuerit
ei datum a patremeo: ergo trahi a patre ad
xpm̃ & audire hacdiscere apatre. ut ueniat ad xp̃m:
Nihil aliu dẽ quam donum accipere aputre. quo
credut in xp̃m: Ne que enim audientes euange¬
liumanon audientibus. sed credentes a noncreden¬
tibus discernebat: Qui dicebat: Nemo uenit ad me.
nisi fuerit eidatum a patre meo:fides igiur & incho¬
quibus dam nondart omnino non dubitet Quinon
uult manifestissimis sacris litteris repugnare : Quur
autem non omnibus detur. fidelem mouere non
debet: qui credit exuno omnes esse in condempnatio¬
nem sinedubitatione iustissimam. Ita ut nulla
dĩ esset iustare p̃bensio. t sinullus in de libere¬
tur: Vnde constat. magnam esse gratium quod
plurimi liberantur : et quod sibi deberetur in eis
qui non liberantur agnoscunt: Et quid gloritur.
non suis meritis quace paria uidit esse dumnatis.

Expanded text:
esset eum, et dicebat: Propterea dixi vobis, Quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Ergo trahi a Patre ad Christum, et audire ac discere a Patre ut veniat ad Christum, nihil aliud est, quam donum accipere a Patre, quo credat in Christum. Neque enim audientes Evangelium a non audientibus, sed credentes a non credentibus discernebat qui dicebat, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. 16. Fides igitur, et inchoquibusdam non dari, omnino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur fidelem movere non debet, qui credit « ex uno omnes esse in condemnationem » sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. Unde constat magnam esse gratiam, quod plurimi liberantur, et quid sibi deberetur in eis qui non liberantur, agnoscunt, ut « qui gloriatur » non in suis meritis, quae paria videt esse damnatis,
Abbreviated transcription (Latin):
enim quo dipsefacturus fuerat non quod homines : quia
&si faciunt homines bona quae pertinent ad colendum
dm̃ ipsefacit ut illi faciant quae praecepit : Non illi faciunt
ut ipsefacit quod promisit: alio quin. ut dĩ promis sa
conpleantur. non in dĩ ged in hominum est potestate:
Et quod ad nõ promissum est ab his redditur abrahae:
Non autem sic crededit abraham sed credidit dans
gloriam dõ: Vnĩ que promisit potens est & facere :
Non ait prȩdicare non ait scire Sed cit potens est¬

Expanded text:
enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines. Quia enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines. Quia etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum; ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit: alioquin ut Dei promissa compleantur, non in Dei, sed in hominum est potestate, et quod a Domino promissum est, ab ipsis redditur Abrahae. Non autem sic credidit Abraham, sed credidit dans gloriam Deo, quoniam quae promisit, potens est et facere : non ait, Praedicere; non ait, Praescire; nam et aliena
Abbreviated transcription (Latin):
bulemus prae distinatoiẽ : quaesine praescientiu
non potest esse potest autem esse sinẽ praedistinatione
pruescentito : praedistinatione quippe ds̃ ean prue¬
sciuit que fuerat ipse facturus . Ande dictum est᷑ fecit
que futuras unt: praescire autem potens est: etiam que
ipsẽ non facit᷑ Sicut quuecum que peccata : quia & sisunt
quedum : queita peccata sunt. ut poenesint enum pec¬
catorum unde dictum est Ara didit illos ds̃ in repro¬
bammentem ut faciant : que non conueniant : Non ibi
peccatum dĩ estĩ sedu ditiumi. quocir capru edistinatio
dĩ queronihbono est. gratiue estut dixi prueparatia :
Gratia uero estupsuis prue distinationis effectus : Quan¬
do ergo promisit᷑ ds̃ a brabue in semine cius fidem gentiũ
dicens patrem multarum gentium posuite unde dicit
a postolusIdeo exfide. ut secundum gratium firma
sit promissio omni seminii non denrẽ uõlunt ats po¬
testate sed desuaprue destinatione promis: promisit

Expanded text:
bulemus, » praedestinatio est, quae sine praescientia bulemus, » praedestinatio est, quae sine praescientia non potest esse, potepraescientia. Praedestinatione quippe Deus ea praescivit quae fuerat ipse facturus. Unde dictum est, « fecit quae futura sunt. » Praescire autem potens est etiam quae ipse non fquaedam, quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum, unde dictum est, Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt ; non ibi peccatum Dei est, sed judicium. Quocirca praedestinatio Dei quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio: gratia vero est ipsius praedestinationis effectus. Quando ergo promisit Deus Abrahae in semine ejus fidem gentium, dicens, Patrem multarum gentium posui te; unde dicit Apostolus, Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini : non de nostrae voluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit. Promisit
Abbreviated transcription (Latin):
nam suam÷ quando sciebat eẽqui ebectifuerint
in ip sorantemondi constitutionem: Sed quonium
sita diceret. lectorem faceret intentum adea
requirenda quuenunc ex admonitione pelugiani
erroris necesse est copiosius & laboriosius dispu¬
tari :uisum mihiest. quod tunc satis erat breuiter
eõ dice ndum. excepta ut dixi altitudine sapientiue
& scientiue d & sinoprae uiditio aliarum causarũ
Item quod dixis alutem relegonis huius. nulliumquũ
defuisse quidignus fuit. & dinum non fuisse cuidefut.
sidis cutiatur. & queratur. unde quis que sit dignus :
non desunt quidicant. uolunta tehumana : Nos autẽ
dicimus gratia. uel prue destinatione diuinã Iinter gratiũ
porro & praedestinationem hoctantum inter est: quod
prue destinatio gratiue praeparatio. Gratia uero
iamipsa donatio᷑ ÷̃ quod itaque ait a postolus : Non
exo peribus ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus
figmentum creati inxpõihũ in operibus donis gratiu est
Quod autem sequitur prueparauit ds̃ ut in illis am

Expanded text:
at et ubi sciebat esse qui electi fuerant in ipso ante mundi constitutionem . Sed quoniam si ita diceretur, lectorem faceret intentum ad ea requirenda, quae nunc ex admonitione Pelagiani erroris necesse est copiosius et laboriosius disputari; visum mihi est, quod tunc satis erat, breviter esse dicendum, excepta, ut dixi, altitudine sapientiae et scientiae Dei, et sine praejudicio aliarum causarum APUT X. 19. Item quod dixi, « Salutem religionis hujus nulli unquam defuisse qui dignus fuit, et dignum non fuisse cui defuit; » si discutiatur et quaeratur unde quisque sit dignus, non desunt qui dicant, voluntate humana: nos autem dicimus, gratia vel praedestinatione divinet praedestinationem hoc tantum interest, quod praedestinatio est gratiae praeparatio, gratia vero jam ipsa donatio. Quod itaque ait Apostolus, « Non ex operibus, ne forte quis extollatur, ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis , » gratia est. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo oramusprono lentibuscredere : nisi ut ds̃
in illis operetur & uelle: Deudueis certe apłs ait:
nisi ut credant : Non enim aliter consequuntur
salutem : Siergo fides orantium. dĩ prueueni at gratiũ
yum quid corum fides pro quibus oratur utcredunt.
dĩ praeuenit gratiam: Quan do quidem hoc pro eis
oratur ut non credentibus idest fidem non habentib:
fides ipsa donetur: cumigitur euangelium prue¬
dicatur. quidam credunt. quidam noncredunt :
Sed quicredunt praedicatore for insecus in sonate. intus¬
a putre audiunt adquedis cunt : qui autem non
credunt foris audiunt in tus non audiunt. nequedis¬
cuntͣ hoc est illis datur ut credunt: Illis non datur:
qui anemo in quiduenit ad me. nisi puter quimisit
meraxerit eum: Quod apertius posteam
dicitur : Nam post ali quantumcum decarnesua
man ducanda & bibendo sanguine loqueretur.
& dicerent. Qui dam etium discipulorum ouis

Expanded text:
Quid ergo oramus pro nolentibus credere, nisi ut Deus Quid ergo oramus pro nolentibus credere, nisi ut Deus in illis operetur et velle ? De Judaeis certe Apostolus ait: nisi ut credant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa donetur. Cum igitur Evangelium praedicatur, quidam credunt, quidam non credunt: sed qui credunt praedicatore forinsecus insonante, intusa Patre audiunt atque discunt; qui autem non credunt, foris audiunt, intus non audiunt neque discunt: hoc est, illis datur ut credant, illis non datur. Quia nemo, inquit, venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Quod apertius postea dicitur. Nam post aliquantum cum de carne sua manducanda et bibendo sanguine suo loqueretur, et dicerent quidam etiam discipulo rum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus dĩ est: hosom nes docet uenire ad xpm̃ ds̃: homines
enim omnes uult saluos fieri & in agnitionem uerita¬
tis uenire : Namsi & illos quibus stultitia est uerbum
crucis. ut ad xpm̃uenirent docere uoluss et : p̃rocul dubio
uenirent & ipse: Nonenim fallit aut fallitur quin
ait : Omnis qui audit a patre & didicit uenit adme
Absit ergo ut quis quam non ueniat : qui a patre
audiuit & didicit: quare inquiunt non omnes doc&:
si dixerimus quianolunt discere quos non doc&: res¬
pondebitur nobis Vbi est quod ei diciturͣ ds̃ tu
conuertens uiuificabis nose Aut si non facit uolentes
exnolentibus ds̃: Vt quid oderat ecclesia secundum
praeceptum dñi. pro persecutoribus suis Nam sietiam
uolutastua sicut in caelo & in terra : hoc est sicut in eis
quiiam crediderunt: & tam quamaelum sunt
ita clis quinon crediderunt : & ob hoc terra s unt adhuci

Expanded text:
virtus Dei est . » Hos omnes docet venire ad Christum Deus; hos virtus Dei est . » Hos omnes docet venire ad Christum Deus; hos enim omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Nam si et illos quibus stultitia est verbum crucis, ut ad Christum venirent, docere voluisset, procul dubio venirent et ipsi. Non enim fallit aut fallitur qui ait, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Absit ergo ut quisquam non veniat, qui a Patre audivit et didicit. 15. « Quare, » inquiunt, « non omnes docet? » Si dixerimus quia nolunt discere quos non docet; respondebitur nobis, Et ubi est quod ei dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos ? Aut si non facit volentes ex nolentibus Deus, utquid orat Ecclesia secundum praeceptum Domini pro persecutoribus suis ? Nam sic etvoluntas tua sicut in coelo et in terra : hoc est, sicut in eis qui jam crediderunt, et tanquam coelum sunt; ita et in eis qui non credunt, et ob hoc adhuc terra sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
modum. omnes pater doc&. uenire ad suum filium:
Non enim frustra scriptum ẽ in propb&is : Eteruntom̃s
docibiles dĩ : Quod testimonium cum praemississ &
Tunc sub didit: omnis qui audit apatre & didicit. uenit
adme : Sicut ergo integre lo quimur. cum de aliquo
lit terrarum magistro qui incuitate solus est dicimus
omnes istehic litteras doc& : Non quia omnes discunt sed
quia nemo nisi ab illo discit Quicum que ibi litteras discit :
ita rec tedicimus. omnes ds̃ doc& uenire ad xpmi non
quiu omnes ueniunt : sed quia nemo aliter uenit :
quur autem non omnes doceat : aperuit a postolus
quuntum aperiendum iudicauit : qui a uolons ostendere
iram & demontrare potentium suam At tulit inmulta
pacientiu uasȩ irue. quueperfecta sunt in ꝑditionem :
et ut notas facuuit diuitius gloriue suae inuasa misericor¬
diȩ quae prueparauit in gloriam : hinc est quod uerbũ
crucis. pereuntibus stultitia : his autẽ quis alui funt:

Expanded text:
modum, omnes Pater docet venire ad suum Filium. modum, omnes Pater docet venire ad suum Filium. Non enim frustra scriptum est in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quod testimonium cum praemisisset, tunc subdidit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Sicut ergo integre loquimur, cum de aliquo litterarum magistro, qui in civitate solus est, dicimus, Omnes iste hic litteras docet; non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab illo discit, quicumque ibi litteras discit: ita recte dicimus, Omnes Deus docet venire ad Christum, non quia omnes veniunt, sed quia nemo aliter venit. Cur autem non omnes doceat, aperuit Apostolus, quantum aperiendum judicavit: quia volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attupatientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, et ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam . » Hinc est quod « verbum crucis pereuntibus stultitia est, his autem qui salvi fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
corcapneum : sicat propheta praecante promisit:
Sic quippe facit filias promissionis: & uasa misericor¬
dice quae prae parauit ingloriã : Quur ergo non
omnes docetut ueniant ad xp̃m nisi quia omnes
quos doc& misericordi adoc&Quos autem non doc&¬
ui ditio non doc& ꝗnm̃ cuius uult miseretur. & quẽ
uult obdurat : sed miseretur bona tributns. obdurat
digna retribuens Aut si &ista ut quidam distingtiere
maluerunt uerba sunt eius. cui a postolus aitdiscis
itaq: mihi ut ipse dixisseaccipiatur ergo cuius
uult miseretur & quem uult obdurat. Et quae qecun¬
tur idest quid adhuc conqueritur. Nam uoluntatieuis
quis resistite Num quid responsum est ab apostolo
Shomo falsumẽ quod dixistissedres ponsum ẽ O homo
tuquis es qui respondeas do. Num quid dicit fimentũ
ei quis e finxit. quare sic me fecisti᷑ Annon bab &
potestatem figulus luti exeadem massa & sequen¬
tiaquue obtime nostis : et tamen secundum quendũ

Expanded text:
cor carneum, sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe facit filios promissionis, et vasa misericordiae quae praeparavit in gloriam. 14. Cur ergo non omnes docet, ut veniant ad Christum; nisi quia omnes quos docet, misericordia docet; quos autem non docet, judicio non docet? Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur, bona tribuens; obdurat, digna retribuens. Aut si et ista, ut quidam distinguere maluerunt, verba sunt ejus cui Apostolus ait, Dicis itaque mihi: ut ipse dixisse accipiatur, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat; et quae sequuntur, id est, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? numquid responsum est ab Apostolo, O homo, falsum est quod dixisti? Non: sed responsum est, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa, et sequentia, quae optime nostis. Et tamen secundum quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s homines in condempnationẽ ut nullus praeter¬
mit tatur : sic et in eo quod dictũ ẽ perunius iustitiam
in omnes homines iniustificationẽ uitae. nullus praecermi¬
sus ẽ : Non quia omnes in eum credunt et baptismo eius
abluuntur : sed quia nemo iustificatur nisi in eum credat
et baptismo eius abluatur : Itaq: om̃s dictũ ẽ nea liquo
modo alio praeter ipsum quis quam saluus fieriposse
credatur : Sicut uno litterarũ magistro inciuitate cons¬
tituto rectissime dicimus om̃ns iste hic lit teras docet:
Non quia omnes ciues litteras discunt sed quia nemodis¬
cit nisiquem ille docuerit : Sic nemo iustificatur : Ni siquẽ
xp̃s iustificauerit : Sed esto inquit consentiã : quia omnes pec¬
catores fuis setestatur : dicit enim quid fuerint : non quod
aliud ẽẽ non potuerint : Qua mobrem. et si om̃s homines
inquit peccatores possent probari: dqfinitioni tamen

Expanded text:
in omnes hom ines in condemnationem. ut nullus praeterin omnes hom ines in condemnationem. ut nullus praetermitteretur, sic et in eo, quod dictum est: per un ius iustitiam in omnes homines in iustificationem uitae, nullus praetermissus est, 11011 quia omnes in eum credunt et baptismo eius abluuntur, sed quia nemo iustificatur nisi in eum credat et baptismo eius abluatur. itaque \'omnes\' dictum est. ne aliquo modo alio praeter ipsum quisquam saluns fieri posse credatur. sicut uno litterarum magistro in ciuitate constituto rectissime dicimus: \'omnes iste hic litteras docet\', non quia omnes ciues litteras discunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit, sic nemo iustificatur, nisi quem Christus iustificauerit. Sed esto, inquit, consentiam quia omnes peccatores fuissetestatur. dicit enim quid fuerint, non quod aliud esse non potuerint. quamobrem et si omnes homines, inquit, peccatores possent probari. definitioni tamen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ peccauerunt :manifestum ẽ quod dehis dicebat a posto¬
lus quitunc eratut hoc ẽ deiudacis et gentibus : Sedola¬
nae illud qđ commemoraui. per unũ hominẽ peccatum in¬
trauit in mundum et perpeccatum mors et ita in omnes ho¬
mines pertransiit in quo omnes peccauerunt etantiquoset
recentiores et nos et posteros nrõs sententia ista conplec¬
titur: Ponit etiã illud testimonium unde probet cum di¬
cuntur omnes nonsper omnes omnino nullo praetermis¬
so intellegi oportere : sicut perunius inquit delictum in
omnes homines in condempnationẽ : sic et perunius iusti¬
tiã in omnes homines iustificationẽ uitae : cũ per xp̃i in¬
quit iustitiã non omnes sed eos tantũ qui illio boedire uo¬
luerunt et baptis mieius ablucione purgati sunt scĩficatos
eẽ non dubium sit i non plane istotestimonio probat
quoduult : Nam sicut dictũ .ẽ sicut perunius delictum

Expanded text:
enim peccauerunt\'? manifestum est quod de his dicebat apostoenim peccauerunt\'? manifestum est quod de his dicebat apostolus qui tunc erant, hoc est de Iudaeis et gentibus. sed plane illud, quod commemoraui: per unum hominem peccatum intrauit in mundum e t per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, et antiquos et recentiores et nos et posteros nostros sententia ista conpleetitur. ponit etiam illud testimonium, unde probet cum dicuntur \'omnes\' non semper omnes omnino nullo praetermisso intellegi oportere. sicut p e r unius inquit, delictum in omnes homines in condemnationem sic et per unius iustitia m i n omnes homines in iustifi icationem uitae, eum per Christi, inquit, iustitiam non omnes, sed eos tantum, qui illi oboedire uoluerunt et baptismi eius ablutione purgati sunt, sanctifieatos esse non dubium sit. non plane isto testimonio probat quod uult. nam sicut dictum est : sicut per unius delictum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ uiuere : an et hoc ut sciat sufficit ei liberum
arbitriũ lex quae naturalis ehaec ẽ sapientia uerbi qua
euacuatur crux xp̃i: sed qui dixit perdam sãpientiã sapi¬
entiũ quia ista crux non potest euacuari profecto ista sa¬
pientia perstultitiã p̃dicationis quacredentes sanantur
euertitur : Sienimpos sibilitas naturalis pliberũ arbitrtũ
et ad ecognoscendũ quomodo uiuere debeat : et adbene uiuendũ
suf ficit sibi ergoxp̃sgratis mortuus e ergo eua cuatu a
candalũ crucis : quurnon etiã ego hi exclamem simmo ex¬
clamabo et istis increpidabo dolore xp̃iano: euacuatiestis
t xp̃osqui unatura iustificamini a gratia excidistis Ieno¬
rantes enĩ di iustitiã et uram uolentes constituere iustitiae
dinonestis rubiecti : Sicut enĩ finis legis itactiã humanae
naturae uitiosae saluator xp̃s ẽ adiustitia omnicredenti:
quidautẽ sibi opposuit ab eis dici contraquos loquitur : omns

Expanded text:
quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum sufficit sibi, ergo Christus gratis mortuus est; ergo euacuatum est scandalum crucis. cur non etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator Christus est ad iustitiam omni credenti. Quid autem sibi opposuit \'ab eis dici contra quos loquitur: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
filu saruiae : dimitte eum & m̃aledi cant : quia dñs dixit illi.
maledicere dauidĩ & quis dicet exquare fecistisic᷑ de in descrip¬
tura diuina. plenã suentiã regis. uelut ab alio in itio repetendo
commendans & dixit in quid dauid ad abeͣsa & adomnes pue¬
ros eius: eccefilius meus qui exiuit deute romeo quaerit anima

Expanded text:
filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat, quia Dominus dixit illi filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat, quia Dominus dixit illi maledicere David; et quis dicet ei: Quare fecisti sic? » Deinde Scriptura divina plenam sententiam regis velut ab alio initio repetendo commendans: « Et dixit, inquit, David ad Abizai et ad omnes pueros ejus: Ecce filius meus, qui exivit de utero meo, quaerit anima
Abbreviated transcription (Latin):
dam in illo uirtutẽ di. sicuti est fuga is rahelitarama facie
ostium deciuitato & i: in animo enim factus est timor ut fugerent :
Et hoc sactum est ut uindicaretur peccatum. eomodo quo fuerat
Vindi candum : Vndedicit dñs adiesunaue : Non poterant fililisrahel
subsristere a facie in imicorum suorum : quid est non poterunt resiste¬
re Auarenon subsistebant per librum arbitrium sed pertimorẽ
turbata uoluntatem fugiebant : Nisi quia ds̃ dominatur & uolunta¬
tibus. hominum : & quos uult in formidinem coruertit iratus : num¬
quid non hostes israhelitarum aduersus populum dĩ quem ducebant
lesun aue. suauo luntate pugnarunt: Et tamendicit scriptura
Quia per dñm factum est : Confortari coreorum ut obuiam irent
tate homo in probus filius seminimaledi cebant regi dacud et ta¬
men quidaitlauidplenus uera. & alta & pia sccpientiaꝰ quid ait
Illi quima ledicentẽ percutereuoluit : Quid mihi inquid & uobis

Expanded text:
dam in illo virtutem Dei : sicut est fuga Israelitarum a facie dam in illo virtutem Dei : sicut est fuga Israelitarum a facie hostium de civitate Gai; in animo enim factus est timor ut fugerent, et hoc factum est ut vindicaretur peccatum et modo, quo fuerat vindicandum: unde dicit Dominus ad Jesum Nave, Non poterunt filii Israel subsistere ante faciem inimicorum suorum . Quid est, Non poterunt subsistere? Quare non subsistebant per liberum arbitrium, sed per timorem turbata voluntate fugiebant; nisi quia Deus dominatur et voluntatibus hominum, et quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei, quem ducebat Jesus Nave, sua voluntate pugnarunt? Et ta« quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut obviam irent tate homo improbus filius Gemini maledicebat regi David? Et tamen quid ait David plenus vera et alta sapientia? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? « Quid mihi, inquit, et vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
humana nontollitursed ex malamutatur inbonam : & cumbo¬
na fuerit adiuuatur : & sic disputas se. ut non magis ego quã
diuina ipsauobifcum scriptura locuta sit. Sii detssimis
testimoniis ueritatis : quae scriptura diuina sidiligenter ins¬
piciatur. Ostendit non solas bonas hominũ uoluntates.
quas ipsefacit ex malis. & ase factas bonas in actus bonos
& in ae ternam dirigat uitam Uerum &iam illas quae con¬
seruant scłi creaturam Ita essc in di potestate. ut cas quo
uoluerit quando uoluerit. faciat in clinari. uel ad benefiqa
quibus dam prestanda. uel ad poenas quibusdam inge¬
rendas : sicut ipse iudicat. occultissimoquidem iuditio.
sed sine dubitatione iustissimo: Nam inuenimus aliquapec¬
cata. &iam poenas esse aliorum pec catorum sicut sunt
uasa irae qua eperfecta dicit apostolus inperditione sicut
ẽ induratio foratignis aCu ius& causa dicitur. ad ostenden¬

Expanded text:
humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bohumana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse, ut non magis ego, quam divina ipsa Scriptura vobiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis: quae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam dirigit vitam, verum etiam illas quae conservant saeculi creaturam, ita esse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla dubitatione justissimo. Nam invenimus aliqua peccata etiam poenas esse aliorum peccatorum: sicut sunt vasa irae, quae perfecta dicit Apostolus in perditionem : sicut est induratio Pharaonis, cujus et causa dicitur, ad ostenden
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem: suentia inflat. caritas autẽ ȩdificat: Quid ent in eptius.
immo uero quid est amentius. & ab ipsa sunctitate caritatis
alienius. quã confiteri ex doesse scientiã qua sinecaritate
inflat &¬
ex nobis essecaritatem quae facit ut scien
inflare non possit : stem cũ dicat a postolus suꝑ¬
eminentem scientie caritatexp̃i: Quid ẽ in sanius quam
putare ex dõesse scientiam qssulidenda ẽ caritati᷑ & ex
hominib caritatẽ. qua supemine scientiae fidesautem uera
& doctrina sana. ambas esse dicit exdõ : quia scriptũ est : a facie
eius. scientia & intellectus ꝓcedit: et scriptũ est : Carita saut̃
ex dõ est : & legimus spm scientie &pidatis  & legimus sp̃m
uirtutis. Ecaritatis. & continentiae : sed maius est cdonũ caritãł quã
scientiae : Nam scientia quando est in homine: caritasest neces¬
eos qui gratiãdĩ ue hementer oppugnant: quauoluntas

Expanded text:
dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut scientia inflare non possit? Item cum dicat Apostolus, supereminentem scientiae charitatem Christi ; quid est insanius, quam putare ex Deo esse scientiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est, A facie ejus scientia et intellectus procedit : scriptum est, Charitas ex Deo est . Et legimus, Spiritum scientiae et pietatis : legimus, Spiritum virtutis et charitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est neceseos qui gratiam Dei vehementer oppugnant, qua voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
tus est nobis : Nonita quae pernos sed per spm̃ scm̃ quidatus est
nobis ipsa caritatesit: quemn donumidĩ esse manifestũ est:
Vt tribulatio n&i auferat. sed pocius operetur patientiam :
ad hefesios &iam᷑ pax inquit fratribus: et caritas cũfideimas¬
hac magna bona non sunt nisi dĩ dona : sed non est mirum si lugx
luc& intenebris. & tenebre eam non conprae hendunt: In iohane
lugx dicit Eccequalem dilectiorem deditnobis pater ut filii
di uocemur et simus & in pelagianis : tenebredicunt: dilectio
nobis ex nobis est iͥ quã siueram idestxp̃ianam dilectionẽ haberent:
scirent &unde haberent : sicut scebat apostolus quidicebat :
nos autem nonspm̃ luus mundi accepimus. sed spm qui ex dõ est :
ut sciamusq adõ donatus sum nobis : Iohannes dicit : ds̃ dilec¬
noest & pelagiani &iã ipsum dm̃ non exdõ sed ex sem& ipsis
habere sedicunt : et cũ scientiam legis exdõ nobis ess& fate¬
antur Caritatẽ ex nobis ipsi s uolunt. nec audiunt a postolũ

Expanded text:
tus est nobis . Non itaque per nos, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non auferat, sed potius operetur patientiam. Ad Ephesios etiam, pax, inquit, fratribus et charitas cum fide. Mago . Ergo haec magna bona, non sunt nisi Dei dona. CAPUT XIX. 40. Sed non est mirum, si lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehendunt . In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus . Et in Pelagianis tenebrae dicunt, Dilectio nobis ex nobis est. Quam si veram, id est, christianam dilectionem haberent, scirent et unde haberent; sicut sciebat Apostolus, qui dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, s nobis . Joannes dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
corpus occidunt & poste a non habent qđ facidont: Huitis
timoris non accepimus spm seduirtutis. & caritatis. & con¬
tinentiae : dequo spũ idem ipse adromanos ait : Cloria mur
intribulationib:: scientes :qnm̃ tribulatio pacientiamoperatur:
Pacientia ꝓbationẽ : ꝓbatio spẽ :spes autẽ non confundit

Expanded text:
corpus occidunt, et postea non habent quid faciant . Hujus corpus occidunt, et postea non habent quid faciant . Hujus timoris non accepimus spiritum, sed virtutis et charitatis et continentiae. De quo spiritu idem ipse ad Romanos ait: Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probatio
Abbreviated transcription (Latin):
& habundat caritas unius cuius quae uestrũ in inuicem:
Hoc dixit : Ne forte detanto bono quod ex dõ habebant.
tam quã ex scipsi sud habentes extollerentur: Quodersu
percers cit fides ur̃a inquid& habundat caritas unius¬
cuius quae uestrũ in inuicem gratias agere debemus dõ de
Et ad timotheũ dicit: Non enim dedit nobis ds̃ spm̃timoris:
seduirtutis. & caritatis. & continentiae : in quosanea postoli
testimoniocauere debemus. Nenos arbitremur non acce¬
pis sespm timoris dĩ : Ed sine dubio magnum est dĩ donum:
Vequodicit ꝓphea essa esa ias ꝑequi escit suꝑ eum sp̃s. sapi
entiae & intellectus. sp̃s consilii & fortitudinis. sp̃s scien¬
negauit : sedillus timoris sp̃m accepimus dequo dicit ips edñs¬
xp̃s:. Eum timete : qui hab& potestatem & corpus & animã
perdere ingehennam: Itadicouobis: hunctim&e: hoc aut̃ dixit:
Ne illotimore negaremus eũ .Quo turbatus ẽparus : Hunc
enĩ auferriuoluit a nobis : cũ prius dixit nolitimere eos qui

Expanded text:
et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem . Hoc dixit, ne forte de tanto bono quod ex Deo habebant, tanquam ex se ipsis id habentes extollerentur. Quod ergo supercrescit fides vestra, inquit, et abundat charitas uniuscujusque vestrum in inviEt ad Timotheum dicit: Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis et charitatis et continentiae . In quo sane Apostoli testimonio cavere debemus, ne nos arbitremur non accepisse spiritum timoris Dei, quod sine dubio magnum est Dei donum, de quo dicit propheta Isaias: Requieentiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus sciennegavit, sed illius timoris spiritum accepimus, de quo dicit ipse Christus: Eum timete, qui habet potestatem et animam et corpus perdere in gehennam: ita dico vobis, hunc timete. Hoc autem dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobis, cum prius dixit: Nolite timere eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut diceret: S tulta mundi elegit ds̃. ut confundut
sapientes: Et in firma mundi edegit ds̃ ut confundat
forti: & ignobiliumundi & contemptibilia. elegit
ds̃ & eaque non sunt quasi sint: ut que sunt euacuit :
ut non glori&ur coram dõ omnis caro: hic certe contra
humanum suꝑbiam satis clura est apostoli intentio.
ne in homine quis que glori&ur: Ac ꝑ hoc nec in seipso:
Deniq cum dixiss& ut non gloriu&ur omnis caro
coramdo : ut ostenderet in quo debeat homoglori¬

Expanded text:
est, ut diceret, Stulta mundi elegit Deus, ut confundat est, ut diceret, Stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobDeus, et ea quae non sunt tanquam sint, ut quae sunt evacuet; ut non glorietur coram Deo omnis caro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, ac per hoc nec in se ipso. Denique cum dixisset, ut non glorietur coram Deo omnis caro; ut ostenderet in quo debeat homo glori
Abbreviated transcription (Latin):
quuestione soluendacum ad episcopum simpli¬
tiunum sicut dixi scriberem. reuelauit: hoc igitur apłs
testimonium. ubi ad reprimendam hominis in flu¬
tionem dixit: Quid enim habes quod non ac cepis¬
ti  Non sinit quem quam fidelium dicere. hab eo
fidem quam non accepii Reprimitur omnino
his apos tolicis uerbis. tota huius responsi onis elu¬
tioĩ sednehoc quidem potest diciquamuis non
habed ꝑfectam fidem. Rbeo tumen eius initium
uero quod putantꝰ de dcfide ideo non possedici. qud
enim habes quod non accepisti que in eadem natura
remansit licet uitita. quae prius sana ac ꝑfecta
donatasit᷑ Nihil adid quod uolunt ualere intellꝑ¬
gltur . si quur hoc apłs dixerit cort̃ur : A gebatenim
nequis quã glori&ur in bomine : ꝗm̃ dissensio nes
exorte fueruit in chorintis. cristianis: itautunus quis¬
que diceret. Ego quidem sum pauli : Alius autem
ego apollo: Alius uero ego Tephae i Et in deuentum

Expanded text:
quaestione solvenda, cum ad episcopum Simpliquaestione solvenda, cum ad episcopum Simplicianum, sicut dixi, scriberem, revelavit. Hoc igitur Apostoli testimonium, ubi ad reprimendam hominis inflationem dixit, Quid enim habes quod non accepisti? non sinit quemquam fidelium dicere, Habeo fidem quam non accepi. Reprimitur omnino his apostolicis verbis tota hujus responsionis elatio. Sed ne hoc quidem potest dici: Quamvis non habeam perfectam fidem, habeo tamen ejus initium, CAPUT V. 9. Illud vero quod putant, « de hac fide ideo non posse dici, Quid enim habes quod non accepisti? quia in eadem natura remansit, licet vitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit : nihil ad id quod volunt valere intelligitur, si cur hoc Apostolus dixerit cogitetur. Agebat enim, ne quisquam gloriaretur in homine; quoniam dissensiones exortae fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego quidem sum Pauli; alius autem, Ego Apollo; alius vero, Ego Cephae: et inde ventum