comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nr̃a fecit nobis: neq scđm iniquitates nr̃as recribuit nobis. Sen¬
tentia generalis est: qͥa nemo est qui eiꝰ grãm gratis ñ habeat. dũ lex sub peccato
cuncta concludat: sicut testat᷑ apłs. omĩa ds̃ conclusit in incredulitatẽ. ut om̃iũ
tias adhibet & generalit̃ bonꝰ est. Addidit: neq scđm iniqͥtates nr̃as retribuit
nobis: scilicet qm̃ supplicantib ita piꝰ est. ut tc̃ magis eũ dignet᷑ absoluere
quando studuerit unusquisq adibita sactisfactione eas damnare. Quia scđn¬
scdiam dñi quã retribuit fidelib suis: quantũ potest. a t̾ra cęli sũmitas eleuari.¬
Qua cõparatione. ilud quoq significat᷑: qͥa sicut celũ t̾ras cooperit. & cõpetentia bene:¬
ficia teporib suis homini tribuit. modo pluuias influendo. modo serena prȩstando
modo ipsũ aerem uentis salubrimis tẽperando: ita & miscđia dñt fragilitati nr̃ȩ
noscit diuersa p̃stare. Sustinet enĩ ut corrigat: flagellat ut erudiat: ꝓbat ut

Expanded text:
peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis, Sententia generalis est, quia nemo est qui ejus gratiam gratis non habeat, dum lex sub peccato cuncta concludat, sicut testatur Apostolus: Omnia Deus conclusit in incredulitate, ut omnium mtias adimit, et generaliter bonus est. Addidit, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis; scilicet quoniam supplicantibus ita pius est, ut tunc magis eum dignetur absolvere, quando se studuerit unusquisque, adhibita satisfactione, damnare. Verssericordiam Domini, quam retribuit fidelibus suis, quantum potest a terra coeli summitas elevari,Qua comparatione illud quoque significatur, quia sicut coelum terras operit, et competentia beneficia temporibus suis homini tribuit, modo pluvias influendo, modo praestando serena, modo ipsum aerem ventis saluberrimis temperando: ita et misericordia Domini fragilitati nostrae noscitur diversa praestare; sustinet enim ut corrigat, flagellat ut erudiat, probat ut
Abbreviated transcription (Latin):
patiens & multũ misericors. Misericors. ẽ. qui natura sua clem̃tissimꝰ apꝓbat᷑: mise¬
rator. quando miscđiȩ suȩ dona largit᷑. Potest enĩ aliquis misericors & miserator
eẽ. in una duabusq causis: misericors autẽ & miserator naturalit̃. preter
dñm nullus poterit inueniri. Sed hic ideo misericors p̃missũ est: ut misera¬
torem dñm. ñ ad tẽpus. sed iugit̃ apꝓbares. Hȩc figura dicit᷑ paranomasia.
idest denominatio : quȩ similitudine sermonis concitat audientis affectum.
& patiens. Sic enĩ & apłs dicit. An diuitias bonitatis eiꝰ & longanimitatis
se dicit. Hȩc fecisti & tacui: existimasti inique qđ ero tui similis: Sequit᷑.
łt multũ misericors. Multũ reuera misericors. ẽ: qui audiens omĩno blasfemas
uitalẽ sp̃m magna pietate largit᷑ & expectat errantes ut debeant sua perperã¬

Expanded text:
patiens et multum misericors. Misericors est qui natura sua clementissimus approbatur. Misepatiens et multum misericors. Misericors est qui natura sua clementissimus approbatur. Miserator, quando misericordiae suae dona largitur. Potest enim aliquis misericors et miserator esse in una duabusque causis; misericors autem et miserator naturaliter praeter Dominum nullus poterit inveniri. Sed hic ideo misericors praemissum est, ut miseratorem Dominum non ad tempus, sed jugiter approbares. Haec figura dicitur paronomasia, id est denominatio, quae similitudine sermonis concitat audientis affectum. et patiens. Sic enim et Apostolus dicit: An divitias bonitatis ejus et longanimitatis se dicit: Haec fecisti, et tacui. Existimasti iniquitatem, quod ero tibi similis . Sequitur, et multum misericors. Multum revera misericors, qui audiens omnino blasphemas ios ed., injustos  : vitalem spiritum magna pietate largitur; exspectat errantes, ut debeant sua perpera
Abbreviated transcription (Latin):
plebs beata mereret᷑: nc̃ autẽ ueniens ad scdam narrationẽ. ꝑ uniꝰ exemplũ ꝓbat.
quanta & hic prestiterit seruis suisꝰ ne qͥs de futura retributione dubitare potuiss&.
Sed intende : quẽ ad modũ morses & isrł indicatꝰ est. diftinctione uerborũ. Notas fe
filiis isrł uoluntates suas. hic uoluntates posuit ñ uias: qͥaͫ omĩs isrł suscepto
uerbo dñi in eiꝰ iussionib ambulauit. Scimꝰ enĩ quas seditiones. popłs ille fece¬
rit: ut uoce iudicis mereret᷑ audire. popłs hic. dure ceruicis est: ideoq illis
uoluntates dñi ñ uias innotuisse dicit: quia multa pars eorũ. uiã dñi decli¬
nare p̃sũpsit. Sic autẽ morsi exemplũ hic positũ intellige. ut tam̃ qͦuotidie. dñm
& operatũ. & usq ad finẽ scłi operari posse. cognoscas. Misericors & miserator dñs.

Expanded text:
plebs beata mereretur; nunc autem veniens ad secundam narrationem, per unius exemplum probat plebs beata mereretur; nunc autem veniens ad secundam narrationem, per unius exemplum probat quanta et hic praestiterit servis suis ne quis de futura retributione dubitare potuisset. Sed intende quemadmodum Moyses et Israel indicatus est distinctione verborum. Notasfiliis Israel voluntates suas. Hic voluntates posuit, non vias, quia non omnis Israel, suscepto verbo Domini, in ejus jussionibus ambulavit. Scimus enim quas seditiones populus ille fecerit, ut voce judicis mereretur audire: Populus 344 hic dura cervice est . Ideoque ergo illis voluntates Domini, non vias innotuisse dicit, quia multa pars eorum viam Domini declinare praesumpsit. Sic autem Moysi exemplum hic positum intellige, ut tamen hoc quotidie Dominum et operantem, et usque ad finem saeculi operari posse cognoscas. Vers. 8. Misericors et miserator Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitione monstratũ eẽ cognoscer&. hic eñi uersus. ꝑ modũ definitionis edictꝰ ẽ.
quando ꝑ illud qđ singularit̃ efficit. aliqͥs insinuat᷑. Nã int̾rogantib quid sit dñs.
respondes. faciens miscđias dñs. & iudiciũ om̃ib iniuriã patientib. Qua ꝓpt̃ abunde
designatꝰ ẽ. dñs ds̃: cũ nulli alteri possit conuenire qđ dictũ est. Illis autẽ miscđias
facit. qͥ miserti fuerint. sicut in euangłio dicit. Beati misericordes: q̃m ipsi mis¬
cdiam consequent᷑. Seqͥt᷑. Et iudiciũ om̃ib iniuriã patientib. hoc illis . ꝓmit¬
sequtione saciare contendunt. uindictã dño ñ reseruant: quia se credunt posse
bis diceres: sic tͥ ꝓfuisti: ut & nos sine dubitatione saluares. Notas fecit uias suas
moysi: filiis isrł uoluntates suas. Superiꝰ dixerat. quas retributiones in illo scło

Expanded text:
definitione monstratum esse cognosceret. Hic enim verdefinitione monstratum esse cognosceret. Hic enim verquando per illud quod singulariter efficit, aliquis indicatur. Nam interroganti tibi quid sit Dominus? respondes: Faciens misericordias et judicium omnibus injuriam patientibus. Quapropter abunde designatus est Dominus Deus, cum nulli alteri possit convenire quod dictum est. Illis autem misericordias facit qui miserti fuerint, sicut in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur . Sequitur, et judicium omnibus injuriam patientibus. Hoc illis promitersecutione satiare contendunt, vindictam Domino non reservant, quia se credunt posse bis diceres; sic tibi profuisti, ut et nos sine dubitatione salvares. Vers. 7. Notas fecit vias suas Moysi, filiis Israel voluntates suas. Superius dixerat quas retributiones in illo saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩtero super est corona iustitiȩ. quã reddet mͥ dñs in illa die iustꝰ iudex.
Hoc forte significant quinq panes. unde popłi longa ieiunia satiauit: qm̃
hec & his similia in magnũ misteriũ p̃cessisse noscunt᷑. Sed ꝑscrutandũ est cui
aquilȩ introducat᷑ exemplũ. huic aui. iã ętate ꝓuectȩ. supernũ labiũ cornea
inflexione nasutũ. tantũ fert᷑ excrescere: ut ei ñ sit liberũ. ęscã solita lib̾tate
expolire: usquequo. omĩa sibi eiꝰ impedim̃ta sũmoueat. Quo facto: in antiquã ualitu¬
dinẽ corporis sui. ȩscarũ solita ꝑceptione reuocat᷑. Sic anima. in pristinã sanitatẽ
reuertit᷑: si peccata in petra quȩ est xp̃c dñs. expolire ñ desinat. Reuertit᷑ enĩ
ad cibos salutares: quando delicta quȩ sunt impedim̃ta ęt̃n& uitȩ. dño prestante
iniuriã. ut nullus in eis possit dubitare quȩ dicta sunt: quando ipsũ dñm tali

Expanded text:
De caetero superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Hoc forte significant quinque panes, unde populi longa jejunia satiavit: quoniam haec et his similia in magnum mysterium praecessisse noscuntur. Sed perscrutandum est cur aquilae introducatur exemplum. Huic avi jam aetate provectae, supernum labium cornea inflexione nasutum, tantum fertur excrescere, ut ei non sit liberum escas solita libertate ., in saxum dicitur expolire, usquequo omnia sibi ejus impedimenta submoveat. Quo facto in antiquam valetudinem corporis sui, escarum solita perceptione revocatur. Sic anima in pristinam sanitatem revertitur, si peccata sua in petra quae est Christus Dominus expolire non desinat. Revertitur enim ad cibos salutares, quando delicta, quae sunt impedimenta aeternae vitae, Domino praestante,injuriam; ut nullus in eis possit dubitare quae dicta sunt, quando ipsum Dominum tali
Abbreviated transcription (Latin):
se deuota satisfactione cognoscunt: qui ad eũ redire diligunt .⁊ qui illecebras scłi.
cũ suo auctore contempnunt. Contra. illis in sinẽ irascet᷑. quib dicturus est ite
te cognoscis errasse: maxime cũ supplicationẽ tuã uacuã non sentias: si tam̃ eã
integro animo optulisse cognoscas. Potest hoc & de popło iudaico sentiri ÷ quẽ
conuertendũ constat in fine scłi: de quo & apłs dicit. cecitas ex parte contigi¬

Expanded text:
 devota satisfactione semetipsos cognoscunt, qui ad eum redire diligunt, qui illecebras saeculi cum suo auctore contemnunt. E contra, illis in finem irascetur quibus dicturus est: « Ite te cognoscis errasse, maxime cum supplicationem tuam vacuam non sentias, si tamen eam integro animo te obtulisse cognoscas. Potest hoc et de populo Judaico sentiri, quem convertendum constat in fine saeculi. De quo et Apostolus dicit: « Caecitas ex parte in I
Abbreviated transcription (Latin):
ntꝰ tua. In his trib uersib exponunt᷑ sub quinaria diuisione. retributiones fu¬
beneficia colligunt᷑. Primo enĩ fit ꝓpiciꝰ peccatis eorũ: quando remissis delic¬
tis. in pace dignat᷑ susciꝑe peccatores: seđo sanat om̃s languores fideliũ. cũ
securitas & immortalitas ȩt̃na. in resurrectione concedit᷑: idest cũ corruptibile
hoc induerit in corruptionẽ. & mortale hoc induerit immortalitatẽ: t̃cio. redim&

Expanded text:
ut aquilae juventus tua. In his tribus versibus exponuntur sub quinaria divisione retributiones fuut aquilae juventus tua. In his tribus versibus exponuntur sub quinaria divisione retributiones fubeneficia colliguntur. Primo enim fit propitius peccatis eorum, quando remissis delictis in pace dignatur suscipere peccatores. Secundo, sanat omnes languores fidelium, cum securitas et immortalitas aeterna in resurrectione conceditur, id est, Cum corruptibile hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̃ sibi poterant discrepare. Benedic anima mea dño: & noli obliuisci om̃s retri¬
butiones eiꝰ. srimũ uersũ repetit. decora replicatione uerborũ. ut studiũ maximũ
concitar& geminata sententia: ne ad opus tale. anima segnior. dissimulatione noxia
ẽẽ uideret᷑ : ante omĩa monens. ut se cuncta ab eodem meminerit accepisse. Ille enĩ lauda
non desinit: qͥ collata beneficia. ñ potest obliuisci. Intuere p̃terea. qđ dictũ est.
retributiones: qm̃ aliud debebat᷑ hominũ delictis: aliud retributũ cognõscit᷑ ab solutis.
Hoc est enĩ. qđ obliuisci nulli fas est: ut qui erat obnoxiꝰ pęne: dignꝰ fier& mox
honore.Sed quȩ iste sint retributiones dñi. consequent̃ enarrat: qͦs si homo cogitat. ⁊¬
om̃s languores tuos. qui redimit de interitu uitã tuã: qui satiat in bonis desi¬

Expanded text:
biliter sibi poterant discrepare. Vers. 2. Benedic, anima mea, Dominum, et noli oblivisci omnes retribiliter sibi poterant discrepare. Vers. 2. Benedic, anima mea, Dominum, et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Primum versum repetit decora replicatione verborum, ut studium maximum concitaret geminata sententia: ne ad opus tale anima dissimulatione noxia segnior esse videretur: ante omnia monens, ut se cuncta ab eodem meminerit accepisse. Ille enim laudare nunquam desinit, qui collata beneficia non potest oblivisci. Intuere praeterea quod dictum est, retributiones: quoniam aliud debebatur hominum delictis, aliud retributum  mss. A., B., retribui cognoscitur absolutis. Hoc est enim quod oblivisci nulli fas est, ut qui erat obnoxius poenae, dignus fieret mox honore. Sed quae istae sint retributiones Domini consequenter enarrat, quas si homo cogitat, mnes languores tuos, qui redimit de interitu vitam tuam; qui satiat in bonis desi
Abbreviated transcription (Latin):
defixas: animã suã uir sc̃s alloqͥt᷑: ut cũ fuerit diuersis cladib liberata.
beneficiorũ om̃iũ recordet᷑ auctorem: ne sibi aut alteri cuiquã putet ẽẽ
tribuendũ. qđ a solo dño constat ẽẽ concessũ. Est enĩ gratũ & honestissimũ dicen¬
di genꝰ. cũ anima loqui: ut uniuersi intelligant: omĩmodis appetendũ: qđ sibi sa¬
luberrimũ ꝓpħa noscit᷑ dedisse consiliũ. Seqͥt᷑. Et omĩa interiora mea nom̃ sc̃m eiꝰ.
Interiora. sunt animȩ: cogitatio multiplex: uirtusq rationis. Ipsã quippe uoluit
cũ anima conuenire: ut armonia fideli. laus dñi adunatis uirib assonar&. Sepe
enĩ anima uult aliquid agere. & ꝑ fantasticas imaginationes eludit᷑: sed uir sc̃s.
in dñi laude nichil a se uoluit deuiare: sed omĩa uno concentu canere: quȩ culpa¬

Expanded text:
defixas, animam suam vir sanctus alloquitur, ut cum fuerit diversis cladibus liberata, defixas, animam suam vir sanctus alloquitur, ut cum fuerit diversis cladibus liberata, beneficiorum omnium recordetur auctorem: ne sibi aut alteri cuiquam putet esse tribuendum, quod a solo Domino constat esse concessum. Est enim gratum et honestissimum dicendi genus cum anima loqui, ut universi intelligant omnimodis appetendum, quod sibi saluberrimum propheta noscitur dedisse consilium. Sequitur, et omnia interiora mea nomen sanctum ejus. Interiora sunt animae, cogitatio multiplex, virtusque rationis. Ipsam quippe voluit cum anima convenire, ut harmonia fideli laus Domini adunatis viribus assonaret. Saepe enim anima vult aliquid agere, et per phantasticas imaginationes eluditur. Sed vir sanctus in Domini laude nihil a se voluit deviare, sed omnia uno concentu canere, quae culpa
Abbreviated transcription (Latin):
ost illas beati pauperis humillimas p̃ces. & tã magnȩ pęnitentiȩ gemitꝰ expli¬
crimas. p̃coniorũ gaudia sequerent᷑. Et ideo sicut sepe diximꝰ: ipsi dauid positũ
est: ne quid ad istũ t̾renũ regẽ referre deb̾emꝰ: qͥa suꝑna laus manifestis explanat
Est enĩ lucidus. & tituli sui claritati consimilis: ut sine difficultate doctorũ. psal¬
mi continentiã intelligere debeamꝰ. Dixisio esalmi. Per totũ quidem psal¬
mũ. ꝓpħa loquit᷑. Prima narratione ad animã suã uerba facit. ut benedicat
dñm. & beneficia eiꝰ nullatenꝰ debeat obliuisci : scđa narratione dicit qualia morsi
prestiterit. & reliquis fidelib suis. ut ipse intelligat᷑ a scłis semꝑ fuisse munificus.⁊
creaturas inuitat. ut dñi uigit̃ laudib occupentur.
enedic anima mea dño: & omĩa interiora mea nom̃ sc̃m eiꝰ. Sciens ꝓpheta
mentes hominũ uariis illusionib subiacere. nec semꝑ inuera cõtẽplatione

Expanded text:
Post illas beati pauperis humillimas preces et tam magnae poenitentiae gemitus explicrymas praeconiorum gaudia sequerentur. Et ideo sicut saepe diximus ipsi David positum est, ne quid ad istum terrenum regem referre deberemus, quia superna laus manifestis sensibus explanatur. Est enim lucidus et tituli sui claritate consimilis, ut sine difficultate dictorum psalmi continentiam intelligere debeamus. Divisio psalmi. Per totum quidem psalmum propheta loquitur. Prima narratione ad animam suam verba facit, ut benedicat Dominum, et beneficia ejus nullatenus debeat oblivisci. Secunda narratione dicit qualia Moysi praestiterit, et reliquis fidelibus suis, ut ipse intelligatur a saeculis semper fuisse munificus. Tcreaturas invitat, ut Domini jugiter laudibus occupentur.enedic, anima mea, Dominum, et, omnia interiora mea, nomen sanctum ejus. Sciens propheta mentes hominum variis illusionibus subjacere, nec semper in vera contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
cce uerba tituli sui: subsequens psalmꝰ exponit. Nam cũ sit alleluia lauda¬
E
te dñm: ita & ipse fecit iniciũ magister uerus. doctor egregius. cuiꝰ nescit
sermo fallere. quia de ueritatis fonte constat emanane. Quid enĩ dici pe¬
st certiꝰ quã ubi ierũ preceptor. ꝓpriꝰ ꝓbatur expositor
DIUISIO PSALMI

Expanded text:
cce verba tituli sui subsequens psalmus exponit, nam cum sit, Alleluia, laudate Dominum, ita et ipse fecit initium magister verus, doctor egregius, cujus nescit sermo fallere, quia de veritatis fonte constat emanare. Quid enim dici potest certius quam ubi rerum praeceptor, proprius probatur expositor? Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
creder&: emergere tam subsequnti tempore confidebat. Aut iifinẽ nusceliam
carnẽ pnra in firmitate dignatꝰ ÷. hanc dñs non abscidit: quã ꝓhomenũ salute
ꝓprophas cetinit ẽẽ uenturã. seq̃ loco stephanꝰ ep̃s in enciluis adieonẽ pͥncipẽ
Cribens: mirabilit̃ dic̃ indutꝰ : filius corporis tũnicã hoc t integrũ hominen
descã uirgine. ꝗ sẽs sps texuit i nesabiliter. Iningressu. i ncnarra bilit̃ inceoressin res¬
prehensbiuit i n gressus inusibilis egressus ÷ iu sibilis. Ingressus: cls uerbũ. egressꝰ¬

Expanded text:
crederet, emergere crederet, emergere carnem pro nostra infirmitate dignatus est. Hanc Dominus non abscidit, quam pro hominum salute per prophetas cecinit esse venturam. De quo loco Stephanus episcopus in encycliis ad Leonem principem scribens, mirabiliter dicit: Indutus est Filius tunicam cam sanctus Spiritus texuit. Ineffabiliter in ingressu, inenarrabiliter in egressu, incomprehensibiliter ingressus est invisibilis, egressus est visibilis. Ingressus est Dei Verbum, egress
Abbreviated transcription (Latin):
inpalestra animȩ spĩtali concertatione fatigam᷑. Uentilat᷑ aut̃ sp̃s: cũ huc atq
illuc inuenti more celeberrima cogitatione transfert᷑. Sp̃s enĩ uirtꝰ : anime:
quȩ intentiones eius implere contendit. Et dixi. nunqͥd inȩt̾nũ proici& deusa
aut non appon& ut bene placitũ sit ei adhuc: Cum iste asaph transilitor ui-¬
tiorũ tocꝰ muncli cogitar& anguistias. & sp̃s eiꝰ diutͥnis meditationib exerteret᷑.
piciat : Le em̃ iam beneficia dñ sutura sentiebat: qui de cȩlestis miscdiȩ promissa
pietate tractabat. Sequit᷑ Iut ion appon& ut beneplacitũ sit ei adhuc  Istud
non nequaquã negantis : sed pituis asfirmantis ÷. Apponst enĩ id: prestabit.
ut ei beneplacitũ sit genꝰ humanũ quando clignabit᷑ in carnationis suȩ declarare
my steria. Quod aut̃ ait acihuic: &pectantis ÷ non dolentis. tiam quãuis fieri posse

Expanded text:
in palaestra animae spirituali concertatione fatigamur. Ventilatur autem spiritus, cum huc atque in palaestra animae spirituali concertatione fatigamur. Ventilatur autem spiritus, cum huc atque illuc in venti more celerrima cogitatione transfertur. Spiritus enim virtus est animae, quae intentiones ejus implere contendit. Vers. 7. Et dixi: Nunquid in aeternum projiciet Deus, aut non apponet ut beneplacitum sit ei adhuc? Cum iste Asaph transilitor vitiorum totius mundi cogitaret angustias, et spiritus ejus divinis meditationibus exerceretur, spiciat? Ille enim jam beneficia Domini futura sentiebat, qui de coelestis misericordiae promissa pietate tractabat. Sequitur, aut non apponet, ut beneplacitum sit ei adhuc? Istud non, nequaquam negantis, sed potius affirmantis est. Apponet enim, id est praestabit ut ei beneplacitum sit genus humanum, quando dignabitur incarnationis suae declarare mysteria. Quod autem ait, adhuc, exspectantis est, non dolentis. Nam quamvis fieri posse
Abbreviated transcription (Latin):
rito ergo turbatꝰ ÷: qͥ tam prauis ꝑsuasionib peccatores cognouerat subiacere
Inmente habrii. Et mecditatꝰ sum nocte cũ corde meo exercitabar & uentilabã
in me spm̃ meũ. Caput istius uersus superiori uingendũ ÷. Est enĩ ita. & annos
ȩt̃nos inmente habui: non sic̃ stulti qͥ hoc qđ audiunt. neq credunt. neq insua
memoria reponunt: sed obliuioni mandant. qđ neglegentiꝰ acceper̃. Iste enim
inmente habuit annos ȩternos: qm̃ credebat. ẽẽ. uenturos. Meditat᷑ etiã cũ corde
suo: qͥ animã suã fac̃ aliqͥd cũ ratione tractare. Cum illa enĩ loquim᷑ taciti. ⁊ cum
illa exercemꝰ quieti: nec soli sumꝰ. quando cum ipsa suscepta alt̾catione confligimꝰ.
Sequit᷑. Exercitabar & uenulabam in me spm̃ meũ fropriȩ actꝰ ipse delib̾ationis
exprimit᷑. Exercem̃ enĩ. qͣnlo ꝑretractationes innumeras aestuamꝰ : & quasi

Expanded text:
rito ergo turbatus est, qui tam pravis persuasionibus peccatores cognoverat subjacererito ergo turbatus est, qui tam pravis persuasionibus peccatores cognoverat subjacereIn mente habui; et meditatus sum nocte cum corde meo: exercitabar et ventilabam in me spiritum meum. Caput istius versus superiori jungendum est. Est enim ita: Et annos aeternos in mente habui; non sicut stulti, qui hoc quod audiunt, neque credunt, neque in sua memoria reponunt, sed oblivioni mandant, quod negligentius acceperunt. Iste enim in mente habuit annos aeternos, quoniam credebat esse venturos. Meditatur etiam cum corde suo, qui animam suam facit aliquid cum ratione tractare. Cum illa enim loquimur taciti, cum illa exercemur quieti, nec soli sumus, quando cum ipsa suscepta altercatione confligimus. Sequitur, exercitabar et ventilabam in me spiritum meum. Proprie actus ipse deliberationis exprimitur. Exercemur enim, quando per retractationes innumeras aestuamus, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
catis tenebat᷑ obnoxiũ : dequib alio loco dicit. erce ueteres posusti dies meos. Secl isti tẽ¬
porales sunt atq caduci: & labili uarietate fugitiui. Sed contra dies antiquos ponit ȩc̃¬
nos: quia sic̃ isti mom̃to ꝑeunt. sic futuri ꝑ enni longeuitate consistunt. Inistis mors
dominat᷑: in illis regnat uita ꝑpetua. Isti ȩlaci tristicia corrodunt᷑: in illis iusti
secura felicitate gaudebt̃. Inistis deniq fugit om̃e qđ uenerit: in illis stabit quicqͥd
accesserit. Std quid ẽ. hoc qđ iste uir iam deo deditꝰ. contra dies antiqͦs ȩt̾nitatẽ ponit
annoꝵ : Cogitabat enĩ labentes dies. & qͦs nemo tenere possit. tantoꝑe desid&e:
& quȩrat humanitas: & illos ȩt̃nos quisoli nobis sunt specialit̾ appetendi.
negligamꝰ. contẽpnamꝰ : nec crecdamꝰ. eẽ : dũ eos inp̃senti nonualemꝰ aspicere. Me¬

Expanded text:
catis tenebatur obnoxium: de quibus et alio loco dicit: Ecce veteres posuisti dies meos . Sed isti temcatis tenebatur obnoxium: de quibus et alio loco dicit: Ecce veteres posuisti dies meos . Sed isti temporales atque caduci sunt, et labili varietate fugitivi. Sed contra dies antiquos, annos ponit aeternos, quia sicut isti momento pereunt, sic futuri perenni longaevitate consistunt: in istis mors dominatur, in illis regnat vita perpetua; isti edaci tristitia corroduntur, in illis justi secura felicitate gaudebunt; in istis denique fugit omne quod venerit, in illis stabit quidquid accesserit. Sed quid est hoc, quod iste vir jam Deo deditus, contra dies antiquos aeternitatem ponit annorum? Cogitabat enim cur labentes dies, et quos tenere nemo possit, tantopere desideret et quaerat humanitas; et illos aeternos qui soli nobis sunt specialiter appetendi negligamus, contemnamus, nec credamus esse, dum eos impraesenti non valemus aspicere? Me
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enĩ anticipasse oculos suos uigilias: quas incłi laudib solennt᷑ exibebat. Istas usus
nr̃ consueuit uocare nocturnas. Hoc enĩ illis necesse ÷ contingere: qui acłpiritales cogi-¬
tationes semꝑ intenti sunt. Recldit enĩ cura ꝑuigiles sensus: nec somnũ capiunt. nisi
qͥ uniuersa sollicitudine uacuantur. Srqͥt᷑. Turbatꝰ sũ & ñ sũ locutꝰ. Ostendit reuera tẽpꝰ
fuisse noct̾nũ : quanclo ipse homo recogitans. animi sui secreta ꝑquirit. Turbatꝰ: qͥpi¬
pe recorclatione peccantiũ. quia humanũ genꝰ indelictoꝵ prȩcipitia corruebat.¬
& pio dolore ꝓalus cruciabat᷑. qͥ uitia mundana transcenderat. Iacuit ergo qr̃a pro¬
funda noctẽ ñ habebat solatiũ humani collo quiĩ: quo tempore cautius cogitat. qui
eli genꝰ: qđ suis menbris diligent̾ explicitũ in huiꝰ partis fine monstrabimꝰ. Dic̃ enim
quare turbatꝰ ÷ qm̃ dies cogitauit antiquos: adȩ uidelic&. quib humanũ genus pec¬

Expanded text:
 suos anticipasse vigilias, quas in Dei laudibus solemniter exhibebat. Istas usus noster consuevit vocare nocturnos. Hoc enim illis necesse est contingere, qui ad spirituales cogitationes semper intenti sunt. Reddit enim cura pervigiles sensus, nec somnum capiunt, nisi qui universa sollicitudine vacuantur. Sequitur, turbatus sum, et non sum locutus. Ostendit revera tempus fuisse nocturnum, quando ipse homo recogitans animi sui secreta perquirit. Turbatus est quippe recordatione peccantium, quia humanum genus in delictorum praecipitia corruebat, et pio dolore pro aliis cruciabatur, qui jam vitia mundana transcenderat. Tacuit ergo, quoniam profunda nocte non habebat solatium humani colloquii: quo tempore cautius cogitat quicudi genus, quod suis membris diligenter explicitum, in hujus partis fine monstrabimus. Dicit enim quare turbatus est: quoniam dies cogitavit antiquos, Adae videlicet, quibus humanum genus pec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quando acl conuersionis studia ꝑuener̃. & intende qđ subsequentia usque
ad finẽ psalmi ꝑsigurã parabolȩ dicunt᷑: quando resgenere dissimiles sibim&¬

Expanded text:
sunt, quando ad conversionis studia pervenerunt. Et intende quod subsequentia usque sunt, quando ad conversionis studia pervenerunt. Et intende quod subsequentia usque ad finem psalmi per figuram parabolen dicuntur, quando res genere dissimiles sibim
Abbreviated transcription (Latin):
israhelitarũ. & de gentiũ congregatione. liberauit eos. Inbrachio suo. ied ÷ in
te aquȩ &timuer̃. & turbatȩ sunt abyssi. Uenit ad quartã narrationẽ: ubi
iam lȩtus refert. quas uirtutes xp̃i dñi maiestas effecerit. Nam de quo pͥus
dixerat. notam fecisti inpopłis uirtutem uam: nunc dic̃ de ipso. Siderunt
te aquȩ ds̃. Per aquas significari frequente popłos scriptura cluina testat̃
quando eas & uidere cõmemorat. & timere. Ipse sunt eni aquȩ que sensu
rationabili dñm cognoscere itel metuere prtuer̃. Nam uide quid ad didit.
Uiderunt te aquẽ & timuer̃. Quando utiq inbruto elemento non poterat
euenire. ut tanta miraculorum manifestatione cognoscerent & timerent᷑. Sequit᷑
& turbatȩ sunt abyssi. Itẽ popłos & in hoc sermone debemꝰ numerosiores aduer¬
tere qui more liquidi elementi uitior flatib cõmouentur: Sed felicit̃ tunc turbati

Expanded text:
Israelitarum, et de gentium congregatione liberavit eos in brachio suo, id est in Israelitarum, et de gentium congregatione liberavit eos in brachio suo, id est in timuerunt, et conturbatae sunt abyssi. Venit ad quartam narrationem, ubi jam laetus refert quas virtutes Christi Domini majestas effecerit. Nam de quo prius dixerat: Notam fecisti in populis virtutem tuam, nunc dicit de ipso: Viderunt te aquae, Deus. Per aquas populos significari frequenter Scriptura divina testatur, quando eas et videre commemorat et timere. Ipsae sunt enim aquae quae sensu rationabili Dominum cognoscere vel metuere potuerunt. Nam vide quid addidit: Viderunt te aquae, et timuerunt; quando utique in bruto elemento non poterat evenire, ut tantam miraculorum manifestationem cognoscerent et timerent. Sequitur, et turbatae sunt abyssi; id est, populos et in hoc sermone debemus numerosiores advertere, qui more liquidi elementi vitiorum flatibus commoventur. Sed feliciter tunc turbati
Abbreviated transcription (Latin):
singularit̾ prolatꝰ. ẽẽ. uideat᷑. Qua propt̃ filios isrł iudaicã plebem quȩ tam̃¬
que creclidit debemꝰ acciꝑe. ioseph. alterã quȩ uenit ex gentib sed siue
quȩ credidit de iudeis: siue quȩ degentiũ uocatione collecta est. unꝰ. ẽ.
dĩ popłr: quãuis tempore credulitatis suȩ diuisus. eẽ. uideat᷑. sic̃ inȩuangłio
dicit. Sunt aut̃ oues quȩ non sunt ex hoc oruili: oport& me & eas adducere.
gentiũ sidem aduertimus. Quia iste ioseph quãuis filius fuerit iacob qui
primo uocatꝰ : isrł. tam̃ quia traditꝰ ÷ a fratrib & ꝑuenit adgentes. ubi ho-¬
norabilis habebat᷑ & potens. ita ut eius arbitrio egiptioꝵ t̾ra regeretur.
rationabilit̃ eius nomine gentes indicant᷑. quȩ dño saluatori deuota mente
credider̃. Nam & ipsũ nomen ioseph. indicat crescens. qđ gentib conuenient̃
aptat᷑: ex quib xpĩ eccłia semꝑ auget᷑. Ergo sensus iste ÷: quia & depopło

Expanded text:
latus esse videatur. Quapropter filios Israel 262 Judaicam plebem, quae tamen credidit, debemus accipere; Joseph alteram quae venit ex gentibus. Sed sive quae credidit de Judaeis, sive quae de gentium vocatione collecta est, unus est Dei populus; quamvis tempore credulitatis suae divisus esse videatur, sicut in Evangelio dicit: Sunt autem oves quae non sunt ex hoc ovili, et oportet me eas adducere, inconvenienter advertimus, quia iste Joseph, quamvis filius fuerit Jacob qui primo vocatus est Israel, tamen quia traditus est a fratribus et pervenit ad gentes, ubi honorabilis habebatur et potens, ita ut ejus arbitrio Aegyptiorum terra regeretur, rationabiliter ejus nomine gentes indicantur, quae Domino Salvatori devota mente crediderunt. Nam et ipsum nomen Joseph indicat crescens, quod gentibus convenienter aptatur, ex quibus Christi Ecclesia semper augetur. Ergo sensus iste est; quia et de populo
Abbreviated transcription (Latin):
legere. nisi etiã bonoꝵ oꝑũ fructus seclula pietate monstra   Aic̃ in ob¬
seruacionib tuis exercebor: Id ÷ in prȩceptis tuis salutarib humili cleuotione uer-¬
sabor. Exercitatio enĩ bene nra dicit᷑: quando iussa dñi ipso miserante ꝑagimꝰ.¬

Expanded text:
legere, nisi etiam bonorum operum fructus sedula pietate monstrare, dicit: In oblegere, nisi etiam bonorum operum fructus sedula pietate monstrare, dicit: In observationibus tuis exercebor, id est in praeceptis tuis salutaribus humili devotione versabor. Exercitatio enim bene nostra dicitur, quando jussa Domini ipso miserante peragim
Abbreviated transcription (Latin):
sit. primũ qđ aclãfecerit aclimaginẽ & similitudinẽ suã: deindeqđ oblactionem
abel iusti suscłperit:. Quod in arca noe. crescente diluruõ. inmisterio ȩccłiȩ ani-¬
malia diuersa saluauerit᷑ qd abrabã filium suũ offerente. typũ sui aduentꝰ.
cȩlesti pietate monstrauerit: Postremo qđ ipse adlib̾andũ hominẽ uenire
dignatꝰ ÷. hȩc erant abinitio credo mirabilia: quȩ sc̃m uirũ sua recordati-¬
me exercebor. Cognoscamꝰ quo ꝑuenerit mundi istuis transilitor egregius.
Promittit enĩ se miscłia dñi suffragante in eius oꝑib id ÷ inscripturis diui.¬
nis assiclua cogitatione meditari: ubi nullũ tediũ. nulla sacietas ÷. seclqͣntũ
quis plus auserit. tanto amplius dulcia sensu ꝑquirit: unde centesimꝰ
decimꝰ octauus psalmꝰ multa dicturꝰ ÷. Sed quia fidelib non sufficit solũmͦ

Expanded text:
sit. Primum, quod Adam fecit ad imaginem et similitudinem suam; deinde, quod oblationem sit. Primum, quod Adam fecit ad imaginem et similitudinem suam; deinde, quod oblationem Abel justi susceperit; quod in Arca Noe crescente diluvio in mysterium Ecclesiae animalia diversa salvaverit; ut Abraham filium suum offerente, typum sui adventus coelesti pietate monstraverit; postremo, quod ipse ad liberandum hominem venire dignatus est. Haec erant ab initio, credo, mirabilia quae sanctum virum sua recordativationibus tuis exercebor. Cognoscamus quo pervenerit mundi istius transilitor egregius. Promittit enim se, misericordia Domini suffragante, in ejus operibus, id est in Scripturis divinis assidua cogitatione meditari: ubi nullum taedium, nulla satietas est; sed quantum quis plus hauserit, tanto amplius dulcia sensa perquirit: unde centesimus octavus decimus psalmus multa dicturus est. Sed quia fidelibus non sufficit solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ translatus ad saluberrimũ sensũ. cõnpetent̾ se asserit inmutatum.
Bicit enim. primo sunc cepi. quasi sapere. quasi inteiligere: quasi ad lumen
splendidissimũ ꝑuenire. Quippe : qui letaturꝰ rat. inoꝑib dm̃. Sed quid sit istud
nunc cȩpi: sequenti sententia declarat᷑. Quȩ sigua dicit᷑ efetregesis: il÷ ex planatio
dicti suꝑioris. Dic̃ enĩ: hȩc ÷ mutatio dextere gelsi. Mutatio ȩquiuocũ nomen÷.
Nam mutari dicimꝰ. quando inpessimã partẽ rrore aliquo faciente cdilabimur.
sed ne tale hic aliquid sentiret᷑. commutationi inse dic̃ scãm. ꝗ dextera dnĩ con¬
conclitione seruili mereamur etiã filii nuncupari. Hanc inse cõmutationẽ fieri
in sua dicit ꝑmanere memoria: quia meliora meret᷑ susciꝑe. qui collã bona de corde
non ꝓbatur amittere. Sed ne tantũ de se uuderet᷑ exultare. sequit᷑. quia me¬
mor ero abinitio mirabiliũ tuoꝵ: utiqͣ humano generĩ pius miserator indul¬

Expanded text:
onorum translatus ad saluberrimum sensum, competenter se asserit immutatum. Dicit enim primo: Nunc coepi, quasi sapere, quasi intelligere, quasi ad lumen splendidissimum pervenire; quippe qui laetaturus erat in operibus Domini. Sed quid sit istud, Nunc coepi, sequenti sententia declaratur. Quae figura dicitur epexegesis, id est explanatio dicti superioris. Dicit enim: Haec est mutatio dexterae Excelsi. Mutatio nomen aequivocum est; nam mutati dicimur, quando in pessimam partem errore aliquo faciente dilabimur. Sed ne tale hic aliquid sentiretur, commutationem in se dicit factam, quam dextera Domini conconditione servili mereamur etiam ejus filii nuncupari. Hanc in se commutationem fieri onem de se factam in sua dicit permanere memoria, quia meliora meretur suscipere, qui collata bona de corde non probatur amittere. Sed ne tantum de se exsultare videretur, sequitur, quia memor ero ab initio mirabilium tuorum; utique quae humano generi pius miserator indul
Abbreviated transcription (Latin):
Notꝰ ergo factus ÷ popłis infidelib solũmolo corpore: ficlelib aut̃ & cliumnita¬
te: sicut in euangłio cdicit. Beati munclo corle. qm̃ ipsi dm̃ iuidebunt. Lib̾asti
inbrachio tuo popłm tur̃. filios ifrahel. & ioseph. Sensum excolit superiorem
Dic̃ enĩ quid prȩsaterit humano generi paterna clementia: qm̃ inbrahio
suo. iel÷ inclño saluatore liberauit popłm suum:ͣ sic̃ legit᷑. & brachiũ clnĩ¬

Expanded text:
Notus ergo factus est populis infidelibus solummodo corpore, fidelibus autem et DivinitaNotus ergo factus est populis infidelibus solummodo corpore, fidelibus autem et Divinitate; siin brachio tuo populum tuum, filios Israel et Joseph. Sensum excolit superiorem. Dicit enim quid praestiterit humano generi paterna clementia: quoniam in brachio suo, id est in Domino Salvatore liberavit populum suum; sicut legitur: Et brachium Domi
Abbreviated transcription (Latin):
facis mirabilia solus. notã fecisti inꝑopłis uirtutẽ tuam. Cum dic̃ tues ds̃.
essentiã cliuinȩ maiestatis ostendit: sic̃ ipse lic̃. Ego sum qui sum. Esse enim
ipsi ꝓpͥe conuenit. qui ut sit. nulliꝰ adiutorio continet᷑: sed naturȩ suȩ poten-¬
tia semꝑ magnꝰ. semꝑ excelsus. semꝑ incommutabilis ꝑseuerat. Qua ꝓpt̾ ipse
est qui facit mirabilia solus. Nam lic& & scĩs suis sepe facere prestiterit: solus
tam̃ ÷ qui mirabiles oꝑationes ad effectum sue uoluntatis aclclucit. Sel uideamꝰ quare
dixerit solus: cum & filius & sp̃s sc̃s cooꝑent᷑ in omnib. Solus dix̃ quia trini
tatem scãm. unũ ch̃m. unũ dm̃ ueracit̃ confitem. sic̃ ipse dic̃. Audi israhel chĩs
ds̃ tuus. dñs unus ÷. Sequit᷑. Notam fecisti inpopłis uirtutẽ tuã: Id ẽ. cum in.
Notum enĩ fecit. quando eum &illi notũ habuer̃. qui facietenus sciebant:¬
& illi altius contẽplati sunt. qui eũ patris filium fideli mente crediderunt.

Expanded text:
is virtutem tuam. Cum dicit: Tu es, Deus, essentiam divinae Majestatis ostendit; sicut ipse dicit: Ego sum qui sum . Esse enim ipsi proprie convenit, qui ut sit, nullius adjutorio continetur; sed naturae suae potentia semper magnus, semper excelsus, semper incommutabilis perseverat. Quapropter ipse est qui facit mirabilia solus. Nam licet haec et sanctis suis facere saepe praestiterit, solus tamen est qui mirabiles operationes ad effectum suae voluntatis adducit. Sed videamus quare dixerit, solus, cum et Filius et Spiritus sanctus cooperentur i Audi, Israel: Dominus Deus tuus, Deus unus est . Sequitur, notam fecisti in populis virtutem tuam, id est, cum in hNotum enim fecit, quando eum et illi notum habuerunt qui facie tenus sciebant, et illi altius contemplati sunt, qui eum Patris Filium fideli mente crediderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
negasti tẽ ullo moclo consolatũ : deincle. libatio tua ad ꝑfectam noscitur per-¬
uenisse sententiã: tercio sentis te iam feliciter immutatum nec tam̃ animum¬
ꝓsperis relaxas. sed cum te semper ⁊ tantũ ad magnalia dñi ꝓfiteris. augm̃ito
quodĩ specie sapientie iugit̃ profecisse cognosceris: quarto miracula xp̃i sub
magna ex ultatione concelebras: & cum diuersa ꝑcurris institutionẽ xpĩano
popło qua saluet᷑ ostendis. Presta nos clñe. ut solita nos iubeas pietate purgari
quadnꝰ qui sumus actuũ qualitate dissimiles: dementia tua faciat essẽ consortes.

Expanded text:
negasti te ullo modo consolatum. Deinde deliberatio tua ad perfectam noscitur pernegasti te ullo modo consolatum. Deinde deliberatio tua ad perfectam noscitur pervenisse sententiam. Tertio sentis te jam feliciter immutatum; nec tamen prosperis animum relaxas: sed cum te semper intentum ad magnalia Domini profiteris, augmento quodam sapientiae jugiter profecisse cognosceris. Quarto miracula Christi sub magna exsultatione concelebras, et cum diversa percurris, institutionem Christiano populo qua salvetur ostendis. Praesta, Domine, ut solita nos jubeas pietate purgari; quatenus qui sumus actuum qualitate dissimiles, clementia tua faciat esse consortes.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione quam diuersorum miraculorũ nouitate faciebat & bene dix̃ sicut
oues. non tamen. oues: quia non credendo facti sunt haedi. hic enim sicut
ueritatẽ non significat : sed inmaginationẽ. Moyses aut̃ interpretatur assũptꝰ.
qm̃ cle flumine collectus ÷ afilia pharaonis: Aaron uero fortitudinis motis.
Quȩ nomina: ipsas quoq urtutes quas fecer uident᷑. exprimere. Moy ses enĩ
inter alia iribente iubente cdño inaquis ÷ oꝑatus. quando in mari rubro
hebreos uiam fecit habere terrenã: signisicans ꝑbaptismatis donum
lib̾ancdum. ẽc. popłm fidelem: Aãron ȩccłiȩ tenebat imaginẽ quã bene
monti fortissimo comparauit: quȩ & honores prȩminet: & fidei soliditate
consistit. Hois enim ducib i srahelitarũ popłm diuina uirtute legimus. eẽ.
egregie: qui psalmum mirabili institutione cantasti: intribulationib exereratꝰ.

Expanded text:
operatione quam diversorum miraculorum novitate faciebant. Et bene dixit: Sicut operatione quam diversorum miraculorum novitate faciebant. Et bene dixit: Sicut oves, non tamen oves, quia non credendo facti sunt haedi. Hic enim, sicut, veritatem non significat, sed imaginationem. Moyses autem interpretatur assumptus, quoniam de flumine collectus est a filia Pharaonis. Aaron vero fortitudinis mons. Quae nomina ipsas quoque virtutes quas fecerunt videntur exprimere. Moyses enim inter alia, jubente Domino, in aquis est operatus, quando in mari Rubro Hebraeos viam fecit habere terrenam, significans per baptismatis donum liberandum esse populum fidelem. Aaron Ecclesiae tenebat imaginem, quam 263 bene monti fortissimo comparavit, quae et honore sancto praeminet, et fidei soliditate consistit. His enim ducibus Israelitarum populum divina virtute legimus esse legregie, qui psalmum mirabili institutione cantasti, in tribulationibus exercitatus
Abbreviated transcription (Latin):
tionib hominum. quȩ uelud mare perfidum fluctuant:. Ubi tamen ille uias hab&.
quando eos sibi larga pietate subcliderit. Aquae multȩ. id÷ conuersorum turba
gentilium : ubi sunt semi tȩ dñ. id÷ uiae ipsius. dum ad eos uenire dignat᷑ Sequit̃
& uestigia tua non cognoscent᷑. hoc cum imprtatione legendum ÷. ut cũ palam
uenerit᷑. tantisq se demonstrauerit miraculis. non sit tam̃ cognitꝰ ab infilelibus
uicleis. Merito ergo illis exprobãt: qui tantȩ marestati. & tam presentib beneficus
crelere noluer̃. Uestigia siquidẽ significant prȩsentiam corporalem. Nam uestigiũ
inmanu moysi & aaron. Cum hoc miraculum nulli alteri possit aptari. sine
chubio & illa imputatio quȩ precessit. quia non cognorier̃ uestigia eius. al po-¬
pulum ꝑtin& hebreorum. Deducti enim sunt inmo ysi & a ãron manu: id÷

Expanded text:
tionibus hominum, quae velut mare perfidum fluctuant: ubi tamen ille vias habet, tionibus hominum, quae velut mare perfidum fluctuant: ubi tamen ille vias habet, quando eos sibi larga pietate subdiderit. Aquae multae, eadem conversorum est turba gentilium: ubi sunt semitae Domini, id est viae ipsius, dum ad eos venire dignatur. Sequitur, et vestigia tua non cognoscentur. Hoc cum imputatione legendum est; ut cum palam venerit, tantisque se demonstraverit miraculis, non sit tamen cognitus ab infidelibus Judaeis. Merito ergo illis exprobrat, qui tantae majestati et tam praesentibus beneficiis credere noluerunt. Vestigia siquidem significant praesentiam corporalem; nam vestigium populum tuum, in manu Moysi et Aaron. Cum hoc miraculum nulli alteri possit aptari, sine dubio et illa imputatio quae praecessit, quia non cognoverunt vestigia ejus, ad populum pertinet Hebraeorum. Deducti enim sunt in Moysi et Aaron manu, id est
Abbreviated transcription (Latin):
totius orbis. uerbis tonantib impleuer̃. Sed illȩ nubes. illa tonitrua qͥd fece
rint: sequit᷑. iuluxer̃ coruscationes tuȩ orbi terrȩ. Dignis comparationib bene¬
sicia diuina narrantur: ut res cęlestes suꝑnis similitudinib exponantur.
Illuxer̃ choruscationes. diuina precepta dicit. ueritatis lumine radientia: quȩ
tenebras hominũ ꝑtotũ mundũ salutari illuminatione fugauer̃. Dicit enim
tonitrua. & choruscationes. iste qͥd egerint: ut terra. id ÷ corpora nr̃a commno¬
uerent᷑ & contremgͥscerent. audito tanto miraculo. Commotos quippe. &
tremefactos illos dicit: qui uerbũ dei fideliter audientes. ad conuersionis
tis & uestigia tua non cognoscentur. Siadlitterã hoc uelis accipere. in mari fuit
uia eius. quando suꝑ dorsa pelagi insualiter ambulans. petrũ apłm ut adse
uenir& euocauit: Siue magis illud intelligendum ẽ. inmari uiae tuae. incogita-¬

Expanded text:
totius orbis verbis tototius orbis verbis toquid fecerunt. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae. Dignis comparationibus beneficia divina narrantur, ut res coelestes supernis similitudinibus exponantur. Illuxerunt corutenebras hominum per totum mundum salutari illuminatione fugaverunt. Dicit enim tonitrua et coruscationes istae quid egerint, ut terra, id est, corpora nostra commoverentur et contremiscerent. Audito tanto miraculo commotos quippe et tremefactos illos dicit, qui verbum Dei fideliter audientes ad conversationis tis: et vestigia tua non cognoscentur. Si ad litteram hoc velis accipere, in mari fuit via ejus, quando super dorsa pelagi visualiter ambulans, Petrum apostolum ut ad se veniret evocavit. Sive magis illud intelligendum est: In mari viae tuae, in cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uenit aquarũ : hinc turbatȩ sunt abyssi: quia uerba ista prȩdicationũ errantib
popłis. deuotionis stucda contuler̃. Sequit᷑. & enim sagitte tuȩ ꝑtransierunt.
Sagittas hic euangłistas decenter aduertimꝰ: qui predicationib suis deuotos popu¬
los usq ad cordis intima medicinalit̃ transfoder̃: non inflicto uulnere. sel sa-¬
lute . U ox tonitrui tui in rota. Illuxer̃ choruscationes tuȩ orbi terrȩ: commo-
ta .ẽ. & contremuit terra. Et hoc quoq comparatiue dr̃: quia tonitrui uox
ita resoluitur. quasi derotis uenire ꝑstrepentib audiatur. Sic enĩ cum desum¬
mo fundit᷑ spatio cȩlorũ. uolubili murmuratione ꝑtransit. ut rotatus atq
sinuosus ipse sonitus senciatur : siue magis in rota orbẽ terrarũ debemus
accipere . qui inspeciem rotȩ absoluta rotuncditate concluditur. In rota ergo
id÷ inmundo uox tonitrui eius egressa. ẽ: quando predicatores xp̃i circulũ

Expanded text:
sta praedicationum errantibus populis devotionis studia contulerunt. Sequitur, etenim sagittae tuae pertransierunt. Sagittas hic evangelistas decenter advertimus, qui praedicationibus suis devotos populos usque ad cordis intima medicinaliter transfoderunt, non inflicto vulnere, sed salute. Vers. 18. Vox tonitrui tui in rota: illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae: commota est et contremuit terra. » Et hoc quoque comparative dicitur, quia tonitrui vox ita revolvitur, quasi de rotis venire perstrepentibus audiatur; sic enim cum de summo funditur, spatia coelorum volubili murmuratione pertranseunt, ut rotatus atque sinuosus ipse sonitus sentiatur; sive magis in rota orbem terrarum debemus accipere, qui in speciem rotae absoluta rotunditate concluditur. In rota ergo, id est, in mundo vox tonitrui ejus egressa est, quando praedicatores Christi circulum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransier . m ultitudo sonitꝰ aquarũ ÷: quando psalmodia dulcis offert: quando
gemitib ac lacrimis culpa cdiluit᷑ : quando gr̃ae pro suscepto munere referuntur-
& quasi mare confrago sum: ita in scis ȩccłis resonant. diuersa uota populorũ.
Sed quare sit factus sonitꝰ multtuclinis aquarũ. pulchre subiecit. luia uocem
deder̃ nubes. Nubes predicatores significari sepe iam cliximꝰ: dequib scriptũ :
Mlanclabo nubib ne pluant suꝑ eam imbrẽ. Qui uocem suã magnã deder̃.

Expanded text:
 aquarum est, quando psalmodia dulcis offertur, quando gemitibus ac lacrymis culpa diluitur, quando gratiae pro suscepto munere referuntur; et quasi mare confragosum, ita in sanctis Ecclesiis resonant diversa vota populorum. Sed quare sit factus sonitus multitudinis aquarum, pulchre subjecit: quia vocem dederunt nubes. Nubes, praedicatores significare saepe jam diximus; de quibus scriptum est: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam im
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝑquirendum ÷: quare dicat negaui cosolari anitam meã. quuiam eliã sõ¬
templatione gaudebat. Sc̃s uir iure negat illis reb consolam amumã sua quies hc¬
ranis desiderus appetunt᷑: ut sifatigatur iugiliis. remissam uogat ione aqueraon
naenunis corpꝰ suum congrua hilaritate reficiat: si tristis : anucorum consabulncionibi
danseri t isti uero fuit una consolatio. intetionẽ suã semꝑ ponere inclnĩo ameinor fui

Expanded text:
autem perquirendum est quare dicat: Negavi consolari animam meam, qui jam Domini conautem perquirendum est quare dicat: Negavi consolari animam meam, qui jam Domini contemplatione gaudebat. Sanctus vir jure negat illis rebus consolari animam suam, quae humanis desideriis appetuntur; ut si fatigatur vigiliis, remissam vagationem quaerat; si jejuniis, corpus suum congrua hilaritate reficiat; si tristis est, amicorum confabulationibus transferatur. Isti vero una fuit consolatio, intentionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
be ingessit ÷ sed tanquã quietus. ac malorũ suorũ nescius. indie cribulationis
sue toto desiderio contẽplationẽ dnĩ perquirebat. Aedidi. Oanib meis nocte
coram eo: & non sum deceptus. hic conplectitur quemadmocdũ ebñm urater dun¬
quisiuit: & qui fru& eꝰ accionis a paruit. Mlanib meis. oꝑib elic̃ banis. quȩ diui¬
gniis noscunt᷑ conuenire mandatis. Nocte mundi istius significat uitã quȩ quis
lucem habere uideat᷑. pecatoꝵ tam̃ obscuritate fuscata ÷. Coram eo. id: non ad
faciem hominũ sed in absconso: sicut ipse dicit. nolite facere iusticã ur̃am coram
hominib & cȩtera. luo enim prȩsente fit quando hurianꝰ non affectas aspes qt
ne uanis laudib intumescat. cum se aliquis boni quicquã fecisse disseminat. deqͥt.
Ꝙ non sum deceptꝰ. Iue reuera non decipitur: cu ꝓmissa complent̃ Solli ttuiso

Expanded text:
bat ingessit; sed tanquam quietus ac malorum suorum nescius, in die tribulationis bat ingessit; sed tanquam quietus ac malorum suorum nescius, in die tribulationis suae toto desiderio contemplationem Domini perquirebat. Addidit, manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus. Hic complectitur quemadmodum Dominum viriliter inquisivit, et quis fructus ejus actionis apparuit. Manibus meis, operibus dicit bonis, quae divinis noscuntur convenire mandatis. Nocte mundi istius significat vitam, quae quamvis lucem habere videatur, peccatorum tamen obscuritate fuscata est. Coram eo, id est non ad faciem hominum, sed in abscondito, sicut ipse dicit: Nolite facere justitiam vestram coram hominibus , etc. Illo enim praesente fit, quando humanus non affectatur aspectus, ut vanis laudibus intumescat, cum se aliquis boni quidquam fecisse disseminat. Sequitur, et non sum deceptus. Ille revera non decipitur, cui promissa complentur. Sollicitius