comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in examine interni arbieri ẽẽ meminis¬
sent: quȩ uitis esse ꝑmixta clarescebat.
Sed it merens: ut ꝑlamenta poenitentiȩ ue¬
niã reatꝰ tanti ꝓmerendã eẽ. doceret Nec
mirandũ si tanta boni prȩsulis cȩpta : mag¬
nũ mox insubditis fructũ uirtutis pro¬
crearent. Uide enim quid sequitua
t conuenert᷑ ad me om̃s qͥtimebant
rerũ mutatio. Supra dictũ est qͥd ꝑfidiã
principũ & magistratuũ multi sint ad
luxuriã secuti: & nc̃ bono principe in
lamenta conuerso & ꝑsuos luctus ac la¬
crimas qͥd esset peccatorib agendum
innuente : conuenisse dicuntur ad eũ
om̃s qͥtimebant uerbũ dĩ quo transgres¬
sores eẽ puniendos cõminatur. Oquantũ
exẽpla pia. bonos iuuant doctores. Nil
omnino locutꝰ ez ras: sed solũ audito sce¬
lere in lacrimas & ploratꝰ esse conuersus
scribit᷑ & turbã ad se fideliũ ñ uociferan¬
do sed merendo traxisse sub iungit᷑.

Expanded text:
in examine interni arbitri esse meminisin examine interni arbitri esse meminissent, quae vitiis esse permista clarescebat. Sedit moerens, ut per lamenta poenitentiae veniam reatus tanti promerendam esse doceret. Nec mirandum, si tanta boni praesulis coepta, magnum mox in subditis fructum virtutis procrearent. Vide enim quid sequatur: Et convenerunt ad me omnes qui timebantrerum mutatio! Supra dictum est quod perfidia principum et magistratuum multi sunt ad luxuriam secuti, et nunc bono principe in lamenta converso, et per suos luctus ac lacrymas quid esset peccatoribus agendum innuente, convenisse dicuntur ad eum omnes qui timebant verbum Dei, quo transgressores esse puniendos comminatur. O quantum exempla pia bonos juvant doctores! Nihil omnino locutus Ezras, sed, solo audito scelere, in lacrymas et ploratus esse conversus scribitur, et turbam ad se fidelium non vociferando, sed moerendo traxisse. Subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
lor oꝑm abiciat. Unde lȩpsus in leuitico
cũ recepisset sanitatẽ. inter alias purifican¬
di cerimonias. etiã om̃s pilos suȩ carnis era¬
dere p̃cipit᷑: ut sic hostiis expiatꝰ castra me¬
reretur ingredi. Quia tunc demũ auitioꝵ
foeditate ꝑfecte mundam᷑: cũ non solũ actꝰ
sed & cogitatus a nobis nexios expellere sa¬
tagimus. Barba qͦq quȩ uirilis sexus & eta¬
tis index est insignificatione uirtutis poni
solet. Scidit palliũ & tunicã pontifex ut
popłm quẽ regebat minꝰ ꝑ fecta habere opa
designaret: & quȩͣ sua sołiditate necesse esset
discindi ꝑpoenitentiã. atq in meliorẽ habi¬
cũ renouari. Puellit pilos capitis ut eidem
popło intimaret cogitationes nequã suo de
corde extirpandas ac renascendis utilibus
locũ ẽẽ. dandũ. Puellit pilos & barbȩ ut
in ipsis etiã quas habere uidebant᷑ uirtu¬
tibus humiliarent᷑. & parua hȩc aut nulla

Expanded text:
lorum operum, abjiciat. Unde leprosus in Levitico lorum operum, abjiciat. Unde leprosus in Levitico cum recepisset sanitatem, inter alias purificandi caeremonias, etiam omnes pilos suae carnis eradere praecipitur, ut sic expiatus hostiis castra mereretur ingredi . Quia tunc demum a vitiorum foeditate perfecte mundamur, cum non solum actus, sed et cogitatus a nobis noxios expellere satagimus. Barba quoque, quae virilis sexus et aetatis index est, in significatione virtutis poni solet. Scidit pallium et tunicam pontifex, ut populum quem regebat, minus perfecta habere opera designaret, et quem sua soliditate necesse esset discindi per poenitentiam, atque in meliorem habitum renovari. Evellit pilos capitis, ut eidem populo intimaret cogitationes nequam suo de corde exstirpandas, ac renascendis utilibus locum esse dandum. Evellit et pilos barbae, ut in ipsis etiam, quas habere videbantur, virtutibus humiliarentur, et parva haec aut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
batu iligubri eras intimũ cordis dolort̃
ostendit. Scindit uestimentũ. euellit
pilos capitis & barbȩ. sedet merens ur
talo &emonestamento corporis & indum̃¬
ca cum merore uultus. uelo cius omnũ
animos adpoenitentiã uł sui uł frat̾ni reatꝰ
excitet. Uerũ quia ꝑuestimenta solent oꝑa
nr̃a designari. quib aut ad głam si munda.
aut ad interitũ qͥs induat᷑ si polluta. nec nup¬
iali splendida caritate ꝓbent᷑: ꝑ pilos capitis
cogitationes. quȩ de occulta cordis radice
uelit de int̃nis cerebri senib oriunt᷑: quȩ
si rectȩ ft̃ conseruari. sin autẽ reꝓbȩ debent
abscidi Vnde de samuhele qͥsc̃s erat futurꝰ
ait genitrix. & nouacula non ascendet sup
caput eiꝰ. Et apłis dñs. Et capillus inqͥt de ca¬
pte urõ non ꝑibit. Quia nimirũ om̃s scõrum
cogitatꝰ. eterna apud dm̃ sunt memoria
digni. At uͦ peccator ut mundari possit ab
iniquitatib suis. reꝓbas necesse est ase cogi¬
tationes. origines uidelicet & fomites mã¬

Expanded text:
dis dolorem ostendit, scidit vestimentum, evellit pilos capitis et barbae; sedet moerens, ut tali dehonestamento corporis et indumenti cum moerore vultus velocius omnium animos ad poenitentiam vel sui vel fraterni reatus excitet, quia per vestimenta solent opera nostra designari, quibus aut ad gloriam, si munda, aut ad interitum quis induatur, si polluta, nec nuptiali splendida charitate probentur. Per pilos capitis cogitationes, quae de occulta cordis radice, velut de internis cerebri sinibus, oriuntur. Quae si rectae sunt, conservari: sin autem reprobae, debent abscindi. Unde de Samuele, qui sanctus erat futurus, ait genitrix: Et novacula non ascendet super caput ejus . Et apostolis Dominus: Et capillus, inquit, de capite vestro non peribit, quia nimirum omnes sanctorum cogitatus aeterna apud Dominum sunt memoria digni. At vero peccator, ut mundari possit ab iniquitatibus suis, reprobas necesse est a se cogitationes, origines videlicet et fomites ma
Abbreviated transcription (Latin):
carnis & sanguinis obtulit patri. ac no¬
bis inpane &e uino offerendũ prȩcepit.
uł qr ad finẽ ꝑueniente sacrificio legali¬
sua nos passione liberauit. atq apopłis ter¬
rarũ separans celestes fecit. & casto sibi cor¬
de & corpore concessit adhęrere. Ipsa
quoq oratio qua se cum esset iustus po¬
pło peccator sociabat dicens ds̃ m̃s con¬

Expanded text:
carnis et sanguinis obtulit Patri, ac nocarnis et sanguinis obtulit Patri, ac nobis in pane et vino offerendum praecepit; vel quia ad finem proveniente sacrificio legalsua nos passione liberavit, atque a populis terrarum separans, coelestes fecit, et castos sibi corde ac corpore concessit adhaerere. Ipsa quoque oratio, qua se, cum esset justus, populo peccatori sociabat, dicens: Deus meus, con
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ corporis: qͥ dignꝰ efficeret᷑ auditu su¬
ꝑnȩ pietatis. & sic in uerba orationis ꝓ¬
rũpebat. Curuat autẽ genua. ex pan¬
tẽpore sacrificii uesꝑtini. hoc dõ sacri¬
ficiũ fore gratius ñ ambigens: qđ in
spũ humilitatis & in anima contrita.
quã qd carnib & sanguine offerre¬
tur pecudũ. Typice autẽ qđ scisso in
dum̃to curuat genua. & expandit manꝰ
ad dm̃. & fusis precib ac lacrimis plu¬
rimorũ mentes ad poenitentiã conuertit:
ut insequentib scriptũ est dñm salua¬
torẽ ostendit: qui ꝓ nr̃is scelerib & ante
passionẽ & in ipso tẽpore passionis ora¬
re dignatus. ẽ: quiq extentis in cruce
manib indumentũ suȩ carnis ob nr̃am
restaurationẽ ad tẽpus uulnerib scindi
ac mortificari uoluit. ut qͥ sicut apłs ait
mortuus esset ꝓpt̃ peccata nr̃a : resurge¬
ret ꝓpt̃ iustificationẽ nr̃am. Quod ap¬
te intẽpore sacrificii uesptini factũ ẽ:
uł quia dñs infine scłi sacrificiũ suȩ

Expanded text:
 efficeretur auditu supernae pietatis, et sic in verba orationis prorumpebat. Curvat autem genua, et expantempore sacrificii vespertini; hoc Deo sacrificium gratius fore non ambigens, quod in spiritu humilitatis, et in anima contrita, quam quod carnibus et sanguine offerretur pecudum. Typice autem, quod indumento scisso curvat genua, et expandit manus ad Deum, et fusis precibus ac lacrymis plurimorum mentes ad poenitentiam convertit, ut in sequentibus scriptum est, Dominum Salvatorem ostendit, qui pro nostris sceleribus et ante passionem, et in ipso tempore passionis orare dignatus est; quique, extensis in cruce manibus, indumentum suae carnis ob nostram restaurationem ad tempus vulneribus scindi ac mortificari voluit, ut qui, sicut Apostolus ait, mortuus est propter peccata nostra, resurgat propter justificationem nostram . Quod apte in tempore sacrificii vespertini factum est, vel quia Dominus in fine saeculi sacrificium suae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen educti sunt. Uerũ cũ eisdẽ
nouȩ uitȩ auditorib sẏmbolũ fidei tra
duodecim dieb in prima mansione con¬
sistimꝰ & sic coeptũ ad terrã repromissio¬
nis iter aggredimur: qͥa ꝑ acceptã fider
noticiã uirtutũ eis callem quo ad uitã
ꝑueniat᷑ ingrediendũ. ẽẽ. monstramus.
Quib dieb et rascũ filiis transmigrationis:
ieiuniis & orationib & congregationi le¬
uitarũ ac nathinneorũ deditus erat
Quia nimirĩ necesse . ẽ. ut cũ nouos popłos
fidei ad quirere ꝓponimꝰ: tunc ipsi uir

Expanded text:
per Moysen educti sunt. Verum cum eisdem per Moysen educti sunt. Verum cum eisdem novae vitae auditoribus symbolum fidei tradduodecim diebus in prima mansione consistimus; et sic coeptum ad terram repromissionis iter aggredimur, qui per acceptam fidei notitiam, virtutum eis callem, quod ad vitam perveniamus, ingrediendum esse monstramus. Quibus diebus Ezras cum filiis transmigrationis, jejuniis, et orationibus, et congregatione Levitarum ac Nathinneorum deditus erat; quia nimirum necesse est, ut cum novos populos fidei acquirere proponimus, tum ipsi vi
Abbreviated transcription (Latin):
&e coetera Omia plena mysterus. Suꝑius
nanq legit᷑ qđ pͥma die mensis primi coepe¬
rint ascendere de babylone & nc̃ dicit᷑ qr
duo decimo eiusdẽ mensis die ꝓmouerint
a flumine a hauua. Primo gͦ die mensis
de portis babyloniȩ exiert᷑. sed usq ad duo¬
decimũ diẽ ixta memoratũ flumen
expectabant: donec ad se leuitas & nathin¬
neosde casphiȩ locis euocarent. seq ipsos
obpicula longi itineris. sollerticis dño
ex tẽpore ieiunando & orando cõmenda¬
rent. Et nos gͥ cũ nouos ȩccłȩ popłos dia¬
bolo renunciare &e dm̃ uerũ credere ac
confiteri docemꝰ: quasi primi mensisinitio
de babylone cũ pecunia dñõ consecranda
egredimur. qͥa principiũ eis nouȩ con¬
uersationis quȩ ereptos a dbolo ad reg¬
nũ celeste ducat ostendimꝰ. Unde idẽ
mensis: in scriptura sacra mensis nouo¬
rũ siue nouarũ frugũ solet appellari.
Na̾ & ipso mense subeadẽ significatione
nouȩ conuersationis: patres de ȩgypto

Expanded text:
 caetera omnia plena mysteriis. Superius namque legitur, quod prima die mensis primi coeperint ascendere de Babylone; et nunc dicitur, quod duodecimo ejusdem mensis die promoverint a flumine Ahava. Primo ergo die mensis de portis Babyloniae exierunt, sed usque ad duodecimum diem juxta memoratum flumen exspectabant, donec ad se Levitas et Nathinneos de Caspiae locis evocarent, seque ipsos ob pericula longi itineris solertius Domino ex tempore jejunando et orando commendarent. Et nos ergo cum novos Ecclesiae populos diabolo renuntiare, et Deum verum credere ac confiteri docemus, quasi primi mensis initio de Babylone cum pecunia Domino consecranda egredimur; quia principium eis novae conversationis, quae ereptos a diabolo ad regnum coeleste ducat, ostendimus. Unde idem mensis in Scriptura sacra mensis novorum sive novarum frugum solet appellari. Nam et ipso mense, sub eadem significatione novae conversationis, patres de Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑse ipsis sed pom̃i isrł. Hoc est & ꝓeis qui iã
domũ reuersi fuerant & ꝓ illis qͥ ad huc extor¬
res patriȩ durabant: ut una om̃s auctoris sui
miscđia ꝓtegeret. Patet etiã spũ alis intellectus.
qͥa illi ueracit᷑ & ꝑfecte captiuitatẽ antiqui
hostis qua peccando tenebant᷑ poenitendo euase¬
runt : qui sefixa intentione diuino seruitio sub¬
dunt. qui totos se ab infimis abstractos cupidi¬
tatib flamma desiderii cȩlestis ad suꝑna accen¬
dunt. Hoc est autẽ holocausta. id ÷ cota incensa.
sacrificia uł hostias dño offerre : nil nͥ eiꝰ uolun¬
tatẽ in om̃ib cogitare uł facere. Perfectȩ quoq
tatis inom̃ib ac fraternitatis memor: supernȩ
pietati supplicat. P Dederc̃ autẽ edicta

Expanded text:
 etiam pro omni Israel, hoc est, et pro eis qui jam domum reversi fuerant, et pro illis qui adhuc extorres patriae durabant, ut omnia omnis auctoris sui misericordia protegeret. Patet etiam spiritualis intellectus, quia illi veraciter et perfecte captivitatem antiqui hostis, qua peccando tenebantur, poenitendo evaserunt, qui se fixa intentione divino servitio subdunt, qui totos se ab infimis abstractos cupiditatibus, flamma desiderii coelestis ad superna accendunt. Hoc est autem holocausta, id est, tota incensa, sacrificia vel hostias Domino offerre, nil nisi ejus voluntatem in omnibus cogitare vel facere. Perfectae quoquetatis in omnibus ac fraternitatis memor, supernae pietati supplicat. Dederunt autem edicta
Abbreviated transcription (Latin):
aerbs insinuant. De quibiis bene subiungitua
Qenptuq est omẽ pondus intempore illo
omẽ qiippe pondus argenti & auri &ȩ uaso¬
Priue dño offerunt᷑ sacerdotes intẽplo
Descrbounti cũ doctores studiosi diligenter uitã
oesmonant subditorum. & quantũ siguli infide
uł opitionc ꝓfecerint subtili in dagine diuidi¬
lant u iuxta suȩ modũ capacitatis quemq
indomo dnĩ ꝑgrad̾ sibi cõpetentes ordinent.
Sed dae si nc p̃positorũ ignauia torpet. uitãq sibi
cõmissorĩ alt ignorat aut se nosse dissimulat:
adest internꝰ arbiter. qͥ numerũ credentiũ pon¬
dusq animi singulorũ intrutina sui examinis
disce griironseruat. ut reddat unicuiq scđ̾m opꝰ
nus Potest & ita dici. qͥa ꝑuienientib scĩs prȩdi¬
catorib ad suꝑnã ierłm cũ his qͦs instruxerant:
describatꝰ in tẽpore illo om̃e pondus bonȩ actio¬
nis eoꝵ inliꝑgo uitȩ & digna in celis retributio¬

Expanded text:
gentes insinuant. De quibus bene subjungitur: gentes insinuant. De quibus bene subjungitur: Descriptumque est omne pondus in tempore illo. Omne quippe pondus argenti et auri, et vasorum, quae Domino offeruntur, sacerdotes in templo describunt, cum doctores studiosi diligenter vitam examinant subditorum, et quantum singuli ad fidem vel operationem profecerint, subtili indagine dijudicant, et juxta suae modum capacitatis quemque in domo Dei per gradus sibi competentes ordinant. Sed etsi nunc praepositorum ignavia torpet, vitamque sibi commissorum aut ignorat, aut se nosse dissimulat, adest internus arbiter, qui numerum credentium, pondusque animi singulorum in trutina sui examinis integrum conservat, ut reddat unicuique secundum opus ejus. Potest et ita dici; quia pervenientibus sanctis praedicatoribus ad supernam Hierusalem cum his quos instruxerant, describatur in tempore illo omne pondus bonae actionis eorum, in libro vitae, et digna in coelis retributio
Abbreviated transcription (Latin):
& uasa precq̃osa ac dõ digna quȩ attuerunt
ãplius honorant᷑. Distat autẽ inter hȩc uasa
quȩ et ras cũ sacerdotib ierusolimã offert.
& ea quȩ supͣ zo robabel ac iesus obtulisse rȩ¬
ferunt᷑ qđ illa de templo dñi translata in
babylonẽ & post modũ sunt ierusolimã rela¬
ta hȩc autẽ in ipsa babplonia facta sed deuo¬
tionis sunt grã ierusolimã missa a rege uel
principib ꝑsarũ uł etiã a popło isrł: quialis
in partib morabatur. Illa gͦ uasa designant eos
qͥ post acceptã noticiã & sacramenta fidei. post
inchoata uirtutũ oꝑa decipiuntur ab hoste
antiquo & in confusione rapiunt᷑ errorum:
sed mi serante. xp̃ĩ grã uocant᷑ ad saliten
ne auttẽ ilios qͥ cũ peccito primȩ transgressionis
mosti obnoxii erant nati. sed ꝑlauachrũ regene¬
moonis sacerdotũ ministerio ex piati. scẽ ȩccłȩ
un o filis argregati. Illa poenitentes de suiser

Expanded text:
et vasa pretiosa, ac Deo digna quae attulerunt, et vasa pretiosa, ac Deo digna quae attulerunt, amplius honorantur. quae Ezras cum sacerdotibus in Hierusalem offert, et ea quae supra Zorobabel ac Jesus obtulisse referuntur; quod illa de templo Domini translata in Babylone, et postmodum sunt Hierosolymam relata; haec autem in ipsa Babylonia facta, sed devotionis sunt gratia Hierosolymam missa a rege vel principibus Persarum, vel etiam a populo Israel, qui illis in partibus morabatur. Illa ergo vasa designant eos qui post acceptam notitiam et sacramenta fidei, post inchoata virtutum opera decipiuntur ab hoste antiquo, et in confusione rapiuntur errorum; sed miserante Christi gratia revocantur ad salutem. Haec autem illos qui cum peccato primae transgressionis morte obnoxii erant nati, sed per lavacrum regenerationis sacerdotum ministerio expiati, sanctae Ecclesiae sunt filiis aggregati. Illa poenitentes de suis er
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ ꝑfecti ponderis. ẽẽ. reꝑiet. Quod & in hac
eccła pelectos cotidie incredentiũ uita exami¬
nanda agit᷑ & in suꝑna ęque ierłm ut supra
dixͥmꝰ in eis qͥad eam intrare meruerint ꝑfec¬
tius cõplet᷑. In hac nanq uita. doctores sciqͦsi
triduo manentes inierłm : quarto die argen¬
tũ &̾ aurũ qđ obtuletant appendendum sa¬
cerdotib offert̃. cum & sese fide fortes: spe sub¬
limes. dilectione feruentes exhibent : & suos qͥq
audito res ꝑconfessionẽ rectȩ fidei instar arren¬
ti ꝓbati cla rescere. ꝑ puritatẽ sensus inuiolati
in modũ auri primi fulgescere : ꝑ susceptionẽ
inse spũaliu charismatũ quasi uasa dõ conse¬
crata preminere de monstrant. In suꝑna qͦq
patria idẽ doctores cũ primo ꝓsua fide spea&e
caritate. ideinde etiã ꝓ eis qͦs docuert᷑ gram
remunerationis accipiunt: quasi post gaudi¬
um triduanȩ mansionis in ierłm. ob donaria

Expanded text:
et perfecti ponderis esse reperiet. Quod et in hac et perfecti ponderis esse reperiet. Quod et in hac Ecclesia per electos quotidie in credentium vita examinanda agitur, et in superna aeque Hierusalem, ut supra diximus, in eis qui ad eam intrare meruerint, perfectius completur. In hac namque vita doctores sancti quasi triduo manentes in Hierusalem, quarto die argentum et aurum quod obtulerant appendendum, sacerdotibus offerunt, cum et sese fide fortes, spe sublimes, dilectione ferventes exhibent, et suos quoque auditores per confessionem rectae fidei, instar argenti probati clarescere, per puritatem sensus inviolati, in modum auri primi fulgescere, per susceptionem in se spiritualium charismatum, quasi vasa Deo consecrata praeminere demonstrant. In superna quoque patria iidem doctores cum primo pro sua fide, spe, et charitate, deinde etiam pro illis quos docuerunt gratiam remunerationis accipiunt, quasi post gaudium triduanae mansionis in Hierusalem, ob donaria
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝰ eis qͦs erudimꝰ exẽplũ bonȩ actionis prȩ¬
beamus. frm̃ qͦq cohortẽ religiosã nob̾
in auxiliũ aduocemꝰ: ꝗͦ adiuti animas
fideliũ ad societatẽ electorũ atq ad arcẽ
uite ꝑfectioris. quasi uasd scã ad tẽplũ dñi effi¬
cacius transferamꝰ. Apte quoq subiungitur:
qͥa uenientes ierusolimã qui ascenderant deba¬
bylone triduo manserint ibi. & sic argentũ &e
aurũ & uasa quȩ attulerant oblata & appensa
sint indomo dnĩ. Tres qͥppe dies sunt mansions
in ierłm: tres eximiȩ uirtutes cunctis fidelibs
habendȩ fides spes. & caritas. Hasgͦ oportet doc¬
tores primo inse ipsis ostendere. & sic eos quos
docuert̃ : qͦsq eisdẽ uirtutib instituert̃ p̃cede¬
tib in xp̃o patrib ꝓbandos offerre. Cũ enĩ scã
eccła eos qͦs cathecizamꝰ infide & actione ꝓbos
inuenerit : quasi uasa quȩ offerimꝰ intẽplũ
pmianũ sacerdotũ appendens. & puri metalli

Expanded text:
exemplum bonae actionis praebeamus: fratrum quoque cohortem religiosam nobis in auxilium advocemus, quo adjuti animas fidelium ad societatem electorum, atque ad arcem vitae perfectioris, quasi vasa sancta ad templum Domini efficacius transferamus. Apte quoque subjungitur, quia venientes Hierosolymam qui ascenderant de Babylone, triduo manserint ibi, et sic argentum et aurum, et vasa quae attulerant, oblata et appensa sint in domo Domini. Tres quippe dies sunt mansionis in Hierusalem, eximiae virtutes cunctis fidelibus habendae, fides, spes, et charitas. Has ergo oportet doctores primo in seipsis ostendere, et sic eos quos docuerunt, quosque eisdem virtutibus instituerunt, praecedentibus in Christo patribus probandos offerre. Cum enim sancta Ecclesia eos, quos catechizamus, in fide et actione probos invenerit, quasi vasa quae offerimus in templum, per manum sacerdotum appendens, et puri metalli
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. Quicunq enĩ in xp̃o baptizati estis:
xp̃m induistis. Uel qui sordida habuit
uestimenta in passione. mutatoria acce¬
pit in resurrectione: ita ut de illo uera¬
citer dicere possimus. quia & si nouerimꝰ¬

Expanded text:
apostolus ait: Quicunque ergo in Christo baptizati estis, apostolus ait: Quicunque ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis. Vel qui sordida habuit vestimenta in passione, mutatoria accepit in resurrectione, ita ut de illo veraciter dicere possimus: Qui etsi noveram
Abbreviated transcription (Latin):
de filiis & fr̃ib eiꝰ. hoc facinore dicat esse
pollutos: quauis & culpa filior ad patrẽ
respiciat. nec ꝑfecte possit esse iustus. ꝗͥ
filios delinquentes dũ potuit corrigere
neglexit. Unde aiunt quidã. pręfatã de
iesũ ꝓphetiã non ad filiũ iosedech s ad dñm
saluatorẽ. e̾ẽ. referendã. Qui cũ sit splendor
głȩ & figura substantiȩ dĩ. sordida ad te¬
pus uestimta acceꝑit. ex compassione nr̃ȩ
fragilitatis. dicente isaia. Ipse autẽ uulne¬
ratus est ꝓpt iniquitates nr̃as: & infirmatꝰ
est ꝓpt̾ peccata nr̃a. Cui sathar stabat ã
dextris ut aduersaret᷑ ei. querens sẽp dex¬
tris eiꝰ & uirtutib contraire: ut sacra euan¬
głii refert hystoria. Et apłs Temptat
est inqͥt ꝑ om̃ia ꝓsimilitudine absq pec¬
cato. A quo sordida uestimenta auferu¬
tur. & induit᷑ mutatorus : cũ lauerit nos
a peccatis nr̃is in sanguine suo. ut sit ꝗ đ

Expanded text:
de filiis et fratribus ejus hoc facinore dicit esse de filiis et fratribus ejus hoc facinore dicit esse pollutos. Quamvis et culpa filiorum ad patrem respiciat, nec perfecte possit esse justus qui filios delinquentes, dum potuit, corrigere neglexit. Unde aiunt quidam praefatam de Jesu prophetiam non ad filium Josedec, sed ad Dominum Salvatorem esse referendam. Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae Dei, sordida ad tempus vestimenta acceperit, ex compassione nostrae fragilitatis, dicente Isaia: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et infirmatus est propter peccata nostra ; cui Satan stabat a dextris, ut adversaretur ei, quaerens semper dextris ejus, et virtutibus contraire, ut sacra Evangelii refert historia. Et apostolus: Est, inquit, per omnia pro similitudine absque peccato . A quo sordida vestimenta auferuntur, et induitur mutatoriis, cum laverit nos a peccatis nostris in sanguine suo, ut sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
sordida ab eo Et dix̃ adeũ. Ecce abstulia
triniquitatẽ cuã: & induicę mutatoris¬
& dix Ponite eydarim mundã suꝑ capiu
es Recte in quiunt stabat sathan adex¬
tris iliꝰ ña sinistris ut aduersaret᷑ ex qͥa
uera erat acusatio eo qđ & ipse cũ coete¬
ris alienigenã accepisset uxorẽ. Qđ autẽ
dlcat quia resus erat indutꝰ uestib sordi¬
dis: cripliciter interpretant᷑ uł ob con¬
squalore captiuitatis. A ngłs aute ante
cui faciẽ stabat iesus prȩceptt angliscos¬
ceris ex ꝑsona dĩ ut auferant abeo sor¬
dida ueslumta: de qͥb diximꝰ. Qui cũ
iniquitate tua Heđ sordida uestim̃ta
łt induite mutatoriis. hoc est isrioun
t conuie copulaui Qeiq sequit᷑ ponite
cydarim mundã super caput eiꝰ. quȩ mitra
aplerisq dicit᷑: in hac uolunt intelligi sa¬
cerdotii dignitatẽ qđ ablatis sordib pec¬
catorũ mundũ habuerit sacerdotium
Sed intuendũ. qđ ñ scribat ezras iesũ ipsũ
alienigenã duxisse uxorẽ. sed quosdam

Expanded text:
eum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et indui te mutatoriis. Et ponite cidarim mundam super caput ejus . Recte, inquiunt, stabat Satan a dextris illius et a sinistris, ut adversaretur ei, quia vera erat accusatio, eo quod et ipse cum caeteris alienigenam accepisset uxorem. Quod autem dicitur, quia Jesus erat indutus vestibus sordidis, tripliciter interpretatur, vel ob consqualorem captivitatis. Angelus autem, ante cujus faciem stabat Jesus, praecepit caeteris angelis ex persona Domini ut auferant ab eo sordida vestimenta, de quibus diximus. Qui cum iniquitatem tuam; haec sunt sordida vestimenta; et indui te mutatoriis, hoc est, Israelitem tibi conjugem copulavi. Quodque sequitur: Ponite cidarim mundam super caput ejus; quae mitra a plerisque dicitur; in hac volunt intelligi sacerdotii dignitatem, quod, ablutis sordibus peccatorum, mundum habuerit sacerdotium. Sed intuendum, quod non scribit Ezras Jesum ipsum alienigenam duxisse uxorem, sed quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ Aua editio habet: & clarificauert᷑ po-¬
eũ auctoritate regia qua erras sublimatꝰ
est honorabilẽ om̃ib fecerunt. leuauert̃
&e domui dĩ augustius orando uasis & dona¬
rus quȩ in iliã rex & consiliarii ac princi¬
soli liberos reddendo Oystice autẽ popłs
aẽ tẽpluĩ dĩ.: unã eandẽq scȩ eccłȩ figurã
teniit. Quã leuat ez ras & filii transmigra¬
tionis aliatis debabylone uasis dõ sacris:
cũ pͣdicatores scĩ aggregatis ei donante dño¬
nouis credentiũ coetib honorabilẽ eam
om̃ib etiã externis ac terribilẽ exhibent
Ite prȩdicatores idẽ cũ eos qͦs suis uł exẽ¬
plis inbona conuersatione instituere uel
uerbis. usq ad cȩlestiũ ꝓceptionẽ p̃mioꝵ
ꝓuehunt : leuant iã popłm & domũ dĩ.¬

Expanded text:
io habet: Et clarificaverunt popeam auctoritatem regiam, qua Ezras sublimatus est, honorabilem omnibus fecerunt. Levaverunt et domum Dei augustius ornando vasis ac donariis, quae ad illam rex te consiliarii ac princisoli, liberos reddendo. Mystice autem populus et templum Dei unam eamdemque sanctae Ecclesiae figuram tenuit; quam levat Ezras et filii transmigrationis, allatis de Babylone vasis Deo sacris, cum praedicatores sancti, aggregatis ei, donante Domino, credentium coetibus, honorabilem eam omnibus etiam externis ac terribilem exhibent. Item praedicatores iidem, cum eos quos suis vel exemplis in bona conversatione instituere, vel verbis usque ad coelestium perceptionem praemiorum provehunt, levant jam pop
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplo oꝑis trahendũ. qđ ea quȩ principis
peccauert᷑̃. & plebem sibi cõmissã peccare
fecert᷑: eque pͥncipes alii qui sanius sapłebant
corrigere satagunt. Uerũ qr ꝑ se ipsos ne¬
queunt: referunt ad pontificem id÷ archi
tam graue. tã mulfidũ. tã diutinũ expi¬
et Nulli autẽ dubiũ. quin uxores aliem¬
genȩ: hereses & suꝑsticiosas phylosophorũ
sectas figuralit̃ exprimant. Quȩ cum in
eccłam in caute ad mittunt᷑: multũ sepe
semen scm̃ catholicȩ ueritatis & purȩ actio¬
nis suis contaminant errorib Sed & pecca¬
ta omĩa quib ethnici solent pollui. dũ
xp̃iani nerubescunt imitari: quasi pe
uxores alienigenas degenerant a semine
sco uerbi dĩ quio fuerant generati. dicen¬
te iacobo apło. Uoluntarie enĩ genunt
nos uerbo ueritatis. Ꝙ quasi ꝓfanã de fi¬
nab exterorũ sobolẽ ꝓcreant: dũ illect¬
bras errantiũ secuti. ꝑ uersos exhis astꝰ

Expanded text:
exemplum operis trahendum, quod ea quae principes exemplum operis trahendum, quod ea quae principes peccaverunt, et plebem sibi commissam peccare fecerunt, aeque principes alii, qui sanctius vivebant, corrigere satagunt. Verum quia per seipsos nequeunt, referunt ad pontificem, id est, atam grave, tam multifidum, tam diutinum expietur. Nulli autem dubium quin uxores alienigenae haereses et superstitiosas philosophorum sectas figuraliter exprimant. Quae cum in Ecclesiam incaute admittuntur, non solum semen sanctum catholicae veritatis et purae actionis suis contaminant erroribus, sed et peccata omnia, quibus ethnici solent pollui, dum Christiani non erubescunt imitari, quasi per uxores alienigenas degeneratam a semine sancto verbi Dei, quo fuerant generati, dicente apostolo Jacobo: Voluntarie enim genuit nos verbo veritatis ; et quasi profanam de filiabus exterorum sobolem procreant, dum, illecebras errantium secuti, perversos ex his actus
Abbreviated transcription (Latin):
latione magistri & discipłi & pͥncipes
&̃ popłm hac pͣuaricatione pollutũ
atq a consortio scõꝵ si non corrige¬
rent. ambos eradicandos. eͥtͥ docuit
Et quod ad didit offerentẽ munꝰ dño exer¬
cituũ: ad monet in cassũ eos dnõ uictimas
hostiarũ offerre. qͥ se ipsos peccando ñ q¬
ment diabolo subdere. Inter quȩ miran¬
da fides &e ꝓpositũ optimũ popłi de captiui¬
tate eruti qͥ se semen scm̃. alias autẽ gentis
ad distinctionẽ suã popłos terrarũ appellant
ut palã insinuent seipsos quã uis de cerra
ꝓcreatos non tamen in terra s incęlis ha¬
bere conuersationẽ dũ prȩ coeteris natio¬
nib in dm̃ cęli credebant. & cȩlestia abil¬
lo beneficia consequi sꝑabant. Unde merto
dolent sc̃ificationẽ suã ab ominationib gen¬
tiũ esse coinquinatã: & qđ grauius est princi¬
pesetiã ã quib corrigi deberant primoser¬
rasse fatent᷑ Notandũq diligenter atq in

Expanded text:
ri et discipuli, et principes ri et discipuli, et principes et populum hac praevaricatione pollutum, atque consortio sanctorum, si non corrigent, ambos eradicandos esse docuit. Et quod addidit: Offerentem munus Domino exercituum, admonet incassum eos Domino victimas hostiarum offerre, qui seipsos peccando non timent diabolo subdere. Inter quae miranda fides, et propositum optimum populi de captivitate eruti, qui semen sanctum, alias autem gentes ad distinctionem suam populos terrarum appellant, ut palam insinuent seipsos, quamvis de terra procreatos, non tamen in terra, sed in coelis habere conversationem, dum prae caeteris nationibus in Deum coeli credebant, et coelestia ab illo beneficia consequi sperabant. Unde merito dolent sanctificationem suam ab hominibus gentium esse coinquinatam; et quod gravius est, principes etiam, a quibus corrigi debuerant, primos errasse fatentur. Notandumque diligenter, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc popłs isrł cũ sacerdotib & leuitis sce¬
ls patrasse dicat᷑: cũ illa transmigratio
magis de iuda & beniamin quã de decẽ
tribub quȩ isre uocabant᷑ extiterit. Sci¬
endũ eñi qd abducto incaptiuitatem
isrł idest decẽ cribub: indifferenter
min decẽ trib st̃ accipiendȩ. s ad distinc¬
tionẽ popłoꝵ cerrarũ generaliter
popts di intelligendus: qui dignitatim
su nominis cȩlestis trenorũ societate
polluert. Nã & idẽ malachi ꝓpħa quẽ
posũ eẽ ezram hebrei asseuerant: in
libro suȩ ꝓphetiȩ huiꝰ prȩuaricationis
ita meminit. Tras gressus est uidas & abo¬
Dispdat dñs uirũ qͥ fecerit hoc magistrũ
& discipulũ de cabernaculis iacob: &
offerent᷑em munꝰ dñõ exercituũ. Ubi
migrationis popłm hoc facinore pol¬
litũ significat. Quod uͦ adiungit dis¬
paat dñs uirũ qui fecerit hoc. magistrũ
& discipłm de tab̾naculis iacob: appel

Expanded text:
hoc populus Israel cum sacerdotibus et Levitis scehoc populus Israel cum sacerdotibus et Levitis scelus patrasse dicatur, cum illa transmigratio magis de Juda et Benjamin, quam decem tribubus, quae Israel vocabantur, exstiterint. Sciendum enim quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter min decem tribus sunt accipiendae, sed ad distinctionem populorum terrarum generaliter populus Dei intelligendus, qui dignitatem sui nominis coelestis, terrenorum societate polluerit. Nam et idem Malachias propheta, quem ipsum esse Ezram Hebraei asseverant, in libro suae prophetiae hujus praevaricationis ita meminit: Transgressus est disperdat Dominus virum qui fecerit hoc magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus Domino exercituum et migrationis populum hoc facinore pollutum significat. Quod vero adjungit: Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc, magistrum et discipulum de
Abbreviated transcription (Latin):
gressionis. & in malachiꝰ ꝓpħa manifeste
descripta: ac ꝓpħica auctoritate redar¬
guta est. Quia uidelicet reuersi de capti¬
uitate babyloniȩ tã principes & sacer¬
dotes ac leliitȩ quã reliquus popłs. abie¬
cerunt uxores suas isrłitici generis. quȩ
pauꝑtate & inopia longioris itineris: &¬
fragilitate sexus nonferentes laborem
confectȩ erant. & infirmitatẽ ac defor.¬
mitatẽ corporũ contraxerant : & cum
alienigenis uel ȩtate florentib uł cultu
corporũ pulchriorib. uł potentũ ac di¬
uitũ fuliab matrimonia copularunt.
intelligendũ est qui cũ zorobab el & iesu
iã dudũ de captiuitatẽ ascenderant. Neq
enĩ poterant hi qui cũ exra uenerant tã
doctrinã: ut necdũ quinq mensib in
patria demorati suas reliquerint. & uxo¬
res accepint exteras. De quoꝵ numero
potꝰ intelligendisunt hi principes fu¬
Isse q̃ hoc facinꝰ ad exram referente
castigare curart᷑. Nec mirandũ quomͦ

Expanded text:
gressionis, et in Malachia propheta manifeste descripta, ac prophetica auctoritate redarguta est; quia videlicet reversi de captivitate Babyloniae tam principes et sacerdotes ac Levitae, quam reliquus populus, adjecerunt uxores suas Israelitici generis, quae paupertate et inopia longioris vitae, et fragilitate sexus, non ferentes laborem, confectae erant, et infirmitatem ac deformitatem corporum contraxerunt, et cum alienigenis vel aetate florentibus, vel cultu corporum pulchrioribus, vel potentum ac divitum filiabus matrimonia copularunt. intelligendum est, qui cum Zorobabel et Jesu jamdudum de captivitate ascenderant; neque enim poterant hi, qui cum Ezra venerant, tam doctrinam, ut necdum quinque mensibus in patria demorati, suas reliquerint, et uxores acceperint externas; de quorum numero potius intelligendi sunt hi principes fuisse, qui hoc facinus ad Ezram referentes castigare curarunt. Nec mirandum quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
alioro exẽplis siue uerbis malignis ꝑ¬
dere nitunt᷑ quasi nati de incestũ
popłi egressũ ex egypto isrł & suis ar¬
mis & balaam arioli qͥ interpretat᷑
uanttas popłi. maledictis atq consiliis
impugnant infandĩs. Sed ds̃ & ma¬
ledictionẽ balaam conuertit in bene¬
dictionẽ popłi sui. & eũ ab armis ini¬
micarũ gentiũ munit. qm̃ diligen¬
tib dm̃ diã coopant᷑ inbonum.

Expanded text:
aliorum exemplis, sive verbis malignis paliorum exemplis, sive verbis malignis perdere nituntur, quasi nati de incesto populi egressum ex Aegypto Israel, et suis armis, et Balaam arioli, qui interpretatur vanitas populi maledicti, atque consiliis impugnant infandis. Sed et Deus maledictionem Balaam convertit in benedictionem populi sui, et eum ab armis inimicarum gentium munivit; quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum .
Abbreviated transcription (Latin):
bris & ñ legitime ut untꝰ Ideoq taliũ
ꝓles hoc ÷ sectatores heresiũ. nullam
unquã in ȩccła dnĩ partẽ habere queunt
Nani quicunq ex his corrigunt᷑: iã non
erunt taliũ soboles genitricũ. Occur¬
rerent autẽ filiis isrł egredientibus
ex ȩgypto cũ pane & aqua. si ipsi bene
uiuentes & catholica in pace uersantes
solatiũ uerbi dĩ conferrent eis. qͥ nuꝑ
ã seruitio peccatorũ ꝑ aquã baptismi
ad libertatẽ pariȩ cȩlestis anhelant.
Quom fecit berzaellal galaadites. qͥ fugi¬
enti dauid & exercitui eiꝰ afxie ab salon
cũ alim̃tis occurrit. qͦ eos refocilando
adiutos aduersus &rannidẽ nouam
filii regis redderet fortiores. Illos ni¬
mirũ significans. qͥ dispsã ab hereticis
eccłam subsidiis uerbi celestis confor¬
tare. atq ad debellandã eoꝵ insaniam
curant animare. At dũ idẽ heretici
neo phytos & suis prauitatib & ostensis

Expanded text:
bris, et non legitime utuntur: ideoque talium bris, et non legitime utuntur: ideoque talium proles, hoc est sectatores haeresum, nullam unquam in Ecclesia Domini partem habere queant. Nam quicunque ex his corriguntur, jam non erunt talium soboles genitricum. Occurrerunt autem filiis Israel, egredientibus ex Aegypto, cum pane et aqua, si ipsi bene viventes, et catholica in pace versantes, solatium verbi Dei conferrent eis, qui nuper a servitio peccatorum per aquam baptismi ad libertatem patriae coelestis anhelant; quomodo fecit Bercellai Galaadites , qui fugienti David et exercitui ejus a facie Absalon, cum alimentis occurrit, quo eos refocillando adjutos, adversus tyrannidem novam filii regis redderet fortiores; illos nimirum significans, qui dispersam ab haereticis Ecclesiam subsidiis verbi coelestis confortare, atque ad debellandam eorum insaniam curant animare. At dum iidem haeretici, neophytos et suis primatibus, et ostensis
Abbreviated transcription (Latin):
nis lectionib assiduus esto. Sicq fit. ut
habitaculũ pectoris tui expulsis demo¬
nũ insidiis: ds̃ uictor quasi suã ciuitatẽ
scĩficaturꝰ & mansionẽ apudte facturus
introeat. Et scĩficabant leuitas. &¬
srĩficabat leuitas decimas eis dando
quasi scis dĩ. & ipsi leuite scĩficabant
sacerdotes decimã eis partẽ quasi subli¬
miorib de suis offerendo decimis.
Indie autẽ illolectũ est in uolumine¬
mossi audiente popło. & inuentũ ẽ
scriptũ in eo qͥd ñ debeant incroire am¬
manites & moabites in ȩccłam dĩ usq in
ȩternũ. eo qđ ñ occurerint filiis isrł cũ
pane & aqua. & conduxerint ad uersũ
eos balaã ad maledicendũ ei. Et coetera¬
Constat moabitas & ammanitas quia de
incestu nati sunt. hereticorũ figniram
tenere. quoꝵ auctores dũ doetrinam
patrũ de qua ipsi eruditi ft̃ male in¬
telligendo corrũpunt: quasi filiȩ
loth semine paterno furtim & incene¬

Expanded text:
nis lectionibus assiduus esto; sicque stes, ut nis lectionibus assiduus esto; sicque stes, ut habitaculum praetorii tui, expulsis daemonum insidiis, Deus victor, quasi suam civitatem sanctificaturus, et mansionem apud te facturus introeat. Et sanctificabant Levitas, ctificabat Levitas, decimas eis dando, quasi sanctis Dei; et ipsi Levitae sanctificabant sacerdotes, decimam eis partem, quasi sublimioribus de suis offerendo decimis. In die autem illo lectum est in Mosi audiente populo et inventum est scriptum in eo quod non debeat introire Ammanites et Moabites in ecclesiam Dei usque in aeternum eo quod non occurrerint filiis Israhel cum pane et aqua et conduxerint adversum eum Balaam ad maledicendum ei et converConstat Moabitas et Ammonitas, quia de incesto nati sunt, haereticorum figuram tenere, quorum auctores, dum doctrinam patrum, de qua ipsi eruditi sunt, male intelligendo corrumpunt, quasi filiae Loth semine paterno furtim et in tene
Abbreviated transcription (Latin):
popłs lȩtari s multo magis cogit᷑ affligi
ot᷑andũ sane qͦd iudas qͥ supra in ȩdificatio¬
ne ciuitatis quasi desꝑans loquebatur :
debilitata est fortitudo portantis. &e humꝰ
nimia est: & nos ñ poterimꝰ ȩdificare mu¬
fortitudinẽ & mentis & corporis adexpor¬
tandã humũ quȩ impediebat. adedifican.¬
dũ murũ qui ceciderat. ad suꝑandas hosti¬
ũ insidias quȩ imminebant. Id eoq merito
lȩtat᷑ insacerdotib & leuitis. cantorib &
ianitorib. quorũ labore & exhortatione
tantȩ piculũ afflictionis euasit: tãq mag
gͦ si humo uitioꝵ cor tuũ prȩgrauari ne
in eo ciuitatẽ diuine habitatiom dignã
edificare ualeas: site ab expurgandis uitio¬
rũ ruderib. ab ȩdificandis uirtutũ moe¬
nib hostẽ malignũ retrahere uelle ꝑspe¬
xeris: audi consolationẽ & consilia s̃acer¬
dotũ. auscultandis & custo diendis diui¬

Expanded text:
populus laetari, sed multo magis cogitur affligi. populus laetari, sed multo magis cogitur affligi. Notandum sane quod Judas, qui supra in aedificatione civitatis quasi desperans loquebatur: Debilitata est fortitudo portantis, et humus nimia est, et nos non poterimus aedificare mufortitudinem et mentis et corporis ad exportandam humum, quae impediebat ad aedificandum murum qui ceciderat, ad superandas hostium insidias quae imminebant. Ideoque merito laetatur in sacerdotibus et Levitis, cantoribus et janitoribus, quorum labore et exhortatione tergo si humo vitiorum cor tuum praegravari, ne in eo civitatem divina inhabitatione dignam aedificare valeas, si te ab expurgandis vitiorum ruderibus, ab aedificandis virtutum moenibus, hostem malignum retrahere velle perspexeris, audi consolationem et consilia sacerdotum; auscultandis et custodiendis divi
Abbreviated transcription (Latin):
leuitis astantib. & coetera. Illa erat
causa ut popłs sacerdotes & leuitas
cet rrosqᷤ scõrũ ministros inierłm habitare
diligeret: qͥa lȩtatꝰ est inbonis eoꝵ oꝑib.
quorũ instantia dõ deuota & ipse popłs
correctus aberrorib. & ciuitas erat extruc¬
ca ac magna cũ laude lȩticię dedicata.
Huiꝰ autẽ capituli nobis expositio allegori¬
ca imꝑmptu est: qͥa dñs statuit eos qui
euangłium annunciant de euangłio uiue
n. Sed ue illis sacerdotib ac ministris sc̃oꝵ
qͥ sũptus qͥdẽ suo gradui debitos sumere
apopło delectant᷑ s nil ꝓeiusdẽ popłi stu¬
dent salute laborare. non aliqͥd sacri ducatꝰ
ei recte uiuendo prȩbere. ñ de suauitate
regni cȩlestis ei quippiã dulce prȩdicando
canere : sed nec ianuas ei suꝑnȩ ciuitatis aꝑire
municipatũ in cȩlis habendo. uerũ potius
occludere ꝑ uerse agendo ꝓbant᷑: inquorũ
oꝑib: nequaquã confitens siue laudans dnm

Expanded text:
Levitis astantibus, etc. Illa erat causa ut populus sacerdotes et Levitas, caeterosque sanctorum ministros in Hierusalem habitare diligeret; quia laetatus est in bonis eorum operibus, quorum instantia Deo devota, et ipse populus correctus ab erroribus, et civitas erat exstructa, ac magna cum laude laetitiae dedicata. Hujus autem capituli nobis expositio allegorica in promptu est; quia Dominus statuit eos qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed vae illis sacerdotibus ac ministris sanctorum, qui sumptus quidem cum gaudio debitos sumere a populo delectantur, sed nil pro ejusdem populi student salute laborare, non aliquid sacri ducatus ei recte vivendo praebere, non de suavitate regni coelestis ei quidpiam dulce praedicando canere, sed nec januam ei supernae civitatis aperire, municipatum in coelis habendo, verum potius occludere perverse agendo probantur. In quorum operibus nequaquam confidens, sive laudans Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
dieĩ septimo assignat᷑. qͥa futurȩ quietẽ
uitȩ acbeatȩ laudationis imitat᷑: S huiꝰ
diẽ sabbati alienigenȩ quȩrt̃ ꝓphanare.
cũ t̾renȩ cogitationes intẽpore nos nrẽ ora¬
tionis importune conturbant & memoria
siue delectaone tẽporaliũ rerũ abamore
intimo nitunt᷑ extrahere. Imponunt asi
animi nr̃i motꝰ onerantes ꝑhec & huius¬
motłi tẽptam̃ta quiȩtẽ nñ cordis dõ de¬
ditã uiolare conant᷑. S his impbarũ cogi¬
tationũ tumultib ne sabbatum nr̃m
in quietent contradicit neemias: cũm
districta sollertia iuuante dñõ inutiles
de corde nr̃o atq ineptas phantasias tẽ¬
pore orationis excludimꝰ. Contestat᷑ eos ut
indie qua uendere liceat huiusmodi cõ¬
mertia uendant: cũ hunc suis cogitatio¬
nib deuota dõ anima modũ impo¬
nit. ut tẽpore qͥdẽ orationis atranse¬
untiũ rerũ curis abstineant. nec ca¬

Expanded text:
diei septimo assignatur; quia futurae quietem diei septimo assignatur; quia futurae quietem vitae ac beatae laudationis imitatur; sed diem sabbati alienigenae quaerunt profanare, cum terrenae cogitationes in tempore nostrae orationis importune nos conturbant, et memoria sive delectatione temporalium rerum, ab amore intimo nituntur extrahere. Imponunt asinanimi nostri motus onerantes, per haec et hujusmodi tentamenta quietem nostri cordis Deo deditam violare conantur. Sed his improbarum cogitationum tumultibus, ne sabbatum nostrum inquietent, contradicit Nehemias, cum districta solertia, juvante Domino, inutiles de corde nostro atque ineptas phantasias tempore orationis excludimus. Contestatur eos, ut in die qua vendere liceat, hujusmodi commercia vendant, cum hunc suis cogitationibus devota Deo anima modum imponit, ut tempore quidem orationis a transeuntium rerum curis abstineant. Nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
derent. Sex dieb ꝑlegẽ oꝑari quȩ neces¬
saria sc̃ : septimo iubemur quiescere. Cuiꝰ
mandati claret generale mysteriũ. qͥa
os electi in hoc scło qđ sex ȩtatib agit᷑ ꝓę
terna debent requie laborare. inũita au-¬
tẽ futura qͣsi indie septima ipsã requiem
a dño sꝑare perpetua. S & iuxta tropolo¬
giã id ÷ sensũ moralẽ electi etiã in hacuita
agunt sabbatũ dnõ sacratũ. cũ ab huꝰ mun¬
di curis ad cẽpus separati orationib uacant
&̃ cȩlestiũ rerũ contẽplationi purificatã men¬
tẽ suspendunt. Nã cũ ea quȩ carnis cura
iure flagitat. fincero corde &ñ inde siderus
cont᷑ p̃cẽptũ apłi gerimꝰ: quasi in sex dieb
qͥ necessaria sunt laboramꝰ. qm̃ erga ĩlia qͥb:
ꝓpt᷑ hoc scłm opꝰ habemꝰ occupam᷑. Porro
sabbatismꝰ orationũ ac deuotionis nr̃ȩ inqͦ
uacamꝰ atẽporalib a gendis. ut eternita¬
tis gaudia dulciꝰ gustare meream᷑: recte

Expanded text:
etc. Sex diebus per legem operari quae necessaria sunt, septimo jubemur quiescere; cujus mandati claret generale mysterium, quod omnes electi in hoc saeculo, quod sex aetatibus agitur, pro aeterna debent requie laborare; in die autem futura, quasi in die septima, ipsam requiem a Domino sperare perpetuam. Sed et juxta tropologiam, id est, sensum moralem, electi etiam in hac vita agunt sabbatum Domino sacratum, cum ab hujus mundi curis ad tempus separati, orationi vacant, et coelestium rerum contemplationi purificatam mentem suspendunt. Nam cum ea quae carnis cura jure flagitat, sincero corde, et non in desideriis contra praeceptum Apostoli gerimus, quasi in sex diebus quae necessaria sunt laboramus; quoniam erga illa quibus propter hoc saeculum opus habemus, occupamur. Porro sabbatismus orationum ac devotionis nostrae, in qua vacamus a temporalibus agendis, ut aeternitatis gaudia dulcius gustare mereamur, recte
Abbreviated transcription (Latin):
morabat᷑. Quib strenue cõpletis rediit ad
regẽ. illoq absente fecit elyasib sibi gran¬
de gatophylaciũ. in qͦ reponerent᷑ ea quȩ
uel in ministeriũ domꝰ dniꝰ. uł inusus mi¬
nistrantiũ necessaria erant. Qui etiã quedĩ
illictta in gazophy latio domꝰ dñi ponere ñ
timuit : quȩ reuersus ierusolimã neemias
mox exturbare studuit. Nam sequitꝰ.¬

Expanded text:
morabatur; quibus strenue completis rediit ad morabatur; quibus strenue completis rediit ad regem, illoque absente fecit Eliasib grande gazophylacium, in quo reponerentur ea quae vel in ministerium domus Domini, vel in usus ministrantium necessaria erant. Qui etiam quaedam illicita in gazophylacio domus Domini ponere non timuit; quia reversus Hierosolymam Nehemias, mox ea turbare studuit. Nam sequit
Abbreviated transcription (Latin):
el yasib sacerdos. Audita lege de duab
inimicis gentib anathematizandis:
mox omnẽ alienigenã a se popłs fi¬
delis separauit. qͥa sic necesse est nos
auditui ueritatis intendere. ut cũ ab
uno quolibet uitio lectione diuina ꝑ¬
hibemꝰ: continuo ñ illud solũ modo
de qͦ sermo forte incurrerit. s omẽ
quicqͥd in nob̾ uitii sordidantis depre¬
hendimꝰ ab actione simul nr̃a & consci¬
entia repurgemꝰ. Tecit gͦ sibi gato¬
phylaciũ grande & ibi erantꝰ ante
eiĩ reponentes munera. & thus &̾ ua¬
sa. & decimã frum̃ti. uini & olei.
partes leuitarũ. & cantorũ & ianito¬
rũ. & primicias sacerdotales. In oi̾b
autẽ his. ñ fui in ierłm: & coetera.¬
SIec sententia qua se inierłm ñ fuisse
scribit neenuas: ñ ad ea quȩ supra
huc usq narrauerat. sed ad prȩsen¬
tẽ tantũ moꝰ locũ ꝑtinere uidetur.
Suꝑiora enĩ tẽpore illo qͦ urbs ȩdifi¬
cata ac dedicata.eͥ. gesta uel dicta
uident᷑. quando ad huc neemias ierusolimis

Expanded text:
em, etc. Audita lege de duabus inimicis gentibus anathematizandis, mox omnem alienigenam a se populus fidelis separavit; quia sic necesse est nos auditui veritatis intendere, ut cum ab uno quolibet vitio lectione divina prohibemur, continuo non illud solummodo, de quo sermo forte incurrerit, sed omne quidquid in nobis vitii sordidatis deprehendimus, ab actione simul et nostra conscientia repurgemus. Fecit ergo sibi gazofilacium grande et ibi erant ante eum reponentes munera et tus et vasa et decimam frumenti et vini et olei partes Levitarum et cantorum et ianitorum et primitias sacerdotales in omnibus autem his non fui in Hierec sententia, qua se in Hierusalem non fuisse scribit Nehemias, non ad ea quae supra hucusque narraverat, sed ad praesentem tantummodo locum pertinere videtur; superiora enim, tempore illo quo urbs aedificata ac dedicata est, gesta vel dicta videntur, quando adhuc Nehemias Hierosolymis