comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& illud ex pletum est. inimici hominis
domestici eiꝰ. Et pugnabit uir contra
frẽm suum. & uir contra amicum suũ.
Fuerunt enĩ in una domo separati duo
contra tres. & duo contra duos. & diui¬
sus est pater contra filium. & filius
contra patrem. ciuitas aduersus ciuita¬
tem. & regnum aduersus regnũ eoꝵ¬
qui non crediderunt. uel certe eor qi
crediderant. ꝓximos suos saluare cuipt¬
tium. Et diruptus est sp̃s egiptiius:
rib suis ut nequaquã paria sentirit
sed sp̃uali contra se gladio separati
omne consilium suum prȩcipitatũ est
cognoscerent. & nichilo minus in erm
pristino ꝑmanentes. ii qui fidei uertas
susciꝑe noluerunt. interrogarent simn¬
lachra &e diuinos suos. & phitones o
ariolos. Cumq illi hoc fecerint. dñstu
didit eos in manus dominator. cruddi
iuxta illud apłicum. quos tradidi sadun
ut discant non blasphemare. quo serune
durissima oppressi ad clementissimu
dnm reuertantur. Pulchre demones de¬
est. Rea quoq fortis qui dñs est eorun¬

Expanded text:
i hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adversus civitatem, et regnum adversus regnum, eoqui crediderunt, vel certe eorum, qui crediderunt, proximos suos salvare cupientium. Et disruptus est spiritus Aegypti in visceribus suis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem suscipere noluerant, interrogarent simulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeest. Rex quoque fortis, qui Dominus est eoru
Abbreviated transcription (Latin):
S&e relinquentur simul auib montiui
& bestiis terrȩ. & estate ꝑpetua erunt
suꝑ eum uolucres. & om̃s bestiȩ terresi
Sillum hiemabunt. In tempore illo di¬
Sretur munus dño exercituum a poplis
auulso & di lacerato. a popło horribils
post quem non fuit alius a gente erp
flumina terram eius. ad locũ nominis
dñi exercituum montẽ syon. Quieset¬

Expanded text:
mul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volucres et omnes bestiae terrae super illum hiemabunt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expeflumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sion onus
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. sed ue his gentib quȩ credere nolis¬
Comparantur undarum molib &e frent
mari. & quantũ inse est cuncta opprimn
& occupare cupienti. Sonabunt enĩ popi
inspectaculis theatralis luxuriȩ. & an¬
phiteatri crudelitate. & circi forib sil
sonitus aquarum inundantiũ. quando
consona impietatis uoce blasphemant
& ducunt. xp̃ianos ad leones acbestias
ꝓici. & cę̧tera huiuscemodi. Sed illis usta
maris furentib : increpabit dñs auctot
seditionis eoꝵ. & fugabit eũ a suo popło.
Et sicut pulius motus in montib. quanti
excelsior est tanto fortius rapitur. &
sicut turbo qui de terra consurgit subi¬
ta tempestate refertur in sullime: itu
& ille raptus a dĩ popło separabitur ac
fugiet. ne in abisso religetur. Cumo¬
tempus consummationis aduenerit qs
interp̃tatur uesꝑa : tunc erit turbano
sua peccata noscentis. & in tempore ma¬
tutino die uidelicet resurrectionis
non erit. Sin aut̃ nonerit. quid respl¬
debunt qui diabolo dant poenitentia

Expanded text:
edere nolueComparanturque undarum molibus et frementi mari, et quantum in se est, cuncta opprimere et occupare cupienti. Sonabunt enim populi in spectaculis theatralis luxuriae, et amphiteatri crudelitate, et circi furoribus, sicut sonitus aquarum inundantium, quando consona impietatis voce blasphemant, et dicunt Christianos ad leones et bestias projici, et caetera hujuscemodi. Sed illis instar maris furentibus, increpabit Dominus auctorem seditionis eorum, et fugabit eum a suo populo. Et sicut pulvis motus in montibus, quanto excelsior est, tanto fortius rapitur; et sicut turbo, qui de terra consurgit, subita tempestate fertur in sublime: ita et ille raptus, a Dei populo separabitur ac fugiet, ne in abyssos relegetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod interpretatur vespera, tunc erit turbatio, sua peccata noscentis. Et in tempore matutino, die videlicet resurrectionis, non erit. Si autem non erit, quid respondebunt, qui diabolo dant poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sed germen alienum seminabis. non recipi¬
ens patrem: quia non recipis filium. Qui
enim credit in patrem. credit infilium.
Et quia germen alienum blasphemiam
contra iłm seminasti insinagogis satha¬
nȩ : ideo non uindemiabis uuam sed la¬
bruscam. Cumq uisum fuerit florere ger-¬
men tuum. & aliquam umbrã habere pi.¬
etatis. dum homines abidolis retrahis:
tamen quando ad fructus ueneris colli¬
gendos in die hereditatis dolebis grauit̃.
cernens gentium popłm tibi esse prelatũ
Unde &e apłs loquitur. Tristicia michi est
magna. & in desinens dolor cordi meo.
Optabam enĩ ego ipse anathema esse a

Expanded text:
sed germen alienum seminabis, non recipised germen alienum seminabis, non recipiens Patrem, quia non recipis Filium. Qui enim credit in Patrem, credit et in Filium. Et quia germen alienum blasphemiae contra Jesum seminasti in synagogis Satanae, ideo non vindemiabis uvam, sed labruscam. Cumque visum fuerit florere germen tuum, et aliquam habere pietatis umbram, dum homines ab idolis retrahis: tamen quando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens gentium populum tibi esse praelatum. Unde et Apostolus loquitur: Tristitia mihi est magna, et indesinens dolor cordi meo. Optabam enim ego ipse anathema esse a
Abbreviated transcription (Latin):
florebit. Ab lata est messis in die heredita.¬
tis. & dolebit grauiter. Harr. Ideo plan¬
Itabis plantationem in fidelem. & semen
infidele. & in die qua plantaueris errabis.
Si aut̃ mane seminaueris florebit in messẽ.
indie hereditatis quando pat̾ hominis
dat hereditatẽ filiis suis. Pro eo qđ nos
ta interp̃tati sumus in die hereditatis.
quod hebraice dicitur biomne legi potest
in hebraico in die pessima. Et ꝓeo qđ aqͥla
& theodotion interp̃tati sunt & dolebit
homo. nos docti ab hebreis ꝓ homine qui
lingua eoꝵ dr̃ enos. interptati sumꝰ a nos
idest grauiter. De cuius uerbi ambigui¬
tate. si uitȩ huius spacium fuerit: in
ieremia plenius disseremꝰ. ubi iuxta
gnoscit eum. Dicam gͦ qđ ꝓposui. Quia
oblita es terra uideas aluatoris tui. & eiꝰ
qui tibi prȩbuit fortitudinẽ non es recor.¬
data: ꝓpterea quidem plantabis planta¬
tionem fidelem. siue ut aquila &e theodo.¬
tion interpretati sunt pulchram. & ut
simmachus bonam. unum dm̃ prȩdicans.

Expanded text:
messis in die haereditatis, et dolebit graviter. LXX: Ideo plantabis plantationem infidelem, et semen infidele, et in die qua plantaveris, errabis. Si autem mane seminaveris, florebit in messem in die haereditatis: quando sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos XX interpretati sumus, in die haereditatis, quod Hebraice dicitur BIOM NEHELA , legi potest in Hebraico, in die pessima. Et pro eo quod Aquila et Theodotio interpretati sunt, et dolebit homo: nos docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua eorum dicitur ENOS, interpretati sumus ANUS , id est, graviter: De cujus verbi ambiguitate, si vitae hujus spatium fuerit, in Jeremia plenius disseremus, ubi juxta gnoscet eum? Dicam ergo quod proposui: Quia oblita es, terra Judaea, Dei Salvatoris tui, et ejus qui tibi semper praebuit fortitudinem, non es recordata; propterea plantabis quidem plantationem fidelem, sive ut Aquila et Theodotio interpretati sunt, pulchram; aut ut Symmachus, bonam, unum Deum praedicans:
Abbreviated transcription (Latin):
&e theodotion ac simmachus interp̃ta¬
ti sunt. cur nos fidelẽ plantationem
dicimus. Uerbum hebraicũ neem¬
anim. si ꝑ aleph litteram scribatur
& noemin quȩ hac littera scripta est lo¬
quitur in Ruth. Nolite uocare me noemin
idest pulchram. sed uocate me amaram.
Ue multitudo popłoꝵ multoꝵ ut multi¬
tudo maris sonantis. & tumultus tur-
sonitus aquarũ multarũ in undantium
& sicut turbo coram tempestate. Inc
: pore uesꝑe. & ecce turbatio. in matitiu
oe non subsistet. Hȩc est pars eor quiuit¬
uerunt nos. & sors diripientiun nos.
Supra legimus sub nomine damasci ux
credentium electionem. Et qm̃ ad conpi¬
rationẽ totius mundi & uniuersarum
gentium parua pars popłi credidit a¬

Expanded text:
 Theodotio ac Symmachus interpretati sunt, nos fidelem plantationem dixerimus. Verbum Hebraicum NEEMANIM , si per ALEPH litteram scribatur,et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : Nolite me vocare NOEMI , id est pulchram, sed vocate me amaram. Vae multitudo populorum multorum, ut multitudo maris sonantis, et tumusonitus aquarum inundantium, et sicut turbo coram tempestate. In tempore vesperi, et ecce turbatio: in matutino, et non subsistet. Haec est pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. Supra legimus sub nomine Damasci, vocredentium electionem. Et quoniam ad comparationem totius mundi et universarum gentium, parva pars populi credidit
Abbreviated transcription (Latin):
solum paulus sed &e omĩs sanctus loqͥt᷑.
uolens cum ramis oleastri etiã radicem
saluam esse. Hereditas aut̃ illa est quã
a dño consequimur. de qua apłs ait.
Diuisiones autem gratiarũ sunt: unus

Expanded text:
solum Paulus, sed et omnis sanctus loquitur, volens cum ramis oleastri etiam radicem salvam esse. Haereditas autem illa est, quam a Domino consequimur, de qua Apostolus ait: Divisiones autem gratiarum sunt, idem
Abbreviated transcription (Latin):
eius sicut aratra & segetes quȩ derelictȩ
sunt a facie filiorum isrł. Et eris deserta
quia oblita es dĩ saluatoris tui. & fortis
adiutoris tui non es recordata. Larr. In
die illa erunt ciuitates tuȩ derelictȩ.
sicut dereliquerunt amorrei &e euei a fa¬
ue filior isrł: & erunt desertȩ. quia de¬
lelqusti adm̃ saluatore tuũ. & dñi auxi¬
liatoris tui non es recordata. Quomodo
sub moyse & iesu filio naue amorrei ce
euei siue cȩterȩ gentes quȩ habitabant
in terra reꝓmissionis. de reliquerunt
uomeres &e segetes & aceruos in agris
atq fugerunt. ne abhostib occuparent᷑.
sic terra uidea & om̃s urbes illius robu¬
stissimȩ romanis udeam uastantib &
obsidentib ierłm a suis habitatorib
derelictȩ sunt. Et fit apostropha ad ipsã
terram uideam idest adeos qui habita¬
bant in illam. Hȩc aut̃ uniuersa ꝑpessa
es : quia oblita es dĩ saluatoris tui qui
interp̃tat᷑ iesus. quem tibi lex & ꝓpħȩ

Expanded text:
e sicut aratra et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta, quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. LXX: In die illa erunt civitates tuae derelictae sicut dereliquerunt Amorrhaei, et Evaei a facie filiorum Israel. Et erunt desertae, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum, et Domini auxiliatoris tui non es recordata. Quomodo sub Moyse, et Jesu filio Nave, Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae gentes quae habitabant in terra repromissionis, dereliquerunt vomeres, et segetes, et acervos in agris, atque fugerunt, ne ab hostibus occuparentur: sic terra Judaea, et omnes urbes illius robustissimae, Romanis Judaeam vastantibus et obsidentibus Jerusalem, a suis habitatoribus derelictae sunt. Et fit apostropha ad ipsam terram Judaeae, id est, ad eos qui habitabant in illa. Haec autem universa perpessa es, quia oblita es Dei Salvatoris tui, qui interpretatur Jesus, quem tibi venturum Lex
Abbreviated transcription (Latin):
cussio uideor: oliua illa popłs isrł quȩ sub
indise sescenta milia habuit armatorum.
ꝓ sub dau id numeratꝰ a ioab in numerabi¬
luopłmn. uia paucos fructus offerre po.¬
tũt dno saluatori. duas oliuas paulum
ahurmaban. & tres oliuas. petrui. & iacobũ
e lohannem. qui &e inmonte transfigura¬
tum dnm conspexerunt. & ad archisina¬
gogi filiam ire cum dño meruerunt.
Quatuor aut̃ & quinq oliuȩ reliquos norẽ
faciunt apłos. in quib uidȩ ꝓditoris locũ
nathias obtinuit. Qui utiq ꝑ diuersitatẽ
gatiarũ quȩ nobis ignota est in quattuor
& quinq oliuas separati sunt: ut euange.¬
lior numerum & legis in se uolumina
demonstrarent. quasi prȩdicatores utriusq
instrumenti. In die illa inclinabitur
hmo ad factorem suum. & oculi eiꝰ ad scm̃isrł
respicient. & non inclinabit᷑ ad altaria

Expanded text:
uli Judaeorum, oliva illa populi Israel, quae sub Moyse sexcenta millia habuit armatorum , et sub David, numerante Joab, innumerabilem populum , vix paucos fructus offerre potuit Domino Salvatori: duas olivas Paulum et Barnabam, et tres olivas Petrum et Jacobum, et Joannem , qui et in monte transfiguratum Dominum conspexerunt, et ad archisynagogi filiam ire cum Domino meruerunt . Quatuor autem et quinque olivae reliquos novem faciunt Apostolos, in quibus Judae proditoris locum Matthias obtinuit, qui utique pro diversitate gratiarum, quae nobis ignota est, in quatuor et quinque olivas separati sunt, ut Evangeliorum numerum et Legis in se volumina demonstrarent, quasi praedicatores utriusque Instrumenti . In die illa inclinabitur homo ad factorem suum: et oculi ad Sanctum Israel respicient. Et non inclinabitur ad a
Abbreviated transcription (Latin):
ram uocauit te dñs ds tuus. & de qua
inpsalmis legimꝰ. filii tui sicut nouella
oliuarũ in circũ itu mensȩ tuę ꝓsiccitate
grę sp̃ualis. uix duas oliuas & tres. aut
quattuor. aut quinq dñs esuriens repꝑit:
subintrauit gentium plenitudo. & nequa¬
quam adidola manufacta sed ad dm̃
suum inclinabitur. & respicient sc̃m isrł.
& aras lucosq ac delubra contemnent.
scientes illud scriptũ. Omĩs plantatio qͣm

Expanded text:
s Deus tuus : et de quo in Psalmis legimus: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae , pro siccitate gratiae spiritualis vix duas olivas, et tres, aut quatuor, aut quinque Dominus esuriens repererit, subintrabit gentium plenitudo, et nequaquam ad idola manufacta, sed ad Deum suum inclinabitur, et respiciens Sanctum Israel, et aras lucosque ac delubra contemnent, scientes illud scriptum: Omnis plantatio quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuerse faciant. Ac ꝑ hoc esse sensũ. qđ ii
ȩgipto nonsolum caput desit &e cauda sa
&e senes &e pueri. idest principiũ &e fins
In die illa erit egiptus quasi mulieris .¬
dni exercituum. quam ipse cõmouebt
suꝑ eam. Et erit terra uida ȩgipto insis¬
tatẽ. Omĩs qui illius fuerit recordat᷑.
uebit a facie consili i dnĩ exercituum.
ipse cogitauit suꝑ eam. In illo tempor
hoc enim ut crebro diximus significit
dies. quando miscuerit dñs sp̃m erroris
atq uertiginis. ut euomat ȩgiptus uns
draconum. & furorẽ aspidum in sanibi
intelligens errorẽ suum & ebrietatẽ pi¬
nam egyptus timebit quasi mulier. uon
timore fortuito qui uiris accidere coni¬
euit. quos non amat ȩgiptꝰ. & suffocat
&e interficit. sed timore femineo quas si
uult pharao uiuere. Timebit aut̃ cõma¬
onẽ siue eleuationẽ manus diuĩ. ꝑquan
supplicia demonstrant᷑. quã mouebit a
eleuabit ut ꝑcutiat egiptũ. Tunc teni¬

Expanded text:
perversa faciant; ac per hoc esse sensum, quod in perversa faciant; ac per hoc esse sensum, quod in Aegypto non solum caput desit et cauda, sed et senes et pueri, id est, et principium et finis. In die illa erit AegDomini exercituum quam ipse movebit super eam et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatpavebit a facie consilii Domini exercituum, quod ipse cogitavit super eam. In illo tempore, hoc enim, ut crebro diximus, significat dies, quando miscuerit Dominus spiritum erroris atque vertiginis, ut evomat Aegyptus vinum draconum, et furorem aspidum insanabilem, intelligens errorem suum et ebrietatem pristinam, Aegyptus timebit quasi mulier, non timore fortuito, qui viris accidere consuevit, quos non amat Aegyptus, sed suffocat et interficit; sed timore femineo, quas solas vult Pharao vivere. Timebit autem commotionem, sive elationem manus Domini, per quam supplicia demonstrantur, quam movebit et elevabit, ut percutiat Aegyptum. Tunc te
Abbreviated transcription (Latin):
bilis hominũ. & uolucrum. & quadrui¬
pedũ. & serpentium. & qđ quidẽ non
solum in epła ad romanos. sed &e ad
tessalonicenses de antixp̃o legimꝰ. ꝓ eo
qđ caritatẽ ueritatis non susceꝑunt ut
saluarentur. immittet eis ds̃ oꝑationẽ
erroris ut credant mendacio. & uidi¬
centur om̃s qui crediderant ueritati.
sed complacuerunt sibi in mendacio.
Qđ puto apłm paulum de p̾senti isaiȩ
lectione sumpsisse. in qua dicit. Dñs mi¬
scuit eis sp̃m erroris. & errare fecerunt
egiptũ in omĩb oꝑib suis. sicut errat
inquit ebrius & uomens. qui in ebriat᷑ꝰ
est uitus. De quib ebrus. iohel loquit᷑.
Ue qui ebrii sunt absq uino. & non solum
ebrii. sed & uomentes. furorẽ draconum
&e furorem aspidum insanabilem ut p¬
quam huiuscemodi uinum euomuent
intelligant ebrietatem suam. at̾q coguis
qd quam diu ebrii fuerant. nec pristis
habuerunt nec finẽ. id est nec capit i

Expanded text:
bilis hominis, et volucrum, et quadrubilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et reptilium. Quod quidem non solum in Epistola ad Romanos, sed et ad Thessalonicenses de Antichristo legimus: Pro eo quod charitatem veritatis non susceperunt, ut salvarentur, mittet eis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed complacuerunt sibi in mendacio : quod puto Apostolum Paulum de praesenti Isaiae lectione sumpsisse, in qua dicit: Dominus miscuit eis spiritum erroris, et errare fecerunt Aegyptum in omnibus operibus suis, sicut errat, inquit, ebrius et vomens, qui inebriatus est vitiis. De quibus ebriis Joel loquitur: Vae qui ebrii sunt absque vino. Et non solum ebrii: sed et vomentes furorem draconum, et furorem aspidum insanabilem, ut postquam hujuscemodi vinum evomuerint, intelligant ebrietatem suam, atque cognoscant, quod quamdiu ebrii fuerint, nec principium habuerint, nec finem, id est, nec caput, nec
Abbreviated transcription (Latin):
angulum popłoꝵ eius. siue iuxta septu¬
aginta. decipient ȩgyptum ꝑtrib: hoc
significat. quod regnum sapientiȩ scłaris
stultum esse monstratur. & in singulorũ
dogmatum principes qui interp̃tantur
trib arguantur stultos habuisse doctores.
Et quomͦ qui sc̃s est cum isaia dicere potest.
sp̃m salutis tuȩ faciemus suꝑ terrã: sic
legimus. arguet te p̃uaricatio tua. &
malicia tua corripiet te. Sin aut̃ scan¬
dalitatur hereticus qui uetus ñ recipit
testamentum. quod dñs miscere dicatur
erroris uel uertiginis sp̃m: audiat scri¬
ptum in apło. hoc est innouo testam̃to.
radidit eos ds̃ in desiderus cordis sui. in
immundiciam. Et iterum. Proptẽa tra¬
didit illos ds̃ in passiones ignominiȩ.
Et rursum. Tradidit eos ds̃ in reꝑbum
sensum. ut faciant quȩ non oportet.
Traduntur aut̃ in desideriis cordis. quia
immutauerunt głam incorruptibilis
dĩ insimilitudinẽ imaginis corrupti.¬

Expanded text:
angulum populorum ejus, sive juxta angulum populorum ejus, sive juxta LXX: decipient Aegyptum persignificat quod regnum sapientiae saecularis stultum esse monstretur, et singulorum dogmatum principes, qui interpretantur tribus, arguantur stultos habuisse doctores. Et quomodo qui sanctus est cum Isaia dicere potest: Spiritum salutis tuae faciemus super terram , sic legimus: Arguet te praevaricatio tua, et malitia tua corripiet te . Sin autem scandalizatur haereticus, qui Vetus non recipit Testamentum, quod Dominus miscere dicatur erroris vel vertiginis spiritum, audiat scriptum in Apostolo, hoc est in Novo Testamento: Tradidit illos Deus in desideriis corais sui in immunditiam . Et iterum: Propterea tradidit eos Deus in passiones ignominiae. Et rursum: Tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt. Traduntur autem in desideriis cordis, quia mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
Seius. Dñs miscuit in medio eiꝰ sp̃m uerti¬
ginis. & errare fecerunt ȩgiptũ in omni¬
Soꝑe suo sicut errat ebrius & uomens.¬
& non erit egipto opus qđ faciat caput
& caudam. incuruantẽ &e refrenantem.
Solent heretici regi suo uel pharaoni dicere.
filii sumus sapientium qui abinitio
doctrinam nobis apłicam tradiderunt.
filii sumus regum antiquoꝵ qui appel¬
lantur reges philosophor. & habemꝰ
scientiam scripturarũ uinctam saprentię
scłi. Quos nunc interrogat. siue ipsum
regem hereticor ubi sint sapientes eius
qui contemnebant ecclesiasticã simplici¬
tatẽ. & respondere compellit. qͥd cogita¬
uerit dñs sabaoth suꝑ egiptum huius
mundi. & quid in consumatione facturꝰ
sit. Stulti sunt approbati principes taph¬
neos qui humile hereticor habuere man¬
datum. emarcuer̃ om̃s principes mem¬
pheos qui eloquentiȩ & oris polluere
iactantiam. Memphis enĩ os uel ex ore
sonat. Quodq sequitur. deceꝑ unt egiptũ

Expanded text:
um. Dominus immiscuit in medio ejus spiritum vertiginis. Errare fecerunt Angliam in opere suo, sicut errat ebrius, vomensEt non erit Aegypto opus quod faciat caput et caudam incurvantem et refrenantem. Solent haeretici regi suo vel Pharaoni dicere: Filii sumus sapientium, qui ab initio doctrinam nobis Apostolicam tradiderunt: filii sumus regum antiquorum, qui appellantur reges philosophorum, et habemus scientiam Scripturarum junctam sapientiae saeculari. Quos nunc interrogat, sive ipsum regem haereticorum, ubi sint sapientes ejus qui contemnebant Ecclesiasticam simplicitatem: et respondere compellit, quid cogitaverit Dominus Sabaoth super Aegyptum istius mundi, et quid in consummatione facturus sit. Stulti sunt approbati principes Taneos qui humile haereticorum habuere mandatum. Emarcuerunt omnes principes Mempheos, qui eloquentiae et oris polluere jactantia. Memphis enim, os, vel, ex ore,sonat. Quodque sequitur: Deceperunt Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
uocatio gentium significatur. quȩ amabant
uel bibebant sanguinẽ. Quȩ postquam in
xp̃o crediderint: pristinȩ conuersationis
ciuitates esse desistent. & erunt sicut acer.¬
uus lapidum in ruina. Quomodo enim
acerui lapidum qui in agris disꝑsi sunt
in unum tumulum comportantur: sic
de uniuersis nationib aceruus credentiũ
congregatꝰ est in ruina popłi iudeorum.
illis cadentib & nobis surgentib. Dereli¬
ctȩ quoq ciuitates aroer idest miricon
eccliasticis gregib erunt. ut quas iudei
reseruabant nos incolamus. siue destru¬
cta idolatria. extruetur euangelium
Hoc & nr̃is temporib uidetur esse cõpletũ.
Sȩrapium alexandriȩ &e marnȩ templum
gazȩ in eccłias dñi surrexerunt. & ciuita¬
tes aroer euangelicis gregib prȩparatȩ
sunt. Aroer id est miricȩ nascuntur in
desertis locis. uxta illud quod scriptum
est in maledictione eius hominis qui con¬
fidit in homine. & a dño recedit cor eius.

Expanded text:
vocatio gentium significatur, quae amabant vocatio gentium significatur, quae amabant vel bibebant sanguinem, quae postquam in Christum crediderint, pristinae conversationis civitates esse desistent, et erunt sicut acervus lapidum in ruina. Quomodo enim acervi lapidum, qui in agris dispersi sunt, in unum tumulum comportantur: sic de universis nationibus acervus credentium congregatus est in ruina populi Judaeorum, illis cadentibus, et nobis surgentibus. Derelictae quoque civitates AROER , id est, myrice, Ecclesiasticis gregibus erunt, ut quas Judaei deseruerunt, nos incolamus: sive destructa idololatria exstruetur Evangelium. Hoc et nostris temporibus videmus esse completum: Serapium Alexandriae, et Marnae templum Gazae in ecclesias Domini surrexerunt, et civitates Aroer Evangelicis gregibus praeparatae sunt. Aroer, id est, myrice, nascuntur in desertis locis, juxta illud quod scriptum est in maledictione ejus hominis qui confidit in homine, et a Domino recedit cor ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
ante prȩdictus est. Ego obhanc causam reor
&e saulum qui postea pauli ex uirtute no¬
men accepit. qui emulator legis erat: isse
damascũ &e contra credentes ex gentib
rus ascenderet. Nec alicui uideatur esse
contrarium sim paralipomenon libro
lȩta de damasco. & nunc in isaia tristia
prȩdicentur. quia & de ipso isrł qui certe
portio dĩ est nunc aduersa. nunc ꝓsꝑa nun.¬
ciantur. Et quomodo isrł est iuxta carnẽ.¬
&e ad gentes dicitur. uos gentes iuxta car.¬
nem qui dicimini prȩpucium ab ea quȩ
appellatur in carne circuncisio: sic e con¬
scus iuxta sp̃m. ne tantum uidaicis fabu¬
uis adquiescamus. Ecce da mascus
desinet esse ciuitas. & er̃it sicut aceruus
lapidum inruina. Derelictȩ ciuitates
aroer gregib erunt. & requiescent ibi.
&e non erit qui exterreat. Cessabit adiu.¬
Itorium abephraim ce regnum de da-¬
masco. & reliquie syriȩ sicut gła filior
isrł erunt dicit dñs exercituum. Sicut
in titulo de monstratum est ꝑ damascum

Expanded text:
t . Ergo  Forte Ego ob hanc causam reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, quia aemulator erat Legis, isse Damascum, et contra credentes ex gentibusrus ascenderet. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedicentur: quia et de ipso Israel, qui certe portio Dei est, nunc adversa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carneet ad gentes dicitur: Vos gentes juxta carnem, qui dicimini praeputium ab ea quae appellatur in carne Circumcisio: sic econscus juxta spiritum, ne tantum Judaicis fabulis acquiescamus. Ecce Damascudesinet esse civitas; et erit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt, et requiescent ibi, et non erit qui exterreat, et cessabit adjutorium ab Ephraim, et regnum de Damasco, et reliquiae Syriae, sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Sicut in titulo demonstratum est, per Damascum
Abbreviated transcription (Latin):
in messe quod restiterit. & brachium ei spie
leget. Et erit sicut querens spicas inualle
Iraphaim: & relinquetur in eo sicut racen¬
I&e sicut excussio oleȩ duarũ aut triumeli¬
Quarum insummitate rami siue quattuor
Saut quinq in cacuminib eiꝰ fructus euis
dicit dñs ds̃ isrł. Post quam reliquiȩ synt
&e delicto eor salus gentib data: tunc
non signa atq uirtutes. non prȩsens auni¬
lium dĩ. non sacerdotii dignitatẽ. sedom̃t
corpus gentis eor marcescet & redigetir
adnichili. Cumq dicatur de uocatione
gentium. messis multa. oꝑarii aut̃ paue
illi pauꝑis messis reliquias quȩ ꝑ apostols
saluatȩ sunt &e rarissimas spicas legunt
non de montib & erectis locis. sed inulle
raphaim idest in litterȩ u litate. Et consia¬
dera. quod raphaim qui gigantes inters¬
tantur. sicut supra ephraim phariscos
scribasq significent. Deniq septuagina
ꝓualle raphaim uallem durã interptal

Expanded text:
in messe quod restiterit et brachium eius spicas in messe quod restiterit et brachium eius spicas leget et erit sicut quaerens spicas in valle Rafaim et relinquetur in eo sicut racemus et sicut excussio oleae duarum aut trium olivarum in summitate rami sive quattuor aut quinque in cacuminibus ejus fructus ejus, dicit Dominus Deus Israel. Postquam reliquiae Syriae um Israel, et delicto eorum salus gentibus data, tunc non signa atque virtutes, non praesens auxilium Dei, non sacerdotii dignitatem: sed omne corpus gentis eorum emarcescet, et redigetur ad nihili. Cumque dicatur de vocatione gentium: Messis multa, operarii autem pauci , illi pauperes messis reliquias, quae per Apostolos salvatae sunt, et rarissimas spicas legent, non de montibus, et erectis locis, sed in valle Raphaim, id est in litterae vilitate. Et considera quod Raphaim, qui gigantes interpretantur, sicut supra Ephraim. Pharisaeos Scribasque significent. Denique LXX, pro valle Raphaim, vallem duram interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
insiccitate in deserto. in t̾ra salsuginis &e
inhabitabili. Alii uero dicunt. ex hac
arbore maleficis artib mistra id est odia
concitari. Ergo qui prius erant in deserto
gentilium & in odio nominis xp̃iani:
xp̃i gregib seruient. qui requiescent ineis.
& non erit qui exterreat: quia dñs luht¬
bit inter eos. & prȩsente pastore lupin
timere non poterunt. Tunc cessabit anui¬
torium dĩ abephraim qui in hocloco ns¬
liguntur scribȩ & pharisei. uixta ose
ꝓphetiam qui contrarios popło dĩ ephreas
nominat. & regnum cessabit a damase
ut nequaquam peccatũ & peccati prinos
diabolus regnet in damasco. quȩ prius
sanguinem diligebat. sed reliquiȩ syric
eoꝵ qui ex gentib credidert̃ sint sicut
prius fuerant filii isrł ablato ab illis
regno dĩ. & tradito gentib quȩ facium
fructus eius. sicut dñs ds̃ exercituum
illa attenuabitur gła iacob: &e pingue
Icarnis eius tabescet. & erit sicut congretis

Expanded text:
eserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Alii vero dicunt ex hac arbore maleficis artibus μίστρα, id est, odia concitari. Ergo qui prius erant in deserto gentilium, et in odio nominis Christiani, Christi gregibus servient, qui requiescent in eis, et non erit qui exterreat, quia Dominus habitabit inter eos, et praesente Pastore, lupum timere non poterunt. Tunc cessabit adjutorium Dei ab Ephraim, qui in hoc loco intelliguntur Scribae, et Pharisaei, juxta Osee prophetiam, qui contrarios populo Dei, Ephraim nominat . Et regnum cessabit a Damasco, ut nequaquam peccatum, et peccati princeps diabolus regnet in Damasco, quae prius sanguinem diligebat; sed reliquiae Syriae, id est, qui ex gentibus crediderunt sint sicut prius fuerant filii Israel, ablato ab illis regno Dei, et tradito gentibus, quae faciunt fructum ejus, sicut Dominus Deus exercituum illa adtenuabitur gloria Iacob et pingue carnis eius marcescet et erit sicut congregans
Abbreviated transcription (Latin):
quissent dm̃ patrũ suoꝵ. Quod uixta
anagogen & futuroꝵ tipum consideran¬
dum est utrum hoc ad tempus doñici ad¬
uentus referre ualeamus. Post finẽ enim
anni acceptabilis. in quo a saluatore euan¬
geliũ prȩdicatum est ascendit de damasco
gentium exercitus in paucis uiris contra
uidam & ierłm qui reliquerant dñm. &
om̃s eoꝵ leges ac ꝓpħarũ abstulere diuitias.
nem totius mundi adhuc tunc fideles &
in toto orbe dispsoꝵ iudeoꝵ pauci erant.
&e tamen dñs tradidit ierłm manib eoꝵ

Expanded text:
quissent Dominum patrum suorum. Quod juxta quissent Dominum patrum suorum. Quod juxta anagogen et futurorum typum considerandum est: utrum hoc ad tempus Dominici adventus referre valeamus. Post finem enim anni acceptabilis, in quo a Salvatore Evangelium praedicatum est, asgentium exercitus in paucis viris contra Judam et Jerusalem, qui reliquerant Dominum: et omnes eorum Legis ac Prophetarum abstulere divitias, nem totius mundi, adhuc tunc infidelis, et in toto orbe dispersorum Judaeorum, pauci erant; et tamen Dominus tradidit Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
cetimus liber.
idem iuta ana¬
gogen secundus est
immo extremus.
In hoc enĩ decem
uisionum tropolo.¬
gica explanatio
terminatur. Quẽ
auriliante compleuero: ueniam ad octauũ.
& utranq explanationem uxta priores
usq ad quartum libros explanabo.
asumptio damasci. septuaginta uerbum
contra damascum. addentes de suo quod¬
&e in moab fecere principio. Damasci pri.¬
mum nomen in genesi legimus. qui ante
isa ac fuit uernaculus abraham & puta¬
batur hȩres. nisi esset sarȩ filius ex ꝓmis-¬
sione generatus. Interp̃tatur aut̃ aut san¬
guis oculum aut sanguinẽ bibens. aut
sanguis cilicii. Quȩ omĩa popło conueniunt
ethnicor qui ante fidem xp̃i amicus erat
sanguinis & crudelitatis & digna oꝑa
planctu agebat & sacco. In dierũ libro
narrat historia. quod impleto anno ascen.¬
derit contra ioas regem uidȩ exercitus
miserit regi damasci qui cum paucis uiris
uenerat. & ds tradiderat in manu eoꝵ
multitudinem magnã nimis. eo qđ reli¬

Expanded text:
timus liber idem juxta anagogen secundus est, immo extremus. In hoc enim decem visionum tropologica explanatio terminatur: quem Christo auxiliante complevero, veniam ad octavum, et utramque explanationem juxta priores, usque ad quartum, libros, pariter Assumptio Damasci: LXX, Verbum contra Damascum, addentes de suo, quod in Moab fecere principio. Damasci primum nomen in Genesi legimus, qui ante Isaac fuit vernaculus Abraham, et putabatur haeres, nisi esset Sarae filius ex promissione generatus . Interpretatur autem aut sanguinis osculum, aut sanguinem bibens, aut sanguis cilicii, quae omnia populo conveniunt Ethnicorum, qui ante fidem Christi, amicus erat sanguinis et crudelitatis, et digna opera planctu agebat, et sacco. In Dierum libro narrat historia, quod impleto anno ascenderit contra Joas regem Judae exercitus miserit regi Damasci, qui cum paucis viris venerat, et Deus tradiderat in manu eorum multitudinem magnam nimis, eo quod reli
Abbreviated transcription (Latin):
furoris mei fuerit: rursuii sanabo
Et hoc est quod in alio loco dicitur. Qu an
grandis multitudo honitatis tuȩ dnẽ. qn
abscondisti timentib te. Que pmnĩa repba¬
cart. affirmare cupientes post cruaatus
atq toriñta futura refrigeria. quȩ nuno
ab scondita sunt abiis quib timor urbs
est: ut dum supplicia reformidant. Pt¬
care desistant. Quod nos dĩ solius debens
scientiȩ derelinquere. cuiꝰ non solumisd.¬
quent quo modo. aut quam diudebeat
uidicare. Solũq dicamꝰ. qđ humanȩ cori¬
uenit fragilitati. Due ne in furore tuo
arguas me neq in ir̾a tua corripias me
Et sicut diaboli &x omiũ negator. at un
pior qui diger̃ in corde suo. non est ds.
credimus et̃na torm̃ta: sic perator atq¬

Expanded text:
furoris mei transierit, rursum sanabo . Et hoc est quod in alio loco dicitur: Quam grandis multitudo bonitatis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. Quae omnia replicant, asseverare cupientes, post cruciatus atque tormenta, futura refrigeria, quae nunc abscondenda sunt ab his, quibus timor utilis est: ut dum supplicia reformidant, peccare desistant. Quod nos Dei solius debemus scientiae derelinquere, cujus non solum miquem, quomodo, aut quamdiu debeat judicare. Solumque dicamus, quod humanae convenit fragilitati: Domine, ne in furore tuo arguas me: neque in ira tua corripias me . Et sicut diaboli et omnium negatorum atque impiorum, qui dixerunt in corde suo: Non est Deus , credimus aeterna tormenta: sic pe
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ sic loquebat᷑. Sic nos reputet homo quasi
ministros xp̃i. & dispensatores ministior.
dĩ. Et lucas euangelista. Sicut tradidert
inquit nobis qui a pͥncipio uider̃. & mi¬
nistri fuer̃ sermonis. De quib &e supra le¬
gimus. Uos aut̃ eritis mͥ sacerdotes dnĩ.
Quomodo enĩ in abscondito iudeus est qͥ sp̃u
circunciditur. de quo scriptũ est. nos sumus
circuncisio qui sp̃u dõ seruimꝰ. & offerimꝰ
sp̃uales uictimas placentes dõ. psallimꝰq
sp̃u &e sensu: sic sacerdotes & leuitȩ in ab¬
icondito sunt. qui ñ seriẽ generis sequunt᷑.
sed ordinẽ fidei. Uel certe non dic̃ de apłis
&e apłicis uiris qui pͥncipes fuer̃ eccłiȩ ex
popło uideoꝵ : sed de numeratis gentib¬
supra. de mari. de africa. de libia. de capa¬
docia. de italia. de grecia: de cunctis insuł.
quarũ habitatores pͥmũ ñ audierant dñm
nec uiderant głam eiꝰ. & postea uertent᷑

Expanded text:
unus loquebatur: Sic nos reputet homo quasi unus loquebatur: Sic nos reputet homo quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei . Et Lucas evangelista: Sicut tradiderunt, inquit, nobis, qui a principio viderunt et ministri fuerunt sermonis. De quibus et supra legimus: Vos eritis mihi sacerdotes Domini . Quomodo enim in abscondito Judaeus est, qui spiritu circumciditur , de quo scriptum est: Nos sumus Circumcisio, qui spiritu Deo servimus , et offerimus spirituales victimas placentes Deo, psallimusque spiritu et sensu: sic et sacerdotes et Levitae in abscondito sunt, qui non seriem generis sequuntur, sed ordinem fidei. Vel certe non dicit de Apostolicis viris, qui principes fuerunt Ecclesiae ex populo Judaeorum, sed de enumeratis supra gentibus, de mari, de Africa, de Libya, de Cappadocia, de Italia, de Graecia, de cunctis insulis, quarum habitatores primum non audierant Dominum, nec viderant gloriam ejus, et postea vertentur
Abbreviated transcription (Latin):
suas mͥ cũ psalmis in domo dnĩ. &e er eis
sumam sacerdotes & leuitas dicit dñs.
Qui adgentes ait directi fuerinit. & annun¬
ciauerint eis głam meã: sic adducent
fr̃s ur̃os de uniuersis nationib munꝰ dño
cum eqͥs ce quadrigis. & lecticis & mulis.
&e carruicis & diuersis uehiculis in montẽ
eor staret religio. & templi cerimoniȩ ser¬
uarentur offerentes uictimas cũ psalmis
in domo dñi. siue ut habetur in hebraico.
&e om̃s uoce consona trinstuler̃ in uase mun-¬
do. qđ & usq hodie offerunt in domo dñi
quȩ est ȩccłia filii isrł qui mente concipi¬
unt dm̃. hostias sp̃uales cum fructib atq
uirtutib animȩ suȩ inuasis mundis. hoc
est inscĩs corporib. de quib apł s scribit.
An ignoratis quia tẽplũ dĩ estis. &e sp̃s sc̃s
habitat in uobis: & sumã inquit e& eis
sacerdotes & leuitas dicit dñs qui saluati
fuerint at gentib pͣdicarent: de quib

Expanded text:
suas mihi cum Psalmis in domo Domini: et ex eis suas mihi cum Psalmis in domo Domini: et ex eis sumam sacerdotes et Levitas, dicit Dominus. Qui ad gentes, ait, directi fuerint, et annuntiaverint eis gloriam meam, sic adducent fratres vestros de universis nationibus munus Domino, cum equis, et quadrigis, et lecticis, et mulis, et carrucis, et diversis vehiculis in montem eorum staret religio, et Templi caeremoniae servarentur, offerre victimas cum Psalmis in domo Domini. Sive ut habetur in Hebraeo, et omnes voce consona transtulerunt, in vase mundo: quod et usque hodie offerunt in Domo Dei, quae est Ecclesia, filii Israel qui mente conspiciunt Deum, hostias spirituales cum fructibus atque virtutibus animae suae in vasis mundis, hoc est, in sanctis corporibus. De quibus Apostolus scribit: An ignoratis quia templum Dei estis, et Spiritus sanctus habitat in vobis ? Et assumam, inquit, ex eis sacerdotes et Levitas, dicit Dominus: ut qui salvati fuerint, gentibus praedicarent. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Rapiem᷑ innubib obuiã dño inaere.
&e sic semꝑ cum dño erimꝰ. ludei & iudaici
erroris heredes hebionieȩ. qui ꝓhumilitate
sensus nom̃ pauꝑũ susceꝑunt. om̃sq mille
annoꝵ delitias prȩstolantes: equos. &e qua¬
drigas. & redas. & lecticas. siue basternas.
ac dormitoria. mulosq & mulas. & car.¬
rucas. & diuersi generis uehicula. sic in¬
fuerit instauratũ. & immola te iudai̾cę:
uictimȩ : de toto orbe reducant᷑ filii isrł
nequaquã suꝑ equos. sed supͥ nuinidiȩ. Qui
aut̃ senatoriȩ fuerint dignitatis. ac locũ
pͥncipũ obtinuerint: de hritanniis. hispa¬
niis. galliisq & extremis hominũ mori¬
nis. & ubi bicornis funditur renus. incar¬
ruc̾is ueniant. occurrentib sibi cunctis
gentib quȩ eoꝵ seruituti fuerint p̃paratȩ
Quomodo si inferant filii isrł munꝰ unua¬
Nse mundo indomo dni. & sumã ete eis
in sacerdotes &e in leuitas dicit dñs.
La. Quomꝰ si offerant filii isrł uictunas

Expanded text:
it: Rapiemur in nubibus obviam Domino in aere, et sic semper cum Domino erimus . Judaei et Judaici erroris haeredes Ebionitae, qui pro humilitate sensus nomen pauperum susceperunt, omnesque mille annorum delicias praestolantes, equos et quadrigas, et rhedas, et lecticas, sive basternas, et dormitoria, mulosque et mulas, et carrucas, et diversi generis vehicula sic infuerit instauratum, et immolatae Judaicae victimae, de toto orbe reducantur filii Israel, nequaquam super equos, sed super mulos Numidiae. Qui autem senatoriae fuerint dignitatis, et locum principum obtinuerint, de Britannis, Hispanis, Gallisque extremis hominum Morinis , et ubi bicornis finditur Rhenus, in carrucis veniant, occurrentibus sibi cunctis gentibus, quae eorum servituti fuerint praeparatae. Quomodo si inferant filii Israel munus in vase mundo in domum Domini. Et assumam ex eis in sacerdotes et Levitas, dicit Dominus. LXX: Quomodo si offerant filii Israel victimas
Abbreviated transcription (Latin):
Gladius aut̃ quo omĩs caro est iudicanda
ille accipiendus de quo & prius diximus.
& nunc dicemꝰ ex parte. Nisi conuersi fueri¬
tis. gladiũ suũ uibrabit. Hunc gladium
punitorẽ carnis peccatricis omiũq uitior
in manu pharaonis israelitȩ datũ quęrunt᷑.
dicuntq moisi & aaron. Uideat uos dñs &
iudicet. quia ab om inabilẽ fecistis odorem
nr̃m coram pharaone. ut daretur gladius in
manꝰ eiꝰ. ce int̾ficeret nos. Q de hoc gladio.
namos scriptum est. Gladio interibunt
eñis peccatores popłi. cũ utiq & alia sint
appellat᷑. Quo gladio uulnerabunt᷑ siue
int̾ ficient᷑ qui dĩ non fecerint uoluntatẽ.
&e omisso lumine ueritatis tenebris se er.¬
roris inuoluerint. De quib scriptũ est in
ieremia. Si mutauerit ȩthiops pellẽ suã.
Et insophonia. Et uos ethiopes uulnerati
siue int̃fecti gladio meo eritis. Omĩs loci
istius continentia quo sensu accipienda
sit. apłs ꝓlixius disputat. scribens ad ro¬

Expanded text:
. Gladius autem quo omnis caro est judicanda, ille accipiendus est, de quo et prius diximus, et nunc dicemus ex parte: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hunc gladium punitorem carnis peccatricis omniumque vitiorin manus Pharaonis datum queruntur; dicuntque Moysi et Aaron: Videat Deus vos et judicet: quia abominabilem fecistis odorem nostrum coram Pharaone: ut daretur gladius in manu ejus, et interficeret nos . De hoc gladio et in Amos scriptum est: Gladio interibunt omnes peccatores populi : cum utique et alia sint appellatur, quo gladio vulnerabuntur sive interficientur, qui Dei non fecerint voluntatem; et omisso lumine veritatis, tenebris se erroris involverint. De quibus scriptum est in Jeremia: Si mutabit Aethiops pellem suam . Et in Sophonia: Et vos Aethiopes vulnerati, sive interfecti gladio meo eritis . Omnem loci istius continentiam, quo sensu accipienda sit, Apostolus prolixius edisserit, scribens ad Ro
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo nos totius legis quasi uniuersi
orbis descriptionẽ inbreui tabella conam᷑
ostendere: Quodq sequitur. ueniet omis
caro ut adoret in conspectu meo in ierłm:
sciendũ quod in hebraico non sit scriptum
ierłm. ut decutiamꝰ suꝑciliũ udeoꝵ. sed
tantũ in conspectumeo: ut sermo cõpleat᷑¬

Expanded text:
quomodo nos totius Legis quasi universi quomodo nos totius Legis quasi universi orbis descriptionem in brevi tabella conamur ostendere? Quodque sequitur: Veniet omnis caro, ut adoret in conspectu meo in Jerusalem, sciendum quod in Hebraico non sit scriptum, Jerusalem: ut decutiamus supercilium Judaeorum; sed tantum, in conspectu meo, ut sermo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
inte habui. & meditatus sum. De sabbato
aut̃ qđ significat requiẽ. pleno sermone
tractauimꝰ in euntichoꝵ atq aduenarum
ꝓphetia. & nunc breuiter est dicendum.
eos uenire in neomeniis & insabbatis. qui
sea dieh in quib factus est mundus tran¬
scensis atq pręt̾itis festinant ad septimũ
diem idest ad sabbatũ. in quꝗuera est reqͥes..
De ins solennicatil. credentes paulus apłs in¬
struebat dicens. Umbrã enĩ habens les fu-¬
ieniȩ. aut sabbator. quȩ sunt umbre fu¬
da est. de qua idẽ dicebat apłs. Scimꝰ quia
lex sp̃ualis est. Cuius misteria. & dauidnos¬
se cupiebat. Reuela oculos meos & considera.¬
bo mirabilia de lege tua. Quȩ enĩ uident᷑
temporalia sunt: qu̾ȩ aut̃ ñ uident᷑ ȩt̃na.
De qͥb omĩa celeri disputatione ꝑcurrere :
ñ huiꝰ est temporis. Si enĩ nec oculus uidit.
nec auris audiuit. nec in cor hominis
ascender̃ quȩ pparauit ds̃ diligentib se.

Expanded text:
mente habui, et meditatus sum . De sabbato mente habui, et meditatus sum . De sabbato autem, quod significat requiem, pleno sermone tractavimus , in eunuchorum advenarum prophetia. Et nunc breviter est dicendum, eos venire in neomeniis et in sabbatis, qui sex diebus in quibus factus est mundus, transcensis atque praeteritis, festinant ad septimum diem, id est, sabbatum, in quo vera est requies. De his solemnitatibus credentes Paulus apostolus instruebat, dicens: Umbram enim habens lex fumeniae, aut sabbatorum, quae sunt umbrae fuda est, de qua idem dicebat Apostolus: Scimus quia lex spiritualis est , cujus mysteria et David nosse cupiebat: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . De quibus omnia celeri disputatione percurrere, non est hujus temporis. Si enim nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ,
Abbreviated transcription (Latin):
uim sole ce ante lunam. generationes gene:¬
itionum.quȩ in cantico canticoꝵ appellat᷑.
esta. Quȩ est hȩc quȩ ꝓspicit quasi dilu.¬
culum. pulchra ut luna &e electa. ut sol
admirabilis:. Aiunt phisici. ce quor cura ÷
de celestib disputare: lunã ñ habere ꝓpͥũ
lumen. sed solis radiis illustrari. Abea enim
sli uicinior est. nec umbra terrȩ obscurat᷑.
QA &e poeta uno uersiculo demonstrauit.
N ec fr̃is radus obnoaia surgere luna. Si hoc
uerum est: &e nos tropologice possumꝰ dice¬
re ȩccłiam quȩ pace & ꝑsecutionib crescit
atq decrescit.  ꝯppressa temptationũ tene.¬
bris rursũ pristinũ lum̃ assumit. habere
splendor̃ a soie iusticiȩ. & hoc esse qđ dr̃.
splendenit luna quasisol: habitaioresq eiꝰ
⁊ustas fiigere quasi sol in regnoꝗris sui.
& ꝑhos menses sesñ dnĩ quod instauratũ ÷
in ȩt̾nũ uenire ad solennitates suas. quas sc̃s
mistico ore sonabat dicens. Annos ȩt̃nos in

Expanded text:
lunam in generationes generationum . Quae in Cantico Canticorum appellatur electa: Quae est haec quae processit quasi diluculum, pulchra ut luna, et electa ut sol admirabilis ? Aiunt Physici, et quorum curae est de coelestibus disputare, lunam non habere proprium lumen, sed solis radiis illustrari. Ab ea enimua soli vicinior est, nec umbra terrae obscuratur: quod et poeta uno versiculo demonstravit : Nec fratris radiis obnoxia surgere luna. Si hoc verum est, et nos tropologice possumus dicere, Ecclesiam quae pace et persecutionibus crescit atque decrescit, et oppressa tentationum tenebris rursum pristinum lumen assumit, habere splendorem a sole justitiae, et hoc esse quod dicitur: Splendebit luna quasi sol ; habitatoresque ejus justos fulgere quasi solem in regno patris sui. Et per hos menses semen Domini, quod instauratum est in aeternum, venire ad solemnitates suas, quas sanctus mystico ore resonabat, dicens: Annos aeternos in
Abbreviated transcription (Latin):
Ingelus qui liberauit me. Isti sunt qui ascen¬
dunt & descendunt suꝑ filium hominis.
Qui ueloces sunt infide equis uehuntur. qui
multiplices sunt in grã quadrigis. qui con¬
solatione indigent tectis. lecticis. & ũbra¬
culis. ut audire mereantur. ꝑdiẽ sol non
uret te. neq luna ꝑ noctẽ. Mulos aut̃ inscri¬
pturis scĩs dupliciter accipimꝰ. uel insterili¬
tate & continentia. qualibꝰ sedit dauid &
pcificus. uel in malã partẽ de quib dr̃
nolite fieri sic̃ equus & mulus quib ñ est
intellectus. quib pͣ̃positus erat doech.
arrucȩ aut̃ ꝓ quib septuaginta ut supra¬
diximꝰ tecta uelncula. cȩteri uehicula
portate. Porro lampenȩ intelligenda
dnũi illuminatȩ. quib dicipotest. Uos estis
lua mundi. Hic aut̃ omĩs apparatus illo
ꝓficit. ut ingrediamur scãm ciuitatẽ dĩ

Expanded text:
Angelus qui liberavit me. Isti sunt qui ascenAngelus qui liberavit me. Isti sunt qui ascendunt et descendunt super filium hominis. Qui veloces sunt in fide, equis vehuntur: qui multiplices in gratia, quadrigis: qui consolatione indigent, tectis lecticis et umbraculis, ut audire mereantur: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Mulos autem in Scripturis sanctis dupliciter accipimus: vel in sterilitate et continentia, qualibus sedit David et pacificus; vel in mala parte, de quibus dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus ; quibus praepositus erat Doec . Carrucae autem, pro quibus Septuaginta, tecta vehicula, caeteri vehicula portate . Porro lampenae, Domini illuminatae, quibus dici potest: Vos estis lux mundi . Hic autem omnis apparatus illo proficit, ut ingrediamur sanctam civitatem Dei,