comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit uilis. nec aliquo precio dignꝰ.
Dirus prȩparcus & teter. qͣsi diuina
ira in id actus. Nam dirũ dicit᷑. qđ
diuina infertur ira. Alias dirus ma¬
gnus. De hiscens ualdẽ hiscens. Hhine
at. uł contemptui habeat. Dolosus.
insidiosus uł malignꝰ. ab eo qđ delu¬
dat. Ut enĩ decipiat. occultã malici-¬
am blandis sermonib: orrat. Dubi-¬
us. quasi incertus duarũ ui arũ.
Delator dictus. eo qđ detegit quod
latebat. Dilator. qđ differe ad ꝓfe¬
rendũ. Desidiosus. tardus. piger. a
desidendo uocatꝰ. id ẽ. ualde seden¬
Lira . ẽ. enĩ arationis genꝰ. cũ agrico¬
lȩ facta sem̃te dirigunt sulcos. in
quos om̃ĩs seges decurrit. Demens.
idemq amens. id ẽ. sine mente.
uł qđ diminutionẽ habet m̃tis.¬
Desipiens. eo qđ minus saꝑe incipit quã
qđ solebat. Damnatꝰ & damnabilis.
quorũ prior iam addictꝰ ẽ sequens
potest ad dici. Degulator. qđ gulȩ sit
Exercus. in loquendo expeditus.

Expanded text:
sit vilis nec aliquo pretio dignus. sit vilis nec aliquo pretio dignus. Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias dirus, magnus. Dehiscens, valde hiscens. Hic at vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quasi duarum viarum. Delator dictus eo quod detegit quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedenLira est enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis.Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae siExertus, in loquendo expeditus.
Abbreviated transcription (Latin):
in ceromate pueri. Hinc & delibutũ
lis & nitore corporis. Defessus semp
infirmꝰ. quasi dufessus. Debilis qđ
ꝑbilem factus sit fragilis. bilis enĩ
humor . ẽ. afficiens corpus. Decolor
q desit illi color. Despatus uulgo
uocatur malus ac ꝑditus. nec iam
ullius ꝓsperȩ spei. Dicit᷑ aut̃ ꝑ simi¬
lttudinẽ egrorũ. qui affecti &̃ sine¬
spe deponuntur. Consuetudo aut̃
erat apud ueteres. ut desꝑati ante ia-¬
nuas suas collocarentur. uł ut ęxere¬
mũ sp̃m redderent t̾rȩ. uł ut possent
a transeuntib forte curari. qui ali¬
quando simili laborauerant morbo.
Degener aut ignobilis. aut qđ sit im¬
pari genere. aut si dum sit genere
optimo natꝰ. inhoneste tamen uiuit
Decrepitus qđ morte ꝓpior. quasi ad
mortis tenebras uertat. si cut crepu-¬
sculum tẽpus noctis. Alii dicunt de¬
crepitũ ñ qui senectute auulsus. ẽ.
sed qui iam crepare desierit. idest
loqui cessauerit. Depreciatꝰ abeo qđ

Expanded text:
in cereumate pueri. Hinc etTer. Phormin cereumate pueri. Hinc etTer. Phormlis et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit fragilis. Bilis enim humor est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sinespe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
trix. ob societatẽ flagitiosȩ consen¬
sionis dicta. eo qđ int̾currat. alienũq
nundinet corpus. Hanc etiã & leno¬
nem uocant. Circũ foranꝰ. qͥ aduocatio¬
nũ causa. circũ fora & conuentꝰ uagaꝰ¬
Ñs ꝑ diriuationẽ dictꝰ. qđ domui
prȩsit Disertus doctꝰ a disserendo
dictus. Disposite enĩ disserit. Doctꝰ
a docendo. inde & dictor. Docilis.
non qđ sit doctꝰ. sed qͥa doceri potest
Est enĩ ingeniosus. & ad discendum
aptus. Discipłs a disciplina dictus.
Disciplina autẽ a discendo uocata. qͣsi¬
cui creditur administratio pecunia
rũ. & ideo dispensator. qͥa prius qͥ
dabant pecuniã ñ numerabant eã
sed appendebant. Diues ab ȩxe uocatꝰ
Decorus. ꝑfectꝰ a decẽ. Dulcis.
Decens cõpositꝰ
a numero decẽ dictus. Hinc & deci-¬
Directus. eo qđ
in rectũ uadit. Dilectꝰ a diligentia.
Hȩc sunt enĩ signa diligendi. Delibus
de oleo unctus ut athletȩ solent. uł

Expanded text:
trix ob societatem flagitiosae consentrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et conventus vaganus per derivationem dictus, quod domui praesit. Disertus, doctus, a disserendo dictus, disposite enim disserit. 66. Doctus a docendo, inde et doctor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest; est enim ingeniosus, et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus, disciplina autem a discendo vocata. cui ereditur adminrum. Et ideo dispensator quia prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decoDirectus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. qđ sit formosus capillis. uel
qͥa comã nutrit. Calamistratꝰ a cala-¬
mistro. id ẽ. acu ferreo insimilitudi¬
ne calami facto᷑. in quoͥ crines ob tor¬
quentur ut crispi sint. quã incinere
calefacere solent qͥ capillos crispant.
ut calamistrati sint. Corpulentꝰ. qđ
sit corpore ualidus. & lentis carnib
Crassus. a sagina corporis uł a creando
carnes. Comesor. a cometdendo satis.
Est enĩ gulȩ ac uentri immoderate
deditũs. Caupo pessimꝰ. de uino a¬
a candido. & candidus quasi candori
datus. Studio enĩ accedit candor.
nam albũ uocari naturȩ ẽ. Crispus.
Claudus.
Curuus.
Cȩcis appellatꝰ qđ careat uisu. Est enĩ
luminib amissis. Cȩcus. ẽ. qui utroq
oculo ñuidet. Caducus a cadendo di¬
ctus. Idẽ lunaticus. eo qđ certȩ lunȩ
tẽpore patiatur. Confusus a confusio¬
minentia ui tempestatis adimunt᷑.
undis. Quasi mutilatȩ. Consũptꝰ.
totus sũptus & deuoratꝰ. Concilia¬

Expanded text:
dictus, quod sit formosus capillis, vel dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate deditus. Caupo, pessimus de vino aa candido; et candidus quasi candor datus. Studio enim accedit candor. Nam album vocari natura est. Crispus. Clodus. Curvus. Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dictus. Idem lunaticus eo quod certo lunae tempore patiatur. Confusus a confessiominentia vi tempestatis adimuntur,undis, quasi mutilatae. Consumptus, totus sumptus et devoratus. Concilia
Abbreviated transcription (Latin):
Carnifex. qđ carne afficiat. Cruciarius.
eo qđ̃ sit cruce dignꝰ. Collega a colliga¬
tione societatis & amiciciȩ cõplexu dictꝰ.
Coȩtaneus. quasi cõpar ȩtatis. Cõplex. qͥa
uno peccato uł crimine alteri. ẽ. ap̾plicatꝰ
ad malũ. Ad bonũ uͦ nunquã dicimus
cõplicem. Consors eo qđ ad eũ pars ꝑti-¬
net bonorũ. nam sortẽ ueteres ꝓparte
quia qđ usus exigit uelocius facit. Con¬
generi uł loco affinis. Colonꝰ. a colo¬
nia uł ab agro colendo dictꝰ. Cognitor.
a cognoscendo causã dictꝰ. Curator qđ
curã ferat pueris qͥ adhuc eiꝰ ȩtatis st̃
ut negocia sua satis administrare ñ
possint. Clientes prius colientes dice ꝗe¬
bantur. a colendis pattronis. Captus.
Captiuus dr̃. quasi capite diminutꝰ.
Ingenuitatis enĩ fortuna ab eo excidit
Unde & a uiris peritis capite diminutꝰ
dr̃. Columis a colũna uocatꝰ. eoqđ erẽ¬
ctus & firmissimꝰ sit. Comptꝰ a coma

Expanded text:
Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis. Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad bonum vero numquam dicimus conplicem. Consors, eo quod ad eum pars pertinet bonorum. Nam sortem veteres pro parte quia quod usus exigit velocius facit. Cgenere vel loco adfinis. Colonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis. Captus. Captivus dicitur quasi capite deminutus; ingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde et ab iuris peritis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, eo quod erectus et firmissimus sit. Comtus a coma
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. lapillis minutis. qͦs antiqui in ma¬
nu tenentes numeros cõponebant. Compi¬
lator qui aliena dicta suis ꝑmiscet. sicut
solent pigm̃tarii inpila diuersa mixta
contundere. Hoc scelere quonctã accu¬
sabatur mantuanꝰ ille uates cũ qͦsdam
uersus omeri transferens suis ꝑmiscuis¬
set. & cũ compilator ueterũ ab emulis
diceret᷑. ille respondit magnarũ esse
uiriũ clauã herculis extorquere de ma-
nu. Contumax. abeo qđ contemnat
Cromaticus. qͥa ñ confundit᷑. nec colorẽ
mutat. Grece enĩ croma. color uocat᷑.
Contumeliosus. qͥa uelox. ẽ. & tumet in¬
uerbis iniuriȩ. Contentiosus. ab inten¬
tione uocatus. qui ñ ratione aliquid.
sed sola ꝑtinacia uindicat. Contẽptibi¬
lis. uł quia contẽptui habilis. uł qͥa
contẽptus & uilis id ÷ sine honore. Cru-¬
delis hoc ẽ. crudus. quẽ geci homon ap¬
pellant. ꝑ trans lationẽ quasi ñ coctus
nec esui habilis. est enĩ asper ꝙ durus.

Expanded text:
id est, lapillis minutis, quos antiqui in maid est, lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros componebant. 44. Compilator, qui aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mista contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset, et cum compilator veterum ab aemulis diceretur, ille respondit: Magnarum esse virium clavam Herculi extonu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis, vel quia contemptui habilis, vel quia contemptus et vilis, id est sine honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translationem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sortẽ iungit. ita ille concors dr̃ qui
corde iungit᷑. Contionator. multitu¬
dinis allocutor. Consolator. unius
allocutor. Et inde dictꝰ consolator
qđ soli se applicat qͥ loquit᷑. & solitudi¬
nẽ leuat alloquio suo. hinc & solatiũ.
Consultꝰ. ẽ. qͥ consulit᷑. cui contrarius
.ẽ. in consultꝰ qui ñ accipit consiliũ.
Constans dictꝰ qđ undiq stat. nec iN
aliquã partẽ declinari potest. Con¬
fidens. qđ sit in cunctis fiducia ple¬
nus. Vnde & cecilius. Si confidentiã
habes conficde omĩa. Cautꝰ. a cauendo
dictꝰ. Callidus. fraudulentꝰ qͥa celar¬
re nouit & male peritꝰ. Callidũ aut̃
docto ponebant. Hunc & uersittum.
ab eo qđ animũ cito uertat. Cupidus.
a capiendo multũ id ẽ. accipiendo uocatꝰ.
Clamosus. qͣsi calamosus. a calamo scilicet
qđ sonet. Calũniator quasi falsi criminis
accusator. a caluendo id ẽ frustrando &
decipiendo dictꝰ. Calculator a calculis

Expanded text:
qui sortem iungit, ita ille concors dicitur qui qui sortem iungit, ita ille concors dicitur qui corde iungitur. Contionator. dinis allocutor. Consolator, unius allocutor; et inde dictus consolator, quod soli se applicat cui loquitur, et solitudinem levat alloquio suo: hinc et solatium. 39. Consultus est qui consulitur, cui contrarius est inconsultus, qui non accipit consilium. 40. Constans dictus, quod undique stat, nec in aliquam partem declinari potest. Confidens, quod sit in cunctis fiducia plenus. Unde et Coecilius: Si confidentiam habes, confide omnia. 41. Cautus dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem docto ponebant. Hunc, et versutum, ab eo quod animum cito vertat. 42. Cupidus a capiendo multum, id est, accipiendo vocatus. Clamosus, quasi calamosus a calamo, scilicet, quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator a caluendo, id est, frustrando et decipiendo, dictus. 43. Calculator, a calculis,
Abbreviated transcription (Latin):
Biothanatus qđ est bis mortuus. Thana¬
tos enĩ greco sermone mors dicitur.
laaus a cęlo qđ splendeat. unde &
clara dies ꝓsplendore cęli. Celsus a
cęlo dictus. qđ sit sullimis & altꝰ. qͣsi
cęlestis. Castus primũ a castratione
nuncupatꝰ. postea placuit ueterib
etiã eos sic nominare. qͥ ꝑpetuã libi¬
dinis abstinentiã pollicebant᷑. Celex
dictus. qͥa icer sibi facte ad cęlũ. Ce¬
lebs. conubii expers. qualia st̃ nomi¬
na incelo. quȩ absq coniugus sunt
Et celebs dictus. qͣsi cęlo beatꝰ. Cęlicola.
eoqđ cęlũ colat. est enĩ angłs. Conti¬¬
nens. ñ solũ in castitate dr̃. sed & in
cibo & potu. In ira qͦq & uexatione
m̃tis & detrahendi libi dine. & conti¬
nens qđ se a multis malis abstineat.
Clemens misericors ab eo qđ cluat. id ÷
ꝓtegat & tueat᷑. sicut solet patronus
clientẽ. Concors a coniunctione cor-¬
dis ẽ. appellatꝰ. Nam sicut consors dr̃

Expanded text:
Biothanatus, quod sit bis mortuus. ΘάναBiothanatus, quod sit bis mortuus. Θάνατος enim Graeco sermone mors dicitur. C Clarus, a caelo, quod splendeat. Unde et clara dies pro splendore caeli. Celsus a caelo dictus, quod sit sublimis et altus, quasi caelestis. Castus primum a castratione nuncupatus: postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicebantur. Caeles dictus, quia iter sibi facit ad caelum. Caelebs, conubii expers, qualia sunt numina in caelo, quae absque coniugiis sunt. Et caelebs dictus quasi caelo beatus. Caelicola, eo quod caelum colat; est enim angelus. Continens non solum in castitate dicitur, sed et in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis et detrahendi libidine. Et continens, quod se a multis malis abstineat. Clemens, misericors, ab eo quod cluat, id est protegat et tueatur, sicut solet patronus clientem. Concors a coniunctione cordis est appellatus. Nam sicut consors dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo alteri dictꝰ. unde & beneficien¬
tia uocat᷑. quȩ ꝓximo ꝓdest. Beniuolus
qͥa bene uult. ñ tam̃ dr̃ beneuolus sicut
nec maleuolus. Sepe enĩ exduab partih
cõpositũ nom̃. aut priorẽ aut sequente
litterã corrũpit. Nam beni uolentia
absurdũ sonat. Blandus. dulcis. & in¬
uitans ad familiaritatẽ sui. Brutꝰ qͣsi
obrutꝰ. qͥa sensu caret. Est enĩ sine ratio¬
ne. sine prudentia. Unde & ille. iunius
brutꝰ ex sorore tarquini i suꝑbi genitꝰ.
cũ eundẽ casũ timeret quẽ fr̃ inciderat
qͥ obdiuitias & prudentiã ab auunculo
fuerat occisus. utilẽ tempori stulticiã
simulauit. Unde etiã hrutꝰ. ẽ. cognomi
ba lando potius quã loquendo dictus.
U erba enĩ ñ explicat. inde & blesus. qͥa
uerba frangit. Bucco. garrulus. qđ ce¬
teros oris loquacitate ñ sensu exupet.
Biliosus qđ sit semꝑ tristis. ab humore
nigro
qui bilis uocat᷑. Baburruis. stultꝰ. ineptꝰ.

Expanded text:
faciendo alteri dictus; unde et beneficienfaciendo alteri dictus; unde et beneficientia vocatur, quae proximo prode est. Benivolus, quia bene vult. Non tamen dicimus benevolusSaepe enim ex duabus partibus conpositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. Nam benevolentia absurdum sonat. Blandus, dulcis et invitans ad familiaritatem sui. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cognominbalando potius quam loquendo dictus. Verba enim non explicat. Inde et blaesus, quia verba frangit. Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet. Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis vocatur. Baburrus, stultus, ineptus.
Abbreviated transcription (Latin):
instinctꝰ atq stupefactꝰ. Dictꝰ autẽ at¬
tonitꝰ. a conitrui strepteu. qͣsi tonitru
eo qđ ñ oriatur sed aboriat᷑ & excidat.¬
Adoptiuus qͥa ẽ. palã optatꝰ infilium.
Ambo. ab eo qđ ẽ. AMdu. nom̃ de greco
latinũ factũ. littera t̾cia demutata.
Alius de multis dr̃. alter uͦ de duob uo¬
EATUS dictus quasi bene auctus. sci¬
licet abhabendo qđ uellet. & nichil
patiendo qđ nollet. Ille aut̃ uerẽ beatꝰ ẽ.
qui & habet omĩa quȩ uult bona. & nichił
uult mali. ex his enĩ duob beatus homo
efficitur. Bonꝰ. a uenustate corporis cre¬
faciendũ paratꝰ. & dulcis alloquio Non
aut̃ multũ distat benignꝰ abono. quia
& ipse ad benefaciendũ uidet᷑ expositꝰ
sed in eo differt qͥa potest bonꝰ esse &
tristior. & bene quidẽ facere & prestare
qđ poscit᷑. ñ tam̃ suauis esse nouit con
sortio. Benignꝰ autẽ. sua cuncꝰtos nouit
inuitare dulcedine. Beneficus a bene¬

Expanded text:
instinctus, atque stupefactus; dictus 461 autem atinstinctus, atque stupefactus; dictus 461 autem attonitus a tonitrui strepitu, quasi tonitruoeo qAdoptivus, quia est optatus palam in filium. Ambo, ab eo quod est ἄμφω, nomen de Graeco Latinum factum, littera tertia demutata. Alius e multis dicitur. Alter vero e duobueatus dictus quasi bene auctus, scilicet ab habendo quod vellet et nihil patiendo quod nollet. Ille autem vere beatus est qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitur. Bonus a venustate corporis crefaciendum paratus, et dulcis alloquio; non autem multum distat benignus a bono, quia, et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt, quia potest bonus esse, et tristior, et bene quidem facere, et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit csortio; benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. Beneficus a bene
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ auspicia intendat. sicut auceps
qđ aues capiat. Astrosus abastro dictꝰ.
quasi malo sidere natꝰ. E normis eo qđ
normã & mensurã excedat. Abactor. ẽ
fur ium̃torũ & pecorũ. quẽ uulgo
abi iegum uocant. ab abigendo scili¬
cet. Atramꝰ & albatꝰ. ille a ueste ni¬
gra. iste abalba. Aduena. eoqđ aliun¬
de adueniat: Alienigena. qđ alienȩ
regionis sit: & ñ eiꝰ ubi. ẽ. Itẽ alienige¬
na. qͥa ex alia gente genitꝰ ẽ: & ñ exea
ubi . ẽ. Accola eo qđ adueniens terrã
colat. Agricola a colendo agro. sicut
siluicola. Assecula eo qđ sequat᷑ aliquẽ
lucri causa. Assiduus dicebatur apud
antiqͦs qui assib ad erariũ expensũ
conferendiserat. & innegociis qͦq pu¬
blicis frequens. unde & ꝑ .s. ñ ꝑ .d. scri¬
bendus. ẽ. Apparteor nominatꝰ. qđ
appareat. & uideatur. & prȩstosit ad
obsequiũ. Attentꝰ. ut aliquid audiens
teneat. Attonitꝰ. ueluti furore quodã

Expanded text:
avium auspicia intendat, sicut auceps avium auspicia intendat, sicut auceps quod aves capiat. Astrosus ab astro dictus, quasi malo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gente genitus est, et non ex ea ubi est. Accola, eo quod adveniens terram colat. Agricola, a colendo agro, sicut silvicola. Assecla, eo quod sequatur aliquem lucri causa. 17 Assiduus dicebatur apud antiquos, qui assibus ad aerarii expensam conferendis erat, et in negotiis quoque publicis frequens; unde, et per s, non per d scribendus est. 18. Apparitor nominatus, quod appareat, et videatur, et praesto sit ad obsequium. Attentus, ut aliquid audiens teneat. 19. Attonitus, veluti furore quodam
Abbreviated transcription (Latin):
agit. Attollens qđ se eleuet & erigat
Ambitiosus qđ honores ambiat. Auidus
dictus abauendo. Auere enĩ cuꝑe est
Hinc & auarus. Nã hoc ẽ. auarũ esse.
ꝓgredi ultra quã sufficit. Auarus ex eo
dictꝰ qđ sit auidus auri. & nunquã
opib expleatur. & quantũ plus habue¬
rit tantũ plus cupiat. Flacci suꝑ hoc
concordante sententia qͥ ait. Semꝑ
ad consortiũ suũ aliqua inuitare
ctulcedine. Adulter. uiolator marita¬
lis puctoris. eoqđ alterius thorũ pol¬
luat. Anceps. huc & illuc fluctuans
ac dubius. istud an illud capiat. & in
qua parte declinet anxius. Atrox. qđ
sit tetris morib Abstemius. a themeto
id ẽ. uino. quasi abstinens a uino:
Ablactatꝰ. qđ sit a lacte ablatꝰ. Eger.
qđ agatur infirmitate uł tristicia
ad tẽpus. E grotꝰ qđ sit eger frequen¬
tius. sicut iratꝰ & iracundus. Arũ no¬
sus arumine dictus. qđ ꝑinopiã mi¬
ser factꝰ esuriat & sitiat: Auspex. eo qđ

Expanded text:
agit. Attollens, quod se elevet et erigat. agit. Attollens, quod se elevet et erigat. Ambitiosus, quod honores ambiat. 9. Avidus dictus ab avendo, avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid est avarum esse? progredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et nunquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit, tantum plus cupiat, Flacci super hoc concordante sententia, qui ait: Semper ad consodulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius torum polluat. Anceps, huc et illuc fluctuans ac dubius istud an illud capiat, et in qua parte declinet anxius. Atrox, quod sit tetris moribus. Abstemius, a temeto, id est vino, quasi abstinens a vino. Ablactatus, quod sit a lacte ablatus. Aeger, quod agatur infirmitate vel tristitia ad tempus. Aegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut iratus et iracundus. Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiat. Auspex, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid facere. Argutus. qͥa argum̃tũ
cito inuenit in loquendo. Acer. iN
unã quanq formã uegetꝰ ac nimius.
Alacer: a uel ocitate & cursu. quasi dice¬
retur aliger. Armiger. qđ arma gerat
Alacris lȩtus alacrit̃ gestiens. & nullius
rei nouitate turbatus. Agilis ab agen¬
do aliquid celerit̾ sicut docilis. E mulus
eiusdẽ rei studiosus. quasi imitator &
amabilis. alias inimicus inuenitur.
E quus ẽ. scđm naturã iustus. dictꝰ ab
ȩquitate. hoc. ẽ. ab eo qđ sit ȩqualis.
Unde & ȩquitas appellata. ab ȩqualitate
quadã scilicet. E queuus abeo qđ sit
alteri ȩqualis euo id ẽ coȩtaneus. Arro¬
gans eo qđ multũ rogetur & ille fasti¬
diosus sit Audax ꝓprie ꝓarrogante
ponitur. Animosus. qđ sit animis &
uirib plenꝰ. Animatus quasi animo
auctus. quasi animofirmatꝰ. E latus.
ꝓeo qđ se ipsũ suꝑ mensurã suã eleuet.
dũ magnus sibi uidetur de his quȩ

Expanded text:
aliquid facere. Argutus, quia argumentum aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito invenit in loquendo Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius. Alacer, a velocitate, et cursu, quasi diceret aliger. Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus, alacriter gestiens, 459 et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. 7. Aemulus, ejusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis; alias inimicus invenitur. Aequus, est secundum naturam justus dictus, ab aequalitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata ab aequalitate quadam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est, coaetaneus. Arrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax, proprie pro arrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, et quasi animo firmatus. 8. Elatus, pro eo quod seipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae
Abbreviated transcription (Latin):
Riso quorundã nomi¬
num id ẽ. unde ueni¬
arit. non pene omni¬
bus patet. Proinde
quȩdam noscendi
gratia huic operi
interiecimus
a phylosophis eã teneat rationẽ ut
tate. sapiens a sapientia nominetur.
quia prius sapientia deinde sapiens.
tam̾ claret alia specialis in origine
quoruncdã nominũ causa. sic̃ homo
abhumo. unde ꝓprie homo ẽ. appel¬
latus Ea quib exempli grã. quȩdam
& sapiens. Auctor ab augendo dictꝰ.
Auctorẽ autẽ. feminino genere dici
abalendo uocatꝰ. licet & qui alit &¬
qui alitur alumnꝰ dici potest. idem
& qͥ nutrit & qͥ nutritur. sed melius
tam̃ qͥ nutrit. Amicus. ꝑ diriuationẽ
quasi animi uł amiciciȩ custos. Dictꝰ
autẽ ꝓprie amicus abhamo. id. ẽ. a
catena carttatis. unde & hami qđ se
teneant. Amator turpitudinis. qui
amore torquet᷑ libidinis. Amabilis
autẽ. quod sit amore dignus. Amasi¬
us. qđ sit pronus ad amorẽ. Astitus
abastu uocat᷑. qđ est callidi & cauti
nominis. qͥ possit sine ꝑiculo fortiter

Expanded text:
rigo quorundam nominum, id est unde veniant, non pene omnibus patet. Proinde quaedam noscendi gratia huic operi interiecimus.a philosophis eam teneat rationem, ut tate, SAPIENS a sapientia nominetur, quia prius sapientia, deinde sapiens, tamen claret alia specialis in origine quorumdam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Ex quibus exempli gratia quaedam i fortis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici ab alendo vocatus: licet et qui alit et qui alitur, alumnus dici potest, id est, et qui nutrit, et qui nutritur, sed melius tamen qui nutrit. 4. Amicus per derivationem quasi animi custos; dictus autem proprie amicus ab hamo, id est, catena charitatis; unde et hami, quod teneant. 5. Amator turpitudinis, quia amore torquentur libidinis. Amabilis autem, quod sit amore dignus. Amasius, eo quod sit pronus ad amorem. 6. Astutus ab astu vocatus, quod est callidi et cauti hominis, qui possit sine periculo fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
qł ex eo primũ pilis factis. maris
altitudo tẽptata. ẽ. Huiꝰ duo gene¬
ra st̃. nigrũ & candidũ. Sed melius
candidũ. qđ prius in insulis athlan¬
tici maris inuentũ. ẽ. Siquidẽ & in
lusitania & in gallia gignit᷑: sũma
t̾ra arenosa. & coloris nigri. & pon¬
dere grauis. int̾ueniunt & minuti
calculi. maxime torrentib siccatis.
Lauant eas arenas. & qđ subsidit coquunt
infornacib. Inueniunt᷑ & in aurarus
metallis. aqua missa. calculi nigri &
graues. & dũ aurũ colligit᷑ cũ eo rema¬
nent. postea separati conflant᷑. & iN
plumbũ albũ resoluunt᷑. Inde & eadẽ
grauitas plũbi quȩ auri. Nigrũ plũbũ
circa cantabria abundat. cuiꝰ origo
duplex. ẽ. Aut enĩ solus ex sua uena
prodit. aut cũ argento nascit᷑. mixtisq
uenis conflat᷑. Huius primꝰ inforna¬
cib liquor. stagnũ ẽ. scđs argentũ.
qđ remanet suꝑ addita uena. rursusq
conflata fit nigrũ plumbũ. India

Expanded text:
 ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separati conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India
Abbreviated transcription (Latin):
parietũ atq tectorũ. greci inuentorẽ
dedalũ assert̃. Iste enĩ primꝰ didicisse
fabricã a minerua dr̃. Fabros aut̃ siue
artifices greci tectonos uocant. id ẽ in¬
structores. Architecti aut̃ cem̃tarii st̃
architectꝰ fundam̃tũ posui. Maciones
dicti a machinis in quib insistunt.
ꝓpter altitudinem parietum.
partes sunt tres. Dispositio. constru¬
ctio uenustas. Dispositio. ẽ. areȩ uł solii.
& fundam̃torũ descriptio. De cor
& altitudinis ȩdificatio. Constructio
aut̃ uł instructio uocata. eo qđ instrin¬
gat. & cohȩrere faciat. ut lapides luto.
& ligna & lapides inuicẽ sibi. Nã & in¬
tinctio ferri in aqua. instructura. ẽ.
Nisi enĩ candens tinguat᷑. instringi & co.¬
hȩrere ñ potest ferrũ. Itẽ constructio
a multitudine lapidũ & lignorũ dicta.
unde &strues. Aliud ẽ. enĩ ȩdificatio
aliul instauratio. Nã ȩdificatio noua
constructio. ẽ instauratio uͦ qđ repara¬

Expanded text:
fabricis atque tectorum Graeci inventorem fabricis atque tectorum Graeci inventorem Daedalum adserunt; iste enim prius didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci τέκτονας vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, 'architectus fundamentum posui.' Maciones dicti a machinis in quibus insistunt propter altitudinem parietum. rum partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est areae vel solii et fundamentorum discriptio. De const altitudinis aedificatio. Constructio autem vel instructio vocata eo quod astringat et cohaerere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod repara
Abbreviated transcription (Latin):
endo ꝓducamꝰ. Cudere enĩ. cedere &
ferire.ẽ. Ueteres aut̃ ñ incudẽ uoca¬
bant sel intudẽ. eo qđ in ea metallũ
tundit᷑. hoc ẽ. tendat᷑. Unde & tudis
malleus. a tundendo id ẽ. tendendo
dictꝰ. Malleus uocatꝰ. qͥa dũ quid calet
& molle. ẽ: cedit & ꝓducit. Marcus
malleus maior. Et dictꝰ marcus: qđ
maior sit ad cedendũ & fortior. Mar¬
tellus. mediocris. Marculus. malleus
pusillus. Lucilius. Et uelut in fabricã
feruens. cũ marculus ferrũ multorũ
magnis ictib tundit. Forcipes quasi
ferricipes. eo qđ ferrũ candens capiant
teneantq. siue qđ abhis aliqͥd foruũ
capimꝰ & tenemꝰ quasi foruicapes. Nã
foruũ. ẽ. calidũ. unde & feruidũ. un
de & formosos dicimꝰ. quibꝰ calor san¬
guinis ex rubore pulchritudinẽ
creat. Lima clicta eoqđ lene faciat
N ã limũ lene . ẽ. Cilium ẽ unde oꝑant᷑
argentarii. a qͦ & celata uasa dicunt᷑¬
N fabricis DE FABRICIS PARITUM. UIII

Expanded text:
endo producamus; cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius 1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fede et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. § 8 De fabricis parietum. In
Abbreviated transcription (Latin):
aquarũ sunt. dictȩ qđ aquas fundant
& emittant. Nam stola grece mittere. ẽ.
Formȩ earũ ꝓmagnitudine aquȩ & ca¬
pacitate fiunt. ꝑ quas aquȩ ꝑcertos
modulos diuiduntur. equib ẽ. uncia
& quinaria. digitus quadratꝰ. digitus
rotundus. & cȩteri modi cuiq causȩ¬
DE UENUSTATE XI.

Expanded text:
ctae quod aquas fundant et mittant. Nam στολα Graece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, et ceteri modi quiqueDe venustate .
Abbreviated transcription (Latin):
ronis gratissimꝰ. Arena ab ariditate
dicta. ñ ab adhȩrendo in fabricis ut
quidã uolunt. Huiꝰ ꝓbatio. si manu
impressa stridet. aut si in uestẽ can¬
didam sparsa. nichil sordis relinqͥt.
Colu̾nȩ ꝓ longitudine & rotunditate
uocatȩ. in quib totius fabricȩ pondus
erigitur. Antiqua ratio erat colunarũ
altitudinis tercia pars latitudinum.
dinis & altitudinis int̾ se distantes.
Quintũ genꝰ ẽ. earũ quȩ uocant᷑ atticȩ.
quaternis angulis aut ãplius. parib
colũnarũ quȩ a fundam̃to consur¬
gunt. & suꝑ positȩ fabricȩ sustinent
pondus. Bases aut̃ nom̃ petrȩ ẽ. fortis¬
simȩ. syro sermone. Capitella dicta.
qđ sint colũnarũ capita. qͣsi suꝑ col¬
lum caput. Epistilia st̃ quȩ suꝑ capi¬
tella colũnarũ ponunt᷑. & est grecum.
cor. Ostracus. ẽ paium̃tũ testaceũ. eo qđ
fractis testis calce ad mixto feriatur.
Testa enĩ greci ostra dicunt. Rudos arti

Expanded text:
ostendunt. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat.Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. dinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; quasi super collum caput. Epistillia sunt, que super capitella columnarum ponuntur et est grecum. cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicunt. Pavi
Abbreviated transcription (Latin):
Illi aut̃ dicunt. oa .u. littera ablata
Qua aut̃ quȩclã inani uento concipiunt᷑.
sed non st̃ generabilia. nisi quȩ fuerint
concubitu masculino concepta. & semi¬
nali spũ penetrata. Ouorũ uim tantã
dicunt. ut lignũ ꝑfusũ eo ñ ardeat. ac
ne uestis quidẽ contra adurat᷑. admix¬
ta qͦq calce. gluttinare fertur uitri
fragm̃ta.
DE MINETIS UOLATILISꝰ

Expanded text:
Illi autem dicunt ὦα, Illi autem dicunt ὦα, Ova autem quaedam inani vento concipiuntur, sed non sunt generativa nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spdicunt ut lignum perfusum eo non ardeat, ac ne vestis quidem contra aduratur. Admixta quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta. § 8 De minutis volatili
Abbreviated transcription (Latin):
elus. qđ spinis & cardis pascit᷑. Unde etiã
apud grecos acauntis dicta. ẽ ab acantis.
id ẽ. spinis quib alit᷑. Augures aut̃ di-¬
cunt. & in gestu & inmotu & in uolatu.
& inuoce auiũ. signa esse constituta.
Oscines aues uocant. quȩ ore cantuq auspi.¬
cium faciunt. utt coruus. cornix. picus.
Alites. quȩ uolatu ostendere futura ui¬
dentur. Quȩ si aduersȩ st̃. inhibee
dicunt᷑: qđ inhibeant id ẽ. uetent. Si
ꝓsꝑe prepetes. & idõ pͣpetes. qͥa om̃s aues
priora petunt uolantes. Terciã faciunt
speciem auguriorũ in auib quã cõmunẽ
& ore & uolatu auguria faciunt. sed
fides ñ habet. Omniũ aut̃ genera uolu-¬
crum bis nascunt᷑ Primũ enĩ ouagignun-¬
tur. inde calore materni corporis for
intrinsecus humore sit plena. Nã humi-¬
dũ est. qđ exterius humorẽ habet.
uuitũ qđ interius. Quidã aut̃ putant
ouũ. grecã habere originẽ nominis.

Expanded text:
elus, quod spinis et cardibus pascitur; unde etiam elus, quod spinis et cardibus pascitur; unde etiam apud Graecos acalanthis dicta est, ab ἀκάνθαις, id est spinis, quibus alitur. Augures autem dicunt et in gestu et in motu et in volatu et in voce avium signa esse coOscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt, ut corvus, cornix, picus. Alites, qua volatu ostendere futura videntur, qua si adversae sunt, inhebae dicuntur, quod inhibeant, id est vetant: si prospere, praepetes: et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem ex ore et volatu auguria faciunt: sed fides Christi haec non habet. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur. Inde calore materni corpouva eo quod intrinsecus humore sit plena. Nam humidum est, quod exterius humorem habet; uvidum, quod interius. Quidam autem putant, ovum Graecam habere originem nominis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc cũ in omĩb locis nigra sit. in achaia
aut̃ candida. ẽ. Hirundo dicta qđ
cibos ñ sumat residens. sed in aere
capiat escas & edat. Garrula auis &
ꝑtortuosos orbes & flexuosos circũitus
ꝑuolans. & in nidis construendis educan¬
disq foetib sollertissima. Habet etiã
quiddã prȩsciũ. qđ lapsura deserat. nec
appetat culmina. Adiris qͦq auib non¬
impetitur. nec unquã prȩda est. maria
transuolat. ibiꝙ hieme cõmoratur. Tur¬
dos a tarditate dictos. Hiemis enĩ confi-¬
nio se referunt. Turdela quasi minor¬
turdus. cuiꝰ stercore uiscus generari
putatur. Unde & ꝓuerbiũ apud antiqͦs
erat. malũ sibi auem cacare. Furfurio
uocat᷑ qđ prius farre infarinã redacto
pasceretur. Ficedulȩ dictȩ qđ ficus magis
edant. Panditur uersiculo ueteri illo.
Cũ me ficus alat. cũ pascar dulcib uuis.
cur potius nom̃ ñ dedit uuam : Cardu-¬

Expanded text:
Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia autem candida est. Erundo dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas et edat; garrula avis, tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus sollertissima; habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina. A diris quoinpetitur, nec umquam praeda est. Maria transvolat, ibique hieme commoratur. Turdos a tarditate dictos; hiemis enim confinio se referunt. Turdela quasi mturdus, cujus stercore viscum generari putatur. Unde, et proverbium apud antiquos erat: Malum sibi avem cacare. 72. Furfurio vocatus, quod prius farre in farinam pasceretur. Ficedulae dictae, quod ficus magis edant. Panditur versiculo veteri illoMart. 13, 49: Cum me ficus alat, cum pascar dulcibus uvis, cur potius nomen non dedit uva mihi? Cardu
Abbreviated transcription (Latin):
citare generis externi. ꝑ quẽ caueant pri-¬
ma discrimina. Cibos gratissimos habent.
semina uenenorũ. quã ob causã eas uete¬
res uesci int̾dixert̃. Solũ enĩ hoc animal
sicut & homo. caducũ patitur morbũ.
Upupã greci appellant. eo qđ stercora hu-¬
mana consideret. & fetenti pascat᷑ fimo.
auis spurcissima cristis extantib galea¬
ta semꝑ in sepulchris & humano stercore
cõmorans. Cuiꝰ sanguine qͥsq se iniunxxe.¬
rit. dormitũ ꝑgens demones suffocan¬
tes se uidebit: Tucos qͦs hispani cuculos
lis suscepti. ꝓpt̾ breues & paruos uolatꝰ.
ne ꝑlonga aeris spacia fatigati deficiant
Horũ saliuȩ cicacdas gignunt. Oua passe¬
ris nido reꝑta comedit. & sua obicit
quȩ ille suscepta & fouet & nutrit.
Passeres st̃ minita uolatilia. a paruita
te uocata. Unde & pusilli & parui.
Merula antiquitꝰ medula uocabat᷑ eo qđ
modulet. Alii merulã aiunt uocatã
quia sola uolat. quasi mera uolans.

Expanded text:
citare externi generis, per quam caveant pricitare externi generis, per quam caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenorum, quam ob causam iis veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. 66. Upupam Graeci appellant, eo quod stercora humana consideret, et fetenti pascatur fimo, avis spurcissima, cristis exstantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Cujus sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. 67. Tucos, quos Hispani cuculos lis suscepti, 101 propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cicadas gignunt, ova passeris nido reperta comedit et sua objicit quae ille suscepta et fovet et nutrit. 68. Passeres vero sunt minuta volatilia, a pte vocata; unde et pusilli parvi. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod modulet. Alii merulam aiunt vocatam quia sola volat, quasi mera volans.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequunt᷑. Eximia illis circa filios
pietas Nã ad eo nidos impensius fouent.
ut assicduo in cubitu plumas exuant.
Quantũ aut̃ tẽpus impenderint in foe¬
tib educandis: tantũ & ipsȩ inuicẽ
a pullis suis alunt᷑. Olor. auis. ẽ quẽ
greci cignũ appellant. Olor aut̃ dictꝰ
qđ sit totꝰ plumis albus. Nullus enĩ
meminit cignũ nigrũ. Olo enĩ grece.
totũ dr̃. Cignus aut̃ a canendo est
appellatꝰ. eo qđ carminis dulcedinem
modulatis uocib fundit. Ideo autẽ sua¬
uit̾ eũ canere dicunt. qͥa collũ longũ
& inflexuosũ habet. & necesse. ẽ elu¬
ctantẽ uocẽ ꝑ longũ & flexuosũ iter.¬
uarias reddere modulationes. Ferunt
in yperboreis partib. p̃cinentib citha¬
redis olores plurimos aduolare. apteq
ad modũ concinere. Olores aut̃ latinũ
hunc bonã prognosiam facere dicunt.
sicut emilius ait. Cignus in auspiciis
semꝑ lȩtissimꝰ ales. Hunc optant nautȩ

Expanded text:
prosequuntur. 17. Eximia illis circa filios prosequuntur. 17. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. 18. Olor, avis est quam Graeci κύκνον appellant. Olor autem dictus, quod sit totus plumis albus; nullus enim meminit cygnum nigrum; ὅλον enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere dicunt, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem varias reddere modulationes. Ferunt in Hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque admodum concinere. Olores autem Latinumhunc bonam prognosim facere dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae,
Abbreviated transcription (Latin):
dorem bibunt. Animaliũ omniũ inaqͥs
uiuentiũ nomina. centũ quadraginta
.iiͦiIiI. plinius ait. diuisa ingenerib be¬
luarũ. serpentiũ cõmuniũ. t̾rȩ & aquȩ.
cancrorũ. concharũ locustarũ. pelori¬
dum. polipporũ. solearũ. lacertorũ.
ut luligo. & huic similia. Ex quib mul¬
ta quodã naturȩ intellectu ordinem
tẽporũ suorũ agnoscunt. quȩdã uͦ ix
suis locis sine mutatione uagantur.
Inpiscib autẽ femininis. aliȩ cõmixti¬
one masculi concipiunt & pariune ea.¬
tulos. Aliȩ ponunt oua. sine masculi
conceptione concepta. Quȩ idem inse¬
quens sui seminis iactu ꝑfunduntur.
Et quȩ hoc munere fuerint afflata: ge¬
nerabilia fiunt. Quȩ uͦ ꝑfusa ñ fuerint:
sterilia ꝑseuerant. aut putrescunt.
sibi differunt. ita & naturȩ diuersitate.
Nam aliȩ simplices st̃ ut colũbȩ. aliȩ
astutȩ ut ꝑdix. aliȩ ad manũ se subi.¬
minib ut pulli. aliȩ reformidant ut

Expanded text:
dorem bibunt. Animalium omnium in aquis dorem bibunt. Animalium omnium in aquis viventium nomina centum quadraginta quattuor Plinius32, 142 ait, divisa in generibus beluarum, serpentium communium terrae et aquae, cancrorum, concharum, lucustarum, peloridum, polyporum, solearum, lacertorum, et lulliginum, et huic similia; ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt, quaedam vero in suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint afflata generabilia fiunt, quae vero perfusa non fuerint sterilia perseverant aut putrescunt. sibi differunt, ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiipiter; aliae reformidant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. minimȩ omniũ & uiridissimȩ.
mutȩ & sine uoce st̃. Egredulȩ. ranȩ
& nuncupatȩ. Negant quidã canes latra¬
re. quib in offa rana uiua fuerit data.
Sfungia. a fingere id ẽ. nitidare & ex¬
tergere dicta. Afranius. Accedo ad te
id ÷ extergebat᷑. Animal aut̃ esse docet᷑.
cruore inherente petris. Unde & dũ
absciditur: sanguinẽ remittit. Nam
alia sunt uiuentia in aquis. & discur¬
runt ut pisces. Alia quȩ stant fixa ut
ostreȩ. icini. sfungiȩ. Exhis alias mares
dici. eo qđ tenuis sint fistulȩ. spissiorisq
alias feminas. quia maiorib fistulis st̃
ac ꝑpetuis. alias duriores. quas greci
appellant tragos. & nos ircosas dicere
possumꝰ: ob asꝑitatẽ sui. Mollissimũ
genꝰ earũ penicilli uocant᷑. eo qđ apte
sint ad oculorũ humores. & ad extergen¬
das lippitudines utiles. Candide
sfungiȩ cura fiunt. Per ęstatẽ enĩ ad
solẽ sternunt᷑. & sicut cera punica can¬

Expanded text:
vivunt, minime omnium et viridissime, vivunt, minime omnium et viridissime, mute et sine voce; sunt agredule rane et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extergere, dicta. Afranius415: Accedo ad te,id est extergebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica can
Abbreviated transcription (Latin):
Ungues. a similitudine humanarũ un¬
guiũ dictȩ. Testudo dictꝰ eo qđ tegmi¬
ritimȩ. lutariȩ. id ẽ. in ceno & paludi¬
bus uiuentes. Quartũ genꝰ fluuiales.
quȩ in dulci aqua uiuunt. Tradunt
aliqui qđ incredibile. ẽ. tardius ire¬
bentia. Icinus a terrestri icino nom̃¬
trarit. quẽ uulgus iriciũ uocat. Cuiꝰ
testula duplex. spinis aculeata in mo¬
dũ castanearũ. quando adhuc oꝑte
de arborib cadunt. Caro eiꝰ mollis &
minio similis. Uris trib modis dr̃.
ut testudo ac peloris. & conchilia. Nã
& qđ eclimꝰ. & ubi caro in est. & utrunq
dicit᷑ pelorus. Ranȩ a garrulitate
uocate. eo qđ circa genitales strepunt
paludes. & sonos uocis importunis
clamorib reddunt. Ex his quȩdã aqua¬
ticȩ dicunt᷑. quȩdã palustres. quȩdam
rubetȩ. obid quia inueprib uiuunt.
grandiores cunctarũ. Aliȩ calamites uo-¬
cantur. qm̃ int̾ arundines fruticesq¬

Expanded text:
Ungues a similitudine humanarum unUngues a similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo qritimae, lutariae, id est coeno et palude viventes, quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui quod incredibile est ire tardius hentia. traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †uris† tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonos vocis inportunis clamoribus reddunt. Ex his quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, grandiores cunctarum. Aliae calamites vocantur, quoniam inter arundines fruticesq