comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes aliam contra dm̃ inducere naturã
mali : quasi de hoc apłi testimonio errorem
suũ existimant adiuuari  & putant quasi
naturalit̃ dictũ : qr dictũ ẽ. ñ potest inimi¬
ca eẽ in dm̃ : legi enĩ dĩ ñ ẽ subiecta. neq
eẽ. ñ potest. ñ de anima dictũ eẽ ñ potest :
sed de prudentia carnis. Prudentia ista:
nat᷑a ad nõ dõ uero & bono condita. heri
sapiebat scđm carnem: hodie sapit scd̾m
sp̃m. Expulsũ ẽ. uitiũ: sanata ẽ nat᷑a. Nã
quã diu ẽ prudentia illa ccrnis: omĩno
legi dĩ subiecta eẽ ñ posset Sanato autem

Expanded text:
ntes aliam contra Deum inducere naturam mali, aliquantum de hoc Apostoli testimonio errorem suum existimant adjuvari, et putant quasi naturaliter dictum, quia dictum est, non potest, inimica est inesse, non potest; non de anima dictum esse, non potest; sed de prudentia carnis. Prudentia ista vnatura a Domino Deo vero et bono condita, heri sapiebat secundum carnem, hodie sapit secundum spiritum: expulsum est vitium, sanata est natura. Nam quamdiu esset prudentia illa carnis, omnino leg
Abbreviated transcription (Latin):
spui caro consenserit: ut adũsus eum etiã
ĩ psa ñ concupiscat. Hoc enĩ uolumꝰ. cũ ꝑfectio¬
nem ustiuȩ concupiscimꝰ : hoo intentione
ñ in t̾missa uelle debemꝰ. Sed quia id ꝑficere
in ista corruptibili carne ñ possumus: iđo¬

Expanded text:
ui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, i
Abbreviated transcription (Latin):
non licet libet: sed non ꝑficiunt᷑ : cũ legi dei
m̃te seruiente libidines continent᷑. Et bonũ fir.
cũ id qđ male libet uincente bona delectatione
non fit: sed boni ꝑfectio ñ implet᷑: quã diu legi
peccati carne seruiente libido illicit: Et qͣm¬
uis contineat᷑ : tam̃ mouet᷑ Non enĩ opus eã
ut contineretur: nisi moueretur. Crit qͣndoq
etiam ꝑfectio boni: quandoq consũptio mali.
Illud summũ : hoc erit nullũ. Qđ si in ista mor
talitate sꝑandũ putamꝰ: fallim᷑. Inc̃ enim ñ¬
erit: quando mors non erit: & ibi erit ubi
uita ęt̾na erit. In illo enim scło & in illo reg¬
no erit bonũ summum : & malũ nullum :
qͣndo erit & ubi erit sapientiae amor sũmꝰ:
continentiae labor nullus.Nã uelle adiacer

Expanded text:
non licet libet, sed non perficiuntur, cum legi Dei mente serviente, libidines continentur; et bonum fit cum id quod male libet, vincente bona delectatione, non fit; sed boni perfectio non impletur, quandiu legi peccati carne serviente libido illicit, et, quamvis contineatur, tamen movetur. Non enim opus esset, ut contineretur, nisi moveretur. Erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, talitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullus. non igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibitionẽ : nec tam̃ etiã sic mala ẽ Sed pec¬
catũ ut appareat peccatũ: ꝑ bonũ oꝑatũ ẽ
mortẽ Ita qͥbusdam multa st̃ noxia : quã¬
uis ñ sint mala: Hax igit᷑ sponsa xẽi iã mor¬
tua legi id ẽ. peccato. qđ legis phibitione
fit ahutidantiꝰ : cũ lex sine gr̃a iub& ñ iu¬
uat : Tali gͦ legi mortua. ut sit alteriꝰ qui
ex mortuis resurrex̃. discernt ista sine le¬
gis inuiria: ne sacrilegiũ commutatin
eius auctorem Eadem quippe lex quȩ ꝑ
pleri iustitia legis quȩ ñ impleta reos etiã
p̃uaricatione faciebat Heq enim alia lex

Expanded text:
prohibitionem. Nec tamen etiam sic mala est: sed pecprohibitionem. Nec tamen etiam sic mala est: sed peccatum ut appareat peccatum, per bomortem. Ita multa quibusdam sunt noxia; quamvis non sint mala. Haec igitur sponsa Christi jam mortua legi, id est peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia jubet, non juvat. Tali ergo lege mortua, ut sit alterius qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis injuria, ne sacrilegium committat in ejus auctorem. Eapleri justitia legis, quae non impleta reos etiam praevarisatione faciebat. Neque enim alia lex
Abbreviated transcription (Latin):
accepta ꝑmandatũ fefellit me: & ꝑ illud oc¬
cidit. Peccatũ ñ legitime utens lege : exphi¬
bitione aucto desiđio dulcius factũ ẽ. et iõ
fefellit. Fallax enĩ dulcedo ẽ quã plures
atq maiores poenarũ amaritudines se¬
cuntur. Quia gͦ ab hominib: nondũ sp̃itualom
grãm conseqentib suauiꝰ ad mittit᷑ quod ue¬
tatur. fallit peccatũ falsa dulcedine: quia uͦ
etiam accedit reatus p̃uaricationis. ocidit
Itaq lex quidem scã: & mandatũ sc̃m̃. et iustũ
et bonũ lubenda enĩ iubet : & ꝓhibenda
ꝓhibet. In male utente qppe uitiũ ẽ ñ in
telligit quid distet int̃ litterã & sp̃m
quȩ duo dicunt᷑ alio mͦ lex et gr̃a: et ñ iã
inuetustate litterȩ sed in nouitate sp̃s dõ
seruiens ñ ẽ iã sublege sed sub gra. Ita litt̃¬
delicto Ita enim lex & uirtus peccati dica
ẽ. cũ auget eiꝰ noxiam delectationẽ. ꝑseuerã

Expanded text:
accepta per mandatum, fefellit me, et per illud ocaccepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Peccatum non legitime utens lege, ex prohibitione aucto desiderio, dulcius factum est, et ideo fefellit. Fallax enim dulcedo est, quam plures atque majores poenarum amaritudines consequuntur. Quia ergo ab hominibus nondum spiritualem gratiam percipientibus suavius admittitur quod vetatur, fallit peccatum falsa dulcedine. Quia vero etiam accedit reatus praevaricationis, occidit. 6. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Jubenda enim jubprohibet, in male utente quippe vitium est, non in tellegit, quid distet inter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratidelicto. Ita enim lex et virtus peccati dicta est , cum auget ejus noxiam delectationem, per severam
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Frat enĩ & ante peccatũ : sed ñ om̃e erati:
qͣndo crim̃ p̃uaricationis ad huc ñ erat : Vnoe
nulla expeccato morte terrebar : qr ñ appa¬
rebat cũ lex ñ eã Adueniente aut̃ mandato
peccatũ reuixit: hoc ÷ apparuit. Ego autẽ
mortuus sũ: idẽ mortuũ me eẽ. cognorui
pliciũ cõminabat᷑. Sane qđ ait peccatũ reuixit:
satis significauit hoc mͦ aliqͣndo uixisse pec¬
catũ .id. ẽ notũ fuisse : sic̃ arbitror in p̃uarica¬
ꝑat. Ñ enĩ potest reuiudscere: nisi qđ uixie
aliqͣndo : sed mortuũ fuerat: io ẽ occultatũ :
cũ mortales nati sine mandato legis hões ut¬
uerent᷑ seqͥentes c̃cupiscentias carnis sine
ulla cognitione: qr sine ulla cohibitione Ergo
uita. ẽ sed inuentũ ẽ ẽẽ ad moitẽ dũ fit cont
mandatũ : ut ñ solũ peccatũ fiat qđ etiam
mandatũ fiebat: sed hoc abunidantius &
ꝑnitiosius : ut iã asciente & p̃uaricante
peccetur. Peccatũ enim inquit occasione

Expanded text:
at enim et ante legem, sed non omnis erat, quando crimen praevaricationis adhuc deerat. Unde nulla ex peccato morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem mortuus sum: id est, mortuum me esse cognovi; plicium comminabatur. Sane quod ait, peccatum revixit, satis significavit hoc modo aliquando vixisse peccatum, id est, notum fuisse, sicut arbitror, in praevaricari . Non enim potest reviviscere, nisi quod vixit aliquando. Sed mortuum fuerat, id est occultatum, cum mortales nati sine mandato legis homines viverent, sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognitione, quia sine ulla prohibitione. Ergo,Sed inventum est esse in mortem, dum fit contra mandatum, ut non solum peccatum fiat, quod etiam ante mandatum fiebat, sed hoc abundantius et perniciosius, ut jam a sciente et praevaricante peccetur. 5. Peccatum enim, inquit, occasione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsententiã consequentem. Si qđ nolo inqͥt
ego hoc facio: iã ñ ego operor illud : sed qđ
habitat in me peccatũ. Ecce quem ad modr̃¬
perant᷑ illud: sed qđ habitat in eis peccatũ
Hic dicit aliquis. Quomͦ agebat qđ nolebat
habitabat in illo peccatũ: Utrũq enim
dixit: & ñ qđ uolo ago & ñ ego oꝑor illud:
sed qđ habitat in me peccatũ. Vnde in telli¬
gere debemꝰ qͣndo peccatũ qđ habitat in
qͣndo neqͣqͣm ei uoluntas nr̃a consentit:
et tenet etiam corporis m̃bra ne oboediant
desideriis eius. Quid enim oꝑat᷑ peccatum
nolentib nob̵: nisi sola illicita desideria:
Quib si uoluntatis ñ adhibeat᷑ assensus:
effectꝰ Hoc p̃cepit idem apłs. ubi dicit.
Non gͦ regnet peccatum in ur̃o mortali
corpore ad oboediendum desideriis eius:¬

Expanded text:
sententiam consequentem. Si quod nolo inquit sententiam consequentem. Si quod nolo inquit ego hoc facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce quemadmodperantur illud, sed quod in eis habitat peccatum. Hic dicet aliquis, quomodo agebat quod nolebat habitat in illo peccatum? Utrumque enim dixit et non quod volo ago, et non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. do peccatum quod habitat in quando nequaquam voluntas nostra ei consentit, et tenet etiam corporis membra ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria, quibus si voluntatis non adhibeatur assensus, effectus? Hoc praecepit idem Apostolus ubi dicit: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qđ uolo ago ¶ Imnis qͥ proficit recta inten¬
tione ꝓficiens recedit ab om̃ĩ peccato. tanto
inde longinquior. qͣnto plenitudini iufatiae ꝑfec¬
tioniq ꝓpinquior: qr et ipsa c̃cupiscentia quod
ẽ peccatũ habitans in carne nr̃a: et sĩ manet ad¬
huc in m̃bris mortalib : minui tam̃ ñ desinit
in ꝓficienatibus. Aliũd ẽ gͦ receđe ab omni pec¬
cato qđ nc̃ in oꝑe.ẽ: aliud recessisse ab omni¬
HHic obsecro apłȩ quando ad huc incarne
liuens muus dñi ambulabas. habebas peccatũ ÷
ansine peccato eras : Audiamꝰ utrũ se ipse sedu¬
ueritas erat in eis. Hic gͦ respondet Nonrie
logitis ubi confideor dicens. Non enĩ qđ uolo
facio bonum. sed qđ nolo malũ hoc ago : Et
hoc audiuimꝰ : iam itaq illud int̃rogamus.
Quomͦ inuus dñi ambulabas si malum
qđ nolebas hoc agebas : cũ psalmꝰ sc̃s in sonet
dicens. ñ enĩ qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ inuiis eiꝰ am¬
bulauer̃: Audi continuo respondentem :

Expanded text:
nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccatoDic, obsecro, Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas, habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse seducaiat, quoniam veritas erat in eis. Hic ergo respondet. Nonne legistis ubi confiteor dicens. Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum hoc ago. Et hoc audivimus. Jam itaque illud interrogamus: quo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas. Cum psalmus sanctus insonet dicens. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus, ambulaverunt. Audi continuo respondentem per
Abbreviated transcription (Latin):
s ed peccatũ ñ cognoui: nisi ꝑlegem. Nã c̃cupis¬
Ncentiã nesciebã. nisi lex diceret ñ c̃cupisces
Hic rursus mouet. Silex ñ ẽ. peccatũ. sed insinu¬
atrix peccati : nichilominꝰ his uerb rep̃hendit᷑.
Quare intelligit᷑ legem ad hoc datã eẽ ñ ut pec¬
catũ insereretur n eq ut extirparet᷑ sed tantũ
ut demonstraret᷑ : qđ animã humanã qͣsi de
innocentia securam. ipsa demonstratione¬
peccati reã faceret : ut qr peccatũ sine grã dĩ
uinci ñ posset: ipsa reatꝰ sollicitudine ad ꝑcipi¬
endam gr̃ãm c̃uerteretur Itaq ñ ait. peccatũ¬
ñ feci nisiꝑlegẽ: sed peccatũ ñ cognori nisi per
legem. Unde apparet c̃cupiscentiã ꝑlegem non
insicam : sed demonstratã. Consequens autẽ
erat : ut qm̃ nondũ accepta gr̃a c̃cupiscentiȩ
resisti ñ poterat. augeretur etiã : qr maiores
uires habet c̃cupiscentia crimine p̃uarica¬
tionis ad iuneto eũ etiã contͣ legẽ facit : quã

Expanded text:
ed peccatum non cognovi nisi per legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. 2. Hic rursus movet, Si lex non est peccatum, sed insinuatrix peccati, nihilominus his verbis reprehenditur. Quare intelligendum est, legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, neque ut exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur, quo animam humanam quasi de innocentia securam ipsa peccati demonstratione ream faceret: ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non posset, ipsa reatus sollicitudine ad percipiendam gratiam converteretur. Itaqnon feci nisi per legem, sed peccatum non cognovi nisi per legem: unde apparet concupiscentiam per legem non insitam, sed demonstratam: consequens autem erat, ut quoniam nondum accepta gratia concupiscentiae resisti non poterat, augeretur etiam, quia majores vires habet concupiscentia crimine praevaricationis adjuncto, cum etiam non legem facit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
in xẽo uĩu lib̾aret te alege peccati et
mortis Idõ o̾ mens humana ne tibi
qđ lex peccati non te de arce deponit. Lex
infirmabat᷑ ꝑcarnẽ. Lex enim iubebat et
ñ implebat: qr caro ubi ñ erat grã inuictis¬
sime resistebat. Et lex infirmabat᷑ ꝑ carnem :
qr lex sp̃ituał ẽ ego aut̃ carnalis sũ. Quomͦ
michi lex opitula retur iubens ꝑlitteram ÷
et non dans grãm: Infirmabat᷑ itaq ꝑcarnẽ¬

Expanded text:
isto Jesu liberaret te a lege peccati et mortis? Ideo, mens humana, ne tibi quod lex peccati non te de arce deponit: Lex infirmabatur per carnem. Lex enim jubebat, et non implebat; quia caro, ubi non erat gratia, invictissime resistebat. Et lex infirmabatur per carnem: quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. Quomodo ergo lex mihi opitularetur jubens per litteram, et non dans gratiam? Infirmabatur per carne
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionem. & mortale hoc induerit
immortalitatẽ Ubi ẽ. uoxtriũ phi tñc
fiex sermo qͥ scriptꝰ ẽ absorpta ÷ mors
inuictoriã Dicant triũ phantes. Ubi ÷
mors contentio tua : Dicemꝰ gͦ qͣndoq
dicemꝰ Et ipsũ quandoque : ñ erit longe
N enim tantũ remanet scło : qͣntũ iã ex

Expanded text:
uerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Dicemus ergo; quandoque dicemus; et ipsum quandoque non erit longe. Non enim tantum remanet de saeculo, quantum jam ex
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ in carne st̃. idẽ qͥ in carne confidunt :
qͥ c̃cupis centias suas secunt᷑: qͥ m his habi.¬
tant qͥ earũ uoluptatib oblatant᷑: qui in
earũ delectationib beatã feli cẽq uitã cons¬
tituunt: ipsi enim in carne st̃ : dõ placere
ñ posst᷑ N enĩ sic dictũ ẽ qͥ aut̃ incarne st̃
dõ placere ñ possã quasi dictũ e&̃. i hac

Expanded text:
Qui autem in carne sunt; id est, qui in carne confidunt, qui concupiscentias suas sequuntur, qui in his habitant, qui earum voluptatibus oblectantur, qui in earum delectationibus beatam felicemque vitam constituunt, ipsi sunt in carne; Deo placere non possunt. Non enim sic dictum est, Qui autem in carne sunt, Deo placere n
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si enim sp̃s eius qui suscitauit it̃m ex mortuis
habitat in uob̾: qui suscitauit ĩm xẽm ex mor¬
tuis. uiui ficabit & mortalia corpora ur̃a. Quid
timetis : quid etiam ꝓipsa carne solliciti estis.
Capillus capitis ur̃ĩ ñ ꝑibit: Adam peccando dã¬
nauit in mortem corpora ur̃ã: sed uic si ẽ sp̃s eiꝰ¬
in uob. uiuificabit et mortalia corpora ur̃a :
qr suũ sanguinem dedit ꝓsalute ur̃a. Promissỹ
reddi dubitas : qͥtalepignus tenes : Sic im¬

Expanded text:
m a mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Christum Jesum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, Quid timetis? Quid etiam pro ipsa carne solliciti estis? Capillus capitis vestri non peribit . Adam peccando damnavit in mortem corpora vestra; sed Jesus, si est Spiin vobis, vivificabit et mortalia corpora vestra; quia suum sanguinem dedit pro salute vestra. Promissum reddi dubitas, qui tale pignus tenes? sic
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ Homo ciuis ẽ ierłm ierłm: sed uenditꝰ
sub peccato factꝰ ẽ ꝑegrinꝰ. dȩppagine ipsiꝰ
natũ.ẽ genꝰ hupanũ : & impleuit t̾ras cap¬
hominis iãque sub gr̃a constitũti. melius
qđ sp̃ituale nondũ. ẽ erit aut̃ in resurrec¬
euone mortuoꝵ: & propt̃ ipsam carnis con¬
cupiscentiã cũ qua ita confligunt scĩ ñ ei
consentientes ad malũ : ut tam̃ eiꝰ motibus
quib repugnantib resistunt. ñ careant
in hac uita : Non eos aut̃ habebt̃ in illa:
ubi absorbebit᷑ mors inuictoria. Ropt̃ hanc
itaq concupiscentiã. motusq ipsos quib ita
resistitur. ut tam̃ sint in nob: potest quisq
sc̃siam sub gr̃a positus dicere ista omĩa:¬
đ enĩ oꝑor ait ignoro. Nori mita dictũ
ẽ ignoro : quasi peccare se nesciat Nam con¬
trariũ erit qđ dix̃. sed peccatũ ut appareat
peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ.ẽ mortem: & illud
suꝑius. sed peccatũ ñ cognoui nisi ꝑ legem.

Expanded text:
sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras caphominis jamque sub gratia constituti melius iquod spirituale nondum est, erit autem in resurrectione mortuorum; et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti, non ei consentientes ad malum, ut tamen ejus motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac vita: non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in victoriam. Propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsos, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus jam sub gratia positus dicere ista omnia enim operor, ait, ignoro. Non ita hic dictum est, ignoro, quasi peccare se nesciat. Nam contrarium erit quod dixit, Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem; et illud superius, Sed peccatum non cognovi, nisi per legem.
Abbreviated transcription (Latin):
lum ipsũ apłm int̾rogemꝰ. Ait enĩ Scimꝰ quia
lex sp̃ituał ẽ ego aut̃ carnał sũ. uenundatus
sub peccato. Ecce unde facti sumꝰ captiui: qr
uenundati sumꝰ subpeccato. Quis nos uendidix:
Nos ipsi qͥ consensimus seductori. Uenđe nos
potuimus redimere nos ñ possumꝰ Uendidimꝰ
nos consensione peccati: redimim᷑ infide iustitiȩ
Sanguis enim in nocens datꝰ ẽ ꝓnob ut redime¬
remur. Quẽcũq sanguinẽ diabolus fudit ꝑse¬
quendos iustos. uistorũ quidem sanguinem fu¬
fudit & martirũ : tam̃ omĩb dȩ ꝓpagine pec¬
cati uenientib unum sanguinem fudit eius
qͥ ñ iustificatus sediustus natus ẽ. Illo sanguine
fuso : ꝑdidit quostenebat. Pro quib enim datꝰ ÷
innocens sangius redẽpti st̃. & conũsi a capti¬
uoluit dicere: facti sumꝰ gaudentes. Quando :
captiua sion: In angłis at̃na: in hõĩnib ca-¬
ptiua: N enim om̃s illius ciuitatis ciues cap¬
tiui st̃: sed qui inde ꝑ egrinant᷑ ipsi captiui

Expanded text:
lum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fufudit et martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivoluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? captiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregrinantur, ipsi captivi
Abbreviated transcription (Latin):
erit in corruptionẽ : & dicetur morti. ubi
ẽ contentio tua & ñ erit: & ubi ẽ mors acui¬
leus tuus. & nusquã erit: modo quid
Audi Igit᷑ ipse ego m̃te seruio legidĩ: car¬
ne aut̃ legi peccati Mente seruio legi dĩ
non conseritiendo : carne aut̃ legi peccati
c̃cupiscendo. Et m̃te. legi dĩ: & carne legi
peccati. Et hac delector: & ibi c̃cupisco:
sed ñ uincor Titillat : insidiat᷑  pulsat
trahere conat᷑. Miser ego homo: qͥs me libe¬
rabit de corpore mortis huiꝰ : Nolo semper
uincere: sed aliꝗdo cupio ad pacẽ uenire¬
Quantũ gͦ in uotis nr̃is. in uoluntate nr̃a
in oꝑatione nr̃a. qͣndo dicimꝰ ne nos infe¬
ras intẽptationem s liba nos a malo: hoc
utiq cupimꝰ: ut nec ipsa mala desidia exi¬
stant de carne nr̃a. Sed quãdiu hic uiuimꝰ:
efficere ñ ualemꝰ. Ropt᷑ hoc ait: ꝑficere aut̃
bonũ ñ inuenio. Facere in qͥt inuenio: nora
consentire malo desiđio Fficere ñ inuenio

Expanded text:
uptionem, et dicetur morti, Ubi est, mors, contentio tua? et non erit: Ubi est, mors, aculeus tuus ? et nusquam erit. Modo quid? Audi: Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vincere: sed otis nostris, in voluntate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne nostra; sed quandiu hic vivimus, efficere non valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio:
Abbreviated transcription (Latin):
nalis sũ. In qͦ satis ostendit ñ posse impleri le¬
gem nisi a sp̃itualibus : qui ñ fuint nisi ꝑ grãm.
Spirituali enĩ legi qͣnto fit quisq similior: id ÷¬
qͣnto magis et ipse in sp̃itualem surgit affectũ
tanto magis eam implet: quia tanto magis ea
delectatur lam ñ sub eius nomine afflictus.
sed in eiꝰ lumine uegetatus: qr p̃ceptũ dni illu

Expanded text:
nalis sum. In quo satis ostendit non posse impleri lenalis sum. In quo satis ostendit non posse impleri legem nisi a spiritualibus, qui non fiunt nisi per gratiam. Spirituali enim legi quanto fit quisqquanto magis et ipse in spiritalem surgit affectum, tanto magis eam implet: quia quanto magis ea delectatur jam non sub ejus nomine afflictus, sed ejus lumine vegetatus, quia praeceptum Domini lu
Abbreviated transcription (Latin):
mortem oꝑatur. cui mori nos oportet. ut simꝰ alteriꝰ
qͥ ex mortuis ręsur rexit: sed eadem ipsa ẽ Ecce se-¬
Iquere legẽ IS ed peccatũ inquit ut appareat pec.¬
mͥ oꝑatũ ẽ. mortẽ. Ergo lex sẽꝑ bona ẽ. Siue obsit
in anibus gr̃a: siue ꝓsit plenis gr̃a. semꝑ ẽ. bona
Sic̃ sol semꝑ ẽ. bonus : qr omĩs creatura dĩ bona.ẽ
siue dolentib: ocłis dolorem augeat: siue sanos
mulceat Proinde qđ ẽ ocłis sanitas aduidendũ
solem: hoc÷ gr̃a m̃tib ad implendã legem. Et sic̃
ocłi sanis ñ solis delectatione moriunt᷑. sed illis
ictibus asꝑis radiorũ quib reuerbati in densto¬
illi reatui et p̃uaricationi. quã lex ꝑ licteram
cũ gr̃a defuit faciebat. Itaq de illa utrũq dr̃
Et bona ẽ lex si quis ea legitime utat᷑: & qđ se¬
quit᷑. sciens hoc quia iusto lex ñ ẽ posita : qr
ñ opus hab& terrente littera quẽ delectat ip¬
¶ Scimꝰ enim in qͥr qr lex spituał. ẽ: ego aut̃ car¬

Expanded text:
mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit: sed eadem ipsa est. Ecce sequere, lege. Sed peccatum, inquit, ut appareat pecmihi operatum est mortem. ergo lex semper bona est, siue obsit inanibus gratia, siue prosit plenis gratia, semper est bona, sicut sol semper est bonus, quia omnis creatura dei bona est, siue dolentibus oculis noceat, siue sanos mulceat. proinde quod est oculis sanitas ad uidendum solem, hoc est gratia mentibus ad inplendam legem. et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reuerberati in densioilli reatui et praeuaricationi, quam lex per litteram, cum gratia defuit, faciebat. itaque de illa utrumque dicitur et: bona est lex, si quis ea legitime utatur et quod sequitur: sciens hoc, quia iusto lex non est posita, quia non opus habet terrente littera, quem delectat ip: Scimus enim, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem car
Abbreviated transcription (Latin):
fitendo ñ solũ uoluptatẽ contẽpnebant. sed
dolores qͦq patientissi me ꝑferebant: Placuer̃
sed incarne ñ fuer̃ Portabant carnẽ: ñ porta¬
bant᷑ a carne lam enim paralrtico dictũ erat:
tolle grabatũ tũ. Qui gͦ in carne st̃ quẽ ad mo¬
dũ dixi. quẽ ad modũ iam exposui: ñ in hoc scło
uiuendo sed carnis concupiscentiis consentien¬
do: dõ placere ñ posst̃. Deniq audite ipsũ quȩfi
sed tritico dix̃ ñ paleȩ : massȩ dix̃ latenti. ñ sa¬
pule apparenti Vnus qͥsq in corde suo cogno¬
sp̃s dĩ habitat in uob. N estis incarne : quia
ñ facitis oꝑa carnis : consentiendo concupiscen¬
Nã si recedit sp̃s dĩ: ponđe suo sp̃s hõĩs reuol¬
uit᷑ in carnẽ Redit ad facta carnalia: redit
ad concupiscentias scłares: &er̃ illiꝰ hoĩs peiora
nouissima quã erant pͥma Sic gͦ habete libe¬
rũ arbitriũ : ut imploretis auxiliũ. N estis in
carne. Et hoc ex uirib ur̃is Absit Vnde gͦ¬

Expanded text:
fitendo, non solum voluptatem contemnebant, sed dolores quoque patientissime perferebant? Placuerunt, sed in carne non fuerunt. Portabant carnem, non portabantur a carne. Jam enim paralytico dictum erat, Tolle grabatum tuum . Qui ergo in carne sunt, quemadmodum dixi, quemadmodum jam exposui, non in hoc saeculo vivendo, sed carnis concupiscentiis consentiendo, Deo placere non possunt. it. Tritico dixit, non paleae; massae latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde suo cognoSpiritus Dei habitat in vobis. Non estis in carne, quia non facitis opera carnis consentiendo concupiscenNam si recedit spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem; redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias carnales, et fiunt hominis illius novissima pejora prioribus. Sic ego habete liberum arbitrium, ut imploretis auxilium. « Non estis in carne. » Et hoc ex viribus vestris? Absit! Unde
Abbreviated transcription (Latin):
terim implet᷑ : pꝰ c̃cupiscentias tuas ñ eas
Quicqͥd enĩ illa c̃cupiscentia carnis egit
in nob̵ p̃teritorũ peccatoꝵ. siue in factis.
siue indictis. siue incogitationib: totũ
deletũ ẽ. sacro baptismate . Omã debita.
deleta st̃ una indulgentia Restat gͦ cũ
carne conflictꝰ: qr deleta ẽ iniqͥtas : sed

Expanded text:
debet impleri, Post concupiscentias tuas non eas. Quidquid enim illa concupiscentia carnis egit in nobis praeteritorum peccatorum, sive in factis, sive in dictis, sive in cogitationibus; totum deletum est sacro Baptismate: omnia debita delevit una indulgentia. Restat ergo cum carne conflictus: quia deleta est iniquitas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa delectatione iustitiae integra fide ca¬
tholica fide. sp̃m dĩ nob̵ in eẽ cognoscimꝰ. Sed
qͥd de carne illa mortali : quid de lege in m̃
bris repugnante legi m̃tis : Qud de illo ge¬
mitu miser ego homo: Audi ISi aut̃ xp̃os in
uob̃. corpꝰ qͥdem mortuũ ẽ ꝓpt̃ peccatũ: sp̃s
aut̃ uita ẽ ꝓpt̃ iustitiam. Ergo de corpore

Expanded text:
ex ipsa dilectione justitiae, integra fide, catholica fide, Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus. Sed quid de carne illa mortali? Quid de lege in membris nostris repugnante legi mentis? Quid de illo gemitu, Miser ego homo? Audi, Si autem Christus in vobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ habendo: sed ñ ulteriꝰ moriendo. Si enĩ
non adderet mortis huiꝰ & diceret. qͥs me lib̃a¬
bit de corpore: forte suggereretur error cogi¬
tationi humanȩ & diceretur. Vlides qr noni
uult nos ds. ẽẽ cũ corpore: de corpore in qͥt
mortis buius. Mortẽ tolle: & bonũ ẽ corpꝰ
Detrahat᷑ mors nouissima mnimica : & erit mͥ

Expanded text:
alterum habendo; sed non ulterius moriendo. Si enim non adderet, mortis hujus, et diceret, Quis me liberabit de corpore? forte suggereretur error cogitationi humanae, et diceretur: Vides quia non vult Deus nos esse cum corpore? De corpore, inquit, mortis hujus. Mortem tolle, et bonum est corpus. Detrahatur mors novissima inimica, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ his qui st̃ in xp̃o inũ. his qui sunt
in carne condemnatio ẽ: his qui suñ
in xp̃o itũ nulla condemnatio. ẽ He
putares hoc postea futurũ: idõ addidix
ne. Postea illud expecta: ut nec concu¬
piscentia sit inte contͣ quã contendas:
sollicia qđ uidetur ad huc eẽ. lex in
m̃bris: repugnans legim̃tis Nulla
dicebat paulo ante. uideo aliã legem
in m̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis mee
et captiuantẽ me in lege peccati qͥȩ
ẽ iN m̃bris meis: Sed me dicebat ex
carne: ñ exm̃te Ubi ÷ gͦ illa lex. si nulla
in monte sinã ꝑ literã. Lex enĩ ñ illa iri
uetustate litterȩ . sed lex sp̃s uitae in xp̃o

Expanded text:
nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt nunc his qui sunt in Christo Jesu . His qui sunt in carne condemnatio est: his qui sunt in Christo Jesu nulla condemnatio est. Ne putares hoc postea futurum, ideo addidit, nunc. Postea illud exspecta, ut nec concupiscentia sit in te, contra quam contendas, solliciti, quod videtur adhuc esse lex in membris repugnans legi mentis. Nulla dicebat paulo ante. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla in monte Sina per litteram: Lex enim, non illa in vetustate litterae; sed Lex spiritus vitae in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse quae supͣ dixerat. iã ñ ego operor
illud. sed qđ in me habitat peccatũ : qͥa
ñ m̃te oꝑabat᷑ consentiendo : sed carne
concupiscendo. Hoc enĩ peccati nomine¬
appellat. unde oriuntur cuncta peccata: id
.ẽ excarnali pconcupiscentia. Quicquid
enim ẽ peccatoꝵ in dicas. infactis in cogitatio¬
nib: . ñ exoruint᷑ nisi mala cupiditate : ñ
ex oriunt᷑ nisi ex illicita delectatione
Huic gͦ illicite delectationi si refistamus:
si ñ consentiamꝰ : si ñ uelut arma minis¬
tiemus: ñ regnat peccatũ in nr̃o mor¬
tali corpore. Peccatũ enĩ ante regnũ ꝑdit.¬
&̾ sic perit. In hac gͦ uita qͣntũ ad scõs at¬
tinet. regnum ꝑdit: in alia perit. Hic enĩ
regnũ ꝑdit quando post c̃cupiscentias
nrãs non imus : ibi aut̃ perit qͣndo di¬
apłs. m̃te seruio legi dĩ carne aut̃ legi
peccati : non dando m̃bra cõmittendis
iniqͥtatib sed tantũ concupiscendo: nec
tam̃ illicite concupiscentiae manusdando:

Expanded text:
ae supra dixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomineappellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si membra velut arma non ministremus; non regnat peccatum in nostro mortali corpore. Peccatum enim ante regnum perdit, et sic perit. In hac ergo vita, quantum ad sanctos attinet, regnum perdit, in alia perit. Hic enim regnum perdit, quando post concupiscentias nostras non imus: ibi autem perit, quando diApostolus, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati; non dando membra committendis iniquitatibus, sed tantum concupiscendo, nec tamen illicitae concupiscentiae manus dando:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ pecato : Ipse ñ habebat peccatũ Deulo
dictũ ẽ. Qui peccatũ ñ fecit. nec inuentꝰ ẽ
dolus in ore eiꝰ. Nullũ prorsus: nec tra¬
hendo nec addendo. Nullũ peccatũ ha¬
buit: nec originis nec ꝓpriȩ iniqͥtatis
originem. Uirgo demonstrat Conuersatio
uera eiꝰ scã satis ostendit. nichil eũ fecisse
unde dignꝰ e& morte ldõait. Ecce uenit
pͥnceps buiꝰ mundi : diabolũ significans.
& in menichil inueniet. Non inueniet
qua re me occidat pͥnceps mortis. Et qͣre
g moreris: Sed ut sciant om̃s qr uoluni¬
tatẽ pr̃is mei facio : eamꝰ hinc. Er ꝑrexit
ad passionẽ mortis. Mortẽ uoluntariã:
ñ necessitatis sed arbitrii . Potestatẽ habeo
ponendi animã meã: & potestatẽ habeo
iterũ sum̃li eã Nemo tollit eam a me
sed ego pono eã : et iterũ sumo eam. du

Expanded text:
 habebat peccatum: de illo dictum est, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nullum prorsus, nec trahendo, nec addendo: nullum peccatum habuit, nec originis, nec propriae iniquitatis. Originem virgo demonstrat; conversatio vero ejus sancta satis ostendit nihil eum fecisse unde dignus esset morte. Ideo ait: Ecce venit princeps hujus mundi diabolum significans, et in me nihil inveniet. Non inveniet quare me occidat princeps mortis. Et quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, eamus hinc . Et perrexit ad passionem mortis, mortem voluntariam, non necessitatis, sed arbitrii. Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, s
Abbreviated transcription (Latin):
scis: qđ enim operor ignoro. Dixi ignoro:¬
ñ approbo : ñ accipio Non mͥ placet ÷
ñ consentio: ñ laudo Non enim & xp̃s
eos ignorabat: quib dicturus ẽ non noui
uos. Prorsus etiam hic hoc intelligo qđ
Non enim ego operor illud: sed id qđ ha
bitat in me peccatũ. Idõ ignoro: qr ñ ego
facio. Sic̃ dictũ ẽ de dño. eũ qui ñ nouẽ¬
nouerat qđ puniebat: Si ñ nouerat
qđ puniebat: in iuste puniebat. Iuia
uͦꝰ iuste puniebat: nouerat qđ punie¬
bat Et tam̃ peccatũ ñ nouerat: qr pec¬

Expanded text:
it, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, sicut dictum est de Donoverat quod puniebat? Si ergo non noverat quod puniebat, injuste puniebat. Quia vero juste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid mich ꝓfuit qr lex dix̃ ñ c̃cupisces:
Occasione accepta peccatũ ꝑmandatũ fefellix
me: & ꝑ illud occidit: Rohibitꝰ sũ c̃cupiscere.
Nec impleui iussa: sed uictꝰ sũ. Ante legem
fui peccator: accepta lege factꝰ sũ p̃uaricator

Expanded text:
 concupisces? Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Prohibitus sum concupiscere, nec implevi jussa, sed victus sum. Ante legem fui peccator: accepta lege factus sum praevaricator
Abbreviated transcription (Latin):
oboedire dño suo: ñ ei seruiret card ipsiꝰ
Supͣte dñs tuus: in fra te caro tua. Serui me¬
liori: ut seruiat tͥ inferior. Contẽpsisti supe¬
riorem : torqueris ab inferiori. Ista. ẽ gͦ lex
peccati: ipsa ẽ & mortis. ꝑpeccatũ enim
mors: ꝗͣ die manducaueritis. morte mori¬
PRimum indulgentiam om̃ium peccatoꝵ  de
Ipsa ÷ enĩ lex : deqͥa in esalmo dr̃ dõ. Et de
lege tua miserere mei. Lex miscđiae : lex fidei
ñ factorũ. Quȩ ẽ .gͦ. lex factorũ : lam audis¬
tis legem fidei bonã Lex sp̃s uite lib̃auit
te alege peccati et mortis Audistis & aliã
legem pecccti et mortis Qđ enĩ impos¬
sibile erat legis : in qͦ infirmabat᷑ ꝑcarnẽ
Haec gͦ lex t̾cio loco quae nominata ẽ. nescio
quid quasi ñ implet: lex aut̃ illa sp̃s uitȩ
impleuit : qr te de lege peccati et mortis
libauit. Lex itaq ista quȩ loco t̾cio nomi¬
nata ẽ: ipsa ẽ lex quȩ data ẽ popło ꝑmor
sen in monte srna. Ipsa dicit᷑ lex factoꝵ

Expanded text:
obedire Domino suo, non ei serviret caro ipsius. Supra te Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori, ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiore. Ista est ergo lex peccati, ipsa est et mortis. Per peccatum enim mors. Qua die manducaveritis, morte moriPrimo omnium indulgentiam peccatorum dedit. Ipsa est enim lex, de qua in Psalmo dicitur Deo: Et de lege tua miserere mei . Lex misericordiae, lex fidei, non factorum. Quae est ergo lex factorum? Jam audistis legem fidei bonam: Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Audistis et aliam legem peccati et mortis. Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est populo per Moysen in mont
Abbreviated transcription (Latin):
concordet : quẽ ad modũ si in una domolitẽ
int̃se habeant. uir & uxor. Ad hoc deboe la¬
loiare uir : ut dom et uxorem domata uxor ÷¬
subiuget᷑ uirs. Subiugata uxore uiro: fiax
Intuemini eas: & discernite Satis uobis
necessaria ẽ ista discretio Lex in qͥt sp̃s uitȩ
Ecce una lex: Lib̾abit te alege peccati et
mortis. Ecce altã lex Et seqͥtur¶Qđ enim
impossibile erat legi : in qͦ infirmabatur
ꝑcarnem. Eece t̃cia lex. Inqͥramꝰ: & dr̃o ad¬
iuuante uideamꝰ de lege illa bona quid¬
dixit. lex sp̃suitȩ lib̾abit te alege peccati
& mortis. Istam ñ dix̃ inualidam fuisse ad effi
cati & mortis. Lex illa bona lib̃auit te ab ista
lege mala. Lex enim mala quȩ ẽ: uideo ali¬
am legem ꝗuae ÷ in m̃bris meis. repugnantẽ
legi m̃tis meȩ & captiuantẽ me in lege

Expanded text:
concordet. Quemadmodum si in una domo litem concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore viro, fiat Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae, ecce una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, ecce tertia lex. juvante videamus. De lege illa bona quiddixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisse ad effica lege peccati et mortis. Lex illa bona liberavit te ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivant
Abbreviated transcription (Latin):
non consentiunt: & si lex in m̃bris eoꝵ repu
eras natus & qcꝗd antea consensifa male
concupiscentiae. siue quolibet flagitio. siue
quolibet facinore. siue qualibet mala cogi¬
tatione siue qualibet mala locutione :
oma deleta st̃ in illo fonte qͦ seruus intrasti:
unde liber existi. Quia gͦ hac ita st̃: nulla
xͦ nc̃ condemnatio his qui st̃ in xp̃o inũ
Hulla ẽ quȩ antea fuit ex uno in condem¬
nationẽ . Hoc malũ fecerat generatio: sed
hoc bonũ fecit regeneratio: Lex gͦ sp̃s uitȩ
illo: Liber pugna: sed uide ne uincaris : et
iterũ fias seruus. Laboras pugnando: sed le¬
taberis triũphando. Ergo ne putetis ꝓpter
hoc qͣsi duas ex diũsis principiis ẽẽ natu¬
ras : sicut insaniunt manichei : qđ quasi ñ
sit caro ex dõ. Falsum ẽ Utrũq ex dõ. ẽ sed
natura humana ista in semet ipsa meruit
de peccato Ergo languor ẽ. Sanat᷑ & ñ ẽ
Discordiamͦ quae ÷ in sp̃u et carne: ꝓconcor¬
dia laborat. Sp̃s idõ laborat. ut caro cũ illo

Expanded text:
repugeras natus, et quidquid antea consensisti malae concupiscentiae, sive quolibet flagitio, sive quolibet facinore, sive qualibet mala cogitatione, sive qualibet mala locutione, omnia deleta sunt in illo fonte, quo servus intrasti, unde liber existi: quia ergo haec ita sunt, Nulla nunc condemnatio est his qui sunt in Christo Jesu. Nulla est nunc, antea fuit. Ex uno omnes in condemnationem . Hoc malum fecerat generatio, sed hoc bonum fecit regeneratio. Lex enim Spiritus illa; liber pugna; sed vide ne vincaris, et iterum fias servus. Laboras pugnando, sed laetaberis triumphando. hoc quasi duas ex diversis principiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in semetipsa meruit ex peccato. Ergo languor est: sanatur, et non est. Discordia modo quae est in spiritu et carne, pro concordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
cta tseq enĩ potest. Quidẽ neq enĩ potest: ñ
nis ñ potest. Uitiũ ñ potest ñ natura. Quomodo
si diceres. Claudicatio. recte ambulationi ñ ẽ
subiecta: neq enĩ potest. Pes potest : Sedclauo¬
catio ñ potest Tolle claudicationem: & uid eb
rectam ambulationem: sed quãdui clauoi¬
catio ẽ ñ potest. Sic quã diu prudentia carnis
ẽ. ñ potest Nsit prudentia carnis & homo
potest. Qđ gͦ ait prudentia carnis in imica
in dm̃: noli sic acciꝑe qͣsi inimica ista posst
ledere dm̃. Resistendo inimica ẽ ñ nocendo
Illi aut̃ nocet: in qͦ ẽ Prudentia carnis quia

Expanded text:
neque enim potest? Non nis non potest. Vitium non potest, sed natura, quomodo si diceres: Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta, nec enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Quandiu claudicatio est, non potest, sic quandiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudentia carnis, et homo potest. Quod vero ait, « prudentia carnis inimica est Deo, non sic accipiendum, quasi inimica ista possit laedere Deum. Resistendo inimica est, non nocendo. Illi autem nocet, in quo est prudentia carnis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tia mea hõstis agit malũ : & ñ ꝑficit malum
Quomͦ ago bonũ. & ñ ꝑficio bonũ : Ago bonũ
cũ malẽ concupiscentiȩ ñ consentio: sed non
ꝑficio bonũ. ut omĩno ñ c̃cupiscã Rursus
gͦ & hostis mea qͦmͦ agit malũ. & ñ ꝑficit ma¬
lũ  agit malũ : qr mouet desiđium malũ
Nꝑficit malũ : quia me non trahit ad ma
miles & qͦdã mͦ in isto bello exercitatiss imus ÷
tam exercitatus ut eẽt &dux:. cũ laboraret
in hoc bello contͣ hostẽ dicebatmiser ego

Expanded text:
 non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, quia movet desiderium malum: non perficit malum, quia me nmiles et quodam modo in isto bello exercitatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contra hostem, et diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ c̃cupiscere : & tam̃ concupiscix. Idõ qđ non
uult agit. ñ & mala illa c̃cupiscentia
absit Nascendant tales cogitationes in
cor ur̃m. Luctabat᷑ ñ subiugabat᷑ Sed q
nolebat nec hoc habe c̃tra qđ luctaret᷑ :
idõ dicebat. ñ qđ uolo ago. Concupiscere
nolo: & c̃cupisco. Non gͦ qđ uolo ago
constituit tͥ ante ocłos pugnã suã: ne time¬
bris tuis cui tu ñ consentires : tam̃ cũ eã
moueri uides: forsitande te desꝑares
& diceres. Si ad dm̃ꝑtinerem: sic non
mouerer. Vide apłm pugnantem : & noli te

Expanded text:
non concupiscere, et tamen concupiscit; ideo non quod vult agit. Numquid illa concupiscentia Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. Non ergo quod volo, agoconstituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timebris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te
Abbreviated transcription (Latin):
trans gressa .ẽ prima lex Quȩ ẽ pͥma lex quã
in para dyso accepit homo. Nonne nudi erat:
& ñ c̃fundebant᷑ : Quare nudi. & ñ confunde¬
bant᷑ : nisi qr nondũ erat lex inm̃bris repu¬
gnans legim̃tis : fecit homo factũ puniendõ :¬
& inuenit motũ pudendũ. Manducauer̃
cont᷑ int̃dictũ : & aꝑti st̃ ocłi eoꝵ Quid enim:
Priꝰ in parci drso clausis uł cȩcis ođłis oberra¬
bant: Absit. Nã unde adam nomina posuit
uolatilib & bestiis qͣndo ad eũ cñcta anima¬
lia ad ducta st̃: Quib nomina imponebax.
si ñ uidebat: de inde dictũ ẽ Uidit mulier
lignũ : qr placet ocłis aduidendũ Ergo aꝑtoi
oculos habebant: & nudi erant: & ñ c̃funde

Expanded text:
transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non confundebantur? Quare nudi erant, et non confundebantur, nisi quia nondum erat lex in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverunt contra interdictum, et aperti sunt oculi eorum. Quid enim? prius in paradiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos habebant; et nudi era
Abbreviated transcription (Latin):
aduidendũ. Curauer̃ tegendũ: consuer̃
inqͥt folia ficulnea : & fecer̃ sibi succinctoria
Qđ texer̃: ibi senser̃. Ecce uxde trahitur ori¬
ginale peccatũ. Ecce unde nemo sine pec
uoluit: quẽ uirgo c̃cepit. Soluit illud: qͥ
uenit sine illo. Soluit illud: qui ñ uenit
exillo. Unde unꝰ et unꝰ. Unꝰ ad mortẽ: unꝰ ad
uitã homo pͥmꝰ ad mortẽ : homo scđs ad ui¬
tã. Sed qͣre ad mortẽ ille homo: quia tantũ

Expanded text:
udendum, curaverunt tegendum. Consuerunt, inquit, folia ficulnea, et fecerunt sibi succinctoria . Quod texerunt, ibi senserunt. Ecce unde trahitur originale peccatum, ecce unde nemo nascitur voluit, quem virgo concepit. Solvit illud, qui venit sine illo: solvit illud, qui non venit ex illo. Unde unus et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mort
Abbreviated transcription (Latin):
& hostiam dõ in odorem suauitatis. Ecce
de qͦ peccato dãnauit peccatũ. De sacrifi¬
cio qđ factꝰ ẽ pro peccatis : inde dãnauix
peccatũ. Ipsa ẽ. lex sp̃s uitae. quae lib̃aure
te alege peccati et mortis: qr lex illa al¬
teralex litterȩ. lex iubens : Bona ẽ quidẽ
mabat᷑ ꝑ carnẽ : & qđ iubebat in nobis
impleri ñ poterat. Alia gͦ lex ut dicere
cȩperam tibi ostendat peccatũ : alia tol¬
lat. Ostendat peccatũ lex litterȩ : tollat

Expanded text:
et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ecce et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ecce de quo peccato damnavit peccatum: de sacrificio quod factus est pro peccatis, inde damnavit peccatum. Ipsa est Lex spiritus vitae, quae liberavit te a lege peccati et mortis. Quia lex illa altera, lex litterae, lex jubens, bona est quidem;mabatur per carnem; et quod jubebat, in nobis impleri non poterat. Alia ergo lex, ut dicere coeperam, tibi ostendat peccatum, alia tollat: ostendat peccatum lex litterae, tollat
Abbreviated transcription (Latin):
ligi peccatũ iudx. peccatũ uidȩoꝵ peccatum
cuiusq alt̾ius hoĩnis: cũ audias eũ qͥ non
nouerat peccatũ. peccatũ pro nob fecit : quis:
fecit eũ peccatũ. Si nefas . ẽ dicere peccasse
ñ possumꝰ apło contͣdicere Non ei possumꝰ
dicere : quid ẽ qđ loqueris: Si enim hoc
apło dixerimꝰ : ipsi xp̃o dicimꝰ Ait enim
alio loco. An uultis exꝑim̃tũ eiꝰ acciꝑe qͣi
tendat caritas ur̃a magnũ altũq myste¬
rium. Felices eritis si intellectũ dilexe¬
rits : ad dilectũ ꝑueneritis. Prorsus pror¬
nr̃  peccatũ factꝰ ẽ: ut nos essemꝰ iustitia
dĩ in ipso. Quomͦ : Audite legẽ Qui no-¬
uł audiant. In lege peccata uocabantur
etiam sacrificia quae propeccatis offe¬
rebant᷑ Habes cũ uictima ꝓpeccato ad¬
duceret᷑ : dicit lex. Ponant manꝰ suas sa¬
cerdotes suꝑ peccatũ : idẽ suꝑ uictimã
ꝓpeccato. Et qͥd ẽ aliued. quã xp̃e sacrifi
& tradidit semet ipsũ ꝓuob : oblationem

Expanded text:
um, peccatum cujusque alterius hominis: cum audias: Eum qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit? Quis? qfecit eum peccatum. Si nefas est dicere peccasse non possumus Apostolo contradicere. Non ei possumus dicere: Quid est quod loqueris? Si enim hoc Apostolo dixerimus, ipsi Christo dicimus. Ait enim alio loco: tendat Charitas vestra magnum altumque mysterium. Felices eritis, si intellectum dilexeritis, et ad dilectum perveneritis. Prorsus, prnoster peccatum factus est, ut nos essemus justitia Dei in ipso. Quomodo? Audite Legem. Qui novvel audiant. In Lege peccata vocabantur etiam sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. Habes, cum victima pro peccato adduceretur, dicit Lex, Ponant manus suas sacerdotes super peccatum ; id est, super victimam pro peccato. Et quod est aliud quam Christus sacrifiet tradidit semetipsum pro vobis oblationem