comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principis. in t̾ra isrł. H ȩc interim di¬
cta sint : ut simplex historiȩ sermo
noscatur. Cȩterum. si uoluerimꝰ cõpa¬
rare sp̃ualib sp̃ualia. et iuxta quosdam
int̃pretes ad altiora conscendere: qui
assert̃ figuram futuroꝵ eẽ. p̃sentia. et
omĩa quȩ dicuntur ꝑtinere ad cȩlestẽ
clesia primitiuoꝵ: ñ quidem diffici¬
le erit dicere quȩ dicta sunt ab aliis:
sed ueremur ne huiꝰcemodi expositio¬
nẽ. prudens lector nequa qͣm recipiat.
Unde ad p̃sens tempus. et ad ȩccłram
quȩ nẽ laborat in mundo. et ad cęle¬
stia ire festinat. referenda st̃ omĩa:
ut de uniuerso mundo eligant᷑ alii
in possessionẽ dei. qui scm̃ possideant:
alii qui ad maiora profecerint. tene¬
ant scã scõꝵ. In ministris quoq or¬
do diuersus ẽ. sacerdotũ et leuitarũ:
quoꝵ alii orationib suis atq uirtu¬
tib cotidie sacrificia offert̃ deo: alii
in scdo et manori gradu sunt. ut his mi¬

Expanded text:
principis in terra Israel. Haec interim diprincipis in terra Israel. Haec interim dicta sint, ut simplex historiae sermo noscatur. Caeterum si voluerimus comparare spiritalibus spiritalia, et juxta quosdam interpretes ad altiora conscendere, qui asserunt figuram futurorum esse praesentia, et omnia quae dicuntur pertinere ad coelestem clesiam primitivorum, non quidem difficile erit dicere quae dicta sunt ab aliis, sed veremur ne hujuscemodi expositionem prudens lector nequaquam recipiat. Unde ad praesens tempus, et ad ecclesiam quae nunc laborat in mundo, et ad coelestia ire festinat, referenda sunt omnia, ut de universo mundo eligantur, alii in possessionem Dei qui sanctum possideant, alii qui ad majora profecerint, teneant sancta sanctorum. In ministris quoque ordo diversus est sacerdotum et Levitarum, quorum alii orationibus suis atque virtutibus quotidie sacrificia offerant Deo, alii in secundo et minori gradu sunt ut his mi
Abbreviated transcription (Latin):
quinq milia habeat thalamoꝵ in lati¬
tudineꝰ et uiginti quinq milia in lon¬
gitudine. Hȩc aut̃ omĩa. id ⁊ scũarium.
tur loca separata et consecrata in mi¬
nisteriũ et in scĩficationẽ domui isrł.
Post quadruplicem t̃rȩ scẽ descriptio¬
nẽ : ponitur quinta diuisio. Princeps
siue dux popłi acciprat hinc et inde.
hoc ẽ ex utraq parte scĩtarii. in posses¬
sionẽ suã: et in urbe uersetur. Respi¬
ciatq eiꝰ possessio ad separatũ templi
locũ et faciem urbis: sitq a latere
maris hoc ẽ. ab occidente usq ad alte¬
rum latꝰ maris. latitudinem habens
qͣm inferiꝰ in descriptione tribuũ sin¬
gularũ propħa describit. Deniq se¬
quitur. In longitudine aut̃ uixta unã¬
qͣmq partẽ quam singulȩ trib acci¬
piunt: a t̃mano occidentali id ÷ maris.
usq ad t̃minũ orientalẽ. Qui ubi fini¬
atur : in tribuum descriptione nos¬
cemꝰ. Et hȩc erit possessio: ducis siue

Expanded text:
ia habeat calamorum in latitudine, et viginti quinque millia in longitudine. Haec autem omnia, id est, sanctuarium etur loca separata et consecrata in ministerium, et in sanctificationem domui Israel. Post quadruplicem terrae sanctae descriptionem ponitur quinta divisio. Princeps sive dux populi accipiat hinc et inde, hoc est ex utraque parte sanctuarii in possessionem suam, et in urbe versetur, respiciatque ejus possessio ad separatum templo locum et faciem urbis, sitque a latere maris, hoc est ab occidente usque ad alterum latus maris; latitudinem habens quam inferius in descriptione tribuum singularum Propheta describit. Denique sequitur. In longitudinem autem juxta unamquamque partem quam singulae tribus accipiunt a termino occidentali, id est maris usque ad terminum orientalem, qui ubi finiatur in tribuum descriptione noscemus. Et haec erit possessio ducis sive
Abbreviated transcription (Latin):
& intrinsecus uittȩ linee erunt
in capitib eoꝵ. siue cidares line¬
as habebunt suꝑ capita sua: et fe¬
minalia linea er̃t in lumbis eoꝵ:
et ñ accingentur in sudore siue uo¬
lent̃. Cumq egredientur atriũ
exterius ad popłm : exuent se ue¬
stim̃tis siue stolis suis iri quibus
ministrauerant. et reponent ea suie
siue stolis aluis: et ñ scĩficabunt po¬
Caput aut̃ suum ñ radent. neq co¬
mam nutrient: sed tondentes atton¬

Expanded text:
et intrinsecus. Vitae lineae erunt et intrinsecus. Vitae lineae erunt in capitibus eorum sive cidares lineas habebunt super capita sua et feminalia linea erunt in lumbis eorum, et non accingentur in sudore sive violenter. Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exeunt se vestimentis sive stolis suis, in quibus ministraverant, et reponent ea sive entis aliis: et non sanctificabunt poCaput autem suum non radent, neque comam nutrient: sed tondentes atton
Abbreviated transcription (Latin):
meircũcisus corde uel carne ẽ. ñ in¬
troducatur in sc̃ũarium dei : ne mi¬
nistros xp̃i. nrõs faciamꝰ ministros:
et pro carnalib refrigeriis. altaria
dm̃ polluamꝰ. Pro eo quod nos posui¬
mus. et dabo eos ianitores domꝰ iN
omĩ ministerio eius. et in unuer¬
sis quȩ fiunt in ea: eos uidelicet le¬
uitarum. qui longe recessert̃ ab eo
in errore filioꝵ ĩsrł. et secuti sunt
idola quib uictimas immolart̃: sym¬
machus ordinem lectionis sensumq
considerans. rectius int̃pretatus ẽ
dicens. Posueram enim cos custodes
ianitoꝵ domꝰ. unuersi ministerii eiꝰ
et cunctoꝵ quȩ fiunt in ea : ut ñ
ad eos ꝑtineat qui futuri sunt in
tempło. sed ad eos qui fuert̃. Cũq
ingredientur portas atrii interio¬
ris. uestib siue stolis lineis indu¬
entur: nec ascendet suꝑ eos quic¬
quam laneum. siue et ñ induent᷑
lanificiis. quando ministrant m
portis siue aportis atrii interioris.

Expanded text:
incircumcisus corde vel carne est, non inincircumcisus corde vel carne est, non introducatur in sanctuarium Dei: ne ministros Christi, nostros faciamus ministros, et pro carnalibus refrigeriis, altaria Domini polluamus. Pro eo quod nos posuimus: Et dabo eos janitores domus in omni ministerio ejus, et universis quae fiunt in ea: eos videlicet Levitarum qui longe recesserunt a Deo in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola quibus victimas immolaverunt. Symmachus ordinem lectionis sensumque considerans, rectius interpretatus est, dicens: Posueram enim eos custodes januarum domus universi ministerii ejus et cunctorum quae fiunt in ea, ut non ad eos pertineat qui 546 futuri sunt in templo, sed ad eos qui fuerunt. Cumque ingredientur portas atrii interioris, vestibus sive stolis lineis induentur: nec ascendet super eos quidquam laneum sive et non induentur lanificiis quando ministrant in portis sive a portis atrii interioris
Abbreviated transcription (Latin):
roris et ꝑsecutionis idola st̃ secuti.
quȩ de suo corde confinxerant. et
ñ solum uoce sed et subscriptione
manꝰ. asseruert̃ dei filium creatu¬
ram. et seruiert̃ creature magis
quam creatori qui ẽ. benedictus in
scła: quomodo sibi sacerdotale et pon¬
tificale assumunt fastigium. et au¬
dent offerre uictimas deo. cultores
quondam idoloꝵ Sed ut ardentis¬
simus poeta testatur : quicquid a
multis peceatur multum ẽ. Multi¬
tudo peccantiũ. impetrabiliorem
facit impiis ueniam : ut qui redacti
in laicos. pristina sacrilegii sui debu¬
erant scelera deplorare : nunc resu¬
pim in pontificali solio sedeant : et
ructent nob̾ simulate fidei nausias.
Audiant igitur saltem sero: et ob¬
seruent p̃cepta omĩpotentis dei.
Omĩs alienigena in eireũcisus corde
et incircũcisus carne ñ ingredietur
scũarium meũ: licet ille sit filius.
licet cognatione sociatus. licet anti¬
qua nobis hereat necessitudine. si

Expanded text:
roris et persecutionis idola sunt secuti, roris et persecutionis idola sunt secuti, quae de suo corde confinxerant, et non solum voce, sed et subscriptione manus asseruerunt Dei filium creaturam, et servierunt creaturae magis quam creatori qui est benedictus in saecula, quomodo sacerdotale sibi, et pontificale adsumunt fastigium, et audent offerre victimas Deo cultores quondam idolorum? Sed ut ardentissimus poeta testatur: Quidquid a multis peccatur inultum est. Multitudo peccantium impetrabiliorem fecit impiis veniam, ut qui redacti in laicos pristina sacrilegii sui debuerant scelera deplorare, nunc resupini in pontificali solio sedeant, et ructent nobis simulatae fidei nauseas, Audiant igitur saltem sero, et observent praecepta omnipotentis Dei. Omnis alienigena incircumcisus corde, et incircumcisus carne, non ingredietur sanctuarium meum. Licet ille sit filius, licet cognatione sociatus, licet antiqua nobis haereat necessitudine: si
Abbreviated transcription (Latin):
accedent ad om̃e scũarium meum
uixta scã scõꝵ: sed portabunt con.¬
fusionẽ siram. et sclera quȩ fecerẽ.
Pro sacerdotali enim officio. qui
holocaustum et uictimas omneq
sacrificium offerre consueuerant.
redigentur in ultimũ gradum: et
erunt ranitores domꝰ. in ignomini¬
am sempit̾nam: ut ab tmniuerso
popło uideantur intrante et exerm¬
te. de quam sublimm dignitate. ad
quam ultimũ gradum ꝑuenerint.
Sacerdotes aut̃ inquit id̾ ÷ leuitae
qui sunt filii sadoch. hoc ẽ iustoꝵ si¬
ue iusti dei: et qui in tempore erroriᷤᷤ
umuersi isrł custodiert̃ cerimonias
scũarii mei. ipsi accedent ad me : tit
ministrent mͥ et stent in conspectu
meo. et offerant mͥ ad ipẽ hoc ÷ piguissi¬
mã hostiã ⁊ sanguinẽ. uiuã scilicet ⁊ placen¬
tẽ hostiã dõ: ⁊ ipsi ingredient᷑ sc̃uariũ meũ.
et accedent ad m̃sam meã ut accen¬
dant thymiama michi. et omnem
ritum sacrificii custodiant. Sin au¬
tem hoc ita ẽ ut qui in tempore er¬

Expanded text:
uarium meum juxta sancta sanctorum: sed portabunt confusionem suam, et scelera sua quae fecerunt. Pro sacerdotali enim officio, qui holocaustum et victimas omneque sacrificium offerre consueverant, redigentur in ultimum gradum, et erunt janitores domus, in ignominiam sempiternam, ut ab universo populo videantur intrante et exeunte, de qua sublimi dignitate ad quem ultimum gradum 545 pervenerint. Sacerdotes autem, inquit, id est, Levitae, qui sunt filii Sadoc, hoc est, justorum, sive justi Dei, et qui tempore erroris universi Israelis, custodierunt ceremonias sanctuarii mei, ipsi accedent ad me, ut ministrent mihi, et stent in conspectu meo, et offerant mihi adipem, hoc est, pinguissimam hostiam et sanguinem, vivam scilicet et placentem hostiam Deo, et iet accedent ad mensam meam, » ut accendant thymiama mihi, et omnem ritum sacrificii custodiant. Sin autem hoc ita est, ut qui in tempore er
Abbreviated transcription (Latin):
nem in isrł hoc ẽ int̾ uulgus ignobi¬
le. sed sacerdotalem. ut dicat de eo dñs.
ego sum hereditas et ego possessio co¬
rum. Quem cum muenerint : loq̃n¬
tur ac dicent. Tenebo eum et non di¬
mittam illum: et psallent cum ꝓpħa.
pars mea dñs. Uictimã et pro pec¬
cato et pro delicto siue pro ignoran¬
tia ipsi comedent: et om̃e uotũ siue
separatio in isrł ipsoꝵ erit. & primi¬
tiua omĩum pecoꝵ primogenitorũ.
et omĩa libam̃ta ex om̃ib quȩ offerũ¬
tur: sacerdotum erẽ. Et primitiua

Expanded text:
nem in Israel, hoc est, inter vulgus ignobinem in Israel, hoc est, inter vulgus ignobile; sed sacerdotalem, ut dicat de eo Dominus: Ego sum haereditas 555 et ego possessio eorum. Quem cum invenerint, loquentur ac dicent: Tenebo eum, et non dimittam illum; et psallent cum propheta: Pars mea Dominus . Victimam et pro peccato et pro delicto sitia ipsi comedent, et omne votum sive separatio in Israel ipsorum erit. Et primitiva omnium primogenitorum, et omnia libamenta ex omnibus quae offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rit emundatꝰ purificationis ordi¬
ne. quȩ in mosaica lege conscripta
ẽ. septem dies numerabunt᷑ ei: uel
ꝑfectus numerꝰ penitudinis. uel
post consũmationẽ mundi qͣndo
ad ueram transimꝰ ogdoadem. ut
introeat scã scõꝵ. Hoc ẽ enim in te¬
riꝰ atritm. ut possit ministrare in
scũario. et semꝑ offerre ꝓ peccato
conscientię uictimã: nec ullũ tem¬
pus sit. quo ñ recordetur macula¬
tum se fuisse suꝑ patre et matre.
filio et filia. fratre et sorore. Mul¬
ta quippe facere cõpellimur. in scłi
huiꝰ angustiis constitua : uel conditi-¬
one carrus. uel fragilitate naturȩ.
Qui aut̃ talis extiterit ut ministret
m scũario. et atriũ ingrediat᷑ interiꝰ¬
et offerat semꝑ deo sacrificium: ita ut
uerus sacerdos sit. immo imitator eiꝰ de
quo scriptum ẽ. tu es sacerdos in ęt̃nũ
scđm ordinem melchisedech: iste nul¬
lam habebit hereditatem nisi dm̃. qui
ẽ. hereditas eiꝰ: nec accipiet possessio¬

Expanded text:
rit emundatus purificationis ordirit emundatus purificationis ordine, quae in Mosaica lege conscripta est, septem dies numerabuntur ei, vel perfectus numerus poenitudinis, vel post consummationem mundi, quando ad veram transimus ogdoadem, ut introeat sancta sanctorum hoc est enim interius atrium et possit ministrare in sanctuario et semper offerre pro peccato conscientiae victimam: nec ullum tempus sit quo non recordetur maculatum se fuisse super patre et matre, filio et filia, fratre et sorore. Multa quippe facere compellimur in saeculi hujus angustiis constituti, vel conditione carnis, vel fragilitate naturae. Qui autem talis exstiterit, ut ministret in sanctuario, et atrium ingrediatur interiet offerat semper Deo sacrificium, ita ut verus sacerdos sit, immo imitator ejus, de quo scriptum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , iste nullam habebit haereditatem, nisi Deum qui est haereditas ejus: nec accipiet possessio
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte mortuos. ut sepeliant mor¬
tuos suos. Isti contamurant᷑ in pa¬
tre mortuo. quando relinquunt cre¬
atorem suum : et in matre mortua.
de ȩccłia recedentes. In filio quoq et
filia. quod aliud ad cogitationes.
Fratrem quoq et sororem qui eodem
renatus ẽ sp̃ti. si portauerit mortuũ.
contaminat᷑ in eo: ita dum taxat.
si soror uirgo ꝑmanserit. nec ullius
uiri sit maculata cõplexii. Ex quib
intelligimꝰ priuilegium uirginale :
quod cuiꝰlibet uiri contactꝰ. ꝑfectam
auferat puritatẽ. Quȩ utrum recte
ꝑperam ne dicta sint: lectoris arbi¬
trio relinquamꝰ. Nature quoq suꝑ
hoc probatur affectus. ordine carita¬
tis: iuxta quod scriptum ẽ O rdina¬
te in me caritatẽ. P ost rerum paren.¬
tem dñm. carnis quoq pater di¬
ligatur. et mat̃. filius et filia. fr̃ et
soror: ita dum taxat. si de domo ñ
exierit. nec in alteriꝰ transierit po¬
testatem. P ostqͣm aut̃ sacerdos fue¬

Expanded text:
Dimitte mortuos ut sepeliant morDimitte mortuos ut sepeliant mortuos 554 suos . Isti contaminantur in patre mortuo, quando relinquunt Creatorem suum: et in matre mortua, de Ecclesia recedentes: in filio quoque et filia, quod aliud ad cogitationes, ratrem quoque et sororem, qui eodem renatus est spiritu, si putaverit mortuum, contaminatur in eo: ita dumtaxat si soror virgo permanserit, nec ullius viri fuerit maculata complexu. Ex quibus intelligimus privilegium virginale, quod cujuslibet viri contactus, perfectam auferat puritatem, quae utrum recte, perperam ne dicta sint, lectoris arbitrio relinquamus. Naturae quoque super hoc probatur affectus, ut ordine charitatis juxta quod scriptum est: Ordinate in me charitatem , post rerum parentem Deum, carnis quoque pater diligatur et mater; filius et filia; frater et soror; ita dumtaxat si de domo non exierit, nec in alterius transierit potestatem. Postquam autem sacerdos fue
Abbreviated transcription (Latin):
docet relictum eẽ popło dei: de quo di¬
citur si introibunt in requiem meã.
quod hebraice sabbatum nommnatur.
Scĩficat aut̃ sabbatum dei. qui ñ portat
onus peccati in sabbato: nec dicit. sic̃
onus graue grauatȩ st̃ suꝑ me. Qui
talis ẽ ñ colligit ligna iN sabbato.
nec supedificat fundam̃tum ihesu
xp̃i lig̾na. fęnum stipula: nec accen-¬
dit ignem qui inutilem consumat
materrã: et die sabbati in uno ꝑma¬
net loco. nec foras egreditur: sed̾ qͦsi
columna in templo dei positus ꝑma¬
net. Suꝑ quo. ioħes scribit in apoca¬
lipsi. Qu̾i uicerit. faciam illũ colum¬
nam in templo dei mei: et foras ñ
egredietur ampliꝰ. Q uodq sequitur.
et ad mortuũ hominẽ ñ ingredient᷑
ne polluant᷑: proprie sacerdotalis¬
ẽ. officii. morticina ñ tangere : ut qͥ
pro alioꝵ uitiis dep̃eatur. ipse ad
altare mundꝰ accedat. De quib mor-¬
tuis. et saluator loquitur in euangłio:

Expanded text:
docet, relictum esse populo Dei, de quo didocet, relictum esse populo Dei, de quo dicitur: Si intrabunt in requiem meam : quod Hebraice sabbatum nominatur. Sanctificat autem sabbatum Dei, qui non portat onus peccati in sabbato, nec dicit: Sicut onus grave gravatae sunt super me . Qui talis est, non colligit ligna in sabbato; nec superaedificat fundamento Jesu Christi, ligna, fenum, stipulam : nec accendit ignem qui inutilem consumat materiam, et die sabbati in uno permanet loco: nec foras egreditur, sed quasi columna in templo Dei positus permanet, super quo Joannes scribit in Apocalypsi: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei, et foras non egredietur amplius . Quodque sequitur: Et ad mortuum hominem non ingredientur, ne polluantur: proprie sacerdotalis officii est, morticina non tangere, ut qui pro aliorum vitiis deprecatur, ipse ad altare mundus accedat. De quibus mortuis et Salvator loquitur in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
patrem et matrẽ. et filium et filram.
et frẽm et sororẽ. quȩ alterum uirũ
ñ habuit. in quib contaminabunt᷑.
Et postquam fuerit emundatus:
septem dies numerabunt᷑ ci. & iN¬
‸ die introitus sui in scũarium ad¬
I atrium interiꝰ. ut ministret michi
Iin scũario meo: offeret ꝓ peccato
nẽ. Erit aut̃ eis hereditas. Ego he¬
reditas coꝵ. & possessionem ñ dabi.¬
tis eis in isrł E go enĩ possessio eorũ.
Adhuc sacerdotib p̃cipitur. In qui¬
b obseruandũ. quod ñ dixerit abso¬
lute et sabbata scĩficabunt. uel iix¬
ta isaram ncomenias et sabbata ur̃a
odit anima mea : sed cũ distinetiõe.
sabbata mea. Unde et in euanglio
scriptum ẽ. S acerdotes in templo sabba¬
tum uiolant: et absq culpa st̃. Non
sabbatum dei sed sabbatum litterȩ:
sabbatum iudeoꝵ. Qđ recte uiolant:
qui sunt genus electum. regale sacer¬
dotium. P orro sabbatum quod scĩfica¬
tum ẽ. illud intelligamꝰ. quod et apłs

Expanded text:
ium et filiam, et fratrem et sororem, quae alterum virum non habuerit: in quibus contaminabuntur. Et postquam fuerit emundatus, septem dies numerabuntur ei. Et in die introitus sui in Sanctuarium ad atrium interius, ut ministret mihi in sanctuario, offeret pro peccato nem. Non erit autem eis haereditas: ego haereditas eorum, et possessiones non dabitis eis in Israel: ego possessio eorum. Adhuc sacerdotibus praecipitur: in quibus observandum, quod non dixerit absolute: et sabbata sanctificabunt; vel juxta Isaiam: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea : sed cum distinctione, sabbata mea. Unde et in Evangelio scriptum est: Sacerdotes in templo sabbatum violant, et absque culpa sunt : non sabbatum Dei, sed sabbatum litterae, sabbatum Judaeorum, quod recte violant qui sunt genus electum, regale, sacerdotale. Porro sabbatum quod sanctificatum est, illud intelligamus, quod et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: et habitent in ea sacerdotes qui
accedunt ad ministeriũ dñi. habitei
aut̃ eo tẽpore. quo sacerdotali fungũ¬
tur officio : et sit ipsa ut diximꝰ posses¬
sio uignti quinq miliũ calamoꝵ in
longitudine. et decẽ miliũ in latitudi¬
ne. Porro leuitȩ qui sacerdotib seruiunt.
et habent ꝓpria ministeria. accipient
locum ad ędificandũ iugntimilia ga.¬
tofilacra: iuxta aquilam exedras. iuxta
simmachũ thalamos : uixta theodotio¬
ciuitatẽ. ꝑ quod intelligamꝰ separatum

Expanded text:
rum, et habitent in ea sacerdotes, qui accedunt ad ministerium Domini. Habitent autem eo tempore, quando sacerdotali funguntur officio, et sit ipsa, ut diximus, possessio viginti quinque millium calamorum in longitudine, et decem millium in latitudine. Porro Levitae, qui sacerdotibus serviunt, et habent propria ministeria, accipient locum ad aedificanda viginti gazophylacia; juxta Aquilam, exedras; juxta Symmachum, thalamos; juxta Theodotiocivitatem. Per quo
Abbreviated transcription (Latin):
gena incireũcisus corde et incircũ¬
cisus carne : ñ ingredietur scũari
in medio filioꝵ isrł. sed et leuitȩ
qui longe recessert̃ a me in errore
filioꝵ isrł. et errauert̃ a me post
idola sua. et portauert̃ iniquitatẽ
suam: erunt in scũario meo edi-¬
tui et ianitores portarum domꝰ. et
ministri domꝰ. Ipsi mactabunt ho¬
locausta et uictimas popłi: et ipsi
stabunt in conspectii eorũ. ut mi¬
nistrent cis. Pro eo quod ministra¬
uert̃ illis i conspectu idoloꝵ suo¬
rum. et facti sunt domui isrł in
offendiculum miquitatis : iccirco
leuatu manũ meã suꝑ eos dicit

Expanded text:
gena incircumcisus corde, et incircumgena incircumcisus corde, et incircumciin medio filiorum Israhel sed et Levitae qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israhel et erraverunt a me post idola sua et portaverunt iniquitatem suam erunt in sanctuario meo aeditui et ianitores portarum domus et ministri domus ipsi mactabunt holocaustosin et victimas populi et ipsi stabunt in conspectu eorum ut ministrent eis pro eo quod ministraverunt illis in conspectu idolorum suorum et facti sunt domui Israhel in offendiculum iniquitatis idcirco levavi manum meam super eos dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis ordõ reddendus. Cum fi¬
lios alienagenas. ineireũcisos corde
et corpore inducatis in scũarium me¬
um. et polluatis domũ meã: audetis
offerre panes et adipem et sangui¬
nem. mistica sacram̃ta: et ñ intellige¬
tis quod solueritis: et p̃tergressi eftis
pactum meũ m om̃ib scelerib et
impietatib ur̃is: et ñ seruaueritis
p̃cepta sc̃uarii mei. neq posueritis
custodes cerimoniarũ mearũ iN
sc̃ũario meo: Omĩs aut̃ aduersus
eos ẽ. comminatio: qui ñ audiert̃
peccatis alienis. U el certe sic in¬
telligendum. Dissolustis pactum
meum in om̃ĩb scelerib ur̃is. et
ñ seruastis p̃cepta scũarii mei: et
audetis indignos alienosq custo¬
des ponere in obseruatione scũarii mei
uob̾met ipsis: ut subaudratur ñ mi¬
chi : & ẽ sensus. Qui uob̾ in carna¬
lib seruiant ac ministrent: et ob ue¬
stra refrigeria. meũ polluant scũari-¬
um. Hȩc dicit dñs ds̃. O mĩs aliena¬

Expanded text:
lectionis ordo reddendus. Cum filectionis ordo reddendus. Cum filios alienigenas, et incircumcisos corde et corpore inducatis in sanctuarium meum, et polluatis domum meam, audetis offerre panem et adipem et sanguinem, mystica sacramenta, et non intelligitis quod solveritis et praetergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietatibus vestris, et non servaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custodes ceremoniarum mearum in sanctuario meo. Omnis autem adversus eos est comminatio, qui non audierunpeccatis alienis . Vel certe sic intelligendum: Dissolvistis pactum meum in omnibus sceleribus vestris, et non servastis praecepta sanctuarii mei, et audetis indignos alienosque custodes ponere in observatione sanctuarii mei vobismetipsis, ut subaudiatur, non mihi. Et est sensus: Qui vobis in carnalibus serviant ac ministrent: et ob vestra refrigeria meum polluant sanctuarium. Haec dicit Dominus Deus: Omnis alieni
Abbreviated transcription (Latin):
probrium egiptioꝵ. qui st̃ magnis
carnibꝰ: et illud potest dicere. quȩ
m plerisq uxta editionem septua¬
ginta legitur. Q uomodo contabuit
caro mea in t̾ra deserta. et inuia. et
in a quosa : sic in sc̃o apparuit tibi.
Si quando ergo alienagenas intro¬
ducere uoluerimꝰ in templum dei:
circũcidamꝰ aures eoꝵ et labra. et
cor. et omnẽ carnem. oculosqi. gustũ.
et odoratum: ut omĩa cum dei timo
re et oratione faciamus. Audiant
siasticus : ut ñ inducant filios alie¬
nos. incircũcisos corde et ieircũci¬
sos carne: ne sint in scũario dei. et
polluant domũ eius. Si enim hoc
fecerint. aptabitur illis quod sequi¬
tur: et offertis panes meos: panes
in delicet ꝓpositionis. in cunctis ee¬
clesiis et in orbe trarum de ino pa-¬
ne pullulantes. E ñ solum panes:
sed adipem quoq de quo scriptum ẽ
ex adipe frum̃ti saturauit eos: et
sanguinem. qui in xp̃i passione
effusus ẽ. Legendumq ita : et sic

Expanded text:
probrium Aegyptiorum qui sunt magnis probrium Aegyptiorum qui sunt magnis carnibus, et illud potest dicere quod in plerisque juxta editionem Septuaginta legitur: Quomodo contabuit caro mea, in terra deserta, invia, et inaquosa, sic in sancto apparui tibi . Si quando ergo alienigenas introducere voluerimus in templum Dei, circumcidamus aures eorum, et labia, et cor, et omnem carnem, oculosque, gustum ere et ratione faciamus. Audiant siasticus ut non inducant filios alienos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ne sint in sanctuario Dei, et polluant domum ejus. Si enim hoc fecerint, aptabitur illis quod sequitur: « Et offertis panes meos, » panes videlicet propositionis in cunctis ecclesiis et in orbe terrarum, de uno pane pullulantes. Et non solum panes, sed adipem quoque, de quo scriptum est: « Et adipe frumenti saturavit eos , » et sanguinem qui in Christi passione effusus est. Legendumque ita et sic
Abbreviated transcription (Latin):
te corporis facere compellimur: ci¬
bum caꝑe et potum. et somnũ. et
uti uestibus: quȩ tunc circũcidimꝰ.
si ñ ad delicras et ad luxuriam et
ad merciam. sed ad necessitatẽ na-¬
turȩ et corporis istius sustentacu-¬
lum. cuncta faciamꝰ. Qui bibit ui¬
num modicũ propt̃ stomachum et
frequentes infirmitates. et odit
ebrictatem : circũcidit carnẽ suã.
Qui dormit quantũ natura pati¬
tur. audiet a salomone : si sederis.
absq timore eris: si dormieris. sua¬
uit̃ dormies. et ñ timebis panorem
suꝑuenientem tibi: neq impetus
impioꝵ suꝑuenientes. & qui fugit
fornicationẽ. et uxori debitum red¬
dit: reuertens ad id ipsum. ne tem¬
ꝑtet cum sathanas: audiet cum po¬
pulo isrł. In hac die. abstuli opꝓbri¬
um egipti a uobis. Uestib quoq
utetur quȩ frigus repellant: non
quȩ tenuitate sui. corpora nuda de¬
monstrent. Attenuata ieumiis caro.
et circũcisa continentia. fugit op¬

Expanded text:
te corporis facere compellimur, cite corporis facere compellimur, cibum capere, et potum et somnum, et uti vestibus: quae tunc circumcidimus, si non ad delicias, et ad luxuriam, et ad inertiam, sed ad necessitatem naturae et corporis istius sustentaculum cuncta faciamus. Qui bibit vinum modicum propter stomachum et frequentes infirmitates, et odit ebrietatem, circumcidit carnem suam . Qui dormit quantum natura patitur, audiet a Salomone: Si sederis, absque timore eris: Si dormieris, suaviter dormies, et non timebis pavorem supervenientem tibi: neque impetus impiorum supervenientes . Et qui fugit fornicationem, et uxori debitum reddit revertens ad id ipsum ne tentet eum Satanas , audiet cum populo Israel: In hac die abstuli opprobrium Aegypti a vobis. Vestibus quoque utetur, quae frigus repellant; non quae tenuitate sui, corpora nuda demonstrent. Attenuata jejuniis caro et circumcisa continentia , fugit op
Abbreviated transcription (Latin):
do. locutus ẽ. moxses in conspectu
diũ dicens. ecce filii isrł ñ audiert̃
te. et quomodo audiet me pharao:
ego aut̃ sum tardi sermonis. ꝓ quo
i. quod melius habetur in greco.
ego aut̃ incircũcisus labiis: int̾ro¬
gemus eos. immo cogamꝰ cireũcide¬
re aures. et labia desecare: ut scrip¬
turam implere uideantur. Sin aut̃
ceꝑint circũcisionem aurium inter¬
pretari. quando nichil turpe et in¬
honestum audire nos patimur: et
circũcisionẽ labioꝵ. quando nichil
in decens loquimur: dicamꝰ eis: ean¬
dem expositionem etiam in corde
et in carne. seruare debetis. Cor cir¬
cũcidimꝰ cultello dei. et aufertur de
corde nr̃o p̃putumi: quando tur¬
pes cogitationes nequaqͣm çreunt
de corde nr̃o: nec de nob̾ dicitur.
Impinguatum ẽ. cor popłi huiꝰ: et
aurib suis grauit̃ audiert̃. Ergo et ca¬
ro similit̾ eireũciditur. ut nequaqͣm
facramꝰ t̾rena oꝑa. quȩ pro necessita¬

Expanded text:
do locutus est Moyses in conspectu do locutus est Moyses in conspectu Domini dicens: Ecce filii Israel non audierunt me; et quomodo audiet me Pharao? Ego autem sum tardi sermonis , pro qς εἰμι; quod melius habetur in Hebraeo: Ego autem 541 incircumcisus sum labiis, interrogemus eos, immo cogamus circumcidere aures, et labia desecare, ut Scripturam implere videantur. Sin autem coeperint circumcisionem aurium interpretari, quando nihil turpe et inhonestum audire nos patimur, et circumcisionem labiorum, quando nihil indecens loquimur: dicamus eis, eamdem expositionem etiam in corde et in carne servare debetis. Cor circumcidimus cultello Dei, et aufertur de corde nostro praeputium, quando turpes cogitationes nequaquam exeunt de corde nostro, nec de nobis dicitur: Impinguatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt . Ergo et caro similiter circumciditur, ut nequaquam faciamus terrena opera, quae pro necessita
Abbreviated transcription (Latin):
funiculo longo: et sicut uigo corri¬
giȩ uituli iniquitates. Primũq pec¬
catum ẽ quod inducunt filios alienos
siue alienigenas. incircũcisos corde
et ineircũcisos carneꝰ: ut sint in scũ¬
ario dei: et polluant domũ dñi. Mo¬
dicum enim fermentũ: totã mas¬
sam corrũpit. & m quib dam exem¬
plarib fertur prouerbioꝵ: ne intro-¬
ducas impium in tab̾naculis iustoꝵ.
Urgent nos in hoc loco uidei et he¬
bionitȩ. qui circũcisionẽ carnis ac¬
cipiunt : quomodo possumꝰ p̃sentẽ
locum exponere. ieircũcisos corde.
et incircũcisos carne : quo indelicet
post spũalem intelligentiã. etiam
carnis circũcisionẽ suscipere debe¬
amus. S ed qui legimꝰ patilũ dicen¬
tem. contestor aut̃ omnẽ hominẽ
qui circũciditur. qm̃ si cireũcidami¬
ni xp̃e uob̾ nichil proderit: et il¬
lud ieremiȩ. eoce incircũcisȩ aures
nr̃ȩ. et noluistis audire : et m exo¬

Expanded text:
funiculo longo, et sicut jugo corrifuniculo longo, et sicut jugo corrigiae vituli iniquitates . Primumque peccatum est, quod inducunt filios alienos, sive alienigenas incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario Dei, et polluant domum Dei. Modicum enim fermentum totam massam corrumpit ; et in quibusdam exemplaribus fertur Proverbiorum: Ne introducas impium in tabernacula justorum. Urgent nos in hoc loco Judaei et Ebionitae, qui circumcisionem carnis accipiunt: quomodo possumus praesentem locum exponere incircumcisos corde et incircumcisos carne? quo videlicet post spiritualem intelligentiam, etiam carnis circumcisionem suscipere debeamus. Sed qui legimus Paulum dicentem: Contestor autem omnem hominem qui circumciditur: quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Et illud Jeremiae: Ecce incircumcisae aures vestrae, et noluistis audire . Et in Exo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ cogniturus ẽ. & hoc notandũ.
quod in mundi huius plaga qui in
maligno positus ẽ et in aquilonis fri¬
gore constitutus: cęlestis nob̾ cęrimo¬
niarum ordo monstrat᷑. Et dices ad
exasꝑantem me domũ isrł. Hȩc dicit
dñs ds̃. Sufficiant uobis om̃ia scelera
ur̃a domꝰ ifrł: eo quod inducitis fili¬
os alienos siue alienigenas. incircũ¬
cisos corde. et incircũcisos carne: ut
sint in scũario meo. et polluant do¬
mũ meam. Et offertis panes meos.
adipem et sanguinem: et dissoliustis
scelerib ur̃is. Et ñ seruastis p̃cepta
scũarii mei: et posiustis custodes ob¬
seruationũ mearũ in scũario meo. uo¬
bismet ipsis. Quando dicit. sufficrant
uob̾ omĩa scelera siue iniquitates uie¬
strȩ: ad prioꝵ peccatoꝵ hortatur pe¬
nitentiã : ne augeamꝰ peccata peccatis.
et materiã futuro paremꝰ incendio :
sed atidramꝰ illud quod isaias loquit᷑.
Uȩ his qui attrahunt peccata sicut

Expanded text:
ordine cogniturus est. Et hoc notandum, ordine cogniturus est. Et hoc notandum, quod in mundi hujus plaga qui in maligno positus est, et in Aquilonis frigore constitutus, coelestis nobis ceremoniarum ordo monstratur. Eexasperantem me domum Israel: Haec dicit Dominus Deus: Sufficiant vobis omnia scelera vestra, domus Israel, eo quod inducitis filios alienos sive alienigenas incircumcisos corde et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario meo et polluant domum meam, et offertis panes meos adipem et sanguinem, et dissolvistis sceleribus vestris, et non servastis praecepta sanctuarii mei, et posuistis custodes observationum mearum in sanctuario meo vobismetipsis. » Quando dicit sufficiant vobis omnia scelera, sive iniquitates vestrae, ad priorum peccatorum hortatur poenitentiam, ne augeamus peccata peccatis, et materiam futuro paremus incendio; sed audiamus illud quod Isaias loquitur: Vae his qui attrahunt peccata sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dicente ipso propħa atq baptista:
illum oportet crescere. me autẽ mi¬
nui. Cecidit aut̃ in faciem suam pro¬
pħa: ne dum plus cernere cupit
quam potest humana fragilitas in¬
tueri: etiam ipsum oculoꝵ lumen
amitteret. Unde familiarius eum
uocat dñs. filium hominis: p̃cipit¬
q ut ponat cor stium. et uideat
oculis. et aurib audiat. Primum
enim ad intelligendum quod di¬
citur. aꝑiendus c̃ animꝰ: scđo. cor¬
dis atcollendi oculi. de quib dicit᷑
ad abraham. leua oculos tuos. et
uide stellas cęli: tercio. his aurib¬
aurib audiendũ de quib salua¬
tor ait. qui habet aures audiendi
audrat : ut possit cuctas templi
cerimonias et legitima eius in¬
telligere. et ad extremũ ponere
cor suum in uiis templi: quia
diuersi ad cum introitus sunt. Siue ꝑ
uias templi. cerimoniarũ ordinem
significat : et exitus sc̃uarii. P rohemi¬
um igitur ẽ. et p̃paratio propħȩ: ad
intelligenda quȩ postea suꝑ templi

Expanded text:
dicente ipso propheta atque Baptista: dicente ipso propheta atque Baptista: Illum oportet crescere, me autem minui . Cecidit autem in faciem suam propheta, ne dum plus cernere cupit quam potest humana fragilitas intueri, etiam ipsum oculorum lumen amitteret. Unde familiarius eum vocat Dominus, filium hominis; praecipitque ut ponat cor suum, et videat oculis, et auribus audiat. Primum enim ad intelligendum quod dicitur aperiendus est animus; secundo, cordis intelligendum oculis, de quibus dicitur ad Abraham: Leva oculos tuos, et vide stellas coeli ; tertio, his auribus audiendum, de quibus Salvator ait: Qui habet aures audiendi, audiat ; ut possit cunctas templi ceremonias et legitima ejus intelligere, et ad extremum ponere cor suum in viis templi; quia diversi ad Deum introitus sunt. Sive per vias templi, ceremoniarum ordinem significat, et exitus sanctuarii. Prooemium igitur est, et 540 praeparatio prophetae, ad intelligenda quae postea super templi
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet quã in aquilonis plaga
positus. contra cernebat: statim ce¬
cidit in faciem suam. maiestatem
głiȩ dñi ferre ñ sustinens. Unde.
quia fuerat humilitate deiectus :
dicit ad cum nequaqͣm uir. scd dñs.
Fili hominis: pone cor tuum et re¬
liqua. In consũmatione tab̃nacu¬
li et ȩdificii templi quod a salomo¬
ne constructum ẽ. apparuit głia
dñi: quȩ postea euanglicȩ głoriȩ
cõparatione destructa ẽ: dicente apło.
Et enim non ẽ. głificatum. quod glo¬
rificatum ẽ in hac parte : propter
excellentem głiam. Si enim quod
quod manet in głia. Cauendumq
ne destructionẽ prioris głiȩ. abolitio¬
nem putemꝰ : sed sic sentiendum. qđ
postquam uenerit quod ꝑfectum ẽ.
id quod ex parte fuerat destruetur.
uelut si solis radiis lampadem com¬
pares: aut lampadi. lumen lucerna.
dicitur: ille erat lucerna lucens in
domo. P ostquam aut̃ uenit sol iusti¬
ciȩ lucernȩ lumen absconditum ẽ

Expanded text:
videlicet quam in Aquilonis plaga videlicet quam in Aquilonis plaga positus contra cernebat, statim cecidit in faciem suam, majestatem gloriae Domini ferre non sustinens. Unde quia fuerat humilitate dejectus, dicit ad eum, nequaquam vir, sed Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et reliqua. In consummatione tabernaculi et aedificii templi quod a Salomone constructum est, apparuit gloria Domini, quae postea evangelicae gloriae comparatione destructa est, dicente Apostolo: Etenim non est glorificatum, quod glorificatum est, in hac parte, propter excellentem gloriam. Si enim quod quod manet in gloria est . Cavendumque ne destructionem prioris gloriae abolitionem putemus; sed sic sentiendum, quod postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte fuerat, destruetur: velut si solis radiis lampadem compares, aut lampadis lumen lucernae dicitur: Ille erat lucerna lucens in domo . Postquam autem venit sol justitiae, lucernae lumen absconditum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩstiuncula. romȩ aduersum helui¬
dium illius temporis hereticum: iN
adolescentia ñ grandem librum scri¬
psisse me noni. Et adduxit me ꝑ
uiam porte aquilonis: in conspec¬
tu domꝰ. Et uidi: et ecce impleuit glo¬
ria drũi domũ dñi. & cecidi in faciem
meã. Et dixit ad me dñs. E ili homi¬
nis. pone cor tuum. et uide oculis
tuis. et aurib tuis audi omĩa quȩ
ego loquor ad te de uniuersis ceri¬
moniis domꝰ dñi: et de cunctis legi¬
bus eius. Et pones cor tuum in u¬
is templi. ꝑ om̃s ęxitus sanctuarii.
Uir qui ductor propħȩ ẽ. et quo
cuncta in templo monstrante co-¬
gnoscit postquam ei clausam osten¬
derat portam ñnum qͣm reserandã.
et tam̃ aꝑtam ei. qui clausis ingres¬
sus ẽ. ost̾iis: ducit propħam ad ui-¬
am porte aquilonis: quȩ tam̃ et
ipsa eẽt in conspectu domꝰ : haud
dubium qum templũ significet.
Cumq propħa e regione uidisset
plenam domũ dñi. glorra dñi: eadẽ

Expanded text:
quaestiuncula, Romae adversum Helviquaestiuncula, Romae adversum Helvidium illius temporis haereticum, in adolescentia non grandem librum scripsisse me novi. Et adduxit me per viam portae Aquilonis in conspectu domus, et vidi, et ecce implein faciem meam. Et dixit ad me Dominus: Fili hominis, pone cortuum, et vide oculis tuis, et auribus tuis audi omnia quae ego loquor ad te de universis caeremoniis domus Domini, et de cunctis legibus ejus. Et pones cor tuum in viis templi per omnes exitus sanctuarii. » Vir qui ductor prophetae est, et quo cuncta in templo monstrante cognoscit, postquam clausam ei ostenderat portam, nunquamque reserandam, et tamen apertam ei qui clausis ingressus est ostiis, ducit prophetam ad viam portae 539 Aquilonis, quae tamen et ipsa esset in conspectu domus, haud dubium quin templum significet. Cumque propheta e regione vidisset plenam domum Domini gloria Domini, eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
mundi semꝑ clausa sit. et humano
nequaqͣm pͥateat aspectui : ioħis
euangłium probat dicentis: dm̃
nemo uidit umqͣm: unigenitꝰ aut̃
filius qui ẽ. in sinu patris. ipse e¬
narrabit. Quasi aliis uerbis dixe¬
rit: eritq clausa principi : prin¬
ceps solus sedebit in ea. ut come-¬
dat panem ꝑfectȩ et consũmate
scientiȩ. Nemo enim nouit filium
nisi pater: et nemo nouit patrem
nisi filius: et cui uoluerit filius
reuelare. Pulchre quidam portam
clausam. ꝑ qͣm solus dñs ds̃ isrł m
greditur᷑. et dux cui porta clausa ẽ.
mariã uirginem intelligunt: quę
et ante partum. et post partum uir¬
go ꝑmansit. Etenim tẽpore quo an¬
bit tibi. quod aut̃ nascetur ex te scm.
uocabitur filius dei. et quando natꝰ
ẽ. uirgo ꝑmansit ęcerna: ad confun¬
dendos cos qui arbitrantur eã post
natiuitatẽ saluatoris. habuisse de io¬
scphfilios: ex occasione fratrum ꝰ
qui uocantur in euangłio. Suꝑ qua

Expanded text:
mundi semper clausa sit, et humano mundi semper clausa sit, et humano nequaquam pateat aspectui, Joannis Evangelium probat, dicentis: « Deum nemo vidit unquam, unigenitus filius qui est in sinu Patris ipse enarravit . » Quasi aliis verbis dixerit: « Eritque clausa principi: princeps solus sedebit in ea ut comedat panem » perfectae et consummatae scientiae: « Nemo enim novit Filium nisi Pater, et nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . » Pulchre quidam portam clausam per quam solus Dominus Deus Israel ingreditur, et dux cui porta clausa est Mariam virginem intelligunt, quae et ante partum, et post partum virgo permansit. Etenim tei obumbrabit tibi; quod autem nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . » Et quando natus est, virgo permansit aeterna, ad confundendos eos, qui arbitrantur eam post nativitatem Salvatoris habuisse de Joseph filios, ex occasione fratrum ejus qui vocantur in Evangelio . Super qua
Abbreviated transcription (Latin):
erit porta : nemo enim potest pas¬
sionis dnai corporisq eius et sati.¬
gumis. pro maiestate rei sacram̃ta
cognoscere. Tantęq bonitatis ẽ. et
clem̃tiȩ princeps nr̃ : ut cum solus
sedeat in porta quę clausa ẽ et pa¬
nem coram dño comedat: uelit
mensȩ suȩ atq conunuii plures ha¬
bere consortes: et dicat. Cece ego sto.
et pulso. Si quis michi aperuerit:
ingrediar ad cum. et cęnabo cum
illo: et ipse mecũ. Solus aut̃ panẽ
comedit coram dño: quia substan-¬
ta eius diuinaq natura. a cunetis
creaturarum substantiis separata ẽ.
Ipse ꝑ eandem uestibuli portam iN¬
greditur. et egreditur: quia et intus¬
ẽ. et foris: hoc ẽ. infusus. et circum fu¬
sus om̃ib Ingrediensq ꝑ portam ut
ut secum introducat eos qui absq
doctrina eius et auxilio intrare ñ
possunt: et egrediens. ut rursum
alios introdũcat: et loquatur eis
qui difficiliora ñ capunt. Quod au¬
tẽ porta orientalis extra t̾minos

Expanded text:
erit porta: nemo enim potest paserit porta: nemo enim potest passionis Domini corporisque ejus, et sanguinis pro majestate rei sacramenta cognoscere. Tantaeque bonitatis est et clementiae princeps noster, ut cum solus sedeat in porta quae clausa est, et panem coram Domino comedat, velit mensae suae atque convivii plures habere consortes, et dicat: « Ecce ego sto et pulso: si quis aperuerit, ingrediar ad eum, et coenabo cum illo et ipse mecum . » Solus autem panem comedit coram Domino, quia substantia ejus divinaque natura cunctis creaturarum substantiis separata est. Ipse per eamdem vestibuli portam ingreditur et egreditur, quia et intus et foris, hoc est infusus et circumfusus omnibus, ingrediensque per portam, ut secum introducat eos qui absque doctrina ejus et auxilio intrare non possunt: et egrediens ut rursum alios introducat, et loquatur eis qui difficiliora non capiunt. Quod autem porta orientalis extra terminos
Abbreviated transcription (Latin):
rum dei: ꝑfectum ẽẽ. me fateor: qͣn¬
tum aut̃ ad scientiam diuinȩ ma¬
iestatis. nunc in eniginate uideo et
ꝑ nubilum et caliginem: et dico
cum propħa. Mirabilis facta ẽ sci.¬
entia tua ex me: confortata ẽ. et ñ
potero ad eam. Hȩc igitur porta
omĩb clausa ẽ: uir enim ñ transi¬
bit ꝑ eam. et erit clausa principi siue
duci. et illius aduentui reseruabitur.
qui sedebit in ea ut comedat panẽ
coram dño. de quo ipse in euange¬
lio profitetur dicens. Meus cib ẽ
ut faciam uoluntatẽ eius qui me
misit: et compleam opus eiꝰ. Ipse
ẽ princeps. et pontifex scdđm ordinẽ
melchisedech. et hostia et sacerdos:
qui in conspectu patris nob̾cum
celestem comedit panem. et uinũ
bibit: de quo loquitur in cuange.¬
lio. Non bibam de geramine uitis
huius. nisi cum bibero illud nouũ
in regno patris mei: in illo uideli¬
cet regno. de quo dicit et apłis: re¬
gnum dei intra uos ẽ. Clausaq

Expanded text:
rum Dei, perfectum esse me fateor. Quanrum Dei, perfectum esse me fateor. Quantum autem ad scientiam divinae majestatis, nunc in aenigmate video, et per nubilum et caliginem, et dico cum Propheta: « Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, et non potero ad eam . » Haec igitur porta quae omnibus clausa est, vir enim non transibit per eam, erit clausa principi sive duci, et illius adventui reserabitur qui « sedebit in ea ut comedat panem coram Domino. » De quo ipse in Evangelio profitetur dicens: « Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me misit, et compleam opus ejus . » Ipse est princeps et pontifex secundum ordinem Melchisedech , et hostia et sacerdos, qui in conspectu patris nobiscum coelestem comedit panem, et vinum bibit, de quo loquitur in Evangelio: « Non bibam de genimine vitis hujus, nisi cum bibero illud novum in regno Patris mei : » in illo videlicet regno, de quo scribit Apostolus: « Regnum Dei intra vos est . » Clausaque
Abbreviated transcription (Latin):
sa erit et ñ aꝑietur. et uir ñ transi¬
bit ꝑ eam: Ex quib discimꝰ : quam¬
ins ad summã scientram uenerimꝰ.
cõparatione diuinȩ scientiȩ. nunc
ex parte nos scire: et ex parte cog¬
noscere. Quando aut̃ uenerit quod
ꝑfectum ẽ: tunc quod ex parte ẽ.
destruetur. Unde et in alio loco. ip¬
se apłs imꝑfectum se eẽ. loquitur.
rursumq ꝑfectum : quod si in ter¬
p̃tatione ca̾ret. uidetur eẽ. contra¬
rium. Dicit enim. ñ quia iam acce¬
pi: aut quia iam ꝑfectus sum: frẽs.
ego me ñ arbitror comp̃hendisse.
Unum aut̃. posteriora obliuiscens
et ad priora me extendens: statu¬
tum ꝑsequor ad brauium suꝑne
uocationis dei. Cumq putaremus
cum scđ̾m professionem suã non c̃õ
inuenisse: iterum ñ solum se sed et
alios dicit ẽẽ ꝑfectos: quotquot
ergo ꝑfecti hoc sapiamꝰ. Est aut̃ sen¬
sus huius loci. Ad comparationem
hominũ cęteroꝵ qui euram ñ habcił
noticie scripturarum. nec misterio¬

Expanded text:
sibit per eam? Ex quibus discimus, quamvis ad summam scientiam venerimus, comparatione divinae scientiae, nunc ex parte nos scire et ex parte cognoscere; quando autem venerit, quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur. Unde et in alio loco ipse Apostolus imperfectum se esse loquitur, rursumque perfectum. Quod si interpretatione caret, videtur esse contrarium. Dicit enim: 537 Non quia jam accepi, aut quia jam perfectus sum. Fratres, ego me non arbitror comprehendisse; Unum vero, posteriora obliviscens et ad priora me extendens, statutum persequor ad bravium supernae vocationis Dei . Cumque putaremus eum secundum professionem suam non esse invenisse quod verum, non solum se, sed et alios dicit esse perfectos: « Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus . » Est autem sensus hujus loci, ad comparationem hominum caeterorum qui curam non habent notitiae Scripturarum, nec mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
rit. S acerdotũ autem ẽẽ. officium. le¬
gis habere noticiam: et in malachi
discimꝰ qui ait. Labia sacerdotis cu¬
stodiunt scientiam. et legẽ requirt̃
ex ore eius: quia angłs dm̃ exercitu¬
um ẽ Et sabbata mea scĩficabunt.

Expanded text:
rit. Sacerdotum autem esse officium lerit. Sacerdotum autem esse officium legis habere notitiam, et in Malachia discimus, qui ait: « Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est
Abbreviated transcription (Latin):
dicent scdm honorẽ. nec accipiant
ꝑsonam pauꝑis siue duntis in iu¬
dicio: sed stent in iudiciis dei. et re¬
cordentur illius psalmi. ds̃ stetit in
sinagoga deoꝵ. i medio aut̃ deos
diuidicat: deos appellans. qͥ habent
iudicandi de hominib potestatẽ:
qui in quo iudicio iudicauerint.
iudicabitur de eis. Leges inquit
meas et p̃cepta mea. i om̃ib solem¬
nitatib meis custodient: ut serant
quomͦ septem ebdomadas implere
debeamꝰ gaudii atq lȩticiȩ. et humi¬
liare animas nr̃as in ieiunio: clan¬
gorẽq tubarũ intelligere. et sceno¬
phegias sp̃uales in quib dicimꝰ ad¬
uena sum ego et peregrinus. sicut om̃s
patres mei. Hȩ sunt uerȩ solemnita.¬
tes dei: quas consequentius quis pen¬
tateuchũ disserens int̃pretabitur. Pri¬
ma untus ẽ. sacerdotis. ñ tantũ doce¬
re quȩ nouerit. sed om̃s dei festunta¬
tes custodire: ut possit aliis custodi¬
enda p̃cipere. quȩ et ipse obseruaue¬

Expanded text:
dicent secundum honorem, nec accipiant dicent secundum honorem, nec accipiant personam pauperis, sive divitis in judicio: sed stent in judiciis Dei, et recordentur illius psalmi: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat , deos appellans qui habent judicandi de hominibus potestatem: qui in quo judicio judicaverint, judicabitur de eis . Leges, inquit, meas et praecepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient, ut sciant quomodo septem hebdomadas implere debeamus gaudii atque laetitiae, et humiliare animas nostras in jejunio; clangoremque tubarum intelligere et scenopegias spirituales, in quibus dicimus: Advena sum ego et peregrinus sicut omnes patres mei . Hae sunt tes quas consequentius quis Pentateuchum disserens interpretabitur. Prima virtus est sacerdotis, non tantum docere quae noverit, sed omnes Dei festivitates custodire, ut possit aliis custodienda praecipere, quae et ipse observave