comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia male exaltatus fuit: & ille qui
de illo triumphat. humiliabitur.
Tales enĩ om̃s sunt. qui gaudent
de malo.Uidentur sibi ad temp
gloriari. suꝑbire. ceruicem erigere.
Non uos delectet exultatio eorum:
escam habent in faucib & hamũ.
Ibi est quo delectantur: ibi ẽ quo
trahuntur. Ne derelinquas me.
ne forte exaltentur: id est non de
me triumphent. non de me gau
inquit umbra alarum tuarũ teg&
Obumbrasti enĩ michi in die belli.
Ipsos quid tegit : caput circuitus
ipsorum: ipsa est suꝑbia. Quid ẽ
circuitus ipsorumͤ Ut circueant.¬
& non stent: in gyrum eant erroris.
ubi iter est sine fine. Qui enĩ in
longum uadit: aliunde incipit.
alibi finit. Qui in gẏrum it: nusꝗͣ
finit. Ipse ẽ labor impiorum: qui
demonstratur in alio psalmo euiden¬
tius. In circuitu impii ambulant.
Sed circuitus illorũ caput. suꝑbi¬
a est: quia initium omĩs peccati
suꝑbia. Unde autem suꝑbia labor
labiorum ipsorum: Om̃is enĩ suꝑb

Expanded text:
Quia male exaltatus fuit: et ille qui Quia male exaltatus fuit: et ille qui de illo triumphat, humiliabitur. Tales sunt enim omnes qui gaudent de malo; videntur sibi ad tempus gloriari, superbire, cervicem erigere. Non vos delectet exaltatio eorum; escam habent in faucibus et hamum: ibi est quo delectantur, ibi est quo trahuntur. «Ne derelinquas me, ne forte exaltentur:» id est, non de me triumphent, non de me gaudinquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus eorum caput, superbia est; quia initium omnis peccati superbia . Unde autem superbia «labor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus
Abbreviated transcription (Latin):
autem si feceris: capieris. Non ideo
dico capieris. quia inuenieris. Aliqnͣ¬
do autem non inuenieris : sed ab ho¬
minibus. Nunquid adõ: capieris.
& traheris. & occideris. Om̃is enim
qui talia facit: ꝑimit seipsum. Ibi ẽ
ergoesca: ibi est & laqueus. Brena de¬
siderium: & non cadis in laqueum.
Si autem uicerit te desiderium escȩ.
mittit tibi collum in laqueum: &
capiet te auceps animarum. Ne tra¬
das me a desiderio peccatori meo. Inde
inumbratur indie belli. Desiderium
enim estus facit: umbraculũ autẽ
dnĩ temperat desiderium: ut possi¬
mus refrenare quo rapiebamur. ut
non ita estuemus. ut ad laqueum
ꝑducamur. Cogitauerunt aduersus
me ne derelinquas me: ne forte ex¬
altentur. Habes & alio loco: qui me
p̃munt exultabunt si motus fuero.
Tales & isti sunt : quia talis ẽ & ipse
diabolus. Quando seduxerit homi¬
nem. gaudet: triumphat de illo.
exaltatur ipse. quia ille humiliatꝰ
est. Quare autem humiliatus est:

Expanded text:
autem si feceris, capieris. Non ideo autem si feceris, capieris. Non ideo dico, capieris, quia invenieris: aliquando enim non invenieris, sed ab hominibus; numquid a Deo? Capieris, et traheris, et occideris. Omnis enim qui talia facit, perimit seipsum. Ibi est ergo esca, ibi est et laqueus; frena desiderium, et non cades in laqueum: si autem vicerit te desiderium escae, mittit tibi collum in laqueum, et capiet te auceps animarum. «Ne tradas me a desiderio meo peccatori.» Inde inumbratur in die belli. Desiderium enim aestus facit; umbraculum autem Domini temperat desiderium, ut possimus refrenare quo rapiebamur, ut non ita exaestuemus, ut ad laqueum perducamur. «Cogitaverunt adversum me; ne derelinquas me, ne forte exaltentur.» Habes alio loco: «Qui me premunt exsultabunt si motus fuero» . Tales sunt et isti, quia talis est et ipse diabolus. Quando seduxerit hominem, gaudet, triumphat de illo; exaltatur ipse, quia ille humiliatus est. Quare autem ille humiliatus est?
Abbreviated transcription (Latin):
strum. Igitur laborans in hoc bello:
respexit ad grãm dĩ. & quia iam ce¬
perat estuare. & arescere: tanquam
umbrã inuenit. sub qua uiueret.
Obumbrasti suꝑ caput meũ in die
belli. id est in estu: ne fatigarer. ne
michi ualeat umbraculũ tuum:
ut estus non patiar ame ipso. &
quid michi peccator ille faceret.
quantũ lib& seuiret: seuierunt
enĩ in martyres iniqui: traxerunt
eos. catenis ligauerunt. carceribus
incluserunt. gladio ferierunt: besti¬
is subrȩxerunt. ignib consũpserunt.
Hȩc omia fecerunt. & non eos tra¬
didit ds̃ peccatorib: quia non sunt
traditi a desiderio suo. Illud ergo
ora quantũ potes: ut a desiderio tuo.
non tradat te ds̃ peccatori. Tu enĩ
desiderio tuo locum diabolo das.¬
Ecce enĩ diabolus proposuit lucrum:
& inuitauit ad fraudem. Lucrum
habere non potes: nisi fraudem feceris.
Sed lucrum. esca est: fraus. laqueus.
Sic adtende escam. ut uideas & la¬
queum: quia lucrum non potes adi¬
pisci. nisi fraudem feceris. Fraudem

Expanded text:
strum» . Igitur laborans in hoc bello, respexit ad gratiam Dei; et quia jam coeperat aestuare et arescere, tanquam umbram invenit, sub qua viveret: «Obrumbrasti super caput meum in die belli;» id est, in aestu, ne fatigarer, ne mihi valebit umbraculum tuum, ut aestum non patiar a meipso. Et quid mihi peccator faceret ille, quantumlibet saeviret? Saevierunt enim in martyres iniqui; traxerunt eos, catenis ligaverunt, carceribus incluserunt, gladio ferierunt, bestiis subrexerunt , ignibus consumpserunt: haec omnia fecerunt; sed non eos tradidit Deus peccatoribus, quia non sunt traditi a desiderio suo. Illud ergo ora, quantum potes, ut a desiderio tuo non te tradat Deus peccatori. Tu enim desiderio tuo locum diabolo das.Ecce enim diabolus proposuit lucrum, et invitavit ad fraudem: lucrum habere non potes, nisi fraudem feceris. Sed lucrum esca est, fraus laqueus. Sic attende escam, ut videas et laqueum: quia lucrum non potes adipisci, nisi fraudem feceris; fraudem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ in terra: adhuc hic sunt.
in hac uita: excepta illa pena quȩ
seruatur impiis. Carbones isti. il¬
los deiciunt: antequã ueniat ignis
Seternus. Decident suꝑ eos carbones
ignis in terra. & deicient eos: in mise¬
riis non subsistent. Ueniat illis mi¬
seria & non tolerant. iustus autem
subsistit: Quomodo ille subsistit
qui dicit. sed &iam gloriamur in
tribulationib. scientes qm̃ tribula¬
tio patientiam operatur. patientia

Expanded text:
Quid est, «in terra?» Adhuc hic sunt Quid est, «in terra?» Adhuc hic sunt in hac vita; excepta illa poena quae servatur impiis, carbones isti illos dejiciunt, antequam veniat ignis aeternus: «Decident super eos carbones ignis in terra, et dejicient eos. In miseriis non subsistent.» Venit illis miseria et non tolerant: justus autem subsistit; quomodo ille subsistit, qui dicit, «Sed etiam gloriamur in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, pa
Abbreviated transcription (Latin):
propter quod & dicuntur carbones ua¬
statorii. Uastatur fęnum: sed pur¬
gatur aurum: & mutat homo ex
morte ui tam: & incipit eẽ ętiã
ipse carbo flagrans. Qualis erat
ctus: miscdiam uero consecutus: accen¬
sus est de çelo. Uox xp̃i accendit il¬
lum. periit in eo tota nigritudo: cȩ¬
pit feruens sp̃ũ. quo accendebatur
accendere. Tales ergo & hic intellectu¬
ri sumus carbones ignis. qui cadunt
suꝑ istos malos. & deiciunt illos:
Plane non prohibemur hunc habere
intellectum: uideo hic nobis elucesce¬
re. non improbabilem & in rep̃hensi¬
bilem sententiam. Intelligo illos car¬
bones cadere super iustoᷤᷤ ut deiciantur:
in alios enĩ inueniunt᷑ ut accendan¬
tur: in alios ut deiciantur. Ipse enĩ
carbo dicebat. quibdam sumus
odor mortis in mortem: quib dam
sumus odor uitȩ in uitam. Uident
enĩ iustos flammantes sp̃ũ canden¬
tes luce : & eis inuidendo cadunt:
hoc est quodb suꝑuenient illis
carbones ignis in terra: & deicientur.

Expanded text:
propter quod et dicuntur carbones vastatorii. Vastatur fenum, sed purgatur aurum; et mutat homo ex morte vitam, et incipit esse etiam ipse carbo flagrans: qualis carboctus; misericordiam vero consecutus , accensus est de coelo: vox Christi accendit illum; periit in eo tota nigritudo, coepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. Tales ergo et hic intellecturi sumus carbones ignis, qui cadunt super istos malos, et dejiciunt illos? Plane non prohibemur hunc habere intellectum. Video hic nobis elucescere non improbabilem et irreprehensibilem sententiam: intelligo illos carbones cadere super istos, ut dejiciantur. In alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammantes spiritu, candentes luce, et eis invidendo cadunt; hoc est quod supervenient illis carbones ignis in terra, et dejicientur.
Abbreviated transcription (Latin):
rare: & uidit longã uiã. & quia ꝑse¬
uerare magnũ est & difficile. ipsum
orauit ad ꝑfectionẽ. ꝑseuerantiã suã:
a quo illi iussumẽ ut ꝑseueraret. Certe
saluus ero si ꝑseuerauero usq in finẽ:
sed ꝑseuerantia ad uirtutẽ ꝑtinet. ut
merear salutẽ. Tues uirtus salutis meȩ:
tume facis ꝑseuerare. ut ꝑueniam ad
salutẽ. Dñe dñe uirtus salutis meȩ.
& unde spero quia tu es uirtus salu¬
tis meȩ : Obumbrasti suꝑ caput me¬
um in die belli. Ecce modo adhuc
pugno. Pugno foris contra fictos bo¬
nos: pugno intus contra concupiscen¬
tias meas: Qm̃ uideo aliam legem
in membris meis. repugnantem legi
mentis meȩ: & captiuum me du¬
centem in lege peccati. quȩ est in

Expanded text:
rare, et vidit longam viam; et quia perserare, et vidit longam viam; et quia perseverare magnum est et difficile, ipsum oravit ad perfectionem perseverantiae suae, a quo illi jussum est ut perseveraret. Certe salvus ero, si perseveravero usque in finem; sed perseverantia ad virtutem pertinet, ut merear salutem: tu es virtus salutis meae, tu me facis perseverare, ut perveniam ad salutem. «Domine, Domine, virtus salutis meae.» Et unde spero quia tu es virtus salutis meae? «Obumbrasti super caput meum in die belli.» Ecce modo adhuc pugno: pugno foris contra fictos bonos, pugno intus contra concupiscentias meas; quoniam «video aliam legem in membris meis, repugnantem» «legi mentis meae, et captivum me ducentem in l
Abbreviated transcription (Latin):
uiuebat: quia dm̃ suũ intelligebat:¬
& a quo liberaretur uidebat. & a quib
liberaretur sentiebat. Ipsa erat uox
les dñi om̃s homines. ñ quales dñi
qui emunt sacello: sed qualis dñs. qui
emit sanguine. Dñẽ dñe uirtus salutis
meȩ: idest qui das uires saluti meȩ.
Quid sibi uult uirtus salutis meȩ:
Conquerebatur de scandalis. & insidus
peccatoꝵs: de circũ latrantib & circũ¬
insidiantib malignis hominib uasis
diaboli. de suꝑbis inuidentib iustis.
Int̃ quales necesse ẽ uitã ducere: cũ hic
uiuimꝰ in hac ꝑegrinatione nr̃a. Talia
uero scandala. abundantia futura. dñs
Et qm̃ abundauit iniquitas: refrigescit
caritas multoꝵ. Sed adiunxit statĩ
solatiũ. Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ :
hic saluus erit. Attendit iste & tinuit:
& abundantia iniquitatũ turbatus.
respexit spẽ: quia qui ꝑseuerauerit usq
infinẽ. hic saluabit᷑. Extendit se ꝑseue¬

Expanded text:
vivebat, quia Deum suum intelligebat, etvivebat, quia Deum suum intelligebat, et a quo liberaretur videbat, et a quibus liberaretur sentiebat, ipsa erat vox les domini homines, non quales domini qui emunt saccello; sed qualis Dominus qui emit sanguine. «Domine, Domine, virtus salutis meae:» id est, qui das vires saluti meae. Quid sibi vult, «virtus salutis meae?» Conquerebatur de scandalis et insidiis peccatorum, de circumlatrantibus et circuminsidiantibus malignis hominibus vasis diaboli, de superbis invidentibus justis, inter quales necesse est vitam ducere, cum hic vivimus in peregrinatione nostra hac. Talia vero scandala abundantia futura Dominuet quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» Sed adjunxit statim solatium: «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; et abundantia iniquitatum turbatus respexit spem: quia «qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.» Extendit se perseve
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium: bonum ẽ illi ergo. ut con¬
uertatur ad dm̃ omĩum: faciatq
illũ conuersione suũ. & positus int̃
tales peccatores. seductores. hypocri¬
tas. suꝑbos. dicat ad dm̃: quẽ sibi
conuersione fecit dm̃ suum. Dixi
dũo. ds̃ m̃s es tu. Percipe auribus
dñe uocem deprecationis mee. Sim¬
plex quidem sententia est. & facilis
ad intelligendum: sed tamen delec¬
tat forte cogitare. quare non dixerit.
percipe auribus deprecationem meam:
Sed uelut euidentius exprimens af¬
fectum animi sui. Nit enim. uocem
dep̃cationis meȩ: uitam deprecationis
meȩ. animam dep̃cationis meȩ.
Non quod sonat in uerbis meis: sed
unde uiuunt uerba mea. Ceteri enĩ
strepitus. sine anima. soni dici pos¬
sunt: uoces non possunt. Uox pro¬
prie animatorum ẽ: uiuorum est.
Quã multi autem dep̃cantur dm̃.
& non sentiunt dm̃: nec bene cogi¬
tant de dõ. Sonũ deprecationis
habere possunt. uocem non possunt:
quia uita ibi non est. Huiꝰ anima

Expanded text:
omnium? Bonum est illi ergo ut conomnium? Bonum est illi ergo ut convertatur ad Deum omnium, faciatque illum conversione suum; et positus inter tales peccatores, seductores, hypocritas, superbos, dicat ad Deum, quem sui conversione sibi fecit Deum suum: «Dixi Domino, Deus meus es tu. Percipe auribus, Domine, vocem deprecationis meae.» Simplex quidem sententia est, et facilis ad intelligendum: sed tamen delectat forte cogitare quare non dixerit, Percipe auribus deprecationem meam; sed velut evidentius exprimens affectum animi sui, ait, «vocem deprecationis meae,» vitam deprecationis meae, animam deprecationis meae, non quod sonat in verbis meis, sed unde vivunt verba mea. Caeteri enim strepitus sine anima, soni dici possunt, voces non possunt: vox proprie animatorum est, vivorum est. Quam multi autem deprecantur Deum, et non sentiunt Deum, nec bene cogitant de Deo? Sonum deprecationis habere possunt, vocem non possunt; quia vita ibi non est. Hujus qui
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum posuerunt michi. Non
in semitis: sed uxta semitas. Semitȩ
tuȩ : precepta dĩ sunt. Illi scandala
iuxta semitas posuerunt. Tu noli re¬
cedere a semitis. & non rues in scan¬
dala: nec uolo dicas: & prohiberet
illos ds̃ ponere michi scandala uixta
semitas : & non ibi ponerent. Immo
ꝑmisit ds̃ ponere scandala illos iux¬
ta semitas : ut tu non recedas a semi
dium inter tanta mala: in istis tem¬
ptationibus. in istis periculis : Dixi
dño. ds̃ meus estu: illi homines st̃
& non mei : tu & ds̃. & m̃s es. Dixi
dño. ds̃ m̃s es tu. Magna uox orati¬
onis : mouet fidutiam. Nunquid
illorum non est ds̃ : cuius enĩ non
est ds̃: qui est uerus ds̃: sed tam̃
proprie eorum est: qui eo fruuntur.
qui ei seruiunt. qui libenter sub illo
sunt. Nam & mali quãuis inuiti
sub illo sunt. Illi appellant dm̃.
a quo coronantur sub illo. Illi
fugiunt: a quo dampnentur. Et
iniquus quia non uult habere do¬
minum dm̃ suum: quo fugiet dm̃

Expanded text:
scandalum posuerunt mihi:» non scandalum posuerunt mihi:» non in semitis, sed «juxta semitas.» Semitae tuae, praecepta Dei sunt. Illi scandala juxta semitas posuerunt; tu, noli recedere a semitis, et non irrues in scandala. Nec volo dicas: Et prohiberet illos Deus ponere mihi scandala juxta semitas, et non ibi ponerent. Imo permisit Deus ponere scandala illos juxta semitas, et tu non recedas a semitdium inter tanta mala, in istis tentationibus, in istis periculis? «Dixi Domino, Deus meus es tu.» Illi homines sunt, et non mei; tu et Deus, et meus es. «Dixi Domino, Deus» «meus es tu.» Magna vox orationis; movet fiduciam. Numquid illorum non est Deus? Cujus enim non est Deus, qui est verus Deus? Sed tamen proprie eorum est, qui eo fruuntur, qui ei serviunt, qui libenter sub ipso sunt. Nam et mali quamvis inviti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo coronentur; sub illo illi fugiunt, a quo damnentur. Et iniquus qui non vult habere Dominum Deum suum, quo fugiet Deum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmisit. Fecit adulterium: & ne occi¬
datur. parat homicidium: addidit
peccato peccatum. Rursum si ei con¬
tigerit facere homicidium. iam qui
unũ crimen timebat. duo timet. &
utiq cum uideat se plura timere
quã antea timebat. non cogitat
minuere quod fecit. sed addere qđ
nondum fecit. Quęrit forte & ma¬
leficium. Tria ecce habet. Inde iam
quis cogitet. quis finiat restem pec¬
catorum : & optime dicitur restis.
Ut enim torqueatur restis additur.
& non adduntur recta fila sed torta.
Prauitas sibi conexa. ducitur in lon¬
gum: & non cogitat precidere quod
male texuit. sed addere. producere.
in longum protendere: ut habeat
in fine. unde illi ligentur manus &
pedes. & proiciatur in tenebras exteri¬
ores. Hȩc autem peccata sua tendunt
iustis: quando eis suadent facere ma¬
la quȩ ipsi faciunt. Ideo dixit. restes
extenderunt muscipulam pedib meis :
id est de peccatis suis me deicere uo¬
luerunt. & ubi hoc : luxta semitas.

Expanded text:
commisit. Fecit adulterium, et ne occicommisit. Fecit adulterium, et ne occidatur, parat homicidium; addit peccato peccatum. Rursum si ei contigerit facere homicidium, jam qui unum crimen timebat, duo timet: et utique cum videat se plura timere, quam antea timebat, non cogitat minuere quod fecit, sed addere quod nondum fecit; quaerit forte et maleficium. Tria ecce habet. Inde jam quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et optime dicitur restis: ut enim torqueatur restis, additur; et non adduntur recta fila, sed torta. Pravitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed addere, producere, in longum protendere: ut habeat in fine unde illi ligentur manus et pedes, et projiciatur in tenebras exteriores . Haec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes extenderunt muscipulas pedibus meis;» id est, de peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta semitas
Abbreviated transcription (Latin):
alterum. Non e empturus es quod
tu non es : & alius est. Gratis constat:
cito constat. Pax in terra hominib
bone uoluntatis. Illi autem suꝑbi.
absconderunt muscipulam: quȩsiert̃
supplantare gressus meos. & quid fe¬
cerunt : & restes extenderunt musci¬
pulas pedib suis. Quas restes: No¬
tum est hoc uerbum in scripturis:
inuenimus alibi quid significent res¬
tes. Dñs flagellum de resticula fecit.
unde expulit eos de templo. qui ibi
male uersabantur: & significauit
nobis quomodo intelligamus restes:
quia criniculis peccatorum suorum
unusquisq constringitur. Dicit alia
scriptura: & aperte isaias. Ue his qͥ
trahunt peccata. sicut restem longã.
Quare autem dicitur restis: quia
om̃is perseuerans in peccatis suis. ad¬
dit peccata peccatis. & cum deberet
accusatione peccati corrigi: defensio¬
ne duplicat. quod confessione posset
auferre. & plerunq aliis peccatis
uult munitus eẽ : propter illa quȩ

Expanded text:
alterum. Non enim empturus es quod alterum. Non enim empturus es quod tu non es et alius est; gratis constat, cito constat: «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 9. Illi autem «superbi absconderunt muscipulam:» quaesierunt supplantare gressus meos. Et quid fecerunt? «Et restes extenderunt muscipulas pedibus meis.» Quas restes? Notum est hoc verbum in Scripturis, et invenimus alibi quid significent restes. Dominus flagellum de resticulis fecit, unde expulit eos de templo, qui ibi male versabantur ; et significavit nobis quomodo intelligamus restes: quia, «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» , dicit alia Scriptura; et aperte Isaias, «Vae iis qui trahunt peccata sicut restem longam» ! Quare autem dicitur restis? Quia omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, et plerumque aliis peccatis vult munitus esse propter illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse amisit regnum celorum:
hominem illuc ꝑuenire noluit. &
non uult. & nunc id agit: ut ho¬
mo illuc non perueniat. unde ille
deiectus est. Quia ergo suꝑbus ẽ
ipse. & icleo inuidus quia suꝑb:
Omne corpus ipsius. talium corpꝰ
est. Sed nos oremus contra illum.
qui corrigi non potest. & pro istis
qui possunt: ut dicamus homini
iniusto: quare inuides iusto: õ homo
iniuste: quia uis uideri iustus: cito
fac quod meliuss  & facilius eris.
quod uis uideri. Esto iustus: ita di¬
liges cui inuidebas: quia quod illũ
doles eẽ. eris & tu: & amabis ineo
te. & ipsum in te. Ꝙ enim si inuide¬
res diuiti: non esset in potestate tua
ut diues esses. Si inuideres honesto
alicui senatori nobili: non esset in¬
tua potestate. ut nobilis tu esses &
clarus. Si inuideres pulchro: nun¬
quã te pulchrum faceres. Si inuide¬
res forti & ualido: nunquã tibi
uires dares. Si inuides iusto: res in
uoluntate est. Esto: quod doles eẽ

Expanded text:
quia ipse amisit regnum coelorum, quia ipse amisit regnum coelorum, hominem illuc pervenire noluit , et non vult; et id agit nunc, ut homo illuc non perveniat, unde ipse dejectus est. Quia ergo superbus est ipse, et ideo invidus quia superbus, omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt, ut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuste? Quia vis videri justus? Cito fac quod melius est, et facilius eris quod vis videri. Esto justus: ita diliges cui invidebas; quia quod illum doles esse, eris et tu, et amabis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori nobili, non esset in potestate tua ut nobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum faceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles esse
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ꝑseueraturi in militia sua.
ad xp̃i corpus non ꝑtinentes: & ipsi
noti ei utiq cui nichil ignotum est.
Interim illi qui iam compaginati
sunt cum membris eius. nondum
habentes resurrectionem futuram.
in qua perit om̃is gemitus. & laus
succedit. in qua om̃is tribulatio
morietur. & erit sine fine exultatio:
Nondum ergo habentes hoc in
re. sed tamen tenentes in spe: gemunt
ex desiderio quodam. & orant se
liberari ab hominib malis. inter
quos necesse est uiuere & bonos.
Non enim seꝑatio iam cuiq tuta
est : illius enim erit seꝑatio. qui non
nouit errare. Quid est qui non no¬
uit errare: ut nec malũ traiciat
ad dexteram : nec bonũ ad sinistram.
Nos autẽ in hac uita difficile est.
ut nos ipsos nouerimus: quantominus
debemus de quoquã preproperam
ferre sententiam: Quia si hodie ma
tat unde gloriatur. Inde ueniunt
om̃s seductiones: & supplantationes.
Hoc prior ipse diabolus uoluit: qui
cadens. stanti homini inuidit. &

Expanded text:
quidam perseveraturi in malitia sua, quidam perseveraturi in malitia sua, ad Christi corpus non pertinentes; et ipsi noti ei utique, cui nihil ignotum est. Interim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram, in qua perit omnis gemitus, et laus succedit, in qua omnis tribulatio morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit errare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sinistram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie matat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et
Abbreviated transcription (Latin):
ut liberetur xp̃c aduenit: quia
scilicet cuiꝰdam corporis. Non enim
potest dici caput: ubi corpus nullũ
est. cui sit caput. Proinde si caput
xp̃c. & alicuius corporis caput est
xp̃c. corpus illius capitis scã ȩccła
est : in cuius nos membris sumus.
si caput nr̃m diligimus. Audia¬
mus ergo uoces corporis xp̃i. hoc ẽ
uoces nr̃as. si sumus in xp̃i corpore:
Quia quisquis ibi non fuerit. in
eis erit. inter quos illud corpus
gemit. Proinde aut in illo corpore
eris ut gemas inter malos : aut ñ
eris in illo corpore. & in eis eris. int̃
quos malos gemit corpus. Quod
gemit inter malos: aut membrũ
ci & aduersarii corporis xp̃i uno
modo intelliguntur: aut uno mͦ
agunt. Uersipellis est enim qui
in eis regnat: & qui eis utitur tan¬
quã uasis suis. Cȩterum multi ab
illo liberantur : & in corpus xp̃i tran¬
seunt. E qui sint. & quod futuri
sint: nouit ille qui illos redemit
sanguine suo nescientes. Sunt autẽ

Expanded text:
ut liberetur Christus advenit: quia ut liberetur Christus advenit: quia scilicet cujusdam corporis. Non enim potest dici caput, ubi corpus nullum est cui sit caput. Proinde, si caput Christus; et alicujus corporis caput est Christus. Corpus illius capitis sancta Ecclesia est, in cujus nos membris sumus, si caput nostrum diligimus. Audiamus ergo voces corporis Christi, hoc est voces nostras, si sumus in Christi corpore; quia quisquis ibi non fuerit, in eis erit inter quos illud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos gemit corpus, quod gemit inter malos: aut membrum ci et adversarii corporis Christi uno modo intelliguntur, aut uno modo agunt. Versipellis est enim qui in eis regnat, et qui eis utitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
usserunt dñi fr̃s. & in ipsis dñs
om̃ium: ut istum psalmũ affe¬
ram ad uos intelligendũ. quan¬
tum dñs donat: adiuuet oratio¬
nibus ur̃is. ut ea dicam quȩ opor¬
tet me dicere. & uos audire: ut om¬
nibus nobis utilis sit sermo diuinꝰ.
Non enĩ om̃ib utilis est: quia non
est om̃ium fides. Fides autem sic ẽ
in anima ut radix bona. quȩ plu¬
uiam in fructum ducit: Perfidia
uero & error diabolicus & cupiditas
mala. radix om̃ium malorum: sicut
radix spinarum etiam dulcem plu¬
uiam ad punctiones conuertit. Qͥa
hab& psalmus iste. Credo cũ can¬
taretur aduertisse uos: qm̃ conque¬
ritur. & gemit. & precem dõ fundit.
inter malos constitutum corpus xũi.
Eius enĩ uox ẽ in om̃i tali propħia
tanquã illius inopis. id est ͤgentis ñ¬
dum saciati. esurientis & sitientis
turitas in fine seruatur. Interim hic
nunc sitiat & esuriat. & gemat. & pul¬
set. querat. ꝑ egrinationis illecebris ñ
delectetur. non putet patriam scłm. unde

Expanded text:
usserunt domini fratres, et in ipsis Dominus omnium, ut istum psalmum afferam ad vos intelligendum, quantum Dominus donat. Adjuvet orationibus vestris, ut ea dicam quae oportet me dicere, et vos audire; uti omnibus nobis utilis sit sermo divinus. Non enim omnibus utilis est; quia non est omnium fides . Fides autem sic est in anima, ut radix bona quae pluviam in fructum ducit: perfidia vero, et error diabolicus, et cupiditas, mala radix omnium malorum , sicut radix spinarum, etiam dulcem pluviam ad punctiones convertit. 2. Quid habet psalmus iste, credo cum cantaretur, advertisse vos; quoniam conqueritur et gemit, et precem Deo fundit, inter malos constitutum corpus Christi: ejus enim vox est in omni tali prophetia, tanquam illius inopis, id est egentis, nondum satiati, esurientis et sitientis promissa in fine servatur. Interim hic nunc sitiat et esuriat, gemat et pulset et quaerat. Peregrinationis illecebris non delectetur, non putet patriam saeculum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
non nobis daret lȩticiam. Ad hoc
purgamus uultũ nr̃m: ut gaude¬
amus ad uultũ ipsius. Filii enim dĩ
sumus: & nondũ apparuit quod
erimus. Scimus. quia cũ apparue¬
rit similes ei erimus. qm̃ uidebim᷑
eum sicuti est: quia inhabitabunt
recti cum uultu tuo. Putamus ne cũ
uultu patris: & non cum uultu filis:
An cum uultu filii: & non cũ uul¬
tu patris: An unus quodã modo
deamus si non nobis ipse filius pro¬
mittit uultũ suum: unde nos lȩtos
faciet. Modo hoc capitulum in
euanglio quod huic psalmo attes¬
taretur: dñs ds̃ inspirauit ut lege¬
retur. Ait enim ipse dñs. Qui au¬
dit precepta mea & custodit ea.
ipse est qui diligit me: & qͥdiligit me diligit᷑
a patre meo: & ego diligam eũ. &
ostendam illi meipsum. Quale p̃¬
mium promisit dilectissimi : nun¬
quid eũ non uidebant: quib se os¬
tendere promittebat: nonne ante
illos erat: nonne facies carnis illius
adiacebat oculis eorum: Quid ẽ

Expanded text:
non nobis daret laetitiam. Ad hoc non nobis daret laetitiam. Ad hoc purgamus vultum nostrum, ut gaudeamus ad vultum ipsius. «Filii» enim «Dei sumus, et nondum apparuit qerimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicurecti cum vultu tuo.» Putamusne cum vultu Patris, et non cum vultu Filii? an cum vultu Filii, et non cum vultu Patris? an unus quodammodo vti? Videamus si non nobis ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos faciet. Modo hoc capitulum in Evangelio, quod huic psalmo attestaretur, Dominus Deus inspiravit ut legeretur. Ait enim ipse Dominus, «Qui audit praecepta mea, et custodit ea, ipse est qui diligit me: et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam illi meipsum» . Quale promisit praemium, dilectissimi? Numquid eum non videbant, quibus se ostendere promittebat? nonne ante illos erat? nonne facies carnis illius adjacebat oculis eorum? Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
iusti confitebuntur nomini tuo &
quia confitebuntur nomini tuo. ut
quantũcunq iusti fuerint. nichil
sibi adsumant de suo. nichil sibi
tribuant de suo: Quid fiet ut diri¬
gat cors quia quando ad se flec¬
tunt. torquent cor. Quando autẽ
dñm intendunt. dirigunt cor. &
ubi erit uoluptas: ubi requies: ubi
gaudium : ubi beatitudo: Nũqͥd
in se: Non. Sed in quo sunt lux:
nunc autem lux in dño dixit. Ideo
uide quid sequitur: uide quo con¬
cludit. In habitabunt recti: cum
uultu tuo. Male enim fuit illis
in uultu suo : bene illis erit cum
uultu tuo. Quando uultũ suũ
amauerunt. in sudore uultus sui
panem manducauerunt: re¬
deunt. & deterso sudore. finitis
laboribus. pereunte gemitu. ueniet
illis facies tua. abundans sufficienti¬
a: nichil quęrent amplius. quia
melius non habent: amplius non
te deserent. nec deserentur ate. &¬
enim post resurrectionem de dño qͥd
dictum est: adimplebis me lȩticia
cum uultu tuo. Sine uultu suo:

Expanded text:
justi confitebuntur nomini tuo.» Et justi confitebuntur nomini tuo.» Et quia confitebuntur nomini tuo, ut quantumcumque justi fuerint, nihil sibi assumant de suo, nihil sibi tribuant de suo; quid fiet, ut dirigant cor? Quia quando ad se flectunt, torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, dirigunt cor. Et ubi erit voluptas, ubi requies, ubi gaudium, ubi beatitudo? Numquid in se? Non; sed in quo sunt lux. «Nunc autem lux in Domino» , dixit. Ideo vide quid sequitur, vide quo concludit: «Inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Male enim illis fuit in vultu suo; bene illis erit cum vultu tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia. Nihil quaerent amplius, quia melius non habent; amplius non te deserent, nec deserentur a te. Etenim post resurrectionem de Domino quid dictum est? «Adimplebis me laetitia cum vultu tuo» . Sine vultu suo
Abbreviated transcription (Latin):
libus enĩ hic constitutis. dicitur.
Mortui enĩ estis: & uita ur̃a abscon¬
dita est cum xp̃o in dõ. Ergo pau¬
peres sumus. abscondita ẽ uita nr̃a:
clamemus ad panem. Est enĩ pa¬
nis uiuus: qui de celo descendit. &
qui in uia refecit nos: in patria sa¬
turabit nos. Modo enĩ ut duremꝰ
reficimur: nam necesse est esuriamꝰ.
quoadusq satiemur. Cognoui qm̃
faciet dñs iudicium egentis. Certus
erat iste. qm̃ faciet dñs iudicium
egentis: & causam pauperum. Os¬
tendit iniquis. quomodo diligit
iustos suos: Ostendit diuitibus
quomodo diligat pauperes suos.
Diuites dixi suꝑbos: pauperes dixi
humiles. Diuites dixi ꝑ habundan¬
tiam non quęrentes : pauperes dixi
ꝑ desiderium suspirantes: faciet dñs
causam ipsorum. Uerumtamen¬
iusti confitebuntur nomini tuo: &
quando facies iudicium ipsorum. tuo
nomini confitebuntur: meritis suis
nichil tribuent. Non tribuent to¬
tum: nisi misocłiȩ tuȩ. uerũtamen

Expanded text:
libus enim hic constitutis dicitur, libus enim hic constitutis dicitur, «Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est vita nostra; clamemus ad panem: est enim panis vivus qui de coelo descendit ; et qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. Modo enim, ut duremus, reficimur: nam necesse est esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognovi quia faciet Dominus judicium egentis.» Certus erat iste «quoniam faciet Dominus judicium egentis, et causam pauperum.» Ostendet iniquis quomodo diligit justos suos; ostendet divitibus quomodo diligat pauperes suos. Divites dixit, superbos; pauperes dixit, humiles: divites dixit, per abundantiam non quaerentes; pauperes dixit, per desiderium suspirantes. Faciet Dominus causam ipsorum. 18. «vejusti confitebuntur nomini tuo.» Et quando facies judicium ipsorum, tuo nomini confitebuntur: meritis suis nihil tribuent, non tribuent totum nisi misericordiae tuae. «Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussa sit caro. laniata sit caro:
nũquid subtracta est ideo creatori.
quia data est in manus ꝑsecutoris:
ille qui creauit ex eo quod ñ erat:
non reparabit melius quã erat:
Ergo quandocunq capti sunt
isti: uenati sunt illos qͥdem mali.
sed non ad interitum. At uero illi
qui non dirigentur & linguosi st̃.
mala eos uenabuntur ad interitũ.
sus: qui enĩ linguosus est. habun¬
dare uult: esurire nescit. Illi aut̃
egentes sunt: quibus dicitur: pulsa¬
te. & aperietur uobis. Querite &
inuenietis. petite & dabitur uobis.
Ille egens est de quo dicitur: beati
qui esuriunt & sitiunt iusticiam.
qm̃ ipsi saturabuntur. Gemunt int̃
scandala malorũ: ipsi p̃cantur ad
caput suũ. ut eruantur ab homi¬
ne malo. & ab homine maligno li¬
berentur: & de manib iniustorum
eruantur. Ipsi ergo sunt: quoꝵ cau¬
sam ds̃ non negliget. & si modo p̃s¬
suras patiuntur.: apparebit gła ipsoꝵ
cum apparuerit caput ipsorum. Ta¬

Expanded text:
percussa sit caro, laniata sit caro; percussa sit caro, laniata sit caro; numquid ideo subtracta est Creatori, quia data est in manus persecutoris? Ille qui creavit ex eo quod non erat, non reparabit melius quam erat? Ergo quandocumque capti sunt justi, venati sunt illos quidem mali, sed non ad interitum. At vero illi qui non dirigentur et linguosi sunt, mala eos venabuntur ad interitum. sus: qui enim linguosus est, abundare vult, esurire nescit. Illi autem egentes sunt, quibus dicitur, «Pulsate, et aperietur vobis; quaerite, et invenietis; petite, et dabitur vobis» : ille egens est, de quo dicitur, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Gemunt inter scandala malorum, ipsi precantur ad caput suum, ut eruantur ab homine malo, et ab homine maligno liberentur, et de manibus injustorum eruantur. Ipsi ergo sunt quorum causam Dominus non negliget: et si modo pressuras patiuntur, apparebit gloria ipsorum, cum apparuerit caput ipsorum. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
memus magis exteriora: sed interiora.
De interioribus gaudeamus: in exteri¬
oribus. necessitatem habeamus. non
uoluntatem. Uir linguosus non di¬
rigitur suꝑ terram: uirũ iniustum
mala uenabuntur in interitũ. Ue¬
niunt mala & non subsistit:. ideo
dixit. uenabuntur in interitũ. Mul¬
tis enim bonis. multis iustis euene¬
runt mala: & tanquã inuenerunt¬
illos mala. Nam ideo dixit. uena¬
buntur: quia unusquisq abscondere
se uult amalo. Sed cum inuenit᷑
a malo: quasi factus ẽ in uenatione.
Nunquid autem soli mali fugiunt
a malis: quando quȩruntur amalis:
Nonne & bonis dictum ẽ. si uos ꝑ¬
secuti fuerint in hac ciuitate. fugite
in aliam: Ergo quando mali ꝑse¬
quebantur bonos id est martyres
nr̃os. cum eos comprehenderunt. uena¬
ti sunt illos : sed non ad interitum.
Pręssa est enim caro: coronata ẽ anima.
Et eiecta ẽ anima de carne: nec
carni aliquid factum est. quod
obesset inposterum. Incensa sit caro.

Expanded text:
memus magis exteriora, sed interiora: memus magis exteriora, sed interiora: de interioribus gaudeamus; in exterioribus autem necessitatem habeamus, non voluntatem. «Vir linguosus non dirigetur super terram.» 16. «Virum injustum mala venabuntur in interitum.» Veniunt mala, et non subsistit; ideo dixit, «Venabuntur in interitum.» Multis enim bonis, multis justis evenerunt mala; et tanquam inveneruntos mala. Nam ideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque abscondere se vult a malo: sed cum invenitur a malo, quasi factus est in venationem. Numquid autem soli mali fugiunt a malis, quando quaeruntur a malis? Nonne et bonis dictum est: «Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam» ? Ergo quando mali persequebantur bonos, id est martyres nostros, cum eos comprehenderunt, venati sunt eos; sed non ad interitum. Pressa est enim caro, coronata est anima; et ejecta est anima de carne, nec carni aliquid factum est quod obesset in posterum. Incensa sit caro,
Abbreviated transcription (Latin):
te decet: intus est. Quando doces.
tanquã foras exis. ad eos qui foris st̃.
Ab interiore enim audiuimus ueri¬
tatem: & ad eos qui foris a nr̃o cor¬
de sunt loquimur. Quod enim
dicimur eos in corde habere. de qui¬
bus cogitamus: scłm quandã ima¬
ginem dicimur. quã de illis indica¬
mus impressam. Dam si omĩno in¬
tus ipsi essent. scirent utiq quid in
corde nr̃o esset: atq ita ut eis loque¬
remur non opus esset. Si aut̃ hoc
te delectat quod foris agis. uide ne
tumescas foris. & non possis redire ꝑ
angustum: & non possit tibi dicere
ds̃ tuus. intra in gaudiũ dñi tui:
sed dicat tibi. quia forinsecus erat qđ
amasti: ligate illi manus & pedes . &
mittite illum in tenebras exteriores.
Ubi enĩ ostendit malũ eẽ mitti
exterius : ĩbi ostendit bonum ẽẽ intras¬
se interius. Nam seruo bono quid
dixit: intra in gaudium dñi tui:
malo autem seruo: proicite illum
in tenebras exteriores. Non ergo a¬

Expanded text:
te docet, intus est: quando tu doces, te docet, intus est: quando tu doces, tanquam foras exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim audimus veritatem, et ad eos qui foris a nostro corde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corde habere de quibus cogitamus, secundum quamdam imaginem dicimur, quam de illis habemus impressam. Nam si omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in corde nostro esset; atque ita ut eis loqueremur, opus non esset. Si autem hoc te delectat quod foris agis; vide ne tumescas foris, et non possis redire per angustam, et non possit tibi dicere Deus tuus, «Intra in gaudium Domini tui:» sed dicat tibi, quia forinsecus erat quod amasti, «Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores» . Ubi enim ostendit malum esse mitti exterius, ibi ostendit bonum esse intrare interius. Nam servo bono quid dixit? «Intra in gaudium Domini tui.» Malo autem servo, «Projicite illum in tenebras exteriores» . Non ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & ille iohannes non tam
gaudebat quia predicabat & qͥa
loquebatur : sed gaudebat quia au¬
diebat. Ait enim. Amicus autẽ
sponsi stat & audit eum: & gaudio
gaudet propter uocem sponsi. Itaq
fr̃s cito dixerim caritati ur̃e. ubi
unusquisq probet se: non ut loqua¬
tur. sed ut de illo locutionis offici¬
um exigatur. Gaudium autem ta¬
citurnitatis in uoluptate habeat:
uocem doctrinȩ in necessitate. Qnͣ¬
do enĩ opus ẽ uoce doctrinȩ : quan¬
do pateris imperitum: quando pate¬
ris indoctum. Si semꝑ te delectat
docere : semꝑ uis habere imꝑitum
quem doceas. Si autem beniuolus
es. & uis om̃s doctos eẽ. non uis seꝑ̃
habere quos doceas: & non erit in
uoluptate exercitatio uel pro¬
batio doctrinȩ tuȩ. sed in necessita¬
te. Gaudium tibi sit in auditione
dĩ. necessitas tibi sit in locutione
tua: & non eris uir linguosus. ne
non dirigaris. Quare uis loqui:
audire non uis: semꝑ foris exis:
intro redire detrectas: quod enim

Expanded text:
Unde et ille Joannes, non tam Unde et ille Joannes, non tam gaudebat quia praedicabat, et quia loquebatur; sed gaudebat quia audiebat: ait enim, «Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Itaque, fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque probet se: non ut non loquatur, sed ut de illo locutionis officium exigat; gaudium autem taciturnitatis habeat in voluntate, vocem doctrinae in necessitate. Quando enim opus est voce doctrinae? Quando pateris imperitum, quando pateris indoctum. Si semper te delectat docere, semper vis habere imperitum quem doceas: si autem benevolus es, et vis omnes doctos esse, non vis semper habere quos doceas; et non erit in voluntate exercitatio vel probatio doctrinae tuae, sed in necessitate. Gaudium tibi sit in auditione Dei, necessitas tibi sit in locutione tua; et non eris vir linguosus, ne non dirigaris. Quare vis loqui, audire non vis? Semper foras exis, intro redire detrectas. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus est nobis. At uero
suꝑ illos cum ceciderit aliqua pres¬
sura. aliqua miseria. non subsistunt.
cadunt. Quando enĩ tales patiun¬
tur. huiꝰ modi pressuras: non ua¬
lent tolerare. Deciclunt in iniquita¬
tes malas: quia traduntur a de¬
siderio suo peccatori. Uir linguo
Quid enĩ illi ẽ uoluptas: nisi lo¬
qui : non enim adtendit quid
loquatur. dum loquatur: non po¬
test fieri ut iste dirigatur. Qua¬
lis ergo deb& eẽ seruus dĩ. accen¬
sus illis carbonib & ipse carbo sa¬
lutaris effectus: qualis esse debet:
ut magis optet audire quã dicere.
sicut scriptum est. Sit aut̃ om̃is
homo uelox ad audiendum: tar¬
dus ad loquendum: & si fieri potest.
hoc cupiat: non habere necessitatem
loquendi. & dicendi. & docendi.
loquimur nos modo ad uos. ut
aliquid doceamus uos: quanto meli¬
us om̃s sciremus. & nemo doceret
alterum. ut non esset alius loquens.
alius audiens: sed om̃s audientes u¬
num. illũ cui dicitur. auditui
meo dabis exultationem & leticiã:

Expanded text:
tum, qui datus est nobis» . At vero super illos cum ceciderit aliqua pressura, aliqua miseria, non subsistunt; cadunt. Quando enim tales patiuntur hujusmodi pressuras, non valent tolerare, decidunt in iniquitates malas; quia traduntur a desiderio suo peccatori. 15. «vers.Quid enim illi est voluptas, nisi loqui? Non enim attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet servus Dei, accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum» : et, si fieri potest, hoc cupiat, non habere necessitatem loquendi, et dicendi, et docendi. es mei, loquimur nos modo ad vos, ut aliquid doceamus vos: quanto melius; omnes sciremus, et nemo doceret alterum; ut non esset alius loquens, alius audiens, sed omnes audientes unum illum cui dicitur, «Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam» ?
Abbreviated transcription (Latin):
est. non est ipsorum sed illius. & qͥa¬
ille habet potestatem baptizandi.
securus accedit ad templũ eius om¬
nis qui acceperit baptismũ: quia
non hominis. sed illius ẽ in quo susci
uiduam  benedicens benedicam. pau¬
peres eius saturabo panibus: Sacerdo¬
tes eius induam salutari. & scĩ eius
exultatione exultabunt. Qui dicit
ibi suscitabo cornu dauid. ds̃ est.
ipse dicit. paraui lucernã xp̃o meo:
regit nos: quomodo & dñs nr̃. Filius
Nam si patris xp̃s non esset: non dice¬
retur suꝑius propt̃ dauid seruũ tuũ.
ne auertas faciem xp̃i tui. Suꝑ ipsũ
autem. florebit scĩficatio mea. Super
adsumat. quia ipse scĩficat: alioqͥn
non erit uerbum. Suꝑ illũ autem
florebit scĩficatio mea. gła scĩficatio¬
nis florebit. Scificatio ergo xp̃i in
ipso xp̃o: potestas scĩficationis dĩ in xp̃o.
Florebit enĩ quod dixit. ad glam uult
ꝑtinere. Quando enĩ florent arbo¬
res. tune pulchrȩ sunt. Ergo scĩfica¬

Expanded text:
est, non est ipsorum, sed illius quest, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscit«Viduam ejus benedicens benedicam, et pauperes ejus saturabo panibus. Sacerdotes ejus induam salutari, et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Qui dicit, «Ibi suscitabo cornu David,» Deus est. Ipse dicit, «Paravi lucernam Christo meo,» rNam si Patris Christus non esset, non diceretur superius, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui. Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Super assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio ergo Christi in ipso Christo, potestas sanctificationis Dei in Christo. «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
dotes eius induam salutari: & scĩ eius
exultatione exultabunt. Quis est
Quot quot in xp̃o baptizati estis.
xp̃m induistis. E scĩ eius exultatio¬
Quia induti sunt salutari. non inse.
Lux enĩ facti in dño nam erant an¬
te tenebrȩ: & ideo subiecit. Ibi susci¬
tabo cornu dauid. Ut de xp̃o p̃su¬
matur: ipsa erit altitudo dauid.
Cornu enĩ. significat altitudinem.
& qualem altitudinem: non carna¬
lem: idõ omĩa ossa carnalia inuolu¬
ta sunt. Cornu excedit carnem: alti¬
tudo spũalis cornu ẽ. Quȩ autẽ alti¬
tudo spũalis est. nisi de xp̃o p̃sumere:
non dicere ego facio. & ego baptiro. sed
hic ẽ qui baptizat: lbi est cornu dd̃.
Ut noueritis. quia ibi ẽ cornu dauid:
attendite quod sequitur. Paraui lu¬
cernam xp̃o meo. Quȩ ẽ lucerna ͤ
lam nostis uerba dñi de iohanne: ille
erat lucerna ardens & lucens. & qͥd
ait iohannes: Hic ẽ qui baptirat.
quia omne quod ipsorum bonum

Expanded text:
dotes ejus induam salutari, et sancti ejus dotes ejus induam salutari, et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Quis est Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis» . «Et sancti ejus exsultatioQuia induti sunt salutari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; nam erant ante tenebrae . Et ideo subjecit, «Ibi suscitabo cornu David:» ut de Christo praesumatur, ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu est. Quae autem altitudo spiritualis est, nisi de Christo praesumere; non dicere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sequatur: «Paravi lucernam Christo meo.» Quae est lucerna? Jam nostis Domini verba de Joanne: «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» quia omne quod ipsorum bonum