comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia. qui obtrectabant uirum beatissimũ p̃sumptionis
umore tanta ac talia decelestium archanorum misterus fuis¬
se locutum. hec ita se ꝑomã uidisse fideliter reuelauit.
igrato namq addnm sepe dicto reuerentissimo pontifi¬
ce : cũ fames ualidissima non modo in hac ciuitate ro¬
mana uerũ &iam & in omib circa regionib: satis niꝑq crasra
r& & isqui ei insede pontificali successerat: horrea ȩccle emedi¬
tib frũta aperir&. & illis quos beatus dregoriis ꝑmonasteria
& exe noͣchia seu diaconia uel hospitalia. stipendiis alendos ecde¬
siasticis ordinauerat clauder& : coeperunt om̃s famis cõpellente
inõpia apostolicũ in qui&are dicentes. Domine apostolice quos
pat̾ nr̃ decessor tuus gregorius hac tenus scuduit pascere tua scitas
fame nonsinat perire. Quas uociferationũ damores idem moleste
ferens respondit. Si gregorius ad famam sue laudis cunctos poptos

Expanded text:
invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore tanta ac talia de coelestium arcanorum mysteriis fuisse locutum, haec ita se per omnia vidisse fideliter enarravit. 29. Migrato namque ad Dominum saepe dicto reverendissimo pontifice, cum fames validissima non modo in hac civitate Romana, verum et in omnibus circa regionibus satis superque grassaretur, et is qui ei in sede pontificali successerat horrea Ecclesiae ementibus frumenta aperiret, et illis quos beatus Gregorius per monasteria et xenodochia seu diaconias vel hospitalia stipendiis alendos ecclesiasticis ordinaverat clauderet, coeperunt omnes, famis compellente inopia, apostolici aures inquietare, dicentes: Domine apostolice, quos pater noster decessor tuus sanctus Gregorius hactenus studuit pascere, tua sanctitas fame non sinat perire. Quos vociferationum clamores idem moleste ferens, respondit: Si Gregorius ad famam suae laudis cunctos populos
Abbreviated transcription (Latin):
tractatus sui. illo ꝑ interualla ꝓlixius reticente. isdem minister
eius stilo ꝑforauerit. & euentu ꝑforamen conspitiens uidit cõ¬
lumbam niue candidiorem suꝑ eius caput secdentẽ rostrumq
ipsius ori diu tenere appositum. Iuecũ se abore eiusdem amo¬
uer& : incipiebat sc̃s pontifex loqui. & a notario grafium ceris
in primi. Cum uͦ reticebat scĩ sp̃s organũ minister eius oculum
foramini iterũ applicabat. eumq acsi in oratione leuatis ad celũ
manib simul &oculis. columbe rostrũ more solito conspicabat᷑
ore susciꝑe. Qđ tamdẽ eodem spũ reuelante pontifex sc̃s cognoui
⁊ uehem̃ tissime tristis effectus: in t̾minatus est auctoritate a pos¬
tolica. miraculi diuint inse ꝑpaerati conscium. Ne inuita sua id
alicui quo quomꝰ pate facer&. Qđ is interim secretum custodi¬
ens: post defunctionẽ scĩsimi sacerdotis compulsus quorũdam

Expanded text:
tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum vero reticebat sancti Spiritus organum, minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu revelante, pontifex sanctus cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus est auctoritate apostolica miraculi divini in se perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
te me Dunit ate & dimit tetꝰ uob. Ne immemor meisis queso
plico ꝑ ueniensq ad sepulcrũ beati p&ri ibi diutius orauit &
fleuit. Atq ueluti somno correptus in extasin est raptus quo ꝑ
reuelationẽ se exauditũ discit. & ne ulterius iã talia dequoquã
sine baptismate sacro defuncto ꝑ̃sumer& petere ꝓmeruit castigã
queri & plura abhis qui credunt ueritat fideliter dicenti. que
apd homines in possibilia uel uidentur. facidia s̃ apđ dm̃ salu¬
briter explanari : tutius tam̃ uidetꝰ in hoc acti diuine pictatis
& potestatis uiditium uenerari. & anemine discuti
Ieniq afideli & religioso uiro ac huic nr̃õ patri scĩsimo ꝓsue
religionis &utilitatis merito ualde familiarissimo fi deliter post
obitum eius nobis narratum didicimis: qđ cũ idem uas electio¬
nis & habitaculũ scĩ sp̃s uisionem ultimã ꝓpħ&e ezechielis
int̾prȩtar&ur : ob pansum uelũ int̾ ipsum & eundem excepto¬
rem

Expanded text:
bi: Dimittite, et dimittetur vobis; ne immemor sis, quaeso, plico . Perveniensque ad sepulcrum beati Petri, ibi diutius oravit, et flevit, atque veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelationem exauditum discit; et ne ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit castigariquaeri, et plura ab his qui credunt veritati fideliter dicenti, quae apud homines impossibilia sunt vel videntur, facilia sunt apud Dominum, salubriter explanari, tutius tamen videtur in hoc actu divinae pietatis et potestatis judicium venerari, et a nemine discuti. 28. Denique a fideli et religioso viro, ac huic nostro Patri sanctissimo pro suae religionis et utilitatis merito valde familiarissimo, fideliter post obitum ejus nobis narratum didicimus, quod cum 15 idem vas electionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem
Abbreviated transcription (Latin):
poplo di e tor gam enorare quacinꝰ in hac re dignet apti suate
ne sua totentiam pate facere ut quid mertatur fides euidentiur mi¬
nus creluli &ignorantes possint cognoscere. Etdata oradone Aco¬
pet abeo eulellũ qui teme rauerat signa & suꝑ altare corpis sce
perri accepta unã canu porcionẽ pomedium pungon ccapit e
cuica statin angus decucurrit & omiem candem part cuau cfa¬
ontauit. u i dentes aut̃ supͣ scriti legataris aom̃is popłi stupendũ

Expanded text:
orum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendu
Abbreviated transcription (Latin):
est habuit p̃ceptorem Memini inquit me ob intelligentia hu¬
ius uoluminis liddeum quendã p̃ceptorem qui apud hȩbreos peritus
habebatur. non paruis redemisse nummis: Sieius doctrina ꝓfecerim:¬

Expanded text:
est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam huest, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina ali
Abbreviated transcription (Latin):
tus errore benedixit: Nunc quib ausib quantisue laboribis
solus omnium romanorũ hieronimus haebraicã linguã litte¬
rasq immo caldaicam linguam didicerit: sicut ipse ꝑhibuit
subnectendum est: Dum essem inqtͥ uuenis & solitudinis me de
serta uallarent: incentiua uitioꝵ artloremq nature ferre non
quintiliani acumina. ciceronis fluuium. grauitatemq: frontonis
& leuitatem plinii alfab&um discerẽ. stridentia anelantiaq uer¬
ba meditarer: quid ibi laboris insumpserim: quid sustinerim fa¬
cultatis quoties desꝑauerim. quotiens cessauerim. ⁊ contentione
discendi rursus inceperim: testis ÷ tam conscientia mea qui pas¬
sussũ. quã eoꝵ qui mecũ duxer̃ uitam: Scio & grãs ago dnõ. qđ
de amaro fine litterarũ. dulces fructus capio: Porro librum da¬
nhel hȩbraicis quidem litteris sed caldaico sermone conscriptũ.
cũ hieronimus uerter& in latinum: hunc qui subter ad nexus

Expanded text:
tus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus tus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didicerit, sicut ipse perhibuit, subnectendum est: serta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non Quintiliani acumina, Ciceronis fluvios, gravitatemque Frontonis, et lenitatem Plinii, alphabetum discerem, et stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quoties desperaverim, quoties cessaverim, et contentione discendi rursus incoeperim; testis est conscientia tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam; et gratias ago Domino, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus
Abbreviated transcription (Latin):
cellunt̃ : accingere igitur: & mihi que subnexa sunt dissere: seruans u
la tantii dederas idõ non libenter lego: quia & plurime epłe eius usq
admille uersuũ spatia tenduntur. & raro de nro dogmate disputat:
ns.
Quid sibi uult quod ingenesi scriptum ÷ omĩs qui occiderit cain septem
uincdictas solu&. Sed & omĩa fecit ds̃ bona ualde Quare ad noe de
mundis & inmundis animalibus mandat cũ inmundum nihil bonũ
eẽ. possit. & in nouo testam̃to post uisionẽ que p&ro fuerat ostensa di¬
centi. absit dnẽ quia cõmune & inmundũ nũquã introiuit inos
meũ. uox decȩlo respondit: quod ds̃ mundauit. tu cõmune dixeris
Cur loquitur ad abraham quod quarta ꝓgenie filii isrł de aegip¬
to essent reuersuri. & postea moyses scripsit. quinta aut̃ gene
uidetur eẽ contrarium: Cur abraham signũ circũcisionis suscepit
cur isa ac uistus dõ carus non illi cui uoluit. sedeui noluit decep¬

Expanded text:
cellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, servans utcellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, servans utLactantii dederas, ideo non libenter lego, quia plurimae Epistolae ejus usque ad mille versuum spatia tenduntur, et raro de nostro dogmate disputat: ns. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas solvet. Sed et si onmia fecit Deus bona valde, quare ad Noe de mundis et immundis animalibus mandat, cum immundum nihil bonum  possit et in nouo testamento post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur de Aegypto reversuri, et postea Moyses scvidetur esse contrarium. Cur Abraham signum Circumcisionis suscepit? Cur Isaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit decep
Abbreviated transcription (Latin):
cibo: alitur & pinguescit oratio: Sed quod lectionis fructus iste scribas:
Itaq qm̃ & tabellario adme remisso. nullas te iã epłas habere dixisti:
exceptis his quas inheremo aliquando dictaueras quasq tota auidi¬
tate legi atq scripsi: & ultra pollicitus es efurtiuis noctium oꝑib ali¬
quas siuelis possis dictare. libenter accipio abafferente: Quod rogare
uolueram: &iã si negasses: Neque uero ullam puto digniorẽ disputati¬
onis nrẽ confabulationẽ fore : quã ut descripturis int̾ nos sermocine¬
mur. id est ut ego in terrogem. tu respondeas: Quam uitam in hac luce
puto iocundius : quo epulo oma mella suꝑantur: Quã dulcia inquit
ꝓpħa gut turi meo ȩloquia tua: suꝑmel & fauum ori meo Nam idcirco
ut ait p̾cipuus orator abestiis differimus quia loqui possumus : Qua
laude dignus est qui in ea re cęteros suꝑat. inqua homines bestias ante¬

Expanded text:
cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. cibo alitur et pinguescit oratio; sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et tabellario ad te remisso, nullas te jam habere Epistolas dixisti, exceptis his quas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respondeas, qua vita nihil in hac luce puto jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis ante
Abbreviated transcription (Latin):
quib uite eius fama cõꝑta est ꝓtinus confluxerunt : bonũq docto¬
rẽ paruo adhuc subtugurio. boni obseruauer̃ discipli Nec multo
post cellulam sibi obdiscipuloꝵ copiam & ꝓpter frequentiã aduen¬
tãtium.
ad belȩemiticã portã quȩ ad occidentẽ conspicit & egredientib ad
septemtrionẽ uidetur: paruulũ habitationis locellũ construxit:
Interea hieronimus dum exinlm heremitarũ monachorũq humilia
sub terraneaq pͥagrans habitacula cõteplatur. uitasq eoꝵ supplici
uoce sciscitans scribensq ueritatem ponit: multaq alia
libel¬
lis suis eplisq suo inmonasterio confitiens edisserit : beatus damasus ro¬
mane urbis ȩcđ& eloquentissimus pontifex ut ad suã idẽ. romanȩ urb̃
mitante te & longo iam tẽꝑe neglagente potius quã scribente: quaęstun¬
culis adte sciscitare disposui. non agere debeas: Hoc enĩ ueluti cotidiano

Expanded text:
quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctoquibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, ut ad suam idem Romanae urbismitantem te, et longo jam tempore legentem potius quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo legere non debeas, hoc enim veluti quotidiano
Abbreviated transcription (Latin):
Alemini me clamantem diem crebro iunxisse cũ nocte: nec pͥus pecto¬
ris cessisse uerberib. quã ad nõ redir& increpante tranquillitas:
Ipsam quoq cellulã meã quasi cogitationũ consciam ꝑtimescebam: &
mihi iratus & rigidus. solus deserta penitrabam: Sicubi concaua
uallium. asꝑa montium. rupiũ p̃rupta cernebã: ibime in oratio
multas lacrimas post oculos cęlo inherentes: non numquã uide¬
bar mihi choris agminibusue inter eẽ. angłoꝵ. & letus gaudensq
cantabant : Poste : inodorem ungentoꝵ tuoꝵ curremus: Quadrien¬
nio itaq dedicate poenitentie exacto: adbethleem oppidũ hieroni¬
mis remeauit: ubi pͥdens animal adp̾sepe dnĩ sese obtulit ꝑman¬
surũ Biblio tecam suã quã summo studio ipse condiderat dausam.
omĩũq libraꝵ orationes quas poene memoriter retinebat iterũ re¬
legens diem ieiunans ducebat aduesꝑm Plures adeum religiosoꝵ

Expanded text:
memini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte nec prius a pectomemini me clamantem diem crebro iunxisse cum nocte nec prius a pectoris cessasse uerberibus, quam domino rediret increpante tranqIpsam quoque cellulam meam quasi cogitationum mearum consciam pertimescebam. Et mihimet iratus et rigidus, solus deserta penetrabam: sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam: ibi meae orationmultas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibucantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum,
Abbreviated transcription (Latin):
illa uasta solitudine quȩ̨ horridũ monachis p̾stat habitaculũ:
putaui me romanis inter eẽ. delitis Sedebam solus: qͥa amaritudine
repletus eram:
horrebant sacco squalida menbra: squalida cutissimũ aęthiopice¬
carnis adduxerat: Cotidie lacrime : cotidie gemitus: & siquando repu¬
gnantem somnus inminens obpręssis&: nuda humo uix ossa he¬
rentia conlidebam: Decrbis uͦ & potu taceo: cũ coctũ aliquid tan
gere luxuriam putarem Ille igitur ego qui obgehenne mętum
tali me carcere dampnauerã. scorpionũ tantũ sõcius & ferarũ. se¬
pe choris intereram puellarũ : Pallebant ora ieiunus : & mens
desideriis aestuabat: Infrigido corꝑe &ante obitũ suũ iã carne
p̃mortua : sola libidinum incendia pullulabant: Iitaq omĩ aux¬
lio destiͣtus. adiħu iacebam pedes: rigabam lacrimis. crine tergebã :¬
& repugnante carne ebdomadarum inędie subiacebam: Non
erubesco infelicitatis mȩae : quin potius plango non eẽ quod fuerim

Expanded text:
usta solis ardoribus horridum monachis praestat habitaculum, putaui me Romanis interesse deliciis! sedebam solus, quia amaritudine repletus eram. horrebam sacco membra deformis, squalida cutis situm Aethiopiccarnis adduxerat. cotidie lacrimae, cotidie gemitus et, si quando repugnantem somnus inminens oppressisset, nuda humo uix ossa haerentia conlidebam. de cibis uero et potu taceo, cum etiam lancepisse luxuriae sit. ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens desideriis aestuabat in frigido corpore et ante hominem suum iam carae praemortua sola libidinum incendia bulliebant. itaque omni auxilio destitutus ad Iesu iacebam pedes, rigabam lacrimis, crine tergebam et repugnantem carnem ebdomadarum inedia subiugabam. non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse, quod fuerim.
Abbreviated transcription (Latin):
biliter cõsũmatis : Octogesimo & octauo aetatis sue anno: indnõ reqruȩ¬
uit: Bethlȩem eũ alma ten& tterũ eũ uenturo dnõ oblatura Dormi¬
uit aut̃ beatus hieronimus: anno imperii theocdosii iunioris duodeci
sib sex. ExꝑLICIT UITA Scĩ lieROΝIMΙ ΕΛBI¬

Expanded text:
biliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino requiebiliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet, iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem Beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris 12. Omnessibus sex.
Abbreviated transcription (Latin):
tione roborata. magno scripta acumine laxauit: Adiuris quoq
consultus. singularem tonantemq edidit librũ : Plerumq heremita¬
rũ patrumq in signiũ uitas: ueracissimo eloquio texiuit hystoriis:
Demansionib quoq israhelitici popti scripsit librũ unum: & defrugi
& lixurioso filio eleganter loquutus ÷ Euangelii uͦ hystoriã ita conso¬
latoriis dissertionib dedarauit : ut unica fore arbitretur : Plures q̃p¬
pe ait quime dicunt hoc opus inflammatũ inuidiȩ facib scribere.
breuiter respondebo nũquã me hereticis peꝑcisses sedomi ȩgisse stũ¬
scripsit: Nrã habuimus tẽpora icucurrimus quantũ potuimus nũc
te currente & longa spatia transmictente nob̾ debetur otium Igitur
bethlȩemiticam: libris p̃terea suis. ꝑsex & quinquaginta annos sine ullo
uitio apud b&hleem totum repleuerat orbẽ: spiritali oꝑe inrep̾hensi¬

Expanded text:
tione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque tione roborata, magnoque scripta acumine laxavit: juris quoque consultus singularem tonantemque edidit librum. Plerasque Eremitarum Patrum vitas insignium veracissimo eloquio texuit historiae. De Mansionibus quoque Israelitici populi scripsit librum unum; Namque de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore arbitretur. Plurimis quippe, ait, qui me dicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondeo, nunquam me haereticis pepercisse; sed omni egisse stuscripsit: Nostra habuimus tempora, cucurrimus quantum potuimus: nunc te currente et longo spatia transmittente, nobis debetur otium. Igitur Bethleemiticam. Libris praeterea suis per sex et quinquaginta annos sine ullo otio apud Bethleemiticos, totum implevit orbem, spiritali opere irreprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
sui paginas : suis uniuersas p̃fationib p̃notatas. Quinq & centum
xxx. uirorũ in luscrium ȩclesasticos scriptores apassione xpĩ usq:
ad quartũ decimũ theodosii imꝑatoris annũ inordinẽ digesst. om̃sq
qui descripturis scĩs aliquid mȩmorie tradiderunt breuiter exposuit¬
Uerum hec conda celsum. phorrium & iulianum augustum rabidos ad¬
uersus xp̃m canes. ⁊ contra in sectatores ȩccłe : uel eos qui putant eccłam
nullos philosophos & eloquentes habuisse doctores magno suclauit
& adornauer & desinant ficlem nram rustice simplicitatis arguere suaq
lassitudine fatigatus est : ut &iã instratu suo iacens funiculum trabe
suspenso supinisq manib adp̃hensum erigeretur. ut &scilic& officium
monasterui ꝓut poterant exhiber&:: Transeunt insqualore corꝑis uocisq
denuitate dies plurimi : Dehinc hieronimus librorũ abundantia fultur
⁊ aduersus iouinianum: euidentissima uolumina catholicaq correp¬

Expanded text:
sui paginas, suis universas praefationibus praenotatas, quinque et centum triginta Virorum Illustrium Ecclesiasticos scriptores a passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii Imperatoris annum, in orqui de Scripturis sanctis aliquid memoriae tradiderunt breviter deseronymus contra Celsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eorum qui putant, Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno desudavit atque ornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur; ut scilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc Hieronymus librorum abundantia fultus, et adversus Jovinianum evidentissima volumina, Catholicaque correp
Abbreviated transcription (Latin):
aspicerẽ inpegi nouissime indanielem: Ec tanto tedio affectus sum: ut
desꝑatione subita omẽm uȩterẽ laborẽ uoluissem cõtẽpnere:. Uerũ
adhortante me haebreo. & illud mihi sua lingua crebrius ingerente
labor om̃a uincit imꝓbus: qui mihi uidebar sciolus: int̾ eos cepi rur¬
sus discipłs eẽ. caldaicus: Etut uerius fatear : usq inp̃sentem diem ma¬
doctus : cuncta hebreoꝵ uolumina que incanone continentꝰ exueteri
testam̃to. uera editione in latinam linguam uertit eaq om̃a cõmenta¬
libros salomonis explanauit. Cantica uͦ canticoꝵ exorigenis int̾p̃tati
thei nihilominus euangeliũ : ex hȩbreo fecit eẽ. romanũ: Quodq cõ¬
pendiosa potius quã fastidiosa expositione . studiosis lectorib &¬

Expanded text:
to taedio affectus sum, ut desperatione sumpta, omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me Hebraeo, et illud sua lingua crebrius ingerelabor omnia vincit improbus, qui mihi videbar sciolus inter eos, coepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem madoctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentalibros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectorib
Abbreviated transcription (Latin):
mira scienta donar& : Qui ut sanctarũ scripturarũ studiis ple¬
ĩ constantino politanã urbẽ obseruabat: Hoc discipulatu hiero¬
nimus ꝑado: insrriam ꝑrexit. Et dũ inposessionem euagrii
prbi moraretur: malchum monachum ⁊aliquando captiuũ
repperit: Percunctatusq eũ : omnem captiuitatis eius accepit
hystoriam: Quã postea edidit scriptam & romanis fidelibus
misit: hȩc in huius hystorie ꝓlogo interserens: Scrib̾e in quir
ꝓposui sitam̃ ds̃ uitã dederit & si uituperatores mei saltem fu¬
gientẽ me & clausũ ꝑsequi desieruit. Ad deserta de inde loca ad
quȩ olim obagendam inibi poenitentiam ꝓperare cupierat: ita
& quȩ idem hieronimis sponte ꝑtulit ipsius dĩ ad fuisse grãm¬

Expanded text:
mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plemira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis pleptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita , idem Hieronymus quae sponte pertulerit, ipsius Dei adfuisse gra
Abbreviated transcription (Latin):
pulas: plagas sensisse ꝑsomniũ: Et tanto de hine studio diuina
legi: quanto moralia ante non legeram: INterea hieronimꝰ
scrutator. diuinoꝵ dissertor uoluminũ: dũ ꝑtriennium cõtinu¬
um carus acceptusq: popularibus ueneratur. omniumq uidi¬
tio dignus esse summo sacerdotio decernitur: quidã exdericoꝵ
monachorũq ordinib ꝓpetulantia ꝓque ingluuie discursan¬
cẽ ego dixerim. huiꝰ fugę euentũ corrigentis xpĩ iuditio dispensa
tũ fore existimo: scilic& ut romana eccła petri instituta regimi¬
ne. omĩum uȩteris testam̃ti librorũ xpõ dõ uolente & hieronimo
spiritali studio desudante. haebraicã quoq habeat ueritatem:
& grecorũ quorũclã leuitas que sibi diuinitus inspiradas omnes
diuinas scripturas ase accepisse romanos credebat. eos habere
quod non hab& recognoscat: Igitur hieronimus roma ȩgressus
adorientem tendens: ꝓfectus ÷ adGReGORĨ nazanzẽnum
constantinopolitanȩ urbis ep̃m Ubi ita ꝓfecit & studuit: ut

Expanded text:
pulas, plagas sensisse per somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. Interea Hieronymusscrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursanfelicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Chritum fore existimo, scilicet ut Romana Ecclesia Petri instituta regimine, omnium veteris Testamenti librorum Christo Deo volente, et Hieronymo spirituali studio desudante, Hebraicam quoque haberet veritatem, et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi a Deo omneinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
subinde respiciens: adeo omẽ pelagus max complanauit ut compres¬
sis fragorib ripe alteri sine periculo ueheretur: Sedecim annos
hic inepiscopatu exegerat: cum equiuocus ille magnus GReGorius
insede aplica subrogatur: Siquidem opinata res est: quod dudum
alter alteri peculiari sit amicitia. deuinctus: Nec inmerito: cũ hũc
fortunatus gregorio compar& nazanzeno tamquã ille datus sit
orienti. romensis aut̃ meridier. ast hic noster occidenti: Cum igitur
iste sacra apłoꝵ limina expetiss&. magna cum reuerentia ses̃ eum
papa excepit: Quem adbeati petri confessionẽ introducens: elatere con
stitit prestolans quo ad surger&. Interim aut̃ ut erat ingenio profundissi¬
mus: secretam dĩ dispensationem ammirans: considabat inhuius modi
hominẽ erat enĩ statura breuis tantam grãm cęlitus ꝓfluxisse: Iuod

Expanded text:
subinde respiciens, adeo omne pelagus mox complanavit, ut compressubinde respiciens, adeo omne pelagus mox complanavit, ut compressis fragoribus, ripae alteri sine periculo veheretur. XXIV. Sexdecim annos hic in episcopatu exegerat, cum aequivocus ejus ille magnus Gregorius in sede apostolica subrogatur. Siquidem opinata res est quod dudum alter alteri peculiari sit amicitia devinctus. Nec immerito, cum hunc Fortunatus Gregorio comparet Nazianzeno, tanquam ille datus sit Orienti, Romensis autem Meridiei, ast hic noster Occidenti. Cum igitur iste sacra Apostolorum limina expetisset, magna cum reverentia sanctus eum papa excepit, quem ad beati Petri Confessionem introducens, e latere  Ed. ad altare constitit, praestolans quoad surgeret. Interim autem, ut erat ingenio profundissimus, secretam Dei dispensationem admirans, considerabat in hujusmodi hominem, erat enim statura brevis, tantam gratiam coelitus profluxisse. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pignora scẽ crucis guttatim illic defluere solebat . sic in aduentii pontifi¬
cis actum est : ut infra unius hore spatiũ. ultra unũ sextarium exunda¬
r&. Porro cum hȩc beata regina adregem e&̃. accersienda celorum :
uir dni Gregorius nuntium deeius transitu accepit: Cum illa iam eo
accurrente migrass&. scã eius menbra sepulture locauit: Quo quidem
altare sollẽpniter benedixit: operculum tam̃ epõ qui tum forte cleerat
reseruauit: Causa fuerat: qua gđronnã fluuium. iuxta blauiense castruĩ
transmeare debuerit: Sedhisdem fluuius ita tunc intumuerat: ut in tu¬
entib non paruum horrorẽ incuter&. Hon longe aut̃ sc̃s Romanus prbt
requiescit: quẽ nr̃ ut uita eius ꝑhib& martaiNos tumulauit: Cumigit᷑
hinc ꝓcella uentoꝵ illinc montes undarum. ingens periculum nauiga¬
turo minarentur oculos adcelũ erigens: & ad eccłam predicti Romani

Expanded text:
pignora sanctae crucis guttatim illic defluere solebat, sic in adventu pontifipignora sanctae crucis guttatim illic defluere solebat, sic in adventu pontificis auctum est, ut infra unius horae spatium ultra unum sextarium exundaret. Porro cum haec beata regina ad Regem esset accersenda coelorum, vir Domini Gregorius de ejus transitu nuntium accepit: cumque illa jam eo accurrente migrasset, sancta ejus membra sepulturae locavit. Quo quidem tempore altare solemniter benedixit, operculum tamen episcopo, qui tunc forte deerat, reservavit. XXIII. Causa fuerat qua Garumnam fluvium juxta Biaviense castrum transmeare debuerit, sed idem fluvius ita tunc intumuerat, ut intuentibus non parvum horrorem incuteret. Non longe autem sanctus Romanus presbyter requiescit, quem noster, ut vita ejus perhibet, Martinus tumulavit. Cum igitur hinc procella ventorum, illinc montes undarum, ingens periculum navigaturo minarentur, oculos ad coelum erigens, et ad ecclesiam praedicti Romani
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: Entu reliquos adiugilias ammonere debes. & tandiu sopore de¬
tit : ut nec humanitate cogente neglegentiã pati permissussit sue
salutis: Uisum est & hoc inseregre lectioni: qualiter eum ds̃ arguerit.
martinus ita sanar& ut adectam in crastino ꝓperar&: nese insollẽp¬
niis missarum fatigar&. uni presbiteroꝵ hec celebrare p̾cepit:
nulli decircumstantib eũ irridere ceper̃ dicentes. Melius fuiss&
tacere : quã sic inculte loqui: Nocte aut̃ insecuta : uidit uirum dicentẽ
sibi demisteriis dĩ nequaquã disputandũ: Satis dehinc apuo eum
constitit: ne stultos & faciles ante se ꝑmitter& debeatis sollẽpniis ob
do igitur sepulcrum beati hylarii supplicaturus adiuit: cum ad uisen¬
dam quoq scãm radegundim reginã diuertit: Eactum ẽ aut̃ cum hi duo
tamquã incolȩ paradisi secum decelestib fabularentꝰ: oleum quod ante

Expanded text:
dicens: En tu reliquos ad vigilias admonere debes, et tandiu sopore dedicens: En tu reliquos ad vigilias admonere debes, et tandiu sopore detit, ut nec humanitate cogente negligentiam pati permissus sit suae salutis. XXI. Visum est hoc inserere lectioni qualiter eum Deus arguere vMartinus ita sanaret, ut ad ecclesiam in crastino properaret, ne se in solemniis missarum fatigaret, uni presbyterorum haec celebrare praecepit. nulli de circumstantibus eum irridere coeperunt, dicentes melius fuisse tacere, quam sic inculte loqui. Nocte autem insecuta vidit virum dicentem sibi, de mysteriis Dei nequaquam disputandum. Satis dehinc apud eum constitit ne stultos et faciles ante se permitteret de beatis solemniis obtdo igitur sepulcrum beati Hilarii supplicaturus adivit, cum ad visendam quoque sanctam Radegundem reginam divertit. Factum est autem cum hi duo, tanquam incolae paradisi, secum de coelestibus confabularentur, oleum quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
diuino mirsterio palla iam exmore oooꝑto: languidus adplenũ restituit᷑
sanitat. Quarẽ gregorius acl molum gauisus: omĩpotenti dõ grãs agi Ocu¬
lsq lacrimarũ imbre suffusis in hac ad popłm uoce ꝓrupit: Timor a cordi
b uris fis abscedat quia nob̾ cum beatus confessor inhabitat: Nec ominino
credite diabolo: qui abinitio mendax est : ninueritate nonstetit : Cum hac
& alia uerba consolatoria adstantibus inferr&. omĩum luctus laxantur in
prisianis uigilus fatigatus cum paululum se cubito collocar&. uir quidam ad
eũ concituis uenit dics̃. Surge reuertere adeccłam. Ille expgefactas signum
erucis sibi imponens iterũ obdormiuit: Nec destitt uirille: quin homi¬
nõ fedo monera&. Secdcum excitus grauem se adhuc sentira rursus ob¬
dorniuit: Tũ uero ille uir tercio ueniens maxille cius alapa in presit̃

Expanded text:
divino mysterio palla jam ex more cooperto, languidus ad plenum restituitur divino mysterio palla jam ex more cooperto, languidus ad plenum restituitur sanitati. Quare Gregorius admodum gavisus omnipotenti Deo gratias agit, oculisque lacrymarum imbre suffusis, in hac ad populum voce prorupit: Timor a cordibus vestris, fratres, abscedat, quia nobiscum beatus confessor inhabitat, nec omnino credite diabolo, qui ab initio mendax est et in veritate non stetit. Cum haec et alia verba consolatoria astantibus inferret, omnium luctus laxantur in pridianis vigiliis fatigatus, cum paululum se cubito collocaret, vir quidam ad eum concitus venit, dicens: Surge, revertere ad ecclesiam. Ille expergefactus, signum crucis sibimet imponens, iterum obdormivit. Nec destitit vir ille, quin hominem secundo moneret: sed cum excitus gravem se adhuc sentiret, rursus obdormivit. Tum vero ille vir tertio veniens, maxillae ejus alapam impressit,
Abbreviated transcription (Latin):
turbis que gregoriũ sepserant se obuium ingerens: frustra inquid marani
limina petitis casso eius aedem aditis quia uos ꝓpter multa crimina dere¬
liquid. Eece uos abhorrens rome mirabilia facit: hec & alia plura cunctis ut
erant constipati poplis uerba diabolus insibilat, Ad quam uocem non solũ
rusticoꝵ corda exturbantur. sed & clerus qui & ipse GRegorius pauore cõ¬
cutitur: Ingredientes aut̃ cũ fletu magno basilicam. om̃s pauim̃to ꝓsternunt᷑
orantes ut scĩ uiri p̾sentiam mererentur: Quidã uͦ cui ante tres annos ambe
manus cum uno pede contraxeranit: ante scm̃ altare cum reliquis ꝓstratus
beati martini auxilium p̃cabatur: Quisubito nimia febre circumdatiis.
tamquã ineculeo torquebatur extensus. Interhȩc : scã sollẽpnia gerebantur
Cumq sc̃s pontise fletib insistens beati martni p̾stolaretur aduentum:

Expanded text:
turbis, quae Gregorium sepserant, se obvium ingerens: Frustra, inquit, Martini turbis, quae Gregorium sepserant, se obvium ingerens: Frustra, inquit, Martini limina petitis, incassum ejus aedem aditis, quia vos propter multa crimina dereliquit: ecce vos abhorrens Romae mirabilia facit. Haec et alia plura cunctis, ut erant constipati, populis verba diabolus insibilabat; ad quam vocem non solum rusticorum corda exturbantur, sed et clerus, quin et ipse Gregorius pavore concutitur. Ingredientes autem cum fletu magno basilicam, omnes pavimento prosternuntur, orantes ut sancti viri praesentiam mererentur. Quidam vero, cui ante tres annos ambae manus cum uno pede contraxerant, ante sanctum altare cum reliquis prostratus beati Martini auxilium precabatur, qui subito nimia febre circumdatus tanquam in equuleo torquebatur extensus. Inter haec sancta solemnia gerebantur, cumque sanctus pontifex fletibus insistens beati Martini praestolaretur adventum,
Abbreviated transcription (Latin):
martini circum septus incedebat: Cuius mox auxilium flagitans ita sibi ad¬
er expertus ÷ ut latrones uelocius quã emerserint. fugam inirent: At
Gregorius usu consuete piȩtatis nec in ꝑturbatione turbato: fugientes reuo¬
cat aderbum &potum inimicos inuitat Sederederes eos fustib agi. & in¬
uitos equos contra possibilitatem calcarib urgeri. ut nec reuocantẽ audi¬
re possent. Ita GReBORIS suꝑnis aurib ostensus ÷ uicinus: & oꝑib carita¬
as intentus fides ⁊ deuotio popłi. ualde ꝑgregorium succrescebat: At malig¬
nus hostis non modico dolore torquebatur Unde factum ÷ ut uim sue
malignitatis ferre nonsustinens uł pastoris uł gregis fidutiam. aꝑtis uocib demen¬
tare conaretur: Ipsa namq natalis dnĩ die: cum GReGORIUS principalem fescr
nimis atrocior cȩteris cepit nimium debachari Et sequentib uł ouiantib:

Expanded text:
Martini circumseptus incedebat; cujus mox auxilium flagitans ita sibi adMartini circumseptus incedebat; cujus mox auxilium flagitans ita sibi adesse expertus est, ut latrones velocius quam emerserant fugam inirent. At Gregorius usus consueta pietate, nec in perturbatione turbatus, fugientes revocat, ad cibum et potum inimicos invitat. Sed crederes eos fustibus agi, et invitos equos contra possibilitatem calcaribus urgeri, ut nec revocantem audire possent. Ita Gregorius supernis auribus ostensus est vicinus, et operibus charitatis intentus. XIX. Fides et devotio populi valde per Gregorium succrescebat; at malignus hostis non modico dolore torquebatur: unde factum est, ut vim suae malignitatis ferre non sustinens, vel pastoris, vel gregis fiduciam apertis vocibus dementare conaretur. Ipsa namque Natalis Domini die cum Gregorius pontificale festum am ex energumenis atrocior caeteris coepit nimium debacchari, et sequentibus vel obviantibus
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. nille deore gregorii pender&. subito auris eius que pͥdem obsoͣ¬
gorium p̾stitum sit manifestare. Sed uir dni consuȩte non inmemor humi¬
litatis hominẽ ab hac estimatione subducere nitens: noli ait dulcissime fili
michi aliquid gram referre sed beato martino ꝑcuius reliquias lic& in¬
dignus quas defero tibi auditus ÷ surditas depulsa. Virtus namq
caritatis in illo p̃minebat adeo ut ipsis inimicis affectum dilectionis
inpenderit ut sequenti patebit exemplo. Quodã enĩ tẽpore factũ est: ut
aduenerabilem matrẽ suã inburgundia ꝓperar&. hnsilius uero abieg¬
nis que trans berberim fluuium site sunt: latrones incurrit: Iuicũ tanto im¬
peti suꝑ comitatũ eius irruere uisi sunt: ut non modo eos expoliare. sed &oc¬
cide uelle putarentur. Quoꝵ assultu Gregorius t̾reri non potuit: qui p̾sidio

Expanded text:
rentur, et ille de ore Gregorii penderet, subito auris ejus, quae pridem obsurrentur, et ille de ore Gregorii penderet, subito auris ejus, quae pridem obsurper Gregorium praestitum sit manifestare. Sed vir Domini, consuetae non immemor humilitatis, hominem ab hac aestimatione subducere nitens: Noli, ait, dulcissime fili, mihi aliquid gratiae referre, sed beato Martino per cujus reliquias, licet indignus, quas defero, tibi auditus est redditus et surditas depulsa. XVIII. Virtus namque charitatis in illo praeeminebat adeo ut ipsis inimicis affectum dilectionis impenderet, ut sequenti patebit exemplo. Quodam enim tempore factum est, ut ad venerabilem matrem suam in Burgundiam properaret. In sylvis vero abiegnis, quae trans Verberim fluvium sitae sunt, latrones incurrit, qui tanto impetu super comitatum ejus irruere nisi sunt, ut non modo eos exspoliare, sed et occidere velle putarentur. Quorum assultu Gregorius terreri non potuit, qui praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
conspiot concremari Erat aut̃ ut est inusib: pauperum . foluis atq
surculoꝵ eremus igniũ uidelic& fomentis contectum. hac illaqq mi¬
ser cum uxore & liberis cursitare & strepere: aquã aduchere sed noc¬
quicquã. Flamme iam p̾ualuerant : nec poterant mitigari: Tum uero
gregorius accurrit n contra flammarũ globos crucẽ eleuauit: Moxq
inaspectu sanctarum reliquiarũ ita totus ignis obstupuit: ut ea que iam
apprehenderat: ultra uel adinodicũ ustulare possit. Causa fuerat: qua re¬
mense oppidũ adire debuerit: Cumq abegidio pontifice humanitꝰ fuisso
exceptus ibidem nocte quieuit. Incrastinum uͦ inlucescente dominica. ad
eedam epõ conlocuturꝰ uenit: Cum eiꝰ aduentũ insecretario prestolaretur:
nolebat enĩ inȩccła loqui. sigoferendarius quondã sigeberti ad eũ accessit,
Quẽ ille osculatum. sedere iuxta se fecit: Dum aliquantisꝑ secum sermocina¬

Expanded text:
conspicit concremari. Erat autem, ut est in usibus pauperum, foliis atque conspicit concremari. Erat autem, ut est in usibus pauperum, foliis atque surculorum cremiis, ignium videlicet fomentis, contectum. Hac illacque miser cum uxore et liberis cursitare et strepere, aquam advehere, sed nequicquam. Jam flammae praevaluerant, nec poterant mitigari. Tunc vero Gregorius accurrit, et contra flammarum globos crucem elevavit, moxque in aspectu sanctarum reliquiarum ita totus ignis obstupuit, ut nec ea quae jam apprehenderat ultra nec ad modicum ustulare posset. XVII. Causa fuerat qua Remense oppidum adire debuerit, cumque ab Egidio pontifice humanitus fuisset exceptus, ibidem noctu quievit, in crastinum vero illucescente Dominica ad ecclesiam episcopo collocuturus venit. Cum ejus adventum in secretario praestolaretur, nolebat enim in ecclesia loqui, Sygo referendarius quondam Sigiberti regis ad eum accessit, quem ille osculatum sedere juxta se fecit. Dum aliquantisper secum sermocina
Abbreviated transcription (Latin):
sum erat: Sicapsam exibuiss&. obmultoꝵ pignora scõꝵ que ibi conti¬
nebantur. molestum ei eẽ sciebat: Cum igitur apud hesiss&&. ut diui¬
na gã cooꝑatricem se gregorio testaretur. capsam exilientib repa¬
gulis aspicit reseratam : Tum grãs agens reliquias non sine ammira¬
tone multoꝵ gregorio detulit: Qui reuersus capsam ut relinquer&
obseratam inuenit: Multa quidem Gregorius que in sequi longum ÷
insaliut: languentium operabatur: que tam̃ subobtentu scõꝵ quoꝵ re¬
liquias pinde ferebat asuis meritis excludere nitebatur Cumqui¬
dẽ hec tantouerius per ipsum fiebant quanto ipse humilus alias tri¬
buebat: Ut est illud: Cum aliquando ꝑuiam graderetur & erucem
aureã cum reliquus beate marie uirginis ue beati martini colio
gostar& haut ꝓcul auia cuiusdam pauꝑis hospitiolum incendio

Expanded text:
sum erat; si capsam exhibuisset, ob multorum pignora sanctorum quae ibi contisum erat; si capsam exhibuisset, ob multorum pignora sanctorum quae ibi continebantur, molestum ei esse sciebat. Cum igitur apud se haesisset, ut divina gratia cooperatricem se Gregorio testaretur, capsam exsilientibus repagulis aspicit reseratam. Tunc gratias agens, reliquias non sine admiratione multorum Gregorio detulit, qui reversus capsam ut reliquerat obseratam invenit XVI. Multa quidem Gregorius, quae insequi longum esset, in salute languentium operabatur, quae tamen sub obtentu sanctorum, quorum reliquias perinde ferebat, a suis meritis excludere nitebatur. Cum quidem haec tanto verius per ipsum fiebant, quanto ipse humilius aliis tribuebat, ut est illud. Cum aliquando per viam graderetur et crucem auream cum reliquiis beatae Mariae semper virginis, vel beati Martini collo gestaret, haud procul a via cujusdam pauperis hospitiolum incendio
Abbreviated transcription (Latin):
sit ministione sedari: Dum id apud se uoluer&: amboꝵ timporũ uene psi¬
liunt: Renouatus dolor: undatius in rumpit: Sedille concitus Ad banlica
ꝓperat: ueniã pͥus ꝓcogitatione p̃catur Dem palla scĩ sepulcri. caput
attigit: & ilico sanus abscessit. Multa fateor in laudibus scõꝵ iam diges¬
serat. sed quã uis amore martini uehem̃tius inferuer&: adea tam̃ que de
eius nuraculis scribenda erant. se nullatenus dignũ udicabat donec
bis &ter ꝑsoporem ammonitus sitacer& erimen incurrere minaretur:
Deniq oratorium sci stephani quod in suburbio est uusserat ꝓlongari . a al¬
tare uterat integrum inantea ꝓmoueri. Sed quia nihil depignorib
ibidem repperit unũ exabbatis ut eiusdẽ martrris reliquiar exiber&
adepiscopium. dauẽ tam̃ oblitus direxit: Qui capsam obserata reppe¬
riens quid facer& dubitabat Si ad pontificem ꝓdaue redir&. moro¬

Expanded text:
set minutione sedari. Dum id apud se volveret, amborum temporum venae prosiset minutione sedari. Dum id apud se volveret, amborum temporum venae prosiliunt, renovatus dolor ardentius irrumpit, sed ille concitus ad basilicam properat, veniam prius pro cogitatione precatur, dehinc palla sancti sepulcri caput attigit, et illico sanus abscessit. XV. Multa, fateor, in laudibus diversorum jam digesserat, sed quamvis amore Martini vehementius inferveret, ad ea tamen quae de ejus miraculis scribenda erant, se nullatenus dignum judicabat, donec bis et ter per soporem admonitus, si taceret crimen incurrere minaretur. Denique oratorium sancti Stephani quod in suburbio est jusserat prolongari, et altare ut erat integrum in antea promoveri, sed quia nihil de pignoribus ibidem reperit, unum ex abbatibus, ut ejusdem martyris reliquias exhiberet, ad episcopium, clavem tamen oblitus direxit, qui capsam obseratam reperiens quid faceret dubitabat: si ad episcopum pro clave rediret, moro
Abbreviated transcription (Latin):
sa uita subditis inculcauerit. diligens lector in ipsius libris explorabat
uerum ut supͣ retulimus: incõmodo corꝑis frequenter obcuriam carnis fa¬
tigabatur. Sed enĩ quoties corpusculum nimio uirtutis exercitio defatiga¬
tũ langor inclem̃tius pulsauiss&: ille ad martinũ suum recurrens. conci¬
te sanabatur. hoc sepe fiebat: Quando aut̃ & qualiter indiscretione
miraculoꝵ ita digeritur ut merito lectorem delect&. Siquidẽ ut dis¬
cretus & humilis corporea medicam̃ta sibi pͥmitus adhibebat: Sed
quanto illa humilius expetebat inclignũ se iudicans: cui medela ꝑmi¬
raculum dari debuiss&. tanto diuina largitas hunc adsolam sue po¬
tentie medicinam reseruabat. Contigit aliquando. ut solita beati
martini uirtute. abunius timporis dolore sanaretur: Cui post paululũ
cogitatio ꝑinsidiatorẽ subiit iniecta. quod pulsus ille uenarũ sanguinis pos¬

Expanded text:
sa vita subditis inculcaverit, diligens lector in ipsius libris explorabit. XIV. sa vita subditis inculcaverit, diligens lector in ipsius libris explorabit. XIV. Verum, ut supra retulimus, incommodo corporis frequenter ob incuriam carnis fatigabatur, sed eum quotiens corpusculum nimio virtutum exercitio fatigatum languor inclementius pulsavisset, ille ad Martinum suum recurrens, concito sanabatur. Hoc saepenumero fiebat. Quando autem et qualiter, in descriptione miraculorum ita dirigitur, ut merito lectorem delectet: si quidem ut discretus et humilis corporea medicamenta sibi adhibebat primitus, sed quanto illa humilius expetebat, indignum se judicans cui medela per miraculum dari debuisset, tanto divina largitas hunc ad solam suae potentiae medicinam reservabat. Contigit aliquando ut solita beati Martini virtute ab unius temporis dolore sanaretur, cui post paululum cogitatio per insidiatorem subiit injecta, quod pulsus ille venarum sanguinis pos