comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua morũ ꝑmixtione confundi: sed inolei pinguedine. apu¬
ritate inxpĩ grã mundissimꝰ ꝑ seuerat. Sequitur. Isrł & testifica¬
bor tibi. Cum ante iudicẽ soleant testes produci. ipse dominꝰ
iudiciĩ testem sęclicit. ẽẽ. ueritatis: ut nullus de factorũ suorum
conpensatione dubitar&: ubi talis a stipulator exister&. Quo d
tamen consequenter exponit. Testificatur enĩ dñs. quando in illo
iudicio maiestatis suȩ unicuiq dederit profactorũ suorũ qͥlitate
sententiã: ubi testib opus non erit ut iudicetur: sed ipsum
iudiciũ actuũ nrorum testimoniũ dabit. Dicturꝰ ẽ enĩ iustis.
esuriui & declistis michi manducare: sitiui. & declistis michi bibere.¬

Expanded text:
aliqua morum permixtione confundi; sed in olei pinguedine ac pualiqua morum permixtione confundi; sed in olei pinguedine ac puritate in Christi gratia mundissimus perseverat. Sequitur, Israel, et testificabor tibi. Cum hic ante judicem soleant testes produci, ipse Dominus judicii testem se dicit esse veritatis; ut nullus de factorum suorum compensatione dubitaret, ubi talis astipulator existeret; quod tamen consequenter exponit. Testificatur enim Dominus quando in illo judicio majestatis suae unicuique dederit pro factorum suorum qualitate sententiam: ubi testibus opus non erit ut judicetur, sed ipsum judicium actuum nostrorum testimonium dabit. Dicturus est enim justis: Esuri
Abbreviated transcription (Latin):
mutata ẽ: hoc schena dicitur ethopoea. quotiens aliquẽ intro dũ¬
cimus alloquendum. Imputantur enĩ beneficia: ut grauior esti-¬
metur offensa. Ipse enim de tribulatione nos liberat ipse in abs-
tionib hereticorũ : quando aliquib altercationib uelut uentis
flantib excitamur. Nam si adhistoriam referas: a quã contradic¬
tionis dicit. quando in deserto fluenta israeliticus populus
ds̃ recens. neq adorabis dm̃ alienũ. Inter iecto diapsal¬
mate. quod nobis est incluuisionib magnopere custo dienclum: ue¬
nit ad secłam partem. Sed cumsit anterius loqui quã audire.
hic prius audi positum. ẽ: ut auertas ad intelligentiã pocius
dictum. non ad aurium transitorium sonum: Dicit etiã popłs meus.
ut illam sequestrar& a murcam quȩ torcularib eccłtx tanquam
pars fecilenta proicitur. Ille ÷ enim popłs cdei. qui nescit cũ malis

Expanded text:
mutata est, hoc schema dicitur ethopoeia, quoties aliquem introdumutata est, hoc schema dicitur ethopoeia, quoties aliquem introducimus ad loquendum. Imputantur enim beneficia, ut gravior aestimetur offensa. Ipse enim nos de tribulatione liberat, ipse in abscotionibus haereticorum, quando aliquibus altercationibus velut ventis flantibus excitamur. Nam si ad historiam referas, aquam contradictionis dicit, quando in deserto fluenta Israeliticus populus deus recens, neque adorabis deum alienum. Interjecto diapsalmate quod nobis est in divisionibus magnopere custodiendum, venit ad secundam partem. Sed cum sit anterius loqui quam audire, hic prius positum est, Audi; ut advertas ad intelligentiam potius dictum, non ad aurium transitorium sonum. Dicit etiam, populus meus, ut illam sequestraret amurcam, quae torcularibus Ecclesiae tanquam pars faecilenta projicitur. Ille est enim populus Dei, qui nescit cum malis
Abbreviated transcription (Latin):
to iudeorũ popłs diuersis necessitatib seruiebat. modo ut lateres
facer&: modo ut terrã cophinis exiber&: tam̃ istud xpĩanoꝵ
partib applicamus diligentius: a quorum dorso auertit d̃ mera
peccatoꝵ. quando se felici humilitate ꝓsternunt: siciri pedic̃
uenite ad me om̃s qui laboratis. & onerati estis. & ego uos reficiã.
Cophinosautẽ clicimꝰ: ꝑ quos sordiũ purgam̃ta ꝓicimꝰ. ut locipuritas
elucescat. Alanus ergo suas in eis tenent: qui peccatorũ immun-¬
ditiis occupantur. Sed de hac seruitute liberamur ad nõ: qͣndo
scelerum nr̃orũ sordib expramur. In tribulatione in uocasti me¬
& liberaui te. exaucliui te in abscondito tempestatis: ꝓbaui te
apud aquã contraletionis. Iam quidem dñi saluatoris referunt᷑¬
uerba & poterat . eẽ. diuisio nisi post istũ uersum diapsalma seque-¬
retur : ubi magis conpetentius credimꝰ. ẽẽ. faciendã. Sed qm̃ ꝑsona

Expanded text:
to Judaeorum populus diversis necessitatibus serviebat: modo ut lateres to Judaeorum populus diversis necessitatibus serviebat: modo ut lateres faceret, ut terram cophinis modo exhiberet: tamen istud Christianorum patribus diligentius applicamus, a quorum dorso avertit Deus onera peccatorum, quando se felici humilitate prosternunt, sicut ipse dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Cophinos autem dicimus per quos sordium purgamenta projicimus, ut loci puritas elucescat. Manus ergo suas in eis tenent, qui peccatorum immunditiis occupantur: sed de hac servitute liberamur a Domino, quando scelerum nostrorum sordibus expiamur. Item duodecim cophini bavi te ad aquam contradictionis. Jam quidem Domini Salvatoris verba referuntur, et poterat esse divisio, nisi post versum istum diapsalma sequeretur: ubi magis competentius credimus esse faciendam. Sed quoniam persona
Abbreviated transcription (Latin):
nium .ẽ. hebrei popłi. qui de terra egypti multiplicatꝰ exiuit: sed
hoc ad nr̃am generationẽ competenter aptat᷑. Nam sicut ille per
maris rubri unlas saluatus eiectus. ẽ: sic nos a terra egẏpti. id:
auitus carnalib absoluti. sacra uncla regenerante renascimur.
Nec nomen ipsum maris uacat. quia sicut illud rubrũ constat dici
ita & hȩc aqua rubra potest noncupariͣ quȩ una cũ sanguine
de latere dñĩ saluatoris exiuit. Sequitur. Linguã quã non norie-¬
rat audiuit. Linguã hic: noui testam̃ti precepta debemꝰ aduerte¬
re. Nam si sermones intelligas. quomoclo linguã quã ñ nouerat
populus hebreus audiuit. sclum xp̃m dñm locutũ consta hebraicȩ.Ø
hoc ergo dicit. quia ꝑ euangłm audierunt. linguã iel. ẽ. p̃cepta.
quȩ prius eorũ noticia non habebat: siue illud significat tem
sunt locuti. D iuertit ab onerib dorsum eius. manus eius in cophino
seruierunt. Et hoc quãuis adhistoriam dici uideatur. quando inȩgip

Expanded text:
i, qui de terra Aegypti multiplicatus exivit. Sed hoc ad nostram generationem competenter aptatur. Nam sicut ille per maris Rubri undas salvatus ejectus est, sic nos a terra Aegypti, id est a vitiis carnalibus absoluti, sacra unda regenerante, renascimur. Nec nomen ipsum maris Rubri vacat: quia sicut illud Rubrum constat dici, ita et haec aqua rubra potest nuncupari, quae una cum sanguine de latere Domini Salvatoris exivit. Sequitur, linguam quam non noverat audivit. Linguam hic Novi Testamenti praecepta debemus advertere. Nam si sermones intelligas, quomodo linguam quam non noverat populus Hebraeus audivit, dum Christum Dominum locutum constet Hebraice? Hoc ergo dicit, quia per Evangelium audierunt linguam, id est praecepta, quae prius eorum notitia non habebat. Sive illud significat tempsunt locuti Vers. 6. Divertit ab oneribus dorsum ejus; manus ejus in cophino servierunt. Et ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ ora clilatata: dicit eos auditas non fuisse ab isra.¬
helitico popło dum eiꝰ minime iussa compler&. Ille enim
sue plebi tanquãꝰ loquebat᷑: sed amurca non poterat audire
quȩ erat uelut in utilis respuencla. Addidit. &limisi eo
scłm desicłia corcdis eorũ: & ibunt inuoluntatib suis. Sequit᷑
ulcio digna peccati. Non enĩ dimittetur inpunitus : qui a
dñi tuitione deseritur. Ille enim quos relinquit affligit : quia
maloꝵ om̃iũ retributio. ẽ. tanta bonitate frauclari. Putat
explere: Dum dicat apłs. tradidit illos ds̃ in concupiscentias
cordis eorũ inimmuncdierã. & reliqua. Si plebs mea audis¬

Expanded text:
ora dilatata, dicit eos auditos non fuisse ab Israelitico populo, dum ejus minime jussa compleverit. Ille enim suae plebi tanquam oleo loquebatur; sed amurca non poterat audire, quae erat velut inutilis respuenda. Addidit, Et dimisi eos secundum desiderium cordis eorum, et ibunt in voluntatibus suis. Sequitur ultio digna peccati. Non enim dimittitur impunitus, qui a Domini tuitione deseritur. Ille enim quos relinquit, affligit: quia malorum omnium retributio est tanta bonitate fraudari. Putat us permittatur expleri, dum dicat Apostolus: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam , et reliqua. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
dementium hominũ prauitate ꝑuenit: non essentiã deitatis ha¬
bens. sed honorẽ false maiestatis accipiens:⁊ non qui homines crea¬
uit. sed qui. ẽ. ab hominib fabricatus : Alienus reuera. qm̃ alienata
quia nouit dese male sentientes abicere: & recte credentib beneficia
digna prȩstare.

Expanded text:
dementium hominum pravitate pervenit; non essentiam deitatis hadementium hominum pravitate pervenit; non essentiam deitatis habens, sed honorem falsae majestatis accipiens; non qui homines creavit, sed qui est ab hominibus fabricatus. Alienus revera, quoniam alienata tur, quia  ed., qui novit de se male sentientes abjicere, et recte credentibus beneficia digna praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
sit dictum. non erte inte ds̃ recens : si reuera uolumꝰ e̾̃e. isrł.
Inhoc enim uerbo ficlei totius uȩrtus scĩssima continetur: in
hoc sermone. in effabilis illa maiestatis natura declarata. ẽ.
Nam si ds̃ recens non accipitur. coȩterna sibi scã trinitas sine
dubitatione sentitur: quia iunior ibi non ẽ. ubi senior non ꝓ¬
batur. Aeternus . ẽ. igitur pater aet̾nus: filius: aeter nus. ẽ.¬
sp̃s sc̃s. Distinctio enĩ in ꝑsonis: unitas cognoscitur in natura
sed una uirtus: una potentia filius a patre in comprehensi¬
biliter genitus: Sp̃s sc̃s apat̾e & filio in effabiliter procedens.
Potestas non accidens. sed indiuidua manens sũmitas socia-¬
bilis: regnũ sine finergła sempiterna : quę sola creat. sola
peccata climittit. & cȩloꝵ regna concedit. Sequitur. Neq¬
ad orabis dm̃ alienum. Ds̃ alienus est. qui insacrilegas culturas.

Expanded text:
sit dictum: Non erit in te deus recens, si revera volumus esse Israel? sit dictum: Non erit in te deus recens, si revera volumus esse Israel? In hoc enim verbo fidei totius virtus sanctissima continetur: in hoc sermone ineffabilis illa majestatis natura declarata est. Nam si deus recens non accipitur, coaeterna sibi sancta Trinitas sine dubitatione sentitur: quia junior ibi non est, ubi senior non probatur. Aeternus est igitur Pater, aeternus Filius, aeternus Spiritus sanctus. Distinctio enim in personis, unitas cognoscitur in natura.sed una virtus, una potentia. Filius a Patre incomprehensibiliter genitus; Spiritus sanctus a Patre et Filio ineffabiliter procedens: potestas non accidens, sed individua manens. Summitas sociabilis, regnum sine fine, gloria sempiterna, quae sola creat, sola peccata dimittit, et coelorum regna concedit. Sequitur, Neqadorabis deum alienum. Deus alienus est, qui in sacrilegas culturas
Abbreviated transcription (Latin):
eternũ: de quib ȩtiã legitur. uermes eorũ non morietur. & ignis
eorũ non extinguetur. Quod schema eclipsis grece. latine dẽfectꝰ
dicitur : sed non qui ꝑ ignorantiã deficit. sed qui se ut potissimũ
melle saturauit eos. Hic pietas creatoris exponitur: ut in imicos
id ÷ in gratos beneficus suis repleuerit. quos superius dix̃ fuisse
mentitos. Ex adipe frumenti: siue manna significat siue corpꝰ
dñi xp̃i. Adipem quippe dicimus. animaliũ pinguedinem
corpgͣlentam. Quod nomen ad frumentũ abusiue tranlatũ: ẽ
ut significar& ei interius aliquẽ in eẽ bonitatem. De petra mel
doctrinȩ mella manauerunt. Saturauit eos dixit. ied . ẽ. sancta
prȩlicatione compleuit. sed ꝑfidi ieiuni fuerunt fide. qui
insicdentes. assidua repetitione suauia mella carpamus:
quia res salutaris quotiens cumq repetitur. necessaria semꝑ
inde sumuntur. Qua propter studiosissime ꝑquiramus quare

Expanded text:
aeternum ; de quibus etiam legitur: Vermis eorum non morietur, et ignis aeternum ; de quibus etiam legitur: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Quod schema eclipsis Graece, Latine defectus dicitur: sed non qui per ignorantiam deficit, sed qui se, ut potissimum t de petra melle saturavit eos. Hic pietas Creatoris exponitur; ut inimicos, id est ingratos beneficiis suis repleverit, quos superius dixit fuisse mentitos. Ex adipe frumenti, sive manna significat, sive corpus Domini Christi. Adipem quippe dicimus animalium pinguedinem corpulentam; quod nomen ad frumentum abusive translatum est, ut significaret ei interius aliquam inesse bonitatem. De petra melldoctrinae mella manaverunt. Saturavit eos dixit, id est sancta praedicatione complevit. Sed perfidi jejuni fuerunt fide, qui insidentes, assidua repetitione suavia mella carpamus: quia res salutaris quotiescunque repetitur, necessaria semper inde sumuntur. Quapropter studiosissime perquiramus quare
Abbreviated transcription (Latin):
micis : nec manũ defensionis super eos ponit. qui se ab ipso
suꝑba reluctatione sub duxerĩt. Unde intelligere debemus
quando anobis auertitur non . ẽe. pietatis affactum : sed
magnȩ ultionis aculeum. Suspenditur etiam interdum
a defensione scõrũ. quando tribulationib & afflictione tẽp¬
tantur : sed iustos sic tenptari patitur ut non deserat. ⁊impios tribu
ei : & erit tempus eorũ inȩternum. Post uerba dñi redit asaph
ad terciam partẽ: in imicos eius digna ex ecratione redarguens.
Alentiunt᷑ enĩ : qui bonis se pollicitationib obligantes. inpessimos
iterũ relabuntur errores: De paganis enim clici non potuit: qui
nulla fuerant dño ꝓmissione confgͬcti. Et ne forsitan quod eos flo¬
rentes in hoc mundo uides crederes tam relictos: addilit. mȩt̾nũ
erit tempꝰ corũ scilic& punitionoͥs : quando illis clicitur. ite in ignẽ

Expanded text:
micis; nec manum defensionis super eos ponit, qui se ab ipso micis; nec manum defensionis super eos ponit, qui se ab ipso superba reluctatione subduxerint. Unde intelligere debemus, quando a nobis avertitur, non esse pietatis defectum, sed magnae ultionis aculeum. Suspenditur enim interdum a defensione sanctorum, quando tribulationibus et afflictione tentantur. Sed justos sic tentari patitur, ut non deserat; impios auei; et erit tempus eorum in aeternum. Post verba Domini redit Asaph ad tertiam partem, inimicos ejus digna exsecratione redarguens. Mentiuntur enim qui bonis se pollicitationibus obligantes, in pessimos iterum relabuntur errores. De paganis enim dici non potuit, qui nulla fuerant Domini promissione constricti. Et ne forsitan quod eos florentes in hoc mundo vides, crederes jam relictos, addidit, in aeternum erit tempus eorum, scilicet punitionis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eorum humiliassem: & suꝑ tribulantes eos misissem manũ
meam. Quȩrendum ẽ. quare dixerit plebẽ suã : qua e
eum non erat auditura. Suã clixit. quia ei legem drdit
miracula magna monstrauit: ut culpa crescer&. cũ in
eum plebs electa peccass&. & nota : quẽ ad modũ se in hoc
primo uersu subsequentia uerba declarant. Quod dix̃
plebs mea. hoc significat isrł: quod ait si audiss& me. hoc uult
intelligi. sim uiis meis ambulass&. Ille enim & audit dm̃. & inuii
suis ambulat: qui mandatis ipsius non reperit᷑ aduersu:
& uide ordinẽ fuisse seruatum. Prius enim . ẽ. doceri nos: ac
de inde audita complere. Sequitur prȩmiũ. qđ mereri non
potuit indeuotus : Ad nichilum inimicos eorũ humiliassem.
& suꝑ tribulantes eos misissem manũ meã. Generaliter sunt
accipienda quȩ dicta sunt: quia tunc ille resistit inimicis
nr̃is. quando ei fuerimꝰ humili satiffactione deuoti. Nam si
dõ male agendo resistimus. ille iterũ nr̃is non contradicit ini¬

Expanded text:
humiliassem, et super tribulantes eos misissem manum meam. Quaerendum est quare plebem dixerit suam, quae eum non erat auditura? Suam dixit, quia ei legem dedit, miracula magna monstravit; ut culpa cresceret, cum in eum plebs electa peccasset. Et nota quemadmodum se in hoc primo versu subsequentia verba declarant. Quod dixit, plebs mea, hoc significat Israel. Quod ait, audisset me, hoc vult intelligi, si in viis meis ambulasset. Ille enim et audit Dominum, et in viis ejus ambulat, qui mandatis ipsius non reperitur adversus. Et vide ordinem fuisse servatum. Prius enim est doceri nos, ac deinde audita compleri. Sequitur praemium quod mereri non potuit indevotus: Ad nihilum inimicos eorum humiliassem, et super tribulantes eos misissem manum meam. Generaliter sunt accipienda quae dicta sunt, quia tunc ille resistit inimicis nostris, quando ei fuerimus humili satisfactione devoti. Nam si Deo male agendo resistimus, ille iterum nostris non contradicit ini
Abbreviated transcription (Latin):
nibus tuis: pertinet ad utrumq: ut & mandata dñi cum delectatione medita-¬
retur: & operas manuum cum caritate perficeret. Ista enim duo sunt ut sepe
diximus: quȩ perfectos faciunt utiq xp̃ianos. finita est cum littera narratio.
quam a uersu quarto scilicet. inchoauit.

Expanded text:
nibus tuis pertinet ad utrumque; ut et mandata Domini cum delectatione meditanibus tuis pertinet ad utrumque; ut et mandata Domini cum delectatione meditaretur, et operas manuum cum charitate perficeret. Ista enim duo sunt ut saepe dicimus quae perfectos faciunt utique christianos. Finita est cum littera narratio, quam a versu quarto scilicet inchoavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis tuis. quod ad uirtutem respicit inspectiuam. modo autem dicit. le-¬
uaui manus meas: quod ad partem pertinet actualem. Leuare enim manus:
significat. bonis operibus occupari. Cȩterum. qui malis actionib detinetur.
non leuatꝰ manus: sed deicit. Et uide. quia in utrisq partibus ponit quȩ dile¬
xi. ibi uehementer. hic nimis: q̃m utrumq opus sub magna ambitione faciendũ
est: ut fructum possit habere dño miserante qui perficit. Addidit: & exerce-¬
bar in iustificationibus tuis. Ibi meditabatur ubi mentis intentione tramslatus
est: hic exercebatur ubi querebat operis frequentatione ꝓficere. Et nota. quod
exercitatio in scripturis diuinis plerumq in bono ponitur: in litteris autem
sȩcularibus uel in communi locutione. in bono aut nunquam. aut raro ponit᷑.
Quam locutionem: scripturarum diuinarũ propriam ẽẽ dicamus. In iustificatio¬

Expanded text:
mandatis tuis, quod ad virtutem respicit inspectivam; modo autem dicit: Lamandatis tuis, quod ad virtutem respicit inspectivam; modo autem dicit: Lavabo manus meas, quod ad partem pertinet actualem. Levare enim manus significat bonis operibus occupari. Caeterum qui malis actionibus detinetur, non levat manus suas, sed dejicit. Et vide, quia in utrisque partibus ponit, quae dilexi; ibi, vehementer; hic, nimis; quoniam utrumque opus sub magna ambitione faciendum est, ut fructum possit habere, Domino miserante, qui perficit. Addidit, et exercebar in justificationibus tuis. Ibi meditabatur, ubi mentis intentione translatus est; hic exercebatur, ubi quaerebat operis frequentatione proficere. Et nota quod exercitatio in Scripturis divinis plerumque in bono ponitur; in litteris autem saecularibus, vel in communi locutione, in bono aut nunquam aut raro ponitur. Quam locutionem Scripturarum divinarum propriam esse dicimus. In justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
trepidis sermonib exerebat. Confunditur autem ille: cuius per radiotinatio¬
nem dicta uincuntur. Ad uerecundiam enim uenire non potest: qui ueritatis ip¬
sius testimonio roboratur. Non enim ille sub qualibet necessitate negandus est:
ter. Hic ostendit frequentate meditationis ardorem. Meditari enim mandata non
potest: nisi qui ea assidua lectione cucurrerit. Et ut hanc frequentiam euidentius
declararet: addidit: quȩ dilexi. Negligere enim nunquam potest homo: quȩ dili¬
git. Sed ne hanc quoquȩ dilectionem tepidam forsitan ȩstimares. addidit. ueheme¬
nter: supra quam. nulla potest dilectio reperiri. Non enim ut alia dilectio man¬
datorum dñi mediocris eẽ potest: nisi uehementer hic quod expetitur diligat᷑.
Qua ꝓpter. mandata dñi iure uehementer dilexit. per quȩ in cordis latitudi¬
nimis: & exercebar in iustificationib tuis. Superiore uersu dixit meditabar in

Expanded text:
trepidis sermonibus exercebat. Confunditur autem ille, cujus per ratiocinatiotrepidis sermonibus exercebat. Confunditur autem ille, cujus per ratiocinationem dicta vincuntur. Ad verecundiam enim venire non potest, qui veritatis ipsius testimonio roboratur. Non enim ille sub qualibet necessitate negandus est, ter. Hic ostendit frequentatae meditationis ardorem. Meditari enim mandata non potest nisi qui ea assidua lectione cucurrerit. Et ut hanc frequentiam evidentius declararet, addidit, quae dilexi. Negligere enim nunquam potest homo quae diligit. Sed ne hanc quoque dilectionem tepidam forsitan aestimares, addidit, vehementer, supra quam nulla potest dilectio reperiri. Non enim ut alia dilectio mandatorum Domini mediocris esse potest, nisi vehementer quod hic expetitur diligatur. Quapropter mandata Domini jure vehementer dilexit, per quae in cordis latitudinimis, et exercebar in justificationibus tuis. Superiori versu dixit: Meditobar in
Abbreviated transcription (Latin):
nem angelorum & potestatum. dñm sine fine laudare: scit summe beatitudi¬
nis eẽ solemnitatem iugiter dñm contueri.⁊ scit deniq fidelium ibi leges: quas
tuorum cucurri cum dilatares cor meum: scientia scilicet multiplex atq saluta¬
ris est. quam ideo meruit. quia mandatorum intelligentiam requisiuit. Quam
te coangustata sunt: quod tangit apłs cum dicit. non angustamini in nobis. ⁊¬
angustamini autem in uiscerib ur̃is: quia dm̃ mens coangusta id est polluta.
non recipit. sed in latitudine mentis suscipitur: a quo cȩlum terraq completur
Patulum enim domicilium debet ẽẽ: ut tantam mereatur recipere maiestatem.
batur de testimoniis dñi: qm̃ petiuerat & acceperat. ut responderet exprobrantib
sibi uerbum. Qua firmitate roboratus: ante reges scłi qui poterant elata potestate
terrere. non se dicit fuisse confusum: sed ueritatem quam mente conceperat in¬

Expanded text:
nem angelorum et potestatum Dominum sine fine laudare; scit summae beatitudinem angelorum et potestatum Dominum sine fine laudare; scit summae beatitudinis esse solemnitatem jugiter Dominum contueri; scit denique fidelium ibi esse leges, quas tuorum cucurri, cum dilatares cor meum; scientia scilicet multiplex atque salutaris, quam ideo meruit, quia mandatorum intelligentiam requisivit; quam te coangusta sunt, quod tangit Apostolus cum dicit: Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris ; quia Deum mens coangusta, id est polluta non recipit; sed in latitudine mentis suscipitur, a quo coelum terraque completur. Patulum enim domicilium debet esse, ut tantam mereatur recipere majestatem. batur de testimoniis Domini, quoniam petiverat et acceperat ut responderet exprobrantibus sibi verbum. Qua firmitate roboratus ante reges saeculi, qui poterant elata potestate terrere, non se dicit fuisse confusum, sed veritatem, quam mente conceperat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem littere: non habent deprecationem. sed narrationem. Superius enim
petiit ut acciperet: hic iam de perceptis beneficiis grãs agit. Custodire se le¬
gem dñi semper. affirmat: quia in ipsa uariari nefandum est. Sic enim cus¬
todire potest: si quod superius dixit. non auferat de ore ipsius uerbum ue
ritatis. Interdum. semper. ponitur usq ad finem huius scłi: sed hic cum di¬
cit in scłm scłi. illam perennitatem significat quȩ non habet finem. Sed cũ
superius dixerimus. legem umbram fuisse futurorum. id est immolare agnum
immaculatum. octauo die ritum circuncisionis adhibere. uel his similia: quem ad¬
modum in ęternum legem se custodire dicit. cum non solum post resurrectionem
futuram necessaria non sint ista. sed hic quoq iam uideantur abolitaꝰ Sed ibi
alia lex erit dñi: quam se ꝓmittit populus custodire scĩssimus. Scit enim per
hanc umbram legis. ad misterium ȩternȩ legis ascendi: nouit etiam consuetudi¬

Expanded text:
ad finem litterae non habent deprecationem, sed narrationem. Superius enim petiit ut acciperet, hic jam de perceptis beneficiis gratias agit. Custodire se legem Domini semper affirmat, quia in ipsa variari  ed., variare nefandum est. Sic enim custodire potest, si quod superius dixit non auferat de ore ipsius veritatis verbum. Interdum semper ponitur usque ad finem hujus saeculi. Sed hic cum dicit in saeculum saeculi, illam perennitatem significat quae non habet finem. Sed cum superius dixerimus legem umbram fuisse futurorum, id est, immolare agnum immaculatum, octavo die ritum circumcisionis adhibere  ed., adhiberi, vel his similia: quemadmodum in aeternum legem se custodire dicit, cum non solum post resurrectionem futuram necessaria non sint ista, sed hic quoque jam videantur abolita. Sed ibi alia lex erit Domini, quam se promittit populus custodire sanctissimus; scit enim per hanc umbram legis ad mysterium aeternae legis ascendi; novit etiam consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
debuisses aduertere: secutum est. salutare tuum: reuera per quem salus gentibus
uenit: qui mundo egrotanti. medicinam suȩ pietatis attribuit. Scđm eloquium tu¬
um dixit: id est scđm ꝓmissionem tuam: quam per propħas cognosceris fuisse
bus tuis. Hec nobis indicat absolutȩ sententia. cum aduersantium fuerit obiecta
uersutia. qui tamen possunt recipere rationem. non nobis tacendum. sed respon¬
me crediderunt: sicut dicit apłs: si enim cognouissent. numquam dñm głȩ crucifixis¬
sent. His presumptione dñi respondendum est: qui doctrinam salutarem non ad re¬
uerentiam audiunt: sed ad iniuriam potius ex probrationis adducunt. Sequitur.

Expanded text:
debuisses advertere, secutum est, salutare tuum; revera per quem salus gentibus debuisses advertere, secutum est, salutare tuum; revera per quem salus gentibus venit, qui mundo aegrotanti medicinam suae pietatis attribuit. Secundum eloquium tuum, dixit, id est secundum promissionem tuam, quam per prophetas cognosceris fuisse bus tuis. Haec nobis indicat absoluta  ms. G. et ed., absolute sententia, cum adversantium fuerit objecta versutia; qui tamen possunt recipere rationem, non nobis tacendum, sed responme crediderunt; sicut dicit Apostolus: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . His praesumptione Domini respondendum est, qui doctrinam salutarem non ad reverentiam audiunt, sed ad injuriam potius exprobrationis adducunt. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi se uiuificari. qui adhuc superftitioseuidebatur: ut intelligamus non esse
uerissimam uitam. nisi quam dñs xp̃c fuerit prȩstare dignatus. Aequitas autem
patris. uerbum caro factum est: cui om̃e iudicium dedit. ut orbis terrarum in eius
examine iudicandus assiftat: sicut apłs dicit : qui factus est sapientia nobis adeo. et iusticia
& sanctificatio. & redemptio. LITTERA SEXTA. UAU.
T ueiliat super me miscđia tua dñe: & salutare tuum scđm eloquium tuum.
Ad sextam litteram congregatio scã peruenit: in qua sibi postulat salutare
dñi debere concedi: ut inimicos de tanta remuneratione confundat: & in lege dñi
assidua meditatione ꝓficiat. Precatur ergo ut supra eam dñs saluator adueniat.
qui est misccłia peccatorum. & uita fidelium. Et ut hanc miscđiam specialiter ipsũ

Expanded text:
Domini se vivificari, qui adhuc superstes esse videbatur, ut intelligamus non esse Domini se vivificari, qui adhuc superstes esse videbatur, ut intelligamus non esse veracissimam, vitam, nisi quam Dominus Christus fuerit praestare dignatus. Aequitas autem Patris Verbum caro factum est, cui omne judicium dedit, ut orbis terrarum in ejus examine judicandus assistat; sicut Apostolus dicit: Qui factus est sapientia nobis a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Vers. 41.--VI. VAU. Et veniat super me misericordia tua, Domine; salutare tuum secundum eloquium tuum. Ad sextam litteram congregatio sancta pervenit: in qua sibi postulat salutarem Dominum debere concedi, ut inimicos de tanta remuneratione confundat, et in lege Domini assidua meditatione proficiat. Precatur ergo ut supra eam Dominus Salvator adveniat, qui est misericordia peccatorum, et vita fidelium. Et ut hanc misericordiam specialiter ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
pam: a se desiderat amputari. Pro multis enim malis. sepe bonum tefamonium damꝰ:
atq iterum de bonis mala dicimus nescientes. Et necesse est. uerecundiam incurrat
qui ignorans aliquid asseuerat. Suspicio enim sepissime ꝓbatur incerta: quȩ uiro
non conuenit xp̃iano. Hȩc ergo suspicio. ducit ad opprobrium: quod expeccato nas¬
citur. lure ergo sibi querebat amputari: unde reus poterat inueniri. Primo confes¬
sus est infirmitatem suam: nunc dñi cognoscitur laudare iudicia: cuius uerbum
uerum est. firmaq sententia. Qua ꝓpter. amator ueritatis merito sibi iocundum do¬
mini dicebat ẽẽ decretum. per quem se & requiem reperire nouerat & coronam.
sicut apłs dicit: bonum certamen certaui. cursum consummaui. fidem seruaui: de
in hoc uersu consecutam se dicit plenitudinem gratiarum: quia concupiuerat ma¬
ndata dñi. quȩ ueram prudentiam conferunt & salutem. Petit autem in equitate

Expanded text:
pam a se desiderat amputari. Pro multis enim malis saepe bonum testimonium damus, pam a se desiderat amputari. Pro multis enim malis saepe bonum testimonium damus, atque iterum de bonis mala dicimus nescientes; et necesse est verecundiam incurrat, qui ignorans aliquid asseverat. Suspicio enim saepissime probatur incerta, quae viro non convenit Christiano; haec ergo suspicio ducit ad opprobrium, quod ex peccato nascitur. Jure ergo sibi quaerebat amputari, unde reus poterat inveniri. Primo confessus est infirmitatem suam, nunc Domini cognoscitur laudare judicia, cujus verbum verum est firmaque sententia. Quapropter amator veritatis merito sibi jucundum Domini dicebat esse decretum, per quem se et requiem reperire noverat et coronam; sicut Apostolus dicit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de in hoc versu consecutam se dicit plenitudinem gratiarum, quia concupiverat mandata Domini, quae veram prudentiam conferunt et salutem. Petit autem in aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
stare fac. id est infige. consolida atq confirma: ne scm eloquium fugaci
obliuione dilabatur: quod in nr̃is semper debet sensibus stabiliter permanere.
Cui rei bene addidit timorem: ut semper oremus. ne suscepta munera pos¬
simus amittere: & grauius sit dulcedinem didicisse quȩ pereat. Subiunxit.⁊
tuo: qui ab humano timore longe discretus est. Iste enim sic formidat ut dili¬
gat: sic querit ut numquam desinat amare quem metuit. Et quia plurimi e¬¬
loquia dñi suscipiunt negligenter & tanquam fabulas inutiles audire de-¬
clinant: merito addidit. in timore tuo: ubi nec culpa conquiritur: nec ad
desidiȩ discrimina peruenitur:. mputa opprobrium meum quod suspicatus sum. iu
dicia enim tua iocunda. In hac sententia: maximum uicium humanitatis exponitur. Mul¬
ti enim in opprobrium cadunt. aliter quam habeat ueritas suspicando. Quam cul¬

Expanded text:
stare fac, id est, infige, consolida atque confirma: ne sanctum eloquium fugaci stare fac, id est, infige, consolida atque confirma: ne sanctum eloquium fugaci oblivione dilabatur; quod in nostris semper debet sensibus stabiliter permanere. Cui rei bene addidit, timorem, ut semper oremus ne suscepta munera possimus amittere, et gravius sit dulcedinem didicisse quae pereat. Subjunxit, tuo, qui ab humano timore longe discretus est. Iste enim sic formidat, ut diligat; sic quaerit, ut nunquam desinat amare quem metuit. Et quia plurimi eloquia Domini suscipiunt negligenter, et tanquam fabulas inutiles audire declinant, merito addidit, in timore tuo, ubi nec culpa conquiritur, nec ad desidiae discrimina pervenitur. Vers. 39. Amputa opprobrium meum quod suspicatus sum, quia judicia tua jucunda. In hac sententia maximum vitium humanitatis exponitur. Multi enim in opprobrium cadunt aliter quam habeat veritas suspicando; quam cul
Abbreviated transcription (Latin):
uiuifica me. Multi huius scłi p̾rudentes continentiȩ se lege moderati sunt. ut ho¬
minum magis quam dñi iudicio complacerent: sed ifti operam suam uano studio per¬
diderunt: qm scriptum est. ne faciatis iuftitiam urãm coram hominibus. Unde nunc
plebs beata deprecatur. ut oculos cordis eius atali proposito dñs dignetur auer¬
tere: ne peruersa consuetudine mundanis possit delectationibus implicari : quia¬
& nos per oculos peccare non dubium est. dum conspectarum rerum ambitione
traducimur. Ab hac enim se uanitate fieri deprecatur alienum: q̃m sciebat inde
maximum uenire peccatum. Hinc notantur & illi. qui diuersis spectaculis occupadir. ⁊¬
hinc qui mulierum fedo amore rapiuntur⁊ hinc qui alienarum rerum possessionẽ
improbe concupiscunt. Sed huic petitioni additur & illa perfectio: ut in uia sua

Expanded text:
n via tua vivifica me. Multi hujus saeculi prudentes continentiae se lege moderati sunt, ut hon via tua vivifica me. Multi hujus saeculi prudentes continentiae se lege moderati sunt, ut hominum magis quam Domini judicio 404 complacerent. Sed isti operam suam vano studio perdiderunt; quoniam scriptum est: Ne faciatis justitiam vestram coram hominibus . Unde nunc plebs beata deprecatur ut oculos cordis ejus a tali proposito Dominus dignetur avertere: ne perversa consuetudine mundanis possit delectationibus implicari: quia nos et per oculos peccare non dubium est, dum conspectarum rerum ambitione traducimur. Ab hac enim se vanitate fieri deprecatur alienum, quoniam sciebat inde maximum venire peccatum. Hinc notantur et illi qui diversis spectaculis occupantur; hinc qui mulierum foedo amore rapiuntur; hinc qui alienarum rerum possessionem improbe concupiscunt. Sed huic petitioni additur et illa perfectio; ut in via sua,
Abbreviated transcription (Latin):
clinati enim melius conspicimus. quȩ ante oculos nr̃os esse monstrantur. Nam illi qui
erecti & uanitatȩ supini sunt: nequaquam possunt subiecta oculis intueri. Addidit. ⁊¬
& non in auariciam. Sciens chorus ille scorum auariciam capacem ẽẽ uiciorum: hanc
a se ͤpetit amoueri: ut potuisset toto corde ad scripturam sacratissimam salubriter
inclinari. Auaricia enim est. temporalium rerum flagrans omnino desiderium : unde
& primus homo peccauit: & suis posteris uicia incentiua dereliquit. Hinc & dia¬
bolus accusauit iob dicens propter diuitias quas illi dederat: non propter ipsam
contem plationem qua bonus est. ab eo dñm fuisse dilectum. Quod sequens impugna¬
uit euentus : quando uir sc̃s. in omnibus aduersis dño grãs actitauit. Petit ergo po¬
pulus beatus ut hanc auariciam de corde eius amoueat: & ad testimonia dñi solo

Expanded text:
clinati enim melius conspicimus quae ante oculos nostros esse monstrantur; nam illi qui clinati enim melius conspicimus quae ante oculos nostros esse monstrantur; nam illi qui erecti et vanitate supini sunt, nequaquam possunt subjecta oculis intueri. Addidit, et non in avaritiam. Sciens illa cohors sanctorum avaritiam capacem esse vitiorum, hanc a se expetit amoveri, ut potuisset toto corde ad Scripturas sacratissimas salubriter inclinari. Avaritia enim est temporalium rerum flagrans omnino desiderium, unde et primus homo peccavit, et suis posteris vitia incentiva dereliquit. Hinc et diabolus accusavit Job, dicens : Propter divitias quas illi dederat, non propter ipsam contemplationem qua bonus est, ab eo Dominum fuisse dilectum. Quod sequens impugnavit eventus, quando vir sanctus in omnibus adversis Domino gratias actitavit. Petit ergo populus beatus ut hanc avaritiam de corde ejus amoveat, et ad testimonia Domini solo
Abbreviated transcription (Latin):
retur. id est noui testamenti: quia ueteris iam tenebat: deinde ut legis ipsius inten-¬
tionem cognoscere meruisset: quatinus eam cordis integritate seruaret. Deduc me in
se dicat uiam mandatorum: hic se in eandem deduci iterum postulauit. Sed manda.¬
ta ista noui testamenti debemus accipere: ubi se perduci magnopere prȩcabatur: qm̃
ueteris testamenti cucurrerat. Ita fit: ut & fidei compleatur desiderata perfectio: &
sc̃a scriptura nichil sibi contrarium dixisse uideatur. Nam cum dicit ipsam uolui: no.¬
ui testamenti sp̃ualem grãm ꝓbatur expetere: per quam se ad cęlorum regna noue
rat peruenire. Inclina cor meum in testimonia tua: & non in auaritiam. Diligenter.¬
uerba ista tractanda sunt. Inclinari cor suum petit in testimonia dñi: ubi non per
rapacem auariciam secł per laudabilem humilitatem prȩstante dño peruenitur. In¬

Expanded text:
retur, id est Novi Testamenti, quia Veteris jam tenebat; deinde, ut legis ipsius intenretur, id est Novi Testamenti, quia Veteris jam tenebat; deinde, ut legis ipsius intentionem cognoscere meruisset, quatenus eam cordis integritate servaret. Vers. 35. Dese dicat viam mandatorum, hic se in eamdem deduci iterum postulavit. Sed mandata ista Novi Testamenti debemus accipere, ubi se perduci magnopere precabatur, quoniam Veteris Testamenti cucurrerat. Ita fit, ut et fidei compleatur desiderata perfectio, et sancta Scriptura nihil sibi contrarium dixisse videatur. Nam cum dicit: Ipsam volui, Novi Testamenti spiritualem gratiam probatur expetere, rat pervenire. Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam dicitverba ista tractanda sunt. Inclinari cor suum petit in testimonia Domini, ubi non per rapacem avaritiam, sed per laudabilem humilitatem praestante Domino pervenitur. In
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq: iugiter se eam dicit exquirere. Illud enim desiderio in ardescente semper
exquiritur: quod uenire magnis precibus postulatur. Da michi intellectum &
est quid sibi uelit. quod iterum petit quȩ prius se accepisse memorauit: id est
uiam mandatorum tuorum cucurri: scilicet. quia dona dñi continuȩ sunt peten¬
da. Semper enim prȩstat. qui donata conseruat: & ꝓbabili desiderio continuȩ petimus.
quod in nobis permanere iugiter postulamus. Ipse enim perscrutatur hanc legem.
cui intellectus prȩstatur a dño. Et ut constantiam piȩ perfectionis ostenderet. ⁊ eam
se dicit in toto corde suo diuinitatis munere custodire: declarans per uniuersas sub¬
tilesq minutias. omne bonum & a dño tribui. & per ipsum seruari & eius gra semꝑ
augeri. Et uide. quam pulchro ordine cuncta descendant. Prius petuit. ut lex ei pone¬

Expanded text:
Denique jugiter se eam dicit exquirere. Illud enim desiderio inardescente semper Denique jugiter se eam dicit exquirere. Illud enim desiderio inardescente semper exquiritur, quod venire magnis precibus postulatur. Vers. 34. Da mihi intelest quid sibi velit quod iterum petit, quae prius se accepisse memoravit, id est, Viam mandatorum tuorum cucurri; scilicet quia dona Domini continue sunt petenda. Semper enim praestat qui donata conservat; et probabili desiderio continue petimus, quod in nobis permanere jugiter postulamus. Ipse enim perscrutatur hanc legem, cui intellectus praestatur a Domino. Et ut constantiam piae perfectionis ostenderet, eam se dicit in toto corde suo Divinitatis munere custodire: declarans per universas subtilesque minutias omne bonum et a Domino tribui, et per ipsum servari, et ejus gratia semper augeri. Et vide quam pulchro ordine cuncta descendant. Prius petit, ut lex ei pone
Abbreviated transcription (Latin):
latato corde non curritur. Anima enim quando lumen ueritatis acceperit. in mul¬
tifarias agnitiones aperitur: & latior redditur uirtutibus cognitis. quȩ prius
fuerat angusta peccatis. Bene autem dixit. cucurri: ut ostenderet se ad fidem rec¬
tam. uel ociter dñi munere peruenisse. Currit enim uiam iustus: donec sicut dicit apłs.
perueniat ad palmam supernȩ uocationis. INCIPIT QUINTA LITTERI. HE
tsem eone michi dñe uiam iustificationum tuarum: & exquiram eam semper.
Ad quintam litteram plebs beata ꝓcessit: multis modis expetens ut in lege dñi.
cius debeat munere custodiri. Inquirendum plane. quam sibi legem petat populus
iste confaitui : qui superius dixit. in lege tua miserere mei. Illud dictum est de ue¬
teri testamento: nunc autem nouam legem postulat debere sibi poni. ueniente sci¬
robore firmaretur: sicut dictum est. de syon exibit lex. & uerbum dñi de hierłm.

Expanded text:
latato corde non curritur. Anima enim quando lumen veritatis acceperit, in mullatato corde non curritur. Anima enim quando lumen veritatis acceperit, in multifarias agnitiones aperitur; et latior redditur virtutibus cognitis, quae prius fuerat angustata peccatis. Bene autem dixit, cucurri, ut ostenderet se ad fidem rectam velociter Domini munere pervenisse. Cucurrit enim viam justus, donec sicut dicit Apostolus perveniat ad palmam supernae vocationis Philip. III, 14. Veem pone mihi, Domine, viam justificationum tuarum, et exquiram eam semper. Ad quintam litteram plebs beata processit, multis modis expetens ut in lege Domini ejus debeat munere custodiri. Inquirendum plane quam sibi legem petat populus iste constitui, qui superius dixit, et in lege miserere mei. Illud dictum est de Veteri Testamento; nunc autem novam legem postulat sibi debere poni, veniente scirobore firmaretur; sicut dictum est: De Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem .
Abbreviated transcription (Latin):
nunc se dñi testimoniis adhesisse commemorat: ut ostendat profectum se uitȩ diui¬
no munere percepisse. Sed quoniam totum in diuina tuitione consistit: rogat ut
de munerib collatis non cadat: ne ad uerecundiȩ confusa perueniat. Non enim se
sc̃a conscientia negligenti securitate remiserat: sed magis quod acceperat humi-¬
lis amittere formidabat. Sic enim confundi poterat: si perderet quod tenebat.
tifarie dicitur: quam diuersa qualitate tractatur. Dixit enim superius. uias meas
enunciaui : deinde. uiam iustificationum instrue me: & iterum. uiam iniquitatis amo¬
ue ame : repetit. uiam ueritatis elegi : ad postremum. uiam manlatorum tuorum
cucurri: ut siue bonȩ siue malȩ uitȩ. uiam dici omnimodis instruamur. Ueritatis
ordinem seruans: cucurrisse se dicit uiam mandatorum: qm cor suum a dño asserit
dilatatum. Non enim potuisset uel ambulare uel currere: nisi cor eius in latitudinis
scientia fuisset extensum. Nam cum uia mandatorum eius legatur angusta: nisi di¬

Expanded text:
nunc se Domini testimoniis adhaesisse commemorat; ut ostendat provectum se vitae divino munere percepisse. Sed quoniam totum in divina tuitione consistit, rogat ut de muneribus collatis non cadat, ne ad verecundiae confusa perveniat. Non enim se sancta conscientia negligenti securitate remiserat, sed magis quod acceperat humilis amittere formidabat. Sic enim confundi poterat, si perderet quod tenebat. tifarie dicitur, quam diversa qualitate tractatur! Dixit enim superius: Vias meas enuntiavi; deinde, Viam justificationum tuarum instrue me; et iterum, Viam iniquitatis amove a me; repetit, Viam veritatis elegi; ad postremum, Viam mandatorum tuorum cucurri; ut sive bonae, sive malae vitae viam dici omnimodis instruamur. Veritatis ordinem servans, cucurrisse se dicit viam mandatorum, quoniam cor suum a Domino asserit esse dilatatum. Non enim potuisset vel ambulare vel currere, nisi cor ejus in latitudine scientiae fuisset extensum; nam cum via mandatorum ejus legatur angusta, nisi di
Abbreviated transcription (Latin):
Iropheta sicut diximus ad cȩlestem hierusalem diuina largitate conscen-¬
dens. primo menbro ad scorum merita eleuasse se dicit oculos suos. ut
eorũ precibus auxilia poftulata mereretur. ne mens ipsius hostili impus.¬
natione succumberet: scđo ordine indubitanter sibi promitat quod se inte¬
gre nouerat postulasse : docens. ut quotiens bona fixo corde petimus. concedi
nobis sine aliqua dubitatione credamus.

Expanded text:
ropheta sicut diximus ad coelestem Jerusalem divina largitate conscendens, primo membro ad sanctorum merita elevasse se dicit oculos suos, ut eorum precibus auxilia postulata mereretur, ne mens ipsius hostili impugnatione succumberet. Secundo ordine indubitanter sibi promittit, quod se integre noverat postulasse, docens ut quoties bona fixo corde petimus, concedi nobis sine aliqua dubitatione credamus.
Abbreviated transcription (Latin):
& ad cęlorũ regna perducit. Addidit quoq
ab omni malo sed hoc malum
non sic intelligendum est quema dmodum mor¬
talitas putat. orbitates susci¬
pere . dampnis copiosissimis ingrauari: inopia
premi: & cȩtera quȩ huius scłi
amatores ęstimant esse grauissima: sed illud
malum dicit. quod diuinam
gratiam tollit: animam perdit⁊ totasq dñi
promissiones euacuat. Et qm̃
nouerat. hic scos uiros doloribus ingentibus
fuisse cruciatos. corporisq
dispendio ad martyrii prȩmia peruenisse::
adiecit custodiat animam
tuam dñs : quam solam seruat in sc̃is: qui cor¬
poris detrimento. aeternae
lucis munera consecuntur. Dñs custodiat intro-¬

Expanded text:
et ad coelorum regna perducit. Addidit quoque, et ad coelorum regna perducit. Addidit quoque, ab omni malo; sed hoc malum non sic intelligendum est, quemadmodum mortalitas putat, orbitates suscipere, damnis copiosissimis ingravari, inopia premi, et caetera quae hujus saeculi amatores aestimant esse gravissima. Sed illud malum dicit, quod divinam gratiam tollit, animam perdit, totasque Domini promissiones evacuat. Et quoniam noverat hic sanctos viros doloribus ingentibus fuisse cruciatos, corporisque dispendio ad martyrii praemia pervenisse, adjecit, custodiat animam tuam Dominus, quam solam servat in sanctis, qui corporis detrimento aeternae lucis munera consequuntur. Vers. 8. Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Per diem sol non uret te: neq luna per noctem. Elementa quidem
ista. hanc habent naturam. ut corpora nr̃a adurant quando ȩsciuo
no de qualitate corporis sentiatur : qui animabus uult semper esse
consultum: diem & noctem quod est sol & luna. intelligamus aduer¬
sa uel prospera: quibus uita humani generis uaria uicissitudine continet᷑.
sicut & alio loco dictũ est. in die clamaui & nocte coram te. Significat
enim totius uitȩ tempus: quia clamandum est semper ad dñm. Ergo
dñs non permittit tales in reatũ deduci. aut scandalo interueniente
peruri: quando eis custodiȩ suȩ pręstat auxilium. Sic enim ifraheliticũ
populũ beneficiorũ suorũ munere custodiuit: ut eum per diem nube
columna lustraret. Quod nunc facit occulte
in seruis suis: quando eos abh
diuina custodia: quȩ non solum ab aduersis
uindicat. sed etiam beatos facit.

Expanded text:
6. Per diem sol non uret te, neque luna per noctem. Elementa quidem 6. Per diem sol non uret te, neque luna per noctem. Elementa quidem ista hanc habent naturam, ut corpora nostra adurant, quando aestivo no de qualitate corporis sentiatur, qui animabus vult semper esse consultum, diem et noctem, quod est sol et luna, intelligamus adversa vel prospera, quibus vita humani generis varia vicissitudine continetur, sicut et alio loco dictum est: In die clamavi, et nocte coram te ; significat enim totius vitae tempus, quia clamandum est semper ad Dominum. Ergo Dominus non permittit tales in reatum deduci, aut scandalo interveniente peruri, quando eis custodiae suae praestat auxilium. Sic enim Israeliticum populum beneficiorum suorum munere custodivit, ut eum per diem nube protegeret, et nocte ignea columna lustraret. Quod nunc facit occulte in servis suis, quando eos ab divina custodia, quae non solum ab adversis vindicat, sed etiam beatos facit,
Abbreviated transcription (Latin):
dextera dicitur & siniftra: sed hic merito dextera ponitur⁊ ubi dñs
omnia prospera promisisse monstratur. Scriptũ est enim in prouerbiis.
longitudo dierum & anni uitȩ in dextera eius. quod est ȩterna feli¬
citas. in sinistra autem eius diuitię & gloria. quod scłi huius bona
significat: quȩ tamen ab ipso dari possẽ non dubium est. Est quoq
dextera eius. quando scĩ in ipsam partem ad percipienda munera
segregantur: est sinistra quando peccatores ae terna pęna dampnandi sunt.
illi. quia cęlestia desiderauerunt: isti. quia mundana secuti sunt. Legimꝰ
quoq peccatores dexteram sibi fecisse. quȩ tamen sinistra est: de quib
idem propheta in centesimo quad ragesimo tertio psalmo dicturus est᷑
os eorum locutum est uanitatem. & dextera eorũ dextera iniquitatis: sed
illa uera dicenda est dextera. ubi gratia dñi collata monstratur.

Expanded text:
dextera dicitur, et sinistra; sed hic merito dextera ponitur, ubi Dominus dextera dicitur, et sinistra; sed hic merito dextera ponitur, ubi Dominus omnia prospera promisisse monstratur; scriptum est enim in Proverbiis: Longitudo dierum et anni vitae in dextera ejus , quod est aeterna felicitas. In sinistra autem ejus divitiae et gloria, quod saeculi hujus bona significat, quae tamen ab ipso dari posse non dubium est. Est quoque dextera ejus, quando sancti in ipsam partem ad percipienda munera segregantur. Est sinistra, quando peccatores aeterna poena damnandi sunt: illi, quia coelestia desideraverunt; isti, quia mundana secuti sunt. Legimus quoque peccatores dexteram sibi fecisse, quae tamen sinistra est, de quibus idem propheta in centesimo quadragesimo tertio psalmo dicturus est: Os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis . Sed illa vere dicenda est dextera, ubi gratia Domini collata monstratur. Vers.