comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de laicis Gauuenꝰ filius eiꝰ. Guarinꝰ bofestridꝰ. Hann̾icus de peredio. Gaufredus filiꝰ eiꝰ.
Papinꝰ berte. Burrellus beriugerii. Piscis cam̾atiꝰ. Petrꝰ de maalgia. Poponꝰ cam̃a¬
rius. Guilłs medicꝰ. ⁊ alii multi. Post paululũ domuꝰ Gauuenꝰ filiꝰ eiꝰ ueniens apd̾
scm̃ petrũ in capitulũ monachorũ: omĩa patris sin dona atq sua ut supͣdicta sũt
netnõ et quicciuid de douo patris sui ⁊ antecessoꝵ suoꝵ possidebant eis concessit po¬
nens inde donum in manu ramaldi prioris. Ubi interfuerũt p̾ter monachos de laicis:
Hann̾icus de peredio. Haim̾̃itus filiꝰ guarini. Burrellus beringerii. Hai̾itꝰ p̾sb̾r.¬

Expanded text:
De laicis, Wauvenus filius ejus, Guarinus Bofestridus, Haimericus de Peredio, Gaufredus filius ejus, De laicis, Wauvenus filius ejus, Guarinus Bofestridus, Haimericus de Peredio, Gaufredus filius ejus, Papinus Bertȩ, Burrellus Beringerii, Piscis camerarius, Petrus de Maalgia, Poponus camerarius, Guillelmus medicus, et alii multi. Post paululum domnus Wauvenus filius ejus veniens apud Sanctum PETRUM in capitulum monachorum, omnia patris sui dona atque sua ut supradicta sunt, necnon et quicquid de dono patris sui et antecessorum suorum possidebant eis concessit, ponens inde donum in manu Rainaldi prioris. Ubi interfuerunt preter monachos de laicis, Haimericus de Peredio, Haimericus filius Guarini, Burrellus Beringerii, Haimericus pr
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ꝓprietatum eoꝵ tam iuterris quam in uineis ⁊ pͣtis et si qua sũt alia de
feuo suo talliatas undecumq eas prius redd̾e soliti fuissẽt. Concessit eciã ut de
bosco albancie sicut antiquitꝰ solebãt deinceps caperent. tale uidelicet lignum qͣle
et famãili eiꝰ ad eiꝰ coquinã scu calefaciendũ capiũt. Est eium hec monathis anti¬
quitꝰ consetudo ut ubi quadriga seu asini diũ canulł in bosco albancie ligna
capiũt ioi duo monachorũ asini p̃t̾ t̾ciũ qui ad ramũ consuctꝰ est similit᷑ capĩ¬
ant. Hi autẽ sũt qui p̾distum domni pctͥ donũ postquã ut dictũ est ꝯfessus
fuit audierũt. Giulłs decanꝰ. haiicritꝰ capłłanꝰ eoꝵ. Gaufteduis murenuq.
Iohes p̾sb̾r socuis eins. Hidegariꝰ p̾sb̾r sc̃i egidii. digebrannus ĩã lconardi capellanꝰ

Expanded text:
omnes proprietatum eorum tam in terris quam in vineis et pratis et si qua sunt alia de omnes proprietatum eorum tam in terris quam in vineis et pratis et si qua sunt alia de fȩvo suo talliatas, undecumque eas prius reddere soliti fuissent. Concessit etiam ut de bosco Albantiȩ sicut antiquitus solebant deinceps caperent, tale videlicet lignum quale et famuli ejus ad ejus coquinam seu calefaciendum capiunt. Est enim hȩc monachis antiquitus consuetudo, ut ubi quadriga seu asini domini Camiliaci in bosco Albantiȩ ligna capiunt, ibi duo monachorum asini preter tercium qui ad ramam consuetus est similiter capiant. Hii autem sunt qui predictum donniaimericus capellanus eorum, Gaufredus Murenus, Johannes presbiter socius ejus, Hildegarius presbiter Sancti Egidii, Sigebrannus Sancti Leonardi capellanus.
Abbreviated transcription (Latin):
rib aliis saceitotib cõfessus fuisset: dedit deo ⁊ scõ petͦ monachisq maioris mo¬
nast̾u dño ibitẽ seruientib om̃s decimas suas undecumq ei redderentur pro aĩe
sue salute. Preterea et de feria scĩ egidii de qua priꝰ idem monachi tertiam ꝑtenu
habebant cõcessit ut medietatera deinceps haberent pretipiens ut huiꝰ dom sui
redditus ad usim monachoꝵ sc̃ĩ petͥ ĩct̾nũ conseruaret᷑ nec uniquã uenderetur
aut expenderet᷑. unde et cuographum inde fieri iussit cuiꝰ pais ima apd̾ scm̃
perrũ alt̾a uero apd̾ scm̃ stephanũ in huiꝰ rei testimoniũ scruaretur. die ergo
altera infirmitate cogente per manũ eiusdem Ranaldi pͥoris monachus effectus.
atq ad predc̃am scĩ pet̾ eccliam apd̾ monachos delatꝰ est. ubi cum die illa super¬
uixisset filius eiꝰ Gauuenus patris eiꝰ saluti prospiciens eiusq domĩ augere cupi¬
piens. dedit iã dc̃is monachis intercedente pro cis Gaufredo de docto sororgio suo

Expanded text:
ribus aliis sacerdotibus confessus fuisset, dedit Deo et sancto PETRO, monachisque Majoris Monasterii domino ibidem servientibus omnes decimas suas undecunque ei redderentur pro animȩ suȩ salute. Prȩterea et de feria sancti Egidii de qua prius idem monachi terciam partem habebant, concessit ut medietatem deinceps haberent, prȩcipiens ut hujus doni sui redditus ad usum monachorum Sancti PETRI in ȩternum conservaretur, nec unquam venderetur aut expenderetur. Unde et cyrographum inde fieri jussit, cujus pars una apud Sanctum PETRUM, altera vero apud Sanctum Stephanum in hujus rei testimonium servaretur. Die ergo altera infirmitate cogente per manum ejusdem Rainaldi prioris monachus effectus, atque ad predictam Sancti PETRI ȩcclesiam apud monachos delatus est. Ubi cum die illa supervixisset, filius ejus Guauvenus patris sui saluti prospiciens, ejusque donum augere cupiens, dedit jam dictis monachis intercedente pro eis Gaufredo de Doeto sororgio suo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tercia pars ferie ip̃iꝰ excepto minagio. ⁊ pectorib uaccarũ. detima molini Guilłi filii
turis suis aut de carrueis suis. fecit aut̃ hãc donacionẽ siue reddicionem anno incarũ
lignũ tradidit ip̃an eccł̃iam cũ om̃ib apendiciis eiꝰ sĩc diftũ est uen̾abłi bart holomeo
sanctenensis in cuiꝰ archidiaconatu est ip̃a eccłia ⁊ alioꝵ canonitoꝵ sc̃i manricii quitũc
pͦ pͥmã in capło erãt quoꝵ noĩa subt̾ asscripta sũt sicut et multoꝵ qui hoc uiderunt et

Expanded text:
et tercia pars feriae ipsius excepto minagio et pectoribus vaccarum, decima molini Guillelmi filet tercia pars feriae ipsius excepto minagio et pectoribus vaccarum, decima molini Guillelmi filturis suis, aut de carrucis suis. Fecit autem hanc donationem sive redditionem anno incarnatlignum tradidit ipsam ecclesiam cum omnibus appendiciis ejus sicut dictum est venerabili Barthnensis in cujus archidiaconatu est ipsa ecclesia, et aliorum canonicorum Sancti Mauricii, qui tunc post primam in capitulo erant, quorum nomina subter ascripta sunt sicut et multorum qui hoc viderunt et
Abbreviated transcription (Latin):
otum sit presentib et futuric qd̾ monachi maioris monasterii diu reclamauerunt
etoliam sçẽ mariẽ de cymulleiaco dicentes sigebranium dnm ip̃ius castell ĩ quadã
intĩrmitate sua dedisse eam pro aĩa sua ⁊ cõuigis sue ac parentũ suoꝵ deo ac sco mar¬
nem deuenerũt. Petrꝰ filius sigebranni cũ eoꝵ clamorẽ sepius audisset ⁊ patͥne donacio¬
nis litteras iudisset tandem salubri fidelium suoꝵ usus consilio uoluit anmullare:
elemosinã patris sui s rebdidit et exꝑte etiam sua donauit deo ac beato martino ⁊
monathis maioꝵ monast̾ii ipãm eccliam solutam ⁊ quietam sic̃ ip̃e eam ea die tenebat
cũ oĩb ad eã ꝑtinentib uidelicit ⁊ q̃ tꝑ̃e segebranni ip̃a ecclia tenebat ⁊ q̃ postea ei ad¬
dita sũt. Quarũ rerũ ad memoriã posteroꝵ aliqͣs nominatĩ hic notauimꝰ. Idest burgͦ
census eiusdem burgi. biamꝰ. furuꝰ .ii. arpent̃ t̾re int̃ spallũ et castellũ. ecdia sc̃i egidui

Expanded text:
otum sit prȩsentibus et futuris, quod monachi Majoris Monasterii diu reclamaverunt ecclesiam Sanctȩ Mariȩ de Chimilliaco, dicentes Sigebrannum dominum ipsius castelli in quadam infirmitate sua dedisse eam pro anima sua et conjugis suȩ ac patrum suorum, Deo ac sancto MARnem devenerunt. Petrus filius Sigebranni cum eorum clamorem sepius audisset, et paternȩ donationis litteras vidisset, tandem salubri fidelium suorum usus consilio, noluit annullare elemosinam patris sui, sed reddidit et ex parte etiam sua ipse donavit Deo ac beato Martino et monachis Majoris Monasterii ipsam ecclesiam solutam et quietam sicut ipse eam ea die tenebat cum omnibus ad eam pertinentibus videlicet et quȩ tempore Sigebranni ipsa ecclesia tenebat et quȩ postea ei addita sunt. Quarum rerum ad memoriam posterorum aliquas nominatim hic notavimus. Id est burgus, census ipsius burgi, biamus, furnus, IIo arpennes terrȩ inter spallum et castellum, ecclesia sancti Egidii
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc lo codño dio pro posse suo ⁊ scõ ꝑpeteo famulantib. qd tominꝰ
sigebrannꝰ ip̃iꝰ loci ⁊ tociis camilł dñs donau̾it huic loco sc̃i petͥ ⁊ mouachis
ibidem ꝯstitutis ingͣmi infirmitate t̃õ permittẽte positꝰ pro aĩa sua ac parentũ
suoꝵ in eode̾ loco sepultoꝵ nͨ non ⁊ uxoris sue noie adeline ⁊ filii sui petͥ totai
decimã de agnis huiꝰ castalanie quã ip̃o die in domuno habebat annuentibus
at atq donantib hoc predcã a delina uxore sua ⁊ filio suo petro. Alia uice dederũt
ambo sigebramnꝰ ⁊ adelina uxor eiꝰ annucute petro utroꝵq filio decimã de septem
arpenins nouellarum uinearũ. ⁊ donũ huiꝰ rei super altare posuerũt. Alio itidem
tempore dederũt annuente amboꝵ filio pro animab suis decimã salis quem ha

Expanded text:
pro posse suo et sancto Petro famulantibus, quod domnus Sigebrannus ipsius loci et totius Chamiliaci dominus donaverit huic loco Sancti Petri et monachis ibidem constitutis, in gravi infirmitate Deo permittente positus pro anima sua ac parentum suorum in eodem loco sepultorum necnon et uxoris suae nomine Adelinae, et filii sui Petri, totam decimam de agnis hujus castalaniae quam ipso die in dominio habebat annuentibus atque donantibus hoc predicta Adelina uxore sua et filio suo Petro. Alia vice dederunt ambo Sigebrannus et Adelina uxor ejus annuente Petro utrorumque filio decimam de septem arpennis novellarum vinearum, et donum hujus rei super altare posuerunt. Alio itidem tempore dederunt annuente amborum filio pro animabus suis decimam salis quem ha
Abbreviated transcription (French):
filuis arraldi. Rannalfis borrellꝰ. frotmundus fĩliꝰ gualt̾ui. Alberitꝰ de uierus. Galfre¬
diis cochins. Hugo Rufꝰ sinescallꝰ. Gaufredꝰ de colonia. Rauialdꝰ portellꝰ Boreliꝰ h̾o

Expanded text:
filius Arraldi, Rannulfus Borrellus, Frotmundus filius Gualterii, Albricus de Vieriis, Gaufrefilius Arraldi, Rannulfus Borrellus, Frotmundus filius Gualterii, Albricus de Vieriis, Gaufredus Cochuns, Hugo Rufus sinescalcus, Gaufredus de Colonia, Rainardus Porcellus, Borrellus homo
Abbreviated transcription (Latin):
bebat de ip̃a eccła recepit a domno abb̾e bartholomeo habebitq quã diu uiixit noĩ forte
illud forefecerit. post mortẽ eiꝰ ueniet totũ in dñiũ monachoꝵ. Donatini que facca es
hilgodi monachi. Gaufredꝰ caplłanꝰ monachoꝵ. Monachi: dauid. ebrardꝰ. drogo. Martinꝰ.
lernardͦ. Isti ip̃i affuerũt eciã donacioni q̃ fcã est in capio corã ep̃o cũ aliis multis cłicał et
laicał ordinis qui eã uiderũt et audierũt quoꝵ hec noĩa sũt. Saronichoꝵ Ramaidꝰ decanus
Gaufretꝰ cantor. Gaufredꝰ sanctonensis archidiaconꝰ. Marlodꝰ archidiaconꝰ. Hildebertꝰ de dea¬
do. Gilduinꝰ filiꝰ mariui. Girardꝰ de morennia. Robertꝰ de losduno. Guariꝰ cam̾arius.
Gaufret᷑ martinꝰ. Hug̃ fr̃ Marbodi. Haligonꝰ. Laitoꝵ: Ramaldꝰ filiꝰ Rob̾ti burgundi.¬
ꝑetrꝰ filiꝰ orriti. Rainaldꝰ sinescallus. Gaufredꝰ lanricus. Gaufredꝰ te choleto. Ganfredꝰ

Expanded text:
bebat de ipsa ecclesia recepit a domno abbate Bartholomeo habebitque quamdiu vixerit nisi forte illud forfecerit. Post mortem ejus veniet totum in dominium monachorum. Donationi quȩ facta est bbatis, Guido frater Hilgodi monachi, Gaufredus capellanus monachorum. Monachi, David, Ebrardus, Drogo, Martinus, Bernardus. Isti ipsi affuerunt etiam donationi quȩ facta est in capitulo coram episcopo cum aliis multis laicalis ordinis qui eam viderunt et audierunt, quorum hec nomina sunt. Canonicorum, Rainardus decanus, Gaufredus cantor, Gaufredus Sanctonensis archidiaconus, Marbodus archidiaconus, Hildebertus de Doado, Gilduinus filius Mainerii, Girardus de Morenna, Rotbertus de Losduno, Guarinus camerarius, Gaufredus Martinus, Hugo frater Marbodi, Haligonus. Laicorum, Rainaldus filius Rotberti Burgundi, Rainaldus sinescalcus, Gaufredus Landricus, Gaufredus de Choleto, Gaufredus
Abbreviated transcription (Latin):
dunisit domunq terre illius fecit atq manu sua super altare bĩ petͥ posuit
deinde beneficiũ nr̃e societatis suscepit. Postea uero donmꝰ hilgodꝰ qui tunc tꝑe
falius l amb̾ti in cuiꝰ feuuo t̾ra supͣdc̃a erat ut ip̃e benigne auc̾torz aret: trlbuit
.iiii. soł mimmoꝵ. Quod et ip̃e libent̾ auctorrzauit. Astum ab incarnacio¬
rie mense angusti. Hoc inderũt ⁊ audierũt testes isti. G̃aufred̾ pb̾ cognoĩe
brito. s aualdꝰ filius detberti. paganꝰ famulus monachoꝵ. lamb̾tꝰ coquus ate
alii quã plurimi.eonalii¬

Expanded text:
dimisit, donumque terrȩ illius fecit, atque manu sua super altare beati Petri posuit, dimisit, donumque terrȩ illius fecit, atque manu sua super altare beati Petri posuit, deinde beneficium nostrȩ societatis suscepit. Postea vero domnus Hilgodus qui tunc tempore filius Lamberti in cujus feudo terra supradicta erat ut ipse benigne auctorizaret, tribuit IIIIor solidos nummorum. Quod et ipse libenter auctorizavit. Anno ab incarnatioriȩ mense augusti. Hoc viderunt et audierunt testes isti, Gaufredus, presbiter, cognomine Brito, Rainaldus filius Detberti, Paganus famulus monachorum, Lambertus quoquus atque alii quam plurimi.
Abbreviated transcription (Latin):
qui affucrunt inferius notata sunt. Guarinꝰ. Ramaldꝰ. Cudo fr̃ eiꝰ. An¬
dreas. Arnulphꝰ minist᷑ sc̃i petͥ. Cruelmꝰ coruisiariꝰ. Gernardꝰ fr̃ othbrandi
monachi. de monachis. tomnꝰ Gualo prior. Guari̾nis. Hugo. Baraldꝰ
eszo. Geoderitꝰ.¬
ouerint om̃s posteri nr̃i qd̾ inibretꝰ cognõie carbonellus uendidit nobis
unã borderiã terre apud huseiam sitam quã pꝰ discessionẽ eius caluynia¬
tus est nobis ramaldus carbonellus tam diu quousq illud tempus aduenit qͥ
sima paganoꝵ ꝑrexerũt int̾ quos ⁊ ip̃e Ramaloꝰ qͥ nob̾ calũpniam inferebat
illius supͣdc̃e terre perrexit. S añqͦ ꝑrexisset parentib atq uicinis suis dixit.
nisi diuito calumpniam quam monachis scipetͥ feci: uia illa de ierłm parũ
mͥ proficit. Qua de causa ad monasterium sc̃i petͥ aduenit calumpniam

Expanded text:
qui affuerunt, inferius notata sunt, Guarinus, Rainaldus, Eudo frater ejus, Anqui affuerunt, inferius notata sunt, Guarinus, Rainaldus, Eudo frater ejus, Andreas, Arnulfus minister Sancti PETRI, Ervelinus corvisiarius, Bernardus frater Othbrandi monachi. De monachis, domnus Gualo prior, Guarnerius, Hugo, Baraldus, Eszo, Teoderioverint omnes posteri nostri quod Umbertus, cognomine Carbonellus, vendidit nobis unam borderiam terrȩ apud Husseiam sitam, quam post discessionem ejus calumniatus est nobis Rainaldus Carbonellus tamdiu quousque illud tempus advenit quo sima paganorum perrexerunt, inter quos et ipse Rainaldus qui nobis calumniam inferebat illius supradictȩ terrȩ perrexit. Sed antequam perrexisset, parentibus atque vicinis suis dixit: Nisi dimitto calumniam quam monachis Sancti Petri feci, via illa de Jerusalem parum mihi proficiet. Qua de causa ad monasterium Sancti Petri advenit, calumniam
Abbreviated transcription (Latin):
done nerũ regerio de monte rebelle in cuus est bñficio ⁊ domno petͦ
camilł qui ip̃am terram in feuo tenebat de supͣ nominato rotgerio.
Quam terrã quãdiu ille ramaldꝰ uiait quietã ⁊ absq ułła calũp¬
nia mouachis scĩ petͥ renucrũt quo usq quidã mił nomine
õnarunis actepit fliam ip̃ius ramaldi noĩe hersindim q̃ pat᷑ mortuo par¬
uuila remanserat. Hic post quã illã actepit inuxorẽ calũpmatꝰ est unuste ip̃am
terram. S nos mermes bella ⁊ litigia odientes tale cũ illo fecimꝰ placitũ ut
.x. soł cũ bñficio nr̃e societatis tali pacto ei ꝯcederemꝰ ut ab illo die et usq
in eternum ab illo ⁊ ab uxore sua om̃iq progenie ip̃oꝵ firma ⁊ stabilis ip̃a
donacio permancat. Hanc uero noticiam ut firmior haberetur isti quos
superius cõmemorauimꝰ propͥis furma uerũt manib. Noĩa uero testiũ

Expanded text:
done, necnon Rotgerio de Monte Rebelle, in cujus est beneficio, et domno PETRO done, necnon Rotgerio de Monte Rebelle, in cujus est beneficio, et domno PETRO Camiliacensi, qui ipsam terram in fevo tenebat de supranominato Rotgerio. Quam terram, quamdiu ille Rainaldus vixit, quietam et absque ulla calumnia monachi Sancti PETRI tenuerunt, quousque quidam miles nomine Guarinus accepit filiam ipsius Rainaldi nomine Hersindim, quȩ patre mortuo parvula remanserat. Hic postquam illam accepit in uxorem, calumniatus est injuste ipsam terram. Sed nos inermes bella et litigia odientes, tale cum illo fecimus placitum, ut X solidos cum beneficio nostrȩ societatis tali pacto ei concederemus, ut ab illo die et usque in ȩternum, ab illo et ab uxore sua omnique progenie ipsorum firma et stabilis ipsa donatio permaneat. Hanc vero notitiam ut firmior haberetur, isti quos superius commemoravimus, propriis firmaverunt manibus. Nomina vero testium
Abbreviated transcription (Latin):
otũ ẽẽ uolumꝰ õĩb scẽ d̾i eccl̃ie fidelib maximeq nr̃is suctessoribus qd̾
quidã mił de uernone noie umbertꝰ cognomento carbonellꝰ ⁊ uxor
euũ nõie guilburdis uendiderũt scõ petͦ de chimilł unã bordariam t̾re
uxoris umb̾ti carbonelli ⁊ sauente dño suo iosfredo filio hildradi ⁊ aucto¬
bentur inserta. Censũ quidẽ de hac terra .xii. scilicet. d̃ idem umbertus
b̾ti qui hanc fecit uendicionem. s̾ uxoris sue G̃ulburd̃. S lamb̾ti fr̃is sui.
s̃ iosfredi boschet. s̾ sigebrandi. s̾ iohis medietarii sc̃i petͥ. S petͥ p̾sb̾ri.
s̾ arnulfi claudi. S̾ ramaldi. s̾ teoderici. S alb̾ti molendinarii.s̃ martini
molendinarii.
otum fiat om̃ib successorib nostris quod
quidã mił nõie Rainald̾ de ialesico fr̃ guidonis de bodaria diuno amo¬
re compunc̾tꝰ pro sue anime uemedio tribuit scõ petͦ camilł unã man¬
surara terre ad capellã roscelini fauente ⁊ annuente supdc̃o fr̃e suo Gui¬

Expanded text:
ctȩ Dei ecclesiae fidelibus maximeque nostris successoribus quod quidam miles de Vernone nomine Umbertus, cognomento Carbonellus, et uxor ejus nomine Guilburdis vendiderunt Sancto Petro de Chimiliaco unam borderiam terrȩ uxoris Umberti Carbonelli, et favente domino suo Josfredo filio Hildradi, et auctobentur inserta. Censum quidem de hac terra XII scilicet d. idem Umbertus colonne1 S. idem Umberti qui hanc fecit venditionem. S. uxoris suȩ Guilburdis. S. Lanberti fratris sui. S. Josfredi Boschet. S. Sigebrandi. S. Johannis medietarii Sancti Petri. S. Petri presbiteri. S. Arnulfi Claudi. S. Rainaldi. S. Teoderici. S. Alberti molendinarii. S. Martini molendinarii.otum fiat omnibus successoribus nostris quod quidam miles nomine Rainaldus de Jalesico, frater Guidonis de Bodaria, divino amore compunctus pro suȩ animȩ remedio tribuit Sancto PETRO Camiliacensi unam mansuram terrȩ ad Capellam Roscelini, favente et annuente supradicto fratre suo Gui
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Ramauduis cellarariꝰ Germauꝰ ⁊ Rob̾tꝰ sacrista. de laicis uͦ: paganꝰ p̾po¬
situs moriachoꝵ. Odo de scõ petͦ. Basilius. Girardus famulꝰ. Iuellꝰ ⁊ Robertulꝰ
pueri. Marinꝰ quoq ⁊ Galfridus filiꝰ guidonis qui cũ eo uenerat. Promisit ⁊̃
p̾dcũs marinꝰ p̾dcm̃ donũ se mouachis cõseruaturũ ⁊ ab omĩb ⁊ contͣ om̃s

Expanded text:
llus, Rainaudus cellararius, Germanus et Robertus sacristȩ. De laicis vero, Paganus prepollus, Rainaudus cellararius, Germanus et Robertus sacristȩ. De laicis vero, Paganus prepositus monachorum, Odo de Sancto Pretro, Basilius, Girardus famulus, Juhellus et Robertulus pueri, Marinus quoque et Gaufredus filius Guidonis qui cum eo venerat. Promisit etiam predictus Marinus predictum donum se monachis conservaturum et ab omnibus et contra omnes
Abbreviated transcription (Latin):
fromundus galterii filius dedit p̾d c̃e eccł̃ie ⁊ monachis ĩ ea c̾o seruientib miꝰ
modii uinagiũ ⁊ det̾ra qd̃ habebat apd̾ bretescas qd uocat᷑ nouũ castrum iuxͣ
ngrã t̾rã te iuneis ⁊ de terra. Postea uero marinꝰ nepos sinis calũpmat᷑ est mo¬
nachis scĩ petͥ supradc̃m donũ p̾dc̃i fromundi. Monachi autẽ cũ marino ad
talem cõcordiã ꝑuenerũt ĩ p̾sencia petͥ dñi de camilłꝰ astantib nicholao pͥore
⁊ pagano preposito monachoꝵ in camera ip̃is petͥ. itaq mouachi marino.xu.
soł promiserũt ⁊ persolnerũt. ⁊ ip̃e dimisit. illis prorsus p̾dcãm calũpnã. Post¬
ea uenit in capitulo monachorum ibiq cõcessit ⁊ cõfirmauit hoc donum fio¬
inundi dimissa quã faciebat calumpnia omnino. Hoc uiderũt ⁊ andierũt qͦ
noĩa sũ oscripta sũt. de monachis: Nicholaus prior. Quintiuꝰ raghidellꝰ. Gaute¬

Expanded text:
Fromundus Galterii filius dedit predictȩ ȩcclesiȩ et monachis in ea Deo servientibus, unius modii vinagium, quod habebat apud Bretescas quod vocatur Novum Castrum, juxta Nigram Terram de vineis et de terra. Postea vero Marinus nepos suus calumniatus est monachis Sancti Petri supradictum donum predicti Fromundi. Monachi autem cum Marino ad talem concordiam pervenerunt, in presentia Petri domini Camiliaci, astantibus Nicholao priore et Pagano preposito monachorum, in camera ipsius Petri. Itaque monachi Marino XV solidos promiserunt et persolverunt, et ipse dimisit illis prorsus predictam calumniam. Postea venit in capitulum monachorum, ibique concessit et confirmavit hoc donum Fromundi, dimissa quam fatiebat calumnia, omnino. Hoc viderunt et audierunt quorum nomina subscripta sunt. De monachis, Nicholaus prior, Quintinus, Galterius Raghide
Abbreviated transcription (Latin):
derẽt. Annuerũt hec omĩa eius filii Gaufredꝰ scilicet crassus. Ramaldꝰ ⁊ petrus
Berñius uero ille quem supͣdiximꝰ ⁊ ip̃ dedit partem suã supradc̃oꝵ pasnagii
castanearie piscaciõis bosci. detumã quoq carruce sue pro qua redemit illi Gari¬
nus nr̃ monachus sua argentea codearea .xx. sol a domno hildino pͥore sc̃i pe¬
tri camillꝰ. Quicquid eciã sui homines aut donarent nob̾ aut uenderent de feno
illiꝰ idemberierius austorizauit. Acta sũt hec per manũ Garini monachi. tes¬

Expanded text:
derent. Annuerunt hȩc omnia ejus filii Gausfredus scilicet Crassus, Rainaldus, et Petrus. derent. Annuerunt hȩc omnia ejus filii Gausfredus scilicet Crassus, Rainaldus, et Petrus. Bernerius vero ille quem supra diximus, et ipse dedit partem suam supradictorum pasnagii, castaneariȩ, piscationis, bosci, decimam quoque carrucȩ suȩ pro qua redemit illi Guarinus noster monachus sua argentea coclearia XX solidos a domno Hildino priore Sancti Petri Camiliacensis. Quicquid etiam sui homines aut donarent nobis aut venderent de foevo illius, idem Bernerius auctorizavit. Acta sunt hec per manum Warini monachi, tes
Abbreviated transcription (Latin):
osse debebitis sicut eritis posteri nr̃i maioris scilicet hriꝰ habitatores monast̾u
sci maitini. Gausfred crassũ ⁊ bermũ filiũ õuilłi dedisse nob̾ apd̾ albiuatum
foeuũ ioħis p̾sb̾ri quod ip̃a die ab illis tenebat post decessim illiꝰ in dnũo habendũ.
dederũt etiam nob̾ terram que ꝑtinet ad eccłias sc̃i petͥ ⁊ sci albini ad burgũ facien¬
dum cũ om̃ib qͣs in ea habebant consuetudinib. Supͣdcũs quoq gausfredus
donauit nob̾ cum his om̃ib t̾ram hermanni cũ medietate castaneane q̃ in ea
sita est. decuã quoq carrute sue prope candem terrã. partẽ etiam suam aree mo¬
lendini de grangia ⁊ piscacionẽ infiuiuolo meduana nuncupato. In foresta quo¬
q pasnagium portoꝵ monachoꝵ nr̃oꝵ de albiniaco ⁊ camilł. Goscũ eciã ad
mansiones faciendas monachoꝵ ⁊ burgensium coꝵ ⁊ insuper ad alium nsum
eoꝵ. Annuit preterea quicquid sui homines aut darẽt nob̾ de feuosuo: aut uẽ¬

Expanded text:
osse debebitis si qui eritis posteri nostri Majoris scilicet hujus habitatores Monasterii Sancti Martini, Gausfredum Crassum et Bernerium filium Guillelmi dedisse nobis apud Albiniacum foevum Johannis presbiteri quod ipsa die ab illis tenebat, post decessum illius in dominio habendum. Dederunt etiam nobis terram que pertinet ad ecclesias Sancti Petri et Sancti Albini ad burgum faciendum, cum omnibus quas in ea habebant consuetudinibus. Supradictus quoque Gausfredus donavit nobis cum his omnibus terram Hermanni cum medietate castaneariȩ quȩ in ea sita est. Decimam quoque carrucȩ suȩ prope eandem terram. Partem etiam suam areȩ molendini de Grangia, et piscationem in fluviolo Meduana nuncupato. In foresta quoque pasnagium porcorum monachorum nostrorum de Albiniaco et de Chamiliaco. Boscum etiam ad mansiones faciendas monachorum et burgensium eorum, et insuper ad alium usum eorum. Annuit preterea quidquid sui homines aut darent nobis de fevo suo, aut ven
Abbreviated transcription (Latin):
dictus miles habebat tali ꝯdicione monachis ꝯcessit ut si quid cõtu i¬
ctatis aut inurie cũ dño camilł aliquatenꝰ aut ip̃e aut heres eius habe¬
rit: prohac causa mouachi illos quinq soł nullatenꝰ perdidisscnt.¬

Expanded text:
adictus miles habebat, tali conditione monachis concessit, ut si quid contrariadictus miles habebat, tali conditione monachis concessit, ut si quid contrarietatis aut injurie cum domino Camiliaci aliquatenus aut ipse aut heres ejus haberet, pro hac causa monachi illos quinque solidos nullatenus perdidissent
Abbreviated transcription (Latin):
uatura nõ tantũ paeterita s etiara obliuiscens presencia nisi recordã.¬
cone litterarum notificãtur: id̾o utilitati nĩe satis necessariũ ee uiditur
ut si qua ĩ nĩs temꝑib egtrmuns posteris nr̃is per lutera rũ notificatio¬
nem enucleare curauinis. Quadam itaq dic temꝑe quop̾ert celles
camilł prior domnꝰ radilphus quidã mił nomine fromunduis filius
sauerici pro animna sua ⁊ pro animab parentum suoꝵ ⁊ ut nom̃ eiꝰ et
ncĩa patris ac matris ⁊ fr̃ĩs ip̃is pꝰ obitũ illoꝵ asscriberentur in marti¬
pisces in die ranus paliuarũ. Isti uͦ m̃imi supͣdci reddebantur ei ex seruitio
cuiusdam t̾re guarini forestarii. Et ut hoc donum inperpetuũ extitiss
firmum monachi scĩ petͥ donauerũt supradc̃o mił quandã domuni in
burgo scĩ leonardi que fuit dauid p̾sb̾ri. Hoc itaq donũ istius modi dõ¬
nus petrꝰ camilł dñs ex cuiꝰ feuo erant illi numii quos inseruiciũ supͣ¬

Expanded text:
ura non tantum preterita sed etiam obliviscens presentia, nisi recordatione litterarum notificantur, ideo utilitati nostre satis necessarium esse videtur, ut si qua in nostris temporibus egerimus, posteris nostris per litterarum notificationem enucleare curamus. Quadam itaque die tempore quo preerat celle Camiliaci prior domnus Rodulfus, quidam miles nomine Fromundus filius Saverici pro anima sua et pro animabus parentum suorum, et ut nomen ejus et nomina patris ac matris et fratris ipsius post obitum illorum asscriberentur in martypisces in die Ramis Palmarum. Isti vero nummi supradicti reddebantur ei ex servitio cujusdam terrȩ Guarini forestarii. Et ut hoc donum in perpetuum extitisset firmum, monachi Sancti Petri donaverunt supradicto militi quandam domum, in burgo Sancti Leonardi que fuit David presbiteri. Hoc itaque donum istius modi domnus Petrus Camiliaci dominus ex cujus fevo erant illi nummi qs quos in servitium supr
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵi b dedit Qconoꝰ duindio aupeninios ꝑati. quod cuid am inaticius gausceliuios
noĩe ad complantũ decerat illã partẽ que in propͥum dñuu cesserat simuliter
dedit reliquam uero que iestabat ab eodẽ nillano . soł memorat᷑ prior
ꝯꝑauit. huiꝰ ergo t̾re uendiciõi que de focuo francigene perhibet᷑ ẽẽ omił¬
ielmi. Guarinꝰ cotella ⁊ uxor eiꝰ noĩe cumfiliis de quo bñdictꝰ eã tenebat
assensum p̾buit. Testes autẽ tocuis prescripte rei sũt hii. fulchodiꝰ de chimilł¬

Expanded text:
o dedit. Necnon de dimidio arpenno prati, quod cuidam rusticano, Gauscelino nomine, ad complantum dederat, illam partem quae in proprium dominium cesserat similiter dedit, reliquam vero quae restabat, ab eodem villano Vque solidis memoratus prior comparavit. Hujus ergo terrae venditioni, quȩ de foevo Francigenȩ perhibetur esse Willelmi, Guarinus Cotella et uxor ejus nomine cum filiis de quo Benedictus eam tenebat assensum prebuit. Testes autem tocius praescriptȩ rei, sunt hii, colonne1 Ful
Abbreviated transcription (Latin):
mił noĩe Rainald̾ de ialesico donauit d̾o ⁊ sco petͦ ⁊ monachis de camilł ibidẽ
manentib proaĩa sua ⁊ proparentũ suoꝵ animabus unã mansurã terre ad
capellã roscelini sitam sicuti eam tenebat. qd̾ donũ rog̾niis de monte reuello
in cuiꝰ feuo erat t̾ra supͣdc̃a solutũ ⁊ quietũ ab om̃i ꝯsuetudine cõcessit et auc-¬
torizauit. Itaq hanc t̾ram monachi huius celle sc̃i petͥ absq ulla calumpnia
usq ad quadragiata annos habuerũt ⁊ tenuerũt. P̃ostea uero nor mannus
de monte reuelle ꝯsuetudines quas antecessor eius roguis de t̾ra illa cõcesserat
calumpniat᷑ est. Uentilata autẽ aliquãdiu illa calupnia domnꝰ rodulphus qͥ
tunc erar prior ceile camilł sc̃ĩpetͥ supͣdc̃s normanno donauit .xx. soł numino¬
rum tali scilicet pacto ut om̃s querelas quas miuste in terra illa reclamabat
uideliret biantum taillatũ ⁊ quinzenã d̾o ⁊ scõ petͦ pro aĩa sua solutas et

Expanded text:
mine Rainaldus de Jalesico donavit Deo et sancto Petro et monachis de Camilliaco ibidem manentibus pro anima sua, et pro parentum suorum animabus, unam bordariam terrȩ, ad Capellam Roscelini sitam, sicuti eam tenebat. Quod donum Rogerius de Monte Revello in cujus fevo erat terra supradicta solutum et quietum ab omni consuetudine concessit et auctorizavit. Itaque hanc terram monachi hujus cellȩ Sancti Petri absque ulla calumnia usque ad quadraginta annos habuerunt et tenuerunt. Postea vero Normannus de Monte Revelle consuetudines quas antecessor ejus Rogerius de terra illa concesserat calumniatus est. Ventilata autem aliquandiu illa calumnia domnus Rodulfus qui tunc erat prior cellȩ Camilliaci Sancti Petri supradicto Normanno donavit XXti solidos nummorum, tali scilicet pacto ut omnes querelas quas injuste in terra illa reclamabat, videlicet biamum, taillatam, et quinzenam Deo et sancto Petro pro anima sua solutas et
Abbreviated transcription (Latin):
nib fatigare. S omĩa integia conseruentur toꝵ pro quoꝵ gubernacione ⁊ sus¬
tentacione concessa sunt usib pro futuma. Missas sane publitas per archiep̃m aut
epm̃ quemlibet in prefato monast̾io celebrari. auestacionẽ fieri om̃ĩmodo pro¬
hibemus ne in seruoꝵ dei in refessib popularib occasio p̾beat᷑ ulla ꝯuentib uos
igitur filii in xp̃o dilettissimi oportet regularis discipline institucioni sollicitius
ac deuociꝰ insudare quatenꝰ quanto a secularib tumłtib liberiores existitis tãto
ampluis placere deo totis mentis ⁊ anime uirtutib haneletis. Ad iudiciũ autẽ
sona quelibet magna. uł parua. potens uł impotens. huiꝰ nr̃i primlegii pa¬
ginam sciens contra eam temere uenre temptau̾it. sc̃o. tertio ue ꝯmonitꝰ
te dño resipiscat. Conseruantibus autẽ pax a deo ⁊ misencordia presen¬
tibus ⁊ futuris seculis conserueturr I¬

Expanded text:
omnia integra conseruentur eorum, pro quorum sustentacione ac gubernacione concessa sunt, usibus profutura. Missas sane publicas per archiepiscopum aut episcopum quemlibet in prefato monasterio celebrari aut stacionem fieri omnimodo prohibemus, ne in seruorum Dei recessibus popularibus occasio prebeatur ulla conuentibuigitur, filii in Christo dilectissimi, oportet regularis disciplinae institutioni sollicitius et devotius insudare: quatissimi, oportet regularis disciplinae institutioni sollicitius amplius placere Deo totius mentis & anime viribus haneletis. Si qua sona quelibet, magna vel parva, potens aut impotens, huius nostri privilegii paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo, tertiove commonitus, gnoscat. Conservantibus autem pax a deo et misericordia presentibus et futuris seculis | conservetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nulli preter hanc uidcatur ẽẽ subiectũ. Nos igitur fili in xp̃o dilleftissimi opor¬
tet regularis ordinis discipline artius atq optacius insudare quatinus quãto
a scłarb tumultib liberiores existitis tanto ampliꝰ placere dño tocius cordis m̃¬
tis ⁊ amine uirib anheletis. Adindiciũ autem huius a romana eccl̃ia percegte
libertatis unam auri unciam quot annis lateranensi palacio persoluetis. Sa¬
comes. aut uicecomes. aut uidex. aut persona quelibet magna uł parua. po¬
tens ant impotens huius nr̃i priulegii pagmã agnoscens contra eam temere
uenur temptau̾it scd̾o tertio ue conmonitꝰ si nõ satisfattione congrua emenda¬
uerit a rp̃i eum corpore ⁊ ecasie austoritate aplica segregamus. Conseruanfil

Expanded text:
nulli preter hanc uideatur esse subiectum. Vos igitur, filii in Christo dilectissimi, opornulli preter hanc uideatur esse subiectum. Vos igitur, filii in Christo dilectissimi, oportet regularis ordinis discipline arcius atque optacius insudare, quatinus, quanto a secularibus tumultibus liberiores existitis, tanto amplius placere domino tocius cordis, mentis et anime uiribus anheletis. Ad indicium autem huius a Romana ecclesia percepte libertatis unam auri unciam quotannis Lateranensi palacio persoluetis. Sacomes aut uicecomes aut iudex aut persona quelibet magna uel parua, potens aut impotens huius nostri priuilegii paginam agnoscens contra eam temere uenire temptauerit, secundo tertioue conmonitus, si non satisfactione congrua emendauerit, a Christi eum corpore et ecclesie auctoritate apostolica segregamus. Conseruantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ dei recessib popularib occasio prebeatur ulla conuenientib. Adicientes
quolibet suctessoꝵ nullus ibi qualibet surreptionis astucia preponatur nisi quẽ
fratres conmuni ꝯsensu uł pars frm̃ ꝯsilii samoris elegerint. Electus a turonensi
archiep̃o cõsetracionẽ accipiat si gr̃am ⁊ ꝯmunionem apłice sedis habuerit ⁊ si
eam gratis ⁊ sine prauitate exhiłe uoluerit. professionis exactione se posita. Si
quod autem hoꝵ obstit̾it abbas aut ad romanũ pontificem consecrandus acce¬
dat aut a quocũq uoluerit catholico ep̃o consetretur. Qui nr̃a fultus austori¬
tate qd̾ postulantur impendeit. Idem etiam de crismate de oleo sc̃o de cõsetracio¬
nib altarium siue basilicarum de ordinationib nichilominꝰ monachoꝵ ma¬
ioris nr̃i monast̾ii statiumꝰ quatunꝰ idem cenobiũ romane soli eccł̃ie subditũ

Expanded text:
uorum Dei recessibus popularibus occasio prebeatur ulla conuentibus. Adicientes uorum Dei recessibus popularibus occasio prebeatur ulla conuentibus. Adicientes quolibet successorum nullus ibi qualibet surrepcionis astucia preponatur, nisi quem fratres communi consensu uel pars fratrum consilii sanioris elegerint. Electus a Turonensi archiepiscopo consecrationem accipiat, si gratiam et communionem apostolice sedis habuerit et si eam gratis et sine prauitate exhibere uoluerit professionis exactione seposita; si quod autem horum obstiterit, abbas aut ad Romanum pontificem consecrandus accedat aut a quocumque uoluerit catholico episcopo consecretur, qui nostra fultus auctoritate, quod postulatur, impendat. Idem etiam de crismate, de oleo sancto, de consecracionibus altarium siue basilicarum, de ordinacionibus nichilominus monachorum Maioris uestri Monasterii statuimus, quatinus idem cenobium Romane soli ecclesie subditum
Abbreviated transcription (Latin):
gionis p̾rogatiua cenobium ur̃m qd̾ maius dicitur a beato quõdam martino
edificatum ĩ apłice sedis tutelam specialiter protectionem q suscepimus. Per
presentem igitur nr̃i pruulegii paginam auctoritate apłica statuimꝰ ut queoꝵ
hodie idem cenobium possidet siue in crastinũ concessionem pontificum largi¬
cione principum uł oblacione fideliũ iuste atq canonice poterit ad ipisci fir¬
ma tibi tiusq successorib ⁊ illibata permaneant. Q uam obrem decemimus
ne ulli omnino hominũ liceat idem cenobium tem̾e perturbare aut ei subdi¬
tas possessiones auferre. mimiere uł tem̾auis uexacionib fatigaie. s omĩa¬
integra ꝯseruentur eoꝵ pro quoꝵ sustentatione ac gubernacione ꝯcelła sũt
usib pro futura. Missas sane publicas per aichiep̃m aut ep̃m quemilibet in
prefato monastio celebrari aut stacionem fieri omimodo prohibemꝰ ne inser¬

Expanded text:
gionis prerogatiua cenobium uestrum, quod Maius dicitur, a beato quondam Martino gionis prerogatiua cenobium uestrum, quod Maius dicitur, a beato quondam Martino edificatum in apostolice sedis tutelam specialiter protectionemque suscepimus. Per presentem igitur nostri priuilegii paginam auctoritate apostolica statuimus, ut quecumque hodie idem cenobium possidet siue in crastinum concessione pontificum, largicione principum uel oblacione fidelium iuste atque canonice poterit adipisci, firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant. Quamobrem decernimus, ne ulli omnino hominum liceat idem cenobium temere perturbare aut ei subditas possessiones auferre, minuere uel temintegra conseruentur eorum pro quorum sustentacione ac gubernacione concessa suntpum quemlibet in prefato monasterio celebrari aut stacionem fieri omnimodo prohibemus, ne in ser
Abbreviated transcription (Latin):
terram crunt ligata ⁊ in celis. ⁊ quetumq solu̾is super terram erunt solnta ⁊
in celis. Ip̃i quoq ⁊ proprie firmitas ⁊ aliene fidei ꝯfirmatio eodem d̾o auctore
prestatur cũ ad eum dicitur. rogaui pro te ut nõ deficiat fides tua. perre et tu
aliquando cõuersus ꝯfirma fratres tuos. Oportet ergo nos quilicet in digni. petͥ
residemꝰ in loco prana corrig̾e recta firmare ⁊ in om̃i eccł̃ia ad int̾ni arbitriũ
uidicis sic disponenda dispon̾e ut de multu eius iudiciũ nr̃m prodeat ⁊ ocali nĩt
uideant equitatẽ. Ceterũ cum inu̾sis sce eccłie filiis ex apłice sedis austoritate
ac beniuolencia debitores existamus illis tamen locis atq personis que amplio¬
ri religionis gr̃a emment propensiori nos conuenit caritatis studio immine.
buis ergo tuoꝵ q fim̃ fili in xp̃o dilectissime bernarde instis peticionib annu¬
entes cũ ꝓ beati confessoris ⁊p̃i martini denocione ⁊ reuerentia tũ pro nr̃e reli¬

Expanded text:
rram, erunt ligata et in celis et quecumque solueris super terram, erunt soluta et in celis” . Ipsi quoque et proprie firmitas et aliene fidei confirmacio eodem Deo auctore prestatur, cum ad eum dicitur: „Rogaui pro te, ut non deficiat fides tua, Petre, et tu aliquando conuersus confirma fratres tuos” . Oportet ergo nos, qui licet indigni Petri residemus in loco, praua corrigere, recta firmare et in omni ecclesia ad interni arbitrium iudicis sic disponenda disponere, ut de uultu eius iudicium nostrum prodeat et oculi nostri uideant equitatem. Ceterum cum uniuersis sancte ecclesie filiis ex apostolice sedis auctoritate ac beniuolentia debitores existamus, illis tamen locis atque personis, que ampliori religionis gratia eminent, propensiori nos conuenit caritatis studio imminere. Tuis ergo tuorumque fratrum, fili in Christo dilectissime Bernarde, iustis peticionibus annuentes cum pro beati confessoris Martini deuocione et reuerencia tum pro uestre reli
Abbreviated transcription (Latin):
el quasi idolatrie ait. scelus est nolle aquiescere. Uos auter tamquã famili¬
ares filios nr̃e conmunionis caritatis ⁊ gr̃e uintulo cõplectimn᷑. Qua
nmirum iusticia exigente statumꝰ ut regulariter elestꝰ abbas uł aromano põtifice
uł a catholico quem aduocare maluerint nr̃e conmunionis ac fanuiliaritatis ep̃o
cõsecretur. Qui nr̃a fultus auctoritate qd̃ postulabitur impendat. Crisma. oleũ
scm̃ consetiaciones altarium siue basilicarum ordinationes monachoꝵ qui ad sa¬
cros sunt ordines promouendi locoꝵ ur̃oꝵ fratres ab ep̃is in quoꝵ diocesib fr̃ acti¬

Expanded text:
el quasi idololatriae ait, scelus est nolle acquiescere. Vos autem tanquam familiel quasi idololatriae ait, scelus est nolle acquiescere. Vos autem tanquam familiares filios nostrae communionis, charitatis et gratiae vinculo complectimur. Qua nimirum justitia exigente statuimus ut regulariter electus abbas, vel a Romano pontifice, vel a catholico quem advocare maluerint, nostrae communionis ac familiaritatis episcopo consecretur; qui vestra fultus auctoritate quod postulabitur, impendat. Chrisma, oleum sanctum, consecrationes altarium sive basilicarum, ordinationes monachorum, qui ad sacros sunt ordines promovendi, locorum vestrorum fratres ab episcopis, in quorum dioecesibus sunt, acci
Abbreviated transcription (Latin):
uł tuoꝵ quolibet successoꝵ millus ibi qualibet surrepcionis astucia aut uiolen¬
cia preponatur nisi quem fratres cõmuni assensu uł fim pars cõsilii samoris
elegerint. Porro quia turonensis eccl̃ie antistes ⁊ cłiti p̾decessoris nĩi apłice me¬
morie urbam scd̃i repetitis luteris nr̃is quoq cõmoniti ab inpugnatione
nr̃a desistere nullatenus ad quieuerunt. quin umnmo apostolite sedi familiariꝰ
cõmunicantes uos extõmunicare ⁊ extõmunicatos predicare nõ timuerunt
adeo ut ab abb̃is ur̃i sepultum ⁊ a ur̃e processionis cõsorcio sc̃ Iuliani mo¬
nachos ⁊ alios religiosos fr̃s abbates q subtraxerint. Nos eoꝵ exꝯͥcationi
religionem urãm dũo cooperante subducimꝰ. Beato quippe ambrosio testãte
didicimus qd̃ hetitum tẽ constat qui a romana dissentit eccłia. Et samu¬

Expanded text:
uel tuorum quolibet successorum nullus ibi qualibet surrepcionis astucia seu uiolenuel tuorum quolibet successorum nullus ibi qualibet surrepcionis astucia seu uiolencia preponatur, nisi quem fratres communi assensu uel fratrum pars consilii sanioris elegerint. Porro quia Turonensis Ecclesiae antistes et clerici, praedecessoris nostri apostolicae memoriae Urbani secundi repetitis litteris, nostris quoque commoniti, ab impugnatione vestra desistere nullatenus acquieverunt; quinimo apostolicae sedis familiarius communicantes, vos excommunicare et excommunicatos praedicare non timuerunt; adeo ut ab abbatis vestri sepultura, et a vestrae professionis consortio Sancti Juliani monachos, et alios religiosos fratres, abbatesque subtraxerint. Nos eorum excommunicationi religionem vestram Domino cooperante subduximus. Beato quippe Ambrosio attestante didicimus quod haereticum esse constat, qui a Romana dissentit Ecclesia; et Samu
Abbreviated transcription (Latin):
mere perturbare aut ei subditas possessiones anferre siue minuere uł tem̾ariᷤ
ueracionib fatigare. s omĩa integra oseruent᷑. eoꝵ pro quoꝵ sustentacione
ac gubernatione concessa sunt. usib profutura. Missas sane publicas per ar
chicp̃m aut ep̃m quemlibet in prefato monast̾io celebrari aut stacionem fieri om¬
nimodo prohibemus ne in seruorum di retessib popularis octasio prebeatur ulla
conuementib. Interdicimꝰ etiam nequis eiusdem loci monachos in aliquam
eccł̃iam ad stacionem aut exquias celebrandas preter suã ⁊ abb̾is uoluntatẽ
compellat Adicientes ⁊ p̾cipientes ne quisquam deinceps archiep̃c aut ep̃c¬
iudicio pendeat. Nec cellarum ur̃arũ ubilibet positarũ fr̃s pro qualibet
interdictione uł exꝯͥcacione diuinoꝵ officioꝵ suspensionẽ paciantur. s tam
monachi ip̃i quam ⁊ famuli eorũ ⁊ qui se monastice professioni deuoue¬
celebrent ⁊ sepulture debita peragant. Obeunte autem te nunc erusdẽ loci abłe

Expanded text:
ferre, minuere uel temerariis uexationibus fatigare, sed omnia integra conseruentur eorum, pro quorum sustentacione ac gubernacione concessa sunt, usibus profutura. Missas sane publicas per archiepiscopum aut episcopum quemlibet in prefato monasterio celebrari aut stacionem fieri omnimodo prohiconuentibus. Interdicimus etiam, ne quis eiusdem loci monachos in aliquam ecclesiam ad stationem aut exsequias celebrandas praeter suam et abbatis uoluntatem compellat, adicientes et praecipientes, ne quisquam deinceps archiepiscopus aiudicio pendeat. Nec cellarum uestrarum ubilibet positarum fratres pro qualibet interdictione uel excommunicacione diuinorum officiorum suspensionem paciantur, sed tam monachi quam et famuli eorum et, qui se monastice professioni deuouecelebrent et sepulture debita peragant. Ad hec adicimus, ut idem be
Abbreviated transcription (Latin):
cionum satramenta suscipiant. Ad hec adicimus ut idem beati martini monas¬
terium ab om̃ium mortalium subiettione liberũ annuente dño permaneat so¬
liq romane eccłie subditum de tanta libertate atq auctoritate congandeat.
Ad indicium autem pertepte huiꝰ a roma eccłia libertatis per annos singulos
unũ aureũ denariũ lateranensi palacio persoluetis. Si quis igitur in crastimũ
udex aut eccłiastica quelibet scłaris ue persona hanc nr̃e constitucionis pagi¬
nam sciens contra eam tem̾e nenire temptauerit scd̃o tertio ue cõmonita si

Expanded text:
ibus sunt, accipiant. Ad haec adjicimus ut idem Beati Martini monasterium, ab omnium mortalium jure liberum, Domino annuente, permaneat, solique Romanae Ecclesiae subditum, de tanta semper libertate atque auctoritate congaudeat. Ad judicium autem perceptae hujus a Romana Ecclesia libertatis, per annos singulos unum aureum denarium Lateranensi palatio persolventes. Si quis igitur in crastinum icecomes, judex, aut ecclesiastica quaelibet saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere ven
Abbreviated transcription (Latin):
ex apłice sedis austoritate ac benmolencia debitores existamꝰ: illis tamen locis
atq personis que ampliori religionis gr̃a eminent propensiori nos comieuit
cantatis studio inminere. Tuis igitur tuoꝵ q firm̃ fli in xp̃o dilettissime higo¬
te iustis peticionib annuentes tũ pro beati martin cofessoris xp̃i deuocionẽ
atq renerencia tũ pro ur̃e religionis prerogatiua monasf̾ium ũm q̾ maiꝰ

Expanded text:
itate ac beniuolentia debitores existamus, illis tamen locis atque personis, que ampliori religionis gratia eminent, propensiori nos conuenit caritatis studio imminere. Tuis ergo tuorumque fratrum, fili in Christo dilectissime Bernarde, iustis peticionibus annuentes cum pro beati confessoris Martini deuocione et reuerencia tum pro uestre
Abbreviated transcription (Latin):
simul domini sigebranni ⁊ uxoris eius adeline qui super hoc me ualde dep̾¬
cati fuerant exintegro remiserim ita ut deinceps hoc remissionis mee do¬
no iure quieto idem serui dei eas tamquam proprias teneant ⁊ possideant
⁊ neq ip̃i neq quisquam suoꝵ terram illam incolentiũ a quo quã suc¬
cessoꝵ meoꝵ uł cuiusq ad me ꝑtinentiũ impropitate qui illas repetere qua¬
uis occasione audeat per succedencia tempora molestentur. Et ut hoc a me
fcm̃ certius credatur festiuitate sc̃ẽ lucie in curia mea apd̃ iugeriũ unũ
di monachis qui uocabatur Gausb̾tus iite alioꝵ dono remissionts¬
huiusmodi quibdam tabellis super mensam meã reuestiu. his uidentib

Expanded text:
simul domni Sigebranni et uxoris ejus Adelinȩ, qui super hoc me valde deprsimul domni Sigebranni et uxoris ejus Adelinȩ, qui super hoc me valde deprecati fuerant, ex integro remiserim, ita ut deinceps hoc remissionis meȩ dono jure quieto idem servi Dei eas tanquam proprias teneant et possideant, et neque ipsi neque quisquam suorum terram illam incolentium, a quoquam successorum meorum vel cujusque ad me pertinentium improbitate, qui illas repetere quavis occasione audeat per succedentia tempora molestentur. Et ut hoc a me factum certius credatur, festivitate sanctȩ Luciae in curia mea apud Vigerium unum de monachis qui vocabatur Gausbertus vice aliorum dono remissionhujusmodi quibusdam tabellis super mensam meam revestivi, his videntibus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ p̾ceptis apłicis marune ad domesticos fidei operari bonũ ubeamur ꝓ
his procerto certiora a deo expectanda sunt premia que talib aut do¬
nantur aut remittantur qui fide potenciori ut pote domestici eiꝰ suis se expoliã¬
tes spontaneã potius professi sunt panpertatẽ ⁊ nõ nisi ficeliũ uiuunt oblacio¬
nib dimne seruituti mantipati. Qua propt̾ ego fulco illustus quondã ⁊
p̾potentis andegauorum comitis Gaufredi fulconis filii nepos aliquantulũ
de his que iure ereditario exbñficio ip̃ius me tõtingunt ⁊ ad castellamã
ingerii unde me dñm ⁊ possessorẽ fecerat ꝑtinent. pro mea ⁊ illiꝰ anima
seruis dei relaxare disposui. Sciant itaq presentes ⁊ futuri qd̾ ꝯsuctudines
illas om̃s tam depala quã ⁊ de aliis reb quas habebam in quadã terra
monachoꝵ scĩ martini que uocatur terra de galteresche ⁊ est in territorio
ut dixi ⁊ iam dcĩ comitis gaufridi auũtuli mei amme redẽptione ⁊ amore

Expanded text:
um preceptis apostolicis maxime ad domesticos fidei operari bonum jubeamur, pro his pro certo certiora a Deo expectanda sunt premia, quȩ talibus aut donantur aut remittuntur, qui fide potentiori utpote domestici ejus suis se expoliantes, spontaneam potius professi sunt paupertatem, et non nisi fidelium vivunt oblationibus divinȩ servituti mancipati. Quapropter ego Fulco, illustris quondam et prepotentis Andecavorum comitis Gausfridi Fulconis filii nepos, aliquantulum de his quȩ jure hereditario ex beneficio ipsius me contingunt, et ad castellaniam Vigerii unde me dominum et possessorem fecerat pertinent, pro mea et illius anima servis Dei relaxare disposui. Sciant itaque presentes et futuri, quod consuetudines illas omnes tam de pala quam et de aliis rebus quas habebam in quadam terra monachorum sancti MARTINI, quȩ vocatur terra de Gualteresche, et est in territorio ut dixi et jamdicti comitis Gausfridi avunculi mei animȩ redemptione et amore