comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confideratio contraxit. & congessit
totam miseriam meam. in conspiec¬
tu cordis mer: oborta ẽ ꝓcella ingens
ferens ingentem ymbrem lacͥmarũ.
Et ut totum effunderem cum noci¬
bus suis. surrexi ab alypio. Solitu¬
do mͥ ad negotium flendi aptior sug¬
gerebat᷑. Et secessi remotius quam
ut posset mͥ onerosa eẽ etiam eius
presentia. Sic tuinc eram ob ille sensit.
Nescio quid enim ꝑaito dixeram: in
quo apparebat sontis uocis meȩ iam
fletu grauidꝰ. & sic surrexeram. Man¬
sit gͦ ille uͥ sedebamtis manie sttipenĩ.
ego sub quadam fici arbore straui me
nescio quomͦi. & dunifi habenas lacͥmis:
& prumperunt fluimina ocailortim me¬
orum acceptabile sacͥficium tuum. Et
ñ quidem his uerbis. s in hac sententia
fueris innqͥtatum nr̃arum antiquarã.
Sentiebam enim ab eis me teneri.
Iactabam enim noces miserabiles. Quã¬
duu: Quam diu᷑ Cras & cras: Qpe
ñ modo: Quare ñ hac hora finis tur¬

Expanded text:
consideratio contraxit et congessit consideratio contraxit et congessit totam miseriam meam in conspectum cordis mei, oborta est procella ingens, ferens ingentem imbrem lacrymarum. Et ut totum effunderem cum vocibus suis, surrexi ab Alypio: solitudo mihi ad negotium flendi aptior suggerebatur; et secessi remotius, quam ut posset mihi onerosa esse etiam ejus praesentia. Sic tunc eram, et ille sensit: nescio quid enim, puto, dixeram, in quo apparebat sonus vocis meae jam fletu gravidus, et sic surrexeram. Mansit ergo ille ubi sedebamus, nimie stupens. Ego sub quadam fici arbore stravi me nescio quomodo, et dimisi habenas lacrymis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum. Et non quidem his verbis, sed in hac sententia fueris iniquitatum nostrarum antiquarum . Sentiebam enim eis me teneri: jactabam voces miserabiles. Quamdiu? quamdiu, cras et cras? Quare non modo? quare non hac hora finis tur
Abbreviated transcription (Latin):
gibus bonoeum exemplortim. Ibi tot
pueri & puellȩ. ibi inuentus multa
& omnis etas. & graues uidue. &
utrgines. anus: & i omnbus ipsa
continentia neꝗtiaꝗͣ. sterilis. sed fe¬
cunda mateꝵ filiortm gaudiorũ
de marito te dũe. Et irridebat
me irrisione hortatoria. quasi di¬
ceret. Cu ñ poteris. quod isti &
iste : An uͦ isti & iste in seipsis pos¬
sunt. anñ in dño deo fuo: Dñs deus
eorum me dedit eis. Quid in te
stas. d non stas: Nce te in eum.
noli metuere: non se subtrahet ut
cadas. Pice te securus. excipiet &¬
sanabit te. Et erubescebam minis:
quia illarum nugarum murmur
adhuc audiebam. & cunctabundus
pendebam. Et rursus illa quasi di¬
ceret. obsurdesce aduersus illa im
munda menbra tua suꝑ t̾ram ut
mortificentur. Harrant tͥ delecta¬
tiones: sed ñ sicut lex dei tui. Ista
controuersia in corde meo: non nifi
de meipso aduersus meipsum. At
alypius affixus lateri meo: inusita¬
ti motus mei exitum tacitus oꝑie

Expanded text:
gibus bonorum exemplorum. Ibi tot gibus bonorum exemplorum. Ibi tot pueri et puellae; ibi juventus multa et omnis aetas, et graves viduae, et virgines anus: et in omnibus ipsa continentia nequaquam sterilis; sed fecunda mater filiorum gaudiorum de marito te, Domine. Et irridebat me irrisione hortatoria, quasi diceret: Tu non poteris quod isti, quod istae? An vero isti et istae in semetipsis possunt, ac non in Domino Deo suo? Dominus Deus eorum me dedit eis. Quid in te stas, et non stas? Projice te in eum; noli metuere, non se subtrahet ut cadas: projice te securus, excipiet et sanabit te. Et crubescebam nimis, quia illarum nugarum murmur adhuc audiebam, et cunctabundus pendebam. Et rursus illa, quasi diceret: Obsurdesce adversus immunda illa membra tua super terram, ut mortificentur. Narrant tibi delectationes, sed non sicut lex Domini Dei tui . Ista controversia in corde meo, nonnisi de meipso adversus meipsum. At Alypius affixus lateri meo inusitati motus mei exitum tacitus opper
Abbreviated transcription (Latin):
nos. & a moñito ñ ermmus tectim
ultra in et̾ntmi. & a mom̃to istoñ
tͥ licebit hoc & illud ultra in et̾nũe
Et que suggerebant in eo quod duxi.
hoc & illud quȩ suggerebant d̃s nĩs.
Auertat ab anima serui tu miseri¬
coidia tua: Quas sordes suggere¬¬
bant: Que de decora ᷑ Et audie¬
bam eas iam longe minus quam
dimidius. ñ tanꝗͣ. libere contra dicẽ¬
tes eundo in obuiam. s ueltit a dorso
musitantes & dibedentem quafi fur¬
tim uellicantesut respicerem. retar¬
dabant tamen recuntantẽ me abri
pere atq excutere ab eis o transi¬
lire quo uocabar. cam diceret mibi
consuetudo uolenta. Putas ne sine
istis poteris: S iam tepidissime
hoc dicebat. Apiebatur enim ab
ea parte qua intenderam faciem.
&o. quo transire trepidabam casta
dignitas continentiȩ serena & ñ
diolate hilaris. honeste blandiens
ut uenirem neq dubitarem. & ex-¬
tendens ad me suscipiendum & am¬
plectendum pras manus plenas gre-¬

Expanded text:
nos? et a momento isto non erimus tecum nos? et a momento isto non erimus tecum ultra in aeternum? et a momento isto non tibi licebit hoc et illud ultra in aeternum? Et quae suggerebant in eo quod dixi, Hoc et illud? quae suggerebant, Deus meus? Avertat ab anima servi tui misericordia tua! Quas sordes suggerebant! quae dedecora! Et audiebam eas jam longe minus quam dimidius, non tanquam libere contradicentes eundo in obviam, sed veluti a dorso mussitantes, et discedentem quasi furtim vellicantes, ut respicerem. Retardabant tamen cunctantem pere atque excutere ab eis et transilire quo uocabar, cum diceret mihi consuetudo uiolenta: "putas sine istis poteris?" Sed iam tepidissime hoc dicebat. aperiebatur enim ab ea paet quo transire trepidabam, casta dignitas continentiae, serena et non dissolute hilaris, honeste blandiens ut venirem neque dubitarem, et extendens ad me suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gre
Abbreviated transcription (Latin):
nans timoris & pudoris: ne rursus
cessarem & ñ abrumperetur. id ipfũ
exigauim. & tentie quod remanserat.¬
& reualesceret iterum. & me robustiꝰ
alligaret. Dicebam enim apud me intͦ.
Ecce modo fiat. modo fiat. & cum uer¬
bo iam ibam in placitum. Iam pene
faciebam & ñ facieban. nec relabebar
tamen in pͥstina. s de ꝑximo stabam.
& respirabam. Et item conabar. ꝙ
paulominus ibi eram. & patilomintis
iamiamq attingebani & tenebam.
ñ ibi eram nec attingebam nec te¬
nebam. hesitans mori morti. & uite
intiere: plusq in me ualebat deteriꝰ¬
molitum. quã melius in solitũ. Ptinc¬
tumq ipsum temporis quo alius fu¬
turus eram. quanto ꝓpuis ad moue¬
battir. tanto ampliorem incutiebat
horrorem. s ñ recutiebat retro nec¬
auertebat. s suspendebat. Retinebut
nuge ntigartim & uanitates uanita¬
tum antique amice meẽ. o succu¬
tiebant uestem meam carneani.
& submur mtra bant. Dimittis ne

Expanded text:
nans timoris et pudoris, ne rursus nans timoris et pudoris, ne rursus cessarem et non abrumperetur id ipsum exiguum et tenue, quod remanserat, et reualesceret iterum et me robustius alligaret. dicebam enim apud me intus: "ecce modo fiat, modo fiat," et cum uerbo iam ibam in placitum. iam paene faciebam et non faciebam nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam et respirabam. et item conabar et paulo minus ibi eram et paulo minus, iam iamque adtingebam et tenebam: et non ibi eram nec adtingebam nec tenebam, haesitans mori morti et uitae uiuere, plusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram, quanta propius admouebatur, tanto ampliorem incutiebat horrorem; savertebat, sed suspendebat. 26. Retinebant nugae nugarum, et vanitates vanitatum antiquae amicae meae, et succutiebant vestem meam carneam, et submurmurabant: Dimittisne
Abbreviated transcription (Latin):
lectione apłi. & at̃rum bonum sit
delectari psalmo sobrio. & utrũ bo¬
num sit etiangłm disserere. Bespon¬
debunt ad singlłã. Bonum. Quid si
ergo pariter delectent omnia. simul¬
q uno tempore nonne ditierse uo¬
luntates distendunt cor hominis.
cum deliberatur qud potissimũ
arripiamus: Et omnes bone st̃.
& certant sectim. doneo eligatur
tinum quo ferat᷑ tota uoluntas una.
que in plures diudebattir. Ita etiã
cum et̾nitas delectat suꝑius. & tẽ.¬
poralis boni uoluptas retentat in¬
feriꝰ. eadem aninia ẽ non tota uolũ¬
tate illud aut hoc uolens. & ideo dis¬
cerpitur graui molestia. dum illud
ueritate p̃ponit. hoc famibaritate
ñ punit. Sic egrotabam & ereritia¬
bar accusans memetipsum solito acer¬
bius minis. ac tolens & uersans me in
uinculo meo. donec abrumꝑetur totũ.
quo iam eriguo tenebar s tenebar ta¬
men & instabas tu in occultis meis do-¬
mine seuera miscdĩa flagella ingemi¬

Expanded text:
lectione apostoli et utrum bonum sit lectione apostoli et utrum bonum sit delectari psalmo sobrio et utram bonum sit euangelium disserere. respondebunt ad singula: "bonum." quid? si ergo pariter delectent omnia simulque uno tempore, nonne diuersae uoluntates distendunt cor hominis, dum deliberatur, quid potissimum arripiamus? et omnes bonae sunt et certant secum, donec eligatur unum, quo feriatur tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superius et temporalis boni uoluptas retentat inferius, eadem anima est non tota uoluntate illud aut hoc uolens et ideo discerpitur graui molestia, dum illud ueritate praeponit, hoc familiaritate non ponit. Sic aegrotabam et excruciabar accusans memet ipsum solito acerbius nimis ac uoluens et uersans me in uinculo meo, donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus tamen in occultis meis, domine, seuera misericordia flagella ingemi
Abbreviated transcription (Latin):
alterã malam. Nam tu deus ue¬
rax impbas eos & redarguis atq
conuincis eos. sic in uitraq mala uo¬
luntate. cum quisq deliberat utrũ
hominem ueneno interimat anfer¬
ro utrum fandum alienum. illum
an illam inuadat. quando utrt̃q
ñ potest: utrumq emat uolupta¬
tem. luxuria. an pecanam seruet
auaritia. utrum ad circum ꝑgat
an ad theatrum. si uno die utoũq
ex hibeatur addo ctiã tercium. an ad
furtum de domo aliena si subẽ. occa¬
sio. addo & quartum. an ad cõmittẽ¬
duim adulterium. si & inde. simul fa¬
cultas aꝑitur. si omnia concarrant
intinum articalum tempotis. parit̾¬
q cupiantur omnia quȩ sttil agi
neq̃unt. Discerptinit enim anintun
sibimet aduersantibus quattior nolã¬
tatibuis nel etiam plaribus in tanta
copia rerum quȩ appet iuit᷑. nec tam̃
tantã multitudinem diuersartim
substantiarũ solent dicere: ita o in
bonis uoluntatibus. Ham quero
ab eis utrã bonum sit delectari in¬

Expanded text:
alteram malam. nam tu, deus uealteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno interimat an ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam seruet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum de domo aliena, si subest occasio; addo et quartum, an ad conmittendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis pariterque cupiuntur omnia, quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet aduersantibus quattuor uoluntatibus uel etiam pluribus in tanta copia rerum, quae appetuntur, nec tamen tantam multitudinem diuersarum substantiarum solent dicere. ita et in bonis uoluntatibus. nam quaero ab eis, utrum bonum sit delectari
Abbreviated transcription (Latin):
noluntatum: Ego autẽ dico
ambas malas. & quȩ ad illos dti¬
cit. & quȩ ad theatrum reducit.
s ñ credant nisi bonim esse qla
itur ad eos. Quid si gͦ quisꝗͣ nt̃m
deliberet nt secum altercantibus
duab uoltintatibꝰ fluctaiet. utrum
ad theatrum ꝑgat. an ad ecclãm
nram: Nonne && isti quid responde¬
ant flactuabunt : Ant enum fate¬
buntur quod nolunt. bona uolunta¬
te ꝑgi in eccłãm nr̃am. sic̃ in eam
ꝑgunt qui sacram̃tis eitis imbuti
sunt atq detinentur. aut duas
malas naturas. & diuis malas men¬
tes. in tno homine confligere puita¬
btint. & ñ erit uerum quod solẽt
dicere unam bonam. alterã malã.
aut conciertentur ad uerum. &
ñ negabunt. cum quisq deliberat
animam tinam ditiersis uoltintati¬
btis estuare. Iam gͦ non dicant. cũ
diuas tioluntates in homine uno ad¬
uersari sͥ sentiunt. duas contra¬
rias mentes de duabtis contrariis
stibstantiis. & di duobus contrariis
pͥncipiis. contendere tinam bonam.

Expanded text:
uoluntatum?" ego autem dico uoluntatum?" ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit et quae ad theatrum redducit. sed non credunt nisi bonam esse, qua itur ad eos. quid? si ergo quisquam noster deliberet et secum altercantibus duabus uoluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat an ad ecclesiam nostram, nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona uoluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis eius imbuti sunt atque detinentur, aut duas malas naturas et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diuersis uoluntatibus aestuare. Iam ergo non dicant, cum duas uoluntates in homine uno aduersari sibi sentiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam,
Abbreviated transcription (Latin):
horrenda arrogantia a te uͦ lamine
illuminante omnem hominem ue¬
mentem in hunc nunduim. Atten¬
dite quid dicatis & erubescite
& accedite ꝓd eum & illummnami¬
ni. & uultus ur̃i ñ erubescent. Ego
cum deliberabam ut iam seruitẽ
dño deo meo sĩc diui disposuieran.
ego eram qui uolebum. ego qͥ nole¬
bam. Ego ego eram. nec plene to¬
lebam. nec plene nolebam. Ideo me¬
cum contendebam: & dissipabar a
meipso. Et ipsa dissipatio me unuti¬
to: quidem fiebat. nec tamen osten¬
debrt. naturam mentis ahienȩ s
penam meȩ. Et ideo iam ñ ego
oꝑabar illam. s quod habitabat in
me peccatum. de supplitio liberio
ris peocati. qr eram filius adam.
Nam si tot sunt contrariȩ nattire
quod uoluntates sͥ resistunt: non
iam due s plures erunt. Si de li¬
beret quisꝗͣ utrum ad conenti¬
culum eorum pargat ad teatrũ.
clamant isti. Ecce due nature.
Ulni bona ac ducit. altera mala
illas reducit. Nam unde ista
cunctatio sibuet aduersantitim

Expanded text:
horrenda arrogantia, a te, uero lumine horrenda arrogantia, a te, uero lumine inluminante omnem hominem uenientem in hunc mundum. adtendite, quid dicatis, et erubescite et accedite ad eum et inluminamini, et uultus uestri non erubescent. ego cum deliberabam, ut seruirem domino deo meo, sicut diu disposueram, ego eram, qui uolebam, ego, qui nolebam; ego eram. nec plene uolebam nec plene nolebam. ideo mecum contendebam meipso. Et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. Et ideo non jam ego operabar illam, sed quod habitabat in me peris peccati, quia eram filius Adam. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot uoluntates sibi resistunt, non iam duae, sed plures erunt. si deliberet quisquam, utrum ad conuenticulum eorum pergat an ad theatrum, clamant isti: "ecce duae naturae, una bona hac ducit, altera mala illae redducit. nam unde ista cunctatio sibimet aduersantium
Abbreviated transcription (Latin):
sit uolitas: nec alia s ipsa. Non
utiq plena imꝑit: ideo non ẽ qd̾¬
si plena esset. nec inꝑaret ut esset.
quia iam esse. Nongͥ monstrum
partim uelle partim nolle. s egͥta¬
do antin ẽ: qi ñ totus assurgit
ueritate subletatus confuetudine
p̃graurs. Et ideo fint due uo¬
luntates. qi tina earum tota ñ ẽ
& hoo ẽ alteri quod deest alteri.
Pereant a facie tua deus. sic pere¬
unt uaniloqui & mentis seducto¬
res. qui cum dus uoluntates in
deliberando ammaduerterint.
duas naturas. duarum mentium
e̾ẽ asseuerant. inam bonam. alte¬
ram malam. Ipsi uere mali sunt
cum ista mala sentiunt. & idem
ipsi bon erunt si uera sensexint:
tierisq consenserint. ut dicat eis
apłs tuus. fuistis aliquando tene¬
bre: nõ autẽ lux in dño. Illi enm
uolunt e̾e̾ lux ñ in dño. s in seipsis
putañdo. ammȩ naturam hoc esse
quod dt̃ ẽ. Ita facti sunt densleres
penebre: qm̃ longnis a te recesserẽ

Expanded text:
sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non esi plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. non igitur monstrum partim uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit ueritate subleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in domino, sed in se ipsis, putando animae naturam hoc esse, quod deus est, ita facti sunt densiores tenebrae, quoniam longius a te recesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
amimȩ. ut ad mutum menbra moue¬
rentur: quã ipsa sibi amna ad no¬
luptatẽ suam magnam. in sola uolt̃¬
tate ꝑfitiendam. Vnde hoc monstiãs
Et quare istud: Luceat miscd̃ia
tua: & int̾rogem si forte mͥ respon¬
dere possint. latebre penarum ho¬
minum: & tenebrosissime contritio¬
nes filiorum adam. Unde hoc mon¬
strum: Et quare istuic: Imꝑat
animꝰ corpori: & paretur statim. im¬
perat animiꝰ dͥ. & resistitur. Imꝑat
animꝰ ut moueat᷑ manꝰ. & tanta ẽ
facilitas. ut uix a seruitio discernat᷑
imperiũ: & animꝰ animꝰ ẽ. mantis
atitẽ corpus ẽ: imꝑat animus ito
uelit. & animꝰ ẽ: nec alter ẽ. nec fa
cit tamen. Unde hoc monstrum:
Et quare istuc : Imꝑat inquã ut
uelit. qr ñ imꝑaret insi uellet. & ñ
fit quꝗd imꝑat. S non ex toto uult.
ñ ergomiꝑat ex toto. Nam in tantũ
imꝑat in quantũ uult. & in tantũ
non fit quod imꝑat. in quantam
ñ uult: qm̃ uolinitas imꝑat ut

Expanded text:
animae, ut ad nutum membra moueanimae, ut ad nutum membra mouerentur, quam ipsa sibi anima ad uoluntatem suam magnam in sola uoluntate perficiendam. Ynde hoc monstrum? et quare istuc? luceat misericordia tua, et interrogem, si forte mihi respondere possint latebrae poenarum hominum et tenebrosissimae contritiones 216 filiorum Adam. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat animus corpori, et paretur statim: imperat animus sibi, et resistitur. imperat animus, ut moueatur manus, et tanta est facilitas, ut uix a seruitio discernatur imperium: et animus animus est, manus autem corpus est. imperat animus, ut uelit animus, nec aonstrum? et quare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod imperat. sed non ex toto uult: non ergo ex toto imperat. nam in tantum imperat, in quan- - tum uult, et in tantum non fit quod imperat, in quantum non uult, quoniam uoluntas imperat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam ꝑuenire illuc. nichil
erat aliud. quã uelle tre. s uelle
fortiter & integre. ñ semisantiam
hac atq hac uersare & iactare uo¬
luntatẽ: parte asfurgentẽ cum alia
parte cadente luctantem. Deniq
tam malta faciebam corpore in ip¬
sis cunctationis estibus. que aliquando
uolunt homines & ñ ualent. si aut
ipsa menbra ñ habeant. aut ea uel
conligata uinculis uel resoluta lan¬
gnore uel quo quomͦ impedita sint.
Si eutilsi capillum. si ꝑcussi frontẽ.
si consertis digitis amplexatus sum
geni: qi uolui feci. Potui autẽ uelle
& ñ facere: sed mobilitas menbrorum
ñ obsequeretur. Cam multa gͦ feci
uͥ ñ hoc erat uelle quod posse: & ñ
faciebrm quod & comparabili affec¬
tu ampliris mͥ placebat & mox ut
uellem possemi qr mox ut tiellem.
utiq nellem. Ibi enim facultas ea q̃
uoluntas. & ipsum uelle ram facere
erat. & tam̃ ñ fiebat. facilitisq obtẽ.¬
perabat corpꝰ teniussime nobantati

Expanded text:
rum etiam peruenire illuc nihil rum etiam peruenire illuc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac uersare et iactare uoluntatem parte adsurgente cum alia parte cadente luctantem. Denique tam multa faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus, quae aliquando nolunt homines et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle iam facere erat; et tamen non fiebat, faciliusque obtemperabat corpus tenuissimae uoluntati
Abbreviated transcription (Latin):
tulus quidã erat hospiciĩ nr̃i: quo
nos utebamiir. sicut tuta domo. Nł̃i
hospes ibi ñ habitabat dñs domus.
Iluc me abstulerat tumultus pecto¬
ris. uͥ nemo impediret ardentem
litem quã mecum aggressus eram.
donec ȩxiret qua tu sciebas. ego atĩt̃
ñ. S tantum insamebam salubrit̾
& moriebar uitaliter: ignarus ꝗtud
mali essem & ignarus qrid boni pꝰ
paululum futurꝰ e̾ẽm. Aocessi ergo
in hortum: & alypus pedem post
pedem. Neq enim secretum meũ
erat: ubi ille ñ aderat: Aut quã¬
do me sic affectum: desereret: S¬
imus: quantum potuimus remoti
ad edibus. Ego fremebam sp̃u indig.¬
nans indignatione turbtilentissimi
quod ñ irem in placitum & pactũ
tecum deus metis. in quod in ean¬
dem esse ominia ossa mea.clama¬
bant. & in celum tollebant laudibͦ
& ñ illuc ibatur nauibus auit qua¬
drigis aut pedibuis quantum saltẽ
de domo in eum loctm ieram tibi
sedebamus. Nam ñ solum ire. ue¬

Expanded text:
tulus quidam erat hospitii nostri, quo tulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non habitabat dominus domus. Illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas; ego autem non: sed tantum insaniebam salubriter, et moriebar vitaliter, gnarus quid mali essem, et ignarus quid boni post paululum futurus essem. Abscessi ergo in hortum, et Alypius pede post pedem. Neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat: aut quado me sic affectum desereret? sedimus quantum potuimus remoti ab aedibus. ego fremebam spiritu indignans indignatione turbulentissima, quod non irem in placitum et pactum tecum, deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant et in caelum tollebant laudibus: et non illuc ibatur nauibus aut quadrigis aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. nam non solum ire ue
Abbreviated transcription (Latin):
sententiarñ uerberibuis ñ flagellaui
ammã meã ut sequeretur me co¬
nantẽ pꝰ te ire. & renitebat᷑: Re¬
cusabat. & ñ se excusabat. Consũp¬
ta erant & conuicta. irgum̃ta
omnia. Remanserat muta trepi¬
datio: & quasi mortẽ reformida¬
bat restͥngi a fltiru consuetudiuis
illa grandi rixa interioris domus
meẽ. quã foititer excitaner. ini
cũ anima mea. in cubiculo nr̃o.
corde meo tam uultu quã mente
turbatus: iniado alypium. & ex¬
clamo. Quid patimꝰ : Quid ẽ hoc :
Quid audisti᷑ Surgant indocti.
& celum rapituit. & nos cam doa¬
nis nr̃is sine corde. ecce tibi uoluita¬
mtr in carne & sanguine. Anqr
precesserunt pudet sequi. & ñ ꝑti¬
det nec saltẽ sequi : Dixi nescio
q̃ talia: & abripuit me ab illo estꝰ
metis. cum taceret actonitꝰ me
intuens. Neq enim solita sonabã.
Pltis loquebant᷑ ammum meum.
frons. gene. octili. color. modas
uocis: quã uerba quȩ ꝓmebam. Hor¬

Expanded text:
sententiarum verberibus non flagellavi sententiarum verberibus non flagellavi animam meam, ut sequeretur me conantem post te ire? Et renitebatur ; recusabat, et non se excusabat. Consumpta erant et convicta argumenta omnia: remanserat muta trepidatio; et quasi mortem reformidabat restringi a fluxu consuetudinis illa grandi rixa interioris domus meae, quam fortiter excitaveram cum anima mea in cubiculo nostro corde meo, tam vultu quam mente turbatus, invado Alypium, et exclamo: Quid patimur? quid est hoc? quid audisti? Surgunt indocti et coelum rapiunt; et nos cum doctrinis nostris sine corde, ecce ubi volutamur in carne et sanguine? An quia praecesserunt, pudet sequi, et non pudet nec saltem sequi? Dixi nescio quae talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus intuens me. Neque enim solita sonabam, plusque loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus vocis, quam verba quae promebam. Hor
Abbreviated transcription (Latin):
sanares a morbo concupiscentiȩ.
quẽ malebam expleri quã extin¬
gui. & ieram ꝑ uias prauas sitꝑ¬
stitione sacrilega ñ quidem certꝰ
i ea. s quasi p̃ponens eam ceteris
qñ pie querebam: s ininice op¬
pugnabam. Et putatieram me
ꝓpterea differre de die in diem cõ¬
tempta spe scłi te solum sequi: q
ñ michi apparebat certũ aliqtud
quo dirigerem cursum meñ. Et
uenerat dies quo midarer mͥ: o
increparet me conscientra mea.
llbi ẽ lingua: Nemꝑe tu dice.¬
bas ꝓpter incertum uerumr: nolle
te abicere sarcinam uanitatis. Ec¬
ce iam certũ ẽ & illa te adhuc pre¬
mit. hramerisq liberioribꝰ penas
recipiunt. qͥ neq ita in querendo
attriti sunt nec decennio & ampli
ista meditati. Ita rodebar intus &.
confundebar pudore horribili uehe¬
menter: cum pontiantis talia loq̃¬
ret᷑. Terminato autẽ sermone &
catisa quauenerat. abiit ille. Et
ego ad me quȩ ñ in me dixi. quibꝰ

Expanded text:
sanares a morbo concupiscentiae, sanares a morbo concupiscentiae, quam malebam expleri quam exstingui. Et ieram per vias pravas superstitione sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam caeteris, quae non pie quaerebam, sed inimice oppugnabam. 18. Et putaveram me propterea differre de die in diem contempta spe saeculi, te solum sequi, quia non mihi apparebat certum aliquid quo dirigerem cursum meum. Et venerat dies quo nudarer mihi, et increparet in me conscientia mea: Ubi est lingua? Nempe tu dicebas propter incertum verum nolle te abjicere sarcinam vanitatis. Ecce jam certum est, et illa te adhuc premit, humerisque liberioribus pennas recipiunt, qui neque ita inquirendo attriti sunt, nec decennio et amplius ista meditati. Ita rodebar intus, et confundebar pudore horribili vehementer, cum Pontitianus talia loqueretur. Terminato autem sermone et causa qua venerat, abiit ille. Et ego ad me, quae non in me dixi? Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
opponebas iłͥi & impingebas me in
oculos meos. ut inuenirem iniqͥta¬
tem meam ob odissem. Noueram
eã: sed dissimulalum ob coniuebã
o oblitusoebar. Cunc uͦ quanto ar¬
dentiꝰ amabam illos de qͥbꝰ audiebã
saltibres affectꝰ qd̾ se totos tͥ sanan¬
dos dederant. tanto execrabilius me
comparatum eis oderam. qm̃ mul
ti mei anmi mecam essiaxerant
forte duodecim anni. ex quo abuin¬
de iugesimo anno etatis meẽ. lecto
ciceronis hortensio. excitatus erã
studio sapientiȩ. & differebam cõ¬
tẽpta felicitate t̾rena ad eam in¬
uestigandam uacare: cuiꝰ ñ inuen¬
tio s uel sola inqͥsitio iam p̃ponen¬
da erat s inuentis thesatris reg¬
nisq gentiũ. & ad mitã circum¬
fluentibꝰ corporis uoluptatibus.
At ego ad descens miser ualde. mi¬
ser in exordio ipsis adolescentiȩ.
etiam petieram a te castitatẽ. &
dixeram. Da mͥ castitatẽ & ponti¬
nentiam: sed noli modo. Tunebã
eñ ne me cito exaudires. & cito

Expanded text:
opponebus mihi et inpingebus me in opponebus mihi et inpingebus me in oculos meos, ut inuenirem iniquitatem et odissem. noueram eam, sed dissimulabam et cohibebam et obliuiscebar. Tunc uero quanto ardentius amabam illos, de quibus audie- bam salubres affectus, quod se totos tibi sanandos dederant, tanto exsecrabilius me conparatum eis oderam. qti mei anni mecum effluxerant, forte duodecim anni ex quo ab undevigesimo anno aetatis meae, lecto Ciceronis Hortensio, excitatos eram studio sapientiae; et differebam contempta felicitate terrena ad eam investigandam vacare, cujus non inventio, sed vel sola inquisitio jam praeponenda erat etiam inventis thesauris regnisque gentium, et ad nutum circumfluentibus corporis voluptatibus. At ego adolescens miser, valde miser, in exordio ipsius adolescentiae etiam petieram a te castitatem, et dixeram: Da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo. Timebam enim ne me cito exaudires, et cito
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iam dedinasset dies. At illi
narrato placito & ꝓposito suo: qͦ
mͦ in eis talis noluntas orta c̾et
atq firmata petiuerunt ne dͥ mo¬
lesti essent. si aduingi recusarent.
Isti autẽ nichilo mutati a pristins
fleuerunt. se tamen ut dicebat:
atq illis pie congratulati funt. &
cõmendanerunt se orationibus eorũ.
& trahentes cor in t̾ram. abierunt
in palatium. Illi autẽ affigentes cor
in celo. manserunt in casa. Et ha¬
bebant ambo sponsas. Que postea¬
quã hoc audierunt: dicauerunt
etiam ipse uirginitatẽ tͥ. Harra¬
bat hec potentianus. tuautẽ dñe
inter uerba eiꝰ retorquebas me ad
meipsum auferens me a dorsomeo
uͥ me posueram dum nollem me
attendere. & constituebas me an¬
te faciem meã. ut uiderem quã
turpis essem. & quã distoitus & sor¬
didus. & mactilosus. & uloerosts.
Et indebam & horrebam: & quo a
me sugerem ñ erat. Et si conabar
auertere a me aspectum nairrabat
ille quod mrrabat: & tu merur sus

Expanded text:
quod declinasset dies. At illi quod declinasset dies. At illi narrato placito et proposito suo, quoque modo in eis talis voluntas orta esset atque firmata, petiverunt ne sibi molesti essent si adjungi recusarent. Isti autem nihilo mutati a pristinis, fleuerunt se tamen, ut dicebat, atque illis pie congratulati sunt et conmendauerunt se orationibus eorum et trahentes cor in terra abierunt in palatium, illi autem affigentes cor caelo manserunt in casa. et habebant ambo sponsas: quae posteaquam hoc audierunt, dicauerunt etiam ipsae uirginitatem tibi. Narrabat haec Ponticianus. tu autem, domine, inter uerba eius retorquebus me ad me ipsum, auferens me a dorso meo, ubi me posueram, dum nollem me adtendere, et constituebas me ante faciem meam, ut uiderem, quam turpis essem, quam distortus et sordidus, maculosus et ulcerosus. et uidebam et horrebam, et quo a me fugerem non erat. et si conabar a me auertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus
Abbreviated transcription (Latin):
gile. plenumq ꝑiculis. & ꝑ quot
poricula ꝑuenit̾ ad grandius peri¬
culume Et quandiu istud erit:
Amicus autẽ dei si noluero: ecce
nunc fio. Dixit hoc. os curbidus
parturitione noue uite reddidit.
oculos ꝑaginis: & legebat oomuta¬
batur intus nͥ ta iidebas. & exne¬
batur mundo mens eiꝰ ut mox ap¬
parait. Hamq dum legit o nolu¬
it fluctas cordis siti: infremuit ali¬
quando & discreuit. decreuitq me¬
liora: iamq tuns. ait antico suo.
Ego ram abritpi me ab illa spe
nr̃a. & deo seruire statui: os hoc
ex hac hora. In hoc loco aggre.¬
dior. Ce si piget mutari. noli ad¬
uersari. Respondit ille. ad here-¬
re se sotio tante mercedis tante¬
q militiȩ. Et ambo iam tui. edi¬
ficabant turrim sumpta idoneo
relinquendi omnia sua & seq̃ndi
te. Tunc ponticiantis & qui cã
eo ꝑ alias orti partes deambula¬
bant querentes eos. deuonert̃
in eundem locum. & untiemen¬
tes admontierunt ut redirent.

Expanded text:
gile, plenumque periculis? Et per quot gile, plenumque periculis? Et per quot pericula pervenitur ad grandius periculum? Et quando istuc erit? Amicus autem Dei, si voluero, ecce nunc fio. Dixit hoc, et turbidus parturitione novae vitae, reddidit oculos paginis; et legebat, et mutabatur intus ubi tu videbas, et exuebatur mundo mens ejus, ut mox apparuit. Namque dum legit et volvit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discrevit, decrevitque meliora; jamque tuus, ait amico suo: Ego jam abrupi me ab illa spe nostra, et Deo servire statui; et hoc ex hora hac, in hoc loco aggredior. Te si piget imitari, noli adversari. Respondit ille, adhaerere se socium tantae mercedis tantaeque militiae. Et ambo jam tui, aedificabant turrim sumptu idoneo relinquendi omnia sua et sequendi te . Tum Pontitianus et qui cum eo per alias horti partes deambulabant, quaerentes eos devenerunt in cumdem locum, et invenientes admonuerunt ut redirent,
Abbreviated transcription (Latin):
ram aptid treueros cum imꝑator
ꝓ meriorano circensium spectactilo
teneretur exisse deambulatũ in
hortos muris contignos. atq illic
ut forte cõbinati spatiabant᷑ unum
sectim seorstm. & alios duos itidẽ
seorsum pariterq digressos: sed il.¬
los tiagabtindos irruisse in quandã
casam tͥ habitabant quidam ser¬
ni ti sp̃ti pauꝑes. qualiam ẽ. reg¬
num celorum: & intenisse ibi codi¬
cem. in qto scͥpta erat uita antho¬
& mirari. & accendi. & inter legẽ¬
dum meditari arriꝑe talem nitã:
& relicta militia scłari seruire tͥ.
Enait autẽ ex eis quod dicunt agen¬
tes in rebtis. Ttnc fabito repletꝰ
amore sc̃o & sobrio pudore. iratus gͥ.
comecit oculos in amictim: & ait
illi. Dic queso te: omrbꝰ istis labo¬
ribtis nr̃ie. quo ambimus ꝑtienire :
Quid querimuse Cui rei causa
militamtis: Maior ne esse poterit
spes nt̃a. in palatio: quã ut amicum¬
ꝑatoris simuse. Et ibi quid ñ fra¬

Expanded text:
rum apud Treueros, cum imperator rum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui tui spiritu pauperes, qualium est regnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antoet mirari, et accendi, et inter legendum meditari arripere talem vitam, et relicta militia saeculari servire tibi: erant autem ex eis quos dicunt agentes in rebus. Tunc subito repletus amore sancto et sobrio pudore, iratus sibi conjecit oculos in amicum, et ait illi: Dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus pervenire? quid quaerimus? cujus rei causa militamus? Majorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici Imperatoris simus? Et ibi quid non fra
Abbreviated transcription (Latin):
clesia crebris & dinturnis oratio¬
mbus. Cui ego cum indicassem illis
me scͥptiris curam maximã impẽ.¬
dere: ortus ẽ. sermo ipso narrante
de anthomo egyptio monacho. cuiꝰ
nomen excellenter clarebat apuid
seruos tuos. nos autẽ usq in illam
horam latebat. Quod ille nͥ compe¬
rit immoratus ẽ. in eo sermone. in¬
simians tantum uirtim ignorantibꝰ
& admirans eandem nr̃am ignoran¬
tiam. Stapebanitis autẽ audienteᷤᷤ
tam recenti memoria: & ꝓpe nr̃is
tẽꝑibꝰ te̾tatisima mirabilia tua ĩ fid̾ recta
magna erãt. ⁊ lle qͥa ĩaudita nob̾ crãt. Iñ
emoreᷤ suaue olentie tue nub̃a oserta
hemi. qͦꝵ noᷤ nichil sciebannis. Et erat
monasterm̃ oiediolan plentim bonis
fratribus extra urbis menia sub am¬
brosyo nutritore. & ñ noueramus.
ꝑtendebat ille & loquebat᷑ adhtic:
& nos intenti tacebamus. Ulnde ui¬
cidit ut diceret nescio quando se &
tres alios contubernales suos nimi¬

Expanded text:
ebatur in ecclesia crebris et diuturnis oratioebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. cui ego cum indicassem illis me scripturis curam maximam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta magna erant, et ille, quia inaudita et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimi
Abbreviated transcription (Latin):
teris agere sed offitio beniuolentiȩ
petitionem nr̃am contẽpnere no¬
liuit amicus dulcissimtis & mitissi¬
mus. Agebat autẽ illad pruden¬
tissime cauiens innotescere ꝑsonis
scdm boc scłm maioribus deiitans
in eis omnẽ inqͥetadinẽ ammi. quẽ
uolebat habere liberum: & quam
multis posset horis feriatum ad q̃¬
rendum aliqtid nel legendum uel
andiendum de sapientia. Quodam
ꝙͥ che ñ recolo causam qua erat absenᷤ
nebrydius. cum ecce ad nos domũ
uenit ad me & alypium ponticianꝰ
quidam cuus nr̃ in quantũ affer
p̃dare in palatio militans nescio qͥd
ã nob̃ nolebat. Et consedimus. ut
colloquieremur. Et focte suꝑ men¬
sam lusoriam quȩ ante nos erat at.¬
tendit codicem: tulit aꝑuit. inuenit
apłm patiltm inopinate sane. Paita¬
uerat enin aliquid de libris quort̃
ꝓfessio me conterebat. Cum uͦ ar¬
ridens meq inttiens gratulatoriȩ:
miratus ẽ quod eas &s solas pre occi¬
lis meis litteras repente comperis.

Expanded text:
teris agere — sed officio beniuolentiae teris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis meis litteras repente conperisse
Abbreviated transcription (Latin):
to quo in eam uolens illabit᷑. Mise¬
rum gͦ me qtus liberaret de corpo-
tissimo tenebar. & scłarium negotio¬
rum seruitute quẽ ad modũ me ex¬
emeris natrabo: & confitebor nõi
tuo dñe. Adiutor metis & redemp.¬
tor metis. agebar solita crescente
anxietudine: & cotidie suspirabam
tibi. frequentabam eccłãm tuã. qͣn¬
tum uacabat ab eis negotiĩs sub
quorũ pondere gemebam. Mecum
erat alypius otiosus ab oꝑe uiris
peritorum post assessionẽ terciam
expectans quibus iterum consilia
uenderet: sic̃ ego uendebam dicendi
facultatem. si qua docendo prestari
potest. Hebrydias autẽ amiticiȩ
nr̃e cesserat. ut omnitĩ nr̃m familu¬
rissimo uerecundo mrediolanensi &
cim & grammatico subdoceret:
uehementer desideranti & fani¬
haritatis inre flagitanti de nim̾io
nr̃o fidele adiatornim quo indige¬
bat nimis. Non itaq nebryditm
capiditas cõmodorum eotraxit.
maiora enini posset si uellet de lit¬

Expanded text:
to, quo in eam uolens inlabitur. miseto, quo in eam uolens inlabitur. miserum ergo me quis liberaret de corporetissimo tenebar, et saecularium negotiorum seruitute quemadmodum exemeris narrabo et confitebor nomini tuo, domine, adiutor meus et redemptor meus. agebam solita crescente anxitudine et cotidie suspirabam tibi, frequentabam ecclesiam tuam, quantum uacabat ab eis negotiis, sub quorum pondere gemebam. mecum erat Alypius otiosus ab opere iuris peritorum post assessionem tertiam, expectans, quibus iterum consilia uenderet, sicut ego uendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer desideranti et familiaritatis iure flagitanti de numero nostro fidele adiutorium, quo indigebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de lit
Abbreviated transcription (Latin):
men plerumq bomo sompnum ex¬
cutere cam gratus torpor in men¬
bris ẽ: eumq iam displicentem car¬
pit libentius quãuis surgendi tem¬
ꝑtis aduenerit: ita certũ habebã
e̾e̾ melius tue caritati me dedere.
quã meẽ cupiditati cedere. S illud
placebat. & uincebat: hoc libebat
& uiciebat. Non enim erat quid
tͥ responderem dicenti mͥ. furge
qͥ dormis o exurge a morttus. & il¬
laminabit te xp̃o. Et undiq ostẽ¬
denti uera te dicere: non erat om¬
nino quid responderẽ ueritate
contuictus. nͥ tantũ uerba lenta &
sompnolenta. Modo ecce mͦ. fine
paultilum. s modo & modo ñ habe¬
bat modum. & sine paululum:
in longam ibat. Frustra condelecta¬
bar legi tuȩ scdm interiorem ho¬
minem. ctim alia lex in menbris
meis repugnaret legi mentis mep̃:
& captuum me duceret in lege
peccati. quȩ in menbris meis erat.
lex enim peccati ẽ. uiolentia con¬
suetudinis. qua trahitur & tene¬
tur etiã inuitus amius: eo meri¬

Expanded text:
men plerumque homo somnum exmen plerumque homo somnum excutere, cum grauis torpor in membris est, eumque iam displicentem carpit libentius, quamuis surgendi tempus aduenerit: ita certum habebam esse melius tuae caritati me dedere quam meae cupiditati cedere; sed illud placebaet uinciebat. non enim erat quod tibi responderem dicenti mihi : surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus, et undique ostendenti uera te dicere, non erat omnino, quid responderem ueritate conuictus, nisi tantum uerba lenta et somnolenta: "modo", "ecce modo", "sine paululum". sed "modo et modo" non habebat modum et "sine paululum" in longum ibat. frustra condelectabatur legi tuae secundum interiorem hominem, eum alia lex in membris meis repugnaret legi mentis meae et captiuum me duceret in lege peccati, quae in membris meis erat. lex enim peccati est uiolentia consuetudinis, qua trahitur et tenetur etiam inuitus animus eo meri
Abbreviated transcription (Latin):
ego ĩ eo qd̾ ĩme appbabã. qͣm ĩ eo qd̾ in
me imꝑbabam. Ibi enĩ magis iam
ñ ego: q ex magna parte id patie¬
bar intiitus. quã faciebam uolens.
D tamen consuetudo aduersus
me pugnatior ex me facta erat:
qm̃ uolens quo nollem ꝑuenerã.
Et quis uire contradiceret eil
peccantem itsta pena sequeret᷑:
Et ñ erat iam illa excusatio q̃
uderi michi solebam. ꝓꝑterea
me ñdum contẽpto scłõ serture
tibi. qr incerta mͥ esset ꝑceptio
ueritatis. Iam em̃ & ipsa certa
erat. Ego autẽ adhuc obligatꝰ
militare tibi recusabam & impe¬
dimentis omnibtis sic timebam
expediri. quemadmodum impe¬
diri timendum ẽ. Ita sarcina se¬
cali uelut sompno assolet dulcit
p̃mebar. & cogitationes quibus
meditabar in te. similes erant
conatibus exꝑgisci uolentium: quui
tamen suꝑati soporis altitudine
remerguntur. Et ficuit nemo ẽ. qͥ
dormire semꝑ uelit. omniũq sano
iudicio uigilare. prestat. differt ca¬

Expanded text:
ego in eo, quod in me approbabam quam in eo, quod in ego in eo, quod in me approbabam quam in eo, quod in me improbabam. ibi enim magis iam non ego, quia ex magna parte id patiebar inuitus quam faciebam nolens. sed tamen consuetudo aduersus me pugnacior ex me facta erat, quoniam nolens quo nollem perueneram. et quis iure contradiceret, cum peccantem iusta poena sequeretur? et non erat iam illa excusatio, qua uideri mihi solebam propterea me nondum contemto saeculo seruire tibi, quia incerta mihi esset perceptio ueritatis: iam enim et ipsa certa erat. ego autem adhuc terra obligatus militare tibi recusabam et inpedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum inpediri timendum est. Ita sarcina saeculi, uelut somno assolet, dulciter premebar, et cogitationes, quibus meditabar in te, similes erant conatibus expergisci uolentium, qui tamen superati soporis altitudine remerguntur. et sicut nemo est, qui dormire semper uelit, omniumque sano iudicio uigilare praestat. differt ta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ferro alieno: s mea ferrea uolã¬
tate. Llelle metim tenebat mimi¬
ctis. & inde michi cathenã fecerat
& constrixerat me. Quippe ex
noluntate ꝑtiersa. facta õ libide.
Eo dum seruitur libidini. facta ẽ
constietudo. Et dum consuetudi¬
ni ñ resistit᷑ facta ẽ necessitas qͥbꝰ
quasi anstlis quibusdam sibimet
mnexis: unde cathenam appelliux
tenebat me obstrictam detra ser¬
qitꝰ. lloltntas autẽ notui qog nuchi
esse ceꝑat: ut te gratis colerem frai¬
q te uellem deus sola certa iocan¬
ditas. nondun erat idonea ad suꝑ¬
andam pͥorem uetustate roboratã.
Ita due noluntates mẽȩ una uetꝰ
alia nota. illa carnalis. illa sp̃tialis.
confligebant inter se: atq discor¬
dando dissipabant amniam mcã.
Sic intelligebam me ipso exꝑmũ¬
to id quod legeram. quomͦ caro con¬
cupisceret aduersus sp̃m. & sp̃c. ad¬
uersus carnẽ. Ego qͥdc̃ ĩutͦq si magiᷤᷤ

Expanded text:
non ferro alieno, sed mea ferrea volunnon ferro alieno, sed mea ferrea voluntate. Velle meum tenebat inimicus, et inde mihi catenam fecerat, et constrinxerat me. Quippe ex voluntate perversa, facta est libido: et dum servitur libidini, facta est consuetudo; et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. Quibus quasi ansulis sibimet innexis, unde catenam appellavi, tenebat me obstrictum dura servitus. Voluntas autem nova quae mihi esse coeperat ut te gratis colerem, fruique te vellem, Deus sola certa jucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem vetustate roboratam. Ita duae voluntates meae, una vetus, alia nova, illa carnalis, illa spiritualis, confligebant inter se, atque discordando dissipabant animam meam. 11. Sic intelligebam, meipso experimento, id quod legeram, quomodo caro concupisceret adversus spiritum, uersus carnem, ego quidem in utroque, sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
quo plares tenet. Pus intẽ suꝑbos
tenet nomine nobilitatis: & de his
plures nomine auctorita: tis. Qnã¬
to gͥ gratiusco ger. sbatur
uictorim pectus. quod tanꝗͣ mexpug¬
nabili receptaculo diabolts obtinue¬
rat. uictorim lingua quo telo gran¬
di & acuto multos ꝑemerat abundã¬
tius exultare oportint filios tuos.
qi rex ñr alliganit fortem: & ude¬
buant uasa eitis. erepta mundari &
aptari in honorem tuum. & fieri titi¬
lia dñe ad omne opus bontim. S¬
uͥ michi homo tanis simplitianus
de uictoryno ista narranit: exarsi
ad imitandum. ad hoc enim. & ille
narrauerat. Postꝗͣ. ui & illud addidit
qd̃ imꝑaatoris ilian temporibus
lege data ꝓhibiti funt xp̃um docere
litterattiram & oratoriam qtiã le¬
gem ille amplextis loquicẽ scolam
deferere malint quã uerbtm tutã
qͥ linguas infantium facis disertas
ñ mͥ fortior quĩ felitior iusus ẽ. qͥ
inuenit occasionem uacandi tibi.
Cmrei ego suspirabam ligatus

Expanded text:
quo plures tenet. Plus autem superbos quo plures tenet. Plus autem superbos tenet nomine nobilitatis, et de his plures nomine auctoritatis. Quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tanquam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, et Victorini lingua, quo telo grandi et acuto multos peremerat; tanto abundantius exsultare oportuit filios tuos, quia Rex noster alligavit fortem, et videbant vasa ejus erepta mundari, et aptari in honorem tuum, et fieri utilia Domino ad omne opus bonum  mihi homo tuus Simplicianus de Victorino ista narravit, exarsi ad imitandum: ad hoc enim et ille narraverat. Posteaquam vero et illud addidit, quod imperatoris Juliani temporibus lege data prohibiti sunt Christiani docere litteraturam et oratoriam; quem legem ille amplexus, loquacem scholam deserere maluit, quam verbum tuum, quo linguas infantium facis disertas : non mihi fortior quam felicior visus est, quia invenit occasionem vacandi tibi. Cui rei ego suspirabam ligatus,