comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecclasticus ordo dño reuelante lampauit. Patres eñi nr̃os ab inimicis suis ꝑ miracu¬
la uisualit̃ libatos eẽ cognouimꝰ nunc aut̃ fideles ꝑ passiones corpoꝵ ⁊ tristitias anima¬
rũ ad et̃nã requiẽ ꝑuenire didicimꝰ: ut tempore suo utr̃ũq factũ humano generi cog¬
nosceret᷑ eẽ. ꝓficuũ : nec deberet aliquis quęri. cũ se mundanis erũmnis cognosceret in¬
grauari. Lib̾tate qͦq in nocentiȩ insurgunt ⁊ martrrũ uoces ubi dormire ⁊ obluusci dr̃
bro iob frequentissime reperiunt᷑: ut nisi ea prudenti indagatione conspereris non sup¬
plicationes intelligis sed quȩrelas. Verũ ista moderata p̃sũptio uistoꝵ sincera cordis ui¬
clet deꝓpmere puritate : ut simplicitas animi pondus illatȩ iudeat᷑ exponere passionis
Die inscripturis diuinis quotiẽs tale dictũ aliqđ inuenimꝰ : & clem̃tia dominantis osten¬
lit᷑ & supplicantis puritas indicat᷑ EXETICIT PSACMꝰ AT TEATUS ME

Expanded text:
ecclesiasticus ordo Domino revelante lampavit. Patres enim nostros ab inimicis suis per miracula visualiter liberatos esse cognovimus; nunc autem fideles per passiones corporum, et tristitias animarum ad aeternam requiem pervenire didicimus; ut tempore suo utrumque factum humano generi cognosceretur esse proficuum; nec deberet aliquis queri, cum se mundanis aerumnis cognosceret ingravari. Libertate quoque innocentiae 150 insurgunt et martyrum voces, ubi dormire et oblivisci dibro Job frequentissime reperiuntur; ut nisi ea prudenti indagatione conspexeris, non supplicationes intelliges, sed querelas. Verum ista moderata praesumptio justorum sinceri cordis videtur depromere puritatem, ut simplicitas animi pondus illatae videatur exponere passionis. Sic in Scripturis divinis quoties tale dictum aliquid invenimus, et clementia dominantis ostenditur, et supplicantis puritas indicatur. EXPOSITIO IN PSALMUM
Abbreviated transcription (Latin):
riminosus honorabilis inuenitur: fruit᷑ alter optato coniugio: nor¬
nebamus. Ecce illa miran cla felicitas impiorum: ꝑuenit ad sõnium.
Sic enim iam mortui diuitias possiclere non possunt: sicut eiugila

Expanded text:
criminosus honorabilis invenitur, fruitur alter optato conjugio, nocriminosus honorabilis invenitur, fruitur alter optato conjugio, nonebamus. Ecce illa admiranda felicitas impiorum pervenit ad somnium. Sic enim jam mortui divitias possidere non possunt, sicut evigila
Abbreviated transcription (Latin):
Qumodo facti sunt in desolacionem: subito defecer̃ perier̃ propt̃ iniquitatem
am. Quomodo: ammirantis. ÷: ut subito de solatus appareat. qui tanta
pollebat. Desolatus. utique. desertus ab illis rebrs quę eum tanquam numero sa
familia ci rc̃uibant. Hoc enim contingere malis non dubium ÷ quanclo debitum pa-¬
uendȩ mortis incurrunt. Sequitur. Subito defecer̃. Exponit enim
subito defecer̃ : significat repentinȩ mortis aduentum. Qne illos crederes com-¬
iuniter mori: adclidit. ꝑier̃ ꝓpt̾ iniqͥtatem suam: Luia mali sic in ho
cleficiunt ut tamen iterum inilla clampnatione ꝑpetua clade moriantur.
Uelut somnium ex surgentis dñe. in ciuitate tua imaginẽ eorum ad nichilum
ediges. P ulchra comꝑatio. Talem dicit. ẽe. felicitatem malorum : qua
eiuigilantium. Prestigus enim quibusdam elusi frequent̃ ad illa nos peruenire
somniamꝰ: quȩ nimia cupiditate ꝑquirimus. Puꝑ enim subito diues effictt̃

Expanded text:
facti sunt in desolationem! subito defecerunt; perierunt propter iniquitatem suam. Quomodo admirantis est, ut subito desolatus appareat, qui tanta felicitate pollebat. Desolatus, utique desertus ab illis rebus quae eum tanquam numerosa familia circuibant. Hoc enim contingere malis posse non dubium est, quando debitum pavendae mortis incurrunt. Sequitur, subito defecerunt. Exponit etisubito defecerunt, significat repentinae mortis adventum. Et ne illos crederes communiter mori, addidit, perierunt propter iniquitatem suam: quia mali sic in hoc saeculo deficiunt, ut tamen iterum in illa damnatione perpetua clade moriantur. Vers. 20. Velut somnium exsurgentis, Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges. Pulchra comparatio. Talem dicit esse felicitatem malorum, quale somnium evigilantium. Praestigiis enim quibusdam elusi, frequenter ad illa nos pervenire somniamus, quae nimia cupiditate perquirimus. Pauper enim subito dives efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc intelligeres: addidit. dum alleuarentur: led ÷ clum in cotumnm suꝑbiȩ amplitu¬
dine ruinosa conscenderent. & ꝑpende : quia ipsum tempꝰ eleuationis significat.
qđ riunȩ. Non enim dixit postquam eleuati sunt: sed clum alleuarentur. Iuorum
erigi cadere ÷ & subleuari demersio. Am̃ ad illim summitatem tencdunt. quȩ subita
ecipitatione clissoluitur. sicut iam in alio psalno dictum ÷. u idi imprun¬

Expanded text:
ut hoc intelligeres, addidit, dum allevarentur, id est, dum in cothurnum superbiae amplitudine ruinosa conscenderent. Et perpende quia ipsum tempus elevationis significat quod ruinae. Non enim dixit, postquam elevati sunt; sed, dum allevarentur, quorum erigi cadere est, et sublevare demersio: quoniam ad illam summitatem tendunt, quae subita praecipitatione dissolvitur; sicut jam et in alio psalmo dictum est: Vidi impiu
Abbreviated transcription (Latin):
lectum significat : cumse errasse iam salubriter sentiebat. Illud quoq notanclum ii
qcł frequenter scriptura diuina cle corporis istius moli parte dicat emanare consilia:
sicut scrptum : de corde hominis ꝓceclunt cogitationes male: quamuis aliqui dicant.
incesebro. ẽẽ. saprentiȩ sedem. Sed illi potius dicenti decorde nr̃o credendum ÷: quior¬
cdi nr̃a formauit. Sequit᷑ & pars mea ds̃ in scła. Iilius hominis pars deus est. quise
maiestate ipsius & crecdulitate consociant : & ꝓbabili actione commendat. In scła uero
qđ addidit : semꝑ se ipsi adherere promisit. Ił reuera ꝑ fectorum ÷ numquã ab il
dix̃. Subito defecer. ꝑier̃ propt̃ iniquitatem suam. Alli enim se elongauer̃abeo
qui idolis seruientes. dõ uero nullim reuerentiã redider⁊ ste eliu eredens ulo
paulisp i ecesserat ut redir& quando sicut cdictum ⁊. ogitationes pratias doper¬

Expanded text:
lectum significat, cum se errasse salubriter sentiebat. Illud quoque notandum est, lectum significat, cum se errasse salubriter sentiebat. Illud quoque notandum est, quod frequenter Scriptura divina de corporis istiusmodi parte dicit emanare consilia; sicut scriptum est: De corde hominis procedunt cogitationes malae . Quamvis aliqui dicant in cerebro esse sapientiae sedem. Sed illi potius dicenti de corde nostro credendum est, qui corda nostra formavit. Sequitur, et pars mea Deus in saecula. Illius hominis pars Deus est, qui se majestati ipsius et credulitate consociat, et probabili actione commendat. In saecula vero quod addidit, semper se ipsi adhaerere promisit. Quod revera perfectorum est nunquam ab illo dixit: Subito defecerunt; perierunt propter iniquitatem suam. Illi enim se elongaverunt ab eo, qui idolis servientes, Deo vero nullam reverentiam reddiderunt. Iste enim credens Deo paulisper recesserat, ut redir
Abbreviated transcription (Latin):
collocatam : & cam uiuos & mortuos iudicaturam. quȩ post clelictum pͥmi hominis cdiabolieis
nus ep̃s ait. Cognoscamus quȩ natura ÷ cui lixit. esto meȩ particeps sedis: illa natia
suꝑ terram: Postquam dixit quemadmodum a prauo sensu. uoluntate cdnĩ fuerit ab¬
Nam cum elieit quid restat in cȩlo. sub aueli endum ÷. quid amplius petam. iel ÷ quam qđ
mudo daturꝰ es : Beneficiun scilic& sgẽ in carnationis tuȩ : ut ls̃ homo exeluab & induab¬
demptionis absoluat. In crepatiue autem contra se licit. qđ sequitur. & a te quil uo¬
lui suꝑ terram. Quasi dicer&. ego ueritatis ignarꝰ. qualia suꝑ terram sperabam
ut peccatord̾m bona cuperẽ habere comminnia: cum tu beneficia parares in et̾niate
cor in bono ponitur & inmalo. Defecit cor: utiq mala cogitatio. Dcus cordis: bonum intel¬

Expanded text:
collocatam, et eam vivos et mortuos judicaturam, quae post delictum primi hominis diabolicis collocatam, et eam vivos et mortuos judicaturam, quae post delictum primi hominis diabolicis politanus episcopus ait : Cognoscamus 248 quae natura est, cui dixit: Esto meae particeps sedis; illa naturasuper terram? Postquam dixit quemadmodum a pravo sensu voluntate Domini fuerit abNam cum dicit, Quid restat in coelo, subaudiendum est, quid amplius petam, id est, quam quod mundo daturus es? Beneficium scilicet sanctae incarnationis tuae; ut Deus homo ex duabdemptionis absolvat. Increpative autem contra se dicit quod sequitur, et a te quid volui super terram? quasi diceret: Ego veritatis ignarus, qualia super terram sperabam, ut peccatorum bona cuperem habere communia, cum tu beneficia parares in aeternitate cor et in bono ponitur et in malo. Defecit cor, utique mala cogitatio. Deus cordis, bonum intel
Abbreviated transcription (Latin):
inte credidisse. Seel in hoc errabat: quia de peccatoꝵ felicitate dñi uc
discernere nescrebat. Lua propter hic cdistinc̾io plena ponenda ÷ : qm̃ ÷ com-
& neputares sinistram. quia & ipsa pars hab& corporis manũ: addidit. dext̾am
meam. Cuiꝰ enm hȩc pars ach̃o tenetur. semꝑ absoluit᷑ atq liberat᷑. Sicut
petro mergenti dexteram tenuit elñs. eũq fecit elementũ liquidũ fixo calcar
quoq gr̃ã dñi significatur: qua redimit peccatores. Non enim dix̃ meritis
eis sed uoluntate tua dedixisti me. ad intellectum scilic& saluberrim
adquem post mortiferas cogitationes tanquam eleloco seprileri dño uiiuificante
reuersus ÷. Sequitur. & cum głia assupsifti me. Hic denunciat dñi in carna-¬
nem futuram : in qua hominem assumere sua pietate dignatus ÷. Q
enim mirabilius. quam mortalem naturam in carnationis uerbi. al patris clext̃ã¬

Expanded text:
mente credidisse. Sed in hoc errabat, quia de peccatorum felicitate Domini judicia mente credidisse. Sed in hoc errabat, quia de peccatorum felicitate Domini judicia discernere nesciebat. Quapropter hic distinctio plena ponenda est, quoniam est ne putares sinistram quia et ipsa pars habet corporis manum, addidit, dexteram meam. Cujus enim haec pars a Domino tenetur, semper absolvitur atque liberatur; sicut Petro mergenti dexteram tenuit Dominus, eumque fecit elementum liquidum fixo calcarequoque gratia Domini significatur, qua redemit peccatores. Non enim dixit, meritis meis, sed voluntate tua deduxisti me; ad intellectum scilicet saluberrimum, ad quem post mortiferas cogitationes tanquam de loco sepulcri, Domino vivificante, reversus est. Sequitur, et cum gloria assumpsisti me. Hic denuntiat Domini incarnationem futuram, in qua hominem assumere pietate sua dignatus est. Quid enim mirabilius quam mortalem naturam incarnatione Verbi ad Patris dext
Abbreviated transcription (Latin):
cdiximꝰ promentis constantia poni. Nam sicut isti corpus continent: ita
animȩ stabilitatem & illa custodit. Renes ergo suos dixit . e̾e. resolutos: quia
redactus fuerat. qui talib cdesicderiis inherebat: ut peccatorib inuidendo. auctori
suo facere uideretur iniuriam. Adnichilum enim ꝑuenit: qui fru
intelligentiȩ uacuatꝰ agnoscitur & hoc quoq nescisse se dicit. Ipsa ÷ enim
profunda ignorantia : nescire quoꝰ pecces. Unde in alio psalmo dictum ÷. delicta
quis intelligit. Sequitur. Ut iumentum factus sum aprid te. Iure sc u
clicit: quem carnał ȩmulatio quasi in rationabile aninal insedebat. Apud dñm
enim: inuice sunt pecudum. qui eius preceptis resistunt. & aliud sentire uolunt.
iam scĩs regulis contine tur: sicut & in alio psalmo dictum ÷. Nolite fe
Cum clicit et ego semper tecũ: ostendit se abiclolis alienum. auctori clño pura

Expanded text:
diximus pro mentis constantia poni. Nam sicut isti corpus continent, ita diximus pro mentis constantia poni. Nam sicut isti corpus continent, ita animae stabilitatem et illa custodit. Renes ergo suos dixit esse resolutos, quia redactus fuerat, qui talibus desideriis inhaerebat, ut peccatoribus invidendo, auctori suo facere videretur injuriam. Ad nihilum enim pervenit qui fructu verae intelligentiae vacuatus agnoscitur. Et hoc quoque nescisse se dicit. Ipsa est enim profunda ignorantia nescire quod pecces: unde in alio psalmo dictum est: Delicta quis intelligit ? Sequitur, ut jumentum factus sum apud te. Jure se jumentum dicit, quem carnalis aemulatio quasi irrationabile animal insidebat. Apud Deum enim in vice sunt pecudum, qui ejus praeceptis resistunt, et aliud sentire volunt quam sanctis regulis continetur; sicut in alio psalmo dictum est: NolCum dicit, Et ego semper tecum, ostendit se ab idolis alienum auctori Domino pura
Abbreviated transcription (Latin):
pend&. Sequitur. Domine inciuitate tua imaginẽ eoꝵ ad nichilum recliges. Hic
icit : que mad modum in illa hierłm cȩlesti impii cdiuinis non possint appar
conspectib. Sed sicrit inisto sȩculo imaginem inse domini polluer̃. ita in illa futura
patria. eorum effigies non uidebitur. qui ingehenne sequestratione mittendi sunt. Peribit
ergo imago quando se eis ipsa ueritas alienata subtraxerit: Nec similitudino
possunt: decuiꝰ beatitudine nil habebunt. Imago ÷ enim alicuiꝰ rei existentis. simili¬
ꝓpħauit impios a regno dñi submouendos: nunc causam redlit. quia ꝑ ipsos
factum fuerat. ut cor eiꝰ noxia delectatione munclanis felicitatib inuider&.
appar& grauissimũ c̾e. peccatum. quanelo aliquis occasionem prebue
unde alteriꝰ conscientia polluatur : sicut nec illa res parua ÷. quȩ iuuante dño
prestat bonis exemplem. addidit. &renes mei resoluti sunt. Renes: frequent̃

Expanded text:
rioribus pendet. Sequitur, Domine, in civitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges. Hic jam dicit quemadmodum in illa Jerusalem coelesti impii divinis non possint apparere conspectibus; sed sicut in isto saeculo imaginem in se Domini polluerunt, ita in illa futura patria eorum effigies non videbitur, qui in gehennae sequestratione mittendi sunt. Peribit ergo imago, quando se eis ipsa veritas alienata subtraxerit; nec similitudinem retinere possunt, de cujus beatitudine nil habebunt. Imago enim est alicujus rei existentis similiesoluti sunt. Superius prophetavit impios a regno Domini submovendos, nunc causam reddit quia per ipsos factum fuerat, ut cor ejus noxia delectatione mundanis felicitatibus invideret. Unde apparet gravissimum esse peccatum, quando aliquis occasionem praebuerit unde alterius conscientia polluatur; sicut nec illa res parva est, quae juvante Dopraestat exemplum. Addidit, et renes mei resoluti sunt. Renes frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & illud uermis eoꝵ ñ moriet᷑. & ignis eoꝵ ñ exanguet᷑. non enĩ hic loca torm̃toꝵ negat
peccatonb dari : s ꝑ qͣlitates operũ suoꝵ eos dic̃ eẽ torquendos. Sentiamꝰ ergo
locũ reecatoꝵ supplicus eẽ p̃paratũ. Intelligamꝰ extrinsecꝰ pȩnale malũ : qđ¬

Expanded text:
ejus . Et illud: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Non enim hic loca tormentorum negat ejus . Et illud: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Non enim hic loca tormentorum negat peccatoribus dari, sed per qualitates operum suorum eos dicit esse torquendos. Sentiamus ergo locum peccatorum suppliciis esse praeparatum, intelligamus extrinsecus poenale malum, q
Abbreviated transcription (Latin):
scelera relinqui credunt᷑ forsitan impunita : s ubi dies ille manifestationis aduenerit.
& drono maiestatis suȩ dñs saluator insederit . tunc generalit̾ agnoscet᷑ oꝑari iudicia
ia ꝗdo humanũ genꝰ siue a sinistris siue ad extris eiꝰ fuerit arbitrio segregati
enĩ uidicia uere facere : uniꝰ cuiusq merita sine aliqua confusione discernere. Sequit᷑ sen¬
tentiȩ huiꝰ aꝑta declaratio. Dic̃ enĩ unde cognoscit᷑ dñm uere uidicia facere : scilicet qͣn
exuosis oꝑib suis peccator astringit᷑. & scđm actuũ qualitatẽ dignã recipit ulti
Nã sensus ille om̃ino uitandus ẽ : qui putat peccato sola delictoꝵ suoꝵ recordatione cru¬
ciandũ. Nã si hoc tantũ sufficeret. quare diceate in ignẽ ȩt̃nũi qͥ paratꝰ ẽ. diabolo & angłis

Expanded text:
scelera, relinqui creduntur forsitan impunita: sed ubi dies ille manifestationis advenerit, scelera, relinqui creduntur forsitan impunita: sed ubi dies ille manifestationis advenerit, et throno majestatis suae Dominus insederit, tunc generaliter agnoscetur operari judicia sua, quando humanum genus, sive a sinistris, sive a dextris ejus fuerit arbitrio segregatum: hoc est enim judicia vere facere, uniuscujusque merita sine aliqua confusione discernere. Sequitur sententiae hujus aperta declaratio. Dicit enim unde cognoscitur Dominus vere judicia facere, scilicet quando nexuosis operibus suis peccator astringitur, et secundum actuum qualitatem dignam recipit ultionem. Nam sensus ille omnino vitandus est, qui putat peccatorem sola delictorum suorum recordatione cruciandum. Nam si hoc tantum sufficeret, quare diceretur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
ant excutere quas dura uident᷑ ligamina cohibere. Qđ ad iuidȩos ñ imꝓbe dicimꝰ ꝑti¬
nere ut ita sint malis suis affixi quead modũ in cruce clauis dñm infigere decreuer̃.
laqueũ uͦ occultauer̃ : quantũ ad eoꝵ dicit᷑ uotũ. Nã xp̃o cȩlatũ eẽ nichil potuit: qui
passionẽ suã innumera denunciatione p̃dit̃. Comp̃hensus ẽ. pes coꝵ. ꝑseuerauit in
meta fora laquei: que suꝑius dix̃. Comp̃hensos enĩ illos dicimꝰ: quos captio nodosa con¬
tringit Pes aut̃ significat gressus animi. & desideriũ prauũ qđ eos ambulare fec̃ ad
uiciũ : sic̃ salomon in ꝓuerbus dic̃. Pedes eoꝵ in maliciã currunt: & ueloces s̃. ad effun
lũ sanguinẽ. Cognoscit᷑ dñs iudicia faciens: in oꝑib manuũ suarũ conp̃hen
ẽ. peccator. Uera nimis & absoluta sententia: qm̃ tunc manifeste cognoscit᷑ dñs iudicia
facere quando peccatorib dabit᷑ ȩt̃na cruciatione torqueri. Hic enĩ qͥa sunt eis libera

Expanded text:
ant excutere, quas dura videntur ligamina cohibere. Quod ad Judaeos non improbe dicimus pertinere, ut ita sint malis suis affixi, quemadmodum in cruce clavis Dominum infigere decreverunt. Laqueum vero occultaverunt, quantum ad eorum dicitur votum; nam Christo celatum esse nil potuit, qui passionem suam innumera denuntiatione praedixit. Comprehensus est per eorum. Perseveravit in metaphora laquei, quem superius dixit. Comprehensos enim illos dicimus, quos captio nodosa constringit. Pes autem significat gressus animi, et desiderium pravum, quod eos ambulare facit ad vitium; sicut Salomon in Proverbiis dicit: Pedes ei IX: Cognoscetur Dominus judicia faciens, in operibus manuum suarum comprehensus est peccator, vera nimis et absoluta sententia; quoniam tunc manifeste cognoscetur Dominus judicia facere, quando peccatoribus dabitur aeterna cruciatione torqueri. Hic enim quia sunt eis libera
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sic̃ a dñi oꝑe nichil ẽ. exceptũ: ita neca potestate .xp̃i. aliqͥd ꝓbat᷑ eẽ. diuisũ: qͥppe qͥ iudicatu
rus ẽ. mundũ. Dicendo enĩ om̃a: nec terrena uidet᷑ excepisse nec suꝑa:. sic̃ de hoc loco testat᷑
apłs. cȩlestis expositor. In eo enĩ. in quo ei om̃a subiecit: nichil dimisit ñ subiectũ ei. Nã & alio
Adorate eũ om̃s angłi eiꝰ. Ad didit sub pedib: ut om̃is creatura merito ipsũ coles

Expanded text:
quia sicut a Domini opere nihil est exceptum, ita nec a potestate Christi aliquid probatur esse divisum; in eo enim ququia sicut a Domini opere nihil est exceptum, ita nec a potestate Christi aliquid probatur esse divisum; in eo enim qurus est mundum. Dicendo enim omnia, nec terrena videtur excepisse nec supera; sicut de hoc loco testatur Apostolus coelestis expositor: In eo enim in quo ei omnia subjecit, nihil dimisit non subjectum ei . Nam et alioAdorate eum, omnes angeli ejus . Addidit: sub pedibus ejus, ut omnis creatura merito ipsum colere
Abbreviated transcription (Latin):
Memor fuit : cũ patriarchis de cȩlo misertꝰ ẽ. Uisi tauit : cũ uerbũ caro factũ ẽ & habitauit in nob̵
uisitare dicimꝰ qͣndo medicꝰ ad infirmos ingredit᷑: qđ in aduentu dñi reuera constat
narrat᷑ & gła Alinoratꝰ ẽ. enĩ ñ necessitate ministratoria.s pietatis suȩ spontanea uoluntate : sic̃
apłs ait Semet ipsũ exinaniuuit : formã serui accipiens. Seqͥt᷑ paulo minꝰ ab angłis: qͥa cruc̃ẽ pro
natꝰ ẽ cũ post resurrectionẽ nimis mirabilẽ totius mundi credulitatẽ. ds̃ in eo qđ homo factꝰ ẽ.
cepit. Corona enĩ orbis circulo competent̃ aptat᷑ : qm̃ ad eiꝰ similitudinẽ extremitas¬
ꝑfectissima plenitudo. Dicendo enĩ suꝑ oꝑa manuũ tuarũ. om̃is illi creatura subiecta monstrat᷑ :

Expanded text:
Memor fuit cum patriarchis de coelo misertus est; visitavit, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Memor fuit cum patriarchis de coelo misertus est; visitavit, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Nam visitare dicimus, quando medicus ad infirmos ingreditur; quod in adventu Domini revera constat Minoratus est enim non necessitate ministratoria, sed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Sequitur: Paulo minus ab angelis; quia crucem pro ronatus est, cum post resurrectionem nimis mirabilem, totius mundi credulitatem Deus, in eo quod homo est factus, exaltatus accepit. Corona enim orbis circulo competenter aptatur, quoniam ad ejus similitudinemisti Domini majestatis perfectissima plenitudo. Dicendo enim, Super opera manuum tuarum, omnis illi creatura subjecta monstratur;
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi ꝑtinet exprimendã : ut in illa conditione rerũ om̃a fecisse crederet᷑. In his enĩ tr
uidet᷑ uniuersa complexus : sic̃ ẽ illud. in principio fec̃ ds̃ cęlũ & terrã ubi cũ duas res posuerit.
locuturus : prius eiꝰ dĩtatẽ & om̃i potentiã ostendere debusset Quid ẽ. homo qđ memores eiꝰ aut¬
s hominis qm̃ uisitas eũ: Venit ad ingressũ scđm : ubi uno uersu ꝑ duas interrogatio
pectui ꝓnunciandũ ẽ id ẽ fragilis & caducꝰ adȩ sequar qͥ in ueteri peccato ꝑmixtꝰ socia prauita¬
te conclusus ẽ. Huiꝰ memor ẽ dñs : qͣndo ei peccata dimitat & miscđiȩ suȩ dona largit᷑ sic̃ in alio
tuȩ : & torrente uoluptatis tuȩ potabis eos. Hoc ẽ. gͦ eẽ. memore : conferre delinquentib tantȩ gr̃ae
qũa spons deglorioso thalamo ꝓcessit & considera qͥa suꝑiꝰ dix̃ memores : subiecit aut̃ uisitas.

Expanded text:
erbi pertinet exprimendam, ut in illa conditione rerum omnia fecisse crederetur. In his enim tribus videtur universa complexus, sicut est illud: In principio fecit Deus coelum et terram . Ubi cum duas res posuerit, locuturus, prius ejus deitatem et omnipotentiam ostendere debuisset. s hominis quoniam visitas eum? Venit ad ingressum secundum, ubi uno versu per duas interrogationes et espectu pronuntiandum est, id est, fragilis et caducus Adae sequax, qui in veteri peccato permistus socia pravitate conclusus est. Hujus memor est Dominus, quando ei peccata dimittit, et misericordiae suae dona tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . Hoc est ergo esse memorem, conferre delinquentibus tantae gratiquam sponsus de glorioso thalamo processit. Et considera quia superius dixit: Memor es; subjecit autem: Visitas.
Abbreviated transcription (Latin):
perit iniqͥtate. Subtilit̃ in qͥramꝰ uerba quȩ dicta st̃ Parturiit iniustitiã plebs uidȩa seiui
deret dñm ꝓ salute humana miracula facientẽ: & de eiꝰ potiꝰ exitio cogitauit. Concepit dolo¬
re qͣndo eos diuersis parabolis increpabat ut a sua illos ꝑuersitate conuerteret. Peperit aqͥ¬
tates . qͥndo dur̃ s rucifige crucifige. & merito posuit peperit : quasi filios neqͥssimos edidit

Expanded text:
. Subtiliter inquiramus verba quae dicta sunt. Parturivit injustitiam plebs Judaica, cum . Subtiliter inquiramus verba quae dicta sunt. Parturivit injustitiam plebs Judaica, cum videret Dominum pro salute humana miracula facientem, et de ejus potius exitio cogitavit. Concepit dolorem, quando eos diversis parabolis increpabat, ut a sua illos perversitate converteret. Peperit iniquitatem, quando dixit: Crucifige, crucifige . Et merito posuit, peperit, id est, quasi filios nequissimos edidit
Abbreviated transcription (Latin):
uodues q̃ uni sege dontepa idoloꝵ culturis ne fandifsimis seruuebant psis eñ i diu ulise
conuerqͥmimni eta dñi siũ ubrabuit: idẽ unicu filiũ suũ sublucente clatrtade ronssor uoneftar
uladiẽ eris rla mita congruent accipimꝰ qui duob quoda modo curuatis flexib deuotoe cul
adicrti ẽ ne eiꝰ patientia remissa putarec᷑. Ad postremũ posuit parauit illũ:uot inosi pse sagit¬
tantũ peressi me uderet ex pressus qͥ postqua tetenderint areũ contra signũ manũ collo¬
rit st in ipso parauit uasa mortis sagittas suas ardentib effecit Hic distribuitisinlontis ue
nit & sagitas ipsi uita prestat᷑. Egressȩ s̃ aut̃ de isto arcu tanqu̾a sagittȩ id ẽ apli.q arden¬
tib hocꝰ e desiderantib animis m modũ sagittarũ p̃cepta salutaria transnuser dindebu pa¬
pu sauciarent e& fidelib efficax cura ꝓueninet ẽffec̃ aut̃ significat oꝑatꝰ ẽ. Qđ uerbũ poc

Expanded text:
simis serviebant. Ipsis enim dicitur: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit; id est, unicum Filium suum sub lucente claritate missurus est. et Veteris Testamenti congruenter accipimus, qui duobus quodammodo curvatis flexibus devotorum cadjectum est: ne ejus patientia remissa putaretur. Ad postremum posuit: paravit illum, ut mos ipse sagittantium plenissime videretur expressus, qui postquam tetenderint arcum contra signum, manum colloiserit. Vers. 14. Et in ipso paravit vasa mortis: sagittas suas ardentibus effecit. Hic distributio divinae cu tanquam sagittae, id est apostoli, qui ardentibus, hoc est desiderantibus animis, in modum sagittarum praecepta salutaria transmiserunt: unde et impii sauciarentur, et fidelibus efficax cura proveniret. Effecit autem significat operatus est. + Quis
Abbreviated transcription (Latin):
bonr Ed qm int̃pretatio nominũ qũeadmodũ p̃fati sumꝰ. res nob secreti¬
ores indicare monserat᷑: sic̃ int̾p̃tes hebreoꝵ nominũ tradere maluer̃.
inegnificat manufortis siue de siderabilis. Qđ nulli potest aptius co¬
uenire : qua om̃i potenti xp̃o qͥ ẽ ueracit᷑ fortissimꝰ. & sũmo desiderio reqͥrendꝰ.
dñs sua uerba dicturus ẽ. Qđ in subsequentib psalmis creberrie rei¬
perit᷑: ut in appellatione dauid dñs xp̃c possit intelligi. Et ne ꝑ hereticas con¬
tentiones xp̃iani animꝰ fluctuet. que oportet om̃a ueracit̃ firȩq credere : no¬
minis ipsius definitionẽ. auctoritate patrũ breui satisfactione concludimus.
Audiamꝰ gͦ beatũ & doctissimũ augustinũ. in euangelistȩ ioħis expositione di¬
ntẽ . Agnoscamꝰ geminã substantiã xp̃i. diuinã scilicet & humanã : du
qua ȩqualis ẽ patri humanã qua minor ẽ patre. Vtrũq aut̃ simul ñ duo

Expanded text:
oniam interpretatio nominum, quemadmodum praefati sumus, res nobis secretiores indicare monstratur, sicut interpretes Hebraeorum nominum tradere maluerunt: David significat manu fortis, sive desiderabilis, quod nulli potest aptius convenire quam omnipotenti Christo, qui est veraciter fortissimus, et summo desiderio requirendus; nus sua verba dicturus est; quod in subsequentibus psalmis creberrime reperitur, ut in appellatione David Dominus possit Christus intelligi. Et ne per haereticas contentiones Christiani animus fluctuet, quem oportet omnia veraciter fixeque credere, nominis ipsius definitionem auctoritate Patrum brevi satisfactione concludimus. Audiamus ergo beatum ac doctissimum Augustinum in evangelistae Joannis expositione dicentem : Agnoscamus geminaequalis est Patri; humanam, qua major est pater. Utrumque autem simul, non duo,
Abbreviated transcription (Latin):
suorum: qm̃ lelet eos de libro uiuentiũ : ubi sibi scripti uidebant᷑ ȩlati. Cor alrgis.
ece mundi istius si scđm dni toleret᷑ imꝑiũ beata contricio: e cce humilitas ter.¬
rẽnis culminibꝰ celsior: quanclo non potest deficere cuiuenit auxilium de tribulati¬
one: et in ipso perculo beneficiũ reperit quol atterͤre consueuit. Sine te eni
ds̃: uniuersus mundi reus est pͥncipatus. Anxia sibi ẽ. quȩ libet potestas: & per
te gaudet humilitas. Reconditi sunt thesauri tui dñe: aliud uiclet᷑ꝰ ad faciẽ alius
facis intus habere ueriatem. Quis possit narrare magnificentiã tuã: quinosti

Expanded text:
suorum, quoniam delet eos de libro viventium, ubi sibi scripti videbantur elati. Conclusio psalmi Ecce mundi istius, si secundum Domini toleretur imperium, beata contritio. Ecce humilitatem terrenis culminibus celsiorem, quando non potest deficere, cui venit auxilium de tribulatione; et in ipso periculo beneficium reperit, quod atterere consuevit. Sine te enim Deus, universus mundi reus est principatus. Anxia sibi est quaelibet potestas, et per te gaudet humilitas. Reconditi sunt, Domine, thesauri tui; aliud videtur ad faciem, aliud facis intus habere veritatem. Quis possit enarrare magnificentiam tuam, qui nosti
Abbreviated transcription (Latin):
temporales tribulationes ingaudia ȩt̾na conuertere: & illud apud te preciosũ. quod
in hoc munclo sceleratis hominibꝰ uidetur ab iectum.
ESALMUS .LXͫ INFINẼ IN YMNIS DAUIO

Expanded text:
temporales tribulationes in gaudia aeterna convertere? Et illud apud te est pretiosum, quod in hoc mundo sceleratis hominibus videtur abjectum. PSALMUM LX. In finem, in hymnis Davi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus implicantur. h od subsequitur pena iustissima ut abominabales auoliuonumb
subi s unt qui corruptis sensibus obsecundant. Adelilit hon est quefaetat uonum
non estrus q adunum. hec figura dicitur anaphora id est relatio: quegreb uium
uerbum  frequenti iteratione repetitur. hoc est enim quo d elolorbi pobenai
parturiebat eccła: ut intanta multitudine ꝑcditorũ nonsr qios bonure possit
operari Quođ de illis cantũ deba accipi: qui extra  gionem posti. ineletes clie¬
bii robstmatione  perdurant. Nam ut hoc de ipsis posis aduerterese sens rioselis.¬
buiros s̃ qru deuor ant plebem meam. Eos enuim ibi cesignat: qui fielelem populũ
qoo a aplisi & ꝓphis se fecit salutariter predicase s ut queme gent slios pomin¬
gnorabat. ee peos manifesta ueritate cognoscererte. Ced eeente filios homin

Expanded text:
nibus implicantur. Hos subsequitur poena justissima; ut abominabiles in voluntatinibus implicantur. Hos subsequitur poena justissima; ut abominabiles in voluntatibus suis fiant, qui corruptis sensibus obsecundant. Addidit, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Haec figura dicitur anaphora, id est relatio, quoties unum verbum frequenti iteratione repetitur. Hoc est enim quod doloribus plena parturiebat Ecclesia; ut in tanta multitudine perditorum non sit qui bonum possit operari. Quod de illis tantum debet accipi qui, extra religionem positi, in detestabili obstinatione perdurant. Nam, ut hoc de ipsis possis advertere, inferius dicturus est, qui devorant plebem meam; eos enim ibi designat qui fidelem populum ndo ab apostolis et prophetis se fecit salutariter praedicari; ut quem gentilitas Deum ignorabat esse, per eos manifesta veritate cognosceret.
Abbreviated transcription (Latin):
orium linguae non cordis. ẽ. Sed quia cogitationes nr̃as potentia duun¬
tatis intelligit: recte dictum est insipientis cordicere. quod ad aures dñi potuit
nesi dicit. descendam: & uiclebo utrum clamorem qui uenit ad me oper
compleant. & cȩtera. Nam qui omnipotenti uerbo aliqua occasione detrahit.
nec catholicis regulis adquiescit. utique insipiens est. quia uerȩ sapienti ae
dona comtempsit. Ist ergo incorde suo negat elm̃. Nam siuere dm̃eredereto
uulla incum prauitate peccaret. Et ut hunc insipientem ꝑmultiplices errores po¬
usses duertre: pluralem illi numerum decenter aduemxrto uierben not orrsiore sunt
& b ominabiles facti sunt in uolumtatib suis. Dõns heretiei uno uerbo notder sun lun
deo raste non credicdisse corruptio. ẽ: qm̃ auitali sensu ehsedunt. qui moraiferis ꝓsuaio¬

Expanded text:
proprium linguae, non cordis est. Sed quia cogitationes nostras potentia Divinproprium linguae, non cordis est. Sed quia cogitationes nostras potentia Divinitatis intelligit, recte dictum est, insipientis cor dicere, quod ad aures Domini potuit m; sicut Dominus in Genesi dicit: Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleant , etc. Nam qui omnipotenti Verbo aliqua occasione detrahit, nec catholicis regulis acquiescit, utique insipiens est; quia verae sapientiae dona contempsit. Iste ergo in corde suo negat Deum; nam si vere Deum crederet, nulla in eum pravitate peccaret. Et ut hunc insipientem per multiplices errores potuisses advertere, pluralem illi numerum decenter adjunxit; dicit enim: Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis. Omnes haeretici uno verbo notati sunt; nam Deo recte non credidisse corruptio est: quoniam a vitali sensu discedunt qui mortiferis persuasio
Abbreviated transcription (Latin):
dispereat : sicut apłs ait. filioli mei quos iterũ parturio: donec xp̃s formetur in
iIgio ysaloni. Anprimo menbro psalm ȩccła loquitur: increpans eos qui
nolunt ad spiritali bona. sua corda conuertere : sed imitatione mutua inuicem sor-¬
dis actibus polluuntur. Secundo loco: dicit eos recepturos mala. quȩ inple
fecerint xp̃ĩanã. Tercio. fideles populos monet aequanimiter molestias seccili
sustinere : donec iudiciũ maiestatis alueniat: ubi om̃s beati indubitant̃ bona
ł usque adunum. Hinc iterum si uolumus intueri: ita nobis categoricus si¬
gismus enascitur. Insipientes corrupti sunt: & abominabiles facti sunt inuo¬
lumtatibus suis. Om̃s qui corrupti sunt & ab ominabiles facti sunt inuoluntatib
dicunt in corde suo non .ẽ. deus. Insipientes igitur dicunt in corde suo. no
est ds̃. Nunc ad ea quȩ posita sunt subtilius exponenda ueniamꝰ. Uerbum dicere:

Expanded text:
dispereat; sicut Apostolus ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur indispereat; sicut Apostolus ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur inisio psalmi. In primo membro psalmi Ecclesia loquitur, increpans eos qui nolunt ad spiritualia bona sua corda convertere, sed imitatione mutua invicem sordidis actibus polluuntur. Secundo loco dicit eos recepturos mala, quae in plebem fecerint Christianam. Tertio fideles populos monet aequanimiter molestias saeculi sustinere, donec judicium Majestatis adveniat, ubi omnes beati indubitanter bona est usque ad unum. Hic iterum si volumus intueri, ita nobis categoricus syllogismus enascitur. Insipientes corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis. Omnes qui corrupti sunt et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis, dicunt in corde suo: Non est Deus. Insipientes igitur dicunt in corde suo: Non est Deus. Nunc ad ea quae posita sunt subtilius exponenda veniamus. Verbum dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
similituline uersuũ terciodecimo conuenire noscatur. intellectu
ipsorum. quam maxime ꝑmutatus. ẽ. cdiuersitate titulorum. Nam cum ille habeat
almus clauid: iste contnet infinẽ ꝓ amalech intellectus dauid. Ita non mut
uersib: aliud ille aliuel iste ꝓnuntiat᷑. ẽẽ uenturum. Ille enim contra iudeos ꝓmit᷑.
iste contra om̃s peccatores instirgere generaliter inclicatur. Ille de incarnatio¬
in iroq modo re peritur diuersitas insensibus. ubi se non mutauit eloqui u
Nunc detituli istuis sermonib intimemus. Infinem ꝓ amalech intellectus dauid. Infinẽ
quid significet: frequenti expositione iam notumꝰ est. Amalech autẽ: gens fuit quȩ
contra dei populum acerrima nimis. & frequenti concertatione pugnauu
huiꝰ nominis interpretacio talisest. Proparturiente. siue dolente. Quod nunc ael¬
łam dñi competenter aptamus: quȩ tamquã dolens ac parturiens populur
commonet ꝑficlorum: ut asuis iniquitatib conquiescat. ne inliuina disceptatione

Expanded text:
suum decimo tertio convenire noscatur, intellectus ipsorum quam maxime permutatus est diversitate titulorum. Nam cum ille habeat psalmus David, iste continet in finem, pro Amalech intellectus David: ita non mutatis versibus aliud ille, aliud iste pronuntiat esse venturum. Ille enim contra Judaeos promitur, iste contra omnes peccatores insurgere generaliter indicatur; ille de incarnatioicta sentire. Miroque modo reperitur diversitas in sensibus, ubi se non mutavit eloquium. Nunc de tituli istius sermonibus intimemus. In finem, pro Amalech intellectus David. In finem quid significet frequenti expositione jam notum est. Amalech autem gens fuit quae contra Dei populum acerrima nimis et frequenti concertatione pugnavit. Hujus nominis interpretatio talis est, pro parturiente sive dolente. Quod nunc ad Ecclesiam Domini competenter aptamus, quae tanquam dolens ac parturiens populum commonet perfidorum, ut a suis iniquitatibus conquiescat, ne in divina disceptatione
Abbreviated transcription (Latin):
no psalmo iam dictum. ẽ. Qui aut̃ diligit iniquitatem. odit animam suam.
deldidit Confusi sunt: qm̃ ds̃ spreuit eos. Istos tales qui sibi placent necesse. ẽ. con-
qm̃ illos certum est a regno xpĩ om̃ipotentis arceri. Quis clabit exsyonsali
israel: dum auertit dñs captiuitatem plebis suȩ. Uenit ael terciã partẽ iam
lȩtior mater ȩccła. ad cextum reuertens tertu posalmi : ut sicut principium posuit
ile: ita finem illi termino concluderet consonantem. Quis dabit. adelendum. ẽ. nisi
tu dñe: Crecdentis enim uerba sunt: non dubitantis. Exsyon. illam dicit speculationẽ
selicem: inqua dñs aspicitur: et maiestas ipsa uero lumine cordis hauritur. He
salutaris israel: id est quȩ̨ uitã prestat populo fideli. dm̃ uidenti. adiecit: lum
auertit cdñs captuutatẽ plebis suȩ. hoc est clum achhac imnisto sclo olebis demuordun

Expanded text:
in decimo psalmo jam dictum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . in decimo psalmo jam dictum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Addidit, confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Istos tales, qui sibi placent, necesse est confundi, quoniam illos certum est a regno Christi omnipotentis arceri. Vers. 8. Quis dabit ex Sion salutare Israel? dum converterit Dominus captivitatem plebis suae. Venit ad tertiam partem jam laetior mater Ecclesia, ad textum revertens tertii decimi psalmi; ut sicut principium posuit simile, ita finem illi termino concluderet consonantem. Quis dabit, addendum est, nisi tu, Domine? Credentis enim verba sunt, non dubitantis. Ex Sion, illam dicit speculationem felicem, in qua Dominus aspicitur, et Majestas ipsa vero lumine cordis hauritur. Haec est salutaris Israel, id est quae vitam praestat populo fideli Deum videnti. Adjecit, dum converterit Dominus captivitatem plebis suae; hoc est, dum adhuc in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sa hominum sibi placentium: confusi sunt qm̃ ds̃ spreuit eos. Uersus iste n
dictus intercio decimo psalmo: sed nou ⁊ ter hic ad confirmanelam uidicii tempris
apponitur : quia totum de ipso dicturꝰ.ẽ. quod in illo sicut dictum ẽ. propter titu
cdiuersitatẽ non uicletur posse congruere. deus enim infutura disceptione. ipsoꝵ
cdissipat ossa: id ẽ. obstinationes clurissimas: quorũ nouit atrociter incluruisse pro-¬
n. aleldiclit quoq sibi placentiũ: quoꝰ sceleratorum spetialiter. e̾e. di noscitur
lustus enĩ uir sibi semꝑ displicet: dum carnis suȩ uicia cȩlesti consicleratione castigat
itelligit enĩ illam partẽ fouendam non e̾e: unde se nouit ad aeterna suppli
ꝑuenire. Inpeccatorib ueroͤ contrariͦ. ẽ. Amant unde pereant : desiderant unde
dampn intur: et placet illis malũ. ꝑ quod poenas ꝑpetuas sustinebunt: sicut

Expanded text:
s dissipabit ossa hominum sibi placentium; confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Versus iste non s dissipabit ossa hominum sibi placentium; confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Versus iste non est dictus in tertio decimo psalmo, sed noviter hic ad confirmandum judicii tempus apponitur; quia totum de ipso dicturus est, quod in illo sicut dictum est propter tituli diversitatem non videtur posse congruere. Deus enim in futura disceptatione ipsorum dissipat ossa, id est obstinationes durissimas, quorum novit atrociter induruisse proterviam. Addidit quoque, sibi placentium; quod sceleratorum specialiter esse dignoscitur. Justus enim vir sibi semper displicet, dum carnis suae vitia coelesti consideratione castigat. Intelligit enim illam partem fovendam non esse, unde se novit ad aeterna supplicia pervenire. In peccatoribus vero contra est; amant unde pereant, desiderant unde damnentur; et placet illis malum per quod poenas perpetuas sustinebunt; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
deret : Addidit᷑: sicut ꝙybum panis: scilic& qui semꝑ desiclerant̃ inusu est. Nam quãus
singulis quibq temporib escarum eliuersitate satiemur. iugiter nobis tam̃ panis
edulium .ẽ. Sub iunxit etiam: dñm non inuocauerunt. Ad consolationes fidelium
edit: qm̃ quae apeccatorib contra dñi uoluntatem fiunt fine celerrimo dissip
et qͥdquid preter illumꝰ uelut fu̾erit. fumus in auras euanescit ȩthereas. Illic trepi.
clauerunt timore. ubi non erat timor. Peccatores munli istius bona cogitantes.
usto magis sȩculo timent: ne adepta felicitate fraudentur: ne diuitus mini
fruantur inuentis: ne ad quisitis priuentur honorib. Hic enĩ uiui formidant amittere.
uȩ se tam̃ norunt humana conditiorelinquere. Illa enim non cogitant. per
uerissimo timore torquendi sunt: quando illis erit fletus & stridor dentium.

Expanded text:
deret, addidit, sicut cibum panis; scilicet qui semper desideranter in usu est. Nam quamvis deret, addidit, sicut cibum panis; scilicet qui semper desideranter in usu est. Nam quamvis singulis quibusque temporibus escarum diversitate satiemur, jugiter nobis tamen panis edulium est. Subjunxit etiam, Deum non invocaverunt. Ad consolationes fidelium redit, quoniam quae a peccatoribus contra Domini voluntatem fiunt, 180 fine celerrimo dissipantur; et quidquid praeter illum fuerit, velut fumus in auras evanescit aethereas. Vers. 6. Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Peccatores mundi istius bona cogitantes, in isto saeculo magis timent, ne adepta felicitate fraudentur, ne divitiis minus perfruantur inventis, ne acquisitis priventur honoribus. Hic enim vivi formidant amittere quae se tamen norunt humana conditione relinquere. Illa enim non cogitant per quae verissimo timore torquendi sunt, quando illis erit fletus et stridor dentium.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ deui
ad sccłim partem: ubi ȩccła dĩ redarguit excedentes in populo xpĩano. Dicendo
ñi nonne cognoscent: cognituros. ee. confirmat: quia facere non debent. quodd
rata iniquitate presumunt. Nam & ipsum uerbum. prȩposteratis syllabis patet:
intelligenclum. ẽ. enim. ne non cognoscent: Quȩ figura dicitur anastrophe. latine
ũsio: quoties uerba conuerso orline ꝓferuntur. Oꝑantur uero iniquitatem
fideles dñe laniare contendunt: qui contra mandata eius. uiluas opprimunt: pu-¬
pillos spoliant. Qui deuorant dixit: il est deglutiunt: totaq scelerum uelocitate con-¬
sumunt. Nec illuel uacat. quoꝰ licit plebem meam: ut ostencler& omĩa superiora se
dixisse de pessimis: quando eos in augmento sceleris plebem suam deuorare testa-¬
ur. Nam si illul generaliter de humano genere ut quiclam uolunt uelis ac
hic incompetens facta uidebitur. ẽe. discretio. Et ut auiditatem clilacerationis osten¬

Expanded text:
s? Deum ad secundam partem, ubi Ecclesia Dei redarguit excedentes in populum Christianum. Dicendo enim: Nonne cognoscent, cognituros esse confirmat; quia facere non debent quod scelerata iniquitate praesumunt. Nam et ipsum verbum praeposteratis syllabis patet; intelligendum est enim, ne non cognoscent. Quae figura dicitur anastrophe, Latine perversio, quoties verba converso ordine proferuntur. Operantur vero iniquitatem, qui fideles Domini laniare contendunt, qui contra mandata ejus viduas opprimunt, pupillos exspoliant. Qui devorant, dixit, id est deglutiunt, totaque scelerum velocitate consumunt. Nec illud vacat quod dicit, plebem meam; ut ostenderet omnia superiora se dixisse de pessimis, quando eos in augmento sceleris plebem suam devorare testatur. Nam si illud generaliter de humano genere ut quidam volunt velis accipere, hic incompetens facta videbitur esse discretio. Et ut aviditatem dilacerationis osten
Abbreviated transcription (Latin):
ceme tusi mac sesooseua cliuersitatis intelligentiam non habereuecque solquent
Qab sssl conparantur. ll am motu tremulo uaria pelagias buce resplenenen
habe est etam quod orto doxi patres de uno loco diuersa elieura. &ramen
oms sasutanter audiantur. Unde & quidam nr̃orum aute. Mareir nos contoet
est scame eiuem a& exonũ parce. forari potest. Meminisse quoquie siuos conuent
ełm erdune psalmum. qui de uideorum increpatione & conuersione ꝓladu
sccnt ÷ qui sicut nunc. per utraque testamenta increpantur assidue. itã residu
in sȩculi fine saluandi sunt.

Expanded text:
divina eloquia diversitatem intelligentiae non haberent, quae frequenter et abyssis comparantur? Nam motu tremulo varia pelagus luce resplendet. Hinc est etiam quod orthodoxi Patres de uno loco diversa dicunt, et tamen omnes salutariter audiuntur: unde et quidam nostrorum ait: Margarita quippe est sermo divinus, et ex omni parte forari potest. Meminisse quoque nos convenit secundum hunc esse psalmum qui de Judaeorum increpatione et conversione prolati sunt; qui sicut nunc per utraque Testamenta increpantur assidue, ita residui in saeculi fine salvandi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
esme odlio habiii. Nongrue siquidem clilectus intanta temporis cõmemoratone
esonituuibi sine fine gauletur. Intulit.: & letabitur ssracbn  aeh cordit pr e cuan
dorimus uir sucdens deum. Iuod tunc eccłx sine clabitatione ooneeditur. qua¬
do siuust ull pmissum est in ȩterna patria felieit̃ collo cabi turismoruam : quia
Scuediuasis sime nobis consi derancla ẽ. iuritas ee pariltas ista psab maortum nquiaudo
incerbis sonso mantia. & inintellectu ꝓbatur. ẽe. cliuersitas. Absolutissime siqdẽ
proestis duuum eloqui coruscabilem dignitatem: ualinciselemt serraornb salua
pedcte sclluerses intelligere clebeamus dam si coloribusi geriinarum datun
este uria luer radiare: si auib quiblam concessum ẽ eliue sis solencie mocle¬
coribuna suomTcontem inuno atque eodem corpore modo prasinum. moclo

Expanded text:
em odio habui . Congrue siquidem dilectus in tanta temporis commemoratione ponitur, ubi sine fine gaudetur. Intulit, et laetabitur Israel. Israel interpretari diximus, Vir videns Deum. Quod tunc Ecclesiae sine dubitatione conceditur, quando, sicut illi promissum est, in aeterna patria feliciter collocabitur. Conclusio psalmi. Studiosissime nobis consideranda est varietas et parilitas ista psalmorum, quando in verbis consonantia, et in intellectu probatur esse diversitas. Absolutissime siquidem prodit divini eloquii coruscabilem dignitatem; ut in iisdem sermonibus salva fide res diversas intelligere debeamus. Nam si coloribus gemmarum datum est varia luce radiare; si avibus quibusdam concessum est diversis splendere coloribus; si cameleontem in uno atque eodem corpore, modo prasinum, modo
Abbreviated transcription (Latin):
quo mopsipisis seccla ꝓhit dolore suii. de quibꝰ ficdelis populus non porumn lidb̃
pfectum sque adimum dum cdictur: om̃s negantur. Nam si alique bonuin uos¬
buisset mtelluig nonum dicere usq acdinum. sed preter unum. Et intenel: audc
nset decien ꝓ salmi quinq uersus qui adiucdeos competent᷑ aptartur subsoi¬
quentes ademit : ut totum intellectum generaliter adom̃s incredulos popu
ab solutȩ transponeret. Nonne cognoscent om̃s qui operant᷑ iniquitate
qui deuiorant plebem meam sicut cibum panis: Dñ non inuocauerunt. Uent

Expanded text:
it dolorem suum, de quibus fidelis populus non poterat habere it dolorem suum, de quibus fidelis populus non poterat habere profectum. Usque ad unum dum dicitur, omnes negantur. Nam si aliquem bonum voluisset intelligi; non diceret usque ad unum, sed praeter unum. Et intende quod tertii decimi psalmi quinque versus, qui ad Judaeos competenter aptantur, subsequentes ademit; ut totum intellectum generaliter ad omnes incredulos populos absolute transponeret. Vers. 5. Nonne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant plebem meam s