comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
polationẽ. Et ergo fortis qui se indolore aliquo consolatur. Et reuera
ure ea foretudo uocatur. quando uiis quisq se ipsum uincit. iram
contuat : nulls illecebris emolltur atq inflecttur. non aduersis ꝑtir¬
batur. non ȩxcollitur secundis. & quasi uento quodam uariarim reram
cireinfeirtur inucaitione. Niud autem excessius et magnificenenis quan
ecercere metem. aficere caruem ec i seriuitatem religere it obediuat imnprio.
consiliis obtempere. ut in adeundis laboribus impigre exequatur ꝓposi
cuns uuini a&e uotuntaten : Nec igitur prima uis forceudins: qñ in duobi¬
Seneneribus forctudo spectatur anumi. Pruno ut exterua corpous pro
minimis habeat. et quosi suꝑflua despicienda magis quam erpetẽ
cam p̾elarum. quam ita animum cuum informes. ut neq diuici as.
nec uoluptates. neq lionores inmaxiunis constituas : neq in his studium

Expanded text:
solationem . Est ergo fortis qui se in dolore aliquo consolatur. 180. Et re vera solationem . Est ergo fortis qui se in dolore aliquo consolatur. 180. Et re vera jure ea fortitudo vocatur, quando unusquisque se ipsum vincit, iram continet, nullis illecebris emollitur atque inflectitur, non adversis perturbatur, non extollitur secundis, et quasi vento quodam, variarum rerum circumfertur mutatione. Quid autem excelsius et magnificentius, quam exercere mentem, afficere carnem et in servitudinem redigere; ut obediat imperio, constum animi ac voluntatem? 181. Haec igitur prima vis fortitudinis, quoniam in duobus generibus fortitudo spectatur animi. Primo, ut externa corporis pro minimis habeat, et quasi superflua despicienda magis quam expetendtam praeclarum, quam ut ita animum informes tuum ut, neque divitias, neque voluptates, neque honores in maximis constituas, neque in his studium
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. ẽ. Qui enim non repellit a socio in iuriam si pocest: cam est
inuicio quam ille qui facit. Unde sẽs morses hine prius orsus. ẽ. temptam̃
ta bellice fortitudinis. Nam cum uidissec hebreum ad aegiptio in uiriam
accipientem defendit: ita ut aegẏptium sterneret. atq in harena abscõ¬
deret. Salomon quoq ait. Eripe eum qui ducitur ad mortem. Unde gͥ
aꝑtum ẽ. satis: quanquam etiã his duobus antiquoꝵdixerit
iob. Saluũ feci pauꝑem de manii potentis: & pupillũ cui
aduitor. non erat adiuui. Benedictio perituri in me ueniat.
Nonne hȩc fortissimus. qui tam fortiter ꝑtulit inpetus di¬
aboli. & uicit eũ uirtute mentis suȩ: Neq uero de eius for¬
titudine dubitandum : cui dicit dñs. Accinge sicut uir lum¬
bos tuos. suscipe altitudinem & uirtutẽ: omẽm aut̃e in iu¬
riosum humiliato. Apłs quoq ait. habetis fortissimam cõ-¬

Expanded text:
virtutis est. Qui enim non repelvirtutis est. Qui enim non repelin vitio quam ille qnta bellicae fortitudinis. Nam cum vidisset Hebraeum ab Aegyptio injuriam accipientem, defendit; ita ut Aegyptium sterneret, atque in arena absconderet. Salomon quoque ait: Eripe eum qui ducitur ad mortem . 48 179.apertum est satis. Quamquam etiam his duobus antiquior dixerit Job: Salvum feci pauperem de manu potentis, et pupillum cui adjutor non erat, adjuvi. Benedictio perituri in me veniat . Nonne hic fortissimus, qui tam fortiter pertulit impetus diaboli, et vicit eum virtute mentis suae? Neque vero de ejus dubitandum fortitudine, cui dicit Dominus: Accinge sicut vir lumbos tuos, suscipe altitudinem et virtutem: omnem autem injuriosum humiliato . Apostolus quoque ait: Habetis fortissimam con
Abbreviated transcription (Latin):
suisto dño belum ad orsus ideo in omnbus uetor ꝑrelus udeo a imo¬
non enetitem mani promptus. bello aduersum cttanas uscepto. fero¬
edus belator miscebatur aginiibus gͥorie cupidus. incuriosus saluts.
Sed non harc sola p̃clara forttuido.ẽ. sed etiam illorum gloriosam forti¬
tudinem accipimus. qui ꝑfidem magnitudie animi obstripperunt
leonum ora: extinxerunt uircutem ignis. effugarunt aciem gladii:
eu aluerunt de infirmitate: fortes qui non comitatu &e legionibus suc¬
cineti. communem eum multis uictoriam s nuda uirute anuimi singularẽ
deꝑfidis retulerunt criumphum. Quam insuperabilis daniel: qui cirea
latera sua rudentes nonexpauit leones. Frembant besti&̃ : & ille epulaba
cur. Non igitur inuiribus corporis ec lacercis tancum mͦ fortitudinis gloria
est: sed magis inuirtute anim: neq in inferenda sed depellenda iniuria lex

Expanded text:
sulto Domino , bellum adorsus. Ideo in omnibus victor praeliis, usque ad sumsulto Domino , bellum adorsus. Ideo in omnibus victor praeliis, usque ad summam senectutem manu promptus, bello adversum Titanas suscepto, ferocibus bellator miscebatur agminibus gloriae cupidus, incuriosus salutis. 178. Sed non haec sola praeclara fortitudo est; sed etiam illorum gloriosam fortitudinem accipimus, qui per fidem magnitudine animi obstruxerunt leonum ora, exstinxerunt virtutem ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate fortes : qui non comitatu et legionibus succincti communem cum multis victoriam, sed nuda virtute animi singularem de perfidis retulerunt triumphum. Quam insuperabilis Daniel, qui circa latera sua rugientes non expavit leones! Fremebant bestiae, et ille epulaba. Non igitur in viribus corporis et lacertis tantummodo fortitudinis gloria est, sed magis in virtute animi: neque in inferenda , sed in depellenda injuria lex
Abbreviated transcription (Latin):
udetur: quia animi magis quam corporis officio intendimus : uec
adarma iam spectat ususnr̃: s adpacis negocia. A Iaores autem
nr̃i. ut iesus naue. ierobaal. sanson. dauid: sum nani rebus quoq bel-¬
licis retulere gloriam. Est itaq forcitudo uelut excessior ceteris: sed
nunquam incomitata uirtus. Non enim se ipsam commitat sibi. Alio¬
qui fortitudo sine iusticla. iniquitatis materia.ẽ. Quo enim ualidior
est: eo promptior. ẽ. ut inferiorem opprinat : cum in ipsis rebus bellicis.
iusta bella. an iniusta sint spectandum putecur. Nunquam dauid nisi laces¬
situs bellum inculit. Itaq prudentiam fortituidinis comitem sabuit impre-¬
lio. Nlam et aduersus goliam immanem mole corporis uirum singulare
certamem dimicaturus. arma quibus oneraretur respuit. Uitus enim sius
lacertis magis quam alienis integunentis innittar. Peinde emimis quo
grauius feriret. iecu lapidis hostem interemit. Postea nunquam nisi con¬

Expanded text:
videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis negotia. Majores autem nostri, ut Jesus Nave, Hierobaal, Samson, David summam rebus quoque bellicis retulere gloriam. 176. Est itaque fortitudo velut excelsior caeteris, sed numquam incomitata virtus; non enim seipsam committit sibi: alioquin fortitudo sine justitia iniquitatis materia est. Quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem opprimat; cum in ipsis rebus bellicis justa bella an injusta sint, spectandum putetur. 177. Numquam David nisi lacessitus bellum intulit. Itaque prudentiam fortitudinis comitem habuit in praelio. Nam et adversus Goliam immani mole corporis virum singulari certamine dimicaturus, arma quibus oneraretur, respuit ; virtus enim suis lacertis magis quam alienis integumentis nititur. Deinde eminus, quo gravius feriret, ictu lapidis hostem interemit. Postea numquam nisi con
Abbreviated transcription (Latin):
splure amiei sunt unum fiunt: inquibus unis sp̃s etuna sententar
dinul ad ueramus etiam cereptiones in amicitia gratas ẽe que acilos
babent : dolores non babent. Compungimur̃ enim censoris sermonsoiso
sabenuolentie delectamur sedulitate: a ad suminam non omnibis eadesi
ene oftrera debentur: noe ꝑ sonarum emꝑ sea plerumnq causarium &s cenporũ
prelationes sunt. ut uicuium quis interdum magis quan frẽm ađ iuuent
qui e salomon dicit. Melior ẽ. uicinus im prorimo: quam frater habitans
longe.Et ideo plerumq amiei se beniuolentie quisq commitit. quam
fes iecesstudini. Cantum ualet benuiolentia. ut pleriiq pignora uixat¬
nature. Satis copiose usticie loco honeͣti naturam eium tractaumus. iune
de fortitudine cractemus: que uelut excelsior coeceris diuiditur inres bel¬
lieas et domesticas. Sed bellicarum rerumnstudium anrõ oficio iã alieñ

Expanded text:
si plures amici sint, unus fiunt, in quibus unus spiritus et una sententia est. si plures amici sint, unus fiunt, in quibus unus spiritus et una sententia est. Simul advertimus etiam correptiones in amicitia gratas esse, quae aculeos habent, dolorem non habent. Compungimur enim censoriis sermonibus, sed benevolentiae delectamur sedulitate. 174. Ad summam, non omnibus eadem semper officia debentur, nec personarum semper, sed plerumque causarum et temporum praelationes sunt, ut vicinum quis interdum magis quam fratrem adjuverit. Quoniam et Salomon dicit: Melior vicinus in proximo, quam frater longe habitans . Et ideo plerumque amici se benevolentiae quisque committit, quam fratris necessitudini. Tantum valet benevolentia, ut pler. Satis copiose justitiae loco honesti naturam et vim tractavimus. Nunc de fortitudine tractemus, quae velut excelsior caeteris, dividitur in res bellicas et domesticas. Sed bellicarum rerum studium a nostro officio jam alienum 47
Abbreviated transcription (Latin):
Nam utiq ec filii noc simul habitabant: & non erat in bis morum
concordia. Habitabant etiam indomo patris esau & ia cob: sed discre¬
ꝑabant. Non erat enim beniuolentia inter eos. que sibi p̃ferret alcer̃.
sca magis contentio que preriperet benedictionem. Nan cum alter
predurus. alter manfuecus e̾ẽt. inter dispares mores et studia conpugnan¬
cia. beniuolentia ẽẽ. non poterat. Adde quiasc̃s iacob paterne degenerẽ
domus uircuti p̃ferre non poterat. Nichil autem tam consociabile
quam cum equitate iusticia: que uelut conpar & sociam beniuolẽ¬
tiam facit: nt eos quos pares nob credinius diligamus. Habet aut̃
inse beniuolentia etiam fortitudinem. Nam cum amicicia ex beni¬
uolentie fonte procedat: non dubitat ꝓ amico grauia uite susti¬
nere ꝑicula. Et si mala michi inquid eueneritit: ꝓ illo sustineo.
Beniuolentia facit: ut amiei uulnera utilia quam uolũtaria
mimniei oscula suit. Beniuolentia facit. ut unus fiat expluribus qm̃

Expanded text:
Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantia, benevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob paternae degenerem domus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consociabile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevolentiae, facit ut eos quos pares nobis credimus, diligamus. Habet autem in se benevolentia, etiam fortitudinem; nam cum amicitia ex benevolentiae fonte procedat, non dubitat pro amico gravia vitae sustinere pericula: Et si mala mihi, inquit, evenerint per illum, sustineo Benevolentia facit ut amici vulnera utilia quam voluntaria inimici oscula sint . Benevolentia facit, ut unus fiat ex pluribus; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
as plerosq peccare fecerunt explebe uideoꝵs undde &e dei inpo¬
płm patrum tracundia effusa est: & ideo factum ẽ. ut nulũ
moyses uictor suꝑ ee̾. pateretur. gabaonites autem qui fraude
magis quam bello temptauerant plebem patrum non ex¬
pugnaret iħus. sed conditionis imposite afficeret in uri
a siros uero eliseus. quos obsidentes inciuitatem. mom
possent. uolenti regi ifrł ꝑcutere non adquesceret dicens. non
ꝑcuties quos non captiuasti inlancea & ingladio tuo. pone eis
panem & aquam & manducent & bibant. & remittamtui. et
eant ad dñm suum: ut humanitate ꝓuocati grãm rep̾sen¬
tarent. Deniq postea int̾ram isrł uentre pyrate syrie
destiterunt. Si gͦ etiam inbello iustitia ualet. quanto
qsiuoneoni eris miserat rex syrie eneraitum siuu ieni sosniaort
quo dbeliseiest eet. qui confiluis ae argiamenta toen de enuscaurato¬

Expanded text:
as plerosque peccare fecerant ex plebe Judaeorum, unde et Dei in poas plerosque peccare fecerant ex plebe Judaeorum, unde et Dei in populum patrum iracundia effusa est. Et ideo factum est ut nullum Moyses victor superesse pateretur : Gabaonitas autem qui fraude magis quam bello tentaverant plebem patrum, non expugnaret Jesus; sed conditionis impositae afficeret injuria . Syros vero Elisaeus, quos obsidentes in civitatem indupossent, volenti regi Israel percutere non acquiesceret dicens: Non percuties quos non captivasti in lancea et in gladio tuo: pone eis panem et aquam, ut manducent et bibant, et remittantur et eant ad dominum suum ; ut humanitate provocati gratiam repraesentarent. Denique postea in terram Israel venire piratae Syriae destiterunt. 140. Si ergo etiam in bello justitia valet, quanto obsidionem ejus miserat rex Syriae exercitum suum, cognito quod Elisaeus esset, qui consiliis et argumentationibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gere opes. agerare pecunias. occupare tras possessionibus
cupums. p̃stare aduitiuis iuistitie formam exuimus. benefitienci
cõmunem antiramus. Quomocio enim potest iuistius ẽẽ quistu¬
clet et ipere alteri quod sibi querat : potentie quoq cupiatds
farmam iustitie uirilem effeminat. Quomodo enim potest
palies int̾uenire qui alios sibi subicere conatur. & insirmo
aduer fum potentes opem ferre. qui ipse grauem libtati asfes¬
quod nec locis. nec ꝑsonis. nec temporib excipitir: que etiam
hosib reseruatur. ut si constitutus sit cum hoste: aut locus ait
dies plio: aduersus iustitiam putet᷑ aut loco p̃uenire auit ca¬
pore. lit̃ estenim. utrum aliqius pugna aliqua &e conflic tu
de diei capiatur. an superiore gr̃ã uł atiquo euentu. Si quidẽ
uehem̃tioro hostib & infidis. xiis qui amplius ieserontide¬
hem̾̃itior refertur ultio: ut de macianitis qui ꝓmulieres su¬

Expanded text:
gere opes, aggregare pecunias, occupare terras possessionibus gere opes, aggregare pecunias, occupare terras possessionibus cupimus, praestare divitiis; justitiae formam exuimus, beneficentiam communem amisimus. Quomodo enim potest justus esse, qui studet eripere alteri, quod sibi quaerat? 138. Potentiae quoque cupiditas, formam justitiae virilem effeminat? Quomodo enim potest pro aliis intervenire, qui alios sibi subjicere conatur: et infirmo adversus potentes opem ferre, qui ipse gravem libertati affecquod nec locis, nec personis, nec temporibus excipitur, quae etiam hostibus reservatur; ut si constitutus sit cum hoste aut locus aut dies praelio, adversus justitiam putetur aut loco praevenire, aut tempore. Interest enim utrum aliquis pugna aliqua et conflictu gravi capiatur, an superiore gratia, vel aliquo eventu. Siquidem vehementioribus hostibus et infidis, et his qui amplius laeserint, vehementior refertur ultio; ut de Madianitis qui per mulieres su
Abbreviated transcription (Latin):
figo sed̃m dĩ uoluntatem ut nature copulam inuicem nobis cẽ.
auxilio dehemus. cer taro officiis. uelut in medio om̃s utatta¬
tes ponesie. ft ut u̾bo scriptiux utar adium̃tum ferre alterab¬
teri ut studio. itł officio. ut pecitnia. uł oꝑib. uł quolibet mͦ:
ut int᷑ nos societatis augeatur gr̾a. Necquisqũa ab officio uł ꝑi-
Demq sẽs moyses ꝓpopulo patrum bella suscipe grauia non
reformidauit. nec regis potentissimi trepidauit arma nec
barbarice immanitatis expauit ferociam: sed obiecit salu¬
tem suam. ut plebi libertatem redderet. Magnus itaq iustitie
splencior. que aliis potuis nata quam sibi cõmunitatem &e soeta¬
tem nr̃am adnruat. excelsitatem tenet. ut suo iutitio om̃ĩa sub¬
iecta habͤat. opem aliis ferat. pecuniam conferat. offitia ñ
abnuat. pericula suscipiat aliena. Quis non cuperet hanc
uir tutis arcem tenere. nisi prima auaritia infirmaret
atq. inflecteret tante uirtutis uigorem: & enum diun au¬

Expanded text:
go secundum Dei voluntatem, vel naturae copulam, invicem nobis esse auxilio debemus, certare officiis, velut in medio omnes utilitates ponere, et ut verbo Scripturae utar, adjumentum ferre alter alteri, vel studio, vel officio, vel pecunia, vel operibus, vel quolibet modo; ut inter nos societatis augeatsanctus Moyses pro populo patriae bella suscipere gravia non reformidavit, nec regis potentissimi trepidavit arma, nec barbaricae immanitatis expavit ferociam: sed abjecit salutem suam, ut plebi redderet libertatem. 136. Magnus itaque justitiae splendor, quae aliis potius nata quam sibi, communitatem et societatem nostrane adjuvat: excelsitatem tenet; ut suo judicio omnia subjecta habeat, opem aliis ferat, pecuniam conferat, officia non abnuat, pericula suscipiat aliena. 137. Quis non cuperet hanc virtutis arcem tenere, nisi prima avaritia infirmaret atque inflecteret tantae virtutis vigorem? Etenim dum au
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt placuisse stoicis que int̾ris gignamt᷑ om̃ia. adusus ho¬
minum creari: homines alitem hominum causa eẽ genera¬
tos. ut ipsi int̾ se aliis alii ꝓdesse possint. Unde hoc nisi
de scripturis nr̃is dicendum assumserunt: moyses enun
seripsit. quia daxit deus. faciamus hominem adimagi¬
nem nr̃am & scd̃m sumilitudinem: & habeat potestatem
piscium maris. et uolatilium celi. & pecor. omĩumq ser
pentium fuꝑ t̾ram. & dauid ait. Omĩa subiecisti subpedi¬
bus enis. Oues. & boues untuersas. insuꝑ & pecora campi:
hominem quon hominis catisa generatiam eẽ anlibites mo fa
tinus ei adi uitorium similem sibi. Ad alimentim ercon
mauier data est uiro que generaret: ut homo homini ad iumeu¬
roipore. Seniq antequam mulier formaret. etic tuam est deadã :
n est umientuis aduitor similis illi. Ad uimentum enum homo
nisi de homine ħ abere nom poterat. Exom̃ib igitur anima¬

Expanded text:
aiunt placuisse Stoicis, quae in terris gignantur, omnia ad usus hoaiunt placuisse Stoicis, quae in terris gignantur, omnia ad usus hominum creari: homines autem hominum causa esse generatos; ut ipsi inter se aliis alii prodesse possint. 133. Unde hoc, nisi de nostris Scripturis dicendum assumpserunt? Moyses enim scripsit, quia dixit Deus: Faciamus hominem ad imaginem nostram et secundum similitudinem, et habeat potestatem piscium maris, et volaia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi: Hominem quoque hominis causa generatum esse in libris Moysi ciamus ei adjutorium simile sibi . Ad adjumentum ergo mulier data est viro, quae generaret; ut homo homini adjumento foret. Denique antequam mulier formaretur, dictum est de Adam: Non est inventus adjutor similis illi ; adjumentum enim homo nisi de homine habere non poterat. Ex omnibus igitur anima
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ai ui ditur in partes duas: iustitiam &e benesitiams piã
camdem liberalitatem & benignitatem uocant. Istitia mch
eicelfior uidetur: liberalitas graitior. Ila cenfuram tenet: Na bo¬
natatem. Sed primum ipsum quod putant philosophi iustitiẽ
minis. apud nos excluditur. Dicunt enim illt eam primam eẽ
formam: ut nemini quas noceat nisi lacessitus intuiria: quoda
euangłii auc loritate uacuatur. Uult enim scripturaut
fioiin nobis sp̃s filii hominis. qui uenit conferre grãm.
non infere in uiriam. Deuide formam iustitie putauer̃.
ut quis cõmunia id est publica ꝓpublicis habeat prnia¬
ta ꝓfuis: he hoc quidem scdm naturam. Natura enim
om̾ia omib incõmuine ꝓfudit. Sic enim ds generari
iussit omia. ut partiis om̃ib cõmuns eẽt. & terra foret om̃¬
um quedam cõmuns possessio. Natura igitur ius cõmune
generauit: usur patio ius fecit prͥuatum. Quo in loco

Expanded text:
ratio dividitur in duas partes, justitiam et beneficentiam, quam ratio dividitur in duas partes, justitiam et beneficentiam, quam eamdem liberalitatem et benignitatem vocant: justitia mihi excelsior videtur, liberalitas gratior: illa censuram tenet, ista bonitatem. 131. Sed primum ipsum quod putant philosophi justitiae munus, apud nos excluditur. Dicunt enim illi eam primam esse justitiae formam, ut nemini quis noceat, nisi lacessitus injuria: quod Evangelii auctoritate vacuatur ; vult enim Scriptura, ut sit in nobis spiritus Filii hominis, qui venit conferre gratiam, non inferre injuriam. 132. Deinde formam justitiae putaverunt, ut quis communia, id est, publica pro publicis habeat, privata pro suis. Ne hoc quidem secundum naturam, natura enim omnia omnibus in commune profudit. Sic enim Deus generari jussit omnia ut pastus omnibus communis esset, et terra foret omnium quaedam communis possessio. Natura igitur jus commune generavit, usurpatio jus fecit privatum. Quo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
Suecedio q̃ pm̃iũ genera animantiũ congregabilia natu¬
ra sint pͥnio generis sui ac formã consortib tũ etiã &teris.
ut boues uidemꝰ arm̃tis. ȩquos gregib & maxime pares pa-¬
rib delectari. ceruos qͦ ceruis. & plerũq hominib adiun¬
gi. lam de ꝓcreandistudio & sobole. uł etiã generandi amo¬
has &e reliquas cognatas sibi eẽ. uirtutes. Siquidẽ & fortitu¬
doque uł in bello tuetur abarbaris patriam. uł domi defen-¬
dit infirmos. itł a latronib socios : Nena iusticiȩ sit. Et scire
quo confilio defendat atq adiuuet. captare etiã tẽporũ & locoꝵ
oportunitates. prudentiȩ ac modestiȩ sit: & tẽpantia ipsa si-¬
ne prudentia. modũ scire non possit. oportunitatẽ noscere: &
scd̾m menfuram reddere sit iusticiȩ: & in onũb istis magna¬
nimitas necessaria fit. & quedã fortitudo m̃itis plerũq & coꝑis.
generis humani. & ad cõmunitatẽ refertur. Societitis eñ

Expanded text:
ue ut omnium genera animantium congregabilia natura sint: primo generis sui ac formae consortibus, tum etiam caeteris; ut videmus boves armentis, equos gregibus, et maxime pares paribus delectari: cervos quoque cervis, et plerumque 35 hominibus adjungi. Jam de procreandi studio et sobole, vel etiam generantium amoet igitur et has, et reliquas cognatas sibi esse virtutes. Siquidem et fortitudo quae vel in bello tuetur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena sit justitiae: et scire quo consilio defendat atque adjuvet, captare etiam temporum et locorum opportunitates, prudentiae ac modestiae sit: et temperantia ipsa sine prudentia modum scire non possit: opportunitatem noscere, et secundum mensuram reddere, sit justitiae: et in omnibus istis magnanimitas necessaria sit, et quaedam fortitudo mentis, plerumque et corporis; generis humani, et ad communitatem refertur. Societatis enim
Abbreviated transcription (Latin):
credit & sꝑat. Qui uͦ ñ amat: in anit̃ credit
giam si sunt uera quȩ credit. In anit̾ sꝑat:
xiam si adueram felicitatem doceant᷑ ꝑtin̾e
quȩ sꝑat : nͥ & hoc credat ac sꝑet᷑. Quod sibi
petenti donari possit ut amet. Quãuis enĩ
sꝑare sine amore ñ possit: fieri tam̃ potest
ut id ñ amet: sine quo adiad qđ sꝑat ñ po¬
test ꝑ uenire: Lanquã sꝑet uitam ȩt̃nam
onẽ oꝑat᷑ : & qđ indilectione ñdum habaꝵ
petit ut accipiat. querit ut inueniat.
pulsat ut aꝑiat᷑ ei. fides uãq inpetrat: qd
lex ĩꝑat. Nam sine dĩ dono idẽ spũ scõ:¬
ꝑ quem diffundit᷑ caritas in cordib nr̃is :
iubere ler poterit. ñ uiuare. & p̃uarica¬
torem insuꝑ facere: qui de ignorantia se
excusare ñ possit. Regnat tlcupiditas: uͥ¬

Expanded text:
credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, onem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei dono, id est, s quem diffunditur charitas in cordibus nostris , jubere lex poterit, non juvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim car
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dĩ sc̃ĩficat᷑ inspũ: dĩ aut̃ regnũ incar¬
nis resurreetione uenturũ ẽ. ostendens eͦ
incas t̾ciam peticionem duarum suꝑiorũ cẽ
qͦdã mͦ repeticionem magis eã p̃t̾mit tendo fecit
in telligi. Deinde tres alias adiungit: de pane
cotidiano.. de remissione peccatoꝵ. de tẽp¬
tatione iitanda. At uero qd aie in ultimo
posuit sed libera nos amalo. iste ñ posuit:
ut intelligeremꝰ ad illud suꝑiꝰ qđ de tẽptatiõe
dictum ẽ. ꝑtinere: Io eo quippe ait sed libera. oi
ait & libera: tanquam unã peticionem. eẽ: Si¬
monstrans. Noli hoc: sed hoc. Ut sciat unꝰquisq
eo se liberari amalo. quod ñ inferat᷑ intẽptati
am porro caritas quam exx sonem
duabus istis id .ẽ. fide: ac spe: maiorem dirit
apłs: quanto in quoc̃q maior ẽ. tanto melior ẽ:
in quo ẽ: Cum enĩ querit᷑ utrumqͥsq sit homo
bonꝰ ñ querit᷑ quid credat aut sꝑst. sed qͥd
amet. Nam qui recte amat: ꝓculdubio rede

Expanded text:
icatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo facit intelligi. Deinde tres alias adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda . At vero quod ille in ultimo Sed libera nos a malo; iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, Sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentatiam porro charitas, quam duabus istis, id est, fide ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte
Abbreviated transcription (Latin):
a  ans aatum magis quam inientiam sapientiboruis. qa
pietas ẽ. prina indeum. scda inpatriam. tertia mparentes̃ ae¬
pteni in oms. que &e tpsa scđm nature est magisterruam. aqͥdẽ
domneunte etate ubi primitm sensus infuncti cepert. uitam
anaonus tanquam dei mumiis patriam parentesq etiligim
demide equales quib sociari cupimus. Hinc Raritas naseit ur
quoau ossibi pͥfert᷑ non querens que sua suito.: inqͥb
est pͥn cipatus iusticiȩ. Om̃ib quoq animantib in¬
nascitur pͥmo salutem tueri. cauere quȩ noceant.
expectare quȩ ꝓsint : ut pastũ. ut latibula. quibꝰ se
aꝑiculo. ymbrib. sole defendant: quodẽ. prudentie.

Expanded text:
saeculi translatum magis quam inventsaeculi translatum magis quam inventpietas est prima in Deum, secunda in patriam, tertia in parentes, item in omnes: quae et ipsa secundum naturae est magisterium. Siquidem ab ineunte aetate ubi primum sensus infundi coeperit, vitam amamus tamquam Dei munus, patriam, parentesque diligimus, deinde aequales quibus sociari cupimus. Hinc charitas nascitur, quae alios sibi praefert, non quaerens quae sua sunt, in quibus est principatus justitiae. 128. Omnibus quoque animantibus innascitur, primum salutem tueri, cavere quae noceant, expetere quae prosint, ut pastum, ut latibula quibus se a periculo, imbribus, sole defendant, quod est prudentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluendo cogitationes. consilia examinando. non mediocrem im¬
pendunt laborem. ut ad illud beate honesteq uiuendum ꝑue¬
nire possint. atq. oꝑib appropinquare. Non enim qui drxerit᷑
inquid michi dñe dñe intrabit in regnum celors: sea qui fe¬
cerit ea que dico. Nam studia scientie sine factis: haud scio an
a est. Quid enim tam plenum offiti ĩ. quam defͤł e auc tori stu¬
dium atqͦ reuerentiam : qui tamen fons. & inuirtutes dirtua¬
tur ceteras. Neq enim potest iustitia sine prudentia e
cum eiaminare quid iustum quid ue inuistum sit non me¬
diocris prudentie sit: summus inutroq. error. Qui enim uis¬
tum iudicat iniustum. in iustum autem iustum. execrabilis¬
est apud adm̃. Ut quid abundant iustitie imprudenti: Salo¬
mon ait. Neq iterum prudentia sine iustitia est. Pietas enim
ndm: initum intellectus. Quod aduertumtis ialladl ab huuus

Expanded text:
qui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem imqui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem impendunt laborem; ut ad illud beate honesteque vivendum pervenire possint, atque operibus appropinquare. Non enim qui dixerit, inquit, mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, sed qui fecerit ea quae dico . Nam studia scientiae sine factis, haud scio an a est. Quid enim tam plenum officii, quam deferre Auctori studium atque reverentiam? Qui tamen fons et in virtutes derivatur caeteras; neque enim potest justitia sine prudentia esse, cum examinare quid justum, quidve injustum sit, non mediocris prudentiae sit; summus in utroque error. Qui enim justum judicat injustum, injustum vero justum, exsecrabilis apud Deum. Ut quid abundant justitiae imprudenti? Salomon ait . Neque iterum prudentia sine justitia est; pietas enim in Deum initium intellectus. Quo advertimus illud ab hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ut assequi eam possimus. Itaq ne quid contra naturam.
ne quid turpe atq in decors sentiamus: duo hec id est
&e tenpus a cdiligentiam ad considerationem rerum eraminan¬
di gr̃a conferre debemus. Niclnil ẽ enim magis quo homo
ceteris animantib prestet: quam quod rationis est particeps.
rausas irerum requtrit. generis sui auctorem inuestigaidum
muinti uneluiis potestate uite necis que nr̃e potestas letr qum
munedum hinc suo nutu regat. cui sciannis rationem eẽ.
tecdaendam nostroꝵs actitum. Nichil est enim quoa magis
pistuias aduitam honestam. quam ut credanis eum uiticem. fu¬
tur unos quem &e occulta non fallant. & indecor a offendant.
e henesta delectent. Om̃ib igitur hominib in ẽ scãm naturã
bumanam uerum inuestigare. que nos astudium cognitionis
s scientie trahit: & inquirendi infundit cupiditatem. In quo
eicellere untuersis pulchrum uidetur: sed paucors ẽ. assequi.

Expanded text:
ut assequi eam possimus. Itaque ne quid contra naturam, ut assequi eam possimus. Itaque ne quid contra naturam, ne quid turpe atque indecorum sentiamus, duo haec, id est, et tempus et diligentiam ad considerationem rerum examinandi gratia referre debemus. Nihil est enim quo magis homo caeteris animantibus praestet, quam quod rationis est particeps, causas rerum requirit, generis sui auctorem investigandum putat, in cujus potestate vitae necisque nostrae potestas sit, qui mundum hunc suo nutu regat, cui sciamus rationem esse reddendam nostrorum actuum. Nihil est enim quod magis proficiat ad vitam honestam, quam ut credamus eum jadicem futurum, quem et occulta non fallant, et indecora offendant, et honesta delectent. 125. Omnibus igitur hominibus inest secundum naturam humanam verum investigare, quae 34 nos ad studium cognitionis et scientiae trahit, et inquirendi infundit cupiditatem. In quo excellere universis pulchrum videtur, sed pancorum est assequi:
Abbreviated transcription (Latin):
non obseuris uera inuotuere. non suꝑfluis uel unpleas anbi
gius occupare animum. Qiuid tam incdecor quam uenerari bno¬
na quoa tpsi facunit: Quid tam obscitr ian quam dle astrono¬
mica ee geometrica tractare. quo ꝓbant & ꝓfunda aeris spere¬
tia metiri. cetum quoq. & mare nir ͤ is inludere. relmquere
causam salitis. erroris querere: Annon ille eruditus mom̃i
sapientia egytior moyses ꝓbauit ista: Sed illam sapientiam
detr imentum & stultitiam iudicauit. & auersus abea intimo
añ quefiuit affectu: ideoq uidit. int̾rogaiut. audiuit lo¬
quentem. Quis magis sapiens quam ille quem docint d̃s. qui
sui uirtute uacuauit: Non hic incognita ꝓcognitis habe¬
bat. nisq temere assentiebat᷑: que duo in hoc mainne natura¬
li atq honesto loco uitanda dicant qui sibi nec contra natu¬
ram eẽ. nec turpe uidicant saxa ador are. & asimulachris
aigxilium petere que nichil sentiant. Quanto igitur excel¬
sior uirtus ẽ. sapientia: tanto magis enitendum arbitror

Expanded text:
non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt? Quid tam obscurum, quam de astronomia et geometria tractare, quod probant; et profundi aeris spatia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultitiam judicavit, et aversus ab ea, intimo Deum quaesivit affectu; ideoque vidit, interrogavit, audivit loquentem. Quis magis sapiens quam ille quem docuit Deus, quisui virtute evacuavit ? Non hic incognita pro cognitis habebat, hisque temere assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque honesto loco vitanda discant, qui sibi nec contra naturam esse, nec turpe judicant saxa adorare, et a simulacris auxilium petere, quae nihil sentiant. 124. Quanto igitur excelsior virtus est sapientia, tanto magis enitendum arbitror,
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ exitum contaminet. Degeneres animos. uita arguit. Quomodo eñi
eum potes iudicare consilio suꝑiorem⁊ quem uideas inferiorem moribus:
Supͣ me debet eẽ: cui me cõmittere paro. An uero idoneum eum puta¬
bo qui michi det consilium quod non det sibi Et michi eum uacare credam quisibi
non uacet. cuius animum uoluptates. occupent. libitdo deuinciat. auaritra subiuget.
cupiditas ꝑturbet. quatiat mecus: Nuomodo bic consili i locus. ubi nullus quietis Aami¬
randus michi uidecur & supiciendus consiliarius. quem ꝓpicius ds̃ pacrib dedit:
osenas. bsulit. Putis mititor debet ẽ quipotest comfilium dare.

Expanded text:
aquae exitum contaminet. Degeneres animos vita arguit. Quomodo enim aquae exitum contaminet. Degeneres animos vita arguit. Quomodo enim eum potes judicare consilio superiorem, quem videas inferiorem moribus? Supra me debet esse, cui me committere paro. An vero idoneum eum putabo, qui mihi det consilium, quod non det sibi: et mihi eum vacare credam, qui sibi non vacet: cujus animum voluptates occupent, libido devincat, avaritia subjuget, cupiditas perturbet, quatiat metus? Quomodo hic consilii locus, ubi nullus quieti? 63. Admirandus mihi et suspiciendus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus dedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui potest consilium dare,
Abbreviated transcription (Latin):
prerogaitiua henitiolentie usus facilitatis grãm. Quis enim inceno fontẽ tegea.¬
requirat: Quis et curbida aqua potum petat: Itaq ubi luxuria ẽ. ubi intẽ¬
perantia. ubi uicioꝵ confusio. quis inde sibi aliquid hauriendum existimet s
Quis non despiciat morum colluuionem: Quis utilem cause aliene iudicet. quẽ
uidet inutilem sue uite: Quis iterum imꝓbum. maliuolum. contumeliosum
non fugiat. et ad nocendum paratiun: Quis non eum omni studio declinet: Quis
uero quam uis instructum ad consilii oꝑem. difficilem tam̃ accessu ambiat ⁊
In quo sit illud tanquam siquis aquȩ fontem p̃cleudat. Quid enim ꝓdest
hab̾e sapientiam si consilium neges: Si consulendi inter cludas copiam:
clausisti fontem ut nec aliis influat. nec tͥ ꝑsit. Pulchre aut̃ & de illo con¬
uenit qui habens prudentiam commaculat eam uitiorum sordibus: eo qd̃

Expanded text:
praerogativa, benevolentiae usus, facilitatis gratia. Quis enim in coeno fontem praerogativa, benevolentiae usus, facilitatis gratia. Quis enim in coeno fontem requirat? Quis e turbida aqua potum petat? Itaque ubi luxuria est, ubi intemperantia, ubi vitiorum confusio; quis inde sibi aliquid hauriendum existimet? Quis non despiciat morum colluvionem? Quis utilem causae alienae judicet, quem videt inutilem vitae suae? Quis iterum improbum, malevolum, contumeliosum non fugiat, et ad nocendum paratum; quis non eum omni studio declinet? 61. Quis vero quamvis instructum ad consilii opem, difficili tamen accessu, ambiat; in quo sit illud, tanquam si quis aquae fontem praecludat? Quid enim prodest habere sapientiam, si consilium neges? Si consulendi intercludas copiam, clausisti fontem; ut nec aliis influat, nec tibi prosit. 62. Pulchre autem et de illo convenit, qui habens prudentiam, commaculat eam vitiorum sordibus, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
posunt. quibus deus tantam conserebat gr̃ams̃ or si conflio bella consierelantu¬
moyst moysi meritis decelo afluebat. alimonia: potus ẽ petra. Quã purus est¬
cdanielis animus. ut mulceret barbaros mores. mitigaret leoses e que in illo temꝑã¬
cia. quanta animi cẽ corporis continentia. Nec immerito mirabilis factis om̃ib
quando qđ uelementer admirantur homines. regalibus fultus amicitiis aur̃
non querebat. nec delacum sibi honorem pluris faciebat quam fidem: quin
atda sladoras heries respuit refutauit premia. abera mortem concempite
miecum repusit carcerem p̃optauitꝰ Quis hunc priuate cause ad consulendũ
iconeum non iudicaret. cuius ferax animus &̾ mens fertilis temporis sterili¬
catem quodam consilior et cordis u̾bere fecundauit : Aduercimus igtrur¬
quo d in ad quirendis consilis plurimum adiungat uite probitas. iurtutum

Expanded text:
possent, quibus Deus tantam conferebat gratiam? Moysi consilio bella conficiebantupossent, quibus Deus tantam conferebat gratiam? Moysi consilio bella conficiebantur: Moysi meritis de coelo affluebat alimonia, potus e petra. 58. Quam purus Danielis animus, ut mulceret barbaros mores, mitigaret leones ! Quae in illo temperantia! Quanta animi et corporis 84 continentia! Nec immerito mirabilis factus omnibus, quando quod vehementer admirantur homines regalibus fultus amicitiis, aurum non quaerebat, nec delatum sibi honorem pluris faciebat quam fidem. Quin altera illecebras beriles respuit, refutavit praemia: altera mortem contempsit, metum repulit, carcerem praeoptavit ? Quis hunc privatae causae ad consulendum idoneum non judicaret, cujus ferax animus et mens fertilis, temporis sterilitatem quodam consiliorum et cordis ubere fecundavit . CAPUT quod in acquirendis consiliis plurimum adjungat vitae probitas, virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
sorcaltatem nonpoterat. nis uoluntatem am̃i adeptus eet : Fxempli causa ppo¬
lius nobis salomon ẽ a quo certatim ut audirecur ciis sapiencia postulab atr
loserli quoq nec incarere feriatus erax. quominus tłir eb inceras consulertan
cuuis consilium aegipto uniuerse ꝓfuit. ut non sentiret .u.ii. annorũ sterilicaten
alioser peptos miere famis leuauaret ie iunio. Pamel excaptiuis regaliũ conis¬
torũ arbiter factus. consilus suis em̃dauit p̃sentia. annuntiauit futura.s̃ ne
enim que frequenter int̾p̃tatus ostenderat: ueri se. e̾ẽ annuncium fidesei in
omnibus desferebatur. Sed et iam cercius locus de his qui admiratione digni estir¬
rentur uosepl salomonis &ẽ danieł exemplo decursus uidetur. Nam quis denme
loquar. cuius ominis urt quotidie consilia p̃stolabatur. cuius uta fidem acibe
prudencie. admirationẽq eius augebat: Quis se non commieret cõsilions¬

Expanded text:
facultatem non poterat, nisi voluntatem Domini adeptus esset? Exempli causa propofacultatem non poterat, nisi voluntatem Domini adeptus esset? Exempli causa propositus est nobis Salomon, a quo certatim ut audiretur ejus sapientia, postulabatur. 54. Joseph quoque nec in carcere feriatus erat, quo minus de rebus incertis consuleretur. Cujus consilium Aegypto universae profuit; ut non sentiret septem annorum sterilitatem, aliosque populos miserae famis levaret jejunio . 55. Daniel ex captivis, regalium consultorum arbiter factus, consiliis suis emendavit praesentia, annuntiavit futura. Ex his enim quae frequenter interpretatus ostenderat veri se esse annuntium, fides ei in omnibus deferebatur . CAPUT XI. Terarentur, Joseph, Salomonis et Danielis exemplo decursus videtur. Nam quid de Moyse loquar, cujus omnis Israel quotidie consilia praestolabatur, quorum vita fidem faciebat prudentiae, admirationemque ejus augebat? Quis se non committeret consilio M
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc non ẽ. nec dimidia quidem pars scd̃m ea quȩ ainuntiabant mͥ.
apposuisti bona suꝑ omĩa quȩ audiui in t̾ra mea. Beatȩ mulieres tuȩ
& beati pueri tui qui assistunt tͥ: qui audiunt omẽm prudentiam
tuam. Intellige conaniuũ ueri salomonis: & quȩ apponuntur in
eo comuio. Intellige sapient̃ & conidera in qua t̾ra congragatio nationũ.
audierit famam sapientiȩ uerȩ atq iusticiȩ. & quibus eũ uiderit oculis.
contemplantib utiq quȩ non uidentur. Qm̃ quȩ uidentu  temporalia st̃.
que auem nonuidentur eterna. Que sunt beat mulieres. nis illeae quib as
aens tuare ⁊ uosei meusfeter & doro. a mater ẽ dui eiampueri cui bate qaui
anstiur ns paulus qui dicebat usq inhunc aiem esto ꝓcestans rion
acmaioni sy meon qui expectabat intemplo uc uideret consolationeor
q uomodo ergo dimita posceret. nisi quia asstens dño tiscedendi babe

Expanded text:
 nunc non est nec dimidia quidem pars secundum ea quae annuntiabant mihi. Apposuisti bona super omnia quae audivi 83 in terra mea. Beatae mulieres tuae, et beati pueri tui qui assistunt tibi, qui audiunt omnem prudentiam tuam . Intellige convivium veri Salomonis, et quae apponuntur in eo convivio, intellige sapienter, et considera in qua terra congregatio nationum audierit famam sapientiae verae atque justitiae, et quibus eum viderit oculis, contemplantibus utique ea quae non videntur. Quoniam quae videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . 53. Quae sunt beatae mulieres, nisi illae de quibusDei fecerit, ipse meus frater et soror et mater est . Qui etiam pueri tui beati qui assistunt, nisi Paulus qui dicebat: Usque in hunc diem sto protestans minori ac majori , Simeon qui exspectabat in templo ut videret consolationem Israel ? Quomodo enim dimitti posceret, nisi quia assistens Domino, discedendi habere
Abbreviated transcription (Latin):
ma autem genera liberalttatis sunt. non solũ
quotidiano
sumptu egentibus quo uitã suam sustinere possint disponere ac dispensa¬
re alimoniam: uerum etiam his qui publice egere uerecundantur con¬
sulere ac subuenire. quatenus communis egenorũ alimoma non
ex hauriatur. De eo loquor qui p̃ ẽ. alicui muneri. ut si officiũ
sacerdocis gerat aut dispensatoris. ut de his suggerat ep̃o. nec reprimat
siquem positum in necessitate aliqua cognotierit. aut deiectum opibus ad
inopi ł̃ necessitatem redactum. maxime si non effusione ad olescentie sed di¬
reptione alicuius et amissione patrimonii in eam reciderit in uiriã tit sũptũ
euercere diurmuim non queat. Summa etiam lib̃ alitas. captos redimere. eri¬
pere ex hostium manibus subthere neei homines. & maxime feminas curpitu¬
chne reddere parentibus liberos. parentes liberis. cnues patrie restituere
Nota sunt hec nimis illirici uastitate & tracie. quanti ubiq uenales

Expanded text:
ma autem genera liberalitatis sunt, non solum ma autem genera liberalitatis sunt, non solum quotidiano sumptu egentibus, quo vitam sustinere suam possint, disponere ac dispensare alimoniam; verum etiam his qui publice egere verecundantur, consulere ac subvenire, quatenus communis egenorum alimonia non exhauriatur. De eo enim loquor qui praeest alicui muneri, ut si officium sacerdotis gerat, aut dispensatoris; ut de his suggerat episcopo, nec reprimat si quem positum in necessitate aliqua cognoverit, aut dejectum opibus ad inopiae necessitatem redactum: maxime si non effusione adolescentiae, sed direptione alicujus et amissione patrimonii in eam reciderit injuriam, ut sumptum exercere diurnum non queat. 70. Summa etiam liberalitas, captos redimere, eripere ex hostium manibus, subtrahere neci homines, et maxime feminas turpitudini, reddere parentibus liberos, parentes liberis, cives patriae restituere. Nota sunt haec nimis Illyrici vastitate et Thraciae: quanti ubique venales
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia inuita sua. Quomodo enim non ad mirandus quidriutias spernit.
quas pleriq saluti ꝓprie p̃culerunt : Decet igitur om̃s censura frugalitatis.
continentie auctoritas. & maximẽ eum qui honore prestet. non p̃minentẽ
uirũ chesauri possideant primsui: &̃ pecuniis seruiat qui p̃est. liberis.
Illud magis decet ut supͣ thesaurum sit animo: et infra amicum obseqͥo.
Humilitas enimi grãm augec. Hec plena laudis.: et digna primario
uiro. Non cominunem cum tyriis negotiatoribus & galathis mer¬
catoribus habere curpis lucri cupidinem. Nec ouine bonum locare im
pecuniam. et tanquam mercenario munere quotidianos numerare qu̾stus.
calculari conpendia. Quod si ab his sobrium gerere animũ laudabile ẽ.
quanto illud prestantius si dilectionem multiadinis liberalitate ad qui¬
ras. neq suꝑflua circa importunos. neq restricta circa u indigentes. Pluri¬

Expanded text:
mirabilia in vita sua . Quomodo enim non admirandus, qui divitias spernit, mirabilia in vita sua . Quomodo enim non admirandus, qui divitias spernit, 86 quas plerique saluti propriae praetulerunt? 67. Decet igitur omnes censura frugalitatis, continentiae auctoritas, et maxime eum qui honore praestet, ne praeeminentem virum thesauri possideant sui, et pecuniis serviat, qui praeest liberis. Illud magis decet, ut supra thesaurum sit animo, et infra amicum obsequio. Humilitas enim gratiam auget. Haec plena laudis et digna primario viro, non communem cum Tyriis negotiatoribus et Galaaditis mercatoribus habere turpis lucri cupidinem, nec omne bonum locare in pecunia, et tamquam mercenario munere quotidianos numerare quaestus, calculari compendia. quanto illud praestantius si dilectionem multitudinis liberalitate acquiras, neque superflua circa importunos, neque restricta circa indigentes! 69. Pluri
Abbreviated transcription (Latin):
mal ãtoi Piximus de eiꝰ puleritudine. & scrpture termonio compdim¬
muist suip ẽ ut doccamus eripture auedoritate niulum ei contudnunci
qui mnelil uerat benefacere. biignus stabilis certus. securus. omnen
raberis uututem omnia ꝓspiciens. Ec infra sobriecate enm doce
ustieiam ẽ icutem. Oninia igitur opatur prudẽnta. cũ onnibus ions¬
labet consortium. Nam qͦmͦ potest utle consilium dare. nsi habest etõ¬
inficiam ut uiduca contantiam. mortem non reformidat. nullo cerrorẽ
nulo reuocetar mecu. nulla adulatione a uero deffeetendum ꝓutec: exili¬
um nonrefugiat. que nouerit sapienti patriam cotum mundum. eẽ.
exestatemꝰ non cimes at. que niehil decẽ. sapientisciat᷑. cui eocus nuim¬
dus diuitiarũ ẽ : Quid enim p̃cessius eo uiro qui auro moueri neseĩ¬
t. cõtempeum habẽat pectimarum. et uelut exarce quadam despi¬
ren lominum cupiditates: Q uod quifecerit hninc homines sup̃siom¬
nem. ec̃ lapbtrantur. Quis est inquid ec laudabimis eums feitenĩ

Expanded text:
de ejus pulchritudine, et Scripturae testimonio comprobavimus: superest ut doceamus Scripturae auctoritate nullum ei contuberniumqui nihil vetet benefacere, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens . Et infra: Sobrietatem docet, et justitiam et virtutem habet consortium. Nam quomodo potest utile consilium dare, nisi habeat justitiam, ut induat constantiam, mortem non formidet, nullo terrore, nullo revocetur metu, nulla adulatione a vero deflectendum putet: exsilium non refugiat, quae noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem non timeat, quae nihil deesse sapienti sciat, cui totus mundus divitiarum est? Quid enim praecelsius illo viro, qui auro moveri nesciat, contemptum habeat pecuniarum, et velut ex arce quadam despiciat hominum cupiditates? Quod qui fecerit, hunc homines supra hominem esse arbitrantur: Quis est, inquit, hic, et laudabimus eum? Fecit enim
Abbreviated transcription (Latin):
quid faceret. quasi ei aliũta de ẽẽtit. herebat ambiguo. ñ capiebant
horrea annonam: et ille se egere eredebat. Recte igitur falomon. qui con¬
tinet inquit frumentum relinquet illud nationibus non heredib: qm̃
auaritie emolum̃tũ ad sucessorim iura non ꝑuenit. Quod non legitune
acquiritur: quasi uentis quibusdam ita extraneis diripientibus dissipatur.
Et aadidit. Captans annonam maledictus in plebs ẽ: beuedictio autẽ eiꝰ¬
incapite qui participat. Uides autem quod largitorem frumenti. ec̃. dece¬
at. nonpretii captatorem. Non ẽ igitur ista utilitas. inqua plus honestati

Expanded text:
quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, inquit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haeredibus, quoniam avaritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. Non est igitur ista utilitas, in qua plus honestati