comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tent in occultis immaculatũ. In occultis sic accipiendũ ẽ: ut iudȩi putauer̃: cȩterũ actus
corũ occultus. ee. non potuit xp̃o: qui frequent̃ predictus.ẽ. antequã fier&e. Immacu.¬
um. duob dicimꝰ modis. Sunt isti cõmunes immaculati. qui miscłia dñi abluti.r¬
cdunt᷑ omĩno purissimi: sicut in quinquagesimo psalmo dictũ . ẽ. lauabis me. &
suꝑniuẽ dealbabor: immaculatus autẽ solus uere dicit᷑ xp̃c. qui nullã contraxit
maculã peccatorũ: sed cȩlesti puritate mundissimus. ab omĩ clelicto ꝓbat᷑ alienus.
Oserito ergo se significans dicit ut sagittent immaculatũ: quatinꝰ iucdȩis timor maior
esceret. qui in nocentis sanguinẽ fundere festinarunt. Sequit᷑. Subito sagitt abri
eũ & non timebt̃. Subito. & hic ita accipiendũ ẽ: sicut uidei dementissimi putauer̃.

Expanded text:
tent in occultis immaculatum. In occultis, sic accipiendum est, ut Judaei putaverunt. Caeterum actus tent in occultis immaculatum. In occultis, sic accipiendum est, ut Judaei putaverunt. Caeterum actus eorum occultus esse Christo non potuit, qui frequenter praedictus est antequam fieret. Immaculatum duobus dicimus modis: sunt isti communes immaculati qui misericordia Domini abluti redduntur omnino purissimi; sicut in quinquagesimo psalmo dictum est: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Immaculatus autem solus vere dicitur 209 Christus, qui nullam contraxit maculam peccatorum, sed coelesti puritate mundissimus ab omni delicto probatur alienus. Merito ergo se significans dixit: Ut sagittent immaculatum; quatenus Judaeis timor major cresceret, qui innocentis sanguinem fundere festinarunt. Sequitur, subito sagittabunt eum, et non timebunt. Subito, et hic ita accipiendum est, sicut Judaei dementissimi putaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ eorũ iniquitas frangebatur: ut inse potiꝰ mala conuerterent. quȩ contra in nocentis
sanguinẽ p̃parabant. Iste enĩ peccantiũ mos ÷: ut pͥmũ sibi noceant. qui alterũ grauare
mant. Sed respiciamꝰ qđ dix̃. linguas suas exacuer̃: illud scilicet tempus ostend
quando una uoce clamauer̃ : crucifige. crucifige. Inuicẽ quippe factiẽ. sceleris prolata sen¬
rem amarã: id ÷ insidias occultas: quȩ ut illi putabant minime sentirent᷑. ꝑ ficlũ siqͥdẽ
uidã datis triginta argenteis sollicitauer̃ ut fieret trachtor: qui eiꝰ uidebat᷑ fuisse disci-¬
lus. O res amara. & om̃i felle deterior: conuiuã ad ꝓditionẽ: discipłm ad necẽ : con¬
uatorẽ pecuniȩ: p̃mio subito fuisse corruptũ. Ut sagit̾tent in occultisimmaculatũ: subito
sagittabt̃ cũ & ñ timebunt. De suꝑiorib pendet iste uersiculus: intender̃ arcũ. ut sagit.¬

Expanded text:
tantum eorum iniquitas frangebatur; ut in se potius mala converterent, quae contra innocentis tantum eorum iniquitas frangebatur; ut in se potius mala converterent, quae contra innocentis sanguinem praeparabant. Iste enim peccantium mos est, ut primum sibi noceant, qui alterum gravare festinant. Sed respiciamus quod dixit, linguas suas exacuerunt; illud scilicet tempus ostendens quando una voce clamaverunt: Crucifige, crucifige . In vicem quippe facti est sceleris prolata senrem amaram; id est occultas insidias, quae, ut illi putabant, minime sentirentur. Perfidum siquidem Judam datis triginta argenteis sollicitaverunt ut fieret traditor, qui ejus videbatur fuisse discipulus. O res amara et omni felle deterior, convivam ad proditionem, discipulum ad necem, conservatorem pecuniae praemio subito fuisse corruptum! Vers. 4. Ut sagittent in occultis immaculatum; subito sagittabunt eum, et non timebunt. De superioribus pendet iste versiculus, intenderunt arcum, ut sagit
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ quẽ admodũ se ꝓtectũ dicat. eẽ. qui passus. ẽ: & ñ doleamꝰ mortẽ. quã ficlelib dnĩ
eleratorũ uoluntas inferre temptauit. Protectus : plane aconuentu malignan
quia dũ illi eũ crederent cõmunit̃ mori. resurrectionis eiꝰ głia ꝓbant᷑. ee. confusi. Eo¬
cectus : deniq uirtute diuinitis suȩ : quia filius erat hominis. & idem filuis dei induab
naturis una sine aliqua clubitatione ꝑsonã habens inpotestate ponendi animã suã.
& iterũ sumendi eam. Protectusẽitaq: quia malignorũ insidias. potentiȩ suȩ uirtute
suꝑauit: Addidit : a multitudine oꝑantiũ iniquitatẽ. Supra clix̃ a conuentu malig¬
rem amaram. Per hos quattuor uersus usq ad diuisionẽ. ꝑdiuersas allegorias iudȩorũ
significat ꝑsecutionẽ: sed hic reddit᷑ causa iustissima. quare ꝓtectus sit amultitudine
oꝑantiũ iniquitatẽ. Nam quantũ illi linguas suas uelut mortiferũ gladiũ exacuebant:

Expanded text:
t esse qui passus est, et non doleamus mortem, quam fidelibus Domini sceleratorum voluntas inferre tentavit. Protectus est plane a conventu malignantium, quia dum illi eum crederent communiter mori, resurrectionis ejus gloria probantur esse confusi. Protectus est denique virtute divinitatis suae, quia filius erat hominis, et idem Filius Dei in duabus naturis una sine aliqua dubitatione persona: Habens in potestate ponendi animam suam, et iterum sumendi eam . Protectus est itaque, quia malignorum insidias potentiae suae virtute superavit. Addidit, a multitudine operantium iniquitatem. Supra dixit, a conventu maligntenderunt arcum rem amaram. Per hos quatuor versus usque ad divisionem, per diversas allegorias Judaeorum significat persecutionem. Sed hic redditur causa justissima quare protectus sit a multitudine operantium iniquitatem. Nam quantum illi linguas suas velut mortiferum gladium exacuebant,
Abbreviated transcription (Latin):
meã cũ tribulor: atimore inimici eripe animã meam. A partȩ humanitatis
assumptȩ inqua passurꝰ erat. postulat dñs xp̃s ut intribulatione positi eius
exaudiat᷑ oratio: quando cotis uirib petit᷑ qđ ꝓdesse sentitur. Sed quid petat:
entiꝰ aucliamꝰ. Subelilit enĩ: atimore inimici eripe animã meã. Non postula
ut minime ꝓ omiũ salute moriatur: unde petrũ arguit dicentẽ. ꝓpitius tibi esto

Expanded text:
meam cum tribulor; a timore inimici eripe animam meam. A parte humanitatis meam cum tribulor; a timore inimici eripe animam meam. A parte humanitatis assumptae, in qua passurus erat, postulat Dominus Christus, ut in tribulatione positi, ejus exaudiatur oratio, quando totis viribus petitur quod prodesse sentitur. Sed quid petaentius audiamus. Subdidit enim, a timore inimici eripe animam meam. Non postulat ut minime pro omnium salute moriatur unde Petrum arguit dicentem: Propitius tibi esto
Abbreviated transcription (Latin):
ituli huiꝰ uerba. sicut sepe dictũ . ẽ. ab solute referunt᷑ ad clñm xp̃m
conscripta : ut ipsa claritas tituli lucẽ nobis uenturi psalmi uideatur
afflare. Est enĩ dñs de sua passione dicturꝰ. quȩ mundo uitã prestitit.¬
& lumen credulitatis infudit. Auliamꝰ ergo intentis animis: quia lic& sȩpe repetͥit᷑.
norã tamen utilitatẽ ex ea semꝑ accipimꝰ. Qui psalmꝰ: sextus. e̾e. cognoscit᷑ horũ.
ex & caput nr̃m diĩs xpc̃. uerũ hominẽ se assumpturũ. eẽ. declarans. prima posi¬
tione orat ut a popłi iuclaici timore liberet᷑: dolos eorũ factaq impia. quasi
ians cransacta cõmemorans: docens illos defecisse inꝑsecutionib suis: se autẽ ad resur-¬
rectionis głiam ꝑuenisse. Scła positione irrilet seuiciã iudȩorũ: quia magis ipsi
conturbati sunt. de scelerib suis. qu ando resurgente dño. eiꝰ annuntiata ẽ. fortitudo
Tunc enĩ : iȩticia iustorũ & recte fidei uirtus apparuit. Ex audi ds̃ orationem¬

Expanded text:
ituli hujus verba sicut saepe dictum est absolute referuntur ad Dominum Chconscripta, ut ipsa claritas tituli lucem nobis venturi psalmi videatur afflare. Est enim Dominus de sua passione dicturus, quae mundo vitam praestitit, et lumen credulitatis infudit. Audiamus ergo intentis animis, quia licet saepe repetatur, novam tamen utilitatem ex ea semper accipimus Qui psalmus sextus esse cognoscitnus Christus verum hominem se assumpturum esse declarans, prima positione orat ut a populi Judaici timore liberetur: dolos eorum factaque impia, quasi jam fuerint transacta commemorans. Docens illos defecisse in persecutionibus suis, se autem ad resurrectionis gloriam pervenisse. Secunda positione irridet saevitiam Judaeorum, quia magis ipsi conturbati sunt de sceleribus suis, quando resurgente Domino, ejus annuntiata est fortitudo. Tunc enim laetitia justorum, et rectae fidei virtus apparuit. Expositio
Abbreviated transcription (Latin):
unctionẽ illã scãm ꝓuenisse significat. Oleũ lȩtitiȩ ẽ : pecati maculã ñ hab̾e. CInde se consci
sẽꝑ exhilarat. quando nulla recordationis asꝑitate mordet᷑ Prec̃sortib tuis. p̃filiis hominũ dic̃ quos
& ipse meuangłio fr̃s appellat. Idõ aut̃ dictũ ẽ p̃consortib tuis : qm hanc benedictionẽ sup̃ om̃e genꝰ¬
humanũ cognoscit᷑ accepissẽ : ut unctꝰ singularit᷑. cȩteros unguere debuisset. In illo eñi fons ẽ benedic¬
tionis a quo ꝓut ipsi uisũ fuerit ꝑ uniũsos electos cõpetent̃ emanat. Sed hȩc om̃a carni c̃ueniunt:¬

Expanded text:
unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere; unde se conscientia unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere; unde se conscientia semper exhilarat, quando nulla recordationis asperitate mordetur. Prae consortibus tuis, prae filiis hominum dicit, quos et ipse in Evangelio fratres appellat. Ideo autem dictum est, prae consortibus tuis, quoniam hanc benedictionem supra omnes humanum genus cognoscitur accepisse, ut unctus singulariter caeteros ungere debuisset. In illo enim fons est benedictionis, a quo, prout ipsi visum fuerit, per universos electos competenter emanat. Sed haec omnia carni conveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
ris insigne sceptrũ dicebat antiquitas : designans in ea uirtutũ regẽ dñm saluatorẽ. Dilexistiuis
se nequitiã. Nemo enĩ ꝑfecte diligit iustitiã . nisi qui actꝰ pessimos exaerat᷑ q̃m diũsȩ qualitates
tia lucis: nocts absentia ẽ Sic ueritas amor: studiũ falsitatis cauet VInde a. quibusdã pulchre dif¬
finitũ ẽ Substantia ẽ. c̃trarioꝵ capax: s lͥino tẽpore. Sed his reb quȩ p̃mia sint reddita: subt̃ exponit.
opterea unrit te ds̃ ds̃ tuus. Vnctus xp̃c & regẽ significat & sac̃dotẽ quia dignitates istȩ
ꝑ sacratissimas unctiones : Nã & ipsũ nom̃ xp̃i a scõ chrismate uocitat᷑ : sed ab illa parte unctus
drꝰ qua dispensatione & natus & mortuus & resurrexisse uerat̃ dr̃ xp̃s cȩterũ deitas eiꝰ nul¬

Expanded text:
ris insigne, sceptrum dicebat antiquitas, designans in ea virtutum Regem Dominum Salvatorem. Vers. 8. ris insigne, sceptrum dicebat antiquitas, designans in ea virtutum Regem Dominum Salvatorem. Vers. 8. se nequitiam. Nemo enim perfecte diligit justitiam, nisi qui et actus pessimos exsecratur, quoniam diversis quatia lucis noctis absentia est, sic et veritatis amor est odium falsitatis. Unde a quibusdam pulchre definitum est: Substantia est contrariorum capax, sed non uno tempore. Sed his rebus quae praemia sint reddita subter exponit: Propterea unxit te Deus Deus tuus. Unctus christus et regem significat et sacerdotem, quia dignitate sacratissimas unctiones; nam et ipsum nomen christi a sancto chrismate vocitatur. Sed ab illa parte unctus dicitur, qua dispensatione et natus, et mortuus, et resurrexisse veraciter dici
Abbreviated transcription (Latin):
deicetꝰ ad salutaria dm̃ mandata tranffert᷑ Inimicoꝵ regis Inimicos xp̃i edieit. qui a lege suꝑna
contraria uoluntate disentiunt hocẽ qđ titulus psalmi huiꝰ p̃cinuit dicens ꝓ his qui cõmutabunt᷑
nodũ qui recte dr̃ causa uidicu. hic enĩ sedes dĩ aduiditiũ ꝑtinet futurũ in quo om̃a ueracit᷑ ȩter¬
poris successione dissolui. Virga uero: regulã diiunȩ significat equitatis. Quȩ ueracit̃ rata dr̃u
quia nulla prauitate turbat᷑. Virga ista iustos regit impios ꝑcutit continet ueracit̃ supplican¬
tes. Sed hȩc uirga ñ de cespite arboris egredit᷑: sed ab ipsius deitatis uirtute ꝓcedit: fortitudo in¬
uicta aequitas rectissimx infleribilis disciplina. De qua in alio qͦq psalmo dicendũ ẽ : uirgã uir¬
tutis tuȩ emitaet dñs ex sion dominaberis in medio inimicoꝵ tuor. Hanc enĩ uirgã regn hono¬

Expanded text:
dejectus, ad salutaria Domini mandata transfertur. Inimicorum Regis, inimicos Christi dicit, qui a lege superna dejectus, ad salutaria Domini mandata transfertur. Inimicorum Regis, inimicos Christi dicit, qui a lege superna contraria voluntate dissentiunt. Hoc est quod titulus psalmi praecinuit dicens: Pro his qui commutabuntur, modum, qui recte dicitur A causa judicii. Hic enim sedes Dei ad judicium pertinet futurum, in quo omnia veraciter aeterporis successione dissolvi. Virgam vero regulam divinae significat aequitatis, quae veracquia nulla pravitate curvatur, virga ista justos regit, impios percutit, continet veraciter supplicantes, sed haec virga non de cespite arboris egreditvicta, aequitas rectissima, inflexibilis disciplina; de qua in alio quoque psalmo dicendum est: Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion: dominaberis in medio inimicorum tuorum . Hanc enim virgam regii hono
Abbreviated transcription (Latin):
acutȩ. sunt uba dũ saluatoris. hominũ corda salutarit̃ infigentia quȩ idõ uulnerant ut sanant. Idõ
ꝑcutunt ut liberent Idõ ꝓsternunt ut erigant Sed uideamꝰ hoc telũ uerbidi cui similitudini copr¬
per Sugitta ẽ ligni ferio armatũ cuĩ prima pennata s: Sic ũbũ dĩ ex ligno erucis eerediens iet for¬
hic sagittas quȩ dirigunt᷑: scilicet ut in ẽp̃bensibilis potentia hac similitudine monstraresꝰ Acutȩ
ꝑtinent ad transforeiationis celeritatẽ. Potentissimȩ quia nulla illis materia. qũauis durifsima
pbat᷑ obsstere quando eis insitũ ẽ effictũ suae uoluntatis implere. sopłi sub te cadent c̃ũsiones sig¬
nificat hominu qando credentes in humilitatẽ felicit̃ cadunt. qui prius uitio p̃sũptionis ereca st̃ :
apłm dñi dextera subleuauit. In corde. Exponit qđ suꝑiꝰ dix̃ cadent non pedib quib corpora sufti¬
nent᷑: sed corde. quo animȩ ꝑfidia subleuat᷑ Ibi enĩ qui penitens cadit resurgit. & de sua iniqͥtate

Expanded text:
acutae sunt verba Domini Salvatoris, hominum corda salutariter infigentia; quae ideo vulnerant ut sanent, ideo percutiunt ut liberent, ideo prosternunt ut erigant. Sed videamus hoc telum verbo Dei qua similitudine comparetur. Sagittae est lignum ferro armatum, cujus prima pennata sunt; sic verbum Dei ex ligno crucis egrediens, et forhic sagittas quae longe diriguntur: scilicet ut incomprehensibilis potentia hac similitudine monstraretur. Acutae pertinent ad transforationis celeritatem. Potentissimae, quia nulla illis materia quamvis durissima probatur obsistere, quando eis insitum est effectum suae voluntatis implere. Populi sub te cadent, conversiones significat hominum: quando credentes in humilitatem feliciter cadunt, qui prius vitio praesumptionis erecti sunt;apostolum Domini dextera sublevavit. In corde, exponit quod superius ait, cadent, non pedibus quibus corpora sustinentur, sed corde quo animae perfidia sublevatur. Ibi enim qui poenitens cadit, resurgit; et de sua iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
uando qͥ ͤᷤ ueteri popło sunt p̃stita. futurȩ regenerationis beneficia nuntia
one liberet᷑ & adillam felicem patriã ipso largiente ꝑueniat ꝓmissio singularis: spon-
desicderabilis: & hic ipso ꝓtegente custodiri: & ibi eodẽ largiente inȩt̾no p̃mi
collocari. Floc si fixo animo semꝑ intendimꝰ. nũquã mundi istius ꝑreula formilamꝰ:
deũ lȩticia sũma cantabimꝰ. quod in huiꝰ psalmi fine conscriptũ ÷. Benedictus

Expanded text:
quando quae veteri populo sunt praestita, futurae regenerationis beneficia nuntiabant. quando quae veteri populo sunt praestita, futurae regenerationis beneficia nuntiabant. miseratione liberetur, et ad illam felicem patriam, ipso largiente, perveniat. Promissio singularis, sponsio desiderabilis, et hic, ipso protegente, custodiri, et ibi, eodem largiente, in aeterno praemio collocari. Hoc si fixo animo semper intendimus, nunquam mundi istius pericula formidamus: sed cum laetitia summa cantabimus, quod in hujus psalmi fine conscriptum est: Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
Benedictus dñs. qui ñ amouit dep̃cationẽ meã. & misccłiam suã ame. Duo ista co-¬
exa sunt quando ds̃ dep̃cationẽ non amouet: misccłiam suã sine clubitatione
initiũ: qua fuerit ueritate conceptũ. Dixit enĩ. Uenite & audite. quanta fecit animȩ
meȩ. Secutꝰ ÷ infinẽ ueracissime ꝓmissionis effectus: qͥa nec dep̃cationẽ eius amouisse
cognoscit᷑ nec miscłiam suã suspendisse monstratur. CoNIUSIO. Pedisequa qͥdẽ
positione. psalmꝰ iste decursus ÷: sed modo nob ÷ eiꝰ adunanda contȩxtio: ut u
huiꝰ cantici euidenter possit agnosci. Primũ salutarit̃ gentes allocuta ÷ scã mat̾ ȩccłia.
ut generalit̃ in dñi laudib occupent᷑: quatinꝰ suꝑnũ desideriũ. mundi nob̾ tollat
affaectum: deinde inuitat eas ut discant miracula ueteris testam̃ti ad p̃figurationẽ
illis potius uisa fuisse concedi : quati nꝰ ad spem maximã sequens popłs concitetur:

Expanded text:
Benedictus Dominus, qui non amovit deprecationem meam et misericordiam suam a me. Duo ista connexa sunt. Quando Deus deprecationem non amovet, misericordiam suam sine dubitatione initium, qua fuerit veritate conceptum. Dixit enim: Venite et audite quanta fecit animae meae. Secutus est in fine veracissimae promissionis effectus: quia nec deprecationem ejus amovisse cognoscitur, nec misericordiam suam suspendisse monstratur. Conclusio psalmi. Pedisequa quidem expositione psalmus iste decursus est, sed modo nobis est ejus adunanda contextio, ut virtus hujus cantici evidenter possit agnosci. Primum salutariter gentes allocuta est sancta mater Ecclesia, ut generaliter in Domini laudibus occupentur, quatenus supernum desiderium mundi nobis tollat affectum. Deinde invitat eas, ut discant miracula Veteris Testamenti ad praefigurationem illis potius visa fuisse concedi; quatenus ad spem maximam sequens populus concitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
istoclirent. CotlELUSIO. Quam latissimos fidei campos: sub b̾ uita
suo benedicere nos larga pietate dignet᷑: quatinꝰ salus mundi expectata gen-¬
tib innotescat : & fructũ miscłiȩ ipsius deplenissima religione ꝑcipiant. Sit
ergo nob̃ & breuitate dulcissimus. & ꝓphetiȩ suȩ dignitate p̃clarus: quancdo
ud ante tot scła p̾clix̃ quod iam salutarit̾ mundus agnoriit p̾sta rex ȩte
ut sicut te inhumilitate carnis uenisse agnouimꝰ. uita & indĩtatis potentia conces-¬
sum nob̾ clementẽ uidicẽ sentiamꝰ.
NEM ESALMUS CA NTI CI D A UI O

Expanded text:
custodirent. Conclusio psalmi. Quam latissimos fidei campos sub brevitate custodirent. Conclusio psalmi. Quam latissimos fidei campos sub brevitate ut adventu suo benedicere nos larga pietate dignetur: quatenus salus mundi exspectata gentibus innotescat, et fructum misericordiae ipsius de plenissima religione percipiant. Sit ergo nobis et brevitate dulcissimus, et prophetiae suae dignitate praeclarus, quando illud ante tot saecula praedixit, quod jam salutariter mundus agnovit. Praesta, Rex aeterne, ut sicut te in humilitate carnis venisse cognovimus, ita et in deitatis potentia concessum nobis clementem judicem sentiamus. nem, psalmus cantici D
Abbreviated transcription (Latin):
fructum suũ terra protulit: quando spinas diaboli tribulosq deseruit. Et qͥ a
fructus ꝓuenire potuit: uste benedictio postulatur. Dicit enĩ benedica
sine constat optanclũ: quia semꝑ necessariũ. semꝑ ꝓbatur  proficuum.
Quȩ figura clicit᷑ tautolia: id ÷ eiusdem sermonis iteratio. Intueam᷑ etiã
quemadmodũ timor clei int̾ magna munera postuletur: quancdo post be.¬
neclictionẽ petitã. metus eius concedi terrȩ finib ex oratur. Est enĩ inter
ima dĩ munera : qm̃ qui illum timere nołunt. &amare non clesinun
Sic enĩ & salomon dicit. Iniciũ sapientiȩ̨ timor clnĩ & in alio psalmo. timeat
clnm om̃ĩs terra. Sed timor iste non ex humana trepidatione contingit.
d diuina inspiratione p̃statur. Hunc ergo timorẽ terre sinib ꝓphe
miseratus optauit: ut & creclere inciperent. & credita  sollicitudine

Expanded text:
fructum suum terra protulit, quando spinas diaboli tribulosque deseruit. Et quia fructum suum terra protulit, quando spinas diaboli tribulosque deseruit. Et quia fructus provenire potuit, juste benedictio postulatur; dicit enim: Benedicafine constat optandum: quia semper necessarium, semper probatur esse proficuum. Quae figura dicitur tautologia, id est ejusdem sermonis iteratio. Intueamur etiam quemadmodum timor Dei inter 219 magna munera postuletur, quando post benedictionem petitam metus ejus concedi terrae finibus exoratur. Est enim inter prima Dei munera, quoniam qui illum timere norunt, et amare non desinunt. Sic enim et Salomon dicit: Initium sapientiae timor Domini , et in alio psalmo: Timeat Dominum omnis terra . Sed timor iste non ex humana trepidatione contingit, sed divina inspiratione praestatur. Hunc ergo timorem terrae finibus propheta miseratus optavit, ut et credere inciperent, et credita cauta sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ccłȩ partis repetiit. sed omĩno rem aliã subt̃ adiecit. Insuꝑiore enĩ uersu
suit. lȩtent᷑ & ex ultent gentes: nc̃ aut̃ dic̃ terra dedit fructũ suũ: ut & siunũ
iniciũ son&: non tam̃ sensus ipse ꝓpt̃ sequentia ad causas similes tendere iideatur.
Istos uero popłos quos frequenter repetit: quidã eos cluodecĩ trib intelligere
nes popłorum : qđ suꝑiꝰ ꝓuenire necessaria repecitione memorauit. Reuera
suum: quẽ pia dñi largitate ꝑcepit: non quẽ diabolo seminante generauit. Dedit
i tderra fructũ suũ: quando dnm saluatorẽ diuersarum gentiũ turba susc
Illa enĩ quȩ erat peccato adę spinis & tribulis plena uitalem fructum intulit.
cum dñi ussionib obecliuit . Tunc enĩ apłorũ fides inuarias linguas spũ s.
replente ꝓrupit: tunc uirtutes inestimabiles mundus agnouit: tunc reuera

Expanded text:
secundae partis repetit, sed omnino rem aliam subter adjecit. In superiori enim versu secundae partis repetit, sed omnino rem aliam subter adjecit. In superiori enim versu posuit: Laetentur et exsultent gentes; nunc autem dicit: Terra dedit fructum suum; ut etsi unum initium sonet, non tamen sensus ipse propter sequentia ad causas similes tendere videatur. Istos vero populos quos frequenter repetit, quidam eos duodecim tribus intelligere  quod superius provenire necessaria repetitione memoravit. Revera suum, quem pia Domini largitate percepit, non quem diabolo seminante generavit. Dedit etiam terra fructum suum, quando Dominum Salvatorem diversarum gentium turba suscepit. Illa enim quae erat peccato Adae spinis  ms. G., peccatorum spinis et tribulis plena, vitalem fructum intulit, cum Domini jussionibus obedivit. Tunc enim apostolorum fides in varias linguas sancto Spiritu replente prorupit; tunc virtutes inaestimabiles mundus agnovit; tunc revera
Abbreviated transcription (Latin):
& gentes in terra dirigis. Querendum nobis ÷ quare moneat gentes lȩtari. &
rultare : cum uidiciũ dnim clicat. eẽ. facturum. Metuere enĩ potest consciem
cũ audit ueracẽ dñm udicaturũ. Sed de illis dicit: qui iam confessi peccata formi-¬
lare nequeunt uentura iuicdicia. Illis enĩ non iudex secl aduocatus xp̃c.¬
ꝓpria confessione clampnauer̃. Qua ꝓpt̾ exultent gentes & gaudeant: quae
faciem eius inconfessione p̃uenire meruer̃. Sequitur causa lȩticiȩ : quia miseri-¬
orcli iudici ꝓbant᷑. eẽ. confessi: qui nouit humiliũ corda sanare: & suꝑbo
colla concidere. Nam ut illam confessionẽ quã diximꝰ debuisses aduertere: licit:
& gentes in terra dirigis. Utiq in hoc mundo: ubi eas facit delicta ꝓpria con¬
siteri: ut cliabolico nequeant errore sub uerti. Confiteant᷑ tibi popłi ds̃: con-¬
fiteant᷑ tibi popłi om̃s. Uenit ad t̃tiam narrationẽ: inqua uersum quidem

Expanded text:
t gentes in terra dirigis. Quaerendum nobis est quare moneat gentes laetari et exsultare, cum judicium Dominum dicat esse facturum? Metuere enim potest rea conscientia, cum audit veracem Dominum judicaturum. Sed de illis dicit qui jam confessi peccata, formidare nequeunt ventura judicia. Illis enim non judex, sed advocatus pria confessione damnaverunt. Quapropter exsultent gentes et gaudeant, quae faciem ejus in confessione praevenire meruerunt. Sequitur causa laetitiae: quia misericordi judici probantur esse confessi, qui novit humilium corda sanare, et superborum colla concidere. Nam ut illam confessionem quam diximus, debuisses advertere, dicit, et gentes in terra dirigis, utique in hoc mundo, ubi eas facis delicta propria confiteri, ut diabolico nequeant errore subverti. Vers. 5. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes. Venit ad tertiam narrationem, in qua versum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Euidenter exp̾ssit qđ suꝑius lixit: benedicat nos. & illumin& uultum
suum stiꝑ nos. Adhoc enim ista ꝓficiunt: ut in hoc munlo cognoscamus uiã illam
ueritatis : id ÷ lñm saluatorẽ qui nos lucit aduitã: in qua nemo errare poterit.
nisi qui ab eius regalis deuiare pre sumit. Et ne nos ꝓbare hoc exemplis aliis ege¬
remus : quis. e̾et uia. consequent̃ expo̾uit: in om̃ib gentib salutare tuũ: ut nec
unius lociuia ista crederetur. & quale. c̾et. beneficiũ mundi testimonio nominis
sui potuiss& agnosc qđ nom̃ ipsi xp̃o lño euident̃ aptatũ ÷: quando beatus ille
symeon eũ inmanib accipiens dix̃. N unc climitte seruũ tuũ inpace: quia uider̃
culi mei salutare tuũ. quod parasti ante faciẽ om̃iũ popłorũ. & cȩtera. E
id ÷ exclamatio: quotie̾s int̾ alia quȩ loquim᷑. ad dñm subito uerba conuertimus

Expanded text:
tuum. Evidenter expressit quod superius dixit, benedicat nos; et, illuminet vultum tuum. Evidenter expressit quod superius dixit, benedicat nos; et, illuminet vultum suum super nos. Ad hoc enim ista proficiunt, ut in hoc mundo cognoscamus viam illam veritatis, id est Dominum Salvatorem, qui nos ducit ad vitam: in qua nemo errare poterit, nisi qui ab ejus regulis deviare praesumit. Et ne nos probare hoc exemplis aliis egeremus, quis esset via, consequenter exposuit, in omnibus gentibus salutare tuum; ut nec unius loci via ista crederetur, et quale esset beneficium mundi, testimonio nominis sui potuisset agnosci. Quod nomen ipsi Christo Domino evidenter aptatum est, quando beatus ille Simeon eum in manibus accipiens dixit: Nunc dimitte servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salid est exclamatio, quoties inter alia quae loquimur, ad Dominum subito verba convertimus
Abbreviated transcription (Latin):
abraham: cum cdix̃ b enedicens benedicã te. & multiplicans multiplicabo sem̃
tuũ. sicut stellas cȩli: & sic̃ arenã quȩ ͤadorã maris. benedix̃ etiã terras inuariosusi
fructus: ut in digentiã nr̃ȩ fragilitatis exclucler&. Selhic illam benedictionẽ petut.
quã subter exponit: ut tenebras nr̃ȩ mentis excludens. claritate nos dñi salua¬
toris illumin&. Sequit᷑ quippe ⁊lluma uultũ suũ suꝑnos. bȩc erat petitio
benedictionis illuminar& uultũ suũ suꝑnos: quia eũ uidere non poterant.
ui in suis uirib luminis beneficia non habebant. Illum enĩ humanus uic
non potest sensus: nisi qui splendoris ipsius fuerit claritate ꝑfusus. Repetit:
& misereat᷑ nobis. Necessaria iteratio: qm̃ & amiscłia dnĩ proficere incipimus.:
& mnbona spe ipso largiente seruamur. Quȩ figura dicit᷑ epembasis: iel ÷ repetitio
crebri sermonis. Ut cognoscamus interra uiam tuam: & inom̃ĩb gentib salutare

Expanded text:
enedicam te, et multiplicans multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli et sicut arenam quae est ad oram maris . Benedixit etiam terras in varios fructus, ut indigentiam nostrae fragilitatis excluderet. Sed hic illam benedictionem petiit, quam subter exponit, ut tenebras nostrae mentis excludens, claritate nos Domini Salvatoris illuminet. Sequitur quippe, illuminet vultum suum super nos. Haec erat petitio benedictionis, ut illuminaret vultum suum super eos: quia eum videre non poterant, qui in suis viribus luminis beneficia non habebant. Illum enim humanus videre non potest sensus, nisi qui splendoris ipsius fuerit claritate perfusus. Repetit, et misereatur nobis. Necessaria iteratio, quoniam et a misericordia Domini proficere incipimus, et in bona spe, ipso largiente, servamur. Quae figura dicitur epembasis, id est, repetitio ntibus salutare
Abbreviated transcription (Latin):
mana felicit̃ exarantes. eorũ sensib cęlestib uerbis. fructuosa condebant. hyre¬
mana felicit̃ exarantes. corũ sensib
cȩlestib uerbis. fructuosa conlebant: hẏrci
intelligunt᷑. qui diabolicis prauitatib studentes. hispidis uiciis uestiuntu
Hyrcus uero dictus ÷ quasi hyrsutus sed & eos cumbub offert ȩccłia: quando con¬¬
uersi dño xp̃o confitent᷑. Hyrcus enĩ fuit latro ille qui penlebat incruce: sed mox
actus ÷ bos. quando ad con fessionẽ ueritatis. dño respiciente ꝑuenit. Dix̃
in emento mei dnẽ. cũ ueneris in regnum tuũ. Uenite & audite. & narrabo uob̾ om̃s¬

Expanded text:
mana feliciter exarantes, eorum sensibus coelestis verbi semina fructuosa condebant. Hirfeliciter exarantes, eorum sensibus coelestis verbi semina fructuosa condebant. Hirci vero intelliguntur, qui diabolicis pravitatibus studentes, hispidis vitiis vestiuntur. Hircus enim dictus est, quasi hirsutus; sed et eos cum bubus offert Ecclesia, quando conversi Christo Domino confitentur. Hircus enim fuit latro ille, qui pendebat in cruce, et mox factus est bos, quando ad confessionem veritatis respiciens pervenit. Dixit enim: Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qͥ dm̃ laudat in corde suo: ñ deb& sensũ uaria imaginatione confuncłe: nec
aliquã iniquitatẽ conspicere : sel totã illi mentẽ uigilantissime deputare: ut locũ
in eo cliabolus nequeat inuenire. Sic enĩ puritas orantis accipitꝰ᷑: sinullas cogitatio-¬
ium sorclib polluat᷑. Dic̃ enĩ : si hoc feci. ñ exaudi& ds̃: ostenclens qm̃ qͥ tali.¬
ad dñm. talẽ recipimus uicisitudinẽ: ut ille nos miseratus inte̾dat. Deniq hoc sequit᷑.
& intendit uoci orationis meȩ. Supplicemꝰ ergo ut don& nobis orationẽ pur

Expanded text:
Nam qui Deum laudat in corde suo, non debet sensum varia imaginatione confundere, nec Nam qui Deum laudat in corde suo, non debet sensum varia imaginatione confundere, nec aliquam iniquitatem conspicere, sed totam illi mentem vigilantissime deputare, ut locum in eo diabolus nequeat invenire. Sic enim puritas orantis accipitur, si nullis cogitationum sordibus polluatur. Dicit enim: Si hoc feci, non exaudiat Deus: ostendens quoniam qui taliad ipsum, talem recipimus vicissitudinem, ut et ille nos miseratus intendat. Denique hoc sequitur, et intendit voci orationis meae. Supplicemus ergo ut donet nobis
Abbreviated transcription (Latin):
fideles aluocat ac deuotos: iam nichil ede passionib suis cõmemorans: sed totũ de animȩ
suȩ liberatione locutura. Audiamꝰ quanta fecit animȩ ipsius: ut & nos discamꝰ expetere.
gua mea. His cluab cdiligent̃ impletis: ꝑfectus efficit᷑ xpĩanꝰ. Primũ ut ad clñm clamet
ore suo: iel ÷ recta conscientia. ñ uoluntate ꝑuersa. Sic enĩ dehis dicimꝰ. qui aliqua
ie falluntur : mentẽ suã non hab&: sunt aliena quȩ loquit᷑. Ergo ore suo clan
qͥ dño pure supplicat : qͥa illud ñ nr̃m sed omĩno cliabolicũ ÷. qđ cognoscit᷑. eẽ. ꝑ uersũ.
łm sequit᷑: & ex altaui sub lingua mea. Sub lingua cdic̃. in conscientia: qͥa cor n
sub lingua nr̃a ÷. ubi tacita cogitatione lauclamꝰ : & exaltare nobis illũ uiclemur.
qͥ semꝑ ꝓbat᷑ altissimꝰ: & uicle orclinẽ rerũ. Primo dix̃ oris clamorẽ: de inele uenit ad¬
ñ exaudiet ds̃. Quod dixerat exaltaui sub lingua mea: ipsũ diligent̃ ex ponit.

Expanded text:
fideles advocat ac devotos: jam nihil de passionibus suis commemorans, sed totum de animae suae liberatione locutura. Audiamus quanta fecit animae ipsius, ut et nos discamus expetere, 2lingua mea. His duabus rebus diligenter impletis perfectus efficitur Christianus. Primum, ut ad Dominum clamet ore suo, id est recta conscientia, non voluntate perversa. Sic enim de his dicimus qui aliqua ratione falluntur: Mentem suam non habet; sunt aliena quae loquitur. Ergo ore suo clamat, qui Domino pure supplicat: quia illud non nostrum, sed omnino diabolicum est quod cognoscitur esse perversum.m sequitur, et exaltavi sub lingua mea. Sub lingua dicit, in conscientia: quia cor nostrum sub lingua nostra est, ubi tacita cogitatione laudamus, et exaltare nobis illum videmur, qui semper probatur Altissimus. Et vide ordinem rerum. Primo dixit oris clamorem; deinde non exaudiat Deus. Quod dixerat: Exaltavi sub lingua mea, ipsum diligenter exponit.
Abbreviated transcription (Latin):
ci mereamur: ad quam nr̃a non possunt merita ꝑuenire. Prima ergo parte
delib loquens supplicat. ut benedici cum ipsis mereat᷑ adño: quatinꝰ illuminati
Tercio eundem uersum repetit quẽ suꝑius dixit: hoc mysteruĩ adiciens. quia fructũ
suũ terra iamꝓtulit: & ideo frequentato uerbo postulat nos debere benedici. D s̃¬
pͥrs misereri petiit : qui de meritorũ suorũ oꝑe non p̃sumpsit. Prius enĩ fuit ut
misereret᷑ errantib : & post ea benedictionis suȩ dona p̾star&. Nam benedictio dm̃
s semꝑ augmentat: siue cũ illũ benedit imꝰ nos ab solute ꝓficimus siue cũ
ille beneclixerit. animȩ nr̃ȩ ꝓfutura concelit. Sed quęramꝰ quã beneclictionem

Expanded text:
uci mereamur, ad quam nostra non possint merita pervenire. Prima ergo parte uci mereamur, ad quam nostra non possint merita pervenire. Prima ergo parte fidelibus loquens supplicat ut benedici cum ipsis mereatur a Domino; quatenus illuminati Tertio eumdem versum repetit, quem superius dixit, hoc mysterium adjiciens, quia fructum suum terra jam protulit; et ideo frequentato verbo postulat nos debere benedici. enim prius misereri petiit, qui de meritorum suorum opere non praesumpsit. Prius enim fuit, ut misereretur errantibus, et postea benedictionis suae dona praestaret. Nam benedictio Domini nos semper augmentat: sive cum illum benedicimus, nos absolute proficimus; sive cum nos ille benedixerit, animae nostrae profutura
Abbreviated transcription (Latin):
ymnus & canticũ. hȩc duo nomina nisi subtilit̾ inspiciant᷑. unum
uiclent᷑ ꝓpe modũ indicare misteriũ : quia utraq laudẽ clni signifi¬
care monstrant᷑. Hymnum diximꝰ carm̃ e̾ẽ. maeri abcuiꝰ lege
cõpositũ : sic̃ om̃s psalmos inhebrea lingua constat. ẽe. formatos.
hi quotie̾s soli ponunt᷑ intitulis: significant᷑ organis & tẏmpanis fuis
lati. Sed iste hẏmnus quẽ nc̃ ꝓpħa canit icdõ p̃misit infinẽ: quia tota orati
uocis moclulatione canebatur. Sed nẽ ꝑ hȩc nomina utrũq de p̾hendit᷑ potuisse
coniungi: ut & instrum̃tis musicis. & humana uoce caneret᷑. Et idõ omĩs cantus
& hymnus est : non omĩs hymnus & cantus. ẽ. Nam hoc nobis clistinctionis huiꝰ p̃b&
icum: quia psalmi qui canticũ non habent. poterant ꝑsola musica instrume
cantari. DivISiO pdalon. Post sexagesimi quinti s canticũ resurrectionis. mirabili
ordine dep̃cationẽ suã ꝓpħa subiunxit: ut benedicti addiuinã cognitionẽ de-¬

Expanded text:
antur, unum videntur propemodum indicare mysterium: quia utraque laudem Domini significare monstrantur. Hymnum diximus carmen esse metri alicujus lege compositum; sicut omnes psalmos in Hebraea lingua constat esse formatos. Hi quoties soli ponuntur in titulis, significantur organis et tympanis fuisse prolati. Sed iste hymnus quem nunc propheta canit, ideo praemisit in finem, quia tota oratiovocis modulatione canebatur. Sed nunc per haec nomina utrumque deprehenditur potuisse conjungi, ut et instrumentis musicis et humana voce caneretur; et ideo omnis cantus et hymnus est, non omnis hymnus et cantus est. Nam hoc nobis distinctionis hujus praebet indicium, quia psalmi qui canticum non habent, poterant per sola musica instrumenta cantari. Divisio psalmi. Post sexagesimi quinti psalmi canticum Resurrectionis, mirabili ordine deprecationem suam propheta subjunxit, ut benedicti ad divinam cognitionem ded
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ benedictũ. Psalteriũ uͦ decẽcordarũ eẽ. diximꝰ. quoͣ ordine conuerso. aliiũ
eytharȩ insuꝑiorib habet: unde ad inferiorẽ partẽ canora fila descenduq
Cui p̃cepta decalogi conuenient̃ aptant᷑ : quia scđm form̃ã instrum̃ti huiꝰ. de
cemodi instrum̃tis lectũ eẽ. meminimꝰ. decacordũ uͦ psalteriũ. sic̃ ueteres dixer̃
& illud nob̵ indicat sacram̃tũ : ut referamꝰ tria ad dm̃ qui trinitas ẽ. id ẽ pri¬
mũ qđ ait. non habebis dõs alienos corã me. secundũ. ñ facies tͥ sculptile tertiũ.
sumes tͥ nom̃ dĩ tui in uacuũ. in quo iungit & de sabbato : septẽ uͦ quȩ seci¬

Expanded text:
dictum . Psalterium vero decachordum esse diximus, quod ordine converso alvum citharae in superioribus habet, unde ad inferiorem partem canora fila descendunt; cui praecepta Decalogi convenienter aptantur. Quia secundum formam instrumenti hujus, de cemodi instrumentis lectum esse meminimus. Decachordum vero psalterium, sicut veteres dixerunt, et illud nobis indicat sacramentum, ut referamus tria ad Deum, qui Trinitas est; id est primum quod ait: Non habebis deos alienos coram me ; secundum, Non facies tibi sculptile; tertium, Non assumes tibi nomen Dei tui in vacuum, in quo jungit et de sabbato. Septem vero quae se
Abbreviated transcription (Latin):
uuuficat: Et ineuangłio dñs ait. Sp̃s ẽ. qͥ uiuificat: nã caro ñ ꝓelest qͥequã. hȩc aũ quie
uiximsꝰ singularit tria sequestrata nullatenꝰ inuemunt᷑: quãuis intelleci nr̃ ex distin¬
he possit aduercere sed ita naturalit̾ sc̃ unita ut cdũ unũ hoꝵ se obtulerit. suol
tria semꝑ occurrant. Sic ꝑhas similitudmes: tante rei aliqͣ ĩmaginatio nobi ueria¬
liqdu uetat & hintesligi: tunc multo p̃stantiꝰ poter̃ c̃phendi. ꝗͣdo innaiestate sua
diuinitate uiderint qͥcũq beati st̃. Quas qͥ desiderat pleniꝰ agnoscere: sciby larui
sci ambrosi & sc̃i augastini libros trinitatis ñ desinat lectitare. Hec enĩris a dds¬
putanduquã magna : tã longa .ẽ. Nã & beatꝰ ieronimꝰ: aclũsus hereticos inho plal¬
mo luculent et breuit de trinitate disseruit. D oceã iniqͦs uias tuas. ceim puadte

Expanded text:
nus ait: Spiritus est qui vivificat, nam caro non prodest quidquam . Haec autem quae diximus, tria singulariter sequestrata nullatenus inveniuntur, quamvis intellectus noster ea distincta possit advertere: sed ita naturaliter sunt unita, ut dum unum horum se obtulerit, simul tria semper occurrant. Sic per has similitudines tantae rei aliqua nobis imaginatio veriliquidum vetat intelligi: tunc multo praestantius poterunt comprehendi, quando in majestate sua Divinitatem viderint, quicunque beati sunt. Quas qui desisancti Ambrosii et sancti Augustini libros  Apud Cassiod., libros Trinitatis non desinat lectitare. Haec enim res ad disputandum quam magna tam longa est. Nam et beatus Hieronymus adversus haereticos in hoc psalmo luculenter et breviter de Trinitate disseruit. Item idem psalmo sexage
Abbreviated transcription (Latin):
ue q te insole substantia corporalis. ita intelligat intrinitate quolã mod dĩe sonead
patrise: etqđ e. insole splencdor eiꝰ. hoc sit intrinitate ꝑsoria filĩ sic̃ apłs elis solender¬
calore es Dat etiã alud exẽplũ incorporaliũ rerũ: hoc ⁊ Anima qrugaelimagnnẽ
et simlitudinẽ dĩ facta cognoscit̃. Anima igit᷑ ẽ ipsa substantia in corporea racionalisi
in qͣ me intellectꝰ & uita etꝰ. & cł gͦ. ẽ. in anima substantia hoc intelligat si elier sasiẽ mn
trinitate ꝑsona patris. Qđ aut̃ . ẽ. in anima uirtꝰ & scientia: hoc intelligat᷑ inuraniate

Expanded text:
ut quod est in sole substantia corporalis, ita intelligatur in Trinitate quodammodo persona Patris, et quod est in sole splendor ejus, hoc sit in Trinitate persona Filii, sicut Apostolus dcalore ejus ? Datur etiam aliud exemplum incorporalium rerum, hoc est de anima, quae ad imaginem et similitudinem Dei facta cognoscitur. Anima igiturest ipsa substantia incorporea rationalis, in qua inest intellectus et vita ejus. Quod ergo est in anima substantia, hoc intelligatur, si dici fas est, in Trinitate persona Patris; quod autem est in anima virtus et scientia, hoc intelligatur in Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut spiritalib epulis farciantur. Hos exaudire dicit dñs xp̃s. qui indigentia mun.¬
di repleti sunt: & tanquã sitotum possideant. sic pauꝑtatis suȩ securitate laetant᷑.
sicut apłs monet. Tanquam nichil habentes & omĩa possicdentes. Nam quoed dicie
& uinctos suos non spreuit: om̃s quidẽ communiter uincti sumus lege peccati.
& quib dã cõpedib n retiti. quia desideria humana ꝑquirimus: Sed dñs suos
uinctos non spernit: id ÷ qui eius legib uintiuntur. Ipsos enĩ liberat ala¬
queis carnalib : quͦs suis regulis connexos agnouerit. Lauelent eũ cęli &
ta sententia : ut incęli cõmemoratione omia eũ debeant lauclare cȩlestia:
terrȩ quoq terrestria: maris: uniniuersa natantia. & ut fier& ꝑ fecta conclusio
dictum ÷ & om̃ia quȩ in eis sunt. Sic ad elnĩ laudes inuitatur: quicqͥd creatu¬

Expanded text:
ut spiritualibus epulis farciantur. Hos exaudiri dicit Dominus Christus, qui indigentia munut spiritualibus epulis farciantur. Hos exaudiri dicit Dominus Christus, qui indigentia mundi repleti sunt, et tanquam si totum possideant, sic paupertatis suae securitate laetantur; sicut Apostolus monet: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Nam quod dicit, et vinctos suos non sprevit, omnes quidem communiter vincti sumus lege peccati, et quibusdam compedibus irretiti, quia desideria humana perquirimus. Sed Dominus vinctos suos non spernit, id est qui ejus legibus vinciuntur. Ipsos enim liberat a laqueis carnalibus, quos suis regulis connexos agnoverit. Vers. 36. Laudent eumta sententia, ut in coeli commemoratione omnia eum debeant laudare coelestia, terrae quoque terrestria, maris universa natantia. Et ut fieret perfecta conclusio, dictum est, et omnia quae in eis sunt. Sic ad Domini laudes invitatur quidquid creatu
Abbreviated transcription (Latin):
immolationes : conuertitur ad pauperes suos. commonens ut debeant lȩtari.
quanelo iam non insolis facultatib oblatio posita est. sed inmentis affectu: ubi
& pauper potest. e̾e. ditissimus. Nolite ergo cliuites gloriari. qui potestis hab̾e
uitulos cornua producentes & ungulas: quia ds̃ ista respuit. & munclissimum
cor requirit: qđ illi magis habent. qui diuitias ur̃as obnoxia mente ñ quȩr̃.
Sequit᷑. quęrite dñm & uiu& anima ur̃a. Pauperes mon & ut escam mentis
it non corporis : & illum panẽ desicderent angelorũ. unde potius a¬
me saginantur. Respiamus qđ dix̃ uiu& anima ur̃a: dũ & peccatorũ
uiuat anima. Sed illuel proprie uiuere dicimus. qđ in beatitudinis iocundi¬
pauperes diligentius inquiramus. Pauperes sunt xpĩ. sicut sepe diximus. qui mund
istius diuitias uoluptatesq despitiunt: & eligune indigentiã humanarũ rerum.

Expanded text:
immolationes, convertitur ad pauperes, commonens ut debeant laetari, immolationes, convertitur ad pauperes, commonens ut debeant laetari, quando jam non in solis facultatibus oblatio posita est, sed in mentis affectu, ubi et pauper potest esse ditissimus. Nolite ergo, divites, gloriari, qui potestis habere vitulos cornua producentes et ungulas, quia Deus ista respuit, et mundissimum cor requirit, quod illi magis habent qui divitias vestras obnoxia mente non quaerunt. Sequitur, quaerite Deum, et vivet anima vestra. Pauperes monet ut escam mentis quaerant, non corporis, et illum panem desiderent angelorum, unde potius anima saginetur. Respiciamus quod dicit, vivet anima vestra, dum et peccatorum vivat anima. Sed illud proprie vivere dicimus, quod in beatitudinis jucundipauperes diligentius inquiramus. Pauperes sunt Christi, sicut saepe diximus, qui mundi istius divitias voluptatesque despiciunt, et eligunt indigentiam humanarum rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
caprit nr̃m cũ cantico: quando hẏmnica exultatione fit ad unatio magnafi-¬
cleliũ. Ipse enim in nobis & laucdat & magnificat: qđ nos ueraciter lau.¬
cdare cognoscit. Nam si nobis esurientib efurit: si nobis sitientib sitit: quem¬
ad modũ & nobis lauclantib non ipse collaudat: It placebit dõ super
ponitur : quia multo acceptior . ẽ. laus puro corde fusa dõ. quam potest pecu¬
cdũ placere mactatio. Iste enimprioris oblationis mos fuit: ut pro peccatis
offerretur nouellus uitulus. Significabat enim hȩc uictima innocentis ac nouȩ
uitȩ munera secutura: que clefensionẽ haber& in corn ib pedũ uero mu-¬
nimen in ungulis. ꝑquas sȩculi istius aspera. conuersatione scissima calcaremus.
Producentem qđ ait cornua: illud significat. quia xpĩanorũ populus per dies
clñm & uiuet anima ur̃a. P ostquã dixit plus esse sacrificia laudis quã pecudũ

Expanded text:
caput nostrum cum cantico, quando hymnica exsultatione fit adunatio magna ficaput nostrum cum cantico, quando hymnica exsultatione fit adunatio magna fidelium. Ipse enim in nobis et laudat et magnificat, quod nos veraciter laudare cognoscit. Nam si nobis esurientibus esurit, si nobis sitientibus sitit, quemadmodum et nobis laudantibus non ipse collaudat? Vers. 33. Et placebit ponitur: quia multo acceptior est laus puro corde fusa Deo, quam potest pecudum placere mactatio. Iste enim prioris oblationis mos fuit, ut pro peccatis offerretur novellus vitulus. Significabat enim haec victima innocentis ac novae vitae munera secutura, quae defensionem haberet in cornibnimen in ungulis, per quas saeculi istius aspera conversatione sanctissima calcaremus. Producentem, quod ait, cornua, illud significat, quia Christianorum populus per dies  vivet anima vestra. Postquam dixit plus esse sacrificia laudis quam pecudum
Abbreviated transcription (Latin):
tui cdeus suscepit me. Postquam iudȩis quȩ fuerant emersura prophetiȩ pre-¬
clicatione competenter aptauit: uenit ad quintam partem. ubi multis modis
ex ponit. a lispensatione in carnationis suȩ propositi sanctitatẽ. Dicit enim: pau-¬
per & dolens ego sum Pauper sicut licit apłs: qui pro nobis pauꝑ factus est
ũ. ee̾t. diues. ut illius in opia nos diuites. e̾emus: dolens. quia sicut i
clum multi pauperes sint dolentes: sed ideo sib hanc proprietatẽ depu¬
tauit : quia nemo alter. hunc clolorem pro tius muncli culpa sustinu
Seclhoc per figuram clicitur metriasmon. id÷ mecliocritatẽ: quando rem magnã
& salus uuiltus tui ds̃ suscepit me : Suscepit utiq humanitatẽ omnip otens
uerbũ : quando munclum reconciliare dignatũ ÷. Salus uultus tui forma ẽ¬
filuĩ unigeniti: inqua ȩqualis ÷ patri quȩ salutaris recte dicit᷑: ꝑ quã fidelib
qui commutati sunt : id ÷ a parte menbrorũ. Lauclat enĩ in ȩccłia nomen cdñ

Expanded text:
tui, Deus, suscepit me. Postquam Judaeis quae fuerant emersura prophetiae praedicatione competenter optavit, venit ad quintam partem, ubi multis modis exponit a dispensatione incarnationis sui propositi sanctitatem. Dicit enim: Pauper et dolens ego sum. Pauper, sicut dicit Apostolus: Qui pro nobis pauper factus est, cum esset dives, ut illius inopia nos divites essemus Dolens, quia, sicut Icum multi pauperes sint dolentes? Sed ideo sibi hanc proprietatem deputavit, quia nemo alter hunc dolorem pro totius mundi culpa sustinuit. Sed hoc per figuram dicitur metriasmon, id est mediocritatem, quando rem magnam et salus vultus tui, Deus, suscepit me. Suscepit utique humanitatem omnipotens Verbum, quando mundum Deo reconciliare dignatus est. Salus vultus tui, forma unigeniti Filii, in qua aequalis est Patri; quae salutaris recte dicitur, per quam fidelibus qui commutati sunt, id est a parte membrorum. Laudat enim in Ecclesia nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
spũalib infirmius fuit. Cui enĩ dixit angłoꝵ. sicut apłs ait. sede ad dextris
meis: Nam quȩ lib& alia sit natura non ÷ unita xp̃o. sed sola carnis nr̃ȩ
glorificata susceptio. Reuera omp̃s. reuera misericors: qui dampnata beauit:
p̾clita restituit: obnoxia liberauit: Miserias nr̃as a nobis fecit alienas : & pre¬
stitit hominẽ per suam mortem uiuere. quẽ creatũ immortalem diabolus
fecerat interire. Concede q̃s omp̃s ds̃: ut qui pronobis carne lignatus es
pati: dones nobis qđ coronare digneris¬
LX UIIII IIFINT̃ DAUID IHREMEMORATIONE EͦD SAIUŨ ME ET̃C̃ DÑS.

Expanded text:
spiritualibus infirmius fuit. Cui enim dixit angelorum, sicut Apostolus ait, Sede a dextrisspiritualibus infirmius fuit. Cui enim dixit angelorum, sicut Apostolus ait, Sede a dextrismeis ? Nam quaelibet alia natura non est unita Christo, sed sola carnis nostrae glorificata susceptio. Revera omnipotens, revera misericors, qui damnata beavit, perdita restituit, obnoxia liberavit, miserias nostras a nobis fecit alienas, et praestitit hominem per suam mortem vivere, quem creatum immortalem diabolus fecerat interire. Concede, omnipotens Deus, ut qui pro nobis carne dignatus es pati, dones nobis quod coronare dignerisUM LXIX In finem David, in rememoratione