comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortis. princeps pacis. pat̃ futuri scłi : Nesrust ratorieloquens ittiuerbum dicer&
crnefactum ut editus utero uirginis xp̃s. haber& formã hominis & ñ habe¬
inte. & uirtus altis simiobumbrabittibi. ideoq: qđ nascetur exte scm̃. uocabit᷑
filius dĩ ut quia conceptus uirginis diuini fuitoperis. ñ denatura concipientis
fuerit carocepti  sed nonita intelligendaẽ illa generatio singulariter mira¬
bilis & mirabilit̃ singularis : ut ꝑ nouitatem creationis ꝓprietts remota sit
decorporeẽ : Etedisicantes ibi scpientiadomũ uerbũ caro factũ est & habi¬
tauit in nob: hocẽ in carnequã sup̃sit ex homine & quã sps̃ uitȩ rationalis

Expanded text:
fortis, princeps pacis, pater futuri saeculi. Nec frustratorie loquens ita Verbum diceret carnem factum, ut editus utero virginis Christus haberet formam hominis, et non habein te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei ? ut quia conceptus virginis divini fuit operis, non de natura concipientis fuerit caro concepti. Sed non ita intelligenda est illa generatio singulariter mirabilis, et mirabiliter singularis, ut per novitatem creationis proprietas remota sit de corpore est; et aedificante sibi Sapientia domum , Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hoc est, in ea carne
Abbreviated transcription (Latin):
scđ mcarnem ad propheticas paginas piam sollicitudinem contulis sa&:
Et inueniens promissionemdĩ ad abrahamdicentis. in seminetuo benedicent᷑
om̃s gentes : nedehuius seminis ꝓprietate dubitar&. secutus fuis sae apłm
dicentẽ: A brahã dictȩ sunt promissiones : & seminieius: Nondicit & semini¬

Expanded text:
secundum carnem ; ad propheticas paginas piam sollicitudinem 809 contulisset. secundum carnem ; ad propheticas paginas piam sollicitudinem 809 contulisset. Et inveniens promissionem Dei ad Abraham dicentis: In semine tuo benedicentur omnes gentes ; ne de hujus seminis proprietate dubitaret, secutus fuisset Apostolum dicentem: Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit
Abbreviated transcription (Latin):
a sẽpiternȩ nichilminuit. nichilaomtulit. sed totam sereparando ho¬
miniquierat deceptus impendit. ut & mortẽ uincer&. & dicibolũ qui mor¬
tis habebat imperium suauir tute destruer&: Non enim superarenos
pos semus peccati& mortis auctorem. nisi naturã nram̃ ille susciper &
a. suamfacer& : quẽ nec peccatum contaminare. nec morspotuit de¬
tinere : Conceptus quippeest despũscõ intrauterũ uirgnis matris
quȩ illumta saluau ir gini tate edidit. quẽ ad modũ saluauir ginitate
concepit: Sed side hoc xpĩanȩsi dei fontepurissimo sincerũ intellectũ
aurirenon poterat. qͥ a splendorem perspicuȩ ueritatis obcetatione
sibi propria tenebrarat : doc trinese euangelicȩ subdidiss&e dicente
p̃dicationis expetis s& instructum. & legens inepistola ad romanos.
miserat ꝑ prophetas suos inscripturis scĩs defiliosuo quiftictus estei ex sem in edđ

Expanded text:
et sempiternae nihil minuit, nihil contulit, sed totam se reparando hoet sempiternae nihil minuit, nihil contulit, sed totam se reparando homini qui erat deceptus impendit; ut et mortem vinceret, et diabolum, qui mortis habebat imperium, sua virtute destrueret. Non enim superare nos possemus peccati et mortis auctorem, nisi naturam nostram ille susciperet, et suam faceret, quem nec peccatum contaminare, nec mors potuit detinere. Conceptus quippe est de Spiritu sancto intra uterum Virginis matris; quae illum ita salva virginitate edidit, quemadmodum salva virginitate concepit. Sed si de hoc Christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum haurire non poterat, quia splendorem perspicuae veritatis, obcaecatione sibi propria tenebrarat, doctrinae se evangelicae subdidisset, dicente tolicae quoque praedicationis expetisset instructum, et legens in Epistola ad Romanos: miserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius quidem srmbolimitia c̃p̃hendit . & qđ ꝑ totũ mundũ omnium rege¬
nerandorum uocede promitur istius adhuc senis corde non capitur e
nesciensigitur quid deber& deuerbidĩ incarnatione sentire nec uolensac
ꝓmerendum lumen in telligentiȩ inscãrũ scripturarum latitudinem
laborare : illã saltem communem & indiscretam confessionem solli¬
cito recepiss& auditu: quã fideliũ uniuersittis ꝓfitetur crederesein dm̃
reticorum machinedestruuntur : Cumenim ds̃ & omp̃s pater creditur.
c̃sẽpit̃nus eidẽ filius demonstratur in nullocipatre differens. quia dedõ
dĩ de omni potente omp̃s. deȩt̃ nonatus ẽ coat̃nus: Non posteriortem¬
pore non in ferior potestate : non dissimi lisgła. non diuisus essentia :
ldemuero sempiterni genitoris. unigenitus sempiternus natus est despũ
scõ & maria uirgine : quȩ natiuittis temporalis. illinatiui tatidiuinae

Expanded text:
ipsius quidem symboli initia comprehendit? Et quod per totum mundum, omnium regeipsius quidem symboli initia comprehendit? Et quod per totum mundum, omnium regenerandorum voce depromitur, istius adhuc senis corde non capitur. 87 Nesciens igitur quid deberet de Verbi Dei incarnatione sentire, nec volens ad promerendum lumen intelligentiae, in sanctarum Scripturarum latitudine laborare, illam saltem communem et indiscretam confessionem sollicito recepisset auditu, qua fidelium universitas profitetur credere se in Dereticorum machinae destruuntur. Cum enim Deus et omnipotens et Pater creditur, consempiternus cidem Filius demonstratur: in nullo a Patre differens, quia de Deo Deus, de omnipotente omnipotens, de aeterno natus est coaeternus: non posterior tempore, non inferior potestate, non dissimilis gloria, non divisus essentia. Idem vero sempiterni genitoris unigenitus sempternus, natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quae nativitas temporalis illi nativitati divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ectis dilectionis tuae epistolis quas miramur fuissettomfertis. & gestorũ
epis copalium ordinerecenso. quotandem quid apuduos scandali contra
integritatem sidei exortum fuiss& cognouimus: & quȩ prius uidebantur
occulto nunc nobis reseratapatuerunt : quibus eutices qui pres biterui
nomine honorabibs uidebaitur multum im prudens & nimis imperitꝰ
ostenditur ut etiam de eo dictũ sit a propheta: Noluit intelligereut
beneager& : iniquitatem meditatus est incubili suo: Quid aut̃ iniquius.
quã impia sapere. & sapientiorib doctoribq non credere : sed in hac
insipientia cadunt quicum ad cognoscendam ueritatem aliquo impe¬
duntur obscuro nonadꝓphetica suoces. tonad apostolicas lit teras.
necadeuangelicas auctoritates. sed ad sem& ipsosrecurrunt: Etideo
magis trierroris existunt : quiauerrititis discipuli nonfuerunt: Quã enĩ
eruditionem descaris noui & ueteris tes tam̃tipaginis ad quisiuit. quine

Expanded text:
ectis dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recensito, tandem quid apud vos scandali contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus: et quae prius videbantur occulta, nunc nobis reserata patuerunt. Quibus Eutyches, qui presbyterii nomine honorabilis videbatur, multum imprudens et nimis imperitus ostenditur: ut etiam de ipso dictum sit a propheta: Noluit intelligere ut bene ageret: iniquitatem meditatus est in cubili suo . Quid autem iniquius quam impia sapere, et sapientioribus doctioribusque non cedere? Sed in hanc insipientiam cadunt qui, cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediantur obscuro, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, nec ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt: et ideo magistri erroris existunt, quia veritatis discipuli non fuerunt. Quam enim eruditionem de sacris Novi et Veteris Testamenti paginis acquisivit, qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
ntellegentiã legatur uł doccatur. Suntenĩmulitiũba in scripturis duunis q̃ pos ꝑ trahi
adeũ sen sũ quẽ sibiunꝰ quisq sponte p̃sup̃sit sedfieriñ oporta. Neni sensũ quc̃ extrinsciꝰ
adulteris aliepiũ et ex traneũ debetis quģ ere. aut quo modo ipsũ scripturarũ auctor¬
tate c̃ firmetis sed ex ipsis scripturis sensũ capereueritatis. Etide ooporta abeo
intellegentiã discere scripturarũ quic ã amaioribris scđmueritatẽ sibitradnt̃
seruat. uta ipsepassit eti quȩrecte suscepit cõpetent asserere : Cũ qũ exdiipis
scripturis integã quis & firmã regulã ueritatis susceperit. ab surdũ ñerit siali¬
quid etiã exeruditione cõmuni acliberalibus stadius quȩ fortem ꝓueriti a
at tigit adas sertionẽ ueridogmatis conferat. Ita tam̃ ut ubiuera dididit
falsa & simulata declin& Incercũe qum etã iuuenibus uitȩtepus sonib
aũt iãuec incertũ est. Ñ qui dubutit᷑ qđ quantũcuq e qđ putatur suꝑ es sobreuest

Expanded text:
ntelligentiam legatur vel doceatur. Sunt enim multa verba in scripturis divinis, quae possunt trahi ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumsit; sed fieri non oportet. Non enim sensum quem extrinsecus adulteratis, alienum et extraneum debetis quaerere, aut quomodo ipsum ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere veritatis. Et ideo oportet ab eo intelligentiam discere Scripturarum qui eam a majoribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit ea quae recte suscepit competenter asserere. Cum enim ex divinis Scripturis integram quis et firmam regulam veritatis susceperit, absurdum non erit, si aliquid etiam ex eruditione communi ac liberalibus studiis quae forte in pueritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut ubi vera didicit, falsa et simulata declinet. Incertum est enim etiam juvenibus vitae tempus, senibus autem jam nec incertum est, non enim dubitatur quin
Abbreviated transcription (Latin):
canoni quoq atq: sapientis simoconsilio iudicauerint. Dernq. ꝓpt̃eorũ auctori¬
tatem ceteris conciliis p̃posuimus canones quidicuntur a postolorũ. lic& aqui
busdũ a pocrisi dicantur. qm̃ plurescos recipiunt. & scĩpatrescorũ sententias
synadali auctoritate roborauerunt & int̃canonicas posuerunt constitutiones

Expanded text:
canonicoque atque sapientissimo consilio judicaverint. Denique propter eorum auctoricanonicoque atque sapientissimo consilio judicaverint. Denique propter eorum auctoritatem caeteris conciliis busdam apocryphi dicantur, quoniam plures eos recipiunt, et sancti Patres eorum sententias synodali auctoritate roboraverunt, et inter canonicas posuerunt constitutiones.
Abbreviated transcription (Latin):
curadumus: Canon aut̃ grece. Latine regulanun cupatur. segula aat̃ dicta. qđ recto
dtcit necquando aliorsum trahit. Aluidixerirot regulũdicrã uł qđ regat uł qđ nor¬
ma recteuiuendi p̃beat. siue quod distortum prauũq quid corrigat. Si nodũ aut̃
esgreco int̃p̃tari comitatũ uł cetum. Conciliũ ueronomentractũ ex cõmunicontoni¬
one seo quod inunum dirigantom̃s mentis obartum Cilia en ĩoculorũ sunt. unde&
qui sibim a. dissentiunt. non agunt conciliũ quia non sentiunt unum. Cȩcusuero. con¬
nuncupatus. quo dibioms conueniunt. sicut conuentus. cȩtus. uł conciliuma socie¬
tate multorũ munũ In principiouero uoluminis huius qualiter concilium a pue
nos celebratur posuimus Vt qui nrm̃ ordinem sequiuoluerint. sciant hoc qua¬
liter hocageredebeant: qui aut̃ hocageremelius clegerint: faciant quodiusto

Expanded text:
curavimus. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte curavimus. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam vivendi praebeat, sive quod distortum pravumque quid corrigat. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coelum. Concilium vero nomen tractum ex communi intentione, eo quod in unum omnes dirigant mentis obtutum. Cilia enim oculorum sunt. Unde et qui sibimet dissentiunt, non agunt concilium, quia non sentiunt unum. Coetus vero conconventus est nuncupatus, quod omnes ibi conveniunt, sicut conventus, coetus vel concilium a societate multorum in unum. In principio vero voluminis hujus qualiter concilium apud nos celebratur posuimus, ut qui nostrum ordinem sequi voluerint, sciant qualiter hoc agere debeant. Qui autem hoc agere melius elegerint, faciant quod justo
Abbreviated transcription (Latin):
Lsecorus pecator soeruiis xpi. lectoricon seruosuo aparenti inchõ sidos aluten
Com pellor amultis tam eris qua reliquis seruisdi canonũ sententus colligere. & in omuo¬
lumine redigđe & demults anũ facere Sedhoc meoppido conturbat. quod diuer saem
ter pretationes uirias sententias faciunt & lic& unus sitsensus. diuersȩ tamen sunt sen¬
tentiȩ & aliȩ longiores. & aliebreuiores. Cauero concilia quȩ greco sunt editaftilo.
amplius quam tripliciter aut qua drupliciter int̃p̃tata atq conscripta repperimꝰ:
Quod suieritas est querenda epluribus. grecorum sequamurstilũ. corũq: imi tonurdĩno¬
nesatq exemplaria. sinminus. Ipsidicant atq exponant. quibus totsun exemplaria
quod calices: Nobis timenuidetur cuminnraõ discrepauerint sermone. utunitas & uerĩ¬
ritaslibipsis quȩrendasit ouorũ linguaedita cẽnoscantur qđ & nos fecimus. & sic̃
atius corum repperimus inagiiors In uolum inecui hȩc p̃ponitur p̃facuincula in serere

Expanded text:
SIDORUS servus Christi lectori conservo suo et parenti in Domino fideli salutem. Compellor a multis tam episcopis quam reliquis servis Christi canonum sententias colligere, et in uno volumine redigere, et de multis unum facere. Sed hoc oppido conturbat, quod diversae interpretationes varias sententias faciunt, et licet unus sit sensus, diversae tamen sunt sententiae, et aliae longiores, aliae breviores. Ea vero concilia quae Graeco sunt edita stylo, amplius quam tripliciter aut quadrupliciter interpretata atque conscripta reperimus. Quod si veritas est quaerenda e pluribus, Graecorum sequamur stylum, eorumque imitemur dictiones atque exemplaria; sin minus, ipsi dicant atque exponant quibus tot sunt exemplaria quot codices. Nobis tamen videtur, cum in nostro discrepaverint sermone, ut unitas, et veritas ab ipsis quaerenda sit, quorum lingua edita esse noscuntur. Quod et nos fecimus, et sicut a veris eorum reperimus magistris, in volumine cui haec praeponitur praefatiuncula inserere
Abbreviated transcription (Latin):
tia denegetur: quixp̃i aneseligionis & nominis dignitatẽ & sue legis ł sui p̃positi
normã autregulapt᷑ ꝓhibita ueglexerint. Transgres soreseñ spantelegis suȩ eiusq:
non in accusationereete agentiũ aut testimoniosuscipiendus. Quiauir duplexanimo
in c̃s tans est inomnibus uussuis Quicũq autt̃ uttat apłs iacobus totã legẽ serua
ueit offenditait in uno factuses tomnumreus. Quienĩ dix̃ ñ moechaberis.
diẽ & ñ occides. Qđ siñ moechaberis. occidesaut̃. factuses transgres sorle̾gis

Expanded text:
tianae religionis et nominis dignitatem, et suae legis vel sui propositi normam aut regulariter prohibita neglexerint. Transgnon in accusatione recte agentium, aut testimonio suscipiendus, quia vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis. « Quicunque autem ut ait apostolus Jacobus totaverit: offendat autem in uno: factus est omnium reus. Qui enim dixit non mechaberis: dixit et non occides. Quod si non mechaberis: occides autem: factus es trangressor legis
Abbreviated transcription (Latin):
ab epõsuo correptus aut ex cõmaini catus tumor uł suꝑbia inflatus puta¬
uerit separatimdõ sccrifici offerenda uł ciliud erigendũ alteire con¬
traecclesi asticat̃ fidem disciplinãq crediderit agendũ. nonexetit ipu¬
urẽ dilectioni & dicite . Ab uniũ sis ep̃is dictũ est : Si quis prbt preposito¬
suo ex cõmunicatus uł correctus fuerit. deb& utiq apuduitinose pos
conquiri . ut cibipsis eius causa possitaudiri. hac proipsosuo epõrecon¬
ciliari qđ nisi fecerit sed suꝑbia qđ absit inflatꝰ secernendũ seabep̃i
sui communione duxerit acsepara timcũ ciliquib: scisma faciens sacri¬
niamius tũ aduersus epm̃ non habuerit. inquirendumerit

Expanded text:
po suo correptus aut excommunicatus, tumore vel superbia inflatus, putaverit separatim Domino sacrificia offerenda, vel aliud erigendum altare contra ecclesiasticam fidem disciplinamque crediderit agendum, non exeat impuvestrae dilectioni dicite. Ab universis episcopis dictum est: Si quis presuo excommunicatus vel correptus fuerit, decet utique apud vicinos episcopos conqueri ut ab ipsis ejus causa possit audiri, ac per ipsos suo episcopo reconciliari; quod nisi fecerit, sed superbia, quod absit, inflatus secernendum se ab episcopi sui communione duxerit, ac separatim cum aliquibus scniam iustam adversus episcopum non habuerit, inquirendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
Odnciliqui ꝑ potentiã inicuocabiles s̃ necam monitireuertuntur: uercutapo¬
tatȩ corũ eđa anathematis sententia condep̃nentur sion alit̃ & huquide¬
tonsi aparentb suerint aut spontesua amissis parentibus seip sosrcligion
gionis actaprius penitentia reuocentur. qđ sircũ tiñ poss̃ uereuta postatȩ
anathemats sententiã subiciantur Quȩ foima seruabitur etiã muiduis

Expanded text:
admoniti revertuntur, vere ut apostatae coram Ecclesia anathematis sententia condemnentur. Non aliter et hi qui detonsi a parentibus fuerint aut sponte sua, amissis parentibus, se ipsos religiogionis acta prius poenitentia revocentur; quod si reverti non possunt, vere ut apostatae anathematis sententiae subjiciantur
Abbreviated transcription (Latin):
rantur ab illo qđ si non potuerit datis testimoniis approbari qđ dix̃
excõmunicationẽ accusator excipiat & anatemati eetur
Deepõ aut clericoũ accusatorib quales debetnt suscipi in accusatione
Clericus si uelcicus quiaccus aueritepõs aut dericos temere atq in differem̃¬
ñ debent suscipi Inaccusationẽ nisi prius corũ opionio fuerit ꝑscrutata:

Expanded text:
rantur ab illo: quod si non potuerit datis testimoniis approbare quae dixit, excommunicationem accusati accusator excipiat. IX. Ut perscoporum aut clericorum accusatoribus quales debeant suscipi in accusatione. Clericus sive laicus, qui accusaverit episcopos aut clericos, temere atque indifferenon debent suscipi in accusationem, nisi prius eorum opinio fuerit praescrutata.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitti simodũ fieriiussi ourã consatuait. Vln p̃sentẽ dirigim¬
filiumnrm abb̵ in sub districta a nathematis ñ positione debeat
intdici. Nulus ex laicohabitu adepis copatus audeat gradũ accedere
torm sicq urã sunt sticiat. si cut excellentiã uram̃ in his quesua sunt
piai es seuiderit deuotionesollicitam
potes tatem consistant. Et siquid ex traregulã fecerint. ab epĩs corrigant᷑
qui semel in anno in loco ubi eps̃ elegerit accepta uocatione conuenianit

Expanded text:
committi, synodum fieri jussio vestra constituat, ubi, praesentecommitti, synodum fieri jussio vestra constituat, ubi, praesenteiaco abbate, sub districta anathematis interpositione debeat interdici, ne ullus ex laico habitu subito ad episcopatus audeat gradum accedere, ter sic quae vestra sunt faciat, sicut excellentiam vestram in iis quae sua sunt pia esse viderit devotione sollicitampotestate consistant, et si quid extra regulam fecerint ab episcopis corrigantur: qui semel in anno in loco ubi episcopus elegerit accepta vocatione conveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ormino ex ecrabile & eẽgtiuis simũ decestamur. qđ sacrulli ordin es
ꝑ simoniacã heresin quȩ primũ contra ecclesiam oitã & districca male
dictone dãpnata ẽ conferant᷑. hincergo agit᷑ ut sacer doos dignias
indispecto ut scs̃ sit honor incrimine. Peritutiq reuerentia. adimit᷑
distiplina qr quicul pas debuit em̃dare cõmittit . & neftria ambi¬
tione honor abilis sacer dotiducitur in deprcuiatione censura. Nam
quis denuoueneretur qđ uenditur. autquis ñ uileput & eẽ qđ emnitur :
despicunt : sed p̃mis sacuntur. sacer dotiũ illic diu subsistereñ arbitro
magis contradm̃ pecuniȩ uenerantur: quugit᷑ tantũ facinus ñ solũ
illis periculũ. uerũ etic̃ urõ regno satis est noxium. Salutantes excel¬
lentiã uram pat̃ no af fectupetimus. utdehuius prauicatis em̃datione
dm̃ uobis placabi lem faciatis. ut nulla dem ceps ualeat occasi omnen

Expanded text:
sed omnino execrabile, et esse gravissimum detestamur, quod sacri illic ordines sed omnino execrabile, et esse gravissimum detestamur, quod sacri illic ordines per simoniacam haeresim, quae prima contra Eccldictione damnata est, conferantur. Hinc ergo agitur ut sacerdotii dignitas in despectu et sanctus sit honor in crimine. Perit itaque reverentia, adimitur disciplina, quia qui culpas debuit emendare committit, et nefaria ambitione honorabilis sacerdotii ducitur in depravatione censura. Nam quis denuo veneretur quod venditur, aut non vile putet esse quod emitur? despiciunt, sed praemiis assequuntur, sacerdotium illic subsistere diu non arbitror. magis contra Deum pecuniae venerantur. Quia igitur tantum facinus non solum illis periculum, verum etiam vestro regno satis est noxium, salutantes excellentiam vestram paterno affectu, petimus ut de hujus pravitatis emendatione Deum vobis placabilem faciatis. Et ut nulla deinceps valeat occasione
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine gloriosissime atq: precellentissime filiae brunichildis regine¬
Pe
exhibere: Vt quos consilioregit exterius. perire in terius non ꝑmittat
Quatenus ꝑ fructũ piȩsollicitudinis posthuius qđ geritis tempolalis
regni ftistigium. ad et̃nadõ auctore gaudia possitis& regna ꝑtingere
qđ quidẽ auob̵ confitemus posseratione contingere : sint̃aliabon a
deor dincindis corãsacer dotib gesseritis : quorũ officiũ intanta illie sic̃
didicimꝰ ambitione ꝑductum est : ut sacerdo tessubito qđ grauenimis ẽ
exlcucisordinentur sed quid auctorẽ quid ppło p̃stituris. quiqña du
tilitatẽ sed fieriadhonorẽ epĩ concupiscunt: hugitur qui necdũ quod
doceredebetant didicerinit. quid aliud agitur Nisiut paucorũinterit¬
quippe ubinullus regulȩ ordo seruatur Nã quia deiꝰ regimen in ꝓuiđ¬
p̃cipitatꝰ acceđ quamonitione subiectos ȩdific. cuius ex ẽplumnonra¬
todire Nec ailiud quidem qđ simit emendatione radendũ ẽ p̃terimus

Expanded text:
ildae reginae e debet et providam exhibere, ut quos consilio regit exterius, perire interius non permittat; quatenus per fructum piae sollicitudinis, post hujus, quod geritis, temporalis regni fastigium, ad aeterna, Deo auctore, gaudia possitis et regna pertingere. Quod quidem hac vobis confidimus posse ratione contingere, si inter alia bona de ordinandis curam sacerdotibus gesseritis. Quorum officium in tantam illic, sicut didicimus, ambitionem perductum est, ut sacerdotes subito, quod grave nimis est, ex laicis ordinentur. Sed quid isti acturi, quid populo praestituri sunt, qui non ad utilitatem, sed fieri ad honorem episcopi concupiscunt? Hi ergo qui necdum quod docere debeant didicerunt, quid aliud aguquippe ubi nullus regularis ordo servatur? Nam qui ad ejus regimen icipitatus accedit, qua admonitione subjectos aedificet, cujus exemplum non ratodire. Nec illud quidem quod similiter emendationi tradendum est praeterimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s deinceps clerici si uelcci iudeorũ conuiuia & uitent. Neceos
ad conuiuũ quisquis excipiat quiacũ aput xp̃i anos ciuis cõmunib
non optantur. in dignũ ẽ atq sacrilegum eorũ ciuos axpĩ ani sũ mi
cũ et quea pło ꝑmittente non sumimus abillis iudicentur in munda
hac sicinferiores incipientesse xpĩam quã iudȩi smosq̃ ab ellis op¬
ponuntur utamur. Illauero a nob oblatacontep̃nent
Siquis sidelis aleam idẽ tabulã luserit nũmis placuit eũ cibsti¬
neri. ut siem̃ datꝰ ces sauerit .pi. annũ poterit communionire¬
coneiliari: EXC̃CILIO AGATENSE VTCLECINUEVALIAVIT EÑ C̃ VUI
Prb̵i diccones. subdiacones uł deinceps quibus ducendi uxores
Ilicentiam non est etã alienarũ iiuptiarũ deuitent eo uiuia
Neq his ģibus ad miscetntor ubi a matoriacentantur & turudit
aet absceni motis corporũ coris. & saltationb eferuruo netiudit

Expanded text:
Omnes deinceps clerici sive laici Judaeorum convivia evitent, nec eos ad convivium quisquis excipiat, quia cum apud Christianos cibis communibus non utantur, indignum est atque sacrilegum eorum cibos a Christianis sumi, cum ea quae Apostolo permittente nos sumimus ab illis judicentur immunda, ac sic inferiores incipiant esse Christiani quam Judaei, si nos quae ab illis apponuntur utamur, illi vero a nobis oblata contemnantSi quis fidelis aleam, id est tabulam luserit nummis, placuit eum abstineri; et si emendatus cessaverit, post annum poterit communioni reconciliari. ri, diacones, subdiacones vel deinceps quibus ducendi uxores licentia non est, etiam alienarum nuptiarum evitent convivia, neque his coetibus admisceantur ubi amatoria cantantur et turpia, aut obscoeni motus corporum choris et saltationibus efferuntur, ne audit
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat extaxerit: penitentiã igat. pullus dericorũ uedeucorue
serutem aut discipulum ad ecłam confugientem extrahere audeut ulela¬
gillarerpsumastc ĩ. ꝗ đ si feterit. donecdi gnepeniteat. Alo cocui hon orem
Utlericiuł laici si solidumuł aliud quid p̃s titerint. sineusura recipiar̃
Si quisuero clericus uł laicus solidũ frĩ in neces sitate postto prestiterit
uł deuinouł desrum̃to eccipiat. qđ mercandicciusa tẽpus statuta de¬

Expanded text:
esia traxerit, ut poenitentiam agat. Nullus clericorum servum aut discipulum suum ad ecclesiam confugientem extrahere audeat vel flagellare praesumat; quod si fecerit, donec digne poeniteat a loco cui honorem Ut clerici si solidum praestiterint sine usura recipiant. Si quis vero clericus solidum in necessitate praestiterit, hoc de vino vel frumento accipiat, quod mercandi causa temp
Abbreviated transcription (Latin):
Qđiudȩ is ñ liceat a pĩ anas habereuxores uł concubinas. neq man¬
cipium xpĩ cinum in usu proprio cõparare. Sed& si quid filu extoli
coniugionatisuerint. assum̃ doseẽ adbaptismũ. Nullco fficia pub¬
lica eos opus ẽ agere ꝓ quaeis occasio tribuatur pȩnã xpĩ anis inferre
circumcisi ñ reddito p̃tio. a libtatẽ & religionẽ redeciNT xpĩ anã:¬

Expanded text:
udaeis non liceat Christianas habere uxores vel concubinas, neque mancipium Christianum in usus proprios comparare. Sed et filii qui ex tali conjugio nati sunt, assumendos esse ad baptismum: nulla officia publica eos opus est agere, per quae eis occasio tribuatur poenam Christianis inferre.circumcisi non reddito pretio, ad libertatem et religionem redeant Christiana
Abbreviated transcription (Latin):
Vł tnullus clericus incellario uł secreto feminã intromittat ancillas
uł libitis. acellario uł a setroto ministerio & ab etidẽ mansiore
qualericus mau& placuit remoueri ExCONCILIOCLCIDONRIS¬
Dehis qui sibircipiunt uxores: Cosquis ubirtipunt uxore suł cos
quieis auxiliũ p̃stiterint. statuit scã srnodus Siquidem clericifuer in
cderedeproprio gradu. siuupo laici anathemaesse

Expanded text:
 nullus clericus in cellario vel secreto feminam intromittat. Ancillas vel libertas a cellario vel a secreto ministerio et ab eadem mansione in qua clericus manet, placuit removeri. XII. Ut omniDe his qui sibi rapiunt uxores. Eos qui sibi rapiunt uxores vel eos qui eis auxilium praestiterint, statuit sancta synodus, si quidem clerici fuerint, cadere de proprio gradu; si vero laici, anathema esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut pos sibileest iuuate. Peregrinos satis prõpte in domilius uris
suscipate. Et ne omĩa nunc singillatim dicã omnebonũ ipsaꝑse
in uobis si fuerit caritas facercuos docebit. sicut & econtrario eos
quia salute alienis omnẽmalũ facere odiũ doc&:
Si qui ex fratribus negotiahabent interse. apud cognitores scdi
Suꝑ orniã aut̃ auaritiã fugite quę homines occcsione p̃sentis
lucri abęternis separatbonis. Pondera mensuras. stateras ꝓlocis
quilrq aequissua custodite. deposita fideliter restituite. Quȩ
piniã & siquas is similia itademũ sollicite & diligenter implebitis
si futurũ dĩ uidiciũ sineintermis sione murõ cor deuoluatis. Qusenĩ
pecccre poterit sisem ꝑ anteoculos suos dĩiudiciũ ponat. qđ insine
mundicer tũ est agitandum ut tandẽ quibene in hacuita egerunt
onsequantur reposita bona. Peccatores aut̃ ut consequent᷑ p̃paratas

Expanded text:
rout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris rout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris suscipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habent inter se, apud cognitores saeculi  omnia autem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras, pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum Dei judicium sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? Quod in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita egerunt, consequantur bona reposita; peccatores autem ut consequantur praeparatas
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ommcis titate quȩ neces saria sunt p̃bentes. luniores tam̃ uidas
nuptiis copulate His quiignorantartificia ex quiri tehonestas aliqua
occasionies quibus uictum netes sariũ quȩrant: Arci fabus uercop¬
ra preuidete : debilhus miscđam facite.Scio aut̃ hȩc omiã facturo suos. sica¬
ri tatem p̃ceteris & anieomia in urõcorde sigatis. Cuius caritatis & re
sos cõmunẽ cibũ urm̃ mensãq faciatis. & inquantũ unus quisq p̃ual&
crelrius panes ac sales suoscumsius fratribus sumit Perhȩcenĩ p̃cipue
caritas comparatur. & cciusatotius boni in huius cemadi communi¬
inone consistit. Vbiaut̃ pax& bonitas. ibi& salus Propt̃qd cõmu¬
osficia pacis & caritatis fructibus gaudia acternam erebimini
Multoaut̃ sollicitius esurientes resicite. & sitientibus potũ date
Nudisuestimentum. aegros uisitate. & eosquun carceresunt. ꝓ¬

Expanded text:
cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providete, debilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charitatem prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatisos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos cum 459 fratribus suis sumat. Per haec enim praecipue charitas comparatur, et causa totius boni in hujusmodi communione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter quod commuer haec temporalia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
minis trisponse & amicisponsi ingentigaudio & lȩtitia ꝑfiuemini:
Siuero sponsa hȩc reperta fuerit cõmaculata peccatis. ipsa quidã tũ quã
indigna tradetur aregalibus thoris. uos aut̃ penas dabitis si farteꝑ urar̃
meglegentiã uł desidiã obrepserit contagioscua petcati. Ider coigitu
ante omĩa sobrietatis & pudicitiȩ solliut dinemgerite. Valdeci
apuddm̃ graue crimenducitur fornicatio cuius species quidem sunt
plures sicuti uobis & ipseclemens diligenter expon&. Verũ tamer
primas pecies adulterii est. uirũ propri auxore solũ nodo non eec
texitum & muliere non propriotantũ seruareseurro. Siergo castus fu¬
miscđam consequatur. Sane sicut ad ulteriiuenenũ cunctismalis ꝑniti¬
osius est Ita amor fraternus. & caritas totius bonifastigiũ tena
Orfanisex ibeteuosin& ipsos. paren tes uiduis uictorũ curã inpendue

Expanded text:
ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruemini. ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquam indigna, extrudetur a regalibus toris. Vos autem poenas dabitis, si forte per vestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures, sicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium teneOrphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite,
Abbreviated transcription (Latin):
& quod cũq ligaueris suꝑ terrã eẽ ligatũ a incelo & qđ cũq solueris
e tiam il eẽ soluendũ. Qm̃ quide& tu ut dixiquȩo porta aligabis
& quȩ expedit solues. Etad te quidem quip̃ es ista sint monita. &
hissimilia. Ad prbos uero. sint ista. Ante omiã utpudiciat siudentes ad¬
lescentes nuptus iungant quoculoremferuentis ꝓtatis coniugablege
p̃ueniant. Sednem prouectioribus quidem curam habere hinus modo
nͨ glegant. Qui ain multis etid cũ senuerit corpus. concupiscentia i
Noforte ergo fornicationis labes. occasione aecetatã quã uenenum
pessimũ serpatin uobis. cauere & ante uenire neces sarium est. pe
quod in uobis adulterii occultũ celescatincendiũ. It quidin omnib
Sponsam aut̃ dicaromnẽ ecłȩ congregationem Quȩ sipudica fuerit inuenta
absponsosuo ingentibus habeodonis & muneribus honorabitur & uosudi

Expanded text:
et quodcunque ligaveris super terram, esse ligatum et in coelo, et quodcumque solveret quodcunque ligaveris super terram, esse ligatum et in coelo, et quodcumque solveretiam ibi esse solvendum. Quoniam quidem et tu, ut dixi, quae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint ista: Ante omnia, 458 ut pudicitiae studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, occasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in vobis adulterii occultum coalescat incendium. Et quid in omnibus Sponsam autem dico omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica inventa fuerit a sponso suo, ingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur; et vos, velut
Abbreviated transcription (Latin):
ram peccatũ est. nisi inuicẽ sibi etiã in hisquȩad cõmunis uitaei sĩ ꝑtineñ¬
ꝯperã fideliter dederint: Teuero securũ facere ex hisquibus debes uacan¬
temom̃s cõmunit̃ claborent. Quodi fortea sem & ipsis hoclaicinon in
tellegunt. ꝑ diacones edocendi sunt. ut tibi soluis ecłȩ̃ sollicitudines
derelinquant. quo ipsã utdignũ est dispensaresufficias. & ueritatii
uer bohabundantius & studiosius deseruire. Si eũ mundialibus
curis suerisoccupatus. & teipsum decipies. & eos quiteaudiunt
Non enimpoteris quȩ ad salutẽ ꝑtinent plenius singulis quibusq dis¬
tinguere. Et ex eosii ut ectu. tãquã qui non docueris quẽ ad salutẽ
hominũ ꝑtinent cdeponaris. & discipuli ꝑ ignorantiã pereant. Idor¬
cotuquidem ad hoc solũ uacato. ut oportune& sinemtermissione do¬
ceas uerbũdĩ ꝑ quod salutem consequi possint. Illiuero cũ tantare

Expanded text:
rum peccatum est, nisi invicem sibi etiam in his qurum peccatum est, nisi invicem sibi etiam in his quopera fideliter dederint; te vero securum facere ex his, quibus non debes instare, omnes communiter elaborent. Quodtelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius ecclesiae sollicitudines derelinquant, quod ipsam ut dignum est dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt, non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere, et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent deponaris, et discipuli per ignorantiam pereant; idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doceas verbum Dei, per quod salutem consequi possint, illi vero cum tanta r
Abbreviated transcription (Latin):
u e probabiliterdidicisti utsalus eorũ quipernos comugiruantaddĩ
inqua quã uacillent. Verũ tamena breuit deipsius dispensa tonisordi¬
ne cora m omnibus cõmonere neces sariũ duxi: Te quud eo porto in re¬
p̃hensibilit̃ uiuere & summostudioniti. ut om̃s uitehunis occupatio¬
nes abutias uesideius sorexistas. nea duocatus litiũ fias neuemn nullon
aliqua or cupatione pror sus inueniaris. mundialis negotu occasione
ꝑplexus. Neq enimiudicem aut cognitorem sȩculariũ negotiorũ
hodiete ordinareuult xp̃s. ut nep̃ focatus p̃sentibus hominũ curis.
nom possis uerbodĩ uacare & scđmueritatis regulam secernerebonosa
malis : His tantaq opera quȩ tibiminus congrue superius exposuimius
exhbeant sibi inuicem clicentes id est laici & tenemo occup& ab his stu¬
dus ꝑques alu somnibusdatur. Sicut enĩ tibiimpietatis crimen est negle¬
tisuebi dĩ studiis sollicitudines suscipere seculares: itauncuiq laico¬

Expanded text:
e probabiliter didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Deum, nequaquam vacillet. Verumtamen et breviter te de ipsius dispensationis ordine coram omnibus commonere necessarium duco. Te quidem oportet irreprehensibilis vivere et summo studio niti, ut omnes vitę huius occupationes abicias, ne fideiussor existas, ne advocatus litium fias, ne vel in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negocii occasione perplexus. Neque enim iudicem aut cognitorem secularium negociorum hodie te ordinare vult Christus, ne, prefocatus presentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare et secundum veritatimalis. Ista namque opera, quae tibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere saeculares: ita et unicuique laico
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dap̃nauit: Prȩdicans eadem srnodus xpm̃dm̃ sicnatum deuirgine ut
muna substuntia a diuinȩ a humanȩ consiteantur naturȩ hȩc suntut pre¬
Seda siqua sunt concila quȩ scĩ patres spũ dĩ pleni sanxerunt. postistorum quat¬
tuor auctoritatem om̃imanent stabilitauigore. Primo quidẽordo utpre¬
dictum est decelebrando concibo insertus habetur. & postinodũ cananum
decretorum atq diuersorum conciliorũ breuiariũ in t̃polator. sequensor¬

Expanded text:
praedamnavit, praedicans eadem synodus Christum Deum sic natum de Virgine, ut praedamnavit, praedicans eadem synodus Christum Deum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam et divinae et humanae confiteantur naturae. Hae sunt Sed si qua sint concilia quae sancti Patres Spiritu Dei pleni sanxerunt, post ipsorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigore. Primo quidem ordo, ut praedictum Silvestrum decretorum atque diversorum conciliorum breviarium interpolatur sequens or
Abbreviated transcription (Latin):
decem& octo epis coporum sub constantino augusto ꝑceta. in quo arranȩ ꝑ fidieblus¬
phemia condep̃nata qua inequalitatem scẽ trinitatis idemarrius asserebat consubs¬
tantialem dõpatri. dĩfilium. adem scã synodus ꝑ sr̃bolũ definiuit. Scđa synoduscen¬
tum quin quaginta patrũ subtheodosio seniore constantinopolim congregata quȩma
paraclitum demonstrauit. Dans latius symboliformã quã totagretia a latipnti¬
inecdesiis p̃dicat. Tertia sr nodus .ẽ. ephi sina prima ducentorũ episcoporom
subiumore theodosio augusco edita quȩ nestoriũ ducspersonas in xpo asserentem iusto
xp̃i personam. Quartaẽ sr̃nodus calcidonensis sexcentorũ xo sacer dotum sub¬
martiapo principe abita inquaeuticenxons tantin opolitatiũ abbatem uerbidĩ
a: carnis unã naturã ꝓnuntiantem & etus defensorẽ dioscorũ quondã alexandr¬
nũ epm̃ & ipsum rursum nestorium cum reliquis hȩreticis una patrũ sententia

Expanded text:
decem et octo episcoporum sub Constantino Augusto peracta, in qua Arianae perfidiae blasphemia condemnata, qua inaequalitatem sanctae Trinitatis idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Filium eadem sancta synodus per Symbolum definivit. Secunda synodus centum quinquaSpiritum demonstravit, dans symboli formam, quam tota Grain ecclesiis praedicat. Tertia synodus Ephesina prima ducentorum episcoporum sub iuniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo adserentem iusto su Christi personam. Quarta synodus Chalcedonensis sexcentorum Marciano principe habita est, in qua Eutichem Constantinopolitanum abbatem, Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defensorem Dioscorum quemdam Alexandrinum episcopum, et ipsum rursum Nestorium cum reliquis haereticis, una Patrum sententia
Abbreviated transcription (Latin):
lite hocageredebeant : qui aut̃ hocageremelius elegerint: faciant quodusto
tatem ceteris conciliis p̃posuimus canones qui dicuntur a postolorũ. lic& aqui¬
busdũ a pocrisi dicantur. qm̃ plurescos recipiunt & scĩ patres corũ sententias
synadali auctoritate roborauerunt & int̃ canonicas posuerunt constitutior¬

Expanded text:
liter hoc agere debeant. Qui autem hoc agere melius elegerint, faciant quod justo liter hoc agere debeant. Qui autem hoc agere melius elegerint, faciant quod justo ur apostolorum, licet a quibusdam apocryphi dicantur, quoniam plures eos recipiunt, et sancti Patres eorum sententias synodali auctoritate roboraverunt et inter canonicas posuerunt constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
curadumus: Canonaut̃ grece. Latine regulanun cupatur. segula aut̃ dicta. qđ sxcto
dticit. Nec quando aliorsum trahit. Aluidixeruor regulũdictã uł qđregat uł iđͥ nor
ma recteuiuendi p̃beat. siue quod dis tortum prauũq: quid corrigat. Si noduaunt
engrcco int̃p̃tari comitatũ uł cetum. Conciliũ ueronomentractũ ex cõmuni conteni¬
one eo quod inunum dirigantom̃s mentis obtiram. Ciliae ñoculorũ sunt. unde &
qui sibima dissentiunt. non agunt conciliũ quia non sentiunt unum. Cetus uero. con¬
uentus aeuł ongregutio a coeundo id est conuenien domunum. Vnde& comuentẽ
nuncupatis. quo dibioms conueniunt. sicut conuents cȩtus. uł conciliuma socie¬
tate multorũ inunũ In principio uero uoluminis huius qualiter concilium apud
nos celebratur posuimus Vt qinrm̃ ordinem sequiuoluerint. sciant hocqua¬

Expanded text:
curavimus. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte curavimus. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam vivendi praebeat, sive quod distortum pravumque quid corrigat. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coelum. Concilium vero nomen tractum ex communi intentione, eo quod in unum omnes dirigant mentis obtutum. Cilia enim oculorum sunt. Unde et qui sibimet dissentiunt, non agunt concilium, quia non sentiunt unum. Coetus vero conventus est, vel congregatio a coeundo, id est conveniendo in unum, unde et conventus est nuncupatus, quod omnes ibi conveniunt, sicut conventus, coetus vel concilium a societate multorum in unum. In principio vero voluminis hujus qualiter concilium apud nos celebratur posuimus, ut qui nostrum ordinem sequi voluerint, sciant qua
Abbreviated transcription (Latin):
A sidorus petcator seruuis xui. lectoriconser uosuo aparenti indnõ fideis aluitem
Com pellor amults tam enis qua reliquis seruisdĩ canonũ sententus colligere. & un omuo¬
lumine redigde & demulas anũ facere Sed hoc meoppido conturbat quod diuersaem
tor pretationes uarias sententias faciunt & lic& unus sit sensus. diuersȩ tamen sunt senr¬
toitiȩ & aliȩ longiores. Naliebre uiores. Cauero concila quȩ grecasunt edita falo.
amplius quam tripliciter aut qua drupliciter int̃p̃tata atq conscripta repperimꝰ
Quod siieritas est querenda epluribus. grecorum sequamurstilũ. corũq: in tonurdĩto¬
nesatqs exemplaria. sinminus Ipsidicant atq: exponant. quibus totsun exem plaria
quod cotlices Nobis ta menuidetur cuminnrã discrepauerint sermone. utunitas & ueri¬
itasglibipsis querendasit ouorũ linguaedita eẽnoscantur qđ & nos fecimus. &. sic̃
atiiascorum repperinius magiiors In uolum in ecuihȩc p̃ponitur p̃facuncula in serere

Expanded text:
SIDORUS servus Christi lectori conservo suo et parenti in Domino fideli salutem. Compellor a multis tam episcopis quam reliquis servis Christi canonum sententias colligere, et in uno volumine redigere, et de multis unum facere. Sed hoc oppido conturbat, quod diversae interpretationes varias sententias faciunt, et licet unus sit sensus, diversae tamen sunt sententiae, et aliae longiores, aliae breviores. Ea vero concilia quae Graeco sunt edita stylo, amplius quam tripliciter aut quadrupliciter interpretata atque conscripta reperimus. Quod si veritas est quaerenda e pluribus, Graecorum sequamur stylum, eorumque imitemur dictiones atque exemplaria; sin minus, ipsi dicant atque exponant quibus tot sunt exemplaria quot codices. Nobis tamen videtur, cum in nostro discrepaverint sermone, ut unitas, et veritas ab ipsis quaerenda sit, quorum lingua edita esse noscuntur. Quod et nos fecimus, et sicut a veris eorum reperimus magistris, in volumine cui haec praeponitur praefatiuncula inserere
Abbreviated transcription (Latin):
ualentem sumere solidos cibos inuitat adlacinfantiaȩ & nuttricis tibi ali¬
menta demonstrat. ut possis dicere cum prophetti: Erraui sicutouis ꝓdita.
quȩreseruumtuum qm̃ manda tatua non sumoblitus:¬

Expanded text:
ualentem sumere solidos cibos inuitat ad lac infantiae et nutricis tibi aliualentem sumere solidos cibos inuitat ad lac infantiae et nutricis tibi alimenta demonstrat, ut possis dicere cum propheta: erraui sicut ouis perdita; quaere seruum tuum, quoniam mandata tua non sum oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
sus pirat Nec desperat salutem : Tuuagaris in patria immonom patria quia
patriã perdidisti : isto ꝓtem locis uenerabilibus resurrectionis &x crucis
& incunabulorum dñi saluator is inquib: paruulus uagit tu i n ominis re¬
cordatur teq ad seorationibus trahit. ut siñ tuo merito saltem huius
salueris fide : lcicebat quondam paraliticus in lectulo: M si cerat cunctisar¬
tibus dis solutus. ut necpedes ad ingre diendum. netmanus mouere possoe
adp̃candum & tam̃ offertirabalis & restituitur pristini sanitati. ut
portar& lectulum quidudũ alec tulo porcaibat᷑: Et teigit᷑ cibsentẽ corpore
p̃sentem fideo ffert conseruatua dñõ saluatori : & dic̃cũ cananea filia mea
malcuexatur ademonio : Recte enim appellabo animã tuã filiã animȩ eius
quȩ sexus uescit diuersitatem. qui tequasi paruulũ atq lac tantẽ & necdũ

Expanded text:
suspirat nec desperat salutem. tu uagaris in patria, immo non patria, quia suspirat nec desperat salutem. tu uagaris in patria, immo non patria, quia patriam perdidisti; ista pro te in locis uenerabilibus resurrectionis et crucis et incunabulorum domini saluatoris, in quibus paruulus uagiit, tui nominis recordatur teque ad se orationibus trahit, ut, si non tuo merito, saltim huius salueris fide. iacebat quondam paralyticus in lectulo et sic erat cunctis artubus dissolutus, ut nec pedes ad ingrediendum nec manus mouere posset ad precandum; et tamen offertur ab aliis et restituitur pristinae sanitati, ut portaret lectu- lum, qui dudum a lectulo portabatur. et te igitur absentem corpore, praesentem fide offert conserua tua domino saluatori et dicit cum Chananaea: filia mea male uexatur daemon i o. recte enim appellabo animam tuam filiam animae eius, quae sexus nescit diuersitatem, quia te quasi paruulum atque lactantem et necdum