comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
INUICEM INUIDENTES:
Ita hunc locũ cũ superioribus
copulabimus. si spũ uiuimus
spũi obtem peramus Ne qua¬
quã ꝑlegem. sed ꝑ caritatem
nobis inuicem seruientes : Non
debe: mus descripturarũ
inter  p̃tacione contendere
& dicere circũ cisio meliorẽ:
non sed prae pucium: Con¬
tẽpnenda ẽ  historia & al¬
legoria sequenda lmmo
allegoria  uanaest &tum¬
bratica & nullius ueritatis
fulta radicibus ex his enim
contencionibus inter iuda eos
oͦgentiles tunc tẽporis prouo¬
caciones pariter nascebantur
Prae occupatur humana fragili¬
tas in leuioribus peccatis: que ins¬
perato & sine meditacione contin¬
gunt: Ceterũ non est praeoccupa¬
cio: quando aliqđ peccatũ consilio
diu meditato committitur:
UOS QUISPITALES ESTIS HUIUSMODI
INSTRUITE
Eum quoq: qui spĩtalis ẽ hortatur:
necess& manum porrigere corru¬
enti : &pul chre praeoccupatum
in delicto hominẽ uocat. exipso
nomine fragilitatẽ condicionis
ostendens: ut dignus sit uenia qui

Expanded text:
invicem invidentes. invicem invidentes. Ita hunc locum cum superioribus copulavimus. Si spiritu vivimus, spiritui obtemperamus, nequaquam per legem, sed per charitatem, nobis invicem servientes, non debemus de scripturarum interpretatione contendere, et dicere, Circumcisio melior est, non, sed praeputium. Contemnenda historia, et allegoria sequenda. Imo allegoria vana est, et umbratica, et nullius veritatis fulta radicibus, ex his enim contentionibus inter Judaeos et Gentiles tunc temporis provocationes pariter nascebantur Praeoccupatur humana fragilitas in levioribus peccatis, quae insperato et sine meditatione contingunt. Caeterum non est praeoccupatio, quando aliquod peccatum consilio diu meditato committitur. Vos qui spirituales estis hujusmodi instruite. Eum quoque qui spiritualis est hortatur, ne cesset manum porrigere corruenti. Et pulchre praeoccupatum in delicto hominem vocat, ex ipso nomine fragilitatem conditionis ostendens, ut dignus sit venia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sus eos quinolunt scripturas
sp̃italiter intelligere : quis ẽ
autẽ quiuiuit spũ. nisi abscon¬
ditus homo nr̃ qui & iuxta car¬
nem interdũ sol& uiuere :
sed cũ sp̃u uixerit : spũ ambulat :
cũ in carne uoluerit ambu
uitam habemus. spitaliter
conuersemur : & non legi car¬
naliter seruiamus : Nori eł¬
HCIAMUR INANIIS GLAE CUPI
Plenae gloriae cupidi Idi¬
sunt quigtam dĩ desiderant:
& laudem uirtute condigna
&aspectũ diuini aliquid osta¬
dentẽ : ccontrario qui aele¬
mosinam. longam oracione
castitatẽ. siue in matrimonio
siue inuiduitate. siue inur¬
ginitate ꝓ laude hominus
facit: in anis gloria est : Gta
eni nunc uirtutẽ . nunc uicil
significat: Si abhominibus
quaero głam. uicium est : & in¬
anis dicitur gła: Detali eil
gła scriptũ ẽ : omĩa facius
ut glorificentur ab homis¬
bus: Siadõ quae rogłam uirtus
est: detali enĩ gloria: quime
glorificant glorificabo dicit
dis: INUICEM PROUOCANTES

Expanded text:
sus eos qui nolunt Scripturas sus eos qui nolunt Scripturas spiritualiter intelligere. Quis est autem qui vivit spiritu? nisi absconditus homo noster, qui et juxta carnem interdum solet vivere, sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat, cum in carne voluerit ambulvitam habemus, spiritualiter conversemur, et non legi carnaliter serviamus. Non efficiamur inanis gloriae cupidi. Plane gloriae cupidos dicimus, qui gloriam Dei desiderant, et laudem virtute condignam, et aspectus divini aliquid ostendentem. E contrario qui eleemosynam, longam orationem, castitatem, sive in matrimonio, sive in viduitate, sive in virginitate, pro laude hominum facit, inanis gloria est. Gloria enim nunc virtutem, nunc vitium significat. Si ab hominibus quaero gloriam, vitium est, et inanis dicitur gloria, de tali enim gloria scriptum est: Omnia faciunt, ut glorificentur ab hominibus . Si a Deo quaero gloriam, virtus est. De tali enim gloria, qui me glorificant, glorificabo, dicit Dominus . Invicem provocantes,
Abbreviated transcription (Latin):
acreatore creaturam : eoque mani¬
festetur uarietate mendaciorũ
tã quam lepra caruisse & tamen
ingratussit dõ & dnõ mundatori
suo quielatus suꝑbia graciarũ
agendarũ pia humilitate non
sternitur. Similisque efficitur
eis dequib dicit apłs. Quicũ cog¬
nouissent dmĩ non ut dm̃ magnifi¬
cauerunt aut grãs egerunt:
quod enĩdicit eos dm̃ cognouisse
ostendit quidem alepra mun¬
datos sed tamen statim accusat
ingratos: ETAIT ILLI. SURGEUADE
QUAFIDES TUA TESALVŨ FECIT
Cuideuotus ante dnm̃ caecidit.
surgere &irae praecipitur
quia qui in firmitatẽ suam
subtiliter cognoscens humiliter
iac& ꝑ diuini uerbi consolacionẽ¬
e surgere ad forcia opera &cres¬
centibus cotidie meritis ad ꝑfec¬
ciora passim ꝓficere iubetur
Siautẽ fides saluu fȩcit eum quẽ
adagendas saluatori & emunda¬
tori suo grãs inclinauit : Ergo
ꝑfidia ꝑdidit eos quide accep¬
tis beneficiis dõgloriam dare
neglexerunt: EBT XVI poST
Vtamur hoc testimonio ad uer¬

Expanded text:
creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum, tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo, et Domino mundatori suo. Quia elatus superbia gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi, surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Deum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui infirmitatem subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis, ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerint. HEBDOMADA XVI POST Utamur hoc testimonio adver
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea inquit curuo ge¬
nua mea ad patrẽ ut tribuat
uobis uirtutẽ głae suae. id est
maiestatis suȩ heredis consor¬
nulla fortitudo absq spũ
scõ est: Robor& autẽ atq
confirm& in interiore
homine. Non enĩ exteriort̃
sed interiorẽ hominem
cupimus roborare: ut post¬
quã habitauerit xp̃s in inte¬
riore homine in ipsius inte¬
rioris hominis habit& prin¬
cipale idẽ incordibus uris
hocautẽ totũ ꝑ fidem fi& si
credamus in eum : Quã obrẽ
ait habitare xpm̃ ꝑfidem
incordibus uris. habitacio autẽ
ista quae ꝑ exordiũ fidei
fabricatur radices &funda¬
ẽ uita cordiũ inqua uiuimus
in scłm scłi: ab inicio fideiusq
adfinem speciei : IN caRITA¬

Expanded text:
Propterea dicit, curvo genua mea ad patrem, ut tribuat vobis virtutem gloriae suae, id est, majestatis suae habere consornulla fortitudo absque Spiritu sancto est. Roboret autem atque confirmet in interiorem hominem. Non enim exteriorem, sed interiorem hominem cupimus roborari, ut postquam habitaverit Christus in interiore homine, in ipsius interioris hominis habitet principali, id est, in cordibus vestris. Hoc autem totum per fidem fiet, si credamus in eum. Quamobrem ait, habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Habitatio autem ista, quae per exordium fidei fabricatur, radices et fundaest uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei. ut in carita
Abbreviated transcription (Latin):
bens maculam neque rugam:
oquae ꝓpterea głam di recipe¬
re potest quia corpus ẽ xp̃i:
deinde inxp̃o ihũ quia incor¬
pore as supti hominis cuiussunt
uniuersa membra credenciũ.
omnis diuinitas in habitat
corporaliter : quae quidem
gla non in praesens tantum
tẽpus extenditur & futuris
seculis terminatur : sed inom̃s

Expanded text:
ns maculam neque rugam, et quae propterea gloriam Dei recipere potest, quia corpus est Christi. Deinde in Christo Jesu, quia in corpore assumpti hominis, cujus sunt universa membra credentium, omnis divinitas inhabitet corporaliter. Quae quidem gloria non in praesens tantum tempus extenditur, et futuris saeculis terminatur; sed in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ quod non dixerit ex quo
omnis pat̃nitas incȩlis & int̾ra
nata est uł creata sed ex quo
omĩs pat̃ edcunitas in caelis
& int̃ra nominatur: Aliud est
enĩ appellacionẽ paternitatis
mereri: aliud naturae habere consor¬
cium. Sicut ergo solus bonus bonos
facit & solus uerus ueritatis nom̃
in pͥtit ita & solus pater quia creator
ẽ om̃iũ & uniuersorũ causa.
substanciã praestat ceteris ut pa¬
tres ẽẽ dicantur : Quaeritur uero:
quã obcausam & incaelis abeo
omis paternitas appelletur:
quomodonos patri archas & ꝓph&as¬
sitam̃ nos abeis peccata non sẽpa¬
rent nrõs patres dicimus. ita
puto & anglos ceterasq: uirtu¬
tes habere principes suigeneris
in caelestibus quospatres gaude¬
ant appellare : Archangelus
enĩ nisi anglorũ dici non potest:
Et dominacio. & principatus.
& potesta  nisi inferiores sub¬
iectos habeant non uocantur:
Potest ergocat & hoc dici:
pater ẽ & unigenitus non est
adopcione filius sed natura:

Expanded text:
tandum quod non dixerit: Ex quo tandum quod non dixerit: Ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nata est vel creata, sed ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur. Aliud est enim appellationem paternitatis mereri, aliud naturae habere consortium. Sicut ergo solus bonus bonos facit, et solus verus, veritatis nomen impertit, ita et solus pater, qui creator est omnium et universorum causa, substantia, praestat caeteris, ut patres esse dicantur. Quaeritur vero quam ob causam et in coelis ab eo omnis paternitas appelletur. Quomodo nos patriarchas et propsi tamen nos ab eis peccata non separent nostros patres dicimus: ita puto et angelos, caeterasque virtutes habere principes sui generis in coelestibus, quos patres gaudeant appellare. Archangelus enim, nisi angelorum dici non potest, et dominatio, et principatus, et potestas, 602 nisi inferiores subjectos habeant, non vocantur. Potest ergo et hoc dici, Pater est, et unigenitus non est adoptione Filius, sed natura:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem &ea que secuntur. huic
magis sensui congruunt: hunos
RCIGRA RLECTO GETUAMEA aD pA¬
Sicut enĩ sunt oculi exteriores
sunt & interiores: ita sunt genua
hominis interioris & exterioris
Namquod apłsait. ut in nomine
ihũ omne genu flectatur.
caelestium terrestrium. &in¬
fernorũ non ad genua corpo¬
ris sed ad subieccionẽ mentis
& inclinacionẽ animae cordisq
obsequiũ ꝑtin& haec autẽ
sp̃italiter exponentes nonsta¬
tim iuxta litterã orandi con¬
suetudinem colimus quad m̃ genu
posito suppliciter ad oramus: sed
sicut illud aedificat simplices.
sicuerã genuculacionẽ eẽ doce¬
mur inanimo: quia multi corpo¬
rali flectentes genu animae
nequa quã flectunt & eregione
alii erecto dm̃ corpore dep̃can¬
tes magis se animo curua uerunt:
Exquo omis pateRtutas incaelis
&INTERRANOMINA TVR:
Non ut in latinis codicibus ad di
simpliciter ad patrẽ legendũ:
ut di patris nomen non in dño
racionabilibus coaptetur : No¬

Expanded text:
quidem et ea quae sequuntur, huic quidem et ea quae sequuntur, huic magis sensui congruunt. Hujus rei gratia flecto genua mea ad paSicut enim sunt oculi exteriores et interiores, ita sunt genua hominis exterioris et interioris. Nam quod Apostolus ait: Ut in nomine Jesu Christi omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum , non ad genua corporis, sed ad subjectionem mentis, et inclinationem animae, cordisque obsequium pertinet. Haec autem specialiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus. Sed sicut illud aedificat simplices, sic veram geniculationem esse docemus in animo, quia multi corporales flectentes genu, animae nequaquam flectunt, et e diverso alii erecto Deum corpore deprecantes, magis se animo curvaverunt. Ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Non ut in Latinis codicibus additui, sed simpliciter ad patrem legendum, ut Dei patris nomen non in Dominrationabilibus coaptetur. No
Abbreviated transcription (Latin):
magnopere dep̃catur nedefi¬
ciat in praessuris suis  idebat
quippe se deherłm usque
hilliricũ euangeliũ p̃dicassȩ
isse romam. his paniã. uel per¬
rexisse uł ire disponere: totus
mundus: ad doctrinã ipsius
de potestate principis tolle¬
batur : Deserebantur autẽ¬
idola acultoribus. tẽpla de¬
serta squalore & sordibus re¬
plebantur: obquã causam
omis exercitus dae monum
omĩs turba inimicarũ forti¬
tudinũ contra ipsum facto cin
dimi cabat ꝑtribulaciones &
angustias euangelium xp̃ĩ ds¬
tiner& praedicare & lassus
aliquando requiescer&: hoce
itaq quodait. peto nede ficu¬
tis intribulacionibus meis
prouobis: Totũenĩ quod pac¬
or quod tribulor quod co aro
urãe salutis ẽ causa dũ uobis
euangelium ad nunciare d¬
sidero: quae tribulaciones
secđ id qđ latinus ex pressit
ꝓpt̃ quod peto nedeficiatis in
tribulacionibus meis prouobis
quae ẽ gła ura illud exponi quod
pro effesus petat nein praessuris¬
apłi lassescant atq deficiant: Si¬

Expanded text:
magnopere deprecatur, ne deficiat in pressuris suis. Videbat quippe se de Jerusalem usque ad Illyricum Evangelium praedicasse, isse Romam, ad Hispanias, vel perrexisse, vel ire disponere . Totus mundus ad doctrinam ipsius de potestate principis tollebatur: deserebantur idola, et cultoribus templa deserta squalore et sordibus replebantur. Ob quam causam omnis exercitus daemonum, omnis turba inimicarum fortitudinum, contra ipsum facto cuneo dimicabat, ut per tribulationes et angustias, Evangelium Christi desineret praedicare, et lassus aliquando requiesceret. Hoc est itaque quod ait: Peto, ne deficiam in tribulationibus meis pro vobis. Totum enim quod patior, quod tribulor, quod coarctor, vestrae salutis est causa, dum vobis Evangelium annuntiare desidero: quae tribulationes secundum id quod Latinus expressit: Propter quod peto, ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra, illud exponi quod pro Ephesapostoli lassescant atque deficiant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
expectant do ꝓ nob. melius
aliquid ꝓuidente. Non solum
aut̃ illi sed ã nos ipsi in quorũ
dieb redẽpcionis sacram̃ta
conpl&as quia necdũ tenemꝰ
sed inspe salui facti sumus
quãuis quae multi cupier̃
iusti uidere uiderimus.
ESTOTE ERGO ONSERICORDES:
SIC̃ & PAT UR MISERICOrS EST:
Misericors ẽ ds̃ suꝑ ingratos
& malos iuł multiplici scilic&
sua miscđia quae &iam ium̃ta
saluat tẽporalia bona largi¬
endo. uł caelestia dona
singulari grã quae lectos
solũ glorificat inspirando:
sed siue hoc. siue illud. siue
utrũq intelligas. magna dĩ
bonitate fit quae nob̾ imitan¬
da p̃cipitur si filiidĩ eẽ
uolumus : NolITE IUDICARE
&nor ixdicabioni: noli¬
TE CONDEMAPNARE & NON
condeonabimni:
Hoc loco ni hil aliud nob̾
p̃cipi existimo: nisi ut ea
facta quae dubiũ ẽ quo ani¬
mofiant. in meliorem partẽ
int̃ p̃temus: qđ enĩ scriptũ ẽ
exfructib eorũ cognosce

Expanded text:
exspectant Deo pro nobis melius exspectant Deo pro nobis melius aliquid providente, non solum autem illi, sed et nos ipsi in quorum diebus redemptionis sacramenta completa sunt, quia necdum tenemus, sed in spe salvi facti sumus, quamvis quae multi cupierunt justi videre, viderimus.Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est. Misericors est Deus super ingratos, et majore vel multiplici scilicet sua misericordia, qua etiam jumenta salvat, temporalia bona largiendo, vel ad coelestia dona singulari gratia, qua electos solum glorificat, inspirando. Sed sive hoc, sive illud, sive utrumque intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Nolite judicare, et non judicabimini; nolite condemnare et non condemnabimini. Hoc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
non in homine possit agnosci.
acsiomis creatura ineo conge¬
mescit & dol&ꝰ reuelacionem
filior̃ dĩ expectans quae ꝑcor¬
poris &iã resurreccionem
&si non in om̃ib: hominibus
tam̃ a corrupcionẽ seruitutis
liberabitur quia & in singulis
omĩs ẽ & siquo alio modo meli¬
us potest idem locus a postoli¬
cor̃ litterar̃ intelligi non tam̃
ex hisdem uerbis consequens ẽ
ut solem & lunã & sidera conge¬
mescere credamꝰ. donec inscbi
finem a corrupcione serui¬
tutis liberentur. Quidã &iã
sic dicunt. adam & euam ẽẽ
creaturã ꝑ quos primiciae
humani generis ꝓcreatae sint
quos serpens olim spe diuini¬
tatis uanitati subiectos corrup¬
cionis fecerit deseruire.
Non sem& ipsos solum peccantes
sed &ꝑ serpentis instinctum.
& ipsi inquiunt liberabuntur
ut corrupcioni mortis ultra
non seruiant omnem &iã crea¬
turar̃ dicunt eẽ eos quicũq
ante aduentũ xp̃i iusti fuer̃.
quia & ipsi nondũ accipientes

Expanded text:
non in homine possit agnosci, non in homine possit agnosci, ac si omnis creatura in eo congemiscit et dolet, revelationem filiorum Dei exspectans, quae per corporis etiam resurrectionem et si non in omnibus hominibus, omnis tamen a corruptionis servitute liberabitur, quia et singulis omnis est; et si quo alio modo potest idem locus apostolicarum litterarum intelligi, non tamen ex iisdem verbis consequens est, ut solem et lunam et sidera congemiscere credamus, donec in saeculi finem a corruptionis servitute liberentur. Quidam etiam sic dicunt Adam et Evam esse creaturam, per quos primitiae humani generis procreatae sint, quos serpens olim spe divinitatis, vanitati subjectos corruptioni fecerit deservire, non per semetipsos solum peccantes, sed et per serpentis instinctum, et ipsi, inquiunt, liberabuntur, ut corruptioni mortis ultra non serviant. Omnem etiam creaturam dicunt esse eos, quicunque ante adventum Christi justi fuerunt, quia et ipsi nondum accipientes,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo tẽpor̃: & misit ds̃ filiũ
suũ factũ exmuliere factũ
sublege ut eos qui sublege
erant redimer&: ut adopci¬
onẽ filior̃ reciperemus :
Recipimus ergo ad opcionẽ:
sed istam quae ẽ ꝑspeculum
in enigmate : Cũ autẽ uenerint
quae ꝑfecta s̃ : tunc adopcionem
facie ad faciem consequemur
REDEMPCIONE CORPORIS NRI¬
Quod autẽ dix̃ redẽpcionem
corporis nr̃i : ego arbitror
qđ toius eccłae indicđur
corpus sicut & alibi ait : Vos
autẽ estis corpus xp̃i & membra
exparte : omne ergo corpus
ecđae redimendũ sperat
apłs nec putat posse quae ꝑ¬
fecta s̃ dare singuł quibq
membris . nisiuni uersũ corpus
inunũ fuerit congregatum:
Potest autẽ & sic intelligiut
redẽpcionem corporis nr̃i
dixerit illam quae in re¬
surreccione futura ẽ : cum
non solũ animae. sed & corpo¬
ra uenient ante tribiinal
xp̃i. ut report& unus quisq ꝓpri¬
a corporis ꝓut gessit : Ex plic̃.
EXPOSICIO ORIGENS.
Nullũ ẽ creaturae genus qđ

Expanded text:
um suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Recipimus ergo adoptionem, sed istam quae est per speculum in aenigmate, cum autem venerint quae perfecta sunt, tunc adoptionem facie ad faciem consequemur. Redemptionem corporis Quod autem dixit redemptionem corporis nostri, ego arbitror quod totius Ecclesiae indicetur corpus, sicut et alibi ait: Vos autem estis corpus Christi et membra ex parte . Omne ergo corpus Ecclesiae redimendum sperat Apostolus, nec putat posse quae perfecta sunt, dare singulis quibusque membris, nisi universum corpus in unum fuerit congregatum. Potest autem et sic intelligi, ut redemptionem corporis nostri dixerit illam quae in resurrectione futura est, cum non solum animae, sed et corpora venient ante tribunal Christi, ut reportet unusquisque propria corporis prout gessit . Explicit expositio Origenis. Nullum est creaturae genus quod
Abbreviated transcription (Latin):
donorũ quicquid ẽ summum &
magnũ sine dubio apłi conse¬
cutis ut idonei essent : sic̃ &ipse
pauł dic̃ ministris noui testam̃¬
ti & ut replere possent euange¬
lium ab hierłm in circuitu usq
ad illiricũ: hoc ergo quod ineos
p̃c&eris sublimius & p̃clarius
collatũ ẽ sci sp̃s donũ. merito
primicias sci sp̃s appellauit:
&ideo dic̃ Sed & nos ipsi in
quo specialit̾ de signare
uidetur a postolicam dignita
quielecti sumus ad hõc ut primi¬
cias sp̃s acciperemus : &iã ipsi
intranos gemimus: in tantũ in¬
quit nulla creatura ẽ quae dolo¬
rib: & gemitib: uac& ut &iã nos
dona ꝑce̾pimꝰ: tam̃ expectantes
abopcionẽ filiorũ. id ẽ ꝑfecci¬
onẽ eorũ quos docere& instrũ¬
ere missi sumꝰ donec ui deamus
eos intantũ ꝓficere ut ad optari
mereant᷑ infilios. necessario
dolem & gemimꝰ: ad huc tam̃
addem & testium idem ipse
quia sit primo genitus omĩs
creaturae : Ne forte ergo ut ille

Expanded text:
donorum quidquid est, summum et donorum quidquid est, summum et magnum sine dubio, Apostoli consecuti sunt, ut idonei essent, sicut et ipse Paulus dicit: Ministri Novi Testamenti, et ut replere possint Evangelium ab Jerusalem in circuitu usque ad Illyricum . Hoc ergo quod in eis prae caeteris sublimius et praeclarius collatum est sancti spiritus donum, merito primitias sancti spiritus appellavit. Et ideo dicit: Sed et nos ipsi, in quo specialiter designare videtur apostolicam dignitatqui electi sumus ad hoc, ut primitias spiritus acciperemus, etiam ipsi intra nos gemimus. In tantum, inquit, nulla creatura est, quae doloribus et gemitibus vacet, ut etiam nos dona percepimus, tamen exspectantes adoptionem filiorum, id est, perfectionem, eos quos docere et instruere missi sumus, donec videamus eos in tantum proficere, ut adoptari mereantur in filios, necessario dolemus et gemimus. Adhuc tamen addimus et tertium. Idem ipse quia sit primogenitus omnis creaturae, ne forte ergo ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
habens quis ꝓph&iae spm̃ Non
inuitus loqui cogitur. ut illi
qui habent sp̃sinmundos: sedcũ
uult & racio postulat dicit : Cũ ue¬
ro dicere oportimũ non ui debit
sil& bene sciens quia tẽpussit
loquendi & tẽpus tacendi : &idõ
non ad in iuriam dicitur. quia
ꝓphois subiecti sunt sp̃s sed addis¬
pensacionem sicut &illud dictũ
accipimus de saluatore. quia
tunc &ipse filius subiectus erit
ei quisibi subdidit om̃ia: & hic
enĩ subiectus. non quasi inferior
dicit᷑: quomodo enĩ inferior
dicipotest . quifilius & om̃iaẽ
quae pat̃ : omĩa enĩ inquit pat᷑
tuamea sunt: Sed in his quospa¬
tri subdit credentes in se
quod in uno quoq ipsorum
se eẽ dicit & se in eis dicit esurirȩ.
&ꝰ sitire. & nudũeẽ. seque pasci
tus: sed haec ꝑ excessũ endã
dicta sint: Nunc aut̃ ad ppositũ
redeamus : dona ergo diuer¬
sa sp̃s apaulo. multi sp̃s appel¬
lantur : horũ aut̃ multorum

Expanded text:
habens quis prophetiae spiritum, non habens quis prophetiae spiritum, non invitus loqui cogitur, ut illi, qui habent spiritus immundos, sed cum vult et ratio postulat, dicit, cum vero dicere opportunum non videbitur, silet, bene sciens quia tempus sit loquendi et tempus tacendi. Et ideo non ad injuriam dicitur, quia prophetis subjecti sunt spiritus, sed ad dispensationem, sicut et illud dictum accipimus de Salvatore: Quia tunc et ipse filius subjectus erit ei qui sibi subdidit omnia ; et hic enim subjectus, non quasi inferior dicitur: quomodo enim inferior dici potest, qui filius est, et omnia est quae pater: Omnia enim, inquit, pater, tua mea sunt; sed in his quos patri subdit credentes in se, quoniam in unoquoque ipsorum se esse dicit, et se in eis dicit esurire, et sitire et nudum esse, seque pasci tus, sed haec per excessum quemdam dicta sint. Nunc autem ad propositum redeamus. Dona ergo diversa spiritus a Paulo multi spiritus appellantur, horum hoc multorum
Abbreviated transcription (Latin):
mus sentencia. qđ cũ secđm
eaq: superius disseruimus
multisint sp̃s ministeriales
inministerium missi ꝓpt̃ eos
qui hereditate capiunt salutis.
sub quib agens unus quisq
credencium uelut subtutori
b &ꝓcuratorib: instituitur.
usq ad p̃finitũ tẽpus a patre
hoc ẽ usque quo ad legitimam
a &atem animae ꝑfeccionis
aduenerit ubi quisiam suꝑ¬
gressus spm̃ seruitutis quẽ
acceperat intimore a quo
uelut apedagogo seruaretur.
dignus efficitur accipere
quae incaelis ẽ sociari & sicut
multũ differt filiũ eẽ quam
seruũ: ita multũ differt
similib: haberese dicit Unus
hc modussit. quo sermonis
huius intellegenciam potumꝰ
indagare : Videamus nunc &
alium: Legimus apud ipsum
Nunc aut̃ qm̃ aemulatores
estis spuũ ad aedificacionem
eccȩ querite ut abun d&is :
&itẽ alibi: sp̃s ꝓph&e tarum
ꝓph&is subiecti sunt: Subiectos
dicens sp̃s ꝓphetar̃. Non quasi
meliori inferiores sed ꝓeo quod

Expanded text:
mus sententia, quod cum secundum ea, quae superius disseruimus, multi sint spiritus ministeriales, in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis, sub quibus agens unusquisque credentium, velut sub tutoribus et procuratoribus instituitur, usque ad praefinitum tempus a patre, hoc est, usquequo ad legitimam aetatem animae perfectionis advenerit, ubi quis jam supergressus spiritum servitutis, quem acceperat in timore, a quo velut in paedagogo servaretur, dignus efficitur accipere qui in coelis est sociari. Et sicut multum differt filium esse quam servum, ita multum differt similibus habere se dicit. Unus hic modus sit, quo sermonis hujus intelligentiam potuimus indagare. Videamus nunc et alium. Legimus apud ipsum Nunc autem, quoniam aemulatores estis spiritalium, aedificationem Ecclesiae quaerite, ut abundetis . Et item alibi: Spiritus prophetarum prophetis subjecti sunt , subjectos dicens spiritus prophetarum, non quasi meliori inferiores, sed pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia poss̃ bono animo & sim¬
plicorde sine uicio concu¬
piscenciae qui cũq humani
cibi indifferent̃ sumi ꝓhib&
a posto lisiudi care eos qui car¬
nib uescebantur. & uinum
bibebant: ab eis quise abhuius¬
modi alimentis tẽperabant :
quimanducat in quit: non
manducantẽ non spernat:
& qui non manducat: mandu¬
cantẽ non iudic&. Ad hoc ꝑ¬
tin& &iã illud qđ alio loco

Expanded text:
simplici corde, sine vitio concupiscentiae, quicunque humani cibi indifferenter sumi, prohibet Apostolus judicare eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud, quod ali
Abbreviated transcription (Latin):
&si itasit: tam̃ ipsius massae in
qua uid& indicari multitudo
fideliũ primiciae. necessario
uidebant᷑ in apłis collocatae:
Sic enĩ scriptũ ẽ : quia inaeccła
ergo primo loco constitutis:
graẽ spiritał habere creden¬
tur: Adopcionem filioRU
Dĩ EXPECTANTES:
Nunciam uideamꝰ quomodo
adopcionem filiorũ expec¬
tare sedicat qui insuperiob:
dix̃ quia ipse sp̃s testimoniũ
reddit spiritui nr̃o quia sumꝰ
filiidĩ : &iter̃ : quo modo re¬
dẽpcionẽ corporis sperat.
qui in aliis dix̃ xp̃s nos rede¬
mit: aedut mihi uidetur:
ipse hoc eo sermone qui in con¬
sequentib habet᷑ absoluit :
ait enĩ: spe falui facti sumus 
qđ ergo filii sum & qđ redẽpti

Expanded text:
si ita sit, tamen ipsius massae, in qua videtur indicari multitudo fidelium, primitiae necessario videbantur in Apostolis collocatae, sic enim scriptum est: Quia in Ecclesergo primo loco constituti sunt, tiae spiritales habere credentur. Adoptionem filiorum Dei exspectantes. Nunc jam videamus quomodo adoptionem filiorum exspectare se dicat, qui in superioribus dixit: Quia ipse spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus filii Dei. Et iterum: Quomodo redemptionem corporis sperat; qui in aliis dixit: Christus nos redemit; sed ut mihi videtur, ipse hoc eo sermone qui in consequentibus habetur absolvit: ait enim: Spe salvi facti sumus; quod ergo filii sumus, et quod redempti
Abbreviated transcription (Latin):
Siuero quod dix̃ & nos ipsi pri¬
micias sp̃s habentes de om̃ĩb
dictũ qui gram̃ baptis mi
consecuti uident᷑ accipias:
sperandũ ẽ illud qđ idẽ apłs

Expanded text:
Si vero quod dixit, Et nos ipsi primitias Spiritus habentes, de omnibus dictum qui gratiam baptismi consecuti videntur accipias, sperandum est illud quod idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
alius inuillam sao alius
UERO ADNIEGOCIACIONESUAM
In uillam ire ẽ. labori terreno
in moderate in cũbere : in nego¬
ciacionẽ uero ireẽ: accionum
saeculariũ lu cris in hiare:
quia enĩ alius intentus labori
terreno alius uero mundi
huius accionibus deditus mrste¬
rium in carnacionis dominicae
pensare & scđm illud uiuere dis¬
si mulat: quasi aduillam uł ne¬
gociũ ꝑgens uenire ad regis
nupcias recusat & plerũ que
qđ ẽ grauius non nulli uocantis
gram non solũ respuunt : sed &ia
ꝑ secuntur : Vnde & subditur
RELIQUI VERO TERIVERVNT
SERUOS ENS & CONTUMELAIS
AFFECTOS OCCIDERUNT:
Inter eos qui non recipiunt eu

Expanded text:
alius in villam suam, alius alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere, in negotiationem vero ire 1637 est actionum saecularium lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vero mundi hujus actionibus deditus, mysterium incarnationis dominicae pensare et secundum illud vivere dissimulat, quasi ad villam vel negotium pergens, venire ad regis nuptias recusat. Et plerumque, quod est gravius, nonnulli vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditur: Reservos ejus, et contumeliis affectos, occiderunt. Inter eos, qui non recipiunt E
Abbreviated transcription (Latin):
DIṼ MEUM PARAVI. TAURI MEI &
al tilia occiza & ocmña parata
VENITE ADNVPCIAS: ILLIAUTEM
Prandium paratũ & tauri. &
altilia occisa. uł ꝑ mo&a foram
opes regiae intelligatur : ut ex
carnalibus intelliguntur spĩ¬
talia uł certe dogiatũ magni¬
tudo & doctrina di lege plenis¬
sima sentire potest: Quid in
patres accipimus : quidergo
ꝑtauros nisi patres testam̃ti
ueteris significantur : Nãdũ
exꝑmissione legis acceperant
quatenus aduersarios suos
odu retribucione ꝑ cuterent
ut ita dicam quid aliud quã tauri
erant qui inimi cossuos uirtutis
corporeae cornu feriebant: quid
uero ꝑaltilia nisi patres testam̃ti
noui figurantur : quidũ graciã
pinguedinis internae ꝑcipiunt:
a terrenis desiderus innitentes.
ad sublimia contẽplacionis suae
pena subleuantur : Taurimei
& altilia occisa sunt &om̃ia parata:
Acsi aꝑcius dicatur: patrũ p̃ce¬
denciũ mortes aspicite & reme¬
dia uitȩ urȩ cogitate: E⁊ abiek̃

Expanded text:
dium meum paravi; tauri mei, et dium meum paravi; tauri mei, et altilia occisa sunt, et omnia parata; venite ad nuptias. Illi autem Prandium paratum, et tauri, et altilia occisa, vel per metaphoram 175 opes regiae describuntur, ut ex carnalibus intelligantur spiritualia; vel certe dogmatum magnitudo, et doctrina Dei lege plenissima sentiri potePatres accipimus. Quid ergo per tauros, nisi Patres Testamenti Veteris significantur, nam dum ex promissione legis acceperant, quatenus adversarios suos odii retributione percuterent, ut ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos virtutis corporeae cornu feriebant. Quid vero per altilia, nisi Patres Testamenti Novi figurantur, qui dum gratiam pinguedinis internae percipiunt, a terrenis desideriis mente ad sublimia, contemplationis suae pinna sublevantur. Tauri mei et altilia occisa sunt et omnia parata, ac si apertius dicatur: Patrum praecedentium mortes aspicite, et remedia vitae vestrae cogitate. Et abierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gataẽ: In hoc pater regifilio
nupcias fecit: quoei ꝑ incarna¬
cionis mr̃steriũ scam̃ a ecctam
sociauit : Uterus autẽ genetri¬
cis uirginis: huius sponsi thala¬
mus fuit: Unde psal mista att:
quippe dethalamo suo ꝓcessit
qus ad conungendã sibi aecctam
in carnatus ds̃ de incor rupto
utero uirginis exiuit: Et misit
SERVOS EUOS UOCARE INUTTATOS
AD EPCIAS ETIOLEBANT UENIRE
Misit ergo seruos ut ad istas
nupcias amicos in uitarent : misit
semel misit iterũ quia in car¬
nacionis dominice praedicato¬
res. & prius ꝓphetas & post modũ
apłs fecit: bis itaque seruos ad
inuitandũ misit : quia in carna¬
cionẽ unigeniti. & ꝑ ꝓph&as
dixit futurã: & ꝑ apłos nuncia¬
uit factã: Misitq seruũ suũ
inuitatos uocare adnupcias :¬
aud dubiũ qui s morsenꝑquẽ
legem inuitatis dedit: intelligere¬
struos legerimus ut pleraq
habent exemplaria : ad pro¬
pͥ&as referendũ ẽ quod inui¬
TERV MSIT ALIOSSERUOS DI¬
CENIS DICITE INUITATIS: ECCEPRAN¬

Expanded text:
 In hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem virginis genitricis hujus sponsi thalamus fuit: Unde psalmista dicit:quippe de thalamo suo processit, qui ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero virginis exivit. Et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias, et nolebant venire. Misit ergo servos, ut ad istas nuptias amicos invitarent, misit semel, misit iterum, quia incarnationis Dominicae praedicatores, et prius prophetas, et postmodum apostolos. Bis itaque servos ad invitandum misit, quia incarnationem unigeniti, et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Mittitque servum suum invitatos vocare ad nuptias, haud dubium, quin Mosen, per quem legem invitatis dedit. Siservos legerimus, ut pleraque habent exemplaria, ad prophetas referendum est, quod inviIterum misit alios servos, dicens: Dicite invitatis, Ecce pran
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. Qxã speuosi peees
Illisurt decori & speciosi pedes
quiꝑ ambulant ꝑuiam uitae
secđ enĩ illũ quidix. Ego sũuia
intelligere decoros & specio¬
sos euangelizanciũ pedes qui ꝑ
talem uiã merentur incedere.
Isti sunt pedes quib & cursũ
cucurrisse dicit . & sic currere
ut conp̃hendat. id est uigor
animȩ quotenditur & p̃para¬
tur ad caelũ. Gratifice autẽ
pedes istos eẽ firmabis quos ihs
discipulis lauat. & linteo quo
p̃cinctus ẽ t̃git. quã uis hoc
ipsũ qđ dicit euangelizare
int̃p̃ta turbona. ad nunciare
tam̃ bona intelligitur. quã
ad nunciant apłi scã trini¬
tas. idẽ pater & filius & sp̃ssc̃s

Expanded text:
scriptum est: Quam speciosi pedes scriptum est: Quam speciosi pedes Illi sunt decori et speciosi pedes, qui perambulant per viam vitae. Secundum enim illum qui dixit: Ego sum via, intellige decoros et speciosos evangelizantibus pedes, qui per talem viam merentur incedere . Isti sunt pedes, quibus et cursum cucurrisse dicit, et sic currere ut comprehendat, id est, vigor animae, quo tenditur et praeparatur ad coelum. Gratifice autem pedes istos esse firmabis, quos Jesus discipulis lavat, et linteo quo praecinctus est tergit. Quamvis hoc ipsum quod dicit, evangelizare, interpretetur bona annuntiare, tamen bona intelliguntur, quae annuntiat apostolis sancta Trinitas, id est, Pater et Filius et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
S ENT SINIE PRAEDICANTTE
In hoc magis ꝑ p̃dicantiũ sermo¬
nẽ xp̃m ostendit audire inquib
secđ eaquȩ supra diximus xp̃s
loqui & docere monstratur:
MITTARTUR:
Difficultas mihi quȩdam an hoc
sermone uidetur ex urgere:
sienĩ ita intelligamus quod
ꝓpterea non p̃dicent quia
non mittantur : nullo autẽ
p̃dicante non audient. non
credentes autẽ non inuocabt̃.
non inuocantes non saluabunt᷑.
Colligitur ex his ut causa qua nor sunt
saluati adiniciũ redeat auctoris
qui non miserit p̃dicantes sedmagis
adillũ nos qui reccior ẽ intelli¬
genciae tramitẽ deflectamus
& qđ dixit. quomodo autẽ p̃dicabt̃
nisimittantur : sic accipiamus
ulla subsister& nisi ad ess& nobis
ipse quimisit. Quod si p̃dicantib
nobis audire non uultis ur̃a
iam cul paest. Et si audientes
non creditis. & credentes non
inuocatis: & non inuocantes
salui eẽ nequitis. Quia ergo
missi sunt adp̃dicacionem. id¬
circo dehis qui abipso missi sunt

Expanded text:
ent sine praedicante? ent sine praedicante? In hoc magis per praedicantium sermonem Christum ostendit audire, in quibus secundum ea quae supra diximus Christus loqui et docere monstratur. mittantur? Difficultas mihi in hoc sermone videtur exsurgere. Si enim ita intelligamus, quod propterea non praedicent, quia non mittantur, nullo autem praedicante non audient, non credentes autem non invocabunt, non invocantes, non salvabuntur. Colligitur ex his causa, qua non sunt salvati, ad vitium redeat auctoris, qui non miserit praedicantes. Sed magis ad illum nos qui rectiorem intelligentiae tramitem continet deflectamus. Et quod dixit: Quomodo autem praedicabunt, nisi mittantur, sic accipiamus, ulla subsisteret, nisi adesset nobis ipse qui misit. Quod si praedicantibus nobis audire non vultis, vestra jam culpa est, etsi audientes non creditis, et non credentes non invocatis, et non invocantes salvi esse nequitis, quia ergo missi sunt ad praedicationem, idcirco de his qui ab ipso missi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
muel. inuocabant dnm̃ & ip¬
se exaudiebat eos. sine du¬
et si inuocare nom̃ dñi & ora¬
re dnm̃ unũ atq: idem est.
sicut inuocatur xp̃s & oran¬
dõ patri primo om̃iũ orationes :
ita offerimus postulationes
& filio & sicut offerimus grati¬
arũ actiones dõ ita & gratias
referimus saluatori: Vnum
nãq utriq honorem deffe¬
rendũ. idẽ. patri & filio di¬
uinus edoc& sermo cũ dicit¬
ut om̃s honorificent filium.
sicut honorificant patrem:
AUT QUOMODO OREDENTSI
QUEMNON AD DIERUT
Possumus sic intelligere qr
uel ipsũ in carne positum.
uel apłs eius p̃dicantes deeo:
audire noluerint: Sic enĩ
& ipse dñs dicit Qui uos audit:
meaudit : & qui me spernit:
uos spernit: Potest autem
& hoc intelligi: qđ & iã nunc
unicuiq loquitur incorde de
pietate doceat. de iustitia suadeat
de castitate depudicitia & de om̃ib:
simul uirtutibus ꝓtestetur. sicut
& ipse dicit: Oues meae uocẽ meã
audiunt: Qno modo atẽ aroi¬

Expanded text:
muel invocabant Dominum, et ipmuel invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos. Sine duet si invocare nomen Domini, et orare Dominum unum atque idem est, sicut invocatur Christus, et oranDeo patri primo omnium orationes, iita offerimus postulationes et filio, et sicut offerimus gratiarum actiones Deo, ita et gratias referimus salvatori. Unum namque utrique honorem deferendum, id est, patri et filio, divinus edocet sermo, cum dicit: Omnes honorificent filium, sicut honorificant patrem . Aut quomodo credent ei, quem non audierunt? Possumus sic intelligere, quia vel ipsum in carne positum, vel Apostolos ejus praedicantes de eo audire noluerint. Sic enim et ipse Dominus dicit: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit . Potest autem et hoc intelligi, quod etiam nunc unicuique loquitur in corde, et de pietate doceat, de justitia suadeat. De castitate, de pudicitia, et de omnibus simul virtutibus protestetur, sicut et ipse dicit: Oves meae vocem meam audiunt. Quomodo autem audi
Abbreviated transcription (Latin):
minetur : tunc nobis fit dñs diues
in om̃ibus : Haec enĩ sunt eius diui¬
tiae : ut pote in quo chesauri om̃s¬
sapientiae & scientiae sunt abs¬
conditi: Quas tam̃ diuitias non
dixit largiri eũ om̃ib: homini¬
bus. setlomib qui cũq inuocaue¬
rint nom̃ eius: yeque enĩ omnĩs
qui quomodo inuocauerit nom̃
inuocationis digna fecerit ipse
dñs omĩb: inuocantib eũ inue¬
ritate Vbi tetra gram matonẽ.
qđ hebrȩi tradunt dĩ nomen
in effabile designari & inalia
scriptura legitur: in uocabt̃
me & ego non exaudiam eos:
quomodohic absolute ponitur.
qui inuocauerit nom̃ dñi sal¬
uus erit : nisi hanc inuocationẽ
intelligamus significatam
fuisse sinceram. idẽ. cũ humi¬
litate cordis ex praessa sit &
ds̃ cũ confessione uerȩ dogia¬
⁊ tis in uoc&ur: Qxo modo eR¬
DI DERUNIT
rpõ enĩ uidaei non credider̃:
& ideo nec inuocant eũ inquẽ
non crediderunt : Nã qđ supe¬
cuit referendũ: Siergo &e¬
no᷑ o morses & daron & sa¬

Expanded text:
minetur, tunc nobis Dominus fit dives in omnibus. Haec enim sunt ejus divitiae, ut pote in quo thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi. Quas tamen divitias non dixit largiri eum omnibus hominibus, sed omnibus quicunque invocaverint nomen ejus. Neque enim omnes qui invocaverint nomen invocatione digna fecerit, ipse Dominus omnibus invocantibus eum in veritate. Ubi tetragramaton est, quod Hebraei tradunt Dei nomen ineffabile designari, et in alia scriptura legitur: Invocabunt me, et non exaudiam eos; qui modo hic absolute ponitur, qui invocaverit nomen Domini salvus erit, nisi in hac invocatione intelligamus significatam fuisse sinceram, id est, cum humilitate cordis expressa sit, et Deus cum confessione veri dogmatis invocetur. Quomodo erdiderunt? Christo enim Judaei non crediderunt, et ideo non invocant eum, in quem non crediderunt. Nam quod supecuit referendum. Nam et Enos et Moses et Aaron et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactis tẽpore dispensacionis
sacram̃tis eius iã ꝑfidem coepit
uestigia sub sequi: Pangit autẽ
fimbriam uestimenti & unclam
restringit sanguinis quia beatus
& uere mundandus quiuł ex¬
tremã uerbi partẽ fidei manu
contigerit: nam rarus ualde
qui eius uł inpectore recumbere.
uł caput merearur pisticã
nardo ꝑungere. cũ & ille magnꝰ
fuerit qui se indignum dicebat
eius calciam̃ta portare : Magna
Silla qua e ungere pedes eius:
& capillis suis tergere ꝓmeruit :
AT

Expanded text:
peractis temporalis dispensationis peractis temporalis dispensationis sacramentis, ejus jam per fidem coepit vestigia subsequi. Tangit autem fimbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere mundandus, qui vel extremam verbi partem fidei manu contigerit. Nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit, qui se indignum dicebat ejus calceamenta portare, magna et illa quae ungere pedes ejus, et capillis suis tergere promeruit. At
Abbreviated transcription (Latin):
Flaxu paciebatuR xIIaNNIS
acceSSIT RETRO & TETIUIT FIMbri¬
In euangło secđlucã scribitur
qđ principis filia duodecĩ annos
haber& aetatis. nota ergo qđ eo
tẽpr̃ hȩc mulier id ẽ genciũ
popłs coeperit egrotare quo
gens crediderit iudaeorum
Nisienim ex cõparacione uirtutũ :
uitium non ostenditur: hae cautẽ
mulier sanguine fluens. non in
domo. non murbe. accedit ad dnm̃.
quia iuxta legem urbibus exdu¬
debatur: sed initanere ambulante
dño. ut dũꝑgit ad aliã. alia cu¬
raretur : unde dicunt & apłi uob̃
quidem oportebat p̃dicari uer¬
bum sed qm̃ indignos uos uidi¬
castis saluti. trans gredimur
adgentes : Dicebat enItRa
SEMTETIGER TNTUUESTT¬
MENT ERUS SALUAERO:
Accedit & dnm̃ tangit aeccta:
quae & ꝑfidei ueritatẽ ad ypin¬
quat: acceditautẽ retro siue
iuxta id qđ ipseait: Si quis mihi
ministrat me sequatur & a libi
p̃cipitur : post dnm̃ dm̃ tuum
ambulabis. siue quia p̃sentẽ
in carne dnm̃ non uidens

Expanded text:
annis, accessit retro et tetigit,In Evangelio secundum Lucam scribitur, quod principis filia duodecim annos haberet aetatis. Nota ergo eo tempore haec mulier, id est, gentium populus coeperit aegrotare, quo gens crediderit Judaeorum. Nisi enim ex comparatione virtutum, vitium non ostenditur. Haec autem mulier sanguine fluens non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta legem urbibus excludebatur. Sed in itinere ambulanti Domino, ut dum pergit ad aliam, alia curaretur, unde dicunt et Apostoli: Vobis quidem oportebat praedicare verbum, sed quoniam indignos vos judicastis saluti, transgredimur ad gentes . Dicebat enim intra se, si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero. Accedit ad Dominum, tangit Ecclesia, quia eo per fidei veritatem appropinquat. Accedit autem retro sive juxta, id est, quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur ; et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis, sive, quia praesentem in carne Dominum non videns,
Abbreviated transcription (Latin):
Gaesarem nom putemus augus¬
tũ sed erberium significari
priuignũ eius qui in locum suc¬
cesserat uictrici subquo & passus
ẽdñs. Oñs autẽ reges romani
a primo gaio caesare quuimpe¬
rium arripuerat. Caesares
appellati sunt porro qđ ait
eddite quae s̃ caesaris caesari¬
dẽ nũmum. tributũ & pecuniã
quae sunt di dõ. decimas
rimicias &̃ oblaciones ac uic¬
timas senciamus quo modo &ipse
reddit tributa ꝓse & petro & dõ
reddit quaedi sunt patri faciens
uoluntatẽ aliter. reddite quae cae¬
sarissunt caesari & quae di sunt dõ
Quẽ ad modũ caesar auob̾ exigit in¬
praessionẽ imaginis suae sic & ds̃
ut que ad modũ illi redditur num¬
mus sic dõ anima lumine uultus
eius illustrata atq signata. Vnde
psal mista signatũ ẽ inquit in nos
lum̃ uultus tui dnẽ. hoc quippe
lum̃ẽ totũ hominis & uerũ bonũ
qd non oculis sed m̃te conspicitur
Signatũ autẽ dixit in nobis tãquã
denarius signatur regis imagine

Expanded text:
Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari, privignum ejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges Romani a primo Caio Caesare, qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine.
Abbreviated transcription (Latin):
ET EURGENS IHS SE QUEBATUR
EUMS DISCIPULICIVS
Octauum signũ ẽ in quo princeps
suscitari postulat filiam suam
nolens demysterio uere circũ¬
cisionis excludi sed sub intrat
mulier sanguine fluens & octauo
sanatur loco ut principis filia
de hoc exclusa numero ueniat
adnonum iuxta illud qđ inpsal¬
modicitur a& iopia p̃ueni&
manus eius dõ &cũ intrauerit
plenitudogenciũ tunc omĩs
isrł saluusfi& Princepsitaq:
sinagoge nullus melius quã ipse
morses intelligitur. undebene
secđ lucã iarrus idẽ illuminans
siue illuminatus uocatur qr
qui accepit uerba uitae dare
&ipse aspũ scõ quouitalia mo¬
ulta scribere uł docere possit¬
illuminatur cui sec õlucã filia
unica erat idẽ srnagoga qua sola
legali institucione cõposita quasi
unica morsi nata erat quasi duo¬
decimo aatis anno. hoc ẽ tẽpore
pub̾tatis ad ꝓpin quante moriebat᷑
quia nobiliter aꝓphetis educata
post quã adintelligibiles annos

Expanded text:
Et surgens Jesus sequebatur eum et discipuli ejus. Octavum signum est, in quo princeps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio verae circumcisionis excludi. Sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia, de hoc exclusa numero, veniat ad nonum, juxta illud quod in Psalmo dicitur: Aethiopiam praeveniat manus ejus Deo , et Cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Princeps itaque synagogae, nullus melius quam ipse Moses intelligitur, unde bene secundum Lucam Jairus, id est illuminans, sive illuminatus vocatur. Quia qui accepit verba vitae dare ipse a spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possitilluminatur. Cui, secundum Lucam filia unica erat, id est, synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Mosi nata erat. Quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos