comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non uidens escam deuorat. S cum piscator
eum ad ducere ceꝑit iuscera eius torquent᷑
pmo: demde abomni leticia sua ꝑ tpsam escã
de qua letatus ẽ. ad consumptionẽ trabatue.
Sic sunt omnes: qui de bonis demporalib
beatos se putant. Amum enim acceperunt :¬
et cum illo sibi uagantur. Semet rempes.
itt sentiant quanta torm̃ta cum auiditate
deuorauerint. Et ido bonis nichil nocent.
quia hoc eis auferunt quod ñ diligunt. Fhã
quod dilligunt. et unde beati sunt: auferre
illis nemõ potest. Cruciatus uero corpons.
malas animas miserabiliteꝵ affligit. bondẽ
autem forit ꝓurgat. Sic fit ut et malus hõ
et malus angelus diuine prouidentie militẽt:
si nesciunt auid boni de illis operetur deus.
Non itaq ꝓmeritis officii. s ꝓmeritis malitie
stipendiantur. S ut he anime que habent uo¬
luntatem nocendi et rationem cogitandi sub
diuinis legib ordinate sunt. ne aliquid in ui¬

Expanded text:
non uidens escam deuorat; sed cum piscator non uidens escam deuorat; sed cum piscator eum adducere coeperit, uiscera eius torquentur primo; deinde ab omni laetitia sua per ipsam escam, de qua laetatus est, ad consumptionem trahitur. sic sunt omnes, qui de bonis temporalibus beatos se putant; hamum enim acceperunt et cum illo sibi uagantur; ueniet tempus, ut sentiant, quanta tormenta cum auiditate deuorauerint. et ideo bonis nihil nocent, quia hoc eis auferunt, quod non diligunt; nam quod diligunt et unde beati sunt, auferre illis nemo potest. cruciatus uero corporis malas animas miserabiliter adfligit, bonas autem fortiter purgat. sic fit, ut et malus homo et malus angelus diuinae prouidentiae militent; sed nesciunt, quid boni de illis operetur deus. non itaque pro meritis officii sed pro meritis malitiae stipendiantur. Sed ut hae animae, quae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniu
Abbreviated transcription (Latin):
gitandum. ẽ. de illa uita que nobis promit¬
titur ubi nullam de corpore molestiam senti¬
emus: Qm̃ ũ ad hoc resurgit corpus iuistoꝵ
ad quod resurgit corpus impioꝵ: sic̃ scͥptum
est. Omnes resurgemus: s ñ omnes immuta¬
bimur. Et ne quisquam putet ñ iustis immu¬
tationem istam ꝓmitti s potius inustis. et
eam existimet. ẽẽ. penalem. sequit᷑ et dicit.
Et mortui resurgent incorrupti et nos im¬
mutabimur. Quic̃q ergo malisunt sic ordi¬
nati sunt. quia unus quisq sibi. et omnes
inuicem sibi nocent. Hoc enim appetunt.
quod ꝓnitiose diligitur: et quod eis auferri
potest. facile. Et hoc sibi auferunt unucem
quando se ꝑsecuntur. Et idõ cruciantur qui¬
b auferuntur temporalia: quia diligunt ea
Iuli autem qui auferunt. gaudent. S talisle¬
ticia cecitas est et summa miseria. Iꝑsa enim
magis implieat animã: et admaiora torm̃ta
ꝑducit. Nam gaudet et piscis: auando amã

Expanded text:
gitandum est de illa uita, quae nobis promitgitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? quoniam non ad hoc resurgit corpus iustorum, ad quod resurgit corpus inpiorum, sicut scriptum est: omnes resurgimus, sed non omnes inmutabimur. et ne quisquam putet non iustis inmutationem istam promitti, sed potius iniustis, et eam existimet esse poenalem, sequitur et dicit: et mortui resurgunt incorrupti, et nos inmutabimur. quicumque ergo mali sunt, sic ordinati sunt, quia et unusquisque sibi et omnes inuicem sibi nocent. hoc enim adpetunt, quod perniciose diligitur et quod eis auferri facile potest; et hoc sibi auferunt inuicem, quando se persequuntur. et ideo cruciantur, quibus auferuntur temporalia, quia diligunt ea; illi autem, qui auferunt, gaudent. sed talis laetitia caecitas est et summa miseria; ipsa enim magis inplicat animam et ad maiora tormenta perducit. nam gaudet et piscis, quando hamum
Abbreviated transcription (Latin):
bene faciat. Quod enim iuste fit: bene fit.
Iuste autem sunt beati boni: et iuste mali pe-¬
nas paciuntus: Ergo et debonis et de malis
bene facit deus qm̃ omnia iuste facit. Boni st̃
autem: qui tota uoluntate deo seruiunt. Ma¬
li autem necessitate seruiunt. Nemo enim
leges omnipotentis euadit. S aliud est. fac̾e
quod lex iubet : aliud pati quod lex iubet. Q¬
propt̃ boni scdm̃ leges faciunt: mali scđ̃m
leges paciuntur. Nec nos moueat quod in hac
uita scdm̃ carnem quam portant iusti. multa
grauia et aspera tolerant. Nichil enim mali
paciuntur. qui iam possunt dicere quod ille uir
spiritał exultat et p̃dicat apłs dicens. Gloriam᷑
intribulationib: scientes qm̃ tribulatio pacien¬
tiam operatur. pacientia probationem ꝓba
qui datus est nob̾. Si ergo i hac uita ubi tan¬
ta tormenta sunt posfunt boni et iusti uiri
c̃ talia paciuntur. non solum equo animo to¬
lerare s etiam indei caritate gloriari. quid co¬

Expanded text:
bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. iuste autem sunt beati boni, et iuste mali poenas patiuntur. ergo et de bonis et de malis bene facit deus, quoniam omnia iuste facit. boni sunt autem, qui tota uoluntate deo seruiunt, mali autem necessitate seruiunt; nemo enim leges omnipotentis euadit. sed aliud est facere quod lex iubet, aliud pati quod lex iubet. quapropter boni secundum leges faciunt, mali secundum leges patiuntur. Nec nos moueat, quod in hac uita secundum carnem, quam portant, iusti multa grauia et aspera tolerant. nihil enim mali patiuntur, qui iam possunt dicere, quod ille uir spiritalis exultat et praedicat apostolus dicens: gloriamur in tribulationibus, scientes, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, qui datus est nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illicitas delectationes suas et pompas et ꝑin¬
tiosam curiositatem nob̾ dominari potest hic
mundus.i. ea que in hoc mundo ꝑnitiosa delec¬
tatione colligant amatores rer̃ temporalium. et
diabolo atq angelis eius seruire cogunt. Quib
omnib si renuntiamus: redigimus in seruitutẽ
corpus nrm̃. S ne quis forte hoc ipsum querat
quomodo fiat ut corpus nr̃m seruituti subici¬
amus. facile intelligi et fieri potest: si prius
nos ipsos subiciamus.
nolit: uni deo et domino suo subiecta est. Set
hoc admonemur ut tota uoluntate seruiamꝰ
iustus autem compeditus seruit. Omnes tam̃
diuine prouidentie seruiunt. S alii obauduut
tamquam filii. et faciunt eaq bonum est: alii
uero ligantur tamquam serui. et fit de ilł ꝗ. ui
stum est. Ita deus omnipotens. dñs uiu̾se cre¬
ature qui fec̃ omnia sic̃ scriptum ẽ. bona ual¬
de. sic ea ordinauit: ut et de bonis et de malis

Expanded text:
per inlicitas delectationes suas et pompas et pernper inlicitas delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea, quae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus omnibus si renuntiauimus, redigamus in seruitutem corpus nostrum. Sed ne quis forte hoc ipsum quaerat, quomodo fiat, ut corpus nostrum seruituti subiciamus, facile intellegi et fieri potest, si prius nos ipsos subiciamus dnolit, uni deo et domino suo subiecta est. sed hoc admonemur, ut tota uoluntate seruiamusiustus autem conpeditus seruit. omnes tamen diuinae prouidentiae seruiunt; sed alii oboediunt tamquam filii et faciunt cum ea quod bonum est; alii uero ligantur tamquam serui, et fit de illis quod iustum est. ita deus omnipotens, dominus uniuersae creaturae, qui fecit omnia, sicut scriptum est, bona ualde, sic ea ordinauit, ut et de bonis et de malis
Abbreviated transcription (Latin):
lestib eẽ. Axerit. s nos potius de quib alio lo¬
co dicit. conuersatio trr̃a in celis est. ut nos in
celestib constituti. id. est in spiritalib p̃ceptis dei
ambulantes duncemus ad uersus spiritalia ne¬
quitie: que nes inde cognantur abtrahere. Magis
ergo illud querendum est. quomodo ad uersus eos
quos non uidemus pugnare possimus et uin¬
cere. Ne putent stulti aduersus aerem nos deb̾e
certare: docet itaq ipse apłs dicens. Non sic
pugnans quasi aerem cedens: s castigo corpꝰ
meum et inseruitutem redigo ne forte aliis p̃¬
dicans ipse reprob inueniar. Item dicit. Iii¬
tatores mei estote sicut et ego .xp̃i. Quare intel¬
ligendum. est. etiam ipsum apłm. insemet ip¬
sõ triumphasse de potestatib huius mundi.
sicut de domino dixerat. cuius se unitatorem
ẽẽ. profitemus. Imitemur gͦ. et nos illum sicut
hortatur: et castigemus corpus nrm et inseruitu¬
tem redigamus. si mundũ uolumus uincere: qi

Expanded text:
lestibus esse dixerit, sed nos potius, de quibus alio loco dicit: conuersatio nostra in caelis est, ut nos in caelestibus constituti, id est in spiritalibus praeceptis dei ambulantes dimicemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. quare intellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum uolumus uincere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
minem scripturas diuinas non indelligentem
unde sint in celo. rectores tenebrar̃. ut cum re¬
spondere non potuerit. traducatur ab eis ꝑcuri¬
ositatem. quia omnis anima in docta curiosa ẽ.
Qui autem fidem catholicam bene didieit et bo¬
nis inorib et uera pietate munitus. ẽ. quamius
eoꝵ heresem uesciat: respondet ilł tamen. Nec
enim decipi potest qui iam nouit quod ꝑtine¬
at ad xp̃ianam fidem que catholica dicitur. ꝑ or¬
bem terrarum sparsa. et contra omnes impios
et peccatores negligentes autem suos. dño gn¬
bernante secura. Qm̃ ergo dicebamus apłm pa¬
lum dixisse habere nos colluctationem adueixꝰ
tectores tenebrar̃ et spiritalia nequitie incelestib
et probauimus etiam istum aerem terre ꝑximũ
celum uocari oportere debere adnersus diabolũ
et angłos eius nos dimicare qui gaudent ꝑ tur¬
bationib nr̃is. Nam ipse apħ alio loco drabolũ¬

Expanded text:
minem scripturas diuinas non intellegentem, minem scripturas diuinas non intellegentem, unde sint in caelo rectores tenebrarum, ut, cum respondere non potuerit, traducatur ab eis per curiositatem, quia omnis anima indocta curiosa est. qui autem fidem catholicam bene didicit et bonis moribus et uera pietate munitus est, quamuis eorum haeresim nesciat, respondet illis tamen. nec enim decipi potest, qui iam nouit, quid pertineat ad christianam fidem, quae catholica dicitur per orbem terrarum sparsa et contra omnes inpios et peccatores, neglegentes autem etiam suos domino gubernante secura. Quoniam ergo dicebamus apostolum Paulum dixisse habere nos conluctationem aduersus rectores tenebrarum et spiritalia nequitiae in caelestibus et probauimus etiam istum aerem terrae proximum caelum uocari, oportet credere aduersum diabolum et angelos eius nos dimicare, qui gaudent perturbationibus nostris. nam et ipse apostolus al
Abbreviated transcription (Latin):
nichil peccauit. et affligitur in eternum car¬
ceri tenebrarum. hoc illi dicunt: ut simplices
aminas fellant. S quis tam simplex est. ut ista
non sentiat esse sacrilega. quib affirmant om¬
inpotentem deum necessitate oppressum esse
ut partem suam bonam et innoxentem tantes
cladib obruendam et tanta inmundicia inqͥ¬
nandam daret. et non totã liberare posset. et ꝙ
liberare non poterit: eternis uincłis colligaret :
Quis gͦ ista non execretur: Quis ũ intelligat
impia ẽẽ et nefanda : S illi quando captint
homines: ũ ista prius dicunt. Que si dicerent:
riderentur aut fugerentur abomnib. S eligunt
capitula de scripturis que simplices homines ñ
intelligunt et ꝑ illa decipiunt animas inperitas
querendo unde sit malum sicut in ista capitulo
faciunt quo ab apło scriptum ẽ. rectores harum
tenebrarum et spiritalia nequitie in celestib.
Querunt enin deceptores illi. et int̾rogant ho¬

Expanded text:
nihil peccauit et affigitur in aeternum carnihil peccauit et affigitur in aeternum carceri tenebrarum. hoc illi dicunt, ut simplices animas fallant. sed quis tam simplex est, ut.ista non sentiat esse sacrilega, quibus affirmant omnipotentem deum necessitate oppressum esse, ut partem suam bonam et innocentem tantis cladibus obruendam et tanta inmunditia inquinandam daret et non totam liberare posset et quod liberare non potuerit, aeternis uinculis conligaret? quis ergo ista non execretur? quis non intellegat inpia esse et nefanda? sed illi quando capiunt homines, non ista prius dicunt — quae si dicerent, riderentur aut fugerentur ab omnibus — sed eligunt capitula de scripturis, quae simplices homines non intellegunt, et per illa decipiunt animas inperitas quaerendo, unde sit malum. sicut in isto capitulo faciunt, quod ab apostolo scriptum est: rectores harum tenebrarum, et spiritalia nequitiae in caelestibus. quaerunt enim deceptores illi et interrogant ho
Abbreviated transcription (Latin):
cunt esse cominpxta tenebrosis iuscerior pͥa¬
cunitio slloꝵ ut eos temperarent et afurore
compescerert. Et ñ intelligunt tam sacrile¬
garm esse sectam suam ut credant om̃potentẽ
deum. non ꝑ cieatura quam fecertt. s. ꝑ ipsam
naturant suam bellasse eum tenebris: quod us¬
fas est credere. Heq hoc solum s etiam illes
qui uict sunt factos ẽẽ meliores. quia furor
commixtionem ꝑdidisse iutellectũ et beatitu¬
dinem suam: et magnis errorib et cladib¬
ẽẽ implicatam. Quam si aliquando uel totam
purgari dicerent: magnam tamen impietatem
cont̾ra onimpotentem dm̃ affirmarent. cuius
partem crederent tanto tempore in errorib et
penis esse iactatam sine aliquo peccati crimine.
Nunc uero infelices audent adhuc dicere. nec
totum posse purgari. et ipsam partem que
purgari non potuerit ꝓficere aduinculum ut
indẽ inuoluatur et illigetur malicie sepulebrũ.
Et sic ibi semper sit pars ipsa dei misera. que

Expanded text:
icunt esse commixta tenebrosis uisceribus pricunt esse commixta tenebrosis uisceribus principum illorum, ut eos temperarent et a furore compescerent. et non intellegunt tam sacrilegam esse sectam suam, ut credant omnipotentem deum non per creaturam, quam fecerit, sed per ipsam naturam suam bellasse cum tenebris: quod nefas est credere. neque hoc solum, sed etiam illos, qui uicti sunt, factos esse meliores, quia furor commixtionem perdidisse intellectum et beatitudinem suam et magnis erroribus et cladibesse inplicatam. quam si aliquando uel totam purgari dicerent, magnam tamen inpietatem contra omnipotentem deum adfirmarent, cuius partem crederent tanto tempore in erroribus ac poenis esse iactatam sine aliquo peccati crimine. nunc uero infelices audent adhuc dicere nec totam posse purgari; et ipsam partem, quae purgari non potuerit, proficere ad uinculum, ut inde inuoluatur et inligetur malitiae sepulcrum, et sic ibi semper sit pars ipsa dei misera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
stimet ibi habitare inala demonia. ubi solẽ
et lunam et stellas ds̃ ordinauit. Que mala
demonia idõ apłs appellat spiritalia: qui etiã
mali angłi in scripturis sp̃c appellantur. Iõ
autem rectores harum tenebrarum oos diẽ.
qm̃ peccatores homines tenebras appellat.
quib isti dominantur. Idõ et alio loco dic̃.
fiustis enim aliquando tenebre. tune aut̃
lux in domino: quia ex peceatorib iustifi¬
cati erant. Non ergo arbicremur in sũmo
celo habitare diabolum cum angelis suis
unde lapsum ẽẽ credimus. Sic̃ enini erra¬
uerunt manichei: qui dieunt ante mure
constitutionem fuisse gentem genebrarum
que contra deum rebellauit. In quo bello
credunt miseri ommipotentẽ dñi uon iisi a¬
sicut illi dicunt deuorauerunt partem deͥ
et demperati sunt. ut posset de ilł mundũ
fabricari. Sic dicunt ꝑuenisse ad uctoriã
eum magnis calamitatib et cruciatib ed
miseriis menbrorum suoꝵ. Que menbra d¬

Expanded text:
stimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem stimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores homines tenebras appellat, quibus isti dominantur. ideo et alio loco dicit: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificati erant. non ergo arbitremur in summo caelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus. Sic enim errauerunt Manichaei, qui dicunt ante mundi constitutionem fuisse gentem tenebrarum, quae contra deum rebellauit: in quo bello credunt miseri omnipotentem deum non sibi ancipes, sicut illi dicunt, deuorauerunt partem dei et temperati sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad uictoriam cum magnis calamitatibus et cruciatibus et miseriis membrorum suorum: quae membra d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quodi diabolus id ẽ. similis eius et subicit᷑
ei sicut subiectum est. nobis corpus nr̃m
Quisquis itãq timet illum ignẽ qui parat᷑
est diabolo et angłis eius: det operã trium¬
phare de illo in semet ipso. Eos enimi qui fo¬
rr nos obpugnant. intus uincinus. aum¬
cenido concupiscentias per quas nobis domi¬
nantur. Et quos inuenerint sui similaso
iecum ad penas trahiunt. Sic et apłs dicit
quod in semet ipso pugnat ad uersus pote¬
states exteriores. Ait enim. Non ẽ. nobis
colluctatio ad uersus carnẽ et sanguinẽ:
s aduersus pͥncipes et poststates huius
talia nequitie incelestib. Celum enim dr̃ et
iste aer. ubi uenti et nubes et procelle et
turbines fiunt: sicut etiam seriptura diẽ
multis locis. Et intonuit de celo dominus.
et aues celi. et uolatilia celi. cum manifestũ
sit aues in aere uolare et nos inconsuetudi¬
ne hunc aerem celum apellamus. Namcũ

Expanded text:
que quod diabolus, id est similis eius, et subicitur que quod diabolus, id est similis eius, et subicitur ei, sicut subiectum est nobis corpus nostrquisquis itaque timet illum ignem, qui paratus est diabolo et angelis eius, det operam triumphare de illo in semet ipso. eos enim, qui foris nos oppugnant, intus uincimus uincendo concupiscentias, per quas nobis dominantur. et quos inuenerint sui similes, secum ad poenas trahunt. Sic et apostolus dicit, quod in semet ipso pugnet aduersus potestates exteriores. ait enim: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestates huius talia nequitiae in eaelestibus. caelum enim dicitur etiam iste aer, ubi uenti et nubes et procellae et turbines fiunt, sicut etiam scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
naturam hominis portans scitote inquid
quia ego uici mundum. Multi autẽ dicuit
Quomodo possumus uncere diabolum quẽ
non uidemus : S habemus magistrum: qui
nobis demonstrare dignatus est quoiodo
in uisibiles hostes uincantur. De illo enun
tes exemplauit: fidittialit̾ triumphans eos
insemetipso. Ibi gͦ uineuntur immice nobis
iniusibiles potestates: ubi uincuntur inui¬
sibiles cupiditates. Et iõ quia in nob ipsis iun¬
cimus temporalium rerum cupiditates. neces¬
se est ut in nobis ipsis uincamus et illum
qui ꝑ ipsas cupiditates regnat in homine.
Quando au̾tem dictum ẽ. diabolo terram
manducabis: dictum ẽ. peceatori t̃ra es et
interram ibis. Patus. ẽ. gͦ incibum diabo¬
li peccator. Non simus terra si nolumus
mandueari aserpente. Sicut enim quod mã¬
ducamus in nr̃m corpus conuertimus. ut
cib ipse scdm corpus hoc efficiatur quod
nos sumus: sic malis morib ꝑ nequitiam
et supbiam et impietatem hoc efficitur quis¬

Expanded text:
naturam hominis portans, scitote, inquit, naturam hominis portans, scitote, inquit, quia ego uici mundum. Multi autem dicunt: quomodo possumus uincere diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis demonstrare dignatus est, quomodo inuisibiles hostes uincantur. de illo enim tes exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. ibi ergo uincuntur inimicae nobis inuisibiles potestates, ubi uincuntur inuisibiles cupiditates. et ideo quia in nobis ipsis uincimus temporalium rerum cupiditates, necesse est, ut in nobis ipsis uincamus et illum, qui per ipsas cupiditates regnat in homine. quando enim dictum est diabolo: terram manducabis, dictum est peccatori: terra es, et in terram ibis. datus est ergo in cibum diaboli peccator. non simus terra, si nolumus manducari a serpente. sicut enim quod manducamus, in nostrum corpus conuertimus, ut cibus ipse secundum corpus hoc efficiatur quod nos sumus, sic malis moribus per nequitiam et superbiam et inpietatem hoc efficitur quis
Abbreviated transcription (Latin):
fus est foras. Non quia mundum extͣ misso
est: quomodo quidem heretici putant: s foras
ab animis eoꝵ qui coherent uerbo dei. et non
diligunt mundum. euuis ille pͥnceps ẽ: quia
dominatur eis qui diligunt temporalia bona¬
que hoc mundo iusibili continentur. Nonq
ipse dominus. ẽ. huius mundi: s pͥnceps cu¬
piditatum earum quib concupiscitur omne
quod transit: ut ei subiaceant qui negligunt
eternium dm̃. et diligunt in stabilia et ñ u¬
tabilia. Radix.ẽ. enim omnium maloꝵ cupi¬
ditas: quam quidem appententes a fide erra¬
uerunt. et in seruerunt se dolorib multis.
ꝑhanc tupiditatem regnat in homine dia¬
bolus: et cor eius tenet. Tales sunt omnes qͥ
diligunt istum mundum. Oittitur autẽ
diabolus foras. quando extoto corde renunti¬
atur huic mundo. Sic enim renuntiatur di¬
abolo qui princeps est huius mundi: cum
renuntiatur corruptelis et pompis et angłis
eius. Ideoq ipse dominus iam triumphantẽ

Expanded text:
sus est foras, non quia extra mundum missus sus est foras, non quia extra mundum missus est, quomodo quidam haeretici putant, sed foras ab animis eorum, qui cohaerent uerbo dei et non diligunt mundum, cuius ille princeps est, quia dominatur eis, qui diligunt temporalia bonaquae hoc mundo uisibili continentur, non quia ipse dominus est huius mundi, sed princeps cupiditatum earum, quibus concupiscitur omne quod transit, ut ei subiaceant qui neglegunt aeternum deum et diligunt instabilia et mutabilia. radix enim est omnium malorum cupiditas: quam quidam adpetentes a fide errauerunt et inseruerunt se doloribus multis. per hanc cupiditatem regnat in homine diabolus et cor eius tenet. tales sunt omnes, qui diligunt istum mundum. mittitur autem diabolus foras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est huius mundi, cum renuntiatur corruptelis et pompis et angelis eius. ideoque ipse dominus iam triumphantem
Abbreviated transcription (Latin):
orona uictorie non ꝑmittitur. nͥ
certantib Indiuinis aittem scrip¬
turis assidue inuenimus. ꝓmitui
nob coronam: si uicerimus. S
ne longum sit multa commemorare: apud
apłm paulum manifestissime legitur. Opꝰ
ipse aduersarius: quem si uicerimus coronabi¬
mur. Ipse est eium quem dominus nr̃ pͥor ui¬
cit: ut etiam nos in illo permanentes uin¬
camus. Et dei quidem uirtus atq sapientia
et uerbum ꝑ quod facta sunt omnia qui filiꝰ
dĩ unicus est. suꝑ omnem creaturam semꝑ
in cominutabilis manet. Et qm̃ sub illo ẽ. crea¬
tura etiam que nunc peccauit: quantomagis
sub illo ẽ. omnis creatura peccatrix. Ergo qm̃
sunt omnes p̃uaricatores angł̃i. quoꝵ diabolꝰ
pͥnceps est. S quia naturam nram deceperate
dignatus ẽ. uingenitus dei filius ipsam na¬
turam nram suscipere: ut de ipsa diabolus
uinceret᷑. Et quem semper ipse subse habet.
etiam sub nob̾ eum. ẽẽ. faceret: ipsum sig¬
nificat dicens princeps huius mundi mis¬

Expanded text:
orona victoriae non promittitur nisi certantibus. In divinis autem Scripturis assidue invenimus promitti nobis coronam, si vicerimus. Sed ne longum sit multa commemorare, apud m Paulum manifestissime legitur: opus ipse aduersarius, quem si uicerimus coronabimur. ipse est enim, quem dominus noster prior uicit, ut etiam nos in illo permanentes uincamus. et dei quidem uirtus atque sapientia et uerbum, per quod facta sunt omnia, qui filius dei unicus est, super omnem creaturam semper incommutabilis manet. et quoniam sub illo est creatura etiam quae non peccauit, quanto magis sub illo est omnis creatura peccatrix! ergo quoniam ssunt omnes praeuaricatores angeli, quorum diabolus princeps est. sed quia naturam nostram deceperat, dignatus est unigenitus dei filius ipsam naturam nostram suscipere, ut de ipsa diabolus uinceretur et, quem semper ipse sub se habet, etiam sub nobis eum esse faceret. ipsum significat dicens: princeps huius mundi mis
Abbreviated transcription (Latin):
osse oportet xp̃i sacerdotes et mitustros.
quoniã idcͥco singłaris eis in sacro mini¬
sterio habitꝰ attribuitur. ut ꝑ id quod
foris apparet. quales intus eẽ debeant osten¬
datur. Sacrarũ autẽ uestrum ritus. partim
a ueteri testam̃to assumptus. est. partim a pa¬
trib nouis adiectus. Legimus quod moyses
aaron frẽm suum cum filiis eiꝰ ad ostium ta¬
b̃naculi testimonii scĩficandum applicuit.
et lotũ aqua. tunica bissina uestiuit. deinde
zona precinxit. et uestiuit eum tunicã int̃io¬
rẽ. et imposuit ei suꝑhumerale. et cuixit eũ
sodõ fat᷑a suꝑhumerał. et imposuit suꝑ eum
logion. id ẽ rationale in quo erat manifesta¬
tio et ueritas. et mitrã imposuit suꝑ caput
eius. et suꝑ mitrã in fronte ipsus laminã
aureã. in qua sculptũ erat nom̃ dĩ. Septem
si supradicta enumeres instrum̃ta pontificał
ornatus inuenies. id ẽ tunicã bissinã. zonam.
tunicam interiorẽ. suꝑhumetale. rationale.

Expanded text:
osse oportet Christi sacerdotes et ministros, quoniam idcirco singularis eis in sacro ministerio habitus attribuitur, ut per id quod foris apparet, quales intus esse debeant, ostendatur. Sacrarium autem vestium ritus: partim a Veteri Testamento assumptus est, partim a Patribus novis adjectus. Legimus quod Moyses Aaron fratrem suum cum filiis suis ad ostium tabernaculi testimonii sanctificandum applicuit, et lotum aqua, tunica byssina vestivit; deinde zona praecinxit, et vestivit eum tunicam interiorem, et imposuit ei superhumerale, et cinxit eum secundum facturam superhumeralis, et imposuit super eum logion, id est rationale, in quo erat manifestatio et veritas; sed mitram imposuit super caput ejus, et super mitram in fronte ipsius laminam auream, in qua scriptum erat nomen Dei. Septem si praedicta enumeres instrumenta pontificalis ornatus invenies scilicet tunicam byssinam, zonam, tunicam interiorem, superhumerale, rationale,
Abbreviated transcription (Latin):
domo facta ñ eẽt. Quid ergo miraris egrote.
uoca et tu ibm: noli tibi sãnus uideri. Cum
spe egrotat. qui medicum suscipit. Despera¬
te egiotat. qui ꝑ insaniam medicum cedit.
qualis ergo eius insania qui medicũ occidit:
quanta uero bonitas. et potentia medici. qui
de sanguine suo in sano interfectori suo me¬
dicamentum fecit: neq enĩ ille qui uenerat
querere et saluare q. perierat.pendens sine
causa dicebat. Pat̾ ignosce illis quia nesciuit
quid faciunt. Insani sunt: medicus sum. Se¬
uiunt: pacienter ifero. Cum occiderint: tunc
sanabo. Scimus ergo int̾ illos quos sanat. fi
facere magnos pusillos. peccatores saluos fa¬
cere. Ulenit filius hominis querere: et salua

Expanded text:
domo facta non esset. Quid ergo miraris, aegrote? domo facta non esset. Quid ergo miraris, aegrote? Voca et tu Jesum, noli tibi sanus videri. Cum spe aegrotat, qui mendicum suscipit: desperate aegrotat, qui per insaniam medicum caedit. Qualis ergo ejus insania, qui medicum occidit? Quanta vero bonitas et potentia medici, qui de sanguine suo, insano interfectori suo medicamentum fecit? Neque enim ille qui venerat quaerere et salvare quod perierat, pendens sine causa dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Insani sunt, medicus sum: saeviant, patienter fero; cum occiderint, tunc sanabo. Simus ergo inter illos quos sanat. Humfacere: magnos, pusillos, peccatores salvos facere. Venit Filius hominis quaerere et salva
Abbreviated transcription (Latin):
domum. qui iam habitabat incorde. Dic̃ xp̃o
zacheus. Domine dimidium rerum meado
pauperib et si quid aliquem fraudaui. reddo¬
quadruplum. Quasi diceret. Ideo michi dimi¬
diam teneo. non ꝙ. habeam s unde reddam. Nt
ecce uere ꝗ. est susciꝑe dominum: in cor susciꝑe.
Ibi enim erat xp̃c. Inzacheo erat. et de illo sibi
dicebat: quod exore eius audiebat. Sic̃ enĩ apłs
dicit. habitare xpm̃ ꝑ fidem incordib nr̃is.
blicanoꝵ erat. quia ualde peccator erat. quasi
sana turba illa que impediebat iuidere iħm
admirata est: et reprehendit quod indomum
peccatoris intrasse iħc. hoc erat rep̃hendere
quod in domum egroti intrauit medicus.
q ergo uelut peccator ⁊ acheus irrisus ẽ. irri¬
sus autem ab insanis. sanatus: dominus respõ¬
dit irridentib. hodie salus hiuic domui facta
est. Ecce quare intraui. Salus hodie facta est.
utq si saluator non intrasset: salus in illa

Expanded text:
domum, qui jam habitabat in corde. Dicit Christo domum, qui jam habitabat in corde. Dicit Christo Zacchaeus: Domine, dimidium rerum mearum do pauperibus; et si quid aliquem fraudavi, quadruplum reddo. Quasi diceret: Ideo mihi dimidium teneo, non quod habeam, sed unde reddam. Vere ecce quod est suscipere Jesum, in cor suscipere. Ibi enim erat Christus, in Zacchaeo erat, et de illo sibi dicebat, quod ex ore ejus audiebat. Sic enim Apostolus dicit: Habitare Christum per fidem in cordibus blicanorum erat, quia valde peccator erat; quasi sana illa turba, quae impediebat videre Jesum, admirata est, et reprehendit quod in domum peccatoris intrasset Jesus. Hoc erat reprehendere quod in domum aegroti intravit medicus. Quia ergo velut peccator Zacchaeus irrisus est, irrisus est autem ab insanis sanatus, Dominus respondit irridentibus: Hodie salus huic domui facta est. Ecce quare intravi, salus hodie facta est. Utique si Salvator non intrasset, salus in illa
Abbreviated transcription (Latin):
nauit: illos et uocauit. Ipse est qui nathana¬
el qui dixit. Iam quasi testimomo suo adiu¬
uanti euuangłm et dicenti. anazarech potest
aliquid bom eẽ. Dñs ad illum. Priusquã te
philippus uocaret. cum esses sub arbore fici:
catores. Adam et eua quando peccauerunt de
foliis fici sibi succintoria fecerunt. et pudenda
texerunt: quia quod eos puderet peccando fe
ut ueniret ille querere et saluare. ꝙ ꝑierat.
defoliis fici ad pudenda tegenda fecerunt. qͥd
aliud dictum est. cum eẽs. sub arbore fici uidi
te. nisi non uenires adpurgatorem peccati. nͥ¬
te prior uidiss: inumbra peccati : ut iuderemꝰ
uisi sumus. Ut diligeremus dilecti sumus.
quia racheũ incorde susceperat. in domum eiꝰ
de. quornam indomo tua oportet me manere.
Magnum beneficium ille arbitrabat᷑ uidere
saeranentum putabat transeuntem uidere:
subito meruit indomo habe. Infunditur gratia.
operatur fides ꝑdilectionem. suscipitur xp̃c ĩ

Expanded text:
navit, illos et vocavit . Ipse est qui Nathananavit, illos et vocavit . Ipse est qui Nathanaeli dixit, jam quasi testimonio suo adjuvanti Evangelium, et dicenti, A Nazareth potest aliquid boni esse? Dominus ad illum, Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici,  primi peccatores Adam et Eva. Quando peccaverunt, de foliis fici succinctoria sibi fecerunt et pudenda texerunt : quia quod eos puderet peccando fecut veniret ille quaerere et salvare quod perierat, de folii fici ad pudenda tegenda fecerunt; quid aliud dictum est, Cum esses sub arbore fici, vidi te; nisi, non venires ad purgatorem peccati, nisi prior te vidisset in umbra peccati? Ut videremus, visi sumus; ut diligeremus, dilecti sumus. qui Zacchaeum in corde susceperat, in domum ejus de, quoniam in domo tua oportet me manere. Magnum beneficium ille arbitrabatur, Chrisum putabat, transeuntem videre, subito meruit in domo habere. Infunditur gratia, operatur fides per dilectionem; suscipitur Christus in
Abbreviated transcription (Latin):
gentib ꝗͥ stulticiam. Deniq de cruce &ͥ nob̾
insultant sapientes huius mundi et dicunt.
Quale cor habetis. qui deum crucifixum coli¬
tis: Quale cor habemus: non utiq ur̃m. Sa¬
pientia mundi. stulticiaͭ ap̃ dm̃. Nongͦ urm̃¬
cor habentus. s dicitis cor nr̃m stultum. Di¬
cite ꝙ uultis. Nos ascendamus sichomoꝵ:
et uideamus iħm. Idõ eñ uos uidere iħm¬
non potestis. quia sichomoꝵ ascendere eru¬
bescitis. Apprehendat zacheus sichomoꝵ:
ascendat humilis crucem. Par̃ est ascendat:
ne de cruce xp̃i erubescat. Infronte illam
figat. ubi sedes pudoris est ibi omnino. Ibi
in quo menbra erubescitur. ibi figatur uũ
non erubescatur. Puta quia irrides tu sicho¬
moꝵ: et ipsa me fecit uidere iħm. S tu irri¬
des sichomoꝵ qui homo es. stultum autem
dei sapientius est. ꝗͣ hominum. Et uidit dt̃s¬
ipsum zacheum. Uisus est et uidit. S nisi
iusus esset: non uideret: quos enim p̃desti¬

Expanded text:
Gentibus autem stultitiam . Denique de cruce Christi nobis Gentibus autem stultitiam . Denique de cruce Christi nobis insultant sapientes hujus mundi, et dicunt: Quale cor habetis, qui Deum colitis crucifixum? Quale cor habemus? Non utique vestrum. Sapientia hujus mundi stultitia cor habemus. Sed dicitis cor nostrum stultum. Dicite quod vultis: nos ascendamus sycomorum, et videamus Jesum. Ideo enim vos Jesum videre non potestis, quia sycomorum ascendere erubescitis. Apprehendat Zacchaeus sycomorum, ascendat humilis crucem. Parum est, ascendat; ne de cruce Christi erubescat, in fronte illam figat, ubi sedes pudoris est: ibi omnino, ibi in quo membro erubescitur, ibi figatur unde non erubescatur. Puto quia tu irrides sycomorum: et ipsa me fecit videre Jesum. Sed tu irrides sycomorum, quia homo es: stultum autem Dei sapientius est quam hominum . CAPUT ipsum Zacchaeum. Visus est, et vidit: sed nisi visus esset, non videret. Quos enim praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
eius sichomora dicuntur. Pomis ꝗͥ fici simi¬
lia: s tamen distant aliquid. Quod poss̃ nosse
qui uidunt uel gustauer̃. Quantum tm̃ in di¬
cant interp̃tatiõne nomitnis: sichomora fici.
facue latine int̃pretatur. Iara uide zacheum
turba suꝑba erat: et ipsa turba ad uidendũ
bene dominum. Sic solet turba. se ipsa impedie¬
bat. Ascendit aturba: et uidit iħm non im¬
pediente turba. Turba enim dicit humilib
humilitatis uiam ⁊ gͣdientib inuirias suas
dõ dimittentib uindictam de iminicis non re¬
quirentib. turba insultat et dic̃. Indefense. qͥ
te non potes uindicare turba impedit ne ui¬
deatur iħc. Turba glorians et exultans. ꝗdo
se potuerit uindicare. impedit ne uideatur
ille qui pendens ait. Pat̃ ignosce iłł: quia ne¬
sciunt qui faciunt. hunc ergo uolens uide
zacheus inquo sigurabatur ꝑsona humiltũ:
non attendit turbam impechientem s ascendit
sichomoꝵ quasi fatui pomi lignum. Nos enĩ

Expanded text:
i. Sycomora dicuntur poma quaedam ficis simii. Sycomora dicuntur poma quaedam ficis similia: sed tamen distant aliquid; quod possunt nosse qui viderunt vel gustaverunt. Quantum tamen indicant interpretatione nominis, sycomora Fici fatuae latine interpretantur. Jam vide Zacchaeum turba superba erat: et ipsa turba ad videndum bene Dominum, sicut solet turba, se ipsam impediebat: ascendit a turba, et vidit Jesum non impediente turba. Turba enim dicit humilibus, humilitatis viam gradientibus, injurias suas Deo dimittentibus, vindictam de inimicis non requirentibus, turba insultat, et dicit: Indefense, qui te non potes vindicare. Turba impedit ne videatur Jesus: turba glorians et exultans quando se potuerit vindicare, impedit ne videatur ille qui pendens ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Hunc ergo volens videre Zacchaeus, in quo figurabatur persona humilium, non attendit turbam impedientem; sed ascendit sycomorum, quasi fatui pomi lignum. Nos enim,
Abbreviated transcription (Latin):
iustus fuit. Quomodo enim iustus fuit qui
nec fuit : uirgo concepit: et susceptione ho¬
mins inde cepit. Merito dictũ est. uidimus
gloriam eius. gloriam tamquã uingeniti a
patre: plenum gratia et uͥtate. Amas lib̾am
uoluntatem tuam : dicturus es patri tuo da mͥ
substantiam meam que me ꝯtingit: Quid te
tibi comnititis: Melius te potest seruare. qͥ
te potuit antequam eẽs creare. Agnosce ergo
xp̃m. Gratia plenus est hoc tibi uult funde
ꝙ plenus est. hoc tͥ dicit. Quere dona mea. ob¬
liuiscere merita tua: quia si ego quererem me¬
rita tua. ñ uenires ad dona mea. Nolite extol¬
lere. Pusillus esto. Tacheus esto. S dicturus
dere iħ m. Noli eẽ. tristis ascende lignum uͥ
prote pependit iħc: et uidebis iħm. Et qͣle
genus ligi ascendit ⁊acheus: sichomoꝵ In
regionib nr̃is aut omnino nusꝗͣ: aut raro
forte alicubi nascitur. In illis autem partib
multum est generis huius lignum: et poma¬

Expanded text:
justus fuit. Quomodo enim justus fuit, qui justus fuit. Quomodo enim justus fuit, qui nec fuit? Virgo concepit, et susceptione hominis inde coepit. Merito dictum est: Vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate . Amas liberam voluntatem tuam, dicturus es patri tuo: Da mihi substantiam meam quae me contingit . Quid te tibi committis? Melius te potest servare, qui te potuit, antequam esses, creare. Agnosce ergo Christum, gratia plenus est. Hoc tibi vult fundere, quo plenus est: hoc tibi dicit, Quaere dona mea, obliviscere merita tua; quia si ego quaererem merita tua, non venires ad dona mea. Noli te extollere, pusillus esto, Zacchaeus esto. CAPUT dere Jesum. Noli esse tristis, ascende lignum, ubi pro te pependit Jesus, et videbis Jesum. Et quale genus ligni ascendit Zacchaeus? Sycomorum. In regionibus nostris aut omnino nusquam, aut raro forte alicubi nascitur: in illis autem partibus multum est hujus generis ligni et pom
Abbreviated transcription (Latin):
Nlatura pura: s non sola humana. Ulbi erat
ds̃. ibi erat uerbum dei. Et sicut tu uinus hõ
Audebit ergo aliquis dicere quia natura nr̃a
in illo mediatore. primum ꝑ liberum arbitũ
promerint deum. et fic suscipi meruit ut esset
homo et ds̃ uinus xp̃e iħc : ecce nos possumus
dicere uirtutib nr̃ĩs. morib nr̃is. ꝯuersatio¬
ne uite nr̃e meriuisse ut efficiannr filii dei.
Possumus dicere. Accepimus preceptũ. si ser¬
uauerimus et beneuixerimus. recipiemur
innumerum filioꝵ dei. Numquid et ille ui
est. filius dei: Inde cepit. et unde incipit.
et susceptione factus est. Uerbum enim caro
factum est: ut habitaret in nob̾. Uerbum dei
unicus dei filius assumpsit ammam et carnẽ
hominis. non antea se promerentis. nec ad il¬
lã percipiendi sublimitatem uirtute propͥa la¬
borantis. s omnino gratis. Nichil enm p̃ces¬
sit illam susceptionem. Susceptus est dei filius.
tum uirginis: homo med̾iator. non utiq pͥus

Expanded text:
Natura pura, sed non sola humana. Ibi erat Natura pura, sed non sola humana. Ibi erat Deus, ibi erat Verbum Dei. Et sicut tu unus homo, Audebit ergo aliquis dicere quia natura nostra in illo Mediatore primum per liberum arbitrium promeruit Deum, et sic suscipi meruit, ut esset homo et Deus unus Christus Jesus? Ecce nos possumus dicere virtutibus nostris, moribus nostris, conversatione vitae nostrae meruisse ut efficiamur filii Dei: possumus dicere, Accepimus praeceptum, si servaverimus et bene vixerimus, recipiemur in numerum filiorum Dei. Numquid et ille pritus est filius Dei? Inde coepit, et inde incoepit, et susceptione factus est. Verbum enim caro factum est, ut habitaret in nobis. Verbum Dei, unicus Dei Filius assumpsit animam et carnem hominis, non antea se promerentis, nec ad illam percipiendam sublimitatem virtute propria laborantis, sed omnino gratis. Nihil enim praecessit illam susceptionem: susceptione factus tum virginis homo mediator? Non utique prius
Abbreviated transcription (Latin):
liberantem. Nusꝗͣ potuit sic ostendi: qͣntũ ualeat
uoluntas hominis usurpata ꝑsuꝑbiam ad u¬
tendum sine ad iutorio dei. Malum non potuit
plus et manifestius exprimi: ꝗͣ in homine pͥmo.
et ecce periͥt pͥmus homo. et ubi eẽt. nisi ueni¬
sset socłs homo ᷤ quia et ille homo et iste homo:
et idõ humanus sermo. Prsus mĩꝗ sic appa¬
ret benignitas grẽ. et lib̾alitas ommpotentiȩ
dei: quã uihomine mediatore dei et hominũ
homine xp̃o iłu. Quid enim dicimus fratres
mei : infide catholica nutritis loquor. uel iu
pacem catholicam lucratis: nouimus et tene¬
mus mediatorem dei et hominum homiuẽ¬
xpm̃ iħm: inquantum homo eius ẽẽ nature
cuius et uos sumus. Non enim alterius nat᷑e
caro nr̃a et caro illius. nec alterius nature aĩa
nr̃a et anima illius. hanc suscepit naturam:
ꝗͣ saluandam ẽẽ indicauit. Nichil iis ha¬
bebat in natura: s nichil babebat inculpa.

Expanded text:
liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat voluntas hominis usurpata per superbiam, ad vitandum sine adjutorio Dei malum; non potuit plus et manifestius exprimi, quam in homine primo. Et ecce periit primus homo, et ubi esset, nisi venisset secundus homo? Quia et ille homet ideo humanus sermo. Prorsus nusquam sic apparet benignitas gratiae et liberalitas omnipotentiae Dei, quam in homine mediatore Dei et hominum, homine Christo Jesu . Quid enim dicimus, fratres mei? In fide catholica nutritis loquor, vel in pacem catholicam lucratis. Novimus et tenemus mediatorem Dei et hominum, hominem, in quantum homo erat, ejus esse naturae cujus et nos sumus. Non enim alterius naturae caro nostra et caro illius, nec alterius naturae anima nostra et anima illius. Hanc suscepit naturam, quam salvandam esse judicavit. Nihil minus habebat in natura, sed nihil habebat in culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
nam maiestatem: uenit per humanã iufu¬
mitatem. Quia ergo uenit ꝑ humanã itifir
humanus sermo est. Non liberaretur bu¬
manum genus: nisi sermo dei dignaretur
homo.
ẽẽ humanus. Nam et homo ille dr̃ humanꝰ
qui se exhibet homini: et marune qui hospi¬
cio suscipit hominem. Si ergo humairus dicit᷑
qui in domo sua suscipit hominem. ꝗͣ humanꝰ
est. qui inseipso suscepit hominem. Ergo huma¬
nus sermo et omni acceptione dignus: quia ihe
xp̃c uenit inmundum peccatores saluos facere.
Attendite euuangelium. Ulenit enm filius ho¬
minis querere et saluare ꝗ perierat. Si homo
non perisset filius hominis ñ inuenisset. Ergo
perierat homo: uenit ds̃. homo: et iuentꝰ ẽ.
homo. Pierat homo ꝑ liberam uoluntatem.
uenit ds̃ homo per gratiam liberatricem. Que¬
ris quid ualeat ad malum liberum arbitrium:
recole hominem peccatorem. Queris quid ualeat
ad auxilium ds̃ et homo: attende in eo gratiam

Expanded text:
inam majestatem, venit per humanam infiinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quia ergo venit per infirmitatem Humanus sermo. Non liberaretur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur homo esse humanus. Nam et homo ille dicitur humanus, qui se exhibet hominem, et maxime qui hospitio suscipit hominem. Si ergo humanus dicitur qui in domo sua suscipit hominem, quam humanus est qui in se ipso suscepit hominem? nus sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere. Attende Evangelium. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Si homo non perisset, Filius hominis non venisset. Ergo perierat homo, venit Deus homo, et inventus est homo. Perierat homo per liberam voluntatem: venit Deus homo per gratiam liberatricem. Quaeris quid valeat ad malum liberum arbitrium? Recole hominem peccantem. Quaeris quid valeat ad auxilium Deus et homo? Attende in eo gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃c iħc uenit in mundum pecra¬
tores saluos facere. quoꝵ pͥmꝰ
ego sum. humanus ergo ser¬
mo et om̃ni acceptione dignus. Quare hu¬
mnanus et ñ diuinus : proculdubio nisi iste
humanus sermo etiam duinus eẽt: digaꝰ
omni acceptione non eẽt. S sic est sermo
iste humanus et diuinus: quomodo ẽ. ipse
xp̃c et homo et ds̃. Si ergo recte intelligimꝰ
sermonem istum. non solum humanum eẽ.
uerum etiam diuinum. quare apłs maluit
enim quia ñ mentiretur si diceret diumun.
ũ sine causa maliut dicere humanũ. hoc gͦ
elegit: ꝑ quod xp̃c inmundum uenit. Señ
enĩm ꝑꝙ. homo erat. nam perꝗ. ds̃ erat. sem¬
ꝑ hic erat. Sbi enim non est d̃s qui dreit
celum et terram ego unple : xp̃c est certe
uirtus et sapientia dei de qua dr̃. Attingit afi¬
ne usq ad finem fortiter: et disponit omtua
suauiter. Ergo in hoc mundo erat. et mundꝰ
ꝑ eum factus est: et mundus eum non cog¬
nouit. Et hic erat: et uenit. Hic erat ꝑ duu¬

Expanded text:
 Jesus venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Humanus ergo sermo et omni acceptione dignus. Quare humanus, et non divinus? Procul dubio nisi iste humanus sermo etiam divinus esset, dignus omni acceptione non esset. Sed sic est sermo iste humanus et divinus, quomodo est ipse Christus et homo et Deus. Si ergo recte intelligimus sermonem istum, non solum humanum esse, verum etiam divinum; quare Apostolus huenim qui non mentiretur, si diceret divinum, non sine causa maluit dicere humanum. Hoc ergo elegit, per quod Christus in mundum venit. Venit enim per quod homo erat. Nam per quod Deus erat, semper hic erat. Ubi enim non est Deus, qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Christus est certe virtus et sapientia Dei; de qua dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ergo in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Et hic erat, et venit: hic erat per div
Abbreviated transcription (Latin):
uuloꝵ populus dei querit tutorem: qui ex¬
pectat dominũ saluatorem. umuersam mas¬
sam generis humani. in homine pͥmo uena¬
tor ille ꝑcussit. Nemo ad scdm̃ transit apͥmo:
nisi ꝑ baptismatis sacramentum. Inparuuł
natis et ñdum baptizatis agnoscr̃ adã: in par
uulis baptizatis. et obhoc renatis. agnoscr̃
xp̃c. Qui adam non cognoscit inparuulis
natis: nec xp̃m agnoscere poterit inrenatis
S quare inquiunt iam baptiratus hõ fidelis.
iam dimisso peccato generat eum qui est. cum
pͥmi hominis peccato : quia carne eum gene¬
rat ñ sp̃u. Quod natum . ẽ. ex carne. caro est.
tus es. Ille adhuc natus est: si tu renascendo
uiuis. Sine ut ille renascatur et uiuat: sine
in ꝗͣ renascatur: sine renascatur. Quare ꝯtradi¬
cis : quare nous disputationib antequa fid̃i
regulam frangere conaris: Quid ẽ. enĩ. ꝗ dicis
paruuli non habent omnino. uel origmale

Expanded text:
vulorum populum Dei quaerit tutorem, qui exvulorum populum Dei quaerit tutorem, qui exspectat Dominum salvatorem. Universam massam generis humani in homine primo venenator ille percussit; nemo ad secundum transit a primo, nisi per Baptismatis sacramentum. In parvulis natis et nondum baptizatis agnoscatur Adam: in parvulis natis et baptizatis et ob hoc renatis agnoscatur Christus. Qui Adam non agnoscit in parvulis natis, nec Christum agnoscere poterit in renatis. Sed quare, inquiunt, jam baptizatus homo fidelis, jam dimisso peccato, generat eum qui est cum primi hominis peccato? Quia carne illum generat, non spiritu. Quod natum est de carne, caro est .tus es: ille adhuc natus, renatus nondum est. Si tu renascendo vivis, sine ut et ille renascatur et vivat; sine, inquam, renascatur, sine renascatur. Quare contradicis? quare novis disputationibus antiquam fidei regulam frangere conaris? Quid est enim quod dicis, Parvuli non habent omnino vel originale