comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut omnino ualeat
testamtum sufficit
hec obiuatio quam
suꝑ exposuius S quifili¬
um in potestate babet curare
debet ut eum hede instituat.
ulcxerede nominatim fada.
alioquin sieum silentio pretie¬
nt inutiliter testatm. Adeo qdͥ
ut ⁊ sinunopate filius mor¬
cuns sit nemo bes exeotesto e

Expanded text:
 ut omnimodo valeat testamentum, sufficit haec observatio quam supra exposuimus. sed qui filium in potestate habet, debet curare ut eum heredem instituat vel exheredem nominatim faciat: alioquin si eum silentio praeterierit, inutiliter testabitur, adeo quidem ut, etsi vivo patre filius mortuus sit, nemo ex eo testame
Abbreviated transcription (Latin):
cas ꝑsonas cebedare parentib nͨe¬
cc̃ erat. s licebat intcctos hoc fac¬
ere nominatim autem exbrdari
quis indetur. siue iti exhẽdetim
titius filius mens exhe̾s esto sru̾
ita filius meus exbrs esto nadi¬

Expanded text:
as personas exheredare parentibus necesse erat, sed licebat et inter ceteros hoc facere. Nominatim autem exheredari quis videtur sive ita exheredetur ‘ Titius filius meus exheres esto ‘, sive ita ‘ filius meus exheres esto
Abbreviated transcription (Latin):
lem scxum descendentib libis
utriusq sexus scat antiquit¬
des seripti scripte ue uł exereda¬
tint eceredateue. testam̃tum q¬
dem ñ infirmabaturĩ autemac¬
dscẽscendicis ad cͥtam porrõe
prabatur.

Expanded text:
lem sexum descendentibus liberis utriusque sexus fuerat antiquitredes scripti scriptaeve vel exheredati exheredataeve, testamentum quidem non infirmabatur, ius autem adcrescendi eis ad certam portionem praestabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus libenim᷑ ẽẽ arbittium eiꝰ
qui filiums exeo nepotem ułie
uõ nel neptem retinere ⁊ exdiu̾¬
so. filium quidem inpotãte reti¬
nerc nepottm nõ uel nepteme
manimittere ¶Eadem⁊ depix
tur uel omnes sui iuris efficcit.
S asipat filiumqm impotate
dstitutiõn̾es supbis habitas ina¬
doptionemdedent.i. si hoc ipsu
actis int̾rienientib apud cõpe¬
tentem iudicem manifestanir
p̃señte eo qui adoptaturenon
contradicete sñeo qui adopta.
soluitur quidem ius ꝓotestatis
patris natitralis. tnssit᷑ autemĩ
buinsmodi pꝗrentem adoptiu
lenissimam eeantea dixini.
Iilũd autem scire oportet quod
si miuis tuaeenlio tuo cõceperi
t⁊ filius p̾ea emancipailisl inad¬
optoem dedens p̾gnamte nummi

Expanded text:
sumus liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem vel nepvero vel neptem retinere: et ex diverso filium quidem in potestate retinere, nepotem vero vel neptem manumittere eadem et de ptur, vel omnes sui iuris efficere. Sed et si pater filium, quem in potenstitutiones super his habitas in adoptionem dederit, id est si hoc ipsum, actis intervenientibus, apud competentem iudicem manifestavit, praesente eo qui adoptatur, et non contradicente nec non eo qui adoptat, solvitur quidem ius potestatis patris naturalis, transit autem in huiusmodi parentem adoptivulenissimam esse antea diximus. Illud autem scire oportet, quod, si nurus tua ex filio tuo conceperit et filium postea emancipaveris vel in adoptionem dederis praegnant
Abbreviated transcription (Latin):
pdat aresuenabili locoreddat. Ta
um̃iris ꝓpetuo exilio cõcempnam¬
iubem boc mois omnb ꝓpriam
habe mnitutem. ¶Ommauo que
cẽ antiquas leges facta sũtreuo¬
Nacãtib p̃terhec om̃ib alus cõ¬
stitutioĩb q̃ suptalib casibus.
dudum lequebant ¶ Emmerla
igit tua que pp̃sentem legemin
ꝓpetuum ualitãm nr̃am sanecit
grĩsquillitas in cõuulsa obsuaẽ
festin ¶Edict̾o insollempnib

Expanded text:
t rem religioso loco reddat. Tabuerint, perpetuo exilio condempneiubemus hoc modis omnibus propriam habere virtutem. Omnia vero quae contra antiquas leges facta sunt revovacantibus post haec omnibus aliis constitutionibus quae super talibus casibus dudum loquebantur. Eminentia igitur tua quae per praesentem legem in perpetuum valituram nostra sanxit tranquillitas inconvulsa observare festinet, edicto in sollemnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtiapte pẽsionum q̃ echabitatio¬
nib ad huc scãtib colligebãtur
expr̃cipus tp̃is empbyteoseos
ꝓcedat aũ si emphyteot maliũ¬
t magis subi p̃o pacto accipiat loca
pestimatiõempennõib medie¬
tatemptis danuenabilidomyi
aq̃ ipalcea accep̃ ⁊ hoc fi ꝯcedimsꝰ¬

Expanded text:
tionibus adhuc stantibus colligebantur, ex principiis temporis emphyteoseos procedat, aut si emphyteota voluerit magis sub isto pacto accipi, ut locper aestimationem pensionibus medietatem partis dari venerabili domui a qua ipsa loca accepit, et hoc fieri
Abbreviated transcription (Latin):
bem̃ ut excepta scĩssima maiore
eccła regie ciuitatis ⁊ uenabili¬
b orphano trophiis xenonib
ꝯptechus que sũt inregiaciuita¬
te sub eiostitutis ordinatiõelicẽ¬
tiã cẽ omnib scissmmus. eccłus⁊

Expanded text:
bemus, ut excepta sanctissima maiore ecclesia regiae civitatis et venerabilibus orphanotrophiis, xenonibus et ptochiis, quae sunt in regia civitate, sub eius constitutis ordinatione licentiam esse omnibus sanctissimis ec
Abbreviated transcription (Latin):
bilis tom̾set am ampliore ꝑte
abimpiali domo inquẽlib uerã¬
bilem locum puentint. aũ postea
puem̃t nullo mo uendi aũ suꝓpo¬
ipignori. aũpermutan aũ alie¬

Expanded text:
bilis domus, sed et ampliore parte ab imperiali domo in quemlibet venerabilem locum pervenerunt aut postea pervenerint, nullo modo vendi aut supponi pignori aut permutari aut
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs ordinant etiam bñt sub ꝓpͥa
uins dictiẽẽ. aut monastia. aut c.¬
thochia aũ teneo nes aũ nosocoĩa
au̾abias uen abiles dom̃subsimi¬
lem modum gestafiita tm̃ ut siũ̾
apd̾ patriarebas srũ apud metro¬
politas. siĩ ap̃alios ep̃os husꝰ modi
gesta frãt nuillum ꝓbis dispediũ¬

Expanded text:
a iurisdictione aut monasteria aut ptochia aut xenones aut nosocomia aut alias venerabiles domos, sub similem modum gesta fieri, ita tamen ut, sive apud patriarchas sive apud metropolitas sive apud alias episcopos huiusmodi gesta fiant, nullum pro his dispendiu
Abbreviated transcription (Latin):
natioes apo scĩffimos pagiarehas
uquib ordinantant p̃ponuntiu
monum̃ta fi̾aut cumune uirãdo
ordinatorum⁊ cũ censu amplio
nõ quia metropolitis ordinantũ
n au̾aliarum uenabilium domo

Expanded text:
issimos patriarchas, a quibus ordinantur aut praeponuntur, monumenta fieri, et cum iureiurando ordinatorum et consensu ampliorersolvi; eos vero qui a metropolitis ordinantur, i aut alia
Abbreviated transcription (Latin):
ledereb mobilib eadẽ ꝑsolinde¬
biti⁊primo quidem ordine inspa¬
li pignore daninimobilemrem
oelitoriu̾ enis fructusaeolligess
reputi sibitam imp̃is debitis mi¬
tins pecuns quamnusuris no
ampli aquarta ꝑte cẽtesime. Suͦ
noluĩt isto mo trssigendum debi¬
tumiubem eos quidemqui ascĩssi

Expanded text:
le de rebus mobilibus eadem persolvi debita, primo quidem ordine in speciali pignore dari immobilem rem creditori, ut eius fructus colligens reputet sibi tam in ipsis debitis mutuis pecuniis quam in usuris non amplius quarta parte centesimae. Si vero noluerit isto modo transigere debitum
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥuidem hoc rectlit hñtintegro ea¬
nõe abbis orclinatioĩb qui regũt
ipi ueñabilialoca empbrteosim
bac̃ scłm predẽm modum accipiẽ
tum fĩ. Suĩo non hñt ipapastia a¬
liquos omnino rectlit̾licentiam
p̃bemus ordinat oĩb ueñabiliũ
locorum. maliq̃ quamtitate hoe
sicũpredictum ẽ memphyocusir
dare¶Oinuo contingit quamli¬
bct rem exaliquo predcorumuera¬
bilium locorum emphyteoticon
redato aũinmpialem domum a¬
ũ insacrum nĩmerrarium aũinci¬
liq̃m uenabilemdo nu pueue¬

Expanded text:
in integro canone ab his ordinatoribus qui regunt ipsa venerabilia loca in emphyteosin haec secundum praedictum modum accipienttum fieri. Si vero non habent ipsa proastia aliquos omnino reditus, licentiam praebemus ordinatoribus venerabilium locorum in aliqua quantitate haec, sicut praedictum est, in emphyteosin dare. Si vero contigerit quamlibet rem ex aliquo praedictorum venerabilium locorum emphyteotico iure dato aut in imperialem domum aut in sacrum nostrum aerarium aut in ciliquam venerabilem domum pe
Abbreviated transcription (Latin):
trophii. aũ sen odochii. aũ exẽcdoh¬
libus moastenis. auuentẽ. audo¬
nare. auꝯmutare. iũ sub. Alt̾uo doro
dare.aũalio quolibi m̃o alienare
renummobilem. aũ cuulem ãro¬
nam.aũ rusticum macipiumari¬
si adiumpialemdomumcõmu¬
tatosolafacta ẽ s neq decolõis iu¬
stedãn quid̃ ẽccedimus¶Empb¬

Expanded text:
trophii, aut xenodochii, aut libus monasteriis, vendere aut donare aut commutare aut sub alterno dono dare aut quolibet alio modo alienare rem immobilem aut civilem annonam aut rusticum mancipium, nisi ad imperialem domum commutatio sola facta est; sed neque de colonis iuste dari quid concedimus. Emph
Abbreviated transcription (Latin):
tus fiat suꝑ cõpetentib reb mo¬
bilib ⁊ ĩmobilib um memoa̾taꝵ
lenetabiliũ doouꝵ rectiquidem
mui rem suꝑ q̃ rale aliquid subse¬
maneat aũt apud eamadp̃tium
auantidotorumaut qd propimi¬
tatõe ali qua q̃liberoccasiõe ci datiu

Expanded text:
mobilibus et immobilibus uni memoratarum venerabilium domorum, reddi quidem mui rem, super quam tale aliquid subsemaneat autem apud eam et pretium aut antidorum aut quod pro permutatione aut alia qualibet occasione ei datum
Abbreviated transcription (Latin):
remtenẽtum ⁊ que placita sut da¬
re Siuõ refugiat. licẽtiam p̃bemꝰ
p̃positis. corumd uenabilium lo¬
corumindempnitatem uenabili¬
bus domib decidem reb finonua¬
lẽte neq bic de eponematis alid

Expanded text:
rem tenere eum et quae placita sunt dare. Si vero refugiat, licentiam praebemus praepositis eorundem venerabilium locorum indemnitatem venerabilibus domibus de eiusdem rebus fieri, non valente neque hic de emponematis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Pptea emmͥ nolum decct᷑o apud
iudices ꝓĩcimim aũdefẽsores
locorum buĩmodi monumta a
memoratis ꝑsois siũdomib agi
ipuilbum dispendium sentiãt.
Postquam uo ista subsecuta suĩt
ap memoratas scĩssimos patriar¬
chas. au metropolitas añ alios e¬
cpos tune p̃lietũ ordinat c̾e de¬
bit̾tis domus uenãbilis inscrip¬
tis inpublico cuntatis Loco p̃põa
quiplus p̃betalus p̃ponatin ui
uõ omnib p̃cedentib nẽdicat᷑o¬
nem fipcio modis omnib ꝑdebi¬

Expanded text:
Propterea enim nolumus de cetero apud iudices provinciarum aut defensores locorum huiusmodi monumenta a memoratis personis sive domibus agi, ut nullum dispendium sentiant. Postquam vero ista subsecuta fuerint apud memoratos sanctissimos patriarchas aut metropolitas aut alias episcopos, tunc praedicti ordinatores debitricis domus venerabilis in scriptis in publico civitatis loco proponanqui plus praebet aliis praeponatur. His vero omnibus procedentibus venditionem fieri pretio modis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
regie ciuitatio pclium bãt pluri¬
bus fiscalib cbutis gͣuatum
exquo nullis infeit recclitus ne¬
n abili dominlicẽtiampbemus
eĩdem uenãbilis domus orclina¬
tioatiomibrtale pͣdium alienãe
quolib mõ uoliñt ad ꝑfectam
secunitatem cĩtem uenabilis do

Expanded text:
regiae civitatis, praedium habeat plurimis fiscalibus tributis gravatum, ex quo nullus infertur reditus venerabili domui, licentiam praebemus eiusdem venerabilis domus ordinatoribus tale praedium alienare quolibet modo voluerint ad perfectam securitatem eiusdem venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
augẽtes eã ñ nobili mc̃meto.
lde plac no b̾s oportẽ quidem
sita igit a nob̾ lege insua untrite
manete alld uolum. ũ siq̃us doã¬
tioem mmñ sãm in ali quem aũali¬
quos filiorum fecĩt. nec̃canum h¬
abeat in distributioẽ hrditatis t̾a¬
tamumcuiq filiorum suarc ex
lege ꝑtem. quãta fint prĩquam
donatiõẽm pat̾ infilium aũ filios
quos ea honorau facẽt. Sic nich
autem aucta quatitate quãtu
habint sub̾a patris anquam doã¬
tiõib exaunret ¶ Nõ ualentib fi¬
lus quidoationib honorati sũt
clieẽ contento quidem eẽ mine¬
sis his doãtionibanłi autem a¬
bstinẽ pat̾na brdit᷑ate ¶E neq e
cogẽlis quidem si cõdenti sunt do¬
natioĩb suscipe brditatem ¶Ne¬
ec̾itatem autem hñtib omnib
mois conpłe frib qd̾hine diffe¬
it sccłm quam scripsim mensura

Expanded text:
augentes eam non ignobili incremento. lde placet nobis, sed oportere quidem sita igitur a nobis lege in sua virtute manente illud volumus, ut si quis donationem inmensam in aliquem aut aliquos filiorum fecerit, necessarium habeat in distributione hereditatis tantam unicuique filiorum servare ex lege partem, quanta fuit priusquam donationem pater in filium aut filios, quos ea honoravit, faceret. Sic enim autem aucta quantitate, quantum habuit substantia patris antequam donationibus exhauriretur; non valentibus filiis qui donationibus honorati sunt dicere contentos quidem esse inmensis his donationibus, videri autem abstinere paterna hereditate, sed neque cogendis quidem, si contenti sunt donationibus, suscipere hereditatem, necessitatem autem habentibus omnibus modis complere fratribus quod hinc differt s
Abbreviated transcription (Latin):
amitas matus ei nocẽ. qui inut¬
esi ancilla pgnans manumis¬
asitdem ancilla postea factare
marcellus ꝓbat libumnasci. e¬
Gufficiteĩ ei qui puenite¬
ẽ. liberam matrem.l inmedio¬
Tum autemingemiũ aliquis
natus sir n offic̾ ¶t ĩsuitutemi
fuisse ⁊ pͥea mamĩmissumẽẽ se¬

Expanded text:
e qui in usi ancilla praegnans manumisde ancilla postea facta Marcellus probat, liberum nascisufficit enim ei qui in veest liberam matrem vel medioCum autem ingenuus aliquis natus sit, non officit illi in fuisse et postea manumissum
Abbreviated transcription (Latin):
Ammñaitaq dinisio de psom
homĩnes aut liberi simt aut seni.
Et libeltas quidem ẽ exqua enar
liberi uocantur. nat᷑alis facultis.
eiꝰ quolanq fa cẽ liber nisiqd¬
lnast une probibenir
Oiuitus antem ẽ constitutio ra¬
is gentium quaquis domio
alieno contnaturam subicitui
serra autemeeco appellati sunt
quod impcratores caꝑti¬
uos uendẽ iubent ac ꝓboc ẜuare
nec oecidẽ solent quictiam man¬
cipia dictisumt qd ab bostibus
manu capiuntur ¶ Serui .ĩt.
nascinituruit sũt. naĩcunt exã¬
cillis nris siunt aure aut mre gẽ¬

Expanded text:
mma itaque divisio de iure homines aut liberi sunt aut servi. Et libertas quidem est, ex qua etiam liberi vocantur, naturalis facultas eius quod cuique facere libet, nisiaut iure prohibetur. Servitus autem est constitutio iuris gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subicitur. Servi autem ex eo appellati sunt, quod imperatores captivos vendere iubent ac per hoc servare nec occidere solent: qui etiam mancipia dicti sunt, quod ab hostibus manu capiuntur. Servi autem aut nascuntur aut fiunt. nascuntur ex ancillis nostris: fiunt aut iure gen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ partipancdum sese uemmita¬
ri pasns ẽ. ¶ Insuorum condi¬
multe clifferentie sunt. aut eniz
ingenun sunt aur libertini srir.
liber ẽ siũe erduo hue ingeus
⁊ siquis ex matre liberanasca¬
tur patte uero yuo ingenuus
nichominus nascitur quem a¬¬
dmodũ qui ermatte libẽra. et

Expanded text:
pandum sese venumdari passus est. In servorum condimultae differentiae sunt: aut enim ingenui sunt aut libertini. TIT. liber est, sive ex duobus ingenuis . Si quis ex matre libera nascatur, patre vero servo, ingenuus nihilominus nascitur, quemadmodum qui ex matre libera et
Abbreviated transcription (Latin):
cio eius qui eliquit ubtarem
ꝑcep̃ ñ statur extuiguitur fide¬
sim anuittitur ñ testatoris si¬
tlib̾tus etiam si test. atoris suri
fit s cius qui manumĩttit. ax ĩ
ꝗflirecto testamto lber ẽe inbe¬
tur ip̃ius testatoris fit libertus
quictiam ortiõnꝰ appellatur.rͤͦ
alius ullus duecto extestamto
lib̾ratembr̃e porest quem qui
ntroq tempore testatoris fũit
q quo face̾t restam̃tum ⁊ quo
morcrerin diecto autem liber¬
tas t̾e danuudetur cum ñ. ab ali
osuũ manumitti rogar seuld
petẽ uultuba antem fidei com¬
missorum⁊ hoc max̃ime ĩusuc
fideituc comin̾ito que pinide
singula fuma sunt atq si om̃i¬
a inumum congesta essẽt.

Expanded text:
cio eius qui reliquit libertatem percepit, non statim extinguitur fidessi manumittitur, non testatoris fit libertus, etiamsi testatoris servus sit, sed eius qui manumittit: at is qui directo testamento liber esse iubetur, ipsius testatoris fit libertus, qui etiam orcinus appellatur. nec alius ullus directo ex testamento libertatem habere potest quam qui utroque tempore testatoris fuerit, et quo faceret testamentum et quo moreretur. directo autem libertas tunc dari videtur, cum non ab aliservum manumitti rogat, sed velut petere vult. Verba autem fideicommissorum hec maxime in usu fidei tue committo, que perinde singula firma sunt ac si omnia in unum congesta essent.
Abbreviated transcription (Latin):
nre aut orstimationeneius s¬
dei cominissum daripot . nt e
leres eum rogetin marumir¬
tcit ul legatarino uł ͦ dei com¬
musanu. ¶Aec int̾est utrum
desuo ꝓprio ruo testator roget
antem deeo qui ipus heredis
aut lega tariiui ctiam cẽnłc̃i sit.

Expanded text:
re aut aestimationem eius sfideicommissum dari potest, ut heres eum rogetur manumittere vel legatarius vel fideicommissarius. nec interest, utrum de suo proprio servo testator roget, an de eo qui ipsius heredis aut legatarii vel etiam extranei sit.
Abbreviated transcription (Latin):
are ut alcin restituat uel ieg̾a¬
tanum quamins alegatano
tet autemnsoliun ppruas testa¬
torres ꝑfidei comiissum reli¬
quẽ s ctiamRedis aut legatũ
taut fidei commissam aut cini¬
liber altius. Itaq  ant legata¬
rius ⁊ fidei commissarnis ṅo
solum deca re rogan põt ut ean
ali eui restitnat que ci yelicta fit
atur restituere quam ip̃e exresto¬

Expanded text:
alicui restituat, vel legatarium quamvis a legatario test autem non solum proprias testator res per fideicommissum relinquere, sed et heredis aut legatarii aut fideicommissarii aut cuiuslibet alterius. itaque et legatarius et fideicommissarius non solum de ea re rogari potest, ut eam alicui restituat, quae ei relicta sit, icui restituere quam ipse ex test
Abbreviated transcription (Latin):
ceuł alͣs publicas.psonas.⁊ ma¬
gistratus ł rardicum alecandri¬
ne cinitans tutores uł curatoẽs
cãre. legittima cautela ẜmciusdẽ
constitutionis normam prand¬
an. uidelicet eorum piculo qui
eamaccipiant. ¶Imp̃uberes
autem inmrela ee natirrali nñ
conniemens ẽ ut isqui ꝑfecte
etatis nsit alremis tufclare¬
gatur¶ Cum igitur pupillorñ
pupillarmqi tutores negã
gernt p̾pubtatem tutele iud¬
lant. De alcontate

Expanded text:
s publicas personas vel magistratus, vel iuridicum Alexandrinae civitatis tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam praestanda, videlicet eoram periculo qui eam accipiant. Impuberes autem in tutela esse naturali iure conveniens est, ut is qui perfectae aetatis non sit alterius tutela regatur. Cum igitur pupillorum pupillarumque tutores negotia gerunt, post pubertatem tutelae iud21 DE AUCTORITATE
Abbreviated transcription (Latin):
norum plebis tutor cxlege an
a. ¶ S ⁊ si testamento tatoꝵ
sub condictione aut die denrd̃
datus fuat quamdir eondio̾
aut dies pẽdebat exbisdem leg¬
ib alius turor dari potar.
Item sipine datus fuãt quam¬
diu nemo extestamcto beres
ebstar tamdiu exhisdem legi¬
bus alius tutor petendus era.
qui de sinebat turor ẽe sicor¬
ditiõ ceisterer aur clies uenit
aurb̾ͥs exister. ¶bhostibus
quoq turoe̾ capto eebislegi¬
bruitor petebaturqui dente¬
bas ce turor. si isqui captus ea¬
⁊ inciuitatem reuersus fuat nã
ieu̾sus repipiebat tutelam tine
postuminii ¶S exbis legibu
pupisł utores desierunt oari
postea quam primo cõsule
pupillis umnsq sec tutoreᷤ exĩ¬
quintione dareceꝑunt deind
pretores exconsciturionibus.
OIam in supͣ scriptis legibus
neq decautione arntoribus
exigenda rẽ saluam pupillis
fore neq decõpellendis tutori¬
bradtutele admĩstrationem.
quicquam eauetur. Bet boe
ĩt utimim. ur rome ꝗdem

Expanded text:
norum plebis tutor ex lege Attia. Sed et si testamento tutor sub condicione aut die certo datus fuerat, quamdiu condicio aut dies pendebat, ex iisdem legibus tutor dari poterat. item si pure datus fuerat, quamdiu nemo ex testamento heres existebat, tamdiu ex iisdem legibus tutor petendus erat, qui desinebat tutor esse, si condicio existeret aut dies veniret aut heres existeret. Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postliminii. Sed ex his legibus pupillis tutores desierunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione a tutoribus exigenda rem salvam pupillis fore, neque de compellendis tutoribus ad tutelae administrationem quidquam cavetur. Sed hoc iure utimur, ut Romae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sũ p̃si du. si ñ siñt magne pu¬
puli facultates. ¶Hlos autẽ
ꝑ constitutionem nram bitir¬
mõi difficultte hominimare¬
secantes. nec expctata inssibe
p̃sidur disposuimus. si facul¬
tutᷤ pupilliuł adulti iu aden¬
getos solidos ualemt defenso¬
rescinitatum ilaͣcumeidem
cinitatis religiosissimo ãtisti

Expanded text:
 sint magnae pupilli facultates. Nos autem per constitutionem nostram et huiusmodi difficultates hominum resecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rñto oninẽ illorum subamretĩe¬
ntes. legem posuumus.qiprio
quidem intciame totas erus pin¬
cias inp̾senti antem ĩ illuicianas
patrias direxmĩ. eui cxemplanu
sub clietiam psentilegi legep̃cipi
ũne priuati quidem homines. pu¬
tent legem c̃cse so lummĩo ee posi¬
tam milites autem altiore inten¬
ta ẽ ⁊ punicĩalib ⁊ militib⁊ omñ
cingulo ⁊ nlła ercusatiẽe. cuidam
copetete.ideo ⁊ adtuam sublum¬
tatem p̃sentem legem destinai
scitĩs militib quip̃senti legiño
eẽ obediedum existimãt qd̾ em¬
gulo demudarunt priuatos. hãn¬
tur. penis q̃e in añtioril egeposinz

Expanded text:
nto omnem illorum substantiam retinentes, legem posuimus, quam primo quidem in Thraciam et totas eius provincias, in praesenti autem in Illyricianas patrias direximus. Cuius exemplarium subdi etiam praesenti legi praecipimus, ut ne privati quidem homines putent legem contra se solummodo esse positam, milites autem altiore nitenta est et provincialibus et militibus et omni cingulo, nulla excusatione cuidam competente, ideo et ad tuam sublimitatem praesentem legem destinavimus, scituris militibus qui praesenti legi non esse oboediendum existiment, quod cingulo denudati inter privatos habeantur, poenis quas in anteriore lege pos
Abbreviated transcription (Latin):
hec uate⁊ ñ solumimpium sicuti
por dabat lex licẽtiamhabe cõmu¬
tares etiamuenabiles domos q̃
regi om̃iumdicare sut deo.siet ñ
u̾etiam dec̃tumint̾ponaturcum
onĩ subtilitate ⁊ iuĩ e iurãdo ⁊apud
lororum metropoli ãb cosidari asi
reuãpbatum fũit cumiure irado
ne neq̾duno pͣgmiacico trpo ũn¬
tib quippe bisquiadtaliacõueni¬
unt magdei iucdiciũ siquid p̃ua¬
ncati fu̾int borum q̃ eopetunt aut
ꝗddam colludiumfiat aũ aliquid
pret̾ utilitatemutriq gerir ꝑtis n¬
ametiam malelictahis om̃iumt̃¬
ribilia mimunebũt ⁊ q̃ inferunt elo¬
quia diuma peceãtib ⁊ q̃ nũc clispo¬
sita sũt. Si quidañt pret̾mittatũ
⁊ p̾ca demonstrer malignefc̃m.pno

Expanded text:
re, et non solum imperium, sicuti prior dabat lex, licentiam habere commutare, sed etiam venerabiles domos quae regi omnium dicatae sunt deo, sic tamen ut etiam decretum interponatur cum omni subtilitate et iureiurando; et apud locorum metropolitam haec considerarirobatum fuerit cum iureiurando,ne nec divino pragmatico typo: habentibus quippe his qui ad talia conveniunt magni dei iudicium, si quid praevaricati fuerint horum quae competunt aut quoddam colludium fiat aut aliquid praeter utilitatem utriusque geratur partis. Nam etiam maledicta his omnium terribilia imminebunt et quae inferunt eloquia divina peccantibus, et quae nunc disposita sunt; si quid autem praetermittatur et postea demonstretur malig
Abbreviated transcription (Latin):
aũsimplicit uenabili doninad
au̾eccła ad tpochium aũ moastĩ
auuenandamdomumauxenodo¬
chuntiau nosocomium a nillis ad
borumq̃ prius anob̾demimatas̾¬

Expanded text:
simpliciter venerabili domui ad aut ecclesiam aut ptochium aut monasterium aut venerandam domum aut xenodochium aut nosocomium, aut illis ad horum quae prius a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ponum noc̃e domis talibrint¬
pretatioib ppea sactimus om̃es
asẽatur matribromne p̃titum an¬
ruꝑ legem scripͦsim medẽtes bisq̾
dececlasticis alienatiõib fũtiuo
letes si quidem publicum debitur
sit posseeas ⁊alicnarecum om̃isub¬
tilitate scdmlegas obsuanoem. si
uo priuatum debitũ ẽ ꝑsoluto da
lienatiõem ꝓbibet. erim illd̾ achici ert
m.⁊ ꝑquanidam ĩeiñtabilem ocea

Expanded text:
onum nocere dominis talibus interpretationibus, propterea sancimus omnes ascantur matribus, omne praeteritum annuper legem scripsimus medentes his quae de ecclesiasticis alienationibus fiunt et volentes, si quidem publicum debitum sit, posse eas et alienare cum omni subtilitate secundum legis observationem, si vero privatum debitum, pro soluto darlienationem prohibet: etiam illud adicimus, et per quandam inevitabilem occa
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm utilitas ad imuẽta ẽ qui¬
de in cluclumnequid lateat¬
siquidem facile actoruim ⁊calli¬
ditatem plurmabomuma
gͣre incẽrium ordo cac nõ enims
potefiant q̃ gesta sũt cestant plu¬
runia. s q̃ tenus ad hucampli oe¬
rũt. Ommino itaq ꝑine̾ testiõ¬
maubirerum in cautum ẽ pliũ¬
mis existẽtib que nõ alit̾ pater¬
fuit. nisi testib ꝓnũtiantib la¬
cẽautem omnib ⁊ tamualden
lissimis testimonium ꝓ bibe.⁊¬

Expanded text:
tiones utilitas adinventa quidem est dudum, ne quid lateat facile actorum, et calliditate plurima hominum grare in contrarium ordo causae. Non enim ut patefiant quae gesta sunt testantur plurimi, sed quatenus adhuc amplius ocaerunt. Omnino itaque perimere testimonia usui rerum incautum est, plurimis existentibus quae non aliter patefiunt nisi testibus pronuntiantibus, licere autem omnibus etiam valde vilissimis testimonium, pe
Abbreviated transcription (Latin):
dum subire ⁊pulsates ⁊pulsatos
⁊aduoeatos p̃cipimus ubiq dm̃
inspectorem ⁊corum qui uidicat
ꝯquib iclicat᷑⁊ qui testimõium
p̾bent animabr ⁊ pbenis deicom¬
memoatio ip̃sentia mũdalitiu
ꝯtit̃ sispitionem litigatib fiat. q̃
uo lege tenẽ uo lumus deceto oĩ

Expanded text:
dum subire et pulsantes et pulsatos et advocatos praecipimus, ubique deo inspectore et eorum qui iudicant et quibus iudicatur et qui testimonium praebent animabus, ut perennis dei commemoratio et praesentia munda litium et citra suspicionem litigantibus fiat. Quam vero legem tenere volumus de cetero
Abbreviated transcription (Latin):
locorum defẽsores aũ apud claris¬
simos ꝓuĩciarum iudices aũforte
ũ assol bꝰ apͥudiufum clarissimu
magistrum cẽsisingͣdiuntur⁊ q̃r¬
unt cam quam abaliquo sustinez¬

Expanded text:
locorum defensores, aut apud clarissimos provinciarum iudices, aut etiam, ut assolet, hic apud clarissimum magistrum census ingredientes, et querentes tamquam ab alio passi
Abbreviated transcription (Latin):
icat suilis eẽ fortime qrtestan ro¬
luit is uõ liber affumiet constitut.
siquidem exnatiuitate inpleatũ
quidem testimonium. disputati¬
onĩuͦ ipẽ destatu ẜuata ratioẽ ñsi
apparint fortune suilis cẽ.ens te¬
stimonium ac sin datum fuĩtita
sit. Sur̃o lib̾tum sedicat. cõpellat̃
demonstr̃e primum instrum̃tum
in quo lib̾tatem peep̾ꝯ sic testet̃.
Sinuõ inaliapiñcia libtatem di¬
cat ꝑceptam. aunon ee inꝓmptu¬

Expanded text:
icatur servilis esse fortunae qui testari voluerit, is vero liber affirmetur constitutus, si quidem ex nativitate, impleatur quidem testimonium, disputationum vero de statu servata ratione, ut si apparuerit fortunae servilis esse, eius testimonium ac si neque datum fuerit ita sit. Si vero libertum se dicat, compellatur demonstrare primum instrumentum in quo libertatem percepit, et sic testetur. Sin vero in alia provincia libertatem dicat perceptam aut non esse in p
Abbreviated transcription (Latin):
neq plispositioẽm edoct ñt isqu
eos ꝑclutãt que testimons desũt
ꝓluctioem testium ei quil petiẽ¬
rit primit᷑ sacram̃to dando abeo
statiões neq ipe neq aliquis ad¬
uocatorumens aũ omnino ꝓeo¬

Expanded text:
tionem edoctus sit is qui eos produxerat, quae testimoniis desunt productionem testium ei qui hoc petierit, primitus sacramento dando ab eo, stationes neque ipse neque aliquis advocatorum eius aut omnino
Abbreviated transcription (Latin):
tatio quidem scribat nõ monstt̃orõ
inanumissiõĩs instrum̃to. isqui de¬
ad testimonium sibi cõstitutum. ꝰ
approbam̃t statim qd criminałin
t̾ eo lic̾ mouẽt non adsit adtestix¬
num quiusq adeõ infestus ẽ dõee
decrimine iudicet. Siuo alit̾ głio
ẽẽ dicit᷑ aũcomientus pecunaĩep
cedat qui demtestatio tp̃r uõ dupr¬
tationum suetur hui moli questi¬
pecuni.arus caĩs nolẽtes testifican
illos nõ conpellendes restimonum
dare qui aña mediatores fcĩsunti
ip̃is⁊ quidam abutunt hoc testio¬
niono lunt uti.sanctim̃ suitq par
cõsentiat qd̾ ⁊ mediator eorum fia
testificator. cõponanturcĩcaq̃ ab
co dicunt. conpelle cum̃ nolẽtem

Expanded text:
tatio quidem scribatur, non monstrato vero manumissionis instrumento is qui dead testimonium sibi constitutum, et adprobaverit statim quod criminalis inter eos lis movetur, non adsit ad testimonium qui usque adeo infestus est, donec de crimine iudicetur. Si vero aliter odiosus esse dicitur aut conventus pecuniarie, procedat quidem testatio, tempori vero disputationum serventur huiusmodi quaestiin pecuniariis causis nolentes testificari illos non compellendos testimonium dare qui ante mediatores facti sunt ipsis, et quidam abutuntur hoc et testimonio nolunt uti, sancimus, si utraque pars consentiat, quod mediator eorum fiat testificator, componantur enim ea quae ab eo d
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps.nz testium bntem p̾sen¬
tiam ⁊ depositõem⁊ subscũptõem
tenẽ. Suĩd non buuismodi cõ¬
stitutisũt cestes q̃les pridemedi¬
sibĩ aũ alt̾utris cestificant. maxi¬
me iudices hec aninladu̾tere a si
nãciora testificatis adusitatis i¬
uenĩnt. eiciãt quidem huĩmocli
testatioẽs ea autem q̃ adigiuorib̾
fide⁊plurimis dicta fu̾nt cõside¬
rẽt. Si uo̾ astuappa nũnt maligo¬
antes exh̾ incidẽtes iceͬrietatem
n mimunes eos dereliñ qui mitis

Expanded text:
ntem praesentiam et depositionem et subscriptionem tenere. Si vero non huiusmodi constituti sunt testes quales pridem edisibi aut alterutris testificentur, maxime iudices hoc animadvertere, et si veraciora testificatis adversitates invenerint, eiciant quidem huiusmodi testationes, ea autem quae a dignioribus fide et plurimis dicta fuerint considerent. Si vero astu apparuerint malignantes et ex hoc incidentes in contrarietatem, neque inmunes eos d
Abbreviated transcription (Latin):
dudum nllam indebitis exscpto
fcĩsuntno scriptarum solutioĩb
ꝓbatõe ꝑtestes suscipi sancnm
scriptum sit debitumano scripia
pferat solutiõis alitigatib ꝑteste

Expanded text:
dudum nullam in debitis ex scripto factis non scriptarum solutionum probationem per testes suscipi sancivescriptum sit debitum et non scripta proferatur solutionis a litigantibus per te
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ testium op̾estimauimꝰ oportẽ
⁊nos aclicẽ aliquid cãe subtilit¬
atia falsatestimoĩa quamtum ẽ
possibile minõrare. Tale eni
quiddam̃ etiã nuc apd darissim¬
ũ bithinie ꝓincie iudicem gestũ
mucimus. intestamto oste̾sa te¬
stium falsitate pessima ap̃te co¬
unctorum⁊ nõuissime cõfessor
quia cum testam̃tum fiẽt fuiss
defũcta testatrix testium uõ qui¬
damtenetes iam morrue mani:
re ductam trernt⁊ signum uere¬
rabilcrucis uidentes scripsisse de¬
fũctam p̃parauerunt. Hos igitad
b̾ respiciente.ala quidemde mode
testumu̾o alia de eorum statu es¬
timaum̾io port̾e detine. Quecta¬
q dictasũt ab antiquis legisla¬
torib inꝓhihitioe horum quos

Expanded text:
testium opus, aestimavimus oportere et nos adicere aliquid causae subtilitati et falsa testimonia quantum est possibile minorare. Tale enim quiddam etiam nunc apud clarissimum Bithyniae provinciae iudicem gestum invenimus in testamento ostensa testium falsitate pessima aperte convictorum et novissime confessorum, quia cum testamentum fieret et fuisset defuncta testatrix, testium vero quidam tenentes iam mortuae manum re ductam traxerunt et signum venerabilis crucis videri scripsisse defunctam praeparaverunt. Nos igitur ad haec respicientes alia quidem de modo testium alia vero de eorum statu aestimavimus oportere definire. Quae itaque dicta sunt ab antiquis legislatoribus in prohibitione horum quos
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. aducmens audiataliquos di¬
cetes accep̾isse abaliquo aunim
aũ debere alicui. b naniq aptero¬
b suspecta sũt. mulla digna ratiõe
dum qnꝯtale aliquid iinlica¬

Expanded text:
opus adveniens audiat aliquos dicentes accepisse ab aliquo aurum aut debere alicui: haec namque aperte nobis suspecta sunt et nullius digna ratione. Quando et tale aliquid in iudican
Abbreviated transcription (Latin):
dixint⁊ excepta fiñt testimoma
temptãtes intpellatiõib nobis
ducẽ testes. sanctim̾ nrõs uiclices
h maxtine considare. ⁊ sit̾tio iamp¬
aucti sũt testes.⁊abeo qui testes de¬
dux̃ cc̃cludente reclictum accipiẽ¬
teit̾um potãtur testes ħomnino
ño. ad eẽ. ut pote suspitice̾ habita re
forte relictis quidẽ prioribaclud

Expanded text:
t excepta fuerint testimonia, temptantes interpellationibus nobis ducere testes, sancimus nostros iudices haec maxime considerare, et si tertio iam producti sunt testes, et ab eo qui testes deduxit concludente et editum accipiente iterum petantur testes, hos omnino non adesse, utpote suspicione habita, ne forte relictis quidem prioribus et dudum
Abbreviated transcription (Latin):
xiinͦ depositionib. co qd lit̾tis eru¬
ditifũt qui confitiuo lunt ap̃quẽ
ꝯscribẽ aũ miudicio confiti: dare
rei fidem indubiam. n manẽ eab
uacͤibꝯ pestiferas cõcedinus. neq
si talealiqurd factum ẽ recipinꝰ
s exigim̃ qd̾ deprecatum ẽ abeo q
delux̃ testes mhõc ip̃o ⁊ hoc ptesta¬
tios demonstn necẽe ẽ eos hoc qd̾
intestam̃tis rogatos ⁊ bone opmio¬

Expanded text:
ximus, depositionibus, eo quod litteris eruditi sint qui confiteri volunt apud quem et scribere, aut in iudicio confiteri et dare rei fidem indubiam, neque manere eas veracibus pestiferas concedimus, neque si tale aliquid factum est recipimus, sed exigimus quod deprecatum est ab eo qui deduxit testes in hoc ipso, et hoc per testationes demonstrari, et esse et eos hoc quod in testamentis r
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sine tales c̃osistut exutrocͣla
t̾e tã q sunt siefide digintestimo¬
nium ꝑhibe⁊ nõ quosdam artifi¬
ces ignobilesn uilissimos nec
minis obscuros adtestimõium
pcedẽ. s ũ si qua deeis dubitatio fi¬
ent p̾sit facile demonftritestuui
intaquia incłpabilis atq modã¬
taẽ. Siuõ ignoti quidam fiu̾nt
unliqra ali quis appariñt cireate¬
stimoĩi iũtatem cornmpe festi¬
nates posse cos etiamuberb su

Expanded text:
aut si non tales consistunt, ex utroque tamen quia sunt fide digni testimonium perhibere, et non quosdam artifices ignobiles neque vilissimos nec nimis obscuros ad testimonium procedere, sed ut si qua de his dubitatio fuerit, possit facile demonstrari testium vita, quia inculpabilis atque moderata est. Si vero ignoti quidam fuerint undique et aliquid apparuerint circa testimonii veritatem corrumpere festinantes, posse eos eti
Abbreviated transcription (Latin):
dem nõ tnsine peceato ułsinõ appa¬
reat.aũ aliter dotalum instrum̾to¬
ium no bãt facultatem.quid eni
si ad sacdotium althorum ascẽdat
dam ei ficduciam ħ qd dudum ges¬
sim ad legittimum ĩ filios elucẽy
at̾ales legntimis sicuti p̾daximꝰ rõ
sicũeminsunt moi qui suos ad lib¬
tatem simukadingenintatem de¬
ducũt mat̾e̾restituunt. ita sipat̾ no
habuĩt legntimam ꝑlem ⁊ uoluit
eos restiturẽ natures antiqͣ ingerin¬
tati siũ eringenua einasem̃t ⁊ legit¬

Expanded text:
dem non tamen sine peccato, vel si non appareat, aut aliter dotalium instrumentorum non habeat facultatem quid enim si ad sacerdotium alter eorum ascendit?, damus ei fiduciam hoc quod dudum gessimus ad legitimum ius filios educere naturales, legitimis sicuti praediximus non Sicut enim sunt modi qui servos ad libertatem simul et ad ingenuitatem deducunt et naturae restituunt, ita si pater non habuerit legitimum prolem et voluerit eos restituere naturae et antiquae ingenuitati, sive ex ingenua ei nascantur, et legit
Abbreviated transcription (Latin):
giẽdum quidem qd malumẽ.
lius ẽquia igĩt iliqua quidem
incõstitutiomum cedice quem̃
exomi priorum imꝑatorumle¬
gis latoecollegum denatalib sẽ¬
p̾tasũt. filus quedam uõ in libro
institutionũ debis at̾ nos cõsti¬
tuaut iam ꝑfecta cõpimus e
nos ip̃i plurimas. fecini debis ẽ¬
stitutioes. alias quidem mn p̃clic¬
tanim collectiõe cõstitutionu
alias autemetiam pea. nec ẽicł

Expanded text:
dum quidem quod malum est, lius est. Quia igitur aliqua quidem in constitutionum codice, quem ex omni priorum imperatorum legislatione collegimus, de naturalibus scripta sunt filiis, quaedam vero in libro institutorum de his aut nos constituimus aut iam perfecta comperimus, et nos ipsi plurimas fecimus de his constitutiones, alias quidem in praedictarum collectione constitutionum alias autem etiam p
Abbreviated transcription (Latin):
licet natales. quam fidictiões ꝯcu¬
nales deinuideat᷑ posteaut intotũ
aũexpte possidẽ reo doãtas. aũrelic¬
tas sibi auetiam alienare. tenebũt
ommino ciũali fortunactiam ĩn¬
tiũ non adultar nob̃ indeant legi¬
latioẽmalucra quidem uenent q̃r
occasicẽ oblatieis sunt.repellant

Expanded text:
ales quam fieri ditiores et curiales, deinde videantur postea aut in totum aut ex parte possidere res donatas aut relictas sibi aut etiam alienare, tenebuntur omnino curiali fortuna etiam inviti, ut non adulterari nobis videantur legislationem et lucra quidem venentur quae occasione oblationis sunt, repellant
Abbreviated transcription (Latin):
nec ip̃e cõsistat.s cxuilla q̃dam au
incosid oriund. illi apatre offerat q
uitati. añ semet ip̃m offerat subq̃ci
intite uulla aũuicus tribura ꝑsol¬
uat. Palam uõ ẽ. quia siquidem pa¬
t̾ cuni aũauus offerat. añ aliquisi
ascẽdentium parẽtum⁊ Libos hñs
filios. hoc agẽ pot̾it ¶Smõ ipẽ quis¬
piam semctip̃m offerat. ħ pmuiti
cumno alu legutimis sit fie. Sit̾n
aliquis offerre uolẽtum suos na¬
t̾ales cm̃is auermaxima cruitate
oriat̾aũ cxseniore roma hiic dam̃
licẽtiam in quam uolũit metropo¬
lunoblatiõem celebrare. ⁊ãc eere
głametiaminfiliab ũinngat eas

Expanded text:
nec ipse consistat, sed ex villa quadam aut vico sit oriundus, illi a patre offeratur civitati aut semet ipsum offerat, sub qua civitate villa aut vicus tributa persolvet. Palam vero est quis, si quidem pater eum aut avus offerat aut aliquis ascendentium parentum. et liberos habens filios hoc agere poterit; si vero ipse quispiam semet ipsum offerat, hoc permittimus, cum non alii legitimi sunt fratres. Si tamen aliquis offerre volentium suos naturales curiis aut ex maxima oriatur civitate aut ex seniore Roma, huic damus licentiam in quam voluerit metropolim oblationem celebrare. Et hanc esse regulam etiam in filiabu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩt res ⁊ ꝑdonatiões aũ simplices
aũ animptiales aũpdotes aũꝑ
alium quenlib modum legitti¬
mum su. sĩ illos substãtias tñspo¬
nẽ ¶Sicenim neq̃uaqmegebũt
quibdam adimpictatem au pur̃i¬
um p̃patis. s exipo suam lispone
um legittimam eis relinquãt ptẽ
quamlexnos cõstitiu.reliquã
uõ totam innat̾ales filios habeat
relin quedilicẽtiam. Et b̃dicim̃
supbisqui nscripris ⁊ logutimis
uolũtatib disponũt suansnĩa.¬
¶ Siquis autem defunctꝰ fuĩt legir¬
tuna ciom̃mno sobole nõ exstãte fi¬
liorum dicim. aũ nepotum. uł ideĩ¬
ceps succĩonis. noq legitima cõui

Expanded text:
 donationes aut simplices aut antenuptiales aut per dotes aut per alium quemlibet modum legitimum suas in illos substantias transponere. Sic enim nequaquam egebunt quibusdam ad impietatem aut periurium praeparatis, sed ex ipso suam disponenum, legitimam eis relinquant partem, quam lex et nos constituimus, reliquam vero totam in naturales filios habeant relinquendi licentiam. Et hoc dicimus super his qui in scriptis et legitimis voluntatibus disponunt suam sententiam. Si quis autem defunctus fuerit legitima ei omnino sobole non extante, filiorum dicimus aut nepotum vel deinceps successionis, neque legitima coni
Abbreviated transcription (Latin):
ułsifilii nõ sint cõcubma nõ solũ¬
m̃o. hiuc mediam umtiam relĩq
audonan cõceclimus ¶Sluo fili¬
os nõ habiit quispiam legitinx
aũquemquam. ascedentum qb̃
nec̃citas ẽlegis reliquere ꝑtemp¬
priesubstãtie competẽtem. test̾a¬
torilicẽtia fitetiam in duo decim
untias scribẽ filiosnatales brdes

Expanded text:
sint, concubina vero solummodo, huic mediam unciam relinqui aut donari concedimus. Si vero filios non habuerit quispiam legitimos aut quemquam ascendentium, quibus necessitas est legis relinquere partem propriae substantiae competentem, testatori licentia sit etiam in duodecim uncias scribere filios naturales heredes
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑhis anob̾sancitis atq mam¬
festatis. quo c̃õuerat m̾o ad cui¬
tatem romanam legitimoru¬
talib ẽ dicendum. nansic̃ ince¬
t̾is abmitio legitimis oportet s
bisqui mansunt nat᷑ales. ordin¬
placunt humanumaliquid agẽ
cutanat᷑ales. ⁊siquidem sirnat᷑a¬
lium patrilegittima soboles. mi¬
auncia eos dignas eẽ fecerñt ⁊ ha¬
ne cum suamatte no donarineq
liquid ꝑmittetes. ¶ Simĩo filu
quidem nõ sint natales. cẽcubiẽ
nõ solum mo. bisqui no hnt uti¬
nambntib ẽ conscriptum med¬
iam untiam solamdonãtes.Si
uõ filiorum legittimorum noz
sit parentes. meq patremꝯmatre
hãnt.usq adires untias relinq̃re
eis aũ donarepmissi sũt.⁊ boc ma

Expanded text:
his a nobis sancitis atque manifestatis, quo conveniat modo ad civitatem romanam legitimorumtalibus est dicendum: nam sicut in ceteris ab initio legitimis oportet ethis qui manserunt naturales ordinplacuit humanum aliquid agere circa naturales: et si quidem sit naturalium patri legitima soboles, una uncia eos dignos esse fecerunt, et hac cum sua matre, non donari neque liquid permittenteales, concubina vero solummodo his qui non habent utinam habentibus est conscriptum mediam unciam solam donantes. Si vero filiorum legitimorum non sint parentes et neque patrem et matrem habeant, usque ad tres uncias relinquere eis aut donare
Abbreviated transcription (Latin):
nlłum porum legittimorum pi¬
tes alns in q̃nib illos accipe nõl
ommino emm legittimis existẽ¬
quaqua ins legittimorumeisa¬
dicit. msi omnino auꝑ cunamp

Expanded text:
timorum petes aliis in quibus illos accipere non licet. Omnino enim legitimis existenquaquam ius legitimorum eis adicitur, nisi omnino aut p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ autem plus ẽ. ad eos qui uocãt
⁊lege uenire hoc qd̾ theodosu semo¬
ris filulicet nõ ꝑfecte santiuert.
¶Hos igit ⁊ si prius humanausile¬
ge ꝑtribuncus ser uncias eis fi¬
lus legutimis ñ cestantib ꝑ pa
trum mnificẽtiam dedim̃⁊ s tỹ¬

Expanded text:
 ad eos qui vocantur ex lege venire, hoc quod Theodosii senioris filii licet non perfecte sanciverunt. Nos igitur etsi prius humana usi lege pro tribes unciis sex uncias eis, filiis legitimis non extantibus, per patrum munificentiam dedimus;
Abbreviated transcription (Latin):
tus tp̃s illud uase̾ magis p̾cipi
qd̾ utilius sit nascẽti. ¶ Illd̾ tamꝰ
anob̾sanctitum ẽ ut siquis uol¬
ũt legittimamsuam facẽ sobo¬
lema nõbabuĩt uxorem talium
uire nõ cligna mimno putãda.
aũ cã afiliis malignetẽtata aũer
stuclio mulẽ celata.aũ afiliis a¬
u̾alit̾ forte eiclinitiis accedẽtib
neuire legitimoru usum pa¬
tͦ⁊ fructum defucta matretam q̃¬

Expanded text:
partus tempus, illud valere magis praecipimus partus tempus, illud valere magis praecipimus quod utilius sit nascenti. Caput IX Illud tamen a nobis sancitum est, ut si quis voluerit legitimam suam facere sobolem et non habuerit uxorem talium iure non digna in matrimonio putanda, aut causa a filiis maligne tractata aut ex studio muliere celata aut a filiis aut aliter forte ei divitiis accedentibus, ne iure legitimorum usum pater et fructum defuncta matre tamq
Abbreviated transcription (Latin):
uis simulasin calumpnia cirea pa¬
triundare succ̃iones palimeni
ẽ. quia uiniores silu exlege factis
nem deceto calumpntiis plui¬
mas abstulim constitũtioĩb il¬
ld̾ dicentes ut uł sinẽhabiat fili
os p̾ea pater dotalia tñ exposiñt rn¬
stium̃ta. etiam sic inchomimis
suos hãt filios ũ enmnascentur
ei filu alucasus quida forte potã¬
temalicẽtiam habuit. sic̃ etiami
natos auferte affectiõis uõ ꝓbati¬
õem quempͥorib fuit natis ħ est
andotalia instrum̃ta p̾bentem
legittimum ĩ mcł tale fut qd̾.a¬
ferre om̃ino pouũt. suꝑ etiamex
qiͣ antedotalia cẽceptus quidem
ẽ filius natus antem pꝰt dotali ⁊
tune narrãs de ordine nascẽtium.
cũenim dubitet᷑ uttum opteat c̃o¬
ceptis part᷑ respictp̃s. sanctrinus
ũnontps conceptus s partꝰ insp¬
iciat̃ pofiliorimutilitatesti. Si
uõ contigĩttales aliquas excogit¬
arerircum stãtias casuum. inqb̾
utilius ẽ conceptionis tp̃s quaꝑ

Expanded text:
us simul et sine calumnia circa patrum dare successiones: palam enim est quia iuniores filii ex lege facti sunt nem et de cetero calumnias plurimis abstulimus constitutionibus, illud dicentes, ut vel si non habuerit fos postea pater, dotalia tamen exposuerit instrumenta, etiam sic nihilominus suos habeat filios. Vt enim nascerentur ei filii alii, casus quidam forte potestatem et licentiam habuit, sicut etiam natos auferre, affectionis vero probationem quae in prioribus fuit natis hoc est ante dotalia instrumenta praebentem legitimum ius nihil tale fuit quod auferre omnino potuerit. Insuper etiam exausis, quia si ante dotalia conceptus quidem est filius, natus autem post dotalia, time narrans de ordine nascentium. Cum enim dubitetur, utrum oporteat conceptus an partus respici tempus, sancimus ut non tempus conceptus, sed partus inspiciatur propter filiorum utilitatem: si vero contigerit tales aliquas excogitare circumstantias casuum, in quibus utilius est conceptionis tempus quam
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat so  la an quamscripte ꝓceden
leges q̃ dam chiffranat̾alis ato legi¬
itum. s primis parẽtib primi fili¬
i si c̃inchoantes p̃sentem dixim le¬
gemipo ꝓcessu natilegittimisũta si¬
emliberis. nata quidem fecit libos i
omes bella uõ suitutemadinuer¬
nĩt. sicetiam bͥ nobis nat̾. legittim¬
as ꝓtulit soboles. ad cõcupiscetiã
conent cura erqualib inuqũ aliã
quidem aporib nñs alia muo apo¬

Expanded text:
at sola, antequam scriptae procederent leges, quaedam differentia naturalis atque legitimi, sed primis parentibus primi filii, sicut incohantes praesentem diximus legem, ipso processu nati legitimi sunt. n liberos natura quidem fecit liberos omnes, bella vero servitutem adinvenerunt, sic etiam hic nobis natura legitimas protulit soboles, ad concupiscentiamconvenit curam ex aequalibus inveniri, aliam quidem a prioribus nostris aliam vero a no
Abbreviated transcription (Latin):
ptus. afilios ułprecedẽtes ułcõ¬
ceptos legutimos ciẽe sanctim.
ꝯliezno nascant postea filu ei. aũ
etiam natimoriant. nichominꝰ
prior soboles legittima cosistit
affectꝰ cnmarca filios ita eiꝓcedẽ
quicum etiam ad dotale ꝓuocaũ
instrum̃tum. ipe dedit sccłis filui
oceasidem qui peanati sũt legiti¬

Expanded text:
 filios vel praecedentes vel conceptos legitimos ei esse sancimus. Et licet non nascantur postea filii ei, aut etiam nati moriantur, nihilominus prior soboles legitima consistit. Affectus enim circa filios ita ei procedentes, qui eum etiam ad dotale provocavit instrumentum, ipse dedit secundis filiis occasionem, qui postea nati sunt, legiti
Abbreviated transcription (Latin):
Idec a nob̾sanctita sũt mlla penit᷑
ignorãtia nrarument legum ixc
qui sit legittu qui uõ nat̾ales.
nec quo mõ eis legittima uira dã¬
t̃ aut quo mõ etiam nat̾ales per¬
manẽtes ꝓmẽntur. humanitat̾e
⁊ quo mo etiam ip̃i conpetẽtemi
bonorãtu sũt abeorum quineq
nat̾ales cdigni sũt comunioe se¬
g̃ati. ¶O. ue igir placuer̃t no
brad hominum medelamatq
natẽ supplem̃tum ꝓbãc legemid¬
cta sunt. tua sublimitas faciat oĩ¬
b manifesta ꝓg̃matib positis ꝑ

Expanded text:
Haec a nobis sancita sint, et nulli penitus ignorantia nostrarum erit legum, nec qui sunt legitimi qui vero naturales, nec quomodo eis legitima iura dantur, aut quomodo etiam naturales permanentes promerentur humanitatem, et quomodo etiam ipsi competenter honorati sunt ab eorum qui neque naturales digni sunt communione segregati. Quae igitur placuerunt nobis et ad hominum medelam atque naturae supplementum per hanc legem decreta sunt, tua sublimitas faciat omnibus manifesta programmatibus propositis