comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum conspirant. S temptemus ꝓut
ds̃ dedit discutere singulos quosq ad¬
uersi exercitus reges: & ꝓsignificantiis
nominum. uniuscuiusq etiam opus
quod gerit in malitia condemplari. Pri¬
mus omnium qui & auetor belli huiꝰ
nominatus ẽ congregans ceteros. & ad
coniurationem sceleris inuitans: iabin
nominatur. qui erat rex asor. Ipse enim
ẽ qui dicitur etiam cȩteros conuocasse.
Iabin aut̃ interpretatur sensus siue
prudentia. Quis ergo ẽ iste sensus. siuie
prudentia: nisi ille quem dicit ꝓpħ̃a ysa¬
yas sensum magnum. Ait aut̃. & inducã
suꝑ sensum magnum principem asyrioꝵ:
qui dixit. Mea uirtute faciam & sapi¬
entia sensus mei auferam fines gentium:
& urtutẽ eorum depredabor. Iste ergo ẽ
qui ibi quidem dicitur sensus magnus
rex asynorum: hic aut̃ sensus uel pru¬
dentia. & enim serpens fuisse inpara¬
diso scribitur prudentior omnium bes¬
tiarum quȩ erant suꝑt̾ram. S & uillieꝰ

Expanded text:
dum conspirant. Sed tentemus, prout dum conspirant. Sed tentemus, prout Deus dederit, discutere singulos quosque adversi exercitus reges, et pro significantiis nominum uniuscujusque etiam opus quod gerit malitia contemplari Primus omnium, qui et auctor belli hujus nominatus est, congregans caeteros et ad conjurationem sceleris invitans, Jabin nominatur, qui erat rex Assur: ipse est enim qui etiam dicitur caeteros convocasse. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Quis est autem iste sensus sive prudentia, nisi ille quem dixit Isaias propheta sensum magnum? ait enim: « Et inducam super te sensum magnum principem Assyriorum, qui dixit: Mea virtute faciam, et sapientia sensus mei auferam fines gentium, et virtutem eorum depraedabor . » Iste ergo est qui ibi quidem dicitur sensus magnus, rex Assyriorum. Hic autem Jabin sensus et prudentia. Etenim serpens fuisse in paradiso scribitur prudentior omnium bestiarum quae erant super terram. Sed et villicus
Abbreviated transcription (Latin):
asor. & regem eius int̾fecit gladio. Hides
quanta aduersum iħm . & isrłiticum
exercitum contrariarum uirtum. &
pessimorum demonum ex amina con¬
citentur. Ist om̃s demones ante aduen¬
tum dñi & saluatoris nr̃i quieti & se¬
curi humanas animas possidentes.
in earum mentibus corporibusq reg¬
nabant. S ubi t̾ris apparuit gr̃a &
miscdia saluatoris nr̃i di. edocens nos
ut piȩ & sc̃e in hoc mundo ac segragati
ab om̃i peccati contagione uiuamus:
& lib̾tatem suam ad imaginem d̃ĩ inqͦ
ex inidio creataẽ aĩa una queq recipi¬
at. ista de causa abillis iniquis ueterib
possessorib earum pugne ex oriuntur.
& pͣlia. & si opprimantur primi multo
plures exurgunt pꝰ modum. atq inunũ
coeunt. & conspirant in malum: qui
semꝑ disident a bono. E si scdõ uicti fue¬
rint. iterum t̾cio aliȩ iurtutes nequiores
exurgent. Et fortassis quantomagis au¬
getur ppłs di & multo plus crescit. & mul¬
tiplicatur: tanto illi plures adoppugnan¬

Expanded text:
m ejus interfecit gladio. » Vides quanta adversus Jesum et Israeliticum populum contrariarum virtutum et pessimorum daemonum concitentur bella. Isti omnes daemones ante adventum Domini et Salvatoris nostri, quieti et securi humanas animas possidentes, in earum membris mentibusque regnabant. Sed ubi in terris apparuit gratia et misericordia Salvatoris nostri Dei, docens nos ut pie et sancte in hoc mundo, et segregati ab omni peccati contagione, vivamus; et libertatem suam atque imaginem Dei, in qua ex initio creata est, anima unaquaeque recipiat: ista de causa ab illis iniquis veteribus possessoribus earum, pugnae exoriuntur et praelia. Et si opprimantur primi, multo plures exsurgent postmodum, atque in unum coeunt et conspirant in malum, qui semper dissident a bono Et si secundo victi fuerint, iterum tertio aliae virtutes nequiores exsurgent; et si fortassis quanto magis augetur populus Dei, et multo plus crescit et multiplicatur, tanto illi plures ad oppugnan
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem congregat. Yt aut̃ au¬
diuit inquit iabin resasor. misit ad̃ io¬
bach regem amorreoꝵ. & ad regem symeon
& adregem ad rephet. & adreges qui erant
circa sẏdonem magnam. & ꝑmontana.
& in arabia quȩ ẽ contra ceneret & adcam¬
pos. & in fan a endor. & adcananeos qui
erant inmaritimis aboriente. & ad amor¬
reos qui erant mariami. & ad cetheos.
& adphereraos. & ad iebuseos qui erant
deserto masecina. & exierunt ipsi &
reges eorum cum ipsis sicut ẽ harena
maris inmulatudine. & equi & quadri¬
ge multe nimis. E conuenerunt om̃s
reges isti. & coierunt in unum adaquã
maron. pugnare contra isrł. Dixit aut̃
dñs ad ihm. Non uerearis a facie illoꝵ.
quia crastina die adhanc horam ego
tradam eos sauciatos ante faciem isrł.
Equos eorum subueruabis & currus
eoꝵ igne exures. & uenit ihe & om̃is po¬
płs bellatoꝵ cum eo suꝑ ipsos ad aquã

Expanded text:
audivit, » inquit, « Jabin rex Assur, misit ad Jobac regem Amorrhaeorum, et ad regem Simeron et ad regem Bazae, et ad reges qui erant circa Sidonem magnam, et per montana; et in Arabia quae est contra Cenereth, et ad campos, et in Fanendor, et ad Chananaeos qui erant in maritimis ab oriente, et ad Amorrhaeos qui erant in maritimis, et ad Cethaeos, et Pheresaeos, et ad Jebusaeos qui erant deserto Mosoma. Et exierunt ipsi et reges eorum cum ipsis, sicut est arena maris in multitudine, et equi et quadrigae multae nimis. Et convenerunt omnes reges isti, et coierunt in unum ad aquam maram pugnare contra Israel. Dixit autem Dominus ad Jesum: Non verearis faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam ego tradam eos sauciatos ante faciem Israel. Equos eorum subnervabis, et currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo su
Abbreviated transcription (Latin):
quã plurima pͥmo hoc aduentu eius
adumbrari: quoꝵ adimpletio atq ꝑfec¬
tio in scdõ consũmet᷑ aduentu. Ec apłs¬
paulus dicit. qui a resuscitauit nos cũ
eo: simulq seclere fecit in cȩlestib E utiq
nondũ uidemꝰ credentes aut resuscita¬
tos ẽẽ iam. aut incelestib consedisse. s¬
adumbrata sunt quidẽ hȩc nunc ꝑfidẽ.
quia & mente & spe at̾renis & mortus

Expanded text:
us primo hoc adventu ejus adumbrari, quorum adimpletio et perfectio in secundo consummetur adventu. Unde Apostolus dicit, « quia resuscitavit nos cum ipso, simulque sedere fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus credentes aut resuscitatos esse jam, aut in coelestibus considere. Sed umbrata sunt quidem haec nunc per fidem, quia mente et spe
Abbreviated transcription (Latin):
inquit contrariũ nobis. tulit illud de
medio asfigens cruci sue. exuens pͥncipatꝰ
& potestates traduxit libere triumphans
eas u ligno erucis. Licet in alus exem¬
minicȩ crucis. Una illa quã dicit apłs
quens exemplũ. & hȩc scda qua crux
illa tropheum de tabulo fecit in quo¬
& crucifixus ẽ. & triumphatus. Ideo
deniq & apłs paulus. dicebat. Michi
aut̃ absit gloriari nisi incruce dñi mei

Expanded text:
inquit, contrarium nobis, tulit illum e inquit, contrarium nobis, tulit illum e medio, affigens cruci suae, exuens principatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliis exemDominicae crucis: una illa quam dicit apostolus nobis exemplum. Et haec secunda crux illa tropaeum de diabolo fuit, in quo crucifixus est et triumphatus. Ideo denique apostolus Paulus dicebat: « Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
punit᷑ ppłe prior. E ualde consequent᷑.
fugere & enĩ uisi sunt qui sequnt᷑ iħm
alegalib onerib & preceptis. ab obser¬
uatione sabbati. acircuncisione carnis
a uigulatione hostiarũ: s iterũ non
fugit qui sequutus ẽ xp̃m ꝑfectionẽ
& plenitudinẽ legis. Post om̃ia aut̃
etiam rex gai in ligno gemino dicit᷑
ẽẽ suspensus. Hoc in loco misterium
tegit᷑. quã plurimos latens: s orantib
uobis temptabimꝰ hȩc non nostris opi
cal. zabulo posse conferri. Hic quomͦ¬
in ligno gemino crucifixus sit opere
gemina fuit. Mirus tibi sermo fortasse
& nouus uidetur quod dico. Cruxge¬
mina fuit. hoc ẽ gemina ratione constat¬
& duplici. quia uisibilit̾ quid̃e filius
di incarne crucifixus ẽ. inuisibiliter
uerd in ea eruce tabulus eum princi¬
patib suis & potestatib affixus ẽ cruci.
Non tibi hoc uidet᷑ uerum. si tibi hoꝵ
testem ꝓduxero apłm paulũ: Audi ergo
de his quid ipse ꝓmintiat. Quod erat

Expanded text:
nitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum. Sed iterum non fugit, quia secutus est Jesum, perfectionem et plenitudinem legis. Post omnia autem is etiam rex Ahi in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, sed orantibus nobis tentabimus haec omnia, non nostris opinAhi diabolo posse conferri, hic quomodo gemino ligno crucifixus est, operae  Christi gemina fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in hac cruce diabolus cum principatibus et potesta tibus affixus est cruci. Non tibi hoc videtur verum, si tibi horum testem produxero apostolum Paulum? Audi ergo de his quid ipse pronuntiat: « Et quod erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uicti sumus: & hi qui habitabant. Qai.
quã plurimos ex nobis interfecerunt.
Gai int̾pretat᷑ cbaos. Cbaos aut̃. locũ
uel habitaculũ eẽ nouimus contrariũ
iurtutũ. quarũ rex & princeps ⁊abulus
ẽ. Aduersũ hunc ueniens ih̾e induas
partes diuidit ppłm. Alios quidẽ im
primis statuit: alios inposteriorib.
qui ex insperato pꝰ terga ueniant ii¬
micoꝵ. E uide si non pͥma pars est
popłi illa dequa dicit. non ueni iisi ad
oues ꝑditas domus isrł. & de qua dicit

Expanded text:
victi sumus, et hi qui habitabant Ahi quamplurimos ex nobis interfecerunt. Ahi interpretatur chaos, chaos autem locum vel habitaculum esse novimus contrariarum virtutum, quarum rex et principes diabolus est. Adversum hunc veniens Jesus, in duas partes dividit populum, et alios quidem in primis statuit, alios in posterioribus, qui ex insperato post tergum veniant inimicorum. Et vides num prima pars est populi illa de qua dicit: « Non veni nisi ad oves perditas domus Israel , » et de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
a deo dux ppłi isrł induas partes di¬
uidere ppłm. ut pars simulet fugam.
pars aut̃ susistat in insidiis. quib de¬
dispositis. rex sai uidens iħ̃m & filios
isrł eminus: concitat᷑ aduersũ eos in
p̃liũ. Illis uero simulantib fugã: isti
aerius in sequunt᷑: & uelut spolia duc¬
turi de hostib om̃s simul ex urbe ꝓ¬
cedt̃ ita ut sic̃ sicͥptura dicit relinque¬
rent uacuã eiuitatẽ. S p̾ea quã ad cõ¬
stitutũ ꝓgressi sunt locum: conu̾sus
iħc signum dedit. ut exurgerent qui
in insidiis erant. & dorsa hostiũ cedẽm
& ita illi nouissimi. & isti pͥmi media
hostes conlusos int̾imunt uniu̾sos.
& hoc modo uictis his qui habitalbouã
cai regem ipsorum suspenderunt in lig¬
no gemino. His auditis ueri simile ẽ
auditores dicere. Quo michi hȩc ͤ Quid
mͥ confert sicognoscam quo uicti sunt¬
hi qui habitabant Rai. quasi non similia.
aut etiam potentiora bella uel gesta sint
nel gerant᷑: Hec fuit grã sp̃c scĩ. ut relictis

Expanded text:
a Deo dux populi Jesus in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus dedispositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt in ligno. His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel gerantur, haec fuit cura Spiritus sancti ut, relictis
Abbreviated transcription (Latin):
gag regem amalech. hoc modo quo supra
exposiumꝰ intellige bella iustoꝵ: quia hȩc
bella abeis aduersũ peccatũ gerunt᷑. Quo¬
modo aũt manebt̃ iusti. si uł parũ aliqͥd
peccati insemet ipsis reseruauerunt: De
ideo dicit᷑ de eis. quia non relinquerunt
nec unũ qui saluus fieriet uel effugeret.

Expanded text:
gag regem Amalec; hoc modo quo supra gag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella ab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum aliquid peccati in semetipsis servaverint? Et ideo dicitur de eis quia non dereliquerunt nec unum qui salvus fieret et qui effugeret.
Abbreviated transcription (Latin):
eiciunt doctores de ȩccłia. & interficiunt¬
om̃s eos qui oꝑantͤ iniquitatẽ: contiarios
demones aduersarias uirtutes qui
cogunt homines ad peccandũ. docendo
instituendo. & occulta in diuinis litteris
ex locis talib inqualib nunc sumꝰ misti̾a
reserando. siue ciuitatẽ dñi inuniꝰcuiꝰq
nr̃m anima intelligamꝰ quȩ edificat᷑ a
dño ex lapidib uiiis. idẽ exuĩtutibus
uarus & diũsio. de ipsa quoq eiuitate
sc̃s quisq & diligens eicit peccatores.
idẽ cogitationes pessimas & cupiditates
prauas int̾ficit in matutin .o. Iustus enĩ
dicit. Inmatutinis meditabor inte. quia
fuisti adiutor m̃s. Quod ẽ istud matuti
exoriens incordib nr̃is. atq illuminans
mine suo lumen uidere. Si quando ergo
legis inscripturis scĩs iustoꝵ pugnas.
cedes ac strages. int̾emptoꝵ. & quia scĩ nulli
penitus hostiũ parcunt. quinimmo & si
peꝑcerint. reputari eis in peccatũ. sicut
reputatũ ẽ sauli. qui uiuũ seruauerat a¬

Expanded text:
ia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo, et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum animam intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex virtutibus variis et diversis. De ipsa quoque civitate sanctus quisque et diligens ejiciet peccatores, id est, cogitationes pessimas et cupiditates pravas interficiet in matutino ortus sui. Justus enim dicit: « In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus . » Quod est istud matutinlux vera oriens in cordibus nostris, atque illuminans mine suo lumen videre? Si quando ergo legas in Scripturis justorum pugnas, caedes ac strages interemptorum, et quia sancti nullis penitus hostium parcunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat A
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃. & peccatorẽ mundũ: ad illã formã
sine dubio quã suꝑuis diximꝰ xp̃i &
diaboli. Nos enĩ mundo crucifigim᷑.
tunc cũ ueniens princeps huiꝰ mundi
tior auditoꝵ pot̾ dicere. forma quid̃e
adhue illud me mouet. quod diabolꝰ
modo uidemus adhuc diabolũ. &
eontrarias potestates in tãtũ ualere
aduersum seruos di. ut etiã apłs pe¬
trus cũ ingenti cautela p̃moneat. &
dicat obseruandũ ẽẽ quia aduersariꝰ
nr̃ diabolus sicut leo rugiens cireuit
querens quẽ transuoret. Uideamus
ergo si & in hoc dignũ aliquia scĩ sp̃c
eloquiis possumus inuenire. Aduentꝰ
xp̃i unus quidẽ iunhumilitate comple¬
tus ẽ. alius uero speratur ingłam. &. hic
pͥmus aduentus incarne mistico quodã
sermone inseripturis scĩs umbra eiꝰ ap¬
pellat᷑. sicut & iheremias ꝓpħa ꝓnuntiat¬

Expanded text:
nctum et peccatorem, mundum et illam formam sine dubio quam superius diximus Christi et diaboli. Nos enim crucifigimur mundo tunc, cum veniens princeps mundi hujustior auditor, potest dicere: Forma quidem adhuc illud me movet quod diabolus  quomodo videmus adhuc diabolum et contrarias potestates in tantum valere adversus servos Dei, ut etiam apostolus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversarius noster diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret . » Videamus ergo si et hic dignum aliquid sancti Spiritus eloquiis possumus invenire. Adventus Christi, unus quidem in humilitate compertus est, alius vero speratur in gloria; et hic primus adventus in carne, mystico quodam sermone, in Scripturis sanctis umbra ejus appellat
Abbreviated transcription (Latin):
unt dñm hocmͦ uã hicsentiendu̾ẽ qd̃ dicit
qui cognouerunt om̃e opus dm̃. & ñ
solũ inquit cognouerunt opus dñi.
s addidit qui om̃e opus cognouert̃
dñi. & scĩficationis opus dl. & padien¬
tiȩ. & mansuetudinis. & pietatis.
& om̃e quicquid ex mandatie dei
uenit opus dicit᷑ dñi. Sed sicut
opus ͤ dñi: ẽ & sine dubio huic eõ¬
trariũ tabulꝰ opus. Certum ẽ enim.
quia sicut iusticia opus dĩ ẽ: ita & in¬
iusticia opus cabuli sit. E sicut
mansuetudo opus dĩ ẽ. ita & ira¬
& furor opus sit rabuli. Cognouisse
ergo dicunt᷑ opus dñi. illi qui faciunt

Expanded text:
t ea? Hoc modo etiam hic sentiendum est, quod dicit: Qui cognoverunt omne opus Domini. Et non solum inquit: Qui cognoverunt opus Domini, sed addidit: Qui omne opus cognoverunt Domini, et sanctificationis opus, et patientiae, et mansuetudinis, et pietatis, et omne quidquid ex mandatis Dei venit, opus Domini dicitur. Sed sicut est opus Domini, est sine dubio huic contrarium opus diaboli. Certum est enim quia sicut justitia opus Dei, ita et injustitia opus diaboli; et sicut mansuetudo opus Dei est, ita et irl furor opus sit diaboli. Cognovisse ergo dicuntur Domini illi, qui faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
quando increscente imquitate refrigeseet
caritas multoꝵ. & quando ueniet filius
hominis difficile fidem inueniet suꝑ
t̾ram. cunc non dicunt᷑ futuri longi dies
s magis abbreuiari dicunt᷑. sicut dñs
dixit: quia nisi abbreuiati fuissent
dies illi. ñ fieret salua om̃is car. Mali ergo
dies bieuiari dicunt᷑: longeui aut̃ sunt
& multi temporis & grandis quodamodo
spatii dies boni. inquib dño seruimus.
Nide tam̃ quia & hoc designauit ineuã¬
gelio: quod ꝓpt̾ electos breuiabuntur
dies illi. Electis uero breuiant᷑ dies ma¬
li: dies iniquitatis & scandali. & ut ego

Expanded text:
ate refrigescet charitas multorum , et quando veniens Filius hominis difficile fidem inveniet super terram , tunc non dicuntur futuri longi dies, sed magis abbreviari dicuntur, sicut dixit Dominus: Quia nisi abbreviati fuissent dies illi, non fieret salva ulla caro . Mali ergo dies breviari dicuntur; longaevi autem sunt et multi temporis, et grandis quodammodo spatii dies boni, in quibus Domino servimus. Vide tamen quia et hoc designavit in Evangelio, quod propter electos breviabuntur dies illi . Electis ergo breviantur dies mali, dies iniquitatis et scandali. Dies vero
Abbreviated transcription (Latin):
occurrat: p̾tereundũ non ẽ quod dix̃.¬
& quia serui uit ppłs dño om̃ib dieb
iħu. Non ergo dixit unũ diem fuisse
iħu: s multi sunt dies iħu. Quos ergo
multos ponimus dies: scdm hunc
ordinẽ quẽ exposuimus: Ego si arbitror
quod unus dies ipsius ẽ iusticia. aliꝰ
scĩficatio. alius prudentia. aliꝰ miscdia¬

Expanded text:
 quod dixit, quia servivit populus Domino omnibus diebus Jesu. Non dixit unum diem fuisse Jesu, sed multi sunt dies Jesu. Quos ergo multos ponimus dies secundum hunc ordinem quem exposuimus? Ego sic arbitror quod unus dies ipsius est justitia, alius sanctificatio, alius prudentia, alius miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Ego arbitror quod om̃e quicquid ẽ
di opus magnũ e. s ꝓcapacitate eoꝵ
quib oꝑatur. si sibi inuicem compa¬
rent᷑. uel magna oꝑa dñi dicantur eẽ
uel parua. Uerbi causa eduxit filios
isrł de egypto inmanu forti & brachio
excelso: egypto ꝓdigiis celestib uerb̾ata.
Uiam fecit in mari. manna indeserto po¬
pło dedit. decelo locutus ẽ ad mos sen:
legem conscriptã intabulis lapideis de¬
dit. N onne hȩc magna sunt oꝑa dĩ :¬
S si illud his cõpares quod ita dilexit d̃s
hunc mundũ ut filiũ suũ. unigenitũ
daret ꝓsalute mundi inuenies illa oĩa
parua eẽ adhunis oꝑis magnitudinem.
Quod opus etiam nos & cognoscere debemꝰ
& credeie. & oꝑari oꝑa dñi. non negligent
s fidelit̾ & attente: ut inueniamur & nos¬

Expanded text:
Ego arbitror quod omne quidem Dei opus magnum est, sed pro capacitate eorum quibus operatur, si sibi invicem comparentur, vel magna opera Domini dicuntur esse, vel parva. Verbi causa, eduxit filios Israel de Aegypto in manu forti et brachio excelso, Aegypto prodigiis coelestibus verberata, viam fecit in mari; manna in deserto populo dedit; de coelo locutus est ad Moysen, legem conscriptam in tabulis lapideis dedit. Nonne haec magna sunt opera Dei? Sed si illud his compares, quod ita dilexit Deus hunc mundum, ut Filium suum unicum daret pro salute mundi , invenies illa omnia parva esse ad hujus operis magnitudinem, quod opus etiam nos et cognoscere debemus et credere, et operari opera Domini non negligenter, sed fideliter et attente, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
putatur iħu. inquib dño seruitur.
quia in his uirtutib animi dño pla¬
cetur. S & patientiam ipsius cõputa¬
to diem. & mansuetudinẽ. & pietatem.
& bonitatẽ. & & omne quod ad urtutẽ
ꝑtinet ipsius dicito diem: & sic in oĩb
dieb iħu dño seruies. idẽ in om̃ib
his uirtutib Non enĩ uult scripture
scẽ institutio. ut aliquas ex his uirtutib
habeas inte. & alias negligas: s ut om̃ib
his uirtutib adornatus. & in earum
actib positus seruias deo. Eodem aut
modo quis etiã senioꝵ dies habet inse
& indieb eoꝵ seruit deo: implens alud
quod dicit apłs paulus. imitatores
mei estote sicut & ego xp̃i. Indreb in¬

Expanded text:
putat Jesu, in quibus Domino servitur, quia in his virtutibus animae Dominus placatur. Sed et patientiam ipsius computato diem, et mansuetudinem, et pietatem, et bonitatem, et omne quod ad virtutem pertinet, ipsius dicito diem, et sic in omnibus diebus Jesu Domino servies, id est, in omnibus his virtutibus. Non enim vult Scripturae sanctae institutio, ut aliquas ex his virtutibus habeas in te, et alias negligas; sed ut omnibus his virtutibus adornatus, et in earum actibus positus servias Deo. Eodem autem modo quis etiam seniorum dies habet in se, et in diebus eorum servit Deo, implens illud, quod dicit apostolus Paulus: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . In diebus, in
Abbreviated transcription (Latin):
nerosa ꝓgenies. inde puditicia orietur.
mansuetudo. & caritas: atq omniũ
uirtutũ ꝓles ueneranda ꝓcedet. Qđ̃
si infelix anima diuini uerbi relique¬
rit scã conubia. & in adulterinos se
complexus diaboli. alioꝵq demonũ
illecebris decepta tradiderit: genera¬
bit sine dubio etiam inde filios. sed
illos dequib scriptũ ẽ. filii aut̃ ad¬
ulteroꝵ imꝑfecti erunt: & exiniquo
concubitu sem̃ ext̾minabit᷑. Om̃ia
ergo peccata: filii sunt adulterii. &
filii fornicationis. Unde ostenditur.
quod ꝑsingula queq quȩ gerimus.
parit anima nr̃a. & generat filios sen¬
sus seilicet & oꝑa quȩ gerit. & siqui¬
dem scd̃m legem ẽ quod gerit. & scđm¬

Expanded text:
nerosa progenies; inde pudicitia orietur; mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adulterorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula quaeque quae gerimus, parit anima nostra et generat filios, sensus scilicet et opera quae gerit. Et siquidem secundum legem est quod geris,
Abbreviated transcription (Latin):
trici suȩ. S isti adorauerunt ydola: &.
consecrati sunt beelphegor. Beelphegor.
nom̃ ydoli ẽ. quod apud madianitas. p̃¬
cipuȩ a mulierib colebatur. In huius
ergo ydoli ministiis consecratus ẽ istł:
Int̾pretationẽ tam̃ nominis ipsius cum
requireremus attentius int̾ hebrea no-¬
mina: hoc tantũ in uenimus scriptum
quia beelphegor species sit turpitudinis.
Noluit tamͣ declarare quȩ uel qualis
species. uel euiꝰ sit turpitudinis. honesta¬
ti credo consulens qui int̾pretatus est:
uti ne auditũ pollueret audientium.
Igitur cum multȩ sint turpitudinũ
species: una quȩdam explurib turpitu¬
dinib species beelphegor nominatur.
Unde sciendum ẽ. quod om̃is qui aliqd
turpe committit. & in aliquã speciem
turpitudinis declinat. beelphegor ma¬
dianitarũ demonio consecrat᷑. S & ꝑ
singula peccata quȩ comittimꝰ. maxime
si iam non subreptione aliqua. s studio
affectuq peccamus: illi sine dubio de¬
moni cui peccatũ illud qđ admisimus

Expanded text:
tio. Sed isti adoraverunt idola, et consecrati sunt Beelphegor. Beelphegor idoli nomen est, quod apud Madianitas praecipue a mulieribus colebatur. In hujus ergo idoli mysteriis consecratus est Israel. Interpretationem nominis ipsius cum requireremus attentius, inter Hebraea nomina hoc tantum invenimus scriptum, quia Beelphegor species sit turpitudinis; noluit tamen declarare, quae vel qualis species, vel cujus esset turpitudinis: honestati credo consulens, qui interpretatus est, uti ne auditum pollueret audientium. Igitur cum multae sint turpitudinum species, una etiam ex pluribus turpitudinis species, Beelphegor appellatur. Unde sciendum est quod omnis qui aliquid turpe committit, et in aliquam speciem turpitudinis declinat, Beelphegor Madianitarum daemonio consecratur. Sed et per singula peccata quae committimus, maxime si jam non subreptione aliqua, sed et studio affectuque peccamus, illi sine dubio Domino, cui peccatum illud quod admisimus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit conditio principũ nͣppłi. Nonsolũ
ꝓsuis ꝓpͥis arguunt᷑ delictis. s & ꝓ ppłi
peccatis cogunt᷑ reddere rationẽ. ne ip̃soꝵ
sit culpa quod ppłs deliquit. ne forte nͣ
solliciti fuerint arguere eos qui initiũ
culpȩ dederint. utine contagio disꝑget᷑
inplures. Hȩc enĩ om̃ia facere pͥncipib
imminet. & doctorib. Si enĩ hȩc illis
non agentib nec sollicitudinẽ gerentib
cura plebem peccauerit ppłs. ipsi osten¬
tant᷑ & ipsi adiudiciũ ꝓducunt᷑. Ar¬
guit enĩ eos moẏses. idẽ lex d̃ĩ uelut ne-¬
gligentes & desides. & in ipsoᷤ conuertẽt
iracundia dĩ. & cessabit a ppło. Hȩc si
cagitarent homines. neq cuperent. neq
meis reddere rationẽ. Quid michi neces
solem: ante quẽ nichil pot̾ abscondi.

Expanded text:
quae sit conditio principum populi. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non solliciti fuerint arguere eos qui initium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebem, peccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium producuntur. Arguit enim eos Moyses, id est, lex Dei, velut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. Haec si cogitarent homines, nunquam cuperent neque meis reddere rationem. Quid mihi necessesolem, ante quem nihil potest abscondi,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ furore dñs contra isrł. In his ostendit᷑
illud quod sepe comemorauimus: qr
balaam pꝰ ea quã diuirtute constrictꝰ
non ẽ ꝑmissus maledicere ifrł: uolens
cam̃ placere regi balac. ait adeũ. sicut
scriptũ ẽ. Ueni consiliũ tibi do. & qͥa
consilii dederit. ibi non aꝑuit. In pos¬
teriorib tam̃ ipsius libri numerorũ
scriptũ refert᷑: s plenius in reuelatione
ibi tenentes doctrinã balaam. qui do¬
cuit balac ut mitteret scandalũ in
conspectu filioꝵ isrł. ut manducarent
ydolis immolata. & forncarent᷑. Ex
hoc ergo apparet quod nequitia usus
sit balaam: & consiliũ dederit regi.
talia quedã dicens adeũ. Popłs hic ñ

Expanded text:
furore contra Israel. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamen placere regi Balac, ait ad eum sicut scriptum est: Veni, consilium do tibi; et quid consilii dederit, ibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, sed plenius in revelatione ibi tenentes doctrinam Balaam, qui docuit Balac, ut mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ex hoc ergo apparet, quod nequitia usus sit Balaam, et consilium dederit regi talia quaedam dicens ad eum: Populus hic non
Abbreviated transcription (Latin):
eadem ireuelatione memorat᷑. ñ quos
aliquis ex disciplinis ierahel doceat q̃
illa tradiderit: s quod siquis uerbi causa.
aut ꝓpħas dĩ ꝑ sequat᷑. ut illa fecit. aut¬
ad ydola aliquos decipiat. uel falsis
circunseriptionib ꝑimat in nocentes:
iste dicit᷑ ierahel tenere doctrinã. Sic ergo
& siquis malis consiliis scandala gene¬
ret ppło dĩ. & offensionẽ diuinã atq
iracundiã celestẽ ꝓuocet plebi. uł ydoloꝵ
sacrificiis cõmunicando. uł stupris.
ac libidini seruiendo. hic doctrinamba¬
laam tenere dicendus ẽ. Est ergo exe¬
crabilis etiam corꝑis fornicatio. Quid
enim ita execrabile quã templum dei
uiolare: ac tollere menbra xp̃i. & facere
menbra meretricis: Multo tamͣ magis
execrabilis ẽ generalis fornicatio illa. in
qua om̃e genus peccati parit̾ continet᷑.
E eneralis aut̾ fornicatio dicit᷑. cũ ani¬
ma quȩ inconsortiũ u̾bidĩ asscita ẽ &.
matrimonio eiꝰ quodamodo sociata. ab

Expanded text:
eadem Revelatione memoratur, non quo eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis ex disciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, sed quod si quis verbi causa aut prophetas Dei persequatur ut illa facit, aut idolis aliquos decipiat, vel falsis circumscriptionibus perimat innocentes, iste dicitur Jezabel tenere doctrinam. Sic ergo et si quis malis consiliis scandala generet populo Dei, et offensionem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam templum Dei violare, ac tollere membra Christi, et facere membra meretricis? Multo tamen magis exsecrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nos historie textus edocuit: erũ
qm̃ ioħes in reuelatione sua ea quȩ in le¬
ge scdm hẏstoriam scripta sunt. ad du¬
cit ad misteria diuina. & sacramenta
quȩ dã inhis edocet contineri: necessa¬
sensit nos quoq ab illo datam expositi¬
onis regulã sequi. & pͥmo memorare ea
quȩ adangłm eccłiȩ cuiꝰdam scribens
ait. habes ibi quosdã qui tenẽt doctrinã
balaam. qui docuit balac mittere scan¬
dalum in conspectu filioꝵ isrł: ut man¬
ducarent ydolis immolata. & fornica¬
rent᷑. Ergo temporib ioħis apłi erant
quidam in eccł̃ia illa ad quã scribebat:
docentes doctrinã balaam. Putas ne
ita accipiendũ ẽ quod fuerint in illis
dieb qui dicerent se docere ea quȩ ba¬
laam docuit. & qui ꝓfiterent᷑ se dognia¬
tum & traditionũ illius ẽẽ doctores:
An illud potius debemus a duertere.
quod siquis faciat opus quod fecit balaã:
is doctrinã balaam tenere uideatur:
Sicut etiam & de doctrina iera bel in

Expanded text:
quae nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et sacramenta quaedam in his edocet contineri, necessasensit, nos quoque ab illo datam expositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittere scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ergo temporibus Joannis apostoli erant quidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerint in illis diebus, qui dicerent se docere ea quae Balaam docuit, et qui profiterentur se dogmatum et traditionum illius esse doctores? An illud potius debemus advertere, quod si qui faciat opus quod fecit Balaam, is doctrinam Balaam docere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in
Abbreviated transcription (Latin):
militũ. s mulierũ decore pugnandũ
ẽ: nec armorũ rigore. s mollitiȩ femi¬
narũ. Procul hinc. ꝓcul amoue arma¬
toꝵ manũ. & electã congrega speciem
puellarũ. Ludentes pedib eant. ma¬
uincit armatos. ferrum pulcritudo
captiuat. Uincentur ad speciem qui
non uincuntur adpͣliũ. Uerum ubi
senserint eos mulieres moabitȩ manus
dedisse libidini & peccato inclinasse cer¬
uices ñ pͥus semet ip̃sas cupientib p̾be¬
ant quã desacrificiis ẏdoloꝵ ad quieue¬
rint degustare. ut cogente libidine con¬
siliis obtenꝑent feminarũ. & consecren¬
tur pͥus beelphegor. quod ẽ ydolum
turpitudinis. Hȩc fuerunt consilia ba¬
laam. Quib acceptis rex balac. parat
continuo exercitũ. non armis. non uirib
s femineo nitore compositũ. non furore
bellico s libidinis flãma succensũ. Nullã¬

Expanded text:
militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, sed mollitie feminarum. Procul ergo hinc, procul amove armatorum manum, et electam congrega speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, mavincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma succensum. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorem. Tu aut̃ qui axp̃o redemptus
es. & cui de manib gladius corporalis
ablatus ẽ. & datus ẽ gladius sp̃c. ar¬
ripe hunc gladiũ. & si uides isrłiti¬
cum sensũ cum madianiticis scortan¬
tẽ eũ meretricib. idẽ cũ diabolicis se
cogitationib uoluptantẽ: nolo parcas.
nolo dissimlles. s statim ꝑcute. statĩ
ꝑime: ipsã quoq uuluã. idẽ secreta
nature discutiens. & penetrans. ilũ
ipsum peccati fomitem deseca. ne ul¬
tra concipiat. neq ultra generet. & ma¬
ledicta peccatorũ soboles isrłitiea castͣ
contaminet. Hoc enĩ si facias: conti¬
nuo sedabis iracundiã dm̃i. Preuenisti

Expanded text:
pulum. Tibi autem, qui a Christo redemptus es, et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini. Praevenis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientissimus. & ingentib apud dm̃
meritis: tam̃ quia se tradidit multis
mulierib deceptus ẽ. Ego puto quod
multe mulieres multa doginata: &
multarũ gentiũ diuerse philosophiȩ
nominentur. Que cũ singula agnosceret.
& ꝑscrutari. ut pote uir scientissimus.
& sapientissimus uoluisset: semet ipfũ
intra legis diuine regulã tenere non po-¬
tuit. s decepit eũ moabitica philoso-¬
phia. & ꝑsuasit ut ydolo moabitico im¬
molaret. similit̾ & ãmonitarũ. s & reli¬

Expanded text:
sapientissimus, et ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonitarum, et reli
Abbreviated transcription (Latin):
buntur ciuitates uidȩ. & habitabunt ibi¬
& in hereditabunt eam. De ipsis etiam
dñs & saluator dicit. quia multe mansio¬
nes sunt apud patrem. Se de ipsis creden¬
dum ẽ ciuitatib seruo illi qui bene nego¬
tiatꝰ fuerat dnm̃ dicere. quia potestatem¬
habes supra decemciuitates: & alii supͣ

Expanded text:
buntur civitates Judae, et habitabunt ibibuntur civitates Judae, et habitabunt ibi, et haereditabunt eam . » De ipsis etiam Dominus et Salvator dicit, « quia multae mansiones sunt apud Patrem meum ; » et de ipsis credendum est civitatibus servo illi qui bene negotiatus fuerit Dominum dicere: « Habe potestatem supra decem civitates , » et alii supra
Abbreviated transcription (Latin):
dam int̾pretationem contineant: ꝑ q̃
indicetur nobis quia hec certis quib q
rationib & non casu uel fortuitu fieri
dispensantur. Sicut eium non ẽ putan¬
dum quod fortuitu acciderit uerbi cau¬
sa ut ille angłs micbael uocaret᷑. alius¬
aut̾ gabriel. alius uero raphael. & ut
adhumana descendam sicut non fuit¬
fortiuitũ ut ille patriarcha abraham uoca¬
retur. & ille alius isaac. alius isrł. sed
ne infeminis quidẽ casu accidit s certa¬
& diuina ratione ut illa sara uocaret᷑
ex saray uel ille isrł ex iacob. uel ille abra¬
ham ex abram: & ut certũ ẽ quodunus¬
quisq uel angłoꝵ. uel hominũ exhis q̃
sibi iniunguntur officiis & actib etiam
nomina sortiant᷑. ida consequens ẽ etiam
quarũ typũ & imaginẽ iste que int̾ris
sunt continent. quȩ nunc in hac scͥptura
mistice nobis ꝑiħmnaue filiũ designant᷑.¬
& de ipsis puto ciuitatib dictum. edifica¬

Expanded text:
dam interpretationem contineant, per quae dam interpretationem contineant, per quae indicatur vobis qui haec cernitis, quibusque rationibus, et non casu vel fortuitu fieri dispensentur. Si enim est putandum quod fortuitu acciderit, verbi causa, ut ille angelus Michael vocaretur, alius vero Raphael; et, ut ad humana descendam, sicut non fortuitu, ut ille patriarcha Abraham vocaretur, et ille Isaac, et alius Israel; sed ne in feminis quidem casu accidit, sed certe divina ratione, ut illa Sara vocaretur ex Sarai, et ille Israel ex Jacob vel certe Abraham. Et ut certum est quod unusquisque angelorum vel hominum ex his quae sibi injunguntur officiis et actibus etiam nomina sortiuntur, ita consequens est etiam quarum typum et imaginem istae quae in terris sunt continent, quae nunc in hac Scriptura mystice nobis per Jesum Nave filium designantur. De ipsis puto civitatibus dictum: « Aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis in cęlis exemplar. Qm̃ quidẽ
lex umbram dicitur habere fucuroꝵ
bonorum. sicut dicit aplłs debis qui ad
cessistis inquit adsyon montem & ad
aliqua incęlis ciuitas quȩ dicitur ibrłm
& mons syon. Non ẽ utiq sine causa
quod beniamin insorte sua accipiat ihe¬
rusalem & montẽ syon. nisi quia cȩlestis
illius ihrłm ratio sine dubio hoc exigebat.
ut non aliqua beniamin dari deberet
ihrłm t̾restris: quȩ illius cȩlestis figurã
seruet ac formam. Similiter aut̃ etiam
certa quadam ratione uidȩ sorte decernit᷑
uel chebron. uel aliȩ singulȩ ciitates
singulis quibq tribubus conseribunt᷑:
nisi quia ut diximus illa cȩlestia loca
uel coniuncta sunt loca. hoc inse cause
& rationis continebant incelis. quod sor¬
te distribui gubernatur int̾ris. hinc
ergo ẽ quod dispensauit diuina sapi¬
entia nomina quedam locorum in¬
scribi inscripturis quȩ misticam quan¬

Expanded text:
haereditatis portio expleatur. Quoniam quidem haereditatis portio expleatur. Quoniam quidem lex umbram dicitur habere futurorum bonorum, et sicut dicit Apostolus de his qui ad accessistis ad Sialiqua in coelis civitas quae dicitur Jerusalem et mons Sion. Non est utique hoc sine causa quod Benjamin in sorte sua accepit Jerusalem et montem Sion. Quia coelestis illius Jerusalem ratio sine dubio hoc exigebat, ut jam aliqua Benjamin dari deberet Jerusalem terrestris, quae illius coelestis figuram servat ac formam. Similiter autem certa aliqua ratione in Judae sortem decernitur, vel Hebron, vel aliae singulae civitates singulis quibusque tribubus conscribuntur, nisi quia illa coelestia loca cina vel conjuncta sunt loca, hoc in se causa et ratione continebant in coelis quod sorte distribuendo figurabatur in terris. Hinc ergo est quod dispensavit divina sapientia nomina quaedam locorum scribi in Scripturis, quae mysticam quam
Abbreviated transcription (Latin):
di & ꝓferendi archani metus insedit.
Ilud tamen in quantum res patitur
contigisse sufficiat. quod nobis ab apłis
sors dueta sit designat qͥa ubi exfide
integra & ratione premissa sors ducit᷑.
ea quȩ dĩ uoluntas continet in occulto
sors hominib declarat in manifesto.
scd̾̃m interiorem uero iutellectum sic̃
apłs uidetur indicare. eum dicit in
parte sortis scõrum in lumine. & sorte
uocati in xp̃o: uiden dum ẽ. ne forte
non solum in hominib s & insuꝑnis
uirtutib sora agatur. & presideat aliqͣ
uirtus huic officio. quȩ uerbi causa ih̾u
filio naue nunc sorte hereditatem dis¬
tribuenti. nonadaliquam grãm. s scd̾im
hoc quod scit deo placere ductum prebe¬
at sortis. & illi quidem faciat euenire que
prima sunt. quem scit apud dm̃ primũ
locum cenere: quo hoc quod in occultis
habet᷑ apuddm̃ sortis gub̃natione etiam
hominib demonstret᷑. alium uero facere
scd̃i loci. & alium tercii. Quod ita gestum¬

Expanded text:
di et proferendi animi metus insedit. di et proferendi animi metus insedit. Illud autem, in quantum res patitur, contigisse sufficiet, quod nobis ab apostolis sors ducta designat; quia ubi fide integra ac oratione praemissa sors dicitur, ea quae Dei voluntas continet in occulto sors hominibus declarat in manifesto. Secundum interiorem vero intellectum, sicut Paulus videtur indicare cum dicit: « In parte sortis sanctorum in lumine, et sorte vocatis in Christo, » videndum est ne forte non solum hominibus sed et in supernis virtutibus sors agitur; et praesideat aliqua virtus huic officio, quae verbi causa Jesu filio Nave nunc sorte haereditatem distribuendi, non aliquam gratiam, sed secundum hoc quod scit placere Deo, ducatum praebeat sortis, et illi quidem faciat evenire quae prima sunt, quem scit apud Dominum primum locum tenere, ut hoc quod in occultis apud Deum habetur, sortis gubernatione etiam hominibus demonstretur: alium vero facere secundi loci, et alium tertii. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
rent quẽ ipsi uoluissent: s orantis in¬
quit miserunt soctẽ. ex illis duob quos
oratione: non iam casu s ꝓuidentia sors
diuinũ iu diciũ deferebat. S ad hue
querebam in nouo testam̃to si cubi
sors in xp̃s. uel inȩccłia nminatur.
uel in rebus misticis & quȩ adanimã
ꝑtinere uideantur. Inuenio paulũ
ad ephesios scribentem dicere de xp̃o
in quo inquit sorte uocati sumus
pͣ destinati sd̃m ꝓ positum eius qui
om̃ia oꝑatur scđm consilium uolun¬
tatis eius. ut simus in laudem głȩ eiꝰ
thessalonicenses hec seribentem. grãs
agentes deo patri qui idoneos nos fe¬
cit in parte sortis scõrum in lumine.
Tam multis igitur exscripturis seis
de commnemoratione sortium testimo¬
niis congregatis. quo ex multorum
locorum consideratione iurtutem dĩ
possimus diligentius apprehendere:
michi quidem ex his om̃ib uel eudens
ad huc sensus adliquidum patere non
potuit: uel etiam de retanta enuntian¬

Expanded text:
rent quem ipsi voluissent. Sed « orantes, inrent quem ipsi voluissent. Sed « orantes, inquit, miserunt sortem, » ut ex illis duobus quos ratione, non jam casu, sed prudentiae sors divinum judicium deferebat. Sed adhuc quaerebam in Novo Testamento si autem sors in Christo vel in Ecclesia nominetur, vel in rebus mysticis, quae ad animam pertinere videantur, invenio Paulum ad Ephesios scribentem dicere de Christo: « In quo, inquit, sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum ejus qui omnia operatur secundum consilium voluntatis ejus, ut simus in laudem gloriae ejus ad Colossenses haec scribentem: « Gratias agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine . » Tam multis ex Scripturis sanctis de commemoratione sortium testimoniis congregatis, quo ex multorum locorum consideratione virtutem rei possimus diligentius apprehendere, mihi quidem ex his omnibus vel evidens adhuc sensus ad liquidum patere non potuit, vel etiam de re tanta enuntian
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciamus cuius causa hȩc tanta ma¬
litia ẽ. quasi sors tantum ualeret ut ꝓ¬
dere eum posset. cuius causa ꝑiculum
nauigantib immineret. & quamius
gentiles eẽnt & alieni acognitione dĩ
non tam̃ in hac opinione falluntur.
s quod uerũ erat ꝓderet eis sors. Deniq¬
ergo debis. inuenio & salomonem inpro¬
uerbis dicentẽ. Contradictiones co¬
hibet sors: & inter potentes definit. ue¬
luti cessare ostendens contradictiones
ubi mittitur sors. S cum hȩc intestam̃to
ueteri non pauca referri desortib inue¬
rem. conuerti me etiã ad nouũ testam̃tũ
ut uiderem si forte uel ibi contempnunt᷑
sortes. aut ne ibi quidem earum usus
subrogare. conuenientes apłi qui utiq
multo sapientiores erant quam hi qͥ
nune ep̃os. uel prb̃ros. uel diaconos
oedinant. elegerunt duos & statuert̃¬
eos inmedio. N ec tamen de eis sibimet¬
ipsis iudiciũ cõmiserunt. ut illũ face¬

Expanded text:
et sciamus cujus causa haec tanta maet sciamus cujus causa haec tanta malitia sit , » quasi sors tantum valeret, ut prodere possit, cujus causa periculum navigantibus immineret. Quamvis gentiles essent, et alieni a cognitione Dei, non tamen hac opinione falluntur, sed quod verum erat prodidit eis sors ergo de his, invenio et Salomonem in Proverbiis dicentem: « Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definit , » veluti cessare ostendens contradictiones, ubi mittetur sors. Sed cum haec in Testamento Veteri non pauca referri de sortibus invenirem, converti me etiam ad Novum Testamentum, ut viderem si forte vel ibi contemnerentur sortes, aut ne ibi quidem earum usus subrogari , convenientes apostolos, qui utique multo sapientiores erant quam hi qui nunc episcopos vel presbyteros, vel diaconos ordinant, et elegerunt duos et statuerunt in medio, nec tamen de his semetipsis judicium permiserunt ut illum face
Abbreviated transcription (Latin):
ne. & tribui uida sortẽ. Dedit aut̃ tri¬
tribui manasse. Et pꝰhȩc inquit congre¬
gauit ineccłia filios isrł & dixit. Mittã
sortẽ & ꝓferam inconspectũ dñi sortem:
si prius describentes tr̃am attuberitis mͥ
descriptionẽ eius. & ita pꝰ hȩc sortibus
missis. sic hereditas ppło dĩ distribiuit᷑.¬
& agitatur sors ista non fortuitu.s scdm
hoc quod p̃destinatũ ẽ adño. Deniq
tribus beniamin prima ibi accepitil
sortẽ ubierat ihrłm. Post hȩc trib syme
on scdã. post hanc ysachar. deinde ta¬
bulon. deinde aser. post etiã neptalim.
inde dan. inquib nouissime uenunt
illȩ tres trib quȩ ex concubinis descen¬
derunt iacob. Quȩ ergo sit ratio sortiũ
apud memet ipsum requirebam: ut
ex multis testimoniis scripturȩ quod
lacebat agnoscerem. Inueniebam sane
inscripturis etiam gentiles homines
usos ẽẽ soetib tunc cum nauigaret ionas
& tempestas urgerit. Aiunt namq bi
qui naiuigabant. Mittamus sortem

Expanded text:
ne, et tribui Juda sortem. Dedit auttribui Manasse, et post haec congregavit in ecclesia filios Israel et dixit: Mittam sortem, et proferam in conspectu Domini, si prius describentes terram, et tuleritis mihi descriptionem ejus. Et ita post haec sortibus missis haereditas populo Dei distribuitur; et agitatur sors ista, non fortuitu, sed secundum hoc quod praedestinatum est a Deo. Denique tribus Benjamin primam ibi accepit sortem on secundam: post haec Issachar, deinde Zabulon, deinde Aser, post haec etiam Nephthalim, deinde Dan : in quibus novissime veniunt tres illae tribus, quae ex concubinis descenderant Jacob. Quae ergo ratio sit sortium apud memetipsum requirebam, ut ex multis testimoniis Scripturarum, quod latebat agnosceremus. Inveni sane in Scripturis etiam gentiles homines usos esse sortibus, tunc cum navigaret Jonas et tempestas urgeret. Aiunt namque illi qui navigabant: « Mittamus sortem