comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidit lapidẽ sublatum a monum̃to antequã aliquid ailigentuis inspiceret.
nõ dubitans ablatũ inde cẽ corpꝰ iħu. cueiurit sic̃ idẽ ioħs ⁊ nunciaũ petro
atq: ipsi ioħi. Ipse ẽ enĩ discpłs quẽ amabat iħs. At illi eurrere ceper̃ ad
monum̃tũ. & p̃ueniens ioħs melmauit se. ⁊ uidit posita linteamina nec
merauit. Pocrus aut̃ consequutꝰ intrauit in monumttũ ⁊ uidit linteamina
posita ⁊ sudarium qđ fuerat suꝑ cap̃ eius nõ cumn linteaminibꝰ positũ. sed
separatĩ inuolutũ. Demde ⁊ ioħs intrauit. ⁊ uidit similit̃ ⁊ credidit qđ¬
maria doxerit sublatũ ẽẽ d̃nm de monum̃to. Nondũ enim sciebat scripturã
qr oportebat eum a mortuis resurgere. Abier̃ gͦ iterũ adsemet ipsos discpłi.
Maria aũt stabat ad monum̃tũ foris plorans. idest ante illũ saxei sepulcri locũ

Expanded text:
uidit lapidem sublatum a monumento, antequam aliquid diligentius inspiceret, uidit lapidem sublatum a monumento, antequam aliquid diligentius inspiceret, non duem amabat Iesus. at illi currere coeperunt ad monumentum et praeueniens Iohannes inclinauit se et uidit posita linteamina nec intrauit: Petrus autem consecutus intrauit in monumentum et uidit linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius, non cum linteaminibus positum,  credidit quMaria dixerat, sublatum esse Dominum de monumento. Nondum enim sciebant Scripturas, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo ad semetipsos discipuli. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans, id est ante illum
Abbreviated transcription (Latin):
lenae annincians discpłis qr uidi dñn & hec dx̃ mͥ. In hac ioħis nairatiõe
dies uł tempꝰ quo uentũ ẽ ad monum̃tũ cum ceceris conuenit. illud eciam
aut̃ sedentes & cetera que illi non dicunt. oiuomodo. hic possint intelligi
ñ discrepare aceteris & quo ordine gesta sint nisi diligent̃ considentur
repugnancia possunt uideri. Qua ꝓpt̾ hec om̃a que cirra tempꝰ resuirec¬
tionis dñi facta s̃. scđ̾m omniũ euugłistarũ testimonia in una quadam
namitione quantũ nos dñs  adiuuerit queadmodũ geri potuerint or¬
dinemus. Prima sabb diluculo sic̃ om̃r consentiunt uentũ ẽ ad monum̃tũ.
am factum erat qđ solus matħs cõmemorat de traemotu & lapide reuoluto
conterritisq custodibꝰ ita ut in parte aliqua ułut mortui iacerent. Uenit
ministrauerant plurimũ dilectione feruentior. ut ñ imerito ioħs solã cõ¬
memoraret. tacitis eis que cum illa fuer̃. sic̃ alii testant᷑. Uenit gͦ. ⁊ ut

Expanded text:
num et haec dixit mihi. in hac Iohannis narratione dies uel tempus, quo uentum est ad monumentum, cum ceteris conuenit; illud etiam, autem sedentes. et cetera, quae illi non dicunt. quomodo hic possint intellegi non discrepare a ceteris et quo ordine gesta sint, nisi diligenter considerentur, repugnantia possunt uideri. Quapropter haec omnia, quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, secundum omnium euangelistarum testimonia in una quadam narratione, quantum nos dominus adiuuerit, quemadmodum geri potuerint, ordinemus. prima sabbati diluculo, sicut omnes consentiunt, uentum est ad monumentum. iam factum erat, quod solus Mattheus commemorat de terrae motu et lapide reuoluto conterritisque custodibus ita, ut in parte aliqua uelut mortui iacerent. uenit ministrauerant, plurimum dilectione feruentior, ut non inmerito Iohannes solam commemoraret tacitis eis quae cum illa fuerunt, sicut alii testantur. uenit ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
Cinrebant aũt duo simul. & ille aluis discpłs p̃cucunit citus petro. ⁊ ueñ
primꝰ ad monum̃tũ. & cum se inclinasset uidit posita linteamina. nõ
tam̃ introiit. Uenit̾ gͦ simon petrꝰ seqñs eũ ⁊ introiit in monum̃tum.
⁊ uidit linteamina posita & sudariũ qđ fuerat suꝑ caput eiꝰ nõ cũ lintea¬
minibꝰ positũ. s separatĩ inuolutũ in unũ locũ. Tunc gͦ introut ⁊ ille dis

Expanded text:
it citius Petro et uenit primus ad monumentum. et cum se inclinasset, uidet posita linteamina, non tamen introiit. uenit ergo Simon Petrus sequens eum et introiit in monumentum. et uidet linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius. non cum linteaminibus positum,
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ discipulis xp̃i in euuangelio legerit. quã si ipsam manũ am̃ quã
in ꝓprio corpore gestabat scribentem cons pexerit. Qũam obrẽ

Expanded text:
tibus discipulis Christi in Evangelio legerit, quam si ipsam manum Domini, quam in proprio corpore gestabat, scribentem conspexerit. Quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex egipto illuc eos ituros suisse. & illic habitaturos. nisi archelai pre¬
sencia terrerentur. Neq enim diuinitus iubebantur ibi habitare. ut
de archelao qđ timebant deberent contemnere.

Expanded text:
tes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praetes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur. neque enim diuinitus iubebantur ibi habitare, ut de Archelao quod timebant deberent contemnere.
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓpterea magis isse in galileam udeantur quia ciuitas eoꝵ enit na¬
rareth galiles. sicut luchas non tacuit. S intelligendum est ubi angłs
in somnis in egipto dixit ad ioseph. surge & accipe puerum & matrem
eius. & uade in tr̃am isrł sic intellectum ẽẽ primo a ioseph ut putaret
iussum se ẽẽ ꝑgere in udeam. ipsa enim primitus intelligi potuit tr̃a
isrł. Pono autem postea quam comperit illic regnare filium herodis ar¬
chelaum. noluit obicere se illi ꝑiculo. cum posset tr̃a isrł eciã sic intel¬
ligi. ut & galilea illic deputaretur. quia ⁊ ipsam ppłs isrł incolebat.
quã &e alio modo solui possit hec questio. quia potuit uideri parentibꝰ
xp̃i cum puero de quo talia ꝑ angłica responsa cognouerant nõ esse
ħabrtandum nisi in ihrłm. ubi erat templum dñi. & ꝓpterea redeun¬

Expanded text:
cum propterea magis isse in Galilaeam uideantur, quia ciuitas eorum erat Nacum propterea magis isse in Galilaeam uideantur, quia ciuitas eorum erat Nazareth Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi angelus in somnis in Aegypto dixit ad Ioseph: surge et accipe puerum et matrem eius et uade in terram Israhel, sic intellectum esse primo a Ioseph, ut putaret iussum se esse pergere in Iudaeam — ipsa enim primitus intellegi potuit terra Israhel — porro autem posteaquam conperit illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi in Hierusalem, ubi erat templum domini, et propterea redeun
Abbreviated transcription (Latin):
inditum resonat.
isi forte hinc rursus quispiam
moueatur cum matheus dixerit ideo timuisse ioseph cum puero redeunte
nre in iudeam. quia ꝓ patre suo herode archelaus filius eius ibi regnabat.
quomodo potuit ire ii galileam ubi alius filius eius herodes tetrarches
erit. sicut luchas testatur. quasi uero ipsa sine tempora quibꝰ tunc
puero timebatur que nunc luchas cõmemorauit que usq ad eo mutata
erant utͫ ipsa iudea non iam rex ẽẽt archelaus s potuis pilatus non rex
iundeoꝵ s preses erat. Cuius temporibꝰ agentis sub tiberio cesare filii
maioris herodis non regnum habebant s tetrarchiam. Qđ utiq nondũ
factum erat quando ioseph timens archelaum inuidea regnantẽ se in ga¬
lileam cum puero contulit. ubi ⁊ ciuitas eius erat pazareth.
N forte ⁊ hoc mouet quomodo dicat matħs ꝓpterea cum puero iħu
parentes eius isse in galileam quic metu archelai in uideã ire noluer̃.

Expanded text:
inditum resonat. VIII. inditum resonat. VIII. Nisi forte hinc rursus quispiam moueatur: cum Mattheus dixerit ideo timuisse Ioseph cum puero redientem ire in Iudaeam, quia pro patre suo Herode Archelaus filius eius ibi regnabat, quomodo potuit ire in Galilaeam, ubi alius filius eius Herodes tetrarches erat. sicut Lucas testatur? quasi uero ipsa sint tempora, quibus tunc puero timebatur, quae nunc Lucas commemorauit, quae usque adeo mutata erant, ut in ipsa Iudaea non iam rex esset Archelaus. sed Pontius Pilatus non rex Iudaeorum, sed praeses erat, cuius temporibus agentes sub Tiberio Caesare filii maioris Herodis non regnum habebant, sed tetrarchiam. quod utique nondum factum erat, quando Ioseph timens Archelaum in Iudaea regnantem se in Galilaeam cum puero contulit, ubi et ciuitas eius erat Nazareth. VIIII. An forte et hoc mouet, quomodo dicat Mattheus propterea cum puero Iesu parentes eius isse in Galilaeam, quia metu Archelai ire in Iudaeam noluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Ses plane de herode solet mouere non nullos qđ Luichas narrauit. in
diebꝰ baptismi ioħis herodem fuisse tetrarchen galileae. quando eciam
dñs uiuenis baptizatus est. matħs aũt mortuo herode dicit puerũ iłm ab
egypto remeasse. qđ utrũq uerum ẽẽ nõ potest nisi duo intelligantur¬
fuisse herodes. Qđ cum fieri potuisse nemo nesciat. qua cecitate insaniãt
qui ꝓcliuiores sunt ad calumniandũ euugłicȩ ueritati. quã paululũ
consideratiores ut duos homines eodẽ uocabulo appellatos intelligãt.
uius rei exemplis plena sunt om̃a. Nam iste posterior herodes prioris
herodis filius fuisse ꝑhibetur. sicut archelaus quẽ matħs in iudeae reg¬
num patri mortuo successisse cõmemorat. sicut philippus quem frẽm hero
dis tetrarchȩ. & ipsum itureae tecrarcham luchas insinuat. Rex enim
fuit herodes ille qui querebat animã pueri xp̃i. Herodes aũt alius filiꝰ
eus non rex s tetrarcha dictus est. qđ nomen grecum a parde regni quarta

Expanded text:
Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Herodes. quod cum fieri potuisse nemo nesciat, qua caecitate insaniant, qui procliuiores sunt ad calumniandum euangelicae ueritati quam paululum consideratiores, ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant! cuius rei exemplis plena sunt omnia. nam iste posterior Herodes prioris Herodis filius fuisse perhibetur, sicut Archelaus, quem Mattheus in Iudaeae regnum patri mortuo successisse commemorat, sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et ipsum Itureae tetrarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes ille, qui quaerebat animam pueri Christi, Herodes autem alius , filius eius non rex, sed tetrarcha dictus est, quod nomen Graecum a parte regni quarta
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Sine. uideamus an ueniat helias liberans eũ. Unde intel¬
ligimus ⁊ illũ ⁊ ceteros hoc dixisse. Tucas dũt ante quã de latronis
insultatione nairaret. hoc de aceto ita commemorauit. IlludebaÑ
ant̃ ei ⁊ milites accedentes & acetũ offerentes illi dicentes. Si tu es
rer nideorum saluũ te fac. Semel complecti uoluit qđ a militibꝰ
factũ ⁊ dictum ẽ. ubi mouere non debet qđ nõ unũ eoꝵ dix̃ acetũ
obtulisse. Genus enim loquutionis tenuit de quo supͣ tractauim᷑
pluralẽ ꝓ singulari ponens. Hoc aũt de aceto eciã ioħs cõmemo¬
rauit ubi ait. Postea sciens iħs quia iã om̃a consũmata sunt ut
consummaretur scriptura dix̃. sitio. Uas añt positũ erat aceto plenũ.
lli aũt spongiam plenã aceto isopo circumponentes obruler̃ ori eiꝰ. S qđ
apud eundem ioħem inuenitur dixisse sitio. & quia uas ibi erat aceto ple¬

Expanded text:
dicebant: sine, uideamus, an ueniat Helias liberans eum, unde inteldicebant: sine, uideamus, an ueniat Helias liberans eum, unde intellegimus et illuinsultatione narraret, hoc de aceto ita commemoravit: Illudebant autem ei et milites accedentes, et acetum offerentes illi, et dicentes: Si tu es rex Iudaeorum, saluum te fac. semel conplecti uoluit quod a militibus factum et dictum est. ubi mouere non debet. quod non unum eorum dixit acetum obtulisse: genus enim locutionis tenuit, de quo supra tractauimus, pluralem pro singulari ponens. hoc autem de aceto etiam Iohannes commemorauit, ubi ait: postea sciens Iesus, quia omnia consummata sunt, ut consummaretur scriptura, dixit: sitio. uas autem positum i autem spongeam plenam aceto ysopo circumponentes obtulerunt ori eius. sed quod aput eundem Iohannem inuenitur dixisse sitio et quia uas ibi erat aceto ple
Abbreviated transcription (Latin):
eauit ur matħs ⁊ dicit. A sexta aut̃ hona tenebrae factȩ suas
sũꝑ uniuersam trãm usq ad horam nonã. Hoc ⁊ duo alii contestantur
adidit aũt lucas eciam unde factȩ sunt tenebrae. id est solem obseu¬
ratum. sequitur matħs. & circa horam nonã clamauit iħs uoce
magna diceas. Hely hely lemasabactany. hoc est deus ms. deus
meus. ut quid dereliquisti me: Quidam aũt illic stantes & audi¬
entes dicenbeant. Heliam uocat iste. Marchuis pene ad eadẽ uer
ba ad eandẽ tam̃ sentenciam non poene s omnino consentit. Se¬
quitͥ matħs. & continuo cuirens inus ex eis acceptã spongiã imple¬
uit aceto. & imposuit harundini. & dabat ei bibere. sic & marchꝰ
dic̃. Cumens aũt inus & implens spongiam aceto circũponensq
calamo potũ dabat ei diceas. Smite. uideamꝰ si ueniat helias ad
deponendũ eum. qđ quidem de helia nõ ipsum qui obtulit spongiã
cum aceto. sed ceteros aixisse matħs enarrauit. Ait enĩ. Ceteri uero

Expanded text:
equitur Mattheus et dicit: a sexta autem hora tenebrae factae sunt super uniuersam terram usque ad horam nonam. hoc et duo alii contestantur; addit autem Lucas etiam, unde factae sint tenebrae, id est solem obscuratum. sequitur Mattheus: et circa horam nonam clamauit Iesus uoce magna dicens: heli, heli, lema sabacthani? hoc est: deus meus, deus meus, ut quid dereliquisti me? quidam autem illic stantes et audientes dicba, ad eamdem tamen sententiam non pene, sed omnino consentit. Sequitur Matthaeus: Et continuo currens unus ex eis acceptam spongiam implevit aceto, et imposuit arundini, circumponensque calamo potum dabat ei dicens: sinite, uideamus, si ueniat Helias ad deponendum eum. quod quidem de Helia non ipsum qui obtulit spongeam cum aceto, sed ceteros dixisse Mattheus narrauit. ait enim: ceteri uero
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse sextam. qua nondum t̾minata gesta sunt que ab eo tp̃re quo pi¬
latus dñm tradidit usq ad tenebras factas nairantur. Qđ aũt̃ matħs
supͣ commemorat sedente aut illo ꝓ tribunali misit ad illum uxor eiꝰ
dicens nichil tibi ⁊ iusto illi multa enim passa sum ꝑ uisum ꝓpt̾ eũ.¬
postea sederat ꝓ tribunali pilatꝰ. s inter illa que prius gesta naira¬
bat recordatus matħs qđ de pilati uxore dixit. uoluit hoc ibi int̃po¬
nere ut p̾̃strueret qua maxime causa pilatꝰ nec. nouissime uolebat
eum tradere uideis. Lucas aũt nairat cum dixisset pilatꝰ emendatũ
gͦ illũ dimittã. exclamasse uiuersam turbã. Tolle hunc. ⁊ dimitte
nob̾ barabaN. S fortasse nondũ dixerant Crucifige. Iterũ aũt
pilatus scđm eundem lucam loquutꝰ est ad illos uolensꝰ dimittere iħm.
t illi succlamabant dicentes. Crucifige crucifige illum. Iunc intelligit᷑

Expanded text:
fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore, quo Pifuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore, quo Pilatus dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. quod autem Mattheus supra commemorat: sedente autem illo pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uostea sederat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta narrabat, recordatus Matthaeus quod de Pilati uxore dixit, voluit hoc ibi interponere, ut praestrueret qua maxime causa Pilatus nec novissime volebat eum tradere Judaeis. 45. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus, Emendatum ergo illum dimittam, exclamasse universam turbam, Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam: sed fortasse nondum dixerant, Crucifige. Iterum autem Pilatus, secundum eumdem Lucam, locutus est ad illos volens dimittere Jesum: at illi succlamabant d
Abbreviated transcription (Latin):
quid gͦ uultis faciam regi udeorũ: at illi iterũ clamauer̃. erucifige eũ.
non int̾ponitur aliquid morarũ ab eodẽ marcho in eus nairatione. ⁊ cõ¬
tinuo ad id ꝑuenitur ut traderetur ad crucem dñs apilato. qđ iołis
hora quasi sexta factũ ẽẽ cõmemorat : intelligat qui hoc dic̃ multa
p̃termissa ẽẽ que in medio gesta sunt cum pilatus ageret querens qͦmͦ
eum a iudeis eriperet. & aduersus eorum insanissimã uoluntatẽ quibꝰ¬
cumq modis potuit instantissime interetur. Matħs enĩ ait. Dic̃ illiꝰ
gatur. tunc fuisse dicimus horam terciã. Qđ aut̃ matħs sequitur et
nanat. uidens aut̃ pilatus quia nichil ꝓficeret. sed magis tumultꝰ fie¬
ret: & in conatibꝰ pilati ad eripiendum dnm ⁊ in tumultꝰ uideoꝵ con¬
tra nitentiũ consumptũ tempꝰ duarũ horarũ intelligimꝰ.⁊ cep̾tam

Expanded text:
Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum; Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum; non interponitur aliquid morarum ab eodem Marco in ejus narratione, et continuo ad id pervenitur, ut traderetur ad crucem Dominus a Pilato, quod Joannes hora quasi sexta factum esse commemorat: intelligat qui hoc dicit, multa praetermissa esse, quae in medio gesta sunt, cum Pilatus ageret quaerens quomodo eum a Judaeis eriperet, et adversus eorum insanissimam voluntatem quibuscumque modis potuit, instantissime niteretur. Matthaeus enim ait, Dicit illis . quod autem Mattheus sequitur et narrat: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, et in conatibus Pilati ad eripiendum dominum et in tumultu Iudaeorum contra nitentium consumtum tempus duarum horarum intellegimus et coeptam
Abbreviated transcription (Latin):
figi. De sexta enĩ ut fateamur. nairatione ioħis urgem. terciã mar¬
anis cõmemorat. quibꝰ si ut̃q nr̃m credit ostendetur aliter quẽ admo¬
dum fieri utrũq potuerit libentissime ad quieseã. Non enĩ sentenciã
meam s euugłii diligo ueritatem. atq utinã eciã plures ab aliis in¬
uenianturꝰ huius exitus questionis. Qđ donec fiat utere me cũ isto
si placet. Si enim nullus alius exitus poterit inueniri. solus iste suffi¬
ciet. si aũt potuerit. cum demonstratꝰ fuerit eligemus. Tantũ non
potest consequens ẽẽ ut quilibet omniũ quatuor euuangłistarũ m̃tit
sit. aut in tanto ⁊ tam sc̃õ culmine auctoritatis errauerit. Si aut quis
dixerit inde se cõuincere non fuisse horam t̃ciã cum illud uidei clamauer̃
quia postea quã dix̃ idem marchus Pilatus aut̃ iterũ respondens ait illis.

Expanded text:
figi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marfigi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marcus commemorat, quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter, quemadmodum fieri utrumque potuerit, libentissime adquiescam. non enim sententiam meam, sed euangelii diligo ueritatem. adque utinam etiam plures ab aliis inueniantur huius exitus quaestionis! quod donec fiat, utere mecum isto, si placet. si enim nullus alius exitus poterit inueniri, solus iste sufficiet; si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. tantum non putes consequens esse, ut quilibet omnium quattuor euangelistarum mentitus sit aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis errauerit. Si autem quis dixerit inde se conuincere non fuisse horam tertiam, cum illud Iudaei clamauerunt, quia, posteaquam dixit idem Marcus: Pil
Abbreviated transcription (Latin):
malefactor non tib tradidissemꝰ eum. Dix̃ gͦ eis pilatꝰ. Accipite eũ uos. ⁊
scđm legẽ ur̃am iudicate eum. Dixer̃ gͦ ei uidei. Nobis non licet int̾ficere
quẽꝗꝙͣ. Qđ gͦ maxime uideri fecisse nolebant: hoc eos hora tc̃ia fecisse
marchis ostendit. uerissime udicans magis fuisse dñi necatricẽ linguã
udeoꝵ. quã militũ manꝰ. Quisquis aũt dixerit nõ fuisse horã t̃ciam cũ
hoc iudei pͥmitꝰ clamauer̃. in sanissime se ostendit iimicũ euugłii. nͥ
forte aliter potuerit eandẽ dissoluere questionẽ. Non enim habet unde
conuineat non fuisse tunc horam terciam. & ideo ueridico enuglistȩ po¬
tius credendum quã contentiosis suspicionibꝰ hominũ. Unde inquit
ꝓ̃bas horã tciã fuisse.: Respondeo. Quia credo enugłistis. quibꝰ ⁊ tusi
credis ostende quemadiodũ & hora sexta & hora t̾cia potuerit dñs cruci¬

Expanded text:
malefactor, non tibi tradidissemus eum. dixit malefactor, non tibi tradidissemus eum. dixit m legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iudaei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. Quisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc 1 Iudaei primitus clamauerunt, insanissime se ostendit inimicum euangelii, nisi forte aliter potuerit eandem dissoluere quaestionem; non enim habet unde conuincat non fuisse tunc horam tertiam. ei ideo ueridico euangelistae potius credendum quam contentiosis suspicionibus hominum. unde, inquit, probas horam tertiam fuisse? respondeo: quia credo euangelistis. quibus et tu si credis, ostende, quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit dominus cruci
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quesitũ inueniretur. cum scriptura ipsa illis temporibꝰ legeret᷑ qͥbꝰ
uniuersae aeccłae notũ erat qua hora dñi ligno suspensus ifit. im̃
poss huis uł eiror colligi uł m̃daciũ refutari. S quia sciebat amiliti¬
uꝰ susponsũ dnm non auideis sicut ioħs aꝑtissime dic̃. occalte ostende¬
uoluit cos magis crucifixisse qui clamauer̃ ut crucifigeret᷑. quã illos
qui ministeriũ pͥncipi suo scđm suũ officiũ p̃buer̃. Intelligit᷑ gͦ fui̾sse
hora tc̃ia cũ clamauer̃ iuder ut dñs cruci nifigeretur.⁊ ueracissime
monstrat᷑ tunc eos crucifirisse quando clam auer̃. maxi me qr i
lebant uideri se hoc fecisse. & ꝓpterea eũ pilato tradiderant. Qđ eorum
uerba satis indicant scđ̃m ioħem. Cum enum dixiss eis pilatꝰ quã accusa¬
tionem afferdis aduersum hominẽ hunc :  responder̃ & dixer̃ ei. si nõ eẽt hic

Expanded text:
quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus ligno suspensus est, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia sciebat a militibus suspensum dominum, non a Iudaeis, sicut Iohannes apertissime dicit, occulte uoluit ostendere eos magis crucifixisse qui clamauerunt, ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo fuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic
Abbreviated transcription (Latin):
si ita non diceret s tantumnodo sextam diceret e possemus nos ita intel¬
ligere quemadmodũ loqui scripture solent sic̃ dna a parte totũ. ut per¬
acta quinta. & inchoata serta gererentur haec quȩ nairata sins in cruci¬
firione dñi nr̃i doneo completa sexta illo pendente sierent tenebrae.
quibꝰ tres eiingłistac attestantur. matħs. Marchꝰ.⁊ Tucas. Queramꝰ iã
conseqñter cur dixerit cũ cõmemorassent qđ crucifigente eum diuser̃
uestim̃ta cuis mittentes sortes suꝑ eis quis quid tolleret. ⁊ sequ
tus adiuxerit. Frat aũt hora tercia ⁊ crucifirer̃ eũ Iam cerde di¬
xerat ⁊ crucifigentes enm diuiser̃ uestim̃ta eius. sic eciam ceteri at¬
testant᷑ qđ eo crucifixo uestim̃tã diuisa s̃. Si cius rei gestae uoluit cõme¬
morare marchus: sufficeret dicere. Frat aut̃ hora tercia. Ut quid ad¬
iunxit & crucifixer̃ eum. nisi quia nolit aliquid recapitulando significart

Expanded text:
si ita non diceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus nos ita intelsi ita non diceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus nos ita intellegere, quemadmodum loqui scripturae solent, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione domini nostri, donec completa sexta illo pendente fierent tenebrae, quibus tres euangelistae attestantur, Matthaeus, Marcus et Lucas.\' Quaeramus iam consequenter, cur dixerit Marcus, cum commemorasset quod crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius, mittentes sortes super eis, quis rit: erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. iam certe dixerat: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius. sic etiam ceteri attestantur, quod eo crucifixo uestimenta diuisa sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare,
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigam: Responder̃ pontificer. on habeniur regem nisi cesarem.
unc gͦ tradidit eir illum ut crucifigeretur. Si gͥ hora quasi sexta pilato se¬
dente ꝓ tribunali traditur est trucisigendꝰ uideis: quomodo hora t̃cia cru¬
cifixus ẽ sic̃ uerba marchi non intelligenter quidam pͥutauer̃: Prius enĩ
qua hora crucifigi potuerit uideamꝰ. deinde uidebimꝰ tur hora t̾c̃ia cru¬
cifixum dixerit marchus. Hora erat quasuesteta cum traditꝰ est crucisi¬
gendꝰ a pilato sedente ut dictum est ꝓ tribunali. N on enim̃ iam plena
sexta erat s quasi sexta. idest ꝑacta quinta. E aliquid iam de sexta eẽ
ceꝑat. Nunquam aut̃ isti dicerent quinta ⁊ quadranssaut quinta &¬
triena ut quinta semifrant aliquid huiꝰnmodinHubent enĩ morẽ
scripturae. ut aꝑte totũ ponant maxime in temporibꝰ  sicut de octo
illis diebꝰ post quos eum dicuntu eunistascendisse in montẽ. quorum
derate idem iołis loquuitꝰ est ut non diceret sextars quasir sexta. Qđ

Expanded text:
ces: Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur . Si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? 41. Prius enim qua hora crucifigi potuerit videamus; deinde videbimus cur hora tertia crucifixum dixerit Marcgendus Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicerent "quinta et quadrans" aut ,,quinta triena" aut "quinta semis" aut aliquid huius modi. habent enim istum morem scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus; sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in montem; . quorum derate idem Iohannes locutus est, ut non diceret: "sexta" sed: quasi sexta. quod
Abbreviated transcription (Latin):
tari ꝑmisisset. credo ut hoc modo saltem eoꝵ furorẽ mitigaret. ne usq
ad mortẽ seuire ꝑtenderent. exiit iterũ pilatus foras ⁊ dic̃ eis. Ecce
adduco eum uobis foras. ut cognoscatis quia meo nullam causam in¬
uenio. Eaiit gͦ iłis portans spineam coronã ⁊ purpureũ uestim̃tũ ⁊ dic̃
eis. Ecce homo. ut illa uelut ignominiosa specie uisa placarentur.
 adiungit ⁊ dic̃. Cum gͦ uidissent eum pontifices ⁊ ministri. clama¬
uer̃ dicentes. Crucifige. crucifige. Tunc horam terciam fuisso dicimꝰ.
itende que sequantur. Dicit eis pilatus. Accipite ein uos ⁊ crucifi¬
gite. Ego emim non inuenio in eo causam. Responder̃ ei uidei. Nos¬

Expanded text:
tari permisisset — credo, ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque tari permisisset — credo, ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque ad mortem saeuire pertenderent —, exiit iterum Pilatus foras et dicit eis: ecce adduco eum uobis foras, ut cognoscatis, quia in eo nullam causam inuenio. exiit ergo Iesus portans spineam coronam et purpureum uestimentum. et dicit eis: ecce homo, ut illa uelut ignominiosa specie uisa placarentur. sed adiungit et dicit: cum ergo uidissent eum pontifices et ministri. clamabant dicentes: crucifige, crucifige. tunc horam tertiam fuisse dicimus. adtende, quae sequantur: dicit eis Pilatus: accipite eum uos et crucifigite: ego enim non inuenio in eo causam. responderunt ei Iudaei
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ⁊ dimittam atilli instabant uocibꝰ magnis postulantes ut crucifi¬
geretur ⁊ inualescebant uoces eorũ : satis eciam ipse significat mag¬
num tumultũ fuisse. Q̾ post quantũ morarũ illis tercio dixerit quid
enim malifecit licet intelligere quantum indagandae ueritati satis est.
postea qđ ait instabant uocibꝰ magnis ⁊ inualescebant uoces eoꝵ: quis ñ
uideat ideo factum quia uidebant pilatum eis nolle tradere dñm: Et
qui hoc magnoꝑe nolebat. non utiq inmom̃to temporis cessit. s uel duȩ
horae & aliquid amplius in illa cunctatione transier̃. Ioħ̃em qͦq int̃̾roga
& uide quanta fuerit pilati illa cunctatio. & recusatio tam foedi minis¬
terii. Idem naniq multo explicatius enaiat. quaniuis nec ipse utiq
dicat om̃a in quibꝰ due horae & de sexta aliqͥd p̃terfluxit. Iam̃ cũ fla¬
gellasset iłm. & amilitibus ueste illusoria multisq illusionibꝰ male trac¬

Expanded text:
at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum, satis etiam ipse significat magnum tumultum fuisse, et post quantum morarum illis tertio dixerit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quantum indagandae ueritati satis est, et postea quod ait: instabant uocibus magnis et inualescebant uoces eorum, quis non uideat ideo factum, quia uidebant Pilatum eis nolle tradere dominum? et qui hoc magnopere nolebat, non utique in momento temporis cessit, sed uel duae horae et aliquid amplius in illa cunctatione transierunt. Iohannem quoque interroga et uide, quanta fuerit Pilati ilia cunctatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, quamuis nec ipse utique dicat omnia, in quibus duae horae et de sexta aliquid praeterfluxit. tamen, cum flagellasset legum et a militibus ueste inlusoria multisque inlusionibus male trac
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ. ꝓpterea qui tradidit me tibi. mauis peccatũ habet. Exinde
pilatus querebat dimittere eum. In hoc gͥ qđ querebat pilatꝰ anut¬
tere eum quantũ temporis putamus ee consumptũ. quanta p̾t̾missa.
que uel a pilato dicebant᷑ uł a iuideis contradicebantur quonsq di¬
cerent iudei unde ille cõmoueretur ⁊ cederet. Ita enim sequitur. Iu¬
dei aut̃ clamabant dicentes. Ii hunc dimittis nõ es anncus cesaris.
m̃is qui se regem facit contradicit cesari. Pilatus gͦ cum audiss

Expanded text:
desuper. propterea qui tradidit me tibi, maius- peccatum habet. exinde Pilatus quaerebat dimittere eum. in hoc igitur, quod quaerebat Pilatus dimittere eum, quantum temporis putamus esse consumtum, quanta praetermissa quae uel a Pilato dicebantur uel a Iudaeis contradicebantur, quo usque dicerent Iudaei, unde ille commoueretur et cederet? ita enim sequitur: Iudaei autem clamabant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris; omnis qui se regem fac
Abbreviated transcription (Latin):
eQ UitUr matłis. Postquam crucifixer eum diuiser̃ uestim̃ta eiꝰ
sortẽ mitentes. ⁊ sedentes seruabant eum. Hoc idem marchꝰ sic. & cru¬
cifigentes eum diuiser̃ uestim̃ta eius mittenter sortẽ suꝑ eis qͥs quid
tolleret. Hoc lucas sic ait. Diuidentes uero uestimta eius miser̃ sor
tinctius hoc explicat quemadmodũ gestum sit. Milites er̃go inquit cũ
crucifixissent
eum. acceper̃ uestim̃ta eius. ⁊ fecer̃ quatuor partes
uicuiq militi pardẽ ⁊ tunicam. Frat aut̃ timica ieõsirtilis desuꝑ con¬

Expanded text:
equitur Mattheus: postquam autem crucifixerunt eum, diuiserunt uestimenta eius sortem mittentes, et sedentes seruabant eum. hoc idem Marcus sic: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. hoc Lucas sic ait: diuidentes uero uestimenta eius sortes mitinctius hoc explicat, quemadmodum gestum sit. milites ergo, inquit, cum crucifixissent eum, acceperunt uestimenta eius et fecerunt quattuor partes, unicuique militi parte
Abbreviated transcription (Latin):
causã ipsius scriptã. Hic ẽ iłis rex iudeorᷤ. Marchus aut̃ prius quã hoc
dixisset. erat aut̃ inquit honi tc̃ia ⁊ crucifixer̃ eum. Hoc enim sub¬
uingit cũ de ueltiũ diuisione
dixisset. que res diligentissime
cõsideranda magnũ faciat em̃orem. Sunt enim  qui arbitrent᷑ hora
quid ẽ tercia dñm crucifirum. a serta aut̃ hora tenebras factas usq
ad nonã. ut consumptae intelligantur tres hore ex quo crucifixus
est usq ad tenebras factas. & posset quidem hoc rectissime intelli¬
gi nisi iołis diceret hom qu
quasi sexta pilatũ sedisse ꝓ tribunali

Expanded text:
causam ipsius scriptam: hic est Iesus rex Iudaeorum. Marcus autem, priusquam hoc dixisset, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum. hoc enim subiungit, cum de uestium diuisionedixisset: quae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. Sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia Dominum crucifixum; a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae ex quo crucifixus est, usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret, hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali
Abbreviated transcription (Latin):
turus eẽt. nulla hic euuangłistarum repugnancia dephendi poterit
sic̃ nulla est. Nunc gͦ quantum possumus ipsum ex om̃ibꝰ ordinẽ iã
sequamur. Cum itaq scđm ioħm hoc Petro p̃dictũ eẽt. sequitur idẽ
ioħs. ⁊ conserit dñi sermonẽ dicentis non turbetur cor urm. creditis
i dm̃ & mn ie credite. in domio patris mei mansiones multae sunt. et ct
sermonis eis p̃clara maximeq sublimia diu nairat donec contertĩ
ueniat ad illum locum ubi ait dñs. Pater iuste & mundꝰ te non cogno¬
uit. ego aũt te cognoui. & hi cognouer̃ quia tu me misisti. & notũ
eis feci nom̃ tuũ. & notum faciam. ut dilectio qua dilexisti me iipsis
sit. ⁊ ego in ipsis. Cum aũt facta eẽt ⁊ contentio inter eos quis corũ
uideretur ẽẽ maior. sicut lucas commemorat: dix̃ eis. Reges gentium
añantur coꝵ ⁊ qui potestatẽ hñt suꝑ eos benefici uocantur. uos aũt

Expanded text:
turus esset, nulla hic euangelistarum repugnantia deprehendi poterit, turus esset, nulla hic euangelistarum repugnantia deprehendi poterit, sicut nulla est. III. Nunc ergo quantum possumus ipsum ex omnibus ordinem iam sequamur. cum itaque secundum Iohannem hoc Petro praedictum esset, sequitur idem Iohannes et conserit domini sermonem dicentis: non turbetur cor uestrum. creditis in deum, et in me credite. in domo patris mei mansiones multae sunt, et cetera sermonis eius praeclara maximeque sublimia diu narrat, donec contextim ueniat ad illum locum, ubi ait dominus: pater iuste, et mundus te non cognouit, ego autem te cognoui, et hi cognouerunt, quia tu me misisti, et notum eis feci nomen tuum et notum faciam, ut dilectio, qua dilexisti me, in ipsis sit et ego in ipsis. cum autem facta esset contentio inter eos, quis eorum uideretur esse maior, sicut Lucas commemorat, dixit eis: reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos benefici uoca
Abbreviated transcription (Latin):
sarum uocum interuallis planius eloquutus ẽ. qui dixit ex ꝑsona dñi
pruis quam bis gallus uocem dederit. ter me es negaturus. Ita gestũ
eẽ apparebit cum ad eundem locum nairationis euuangłieȩ uene¬
rimus. ut eciam illic ostendatur eunangłistas sibi congruere. Si
aũt queruntur ipsa omnino uerba que Petro dñs dixerit neq inueniri
possut & suꝑfluo queruntur cum sentencia eius ꝓpter quam cognos¬
cendam uerba ꝓferuntur eciam indiuersis euuangłistarũ uerbis
possit ẽe notissima. Iiue gͦ diuersis sermonum dñi locis comotus łe¬
trus singillatim ter enunciauerit p̾sumptionem suam ⁊ ter ei dñs suã
negationem p̃dixerit. sicut ꝓbabilius indagatur siue aliquo narandi
ordine possint om̃iũ euuangłistarum cõmemorationes m unum redigi
quibꝰ demonstretur semel dnm p̃dixisse Petro p̃sumenti qđ eum nega¬

Expanded text:
sarum uocum interuallis planius elocutus est, qui dixit ex persona domini: sarum uocum interuallis planius elocutus est, qui dixit ex persona domini: priusquam bis gallus uocem dederit, ter me es negaturus. ita gestum esse apparebit, cum ad eundem locum narrationis euangelicae uenerimus, ut etiam illic ostendatur euangelistas sibi congruere. Si autem quaeruntur ipsa omnino uerba, quae Petro dominus dixerit, neque inueniri possunt et superfluo quaeruntur, cum sententia eius, propter quam cognoscendam uerba proferuntur, etiam in diuersis euangelistarum uerbis possit esse notissima. siue ergo diuersis sermonum domini locis commotus Petrus singillatim ter enuntiauerit praesumtionem suam et ter ei dominus suam negationem praedixerit, sicut probabilius indagatur, siue aliquo narrandi ordine possint omnium euangelistarum commemorationes in unum redigi, quibus demonstretur semel dominum praedixisse Petro praesumenti, quod eum nega
Abbreviated transcription (Latin):
dum. sic Petrus quandocumq uerbis ederet timorem quem tam uehe¬
mentem animo conceꝑat ut ꝑdurare posset usq ad terciam dm̃i ne¬
gationem: tota trina negatio ei tpri deputanda est quando eum tri¬
ne negationi sufficiens timor inuasit. ex quo eciam si post pͥmum galli
cantum inciꝑent pulsato int̾rogationibꝰ pectore uerba illa negatio¬
timor obsederat mentem qui eam posset usq ad terciam negationẽ ꝑdu¬
cere. Multominus gͥ mouere debet quia trina negatio etiam trinis negan¬
tis uocibꝰ ante galli cantum cepta & si non ante primum galli cantum ꝑac¬
ta est. tainquam si alicui diceretur. hac nocte ante quam gallus cantet
ad me seribis epłam in qua michi ter conuiciaberis. nonutiq si eam
ante omnem galli cantum scribere inciꝑet & pꝰ primum galli cantũ
finiret ideo dicendum eit falsum fuisse p̃dictum. Marchus gͦ de ip¬

Expanded text:
dum. sic Petrus quandocumque uerbis ederet timorem, quem tam uehedum. sic Petrus quandocumque uerbis ederet timorem, quem tam uehementem animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi sufficiens timor inuasit. ex quo etiam si post primum galli cantum inciperent pulsato interrogationibus pectore uerba illa negatiotimor obsederat mentem, qui eam posset usque ad tertiam negationem perducere. multo minus igitur mouere debet, quia trina negatio etiam trinis negantis uocibus ante galli cantum coepta, etsi non ante primum galli cantum peracta est. tamquam si alicui diceretur hac nocte, antequam gallus cantet, ad me scribes epistulam, in qua mihi ter conuiciaberis, non utique, si eam ante omnem galli cantum scribere inciperet et post primum galli cantum finiret, ideo dicendum erat falsum fuisse praedictum. Marcus ergo de ip
Abbreviated transcription (Latin):
niretur. que ante ipsum pͥmum completa ꝓbaretur. Ied quia ante pͥmũ
galli cantum cepta est illa trina negatio. attender̃ illi tres. non quando
eam completurus eẽt setrus. sed quanta futura e̾et. & quando ceptura. idẽ
quia trina. & quici ante galli cantum. quamquã in animo eius & ante pͥ¬
mum galli cantum tota possit intelligi. Quamuis enim uerbis neganti
ante primum cepta. ante scđm aut̃ galli cantum ꝑacta sit tota illa trina
negatio: tamen affectione animi & timore letri ante pͥmum tota cepta ẽ.
ec inter est quantis morarum interuallis trina uoce enunciata sit. cum
cor eius eciam ante primum galli cantum tota possederit tam magna
scilicet formidine imbibita ut posset dnm non solum semel s & iterum
⁊ tercio int̾rogatus negare. ut rectius diligentiusq adtendentibꝰ quomͦ
iam mȩchatus est mulierẽ in corde suo qui eam uiderit ad concupiscen

Expanded text:
niretur, quae ante ipsum primum completa probaretur? Sed quia ante primum niretur, quae ante ipsum primum completa probaretur? Sed quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, attenderunt illi tres, non quando eam completurus esset Petrus, sed quanta futura esset, et quando coeptura; id est, quia trina, et quia ante galli cantum: quanquam in animo ejus, et ante primum galli cantum tota possit intelligi. Quamvis enim verbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio; tamen affectione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis morarum intervallis trina voce enuntiata sit, cum cor ejus etiam ante primum galli cantum tota possederit, tam magna scilet tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo qui eam viderit ad concu
Abbreviated transcription (Latin):
uiderentur tres. quoꝵ matħs dixit. Am̃ dico tibi. quia hac nocte
ante quam gallus cantet ter me negabis. Lucas aut̃ dico tibi Petre
non cantabit hodie gallus donec ter neges nosse me. Ioħs aut̃
amen amen dico tibi. non cantabit gallus donec me ter neges.
iuersis enim uerbis & uerborum ordin̾e eandem explicauerunt
sentenciam dixisse dñmn qđ ante quam galluis cantaret eum Petrus eẽt ne¬
gaturus. Rursus si totam trinam negationem ante ꝑegisset quam cantare
gallus meiperet. suꝑfluo dixisse marchus dep̾henderetur ex ꝑsona dm̃i Am̃
dico tibi quia tu hodie in nocte hac prius quam gallus uis uocem dederit ter
me negaturus es. Quid enim attinebat dicere prius quambis quando si
ante primum galli cantum tota illa negatio compleretur simul & ante
scđm & ante tercium & ante om̃s galli cantus eiusdem noctis completa mue¬

Expanded text:
uiderentur tres, quorum Mattheus dixit: amen dico tibi, quia hac nocte, uiderentur tres, quorum Mattheus dixit: amen dico tibi, quia hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis, Lucas autem: dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec ter neges nosse me. Iohannes autem: amen amen dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter neges diuersis enim uerbis et uerborum ordine eandem explicauerunt sententiam dixisse dominum, quod, antequam gallus cantaretgaturus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam cantare gallus inciperet, superfluo dixisse Marcus deprehenderetur ex persona Domini, Amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam gallus bis vocem dederit, ter me negaturus es. Quid enim attinebat dicere, priusquam bis, quando, si ante primum galli cantum tota illa trina negatio compleretur, simul et ante secundum, et ante tertium, et ante omnes galli cantus ejusdem noctis completa inve
Abbreviated transcription (Latin):
it illi petrus. Eciam si oportuerit me mori tecum non de negabo. si¬
militer ⁊ om̃s discipuli dixer̃. hec poene ipsis uerbis eciam marchꝰ
cõmemorat. nisi qđ non gnraliter sod distinctius que madmodum
futurum eẽt expressit dictum adño Amen dico tibi quia tu hodie in
nocte hac pruis quam bis gallus uocem dederit ter me es negatur.
um itaq om̃s dicant p̾dixisse dñm qđ eum letrus eẽt negaturus. ante¬
quam gallus cantaret. non aũt om̃s dicant quotiens gallus cantaret:
marchus hoc solus nairauit exp̃ssuis. Unde non nullis uidetur non cõ¬
gruere ceteris. quia parum attendunt. & maxime eoꝵ obnubilatur
intentio. cum aduersus euugłm animo induuntur hostili. Cota
enim Petri negatio trina negatio est. In eadem namq ꝑmansit tre¬
pidatione animi ꝓpositoq mendacii. donec ammonitus quid ei p̃dis¬
tum sit amaro fletu ⁊ cordis dolore sanaretur. Hec aut̃ tota id est
trina negatio si post primum galli cantum inciꝑet falsum dixisse

Expanded text:
Petrus: etiamsi oportuerit me mori tecum, non te negabo. similiter et omnes discipuli dixerunt. Haec paene ipsis uerbis etiam Marcus commemorat, nisi quod non generaliter, sed distinctius, quemadmodum futurum esset, expressit dictum a domino: amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam bis gallus uocem dederit, ter me es negaturus. cum itaque omnes dicant praedixisse dominum, quod eum Petrus esset negaturus, antequam gallus cantaret, non autem omnes dicant, quotiens gallus cantaret, Marcus hoc solus narrauit expressius. unde nonnullis uidetur non congruere ceteris, quia parum adtendunt et maxime eorum obnubilatur intentio, cum aduersus euangelium animo induuntur hostili. tota enim Petri negatio trina negatio est. in eadem namque permansit trepidatione animi propositoque mendacii, donec admonitus, quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. haec autem tota, id est trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
est qđ ipse non scripserit quando quidẽ membra euis id oꝑata sunt qđ
dictante capite cognouer̃. Quicquid enim ille de suis factis & diotis nos le-¬
gere uoluit. hoc scribendũ illis. tamquã manibꝰ suis imꝑauit. Hoc uni

Expanded text:
est, quod ipse non scripserit, quandoquidem membra eius id operata sunt, quod est, quod ipse non scripserit, quandoquidem membra eius id operata sunt, quod dictante capite cognouerunt. quidquid enim ille de suis factis et dictis nos legere uoluit, hoc scribendum illis tamquam suis manibus imperauit. hoc uni
Abbreviated transcription (Latin):
dietas temporalis eẽt de mus. iusta de summis. atq ita se nec abrũ¬
pens a summis. & tͦemꝑans ab imis. ima redderet suminis. Ideo xp̃s
mediator dei ⁊ hominum dictus est inter dm̃ inmortalẽ & hominem
mortalem ds̃ & homo: reconcilians hominẽ deo manens id qđ erat.
factus qđ non erat. Ipse est ub̃ fides in rebus ortis: qui est ueritas in ae¬
ternis. Hoc magnum & in enairabile sacramentũ. Hoc regnũ ⁊ sacer¬
docium antiquis ꝑ ꝓphetiam reuelabatur. posteris eoꝵ ꝑ enuangłiũ
predicatur. Oportebat enim ut aliqũo in om̃ibꝰ gentibꝰ redderet᷑ qđ diu
per unam genten ꝓmittebatur. ꝙ uide qui ꝓphetas ante descensionẽ
suã p̃misit. ipse & apłos post ascensionẽ suam misit. Ommibꝰ aũt dis¬
cipulis suis ꝑ hominem quẽ assumpsit taquã membris sui corporis caput
est. Itaq cum illi scripser̃ que ille ostendit ⁊ dixit: Uequaquã dicendũ

Expanded text:
dietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumdietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reuelabatur, posteris eorum per euangelium praedicatur. oportebat enim, ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. proinde qui prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse et apostolos post ascensionem suam misit. omnibus autem discipulis suis per hominem, quem adsumpsit, tamquam membris sui corporis caput est. itaque cum illi scripserunt quae ille ostendit et dixit, nequaquam dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
angelis exemplum manendi. Nisi emn & animȩ rationalis natura
temporalit̃ aliquid oriretur. idest inciperet ẽẽ qđ nõ erat: numquã ex
uita pessima & stulta ad sapientẽ atq optimam ꝑueniret. Ac ꝑ hoc cũ rebꝰ
aeternis contemplantiũ ueritas ꝑfruatur. rebis aut̃ ortis fides credentiũ
debeatur. purgatur homo ꝑ rerum temporalum fidem ut acternarum
ꝑcipiat ueritatem. Nam & quidã eoꝵ nobilissimus philosophus łlato
a et̾nitas ualet. tantũ ad fidem ueritas. Quo illa sursum sunt: aec̃nitas
& ueritas. duo ista deorsum: quod ortum est & fides. Ut gͦ ab imus ad
summa reuocaremur. atq id quod ortum est recipiat aeternitatẽ. per
fidem ueniendum est ad ueritatem. Et quit om̃a que in contrariũ
ꝑgunt ꝑ aliquid mediũ reducunt᷑. ab aeterna iusticia temporalis mi¬
quitas nos alienabat. Opis gͦ erat media iusticia temporali. que me¬

Expanded text:
angelis exemplum manendi. nisi enim et in animae rationalis natura angelis exemplum manendi. nisi enim et in animae rationalis natura temporaliter aliquid oreretur, id est inciperet esse quod non erat, numquam ex uita pessima et stulta ad sapientem adque optimam perueniret. ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium redducuntur, ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae me