comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s quia interp̾tatꝰ heretica. prefationis tuȩ
interpretatione subtraherem. & aperte in
libris periarchon. ad coarguendã tͣnslationẽ
tuam. quid lector uitaret᷑ ostenderem. Uis
origenem in latinũ uertere: Habes multas
omelias euis. & thomos. in quib moralis
tractatus locus. & scripturaꝵ pandunt᷑
obscura. Hȩc intͣpretare. hȩc rogantibus
tribue. Quid primus labor tuus incipit
ab infamia: Cur translaturus heretica.
in defensionem eoꝵ p̃mittis quasi martyris
librũ : &. id romanis ingeris aurib quod
tͣnslatum totus orbis expauit: Aut certe
si ideo interpretaris ut eum hereticum
arguas. nichil de greco mutes: & hoc ipsũ
p̃fatione testare. Quod prudentissime
papas anastasus in epła quam contra te
scribit ad ep̃m iohannem. suo sermone
complexiis est: me liberans quid feci. &. te
arguens qui facere noluisti. Ac ne forsitan
hoc quoq neges. subieci exemplũ eius:
ut si non uis audire fratrem monentem.
audias epm condemnantẽ. Dicis te non

Expanded text:
sed quia interpretatus haeretica, Praefationis tuae interpretatione 505 subtraherem, et aperte in libris περὶ Ἀρχῶν ad coarguendam translationem tuam, quid lector vitaret, ostenderem. Vis Origenem in Latinum vertere? Habes multas homilias ejus et tomos, in quibus moralis tractatur locus, et Scripturarum panduntur obscura. Haec interpretare: haec rogantibus tribue. Quid primus labor tuus incipit ab infamia? Cur translaturus haeretica, in defensionem eorum praemittis quasi martyris librum, et id Romanis auribus ingeris, quod translatum totus orbis expavit? Aut certe si ideo interpretaris, ut eum haereticum arguas, nihil de Graeco mutes, et hoc ipsum praefatione testare, quod prudentissime Papa Anastasius in epistola, quam contra te scribit ad episcopum Joannem, suo sermone complexus est, me liberans, qui id feci, et te arguens, qui facere noluisti. Ac ne forsitan hoc quoque neges, subjeci exemplum ejus: ut si non vis audire fratrem monentem, audias episcopum condemnant
Abbreviated transcription (Latin):
lariis & creberrimis nunciis docere conaris.
ut sciam quid nesciam: & ne forte non
credam imperitiȩ tuȩ. & arbitrer te cal¬
lide reticere quod nosti: uiras dõ teste qͣd
usq ad presens. certi et definiti aliquid
de hac questione non teneas: & dõ de reli¬
quis scire quid sit in uero. & si cui ipse
reuelare dignabit᷑. ꝑ tanta scła nullus¬

Expanded text:
lariis et creberrimis nuntiis docere conaris, lariis et creberrimis nuntiis docere conaris, ut sciam, quod nescias? Et ne forte non credam imperitiae tuae, et arbitrer te callide reticere quod nosti, juras Deo teste, quod usque ad praesens certi et definiti aliquid de hac quaestione non teneas; et Deo relinquas scire quid sit in vero, et si cui ipse revelare dignabitur. Per tanta saecul
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit uera sententia nescisse se dicit. Uide
ne statim tͥ obiciat᷑. idcirco te triũ ignoran¬
tiam confiteri. ne unũ damnare cogaris:
& tertulliano & lactantio ideo parcere. ne
origenem cum illis uigules. Quantum
memoria suggerit. nisi tam̃ fallor. nescio
me legisse lartantiũ. cYNCΠEIPΟNΕΠEN
animam dicere. Certum qui legisse te
scribis. dic in quo libro legeris: ne ut me
dormientẽ. sic illũ mortuum calũpniatꝰ
ẽẽ uidearis. S et in hoc nutabundus ince¬
dis et cautus. Dicis enim. Puto int latinos¬
tertullianũ sensisse uł lactantiũ: fortassis
statu dubitas. s & de auctorũ sententus
putas. & tam̃ aliquid int est. De animab
enim aꝑte nescis & inscientiam confiteris
de auctoribus aũ sic nosse te dicis. ut putes
potius quã p̃sumas. In solo origene non
ambigis. Dicis quippe. hoc sentit origenes
Interrogabo te. Bene sentit an male:
Hescio inquis. Quid me igit᷑ missis tabel¬

Expanded text:
quae sit illarum sententia vera, nescire se dicit. Vide quae sit illarum sententia vera, nescire se dicit. Vide ne statim tibi objiciatur, idcirco te trium ignorantiam confiteri, ne unum damnare cogaris: et Tertulliano et Lactantio ideo parcere, ne Origenem cum illis jugules. Quantum memoria suggerit, nisi tamen fallor, nescio me legisse Lactantium συσπειρομένην animam dicere. Caeterum qui legisse te scribis, dic in quo libro legeris, ne ut me dormientem, sic illum mortuum calumniatus esse videaris. Sed et in hoc cunctabundus incedis et cautus. Dicis enim: « Puto intTertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis statu dubitas, sed et de auctorum sententiis putas: et tamen aliquid interest. De animabus autem aperte nescis, et inscitiam confiteris: de auctoribus sic nosse te dicis, ut putes potius quam praesumas. In solo Origene non ambigis. Dicis quippe, « Hoc sentit Origenes. » Interrogabo te: bene 500 sentit, an male? Nescio, inquis. Quid me igitur missis tabel
Abbreviated transcription (Latin):
genis. rogatus afr̃ib de greco in latinũ
transtuli: puto quod om̃s intelligant hȩc¬
pro solo liuore culpari. Si enĩ aliquid ẽ.
quod displeceat in auctore: quare id ad
interpretem detorquetur: Sicut in gͣc̃is
habetur. rogatus sum ut latinis ostenderẽ
Grecis sensib uerba dedi latina tantũmͦ.¬
Siue gͦ in illis sensib laus in est aliqua. ñ
est mea: siue culpa. similit̾ non est mea.
Audio inquit etiam inde eẽ disputatum.
Quã prudenter accusationẽ suam. disputa.¬
tionẽ uocat. Quod quedam origenis ro¬
gatus a fr̃ib de greco in latinũ tͣnstuli.
Quȩ sunt illa quȩdam: Nom̃ non habent.
Taces ᷤ libelli accusatorũ loquent᷑. Puto ait.
quod om̃s intelligant hȩc ꝓ solo liuore
culpari. & quo liuore: Num inuident
eloquentiȩ tuȩ : Aut fecisti. quod nullus
dm̃Mec de hoc nunc questio est: utrũ ds̃ an
alius eas fecerit: sed etribus quas ꝓposuit

Expanded text:
genis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum genis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum transtuli, puto quod omnes intelligant, hpro solo livore culpari. 407 Si enim aliquid est, quod displiceat in auctore, quare id ad interpretem detorquetur? Sicut in Graecis habetur, rogatus sum ut Latinis ostenderem. Graecis sensibus verba dedi Latina tantumSive ergo in illis sensibus laus inest aliqua, non est mea: sive culpa, similiter non est mea. » « Audio, inquit, etiam inde esse disputatum. » Quam prudenter accusationem suam, disputationem vocat! « Quod quaedam Origenis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum transtuli. » Quae sunt illa quaedam? Nomen non habent? Taces? Libelli accusatorum loquuntur. « Puto, ait, quod omnes intelligant haec pro solo livore culpari. » Pro quo livore? Num invident eloquentiae tuae? Aut fecisti quod nullus Nec de hoc nunc quaestio est, utrum Deus, an alius eas fecerit: sed e tribus quas posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ex paucis ostendere cuiius temeritatis sit
docere quod nescias. scribere quod ignores.
ut similem prudentiã & in sensib requi¬
ramus. Mittit epłam id est robustissimũ
baculũ. quo romanȩ urbis armet᷑ ep̃s:
& in ipsa questione pro qua canes latͣnt.
dicit se nescire quod querit᷑. Si ignorat
pro quo sibi calumnia commouet᷑. qd̃¬
apłs. non martyr. Ne tibi quidem qͣndo
in carcerib et exiliis morabaris. huiꝰcemodi
sacram̃ta patuerunt: Dñs in euangelio:
pater inquit reuelaui nom̃ tuũ hominib
Qui patrem reuelauit: de animarũ statu
tacuit : & miraris si contra te. fratrum
scandala concitent᷑: cum id nescire te
iures quod xp̃i eccłia se nosse fatetur:
Exposita fide sua. unmo confessione inscien¬
tiȩ. tͣnsit ad aluid. & excusare sęnͥtitur.
cur libros ꝑiarchon in latinũ uerterit: &
hȩc scribit ad uerbũ. Sane quia audio
etiam inde ẽẽ disputatũ. quod queđa ori-¬

Expanded text:
ex paucis ostendere volui, cujus temeritatis sit docere quod nescias, scribere quod ignores: ut similem prudentiam et in sensibus requiramus. Mittit epistolam, id est, robustissimum baculum, quo Romanae urbis armetur episcopus: et in ipsa quaestione, pro qua canes latrant, dicit se nescire quod quaeritur. Si ignorat, pro quo sibi calumnia commovetur, qui non apostolus, non martyr? Ne tibi quidem, quando in carceribus et exsiliis morabaris, hujuscemodi sacramenta patuerunt? Dominus in Evangelio, Pater, inquit, revelavi nomen tuum hominibus . Qui Patrem revelavit, de animarum statu tacuit: et miraris si contra te fratrum scandala concitentur, cum id nescire te jures, quod Christi Ecclesiae se nosse fateantur? 11. Exposita fide sua, immo inscitiae confessione, transit ad aliud; et excusare se nititur, cur libros περὶ Ἀρχῶν in Latinum verterit. Et haec scribit ad verbum: « Sane quia audio etiam inde esse disputatum quod quaedam Ori
Abbreviated transcription (Latin):
in seueritate dĩ ẽẽ mensurã. Unde
cuncta nitim᷑ agere consilio In uini qͦ
potu & in moderatione sermonis: ut
nulli audeamus maledicere. Ergo ꝓpt̃
ledicta conferre. recordantes illiꝰ dicti.
ñ fuit ausus iudiciũ inferre blasphemiȩ.
quod dicitur de michahel contͣ diabolũ
& in alio loco. dominationes quidem
reprobant. głas aut̃ blasphemant: Qđa¬
autẽ eoꝵ qui libent᷑ causationes repꝑi¬
unt. adscribunt nob & doctrinȩ nr̃e

Expanded text:
in severitate Dei esse mensuram. Unde in severitate Dei esse mensuram. Unde cuncta nitimur agere consilio: in vini quoque potu, et in moderatione sermonis, ut nulli audeamus maledicere. Ergo cum pempiam maledicta conferre, recordantes illius dicti, Non fuit ausus judicium inferre blasphemiae, quod dicitur de Michaele contra diabolum; et in alio loco: Dominationes quidem reprobant, glorias autem blasphemant: quidam eorum qui libenter contentiones reperiunt, ascribunt nobis et nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
origeni crimina: & tu non illũ defendis
diabolũ disputaret. de moysi corpore: ne¬
de tanto quidem malo ausus est iudiciũ
inferre blasphemiȩ. s dixit:imꝑet tibi dñs.
Cui quid simile etiam in zacharia legimꝰ.
Increpet tibi dñs diabole: & increpet dñs
in te qui elegit hirłm. Itaq et nos cupimꝰ
increpari ad nõ eos qui nolunt᷑ humilitate
a ꝓrimis increpari. Dicente aũ michahel
Increpet tͥ dñs diabole. & zacharia similit:
utrum increpet annon increpet diabolũ¬
dñs. ipse uiderit. & si increpat: quomͦ
increpet. ipse agnoscat. Et post multa
quȩ ꝓlirum est scribere. addidit. Nos
hoc sentimus. quod eicientur de regno
cȩloꝵ. ñ solum qui grandia peccauerunt.
uerbi gr̃a fornicatores. & adulteri. &
masculoꝵ concubitores. & fures. s et qui
minora dereliquerint: ex eo qd̾ scriptum
est. neq ebriosi. neq maledici regñu dĩ
possidebunt. & tam in bonitate̾ quã

Expanded text:
Origeni crimina, et tu non illum defendisOrigeni crimina, et tu non illum defendisdiabolum disputaret de Moysi corpore, ne tanto quidem malo ausus est judicium inferre blasphemiae, sed dixit: Increpet tibi Dominus . Cui quid simile etiam in Zacharia legimus: Increpet tibi Dominus, diabole: et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem . Itaque et nos cupimus increpari a Domino eos qui nolunt cum humilitate a proximis increpari. Dicente autem Michaele: Increpet tibi Dominus, diabole; et Zacharia similiter: utrum increpet, an non increpet Deus diabolum, ipse viderit. Et si increpat, quomodo increpet, ipse agnoscat. » Et post multa quae prolixum est scribere, addit: « Nos hoc sentimus quod ejicientur de regno coelorum, non solum qui grandia peccaverunt, verbi gratia, fornicatores et adulteri, et masculorum concubitores, et fures, sed et qui minora deliquerunt, ex eo quod scriptum est: Neque ebriosi, neque maledici regnum Dei possidebunt ; et tam in bonitate quam
Abbreviated transcription (Latin):
nec marcion. nec manicheus. nec arrius.
nec eunomius accusari poterunt: Quia
quicquid nos ab his impie dictum obiece¬
rimus: discipuli respondebunt. ñ magistris
Hoc genere & iste ipse tuus liber. tuus non
erit. s forfitan m̃s : & m̃s liber quo tibi
accusatus respondeo. si in illo aliquid repre¬
henderis. non erit m̃s.s tuus a quo repͣhen¬
dit᷑. Ꝙ dum omnia ad hereticos refers: quid
eccłiasticis tribues. quib ꝓprium nichil
relinquis: & quomodo inquies in libris
eoꝵ uiciosa non nulla suif: Si me causas
uicioꝵ nescire respondeo: non statim illos
hereticos uidicabo. Fieri potest. ut uel sim¬
pliciter errauerint. uł alio sensu scripserint.
uł alibrariis imperitis eorum paulatim
scripta corrupta sint: uł certe antequam
in alexandria quasi demonũ meridianũ
arrius nasceret᷑. innocent̃ quedam et minꝰ
caute locuti sint. & quȩ non possent ꝑu̾soꝵ
hominũ calumpniam declinare. Obiciunt᷑

Expanded text:
nec Marcion, nec Manichaeus, nec Arius, nec Marcion, nec Manichaeus, nec Arius, nec Eunomius accusari poterunt: quia quidquid nos ab his impie dictum objecerimus, discipuli respondebunt, non a magistris Hoc genere et iste ipse tuus liber, tuus non erit, sed forsitan meus. Et meus liber, quo tibi accusatus respondeo, si in illo aliquid reprehenderis, non erit meus, sed tuus, a quo reprehenditur. Et dum omnia ad haereticos refers, quid Ecclesiasticis tribues, quibus proprium nihil relinquis? Et quomodo, inquies, in libris eorum vitiosa nonnulla sunt? Si me causas vitiorum nescire respondero, non statim illos haereticos judicabo. Fieri enim potest, ut vel simpliciter erraverint, 509 vel alio sensu scripserint, vel a librariis imperitis eorum paulatim scripta corrupta sint. Vel certe antequam in Alexandria quasi daemonium meridianum Arius nasceretur, innocenter quaedam, et minus caute locuti sunt, et quae non possint perversorum hominum calumniam declinare. Objiciuntur
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis ac uocib ꝓbabimꝰ. Quid enĩ ipse
cum adhuc in carne iuuens. sentiens. ui¬
densq ꝑpessus sit de libroꝵ suoꝵ uł ser¬
monum corruptionib uł adulterinis
editionib ex ip̃sius epła quã scribit ad
quosdam caros suos. alexandrea euident᷑
docetur. Statimq exemplũ subiungit
epłȩ: & qui falsitatem scripturaꝵ origenis
hereticis imputat. ipse incipit a falsitate.
non ita intͣpretans ut habetur in greco.
nec᷑ latinis insinuans. quod ipse in suis
litt̾is profitet᷑. Cunq ille tota epistola
demetriũ alexandrinȩ urb pontificẽ¬
ñ sufficiat sentire. quod de p̾uidicatis iam
catholicis sentit᷑ uł intelligitur uiris: nec
simili causȩ similis sufficiat excusatio:
a quib dicitur ẽẽ uiciatũ. quãquã et illoꝵ
non erit quoꝵ incerta sunt nomina: atq
ita fieri ut ubi omniũ nomina sunt. nichil
alicuiꝰ sit. Hac defensionis ꝑturbatione

Expanded text:
scriptis ac vocibus prabavimus. Quid enim ipse scriptis ac vocibus prabavimus. Quid enim ipse cum adhuc in carne vivens, sentiens, vidensque perpessus sit de librorum suorum, vel sermonum corruptionibus, vel adulterinis editionibus, ex ipsius epistola quam scribit ad quosdam charos suos Alexandriam, evidenter docetur. » Statimque exemplum subjungit epistolae; et qui falsitatem scriptorum Origenis haereticis imputat, ipse incipit a falsitate: non ita interpretans ut habetur in Graeco, nec id Latinis insinuans, quod ipse in suis litteris profitetur. Cumque illa epistola tota Demetrium Alexandrinae urbis pontificen sufficiat sentire, quod de praejudicatis jam catholicis sentitur, vel intelligitur viris, ne similis causae, similis sufficiat excusatio. a quibus dicitur esse vitiatum. Quamquam et illorum non erit, quorum incerta sunt nomina: atque ita fiet, ut dum omnium omnia sunt, nihil alicujus sit. Hac defensionis perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
los. quib non ab origene negaret scripta
quȩ scripta sunt. s nos simplices ñ posse
intelligere que dicuntur: & quo sensu in
bonam partẽ accipi debeant ꝑsuadere
conatur Hoc dumtaxtat de filio et spũ
scõ: ceterũ in aliis dogmatib et eusebuis¬
nosorũ turbam requiris. Si tibi diceretur.
quos habet origenes in heresi socios: recte
ista ꝓferres. Nunc ate querit᷑. hȩc que in
origenis libris scripta repꝑiuntur. bona
sunt an mala. Taces: & ꝓ his alia loqueris.
Clemens hoc ait: Dionisius in isto rẽpre
sunt. quomͦ & nunc ab aliis tͥ hereseos
crimen impingit᷑. & tu ꝓ te taces. & ꝓ me
confiteris. Ego nemine accuso: pro me
tantum respondisse contentus. Non sum
quod arguis. Si tu es quod accusaris. ipse
uideris. Nec absolutio mea nec reatus. te
aut innocentẽ aut obnoxiũ criminis ad¬
ꝓbabunt. Premissa falsatione ab hereticis¬
uenit ad origenem: & his uerbis loquit᷑.
Ipsius hoc conquerentis & deplorantis

Expanded text:
los, quibus non negaret ab Origene scripta, los, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebiunosorum turbam requiris. Si tibi diceretur, quos habet Origenes in haeresi socios, recte ista proferes. Nunc a te quaeritur, haec quae in Origenis libris scripta reperiuntur, bona sint an mala? Taces, et pro his alia loqueris. Clemens hoc ait: Dionysius in isto errore sunt; quomodo et nunc ab aliis tibi haereseos crimen impingitur, et tu pro te taces, et pro me confiteris. Ego neminem accuso, pro me tantum respondisse contentus. Non sum quod arguis: si tu es quod accusaris, ipse videris. Nec absolutio mea me, nec reatus te, aut innocentem, aut obnoxium crimini probabunt. ue Dionysii, venit ad Origenem, et his verbis loquitur: « Ipsius hoc conquerentis et deplorantis
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. statim in consequentib asseruerit
creaturas. Nescisne me origenis habere
omnia: legisse quã plurima : Ad ppłm
faleras: ego᷑ te intus et incute noui. Uir
doctissimus eusebius. doctissimũ dixi ñ
catholicum. ne more soltto michi et in hoc
calumniam struas: ꝑ sex uolumina nichil
aliud agit. nisi ut origenem suȩ̨ ostendat
fidei. id est arrianȩ ꝑfidiȩ. & multa ponit
exempla. & hoc constant᷑ probat. Tibi in qͦ
somnio alexandrini carceris reuelatũ est.:
ut quȩ ille uera ꝓfitetur. falsata confingas:
S forsitan hic ut arrianus. ab hereticis ad¬
dita in occasionẽ sui traxerit erroris: ne
solus male sensisse contra eccłiam putaret᷑.
Quid respondebis ꝓ didimo qui certe in
trutate catholicus est: cuius etiam nos
de spũ scõ librum in latinã linguã uertimꝰ:
Certe hic in his quȩ ab hereticis in origenis
oꝑib addita sunt: consentire non potuit:
& in ipsis ꝑiarchon quos tu int̾pretatus
es libris. breues dictauit comimentario¬

Expanded text:
substantia, statim in consequentibus asseruerit creaturas. Nescisne me Origenis habere omnia? legisse quamplurima? Ad populum phaleras, ego te intus, et in cute novi. Vir doctissimus Eusebius doctissimum dixi, non catholicum, ne more solito, mihi et in hoc calumniam struas per sex volumina nihil aliud agit, nisi ut Origenem suae ostendat fidei, id est, Arianae perfidiae. Et multa ponit exempla, et hoc constanter probat. Tibi ergo in quo somnio Alexandrini carceris revelatum est, ut quae ille vera profitetur, falsata confingas? Sed forsitan hic, ut Arianus, ab haereticis addita, in occasionem sui traxit erroris, ne solus male sensisse contra Ecclesiam putaretur. Quid respondebis pro Didymo, qui certe in Trinitate catholicus est? Cujus etiam nos de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus . Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentario
Abbreviated transcription (Latin):
& arguunt eos: Quȩ absq nobis de
scĩs scripturis eligere potestis. et liqͥdo
ꝑuidere. quod forsitan hoc tempus sit
de quo dicitur: nolite credere amicis nec
speretis in principib. & nunc impleatur
uaticiniũ. duces populi mei me nesciert̃.
filii stulti sunt & non sunt . sapientes sunt

Expanded text:
 arguunt eos? Quae absque nobis de  arguunt eos? Quae absque nobis de sanctis Scripturis elicere potestis, et liquido pervidere, quod forsitan hoc tempus sit, de quo dicitur: Nolite credere amicis, nec speretis in principibus . Et nunc impleatur vaticinium: Duces populi mei me nescierunt, filii stulti sunt, et non sunt sapientes. S
Abbreviated transcription (Latin):
laceret. & in totius orbis ep̃os & clericos in¬
uehat᷑. &. frustra ab eccłiis excõmunicatũ
ẽẽ se dicat. nec uelle in maledictis referre
uicem. ne scilicet maledicus ẽẽ uideatur.
homo qui in tantũ cautus sit. ad maledi-¬
cendum. ut ne diabolo quidem audeat
maledicere. Unde et candido ualentiniani
dogmatis sectatori calumpniandi occasionẽ
dederit. quod diabolum saluandȩ dixerit
ẽẽ naturȩ: hic dissimulato ar gͣmento epłȩ.
fingit pro origene quod ille non loquit᷑.
Unde ipsuis epłȩ partem paululũ ex suꝑio¬
ribus tͣnstuli. & his iunxi quȩ ab isto
cõmatice doloseq tͣnslata sunt: ut quo con¬
filio suꝑiora tacuerim. lector agnoscat.
Contͣ sacerdotes gͦ eccłiȩ generalit dispu¬
tans. a quib indignus cõmmnunione eiꝰ
fuerat uidicatus. hȩc intulit. Quid necẽe
est de ꝓpħarum sermonib dicere: quib
sepissime pastorib & maiorib natu. &
sacerdotib apͥncipib populi cõminant᷑.¬

Expanded text:
laceret, et in totius orbis episcopos et clericos invehatur, et frustra ab Ecclesiis excommunicatum esse se dicat, nec velle in maledictis referre vicem, ne scilicet maledicus videatur esse homo, qui in tantum cautus sit ad maledicendum, ut ne diabolo quidem audeat maledicere; unde et Candido Valentiniani dogmatis sectatori, calumniandi se occasionem 510 dederit, quod diabolum salvandae dixerit esse naturae: hic dissimulato argumento epistolae, fingit pro Origene, quod ille non loquitur. Unde epistolae ipsius partem paululum ex superioribus transtuli, et his junxi, quae ab ipso commatice doloseque translata sunt, ut quo consilio superiora tacuerit, ipse lector agnoscat. Contra sacerdotes ergo Ecclesiae generaliter disputans, a quibus indignus communione ejus fuerat judicatus, haec intulit: « Quid necesse est de prophetarum sermonibus dicere, quibus saepissime pastoribus, et majoribus natu, et sacerdotibus, ac principibus populi comminantur et
Abbreviated transcription (Latin):
spnenda decernit. Cui iã iste deferat. cui
p̾arcat: Om̃s apud istũ greci scriptores
antiqui ȩccłiastici. errauert᷑. Latinis uͦ
qͦmͦ derog&. quomͦ carpat singulos. ut ue¬
terũ uł nouoꝵ: diuersa eius qͦui legit

Expanded text:
spernenda decernit. Cui jam iste deferat? cui spernenda decernit. Cui jam iste deferat? cui jam parcat? Omnes apud istum Graeci Scriptores antiqui Ecclesiastici erraverunt. Latinis vero quomodo deroget, quomodo carpat singulos, vel veterum, vel novorum, diversa
Abbreviated transcription (Latin):
sales tui : de alexandri & porphiri & ipsius
aristotelis acumine congregati : Hȩc ẽ om̃is
illa iactantia. qua te apͥma ętate usq ad sene¬
ctam in grãmaticoꝵ & rethoꝵ & philosophoꝵ
scolis ac disciplinis. p̾dicas eẽ uersatũ: ut ꝓce¬
deres. origene̾ ꝓnuntiaturus hereticũ. & in
ea ipsa oratione qua in illũ ferebas sententiã.
accusares eũ quẽ asserebas qđ illũ hereticum
designauerit: Ulides quia nusquã cura uerita¬
tis ac fidei. nusquã religionis ac iudicii contẽ¬
platio: sed sola male loquendi ac lacerandi
mana in corde contentio. sola inuidia & li¬
uor in mͣte: in tantũ ut cũ odioꝵ tibi causa¬
nominari. Miror tam̃ qđ ea me condẽpna¬
re deposcas. quȩ ame notata conquereris.
d illam sane eiꝰ incusationis parte̾ suꝑflu¬
um uideatur. ił respondere aliquid: ubi
pietatis & religiose dicta martyris pamphi¬
li aut falsa dici uult. aut etiã si uera sint.

Expanded text:
sales tui de Alexandri, et Porphyrii, et ipsius sales tui de Alexandri, et Porphyrii, et ipsius Aristotelis acumine congregati. Haec est omnis illa jactantia, qua te a prima aetate usque ad senectam in Grammaticorum et Rhetorum et Philosophorum scholis ac disciplinis praedicas esse versatum, ut procederes Origenem pronuntiaturus haereticum, et in ea ipsa oratione, qua in illum ferebas sententiam, accusares eum quem asserebas, quod illum haereticum designarit. Vide quia nusquam cura veritatis ac fidei, nusquam religionis ac judicii contemplatio, sed sola male loquendi et lacerandi corde humana contentio, sola invidia et livor in mente: in tantum ut cum odiorum tibi causnominari. Miror tamen, quod ea me condemnare deposcas, quae a me notata conquereris. 385 30. Ad illam sane incusationis ejus partem, superfluum videtur vel respondere aliquid, ubi pie et religiose dicta Martyris Pamphili, aut falsa dici vult, aut etiam si vera sint,
Abbreviated transcription (Latin):
impietatis. ꝓ qͦ ut dicis expiando. sanguinẽ
suũ fuderit martyr: ipsa illa uerba si lege¬
r&. iam ñ tua sed sua sententia aut errasse
mar tyrẽ. aut nomine martyris absurdam
& impiã conscriptionẽ ab alio dicera eẽ con¬
scriptã. Nunc uꝰ sciens quia si legantur ea
quȩ repͣhendis. nota retorquebitur in eũ qui
culpat iniuste: ea quid̾e quȩ rep̾hendis non
ꝓfers. tua autẽ illa censoria uirgula & ar¬
roganti auctoritate decernis. Ille arceat᷑
abibliꝯthecis. ille recipiatur : & itͣũ iste ip¬
se qui hodie receptus ẽ. crastino si eũ alius
aliquis pͣter me laudauerit. eiciat᷑. & cũ illo
ipse qui laudabit: hic autẽ catholicꝰ habeat᷑¬
Tu tam̃ dic quid exposcis a nobis. Hereticũ uis
ut dicamus origenẽ : Hoc fecisse nos culpas.
Sed catholicum : ꝓ hoc nos accusas. Designa
manifestius quid uelis.si tam̃ potes aliquid
hoꝵ mediũ inuenire quid uelis. Isti st̃ om̃s

Expanded text:
impietatis, pro quo, ut dicis, expiando, sanguinem impietatis, pro quo, ut dicis, expiando, sanguinem suum fuderit Martyr. Ipsa illa verba si legeret, jam non tua, sed sua sententia, aut errasse Martyrem, aut nomine Martyris, absurdam et impiam conscriptionem ab alio diceret esse compositam. Nunc vero sciens, quia si legantur ea, quae reprehendis, nota retorquebitur in eum, qui culpat injuste, ea quidem, quae reprehendis, non profers: tua autem illa censoria virgula et arroganti auctoritate decernis, Ille arceatur a bibliothecis, ille recipiatur: et iterum iste 386 ipse, qui hodie receptus est, crastino si eum alius aliquis praeter me laudaverit, ejiciatur, et cum illo ipse qui laudavit. Hic autem catholicus habeatTu tamen dic, quid exposcis a nobis: haereticum vis ut dicamus Origenem? Hoc fecisse nos, culpas. Sed catholicum? Pro hoc nos accusas. Designa manifestius, quid velis, si tamen potes aliquid horum medium invenire, quod velis. Isti sunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
suo libros. Sed quid facimus de isto aucto¬
re. qui eade̾ scribit. sicut suꝑ ius plenissime
oftendi : Similẽ excipiet. eand̾eq senten¬
tiã. Ego hoc nec opto necurgeo: lic& ille
mecũ hostilit̾ agat. Sed ut uideo: ipse sibi
hec temere alios condempnando conqͥrit.
erũ ut itͣũ tecũ ex tuis uerbis loquar:
ipse scribis in istis inuectiuis tuis. me inter
opuscula recognoscit. Sed nunc ne marty¬
res quid̾e apud eũ habere posst̾ aliquid reue¬
Hoc si uelimus de om̃ib scriptoꝵ dicere libel¬
lis: quȩ erit in singulis ꝓbatio: Si dicã. nͣ ẽ
uerũ quia stromatũ libri quos dicis orige¬
tura alicuiꝰ falsũ facere uult. manus eiꝰ imi¬
tatur: ita & qui sua dicta sub alt̾ius nomi¬
ne uult inserere. stilũ sinȩ dubio imitabit᷑
eius cuiꝰ & nom̃ assciuit. Deinde ut omͣia
rem rep̾henderes. dicta ipsa quȩ tͥ uidebant᷑
contra apłicas regulas. sed tantum nescio qͥd

Expanded text:
suo libros. Sed quid facimus de isto auctosuo libros. Sed quid facimus de isto auctore, qui eadem scribit, sicut superius plenissime ostendi? Similem excipiat eandemque sententiam. Ego hoc nec peto, nec urgeo, licet ille mecum hostiliter agat; sed, ut video, ipse sibi hoc, temere alios condemnando, conquirit. 29. Verum ut iterum tecum ex tuis verbis loquar, ipse scribis in istis Invectivis tuis , me interOpuscula, recognoscit. Sed nunc ne Martyres quidem apud eum habere possunt aliquid reveHoc si velimus de omnibus Scriptorum dicere libellis, quae erit in singulis probatio? Si dicam, non est verum, quia Stromatum libri quos dicis, Origetura alicujus falsum facere vult, manus ejus imitatur: ita et qui sua dicta sub alterius nomine vult inserere, stilum sine dubio imitabitur ejus, cujus et nomen ascivit. Deinde ut omnia, rem reprehenderes, dicta ipsa, quae tibi videbantur contra Apostolicas regulas, sed tantum nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
Tua extant multa. quȩ ut uideo nc̃ scđm senten¬
tiam tuã uniuersa dãpnanda st̃. Exceꝑas tibi
qđ dampnari expostulas. continere. Et nisi
ipse iam tibi de his exclusisses pęnitentię facul¬
tatẽ. dicens. reuoluite cõmͣtarios meos in epła
ad ephesios. & inde agnoscetis quomͦ origentꝰ
doginatib aduersatus sum : for tassis uelles
tt̃um & de his pęnitere. & in istis condẽpnare
temetipsum. sicut & in cȩtͣis. Tam̃ quantũ in
me ẽ.concedo ego tibi & ꝓ his pęnitere: sed
& ꝓ om̃ib nͣ solũ quȩ loquutus es. sed & quȩ
loquuturus es. si agas pęnitentiã. bene facis.
Certũ ẽ enĩ qđ pęnitenda stͣ cuncta quae
scripseris. Quod si hinc me aliqui culpan¬
dum putat. quare omino aliquid de origene
intͣpͣtatus sum : si hoc culpatur. ego in hoc oꝑe
postremiis sũ: & necesse est ut culpa apͥmis in¬
Siquid ꝓhibe lex: obseruari in posterũ sol&.
Sed dãpnari dicit quis debere cũ auctore

Expanded text:
Tua exstant multa, quae, ut video, nunc secundum sententiam tuam universa damnanda sunt. Exceperas tibi quod damnari expostulas, continere. Et nisi ipse de his jam tibi exclusisses poenitentiae facultatem, dicens, « Revolvite Commentarios meos in Epistolam ad Ephesios, et inde agnoscetis, quomodo Origenis dogmatibus adversatus sum. » 383 Fortassis velles iterum et de his poenitere, et in istis condemnare temetipsum, sicut et in caeteris. Tamen quantum in me est, concedo ego tibi et pro his poenitere: sed et pro omnibus non solum, quae locutus es, sed et quae locuturus es, si agas poenitentiam, bene facis. Certum est enim, quod poenitenda sunt cuncta quae scripseris, Quod si hinc me aliquis culpandum putat, quare omnino aliquid de Origene interpretatus sum, si hoc culpatur, ego in hoc opere postremus sum, et necesse est, ut culpa a primis inSi quid prohibet lex, observari in posterum solet. Sed damnari dicit quis debere cum auctore
Abbreviated transcription (Latin):
to breuiculo in qͦ militũ noĩa cͣtinent᷑. nitatur
ꝓpͥã notã. uerbi causa ut dici sol&. theta ad uniꝰ¬
cuiꝰq defuncti nom̃ asscribat. & ꝓpͥa rursꝰ nota
suꝑstitẽ sign&. Nunqͥd uidebitur is qui notã
ad defuncti nom̃ apponit. & ꝓpͥa rursus nota
suꝑstitẽ signat. qđ egerit aliqͥd ut uł hic de¬
functi ł ille uiuentis notã acceꝑit : s qđ eos
qͥ ab aliis fuerint ꝑempti. iste annotationiᷤ suȩ
designarit indiciis : Ita gͦ fecit & ille: ut ea q̃¬
ꝑ alios intͣpͣtes siue ꝑempta fuerant. seu etiã
abundantiꝰ ꝓlata. ꝓpͥis quib dã signis id ẽ aste¬
risci & obelisci notulis designarit. Ceterũ¬

Expanded text:
to Breviculo, in quo militum nomina continentur, nitatur to Breviculo, in quo militum nomina continentur, nitatur propriam notam, verbi caussa, ut dici solet, Θ ad uniuscujusque defuncti nomen adscribat, et propria rursus nota superstitem signet. Nunquid videbiad defuncti nomen apponit, et propria rursum nota superstitem signat, quod egerit aliquid ut vel hic defuncti, vel ille viventis caussam acciperet? Sed quod eos qui ab aliis fuerint perempti, iste annotationis designavit indiciis. Ita ergo fecit et ille, ea quae per alios Interpretes sive perempta fuerant, seu etiam abundantius prolata, propriis quibusdam signis, id est, asterisci et obelisci notulis designavit. Caeteru
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. & uide quid dixeris. Hoc ñ eͣ in quis se defen¬
dere. s socios criminis quęrere. Noligͦ & tuso¬
cios criminis quęrere: s purgatione̾ facti reqͥre.
Ueruntam uideamꝰ. qͥd tale etiã reus & auctor
suus origenes fecerit. Ego illiꝰ neq unũ caput
ex scripturis diuinis. de hebreis inuenio tranᷤ¬
qͦmͦ factũ tuũ & illiꝰ simile uideri potest: Apo
maxime utunt᷑. Et qͥa frequent᷑ si disputatio
accidiss&. ł ĩmutata ẽẽ aliqͣnta ł dec̃ẽ ł abunda¬
re in nrͣis scripturis mͣtiebant᷑: uoluit orige¬
nes nr̃is oftendere qͣlis ap̃ iud̾os scripturarũ lec¬
tio teneret᷑. & in ꝓpͥis paginis ł colũpnellis editi¬
ones eoꝵ singulas quasq descripsit. & ea quȩ ap̃
capita designauit. & in alieno nͣ suo oꝑe suaᷤ tan¬
tũm notas fixit : ut sciremꝰ ñ qͥd nobis sed qͥd
iudeis aduersũ nos certantib aut deẽẽ aut a¬
bundare uideretur. Qđ tale ẽẽt. qͣͥle siqͥs accep¬

Expanded text:
tuas, et vide quid dixeris. Hoc non est, inquis, se purgare: sed socios criminis quaerere. Noli ergo et tu socios criminis quaerere, sed purgationem facti require. Veruntamen videamus quid tale etiam reus et actor simul Origenes fecerit. Ego illius nec unum locum ex Scripturis divinis de Hebraeis invenio transum tuum et illius simile videri potest? Aposmaxime utuntur. Et quia frequenter si disputatio accidisset, vel immutata esse aliquanta, vel deesse, vel abundare in nostris Scripturis mentiebantur, voluit Origenes nostris ostendere, qualis apud Judaeos Scripturarum lectio teneretur et in propriis paginis vel columnellis editiones eorum singulas quasque descripsit, et ea quae apud capita designavit, et in alieno non suo opere, suas tantummodo notas fixit: ut sciremus non quod nobis, sed quid Judaeis adversum nos certantibus, aut deesse, aut abundare videretur. Quod tale esset, quale si quis accep
Abbreviated transcription (Latin):
di dixi. in uiriã fecerĩ : tam̃ pꝰ pace̾ illã sũmo
uix sudore reparatã. Hȩc pͥma adhuc de meis
iniuriis ad te querela ꝑuenerat. Sed & illam
tuã ponamꝰ iniuriã. qđ in intͣytando orige¬

Expanded text:
di dixi, injuriam fecerim; tamen post pacem illam summo di dixi, injuriam fecerim; tamen post pacem illam summo vix sudore reparatam, haec prima adhuc de meis injuriis querela ad te pervenerat. Sed et illam tuam ponamus injuriam, quod in interpretando Orige
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stare solati. cuius neq opus simile aliqd osten¬
dere potes: & in qͦ tantũ laboraᷤ ut litt᷑a occidat
c̃seguentiã. dũ ille contͣrio sp̃s uiuificantis ee̾ co¬
rabas barabban. Quis enĩ alius auder& ab apłis
tradita ȩccłiȩ instrumͣta temerare. nͥ iudaicꝰ spͣs:
in hȩc mala pcipitant. Illi te libellis editis notaᷤᷤ
infligere xp̃ianis. illi nec martyrib parcere fa-¬
cuint : & de omi xp̃ianoꝵ ordine fanda atq
nefanda conscribere. turbare pace̾ nr̃ã. scandala
eccłiȩ generare. Illi etiã aduersũ teipsũ & scripta
sententiã. Et id̾o tͥ om̃s sorduimꝰ. dũ illi pessimiᷤᷤ
siuis artib nimiũ placent. Nam qͦmꝰ tu si pauli
lo ꝓrsus sp̃alis institutionis ordinẽ custodires:
one enĩ aliqͥd me scripsisse contumeliosũ. po¬
ne qd te uirũ sũmȩ eloquentiȩ & frẽm & col¬
legã mͥ. quẽ imitandũ indisciplina int᷑ptan¬

Expanded text:
393 praestare solatii, cujus neque opus simile aliquod osten393 praestare solatii, cujus neque opus simile aliquod ostendere potes, et in quo tantum laboras, ut litera occidat consequentem: dum ille e contrario sprabas, Barrabam. Quis enim alius auderet ab Apostolis tradita Ecclesiae instrumenta temerare, nisi Judaicus spiritus? in haec mala praecipitant. Illi te libellis editis, notas infligere Christianis, illi te nec Martyribus parcere faciunt, et de omni Christianorum ordine fanda atque nefanda conscribere Al. scribere, turbare pacem nostram, scandala Ecclesiae generare. Illi etiam adversum teipsum, et scripta sententiam. Et ideo tibi omnes sordemus, dum illi pessimis suis artibus tibi nimium placent. Nam quomodo si tu Pauli lo prorsus spiritalis institutionis ordinem custodires? Pone enim aliquid me scripsisse contumeliosum: pone quod tibi viro summae eloquentiae et fratri et collegae mihi, quem imitandum in disciplina interpretan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tib in hac eqͣuerit contumelia. Sed & il¬
lud qͦmͦ accipiendũ ẽ. qͣntũ accessisse ad incre¬
dulitatẽ ex hoc facto gentilib ęstimatis :
Non enĩ latent eos quȩ ap̃ nos agunt᷑. Scien¬
tes gͦ legẽ nr̃ã mͦ em̃datã eẽ ł mut̾atã: ñne di-¬
cunt ap̃ semetipsos : Errant isti. nec ẽ ap̃ eos
aliqͥd ueritatis. Ecce ipsicũ uolunt. legessuaᷤᷤ
corrigunt & em̃dant. Certũ ẽ aut̃ errorẽ pͣ¬
cessissẽ. ubi emͣdatio subsequuta ẽ: nec diuinũ
uideri posse qđ ab homine mutatur. Hoc
nob̃ p̃stitit tua ista nimia sapientia. ut om̃s
insipientes etiã agentilib iudicem᷑. Nolo
neq uerbũ aliqd de suo unũ saltẽ inseruit.
neq nr̃is exẽplarib fidẽ fecit in aliqͦ uacilla¬
re: s ea q̃ minꝰ uidebant᷑ scđm cursũ littͣȩ pla¬
nał lucida. sp̃alis intelligentiȩ oftendit refer¬
ta mist̾iis. Qd tͥ gͦ origenis factũ in hoc potest

Expanded text:
rpretibus in hac aequaverit contumelia. Sed et ilrpretibus in hac aequaverit contumelia. Sed et illud quomodo accipiendum est? Quantum accessisse ad incredulitatem ex hoc facto Gentilibus aestimatis? Non enim latent eos, quae apud nos aguntur. Scientes ergo legem nostram nunc emendatam vel mutatam, nonne dicunt apud semetipsos, errant isti, nec est apud eos aliquid veritatis? Ecce ipsi cum volunt, leges suas corrigunt et emendant. Certum est autem errorem praecessisse, ubi emendatio subsecuta est, nec divinum videri posse, quod ab homine mutatur. Hoc nobis praestitit tua ista nimia sapientia, ut omnes insipientes etiam a Gentilibus judicemur. Noloneque verbum aliquod de suo unum saltem inseruit, neque nostrorum exemplariorum fidem fecit in aliquo vacillare: sed ea quae minus videbantur secundum cursum literae plana et lucida, spiritalis intelligentiae ostendit referta mysteriis. Quid tibi ergo Origenis factum in hoc potest
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt tẽpꝰ pꝰ qͦdringentos fere annos. qͣndo eccła
concisionẽ uocabant: obsecrans & exorans ut
sibi de ueritate quȩ ap̃ ipsos solos ẽ aliqͥd largi¬
retur. & ꝑ totos istos qͦͣdringentos annos erras¬
se se & ignorasse qđ uerũ ẽ. fateretur: asscitã se
ueris monilib ecornatã. putasse lapides ẽẽ p̃ci¬
osos. nc̃ aut̃ depͣhendisse qđ ñ sint uerȩ iste ge̾¬
mȩ qͣs sibi apłi xp̃i ĩposuerant. erubescere se ad
publicũ ꝓcedere falsis & nͣ ueris lapidib ador¬
natã. & id̾o rogare se. ut uł barabban illũ quẽ
aliqͣndo ut xp̃o nuber& spreuerat. mittant ad
se. qͥ possit cũ uno electo ex sis ornam̃ta sibi
uera quȩ apł̃i ñ pͣstit᷑ant. reparare: Quid gͦ
mirũ ẽ sime minimũ & nulliꝰ numeri hõiem
lacer&. si ambrosiũ sec&. si hilariũ. si lactantiũ.
si didimũ rep̾hendat : Hec multũ dolere de
iniuria mea debeo. ꝓ eo qđ opꝰ meũ ipse intͣpͣta¬
ri denuo aggressus ẽ: cũ me. septuaginta intͣ¬

Expanded text:
et tempus post quadringentos fere annos, quando Ecclesia,Circumcisionem vocabant, obsecrans et exorans, ut sibi de veritate, quae apud ipsos est, aliquid largirentur? Per totos istos quadringentos annos errasse se, et ignorasse quod verum est, fateretur? Adscitam se e lapides esse pretiosos, nunc autem deprehendisse, quod non sunt verae istae gemmae, quas sibi Apostoli Christi imposuerant: erubescere se ad publicum procedere, falsis et non veris lapidibus adornatam, et ideo rogare se, ut vel Barrabam illum quem aliquando, ut Christo nuberet, spreverat, mittant ad se qui possit cum uno electo ex suis viro ornamenta sibi vera, quae Apostoli non praestiterant, reparare? 35. Quid ergo mirum est, si me minimum et nullius numeri hominem laceret, si Ambrosium secet, si Hilarium, si Lactantium, si Didymum reprehendat? Nec multum dolere de injuria mea debeo, pro eo quod opus meum ipse interpretari denuo aggressus est, cum me Septuaginta inte
Abbreviated transcription (Latin):
soriis uerbis. sed eiꝰ ipsius qui accusabatur osten¬
dit. Et sicut aduersũ te mͦ multo meis uerb
uehemͣtiora st̃ tua scripta: ita illũ nͣ excu¬
santis auctoritas. sed sua dicta defendunt
Et ido suꝑflua ẽ de auctore quȩstio: ubi de¬
fensio talis ẽ. quȩ assertore non egeat.
ed ad illũ iã neqͥssimũ incusationis eius ca¬
put & inuidiosissimũ ueniendũ eͣ: immo
nͣ inuidiosũ. sed inuidũ. Ait enim. Quis
prudentiũ uł quis scõꝵ aggredi uoluit.
in latinũ uertere. qđ tu ausus es: Ego ip¬
sȩ inquit sepe rogatus a multis. non feci.
Et qͥd̾e sc̃ĩ quare hoc ñ fecerint. facilis ex
e qͦ ut omittã illud dicere. qđ septuagirta
id qđ ab huno homine solo. sibi baraliba aspi-
uiginti & .uii. annos pͣfuit. Dubitandũ ñ ẽ:
quin sicut eȩt᷑a quȩ ad instructionẽ ꝑtinent.
etiã libroꝵ instrum̃ta eccłiȩ ipse tradiderit:
quȩ utiq iã tunc ipso sedente & docente reci¬

Expanded text:
soris verbis, sed ejus ipsius, qui accusabatur, ostensoris verbis, sed ejus ipsius, qui accusabatur, ostendit. Et sicut adversum te modo, multo meis verbis vehementiora sunt tua scripta: ita illum non excusantis auctoritas, sed sua dicta defendunt. Et ideo superflua est de auctore quaestio, ubi defensio talis est, quae assertore non egeat. 31. Sed ad illud jam nequissimum incusationis ejus caput et invidiosissimum veniendum est, imo non invidiosum, sed invidum. Ait enim, Quis prudentium, vel quis Sanctorum aggredi voluit in Latinum vertere, quod tu ausus es? Ego ipse, inquit, saepe rogatus a multis, non feci. Et quidem Sancti quare hoc non fecerint, facilis exe quo ut omittam illud dicere, quod Septuaginta id quod ab uno homine, sibi Barraba aspiraviginti et quatuor annos praefuit: dubitandum non est, quin sicut caetera, 389 quae ad instructionem pertinent, etiam librorum Instrumenta Ecclesiae ipse tradiderit, quae utique jam tunc, ipso sedente et docente, reci
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si in aliquantis uideatur errasse: illi er¬
roris uenia ñ datur etiãsi ea dicat quȩ ego dixi:
& neq int̾pͣtetur quis eũ neq legat. ne quis
mea furta cognoscat : hic hereticus quidem
sed magister mͣs est: & hic lic& uideus sit & de
synagoga sathanȩ conductus. uerba uendat
ad p̃ciũ. tam̃ magister m̃s est : & p̃ferantur
om̃ib. quia apud ipsos solos scripturarũ ue¬
ritas ꝑmanet. Si tͥ istud auctoritatis uniu̾sa
pariter iniunxiss& eccłia. & exigeret᷑ a te
ut de singulis uł de om̃ib iudicares: ñne
graue & ꝑiculosũ onus ne tͥ imponeretur
excusare dehueras : Nunc uͦ in tantũ cotidi¬
ana derogandi meditatione ꝓfecimus: ut iã
nec martyrib parcamus. Sed ponamꝰ quia
ñ sit martyris libellus iste. sed cuiꝰcunq
unius de ȩccłia. Nunqͥd suis uerbis usus ẽ qͥsq
ille ẽ scriptor. ut meritis cedendũ uideatur
auctoris : De ipsis origenis uoluminib ponit
exẽpla: & qͥd de singulis sentiat. ñ suis defen¬

Expanded text:
etiam si aliquando videatur errasse: illi erroris venia non detur, etiam si ea dicat, quae ego dixi, et neque interpretetur quis eum, neque legat, ne quis mea furta cognoscat. Hic haereticus quidem, sed magister meus est. Et hic licet Judaeus sit, et de Synagoga Satanae conductus verba vendat ad pretium, tamen magister meus est, et praeferatur omnibus, quia apud ipsos solum Al. solos Scripturarum veritas permanet. Si tibi istud auctoritatis universa pariter injunxisset Ecclesia, et exigeretur a te, ut de singulis vel de omnibus judicares, nonne grave et periculosum onus, ne tibi imponeretur, excusare debueras? Nunc vero in tantum quotidiana derogandi meditatione profecimus, ut jam nec Martyribus parcamus. Sed ponamus, quod non sit Martyris libellus iste, sed cujuscunque unius de Ecclesia, nunquid suis verbis usus est, quisquis ille est Scriptor, ut meritis cedendum videatur auctoris? De ipsis Origenis voluminibus ponit exempla, et quid de singulis sentiat, non sui defen
Abbreviated transcription (Latin):
aliis libris scripseras. quoꝵ om̃ia iam dicta
quȩ rep̾hensibilia nc̃ dicis. sub ꝓprii nomini
sermone ꝓtuleras : an diuinarũ scripturarũ
libros. quos ad plenissimũ fidei instrum̃tum.
tͥ ex his duab causis magis uideatur illici¬
tum: Nam origenis dicta siue placent.
ut hominis dicta placent : siue displicent.
ut hominis dicta : facile contẽpnuntur.

Expanded text:
aliis libris scripseras? quorum omnia jam dicta, aliis libris scripseras? quorum omnia jam dicta, quae reprehensibilia nunc dicis, sub proprii nominis sermone protuleras? 32. An ut divinarum Scripturarum libros, quos ad plenissimum fidei Instrumentum tibi ex his duabus caussis magis videatur illicitum? Nam Origenis dicta, sive placent, ut hominis dicta placent, sive displicent, ut hominis falsa dicta facile contemnuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
hab&: nec scͣttati eius detrahitur. cui de est
ꝑegrinȩ linguȩ noticia. Aut itum nͣ conti¬
nuo si scientiam quis hab& greci sermonis:
etiã uoluntatẽ intͣpͣtandi hab&. Aut & si
hab&: ñstatim discutiendus ẽ ille qui pauca
int̾p̃tatꝰ ẽ. quare ñplura : aut cur nͣ illa. s illa
Libertas ẽ enĩ in hiuiꝰcemodi oꝑe : & ẽ ił in
arbitrio scribentis. uł in desiderio deposcen¬
tis. Et tam̃ de scõ hilario dicit. & de sco
uictorino. quoꝵ alt̾um int̾p̃tis titulo. ni¬
chil om̃ino arbitror transtulisse de greco:
alt̾um ipse dicit heliodori cuiꝰdã prb̃i usũ
scientia. ut quȩ ille sibi haurir& ex fonte
grecoꝵ. ipse latino ea sermone digerer&. ꝓ eo
qđ aut nichil aut parũ grece noss&. Illi gͦ
cur hoc ñ fecerunt. & facilis & manifesta est
excusatio. De te sane ualde mirandũ ẽ. qͣre
hoc nͣ feceris. Quid enĩ magis audax. uł quid
amplius temerariũ: istos libros intͣp̃tari ori¬
genis. quoꝵ iam pene omnẽ continentiã in

Expanded text:
habet. Nec sanctitati ejus detrahitur, cui deest peregrinae linguae notitia. Aut iterum non continuo si scientiam quis habet Graeci sermonis, etiam voluntatem interpretandi habet. Aut etiam si habet, non statim discutiendus est ille, qui pauca interpretatus est, quare non plura, aut cur non illa, sed illa. Libertas est enim in hujuscemodi opere, et est vel in arbitrio scribentis, vel in desiderio deposcentis; et tamen de sancto Hilario dicit, et de sancto Victorino: quorum alterum interpretis titulo nihil omnino arbitror transtulisse de Graeco: alterum ipse dicit, Heliodori cujusdam Presbyteri usum scientia, ut quae ille sibi hauriret ex fonte Graecorum, ipse Latino ea sermone digereret, pro eo quod aut nihil aut parum Graece nosset. Illi ergo cur haec non fecerint, et facilis et manifesta est excusatio: de te sane mirandum est quare hoc feceris. Quid enim magis audax, vel quid amplius temerarium, libros istos interpretari Origenis, quorum jam pene omnem continentiam in
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ apłi. S ccedamꝰ qͥa ñ potuerit petrꝰ apłs
facere qd̃ hic mͦ fecit. De paulo ꝗͥd dicimus :
Nũ & paulus sine litt̃is fuit. hebreus ex he¬
hreis. scđ̾m legẽ phariseus. edoctus secus pedes
gamalihel : qui utiq & ipse romȩ positus. siꝗͥd
petro defuisse putas. ñ potuit adimplere. Qm
gͦ isti qͥ pͣcipiebant discipłis ut attenderent
lectioni. em̃datas eis & ueras ñ dabant lectio¬
nes: Et qͥ pͣcipiunt ne attendamꝰ iudaicis
fabulis & genealogiis. quȩ quȩstiones magis
pͣstant quã edificationẽ. & tt᷑ũ cauere nos
iubent & obseruare maxime eos qͥ ex circu̾ci¬

Expanded text:
 34. Sed concedamus, quia non potuerit Petrus Apostolus facere quod hic modo fecit: de Paulo quid dicimus? Num et Paulus sine literis fuit? Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, edoctus secus pedes Gamalielis, qui etiam et ipse Romae positus, si quid Petro defuisset, putas non potuit adimplere? Quomodo ergo isti, qui praecipiebant discipulis ut attenderent lectioni, emendatas eis et veras non dabant lectiones; et qui praecipiunt ne attendamus Judaicis fabulis et genealogiis, quae quaestiones magis praestant, quam aedificationem: et iterum cavere nos jubent, et observare maxime eos, qui ex circumci
Abbreviated transcription (Latin):
fecit tua ista om̃is inuectio: Siorigenem
hereticũ oftendi. ꝙ me catholicũ: recte feci.
an ñ recte : Si recte : cur ad culpã & ad ac-¬
cusationẽ quȩ recte gesta st̃ uocas: Si non ẽ
rec̾tũ. origenẽ hereticũ dici: cur me hoc no¬
mine in ius uocas : Quid opus fuit te intͣ¬
tandi morẽ fuerant transiata: lic& inculti¬
ori sermone: Quid certe opus erat audito¬
res tuos illudere. & illis aliud opinantib te
aliud agere: Illi enĩ hoc estimant qđ tu
aduersũ eos agas. qui origenẽ catholicum
defendunt : tu uͦ illos arguis & accusas qui
eum hereticũ designarunt. ꝓpt̾ hoc forte
me inuitabas ad pęnitentiã. Non intelle¬
xeram. Uerũtam̃ scito me ne de hoc qͥdẽ
pęnitudinẽ gerere : quin dicã ñ om̃ia q̃
in libris eiꝰ inueniuntur tanquã catholi¬
ca ẽẽ suscipienda. quȩ utrũ sua sint ut
dicis. an ab aliis inserta ut nos putamus.
ds uiderit: a nobis intim ubi ad fidei fa ⁊.¬

Expanded text:
fecit tua ista in nos Invectio? Si Origenem fecit tua ista in nos Invectio? Si Origenem haereticum esse ostendi, et me catholicum, recte feci, an non recte? Si recte, cur ad culpam et accusationem, quae recte gesta sunt, vocas? Si non est rectum, Origenem haereticum dici, cur me hoc nomine in jus vocas? Quid opus fuit te intetandi morem fuerant translata, licet incultiori sermone? Quid certe opus erat auditores tuos illudere: et illis aliud opinantibus, te aliud agere? Illi enim hoc existimant, quod tu adversum eos agas, qui Origenem catholicum defendunt; tu vero illos arguis, et accusas, qui haereticum illum designarunt. Propter hoc forte me invitabas ad poenitentiam? Non intellexeram. Veruntamen scito, me ne de hoc quidem poenitudinem gerere, quin dicam non omnia, quae in libris ejus inveniuntur tanquam catholica esse suscipienda. Quae utrum sua sint, ut dicis, an ab aliis inserta, ut nos putamus, Deus viderit. A nobis interim ubi ad fidei fa