comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad tende asinistra transfert᷑ ad dexterã. & hisdẽ quidẽ digitis s ñ eade mani¬
quibꝰ in leua manu nuptiȩ̨ significant᷑ ⁊ uiduę. ⁊ centesimꝰ numerꝰ circulũ¬

Expanded text:
attende, a sinistra transfertur ad dexteram, et eisdem quidem digitis, sed non eadem manattende, a sinistra transfertur ad dexteram, et eisdem quidem digitis, sed non eadem manquibus in laeva manu nuptae
Abbreviated transcription (Latin):
E tẽpoꝵ ratione dño uiuante dicturi: necessariũ ẽẽ duaimꝰ utilis¬
simã primo ꝓmptissimãq fledoꝰ digitoꝵ paucis p̃monstrare solereiã:
Ut cũ maxim̾a cõputandi facilitatẽ dederimꝰ. tũ parat. ore legentu
ingenio ad muestiganda cilucidaꝙ com psitando seriem tẽpoꝵ ueniam:
Neq enĩ c̃tepnenda paruiue pendenda ẽ regula: cuiꝰ oms pene sacre expo¬
sitores scripture p̃minꝰ quã literarũ figuras monstrantur amplecti: Deniq
lice tractatu sententię huiꝰ aduim̾tũ disciplinȩ ñ dubitauit assumero.
Centesimꝰ inquit ⁊ sexagesimꝰ. ⁊ tricesimꝰ fructꝰ quã quã de una t̾ra ⁊ de una
semte nascat᷑. tam̃ multũ differt in numero maͣ referunt᷑ admuiptias. nã
⁊ c̃ rugẽ: La. aduiduas. eo qđ inangustia ⁊ tribulatione sint posite: Vnde ⁊ m
suꝑiore digito depͥmuntur: Porro centesimꝰ numerꝰ queso culigent̃ lector

Expanded text:
e Temporum ratione Domino juvante dicturi necessarium duximus, utilissimam primo, promptissimamque flexus digitorum, paucis demonstrare solertiam, ut cum maximam computandi facilitatem dederimus, tum paratiore legentium ingenio ad investigandam dilucidandamque computando seriem temporum veniamus. Neque enim contemnenda, parvive pendenda est regula, cujus omnes pene sacrae expositores Scripturae, non minus quam litterarum figuras monstrantur amplecti. Denique in Evangelicae tractatu sententiae hujus adjumentum disciplinae non dubitavit assumere: Centesimus inquit et sexagesimus, et tricesimus fsemente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
irculũ decennouenalẽ ꝓp̃ xͣiiii. lunas paschales. nicena sinodmstituit:
cursu redeat. qͥ diuidit᷑ in ogdo adas & endegadas hoc ẽ inocto:xi anno.
Octo enĩ anni lunares totide annos solares. duobꝰ tantũ diebꝰ transcendunt.
quoꝵ alt̾ ad ex plem̃dũ accurrit endecadis. alter ratione saltuᷤ ab sũmit᷑
Alioqͥn endecas solaris uno die transcender& lunarẽ. lic& qͥda uiolent᷑ hos
dies ex bis sextis octo annoꝵ supplere nitant᷑: cũbis sertꝰ soleat ĩm̃se
febro ario soli suꝑ fusus ⁊ lunȩ futuro tpr̃i nihil p̃iudicare. ⁊ ipsi nullũ
endecadi bisseatũ addant. Ut gͦ aꝑtius dicã duolunȩ dies qͥ suꝑs in og¬
doade duos qui des inendecade cõplebunt¬

Expanded text:
clum decennovenalem propter XIV lunas paschales Nicaena synodus instituit, cursu redeat, qui dividitur in ogdoadas et hendecadas, hoc est, in VIII et XI annos. Octo enim anni lunares totidem annos solares duobus tantum diebus transcendunt, quorum alter ad explementum occurrit hendecadis, alter ratione saltus absumitur, alioquin hendecades solares uno die transcenderent lunarem. Licet quidam violenter hos dies ex bissextis octo annorum supplere nitantur: cum bissextus soleat in mense Februario soli superfusus et lunae, futuro tempori nihil praejudicare, et ipsi nullum hendecadi bissextum addant. Ut ergo apertius dicam, duo lunae dies, qui supersunt, ogdoade, duos qui desunt in hendecade complent
Abbreviated transcription (Latin):
angule iconio S epteb uirginis. octob. libix Houeb. scorpionie de¬
loobusagntnii. Ianuariꝰ. capcorni ẜ ebruarius. aquarii. orartis.uis¬
ames friaxec bealendas. Maius agenore mirit cornua tauri. Iumiꝰ egtos
erlouida nehaconas: Solstitio ardentis caneri fert Iulius a strãs Anguisa¬
sil mse ⁊ co ferurd igne ꝑurit: S ydere iurgo tuo bachũ septeb opimãt
& quat  octob sem̃tis tp̃r libr̃a: Scorpus ybernũ p̃ceps iuba ire no
uebre Terminat arci tenens medio sua signa decẽbri. Principiũ ian
sancit tropre capcornꝰ. Mense numȩ inmedio sol distat syd aquariq

Expanded text:
us Leonis, September Virginis, October Librae, November Scorpionis, December Sagittarii, Januarius Capricorni, Februarius Aquarii, Martius Pises Phryxeë, kalendas. Maius Agenorei miratur cornua Tauri. Iunius aequatos caelo videt ire Laconas. solstitio ardentis Cancri fert Iulius astrum. Augustum mensem Leo fervidus igne perurit. sidere, Virgo, tuo Bacchum September opimat, aequat et Octovembrem. Terminat Arcitenens medio sua signa Decembri. Principium Jani sancit tropicus Capricornus. Mense Numae in medio solidi stat sidus Aquari
Abbreviated transcription (Latin):
one canatur. Suo ꝙ iã aino ratio saetꝰ lunaris de qͦ in sequentibꝰ dicemꝰ sidẽ
ee argumti inpugnat. Sienĩ ipsũ argum̃tũ iuxta egyptios aseptẽbrio
m̃ se ub pͥncipiũ ẽ anni eoꝵ incho aueris. necesse ẽ ut luna iulii mensis
ess anno frrun dies. ut nũq alias habeat. uno uidelic& ratione salti
amanto & obit luna bealendaꝵ augustarũ tera reddatur ⁊que nuto
nianuario principis aegum̃ti sumere mauis. eode ordine luna mn
blduceꝵ U I incurrit que iuxta argum̃tũ sexta fieri debnisse
pinabat᷑ Quianciminũ luna nouebris m̃sis una amittirdiens&¬

Expanded text:
onem canatur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principium est anni eorum, inchoaveris, necesse est ut luna Julii mensis eo anno XXIX dies ut nunquam alias habeat, uno, videlicet ratione saltus, amisso, et ob id luna Calendarum Augustarum tertia reddatur, quae juxtod nos supra docuimus, a Januario principium argumenti sumere mavis, eodem ordine luna in Calendas Decembres VII incurrit, quae juxta argumentum sexta fieri debuisse putabatur, quia nimirum luna Novembris mensis unam amittit die
Abbreviated transcription (Latin):
dicere d̃s uob̾cũ. iube põze benedicere. atq ipsi ut sũt soli iuarta
morẽ eccłasticũ sibimet debeant respondere. Iuidã enĩ int̾ se quasi
ratiocinantes dicũt. Nũqͥd nã lapidib aut tabulis cellȩ petenda ẽ.
benedictio. Aut illis dicendũ ẽ. ut dñs sit cũ eis. Quidã aut̃ si qͦ mͦ¬
ȩccłasticȩ traditionis ordinẽ deser peccare se tãquã qͥ pensũ diui¬
ni seruitii minuant ꝑtimescũt. Unde nob̾ dũ solatio querit᷑. ad
ꝑcontationẽ potius mens eque nescia ꝓuocat᷑. His itaq questionũ
uallatus angustiis. ad angłm meũ iuxta consuetudinẽ redeo. Ad

Expanded text:
dicere, Dominus vobiscum; Jube, domne, benedicere: atque ipsi, ut sunt soli, juxta dicere, Dominus vobiscum; Jube, domne, benedicere: atque ipsi, ut sunt soli, juxta morem ecclesiasticum sibimet debeant respondere. Quidam enim inter se quasi ratiocinantes, dicunt: Nunquidnam a lapidibus, aut tabulis cellulae petenda est benedictio? aut illis dicendum est, ut Decclesiasticae traditionis ordinem deserant, se peccare, tanquam qui pensum divini servitii minuant, pertimescunt. Unde nobis, dum solutio quaeritur, ad percunctationem potius mens aeque nescia provocatur. His itaque quaestionum vallatus angustiis, ad angelum meum juxta consuetudinem redeo, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ON IG NORAT SEITATIS TUE
prudentia dilectissime pat̾. quia te nõ qualẽcũq com-¬
plicẽ uel amicũ. sed te patrẽ. te doctorẽ. te magis¬
trũ. & dnm electũ mͥ p̃ cunctis mortalib habeo.
meq tuȩ orationis instantia. apud diuinas aures
miscđiȩ locũ inuenire confido. & qͥd ampluiᷤ dicã.
Quando ꝗdẽ meũ te angłm ẽẽ constitui. ut dubiis
reb qͦdcũq hesitanti ac sciscitanti mͥ consiliũ ex tuo ore ꝓcederet.
ita ꝓtinꝰ indubitant̃ Acciperẽ. Ac siuox mͥ cęlestis oraculi anglitꝰ in¬
tonaret. Atq idõ siquando scrupulosȩ cuiꝰ lib& rei mͣ subrepit arti¬
culus. antequã te consulturꝰ accedã. hoc apud me diuinã imploro
clem̃tiã. ut te quasi suȩ uoluntantis organũ faciens tuo mͥ ore p̃ci¬
piat. qͥd me facere in obiecta ambiguitate decernat. Quã ꝙ nẽ qͦ ꝙ
consuetudinẽ tenens. hoc ate docendus inquiro. qͦd Amultis sepe qͣsi

Expanded text:
on ignorat sanctitatis vestrae prudentia, dilectissime Pater, quia te non qualemcunque complicem, vel amicum; sed te patrem, te doctorem, te magistrum, et dominum electum mihi prae cunctis pene mortalibus habeo; meque tuae orationis instantia, apud divinas aures misericordiae locum invenire confido. Et quid amplius dicam? Quandoquidem meum te angelum esse constitui, ut in dubiis rebus quodcunque haesitanti ac sciscitanti mihi consilium ex tuo ore procederet, ita protinus indubitanter acciperem ac si vox mihi coelestis oraculi angelitus intonaret: atque ideo si quando scrupulosae cujuslibet rei mihi subrepit articulus, antequam te consulturus accedam, hoc apud me divinam imploro clementiam; ut te quasi suae voluntatis organum faciens, tuo mihi ore praecipiat quid me facere in objecta ambiguitate decernat: quam et nunc quoque consuetudinem tenens, hoc a te docendus inquiro, quod a multis saepe qu
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ꝓspicere: S & p̃teritũ omnẽ paschał statũ tẽporis inerrabili pos¬
sint intuitu respicere. atq ad de lucidationẽ priscę lectionis annos om̃s.
qui aliquando inquestronẽ uenerant qͣndo ł quales fuerint eudentius
agnoscant:

Expanded text:
turum prospicere, sed et praeteritum omnem paschalis statum temporis inenarrabili posturum prospicere, sed et praeteritum omnem paschalis statum temporis inenarrabili possent intuitu respicere, atque ad dilucidationem priscae lectionis annos omnes, qui aliquando in quaestionem venerant, quando vel quales fuerint evidentius agnoscat:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ decies nouies uiceni & octoni.seu uicies occies ac noueni mubtiplicent᷑
quingentoꝵ xxx duoꝵ numerũ cõplent. Uñ fit ut idem circulus magn
cccxiii. qui ubi memoratã ex ordine m̃siũ dierũq sũmã cõ pleuerit. Mox
in se ipsũ reuolutꝰ. cuncta quȩ adsolis ł lunę cursũ ꝑtinent: Eodẽ qͦp̃terie¬
rant sẽꝑ tenore restaurat. tã anni dominicȩ in carnationis suo certo trami¬
te ꝓfitiant in mauis. &. inditiones quoq ferant᷑ in ordine. nil siderũ cursũ
atq ido nil paschał calcrili ordinẽ mouent qd̾ ut aꝑtius clareseat placuit
eundẽ plenario ordine circulũ p̃senti opusculo p̃ponere. Sũpto exordio
aquingentesimo tricesimo seđo dominicȩ incarnationis anno. primũ di¬
onisius circulũ cepit. & ꝑducto opere usq admillesimũ sex agesimũ t̾euĩ
eiꝰdẽ sacroscẽ in carnationis annũ. quatenꝰ legentes quiq ñ solũ p̾sentẽ ł fu¬

Expanded text:
iceni et octoni, seu vicies octies deni ac noveni multiplicentur: quingentorum XXXII numerum complent, unde fit, ut idem circulus magnuCCCXIII. Qui ubi memoratam ex ordine mensium dierumque summam compleverit, mox in seipsum revolutus, cuncta quae ad solis vel lunae cursum pertinent, eodem quo praeterierant semper tenore restaurat: tantum anni dominicae Incarnationis suo certo tramite proficiunt in majus, et indictiones, quoquo ferantur in ordine, nil siderum cursum, atque ideo nihil paschalis calculi ordinem movent. Quod ut apertius clarescat, placuit eundem plenario ordine circulum praesenti opusculo praeponere, sumpto exordio a quingentesimo tricesimo secundo dominicae Incarnationis anno, ubi primum Dionysius circulum coepit, et perducto opere usque ad millesimum sexagesimum tertium ejusdem sacrosanctae Incarnationis annum, quatenus legentes quique non solum praesentem vel fu
Abbreviated transcription (Latin):
e a iuuernale ẽ equmoctiũ. ⁊ ipsa ẽ inciũ m̃ siũ. ⁊ caput cireulo dediiso¬
sitio cunrsus stellarũ quȩ planerȩ id ÷ uage dierntͥ. ac finis duo decioe
pars eule sn fotiuis crculi temin aibr ⁊ uerisimȩ itellen. ielegant is fume
prompsit. ñ nisi meqͥnodio uernali quantũ ad matuni caput cẽ sigeriferter¬
piomohsi gia quȩ abilo particule mincupant᷑ mretũ abe babese rite

Expanded text:
 initium mensium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius circuli terminus. » Ubi et verissime intellexit, et elegantissime prompsit, non nisi in ibi XII signa, que ab illo particule nuncupantur, inicium ibi habere ‹e
Abbreviated transcription (Latin):
isi barbare gentes ebdomadas habere ꝓbent᷑. appło tam̃ dĩ mituasse non
latet. Consuetudine uͦ humana firmatũ ẽ ut mensis.xox. diebꝰ putaretur
cũ hoc nec solis. nec limȩ cursu c̃ueniat: Si quidẽ lunã xii.horis minus.
salua ratione sactus. solẽ uͦ x horis ⁊ dimidia plus. habere qui soller¬
tius ex quisiere testant᷑. Porro natina duce reꝑtũ ẽ solis annũ. ccclau
diebꝰ ⁊ qͣdrante confici. Lune uͦ annũ si c̃omunis si. cccluii. Si embolismꝰ
ceclIXIIII dieb̾ꝰ terminari. Totũq lunȩ cursũ decennouenali circulo cõphendi
s errantia sydera siusqueq spaciis Zodiaco circũferri Iuȩ natura ñ iuata

Expanded text:
si barbarae gentes hebdomadas habere probentur, a populo tamen Dei mutasse non latet. Consuetudine vero humana firmatum est, ut mensis XXX diebus computaretur, cum hoc nec solis, nec lunae cursui conveniat. Siquidem lunam duodecim horis minus, salva ratione saltus: solem vero decem horis et dimidia plus habere, qui solertius exquisiere testantur. Porro natura duce repertum est, solis annum CCCLXV diebus, et quadrante confici: lunae vero annum, si communis sit, CCCLIV. Si embolismus, CCCLXXXIV diebus terminari, totumque lunae cursum decennovenali circulo comprehendi. Sed et errantia sidera suis quaeque spatiis zodiaco circumferri, quae natura non juxta
Abbreviated transcription (Latin):
lismoꝵ in sercio: Si quidẽ anno uiii. luna bełrũ maiarũ. iuxta rationem
quidem argum̃ti xx. & uiii. cõputat᷑. s ꝓpt̃ embolismũ qui inmarcio m̃se
potuit luna. s pp̃ adiectione diei quẽ suꝑfluitas embolismi attulerat. fit¬
Ax ⁊i uiiii. Itẽ anno .xi. quo luna embolismi prid̾ nõn deceb̾. accendit̾. fac̃
doceat. Itẽ anno xuiiii. qͦ luna embolismi teio die nonarũ martiarũ incip̃.

Expanded text:
lismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem lismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem quidem argumenti XXVIII computatur, sed propter embolismum, qui in Martio mense potuit luna, sed propter adjectionem diei quem suvicesima nona. Item anno undecimo, quia luna embolismi pridie Nonas Decembris accenditur, facit doceat. Item anno decimo nono, quia luna embolismi tertio die Nonarum Martiarum incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
laribꝰ singuloꝵ m̃siũ sũme. quibꝰ annuas addens epactas. lunã quota sit ꝑ
leł quasq sine errore repperies Sienĩ uis scire quota sit lima inbeł Iãn
tene regulares xii. adde epactas anni illius.xx ii. siunt axx iiii. tolle
in huiꝰ modi questionibꝰ indagandis ueratus & cõpendiosius argum̃tũ.
⁊ nos libent̃ gratart̃q accipiemꝰ: H oc aũt p̃cedens qd cõmemorauimꝰ ar¬
culi p̃figendũ ẽe censemꝰ. Porrop̾sens argum̃tũ qđ delina bełrũ querenda
posuimꝰ. hoc tantũ loco cõmemorasse ⁊ docuisse sufficiat: Nã cognita quota sit
inbeł luna. facile etiã ceteris cuiꝰq m̃sis diebꝰ qua sit ętate. cantato ipso m̃se
& currentibꝰ digiis apparebit: Sunt aũt anni tros circuili decennorienalis in
quibꝰ idẽ argum̃tũ.stabilitatẽ sui tenoris c̃seruare nequeat Octauꝰ uidelic&.
undecimꝰ. ⁊ nonꝰ decimꝰ. cuiꝰ causã nutandi. uaria fac̃ ac disꝑsa ꝑannũ embo¬

Expanded text:
laribus singulorum mensium sume, quibus annuas addens epactas, luna quota sit per Calendas quasque sine errore reperies. Si enim vis scire quota sit luna in Calendastene regulares XII, adde epactas anni illius XXII, fiunt XXXIIII; tolle XXin hujusmodi quaestionibus indagandis veracius et compendiosius argumentum, et nos libenter gratanterque accipiemus. Hoc autem praecedens quod commemoravimus arsculi praefigendum esse censemus. Porro praesens argumentum quod de luna Calendarum quaerenda posuimus, hoc tantum loco commemorasse et docuisse sufficiat. Nam cognita quota sit in Calendas luna, facile etiam caeteris cujusque mensis diebus qua sit aetate, cantato ipso mense et concurrentibus digitis, apparebit. Sunt autem anni tres circuli decennovenalis, in quibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dispersa per annum embo
Abbreviated transcription (Latin):
ã & septenario sepe numero uniuersitatẽ designare scriptura ẽ sueuit
unde qd̾ ait ꝓpħa Septies indie landẽ dixi tib. nil melius intelligitur
quã qd alibi ait: Sẽꝑ laus eiꝰ inore meo. & specialit̾ totã catholicę
ecełe ꝑfectionẽ eo figurari. Ioħs testat᷑. Qui ad uii asię scribens egłãs

Expanded text:
Nam et septenario saepe numero universitatem designare Scriptura consuevit. Nam et septenario saepe numero universitatem designare Scriptura consuevit. Unde quod ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi, nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo. Et specialiter totam catholicae Ecclesiae perfectionem eo figurari Johannes testatur, qui ad septem Asiae scribens eccles
Abbreviated transcription (Latin):
cor̃ hominibꝰ & uideant bona nr̃a oꝑa. illuc ut glorificent patr̾e nr̃m
qui incelis ẽ Inuna sabbati quȩ noui testam̃ti ꝓpria sollẽpnitas ẽ

Expanded text:
coram hominibus, ut videant bona nostra opera; illuc, ut glorificent Patrem nostrum coram hominibus, ut videant bona nostra opera; illuc, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est . In una sabbati quae Novi Testamenti propria solemnitas est
Abbreviated transcription (Latin):
iniustitia & sc̃itate: & ut uegetati diuersaꝵ uariaate uirtutũ eaꝵ q
folus uelutiꝰ amenę arboris abumbratione uelati. tanq. letę atq fructi¬
ferȩ segetes pullulemꝰ: Inplenilunio ut ꝑfectũ splendorẽ fidei ⁊ sens gerenteᷤᷤ
apeccati tenebris segregam̃. in reuersa eađe luce lunari ad cęlos. qd axxo
lune eb domada lum̃ ipsus qd eatenꝰ ad t̾ras creauerat ad celestia iã eres¬
cere in choat. Pulchre hanc in pascha obseruare p̾crpim᷑. ut gr̃ę quã ac¬
cepimꝰ. nũ qua obliti ꝑsingulos gradus spiritał transitꝰ largitori illiꝰ
obediendo uicẽ rependere meminerimꝰ: ł certe in crescente ad homines
luna uite nob actiuę in reuersa uͦ ad cęlos speculatiuȩ typo ostendit᷑:
ł inhac nob̵ c̃uersione dilectio ꝓximi. in illa nr̃i signat᷑ auctoris. Authue
c̃uers lucis ei ꝓfectꝰ ut bona foris oꝑem᷑ admon&. Porro illuc. ut eadem
bona oꝑa solo suꝑnę mercedis intuitu geramꝰ. huc. ut luceat lux nr̃a

Expanded text:
rietate virtutum, earumque foliis veluti amoenae arboris adumbratione velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorem fidei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur. In reversa eadem luce lunari ad coelos, quod a qlunae hebdomade, lumen ipsius quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat, pulchre hanc in pascha observare praecipimur, ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritualis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus; vel certe, increscente ad homines luna, vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostri signatur auctoris. Aut huc conversus lucis ejus profectus, ut bona foris operemur admonet, porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramus.
Abbreviated transcription (Latin):
scribit ortam̃ta hunc uersiculũ intexore curauit Quihab& aures
audiat. quid sp̃s dicat ȩccłiis qd uni cuilib& direrat.om nibꝰ se dixis¬
se palã ꝓbans eccłi is: Neminꝰ etiã moralẽ nob̾ com̃dant paschalia
tpra sensũ. in nomine quidẽ paschȩ ut de uiciis aduirtutes transitũ co¬
tree faciamꝰ spiritalẽ Inm̃se aũt nouoꝵ in qͦ ahuittr fruaꝰ aduentu

Expanded text:
scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiat quid spiritus dicat Ecclesiis, quod unicuilibet dixerat, hoc omnibus se dixisse palam probans Ecclesiis. Nec minus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritualem.
Abbreviated transcription (Latin):
ma aluna. quintȩ scđam  asole. sextȩ scđam aluna. septimȩ teiã
a sole p̃ponebant: ferias uͦ habere clerũ pͥmꝰ papa siluest̃ edocuit
Cui do soli uacanti. nũꝙ militiã ł negociationẽ liceat exercere
mundanã. dicente psalmi grapho. Uacate & uidete. qm̃ ego sũ ds̃:
Itẽq apłs. Nemo milians do implicat se nego cris scłaribꝰ.
pͥmũ quide diem. qͣ & lux in pͥncipio facta. ⁊ xp̃i ẽ resurrectio
cȩlebrata. dñicã nuncupanit Qđ̃ illi nom̃ iã olim pͥmis ȩccłȩ tẽpo¬
sabbatũ ex ueteri scriptura retinuit. Nihil ueritꝰ grãmaticoꝵ feru

Expanded text:
a luna, quintae secundam a sole, sextae secundam a luna, septimae tertiam a sole praeponebant. Ferias vero habere clerum primus papa Sylvester edocuit, cui Deo soli vacanti nunquam militiam vel negociationem liceat exercere mundanam, dicente Psalmographo: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus. Itemque Apostolo: Nemo militans Deo implicat i est resurrectio celebrata, dominicum nuncupavit; quod illi nomen jam primis Ecclesiae tempoSabbatum ex vetere Scriptura retinuit, nihil veritus grammaticoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeat. & gibberosis atq debilib integra mẽbris soboles & ꝓcera succedat. Planȩ
nec uirtꝰ ordinantiũ eis augm̃to ẽ qͥ ꝑ sinistra graduũ metuunt: nec rurs
eorũ prauitas illis officit. qͥ ꝑlineã rectȩ cõuersationis incedut̃. Id enĩ samueli
p̃iudicasse se cogno̾cit᷑. qͥa hęli discipłs fuit. Aut qͥd ꝓfuit nicholao. qͥa apłica
eũ electio ingradũ leuiticȩ Aministrationis assũpsit. Ille siqͥdẽ cũ stepħo
om̃s estuant incõmune deponere illud salti in nocentii suꝑius memorati.
p̃lata modera minis dispensatione seruarent. Nã cũ dehis qͥ ab ereticis ordinati sũt
disputar&: pot̾ multa subiunxit. dicẽs. Quoties inqͥt apopłis aut aturba peccat᷑. q
in om̃s ꝓpt̾ multitudinẽ ñ potest uindicari. inultũ sol& transire. ẽso¬

Expanded text:
prodeant, et gibberosis atque debilibus integra menbris soboles et procera succedat. Plane prodeant, et gibberosis atque debilibus integra menbris soboles et procera succedat. Plane necvirtus ordinantium eis augmento est, qui per sinistra gradi non metuunt, nec rursus eorum pravitas illis officit, qui per lineam rectae conversationis incedunt. Quid enim Samuheli preiudicasse cognoscitur, quia Heli discipulus fuit? Aut quid profuit Nycolao, quia apostolica eum electio in gradum leviticae amministrationis assumpsit? Ille siquidem cum Stephano omnes aestuant in commune deponere, illud saltim Innocentii superius memorati prelata moderaminis dispensatione servarent. Nam cum de his, qui ab hereticis ordinati sunt, disputaret, post multa subiunxit dicens: Quoties, inquit, a populis aut a turba peccatur, quia in omnes propter multitudinem non potest vindicari, inultum solet transire.
Abbreviated transcription (Latin):
moniacis loqueret᷑ adiecit. Qui nãq sut intẽplo dĩ hodie qui colũbas uendũt.
nͥ qͥ inȩccła p̾ciũ de impositione manꝰ accipuit. ꝑ quã uidelic& impositionẽ sp̃s¬
scs̃ tȩlitꝰ datur. Ecce si scĩ huiꝰ uiri auctoritati fides adhibenda decernit᷑. nõ ẽ
manifeste p̃miserat replicare ñ piguit dicẽs. Colũba gͥ uendit᷑ qr manꝰ ĩpo¬
sitio ꝑ quã sp̃s sc̃s accipit᷑. adp̃tiũ p̃bet᷑. Si gͦ ꝑ illã manꝰ ĩpositionẽ quȩ adp̾ciũ
uenit p̃betur sp̃s sc̃s accipit᷑. qͥd minꝰ sacram̃ti in symoniacis quã & ingratuito ꝓmo
Et uperarũ more. dũ filios parunt: ipsimoriunt᷑. Id enĩ mirũ si in mi nisterus
spualib ex malis ordinatorib boni ministri fiant. cũ & ingnatione carnali ñ
dissimile qͥd sepe cõtingat. Certũ nãq ẽ qđ uidentes filii excecis sepe genitorib

Expanded text:
moniacis loqueretur, adiecit: Qui namque sunt in templo Dei hodie, qui columbas vendunt, moniacis loqueretur, adiecit: Qui namque sunt in templo Dei hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in aecclesia precium de impositione manus accipiunt, per quam videlicet impositionem Spcoelitus datur? » Ecce si sancti hujus viri auctoritati fides adhibenda decernitur, non est manifeste praemiserat, replicare 127 non piguit, dicens: « Columba igitur vendi. Si ergo per illam manus impositionem, quae ad precium prebetur, Spiritus sanctus accipitur, quid minus sacramenti in symoniacis quam et in gratuito proet viperarum more, dum filios pariunt, ipsi moriuntur? Quid enim mirum, si in ministeriis spiritualibus ex malis ordinatoribus boni ministri fiant, cum et in generatione carnali non dissimile quid sepe contingat? Certum namque est, quod videntes filii ex cecis sepe genitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
asui gradus ãministratione ñ corruunt & qͥasy moniacis ñ sy moniacȩ cõsecrati
shonoris accepti periculis sustinebt̃. Dura enĩ sententia & indiscreti ex aminis ꝓrs
inhumana censura. ut qͦs concientia reddit in nocuo. illata redarguat pena pleo¬
tendos. Et ineos seueritas iuditialis extendat. qͦs p̾sũpti piaculi temeritas ñ accusat.
U bi enĩ nõ ẽ crum̃ admissũ. cur inferat᷑ pęnale suppliciũ : Ubi ñ ẽ reatus. cur innocens
exibetur ut reus: Qͦ p̃uidiçiale censeretur etiã intribunalib nidicũ cur rectũ uide¬
at᷑ in scõꝵ cõcilio sac̃dotũ. Solent gͦ certe pii pontifices ad depositionẽ unius cui lib&
sac̃dotis ex intimis uiscerib suspiriũ reddere uberib lacrimarũ ruis tristia ora
ꝑfunde cunctisq astantils piȩ cõpassionis cogunt᷑ studio cõdolere. Ecce nẽ tota

Expanded text:
a sui gradus amministratione non corruunt: et qui a symoniacis non symoniace consecrati a sui gradus amministratione non corruunt: et qui a symoniacis non symoniace consecrati sunt, honoris accepti periculum sustinebunt? Dura certe sententia et indiscreti examinis prorsus inhumana censura, ut, quos conscientia reddit innocuos, illata redarguat pena plectendos, et in eos se severitas iudicialis extendat, quos presumpti piaculi temeritas non accusat. Ubi enim non est crimen admissum, cur inferatur poenale supplicium? Ubi non est reatus, cur innocens exhibetur ut reus? Quod preiudiciale censeretur etiam in tribunalibus iudicum, cur rectum videatur in sanctorum concilio sacerdotum? Solent certe pii pontifices ad depositionem unius cuiuslibet sacerdotis ex intimis visceribus suspirium reddere, uberibus lacrimarum rivis tristia ora perfundere, cunctique astantes piae compassionis coguntur studio condolere. Ecce nunc tota
Abbreviated transcription (Latin):
sa scripturarũ cȩlestiũ testat᷑ auctoritas. Sic̃ enã ꝑ sp̃m sem̃ dr̃ in ꝓpha. Nonꝰ¬
iusto iudicio ꝓprie erat obnoxia. qͦd ubiq numerosa scrip turarũ testatur
instructio. Quid iã dicet᷑ ad ista: Quȩ aduers hȩc poterit callere uersutia.
Q ue ueritati repugnantib suppetere poter̃ argum̃ta: Ecce diuina ꝑsona
specialit̃ agit᷑ s uniuersalis ẽ causa. quȩ generalit̾ diffinit᷑. Nõ tam̃ no̾ tãꝗͣ
ꝓhereticis stantes ad hoc ista ꝑscribimꝰ. ut reliqͣs scõrũ patrũ sententias. quę
in eos eorũq ministeriũ seuerius uindicant destruamꝰ. s idõ plane. ut dũ
cõgruere uideat᷑ qͦd deꝗb dã eorũ similit̃ ꝑ apłm dr̃ qͥd ⁊elĩ di habent. sed
ñ sed̾m scientiã. Qui gͥ ab heretico eodẽq apłicȩ sedis auctoritate dap̃nato ꝓmotist̃.

Expanded text:
sa Scripturarum coelestium testatur auctoritas, sicut etiam per Spiritum sansa Scripturarum coelestium testatur auctoritas, sicut etiam per Spiritum sanjusto judicio proprie erat obnoxia, quod ubique numerosa Scripturarum testatur instructio. Quid jam dicetur ad ista? Quae adversus haec poterit callere versutia, quae veritati repugnantibus suppetere poterunt argumenta? Ecce de una hic persona specialiter agitur, sed universalis est causa quae generaliter definitur: non tamen nos tanquam pro haereticis stantes, ad hoc ipsa praescribimus, ut reliquas sanctorum Patrum sententias, quae in eos, eorumque ministerium severius vindicant, destruamus: sed ideo plane, ut dum, congruere videatur, quod de quibusdam eorum similibus per Apostolnon secundum scientiam. Qui igitur ab heretico eodemque apostolicae sedis auctoritate dampnato promoti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
saudiant: de hus quoq q̃d pot̾ dãpnationẽ acatius ordinauit. Qd ide. papa de¬
deereuerit. Hõenĩ eos arbitror ista legisse qͦs cõstat abhus temerario dissonare iudi¬
cio. Audiant gͥ pietatẽ apłice sedis & aduricia ꝓpriȩ molliant eamuinis iudi
illa siqͥdẽ quȩ p̾misimꝰ ꝙ ista subiungit. Quod si aliq̾rũ inꝗt intantũ se ex¬
tendit curiosa suspitio. ut imaginent᷑: plato apapa felice uiditio. postea inef¬
cia diuina uideant᷑ meminerint in hac̃ qq partẽ similit trac tatũ p̃ualere
supiorẽ. qr ñ sine usurpatione sac̃dotii adiudicat᷑ hoc egit. Inqͥ uirtute suã ob
tinentib misteriis. in hoc qͦq alis rea s ꝑsona ñ nocuit. Hã ad illũ ꝑtinuit. qđ
niba dauitica canit᷑. Uerũtam̃ ds̃ cõqͣssabit capita inimicorũ suoꝵ. uerticẽ ca¬
pilli ꝑ ãbulantiũ indelictis suis. Nã suꝑbia sẽꝑ s ñ alus facit ruinã. qd uniuer¬

Expanded text:
audiant de his quoque, quos post damnationem Acacius ordinavit, quid idem papa decreverit: non enim eos arbitror ista legisse, quod constat ab iis temerario dissonare judicio. Audiant igitur pietatem apostolicae sedis, et a duritia proprii emolliantur examinis. Post illa siquidem, quae praemisimus et ista subjungit: Quod si aliquorum, inquit, in tantum se extendit curiosa suspectio, ut imaginentur prolato a papa Felice judicio, postea inefcia divina videantur: meminerint in hanc quoque partem similiter tractatum praevalere superiorem, quia non sine usurpatione sacerdotii adjudicati tinentibus mysteriis. In hoc quoque rea sibi persona non nocuit. Nam ad illum pertinuit, quod tuba Davitica canitur: « Verumtamen Deus conquassabit capita inimicorum suorum, verticem capilli perambulantium in delictis suis . » Nam superbia semper sibi non aliis facit ruinam, quod univer
Abbreviated transcription (Latin):
Cur etiã in expleti officia clausula. ex more subiungitis Benedicamꝰ dño.
eũ p̃sto nullus sit. uł assistat. qͥ uob̾cũ dnm̃ benedicat: Hȩc gͥ & alia mu¬
ta quȩ longũ ẽ enumerare ꝑpendite. & ȩccłasticȩ traditionis regulã siue
soli siue cũ plurib uniformit̃ obseruate. Si enĩ doctores ȩccłȩ id expedire
decernerent: in eccłasticis officiis aliũ singłis. aliũ multis ordinẽ tradidis¬
sont s unũ contenti remota diu̾sitate cõponere. unũ nõ docuer̾ ordi¬
nẽ in uiolabili sẽꝑ obseruatione tenere. o uider̃ enĩ qͥa qͥeꝗd indiuinis¬

Expanded text:
Cur etiam in expleti officii clausula ex more subjungitis: Benedicamus Domino; Cur etiam in expleti officii clausula ex more subjungitis: Benedicamus Domino; cum praesto nullus assistat, qui vobiscum Dominum benedicat? Haec igitur et alia multa quae longum est enumerare, perpendite, et ecclesiasticae traditionis regulam sive soli, sive cum pluribus uniformiter observate. Si enim doctores Ecclesiae id expedire decernerent, in ecclesiasticis officiis alium singulis, alium multis ordinem tradidissent; sed unum contenti remota diversitate componere, unum nos docuerunt ordinem inviolabili semper observatione tenere. Providerunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ laudes sideliũ popłs inuitat᷑. Si aut̃ uos anullo ꝓrsus tc̃ audimini. qͦs
ad exultandũ dño. exortatoriis uocib excitatis.  Agite in quã frs. dicite
adhuc m̃ si nõ ad sacram̃tũ respicitis ȩcdasticȩ unitatis. s ad nr̃m potius
orationes. qm̃ nimirũ adoctorib plurali st̃ stilo cõpositȩ. ł silentio pre¬
tereuntes õmittitis. ł ad singularẽ uolent̃ nũmerũ reuocatis. Iã
uͭ cũ ad lectiones uenitis. qͦd nefas ducitis. nullis adstantib benedictiõe
petẽ. ł dare. cur patrũ oĩũ. & cõcionatorũ sermones legitis. qͥb nimirũ
lic& si uultis ad uram singłaritatẽ stilo recdlamãte uolent᷑ inflectere. qr
id ꝓrsus impossibile ẽ. his õmissis. necesse iã uob̾ erit noua dictare. Cur etiã
cũ adoratione ꝑuentũ fuerit: dicitis. oremiᷤᷤ. cũ nemo illie sit qͥ uob̃cũ orare
debeat. Iuẽ ad cõmunionẽ orationis inuitatis. qͥ nullũ ad eẽ conspicitis:

Expanded text:
pulus invitatur. Si autem vos a nullo tunc prorsus audimini, quos ad exsultandum Domino exhortatoriis vocibus excitatis? Agite, inquam, fratres, dicite adhuc mihi, si non ad sacramentum respicitis ecclesiasticae unitatis, sed ad numerum potius orationes, quae nimirum a doctoribus plurali sunt stylo compositae, vel silentio praetereuntes omittitis, 227 vel ad singularem violenter numerum revocatis? Jam vero cum ad lectiones venitis, quia nefas ducitis, nullis adstantibus benedictionem petere, vel dare, cur Patrum homilias, et concionatorum sermones legitis: quibus nimirum licet si vultis ad vestram singularitatem stylo reclamante violenter inflectere, quia id prorsus impossibile est, his omissis necesse jam vobis erit nova dictare. Cur etiam cum ad orationes perventum fuerit, dicitis: Oremus; cum nemo illic sit, qui orare vobiscum debeat? quem ad communionem orationis invitatis, qui nullum adesse conspicitis?
Abbreviated transcription (Latin):
significat pecormũ cerebrũ. ł etiã uiscera marinoꝵ animaliũ quȩ s̃ humec¬
tiora. necñ arboꝵ medulle. ⁊ pͣaulo p̾t sed aeris motꝰ isdẽ ipsis cõmutationib
continetur: si c̃ lunȩ iouitas ad testat᷑. quȩ ex longa plerũq serenitate
subito nubiũ glomerationes & ꝑturbationeᷤ exsuscitat. Curipoꝵ quoq meatus

Expanded text:
significat pecorinum cerebrum, vel etiam viscera marinorum animalium, quae sunt humecsignificat pecorinum cerebrum, vel etiam viscera marinorum animalium, quae sunt humectiora, necnon arborum medullae. » Et paulo post: « Sed aeris motus iisdem ipsis commutationibus continetur, sicut lunae novitas attestatur, quae ex longa plerumque serenitate subito nubium glomerationes et perturbationes exsuscitat. Euriporum quoque meatus
Abbreviated transcription (Latin):
materues cedant his nãq m̃sibꝰ arescente humore sicciora. se iđ oni
fortiora s ligna S & lapis selenites inꝑside potentiȩ lunaris effectũ mi¬
rifice demonstrat. qui lunȩ continens imaginẽ fulgore candido nuieo q
nansluc&s atq iuxta cursĩ astri ipsius łaugeri diebꝰ siugulis ꝑhi¬
betur łminui his consentanea basilius cȩsariȩ̃ capadotiȩ reuerentissim
antistis. in sexto ex ameron libro scribit dicens Opinor aut qđ &
animalibꝰ ereandis ceterisq om̃ibꝰ quȩ terra ꝓducit. N parua c̃fert
ex lune mutatione formatio: Modo aũt laxiora eoꝵ corpora uident᷑
ꝙ uacua eũ senescit. Modo integra & repleta cũ crescit. qm̃ humorem
quenda cũ calore ꝑmixtũ interius. his latent̃ in fundit. Qđ ita ẽẽ de¬
monstrant. hi qui sub duo dormientes lucente luna post qũa surrexe¬
rint inueniuñ capita sua largissimo rore madentia: S & recentes
carnes si sub luna iacuerint fluida mox putredine corrũpunt᷑ Ideq

Expanded text:
materias caedant. His namque mensibus arescente humore, sicciora, et ideo fortiora, sunt ligna. Sed et lapis selenites in Perside potentiae lunaris effectum mirifice demonstrat, qui lunae continens imaginem, fulgore candido niveoque translucet, atque juxta cursum astri ipsius vel augeri diebus singulis perhibetur, vel minui. His consentanea Basilius Caesareae Cappadociae reverendissimus antistes in sexto Hexameron libro scribit, dicens: « Opinor autem quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra producit, non parva confertur ex lunae mutatione formatio; modo enim laxiora eorum corpora videntur et vacua, cum senescit; modo integra et repleta, cum crescit, quoniam humorem quemdam cum calore permixtum interius his latenter infundit. Quod ita esse demonstrant hi qui sub dio dormientes lucente luna, postquam surrexerint, inveniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed et recentes carnes si sub luna jacuerint, fluida mox putredine corrumpuntur. Idemque
Abbreviated transcription (Latin):
bi ebꝰ sunȩ nises alternat. Solariꝰ aut m̃sis .xxiͦiͦ. horis
⁊̃ amplior. ex quibꝰxi. epactarũ dies accrescunt. quibꝰ sol lunȩ cursũ singulis
annis exsuꝑat Puo decies eni uigeni ⁊bini cͥelaiiu horas faciunt. ⁊ undecieᷤ
uiceni ⁊ qͣtni cundẽ numerũ cõplent. S hebrei m̃ses aliia nascente. Roma
ni. aleł incipiunt. E gyptii auii balendarũ septẽbriũ usq innonũ balen¬
darũ earũde. aax diebꝰ suos m̃ses putantes Residuos qͥnq đies. int̾ calares
appellant: Qui pͥmi asolis cursũ m̃ses t̃ minare cȩper̃. ne lunȩ uelotior ⁊ du
genitori suo marti dicauit Scd̾m ab aꝑtione frugũ nominauit aprilẽ: Terciũ
maiȩ matri mercurii. ⁊ quartũ iunoni sacrauit. Iumtili ⁊ sextili qͥnẽ anatiui¬
tate iulii cesaris ⁊ augusti triumpho nuncupant᷑. ⁊ ceteris seq̃ntibꝰ anumero nom̃

Expanded text:
diebus lunae menses alternat. Solaris autem mensis XXII horis est amplior, ex quibus XI epactarum dies accrescunt, quibus sol lunae cursum singulis annis exsuperat. Duodecies enim viceni et bini CCLXIV faciunt, ut indecies viceni et quaterni eumdem numerum complent. Sed Hebraeipiunt, Aegyptii a quarto die Calendarum Septembrium, usque in nonum Calendarum earumdem, XXX diebus suos menses computantes; residuos vero dies intercalares appellant. Qui primi ad solis cursum menses terminare coeperunt, ne lunae velocior et dubum mensem genitori suo Marti dicavit: secundum ab apertione frugum nominavit Aprilem: tertium Maiae matri Mercurii, et quartum Junoni sacravit: Quintili et Sextili, qui nunc a nativitate Julii Caesaris, et Augusti triumpho nominantur, et caeteris sequentibus a numero nom
Abbreviated transcription (Latin):
&ofiunt sexies sexageni trecenti & seraginta dies. qui s integri xii menses.
S om̃ sic̃ mensc̃ curxuitꝰ lunȩ ostendit hominibꝰ sic annꝰ circuitũ solis anim¬
aduersuse. Restant aũt quinq dies & quadrans diei ut sol impleat cursũ
suu. iinũq concludat. Quatuor. enĩ qua drantes faciunt unũ diẽ. qũt pe
ordo turbetur. etiã ipsos .x. dies & qͣ diantẽ si consi deremꝰ senarius numer
mels pluromu uals primo quia sic feriiole rt aarerat. pidis unde qur¬

Expanded text:
di versus, et fiunt sexies sexageni trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri XII menses. di versus, et fiunt sexies sexageni trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri XII menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est, restant autem V dies, et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum, annumque concludat; quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem neordo turbetur; etiam ipsos V dies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet, primo, quia, sicut fieri solet, ut a parte totum
Abbreviated transcription (Latin):
sertã. terciã & dimidiã. Hec ulla pars alia quę dici possit quota sit inuenit᷑ in eo
Serta g eiꝰ unũ ẽ. tercia duo. dimidia tria. unũ . ꝙͣ duo. & tria c̃sumant eundem
senariũ. Cuiꝰ ꝑfechonẽ nob scriptura scã com̃dat. ineo maxime qđ sea diebꝰ ds̃
pfecit oꝑa sua. ⁊ seato die factꝰ ẽ homo ad imaginẽ dĩ. & sexta ętate generis
humani filius dĩ uenit. ⁊ factꝰ ẽ filius hominis ut nos reformar& adimaginẽ
dĩ. Annꝰ &iã unꝰ si xu m̃ses integri considerentur quos triceni dies cõplent:
Talem quippe m̃sẽ ueteres obseruauer̃ que cireuitꝰ lunaris ostendit. senario
numero poll&. qd enĩ ualent sex inprimo ordine numeroꝵ qui constat
ex unis ut ꝑueniat᷑ ad x hoc ualent la: in sedo &rdine. qui constat ęxdenis
ut pueniat ad .c. Sexagenarius gͦ nuimerꝰ dierũ sexta pars anni ẽ. npaulo

Expanded text:
sextam, tertiam et dimidiam, nec ulla pars alia, quae dici possit quota sit invenitur in eo. sextam, tertiam et dimidiam, nec ulla pars alia, quae dici possit quota sit invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est, tertia duo, dimidia tria. Una autem, et duo et tria consummant eumdem senarium, cujus perfectionem nobis Scriptura sancta commendat in eo maxime, quod Deus VI diebus fecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei, et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit, et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Annus etiam unus, si XII menses integri considerentur, quos triceni dies complent, talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad X; hoc valent LX in secundo ordine, qui constat ex denis, ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum sexta pars anni est. » Et paulo
Abbreviated transcription (Latin):
ed & dem̃sura crem̃tibis sextilis ne te nr̃a lateat sententia. dicimꝰ quadrantẽ
horas ac se misse naturali curͣ ꝑagere. Dimidũ uͦ signi cuiꝰq ꝑ xx dies .u. horas
⁊ qͣdrantẽ uniꝰ horȩ ꝑcurrere. Nec omnino puta m̾eoꝵ suscipiend̾a ẽẽ senten¬
tiã qui quasi nocti nihil tribuentes. tres tantũ horas ꝑannũ bisserto ad crescere
confirmant. Iđ si ita eẽt. ñ ante annoꝵ uiii. crrcuitũ dies qui creuerat totꝰ cõ¬
pleretur. Diem nãq totũ id cũ sua nocte xxiiii. habere horas etiã uulgus
ignobile nouit. qui dũ totꝰ ꝑ quadrienniũ ñ negetur impleri Qua ratione qͣrta
pars oiꝰ ꝑsingulos IIIi annoꝵ negatur impleri Cerũ si qui nrãm in hoc sper¬
nendã putat assercionẽ. legat beati aureli augustini im. descã trinitate li¬
bellũ. ubi de senarii numeri in qͦ mundus factꝰ ẽ ꝑfectione disserens. & iã hui
quadtrantis mentionẽ facere. Immo ⁊ eũ certi misterii grã ꝑom̃ipotentẽ c̃¬

Expanded text:
ed de mensura crementi bissextilis ne te nostra lateat sententia, dicimus quadrantem horas ac semissen naturali cursu peragere, dimidium vero signi cujusque per XV dies V horas et quadrantem unius horae percurrere. Nec omnino putamus eorum suscipiendam esse sententiam, qui, quasi nocti nihil tribuentes, tres tantum horas per annum bissexto adcrescere confirmant. Quod si ita esset, non ante annorum VIII circuitum dies qui creverat totus compleretur, diem namque totum, id est, cum sua nocte XXIV habere horas, etiam vulgus ignobile novit. Qui dum totus per quadriennium non negetur impleri, qua ratione quarta pars ejus per singulos IV annorum negatur impleri? Verum si quis nostram in hoc spernendam putat assertionem, legat beati Aurelii Augustini quartum de sancta Trinitate libellum, ubi de senarii numeri, in quo mundus factus est, perfectione disserens, etiam hujus quadrantis mentionem facere, imo et eum certi mysterii gratia per omnipotentem con
Abbreviated transcription (Latin):
tat: Quibꝰ aũt qͣntisue tẽpoꝵ particulis idem lunę quadras aderescat. ma¬
ioreq situ indiget. Nãq cũ ipso qͣdrante etiã erebra embolismoꝵ int̾ruptio.
⁊ saltꝰ qͦq ratione tota discursus. lunaris m̃sura adpurũ di nosci queat obsistit¬

Expanded text:
tat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunae quadrans accrescat, matat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunae quadrans accrescat, majore quaesitu indiget; namque cum ipso quadrante etiam crebra embolismorum interruptio, et saltus quoque ratio, ne tota discursus lunaris mensura ad purum dignosci queat, obsistit
Abbreviated transcription (Latin):
nã qr aparg qͣ drantẽ de qͦ sermo ẽ. ñ ad solis tantũmͦ s & lunȩ cursũ eque
ptinoo Quicd silunȩ quoq quadrantẽ accomodare negaueris. ẜbisseatiliꝰ
anno eiꝰde quantatis m̃sẽ lunarẽ febro ario ciuꝰ & antea solebas aptaueris.
Icłoq paschalis ratio uacill& & totus mox anni cursus titub&. Statͦq ille
semꝑ iniuolabilis cireusi decen nouenalis magis magisq nirbatꝰ euertat᷑
Q uare oportet ut sic̃ dictante qͣdrantis ratione. qͣrto anno quẽ bissextilẽ
cõputare meminerimꝰ ac sẽꝑ industria ꝑiugiles ut eũ lunã m̃sis februari. tẽ
undecimo circuli decennouenał anno ipsã quã & ante luna c̃sueuerat seru&
ȩtatẽ. Hã ⁊ iđo maxime lunȩ quadrantẽ dandã monemꝰ. ne maior solito
in beł mar̃ ex istendo ratũ paschalis obseruantiȩ cursũ recto atramite deflec¬

Expanded text:
namque apparet quadrantem de quo sermo est, non ad solis tantummodo, sed ad lunae cursum aeque namque apparet quadrantem de quo sermo est, non ad solis tantummodo, sed ad lunae cursum aeque pertinere, quia si lunae quoque quadrantem accommodare negaveris, sed bissextili anno ejusdem quantitatis mensem lunarem Februario, cujus et antea solebas, aptaveris, ideoque paschalis ratio vacillet, et totus mox anni cursus titubet, statusque ille semper inviolabilis circuli decennovennalis magis magisque turbatus evertatur. Quare oportet ut sicut dictante quadrantis ratione quarto anno, quem bissextilem computare meminerimus: hac semper industria pervigiles, ut cum lunam mensis Februarii tunc undecimo circuli decennovenalis anno, ipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo, ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflec
Abbreviated transcription (Latin):
ntelligas. x.I. Quare ui beł mar interbealetur
placuit intealare ronianis quia hic breauor ceteris cia trenie cude
mensis int eru ido ndũ expleto eo que ad modũ egyꝑsoissa orrei de¬
cursu tetues uini siu circulo facere uolebant. Ne omnino de scissate se stu
ursri iiciũ mircĩ mensis afebroarii fine se iungerent. Ido nante seatũ
ulrĩ marciarũ diem qui ad eũ terminũ colentes termnalnius aer oue
bant ꝑplures: Grescente aut ꝑetates seli peratia uni quadhrones it fma¬
qu Ser sacra ac sacrifitia credebant agenda: S multo miserius dem̃tes
qũi habentes ꝓmissi onẽ regni cȩlestis. his potius quę termino sͥ obnaria
ad horer perituri. qua ad ȩterna uolunt ꝓpare sine fine uicturi xli
aemu mdis aũt bissextili cõputa ador. siue illã ante intcalatu qarantẽ
sre post moclute eminari contingat. Cuiꝰ adiectione diei efficit᷑ lunare
sen uonu m ocanunis sit .ccc ł.x. Si embolismꝰ. cec laxx ydieb copleri Palã

Expanded text:
as intercaletur. cuit intercal re Romanis, quia hic brevior caeteris et extremus anni mensis erat. Verum ideo nondum expleto eo, quemadmodum Aegyptii et Graeci decurso totius anni sui curriculo facere volebant, ne omnino discissa lege sua veteri, initium Martii mensis a Februarii fine sejungerent. Ideo non ante sextum Calendarum Martiarum diem, quia Deum Terminum colentes, Terminalia sacra, quae rplures, crescente autem per aetates saeculi peritia, unum quadrantis interpodum, et ei sacra ac sacrificia credebant agenda. Sed multo miserius dementes qui habentes promissionem regni coelestis, his potius quae termino sunt obnoxia adhaerere petituri quam ad aeterna volunt properare, sine fine victuri. dierum, anno autem bissextili computet XXX, sive illam ante intercalatum quadrantem, seu postmodum, terminari contingat. Cujus adjectione diei efficitur lunarem tunc annum, si communis sit, CCCLV, si embolismus, CCCLXXXV diebus compleri. Palam
Abbreviated transcription (Latin):
disiungat ac dudat. Nã cũ in pͥmordio creauirarũ tenebrȩ eẽnt suꝑ faciẽ
abyssi. diã ds̃ .f iat lux & facta ẽ lux & uocauit ds̃ lucẽ diem quȩ difi¬
totũ orbe illustrantis impletur Qui secũ semꝑ ⁊ubiq lum̃ diurnũ cir¬
cũ ferens. Non minore aerũ spacio noctu sub terras. qu̾a supͣterras int̾

Expanded text:
ebrae essent super faciem abyssi: Dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. Et vocavit Deus lucem diem ; quae defitotum orbem lustrantis impletur, qui secum semper et ubique lumen diurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra terras int
Abbreviated transcription (Latin):
sopitũ de ꝓductis elatere suo sacram̃tis cȩlestibꝰ. sponsam sibi scĩficare ec¬
cdam. Qua uidelic& die primũ adã patrẽ uidebc& humam generis ipse
creauerat. eiq delatere costã tollens edificauit mulierẽ. cuiꝰ aduitorio
genꝰ ꝓpagaret humanũ:

Expanded text:
sopitum, de productis e latere suo Sacramentis coelestibus sponsam sibi sanctificare Ecsopitum, de productis e latere suo Sacramentis coelestibus sponsam sibi sanctificare Ecclesiam, qua videlicet die primum Adam, patrem videlicet humani generis, ipse creaverat, eique, de latere costam tollens, aedificavit mulierem, cujus adjutorio genus propagaret humanum.