comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł recessionũ reuolutio. ꝑ statuta tem¬
porũ int̾ualla. Reuina grecȩ. latine
cruptio siue fluor appellat᷑. Catarrus
ẽ. fluor reumȩ iugis ex narib. Quȩ
dũ ad fauces uenerit brancos uocatur.
dũ ad toracẽ uł pulmonẽ. tisis dicit᷑
Coriza. ẽ. qͦtiens in fusio capttis in ossa
uenerit nariũ. & ꝓuocationẽ fecerit
cũ sternutatione. unde & coriza nom̃
accepit. Brancos. ẽ. p̾focatio faucium
a frigido humore. Greci enĩ guttur
brancos dicunt. circa quẽ fauces st̃ quas
nos corrupte brancias dicimꝰ. Raucedo
ampitatio uocis. hȩc & arteriasis uocat᷑.
eo qđ uocẽ raucã & clausã redclat. ab ar¬
teriarũ iniuria. Suspiriũ nom̃ sũpsit
quia inspirationis difficultas. ẽ. quam
greti dissonoam dicunt. id . ẽ. p̃focationẽ
Pleripleumonia. apulmonib nom̃ acce
pit. Est enĩ pulmonis tumor. cũ spuma¬
rum sanguincarũ effusione. Emopthois.
emissio sanguinis pos unde & nom̃ acce¬

Expanded text:
vel recessionum revolutio per statuta temvel recessionum revolutio per statuta temporum intervalla. Reuma Graece, Latine eruptio sive fluor appellatur. Catarrhus est fluor reumae iugis ex naribus, quae dum ad fauces venerit, βράγχος vocatur; dum ad thoracem vel pulmonem, πτύσις dicitur. Coryza est quotiens infusio capitis in ossa venerit narium, et provocationem fecerit cum sternutatione; unde et coryza nomen accepit. Branchos est praefocatio faucium a frigido humore. Graeci enim guttur βράγχος dicunt, circa quem fauces sunt, quas nos corrupte brancias dicimus. Raucedo amputatio vocis. Haec et arteriasis vocatur, eo quod vocem raucam et clausam reddat ab arteriarum iniuria. Suspirium nomen sumpsit, quia inspirationis difficultas est, quam Graeci δύσπνοιαν dicunt, id est praefocationem. Periplpit. Est enim pulmonis tumor, cum spumarum sanguincarum effusione. 16. Haemoptois, emissio sanguinis per os, unde et nomen sum
Abbreviated transcription (Latin):
cat. qđ ꝑlunȩ cursũ comitetur eos insa¬
nia demonũ: Idem & laruatio. ipse. ẽ. &
morbus comitialis. id ẽ. maior & diutinꝰ
quo caduci tenentur. Cui tanta uis est.
ut homo ualens concidit. spumetq. Co¬
mitialis aut̃ dictus. qđ apud gentiles
cũ comitiorũ die cuiquã accidisset. co¬
mitia dimittebant᷑. Frat autẽ apud ro¬
manos comitiorũ dies solennis inkalen¬
dis ianuarii. Mania. ab insania uł fu
rore uocata. Nam grecorũ uetustas. furo¬
rem manicẽ appellant. siue abiniquita¬
te quã greci manie uocauert̃. siue a di¬
uinatione. quia diuinare grece manin
dr̃. Melancolia dicta . ẽ. a nigro felle.
greci enĩ nigrũ melan uocant. fel autẽ
colen appellant . Epilemsia autẽ it
fantasia fit. melancolia in ratione.
mania in memoria. Tiphi st̃ frigidȩ
febres. quȩ abusiue tipi appellantur.
ab herba quȩ in aqua nascit᷑ latine for¬
ma atq status dr̃. Est enĩ accessionũ

Expanded text:
cant, quod per lunae cursum comitetur eos insicant, quod per lunae cursum comitetur eos insidia daemonum. Item et larvatici. Ipse est et morbus comitialis, id est maior et divinus, quo caduci tenentur. Cui tanta vis est ut homo valens concidat spumetque. Comitialis autem dictus, quod apud gentiles cum comitiorum die cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat autem apud Romanos comitiorum dies sollennis in kalendis Ianuarii. rore vocata est, nam Grecorum vetustas furorem manichem appellabat sive ab iniquitate, quam Greci manie vocaverunt; sive a divinatione, quia divinare Graece μανεῖν dicitur. Melancholia dicta est a nigro felle. Graeci enim nigrum μέλαν vocant, fel autem χολὴν appellant. Epilemsia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma atque status dicitur. Est enim accessionum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. DE CRONICIS MORBIS
RONIA est ꝓlixus morbus. qͥ multis
tẽporib remorat᷑. ut podagra. tisis.
Cronon enĩ apud grecos tẽpus dr̃. Cefalea
ex causa uocabulũ habet. capitis enim
passio. ẽ. & greci caput cefalin uocant.
Scothomia ab accidenti nom̃ sũpsit. qđ
repentinas tenebras ingerat oculis. cũ
uertigine capitis. Uertigo autẽ. ẽ. quõ¬
tienscunq uentꝰ consurgit & terrã in
circũitũ mittit. sic & inuerticẽ homi¬
nis. arteriȩ & uenȩ uentositatẽ ex reso¬
luta humectatione gignunt. & inocu¬
lis girũ faciunt. unde & uertigo nun¬
cupata ẽ. Epilemsia uocabulũ supsit.
qđ mentẽ appendens. parit̾ etiã corpis
possideat. Greci enĩ appensionẽ epilem¬
siam appellant: Fit autẽ ex melancolico
humore. quotiens exuberauerit. & ad ce¬
rebrũ conuersus fuerit. Hȩc passio &
caduca uocatur. eo qđ cadens eger. spasmos
patiatur. Hos etiã uulgus lunaticos uo¬

Expanded text:
venit. De chronicis morbis venit. De chronicis morbis . Chronia est prolixus morbus qui multis temporibus remoratur, ut podagra, pthisis. Χρόνος enim apud Graecos tempus dicitur. Cephalea ex causa vocabulum habet. Capitis enim passio est, et Graeci caput κεφαλὴν vocant. Scothomia ab accidenti nomen sumpsit, quod repentinas tenebras ingerat oculis cum vertigine capitis. Vertigo autem est quotienscumque ventus consurgit, et terram in circuitum mittit. Sic et in vertice hominis arteriae et venae ventositatem ex resoluta humectatione gignunt, et in oculis gyrum faciunt. Unde et vertigo nuncupata est. Epilemsia vocabulum sumsit, quod mentem adpendens pariter etiam corpus possideat. Graeci enim adpensionem ἐπιληψίαν appellant. Fit autem ex melancholico humore, quotiens exuberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Haec passio et caduca vocatur, eo quod cadens aeger spasmos patiatur. Hos etiam vulgus lunaticos vo
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & latini hunc morbũ. obaquȩ metũ
limfaticũ uocant. Fit aut̃ aut ex canis
rabidi morsu. aut ex aeris spuma in
terrã ꝓrecta. quã si homo uł bestia teti¬
gerit. aut dem̾tia repletur aut i
rabiem uercieur. Carbunculus dictꝰ.
qđ in ortu suo rubens sit ut ignis. postea
niger ut carbo extinctꝰ. Pestilentia. ẽ.
contagiũ. quoddũ unũ apprehenderit:
celerit᷑ ad plures transit. Gignit᷑ autẽ
ex corrupto aere. & inuiscerib pene¬
trando immitcit᷑. Hoc & si plerunq ꝑ
aerias potestates fiat. tam̃ sine arbitrio
om̃ipotentis dĩ omnino ñ fit. Dicta aut̃
pestilentia quasi pastulentia. qđ uelu¬
ti incendiũ depascat. ut toto descendit
tingendo. qͥa quẽ tetigerit polluet.
Ipsa & inguina. ab inguinũ ꝑcussione.
Fadem & lues. a labe & luctũ uocata.
quȩ tanto acuta. ẽ ut ñ habeat spaciũ
temporis. quo aut uita sꝑetur aut mors.
sed repentinus languor simul cũ morte

Expanded text:
unde et Latini hunc morbum ab aquae metu unde et Latini hunc morbum ab aquae metu lymphaticum vocant. Fit autem aut ex canis rabidi morsu, aut ex aeris spuma in terra proiecta, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur aut in rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendium depascat, ut Virg. Aen. 5, tingendo, quia quemquem tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a labe et luctu vocata, quae tanto acuta est ut non habeat spatium temporis quo aut vita speretur aut mors, sed repentinus languor simul cum morte
Abbreviated transcription (Latin):
monis uitiũ cum dolore uehementi.
& suspirio. Greci enĩ pulmonẽ fseslencun
uocant. unde & egritudo dicta . ẽ. Apo¬
plexia. ẽ. subita effusiosanguinis. qua
suffocati intereunt. Dicta autẽ apople¬
xia. qđ ex lȩtali ꝑcussione repentinus
casus fiat. Greci enĩ ꝑcussionẽ apoplȩxin
uocant. Spasmus latine contractio su¬
bita artuũ. aut neruorũ cũ dolore ue
hementi. quã passionẽ a corde nomina¬
tam dixert̃. quia in nob̾ principatũ
uigoris habet. fit autẽ duob modis.
aut ex repletione aut ex inatͥione.
Titanꝰ maior ẽ. contractio neruorum
a ceruice addorsũ. Telũ. lateris do¬
lor. ẽ. Dictũ autẽ ita amedicis. quod
dolore corpus transuerberet quasi gla¬
dius. Yleos dolor intestinarũ. unde
& ilia dicta sunt. Grece enĩ ilios obuol¬
uere dr̃. qđ se intestina p̃dolore in uol¬
uant. Hi & torminosi dicunt᷑. ab inte¬
Istiarũ
Greci enĩ idros aquã. fobis timorẽ dicuñ.

Expanded text:
monis vitium, cum dolore vehementi monis vitium, cum dolore vehementi et suspirio; Graeci enim pulmonem πνεύμονα vocant, unde et aegritudo dicta est. 10. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia, quod ex lethali percussu repentinus casus fiat. Graeci enim percussionem ἀπόπληξιν vocant. 11. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum, cum dolore 173 vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, quod in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. 12. Tetanus majorum est contractio nervorum a cervice ad dorsum. 13. Telum, lateris dolor est, dictum est autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. 14. Ileos, dolor intestinorum, unde et ilia dicta sunt; Graece enim εἰλεῖν obvolvere dicitur: quod se intestina prae dolore involvant. Hi et torminosi dicuntur ab intestinorum Graeci enim ὑδωρ aquam, φόβον timorem dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ passiones ex ꝓpriis causis nomi-¬
na acceꝑunt. Febris a feruore dicta.
est enĩ abundantia caloris. frenesis
appellata siue ab impedim̾to mentis.
qd dentib infrendant. Nam frendere
est. dentes concutere. Est autẽ ꝑtur-¬
batio m̃tis cũ exagitat̾ione & dem̃tia.
ex colerica ineffec̾ta. Cardia. ut ocabulũ
a corde sumpsit. dũ exaliquo timore
aue dolore afficitur. Cor enĩ greci
cardian uocant. Est enĩ cordis passio
cũ formidabili metu. Litargia. a sõno
uocata. Est enĩ oppressio cerebri. cum
obliuione & somno iugi. uelut sterten¬
tis. Sinnancis a continentia sp̃s & prȩ¬
focatione dicta. Greci enĩ sinnancis
continere dicunt. Qui enĩ hoc uitio
laborant: dolore fauciũ prȩfocantur
Fleomon ẽ. feruor stomachi. cũ exten¬
sentitur. & inde nom̃ accepit. Peure¬
sis. ẽ. dolor lateris acutus cũ febre &
sputo sanguinolento. Latus enĩ grece
pleura dicit᷑. unde pleuretica passio no¬
men accepit. Peripleumonia. ẽ. pul¬

Expanded text:
autem passiones ex propriis causis nomen acceperunt. Febris a fervore dicta; est enim abundantia caloris. Frenesis appellata sive ab inpedimento mentis; quod dentibus infrendant. Nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt. Qui enim hoc vitio laborant, dolore faucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi cum extensentitur, et inde nomen accepit. 8. Pleurisis est dolor lateris acutus, cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλεῦρον dicitur, unde et pleuritica passio nomen accepit. 9. Peripneumonia est pul
Abbreviated transcription (Latin):
ingentẽ multitudinẽ continens. in ipsi
ratione atq scientia numerorũ. ñ solũ
duplicari. uerũ etiã multiplicari potest
Ita uͦ suis quisq numerus ꝓprietatib c̃¬
minatur. ut nullus eoꝵ par esse cuicunq
alteri possit. Ergo & dispares int̾ se atq
diuersi st̃. & singuli quiq finiti st̃. & om̃s

Expanded text:
ingentem multitudinem continens, in ipsa ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et singuli quiq
Abbreviated transcription (Latin):
ut media inuenias in arithmetica.
Primo sic quęris. coniungis extrema &
diuidis. & facis mediũ. Ut puta. Fac
gis. & faciunt decẽ & octo. Partiris me¬
dia & facis nouẽ. qđ est analogicũ arit¬
hineticȩ. ut mectius quot monadib su¬
perat primũ. His suꝑet᷑ ab extremo.
Suꝑant enĩ nouẽ sex trib monadib.
his suꝑat᷑ a duodecĩ. Scđm geometriã
uͦ ita quęris. extrema multiplicata tan¬
tũ faciunt. quantũ & media duplica¬
ta. Ut puta sex & duodeci multiplicata.
facient septuagies dipondius. Media.
ocui& nouẽ multiplicata. tantundẽ
faciunt. Scđm musicã ita quęris. qua
parte suꝑat medius pͥmũ. eadẽ parte
suꝑatꝰ medius ab extremo. Ut puta.
Quod numeri infiniti existunt.
Umeros aut̃ infinitos. eẽ. certissimũ ẽ
Qm̃ in qͦcunq numero finẽ faciendũ
putaueris. idẽ ipse ñ dico uno addito au¬
geri. sed quãlibet sit magnꝰ & quã libet

Expanded text:
ut media invenias. In arithmetica ut media invenias. In arithmetica primo sic quaeris. Conjungis extrema, et dividis, et facis medium, ut puta: fac gis et faciunt X et VIII: partiris media et facis IX, quod est analogicum arithmeticae, ut medius quot monadibus superat primum, his superetur ab extremo. Superant enim IX VI tribus monadibus, his superatur a XII. Secundum geometriam vero ita quaeris. Extrema multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII multiplicata facient septuagies dipondius, media VIII et IX multiplicata tantundem faciunt. 3. Secundum musicam ita: qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo, ut puta VI. CAPUT IX. Quod numeri infiniti existunt. 1. Numeros autem infinitos esse certissimum est, quoniam in quocunque numero finem faciendum putaveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑficialis numerus. ẽ. qͥñ solũ longitu¬
dine sed & latitudine continet᷑. ut tri-¬
gonus. quadratꝰ. quinquangulus. uł
circulatꝰ numeri. & cȩt̾i qui sẽꝑ in plano
pede. id: suꝑficie continentur: Trigonꝰ
numerus . ẽ. Quadratꝰ numerꝰ ẽ. ita.
Quinq angulus ita. Circularis numerus
.ẽ. ita. qui dũ similit̾ multiplicatus
fuerit a se inchoans ad se conuertit᷑ ut
uerbigra quinquies quini .xx.uͦ. Solidus
numerus. ẽ. qͥ longitudine & ititudi¬
ne & altitudine continet᷑. ut st̃ pira¬
mides qͥ inmaodũ flãmȩ consurgunt
ita. Cib ut st̃ tessere ita. Spherę qͥb
est ȩqualis undiq rotunditas ita.
Sphericus aut̃ numerus. ẽ. qͥ a circulato
numero multiplicatꝰ a se inchoat. & in¬
se conuertit᷑. Quinquies quini uies
quinquis. Hic circulus dũ in se ipsũ
multiplicatꝰ fuerit facit sperã id. ẽ.
aut̃ & geometricã & musieã hoc int̾. ẽ.

Expanded text:
Superficialis numerus est, qui non solum longituSuperficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita. Quadratus numerus est ita. Quinqueangulus ita. Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi gratia quinquies quini XXV, ita. Solidus numerus est, qui longitudine et latitudine vel altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, ita. Cubus, ut sunt tesserae, ita. Sphaerae, quibus est aequalis undique rotunditas, ita. Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatse convertitur, ut quinquies quini, viginti quinque. Hic circulus dum seipso multiplicatus fuerit, facit sphaeram, id est, et geometriam, et musicam hoc interest,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerinte. continent intra se bis octo. cũ alus
trib partib eiꝰ. Submultiplex subsuꝑ¬
partionalis numerus ẽ: quidũ ad fortio¬
rem sibi cõparatꝰ fuerit. continet᷑ ab eo
multiplicit᷑. cũ aliquib partib suis. Ut
uerbigr̃a.iii. ad .uIII. continent᷑ bis cũ
duab partib suis: iiiͬi. ad .xi. continent᷑
bis cũ trib partib suis. De tercia diui
diuiditur sic .i. linealis .ii. suꝑficiosi¬
.III. solidi. Discretꝰ numerus. ẽ. qui a discre¬
tis monadib continet᷑. Ut uerbigra. iii
IIII .U.UI. & reliqui. Continens numerus
ẽ: qͥ a cunctis monadib continet᷑. Uer
bi gr̃a. ternarius numerus. si in magni¬
tudine intelligat᷑. id÷ in linea. aut spa¬
ciũ. aut solidũ dicit᷑ continens. Similit᷑
quat̾narius & quinarius numeri. Linea.¬
lis numerus. ẽ. qͥ inchoans a monade.
linealit᷑ describit᷑ usq ad infinitũ. unde
alfa ponit᷑ ꝓdesignatione linearũ. qm̃
hec littera unũ significat apud grecos.

Expanded text:
se bis VIII cum aliis tribus partibus eius. Submultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia III ad VIII continentur bis cum duabus partibus suis; IIII ad XV continentur tertio cum tribus partibus suis. Sequitur dividitur sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos.
Abbreviated transcription (Latin):
cõparat᷑. cũ aliqua parte sui. ut ternariꝰ¬
adquinariũ. Continet᷑ enĩ ab eo cum
duab partib suis. Multiplex numeruse
qͥ habet in se minorẽ numerũ bis. aut tor.
aut quater. aut multiplicit̾. Ut uerbi
gr̃a. duo ad unũ dũ cõparati fuerint.
quadruplȩx. & reliqͥ. Econtra submulti¬
plex numerus. ẽ: qͥ urera multiplicem
continetur. bis aut ter. aut quat̃. aut
multiplicit̾. Ut uerbigr̃ã unus a duob
bis continetur. a trib ter. a quattuor
tipliciter. Suꝑ particularis numerus ẽ

Expanded text:
conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternariconparatur, cum aliqua parte sui, ut ternariad quinarium, continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est qui habet in se minorem numerum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter, verbi gratia: II ad unum dum comparati fuerint, quadruplex, et reliqui. 6. E contra, submultiplex numerus est qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter, verbi gratia: unum a duobus bis continetur, a tribus ter, a quatuor tipliciter. Superparticularis numerus
Abbreviated transcription (Latin):
culares .iii. subsuꝑ partientes .iiii. sub¬
suꝑ multiplices. subsuꝑ particulares.¬
U. sub multiplices. sub suꝑ partientes.
Per se numerus. ẽ. qui sine relatione
similes. Ad aliqͥd numerus. ẽ. qͥ relatiue
duo. dũ cõparatus fuerit duplex dr̃ &
cuntur. qͥ scđm quantitatẽ ęquales st̃
Ut uerbi gr̃ã. duo ad duo. tres ad tres.¬
.xͣ. ad xͣ. eͣ ad .cͣ. In ȩquales numeri st̃.
qͥ ad inuicẽ cõparati in ȩqualitatẽ demon¬
strant. ut .iiͦi. ad duo iiͦiͦi. ad .iiͦi.E. ad .iii.
xͣ. ad sex & uniuersalit̾ maior minori
aut minor maiori. Huiusmodi dũ cõ¬
paratus fuerit. in ęqualis dr̃. Maior
numerus. ẽ. qͥ habet inse illũ minorem
numerũ adquẽ cõparat᷑. & aliquid plus.
Ut uerbigrã. quinarius numerus trinario
numero fortior ẽ. eo qđ habet quinariꝰ
numerus in se trinariũ numerũ & alias
partes eiꝰ duas. & reliqui tales. Minor
numerus. ẽ. qͥ continet᷑ a maiori ad quẽ

Expanded text:
partientes, submultiplices subsuperparticulares, submultiplices subsuperpartientes. 2. Per se numerus est qui sine relatione similes. Ad aliquid est numerus qui relative ad II dum comparatus fuerit duplex dicitur et cuntur, qui secundum quantitatem aequales sunt, ut, verbi gratia, duo ad duo, tres ad tresX ad X, C ad C. Inaequales numeri sunt, qui ad invicem conparati inaequalitatem demonstrant, ut III ad II, IV ad III, V ad IV, X ad VI; et universaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum conparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est, qui habet in se illum minorem numerum, ad quem conparatur, et aliquid plus; ut verbi gratia quinarius numerus trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
mam serui. qm̃ pat̾ maior me ẽ. Homi¬
nes aut̃ minꝰ intelligentes. quid ꝓ qͥd
dicatur. ea quȩ ꝓpt̾ formã serui di¬
uolunt transferre ad formã dĩ. &
rursus ea quȩ dicta fc̃ ut ad se inuicẽ
ꝑsone referant᷑. uolunt nomina esse
naturȩ atq substantiȩ. & faciunt
errorẽ infide. Sic aut̃ dĩ filio conum¬
cta . ẽ. humana natura. ut ex duab
substantiis fieret una ꝑsona. Solus
Filiũ gͦ dĩ crucifixũ fatem᷑. ñ ex uir¬
tute diuinitatis. sed ex infirmitate
humanitatis. Non ex suȩ naturȩ ꝑ¬
cedit. & substantiã eorũ habet. Heq
enĩ aliud de patre ꝓcedere potuit:
quã qđ ipse. ẽ. pat. Sp̃ssc̃s aut̃ dic̃tꝰ
scđm id qđ ad aliquid refert᷑ spirans
& spirans utiq sp̃u spirans. ẽ & ex to
appellatꝰ sp̃s est. Proprio aut̃ mͦ qͦdã

Expanded text:
 'Quoniam Pater maior me est.' Homines autem minus intellegentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi divolunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. SoluFilium ergo Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex suae naturae procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & filius relatiue dr̃ quia. ẽ. ei pat̃.
His enĩ appellationib hoc significatur
qđ ad se inuicẽ referunt᷑. ñ ipsa sub¬¬
stantia qua unũ st̃ Proinde trinitas
in relatiuis psonarũ nominib est.
Deitas ñ triplicatur. sed in singularita¬
tem. ẽ: quia si triplicatur. deorũ in¬
ducimꝰ pluralitatẽ. Nom̃ aut̃ dõrũ
in angłis & scĩs hominib idõ plura¬
De quib psalmꝰ. Ego dixi. dii estis.

Expanded text:
312 sic et Filius relative dicitur, quia est ei Pater; 312 sic et Filius relative dicitur, quia est ei Pater; His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo plurade quibus Psalmus, Ego dixi: Dii estis :
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilis.
DE EAOEM TRINI TAIE.
RIgITAS appellatur. qđ fiat totũ
unũ ex quibdã tribus quasi triunitas
ut memoria. intelligentia & uoluntis
inquib mens habet inse quandã imi¬
ginẽ diuinȩ trinitatis. Nam dũ tria
sint unũ sunt. quia & singula in se ma
unũ. idem & tria. In natura unũ. in
ꝑsonis tria. Unũ ꝓpt̾ maiestatis cõ-¬
munionẽ. tria ꝓpt̾ ꝑsonarũ ꝓprie¬
tatem. Nam alius pater. alius filius.
alius sp̃s sc̃s. Sed alius quidẽ ñ ali¬
ud. quia parit̾ simplex. parit̾q in¬
cõmutabile bonũ. & coȩternũ: Pat̃
solus ñ .ẽ. de alio. idõ solus appellatꝰ
ingenitꝰ. Filius solus de patre ẽ natus.
sunt Propria sunt essentialia. ut ds̃.
& inde ꝓpria. quia ipsã substantiam
significant. quia unũ st̃. Appellatiua
nitus ꝓcedens. Fadem & relatiua.
quȩ ad se inuicẽ referunt᷑. Cũ enim
runtur. Nam pat̾. ñ ad se ipsũ sed ad
filiũ relatiue dr̃. quia . ẽ. ei filius.

Expanded text:
invisibilis. De trinitate . Trinitas appellata quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas; ut memoria, intellegentia et voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manunum, idem et tria. In natura unum, in personis tria. Unum propter maiestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed alius quidem non aliud, quia pariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus apingenitus: Filius solus de Patre est natus, sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus,et inde propria, quia ipsam substantiam significant, quia unum sunt. Appellativat Procedens. Eadem et relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim runtur. 7. Nam Pater non ad seipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei Filius;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qđ manifestat. Lum̃: quia illu¬
minat. Lix qͥa adueritatẽ contẽplan¬
lã cordis oculos reserat. Sol. quia
illuminator. Oriens. qͥa luminis
fons. & illustrator. ẽ. rerũ. & qđ oriri
nos faciat acluitã ȩt̾nã : Fons. quia rerũ
origo. ẽ. uł qđ satiat sitientes. Ipse qͦq
alfa &ω. Alfa enĩ littera nulla p̾cedit.
prima. ẽ. enĩ litterarũ. sicut & filius dĩ
pse enĩ se principiũ iudeis int̾rogantib

Expanded text:
propter quod manifestat. Lumen, quia inlupropter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; prima est enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quęramꝰ ñ habemus. Os dĩ est. qͥa
uerbũ eiꝰ est. Nam sicut ꝓ uerbis quȩ
plinguã fiunt. sepe dicimꝰ illa & illa
lingua. ita & ꝓdĩ uerbo os ponitur.
qͥa mos. ẽ. ut ore uerba formentur.
Uerbũ autẽ ideo dr̃. qͥa ꝑ eũ ꝑat̾ om̃ia
condidit. siue iussit. Ueritas quia ñ
fallit. sed tribuit qđ ꝓmisit. Uita. qͥa
creauit. Imago dr̃. ꝓpt̾ parem simili¬
tudinẽ patris. Eigura. ẽ: quia suscipi¬
ens formã serui. opum uirtutũq si¬
militudinẽ patris. in se imaginem
atq imm̃sã magnitudinẽ designauit
Manꝰ dĩ. ẽ. qđ om̃ia ꝑ ipsũ facta ft̃. Hinc
& dextera. ꝓpt̾ effectũ oꝑis totius cre¬
aturȩ quȩ ꝑ ipsũ formata. ẽ. Brachiũ.
quia ab ipso om̃ia continent᷑. Uirtꝰ ꝓeo
habeat. & omnẽ cȩli t̾rȩq creaturã gu¬
bernet. contineat atq regat. Sapientia
ꝓeo qđ ipse reuelet mysteria scientiȩ.¬
& archara sapientiȩ. Sed tam̃ cũ sit
nuncupat᷑. Splendor aut̃ appellat᷑.

Expanded text:
bemus. Os Dei est, quia Verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, phabeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum sit or autem appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
corpus & tam̃ ẽ. uidet᷑ restare ut sp̃s sit
Intelligunt gͦ ibi ñ nulli trinitatẽ si¬
gnificari. In sp̃u principali patrẽ. in spũ
donũ. ẽ. nuncupatũ. Notissimũ ẽ. enĩ
sp̃m scm̃. qͦ credentes impleti. linguis
omniũ gentiũ loquebant᷑. Intantum¬
aut̃ donũ dĩ. ẽ. in quantũ datur eis qui
ꝑeũ diligunt dm̃. Apud se aut̃ ds̃ est.
ternȩ sp̃s sc̃s donũ ẽ. distribuens sin
gulis ꝓut uult gr̃arũ dona. Nam & ꝓ¬
phetias quib uult imꝑtit. & peccata
quib uult dimietit. Nam peccata. sine
caritas nuncupat᷑. uł quia naturalit᷑
eos a quib ꝓcedit coniungit. & se unũ¬

Expanded text:
corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt enim ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem, in Spiritu donum est nuncupatum. Notissimum est enim sanctum: quo credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. In tantum donum Dei est in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est, terne Spiritus sanctus donum est, distgulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine caritas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus proced
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ significat sp̃m dĩ. Aqua enĩ sacri¬
menti uisibilis. ẽ: aqua sp̃s inuisibilis
ẽ. Ista ablu ͣ corpus & significat qđ fit
quia sicut oleũ naturali pondere sup¬
fertur om̃i liquori. tta in principio
suꝑferebat᷑ sp̃s sc̃s aquis. Unde & dñs
oleo exultationis. hoc ẽ. spũ scõsueit̃

Expanded text:
Aqua enim sacramenti visibilis est, aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit stante ; quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquore, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ȩternꝰ. ẽ Eternꝰ. ẽ : quia sine tem¬
pore. ẽ. Non enĩ habet initiũ neq finẽ
Hinc & sempiternꝰ. eo qđ sit semꝑ ȩternꝰ
A quibusdã aut̃ ȩternꝰ ab ȩthere credit᷑¬

Expanded text:
quia aeternus est. Aeternus est, quia sine temquia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est: non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt᷑ aut̃ & alia quȩdã indm̃ sub¬
stantialit᷑ nomina. ut immortalis.
incorruptibilis. in cõmutabilis. et̾nꝰ
Unde & merito cunctȩ p̾ponit᷑ creatu¬
rȩ. Immortalis sicut de eo scriptũ ẽ.
N am omĩs mutabilitas. ñ in conueni¬
enter mortalitas dr̃. scł̃m quam &
anima dicit᷑ mori. ñ quia in corpus
uł in aliquã alterã substantiã mutat᷑
& uertitur. sed in ipsa sua substantia
quicqͥd aliomͦ nunc ẽ. aut fuit. sccłm
id qđ destitit esse qđ erat: mortalis
utiq dep̃henditur. Ac ꝑhoc solus ds̃
dr̃ immortalis. qͥa solus in cõmutabilis.
Incorruptibilis appellat᷑. quia corrũpi
& dissolui ñ potest. nec diuidi. Quic¬
quid enĩ capit diuisionẽ. & interitũ
capit. Ille nec diuidi potest nec interi¬
re. inde in corruptibilis. ẽ. In cõmuta¬
bilis. ẽ. quia semꝑ manet & mittari ne¬
scit. nec ꝓficit quia ꝑfectꝰ. ẽ nec deficit

Expanded text:
Dicuntur autem et alia quaedam in Deum subDicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut Immortalis, incorruptibilis, incommutabilis, aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Inmortalis, sicut de eo scriptum est Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur; secundum quam et anima dicitur mori, non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Deus dicitur inmortalis, quia solus incommutabilis. Incorruptibilis appellatur quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid capit. Ille nec dividi potest, nec interire: inde incorruptibilis est. Incommutabilis est, quia semper manet et mutari nescit: nec perficit, quia perfectus est; nec deficit,
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ est. Ds̃ autẽ esse tantũ nouit.
fuisse. & futurũ esse nꝰ nouit. Solus
enĩ pat̾ cũ filio & spu sc̃o ueracit̾ est.
cuius essentiȩ cõparatũ esse nr̃m. non
esse. ẽ. Unde & in colloquio dicimꝰ.
uiuit ds̃. quͣia essentia uita uiuit.
quã mors ñ habet. Septimũ adonai.
qđ generalit̾ int̾pretatur dñs. quod
dominetur creaturȩ cunctȩ uł qđ
creatura omĩs dominatui eiꝰ deserui
Octauũ ia: qđ in dõ tantũ ponit᷑. qđ
etiã in alleluia in nouissima sillaba
sonat. Nonũ tetragramaton. hoc est
quattuor litterarũ. qđ ꝓprie apud
hebreos in dõ ponit᷑. iod. he. uau. het.
id÷ duab ia. quȩ duplicata in effabi¬
le illud & głosũ dĩ nom̃ efficiunt.
Dicit᷑ aut̃ ineffabilis. ñ quia dici non
potest. sed quia finiri sensu & intelle¬
ctu humano nullatenꝰ potest. & ideo
quia de eo nichil digne dici potest.
patiendo qđ ñ uult. Qđ si ei accide
solus enĩ totius mundi habet imꝑiũ.

Expanded text:
esse tantum novit, fuisse et futurum esse non novit. Solus enim Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est. Cuius essentiae conparatum esse nostrum non esse est. Unde et in conloquio dicimus: 'Vivit Deus,' quia essentia vita vivit, quam mors non habet. Septimum Adonai, quod generaliter interpretatur Dominus, quod dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui eius deserviOctavum Ia, quod in Deo tantum ponitur, quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum Tetragrammaton, hoc est quattuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, iod, he, iod, he, id est, duabus ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici a patiendo quod non vult. Quod si ei acciderSolus enim totius mundi habet imperium.
Abbreviated transcription (Latin):
qua scĩtas coessentialis. & consubsto¬
tialis amborũ. Sp̃s sc̃s ideo non dicuꝰ
genitꝰ. ne duo in trinitate filii suspi
centur. Ideo ñ p̾dicat᷑ ingenitꝰ ne duo
patres in ipsa trinitate credant᷑. Pro¬
cedens aut̃ dr̃. testimonio dñi dicen¬
tis. Multa adhuc habeo quȩ uob̃ lo¬
quar. sed ñ potestis mͦ illa audire.
Ueniet aut̃ sp̃s ueritatis qͥ a patre ꝓcedit.
& de meo accipiet. ille uob̾ indicabit
om̃ia. Hic aut̃ ñ solũ natura ꝓcedit.
sed semꝑ ad ꝑagenda oꝑa trinitatis.

Expanded text:
quam sanctitas coessentialis et consubstantialis amborum. Spiritus sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitacentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicitur testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa audire modo. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedet, et de meo accipiet. Ille vobis indicabit omnia . Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
gnatus. ẽ. quib esset primogenitus.
Homousion patri. abunitate substan¬
tiȩ appellat᷑. Substantia enĩ uł essen
Hoc enĩ uocat᷑ homousion. qđ est ego
& pat̾ unũ sumꝰ. hoc. ẽ eiusdẽ cum
patre substantiȩ. Qđ nom̃. & si scri¬
ptum in sc̃ĩs litteris ñ inueniatur.
in assertione tam̃ totius trinitatis
defendit᷑. quia datur ratio unde re¬
cte dici ostendat᷑. sicut & pat̾ in illis
lbris nusquã ingenitꝰ legit᷑. sed tam̃
dicendus esse atq credendus ñ dubita¬
tur homousion similis substantię.
qͥa qualis ds̃. talis ẽ. & imago eiꝰ. Inuisi¬
bilis ds̃. & imago inuisibilis. Principiũ
eo qđ abipso sint omĩa. & qͥa ante eũ
nichil. Finis. uł quia dignatꝰ ẽ. in fi¬
ne tẽporũ humilit̾ in carne nasci &¬

Expanded text:
gnatus est, quibus esset primogenitus. gnatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim vel essentHoc enim vocatur Homousion, quod est Iounum sumus,' hoc est, eiusdem cum Patre substantiae. Quod nomen etsi scriptum in sanctis litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion, similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imago eius. Invisibilis Deus et imago invisibilis. Principium, eo quod ab ipso sint omnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eius saluatorẽ. qͥa ipse saluum
faciet popłm suum. Sicut enĩ xp̃c
significat regem. ita uic significat sal¬
uatorem. Non itaq nos saluos facit
quicunq rex. sed rex saluator. quod
uerbũ latina lingua antea ñ habebat.
sed habere poterat. sicut potuit qͣndo
uoluit. Emmanuhel exhebreo in la¬
tinũ significat nobiscũ ds̃. Scilicet
quia ꝑ uirginẽ natus ds̃. hominib
in carne mortali apparuit: ut t̾renis
uiã salutis ad cęlũ apiret. Ad diuini¬
tatis substantiã quȩ ꝑtinent: ista st̃.
Ds̃ dñs. Ds̃ aut̃ dictus. ꝓpt̾ unitã cũ
patre substantiã. Dñs: ꝓpt̾ seruientẽ
creaturã. Ds aut̃ & homo. qͥa uerbũ
& caro. Vnde & bis genitꝰ dr̃. siue qͥa
pat̾ eũ genuit sine matre in ęc̾nitate
siue qͥa mat̾ sine patre intẽpore.
Unigenitꝰ aut̃ uocat᷑ scđm diuinitatis
excellentiã. quia sine fr̃ib Primoge¬
nitus scđ̾m susceptionẽ hominis. iN
qua ꝑ adoptionẽ gr̃ȩ fr̃s habere di¬

Expanded text:
nomen eius Salvator, quia ipse salvum faciet populum suum.' Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscum Deus,' scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt: Deus, Dominus. Deus autem dictus propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine matre in aeternitate, sive quia mater sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionis gratiam fratres habere di
Abbreviated transcription (Latin):
tis & lix anteus auctor ẽ que hercules
fertur luctȩ certamine suꝑatũ int̾ fe¬
cisse. Lix aut̃ a lixo flumine maurita¬
niȩ nuncupata. ubi antea regia fuit.
Et sala. qđ immineat sale flumini. Cȩsa¬
ream mauritaniȩ oppidũ. iuba rex mau.¬
rorũ inhonorẽ cȩsaris augusti condidit.
quã ex eiꝰ nomine cȩsareã appellauit.
sicut herodes aliã cȩsareã in palestina.
quȩ nunc urbs ẽ. clarissima. Hicosiũ
cęsariensis mauritaniȩ oppidũ. hercu¬
le illuc transeunte uiginti a comitatu
eiꝰ discedentes construxert̃. Hanc ne-
quis imposito a se nomine priuatĩ glo¬
riaretur. de condentiũ numero urbi
hicosio nom̃ datũ. Cirene regina fuit
libie quȩ ex suo nomine ciuitatẽ cire¬
nen condidit. a qua & libiã cirenensẽ
uocauit.
De ꝑdificiis puplicis.

Expanded text:
tis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules tis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem Cyrenen condidit, ex qua et Libyam Cyrenensem vocavit. § 2 De aedificiis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ reclacta. ẽ. Saguntũ. greci ex
insula iacincto ꝓfecti in hispaniã con¬
didert̃. quã afri postea bello impeti¬
tam deleuert̃. Emeritã cȩsaraugustꝰ
ȩdificauit post quã lusitaniã & quasca
oceani insulas cȩpit. dans ei nom̃ ab
eo qđ ibi milites ueteranos c̃stituisset
Nam emeriti dicunt᷑ ueterani. solutiq
militia. Olisipona. ab ulixe. ẽ condita
& nuncupata. Quoloco sicut hẏstorio¬
graphi dicunt. cȩlũ a t̾ra. & maria di¬
stingunt᷑ a t̾ris. Hispalim cęsar iulius
condidit. quã ex suo & romȩ urbis uo¬
cabulo. iuliã romulã nuncupauit
Hispalis aut̃ a situ cognominata. ẽ: eo qđ
in solo palustri. sub fixis in ꝓfundo
palis locata sit. ne lubrico atq instabili
fundam̃to cȩderet. Gades oppidũ. a
poenis conditũ. qͥ etiã & cartaginẽ spar¬
tariã condidert̃. Septẽ oppidũ a mon¬
tib septẽ qͥ a similitudine fr̃s uocati.
gaditano imminent freto. Tingis ciuita¬

Expanded text:
tionem redacta est. 68. Saguntum Graeci ex tionem redacta est. 68. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispaniam condiderunt, quam Afri postea bello impetitam deleverunt. 69. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam, et quasdam Oceeo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe oppidum a montibus septem, qui a similitudine Fratres vocati Gaditano inminent fretu. Tingis civita
Abbreviated transcription (Latin):
sinus. nauib ꝓfecti. armisq se aduer¬
sus gallicã feritatẽ tuentes. massiliã
condidert̃. & ex nomine ducis nuncu¬
pauerunt. Hos uarro trilingues esse ait.
qđ & grece loquant᷑. & latine & gallice.
Narbonã & arelatũ & pictauis coloni
ꝓprii condidert̃. Burdegalim appel
lata ferunt. qđ burgos gallos pͥmũ colo¬
nos habuerit. quib antea cultorib
adimpleta. ẽ. Tarraconã in hispania
scipiones construxert̃. ideo caput est
tarraconensis ꝓuinciȩ. Cęsar augusta
t̾raconensis hispaniȩ oppidũ a cęsare
augusto & sitũ & nominatũ loci amoen¬
tate & deliciis prȩstantius ciuitatib
hispaniȩ cunctis atq illustrius florens
scõrũ martyrũ sepulturis. Afri sub
annibale maritima hispaniȩ occupan¬
tes. cartaginẽ spartariã construx ert̃
quȩ mox a romanis capta. & colonia
facta. nom̃ etiã ꝓuinciȩ dedit. Nunc
aut̃ a gothis subuersa. atq in desola¬

Expanded text:
sinus navibus profecti, armisque se adversinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderlatam ferunt, quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. 65. Tarraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Tarraconensis provinciae. 66. Caesaraugusta Tarraconensis Hispaniae oppidum a Caesare Augusto et situm et nominatum, loci amoenitate, et deliciis praestantius civitatibus Hispaniae cunctis, atque illustrius, florens sanctorum martyrum sepulturis. 67. Afri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem 207 Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta, et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa, atque in desola
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio cenotrii frat̾ peucetius peuce¬
tiam nominauerat. Manto tiresiȩ fi¬
lia. post interitũ thebanorũ dr̃ delata
in italiã. mantuã condidisse. Est aut̃
inuenetia. quȩ gallia cis alpina dicit᷑.
Et dicta mantua. qđ manes intuetur.
Partenopia. a partenope quadã uirgine
illic sepulta. partenope appellata. Qđ
oppidũ postea augustꝰ neapolim esse
maluit. Ad ꝓmuntoriũ leucaten. iN
quo actii apollinis templũ fuit. bellũ
augustꝰ contra antoniũ gessit. Quo
uicto urbẽ in actiaco sinu condidit.
quã a uictoria nicopolim appellauit:
Palantꝰ parteniorũ dux. partenios con¬
stituit. Taras neptuni filius fuit. a
quo tarentũ ciuitas. & condita & appel¬
lata ẽ. Cum cirus maritimas urbes
greciȩ occuparet. & focenses ab eo expu¬
gnati. om̃ib angustiis p̾merent᷑. iura¬
uerunt ut ꝓfugerent quã longissime
ab imꝑio ꝑsarũ. ubi ne nom̃ quidẽ eoꝵ
audirent. Atq ita in ultimos galliȩ

Expanded text:
in exordio Oenotri frater Peucetius Peucein exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atque ita in ultimos Galliae
Abbreviated transcription (Latin):
romã. cartaginẽq numerata. ex qua &
ꝓuincia italiȩ cãpania dicta .ẽ. Romulus¬
cũ interfecto apud albã amulio. auum
numitorẽ in regnũ restituisset: in eũ
locũ ubi nunc roma. ẽ. deuenit. ibiq
sedes posuit. moenia construxit. urbẽq
ex nomine suo romã uocauit. Hanc aut̃
antea euander dr̃ condidisse. ut est
ditor arcis. Anchus marcus ex filia numȩ
pompilii natꝰ: hic urbẽ in exitu tiberis
condidit. quȩ & ꝑegrinas merces exci-¬
peret. & hostẽ moraretur. quã ab ipso
situ hostiã appellauit. Galli quidam
intestina discordia. & assiduis dissensi.¬
onib suorũ ꝑmoti. sedes nouas quęren¬
tes in italiã ꝓfecti st̃. sedibq propriis
tuscis expulsis. mediolanũ atq alias
urbes condidert̃. Uocatũ autẽ mectiola¬
num: ab eo qđ ibi sus media lanea ꝑhi¬
betur inuenta. Hystoricis placet a
messapo greco messapiȩ datã originẽ.
uersa post modũ in nom̃ calabriȩ. quã

Expanded text:
Romam Carthaginemque numerata; ex qua et Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romuluscum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condidisse, ut est ndrus Romanae conditor arcis. Ancus Marcius ex filia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic est enĩ ut & cornua uideant᷑ & caput.¬
& lingua. inpositione ipsius ciuitatis.
In italia autẽ a iano ianiculũ. a saturno
saturnia atq latiũ conditũ. eo qđ ibi fu¬
giens latuisset cognominatũ. Ab hercule
in campania pompeiã. qui uictor ex hi¬
spania pompã boum duxerat: Eneas aut̃
post excidiũ troiȩ in eadẽ italia ueniens.
ab uxoris nomine lauiniũ condidit.
A scanius uͦ relicto lauiniȩ nouercȩ suȩ re¬
gno. alba longã elificauit. Alba aut̃ uo¬
cata ꝓpt̾ colorẽ suis. longa qͥa longũ
oppidũ est. iuxta ꝓlixitatẽ collis in quo
sita. ẽ. Ex hac etiã urbe. reges albanorũ
appellari coeꝑunt. Capuã capissiluius
rex albanorũ construxte. appellata no-¬
mine conditoris. Licet sint qͥdicant a
capacitate eã capuam dictã. qđ eiꝰ t̾ra
omnẽ uitȩ fructũ capiat. Alii a locis
campestrib in quib sita . ẽ. Est aut̃ ca¬
put urbiũ campaniȩ int̾ tres maximas.

Expanded text:
sic est enim ut et cornua videantur et caput etsic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas