comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posita. quȩ in eodẽ loco fusis lacrimis dep̃cata est: ut ꝑ intercessionem
sci sui famuli diuina ei suffragaret᷑ clem̃tia. Quȩ adño dõ exaudita.
moxq ab om̃i infirmitate liberata: cũ gauãio grãs dõ agens. ꝓprus pe¬
ib quȩ prius ab alienis portabat᷑. cucurrit ad domum:
Uit autẽ qͥdã adolescens infirmꝰ ad corpus beati pontificis manib
deductꝰ amicoꝵ: qͥ totis intremuit membris. Nec enĩ caput ꝑse
leuare potuit: s quasi collo ñ esset fixũ huc atq illuc caden
uoluebat᷑. Nã aliquoties ita exanimis faceꝰ ẽ ut omnii¬
ut omnino mortuus
uideret᷑. Quẽ ut prediximꝰ sui ꝓpe corpꝰ
scĩ uiri posuert᷑.
s miscđia dĩ donante oĩb qͥ ad erant
cernentib ita su¬
bito sanꝰ effectus e̾: ut nichil in eo pristinȩ infirmitatis uel doloris
antiqui ultra remansit. Quidã itaq officio diaconꝰ & ñ merito. in

Expanded text:
posita; quae in eodem loco, fusis lacrimis, depraecata est per intercessionem posita; quae in eodem loco, fusis lacrimis, depraecata est per intercessionem sancti sui famuli diuinam ei misereri clementiam. Quae a Domino Deo exaudita moxque ab omni infirmitate liberata sospes cum gaudio gratias Deo agens, propriis pedibus quae prius ab alienis portabatur cucurrit ad domum. 29. Item adolescens quidam infirmus ad corpus beati pontificis manibus deductus amicorum qui totis intremuit membris; nec enim caput per se leuare potuit sed quasi collo fixum non esset huc atque illuc cadens uoluebatur: nam aliquoties ita exanimis factus ut omnino mortuus uideretur. Quem ut praediximus sui prope corpus sancti uiri posuerunt sed, misericordia Dei donante, omnibus qui aderant cernentibus ita subito sanus effectus est ut nihil in eo pristinae infirmitatis uel doloris antiqui ultra remansit. 30. Quidam itaque officio diaconus et non merito in
Abbreviated transcription (Latin):
bro se suꝑlectulũ eiꝰ in quo beatã animã suo creatori reddidit
mirabile uidisse lum suauissimãq odoris ducissimi sensisse
flagrantiã ÷ ut om̃ib his signis crederetur cȩlestes locum
frequentare ciues. in qͦ scĩ anima migrauit ad xp̃mp
re solebat: multi in firmi dõ donante &e fide illoꝵ coo¬
perante curatist᷑. Pęnitentes qͦq sepiꝰ ad eandẽ eccłiã ue¬
nientes circulis ferreis more solito circumdati ruptiscir¬
culis ferreis subito eor auinculis resolutisunt. Cuiꝰ rei
in eccła adhuc circuli pendentes testes sunt:
Uedam u̾ mulier paralitica .uii. annis magnis cruciata
dolorib ingantũ grassante eadem infirmitate cotidia¬
na: ut om̃i officio menbroꝵ destituta alieno uteret
Aministerio: insolo dantum modo pectusculo uix an¬
helans sp̃s suspiria fessa retraxit. Hȩc appinquis ad eccłam
ubi scs dei requiescit ferebat᷑. & ꝓpe locellum reliquĩarũ eiꝰ

Expanded text:
bro se super lectulum in quo beatam animam suo creatori reddidit bro se super lectulum in quo beatam animam suo creatori reddidit mirabile uidisse lumen suauissimamque odoris dulcissimi sensisse flagrantiam ut omnino his signis crederetur caelestes locum frequentasse ciues in quo sancta anima migrauit ad Dominure solebat multi infirmi, Deo donante et fide illorum cooperante, curati sunt. Paenitentes quoque saepius ad eandem uenientes ecclesiam circulis ferreis more solito circumdatis. Ruptis circulis, subito eorum uincula resoluta sunt. Cuius rei in ecclesia adhuc circuli pendentes testes sunt. 28. Quaedam uero mulier paralitica, VII annis magnis cruciata doloribus in tantum grassante in eadem cotidiana infirmitate ut omni officio membrorum destituta alieno utebatur ministerio; in solo tantummodo pectusculo uix anhelans spiritus suspiria fessa retraxit. Haec a propinquis ad ecclesiam ubi sanctus Dei requiescit ferebatur et prope locellum reliquiarum eius
Abbreviated transcription (Latin):
suspensis quid agerent: &e sepius tractantib ubi aptũ scõ
corpori inuenissent locellũ. res mira c̃tigit. Nam diuina
donante pietate inuentũ est subito sargo cofagũ tanto uiri¬
di corpori longuis: quanto breuius ante apparuit. sineo
uiri dei corpus cũ ymnis. ꝑsalmodiis & om̃i honore condientes.
sepeliert̃ illud in eccła prȩfati monasteru: qđ ille summꝰ dei
sacerdos inhonorẽ scȩ trinitatis ȩdificauit & dedicauit. Sed
ae miri odoris flagrantia om̃iũ ꝑfuderat nares: ut ꝑspicue
intelligeret᷑ ad exequias uiri sc̾i angelicũ uenisse ministe:¬
riũ Sed ce cuidã religioso scĩ uiri discipło longius posito
inoratione uigilanti obitꝰ illius reuelatus. ẽ. Nãm uidisse se
testat᷑ animã scĩssimi magistri sui cũ magnaluminis elarp¬
tate: cum consona canentium laude ab angelicis exercitib
ad cęlorũ regna portari. Multi quoq fr̃m destatisunt cre¬

Expanded text:
suspensis, quid agerent, et sepius tractantibus, ubi aptum sancto suspensis, quid agerent, et sepius tractantibus, ubi aptum sancto corpore invenissent locellum; sed miro modo, divina donante pietate, inventum est subito sarcofagum tanto Dei viri corpori longius, quanto brevius ante apparuit. Et in eo viri Dei corpus cum ymnis, psalmodiis et omni honore condentes, sepelierunt illud in ecclesia praefati monasterii, quod illsacerdos in honorem sanctae Trinitatis aedificauit et dedicauit. Sed et miri odoris flagrantia omnium perfuderat nares ut perspicue intellegeretur ad exequia uiri sancti angelicum uenisse ministerium. 26. Sed et cuidam religioso sancti uiri discipulo longius posito in oratione uigilanti obitus illius reuelatus est; nam uidisse se testatur animam sanctissimi patris sui cum magna luminis claritate cum consona canentium laude angelicis exercitibus ad caelorum regna portari. Multi quoque fratrum testati sunt cre
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicẽ laboris suifructũ accepturus a dõ: scłm hoc relinqͥns
it celũ possideret: xp̃m sinȩ fine in ȩternagła uisurꝰ. incuius
disectione quadiũ nobiscũ uixerat. laborare non cessabat.
ie sexta nouembrism̃sis id. ẽ. UiIi. idꝰ exhac peregrinatione ad-
ppetuã migrabat patriã: & sepultꝰ e in monasterio asterna¬
co qd ipse dõ ut p̃fatisumꝰ construxerat. Ibi usꝙ hodie diuina
oꝑante miscłia: signa &e sanitates ad scĩ uiri & sacerdotis reli¬
quias fieri ñ ces¬
sant. Ex qͥb aliqua huic nr̃ȩ de eo histo¬
riȩ subicienda
eẽ. ratũ estimalumꝰ ingłam & laudẽ
hȩc ꝑserui sui patrocinia sepius oꝑari
dignatus .ẽ.
onditum ẽ. autẽ uenerabile eiꝰ corpus insar¬
cofago marmoreo qđ coto dĩ famuli corpori quasi dimidiũ¬
breuius inuentũ ẽ Fr̃ib q obhoc ualde contristatis &e consilio

Expanded text:
multiplicem laboris sui fructum accepturus a Deo, saeculum hoc relinquens multiplicem laboris sui fructum accepturus a Deo, saeculum hoc relinquens ut caelum possideret Christum sine fine in aeterna gloria uisurus, in cuius dilectione quamdiu nobiscum uixerat laborare non cessabat. Die sexta Nouembri mensis, id est octauo Idus, ex hac peregrinatione ad perpetuam migrabat patriam et sepultus est in monasterio Aefternaco quod ipse Deo, ut praefati sumus, construxerat. Ibi usque hodie, diuina operante misericordia, signa et sanitates ad sancti Dei sacerdotis reliquias fieri non cessant. Ex quibus aliqua huic nostrae de eo historiae subicienda esse ratum aestimauimus in gloriam et laudem er servi sui patrocinia saepius operari dignatus est. Conditum est venerabile corpus in sarcophago marmoreo, qui brevius inventum est, fratribusque ob hoc valde contristatis et consilio
Abbreviated transcription (Latin):
uultu honorabilis. facie uenustꝰ: corde letus. consilio
sapiens: ore iocundus. morib compositꝰ inom̃i oꝑe
deistrenuus. Cuiꝰ u patientiȩ eẽt. ex ante dictis eiꝰ gestis osten¬
dit᷑ uł quantã habuisset in dustriã ęuuangeliũ xp̃i predi¬
care. uł qualiter illũ in oꝑe p̃dicandi diuina ad iuuaret
grã. ñ necesse. ẽ nr̃o ꝓsequi stilo: qͦd totius popłi testimo¬
nio cõꝓbat᷑. Eus uero secreta conuersatio. inuigiliis & ora
tonib &e psalmodiis: te uitȩ scĩtate & signorũ ostensione
in telligi dat᷑. Raritatẽ scilicet assiduus labor ostendit: quẽ
cotidiẽ ꝓ xp̃i nomine sustinuit. Iste uͦ uir sõs om̃s dies uitę
suȩ indiuino ꝓficiens oꝑe. dõ amabilis oe oĩ popło placabilis.
emporib Raroli antiqͥ fortissimi francoꝵ ducis senex
&e plenus in omi ꝑfectione diert̃ apposttꝰ est ad patres suos.

Expanded text:
uultu honorabilis, facie uenustus, corde laetus, consilio uultu honorabilis, facie uenustus, corde laetus, consilio sapiens, ore iucundus, moribus compositus, in omni opere Dei strenuus. Cuius uero patientiae esset, ex antedictis eius gestis ostenditur uel quantam uero habuisset industriam euangelium Christi praedicare uel qualiter illum in opere praedicandi diuina adiuuaret gratia, non necesse est nostro prosequere stilo quod totius populi testimonio comprobatur. Eius uero secreta conuersatio in uigiliis et oraniis et psalmodiis et uitae sanctitate et signorum ostensione intellegi datur. Caritatem scilicet assiduus labor ostendit quem cotidie pro Christi nomine sustinuit. Iste uero uir sanctus omnes dies uitae suae in diuino proficiens opere, Deo amabilis et omni populo placabilis, temporibus Karoli antiqui, fortissimi Francorum ducis, senex et plenus in omni perfectione dierum adpositus est ad patres suos,
Abbreviated transcription (Latin):
que post rerũ euentꝰ uera ꝓbabit. Saptizauit gͥ ꝑipinum
filiũ fortissimi francoꝵ ducis karoli patrẽ huĩus nobilissimi
Raroli : qͥ modo cũ triumphis maximis &e om̃ĩ dignitate glo-¬
riosissime francor regit imꝑiũ. Ne quo pipino patre iui¬
delicet eiꝰ idẽ sc̃s uir p̃saga uõce tale corã discipłis suis prę¬
dixit uaticiniũ Scitote qđ iste infans sublimis erit ualde
de gloriosus. & om̃ium prȩcedentiũ francoꝵ ducib maior
uiꝰ itaq uaticinii ueritas post nr̃is ꝓbata est tẽporib nec opꝰ
.ẽ. testimoniis assequi. qđ totiꝰ regni cognoscit auctoritas.
Icit namq om̃is popłs quib nobilissimꝰ uictor cebrat᷑ triumphis.
uł quantũ terminos nr̃i dilatauit imꝑii. uł quã deuote xp̃i¬
ana in regno suo ꝓpagauit religionẽ: uł qͥd ꝓdefensionẽ
scẽ dĩ ȩccłe apud extraneas ex ercuit g̃s. quȩ oĩa melius ocłis

Expanded text:
quae post rerum euentus uera probauit. Baptizauit igitur Pippinum, quae post rerum euentus uera probauit. Baptizauit igitur Pippinum, filium fortissimi Francorum ducis Karoli, patrem huius nobilissimi Karoli qui modo cum triumphis maximis et omni dignitate gloriosissime Francorum regit imperium. De quo Pippino, patre eius, idem sanctus uir praesaga uoce tale coram discipulis suis praedixit uaticinium: «Scitote quod iste infans sublimis erit ualde et gloriosus et omnium praecedentium Francorum ducibus maior». Huius itaque uaticinii ueritas nostris probata est temporibus nec opus est testimoniis adsequi quod totius regni agnoscit auctoritas. Scit namque omnis populus quibus nobilissimus uictor celebratur triumphis uel quantum terminos nostri dilatauit imperii uel quam deuote christianam in regno suo propagauit religionem uel quid pro defensione sanctae Dei ecclesiae apud extraneas exercuit gentes. Quae omnia melius oculis
Abbreviated transcription (Latin):
tuo ꝓculit& in ignẽ ꝓiecit. Sed uagitu infantis parentes susei¬
tati uix paruulũ de incendio eruert᷑: &e multa atrocia eadẽ
familia. a nefando sp̃i ꝑpessa est. Nec aquolibet presbiteroꝵ
de pelli potiit donec uir sc̃s & illebrordus apatre familtas
deprecatꝰ aqm illis benedictã direxerat: p̾cipiens omnẽ domꝰ
illius suppellecalẽ foras ferre. & aqua illa asꝑgi: ꝑ uidens
in spũ domũ flãmis consumendã. eẽ. Quib ita gestis: uacuã
domũ aloco lectuli ignis inuasit totũq consum̃psit. Altera
udie alia domꝰ in eo loco cũ scĩficatione aquę benedicte ȩdifica¬
ta ẽ & nichil exinde pristinȩ tẽptationis passi st̃ inea. sed
cũ om̃i tranquillitatȩ &̾ quiete degentes &e dño grãs agen¬
tes qͥ illos ꝑseruũ suũ redimere dignatus est:
dẽ quoq uir dõ anabilis quȩdã ꝓphetico p̃diꝓerat spũ:

Expanded text:
tibus, tulit et in ignem proiecit sed uagitu infantis parentes suscitibus, tulit et in ignem proiecit sed uagitu infantis parentes suscitati, uix paruulum de incendio eruerunt. Et multa atrocia eadem familia a nefando spiritu perpessa est nec a quolibet presbiterorum depelli potuit donec uir sanctus Wilbrordus a patre familias postulatus aquam illis benedictam direxerat, praecipiens omne domus illius suppellectile foras ferre et aqua illa aspargi, praeuidens in spiritu domum flammis consummendam esse. Quibus ita gestis, uacuam domum a loco lectuli ignis inuasit totamque consumpsit. Altera uero in eo loco cum sanctificatione aquae benedictae aedificata, nihil exinde pristinae temptationis passi sunt in ea sed cum omni tranquillitate et quiete degentes et Domino gratias agentes qui illos per seruum suum redimereir Deo amabilis quaedam prophetico praedixerat spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ uirũ uenire illiic: statim misert᷑ legationẽ postulantes
eũ non tardare uenire. Qui beati petriprincipis apłoꝵ mitissi¬
mo doctꝰ exemplo de ioppe obuiduarũ xp̃i petitionẽ uenientis liddi
ut scãm suscitaret thabitham: sic festinꝰ uir dĩ audito desiderio ancil¬
larũ xp̃i. ñ pguit uenire ad illas. Et ueniens mox in eodẽ monaste¬
rio missa ꝓinfirmis cȩlebrata aqͣm benedix᷑: quã domꝰ illarũ asꝑgi
ussit. & egrotantib potũ transmisit. Quȩ cito diuina donante
misçđia conlialuere: nec ulla in eo monasterio prȩdicta peste ex inde
nis tẽptatio: ita ut aꝑte malignꝰ in eiꝰ domo sp̃s ex horrore &e
maleficiis habitare agnosceret᷑. Nã subito cibos uł uestim̃ta
uł alia domui necessaria rapere solebat. &e inignẽ mittererim¬
mo parluulũ inter amplexlis parentũ. pulsantẽ illis dornuien¬

Expanded text:
sanctum uirum uenire illuc statim miserunt legationem, postulantes sanctum uirum uenire illuc statim miserunt legationem, postulantes eum non tarde uenire. Qui beati Petri principis apostolorum mitissimo doctus exemplo de Ioppe ob uiduarum Christi petitionem uenientis Lyddam ut sanctam suscitaret Tabitham, sic festinus uir Dei, audito desiderio ancillarum Christi, non piguit uenire ad illas. Et ueniens mox in eodem monasterio, missa pro infirmis celebrata, aquam benedixit, qua domus illarum aspargi iussit ac egrotantibus potandum transmisit. Quae cito, diuina donante misericordia, conualuere nec ulla in eo monasterio praedicta peste exinde ionis tentatio, ita ut aperte malignus in ejus domo spiritus ex horrore et maleficiis habitare agnosceretur. Nam subito cibos, vel vestimenta, vel alia domui necessaria rapere solebat, et in ignem mitteremo paruulum inter amplexus parentum pausantem, illis dormien
Abbreviated transcription (Latin):
obuuis ei hõ egrotꝰ uenire festinabat. culpã confidens suã: &
ꝗpatiebat᷑ pęnã aperiens. & ꝓ amore xp̃i se soluere deprecans.
Quẽ uir dĩ miscđia motꝰ absoluit: deditq illi cũ benedictione
de suo bibere calice. Qui mox absolutus bibebat: & sanus
insuam reuersus est domum:
st intreueris ciuitate monasteriũ puellarũ. qđ cẽporib
beati Wille brordi epĩ pestis acerrima inuasit Cuiꝰ acer¬
bitate multȩ ex ancillis dĩ moriebantꝰ: quedã longe
infirmitatis dolore iacebant in lectulo. Cȩterę uero
nimio t̾rore turbatȩ qͣsi presentẽ mortẽ mȩtuebarit Qꝰ qͥa
ꝓpeest prȩdicte ciuitati scĩ uiri monasteriũ qđ appellatur
esternacum. in quousq hodie sc̃s ille requi escit corpore: &e eiꝰ
posteri extraditione legitima patris & ꝑussimoꝵ pletate regũ
tenere noscunt᷑: ante diẽ unũ monasterii femine. audientes

Expanded text:
obuius ei homo egrotus uenire festinabat culpam confitens suam et obuius ei homo egrotus uenire festinabat culpam confitens suam et quam patiebatur poenam aperiens et pro amore Christi se soluere depraecatus. Quem uir Dei misericordia motus absoluit deditque illi cum benedictione de suo bibere calice. Qui mox absolutus bibebat et sanus in suam reuersus est domum. 21. Est in Treueris ciuitate monasterium puellarum quod temporibus beati Willibrordi episcopi pestis acerrima inuasit. Cuius aceruitate multae ex ancillis Dei moriebantur, quaedam longo infirmitatis dolore iacentes in lectulo, ceterae uero nimio terrore turbatae, quasi praesentem mortem metuentes. Et quia prope est praedictae ciuitati sancti uiri monasterium quod appellatur Aefternacho in quo usque hodie sanctus ille requiescit corpore et eius posteri ex legitima traditione patris et piissimorum pietate regum tenere noscuntur antedicti uero monasterii faeminae, audientes
Abbreviated transcription (Latin):
cũ bibere ꝓnichilo habeo. Rapiensq exore eiꝰ hoc uerbũ uirdĩ ait¬
inon uelis mecũ bibere: ñ bibe. Et statĩ paratis sociis ꝑrexit
uiã suã. Ille qͦq contumax domũ suã festinabat adire: sed totꝰ
subito siti ardebat. Cupiensq ardentẽ stomachum uino refĩgerare.
s os qđ uiro dĩ conuitia ingessit: uini potionẽ reciꝑe ñ ualuit. Et
qͥ pacẽ h ab̾e cũ seruo dĩ uoluntariȩ noluit: poenã inse ipso ne ces¬
sariȩ sustinuit. Uocati st̃ medici qͥsitim sed arent. qͥ facultatẽ ȩgroti
bibendi prestarent. Anhelabant uiscera. s non fuit qͥguitã iuni
feruescenti pulmoni infundere ualuisset Sero tandẽ aliqͣndo
poenitentia ductꝰ inse ipsũ reuersiis. ẽ. Agnoscebat sc̃m Willibror¬
diĩ eẽ quẽ offendebat: illiusq anhelante spũ optabat reditũ.
uisequenti anno eadẽ reuersus ÷ uia. Precognitoq aduentu eiꝰ

Expanded text:
ecum bibere pro nihilo habeo». Rapiensque ex ore eius hoc uerbum uir Dei: «Secum bibere pro nihilo habeo». Rapiensque ex ore eius hoc uerbum uir Dei: «Si non uelis mecum bibere, non bibe». Et statim, paratis sociis, perrexit uiam suam. Ille quoque contumax domum suam festinabat adire sed totus subito siti ardebat cupiensque ardentem stomachum uino refrigerare sed os quod uiro Dei conuicia ingessit uini potionem recipere non ualuit et qui pacem cum seruo Dei uoluntarie noluit poenam in se ipso necessarie sustinuit. Vocati sunt medici qui sitim sedarent, qui facultatem egroto bibendi praestarent. Anhelabant uiscera sed non fuit qui guttam uini feruescenti pulmoni infundere ualuisset. Sero tandem aliquando poenitentia ductus, in se ipsum reuersus est. Agnoscebat sdum esse quem offenderat; illiusque, anhelante spQui sequenti anno eadem reuersus uia praecognitoque aduentu eius
Abbreviated transcription (Latin):
Quos diues ille in pratis suis pasci cernens. suꝑbiȩ spũ equos
cedere coepit & pascus abigere: quẽ uir dĩ placidis uerbis
alloqͥt dicens. Desine nob fr̃ iniuriã facere. Non enĩ ꝓpt lesio¬
nẽ tii: s ꝓpt̃ necessitatẽ nr̃i adhorã inhis pascuis qui escere
uoluimus. Instat nob̾ opus dĩ ꝑagendũ: cuiꝰ cu quoq merce¬
dẽ habere poteris sinos quantũ ad te ꝑtinet benigno adiuueris
Quiuos recipit me recipit. & qͥme recipit: recipte eũ qͥme misit. Sed
magis mente pacifica nobcũ quasi amicuste iꝑsũ reficiens aliquan¬
tulũbibe: nobisq coeptoitinere ꝑ gentib. tu dõ benedictꝰ reuer¬
tere indomũ tuã. Ille gͥ in malicia ꝑtinar nolens pacificis uiridĩ
adqͥescere uerbis. s conuitia ingeminans. obꝓbria iaculans dicebat.¬
ume hortaris bibere. & pacẽ tecum inire Seito cercissime. qdder¬

Expanded text:
Quos diues ille in pratis suis pasci cernens superbiae spiritu equos Quos diues ille in pratis suis pasci cernens superbiae spiritu equos cedere coepit et pascuis abigere. Quem uir Dei placidissimis uerbis alloquitur dicens: «Desine nobis, frater, iniuriam facere: non enim propter lesionem tui sed propter necessitatem nostri ad horam in his pascuis quiescere uoluimus. Instat in nobis opus Dei peragendum cuius tu quoque mercedem habere poteris si nos quantum ad te pertinet benigno adiuuaueris «Qui uos recipit me recipit et qui me recipit recipit eum qui me misit». Sed magis mente pacifica nobiscum quasi amicus te ipsum reficiens, aliquantulum bibe nobisque coepto itinere pergentibus tu Deo benedictus reuertere in domum tuam». Ille igitur in malitia pertinax, nolens pacificis uiri Dei adquiescere uerbis sed conuicia ingeminans obprobria iaculans: «Tu me hortaris bibere et pacem tecum inire. Scito certissime quod t
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰdã amici sui. pauper uoluit indomo dilecti longi laborẽ
itineris refectione alleuare: s patrẽ familias nichil uini ha¬
buisse cõꝑit. Quatuor modicas flascones quas tantũ itineris sola¬
ciuĩ secũ sui socuferebant ussit afferri: easq in eiꝰ nomine benedix̃:
qͥ in conuiuio nuptiali aqͥs conuercit inuinum. Et mirũ in modũ
post benedictionis grãm quasi xl. uiri ex illis paruis flasculis usq
adsaciecatẽ bibant: & cũ magna gr̃arũ actione lȩcis sibi inuicem
animis dicebant. Uere dñs iħs impleuit qđ in ȩuuangelio ꝓmisite
uicredit inme: oꝑa quȩ ego facio &e ipse faciet: &e maiõra horũ faciet¬
Uerrex̃ idẽ sc̃s prȩdicator qͦdã cẽpore more solito ob ȩuuangeli¬
andigrãm cũ festinatione fresiã. & ꝓpt̾ laborẽ uiȩ in pra¬
tiscũsdã diuitis paululũ lassos refocilare uoluit equos.

Expanded text:
cuiusdam amici sui, paulisper cupiens in domo dilecti longi laborem cuiusdam amici sui, paulisper cupiens in domo dilecti longi laborem iteneris refectione adlevare, sed patrem familias nihil vini habuisse comperit. Quatuor modicas flascones, quas tantum in iteneris solacium secum sui socii ferebant, iussit adferri easque in eius nomine benedixit, qui in convivio nuptiali aquas convertit in vinum. Et mirum in modum post benedictionis gratiam quasi XL viri ex illis parvis flasculis usque ad sacietatem bibebant et cum magna gratiarum actione laetis sibi invicem animis dicebant: 'Vere dominus Iesus implevit, quod in euangelio promisit: Qui credit in me, opera, quae ego facio, ipse faci20. Perrexit idem sanctus praedicator quodam tempore more solito ob euangelizandi gratiam cum festinatione Fresiam et propter laborem uiae in pratis cuiusdam diuitis paululum lassos refocilare equos uolens.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ad suĩ uisitandi grã monasteriũ. & post orationes ad dm̃ &
salutationes fraternas & ad monitiones pacificas. c̃ircũiens singula
frm̃ habitacula. siqͥd in illis emendandũ fuisset pius pastor explo¬
rare uolens. Intrauit qͦq cellariũ inqͦ modicũ uini in una rep¬
perit tonna: in qͣ suũ benedictionis gr̃a cũ oratione infudit ba¬
culũ: & exiuit. Sed eadẽ nocte in eo ipso uasculo uinũ cresce¬
re cepit & suꝑ effundi uasis marginẽ. Hoc celararuis cernens
insperata habundantia obstupe factꝰ ÷ nec celare audebat. qđ diuina
grãs agens: memorq dominicȩ iussionis discipłis sius p̃cipientis. neciui
trans figurationis suȩ głam ante diẽ resurrectionis suȩ dicerent:
precepit eidẽ cellarario ne cii miraculũ qđ cernebat. ante diemobitꝰ
.ẽ. miraculũ. Perueniens seruis dĩ cũ sociis suis ad domum

Expanded text:
sanctus ad suum visitandi gratia monasterium, et post orationes ad Deum et sanctus ad suum visitandi gratia monasterium, et post orationes ad Deum et salutationes fraternas et ammonitiones pacificas circuiens singula fratrum habitacula, si quid in illis emendandum fuisset, pius pastor explorare volens, intravit quoque in cellarium, in quo modicum vini in una repperit tunna, in qua suum benedictionis gratia cum oratione inmisit baculum, et exivit. Sed eadem nocte in eo ipso vasculo vinum crescere caepit et supereffundi vassis margine. Hoc celerarius cernens, insperata habundantia obstupefactus, nec celare audebat, quod divingratias agens memorque dominicae iussionis, discipulis suis praecipientis, ne cui transfigurationis gloriam ante diem resurrrectionis suae dicerent, praecepit eidem celerario, ne cui miraculum, quod cernebat, ante diem obituest miraculum. Pervenienti servo Dei cum sociis suis ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
fossã aꝑire paruã. Ibi secreto fixis genib orabat dm̃ qͥ popło fuo
in desertis aqm ꝓduxit de petra: seruis suis eadẽ miscdia de are¬
nosa aquã ꝓduceret t̾ra. Qui mox ex auditꝰ ÷: &e subito fons dulci¬
simi saporis fossã implebat. Quodsui cernentes: gras agentes oĩ¬
potenti dõ. qͥ scm̃ suũ magnificauit. & eũ ex audire dignatꝰ. e:
bibebantq usq ad satietatẽ. secumq ad predestinati itineris
necessitatẽ quantũ sufficere uidebant᷑ portare curabant. Iterũ sẽsdĩ facer¬
dos in qͦdã loco iteragens: uidit m̃dicantes in opes xuiͣ parit᷑ postulan¬
tes sibi aliqͥd aprȩtereuntib solatii. Quos ut fuit mitissimꝰ benigno
aspexit animo uniq exsius mandauit specialẽ suã flasconẽ sumere
ac pauꝑib miscere xp̃i. Ex qua om̃s illi xii usq ad sacietatẽ bibe¬
bant. Et mirũ inmodũ illis ab euntib exoptimo uinoflasco de
in euangelio ds̃ xp̃c dix : date &e dabitur uobis. Uenit quoq uir

Expanded text:
fossam aperire parvam, ubi secreto, fixis genibus, orabat Deum, qui populo suo in desertis aquam produxit de petra, servis suis eadem missericordia de harenosa aquam produceret terra. Qui mox exauditus, et subito fons dulcissimi saporis fossam implebat. Quod sui cernentes, gratias agentes omnipotenti Deo, qui sanctum suum magnificavit et eum exaudire dignatus est; bibebantque usque ad sacietatnecessitatem quantum sufficere uidebatur portare curabant. 17. Iterum sanctus Dei sacerdos in quodam loco iter agens uidit mendicantes inopes XII pariter postulantes sibi aliquid a praetereuntibus solacii. Quos ut fuit mitissimus, benigno aspexit animo unique ex suis mandauit specialem suam flasconem sumere ac pauperibus miscere Christi. Ex qua omnes illi XII usque ad sacietatem bibebant et mirum in modum, illis abeuntibus, ex optimo uino flasco de in euangelio deus Christus dixit: Date et dabitur uobis». 18. Venit quoque uir
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͥa pius habiussem in hoc monasterio. qͣm hanc solã flasconẽ: quȩ
& ostenere nob licet indignissuȩ pietatis miracula. qͥ ꝑbenedictio¬
nẽ quondã Wille brordi patris nrĩ ex.iiͦii. flasconib quadraginta ui¬
ros satiare dignatꝰ est. Tantũ cũ gratulatione inspe bibamꝰ qđ hab emꝰ
plena ut fuerat ante. Hoc audito abbas cũ fr̃ib dõ agere grãs saca¬
gebit  bibert̃q congratulantes diuinȩ clem̃itiȩ illa nõcce eũsobrie¬
Tle & leticia quantũ uoluert̃ O felix pat̾ qui talẽ generat filiũ.
qͥtale herede ado dignꝰ habebat᷑ in quo benedictio illa impletur
que in deutero nomio legit᷑ Benegictustui& benedictꝰ fructanor
uentris tui:¬

Expanded text:
si aliquid plus habuissem in hoc monasterio, quam hunc solum flasconem, qui et ostendere nobis, licet indignis, suae pietatis miracula, qui per benedictionem quondam sancti Willibrordi patris nostri ex IIII flasconibus XL uiros satiare dignatus est. Tantum cum gratulatione in spe bibamus quod habeplena ut ante. Hoc audito, abbas cum fratribus Deo agere gratias satagebat biberuntque congratulantes diuinae clementiae illa nocte cum sobrietate et laetitia quantum uoluerunt. O felix pater qui talem generat filium, qui tali herede a Deo dignus habebatur! In quo benedictio illa impletur quae in Deuteronomio legitur: «Benedictus tu et benedictus fructus uentris tui
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ intreueris ciuitate ancillas dĩ abimminente ꝑicło¬
uastantis pestis orando defendit. lusione.
uomodo domũ cuiꝰdã patris familias adȩmoniaca liberaret il

Expanded text:
XXI. Quomodo in Treueris ciuitate ancillas Dei ab imminente XXI. Quomodo in Treueris ciuitate ancillas Dei ab imminente uastantis pestis orando defendit. XXII. Quomodo domum cuiusdam patris familias a daemoniaca liberauit il
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ parentes puerũ uuillebrordũ fr̃ib hirpensib edidert̃ aderudiendũ
Qđ deuotꝰ adolescens eruditionis causa hibniã contendit.
Qđ idem iuir dĩ de hibnia obȩuuangelicȩ p̃dicationis deuotionẽ
nauigauit germaniam. honorifice.
Qualia fecisset infrssia. rediturꝰ iterũ ad xp̃ianos.
Quomodo minas radbodi regłs parui pendisset.
Qd̾uir dĩ reu̾tens adpipinũ ducẽ. uerbũ dĩ cũ instantia p̃dicau̾
ł pipinꝰ duxdiẽ obiit & karolofilio suo regni sceptra reliqͥt. qui
fresia subiecta illis scm̃ uiullibrordũ dedit p̃dicatorẽ
non tamen uulneratus. ẽ.
Q uod qͥdã conuitia uiro dĩ faciens repentina morte periit.
Quomodo aꝗͣ in arido loco p̃cib ꝓduxisset. biber̃ uisq ad satietatẽ.
Qualit᷑ x ii. pauperes deflascone sua pasceret.
Qđ post benedictionẽ uiri dĩ uinũ intonna cresceret.
Ubi quadraginta uiri benedicente patre de qͣttuor flasconib¬
De qͦdã diuitae auiro dĩ excõmunicato & iterũ absoluto.

Expanded text:
 parentes puerum Willibrordum fratribus Hripensibus tradiderunt ad erudiendum. IV. Quod deuotus adolescens eruditionis causa Hiberniam contendit. V. Quod idem uir Dei de Hibernia ob euangelicae praedicationis deuotionem nauigauit Germaniam. VI. Quod Qualia fecisset in Fresia, redditurus iterum ad christianos. XI. Quomodo minas Rabbodi regis parui pendisset. XII. Quod uir Dei reuertens ad Pippinum ducem et uerbum Dei cum omni instantia praedic Pippinus dux diem obiit et Carolo filio suo regni sceptra reliquit qui Fresia subiecta illis sanctum Willibrordum dedit praedicatorem. XIV. non tamen uulneratus. XV. Quod quidam conuicia uiro Dei faciens repentina morte periit. XVI. Quomodo aquam in arido loco precibus produxisset. XVII. Qualiter duodecim pauperes de flascona sua pasceret. XVIII. Quod post benedictionem uiri Dei uinum in tunna cresceret. XIX. Ubi quadraginta uiri, benedicente patre, de quatuor flasconibDe quodam diuite a uiro Dei excommunicato et iterum absoluto.
Abbreviated transcription (Latin):
urnas furtiuis noctiũ lucubrati unculis dictatꝰ. ẽ
& eomagis urẽ indigent defensionis. quominꝰ ab aucto¬
re alictoritatem : tuũ est oboedientis defendere im¬
peritiã. Unã quoq priori libello suꝑ addidi omeliam.:
quȩ utinã digna eẽt tuo uenerando ore popło p̾dica¬
ri. Item scđo adieci sermoni elegiacuĩ carmen deuiro
Willibrordi. Cuꝰ corpus requiescit in cellula qua¬
dã maritima. cui ego indignuis licet legitima deo
donante successionẽ p̃sideo. Sed & oiã quȩ uł ꝓsa
gradiente. uel uersu currente dictaui. tuȩ sc̃itatis spectant iudici¬
rata examine ꝓcedant inpublicum ExPLICITN LOGUS

Expanded text:
urnas, furtivis noctium lucubratiunculis dictatus est, urnas, furtivis noctium lucubratiunculis dictatus est, et eo magis vestrae indigent defensionis, quo minus ab auctore auctoritatem: tuum est obedientis defendere imperitiam. Unam quoque priori libello superaddidi homiliam, quae utinam digna esset tuo venerando ore populo praedicari. Item secundo adjeci sermoni elegiacum carmen  Id., sWillibrordi, cujus corpus requiescit in cellula quadam maritima, cui ego, indignus licet, legitima, Deo donante, successione deservio. Sed et omnia quae vel prosa gradiente, vel versu currente dictavi, tuae sanctitatis spectant judicirata examine, procedent in publicum. LIBER PRIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO EXIOUENE¬
RABILI atq lauda¬
bili benerado ar¬
chi epõ humilis
lȩuita alcumꝰ
salutem Delatis
adnos ur̃e excel¬
lentiȩ litͣceris.
agnoscens in
dño studiũ: ce
diuturnã inle¬
ge eiꝰ meditatio¬
Nem magno me
gaudio affectũ. ẽẽ.
fateor: sed tam̃ longe¬
Eme imparẽ petitionie¬
ur̃ȩ consideraui. ut pote nul¬
lo prȩrogatiuo mu nere elo¬
quentię suffultꝰ adimplendũ quod uissisti. Ac nisi me
caritas urgeret. quȩ nulla negare solet. ne auderȩtni
ultͣ meȩ pauꝑtatis uires negotiũ attingere : Iam̃ ur̃is ora¬
tionib diuina donante gr̃a & scĩssimo patri uuillebrordo
seruienti. cuiꝰ me uitã. mores & miracula scribere
digessi libellos. Unũ prosaico sermone gradiente qui
publice fr̃ib in eccła si dignum tuȩ uideat᷑ sapientiȩ
legi potuisset. Alterũ pierio pede currente qui in
secreto cubili inter scolasticos tuos tantũ modo ru¬
minari debuisset Uterq tum ꝓpt̾ occupationes di¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO, VENERABILI ATQUE LAUDABILI BEORNRAEDO ARCHIEPISCOPO HUMILIS LEVITA ALCVINE SALUTEM. Delatis ad nos vestrae excellentiae litteris, agnoscens in Domino studium et diuturnam in lege eius meditationem, magno me gaudio affectum esse fateor; sed tamen longe imparem me petitionis vestrae consideravi, utpote nullo praerogativae munere eloquentiae suffultus ad implendum, quod iussisti, ac nisi me caritas urgeret, quae nulla negare solet, non auderem ultra meae paupertatis vires negotium attingere. Tamen vestris orationibus, divina donante gratia, et sanctissimo patri Willibrordo servienti, digessi libellos, unum prosaico sermone gradientem, qui publice fratribus in ecclesia, si dignum tuae videatur sapientiae, legi potuisset: alterum Pierio pede currentem, qui in secreto cubili inter scholasticos tuos tantummodo ruminari debuisset. Uterque tamen, propter occupationes di
Abbreviated transcription (Latin):
De morib &e obitu & sepultura patris uenerandi.
De sarcofago in qͦ scĩpatris corpus conditũ est.
De eo qͦd cuidã ex discipłis suis obitꝰ illiꝰ reuelatꝰ ẽ & deluminis
claritate. & odoris suauitate. qͦd in loco obitꝰ sui sepꝰ uiderisolet.
solent. & desolutis in eadẽ eccła.

Expanded text:
De moribus et obitu et sepultura patris uenerandi. XXV. De sarcofago in quo sancti patris corpus conditum est. XXVI. De eo quod cuidam ex discipulis suis obitus illius reuelatus est et de luminis claritate et odoris suauitate quod in loco obitus sui saepius uideri sosolent et de solutis in eadem ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
enedicat uos omip̃s ds̃. qui uos gratuita miseratione
creauit & in resur rectione unigeniti suispem uobis
re surgendi concessit. am̃. Resuscit& uos deuitioꝵ
sepulchris. qui eum resuscitauit amortuis. Amen
It cũ eo sine fine feliciter uiuatis. quem resurrexisse
amortuis ueraciter creditis. am̃. Qđ ipse p̃stare.I¬

Expanded text:
enedicat vos omnipotens Deus, qui vos gratuita miseratione creavit, et in resurrectione Unigeniti sui spem vobis resurgendi concessit. Amen. Resuscitet vos de vitiorum sepulcris, qui eum resuscitavit a mortuis. Amen. Ut cum eo sine fine feliciter vivatis, quem resurrexisse a mortuis veraciter creditis. Amen. Quod ipse. Alia.
Abbreviated transcription (Latin):
npͥs ds ueiumorũ ur̃orũ inctimas dem̃ter accipiat. & sua uos
benedictione dignos efficiat. am̃. Mentes uñrs ita parsimo¬
niȩ bono contrã uitia muniat. p̃ceptorũ suorũ doctrinis eru¬
diat. caritatis dono repleat. ut uos in om̃ib sibi placere conce¬
dat. am̃. Quatenus prȩsentis qͣdnegesimȩ dieb deuotissi¬
me celebnrtis. ad paschalia festa purificatis cordib accedere

Expanded text:
ictimas clementer accipiat, et sua vos benedictione dignos efficiat. Amen. Mentes vestras ita parcimoniae bono contra vitia muniat, praeceptorum suorum doctrinis erudiat, charitatis dono repleat, ut vos in omnibus sibi placere concedat. Amen. Quatenus, praesentis Quadragesimae diebus devotissime c
Abbreviated transcription (Latin):
gregabunt᷑ aquilȩ. Quia ubi ipse redẽptor nr̃ ẽ. corpore.
illuc ꝓcul dubio ñc colliguntur elector animȩ & in futx
resurrectionis gła illuc quoꝙ eoꝵ colligent᷑ & conpora.
et de sõnior interp̾tatione breuiter diximus: nunc ad

Expanded text:
gregabuntur aquilae. Quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, gregabuntur aquilae. Quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio nunc colliguntur electorum animae, et in futurae resurrectionis gloria illuc quoque eorum colligentur et corpora. Haec de somniorum interp
Abbreviated transcription (Latin):
osqpeorundẽ oniors coniectores ẽẽ possumꝰ in subli¬
mi uegiulo incelligentes sc̃m uiru qͥ tuncin uteror
portebatur qndoq futurũ militiȩ dei hgniferum
cut oeratiquẽ multimoda reluctatione ee antaniu
namenta ad nichilũ reclacta conspeximus. Ecͥa aquila
ab acumine oculoꝵ uocatur & testante sacro eloquio
thesauriis de sidȩrabilis requiescit in ore sapientis bienbra
p aureom aqͥlã quȩ totã urbẽ alarũ uel am̃to obumbrare
uisa ẽ idẽ prȩclarus uir totius sapientiȩ thesauro decorat
exprimit᷑. Qui ꝑspicaci ce irreuerberata cordis acie diuina
meditando. sẽꝑ ad cȩlestia ꝑ contẽplationẽ uolauit. & suꝑ
eccłam magni regis ciuitatẽ. quã contrariȩ potestates
impugnare nitebant᷑ : umbraculũ paternę ꝓtectionis
longe lateq expandit & consũmato boni certainiis
cursũ ad uisionẽ dei in sc̃oꝵ comitatu ꝑuẽnit. sic̃ in ȩuan¬
gelio uoce dñica dicit᷑. Ubicunq fuerit corpus: Aluic com¬

Expanded text:
eorumdem somniorum conjectores esse possumus, in sublimi vexillo intelligentes sanctum virum, qui tunc in utero portabatur, quandoque futurum militiae Dei signiferum, sicut et erat, quem multimoda reluctatione contra antinamenta ad nihilum redacta conspeximus. Et quia aquila ab acumine oculorum vocatur, et testante sacro eloquio thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; recte per auream aquilam, quae totam urbem alarum velamento obumbrare visa est, idem praeclarus vir totius sapientiae thesauro decoratus exprimitur; qui perspicaci et irreverberata cordis acie divina meditando, semper ad coelestia per contemplationem volavit, et super Ecclesiam, magni Regis civitatem, quam contrariae potestates impugnare nitebantur, umbraculum paternae protectionis longe lateque expandit, et consummato boni certaminis cursu, ad visionem Dei in sanctorum comitatu pervenit, sicut in Evangelio voce Dominica dicitur: Ubicunque fuerit corpus, illuc con
Abbreviated transcription (Latin):
doceant malũ conuentũ uttare suos: qͣlis fuit apud iuideos de nece xp̃i.
Quanto ꝓpius instant passioni: tanto plus se humiliant in officio suo. lgit᷑ in
istis noctib siue dieb pęnitus amittunt gła patri & reliqua.O

Expanded text:
doceant malum conventum vitare suos qualis fuit apud Judaeos de nece Christi. doceant malum conventum vitare suos qualis fuit apud Judaeos de nece Christi. Quanto propius instant passioni, tanto se plus humiliant in officio suo. Igitur in istis noctibus sive diebus penitus omittunt, Gloria Patri
Abbreviated transcription (Latin):
officui: conformari nos uoluit: suã admonitionẽ xp̃i passioni & causis apłoꝵ:
qͥ obstricti erant tẽpore passionis. necñ & disiunti morib ꝑsecutorũ. P rimo
dicendũ ÷ qđ om̃is doctrina pastoris. taceat᷑ in ȩccłia his ĩdta cęna dñi &e pa¬
rasceue ac sabbato sc̃o. Non dr̃ dñe labia mea aꝑies: ñ dat᷑ benedictio le¬
gentib. Ad monitio lectionis ñ ministrat᷑ inmatutinali officio. P ost hrmnũ
tachariȩ ñ gubernat᷑ oratio sulito more a pastore. Idõ hȩc ñ fiunt. qͥa pastor
eccłiȩ disꝑsi sunt. Minores qͥq faciunt suũ officiũ trpo discipłoꝵ: qͥ forsan
minus cogniti erant discipłi. eẽ. xp̃i. In trpo mulierũ quȩ p̃sentes adesse
poterant humiliationi xp̃i. solent eñi aliqui cantores amittere uersũ. ante
benedictus dñs ds̃ isrł: qͥa ñ p̃cedit lectio qđ ñ oportet illis facere. suum
officiũ illi cęlebrent: sed a pastoris officio reticet᷑. Inuitatoriũ ñ cantant. ut

Expanded text:
officii conformari nos voluit sua admonitione Christi passioni, et causis apostolorum qui obstricti erant tempore passionis, nec non et disjungi moribus persecutorum. Primo dicendum est, quod omnis doctrina pastoris taceatur in Ecclesia his diebus, id rasceve, ac sabbato sancto. Non dicitur, Domine, labia mea aperies, non datur benedictio legentibus, admonitio lectionis non ministratur in matutinali officio: post hymnum Zachariae non gubernatur oratio solito more a pastore. Ideo haec non fiunt, quia pastoEcclesiae, dispersi sunt. Minores quique faciunt suum officium typo discipulorum, qui forsan minus cogniti erant discipuli esse Christi, et typo mulierum quae praesentes adesse poterant humiliationi Christi. Solent enim aliqui cantores omittere versum ante Benedictus Dominus Deus Israel, quia non praecedit lectio, quod non oportet illis facere. Suum officium illis celebrant, sed pastoris officium reticetur. Invitatorium non cantant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
QUIHODIERUADIE DISCIPULOR MENTES. SP̃S PARACLYTI
infusione dignatꝰ ẽ illustrare. faciat uos sua benedictione
repleri. & eiusdẽ sp̃s donis exuberare. am̃. Ille ignis qui
suꝑ discipulos apparuit. peccatoꝵ ur̃oꝵ sordes expurg&.
& sui luminis infusione corda ur̃a ꝑlustror. am̃. Quiq dignat¬
eEt diuersitatem linguarum in unius fidei confessione adunare.
inuadem uos faciat fide ꝑseuerare. & ꝑ hanc abspe ad spe¬

Expanded text:
qui hodierna die discipulorum mentes Spiritus paracleti infusione dignatus est illustrare, faciat vos sua benedictione repleri, et ejusdem Spiritus donis exuberare. Amen. Ille ignis qui super discipulos apparuit, peccatorum vestrorum sordes expurget, et sui luminis infusione corda vestra perlustret. Amen. Quique dignatest diversitatem linguarum in unius fidei confessione adunare, in eadem vos faciat fide perseverare, et per hanc ad spe
Abbreviated transcription (Latin):
Ita uirtꝰ diuina. etiã in reb minimis maxima prȩminebat.xs
odtm tẽpore exbrittaniis directa legatio: gallicanis ep̃is nuncr¬
auit pelagianã ꝑuersitatẽ in locis suis late popłos occupasse: &
quam primũ fidei catholicȩ debere succurri. Ob quã causam
sy nodus numerosa collecta. ẽ: om̃iũq iudicio duo prȩclara
religionis lumina uniuersoꝵ prȩcib ambiuntun germa¬
nus ac lupꝰ apłiei sacerdotes: terrã corporib. eȩlũ meritas
posidentes. & quanto laboriosior necessitas apparebast tanto eñ prõ.¬
pos heroes deuotissimi susceper̃. cȩleritatẽ negotii fidei stimulis mata¬

Expanded text:
Ita virtus divina etiam in rebus minimis maxima praeminebat. 12. Ita virtus divina etiam in rebus minimis maxima praeminebat. 12. Eodem tempore ex Brittaniis directa legatio Gallicanis episcopis nuntiavit, Pelagianam perversitatem in locis suis late populos occupasse et quam primum fidei catholicae debere succurri. Ob quam causam synodus numerosa collecta est, omniumque iudicio duo praeclara relegionis lumina universorum precibus ambiuntur, Germanus ac Lupus apostolici sacerdotes, terram corporibus, caelum meritis possidentes. Et quanto laboriosior necessitas apparebat, tanto eam promptius eroes devotissimi susceperunt, celeritatem negotii fidei stimulis mat
Abbreviated transcription (Latin):
bra exutauinculis linteis ambiunt᷑. Humꝰ suꝑiecta cõpont
oratio intercessionis impenditur. Obtinet᷑ defunctis requies i¬
uentib qͥes. ita ut post eandẽ diem sine ullo terroris indicios
miciliũ freqͣntato habitatore floruerit.
e& illud omittendũ uidetur : qđ in eodẽ itinere post diesilit
noctis cȩcitate cõpulsus. mediocriũ ꝑsonarũ fuccessit hospiao
Nã id maxime ambitũ fugiens reqͥrebat. Cũq indiuino oꝑe solito
ꝑ noctasset officio: lux orta ÷ nullis galloꝵ cantib nunciata. eũ
earũ auũ copia in hisdẽ domib ñ deesset. Causam nouitatis exp¬
rat: agnoscit multũ iã tẽpꝰ esse. qͦ tristis taciturnitas naturale
gallicinũ dãnauisset. Ab om̃ib exoratꝰ. mercedẽ mansionis eys¬
uit. Acceptũ enĩ triticũ: benedictione condiuit. Quo pastȩ aui
culȩ. auditꝰ habitantiũ usq ad molestiã freqͣntatis eantib fatigiba

Expanded text:
membra exuta vinculis linteis ambiuntur, humus superiecta conponitur, membra exuta vinculis linteis ambiuntur, humus superiecta conponitur, oratio intercessionis inpenditur; obtinetur defunctis requies, viventibus quies, ita ut post eandem diem sine ullo terroris indicio domicilium frequentato habitatore floruerit. 11. Neque illud omittendum videtur, quod in eodem itinere post dies aliquot, noctis caecitate conpulsus, mediocrium personarum successit hospitio; nam id maxime, ambitum refugiens, requirebat. Cumque in divino opere solito pernoctasset officio, lux orta est, nullis gallorum cantibus nuntiata, cum earum avium copia in hisdem domibus non deesset. Causam novitatis explorat; agnoscit, multum esse iam tempus, quo tristis taciturnitas naturale gallicinium damnavisset. Ab omnibus exoratus, mercedem mansionis exsolvit. Acceptum enim triticum benedictioneditus habitantium usque ad molestiam frequentatis cantibus fatigabant.
Abbreviated transcription (Latin):
umbra t̾ribilis. & paulatĩ sub ocłis intuentis erigitꝰ: P aris
etiã saxoꝵ ĩbrib collidint᷑. Tũ uero deterritꝰ lector: prȩsidus
cerdotis implorit. Qui statĩ ꝓsiliens. effigiẽ terribilis imadu
intuetur & prȩmissa obsecratione nominis xp̃i imꝑatit
posita. uoce humili more supplicantis eloqͥtur. se uel cõparẽs
tare homines. quia ipsi quieti esse ñ possent. Rogat ut ꝓ eis dñm
doluit: imꝑatq ut locũ ostenderet qͦ iaceret. Tũ uero ceres n¬
cedentẽ dux umbra ꝓ greditur. & int̾ difficultates max ima
inarũ intempesta nocte locũ inqͦ ꝓiecti fuerant indicauit
Ut uͦ mundo ⁊̃ redditꝰ dies: circũ iectos incolas inuitat. hortan
ipse oꝑis maturator ex istens. Rudera tumulariȩ suꝑ iecta paes
rastris auulsa purgantur. Inueniuntꝰ᷑ corpora fusa sine ordini
ossa ferreis nexib illigata. Ad legẽ sepulture fossa dirigi

Expanded text:
umbra terribilis et paulatim sub oculis intuentis erigitur, parietes umbra terribilis et paulatim sub oculis intuentis erigitur, parietes etiam saxorum imbribus conliduntur. Tum vero deterritus lector praesidium sacerdotis implorat. Qui statim prosiliens, effigiem terribilis imaginis intuetur et, praemissa obsecratione nominis Christi, impedeposita, voce humili more supplicantis eloquitur, se vel conparem uietare homines, quia ipsi quieti esse non possent; rogare, ut pro his Dindoluit imperatque, ut locum ostenderet, quo iacerent. Tum vero, cereo praecedente, dux umbra progreditur et inter difficultates maximas ruinarum intempesta nocte locum, in quo proiecti fuerant, indicavit. Ut vero mundo est redditus dies, circumiectos incolas invitat, hortatur, ipse operis maturator adsistens. Rudera tumultuarie superiecta per tempus rastris avulsa purgantur; inveniuntur corpora fusa sine ordine, ossa ferreis adhuc nexibus inligata. Ad legem sepulturae fossa dirigitur,
Abbreviated transcription (Latin):
oban teporecuiter Iieme agoret & diem totã ieuimio aefati¬
da tione qluxisset: cõmonetur ut cogett uesꝑa qͦcunq secede¬
ret. Erat emin᷑ domiciliũ tectis iã pridem sine habitatione semitu¬
tis q ł ctia pincuria uulgariũ arbusta contexerant: ut pene eseo
melius noctẽ sub nudi aeris rigore durare. quã in illo ꝑiculo & horro¬
re suecetsere. prȩserti cũ duo senes ꝓpt̾ habitantes. infestatione t̾ri¬
bili hanc ipsam domũ in habitabilem prȩdixissent. Qđubi uir hea¬
tissimꝰ cõꝑit: horrentes ruinas quasi amenitates ex petiit. Ibiq
int̃ mułtiplices quȩ qͦndã fuerant mansiones: inuenta uix
una ÷ quȩ instar haberet habitaculi. Illic leues sarcinulȩ &
paucissimi comites collocant᷑. qͥb breuis cȩnula usui fuit.
ep̃o penitꝰ abstinente. Deinde alta iã nocte cũ unꝰ ex cleri¬
cis legendi suscepisset officiũ. ille ieninio & fatigatione
confectus. sopore suꝑatꝰ est. Cũ subito ante os legentis astir

Expanded text:
odam tempore, cum iter hieme ageret ac diem totam in ieiunio ac fatigatione duxisset, commonetur, ut, cogente vespera, quocumque succederet. Erat eminus domicilium, tectis iam pridem sine habitatore semirutis, quod etiam per incuriam vulgariam arbusta contexerant, ut paene esset melius, noctem sub nudi aeris rigore durare, quam in illo periculo et horrore succedere, praesertim cum duo senes propter habitantes infestatione terribili hanc ipsam domum inhabitabilem praedixissent. Quod ubi vir beatissimus conperit, horrentes ruinas quasi amoenitates expetiit, ibique inter multiplices quae quondam fuerant mansiones inventa vix una est, quae instar haberet habitaculi. Illic leves sarcinulae et paucissimi comites conlocantur, quibus brevis cenula esui fuit, episcopo penitus abstinente. Deinde alta iam nocte, cum unus ex clericis legendi suscepisset officium, ille, ieiunio et fatigatione confectus, sopore superatus est: cum subito ante ora legentis adstetit
Abbreviated transcription (Latin):
adtende celũ. De quo beda suꝑ lucã ad memoriã pͥscȩ religionis: canticũ de utero no
mii in quo uniuersus ueteris popłi statꝰ. quid uidelicet offenso. qͥd ꝓpicio dõ merue¬
rit c̃tinet᷑. N on nullis in locis sabbato dicere consueuit: Alioquin. eẽt. p̃posterum
ut priorib septimanȩ dieb ꝓphetarũ dictis carminib moysi ultimũ diceretur.
Ac ꝑ hoc quia precesserunt boni mores infiliis abraȩ. Ante quã ad prehenderent
uii. mulieres uirũ unũ : p̃ponit᷑ lec̃ scripsit moyses: & canticũ. Ad tende ce
ubi adam ad memoriã reducitur. qͥ ẽ. origo totius humani generis.: En qͦ maior
parserat infidelis antexp̃ĩ aduentũ. Uinea facta ẽ scilicet & sacramentũ axpĩ
& eccłiȩ quod ꝑtinet ad allegoriã p̃cedit: qͥa nisi is uenisset. boni mores ad uni¬

Expanded text:
Attende coelum. De quo Beda super Lucam: Ad memoriam priscae reliAttende coelum. De quo Beda super Lucam: Ad memoriam priscae relimii, in quo universus veteris populi status, quid videlicet offenso, quid propitio Deo meruit, continetur, nonnullis in locis sabbato dicere consuevit. Alioquin esset praeposterum, ut prioribus septimanae diebus prophetarum dictis carminibus Moysi ultimum diceretur. apprehenderent septem mulieres virum unum, proponitur lectio, Scripsit Moyses canticum. Attende coelum, ubi Adam ad memoriam reducitur, qui est imago totius humani generis, in quo major pars erat infidelis ante Christi adventum. Vinea facta est, scilicet sacramentum Christi et Ecclesiae quod pertinet ad allegoriam praecedit, quia nisi is venisset, boni mores ad uni