comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtri non põt. cirta adiudseationes ⁊ ꝯ¬
dempnationes plane ꝑmittẽdũ ẽ dare
si uni cohrdi plures cohẽdes existant.
Leo latitante post sitem ꝯtestatamata
demũ fidiusbres eum̃ desend̾e uidebũ¬
tur. si uł urius ex huis eum ꝓ solido defẽ¬
dat. uł om̃s. uł quidam exbis. unũ dedĩnt
in qũe iudicium tñsstratur.

Expanded text:
a adiudicationes et condemnationes: plane permittendum dare, si uni coheredi plures heredes existant. Reo latitante post litem contestatam ita demum fideiussores eum defendere uidebuntur, si uel unus ex his eum pro solido defendat, uel omnes uel qui ex his unum dederint in quem iudicium transferetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sauis. Siquis absentis negotia gessit᷑
licet ignorantis. tñ qͥcquid uͣtilit̃ in rem eiꝰ
casu ultro citroq. nascitur actio q̃ appell¬
N qui qd uł non ut op̃ottuit gessit. ł ex
his negotus retinet. ita ex oñise iustũ est.
ei uel abfuturum est.nas¬

Expanded text:
ale. Si quis absentis negotia gesserit licet ignorantis, tamen quidquid utiliter i‹n› rem eius casu ultro citroque nascitur actio, quae appellri, quidquid uel non ut oportuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est, ei uel afuturum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ño qi dine lica pioꝵa. Qo̾ ⁊ in hõn¬
Or petiuone erit buandũ. mu̾leri
muncipu. ut ꝑpetua ꝯsuetudo ꝓlu¬
beat ¶ Si ẽtinibnei decteuerunt ac¬
tionem peum mouendã qũe duum¬
uiri elegerũt. is indetur ab grdine
clectus ⁊ ideo exꝑiri põt. parui em̃
irefert. an ip̃e oido elegerit. anis cui
decretum nullius mom̃ti ẽr qr non
possit iuderi de ea re q̃ oohuc in ꝯtro¬
uersia non sit. detieto datã ꝑsecutio¬
ñe. s hodie ħ o̾mĩa ꝑ sindicos solẽt lo
sit. an exceptõ ei noceat ⁊ puto sic hoc
agat cõpellitur etiam d̾efend̾e. nẽ ant
canuanem. accor itaq iste ꝓcuratois
partibi sũgiturꝰ. iubreati actõ ei eredi

Expanded text:
in honorum petitione erit seruandum, nisi lex municipii uel perpetua consuetudo prohibeat. Si decuriones decreuerunt actionem per eum mouendam quem duumuiri elegerint, is uidetur ab ordine electus et ideo experiri potest: parui enim refert, ipse ordo elegerit an is cui decretum nullius momenti esse, quia non possit uideri de ea re, quae adhuc in controuersia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent secsit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc agat, compellitur etiam defendere, non autecautionem. actor itaque iste procuratoris partibus fungitur et iudicati actio
Abbreviated transcription (Latin):
ratore exigitut. cetm̃ semel lix ꝯtesta¬
ta nõ ꝯpellemũr ad cautõnẽ ¶In bis
aũt ꝑsonis in quib m̃adatũ non ꝑrigi¬
mus dicendũ est si forte euidẽs sit. atͣ
unt deb̾e tõs repelli. ergͥo non grigntꝰ
ria uoluntas ꝓbetur qmͣuis de rato õst̾¬
auł. Neminas ꝓ parentib agẽ int̃dũ
ꝑmittitũr cã cognita. si forte parentes
moib aut etas impediat. nec quẽqmͣ ꝗ

Expanded text:
 ceterum semel lite contestata non compelletur ad cautionem. In his autem personis, in quibus mandatum non exigimus, dicendum est, si forte euidens sit contra iunt, debere eos repelli. ergo non exigimus ria uoluntas probetur: quamuis de rato oum. Feminas pro parentibus agere interdum permittetur causa cognita, si ‹f›orte parentes morbus aut aetas impediat, nec quemquam qui
Abbreviated transcription (Latin):
datum et lex pioluerit non debet care¬
re pirꝑria lte  Item. si uei rẽtentione auꝗ¬
ua pitcuita uti uelit non fucue ab es¬
Uiẜ In cun̾e egnitõe enam hoc uersarit᷑
uf ntehium tranferri a procuratore tuiis
I tranferie. queꝵ̾ teliqnere tutte procu

Expanded text:
datum et hoc probauerit, non debet carere propria lite. item si retentione aliqua procurator uti uelit, non facile ab eum. In causae cognitione etiam hoc uersabitur, ut ita demum transferri a procuratore iudicim transferre, quaedam relinquere, iuste procu
Abbreviated transcription (Latin):
fendere durii e. ¶ defendere aũt est
id face̾ ꝙ dñs inlitem facẽt ⁊ cauere
idonee. nec debeb̾it ꝯurior ꝯdgtio ꝓeu¬
do. ¶ꝓrtꝙ satiid tonem pcuator
ita defende uidet᷑ si iudicium accidiat.
uñ quesitũ ẽ apud iulianũ. anꝯpella¬
tur. an uõ sufficiat ob rem nen defen¬

Expanded text:
fendere durum est. Defendere autem est id facere quod dominus in litem faceret, et cauere idonee: nec debebit durior condicio prodo. praeter satisdationem procurator ita defendere uidetur, si iudicium accipiat. unde quaesitum est apud Iulianum, an compellatur, an uero sufficiat ob rem non defen
Abbreviated transcription (Latin):
diũito nuptiis pon ẽ. ¶ Et si talis sit in¬
aritus quẽ moie maioꝵ ilgeri ñõ opor¬
tit. non posse eam niptiu intra logitm.¬
ostes uł ꝑ duellionis dãpnati. nec̃ ĩuspt¬
diosi. nec qui manꝰ sibi intulerãt non te¬
m̃ia notabitu. ¶ notatur etiã qui eã dtrẽ.
set sisciens. ignorantia em̃ ercusat᷑ non
luns set facti. ¶ Excusatur ꝗ iussu enis
in cuiꝰ potestate erat duxiͣt. ⁊ ip̃t ꝗ pas¬
sus ẽ ducert notatur ⁊ uttñq tecte. Nã

Expanded text:
dimento nuptiis non est. Etsi talis sit maritus, quem more maiorum lugeri non oportet, non posse eam nuptum intra legitimostes uel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taemia notabitur. Notatur etiam "qui eam duxit", sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iussu eius, in cuius potestate erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utrumque recte
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃od̾e debebit᷑. ⁊ si respõdĩt. uł tacuit et
tenebit᷑. ¶ Qui alieno noĩe agrͣt quaq¬
cũq actionem idratũ huturũ eũ ad
qũe ea res ꝑtinebit caueie debẽt ¶ S
int̃dũ licet suo noĩe pcilrator exꝑiat᷑.
tñ de rato debebit capere. ut pomp̃ .ł.¬

Expanded text:
spondere debebit et si responderit uel tacuerit, tenebitur. Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet. sed interdum licet suo nomine procurator experiatur, tamen de rato debebit cauere, ut Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
andam acc̃onem in raunicipes ¶ Siꝗd
uniusttati debetur sigłis non debetur.
nec ꝙ deb uniu̾sitas sĩgłi debẽt ¶ In
decurionib uł alns unuersitatib n¬
chil refeit. uttu or̃s idem moneant.
anpars maneat ł og̃is ĩmictati sint
set unũisitas aduͦmsi reodit. magis ad¬
mittitur posse eũ ꝯuenirt ⁊ ꝯueni

Expanded text:
in municipes. Si quid uniuersitati debetur, singulis non debetur: nec quod debet uniuersitas singuli debent. In decurionibus uel aliis uniuersitatibus nihil refert, utrum omnes idem maneant an pars maneat uel omnes immutati sint. sed si uniuersitas ad unum redit, magis admittitur posse eum conuenire et conueni
Abbreviated transcription (Latin):
Iip̃ Non aua aũ notat᷑ qmͣ ea de qua ꝓ¬
⁊nũtiatũ est calũpnie causa eamfiusle n
possonem missam. Idq ⁊ in patre erit
obẜuãdũ. qui calũpnne cã passus ẽ filiã
qmͣ in potestate habebat. in possõne uẽ¬
tris nomine mtti.
aul. ͦ Ebħ u̾ba sententie p̃sidis ꝓuin¬
eie callido copãto udis accusatignisꝰ insti¬
gator fuisst. pudor potiuis houeratur.
&qm̃ ignoͣminia uidctur irrogari. Nõ eñi
io. q̃i mm̃uriam passus. atq megmee te¬
statione apud p̃fectũ p̃ituio ᷤ retitau̾it. p̃¬
fectus fide non habita testatõni. nuillã
in iuiriã. lutiũ passũ eẽ a gaio seio ꝓniũti¬
qauit. Quero. an testes. quoꝵ teffimoni¬
ũ repbatũ ẽ. qi ex falso testimoĩo int̃
infamium loco nabi dedeant. cũ non op¬
operret et sentencia. siue iusta. siue in¬
uista ꝓ alighabita: alul p̃grauar
art᷑. ¶ ctan sustiũ infamiã non ĩport ¶¬
at. s caũsa ꝓpt̃ qm̃ id pati meruit. si ea

Expanded text:
 Non alia autem notatur quam ea, de qua pronuntiatum est calumniae causa eam fuisse in possessionem missam. idque et in patre erit seruandum, qui calumniae causa passus est filiam, quam in potestate habebat, in possessionem uentris nomine mitti.Ob haec uerba sententiae praesidis prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim io quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio interinfamium loco haberi debeant, cum non oportet ex sententia siue iusta siue iniusta pro alio habita alium praegrauarrum. Ictus fustium infamiam non importat, sed causa, propter quam id pati meruit, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
ua simili sp̃e ꝯdẽpnatus in t̾amia no¬
tibunt᷑. Nec ego si ab int̾io ꝑ procura
quit erit. pactũ se accipimꝰ. si cũ p̾t̾i¬
o qnͣtocũq pactus ẽ. alioqu ⁊ qui p̃ci¬
b: impetrauerit ne secũ ageretur e¬
rit notatus. nec erit uenit ulla ratio.
quod est in hũalssiurs qui iussu p̃tois
p̃tio dato pactus ẽ. non notatur. s si
iure iurando delato uiraułt quis se ñ
deliꝗsse. non enͣt notatꝰ. Nm quodã¬
modo innocentiã suã iurciurando aꝑ¬
ꝓbauit. ¶s mandati ꝯ dẽpnatus. u̾bis
edicti notatur. poniolum qui m̃ada
tũ suscepit. s is qui fide qm adũsariꝰ
secu̾tũs est non p̃stait ut puta fidis
ero famosum facio ͭ Illud plane adden
in m̃adato male ũsatus sit. ¶ non tñ¬
asprari potest qr hic hr̃s neq intu¬
telã neq. ir. socictatẽ suctedit. s gm̃ ĩ
es abenum defuc̃ti. ¶C ontrarion
diuo dãpnat᷑ non erit infamnͣsnec in¬
mĩto. Nam m̾ ꝯtratus non de ꝑ̃fidia a¬

Expanded text:
a simili specie condemnatus infamia notabuntur, nec ego, si ab initio per procurapactu‹m› si‹c› accipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetrauit ‹n›e secum ageretur erit notatus nec erit ueniae ulla ratio, quod est inhumanum. Qui ‹iu›ssu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandais, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi ero, famosum facio. Illud plane addendin mandato male uersatus sit: non tin tutelam neque in societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti. Contrario iudicio damnatus non erit infamis: nec immerito. nam in contrariis non de perfidia a
Abbreviated transcription (Latin):
quedam extt̾imetus sunt elocnͣta Sã
erhis in fgma non irtogatur. Etena
giauibr ultta legem imposita exti m¬
atõnem ꝯ ẜuat. ut ⁊ ostitutũ est ⁊ re¬
sactum de existimatione eiꝰ identoq
non ẽt snfarĩe. Sed sim causa furti nͤ¬

Expanded text:
quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena grauior ultra legem imposita existimationem conseruat, ut et Constitu‹tu›m est et resactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti n
Abbreviated transcription (Latin):
potestate habẽt certe qu filiẽ uł siã
ꝯstitĩe patĩtur. qui dã modo ip̃e udet᷑
ꝯstitũisse. ¶ Quod ait p̃tor eodemͦ tres
iendũ ẽ. sedsi in idẽ tp̃s ꝯcurrant. ¶ It̾e
si altĩ spõsa. altĩ ꝓpta sit ex sũia edicci p¬
unitur scũ aũt fcm̃ nocet᷑ur. etiã si cũ ea
est. erit notatus. ¶ Ex comꝑmisso ar̃¬
pit̃ infalñiã non facit. qr non ꝑ omĩa sen¬
tentia ẽ. ¶ Qũatũ aũt ad infamia ꝑti¬

Expanded text:
potestate haberet: certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammodo ipse uidetur constituisse. Quod ait praetor 'eodem tempore', piendum est, sed si in id‹em› tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, etiam si cum ea  est, erit notatus. Ex compromisso arbiter infamiam non facit, quia non per omnia sententia est. Quantum ad infamia
Abbreviated transcription (Latin):
isĩei reum peuratoiẽ ded̾it. ¶ I cui li¬
hẽdeti ure dabit ꝓciatorẽ. ¶ Sed ⁊ dm̃u
pignõis creditor recte dadit ꝓcilratorẽ ad ẜ¬
uanam. ¶ porro si uni exrcis eredendi
astĩtutũ sit. iq aliũ in ꝯstitutã petũmã
det. non negabimꝰ posse dare sier duob
reis ꝓmittendi. alter alteꝵ ad defendeñ¬

Expanded text:
liheredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Seruianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed et ex duobus reis promittendi alter alterum defenden
Abbreviated transcription (Latin):
responderũt. om̃io artem udierã ño
facere. uirtutis eñi grã hoc facere.
gñalit ita om̃s ꝓpiuantur. Sutile ui¬
detur. ut neq. temeloci. neq serusti¬
ci. noq agͣtatores. nec qui aquis aqm̃
spargũt. cetãq toꝵ imistĩa q̃ certa¬
minib sacrit deẜinunt. ignominio¬
ꝓ modico beneficio datur. ¶ait p̃¬
tor. qui lenotinũ fecit lenocinium
est. siue aũt prĩcipalĩt hoc negotiũ
gerat. siue alterius negotiations ac
cessiõne utatur. ut puta si caupo f¬
uerit. ut stabularius. ⁊ macipia ta¬
ua habuit ministrantia. ⁊ occasione
ministerii q̃stũ facientia. siue balea¬

Expanded text:
omnino artem ludicram non facere: uirtutis enim ‹g›ratia hoc facere. et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque thymelici neque ‹xy›stici neque agitatores nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiopro modico beneficio datur. Ait praetor: 'qui lenocinium fecerit'. lenocinium est. siue autem principaliter hoc negotium gerat siue acessione utatur: ut puta si caupo fuit vel stabularius, mancipia talia habuit ministrantia, et occasione ministerii quaestum facientia; sive balnea
Abbreviated transcription (Latin):
nib utttur. ignomine causa ab imꝑa¬
tore dimissum hac notalaborare. er
ieũt ignominie causase mitte. ã ple¬
rũq. facit nondubito ite ⁊ ex hoc edi¬
cto p̃toris eum infatiua eẽ notatũ uai
sirat. Sedhic ⁊̃ tum qui ab aliquo nume¬
ro militũ mitłus est. qi ab exercitu mis¬
sum sic accipiemꝰ Ngnonume cansa
missũ hoc ido adreciũ ẽ qm̃ multa ge¬
ugra sũt missionũ. ẽ eñi honesta que
emeritis stipendus. ul añi. ab inꝑꝗters
inbulgetur. ẽ causaria q̃ ꝓp̃t nałitus¬
mẽ laborib militie soluitꝰ ⁊ ignomini

Expanded text:
nibus utitur, ignominiae causa ab imperatore missum hac nota laborare: e‹riecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infamia esse notatum: non strat: sed hic etiam eum, qui ab aliquo numero militum missus est, quasi ab exercitu missum sic accipiemus. 'Ignominiae causa missum': hoc ideo adiectum est, quoniam multa genera sunt missionum. est he meritis stipendiis vel ante ab imperatore indulgetur. Est causaria, que propter valetudines laboribus militie solvitur. Est ignominiosa
Abbreviated transcription (Latin):
iis. ¶ remouẽt aũt a põstulandꝗ ꝑal s
⁊ eirm qui corpe suo auiliebria passus
ẽff Si quis tñ ui p̃donũ uł hostiũ stru¬
praris ẽ non deb notaĩ. ut ⁊ pomp
ait ¶ Et qui capitali crimine dãpna
ampnatus. ⁊ qui oꝑas suas ut cũ besti¬
is depugnaret locauit ¶bestias aũ acci
tus. łalia dentata masueta. ergo ꝗ lo¬
cauit solus notat᷑ si ne depugn̾auetit
sut non ¶ de si depugnauĩt eum ron lo¬
casset oꝑas suas non tenebitur. Non N.¬
eos qui turtutts ostñdende cã hoc faci¬
ũt sine mercede. non tenĩ arũt uet̾es.
nisi in atena pass sut sese honorari.h
os eñĩ puto notã non euad̾e. ¶ S siꝗs
oꝑas suas locauĩt. ut feras uenetur. uł
ut depugnaret feram q̃ regioni noc÷.
extra arenam non ẽ notatus¶has igit᷑
ꝑsonis q̃ non uirtutis cã cũ bestuis pugn¬
auerũt ꝓ se p̃tor ꝑmittit auegare. ꝓ
auo ꝓhibet. ¶ Sed est equissi nũ si iu¬
telam ut curam huꝰ modi ꝑione ad mi¬

Expanded text:
is. Remouet autem a postulando pro aliis et eum, qui corpore suo muliebria passus est. si quis tamen ui praedonum uel hostium stupratus est, non debet notari, ut et Pomponius ait. et qui capitali crimine damnatuamnatus. et qui operas suas, ut cum bestiis depugnaret, locaverit. bestias autem acctus, vel alia dentata mansueta? ergo qui locavit solus notatur, sive depugnaverit sive non: quod si depugnaverit, cum non locasset oeos, qui uirtutis ostendendae causa hoc faciunt sine mercede, non teneri aiunt ueteres, nisi in harena passi sunt se honorari: eos enim puto notam non euadere. sed si quis operas suas locauerit, ut feras uenetur, uel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extra harenam: non est notatus. his igitur personis, quae non uirtutis causa ‹cum› bestiis pugnauerunt, pro se praetor permittit allegare, pro alio prohibet. sed est aequissimum, si tutelam uel curam huiusmodi personae admi
Abbreviated transcription (Latin):
uii sotiꝰ negotia gessit p̃tor phãc clau¬
sulam non int̃uenit. ẽ aũt ꝓ socio accõ
si nec tutorẽ cogit p̃tor pupillo edere
ratõnes. s indicio tutele solet cogi edere
¶icħ int̃ est. si successores. aut pat̃ qut̃
dñs argñtari eiusdem fuint ꝓfessionũ
qr c̾ũ in locũ ⁊ in ius succedaut argñtarii
partib eius funigi debeant. Is autẽ cui

Expanded text:
alo socius negotia gessit, praetor per hanc clausulam non interuenit: est enim pro socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere. Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
nphoniꝰ. A puncipe
nostro rescriptũ ẽ. non ꝓhib̾i tutorẽ adẽẽ
pupillo in negõ in quo aduocatus contra
patrẽ eiꝰ fuisset. Sed ⁊ iłd ꝑmissũ ab eo est
agẽ tutorẽ pupilli cãm adu̾sus fiscũ ĩ qua
adu̾sus patrem pupilli añt aduocatus fi¬
sci fuisset. Qui aũt int̃ infames sũt. seqũ¬
uł L petoris u̾ba dict̃.
inͦfamia notat᷑ qui ab erercitu ignomini
tis iudlere. ꝓnũtiandiue cꝗ insçenam ꝓdi¬
erit. qui lenociniũ fecitꝰ qui in moicio pr¬
ublico calũptͣue p̃uaricatõnis ue cã quid.
fecisse iudicatus erit. qui furtt ui bonoꝵ.
raptoꝵ in niriaꝵ de dolo.m. ⁊ fraude su¬
oͣ noĩe dãpnat᷑. pactusue erit. qui ꝓsotio.
tutele. m̃adati. depositi ue suo nominie
non ꝯtͣraio iudicio dãpn̾atus erit fo eam
que in potestate eiꝰ eẽt gño mortuo. cum

Expanded text:
onum. A principe nostro rescriptum est non prohiberi tutorem adesse pupillo in negotio, in quo aduocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupilli caus‹am› aduersus fiscum, in qua aduersus patrem pupilli antea aduocatus fisci fuisset. Qui autem inter infames sunt, sequ Praetoris uerba dicunt: 'Infamia notatur qui ab exercitu ignominia›tis ludicrae pronuntiandiue causa in scaenam prodierit: qui lenocinium fecerit: qui in iudicio publico calumniae praeuaricationisue causa quid fecisse iudicatus erit: qui furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo et fraude suo nomine damnatus pactusue erit: qui pro socio, tutelae, mandati, depositi suo nomine non contrario iudicio damnatus erit: qui eam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sonam anuitanit. ut ꝙ a płib erat ac¬
ceptũs ad uno acciꝑet. ut aliũ p. slio de¬
bitorem acciꝑet. hec om̃ia h̃t dfscẽpta¬
tionẽ p̃tõĩs. ⁊ꝑ u̾tilitate alm̃taꝵ. accip¬
ienda sũt. ¶ Si ad habitatõne certa qͣn¬
titas sit annua relicta. ⁊ itasit tñsactũ
bue p̃tore ut habitatõ p̃stet᷑. ual⁊ tñ¬
lactõ qr fructus habitationis p̃stat᷑. li¬
c runle uł ticẽdio subiecta tnͣsac̃tio
erat reucta plauuuit certam qnͣtitate p̃¬
d̾ Euicũtutorib siisde sola p̃or
tõne facce tͣnsactõnis non submouetuf.
int̃ quementes placinit int̃posita creo¬
it᷑. ¶ Qui ꝑfallaciã cohredis ignor̃as u¬
mu̾sa que in uo erant instrum̃tũ tnͣ¬
sactõnis sine aquilia̾na stipłone intpo¬
suit. non tam pacistit᷑ qm̃ decipitur¶ e
qui nõ dũ certus ad se quelã ꝯtra patris
is pacco tñsegit. tm̃ mhiis int̃pesitũ pac¬
tũ nocebit de quib int eos accũ ꝓbat᷑

Expanded text:
sonam commutauit, ut quod a pluribus erat accepturus, ab uno acciperet: uel alium pro alio debitorem acceperit: haec omnia habent disceptationem praetoris et pro utilitate alimentarii recipienda sunt. Si ad habitationem certa quantitas sit annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incendio subiecta transactio erat relicta, placuerit certam quantitatem p Qui cum tutoribus suis de sola porttione factae transactionis non summouetur.nuenientes placuit, interposita creditur. Qui per fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris is pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Iccuot.Comrouersia int̃ legitimũ ⁊¬
nedẽ scͥptũm ortaẽ. eaq tĩsactione fc̃a
certa lege finita ẽ. Quero creoitores
qũe ꝯuenide possint. R. si idẽ creditor¬
res eeñt qui transaciõnem ferissẽt. idob¬
ẜũadũ de ere alieno ꝙ int eos ꝯuenisset
si alii creditores eẽnt ꝓp̃t̃ incertum suc¬
cessionis ꝓ parit hereditatis qmͣ utetq
intnsactione ex p̃ssit᷑. utilib accõnib
ꝯueniendus est.
penalẽ quo stipłonem subiũge̾. qi re¬
tantũ subinouebit᷑. s etiõ penam qp si¬

Expanded text:
Controuersia inter legitimum eredem orta est eaque transactione facta certa lege finita est: quaero creditores quem conuenire possunt? respondit, si idem creditores essent, qui transactionem fecissent, ‹id obseruandum de aere alieno, quod inter eos conuenisset›: si alii creditores essent, propter incertum successionis pro parte hereditatis, quam uterque in transactione expresserit, utilibus ‹actionibus› conueniendus est. poenalem quoque stipulationem subiungere, quia retantum summouebitur, sed et poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
Si non habebũt abuocatũ ego asbo. Nonso¬
lũ his ꝑsonis hani hũanitatẽ p̃tor solet
erhibere. ũm etiam si quis alius sit. qui
certis ex causis uł ambitõne adu̾saru. uł.
metu. patronũ non inuenit. ¶ Scdo loco
edictui ꝓponitͣ in eos qui ꝓ alus ne postu¬
lent ꝓhibent᷑. In quo edicto excepit p̃tor
serum. ⁊ casum. Iter notauit ꝑsorias tur¬
pitudine notabiles. ¶ Sęrum dũ feminaᷤᷤ

Expanded text:
bunt aduocatum, ego dabo.' nec solum his personis hanc humanitatem praetor solet exhibere, uerum et si quis alius sit, qui certis ex causis uel ambitione aduersarii uel metu patronum non inuenit. Secundo loco edictum proponitur in eos, qui pro aliis ne postulent: in quo edicto excepit praetor sexum et casum, item notauit personas in turpitudine notabiles. sexum: dum feminas
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃: Nequis messiũł uĩdemiaꝵ tẽ¬
pore abuersauũ cogat᷑ ad in dicium
uenire. ratione diui marti expprt
qi occupãti ciria rem rusticam mtr
cipellendi non sũt. seĩ si p̃tor aut per
ignociantiã ał soccodiam euocar cos

Expanded text:
uis messium uindemiarumque tempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt. Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordiam euocare eos
Abbreviated transcription (Latin):
rescͥpsit. non offuisse mulieris fame. q̃¬
stirm eius in seruitute factum.
Ap̃. E ⁊ hr̃datum quoꝙ filiũ luctũ
hr̃e pattis memque plactuit. Ideq dim
matre uiris ẽ. cuiꝰ hẽditas ad filiũ ño ꝑ¬
tiet. ¶ Si quis in bello cecidĩt.⁊ si cor¬
pꝰ cius non apꝑeat. lugebit᷑.¬

Expanded text:
rescripsit non offuisse mulieris famae ‹quaestum eius› in seruitute factum.lium luc‹t›um habere patris memoriae placuit, idemque et in matre iuris est, cuius hereditas ad filium non pertinet. Si quis in bello ceciderit, etsi corpus eius non conpareat, lugebit
Abbreviated transcription (Latin):
pretiol eraril tñsigi potiͣt. ¶Si cuni
lis quid̾ tẽt d̾ al ratis tnsactũ aũt d̾ lt¬
te fuisset tñsactõ uałe in ꝯsulto p̃tgre
non põt. ne cirtñueniat᷑ oratã. fiñgi
quod p̃senti die eatũ ẽ. ⁊ suꝑtluui in
alim̃tałam cãm. ¶ Si quis de alm̃atis
tñsegiͣt sine p̃toĩs auctoritate idꝙ dacũ
ẽ in p̃tĩta alitñta cedr. nec int̃ ẽ tãtũ¬
in qͣrtitate sit debitũ qnͣtũ datũ ẽ.an
minꝰ. an. ⁊̃ plus. Ham ⁊ si minꝰ sit. ad¬
huc tñ idꝙ insolutũ datũ ẽ in p̃tĩta al¬
im̃ta imputabit᷑. sane si is qui d̾ alim̃e¬
tis tnͣsigit iocupletior factus sit ea sol¬
utõne. in idꝙ factus ẽ lucupletio eꝗs¬

Expanded text:
tos aerarii transigi poterit. Si cum lis quidem esset de alimentis, transactum autem de lite fuisset: transactio ualere inconsulto praetore non potest, ne circumueniatur oratio. fingi quod praesenti die datum est, superfluum in alimentariam causam. Si quis de alimentis transegerit sine praetoris auctoritate, id quod datum est in praeterita alimenta cedet. nec inteatum est, an minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: ‹in› quod factus sit locupletior
Abbreviated transcription (Latin):
sus p̃stĩtis mͥ a te in rem ueditã om̃ib q̃
ego tibi p̃stitissẽ. p̃tiũ mͥ non dares. tuq
micħ p̃sit̾tisses p̃tiũ te debẽ desiñere
qr bone fid̾i ad qr̃i onũ.i hec redigunt᷑
tit. Hec quicqm int̾est utrũ integris
om̃ib in qua obligati eẽmꝰ ꝯueniret. ut
his que ego tibi p̃stitissẽ. ꝯsentiremꝰ. ne
quid tu michi eo noĩe p̃stares ud pla¬
ne ꝯuẽtõne que ꝑtinet ad resolũedum
iam ego tibi p̃stiti ꝯtra p̃sfare michi co¬
garis qi eo modo non tam᷑a git᷑ ut apͥ¬
stino negotio discedamꝰ. qm̃ ut noue q̃¬
dam obligõties int̃ nos ꝯstituant᷑.¬
Muł. P et quos ad ꝗri nob̾ sttpłone po¬
test. ꝑ cosdem etiã pactis ꝯuentis melio
cassio rescripsit. si creoitoes ꝑati sũt. pã¬

Expanded text:
sus praestitis mihi a te in re uendita omnibus, quae ego tibi praestitissem, pretium mihi non dares tuque mihi ea praestitisses: pretium te debere desinere, quia bonae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, tit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conueniret, ut his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quid tu mihi eo nomine praestares. illud plane conuentione, quae pertinet ad resoluendum iam ego tibi praestiti contra praestare mihi cogaris: quia eo modo non tam hoc agitur ut a pristino negotio discedamus, quam ut nouae quaedam obligationes inter nos constituantum. Per quos adquiri nobis stipulatione potest, per eosdem etiam pactis conuentis meliorCassio rescripsit, si creditores parati sint pa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ isuis q̃ri. In pͥmis de cã tñsactionis. de¬
di solent allegari. sialibi domiuliũ hẽdes.
alibi alirãtarius hãt. aut si desanet do¬
miciliũ tr̃sferre alterũt eoꝵ. aut cau¬
sa Aliqua urgeat. p̃sentis pecunie. aut si
a ꝑlirib eialim̃ta relicta sũt.d rnuta¬
trmͣ singłos ꝯuenire ei difficile sit. aut
sialiqua causa fuit. ut plures solent ĩ¬
eide que p̃corri suadeant insactõne od¬
rntere. ¶ Mõdus quoq petonnt qti ĩ
inlsactione uenit. extim̃adis ẽ. ut pu¬
ta gñtitas m̃sactionis. Ham ⁊̃ ex modo

Expanded text:
de istis quaeri: in primis de causa transactionis, dedi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et minutatim singulos conuenire difficile ei sit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere. Modus quoque pecuniae, quae in transactionem uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex mo
Abbreviated transcription (Latin):
Aoientinꝰ: Qi infuturũ usuras ade¬
bitore acceꝑat. tacite ꝑactus uider᷑. ne ĩt̃
id qꝑis sortem petat. ¶ Si ex̃ alta parte in
rit. ueluti ne ego pefalii. uł ne a te pe¬
tat᷑. ⁊ hrs meus ab om̃ib uob̾ petitõne
hab̾ebit. ⁊̃ ab hroe tus om̃s pecert pote

Expanded text:
onum. Qui in futurum usuras a debitore acceperat, tacite pactus uidetur, ne intra id tempus sortem petat. Si ex altera parte in rit, ueluti ne ego petam uel ne a te petatur: heres meus ab omnibus uobis petitionem habebit et ab herede tuo omnes petere pote
Abbreviated transcription (Latin):
it. ut habita ꝯpẽsatione fructuũ solutoa¬
q q. reliquu dedẽtur. sundus dibitori rest¬
itueret᷑ etiam̃ hr̃s ꝙ pacto desũctus fecit.
fidẽ p̃st̾are ded⁊. ¶ pactũ ut si quas supa¬
mas ꝓp̃t tr̃butõnes p̃dũ pigneri neri fa¬
ctas creditor soluisset adebitore reciꝑet ut
actu̾s ut ei certa qñtitas quo aduueret
tũ ẽ neq ture ullo. neq equitate tale desi
ti henestum est. pacisci aute ut nõ q̃nti¬
tas eo noĩe expẽsa cũ usugis uertis restitu¬
atur. sẽo pars dimida eiꝰ ꝙ et ea litẽ datũ eñ¬

Expanded text:
one fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut acturis, ut eis certa quantitas, quoad uiueretum est neque iure ullo neque aequitate tale desidti honestum est: pacisci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia eius, quod ex ea lite datum e
Abbreviated transcription (Latin):
psitẽor ttͥ non tcnĩ. nõ i ꝑsuna din¬
quoqi leͥ. intes habebit. ¶ C ꝓud¬
cauit. pactũs ẽ intͣ oicm certũ pecu¬
nia qua tnsegãt non soluta ludicati
se satis factum. Iuder applłonis mul

Expanded text:
iteor te non teneri' non in personam dirquoque litigantes habebit. Qui prouocaui‹t›, pactus est intra diem certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nu
Abbreviated transcription (Latin):
itoꝵ scꝗ oportere. hec eñi omĩa iti his cre¬
ditorib qui ꝓpotechas non hñt. ꝯs ũada
sũt. ¶ Si pacco subiecta sit pene stipło
q̃ritur. utrum pacti ercepto locũ ht̃. an
esstipłatũ actio. Sab. putat. ꝙ ẽ uerus
ũtraq uia ũtiposse. ꝓut elegit̃ qui stip¬
ulatꝰ ẽ. si tñ excã pati exceptione utat᷑.
eqũ ent ͣccepto eũ stipłone ferre. pł¬

Expanded text:
 oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conseruanda sunt. Si pacto subiecta sit poenae stipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio. Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stip
Abbreviated transcription (Latin):
non calũpnie cã postulare. edi sibi. ne fo¬
rte uł fuꝑuacuas rationes. uł quas habe.
edi sibi postulet. uł uerandi argũtari-
causa. ¶Rationem auẽe labeo ait. uil¬
tro citroqi dandi. accipiendi credendi.
obligandi. so lũdi sũ cã negõtiatonem.
nec uuã ratõnem nuda dũcap̃lr solurõ¬
ne debiti inciꝑe. Nec si pignus acceꝑit
aut m̃adatũ ꝯpeslendũ edẽ. hoc enum
citra rãcõñe esset. Set ⁊ quod solui con¬
stituit. argũtarius ed̾e debet. Hani hoc
srargũtaria uenit. ¶ erhoc edicto ĩ
ita dernũ tene hoc edicto. si ad eum ꝑti¬
net sptine aũt unidet᷑ ad me ratio. si mͦ
cam trãctauis me mãdãte. si ⁊ si ꝓcura¬
tor meus absente me madauiͣt. an mic¬
hi edendo sit qi ad me ꝑtinaat ⁊ ma

Expanded text:
non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argent‹a›rii causa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse. sed et quod solui constituit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit. Ex hoc edicto in ita demum tenere hoc edictum, si ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et ma
Abbreviated transcription (Latin):
a se petatur. s ut ab hede pecatur hc̃¬
di erceptõ non ꝑdĩt. ¶ Sĩ pactus sun
ne a me ne ue a titio pecatur. nõ ꝓ dĩt
firmari non põt. Et hoc uit scrib̾. ħ in
patre qui pact᷑ erat. ne ase ueue a fi¬
lia petertur. eũ filia patri brͣs erstiti¬
fłet. ¶ pactum ꝯuentũ eñ ueditore

Expanded text:
a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, ne a me neue a Titio petatur, non proderit firmari non potest. hoc Iulianus scribit in patre, qui pactus erat, ne a se neue a filia peteretur, cum filia patri heres extitisset. Pactum conuentum cum uenditore
Abbreviated transcription (Latin):
qued subreptũ a titio dicent. gnalis
pacti auentiexciptẽ his ꝗfra sesin
atitio ꝯnssam ignorãtes trisegert̃
obiciatur de dolo iilit̃ replicari p̾s
Riul. Sicum tundñ a eĩ põmi¬
deres ꝯuenisset mͥ tecũ. ut eiꝰ posses¬
sionem titio traderes uenore intcmẽ
erceptione exeludi debẽ. qmͣ siaut
iam tradidisus asit si tͣua cã ieiit̃

Expanded text:
quod subreptum a Titio dicitur, generalis pacti conuenti exceptio his, qui fraudem a Titio commissam ignorantes transegerunt, obiciatur, de dolo utiliter replicari posrum. Si cum fundum meum possides, conuenisset mihi tecum, ut eius possessionem Attio traderes: uindicantem exceptione excludi debere, quam si aut iam tradidisses, aut si tua causa id inter
Abbreviated transcription (Latin):
rũ faat. sacta crunt ẜnabe. ¶ pattorũ
q̃oã iu rei sũt. q̃dom ipsonam  in tem
sũt quotiẽs gnͣalit̃ pauscor ne rem ps¬
tam. In ꝑsonam quotiens. ne a ꝑsona
etam .i. ne allitie titio petam. uttur̃
it p̃to pactum se non ẜuaturuts.
dolus maius fit exe Iditate ⁊ taua¬
tia. Et ut ait p̃edius. Q lo malo pae¬
tũ fit. quouens cͥituscribendi cari¬
sa aitĩui aliud agit᷑. ⁊ ahud agi simu¬
litͣ. Sed si fraudandi causa ꝓatum
aut᷑ suplia cuĩ. Iniquũ ꝙ semei re¬
misit cronor de biton suo bora fide
itm̃ hoc sonetͣ destruere Suꝑuacu.

Expanded text:
Pactorum quaedam in rem sunt, quaedam in personam. in rem sunt, quotiens generaliter paciscor ne petam: in personam, quotiens ne a persona petam, id est ne a Lucio Titio petam. utrum it praetor pactum se non seruaturum. dolus malus fit calliditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur. Sed si fraudandi causa pactumaut superuacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur des
Abbreviated transcription (Latin):
tutus pactui est cum creditorib
enĩacipatus adut hẽditatẽ. ⁊ dicĩt ⁊¬
doli eum posse uti ex ceptõne. Idẽ ꝓͥ¬
bat. ⁊ si filiꝰ uruo patre cũ creditor¬
b pat̃nis pactus sit. Nara ⁊ hiuc do¬
lierceptõnem ꝓsuturam. Iramo⁊
in ẜ nodoli erceptõ non ẽ resꝑuenda¶
hodre tñ ita dcmũ pactio huiꝰmodi cit¬
ꝙ ꝯsensu declarauint quota parte deb¬
iti ꝯtenti sĩt. si uo dissentiant. tẽ p̃to¬
ris partes necessarie sũt. qui detreco s¬
o sequetur moris partis uolũtatẽ. ¶
debiti non ꝓ mimero ꝑsonaꝵ p̾lacu¬
it. ꝙ si equales sĩt ĩ cumulo debiti. tẽ
plutimꝰ numerus ereditoꝵ. p̃fendus ẽ.
in mo aũ pari creditoꝵ auegoĩtatem

Expanded text:
tutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda. Hodie tconsensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem. 8 debiti, non pro numero personarum placuit. quod si aequales sint in cumulo debiti, tunc plurium numerus creditorum praeferendus est. in numero autem pari creditorum auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
Ilp̃. Et qui negotussuis aliquo ꝑpe¬
tuo morbo suꝑesse non possunt.
sed necessaĩo officio fungũt᷑. pꝰse sine
offensa edicti postulare. etiam si hufit
erit. si quidẽ ap̃ se ut solent face tp̃re
magistratus sui. puto eum postea ap̃
successore eius adesse posse.
stulare. om̃iodo ꝓhib etiamsi ad¬
ũsarius eos patiatur postulare.
stulare non ꝓhibiꝰ. Diułn quoꝙ aduanus
tescͥpsit. de exilio reũsum postulare posse.
hec adhibetur destĩctõ quo eranine silentiu
dem: Ex̃ ca cauia ꝓhabitus ꝓauo postu¬
lare quẽ infamiã non irrogat᷑. Id̾oq iusp
fuit qui sentẽtiã dirit. In alia u̾o ño ꝓhi¬
betur Iicet eiꝰdem nominis sit.

Expanded text:
nt, et qui negotiis suis aliquo perpetuo morbo superesse non possunt. sed necessario funguntur officio, sine offensa edicti postulare possunt, ibitus, si quidem apud se, ut solent facere, tempore magistratus sui, puto eum postea apud successorem eius adesse posse. stulare, omnimodo prohibet, etiam si aduersarius eos patiatur postulare. stulare non prohiberi. diuus quoque Hadrianus rescripserat de exilio reuersum postulare posse. nec adhibetur distinctio, quo crimine silentium m. Ex ea causa prohibitus pro alio postulare, quae infamiam non irrogat ideoque ius prfuit qui sententiam dixit, in alia uero non prohibetur, licet eiusdem nominis sit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. an cũ alio  ido aũt argñtarios tantũ
neq alios ullos adsim̃ues eis ed̾e ratio¬
nes cogit. qr offiñ eoꝵ atq ministĩum
publicam̃ ht̃ cãm. ⁊ hec pͥncipalis oꝑa
coꝵ ẽ ut actus sui ratõnem diligñt con¬
non totum cuiq codicem raiõnũ. totaᷤᷤ¬
q m̃branas inspiciẽdi desebẽdiq pocest¬
as fiat. s ut ea sola pari rõnũ que ad ĩ¬
struendũ aliꝗũẽ ꝑtineat ĩspiciat᷑ et
descͥbatur. ¶ Ema aũt mid accõcõpe¬
tit qnti a gñtis intersit edetas sibi rati¬
ones ẽt eueniet. ut siue quis ꝯdẽpnatus
fułt. siue ꝙ petieĩt non obtinũt eo qd̾
nõ habuerit ratõnes ex quib cãm suã

Expanded text:
sit an cum alio. Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium publicam habet causam et haec principalis eorum opera est, ut actus sui rationes diligenter connon totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eueniet, ut, siue quis condemnatus sit siue quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes ex quibus causam suam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiractum ies non tnseat. sũbsit tamĩe
causa elegant̃ aristo celso R. ẽẽ oblig¬
atõnem. ut puta dedi tibi rem. ut in¬
ichi aliam des. dedi ut aliquid facias.
uilem obligationem. ⁊ ideo puto recte
iulianum a mauritiano ⁊ rephñsum.
Inhoe dedi tibi stichum. ut pamphił¬
um manumittas. Manumisisti. euc¬
tus ẽ stichus: Iulianꝰ scs. in factum
actõñe a p̃core danoã. ule ait ciuilem

Expanded text:
contractum res non transeat, subsit tamen causa, eleganter Aristo Celso respondit esse obligationem. ut puta dedi tibi rem ut mihi aliam dares, dedi ut aliquid facias: vilem obligationem. et ideo puto recte Iulianum a Mauriciano reprehensum in hoc: dedi tibi Stichum, ut Pamphilum manumittas: manumissisti: euictus est Stichus. Iulianus scribit in factum actionem a praetore dandam: ille ait ciuilem
Abbreviated transcription (Latin):
non uerunt. net ualtunt si agat.
nec ex pacco actõ nascatur ut pita ͥ
diuortium quenit. ne tꝑa fiatuto dua¬
iõnis dos reodatur .s. statun ħ ñe uale¬
bit. ne ex pacco actio nascatuł¶ Io mar¬
cellus seribit. ⁊ si in tutele acͣccoue ꝯne¬
nitͥ. ut ma i orei qmͣ statũte sũt ufiire p̃¬
stentur. locũ non habebit. neei ꝑ acto
nascatur actẽ. Cacn pacta insũt que̾
tractus scã sũt. ¶ Idem rpomilm scio
se ꝓp̃t eand̾ regulam. ne ex pacco actio
facte. q̃ et eodem sũt ꝯtractu insũt. ut ał ĩ¬
ꝯstet in empcõne cetisq borie fidi iudiͫ¬
cus re nondũ secuta posse abin ab ep̃ti¬
one. si gͥ in totũ põt. curño ⁊ pars es
paccõne mitari põt .⁊ hoc ita pãp.ł.¬
ari ut quodã modo qĩ renonatus ꝯtcͣtus
indeatur. ꝙ non in subtilit dici potest.
SUñ illud eque non ꝓbo ꝙ pomĩp̃.ł lec¬

Expanded text:
non inerunt, nec valebunt, si agat, ne ex pacto actio nascatur. ut puta post divortium convenit, ne tempore statuto dilationis dos reddatur, sed statim: hoc non valebit, ne ex pacto actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutelae actione convenit, ut maiores quam statutae sunt usurae praestentur, locum non habebit, ne ex pacto nascatur actio: ea enim pacta insunt, quae tractus facta sunt. idem responsum scio sse propter eandem regulam, ne ex pacto actio factae, quae ex eodem sunt contractu, insunt, ut constet in emptione ceterisque bonae fidei iudiciis re nondum secuta posse abiri ab emptione. si igitur in totum potest, cur non et pars eius pactione mutari potest? et haec ita Pomponiari? ut quodammodo quasi renouatus contractus uideatur. quod non insuptiliter dici potest. unde illud aeque non rep
Abbreviated transcription (Latin):
aucioitate. facta tñsactis iata er nõħ
beb. Idem ẽ ⁊ si ager fuit in alim̃¬
gi obligatus. Nam nec pignꝰ ad hoc da¬
tũ in ꝯsulto p̃tort potĩt uocrari. ¶ ar¬
bitratu p̃toris uł de uniu̾sis alim̃tis

Expanded text:
auctoritate facta transactio rata esse non debet. idem est et si ager fuerit in alimenta obligatus: nam nec pignus ad hoc datum inconsulto praetore poterit liberari. Arbitratu praetoris uel de uniuersis alimentis
Abbreviated transcription (Latin):
ulaꝵ ht̃ dicm In quib titii ratõ scͥpta
ẽ. post modũ mea sine die ⁊ ꝯsule etiã
om̃is ratõnis ẽ p̃positio diei ⁊ ꝯsulis
edere auccm est dictare. uł trad̾e libel¬
lũ. uł codicẽ ꝓfetre. ¶ pe estr ait. argã¬

Expanded text:
abet diem, in quibus Titii ratio scripta est, postmondum mea sine die et consule, etiam omnis rationis est praepositio diei et consulis. Edi autem est uel dictare uel tradere libellum uel codicem proferre. Praetor ait: 'Arg
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ factum. quo minus in ius ꝓdu-¬
cẽtur. cetmͣ si nicħgminꝰ ꝓductũt est.¬
⁊ tessat pena. qͣm̃ u̾ba cũ esfectu sũt ac¬
cipienda. ¶ hoc iudiciũ in fcͣmẽ.es
plures deliquerĩt ĩ sĩgłos dabit᷑: ⁊ nichẽ¬

Expanded text:
in ius produceretur. ceterum si nihilo minus productus est, cessat poena: quoniam uerba cum effectu s‹u›nt accipienda. Hoc iudicium in factum est: et si plures deliquerint in singulos dabitur, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
coi. illa ratõnẽ qͣtu etiam ille mitutiis
cẽ põr insirũto sue ꝓmissionis. et abs¬
surdũ est cũ ip̃e in ea sit causa ut ed̾e deb¬
cot. ip̃m petẽ ut eart᷑ ei. an nec hr̃di ar¬
gñtari edi ratõdebeat uidendũ ⁊ siqd
initrum̃tũ argñtari ꝗd eum ꝑuenit. ño
deb ei edi si minꝰ edenda ẽ ex causa. Nã
⁊ ip̃i argñtario er causa ratio edenda ẽ.
¶si naustagio. uł runa.uł inc̾endio. ł ali¬
o simmili casu ratõnes ꝑdidisse ꝓba̾t aut in
lõgin quo hr̃e. ueluti tñsmare. ¶ Mec itẽ¬
ones quas casu maiore. non uo negligñti
uor itrãduas res significat. Ntã qua de

Expanded text:
i illa ratione, quod etiam ipse instructus esse potest instrumento suae professionis: et absurdum est, cum ipse in ea sit causa, ut edere debeat, ipsum petere ut edatur ei. an nec heredi argentarii edi ratio debeat, uidendum: et si quidem instrumentum argentariae ad eum peruenit, non debet ei edi, si minus, edenda est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si naufragio uel ruina uel incendio uel alio simili casu rationes perdidisse probet aut in longinquo habere, ueluti trans mare. Nec iteones, quas casu maiore, non uero neglegentuox iterum duas res significat: alteram, qua de
Abbreviated transcription (Latin):
et .s. culpã non p̃stabit nisi dolo ꝓrim̃ã.
Dolo .in. auͣt non edidit. ⁊ qui maũtiose
edidit. ⁊ qui in totũ non ed̃idĩcꝭ is aũt q
hoc edicto incidit. id p̃stat ꝙ int̾fuit᷑ in¬
ea eas tationes edi cum dacetnet᷑ a p̃toe.
it. uel minous uł płis int̾ee ceꝑit locũ
hoc non habebit. noq ad augmentum.

Expanded text:
et: sed culpam non praestabit nisi dolo proximam. dolo malo autem non edidit et qui malitiose edidit et qui in totum non edidit. Is autem, qui in hoc edictum incidit, id praestat, quod interfuit mea rationes edi, cum decerneretur a praetore, it uel minoris uel pluris interesse coepit, locum actio non habebit neque augmentum
Abbreviated transcription (Latin):
niaͣ siatu non sit abee dit qr urium
sit. om̃s statoͥs uon et um̃ si prata pa¬
ite uinosatur pena exceptione doli
uccbatm q iam accõne forte nõ te ur¬
bat᷑. accõ in medanda ẽ. ut uł exhib¬
eam eum ł defendam nt uitas morat᷑¬
¶ homo sifti ꝓmissiis. añt diem dõlo ꝑ mi¬
ssous ꝑritꝰ cerco iure iimur. non ant

Expanded text:
 status non sit, Labeo ait, quia uerum sit omnes statos non esse: uerum si pro rata unius offeratur poena, exceptione doli dicebatur, quia iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut uel exhibeam eum uel defendam, ut ueritas inquiratur. Homo sisti promissus ante diem dolo promissoris periit: certo iure utim
Abbreviated transcription (Latin):
aliqũe indicio sisti. ¶ fecisse aũt dolo
m. ñ tm̃ aũ is putatur. ꝗ suis raanib
ist ⁊ suos recinuͣt. um̃ qui alios quoq
rogauit ut eũ detinent. ł adducent
rit triste ꝓpr̃ qͣ is necesse habuit ad
iudicium noꝵ uenire. teneat᷑ et ħ
edicto qmͣuis quidã putẽt sibieũ im¬
putare. ꝗ credulus suit. ¶ Si reus dolo
actoris non stecit. ñ habebit reus a¬
dũsus eum actõnem er hoc edicto eũ¬

Expanded text:
 iudicio sisti. Fecisse autem dolo malo non tantum is putatur, qui suis manibus uel per suos retinuerit, uerum qui alios quoque rogauit ut eum detinerent uel abducerent, rit triste, propter quod is necesse habuerit ad iudicium non uenire, teneatur ‹ex› hoc edicto: quamuis quidam putent sibi eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolo actoris non steterit, non habebit reus aduersus eum actionem ex hoc edicto, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q adũsus eũ cuiꝰ dolo ĩpeditus fuit. aͣc¬
tione ĩ stm̃ exꝑĩetos. ⁊ si stipłator do¬
lo ꝓmissons. ⁊ ꝓmissor dolo stipłatoĩs
impeditus fu̾it. quo minꝰ ad iudicium
ĩ iudiciũ reus ueniat. centũ a sĩpluoĩo
ꝯsequar. Tant̾i eñ mea int̾fuisse ud̃¬
tur. qr si uenisset ĩ iudiciũ accõ micħ
centũ adñsus reu̾ ł adu̾sus hedẽ eiꝰ ꝗ

Expanded text:
sus eum, cuius dolo impeditus fuerit, actione in factum experietur. Si et stipulator dolo promissoris et promissor dolo stipulatoris impeditus fuerit quo minus ad iudicium in iudicium reus ueniat: centum a Sempronio consequar. tanti enim mea interfuisse uidetur, quia, si uenisset in iudicium, actio mihi centum aduersus reum uel aduersus he
Abbreviated transcription (Latin):
t. Qm̃ ꝓlocuplete accipitur a¬
deiussor in necessariis ꝑsonis.
sti ꝓmisit. si altmͣ exhib.⁊ altmͣi ño. ex
ꝓmissione nen uidetur eos stẽctise. curo
alter eoꝵ non sit grhibitus. ne quis eum
Ilp̃. Hoc edictũ p̾toi ꝓposuit. ut m̃e¬
tu pene ꝯpescẽt cos quimius uocatos ui
noĩe ngraie iudiciũ roodendũ nisiscien¬
te dño id fecĩt. tũc em̃ sinẽ nere dediti
locum huie edicto non ẽẽ. si ꝑsona que ĩ
quit. qui uocat nõ deliquit ꝗ uierimit.
net. eãdem equitas ẽ in eo qui ab alio ꝙm
quo debuãt in iusuocabat᷑. Sed̾ fortiꝰ dice¬
dum ẽ. non uideri ii erimi eũ cũisit ius
ibi non conueniri.   a
¶ Si quis ad pedaneum iudicem uocatum
que erimat pera huiꝰ edĩcti cessabit. ¶¬

Expanded text:
 pro locuplete accipitur fideiussor in necessariis personissti promisit, si alterum exhibet, alterum non, ex promissione non uidetur eos stetisse, cum alter eorum non sit exhibitus. NE QUIS EUM um. Hoc edictum praetor proposuit, ut metu poenae compesceret eos, qui in ius uocatos ui nomine noxale iudicium reddendum, nisi sciente domino id felocum hoc edicto non esse, si persona, quae in quit qui uocat, non deliquit qui exemit. net. Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi eum, cui sit ius ibi non conueniri. 3 Ulm. Si quis ad pedaneum iudicem uocatum quem eximat, poena eius edicti cessabit.
Abbreviated transcription (Latin):
aton satu d̾et audiendus ẽ. ut in mͣrun¬
cipiũ mittat᷑. plane si misso. iam legata
minꝰ cauẽt. heres postulet ut d possess¬
ione decedat. ꝑatũq se dicat ĩ muni¬
cipio eaue̾. ĩpetrate no deb eb̃itł diu̾sũ.¬
ẽ si sine culpa aut dolo hr̃ois missus sit
ĩ possont. ¶Iubetur ntate decalũpĩ¬
A.nequis uerandi magis adũsarii cã for¬
sitan cũ rome possit satis dare. ĩ muni.¬
eipul euocet. s quib dã ħ ius cutaaũ de
calũpnia pemittitur. telut parentib
⁊ patroni. Sic aũ iurare debit qui in
municipiũ remittit᷑. rome se satisdae
ñ pꝰse ⁊ ibi posse quo postulat remitti.
idq sine calũpĩe ẽ face̾. Ham sic ñ est
ꝯpellendus nitare alibi se qmͣ eo lõcõ
satis dare ñ pꝰse. qr si pone ñ põt pħibus

Expanded text:
atorum satisdet audiendus est, ut in municipium mittatur. plane si misso iam legatapossessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem. Iubetur iurare de calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed quibusdam hoc iusiurandum de calumnia remittitur, uelut parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur 'Romae se satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti, idque se non calumniae causa facere': nam sic non est compellendus iurare 'alibi se quam eo loco satisdare non posse', quia si Romae non potes