comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqͥtas. Per qͦd ostendit᷑: qͥa etiã si in
egypto habitet ifrł. ñ tũ longe ẽ a dõ:
s. Pximꝰ ẽst. eĩ & comunctus: sicut etiam
ipse dicit: quia ego descendam tecũ in
egyptum: & ero tecum. Et nos gͦ etiã
si uidem᷑ inegyptum descendisse: etiã si
in carne positi agones mundi huiꝰ &
certamina sustinemꝰ : etiã si int̾ eos ha¬
bitamꝰ qͥ deseruiunt pharaoni: tñ si ꝓpe
dm sumꝰ. si mandatorũ eiꝰ meditatione
hoc ẽ enim esse ꝓpe dm semꝑ que dei ĩ

Expanded text:
itas. Per quod ostenditur, quia etiam si in Aegypto habitat Israel, non tamen longe est a Deo, sed proximus est ei et conjunctus, sicut etiam ipse dicit, Quia ego descendam tecum in Aegyptum, et ero tecum. Et nos ergo etiam si videamur in Aegyptum descendisse, etiam si in carne positi agones mundi hujus et certamina sustinemus, etiam si inter eos habitamus qui deserviunt Pharaoni, tamen si prope Deo sumus, si in mandatorum ejus meditatione hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
dines. post asꝑitates temptationum: quã
amena te suscipiunt loca᷑ Non uenisses¬
forte ad palmas. nisi tẽptationum amari-¬
tudines ꝑtulisses: nec uenisses ad dulceti¬
nem fontium. nisi prius que tristia fu
pensator animarum ds in ipso itinere in¬
terserit laboribus. etiam quedam refrigeria:
deat ad reliquos labores: Helim interp̃tatur
arietes: Arietes enim: duces gregum sunt Q¬
sunt gͦ duces gregis xp̃i. nisi apłi: qui sũt
& duodecim fontes: Uerum qm̃ non solum¬
illos duodecim elegit dñs &e saluator ñr.¬
iccirco non solum. ͤii fontes. s ce septuagi¬
ta arbores scribunt᷑ ẽẽ palmarum. Et ip̃i
enim apłi nominantur: sic̃ & ipse paulꝰ
dicit. cum de resurrectione saluatous ex-¬
poneret: Uisus est inquit illis undecim.
hec te gͦ amȩnitas post amaritudinem:
hec te requies pꝰ labores: hec te gr̃a post
temptam̃ta suscipiet

Expanded text:
dines, post asperitates tentationum, quae te amoena suscipiunt loca? Non venisses ad palmas, nisi tentationum amaritudines pertulisses. Nec venisses ad dulcedinem fontium, nisi quae tristia fuepensator animarum Deus in ipso itinere interserit laboribus etiam quaedam refrigeria, deat ad reliquos labores. Elim tamen interpretatur arietes. Arietes duces sunt gregum. Qui sunt duces gregis Christi nisi Apostoli, qui sunt et duodecim fontes? Verum quoniam non solum duodecim elegit Dominus et Salvator nidcirco non solum duodecim fontes, sed et septuaginta arbores scribuntur esse palmarum. Et ipsi enim apostoli nominantur. Sic et ipse Paulus dicit, cum de resurrectione Salvatoris exponeret: Visus est illis, inquit, undecim: Haec amoenitas post amaritudinem, haec te requies post laborem, haec te gratia post tentationem suscipiet
Abbreviated transcription (Latin):
auit hominibꝰ. & peccatoꝵ indulgen¬
ciam dedit: talis extitit humano ge-¬
neri. qͦsi agni hostia in macłata & inno-¬
cens: qua placari hominib diuina cre¬
duntur: Sic gͦ fortassis & si quis ẽ. an¬
gelor celestiumey uirtutum: aut si

Expanded text:
avit hominibus, et peccatorum indulgenavit hominibus, et peccatorum indulgentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum: & designauit de ipso dicens.
Ecce agnus dei: ecce qui tollit peccata
muncti Quod si agnꝰ qui adpurifican¬
dum popłm datus est. ad ꝑsonã dñi
ce saluatoris nr̃i refertur: consequens
uidet᷑: qd̾ etiã cetera animalia quȩ
his eisdem purificationũ usib depu¬
tata sunt. referri debeant similiter
ad aliquas ꝑsonas: quȩ purificationis
aliquid humano generi conferant. Ui¬
de gͦ. ne forte sic̃ dñs &e saluator ñr.
quasi agnus ad occisionem ductus et
ĩ sacrificium laudis oblatus. peccatoꝵ
remissionem uniuerso prestitit mun
uitule. alt̾ius sic̃ hẏrci. aut capre.
aut alicuiꝰ hor fusus est adexpian
in hoc mundo iugulati sunt. uł eors
estimati sumus sic̃ oues occisionis. re¬
ferenda uideant᷑: siue etrã ad suꝑiores
uirtutes quib ꝓcuratio humani ge-¬
neris dataẽ. quis facile audeat affir
lam ꝑsonam putanda sunt: Nam et
quasi qui mutatus sit. & conuersus
in speciẽ agni Dicit᷑ tam̃ agnꝰ: quia

Expanded text:
arum, et signavit de ipso dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . . » Quod si agnus, qui ad purificandum populum datus est, ad personam Domini et Salvatoris nostri refertur, consequens videtur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata sunt, referri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus , » et in sacrificium altaris oblatus peccatorum remissionem universo praestitit mundvitulae, alterius sicut hirci aut caprae, aut alicujus horum fusus est ad expianin hoc mundo jugulati sunt, vel eorum estimati sumus sicut oves occisionis , referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis facile audeat affirmlam personam putanda sunt. Nam ips dicitur, quasi qui mutatus sit et conversus in speciem agni. Dicitur tamen agnus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uia tͥum dier̃ que nobis incedenda ẽ
ut exeuntes de egypto ꝑ uenire possimꝰ.
aellocũ in qͦ unmolare debeamꝰ: Ego uiã
ueritas & uita. Hec iua. triduo nobis in¬
cecdenda est. Qͥ enim confessus fuerit
in ore suo dñm iħ̾m. & credicłit incor-¬
de suo. qͦd ds illum suscitauit amortuis
tercia die: saluus erit. Hec gͦ e tridui

Expanded text:
ia trium dierum, quae nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto, pervenire possimus ad locum, in quo immolare debeamus? Via veritas, et vita . Quae via triduo nobis incedenda est. Qui enim confessus fuerit in ore suo Dominum Jesum, et crediderit in corde suo quod Deus illum suscitavit a mortuis tertia die, salvus erit. H
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qͦd faciunt sc̃i: in conspectu dei faci¬
unt. Peccator: a conspectu dei fugit.
Demiq scͥptum ẽ. quia adam pꝰꝗͣ pec¬
cauit. fugit a conspectu dei: Et in¬
terrogatꝰ respondit. Audiui inquit¬
uocẽ tuã & abscondi me: quia eram
facie dei & habitauit in t̾ra naid. Ex¬
it gͦ a facie dei: qui indignꝰ ẽ conspe¬
ctu dei. Scĩ autẽ & manducant & bi¬
bunt inconspectu dĩ: & omnia que
agunt in conspectu dĩ agunt. Ego
amplus adhuc locum p̃sentẽ discu¬
tiens. uideo qͥa qͥ pleniorẽ scientiam
dei accipiunt: & pleniꝰ diuinis im¬
buti sunt disciplinis: isti etiã si ma¬
lũ faciunt: corã dõ faciunt. & in
peccaui. Qui autẽ discedit a conspec¬
tu dei. nescit conũti: & peccatum peni-¬
tra uenit ad moysen: nec frustra man¬
ducauit panẽ cum seniorib popłi in
conspectu dĩ. Dat enim c̃siliũ moy si¬
ꝓbabile satis & utile: ut eligat uiros
& constituat pͥncipes popłi. uiros dm̃
colentes. uiros potentes. & odientes

Expanded text:
 quae faciunt sancti, in conspectu Dei faciunt, peccatores autem a conspectu Dei fugiunt. Denique scriptum est, quia Adam, postquam peccavit, fugit a conspectu Dei, et interrogatus respondit: Audivi vocem tuam, et abscondi me, quia eram facie Dei, et habitavit in terra Noim. Exit ergo a facie Dei qui indignus est Dei conspectu. Sancti autem manducant et bibunt in conspectu Dei, et omnia, quae agunt, in conspectu ejus agunt. Ego amplius adhuc locum praesentem discutiens video, quia qui pleniorem scientiam Dei accipiunt, et plenius divinis imbuti sunt disciplinis, isti, etiamsi malum faciunt, coram Deo faciunt, et inPeccavi. Qui autem discedit a conspectu Dei, nescit converti, et peccatum poenit Jethro ad Moysen, nec frustra manducavit panem cum senioribus populi in conspectu Dei; dat Moysi consilium probabile et utile, ut eligat viros, et constituat principes populi Deum colentes, potentes et odientes
Abbreviated transcription (Latin):
egyptum. Scio ego hieroboã fugientẽ
a salomone. descendisse inegyptũ. Et¬
scidisse & corrupisse popłm di: qͥa des¬
cendens in egyptum accepit a susachĩ
rege uxorẽ. techimene. uxoris eiꝰ soro

Expanded text:
fugientem a Salomone descendisse in Aegyptum, etet corrupisse populum Dei; quia descendens in Aegyptum accepit a Susachim rege uxorem Tethimenem uxoris ejus soro
Abbreviated transcription (Latin):
iã ꝑ fectus impleuit. Et tugͦ cum ce¬
ꝑis mandaͬre manna ꝓ anẽ celestẽ uer¬
bi dei. & bibe aquã de petra:cunq ad
int̾iora doctrine spiritalis accesseris:
sꝑato pugnam. & preparate adbellũ.

Expanded text:
t; et tu ergo cum coeperis manducare manna, panem coelestem verbi Dei, et bibere aquam de petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta pugnam, praepara te ad bellum.
Abbreviated transcription (Latin):
mum: uocabuli huiis splẽdor obfulsit.
Hic pͥmũ. uocauit moyses iħm: & dycit
ei. Elige tͥ ip̃i uiros. Moyses uocat
iħm. lex inuocat xp̃m: ut eligat sibi¬
ipsi uiros potentes de popło. Non pot̾at
elegistis: s ego elegiuos. Ipse enim est

Expanded text:
. Hic primum vocavit Moyses Jesum, et dixit ei: Elige viros tibi ipsi. Moyses vocat Jesum, lex invocat Christum, ut eligat sibi viros potentes de plebe: non poterat elegistis, sed ego
Abbreviated transcription (Latin):
m tab̾nacłm suum. Non enim poterat
sac̾dos madian ascende in montẽ dei:
sed nec in egyptum descende potuit. uł¬
ipse uł uxor moysi: Sed nunc ad eũ uenit
cum filiis suis. Non enim pot̾ descende
in egẏptum & subire agones egyptios. a nͥ¬

Expanded text:
d tabernaculum suum. Non enim poterat sacerdos Madian ascendere in montem Dei, sed nec in Aegyptum descendere, nec uxor Moysi, sed nunc ad eum venit cum filiis. Non enim poterat descendere in Aegyptum, et subire agones Aegyptiorum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
qui debuit dñi sitire iusticiã. Uerũ qͥa¬
d̾s uere eruditor ẽ. in fantium. & magist̃
insipientium: corrigit culpas. & em̃dat
errorẽ: & dicit admoysen ut sumat uirgã.
eos iã de petra bib̾e. ⁊ uult eosꝓficere: &¬
iubet dñs. ut ostendat eis petͣm ex qua
murmurat aduersũ eum: & displicet
ei lȩx. que scđm litterã scͥpta ẽ qͦd in¬
moy ses petͣm. que est xp̃e: & adducit
eum ad ipsum. ut inde bibat: & refitiat
Percussus enim xp̃c & incrucẽ actus:
noui testam̃ti fontes ꝓcdixcit. Et ꝓpt̾ea

Expanded text:
qui debuit sitire justitiam. Sed Deus eruditor infantium, magister insipientium, corrigit culpas et emendat errores, dicens ad Moysen ut sumat virgam, eos jam de petra bibere et proficere, jubet ei Deus ut ostendat eis petram, de qumurmurat adversus eum, et displicet ei lex quae secundum litteram est scriMoyses petram, quae est Christus, et adducit eum ad ipsum, percussus enim Christus, et in cruce mactatus, Novi Testamenti fontes produxit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sens retexat. Ascendit inquit moy ses.
ñ inu̾ticẽ montis: s inu̾ticẽ collis. Ser¬
uabat᷑ enim ei tunc ascende in u̾ticẽ
montis. cum ascensurꝰ erat iħe: & c̃ eo
moy ses & elias. & ibi tͣns formãdꝰ ingłam.
Nunc gͦ uelut ñ dum glonficat᷑ extͣnsfor¬

Expanded text:
e collis. Ascendit, inquit, Moyses non in verticem montis, sed in verticem collis. Servabatur enim ei tunc ascendere in verticem montis cum ascensurus erat Jesus, et cum ipso Moyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glorificat
Abbreviated transcription (Latin):
de deserto sin. & uenias in raphydin.
Sin enim. temptatio int̾ptat᷑: Ra phy¬
din uͦ. sanitas uidicii. Qui bene exiit
de temptatione. & quẽ temptatio ꝓ¬
babilẽ reddit: iste uenit ad sanitatem
uidicii. In die enim udicii sanꝰ erit.¬
& sanitas cumeo erit : qui intemptati

Expanded text:
de deserto Sin, et venias in Raphidin. Sin enim interpretatur Tentatio; Raphidin vero, Sanitas judicii. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, ipse venit ad sanitatem judicii. In die enim judicii salvus erit, et sanitas cum eo erit, qui in tentati
Abbreviated transcription (Latin):
tura: ipse & due filie eius. Et lex ascẽ¬
ne constructum. accessit ornatꝰ ⁊ cum
facta ẽ qͥdem domꝰ di domꝰ orationis:
Mali autẽ habitatores. fecerunt eã
speluncam latͦnum. Habitauit gͦ in¬
oollã & olibã. duas sorores esse: Et esse
fecit filias legis. Iste carnalẽ cupide
ꝓ geniẽ ꝓpagari. & uires regni terrestͥs
numerosa pꝰteritate muniri sopientes
patrẽ. & somnium ei inducentes. id est¬
sum: & solã exeo carnis intelligentiam
trahunt: inde concipiunt. inde gen̾ant
filios tales qͦs nec sentiret. nec agnosc̾et

Expanded text:
se et duae filiae ejus. Et lex ascenemplum constructum accessit ornatus, cum facta est quidem domus Dei domus orationis; mali autem habitatores fecerunt eam speluncam latronum. Duas fiOllam et Olibam duas sorores esse: quidam Ofecit filias legis. Istae carnalem cupiunt progeniem propagare, et vires regni terrestris numerosa posteritate munire, sopientes patrem, et somnsum, solam ex eo carnis intelligentiam trahunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit nec agnoscit
Abbreviated transcription (Latin):
huius uxorem illum ppłm ponimꝰ: qui
de egẏpto ꝓfectus. & de mari rubro. ac
ꝑsecutione pharaonis. tanqͣm de sodo¬
miticis ignibus liberatꝰ. rursum carnes
& ollas egypti & cep. as. cucumeresq desi¬
derans. retͦ respexit & cecidit indeserto:
factus etiam ipse concupiscentie memo¬
ria inheremo. Ibi gͦ lex pͥmum illũ ppłm
tanꝗͣ both retͦ respicientẽ ꝑdidit: ac reli¬
quit uxorem. Inde ueniens loth habitat
insegor. deqͣ dicit. Ciuitas hec pusilla ẽ.¬
& saluabit᷑ anima mea inipsa: Et ñ est¬

Expanded text:
hujus uxorem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desiderans retro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec parva, et salvabo animam meam in ipsa. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ebrietas decipit: quẽ sodoma
ñ decepit. Urit᷑ ille flammnis mulier̃:
quẽ sulphurea flamina ñ ussit. Erat
gͦ loth: arte ñ uoluntate deceptꝰ. Idõ
medius quidẽ ẽ int̾ peccatores &iꝰtoᷤ.
qͥppe. qͥ exabrahȩ quidẽ cognatione
descenłit. insodomis tam̃ habitau̾it.
Nam ⁊ hoc qͦd euadit ex sodomis. sic̃
scͥpt᷑a indicat: magis adhonorẽ ab̃he
quã adm̾itum ꝑtinet loch. Sic enim ait.¬

Expanded text:
e. Ebrietas decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descenderat, in Sodomis tamen habitaverat. Nam et hoc, quod evadit ex Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum pertinet Lot. Fugit it
Abbreviated transcription (Latin):
Suspicate sunt tale aliqͥtt factum.
qͣle intemporib audierant noe: Et
ob reparandã mortaliũ post̾i̾tatẽ.
solas se c̾e̾ cũ patre reseruatas. Recu¬
ꝑandi gͥ humani gn̾is desidiũ sumũt:
atq instaurandi scłi exsese dandũ
opinant᷑ exordiũ. Et quãuis gͣnde
eis cͥmen uidet᷑ furari concubitum
patris: gͣuior tñ eis uidebat᷑ impietaᷤ.
si humane ut putabant post̾itatiᷤ
spẽ. seruata castitate delerent.
ꝓpt̾ hoc gͦ. consilium in eunt:
minore ut ego arbitͦr culpa. spe
tñ. argum̃toq maiore: patͥs mesti¬
ciam. uel rigorẽ uino molliunt.
& resoluunt: Singulis ingresse
noctib: singule suscipiunt ab ig
Ubi incestꝰ crimen arguit᷑: Quom da-
bit᷑ uicio: qͦd ñ iterat᷑ in facto: Uereoi

Expanded text:
Suspicatae sunt tale aliquid factum quale in temporibus audierant Noe, et ob reparandam mortalium posteritatem solas se esse cum parente servatas. Recuperandi igitur, humani generis desiderium sumunt, atque restaurandi saeculi ex sese dandum opinantur exordium; et quamvis grande eis crimen videretur furari concubitum patris, gravior tamen eis videbatur impietas, si humanae, ut putabant, posteritatis spem servata castitate delerent. Propter hoc ergo consilium ineunt, minori, ut arbitror, culpa,  Z., addit argumentoque majore patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et resolvunt, singulis ingressae noctibus, singulae suscipiunt ab ignUbi incesti crimen arguitur? Quomodo dabitur vitio, quod non iteratur in facto? si
Abbreviated transcription (Latin):
paret nanq filias loth didicisse qͦ¬
dam deconsũmatione niundi qͦ im¬
mineret ꝑ ignẽ: s tanꝙͣ puellȩ. ñ
integre ꝑfecteq didicerant. Nesci¬
uastatis. multum ad huc spatii inte¬
grum residet in mundo. Audierãt:¬

Expanded text:
r namque filias Loth audisse quaedam de consummatione saeculi, quae immineret per ignem, sed tamquam puellas non intelligere perfecte quae didicerant. Nescivastatis, multum adhuc spatium integrum resideret in mundo; suspicat
Abbreviated transcription (Latin):
ut ubi ego sum. &e ipsi sint mecum: Uolo¬
aut̃ istos eẽ reges: ut ego sim rex regum:
Uolo & istos habere dominationem:⁊ ut
ego sim dominus dominantium: Beati
qui ad hanc ꝑuenient beatitudinis sum-¬
mam: beati qui adista conscenderint fa¬
stigia meritorum: et benedictus deus
noster. qui hec ꝓmisit diligentibus se:
hi sunt ipsi uere facris numeris nu¬
merati apud deum: immo ipsi sunt
QUoꝵ etiam capilli capitis nyme¬

Expanded text:
ut ubi sum ut ubi sum  esse reges, ut ego sum rex regum, volo et istos habere dominationem, ut et ego sum Dominus dominantium. Beati qui ad hanc pervenient beatitudinem summam. Beati qui ad ista conscenderint fastigia meritorum. Et benedictus Deus noster, qui haec promisit diligentibus se. Hi sunt ipsi vere sacris numeris numerati apud Deum: imo ipsi sunt quorum etiam capilli capitis nume
Abbreviated transcription (Latin):
nire mereatur: Qs ita heatus erit. qui¬
plum dei ẽ. immo ut & ipse sit dei tem-¬
plum: Quis ita beatus est. ut ibi dies
festos agat: ubi altare diuinum ꝑpe¬
tuis ignib adoletur: Quis ita beatus
est. qui sacrificium suum & incensum
suauitatis. supͣ illum ignem ponat: de qͦ
dicebat saluator. ignem ueni mredere in
terram: Quis ita beatus est. qui ibi semꝑ
agat pascha. in loco quem elegit dominꝰ
ds̃ suus: ibi pentecostes dic̃ gerat᷑: & festiuitatẽ reꝓpiciatioĩs:
et tabernacłoꝵ sollempnitatem: non iam
ꝑ umbram. s ꝑ ipsam speciem. rerumq
ueritatem: quis nr̃m dignus habebit᷑.¬
tam beatȩ sortis electione: cum diuide-¬
re ds̃ ceperit filios nouissimi adam:¬
non cui dicat. eris super quinq ciui¬
tates potestatem habens : non cui di-
cat. intra ingaudium domini tui: s
cui dicat sedete & uos mecum super
duodecim thronos. iudicantes & uos.xͦii.
tribus isrł: & de qͣuib dicat: pater uolo.

Expanded text:
nire mereatur? Quis ita beatus erit, cunire mereatur? Quis ita beatus erit, cuplum Dei est, imo ut ipse sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut ibi dies festos agat ubi altare divinum perpetuis ignibus adoletur? Quis ita beatus est, qui sacrificium suum et incensum suavitatis supra illum ignem ponat, de quo dicebat Salvator: « Ignem veni mittere ? » Quis ita beatus est, qui ibi semper agat Pascha in loco quem elegerit Dominus Deus suus, ibi Pentecostes diem gerat, et festivitatem repropitiationis et tabernaculorum solemnitatem, non jam per umbram, sed per ipsam speciem rerumque veritatem? Quis ncum beatae sortis electione, cum dividere Deus coeperit filios novissimi Adam, cui dicat: Eris super quinque civitates potestatem habens ; nec cat: Intra in gaudium domini tui ; sed cui dicat: Sedete et vos mecum super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel , et de quibus dicat: Pater, volo
Abbreviated transcription (Latin):
alia. in deserto: sic̃ bosor ciuitas in
hereditate ruben. ẽẽ dicit᷑ inde serto¬
S & illa nichilominus consequen¬
cia capienda est: quia si ds̃ cum disꝑgeret
filios adam statuit fineĩ gentium scdm
ntmerum angeloꝵ dei. uł ut in aliis
exemplariis legimus. scdđm numerum fili-¬
or isrł. in initio mundi:ͣ & ita disꝑsi sunt¬
filii illius adam. sicut uł illoꝵ meritum
uł ipsiꝰ ade contemplatio postulabat: qͥd
dicemus futurum: cum nouissimi adam
qui in animam uiuentem s in sp̃m uiui-¬
ficantem factus est. filios non disꝑgere s
dispensare diuina dignatio: &e non inin-¬
icio s infine mundi: &e non illos qui inadã
quedam diuisio & distributio talis: quȩ
non solum ꝓ meritis eorum qui distri¬
buuntur. s ce ꝓ nouissum adam in quo
om̃s uuuficandi dicuntur contempla-¬
cione. pensanda sit S quis nr̃m talis
est. ut adhuius modi distributionem et¬
ad illam celestis hereditatis sortem: ue¬

Expanded text:
alia in deserto, sicut Bosor in alia in deserto, sicut Bosor in haereditate Ruben. Ruben civitas esse alia nihilominus consequenvel capienda est. Quia si Deus cum disperderet filios Adam, statuit fines gentium « secundum numerum angelorum Dei, » vel, ut in aliis exemplaribus legimus, « secundum numerum filiorum Isrfilii illius Adam sicut vel illorum merita vel ipsius Adae contemplatio postulabat: quid dicemus futurum, cum novissimi Adam, qui non in animam viventem, sed in spiritu vivificantem factus est, coeperit filios non dispergere, sed dispergere divina dignatio, non in initio, sed in fine mundi; et non ut illos qui in Adamquaedam divisio et distributio talis, quae non solum pro meritis quae dispensantur, sed et pro novissimi Adam, in quo omnes vivificandi dicuntur, contemplatione pensanda sit. Sed quis nostrum talis est, ut ab hujusmodi distributione ad illam coelestis haereditatis sortem ve
Abbreviated transcription (Latin):
mate: tr̃ aut̃ facie ad faciem: qui tñ
merebunt᷑. & conuersationem habebt̃
incelis. Si gͦ ꝑ consequenttam᷑ &e repro-¬
missionum fidem. trans ferri nos de ter-¬
in illa cęli parte habitatione constitu¬
at: S sic̃ est multa differentia inter-¬
ris: uerbi gr̃a. habitare in locis fecun-¬
dis &e copiosis ac bonis om̃ib habun-¬
dantib: ubi &e aeris temꝑies. &e eru-¬
ditio hominum. ac liberalia institu¬
ta non desunt: & longe aliud ẽ.ha¬
bitare aut in locis infecundis. ⁊ re-¬
rum penuria scalidis. aut estu tor-¬
ridis. aut frigore geluq torpentibus.
uł certe ubi nullȩ leges. s immanis
& fera barbaries: ubi bella semꝑ et
nũꝗͣ quies: &e hec non sine occulta qͣ¬
dam dei dispensatione. & iudicii eius
iusticia. unicuiq decernunt᷑: ita & in
illis locis erit aliquid tale. ut in nul¬
lis ꝓrsus inanis habeat᷑ terris. um-¬
bra celestium: Erit gͦ ut diximus
&e ibi aliqua ciuitas refugii: &e erit

Expanded text:
mate, tunc autem facie ad faciem, qui tamen merebuntur, conversationem habebunt in coelis. Si ergo per consequentiam rerum et promissionum foedere transferri nos de terin illa coeli parte et habitatione constituat. Sed sicut multa est differentia in terris, verbi gratia, habitare in locis fecundis et copiosis ac bonis omnibus abundantibus, ubi et aeris temperies et eruditio hominum ac liberalia instituta non desunt; et longe aliud est habitare aut in locis infecundis et rerum penuria squalidis, aut aestu torridis, aut frigore geluque torpentibus, vel certe ubi nullae leges, sed immanis et fera barbaries, ubi bella semper et nunquam requies. Et haec non sine occulta quadam Dei dispensatione, et judicii ejus justitia unicuique decernuntur: et ita in illis locis erit aliquid tale, et in nullo prorsus inanis habeatur in terris umbra coelestium. Erit ergo, ut diximus, et ibi aliqua civitas refugii, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ insidiant᷑ egyptii. si forte hebreis
nascat᷑ aliquis masculus. ut statim ꝑ¬
seqͣnt᷑ & interficiant: nisi caueant. nͥ¬
Deniq refert scͥptura. qͦd de tͥbu leui qͥdã
genuit masculũ & uidit in fantẽ esse

Expanded text:
 insidiantur Aegyptii, si forte Hebraeis nascatur aliquis masculus, ut statim statim interficiant, nisi caveant, Refert Scriptura quod de tribu Levi aliquis genuit masculum, et vidit infantem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirgis aut ex papiro cõtextũ uel exar
ret exgentib & assumeret eam deluteis
& palustribus locis: atq intͣ sapientie
nesciunt. paruula est & infans. & lactaẽ¬
cium habens cibos. Cumuͦ ad eccłiam

Expanded text:
ex virgis et papiro contextum vel etiam ex ret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra sapientiae intelligunt, parvula est, et infans, et lactantium habens cibos: cum ad Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
triuntur. Hoc enim uult pharao:
cum unuficari feminas iubet. Sed
sola uirtꝰ excolit᷑: & ipsa sola nutritur.
Uerũ hȩc. ad unum quẽq nr̃m refe-¬
ceptum regis egypti. Ille enim tͥ¬
p̃cipit ut indeliciis uiuas. & diligaᷤ¬
cas masculũ qui inte ẽ. In teriorem¬
uidit pharao. qͦd sobste tͥces ñ posset
necare masculos isrł: p̃cepit inquit
omni popło suo dicens. Omẽ masculi¬
in fluminẽ ꝓicite: & ome femininum

Expanded text:
triuntur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Verum haec ad unumquemque refeceptum regis Aegypti: ille enim praecipit ut in deliciis vivas, cas masculos, id est, interioremvidit Pharao quod per obstetrices non posset necare masculos Israel, praecepit omni populo dicens: Omne masculmne femin
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis impium & iniqum habeat patrẽ.
& inclina aurẽ tuã: & obliuiscere popłm tuũ
& domũ patris tui: quia concupiuit rex
speciẽ tuã. Hec gͦ est que exiuit de domo¬
patris. & uenit adaqͣs ut lauet᷑ a peccatiͤ:
que congͣxerat in domo patris sui. Deni¬
q statim uiscã miscdie suscepit: & miseret᷑¬
trit᷑ apud suos: ibi agit infantiã. Cũ aut̃¬
fortior factus est. tunc inducit᷑ adeam.¬
& adoptat᷑ infiliũ. Moyses quia lex ap-¬

Expanded text:
quamvis impium habeat patrem, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui, quia concupivit rex speciem tuam. Ipse est, quipatris, et venit ad aquas ut lavaretur a peccatis quae contraxerat in domo patris sui. t statim viscera misericordiae suscepit, et misertapud suos, ibi agit infantiam; fortior factus ducitur ad eam, adoptatur in filium. Moses le
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & nos etiam si pharaonẽ habuimꝰ
patrẽ: etiam si nos in oꝑib malis genu¬
aqͣs assumamꝰ ad nos legem dei. Nec
nob sordeat littere eiꝰ uile tegi m̃ & ob¬
scurũ. Que parua eiꝰ sunt ac lactantia
mꝰ: Atq hec intͣ cordis nr̃i tecta regalia
collocemꝰ. Grandẽ & ualidũ. habeamꝰ mo¬
x sen. Nich psaruũ. nichil humile senci
aniꝰ: s magnificũ. Totũ egregium. to¬
tũ elegans: Totũ enĩ magnũ ẽ. quicqͥd
spũale: & qͥcqͥd sublimis intelligentie᷑ e.

Expanded text:
s quoque, si Pharaonem habuimus patrem, si nos in operibus malis genuas, assumamus legem Dei: non nobis sordeant litterae velut tegmen obscurum; quae parva ejus sunt et lactantia mus, et intra cordis tecta regalia collecemus. Grandem et validum habemus Mosen: nihil de eo parvum, nihil vile senti magnificum, totum egregium, totum elegans: totum enim magnum est, quod spirituale est, et sublimis intelligentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
conferri. ꝓ hua uͦ que rubens uel uerecunda¬
est. indicare euuangłia que xp̃i sanguine
rubentia: & ꝑ unuersum mundum passioniᷤ
eius rutilant cruore. Abhis gͦ anime
que nascunt᷑ in eccłia uelut obstetͥcib me¬
dicantur: qͥa ex scͥpturarũ lectione cunc¬
cta ineas erudicionis medicina confert᷑.
masculos: cum studiosis quibq in scͥptis
dei. Timent enim obstetrices dm̃: id ẽ.
timorẽ dei docent: quia mitiũ sapientie¬
uͥ dicit quia timebant obstetͥces dm̃. fece¬
runt sibi domos. Quod dictũ. nullam

Expanded text:
convenire: Phua vero, quae rubens vel verecunda, indicare Evangelia, quae Christi sanguine rubent, et per universum mundum passionis cruore rutilant. Ab his ergo animae quae nascuntur in Ecclesia, velut obstetricibus medicantur, quia Scripturarum lectione cuncta in illa eruditionis medicina confertur. masculos, cum studiosis quibusque haereticoDei. Timent enim obstetrices Deum, id est, timorem Dei docent, qui est initium sapienur, quia timebant obstetrices Deum, fecerunt sibi domos. Quod secundum litteram, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
obstetrices dm̃: & ñ fecer̃ sicut p̃cepit
ante nos quidam: racionabilis erudicionis
formam tenere. Obstetͥces enim medice
quedã s̃: & tam masculos nascentes qͣm
feminas fouent. Erudicio gͦ ista cõmuniᷤ
racionabilis scientie. ad omnẽ ꝓpe modũ¬
ꝑuenit sensum: om̃s instruit. om̃s fouet.
Siquis in ea uirilis animi fuerit. & uolu¬
erit celestia querere. & diuina sectari:
ueluti medicatus & fotus.ꝑ huiuscemi erudici¬
ones addiuinorum intelligentiam paratior ue¬
niet. Est enim una uelut passer. que celsiora
docet: & rationabilib doctrine pennis in al¬
est. uel uerecunda. moralis est: mores com¬
ponit: uerecundiã docet: instituit honesta¬

Expanded text:
obstetrices Deum, et non sicut praecepit ante nos quamdam rationabilis eruditionis formam tenere. Obstetrices enim medicae sunt, et tam masculos nascentes quam feminas fovent. Eruditio ergo communis est rationabilis scientia, et ad omnem pene pervenit sensum, omnes instruit et fovet. Si quis in ea virilis animi fuerit, qui velit coelestia quaerere, divina sectari, velut medicatus et fortis, per has eruditiones ad divirorum intelligentiam paratior veniret. Est enim una, velut passer, quae celsiora docet, et rationabilis doctrinae pennis in alns vel verecunda, moralis est, mores componit, verecundiam docet et honesta
Abbreviated transcription (Latin):
designet᷑. Uir autẽ rationabilis sensuᷤ.
tionabilẽ qui potest celestia cape: qui
pot̾ intelligere dm̃. & que sursum sũt
querere: hunc odit pharao rex & pͥncepᷤ
Cupit autẽ quec̃q carnis s̃ uiuere. Et
que ad mat̾iam ꝑtinent corporalem:
hec ñ solum uiuere: s & augeri & excoli¬
cupit. Uult enim ut om̃s carnalia sapiant:
temporalia desident: que supͣ terrã sunt¬
querant. N emo exaltet ad celum oculos¬
I suos: nemo requirat unde huc uen̾it: ne¬
Imo patͥam paradisi recordet᷑. Cum gͦ
iud̃is homines in uoluptatib & deliciis
uitam ducere: luxu fluitare: epulis. uino.¬
Nconuiuiis. libidinib & impudicitiis oꝑam
dare: in istis scias qͦd rex egypti masculos
necat. & uiuificat feminas. Si uͦ rarũ quẽq
mille aduersum eum machinis pugnat.
Odit tales. uiuere eos in egipto ñ sinit.
Inde gͦ est qͦd in hoc mundo serui dei.¬

Expanded text:
 vir autem rationabilis est sensus, itus, qui potest coelestia capere, Deum intelligere, quae sursum sunt quaerere. Hunc odit princeps cupit autem quae carnis sunt, vivere, et quae ad materiam pertinent corporalem, hae non solum vivere, sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, temporalia et quae sunt super terram quaerant; nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus vitam ducere, luxu fluitare, conviviis et impudicitiis operam dare, scito quia in his rex Aegypti masculos necat, et vivificat feminas. Si vero unum mille machinis oppugnat; odit tales, vivere in Aegypto non sinit. Inde est quod in hoc mundo servi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ ut natꝰ immo ut renatus fueris:
quid tͥ indicet: hoc illud ẽ qͦd ineuã¬
głio legis: Quia iħc statim ut ascen¬
dit debaptismo: ductus est abspĩ in¬
desertum ut temptaret᷑ a zabulo.
pit popło suo: hebreos infantes sta¬

Expanded text:
statim ut natus, imo et renatus fueris, quid tibi imminet. Hoc est illud quod in Evangelio legis, quia Jesus, ut ascendit de baptismo, ductus est a spiritu, ut tentaretur a diabolo. pit pop
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uenitur in desertum syna:
Syna ipse quidẽ locus est deser-
ti. quem supra syn memorauit: S hic
magis locus montis qui in ipso ẽ. deser-
to appellatur: qui &e ipse ex uocabulo
deserti sy na appellatur: Postqm ergo
laudabilis iudicii facta ẽ anima. et
rectum cepit habere iudicium: tunc
ei datur lex adeo cum capax ẽẽ ceꝑit
secretoꝵ diuinoꝵ & celestium uisionũ.¬
concupiscentie: Si ne dubio ubi sepul¬
te sunt & obrute concupiscentie: ubi
ex tincta ẽ om̃is cupiditas: ne ultra
concupiscat caro acduersus sp̃m: morti-¬
ficata scilicet morte xp̃i¬

Expanded text:
st pervenitur in desertum Sina. Sina quidem locus deserti est, quae supra Sin nominavit: sed hic magis locus montis, qui in ipso deserto est, appellatur, qui ex vocabulo deserti Sina dicitur. Postquam ergo laudabilis judicii facta est anima, et rectum coepit habere judicium, datur ei lex a Deo, quia capax est divinorum secretorum, et coelestium concupiscentiae, ubi scilicet sepultae sunt et obrutae concupiscentiae, et exstincta omnis cupiditas, ne ultra concupiscat caro adversus spiritum, mortificata scilicet morte Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nec finees ꝑempto isrłita qui fornicaba¬
tur cũ madianitide. secdauit furorem
dñi Et post hec inquit ꝓduxit fineẽs
exercitum contra mailianitas: & interfece¬
runt. xͦu. milra uiroꝵ. & balaham filium
beor. inglactio: S hec ante tempus ꝑ exces¬
sum quendam introduximus: ut ostende¬
remus quod balaham non incorde s inore
tantũmodo habuit uerbum dei: Interĩ
que ꝓfert. que loquit᷑. ex uerbo dei loqͥt᷑.
ce ideo que dicit uerbum dei est: Ait gͦ
Quid maledicam quem non maledixit

Expanded text:
nec Phinees perempto Israelita qui fornicabanec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante tempus per excessum quemdam introduximus, ut ostenderemus, quia Balaam non in corde, sed in ore tantummodo habuit verbum Dei. Interim, quae profert, quae loquitur, ex verbo Dei loquitur, et ideo quae dicit, verbum Dei est. Ait ergo: Quid maledicam, quem non maledixit
Abbreviated transcription (Latin):
tus. ut ampliore ui &e maiore intentione
maledictionem in isrł ꝗͣ in iacob balac ui¬
deat᷑ exposcere: Donec enĩ quis tantum
inferiorib maledictionib impugnat᷑. Ubi
aut̃ ꝓfecerit. ⁊ interiorẽ hominem adui.¬
dendum dm̃ reuelato mentis ocło eracu¬
ere &r ꝓuocare iamꝰ ceꝑit: tunc nõ tamo¬
impugnabit᷑. Sed tunc quidẽ os balaam
maledictione &e amaritudine. plentim
erat. & sub lingua euis labor & dolor
ce sedebat in insidiss cum diuitibꝰ. Expecta-¬
bat enĩ mercedẽ a diuite rege: ut in occul¬
tis int̾ficeret innocentes. S deus qui facit
semꝑ mirabilia solus. ex inimicis oꝑatur
salutem. Iniecit enim uerbum in os eius:
quamuis nondum cor euis capere posset
uerbum dei Adhuc enĩ erat incorde eius:
mercedis cupiditas: Propter quod etram.
post uerbũ dei quod habuit in ore suo:
dicebat adbalac. Ueni: & dabo tibi
consilium: Et docebat eum quomͦ scanda-
pulus. ⁊ plaga magna facta ẽ in eo: do-¬

Expanded text:
 Ampliore vi et majore intentione maledictionem in Israel quam in Jacob Balaam videtur exponere. Donec enim quis tantum inferioribus, maledictionibus impugnatur. Ubi tamen profecerit, et interiorem hominem ad videndum Deum, revelato mentis oculo exacuere et provocare jam coeperit, tunc non solimpugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et amaritudine plenum erat, et sub lingua ejus labor ivitibus . Exspectabat enim mercedes a divite rege, et in occultis interficere innocentes. Sed Deus, qui facit semper mirabilia solus, ex inimicis operatur salutem. Injecit verbum in os ejus, quamvis nondum cor ejus capere posset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitterpulus, et plaga magna facta est in eo, do
Abbreviated transcription (Latin):
de iacob uidebo. de isrł aut̃ intelligã:
etiam hoc aptissima distinctione sus-¬
cipiendũ est: ut aliud ad actus uisi¬
sibiles. aliud adinusibilem fidẽ att
intelligibilem scienciam conferatur:
debo. potest de corporib dictum in¬
telligi: isrł aut̃ intelligam. sp̃s ⁊ ani¬
mam significare surgentium: Ecce
inquit ppłs solus habitabit: ⁊ in
nacionib ñ reputabit᷑: Pocest quid̃
hoc: iscd̾m litt̾am stare: Solus enun
popłs iacob. non est ꝑmirtus ceteris
hominib: nec int̾ gentes cet̾as repu-¬
tatus est: Habuit enim certa queq
pͥuilegia inobseruationib & in legiti¬
mis suis: ex quib sequestratus acet̾is
gentib haberet᷑ Sic̃ enim trib leui
non ẽ ꝑmixta inter ceteras tribus
nec adnumerat᷑ int̾eas: hoc pacto ce

Expanded text:
De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. debo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram stare. Solus enim populus Jacob non est permistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa quaeque privilegia in observationibus suis et in legitimis, ex quibus sequestratus a caeteris gentibus haberetur, sicut etiam tribus Levi non est permixta inter caeteras tribus, nec annumeratur inter eas. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
rahel: ab ip̃o nichilominꝰ balaham.
immo a uerbo qd̵ posuit d̾s inore eiꝰ.
diligentius audiamus Qm̃ de uerti
cib inquit montium intuebor eũ:
& acollib intelligam eum: Quia in¬
quit in excelsis montib & altis colli¬
bus positus est isrł. hoc ẽ. in edita
uita &e ardua: ad quã contuendam ⁊
intelligendam. non facile quis idone¬
us fiat. nisi ascendat ademuentem
&r excelsam scientiam. idcirco inquit
non ei maleticit ds̃: Est enĩ uita eius
alta &e p̃celsa: non humilis &e de.iecꝰta:
s de illo cuius suꝑ terram ambulantis
conuersatio incelis est: Aut si etiã ad
illum popłm dicta hec referenda st̃:¬
recta cũ distinctione dicit. intuebor
o incelligam. ut futurũ tempus si¬
gnificet: illud sine dubio quãdo oĩs
isrł adfidem axp̃i ueniens saluabit᷑¬
his sine dubio qui excelsam ⁊ celestẽ
uitam cõsurgentes cum xp̃o exercu¬
erunt suꝑ terras. S &e quod dixit

Expanded text:
rael, ab ipso nihilominus Balaam, rael, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, dilicibus, inquit, montium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Qused de illo cujus super terram ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum populum dicta haec referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis Israel ad fidem Christi veniens salhis sine dubio, qui excelsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
uult fieri ÷ hoc ipse facit. qui exẽplũ ui¬
te hõib ponit. Hon ita est Ds̃ enĩ quib
maledicit meritum designat eius cui
maledicitur: & sententiã ꝓmit. ut pote
quem non fallit. neq peccati qualitas.
neq peccantis affectus: homo aut̃ quia
noscere potest: iccirco oẽ si iudicantis
uł sententiam ꝓ mentis intuitu ꝓferat
maledictum: non potest ẽẽ iusta male¬
dicentis causa. ubi ignorat᷑ peccantis
affectus: maxime cum humanũ uici¬
um tẽ ꝓnum sit ad maledicta ꝓferre:
cum forte conuiciis aut iniuriis pro¬
uocatur: Quod uiciũ resecare apłs
uolens ne maledicto maledicta. & con-¬
uiciis conuicia. ꝓuocemus: mandatũ
necessarium ponit. ut benedicamus &
non maledicamꝰ: quo conuiciandi ui¬
cium resecet᷑: nõ quo iudicandi ueritaᷤᷤ
quȩ homines latet. & ꝓnunciandi aue-¬
toritas ꝑimatur: Et tam̃ quid causę
sit. qd̃ non maledicat dñs iacob neq is¬

Expanded text:
vult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vivult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallat nec peccati qualitas, neque peccantis effectus. Homo autem quianoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Is
Abbreviated transcription (Latin):
to cupientes: Quid gͦ dicemus: Iacob qͥdẽ
non maledicit dñs. nec isrł: s alii putas
alicui maledicit. Legimus scriptũ. qͥa
dicit dñs adserpentem: maledictus tu in
om̃ib bestiis terre: Et iterum ad adam:
Maledicta e terra: in om̃ibi oꝑib tuis. S ce
adchaim: Nune maledic tus tu: ce terra
que aꝑuit os suum. ut reciꝑet sangͥnem
fratris tui dde manib tuis. Et maledictꝰ
om̃is: qui facit sculptile atti fũsile. Uer
ne putes hec inueterib qͥdẽ tantũ modo
litteris contineri: & in euangeliis similia
inuentes: Scriptum est enim: quod die¬
aurus est. dñs his qui a sinistris. suntz
Discedite ame maledicti: in ignem et¬
num. D & cum dicit. ue uob̃ scribȩ ꝙr
pharisei hypocrite. & uȩ uobis diniti¬
bus. ⁊ singła huiꝰ modi: quid aliud.
nisi maledictis eos uidet᷑ urgere: S
quid dicemus. quod mandatum ꝑ apł̃m
datur. ubi dicit: benedicite & nolite
maledicere: Quod gͦ ab hominib non

Expanded text:
t caetera. Quid ergo dicimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veteribus tantummodo litteris contineri, etiam in Evangeliis similia invenies scripta. Scriptum est enim quia dicturus sit Dominus his qui a sinistris erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Sed et cum dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgere? Sed quid diximus, quod mandatum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum edificat aras. &e uictimas imponit
demoniis: & aparatu magico poscit
diuina consulta: Culpabilis est cum
consilium dat pessimum: ut populus
decipiatur ꝑ mulieres madranitas & cul-¬
tum idoloꝵ: Rursus laudabilis osten¬
ditur cũ uerbum dei ponit᷑ inore eiꝰ:
cũ sp̃s dei fit suꝑ eum: cum de xp̃o ꝓ
phecat: cum iudeis & gentib de ad

Expanded text:
cum aedificat aras, et victimas imponit daemoniis, et apparatu magico poscit divina consulta: culpabilis est, cum consilium pessimum dat, ut populus decipiatur per mulieres Madianitas, et cultum idolorum. Rursus laudabilis ostenditur, cum verbum Domini ponitur in ore ejus, cum Spiritus Dei fit super eum, cum de Christo prophetat, cum Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
stolus dicit neq circũcisio aliquid est.
neq p̃pucium: s fides que ꝑ caritatem
oꝑatur: Et idõ nemo aut incireũeisi¬
onis antiquitate se iactet: aut in p̾pu¬
cii nouitate głietur: s sic̃ apłs dicit
ꝓbet unusquisq opus suũ. Nun semet¬
ipsum tantũ głam habebit: Sic deni
q ⁊ ꝓpħa dicit: Ecce homo ce opꝰ euis.
⁊ merces in conspectu dñi esse dicit᷑:
ut reddat unicuiq scdm oꝑa sua

Expanded text:
stolus dicit: Neque circumcisio aliquid est stolus dicit: Neque circumcisio aliquid est neque praeputium, sed fides quae per charitatem operatur . Et ideo nemo aut incircumcisionis antiquitate se jactet, aut in praeputii novitate glorietur, sed, ut Apostolus dicit, Probet unusquisque opus suum, et tunc in semetipso tantam gloriam habebit . Sic denique et Propheta dicit: Ecce homo et opus ejus. Et merces in conspectu Domini esse dicitur, ut reddat unicuique secundum opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
scłi cum plenitudo gentium introierit
&e om̃is ista ꝓpħia que de isrł dicit᷑.
in sp̃ali isrł fuerit impleta: tunc a-¬
nima eius moriet᷑ cum animab iu-¬
storum: Suscipiet enĩ ipse fidem ap̃r¬
ti sumus: Consepulti enim sumus illi
ꝑ baptismũ: inmortem: Et iterum: Si¬
enim commoriem᷑: & conregnabimus:
Et sic uere complebit᷑ in intelligibili
balaham: ut moriatur anuna eius
inter animas iustor. Quod aut̃ dicit.
potest quidem ⁊ de illo balahã intelli-¬
gi: scđm hoc quod magi illi qui de
ouente uenientes. pͥmi ad orauerunt
iħm. de semine eius esse uideantur:
siue ꝑsuccessionem generis. siue ꝑ dis-¬
cipline tradicionem: E uident̃ enĩ con-¬
stat illos agnouisse stellam. quã p̃dixit
balaham orituram in isrł: ce sic uenisse
& adorrsse regem qui natus est inisrł:
supͣ diximus: Non enim tã ipse qͣm sem̃
eorum efficitur sic̃ sem̃ iustoꝵ: eorũ scił
qui credentes ex gentib in xp̃o iustifi¬
cati sunt : Unde manifestum ẽ. quia apo¬

Expanded text:
i cum plenitudo gentium introierit, et omnis ista prophetia quae de Israel dicitur, in spiritali Israel fuerit completa, tunc anima ejus moriatur cum animabus justorum. Suscipiet enim in se fidem Chrti sumus, consepulti enim sumus cum illo per baptismum in morte . Et iterum: Sicut commorimur, ita et conregnabimus . Et sic complebitur intelligibili Balaam, ut moriatur anima ejus inter animas justorum. Quod autem dicit: posset quidem et de illo Balaam intelligi, sed hoc quod magi illi, qui de Oriente venientes, primi adoraverunt Jesum, de semine ejus esse videantur, sive per successionem generis, sive per disciplinae traditionem. Evidenter enim constat illos agnovisse stellam, quam praedixerat Balaam orituram in Israel, et sic venisse et adorasse regem, qui natus est in Israel.  quam semen eorum efficiatur sicut semen justorum, eorum scilicet qui credentes ex gentibus in Christo, justificati sunt. Unde manifestum est, quia sicut Apo
Abbreviated transcription (Latin):
bet illam lucem de qua scriptũ ẽ
Lux impioꝵ extinguet᷑: Et sicutꝰ
ista lux impior. & illa que conuertit
se sic̃ angłm lucis. contraria ẽ illi luci q̃
dicebat. ego sum lux mundi: ita. uste
oriens contrarius est illi orienti de quo
scriptum est in iheremia: Ecce uir: oriens
nomen ei Eillius ergo non ex huius
orientis finib ueniebat balaham: illu¬
minatus sine dubio & illo lucifero de qͦ
dicit᷑. Quomꝰ cecidit de celo lucifer: qͥ
mane oriebatur: Sed uideamus quid
dicit illi balac. rex morib: qui accersiuit

Expanded text:
bet illam lucem de qua scriptum est: bet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur . Sed videamus quid dicit ille Balac re
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant: Suꝑ flumura babilonis sedi
mus: ⁊fleuimus: dum recordarem᷑ sy on
S ne flere qͥd̃ ante possunt: nͥ cũ recor¬
dati fuerit sẏon: Bonoꝵ namq recor-¬
datio: malor causas lamentabiles fa-¬
cit: Nisi enim quis recordetur syon. nͥ
legem dei & scripturarum montes as¬
picrat: mala sua flere. non incipit: Ee
istis gͦ fluminib uocat᷑ balaham: ab
istis orientis montib inuitatur:. Mon¬
edificatur ut ciuitas: cuiꝰ participa¬
cio eius inidipsum: Et montes incͥ-¬
cuitu eius: ce dñs incircuitu ppłi
sui: Non sunt ergo tales mesopota¬
miȩ montes: s illi de quib dicitur.
montes tenebrosi: Et it̾m de qͦ dicit᷑
Coce ego adte: mons corrupte. Isti st̃
montes: in quib ẽ om̃is altitudo.
ex tollens se aduersum scienciam d̾i
Ab istis gͦ montib: accersitur. ⁊ ba-¬
laham hic: Quales aut̃ isti st̃ mon¬
tes: talem habent & orientem: hñt
enim ce ortum luminis sui Ille qͥ
conuertit se sic̃ angłm lucis: ha-¬

Expanded text:
dicebant: Super flumina Babylonis, ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Monur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes tenebrosi. Et iterum de quibus dicitur: Ecce ego ad te, mons corrupte. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Ha