comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc collaturũ. ẽẽ. dicebat. ut si & illi eadẽ cũ eo sen¬
tire uellent. om̃s parit̾ infonte uitȩ xp̃o consecra¬
rent᷑ & annuente paulino: fecit ut dixerat. Habito enĩ eũ si¬
pientib consilio. sciscitabat᷑ singulatĩ ab om̃ib qͣlis sibi do¬
trina hȩc eaitenꝰ in audita & nouus diuinitatis qͥ p̃dicabadur
Tu uide rex quale sit hoc qͦd nob modo p̃dicat᷑ Ego auc̃ẽ t uderit¬

Expanded text:
e dicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur « Tu, vide, rex, quale sit hoc quod nobis modo praedicatur: ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
& ascendens emissariũ regis: ꝑgebat adydola. Qd aspiciens
uulgꝰ: estimabat eũ insanire. Nec distulit ille mox ut
tenebat. multũq gauisus de agnitione ueridĩ cultꝰ. ius¬
sit sociis destruere ac succendere phanũ cũ õib septis suis.
Ostendit᷑ autẽ locꝰ ille qͦndã ydolorũ ñ longe ab eboracho
adorientẽ ultͣ amnẽ dorob̾nensionẽ. & uocat᷑ hodie god¬
mundingahã: ubi pontifex ipse inspirante deo uͦ polluit.
& destrux eas qͣs ipse sacrauerat aras.xIIi.Git᷑ acce
pit Rex eduuinꝰ cũ cunctis gentis suȩ nobilib ac plebe ꝑ¬
plurima fidẽ & lauacrũ scẽ regenerationis anno regni
sui undecimo: qͥ. ẽ. annꝰ dnĩcȩ incarnationis sexcentẽsi¬
mꝰ uicesimꝰ septimꝰ. ab aduentu uͦ anglorũ inbritanniã¬

Expanded text:
et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insanire. Nec distulit ille, mox uttenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras. CAPUT XIV. Ut idem Aeduini cum suplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est annus dominicae Incarnationis sexcentesimus vicesimus septimus, ab adventu vero Anglorum in Brit
Abbreviated transcription (Latin):
facius de salute regis ȩdũuini ac gentis ipsius lit ceris
agebat. S & oraculũ celestȩ. qͦd illi qͥndã exulanti apud
Reduualdũ rege̾ anglorũ pietas diuina reuelare dig¬
nata. ẽ: ñ minimũ ad suscipienda uł intelligenda doc¬
trine monita salutaris. sensũ iuuit illius. Cũ gͥ uidet
pauliꝰ difficult̃ posse sullimitate animi regalis adhu¬
militatẽ uiȩ salutaris. & suscipiendũ my steriũ uiui ficȩ
erucis inclinari. ac ꝓsalute illius simul & gentis cui pre¬
erat & uerbo exhortationis apud homines. & uerbo dep̾
gẽ admoneret explere uotũ. qͦd in oracło sibi exhibito
se facturũ ꝓmiserat. si tẽporis illius erũpnis ex ẽpt᷑
ad regni fastigia ꝑueniret. ERat autẽ oracłm huiꝰ¬
modi. Cũ ꝑsequente illũ ȩdel frido qͥ ante eũ regnauit.
ꝑdiuersa occultꝰ loca uł regna multo annorũ tẽpore
ꝓfugꝰ uagaret᷑: tandẽ uenit ad Rȩduualdũ regem. ob¬

Expanded text:
facius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divingem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaretur; tandem venit ad  Al. add. regem
Abbreviated transcription (Latin):
sione largitori om̃iũ bonorũ deo & beatoletro aploru
pͥncipi. uberes merito gr̃as ex oluamꝰ. Ret̃ ea benedictionẽ
ꝓtectoris ur̃i beatiPẜ IRI apłorũ pͥncipis uobꝰ direx imꝰ¬

Expanded text:
sione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum sione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamus. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direxim
Abbreviated transcription (Latin):
ciatione succende. quatinꝰ amoto torpore ꝑniciosis¬
simi cultꝰ diuinȩ fidei calor eiꝰ intelligentiã tuarũ
adhortationũ frequentatione suecendat: ut ꝓfecto
te ꝑclareat. Saluabit᷑ uir infidelis ꝑmulierẽ fidelẽ.
Idhoc enĩ miscdiã dñicȩ pietatis consecuta es: ut fru¬
ctũ fidei & creditorũ tͥ beneficiorũ redẽptori tuo
multiplicẽ resignares. Qͦd eqͥdẽ suffragante p̾sidio
benignitatis ipsius ut explęre ualeas: assiduis p̃cib
onis exhibentes officia hortam ut nos reꝑta portito¬
ris occasione. de his quȩ ꝑuos diuina potentia mirabilit̃
in conuersione conuigis ur̃i sũmisseq uob gentis dig¬
natꝰ fuerit oꝑari: ꝓsꝑis qͣntocius nunciis releuetis:
salute optabilia desidanter expectat. uobis nuncian¬
tib releuet᷑. & illustrationẽ diuinȩ ꝓpiciationis in
uobis diffusam opulentius agnoscentes. hilari confes¬

Expanded text:
tiatione succende, quatenus, amoto torpore perniciosistiatione succende, quatenus, amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calore jus intelligentiam tuarum exhortationum frequentatione succendat; ut perfectoaeclareat: Salvabitur vir infidelis per mulierem fidelem . Ad hoc enim misericordiam Dominicae pietatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desonis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit operari, prosperis quantocius nuntiis reveletis; salute optabilia desideranter exspectat, vobis nuntiantibus relevetur, illustrationemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confes
Abbreviated transcription (Latin):
set: cognouimꝰ qͦd eatenꝰ abominandis ydolis seruiens.
ad suscipiendã p̾dicatorũ uocẽ distulerit obȩdientiã¬
suam ex hibe. Qua exre ñ modica nobis amaritudo con¬
gesta ẽ: abeo qͦd pars corporis ur̃i abagnitione sũme
& indiuiduȩ Zinitatis remansit extranea. Vnde pat̃
inspirationis imbuta subsidiis. importune & oppor¬
tune agendũ ñ differas. ut & ipse saluatoris nr̃i dñi
iħu xp̃i cooperante potentia. xp̃ianorũ numero copulet᷑
ut ꝑ inde intemerato societatis fȩdere: iuira teneas ma¬
ritalis consortii. Scriptũ nanq ẽ. Erunt duo incarne
pocerit. si aurȩ fidei splendore: int̃ positis decestabilis
ulumitatuie ui sisens benefieia mpettre ñ desin q¬
dis ipsuus religiosa diuinorũ p̾ceptorũ insinuatione
mobire sumiope de matura in fundens sensibꝰ eꝰ
qͣntũue sit addmirabile qͦd renata prȩmiũ consequi
meruisti Frigiditatem cordis ipsius scĩ sp̃s annun¬

Expanded text:
set, cognovimus quod eatenus abominandis idolis serviens set, cognovimus quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde pater divinae inspirationis imbuta subsidiis importune et opportune agendum non differas, ut et ipse Salvatoris nostri Domiisti cooperante potentia Christianorum numero copuletur; ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne poterit, si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis illuminationis ipsius beneficia impetrare non desindis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura, infundens sensibus ejquantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus annun
Abbreviated transcription (Latin):
tifex misit. Dñȩ głosȩ filiȩ edilb̾gȩ Reginȩ. bonifaciꝰ
ep̃s seruus seruorũ dei. Redẽptoris nr̃i benignitas hu¬
mano generi. qͦd p̃ciosi sanguinis sui effusione aui nculis
diuerso modo gentib innotescens creatorẽ suũ suscepto
cȩ beneficio mens nr̃a gaudio exultauit. qͦd scintillã or¬
exquare ñ solũ głosi coniugis ur̃i. immo totius gentis l¬
positȩ uobis intelligentiã: in amore sui facilius inflãma¬
ret. Didicimꝰ nanq referentib his qͥ ad nos głosi filii nri
eadbaldi regis laudabilem conuersionẽ nunciantes ꝑuę
cram̃to piis & dõ beneplacitis iugit̾ oꝑib enitescat. ab
ydolorũ etiã cultu seu fanorũ auguriorũq illecebris
se diligent̃ abstineat: & ita in amore redẽptoris suiim¬
mutilata deuotione ꝑsistens inuigil et. ut addilatan¬
dã xp̃ianã fidem incessabilit̾ ñ desistat oꝑã cõmodare.
Cũq de głoso coniuge ur̃o pat̾na karitas sollicite ꝑquisis¬

Expanded text:
 gloriosae filiae Aedilbergae reginae, Bonifacius episcopus servus servorum Dei. « Redemptoris nostri benignitas humano generi quod pretiosi sanguinis sui effusione a vinculis diverso modo gentibus innotescens, Creatorem suum suscepto nicae beneficio mens nostra gaudio exultavit, quod scintillam orEx qua re non solum gloriosi conjugis vestri, imo totius gentis suppositae vobis intelligentiam in amorem sui facilius inflammaret. Didicimus namque, referentibus his qui ad nos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudabilem conversionem nuntiantes pervecramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam commodare. Cumque de glorioso conjuge vestro paterna charitas sollicite perquisis
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ contulisti: Qui nͥ ate moti fuerint ambulare
ruti: nullã neq ledendi neq iuuandi facultatẽ adepti st̃.
ua gͦ m̃tis deceptione eos deos qͥbꝰ uos ipsi imaginẽ corporis
tradidistis colentes sequimini: iudicio disereto reꝑire ñ
posum̃. Vnde oportec uos suscepto signo soẽ erucis ꝑ qͦ aibu¬
iant ⁊ cordib uris abicere imiectisq manib hos qͦos edrem
maten uosopage uobꝰ deos fabricastis: confringendos emi¬
muen dosq sunioꝑe ꝓ curare l psa enĩ eorũ dissolutio corru¬
ption. Quã nunqua uiuentẽ sp̃m habuit. nec sensibilitatẽ
asiis factorib potuit qͦlibet mͦ susciꝑe. uob patert ansi¬

Expanded text:
litudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare litudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare ruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos, quibus vos ipsi imaginem corporis tradidistis, colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod huistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus, hos quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summopore procurare; ipsa enim eorum dissolutio corruptioque, quae nunquam viventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insi
Abbreviated transcription (Latin):
tandos cũ om̃i affectu intimȩ Karitatis curauimꝰ. quatin
abominatis ydolis eorũq cultu. spretisq fanorũ fatuita.¬
tib & auguriorũ deceptabilibꝰ blandim̃tis: credatis in
TRINItatIS cooperante potentia absoluti. et̾nȩ uitȩ possitis
esse participes. Quanta autẽ reatitudinis culpa teneant᷑
lentes amplectunt᷑ eorũ qͦs colunt ex ẽpla ꝑditionis insi¬
nuant. Unde de eis ꝑ psalmistã dr̃. Om̃s dii gentiũ demo¬
nia: dñs autẽ cȩlos fecit. &iterũ. Ocłos habent & non
uident. aures hñt & ñ audiunt. nares hñt & ñ odora¬
bunt. manꝰ hñt & ñ palpabunt. pedes hñt & ñ ambula¬
bunt. Similes gͦ efficiuntur eis: qͥ spem suę confidentię
ponunt in eis. Quomͦ enĩ iuuandi quẽ libet possunt habe
uirtutẽ ii qͥ ex corruptibili materia inferiorũ etiã &
suppositorũ tibi manib construunt᷑. qͥb uidelicet arti¬
ficiũ humanũ accõmodans. eis inanimatã mebrorũ simi¬

Expanded text:
tandos cum omni affectu intimae caritatis curavimus; quatenus abominatis idolis, eorumque cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptabilibus blandimentis, credatis in Trinitatis cooperante potentia absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. « Quanta autem reatitudinis culpa teneantur lentes amplectuntur, eorum quos colunt, exempla perditionis insinuant; unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et iterum: Oculos habent, et non vident; aures habent, et non audiunt; nares habent, et non odorabunt; manus habent, et non palpabunt; pedes habent, et non ambulabunt: similes ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis . Quomodo enim juvandi quemlibet possunt habere virtutem hi, qui ex corruptibili materia inferiorum etiam, subpositorumque tibi manibus construuntur? quibus videlicet artificium humanum adcommodans eis inanimatam membrorum simi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ lundonienses ep̃m reciꝑe noluert̃: ydolatris magis
pontificib seruire gaudentes. Non enĩ tanta erat ei qͣnta
patri ipsius regni potestas: ut etiã nolentib ac contradi¬
centib paganis antistitem suȩ posset ecclȩ reddere. Uerũ¬
ptam̃ ipse cũ sua gente ex qͦ ad dñm conuersus. ẽ: diuinis
se studuit mancipare p̾ceptis. Deniq & in monasterio be¬
atissimi apłorũ principis ȩccłam scẽ dĩ genitricis fecit:

Expanded text:
vero Lundonienses episcopum recipere noluerunt, idolatris magis vero Lundonienses episcopum recipere noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes. Non enim tanta erat ei, quanta patri ipsius regni potestas, ut etiam nolentibus ac contradicentibus paganis antistitem suae posset Ecclesiae reddere. Verumtamen ipse cum sua gente, ex quo ad Dominum conversus est, divinis se studuit mancipare praeceptis. Denique et in monasterio beatissimi apostolorum principis, ecclesiam sanctae Dei genitricis fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
beatorũ apłorũ Petri & Payli de qua frequent᷑ iã diximꝰ
obdor misset : apparuit eibeatissimꝰ apłorũ pͥnceps &
multo illũ tẽpore secretȩ noctis flagellis artiorib affi¬
ciens. sciscitabat᷑ apłica districtione quare gregẽ quem
sibi ipse crediderat relinqueret. uł cui pastorũ oues
xp̃i in medio luporũ positas fugiens ipse dimit teret.
carceres. afflictiones. ipsam postremo mortẽ: mortem
autẽ crucis abinfidelib & inimicis xp̃i. ipse cũ xp̃o co¬
ronandꝰ ꝑtuli: His beatifet ri flagellis simul & exhor¬
tationib animatꝰ famulus xp̃i laurentiꝰ mox mane fa-
gasq ꝑpessus. extimuit multũ. atq anathematizato om̃i
x dolatriȩ cultu. abdicato conubio ñ legitimo. suscepit fi¬
dẽ xp̃i & baptizatꝰ eccłȩ reb qͣntũ ualuit. in om̃ib consu¬
lere ac fauere curauit. Misit etiã galliã. & reuocauit

Expanded text:
beatorum apostolorum Petri et Pauli de qua frequenter jam diximus, beatorum apostolorum Petri et Pauli de qua frequenter jam diximus, obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeps, et multo illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane factgasque perpessus, extimuit multum; atque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, et baptizatus, Ecclesiae rebus quantum valuit, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ cõmunicaret. adultimũ furore cõmoti aiebant. di ñ uis
assentire nobis intã facili causa quã petimꝰ. ñ poteris iã in nr̃a
ꝓuincia de morari. & expuler̃ eũ: ac de suo regno cũ suis abi¬
uenit cantiã tractaturꝰ cũ laurentio & iusto coep̃is qͥd in
his. ẽẽt. agendũ. Decretũq ẽ. cõmuni consilio. qͥa satiꝰ. ẽet.
ut om̃s patriã redeuntes libera ibi dño m̃te deseruirent:
quã in t̾ rebelles fidei barbarossine fructu resident. Disces¬
sere itaq pͥmi mellitꝰ & iustꝰ. atq ad partes galliȩ secessere.
tib impune seruiebant. Nã egressi contͣ gentẽ geuuissoꝵ
inpręliũ: om̃s parit̃ cũ sua militia corruert. Nec licet
auctorib ꝑditis excitatũ ad scelera uulgus potuit corri¬
gi: atq ad simplicitatẽ fidei & Naritatis quȩ ẽ. in xp̃o reuo¬
cari.UI. Cym oͦ & laurentꝰi mellitũ iustũq secuturꝰ¬

Expanded text:
sanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis sanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abivenit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his agendum esset. Decretumque est communi consilio quod satius esset ut omnes in patriam redeuntes libera mente ibi Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, tibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia corruerunt. Nec licet auctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi, atque ad simplicitatem fidei et charitatis, quae est in Christo, revocari. Cum vero et Laurentius Mellitum
Abbreviated transcription (Latin):
nia petens. tres filios suos qͥ pagani ꝑdurauerant regnitẽ¬
poralis hȩredes reliquit. cȩꝑunt illi mox ydolatriȩ̃ quã
uiuente eo aliqͣntulũ int̾misisse uidebant᷑ palã seruire.
charistiã popło dare: dicebant ut uulgo fert᷑ ad eũ barbari
inflati stulticia. Quare ñ & nob porrigis panẽ nitidũ
rant dabas: & popło adhuc dare ineccła ñ desistis:
Quib ille respondebat. Si uultis ablui illo fonte salutari.
quo pat̾ ur̃ ablutꝰ. ẽ. potestis etiã panis scĩ cui ille parti¬
cipabat. ẽẽ. participes. Sin aut̃ẽ lauac̾rũ uite contẽpni¬
tis: nullatenꝰ ualetis panẽ uitȩ ꝑciꝑe. At illi. Nolumꝰ
inquiunt fontẽ illũ intrare: quia nec opus illo nos ha¬
bere nouimꝰ. s tam̃ pane illo refici uolumꝰ. Cũq dili¬
gent̃ ac sepe ab illo. eẽnt. admoniti. nequaquã ita fieri
posse: ut absq purgatione sacro sc̃ã aͥs oblationi sacro¬

Expanded text:
nia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temnia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, charistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitidum,rant, dabas, et populo adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fierposse, ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacro
Abbreviated transcription (Latin):
ta exẽpla Romanorũ cũ consilio sapientiũ constituit
quȩ conscripta anglorũ sermone hactenꝰ habent᷑. &
ordinũ furto auferret. uolens scilicet tuitionẽ eis
&ͦs & quorũ doctrinã susceperat prestare. Erat autẽ
nominare solent. cuiꝰ pat̾ hengist. qͥ cũ filio suo oise in
retulimꝰ. N ͦ post mortẽ edibbeti cũ filius eiꝰ eadbald
regni guber nacula suscepisset magno tenellis ibi adhuc
ȩccłȩ crem̃tis de trim̃to fuit. Siqͥdẽ ñ solũ fidẽ xp̃i reci¬
pere noluerat: s & fornicatione pollutꝰ ẽ. tali. qualẽ nec
int̾ gentes auditã apłs testat᷑: ita ut uxorẽ patris. habe¬
ret. Quo utroq scelere occasionẽ dedit ad priorẽ uomitũ
reuertendi his qͥ subimꝑio sui parentis uł fauore uł timo¬
re regio fidei & castimoniȩ uira susceꝑant. Nec suꝑnȩ fla-¬
defuere.Nã crebra m̃tis uesania: & sp̃s immundi in uasio
mors Sabercti regis orientaliũ saxonũ. qͥ ubi regna ꝑen¬

Expanded text:
judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit, quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur, ordinum furto auferret: volens scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem nominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invretulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae fladefuere: nam crebra mentis vesania et spiritus immundi invasione perturbationis, etiam mors Sabercti regis Orientalium Saxonum, qui ubi regna peren
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nitatis subsistentia pmuniret. Hunc gͦ dm̃ patrem
solis usq ad occasũ humanũ genꝰ: qͥppe ut creatorem
om̃iũ atq factorẽ suũ salutifera confessione fidei uene¬
rat᷑ & colit. Cui etiã sũmitates imꝑii rerũq potestates
sũmisse sunt: qͥa eiꝰ dispositione om̃iũ p̾latio regnorũ
conceditur. Cius gͦ bonitatis miscđia totius creaturȩ
suȩ dilatandȩ gr̃a subdendiq etiã in extremitate t̾rȩ
positarũ gentiũ corda frigida. sp̃u sc̃ĩ feruore in sui¬
agnitione mirabilit̃ dignata. ẽ. succendẽ. Quȩ eni ingłosi
filii nr̃i aydubaldi regis. gentibꝰq ei suppositis illustratione
clem̃tia redẽptoris fuerit oꝑata. plenius exuicinitatȩ loco¬
rũ urãm głam conicimꝰ cognouisse. Pius gͦ mirabile donũ
& in uob̾ certa spe celesti longanimitate conferre confidimꝰ.¬

Expanded text:
aeternitatis subsistentia praemuniret. Hunc ergo Deum Patraeternitatis subsistentia praemuniret. Hunc ergo Deum Patrsolis usque ad occasum, humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque factorem suum, salutifera confessione fide veneratur et colit: cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, quia ejus dispositione omnium praelatio regnorum conceditur. Ejus ergo bonitatis misericordia totius creaturae suae dilatandi subdi etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigidaagnitione mirabiliter est dignata succendere. « Quae enim in gloriosi filii nostri Andubaldi regis, gentibusque ei subpositis illustratione, clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum vestram gloriam conjicimus cognovisse. Ejus ergo mirabile donum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
anecoru: s onifacius ep̃s seruus seruorũ dei. Licet sũmȩ
dumitatis potentia humane locutionis officiis explana
pinualeat : quippe quȩ sui magnitudine. ita in uisibili
atq uauestigabili etnitate consistit. ut hec nulla ingenii
sagacitas qͥnta sit cõp̾hendẽ & disserere sufficiat datam
eus humanttas add insinuationẽ sui reseratis cordis ianiũ
que desemet ipsa ꝓferret᷑ secreta humanis m̃tib inspira¬
tione clement̃ in fundit: ad annunciandã uobis pleni¬
tudinẽ fidei x p̃ianȩ. sacerdotalẽ curauimꝰ sollicitudinẽ
ꝓcopit gentib p̾dicari: uris quoꝙ sensib inserentes
ñitia quȩ cuncta solo uerbo p̾ceptionis suȩ condidit
&creauit. celũ uidelicet & t̾ram. mare &e om̃ia quȩ
ineis sunt: dispositis ordinib quib subsisterent coȩt̃ni
uerbi sui consilio & scĩ sp̃s unitate dispensans. hominẽ
adimaginẽ & similitudinẽ suã ex limo t̾rȩ plasmatũ
constituit: eiq tantũ proemii pꝰrogatiuã indulsit. ut

Expanded text:
Anglorum Bonifacius episcopus servus servorum Dei. Licet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque ininvestigabili aeternitate consistit, ut eam nulla ingenii sagacitas quanta sit comprehendere disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferantur secreta humanis mentibus inspiratione clementer infundit, ad annuntiandam vobis plenitudinem fidei Christianae, sacerdotalem curavimus sollicitudinem cepit gentibus praedicari, vestris quoque sensibus inserentes,statis clementia, quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, coelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt dispositis ordinibus quibus subsisterent coaeterni Verbi sui concilio et sancti Spiritus unitate dispensans, hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit, eique tantum praemii praerogati
Abbreviated transcription (Latin):
ornandisq auro uł argento ȩccłiis oꝑam dabant: hic au¬
tẽ totꝰ erga animarũ lucra uacabat. Qͥcqͥd pecuniȩ ha¬
buerat. sedulus hoc disꝑgere ac dare pauꝑib curabat.
ret᷑ ingła ita ut illud beati iob ueracit̾ dicere posset.
Luris audiens beatificabat me: & ocłs uidens testimoniũ
reddebat mͥ: qͥd lib̾assem pauperẽ uociferantẽ. & pu

Expanded text:
ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic auornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabaejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat m
Abbreviated transcription (Latin):
responsionũ eue ad int̾rogationes scĩ augustim pͥmi an-¬
glorũ gentis ep̃i scripsit. ut & supͣ docuimꝰ. totũ ipsũ li¬
bellũ his inserentes hẏstoriis. Libellũ qͦq sinodicũ quẽ cũ
ep̃is italiȩ de necessariis eccl̃ȩ causis utillimũ cõposuit. &
familiarib ad qͦsdã litteris. Qd eo magis mirũ ẽ. tot eũ
ac tanta conde uolumina potuisse: qͦd om̃i pene iuuentutis
suȩ tẽpore ut uerbis ipsius loqͣr. crebris uiscerũ dolorib
cruciabat᷑. horis mom̃tisq om̃ib fracta stomachi uirtu¬
bat. Uerũ int̾ hec dũ sollicitꝰ pensaret. qͥa scriptura teste
om̃is filiꝰ qͥ recipit᷑ flagellat᷑: qͦ malis p̾sentib durꝰ de¬
ꝓmebat᷑ eo de ȩt̃na certiꝰ p̾sũptione respirabat. Hec qͥdẽ de
immortali eiꝰ dicta sint ingenio. qͦd nec tanto corporis po¬
tuit dolore restringi. Nã alii qͥdã pontifices construendis

Expanded text:
Responsionum, quem ad interrogationes sancti Augustini primi AnResponsionum, quem ad interrogationes sancti Augustini primi Anglorum gentis episcopi scripsit, ut et supra docuimus, totum ipsum libellum his inserentes historiis; libello quoque synodico. quem cum episcopis Italiae de necessariis Ecclesiae causis utillimum composuit, et familiaribus ad quosdam literis. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta condere volumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtubat. Verum inter haec, dum sollicitus pensaret quia Scriptura teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis praesentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restingui  Al., restringi. Nam alii quidem pontifices construendis
Abbreviated transcription (Latin):
tia iuuante etiã piissimo imꝑatore tiberio constantino
cõminuit: ut nullus ex inde sit inuentꝰ. qͥ eiꝰ resusci¬
tator ex isteret. Aliũ qͦq librũ cõposuit egregiũ qͥ uo¬
cat᷑ pastoralis. in qͦ manifesta luce pate fecit. quales ad
eccłȩ regimen assumi. qͣlit̃ ipsi rectores uiuere. quadis
posuit. qͣs induob uoluminib ȩqua sorte distinx te.
ibros etiã dialogorũ qͣttuor fectt. in qͥb rogatu fecri
diaconisui uirtutes scõrũ qͦs initalia clariores nosse uł audi¬
re poterat ad exẽplũ uiuendi posteris collegit. Ut sic̃ in li¬
bris expositionũ suarũ qͥb sit uirtutib insudandũ edocuit:
ita etiã de scriptis scõrũ miracuł quȩ uirtutũ earundem
sit claritas ostendet. Primã qͦq & ultimã ez echielis ꝓpħȩ
parte quȩ uidebant᷑ obscuriores. ꝑ omelias uiginti & duas¬
qͣntũ lucis intꝰ habeant de monst̾rauit: excep̃to libello

Expanded text:
tia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, tia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regimen adsumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua disposuit, quas in duobus codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri, diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat ad exemplum vivendi posteris collegit: ut, sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam, descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum eorumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetiae partem, quae videbantur obscuriores, per Homilias quantum lucis intus habeant demonstravit. Excepto libello
Abbreviated transcription (Latin):
teret.Ileq negare potuit opus. qͦd sibi fr̃nꝰ amor multis
utile futurũ imponebat. S eundẽ librũ qͦmͦ iuxta lit¬
terã intelligend. qualit̾ ad xp̃i & ecclȩ sacram̃ta refȩ¬
libros expositionis miranda ratione ꝑdocuit. Qđ ui¬
delicet opus in regia qͥdẽ urbe apochrisiarius incͥoa
heresim de statu nr̃ȩ resurrectionis. cũ ipso qͦ ex or¬
corpꝰ nr̃m in illa resurrectionis gła impalpabile.
uentis aereq subtilius e̾ẽ. futurũ. Qđ ille audiens¬
ꝓbauit. hoc dogma orthodoxȩ fidei om̃imodis. ẽẽ. con¬
trariũ. Ratholica & enĩ fides habet. qͦd corpꝰ nr̃m in illa
immortalitatis gła sublimatũ subtile qͥdẽ sit ꝑeffec-¬
tũ sp̃uał potentię. s palpabile ꝑueritatẽ naturȩ: ux
ta exẽplũ dnĩci corporis. de qͦ amortuis suscitato di
dei uenerabilis pat̾ Gregorĩ intantũ contͣ nascentẽ
heresim nouã laborare contendit. tanta hanc instan

Expanded text:
teret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis teret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum, quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta refeginta et quinque libros expositionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavhaeresim de statu nostrae resurrectionis, cum ipso ex quo orcorpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum. Quod Gregoriusprobavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod ipsum corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem nta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicdei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem con
Abbreviated transcription (Latin):
labore conuersionis multorũ. quã de ꝓpͥa qͦndã quiete
conuersationis habuerat. maxime qͥa & pontificali fun¬
Etꝰ officio. domũ suã monasteriũ facere curauit. Q dũ
pͥmo de monasterio abstractꝰ administeriũ altaris or¬
dinatꝰ atq constantinopolĩ apochrisiarꝰiꝰ ab apłica sede
directꝰ ẽ: ñ tam̃ int̾reno conuersatꝰ palatio ꝓpositũ uitȩ
tam̃tũ cepit obseruantiȩ regularis habere. uidelicet
ut eorũ semꝑ exẽplo sicut ipse scribit ad orationis pla¬
cidũ litꝰ quasi anchore fune restringeret᷑. cũ incessabili
causarũ scłariũ impulsu fluctuaret. concussamq scli
actib m̃tẽ. int̾ eos cotidie ꝑstudiosȩ lectionis alloquiũ
roboraret. Horũ gͦ consortio ñ solũ at̾renis. ẽ. munitꝰ
succensus. Nã hortati sunt eũ ut librũ beati iob magnis
in uolutũ obscuritatib mystica interp̃tatione discu¬

Expanded text:
labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversionis habuerat, maxime quod et pontificali functus officio, domum suam monasterium facere curavit. Et dum primum de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantinopolim apocrisiarius ab apostolica sede directus est, non tamen in terreno conversatus ptamentum coepit observantiae regularis habere: videlicet, ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum littus quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio nsuccensus. Nam hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discu
Abbreviated transcription (Latin):
ura redeptione filiũ suũ unigenitũ misit. ut uos abori¬
ginali peccato eriꝑet: & ereptos de potestate nequitiȩ
separabilẽ Rinitatẽ. fugatis demoniorũ sensib expulsaq
a uob sollicitatione uenenosi & deceptibilis hostis ꝑ aquã &
sp̃m scm̃ renati. ei cui credideritis insplendore głȩ sempi¬
t̾nȩ cohabitare eiꝰ opitulatione munificentia ualeatis.
Prȩ tea benedictionẽ ꝓtectoris ur̃i beatiseR apłorũ pͥnci¬
pis uob̃̾ direximꝰ. id ÷ camisia cũ ornatura in auro una.
& lȩna anciriana una. Qd petim̃ ut eo benignitatis a¬
nimo gła ur̃a suscipiat: qͦ a nob̃ noscitur destinatũ. Xi¬

Expanded text:
ra redemptione Filium suum unigenitum misit, ut vos ab originali peccato eriperet, et ereptos de potestate nequitiae separabilem Trinitatem, fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis sollicitatione venenosi et deceptibilis hostis, per aquam et Spiritum sanctum renati, ei cui credideritis in splendore gloriae sempiternae cohabitare ejus opitulatione et munificentia valeatis. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id est, camisiam cum ornatura in auro una, et laena Anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur destinatum.
Abbreviated transcription (Latin):
sitis sibi rectorib monasteriũ diuisũ. nulla harũ portio
minꝰ quã trecentos hoĩes haberet. qͥ om̃s de labore ma¬
conuenerant. habentes defensorẽ noĩe brocmailũ. qͥ eos
intentos p̃cib abarbarorũ gladiis ꝓtegeret. Quorũ causã
aduentꝰ cũ intellex isset Rex edilfrid: ait. Ergo si aduer¬
sũ nos addm̃ suũ clamant. ꝓfecto & ipsi quãuis arma ñ fe¬
rant. contͣ nos pugnant: & aduersis imp̃cationib nos ꝑse.¬
quunt᷑ Itaq in hos pͥmũ arma uerti iubet. & sic ceteras
nefande militiȩ copias ñ sine magno exercitꝰ sui dãno de¬
leuit. Extincti in ea pugna fuert̃ de his qͥ ad orandũ ue¬
nerant: uiri circit mille ducenti& solũ qͥnquaginta fu
uertens. eos qͦs defendẽ debuerat inermes ac nudos feri¬
entib gladiis reliqͥt. Sicq cõpletũ. ẽ. p̃sagiũ scĩpontificis
augustini. quãuis ipso iã multo ante tẽpore ad cȩlestia

Expanded text:
sitis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio sitis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore maconvenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Aedilfrid, ait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna ferunt, de his qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum quinquaginta fuga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad caelestia
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnet. Quib uir dñi augustinꝰ fert᷑ minitans p̃dixis¬
se: qͥa si pacẽ cũ fr̃ib habere nollent. bellũ abhostib accep¬
turi forent. & si nationi anglorũ noluissent uiã uitȩ
pͣdicare: ꝑhorũ manꝰ ultionẽ. ee̾nt. mortis passuri. Qđ
ita ꝑom̃ia ut pͣdixerat: diuino agente iudicio patratũ ẽ.
iẽdẽ post hȩc ipse de qͦ diximꝰ &ex anglorũ fortissimꝰ edilfrid¬
collecto gͣndi exercitu. adciuitatẽ legionũ quȩ agente an¬
glorũ legacester. abritonib autẽ rectiꝰ carlegion appellat
ret sacerdotes eorũ qͥ ad exorandũ dm̃ ꝓmilite bellũ agen¬
te conuenerant seorsũ intutiore loco consistere: sciscita¬
bat᷑ qͥ ee̾nt. qͥdue acturi illo conuenirent Frant autẽ plu¬
rimi eorũ de monasterio bancor. inqͦ tantꝰ fert᷑ fuisse
numerꝰ monachorũ ut cũ in sept̾ẽ portiones esset cũ p̃po¬

Expanded text:
contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixiscontemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfridcollecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellaturet sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃i. ẽ. obtẽꝑant̃ illũ audite. Sin autẽ uos spreuerit. nec corã
uob̾ assurgere uoluerit cũ sitis numero plures. & ipse sꝑ¬
nat᷑ a uob̾. Fecer̃t ut dixerat. Factũq ẽ: ut uenientib illis
augustinꝰ sederet insella. Qd illi uidentes. mox in irã conuer¬
si sunt: eũq notantes suꝑbiȩ cunctis quȩ dicebat contͣdicere
laborabant. Hicebant autẽ eis: qͦd in multis qͥdẽ nr̃ȩ consu¬
etudini ĩmo uniuersalis ȩccłȩ contͣriageritis. & tam̃ si in
trib his mͥ obtẽꝑare uultis. ut pascha suo tẽpore celebretis:
ut ministeriũ baptitandi qͦ deo renascim. uixta morẽ Ro¬
rib nr̃is contraria eqͣnimit̾ cuncta tolerabimꝰ. At illi ni¬
chil horũ se facturos. neq illũ ꝓ archiep̃o habituros. eẽ. res¬
pondebant: conferentes adinuicẽ. Quia si modo nob̾ assur¬
gere noluit: qͣntomagis si ei subdi ceꝑimꝰ: iã nos ꝓnichilo

Expanded text:
Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immo universalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem ribus nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
Tõ britones confitent᷑ qͥdẽ se intellexisse uerã . eẽ. uiã u¬
sticiȩ quã p̃dicaret augustinꝰ: sed ñ se posse absq suorũ
consensu ac licentia priscis abdicare moribꝰ. Unde postu
& plures uiri doctissimi. marime de nobilissimo eorũ
monasterio qͦd uocat᷑ lingua anglorũ bancornaburg.
prudente qͥ apudeos anachoritica uitã solebat consulentes
anadp̃dicationẽ augustini suas deserere traditiones de¬
berent. Qui respondebat. Si hõ dei. ẽ seqͥmini illũ. Dixert̃.
Qunde hoc possumꝰ ꝓbare: At ille. Dñs inqͥt ait. Tollite iugũ
meũ suꝑ uos: & discite ame qͥa mitis sũ & humilis corde.
Sigͥ augustinꝰ ille mitis ẽ. & humilis corde credibile. ẽ. qͥa
immitis ac suꝑb. ẽ: constat qͥa ñ ÷ de deo. neq nob̾ ÷ eiꝰ sermo
ꝓcurate inqͥt: ut ipse pͥor cũ suis ad locũ sinodi adueniat.
& si uob̾ apꝓpinqͣntib assurrexerit: scientes qͥa famulus

Expanded text:
Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postuet plures viri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » Dixerunt: « Et unde hoc possumus probare? » At ille: « Dominus, inquit, ait: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Si ergo Augustinus ille mitis est et humilis corde, credibile est quia inmitis ac superbus est, constat quia non est de Deo, neque nobis ejus sermo Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes quia famulus
Abbreviated transcription (Latin):
niã & britanniã sitȩ sunt: anglorũ subiecit imꝑio. Sextꝰ
osu̾ald & ipse nordanhy brorũ Rex xp̃ianissimꝰ: eisdem
atq scottõrũ gentes. quȩ septẽtrionales britannie fi¬
nes tenent. maxima ex parte domuit. ac tributarias
fecit. S hec pꝰmodũ Dbfunctꝰ uͦ ẽ Rex edilbctus die
uicesimo qͣrto m̃sis februarii. post uiginti & unũ an

Expanded text:
rniam et Brittaniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio; sextus rniam et Brittaniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio; sextus Osuald et ipse Nordanhymbrorum rex Christianissimus, hisdem atque Scottorum gentes, quae septemtrionales Brittaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit. Sed haec postmodum. Defunctus vero est rex Aedilberct die vigesima quarta mensis Februarii, post viginti et unu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdilberctꝰ Rex cantuariorũ post regnũ tẽporale qͦd
qͥnqͣginta & sex annis głosissime tenuerat. ȩt̃ni regni¬
cȩlestis gaudia subiit. Qui t̃cius qͥdẽ in regib gentis an¬
glorũ cunctis australib eorũ ꝓuinciis quȩ hũbrȩ fluuio
& contiguis ei t̃minis sequestrant᷑ aborealib imꝑauit.
s pͥmꝰ om̃iũ celi regna conscendit. Nã pͥmꝰ imꝑiũ huiꝰ modi
elliRex australiũ saxonũ. scd̃s caelin Rex occidentaliũ saro¬
nũ. qͥ lingua ipsorũ ceaulin uocabat᷑. t̃cius ut diximꝰ edil¬
berct Rex cantuariorũ. qͣrtꝰ Reduuald rex orientaliũ
anglorũ. qͥ etiã uiuente ȩdilbcto eidẽ suȩ genti ducatũ
prebebat optinuit. Quintꝰ ȩduuinꝰ Rex nordanhy mbros
gentis. id÷ eiꝰ quȩ addborealẽ hũbre inhabitat plagã flu¬
minis. maiori potentia cunctis qͥ britanniã incolunt &
anglorũ parit̃ & britonũ popłis p̃fuit pret̾ cantuaris
tantũ. Nec non & meuanias britonũ insulas quȩ int̾ hib̃¬

Expanded text:
 post regnum temporale, quod quinquaginta et sex annis gloriosissime tenuerat, aeterncaelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis australibus eorum provinciis quae Humbrae fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymbrorum gentis, id est, ejus quae ad borealem Humbrae fluminis plagam is majore potentia cunctis, qui Britanniam incolunt, Anglorum pariter et Britonum populis praefuit, praeter Cantuariis tantum, nec non et Mevanias Britonum insulas, quae inter Hibe
Abbreviated transcription (Latin):
sumere uoluit. Misr idẽ laurentiꝰ cũ coep̃is suis eciã
britonũ sacerdotib litteras gradui suo condignas: qͥb eof
eos inunitate latholica confirmare satagit. S qͣntũ hȩc
riis eccłȩ anglorũ cũ apłico papa Bonefacio tractaturꝰ
&cũ idẽ papa reuerentissimꝰ cogeret sinodũ ep̃orũ italiȩ.
de uita monachorũ & quiete ordinaturꝰ & ipse mellitus
int̾ eos assedit. anno octauo imꝑii focatis pͥncipis. indic
gularit᷑ decreta. sua qͦq auctoritate subscribens confir
maret. ac britanniã rediens secũ anglorũ ȩccłiis man
pontifex deo dilecto archiep̃o layRENTIO & clero uniuer¬
so. similit̃ & edilbercto Regi atq genti anglorũ direxit.
Sic÷ Bonifaciꝰ qͣrtꝰ ab eatobregorio Romane urbis ep̃o.¬

Expanded text:
sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos in unitate catholica confirmare satagit  Al., sategit.is cum apostolico papa Bonifacio tractaturus. Et cum idem papa reverendissimus cogeret synodum episcoporum Italiae, de vita monachorum et quiete ordinaturus, et ipse Mellitus inter eos assedit anno octavo imperii Phocatis principis; indictgulariter decreta sua quoque auctoritate sumaret, ac Brittaniam rediens, secum Anglorum Ecclesiis mandpontifex Deo dilecto archiepiscopo Laurentio, et clero universo, similiter et Aedilbercto regi atque genti Anglorum direxit. Hic est Bonifacius, quartus a beato Gregorio Romanae urbis ep
Abbreviated transcription (Latin):
minimꝰ: qͥa nec dũ fuerat ꝑfecta nec dedicata. Mox uͦ
ut dedicata ẽ. intro inlatũ: & inporticu illius aquilo¬
nali decent̃ sepultũ. ẽ. In qua etiã sequentiũ archiep̃oꝵ¬
inmedio sui pene altare inhonore beatiGresorii papȩ¬
dedicatũ. in quo ꝑ om̃e sabbatũ aprbo loci illius agendȩ
eorũ solennit̃ celebrant᷑. Scriptũ uͦ. ẽ. in tũba eiꝰdem
augustini epitaphiũ huiꝰ modi. Hic requiescit dõnꝰ au¬
gustinꝰ dorouernensis archi ep̃s primꝰ. Qui olim huc
abeato GRESORIO Romane urbis pontifice directꝰ & a

Expanded text:
minimus, quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox vero minimus, quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox vero ut dedicata est, intro inlatum, et in  Al., inlatum in porticu illius aquilonali decenter sepultum est: in qua etiam sequentium archiepin medio pene sui, altare in honore beati papae Gregorii dedicatum, in quo per omne sabbatum, a presbytero loci illius Agendae eorum solemniter celebrantur. Scriptum vero est in tumba ejusdem Augustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet & iustũ ordinauit. Mellitũ qͥdẽ ad p̃dicandũ
ꝓuinciȩ orientaliũ saxonũ. qͥ tamense fluuio dirimunt᷑
polis lundonia ciuitas. ẽ supͣ ripã p̃fati fluminis posita:
ex sorore ricula regnabat. qͣmuis subpotestate positꝰ ei dẽ
eddilbereti. qͥ om̃ib ut supͣ dictũ. ẽ. usq ad t̾minũ humbrȩ
fluminis anglorũ gentib imꝑabat. Ubi uͦ & hȩc ꝓuin¬
cia uerbũ ueritatis p̃dicante mellito accepit: Rex ȩdil¬
beret inciuitate lundonia eccłam Sc̃i Paoli apłi fecit.
inqua locũ sedis ep̃alis ipse & successores eiꝰ haberent.
dicebat᷑ gens anglorũ Rofestester cognominat. Distat
autẽ adorob̾no milib passuũ ferme uiginti qͣt tuor
ad occidentẽ: inqua Rex edilberctꝰ ȩccłam beatiandreȩ
nes inusũ eorũ qͥ erant cũ ep̃is : adiecit. Dẜ functꝰ. ẽ
autẽ deo dilectꝰ pat̾ augustinꝰ. & positũ corpus eiꝰ foras¬
iuxta ȩccłam beatorũ apłorũ fetri & sabli cuiꝰ supͣ me¬

Expanded text:
videlicet et justum: Mellitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxonum, qui Tamense fluvio dirimunturpolis Lundonia civitas est, super ripam praefati fluminis posita, ex sorore Ricula regnabat, quamvis sub potestate positus ejusdem Aedilbercti, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad terminum Humbrfluminis, Anglorum gentibus imperabat. Ubi vero et haec provincia verbum veritatis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti Pauli apostoli, in qua locum sedis episcopalis et ipse et successores ejus haberent. dicebatur Hrof, Hrofaescaestrae cognominat. Distat autem a Doruverni millibus passum ferme viginti quatuor ad occidentem, in qua rex Aedilberct ecclesiam beati Andreae nes in usum eorum qui erant cum episcopis, adjecit. Defunctus est autem Deo dilectus Pater Augustinus juxta ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli, cujus supra me