comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uero eis ignoratis medicos quȩrimꝰ. quis ñ uideat qđ
desecretis caeli &t̃raenos latet quanta sit patientia
cauendussit. ñ solũ in maiorib reb uerũ &iã in mi¬
norib: Nec nisi rerũ ignorantia possiterrari. ñ est
Prouero quippe ad ꝓbat falsũ. qđ erroris ẽ ꝓpriũ Ve¬
rũtam̃ inqua requisq erret int̃ ẽ plurimũ Nã in una
eadẽq re & nescienti sciens & erranti ñ errans rectara¬
tione p̃ponit᷑ Indiuersis aut̃ rebus. idẽ cũ iste sciat
alia illealia. & isteutiliora. illeminꝰ utilia ł &iã noocia.
quis ñ in eis quȩ ille scit ei p̃ferat nescientẽ : Sunt enĩ
quedã quȩ nescire quã scire sit melius DEERROREBONO¬
tẽ ñ nulli serrare ꝓfuit aliquando. sed inuia pedũ ñ in
uiamorũ: Nã nob ipsis accidit ut in quodã biuio fallere¬
m̃. & ñi remꝰ ꝑ eũ locũ ubi operiens transitũ nr̃m donasti¬

Expanded text:
Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia cavendus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donati
Abbreviated transcription (Latin):
malã & fructũ ei malũ. Satis ammonens ex arbore
quidẽ bona malos. aut exmala bonos nascifructũs ñ
posse : Exipsa tam̃ t̃ra cuiloquebat᷑. utrãq arborẽ
plac&: Felixqui potuit rerũ cognoscere causas Non
nob̵ uideat᷑ ad felicitatẽ c̃sequendã ꝑtinere. sisciamus
causas magnarũ inmundo corporaliũ motionum
quȩ ab ditissimis naturȩ sinib: occulunt᷑. Vndetre¬
mort̃ris. quaui maria alta tumescant obicib rup¬
tis. rursusq: inseipsa residant. &cetera huius modi
Sedbonarũ & malarũ causas nosse debemꝰ: Etid acten̾:
quatenus eas homini in hac uita errorib erũnisq
plenissima. ad eosdẽ errores & erũnas euadendas
nossec̃cedit᷑ Adillã qui ppefelicitatẽ tendendũ ẽ.
ubinulla quã patiam᷑ erũna nullo errore fallamur
Nã sicausȩ corporaliũ motionũ noscende nobessent.
nullas magisnosse. quã nr̃ae ualitudinis deberemus

Expanded text:
malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, utramque arborem placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Exbonis igit᷑ mala orta sunt. & nisi in aliquib bonis ñ st̃
nec erat unde oriret᷑ ulla malinatura: Nã si e& inquan¬
tũ natura e&. ꝓfecto bona e&. Et aut incorruptibilis
natura magnũ e& bonũ. aut &iã natura corruptibilis
nullo modo esset nisi aliqđ bonũ. qđ bonũ corrũpendo
eẽ dicimꝰ. ñ putet᷑ hoc dominicȩsententiae refragari
quadiax. Non potest arborbona fructus malos facere
uidemꝰ & spinas. Et eodẽ modo tãquã arbor mala fruc¬
tus bonos id ẽ operabona ñ potest facere uoluntas ma¬
la Sed exbona hominisnatura oririuoluntas & bo¬
na potest & mala Nec fuit prorsus unde primitus
oriret᷑ uoluntas mala. nisi ex angeli & hominis natu¬
rabona Qđ & ipse dñs eodẽ loco ubi de arbore & fruc¬
tib loquebat᷑ aꝑtissime ostendit. Ait eñi. Aut faci¬
te arborẽ bonã & fructũ ẽi bonũ. Aut facite arborẽ

Expanded text:
Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumpendo esse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem
Abbreviated transcription (Latin):
osa ẽ mala est Quaꝓpt̃ in his contrariis que mala etbo¬
nauocant᷑ illa dialecticorũ regula deficit. quadicunt
nulli rei duo simul in eẽ c̃traria. Nullus em̃i aer simul
ẽ tenebrosus & lucidus . Nullus cib aut potus simuldul¬
cis &amarus Nullũ corpussimul ubi albũ ibi & nigrũ
Nullũ simul ubi deforme. ibi formosũ Et hoc in multis
ac penei nomnib: c̃trariuis reperit᷑. ut inunaresimul
eẽ ñ possint: Cũ aũbona & mala nullus ambigat eẽ con¬
traria. Non solũ simul eẽ possunt. sed mala omnino
sinebonis & nisi inbonis eẽ ñ possunt. quãuis bona sine
test eẽ nisi homo ł angeł . Etbonũ qđ homo. bonũ qđ
angłe malũ qđ in iustus. Et hȩc duo c̃traria ita simul st.
Quia ñ modo ubi c̃sisteret. sedunde oriret᷑ corruptio ñ ha¬
beret nisi e&̃ qđ corrũ peret᷑ Qđ nisibonũ e&. nec corrũ¬
peret᷑ Qm̃nihil ẽ aliud corruptio. quãboni ext̃minatio

Expanded text:
osa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et boosa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus; nullus cibcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine test esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus. Et haec duo contraria ita simul suntquia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corrumperetur; quod nisi bonum esset, nec corrumperetur; quoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ neincidamꝰ in illã sententiã ꝓpheticã ubi legit᷑ Vae
his quidicunt qđ bonũ ẽ malũ. & qđ malũ ẽ bonums
Quidicunt tenebras lucẽ. & lucẽ tenebras Quidicunt
dulce amarũ. &amarũ dulcẽ DEHOMINEMA LO¬
ttam̃ dñsait Malus homo demalo thesauro cordis
sui ꝓfert mala: Qiđ ẽ aũ malus homo nisi malanatura
quia homo natura ẽ. Porro si homo aliqiđ bonum est
quianatura ẽ. qiđ est malus homo nisi malũbonũ
T am̃ cũ duo ista discernimꝰ. inuenimꝰ nec ideo malũ quia
homo ẽ. nec ideobonũ qr iniquus ẽ. sed bonũ qr homo.
malũ qr iniquus Quisquis ergo dicit. malũ ẽ homi¬
nẽ esse. aut bonũ iniquũ eẽ . ipse incidit in ꝓpheticã
illã sententiã: Vae his qui dicunt qđ bonũ ẽ malũ. &
qđ malũ ẽ bonũ. Opus eñi dĩ culpat qđ ẽ homo & uitiũ
hominis laudat qđ ẽ iniquitas Omĩs itaq natura &iã¬
siuitiosa ẽ. in quantũ natura ẽ bona ẽ. Inquantũ uiti¬

Expanded text:
icam sententiam, ubi legitur: Vae iis qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Et tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo dicit, Malum est hominem esse; aut, Bonum est iniquum esse: ipse incidit in propheticam illam sententiam, Vae iis qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum. Opus eniiniquitas. Omnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum viti
Abbreviated transcription (Latin):
bit qđ iã corrũpinequeat. ꝓfecto natura in corruptibi¬
liserit . Etad hoctã magnũ bonũ corruptio ñ ꝑueni&
At sicorrũ piñ desinet. nec bonũ habereutiq desinet quo
eã possit priuare corruptio: Quã sipenitus totãq c̃sũpse¬
rit. Ideonullũ bonũ inerit. quia natura nullaerit. Quo¬
circabonũ c̃sumere corruptio ñ potest. nisi c̃sum̃ do
naturã. Om̃i sergonatura bonũ ẽ magnũ.sicorrũpi
ñ potest. Paruũ si potest Negaritam̃ bonũ ẽẽ. nisistul¬
te atq imperite prorsus ñ potest: quęsicrruptiõne
c̃sumit᷑. nec ipsa corruptio remanebitꝰ ulla ubi ẽẽ pos¬
sit subsistente natura. acꝑ hoc nullũ ẽ qđ đdrmalũ . si
bonũ ẽ: Cuiuero in estmalũ. uitiatũ ł uitio subonũ. ẽ.
Nec malũ umquã potest ẽẽ ullũ. ubi ẽ bonũ nullũ. Vnde
resmira c̃ficit᷑. ut quia om̃is natura inquantũ natura ẽ

Expanded text:
bit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibibit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente natura. CAPUT XIII. Nullum malum, nisi bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est bonum nullum: unde res mira conficitur, ut, quia omnis natura, in quantum natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
& animorũ quȩcũq sunt uitia naturaliũ st̃ priua¬
tiones bonoꝵ. Quȩtũ sanant᷑ ñ aliquo transferunt᷑.
sed ea quȩibierant nusquã erunt. quando in illa sanitate
sume atq: in cõmutabilit̃ bonest. ideo in eis &minuibo¬
nũ & augeripotest: Sed bonominui malũ ẽ quãuis
quantũ cũq minuat᷑ remaneat aliqiđ necesse est si ad¬
huc natura est. undenatura sit Neq eñĩ siqualiscũq
& quantula cũq natura ẽ. c̃ sumi bonũ quonatura est
nisi & ipsa c̃sumat᷑ potest. Merito quippenatura in¬
corrupta laudat᷑ . Porro si& in corruptibilis sit quȩ cor¬
rũpiomnino ñ possit. multo ẽ ꝓculdubio laudabilior
Cũ uerd eorrũpit᷑ ideo malũ ẽ ei corruptio. quia eã qua¬
licũq priuat bono Nãsinullo bono priuat. ñ nocet No¬
cet aũ. Adimit igit᷑ bonũ Quã diuitaq natura corrũpit᷑.
in ẽ eibonũ quo priuet᷑. Ac ꝑ hoc sinaturȩ aliqiđ remane¬

Expanded text:
et animorum quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumque et quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit igitur bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remane
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uideat᷑ res quȩcũq credit᷑. sed melius hanc appellamus
fidẽ quã diuina eloquia docuer̃. earũ scilic&s rerũ quȩ ñ
uident᷑. Despequoq apłsait Spes quȩ uidet᷑ ñ ẽ spes

Expanded text:
non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam divina eloquia docuerunt, earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque ait Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
narũ Nã & sequisq credit aliquando esse coepisse. nec fuis¬
seutiq sẽpit̃nũ : Etalia atq: alia: Nec solũ de aliis hominib
multa quȩ ad religionẽ ꝑtinent uerũ &iã deangelis credimꝰ
qui earũ spẽ gerereꝑ hibet᷑. Quȩcũ ita sint. ꝓpt̃ hascausas di¬
stinguenda erat fides abspe. sic̃ uocabulo. ita rationabi lidif¬
ferentia Nã qđ attinet ad ñuidere. siuequȩ credunt᷑ siue
quȩ sperant᷑ fidei speiq cõmuneest Inepła quippead hebre¬
os quateste usi sinlustres catholicȩregulȩ defensores. fides
ẽẽ dicta ẽ c̃uictiorerũ que ñ uident᷑. quãuis quando sequisq
ñ uerbis ñtestib ñ deniq ullis argum̃tis. sed p̃sentiũ rerũ eiu¬
dentiae credidisse. hoc ẽ fidẽ accõmodasse dicit. Nita uidet᷑
absurdus ut recte rep̃hendat᷑ in uerbo . eiq: dicat᷑. Vidisti
ergo. ñcredidisti. Vnde putari potest ñ eẽ c̃sequens. it

Expanded text:
narum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisnarum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisse utique sempiternum; et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint, propter has causas distinguenda erit fides ab spe, sicut vocabulo, ita et rationabili differentia. Nam quod attinet ad non videre, sive quae creduntur, sive quae sperantur, fidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos, qua teste usi sunt illustres catholicae Regulae defensores, fides esse dicta est Convictio rerum quae non videntur . Quamvis quando se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae credidisse, hoc est, fidem accommodasse dicit, non ita videtur absurdus, ut recte reprehendatur in verbo, eique dicatur, Vidisti; ergo non credidisti: unde putari potest non esse consequens ut
Abbreviated transcription (Latin):
uid aũt sperari pͥotest qđ noncredit᷑: Porro aliqiđ &iã qđ
non sperat᷑ credipotest. Quis nãq fideliũ poenas ñ credit impioꝵ :
nec sperattam̃. Et quisquis eas imminere sibi credit acfu¬
gaci motii animi exorret. rectilis timere dicit᷑ quã spera¬
re: quȩ duo quidã distinguensait. Liceat sperare tim̃ti
Non aut ab alio poeta quãuis meliore ꝓpriedictũ .ẽ. Hluncego
si potui tantũ sperare dolorem Deniq: ñ nulli in artegrã¬
matica uerbi huius utunt᷑ exẽplo: ad ostendendã in ꝓpriã
dictionẽ & aiunt. sperare dix̃ ꝓtimere Estitaq fide
& malarũrerũ & bonarũ. quia et bona credunt᷑ &mala
Ethocfidebona ñ mala Est &iã fides et p̃teritarũ rerũ. & p̃¬
sentiũ & futurarũ. Credimꝰ eñi mortuũ xp̃m qđ iãp̃terut
Credim̃ sedere addexterã patris ꝗd nõ t̃. Credimꝰ uenturũ
adiudicandũ qđ futurũ ẽ. Itẽ fides & suarũ rerũ ẽ. & alie¬

Expanded text:
uid autem sperari potest quod non creditur? Porro aliquid etiam quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, rectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim Christum um ad judicandum ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et alie
Abbreviated transcription (Latin):
scripitis ẽ postulasse. it aliqd onusculũ haberetmeũ di
suis manib: ñrecessurũ. qd ginꝰgreci EuCuIRboΝ uo¬
cant Vbi satis diligent mibi uideoir essecõplexs. quomedo
sit colendus đs. quãiadint dẽshaminis utique ueri diui¬
nascriptura definit.

Expanded text:
scriptus est, postulasset, ut aliquod opusculum haberet meum de suis manibus non recessurum, quod genus Graeci ἐγχερίδιον uocant. ubi satis diligenter mihi uideor esse conplexus, quomodo sit colendus deus, quam sapientiam esse hominis utique ueram diuina scriptura definit.
Abbreviated transcription (Latin):
ic omnino grandit̃ & euident̃ grãdĩ cõm̃dat᷑ qid eni
raturahumana in homine xp̃omeruit. ut in unitate
ꝑsone unicifiliidĩ singularit̃ e&̃ assũpta: Quȩ bonauo¬
luntas. suĩ boniꝓpositi studiũ. quȩ bona opera p̃cesser̃.
quib mereret᷑ iste homo una fieriꝑsonacũdõ : Nũ qiđ
ante fuit homo. & hoc ei singulare beneficiũ p̃stitũ ẽ.
cũ singularit̃ ꝓmereret᷑ dm̃ Nẽpe ex quo eẽ homo ce¬
pit. ñ aliud coepit eẽ homo. quãđifilius Et hocunicus.
& ꝓp̃t̃ dm̃ uerbũ qđ illo suscepto caro factũ ẽ. utiq ds
Vtquẽ ammodũ ẽ una ꝑsona qui lib& homo. anima scili¬
c& rationalis & caro. lta sit xp̃s una ꝑsona uerbũ & homo.
undenaturȩ humanȩ tantagloria. Nullis p̃cedentibus
meritis sine dubitatione gratuita. nisiqr magnahic
& soladigr̃a Fidelit̃ & sobrie c̃siderantib euidenter
ostendit᷑ : ut intellegant homines ꝑ eandẽ grãm seiusti
haberepeccatũ Sic & eimatrẽ angelussalutauit. quan¬

Expanded text:
ic omnino granditer et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo esse homo coepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius; et hoc unicus, et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant hominposset peccatum? Sic et ejus matrem angelus salutavit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patientiã expectamꝰ: Cũ ergobona bonisfutura ẽẽ cre¬
dunt᷑ nihilaliud quã sperant᷑ Iãdeamore ⁊id̾dicã sine
quo fides nihil ꝓdest. Spesuero esse sine amore nom potest
Deniq ait apłs iacobus. Et dȩ monescredunt. & c̃treme sumt
nec tam̃ sperant łamant. sed potius qđ speramꝰ & amam
credendo uenturũ eẽ formidant Propt̃ hoc apłspaulus

Expanded text:
am exspectamus . Cum ergo nobis bona futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. e, ut ait Apostolus Jacobus, Et daemones credunt, et contremiscunt : nec tamen sperant vel amant; sed potius quod speramus et amamus credendo venturum esse formidant. Propter quod apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
eis sine ulla dubitatione credenda s̃ tertib aquib: eatiuȩdi¬
uina uocari iãmeruit scriptura c̃fecta est qui eã siu ꝑcor¬
pus siue ꝑ animũ diuinitus ad uti łuidere ł&iãp̃uidere
potuerunt Cũ aũ initio fidei quȩ ꝑ dilectiõ nẽ operat᷑ in bu¬
ta mens fuerit. tinditbene uiuendo &iã ad speciẽ ꝑuenire
ubi ẽ scĩs olꝑfectis cordib: nota in effabilis pulchritudo. cuius
plenauisio ẽ sũmafelicitas . Hoc estnim irũ qđ requiris
qiđ primũ qiđ ubrimũ teneat᷑. Inchearifide. ꝑfici specie
Haec &iã totius definitionis  sũma Certũ uero ꝓpriũq fideica¬
gandũ ẽ ꝓpriũ fundam̃tũ cẽfidei catholice. quiaputari
xp̃s apud quoslibet hereticos qui sexp̃ianos uocariuo¬
lunt. reipsauero ñ eẽ apud eos. qđ ostenderenimis
longut̃ qm̃ cõmemorandȩ s̃ om̃s hereses. siuequȩ fuer̃.
siue que sunt. siueque poterunt eẽ subuocabulo xp̃ia¬

Expanded text:
eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae dieis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videre Cum autem initio fidei quae per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei cagandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putariChristus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, sive quae potuerunt esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
peneste. facile est ut ea reuoluas a relegas. Si aũt ñ est
a mefieri. quẽ enchsridion ut dicunthabeas. ad etius
manib ñ recedat. continens postulata. Id est qiđ se¬
quendũ maxime. qiđ ꝓpt̃ diuersas principalit̃ here
sesfugiendũ inquantũ ratio ꝓreligione c̃terdat . uil
qiđ inrationẽ cũ fides sit sola ñ ueniat Qid primũ. qiđ ulti¬
mũ teneat᷑ quȩ totius definitionis sũ masit. qđ certũ ꝓprũiq
sideicatholice sit fund im̃tũ. Hec om̃aquerequiris ꝓcul
dubio scies diligent̃ sciendo qiđ credi qiđ speraridebeat.
qiđ amari. Haec eñĩ maxime immo uero sola in religione
sequenda sunt Hisqui c̃ tradic̃ aut omnino axp̃i nomine
ali eñ ẽ. aut hereticus Hac s̃ defendendaratione. ł a sensib
corporis inchoata. ł ab intellegentiam̃tis inuenta: Qđ au nec
corporeo sensu exꝑti sum. nec m̃te assiqui ualuimꝰ acualemꝰ

Expanded text:
penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hlabes hoe milibro robmã ibilegit᷑ qd ipsa saprentiadre¬
rit homini sece. pietas ẽ saprentia siaut̃ queras quã
lixerit eo loco nietatẽ baminis ingrecorepperia theofebian.
qui est dĩcultus. Dicit᷑ eñĩgrece pietas &aliter id est
ΕΥCEBIA quonomine significat᷑ bonꝰ cultus. Quã¬
uis & hoc pͣcipue referat᷑ ad colendũ dm̃: Sednib il est
cõmodius illo nomine quo euident̃ di cultus ex pres¬
sus est. cũ qiđ esset hominis sapientia diceret᷑. Que¬
risne aliqiđ̃ dicibreuius. qui petis ame ut breuiter
magnadicant᷑. An hocipsũ tibi fortasse desideras
ic si respondero fide spe carnate colendũdm̃. ꝓfec¬
to dicturus as breuius hoc dictũ ẽẽ quã uelles. Aede¬
in depeciturus ea tibibreuit̃ explicari. quȩ ad singi¬
la ista tria ꝑtineant Qiđcredendũ scilic& qiđ speran¬
dũ. qiđ amandũ sit. Qđ cũ fecero ibierumt om̃a illaquȩ
in epistolatua quȩrendo posuisti Cuius exemplũ si est

Expanded text:
b: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras tate. Hic si respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est
Abbreviated transcription (Latin):
nita uideat᷑: Tuaũ enchyridion a nob postulas. id est
latria redeamꝰ ꝑquȩd iximꝰ colendũ dm̃. fidẽ . spem. ca¬
ritatẽ. facile ẽ utdicat᷑ qiđ credendũ. qiđ sperandum.
qiđ amandũ sit : Sedquẽ am modũ aduersus eoꝵ qui
diuersa sentiunt calũnias defendat᷑. operosioris ube¬
rorisq doctrinȩ ẽ : Ouȩ ut habeat᷑. ñ breui enchr̃¬
ridion manꝰ debet impleri. sed grandistudio pectus
Qiđ breuius audit̾ aut legit᷑ : quid facilius memoriȩ cõ¬
m̃dat᷑ : Quia eñi depeccato graui & miseria p̃mebatur
genꝰ humanũ & diuina indigebat miseri cordia: gratiȩ
sãgratiã cõm̃dandã hoc ꝓpheticũ cõmemorais set resti¬
moniũ. ẽtinuo subiecit. quomodo ergo inuocabunt inquẽ
ñ credider̃ : Propt̃ hoc symbolũ In his duob: tria illa intu¬
ere fides credit. Spes & caritas orant. sed sine fide esseñ pos¬
sunt acꝑ hoc & fidesorat. Propt̃ ea quippedictũ ẽ. quo¬
modo inuocahunt inquẽ ñ crediderunt.¬

Expanded text:
ntineri. Tu autem Enchiridion a nobis postulas, id est,la tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus humanum, et divina indigebat misericordia, gratiae ommemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt, in quem non crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
male habentes deducerent in illud monasteriũ.
ad ancillas di miracula facientes. et susciebat
eas abbatissa. & ingrediebantur inoratoriũ.
& supplicabant ꝓeis dñm & mox ab omni languore
sanabantur infantes . & recipiebant eos matres ꝓ¬
priae sanos. ꝓficiscentes. atq glorificantes dm̃
Erat aũt quędã in monasteriomulier. paciens ab in¬
fantia. obligata inmonasterio quatenus saluaretur.
qua habebat sp̃m principalem doemonũ ligatis
manib: &squamã faciens & dentibus suis striden
multũq: clamans. ita ut om̃s audientes eãti¬
more c̃ciderent. Et cũ frequent̃ abbatissa
cũs eniorib sororib ꝓsalute eius orasset
nihil ꝓmeruit . quaꝓpt̃ nec ualebant se iun
gere adeã. ut ei uel crbũ offerrent. Erat
ligatũ quodã uasculũ infune. & in ipsoua scri¬
lo legumina uel panes mitebant . & appen¬

Expanded text:
male habentes in illud deducerent monasterium, male habentes in illud deducerent monasterium, ad ancillas Dei miracula facientes, et suscipiebat eos abbatissa, et ingrediebantur in oratorium, et supplicabant pro eis Dominum, et mox ab omni languore sanabantur infantes, et recipiebant eos matres proprie sanos, proficiscentes atque glorificantes Deum. Erat autem quaedam in monasterio mulier energumena, ab infantia obligata in monasterio, quatenus salvaretur, quae habebat spiritum immundum daemonem, ligatis manibus, et spumam faciens, et dentibus suis stridens, multumque clamans, ita ut omnes audientes eam, timore conciderent. Et cum frequenter abbatissa cum senioribus sororibus pro salute 358 ejus orasset, nihil promeruit: quapropter nec valebant se ad eam jungere, ut ei vel cibum offerrent. Erat autem ligatum quoddam vasculum in fune, et ipso vasculo legumina vel panes mittebant, et appen
Abbreviated transcription (Latin):
effunderet coctionẽ olerũ inuasculo. Oblatisq pe¬
dibus adiabolo retrorsũ cadens: ollȩ illius coctionẽ
in faciẽ suã fudit. et dũ omnes sorores in hoc facto
ex pauescerent exiliens eufraxia subrisit & ait
adeas. It quid turbatae estis : Abbatissauͦ uidens
quia non fũiss& lȩsa respexit in ollã & uidit qđ
re manserat esse feruentẽ et c̃uersa dicit cu¬
fraxia . uere domina mea quia uelut aqua fri¬
gida uenit infaciẽ meã. ammirata uͦ ẽ abbatissa.
&intuens in eã dixit. Filia ds te custodiat. & tibi
sine intermissione tolerare intimore suoc̃cedit.
Et ingressa abbatissa inoratoriũ. c̃uocauit prio¬
ressorores. dix̃q: eis. Nostis quia eufraxia ꝓmerit¬
it grtiã di : Cognoustis enĩ. quia nec precipitata
contristata est: neq: nimietate feruoris exusta ẽ.
At illae dixerunt. Uere eufraxia ancilla di est.
atq: ꝓuintia c̃suetudinẽ habebat. ut infantes

Expanded text:
effunderet coctionem olerum in vasculo, ablatis peeffunderet coctionem olerum in vasculo, ablatis pedibus a diabolo, retrorsum cadens, ollae illius coctionem in faciem suam fudit. Et dum omnes sorores in hoc facto expavescerent, exsiliens Euphraxia, subrisit, et ait ad eas: Ut quid turbatae estis? Abbatissa vero videns quia non fuisset laesa, respexit in ollam, et vidit quia quod remanserat esset fervens. Et conversa dixit Euphraxia: Vere, domina mea, quia velut aqua frigida venit in faciem meam. Admirata est vero abbatissa, et intuens in eam dixit: Filia, Deus te custodiat, et tibi sine intermissione tolerare in suo timore concedat. Et ingressa abbatissa oratorium, convocavit priores seniores, dixitque eis: Nostis quia Euphraxia promeruit gratiam Dei? Cognovistis enim quia nec praecipitata contristata est, neque nimietate fervoris exusta est. At illae dixerunt: Vere ancilla Dei est atque provincia consuetudinem habebat ut infantes
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ esꝰ oculũ penetrasset. Tunc exclamans iu¬
lia ait ad eã Domina mea tibi dixi. quia ñ potes
requiescere & ñ me audisti. Cui dix̃ euphraxia
Caute subtxahe ame lignũ. oculus enĩ meus sanis e
Traxit ergo ab ea lignũ. & facta ẽ sanguinis ef¬
fusio uehemens Abbatissa uõ deferens oleum
& facta oratione suꝑ posuit e manũ Rursuq
domnissororib ministeriũ facio : Euphraria
bat᷑ a sororib: ut requiesceret. ꝓpt̃ plagas quas ⁊:̧
eã diabolus. p̃cipitauit eã deorsũ. Et cũ exclamas¬
set iulia c̃currerunt sorores. credentesse
occurrit cis. Quã suscipiente s. introduxerunt
eã ad abbatissam Interrogauit q eã nein aliquo
fuiss& lȩsa. Cui eufraxia respondit. Niuit dns
domina mea. quia nec quomodo cetidi noui. nec¬
quomodo resurrexi. Audiens abbatissa quia
detanta altitudine corruens nihiles set lȩsa
glorificauit dñm dicens: Vade filia ad opus tuũ

Expanded text:
gnum ejus oculum penetrasset. Tunc exclamans Jugnum ejus oculum penetrasset. Tunc exclamans Julia, ait ad eam: Domina mea, tibi dixi quia non potes requiescere, et non me audisti. Cui dixit Euphraxia: Caute subtrahe a me lignum, oculus meus sanus est. Traxit ergo ab ea lignum, et sanguinis facta est effusio vehemens. Abbatissa vero deferens oleum, et facta oratioue, supposuit ei manum; rursumque dominis sororibus ministrabo . eufraxia batur a sororibus ut requiesceret propter plagas .| quas heam diabulus prae| ciptauit deorsum. Et cum exclamasset iulia concurrunt| que sororis credentes occurrit eis. Quam suscipientes, introduxerunt eam ad abbatissam; interrogavitque eam si in aliquo fuisset laesa. Cui Euphraxia respondit: Vivit Dominus, domina mea, quia nec quomodo cequomodo surrexi. Audiens abbatissa quia de tan| ta altedudinem corruens nihil est laesa glorificabat deum| et ait. Vade filia ad opus tuum
Abbreviated transcription (Latin):
& flebant. Tunc dicens abbatissa aquã in faciem
euis misit. & c̃signans eã atque c̃plectens. ait ei¬
Filia mea eufraxia. cur angustiata es: retrea te
& loquere sororib. Illa uͦ respiciens abbatissae¬
dixit. Dñe ihu xp̃e sana ancillã tuã quoniã
ꝓpterte multa patitur. Et cũ ligas s& pedẽ
eius de panno cilicino leuauit eã. & dans illi
manũ ducebat eã admonasteriũ. Illa uͦ respici¬
ens ligna ꝓiecta. Dixit sororib. Viuit dñs m̃s
nisi collegero ligna & septimanã meã cõpleuero
non ascendã. Cui iulia dixit Noli domina soror ñ
uales dimitte . ego ea colligo tu ascende requi¬
esce ꝓyter dolorẽ : Illa uͦ ñ ac quieuit sed coplens
manus suas lignis sic ascendit Cui tam̃ diabolur
Npeꝑcit. Nam cũ ascendisset superiores gradi
scalae & calcans sumitatẽ tunicȩ suȩ suꝑ ipsũ
lignũ ruit quod portabat . & fixũ est lignum
in aspectu esꝰ ita ut sorores crederent. quia li¬

Expanded text:
et flebant Tunc discendens abbatissa aquam| in faciem et flebant Tunc discendens abbatissa aquam| in faciem eius adsparsit et consignans eam atque amplec| tens ait filia mea eufraxia quur angustiata es recrea| te . et loquere sororibus Illa uero respiciens abbatissaDomine Jesu Christe, sana ancillam tuam, quoniam propter te multa patitur. Et cum ligasset pedem ejus de panno cilicino, levavit eam: et dans ei manum, ducebat eam ad monasterium. Illa vero respiciens ligna projecta, dixit sororibus: Vivit Dominus meus, nisi collegero ligna, et septimanam meam complevero, non ascendam. Cui Julia dixit: Noli, domina soror, non vales; dimitte. ego colligam ea, tu ascende, requiesce propter dolorem. Illa vero non acquievit, sed complens manus suas lignis, sic ascendit. Cui tamen diabolus non pepercit. Nam cum ascendisset superiores gradus scalae, calcans summitatem tunicae suae, super ipsum lignum ruit quod portabat, et fixum est lignum in aspectu ejus, ita ut sorores crederent quia li
Abbreviated transcription (Latin):
lus cũ laguena & deiecit deorsũ imputeũ. ita
sicli. ita clamauit imputeo. xp̃e adiuua me.
Qua uoce facta. cognitũ eͣ quia eufraxia corru
isset imputeũ. Et currentes sorores cũ abbatissa.
abstraxerunt eã deputeo. Quae surgens ex in
Vsque nunc quidẽ unã lagnenã portabã cũ aqua
inputeo necare non ualuit: Rursũ alia uice
cũ descendisset ligna frangere. cũq iã pauca
incidisset. astitit diabolus obseruans eã. Et dũ
leuas set securĩ ut lignũ incideret. colligauit
diabolus manũ esꝰ. & usq ad eiꝰ calcaneũ traxitt
& ꝑuenit usq ad tibiã. Quȩ cũ uidisset crudelissi¬
mũ uulnus ualde & sanguinẽ uehement effusũ.
piciens securĩ angustiata & in terrã ꝓstrata ẽ
ulia uõcucurrit. & clamans. soro rilq denunci¬
ans quia euphraxia accipiens securĩ. de secu¬
ri mortua ẽ. Cũque c̃cursus clamorq factus fu¬
isset uni uersarũ. circũ stabant eã paucae simul¬

Expanded text:
lus cum lagena, et dejecit eam deorsum in puteum, ita lus cum lagena, et dejecit eam deorsum in puteum, ita siclae ita clama| uit in puteo christe adiuua me . qua uisset in puteum, et concurrentes sorores cum abbatissa abstraxerunt eam de puteo. Quae surgens exinde, Usque nunc quidem unam lagenam portabam cum aqua in puteo necare non valuit, rursum alia vice cum descendisset ligna incidere. cumque jam pauca incidisset, astitit diabolus observans eam. Et dum levasset securim ut lignum incideret, colligavit diabolus manus ejus, et usque ad ejus calcaneum traxit, et pervenit usque ad tibiam. Quae cum vidisset crudelissimum vulnus valde, et sanguinem vehementer effusum, projiciens securim angustiata et in terram prostrata est. Julia vero cucurrit, et clamans, sororibus nuntiavit quia Euphraxia accipiens securim, de securi mortua est. Cumque concursu clamor factus fuisset universarum, circumstabant eam paucae simul
Abbreviated transcription (Latin):
& ora ꝓme. Cognoscens aut̃ abbatissa qđ fuerat
factũ germanã corã omnib uocauit. dix̃q es
Ancilla nequã & ado extranea. quid tibi nocũ¬
it euphraxia quia festinasti studiũ eꝰ abrumpe¬
re Aliena es a sororũ c̃silio. Indigna es aministe¬
rio & c̃iuuio sororũ extranea. Cui multũ suppli¬
cabat euphraxia quatenus illi ueniã largir&¬
& ñ eã flexit donec implerent᷑ dies triginia
Trigisimo uõ die. uidens eubraxia quia nihil
rogando ꝓficeret. assumens secũ iuliã & senio¬
res feminas monasterii. deposcebat ut roga¬
rent abbatissã quatenus rconciliaretur. Quofa¬
cto euocauit eã abbatissa corã om̃ib: dixitq ei
Nondiudicasti incorde tuo. ut studiũ puellae huius
abscideres nec cogitasti quia dumesset matrona
& ex imperiali ꝓgenie constituta. humiliauit sem&¬
ipsa & ꝓpter dm̃ seruiuit tibi : om̃ib: uͦ rogantib:
uolebat adfinẽ. Vna quidẽ dierũ cũ ad hauriendã
aquã descendisset ad puteũ. arripuit eã diabo¬

Expanded text:
 pro me. Cognoscens autem abbatissa quod fuerat factum, Germanam coram omnibus vocavit, dixitque ei: Ancilla nequam, et a Deo extranca, quid tibi nocuit Euphraxia, quia festinasti studium ejus obrumpere? Aliena es a sororum concilio, indigna es a ministerio, et collegio sororum extranea. Cui multum supplicabat Euphraxia, quatenus illi veniam largiret non eam flexit donec| implerentur dies .XXX. tricisimo uero die uidens eufraxia| quia nihilrogando proficeret, assumens secum Juliam et seniores feminas monasterii, deposcebat ut rogarent abbatissam, quatenus ei reconciliaretur. Quo facto, evocavit eam abbatissa coram omnibus, dixitque ei: Nonne dijudicasti in corde tuo ut studium puellae hujus abscinderes, nec cogitasti quia dum esset matrona, et ex imperiali genere constituta, humiliavit semetipsam, et propter Deum servivit tibi? Omnibus ergo rogantibus volebat ad finem. Una quidem dierum, cum ad hauriendam aquam descendisset ad puteum, arripiebat eam diabo
Abbreviated transcription (Latin):
habes discere. et psalteriũ: et usq ad uesperã habes
leiuniũ ducere. sicut uniuersae sorores. Puella dix ei
Ego & ieiuniũ et om̃a disco. salũ modo dimitte me
hic esse. Dixit ergo abbatissa matrieius Domina
mea matrona dimitte hanc puellã hic Video enĩ
quia gr̃a dĩ illuxit in ea & iustitia patris. et hone¬
st as tua: & orationes utrorũq uestrorũ aternam
xia. et assumens filiã suã ad dominicã eã imaginẽ
duxit. et extendens manus suas ad calũ: cũ magno

Expanded text:
habes discere et Psalterium, et usque ad vesperam habes habes discere et Psalterium, et usque ad vesperam habes jejunium ducere, sicut universae sorores. Puella dixit ei: Ego et jejunium, et omnia disco, solummodo dimittite me hic esse. Dixit ergo abbatissa matri ejus: Domina mea matrona, dimitte hanc puellam hic; video enim quia gratia Dei illuxit in ea; et justitia patris, et honestas tua, et orationes utrorumque vestrum aeternam xia, et assumens filiam suam, ad dominicam eam imaginem adduxit; et extendens manus ad coelum, cum magno
Abbreviated transcription (Latin):
mea uenipergamus ad domũ qui a iam uespera est.
Cui puella dix̃ Ego hic maneo cum domina abba¬
tissa Dixit abbatissa puellȩ. Uade domi¬
na indomũ tuã. ñ potes hic manere Non
enĩ hic quis quã manere potest. nisi se de¬
uouerit xp̃o Cui puella respondit: Ubi est xp̃c¬
illa uero gratanter ei dominicã imaginẽ demon¬
strauit. Pergens aut euphraxia: osculata est do¬
minicã figurã. Et conuersa dixit abbatissae:
ubi hic maneas & non potes hic manere. ꝑuella .R
Ubiuos manetis: et ego manebo: Etcũ iam uespere tet̃¬
& multũ mater eius fecisset. atq abbatissa ut ambula¬
ret nequaquã potuerunt eã de monas terio tollere:
Multũ ergo crebris diebusmat eius atq abbatissa eiblar¬
diebantur : et ꝑ suadere non quiuerunt. Ut demona¬
sterio potuissent eã expellere. Nouissime uero dix̃
abbatissa puellȩ. Filia siuis hic ꝑmanere. litteras

Expanded text:
mea, veni, pergamus ad domum, quia jam vespera est. mea, veni, pergamus ad domum, quia jam vespera est. Cui puella dixit: Ego hic maneo cum domina abbatissa. Dixit abbatissa puellae; Vade, domina, in domum tuam, non potes hic manere. Non enim quisquam manere potest hic, nisi se devoverit Christo. Cui puella respondit: Ubi est Christus? Illa gratanter ei dominicam imaginem demonstravit. Pergens autem Euphraxia, osculata est dominicam figuram; et conversa, dixit abbatissae: ubi hic maneas, et non potes hic manere. Puella dixit: Ubi vos manetis, et ego maneo. Et cum jam vespera esset, et multum mater ejus coegisset atque abbatissa ut ambularet, nequaquam potuerunt eam tollere de monasterio. Multum ergo crebris diebus mater ejus atque abbatissa ei blandiebantur, et persuadere nequierunt ut de monasterio potuissent eam expellere. Novissime vero dixit abbatissa puellae: Filia, si vis hic permanere, litteras
Abbreviated transcription (Latin):
his oblatis: rogabat euphraxiã abbatissa: ut omnes
sorores orarent ꝓ antigono et filia eius euphraxia¬
xia: diligis monasteriũ nr̃m. et om̃ssorores :¬
illa respondit. Etiã domina: diligo uos. Dixit ei
abbatissa. rursũ cum ioco. Sinos diligis: esto nobis¬
cũ in nr̃o schemate. Cui infantula dixit Uere si ñ
contristatur mater mea: ulterius ñ egrediar. deloco
isto. Cui abbatissadixit: Internos & sponsũ tuum
quẽ plus amas. EPuella dixit. Neq ego illũ noui.
net ille me. Nos aut̃ noui & uos amo: Dicite mihi:
Uos aũt quẽ diligitis. me anillũ : Illȩ uero dixerunt.
phraxia mater eius. et fluminũ lacrimarũ eius non
erat modus. Libenter enĩ audiebat uerba puellae
abbatis sa quia cũ esset aetate infantula talia loque¬
batur. Nondum septẽ annos impleuerat : dum cũ ab¬
batissa loqueret᷑ huiuscemodi uerba. Tunc in mescens
mater & amare deflens: ad filiam suã dixit: Filia

Expanded text:
his oblatis, rogabat Euphraxia abbatissam, ut omnes his oblatis, rogabat Euphraxia abbatissam, ut omnes sorores orarent xia diligis monasterium nostrum et omIlla respondit: Etiam, domina, diligo vos. Dixit ei abbatissa rursum cum joco: Si nos diligis, esto nobiscum in nostro schemate. Cui infantula dixit: Vere si non contristaretur mater mea, ulterius non egrediar de loco isto. Cui abbatissa dixit: Inter nos et sponsum quem plus amas? Puella dixit: Neque illum novi, neque ille me; vos autem novi, et vos amo. Dicite mihi: Vos autem quem diligitis, me an illum? Illae vero dixerunt: phraxia mater ejus, et fluminum lacrymarum ejus non erat modus. Libenter enim audiebat verba puellae abbatissa, quia cum esset aetate infantula, talia loquebatur. Nondum enim septem annos impleverat, dum cum abbatissa loqueretur hujuscemodi verba. Tunc ingemiscens mater, et amare defiens, ad filiam suam dixit: Filia
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã maximã a dõ benedictionẽ accipiebat.
& tolerabat languorẽ. donec ei medicina domi¬
nica p̃ueniret. Nulla earum ianuas exiebat. Erat
aut̃ ianuatrix: ꝑ quã responsa om̃a gerebantur
lẽ conuersationẽ earũ. sepius ad ipsũ monasterium
pergebat : timiamaq illic offerebat & cereos:
naquidẽ dierũ rogabat abbatissã. & priores mona¬
sterii : dicens eis Paruã benedictionẽ uolo. absq
terrore ur̃o p̃bere redditũ auri uiginti aut trigin¬
ta librarũ. ut oretis ꝓista famula ur̃a. & ꝓantigono
patre eius Cui abbatissa respondit. Domina mea
matrona ancillȩ tuae non egent redditus. neq
peccunias concupiscunt. Proptereanamq cuncta
antur. & nihil possidere uolunt. nea caelesti regno priꝰ¬
uentur: Sed ne te contristem: aut sine fructu di¬
mitt̃a paucũ oleũ ad candelas. & timiama in orato¬
riũ confer. & hoc erit uobis ꝓmercede iustitiae. Et

Expanded text:
tanquam maximam benedictionem a Deo accipiebat, tanquam maximam benedictionem a Deo accipiebat, et tolerabat languorem, donec eam medicina dominica praeveniret. Nulla earum januas exibat. Erat autem janitrix, per quam responsa omnia fiebant, matura; lem conversationem earum, saepius ad 353 ipsum monasterium pergebat, thymiamaque illic offerebat et cereos. Una quidem dierum rogabat abbatissam et priores monasterii, dicens eis: Parvam benedictionem volo absque terrore vestro praebere, reddituum auri viginti aut triginta librarum, ut oretis pro ista famula vestra, et pro Antigono patre ejus. Cui abbatissa respondit: Domina mea matrona, ancillae tuae non egent redditibus, neque pecuniam concupiscunt. Propterea namque omniaantur, et nihil possidere volunt, ne coelesti regno priventur. Sed ne te contristem, aut sine fructu dimittam, paucum oleum ad candelas et thymiama in oratorium confer, et hoc erit nobis pro mercede justitiae. Et
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid huius modi bonorũ. quae terrena nascun
ubertate : gustabant. Quȩdã aũ earũ abre¬
nuntiantes scło dicebantur neq: oleũ edere
Quã earũ auespera usq: ad aliã uesperã ieiuniũ
ꝓtrahebant. Alie uͦ post biduũ edebant
aliae uͦ post triduũ. Nulla earũ pedes suos aqͣ¬
abluebat. Aliquantȩ uͦ audientes debalneo.
nimiũ irridentes. c̃fusionẽ & magnã abomina¬
tionẽ audire iudicabant. quae neq: auditum
suũ. hoc audire patiebantur. In aquaȩq: earũ uͦ.
stratũ habebat interra. ciliciũ paruulũ unius
cubiti latitudinis. & longitudinis triũ. & pau¬
lolũ in ipsis requiescebant. Erant aut̃ & uestes
earũ decilicio. absq deorsũ obstringentes pe¬
dũ extremitates Quantũ cumq poterat: una quȩq¬
earũ laborabat. Et cum aliquã earũ aliquando
c̃tigerat infirmari. ñ ei fom̃tũ. aut adiutoriũ
medicine c̃ferebat᷑ sed siquã ẽtigisset egrotars

Expanded text:
aliquid hujusmodi bonorum, quae terrena nascuntur aliquid hujusmodi bonorum, quae terrena nascuntur ubertate, gustabat. Quaedam autem earum abrenuntians saeculo, neque oleum ederejejunium protrahebat; aliae vero post biduum edebant, aliae vero post triduum. Nulla earum pedes suos abluebat: aliquantae vero audientes de balneo loqui, irridentes, confusionem et magnam abominationem se audire judicabant, quae neque auditum suum hoc audire patiebantur. Unaquaeque vero earum stratum in terra habebat, cilicium parvulum unius cubiti latitudinis, et longitudinis trium, et paululum in ipsis requiescebat. Erant autem et vestes earum de cilicio usque deorsum, obstringentes pedum extremitates. Quantumcumque poterat, unaquaeque laborabat. Et cum aliquam earum aliquando contigerat infirmari, non ei fomentum aut adjutorium aliquod medicinae conferebatur; sed si quam contigisset aegrotari,
Abbreviated transcription (Latin):
sit Et facta ẽ magna tristitia intͣ imperato
& augustã. ꝓpt̃ eufraxiã antigoni c̃iugẽ.
unte exqͥraxia agnoscens. quia magna tristit
ꝓpt̃ eã inter imperatorẽ & augustã fuisset efi¬
cta uultu omnino remisso tristis facta ẽ usq
ad mostẽ: & de ciuitate uolebat discedere. o
flens acrit̃ dix̃ euphraxiȩ filiȩ suȩ Filia mi
habemꝰ in egypto copiosã magnãq substai
ueni eamus illuc. & iusitemꝰ patris tui posse¬
ones & mea om̃a tua s̃. filia mea : lunc ergo
filia sua euꝓraxia de regia ciuitate disces
principe nesciente : & uenit in a egrptũ. Ili
tiones illic offerens cire uibat ꝑ monasteria
uiroru ac mulierũ & multas pecunias erogabatꝰ.
habens arcitrias centũ triginta. de quibus magnas
& mirabiles uirtutes. homines p̃dicabant. Inllo
nãq: monasterio. nemo gustabat uinũ autoleũ.
nulla illa pͥomũ edere. aut uuas aut ficus. aut

Expanded text:
sit.| et facta est magna tristicia inter principem sit.| et facta est magna tristicia inter principem et augustam prop| ter eufraxiam antigonis co\n/iugem.unc Euphraxia agnoscens quia magna tristitia propter eam inter imperatorem et Augustam fuisset effecta, vultu omnino demisso, tristis facta est usque ad mortem, et de civitate volebat discedere. Tunc flens acriter, dixit Euphraxiae filiae suae: Filia mea, habemus in Aegypto copiosam magnamque substantiam: veni, eamus illuc, et visitemus patris tui possessiones: et mea omnia tua sunt, filia mea. Tunc ergo cum filia sua Euphraxia de regia civitate discessit, principe nesciente, et venit in Aegyptum; illic et multas oblationes illic offerens per monasteria virorum ac mulierum, multas pecunias erogabat. Chabens architria centum triginta, de quibus magnas et mirabiles virtutes homines praedicabant. In illo namque monasterio nemo gustabat vinum, nulla illarum pomum edere, aut uvas, aut ficus, aut