comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dqͥd gͦ petut: ut m̃bris for¬
mã preberet: ⁊ ĩminente t̾batiõe
Iclamandi ad dñm. ⁊ subiciendi uolunta¬
tẽ suam diuine uoluntati. ut si pussan¬
te molestia tristant᷑ ꝓ eiꝰdem amotione
orent. S: si nequeant uitare: dicant qͥd
ipse xp̃s. Nongͦ ad insipientiam fuit qͦd
xp̃s clamans non auditur ad salutem cor¬
poralem. Bonum quidẽ petut .s. ut non
patris dubitasse. sic dicens. in .iiiͦ.li. de tͥ¬
nit̾. Dẽ quo dubitat:. de se an patre: De eo
utiq cui dicit: transfer. ⁊ dubitat hoĩs
affectu. Nam d̃s de patre non dubitat. nͦ
de morte formidat. ꝓpħa ⁊̃ non dubitat
qui nichil deo esse impossibile asserit. Nũ
bitat. ⁊ filium dubitare tucredis. Yt gͥ
homo dubitat. ut homo locut᷑ ÷ Hus ũbr
innui uidet᷑ quodxp̃s non inquantũ est
ds uel dei filius s inqͣntũ homo dubita¬
uĩt affectu humano. qͦd ea rõne dictum
accipi pot̃. ñ qr ipse dubitauĩt. s qr mo¬
dũgessit dubitantis. ⁊ hominib dubi¬
tare uidebat᷑

Expanded text:
d ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo ad insipientiam fuit, quod Christus clamans non exauditur ad salutem corporalem. Bonum quidem petiit, scilicet,potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil Deo esse impossibile asserit, psalbitat, et Filium dubitare tu credis? Ut homo ergo dubitat, ut homo locutus est. His verbis innui videtur quod Christus non in quantum Deus est vel Dei Filius, sed in quantum homo dubitaverit affectu humano. Quod ea ratione dictum accipi potest, non quia ipse dubitaverit, sed quia modum gessit dubitantis, et hominibus dubitare videbatur. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
õ non est. Ipsa enum frequent̾ spem ⁊ carita¬
tem precedit. uel de actu fidei. qui fortena¬
turalit̾ actum caritatis precedit sicut actũ
spei. Quod uerba premissa diligent̾ notata
innuunt.⁊ ⁊̃ ea que addit dicens. Nisi ea
inquit que audis credidis ad amandũ ea
queaudis non inflaminaris. que t̃m de ñ
uisis ÷: ut ante diximus. unde crisostomꝰ.
fides in anima nr̃a facit subsistere ea que
non uident᷑. de quib ꝓprie fides ÷. De uistᷤ
enim non ÷ cdes: s agnicio

Expanded text:
 non est: Ipsa enim spem et charitanter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere ea quae non videntur; de quibus proprie fides est, de visis enim non est fides, sed agnitio
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ꝓsit ꝯfessio illa ubi singula pecca¬
ta que quisq fecit non exprimunt᷑. Sane dici
pot̾ quod omnia criminalia semel saltem opor¬
tet in ꝯfessione exprimi nisi amente aliqua ex¬
ciderint. S qr delicta nemo intelligit omnia:
generalit̾ saltem ea ꝯfitere quorũ memoriam
non babes: ⁊ sic: nichil celasti de scelerib tiuis.
neralit̾ ꝯfiteri. nisialiqua sint frequent̾ it̾ata
⁊ ꝓ illis mortiferis quorum noticiam nonha¬
bemus. Unde ag̃. Ueritatem dicit deo penitñs
gñ nichil illi de ꝯmissis scelerib celat. nonqͦd ⁊
siuoluntate celauerit: deus ignoret. s ui̾tatẽ
sibi ab eo dici uult ut ueniam ꝯsequat᷑. Si uo̾
mente aliqua exciderint: ꝯfitet᷑ uĩtatem dõ
cum generalit̾ dixerit. Ds̃ qui nosti occulta cor¬
dis ⁊ oꝑamea ⁊delicta ate non sunt abscon¬
dita. quib ueniam largiaris. ⁊ hec est ueri
ꝯfessio ⁊̃ mortaliadelet quorum intelligentia
Nemo ꝯfiteat᷑ pecc̾m qͦd non fecit.

Expanded text:
rosit confessio illa, ubi singula peccata quae quisque fecit, non exprimuntur. Sane dici potest quod omnia criminalia semel saltem oportet in confessione exprimi, nisi aliqua a mente exciderint. Sed quia nemo delicta intelligit omnia, generaliter saltem ea confitere, quorum memoriam non habes, et sic nihil celasti de sceleribus tuis. neraliter confiteri, nisi aliqua sint frequenter iterata; et pro illis mortiferis quorum notitiam non habemus. Unde August.: Veritatem dicit Deo poenitens, quando nihil illi de commissis sceleribus scelat; non quod et si voluntate celaverit, Deus, ignoret, sed veritatem sibi dici vult ab eo, ut veniam consequatur. Si vero mente aliqua exciderint, confitetur veritatem Deo, cum generaliter dixerit: Deus, qui nosti occulta cordis, et opera mea et delicta a te non sunt abscondita, quibus veniam largiaris precor; et haec confessio etiam mortalia delet, quorum intelligentia Nemo confiteatur peccata quae non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
esse sicut d̾s. non tam̃ credidit id fieri posse.
⁊ id̃o falsum esse quod diabolus ꝓmittebat:
cognouit. ⁊ licet diuinitatis equalitatẽ ꝯcu¬
pierit: non tam̃ adeo exarsit. nec tanta ÷ affe¬
ctus ambicione: sicut mulier. que illud fieri
posse putauit. ⁊ iõ magis illud ambiendo suꝑ¬
biut. Uirũ aũ aliqua forte ambicionis sub¬
reptio mouit. s non ita ut illud ũm uel pos¬
sibile fore putaret. Aliis aũ uidet᷑ iõ dictum
ẽẽ qͦd adam illud uoluerit. qr mulier de eo
sumpta illud uoluit sicut inquiunt. Pecc̃m¬
peccauĩt. qi ꝑ mulierẽ intrauit de uiro fa¬
ctam. uel potiꝰ sõꝑhominẽ: dicit᷑ intrasse qr
⁊ peccante muliere si uir non peccass huma¬
nũ genus minime peccatis corruptũ ꝑiret.
Minus gͦ peccauit uir quã mulier
obiectio

Expanded text:
esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitionis surreptio movit; sed non ita, ut illud verum vel possibile fore putaret. Aliis autem videtur ideo dictum esse quod Adam illud voluerit, quia mulier de eo sumpta illud voluit: sicut si, inquiunt, peccpeccaverit, quia per mulierem intraverit de viro factam. Vel potius ideo per hominem dicitur intrasse, quia etiam peccante muliere si vir non peccasset, humanum genus minime peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. Objectio
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑. Dixit d̾s. fiant luminaria in fir¬
mamento celi. ⁊ diuidant diem ac noc¬
tem. In precedenti triduo disposita est uniuer¬
sitatis huius mundi machina.⁊ partib suis
distributa. formata it luce prima die que uni¬
uersa lustraret: duos sequentes dies attribu¬
ti sunt supreme ⁊ infime parti mundi firma
mamentũ desuꝑ expansum ÷. Tercia uõ aqua¬
rum molib inter receptacula sua collectis re¬
uelata ÷ terra. atq aer serenatꝰ. Quatuor gͥ
lis. Quinta: aer in uolatilib. ⁊ aquȩ in pisci¬
bus ornamenta acceꝑunt. Sexta accepit t̾ra
iumenta ⁊ reprilia .⁊ bestias. Post que omĩa
factus ÷ homo de t̾ra.⁊ in terra. non tñ ad t̾rã

Expanded text:
equitur: Dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmamamentum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo lis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad terram,
Abbreviated transcription (Latin):
i aũ querit᷑ utrũ uerbũ
carnẽ simul ⁊ aĩam assũpserit. anpͣriꝰ
anunã quã carnẽ. uel carnẽ quã animã:
⁊ ut᷑rũ caro illa priꝰ fuĩt in uto uͥginis con¬
cepta ⁊ postea assumpta: uĩssime ⁊ ab̃sq
ulla ambiguitate dicit᷑. qr ex quo hoĩem¬
d̃s assũpsit: totũ assũpsit. simulq sibi uni¬
uit aĩam ⁊ carnẽ. nec caro pͥus fuit ocepta.¬

Expanded text:
rbum carnem simul et animam assumpserit, an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam; et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta; verissime et absque ulla ambiguitate dicitur quia ex quo Deus hominem assumpsit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta
Abbreviated transcription (Latin):
anglorum ep̃o ipsi anglorũ gentiq̃ nuꝑ ad fidẽ ue¬
nerat ne abono qd ceꝑat metuendo austi̾ora receb̾et:
sp̃alit̾ ⁊ non gn̾alit̾ me cognoscas scripsisse. Necĩo ħ
eis scripsi ut postquam in fide fui̾nt solidati: sun¬
fra ꝓpͥam ꝯsanguinitatẽ inuenti fiuint non separẽ.¬
tur. aut infraaffinitatis lineã.i. usq ad.uiĩ. genã¬

Expanded text:
 nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter et non generaliter me agnoscas scripsisse. Nec ideo haec eis scripsi, ut postquam in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, id est, usque ad sep
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃. Augͥtino anglorũ ep̃o aquo requiitꝰ fuãt
q̃uota gn̾atione debeant copulari: rescribit sic.
ris. seu duorũ fr̃m gͥmanorũ seu duarũ sororũ filius
⁊i filia misceant᷑. S. exꝑimento didicimꝰ ex tali ꝯiu¬
gio sobolem non posse succresc̾e. Uñ necẽe ÷ ut qͣrta
sule requisit᷑. utrũ agͦtino scͥpsi̾t ut anglorũ qͣr¬
ta gñatione ꝯtracta matͥmonia non soluerent᷑: in¬
t̃ cet̾a t alem reddidit ronem. Qđ stripsi augͥtino

Expanded text:
. Augustino, Anglorum episcopo, a quo requisitus fuerat quota generatione debeant copulari, rescribit sic, ris, seu duorum fratrum germanorum, seu duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus, ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est ut quarta aeside, requisitus utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia non solverentur, inter caetera talem reddidit rationem, ibid.: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ma causa est omnium specierum atq
motionum. Nichil enim fit. quod non
de interiore. atq intelligibili aula sñmi
imꝑatoris egrediatur. secundum ineffa¬
bilem iusticiam. Ubi enim non oꝑatur
quod uult dei ommipotũtis sapientia:
que precendit a fine usq ad finem for¬
titer ⁊ disponit omnia suauiter non so
tum mira uidñtur ut sunt defectus lu¬
minarium.⁊ terre motus. ⁊ monstruosi
animantiũ partus. ⁊ his similia. quoꝵ
nichil fit nisi dei uoluntate. s plerisq
non apparet. Ideoq placiit uanitati phi¬
losophoꝵ ⁊ causis aliis ea tribuere. cum
omnino uidere non possent suꝑiorem ce¬
teris omnib causam .i. uoluntatem dei.
Itaq non nisi dei uoluntas causa est pri-
ma sanitatis. egritudinis. premioꝵ. atq
penarum. gratiarum. ⁊ retributionim.
Hec gͥ sola est unde ortum est quicquid
est. ⁊ ipsa non est orta:s eterna

Expanded text:
ma causa est omnium specierum atque motionum. Nihil enim fit quod non de interiori atque intelligibili aula summi imperatoris egrediatur secundum ineffabilem justitiam. Ubi enim non operatur quod vult Dei omnipotentis sapientia? quae pertingit a fine usque ad finem fortiter, et dispontum mira videntur: ut sunt defectus luminarium, et terrae motus, et monstrosi animantium partus, et his similia; quorum nihil fit sine voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Ideoque placuit vanitati philosophorum etiam causis aliis ea attribuere, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est, voluntatem Dei. Itaque non nisi Dei voluntas causa prima est sanitatis, aegritudinis, praemiorum atque phaec igitur sola est, unde ortum est quidquid est, et ipsa non est orta, sed aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
sunus flatus inflat duas tibias:. Non potuit
unus sp̃s impłẽ duo corda ⁊ agitare duaslin
sonare possunt:. Ĩmo est ibi quedã ꝯsonantia
÷ quedã ꝯcordia. s auditorẽ desiderat studio¬
sũ: non ociosum. Ecce mouit duas linguas
sp̃s dei ⁊ audiuimꝰ ex una. timor ñ ÷ ĩ carita¬
te. audiuimꝰ exalia: timordñi castus ꝑma¬
net ĩ scłm scłi. Qͥd est hoc: dissonant: Non.
Excuteaureᷤ. intende melodiam. ñ sine cã
castus. Disc̾namꝰ istos duostimores: n ̃telli¬
gamus ꝯsonantiã tibiarũ. Qͦmͦ discernimꝰ:¬
attendat caritas ur̃a. Sunt homines qui
ꝓpt̾eatiment dm: ne mittant᷑ in gehẽnã.
ne forte ardeant cum diabolo: ĩigne et̾no.
ipse ÷ timor qͥ introducit caritatem. s sicue¬
nit. ut exeat. Si it ꝑꝑpenas tunes d̾m: nõ¬

Expanded text:
Si unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spiritus implere duo corda, agitare duas linsonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Diexcute aures, intende melodiam. Non sine causa castus. Discernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo iAttendat Charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam, ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor ille qui introducit charitatem: sed sic venit ut exeat. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
intentio ut supradictum ÷ bonum
opus faciat.⁊ fides intentionem dirigat.
non ĩmerito potest queri utrũ omnis in¬
tentio omneq opus illorum malum sit
qui fidem non habent. Si enim fides in¬
tentionẽ dirigit. ⁊ intentio opus bonũ
facit: ubi non ÷ fides nec intentio bona
nec bonum opus esse uidet᷑ Quod a qui¬
busdam non irrationabilit astrut᷑. qui
dicunt omnes actiones ⁊ uoluntates ho

Expanded text:
intentio, ut supra dictum est, bonum opus faciat, et fides intentionem dirigat, non immerito quaeri potest utrum omnis intentio, omneque illorum opus malum sit, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones
Abbreviated transcription (Latin):
uere timuisse uel tristatũ ẽẽ. ⁊ inꝯtinenti:
uãm tristiciã habuisse hiis u̾bis. Infirmõ
in se p̃signans dñs ait. Pat̾ si fieri pot̃
transe. a. me. ca .i. Non enĩ uere tuebat
dñs pati. t̾tia die resurrecturꝰ. cum arde¬
ret paulus dissolui. ⁊ ẽe cum xp̃o. Iste
gaudet coronandꝰ. ⁊ tristus ÷ dñs corona¬

Expanded text:
vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti veram tristitiam habuisse. His verbis infirmos in se praesignans Dominus ait: Pater, si fieri potest, Transeat a me calix iste. Non enim vere timebat Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo, iste gaudet coronandus, tristis est Dominus corona
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quis int̾dũ timore uel tristicia. ita ũ
mentis intellectus non moueat᷑ ã rectitu¬
dine uel dei ꝯtemplatione:⁊ tunc ꝓpassio:
est. Aliq̃n uero mouet᷑ ⁊ turbatur.⁊ tũc
passio ÷. xp̃s uero non ita fuit turbat᷑
inanima timore uel tristicia. ut a recti¬
tudine uel dei ꝯtemplatione aliquatenꝰ
declinaret. Scd̃m quẽ modũ intelligit᷑.
cum dicit᷑ non timuisse uel tristis fuisse.
stari ⁊ mestus ẽẽ. ut ueritatẽ inquit ꝓba¬
ret assumpti hominiᷤ: uere ꝯtristatus ÷
s non passio eius dnãtur animo. ũm ꝓpaᷤ¬
sio ℥. ynde ait. sepit᷑ ꝯtristari. aliud ÷ enĩ
ꝯtristari. aliud inciꝑe. ꝯtristari. Quod÷
alit ꝯtristat᷑ quis ꝑ propassionẽ. alit̾ ꝑ pas¬
sionẽ. Ideoq scłm hanc distinctionẽ aliq̃n¬
dicit᷑ xp̃s non uere tumusse. aliq̃n uere
timuissẽ. qr ũm timorẽ habuit ⁊ tristiciã
s ñ scd̃m passionẽ neq ex necessitate odici¬
mi dictorũ intelligentiã: dicit xp̃m non

Expanded text:
vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei contemplatione, et tunc propassio est. Aliquando vero movetur et turbatur, et tunc passio est. Christus vero non fuit ita turbatus in anima timore vel tristitia, ut a rectitudine vel a Dei contemplatione aliquatenus declinaret; secundum quem modum intelligitur, cum dicitur stari et moestus esse: Ut veritatem, inquit, probaret assumpti hominis, vere contristatus est, sed non passio ejus dominatur animo, verum propassio est. Unde ait: Coepit contristari. Aliud est enim contristari, aliud incipere contristari; quod est: Aliter contristatur quis per propassionem, aliter per passionem. Ideoque secundum hanc divere timuisse, quia verum timorem habuit et tristitiam, sed non secundum passionem, neque ex necessitate conditimi dictorum intelligentiam, dicit Christum non
Abbreviated transcription (Latin):
non tͥstis fuit cum euuangłiũ dicat. tͥstis:¬
ñ dormiuit. uel q̃n dicit manducasse: nõ
manducauit. & ita nichil sanum: relinqͣr.
fuit. s uoluntate tristiciã suscepit uãm
quom uoluntate carnẽ uãm. Aꝑte nosciᷤ
eundẽ sibi in hiis uerbis ꝯtradicere: nisi
uarias dictorũ discerneret causas. Ex qui¬
b intelligentia u̾borũ assumenda ÷. Si i
discernat᷑ intelligentie causa p̃dictorum
ũborum: nicħis occurrit ꝯtradictionis.¬

Expanded text:
nim tristis non fuit, cum Evangelium dicat: Tristisnon dormivit; vel quando dicit manducasse, non manducavit; et ita nihil sanum relinquitur, fuit; sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verborum assumenda est. Si enim discernatur intelligentiae causa praedictorum verborum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
Non ⁊t emendatiohic intelligenda ÷ reidempte
rerpensatio. s delicti exꝓbratio: ⁊ abhomina¬
tio cum satisfactionis desid̃io. Demit it quis in¬
iuste alicui: quod restituere non ualet. ut o
peccati: cum amore. ꝯdigne satisfactionis ueni¬
am habet. Nec ĩo quisquã putet qui rem alie¬
nam inuiste abstulerit quam reddere potest
de illo peccato penitere ⁊ ueniam ꝯsequi: nͥ re-¬
stituat ablatum. Quamdiu it res ꝑꝑ quãpec
penitentia: s fingit᷑
N ꝑfectione aũ penitentie tria obser d̾anda st̾.

Expanded text:
Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio. Demit enim injuste quis alicui quod restituere non valet, ut ocpeccati, cum amore condignae satisfactionis, veniam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potde illo peccato poenitere, ac veniam consequi nisi restituat ablatum. Quandiu enim res, propter poenitentia, sed fingitur In perfectione autem poenitentiae tria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
x premissis ꝑspicua fit noticia uere dat
sola facit: que scelus corrigit. Illau̾o scelus
corrigit: que odium ꝯmissi criminis ⁊ omit¬
tendi cum desiderio satisfaciendi affert. Iu
das enum penituisse legit᷑ sine assecutione
ueniȩ. qr tali penitentia non correxit crim̃.¬
Unierꝵ. Nichil iude ꝓfuit egisse penitenti¬
am. ꝑ quam scelus corrigere ñ potuit. Sig̃n
fr̃ sic peccat in srẽm ut emendare ualeat
quodpeccauit: potest ei dimitti. Sinaut̃
ꝑmanent oꝑa: frustrauoce assumit᷑ peni-¬
uit ꝓditionis nefas: s ꝓprii homicidii scelꝰ
addiderit. Caue qualit᷑ intelligas illud. ut
emendare non ualeat quod pectauit ⁊c̾.

Expanded text:
x praemissis perspicua fit notitia verae poesola facit, qucorrigit, quae odium 328 commissi criminis et committendi cum desiderio satisdas enim poenituisse legitur, sine assecutione veniae, quia tali poenitentia non correxit crimnos: Nihil Judae profuit sera poenitentia, per quam scelus corrigere non potuit. Sic quando frater peccat in fratrem, ut emendare non valeat quod peccavit, potest ei dimitti; sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poeniiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpleuit d̃s die septimo opus suum ⁊ requi-¬
euit die septimo ab uniuerso oꝑe qͦd patͣ¬
rat. Requieuisse dicit᷑ ds̃ die septimo. non
qͣsi oꝑando lassus. s ab uniuierso oꝑe reqͥ¬
euit. qr nouam creaturã facere cessauit.
.i. dicere non cessabant. Requieuisse gͥ dicit᷑
qr ultra noua non ꝯdidit. Uiq nuncꝰ tam̃ ut
ueritas in euuangłio ait. oꝑatur pater cum
filio.s. ad ministronem eorumdẽ generũ que
tunc instituta sunt. Creatoris enĩ uirtus: cau¬
⁊sa subsistendi est omni creature. Qͦd gͦ dicit᷑¬

Expanded text:
ptimo opus suum, et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur Deus die septimo, non quasi operando lassus, sed ab universo opere requievit, quia novam creaturam facere cessavit. st, dicere non cessabant. Requievisse ergo Deus quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administrationem eorumdem generum quae tunc instituta sunt. Creatoris enim virtus causa subsistendi est omni creaturae. Quod ergo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ dicet᷑ de illis simplicib quibus
nonerat reuelatum nusteriũ incar-¬
nõnis qui pie credebant quod eis traditũ fuitꝰ.
Pici pot̾ nullum fuisse iustum uel saluum
cui non esset facta reuelatio uel distincta uł
abrahe moysi. aliisq maiorib. qui distinc¬
tionẽ articulorum fidei habebant. uelata:
ut simplicib quib reuelatũ erat ea ẽẽ credñda
que credebant illi maiores ⁊docebant. s eorũ
distinctionẽ aꝑtam non habebant. Sicut in
eccłia aliqui minus capates sunt qui articu¬
los simboli distinguere ⁊ assignare nõ ualẽt.
omnia tam̃ credunt que in simbolo ꝯtinent᷑.
sredunt enim que ignorant. habentes uela¬
tam fidem in misterio. Ira ⁊ tunc minꝰ capa¬
ces ex reuelatione sibi facta: maioribus cre¬
dendo inherebant. quib fidem suã umitte¬
bant. unde iob. Boues arabant. ⁊ asine pas-¬
cebant᷑ iuxta illos. Simplices ⁊ minorẽ sunt
asine pascentes uixta boues. qr humilita¬

Expanded text:
uid ergo dicetur de illis simplicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum fuit? Dici potest nullum fuisse justum vel salvum cui non esset facta revelatio vel distincta, veAbrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilita
Abbreviated transcription (Latin):
quare d̾s non ei dedit potñtiã facien¬
di omnia. ut scĩam: respondi pot̃. qr nat᷑a¬
lit̾ capax est scientie ⁊ io id ei ꝯgrue datũ
÷ sine mensura: cuiꝰ ipsa naturalit capax
facit. ne omĩpotñs. ⁊ ꝑ hoc d̃s putaret᷑.
uint̾n forte nec potñtiam faciendi omĩa
unita. in quo ⁊̃ angeli. ⁊ que dei sunt. ⁊ que
futura sunt: cognoscunt

Expanded text:
quare Deus non dederit ei potentiam faciendi omnia, ut scientiam, responderi potest: Quia naturaliter capax est scientiae, et ideo id congrue ei datum est sine mensura, cujus ipsa naturaliter capax facit, ne omnipotens, et per hoc Deus putaretur. Verumtamen forte nec potentiam faciendi omnia unita, in quo etiam angeli et quae Dei sunt, et quae futura sunt cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum mortale uoluntarium ÷.
cum uoluntas mala sit pecc̾m mortale.
constat ipsam esse uoluntariũ peccatum.
Quid enim ut ait ag̃ tam in uoluntate
est cui recte imputet᷑ pecc̃m: nisi peccanti. Nõ
gͦ est cui recte imputet᷑: nisi uoluntati. Hoc
aũ de peccato actuali uel mortali intelligen¬
dere aõ. ut ipse ait in retract̾. nisi qr uolun¬
ca eandẽ rem sint unum peccatũ uel plura.

Expanded text:
peccatum mortale voluntarium est, cum voluntas mala peccatum sit mortale, constat ipsam esse voluntarium peccatum. Quid enim, ut ait Augustinus, tam in voluntate,est cui recte imputetur peccatum, nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur, nisi voluntati. Hoc autem de peccato actuali et mortali intelligendere August., ut ipse ait in Retract., nisi quia volunCA EAMDEM REM SINT UNUM PECCATUM, AN PLURA.
Abbreviated transcription (Latin):
que fuint. nͥ talẽ sine qͣ ñ fiunt. si tñ sciãm
cte potest dici causa eoꝵ que d̾s tr̃ facit. hĩ
notitia simul ⁊ bñplacito. ħ mͦ forte acce¬
ti placuit. ⁊̃ qr sciens disposuit. Et ħͥ sencꝰ
exeo adiuuat᷑ qr de bonis ibi tm̃agit ar̃s.¬
.s. de creatis his que d̾s facit. q̃ or̃a nouit
non solum scĩa: s etiam beneplacito ac diͦ¬
positione. Sic gͦ ibi accipit᷑ dei cognitio. ut
ñ mͦ noticiã s ⁊̃ bũplacitũ dĩ significet.
Oala uͦ scit d̾s ⁊ p̃scit añꝗͣ frant. s sola noti

Expanded text:
quae fiunt, nisi talem sine qua non fiunt, si tamen scientiam acte potest dici causa eorum quae Deus facit. His notitia simul et beneplacito. Hoc modo forte acceti placuit, et quia sciens disposuit. Hic sensus ex eo adjuvatur, quia de bonis ibi tantum agit Aet de his quae Deus facit; quae omnia novit non solum scientia, sed etiam beneplacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipitur Dei cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplacitum Dei significet. Mala vero scit Deus et praescit antequam fiant, sed sola no
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scit. qi ñ ea p̃scit tanꝗͣ facturꝰ nec tanqͣ su¬
a: s illoꝵ qui sunt ea facti᷑ ł habit᷑. Presci¬
Iuit gͦ illa sola noticia. ñ beneplacito aucto
na tãꝗͣ sua tanꝗͣ ea que facturus ẽ. ut in il¬
la p̃sciendo simul sint. ipsins noticia ⁊ au

Expanded text:
praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctorna tanquam sua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ huiꝰ modi. Si uͦ pͥnceps aliqͥs ułdiabolꝰ aliqͥd
iusserit uel suaserit ꝯtͣ deum tunc resisten¬
dũ ÷. Uñ as̃. det̾minans qͣn sit resistendũ po-
testati in li. de nat᷑aͣ boniait. Si aliquid ui¬
beat potestas qͦd non debeas facere: hic sane
contẽpne potestatẽ. timendo potestatẽ ma¬
iorẽ. Ipsos humanarũ rerũ gradus auerte.
Siqͥd iusserit cator nũquid faciendũ est
si contͣ ꝓconsulem iubeat. Rursus siqͥdipse
ꝓconsul iubeat ⁊ aliud iubeat imꝑator. nũ¬
quid dubitat᷑ illo ꝯtempto illi ẽẽ seruiendũ:
Ergo si aliud imꝑator aliudds iubeat. contẽp¬
to illo obtemꝑandum est deo. Potestatigͦ dia¬
boli uel̃ hominis tunc resistamꝰ cum aliqͥdsͣ
d̃m suggesserit. in quo dei ordinõni ñ resisti¬
mꝰ. sedobtemꝑamus. Sic enĩ d̃s precepit. ut
in malis nulli potestatiobediamꝰ. Iam nũc
hiis intelligendis atq ꝑtͣctandis que ad uer¬
bi incarnati misteriũ ꝑtinent: integra men-¬

Expanded text:
et hujusmodi. Si vero princeps aliquis, vel diabolus, aliquid jusserit vel suaserit contra Deum, tunc resistendum est. Unde August., determinans quando resistendum sit potestati, in lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quid jusserit procurator, numquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc resistamus, cum aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli potestati obediamus. Jam nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra men
Abbreviated transcription (Latin):
questio non transilienda silentio. dictũ¬
 enĩ supra qͦd potestas peccandi uel nocendi ñ
est homini uel diabolo nisi a deo. apłs aũ di-
cit quod qui potestati resistit: dei ordinõni
resistit. Cum gͦ diabolo sit potestas mali dei
ordinõne eiꝰ potestati non esse resistendũ ui-¬

Expanded text:
quaestio, non transilienda silentio. Dictum est supra quod potestas peccandi vel nocendi non est homini vel diabolo, nisi a Deo. Apostolus autem dicit, Rom. 13, quod qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esse resistendum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ptus ÷ caro aũ infirma. dans intelligi hic
duas uoluntates exprimi: ait ita. hocot᷑
euticianos qui dicunt in xp̃o unã t̾m uo
suntatẽ. ħic aũ ostendit humanã. que ꝓp¬
t̃ infirmitatẽ carnis recusat passionem.
⁊ diuinã que ꝓmpta ÷ ꝑficere dispensa.
tates dicens. Quantũ distat ds̃ ab homi¬
ne: tm uoluntas deia uoluntate hoĩs

Expanded text:
ptus est, caro autem infirma; dans intelligi hic duas voluntates exprimi, ita ait: Hoc contra Eutychianos, qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic autem ostendit humanam, quae propter infirmitatem carnis recusat passionem; et divinam, quae prompta est perficere dispensatitates dicens: Quantum distat Deus ab homine, tantum a voluntate hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius habet uoluntatẽ. eadẽ ÷ xp̃i uo
luntas que pat̾na. unagͦ ÷ uoluntas pa
tris ⁊ filii. S alia uosuntas hominis. ali¬
a dei. ut scias uitã in uoluntate homĩs¬
esse. passionẽ aũ xp̃i in uoluntate diuina
ut pateret᷑ ꝓ nobis. hiis testimoniis eui¬
dent̾ docetur in xp̃o duas fuisse uolun¬
tates. Qͦd qr negauit machariꝰ archiẽps
in metͦpolitana sinodo ꝯdempnat᷑ est
& ex affectu humano sensuasitatis quid̃
non rõnis illud uoluit ⁊ petut: qd ñ un¬
petrauit. nec ĩõ petiit: ut impetraret.
qr sciebat d̾m non ẽẽ facturũ illud. nec
illud fieri uolebat: affectu rõnis uł uo¬
luntate diuinitatis

Expanded text:
oluntatem. Eadem est Christi voluntas, quae paterna. Una ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod quia negavit Machinopolitana synodo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ inqͥt si fĩ po .t.a. me. ca.i. hechuma¬
na uoluntas erat ꝓpriũ aliqͥd ⁊ tamꝙͣ pri¬
uatũ uolens. S qr rectum uustẽẽ homi¬
nẽ ⁊ add̾m dirigi: subdit. non qͦd ego uo¬
lo s qͦd tuuis. acsidicẽt. uide te in me qr
potes aliqͥd ꝓprium uelle ut łs aluid ue¬
lit ꝯcedit᷑ hoc humane fragilitati. Idẽ ali
tes in se scd̃m duas naturas. ait enĩ. Pat
tatẽ. quam ad dunã ꝯtinuo dirigensait.
U̾itñ ñ sicut ego uolo: s sicut tuuis am
quomͦ ⁊ inqua forma dicatur. aduerte
hominis sub̃am gerit. hominis assũpsit
affectum. Nongͦ quasi ds̃ s quasi homo
loquit᷑. Suscepit quid uoluntatẽ meã
Mea ÷ uoluntas quam suã dixit cũ ait.

Expanded text:
humana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae fragilitati. Idem alibtes in se secundum duas naturas. Ait enim: Patetatem, quam ad divinam continuo dirigens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Amquomodo et in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
diligenda sint: inqͥuiramꝰ. Non u omĩa
ut ait ag̃. quibus utendu mest diligenda sũt
s ea sola que uel nobiscum societate referun¬
iur: indm. sicut est homo uel angłs. uel ad
nos relata beneficio dei ꝑ nos indigent. ut
corpus quod ita precipiendum ÷ diligi. ut
ei ordinate prudent̃q ꝯsulat᷑.

Expanded text:
igenda sint, jam inquiramus. Non enim omnia, ut ait August., quibus utendum, diligenda sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicut est homo vel angelus; vel ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordinate prudenterque consulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Celũ inqͥt strabꝰ nõ uisibile firmam̃tũ hic appel¬
tina ⁊ c̃. De hoc qͦ beda ita ait. ħ suꝑiꝰ celũ qͦd
a uolubilitate mundi secretũ ÷: mox ũcrea
ditos testat᷑ dñs dicens. Ubi eras cũ me lauda¬
rẽt astra matutina. ⁊ iubilarẽt om̃s filũ dei:
Astra matutina ⁊ filios dei eosdẽ angłos uocat.
Celũ it in qͦ posita sunt luminaria. ñ ĩ pͥncipio

Expanded text:
Celum, inquit, non visibile firmamentum hic appeltina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut crditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio
Abbreviated transcription (Latin):
qr caro illa ⁊ anima illa ñerant unita ĩ unã
simus cũ u̾bo. alta tñumone ĩuicẽ unita st̃
illa duo .s. aĩa ⁊ caro. alia unione: ũbo unita
. sũt. qr alia ÷ unio aĩe illiꝰ ad carnẽ. alia est¬
q unio u̾bi ad aĩam illã ⁊ carnẽ. Nongͦ accepit
ũbũ dei ꝑsonam hoĩs s nat᷑am. qr nõ erat

Expanded text:
 caro illa et anima illa non erant unita in unam simul cum Verbo. Altera tamen unione invicem unita sunt illa duo, scilia est unio Verbi ad animam illam, et ad carnem. Non ergo accepit Verbum Dei personam hominis, sed naturam; quia non erat
Abbreviated transcription (Latin):
terat non mori: cibis aduitus.s si ꝑstitisset:
ĩmortalitatis ꝑfectio esset ei de uite ligno. S
qui hec tradunt. quomͦ suꝑiora ad̃. uerba. qͥb
dicit qͦd erat ĩmortalis ex ligno uite. huic sen¬
tentie non ꝯtradicant: diligent̃ inquirant.

Expanded text:
terat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sententiae non contradicant, diligenter inquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
La oĩa dona. s ad q̃dã. Sicut ⁊ hoĩes cũ plura
hab̾ant dona q̃dã aliis excellentiꝰ possident.
ita forte ⁊ angłi qͥbusdã munĩb magis pol¬
lent.⁊ aliis quibꝰdã minꝰ
Utrum hu ordines

Expanded text:
alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines
Abbreviated transcription (Latin):
er. qͦd quibꝰdã non placuit. Cet̾m si ad ꝑficien¬
dum corpus mulieris d̾s extrinsecũ augm̃tũ
addidisset: maius illud esset quã ipsa costa.
deb̾et dici. de quo plures accepisset sub̃e partẽ.
Restat gͥ ut de sola ipsius coste sub̃a sine omĩ
extrinseco additamento ꝑ diuinã potñciam
in semet ipsa multiplicata: mulieris corpus
factum dicat᷑. eo sane miraculo quo postea de
qͥnq panib iħ̃u celesti benedictione multipli¬
catis: qͥnq milia hominũ saciata sũt. Illud ⁊̃
sciri oport. qͦd cum angeloꝵ ministerio facta
sit mulieris formatio: non ÷ eis tam̃ tribuen¬
da creationis potlicia. Angeli it nullã posst̃
creare nat᷑am. uͦ nec formare costã ĩ mulierẽ
nec carnis supplementũ in locũ coste. non qͦd
nichilagant ut aliqͥd creet᷑. s non iõ creatorẽ
sunt. sicut nec agricole segetum uel arborũ.
Solus a d̾s .i. trinitas ÷ creator. facta ÷ gͦ femi.¬
na a deo ⁊̃ si costa ministrata sit ꝑ angelos.

Expanded text:
am non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; deberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panibus a Jesu coelesti benedictione multiplicatis, scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia masa orunt᷑. ⁊ hec ⁊ alia. sorũ.¬
Qiua ut ait Greg̾. radix cuncti mali est suꝑ¬
suꝑbia. que ÷ amor ꝓprie excellentie. Cuius
quatuor sunt spẽs ut Gr̃eg̃ ait. Prima: cũ
bonum quod habet quis sibi attribuit. Se¬
cunda: cum credit a deo esse datum. s tam̃
ꝓ sius meritis. Tercia: cum se iactat habere
quod non habet. Quarta cum ceteris despec¬
tis: singularit uult uideri. Merito gͦ radix
omnis mali dicitur suꝑbia. Huic aũ uiderur
lorũ est cupiditas. Qͥa si radix omniũ ma¬
lorũ est cupiditas: ergo suꝑbie. dͦ modo ergo
suꝑbia radix est & inicium omius peccati:
Qͦ sensu utrũq radix dicat᷑ omĩũ malorũ.
s. ⁊ suꝑbia ⁊ cupiditas. ꝯ

Expanded text:
omnia mala oriuntur, et haec, et alia, quia, ut ait Greg., radix cuncti mali est supsuperbia, quae est amor propriae excellentiae. Cujus quatuor sunt species, ut Greg. ait. Prima est, cum bonum quod habet quis, sibi tribuit. Secunda, cum credit a Deo esse datum, sed tamen pro suis meritis. Tertia, cum se jactat habere quod non habet. Quarta, cum caeteris despectis singulariter vult videri. Merito ergo radix omnis mali dicitur superbia. Huic autem videtur lorum est cupiditas, quia si radix omnium malorum est cupiditas, ergo superbiae. Quomodo ergo superbia radix est et initium omnis peccati? 10. Quo sensu utrumque radix dicatur omnium malorum, et superbia, et cupiditas.
Abbreviated transcription (Latin):
esse talia. que sic bona sunt qͦd mala esse ñ
possunt quocumq modo fiant. Sicut econ¬
uerso quedam sunt mala sic ut non possĩt
la: Ad illa referunt scõrum testimonia qui¬
b ex affectu uel intentione iudicium oꝑm
pensari dicunt. triꝑtitã edunt isti differẽ

Expanded text:
esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint la, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quibus ex affectu vel intentione judicium operum pensari dicunt. Tripartitam edunt isti different
Abbreviated transcription (Latin):
ed querit᷑ utrum omnia oꝑa hominis
ex affectu ⁊ fine: sint bona uel mala.
Quibusdam ita esse uidet᷑ qui dicunt omnes
actusesse indifferentes. ut nec boni nec mali
ꝑ se sint. sed ex intentione bona bonus. ⁊ ex
mala malus sit omnis actus. Scdm quos: qͥ¬
libet actus potest esse bonus: si bona intenti¬
one gerat᷑. Aliis aut̃ uidet᷑ quod quidã actꝰ
in sẽ mali sint. ita ut non possint esse nisi
peccata ⁊̃ si bonam habeant causam. ⁊ quidã
in se boni. ita ut ⁊ si malam habeant causam
non tam̃ boni esse desinant. Qd testimonio
aũi confirmant qui dicit bonum aliquando
non bene fieri. Quod enim quis inuitus uel
necessitate facit: non bene facit. qr non bona
uis credat᷑ deo: non tam̃ in deum ⁊ si fiat bo¬
num: non tamen bene. Nemo enim inuitꝰ
bene facit. ⁊̃ sibonum ÷ quod facit. Ecce ha¬
bes quod aliquis non bene facit illud quod
bonum ÷. facit gͦ quod bonum ÷ intentione
non bona. Ideo asserunt illi quedam opera

Expanded text:
omnia opera hominis ex affectu et fine sint bona vel mala. Quibusdam ita videtur esse, qui dicunt omnes actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non bene fieri. Quod enim quis invitus vel necessitate facit, non bene facit; quia non bona amvis credatur Deo, non tamen in Deum; et si bonum fiat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit etiamsi bonum est quod facit. Ecce habes quod aliquis non bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisse hereditatis. Qͦd non ita ÷ intelligñ¬
dum. qͣi non alio mͦ saluare nos potuĩt ꝗͣ
ꝑ mortem suam. s qͦd ꝑ aliam hostiã non
potuit nobis aꝑiri regni adit᷑. ⁊ fieri salus
nisi ꝑ mortẽ unigeniti. cuiꝰ tanta fuit ut
dictum ÷ humilitas ⁊ pacientia: ut eius
mĩto pateret credentib in eum regni adi.¬
tus. Magna gͦ in morte unigeniti p̾stita
sunt nobis ut liceat nobis redire in patͥã.
sicut olim ĩ morte sũmiͣ pontificis hus qui
ad ciuitatẽ refugũ ꝯfugerant: secure ad
ꝓpria remeare. Ecce aliquatenꝰ ostensum ÷

Expanded text:
ta intelligendum, quasi non alio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquatenus ostensum est
Abbreviated transcription (Latin):
Decreuerat deus in misterio ut ait amb̾.
ꝓpt̾ primum peccatum non intromitti
hominẽ in paradisum .i. ad dei ꝯtempla¬
tionẽ non admitti: nisi in uno homine
tanta existeret humilitas que omnib su¬
is sufficere poss. sicut in primo homine
tanta fuit suꝑbia que omnib suis nocuit.
Non ÷ aũ inuent᷑ int̾ homines aliqͥs quo
id poss impleri nisi leo de tribu uida qui
aꝑuit librum ⁊ soluit signacula ĩplendo
cuiq sua uirtus sufficiebat ⁊ humilitas.
Nullus gͦ eorũ hostiam poterat offerre suf
sufficiens ⁊ ꝑfecta fuit hostia. qui multo
ampliꝰ est humiliat᷑ amaritudinẽ mortiᷤᷤ
gustando quam ille adam suꝑbũt ꝑesum
uetiti ligni noxia delectatione ꝑfruendo.
Sigͥ illius suꝑbia omniũ extitit ruina. ip¬
sum de paradiso mittens foras. aliisq ac-¬
cludens ianuam: multo magis xp̃i humi-¬
sitas qua mortem gustauit: ingressum
regni celestis omnib suis impleto dei de¬
creto aꝑire uasuit. atq detren delere ciro¬

Expanded text:
Decreverat Deus in mysterio, ut ait Amb., propter primum peccatum non intromitti hominem in paradisum, id est, ad Dei contemplationem non admitti, nisi in uno homine tanta existeret humilitas, quae omnibus suis proficere posset; sicut in primo homine tanta fuit superbia, quae omnibus suis nocuit. Non est autem inventus inter homines aliquis quo id posset impleri, nisi leo de tribu Juda, qui aperuit librum, et solvit signacula ejus, implendo cuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo eorum hostiam poterat offerre suffsufficiens et perfecta fuit hostia qui multo amplius est humiliatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis omnibus suis, impleto Dei decreto, aperire valuit, atque decreti delere chiro
Abbreviated transcription (Latin):
mo bono. Angl̃i in ũbo d̾i oĩa sciunt antequã
angłi. ⁊ nichil sit qͦd nesciant. S accipiendũ
⁊ hoc de hĩs quorũ cognitio beatũ facit cogni¬
gesis habitam: agit᷑ de aliarũ rer̃ creatione.
⁊ ꝑ̃cipue. de oꝑm sex dierum distinctione.

Expanded text:
 12: Angeli in Verbo Dei omnia sciunt antequam angeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cogniGELIS HABITAM, AGITUR DE ALIARUM RERUM CREATIONE, ET PRAECIPUE DE OPERUM SEX DIERUM DISTINCTIONE.
Abbreviated transcription (Latin):
lii aũdicunt angłos in ꝯfirmõne tanta
deitatis dilectione atq noticia fuisse p̃¬
ditos: ut inhiis ulteriꝰ non ꝓfecĩnt. nec ꝓfectu¬
ri sunt. ꝓfecerũt tñ in scĩa rerũ extĩorũ. sicut
in cognicione sacͣmenti. incarnõnis. ⁊ hꝰmͦ. s

Expanded text:
lii autem dicunt angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cog
Abbreviated transcription (Latin):
mo. nec cdampnari in eccł̃ia digamam ĩmõ nec tͥ¬
gamam. ⁊ ita licere. uͦ. ⁊ .uiͦ. quẽ admodum scdõ
marito nubere. Apl̃s t̾n bigamos a saterdotalihe¬
nore excludit. s hoc non facit ꝓuicio digamie
ĩmo ꝓ satram̃ti uirtute. ut sit unaunius sicut
una unici. Illud t̾n cesariensis ꝯcilũ uidet᷑ innue̾
dere: non ꝯuenit. qi cum penitentia bigamꝰ in¬
digeat: quiserit prb̃r quitalib nuptus possit
preb̃eꝯsensumꝰ. S hoc de illo intelligi pot̾: qui
prime uxori insidiat᷑ putat᷑: desidio scd̃e. uel
ꝓ signaculo satram̾t islud dicit᷑. quod in bigamo
tie sub henedictione dei celebrant᷑ sublimit̾. scde

Expanded text:
mo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trmo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita licere quinto et sexto, quemadmodum secundo, marito nubere. Apostolus tamen bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, dere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus putatur desiderio secundae; vel pro signaculo sacramenti illud dicitur, quod in bigamo tiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter: sec
Abbreviated transcription (Latin):
siuxor cumiuro simul debeant inbapt̾o sus¬
ciꝑe puerum. Dehoc urbanus scl̃s ita scribit. Qͦ
Euxor cum marito in bapto simul non debeant sus¬
ciꝑe puerum. nulla auctoritate reꝑit᷑ ꝓhibitum
infamia .seruet᷑ ĩ munis: detreuimꝰ. ut utͥq simł
ad hoc suspirare non presumant. Qͥauͦ piaculare
flagicium non ꝯmisit qui duab ꝯmatrib uelut so¬
rorib nupsit: magna penitentia debet eũiungi¬
tcuis aũ ⁊ quartis ⁊ de ultra plurib nuptus solẽt
homines moue̾ qonem. S quis audeat diffinre
quod nec apłm uideo diffinisse: ait it. Si dormi¬
ent uir euis: cui uult nubat. Nondicit pͥmus uł
socłs uel t̾tius. uel quotuslib⁊. nec nob diffimendd̃
÷ quod nec diffiniuit apłs. Uñ ut breuit̾ respon¬
deam nec illas nuptias debeo dampnare. nec eis
ueretundiam numerositatis auserre. nec contͣ
humane uerecundie sensum audeo dicere ut quo¬
tiens uoluerint nubant. nec ex meo corde pret̾
scripture auctoritatẽ quotallib⁊ nuptias damp¬

Expanded text:
si uxor cum viro simul debeat in Baptismo suscipere puerum. De hoc Urbanus ait, ibid.: Quod uxor cum marito in Baptismo simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate videtur vel repeinfamia conservetur immunis, decrevimus ut utrique simul ad hoc aspirare non praesumant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commatribus vel sororibus nupsit, magna poenitentia debet ei injungitertiis autem et quartis, et de ultra pluribus nuptiis, solent homines movere quaestionem. Sed quis audeat definire quod nec Apostolum video definisse? Ait enim: Si dormierit vir ejus, cui vult nubat. Non dicit, primus, vel secundus, vel tertius, vel quotuslibet; nec a nobis definiendum est quod non definit Apostolus. Unde, ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctoritatem, quotaslibet nuptias dam
Abbreviated transcription (Latin):
quod dñs ꝯcedit uxorem dimitti causa
fornicationis uiro. Eadem licentia non tollit᷑
ti exceptacausa fornicationis: i si dimissa fuit
manere innuptam. Quicqͥd uiris precipituꝵ
hoc consegñt̾ redundat ad feminas. Nonit
adultera uxor dimittenda ÷ uir mechus

Expanded text:
quod Dominus concedat uxorem dimitti causa fornicationis viro, eadem licentia non tollitur debere excepta causa fornicationis, et si dimissa fuerit, manere innuptam . Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat in feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus