comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quã seriem scelerum uł quȩ contagia rerum
Mi pat̃ exploras : plus crimine nosse laboras
Quẽ non offendã si turpem. si reticendã
Si nullutu ueritã faciuꝰ. digessero uitam.
Quas aures poteris prestare ꝓbris mulieris:
Quis ue memor moris. fert hec monim̃ta pudoris:
Quid sequar: aut qͥd agam : pudet hanc ostendẽ plagã.
S si celet᷑. plage medicina luetur
Obruta laus xp̃i luitur discrimine tristi.
Cũ mala sanaut᷑ nͥ grates hinc referantur
Ad caput ingratũ constat remeare reatum.
Ne sic offendã uitã recitabo pudendã.
Et quibꝰ unguentis lauit ds̃ ulcera mentis.
Expedit ut corã monacho confundar ad horam.
Ne corã seĩs confundar in ora tonantis.
¶ Hec ait. et flet᷑. rubet atq referre ueretur.
Suspicit. et mitat. faciem confusio mutat.
Alligat ora pudor. largͥ fluit undiq sudor
Si pars incipit᷑. uix ad postrema uenitur.
Tandẽ quesite ꝑstruigens crimina uite

Expanded text:
Quam seriem scelerum, et quae contagia rerum, Quam seriem scelerum, et quae contagia rerum, Mi Pater, exploras? plus crimine nosse laboras Quem non offendam, si turpem, si reticendam, Si nullum veritam facinus digessero vitam? Quas aures poteris praestare probris mulieris? Quisve memor moris feret haec monimenta pudoris? Quid sequar, aut quid agam? pudet hanc ostendere plagam. Sed si celetur, plagae medicina luetur. Obruta laus Christi luitur discrimine tristi! Cum mala sanantur, nisi grates hinc referantur, Ad caput ingratum constat remeare reatum: Ne sic offendam, vitam recitabo pudendam, Et quibus unguentis lavit Deus ulcera mentis. Expedit ut coram monacho confundar ad horam, Ne coram sanctis confundar in ora Tonantis. Haec ait, et fletur; rubet, atque referre veretur. Suspicit et nutat, faciem confusio mutat, Alligat ora pudor, largus fuit undique sudor. Si pars incipitur, vix ad postrema venitur. Tandem quaesitae perstringens crimina vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Culpam cognoscit. ueniam p̃ce supplice poscit.
Urget eam lacrimis. et suspiratibus unis.
Ne qua sibi celet. sed que sit et iuide reuelet.
Quo sustentet᷑ uctu. quis eam comitetur.
Addit et ista pater. refer hec sanctissima mater.
ꝓ derit audiri. uult et ds̃ hec aꝑiri.
Hoc it̃ ille seni suggessit eo duce ueni.
Ille tunere parum dedit in regione ferarum.
Direxit gressum. firmauit robore fessum.
Leniit algores docuit tolerare uapores
Q uis nͥ ussisset ds̃. ħ tam dira tulisset
Ad speciale bonũ ueni ꝑ lustra leonum
In de reportetur quo xp̃c głificetur.
Exeat e latebris hec fax. hec gemina celebris
Non uult abscondi ds̃ melita lumina mundi.
Ad radios quoꝵ laxat᷑ niemps animorum
Ergo qđ egisti refer. in preconia xpisti.
Q uã bene narrat᷑ quo ꝓximus edificat᷑.
Criminis est uere moꝵ documenta silere.
Hec ait. et lacrimis ad uota recurrit opimis.
Quẽ mulier stratũ leuat. alloquiturq leuatum.

Expanded text:
Culpam cognoscit, veniam prece supplice poscit: Culpam cognoscit, veniam prece supplice poscit: Urget eam lacrymis et suspiratibus imis, Ne qua sibi celet, sed quid sit, ut unde revelet, Quo sustentetur victu, quis eam comitetur. Addit et ista Pater: Refer, o sanctissima mater! Proderit audiri, vult Christus haec aperiri. Hoc iter ille seni suggessit, eo duce veni: Ille timere parum dedit in regione ferarum, Direxit gressum, firmavit robore fessum, Leniit algores, docuit tolerare vapores. Quis, nisi juvisset Deus, haec tam dura tulisset? Ad speciale bonum veni, per lustra leonum; Inde reportetur, quo Christo glorificetur. Exeat e latebris haec fax, haec gemma celebris. Non vult abscondi Deus inclyta lumina mundi, Ad radios quorum laxatur hiems animorum. Ergo quid egisti refer in praeconia Christi. Quam bene narratur, quo proximus aedificatur! Criminis est vere morum documenta silere. Haec ait, et lacrymis ad vota recurrit opimis, Quem mulier stratum levat alloquiturque levatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui male turbat᷑ redit ad se. sic reuocatus
FEi mͥ quo raꝑis. quid agis pater. unde moueris :
Quis stupor hic mentis : bñ sentio qđ male sentis.
In me peccasti dũ me fantasma putasti.
Sũ mulier msere sortis. rea plus muliere
Sũ caro mortał. palpatica. materiał.
Et quȩ si nescis. anima iuiget indiget escis.
Tempore mutat᷑. saniem cineresq minat᷑.
Hoc ego qđ mͦ sum de me ꝓmittere possum.
Sed qđ uidisti qđ pene nuis stupusti.
Non ascribat᷑ michi. nam ds̃ hoc operatur.
Ex ope celesti fit. si quid habet᷑ honesti.
E t uenit a suꝑis uł agas bene uł mediteris.
Nos leuis umbra sumꝰ. nos actus turbine fumꝰ
Nos agri fenuni. pͥmũ caro. postea cenũ.
Forma perit rerũ. dat᷑ altera. quaq dierum
Dum sic mutant᷑ taciti quoq testificantur.
Quid res ꝓmittat. quo nos natura remittat.
Qđ sumꝰ. aut erimꝰ. quo tendimꝰ. unde uenimus.¬
Postea nil temere zosimas raptus ex muliere.

Expanded text:
Qui male turbatus redit ad se, sic revocatus: Qui male turbatus redit ad se, sic revocatus: Hei mihi quo raperis? quid agis, Pater? unde moveris? Quis stupor hic mentis? bene sentio quod male sentis: In me peccasti dum me phantasma putasti, Sum mulier miserae sortis, rea plus muliere, Sum caro mortalis, palpatica, materialis, Et quae, si nescis, anima viget, indiget escis, Tempore mutatur, saniem cineresque minatur. Hoc ego quod modo sum de me promittere possum: Sed quod vidisti, quod pene mutus stupuisti, Non ascribatur mihi, nam Deus hoc operatur. Ex ope coelesti fit, si quid habetur honesti, Et venit a superis vel agas bene, vel mediteris. Nos levis umbra sumus, nos actus turbine fumus, Nos agri fenum, primum caro, postea coenum. Forma perit rerum, datur altera quaque dierum: Dum sic mutamur, taciti quoque testificamur Quid res promittat, quo nos natura remittat, Quod sumus aut erimus, quo tendimus, unde venimus.Postea nil temere Zosimas ratus ex muliere,
Abbreviated transcription (Latin):
In reuerendarũ rectorib ȩccłiarum.
Plura suꝑ memorat. ea paret. sternit᷑. orat.
Astra subit mente. grates agit ore silente.
Mens in secreto pulsat. clamore quieto.
Signaq clamoris. dat motꝰ. ñ sonus oris.
Dũ sic orat᷑ zosimas stupet. et ueneratur.
Ora. comas. cultũ. pietatis habentia uultum
Pallentesq genas. iam funeris omine plenas.
Quicqͥd spectat᷑ uirtutẽ testificatur.
Cuncta beatorum sunt argum̃ta laborum
S subiere satis mirabiliora relatis.
Nam dũ multimodas diuini pectoris odas
Longiꝰ extendit tanqͣm suspensa pependit.
Aere iam tota ꝓcul a tellure remota.
Et tanqͣm t̾re nollet contagia ferre:
Corpꝰ purgatũ sursũ stetit. inde leuatum.
Sic monacho corã suꝑum fuit hospes ad horã
Et̃nũ suꝑis socianda caro mulieris.
Talibꝰ expauit zosimas. monstrumq putauit.
A ut aliquid uere quod dissonet amuliere.
S qđ fallat᷑ docet hȩc. frẽmq lucratur.

Expanded text:
In reverendarum rectoribus Ecclesiarum. In reverendarum rectoribus Ecclesiarum. Plura super memorat; ea paret, sternitur, orat: 1266 Astra subit mente, grates agit ore silente, Mens in secreto pulsat clamore quieto, Signaque clamoris dat motus, non sonus oris. Dum sic oratur, Zosimas stupet et veneratur Ora, comas, vultum, pietatis habentia multum, Pallentesque genas jam funeris omine plenas. Quidquid spectatur, virtutem testificatur Cuncta beatorum sunt argumenta virorum. Sed subiere satis mirabiliora relatis; Nam dum multimodas divini pectoris odas Longius extendit, tanquam suspensa pependit Aere, jam tota procul a tellure remota, Et tanquam terrae nollet contagia ferre. Corpus purgatum sursum stetit inde levatum. Sic monacho coram superum fuit hospes ad horam, Aeternum superis socianda caro mulieris. Talibus expavit Zosimas, monstrumque putavit, Aut aliquid vere quod dissonat a muliere. Sed quod fallatur docet haec, fratremque lucratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec dictũ tibi sit quȩ uita. quis ordo michi sit.
Omĩa nouisti. nom̃ quoq ñ tacuisti.
Ista docent quanti sis et quã grata tonanti.
Cui sic gͦ places. hunc flectas. hunc michi places.
Si petis ipse dabit. pete uotũ. uita iuuabit.
U ita beatoꝵ uotis succurrit eorum.
Hanc ds̃ attendit. et premia digna rependit.
Nullus ei flexus uenit ex discrimine sexus.
Non ꝓ ꝑsona datur aufertur ue corona.
Grã uł meritũ dat munꝰ cuiq petitum.
His mulier cedit. lacrimisq rogantis obedit.
Surgit᷑. et paucis premissis illa requirit.
Quȩ pax sanctarũ. quis sit status ȩccliarum.
Quo studio regum tractet᷑ sanctio legum.
Qua popłs cura seruet mortalia uira.
Ille refert. meritis eius precibꝰq beatis:
X p̃icolas letos. et festa pace quietos.
& florere sidẽ. post hȩc ꝑsuadet eidem:
U t que nc̃ floret. ne quando marceat oret.
Antidotoq precum confortet et excitet ęquum.

Expanded text:
Nec dictum tibi sit quae vita, quis ordo mihi sit, Nec dictum tibi sit quae vita, quis ordo mihi sit, Omnia novisti, nomen quoque non tacuisti. Ista docent quanti sis, et quam grata Tonanti. Qui sic ergo places, hunc flectas, hunc mihi places: Si petis, ipse dabit; pete, votum vita juvabit. Vita beatorum votis succurrit eorum: Hanc Deus attendit, et praemia digna rependit. Nullus ei flexus venit ex discrimine sexus Nec pro persona datur auferturve corona; Gratia vel meritum dat munus cuique petitum. His mulier cedit, lacrymisque rogantis obedit. Surgitur, et paucis praemissis, illa requirit: Quae pax sacrarum, quis sit status Ecclesiarum, Quo studio regum tractetur sanctio legum, Qua populus cura servet mortalia jura? Ille refert meritis ejus precibusque beatis, Christicolas laetos et festa pace quietos, Et florere fidem. Post haec persuadet eidem, Ut quae nunc floret, ne quando marceat, oret; Antidotoque precum confortet et excitet aequum
Abbreviated transcription (Latin):
Cur: aut quo cursus : fremit hic leo. rͦmurat ursus.
Q ł sꝑare bonũ potes in regione leonum :
hec ea dũ memorat. monachꝰ ꝓsternitur. orat.
U t benedicat᷑. s et hoc ea strata precatur
Femina: sc̃e pat̃. mouachꝰ: scĩssuma mater:
Clamitat. interq bñdic inculcat uterq
Hec ratio litis. hȩc unica lis heremitis.
C eta pars uite: consors fuit et sine lite.¬
¶ Dũ sic certat᷑. sacra femina talia fatur.
Offendis uere. dũ uir petis amuliere:
Hoc tibi preberi. qđ debet uir mulieri.
Uera loqͥ detur. transgressor iuris habetur.
Q ui rogat illa dari quȩ possunt iure negari
Tu uir. tu pͥdẽ monachꝰ. tu presbiter idem.
His tribꝰ urgeris parere preci mulieris.
Tti peccatrici bñdicere: non bñdici.
Precipit ex more sacro manꝰ uncta liquore.
EIntulit ista pat̾. claret satis o sacra mater.
Claret quantoꝵ mat̃ sacra sis meritoꝵ.
Nam licet ignotꝰ fuerim. longeq remotus:

Expanded text:
Cur, aut quo cursus? Fremit hic leo, murmurat ursus. Cur, aut quo cursus? Fremit hic leo, murmurat ursus. Quod sperare bonum potes in regione leonum? Haec ea dum memorat, monachus prosternitur, orat Ut benedicatur, sed et haec ea strata precatur Femina: Sancte Pater; monachus: Sanctissima mater. Clamitat uterque; Benedic, inculcat uterque. Haec ratio litis, haec unica lis eremitis; Caetera pars vitae concors fuit et sine lite. Dum sic certatur, sacra femina talia fatur. Offendis vere, dum vir petis a muliere Hoc tibi praeberi quod debet vir mulieri. Vera loqui detur, transgressor juris habetur Qui rogat illa dari, quae possunt jure negari: Tu vir, tu pridem monachus, tu presbyter idem, His tribus urgeris parere preci mulieris. Te peccatrici benedicere, non benedici, Praecipit ex more sacra manus uncta liquore, Intulit ista Pater: Claret satis, o sacra mater! Claret quantorum, mater sacra, sis meritorum. Nam licet ignotus fuerim, longeque remotus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc zosimas sequit᷑. rogat ut stet. nec minꝰ itur.
Ille magis solito clamat. mod̾atius ito.
Q uisquis es expecta. uetor ire. labore. senecta.
Expecta fessum. ñ sum fera. supprune gressun.
Sũ res parua quidẽ. s homo peccator. et idem:
x p̃m confessus. monachusq frequento recessus.
Hic delioꝵ ueniam suspiro meorum.
Ne fuge. siste parum. uerearis lustra ferarum.
Nunquid ꝓ xp̃o deserto uiuis in isto
Q uid ñ audisti saltem ꝓ nomine xp̃i
Illa gradũ fixit. manibꝰq sub obsita. dixit.
Femina sũ rosima. scelerũ molimnine pͥma.
Exꝑs pannoꝵ confundor ad ora uirorum.
Nec sinit os uerti. pudor inguinis haut cooꝑll.
S quia te xp̃i famulũ scio. qđ petiisti:
Fiet. si dedis quo ꝓbra tegam mulieris:
Uis loquor. aut restem: uersus retro da mͥ uestem.
In de cuculla dat᷑. qua femina tecta ꝓfatur
Cur pat̃ insequeris. latebras miserȩ mulieris:

Expanded text:
Hanc Zosimas sequitur, rogat ut stet, nec minus itur Hanc Zosimas sequitur, rogat ut stet, nec minus itur Ille magis solito clamat: Moderantius ito, Quisquis es, exspecta, vetor ire labore, senecta: Exspecta fessum, non sum fera, supprime gressum, Sum res parva quidem, sed homo, peccator, et idem 1265 Christum confessus, monachique frequento recessus, Hic delictorum veniam suspiro meorum; Nec fuge, siste parum, verearis lustra ferarum PNunquid pro Christo deserto vivis in isto? Quid non audisti saltem pro nomine Christi? Illa gradum fixit, manibusque subobsita dixit: Femina sum, Zosima, scelerum molimine prima; Expers pannorum confundor ad ora virorum, Nec sinit os verti pudor inguinis haud cooperti: Sed quia te Christi famulum scio, quod petiisti Fiet, si dederis quo probra tegam mulieris. Vis loquar aut restem; versus retro da mihi vestem. Inde cuculla datur, qua femina tecta profatur: Cur, Pater, insequeris latebras miserae mulieris?
Abbreviated transcription (Latin):
T anqͣm currentẽ quenidã sed ueste carentem.
U idit. et expauit. qm̃ faustasma putauit.
Nisu turbat᷑. signo crucis est reuoeatus.
Uirib hinc sumptis. it̃ inuestigat euntis.
Currit. obestq paruni. labor. etas. lustra ferarũ
¶ Sc̃e senex ꝓꝑa. uisurus spe meliora.
Quȩ legis et sequeris. uestigia sunt mulieris
Femina precedit. quȩ nec tͥ femina cedit.
U t pede. sic uita. te pretit hec heremita.
Hȩc meruit latebris. ut nc̃ sit ubiq celebris.
In latebris didicit mundũ bñ uincere. uicit.
Imbribꝰ infecta. nigra phebo. curua senecta.
Hispida ꝓmendas partes. intecta tegendas.
Horrescunt illi niuei modiciq capilli.
Uix attingentes humeros. uix colla tegentes
Impexi. rari. soliti sine lege uagari.
Femina tota prius iam totum despicit huiꝰ
Tota caro pridẽ. modo tota rebellis eidem.
Femina mortales bñ dedignata soflales
Oblatũ casu rosimã fugit. alite passu.

Expanded text:
Tanquam currentem quemdam, sed veste carentem, Tanquam currentem quemdam, sed veste carentem, Vidit et expavit, quoniam phantasma putavit: Visu turbatus signo crucis est revocatus. Viribus hinc sumptis, iter investigat euntis, Currit, obestque parum labor, aetas, lustra ferarum. Sancte senex, propera, visurus spe meliora, Quae legis et sequeris, vestigia sunt mulieris. Femina praecedit, quae nec tibi femina cedit: Ut pede, sic vita te praeterit haec eremita. Haec meruit latebris ut nunc sit ubique celebris, In latebris didicit mundum bene vincere, vicit, Imbribus infecta, nigra Phoebo, curva senecta, Hispida promendas partes, intecta tegendas, Horrescunt illi nivei modicique capilli, Vix attingentes humeros, vix colla tegentes, Impexi, rari, soliti sine lege vagari. Femina tota prius, jam totum despuit hujus Tota caro pridem, modo tota rebellis eidem Femina mortales bene dedignata sodales Oblatum casu Zosimam fugit alite passu.
Abbreviated transcription (Latin):
Pars quota gestabat panẽ. partẽ recreabat.
Fructꝰ paliarũ ꝓ mensis deliciarum.
Pdape festiua. głans. aut siluestris oliuia.
Hȩc in deserto sumebant tempore certo.
Et certis horis requiẽ. modicũq soporis.
T alit̃ expletis triguita nouemq dietis
Cella petebat᷑. remeabant cũ celebrat᷑
Nil ratꝰ est satius. qͣm ritũ canonis huius
Hunc simul aduexit reuolutio temꝑis exit.
Exit et acella ꝓficiscit᷑ ad sacra bella.
Transit iordanẽ. portat ꝓ tempore panẽ.
Et sic ingressus latebras heremiq recessus.
Uota dõ soluit. noua cantica pectore uoluit.
Solus agit uitã. sacra facta ꝓbant heremitã.
Ex quo lucescit. it̃ urget. nocte quiescit.
Stratꝰ humi plorat. sociũ sibi querit et orat.
Qui solaret᷑ curas. parit̃ pateretur.
Actibꝰ instrueret. suꝑans suꝑare doceret.
Quod pecit assequit᷑. sociusq uie reꝑitur.
Nam maiore mora solita dum psalleret hora:

Expanded text:
Pars quota gestabat panem, partem recreabat Pars quota gestabat panem, partem recreabat Fructus palmarum pro mensis deliciarum: Pro dape festiva glans, aut silvestris oliva. Haec in deserto sumebat tempore certo, Et certis horis requiem modicumque soporis. Taliter expletis triginta novemque diaetis, Cella petebatur, remeabant cum celebraturNil ratus est sacrius quam ritum canonis hujus. Hunc simul advertit revolutio temporis, exit; Exit, et a cella proficiscitur ad nova bella, Transit Jordanem, portans pro tempore panem Et sic ingressus latebras eremique recessus, Vota Deo solvit, nova cantica pectore volvit, Solus agit vitam, sacra facta probant eremitam. Ex quo lucescit iter urget, nocte quiescit. Stratus humi plorat, socium si quaerit et orat, Qui solaretur curas, simul et pateretur, Actibus instrueret, superans superare doceret. Quod petit assequitur, sociusque viae reperitur Nam majore mora solita dum psalleret hora,
Abbreviated transcription (Latin):
Preconfortabat mentẽ. corpꝰq iuuabat:
Sacram̃toꝵ gustu. modieoq ciborum.
Inde petebat᷑ benedictio sueta dabat᷑.
Oscula iungebant. tẽ tandẽ claustra patebant.
Iamq ualedicto. cetuq locoq relicto.
Grex simul exibat. heremũ diuisus adibat.
Pars ut poscebat mos ipse. domi remanebat.
Non seruaturi bona conuenientia furi.
S ne scõꝵ foret exꝑs officiorum.
Cella parata sacris studiis animȩq lauacris.
Ornatu festo pauꝑ. sed diues honesto.
Edib egressi. tatebras heremumq ꝓfessi.
Pergebant quorsum dabat optio. quisq seorsũ
Quisq pari uoto certabat. teste remoto.
Psallere ꝓstrat̾. lacrimis delere reatus.
Suppliciis lacerȩ carnis tibi xp̃e placere.
Lȩtari de te socio. duce. fine. quiete.
Te pretẽbat. dabat. expectabat. habebat:
Belli tutam̃ testẽ. diadema. iuuam̃
His uisistebant studiis. parit̃q fouebant.
Corda sacris u̾bis. carnẽ: radice uł herbis.

Expanded text:
Praeconfortabat mentem, corpusque juvabat Praeconfortabat mentem, corpusque juvabat Sacramentorum gustu, medicoque ciborum. Inde petebatur benedictio sueta: dabatur, Oscula jungebant, tunc tandem claustra patebant. Jamque valedicto coetuque locoque relicto, Grex simul exibat, eremum divisus adibat. Pars, ut poscebat mos ipse, domi remanebat, Conservaturi bona convenientia furi; Sed ne sanctorum foret expers officiorum Cella parata sacris studiis animaeque lavacris, Ornata festo pauper, sed dives honesto. Aedibus egressi latebras animumque professi 1264 Pergebant, quorsum dabat optio, quisque seorsum. Quisque pari voto certabat teste remoto Psallere prostratus, lacrymis delere reatus, Suppliciis lacerae carnis tibi, Christe, placere, Laetari de te socio, duce, fine, quiete. Te praetendebat, dabat, exspectabat, habebat Belli tutamen, testem, diadema, juvamen. His insistebant studiis, pariterque fovebant Corda sacra verbis, carnem radice vel herba.
Abbreviated transcription (Latin):
Uulgi runiores. fora. causas exteriores.
Momentũ moꝵ: ñ nouerat ullus eorũ.
Huiꝰ erat casa locus abdit̾. ostia clausa.
Ianitor austerus. grex. pastor ut̃q seuerus:
Isti claustrales nec cercos officiales
Nec si pastorẽ demas. habuere priorem.
Si quid poscebat res. aut pat̃ ipse iubebat
Cura fuit cuiq parere reispatriq
Pastor agenda quidẽ monstrabat. agebat et idem.
Plusqͣm prelatꝰ cunctis seruire paratus.
Nec magis hortari consuetꝰ qͣm famulari.
Ille beatoꝵ decus. et speculũ monachoꝵ:
Lux erat in tenebris. ibi clausus. ubiq celebris
Moꝵ primat᷑. scola uris. uirga reatus.
Cruxsibi. forma gregi. uia uitȩ. gła legi.
Onarus gaudenti gaudere. dolere dolenti
Res monet. ut quedã quȩ grex consueuerat edam.
Temꝑe quo sacro plebs purificanda lauacro.
In ueniã scelerũ sũmã decimare dierum
Incipit. ex cella ꝓdibant ad noua bella.
Sed prius excessus abbati quisq ꝓfessus.

Expanded text:
Vulgi rumores, fora, causas exteriores, Vulgi rumores, fora, causas exteriores, Momentum morum non noverat ullus eorum. Hujus erat causa, locus abditus, ostia clausa, Janitor austerus, grex, pastor, uterque severus, Isti claustrales nec certos officiales, Nec, si pastorem demas, habuere priorem. Si quid poscebat res, aut Pater ipse videbat, Cura fuit cuique parere, reique, patrique. Pastor agenda quidem monstrabat, agebat et idem, Plusquam praelatus cunctis servire paratus; Nec magis hortari consuetus, quam famulari. Ille beatorum decus, et speculum monachorum, Lux erat in tenebris, ibi clausus, ubique celebris Morum primatus, schola juris, virga reatus, Crux sibi, forma gregi, via vitae, gloria legi; Notus gaudenti gaudere, dolere dolenti. . CANTUS II. Res monet ut quaedam quae grex consueverat, edam. Tempore quo sacro plebs purificata lavacro In veniam scelerum summam decimare dierum Incipit, et cella prodibant ad nova bella, Sed prius excessus abbati quique professus
Abbreviated transcription (Latin):
Tam gregis hortatu crescens qͣm teda rotatu.
¶Huiꝰ cura gregis. sũmi dilectio regis.
Legis doctores audire. docere minores.
N olle fauere cuti. iuis pende. legibꝰ uti.
Nulla loqui temere quasi dita uenena cauere.
Iram. liuorẽ. lites. maledicta. tumorẽ.
S al. pisces. uinũ. pulmentũ. stramina. litiũ:
N on attingebant. quibꝰ uti crũ habebaut.
Non sapor his. holerũ. ñ res. ñ mentio rerũ.
N on crinis cõmpt. nec erat meditatio sumptꝰ.
N eino uł impensa uestis. uł dispare mensa.
Inuidit patͥ. nec fr̃ deniq fratri.
Potꝰ erat flum̃. festiuor esca legumen
Cilicium uestis. male mollia cingula restis.
Gaudia: lapsoꝵ reditus. dolor: error eorum.
Lectio: uita patrũ. monit̾ concordia fr̃m.
In u̾bis hoꝵ ds̃. aut sacra gesta prioꝵ.
In uigilando morȩ ꝓcul ocia. psalmus in ore.
A ttenuata caro cruce multa. fomite raro.
Flectibꝰ et crebris uulgabat. facta latebris.

Expanded text:
Tam gregis hortatu crescens, quam tela rotatu. Tam gregis hortatu crescens, quam tela rotatu. Hujus cura gregis summi dilectio gregis, Legis doctores audire, docere minores, Nolle favere cuti, jus pendere, legibus uti, Nulla loqui temere, quasi dira venena cavere, Iram, livorem, lites, maledicta, tumorem, Sal, pisces, vinum, pulmentum, stramina, linum: Non attingebant, quibus uti crimen habebant; Non sapor his olerum, non res, non mentio rerum, Nec crinis comptus, nec erat meditatio sumptus. Nemo vel impensa vestis, vel dispare mensa, Invidit Patri, non frater denique fratri. Potus erat flumen, festivior esca legumen, Cilicium vestis, male mollia cingula restis Gaudia lapsorum reditus, dolor error eorum. Lectio vita Patrum, monitus concordia fratrum. In verbis horum Deus, aut sacra gesta piorum: Invigilando more procul otia, psalmus in ore, Attenuata caro cruce multa, fomite raro, Fletibus et crebris vulgabat facta latebris:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ monachis habites. qđ agunt: age. ceta uites.
Exi. festina. dilatio: magna ruina.
¶Exit. abit ꝓpe. pulsatq fores: patuere
Inde salutatꝰ abbas. ẽ pauca profatus.
Cur uenias: aperi. zosimas ait. opto doceri.
E t peccatoꝵ releuari mole meorum
Asꝑitas itultus. uox supplex gr̃a uultꝰ
Signa sacre mentis uotũ iuuere petentis
Responditq pater. nemo rine frat̃.¬
A emo leuat morbis anunã. nͥ conditor orbis.
Praua cohercer: bona poscas uide doceri.
S i tam̃ is cet᷑ placet. aut locꝰ ipse quietus.
Si magnꝰ modicis uis iungi palma miricis.
S tes. uideas humił si ꝓderit usus ouilis
Elige nob̾cũ pastus istuis hibiscum.
Summꝰ pastoꝵ: nos nutriet esca suorum.
Esca fouens mentem. post hanc nichil esurientẽ.
Nil animȩ satiꝰ qͣm pasci uisibus huius.
Anuuit his equidẽ zosimas. et mansit ibidem.
Mausit et iucella noua iura. sacerrima bella:
Uidit. laudauit. didicit: seruauit. amauit.

Expanded text:
Cum monachis habites, quid agunt, age; caetera vites. Cum monachis habites, quid agunt, age; caetera vites. Exi, festina: dilatio, magna ruina. Exit, abit propere, pulsatque, fores patuere: Inde salutatus abbas est pauca profatus. Cur venias, aperi. Zosimas ait: Opto doceri, Et peccatorum revelari mole meorum. Asperitas cultus, vos supplex, gratia vultus, Signa sacrae mentis, votum juvere petentis. Responditque Pater: Nemo, charissime frater, Nemo lavat morbis animam nisi Conditor orbis, Prava coerceri, bona poscas inde doceri. Si tamen hic coetus placet, aut locus ipse quietus, Si magnus modicis vis jungi palma miricis, Stes: videas; humilis si proderit usus ovilis, Et lege nobiscum pastus istius ibiscum, 1263 Summus pastorum nos nutriet esca suorum, Esca fovens mentem post hanc nihil esurientem: Nil animae satius, quam pasci visibus hujus. Annuit his equidem Zosimas, mansit ibidem: Mansit, et in cella nova vita sacerrima bella Vidit, laudavit, didicit, servavit, amavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Talia dũ iactat rosimas. meritumq retractat.
Q uidã subteͤxit. cui sp̃c illa retexit.
Iam bene certasti. bene quȩ licuit suꝑasti.
Nil obluctat᷑. caro seruit. mens domunatur.
S tam̃ ẽ dubiꝰ sinis certaminis huius.
B ũq potes subici. ñ debes dicere uici.
Nam quis uincat᷑ uł uincat sine ꝓbatur.
Premia iustoꝵ pendent in fine laborum.
E tscriptura sonat. sinis ñ pugua coronat.
C ũ bene pugnabis. cũ cuneta subacta putabis.
Quȩ pꝰ infestat. uincenda suꝑbia restat.
Hȩc nisi uincat᷑ ꝓmissa corona negatur
ꝓ dolor his telis fuꝑat᷑ sepe fidelis.
Hac lue ñnunqͣm rosa uercit᷑ in saliunqͣm.
Isti portento. sodes obstare memento.
N ec uł te tantũ presuinas credere scm̃.¬
U el te p̃sanctis. meritũ ꝓmissa tonantis.
Multi st̃ qui te suꝑant examine uite.
Quos ut cognoscas. iordanis littora poscas
Regẽ celoꝵ colit illic grex monachoꝵ.

Expanded text:
Talia dum jactat Zosimas meritumque retracta Talia dum jactat Zosimas meritumque retracta Quidam subtexit cui spiritus illa retexit. Jam bene certasti, bene qua licuit superasti; Nil obluctatur, caro servit, mens dominatur. Sed tamen est dubius finis certaminis hujus; Cumque potes subjici, non debes dicere: Vici. Nam quis vincatur, vel vincat, fine probatur. Praemia victorum pendent in  f. a fine laborum Ut Scriptura sonat, finis, non pugna coronat. Cum bene pugnabis, cum cuncta subacta putabis, Quae post infestat, vincenda superbia restat. Haec nisi vincatur, promissa corona negatur. Proh dolor! his telis superatur saepe fidelis; Hac duce nonnunquam rosa vertitur in saliuncam. Isti portento, sodes, obstare memento, Nec vel te tantum praesumas dicere sanctum, Vel te prae sanctis meritum promissa Tonantis. Multi sunt qui te superant examine vitae, Quos ut cognoscas, Jordanis littora poscas. Regem coelorum colit illic grex monachorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Talib ille modis. dum psalmis instat et odis¬
U idit cȩlorum secreta. futurus eorum.
Midit et elidicit. qua spe tot p̃liauicit.
Spe zosimas captus sacros ita creuit in actus.
U t stagnum riuo uł torpens ignis oliuo.
Et memor ad mores ꝓdesse. cauere fauores. c¬
Cũ bene pugnaret cauit ne fama uolaret.
Quanto plus cauit tanto plus illa uolauit.
Et contra uotun retulit laudabile totum.
I lluc innumeri populi uenere doceri.
Q uos ut poscebat locus. etas. ordo. docebat.
Dixit et hoc secum: qͥcqͥt iubet ordo uł ȩquũ
Eligo. sector. amo. diceuda tenendaq clamo.
Atteuuant artꝰ. labor ingens. et cibus artus.
Hec puer elegi. puer hec et plura ꝑegi.
Iam tẽ ordo gregis. iam remus et anchora legis.
Iam dignꝰ celis. sacer acti. mente. loquelis.
U nꝰ cũ mundo pugnaui. fine scđo.
Miratrix hoꝵ plebs. cler. grex monachoꝵ.
Me petit. audit. amat. ꝑagit qđ uox mea clamat.

Expanded text:
Talibus ille modis dum psalmis instat et odisTalibus ille modis dum psalmis instat et odis, Vidit coelorum secreta, futurus eorum; Vidit et didicit qua spe tot praelia vicit. Spe Zozimas captus sacros ita crevit in actus, Ut stagnum rivo, vel torpens ignis olivo. Et memor ad mores prodesse cavere favores, Cum bene pugnaret, cavit ne fama volaret. Quanto plus cavit, tanto magis illa volavit, Et contra votum retulit laudabile totum. Illuc innumeri populi venere doceri, Quos, ut poscebat locus, aetas, ordo, docebat, Dixit et haec secum: Quidquid jubet ordo vel aequum Eligo, sector, amo, discenda tenendaque clamo; Attenuant artus labor ingens et sopor arctus. Haec puer elegi, puer haec et plura peregi. Jam tunc ordo gregis, jam remus et anchora legis, Jam dignus coelis, sacer actu, mente, loquelis: Unus cum mundo pugnavi fine secundo. Miratrix horum plebs, clerus, grex monachorum Me petit, audit, amat, peragit quod vox mea clamat.
Abbreviated transcription (Latin):
icut hiemps laurum ñ urit nec rogus aurũ:¬
Sic rosimã puerũ nec opes nec gła rerum.
Quas cito labentes et noxia queq doceutes.
Sp̃uit. deuouit. animoq manuq remouit.
Est monichus factus. monachi uigilauit in accus.
Proponensq sequi doctores uiris et ȩ q ui
Itstitit annoꝵ legem cohibere suorum
Insiitit. inq breui muatis moribus eui.
Mores doccoꝵ trausceudit doctor eorum.
Ut pueri metas euasit debilis ȩtas.
Creuerunt dona. cretit sinul ipsacorona.
N il magis huic honeri: qͣm membra qͥete foueri.
N il magis ingratũ qͣm ñ puuire reatum.
Huiꝰ erat testis. modicꝰ sopor. aspera uestis.
& cibus. et stratus. modo gła. tunc eruciatus.
T estis erat monachi. color. et caro nescia bachi.
Non caro: se pellis. macra. pallida. trita flagellis.
Docta reluctari sibi. sp̃ni famulari.
His in torm̃tis. sacre modulatio mentis
Xp̃o psallebat: si quando lingua tacebat.
Asanie busti. mens semꝑ conscia iusti
Numqͣm dimouit. ds̃ hec. homo cet̾a uouit.

Expanded text:
icut hiems laurum non urit, nec rogus aurumSic Zosimam puerum nec opes, nec gloria rerum. Quas cito labentes, et noxia quaeque docentes Sprevit, devovit, animoque manuque removit. Et monachus factus monachi vigilavit in actus; Proponensque sequi doctores juris et aequi, Institit annorum legem cohibere suorum: Institit, inque brevi mutatis moribus aevi, Mores doctorum transcendit doctor eorum. Ut pueri metas evasit debilis aetas, Creverunt dona, crevit simul ipsa corona. Nil magis huic oneri, quam velle quiete foveri; Nil magis ingratum, quam non punire reatum. Hujus erat testis modicus sopor, aspera vestis, Et cibus et stratus, modo gloria, tunc cruciatus. Testis erat monachi color, et caro nescia Bacchi: Non caro, sed pellis macra, pallida, trita flagellis, Docta reluctari sibi, spiritui famulari. His in tormentis, sacrae modulatio mentis Christo psallebat, si quando lingua tacebat. A sanie busti mens semper conscia justi Se non dimovit; Deus haec, homo caetera novit.
Abbreviated transcription (Latin):
aptismi forma iam olim in diluuio
p̃cessit. ubi in figura saluandoꝵ octo
animȩ ꝑ lignum saluatȩ fc̃. Similit̃
et in mari rubro. ubi aqua baptismũ et rubor
sanguinẽ ferebat. Similit̃ in aqua asꝑsionis
eui cinis rufȩ uitulȩ miscebatur. quȩ carnẽ
xp̃i sigurabat: quȩ femineo sexu designat᷑
ꝓpt̃ infirmitatẽ. rufa ꝓpt̃ sanguinẽ. fiit¬

Expanded text:
Baptismi forma jam olim in diluvio praecessit, ubi in figura salvandorum octo animae per lignum salvatae sunt. Similiter et in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis rufae vitulae miscebatur, quae carnem Christi figurabat, quae feminino sexu designatur propter infirmitatem, rufa propter sanguinem.
Abbreviated transcription (Latin):
su coniugii. siue de cet̾is quȩ in eo occulta sunt
uł occultanda et uerenda ẽẽ possunt nobis
dicenda fuerunt. Fateamͦ gͦ sic̃ dictum ẽ in
consensu maritali coniugium sancerri. et qͥa
post ipsum legrtine factũ quicqͥd aliud fit
contra ipsum stare non potest: si hie solus le¬
gitimo testironio ꝓbari potest. Postqͣm gͦ
demonstrauimꝰ quid sit coniugiũ. ex quo con¬
uigium sit dicendum. ut ratum eẽ debeat.
nunc sequent̃ de bonis coniugii traetandũ ẽ.

Expanded text:
su conjugii, sive de caeteris quae in eo occulta sunt, su conjugii, sive de caeteris quae in eo occulta sunt, vel occultanda et verenda esse possunt nobis dicenda fuerunt. Fatemur ergo, sicut dictum est, in consensu maritali conjugium sanciri et quod post ipsum legitime factum quidquid aliud fit contra ipsum stare non potest, si hic solus legitimo testimonio probari potest. Postquam ergo demonstravimus, quid sit conjugium, et ex quo conjugium sit dicendum ut ratum esse debeat, nunc consequenter de bonis conjugii tractandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
porẽ facti et scandalum uttandũ seꝑationẽ
fieri suaderẽ. sic tam̃ ut ut̃q in continer¬
ua ꝑmanere cogeretur. qmquidẽ conuigui
sacram̃tũ adinuicẽ non semdetur. enam
si opꝰ carualis cõmercii contradiceretiur
Si quis autem dicat quomͦ mulier quȩ non
peccauit cogi possit ad continentiam inuita.
uideat et hoc eẽ de miseria carnis. a cui uolup¬
tate qui se in ꝓsꝑitate non cohibet: dignum
est ut inadu̾stiate quoq dolores uliiꝰ porcet.
Ita mulier quȩ mͦ dicit se continere non pos¬
se. quid faceret si maritus erus longa et conti¬
nentia uł etiam ꝑpetua egritudine preme¬
retur: Quemi gͦ non deseret in langore corꝑis
iacentẽ. non deserat modo de iniquitate pe¬
nitentẽ. Uł si forte conditionẽ carnis sustine¬
re non nult: legi carnis se non subiciat. neq
fuscipiat ad delectationẽ: quod pati non uult
ad afflictionẽ. Et hȩc quidẽ de occulto consen¬

Expanded text:
rorem facti et scandalum vitandum, separationem rorem facti et scandalum vitandum, separationem fieri suaderem, sic tamen ut uterque in continentia permanere cogeretur, quoniam quidem conjugii sacramentum adinvicem non scinderetur, etiam si opus carnalis commercii contradiceretur. Si quis autem dicat quomodo mulier quae non peccavit cogi possit ad continentiam invita, videat et hoc esse de miseria carnis a cujus voluptate qui se in prosperitate non cohibet, dignus est ut in adversitate quoque dolores illius portet. Ista mulier quae modo dicit se continere non posse, quid faceret si maritus ejus longa et continua, vel etiam perpetua aegritudine premeretur? Quem ergo non desereret in languore corporis jacentem, non deserat modo de iniquitate poenitentem. Vel si forte conditionem carnis sustinere non vult, legi carnis se non subjiciat, neque suscipiat ad delectationem quod pati non vult ad afflictionem. Et haec quidem de occulto consen
Abbreviated transcription (Latin):
er. similit mulier potestatẽ corꝑis sui non
habet: s uir. Potest gͦ uir siue mulier
peccando facere ut potestatẽ in corꝑe alt̾ius
ꝑdat: s facere non potest ut alteri pote¬
statẽ fui corꝑis quantum in se ẽ toliat.
Quod sui iuris est ꝑdere potest. quod suũ
non est touere non potest. Sic gͦ et si aliquan¬
do faciat ut debitum suum in corꝑe alteri
ture exigere non possit: non tam̃ facit ut
debitum alteriꝰ in corꝑe suo iure negare
possit. Querit᷑ autẽ de his qui se dicunt ꝑ
coningalẽ pactionẽ fiue ante cum sororib
nut matrib aut aliis quib libet linea cog¬
nationis ꝓpinquis cõmercrũ carnale nabu¬
isse: quid faciendum si hoc factũ ẽẽ legiti¬
mo testimonio ꝓbari possit. Ego quidem
quandiu fieri rationabilit ꝓpt̃ feruendã
pacem thori contugalis. etusmodi testimo¬
nia et ꝓbationes declinarẽ. Si autẽ om̃ino¬
res manifesta fieret. tunc quidẽ ꝓpt̃ horꝰ¬

Expanded text:
er. Similiter mulier potestatem corporis sui non er. Similiter mulier potestatem corporis sui non habet, sed vir . Potest ergo vir sive mulier peccando facere ut potestatem in corpore alterius perdat; sed facere non potest ut alteri potestatem sui corporis quantum in se est tollat. Quod sui juris est perdere potest: quod suum non est tollere non potest. Sic ergo et si aliquando faciat ut debitum suum in corpore alterius jure exigere non possit, non tamen facit ut debitum alterius in suo corpore jure negare possit. Quaeritur autem et de iis qui se dicunt post conjugalem pactionem, sive ante; cum sororibus ac matribus, aut aliis quibuslibet in linea cognationis propinquis commercium carnale habuisse, quid faciendum sit, si hoc factum esse legitimo testimonio approbari possit. Ego quidem quandiu fieri rationabpacem tori conjugalis ejusmodi, testimonia et probationes declinarem. Si autem res omnino manifesta fieret, tunc quidem propter hor
Abbreviated transcription (Latin):
ne in ꝓxino et ꝓximum offendam et dm̃ me¬
uni. Sic mͥ uidetur quociens occulta aliqua
in netessitate conscientia remordent. maxiine
si talia fuerint in quib dispensano institu¬
tionis indulgentiã admnittat: quia ea quę
contra naturam sunt et sine peccato minqͣm
fieri potuerunt. ñ accipiunt remissionem:
uisi habuerint correctionẽ. In huiꝰ modi gͦ
occultis in quib temꝑał institutionis ñ natu¬
ralis preceptionis preuaricatio est uidetur
michi numqͣm ea quȩ latent manifestis et
maxime his quȩ siue graui scaudalo muta¬
ri non possunt. preuidicare non debere: s
magis expedire ut in manifestis scandatum
am confugiatur. Posse autẽ fieri ut quod
aliq̃n ꝓ scandalo itancto ex necessitate
contra institutionẽ agitur. quia occultum
est et ꝓbari ac ꝑ hoc uitarinon potest: pę¬
nitenti et dolenti ꝑ miscdiam ñ imputet᷑.
Uir potestatẽ corꝑis sui non habet s muli¬

Expanded text:
ne in proximo offendam et Deum mene in proximo offendam et Deum meum. Sic mihi videtur quoties occulta aliqua in necessitate conscientiam remordent, et maxime si talia fuerint in quibus dispensatio institutionis indulgentiam admittat, quia ea quae contra naturam sunt et sine peccato nunquam fieri potuerunt, non accipiunt remissionem nisi habuerint correctionem. In hujusmodi ergo occultis in quibus temporalis institutionis, non naturalis praeceptionis praevaricatio est, videtur mihi nunquam ea quae latent manifestis, et maxime iis quae sine gravi scandalo mutari non possunt, praejudicare debere; sed magis expedire ut in manifestis scandalum am confugiatur: posse autem fieri ut quod aliquando pro scandalo vitando ex necessitate contra institutionem agitur, quia occultum est et probari ac per hoc vitari non potest, poenitenti et dolenti per misericordiam non imputetur. Vir potestatem corporis sui non habet, sed muli
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua bonum ẽ quodeũq tibi plicuerit. Sui
mauiges non imputatur. eui imputas non in
excłiȩ scandalo. et contempto mandato masi¬
stroꝵ meoꝵ quos mͥ dedisti. et quib me obell¬
re precepisti: ego magis te audio qͣm homiẽ
quẽ audire non debeo. nisi ꝓpt̃ te. nec uolo
contra te. Si gͦ tu iubes dñe: ad homnem
non attendo. Si autẽ parcere uis pusiustui
cio tuo fum. s tam̃ scio quia benignus et ini¬
sericors es. et potes si uolueris non impittare
necessitatẽ si acceptam habueris uolintatẽ.
Magis gͦ uolo ncid̾e in manus tuas: qͣm ni
manꝰ nominum: quia tibi & adest potestas
et non ddeest pietas. Homo immutare leget
non potest. tibi lex non cñatur. quia condo
et añs legis es. homo facta iudicat non uol¬
tibi comitto. non presumens ꝓpt̃ timore
tuum eccłiȩ scandalum facere : quia spero
quod offensam tuam michi pie ignoscere de-¬
beas. cum idcͥco non presumo offetidẽ ꝓximũ.

Expanded text:
ex qua bonum est omne quod tibi placuit. Cui ex qua bonum est omne quod tibi placuit. Cui indulges non imputatur, cui imputas non indEcclesiae scandalo, et contempto mandato magistrorum meorum quos mihi dedisti, et quibus me obedire praecepisti: ego magis te audio quam hominem quem audire nec debeo, nisi propter te, nec volo contra te. Si ergo tu jubes, Domine, ad hominem non attendo. Si autem parcere vis pusillis tuis, cio tuo sum. Sed tamen scio quod benignus et misericors es, et potes si volueris non imputare necessitatem, si acceptam habueris voluntatem. Magis ergo volo incidere in manus tuas, quam in manus hominum; quia tibi et adest potestas, et non deest pietas. Homo immutare legem non potest. Tibi lex non dominatur, quia conditor et dominus legis es. Homo facta judicat, non voltibi committo, non praesumens propter timorem tuum Ecclesiae scandalum facere; quia spero quod offensam tui mihi pie ignoscere sustineas. Cum idcirco non praesumo offendere proximum,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut tibi. et non ut scandalizaremꝰ unum de
pusulis tuis. et dixisti quia eccłiȩ tuȩ mandatũ
spneret tibi obediens non ẽẽt. Ecce ego miser ꝓ¬
ꝓt̃ peccata mea in contraditionẽ ueni. laqueũ
incidi necessitatis. ut exire siue peccato non pos¬
sim. Si maneo: accusat me conscientia mea
aduersum te de occultis meis quib contra tuã
disposicionẽ facio. Si recedo: in obediens ero ec¬
cłiȩ tuȩ et scandalizo non solum pusillos sed
etiam magnos seruos tuos qui in hac parte
quod occultum ẽ neseuiut. tam̃ quod iustum ẽ
uolunt. et accusat me conscientia mea de ma¬
nfestis meis quib contra preceptionẽ tuam
ago. Ego gͥ in arto positus. et cinctus undiq
ꝑiculis tuam miscdł̾iam imploro: ꝑatus ad õe
qđ nibes si illud scire dedĩs. Si dixeris disade.
non maneo: si dixeris mane: non discedo. Scio
enim qd̃ te rubente fit: matun esse non possẽ
quodcũq ulua fuerit. Tua ẽ enim potestes.

Expanded text:
sicut tibi; et non scandalizemus unum de sicut tibi; et non scandalizemus unum de pusillis tuis, et dixisti: quia qui Ecclesiae tuae mandatum sperneret tibi obediens non esset. Ecce ego miser propter peccata mea in contradictionem veni, laqueum incidi necessitatis, ut exire sine peccato non possim. Si maneo, accusat me conscientia mea adversum te de occultis meis, quibus contra tuam dispositionem facio. Si recedo, inobediens ero Ecclesiae tuae, et scandalizo non solum pusillos, sed etiam magnos servos tuos, qui in hac parte quod occultum est nesciunt, tamen quod justum est volunt, et accusat me conscientia mea de manifestis meis, quibus contra praeceptionem tuam ago. Ego igitur, in arcto positus et cinctus undique periculis, tuam misericordiam imploro: paratus ad omne quod jubes, si illud scire dederis. Si dixeris discede, non maneo. Si dixeris mane, non discedo. Scio enim quod, te jubente, fit, malum esse non posse quodcunque illud fuerit. Tua est enim potestas
Abbreviated transcription (Latin):
Querit a me quid sibi faciendum sit. ostendit
ꝑiełm suum. necessitatẽ suã demonstrat. se pa¬
ratum eẽ testatur adutrũlibet quodcũq ius¬
sus fuerit. Ego: de me minus confido. dico il¬
li ut ꝑgat ad dm̃i. Dñe tu legemi dedisti ꝑser¬
uos tuos quale uoluisti. et ꝑ quos uoluisti. Ee
e nos serui tui sub lege sumꝰ. tu dñs latorle¬
gis sub lege non es. Quod institiusti qrando
uoluisti et quandiu uoluisti potes cum uolu¬
eris et quib uolueris sine preuaricationis
reatu indulgere. Neq enim iam culpa er pi
quod mduigentis ẽ remisfio. non agentis pre¬
sumptio. Tuꝰ gͦ precepisti dñe ꝑ seruos tuos
ꝑ quos locutus es et ordinasti eccłiam tuam ut
uir uiuente uxore sua alteri non adhereat. Ego
uxorẽ habui et illa uiuente alteri non adhesi
Ecce iam ego facere non possum ut hoc factum
non sit. s tu facere potes ut hoc dampnabilit̃
ut ȩccłiȩ tuȩ uicẽ tuam in t̾ra agenti obediremꝰ

Expanded text:
Quaerit a me quid sibi faciendum sit, ostendit Quaerit a me quid sibi faciendum sit, ostendit periculum suum, necessitatem suam demonstrat, se paratum esse testatur, ad utrumlibet quodcunque jussus fuerit. Ego minus de me confido, dico illi ut pergat ad Deum. Domine, tu legem dedisti per servos tuos qualem voluisti, et per quos voluisti; et ecce nos servi tui sub lege sumus, tu Dominus lator legis sub lege non es. Quod instituisti quando voluisti, et quandiu voluisti, potes cum volueris et quibus volueris sine praevaricationis reatu indulgere. Neque enim jam culpa erit quod indulgentis est remissio, non agentis praesumptio. Tu ergo praecepisti, Domine, per servos tuos per quos locutus es, et ordinasti Ecclesiam tuam, ut vir, vivente uxore sua, alteri non adhaereret. Ego uxorem habui, et illa vivente alteri adhaesi, ecce jam ego facere non possum ut hoc factum non sit. Sed tu facere potes ut hoc damnabiliter uae vicem tuam in terra agenti obediremus
Abbreviated transcription (Latin):
cede: facio illum mobedientẽ eccłiȩ matri suȩ.
et exemplo eiꝰ alios confirmo ut dimittant uxores
suas legitimas. et cum eas habuerint fingant
quodcũq fibi placuerit. et mentiant᷑ eccłiȩ. ut
lib̾tatẽ habeant recedendit ab eis quia eas non
amant. Et si hoc eccłia receꝑit: et passa fuerit
ueniet magnum malum. et dimittent oms ꝓ
libito aut uiri uxores suas aut mulieres mari¬
tos suos. et ꝓ uno homine multi dampnabunt᷑.
quod ita fieri non oportet. Quidam accute se
considasse putauerunt. Sibi non ꝓximo con¬
sulentes. dicentes quociens eiusmodi forte aliqͥa
contingeret eccłiam utrũq facere deb̾e. et in
occulto scł penitenti confulere ut ab eiꝰmodi
copula reced̾et et in manifesto discedentem
cogẽ ut maneret. Qđ̾ quidẽ non ẽẽt saluten
ꝓximi querere. s quasi se uelle a ꝑicło lib̾are.
Non m suadet conscientia mea ut hoc illi dicã

Expanded text:
cede, facio illum inobedientem Ecclesiae matri suae, cede, facio illum inobedientem Ecclesiae matri suae, et exemplo ejus alios confirmo, ut dimittant uxores ejus legitimas; et cum eas odio habuerint, fingant quodcunque sibi placuerit, et mentiantur Ecclesiae ut libertatem habeant recedendi ab eis, quia eas non amant. Et si hoc Ecclesia receperit et passa fuerit, veniet magnum malum, et dimittent omnes pro libito, aut viri uxores suas, aut mulieres maritos suos, et pro uno homine multi damnabuntur, quod ita fieri non oportet. Quidam acute se considerasse putaverunt, sibi non proximo consulentes, dicentes, quoties ejusmodi forte aliquid contingeret, Ecclesiam utrumque facere debere: et in occulto scilicet poenitenti consulere, ut ab ejusmodi copula recederet; et in manifesto discedentem cogere ut maneret. Quod quidem non esset salutem proximi quaerere, sed quasi se velle a periculo liberare. Non mihi suadet conscientia mea ut hoc illi dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
maledictionẽ. quia non erat qͥ cauere posset
preuaricationẽ donec ipse legis lator ueniens
maledictionẽ ꝑ grãm abstulit. et ne semꝑ male¬
dictio et preuaricatio regnarent. ꝑ eaudẽ grã
ipsam etiã legem mutauit: ita et mͦ ñ nunqͣm
cum homo peccato suo et malicia urgente in
necessitatẽ peccandi uenit. nec pꝰ legẽ portare
nisi maledictionẽ preuaricationis incurrat.
mutat illi d̾s ꝑ miscdiam legem. et donat pę¬
nitenti ut salinus ẽẽ posfit. qui utiq non sal¬
uaretur. si ꝑ iusticiam et rigorẽ legis sine mi¬
sericordiã iudicaretur. Non tibi fortassis scđm
ẽ que loquor Non aliud possum. Quod mͥ mens
suggerit. ꝓfiteor. Si aliud dicerẽ contra scientiã
meam et estimationẽ dicerem. Quisq ꝓ se iudi¬
cet ego tibi de corde meo loquor. Uenit peccator
ad me. et exponit mͥ conscientiam consilium
salutis querens. Quid dicã iti: Si dixero illi re¬

Expanded text:
maledictionem, quia non erat qui cavere posset maledictionem, quia non erat qui cavere posset praevaricationem, donec ipse legislator veniens, maledictionem per gratiam abstulit; et ne semper maledictio et praevaricatio regnarent, per eamdem gratiam ipsam etiam legem mutavit: ita et modo nunquam homo cum peccato suo et malitia urgente in necessitatem peccandi venit, nec potest legem portare nisi maledictionem praevaricationis incurrat: commutat illi Deus per misericordiam legem, et donat poenitenti ut salvus esse possit, qui utique non salvaretur, si per justitiam et rigorem legis sine misericordia judicaretur. Non tibi fortassis secun quod loquor. Non aliud possum. Quod mihi mens suggerit profiteor. Si aliud dicerem contra conscientiam meam et existimationem dicerem. Quisque pro se judicet; ego tibi de corde meo loquor. Venit peccator ad me et exponit mihi conscientiam suam consilium salutis quaerens. Quid illi dicam? Si dixero illi re
Abbreviated transcription (Latin):
ut maneat in peccato. Si uͦ nec hoc nec uiud
dicere potest quantum uidetur. homini tati
uia salutis monstrari non potest. S rursum¬
hoc multum a fide. xp̃iatia abhorret. ut dicat᷑
aliquis talis eẽ. qui non possit si uere penitu¬
erit in qualicũq sit ꝑicło saluus eẽ. Multa ft̃
quȩ ad hunc modũ continge̾ potuissent. Auus
dicit se cam sorore aut cum matre uxoris suȩ
rem habuisse. Alius uxorẽ se prius duxisse
fatetur. et tulla alia horrenda quȩ miseria
hominum uł faisa confingit. uł uera cõmit¬
tit. Et uerum ẽ quia multa fiunt horrenda
ab hominib desideriis suis malis excecatis
ut faciant quȩ non oportet. et sunt tanta hec
mala ut uix consiliũ admittant. nͥ ds̃ qui
legem dedit gr̃am et miscdiam prestet. ꝑlegẽ
enim ñ iustificabit᷑ in conspectu eiꝰ omĩs caro.
Sic̃ olim maledictũ iegis om̃s qui sub lege e¬
tant premebat. nec erat qui euade potuisset

Expanded text:
ut maneat in peccato. Si vero nec hoc nec illud ut maneat in peccato. Si vero nec hoc nec illud dicere potest, quantum videtur, homini tali via salutis monstrari non potest. Sed hoc rursum multum a fide Christiana abhorret, ut dicatur aliquis talis esse, qui non possit si vere poenituerit in qualicunque sit periculo salvus esse. Multa sunt quae ad hunc modum contingere potuissent. Alius dicit se cum sorore, aut cum matre uxoris suae rem habuisse. Alius uxorem se prius aliam duxisse fatetur, et multa alia horrenda quae miseria hominum vel falsa confingit, vel vera committit. Et verum est quidem quod multa fiunt horrenda ab hominibus in desideriis suis malis, sic excaecatis ut faciant quae non oportet, et sunt tanta haec mala ut vix consilium admittant; nisi Deus, qui legem dedit, gratiam et misericordiam praestet. Per legem enim non justificabitur in conspectu ejus omnis caro. Sicut olim maledictum legis omnes qui sub lege erant premebat; nec erat qui evadere potuisset