comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃perandꝰ ẽ. Constitue aut̃ te qͣsi in qͣda m̃tis specła. & exinde aciẽ in a¬
reã huiꝰ mundi circũqͦq lustrandã dirige. ut totꝰ contẽplanti coram
positus sit mundꝰ. & inde tͥ uniũsa demonstrabo. que priꝰ uł ñ iusa igno¬
rasti. uł uisa ñ qͦmͦ oportuit consid̾asti. A. Uere ñ fateor qͥa nichil uniũ¬
sor conspectui cernentis abscondit᷑. cũ cordis ocłs studiose ad uidend̾ui aꝑi¬
t᷑. Cũ autẽ carnis ocło ad uidendũ aꝑto quãlibet late cuncta pateant.:
in cõꝑatiõe totiꝰ boni minimũ qͦd cõp̃bendo. Sed ecce cũ conor qͣntũ ua¬
leuiata sim. cũctis me statĩ suꝑiorẽ agnosco. Nescio enĩ quo pacto mira¬
bili subito hoc in me factũ sit. ut du studeo nullis ꝑ cupiditatẽ specia

Expanded text:
stitue igitur te quasi in quadam mentis specula, et ejus aciem in arcam hujus mundi circumquaque lustrandam dirige, ut totus contemplanti coram positus sit mundus, et inde tibi universa demonstrabo, quae prius vel non visa ignorasti, vel visa non quomodo oportuit, considerasti. I. Vere nunc fateor, quod nihil universorum aspectui cernentis absconditur, cum cordis oculos studiose ad videndum aperitur. Quando autem carnis oculum ad videndum aperio, quamlibet late cuncta pateant, in comparatione totius minimum est, quod comprehendo. Sed ecce dum conor, quantum valevatus sim, cunctis me statim superiorem agnosco. Nescio enim quo pacto mirabili, subito in me hoc factum sit, ut, dum studeo nullis specialiter per cupid
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ meã existimationẽ loqͣris. fieri qͦq potest ut ego decepta sim & tu
uerũ dixeris. Uolo gͥ magis auscultare quã contende: ut si assertionẽ
tuã firmare potueris. prudent᷑ tacuisse ñ noceat. Dic gͦ que sit uilitaᷤ
humani oꝑis. quȩ dignitas huminis. quia ꝓfecto si ia qͦd foris appa¬
ret solũ inspicit᷑. hõ ipse oꝑe suo nec qͣntitate maior. nec forma decer¬
tior. nec tẽꝑe diuturnor inuenit᷑.R. Primũ de oꝑib hominũ tecũ
disputare uolo. Uides gͥ uniu̾sa oꝑa hominũ. qͣnta & qͣlia sunts A.

Expanded text:
contra meam existimationem loquaris, fieri tamen potest, ut et ego deceptus sim, et tu contra meam existimationem loquaris, fieri tamen potest, ut et ego deceptus sim, et tu verum dixeris. Volo igitur magis auscultare quam contendere, ut si assertionem tuam probare potueris, impudenter restitisse hominis, quae vilitas humani operis. Quia profecto si id quod foris apparet solum inspicitur, homo ipse opere suo nec quantitate major, nec forma decentior, nec tempore diuturnior invenitur. D. Primum de operibus hominum tecum disputare volo. Vides i
Abbreviated transcription (Latin):
dũ istũ : . Uideo. & beneiudeo. Nunꝙͣ tã bene uidi. qͥa nũꝙͣ tã diligent̃
onsideraui. R.Quid gͦ tͥ uidet᷑: Qualis ẽ. species eiꝰ : A. Pulcra ualde.
miror tale opꝰ dĩ . R. Om̃ in cunctis nuirabiłe inuenis. om̃s iã hoc cogno¬
uert̃. Sed sileamꝰ interĩ de oꝑib dĩ. opera aut̃ hominũ tanta ac talia quȩ¬
uides nũdũ ãmirari coepisti. Nã & hoc scire debes qͦd mũdũ hic accipi
o. ñ hanc solũmͦ speciẽ diuini oꝑis. sed mutabilitatẽ qͦq humanȩ in
hoc mũdo cont̃satiõis. Dic gͥ mͥ oꝑa hominũ que uides qualia sunt.
Quia tͥ uidet᷑: A. Magnũ in his qͦq decorẽ aspicio. & dũ considero qͥd ho¬
mo sit. miror qͦmͦ talia facere possit. R. Si bene considerares qͥo sit hõ.¬
ñ mirareris qͦd talia facere possit. sed qͦd in talib confidet. Sedqͥa
nondũ attendẽ coepisti nec dignitatẽ hominis nec humilitatẽ huma¬
ni oꝑis. idcirco tãstulte & inordinate admiraris. A. Qũauis multam

Expanded text:
vidi, quia nunquam tam diligenter consideravi. D. Quid ergo tibi videtur? Qualis est species ejus? I. Pulchra valde. Miror tale opus Dei. D. Deum in cunctis mirabilem invenis, omnes hoc jam cognoverunt. Sed sileamus interim de operibus Dei, opera haec hominum tanta ac talia videns mundum admirari coepisti. Nam et hoc scire debes, quod mundum hic accipio non hanc solummodo speciem divini operis, sed mutabilitatem humanae in hoc mundo conversionis. Dic igitur mihi opera hominum, quae vides, qualia sunt? Quid tibi videtur? I. Magnum quoque in his decorem aspicio, et dum considero quid homo sit, miror quomodo talia facere possit. D. Si bene considerares quid sit homo, non mirareris quod talia facere posset, sed quod in talibus confideret. Sed quia mundum attendere coepisti, nec dignitatem hominis, nec vilitatem humani operis, idcirco tam stulte et inordinate admiraris. I. Quamvis multum
Abbreviated transcription (Latin):
arceformã sp̃uałr inse exp̃ssã rep̃sentat. Queda gͦ corda
sursum sunt. qd̾a semeripsa deorsum dem̾serunt. De orsũ
sũc illa corda que configurantur hiuo scło. sursũ uͭ sunt
illa. que conu̾sationẽ suã hñt in celo. De orsũ sunt q̃ t̾rena sa
luicere posset ⁊ illuminare. ab aliis segregata ẽ atq disuĩc¬
ta. Que existimanda ẽ fuisse lux illa: St̃ qͥ assert̃ nub̃e lucidã
isse. quȩ sic̃ sol mͦ circũferebat᷑ ãbiens t̾rã.: quȩ dũ suꝑiores
mũdi partes oriens lustrabat diẽ. occasu autẽ suo ad inferio¬
ra descendẽs absente luce fec̃ noctẽ. Inde distincto ᷤ & appellatos
uolt̃.iiIi. illos pͥmos dies in exordio creaturaꝵ pͥusꝗͣ. sol & cętͣa bu¬
se si ñ maior ilła solis claritas abscondet. Nocte uͦ de illa adhuc lu¬

Expanded text:
arcae formam spiritualiter in se expressam repraesentat. Quaedam ergo corda arcae formam spiritualiter in se expressam repraesentat. Quaedam ergo corda sursum sunt, quaedam semetipsa deorsum demerserunt. Deorsum sunt illa corda, quae configurantur huic saeculo, sursum vero sunt illa, quae conversationem suam habent in coelo. Deorsum sunt, quae terrena salucere posset et illuminare, ab aliis segregata est atque distincta. D. Qualis existimanda est fuisse lux illa? M. Sunt qui asserunt nubem lucidam fuisse, quae sicut sol modo circumferebatur ambiens terram; quae dum superiores mundi partes oriens lustrabat diem, occasu autem suo ad infera descendens absentata luce fecit noctem. Inde distinctos et appellatos volunt tres illos primos dies in exordio creaturarum priusquam sol et caetera lusse si non major illam solis claritas absconderet; nocte vero ex illa adhuc lu
Abbreviated transcription (Latin):
in elq̃ ieng̃edis Optate milla saluari. Opcateni mnilla ꝑduei
Oocegͦ obseero quomͦ qusqͥ eor dis sui areha intrare de beuci
an cum illa fuerit: qͥd agendo ꝑiculũ euagere  ad portea
optate quietis possit ꝑuenire.R. Qua semel terũ simili¬
tu dines uuloquendo suscepinus. inuistã est. nt inclexur¬
s nĩ sermonis: ꝓut tes postulat de iceniꝰ ea ceneamus.
inelinat: nanfracat᷑ int̃ fluctus scłi & mutabilis edmi¬
cum̃. int. labentiã fuit geminoq salutis pienloli ꝑ adrei¬
tum unfimor ꝑfunde mergit᷑ ⁊ ꝑoccupationẽ pluri moꝵ
lace dissi pat᷑. Si uͦ rursũ se ab amore p̃sentiũ ꝑdeñderium
erexerit et̃uoꝵ. ac ꝑ consid̾ationẽ proyam cogitatianes
suas ad semecipsum ꝯlegr̃. iam quoda modo fluctib
rerũ suꝑ enatat. ⁊ cuncta transitoria quasi subt̃ labenti¬
a caleat. atq ineo qd̃ se paulatim ꝑ gradꝰ iurtutũ ma¬
gis semꝑ ac magis .⁊ sursũ erigit. in uiiũ colligit. quacdła

Expanded text:
ari, optarem in illa perduci. Doce ergo, obsecro, quomodo quisque cordis sui arcam intrare debeat, et cum in illa fuerit, quid agendo, periculum evadere, et ad portum optatae quietis possit pervenire. D. Quia semel rerum similitudines in loquendo suscepimus, justum est, ut in decursu nostri sermonis prout res postulat deinceps eas teneamus. inclinat, naufragatur inter fluctus saeculi, et mutabilibus admistum inter labentia fluit geminoque salutis periculo et per affectum infimorum profunde mergitur, et per occupationem plurimorum late dissipatur. Si vero rursum se ab amore praesentium per desiderium erexerit aeternorum, ac per considerationem propriam cogitationes suas ad semetipsum collegerit, jam quodammodo fluctibus rerum superenatat, et cuncta transitoria quasi subterlabentia calcat, atque in eo quod se paulatim per gradus virtutum, magis semper ac magis sursum erigit et in unum colligit, quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
uinũsali cõmixtioe ꝑmixtũ manebat. Nc̃ aut̃ id ẽ die scd̃a erutũ a
ꝑmixuoẽ & in formã redactũ. positũ ẽ ut int̾ aqͦs suꝑiores & int̃ aqͣs
inferiotes diuidẽt: sic scilicet. ut ꝯfusioĩ in modũ nebulȩ circa t̾rã pen¬
denti mediũ ueniẽs qͦdamͦ ilła int̾secaret: & ãbitu suo circũqͦq cõple¬
ctẽs partẽ infra se claudẽt. partẽ extͥnsecꝰ seꝑaret: id ẽ ut ab ipsis aqͥs
quȩ in diuisioe extͥnsecꝰ suie suꝑiꝰ remansert̃ firmam̃tũ mediũ int̾ aqͣs
& aqͦs totũ circũqͣq ãbiret᷑: aquȩ aut̃ quȩ intͥnsecꝰ siue inferrꝰ relictȩ st̃

Expanded text:
rutum a permistione et in formam redactum positum est, ut inter aquas superiores et aquas inferiores divideret; sic scilicet ut illi confusioni in modum nebulae circa terram pendenti medium veniens quodammodo illam intersecaret, et ambitu suo circumquaque complectens partem infra se clauderet, partem extrinsecus separaret, id est ut ab ipsis aquis quae in divisione extrinsecus sive superius remanserunt, firmamentum medium inter aquas et aquas totum circ
Abbreviated transcription (Latin):
fluenter tribuit. Ignoscit mala nr̃a. largitur bona sua. Semper
presto ad ignoscendum. semꝑ paratus ad largiendum. Hic largus.
In his om̃ibꝰ habet bala unde dñe suȩ utilit̾ deserinat. qñ quidem
ei horũ om̃um memoriã ubi & qñ uoluerit prouoto representat. ħ
eñ statim cũ uolumus. imagiari possumus. Num quã imaginatio
debale filus quȩ dicenda sunt prosequamur. sciendũ est. quod nagmia¬
tio alia bestialis. alia racionalis. Gestialis autẽ inter filios iacob an mi¬
merari non debet nec talẽ aliquando rachel adoptiuuĩ sibi filiũ face¬
re uolet. Bestialis itaq imaginatio est. quando ꝑ ea quȩ paulo ante
uddimis. uł feennus sine ulla utilitate. absq om̃i deliberatione huc
illueq uaga mente discurrimus. ħ utiq bestiał est. nam ⁊ hoc bestia
facere potest. Narionalis aut̃ est illa. qñ ex his quȩ ꝑsensum corpore¬

Expanded text:
fluenter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper fluenter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper praesto ad ignoscendum, semper paratus ad largiendum. Hic pius, In his omnibus habet Bala unde dominae suae utiliter deserviat, quandoquidem ei horum omnium memoriam, ubi et quando voluerit pro voto repraesentat. Haec enim statim cum voluerimus imaginari possumus. Nunquam imaginatio de Balae filiis quae dicenda sunt prosequamur, sciendum est quod imaginatio alia bestialis, alia rationalis. Bestialis autem inter filios Jacob annumerari non debet, nec tamen aliquando Rachel adoptivum sibi filium facere volet. Bestialis itaque imaginatio est, quando per ea quae paulo ante vidimus, vel fecimus, sine ulla utilitate, absque omni deliberatione huc illucque vaga mente discurrimus. Haec utique bestialis est: nam et hoc bestia facere potest. Rationalis autem est illa, quando ex his quae per sensum corpore
Abbreviated transcription (Latin):
non approbares. Quid est enĩ approbare. nisi laudare: Et ipsa lau¬
datio. ipsa est confessio. Nec putes quod suffictat iudȩ confiteri tm̃ cor¬
de. nisi &ꝰ confiteatur  ore. Cupit enĩ uidas ⁊ aliis cõmendare. ⁊ ad
enis amorẽ accendere. quem om̃iũ amore dignũ iudicat. ⁊ ab oĩl
amari desiderat. Hȩc omia dicta sunt de confessione laudis. S
quid dicemus de confessione criuns. Anforte nidas istã ignorat.
quam uis illam tã excellenter agnoscat. Ego non sic existimo: qͥa
⁊ hanc ⁊⁊ illam ad honorem dĩ multũ ꝑtinere cognosco. Et scio
quia qui ueraciter diligit. libenter facit quic quid honori dei
militari cognouerit. Multum cõmenidat bonitatem di non
solum largitas sua: sed etiam inquitas nr̃a. Si enĩ magnũ est ml
promerentibꝰ gratis impendere multa. quale quantũ ue erit tͥbuere
bona promerentibꝰ bona mala : O qualis pietas. ꝗͣ nulla nr̃a suꝑare
potest impietas. Alia sunt quȩ misericorditer ignoscit. alia que af¬

Expanded text:
non approbares. Quid est enim, ut dictum est, approbare, nisi laudare? Et ipsa laudatio, ipsa est confessio. Nec putes quod sufficiat Judae confiteri tantum corde, nisi etiam confiteatur et ore. Cupit enim Judas et aliis commendare, et ad ejus amorem accendere, quem omnium amore dignum judicat, et ab omnibus amari desiderat. Haec omnia dicta sunt de confessione laudis. Sed quid dicemus de confessione criminis. An forte Judas istam ignorat, quamvis illam tam excellenter agnoscat? Ego non sic existimo, quia et hanc et illam ad honorem Dei multum pertinere cognosco. Et scio quia qui veraciter diligit, libenter facit quidquid honori Dei militare cognoverit? Multum commendat bonitatem Dei non solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa, quale quantumve erit tribuere bona promerentibus mala? O qualis pietas, quam nulla nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae af
Abbreviated transcription (Latin):
cernere. Quis enĩ ea omĩno prout sunt inhac uita contemplari
sufficiat. Sed quisq ea pro arbitrio mentis non qualia sunt sed
qualia fingere nouit. figurando describit. Unde fortassis hic talis filiꝰ
dan .i. iudicium uocatur. ꝗͥa intali representatione non exꝑientiȩ
documentũ. sed sue discretionis seqͥt᷑ arbitriũ. Nam qm̃ dan futura¬
rũ rerũ repsentationẽ in cuiꝰ q mente ex propͥo nidicio format. recte
nominis alia ratio quȩ forte quanto subtilior. tanto etiã inuenitu
utilior. Scĩ ⁊ enĩ uiri quociens se sentiunt turpibꝰ cogitationibus

Expanded text:
cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis filius Dan, id est judicium, vocatur, quia in tali repraesentatione non experientiae documentum, sed suae discretionis sequitur arbitrium. Nam, quoniam Dan futurarum rerum repraesentationem in cujusque mente ex proprio judicio format, recte nominis alia ratio, quae forte quanto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
Multa tam̃ & que de tormentis maloꝵ scripta sunt mysticȩ accipien
da. ⁊ multa similit᷑ de future uitȩ bonis quã us corporalia deseri¬
bantur simplicit᷑ intelligenda. Illud aut̃ sciendum est. mmo nec hoc
ignorari potest. quia illa consideratio meditanti facilius cͤurrit. quȩ m
sola magnatione consistit. Nam illa quȩ ͤ iͣntelligentia ꝑ miscetur. quan¬
to subtilior. tanto difficilius in uenitur. Unde est quod dan prior.
neptalim posterior nascitur. ħ aut̃ in hac gemina consideratione ual¬
ueram. rep̃sentat rerum futurarũ imagmationẽ fictam. neptalim
uero sepe per deseripte rei nnaginationẽ fictã. surgit ad intelligen¬
tiam ueram. Nle que enĩ licet de futuris ⁊⁊ inunsibilibus bonis. per
spũalem intelligentiam aliquid falsum fingere. quam uis absq cul¬
pa sit tormenta maloru multo alit̾ quã sunt ꝑ imaginationem

Expanded text:
Multa tamen, et quae de tormentis malorum scripta sunt, mystice accipienda Multa tamen, et quae de tormentis malorum scripta sunt, mystice accipienda sunt, et multa similiter de futurae vitae bonis quamvis corporalia describantur simpliciter intelligenda. CAPUT XIX. De primignorari potest, quia illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tanto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur. Hoc autem in hac gemina consideratione valonem veram repraesentat rerum futurarum imaginationem fictam. Nephtalim vero saepe per descriptae rei imaginationem fictam surgit ad intelligentiam veram. Neque enim licet de futuris et invisibilibus bonis per spiritualem intelligentiam aliquid falsum fingere, quamvis absque culpa sit, tormenta malorum multo aliter quam sunt per imaginationem
Abbreviated transcription (Latin):
res inscripturis sc̃is legit. ħ figuraliter dicta credit. sed ista ueraciter
lit dieta noncdubitat. Necte ergo horum. considerationẽ addan spetia¬
liter ꝑtinere iam diximus. ubi sola imaginatione opus habemus. quã¬
uis eam intali negotio nonsine rationis dispositione tractemus. Secdl eũ
terram lacte ⁊ melle manantẽ. oxlestis ierłm muros ex lapidibus p̾cio¬
sis. portas exmargaritis. plateas ex auro legerit. qͥs fam sensus homo ħ
iuxta litteram accipere uelit. Uñ statim ad spitalem intelligentiam
recurrit. ⁊ quid misticũ ibi contineatur exquirit. Uides ne quo mͦ
ħ talis futurorũ descriptio adneptalim tm̃ ꝑtmere uideatur. ubi
sine intelligentia sola iagnatio sufficere nonposse minime ignorat᷑. ͤ
Recte ergo dictum est quod ad dan spetialit᷑ ꝑtineat ꝯsideratio fin¬
roꝵ maloꝵ. ad neptalim aut̃ maxime speculatio futuroꝵ bonorum.

Expanded text:
res in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter dicta credit, sed ista veraciter res in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter dicta credit, sed ista veraciter liter dicta, non dubitat. Recte ergo considerationem ad Dan specialiter pertinere jam diximus, ubi sola imaginatione opus habemus, quamvis eam in tali negotio non sine rationis dispositione tractamus. Sed cum terram lacte et melle manantem, coelestis Hierusalem muros ex lapidibus pretiosis, portas ex margaritis, plateas ex auro legerit, quis sani sensus homo haec juxta litteram accipere velit? Unde statim ad spiritualem intelligentiam recurrit, et quid ibi mysticum contineatur, inquirit. Videsne quomodo haec talis futurorum descriptio ad Nephtalim tantum pertinere videatur, ubi sine intelligentia, sola imaginatio sufficere non posse minime ignoratur. Recte ergo dictum est quod ad Dan specialiter pertineat consideratio futurorum malorum, ad Nephtalim autem maxime speculatio futurorum bonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dispominus. nec tamen exeo in insibile aliquid cogitamus. Ista uero
tunc utimur. qñ per uisibiliũ rerũ spẽm. ad in insibilium cognitio¬
nem ascendere nitimir. In illa ẽ imaginatio nonsine ratione. in
ista in telligentia non absq imagmatione. Isti sunt duofilii bale.
quorũ pͥmogenitus dan dicitur. posterior neptalim nominatur.
Ad dan itaq specialit᷑ ꝑtinet consideratio futurorũ maloꝵ. ad nep¬
talim aut̃ speculatio futuroꝵ bonoꝵ. Dan nichil nouit nisi corpo¬
ralia. sed ea tam̃ rimamur quȩ longe sunt asensu corporeo remota
Neptalim perrerum usibiliũ formã. surgit ad rerũ inuisibilium
intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo remo¬
ta non dubitamus. qͥa ubi uł qualia sint uidere non possumis: s¬
tamen hoc quotiens uoluinus per innusterium dan p̃oculis cordis ha¬
benius. Nemo fidelium cum infernũ flammã gebenne. tenebras exteric¬

Expanded text:
disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc utimur, quando per visibilium rerum speciem ad invisibilium cognitionem ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan itaque specialiter pertinet consideratio futurorum malorum: ad Nephtalim autem speculatio futurorum bonorum. Dan nihil novit nisi corporalia, sed ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo remota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, stamen haec quoties volumus, per ministerium Dan prae oculis cordis habemus. Nemo fidelium cum infernum, flammam gehennae, tenebras exterio
Abbreviated transcription (Latin):
enis actio semꝑ pͥor est. ⁊ sine ipsa ẽẽ porest. Habet gͦ actio ab inftru¬
mento esse. non instrumentũ abactione. Uñ nec inconueniens est
ꝑ instrumentũ matrẽ. peractionem aut̃ filium eiꝰ in telligere. Ima¬
gnatio gͦ qñ instrumentũ significat. est uis illa annnȩ. qua cũ
uoluerit quid libet imagnari ualet. Hoc instrumento cũ ad
aliquid imagiandũ mens utitur: actio pro culdubio quedam
efficitur. quȩ similiter imaginatio nominatur. ħ uolui breuiter
cõmemorare. s in his inmorari diutius non est necesse. Sed nunc
miagmatio ad rachel ꝑtinere uideatur. ⁊ quȩ racionalis non est. eiꝰ
adoptione prorsus in digna iudicatur. S racionalis iagmatio
alia. per racionẽ disposita. alia in telligentiȩ ꝑ mixta. Illa utimꝰ.
qñ scdm̃ uisibilium rerũ oognitã spẽm. uisibile aliud aliqͥd m̃te

Expanded text:
ejus actio semper prius est, et sine ipsa esse potest. Habet ergo ab instruejus actio semper prius est, et sine ipsa esse potest. Habet ergo ab instrumento actio esse, non instrumentum ab actione. Unde nec inconveniens est, per instrumentum matrem, per actionem autem filium ejus intelligere. Imaginatio ergo, quando instrumentum significat, est vis illa animae qua cum voluerit quodlibet imaginari valet. Hoc instrumento cum ad aliquid imaginandum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae similiter imaginatio nominatur. Haec volui breviter commemorare, sed in his immorari diutius non est necesse. Sed nunc imaginatio ad Rachel pertinere videatur, et quae rationalis non est, ejus adoptione prorsus indigna judicatur. Sed rationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permista. Illa utimur, quando secundum visibilium rerum cognitam speciem visibile aliud aliquid mente
Abbreviated transcription (Latin):
in quantũ racionalis est. Talis itaq proles ⁊ inagmatio est per
natiuitatẽ. ⁊ rationis ꝑ ad optionẽ. huiusmodi enĩ prolem nna¬
ginationem una generat. sed altera educat. Ex bale nãq nasit᷑
s ꝑ rachel moderatur. Nlemiẽ conturbet. quod ⁊ matrẽ ⁊ prolẽ¬
imagnationem appellem. Sed hoc uolo esse inter matrem ⁊ filiũ. qd̃ est
nter instrumentũ ⁊ actũ. uł quod est inter matrẽ et enis prolem qd̃
est inter genus ⁊⁊ spetiem. Nam genꝰ ad iuncta sibi. differentia ex se
spetiem generat. quem admodũ coputa uiri femmã ad prolẽ fecun¬
dat. Et sepe instrumentũ ⁊ enis actionẽ uno nomme appellannis.
nã illud quod uidemus. ⁊ illud quod uidemus uisum uocamus. Sie
cum ratio uł uoluntas uł intellectus nominatur aliqn instrum̃tũ.
aliqñ eius actio in telligitur. Et seius quod qr instrumentum quã

Expanded text:
in quantum rationalis est. Talis itaque proles, et imaginationis est per in quantum rationalis est. Talis itaque proles, et imaginationis est per nativitatem, et rationis per adoptionem. Hujusmodi enim prolem una generat, sed altera educit. Ex Bala namque nascitur, sed per Rachel moderatur. CAPUT imaginationem appellem. Sed hoc volo esse inter matrem et filium, quod est inter instrumentum et actum, vel hoc est inter matrem et prolem ejus, quod est inter genus et speciem. Nam genus adjuncta sibi differentia ex se speciem generat, quemadmodum copula viri feminam ad prolem fecundat. Et saepe instrumentum et ejus actionem uno nomine appellamus: nam illud quod videmus, et illud quo videmus, visum vocamus. Sic cum ratio, vel voluntas, vel intellectus nominatur, aliquando instrumentum, aliquando ejus actio intelligitur. Et scimus quidem quia instrumentum quam
Abbreviated transcription (Latin):
re non potest. soli racionali creature hoc possibile est. Huiusmͦi ima¬
ginatione sepe ntimur. cum q̃ sint futurȩ intȩ bona uel mala di¬
ligentius rnuamur. Nus quã hic sola bona: nusquã hic sola mala.
Sed ꝑmixta simul ⁊ bona & mala. ⁊ quãuis in utroq genere sint mul¬
ta. mĩquã tam̃ inueniunt᷑ sola. Ibi inueniri possunt ⁊ bona sine ã¬
mixtione maloꝵ. & mala nichilominus sine anmxtione bonorum.
ltem hic sicut nec sola. sic nec su̾ma inuenimus. lbi n su̾ma ⁊ imꝑmixta
bona uł mala e̾ẽ non dubitamus. Quotiens igͥ ex multis bonis. uel
malis quȩ in hac uita sensus corporeus experit᷑. quale uł quantũ ẽẽ
possit illud future uite sumũ bonũ siue malũ colligitur. ⁊ ex hoꝵ
inagmatione qͥdam futuroꝵ iago figuratur. talis utiq mragim̃¬
tio rationalis ẽẽ facile conumcit᷑. & ad bale ⁊ ad rachel per tmere ui¬
detur. Ad bale pertinet in quantũ imagnratio est. ad rachel aut

Expanded text:
li creaturae possibile. Hujusmodi imaginatione saepe utimur, cum quae sint futurae vitae bona, vel mala diligentius rimamur. Nusquam hic sola bona, nusquam hic sola mala, sed permista simul et bona et mala. Et, quamvis in utroque genere sint multa, nunquam tamen inveniuntur sola. Ibi inveniri possunt et bona sine admistione malorum, et mala nihilominus sine admistione bonorum. Item hic sicut nec sola, sic nec summa invenimus. Ibi, et summa et impermista bona, et mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figuratur, talis utique imaginatio rationalis esse facile convincitur, et ad Balam, et ad Rachel pertinere videtur. Ad Balam pertinet, in quantum imaginatio est; ad Rachel autem,
Abbreviated transcription (Latin):
quia pulcritudinis fortassis hoc per exempla eindentius ostendi
quia suauitatis. plena decore. plena dulcedine: ⁊ qualia neptalim
formare consueuit. uel qualia eum formare conuenit: Oscule¬
tur me inquit osculo oris fui. Fulcite me floribꝰ stipate me mali
quia amore langueo. fainis distillans labia tua. mel ⁊ lac sub lin¬
Quid quȩso dulcnis himismodi eloquiis. quid iocundius in uenitur:
quid talibꝰ eloquiis libentius. quid auidius auditur.: Ista uerba
carnale aliquid sonare uident᷑. ⁊ tam̃qꝗpa spualia sunt quȩ ꝑ ipsa
describuntur. Sic nouit neptalim carnalia cum spualibus per¬
miscere: ⁊ per corporalia incorporea describere: ut utraq ho¬
minis natura in enis dictis inueniat. unde se mirabilit̾ reficiat.
qui ex corporea ⁊ in corporea natura constat. Hinc ẽ. fortasse qd̾
homini tam suauiter sapiunt : quia quo dãmodo ut dictum est.

Expanded text:
quia pulchritudinis, fortassis hoc per exempla evidentius ostendemquia pulchritudinis, fortassis hoc per exempla evidentius ostendemquia suavitatis, plena decore, plena dulcedine, qualia Nephtalim formare consuevit, vel qualia eum formare convenit: Osculetur me, inquit, osculo oris sui . Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo . Favus distillans labia tua, mel et lac sub linQuid, quaeso, dulcius hujusmodi eloquiis, quid jucundius invenitur? Quid talibus eloquiis libentius, quid avidius auditur? Ista verba carnale aliquid sonare videntur, et tamen spiritualia sunt quae per ipsa describuntur. Sic novit Nephtalim carnalia cum spiritualibus permiscere, et per corporalia incorporea describere, ut utraque hominis natura in ejus dictis inveniat unde se mirabiliter reficiat qui ex corporea et incorporea natura constat. Hinc est fortasse quod homini tam suaviter sapiunt, quod quodammodo, ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ualet. ⁊ ꝓpt̾ contemplationis dulcedinem multũ ei currere placet.
Intanta enĩ uelocitate neptalim iste contemplantis aminũ. in huius mo¬
di tñ negotio aliquantulum exercitatum. nunc a summa exigit. ncͣ
idima deponit: nunc per innumera rapit: ut ipse animus qui hoc
patitur. semet ipsum sȩpe miretur. felici magisterio edoctus. quã con-¬
uenienter neptalim nr̃ ceruus einissus dcatur. Notandum sane quã
recte non aui uolanti sed ceruo currenti comparabitur. nam auis
quod uolando. longe a terra suspenditur. ceruus aut̃ ad dandos sal¬
tus terre innititur: sednec inipsis sus salribus longnis a terra sepi¬
tur. Sic nnturũ sic neptalim dum ꝑ rerum unsibilnum formã. rerũ
muisibilium naturam quęxit: quos dam saltus terrȩ dare. non
antẽ ad plenm uolatũ consueuit conualescere: quia meo quod se ad
sumia erigit. rerum corporearum secum unibrã trabens. iia omi¬

Expanded text:
valet, et propter contemplationis dulcedinem, multum ei currere placet. valet, et propter contemplationis dulcedinem, multum ei currere placet. In tanta enim velocitate Nephtalim iste contemplantis animum in hujusmodi tamen negotio aliquantulum exercitatum nunc ad summa erigit, nunc ad ima deponit, nunc per innumera rapit, ut ipse animus, qui haec patitur, semetipsum saepe miretur felici magisterio edoctus quam convenienter Nephtalim noster cervus emissus dicatur. Notandum sane quam recte, non avi volanti, sed cervo currenti comparatur: nam avis quidem volando longe a terra suspenditur, cervus autem ad dandos saltus, terrae innititur, sed nec in ipsis suis saltibus, longius a terra separatur. Sic nimirum, sic Nephtalim, dum per rerum visibilium formam, rerum invisibilium naturam quaerit, quosdam saltus dare, non autem ad plenum volatum convalescere consuevit, quia in eo quod se ad summa erigit, rerum corporearum secum umbram trahens ima omni
Abbreviated transcription (Latin):
hunis modi speculatione quȩ per neptalim de signatur. quanto subtilior.
tanto minirũ excellentior ẽẽ cognoscitur. Habet tamen hunis modi spe¬
culatio aliquid singulare. ualdeq notabile. Est enĩ p̾cȩteris rudibꝰ
quidem ad huc mentibus iinusq ȩxercitatis. ⁊ ad intelligendum faci¬
lior. & ad audiendum iocundior. Siquidẽ ħ meditanti facilius occur¬
it. ⁊ audientem dulcius afficit. Est plane ⁊ promptior in medita¬
tione. & affabilior insermone. Unde ⁊ ꝑ iacob de neptalim dicitur.
Neptalim cerius enissus. dans eloquia pulcritudinis. Ceruus iã¬
q dr̃ proptꝰ currendi facilitatem. emissus ꝓpt̾ currendi auidita.¬
tem. Ceruus annal uelox nimis. multũ currere potest: ⁊ mul¬
tum currere cupit quiemissus est. Recte ergo infallor neptalim
ceruus ennssus dr̃ : quia ꝑ contemplationis grãm multa per currere

Expanded text:
hujusmodi speculatione, quae per Nephtalim designatur, quanto subtilius, hujusmodi speculatione, quae per Nephtalim designatur, quanto subtilius, tanto nimirum excellentius esse cognoscitur. Habet tamen hujusmodi speculatio aliquid singulare valdeque notabile. Est enim prae caeteris rudibus quidem adhuc mentibus, minusque exercitatis, et ad intelligendum facilior, et ad audiendum jucundior. Siquidem haec meditanti facilius occurrit et audientem dulcius afficit. Est plane et promptior in meditatione, et affabilior in sermone. Unde et per Jacob de Nephtalim dicitur: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Cervus namque dicitur, propter currendi facilitatem; emissus, propter currendi aviditatem. Cervus animal velox nimis multum currere potest, et multum currere cupit, qui emissus est. Recte ergo, nisi fallor, Nephtalim, cervus emissus dicitur, quia per contemplationis gratiam multa percurrere
Abbreviated transcription (Latin):
rea di natura. ⁊ muenit quia lux ista est cłi sapientia. quia ipsa ẽ lux
uera. Sicut enĩ lux ista exterior illuminat oculos corpoꝵ: ita illa absq
dubio illuminare consueint oculos cordium. Ecce quomodo neptalim
per rerum insibilium qualitatẽ. surgit adrerũ in insibilium cognitionẽ.
Patet gͦ quam recte scd̃ utramq in terp̃tationẽ neptalim dicatur.
Neptalim nãq comparatio uł conuersio interpretat᷑. Solet namq cogni¬
tam quam libet rerum insibilium naturam. conuertere ad spiritalẽ
in telligentiam. Qura ergo pene quicquid scriptum repperit. ad spiri¬
talem in tellectum conuertit: recte conuersionis nomen accepit. Ei
item quia assidue ut dictum est comparatione utitur. recte nichi¬
omnus neptalim .i. comparatio nominatur. Sciendum autͣ quia
illud contemplationis genus quod inpura intelligentia uerfatur.

Expanded text:
orea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux orea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux vera. Sicut enim lux ista exterior illuminat oculos corporum, ita illa absque dubio illuminare consuevit oculos cordium. Ecce quomodo Nephtalim per rerum visibilium qualitatem surgit ad rerum invisibilium cognitionem. Patet ergo quam recte secundum utramque interpretationem Nephtalim dicatur. Nephtalim namque comparatio vel conversio interpretatur. Solet namque cognitam quamlibet rerum visibilium naturam convertere ad spiritalem intelligentiam. Quia ergo pene quidquid scriptum reperit, ad spiritualem intelligentiam convertit, recte conversionis nomen accepit. Et item quia assidue, ut dictum est, comparatione utitur, recte nihilominus Nephtalim, id est comparatio, nominatur. CAPUT XXIII. Quiillud contemplationis genus, quod in pura intelligentia versatur,
Abbreviated transcription (Latin):
beatoꝵ. si talis est pͣseus ista lux miserorum: ltem multiplicitatẽ bonoꝵ
inuisibilium: conicit ex multitudine bonorũ insibilium. Quot ergo
putamus ea ẽẽ S quis ea possit dinumerare: Quot sunt obletam̃¬
ta oculorũ. quot oblectamenta aurnĩ. ceterorumq sensuum : Quot
sunt colores. qͦt odores. quot sapores : Si ergo tot sunt delitiȩ coporũ.
quot erunt delitiȩ sp̃uum: Si tanta possidemus in tempore: quanta
sunt quȩ expectamus in ȩternitate: In hunc gͥ modũ utitur compa¬
ratione. uritur nichilominus ut dictum est tranlatione: quando re¬
rum uisibilium quam libet descriptionem transfert. adrerum in uisi¬
bilium significationem. Uerbi gr̃a. Audit inscripturis nominari lucẽ
sicut de dõ scriptum est. quia in habitat lucem maccessibilem. Quęrit
ergo que sit lux ista in corporea quam in habitat in uisibilis ⁊ in corp¬

Expanded text:
beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorum visibilium. Quot ergo putamus ea esse? Sed quis ea possit dinumerare? Quot sunt oblectamenta oculorum, quot oblectamenta aurium caeterorumque sensuum? Quot sunt colores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeternitate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitur nihilominus, ut dictum est, translatione, quando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum invisibilium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorp
Abbreviated transcription (Latin):
sed  districte uidicare debeat. Sed sicut ad offitiũ danspectat
ꝑ rep̃sentationẽ pęne reprimere exurgentia uitra: sic adnepta¬
imi ꝑtinet per considerationem pͥmioꝵ inflaminare desideria
bona. Mirabilit᷑ enĩ animũ nr̃m neptalim ad eoꝵ desiderium
accendit. quotiens ȩternoꝵ bonoꝵ imagniẽ ante mentis oculos
adducit. quod tamen duobus modis facere consueuit. Utitur namq aliqn̾
trans latione. aliquando aut᷑ comparatione. Comparatione quando ex
pͣsentiũ bonoꝵ multitudine uł inagnitudine. colligit illa futurȩ uite
gaudia. quot uł quanta ẽẽ possint. Uerbi grã. Inspecta sepe solis cla¬
ritate. corporeo idelicet lumine. considerat quanta futura erit li
illa sp̃ualis. sitanta tamq mirabilis est lux ista corporalis. Qrianta
namq putas erit lux illa quȩ erit nobis commnunis eũ angłis. si tanta
est ista quam habemus cõminem cum bestiis : Qualis erit lux futura

Expanded text:
sed et districte judicare debeat. sed et districte judicare debeat. per repraesentationem poenae reprimere exsurgentia vitia; sic ad Nephtalim pertinet per considerationem praemiorum inflammare desideria bona. Mirabiliter enim animum nostrum Nephtalim ad eorum desiderium accendit, quoties aeternorum bonorum imaginem ante mentis oculos adducit, quod tamen duobus modis facere consuevit. Utitur namque aliquando translatione, aliquando autem comparatione. Comparatione, quando ex praesentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ inueniet dan infua tribu qđ exuinmare debeat. quod
iuste rep̃hendat. quã uis malus possit fieri. ut aliquando aliqͣ
earũ sine culpa ualeat iueniri. Aliarum namq culpa est in no¬
luntate. huius aut̃ exordinãtione sepe est in necessitate. Num qͣm
eni malũ approbo. num quã malo ꝯsentio: nũ quã malũ ꝑficio. nisi
se uoluero. maluꝰ aut̃ ꝑ cogitationẽ occurrere potͣ etiam minto.
Sed ad dan pertinet exurgens malũ statiꝰ cum ꝑ cogitationẽ pulsat.
in iudicium adducere. diligent᷑ discutere. dep̃hensum dampnare.
⁊ de ceptoriã cogitationem ex alia consideratione pereutere ⁊ tep̾¬
tantia mala extormentorũ recordatione extinguere. Ulides iã
it arbitror quam recte hic filius dan .i. iudicium uocet᷑. de quo
solo dubitatur. utrũ nam populum suũ iudicare habeat cũsolus
si fieripossit. ne cȩteri habeant quid iudicent nonsolum aissidue

Expanded text:
Semper inveniet Dan in sua tribu quod examinare debeat, quod Semper inveniet Dan in sua tribu quod examinare debeat, quod juste reprehendat, quamvis in aliis possit fieri ut aliquando aliqua earum sine culpa valeat inveniri. Aliarum namque culpa est in voluntate, hujus autem exordinatio saepe est in necessitate. Nunquam enim malum approbo, nunquam malo consentio, nunquam malum perficio, nisi ipse voluero; malum autem per cogitationem occurrere potest etiam invito. Sed ad Dan pertinet exsurgens malum statim, cum per cogitationem pulsat in judicium adducere, diligenter discutere, deprehensum damnare, et deceptoriam cogitationem ex alia consideratione percutere, et tentantia mala ex tormentorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, quam recte hic filius Dan, id est judicium, vocetur, de quo solo dubitatur utrumnam populum suum judicare habeat, cum solus, si fieri posset, ne caeteri habeant quid judicent, non solum assidue
Abbreviated transcription (Latin):
reprehensione dignos se e̾ẽ iuidicant. qn̾ aliqͥdiutile uel in ordinatũ
cogitant: Multorum est se ipsos rep̾hendere de peruerso opere
uel praita uoluntate. pauci sunt qui se ipsos di udicent de mor di¬
nata cogitatione. Sed quia perfecti uiri hoc faciunt. ⁊ facere eos
oportet. qui perfecti e̾ẽ uolunt. id circo iacob p̾dicit uł p̾cipit
dicens. Dax nidicabit popłm suum sicut alia tribus iͥfrl. Si eñ dan
populum suũ districte custodiat. si uidicium suũ diligent᷑ exerceat.
fiet ut meeteris tribubus raro inuentatur. quod nire dampnari
debeat. Mens ⁊ enĩ que statim in ipsasuggestione p̾cidit illecebrosam
cogitationem. non facile rapitur in prauam delectationẽ. sicut ⁊ cul¬
pa que cohibetur ante prauum consensum. nũquã transit mactũ.
Debet ergo dan p̾ceteris om̃ibus uigil ⁊ districtus in nidicio esse.
ut detur aliis ex maioriparte absq lite ⁊ disceptatione inuere.

Expanded text:
reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum cogitant? Multorum est se ipsos reprehendere de perverso opere vel prava voluntate; pauci sunt qui seipsos dijudicent de inordinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit vel praecipit, dicens: Dan judicabit populum suum sicut alia trpopulum suum districte custodiat, si judicium suum diligenter exerceat, fiet ut in caeteris tribubus raro inveniatur quod jure damnari debeat. Mens enim quae statim in ipsa suggestione praecidit illecebrosam cogitationem, non facile rapitur in pravam delectationem, sicut et culpa quae cohibetur ante pravum consensum, nunquam transit in actum. Debet ergo Dan prae caeteris omnibus vigil et districtus in judicio esse, ut detur aliis tribubus ex majori parte absque lite et disceptatione vivere.
Abbreviated transcription (Latin):
tationum fantasias cũ importunitate magna se ingerentes corde to¬
leremus. S mĩquid eas sine nr̃a rep̾hensione negligere debemus.
Nonne magis eas oportet acriter arguere ⁊ ut dictum est. ꝑ rep̾senta¬
tionem pęne repͥmere irritationẽ culpe. ⁊ cogitationes cogitationibꝰ
astigare. Unde scriptum est. Dan iudicabit popłm suũ sic̃ alia
tribus in nrł. Ad filios quippe xelphe ꝑtinet disciplma oꝑum. ad
filios liȩ dispositio uoluntatũ. ad filios rachel sententia assertiomĩ.
ad filios uͦ bale moderatio cogitationum. Quelibet ergo cognatio
quasi insua tribu nidicatur. qn̾ omẽ exratũ ꝑsuum simile corrio
quando uoluntas uoluntate emendatur. qñ opus oꝑẽ castigatur.
assertio assertione corrigit᷑. Quociens ergo falsum aliquid sentimus.
statim nos rep̃hensibiles eẽ mime ignoramus. Sed nũ quid equȩ om̃s

Expanded text:
itationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toleremus. Sed nunquid eas sine nostra reprehensione negligere debemus? Nonne magis eas oportet acriter arguere, et, ut dictum est, per repraesentationem poenae reprimere irritationem culpae et cogitationibus castigare? Unde scriptum est: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel . Ad filios quippe Zelphae pertinet disciplina operum, ad filios Liae dispositio voluntatum: ad filios Rachel sententia assertionum, ad filios vero Balae moderatio cogitationum. Quaelibet ergo cogitatio quasi in sua tribu judicatur, quando omne erratum per suum simile corrigitur, quando voluntas voluntate emendatur, quando opus opere castigatur, assertio assertione corrigitur. Quoties ergo falsum aliquid sentimus, statim nos reprehensibiles esse minime ignoramus. Sed nunquid aeque omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uexari. & ad illicitã delectationẽ incitari tociens solent in ipso etiã
temptationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere. ⁊ ex
tali consideratione quic quid illicitum mens suggerit. ante turpẽ delec¬
tationem extinguere. Hoc igitꝰ mͦ inse statĩ ꝑ considerationẽ pene ul¬
ciscuntur & dampnant blandunenta culpe. Quia ergo per officium
dan illecebras cogitationes dep̃hendimuis. argunnus. cdampnamius.
castigamus: recte eum dan .i. nidicium uocamꝰ. S quid hoc de t᷑pibꝰ
tm̃ cogitationibꝰ loquimur. qnͣ qͥdẽ uanas ⁊ mutiles ꝑfecti uiri non le¬
nit᷑ ab hominant᷑. propt̃ illud qđ scriptũ in uenitur. Ue qui cogitatis¬
mutile. & illud. Sp̃c sc̾s discipline effugiet fictum. ⁊ aufert se a eogi¬
tarionibꝰ que sunt sine in tellectu. Quid gͦ queso fiet debis quȩ senti¬
mus non sine quodã illicito affectu. qnͣ sp̃c sc̃s aufert se ab his &̃ quȩ
sunt sine intellectu: Sepe fit ut moratione constituti quasdam cog¬

Expanded text:
ulsari, et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere, et ex tali consideratione, quidquid mens illicitum suggerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnamus, castigamus, recte eum Dan, id est judicium, vocamus. Sed, quid hoc de turpibus tantum cogitatibus loquimur, quandoquidem vanas et inutiles perfecti viri non leviter abominantiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Quid ergo, quaeso, fiet de his quae sentimus non sine quodam illicito affectu, quando Spiritus sanctus aufert se ab his etiam quae sunt sine intellectu? Saepe fit ut in oratione constituti, quasdam cog
Abbreviated transcription (Latin):
Esore .2.c. quia lege cauetꝰ a me ergo põitũ elt hoc decietũ ut oĩs homo
qui hãc irritau̾it uisiorẽ tollat lignũ de domo eiꝯ et origatur et cõti¬
gat᷑ in eo. Domus autẽ eius publicet᷑. Deus aũt qui hĩtare uult nomẽ
s̾uũ ibi dissipat om̃ia regna et ppłm qui extẽderit manũ suam ut repu¬
guet et dissipet domũ dei illam que est̾n ihr̃lm Ego dariꝰ statui hoc¬
decretũ quod studiosẽ adimpleri uolo d̾cdõ dixisti̾nsi inaducauitis e¬

Expanded text:
go positum est decretum, ut omnis homo, qui hanc mutaverit iussionem, tollatur lignum de domo ipsius, et erigatur et configatur in eo, domus autem eius publicetur. Deus autem, qui habitare fecit nomen suum ibi, dissipet omnia regna et populum, qui extenderit manum suam, ut repugnet et dissipet domum Dei illam, quae est in Ierusalem. Ego Darius statui decretum, quod studiose impleri volo
Abbreviated transcription (Latin):
didis uestibꝰ et stabat ante faciẽ angłi qui rñdit et ait ad eos qui st̃abãt
ante se dices Luferte uestimẽta sõrdida ab eo et dixitad eum. Ecter
abstuli a te inquitatẽ tuã et indui te mutatoriis Et dixit. Pouite fui¬
ambulãs et mãdata mea custodierietu quo iudicabis domũ meam
et custodies atria mea et dribo tibi ambulãtes de hiis qui nuĩcassistunt
Audi ihs sacerdos magne tu et amiti tui qui hĩtant corãte qui unii

Expanded text:
et stabat ante faciem angeli. Qui respondit, et ait ad eos qui stabant coram se, dicens: Auferte vestimenta sordida ab eo. Et dixit ad eum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et indui te mutatoriis. Et dixit: Ponite ciambulaveris et custodiam meam custodieris tu quoque iudicabis domum meam et custodies atria mea et dabo tibi ambulantes de his qui nunc hic adsistunt audi Iesu sacerdos magne tu et amici tui qui habitant coram te quia viri
Abbreviated transcription (Latin):
mich edificacõe templi ihrlm statuit legem dicẽs Oimĩs homo qui hane
mutaui̾t iusionẽ tollat᷑ lignũ de domo eus et corrigat᷑ et crucifigut m eo
domus autẽ publicet᷑ eis. Deue aũt qui hĩtare fecit nomen siui ibi disco
om̃ia regna et ꝓpłm qui extẽderit manũ suã ut repugnet et disł pet p¬
domũ illã que est in ih̾rlm Eoce dariꝯ statĩ decretũ quod fc̃udiose impleri

Expanded text:
 omnis homo qui hanc mutaverit jussionem, tollatur lignum de domo ipsius, et erigatur, et configatur in eo: domus autem ejus publicetur. Deus autem, qui habitare fecit nomen suum ibi, dissipet omnia regna, et populum qui extenderit manum suam ut repugnet, et dissipet domum Dei illam, quae est in Jerusalem. Ego Darius statui decretum quod studiose impleri
Abbreviated transcription (Latin):
et stridor dentiũ ubi oculi eoꝵ funt lacͥ̾me ubi mors optat᷑ ẽtnõ dat᷑
ubi i̾tmes eoꝵ non moriũtur etigins eoꝵ ño extinguitꝰ ubi aliudnõ¬
uenis ad mĩsteriũ ubi nullũ gaudium nec leticia post tasticiã ubi
ubi ardor fitis et terra oblunoĩs ubi ardor flame et dolor uermiũ ubi¬
mitꝰ ubi nulla ꝯsolo nisi infetius et ꝓfunditas gehõne et ꝑuemiãt
et sp̃s st̃s ubi lumen indeficiẽs ubi gaudiũ sempit̾inũ ubi uita pẽms
et ĩmortalitas et leticia sepit̾na cm angelis et apłis ubi lux lucis et
abraã ysaach et Iacob etscõꝵ omĩu ubi dolor nullꝰ nec tristicia post
effugiet et senectꝰ non aꝑꝑebit ubi caritas mexplebib ubi pax indi¬
uidua ubi asfistunt angeli et uniu̾sẽ pt̃ates ubi manna angelica x¬

Expanded text:
et stridor dentium, ubi sunt oculi eorum lacrime, ubi mors optatur et non datur, ubi uermis eorum non morientur et ignis non extinguitur, ubi aliuuenis administerium, ubi nullum gaudium nec leticiam post tristitiam, ubi ubi ardor et sitis et terra obliuionis, ubi est ardor flammae et dolor uermium, ubimitus, ubi nulla con ubi lumen indeficiens, ubi gaudium sempiternum, ubi uita perennis et inmortalis et laeticia sempiterna cum angelis et apostolis, ubi lux lucis et Abraham et Isaac et Iacob et sanctorum omnium, ubi dolus nullus nec tristicia post senectus non apparebit, ubi caritas inexplibelis, ubi pax indiuidua, ubi adsistunt angeli et universe potestatis, ubi paradisus abun
Abbreviated transcription (Latin):
ominis enim sapĩa: pietas
est. Habes hoc in libro scĩ iob.
Nam ibi legitur qd̾ ip̃a sapĩa dixe¬
rit homini: ecce pietas est sapĩa
Si autẽ queras quam clixerit eo
loco pietatem: distinctius in gre¬
co reperies theosebian. qui est dĩ
cultus. Dicitur enim grece pie¬
tas ⁊ aliter. id est eusebia: quo
nomine significatur bonus cul¬
tus: quamuis ⁊ hoc p̾cipue refe¬
ratur ad colendũ deum. S nicħ
est commodius illo noĩe. quo e¬
uidenter dei cultus expressus est:
cum quid ẽẽt homĩs sapia dicere¬
tur. Queris ne aliquid dicibre¬
uius. qui petis a me ut breuit̾
magna dicantur: An hoc ip̃m
tibi fortasse desideras breuiter
apperiri. atq in sermonẽ breuẽ
colligi quonam modo sit colen¬
dus deus:

Expanded text:
ominis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermonem colligi brevem, quonam modo sit colendus Deus?