comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut nequaquã tantũ ꝓficere ualeant
quantum uolunt: sed ne extollant᷑
suꝑbia. fit in eis ipsarum quedam
mensura uirtutum. Hinc est xenim¬
qđ helias dum tot uirtutib in alta
ꝓfecisset. quadam mensura suspen¬
sus eͣ: dum iezabel postmodũ quã¬
uis reginam. tam̃ mulierculã fugit.
Perpendo quippe hunc mire uirtutis
uirum. ignem de celo trahere. & se¬
cundo quinquagenarios uiros cũ
suis om̃ib petitione subita conere¬
mare. uerbo cȩlos a pluuiis claude¬
re. uerbo cȩlos ad pluuias aꝑire. sus¬
citantem mortuos. uentura queq
p̃uidentem: & ecce rursus animo oc
currit. quo pauore ante unã mu¬
lierculam fugerit. Considero uirũ
timore ꝑculsum. de manu di mor¬
tẽ petere nec accipere: de manu
mulieris mortem fugiendo uitare.
Quȩrebat enim mortẽ. dum fugeret.
dicens. Sufficit mͥ dñe. tolle animã
meam. Neq enim melior sum: q̃m
patres meĩ. Unde gͦ tam potens. ut tot

Expanded text:
ut ne tantum proficere valeant ut ne tantum proficere valeant quantum volunt; sed ne extollantur superbia, non fit in eis ipsarum quaedam mensura quod Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen mulierculam fugiit. Perpendo quippe hunc mirae virtutis virum, ignem de coelo trahere, et secundo quinquagenarios viros cum suis omnibus petitione subita concremare: verbo coelos a pluviis claudere: verbo coelos ad pluvias aperire, suscitantem mortuos, ventura quaeque praevidentem: et ecce rursus animo occurrit, quo pavore ante unam mulierculam fugerit. Considero virum timore perculsum de manu Dei mortem petere, nec accipere; de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem dum fugeret, dicens: Sufficit mihi, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Unde ergo sic potens, ut tot
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sicut dicit᷑. Aqua sapientie salu¬
taris. potauit eos. Per aquam quoq
praua scientia appellari solet. sicut
apud salomonem mulier que typũ
hereseos tenet. callidis suasionib blan¬
dit̾ dicens. Aque furtiuȩ. dulciores
sunt. Aquarum etiam nomine. non¬
numquam solent tribulationes intei¬
ligi. sicut ꝑ psalmistam dicit᷑. Saluũ
designant᷑. sicut ꝑ ioħem dicit᷑. Aque
uͦ. sunt popłi Per aquam quoꝙ non
solum fluxus decurrentium popłorũ.
sed etiam bonoꝵ mentes fidei p̃dica¬
menta sequentium designant᷑. ficut ꝓ¬
pħa ait. Beati qui seminatis. suꝑ om̃s
aquas. Et ꝑ psalmistam dicit᷑. Uor alm̃
nomine. nisi electoꝵ corda signant᷑. que
ꝑ intellectum sapientie auditum iam
suꝑne uocis acceperunt: De quib re¬
cte dicit᷑. Et aquas appendit in men¬
sura: quia scĩ ipsi qui leuante spũ
uita sunt. ne aliqua elatione suꝑbiant.
quibdam temptationib reprimunt᷑.

Expanded text:
tur, sicut dicitur: « Aqua sapientiae salutur, sicut dicitur: « Aqua sapientiae salutaris potavit eos . » Per aquam quoque prava scientia appellari solet, sicut apud Salomonem mulier quae typum haereseos tenet, callidis suasionibus blanditur, dicens: « Aquae furtivae dulciores sunt . » Aquarum ergo nomine nonnunquam solent tribulationes intelligi, sicut per Psalmistam dicitur: « Salvum designantur, sicut per Joannem dicitur: Aquae vero sunt populi . Per aquam quoque non solum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur, sicut propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aquas . Et per Psalmistam dicitur: Vox Domini nomine, nisi electorum corda signantur, quae per intellectum sapientiae auditum jam supernae vocis acceperunt? De quibus recte dicitur: Et aquas appendit mensura, quia sancti ipsi, qui sublevante Spiritu vita sunt, ne aliqua elatione superbiant quibusdam tentationibus reprimuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
linquendo adnudicat: sed cũ ꝑ grãm
respieit. uagam mentẽ in consilii sta¬
bilitatẽ figit. Recte gͦ nuno dicitur.
Qui fecit uentis pondus. quia cum
leues motus animi misericorditer di¬
gnat᷑ aspicere. hunc ꝓtinus ad con-¬
stantia maturitatem informat. Uel
crrte uentis pondus ẽ facere. concessã
hic electis de uirtutib głam. ꝑmix¬
ta infirmitate temꝑare Unde & sub¬
dit᷑. Et aquas appendit in mensura.
Aque in seriptura sacra. aliquando sp̃m¬
scm̃. aliquando scientiam sacram. a¬
liquando scientiam prauam. aliquan¬
do tribulationẽ. aliquando defluentes
popłos. aliquando mentes fidem sequen¬
tium designare solent. Per aquã quip¬
pe scĩ sp̃s infusio designat᷑. sicut in
euangłio dicit᷑. Qui credit in me sic̃
scriptum ẽ. flumina de uentre eiꝰ aque
adiunxit. Hoc autẽ dixit de spĩ. quẽ
accepturi erant. credentes in eum.
Rursum ꝑ aquam. scã scientia designa¬

Expanded text:
linquendo dijudicat. Sed cum per gratiam linquendo dijudicat. Sed cum per gratiam respicit vagam mentem, in consilii stabilitatem figit. Recte ergo nunc dicitur: Qui fecit ventis pondus, quia cum leves motus animi misericorditer dignatur aspicere, hunc protinus ad constantiae maturitatem format. Vel certe ventis pondus facere est concessam hic electis de virtutibus gloriam permista infirmitate temperare. Sequitur: Et aquas appendit mensura. - Aquae in Scriptura sacra aliquando sasanctum, aliquando scientiam sacram, aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando autem defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium demonstrare solent; per aquam quippe sancti Spiritus infusio designatur. Sicut in Evangelio dicitur: « Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus adjunxit: « Hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. » Rursum per aquam sacra scientia designa
Abbreviated transcription (Latin):
subtilitate uentoꝵ in scriptura sa¬
cra solent animȩ designari. sicut
uentis pondus. quia dum suꝑna sa¬
pientia replet ammas. eas maturi¬
tate indita graues reddit: non illa
grauitate de qua dicit᷑. Filii hominũ
usꝙquo graui corde. Aliud namꝙ ẽ
grauem esse ꝑ consilium. aliud ꝑ pec¬
catum. Aliud ẽ grauem ẽẽ ꝑ constan¬
tiam. aliud ꝑ culpam. Ista enĩ graui¬
tas pondus habet oneris. illa uirtu¬
tis. Pondus gͦ accipiunt animȩ. ut ab
intentione di non iam leui motu dis¬
siliant. sed in eum fixa constantie gͣ¬
uitate consistant. Adhuc ille popłs le¬
uiter mouebat᷑. de quo ꝑ ꝓpb̃am dr̃.¬
Abnt uagus in uiam coridis sĩ. Uiam
eus uidi. & diuisi eum. Graue autẽ
consilium cordis. hominũ inconstan¬
tiam: uagationis expellit. Et qm̃ sunt
amimȩ quȩ leui motu nuno ista. nc̃
illa desiderant: omp̃s ds quia laxas
leuesq fluctuationes mentium non
leiiter pensat. uagationẽ cordis re¬

Expanded text:
subtilitate ventorum in Scriptura sasubtilitate ventorum in Scriptura sacra solent animae designari, sicut ventis pondus, quia dum superna sapientia replet animas, eas maturitate indita graves reddit; non illa gravitate qua dicitur: Filii hominum usquequo gravi corde ? Aliud namque est gravem esse per consilium, aliud per 607 peccatum; aliud est gravem esse per constantiam, aliud per culpam. Ista enim gravitas pondus habet oneris, illa virtutis. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu desiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Adhuc ille populus leviter movebatur, de quo per prAbiit vagus in viam cordis sui; viam ejus vidi, et dimisi eum . Grave autem consilium cordis omnem inconstantiam vagationis expellit. Et quoniam sunt animae quae levi motu nunc ista, nunc illa desiderant, omnipotens Deus, quia ipsas leves fluctuationes mentium non leviter pensat, vagationem cordis re
Abbreviated transcription (Latin):
est: An uenire ẽ sapientie ꝑ illumina¬
tionẽ mentis nre indicare p̃sentiam
maiestatis suȩ Et quia hominib in¬
certum ẽ uel in cuiꝰ corde ueniat. uel
in quo postquã uenerit ꝑmanendo
requiescat: recte nunc dicit᷑. Õ intel¬
ligit uiam eus. & ipse nouit locum
illius: quia solius diuine uisionis ẽ
certere. uel quib modis intellectus
sapientiȩ ad cor hominis ueniat. uiel
cutus mens intellectum uitȩ quem
ꝑceꝑit mortiferis cogitationib non
amittat. Et quia hȩc eade sapientia
ꝑ humanitatis grãm manifestata.
in cunctis mundi partib electoꝵ¬
corda fuerat repletura: recte subdit᷑.
nia quȩ sub celo sunt respicit. Nes¬
picere quippe di ẽ: ea quȩ amissa ac
ꝑdita fuerant. ad suam grãm rescr¬
marẽ. Unde scriptum ẽ. Rex qui se¬
det in solio iudicii. dissipat om̃e ma¬
lum intuitu suo. Respiciendo nãq
leuitatis nr̃e mala cohercuit. &¬
magna merita maturitatis dedit.
Unde adhuc subdit᷑. Qui fecit uen¬

Expanded text:
est? An venire est sapientiae per illuminationem mentis nostrae indicare praesentiam majestatis suae? Et quia hominibus incertum est vel in cujus cor veniat, vel in quo postquam venerit permanendo requiescat, recte nunc dicitur: Deus intelligit viam ejus, et ipse novit locum illius, quia solius divinae visionis est cernere, vel quibus modis intellectus sapientiae ad cor hominis veniat, vel cujus mens intellectum vitae, quem perceperit, mortiferis cogitationibus non amittat. Et quia haec eadem sapientia per humanitatis gratiam manifestata in cunctis mundi partibus electorum fuerat corda repletura, recte subditur. nia, quae sub coelo sunt, respicit. - Respicere quippe Dei est ea quae amissa ac perdita fuerant ad suam gratiam remare. Unde scriptum est: Rex qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Respiciendo namque levitatis nostrae mala coercuit, et magna merita maturitatis dedit. Unde adhuc subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quasi inuitus indicat᷑: nisi qđ ser¬
uis suis se sequentib exemplum
dedit. ut ipsi quidem uirtutes su¬
as occultari defiderent. & tamen
ut alii eoꝵ exemplo ꝓficiant. ꝓ¬
dant᷑ inuiti: Et facta quidẽ sua
occultando. se ipsos custodiant. sed
dum ꝓduntur inuiti. bona ad ꝓxi¬
mos suos exempla transmitant.
Occultent᷑ gͦ studio. necessitate pu¬
blicent᷑. & eoꝵ occultatio sit custo¬
dia ꝓpria: eoꝵ publicatio. sit u¬
cilitas aliena. Rursum quia scrip¬
tum est: neq accendunt lucernã
& ponunt sub modio. sed suꝑ can¬
delabrum. ut luceat om̃ib qui

Expanded text:
quasi invitus indicatur, nisi quod serquasi invitus indicatur, nisi quod servis suis se sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur inviti, et facta quidem sua occultando seipsos custodiant, sed dum produntur inviti, bona ad proximos suos exempla transmittant. Occultentur ergo studio, necessitate publicentur; et eorum occultatio sit custodia propria, eorumque publicatio sit utilitas aliena. Rursum quia scriptum est: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ inferuis non requirunt: re¬
cte coꝵ iudicia diademati compa¬
rant᷑. Diadema quippe in suꝑiori
parte corporis ponitur. Iustoꝵ gͦ
iudiciũ diadema dicit᷑. quia ꝑ hec
non interrenis & infimis. sed sur¬
sum remunerari concupiscunt.
do. Pater eram pauꝑum. & causam
quam nesciebam. diligentissime in¬
uestigabam. Inter hec lectoris am¬
mus forsitan quęrat. cur beatus
iob suas tam subtiliter uirtutes
bona que fecerint occultare. ne cõ¬
tingat eos lapsum elationis incur
rere. Unde ꝑ semetipsam ueritas di¬
cit. Attendite ne iusticiam ur̃am
faciatis coram hominib. ut uidea¬
mini ab eis. Hinc ẽ etiam qđ duos
nans p̃cepit dicem. Uidete ne quis
sciat. De quib ilico scriptum ẽ. qr
illi abeuntes diffamauerunt. eum
ꝑ totam terram illam. Sed quęren¬
dum nobis ẽ. quid sit hoc qđ ipse
ompͣs cui hoc est uelle qđ posse. &
taceri uirtutes suas uoluit. & ta¬
men ab his qui illuminati sunt

Expanded text:
tionem inferius non requirunt, retionem inferius non requirunt, recte eorum judicia diademati comparantur. Diadema quippe in superiori parte corporis ponitur. Justorum ergo judicium diadema dicitur, quia per hoc non in terrenis et infimis, sed sursum remunerari concupiscunt. do, pater eram pauperum, et causam quam nesciebam diligentissime investigabam. - Inter haec lectoris animus forsitan quaerat cur beatus Job suas tam subtiliter virtutes bona quae fecerint occultare, ne contingat eos lapsum elationis irere. Unde per semetipsam Veritas dicit: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis . Hinc est etiam quod duos nans, praecepit dicens: Videte ne quis sciat . De quibus illico scriptum est quia illi abeuntes diffamaverunt eum per totam terram illam. Sed quaerendum nobis est quid sit hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et taceri virtutes suas voluit, et tamen ab his qui illuminati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ nimirum secum cotidie intror¬
sus agunt. quid dõ quid ꝓximo
debeant sollerter aspiciunt: atq ad
agenda bona se ueheient᷑ accendt.
&e de ꝑpetratis malis districte redar¬
guunt. Unde quoq ꝑ salomonem
dicit᷑. Cogitationes iustoꝵ iudicia.
Iusti quippe ab omĩ strepitu sȩcu¬
lari ad corda sua redeunt. ibiꝙ
ascendunt tribunal mentis: atq
ante oculos se & ꝓximum statuunt.
deducunt ad medium regulam
testam̃ti qua dicit᷑. Quȩ uultis
ut faciant uobis homines. & uos
eadem facite illis. Cransferunt
in se ꝑsonã ꝓximi. & sollicite at¬
tendunt. quid sibi si ita essent fi¬
eri uel non fieri iuste uoluissent:
sicꝙ districto uire atꝙ iudicio
causam suam & ꝓximi iusta ca¬
bula diuine legis in foro cordis
examinant. Bene gͦ dicit᷑. cogita¬
tiones iustoꝵ iudicia : quia ipse
eoꝵ intimus motus cordis qua¬
si quedam libra ẽ iudiciarie po¬
testatis. Quib ꝑactis quia retribu¬

Expanded text:
Quae nimirum judicia secum quotidie introrQuae nimirum judicia secum quotidie introrsus agunt, quid Deo, quid proximo debeant solerter aspiciunt, atque ad agenda bona se vehementer accendunt, et de perpetratis malis districte redarguunt. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cogitationes justorum judicia . Intus quippe ab omni strepitu saeculari ad corda sua redeunt, ibique ascendunt tribunal mentis, atque ante oculos se et proximum statuunt, deducunt ad medium regulam testamenti, qua dicitur: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Transferunt in se personam proximi, et sollicite attendunt quid sibi si ita essent fieri vel non fieri juste voluissent, sicque districto jure atque judicio causam suam et proximi juxta tabulas divinae legis in foro cordis examinant. Bene ergo dicitur: Cogitationes justorum judicia, quia ipse eorum intimus motus cordis, quasi quaedam libra est judiciariae potestatis. Quibus peractis, quia retribu
Abbreviated transcription (Latin):
occubuit. Quos gͦ iste significat.
quẽ sua uictoria oppressit. nsi
eos qui uicia suꝑant. sed sub ipsa
quȩ subigunt. suꝑbiendo succũ¬
bunt: Quasi enim sub hoste
quẽ ꝓsternit moritur. qui de cul¬
pa quam suꝑat eleuat᷑. Pensan¬
dum gͦ magnoꝑe e̾: quia bona
ꝓdesse nequeunt. si mala quȩ
subripiunt non cauent᷑. Perit
om̃e qđ agitur. si non sollicite
in bumilitate custodiat᷑. Unde
bene quoq de ipso primo parente
dicit᷑. Posuit eum dñs in parady¬
so uoluptatis. ut oꝑaret᷑ & custo¬
S diret. Oꝑatur quippe qui agit
bonum qđ p̾cipit᷑. sed qđ oꝑatus
fuerit non custodit: cui hoc subri¬
pit qđ ꝓbibetur. Beatus gͥ iob.
quia ex om̃i parte bono se oꝑe
texerat. dicat. Iusticia indutus
sum: & uestiuit me sicut uestunͣ¬
to. Ubi & ꝓtinus subdit. Et sicut
diademate iudicio meo. Iustoꝵ
iudicia recte diademati cõparan¬
tur. quia ꝑ magni oꝑis głam.
ad retributionis ducunt coronã.

Expanded text:
occubuit . Quos ergo iste significat occubuit . Quos ergo iste significat quem sua victoria oppressit, nisi eos qui vitia superant, sed sub ipsa quae subigunt, superbiendo succumbunt? Quasi enim sub hoste quem prosternit moritur, qui de culpa quam superat elevatur. Pensandum ergo magnopere est quia bona prodesse nequeunt, si mala quae subrepunt non caventur. Perit omne quod agitur, si non sollicite in humilitate custoditur. Unde bene quoque de ipso primo parente dicitur: Posuit eum Dominus in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret . Operatur quippe qui agit bonum quod praecipitur, sed quod operatus fuerit non custodit, cui hoc subrepit quod prohibetur. Beatus igitur Job, quia ex omni parte bono se opere texerat, dicat: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento. Ubi protinus subditur: diademate judicio meo. - Justorum judicia recte diademati comparantur, quia per magni operis gloriam ad retributionis ducunt coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
b hostib ꝑ elationẽ aꝑuit. quam
frustra ꝑ ieiunium & elemosinas
clausit. In cassum munita sunt
cȩtera. cum locus unus de quo ho¬
sti pateret aditus munitus non eͣ.
Grãs recte egit. sed ꝑuerse se suꝑ
publicanum exculit. Ciuitatem
cordis sui extollendo ꝓdidit. quã
abstinendo & largiendo seruauit.
Uicta ẽ ꝑ abstinentiam gula. de-¬
structa ẽ uentris ingluuies: suꝑa¬
ta ẽ largitate tenacia. auaritia
depressa est. Quib hoc laborib
actum credimus: Sed o quot la¬
bores uno uitio ꝑcussi cecidert᷑.
Quanta bona. unius culpe gladi-¬
o sunt ꝑempta. Unde magnoꝑe
oportet & bona semꝑ agere. & ab
ipsis nos bonis oꝑib caute in co¬
gitatione custodire. ne si mentẽ
eleuant bona non sint: que non
si ex libris licet non canonicis s
tamen ad edificationẽ eccłe editis.
testimonium ꝓferamus. Eleazar
namq in pͣlio elefantẽ feriens
strauit. sed sub ipso quẽ extinxit

Expanded text:
bus hostibus per elationem aperuit, quam bus hostibus per elationem aperuit, quam frustra per jejunium et eleemosynas clausit. Incassum munita sunt caetera, cum locus unus, de quo hosti patet aditus, munitus non est. Gratias recte egit, sed perverse se super publicanum extulit. Civitatem cordis sui extollendo prodidit, quam abstinendo et largiendo servavit. Victa est per abstinentiam gula, destructa ventris ingluvies, superata est 622 largitate tenacia, avaritia depressa. Quibus hoc laboribus actum credimus? Sed o quot labores uno vitio percussi ceciderunt, quanta bona unius culpae gladio sunt perempta! Unde magnopere oportet et bona semper agere, et ab ipsis nos bonis operibus caute in cogitatione custodire, ne si mentem elevant, bona non sint, quae non si ex libris, licet non canonicis, sed tamen ad aedificationem Ecclesiae editis, testimonium proferamus. Eleazar namque in praelio elephantem feriens stravit, sed sub ipso quem exstinxit
Abbreviated transcription (Latin):
misit omnẽ. ut uidelicet unusquisq
hinc in se diligenter inspiciat. et
quãdiu in bac uita ẽ. contra spñales
inimicos in acie positum se sciat.
ne mercedem quam ꝑ has actiones
colligit. ꝑ alias amittat: ne hinc o¬
stii fores obstruat. & aliunde aditũ
pandat. Siqua &enim ciuitas con¬
tra insidiantes ininicos magno
uallet᷑ aggere. fortib cingat᷑ muris.
ex om̃i parte muniat᷑ custodia: unũ
uͦ in ea foramen tantummꝰ immu¬
nitum ꝑ negligentiam relinquat᷑.
inde ꝓculdubio hostis ingreditur.
qui undiq exclusus esse uidebatur.
Phariseus namꝙ qui in templo ora¬
curus ascendit. ciuitatẽ mentis sue
quanta munitione uallauerit
audiamus. Ieiuno inquit bis in
sabbato. decimas do om̃ium quȩ
possideo: qui p̃misit. grãs tibi ago.
Magna certe munimina adhibuit.
sed uideamus ubi insidianti hosti
immunitũ foramen reliquit: qr
non sum sicut publicanus iste.
Ecce ciuitatẽ cordis sui insidianti¬

Expanded text:
aemisit omni, ut videlicet unusquisque aemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac vita est, contra spiritales inimicos in acie se positum sciat, ne mercedem quam per has actiones colligit, per alias amittat, ne hinc hosti fores obstruat, et aliunde aditum pandat. Si qua etenim civitas contra insidiantes inimicos magno valletur aggere, fortibus cingatur muris, ex omni parte insomni muniatur custodia, unum vero in ea foramen tantummodo immunitum per negligentiam relinquatur; inde procul dubio hostis ingreditur, qui undique exclusus videbatur. Pharisaeus namque ille, qui in templum oraturus ascendit, civitatem mentis suae quanta munitione vallaverit, audiamus: Jejuno, inquit, bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo . Qui praemisit: Gratias ago tibi, magna certe munimina adhibuit. Sed videamus ubi insidianti hosti immunitum foramen reliquit: Quia non sum sicut publicanus iste . Ecce civitatem cordis sui insidianti
Abbreviated transcription (Latin):
Uestimento utiq cum uestimur.
ex om̃i parte circundam᷑. Ille gͦ ui¬
sticia sicut uestimento uestitur.
qui se undiq bono oꝑe ꝓtegit.
& nullam partẽ actionis suȩ pec¬
Fcato nudam relinquit. Nam qui
in aliis actionib iustus ẽ. in aliis
inustus. quasi hoc latus cooꝑuit.
illud nudauit: nec iam bona st̃
oꝑa. que subortis aliis prauis opi¬
b inquinant᷑. Hinc enĩ ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Qui in unũ offenderit. mul¬
ta bona ꝑdet. Hinc iacob dicit. Qi¬
cumq totam legem seruauerit. offen¬
dat autẽ in uno: factus ẽ om̃iũ reus.
Quam uidelicet sententiam suam ip¬
se diligenter exposuit. cũ subiunxit.
Qui enĩ dixit non mechaberis. dixit¬
co non occides. Qđ si non mechabe¬
ris. occidas autẽ: factus es transgre¬
ssor legis. Cordis gͦ oculis circum¬
quaq porrectis: undiq nobis adbi¬
benda custodia ẽ. Unde recte qͦ
ꝑ salomonem dicit᷑. Om̃i custodia
serua cor tuum. quia ex ipso uita
ꝓcedit. Dicturus enim custodiam. p̃¬

Expanded text:
estimento utique cum vestimur, ex omni parte circumdamur. Ille ergo justitia sicut vestimento vestitur, qui se undique bono opere protegit, et nullam partem actionis suae peccato nudam relinquit. Nam qui in aliis actionibus justus est, in aliis injustus; quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit, nec jam bona sunt opera, quae subortis aliis pravis operibus inquinantur. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet . Hinc Jacobus dicit: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factusQuam videlicet sententiam suam ipse diligenter exposuit, cum subjunxit: Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis . Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit . Dicturus enim custodia, pr
Abbreviated transcription (Latin):
a peccatoꝵ paleis exuant᷑: quanto
artius affligunt᷑. Tunc electi om̃s
qui in illa fuerint tribulatione
in quib nunc eccła fidei pacem tenet:
& suꝑba hereticoꝵ colla comprimit.
non potentatu culminis. sed uigo ra¬
tionis. Reminiscent᷑ nr̃i qui quieta
fidei tempora duximus. qui & si
in bellis coartamur gentium. non
tamen in dictis expugnam̃ patrũ.
Beatus gͦ iob scẽ eccłȩ typum gerens.
que tunc in angustus inuenitur.
& tamen nr̃e ut dixi quietis remi¬

Expanded text:
a peccatorum paleis exuantur, quanto a peccatorum paleis exuantur, quanto arctius affliguntur. Tunc electi omnes qui in illa fuerint tribulatione in quibus nunc Ecclesia fidei pacem tenet, et superba haereticorum colla comprimit, non potentatu culminis, sed jugo rationis. Reminiscuntur nostri, qui quieta fidei tempora ducimus; 612 qui etsi in bellis coarctamur gentium, non tamen in dictis expugnamur patrum. Beatus ergo Job sanctae Ecclesiae typum tenens, quae tunc in illis angustiis invenitur; et tamen n
Abbreviated transcription (Latin):
sicut psalmistȩ uoce dicit᷑. congre¬
gat sicut in utre aquas maris. U¬
ter quippe ẽ carnalis cogitatio. A¬
que gͦ maris in utre congregate
sunt: cum amaritudo ꝑuersȩ mentis
non erumpit exterius in uocẽ pra¬
ue libertatis. Ueniet. ꝓfecto tempus
quando contra hanc ꝑuersi atꝙp
carnales aꝑta uoce p̾dicent. qđ nc̃
occulta cogitatione moliunt᷑. ueniet
tempus quando catholicam eccłam.
non solum iniustis uocib sed etiam
crudelib plagis premant. ad adũ
ꝑsecutionẽ patitur. scilicet aut uer¬
bis aut gladiis. Sed cum uerbis ꝑse¬
cutionẽ patitur. exercet᷑ eiꝰ sapientia.
Cum uͦ gladiis: exercet᷑ eiꝰ patientia.
Sed uerbeꝵ ꝑsecutiones ab bereticis
nunc etiam cotidie toleramus. cum
ipsi heretici linguis nobis subdolis.
& falsa humilitate blandiunt᷑. Perse¬
cutiones uͦ gladioꝵ iuxta finẽ mun¬
di secuturȩ sunt: ut grana cȩlesti¬
b borreis recondenda. tanto ueriꝰ

Expanded text:
sicut Psalmistae voce dicitur, Congresicut Psalmistae voce dicitur, Congregat sicut in utre aquas maris . Uter quippe carnalis est cogitatio. Aquae ergo maris in utre congregatae sunt, cum amaritudo perversae mentis non erumpit exterius in vocem pravae libertatis. Veniet profecto tempus, quando contra hanc perversi atque carnales aperta voce praedicent quod nunc occulta cogitatione moliuntur. Veniet tempus, quando catholicam Ecclesiam non solum injustis vocibus, sed etiam crudelibus plagis premant. 16. Duobpersecutionem patitur, scilicet aut verbis, aut gladiis. Sed cum verbis persecutionem sustinet, exercetur ejus sapientia; cum vero gladiis, exercetur ejus patientia. Sed verborum persecutiones ab haereticis nunc etiam quotidie toleramus, cum ipsi haeretici linguis nobis subdolis, et falsa humilitate blandiuntur. Persecutiones vero gladiorum juxta finem mundi secuturae sunt, ut grana coelestibus horreis recondenda tanto verius
Abbreviated transcription (Latin):
tolerare. Unde in hoc quoꝙ sermo¬
ne dicit᷑. Nunc derident autẽ me
minores tempore. quoꝵ ñ digna¬
bar patres ponere cum canibus
gregis mei. Et ipsa ordinis ratio
exposcit. ut ꝑ uerba beati iob ulti¬
ma. extremi scẽ ȩccłȩ designent᷑
dies: quando ꝑsecutione crescente
aꝑtas hereticoꝵ uoces tolerare cõ¬
pellitur. cum motus cordis sui qͦs
nunc intra cogitationum sinus cõ¬
tegunt. tunc in uoce manifestati
erroris aꝑiunt. Nunc enim sicut
ꝑ ioħiem dioit̃. draco in abyssum
clausus cenet᷑: quia diabolica ma¬
licia in eoꝵ subdolis cordib occui¬
tatur. Sed sicut illic dictum est e¬
ducit᷑ draco de puteo abyssi. quia
qđ modo p̃ cimore tegit᷑. cunc con¬
tra ȩccłam publice de iniquorũ
ore omne serpentium uirus apit᷑.
Nunc enim abscondit se sub blandien¬
te lingua seuiens conscientia. & ma¬
licia calliditatis. quasi quodam se te¬
git abysso simulatioiis. Nuno dñs

Expanded text:
tolerare. Unde in hoc quoque sermotolerare. Unde in hoc quoque sermone dicitur: Nunc autem derident me juniores tempore, quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei . Et ipsa ordinis ratio exposcit ut per verba beati Job ultima extremi sanctae Ecclesiae designentur dies, quando, persecutione crescente, apertas haereticorum voces tolerare compellitur, cum motus cordis sui, quos nunc intra cogitationum sinus contegunt, tunc in voce manifestati erroris aperiunt. Nunc enim, sicut per Joannem dicitur , draco in abysso clausus tenetur, quia diabolica malitia in eorum subdolis cordibus occultatur. Sed sicut illic dictum est, educetur draco de puteo abyssi, quia quod modo prae timore tegitur, tunc contra Ecclesiam publice de iniquorum cordibus omne serpentinum virus aperitur. Nunc enim abscondit se sub blandiente lingua, saeviens conscientia, et malitia calliditatis, quasi quadam se tegit abysso simulationis; nunc Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus quid sit in nobis. cum
dicitꝰ. Eece timor dñi. ipsa ẽ sapientia
Sed quia ille ueraciter uim diuni
timoris intelligit. qui se a cunctis
praitis oꝑib custodit: recte subdit.
Et recedere a malo. intelligentia. Ca
plena sunt: ipsa sacrȩ hystoriȩ
uerba testant᷑. cum dicit᷑. Addidit
quoq iob assumens parabolã suam.
Quia enim parabola similitudo no¬
minat᷑: aꝑte constat. qđ ꝑ exteriorẽ
uerboꝵ formam mysteria loquit᷑.
qui aa loquendum parabolã assũp¬
sisse memorat᷑. Cum enim sua nar
uͦ sic sue hystoriȩ uerba ꝑmiscet. ut
nichil allegoricum insonet. Nonñ¬
quam sic suos dolores loquit᷑ acsi
ex uoce dolentis ȩccłe loquatur:
In hac uͦ ultima sui parte sermo¬
nis. ultimum tempus designat eccłe.
quando aduersarios suos. id ẽ car¬
nales quosq uel hereticos atq gen¬
tiles. quos nunc studet sapientię
auctoritate comprimere. effrena¬
ta iactantia elatos cogit᷑ irrisa

Expanded text:
audivimus quid sit in nobis, cum audivimus quid sit in nobis, cum dicitur: Ecce timor Domini, ipsa est sapientia. Sed quia ille veraciter vim divini timoris intelligit, qui se a cunctis pravis operibus custodit, recte subditur: Et recedere a malo, intelligentia. Ea plena sunt, ipsa sacrae historiae verba testantur, cum dicitur: CAPUTquoque Job assumens parabolam suam. - Quia enim parabola similitudo nominatur, aperte constat quod per exteriorum verborum formam mysteria loquitur, qui ad loquendum parabolam assumpsisse memoratur. Cum vero sic suae historiae verba permiscet, ut nil allegoricum insonet; nonnunquam vero sic suos dolores loquitur, ac si ex voce dolentis Ecclesiae loquatur. In hac vero ultima sui parte sermonis ultimum tempus designat Ecclesiae, quando adversarios suos, id est carnales quosque, vel haereticos atque gentiles, quos nunc studet sapientiae auctoritate comprimere, effrenata jactantia elatos cogitur irrisa
Abbreviated transcription (Latin):
dum gͦ erat aliquid: qđ de illa homo
cognosceret in se. Unde apte subdit̾.¬
Et dixit homini. Ecce timor dni ipsa
ẽ sapientia. & recedere amalo. intel¬
ugentia. Aesi aꝑte diceret᷑. Ad temet
ipsum homo reuertere. & cordis tui
secreta ꝑscrutare. Si dm̃ te timere
dep̃hendis. ꝓfecto constat. quia hac
sapientia plenus es. Quam. a ad
huc cognoscere non potes quid sit
in se: iam cognoscis interim quid
sit in te. Que enim apud se ab an¬
gelis metuit᷑. apud te timor añi uo¬
eat᷑: quia hanc habere te certum
e si timere diñ incertum non est.
Hinc etiam ꝑ psalmistam dicit᷑. Initi¬
um sapientie timor dni. Quia tunc
penetrare cor inchoat: cum extremi
nidieii pauore ꝑturbat᷑. Ad parui¬
tatẽ gͥ nr̃am diuinus sermo se at¬
trahit: sicut pater cum paruulo
filio loquit᷑. ut ab eo possit intelli¬
gi. sponte balbutit. Quia eñ natu¬
ram sapientiȩ penetrare ñ possumꝰ
quid sit in se: ex condescensione dĩ

Expanded text:
dum ergo erat aliquid quod de illa homo dum ergo erat aliquid quod de illa homo cognosceret in se. Unde apte subdite dedit homini. « Ecce timor Domini ipsa est sapientia; et recedere a malo, intelligentia. » Ac si aperte dicat: Ad temeipsum homo revertere, cordis tui secreta perscrutare. Si Deum te timere deprehendis, profecto constat quia hac sapientia plenus es. Quam si cognoscere non potes quid sit in se, jam cognoscis interim quid sit in te. Quae enim apud se ab angelis metuitur, apud te timor Domini vocatur, quia hanc habere te certum est, si timere te Deum incertum non est. Hinc etiam per Psalmistam dicitur: Initium sapientiae, timor Domini ; quia tunc penetrare cor inchoat, cum hoc extremi judicii pavore perturbat. Ad parvitatem igitur nostram divinus sermo se attrahit: sicut pater cum parvulo filio loquitur, ut ab eo possit intelligi, sponte balbutit. Quia enim naturam sapientiae penetrare non possumus quid sit in se, ex condescensione Dei
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parauit. & inuestigauit. Usitata sacri
re nos facere. Sicut iusto uiro dñs
dicit. Nunc cognoui. qđ timeas dm̃.
Et israbelitȩ p̃monent᷑. Temptat uos
as ur̃. ut sciat si diligitis eum: id
ẽ ut scire uos faciat. Tunc gͦ cum
legem poneret. hoc ẽ mandatum eu¬
stodiȩ p̃dicatorib daret. hanc inear¬
natam sapientiam uideri & enarra¬
ri. a p̃dicatorib p̃parari. & inuestiga¬
ri ab auditorib fecit. Sibi quippe
p̃parat. quisquis illam bene uiuen¬
do in die iudicii ꝓpitiam parat. Et
notandum. que de ea quatuor dicta
sint. it enim̃. Uidit. enarrauit. p̃pa¬
rauit. inuestigauit. Nidit namq. qͥ a
species est. Enarrauit: quia uerbũ.
Preparauit: quia remedium. Inuesti¬
gauit: quia occultum ẽ hoc qđ̃ eter¬
na cħi sapientia species patris & uer¬
bum dicit᷑. quando ab humana m̃¬
ce penetrat᷑. Quis namq intelligat
uel uerbum sine tempore. uel spe¬
ciem sine circumscriptione: Dicen¬

Expanded text:
praeparavit, et investigavit. Usitata sacri praeparavit, et investigavit. Usitata sacri re nos facere, sicut justo viro Dominus dicit: « Nunc cognovi quod timeas Deum . » Et Israelitae praemonentur: « Tentat vosster, ut sciat si diligitis eum , » id est, ut scire vos faciat. Tunc ergo cum legem pluviis poneret, hoc est mandatum custodiae praedicatoribus dare, hanc incarnatam sapientiam videri et enarrari a praedicatoribus, praeparari et investigari ab auditoribus fecit. Sibi quippe illam praeparat, quisquis illam bene vivendo in viam judicii propitiam parat. Et notandum quae de ea quatuor dicta sint. Ait enim, vidit, enarravit, praeparavit, et investigavit. Vidit namque, quia species est; enarravit, quia verbum; praeparavit, quia remedium; investigavit quia occultum. Sed hoc quod aeterna Dei sapientia species Patris et Verbum dicitur, quando ad humana mente penetratur? Quis namque intelligat, vel verbum sine tempore, vel speciem sine circumscriptione? Dicen
Abbreviated transcription (Latin):
đo. Quare tu enarras iusticias meas.
&e assumis testamentũ meũ ꝑ os cuũ:
Tu uͦ odisti disciplinam. & ꝑiecisti¬
⁊ sermones meos post te. Sermones
do autẽ dictis eius alter obediet:
dum ipse respuit oꝑe qđ p̃dicat uo¬
ce. & dissimulat audire qđ narrat :
De ista p̃dicationis lege scriptum est.
Qui soluerit unũ de mandatis istis
minimis. & docuerit sic homines:
‸minimus uocabitur in regno cęloꝵ.
de qua scriptum ẽ: & colligent de
regno eius om̃ia scandala. In suꝑno
& enim regno. scandala quȩ ex eo col¬
ligi debeant non babent᷑. Qui uͦ sol¬
uit oꝑe. & sic docet uoce in isto reg¬
no cęloꝵ erit minimus. in illo nec
minimus. Uiam autẽ ꝓcellis sonan¬
tib posuit. cum p̃dicatorib suis ad
corda hominum terrore uenturi ui¬
dicii ꝑculsa aditum fecit. Prius itaꝙ
lex ponitur. ut postmodum utra pan¬
datur: quia illa uox cor audientis pe¬
netrat. que hoc qđ sonuerit opere
hanc sapientiam ds uidit. enarraũ.

Expanded text:
itias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te. Sermones do autem dictis ejus alter obediat, dum ipse respuit opere, quod praedicat voce, et dissimulat audire quod narrat? De ista praedicationis lege scriptum est: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur de qua scriptum est: Et colligent de regno ejus omnia scandala . In superno etenim regno scandala quae ex eo colligi debeant non habentur. Qui ergo solvit opere, et sic docet voce, in isto regno coelorum erit minimus, in illo nec minimus. Viam autem procellis sonantibus posuit, cum praedicatoribus suis ad corda hominum terrore venturi judicii perculsa aditum fecit. Prius itaque lex ponitur, ut post modum via pandatur, quia illa vox cor audientis penetrat, quae hoc quod ore sonuerit, opere hanc sapientiam Deus vidit, enarravit,
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabam in tenebris. Lucernȩ
men scripture: de qua ipse eccłe
pastor dicit. Habemus fo firmio¬
rem ꝓpheticum sermonem. cui
benefacitis attendentes. quasi lu¬
cernę lucenti in caliginoso loco.
donec dies lucescat. & lucifer ori¬
at̾ in cordib ur̃is. Et psalmista ait.
Lucerna pedib meis uerbum tu¬
um dnẽ. Quia autẽ principale
nr̃m est mens: appellatione capi¬
tis mens uocatur. Unde ꝑ psalmi¬
stam dicit᷑. Impinguasti in oleo
caput meum. Aesi aꝑte dicat.
Caritatis pinguedine replesti m̃
tem. Nuno gͦ lucerna suꝑ caput
eccłe splendet. quia sacra eloqui¬
a tenebras nr̃ȩ mentis irradiant.
ut in hoc caliginoso uitȩ p̾sentis
loco dum uerboꝵ d̃i lucem ꝑcipi¬
mus. quȩ sint agenda uideamꝰ.
Nunc ad lumen intenebris ambu¬
alienę occulta cogitationis non
penetrat. quia quasi faciem ñ
cognoseit in nocte. ponit camen
gressus bon oꝑis. directo lumi¬
ne suꝑne locutionis. Sequitur.¬

Expanded text:
ambulabam in tenebris. Lucernae ambulabam in tenebris. Lucernae rae Scripturae, de qua ipse Ecclesiae pastor dicit: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, donec dies illucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Et Psalmista ait: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine . Quia autem principale nostrum mens est, appellatione capitis mens vocatur. Unde per Psalmistam dicitur: Impinguasti in oleo caput meum . Ac 613 si aperte dicat: Charitatis pinguedine replesti mentem meam. Nunc ergo lucerna super caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras nostrae mentis irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco, dum verborum Dei lucem percipimus, quae sunt agenda videamus. Nunc ad lumen ejus in tenebris ambualienae occulta cogitationis non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, tamen ponit gressus boni operis, directa lumine supernae locutionis. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
 meum: & ad lumen eiꝰ ambulabã
 m tenebris. Tunc quippe uidebit
ex se ꝑsecutione cogente. infirmorũ
multos cadere. quos nunc ut mater
intra pacis sinum paruulos fouet.
& in tranquilla fidei cuna continet.
quia admixti fortib ipsa fidei tͣn¬
quillitate nutriunt᷑. Tunc uͦ tales
multi casuri sunt: & ꝑ uiscera ca¬
ritatis quicquid in dampno par¬
uuloꝵ sustinet. se ꝑpeti animus
ꝑitoꝵ dolet. Infirmoꝵ &eeñ damꝑna.
ad corda fortium ꝑ compassionem¬
transeunt. Unde ꝑ paulum dicitur.
Tanto enim quisq ꝑfectus e qͣn.¬
to ꝑfectius sentit dolores alienos.
Unde scã eccła infirmis tunc ca¬
dentib angustata. cum hoꝵ remi¬
niscit᷑ temporum. iure dictura ẽ.
sc đm dies quib d̃s eustodiebat
me: quia se tunc in illis estimat
cadere. quȩ se nunc in istis res¬
picit custodiri. Dene autẽ dicitur.
Quando splendebat lucerna eius su¬
ꝑ caput meum. & ad lumen eius

Expanded text:
 meum, et ad lumen ejus ambulabam  meum, et ad lumen ejus ambulabam in tenebris. - Tunc quippe videt ex se persecutione cogente infirmorum multos cadere, quos nunc ut mater intra pacis sinum parvulos fovet, et intra tranquillas fidei cunas continet, quia admisti fortibus, ipsa fidei tranquillitate nutriuntur. Tunc vero tales multi casuri sunt, et per viscera charitatis, quidquid in damno parvulorum sustinet, se perpeti animus perfectorum dolet. Infirmorum etenim damna ad corda fortium per compassionemanseunt. Unde per Paulum dicitur: Tanto enim quisque perfectus est, quanto perfecte sentit dolores alienos. Unde sancta Ecclesia infirmis tunc cadentibus angustiata, cum horum reminiscitur temporum, jure dictura est: Secundum dies quibus Deus custodiebat me, quia se tunc in illis aestimat cadere, quae se nunc in istis respicit custodiri. Bene autem dicitur: Quando splendebat lucerna ejus super caput meum, et ad lumen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pristinos: Multa enim talia sc̃a eo¬
clesia dolorib pressa dic tura est.
Tantis quippe illam futurum est
tribulationib fatigari. ut hec tem¬
pora cum magno suspirio deside¬
ret. que nos cum magno dolore
toleramus. Dicat gͦ. dicat ꝑ uocem
iob. Quis mͥ cribuat. ut sim uix¬
ta menses pristinos: Quia enim
statutus dierum numerus menses
uocant᷑. quid nomine signat men¬
stum. nisi collectiones animarum:
Dies quippe dum colligunt᷑. in men¬
sib subtrabunt᷑: quia & in hoc tem¬
pore scã eccła dum ueritatis luce
resplendentes ammas colligit. in
intimis abscondit. Aliquando etiã
mensis ꝓ ꝑfectione ponit᷑. sicut ꝓpha
ait. Erit mensis ex mense. ꝑfectio
uidelicet eis in requie. quib nunc
angustata tribulationib dicat.
Quis mͥ tribuat. ut sim iuxta men¬
ses pristinos: In quib ꝓfecto men¬
sib qualis fuerit. enumerando
subungit dicens. Scdm dies qui
b d̾s custodiebat me. quando splen¬
debat lucerna eius suꝑ caput¬

Expanded text:
st.---Multa enim talia sancta Ecclesia doloribus pressa dictura est. Tantis quippe illam futurum est tribulationibus angustari, ut haec tempora cum magno suspirio desideret quae nos cum magno dolore toleramus. Dicat ergo, dicat per vocem beati Job: Quis mihi tribuat ut sim juxta menses pristinos? Quia enim statutus dierum numerus menses vocantur, quid aliud nomine signat mensium, nisi collectiones animarum? Dies quippe dum colliguntur in mensibus, subtrahuntur, quia et in hoc tempore sancta Ecclesia, dum veritatis luce splendentes animas colligit, in intimis abscondit. Aliquando etiam mensis pro perfectione ponitur, sicut propheta ait: Erit mensis ex mense ; perfectio videlicet eis in requie, quibus nunc angustata tribulationibus dicat: Quis mihi tribuat, ut sim juxta menses pristinos? In quibus profecto mensibus qualis fuerit, enumerando subjungit, dicens: CAPUT XIbus Deus custodiebat me, quando splendebat lucerna ejus super caput
Abbreviated transcription (Latin):
iam quidem interius ad summa
rapitur. sed adhuc temptatus exte¬
rius. nec desꝑationis lapsum nec
elationis incurrat: quoniã nec tẽp¬
tatio exterior culpam ꝑficit. qui¬
a interior intentio sursum trabit:
nec rursum intentio interior in
suꝑbiam eleuat. quia temptatio
exterior humiliat dum grauat.
Sicq magno ordine cognoscimꝰ.
in interiori ꝓuectu quid accipi¬
mus: in exteriori defectu quid
sumus. Et miro mͦ agitur: ut ne
de uirtute quisquã extolli debeat.
nec de temptatione desperet: qͥa
dum sp̃s trabit. & caro retrahit.
subtilissimo iudici interni mo¬
deramine. infra summa & supra
infima in quodam medio anima
libratur. Bene gͦ dicit᷑. Et aquas
appendit in mensura. Sequitur.¬

Expanded text:
jam quidem interius ad summa jam quidem interius ad summa rapitur, sed adhuc tentatur exterius, nec desperationis lapsum, nec elationis incurrat, quoniam nec tentatio exterior culpam perficit, quia interior intentio sursum trahit; nec rursum intentio interior in superbiam elevat, quia tentatio exterior humiliat dum gravat. Sicque magno ordine cognoscimus in interiori profectu quid accipimus, in exteriori defectu quid sumus. Et miro modo agitur, ut nec de virtute quisquam extolli debeat, nec de tentatione desperare, quia dum spiritus trahit, et caro retrahit, subtilissimo judicii interni moderamine, infra summa, et supra infima in quodam medio anima libratur. Bene ergo dicitur: Et aquas appendit mensura. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑ dispensationẽ di tolerabilit̾
temptamur exterius: aliquando
uitiis. aliquando pressuris. Nam
eis quoq quos uiros nouimus fu¬
isse uircutum. temptationes att
certamina non defuere uitiorum.
Hinc ẽ enim qđ ad consolationem
nrãm isdem p̃dicator egregius de
se quȩdam talia ꝓdere dignat᷑
dicens. Uideo aliam legem in mẽ
bris meis. repugnantẽ legi men¬
tis meȩ: & captiuũ me ducentem
in lege peccati. quȩ ẽ in membris
meis. Ad ima quippe trahit caro.
ne extollat᷑ sp̃s: & ad sumia trabit
sp̃s. ne ꝓsternat᷑ caro. Sp̃s leuat.
ne iaceamus in infimis. caro aggra¬
uat. ne extollamur ex summis. Si
sine subleuante spũ. nos caro tẽp¬
taret. ꝑfectione ꝓculdubio temp¬
tationis suȩ. in ima deiceret. Rur¬
sum uͦ si non temptante carne. ad
summa nos sp̃s subleuaret: in su¬
ꝑbiȩ casu ipsa nos penis subleua¬
tione ꝓsterneret.Sed fit certo mo¬
deramine. ut dum unusquisq scõꝵ

Expanded text:
cum dispensatione Dei tolerabiliter cum dispensatione Dei tolerabiliter tentamur exterius, aliquando vitiis, aliqeis quoque quos viros novimus fuisse virtutum, tentationes atque certamina non defuere vitiorum. Hinc est enim quod ad consolationem nostram idem praedicator egregius de se quaedam talia prodere dignatur, dicenbris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Ad ima quippe pertrahit caro, ne extollat spiritus: et ad summa trahit spiritus, ne prosternat caro. Spiritus levat, ne jaceamus in infimis; caro aggravat, ne extollamur ex summis. Si non sublevante spiritu nos caro tentaret, perfectione procul dubio tentationis suae in ima dejiceret. Rursum vero si non tentante carne ad summa nos spiritus sublevaret, in superbiae casu ipsa nos pejus sublevatione prosterneret. Sed fit certo moderamine ut dum unusquisque sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
tem cdamascenoꝵ. ut me cõphendẽt:
& ꝑ fenestram in sporta dimissus sũ
ꝑ murum. & sic effugi manus eius.
Cui licenter dicam. O paule. in celo
iam iħm conspicis. & in terra adhuc
hominem fugis: In paradysum du¬
ceris. secreta di uerba cognoscis: &
adhuc a sathanȩ angelo temptaris:
Unde sic fortis ut ad cȩlestia rapia¬
ris. unde sic infirmus. ut in terra
hominẽ fugias. & ahuo a sathane
angelo aduersa toleres: Nisi quia
ipse qui te subleuat. rursum te sub¬
tilissima moderatur: ut & in mira
culis tuis nobis p̃dices uirtutem di.
ce rursum in timore tuo reminisci
nos facias infirmitatis nr̃e. Que
tamen infirmitas ne in desꝑatione
nos ꝑtrahat cum pulsat. dum in in¬
firmitate tua dnm̃ rogares. quia
auditus non es. nobis quoq locutus
es. quid audisti. Sufficit tibi grã
mea. nam uirtus in infirmitate ꝑ¬
ficit᷑. Aꝑta gͦ uoce dĩ ostendit᷑. quia
custos ẽ uirtutis in firmitas. Uunc¬
quippe bene interius custodimur.

Expanded text:
Damascenorum, ut me comprehenderet, et per fenestram in sporta demissus sum per murum; et sic effugi manus ejus . Cui licenter dicam: O Paule, in coelo jam Jesum conspicis, et in terra adhuc hominem fugis. In paradisum duceris, secreta Dei verba cognoscis, et adhuc a Satanae angelo tentaris. Unde sic fortis ut ad coelestia rapiaris; unde sic infirmus ut in terra hominem fugias, et adhuc a Satanae angelo adversa toleres; nisi quia ipse qui te sublevat, rursum te subtilissima mensura moderatur: ut et in miculis tuis nobis praedices virtutem Dei, et rursum in timore tuo reminisci nos facias infirmitatis nostrae . Quae tamen infirmitas ne in desperationem nos pertrahat, cum pulsat, dum de infirmitate tua Dominum rogares, quia auditus non es, nobis quoque locutus es quid audisti: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Aperta ergo voce Dei ostenditur quia custos est virtutis infirmitas corporis. Tunc interius custodimur,
Abbreviated transcription (Latin):
interni iudicis obtutib parant.
ceant in sua interna componunt.
sicut ꝑ psalmistam quoꝙ de scã ec¬
cła dicit᷑. Om̃is gła eius filiȩ re¬
gum abintus. Sed quia exteriora
sua etiam in reprȩhensibilia custo¬
dit: iure de ea subdidit. In fimbri¬
is aureis. circumamicta uarietate:
ut & pulchra intus sibi sit. & aliis
foras: & se ꝓuehens ꝑ interuã głam.
alios erudiens ꝑ exteriora oꝑum
exempla. Beatus gͥ iob dicat ex se:
dicat ex ꝑsona uniuersalis ȩccłȩ.
quando secreto ds erat in taberna¬
culo meo. ut enim demonstraret
quantum intus ꝓfecerit: secreto
dm̃ fuisse in tabernaculo suo ꝑhi¬
bet. Ut etiam ostendat rectitudins
oꝑa quantũ extrinsecus custodi¬

Expanded text:
interni judicis obtutibus parant,interni judicis obtutibus parant,ceant, in sua interna componunt, sicut per Psalmistam quoque de sancta Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Sed qua exteriora sua etiam irreprehensibilia custodit, jure de ea subdidit: In fimbriis aureis circumamicta varietate, ut et pulchra sibi intus sit, et aliis foras; et se provehens per internam gloriam, et alios erudiens per exteriora operum exempla. Beatus igitur Job dicat ex se, dicat ex persona universalis Ecclesiae: Quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. Ut enim demonstret quantum intus profecerit, secreto Deum fuisse in suo tabernaculo perhibet. Ut etiam ostendat rectitudinis opera quantum extrinsecus custodi
Abbreviated transcription (Latin):
rabiliter interiores ac subtilissimȩ
cogitationes nr̃e. patent oculis di.
Omĩa enim sicut scriptum ẽ: nuda
& aꝑta sunt oculis enus. Et sepe
in exteriori oꝑe ante oculos homi¬
num iordinati apparere metu¬
mus. & in interiori cogitatione
illius respectum non metuimus.
quẽ uidentem om̃ia non uidemus.
Multo enim magis intrinsecus dño.
quam extrinsecus homininib cõ
spicabiles sumus. Unde scĩ om̃s fo¬
ris se intusq circumspiciunt. &
uel rep̃hendendo se exterius. uel
iniquos se interius uideri inuisi¬
biliter tunent. Hinc est qđ anuna¬
lia que ꝑ ꝓpħam uident᷑. in circu¬
itu & intus plena oculis eẽ memo¬
rant᷑. Quisquis enim exteriora sua
honeste disponit. sed interiora ne¬
gligit: in circuitu oculos habet.
sed intus non habet. Scĩ uͦ omnes
quia & exteriora sua circũspiciunt.
ut bona de se exempla fratrib p̃¬
beant. & interiora sua uigilanter
attendunt: quia sese in repbabiles

Expanded text:
rabiliter interiores ac subtilissimae rabiliter interiores ac subtilissimae cogitationes nostrae patent oculis Dei. Omnia enim, sicut scriptum est, nuda et aperta sunt oculis ejus . Et saepe in exteriori opere ante oculos hominum inordinati apparere metuimus, et in interiori cogitatione illius respectum non metuimus, quem videntem omnia non videmus. Multo enim magis intrinsecus Deo quam extrspicabiles sumus. Unde sancti omnes foris se, intusque circumspiciunt, et vel reprehendendo se exterius, vel in quo se interius videri invisibiliter timent. Hinc est quod animalia quae per Joannem videntur, in circuitu et intus plena oculis esse memorantur. Quisquis enim exteriora sua honeste disponit, sed interiora negligit, in circuitu oculos habet, sed intus non habet. Sancti vero omnes, quia et exteriora sua circumspiciunt, ut bona de se exempla fratribus prbeant, et interiora sua vigilanter attendunt, quia sese irreprobabiles