comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fides ad oculos cordis : Aperis ad illã oculos cordis quando ui
ut exhibeat᷑. illã. tibi seruus tuus. Si tibi exhibuerit. laudas
seruũ & p̃dicas eũ. & dicis. Prȩclarũ serũu habeo magnũ
seruũ habeo. fidelẽ seruũ habeo. Qđ laudas inseruo. ñ ex hi¬
bes dnõ: Et eo sceleratius. qͥa uis ut meliorẽ tu habeas
seruũ. quã te ds̃ : Iub& enĩ ds̃ seruo suo. ut bonꝰ sit ergate.
Quomodo iub&e uxorituȩ ut & situ moechaberis ñ moethetur.
sic iubet seruo suo ut & situ ñ seruis dño tuo. seruia tibi. Sed hoc
totũ uide. ut ad monitionẽ tuã ualeat. ñ ad ꝑnitionẽ tuã. Et enĩ
seruus ille qđ tibi seruit indigno tibi bene seruit & fideliter
seruit & pure te diligit. do deb& ñ tibi. Iustũ. ẽ ergo & tu atten¬
das qr sub dño es. adquẽ & ille attendit ut soruiat tibi. Imple
ergo qđ dictũ.ẽ. Qd̾ tibi fieri nonuis alii ne feceris. Sed ipsum

Expanded text:
fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi cũ quo factus es. & ñ uis seruire ei a quo factꝰ es: Ergo cũ uis
ut seruiat tibi seruus tuus homo. & tu ñuis seruire dño tuo ͤ
Facis do qđ tu pati ñuis. Ergo illud unũ p̃ceptũ continet duo.
illa duo continent decẽ illa decẽ continent om̃ia. Cantate¬
ergo in psalterio decẽ chodarũ canticũ nouũ. Vt aut canticũ
nouũ cantetis. estote homines noui. Diligite iustitiã. haba
pulchritudinẽ suã . Illã iđo ñ uultis uidere . qr aliud amatis
Hãsi aliud ñ amaretis eã utiq uideretis. Quare illã uidetis.
quando illã exigitis. Quare laudas fi sc dẽ. quando illam
exigis de seruo tuo: Quã pulchrares. ẽ. fides sed tunc pulchra
ẽ. quando de seruo exigit᷑. Tunc uidet᷑. quando ab altero
expetitur. Quando de te exigit᷑ ñ uidet᷑. Aurũ uides. fidẽ
ñ uides :: Sicut luca aurũ ad oculos corporis. sic lucet

Expanded text:
tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omergo in psalterio decem chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ indig& seruis quasi adiutoriũ sedtu indiges dñi auxilio.
ipse ergo dñs quiscit quid tibi utile sit uxorẽ concessit nihil
amplius. Hoc iussit. hoc p̃cepit. ne ꝑ illicitas uoluptates cor¬
audite. Nescicis qr tẽplũ dĩ estis : & spc̃di habitat in uobis.e
corrũpae illũ ds̃. Vid etis quomodo minatur : ñuis corrũpi
domũ tuã. quare corrũ pis domũ dĩ: Certe ñ facis alicui qđ pati
ñ uis : ñ ẽ ergo quȩ uadatur . Tenetur ille qui se teneri ñ putabat
Om̃ia enĩ peccata hominũ aut ad corruptelã ꝑtinent flagitioꝵ
aut ad facinora nocendi. Quia đo nocere ñ potes infacinorib:
in flagitiis eũ offendis incorruptelis eũ offendis. inte illi facis in¬
iuriam facis enĩ in iuriã grãe ipsius dono ipsius : Seruũ si habe¬
res uelles ut seruir& tibi seruus tuus. Serui tu meliori domino
tuo. Seruũ tuũ ñ tufecisti. & te & seruũ tuũ ille fecit. Uis ut seruiat

Expanded text:
enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates coraudite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat
Abbreviated transcription (Latin):
dõ uis facere: Quid ẽ. hoc : tion facis alteri qđ patimus : Carior
tibi factꝰ . ẽ. homo quã ds̃: Ergo quo modo facio inquit ipsi do.
Corrũpis te ipsũ. Et unde iniuriã dõ facio. qr corrũpo me ipsũ
Unde facit tibi iniuriã qui uoluerit forte lapidare tabulã
tuã pietã. inqua tabula imago tua. ẽ. indomo tua inanit᷑
posita aduanũ honore tuũ. nec sentiens. nec loquens. nec
uidens. Siquis illã lapida. ñ ne inte id contumeliã : Cũ
uero imaginẽ dĩ qđ estu. corrũpis ite ꝑ fornicationes
& ꝑ diffluentias libidinis. attendis qr ad nullius uxorẽ acces¬
sisti atcendis qr post uxorẽ tuã nihil fecisti. qr uxorẽ non
habes &e ñ attendis ꝑ libidines illicitas fornicationis. cuiꝰ
imaginẽ uiolasti : Post tremo ds quiscit quid tibi uile sit. qui
uere sic gubernat seruos suos ad utilitatẽ illoꝵ ñ ad suã. ñ

Expanded text:
deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ dm̃ & ꝓximũ. & duo illa ad unũ illud. Unũ. ẽ. aut̃. qđ tibi
ieri ñuis alio nefeceris. Ibi cantinetur decẽ. ibi continentur
duo. Sed dicis. Furtũ si faciã. idr facio qđ pati nolo. Si occidã
id facio qđ ab altero patinolo. Si parentib meis honorẽ ñ de ferã
quando uolo deferatur mihi afiliis meis. id facio qđ patinolo.
Si sim moechus. & aliquid tale moliar id facio qđ pati nolo.
Nã qui int̾rogetur dicit. Nolo ut uxor mea.tale aliquid
faciat. Si concupisco uxorẽ ꝓximi e nolo quisꝗ concu
facio qđ pati noloͤ Quod grauius. ẽ. ipsi dõ. Intellegat
scĩta ur̃a. Et enĩ qđ tibi ñuis fieri alli ne feceris. ad duo p̾cepta
ꝑtinet. Quomodo ꝑtinec ad duo p̃cepta: Si homini ñ feceris
ꝓximi adseptẽ chordas. Si aut̃ qđ ñ uis pati ab homine. ipsi

Expanded text:
gamus Deum et proximum: et duo illa ad unum illud. Unum est autem, Quod tibi gamus Deum et proximum: et duo illa ad unum illud. Unum est autem, Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris . Ibi continentur decem, ibi continentur duo. 15. Sed dicis: Furtum si faciam, id facio quod pati nolo: si occidam, id facio quod ab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo ut deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo; nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat: si concupisco uxorem proximi mei, nolo quisquam concupfacio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris d dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo canticũ nouũ cũ amore ñ cũtimore cantabis. Noli
dicere tibi quando forte luxoriant᷑ aliquid uis agere. uxorẽ
ñ habeo facio qđ uolo. Ñ eñi post uxorẽ meã pecco. Iã nosti
p̾tiũ tuũ.iã nosti qđ accedis. quid manduces. quidbibas. immo
quẽ manduces quã bibas abstinete a fornicationib Nolo forte
dicas mihi ad fornicationẽ uado. ad meretricẽ ꝑgo ad ꝑstitutã eo.
Hec illud p̾ceptũ uiolo qđ dictũ.ẽ. ñ mechaberis. qr uxore̾ ñ¬
moechaberis dũ habeo. nec post illã aliqͥd facio. Nec illud p̾ceptũ
uiolo qđ dictũ.ẽ. ñ c̃cupisces uxorẽ ꝓximi tui. Qui ad publicũ
uado in qđ pͣceptũ incurro : ñ inuenimus chordã quoneruo
legemꝰ fugitiuũ istũ ͤ Non fugiat.habet unde ligetur sed amet
te. ñ enĩ ligam̃tũ. sed ornam̃tũ in ipsis decẽ chordis inuenimꝰ.
decẽ enĩ p̾cepta ad duo illa referunt᷑. sicuti audiuimꝰ ut dili¬

Expanded text:
ergo canticum novum cum amore, non cum timore, cantabis. Noli ergo canticum novum cum amore, non cum timore, cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem non habeo, facio quod volo, non enim post uxorem meam pecco. Jam nosti pretium tuum, jam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, imo quem manduces, quem bibas. Abstine te a fornicationibus, ne rorte dicas mihi, ad fornicem vado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim p
Abbreviated transcription (Latin):
ris. sed oculos redẽptoris. Honora patrẽ tuũ & matrẽ tuã: Tan¬
gis qualto chordã. ut honorẽ parentib deferas. cecidit bes
hidinis. Noccides tangis sextã chordã. cecidit bestia crud¬
&tatis. N furtũ facias tangis septimã chordã. cecidit bestia
ra pacitatis. Nĩ falsũ testimoniũ dices. tangis octauã chordã
cecidit bestia falsitatis. N concupisces uxorẽ ꝓximi tui.
tangis nonã chordã. cecidit bestia adulterinae cogitationis
alienã uxorẽ. Ideo duo p̾cepta s̃. ñ moechaberis. & ñ coneu¬
pisces uxorẽ ꝓximitui. Ñ concupisces rẽ ꝓximitui tangis
decima chordã. caecidit bestia cupiditatis. Ita cadentib
omnib bestus securus & in nocens indĩ dilectione & hu¬
mana societate uersaris. Tangens chordas decẽ qđ bestias
occidis  Nã multa capita s. sub istis capitibus. Insingulis
chordis ñ singulas bestias. sed greges int̾ ficis bestiarũ. Sic

Expanded text:
ris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tanris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas: ceciit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concuimam proximi tui. Non concupisces rem proximi tui; tangis decimam chordam, cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam multa capita sunt sub istis capitibus. In singulis chordis, non singulas bestias, sed greges interficis bestiarum. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
contra c̃cupiscentias malas. frenans auariciã. elidens suꝑ¬
biã.suffocans ambitionẽ trucidans libidinem. has pugnas
facis in occulto . & ñ uinceris in aꝑto. ad hoc docentur
manus ur̃ȩ ad pͣliũ. & digiti ur̃i adbellũ. N. ẽ hoc inspectaculis
ur̃is. In illis spectaculis ñ id. ẽ. uenator qđ cytharista. A liud agit
uenator. aliud cytharista. Inspectac ulo di unũ.ẽ. Tange eas dẽ
decẽ chordas. & feras occordis Otrũq simul facis. Tangis pͥmã
cordã. quia unus colit᷑ ds̃ caecidit bestia suꝑstitionis. tangis scdam
qua ñ accipis nom̃ dnĩ di tui inuanũ. cecidit bestia erroris
ne fandarũ heresũ q̃ id putauerunt. Tangis t̃tiã chordã. ubi
ꝓspe futurȩ quetis facis. quic quid facis int̾ficit᷑ crudelior ceteris
sed ꝓpt̃ sẽpit̾nã requiem quã ꝓmictit ds̃. Uide quomodo utrũq
uos de lectant talia spectacula. ubi ñ ꝓmere m̃ oculos edito¬

Expanded text:
contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens supcontra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris sed propter sempiternam requiem, quam promittit deus. uide quomodo utrumque uos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos edito
Abbreviated transcription (Latin):
uultis. Siquis dicat falsũ testimoniũ. ab hominamini nec uob
deputabit᷑. Si quis uoluptatur cũ ancillis suis. amatur
blande accipit᷑ uulnera in ioca. Siquis aut̃ existat quidicat
se castũ ñ facere adulteriũ. notũ aut̃ sit qđ ñ faciat erubescit
accedere ad illos ñ sui similes ne insultent ne irrideant ñ eẽ ui
rũ. Ad hoc de lapsa . ẽ. humana ꝑuersitas. ut uir habeatur
uictus alibidine. & uir ñ habeat᷑ uictor libidiTriũ phates
exultant & ñ sunt uiri. iacent ꝓstrati & uiri suntͤ Si specta¬
res ille tibi uidetur fortior qui iacer& subbestia. quã qui
ꝑimeret bestiã : Sed qr dissimulatis ad pugnã introire &
delectant uos pugnȩ exteriores. idõ ñ uultis ꝑtinere
ad canticũ nouũ ubi dicitur. Quidoc& manus meas inp̃lio.
digicos meos ad bellũ. Est enĩ bellũ qđ secũ ait homo dimicans

Expanded text:
uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobiuultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobireputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans
Abbreviated transcription (Latin):
lis t̾ror etiã legũ puplicarũ. Est etiã uerecundiȩ & pu¬
doris illius magnũ munim̃tũ. Multȩ custodiȩ faciunt
feminã castiorẽ. uirũ castũ faciat ipsa uirilitas. nã iđo muli¬
eri maior custodia. quia maior infirmitas. Illa erubescit
uiro tu ñ erubescis xp̃o : Tu liberior . qr fortior. Quia
facile uincis. iđo tibi cõmissus es. Suꝑ illã & diligentia
uiri & t̾ror legũ. & consuetudo morũ. & uerecundia
maior. & ds̃ suꝑ te tantũ ds̃. Inuenis enĩ facile pares uiros. qͥ¬
b ñ tineas erubescere. qr faciunt illud multi. Et tanta.ẽ. ꝑ¬
uersitas generis humani. ut aliquando metuendũ sit ne
ne castus erubescat int̾pudicos. Idđo ñ cesso tangere quintã
generis humani. Siquis int̾ uos faciat homicidiũ qđ a uer¬
tat ds̃ pellere illũ uultis de patria. & continuo si fieri po¬
test excludere. Siquis faciat furtũ. oditis illũ nec uidere

Expanded text:
talis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et putalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere
Abbreviated transcription (Latin):
cui debet ut ñ peccet. Haec ergo fr̃s mei facite ut possitis¬
concordare cũ aduersario. nec amara s̃ q̃ dico. Aut si amara
sunt. curent. Potio ista si amara. ẽ. accipiat᷑. qr inpericulo
s̃ uiscera amara. ẽ. bibat᷑. melius. ẽ. modica a maritudo in
faucib. quã aet̾nũ tormentũ inuisceribus. Mutate ergo uos
Quicũq ñ faciebatis hoc bonũ castitatis. iã facite. Nolite di¬
cere ñ potest fieri. Foedũ. ẽ. fr̃s mei. turpe. ẽ ut uirdicat
ñ posse fieri. qđ facit femina Scelus.ẽ. ut uir dicat non
possũ. Qd̾ potest femina uir ñ potest: Quid enĩ illa carnẽ
ñ portat: prior a serpente decepta est. Caste uxores ur̃ȩ
ostendunt uobis fieri posse qđ ñ uultis facere. & dicitis
fieri ñ posse : Sed forte dices ido illã facilius facere posse
qr multa illi custodia. ẽ. Legis p̾ceptũ diligentia clari¬

Expanded text:
cui debet ut non peccet. CAPUT cui debet ut non peccet. CAPUT concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Melius est modica amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite. Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir dicat non posse fieri quod facit femina. Scelus est, ut vir dicat: Non possum. Quod potest femina, vir non potest? Quid enim, illa carnem non portat? Prior a serpente decepta est. Castae uxores vestrae ostendunt vobis fieri posse quod non vultis facere, et dicitis fieri non posse! Sed forte dices, ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia mari
Abbreviated transcription (Latin):
alienus adquẽ uado: absit. ut dicat hoc illa. Melius enĩ
dolecte. quã imitat᷑ te . Illa enĩ casta & scã femina &
uera xp̃iana quȩ dol& fornicantẽ uirũ. & ñ dol& ꝓpt̾
carnẽ sed dol& ꝓpt̾ caritatẽ. ñ iđo ñ uult ut facias. qr
& ipsa ñ facit. sed qr tibi ñ expedit. Nã si ꝓpt̾ea ñ facit
ut tu ñ facias. si feceris faciat. Si aut̃ đo illud debeat. si
xp̃c illud debeat qđ tu exigis. & ido reddat qr iubce ille.
& si fornicat᷑ uircastitatẽ femina illa dõ exhibae. Xp̃c enĩ
loquitur in cordib bonarũ feminarũ. Loqͥt᷑ ille inceritꝰ¬
& dicit. & consolat᷑ filiã suã huiꝰmodi uerbis. De in iuriis
uiri tui torqueris: Quid tibi fee̾ͤ Dole sed ipsũ noli imita¬
ri ut male facias. sed ipse te imitetur in bono. Nã in eo qđ
suũ. eunt ambo ꝑp̃ceps. Ut aut̃ non sequat᷑ malũ caput suũ
teneat se ad caput aeccłȩ xp̃m. Nuic debens castitatẽ suã.

Expanded text:
alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu Christo illud debeat quod tu exigis, et ideo reddat, quia jubet ille; etsi fornicatur vir, castitatem femina illa Deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intet dicit et consolatur filiam suam hujusmodi verbis: De injuriis viri tui torqueris, quid quod tibi enim fecit dole, sed ipsum noli imitari ut male facias, sed ipse te imitetur in bono: nam in eo quod suum, eunt ambo per praeceps: ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum, huic debens castitatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ergo & nos talia dicimus. ñ odimus nisi febres ur̃as. Immo
in nobus ipso sermo dĩ febres ur̃as odit. cũ quo concordare
de betis. Nã nos quid sumus. nisi liberandi uobiscũ. sanandi uobis
mento uro. Non inueni enĩ aliud qua transire. Ueni ad quintã
chordã homo. qui tango psalteriũ de cẽ chordarũ. Num¬
quid p̃ter missurus erã quintã immo assiduȩ ꝑcussurus.e
In illa enĩ uideo iacere tocũ poene genus humanũ. in illa
uideo plus labori. Ipsã ꝑcuciendo quiddico: Nolite moe¬
chari post uxores. qr ñ uultis ut moechent᷑ post uos uxo¬
res ur̃ȩ. Nolite irȩ uos. quo eas sequi ñ uultis. Sine causa
uos excusare conamin. quando dicitis. Nũ quid eo
aduxorẽ alienã: Ad ancillã meã eo. Uis ut dicat uxor tua¬
tibi. nũquid eo aduirũ alienũ . Ad serũu meũ eo. Diris ñ .ẽ.
uxor aliena adq uado. Nũ quid uis. dicetur tibi. ñ est uir

Expanded text:
Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobiscum, sanandi vobiscmento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .&. filius & sp̃c̃ sc̃s Inspũ scõ hoc .ẽ. indono dĩ requiẽs nobis
dño & in dõ nr̃o ẽẽ tranquilli ut simus indõ nr̃o mites. simus in
do pacientes. Erimus etiã in illo unde pignꝰ accepimꝰ in aet̾nũ
quieti. Qđ erit sabbatũ sabbatorũ ꝓpt̾ ipsã requiẽ ꝑtinen¬
tẽ addonũ sp̃c̃ scĩ. Tertiũ itaq p̾ceptũ de sabbato qđ diximꝰ.
do fecit om̃ĩa opera sua. sicut ingenesi scriptũ legimus. N
ibi habes nominatã scĩficationẽ. nisi illo die ubi dicitur
ẽ. cibus aegris quando reficiuntur. & peiorẽ horã de putant
aegri refectionis suȩ quã accessionis & tamen cogunt se con¬
cordantes cũ medico. & quã uis inuiti & obluctantes uincunt
se ut aliquid accipiant: Quanta auiditate sani maiora p̾¬
cepturi sunt unde aegri minora uix accipiant : Secundȩ
hoc factũ. ẽ. quia oderant febrẽ suã & cũ medico concor¬
dauerunt. & simul ꝑsequebant᷑ febrẽ medicus & egrotus.

Expanded text:
et Spiritus sanctus. In Spiritu sancto, hoc est, in dono Dei, requies nobis Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patientes; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem pertinentem ad donum Spiritus sancti. Tertium itaque praeceptum de sabbato, quod diximus, do fecit omnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi diciturest cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicã qr aduersarius. ẽ. sermo dĩ qm̃ iub&. Timeo ne ego
ipse aduersarius sim quib dã. quia hȩc loquor. Quid ad me
ꝑtinecͤ Fortẽ me faciat qui terr& ut loquar. ut ñtimeã
querelas hominũ. Nã qui nolunt castitatẽ seruare uxo¬
rib suis. & abundant tales. nolunt me ista dicere. Sed
uelint nolint dicturussũ. Si enĩuos exortor ut cũ aduer¬
sario concordetis. ego cũ illo in litterae manebo. Qui uobis
iub& ut faciatis. ipse nobis iub& ut loquamur. Si non
faciendo qđ iub& ut faciatis. aduersarii eius estis non
dicendo qđ iub& ut dicamus. aduersarii eius remanebidꝰ.
Hoc enĩ p̃sumimus de caritate ur̃a quia unũ dm̃ colitis¬
Hoc p̾sumimus de

Expanded text:
dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, adversarii ejus estis; non dicendo quod jubet ut dicamus, adversarii ejus remanebimus. Hoc enim praesumimus de Charitate vestra, quia unum Deum colitispraesumimus de
Abbreviated transcription (Latin):
ex igis hoc ab uxore & non uis reddere hoc uxori. Et
cũ debeas in uirtute p̃cedere uxorẽ qm̃ castitas uirtus
ẽ. tu sub uno impetu libidis cadis. & uisuxorẽ tuã uic¬
tricẽ. ẽe. tu uictus iacens. Et cũ tu caput sis uxoris tuȩ
p̾cedit te ad dm̃ cuiꝰ caput es. Uis domũ tuã capite deorsũ
pendere: Caput enĩ mulieris. uir. Ubi aut̃ melius uiu̾
mulier quã uir capite de orsũ pend&e domus. Si caput
ẽ uir melius debec uiuere uir & p̾cedere in om̃ib bonis
factis uxorẽ suã. ut illa imitetur uirũ sequat᷑ caput
sui. sic unus cuiusq domus habet caput uirũ. & tãquã
carnẽ feminũ. Quo caput ducit. illuc debet corpus
sequi. Quare ergo uult caput ire. quo non uult ut cor¬
pus sequatur: ͤ Quare uult ire. uir. quo non uult ut
uxor sequat᷑. Haec iubendo sermo dĩ. aduersarius est
Nolunt enĩ homines facere qđ uult sermo đi Et quid

Expanded text:
exigis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et exigis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput es. Vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput est vir, melius debet vivere vir, et praecedere in omnibus bonis factis uxorem suam; ut illa imitetur virum, et sequatur caput sui: sic uniuscujusque domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Quare ergo vult caput ire, quo non vult ut corpus sequatur? Quare vult ire vir, quo non vult ut uxor sequatur? Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt enim homines facere quod vult sermo Dei. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
intheatro seditiosus exister& Et melius feminȩ eoꝵ die
sabbati lanã facerent . quã totodie in moemanis sitis inpudice
saltarent. Tibi aut̃ dicitur. ut obserues spiritaliter sabbatum
inspe futurȩ quietis quã tibi ꝓmitit dñs. Quis quis aut̃ ꝓpt̾
illã quietẽ futurã agit quic quid potest: Quãuis laboriosũ
uideat᷑ qđ agit tamen si ad fidẽ ꝓmissȩ quietis id refert ñ¬
dũ quidem sabbatũ habet inre sed habet inspe. Tu autẽ
ad hoc uis requiescere ut labores. cũ ad hoc debeas laborari
tumeliã in rogas parentib quã ñ uis pati afiliis tuis. Dicit᷑
tibi non occides. Lu. aut occidere uis inimicũ tuũ. &
ido forte ñ facis quia times iudicẽ hominẽ. ñ quia cogitas
dm̃. Ignorasq ille testis.ẽ. cogitationũ: Illo uiuo quem
uis mori. te homicidiã tenet in corde. Dicit᷑ tibi ñ mecha¬
beris. id .ẽ. ñ ibis ad aliã aliquã p̃t̾ uxorẽ tuã. Tu aũt

Expanded text:
in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur ut observes spiritualiter sabbatum, in spe futurae quietis, quam tibi promittit Dominus. Quisquis enim propter illam quietem futuram agit quidquid potest, quamvis laboriosum videatur quod agit; tamen si ad fidem promissae quietis id refert, nondum quidem sabbatum habet in re, sed habet in spe. Tu autem ad hoc vis requiescere, ut labores; cum ad hoc debeas laborare, autem contumeliam irrogas parentibus, quam non vis pati a filiis tuis. Dicitur tibi, Non occides. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tu facis. Dic̃ tibi. Unus. ẽ. ds̃ tuus. unũ dm̃ cole. tu
uis dimisso uno dõ tãquã legitimo uiro animȩ forni¬
cari ꝑ multa dȩmonia. Et qđ est grauius non quasi
aꝑte deserens & repudians sicut apostate faciunt.
sed tãquã manens indomo uiri tui admictis adulte¬
ros. Idẽ tamquã xꝑianus ñ dimittis aeccłam. consulis
mathe maticos aut apices aut augures aut maleficos
quasi de uiri domo non recedens adultera anima oe ma¬
nens in eius coniugio fornicaris. Dicit᷑ tibi Nde accipias
inuanũ nom̃ dñi tui.ne existimes creaturã ẽẽ xpm
quia ꝓte suscepit creaturã. & tu contẽpnis eũ qr aequalis
ẽ. patri .&. unus cũ patre. Dicit᷑ tibi ut spiritaliter ob¬
serues sabbatũ. ñ quomodo iudȩi obseruant sabbatũ car¬
nali otio. Uacare enĩ uolunt ad nugas atq luxorias suas
melius enĩ faceret iudȩus in agro suo aliquid utile. quã

Expanded text:
quam tu facis. Dicit tibi, Unus est Deus tuus; unum Deum cole. Tu quam tu facis. Dicit tibi, Unus est Deus tuus; unum Deum cole. Tu vis dimisso uno Deo tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admittis adulteros: id est, tanquam christianus non dimittis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. Ne existimes creaturam esse Christum, quia pro te suscepit creaturam: et tu contemnis eum qui aequalis est Patri, et unum cum Patre. Dicitur tibi ut spiritualiter observes sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali otio; vacare enim volunt ad nugas atque luxurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam
Abbreviated transcription (Latin):
posse uiuere. iam potest & mori ͤ Posibilitatẽ mortis initiũ
uitȩ facit. In hac terra & ingenere humano ille solus mori
nondũ potest. qui ñdũ coepit uiuere. Incertus ergo dies.
tã quã. cotidianus sperandus. ẽ. Sit autẽ tãquã cotidianus
sperandus incertus dies. Cõponat᷑ cũ aduersario. dũ est tecũ
inuia. Uia enĩ uocat᷑ haec uita ꝑ quã om̃s transeunt.
sarus : Aduersarius aut̃ iste ñ est diabolus. Nam nũquã
te hortaretur scriptura. ut cũ diabolo concordares. Est
ẽ. tecũ inuia ut concord& tecũ. Scit enĩ quiꝗ. nisi in uia
concordaueris. iã trad& te iudicio. Iudex aut̃ ministro
Minister incarcerẽ: Eloquia ista. euangelica sunt Re¬
cordantur nobiscũ. ł quilegerunt ł qui audierunt
Ergo quis est aduersarius: Sermo di. Sermo dĩ aduer¬
sarius tuus est. Quare aduersarius. ẽ. Quia contraria iub

Expanded text:
homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem tanquam quotidianus sperandus est incertus dies, componatur cum adversario, dum est tecum in via. Via enim vocatur haec vita, per quam omnes transeunt; sarius? Adversarius iste non est diabolus: nam nunquam te hortaretur Scriptura, ut cum diabolo concordares. Est est tecum in via, ut concordet tecum. Scit enim quia nisi in via secum concordaveris, jam tradet te judici, judex autem ministro, minister in carcerem . Eloquia ista evangelica sunt, recordantur nobiscum, vel qui legerunt, vel qui audierunt. Ergo quis est adversarius? Sermo Dei. Sermo Dei adversarius tuus est. Quare adversarius est? Quia contraria jubet,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. multi anni fluxerunt & de inceps fluent. ñ quidem
tã multi. sed tamen usq infinẽ scłi transibunt anni. sic̃
& illi transierunt. Longũ uidetur qđ restat. quanquã
non erit tantũ quantũ transactũ .ẽ. Et tam̃ ex transacto
p̾terito tẽpore sperandus. ẽ. finis reliqui tẽporis. fuit
tuuc quidã dies qui diceretur hodiernus. ex illo usq ad
hunc hodiernũ. nonne quic quid fuit futurũ p̃teritũ factũ
est: Tale habetur acsi non fuerit. sic erit quic quid restat
extremũ: Sed sit & hoc longũ. sit ꝓlixũ. quantũ putaueris.
quantũ dixeris. quantũ cogitaueris. quantũ tibi ñ format scrip¬
tura. sed fingit cogitatio. quantũ uisdiem iudicii ꝓ longa
Numquid ultimũ diem tuũ id est uitȩ tuae quo exiturus es
de hoc corpore. ꝓducturus es in longũ :ͤ Sit tibi senectus
certa si potest. Cui aut̃ pocest : Nonne ex quo homo incipit

Expanded text:
sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt: longum videtur quod restat quanquam non erit tantum, quantum transactum est, et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiernum; nonne quidquid futurum fuit, praeteritum factum est? Tale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum tibi non format Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc, producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit
Abbreviated transcription (Latin):
duces quib ille fallat᷑. nec patronũ fraudulentis cir cũ uenti¬
onib & linguosis artib ad hibebis. nec ambies aliquo modo
ut iudicẽ possis corrũpere Quid ergo agis apud talẽ iudicẽ.
quẽ nec fallere nec corrũpere poteris : Et tam̃ . ẽ. quod
agas. Tunc enĩ ipse erit iudex causȩ tuȩ. qui modo testis. ẽ.
uitȩ tuae. Clamauimus & laudauimus. cõponamus causa nr̃am
Qui testis .ẽ. operũ nr̃oꝵ. ipse testis .ẽ. uocũ istarũ. Non
sint in anes. conuertatur ad gemitũ. Tẽpus concordandi.
cũ aduersario cito. Tã longanimis. ẽ. ds uidendo iniqua
& ñ puniendo. ut tam̃ fit cito fucurũ iudiciũ. more quip¬
pe humanȩ uitȩ ꝓlixũ . ẽ. qđ do breue. ẽ. Sed & ipseͥ scło
& humano generi qđ longe . idet᷑ qđ consolacur. Nũqͥd
sitotis generis humani ultimꝰ dies longe.ẽ. unius cuiusq
dies ultimus longe.ẽ: Hoc dico exadã multi anni euoluti

Expanded text:
duces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventiduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae tuae. Clamavimus, et laudavimus: componamus causam nostram. Qui testis est operum nostrorum, ipse testis est vocum istarum: non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti
Abbreviated transcription (Latin):
licentiã peccatorũ faceres qđ uelles. ut eseris scło uelquantũ
tibi ꝑmittet᷑. ł quantũ tibi libido iussiss&. Et siquis te bene
ammonendo obiugaret atq terreret. ut quo hiberes te
abim morato fluxu eundo post compiscentias tuas. & de¬
serendo dm̃ tuũ. int̾medias uoces obiurgantȩs obsisteres
in pudenti quidem fronte ueluti audita diuina auetori¬
tate. & legeres de libro dominico. Quid me terres de đo nr̃o:
Ille misericors. ẽ. & miserator. & multũ misericors. ne ta¬
lia homines dicerent. unũ uerbũ addidit infine quod ait
& uerax. Et excussit letitiã male prȩsumentiũ. & indux
timorẽ dolentiũ. Gaudeamus ad misericordiã dnĩ. sed ti-¬
meamꝰ iudiciũ dñi. Parcit. sed ñtacet. Tac&. sed ñ sẽper
tacebit. Auditũ tacet in uerbo. ne non tibi uacoe audire
cõponere. Ante ultimũ iudiciũ dĩ tui. cõpone causam cuam
Nom.ẽ. unde p̾sumas cũ ille uenerit. nec falsos testes ad¬

Expanded text:
atorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum addidit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. Gaudeamus ad misericordiam Domini; sed timeamus ad judicium Domini. Parcit, dum tacet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire i causam tuam componere. Ante ultimum judicium Dei tui compone causam tuam. Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciatis q̃ diximus immo ñfaciatis sinos dicimus. Si aut̃ omnib ille
dicit qui neminẽ timet & ꝑquẽ fit innomine ipsius & in gła¬
miscđiȩ ipsius & ut nos neminẽ timeamus. Om̃s audiuimus om̃s
faciamꝰ om̃s cũ nr̃o aduersario concordemus. Putate me cycharȩ¬
dũ ẽẽ. Quid uobis possim amplius canere: Ecce psalterium
fero. de cẽ chordas habet. Hoc uos paulo ante cantastis: ̃s can
ticũ nouũ cantabo tibi. in psalterio decẽ chordarũ psallam
tibi. Ipsas decẽ chordas modo ꝑcutio. Quare amara. ẽ. uox
psalterii dĩ.psallã tibi inpsalterio decẽ chordarũ. Non uob
hoc canto qđ uos ñfaciatis. de calogus enĩ legis. decẽ p̾cepta
habet. Quȩ decẽ p̾cepta sic sunt distributa ut tria ꝑtineant
ad dm̃. septẽ ꝑtineant adhomines. Tria addm̃ q̃ iã dixi unus
ẽ. ds nr̃. & nullã similitudinẽ debemus facere. & ñ fornicari

Expanded text:
ciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille ciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem fit in nomine ipsius et in giae ipsius, ut et nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum nostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum amplius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo ante cantastis, anticum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam tibi ? Ipsas decem chordas modo percutio. Quare amara est vox psalterii Dei? Psallam tibi in psalterio decem chordarum. Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem debemus facere, et non fornicari
Abbreviated transcription (Latin):
m̃iꝗ illũ curat. Qđ ñ. ẽ. faciendũ. ñ fiat. Qđ ꝑhib& ds̃. ñ¬
fiat qui do credit. abipso audit qđ dicimus. Certe melius erat
quibusdã nolentib corrigi ut huc ñ ueniremus. si ista dic
tertiano die memini medixisse sc̃ĩtati ur̃ȩ quasi cytharȩ¬
diessemus aut huiusmodi aliquid popularit̾ exhibentes
nos ut daremus uobis diem & quisq promodulo suo con¬
feret nobis mercedẽ. Quare ambularemus de lectati
uanis canticis nulli rei profuturis ad tẽpus dulcib in postrem
amaris. Talib & enĩ turpitudinib canticionũ animi humani
in lecti eneraiantur & decidt̾ auirtute de fluentes intur¬
pitudinẽ & ꝓpt̾ ipsas turpitudines postea sentiunt dolores
& cũ magna amaritudine deger̃. qđ cũ dulcedine tẽporali
biberunt. Melius ergo nos amari uobis cantamus ad tẽpꝰ
q̃ postea dulcant in uobis nec mercedẽ aliꝗ ex igimus nisi ut fa¬

Expanded text:
nunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat: qnunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat: qfiat. Qui Deo credit, ab ipso audit quod dicimus. Certe melius erat quibusdam nolentibus corrigi, ut vel huc non veniremus, si ista dicttertiano die memini me dixisse Sanctitati vestrae, quia si citharoedi essemus, aut hujusmodi aliquid populariter exhibentes nos, ut daremus vobis diem, et quisque pro modulo suo conferret nobis mercedem. Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei profuturis, ad tempus dulcibus, in posterum amaris? Talibus etenim turpitudinibus cantionum animi humani illecti enervantur, et decidunt a virtute, defluentes in turpitudinem; et propter ipsas turpitudines postea sentiunt dolores, et cum magna amaritudine digerunt quod cum dulcedine temporali biberunt. Melius ergo nos amara vobis cantamus ad tempus, quae postea dulcescant in vobis. Nec mercedem aliquam exigimus, nisi ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani sumus qđ ame exigis redde michi. ł idẽ tibi debeo. fidẽ
xp̃o ambo de bemus. Et sime fallis. ñ fallis eũ cuiꝰ sumus. ñ fallis
eũ qui nos emit. haec atq huius modi audiens ille quȩ ñ solec
dũ ñ uult inse fieri sanus in me fit insanus. Irascit᷑ male dicit
fortassis etiã dicat. Quomodo factũ.ẽ. ut huc ille uenir&.
aut uxor mea ipso die in ȩccłam procederetur: Et hoc credo
qđ in cogitatione sua dicat nã liberȩ erũpere inuocẽ non
aud& nec ante solã uxorẽ suã. Fortassis enĩ si erũperit
& hoc dixerit potest illa respondere & dicere. Quare
maledicis cui paulo ante ad clamabas : Certe coniuges sum
cũ lingua tua discordas mecũ concordit̃. quo modo uiuere
poteris : Nos fr̃s pericula ur̃a in tuem᷑. ñ uoluntates nr̃as
attendimꝰ: Nã & medicus si uoluntatẽ aegri actendat.

Expanded text:
christiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tibi debeo, fidem christiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tibi debeo, fidem mihi debes, fidem Christo ambo debemus; et si me fallis, non fallis eum cujus sumus, non fallis eum qui nos emit. Haec atque hujusmodi audiens ille, quae non solet, dum non vult in se fieri sanus, in me fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, Quomodo factum est ut huc ille veniret, aut uxor mea ipso die in ecclesiam procederet? Et hoc credo quod in cogitatione sua dicat: nam libere erumpere in vocem non audet, nec ante solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, et hoc dixerit, potest illa respondere, et dicere: Quare maledicis, cui paulo ante acclamabas? Certe conjuges sumus: cum lingua tua discordas, mecum concorditer quomodo vivere poteris? Nos, fratres, pericula vestra intuemur, non voluntates vestras attendimus: nam et medicus si voluntatem aegri attendat,
Abbreviated transcription (Latin):
Illud uero malũ late serpens plus occupauit & in eo
uehe m̃tius irritatur aduersarius ille qui ideo clamat
ut sit aliquando amicus. Quȩrelȩ cotidiane sunt
quanquã ipsȩ feminȩ nec iã audient conquiri deui¬
ris suis ita inuadens omĩa consuetudo prolege obser¬
uatur ut iã & mulierib forte ꝑ sua sũpsit licere hoc
uiris. ñ licere mulierib: Solent enĩ audire adductas
Adductũ uirũ adforũ. quia inuentus. ẽ. cũ ancilla sua
nũ quã audierunt cũ sit par peccatũ. In peccato pari
innocentiorẽ facit uideri uirũ non diuina ueritas. sed
humana ꝑuersitas. Et si forte hodie acriorẽ quisquam
passus fuerit uxorẽ suã & liberius murmurantẽ cui iam
uidebatur. qr licebat uiro. & audiuit in ȩccła qr ñ licoe
uiro. Si ergo passus fuerit uxorẽ suã liberius iã ut dixi
murmurantẽ & dicentẽ sibi ñ lic& qđ facis simul audiuimꝰ

Expanded text:
Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando amicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent conqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum sit, licere hoc viris, non licere mulieribus. Solent enim audire adductas adductum virum ad forum, quia inventus est cum ancilla sua, nunquam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato pari innocentiorem facit videri virum, non divina veritas, sed humana perversitas. Et si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit uxorem suam, et liberius murmurantem, cui jam videbatur quia licebat viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: si ergo passus fuerit uxorem suam liberius jam, ut dixi, murmurantem, et dicentem sibi, Non licet quod facis; simul audivimus,