comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
attrahen& & netar& : audita de suꝑ uoce.
saule saule qͥd me ꝑsequeris : confusus & ꝓstratꝰ
ẽ. & erectꝰ ad obȩdiendũ qͥ in flammatꝰ erat ad ꝑ¬
sequendũ. hoc gͦ optant martyres inimicis suis:
confundant᷑ & reuereant᷑. quandiu enĩ confun¬
dant᷑ & ñ reuerent᷑: necesse ẽ facta sua defen-¬
dant. Głosi sibi uident᷑ qͥa tenent qͥa ligant.
qͥa uerbant. qͥa occidunt qͥa saltant qͥa in sul¬
tant. De his om̃ib: factis : aliqͣndo confundant᷑
& reuereant᷑. Si enĩ confundent᷑ conuertent᷑ : qͥa
conuerti ñ poss. nisi confusi fuerint & reueriti
Optemꝰ gͦhȩc inimicis nr̃is securi optemꝰ Ecce
ego & uob̾cũ dixerĩ : om̃s qͥ adhuc saltant &
cantant & in sultant martyrib confundant
& reuereant᷑. ali quanido in his parietib tun¬
dant confusi pectora sua: Auertant᷑ retror
impetꝰ ꝑ sequentiũ : mͦ remansit maliuolentia

Expanded text:
attraheret et necaret: audita desuper voce, attraheret et necaret: audita desuper voce, Saule, Saule, quid me persequeris? confusus et prostratus est, et erectus ad obediendum qui inflammatus erat ad persequendum . Hoc ergo optant martyres inimicis suis: Confundantur, et revereantur. Quamdiu enim non confunduntur et reverentur, necesse est facta sua defendant; gloriosi sibi videntur, quia tenent, quia ligant, quia verberant, quia occidunt, quia saltant, quia insultant: de his omnibus factis aliquando confundantur, et revereantur. Si enim confundentur, et convertentur; quia converti non possunt, nisi confusi fuerint, et reveriti. Optemus ergo haec inimicis nostris; securi optemus. Ecce ego dixi, et vobiscum dixerim: omnes qui adhuc saltant et cantant et insultant Martyribus, confundantur, et revereantur; aliquando in his parietibus tundant confusi pectora sua. 4. vers. 4. Aveimpetus persequentium; modo remansit malevolentia
Abbreviated transcription (Latin):
beant q̃ enĩ sic quȩrebant animã eiꝰ. quo mͦ quȩrit
latro tunicã uiatoris: ad hoc occidit ut expoliet . ut
habeat. qui aut̃ seqͥt᷑ ut occidat : excludit animam.
ñ se uestit quȩr̃ illi animã meã : occidere me uolunt
qͥd gͦ tu illis optas : confundant᷑ & reuereant᷑. Et ubi
ẽ qđ audifti a dño tuo. diligite inimicos ur̃os. bene
pateris Quomꝰ imitaris passiones p̃cedentes dñi
tui. pendentis in cruce & dicentis. pat̃ ignosce il¬
lis qͥa nesciunt qͥd faciunt: Respondet talia di¬
centib martyr. & dicit. Dñm mͥ ꝓposuisti dicen-¬
tẽ. pat̾ ignosce illis qͥa nesciunt qͥd faciunt :
agnosce & uocẽ meã ut sit & tua qͥd enĩ dixi
de in imicis meis: confundant᷑ & reuereantur
lã facta ẽ talis uindicta : de in imicis martyrũ
Saulus ille qͥ stephanũ ꝑsecutꝰ ẽ : confusus ẽ
& reueritꝰ. Anhelabat cȩdes. quȩ rebat quos

Expanded text:
beant. Non enim sic quaerebant animam ejus, quomodo quaerit beant. Non enim sic quaerebant animam ejus, quomodo quaerit latro tunicam viatoris: ad hoc occidit, ut exspoliet, ut habeat. Qui autem persequitur ut occidat, excludit animam, non se vestit. Quaerunt illi animam meam; occidere me volunt. Quid ergo tu illis optas? Confundantur, et revereantur. Et ubi est quod audisti a Domino tuo: Diligite inimicos vestros, benpateris: quomodo imitaris passiones praecedentes Domini tui, pendentis in cruce, et dicentis: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Respondet talia dicentibus martyr, et dicit: Dominum mihi proposuisti dicentem, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; agnosce et vocem meam, ut sit et tua. Quid enim dixi de inimicis meis? Confundantur, et revereantur. Jam facta est talis vindicta de inimicis martyrum. Saulus ille qui Stephanum persecutus est, confusus est et reveritus. Anhelabat caedes, quaerebat quos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ quȩr̃ animã meã. xp̃c dicit. Siue caput dicat.
siue corpꝰ dicat: ille dicit qͥdix̃ qͥd me ꝑ sequeris:
ille dic̃ qͥdix̃. cũ uni ex minimis meis fecistis: mͥ
& reuereant᷑ : qͥ quȩr̃ animã meã. in alio psalmo
dicit. Considerabã in dexterã & uidebã. & ñ erat
qͥ agnoscen& me : perit fuga ame. & ñ ẽ qͥ reqͥrat
animã meã. Ibi de ꝑsecutorib ait qͥa ñ erat qui
exqͥren& animã eiꝰ: hic aut̃. confundant᷑ & reue¬
reant᷑ qͥ quȩr̃ animã meã. Dolebat se ñ quȩri ad
imitandũ : gemebat se quęri ad opprim̃dũ. Iuȩ¬
ris animã iusti cũ imitar cogitas: quȩris animã
iusti cũ occidere cogitas . Qm̃ duob: modis quȩrit᷑
anima iusti: singuli insingulis psalmis exp̃ssis.
Illic dolet qͥa ñ ẽ qͥ reqͥrat᷑ animã eiꝰ ad imitandã¬
passionẽ eiꝰ hic aut̃ confundant᷑ & reuereantur
qͥ quȩr̃ animã meã. Quȩr̃ animã eiꝰ : ñ ut duas ha-¬

Expanded text:
qui quaerunt animam meam. Christus dicit: sive caput dicat, sive corpus dicat; ille dicit, qui dixit: Quid me persequeris ? ille dicit, qui dixit: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi et revereantur qui quaerunt animam meam. In alio psalmo dicit: Considerabam in dexteram, et videbam, et non erat qui cognosceret me: periit fuga a me, et non est qui exquirat animam meam . Ibi de persecutoribus ait quia non erat qui exquireret animam ejus; hic autem: Confundantur, et revereantur qui quaerunt animam meam. Dolebat se non quaeri ad imitandum; gemebat se quaeri ad opprimendum. Quaeris animam justi, cum imitari cogitas; quaeris animam justi, cum occidere cogitas. Quoniam duobus modis quaeritur anima hominis justi, singuli in singulis psalmis expressi sunt. Illic dolet, quia non est qui requirat animam ejus ad imitandpassiones ejus; hic autem: Confundantur et revereantur qui quaerunt animam meam. Quaerunt animam ejus, non ut duas ha
Abbreviated transcription (Latin):
ne tardaueris: uenturꝰ ẽ ante quã statuit uenire :
qͥd sibi uult hoc uotũ ne tardaueris : ne mͥ tar¬
tres. horȩ uigiliȩ. Sed tu si ñ habueris tolerantiam
tardũ tͥ erit & cũ tͥ tardũ erit deflecteris ab eo.
& eris sinilis illis qͥ in heremo fatigatis: & festina¬
uer̃ a dõ petere delicias quas illis in patria reser-¬
uabat. Et cũ ñ darent᷑ deliciȩ initinere qͥb forte
corrũpent᷑. murmurauer̃ ad uersus dm̃ & redier̃
corde in egyptũ. Unde corpore fuerant separati :
corde redier̃ Noli gͦ tusic : noli sic Time uerbũ dñi
dicentis mem̃ totẽ uxoris loth Et ipsa inuia iã
liberata de sodomis: retro respexit. Ubi resoexit:
ibi remansit: Facta ẽ statua salis: ut condiat te¬
ł xemplo enĩ data ẽ tͥ. ut tu cor habeas: ñ remaneas
fatuus inuia. Attende remanentẽ & transi: atten¬
de respicientẽ retro & tu in anteriora extentꝰ esto
sic̃ paulus : Quid ÷ ñ respicere retro : quȩ retro obli¬

Expanded text:
est antequam statuit venire? Quid sibi vult hoc votum, Ne tardaveris? Ne mihi tartres horae vigiliae . Sed tu si non habueris tolerantiam, tardum tibi erit: et cum tibi tardum erit, deflecteris ab eo, et eris similis illis qui in eremo fatigati sunt, et festinaverunt a Deo petere delicias, quas illis in patria reservabat; et cum non darentur deliciae in itinere, quibus forte corrumperentur, murmuraverunt adversus Deum, et redierunt corde in Aegyptum ; unde corpore fuerant separati, corde redierunt. Noli ergo tu sic; noli sic: time verbum Domini dicentis, Mementote uxoris Lot . Et ipsa in via, jam liberata de Sodomis, retro respexit; ubi respexit, ibi remansit: facta est statua salis , ut condiat te. Exemplo enim tibi data est, ut tu cor habeas, non remaneas fatuus in via. Attende remanentem, et transi; attende respicientem retro, et tu in anteriora extentus esto, sicut Paulus. Quid est non respicere retro? Quae retro obli
Abbreviated transcription (Latin):
se. Unũ aut̃ quȩ retro oblitus in ea quȩ ante s̃ ex¬
tentus : scđm intentionẽ sequor ad palmã suꝑ-¬
nȩ uocationis Ille gͦ currit ⁊ tu hȩsisti Ille dic̃
nondũ se ꝑfectũ & tu iã de ꝑfectione głaris
confundant᷑ qͥ tͥ dicunt eugẽ euge : confundaris
int᷑ illos & tu. qͥa tutͥ dicis euge euge. Qui enĩ se¬
ipsũ laudat: sibi dic̃ euge euge quiꝰ ab aliis lau¬
dit᷑ & consentit: ñ portat oleũ secũ. deficiunt
faces elausurꝰ ẽ ille ianuã: hoc gͦ nos docuit
psalmꝰ iste breuit̃ carissimi ex ammonitione
solemnitatis martyrũ : ut intelligamꝰ qͥa mar¬
tyres tribulationẽ hic passis corporalẽ Nos in
quanta cũq pace simꝰ: necesse ẽ patiam᷑ tribu¬
Ationẽ spiritalẽ & necesse ẽ ut int̃ scandala
& tizania & paleã gemat ȩccła & illa massa
donec messis ueniat. donec uentilabrũ. donec
ueniat ultima uentilatio ut separet᷑ palea
a frum̃to: donec adhorreã redigat᷑ qđ donec

Expanded text:
quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Ille ergo currit, tu haesisti. Ille dicit nondum se perfectum; et tu jam de perfectione gloriaris! Confundantur qui tibi dicunt: Euge, euge. Confundaris inter illos et tu, quia tu tibi dicis: Euge, euge. Qui enim seipsum laudat, sibi dicit: Euge, euge: qui ab aliis laudatur et consentit, non portat oleum secum; deficiunt faces, clausurus est ille januam . 9. Hoc ergo nos docuit psalmus iste breviter, charissimi, ex admonitione solemnitatis martyrum, ut intelligamus quia martyres tribulationem hic passi sunt corporalem: nos in quantacumque pace simus, necesse est patiamur tribulationem spiritualem; et necesse est ut inter scandala, et zizania, et paleam gemat Ecclesia et illa massa, donec messis veniat, donec ventilabrum, donec veniat ultima ventilatio, ut separetur palea a frumento, donec ad horreum redigatur . Quod donec
Abbreviated transcription (Latin):
eũ & dicant. semꝑ magnifice¬
tur dñs : qͥ diligunt salutare
eius : Ab illo ẽ enĩ illis salus:
confitet᷑ se sanatũ Iuisquis
se confitet᷑ sanatũ fuisse :
confitet᷑ egrotũ: Dicant gͦ.
semꝑ magnificetur dñs:
qui diligunt salutare tuũ.¬
qui diligunt ñ salutare suũ quasi ipsi se saluent:
ñ quasi salutare hominis tanqͣm ab illo saluentur
tuũ benedi ctio tua. Ergo: semꝑ magnificet᷑ dñs
qui hoc dicunt: qͥ diligunt salutare tuũ. Ecce magni¬

Expanded text:
eum; et dicant, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare ejus. Ab illo est enim illis salus, confitetur se sanatum; quisquis se confitetur sanatum, misse se confitetur aegrotum. Dicant ergo, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare tuum: non salutare suum, quasi se ipsi salvent; non quasi salutare hominis, tanquam ab illo salventur.tuum benedictio tua . Ergo, Semper magnificetur Dominus. Qui hoc dicunt? Qui diligunt salutare tuum. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
cundent᷑ inte om̃s qͥ quȩr̃ te: & dicant qͥd dicant
qͥ exultant: Semꝑ magnificet᷑ dñs. Dicant hoc
dñs: qͥ diligunt salutare tuũ Ñt antũ magnifi¬
cet᷑ dñs: sed etiã semꝑ Ecce errabas & auersus
abeo eras: uocauit te .m agni ficet᷑ dñs. Ecce
in spirauit tibi confessionẽ pecc atoꝵ: confessus
es dedit ueniã magnificetur dñs. lã cȩpisti
iuste uiuere : iã puto quia iustũ ẽ. ut & tu mag¬
nificers Et enĩ cũ te uocan& errantẽ. magnifi¬
candus erat dñs: cũ tibi confitenti peccata di-¬
misit magnificanđ erat dñs Modo iã audiens
uerba eiꝰ cȩpisti ꝓficere iustificatꝰ es ꝑuenisti ad
quandã uirtutis excellentiã : dignũ ẽ ut & tu
aliquando magnificeris. Dicant. magnificet᷑ dñs
Peccator es: magnificet᷑ ut uoc&. Confiteris : ma¬
gni ficet᷑ ut ignoscat lã iuste uiuis: magnifi¬
cetur ut regat ꝑ seueras usq in finẽ : magnifi¬

Expanded text:
cundentur in te, omnes qui quaerunt te; et dicant. Quid dicant cundentur in te, omnes qui quaerunt te; et dicant. Quid dicant qui exsultant? Semper magnificeDominus, qui diligunt salutare tuum. Non tantum magnificetur Dominus, sed etiam semper. Ecce errabas, et aversus ab eo eras: vocavit te; magnificetur Dominus. Ecce inspiravit tibi confessionem peccatorum: confessus es, dedit veniam; magnificetur Dominus. Jam coepisti juste vivere; jam puto quasi justum est ut et tu magnificeris. Etenim cum te vocaret errantem, magnificandus erat Dominus; cum tibi confitenti peccata dimisit, magnificandus erat Dominus: modo jam audiens verba ejus coepisti proficere, justificatus es, pervenisti ad quamdam virtutis excellentiam; dignum est ut et tu aliquando magnificeris. Dicant: Semper magnificetur Dominus. Peccator es; magnificetur ut vocet: confiteris; magnificetur, ut ignoscat. Jam juste vivis? magnificetur, ut regat. Perseveras usque in finem? magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ siuit te: fac qđ ait quȩ s̃ oues meȩ uocẽ
meã audiunt & sequunt᷑ me. Si gͦ quȩris eũ qui
quȩ siuit te & ouis facta eseiꝰ & audis uocẽ
pastoris tui & sequeris eũ : uide qͥd tibi de
Multi enĩ dixer̃ carnẽ non
habuisse xp̃m: & ñ in corpore
suo resurrexisse xp̃m
Noli seqͥ uoces eoꝵ. Audi uocẽ
ipsius pastoris : qui indutus
ẽ carne ut quȩrer& ꝑditam
carnẽ Resurrex̃ enĩ : & ait
Palpate & uidete. qͥa sp̃s
carnẽ & ossa ñ hab&: sicut
me uidetis habere Oftendit se tibi: uocẽq eius
sequere: Ostendit & ȩccłam: ne qͥs te fallat nomi¬
mortuis tertia die : & p̃dicari in nomine eiꝰ pęni¬
tentiã & remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. inci¬
pientib ab hierłm. habes uocẽ pastoris tui :
uocẽ pastoris fueris secutus. Vnde aut̃ sequeris
si ne cuiquã hominũ dixeris. quasi eiꝰ merito. euge
euge. Congratulationẽ audieris: ne oleo pec¬
catoris pinguescat caput tuũ. Ex ultent & io¬

Expanded text:
ait: Quae sunt oves meae, vocem meam audiunt, et sequuntur me . Si ergo quaeris eum qui prior quaesivit te, et ovis facta es ejus, et audis vocem pastoris tui, et sequeris eum; vide quid tibi de Multi enim dixerunt carnem non habuisse Christum, et non in corpore suo resurrexisse Christum: noli sequi voces eorum. Audi vocem ipsius pastoris, qui indutus est carne, ut quaereret perditam carnem. Resurrexit, et ait: Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Ostendit se tibi; vocem ejus sequere. Ostendit et Ecclesiam; ne quis te fallat nomimine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Habes vocem pastoris tui; nsi vocem pastoris fueris secutus. Unde autem sequeris? Si nec cuiquam hominum dixeris, quasi ejus merito, Euge, euge; nec cum gratulatione audieris, ne oleo peccatoris pinguescat caput tuum . Exsultent, et ju
Abbreviated transcription (Latin):
łgo uͦ egenꝰ & pauꝑ. Ille diues: ille abundans ille
nullius indigens. Ecce lum̃ meũ ecce unde illumi¬
nor : qm̃ clamo Tu illuminab̾ lucernã meã dñẽ:
stituta & desolata : auxiliũ quęro semꝑ. in fir¬
mitatẽ meã confiteor. Ego uero egenꝰ & pauꝑ.
Donata s̃ mͥ peccata . iã cępi seqͥ p̾cepta dĩ: ad¬
huc tam̃ egenꝰ & pauꝑ. Unde ad huc egenꝰ & pau

Expanded text:
pauper sum. Ille dives, ille abundans, ille nullius indigens. Ecce lumen meum, ecce unde illuminor; quoniam clamo: Tu illuminabis lucernam meam, Domine; stituta et desolata: auxilium quaero; semper infirmitatem meam confiteor. Ego vero egenus et pauper. Donata sunt mihi peccata; jam coepi sequi praecepta Dei: adhuc tamen egenus et pauper. U
Abbreviated transcription (Latin):
Qure enĩ me laudant : laudent dm̃ quis enim
ego sũ ut lauder inme. Aut qͥd ego feci: qͥd habeo
qđ ñ accepi: si accepisti inqͥt qͥđ gloriaris qua¬
si ñ acceꝑis: Auertant᷑ gͦ statim & erubescant :
qͥ dicunt mͥ euge euge. Tali oleo pingue factũ
sequentiũ. Aꝑtissimis uocib donato dicunt᷑ ista
cantata: euge euge. dux bone. dux p̃clare Et non
dix̃ ille. auertant᷑ statĩ & erubescant qͥ dicunt mͥ
euge euge : nec eos corrigere uoluit ut xp̃o dice¬
noluit scꝰ laudari ꝓ xpo: dicentibusq quibusdã
ego sũ pauli: respondit in lib̾tate dñi: Nũ qͥd pau¬
lus crucifixus ẽ ꝓuob̵. aut in nomine pauli ba¬
ptitati estis: engo dicant martyres in ꝑsecutione
cogitant mͥ mala siue qͥ ꝑuersa & simulata beni-¬
uolentia lingua uo lunt emollire qđ feriant.
cũ fuerint & ipsi auersi & confusi. qͥd fiet:
Exultent & iocundetitur inte. Ñ in me ñ in illo

Expanded text:
Quare enim me laudant? Laudent Deum. Quis enim Quare enim me laudant? Laudent Deum. Quis enim ego sum, ut lauder in me? aut quid ego feci? quid habeo quod non accepi? Si accepisti, inquit, quid gloriaris quasi non acceperis ? Avertantur ergo statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. Tali oleo pingue factum sequentium . Apertissimis vocibus Donato dicuntur ista cantata: Euge, euge, dux bone, dux praeclare. Et non dixit ille, Avertantur statim, et crubescant qui dicunt mihi: Euge, euge; nec eos corrigere voluit, ut Christo dicenoluit se laudari pro Christo; dicentibusque quibusdam, Ego sum Pauli, respondit in libertate Domini, Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ergo dicant martyres in persecutioncogitant mihi mala, sive qui perversa et simulata benevolentia, lingua volunt emollire quod feriant; cum fuerint et ipsi aversi et confusi, quid fiet? Exsultent, et jucundentur in te: non in me, n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq uirgines insipientes: erit eaminꝰ fracture
tuȩ etĩ os laudantiũ tẽ: Sed sine his ñ possumꝰ
Necesse ẽ ut & intremꝰ inhȩc: & exeamꝰ inde Intre¬
mus in uituꝑationẽ aliqͣm maloꝵ & im ꝓboꝵ. in¬
tremꝰ & in assentationẽ aliqͣm adulatoꝵ: sed exire
ide opus ẽ Rogemꝰ eũ de qͦ diecũ ẽ. Custodiat
dñs introitũ tuũ & exitũ tuũ : ut in trans in teger
sic ex eas integer. Ait enĩ & apłs. Fidelis ẽ ds̃ qͥ ñ
uos sinat tẽptari suꝑquã potestis Ecce habes ite.¬
gressũ. Ñ dix̃ tĩ tẽptemini : qͥ enĩ ñ tẽptat᷑ ñ ꝓbat᷑.¬
& qͥ ñ ꝓbat᷑ ñ ꝓficit qͥd gͦ optauit: fidelis ds̃ qͥ
ñ uos sinat tẽptari suꝑ quã potestis Audisti ingres¬
sũ: audi & exitũ. Sic faci& cũ tẽptatione etiam
exitũ: ut possitis tolerare. Ergo & illi. Auertan.¬
tur statĩ erubescentes: qͥ dicunt mͥ euge euge

Expanded text:
quinque virgines insipientes ; erit caminus fracturae quinque virgines insipientes ; erit caminus fracturae tuae etiam os laudantium te. Sed sine his non possumus; necesse est ut et intremus in haec, et exeamus inde: intremus in vituperationem aliquam malorum et improborum, intremus et in assentationem aliquam adulatorum; sed exire inde opus est. Rogemus eum de quo dictum est, Custodiat Dominus introitum tuum et exitum tuum ; ut intrans integer, sic exeas integer. Ait enim et Apostolus: Fidelis est Deus, qui non vos sinat tentari supra quam potestis. Ecce habes ingressum. Non dixit, Non tentemini: qui enim non tentatur non probatur, non proficit. Quid ergo optavit? Fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra quam potestis. Audisti ingressum; audi et exitum: Sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis tolerare . Ergo et illi avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge.
Abbreviated transcription (Latin):
secutꝵ: untuꝑantiũ & adulcintiũ. Plus ꝑsequit᷑
lingui adulatoris: qͣm manꝰ int̃fectoris Nã & ipsã
caminũ dix̃ scriptura. Certe cũ de ꝑ setutione lo¬
quertt scrptura: dix̃. Tanqͣͥm aurũ infornace ꝓba¬
uit illos de martyrib int̃fectis : & sic̃ holo causta
hofaȩ accepit illos. Audi: qͥa & lingua adulantiũ
talis ẽ ꝓbatio inqͥt argenti & auri ignis : uir aut̃
ꝓbit᷑ ꝑ os laudantiũ eũ Ignis ille ignis & iste
de utroq te saluũ oportet exire fregit te rep̃hen¬
sor: fractꝰ es in fornace. Tanqͣmuas fictile forma¬
uit te uerbũ: & uenit tẽptatio tribulationis Illud
qđ formatũ ẽ: oportet ut coquat᷑ Si bene forma¬
tũ ẽ: accedit ignis ut firm&. Unde ille dicebat
in passione Aruit tanqͣm testa uirtꝰ mea Passio qͥp¬
pe & caminꝰ tribulationis: fecerat fortiorẽ Rur¬
sus si laudaris ab adulantib & assentantib &
annueris eis ueluti emens oleũ ñ tecũ portans sic̃

Expanded text:
tuperantium, et adulantium. Plus persequitur lingua adulatoris, quam manus interfectoris; nam et ipsam caminum dixit Scriptura. Certe cum de persecutione loqueretur Scriptura, dixit: Tanquam aurum in fornace probavit illos, de martyribus interfectis, et sicut holocausti hostiam accepit illos . Audi quia et lingua adulantium talis est: Probatio, inquit, argenti et auri ignis; vir autem probatur per os laudantium eum Ignis ille, ignis et iste; de utroque te salvum oportet exire. Fregit te reprehensor, fractus es in fornace tanquam vas fictile. Formavit te verbum, et venit tentatio tribulationis: illud quod formatum est, oportet ut coquatur; si bene formatum est, accedit ignis ut firmet. Unde ille dicebat in passione: Aruit sicut testa virtus mea . Passio quippe et caminus tribulationis fecerat fortiorem. Rursus si lauderis ab adulantibus et assentantibus, et annueris eis, veluti emens oleum, non tecum portans, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tant mala & in luxuria nutriunt corda sua : auer¬
tant᷑ retur sũ & erubescant. Audiant ab apło po¬
stea dicente: Quẽ aut̃ fructũ habuistis aliquando
in qͥb nunc erubescitis : qͥd seqͥt᷑ : Auertant᷑ statim¬

Expanded text:
tant mala, et in luxuria nutriunt corda sua, avertant mala, et in luxuria nutriunt corda sua, avertantur retrorsum, et erubescant. Audiant ab Apostolo postea dicente: Quem autem fructum habuistis aliquando in quibus nunc erubescitis ? 5. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. ñ fiet istud. Paulo ante. beatꝰ es sy monbar
iona qͥa ñ tibi reuelauit caro & sanguis: sed pat᷑
m̃s qͥ in cęlis ẽ : mͦ repente. redi post me satanas
Quid ÷ redi post me: sequere me. Precedere me
uis. consiliũ mͥ dareuis: melius ẽ ut consiliũ
meũ sequaris : hoc ẽ redi retro. redi post me Ante¬
cedentẽ cõpescit ut retro redeat: & appellat sa.¬
tanan. qͥa uult p̃cedere dnm. Paulo ante beatꝰ.
mͦ satanas. Unde paulo ante beatꝰ : qͥa ñ tͥ in qͥt
reuelauit caro & sanguis : sed pat̃ m̃s qͥ in celis
ẽ Vnde mͦ satanas : qͥa ñ sipis inqͥt quȩ dĩ s̃ sed
quȩ s̃ hominũ. Sigͦ uolumꝰ recte celebrare nata¬
litia martyrũ : desideremꝰ imitationẽ mar¬
t̾rũ. Neuelimꝰ p̃cedere martyres & me¬
lioris consilii nob̵ uideri eẽ : qͥa euitamꝰ passiones ꝓ
ustitia & ꝓfide. quas illi ñ euitauer̃ Ergo illi qͥ cogi¬

Expanded text:
tibi, non fiet istud. Paulo ante, Beatus es, Simon Bar tibi, non fiet istud. Paulo ante, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est: modo repente, Redi post me, satana. Quid est, Redi post me? Sequere me. Praecedere me vis, consilium mihi dare vis; melius est ut consilium meum sequaris: hoc est, Redi retro, redi post me. Antecedentem compescit, ut retro redeat; et appellat satanam, quia vult praecedere Dominum. Paulo ante, Beatus: modo, Satanas. Unde paulo ante, Beatus? Quia non tibi, inquit, revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Unde modo, Satanas? Quia non sapis, inquit, quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Qui ergo volumus recte celebrare natalitia martyrum, desideremus imitationem martyrum; ne velimus praecedere martyres, et melioris consilii nobis videri esse, quia evitamus passiones pro justitia et pro fide, quas illi non evitaverunt. Ergo illi qui cogi
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendit xpianã religionẽ & consilio suo uult
uiuere. quasi p̃cedere uult xp̃m. Ut ille ui¬
delic& errauerit. & inualidus infirmꝰq fuerit.
qͥ uł uoluerit pati int̾manꝰ iudȩtꝵ. uł potue¬
rit : ille aut̃ recordatꝰ sit cauens ista om̃ia: de-¬
clinans mortẽ. mentiens etiã inique ne moriat᷑.
in t̃ficiens animã suã ut uiuat corpore magni con¬
silii prudentisq quȩ sibi uidet᷑. Precedit rep̃ hendens
xp̃m: ueluti ante cedit xp̃m. Credat in xpm: &¬
sequat᷑ xp̃m. Nã qđ optatũ ẽ mͦ ꝑ secutorib cogitan.¬
tib: mala : dix̃ hoc ipse dñs petro Precedere quippe
quodã loco petrus uoluit dñm. Loquebat᷑ enĩ salua¬
tor de passione sua : quã si ñ suscepiss& nossalu ñ
essemꝰ. Et petrus qͥ paulo ante eũ confessus fuerat
filiũ dĩ & in illa confessione appellatꝰ erat petra
suꝑ quã fabricaret᷑ ȩccła. paulo post dño dicente
de futura passione sua ait. Absit dñẽ : ꝓpitiꝰ esto

Expanded text:
religionem, et consilio suo vult vivere, quasi praecedere vult Christum; ut ille videlicet erraverit, et invalidus infirmusque fuerit, qui vel voluerit pati inter manus Judaeorum, vel potuerit: ille autem cordatus sit cavens ista omnia, declinans mortem, mentiens etiam inique ne moriatur, interficiens animam suam ut vivat corpore, magni consilii prudentisque sibi videtur. Praecedit reprehendens Christum; veluti antecedit Christum: credat in stum. Nam quod optatum est modo persecutoribus cogitantibus mala, dixit hoc ipse Dominus Petro. Praecedere quippe quodam loco Petrus voluit Dominum. Loquebatur enim Salvator de passione sua, quam si non suscepisset, nos salvi non essemus; et Petrus qui paulo ante eum confessus erat Filium Dei, et in illa confessione appellatus erat Petra, supra quam fabricaretur Ecclesia, paulo post Domino dicente de futura passione sua, ait: Absit, Domine; propitius esto
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quȩ rere dm̃ : aluid quȩrere hominẽ. locundent᷑
qͥquer̃ te : ñ iocundabunt᷑ gͦ qͥ quer̃ se. qͦs pror
quȩ sisti ante qͣm quȩ rerent te. Nondũ quȩrebat
ouis illa pastorẽ aberrauerat agrege : & descendit
ad eã quȩ siuit eã reportauit in humeris suis con¬

Expanded text:
re Deum, aliud quaerere hominem. Jucundentur qui quaerunt te. Non jucundabuntur ergo qui quaerunt se, quos prior quaesisti antequam quaererent te. Nondum quaerebat ovis illa pastorem; aberraverat a grege: et descendit ad eam; quaesivit eam, reportavit in humeris suis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs : ut dicas uerbi gr̃a falsũ testimoniũ. in nume¬
rabilia s̃: sed planiora ꝓpono : de qͥb cȩtera conicia.¬
tis. Attendistitu dm̃: & dixistiin animo tuo qͥd ꝓd ÷
homini si totũ mundũ lucret᷑. animȩ aut̃ suȩ decrim̃¬
tũ patiat᷑ : adducor p̃mio : ut ꝑdã animã meã ꝓlucro
pecuniȩ. Conuerait se ille ad incutiendũ metũ: qͥ p̃mio
corrũ pere ñ ualuit. incipit minari damnũ. expulsio¬
nẽ cedes fortassis & mortẽ Ibi iã si cupiditas ñ ua¬
luit: forte timor ualebit ut pecces. Porro aut̃ si de
scripturis sic̃ contra cupiditatẽ uenitt᷑ in mͣtẽ qͥd ꝓd ÷¬

Expanded text:
aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumealiquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, de quibus caetera conjiciatis. Attendisti tu Deum, et dixisti in animo tuo: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non adducor praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit tibi in mentem, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
euidentiꝰ : qͥd ad huc expectatis ut uob̾ disputando
exponamꝰ & ñ potiꝰ uob̵cũ ad mirando clamemꝰ. ꝑfice
uineã istã qͣm plantauit dextera tua. & suꝑ filium
hominis eã ꝑfice : quẽ filiũ hominis : quẽ confir¬
mastitꝰ Magnũ firmam̃tũ Edifica qͣntũ potes
succensa igni & ef fossa quȩ ꝑibunt ab in¬
crepatione uultꝰ eiꝰ : uideamꝰ & intelligamꝰ:
qie s igni sucerisa & effos sa qͥaimerepuuit
xp̃c: peccata. Ab increpatione uultus eiꝰ. peccata
perier quare gͦ peccata igni succensa & effossa : om̃ia
peccata duȩ res faciunt in homine : cupiditas & timor
Cogitate discurrite int̾rogate corda urã. ꝑscruta mini
conscientias: Uidete utrũ possint eẽ peccatã : nisi aut cu-¬
piendo aut tim̃do Roponit᷑ p̾miũ ut pecces : id ÷ qđ
te delectat facis pt̃ qđ cupis : sed forte duceris donis
Terreris minis: facis ꝓpt̃ qđ times. Corrũ pere te uult

Expanded text:
evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et non potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium hominis? Quem confirmasti tibi. Magnum firmamentum! aedifica quantum potes.succensa igni et effossa, quae peribunt ab increpatione vultus ejus? Videamus et intelligamus quae sint igni succensa et effossa. Quid increpavit Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult
Abbreviated transcription (Latin):
tes Deuastauit eã aper de silua. Aprũ de silua qͥd
intelligimꝰ : udȩis porcus aduersus ẽ : & in porco po-¬
nunt tanqͣm immunditiã gentiũ. A gentib autem
euersa ẽ gens iudȩa : sed rex ille qͥ euertit ñ tantum
porcꝰ immundus sed etiã aper fuit : qͥd enĩ aper nisi
porcꝰ seuus porcꝰ suꝑb: Aper de silua uasta uit eam
De silua : de gentib Et enĩ illa uinea erat: gentes aut̃
siluȩ erant. Sed qͣndo credider̃ gentes qͥd dictũ ẽ :
tunc exultabunt om̃ia ligna siluarũ. deuastauit eã
aper de silua: & singularis ferus depastus ẽ eã qͥd ÷
singularis ferus: ipse aper qͥdeuas tauit : singularis
ferus Singularis qͥa suꝑb: hoc enĩdicit suꝑb : egosũ¬
tere uero: Respice de cȩlo. & uide & uisita uineã istã:
& ꝑfice eã qͣm plantauit dextera tua Ñ aliã institue:
uineã ista : quã plantauit dextera tua. Sed ubi ꝑfi-¬
cit: & suꝑ filiũ hominis quẽ confirmastitibi quid

Expanded text:
 Devastavit eam aper de silva. Aprum de silva quid intelligimus? Judaeis porcus adversus est, et in porco ponunt tanquam immunditiam Gentium. A Gentibus autem eversa est gens Judaea: sed rex ille qui evertit, non tantum porcus immundus, sed etiam aper fuit. Quid enim aper, nisi porcus saevus, porcus superbus? Aper de silva vastavit eam. De silva: de Gentibus. Etenim illa vinea erat; Gentes autem silvae erant. Sed quando crediderunt Gentes, quid dictum est? « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum . Devastavit eam apersingularis ferus? » Ipse aper qui devastavit eam, singularis ferus. Singularis, quia superbus. Hoc enim dicit omnis sutere vero. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. » Non aliam institue, vineam istam quam plantavit dextera tua. Sed ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cata om̃ia cõmitunt᷑ Ergo succensa & effossa om̃ia
scilic& peccata: ab increpatione uultꝰ tui ꝑibunt. fut
manꝰ tua suꝑ uirũ dexterȩ tuȩ & suꝑ filiũ hominis quẽ
confirmastitͥ & ñ discedimꝰ ate. Quã diu generatio pra¬
ua & amaricans & quȩ cor ñ dirigit suũ : dicat a saph
ostendat se miã tua: fac bene cũ uinea tua ꝑ ficeili

Expanded text:
nia peccata committuntur. Ergo, Succensa igni et effossa, omnia nia peccata committuntur. Ergo, Succensa igni et effossa, omnia scilicet peccata, ab ium hominis quem confirmasti tibi. Et non discedimus a te. Quamdiu generatio prava et amaricans, et quae cor non dirigit suum ? Dicat Asaph: Ostendat se misericordia tua; fac bene cum vinea tua, perfice i
Abbreviated transcription (Latin):
lte in ignem ȩc̃nũ : qͥ pa ratꝰ ẽ dicibolo & angłis
eius : Bene qͥdem nichil aliud tuiuis: qͣm bene
tibi sit Nã in eo qđ amas uis ut bene tͥsit
& in eo qđ times ñ uis ut maletꝰ sit : sed
non in ea regione quȩris: inqͣ quȩrendũ
ẽ festinas nã & sine indigentiauis eẽ : & sine no¬
lestia Bonũ ẽ qđ uis : sed tolera qđ ñ uis : ut conse¬
quaris qđ uis. Pro inde illius facies delens peccata ÷
faci& : quȩ s̃ peccata : succensa igni & effossa quid
inflãmat : timor humiliat. Ideo peccata mali amons
igne succensa s̃: peccata mali timoris effossa suit
colonꝰ int̾cedens ꝓ arbore quȩ fructꝰ ñ dabat. ne sub¬
uerteret᷑: ait. Circũ fodiã eã : & adhibeo cophinum
stercoris fossa significat piã humilitatẽ tim̃tis: &
stercoris cophinꝰ sordes utiles patientis . De igne ũ
grantes Ac ꝑ hoc sic̃ om̃ia iusta oꝑa bono timore &
bono amore fiunt: sic malo amore & malo timore pe¬

Expanded text:
te in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Bene quidem nihil tu aliud vis, quam ut bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa suntcolonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem grantes. Ac per hoc, sicut omnia justa opera bono timore et bono amore fiunt; sic malo amore et malo timore om
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ patiat᷑ ueniat aut̃ contra timorẽ in m̃tẽ. nolite
timere eos qͥ corpꝰ occidunt animã aut̃ ñ poss̃ occi¬
dere : qͥcũq te uult occidere usq ad corpus ei lic&.
usq ad animã ñ lic& Anima tua ñ moriet᷑ : nisi tu
uolueris eã occidere Fimat aliena iniqͥtas carnẽ
tuã : dũ seru& ueritas animã tuã. Si aut̃ auerita¬
te resileris : qͥd tͥ ampliꝰ facturꝰ ẽ in imicꝰ qͣntu
tibi ipse facis : inimicꝰ sȩuiens carnẽ potest occi¬
dere: tu aut̃ dicendo falsũ testimoniũ. animã oc-¬
hȩc duo : conuertant᷑ ad bonũ A mabas trã : ama
uitã ȩc̃ñã. Timebas mortẽ: time gehennã quicqͥd¬

Expanded text:
orem in mentem, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius facturus est inimicus, quam tu tibi ipse facis? Inimicus saeviens carnem potest occidere: tu autem dicendo falsum testimonium animam ocHaec duo convertantur ad bonum: amabas terram, ama vitam aeternam; timebas mortem, time gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
illã gentẽ iudȩoꝵ: iã ex alio psalmo audistis. indo-¬
labro & factorio deiecer̃ eam. quando fien& nisi
eiꝰ maceria destrueret᷑ : quȩ ẽ maceria eiꝰ : munitio
eiꝰ Extitit enĩ suꝑba : ad uersus plantatorẽ suũ. Sed¬
seruos ad se missos & petentes mercedẽ. coloni fla¬
gella uer̃ : cicider̃ occider. Uenit & unicus filiꝰ dixer̃
hic ẽ heres uenite occidamꝰ eũ: & nr̃a erit hereditas.
Occider̃: extra uineã ꝓiecer̃. Piectꝰ: magis possedit
o a saph  Vt qͥd destruxisti maceriã eiꝰ : tuenĩ nescis qͣre :
ex pectaui ut facen& iuditiũ : fecit aut̃ iniqͥtatẽ: ñ erat
destruenda maceria eiꝰ : & uener̃ gentes Destructa
maceria in uasa ẽ uinea: deletũ regnũ iudȩoꝵ hoc
primo plangit : sed ñ sine spe. Directione enĩ cordis iã¬

Expanded text:
illam gentem Judaeorum; jam ex alio psalmo audistis, In doillam gentem Judaeorum; jam ex alio psalmo audistis, In dolabro et fractorio dejecerunt eam . Quando fieret, nisi ejus maceria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus. Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas: occiderunt et extra vineam projecerunt . Projectus, magis possedit o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem : non erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria, invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine spe. De directione enim cordis ja
Abbreviated transcription (Latin):
noli al tũ sapere : sed time Nãsids̃ natura lib ramis
ñ peꝑ cit: neq tͥ parc& Si aut̃ altũ sapis : ñtura¬
dicẽ portas. sed radix te: qͥd gͦ uinea ante cuiꝰ con¬
spectũ facta ẽ uia. facta ẽ ut implen& t̃rã : primo ubi
fuit: oꝑuit montes umbra eiꝰ qͥs montes: ꝓphecȩ
quare oꝑuit illos umbra eiꝰ : qr obscure locutis qua¬
re futura annuntiata s : audis a ꝓphetis obserua
sabbatũ. octauo die circũcide infantẽ. offer sacrificiũ
arietis uituli. hyrci: noli moueri. umbra eiꝰ ẽ. cooꝑiens
montes dĩ. Ueni& & post umbrã manifestatio Et arbu¬
sta eiꝰ cȩdros dĩ : id ÷ cooꝑuit cȩdros dĩ altissimas sed
dĩ: Sunt enĩ cȩdri: significantes suꝑbos euertendos
Cȩdros libani. altitudines mundi. oꝑuit crescen-¬
do uinea ista. & montes dĩ. om̃s scõs ꝓphetas. pa-¬
ad mare : & usq ad flum̃ ꝓpagines eiꝰ. Inde qͥd
Ut qͥd destruxisti maceriã eiꝰ  iã uidetis euersam

Expanded text:
me. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Si autem altum sapis, non tu radicem portas, sed radix te . Quid ergo, vinea ante cujus conspectum facta est via, ut impleret terram, primo ubi fuit? Operuit montes umbra ejus. Qui sunt montes? Prophetae. Quare operuit illos umbra ejus? Quia obscure locuti sunt quae futura annuntiata sunt. Audis a Prophetis, Observa sabbatum, Octavo die circumcide infantem, Offer sacrificium arietis, vituli, hirci: noli moveri; umbra ejus est cooperiens montes Dei, veniet post umbram manifestatio. Et arbusta ejus cedros Dei: id est, cooperuit cedros Dei, altissimas, sed Dei. Sunt enim cedri significantes superbos evertendos. Cedros Libani, altitudines mundi operuit crescendo vinea ista, et montes Dei, omnes sanctos Prophetas, Pas ejus. Inde quid? Utquid dextruxisti maceriam ejus? Jam videtis eversam
Abbreviated transcription (Latin):
bant Contra dicebat᷑ sed contradictor uincebatum
& ex contradictore fidelis efficiebat᷑ Ibi tam̃ magna
flamma ibi martyres cibati de pane lacrimarũ &
potati in lacrimis : sed in m̃sura ñ ampliꝰ qͣm poterant
ferre : ut post m̃surã lacrimarũ. sequeret᷑ corona
gaudioꝵ & inimici nr̃i subsanna uer̃nos & ubis̃ qu
sub sannauer̃ : diu dictũ ẽ qͥs̃ ift celantes mortuũ ad¬
orantes cruci fixũ : diudictũ ẽ. Ubi ẽ nasus subsannan¬
tiũ : nonne nunc qͥ rep̃hendunt. in cauernas fugiuit
ne uideant᷑ : & in imicinrĩ subsannauer̃ mos. Seiu¬

Expanded text:
bant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, bant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas fugiunt, ne videantur? Et inimici nostri subsannaverunt nos.
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ. dnẽ ds̃ uirtutũ usqueqͦ ira sceris in orationẽ ser-¬
ui tui: Lam seruitũi lrascebaris in orationẽ ini¬
ne irasceris ut pat̃ corrigens: ñ ut uidex damnans
lta plane irasceris: qr scriptũ ẽ fili accedens ad serui¬
tutẽ dĩ sta iniustitia & timore : & p̃para animã tuã
ad tẽptationẽ Ne putes iã transisse irã dĩ qͥa con¬
uersus ẽ : transut. sed ne damn& in ȩc̃nũ Flagel¬
lat autẽ ñ parcit: qͥa flagellat om̃em filiũ quẽ
recipit:i Si flagellari detractas. recipi qͣre desi¬
quan diu irasceris in orationẽ seruitui :
ñ iã inimicitui: sed irasceris in orationẽ serui tui
ferre Ipsa ẽ m̃sura ꝓ uirib tuis: ipsa ẽ m̃ sura ut o¬
tra dictionẽ uicinis nr̃ĩs: Lũ enĩ p̃dicabant : cui conor¬
dicebat᷑ quẽ p̃dicabant : mortuũ resurrexisse xp̃n
qͥs hoc audiat qͥs hoc nouerit : noua res: sed signa
consequebant᷑ & in credibili rei fidẽ miracula facit¬

Expanded text:
e, Deus virtutum, usquequo irasceris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inine irasceris, ut pater corrigens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es; transiit, sed ne damnet in aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desimen quamdiu irasceris in orationem servi tui? non jam inimici tui; sed irasceris in orationem servi tui. ferre . Ipsa est mensura, pro viribus tuis: ipsa est mensura, ut etradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula facie
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ tuã & salui erimꝰ. Uineã ex egypto transtulisti:
eiecisti gentes & plantasti eã: Nouimꝰ factũ eẽ. qđ gentes
eiectȩ sunt : amorrei. cethei. iebusei. gergesei. & euei
qͥb expulsis & uictis : in troductꝰ ẽ popłs ex egipto libe¬
ratꝰ in t̾rã ꝓmissionis. Unde uinea fiecta sit & ubi
plantata sit : Audiamꝰ: Uideamꝰ qd deinde factũ ẽ
qͦmͦ credidit. qͥntũ creuerit. qͥd occupauert. Uineãex
ȩgẏpto transtulisti: eiecift gentes & plantasti eã Uũ

Expanded text:
. Vineam ex Aegypto transtulisti; ejecisti Gentes, et plantasti eam. Novimus, factum est. Quot gentes ejectae sunt! Amorrhaei, Cethaei, Jebusaei, Gergesaei, et Evaei: quibus expulsis et victis, introductus est populus ex Aegypto liberatus in terram promissionis. Unde vinea ejecta sit, et ubi plantata sit, audivimus. Videamus quid deinde factum est; quomodo crediderit, quantum creverit, quid occupaverit. Vineam ex Aegypto transtulisti; ejecisti gen
Abbreviated transcription (Latin):
sed apposuit ei nubẽ carnis & tanqͣm uelũ infirmitas
& ñ ẽ putatꝰ ipse cũ pender& in ligno : agnoscendus
cũ sederit in cȩlo. Nã ita factũ ẽ. Presentẽ in t̾ra xp̃m
& miracula facientẽ ñ agnouit a saphmortuũ : tam̃

Expanded text:
sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asap
Abbreviated transcription (Latin):
liquiȩ saluȩ fient : Excita potentiã tuã Nã infirmꝰ eras
qͣndo dicebat᷑ si filiꝰ dĩ ẽ descendat de cruce. nichil ua¬
lere uidebaris: p̃ualuit suꝑte ꝑsecutor & demonstra¬
quando nisiqͥa uoluit angłs & p̃ua luit homo & uictus
ẽ angłs : & uictor homo ten& angłm : & dicit Ñ te di¬
mittã : nisi benedixeris me. Magnũ sacram̃tũ Et stat
uictꝰ: & benedicit uictorẽ. Uictꝰ qͥa uoluit : carne infir¬
mꝰ maiestate fortis & benedix̃: Vocaberis in qͥt isrł
Tetigit tam̃ & femoris latitudinẽ & aruit : eundẽq
hominẽ unũ fecit & benedictũ & claudũ. Uides clau¬
crucifi xus ex infirmitate : resurge in uirtute. Ex.¬
cita potentiã tuã : & ueni ut saluos facias nos : ds con¬
uerte nos. Auersi enĩ sumꝰ ate : & nisi tu conuertas ñ
conuertem᷑ & illumina faciem tuã : & salui erimꝰ nũ qͥd
ille obscurã hab& faciem: ñ hab& obscurã faciem.

Expanded text:
liquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, liquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstraQuando, nisi vellet Angelus? et praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides clauCrucifixus ex infirmitate, resurge in virtute : Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos. 4. ersi enim sumus a te, et nisi tu convertas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem,
Abbreviated transcription (Latin):
multa ire : atq distendi Terr& te ramoꝵ diffusio : ra¬
dicẽ tene. & de magnitudine arboris noli cogitare Sit
in te caritas: & necesse ẽ plenitudo scientiȩ consequat᷑
qͥd enĩ nescit qͥ caritatẽ scit. qͣndo qͥdem dictũ ẽ ds cari
tas ẽ : qͥ sedes suꝑ cherubin appare Ideo enĩ errauimꝰ:
qͥa ñ apparebas. Corã effrem & benia min & manassẽ
Appare inqͥt corã gente iudeoꝵ: corã popło isrł.
lbi enĩ effrem ibi manasses ibi beniamin : sed int᷑¬
p̃tationẽ uideamꝰ Effrem fructificatio benumin:
filiꝰ dextere manassẽs oblitꝰ Ap paree
corã fructificatione corã filio dexterȩ : appare corã
oblito ut iã ñsis oblitꝰ. sed uenias illi in m̃tẽ qͥ liberasti
Si enĩ gentes cõmemorabunt᷑ & conuertent᷑ ad dñm
uniuersi fines t̃rȩ. popłs ipse de abrahã ueniens. ñ ha¬
buit parietẽ suũ qͥ gaudeat in angulo cũ scriptũ sit. re¬

Expanded text:
multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; ramulta ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem sc 3. Qui sedes super Cherubim, appare. Ideo enim erravimus, quia non apparebas. Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Re
Abbreviated transcription (Latin):
ui pascifissł intende: quid ÷ qͥ pascis isrł inten¬
de : qui deducis uelut oues ioseph In uitatus
ut ueniat: expetat᷑ ut ueniat. desiderat᷑ ut ueniat
significat enĩ augm̃tũ : & utiq ideo uenit ille ut mort¬
ficatũ granũ multiplicit̾ surger&. hoc ẽ augeret᷑ popłs
dĩ : tam̃ ex eo qđ ĩ nosts contigisse de iosep̃h ueniat
inm̃tẽ a frib uenditꝰ. ueniat a suis ex honoratꝰ apud
alienigenas ex altatꝰ. & intelligetis in cuiꝰ grege eẽ debe¬
amꝰ. simul cũ illis qͥiã cor dirigunt suũ ut lapis repro¬
bat᷑ ab ȩdificantib fut in capite anguli. tenens duos pa¬
rietes de diuerso uenientes. sed in angulo concordantes
Lic& intelliga mͦ cherubi i sublimes eẽ cȩloꝵ potestates
atq uirtutes sed tam̃ siuis eris cherubin. Si enĩ cherubin
sedes ẽ dĩ : audiqͥd dicat scriptura : Anima iusti: sedes sa
pientiȩ qͦ mꝰ inqͥs ero plenitudo scientiȩ : qͥs hoc impl&:
habes unde impleas. Plenitudo legis caritas Noli per

Expanded text:
Qui pascis Israel, intende, qui deducis velut oves Joseph? Invocatur ut veniat, exspectatur ut veniat, desideratur ut veniat. significat enim Augmentum, et ideo utique venit ille, ut mortificatum granum multipliciter surgeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in angulo concordantes.Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per
Abbreviated transcription (Latin):
on adeo sunt in hoc psalmo in quib: sermos
patiat᷑ difficultatẽ : uł intentio auditorũ is:¬
intelligendi impedim̃tũ. Proinde adiuuante dño
uũ affectu audiendi & uidendi iã quȩ ꝓphetata &
p̃dicta s̃ : tanqͣm eruditi in scola xp̃i currere debe-¬
mꝰ quȩ plana s̃. Ut si forte obscura exigunt officiũ
int̾p̃tandi : eaquȩ plana s̃. legendi officiũ a me
ille a saph qͣntũ appar& illuminatꝰ. atq correctus:
cuiꝰ nomine nostis significari sẏnagogã. Deniq titulus
qͥndo xp̃c finis legis ideo uenit ut inmut& in meliꝰ
& ait testimoniũ ipsi asaph. Bonũ testimoniũ uerita.¬
tis: Deniq hoc testimoniũ & xp̃m & uineã confitet᷑: hoc
ẽ caput & corpꝰ regẽ & plebẽ pastorẽ & gregẽ & totũ¬

Expanded text:
a sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et videndi jam quae prophetata et praedicta sunt, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus  finis Legis ideo venit, ut immutet in melius. Et addit, testimonium ipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc testimonium et Christum et vineam confitetur; hoc est caput et corp