comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet & noctua suos cantꝰ. Quid aut̃ de luscinia dicam.
quȩ puigil custos cũ oua qͦdã sinu corporis & gremio
fouet᷑ in somnẽ longȩ noctis laborẽ cantilenȩ suauitate
solat᷑: Ut mͥuidetur. hȩc sũma eiꝰ ÷ intentio: quo possit
ñ minꝰ dulciorib modulis. quã fotu corporis animare
foetꝰ. ouaq fouere. Hanc imitata tenuis illa mulier
sed pudica. incuissũ mole lapidẽ brachio trahens ut
possit alim̃tũ panis suis paruulis ñ deesse: noctur no
cantu mestũ pauꝑtatis mulcet affectũ. & quanuis su¬
auitatẽ lusciniȩ ñ possit imitari: imitatur tamen
eã sedulitate pietatis. Noc tua ipsa quẽ ad modum
glaucis ocłorũ pupillis. noct᷑narum tenebrarũ caligan¬
tẽ non sentit horrorẽ. & quo fuerit nox obscurior. eo
contra usũ auiũ cȩterarum in offensos exercet uolatꝰ.
exorto aut̃ die & circunfuso splendore solis. uisus eiꝰ

Expanded text:
habet et noctua suos cantus. Quid autem de luscinia dicam, habet et noctua suos cantus. Quid autem de luscinia dicam, quae pervigil custos cum ova quodam sinu corporis et gremio fovet, insomnem longae noctis laborem cantilenae suavitate solatur; ut mihi videatur haec summa ejus esse intentio, quo possit non minus dulcibus modulis, quam fotu corporis animare ova quae foveat. Hanc imitata tenuis illa mulier, sed pudica, in usum molae lapidem brachio trahens, ut possit alimentum panis suis parvulis non deesse, nocturno cantu moestum paupertatis mulcet affectum. Et quamvis suavitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. Noctua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem; et quo fuerit nox obscurior, eo contra usum avium caeterarum inoffensos exercet volatus. Exorto autem die, et circumfuso splendore solis, visus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Et enĩ sic̃ in exodo legimꝰ ea qͦq cȩlestis ultionẽ offensionis
exequit᷑ piȩ ministra uindictȩ. Hanc qͦq auis deuorat se¬
leuchis. Sic enĩ greco auis hȩc nuncupatur nomine. data
ad remediũ malorũ quȩ locusta consueuit inferre. cui
creator in explebilẽ dedit deuorandi naturã. ut insati¬
abili pastu plagã quã supra diximꝰ possit extinguere.
Sed qͥd hoc ÷ : Dum sermonẽ ꝓducimus. ecce tͥ iã & noct᷑nȩ
aues circũuolant. & in eo ipso quo finiendum sermonem
admonent. sui qͦq assum̃dã cõmemorationẽ ꝓducunt.
Repetunt diuerse auss auiaria sua. qͦsuesꝑ nocte cogit
decedere & se inlatibulis abdunt. canoro occasum diei
carmine ꝓsequentes. ne immunes habeant᷑ grãrũ. qͥb:
creatorẽ suũ omĩs creatura collaudat. Habet etiam nox
carmina sua. qͥb uigilias hominũ mulcere consueuit.

Expanded text:
etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem offensionis etenim sicut in Exodo legimus, ea quoque caelestis ultionem offensionis exequitur piae ministra uindictae. hanc quoque auis deuorat seleucis — sic enim graeco auis haec nuncupatur nomine - data ad remedium malorum, quae lucusta consueuit inferre. cui creator inexplebilem dedit deuorandi naturam, ut insatiabili pastu plagam quam supra diximus possit extinguere. Sed quid hoc est? dum sermonem producimus. ecce iam tibi et nocturnae aues circumuolant et in eo ipso, quo finiendum sermonem admonent, sui quoque adsumendam commemorationem producunt. repetunt diuersae aues auiaria sua, quas uesper nocti cogit decedere, et se in latibulcarmine prosequentes; ne immunes abeant gratiarum, quibus creatorem suum omnis creatura collaudat. Habet etiam nox carmina sua, quibus vigilias hominum mulcere consuevit;
Abbreviated transcription (Latin):
certam̃ certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui. reposita
est mͥ corona iusticiȩ. Intrauit gͥ inthecã suã quasibonꝰ
fenix: quã bono repleuit odore᷑ martirii. Int̾rogo te.
tu aut̃ responde michi. Unde uultures mortẽ hominũ
signis qͥbusdam annunciare c̃sueuer̃ :Quo indiciodocti
at᷑q instructi sunt. ut cũ bellũ lacrimabile int̾se aduersȩ
acies instruant. multo p̃dictȩ uolucres sequant᷑ agmine.
& eo significent qđ multitudo hominũ casura sit bello
futurã p̃da uulturib: Qđ utiq ex specie instructionis
humanȩ quadam uident᷑ rationẽ colligere. Isq ad locu¬
stam qͦq grã diuina penetrauit. Quȩ cũ agmine
conferto regionis cuiusq occupauerit latitus
innoxio primũ feriat᷑ habitaculo. nec fructꝰ in hospitali
in cursione depascit᷑. nͥ diuinȩ signũ p̃ceptionis acceꝑit.

Expanded text:
m certaui, cursum consummaui, fidem seruaui. reposita m certaui, cursum consummaui, fidem seruaui. reposita est mihi corona iustitiae. intrauit igitur thecam suam quasi bonus phoenix, quam bouobono repleuit odore martyrii. Interrogabo te, tu autem responde mihi unde uultures mortem hominum signis quibusdam adnuntiare consueuerint, quo indicio docti atque instructi sint, ut, cum bellum lacrimabile inter se aduersae acies instruant, multo praedictae uolucres sequantur agmine et eo significent quod multitudo hominum casura sit bello futura praeda uulturibus? quod utique ex specie instructionis humanae quadam uidentur ratione colligere. usque ad lucustam quoque gratia diuina penetrauit, quae cum agmine conferto regionis cuiusque occupauerit latitudinem, innoxio primum feriatur habitaculo nec fructus inhospitali incursione depascitur, nisi diuinae signum praeceptionis acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetuũ ꝑire ñ patit᷑. qui auẽ unicã ꝑire ñ passus.
resurgentem eã sui semine uoluit reparari. Quis gͥ
huic annunciat diẽ mortis. ut faciat sibi thecã. & ĩpleat
eã bonis odorib. atq ingrediat᷑ in eã & moriat᷑ illic. ubi
odorib gratis fetor funeris possit aboleri: fac& tuo hõ
tͥ thecã. & expolians te ueterem hominẽ cũ actib suis. no¬
&e abscondat indie malo. Uisscire qr theca ꝓtectio est᷑.¬
Pharetra inqͥt mea ꝓtexi eũ. Theca gͦ tua ÷ fides. imple eã
bonis uirtutũ tuarũ odorib. hoc÷ castitatis. miscđiȩ
atq usticie. & in ipsa penetralia fidei suaui factorum
prȩstantiũ odore redolentia tutꝰ ingredere. Eate amictũ
fide ex itꝰ uitȩ huiꝰ inueniat. ut possint ossa tua pinguesce¬
re. & sint sicut ortꝰ ebriꝰ. cuiꝰ cito semina suscitant᷑. Cognos¬
ce gͦ diẽ mortis tuȩ sic̃ cognouit & paulꝰ qͥ ait. bonum

Expanded text:
in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus in perpetuum perire non patitur, qui auem unicam perire non passus resurgentem eam sui semine uoluit propagari. quis igitur huic adnuntiat diem mortis, ut faciat sibi thecam et inpleat eam bonis odoribus atque ingrediatur in eam et moriatur illic, ubi odoribus gratis faetor funeris possit aboleri? fac et tu, homo, tibi thecam: expolians te ueterem hominem cum actibus suis noprotegat et abscondat in die malo. uis scire quia theca Pharetra, inquit, mea protexi eum . Theca ergo tua est fides: imple eam bonis virtutum tuarum odoribus; hoc est, castitatis, misericordiae, atque justitiae, et in ipsa penetralia fidei suavi factorum praestantium odore redolentia totus ingredere: ea te amictum fide exitus vitae hujus inveniat; ut possint ossa tua pinguescere, et sint sicut hortus ebrius, cujus cito semina suscitantur. Cognosce ergo diem mortis tuae, sicut cognovit et Paulus, qui ait: Certamen
Abbreviated transcription (Latin):
le hoc induere immortalitatẽ. Pleriq enĩ cõmutati¬
onis genꝰ. & formas quas ñ acceꝑunt. int̾ p̃tatione qͣdã
p̃sũptionis indebitȩ. in congrua usurpatione euerter̃.
Penix qͦq auis in locis arabiȩ ꝑhibet᷑ degere. atq: ea usq
ad annos quingentos longeu a ȩtate ꝓ̃cedere. Quȩ cũ
sibi finẽ uitȩ esse aduerterit: facit sibi thecã de thure
&e cȩteris odorib. inquã impleto uitȩ
suȩ tẽpore intrat & morit᷑. De cuiꝰ humore car¬
nis. uermis exurgit. paulatimq ad olescit. ac ꝓcessu
statuti tẽporis induit alarũ remigia. atq insuꝑioris auis
speciẽ formãq reparat᷑. Doceat gͥ nos hȩc auis. uel exẽplo sui
resurrectionẽ credere. quȩ & sine exemplo & sine rationis
ꝑceptione. ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. Et
utiq aues ꝓpt̃̾ hominẽ sunt. ñ homo ꝓpt̾ auẽ. Sit gͥ
exemplo noͬbis qr auctor & creator auium scõs suos

Expanded text:
le hoc induere inmortalitatem. plerique enim commutationis genus et formas, quas non acceperunt, interpretati nequaquam praesumptionis indebitae incongrua usurpatione caruerunt. Phoenix quoque auis in locis Arabiae perhibetur degere atque eam usque ad annos quingentos longaeuam aetatem producere. quae cum sibi finem uitae adesse aduerterit, facit sibi thecam de ture et murra et ceteris odoribus, in quam impleto uitae suae tempore intrat et moritur. de cuius umore carnis uermis exsurgit paulatimque adolescit ac processu statuti temporis induit alarum remigia atque in superioris auis speciem formamque reparatur. doceat igitur haec auis uel exemplo sui resurrectionem credere, quae sine exemplo et sine rationis perceptione ipsa sibi insignia resurrectionis instaurat. et utique aues propter hominem sunt, non homo propter auem. sit igitur exemplo nobis quia auctor et creator auium sanctos suos
Abbreviated transcription (Latin):
tui sunt spũales. sed int̾ istos tͥ pͥmogenita ÷ fides. Quis quis rẽ
alienam occulte concupiscit: ȩternam fidem ꝑdet. Erit enim
pͥmum sine dubio simulator obsequens non caritate sed fraude
ueluti amans eum aquo se cupit fieri hȩredem. Amare se dict
eum quem moride iͥdtͤ. Ꝙ ut in rem se uideat possessorem. optat
nos faciat : ut habeamꝰ sẽcuri res nr̃as in prȩceptis dĩ. Res inquã
nr̃as interieres. & in archa conscientiȩ nrȩ repositas. Ipsi sunt
chesaurt nr̃i. quos nob̾ nec fur. nec latro. nec malus uicinꝰ poterit
aliquando auferre. ubi nec rubigo ÷ nec tinea metuenda Istȩ
enĩ uerȩ sunt diuitiȩ. id ÷ bona conscientia. iusticia. miscđia
castitas atꝙ sobrietas. Qui talibus rebus plenus : diues erit. etiamsi
de naufragio nudus exierit. Si diligenter attenditis hȩc quȩ mala
sunt fugere. & quȩ bona sunt uolueritis auxiliante dnõ exerce¬

Expanded text:
tui sunt spirituales; sed inter istos tibi primogenita fides est. Quisquis rem tui sunt spirituales; sed inter istos tibi primogenita fides est. Quisquis rem alienam occulte concupiscit, internam fidem perdit. Erit enim primum sine dubio simulator obsequens non charitate, sed fraude, veluti amans eum a quo se cupit fieri haeredem. Amare se dicit eum quem mori desiderat, et ut rerum ejus se videat possessorem, optat nos faciat, ut habeamus securi res nostras in praeceptis Dei: res, inquam, nostras interiores, et in arca conscientiae nostrae repositas. Ipsi sunt thesauri nostri, quos nobis nec fur, nec latro, nec vicinus malus poterit aliquando auferre, ubi nec tinea nec rubigo est metuenda. Istae sunt enim verae divitiae, id est, bona conscientia, justitia, misericordia, castitas atque sobrietas. Qui talibus rebus plenus est, dives erit, etiamsi de naufragio nudus exierit. Sed haec si diligenter attenditis, et quae sunt mala fugere, et quae bona sunt volueritis auxiliante Deo exerce
Abbreviated transcription (Latin):
nitis carius. Qui uolunt res alienas tanquã iuste possidere. hȩre¬
des se quȩr̾ fieri a morientibus. Quid enĩ tam iustum uidetur
quã rem sibi derelictam possidere : Dicet aliquis. Dimissum
si ure possidentem: deus damnat in uiste concupiscentẽ. Hide
qualis es qui optas ab alio te hęredem fieri. Nongͦ uis ut habe¬
at suos hȩredes. in quibus nichil ÷ carius primogenitis. Proindi
in pͥmogenitis tuis puniris. qui concupiscendo res alienas.
id ÷ quod tͥ iure non debebat᷑. quasi iuris umbrã ꝑquiris.¬
perdere pͥmogenitos. Mortales enĩ sunt homines. & ante pa.¬
rentes siue post parentes morituri moriuntur. Illud molestũ
est. ne ꝑ hanc occultam & iniustam concupistentiam. primo¬
genita cordis tui ꝑdas. Primogenita cordis nr̃i fides est. Nemo
enĩ bene oꝑatur. nisi fides precesserit. Omĩa oꝑatua bona. filii

Expanded text:
enitis charius. Qui volunt res alienas tanquam juste possidere, haereenitis charius. Qui volunt res alienas tanquam juste possidere, haeredes se quaerunt fieri a morientibus: quid enim tam justum videtur, quam rem sibi derelictam possidere? Dicit enim aliquis: Dimissum si jure possidentem, Deus damnat injuste concupiscentem. Vide qualis es, qui optas te ab aliquo haeredem fieri: non ergo vis ut habeat suos haeredes, in quibus nihil est charius primogenitis? Proinde in primogenitis tuis punieris, qui concid quod tibi iure non debebatur quasi iuris umbram perquiris.amittere primogenitos: moriuntur enim homines sine ante parentes suos sine post parentes suos; mortui moriuntur. illud molestum est, ne per hanc occultam et iniustam concupiscentiam primogenenim bene operatur nisi fides praecesserit. Omnia opera tua bona filii
Abbreviated transcription (Latin):
criminibꝰ appetamꝰ. Si in qͥt mordetis ce comeditis: uidete ne¬
ab inuicẽ cõnsumamini. Nonũ preceptũ. non concupiscesuxo¬
rẽ primi cui. Pona plaga. densȩ tenebrȩ. Si enĩ peccatũ est
roxorẽ pṗam excepta causa filiorũ agnoscere. putas quale
percatu e non insua solũ peccare. sed etiã alienã appecere :
sere densȩ tenebre. Hichil enĩ sic dolet in corde ppecres.
quomͦ si uaur illius appetat᷑ &e qui hoc facit alteri nichis
est eił sic nollet pati Alia mala solent homines attio tiehi
eitipe. hoc aut̃ nescio utrũ unquam inueni possint qui
tolerabilit̃ ferant. Oquã densas cenebras patiunt᷑ qui talia & talia
concupiscunt. uere excȩcantꝰ furore horribili. Furor eiũ indomit̾
est: uxorem alienam cõmaculare uelle. atq polluere. Decimũ¬
to plaga contraria ÷ decima. mors primogenitorũ. Om̃s resqͥs

Expanded text:
criminibus appetamus: Si, inquit, mordetis et comeditis incriminibus appetamus: Si, inquit, mordetis et comeditis inaecantur. Nonum praeceptum est, Nonconcupisces uxorem proximi tui. Nona plaga, densae tenebrae. Si enim peccatum est uxorem propriam, excepta causa filiorum, agnoscere; quale putas peccatum est, non solum in sua peccare, sed et alienam appetere? Vere densae sunt tenebrae: nihil enim sic dolet in corde patientis, quo modo si uxor illius appetatur; et qui hoc facit alteri, nihil est quod sic velit pati. Alia mala solent homines patienter excipere; hoc autem nescio utrum unquam inveniri potuerit, qui tolerabiliter ferret. O quam densas tenebras patiuntur qui talia faciunt et talia concupiscunt! Vere excaecantur furore horribili: furor enim indomitus est, alienam uxorem commaculare velle atque polluere. 11. Hato plaga contraria est decima, mors primogenitorum. Omnes res quas
Abbreviated transcription (Latin):
derio forinsetus furatꝰ: iusto di iudicio intrinsecus grandinat᷑.
Osi fures possint aut raptores aspicere agrũ cordis sui. ꝓfecto
lugerent & plangerent. dũ ibi non inuenirent qđ in os animȩ
mitterent. etiã si in furto suo inuenirent qđ gutturis auidita¬
te sorberent. Maior . ẽ. fames animȩ quã corporis. Maior fames
& ꝑiculosior plaga. & grauior mors. Qđ peius : multi ꝑ istam
famẽ animȩ mortui ambulant. & uuentes portant funerasua.
Uiuere qͥdem uident᷑ in corpore. sed inalis actibꝰ mortui ꝓbant̾
in corde. & multi in anima famelici. de uanis delicus głiantꝰ
inquit cordis ur̾i hõ qui ÷ ante dĩ diues. Non ante ẜ ante
falsũ testimoniũ non dices. Octaua plaga locusta. animal ⁊ den¬
te noxium. Quid auẽ uult falsus testis. nͥ nocere mordendo. &¬
consumere mentiendo : Et idõ nos ad monet apłs. ne nos falsis

Expanded text:
derio forinsecus furantur, justo judicio Dei intrinsecus grandinantur. derio forinsecus furantur, justo judicio Dei intrinsecus grandinantur. O si possent fures aut raptores aspicere agrum cordis sui, profecto lugerent et plangerent, dum ibi non invenirent quod in os animae mitterent; etiamsi in furto suo invenirent, quod gutturis aviditate sorberent. Major est fames animae quam corporis, major fames, periculosior plaga, et gravior mors. Quod pejus est, multi per istam famem animae mortui ambulant, et viventes portant funera sua. Vivere quidem videntur in corpore; sed malis actibus mortui probantur in anima. Et multi in anima famelici, de vanis deliciis gloriantur. inquit, cordis uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante hominesfalsum testimonium non dices. octaua plaga: lucusta, animal dente noxium. quid autem uult falsus testis nconsumere mentiendo? Et ideo nos admonet Apostolus, ne nos falsis
Abbreviated transcription (Latin):
ditate bestiarum: tanquã amisso homine erit pecus. ñ qͣsi
conuersus in naturã pecoris. sed in hominũ forma habens fi¬
militudinẽ pecoris. qui non uult audire dicentẽ dm̃ No¬
lite fieri sicut equus & mulus. quibꝰ non ÷ intellectus ħ
Sexta plaga pustulȩ in corpore. & uesicȩ ebulliunt scatu¬
rientes incendia uulnerum de fauilla fornacis. lales sut
animȩ homicidales. Ardent ira. quia ꝑ iram homiciclust¬
nitas pit. Ardent homines iracundia ardent gͣra Nam
si potuissemꝰ uidere animas homicid arũ. sine dubio plus
fructibꝰ. Qđ ꝑfurtum contra dei prȩceptum subducis: de celo
ꝑdis. Nemo enĩ habet iniustũ sine iͦto dãmno. Quifuratur¬
uerbigrã adquirit uestem. sed cȩlesti iudicio ꝑdit fidem.
Ubi lucrũ: ibi damnũ. Ui sibilit̾ lucrũ. inuisibiliter damnũ.
Lucrũ sua cęcitate. dãnum dñĩ nube. Ergo qui suo malo desi¬

Expanded text:
ditate bestiarum, tanquam amisso homine erit pecus; non quasi ditate bestiarum, tanquam amisso homine erit pecus; non quasi conversus in naturam pecoris, sed in forma hominis similitudinem pecoris habens, qui non vult audire Deum dicentem, Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus ; Sexta plaga, pustulae in corpore, et vesicae bullientes et scaturientes incendia ulcerum de favilla fornacis. Tales sunt animae homicidales: ardent ira; quia per iram homicidii fraternitas perit. Ardent homines iracundia, ardent et gratiO si possemus videre animas homicidarum, sine dubio fructibus; quod contra praeceptum subducis, de coelo perdis. Nemo enim habet injustum lucrum sine justo damno. Verbi graturatur, acquirit vestem, sed coelesti judicio perdit fidem: ubi lucrum, ibi damnum; visibiliter lucrum, invisibiliter damnum; lucrum sua caecitate, damnum de Domini nube. Ergo qui suo malo desi
Abbreviated transcription (Latin):
tentionũq tuarũ corruptione cȩcatꝰ. exigis uidere qđ ñ potes.¬
Attendite tͣciam plagã huic t̾cio prȩcepto contrariã. Deynifes
tȩ uolantes. in ocłis irruentes. non ꝑmittentes homines qͥescere.
dũ habent᷑ & irruunt. dum expulsȩ iterũ redeunt. Quales suss
Talia sine dubio sunt phantasmata cordis contentiosorũ. & qͦ mͦ
corpꝰ humanũ ab istis muscis affligit᷑. ita cor eorũ diuersis cogi¬
tationibꝰ inqͥetat᷑. atq cõpungitur. Tenete prȩceptũ. cauete plagã¬
Sequit᷑ quarcũ prȩceptũ. honora patrẽ tium & matrẽ. Huic con¬
traria. ẽ. quarta plaga egyptiorũ. Cynomia id est musca canina.
Grecũ enĩ uocalum .ẽ. Qui enĩ parentes honorare dissimulat: muse
parentes non agnoscere: nichil tam caninũ quã illi qͥ genꝰ non¬
petora. Omĩs enĩ qui aut uxore ꝓpria imꝑate excepto filiorũ

Expanded text:
tentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere qtentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere qAttendite tertiam plagam huic tertio praecepto contrariam. Sciniphes imae, inordinate volantes, in oculos irruentes, non permittentes homines quiescere, dum abiguntur, et irruunt dum expulsae iterum redeunt. Quales sunt Talia sine dubio sunt phantasmata cordis contentiosorum: et quomodo corpus humanum ab istis muscis affligitur; ita cor istorum diversis cogitationibus inquietatur atque compungitur. Tenete praeceptum, cavete plagaceptum, Honora patrem tuum et matrem tuam. Huic contraria est quarta plaga Aegyptiorum κυνομυῖα, id est, musca canina; graecum enim vocabulum est. Qui enim parentes honorare dissimulat, muscaparentes non cognoscere; nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunpecora . Omnis enim qui aut uxore propria intemperate, excepto filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
terrio p̃cepto insinuatꝰ quȩdã uacatio. indictio. requies cordis
tranquillitas mentis. quã facit bona conscientia. Ii ÷ enim¬
scĩficatio. qͥa ibi ÷ sp̾s dĩ. Deinde uidete uacationẽ. Suꝑquem¬
inquit dñs requiescã. nͥ suꝑ humilẽ & quietũ & trem̃temuer¬
ba iea: Inqͥeti ergo resiliunt abspũ scõ. Rixarũ amatores.
Sine intermissione orate. Qui enĩ tales sunt: cotidie sp̃ualit er
id est reqͥen habere non possunt. Contra istorũ inqͥetudinẽ dr̃.
ut canquã sabbatũ habeant in corde. & scĩficationẽ sp̾s de i
sto inquit mansuetꝰ ad audiendũ uerbũ dĩ. ut intelligas. Les¬
sa ab inqͥetudine tua. ñ sit tumultꝰ qͥdẽ in corde tuoꝑ corrupti¬
onem uolantis phantasmatis. ad similitudinẽ muscarũ inqͥe¬
tantis uł cõpungentis te. Dm̃ intellecturꝰ es dicentẽ ÷ͥ. Hacate
& uidete qm̃ ego sum ds̃. Tu ꝑ inqͥetudinẽ uacare nonuis. con¬

Expanded text:
isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, inquit Dominus, requiescam, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea ? Inquieti ergo resiliunt a Spiritu sancte, rixarum amatores, Sine intermissione orate . Qui enim tales sunt, quotidie spiritualiter sid est, requiem habere non possunt. Contra istorum inquietudinem dicitur, ut tanquam sabbatum habeant in corde et sanctificationem Spiritus Dei. Esto, inquit, mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas . Cessa ab inquietudine tua, non sit tumultus quidem in corde tuo per corruptionem volantis phantasmatis ad similitudinem muscarum inquietantis, vel compungentis te. Deum intellecturus es dicentem tibi: Vacate t uidete, quoniam ego sum dominus. tu per inquietudinem uacare non uis, con
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ uercit᷑. qͥa sensus egyptiorũ obscurꝰ & cenebrosus
efficit᷑. & iusto dĩ udicio factũ ÷ ut de illo fluiuo sanguinẽ
biberent. in quo hebreorũ paruulos necare consueueraN ⁊¬
Scđ̾m prȩceptũ est : Non accipies nomen dĩ tui in uanũ. Qui enim
accipit nom̃ dĩ sui in uanũ non mundabit᷑. Nomen dĩ iħu
plagam. Quȩ ÷ illa scđa plaga: Ranȩ in abundantia. In ranis
heretici intelligunt᷑ atq philosophi. dic habes congruent̃ sig¬
nificatã philosophorũ uł hereticorũ uanitatẽ. si consideres
false dicunt: ranȩ sunt clamantes in paludes limosas. ꝓsup¬
biã ce inanes contentiones trepidam uocem habere possunt.
doctrinã sapientiȩ insinuare non possunt. Qui enĩ xp̃ianȩ
ueritati contradicunt. & in sua uanitate decepti decipiunt:
ranȩ sunt tediũ afferentes auribꝰ. non cibos mentis. Terciũ¬

Expanded text:
sanguinem vertitur; quia sensus Aegyptiorum obscurus et tenebrosus sanguinem vertitur; quia sensus Aegyptiorum obscurus et tenebrosus efficitur. Et justo Dei judicio factum est, ut de illo fluvio sanguinem biberent, in quo Hebraeorum parvulos necare consueveranm praeceptum: non accipies nomen domini dei tui in uanum. qui enim accipit nomen domini dei sui in uanum, non mundabitur. nomen domini plagam. Quae est ista secunda plaga? Ranarum abundantia. In ranis haeretici intelliguntur atque philosophi. Habes congruenter significatam philosophorum vel haereticorum vanitatem, si consideres to omnia falsa esse dicunt, ranae sunt clamantes in paludibus limosis: superbiam enim, inanes contentiones, et strepitum vocis habere possunt; doctrinam sapientiae insinuare non possunt. Qui enim christianae veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium afferentes auribus, non cibum mentibu
Abbreviated transcription (Latin):
ra & in illis medicam̃ta . & opus erat ut tam ꝑiculosis plagarũ decem
uulneribꝰ decem preceptorũ medicam̃ta subuenirent. Unde rogo fr̃s
nolite hoc ociose acciꝑe. qͥa si auxiliante dño diligent᷑ attenditis
poteritis agnoscere decem illa prȩcepta illis decem plagis ꝑ ordinem
contra se. ẽe̾. contraria. Nam de pͥmo prȩcepto prima plaga ꝑcuti¬
tur. de scđo scđa. de tercio t̾cia. & sic usq ad decimũ numerũ¬
puenit᷑. Primũ ÷ prȩceptũ in lege de uno dõ. Nonerunt inqꝗͥs
tͥ alii dii prȩter me. Prima plaga egẏptiorũ ÷ aqua in sanguinẽ
conuersa. Compara pͥmũ prȩceptũ pͥmȩ plagȩ. Dm̃ unũ exqͦ
sunt omĩa insimilitudinẽ accipe aquȩ ex qua generantur
uniuersa. Ad quã rem aut̃ ꝑtin& sanguis. nͥ ad carnẽ morca¬
lem: Quid est gͦ conuersio aquȩ in sanguinẽ. nͥ qͥa illi qͥ cre
eorũ. dicentes se ee̾ sapientes stulti facti sunt: Aqua gͦ IN

Expanded text:
ra, et in istis medicamenta; et opus erat ut tam periculosis decem plagarum vulneribus, decem praeceptorum medicamina subvenirent. Unde rogo vos, fratres, nolite hoc otiose accipere; quia si auxiliante Deo diligenter attenderitis, poteritis agnoscere decem illa praecepta illis decem plagis per ordinem contra se esse contraria. Nam de primo praecepto prima plaga percutitur, de secundo secunda, de tertio tertia, et sic usque ad decimum numeruur. Primum praeceptum est in Lege de uno Deo. Non erunt, inquit, tibi alii dii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum, aqua in sanguinem conversa. Compara primum praeceptum primae plagae. Deum unum ex quo sunt omnia, in similitudinem aquae accipe, ex qua generantur universa. Ad quam autem rem pertinet sanguis, nisi ad carnem mortalem? Quid est igitur conversio aquae in sangueorum: dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt ? Aqua ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
Uo baubaRismo & soloscis moduodecĩ uitia numerant᷑ hoc modo
Barbarismꝰ dolcecismꝰ. Aerrologia. Cacenfaton Pleonas mos. Perissolo-¬
gia . Macrologia. T antologia Eclypsis Tapinosis. Cacosynteton An-¬
phibologia. Acprologia ÷ imꝓpͥa dictio ut ÷ Hunc ego si potui tantum
sariȩ dictionis. qũ idesiderat pcisa sententia. Ut hȩc secũ. de ÷ eñi loꝗ̃biat᷑
casũ accusat᷑u. Ut siqͥs dicat audio secutorẽ retiariũ occidisse. Aut per
comune ubũ. ut siqͥs dicat criminat᷑ cato. uadat᷑ tulliꝰ. nec addat
que aut aquo. Aut ꝑ distinctionẽ ut. uidi statuã aureã hastã tenent̃
it & ꝑ omonima ut siqͥs aciem dicat. & ñ addat aut oculoꝵ. aut exered
anferri. Pit p̃t̃ea plurib modis. qͦs ꝓcensere oõs ne nimiꝰ longũ sit ñ oport&e

Expanded text:
um barbarismo et soloecismo uitia duodecim numerantur hoc modo: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacemphaton, pleonasmos, perissologia, macrologia, tautologia, eclipsis, tapinosis, cacosyntheton, amphibolia. acyrologia est inpropria dictio, ut hunc ego si potui tantum sariae dictionis, quam desiderat praecisa sententia, ut haec secum Vergilius Aen. 1,37 :casum accusatiuum, ut si quis dicat audio secutorem retiarium superasse; aut per commune uerbum, ut si quis dicat criminatur Cato, uadatur Tullius, nec addat quem uel a quo; aut per distinctionem, ut uidi statuam auream hastam tenentem. fit et per homonyma, ut si quis aciem dicat et non addat oculorum aut exercitus aut ferri. fit praeterea plurimis modis, quos percensere omnes, ne nimis l
Abbreviated transcription (Latin):
naturã arcessis ad excusationẽ tuoꝵ lapsuũ: Utinã te ipse non
impelleres. utinã non p̃cipitares. utinã non in uolueres aut studiis
immoderatiorib. aut in dignatione. aut cupiditatib. quȩ nos
in nexos uelut qͥbusdam retib tenent. Et certe in nobis : mode¬
raristudia. cohibere iracundiã. coercere cupiditates. In nobis :
etiã indulgere luxuriȩ. adolere libidines. inflãmare iracun-¬

Expanded text:
naturam arcessis ad excusationem tuorum lapsuum? Utinam te ipse non naturam arcessis ad excusationem tuorum lapsuum? Utinam te ipse non impelleres, utinam non praecipitares, utinam non involveres aut studiis immoderatioribus, aut indignatione, aut cupiditatibus, quae nos innexos velut quibusdam retibus tenent. Et certe in nobis est moderari studia, cohibere iracundiam, coercere cupiditates: in nobis est etiam indulgere luxuriae, adolere libidines, inflammare iracun
Abbreviated transcription (Latin):
er enuĩ uu orconte arene ra neclux tenebras N onenĩ sic mutabilitates
sfntuu it aetiã generationũ ꝓ gressionestt. La ecexcontras inadus
concrari apposia defsexione uertunt᷑ istȩ ñ ex contrariis in aduer¬
sadeflectunt sed exciusde generis uel auctoribus uł causis creat
insimilitidi nẽ stu referunt᷑ auctoris. Quid igitur dicimuse
oe natura malicia: Na mala eẽ in hoc mundo. nulłꝰ sapiend
Aenegauit: cũ sit tã frequens in hoc scło lapsus ad mortẽ. Sed ex
ntis atq animi deprauatio a tramite uirtutis deuia quȩ incur¬
Ssors animis frequent᷑ obrepit. Non igͥ ab extraneis ȩ̃. nobis qũa¬
a nobis ipsis maius periculũ. Intꝰest aduersariꝰ. intꝰ auctor erro¬
ano intus in quã clausus in nobism& ipsis. Propositũ tuũ specula¬
re habitũ tuȩ m̃tis explora. excubias obtende aduersus m̃tis tuȩ
cogitationes & animi cupiditates. Tu ipse tͥ causaes improbitatis.
tu ipse dux flagicioꝵ tuor atq inuentor criminũ. Quid alienã

Expanded text:
abilitates adfectuum ita etiam generationum progressiones sunt. illae ex contrariis in contraria propositi deflexione uertuntur, istae non ex contrariis in aduersa cariorem, sed ex eiusdem generis uel auctoribus uel causis creatae in similitudinem sui referuntur auctoris. Quid igitur dicemus ?habet natura malitiam ? nam mala esse in hoc mundo nullus sapiens denegauit, cum sit tam frequens in hoc saeculo lapsus ad mortem. sed ex mentis atque animi deprauatio a tramite uiitutis deuia, quae incuriosorum animis frequenta nobis ipsis majus periculum. Intus est adversarius, intus auctor erroris, intus, inquam, clausus in nobismetipsis. Propositum tuum speculare, habitum tuae mentis explora, excubias obtende adversum mentis tuae cogitationes, et animi cupiditates. Tu ipse tibi es causa improbitatis, tu ipse dux flagitiorum tuorum, atque incentor criminum. Quid alienam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fine conclusit. ut & aluce inchoare diẽ doceret. & in lucem
desinere. Non enĩ ÷ integrũ diei tẽpus & noctis: nͥ fuerit expletũ.
Vnde & nos semꝑ quasi in die honeste ãbulemꝰ. & abiciamꝰ opera
tenebrarũ. Noctem enĩ ad quietẽ corporis datã e̾ẽ cognoscimꝰ
ñ ad muneris alicuiꝰ & oꝑis functionẽ. quȩ sõno & obliuione
transcurrit᷑. Nonsit in nobis comessatio ebrietatis. cubile impu¬
diciciȩ. ñ dicamꝰ. tenebrȩ & parietes oꝑiunt nos. & quis scit
si uidebit altissimꝰ : Sed sit in nob̾ amorlucis. & cura honesta¬
tis. & tanquã indie ãbulantes. oꝑa nr̃a corã dõ lucere cupia¬
mus. cui ÷ honor. laus. gła & potestas. cũ dño nr̃o iħuxp̃o. &¬

Expanded text:
eum fineline conclusit, ueum fineline conclusit, udesinere. Non enim est integrum diei tempus, nisi et noctis fuerit expletum. Unde et nos semper quasi in die honeste ambulemus, et abjiciamus opera tenebrarum. Noctem enim ad quietem corporis datam esse cognoscimus, non ad muneris alicujus vel operis functionem, quae somno et oblivione transcurritur. Non sit nobis commessatio, ebrietas, cubile, impudicitia. Non dicamus: Tenebrae et parietes operiunt nos, et quis scit si videbit Altissimus? Sed sit in nobis amor lucis, et cura honestatis, ut tamquam in die ambulantes, opera nostra coram Deo lucere cupiamus, cui est honor, laus, gloria, potestas, cum Domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
etiã diesnumerant᷑. & noctes estimant᷑ ad iunctȩ. Sicut gͥ circuitꝰ
unꝰ ita unꝰ dies. Nã pleriq etiã ebdomadã unã unũ diem dicunt
qđ in se quasi inunũ redeat diẽ. & qͣsi spera inse recurrat. E st
aut̃ & circuitꝰ figurarũ. a se inciꝑe & inse reuerti. Vnde & scłm
unũ interdũ scriptura dic̃. Nã & si aliis locis scła appellat: uidet᷑
magis diuersitates statuũ publicorũ uel negotiorũ significare.
quã scłor successiones aliquas definire. quia dies dñĩ magnꝰ &
prȩclarꝰ. & alibi. Vt qͥd uobis quȩrere diẽ dñi: Et hic tenebrȩ
& ñ lux. Manifestũ. ẽ. enĩ. qđ male consciis & indignis dies ille
tenebrosussit. quofulgebit innocentia. & mens noxia cruciabitur.
Ceterũ qđ sine interpolatione noctiũ & successione tenebrarum.
dies ꝑpetuus ille remunerationis ȩt̾nȩ futurꝰ sit: scriptura nos
doc&. Pulchre aut̃ uicẽ utranq unũ dicturꝰ diẽ: matutino

Expanded text:
tes aestimantur adiunctae. sicut igitur circuitus unus ita unus dies. nam plerique etiam ebdomadam unam unum diem dicunt, quod in se quasi in unum redeat diem et quasi septies in se recurrat. est autem haec circuitus figura a se incipere et in se reuerti. unde et saeculum unum interdum scriptura dicit — nam etsi aliis locis saecula appellat, uidetur magis diuersitates statuum publicorum uel negotiorum significare quam saeculorum successiones aliquas definire — quia dies domini magnus et praeclarus et alibi: ut quid uobrsuobis quaerere diem domini? et hic tenebrae et non lux; manifestum est enim quod male consciis et indignis dies ille tenebrosus sit, quo fulgebit innocentia et mens noxia cruciabitur. ceterum quod sine interpellatione noctium et successione tenebrarum dies perpetuus ille remunerationis aeternae futurus sit scriptura nos docet. pulcre autem uicem utramque unum dicturus diem matutino
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alieno suffragio. Quodsi apudnos ocłis iudiciũ emittit᷑. quib
simul & grã uenustatis & rerũ m̃sura cõprehendit᷑ : quanto ma¬
gis ds̃ omĩa quȩ probat uid&. & quȩ uidet ꝓbat. scđm qđ scrip¬
tum ÷ quia oculi dñi suꝑ iustos: Lucis natura huiꝰmodiẽ: ut
ñ innumero. ñ in m̃sura. ñ inpondere ut alia. sed om̃is eius in
aspectu gr̃ã sit. Propriis itaq sermonib naturã lucis expressit.
quȩ uidendo cõplac&. qm̃ ipsa uidendi officiũ subministrat. Nec
immerito tantũ sibi p̃dicatorẽ potuit inuenire. a quo iure pͥma
laudat᷑. qm̃ ipsafecit. ut etiã cȩtera mundi mẽbra. digna sit᷑ laus¬
dib Vidit ergo ds lucẽ. & uultusuo illuminauit. & uidit quia
bona ẽ Non exparte dĩ sed generale iudiciũ . ẽ. Itaq ñ in splendo¬
re tantũ modo sed in om̃iutilitate grã lucis ꝓbat᷑. Unde & discre¬

Expanded text:
n alieno suffragio. Quod si apud nos oculis judicium emittitur, quibus n alieno suffragio. Quod si apud nos oculis judicium emittitur, quibus simul et gratia venustatis, et rerum mensura comprehenditur: quanto magis deus omnia quae probat uidet et quae uidet probat secundum quod scriptum est quia oculi domini super iustos. lucis natura huiusmodi est, ut non in numero, non in mensura, non in pondere ut alia, sed omnis eius in aspectu sit gratia. propriis itaque sermonibus naturam lucis expressit, quae uidendo conplacet, quoniam ipsa uidendi officium subministrat. nec inmerito tantum sibi praedicatorem potuit inuenire. a quo iure prima laudatur, quoniam ipsa fecit, ut etiam cetera mundi membra digna sint laudibus. uidit ergo deus lucem et uultu suo inluminauit et uidit quia bona est. non ex parte dei, sed generale indiciumiudicium est. itaque non in splendore tantummodo, sed in omni utilitate gratia lucis probatur. unde et discre
Abbreviated transcription (Latin):
pare. Hi gͦ uolunt ad nõ dõ nr̃o quattuor primũ elem̃ta genera¬
ta .celũ. terrã. mare. aerem. eo quod causȩ rerũ. ignis & aer. t̾ra
& aqua sint. ex quib mundi species constat & forma. Ubi igitur
tenebrȩ neqͥtiarũ sp̃ualtũ locũ habere potuer̃. cũ augustę huiꝰ
decorem figurȩ mundus induer&: Nunqͥd maliciamsimul
ds creauit: Sed ea ex nobis orta. ñacreatore dõ condita. morũ
i oucate generat᷑. non ulla cracure h abens ũmgta u: ne a uelo

Expanded text:
pare. 30. Hi ergo volunt a Domino Deo nostro quatuor primum elementa generapare. 30. Hi ergo volunt a Domino Deo nostro quatuor primum elementa generata, coelum, terram, mare, aerem; eo quod causae rerum, ignis et aer, terra et aqua sint, ex quibus mundi species constat et forma. Ubi igitur tenebrae nequitiarum spiritalium locum habere potuerunt, cum augustae hujus decorem figurae mundus indueret? Numquid simul malitiam Deus creavit? Sed ea ex nobis orta, non a creatore Deo condita, morum levitate generatur, non ullam creaturae habens praero
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ eoꝵ. Itaq qũ ead modũ in psalmo docem̃ operationẽ uerbi
quod ÷ uerbũ dĩ & uirtutẽ quã dedit sp̃s sc̃s: ita hic ꝓphicuns
resultauit oraculũ. qr ds̃ dixit. & ds fecit. sp̃s quoq deĩferebatin
suꝑ aquas. Ornando eñi polo cęli. germinaturis t̾ris. pulchrȩ uo
suꝑferebat᷑. quia ꝑ ipsum habebant nouoꝵ partuũ germinares¬
mina. scđm quod dixit ꝓpħa. emitte spm̃ tuũ & creabunt᷑ & re¬
nouabis faciem t̾rȩ. deniq sẏrus qͥ uicinꝰ hebreo est & sermone
consonat in plerisq & congruit. sic hab&. Ꝙ sp̃s dĩ fouebat a qͥs.
id ẽ. uiuificabat. ut in nouas cogeret creaturas. & fotu suo ani¬
maret ad uitã. Nã etiã sp̃m sc̃m legimꝰ creatorẽ. dicente iob.¬
contrariarũ uirtutũ suꝑ eas ẽẽ non poterant. ubi locũ sibi tanta
gr̃a uindicabat. Si uͦ ut quidã uolunt aerẽ accipiant: respon¬
deant quaratione sp̃m dĩ dixerit. cũ satis fuerit sp̃m nuncu¬

Expanded text:
salmo docemur operationem uerbi, quod est uerbum dei, et uirtutem, quam dedit spiritus sanctus, ita hic propheticum resultauit oraculum quia deus dixit et deus fecit. spiritus quoque dei superferebatur super aquas. ornando enim polo caeli germinaturis terris pulchre spiritus superferebatur, quia per ipsum habebant nouorum partuum semina germinare secundum quod dixit propheta: emitte spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem terrae. denique Syrus, qui uicinus Hebraeo est et sermone consonat in plerisque et congruit, sic habet: et spiritus dei fouebat aquas, id est uiuificabat, ut in nouas cogeret creaturas et fotu suo animaret ad uitam. nam etiam spiritum sanctum legimus creatorem dicente cocontrariarum virtutum super eas esse non poterant, ubi locum sibi tanta gratia vindicabat: sive, ut quidam volunt, aerem accipiant, respondeant qua ratione Spiritum Dei dixerit, cum satis fuerit spiritum nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
quia splendor deerat uuier Ten ebrȩerant qr aer iele enbro¬
nubuo agra ipsa sub nube tenebrosa erquia teretirose eneb in
nubib aeris Erant ergo tenebre suꝑ abiia son ebrosi aquio m
enĩ malas intelligendũ arbitror potesties qloddans caru ma¬

Expanded text:
quia splendor deerat lucis. Tenebrae erant, quia aer ipse tenebroquia splendor deerat lucis. Tenebrae erant, quia aer ipse tenebrosus est. Aqua ipsa sub nube tenebrosa est, quia tenebrosa aqua in nubibus aeris. Erant ergo tenebrae super abyssos aquarum. Non enim malas intelligendum arbitror potestates, quod Dominus earum ma
Abbreviated transcription (Latin):
dñs supra omnẽ creaturam. & scđm corporis susceptionẽ. qr solus
sine peccato. solus sine uanitate. omĩs aut̃ creatura subiecta uani¬
tati est. Possumꝰ etiã intelligere in pͥncipio fecit dẽ cę̧lũ & t̾ram. id
ante tẽpus. sic̃ iniciũ uiȩ nondũ uia. & iniciũ domꝰ nondũ domꝰ
Deniq alii dixer̃ incephaleon. quasi incapite. quo significat᷑ inbre¬
ui &e in exiguo mom̃to. sũma oꝑationis impleta. St̃ gͦ & qͥ pͥncipiume
ñ ꝑtp̃re accipiant sed ante tempus. & cephaleon uel caput ut dica¬
mus latine quasi sũmã oꝑis. qr rerũ uisibiliũ sũma. cȩlũ & t̾ra¬
quȩ ñ solũ ad mundi huius spectare uident᷑ ornatũ. sed etiam ad
indiciũ rerũ inuisibiliũ & quoddam argum̃tũ eorũ quȩ nondũ
uident᷑. ut ÷ illud ꝓpheticũ. cęli enarrant głam dĩ & oꝑa manuĩt
eiꝰ annunciat firmam̃tũ. Qđ secutus apłs. aliis uerbis in eademaa

Expanded text:
Dominus supra omnem creaturam et secundum corporis susceptionem; quia solus Dominus supra omnem creaturam et secundum corporis susceptionem; quia solus sine peccato, solus sine vanitate. Omnis autem creatura subjecta vanitati est. Possumus etiam intelligere: In principio fecit Deus coelum et terram; id est, ante tempus: sicut initium viae nondum via, et initium domus noDenique alii dixerunt, ἐν κεφαλαίῳ quasi in capite, quo significatur in brevi et in exiguo momento summa operationis impleta. Sunt ergo et qui principium non pro tempore accipiant, sed ante tempus, καὶ κεφαλαῖον vel caput; ut dicamus Latine quasi summam operis; quia rerum visibilium summa coelum et terquae non solum ad mundi huius spectare uidentur aduertere, sed etiam ad indicium rerum inuisibilium et quoddam argumentum eorum quae non uidentur, ut est illud propheticum: caeli enarrant gloriam dei et opera manuum eius adn
Abbreviated transcription (Latin):
rex accipit᷑ in iqͦrũ. iniqͥ aut̃ gencessunt : uide ne pͥncipẽ mundi
huiꝰ acciꝑe debeamꝰ.qui im̃ꝑat nationib uoluntatem suam
facientib: cuiꝰ sem̃ ꝑibit. Sem̃ auc̃ eiꝰ ĩpii & infideless: qͥb saluator
Uos ex patre diabolo estis. Est etiã in itiũ mysticũ. ut illudẽ.
Ego sũ primꝰ & nouissimꝰ. initiũ & finis. Et illud in euangło
prȩcipue. qđ int̾rogatus dñs quis e̾ẽt. respondit. Initũ.
um .ẽ. om̃iu qr nemo ante ipsũ. & finis quia nemo ultraip sũ.
ret hominũ genꝰ uias dñi sequi. & oꝑari oꝑadñi. In hoc ͦ
pͥncipio id ÷ in xp̃o fecit ds̃ cȩlũ & terram. qͣuia per ipsum̃
omĩa facta st̃. & sine ipso factũ ẽ. nichil. Quod factũ ÷. in p¬
so uita erat. quia in ipso constant omĩa. & ipse ÷ pͥmogenitꝰ omnis
creaturȩ. siue quia ante omnẽ creaturã. siue qr sc̃s. qr primogeniti

Expanded text:
onem Amalec rex accipitur iniquorum; iniqui autem gentes sunt: vide ne principem mundi onem Amalec rex accipitur iniquorum; iniqui autem gentes sunt: vide ne principem mundi hujus accipere debeamus, qui imperat nationibus voluntatem suam facientibus, cujus semen peribit: semen autem ejus impii et infideles sunt, uit ex patre diabolo estis. ► Est etiam initium mysticum, utillud est: ego sum primus et nouissimus, initium et finis et illud in euangelio praecipue, quod interrogatus dominus quis esset respondit: initium initium omnium, quia nemo ante ipsum, et finis, quia nemo ultra ipsum eret hominum genus uias domini sequi et operari opera dei. in hoc ergo principio, id est in Christo fecit deus caelum et teomnia facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quod factum est, in ipso vita erat; quia in ipscreaturae, siue quia ante omnem creaturam, siue quia sanctus, quia primogeniti
Abbreviated transcription (Latin):
Sinex hac generatione ingenerationẽ legitimꝰ ÷ transicꝰ. Siquidẽ uer¬
reno tẽpore filii isrł egiptũ reliquer̃ & ꝑ mare transierꝰ baptirati¬
passionib carnis ad grãm sobrietatẽq m̃tis. a maliciȩ neqͥtieq
ferm̃to adueritatẽ & sinceritatẽ regenerationis. Itãq dicicur.
Mensis hic uob̾ initiũ m̃siũ: pͥmꝰ eric uob̾ inm̃sib anni. Perelinqͥt
Denĩ & deserit qui abluit᷑.: in telligibilẽ illũ pharaonẽ principẽ
istiꝰ mundi. dicens. Abrenuntio tͥ diabole & Angłis tuis & oꝑib¬
rartuis: & imꝑiis tuis. Nec iam seruiet ei. uł terrenis corporis huius¬
passionib: uł deprauatȩ m̃tis errorib. qͥ demersa omĩ malicia
uice plũbi. bonis oꝑib dextra leuaq municꝰ. in offenso scłi huius
ait scriptura. Initiũ nationũ amalech: &e sem̃ eiꝰ ꝑibit. Et utiq

Expanded text:
ex hac generatione in regenerationem legitimus est transitus, siquidem uerex hac generatione in regenerationem legitimus est transitus, siquidem uerno tempore filii Istrahel Aegyptum reliquerunt et per mare transierunt, baptizatipassionibus carnis ad gratiam sobrietatemque mentis, a malitiae nequitiaeque fermento ad ueritatem et sinceritatem. regeneratis itaque dicitur: mensis hic uobis initium mensuum, primus est uobis in mensibus anni. derelinquit enim et deserit qui abluitur intellegibilem illum Pharao, principem istius mundi, dicens: abrenuntio tibi, diabole, et operibus tuis et imperiis tuis. nec iam seruiet ei uel terrenis huius corporis passionibus uel deprauatae mentis erroribus qui demersa omni malitia uice ait Scriptura 8: Initium nationum Amalec, et semen ejus peribit . Et utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
glacies & hiemales pruinas. cęlestis imꝑii fotu germinans t̾ra fruc
ilnl tum ꝓduceret: non erat tam̃ dispositionis et̃nę. rigido stricta gelu:¬
sra anuirides subito fructus laxare arua. atq horrentib priunis floru¬
Isenta miscere. Ergo ut ostenderet scriptura ueris tẽpora in consti-¬
nirtutione mundrdit: mensis hic uob initũ m̃siũ. pͥmꝰ ÷ uob̾ in men
u passb anni: pͥmũ m̃sẽ uernũ tẽpꝰ appellans. Decebat enĩ pͥncipium
iraranni pͥncipiũ eẽ generationis: & ipsã generationẽ molliorib duri
riufoueri. Neq enĩ alit̃ possent tenera rerũ exordia. aut asꝑioris laborẽ
iutolerare frigoris: aut torrentis estus iniuriã sustinere. Simul
portallud aduertere lic& : quia iure concurrit. ut eo tẽpore uideat᷑
m hanc generationẽ atq in hos usus in gressus tributꝰ. quot pre

Expanded text:
glacies et hiemales pruinas caelestis imperii fotu germinans terra glacies et hiemales pruinas caelestis imperii fotu germinans terra fetum produceret, non erat tamen dispositionis aeternae rigido stricta gelu in uirides subito fructus laxare arua atque horrentibus pruinis florulenta miscere. ergo ut ostenderet scriptura ueris tempora in constitutione mundi, ait: mensis hic uobis initium mensuum, primus est uobis in mensibus anni, primum mensem uernum tempus adpellans. decebat enim principium anni principium esse generationis et ipsam generationem mollioribus auris fouenfoueri. neque enim possent tenera rerum exordia aut asperioris laborem tolerare : frigoris aut torrentis aestus iniuriam sustinere. simul illud adhinnire licet, quia iure concurrit, ut eo tempore uideatur in hanc generationem atque in hos usus ingressus tributus, quo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
dñi lo quebatur : qđ ueris initio celebrat᷑. In hoc pͥncipio mensiũ
cęlũ &r t̾rã fecit: ađ inde mundi capioportebat initiũ. ubi erat
opportuna om̃ib uerna tẽperies. Unde & annꝰ: mundi imaginẽ
nascentis expressit. uc post hibernas glacies atq hiemales caligines:
serenior solito uerni tẽporis splendor eluceat. dedit gͦ formã futu¬
Dpis annorũ curriculis. mundi pͥmꝰ exortus: ut ea lege annorum
uices surgerent. atq initio cuiusq anni ꝓducere tra noua seminũ
germina. qͦ pͥmo dñs ds dixerat. germinet t̾ra herbã foeni. seminañ
tum. Ecstati ꝓdux̃ t̾ra herbã foeni: &e lignũ fructiferũ. In quo nob̃
& moderationis ꝑpetuȩ diuina ꝓuidentia. & celeritas t̾rȩ germinan-¬
tis adestimationem uernȩ suffragat᷑ ȩtatis. Nã & si qͦcunq tẽpore
te dõ iubere ꝓmptũ fuit. & c̃renȩ oboedire naturȩ : ut int̾ hibnas to¬

Expanded text:
Domini loquebatur, quod veris initio celebratur. In hoc ergo principium mensium, Domini loquebatur, quod veris initio celebratur. In hoc ergo principium mensium, coelum et terram fecit, quod inde mundi capi oportebat exordium, ubi erat opportuna omnibus verna temperies. Unde et annus mundi imaginem nascentis expressit, ut post hybernas glacies atque hyemales caligines serenior solito verni temporis splendor eluceat. Dedit ergo formam futuris annorum curriculis mundi primus exortus, ut ea lege annorum vices surgerent, atque initio cujusque anni produceret terra nova seminum germina, quo primum Dominus Deus dixerat: Germinet terra herbam foeni, seminans  terra herbam faeni et lignum fructiferum, in quo nobis et moderationis perpetuae diuina prouidentia et celeritas terrae germinantis ad aestimationem uernae suffragatur aetatis. nam etsi quocumque tempore et deo iubere promptum fuit et terrenae oboedire naturae, ut inter hibernas
Abbreviated transcription (Latin):
nib subsidiũ: maxime ꝓuocam᷑. Est etiã uirtus diuina : quȩ hac ei¬
pͥmit᷑ appellatione. ad tẽ pꝰ refertur. si uelis dicere inqͦ tempore ã
fecit cęlũ &x t̾rã : id ÷ in exordio mundi qͣndo fieri coepit. sic̃ ait sap¬
tia: cũ p̃pararet cȩlũ cũ illo ad eram. Ad numerum aut̃ si referas
ita conuenit ut accipias. In pͥmis fecit ds̃ cęlũ & t̾rã. deinde colles.
regiones: fines in habitabiles. Uelsic. Ante reliquas uisibiles creatun :
diẽ. noctẽ. ligna fructifera. animantiũ diuersa genera: cęlũ aetͣn¬
fecit. Si uͦ ad fundam̃tũ referas pͥncipiũ: t̃rȩ fundam̃ta legistiesse
dicente sapientia. Quando fortia faciebat fundam̃ta t̃re erã pene
tiare peccato. Qđ eq etiã de illo possumꝰ acciꝑe. Mensishic initu
m̃siũ erit uob quãuis & de tẽpore istud accipiat᷑ quia de pascha

Expanded text:
inibus subsidium maxime prouocamur. est etiam uirtus diuina, quae hac exinibus subsidium maxime prouocamur. est etiam uirtus diuina, quae hac exprimitur adpellatione. ad tempus refertur, si uelis dicere in quo tempore deus fecit caelum et terram, id est in exordio mundi, quando fieri coepit, sicut ait sapientia: cum pararet caelos, cum illo eram. ad numerum autem si referamus, ita conuenit, ut accipias: inprimis fecit caelum et terram, deinde colles regiones fines inhabitabiles uel sic: ante reliquas uisibiles creaturas, diem noctem ligna fructifera animantium genera diuersa, caelum etfecit. Si vero ad fundamentum referas, principium terrae fundamenta esse legisti, dicente Sapientia: Quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes tiare peccato. 13. Quod aeque etiam de illo possumus accipere: Mensis hic initium mensium erit vobis ; quamvis 7 et de tempore istud accipiatur, quia de Pascha