comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Veris simedicitur si exnatura iusticia : Ergoxp̃s gratis mortuus ẽ:
Vt & lexper illũ impleretur quidixit Nonueni legẽ soluere sed
implere: & natura ꝑadam ꝑthita ꝑ illũ reparetur Quidixit
Venis se sequarere & saluare qđ perierat : In quẽ uenturũ antiqui
tantũ ualere ut peccata praȩterita dimittantur : Non ut futura
uitentur. Velrepugnantia superentur : sedsi hocuerũ ess& ũtiq:
in oratione dominica cũ dixissemus. Qimit te nob̵ debita nostra
sicut & nos dimictimus debitorib: nostris Non ad deremus &
nenos inferas intẽtationẽ : Illud enim dicimus ut peccata dimit¬
tantur : Hoc aũt ut caueantur siue uincantur : qđđ apatre
qui in celis nulla ratione p&eremus : siuirtute uoluntatis hu¬
manae hoc possemus efficerei Cominoneo aut̃ caritatẽ uestra
& multũ exortor. Vt beati cipriani librũquẽ scripsit de oratione

Expanded text:
verissime dicitur, Si ex natura justitia, ergo Christus gratis mortuus est. verissime dicitur, Si ex natura justitia, ergo Christus gratis mortuus est. et lex per illum impleretur, qui dixit, Non veni solvere legem, sed implere : et natura per Adam perdita, per illum repararetur, qui dixit venisse se quaerere et salvare quod perierat ; in quem venturum antiqui tantum valere, ut peccata praeterita dimittantur, non ut futura vitentur, vel repugnantia superentur. Sed si hoc verum esset, utique in oratione dominica, cum dixissemus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; non adderemus, et ne nos in ferasin tentationem . Illud enim dicimus ut peccata dimittantur; hoc autem ut caveantur, sive vincantur: quod a Patre qui in coelis est, nulla ratione peteremus, si virtute voluntatis humanae hoc possemus efficere. Commoneo autem Charitatem vestram, et multum exhortor, ut beati Cypriani librum quem scripsit de Oratione
Abbreviated transcription (Latin):
dicerelegẽ essegratiã: Cũ clam&: quisciebat quid loqueretu qui
in legeius tisi camini a gratia excidistis : si aut̃ lex nonẽ gratia. quiuit
ipsalex fiat. Non potest lexa diuuare nũ quid natura erit gratia.
Mam& hoc pelagiani ausi sunt dicere: gratiã essenaturã : In quasscre¬
atisumus. Vt habeamus mentẽrationalẽ qua intellegereualeamus
factia dimmaginẽ dĩ Vt dominemur piscibimaris & uolucrib cadi
Etomnib: pecorib: quicerepunt suꝑ terrã :̃ sedñ hec est gratia quã
commendat a postolus persidemi huxp̃i Hanc enimnaturã &iam
cũ impus & infidelib certu ẽ nobis esse cõmunem: Eatia uero
Deniqua sicut eis qui uolentes in log iustisi cari a gratia excider
Mlcris sime dicit si ex legeiustitia Ergox p̃s gratis mortuus est : sic & his
qui gratiã qua commendat & per cipit fides xp̃i putantes se naturã.

Expanded text:
dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis? Si autem lex non est gratia, quia ut ipsa lex fiat, non potest lex adjuvare, sed gratia; numquid natura erit gratia? Nam et hoc Pelagiani ausi sunt dicere, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imaginem Dei, ut dominemur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus pecoribus quae repunt super terram. Sed non haec est gratia, quam commendat Apostolus per fidem Jesu Christi. Hanc enim naturam etiam cum impiis et infidelibus certum est nobis esse communem: gratia vero Denique sicut eis qui volentes in lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est : sic et his qui gratiam quam commendat et percipit fides Christi, putant esse naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ xp̃ts c̃ex dõ : Hanc ignoribant : de quibi ait : Igiorantes dĩiustitiã Id est
queẽ exdõ : Hanc enim di non littera occidens seduiuificans sp̃s:
& suã uolentes consti tuere quã dixit ipse& lege iustitiã: Cũ dicer&:
Non habens meã iustitiam qu& exlege est : Iustita dinonsunt subiecti
Hoc est gratia dĩ non sunt subiecti: sublege enĩ eratñ subgratia: & ideo
eius dominabatur peccatũ a quo non sit homo liberlege sed gratia :
Propt̃ qđ alibi dicit: peccatũ enĩ uobis non dominabitur: non enim
estis sublege sed subgratia: Non quia lẽmala ẽ sel subilla sunt quos
reos facit iubendo non adiuuando : Catia quippe adiuuat. ut
legis quisq: sit factor sine quagratia sublege positus Tantũ modo
erit legis auditor: talib: itaquae dict : qui in lege iustificamini:
a gratia excidestis : Quis ita sit surdus. aduersus a postolicas uoces
Quis itadefipiat. immo in saniat nesciens quid loquatur. ut auedeat

Expanded text:
e est ex Deo. Hanc ignorabant, de quibus ait, ignorantes Dei justitiam, id est, quae est ex Deo hanc enim dat non littera occidens, sed vivificans spiritus; et suam volentes constituere, quam dixit ipse ex lege justitiam, cum diceret, non habens meam justitiam quae ex lege est: justitiae Dei non sunt subjecti, hoc est, gratiae Dei non sunt subjecti. Sub lege enim erant, non sub gratia; et ideo eis dominabatur peccatum, a quo non fit homo liber lege, sed gratia. Propter quod alibi dicit, Peccatum enim vobis non dominabitur; non enim estis sub lege, sed sub gratia : non quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis . CAPUT XIII. 25. Quis ita sit surdus adversus apostolicas voces, quis ita desipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat
Abbreviated transcription (Latin):
lo codicat. Cũ dexp̃oloqretur : propt̃ quẽ omnia inquid non
ess&e lex ipsa sed dĩ : Nisi quia suã dixit iustitiã: quã uis ex lege
esset÷ quia suã uoluntatem legem seposse putabat implere
sine a diutorio gratiae quae ẽ ꝑ sidem xp̃is Ideo cũ dixis s& non

Expanded text:
loco dicat, cum de Christo loqueretur. Propter quem omnia, inquit, non loco dicat, cum de Christo loqueretur. Propter quem omnia, inquit, non esset lex ipsa, sed Dei: nisi, quia suam dixit justitiam, quamvis ex lege esset, quia sua voluntate legem se posse putabat implere sine adjutorio gratiae quae est per fidem Christi? Ideo cum dixisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
illigratia sagite. Cuius spũ agimini. utista ualeatis tituos fi¬
Quot quot ergo adiuncto solo adiutorio legis sine adiutoria gra¬
die confidentes in uirtute sua suo spũ aguntor : Non sunt filii
dĩtales sunt. dequib: ite dicit apostolus: Quo dignorantes li
iustitiã & suã uolentes constituere. iustitiae dĩ non sunt subiecti:
deiudeis hoc dixit : qđ deseprae sumentes gratiã repellebant :¬
& in xp̃m propt ea ñ credebant suã uero iustitiã dicit eos uo¬
lentes conftituere᷑ qua iustitiaẽ exlege : Nonquia lex abip¬
sis ẽ constitutu : sed inlege que exdõ ẽ suamiustitiã conscrtuerant
Qquando candẽ legẽ suis uiribus seimplere posse credebant :
Ignorantes dĩ iustitiã Nonqua iustitia ds̃ iustus ẽ sed qua iusti¬
tia homini exdõ ẽ : et ut sciatis hanc illã eorũ dixisse iustitiã
quac est exlege. hanc aut̃ dĩ quaȩ homini exdõ. Audite quid alio

Expanded text:
illi gratias agite, cujus spiritu agimini ut ista valeatis, ut vos fiilli gratias agite, cujus spiritu agimini ut ista valeatis, ut vos fiDei. CAPUT XII. 24. Quotquot ergo adjuncto solo adjutorio legis, sine adjutorio gratiae, confidentes in virtute sua, suo spiritu aguntur, non sunt filii Dei. Tales sunt de quibus idem dicit apostolus, quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . De Judaeis hoc dixit, qui de se praesumentes gratiam repellebant, et in Christum propterea non credebant. Suam vero justitiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege; non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est, suam justitiam constituerant, quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant: ignorantes Dei justitiam, non qua justitia Deus justus est, sed quae justitia est homini ex Deo. Et ut sciatis hanc illum eorum dixisse justitiam, quae est ex lege; hanc autem Dei, quae homini est ex Deo: audite quid alio
Abbreviated transcription (Latin):
cẽdĩ surdi oc cidentem litterã utuificare dicunt & uiui ficare
spm contradicunt : Ergo fratres ut ipsius potius a postoli
uerbes uosmoneã : Nebitores sumꝰ non carniut secundũ carnõ
uiuamꝰ : si enĩ secundũ carnẽ uixeritis morieminis siaut̃ spuac¬
tiones carnis mortisicaueritis. uiuetis : Haec dexeãt a postolicis
uerbis liberũ arbitriũ uestrũ amalo deterrerẽ . &ortarer
adbonũ: Nec tamenideo debetis in homene hoc ẽin uobis ipsis
non in dño gloriare quando non secundũ carneuiuitis. sed spũ
actiones carnis mortificatis : utenĩ non seextollerent
Quib ista dicebat. exestimantes sesuo spũtanta hecbona
opera facere possqñdĩ Propt̃ eacũ dixissee si ac̃c sp̃u
actiones carnis mortifica ueritis uiuetis : continuo subie cit :
Quot quot enĩ spũdi aguntur: ħ ii filii sunt dĩ: quando eñĩspũ
actiones carnis mortificatis uiuptis: Illũ glorificate Illũ laudate

Expanded text:
cem Dei surdi, occidentem litteram vivificare dicunt, et vivificanti cem Dei surdi, occidentem litteram vivificare dicunt, et vivificanti spiritui contradicunt. Ergo, fratres, ut ipsius potius Apostoli verbis vos moneam, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis. Haec dixi, ut apostolicis verbis liberum arbitrium vestrum a malo deterrerem, et exhortarer ab bonum: nec tamen ideo debetis in homine, hoc est, in vobis ipsis, non in Domino gloriari, quando non secundum carnem vivitis, sed spiritu actiones carnis mortificatis. Ut enim non se extollerent quibus ista dicebat, existimantes se suo spiritu tanta haec bona opera facere posse, non Dei; propterea cum dixisset, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis, continuo u Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Quando ergo spiritu actiones carnis mortificatis ut vivatis, illum glorificate, illum laudate,
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ ẽ in me omnẽ concupiscentiã : sinelege enĩ. pec catũ mor¬
tuũ ẽ : Ego aut̃ uiðeba aliquando sinelege adueniente
aut̃ mandato peccatũ reuixit : Ego aut̃ mortuus sũ& inuen¬
tũ ẽ mihimandatũ quod erat inuitã. hocesse in mortẽ :
Pec catũ enĩ occasione accẽp ꝓmandatũ fefellitme ẽpillud
occidet : Itaq lex quulemscã & manditu sc̃m & iuistĩ & bonũ Quod
ergobonũ ẽmihi faccũ est mors ab sit :÷ sedpec catie uta pparcat
Quidẽ ergo qd uanissimi homines puerissimi pelagiani. legem
dicunt es sedi gratiã qua nuiamur adñ peccandis : quid ẽ miscri
quod dicunt : quisine dubitatione tanto apostolo contradicunt:
Illedicit pec catũ cures aduersũ hominẽ accepisse ꝑlogȩ & cũ
permandatũ quã cisscm &iustũ & bonũ tamenocederẽ eper
quẽ littera occiderat sicut alio lo codictta Hittera occidit sp̃s
aũt̃ ui uificat᷑ Et isti indo ciles. Eontra lucẽ dĩcati & contrauo¬

Expanded text:
est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est, mihi factuQuid est ergo quod vanissimi homines et perversissimi Pelagiani legem dicunt esse Dei gratiam, qua juvamur ad non peccandum? Quid est miseri quod dicunt, qui sine ulla dubitatione tanto Apostolo contradicunt? Ille dicit peccatum vires adversus hominem accepisse per legem, et eum per mandatum, quamvis sanctum et justum et bonum, tamen occidere, et per spiritus eum, quem littera occiderat sicut alio loco dicit, Littera occidit, spiritus autem vivificat : et isti indociles contra lucem Dei caeci, et contra vo
Abbreviated transcription (Latin):
utermissis paulum quae in manib: eranticursim quidem sed non mediceri
intentione ꝑlegi: & uidi hominẽ ut telo ardentissimo accensũe osqui

Expanded text:
termissis paululum quae in manibus erant, cursim quidem, sed non mediocri intentione perlegi: et vidi hominem zelo ardentissimo accensum
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis gratiue. in illam pur pdrgam descenderat:
Cui sicut scriptura dicit in actibus apostolorum. dsape¬
ruerat sensum eius. & intendebat in ea quae apdulo
dicebantur : Ssenim uocabatur. ut crederet : Agit quip
peds̃ quod uult̃ in coo dibus hominum. uel ad uiuando
uel iudicando ut etiam per eosimpleatur. quodma¬
nus eus & consilium . praedestinauit fieri : Frustra
itaq: etium illud quodregnorum. & paraliphomenon
scriptura teste probuuimus cum ds̃ uult fieri quod
non innolentibus hominibus oportet fieri incdinari
eorum corda ut hoc uelint e o scilicet inclinante qui
in nobis mirabilimodo in effabiliter operatur & uelle :
ad caus ariquã dsserimus non pertinere dixerunt:
Quid ẽ aliud nihil dicere Et tamen contradicere

Expanded text:
coelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, coelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut Scriptura dicit in Actibus Apostolorum, Deus aperuerat sensum ejus, et intendebat in ea quae a Paulo dicebantur . Sic enim vocabatur, ut crederet. Agit quippe Deus quod vult in cordibus hominum, vel adjuvando, vel judicando, ut etiam per eos impleatur quod manus ejus et consilium praedestinavit fieri . 42. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon Scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari eorum corda ut hoc velint , eo scilicet inclinante qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et velle, ad causam de qua disserimus, non pertinere dixerunt . Quid est aliud, nihil dicere, et tamen contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
aduingat adtendite : Dõ autem in quid gratias: qui
sempertrium phare nos facit inxp̃o. &odorem no
titiue suae manifestat pernos in omniloco: Quia
xp̃ibonus odor sumusdõ i his quisalui fiunt. & in his
qui pereunt : quidam quidem odor mortis inmor¬
tem: quibus dum autem odor uitue inuitam:
ecce unde gratius agit miles a cerrimus & defensor
inuictissimus gratice : Ecceunde gratias agit. qui¬
axp̃i bonus odor sunt a postolidõ  Et in his quisal¬
& in his qui pereunt. iuditio eius: Sed ut minus succen¬
seatur haec parum intellegentibus : ipsead monet
cum adiungit & dicit: Et adhaec quis idon euse
uerum redemus adhostiaꝑtionem : quia initiũ
fidei audientium significauit apostolus : Ouid ẽ enĩ
orantes simul & pronobis ut ds̃ aperiat nobis hostiũ
uerbi nisi apertissima demonstratio etiam ipsum
in itium fideiessedonum dĩ  Nonenim orando petere¬
tur abeo nisi cibipso tribui crederetur : hoc donum

Expanded text:
adjungat attendite: Deo autem, inquit, gratias, qui adjungat attendite: Deo autem, inquit, gratias, qui semper trtitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiChristi bonus odor sunt Apostoli Deo, et in his qui salin his qui pereunt judicio ejus. Sed ut minus succenseatur haec parum intelligentibus, ipse admonet, cum adjungit et dicit, Et ad haec quis idoneus ? Verum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significavit Apostolus. Quid est enim, Orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi; nisi apertissima demonstratio, etiam ipsum initium fidei esse donum Dei? Non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. Hoc donum
Abbreviated transcription (Latin):
salubrem doctrinam & praedicantur & dis putan¬
tur. admittat : neper insi delitatem cor decleso
Eaquae dicuntur in probet acrepellut: unde
& ad corintheos ait Permanebo autem ephesi:
usq: adpente costen: Ostium enim mibi apertũ
potest intellegi. Nisi pruedicato ibi per eum primi¬
tus euangelio credidisse multos. & multos eiusdem
fidei aduersarios exstitisse: secundum illud dñi.
Nemo uenit adme nisicuidatum fuerit a patrẽ
meo: & uobis datum ẽ nos se mysterium rerencue¬
lorum illis autem non ẽdatum: Ostium ergo aꝑtũ ẽ
cunda epistola idem a postolus: : Cum uenis sem
in quit troadem in euangelium xp̃i. & bosttum mihi
a pertum ess& in dño : non habui requiem spi tui meo
quod non in uenisseritum fratrem meum : sed uale illis
faciens exii in macedoniam: quibus uale fecit
nisi eis quicrediderant : In quorum scilic& cordi¬
b: euan gelitanti . a pertum est hostium e q uid aut̃

Expanded text:
salubrem doctrinam praedicantur et disputansalubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat; ne per infidelitatem corde clauso, ea quae dicuntur improbet ac repellat? Unde et ad Corinthios ait: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten; ostium enim mihi apertum potest intelligi, nisi praedicato ibi per eum primitus Evangelio credidisse multos, et multos ejusdem fidei adversarios exstitisse, secundum illud Domini, Nemo ad me venit, nisi cui datum fuerit a Patre meo : et, Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum; illis autem non est datum ? Ostium ergo apertum ecunda Epistola idem apostolus: Cum venissem, inquit, in Troadem in Evangelium Christi, et ostium mihi apertum esset in Domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non inveni Titum fratrem meum: sed vale illis faciens exii in Macedoniam. Quibus vale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus evangelizanti apertum est ostium? Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
adquesnane : sicui gratius agit hoc ipͣse non fecit:
Sed quichoc uanum & in ane non estp̃rofecto dse
cui dehoc opere gratius agit. ipse fecit ut cumper¬
coepissent ab apostolo uerbum auditus dĩ exciperent
illud Non ut uerbum hominum sed sicut est uere
uerbum di: Dsigitur operatur incordibus hominum
uocatione illu secundum propositum suum: Ogmul¬
tum locuti sumus: Non ut inuniter audiant euan¬
gelium sed eo audito conuertantur &credunt
donum di esse non nostrum am monet: cum hoc signi¬
ficet apostolus dicens in epistola adcolo senses:
Orationi in stante: uigilantes in illee in gratiarum
actione : oruntes simul & pronobis. ut ds̃ a peruit
nobis ostium uerbi sui adloquendum misteriu m xp̃i :
Propter quod etam uictus sum. ut mani festrem
illud ita ut o portet melo qui: : Quomodo aperiatur
ostium uerbi nisi cum sensus aperitur audientis utcre¬
dat. & mitio fider facto euque adue dificandam

Expanded text:
atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igitur operatur in cordibus hominum, vocatione illa secundum propositum suum, de qua multum locuti sumus, ut non inaniter audiant Evangelium, sed eo audito convertantur et credandonum Dei esse nos admonet, cum hoc significet Apostolus dicens in Epistola ad Colossenses: Orationi instate, vigilantes in illa in gratiarum actione, orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi sui ad loquendum mysterium Christi, propter quod etiam vinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me loqui . Quomodo aperitur ostium verbi, nisi cum sensus aperitur audientis ut credat, et initio fidei facto, ea quae ad aedificandam
Abbreviated transcription (Latin):
misfo scõ. perquem pigenuiihereditatis nostre : in re¬
demptionem adquisitionis. in laudem gloriue ipsius :
Propterhoc & egoaudita fide uestra in xp̃o i hũ
& in omnesscõs : Non cesso gratius agere prouobis:
noua erat & recens eorum fides praedicato sibi
euangelio : quafide audita gratias dõ pro eis agit
a postolus: Si bominic gratias ageret. pro eo quod
illum uel putaret non pruesttusse uel nosse: adula¬
tio uel iħrisioruerius. quamgratiarum actio dice¬
retur : Non erłt ds̃ n on inri detur idonum ẽ enim eius.
etiam incipieñs fidem : Ne a postoli falsa uel fallux
gratiarum actio merito ui dic etur: Qui dillud non.¬
ne inatium fidei appar & tessaloni censium. de quo
tamenidem a postolus dõ gratias agit dicens
Propter ea & nos gratias agimus dõsine intermis¬
sione. qnm̃ cum percipissetis a nobis uerbum audit̃
dĩ excepistis non ut uerbum hominum sed sicut
est uere uerbum di quodoperatur in uobis quicredistis
Ouid ẽ quod hinc dõ gratius agit: Nempeuanum ẽ

Expanded text:
ignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius: propter hoc et ego audita fide vestra in Christo Jesu et in omnes sanctos, non cesso gratias agere pro vobis . Nova erat et recens eorum fides praedicato sibi Evangelio, qua fide audita, gratias Deo pro eis agit Apostolus. Si homini gratias ageret pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolite errare; Deus non irridetur : donum enim ejus est etiam incipiens fides, ne Apostoli falsa vel fallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum percepissetis a nobis verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, quod operatur in vobis, cui credidistis ? Quid est quod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est
Abbreviated transcription (Latin):
consentiendo desideriis eiꝰ siue quia pronullo peccato habendũ q̃ qđ
peccuto cliter autẽ becitus cui nonimputit dñs peccatũ : nonin łs
existimo reluctatidũ : Scio enim quib: dameẽ uisum quorũ dehac
re sontentiũ non audeo. rep̃hendere qͥuẽ quam nec defendere i¬
uuleã : sed plune quisquis negat Nosorare debere ne intremus in tẽp¬
tationẽ Negat aut̃ hoc qͥ contendit ad nom peccundũ gratiuedĩ
adiutorium non es se homini necessarium. sed sola lege accȩptahuma nã
sufficere uoluntatẽ ab aurib: omnium remouendum ẽtorꝗ mnium
a nathema dum essenon dubito:¬

Expanded text:
consentiendo desideriis ejus, sive quia pro nullo peccato habendum est, qconsentiendo desideriis ejus, sive quia pro nullo peccato habendum est, qpeccato, aliter autem beatus, cui non imputat Dominus peccatum, non nimis existimo reluctandum. Scio enim quibusdam esse visum, quorum de hac re sententiam non audeo reprehendere, quamquam nec defendere valeam. Sed plane quisquis negat, nos orare debere, ne intremus in tentationem negat autem qui contendit ad non peccandum gratiae Dei adjutorium non esse homini necessufficere uoluntatem — ab auribus omnium remouendum et ore omnium anathemandum esse non dubito
Abbreviated transcription (Latin):
uel factiuel dictiuel cogitati: quã uis ipsa concupiscentia moueatur. quae
cilio modo peccati nom̃ accepit qđ ei consentire peccare siq noquue moue¬
atur inuitis. subtiliter quidemista discernit : seduid eut quidagutur
Nedominica oratione ubi dicimus demitte nobis debita nr̃a : quod
nisi fallor xonopus eẽ dicere sinumquã uel in lapsulinguae uel in
oblectanda cogitatione eiusdem peccati desideriis. aliquantulũ consen¬
tiremus : sed tintũ modo dicendũ ect. Ne nos inferas intemptutio nem
sed libera nos a malo : Necia cõb: a płs dicer& in multi s offendimus om̃s
Non enimoffendit nisicuimalai concupiscentia contra iustitiae rati¬
onem a petendo seuuitanda fticiendũ uel dicendũ uel cogicundum ali¬
quid qđ non debuit. siue fallens siue praeualens ꝑsuadet : Postremo
si excepto illo capite nro sui corporissciluatore asseruntur. uel fuis

Expanded text:
uel facti uel dicti uel cogitati, quamuis ipsa concupiscentia moueatur, quae uel facti uel dicti uel cogitati, quamuis ipsa concupiscentia moueatur, quae alio modo peccati nomen accepit, quod ei consentire peccare sit nobisque moueatur inuitis: subtiliter quidem ista discernit, sed uideat quid agatur de dominica oratione, ubi dicimus: dimitte nobis debita nostra. quod, nisi fallor, non opus esset dicere, si numquam uel in lapsu linguae uel in oblectanda cogitatione eiusdem peccati desideriis aliquantum consentiremus, sed tantummodo dicendum esset: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo, nec Iacobus apostolus diceret: in multis offendimus omnes. non enim offendit, nisi cui mala concupiscentia contra iustitiae rationem appetendo seu uitando faciendum uel dicendum uel cogitandum aliquid, quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, si excepto illo capite n
Abbreviated transcription (Latin):
homines quisine mediatore xp̃o liberante atq saluante sint liberis aliu¬
qua e a peccato. Cumille saluantenon est opussanis medicus sed ma¬
lebabentib: Nonueni᷑ uocare iustos sed peccatores : quis quis autem
dicit pꝰ acceptum remissionẽ peccatorum Ita quẽ quam hominẽ iustae
uixisse in hac carne ł uiuere ut nullum habeat omninio peccatum :
contra dicit a postolo iohanni. quiait : si dixerimus quia peccatũ non ha¬
bemus : Nos ipsos seducimus & ueritas in nob̵ Non ẽ : Nonenim ait
habuimus sed habemus : quod siquis quam asserit. deillo peccato
dictum quod habitat in carnemortali nrã. secundum uicium quod peccantis
primi hominis uoluntate contractũ ẽ. cuius peccati desideriis nȩo¬
boedicimus Paulus a postolus p̃cepit : Non aut̃ peccares quieidem pec¬
cato quã uis in carne habitanti adnullũ opus malum omnino consentit.

Expanded text:
homines, qui sine mediatore Christo liberante atque salvante sint liberi salvihomines, qui sine mediatore Christo liberante atque salvante sint liberi salvique a peccato; cum ille dixerit, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Non veni vocare justos, sed peccatores . Quisquis autem dicit, post acceptam remissionem peccatorum ita quemquam hominem juste vixisse in hac carne, vel vivere, ut nullum habeat omnino peccatum, contradicit apostolo Joanni qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Non enim ait, habuimus; sed, habemus. Quod si quisquam asserit de illo pdictum, quod habitat in carne mortali nostra secundum uitium quod peccantis primi hominis uoluntate contractum est, cuius peccati desideriis eri i s ne oboediamus Paulus apostolus praecipit, non autem peccare, qui eidem peccato quamuis in carne habitanti ad nullum opus malum omnino consentit,
Abbreviated transcription (Latin):
go cum proficimusidum sanitas nr̃a in ꝓficientib currit: sicetia mcica trixcur¬
rere dicitur quando bene uulnus diligent̃ quae curatur ut omni ex parte
ꝑfecti sine ulla simus omnino infirmitate peccatii quod non solum uultds̃.
uerũ etiam ut implecitur fticit. atq adiuuat : & hoc nobiscũ agit gratia
etiam spũ scõ perquẽ latenter diffundit᷑ carita sin cordib nr̃is quae int̃¬
pollat gemitib: inenarrabilibus donec in nobis sanitas ꝑficiatur & ds̃ sicu¬
ti ẽ uidendus in acterna ueritate monstrłn&xur : Quisquis ergo fuisse uel ec̃.
in hacuita aliquẽ hominẽ uel aliquos homines putat excepto uno media¬
tore diethominum. quib necessaria non fuerit remissio peccatorum:
Contrarius ẽ diuinae scripturae. ubi a płs dicit Perunũ hominẽ pecca¬
tum intrauit in mundũ & ꝑpeccatũ mors. &ita in om̃s homines ꝑtransuit
in quo om̃s peccauer̃ et necesse ẽ ut impia contentione asserat esse posse

Expanded text:
go cum proficimus, dum sanitas nostra in proficientibus currit: sicut etiam cicatrix currere dicitur, quando bene vulnus diligenterque curatur, ut omni ex parte perfecti, sine ulla simus omnino infirmitate peccati, quod non solum vult Deus, verum etiam ut impleatur facit atque adjuvat. Et hoc nobiscum agit gratia etiam Spiritu sancto per quem latenter diffunditur charitas in cordibus nostris, qui interpellat gemitibus inenarrabilibus, donec in nobis sanitas perficiatur, et Deus, sicuti est videndus in aeterna veritate, monstretur. XXI. Quisquis fuisse vel esse in hac vita aliquem hominem, vel aliquos homines putat, excepto uno mediatore Dei et hominum, quibus necessaria non fuerit remissio peccatorum, contrarius est divinae Scripturae, ubi Apostolus dicit: « Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Et necesse est ut impia contentione asserat, esse posse
Abbreviated transcription (Latin):
nec adiuuatur Nisi quiet ipse aliquidagit : Adiuuat᷑ autẽ sunuo¬
cat sicredit si secundũ ꝓpositum uocatus ẽ : quoiequos ante pscuit
et praedestinauit conformes fieri imaginis filii sui. ut sitipseprimogenitus
in multis fratribus : Quos autem praedestinciuit illos etuocauit : Quos autẽ uoca¬
uit illos et iusti ficcuut : Quos autẽ iustificauit illos & glorificauit : Currimuser

Expanded text:
nec adiuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur autem, si inuonec adiuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur autem, si inuocat, si credit, si secundum propositum uocatus est, quoniam quos ante praesciuit, et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. currimus er
Abbreviated transcription (Latin):
tacet scriptura diuina : linusenim ds̃ et unus media tordĩ et hominũ xp̃sihis.
si necuius gratia nemo a condempnatione liberator siue tontraxit ex illo
in quo om̃s peccauer̃ siue quae poscea suis iniquitatib: ad dit᷑ : Qquale ẽ aut̃
quodiste posuit in extremo siquis dixerit. potest fieri ut homo uel in cor¬
de non peccet : Respondendum ẽ inquit i siuult ds̃ potest : uultenim ds̃
ergo potest :ltem ait: siquis dixerit fieri potest ut homonon in cogitatione
delinquat : Respondendum ẽ siuult ds̃ põtest : uult enimdsergopotest :
uidete quẽ tid modum noluerit dicere. sid s̃ adiuuet potest : Cuidicitur
Adiutor meus esto nederelinquasme. Nonutique ad corporaliabona ca¬
pescenda et multa cauenda sed ad gerendum ꝑficiendã qua e iustitiã :
propter qđ dicimus ne nos in feras intemptationẽ sed libera nos amalo:

Expanded text:
tacet scriptura diuina. unus enim deus et unus mediator dei et hominum, homo Chritacet scriptura diuina. unus enim deus et unus mediator dei et hominum, homo Christus Iesus, sine cuius gratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniquitatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, si quis dixerit: potest fieri ut homo uel in uerbo non peccet? \'respondendum est\', inquit, \'si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. item ait: si quis dixerit: fieri potest ut homo non in cogitatione delinquat? respondendum est: si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus adiuuet, potest, cui dicitur: adiutor meus esto, ne derelinquas me, non utique ad corporalia bona capessenda et mala cauenda, sed ad gerendam perficiendamque iustitiam. propter quod dicimus: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo.
Abbreviated transcription (Latin):
plenasit. cutobaliud superbis pra ecepta ista data sint: Nisi quia
lex p̃uaricationis gratia posita ẽ donet ueniret semen cui ꝓmissũ ẽ undesub¬
in trauit ut abundaret delictum Et ubiabundauit delictum superabundauit
gratia : Idẽ ut acciperet homo praecepta superbȩ desuis uiribus fidens inquib de¬
ficiens & factus aiampracuaricator liberatorẽ saluatorẽ quae requireret :¬
atque ita cumtimor legis humilem factum. tam quam peda gogus ad fidem
gratiam quaeperduceret : Ita multiplicatis infirmitatib: postea accel erauer̃
quibus sanandis oportuna e xp̃s aduenit Incuiꝰ gratiam &iam iusti antiqui
crediderunt : eadem ipsa gratia eiꝰ adiuti ut gaudentes eum praenoscerent
& quidametiam pronuntiarent cẽ uenturum In illo populo israb&: et sicut
morseset iesus naue. et samuhel et dauid & ceceri tales uel extra ipsum populũ

Expanded text:
plena sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sunt, nisi quia plena sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sunt, nisi quia lex praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ Uenies & ꝑtransies cibinitio fidei Et quis quis ita elegerit
bonũ sicut unicuiq dspartitus ẽ mensurã fidei : et nemo potest ad me
uenire Ait princeps fide : Nisi pater quimisit me traxerit eum : qđ
defide dictũ eẽ qͥo in eum creditur postea scitis euidenter expla¬
nat : ubi dicit Nerba quae ego locutus sum uobis sp̃s et uita sunt :
sed sunt quidam ex uobis qui non credunt : Sciebat enim ab initio
ih is qui essent credentes & quis traditurus eẽ eum : et dicebat:
Propterea dixiuobis : qui a nemo potest uenire adme. nisi fuerit
ei datum a patremeo : Magnum ciutem aliquid ꝓsua cciusa se
in uenisse arbitratus ẽ. Apudisciiam prophetam quia ds̃ dixit
siuolueritis et audieritis me quae bona sunt terrae manducabitis
Siccutem nolueritis & non audieritis me gladius uos comed& os
enim dñi locutũ ẽ. haec : qua si non lextota huimodi conditionib:

Expanded text:
scriptum est: uenies et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit scriptum est: uenies et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei, et: nemo potest ad me uenire, ait princeps fidei, nisi pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse qua in eum creditur postea satis euidenter explanat, ubi dicit: uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis qui non credunt. sciebat enim ab initiorus esset eum. et dicebat: propterea dixi uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse arbitratus est apud Esaiam prophetam, quia deus dixit: si uolueritis et audiequod si nolueritis neque audiueritis me, gladius uos comedet. os enim domini locutum est haec. quasi non lex tota huius modi condicionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex necessitate bonum eius eẽt sed uo luntarium: quasi aliter sit
uoluntarium bonũ nisi cumds̃ operat᷑ in nobis et uelleeto peneri
probona uoluntate : aut quia indeutero nomio scriptumt̵ itamet mortẽ
dedit ante faciem hominis. bonum et malum & ammonuit ut eligeret uicã
quasi et ipsa ammonitio non demisericordia ueniat iuel aliquid ꝓdess&
eligere uitam nisids̃ eligendi caritatem inspiraret et electam habere
p̃star& dequodictum g̃ Qnm̃ ira in indignatione es et uita in uoluntare
es : Aut quia dictum ẽ si uoles praecepta serucibuntte : Quasi non debe¬
at dõ agere gratiam : quia praecepta uoluit. quide sertus omnilumine
ueritatis haec uelle non posset positis ante hominẽ igne et ciqua.  suult qͥuo
quidem porrigst manum sed altius ẽ qui uocat altius quã omnis hu¬
mana cogitatio quando quideminitium corrigendi corfides ẽ sicut

Expanded text:
ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio scriptum est: uitam et mortem dedit ante faciem hominis, bonum et malum et ammonuit ut eligeret uitam, quasi et ipsa ammonitio non de misericordia ueniat, uel aliquid prodesset eligere uitam, nisi deus eligendi caritatem inspiraret et electam habere praestaret, de quo dictum est: quoniam ira in indignatione eius et uita in uoluntate eius; aut quia dictum est: si uoles praecepta, seruabit te, quasi non debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, qui desertus omni lumine ueritatis haec uelle non posset. positis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem initium corrigendi cor fides est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tis hominis et currentis sedmiserantis ẽ dĩ  Non quia
hoc sinonuolunta tenr̃a agitur : sed qui a uoluntas im¬
plet quod a it nisi diuinitus adiuuetur : Haec ẽ fidei
sanitas quaenos facit orare : quuerer eutinuenia m
petere ut accipiamus : pulsare ut a perie atur nobis:
Contra istam quidis putat: contra seipsũ claudit ostiũ
misericor dia edĩ : Nolo plura dicere deretanta
quia melius eã committo fideliũ gemitib: quã sermo¬
nib: meis uidetetam̃ obsecro quale sit. ideo uolenti&
currenti misericordiã dĩ Non neces sariã quae illũ
etiã praeuenit ut curre rec : quia de quodã aita postolis.
quod uule faciat : Ibiut arbitror. ubi sequitur ee dicit
non peccat sinubat. quasi ꝓmagno habendũ sit uelle
nubere ubi de adiutorio diuinae miseri cordiae ope¬
rosius disputatur : Autuero eticm ibi prodest aliquid uelle
nisi ds̃ ꝓuidentia quagubernat omnia marẽ misa ffeminqmn¬
qua e coniungat aut qm̃ ad philsmonẽ scripsit apłs. ut non quasi

Expanded text:
tis hominis et currentis, non miserantis est Dei? Non quia hoc sine voluntate nostra agitur, sed quia voluntas non implet quod agit, nisi divinitus adjuvetur. Haec est fidei sanitas; quae nos facit orare, quaerere ut inveniamus, petere ut accipiamus, pulsare ut aperiatur nobis. Comisericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et currenti misericordiam dei non necessariam, quae illum etiam praeuenit, ut curreret. quia de quodam ait apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de adiutorio diuinae misericordiae operosius disputatur, aut uero etiam ibi prodest aliquid uelle, nisi deus prouidentia, qua gubernat omnia, marem feminamque coniungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit apostolus: ut non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud non potiut : Ab soluatego eum et ab soluat contra sententi¬
am dñi regnum cuelorum : sed noneum absoluit: A postolus :¬
qui ait: perunum hominẽ peccatũ intrauit inmundum : & per
peccatum mors. & ita in om̃s homines ꝑtransiit : in quo om̃s pec¬
cauerunt : Recte ergo ea dacmnatione quoce ꝑuniuers animas¬
sam currit. non ammittitur in regnũ caelorum : quamuis xpĩ¬
anus non solum non fuerit. sed nec eẽ potuerit : sed nondamna¬
tur inquiunt : quia in adam peccasse om̃s. non propt̃ pecca¬
tum nascendi originale ad tractũ. sed ꝓpter imitationem
dictum ẽ : siergo in eo dicitur ad ccm auccor omnium qui sub¬
secuti sunt peccatorũ : quia prius peccator in hominib: fuit
curnon potius abel quam xp̃s ponitur caput omnium
iustorum : quia primus in hominib: iustus fuit : sed de in fante non lo¬
quor : Iuuenis uel senexinea regione defunctus q̃ ubi non potuit xp̃i
nomen audiro : potuit fieri iustus ꝑnaturam & liberum arbitrium au

Expanded text:
aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ci contra sententiam domini regnum caelorum; sed non eum absoluit apostolus qui ait: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse potuerit. Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse omnes non propter peccatum nascendi origine adtractum, sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium qui subsecuti sunt peccatorum, quia primus peccator in hominibus fuit, cur non potius Abel quam Christus ponitur caput omnium iustorum, quia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit \'Christi nomen audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium au
Abbreviated transcription (Latin):
modo et quantum restanda petenda ẽ: diuinicus tamen expianda eẽ
peccata commissa et proeis dnm̃ exorandũ facetur: propterueniã scilica
promerendam: & quia id qđ factũ ẽ facere in feccum multum ab isco lau¬
duta potencia illa naturag ec uoluntas hominis etiamipsofatente non po¬
test : quare hac necessitate rescatut or & ignosci: utiut̃ adiuuctur ne
pecceta nusquam dxit᷑ Non bicleg :mirum dehacre omnino silentium:
cumoratio dominica utrumq p&endum cõ cõmoneat : & ut dimit¬
tantur nobis debita nra et ut noninducamur in temptationem : Illud
utẜ cerita ex pientur hoc ut fucura uitentur: Quodlcet ronsiat nis iua¬
luntas adsit : tamen ut fia tuoluntas sola non sufficit Ideoprossicrẽ
nec sapor flua necin pudens dnõimmolacur. oratio: Nam qui dscultus
quam orare utfacices qũam in potestate habeasꝰ Iamnunc uid& e qđ ad rem

Expanded text:
modo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse modo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse peccata, commissa et pro eis Dominum exorandum fatetur, propter ueniam scilicet promerendam: quia id, quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas ? Iam nunc uidete, quod ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes iam quodammodo in carnenon sunt : Vitrum gratia diui¬
uant secundum spm̃ : ansibi sufficientiam datam cum creantur pos¬
sibilitate naturae et sua ꝓpria uoluntateͣ . Cumplenitudo legis nonsit nisi
caritas et caritas dĩ diffusa sit incordib nr̃is. nom pernosi psos sed perspͥm
scm quidatus ẽ nobis : Tracta tergo iste depeccatis ignorantiao: et dicit ho¬
minem praeuigilare debere neignoret Ideoq eẽ cul pandamignorantiam
quia id homo nescit negl egentia sua. quod adhibita diligentia scre debussset᷑
dum ta men omnia potius dis put& quam ut oret et dicat. damihi intellec¬
tum & discam mandatatua : aliud ẽ enim non curasse scire quac nogis¬
gentia epeccata etiam ꝑsacrificia quaedã legis uidebantur expiari : a¬
liudintellꝓgere uelle necposst & facere contralegem non intell gen¬
do quid fieriuelit : unde am monemur petere adõ sapientiã q̃uidat
omnibus affluent᷑̃ utiq hisomnib: quisicp&unt. et tantum p&unt quo¬

Expanded text:
uiuentes iam quodam modo in carne non sunt, utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordibus nostris, non per nos ipsos sed per Spiritum Sanctum qui datus est nobis. Tractat etiam iste de peccatis ignorantiae et dicit, \'hominem praeuigilare debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat omnibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
densin multis offendimus om̃s : Nonenim et hociste a postolus ali¬
omodo mons trauit : sicut illud qđ ait Linguamnullus hominũ
domare potest : nec illud quis quam istis prompossibilitate Non
peccandi similiter obiecerit quod diccũ est sapientia carnis
in imica in dm̃ .ẽ. legienimdi : non .ẽ subi eota : Nec enim potest:
qui autem in carne sunt dõplacere non possunt: sapientiam
quippe carnis dixit: Non sapientiã desursũ descendentem : et in
carne eq̃ non eos quinondum decorpore exier sed eos quisecun¬
dum carnẽ uiuunt significad̃ eẽ manifestum ẽ : Non autem
ibi est questio quae uersatur : Illud ẽ quod exspecto abisto au¬
dire sipos simdos qui secundum spm̃uiuunt et hocetiam hicad huc

Expanded text:
dens, in multis offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alidens, in multis offendimus omnes. non enim et hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit sicut illud quod ait: linguam nullus hominum domare potest. Nee illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est in deum; legi enim dei non est subiecta, nec enim potest. qui autem in carne sunt, Deo placere. non possunt. sapientiam quippe carnis dixit, non sapientiam de sorsum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod expecto ab isto audire, si possim, eos, qui secundum spiritum uiuunt et ob hoc etiam hic adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
sum descendens sed terrena animclis diabolica : Vbienim te¬
lus et contentio : Ibi in constantia & omne opus prauum : quae
autem de sursum est sapientia primum quidem pudica est
domn lepstifica ĩnodosta sudibudis plena miseri corduo et fruccib
bonisin aostimabilr sine simulatione: Hacc est sapientta que
lin guam domat : desur sum der condens Non ab humano cordep¬
siliens : ad&istum quisq ab rogare audet gratine do Re Ees
suꝑbissima bonitate ponit in hominis potestate : Quur ergoora¬
tur ut accipiat᷑: si ab homine est ut habeat᷑ : a nec huicoraition con¬
tra dicituri nefiatiniuria libero arbitrio quod sibi sufficit pomibui
tatep naturidadimplenda omnia praecepta iustitiae  contridi¬
catur ergo ẽs dem ipsi a postolo ia cobo ammonenti et dicenti : Si
quis autem urm in diget sapientia poseelet adõquidat omnibus
affluenter et non in pperat et dabitur ei : postulet auteminfide :¬
nullus hominum domare potesa sed sapientia desursum descen¬

Expanded text:
descendens, sed terrena animalis diabolica. ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. quae autem de sursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica modesta suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, non indicans, sine simulatione. haec est sapientia, quae linguam domat, de sursum descendens, non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae Dei, et eam superbissima uanitate ponet in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbtate naturae ad inplenda omnia praecepta iustitiae? contradicatur ergo eidem ipsi apostolo Iacobo ammonenti et dicenti: si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a deo, qui dat omnibus afluenter et non inproperat, e t dabitur e i; postulet autem in fide nullus hominum domare potest, sed sapientia desursum descen
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ malũ ẽẽ qđ nec factus ẽ nec ei praeceptũ ẽ : Sine gemus
eũ bonũ posse ẽẽ qđ factusẽ et qđ ei ut faceret imperatũ ẽ:
Res pondemus : quia ergo ñ se ipsehomo. sed ds bonũ hominẽ
fecit : Ds eũ non seipse ut sit bonus reficit : dũ uolentẽ creden¬
tẽ in uocantẽ liberat amalo qđ sibi ipsefecit: hoc a utẽ fit dum
die in diem ut ad sempiternã ñ poenã sed uitã resurgat homo
exterior noruis simaodie : It erũ ait: quaerendũ ẽ quoc modis
conscetomne peccatũ : duob: nisi fallor siaut illa fiant quaȩ ꝓ

Expanded text:
nem malum esse, quod nec factus est nec ei praeceptum est, si negemus nem malum esse, quod nec factus est nec ei praeceptum est, si negemus eum bonum posse esse, quod factus est et quod ei ut faceret imperatum est!\' respondemus: quia ergo non se ipse homo sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse ut sit bonus reficit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo, quod sibi ipse fecit. hoc autem fit, dum die in diem, ut ad sempiternam non poenam sed uitam resurgat homo exterior nouissimo die. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, quot modis constet omne peccatum. duobus, nisi fallor: si aut illa fiant quae