comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as. nec erubescisnuptias. nec reuereris maritũ: Sed et iã
tuuir. possumꝰ enim etiã sic acciꝑe. depone tumorẽ cor¬
dis. asꝑitatẽ morũ cũ tͥ sedula uxor occurrit. ppelle
indignationẽ cũ blanda conunx ad caritat᷑em puo¬
Redde studio uicẽ. redde amori grãm. iꝑa uenenũ siuũ
fundit. tu non potes duriciam m̃tis deponere: Sed habes natu¬
ralẽ rigorẽ. debes temperare eũ contẽplatione coniuigii. &
reuerentia coniunctionis deponere animiferitatẽ. Potest &
sic accipi. Nolite quȩrere uiri alienũ thorũ. nolite insidia¬
ri alienȩ copulȩ. Graue ÷ adulteriũ. naturȩ iniuria ÷. Nuos
pͥmũ dĩ fecit. adam & euam. hoc ÷ uirũ & uxorẽ. & uxorẽ de
uiro. hoc est de costa adam. & iussit ambos esse in uno corpo¬
re. & inuno spu uiuere. Quid unũ separas corpis: Quid unũ
diuidis sp̃m Haturȩ adulteriũ est. Sed hoc docet murenȩ

Expanded text:
as nec erubescis nuptias nec reuereris maritum. Sed etiam as nec erubescis nuptias nec reuereris maritum. Sed etiam tu, uir — possumus etiam sic accipere — depone tumorem cordis, asperitatem morum, cum tibi sedula uxor deferri, propelle indignationem, cum blanda cooiunxconiunx ad caritatem prouopotentem. redde studio uicem, redde amonamori gratiam. uipera uenenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis deponere? sed habes naturalem rigorem: debes temperare eum contemplatione coniugii et reuerentia coniunctionis deponas animi feritatem. potest et sic: nolite quaerere, uiri, alienum torum, nolite insidiari alienae copulae. graue est adulterium, naturae iniuria est. duos primum deus fecit, Adam et Euam, hoc est uirum et uxorem, et uxorem de uiro, hoc est de costa Adam et iussit ambos esse in uno corpore et in uno spiritu uiuere. quid unum separas corpus, quid unum diuidis spiritum ? naturae adulterium est. hoc docet muraenae
Abbreviated transcription (Latin):
adculpam mulier. iustum est ut eũ gubernatorẽ assumat.
ne iterũ feminea facilitate labat᷑. Sed horridus & incultꝰ.
Semel placuit. nunqͥd uir frequent᷑ : eligendus: cõparẽ
suũ & bos requirit. & equus diligit. Et si mutet᷑ aliꝰ tamen
trahere iugũ nescit compar alterius & se ñ totũ putat tu
iugalẽ repudias tuũ. & putas sepe ẽẽ mutandum. & si
uno defuerit die. suꝑducis riualẽ. & statim in cognita
causa quasi cognita: iniuuriã pudoris exequeris : Uipera
absentẽ requirit. absentẽ uocat. & blando ꝓclamat sibi¬
lo. atq ubi aduentare comparẽ senserit. uenenũ euomit.
reuerentiã marito deferens. uerecundata nuptialẽ grãm.
tu mulier aduenientẽ de longinquo maritũ contumelus
repet lis: Uiꝑa mare ꝓspectat. explorat it̃ coniugis.
tu iniuriis uiam uirꝰo obstruis. tu litiũ moues uenena
ñ reicis. tu conuigalis amplexus tẽpore dirũ uirꝰ exestu¬

Expanded text:
ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, ne iterum feminea facilitate labatur. sed horridus et incultus est: semel placuit. numquid uir frequenter est eligendus ? comparem suum et bos requirit et equus diligit et, si mutetur alius, tamen trahere iugum nescit compar alterius et se non totum putat: tu iugalem repudias tuum et putas saepe mutandum et, si uno defuerit die, superducis riualem et statim incognita causa quasi cognita iniuriam pudoris exsequeris. uipera absentem requirit. absentem uocat et blando proclamat sibilo atque, ubi aduentare comparem senserit, uenenum euomit reuerentiam marito deferens, uerecundata nuptialem gratiam: tu, mulier, aduenientem de longinquo maritum contumeliis repellis. uipera mare prospectat, explorat iter coniugis: tu iniuriis uiam uiro obstruis, tu litium moues uenena, non reicis, tu coniugalis amplexus tempore dirum uirus exaestu
Abbreviated transcription (Latin):
Uiꝑa. nequissimum genꝰ bestiȩ. & suꝑ om̃ĩa quȩ serpenti.¬
ni sunt generis astutior. ubi coeundi cupiditatem
assũpserit murenȩ maritimȩ notam sibi requirit copulã.
uel nouam p̃parat. Progressaq ad litus. sibilo testificata
presentiam sui. ad coniugalẽ amplexum illã euocat.
Murena autẽ inuitata non deest. & uenenatȩ serpenti
expetitos usus suȩ imꝑtit coniunctionis. Quid sibi uult
sermo huiꝰmodi. nisi ferendos esse mores conuigũ. & si absens
est eiꝰ oꝑiendam prȩsentiã : Sit licet asꝑ. fallax. inc̃ditus.
lubricus. temulentꝰ. quid peiꝰ ueneno qđ inconiuge mu¬
rena non refugit: Uocata non deest. & serpentis lũbricũ
sedula caritate complectit᷑. Ille tua mala portat & leui.¬
tatis femineȩ facilitatẽ tuuirũ tuũ ñ potes mulier susti¬
nere.: Adam ꝑeuam deceptꝰ est. ñ eua ꝑ adam. Quẽ uocauit

Expanded text:
uipera, nequissimum genus bestiae et super omnia quae serpentiuipera, nequissimum genus bestiae et super omnia quae serpentini sunt generis astutior, ubi coeundi cupiditatem igitur, muraenae maritimae notam sibi requirit copulam uel nouam praeparat progressaque ad litus sibilo testificata praesentiam sui ad coniugalem amplexum illam euocat, muraena autem inuitata non deest et uenenatae serpenti expetitos usus suae coniunctionis inpertit. quid sibi uult sermo huiusmodi nisi ferendos esse mores coniugum et, si absens est, eius operiendam praesentiam ? sit licet asper fallax inconditus lubricus temulentus: quid peius ueneno, quod in coniuge muraena non refugit? uocata non deest et Ioui lubricum sedula caritate conplectitur. ille tua mala portat et leuitatis femineae facilitatem, tu uirum tuum non potes, mulier, sustinere? Adam per Euam deceptus est, non Eua per Adam. quem uocauit
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ꝓpħa. Ipse suꝑ maria fundauit eam. Exili suꝑundas
o homo. quia piscis es. Non te oppͥmant scłi istius fluctꝰ.
Si tempestas est. pete altum & ꝓfundũ. Si serenitas :: lude
furens estus illidat. S criptum est enim. estote astuti sic̃
serpentes. Et quia de serpentib astutis ꝓpositũ exẽplũ :.
simus astuti circa quęrenda & seruanda concugia. diliga¬
mus tributa nobis consortia. Et si ii qui longinqͥs fuerant
ortus sui tempore regionib separati int̾se conuenerus.
nulla absentia complacitã minuat caritatẽ. Fadẽ lex
presentes absentesq connectit. Idẽ naturȩ uinculũm
int̾ distantes & consistentes coniuigalis caritatis iura
constrinxit. Eodẽ iuigo benedictionis utriꝰq colla sociant᷑.
etiã si alterut᷑ obeat separatarũ regionũ longa diuor.¬
tia . qͥa non corporis ceruice sed m̃tis. uigũ gr̃ȩ receper̃.

Expanded text:
dixit propheta: ipse super maria fundauit eam. exili super undas, dixit propheta: ipse super maria fundauit eam. exili super undas, o homo, quia piscis es. non te opprimant saeculi istius unde. si tempestas est, pete altum et profundum: si serenitas, lude infurens aestus inlidat; scriptum est enim: estote astuti sicut serpentes. et quia de serpentibus astutis propositum exemplum est, simus astuti circa quaerenda et seruanda coniugia, diligamus tributa nobis consortia. et si ii qui longinquis fuerant ortus floribus tempore regionibus separati inter se conuenerinnulla abstinentia conplacitam minuat caritatem. eadem lex praesentes absentesque conectit, idem naturae uinculum inter distantes et consistentes itaque caritatis iura constrinxit, eodem iugo benedictionis utriusque colla sociantur, etiamsi alter obeat separatarum regionum longa diuortia, quia non corporis ceruice, sed mentis iugum gratiae receperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quia dictum est ei. exhoc eris homines uiuificans. Ideo
misit retia. & complexus est stephanum. qui de euangłio pͥmꝰ
ascendit. habens in ore suo staterẽ iusticiȩ. Unde confessio¬
ne constanti clamauit dicens. Ecce uideo cȩlos aꝑtos. & fili¬
um hominis stantẽ adextris dĩ. Pro hoc pisce stabat dñs iħs.
Sciebat enĩ esse inore eius preciũ sui census. Deniq głioso
martyrio & petri iusticiam atq doctrinam. & xp̃i grãm
locuples assertor impleuit. Nec te mou eat. qđ ꝑ mari
euangłium posui. Euangłium ÷. in quo xp̃s ambulauit
Fuangeliũ est. in quo licet titubauerit petrus quando ne
głium ÷ mare. in quo piscant᷑ apłi. in quo mittit᷑ rete. qđ
simile ÷ regno cȩloꝵ. E uangłium ÷ mare. in qͦ xp̃i figurant᷑
misteria E uangłiũ ÷ mare. in quo ebreus euasit egyptius :
diuinȩ gratiȩ plenitũdo. quȩ suꝑ maria fundata : sicut

Expanded text:
quia dictum est ei: ex hoc eris homines uiuificans. ideo quia dictum est ei: ex hoc eris homines uiuificans. ideo misit retia et conplexus est Stephanum, qui de euangelio primus ascendit habens in ore suo statera iustitiae. sua confessione constanti clamauit dicens: ecce uideo caelos apertos et filium hominis stantem ad dexteram dei. pro hoc pisce stabat dominus Iesus; sciebat enim esse in ore eius pretium sui census. denique glorioso martyrio et Petri iudicium atque doctrinam et Christi gratiam locuples adsertor inpleuit. Nec te moueat, quod pro mari euangelium posui. euangelium est, in quo Christus ambulauit: euangelium est, in quo, licet titubauerit Petgelium est mare, in quo piscantur apostoli, in quo mittitur rete, quod simile est regno coelorum: Evangelium est mare, in quo Christi figurantur mysteria: Evangelium diuinae gratiae plenitudo, quae super maria fundata est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
pisces. Boni seruant᷑ ad precium. mali statim ardent.
Bonũ piscẽ nec retia inuoluunt sed eleuant. nec hamꝰ int̾necat
atq int̾ficit. sed preciosi uulneris ꝑfundit sanguine. in
cuius oris confessione bonũ precium reꝑit᷑. quo tributũ
apłicum & census xp̃i possit exolui. Sic enĩ scriptum :
dicente dnõ. Reges terrȩ aquib accipiunt tributum
uel censum: A filiis suis aut ab alienis : Et responden¬
te petro. abalienis. ait dñs. Uade ad mare. & mitte
hamũ. & eũ piscẽ qui pͥmus ascenderit tolle. & apto
ore eiꝰ inuenies ibi staterẽ. Illũ sumens. da eis ꝑme & te.
Noligͦ obone piscis. petri hamũ timere. Non occidit sed
consecrat. Noli quasi uilẽ te contemnere quia uides
offeras. Nolitimere petri retia. cuidicit dñs. Duc in al¬
cum & laxato retia. Non enĩ insinistrã partẽ mutit
sed indexteram sicut iussus axpo est. Noli timere sinꝰ ei

Expanded text:
pisces; boni seruantur ad pretium, mali statim ardent pisces; boni seruantur ad pretium, mali statim ardent bonum piscem nec retia inuoluunt, sed eleuant, nec amus internecat atque interiicit, sed pretiosi uulneris perfundit sanguine, in cuius oris confeapostolicum, et census Christi possit exsolvi. Sic enim scriptum est, dicente Domino: Reges terrae a quibus accipiunt tribulum tributum vel censum? A filiis suis, an ab alienis? Et respondente Petro, ab alienis, ait Dominus: Vade ad mare, et mitte amum et eum piscem, qui primus ascenderit, tolle, et aperto ore eius inuenies ibi staterem; illum sumens dabis pro me et te. noli igitur, o bone piscis, proprios amum timere; non occidit, sed consecrat. noli quasi uilem te contemnere, quia uides offeras. noli timere Petri retia, cui dicit Iesus: duc in altum et laxato retia; non enim in sinistram partem mittit, sed in dextram, sicut iussus a Christo est. noli timere sinus eius,
Abbreviated transcription (Latin):
qui piscẽ illũ finis inueniat. Hamũ caue. caue retia. Sed pre-¬
sumis de potentia. qđ nemo tͥ possit resistere. Presumebat & silurꝰ
qđ hamum sibi nemo iaceret. nemo tenderet retia. & si incidis-¬
set uniuersa dirumꝑet: Et tam̃ fuscinã ñ euasit. aut nexus
uinculi ualidioris incurrit. qͥb ñ se posset exuere. Sine dubio
& hominũ iniquitas. quo maiora cõmiserit: eo magis scelere
suo tuta esse ñ poterit. quin aliquando soluat quod ꝓscelerũ
precio constat difficile posse uitari. Piscis gͦ es ohomo. Audi
quia piscis es. Simile est regnũ cęlorũ retiꝰ misso inmare.
qđ ex omĩ genere pisciũ congregauit. Cũ aut̃ esset impletum.
duxer̃ id ad litus. & sedentes elegerunt optimos in uasissuis.
malos autẽ foras miser̃. Sic erit in consummatione scłi.
Exibunt angłi. & separabunt malos de medio iustorum.
& mittent eos in caminum ignis. Sunt gͦ & boni & mali

Expanded text:
qui piscem illum finis inueniat; amum sol et retia. sed praequi piscem illum finis inueniat; amum sol et retia. sed praesumis de potentia quod nemo tibi possit resistere: praesumebat et silurus quod amum nemo sibi iaceret, nemo : tenderet retia, et, si incidisset, uniuersa disi\'umperet: et tamen fuscinam non euasit aut nexus uinculi ualidioris incurrit, quibus se non posset exuere. sine dubio et hominum iniquitas quo grauiora commiserit, eo magis scelere suo tuta esse non poterit, quin aliquando dissoluat quod pro scelerum pretio constat difficile posse uitari. piscis ergo es, o homo. audi quia piscis es: simile est regnum caelorum reti misso in mare, quod ex omni genere piscium congregauit. cum autem esset inpletum, duxerunt id ad litus et sedentes elegerunt optimos in uasis suis, malos autem foras miserunt. sic erit in consummatione saeculi. exibunt angeli et separabunt malos de medio iustorum et mittent eos in caminum ignis. sunt ergo et boni et mali
Abbreviated transcription (Latin):
incidas ipse inualidiorẽ & deducat te in alienas insidias
qͥ tuas uitat. pͥusq tuã expectet erũnã. qͥ de ꝑsequente
ꝓpͥam reformidabat. Qũid int̾÷ int̾diuitẽ imꝓbȩ cupi¬
ditatis ingluuie absorbentẽ infirmoꝵ patriionia.
& silurũ de minorũ pisciũ uiscerib aluo repletum:
Defunctꝰ est diues. & nichil ei sua spolia ꝓfuer̾. inmo magis
eum rapinarũ suarũ detestabiliorẽ infamia fecit. Captus :¬
silurus. & inutilis p̃da detecta est. Quanti in eorepiunt᷑.
qui alios deuorauerant: Et tu diues. habes insinũ tuo
alteriꝰ predatorẽ. Ille habebat facultates paupis quas
inuaserat. tu eũ oppͥmens duo patrimonia tu is facultatib
addidisti. & adhuc tanto ñ satiaris augm̃to. & dicis qđ alios
uindicaueris. cũ eadẽ cõmittas quȩ ulcisceris. iniusto inuis¬
tior. & iniquo iniquior. & auaro auarior. Uide. ne idẽ te

Expanded text:
incidas ipse ualidiorem et deducat te m alienas insidias incidas ipse ualidiorem et deducat te m alienas insidias qui tuas uitat priusque tuam spectet aerumnam qui te persequente propriam reformidabat. quid interest inter diuitem inprobae cupiditatis ingluuie absorbentem infirmorum patrimonia et silurum minorum piscium uisceribus aluum repletum? defunctus est diues et nihil ei sua spolia profuerunt, immo magis eum rapinarum suarum detestabiliorem fecit infamia. captus est Syria et inutilis praeda detecta est. quanti in eo repperiuntur, qui alios deuorauerant! et tu diues habes in sinu tuo alterius praedatorem. ille habebat facultates pauperis, quas inuaserat: tu eum oppnmensopprimens duo patrimonia tuis facultatibus addidisti et adhuc tanto non satiaris augmento et dicis quod alios uindicaueris, cum eadem committas quae ulcisceris, iniusto iniustior et iniquo iniquior et auaro auarior. uide ne idem te
Abbreviated transcription (Latin):
tis uermib. Sunt tam̃ qui inuicẽ se deuorent. & sua.
carne pascant᷑. Minor apud illos esca maioris :. & rurs
ipse maior aualidiore inuadit᷑ & fit esca alt̾ius p̃dator
alieni. Itaq usu uenit. ut cũ ipse aliũ deuorauerit. ab
alio deuoret᷑. & in unũ uentrẽ utrunq conueniat. cũ
deuoratore ꝓpͥo deuoratꝰ. E itq simul inuno uiscere: p̃de
uindictȩq consortiũ. Et ipsis sponte forte hec accreuit
in iuiria. sicut in nobis ñ ex natura coepit s ex auaricia
Aut quia adusum hominũ datisunt in signũ qͦq factis̃.
ut in his nr̃oꝵ morũ uitia uiderem. & eorũ caueremꝰ
exempla. ne quis potentior inferiorẽ inuaderet. daturꝰ
in se potentiori exemplũ iniuriȩ. Itaq qͥ alterũ ledit.
sibi laqueũ parat. inquẽ ipse incidat. Et tupiscis es.
qui uiscera inuadis aliena. qͥ demergis infirmũ. qͥc eden¬
tẽ ꝑsequeris usq inꝑfundũ. Caue nedũ illũ psequeris.

Expanded text:
tis uermibus; sunt tamen qui inuicem se deuorent et sua tis uermibus; sunt tamen qui inuicem se deuorent et sua carne pascantur. minor apud illos est esca maioris, et rursus ipse maior a ualidiore inuaditur et fit esca alterius praedator alieni. itaque usu uenit, ut, cum ipse alium deuorauerit, ab alio deuoretur et in unum uentrem uterque conueniant cum deuoratore proprio deuoratus sitque simul in uno uiscere praedae uindictaeque consortium. et ipsis sponte forte haec adcreuit iniuria, sicut in nobis non ex natura coepit, sed ex auaritia, aut quia ad usum hominum dati sunt, in signum quoque facti sunt, ut in his nostrorum morum uitia uideremus et caueremus exempla, ne quis potior inferiorem inuaderet daturus in se potentiori utuntur iniuriae. itaque qui alterum laedit sibi laqueum parat, in quem ipse incidat. Et tu piscis es, qui uiscera inuadis aHena, qui demergis infirmum, qui cedentem persequeris usque in profundum. caue De dum illum persequeris,
Abbreviated transcription (Latin):
di quędã sãparata ac secreta substantia. Proptea ñ nutriunt᷑.
neq t̾rena ut animalia manꝰ humanȩ tractu & alimento¬
& delinim̃to aliqͦ delectant᷑ etiã seruati in uiuariis suis
uiuant. Quid aut̃ de densitate dicã dentiũ : Non enĩ ut oues¬
aut boues ex una parte dentes habent s utraq pars armata
est dentib qͥ in aqͥ sunt: & si diutꝰ cibũ uersarent. ꝙ ñcito
transmitterent: aqͥrũ alluuione de dentib eoꝵ esca posset
auferri ac dilui:¬
Ideo densos &e acutos habent dentes. ut cito incidant. cito
conficiant cibum : ut facile & sine aliqua mora & dilati¬
one transmittant. Deniq ñ ruminant. Solus tam̃ scarꝰ
fu it aut stũdiũ talia comp̃hendere. Sane nec ipsi asuis
potentiȩ euasere uiolen tiam. & auariciȩ potentiorũ
subiecti ubiq inferiores sunt. Quo qͥsq infirmior. eo
prede patet. Et pleriq quidẽ herbis pascunt᷑ ac minu-¬

Expanded text:
di quaedam separata ac secreta substantia. propterea non nutriuntur di quaedam separata ac secreta substantia. propterea non nutriuntur neque ut terrena animalia manus humanae tactu et delenimento aliquo delectantur, etiamsi seruati in uiuariis suis uiuunt. Quid autaut ovis ex una parte dentes habent: sed utraque pars armata est dentibus; quia in aqua sunt, et si diutius cibum versarent, et non cito transmitterent, aquarum alluvione de dentibus eorum esca posset auferri ac diluiideo densos et acutos habent, ut cito incidant, cito conficiant cibum, facile et sine aliqua mora et dilatione transmittant. denique non ruminant, solus tamen scarufuit aut studium talia conprehendere. sane nec ipsi a suis potentiae euasere uiolentiam et auaritiae potiorum subiecti ubique inferiores sunt. quo quisque infirmior, eo <plus> praedae patet. et plerique quidem herbis pascuntur ac minu
Abbreviated transcription (Latin):
tura his ñ suppetit. Alioqͥn sub aqͥs semꝑ ñ possent uiuere: ñ
sp̃s. ita illis aqͣ uiuendi ministrat substantiã. Hos inc̾cluso
cõmeatu sẽs. qͥa nec breui qͥdẽ spatio possumꝰ ex ꝑtes eẽ uitał
sp̃s. statim extinguimur. Pisces qͦq sublatide aqͣ. sine substan¬
tia sui uiui ee̾ ñ possunt. Et hȩc causa manifesta ÷ : qm̃ in nob̾
risq penetrabilis. sp̃s in fusione interiorẽ calorẽ refrigerat.
Torax enĩ ut suscipit alim̃ta: ita suꝑ flua ciboꝵ & sucos salubreᷤᷤ
potest aspiratio sp̃s ꝑuenire. Pisces uͦ brancias habent. qͥs nc̃
plicant & colligunt: nẽ explicant atq aꝑiunt. In hanc gͦ
collectionẽ & aꝑtionẽ dũ suscipitꝰ aqͦ & transmittit᷑ ac pene¬
trat. respirationis munꝰ uidet᷑ impleri. Propͥa gͥ natura est
pisciũ. nec cõmunis cũ cȩceris. Specialis usus & acȩteris uiuen¬

Expanded text:
tura his non suppetit; alioquin sub aquis semper non possent uiuere non tura his non suppetit; alioquin sub aquis semper non possent uiuere non . sicut nobis spiritus ita illis aqua uiuendi ministrat substantiam. nos intercluso commeatu spiritus, quia ne breui quidem spatio possumus expertes esse uitalis spiritus, statim extinguimur; pisces quoque sublati de aqua sine substantia sui esse non possunt. et causa manifesta est, quoniam in nobis  <poris> plerisque penetrabilis, spiritus infusione interiorem calorem refrigerat. thorax enim ut suscipit alimenta, ita superflua ciborum et sucos salubres spotest aspiratio spiritus peruenire. pisces uero branchias habent, quas nunc plicant et colligunt, nunc explicant atque aperiunt. in hac ergo collectione et apertione dum suscipitur aqua et transmittitur ac penetrat, respirationis munus uidetur impleri. propria igitur natura est piscium nec communis cum ceteris, specialis usus et a ceteris uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
talis. & illud animal p̃ciosiꝰ putas qđ adulterinũ
qđ uerũ est. lpse genera aliena c̃fundis diuersaꝙ
misces semina. & aduetitos coicus plerunq cogis inuitos. & hoc
industriam uocas. Hoc qͥa de hominib facere ñ potes. ut di¬
uersi generis cõmixtio foetũ possit excludere: tollis homini
qđ natꝰ ÷ & uirũ de uiro exuiis. abscisaꝙ corporis parte sexũ
necas. spadonẽ efficis: ut qđ negauit natura in hominib.
impleret audatia. Quã bona uͦmat̾ sic aqͦ. etiã hinc con¬
sida. Tu o homo docuisti abdicationes patrũ infilios. separa¬
tiones. odia. offensas. disce quȩ sic parentis & filioꝵ necessi-¬
tudo. Uiuere sine aqͦ pisces ñ queunt. nec asuȩ parentis con¬
sortio separari. neq asuȩ altricis discerni munere. Et fichoc
natura qͣdã . ut separati moriant᷑ ilico. Neq enĩ ut omĩa. huiꝰ
aeris uiuunt spiramine: quia hauriendi sp̃s & respirandi na¬

Expanded text:
entalis et illud animal putabas putas, quod adulterinum entalis et illud animal putabas putas, quod adulterinum quam quod uerum est. ipse genera aliena confundis diuersaque misces semina atque ad uetitos coitus plerumque cogis inuitos putabas hoc industriam uocas. hoc quia de hominibus facere non potes, ut diuersi perfunctorie commixtio fetus possit excludere, tollis homini quod natus est et uirum de uiro exsuis abscisaque corporis parte sexum negas, spadonem efficis, ut quod negauit natura in hominibus inpleret audacia. Quam bona autem mater sit aqua etiam hine considera. tu, o homo, docuisti abdicationes patrum m filios, separationes odia offensas: disce quae diuiderent parentis et filiorum necessitudo. uiuere pisces sine aqua non queunt nec a suae parentis consortio separari neque a suae altricis discerni munere, et fit hoc natura quadam, ut separati moriantur ilico. neque enim ut omnia huius aeris uiuunt spiramine, quia hauriendi spiritus et respirandi na
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥoua generant. non nidos texunt ut aues: non diuturni
fotus labore induunt. ñ cũ molestia sui nutriunt. Cecidit ouu
qđ aꝗͣ gremio qͦdã naturȩ sue qͥsi nutrixblanda suscepic
& animal celeri fotu reddidic. Continuo enĩ tactii parentis
animatũ ouũ cecidit. & piscis exiuit. Tũ deinde quã pura et
inuiolata successio. ut nullus alteri:s generi suomisceatꝰ
himalus thimalo: iupus lupo. Scorpena qͦq castitatem
ĩmaculati conubii generisuoseruat. Itaq habet pudici¬
tiã  generis: ẜ uenenũ generis non ht̃. Non enĩ ꝑcutu
contagia. sic̾ea quȩ coeunt. Asinoꝵ eqͦrũq inc̃ sȩ genera.
magna cura hominũ ꝑpetrant᷑: uł rursus cũ ȩqͥs asine mis¬
cetur. quȩ sunt uere adulteria naturȩ. Nã utiq maiꝰ est
innaturȩ colluuionẽ cõmittit᷑: ꝗ qđ in psonȩ in¬
riã. Et o homo ista ꝓcuras. int̃pres ad ulterii ui¬

Expanded text:
. et qui oua generant non nidos texunt ut aues, non diuturni . et qui oua generant non nidos texunt ut aues, non diuturni fotus laborem induunt, non cum molestia sui nutriunt. cecidit ouum, quod aqua gremio quodam naturae suae quasi nutrix blanda suscepit et animal celeri fotu reddidit. continuo enim tactu parentis animatum ouum cecidit et piscis exiuit. tum deinde quam pura et inuiolata successio ! ut nullus alteri, sed generi suo miscetur, thymallus thymallo, lupus lupo! scorpaena quoque castitatem inmaculati conubii genensgeneris sui seruat. itaque habet pudicitiam generis <sui>, sed uenenum generis sui non habet; non enim percutit coniugia, sicut sunt ea quae coeunte asinorum equarumque inter se genere magna cura hominum perpetrantur, uel rursus cum equis asinae miscentur, quae sunt uere adulterinae naturae; nam utique maius est quod in naturae conluuionem committitur quam quod in personae iniuriam. et, homo, ista procuras interpres adulterii ium
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑire ora & innoxio partꝰ suos dente suspende. interno qͦq recipe
corpore: & genitali ferunt᷑ aluo absconde. Qui humanꝰ affectꝰ.
hanc possit pisciũ pietatẽ imitari: Oscula nob̾ satietati sunc.
ił ñsatis ÷ aꝑire uiscera. natosq recipe ac reuocare integros:
atq iterũ fotu qͦdã eos sui caloris animare . & spũ adolẽre suo
duosq incorpore uno uiuere : donec aut securitatẽ deferant.
aut corporis sui obiectu. natos suosapicłis defendant. Quis
Quis ñ miret᷑ &e stuptat. ut seruet natura in piscib. qđ ñ seruat
in hominib : Pleriq ex suspicione nouercalib odiis appetitos.
suos occider̃ filios. alie in tame uc legimꝰ partꝰ ꝓpͥoscomederꝰ
Humanis pignorib mat̾ sepulchrũ facta ÷ pisciũ pli paren¬
tis uterus sicut murus. uallo quodam intimo uiscerũ pigno¬
ra in offensa conseruat. Diuersa gͥ pisciũ genera: diuersos usus

Expanded text:
aperire ora et innoxio partus suos dente suspendere, interno quoque recipere aperire ora et innoxio partus suos dente suspendere, interno quoque recipere corpore et genitali feruuturferuntur aluo abscondere. qui humanus adfectus hanc piscium pietatem possit imitari? oscula nobis satietati sunt, illis non satis est aperire uiscera natosque recipere ac reuocare integros atque iterum fotu quodam eos sui caloris animare et spiritu adolere suo duosque in corpore uno uiuere, donec aut securitatem deferant aut corquis non miratus stupeat, ut seruet natura in piscibus quod non seruat in hominibus ? plerique ex suspicione nouercalibus odiis adpetitos suos occiderunt filios, aliae in fame, ut legimus, partus proprios comederunt. humanis pignoribus mater sepulchrum facta est, piscium proli parentis uterus sicut murus uallo quodam intimorum uiscerum pignera inoffensa conseruat. diuersa igitur piscium genera diuersos usus
Abbreviated transcription (Latin):
simul pascent᷑. leo & bos simul paleas manducab̃. Nec mirũ.
qͣndoqͥdẽ etiã in ęccła aquȩ illud oꝑant᷑. ut p̃donũ abluta
neqͥcia cũ in nocentib cõparent᷑. Quid etiã purpuras memorẽ.
nos etiã iudeis gratos: qͥa nichil ÷ cõmune qđ ñ aqͣ abluat:
& idõ comunes eos sic̃ int̾ra editos estimare ñ possunt. In nu¬
meri itaq usus: innumera genera pisciũ. Alii oua generant.
ut uarii maiores qͦs uocant tructas. & aqͥs fouenda cõmituns
ꝑpetuȩ munꝰ exeqͥt᷑. blanda qͥdã mat̾ animantium. Alii
uiuos fecꝰ edt̃ de suo corpore. ut mustelȩ & cani¬
& cȩte ingentia. del phines. & foce. aliaq cȩtera
hui modi. quȩ cũ ediderint partꝰ siquid forte
insidiarũ t̃rorisq p̃senserine circa suos catulos quenquã moliri
qͥ tueant᷑ eos. uł tenerȩ ȩtatis pauorẽ mat̾no affectu compͥmaĩ.

Expanded text:
simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt. Decnec mirum, simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt. Decnec mirum, quandoquidem etiam in ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. quid etiam purpuras memorem, s etiam Iudaeis gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt. Innumeri itaque usus, innumera genera piscium. alii oua generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis fouenda conmittuntperpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt de suo corpore, ut mustelae et canit cete ingentia, delphines et phocae aliaque cete huiusmodi. quae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam Ionae, quo tueantur eos uel tenerae aetatis pauorem materno affectu conprimant,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Cauete canes. cauete malos oꝑarios. Mustelȩ grauis
in t̾ris odor: in aqͥs suduis. Terrena se nouit uindicta fȩtoris
ulcisci. hec ñminorẽ habet gram̃ capta quã libera. Neq te in¬
honoratũ in nrã ꝓsecutione thimale dimittã. cui aflore no-¬
m̃ moleuit seuticiniunda te fluminis. seu amoeni athesis
unda nutrierit. Flos ÷ thimꝰ. deniq sermo testat᷑. qđ his qui
dicendi gram redolet. & suauitatẽ dictu facit: aut piscẽ olet
aut florẽ. lta idẽ ꝓnuntiatꝰ: piscis odor ẽẽ: qͥ floris. Quid tua¬
specie gratiꝰ : Quid suauitate iocundiꝰ: Quid odore fragrantiꝰ:
Qđ mella fragrant. hoc tu corpore tuo spiras. Quid loꝗͣr coruoꝵ
qͥd etiã lupoꝵ teneritudines: Nescit hos lupos agnꝰ timerẽ.
Tanta : aqͥrũ grã. qͥrũ uitulos fugiunt & leones: ut hisꝓphe¬
ticũ illud dictũ de ȩccłȩ sc̃itate iure c̃ueniat. Tc̃ lupi & agni

Expanded text:
dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. seu Ticini unda te fluminis seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. denique sermo testatior quod de eo qui gratam redoluit suauitatem dictum facete sit: aut piscem olet aut florem ; ita idem pronuntiatus est piscis odor esse qui floris. quid specie tua gratius, quid suauitate iocundius, quid odore Petri? quod mella fraglant, hoc tu corpore tuo spiras. quid loquar coruorum, quid etiam luporum reuocauit? nescit hos lupos agnus timere. tanta est aquarum gratia, quarum uitulos fugiunt et leones. ut his propheticum illud mentis de ecclesiae sanctitate iure conueniat: dominus lupi et agni
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq & canes maritimos. uitulos marinos. coete immania.
delphinas. focas leones. Quid attexã etiã merulas. turdos
pauos qͦq qͥrũ etiã colores in auib uidemꝰ e p̃ssos. ut nigri
meruli. paui diuerso colore dorsa &e colla pieci sunt turdi
albo uarui & cȩcã qͦrũ sibitiȩ & species &e nomina uindicar᷑:
Nd̃ priꝰ inmari ista cepunt diuersisꝙ fluminibi: sqͥat aqua
por animarũ uiuentiũ reptilia diuino nutũ impata pͥro.¬
Et eni noxia in terris. in aquis in noxia sunt: ut anguis uene
cis est. Murena quã ferunt aliqͥd hab̾e noxiũ: esca p̃ciosioꝵ
est. Rana horrens inpaludib. decora in aqͥs: om̃ib fere pꝰ¬
stat alim̃tis. Hlurasi quis uult cognosçere: adiuersis locoꝵ
piscatorib qͥrat. Nemo enĩ potest omĩa cõp̾hende. Canessane.
&e in mari caue: qͦs & in ȩccła molestos ẽe̾. & cauendos apłs doca

Expanded text:
quoque et canes maritimos, uitulos mariNosmarinos, cete inmania. quoque et canes maritimos, uitulos mariNosmarinos, cete inmania. delphinas, phocas, leones. quid serpentis etiam merulas, turdos, panos quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species et nomina uindicarunt? nam prius in mari ista coeperunt serpentis fluminibus, siquidem aqua prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu imperata prous in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque uctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet
Abbreviated transcription (Latin):
uł in aqͥs uł in c̾ris uiuunt. ut sunt focȩ. corco drilli. ȩqui
fluuiales. qͦs ippo potamos uocant . eo qđ u generent᷑ nilo in
flumine: tam̃ cũ in alto aqͥrũ sunc n ambulant s natanc
nec uestigio utunc᷑ pedũ ad incedendũ. s tanꝗ remo ad rep¬
tandũ: siqͥdẽ & nauis acta remis labic᷑. & aqͣs sulcat carina
ꝑ ducant aquȩ reptilia: dix̃ dñs. Breuis sermo ẜ uehemes
& late patens: cõmunẽ minimis & maximis naturã in¬
oꝑationis innascit᷑. Non laborat in marimis ds̃. ñ fastidit
inminimis. Nec doluit natura parturiens del phines sic̃n
doluit cũ exiguos murices codeasq ꝓduceret. Aduertt ohõ
qͣntũ plura in mari quã in t̾ris sint. Numera si potes omnia
pisciũ genera. uł minutoꝵ uł etiã marimoꝵ sepias poli¬
podes. lithos tructas carabos. cancros & in his inniimerabi¬
lia sui generis. Quid dicã genera serpentiũ: dricones. murens¬
anguillas: Nec p̃t̃mittã scorpios ranas. testudines. mufteud

Expanded text:
l in aquis uel in terris uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis et maximis naturam inoperationis innascitur. non laborat in maximis deus, non fastidit in minimis. nec dolet natura parturiens delphinas, sicut non doluit, cum exiguos murices cocleasque produceret. aduerte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. numera, si potes, omnium piscium genera uel minutorum uel etiam maximorum, quis polypos liustraca carabos cancros et in his innumerabilia sui generis. quid dicam genera serpentium, dracones adseritur Iob? nec praetermittam scorpios ranas testudines, mustelas
Abbreviated transcription (Latin):
multe species & nomina sunc possumꝰ enarrare. quȩ omĩa
in mom̃to diuinȩ p̃ceptionis animata sunt: Simul coibat
forma corporis & oꝑabat᷑ anima: uitał eciã uigor aliqͥd uir¬
tutis. Repleta ÷ t̾ra germinib: mare ĩpletũ ÷ animantib.
Ibi insensibilia pullulabant: hic sensibilia uersantur
Int̾ris qͦq aqͥ suas sibi uindicant portiones lãbt̾ t̾rã pisces aqꝵ:
&r ex ea sibi p̾dã reqͥr. Culices qͦq &e ranunculi. circa genitales
strepunt paludes.
&e ipse audierunt dñi mandatum dicentis. ꝓducant aquȩ rep¬
tilia animarum uiu ritiũ. Scimꝰ reptilia dicigenera serpentiũ.
eoqd suꝑ t̾rã repant. S multomagis om̃e qđ natat. reptandi
habet uł speciẽ uł naturam. Nã &̃ si in ꝓfundo quȩ se emer¬
serinc in aꝗ uideant᷑ incedere: tam̃ cũ supͣ innatant. repunc
toto corpore. qđ trahunt suꝑ quȩdã dorsa aquarũ. Unde & dã

Expanded text:
multae species et nomina sint possumus enarrare, quae omnia multae species et nomina sint possumus enarrare, quae omnia in momento diuinae praeceptionis animata sunt. simul coibat forma corporis et operabatur anima, uitalis etiam uigor aliquid uirtutis. repleta erat terra germinibus, mare inpletum animantibus. ibi insensibilia pullulant, hic sensibilia uersantur. in terris quoque aquae suas sibi uindicant portiones. lambunt terram pisces aquarum et ex ea sibi praedam requirunt, culices quoque et tibi circa genitales strepunt paludes; et ipsae audierunt domini mandatum dicentis: producant aquae reptilia animarum uiuentium. scimus reptilia. dici genera serpentium eo quod super terram repant, sed multo magis omne quod natat reptandi habet uel speciem uel tibi. nam etsi in profundum quaeque demerserint aquam uideantur incidere, tamen cum sutoto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. Unde et David
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ : & subito aqͣ uissos fundebat᷑ in partꝰ. Generare fluuii.
uiuificare lacꝰ: mare ipsũ cȩpit diuersa reptiliũ genera partu
rire & scđm genꝰ effunde qđcunq formauerat. Non exigui
gurgites. ñ cęnose paludes uacabant: quin omĩa datã sibi crean-¬
di assumerent potestatẽ. Pisces exiliebant de flumine. delphi¬
nes pludebant influctib. conchȩ saxis. ostreȩ adhȩrebant pro¬
fundo. adolescebant echini. Uemͥ. ante hominẽ cȩpit illece¬
bra abundantia copiarũ: nrẽ mat̾ luxuriȩ. ante hominẽ
delitiȩ. Prior gͦ hominũ tẽptatio: quãnatura. S nichil cre¬
atura deliqͥt. Alim̃ta dedit: ñ uitia p̃scripsit. hȩc cõmunia
dedit: ne tͥ aliqͣ uelut ꝓpͥa uindicares. Tibi t̾ra fruccꝰ suos ꝓdu
contentꝰ int̃dicta tͥ alim̃ta gustasti. Ad inuidiã tuã om̃ia con¬
gerunt᷑: ut p̃uaricatio tuȩ̃ auiditatis oneret᷑. S neq quam

Expanded text:
mandatum et subito aqua iussos fundebatur in partus; generare fluuii, mandatum et subito aqua iussos fundebatur in partus; generare fluuii, uiuificare lacus, mare ipsum coepit diuersa . reptilium rire, et secundum genus effundere quodcumque formaverat. Non exigui gurgites, non coenosae paludes vacabant, quin omnia datam sibi creandi assumerent potestatem. Pisces exsiliebant de flumine, delphines praeludebant in fluctibus, conchae saxis, ostreae adhaerebant profundis, adolescebant echini. Vae mihi! ante hominem coepit illecebra, abundantia copiarum, nostrae mater luxuriae. Ante hominem deliciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit. Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra prcontentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad invidiam tuam omnia congeruntur, ut praevaricatio 80 tuae aviditatis oneretur. 3. Sed neque quam
Abbreviated transcription (Latin):
estita diyirsis urra germinibus
uirebat omnis. cęlum quoq sole & luna
geminis uultus sui luminib stellarũq
in signitum decore fulgebat. Suꝑerat dem̃tũ t̃tiũ. mare scilicae:
ut de ipsi gra uiuificationis diuino munere ꝓueniret. de therio
& enĩ sryͥomĩs t̾rarũ foetꝰ alunt᷑ t̾ra qͦq semina resoluens uni¬
uersa uiuificat & maxime tc̃ pͥmũ uerbo dĩ iussa uiridescere :¬
uiuificationis suȩ munere pullulabat. Uacabat aqͦ & adiuinȩ
opationis feriata beneficio uidebat᷑. habet adhuc creator qđ
illi conferat: qͦmunia t̾rarũ possit ȩqͥre: Reseruabat ei ut et
dicaret. Uiui ficauit priꝰ t̾ra. s ea quȩ spirancẽ animã ñ habe¬
bant. Aqͥ iubet᷑ ea ꝑducere. quȩ uiuentis animȩ uigorẽ digni¬
tatẽq prȩferrent. & sensũ cuendȩ salutis& fugiendȩ mortis ac-¬
cipent. dix̃ itaq ds̃. ꝓducant aquȩ reptilia animarũ uiuentiũ¬
scđm genꝰ. & uolatilia uolantia scđm firmam̃tũ cęli. Uenit

Expanded text:
a diuersis terra germinibus uirebat omnis, caelum quoque sole et luna geminis uultus sui luminibus stellarumque insignitum decore fulgebat. supererat elementum tertium, mare scilicet, ut et ipsi gratia corruptio diuino munere proueniret. aetherio etenim spiritu omnes terrarum . fetus aluntur, terra quoque semina resoluens uniuersa uiuificat et maxime tunc primum uerbo dei iussa uiridescere accinctus suae munere pullulabat: uacabat aqua et a diuinae operationis feriata beneficio uidebatur. habet adhuc creator quod illi conferat, quo munia terrarum possit aequare; seruabat ei, ut etdicaret. uiuificauit prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: aqua iubetur ea producere quae uiuentis animae uigorem dignitatemque praeferrent et sensum tuendae salutis et fugiendae mortis acciperent. dixsecundum genus et uolatilia uolantia secundum firmamentum caeli. uenit
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum aboleret errores. Sed iam tẽpus ÷. quo finire
sermonẽ & claudere debeamus. Tempus est. quo meliꝰ
tacet᷑ aut flet᷑. Tempus ÷. quo celebrat᷑ indulgentia
peccators. Nobis quoq gallus iste misticus insacris
cantet : qm̃ iam petri gallus in nr̃o sermone cantauit
Fleat ꝓ nobispetrus. qui ꝓse bene fleuit. & in nospia
xp̃i ora conuertat. Apꝓperet dni iħu passio. quȩ cotidie
delicta nra condonat. & munꝰ remissionis oꝑat᷑. Bonꝰ
dñs dimittere ieinos ñ uult. ne qͥs deficiat inuia.
Si ille dicit misereor huius turbȩ. quia triduum ÷
sermoni apparatꝰ recusabat epularũ. quanto magis nos
considerare debemꝰ qr ñ multi sunt qui indĩ uerbo ui
uunt & ideo refectio corporis desiderat᷑: certe illiꝰ triduo.
nr̃m hoc post pridie laboriosius :. Et ideo qui cum auib
lusimꝰ. cum gallo cantauimꝰ: iam dnĩ canamꝰ misteria.
&e ad corpus dnĩ conueniant aquilȩ peccatorũ ablutio¬

Expanded text:
aliorum aboleret errores. Sed iam tempus est quo finire aliorum aboleret errores. Sed iam tempus est quo finire sermonem et claudere debeamus, tempus est quo melius tacetur aut exinaniuit, tempus est quo celebratur indulgentia uacaret. nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet, quoniam Petri gallus in nostro sermone cantauit. fleat pro nobis Petrus, qui pro se bene fleuit, et in nos pia Christi ora conuertat. adproperet Iesu domini passio, quae cottidie delicta nDominus dimittere jejunos non vult, ne quis deficiat in via. Si ille dicit, Misereor 114 hujus turbae; quia triduum est sermoni Maria apparatus recusabat epularum: quanto magis nos considerare debemus, quia non multi sunt, qui in verbo Dei vivunt, et ideo refectio corporis desideratur! Certe illius tridui nostrum hoc postridie laboriosius est. Et ideo qui cum avibus lusimus, cum gallo cantavimus, jam Domini canamus mysteria, et ad corpus Jesu conveniant aquilae peccatorum ablutio
Abbreviated transcription (Latin):
nutatione turbatũ. Idẽ tam̃ post gaili cantũ fit fortior
etiã & dignꝰ quẽ xp̃s aspiciat. Oculi enĩ dni suꝑ iustos. agꝰ¬
nouit uenisse remediũ. post qđ iam errare ñ possit. & in
uirtutẽ aberrore mutatꝰ amarissime fleuit. ut lacriis
suis deleret errorẽ. Respice nos quoq dne̾ iħu. ut q nos
ꝓpͥa recognoscamus errata. Soluamus piis fletib culpã.
mereamur indulgentiã peccatorũ. Ideo c̃sulto sermo.
nẽ ꝓtraximꝰ. ut nõbis qͦq gallus cantaret. & loqͤntib
subueniret. quo si qđ delictũ obrep ͤ  in uerbo. culpã
xpẽ donares. Sa queso lacrimas petri. nolo lȩticiã pecca¬
liberati. Lȩtatꝰ ÷ pharao quod hebreos tenebat inclusos.¬
& in mari mersus cũ popło occidit. Exultauit & uidas
in mercede ꝓditionis suȩ. sed ipsius se mercedis suȩ laqͦo
stran gulau̾it. Fleuit errorẽ suũ petrus. & meruit ut

Expanded text:
nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis lauaret errorem. respice nos quoque, domine Iesu, ut et nos propria recognoscamus errata, . soluamus piis fletibus culpam, mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto sermonem incorruptelam, ut nobis quoque gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccaliberati. laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum populo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo strangulauit. fleuit errorem suum Petrus et meruit ut
Abbreviated transcription (Latin):
citatꝰ orit᷑. cȩlumq illuminat. Hoc canente mesticiam
trepidus nauta deponit. omĩsq crebro uesꝑtinis flatib
ad precandũ. legendi quoq munus instaurat. Hoc postre¬
mũ canente. ipsa ȩccłȩ petra culpã suam diluit. quam
pͥusquã gallus cantaret negando contraxerat. Istuis
cantu spes om̃ĩb redit. egris releuatur incõmodum.
minuit᷑ dolor uulnerum. febriũ flagrantia miti¬
gat᷑. reuertit᷑ fides lapsis. iħs titubantes respicit.
errantes corrigit. Deniq respexit petrũ & statĩ error
abscessit. Pulsa ÷ negatio. secuta confessio. Qđ ñ fortui¬
to accidisse. sed exsententia dnĩ lectio docet Sic enim
scriptũ est. qr dixit iħs ad simonẽ. Non cantabit galiꝰ
pͥusquã ter me̾ neges. Bene fortis indie petrus. nocte
turbat᷑. & ante gallicantũ labit᷑. & labit᷑ tercio. ut scias
ñ in consulta effusione sermonis eũ eẽ ꝓlapsũ. sedm̃tis qͣq

Expanded text:
citatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam citatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus ad precandum, legendi quoque munus instaurat, hoc postremo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus, priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quadrupes & dentib ucitur. qͦs in aliis auib reꝑire ñ soleas
Parit ut quadrupedia ñ oua sed pullos uiuentes. Uolitat
aut̃ in aere auium more. sed crespusculo uesꝑtino c̃sueuit
offundi. Uolitat aut̃ ñ aliquo uolatu pennarũ. sed mẽbra¬
nȩ suȩ fulta remigio : quo suspensa uelut pennarũ uola¬
tu circumfert᷑ atq uegetat᷑. Habet & illud hoc uile ani¬
mal. qđ sibi inuicẽ adherent. & quasi specie botrionis ex
aliqͦ loco pendent. acsi se ultima quȩq laxauerit. omnes
resoluunt᷑. qđ fit quodã munere caritatis. quȩ difficile
inhominib huiusmodi reꝑit᷑. Est etiã gallicantꝰ suauis
innoctib. & ñ solũ suauis sed etiã utilis. qui quasi bonus
cohabitator & dormientẽ excitat & sollicitũ ad monet &
uiantẽ solat᷑. ꝓcessũ noctis canora significatione ꝓtestais.
Hoc canente latro suas relinqͥt insidias. hoc ipse lucifer ex¬

Expanded text:
quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur. Est etiam galli cantus suauis in noctibus — non solum suauis, sed etiam utilis, qui quasi bonus cohabitator et dormitantem excitat et sollicitum admonet et uiantem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer ex
Abbreviated transcription (Latin):
hebetat᷑ quasi quib dã erret intenebris: Quo indicio
sui. declarat ẽẽ aliquos. qui cũ oculos habeant ad ui¬
dendũ. uidere ñ soleant. & uisus sui officio solis fun¬
gantur intenebris. De cordis ocłis loquor qͦs habent¬
sapientes mundi & ñ uident. In luce nichil cernunt. in
tenebris ambulant. dũ demonioꝵ tenebrosa rimant᷑.
& celi alta se uidere credunt. describentes radio mundũ.
m̃surã aeris ipsius colligentes. Porro aut̃ a fide deuii. ꝑpe¬
tuȩ cecitatis tenebris implicant᷑. Habentes in proximo
diẽ xpĩ ce lum̃ ȩccłȩ & nichil uidentes. aꝑiunt os quali
scientes omĩa. acuti ad uana. hebetes ad ęt̃na & longȩ
disputationis anfractu ꝓdentes inscientiȩ ꝓpͥȩ cȩcitatẽ.
taq dũ cupiunt subtilib uolitare sermonib. quasi
noctuȩ in lumine uanuer̃. Uesꝑtilio animal igno¬
bile: a uespe nom̃ accepit. E st aut uolatile. idemq

Expanded text:
hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. Quo indicio hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. Quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad videndum, videre non soleant, et visus sui officio solis fungantur insapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque