comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non possit. & tale aliqͥd. ẽẽ. credere. quale falax
corporis sensus infligit. Adhoc etiã ualet. qđ
p̃cipitur cauendũ esse asimulachris
uic ergo auctoritati noui testam̃ti qua iube¬
mur nichil mundi huius diligere. illa mixi¬
me sententia qua dictũ . ẽ. nolite conformari huic
mudo. simul enĩ demonstrandũ .ẽ. ei rei quẽq
conformari quẽ diligit. Huic ergo auetoritati
sideuetere testamento quȩrã qͥd comparẽ. plu¬
re qͥdẽ inuenio. sed unus salomonis liber ecclesias¬
tes qͥdicit᷑. copiosissĩme insummũ contẽptũ om̃a ista
ꝑducit. Incipit enĩ sitͤ. Uanitas uanitantiũ dicit
ecclesiastes. uanitas uanitantiũ. omĩa uanitas.
Quȩ habundantia homini in om̃i labore suo quem
ipse laborat sub sole: Haec uerba omia si atten¬
dant᷑. si appendant᷑. si discutiant᷑: multa inueniun¬
tur ꝑnecessaria his qui hunc mundũ fugere &

Expanded text:
non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax non possit, et tale aliquid esse credere, quale fallax corporis sensus infligit. Ad hoc etiam valet quod praecipitur cavendum esse a simulacris. 39. Huic ergo auctoritati Novi Testamenti, qua jubemur nihil mundi hujus diligere , illa maxime sententia qua dictum est, Nolite conformari huic mundo : simul enim demonstrandum est ei rei quemque conformari quam diligit: huic ergo auctoritati, si de Veteri Testamento quaeram quid comparem, plura quidem invenio: sed unus Salomonis liber, Ecclesiastes qui dicitur, copiosissime in summum contemptum omnia ista perducit. Incipit enim sic: Vanitas vanitantium, dixit Ecclesiastes, vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? Haec verba omnia si attendantur, si perpendantur, si discutiantur, multa inveniuntur pernecessaria iis qui hunc mundum fugere, et
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cauete nequis uos seducat ꝑphylosophiam. łt qͥa
ipsũ nomen phẏlosophiȩ si consideret᷑ rem magnã totãq
animo appetendã significat. Siquidẽ phi lophia .ẽ. amor.
studiũq sapientiȩ. Cautissime apłs ne abamore sapi¬
entiȩ deterrere inderet᷑ subiecit. et elementa huiꝰ
mundi. Sunt enĩ qͥdesertis uirtutib & nescientes
qͥdsit ds̃. & qͣnta maiestas sẽꝑ eodẽ modo manentis
naturȩ. magnũ aliqͥd sẽ agere putant suiuersam
istã corporis molaẽ quã mundũ nuncupamus: curio¬
sissime intentissimeq ꝑquirant. Unde tanta etĩ
suꝑbia gignit᷑ ut in ipsõ celo deqͦ sepe disputant sibi¬
met habitare uideant᷑. Reprimait igit᷑ se anima ab
huiusmodi uanȩ cogitationis cupiditate: si se castã
deo seruare disposuit. Tili enĩ amore plerũq deci¬
pit᷑. ut aut nichil putet. eẽ. nisi corpus aut etiam¬
si auc toritate cõmota fateat᷑ aliqͥd esse incorpore¬
um. de illo tam̃ nsi ꝑimagines corporeas cogitare

Expanded text:
quis vos seducat per philosophiam. Et quia ipsum nomen philosophiae si consideretur, rem magnam totoque animo appetendam significat, siquidem philosophia est amor studiumque sapientiae, cautissime Apostolus, ne ab amore sapientiae deterrere videretur, subjecit, et elementa hujus mundi . Sunt enim qui desertis virtutibus, et nescientes quid sit Deus, et quanta majestas semper eodem modo manentis naturae, magnum aliquid se agere putant, si universam istam corporis molem, quam mundum nuncupamus, curiosissime intentissimeque perquirant. Unde tanta etiam superbia gignitur, ut in ipso coelo, de quo saepe disputant, sibimet habitare videantur. Reprimat igitur se anima ab hujusmodi vanae cognitionis cupiditate, si se castam Deo servare disposuit. Tali enim amore plerumque decipitur, ut aut nihil putet esse, nisi corpus; aut etiamsi auctoritate commota, fateatur aliquid esse incorporeum, de illo tamen nisi per imagines corporeas cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
da. ei qui amorẽ illũ incorruptũ dõ cogitat exhibe¬
re Sederit michi alius locus qͦ deistis diligentius
requiret᷑. Nunenĩ numnc defide sed deuita dicere
institii. ꝑ quã merem᷑ scire qđ credimus: Amandꝰ
igit᷑ solus ds̃ est Omĩs uero iste mundus. idest omĩa
iensibilia contẽnenda : utendũ aut̃ his adhuius uitȩ

Expanded text:
da ei qui amorem illum incorruptum Deo cogitat exhibeda ei qui amorem illum incorruptum Deo cogitat exhibere. Sed erit mihi alius locus quo de istis diligentius requiretur. Non enim nunc de fide, sed de vita dicere institui, per quam meremur scire quod credimus. Amandus igitur solus Deus est: omnis vero iste mundus, id est, omnia sensibilia contemnenda; utendum autem his ad hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
diem: Audi & ꝓphetã canentẽ. Cor mundũ crea in me
ds̃. & sp̃m̃ rectũ innoua inuiscerib meis. Uud contra istã con¬
aut corporis sitȩ sunt in lns om̃ib quȩ corporeus sensus
attingit. quȩ anonniullis etiã sensibilia nominant᷑. in qͥb
maximȩ lux ista uulgaris excellit. qͥa & ipsis sensib nris
quib anima ꝑcorpus utitur nichil est oculis p̃ferendũ.
&ideo inscripturis scĩs uisibiliũ nomine. sensibilia
cuncta nominant᷑. Itaq. in nouo testamento sic abisto¬
rũ amore ꝓhibem᷑. non respicientes inqͥt quȩ uident᷑.
sed quȩ non uident᷑. Quȩ enĩ uident᷑ tẽporalia sunt.
quȩ aũt nonuident᷑ aet̃na. Ex quo intelligi potest
quã xp̃iani nonsint. qͥ solẽ & lunã non modo diligen¬
dos. sed etiã colendos putant. Iuid enĩ uidemꝰ. sisolẽ
& lunã nonindemus: Uetiti enĩ sumus conuerti
ad ea quȩ uident᷑. Non sunt igit᷑ etiã ista diligen¬

Expanded text:
diem . Audi et prophetam canentem, Cor mundum crea in me, diem . Audi et prophetam canentem, Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Quid contra istam conautem corporis sitae sunt in his omnibus quae corporeus sensus attingit, quae a nonnullis etiam sensibilia nominantur: in quibus maxime lux ista vulgaris excellit, quia et in ipsis sensibus nostris, quibus anima per corpus utitur, nihil est oculis praeferendum; et ideo in Scripturis sanctis, visibilium nomine sensibilia cuncta significantur. Itaque in Novo Testamento sic ab istorum amore prohibemur: Non respicientes, inquit, quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . Ex quo intelligi potest, quam christiani non sint qui solem et lunam non modo diligendos, sed etiam colendos putant. Quid enim videmus, si solem et lunam non videmus? Vetiti autem sumus converti ad ea quae videntur. Non sunt igitur etiam ista diligen
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ om̃iũ malorũ. eẽ. cupiditatẽ. ꝑ quã etiã lex uetus
pͥmũ hominẽ lapst̃ significat Monet paulus ut exuamꝰ
nos ueterẽ hominẽ. & induamus nouum. Uult aũt in¬
telligi adam qui peceauit ueterẽ hominẽ. Illũ aũt quẽ
suscepit in sacramento dĩ filius ad nos liberandos. no¬
uum dicit. Nãq alio loco dicit. Primus homo deterra
trenus. scdis homo decelo cȩlestis. Iualis t̾renus: tales
terren. Iualis celestis : tales & celestes. Sicut por¬
tauimus imaginẽ t̾reni. portemus &imaginẽ celestis
Hoc. ẽ: exuite ueterẽ. & induite nouum. Om̃is igitur
officiũ cẽperantiȩ est exuere ueterẽ hominẽ ce̾indeo
renouari id est contẽnere om̃s corporeas illecebras. lau¬
dẽq popularẽ : totũq amorẽ ad imsibilia & diuna con¬
ferre. Unde illud seqͥtur qđ mirifice dictũ. ẽ. Si exte¬
rior homo nr̃ corrũpit᷑. sed interior renouat᷑ dedie in

Expanded text:
radicem omnium malorum esse cupiditatem, per quam etiam Lex vetus radicem omnium malorum esse cupiditatem, per quam etiam Lex vetus primum hominem lapsum esse significat. Monet Paulus ut exuamus nos veterem hominem, et induamus novum . Vult autem intelligi, Adam qui peccavit, veterem hominem; illum autem quem suscepit in sacramento Dei Filius ad nos liberandos, novum. Dicit namque alio loco, Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelesterreni; qualis coelestis, tales et coelestes. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis : hoc est, exuite veterem, et induite novum. Omne igitur officium temperantiae, est exuere veterem hominem, et in Deo renovari; id est, contemnere omnes corporeas illecebras, laudemque popularem, totumque amorem ad invisibilia et divina conferre. Unde illud sequitur quod mirifice dictum est, Si et exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in
Abbreviated transcription (Latin):
nobis amoris illius quo innectimur deo. integritatẽ
quandã & incorruptionẽ pollicet᷑. Munus enĩ eius est
in cohercendis sedandisq cupiditatib qͥb inhiamus.
inea quȩ nos auertunt alegib dei &a fructubonita¬
tis eius qđ . ẽ. utbrei explicẽ beata uita. Ibi enĩ est
fides ueri cuius contẽplatione ꝑfruentes eiq peni¬
tus adherentes. ꝓculdubio beati sumus. Inde aũt
decidentes magnis errorib: doloribusq implicantur
Nanq ut ait apłs radix om̃iũ malorũ .ẽ. cupiditas.
quã qͥdã sequentes naufragauer̃ afide & inserueruã
se dolorib multis. Quod peccatũ animȩ. & inuetere
testamento satis aꝑte bene intelligentib inpsuis
hominis qͥerat in paradẏso p̃iuaricatione signatur :
In adã qͥppe onĩs morim̃ ut ait idẽ. & inxp̃o om̃s resurgi¬
mus Calta misteria. Sed reprimã me: non em̃ modo
suscepi docere uos recta. sed dedocere prauaꝰ si potero.
id est sidĩ adnuerit ꝓposito in uos meo. Dicit enĩ paulus

Expanded text:
nobis amoris illius quo innectimur Deo, integritatem quamdam et incorruptionem pollicetur. Munus enim ejus est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis ejus: quod est, ut brevi explicem, beata vita. Ibi enim est sedes veritatis, cujus contemplatione perfruentes, eique penitus adhaerentes, procul dubio beati sumus: inde autem decidentes, magnis erroribus doloribusque implicantur. Namque, ut ait Apostolus, radix omnium malorum cupiditas, quam quidam sequentes, naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Quod peccatum animae in Veteri Testamento satis aperte, bene intelligentibus, in ipsius hominis qui erat in paradiso, praevaricatione signatur. In Adam quippe omnes morimur, ut ait idem, et in Christo omnes resurgemus . O alta mysteria! Sed reprimam me: non enim modo suscepi docere vos recta, sed dedocere prava, si potero, id est, si Deus annuerit proposito in vos meo. 36. Dicit ergo Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Peculiarit̃ enĩ ista ad ꝓfessionẽ nrãm ꝑtinent nichil
in hac uita consolationis quȩrere. nichil honoris. p̃¬
pauꝑtatẽ studio quęrere. & non solũ facultates sed
ipsas uoluntates e cordib eradicare. Hichil enĩ habe¬
re. in t̃dũ res necessitatis. ẽ: ichil uͦ ꝑ auaritiã cupe¬
re. res uirtutis. Et idõ hunc sibi specialit̾ modũ reli¬
giosus debet imponere: ut tantũ habeat quantũ ne¬
cessitas poscit. non quantũ cupiditas coneupiscit. ha¬
bendi enĩ amor msi ad integrũ resecet᷑: ardentior .ẽ.¬

Expanded text:
peculiariter enim ista ad professionem nostram pertinent nihil peculiariter enim ista ad professionem nostram pertinent nihil in hac uita consolationis requirere, nihil honoris, prpaupertatem studio quaerere et non solum facultates, sed ipsas uoluntates. de cordibus eradicare. nihil enim re interdum res necessitatis est: nihil vero cupere, res virtutis: et ideo hunc sibi specialiter modum religiosus debet imponere, ut tantum habeat quantum necessitas poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Habendi enim amor, nisi ad integrum resecetur, ardentior e
Abbreviated transcription (Latin):
dlocũ huno km̃i non ad quietẽ. non ad securitatem.
sed adpugnã certamenq conuenimus. Adagonẽ
hue ꝓcessimꝰ. ad exercenda cũ uitis bella conscendinns.
Uitia enĩ nrã hostes nr̃i sunt: deqͥb scriptura p̃nuntiat
dicens. Caue: neunquã habeus cũ eis fetus Necessaria
nob̾ est fr̃s ꝑuigil cura. indefessa custodia: quia camflie
tus iste sine fine. hostis iste sine pace est: Uinci potest. &¬
recipi inamicitia non potest. Et ideo p̃liũ istud qđ suscepi¬
mus satis durũ satisq. periculosũ. ẽ: qͥa intra hominẽ gig¬
nit᷑. & nisi cũipso homine non finit᷑. Ideo gͦ nos adhȩe
tranqͥlla secreta & sꝑitualia castra contulimus: ut
quotidie contra passiones nr̃as infatigabili congres¬
sione certemus. ut quotidie seniorib nr̃is uoluntates
nr̃ãs quasi famulas subiciamꝰ. ut cordis nequitias cir¬
cũ damꝰ. uel linguȩ gladios retundamꝰ : Non solũ inuicẽ
non inferamꝰ iniurus : sed nec ab alio sentiamꝰ illatas.

Expanded text:
locum hunc, carissimi, non ad quietem, non ad securitatem, sed ad pugnam, ad certamen conuenimus, ad agonem huc processimus, ad exercenda cum uitiis bella conscendimus. uitia enim nostra hostes nostri sunt, de quibus scriptura pronuntiat dicens: caue, ne umquam habeas cum eis foedus. necessaria nobis est, fratres, peruigil cura, indefessa custus iste sine fine, hostis iste sine pace, vinci potest, et recipi in amicitiam non potest. Et ideo praelium istud quod suscepimus, satis latum satisque periculosum est, quia intra hominem geritur, et nisi cum ipso homine non finitur. Ideo ergo nos ad haec tranquilla secreta et spiritalia castra contulimus, ut quotidie contra passiones nostras infatigabili congressione certemus, ut quotidie senioribus nostris voluntates nostras quasi famulas subjiciamcumcidamus uel linguae gladium recondamus, ut non solum inuicem non inferamus iniurias, sed nec ab aliis sentiamus illatas.
Abbreviated transcription (Latin):
secuta & diuinã substantiã ꝑ locorũ spatia quã uis
infinita uelut informaem molẽ disiecit atq diffu¬
dit & eam ex una parte truncauit ut inueniret locum
malo qđ uidere non potuit nonesse naturã sed cons¬
tra naturã . et ipsũ malũ tanta specie et formis
et pace partiũ insingulis naturis uigente decora¬
uit. quia sine his bonis nullã poterat cogitare na¬
turã. ut ea mala quae ibi rep̃hendit. innumera¬
biliũ bonorũ copia sepeliant᷑. Sed huius uolumi¬
nis. iste sit terminus. Incȩteris cetera eius deli¬
ramenta dõ ꝑmittente atq adiuuante arguant᷑¬

Expanded text:
secuta et diuinam substantiam per locorum spatia quamuis secuta et diuinam substantiam per locorum spatia quamuis infinita uelut informem molem disiecit atque diffudit et eam ex una parte truncauit, ut inueniret locum malo, quod uidere non potuit non esse naturam, sed contra naturam, et ipsum malum tanta specie et formis et pace partium in singulis naturis uigente decorauit, quia sine his bonis nullam poterat cogitare naturam, ut ea mala, quae ibi reprehendit, innumerabilium bonorum copia sepeliantur. sed huius uoluminis iste sit terminus; in ceteris cetera eius deliramenta deo permittente atque adiuuante arguent
Abbreviated transcription (Latin):
ad illũ bonũ qđ nec locis crassat᷑. nec tẽpore uoluit᷑:¬
& unde speciem formãq accipiunt om̃s locales tẽpo¬
ralesq naturae. Ad qđ uidendũ mundemus corper
ipsidm̃ uidebunt. Non enĩ eos oculos ad illud bonum
cernendũ p̃parari oportet. quib ista lux cernitur
diffusa ꝑ locos. et non ubiq in tegra. sed aliã partẽ
hic habens & alibi aliam : uerũ illũ aspectũ aciemq
purgemꝰ qua cernit᷑ quantũ in hac uita licet qͥd sit
iustũ. qͥd piũ. quae sit sapientiae pulchritudo. Iuae
quisquis cernit: p̃ponit longe om̃ium localiũ spatiorũ
plenitudini et sentit ut ista cernat nom ꝑ locorum
spatia diffundi aciem mentis suae. sed incorporea
potentia stabiliri. Cui aspectui qm̃ multũ inimica
sunt phantasmata quae de carnali sensu tracta
imaginarie cogitatio nr̃a uersat & continet: detes¬
temur istam heresem quae suorũ phantas matũ fidem

Expanded text:
ad illud bonum. quod nec locis grassatur nec tempore uoluitur etad illud bonum. quod nec locis grassatur nec tempore uoluitur et unde speciem formamque accipiunt omnes locales temporalesque naturae. ad quod uidendum mundemus cor peripsi deum uidebunt. non enim eos oculos ad illud bonum cernendum praeparari oportet, quibus cernitur ista lux diffusa per locos, et non ubique integra, sed aliam partem hic habens et alibi aliam. uerum illum aspectum aciemque purgemus, qua cernitur, quantum in hac uita licet, quid sit iustum, quid pium; quae sit sapientiae pulchritudo: quae quisquis cernit, praeponit longe omnium localium spatiorum plenitudini et sentit, ut ista cernat, non per locorum spatia diffundi aciem mentis suae, sed incorporea potentia stabiliri. Cui aspectui quoniam multum sunt inimica phantasmata, quae de carnali sensu tracta imaginarie cogitatio nostra uersat et continet, detestemur istam haeresim, quae suorum phantasmatum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
decent᷑ suauitq̃. distinguit᷑. Ita sese habet etiã
tẽporaliũ naturarũ infima pulchritudo. ut
rerũ transitu ꝑ agat᷑. et distinguat᷑ morte nas¬
centiũ. Cuius pulchritudinis ordinẽ et modos.
si posset capere sensus nr̃ atq memoria : ita nob
placeret : ut defectus quib distinguit᷑ nec cor¬
ruptiones uocare au deremꝰ. Quod aut̃ in
eius pulchritudinis parte laboramus. dũnos
fluentia deser̃ temporalia quae diligimꝰ : et peccato¬
rũ poenas luimꝰ. et sẽpit̾na diligere cõmonem᷑. Non
ergo in hac pulchritudine quȩ ramꝰ : qđ ñ accepit
quae ideo infima est : quia quod quęrimus ñ accepit.
Et in eo qđ accepit laudemus dm̃: qui tantũ speciei
bonũ etiã huic quã uis infimȩ dedit. Nec ei tam̃ ut
amatores eius inhȩreamus : sed ut dĩ laudatores
eã trans grediam̃ : ut supͣ eã collocati deilla iudi¬
cemus. non ei connexi in illa iudicem᷑. Festinemꝰq

Expanded text:
decenter suauiterque distinguitur. ita sese habet etiam decenter suauiterque distinguitur. ita sese habet etiam temporalium natururum infima pulchritudo, ut rerum transitu peragatur et distinguatur morte nascentium. cuius pulchritudinis ordinem et modos si posset capere sensus noster atque memoria, ita nobis placeret, ut defectus, quibus distinguitur, nec corruptiones uocare auderemus; quod autem in eius pulchritudinis parte laboramus, dum nos fluentia deserunt temporalia, quae diligimus, peccatorum poenas luimus et sempiterna diligere commonemur. Non ergo in hac pulchritudine quaeramus, quod non accepit; quae ideo infima est, quia quod quaerimus, non accepit; et in eo, quod accepit, laudemus deum, quia tantum speciei bonum etiam huic quamuis infimae dedit. nec ei tamen ut amatores eius inhaereamus, sed ut dei laudatores eam transgrediamur, ut supra eam conlocati de illa iudicemus, non ei conexi in illa iudicemur. festinemusque
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibili qͥd inea sit exdõ. quid sit exnichilo.
cũ species scđm naturã sit. corruptio contra natu¬
rã. quia species aucta cogit. eẽ. et dm̃ fatea mͦ
sũmȩ esse. corruptio uero aucta cogit ñ. ẽẽ. &
constat qđ non est nichil esse : quid in quã dubitas
dicere innatura corruptibili quã & naturã dicis
et corruptibilẽ dicis. quid sit exdõ quid exnichi¬
lo  Et quid quȩris dõ naturã contrariã quẽ sic
confiteris sũme. eẽ. ut des ei non esse contrariũ : cur
ergo inqͥs qđ naturae dedit ds̃: tollit corruptio : Non
tollit : nisi ubi ꝑmitit ds̃ Ibi aũt ꝑmittit : ubi or¬
dinatissimũ et iustissimũ iudicat ꝓrerũ gradib
& ꝓmeritis animarũ : Nã & species uocis emissa
p̃terit et silentio perimitur: et tam̃ sermo
nr̃ et p̃tereuntiũ uerborũ decessione ac succes¬
sione ꝑ agit᷑ & moderatis silentiorũ int̃ uallis

Expanded text:
corruptibili, quid in ea sit ex deo, quid sit ex nihilo, corruptibili, quid in ea sit ex deo, quid sit ex nihilo, cum species secundum naturam sit, corruptio contra naturam ? quia species aucta cogit esse et deum fatemur summe esse; corruptio uero aucta cogit non esse, et constat, quod non est, nihil esse: quid, inquam, dubitas dicere, in natura corruptibili, quam et naturam dicis et corruptibilem dicis, quid sit ex deo. quid sit ex nihilo? et quid quaeris deo naturam contrariam. quem si confiteris summe esse, uides ei non esse contrarium ? Cur ergo, inquis, quod naturae deus dedit, tollit corruptio? non tollit, nisi ubi permittit deus; ibi autem permittit, ubi ordinatissimum et iustissimum iudicat pro rerum gradibus et pro meritis animarum. nam et species uocis emissae praeterit et silentio perimitur; et tamen sermo noster et praetereuntium uerborum decessione ac successione peragitur et moderatis silentiorum interuallis
Abbreviated transcription (Latin):
diis. Sed quanto magis forma et specie &eicalentia
constabilit᷑ atq firmatur : tanto magis fieri
ut sit. et in eã partẽ tendat qua positũ. ẽ. esse
Nunc ergo inciput corrũpi. debilitet᷑ om̃is ille
status Panguescant uires marcescat robur. for¬
ma foedet᷑ dissiliat cõpago mẽbrorũ : contabes¬
cat et defluit concordia partiũ. Iuerat etiã nunc
ꝑistã corruptionẽ quotendat : utrũ esse anñ
esse non puto usq adeo cȩcũ & tardũ : ut dubi¬
tet quid sibi. eẽ. respondeat. Et ñsentiat quan¬
to magis quidq corrũpitur : tunto magis ad inte¬
ritũ tendere. Om̃e aut̃ qđ ad interitũ tendit :
non esse tendere. Cũ ergo dm̃ in cõmutabilit̃
&cũ ista tib ꝓposueris esse & ñ esse atq cognoueris quo
co auget᷑ species. tanto quicqͥd tendere ut sit. quan¬
to aut̃ magis auget᷑ corruptio tanto magis tendere
ut ñ sit : quid dubites dicere inuna quaq natura

Expanded text:
diis, sed quanto magis forma et specie et ualentia diis, sed quanto magis forma et specie et ualentia constabilitur atque firmatur, tanto magis fieri, ut sit, et in eam partem tendat, qua positum est esse. nunc ergo incipiat corrumpi; debilitetur omnis ille status, languescant uires, marcescat robur, forma foedetur, dissiliat conpago membrorum, contabescat et diffluat concordia partium. quaerat etiam nunc per istam corruptionem quo tendat, utrum esse, an non esse, non puto usque adeo caecum et tardum, ut dubitet, quid sibi ipse respondeat. et non sentiat, quanto magis quidque corrumpitur, tanto magis ad interitum tendere; omne autem quod ad interitum tendit, non esse tendere. cum ergo deum incommutabiliteret cum ista tibi proposueris esse et non esse, atque cognoueris, quanto magis augetur species, tanto quidque tendere. ut sit; quanto magis augetur corruptio, tanto magis tendere, ut non sit: quid dubitas dicere in unaquaque natura
Abbreviated transcription (Latin):
conuincunt᷑ : in quib: aꝑtissime scriptũ est. Iuisquis
tẽplũ dĩ corruperit : corrũpet illũ ds̃. Quod si qͥs
abeis querat quomodo dictũ sit: ne corruptor
putet᷑ ds̃ exponunt statĩ. corrũpet dictũ esse
corruptioni tradet. uel siquo alio modo possuos
Iuo animo siessent in ueterẽ legẽ : et multa ibi mi¬
ronda intelligerent. et ñdũ intellecta. non cũ
odio lacerarent. sed honore differrent. H
q uiaut nondũ credit ex nichilo eẽ. corrup¬
tionẽ ꝓponat sibi haec duo. eẽ. et ñ esse. qͣsi
e diuersis partib intelligendi gra ut cum
tardis tardius ambulemus. Deinde uelut in me¬
dio constituat aliquid : ut puta: corpus animan¬
tis Et quȩrat secũ dũ format᷑ illud corpus et nas¬
citur. dũ auget᷑ eius species nutrit᷑ conualescit
robora᷑ decorat᷑ firmat᷑ inquantũ manet. et in
ñ dubitabit esse quidẽ aliquid inipsis etiã primor¬

Expanded text:
conuincuntur, in quibus apertissime scriptum est: quisquis conuincuntur, in quibus apertissime scriptum est: quisquis templum dei corruperit. corrumpet illum deus. quod si quis ab eis quaerat quomodo dictum sit, ne corruptor putetur deus, exponunt statim "corrumpet" dictum esse: corruptioni tradet, uel si quo alio modo possunt. quo animo si essent in ueterem legem, et multa ibi miranda intellegerent et nondum intellecta non cum odio lacerarent, sed cum honore differrent. Si quis autem nondum credit ex nihilo esse corruptionem, proponat sibi haec duo "esse" et "non esse" quasi ex diuersis partibus intellegendi gratia, ut, cum tardis tardius ambulemus, deinde uelut in medio constituat aliquid, ut puta corpus animantis, et quaerat hoc secum, dum formatur illud corpus et nascitur, dum augetur eius species, nutritur, conualescit, roboratur, decoratur, firmatur, in quantum manet et in q an non esse: non dubitabit esse quidem aliquid in ipsis etiam primor
Abbreviated transcription (Latin):
dientẽ cõmisit uolens. Non enĩ inuetere testam̃to tan¬
tũ scriptũ .ẽ. ego facio bona et condo mala : sedeuiden¬
tius in nouo ubi dñs dicit. Nolite timere cos quicor¬
pus occidunt & amplius ñ habent qđ faciant : sedeũ
timete qui cũ corpus occiderit. habet potestatem
animã mittere ingehennã. Uoluntariȩ aũt cor¬
ruptioni addi uidicio diuino poenalẽ corrupti¬
oñẽ : ma ni festissime apłs paulus attestatur. cũ
dicit. Templũ enĩ dĩ scm̃ .ẽ. qđ estis uos Iuisquis tem¬
plũ dĩ corrũ perto : corrũpet illũ ds̃. Quodsi in uete¬
re lege dictũ ex̃: quib inuectionib isti impetum
facerent. accusantes quasi corruptorẽ dm̃. Iuod
uerbũ metuentes multi latini int̃pretes : noluerunt
are ipsa : offensionẽ uocabuli deuitarunt. Iuã qũa
isti ñ minus inueherent᷑ in ꝑditorẽ dm̃ : si hoc in lege
uetere aut ꝓpħis inuenirent. Sed grecis exẽplarib

Expanded text:
dientem commisit uolens. Non enim in uetere testamento tandientem commisit uolens. Non enim in uetere testamento tantum scriptum est: ego facio bona et condo mala, sed euidentius in nouo, ubi dominus dicit: nolite timere eos, qui corpus occidunt et amplius non habent, quid faciant, sed eum timete, qui cum corpus occiderit, habet potestatem animam mittere in gehennam . Voluntariae autem corruptioni addi judicio divino poenalem corruptionem, manifestissime apostolus Paulus attestatur, cum dicit: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos: quisquis templum dei corruperit, corrumpet illum deus. quod si in uetere lege dictum esset, quibus inuectionibus isti inpetum facerent accusantes quasi corruptorem deum! quod uerbum metuentes multi latini interpretes noluerunt a re ipsa offensionem uocabuli deuitarunt. quamquam isti non minus inueherentur in perditorem deum, si hoc in lege uetere aut prophetis inuenirent. sed graecis exemplaribus
Abbreviated transcription (Latin):
Non .ẽ. enĩ ab illo corruptio : qui solus ẽ. in cor¬
ruptibilis. Sihȩc capis : grãs agedõ Si non capis:
quiesce. et noli temere nondũ intellecta damna¬
re supplexq illi qui lum̃ est mentis attende. ut
intelligas. Cũ dicit᷑ enĩ natura corruptibilis:
non unũ sed duo nomina dicunt᷑. Itẽ cũ dicitur.
ds̃ fecit denichilo : non unũ. sed duo nomina
audiuimus. Red de ergo istis singulis illa singu¬
la : ut cũ audis naturã. addm̃ ꝑtineat. cũ audis
corruptibilẽ ad nichilũ. Ita tam̃ : ut ipse corrup¬
tiones quãuis ñ sint ex dĩ arte. in eius tam̃ potestate sint
disponendo prerũ ordine et meritis animarũ. Idõ recte
dicimus : ab illo . eẽ. p̃miũ atq suppliciũ. lta enĩ non fec̃
corruptionẽ ut possit corruptioni eũ dare qui corrũ¬
pi meruit. id est qui seipse coeperit peccando corrũpe¬
re : ut cruciantẽ sentiat corruptionẽ inuitus. quiblan¬

Expanded text:
non est enim ab illo corruptio, qui solus est incornon est enim ab illo corruptio, qui solus est incorruptibilis. si haec capis, gratias age deo; si non capis, quiesce et noli temere nondum intellecta damnare subplexque illi, qui lumen est mentis, adtende, ut intellegas. cum enim dicitur "natura corruptibilis," non unum, sed duo nomina dicuntur. item cum dicitur "deus fecit" de nihilo, non unum, sed duo nomina audimus. redde ergo istis singulis illa singula, ut cum audis naturam, ad deum pertineat, cum audis corruptibilem, ad nihilum, ita tamen, ut ipsae corruptiones, quamuis non sint ex dei arte, in eius tamen potestate sint disponendae pro rerum ordine et meritis animarum. ideo recte dicimus ab illo esse praemium atque subplicium. ita enim non fecit corruptionem, ut possit corruptioni eum dare, qui corrumpi meruerit, id est qui se ipse coeperit peccando corrumpere, ut cruciantem sentiat corruptionem inuitus, qui blan
Abbreviated transcription (Latin):
rũq mensuris uocaris ut redeas. Ita recto
moderamine altissimi conditoris usq adbona trena
ꝑuentũ .ẽ. quȩ corrũ punt᷑ et reformant᷑ : ut haberes
supplicio mixta solatia. ut et laudares dm̃ delectata
ordine bonorũ. et refugeres in eũ exercitata expe¬
rim̃tis malorũ. Ita inquantũ tibi t̃rena seruiunt :
docent te . eẽ dominã suã Inquantũ aũt molesta
sunt : docent ut seruias dñotuo. Iua propt̃ quã¬
iussit malũ corruptio. et quã uis ñ ista a conditore
naturarũ. sed ex eo sit qđ denichilo factae sunt :
tam̃ etiã ipsa illo regente et gub̾nante om̃a quȩ
fecit sic ordinata est. ut ñ noceat nisi naturis infiꝰ¬
mis ad suppliciũ dãnatorũ et exercitationẽ ad¬
monitionẽq redeuntiũ. ut in hęreant deo incor¬
turas corruptibiles. Inquantũ eñi naturae sunt
fecit ds̃ Inquantũ aũt corruptibiles: ñds̃ fecit

Expanded text:
rumque mensuris uocaris, ut redeas. ita recto rumque mensuris uocaris, ut redeas. ita recto moderamine altissimi conditoris usque ad bona terrena peruentum est, quae corrumpuntur et reformantur, ut haberes subplicio mixta solatia, ut et laudares deum delectata ordine bonorum, et refugeres in eum exercitata experimentis malorum. ita in quantum tibi terrena seruiunt, docent te esse dominam suam; in quantum autem molesta sunt, docent, ut seruias domino tuo. Quapropter quamuis sit malum corruptio et quamuis non sit a conditore naturarum, sed ex eo sit, quod de nihilo factae sunt, tamen etiam ipsa illo regente et gubernante omnia, quae fecit, sic ordinata est, ut non noceat nisi naturis infimis ad subplicium damnatorum et exercitationem admonitionemque redeuntium, ut inhaereant deo incorturas corruptibiles. in quantum enim naturae sunt, deus fecit; in quantum autem corruptibiles, non deus fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
ut post me aliqͥd boni fieret : Non enĩ qđ bonũ ẽ
post dm̃: iã debuit esse nouissimũ. Et hinc maxi¬
me apparet. quantã tibi tribuerit dignitatem :
qđ ds̃ qui solus tibi naturalit̃ dominat᷑. fecit alia
bona quib tu quoq dñareris. Nec mireris quod
nunc tibi non om̃i modo seruiunt. et te aliquando
etiã cruciant : quia dñs tuus maiorẽ habet po¬
testatẽ in ea quȩ tibi seruiunt. quã tu ipse tanqu̾̃
in seruos seruorũ suorũ. Iuid ergo mirũ si tibi pe¬
canti id est non obtẽperanti dño tuo. poenalia qͥb
dominabaris effecta sunt. Quid enĩ tã iustum.
et qͥd iustius dõ : hoc nãq humana natura inadĩ
meruit. Dequo nunc non est disputandi locus
Sed tam̃ dominator iustus et iustis premiis et
iustis suppliciis approbat᷑: beatitate recte ui¬
uentiũ. poenaq peccantiũ: Nec tam̃ sine mise¬
ricordia derelicta es: quȩ certis rerũ tẽpo¬

Expanded text:
ut post me aliquid boni fieret. non enim quod bonum est ut post me aliquid boni fieret. non enim quod bonum est post deum, iam debuit esse nouissimum. et hinc maxime adparet, quantam tibi tribuerit dignitatem, quod deus, qui solus tibi naturaliter dominatur, fecit alia bona, quibus tu quoque dominareris. nec mireris, quod nunc tibi non omni modo seruiunt et te aliquando etiam cruciant, quia dominus tuus maiorem habet potestatem in ea, quae tibi seruiunt, quam tu ipsa, tamquam in seruos seruorum suorum. quid ergo mirum, si tibi peccanti, id est non obtemperanti domino tuo poenalia, quibus dominabaris, effecta sunt? quid enim tam iustum et quid iustius deo? hoc namque humana natura in Adam meruit, de quo nunc non est disputandi locus; sed tamen dominator iustus et iustis praemiis et iustis subpliciis adprobatur beatitate recte uiuentium poenaque peccantium. nec tamen sine misericordia derelicta es, quae certis rerum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ideo et unigenitus inscripturis: et primogenitus dici¬
paulus dicit ut sit ipse primo genitus in multis fr̃ibus.
Iuod si dixerimus. non iã essent ista bona quȩ deni¬
chilo facta sunt. sed tantũ modo dĩ natura esset.
inuidemus tantis bonis. et uox impia est in iuriam
putare non hoc. eẽ. qđ ds̃ et ideo nolle esse aliqđ
bonũ. qm̃ ei p̃ponit᷑ ds̃. Quȩso patere natura animȩ
rationalis aliquanto minus esse quã ds̃ est : & tanto
minus ut post istũ te melius aliquid non sit. Latere
inquã & mitosce illi. nete adhuc repellat in infima.
ubi ꝑ angustias poenales etiã atq etiã bonũ quo es
uilescat tibi. Suꝑba es indm̃. si indignaris qđ te
ante cedit: et nimis contumeliose de illo sentis si non
in effabilit̃ gratulari. tã magnũ bonũ. ẽẽ. te ut solus
sit ille prestantior. Iuo constituto atq firmato.: illia
nedixeris. me solã naturã ds̃ facere debuit. nollẽ

Expanded text:
ideo et unigenitus in scripturis et primogenitus diciideo et unigenitus in scripturis et primogenitus diciPaulus dicit: ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Quodsi dixerimus "non iam essent ista bona, quae de nihilo facta sunt, sed tantummodo dei natura esset", inuidebimus tantis bonis et uox inpia est, iniuriam putare non hoc esse, quod deus est, et ideo nolle esse aliquod bonum, quoniam ei praeponitur deus. quaeso, patere, natura animae rationalis, aliquanto minus te esse quam deus est, et tanto minus, ut post ipsum te melius aliquid non sit, patere, inquam, et mitesce illi, ne te adhuc repellat in infima, ubi per angustias poenales etiam atque etiam bonum, quod es, uilescat tibi. superba es in deum, si indignaris, quod te antecedit, et nimis contumeliose de illo sentis, si non ineffabiliter gratularis tam magnum bonum esse te, ut solus sit ille praestantior. quo constituto atque firmato illud ne dixeris: me solam naturam deus facere debuit; nollem,
Abbreviated transcription (Latin):
cisset ds̃bona Siaũt dixerit sũma bona ea fecisset :
oportet intelligat sumũ bonũ ipsum. eẽ. qui facit hȩc
bona Iuid mali inquis fieret. si & ista fierent sum¬
me bona: Et tamen siquis ex nob̵ quȩreret accepto
et credito dõ patre sũme bono. siesset aliud sume bonũ
unde esse nobis pie uideret᷑: nullo modo recte res¬
ponderemꝰ. nisi de dõ patre. qui sũme bonus est Iđ
ergo deillo. ẽ: meminerimus natũ deillo. eẽ. non a¬
beo factũ denichilo Et idõ & hoc sũme id est incor¬
ruptibilit bonũ esse. Uideamus quae iniuste flagita¬
ri ut tã sume bona sint quȩ fecit denichilo : quã sum¬
me bonus. ẽ. quẽ dese genuit. Quẽ nisi unũ genuisset:
non id qđ ipse .ẽ. genuisset : quia ipse unus .ẽ. R.¬
Iuxꝓpt̃ deunico quidẽ filio. ꝑ quẽ facta sunt apatre
om̃a bona denichilo imperite atq impie fr̃s quȩrunt᷑ :
nisi ex eo quod in homine apparere dignatus est. Nam

Expanded text:
cisset deus bona"; si autem dixerit "summe bona ea fecisset" cisset deus bona"; si autem dixerit "summe bona ea fecisset" oportet intellegat summum bonum ipsum esse, qui fecit haec bona. Quid mali, inquis, fieret, si et ista fierent summe bona? et tamen si quis ex nobis quaereret accepto et credito deo patre summo bono, si esset aliud summe bonum, unde esse nobis pie uideretur, nullo modo recte responderemus nisi de deo patre, qui summe bonus est. quod ergo de illo est, meminerimus natum de illo esse, non ab eo factum de nihilo, et ideo et hoc summe, id est incorruptibiliter bonum esse, uidemusque iniuste flagitari, ut tam summe bona sint, quae fecit de nihilo, quam summe bonus est, quem de se genuit: quem nisi unum genuisset, non id, quod ipse est, genuisset, quia ipse unus est. quapropter unico quidem filio, per quem facta sunt a patre omnia bona de nihilo, inperite atque inpie fratres quaeruntur, nisi ex eo, quod in homine adparere dignatus est. nam
Abbreviated transcription (Latin):
sed non errare desiderans. Unde est ista corru¬
ptio . qđ quasi generale malũ rerũ bonarũ sed
tam̃ corruptibiliũ. eẽ. cõperimus: Qui talis quę¬
rit: cito in ueniet magno ardore uerũ petens. et
constanti ꝑ seuerantia pulsans pie. ꝑhomines eñ
cõmemoratio aliqua signis uerborũ fieri potest.
Docet aũt unus uerus magister. ipsa incorruptibilis
uerita s. solus magister interior : qui etiã exterior
factus ẽ. ut nos ab exteriorib: ad interiora uoca¬
ret It formã serui accipiens. ut surgentib: eius
sublimitas innotesceret: iacentib: humilis appa¬
rere dignatus est. In eius nomine supplices simus:
mus Primo enĩ breuissimȩ responderi potest. quȩ¬
rentib unde corruptio. ẽ : cũ dicit᷑ ex eo qđ hae
naturae quae corrũpi possunt non dedõ genitȩ. sed
ab illo denichilo factȩ sunt. Iuas qm̃ bonas superior ra¬
to demonstrauit : nemo potest rec te dicere. non fe¬

Expanded text:
sed non errare desiderans: unde est ista corrused non errare desiderans: unde est ista corruptio, quod quasi generale malum rerum bonarum, sed tamen corruptibilium esse conperimus? qui talis quaerit, cito inuenit magno ardore uerum petens et constanti perseuerantia pulsans pie. per homines enim commemoratio aliqua signis uerborum fieri potest; docet autem unus uerus magister, ipsa incorruptibilis ueritas, solus magister interior: qui etiam exterior factus est, ut nos ab exterioribus ad interiora reuocaret, et formam serui accipiens, ut surgentibus eius sublimitas innotesceret, iacentibus humilis adparere dignatus est. in eius nomine subplices simus emus. primo enim breuissime responderi potest quaerentibus, unde corruptio est, cum dicitur: ex eo, quod hae naturae, quae corrumpi possunt, non de deo genitae, sed ab illo de nihilo factae sunt: quas quo- Diam bonas superior ratio demonstrauit, nemo potest recte dicere "non fe
Abbreviated transcription (Latin):
superius nichil est. Si poterant : aut corrũ pebant᷑ aut
ñ corrũpebant᷑. Si ñ corrũ pebant᷑ : in corruptȩ eraq̃
qđ uidemus dici sine magna laude ñ posse. Si aũt corrũ¬
pebant᷑ minuebant᷑ illo tã magno bono. Siminuebant᷑
bono: habebant bonũ quo minuerent᷑. Quod si ñ habe¬
bant bonũ : non erant naturae illȩ sũmũ malũ. et om¬
nis manichei fabula falsa .ẽ. Sed qm̃ quaesiuimus qͥd
eẽt malũ. neq hoc naturã sed c̃tra naturã esse cogno¬
uimus: consequent̃ quaerendũ. ẽ. unde sit. Quod ille
sĩ fecisset : minus fortasse in has tanti erroris angu¬
stias laberet᷑. Pre popere qͥppe ac p̃postere quȩsiuit un¬
de.eẽt. qđ primo ñ quȩsierat qͥd esset. Et idõ nullo mo¬
do potuer̃ quaerenti occurrere. nisi uana phanta sm¬
ta : quib difficile animus carnalib: sensib: multum
pastus exuitur. Dicet ergo aliquis : non iã certare

Expanded text:
superius nihil est. si poterant, aut corrumpebantur, aut superius nihil est. si poterant, aut corrumpebantur, aut non corrumpebantur; si non corrumpebantur, incorruptae erant, quod uidemus dici sine magna laude non posse; si autem corrumpebantur, minuebantur illo tam magno bono; si minuebantur quo bono, habebant bonum, quo minuerentur. quodsi habebant bonum, non erant naturae illae summum malum et omnis Manichaei fabula falsa est. Sed quoniam quaesiuimus, quid esset malum, neque hoc naturam, sed contra naturam esse cognouimus, consequenter quaerendum est, unde sit: quod ille si fecisset, minus fortasse in has tanti erroris angustias laberetur. praepropere quippe ac praepostere quaesiuit, unde esset, quod primo non quaesierat, quid esset; et ideo nullo modo potuerunt quaerenti occurrere nisi uana phantasmata, quibus difficile animus carnalibus sensibus multum pastus exuitur. dicet ergo aliquis non iam certare,
Abbreviated transcription (Latin):
uero etiã ñ posset om̃ino corrũpi: incorruptibile
ec̃t. Necesse .ẽ. aũt ut siue in corruptio siue in cor¬
ruptibilitas bonũ sit: simalũ est corruptio. Sed
nunc de incorruptibili natura nulla quęstio est
Dehis agit᷑ quae possunt corrũpi. Quaedum noncor¬
rũ punt᷑ in corrupta dici possunt : in corruptibilia
ñ possunt. Illud enĩ solũ incorruptibile ꝓprie
dicit᷑ : qđ non tantũ ñ corrũpit᷑. sed etiã nulla
exparte corrũpi potest . In corrupta ergo quae¬
cunq sunt &tam̃ corrũpi possunt : cũ corrũpi
coeperint. eo ipso bono minuunt᷑ quo incorrup¬
ta erant Et magno quidẽ bono : quia magnum
malũ . ẽ. corruptio. Et quandiu in eis augeri cor¬
ruptio potest: tãdiu habent bonũ quominuantur.
Iua ꝓpt̃ naturȩ illȩ quas int̾ra tenebrarũ fuisse con¬
fingit: aut poterant corrũpi aut ñ poterant
Si non poterant : in corruptibiles erant. quo bono

Expanded text:
uero etiam non posset omnino corrumpi, incorruptibile uero etiam non posset omnino corrumpi, incorruptibile esset. necesse est autem, ut siue incorruptio siue incorruptibilitas bonum sit, si malum est corruptio. sed nunc de incorruptibili natura nulla quaesito est; de his agitur, quae possunt corrumpi quae dum non corrumpuntur, incorrupta dici possunt, incor- . ruptibilia non possunt. illud enim solum incorruptibile proprie dicitur, quod non tantum non corrumpitur, sed etiam nulla ex parte corrumpi potest. incorrupta ergo quaecumque sunt et tamen corrumpi possunt, cum corrumpi coeperint, eo ipso bono minuuntur, quo incorrupta erant, et magno quidem bono, quia magnum malum est corruptio; et quamdiu in eis augeri corruptio potest, tamdiu habent bonum, quo minuantur. quapropter naturae illae, quas in terra tenebrarum fuisse confingit. aut poterant corrumpi aut non poterant. si non poterant, incorruptibiles erant, quo bono
Abbreviated transcription (Latin):
deinde in ipso corpore corruptio pulchritudi¬
nis. fȩditas corruptio rectitudinis. prauitas.
corruptio ordinis ꝑuersitas. corruptio in tegri¬
tatis discissio aut fractura aut deminutio
Longũ .ẽ. & difficile et harũ rerũ quas cõmemo¬
raui & aliarũ in numerabiliũ om̃s corruptio¬
nes nominat̃ enuntare : cũ etiã multȩ quae dicuntꝰ
in corpore. possint et in anima dici. Et innume¬
rabilia sunt : in quib: ꝓpria uocabula corruptio
teneat. Uerũtam̃ uidere iã facile.ẽ: nichil nocere
corruptionẽ nisi qđ labe facit naturalẽ statũ. et
ideo eã non esse naturã. sed contra naturã. Iuod¬
si non inuenit᷑ in reb: malũ. nisi corruptio. et
corruptio non . ẽ. natura : nulla utiq natura ma¬
lum est. Sed si hoc forte intelligere non ualetis.
illud attendite. qđ om̃e qđ corrũpitur. bono aliqͦ
minuit᷑. quia siñ corrũ peret᷑ incorruptũ esset. Si

Expanded text:
deinde in ipso solo corpore corruptio pulchritudideinde in ipso solo corpore corruptio pulchritudinis foeditas; corruptio rectitudinis prauitas; corruptio ordinis peruersitas; corruptio integritatis discissio aut fractura aut diminutio. longum est et difficile et harum rerum, quas commemoraui, et aliarum innumerabilium omnes corruptiones nominatim enuntiare, cum etiam multae, quae dicuntur in corpore, possint et in anima dici et innumerabilia sint, in quibus propria uocabula corruptio teneat. uerumtamen uidere iam facile est nihil nocere corruptionem, nisi quod labefacit naturalem statum, et ideo eam non esse naturam, sed contra naturam. quodsi non inuenitur in rebus malum nisi corruptio et corruptio non est natura, nulla utique natura malum est. Sed si hoc forte intellegere non ualetis, illud adtendite, quod omne, quod corrumpitur, bono aliquo minuitur, quia si non corrumperetur, incorruptum esset; si
Abbreviated transcription (Latin):
dit ut om̃i ex parte cogat displicere. qđ om̃i
exparte rep̃hendere ñ potest. Atq hoc modo
animũ ad aequum iudiciũ cõponentes : quȩ ramꝰ
iã unde sint cũ illis bonis mala quae me quoq
impbare dicebã. Iđ facilius uidebimus : si in unũ
nom̃ potuerimꝰ cuncta conferre. Quis enĩ du¬
bitet. totũ illud qđ dr̃ malũ. nichil. eẽ. aliud
quã corruptionẽ : Possunt quidẽ aliis atq aliis
uocabulis alia atq alia mala nominari: sed
qđ om̃iũ rerũ malũ sit inquib: mali aliqͥd anim¬
ad uerti potest. corruptio.ẽ. Sed corruptio
peritȩ animȩ imperitia uocat᷑ : corruptio pru¬
dentis imprudentia corruptio iustiinius¬
titia. corruptio fortis ignauia. corruptio qui¬
etis atq tranquillitatis cupiditas uł metus uel
tristitia uł iactantia : De inde incorpore anima¬
to corruptio sanitatis. dolor &morb: corrup¬
tio iuriũ lassitudo corruptio quietis. labor

Expanded text:
dit, ut omni ex parte cogat displicere, quod omni dit, ut omni ex parte cogat displicere, quod omni ex parte reprehendere non potest. atque hoc modo animum ad aequum iudicium conponentes quaeramus iam, unde sint cum illis bonis mala, quae me quoque inprobare dicebam. quod facilius uidebimus, si in unum nomen potuerimus cuncta conferre. Quis enim dubitet totum illud quod dicitur malum nihil esse aliud quam corruptionem ? possunt quidem aliis atque aliis uocabulis alia atque alia mala nominari, sed quod omnium rerum malum sit, in quibus mali aliquid animaduerti potest, corruptio est. sed corruptio peritae animae inperitia uocatur; corruptio prudentis inprudentia; corruptio iustae iniustitia; corruptio fortis ignauia; corruptio quietae atque tranquillae cupiditas uel metus uel tristitia uec iactantia; deinde in corpore animato corruptio sanitatis dolor et morbus; corruptio uirium lassitudo; corruptio quietis labor;
Abbreviated transcription (Latin):
feritatẽ leonis intuens atq sȩuitiã. cȩtera eius ne¬
gligens om̃ino atq p̃teriens naturã illius ani¬
mantis . ñ tantũ malũ sed malũ magnũ. eẽ. cla¬
maret . quanto scilicet ex aggeratius quanto ti¬
midius. At si edomita feritate duci leonẽ mansu¬
etũ uideret. p̃sertĩ sinũquã ante fuisset deilla
bestia territus: tunc uacaret securo atq intrepido
leonis pulchritudinẽ considerare atq laudare
Dequa ego nichil dicã : nisi qđ adrẽ mixime ꝑtinet.
Fieri posse ut aliqua natura offendat ex aliquo
et in totã nascat᷑ odiũ : cũ manifestũ sit multo me¬
liorẽ . eẽ. speciem uerȩ ac uiuie bestiae etiã cum
terret insiluis. quã imitatȩ atq simulatȩ cũ in
pariete picta laudat᷑. Hoc ergo errore ille nos
ñ decipiat. nec cȩcos faciat ad considerandas
naturarũ species : cũ quaedã in eis iusta rep̃hen¬

Expanded text:
feritatem leonis intuens atque saeuitiam, cetera eius neferitatem leonis intuens atque saeuitiam, cetera eius neglegens omnino atque praeteriens naturam illius animantis non tantum malum, sed magnum malum esse clamaret, tanto scilicet exaggeratius, quanto timidius; at si edomita feritate duci leonem mansuetum uideret, praesertim si numquam antea fuisset de illa bestia territus, tunc uacaret securo atque intrepido leonis pulchritudinem considerare atque laudare. de quo ego nihil dicam, nisi quod ad rem maxime pertinet, fieri posse, ut aliqua natura offendat ex aliquo et in totam nascatur odium, cum manifestum sit multo meliorem esse speciem uerae ac uiuae bestiae, etiam cum terret in siluis, quam imitatae atque simulatae, cum in pariete picta laudatur. hoc ergo errore ille nos non decipiat nec caecos faciat ad considerandas naturarum species, cum quaedam in eis ita reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
de sint illa bona quae uos quoq laudare cogimini.
si ab surdissimi cordis eẽ ñ uultis. Sed qͥd ego istud
quȩrã. cũ utriq fateam᷑ om̃a quȩcũq & quanta cũq
bona sunt. ab uno dõ. eẽ. qui sũme bonus est : Resis¬
citis ergo uos ipsi manicheo : qui tot et tanta bona
quae cõmemorauimus iusteq laudauimꝰ. pacẽ con¬
cordiãq partiũ inuna quaq natura. salutẽ ualen¬
tiamq animantiũ. et cetera quae repetere iãpiget.
ita in t̾ra cõmentitia tenebrarũ. eẽ. arbitratus est:
ut ab illo dõ quẽ bonorũ om̃iũ fatet᷑ auctorem.
alienare conaret᷑ Non enĩ ea bona uidit : dum
hoc solũ attendit qđ displiceret. Tanquã siquis¬
piã fremitu leonis ex territus. & eũ intuens tra¬
hentẽ ac dilaniantẽ pecorũ aut hominũ corpo¬
ra quaecũq app̃hendisset puerili quadã infir¬
mitate animi tanto timore ꝑcelleret᷑ : ut solam

Expanded text:
de sint illa bona, quae uos quoque laudare cogimini, de sint illa bona, quae uos quoque laudare cogimini, si absurdissimi cordis esse non uultis. sed quid ego istud quaeram, cum utrique fateamur omnia, quaecumque et quantacumque bona sunt, ab uno esse deo, qui summe bonus est ? resistite ergo uos ipsi Manichaeo, qui tot et tanta bona, quae commemorauimus iusteque laudauimus, pacem concordiamque partium in unaquaque natura, salutem ualentiamque animantium et cetera, quae repetere iam piget, ita in terra conmenticia tenebrarum esse arbitratus est, ut ab illo deo, quem bonorum omnium fatetur auctorem, alienare conaretur. non enim ea bona uidit, dum hoc solum adtendit, quod displiceret, tamquam si quispiam leonis fremitu exterritus et eum intuens trahentem ac dilaniantem pecorum aut hominum corpora, quaecumque adprehendisset, puerili quadam infirmitate animi tanto timore percelleretur, ut solam