comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ardore. Hones tas in actione. sobri&as in con¬
patentia in tribulatione. spes in crcatore. amor uite¬
a &erne. ꝑseuerantia iisque infinit. Uregorius dix̃.
Si nra intentio aprid dm̃ simplex fuerit. in ei iudicio
nrã actio tenebrosa nonerit. Qui cauti esse ꝑ rectitu¬
dinc̾ nesciunt nequaquã in nocentes ꝑsistere per
simplicitate᷑ possunt. Sca electoꝵ ȩccła simplicitatis
sit &iarꝰ temperans. nesi plus ferueat quã oport&
ꝑdat iustitiã cuius seruare modcramina ignorit
Sepe enm quis i racundiae stimulis uictus. contri delin¬
quentes z elo ulciscende iustitię plus quã necesse est
inflammatur iustitiȩ limitt᷑ inulcione transiens.
agit crudelit᷑ qđ se iuste agere suspicat᷑. Hisodor¬
dic. Sit egressus tuus simplicitas. nichil leuitatis
insuccessu tuo appareat. Animus enim. in corpo¬
ris habitu appar&. Restus corporis. signũ e mͦtis
Corporis gestu. anmus ꝓditor eͦ. Incessus tuus. al¬

Expanded text:
circuitu, honestas in actione, sobrietas in concircuitu, honestas in actione, sobrietas in conientia in tribulatione, spes in Creatoreaeternae. Perseverantia usque in finem. GREGORIUS. Si nostra intentio apud Deum simplex fuerit, in ejus judicio nostra actio tenebrosa non erit. Qui cauti esse per rectitudinem nesciunt, nequaquam innocentes persistere per simplicitatem possunt. Sancta electorum Ecclesia simplicitatis sit etiam temperans: ne si plus ferveat quam oportet, perdat justitiam, cujus servare moderamina ignorat. Saepe enim cum quis iracundiae stimulis victus, contra delinquentes zelo ulciscendae justitiae plus quam necesse est inflammatur, justitiae limitem in ultione transiens agit crudeliter quod se agere juste suspicatur. ISIDORUS. Sit in gressu tuo simplicitas, nihil lenitatis in progressu tuo appareat. Animus enim in corporis habitu appareat Gestus corporis signum est mentis. Corporis gestu animus proditur. Incessus tuus al
Abbreviated transcription (Latin):
matinius ñ deficientes. Salomondix̃. Sim¬
plicitas iustorũ dirig& eos. & subplantatioꝑ
uersorũ uastibittos. Iustitia simplicis dirign
uiã eius. & in in pioate sua corruit impius. In nocens cre¬
dit om̃e uerbũ. Quidecipit iustũ in ina mala. in interi¬
ta suo corru&. & simplices possidebunt bona eius.
Uiri sanguinũ oderunt simplicẽ. iusti autẽ querunt
animã cius. Hironimꝰ dix̃. Scã rusticitas soli sibi
ꝑdest. & quantũ ȩdificat ex uitȩ merito ecclesĩx
seruo dĩ ñ corporis cultus. sed animȩ uigor quęritur.
que cirnis infirmitate sit forcior. Nec rusticus &
Multoque melius ẽ duobus in ꝑ fectis rusticitatẽ scam̃
habere . quã eloquentiã peccatricẽ. Ueneratione habenda
ẽ. non uerbosa. sed scã rusticitas. Fabrica spiritalis est.
fides firma in corde.galea salutis in capite. signũ xpĩ
in fronte. uerbũ ueritatis in ore. uoluntas bona in
mente. dilectio dĩ in pectore. precinetio castitatisin

Expanded text:
deficientes . SALOMON. Simplicitas justorum diriget eos, et supplantatio perversorum vastabit illos . Justitia simplicis dirigit viam ejus, et in impietate sua corruet impius . Innocens credit omni verbo. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona ejus . Viri sanguinum oderunt simplicem, justi autem quaerunt animam ejus. HIERONYMUS. Sancta rusticitas sibi soli prodest, et quantum aedificat ex vitae merito Ecclesiam servo Dei non corporis cultus, sed animae vigor quaeritur, qui carnis infirmitate sit fortior, multoque melius e duobus imperfectis rusticitatem sanctam habere, quam eloquentiam peccatricem. Quidquid inebriaest, non verbosa, sed sancta rusticitas. Fabrica spiritualis est fin fronte, verbum veritatis in ore, voluntas bona in mente, dilectio Dei in pectore, praecinctio castitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
ita & liuis circũ fert᷑ & in stabilis ꝑ om̃s actus suos. In
uitas patrii dicit᷑. Mansu&ũ diligit dñs. turbolen¬
enĩ quis ĩ lenitate ac pacientia cordis fuerit. tantũ
ĩ corporis purititt ꝓ fici&. Enfebius dix̃. Bestiarũ feri¬
tis dĩ uirtute mansuescit. Humana uero rabies. nec fera¬
rũ mitescit exẽplis. Iophus dix̃. In consulta temeritas. nes¬
cit consiliũ expectare ducis. OpxCłorit

Expanded text:
instabilis per omnes actus suos. EX VITIS PATRUM. Mansuetum diligit Dominus, turbulenenim quisque in lenitate ac patientia cordis fuerit, tantum in cordis puritate proficiet. EUSEBIUS. Bestiarum feritas Dei virtute mansuescit. Humana vero rabies nec ferarum mitescit exemplis. JOSEPHUS. Inconsulta temeritas nescit consilium exspectare ducis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Salomon dicͣ. Post industriã. sequit᷑ sapi¬
entia. Agustinus dic̃. Nutri tuã animã lectio¬
nibus diuinis. parabt̾ enim tibi mͣsam spitalem
Hieronimus dic̃. Qui ad siduȩ insistit lectioni.
in pͣsenti quidẽ laborat. sed postea gratulat᷑. cũ
cepcrit de amaris seminib lit terarũ. dulces
fructus capere. Prudens lector caue seꝑ super¬
stitiosã intellegentiã. ut nͣ ad tuũ sensu᷑ ad tem¬
peres scripturas. sed scripture ingas sensum
tuu. ut intellegas quo sequat᷑. Illa stude amus
scere in t̾ris. quoꝵ nobis notitia ꝑ seuer& incęlis.
tus c̃ qui diuinas scripturas legens uerba uertit
oꝑe & nudã cruce̾ nudus sequitur puris ma
potest facere. poena magis quã uirtuse᷑. Quanto
um quis inscriptura racra ꝓficerit. tantũ haec
dẽ scriptura ꝓficit apud ipsũ. Tantũ insacro
oquio ꝓfectũ inuenies. quanto apud illũ ipse
ĩ do̾ semꝑ esse. frequent᷑ deb& orare. frequent᷑
legere. Nam cũ oramus. ipsi cũ dõ loquant᷑.

Expanded text:
. Post industriam sequitur sapientia . AUGUSTINUS. Nutri animam tuam lectionibus divinis, parabit enim tibi mensam spiritualem. HIERONYMUS. Qui assidue instat lectioni, in praesenti quidem laborat, sed postea gratulabitur, cum coeperit. De amaris seminibus litterarum dulces fructus cape. Prudens lector cavet semper superstitiosam intelligentiam ut non ad suum sensum attemperet Scripturas, sed Scripturae jungat sensum suum, ut intelligat quid sequatur. Illa studeamus discere in terris, quorum nobis notitia perseveret in coelis. Beatus est qui, divinas Scripturas legens, verba vertit in opera, et nudam crucem nudus sequitur puris manquam quod non potest facere, poena magis quam virtus est. Quanto enim quis in Scriptura sacra proficit, tanto haec eadem Scriptura proficit apud ipsum. Tantum in sacro eloquio profectum invenies, quantum apud illud ipsecum Deo semper esse, frequenter debet orare, et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur; cum
Abbreviated transcription (Latin):
btimus enĩ lector ẽ. qui dictoꝵ intelligentiam
expect&. & dictis potius quam inponat.¬
& retulerit magis quam adtule¬
rit. Ne que enim cogat id ue¬
ra citer dictis obti nere.
quod an te lecti onẽ
prae sumꝑ serit ir¬
tellegendum. Ba¬

Expanded text:
medio lib. 1 de Trin., qui dictorum intelligentiam medio lib. 1 de Trin., qui dictorum intelligentiam expectat ex dictis potius quam imponat; et retulerit magis quam attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum.
Abbreviated transcription (Latin):
atq occulta sunt. Sermo dĩ. fidelib luxe. reꝓbi
autͣ atq suꝑbis. quo dã modo tenebrescit. & uni
illi inluminant᷑. inde isti cecant᷑. Nequaquã le
intelligit. qui carnalit᷑ ũba legis ꝑcurrit. sedh
qui eã sensu interioris intellegentiã ꝑcipit. Qui lit teraͣ
dinẽ. Idõ libri scĩ simplici sermone c̃scriptist᷑. ut nͣ
insapientiã u̾bi. sed in ostensione sp̃s homine̾ ad fide᷑
ꝑducerent᷑. Ina ectione ñ ũba sed ueritas eͣ amanda
it utilis ad instruendũ lectio. adhibita autͣ eͥl¬
one maiore̾ intelligentiã pͥb&. Melius ẽ emͣ con¬
ferre. quã legere. Quod enĩ obscurũ ẽ aut dubiũ.
conferendo cito ꝑspi&. Sic̃ instruere sol& consolatio.
ita contentio destruit. Cũ oꝑe. uaca lectiom. Lec¬
tio eniꝰ doc& qͥd caueas. lectio ostendit qđ ad tendas.
Multũ ꝓficis cũ legis sitam̃ facias qđ legis. Nide ne

Expanded text:
atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibus lux est, reprobis atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibus lux est, reprobis autem ac superbis quodam modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur. Nequaquam legem intelligit, qui carnaliter verba legis percurrit; sed is qui eam sensu interioris intelligentiae percepit. Qui litteram dinum. Ideo libri sancti simplici sermone scripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Cum opere vaca lectioni, lectio enim docet quid caveas. Lectio ostendet quid attendas. Multum proficis cum legis, si tamen facias quod legis. Vide ne
Abbreviated transcription (Latin):
ni studu pͣmiũ recipit. ita qui pristinũ sibi ado
ingeniũ intelligentue negligit. condẽpnatioi
reus existit. quia donũ qđ accipit despicit. &
desidiã derelinquid. Quidã dĩ iudicio donũ se¬
tiae quod neglegunt accipiunt. ut durius dere
creditis puniantur. Tardiores aut̃ idõ qđ scu
cupiunt difficult̾ inueniunt. ut ꝓxima exercitio
boris. maximũ pͣmiũ habeant r&ributionis. D¬
nuͣ sine adiuuante gr̃a. quãuis infundat᷑ auribu
adcor numquã descendit. Pieriq in cacumine im¬
legentiã uiuaces existunt. sed loquendi inopia
gustant᷑. Quidam uero in utrisq pollent. Pio
ubi peccata mundare potuerunt. Semꝑ enim suꝑb
legunt. & nuͣquã inueniunt diuinȩ legis penetra
Humilib: & bene addm̃ in trantib patent. prauis a
atq suꝑbis claudunt᷑. quãuis diuina eloquia in le¬
one arrogantib aꝑta sint. inmisterio aut̃ clau

Expanded text:
oni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo oni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. onum sine adjuvante Dei gratia quamvis infundatur auribus, ad cor nunquam descendit. Plerique in cacumine intelligentiae vivaces existunt, sed loquendi inopia angustiantur. Quidam vero in utrisque pollent. Plerique ubi peccata mundare debuerunt. Semper enim superbi legunt, et nunquam inveniunt. Divinae legis penetrabilia, humilibus et bene ad Deum intendentibus patent: pravis autem atque superbis clauduntur. Quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus aperta sint, in mysterio tamen clausa
Abbreviated transcription (Latin):
scãrũ scripturarũ siue quia intellectũ m̃tis
idit. scu quia amundi uanitatib alistractũ ho¬
nẽ ad amore᷑ dt̃ ꝑducit. Tanto uana spes mor¬
ltatis huius nobis uilescit. quanto amplius le¬
ndo spes &erne claruerit. Lector strenuus.
tius ad implendo quę legit. quã ad sciendam
ũptissimus. Minor eniͣ poena ẽ nescire qͥđ ad¬
us quã ea quȩ noueris implere. Sicut enĩ legen
scire concupiscimꝰ sic sciendo recta quae didicim¬
intelligere. nisi legendo familiaritate᷑. Quan
quisque magis insacris eloquiis ad siduus fuerit.
itũ ex eis uberiore intelligentiã capit. Quantũ
amplius inquã lib& artẽ homo conscenderit. tant
magis ad homine̾ ars ipsa descendit. Quidã ha¬
bent intelligentiȩ ingeniũ sed neglegunt lei¬
tionis studiũ: & qđ legendo scire potuer neg¬
ggendo contẽpnunti Quãuis sensus ebitudo sit.
frequens tam᷑ lectio intellectũ adhib& Sicui
quitar diuis ẽ ad capiendũ ꝓintentione tam̃ b¬

Expanded text:
sanctarum Scripturarum; sive quia intellectum mentis erudit, seu quia a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei talitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo, spes aeterna claruerit. potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscime sacrae cognoscere, nisi legendi familiaritate. Quantum quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tantum ex eis uberiorem intelligentiam capit. Quanto amplius in quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire possunt, negligendo contemnunt. Quamvis sensus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen b
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Qui pastor est. esse deb& & magister.
Nec in ecclesiis quãuis sc̃s sit : pastoris sibi nom̃
ad sumere audeat. nisi possit docere quos pas¬
em conuersationis suae multo tẽpore ante di¬
tantũ amplius duplicatur. Et cũ subiecta sibi
arua rig&. nũquã fontis unda siccatur. Cũde

Expanded text:
ut qui pastor est, esse debeat et magister: nec in Ecclesiis quamvis sanctus sit, pastoris sibi nomen assumere, nisi possit docere quos pasem conversationis suae multo tempore ditanto amplius duplicabitur; et cum subjecta sibi arva riget, nunquam fontis unda siccatur. Alite
Abbreviated transcription (Latin):
uentia uita carentibus sensibilia uiuentibus intel¬
leetualia sensibilib in mortalia mostalibus rati¬
ocinando p̃ponimus. ita bene uiuendo uoluptu¬
osis utilia ut ilibus. honesta honestis. sc̃a scisuae
ꝑfectis ꝑfecta om̃ia praeferamus. Uerũtamen
nec corpus sp̃ui. nec app&itus obtemperart poo¬
terit ratiom. nisi ds̃ qui ipsum sp̃m creuut &cor¬
pus. delectatus cogitationib: nr̃is requiescatani
nobis. At tam̃ uerus agricoli inagro suo id est in¬
corde nr̃o ꝓfitiat. & quicquid in eofides plantat.
de uotio rigat ipse ad increm̃tum consumma¬
te maturitatis adducat. atq: ita nobis uolun¬
tarie sibi subiectis desideria mala subitiat.
XXUII. quod
actualẽ uitã tresuirtutes. id÷ tẽperantia. for

Expanded text:
entia vita carentibus, sensibilia viventibus, intellectualia sensibilibus, immortalia mortalibus, ratiocinando praeponimus, ita bene vivendo voluptuosis utilia, utilibus honesta, honestis sancta, sanctis perfecta omnia praeferamus. Verumtamen nec corpus spiritui, nec appetitus obtemperare poterit rationi, nisi Deus, qui ipsum spiritum creavit et corpus, delectatus cogitationibus nostris, requiescat in nobis, ac tanquam verus agricola in agro suo, corde nostro proficiat: ut quidquid in eo fides plantat, devotio rigat, ipse ad incrementum consummatae maturitatis adducat; atque ita nobis voluntarie sibi subjectis desideria mala subjiciat, XXVII. Quod actualem vitam tres virtutes, id est temperantia, for
Abbreviated transcription (Latin):
lectat pulchritudo ĩ tuȩ castitatis. iã ñ regnat pec¬
cata. sed regnat iustitia. Omĩs ĩ munda pollucio. for¬
nicatio dicit᷑ Ex delectatione enĩ forni candi ua¬
ria gignunt᷑ flagitia. quib regnũ dĩ claudit᷑. &¬
homo separat᷑. Tornicatio maxime ẽ sceleris. quia
ꝑ carnis ĩmunditiã tẽplũ dĩ uiolat. & tollens m̃brũ
xp̃i. facit m̃bra mer&ricis. Luxuriosa nã que uita.
carnẽ cito delitat. fractã que. celerit̃ ducit ad senec¬
tutẽ. Omib peccatis fornicatio maior ẽ. quia for¬
nicatio uniuersa ante cedit mala. Melius ẽ enĩmo¬
maculari. Libido uero. ĩ ĩfernũ hominẽ mergit.
Libido uero. ĩ tartarũ homi nẽ mittit. In poenas¬

Expanded text:
is, jam non regnat pecis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Omnis immunda pollutio, fornicatio dicitur: ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo separatur a Deo. Fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. Omnibus peccatis fornicatio major est, quia fornicatio antecedit mala. Melius est enim momaculari. Libido in infernum hominem mergit. Libido in Tartarum hominem mittit.
Abbreviated transcription (Latin):
conplacere concupiscit. a quo ẽ. Qui bona a gẽre e¬
uidet᷑ & ꝑ hoc ñ dõ sed hominib placere desidera
ĩ uanũ laborat. Magñ gͦ un quis que eȩstu deat sed
tam̃ ali quomodo ee se nesciat nedũ. sibi magnito¬
dinẽ arrogant̃ tribuit. amittat. Bono operi ab
laus humana obuiat. m̃tis operantis ĩmutat ꝑhoc
quodagimꝰ laudes ex terius ñ que ram. Sic autẽ sit
opͥ ĩ pͣlico. quatenꝰ ĩ tentio maneat ĩ occulto. Qui enĩ
a cepta qualib& grã. uanis suis laudibus nicõreglo¬
riȩ offer̃. quasi oleũ uendt̃. In pinguat &ͦ capuđole¬
ũ peccatoris. cũ de mulc& m̃ tẽ fauor adulantis hi
sidor dix. Qui elemosinã uane głe causa in ꝑt̾it. ea
uir tute uitiũ facit. Qui aliquod donũ di quod me¬
ruit in sua laude conuertit. ꝓcul dubio uirtutẽ in
uitio trans fert. Non declin & dex terã. qui ñ sibi sed
dõ tribuit bona quę agit. In de se ñ nulli eẽ iustos

Expanded text:
placere concupiscit a quo est. Qui bonum agere placere concupiscit a quo est. Qui bonum agere videtur, et per hoc non Deo, sed hominibus placere desiderat, in vanum laborat. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Bono operi dum laus humana obviat, mentes operantes immutat. Per hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico, quatenus in tentatione maneat in occulto. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. Impinguat caput oleo peccatoris, cum demulcet mentem favor adulationis. ISIDORUS. Qui eleemosynam vanae gloriae ex causa impertit, ex virtute vitium facit. Qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert. Non declinat ad dexteram qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit. Inde se nonnulli esse justo
Abbreviated transcription (Latin):
extollaris. An te mortẽ ne laudes hominẽ quẽ quã.
qm̃ ĩ filiis suis agnoscit᷑ uir. Inuanitate. ad pręhenditur
peccator. & suꝑbus. Ante sermonẽ ñ cũ laudes uirũ. hacc
enim tẽptatio ẽ hominũ: Penes regẽ: noli ulle tũ deri
sapiens. Curã habere debono nomine. hoc enĩ magis
ꝑ manebittͥ quã mille thes auri magni preciosi Bone
uitȩ munes dicrũ. Bonũ autẽ nom̃ ꝑ manebit in euũ.
hicronim dix̃. Non quȩris gloriã. & ñ dolebis cũ inglo¬
riosus fueris. Qui laudẽ ñ app&it. nec contumelias
sentit. Non idõ te bonũ existimes. sibon pre diceris.
Nemo magis scire potest quisis sicut tu. qui conscius
tibi es. Quid enĩ ꝓdest dũ males. si bon prȩdiceris
Caue nerumusculis hominũ aut opere. ne offens
dm̃ populoꝵ laudẽ cõmodes. Gregorius diã. Scĩ ñ
solũ głam supra modũ suũ. om̃ino ñ app&unt sed
&iã hoc ipsũ refugiunt. quod sese habere sciunt
Tẽ ueracit̃ hic quod agit homo bonũ ẽ. quando ei

Expanded text:
des nominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir . In vanitate apprehenditur peccator et superbus . Ante sermonem non laudes virum . Haec enim tentatio est hominum . Penes regem noli velle videri sapiens . Curam habe de bono nomine, hoc enim magis proderit tibi, quam mille thesauri magni et pretiosi . Bonae vitae numerus dierum, bonum autem nomen permanebit in aeternum. HIERONYMUS. Non quaeras gloriam, et non dolebis cum ingloriosus fueris. Qui laudari non appetit, nec contumeliam sentit. Non ideo te bonum aestimes, si bonus praediceris. Nemo magis scire potest qui sis, sicut tu qui conscius tibi es. Quid enim tibi prodest dum malus es, si bonus praediceris? Cave ne rumusculis hominum eleveris, ne offensus Deo, populorum laudes comedas. GREGORIUS. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum refugiunt quod se habere sciunt. Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando ei
Abbreviated transcription (Latin):
te alienꝰ. & ñ os tuũ. Extraneus. & ñ labia tua. Hiesus filius¬
sirach dix̃. Noli te ex tollere ĩ faciendo opere tuͦ: noli
querere ab homine ducatũ. neque a rege cathedrã hono¬
ris. Non laudes uͥrũ ĩspecie sua. neque spernas hominẽ
ĩ uisu suo. Nonte iustifices ante dm̃. qm̃ agnitor coͣdis ip¬

Expanded text:
lienus, et non os tuum; extraneus, et non labia tua . JESUS SIRACH. Noli te extollere in faciendo opere tuo . Nolite quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris . Non laudes virum in specie sua, neque spernas nominem in visu suo . Non te justifices ante Dominum, quoniam agni
Abbreviated transcription (Latin):
occupat. Cȩsarius dix̃. Contra reliqua uitia. o¬
port& nos om̃i uirtute resistere . Contra libi dinem
uero ñ ex pedit repugnare. sed fugere. Inuita spa¬
trũ dic̃. Castitatẽ gign& abstinentia.castrimargia
autẽ. mat̾ ẽ ĩ continentiȩ. Uiridis herba ꝓpe aqua
nascens. Ꝙ uitiũ libi dinis ĩuisitationss mulierum.
Magis ad ꝓxima ignt ardenti. quã mulieri iuue¬
ni. cũ & ipsesis iuuenis. Nihil enĩ ual& eũ nudũ esse

Expanded text:
CAESARIUS. Contra reliqua vitia oportet nos omni virtute resistere: contra libidinem vero non expedit repugnare, sed fugere. EX VITIS PATRUM. Castitas gignit abstinentiam, gastrimargia autem mater est incontinentiae. Viridis herba prope aquam nascens, et vitium libidinis in visitationibus mulierum. Magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Nihil enim valet eum mundum esse
Abbreviated transcription (Latin):
intͥ bolento corde. Sicut enĩ palearũ fum contͣbat oculũ.
sic memoria malitiȩ ĩ tẽpore orationis. Ira cundi oratio.
abominatũtymiama. & psalmodiã i racundi.son horribi¬
lis. Omẽ enĩ bonũ ĩpedim̃tũ ẽ tristitia. Nimis tristans ho¬
mo. ñ mou& sensũ adiuini cogitationis ĩ tuitu. nec orati¬
onẽ mundã emittit aliquan do. Uincula pedũ ĩpedim̃ ta
cursori & tristicia ĩpedim̃tũ ẽ uisioni diuini. Qui uinctus ẽ
a tristitia.iã superat ẽ ab aliis uitiis. Uent̾ ualidis sim ñ moua
t̾rẽ. & animã sine ira ñ mou& ĩ dignatio. Aqua mouet. ꝑui
o lentias uentoꝵ. & iracundus contͣbat᷑ a cogitationibus
ira cundis. Qui linguã suã ñ tenuerit ĩ tẽpore ira. nec pas¬
si ones carnis suȩ poterit aliquando r&inere. Sicut afric
uent̃ in pelago. ita furor ĩ corde uiri.¬

Expanded text:
in turbulentis corde. Sicut enim palearum fumus conturbat oculum; in turbulentis corde. Sicut enim palearum fumus conturbat oculum; sic memoria malitiae in tempore orationis. Iracundi oratio abominata thymiamata, et psalmodia iracunda sonus horribilis. Omnis enim boni impedimentum est tristitia. Nimis tristans homo non movet sensum ad divinae cogitationis intuitum, nec orationem mundam emittet aliquando. Vincula pedum impedimenta cursoris, et tristitia impedimentum est visioni divinae: qui vinctus est a tristitia, jam superatus est ab aliis vitiis. Ventus validissimus non movet turrem, et animam sine ira non movet indignatio. Aqua movetur per violentias ventorum, et iracundus conturbatur a cogitationibus iracundis. Qui linguam suam non tenuerit in tempore irae, nec passionem carnis suae poterit aliquando retinere. Sicut Africus ventus in pelago ita furor viri
Abbreviated transcription (Latin):
& feruens ianimo ĩ dignatio. Ira autẽ ẽ cuiꝰ amaritudo&
furor species st̃ quȩ furore extincto desiderat ultionẽ
& cũ quẽ decepisse putat uult ledere. Gregorius dix̃.
Inde enĩ diabolus ĩ alterius corderixe malũ sol& ĩmitte¬
re. unde alterũ conspieit pi&atis negotiũ fecisse. In nr̃o
ndalũ. quã ueritas relinquat᷑. Hs sidorꝰdiã. Site prę¬
occupauerit ira. mitiga illã. In libro clem̃tis diã. Illa¬
ira mala ẽ. ubi m̃tẽ t̾bat ut rectũ consiliũ ꝑdat. Illaue¬
ro ira que malłs punit ꝑ t̾bationẽ m̃tis ñ infert. Hȩx
enĩ ẽ iusta & necessaria ira cundia. quaunꝰ quis que in
his ĩ quib errauit & ꝑ perã gessit. indignat᷑ & sem&¬
ipsõ in cusat.Inuitas patrũ dic̃. Oculi iracundi t̾ bo¬
lenti & sanguinei. & iracundiã cordis nuncii. Uulpes
in habitant animã quȩ memorẽ malitie. & bestię cubant

Expanded text:
et fervens in animo indignatio. Ira est, cujus amaritudo et et fervens in animo indignatio. Ira est, cujus amaritudo et furor species sunt, quae furore exstincto desiderat ultionem, et eum quem recepisse putat, vult laedere. GREGORIUS. Inde enim diabolus in alterius corde rixae malum solet immittere, unde alium conspicit ad pietatis negotium excitari. In nostro ndalum quam veritas relinquatur. HIERONYMUS. Si te praeoccupaverit ira, mitiga illam. EX LIBRO CLEMENTIS. Ira illa mala est, ubi mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa vero ira quae malos punit, perturbationem mentis non infert. Haec est enim justa et necessaria iracundia, quae unusquisque in iis in quibus erravit et perperam gessit, indignatur et semetipsum incusat. EX VITIS PATRUM. Oculi iracundi, turbulenti et sanguinei, sunt iracundi cordis nuntii. Vulpes inhabitat animam quae memor est malitiae, et bestiae cubant
Abbreviated transcription (Latin):
dũ quia ira ĩ sinu stulti requiescit. Sẽꝑ iurgia quȩrit malus.
angłus autẽ cru delis mittit᷑ contra eũ. Sicut frẽmit̾ leonis.
itaira regis. & quasi ros suꝑ herbã . ita hilaritas eiꝰ. Sp̃suiri
suscitat in becillitatẽ suã. Spm̃ uero ad irascendũ facilẽ qͥs
poterit sustinere. Ĩra. ñ haba misericordiã. nec erũpens
fu ror &. imp&ũ concitati ferre quis poterit Hiesus fili¬
us sy rach diã Cũ iracundo ñ facias rixas. Cor hominis in¬
mutat faciẽ illius. siue ĩ bona. siue ĩmala. Uestigiũ cor¬
dis boni. & faciẽ bonã. difficile ĩuenies & cũ labore. Non
ẽ caput nequius suꝑ caput colubri. & ñ ẽ ira suꝑ ira inimici
Memorare timorẽ dĩ. & ñ irascaris ꝓximo. Secundũ enĩ
ligna silue. sic & ignis exardescit & scđm uirtutẽ homini
sic i racundia illius erit. Homo enĩ iracund̾. ĩ cendit ignẽ.
Telus & iracundia. minuent dies. et ante tẽpꝰ ad senec¬

Expanded text:
ti requiescit . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . Sicut fremitus leonis, ita ira regis; et quasi ros super terram, ita hilaritas ejus . Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam, spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere ? Ira non habet misericordiam, nec irrumpens furor. Impetum concitati spiritus ferre quis poterit ? JESUS SIRACH. Cum iracundo non facias rixas . Cor hominis immutat faciem illius, sive in bonum, sive in malum . Vestigium cordis boni, et faciem nonam, difficile invenies et cum labore . Non est caput nequius super caput colubri, et non est ira super iram inimici . Memorare timoris Dei, et non irascaris proximo . Secundum enim ligna sylvae, sic ignis exardescit; et secundum virtutes hominis, sic iracundia illius erit . Homo iracundus incendit litem Zelus et iracundia minuunt dies, et ante tempus ad senec
Abbreviated transcription (Latin):
riam fuisse credamus. earum tam̃ nominibus uirtu¬
tes figuratas accipimus: qm̃ sicut ille non solũ uiris
suis ꝑscõs mores. sed &iam extraneis sine dispendio sui
pudoris obnimiam pulchritudinẽ placuerunt. it a scẽ
uirtutes & suos mirabiles om̃ib reddunt. & extraneos
quadam sui ad mirationi ꝑstringunt. Hinc ẽ quod
& ipsi qui uitiose uiuunt. uirtutes uitus ante po¬
nunt. quia aliut ẽ qđ facuint morbo. aliut quod
cogunt᷑ ꝓbare iudicio. Dedne forte hec spĩrita¬
lia scđm carnẽ adhuc carnales acciperent. nec uir¬
tutes cogitarent quas mulieres ille significant. sed
ipsas cogitando carnalit̾ deperirent. consulto iu¬
niores legere sunt illa ꝓhibiti. quȩ sicut spĩtalit̾ accep¬
ta uiuificant. ita carnalit̾ intelligentib ipsa carna¬
lis intelligentia. occasiones carnalis concupiscen¬
tie subministrat. Earum quisq nomina frequent᷑
hali& inore. quarũ desideria uulnerato gestat in

Expanded text:
riam fuisse credamus, earum tamen nominibus virturiam fuisse credamus, earum tamen nominibus virtutes figuratas accipimus. Quoniam sicut illae non solum viris suis per sanctos mores, sed etiam extraneis, sine dispendio sui pudoris, ob nimiam pulchritudinem placuerunt; ita sanctae virtutes et suos mirabiles omnibus reddunt, et extraneos quadam admiratione sui perstringunt. Hinc est quod et ipsi qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod coguntur, probare judicio. Sed ne forte haec spiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virtutes cogitarent quas mulieres illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministrat. Earum quisque nomina frequenter habet in ore, quarum desideria vulnerato gestat in
Abbreviated transcription (Latin):
mosa : alterius plac& ornatus. gestus alterius: illius
laudat᷑ &iam sine forma festiuitas. illius sola for¬
mositas. inde transitus admores. & aliam talibus
cõmendat. taciturnitas moderata : aliam turpẽ
ui deri facit libtas in condita. Hȩc & hissimilia col¬
lo quentes. suggerunt concupiscentiȩ suȩ materiã.
net tom̃ idõ concupiscunt: quia ista aut loquunt᷑
libent̃ aut audiunt. Quinisi concupiscentiȩ mor¬
bo corrapti essent inumquã uelloquerent᷑ talia
uel audirent. quia ñ cos ista corrũpunt. sed cor¬
ruptos ostendunt. e neme ista ueracit̾ argu¬
entemiquis quaro iudre& arguendũ. nouerit ꝓptꝰ
hoc forte ab antiquis fuisse decretum: nequi ad¬
ulescentium. legerent genescos librũ ac partẽ
hie zechielis ꝓphetȩ. uel canticũ canticorũ &c&era.
talia in quibus generationes & actus & nomina qua¬
rundam scripta sunt mulierũ. quas lic& scđm histo¬

Expanded text:
mosa; alterius placet ornatus, gestus alterius; illius mosa; alterius placet ornatus, gestus alterius; illius laudatur etiam sine forma festivitas, illius sola formositas. Inde transitur ad mores, et aliam talibus commendat taciturnitas moderata, aliam turpem videri facit libertas incondita. Haec et his similia colloquentes, suggerunt concupiscentiae suae materiam. Nec tamen ideo concupiscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morbo corrupti essent, nunquam vel loquerentur talia, vel audirent: quia non eos ista corrumpunt, sed corruptos ostendunt. 6. Ac ne me ista veraciter arguentem quisquam judicet arguendum, noverit propter hoc forte ab antiquis fuisse decretum ne qui adolescentium legerent Geneseos librum, ac partem pariter Ezechielis prophetae, vel Canticum canticorum, et caetera talia, in quibus generationes, et actus, et nomina quarumdam scripta sunt mulierum. Quas licet secundum histo
Abbreviated transcription (Latin):
auriũ meatus influxit. Ibi ei odor male suauis
corruptibilit̃ flagrat. qui ꝑpatulasi narium
cauernas in repsit. Ibi cam sapor oble ectit quem
adse ꝑ inle cebram uoluptuosi gustis ad mint.
bi sentit nescio quid mollit̾ blandũ. qđ ei gatanor¬
tactus in p̃siit. Ibi colores uarios & inlices formas con¬
cupiscibilit̃ uid&. quas ei oculorũ curiositas nunti¬
didę cogitationis intentione defixa: non sibi in¬
magines corporũ uideat᷑ amplexari sed corpora.
Hinc ẽ qđ ille corporis fluxus quifit indormientib
sine culpa. int̾dum uigilantib contingat exculpa.
Aliud ẽ enim qđ indormiente fit. aliud qđ uigilans
facit. Ibi naturalit̾ plenitudo humoris expellitur.
hic turpit̾ concupiscentia publicatur. Sed hȩo con¬
cupiscentia illis uigilantib hunc elicit fluxum. qui¬
bus ꝑfoeda conloquia sordidũ cõmouerit app&i
illa rudis est. illa de cãcula. illa deformis illa for¬

Expanded text:
aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter fragrat, qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei extertactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiositas nuntididae cogitationis intentione defixa, non sibi imagines corporum videatur amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit appeti illa rudis est, illa dicacula, illa deformis, illa for
Abbreviated transcription (Latin):
cludam. Quos odores ꝑ aditum nariũ. aut affectat.
mens egra. aut diuinitus adiuta repudiat. Quȩsi se
suo creatori subiciat. atq ei quiẽ dignitas eius & sa¬
lus amant̾ inhereat. non solũ nulla eam uitiorũ foe¬
ditas de colorat sed nec delectio ulla carnalis ef¬
feminat. Qđsi a caritate sui conditoris & in lustratoris
inflata resileat. acse relicto interiore. solidoq bono
foras in exteriora bona ꝓiciat. quic quid in ea neruori
potest ee resoluit᷑. quicquid uiriũ debilitat᷑ & frangit᷑
Cunc ei actio sp̃italis efficitur onerosa. & ipsa fitun
carnalib: in qui & a. ita ut om̃ia quȩ ꝑsensum corporis
sentit non uitianda. sediam uitiata turpit̃ concupi¬
scat: & quando corpus nihil sensibiliũ sentit. ipsa sibi
delectabilit̃ recordando. sensarũ rerum imagines
rep̃sentat. apud se in tus auditi sine uoce quicquis
cantilene suauis ac iocationis obscene. ꝑflexuo sos

Expanded text:
cludam. Quos odores per aditum narium aut affectat cludam. Quos odores per aditum narium aut affectat mens aegra, aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori subjiciat, atque ei, qui est dignitas ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interiore solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervorum potest esse, resolvitur; quidquid virium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia quae per sensum corporis sentit, non vitianda, sed jam vitiata turpiter concupiscat: et quando corpus nihil sensibilium sentit, ipsa sibi delectabiliter recordando, sensarum rerum imagines repraesentat. Apud se intus audit sine voce quidquid cantilenae suavis ac jocationis obscenae per flexuosos
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti iam uitiose blandit᷑: Numquid otest ad animũ
admitti ꝑtactũ si animus in cosuptũ seru& ꝓfessio¬
nis suȩ ꝓpositũ. acsic prius integritatẽ sui animus spon¬
te uitiatus amittit. & sic delectationẽ ta ctus ad¬
mit tit. Oecibi uel potus cauenda delectatione
iam dixi sufficienat̃ ut arbitror in scđo uolumine
uli quanta uolui breuitate ꝑfictionẽ spĩtalis
abstinentiȩ cõmendaui. Sed & hic hoc breuit̃ dico. qđ ꝑos car¬
nis non in rumpit delectatio gustus adm̃tẽ. nec crũpit
sermo turpis exm̃te : nisi se uoluntaria mens ante corrũ
pat. quã recipiat aliquid unde corrũpat᷑ aut ꝓferat.
C& erũ si animus sub dõ suo firmus ipsius dĩ sui munere ꝑ¬
seuer& ne quibus lib& dilicus lgnocinantib: ced&. nec
ꝓfert aliquid turpe nec recipit. Iam de odoribus pauca
ꝑstringam. ut totã tẽptationẽ quinq ꝑtiti sensus in¬

Expanded text:
menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tactum, si animus incorruptum servet professionis suae propositum? Ac sic, prius integritatem sui animus sponte vitiatus amittit, et sic delectationem tactus admittit. De cibi vel potus cavenda delectatione jam dixi sufficienter, ut arbitror, in secundo volumine, ubi, quanta potui brevitate, perfectionem spiritualis abstinentiae conis non irrumpit delectatio gustus ad mentem; nec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie pat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibus cedit, nec profert aliquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam tentationem quinque pertiti sensus verbis in
Abbreviated transcription (Latin):
pudore uiles effecti. dũ indecent̃ eligantes uideri uo¬
lunt. passim iam turpib uerbis inpudent̃ in saniunt
Hoc enim loquunt᷑ quiq quod diligunt. & delectabi¬
lit̃ audiunt qđ assiduis cogitationib uoluunt. Cogi¬
tatio quippe ẽ. quȩ m̃tẽ sicut turpis inquinat. ita
si fuerit honesta purificat. Nut sinon ex cogitati¬
one facies m̃tis existit. sed qualitas cogitationis
exm̃te. non sordide cogitationes mentẽ sordidã
reddunt. sed exmente sordida sordide cogitatio¬
nes existunt. Quod si iti ẽ pulchrorũ corporum formȩ
ꝑoculos inrepentes animũ ñ mouent in corruptũ.
& quando corruptibilit̾ mouent non corrũpunt᷑ sanũ. sed
ostendunt ꝓpria uoluntate corruptũ. Epia quoq:
uerba ꝑaures in gressa. quid p̃ualent iñ fuerint ar¬
nim castis. obsceni serrones cũ sono deficiunt: neo
cretĩa pudici cordis inrũpunt. Quid palpam̃ tenerũ qđ

Expanded text:
pudore viles effecti, dum indecenter elegantes videri vopudore viles effecti, dum indecenter elegantes videri volunt, passim jam turpibus verbis impudenter insaniunt. Hoc enim loquuntur quique, quod diligunt; et delectabiliter audiunt quod assiduis cogitationibus volvunt. Cogitatio quippe est quae mentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purificat. Aut si non ex cogitatione facies mentis existit, sed qualitas cogitationis ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, sed ex mente sordida sordidae cogitationes existunt. Quod si ita est, pulchrorum corporum formae per oculos irrepentes, animum non movent incorruptum; et quando corruptibiliter movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arenim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pudici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sicimens corrupta consentiat
uio concupiscentiae carnis addictus. nũquid
nõ uid&tur nihil habere suꝑbiae : cũ p̃sertim
passio ipa eum uideatur humiliari luxuriae & tam̃
nisi prius dõ rebellis ex isterae. cuius salubre p̃ceptũ
nulla eũ lasciuiȩ cupiatas ꝓuocar& in animo: Diu
disceptant. dĩ contemptus anetus Sedaut contẽptꝰ
dĩ p̃ ponderat & suꝑb animus recepti cupiditate pu¬
dicitiã ꝑdneaut obtinꝙ m&us & animus dõ subiec¬
tus cupiditati Iiil acsuꝑbu contradicit. Pler¬
roiq enim gala & habu dantia uini turpit̃ in luxu
cogitationes incendunt: non nullos deꝓ̾posito cas¬
titatis occasiones oblate deiciunt: quosdam sub
inpudicitiȩ iugo exempla ꝑ ditẽ uiuentiũ mitcunt
Sunt alii quorũ uitam lingua turpis infamat. & turpẽ
conscientiã manifestat. Qui prius inuerecundos sermo¬
nes aut ꝓferunt libent̃ aut audiunt. ac deinde paulatĩ
morbo crescente. ab honestate deficiunt. At tritõq

Expanded text:
i mens corrupta consentiat. 1. Quid concupiscentiae carnis addictus, nunquid non videtur nihil habere superbiae, cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae? Et tamen nisi prius Deo rebellis existeret, cujus salubre praeceptunulla eum lasciviae cupiditas provocaret. In animo ejus diu disceptant Dei contemptus et metus; sed aut contemptus Dei praeponderat, et superbus animus, recepta cupiditate, pudicitiam perdit; aut obtinet metus, et animus Deo subjectus cupiditati simul ac superbiae contradicit. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxurcogitationes incendunt, nonnullos de proposito castitatis occasiones oblatae dejiciunt, quosdam sub impudicitiae jugum exempla perdite viventium mittunt. 2. Sunt alii quorum vitam lingua turpis inflammat, aut turpem conscientiam manifestat, qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt, ac deinde, paulatim morbo crescente, ab honestate deficiunt, attritoque
Abbreviated transcription (Latin):
pentino t̾rore. & inruentes tibi potentias impiorũ.
Dñs enĩ erit in latero tuo. & custodi& pedẽ tuũ neca¬
piaris. Erudit in uerbo reꝑpori& bona. & qͥio dño
sperat. beatus ẽ. Hicronimus dix̃ Felicer st̃ qu̾bus
ds̃ spes ẽ. & om̃ẽ opus oratio. Absque notina ertato¬
ris sui. homo picus ẽ. Gregorius dix. Das̃ qͥ inꝑ̃ fec¬
torũ desideria dignant᷑ in flãmat. hec quandoque ad

Expanded text:
pentino terrore, ad irruentes tibi potentias impiorum . Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris . Eruditus in verbo reperiet bona: et qui in Domino sperat, beatus est . HIERONYMUS. Felices sunt quibus Deus spes est, et omne opus operatio. Absque notitia Creatoris sui homo pecus est. GREGORIUS. Deus qui imperfectorum desideria dignatur inflammare, eos quandoque ad
Abbreviated transcription (Latin):
fidutiam dabat. quod magnarum rerũ magnus ipse co¬
natus ess&. & iam sinullus disputantẽ sequeret᷑ effec¬
tus. Si quidem ne cessariarũ tractatio questionũ
& si non instruit inuenientis quod querit animũ.
rc& saltim quȩrentis ingeniũ: ut aut noueri
sequerendo & nihil inueniendo nescire. Quod
si forte nosse p̃sumpserat & ignorantie sue con¬
sequent̾ ammonitꝰ qđ sibi de esse uiderit querat
quod inuenerit teneat: & qđ tenuerit ꝑseuerant᷑
exerceat: aut quod sibi de diuinis lit teris ꝓpo¬
situm fuerat salubrit̾ tractare ac sufficient᷑ ex¬
cognoscer& gloriet᷑ quando quidẽ scientia sicut
sine dono dĩ qđ caritas inflat: ita siei caritas ad¬
misceat᷑ aedificat. Ac ꝑ hoc quide dõ loqui uoluerit.
aut nihil dic̃ & nulla eum p̾cipitaũ inflatio. aut
si aliquid dixerit & sicrediderit adõ accepisse qđ
dix̃: hab& unde dõ gras agat. non hab& quod in¬
genii sui uirib elat̾ ad sc̃iibat. Sediam ipsa ca¬

Expanded text:
fiduciam dabat, quod magnarum rerum magnus ipse conatus esset, etiamsi nullus disputantem sequeretur effectus. Siquidem necessariarum tractatio quaestionum, etsi non instruit non invenientis quod quaerit animum, exercet saltem quaerentis ingenium: ut aut noverit se quaerendo, et nihil inveniendo nescire quod se forte nosse praesumpserat; et ignorantiae suae consequenter admonitus, quod sibi deesse viderit, quaerat; quod invenerit teneat; et quod tenuerit, perseveranter exerceat: aut si quod sibi de divinis Litteris propositum fuerat, salubriter tractare, et sufficienter excognosceret, glorietur. Quandoquidem scientia sicut sine dono Dei, quod est caritas, inflat, ita si ei caritas admisceatur, aedificat . Ac per hoc, qui de Deo loqui voluerit, aut nihil dicit, et nulla eum praecipitat inflatio; aut si aliquid dixerit, et se crediderit a Deo accepisse quod dixit, habet unde Deo gratias agat, non habet quod ingenii sui viribus elatus ascribat. 3. Sed jam ipsa ca
Abbreviated transcription (Latin):
E&erum situ ea nescires. nũquã tanta ordine de¬
lucidanda proponeris Ideo autẽ uoluistis cõgni¬
ta uobis disputationibus in lustrari. ut aut me
si aliquid secus ut ratio hab&e exponerem : face¬
retis em̃dari uel corrigi. aut certe ꝑsollicitu¬
dinẽ ur̃am: meumq sermonẽ ad aliorum noti¬
tiam possint catholice disputata ꝑ duci: Nunc
igitur iam quaesit uitae contẽplatiuae. ꝓ priatas
dño urĩs orationib adiuuante tractemus Expł

Expanded text:
erum si tu ea nescires, nunquam tanto ordine dilucidanda proponeres. Ideo autem voluistis cognita vobis disputationibus illustrari, ut aut me, si aliquid secus quam ratio habet exponerem, faceretis emendari vel corrigi; aut certe per sollicitudinem vestram, meumque sermonem ad aliorum notitiam possent catholice disputata perduci. Nunc igitur quae sit vitae contemplativae proprietas, Domino vestris orationibus adjuvant
Abbreviated transcription (Latin):
r& ae qualitas quȩ nos facit ut om̃iũ necess¬
tates hominũ nr̃as esse dicamus. nec nobista¬
tum sed &iam generi hdmano nos natos eno
credamus. & quicquid cuilib& homini nocero
potest . tamquam si nobis nobis noceat euite¬
mus quia qui homines sumus nichil humani
inobis alienũ putare debemus Si quidẽ be¬
luarũ ẽ sibi uiuere. nec suas utilitater in com
cirnali pi&ate commnoti aut spe recipiendi qđ di¬
rent aut reddendi quod accepissent necessitate
constricti sunt. Ali quos ad largiendum aliquid
in pauperes sola mouit uersuta cupiditus. qui adboc
Aliquid erogant. ut hic maiora recipiant & quic quid
eis uelud pauperum pastoribus datum fuerit e¬
rogandũ. esurientibus illis ꝓquib sustentandis ac¬
cipiendis totum aut ꝓpe totũ quod ac ceperint
insuas uoluptates expendunt & qđ est d&erius
int᷑ munificos ac misericordes haberi. uel &iam pͣ
ulis praedicari turpit᷑ concupiscunt. Abins ho¬
minibus ac horum similib longe diuersi sunt

Expanded text:
equitas, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus, nec nobis tantum, sed etiam generi humano nos natos esse credamus; et quidquid cuilibet homini nocere potest, tanquam si nobis noceat, evitemus: quia qui homines sumus, nihil humani a nobis alienum putare debemus. Siquidem bellarum est sibi vivere, nec suas utilitates in comcarnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet versuta cupiditas; qui ad hoc aliqua erogant, ut hic majora recipiant; et quidquid eis velut pauperum pastoribus datum fuerit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, totum, aut prope totum quod acceperint, in suas voluptates expendunt: et, quod est deterius, inter munificos ac misericordes haberi, vel etiam prae illis praedicari turpiter concupiscunt. Ab his omnibus, et horum similibus, longe diversi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃senti uidetur. non esse gaudii sed meroris.
Post ea fructũ pacatis simũ exercitatis ꝑ eam red¬
ad datur gr̃a capiti tuo. & tor ques collo tuo.
Tene disciplinã. nedimitas eam. Custodi illã.
quia ipse ẽ uita tua. Accipe disciplinã & noli abi¬

Expanded text:
in praesenti quidem videtur non esse gaudii sed maeroris postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam redaddatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Tene disciplinam, et ne dimittas eam. Custodi illam, quia ipsa est mater tua . Accipe disciplinam, et noli abji
Abbreviated transcription (Latin):
lli aut̃ quitã infirmi sunt ut possessionib suis renuntiare
non possint. si ea quȩ accepturi erant dispensatori relinquant.
nihil habentib conferenda sine peccato possident sua.
quia & ipsi quo dam modo sua relinqunt. quando ꝓprus con

Expanded text:
lli autem, qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis
Abbreviated transcription (Latin):
indulserit nullũ peccati uestigiũ in illius anima rema¬
nebit. Anastasius dic̃. Si ergo non dimittis iniuriam
quȩ tͥ facta ẽ. non orationẽ ꝓte facis. sed maledicci¬
onẽ suꝑte inducis. Sic enĩ dicis. sic mͥ dimitt. sicut &¬
ego dimisi. In conlationibus dic̃. Tantũ enĩ remitt&
is quantũ nos remiserimꝰ eis quinobis quexũ c
malignitate nocuerint. Cy prianꝰ dic̃. Quis quis enĩ
illi qui in eũ peccauit dimittit ignoscendo peccatũ.
sine dubio aelymosinã facit.

Expanded text:
indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remaindulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio eleemosynam facit.