comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ modo creata e&. factam
fuisse anime humanerationẽ.
cum ipsa creatura in qua ista
ratio factadicer&ur. non cõ¬
memorat᷑ inoperib: dĩ ł in ali¬
qua creatura¬
tuta que in illis commemorat¬
r&ur operib: factã rationem:
animaȩ ueluti in hominib:
quiiãs. factaratio lat& gene¬
randorũ filiorũ : ac sic oã uel
angelorũ filicm. ł quod .ẽ. in¬
tolorabilius ali cuius olem̃¬
ticorporei croderemus: seo
nunc si obhoc mulior non de
uiro sed similiter utileadõ factam
anima ad serit accepis sequia sin¬
gulas singulis ds̃ facit: nonerat
sacta in illis primis operib: anima
seminae : Aut sigeneralis omniu
animarũ ratio facta fuerat sicu
in hominib: ratiogignen direddi:
ad illud durum ac molestũ ut ł
angelorum ł quod in dignissimũ
ẽ. caeli corporei ł alicuius &iã
inferioris elimenti filias animas
hominũ ee. dicamus : Acperhoc
uidendũ ẽ: & silat& quid uerũ
sit ⁊ quid saltim tolerabilius dipͥas¬

Expanded text:
tummodo creata esset, factam tummodo creata esset, factam fuisse animae humanae rationem, cum ipsa creatura, in qua ista ratio facta diceretur, non commemoraretur in operibus dei, uel in aliqua creatura, quae in illis commemoraretur operibus, factam rationem animae - uelut in hominibus, qui iam sunt, facta ratio latet generandorum filiorum — ac sic eam uel angelorum filiam uel, quod est intolerabilius, alicuius elementi corporei crederemus. Sed nunc, si ob hoc mulier non de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur accepisse, quia singulas singulis deus facit, non erat facta in illis primis operibus anima feminae; aut si generalis omnium animarum ratio facta fuerat, sicut in hominibus ratio gignendi, reditur ad illud durum ac molestum, ut uel angelorum uel, quod indignissimum est, caeli corporei uel alicuius etiam inferioris elementi filias animas hominum esse dicamus. ac per hoc uidendum est, etsi latet, quid uerum sit, quid saltem tolerabilius dici pos
Abbreviated transcription (Latin):
ebamus & qm̃tota tanta testi¬
monia quȩ ibi considerata atq
tractatas̃ nos non sinebant
deipsos extodie &iã fomatum
delimo hominẽ mulierẽq: de
latere eius acciprre: sed hoo
postea factũ.eẽ postilla pri¬
mitus operadi q in quib. crea¬
uit omnia simul quae siuimus
quid dehominis anima credere¬
mus: Discussis que omnibus
dis ceptationis nr̃ae pastibus:
illud credibilius ł collerabilius
diciuisũ ÷ quod ipsa hominisa¬
nima in illis operib facta ::
corporis uero eiꝰ inmundo cor¬
poreo : tãquã in semine rationo
cogeremur contra uerba scrip¬
turae. aut sectodie totũ fac¬
tit dicere id .e. delimouirũ & de
cius latere feminã aut in¬
illis secdierũ operibus nallo modo
c̃õ. factũ hominẽ aut corporis
modo facta inimae autẽ nul
lampotius secundũ ipsã sit homo
adimaginẽ di saut ceste & si non
contra uerba scripturae aꝑ¬
tae posita tamendure atque
intolerabilit̃ dicemus. ł in ea
creatura spiritali q ad hoctan¬

Expanded text:
am tot ac tanta testimonia, quae ibi considerata atque tractata sunt, nos non sinebant eodem ipso sexto die etiam formatum de limo hominem mulieremque de latere eius accipere, sed hoc postea factum esse post illa primitus opera dei, in quibus creauit omnia simul, quaesiuimus. quid de hominis anima crederemus, discussisque omnibus disceptationis nostrae partibus illud credibilius uel tolerabilius dici uisum est. quod ipsa hominis anima in illis operibus facta est, corporis uero eius in mundo corporeo tamquam in semine ratio, ne cogeremur contra uerba scripturae aut sexto die totum factum dicere, id est et de limo uirum et de ius latere feminam, aut inillis sex dierum operibus nullo modo factum esse hominem, aut corporis modo factam, animae autem nullam, cum potius secundum ipsam sit homo ad imaginem dei; aut certe etsi non contra uerba scripturae aperte posita, tamen dure atque intolerabiliter diceremus uel in ea creatura spiritali, quae ad hoc tan
Abbreviated transcription (Latin):
Et corporalia & spiritalia. &
rum quiscriptur as scãs ante
nofinfide chatolica tractas¬
selaudantur &iam sic ex¬
posuisse qd ait apostolus
testium caelum. ut corporalis
&animalis & spiritalis ho¬
minis hio difforontias cipi
uel lent atq ad illud in cor¬
porearum rerum genus ex¬
cellentie uidentia contem¬
plandum. eẽ. a postolum ra¬
tum quod genus &iã in hac
uita spiritales homines prȩ
c&eris rebus diligunt eoq
ꝑ frui concupiscunt.
Ego autẽ quur maluerim spi¬
ritale & intellec tuale dice¬
re quodilli fostasse animale.
&spirita ledixerunt : ut earũ¬
dem rerum aliquantum modo¬
nomina ponerẽiam in primis
huius libri pastibus medis¬
seruis se sufficerit quaesiri¬
tepro nostro modulo dispu
tauimus. aut spiritalis lec¬
tor haec approbabit aut & iã
ut sit spiritalis adiuuante
spũscõ aliquid &istalectio¬
nepro fici&: sediam uniuer¬
sum hocopus quod duo decĩ
uoluminib contin& ur
isto tandem fine concludi¬
mus

Expanded text:
et corporalia et spiritualia et et corporalia et spiritualia et rum, qui scripturas sanctas ante nos in fide catholica tractasse laudantur, etiam sic exposuisse, quod ait apostolus tertium caelum, ut corporalis et animalis et spiritalis hominis hic differentias accipi uellent atque ad illud incorporearum rerum genus excellenti euidentia contemplandum esse apostolum raptum : quod genus etiam in hac uita spiritales homines prae ceteris rebus diligunt eoque perfrui concupiscunt. ego autem cur maluerim spiritale et intellectuale dicere, quod illi fortasse animale et spiritale dixerunt, ut earundem rerum alianomina ponerem, jam in primis hujus libri partibus me disseruisse suffecerit. Quae si rite pro modulo nostro disptauimus, aut spiritalis lector haec adprobabit aut etiam, ut sit spiritalis, adiuuante spiritu sancto aliquid ex ista lectione proficiet. sed iam uniuersum hoc opus, quod duodecim uoluminibus continetur, isto tandem fine concludimus
Abbreviated transcription (Latin):
non ualeant. Itamente
conspicere ut haec sensu
corporis intuentur. Scĩ
uero angeli & in hiscorpo¬
rab iudicandis &q ammi¬
nistrandis praesunt nec
eis tamquam presentiorib¬
familiarius inclinantur &eoꝵ
significatiuas similitudiner
in spũi ita discernunt & tan¬
ta potentia quodam modo trac¬
tant ut eas possint &iã hominũ
spiritib reuelando miscere. &
illam in commutabilem substan¬
tiam creatoris. ita conspiciunt
uisione atque amore : & eamprȩ¬
ponant omnib: & scđm eam
iudicent. deomnibus & in eã diri¬
gantur utagantus & ex ea diri¬
gant quidquid agunt. Deniq
ad plenam ꝑfectã que cognitionẽ
refum quae angelis in .ẽ. quod
siue incorpore siue extracor¬
pus e& : nesciebat hoc utique
non de erit cumreceptis cor¬
poribus in resurrectionemor¬
tuorum corruptibile hoc indu¬
&ur incorruptione. & mosta¬
le hocindu&ur in most alitate
omnia enim uidentia erunt
sinculla falsitate sine ullaggno¬
rantia suis ordinib distributa

Expanded text:
non valeant ita mente non valeant ita mente conspicere, ut haec sensu corporis intuentur. Sancti vero Angeli et his corporalibus judicandis atque administrandis praesunt, nec eis tanquam praesentioribfamiliarius inclinantur; et eorum significativas similitudines in spiritu ita discernunt, et tanta potentia quodammodo tractant, ut eas possint etiam hominum spiritibus revelando miscere; et illam incommutabilem substantiam Creatoris ita conspiciunt, ut visione atque amore et eam praeponant omnibus, et secundum eam judicent de omnibus, et in eam dirigantur ut agantur, et ex ea dirigant quidquid agunt. Deniquead plenam perfectamque cognitionem rerum, quae Angelis inest, quod sive in corpore sive extra corpus esset, nesciebat. Hoc utique non deerit, cum receptis corporibus in resurrectione mortuorum corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortalitate . Omnia enim evidentia erunt sine ulla falsitate, sine ulla ignorantia, suis ordinibus distributa
Abbreviated transcription (Latin):
sensib ut ei quomodocape¬
reposs& illud ostendere¬
tur pro inde cũ hoc corpus
iamnon animale sed per
futuram comnutationem
spiritalẽ reciperit angelis
ad equata perfectum ha¬
bebit naturae suae modũ
oboediens & imperans.
uiuificata & uiuificans
tamen in effocbili facilitate:
ut sit eiglo riȩ qõ sarcine
fuit nimirum enimer̃
& tunc ista triagenera
uisionum sed nulla falsi¬
tate pro alio aliuo aopro¬
babitur. nec incorporalib
nec inspiritalib uisis multo¬
minus in intellectu alibus
quibus it apre sentatis & per¬
spicuis perfru&ur udonge
minore euidentia nuncuo¬
bisadiace ant istae species
corporalis quas sensu carnis
attingimus & eis multiita
sunt dediti ut solas ẽẽ arbi¬
trentur. & quid quid talenon
ẽ putent omnino non. ẽẽ.
Sapientes autẽ ita sunt
in his corporalib uisis & quã¬
uis ca pra estantiora prae¬
sentiora uide antur certio¬
res sint tamen in illis quȩ
que ꝑ spiciunt quã uisea

Expanded text:
sensibus, ut ei quomodo capesensibus, ut ei quomodo capere posset illud ostenderetur. proinde, cum hoc corpus iam non animale, sed per futuram commutationem spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et inperans, uiuificata et uiuificans tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod sarcinae fuit. Nimirum enim erunt et tunc ista tria genera uisionum, sed nulla falsitate pro alio aliud adprobabitur nec. in corporalibus nec in spiritalibus uisis, multminus in intellectualibus, quibus ita praesentatis et perspicuis perfruetur, ut longe minore euidentia nunc nobis adiaceant istae species corporales, quas sensu carnis adtingimus et eis multi ita sunt dediti, ut solas esse arbitrentur et, quidquid tale non est, putent omnino non esse. sapientes autem ita sunt in his corporalibus uisis, ut, quamuis ea praesentiora sentiora videantur, certiores sint tamen in illis quae que perspiciunt; quamvis ea
Abbreviated transcription (Latin):
corpora sua in resurrectio¬
ne pecipere si porest cis&iã
sine corporibus summa illa beati¬
tudo preberidifficilior quidem
questio ẽ quã ut perfecte possit
hoc sermonefiniri sed tamen
minime dubitandum . ẽ: &
raptam hominis carnis sensi¬
bus mentem & post mostem
ipsa carne deposita transcen¬
sis &iã simili tudinib corpo¬
ralium non sic uidere posse
in commutabilẽ substantiã
ut scĩ angeli uident siue alia
latentiore causa siueideo qui¬
quidem app&itus corpus
ad minis trandiquo app&i¬
tur& ardatur quodammodo
n&o ta intentio ne pergat
in illud summũ caelũ quã¬
diu non sub est corpus cuius
administratio ne app&itus
illecon quiescat. Porro aũ
si talesit corpus cuius sit
difficilis & grauis amminis¬
tratio si cut haec caro quae
corrũ pitur & ad grauat
animam depropagin&rans¬
gressionis existens multo
magis a uestitur mensab
illa uisione sum mi caeli
unde necessario abripien¬
da erat ab eius demcarnis

Expanded text:
corpora sua in resurrectiocorpora sua in resurrectione recipere, si potest eis etiam sine corporibus summa illa beatitudo praeberi, difficilior quidem quaestio est, quam ut perfecte possit hoc sermone finiri; sed tamen minime dubitandum est et raptam hominis a carnis sensibus mentem et post mortem ipsa carne deposita transcensis etiam similitudinibus corporalium non sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, sine alia latentiore causa siue ideo, quiquidam adpetitus corpus administrandi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in illud summum caelum, quamdiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat. porro autem, si tale sit corpus, cuius sit difficilis et grauis administratio, sicut haec caro, quae corrumpitur et adgrauat animam, de propagine transgressionis existens, multo magis auertitur mens ab illa uisione summi caeli: unde necessario abripienda erat ab eiusdem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
tus a postolus si tamen non
aliquid unum .ẽ. diuersis
nominib appellatũ ubis
animebeatorũ: siergo cȩ¬
lum primum recte accipi¬
mus hoc omne corporeum
generali nomine quid quid
est superaquas & terram
scđm autem insimi li tudine
corporali qd spũ cernitur
si cut illuo unde animalib
plenus inextasi p&rodiscus
ille summissus est. Tertium
uero quod mente conspicit
ita secr&a & remota &om¬
nino abrepta. a sensib: carnis
atqimundata ut ea quaei nillo
caelo sunt. &i psam dĩ subs¬
tantiã uerbũ q dm̃ ꝑ quem
facta sunt omnia in carita¬
te sp̃s seĩ in effabiliter ualeat
uidere & audire non in con¬
gruenter arbitra mur& il¬
lic eẽ a postolum raptum
omnib meliorẽ. &si diciopor¬
tet paradisum para disorũ
si enim animę bone la &itia
in relb bonis. ẽ in omnicrea¬
tura quid eal&itia prȩs¬
tantius quae in uerbo dĩ ẽ.
perquoo facta sunt omnia
sed si quẽ mou& qui dopus
sit spiritib defunctorum

Expanded text:
tus apostolus, si tamen non tus apostolus, si tamen non aliquid unum est diuersis nominibus appellatum, ubi sunt animae beatorum. Si ergo caelum primum recte accipimus hoc omne corporeum generali nomine quidquid est super aquas et terram, secundum autem in similitudine corporali quod spiritu cernitur, sicut illud, unde animalibus plenus in extasi Petro discus ille submissus est, tertium uero quod mente conspicitur ita secreta et remota et omnino abrepta a sensibus carnis atque mundata, ut ea, quae in illo caelo sunt, et ipsam dei substantiam uerbumque deum, per quod facta sunt omnia, per caritatem spiritus sancti ineffabiliter ualeat uidere et audire : non incongruenter arbitramur et illuc esse apostolum raptum omnibus meliorem et, si dici oportet, paradisum paradisorum. si enim animae bonae laetitia in rebus bonis est in omni creatura, quid ea laetitia praestantius, quae in uerbo dei est, per quod facta sunt omnia? Sed, si quem mouet, quid opus sit spiritibus defunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
animae inseris dignecarnis
amore peccauerunt hoceis
perillas corporalium similitu¬
dines efibeantur qd ipsi carni
mostuae sol& ut subterrã recon¬
datur deniq inferieo quod in¬
fra sint latine appellantur
sicun autẽ secundũ corpus sipon¬
deris siu ordinem teneant infe¬
riora sunt omni a grauiora
omnia tristiora. unde &
in grecalingua origo mominis
quo appellantur inferi eseo
quo dnihil suaue habeantre¬
sonare perhib&ur. Nec ipra
tamen rerum pastem nost
saluator mostuus pronobis
uisi tare contempsit ut inde
soluer& quos. ẽẽ. soluendos
secundumdiuinã secr&am que
iustitiam ynorare non potu¬
it. Qua propter animac illius
latronis cui dixithodiemecũ
eris in paradiso. Non utique
inseros praestitit. ub i poenes
peccatoꝵ: sed aut illamrequi¬
em sinus abrahae non enĩ
sapientiadĩ attingens ubi¬
q. propt̃ suã munditiam. aut
illum paradi sum siue in testio
caclo: si ue ubi cumq alibi est.
quopost testiũ caelũ . ẽ. rap.¬

Expanded text:
animae inferis dignae carnis animae inferis dignae carnis amore peccarunt, hoc eis per illas corporum similitudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuae solet, ut sub terra recondatur. denique inferi eo, quod infra sint, latine appellantur; sicut autem secundum . corpus si ponderis sui ordinem teneant inferiora sunt omnia grauiora,omnia tristiora: unde et in graeca lingua origo nominis, quo appellantur inferi, ex eo quod nihil suaue habeant, resonare perhibetur. nec ipsam tamen rerum partem noster saluator mortuus pro nobis uisitare comtemsit, ut inde solueret. quos esse soluendos secundum diuinam secretamque iustitiam ignorare non potuit. quapropter animae illius latronis, cui dixit: hodie mecum eris in paradiso, non utique inferos praestitit, ubi poenae sunt peccatorum, sed aut illam requiem sinus Abrahae — non enisapientia dei adtingens ubique propter suam munditiam — aut illum paradisum siue in tertio caelo siue ubicumque alibi est, quo post tertium caelum est rap
Abbreviated transcription (Latin):
la&itia quȩdã bonȩcons¬
cientiae paradisus est.
Vnde & ecclesia inscis temperant̃
& iuste & pie uiuentib paradi¬
sus recte dicitur. pollens ad flu¬
entia gratiarum castisq delici¬
is quando quidem & intribu¬
lationib gloriatur deipsapa¬
tientia plurimum gaudens
q: scđm altitudinem dolorum
in corde meo consolationes
dĩ iacundant animam eius
quanto magis ergoposthanc
uitam &iam sinus ille habra hȩ
paradisus dicipot ÷ ubiam
nulla temptatio ubi umia
requies postomnes dolores
uita ehuuis: Neque enim&
lux ibinon .ẽ. propria quȩdã
& suigeneris & profeceo man¬
na quã diues ille detormen¬
tis & tenebris inferorum
tamen utiq delongin quo cũ
magnũ chasma. e&. in me¬
dio sictamenuidit ut ibi illũ
quondam con temptũ pau¬
perem agnoscer& quaesi itas
ideo subterris dicuintur in feri
uel credunt᷑ quia congruent̃
in spũ ꝑ illas corporaliũ re¬
rum similitudines scde mons¬
trantur. ut quoniã defunctoꝵ

Expanded text:
laetitia quaedam bonae conslaetitia quaedam bonae conscientiae paradisus est. unde et ecclesia sanctis temperanter et iuste et pie uiuentibus paradisus recte dicitur, pollens adfluentia gratiarum castisque deliciis, quandoquidem et in tribulationibus gloriatur de ipsa patientia plurimum gaudens, quia secundum multitudinem dolorum in corde eius consolationes dei iucundant animam eius. quanto magis ergo post hanc uitam etiam sinus ille Abrahae paradisus dici potest, ubi iam nulla temtatio, ubi tanta requies post omnes dolores uitae huius neque enim et lux ibi non est propria quaedam et sui generis, et profecto magna, quam diues ille de tormentis et tenebris inferorum tam utique de longinquo, cum magnum chasma esset in medio, sic tamen uidit, ut ibi illum quondam contemtum pauperem agnosceret. Quae si ita sunt, ideo sub terris dicuntur inferi uel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur, ut, quoniam defunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
hae. & illa mrequiem quo ab
angelis pius pauꝑ ablatus
nescio utrum quis quam pos¬
sitaudire. &ideo quomodo
eam apud inferos credamus
esse non uideo. uerum hoc
dum querimus e aut inueni¬
mus. aut non inuenimus.:
Vrg& nos longitudo libri
huius eũ aliquando condudere
qua propter quoniã deparadr̃¬
so sermonẽ insutuimus prop¬
ter illud quod a postolus ait.
Scire raptũ hominẽ usque int̃¬
tium caelum: nescire autem si¬
ue in corpore siue extracorpus
&quia raptus .ẽ. in paradi sum
& audit in effabilia uerbaquȩ
non lic& hominiloqui non teme¬
re adfirmamus. utrum inter¬
tio calo sit para disus. an& in
tiũ celum & inderursus in pa¬
radisum raptus . ẽ. sienim pro¬
prie quidem nemorosus locus
Translato autem uerboom¬
nis Riamspiritalis quasi regio
ubi animȩ bene ẽ: merito pa¬
radisus dicipotest non solum
tes tiũ caelum quid quid illud
est quod profecto magnosub¬
limiter quae p̃clarum ẽ
uerum &iã in ipso homine

Expanded text:
hae et illam requiem, quo ab hae et illam requiem, quo ab angelis pius pauper ablatus est, nescio utrum quisquam possit audire . et ideo quomodo eam apud inferos credamus esse non uideo. Uerum hoc dum quaerimus et aut inuenimus aut non inuenimus, urget nos longitudo libri huius eum aliquando concludere. quapropter quoniam de paradiso sermonem instituimus propter illud, quod apostolus ait scire se raptum hominem usque in tertium caelum, nescire autem siue in corpore siue extra corpus, et quia raptus est in paradisum et audiuit ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, non temere adfirmamus, utrum in tertio caelo sit paradisus, an et in tertium caelum et inde rursus in paradisum raptus sit. si enim proprie quidem nemorosus locus, translato autem uerbo omnis etiam spiritalis quasi regio, ubi animae bene est, merito paradisus dici potest, non solum tertium caelum, quidquid illud est, quod profecto magnum sublimiterque praeclarum est, uerum etiam in ipso homine
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ insecre to qui&is eius
indolorib erat interquorũ
requiem &illa infena tor¬
menta legimus magnum
chasma firmatũ sed nec apuo
inferos. eẽdicti suntꝰ. contin¬
gitañ inquit moti in opẽ
illum & auferri ab angelis
insinu habrahȩ. mostuus
est autem. & diues & sepul¬
tus ẽ. &cum a puo inferos
intormentis. ed̃. &c&era
Uidemus itaq inferorum
mentionem non . cẽ. factã
in requiem pauperis sed in
supplicio diuitis illud &ũ
quoo iacobdicit. ad filiossu os¬
deduc& is senectam meã cum
tristitia ad inferos. uid& urhoc
magistimuise nenimia tristra¬
a sic pesturbar&ur ut non ad
requiem beatorum ir&. sed ad
inferos peccatorum. neq enĩ
paruum animae malum. ẽ.
tristitia: cum &a postoluscui¬
dam tam sollicite timuerit
nema ior&ristitia absorbere¬
tur proinde ut dixi nondum
inueni & adhuc quaeronec
mihi hoc currit inferos alicubi
in bono posuisse scripturam
dum taxat canonicã:aũ
in bono accipi endũ sinũ abra¬

Expanded text:
hoc est in secreto quietis eius, hoc est in secreto quietis eius, in doloribus erat, inter quorum requiem et illa inferna tormenta legimus magnum chaos firmatum, sed nec apud inferos esse dicti sunt; contigit enim, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae; mortuus est autem et diues et sepultus est. et cum apud inferos in tormentis esset et cetera. uidemus itaque inferorum mentionem non esse factam in requie pauperis, sed in subplicio diuitis. Illud etiam, quod Iacob dicit ad filios suosdeducetis senectam meam cum tristitia ad inferos, uidetur hoc magis timuisse, ne nimia tristitia sic perturbaretur, ut non ad requiem beatorum iret, sed ad inferos peccatorum. neque enim paruum animae malum est tristitia, cum et apostolus cuidam tam sollicite timuerit, ne maiore tristitia absorberetur. proinde, ut dixi, nondum inueni et adhuc quaero nec mihi occurrit inferos alicubi in bono posuisse scripturam dumtaxat canonicam; non autem in bono accipiendum sinum Abra
Abbreviated transcription (Latin):
de si hanc similitudinẽ &iã
a puo inferosgerit. non corpo¬
ralem sed corporissimilem.
Ita &iam in locis uid&ur. ẽẽ ñ
corporalib sed corporalium
similib siue in requiem siue
indoloribus. quam quã & illuo
me nondum inuenisse confite¬
or. inferos appellatos : ubuus¬
torum animae requies cunt
Et xp̃i quidem animã uenisse
usq adealoca in quibus pec¬
catores cruciantur ut eos
soluer& a tormentis quos eẽ
soluendos occulta nobis sua
iustitia iudicabat nyninme¬
rito creditur quomodo enim
aliter accipiendum sit quod
ditũ. ẽ. quẽ ds̃ suscitauit ep
mostuis solutis dolorib infe¬
rorum quia non poterat te¬
neri abeis non uideo nisi quo¬
rundam dolores apud inferos
cum soluis se accipiamus. ea
potestate quadñs ẽ. cui omne
genu flectitur. celestiũ terres¬
trium & infernorum. perquã
potestatẽ &iamillis dolorib
quos soluit. non potuit atti¬
neri Neque enĩ habra ham
uel ille pauper insinueuis

Expanded text:
de, si hanc similitudinem etiam de, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam et illud me nondum inuenisse confiteor inferos appellatos, ubi iustorum animae requiescunt. et Christi quidem animam uenisse usque ad ea loca, in quibus peccatores cruciantur, ut eos solueret a tormentis, quos esse soluendos occulta nobis sua iustitia iudicabat, non inmerito creditur. quomodo enim aliter accipiendum sit, quod dictum est: quem deus suscitauit a mortuis solutis doloribus inferorum, quia non poterat teneri ab eis, non uideo, nisi ut quorundam dolores apud inferos eum soluisse accipiamus ea potestate, qua dominus est, cui omne genu flectitur caelestium, terrestrium et infernorum, per quam potestatem etiam illis doloribus, quos soluit, non potuit adtineri. neque enim Abraham uel ille pauper in sinu eius,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ non corporalem: nec audi¬
endisunt qui affirmant
inferos in hac uita efplicari
Nec eẽ post mostẽ uiderint
enimquẽ ad modum po&ica
figmenta interpra&entur
nos ab auctoritate diuinarũ
scripturarũ quibus solis dehac
re fides habenda ẽ. recidere non
debemus quã quã possimus os¬
tendere illorum quoq: sapientes
deinferorũ substantia minime
dubitasse quae post hanc uita
eccipit animas mostuorũ. un¬
deautem subterris . eẽ. dicant᷑
inferi. sicorporalia loca non sunt
aut unde in seri appellantur.
si sub terris non sunt merit oque¬
ritur: animam ueronon. ẽe cor¬
poream non meputare sed pla¬
ne scire. audeo profiteritamen
habere posse similitudinem
corporis. &corporalium omni¬
no membrorum quisquis negat.
potest negare anima mẽe. quȩ
in somnis uid& uel am bula rese.
uel sedere: uel hac atq illac egres¬
su aut &iam uola tuferri. acre¬
ferri quod sinequadam simili¬
tudine corporis non fit proin¬

Expanded text:
esse, non corporalem. Nec audiesse, non corporalem. Nec audiendi sunt, qui adfirmant inferos in hac uita explicari nec esse post mortem; uiderint enim, quemadmodum poetica figmenta interpretentur. nos ab auctoritate diuinarum scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus. quamquam possimus ostendere illorum quoque sapientes de inferorum substantia minime dubitasse, quae post hanc uitam excipit animas mortuorum. unde autem sub terris esse dicantur inferi, si corporalia loca non sunt, aut unde inferi appellentur, si sub terris non sunt, merito quaeritur. animam uero non esse corpoream non me putare, sed plane scire audeo profiteri; tamen habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut etiam uolatu ferri ac referri, quod sine quadam similitudine corporis non fit. proin
Abbreviated transcription (Latin):
quauis rationalis & intellec¬
tualis ad eius imaginẽ facta
quae cum conatur lumen illuo
intueri palpitat infirmitate
& minus ual& inde .ẽ. tamen
quid quio intellegit sicut ual&
Cumergo illuc rapitur & o
carnalib sub tracta sensib
illiuisioni efpressius presen¬
tatus non spatiis localibus
sedmodo quodam suo &iã supra
scuid& illud quodad uita uidit
quid quid &iam in sein telle¬
gendo uid&. Siautẽ quęrit
cumanima de corpere exierit.
utrum ad aliquã loca corpora¬
lia feratur. anao incorpora¬
lia. corporalib similia. an
uero nec ad ipsa sed ad illud
quoo & corporib & simili¬
tudinib: corporum. ẽ. excel¬
lentius: Cito quidẽ responde¬
rim adcorporalia loca eam
uel non ferri. nisicũ ali quocor¬
pore. uel non localiter ferri
iam utrũ habeat aliqd̃ cor¬
pus cumdehoc corpore exi¬
erit ostendat qui potest.
ego aũ non puto adspirita¬
lia uero promeritis festur
aut adloca poenalia similia
corporib spiritalem arbitror¬

Expanded text:
quamuis rationalis et intellecquamuis rationalis et intellectualis ad eius imaginem facta, quae cum conatur lumen illud intueri palpitat infirmitate et minus ualet. inde est tamen quidquid intellegit sicut ualet. cum ergo illuc rapitur et a carnalibus subtracta sensibus illi expressius uisioni praesentatur non spatiis localibus, sed modo quodam suo, etiam supra se uidet, quo adiuta uidet quidquid etiam in se intellegendo uidet. Si autem quaeritur, cum anima de corpore exierit, utrum ad aliqua loca corporalia feratur an ad incorporalia corporalibus similia, an uero nec ad ipsa, sed ad illud, quod et corporibus et similitudinibus corporum est excellentius, cito quidem responderim ad corporalia loca eam uel non ferri nisi cum aliquo corpore uel non localiter ferri. iam utrum habeat aliquod corpus, cum de hoc corpore exierit, ostendat qui potest; ego autem non puto. ad spiritalia uero pro meritis fertur aut ad loca poenalia similia corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
de monstrationib: sichabenda
acsiinistanatura corporum.
Terrena caelestih comparent᷑
Sic &iam in illo genere intellec¬
tualium uisorum alia sunt quae
in ipsa anima uidentur uelut
uis tutes quib uitia sunt contra¬
ria siueꝑ mansure utpietates
si ueutiles huic uitae & postea
non futuraesicut fides quacre¬
dimus ea quȩ nondũ uidemus
& spes qua futura cum patien¬
tia expectamus & ipsa patien¬
tia qanamma qua omnia tole¬
ramus aduersa donec quouolu¬
mus ueniamus. Istȩ quippe &
huius modiuistutes quȩ nunc
propter transigenda istã pere¬
grinationẽ ualde necessariȩr̃
Non erunt in illauita ꝓpt̃ quã
adipiscendã sunt necessariȩ:
& tamen oc&iã ipseintellec¬
tualiter uidentur. Neque enĩ
aut corpora sunt: aut species
habent similes corporũ alut
auiẽ .e. ipsud lumen quo inlus¬
tratur anima ut omnia uel in
se uel in illo ueraciter intellec¬
ta conspiciat. Namilludiam
ipseds̃ ẽ. haec autemcreacura

Expanded text:
demonstrationibus sic habenda, demonstrationibus sic habenda, ac si in ista natura corporum terrena caelestibus conparentur. Sic etiam in illo genere intellectualium uisorum alia sunt, quae in ipsa anima uidentur, uelut uirtutes, quibus uitia sunt contraria, siue permansurae, ut pietas, siue utiles . huic uitae et postea non futurae, sicut fides, qua credimus ea, quae nondum uidemus, et spes, qua futura cum patientia expectamus, et ipsa patientia, qua omnia toleramus aduersa, donec quo uol-umus ueniamus. istae quippe et huius modi uirtutes, quae nunc propter transigendam istam peregrinationem ualde necessariae sunt, non erunt in illa uita, propter quam adipiscendam sunt necessariae, et tamen etiam ipsae intellectualiter uidentur; neque enim aut corpora sunt aut species habent similes corporum. aliud autem est ipsum lumen, quo inlustratur anima, ut omnia uel in se uel in illo ueraciter intellecta conspiciat. nam illud iam ipse deus est, haec autem creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
& rursus grauib terrorib atq
cruciati b exagitati atq uexa¬
ti. Cum experge factiessent
dormir&imuerunt neine adẽ
mala reuocarentur. & utiq
dubitandum non .ẽ. qo exprȩs¬
siora sint illaquȩ infernadi¬
cuntur atq ob hoc uehe menti¬
ufsentiantur Nam & qui sub¬
tracti sunt sensib corporis mi¬
nus quidem quã si omnimodo mo¬
rerentur. Sed tamen ampli¬
us quamsidor mirent exprȩs¬
si ora seuidis senarrarunt quã
si somniã narrauissent. Est
ergo prorsus inferorũ substantia
citer exsistunt & siue excor¬
pore spũi quod ammodo sugge¬
runtur sicut fuerimus affecti
uelcane uel animo non solũ enĩ
uigilantes hominescuras suas
cogitando uersant insimilitudi¬
nib corporum uerum &iam
dormientes hoc seped somniant
quod indigent. nam & negotia
sua gerunt efanimi cupiditate
&cpulis poculisq inhianter
insistant si foste efurientes siti¬
entesq dormierunt qua comnia
puto conparata illis angelicis

Expanded text:
 rursus grauibus terroribus atque  rursus grauibus terroribus atque cruciatibus exagitati atque uexati, cum expergefacti essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. et utique dubitandum non est, quod expressiora sint illa, quae inferna dicuntur, atque ob hoc uehementius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur, sed tamen amplius quam si dormirent, expressiora se uidisse narrarunt, quam si somnia narrauissent. est ergo prorsus inferorum substantia, citer existunt siue ex corpore spiritui quodammodo suggeruntur, sicut fuerimus adfecti uel carne uel animo. non solum enim uigilantes homines curas suas cogitando uersant in similitudinibus corporum, uerum etiam dormientes hoc saepe somniant, quo indigent; nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate et epulis poculisque inhianter instant, si forte esurientes sitientesque dormierunt. quae omnia puto conparata illis angelicis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam p&rus non solũ discum illum
uid ebãm. &in eo non similitudi¬
nescorporum sedcor pora puta¬
bat in hocutiq fallebatur uerũ
&iam cum alio tempore abange¬
lo solutus euinculis. Ibat in cor¬
pore ambulans & presenta tis
corporalib: formis & putabat
seui sum uidere nihi lominus
fallebat᷑ nam &ille indiscoeran
Spiritales formȩ corporalib. simi¬
les & ista corporalis expressio
soluti deuinculis propter mira¬
culũ spiritalisi milis erat falle¬
batur autem anima in utrisq
non nisi cum alia pro aliis ad ꝑ¬
bar& quamuis ergo non sint
corporalia sed simila corpo¬
ralib quib anime corporib
esutae afficiuntur. seubene
seumale cum ipsecorporib
suis similes sibi m& apparear
Sunt tamen & ueral&itia. &
uera molestia facta de substan¬
tia spiritali. nã & somnis inag¬
num inter .ẽ. Vtrum in l&is an
intristib simus Un dequidam
in rebus quas concupierant cons¬
titutise euigilas sedoluerunt.¬

Expanded text:
nam Petrus non solum cum discum illum nam Petrus non solum cum discum illum uidebat et in eo non similitudines corporum, sed corpora putabat, in hoc utique fallebatur, uerum etiam cum alio tempore ab angelo solutus e uinculis ibat in corpore ambulans et praesentatus corporalibus formis et putabat se uisum uidere, nihilominus fallebatur. nam et illae in disco erant spiritales formae corporalibus similes et ista corporalis expressio soluti de uinculis propter miraculum spiritali similis erat. fallebatur autem anima in utrisque, nonnisi cum alia pro aliis adprobaret. quamuis ergo non sint corporalia, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae adficiuntur seu bene seu male, cum et ipsae corporibus suis similes sibimet adpareant, sunt tamen et uera laetitia est et uera molestia facta de substantia spiritali. nam et in somnis magni interest, utrum in laetis an in tristibus simus. unde quidam in rebus, quas concupiuerant, constituti se euigilasse doluerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
facientes acscientes netio quo¬
modonram in spũ nr̃o in sor¬
mare uisionem dificilis per¬
ceptu & difficilior dicturus
sepede monstrata sunt hisqui
rapti sunt a corporis sensib
& mostuis similes iacueruN
Et infernalespoenas uiderur
Cum &ipis inseipsis generent
quandam similitudinem cor¬
poris sui perquã. possent
ad illa ferri & talia similib¬
sensib experiri. Neque enĩ
uideo quur habeat anima
similitudinẽ corporis sui
Cumiacente sine sensu ipso
corpore nondum tamenstus
mastuo uid& talia qualia
multi exilla subdicione uiuis
redditinarra uerunt& non
habeat cum perfecta moste
penitus decorpore efierit
Aut ergo ad illa festur poe¬
nalia. Autad illa itidem
similia corporalib nec ta¬
menpenarũ sed qui&is
atque gaudiorũ neq enim
rec tedicipotest uel illas
falsas. eẽ poenas uel illam
salsam requiem atq l&litiã
Tunc enim haec falsa sunt
quando peropinationis erro¬
rẽalia ꝓaluis putantus.

Expanded text:
facientes, an scientes, nescio quofacientes, an scientes, nescio quomodo, in spiritu nostro informare visionem, difficilis perceptu et difficilior dictu res saepe demonstrata sunt his, qui rapti sunt a corporis sensibus et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas uiderunt, cum et ipsi in se ipsis gererent quandam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri et talia similibus experiri. neque enim uideo, cur habeat anima similitudinem corporis sui, cum iacente sine sensu ipso corpore nondum tamen penitus mortuo uidet talia, qualia multi ex illa subductione uiuis redditi narrauerunt, et non habeat, cum perfecta morte penitus de corpore exierit. aut ergo ad ilia fertur poenalia aut ad illa itidem similia corporalibus nec tamen poenarum, sed quietis atque gaudiorum. Neque enim recte dici potest uel illas falsas esse poenas uel illam falsam requiem atque laetitiam: tunc enim et falsa sunt, quando per opinationis errorum alia pro aliis putantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ł opinantur de quorum ratio¬
ne siue opinione nunc disse¬
rerelongum ẽ. pocest autẽ
fieri ut &iã inspiritalib
uel intellectualib: multos
quosdã gradus quis quã eẽ
contendat autsipossit osten¬
dat eos que distinctos iuxta
aliquẽ prouectũ magisminus¬
uel in lustrium reuelationũ
sed ut cumq seista habent
& accipiuntur ut dib& ab
alio sic ab alio aũ sic ego uiso¬
rum uel uisionum pr&erista
tria genera autcorpore aił
spũ aut mente usq ad huc
uel nosse uel docere non pos¬
sum. sed quot & quantȩ singu¬
lorum generum sint differen¬
tiae utin uno quoq aliud alio
gradatim suꝑferatur ignorare
me sateor. Sicut autẽ in ista
luce corporea. ẽ caelum qd
supesterras suspicimus. un¬
delumina riaclarent & side¬
ra quȩ corporalonge sint
meliora terrestrib sic in illo
genere spiritali in quouiden¬
tur corporum similitudines
lucequadã in corporali ac
trant angeli miris modis
& prȩpotenti iunctione uel¬

Expanded text:
uel opinantur — de quorum ratiouel opinantur — de quorum ratione atque opinione nunc disserere longum est; potest autem fieri, ut. etiam in spiritalibus uel intellectualibus multos quosdam gradus quisquam esse contendat aut, si possit, ostendat eosque distinctos iuxta aliquem prouectum magis minusue inlustrium reuelationum — sed utcumque se ista habeant et accipiantur, ut libet, ab alio sic, ab alio autem sic, ego uisorum uel uisionum praeter ista tria genera aut corpore aut spiritu aut mente usque adhuc uel nosse uel docere non possum. sed quot et quantae singulorum generum sint differentiae, ut in unoquoque aliud alio gradatim superferatur, ignorare me fateor. Sicut autem in ista luce corporea est caelum, quod super terras suspicimus, unde luminaria clarent et sidera, quae corpora longe sunt meliora terrestribus, sic in illo genere spiritali, in quo uidentuluce quadam incorporali ac trant angeli miris modis; et praepotenti iunctione e
Abbreviated transcription (Latin):
tassis occurrat illo para diso
corporali inquoadamcorpo¬
raliter fuit & istã uitã sc̃oꝵ
significatã quae nunc agitur
in ecclesia & in illã quae post
hanc erit in a&ernum sicut
hierusalẽ quae interp̃tatur
uisio pacis & tamen quaedã
terenaciuitas de monstrat᷑
significat hieru salemma trẽ
nram a& ernã in caelis siue
in his quis pesalui factisunt
& quod non uident sperantes
perpatientiã expectant
scđm quos multifilu deseste
magis quã eius quaehab&
uirum siue in ipsis angelis
scĩs per ecclesiã multis for¬
missapientiaedĩ cũ quibus
posthape peregrinationẽ
si nelabore & sinefine uiuen¬
dum . ẽ. sia ũ sic accipimus
testiũ caelũ quo a postolus
raptus ẽ. ut quastum &iã
& ali quod ultra superius
caelos. eẽ credamus infra
alii sepemalii octo alii
nouem uel &iã decem
ꝑhibent & in ipso uno quod dicat
firmamentũ multos gradatĩ
eẽ confirmant ac perhoc cor¬
poreos. ẽẽ uel ratio cinantur

Expanded text:
tassis occurrat illo paradiso tassis occurrat illo paradiso corporali, in quo Adam corporaliter fuit, et istam uitam sanctorum significatam, quae nunc agitur in ecclesia, et illam, quae post hanc erit in aeternum: sicut Hierusalem, quae interpretatur "uisio pacis" et tamen terrena quaedam ciuitas demonstratur, significat Hierusalem matrem nostram aeternam in caelis siue in his, qui spe salui facti sunt et quod non uident sperantes per patientiam expectant, secundum quos multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum, siue in ipsis angelis sanctis per ecclesiam multiformis sapientiae dei, cum quibus post hanc peregrinationem sine labore et sine fine uiuendum est. Si autem sic accipimus tertium caelum, quo apostolus raptus est, ut quartum etiam et aliquot ultra superius caelos esse credamus, infra alii septem, alii octo, alii nouem uel etiam decem perhibent et in ipso uno, quod dicitur firmamentum, multos gradatim esse confirmant ac per hoc corporeos esse uel ratiocinantur
Abbreviated transcription (Latin):
facie ad faciem quoo demorse
dictum . ẽ. os ados ꝑspeciem
scilic& quads̃. quio quidẽ quan¬
tulũ cumque eũ mens quȩ non
est qđ ipse &iã ab omniterrena
labemundata ab omni corpo¬
re & similitudine corporis ali¬
enata & abrepta caperepo¬
test a quo peregrina mur mor¬
tali & corruptibili onere gra¬
uatiquã diu ꝑfidem abulamus
non ꝑspeciem & cumhic iuste
uiuimus Quur autẽ non cre¬
damus quod tanto a postolo doc¬
excellentis simã uisionẽ uolu¬
eritds̃ de monstrare uitã inqua
posthaucuitã uiuendũ ẽ. in
a&ernum. & quur non dica¬
tur iste para disus efcepto illo
in quo corporaliter uifit adã
interligna nemorosa atque
fructuosa quando quidem
& ecclesia quae nos congre¬
gat incaritatissinum paradr¬
sus dicta ẽ. cum fructupomoꝵ
sed hoc figuratae dictũ ẽ tam¬
quam illo paradiso ub i proprie
fuitadam ecclesia significata
sit performam futuri. quãquã
diligentius considerantib: for¬

Expanded text:
facie ad faciem, quod de Moyse facie ad faciem, quod de Moyse dictum est "os ad os", per speciem scilicet, qua deus est quidquid est, quantulumcumque eum mens, quae non est quod ipse, etiam ab omni terrena labe mandata, ab omni corpore et similitudine corporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrinamur mortali et corruptibili onere grauati, quamdiu per fidem ambulamus, non per speciem et cum hic iuste uiuimus. cur autem non credamus, quod tanto apostolo genexcellentissimam uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus excepto illo, in quo corporaliter uixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? quandoquidem et ecclesia, quae nos congregat in caritatis sinum, paradisus dicta est cum fructu pomorum. sed hoc figurate dictum est, tamquam illo paradiso, ubi proprie fuit Adam, ecclesia significata sit per formam futuri. quamquam diligentius considerantibus for
Abbreviated transcription (Latin):
gomodo in illa specie quads̃. ẽ.
longeineffabiliter sec retius &
p̃sentius loquitur loquutione
ineffabili ubi eum nemouiuens
uidit uita ista quã mostalitẽr
uiuitur in istis sensib corporis
sed nisi abhac uitaquisq quodã¬
modomoriat᷑ siue omnino exi¬
ens decorpore siueita auersus
& alienatus a carnalib sensib
ut merito nesciat sicut a posto¬
lus ait utrum incorpore an ex¬
tra corpus sit cumin illamra¬
pitur & subuehitur uisionẽ¬
i Quapropter si hoc tertium uisionis
genus quo o superius .e. non solũ
omnicorporali quo ꝑcorporis
sensus corpora sentiuntur.
Uerum &iã omni illo spiritali
quosimilitudines corporum
spũ & nonmente cernuntur
testiũ caelũ appellauit a posto¬
lus in hoc uide turclaritas dĩ
cui uidendȩ cordemundant᷑
unde dictũ. ẽ. beatimundo cor¬
de quia ipsi dm̃ uidebunt. Non
peraliquam corporaliter figu
ratam significationẽ tam quã
perspeculũ in aenigmate seo

Expanded text:
go modo in illa specie, qua deus est, go modo in illa specie, qua deus est, longe ineffabiliter secretius et praesentius loquitur locutione ineffabili, ubi eum nemo uiuens uidet uita ista, qua mortaliter uiuitur in istis sensibus corporis, sed nisi ab hac uita quisque quodammodo moriatur siue omnino exiens de corpore siue ita auersus et alienatus a carnalibus sensibus, ut merito nesciat, sicut apostolus ait, utrum in corpore an extra corpus sit, cum in illam rapitur et subuehitur uisionem. Quapropter si hoc tertium uisionis genus, quod superius est non solum omni corporali, quo per corporis sensus corpora sentiuntur, uerum etiam omni illo spiritali, quo similitudines corporum spiritu, non mente cernuntur, tertium caelum appellauit apostolus, in hoc uidetur claritas dei, cui uidendae corda mundantur. unde dictum est: beati mundicordes, quia ipsi deum uidebunt, non per aliquam corporaliter uicationem tamquam per speculum in aenigmate, sed
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. figura tedictũ ẽẽ in eccle¬
siȩ significatione ipse . ẽ. enim
lo cus penes dnm quia ecclesia
dicta sunt ei dem in telle gendȩ
congruunt. Nisita menconcu¬
pitam & desideratã dĩ clarita¬
tẽmorses uidere meruis s non
in libronumerorum dicer& ds̃
ada a ron & mariã fr̃s eius.
Audite uerborum eorũ si fuerit
proph&a uest̃ inuisio neillidũs
cognosc&ur & in somnio loquar
illi. Nonita quo modo famulus
meus morsses in tota domomea
fidelis ẽ os ad os loquaradillũ
inspecie & non perenigmata
&claritatẽ dniuidit. Neque
enim hoc scđm substantiã corporis
quae carnis sensib presentat᷑
intellegendũ. ẽ namutiq sic lo¬
quȩbatur ad morsen facie ad fa¬
ciem contra in contra quando
tamendixit ostendemihi tem&
ipsum & nunc &iã ad ipsos
quosobiurgabat & quib morsi
meritum ita prȩferebat sido¬
q batur percreaturã corporalẽ
p̃senta tocũ sensib carnis illoer¬

Expanded text:
est figurate dictum esse in eccleest figurate dictum esse in ecclesiae significationem. ipse est enim locus penes dominum, quia ecclesia quae ibi dicta sunt, eidem intellegentiae congruunt. nisi tamen concupitam et desideratam dei claritatem Moyses uidere meruisset, non in libro Numerorum diceret deus ad Aaron et Mariam fratres eius: audite uerborum meorum: si fuerit propheta uester, in uisione illi dominus cognoscar et in somno loquar illi! non ita, quomodo famulus meus Moyses in tota domo mea fidelis est; os ad os loquar ad illum in specie et non per aenigmata, et claritatem domini uidit. neque enim hoc secundum substantiam corporis, quae carnis sensibus praesentatur, intellegendum est; nam utique sic loquebatur ad Moysen faci-e ad faciem, contra in contra, quando tamen dixit ei: ostende mihi temet ipsum, et nunc etiam ad ipsos, quos obiurgabat et quibus Moysi meritum ita praeferebat, sic loquebatur per creaturam corporalem praesentatam sensibus carnis. illo er
Abbreviated transcription (Latin):
in cons pectu tuo ostende
mihi tem& ipsum manifeste ut¬
uideamte. Cumpaulo supo¬
rius legatur & loquutus est
dñs ad morsen facie ad faciem
sicutquis loquitur ad amicũ
suum sentiebat ergoquid uide¬
bat & quod non uide bat deside¬
rabat. Nam & paulo post
cum dixiss cids̃. inuenistienĩ
gratiã in conspectumeo &
scio tepre omnib: respondit
ci ostendemih claritatem
tuam: & tunc quidem respon¬
sum accipit ad nõ figuratũ
dequa nunc longũ ẽ. dispu¬
tare quando ei dixit non po¬
teris uiderifaciem meã &
uiuere non enĩ uidebit ho¬
mo faciem meã &uiue
Deinde subiecit & ait illi.
eccelocus penes me & stabis
super p&ram statĩ & transi¬
it meamaiestas. & ponãte
inspecula p&rae & tegãma¬
nume a supeste donec transtã
et auferã manũ & tunc uideb
posteriora mea. Nam facies
mea non apparebit tibi nec
mens secuta scriptura hoc & iã
corporaliter factũ. eẽ narra¬
uit satisq ꝑ hoc demons tratũ

Expanded text:
in conspectu tuo, ostende in conspectu tuo, ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo superius legatur: et locutus est dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum. sentiebat ergo, quid uidebat et quod non uidebat desiderabat. nam et paulo post, cum dixisset ei deus: inuenisti enim gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus, respondit ei: ostende mihi claritatem tuam. et tunc quidem responsum accepit a domino figuratum, de quo nunc longum est disputare, quando ei dixit: non poteris uidere faciem meam et uiuere; non enim uidebit homo faciem meam et uiuet. deinde subiecit et ait illi: ecce locus penes me, et stabis supra petram; statim ut transiet mea maiestas, et ponam te in specula petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non adparebit tibi. nec tamen secuta scriptura hoc etiam corporaliter factum esse narrauit satisque per hoc demonstratum
Abbreviated transcription (Latin):
noueritatis labor suscipitur
& continentia uoluptate &
sustinendi aduersitates
& resistendi decipientibus
ibi uid&urclaritas dni non
ꝑuisionẽ significantem siue
corporalẽ sicut uisa .ẽ. in mon¬
tesina. siuespĩtalẽ sicut uidit
esaias uel io hannis in apoca¬
lipsi. sed ꝑspeciem non peenig¬
os ad os loquit᷑ ds̃ ei quẽ dignũ
tale con loquio fecerit : Nor
oscorporis sedmentis sicut
in tellegendũ arbitror qd
demorse scriptũ . ẽ. Concu¬
piuerat enim sicut in efodo
legimus uideredm̃ non utiq
sicut uiderat in monte nec si¬
cut uidebat int̾aber naculo.
sedin ea substantia quads̃ .ẽ.
nulla assumta corporalicre¬
atura que mostalis carnissen¬
sib present&ur neque in sp̃u
figuratis similitudinib corpoꝵ
sed perspeciem suã quantũ
eam capere creatura ratio¬
nalis & intellectualis potest
reuocata ab omnicorporis
sensu ab omni significatiuo.
enigmate sp̃s: sic enim scriptũ
est: si ergo inuenigratiam

Expanded text:
sio ueritatis, labor suscipitur sio ueritatis, labor suscipitur et continendi a uoluptate et sustinendi aduersitates et resistendi decipientibus. ibi uidetur claritas domini non per uisionem significantem siue corporalem, sicut uisa est in monte Sina, siue spiritalem, sicut uidit Esaias uel Iohannes in Apocalypsi, sed per speciem non per aenigos ad os loquatur deus ei quem dignum tali conloquio fecerit, non os corporis, sed mentis, sicut intellegendum arbitror, quod de Moyse scriptum est. Concupiuerat enim, sicut in Exodo legimus, uidere deum, non utique sicut uiderat in monte nec sicut uidebat in tabernaculo, sed in ea substantia, qua deus est, nulla adsumta corporali creatura, quae mortalis carnis sensibus praesentetur, neque in spiritu figuratis similitudinibus corporum, sed per speciem suam, quantum eam capere creatura rationalis et intellectualis potest seuocata ab omni corporis sensu, ab omni significatiuo aenigmate spiritus. sic enim scriptum est: si ergo inueni gratiam