comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei ingressus es ad me ut rememorarentur
iniquitates mee. et occideres filium meum: Ipse
autem ascendens naium: reuersus est. Dixerat
supta dñ relictis nauim ascendisse parentib.
comp̾ssisseq uia cum uento fluctib egressum
mox occurrentem sibi curasse demoniacum.
quo significari dociumus eum relictis udee
ppłis ex qua carnis duxit originem. transac¬
ta sue passionis tempestate gentium ꝓcuras¬
se salutem. His ita gestis patriam reuertitur
quia cecitas ex parte contigit in isrł. donec
plenitudo gentium intraret et sic omĩs isrł
saluus fieret Ascendit autem naium s neq
ipse somno p̃mitur neq natus ꝓcella pulsatur.
quia xp̃c surgens amortuis iam non moritur
mors illi ultra non dñabitur Cuius tamen
tropheum passionis resurrectionisq gła: credi¬
turis iudee tribub intunabitur. et cum predi¬
cato mortis sue quo mortem uicit uexillo. cre¬

Expanded text:
ir Dei? ingressus es ad me, ut memorarentur ir Dei? ingressus es ad me, ut memorarentur iniquitates meae, et occideres filium meum ? Ipse autem ascendens navem, reversus est. Dixerat supra, Dominum relictis navem ascendisse parentibus, compressisque una cum vento fluctibus, egressum mox occurrentem sibi curasse daemoniacum. Quo significare docuimus, eum relictis Judaeae populis, ex qua carnis duxit originem, transacta suae passionis tempestate, gentium procurasse salutem. His ita gestis patriam revertitur, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret: et sic omnis Israel salvus fieret . Ascendit autem in navem, sed neque ipse somno premitur, neque navis procella pulsatur, quia Christus surgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Cujus tamen tropaeum passionis resurrectionisque gloria credituris Judaeae tribubus intimabitur, et cum praedicator mortis suae, quo mortem vicit vexillo, cre
Abbreviated transcription (Latin):
uestitun ac sana mente ad pedes eus. et ti¬
iuerunt et cetera. Significat multitudinem
uetusta sua uita delectantem honorare qui¬
dem. s nolle pati xp̃ianam legem. dum dic̃t
quod eam implere non possint admirantes
tamen fidelem ppłm ã pristina ꝑdita conuer¬
satione sanatiun. Sedere namq ad pedes do¬
mni ẽ rationali quempiam mentis examine
subuixum. uestigia saluatoris. et que sequatur
untueri uestitu resumere est: uirtutum stu¬
diis. que deceptus amiserat ornari. Et rogaue¬
runt illum omnis multitudo regionis gera¬
senorum: ut discederet ab illis. quia timore
magno tenebantur. Consei fragilitatis sue ge¬
rasen presentia se dñi iudicabant indignos:
non capientes dei uerbum. nec uifirma adhuc
mente. pondus sapientie sustinere ualentes.
Quod et pecro ipsi uiso piscium miraculo con¬
tigisse legitut et udua sareptena beati helye
cuius se sensit hospicio benedici nichilomuius
se putauit presentia grauari. Quid mͥ et tibi

Expanded text:
ana mente, ad pedes ejus, et timuerunt, etc. Significat multitudinem vetusta suavitate delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini est, rationali quempiam mentis examine subnixum vestigia Salvatoris, quae sequatur, intueri. Vestitum resumere, est virtutum studiis, quae deceptus amiserat, ornari. Et rogaverunt illum omnis multitudo regionis Gerasenorum, ut discederet ab illis, quia timore magno tenebantur. Conscii fragilitatis suae Geraseni, praesentia se Domini judicabant indignos, non capientes Dei verbum, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi, viso piscium miraculo, contigisse legitur, et vidua Saraptana beati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
domum intraueritis. ibi manete. et inde ne
exeatis. Dat constantie. generale mandatũ.
ut hospitalis necessitudinis uira custodiant.
Alienum a predicatore regni celestis astruens:
cursitare ꝑ domos. et inuiolabilis hospicti
iura mutare. Nec ociose scdm matheum do¬
mus quam ingrediantur apłi legenda decer¬
nitur ut mutandi hospicii necessitudinsq
iuolande causa non suppetat. Et quicumq
non recepetint uos: exeuntes de ciuitate illa.
ctiam puluerem pedum ur̃orum excutite. in
testimonium supra illos. fulius excutitur de
pedib in testimonium laboris sui. quod in¬
gressi sint in ciuitatem et predicatio ad illos¬
dem necessarium qui euangelium spreuerint.

Expanded text:
domum intraveritis, ibi manete, et inde ne domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testpedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt civitatem et praedicatio aidem necessarium, qui Evangelium spreverint.
Abbreviated transcription (Latin):
omina loqueretur. Han e ͣ potestatem uirge
nomine significauit dum doxit ne quid tol¬
lerent in uia nisi uirgam tantum: ut intelli¬
gatur. quia ꝑ potestatem a dño acceptam
que uirge nomine significata est etiam que
non portantur non deerunt. Hoc et de dua¬
b tunicis intelligendum ẽ ne quisquã eoꝵ
preter eam quam e̾et indutus. aliam portan¬
dam putaret sollicitus ne opus ẽet: cum ex¬
illa potestate posset accipere. Quod uͦ scdm
marcum non portari uel habeti duas tuni¬
cas: s expressius indui ꝓhibet dicens. et ne indu¬
erentur duab tunicis: quid eos monet nfi ñ
dupliciter. s simpliciter ambulatec Aliter. In
duab tuncis: uidetur michi duplex ostende¬
uestimentum. non quo in locis scichie et gla¬
ciali niue rigentib una quis tunica debeat
ẽẽ contentus. s quo in tunca uestimentum
intelligamus. ne alio uestiti. aliud nob futu¬
rorum timore seruemus. Et in quamcumq

Expanded text:
omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum, ut intelligatur quia per potestatem a Domino acceptam quae virgae nomine significata est etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quidquam eorum praeter eam, quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus eilla potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens: Et ne induerentur duabus tunicis : quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis, vident mihi duplex ostendvestimentum. Non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica, vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque
Abbreviated transcription (Latin):
Claret autem hec non ita precepisse dnm̃ tan¬
quam euangeliste uiuere aliunde non debe¬
ant quam eis prebentib quib adnuntiarit
euangelium: alioquin contra hoc preceptũ
fecit apłs. qui uictum de inanuum suarum
laborib transigebat ne cuiquam grauis e̾et.
s potestatem dedisse in quam scirent sibi ista
debere. Cum a domino aliquid imperatur.
nisi fiat: mobedientie culpa est Cum autem po¬
testas datur: licet cuiq nonuti. et tanquam
de suo iuire cedere. Hoc ergo ordinatis dominꝰ
quod eum ordinasse dicit apłs. his qui euan¬
gelium enunciant de euangelio uiuere. illa
apłis loquebatur: ut securi tion possiderent
nec portarent huic uite necessaria nec mag¬
na nec minua. ideo posuit. nec uirgam os¬
tendens a fidelib sus omnia deberi minis¬
tris sius. nulla suꝑflua requirentib ac per
hoc addendo: dignus est enuim operarius cibo
suo. Prorsus aꝑuit et illustrauit: unde hec

Expanded text:
Claret autem, haec non ita praecepisse Dominum, tanClaret autem, haec non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecisset apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset; sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet unicuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, nec portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo apposuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis, nulla superflua requirentibus. Ac per hoc addendo, Dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et illustravit, unde haec
Abbreviated transcription (Latin):
matheus et lucas commemorauerit dixisse
dñm discipłis. ut nec uirgam ferrent: cum di¬
cat marchus et precepit eis. ne quid tollerent
in uia. nisi uirgam tantum. Quod ita soluit᷑
ut intelligamus sub alia siguificatione dictã
uirgam que scđ̃m marcum fertnda est: et
not est ferenda. sicut sub alia significatione in¬
telligitur. temptatio de qua dictum ẽ. Deus
neminem temptat. Et sub alia de qua dictũ
eum. Illa seductionis ẽ hȩc ꝓbationis. Utrumq
ergo accipiendum est a domino apłis dictũ.
et ut nec uirgam ferrent: et ut non nsi uir¬
gam ferrent. Cum enim scdm matheum di¬
ceret eis nolite possidere aurum. neq argentũ.
et cetera: continuo subiecit. dignus est enim oꝑa¬
rius cibo suo. Unde satis ostendit: cut eos hec
possidere. ac ferre noluerit. Non quo necessaria
non siit sustentationi. huiꝰ uite: s quia sic eos
mittebat. ut eis hȩc deberi monstraret ab illis
quib euangelium credentib annunciarent.

Expanded text:
Matthaeus et Lucas commemoraverint, dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent; cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus, sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et non est ferenda: sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est, Deus neminem tentat, et sub alia dictum est, Teeum. Illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum, neque argentum, etc.; continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit. Non quod necessaria non sint sustentationi nujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent.
Abbreviated transcription (Latin):
quia udelicet utrumq uixta iohannis bap¬
tiste. uel saluatoris exemplum predicabant. pe
nitentiam agite appropinquabit enim reg¬
num celorum. Regni enim celorum ianuis pro¬
puquare est de his quemq qtib ab eo disces¬
setat penitere. xxxiiii.mi

Expanded text:
Quia videlicet utrumque, juxta Joannis BapQuia videlicet utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris nitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum, . Regni coelorum januis appropinquare, est de his quemque quibus ab eo deciderat, poenitere. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
ominia demonia. et ut langores curarent. Et
mistt illos predicare regnum dĩ et sauare in¬
firmos. Concessa primum potestate signorũ
misit predicare regnum dei ut ꝓmissorum
magnitudine ad testaretur etiam magnitu¬
do factorum. fidemq uerbis daret uirtus os¬
tensa: et noua facerent. qui noua predicarent.
Unde nunc quoq cum fidelium numerositas
excreuit intra scãm eccłiam: multi sunt qui
uitam uirtutum tenent. et signa uirtutum
non habent: quia scustra miraculum foras
ostenditur. si deest quod intus oꝑetur. Nam
uixta magistri gentium uocem lingue in
signum sunt non fidelib s infidelib. Et ait
ad illos. Nichil tuleritis inuia: neq uirgam.

Expanded text:
omnia daemonia, et ut languores curarent, et misit illos praedicare regnum Dei, et sanare infirmos, etc. Concessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque vel bis daret virtus ostensa, et nova facerent quia nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenent, et signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam, juxta Magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et ait a
Abbreviated transcription (Latin):
piretut eorum mens spiritali imꝑpetuum
morte periret. Uñ benc sequitur. At ille sur¬
gens increpauit uentum et tempestatem
a quȩ et cessauit et facta est tranquillitas.
Uentum quippe surgens uicrepauit. quia
resurrectionem celebrata diaboli suꝑbiam
strauit dum ꝑ mortem destruxit eum qui
habebat mortis imperium. Tempestatem qͦq
aque surgens cessare fecit. quia uesanam uide¬
orum rabiem que caput quatiens clamaue¬
rat. si filuis dei est: descendat minc de cruce
et credimus ei: de sepulchro surgendo labefe¬
cit. Ubi uxta literam notandum: quod õs
creature sentiant creatorem. Quib enm in¬
ccepatur. et imperatu scnitiunt imperantẽ
non errore hereticortun. quia omina putant
animantia: s maiestate conditoris quia qͣ
apud nos insensibilia illi sensibilia sunt.
Dirit autem illis. Ubi est fides ut̃a: Recte
arguuntur qui presente xp̃o tunebant: cũ
utiq qui ei adheserit. ꝑire non possit. Cui si¬

Expanded text:
piretur, eorum mens spiritali in perpetuum piretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur: At ille surgens increpavit ventum et tempestatem aquae: et cessavit, et facta est tranquillitas. Ventum quippe surgens increpavit, quia resurrectione celebrata diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempestatem quoque aquae surgens cessare fecit, quia vesanam Judaeorum rabiem, quae caput quatiens clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxta litteram notandum quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem: non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris, quae apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Dixit autem illis: Ubi est fides vestra? Recte arguuntur, qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui si
Abbreviated transcription (Latin):
et sequatur me. Nauigantib autem illis:
futuriq regni quietem animo meditantib.
natus infidos mundi flastus cectatum post
terga iactantib tempus subito dominice
passionis aduenit. Unde bene marcus. hoc un¬
minente noctis tempore gestum fuisse ꝑhibet.
ut ueri solis occubitum non sola domini dor¬
mitio. s et ipsa decedentis lucis hora signifi¬
cet. Et descendit procella uenti in stangnum.
et complebantur et periclitabantur. Dño
puppim crucis qua somnum mortis carpe¬
tet ascendente. fluctus blasphemantium ꝑ¬
secutorum demonicis exeitati ꝓcellis ad sut¬
gunt: quib tamen non ipsius patientia tur¬
batur. s discipulorum imbecillitas concutit᷑.
trepidat periclitatur. Accedentes autẽ: sus¬
citauerunt eum dicentes. Preceptor: perimꝰ.
Suscitant dũm discipuli ne eo dormiente.
fluctuum feritate dispereant. quia cuius mor¬
tem uiderant maxunis uotis resurrectionẽ
querebant ne si duitius ipse morte carnis so¬

Expanded text:
die, et sequatur me . Navigantibus autem illis die, et sequatur me . Navigantibus autem illis futurique regni quietem animo meditantibus,natus infidos mundi factus certatim post terga jactantibus tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene Marcus hoc imminente noctis tempore gestum fuisse perhibet , ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Et descendit procella venti in stagnum, et complebantur et periclitabantur. Domino puppim crucis, qua somnum mortis carperet ascendente, fluctus blasphemantium persecutorum daemonicis excitati procellis assurgunt, quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Accedentes autem suscitaverunt eum, dicentes: Praeceptor, perimus. Suscitant Dominum discipuli, ne eo dormiente fluctuum feritate dispereant; quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis so
Abbreviated transcription (Latin):
cuint uoluntatem patris eius qui in celis est.
factum est autem in una dierum. et ipse as¬
cendit in unam nauiculam. et disciptili etus.
Et ait ad illos. Transfretemꝰ trans stagnum.
Et ascenderunt. In hac nauigatione dñs u¬
tramq unius eiusdemq sue ꝑsone natutam
dignatur ostendete dum his qui ut homo
dormit in naui. ftirorem maris ut ds̃ t̾ibo
cohercet. Porro uixta allegoriam: mare siue¬
stagnum quod cum sius transire desiderat.
tenebrosus amatusq scłi presentis accipitur
estus. Nauicula autem quam ascendunt
nulla meluis quam dominice passionis in¬
telligitur arbor cuius beneficio quiq fide¬
les aduiti emensis mundi fluctib. habitati¬
onem patrie celestis: quasi stabilitatem secu¬
ri littoris obtinent. Quod ait. iꝑse in unã na¬
uiculam cum discipulis saluator ascendit:
alibi quid significet aꝑit cum premiticiato
sue passionis resurrectionisq misterio mox
dicebat ad om̃s. .xx

Expanded text:
ciunt voluntatem Patris ejus qui in coelis est. ciunt voluntatem Patris ejus qui in coelis est. Factum est autem in una dierum, et ipse ascendit in unam naviculam, et discipuli ejus, et ait ad illos: Transfretemus trans stagnum. Et ascenderunt. In hac navigatione Dominus utramque unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum is qui ut homo dormit in navi, furorem maris ut Deus verbo coercet. Porro, juxta allegoriam, mare sistagnum, quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis accipitur aestus. Navicula autem quam ascendunt, nulla melius quam Dominicae passionis intelligitur arbor; cujus beneficio quique fideles adjuti emensis mundi fluctibus habitationem patriae coelestis quasi stabilitatem securi littoris obtinent. Quod autem ipse in unam naviculam cum discipulis Salvator ascendit, alibi quid significet aperit, cum praenuntiato suae passionis resurrectionisque mysterio mox dicebat ad omnes: Si
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m fortasse non agnoscunt᷑ exemplum. quẽ¬
admodum nos aguoscemur si foris stemus:
foris enun stantes uolunt dñm uidere. qui
spiitalem in lege sensum non querentes. se¬
se ad custodiam littere foris fixerunt. et qͣsi
xp̃m potius ad carnalia docenda cogunt
exire quam se ad discenda spirttalia consen¬
tiunt intrare. Qui respondens: dixit ad eos.
Mater mea et fr̃es mei hui sunt qui uerbum
dei audiunt et faciunt. Tota uite celestis ꝑ¬
fectio. duob his comprehenditut. uerbum
scilicet dĩ audire et facere. Unde supra dñs pa¬
tabolam seminis exponens. ait eis. qui auditu
tantum uerbum susceperint: t̾ram ẽẽ reꝓbã.
Bonam uero: eos qui in corde bono et optimo
uerbum quod audiunt retinent. et fructum
afferunt in patientia. Qui uero mater domini
uocantur: hii sunt qui illum corde suo uel
etemplo uel dicto quasi pariunt in mente ꝓ¬
ximorum. Fr̃es quoq sunt eius cum et ipsi fa¬

Expanded text:
nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemnostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes volunt Dominum videre, qui spiritalem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritalia consentiunt intrare. Qui respondens, dixit ad eos: Mater mea et fratres mei hi sunt qui verbum Dei audiunt, et faciunt. Tota vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur, verbum scilicet Dei audire et facere. Unde supra Dominus parabolam seminis exponens, ait eos qui auditu tantum verbum susceperint terram esse reprobam; bonam vero eos qui in corde bono et optimo verbum quod audiunt retineant, et fructum afferant in patientia. Qui mater Domini vocantur, eo quod illum quotidie suo vel exemplo vel dicto quasi pariant in mente proximorum. Fratres quoque sunt ejus, cum et ipsi fa
Abbreviated transcription (Latin):
oni preferens religiosiorem cordium coptilã
docet ẽẽ quam corporum. Mistice autem hȩc
lectio superiori concinit: ubi de iudeis litte¬
ram solum legis uituentib dicitur. Et qui¬
cumq non habet: etiam quod putat se ha¬
bere auferetur ab illo. Nam mater et frẽs
iħu synagoga ex cuius carne est editus. et
ppłs iudeorum: qui saluatore intus docente
uenientes intrare nequeunt cuiꝰ spiritalit̾
intelligere dicta negligunt Preoccupans enĩ
turba eius ingreditut domum: quia diffe¬
rente uidea. gentilitas confluxit ad xp̃m:
atq interna uite misteria. quanto fide ui¬
cinior. tanto mente capatior hausit. uixta qd̾
psalmus ait. Accedite ad eum et illumina¬
mni. Et nunciatum ẽ illi. Mater tua et
frẽs tu stant foris: uolentes te uidere. Intus
uerbum. intus est lumen. unde supra. ut in¬
trantes inquit uideant lumen. Si ergo foris
stantes. nec ipsi agnoscuntur parentes: et ꝓpt̾

Expanded text:
oni praeferens, religiosiorem cordium copulam oni praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem haec lectio superiori concinit, ubi de Judaeis litteram solum legis intuentibus dicitur: Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Nam mater et fratres Jesu, synagoga, ex cujus carne est editus, et populus est Judaeorum: qui Salvatore intus docente, venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba, ejus ingreditur domum, quia, differente Judaea, gentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteria, quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum, et illuminamini . Et nuntiatum est illi: Mater tua et fratres tui stant foris, volentes te videre. Intus verbum, intus est lumen; unde supra: Ut intrantes inquit videant lumen. Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter
Abbreviated transcription (Latin):
puniatur. quia quod sine labore assequi po¬
tuit scire contempsit. et id circo non ñquam
studiosus tarditate intelligentie premitur
ut eo maiora premia retributionis inuemi¬
at. quo magis studio inuentions elaborat.
uenerunt autem ad illum mater et frẽs
ciuis. et non poterant adire eum pre turba.
sratres domini non fili beate semꝑ uirginis
matue. uyxta. heliudium nec filii ioseph de
alia ixore uixta quosdam putandi s eorũ
potius intelligendi sunt c̃ẽ cognati sicut et supta
disseriumus. Sane quod dominus ad matrem
frẽs q rogatus ab officio uerbi dissimulat egre¬
di. non materne reputat obsequia pietatis cuiꝰ
pͥreceptum est. honora patrem tuum et ma¬
trem. s paternis se misteriis ampluis quam
materns affectib debere demonstrat. Idem
uobis exemplo quod uerbo cominendans. qͥ
amat patrem aut matrem plusquam me
non est me dignus non est inuirie si fratres
contempnit. si opus spiritale cartus coginati¬

Expanded text:
puniatur, quia quod sine labore assequi popuniatur, quia quod sine labore assequi potuit scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat, quo magis studio inventionis elaborat. Venerunt autem ad illum mater et fratres ejus, et non poterant adire ad eum prae turba. Fratres Domini, non filii beatae semper virginis Mariae, juxta Helvidium, nec filii Joseph de alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati, sicut et supra disseruimus. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem et matrem ; sed paternis se mysteriis amplius quam maternis affectibus debere demonstrat, idem nobis exemplo quod verbo commendans, Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognati
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim habet dabitur illi et quicumq
non habet etiam quod putat se habere au¬
feretur ab illo. Tota inquit intentione t̾bo
quod auditis operam date: quia qui amo¬
rem habet uerbi. dabitur illi et sens intel¬
ligendi quod amat. At qui uerbi amorem
non habet audiendi etiam si uel naturali¬
non habet ingenio. uel litt̾ariose calle repu¬
tarit exercitio nulla uere sapientie dulcedine
gaudebit. Quod et si specialiter de apłis qͥb
caritate fideq potius datum est nosse mis¬
tetium regni dei. et de ꝑfidis uideis qui in
parabolis uidentes non uidebant. et audien¬
tes non intelligebant. quod udelicet litte¬
ram legis in qua gloriabantur amissuri
ẽ̾ent dictum iudeatur. Potest tamen et ge¬
netaliter accipi. quia nimirum sepe lector
ingeniosus negligendo se priuat sapientia.
quam simplex et studiosus. elaborando de¬
gustat. Idcirco autem sepe et desidiosts in¬
genium accipit ut de negligentia uistius

Expanded text:
Qui enim habet, dabitur illi. Et quicunque Qui enim habet, dabitur illi. Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Tota inquit intentione verbo quod auditis operam date. Quia qui amorem habet verbi, dabitur illi et sensus intelligendi quod amat. At qui verbi amorem non habet audiendi, etiamsi vel naturali ingenio vel litterario se callere putarit exercitio, nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit. Quod etsi specialiter de apostolis, quibus charitate fideque potitis, datum est nosse mysterium regni Dei, et de perfidis Judaeis, qui in parabolis videntes non videbant, et audientes non intelligebant, quod videlicet litteram legis, in qua gloriabantur, amissuri essent, dictum videatur: potest tamen et generaliter accipi, quia nimirum saepe lector ingeniosus negligendo se privat sapientia, quam simplex, sed studiosus, elaborando degustat. Idcirco autem saepe et desidiosus ingenium accipit, ut de negligentia justius
Abbreviated transcription (Latin):
ceat doctrina: que ꝑ officia corporalia id est
ꝑ nocem et linguam et ceteros corporis mo¬
tus. in bonis oꝑib insinuatur discentibus.
Supra candelabrum gͦ ponit lucernam:
cum dicit apłs. Non sic pugno tamquam
acrem cedens. s castigo corpus meum et ser¬
uituti subitio. ne aliis predicans. ipse tepb
inueniat. Non enim est occultum quod ñ
manifestetur nec absconditum quod non
cognoscatur. et in palam ueniat. Noltce
inquit crubescere euangelium der s inter
tenebras ꝑsecutorum lumen uerbi suꝑ ur̃i
corporis candelabrum leuate fixa mente
tetinentes illum teccibutionis ectreme diẽ
quo illuminabit ds̃ abscondita tenebrarum.
et manifestabit cogitationes cordium. Tunc
enuim et uob̃ a deo laus: et aduersariis ueri¬
tatis pena manet eterna. Uidete ergo quomͦ
auditis. Instanter nos docet uerbo auscultare
quatintis et nr̃o illud pectore continue tumi¬
nare. et alieno ructuate sufficiamus auditui.

Expanded text:
ceat doctrina, quae per officia corporalia, id est, ceat doctrina, quae per officia corporalia, id est, per vocem et linguam et caeteros corporis motus; in bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apostolus: Non sic pugno, tanquam aerum caedens, sed castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Non enim est occultum quod non manifestetur, nec absconditum quod non cognoscatur et in palam veniat. Nolite inquit erubescere Evangelium Dei, sed inter tenebras persecutorum, lumen verbi supra vestri corporis candelabrum levate, fixa mente retinentes illum retributionis extremae diem, quo illuminabit Deus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium . Tunc enim et vos a Deo laus, et adversario veritatis poena manet aeterna. Videte ergo quomodo auditis. Instanter nos docet verbo auscultare, quatenus et nostro illud pectore continue ruminare, et alieno ructare sufficiamus auditui.
Abbreviated transcription (Latin):
emo autem lucetnam accendens oꝑit
eam uase aut subtus lectum ponit. s
supta candelabrum ponit ut intrantes ui¬
deant lumen. Quia supra dixerat apłis. uob
datum est nosse misterium regni dei ceteris
autem in parabolis nunc ostendit ꝑ eos aliqñ
etiam ceteris idem misterium eẽ reuelandum.
et pectus omnium qui domum dei ẽent intra¬
turi. fidei flaminis illustrandum. Quib eti¬
am uerbis typice fiduciam docet ptedican¬
dr ne quis timore carnalium in commodorũ.
lumen scientie quam nouit abscondat. uasis
enun et lecti nomine carnem: lucerne autem
uocabulo uerbum designat. Quod qui obme¬
tum ut dixi carnalium in commodorum oc¬
cultat ipsam carnem utiq preponit mani¬
festationi ueritatis. et ea quasi operit uerbũ
quod predicare trepidat. Supra candelabrũ
autem ponit lucernam. qui corpus suum
minsterio dei subicit ut suꝑus sit predicatio
uecitatis: et inferior seruitus corporis. Per ip¬
sam tamen seruitutem excelsior corporis lt¬

Expanded text:
emo autem lucernam accendens, operit eam vase, aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen. Quia supra dixerat apostolis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, nunc ostendit per eos aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae quam novit abscondat. Vasis enim et lecti nomine, carnem; lucernae autem vocabulo, verbum designat. Quod qui ob metum ut dixi carnalium incommodorum occultat, ipsam carnem utique praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi operit verbum quod praedicare trepidat. Supra candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis, per ipsam tamen corporis servitutem excelsior lu
Abbreviated transcription (Latin):
bede presbitero acca perpetuam in don
epe quidem tuȩ sc̃e frat̾nitati
et absens scribendo. et colloq̃n-¬
do presens suggessi: ut post ex

Expanded text:
Bedae presbytero Acca, perpetuam in Domino epe quidem tuae sanctae fraternitati et absens scribendo, et colloquendo praesens suggessi, ut post ex
Abbreviated transcription (Latin):
rectissime conficetur. Iuxta quod et angeli uer¬
ba significant: quȩ dandam illi sedem dauid
patris eius asseuerant. Qui enim eundem ip¬
sum patrem habere dauid: quem filium al¬
tissimi uocari pronunciat: in duab utiq
naturis unam xp̃i ꝑsonam demonstrat. Ac¬
cepit autem sedem dauid: ut iumirum gen¬
tem cui dauid quondam et filii eius tempo¬
ralis regni gubernacula prebuerunt. ipse per¬
petuum uocaret ad regnum quod eis paratũ
est ab origine mundi. Et regnabit in domo ia¬
cob ineternum. et regni euis non erit funs. Et
ysaias ait. Multiplicabitur eius imperium:
et pacis non erit funs. Suꝑ solium dauid et
et corroboret in udicio et iusticia. Non dixit
in ad quisitione głe gazarumq terrestrium.
non uictoria gentium plurimarum. urbiũ
bꝙ fidelib et in uniuersa ꝑ orbem multi¬
plicatur paritet et confirmatur eccłia. Do¬
mum naniq iacob totam eccłiam dicit
quȩ uel de bona radice nata uel cum olea¬

Expanded text:
rectissime confitetur, juxta quod et angeli verrectissime confitetur, juxta quod et angeli verba significant, quae dandam illi sedem David patris ejus asseruerant. Qui enim eumdem ipsum patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Et Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et et corroboret in judicio et justitia . » Non dixit in acquisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum, urbiumqbusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob, totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum olea
Abbreviated transcription (Latin):
gregatis fieret unum ouile et unus pastor.
hic erit magnus. et filius altissimi uocabitur:
Et dabit illi dñs ds̃ sedẽ dd̃ patris eius. Dictũ
est et de ioħe: quia erit magnus: s ille quasi
homo magnus hic quasi ds̃ magnus. Ille enĩ
magnus coram dño: hic autem erte magnus
inquit: et filius altissum nocabitur. Idem gͦ
filius altissimi qui in utero uirginali ꝯceptus et
natus est idem homo in tempore creatus ex ma¬
tre. qui ds̃ est ante tempora natus ex patte. Si
autem idem homo qui est ds̃. omittat nesto¬
rius. hominem tantum dicere ex iurgine na¬
tum. et hunc a uerbo dei non in unitate per¬
sone. s in societate in separabilem ẽẽ receptũ:
Alio quin non unum xp̃m uerum dm̃ et ho¬
minem. s duos quod dici nefas est asserere: ac
ꝑ hoc non trinitatem. s quaternitatem pre-¬
dicare coniuncitur. Catholica autem fides si¬
cut unum quemlibet hotunem carnem et a¬
nunam. ita hominem et uerbum unum xp̃m

Expanded text:
gregatis, fieret unum ovile et unus pastor . gregatis, fieret unum ovile et unus pastor . « Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Dictum est et de Joanne quod erit magnus, sed ille quasi homo magnus, hic quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius altissimi vocabitur. Idem ergo filius Altissimi qui in utero virginali conceptus et natus est. Idem homo in tempore, creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in societatem inseparabilem esse receptum. Alioquin non unum Christum, verum Deum et hominem, sed duos quod dici nefas est asserere, ac per hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides sicut unum quemlibet hominem carnem et animam, ita hominem et Verbum, unum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tationem angeli uerebatur. Erat tamen co¬
gitans inquit: qualis esset hȩc salutatio. Et
ideo cum uerecundia: quia pauebat. Cum
prudentia: quia benedictionis nouam for¬
mulam mirabatur: quȩ nusquam lecta
est. nusquam ante comperta. Et ait angłs
ei. Ne tuneas maria: inuenisti enm grãm
apud dm̃. Quam salutatione in solita ut pote
quȩ ei sola seruabatur uderat turbatam:
quasi familiarus notam uocans ex nomine
ne tuere debeat iubet et quia grã plenam uo¬
cauerat: eandem gr̃am. et ad instruit plenius
et uberus explicat dicens. Ecce concipies in u¬
tero et paries filium. et uocabis nomen eius
iħm. Iħs saluator siue salutaris interpretatur:
Cuius sacramentum nominis al loquens¬
ad iosephangelus exposuit. Ipse enim in¬
quiens saluum faciet ppłm suum a pecẽis
eorum. Non ait ppłm isrł. s ppłm suum:
hoc est unitatem in fidei ex prepucio et cir¬
cuncisione uocatũ Quib ex diuersa parte con¬

Expanded text:
tationem angeli verebatur. Erat tamen cotationem angeli verebatur. Erat tamen cogitans, inquit, qualis esset haec salutatio. Et ideo cum verecundia, quia pavebat. Cum prudentia, quia benedictionis novam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comperta. Et ait angelus ei, Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Quam salutatione insolita, ut pote quae ei soli servabatur, viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Jesus salvator, sive salutaris interpretCujus sacramentum nominis alloquens Joseph angelus, exposuit: ipse enim inquiens salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Non ait populum Israel, sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte con
Abbreviated transcription (Latin):
sytiace uero dña uocatur. Et merito. quia
tocius mundi dominum. et lucem seculis
meruit generare ꝑhennem. Et ingressus an¬
gelus ad eam dixit. Aue grã plena dñs te¬
cum. benedicta tu in mulierib. bene gr̃a ple¬
na uocatur. quȩ nunirum grãm quam nul¬
la alia meruerat assequitur: ut ipsum iu¬
delicet gr̃e concipiat et generet auctorem.
Quȩ cum audisset turbata est in sermone
eius: et cogitabat qualis ẽẽt ista salutatio
Disce uirginem morib: disce uirginem uerecun¬
dia disce uirginem oraculo. disce urginem mi¬
sterio. Liepidare uirginum est. et ad om̃s uiri
ingressus pauere. Om̃s uiri affatus uerẽri dis¬
cant mulieres ꝓpositum pudoris imitari. So¬
lam impenetrabilib quam nemo iurorum
uidens soltis angłs repperit: solam sine comi
te. sine teste. Ne quod de generi deprauaretur
affatu: ab angelo salutatur. Disce turgo uer¬
borum uitare lasciuiam: maria etiam salu¬

Expanded text:
Syriace vero domina vocatur. Et merito, quia Syriace vero domina vocatur. Et merito, quia et totius mundi Dominum, et lucem saeculis meruit generare perennem. Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena. Dominus tecum: benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus quam nemo virorum videret, solus angelus reperit, sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam. Maria etiam salu
Abbreviated transcription (Latin):
iiro cui nomen erat ioseph. de domo daiuid:
et nomen uirginis maria. Multas obcausas
saluator non de simplici uirgine s de despon¬
sata uoluit nasci. Primo iudelicet: ut per ge¬
nerationem ioseph cuius maria cognata erat:
mariȩ quoq nasceretur origo. Neq enĩ moris
est scripture feminarum genealogiam te¬
xere. Nam et de utroq potest intelligi: qd̾
dicitur de domo dauid. Deinde ne uiełut ad¬
ultera lapidaretur a uideis: malens aliquos
de suo ortu. quam de pudore dubitare pa-¬
rentis. sunul et uirginib impudicis occasi¬
onem tollens. ne matrem quoq saluatoris
dicerent falsis opinuonib infamatam. Ter¬
cio ut egyptum fugiens et rediens haberet
solatium uiri: qui integerrime uirginitatis
custos pariter ac testis existeret. Quarto. ne
partus euis diabolo pateret. Qui si eum de
uirgine natum cognosceret: forsitan quasi
ceteris hominib eminentiorem morti trad̾e
timeret. Matia autem hebraice stella maris:

Expanded text:
viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Multas ob causas Salvator non de simplici virgine, sed de sponsa voluit nasci. Primo videlicet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cognata erat, Mariae quoque nasceretur origo. Neque enim moris est Scripturae feminarum genealogiam texere. Nam et de utroque potest intelligi quod dicitur de domo David. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis, malens aliquos de suo ortu quam de pudore dubitare parentis, simul et virginibus impudicis occasionem tollens, ne matrem quoque Salvatoris dicerent falsis suspicionibus infamatam. Tertio, ut in Aegyptum fugiens, et inde rediens haberet solatium viri, qui integerrimae virginitatis custos pariter ac testis existeret. Quarto, ne partus ejus diabolo pateret, qui si eum de virgine natum cognosceret, forsitan quasi caeteris hominibus eminentiorem morti tradere timeret. Maria autem Hebraice stella maris,
Abbreviated transcription (Latin):
bella ueniebat. Mensem autem sextum
martium intellige: cuius uicesimo et quin¬
to die dñs nr̃ et conceptus traditur et passꝰ.
sicut et iucesimo quinto die mensis decem¬
bris natus. Quod si uel hoc die ut non nulli
arbitrantur. equinoctium uernale. uł illo
solsticium brumale fieti eredamꝰ. conuenit
utiq cum lucis incremento concipi uel nas¬
ci eum: qui illuminat omnem hominem
uenientem in hunc mundum. At si quis
ante dominice natiuitatis et conceptionis
tempus. lucem uel crescere uel tenebras suꝑa¬
re conuicerit: dicemus et nos. quia et ioħs
tunc ante faciem aduentus euis regnum ce¬
lorum euangelizabat. et nunc quoq predi¬
catorib imperatur: iter facite ei qui ascendit
super occasum. Cur autem ioħs etrra equinoc¬
tium autunnale conceptus. cura solsticium
estuium sit natus: docet ipse qui uel ex sua.
uel ex ueteris testamenti. ut multi autumant
persona loquitur. Illum oportet crescere: me
autem minui. Ad uirginem desponsatam

Expanded text:
bella veniebat. Mensem autem sextum bella veniebat. Mensem autem sextum Martium intellige, cujus vicesimo et quinto die Dominus noster et conceptus traditur et passus, sicut et vicesimo quinto die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die ut nonnulli arbitrantur aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credamus, convenit utique cum lucis incremento concipi vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem venientem in mundum . At si quis ante dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat: et nunc quoque praedicatoribus imperatur, Iter facite ei qui ascendit super occasum . Cur autem Joannes circa aequinoctium autumnale conceptus, circa solstitium aestivum sit natus, docet ipse qui vel ex sua, vel ex Veteris Testamenti ut multi autumant persona loquitur: Illum oportet crescere, me autem minui . Ad virginem desponsatam
Abbreviated transcription (Latin):
missus ad mariam angelus nasciturum nun¬
ciat saluatorem: ut sequens ex ordine lectio
demonstrat.
N mense autem sexto missus est angelus
gabrihel a deo in ciuitatem galilee: cui no¬
men nazareth. Idciro angeli priuatun to
minib censentur: ut signetur ꝑ uocabula.
etiam in oꝑatione quid ualeant. Neq enim
in illa sca ciuitate quam uisio dei ommipo¬
tentis plena scientia ꝑficit. idcico ꝓpria no¬
mina sortuuitur: ne eorum ꝑsone sine nomi¬
nib seiri non possint. S cum ad nos aliqͥd
ministraturi ueniunt: apud nos etiam no¬
mina a ministeriis trahunt. Ad mariam gͦ
uirginem gabrihel mittitur: qui dei fortitu¬
do nominatur. Illum quippe nunciare ueni
ebat: qui ad debellandas aerias potestates
humilis apparere dignatus est. De quo per
psalinistam dicitur. Dñs fortis et potens: do¬
minus potens in prelio. Et rursum. Dñs uir¬
tutum ipse est rex głe. Per dei gͦ fortitudinẽ
nunciandus erat: qui uirtittum dñs. et po
tens in prelio. contra potestates aerias ad

Expanded text:
missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvatorem, ut sequens ex ordine lectio demonstrat. In mense sexto, missus est angelus Gabriel a Deo, in civitatem Galileae, cui nomen Nazareth. Idcirminibus censentur, ut signetur per vocabula, etiam in operatione quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam visio Dei omnipotentis plenam scientia perficit, idcirco propria nomina sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possint, sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illuebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam dicitur, Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum, Dominus virtutum ipse est rex gloriae . Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus ettens in praelio, contra potestates aereas ad
Abbreviated transcription (Latin):
mul epistolam in capite preponi: te non ob
aliam quam condescensionis fraterne grãm in
lucam scribere rogatum. ut qui obteneritudi¬
nem ingenii sublimia. uel difficilia intellectu
caꝑe nequeunt: hec simpliciori stilo exposita
facilus app̃hendant. Ergo age dilectissime. et me¬
morato oꝑi sedulus insiste beatumq lucam lu¬
culento sermone expone. Et quia sc̃s ambrosius
quedam indiseussa preteriit. quȩ illi quasi sũ¬
me eruditionis uiro plana nec quefitu digna
uidebantur: hȩc quoꝙ ꝑspectis aliorum patrũ
opusculis. diligentus tiel tuis uel eorum dictis
explanare curato. Credo etiam tuo iugilentissimo
studio. qui in lege dei meditando dies noctesq¬

Expanded text:
mul epistolam in capite praeponi, te non ob mul epistolam in capite praeponi, te non ob aliam quam condescensionis fraternae gratiam, in Lucam scribere rogatum, ut qui ob teneritudinem ingenii sublimia, vel difficilia intellectu capere nequeant, haec simpliciori stylo exposita facilius apprehendant. Ergo age, dilectissime, memorato operi sedulus insiste, beatum Lucam luculento sermone expone. Et quia sanctus Ambrosius quaedam indiscussa praeteriit, quae illi quasi summae eruditionis viro plana nec quaesitu digna videbantur, haec quoque perspectis aliorum Patrum opusculis diligentius, vel tuis vel eorum dictis explanare curato. Credo etiam tuo vigilantissimo studio, qui in lege Dei meditanda dies noctesq
Abbreviated transcription (Latin):
ta simul et excelsa: quod tuam quoq sc̃itatem
iudisse non ambigo. ut a doctorib solum in¬
telligi queant. a rudib uero fastidiosis ue lec¬
torib. quales in presenti euo plures uiuemes:
pre difficultate. uel ad sequendi quȩ diserta ft̃.
uel capiendi quȩ alta. ne querenda quidẽ quafi
se celsiora. nec quasi se fortiora putentur ẽẽ scru¬
tanda. Nec parum dedit indicii doctissimus
pater augustimis: qui ad paulinam dĩ famu¬
lam detudendo scribens. non aliis magis quam
ex hoc opusculo sumptis beati ambrosis testi¬
moniis utendum putauit et ea parit̾. non so¬
sum ponenda simpliciter. s etiam exponenda
iudicauit. a deo ut ex paucissimis memorati
tractatoris sentenciolis non paruum uolumen
retractando confecerit. Quod ideo commemorã¬
dum putaui ut et tua sc̃a frat̾ntas et legen¬
tes simul agnoscerent. Uolo enim completo a
te ꝑ dei auxilium oꝑe quod postulo hanc si¬

Expanded text:
ta simul et excelsa quod tuam quoque sanctitatem ta simul et excelsa quod tuam quoque sanctitatem vidisse non ambigo, ut a doctoribus solum intelligi queant, a rudibus vero fastidiosisve lectoribus quales in praesenti aevo plures invenies prae difficultate vel assequendi quae diserta sunt, vel capiendi quae alta, ne quaerenda quidem quasi se celsiora, nec quasi se fortiora putentur esse scrutanda. Nec parum dedit judicii doctissimus pater Augustinus, qui ad Paulinam Dei famulam de videndo Deo scribens, non aliis magis quam ex hoc opusculo sumptis beati Ambrosii testimoniis utendum putavit, et ea pariter non solum ponenda simpliciter, sed etiam exponenda judicavit, adeo ut ex paucissimis memorati tractatoris sententiolis non parvum volumen retractando confecerit. Quod ideo commemorandum putavi, ut et tua sancta fraternitas, et legentes simul agnoscerent. Volo enim completo a te per Dei auxilium opere quod postulo, hanc si