comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supplicit̾ inuocat merita. et humilit̾
querit patrorinia: cui paulo ante
oratio fuit int̾dicta. ne fieret ab eccła
oratio ad dm̃ ꝓ eo. Illiuis etiã rex in¬
fantium more gradiens nc̃ suꝑ manꝰ
et pedes. et sepe et sepus deosculat᷑
nescio qͣm suꝑ positũ thome tumu¬
lo lapillũ: cui paulo añ ore ados per¬
negauerat osculum.
O qͣm admiranda in nr̃a etate hac: tan¬
ta rerum mutatio. uere qmͣ admiran¬
da dñe sicut ⁊ t̾ribilia et ꝓfunda:
nichominꝰ ⁊ iocunda iudicia tua. T̃u
uere om̃ps suꝑ om̃ia oꝑa tua. Quan¬
tũcumq potuerit homo et enisus fue¬
rit: tu tñ suꝑualebis. Et qͥcquid ho¬
minis fallax ⁊ uana cogitatio ordinanᷤ
mentiat᷑ sͥ: totum ut et̾na uoluntas
tua fiat: in contͣrium uertit admira¬
bilis magnificentia tua dñe. Quod
uidimꝰ. quod audiuimꝰ. qͦd ñ sꝑaba-¬
mus: hoc testam᷑ nunc ⁊ scribimus.
mino. et confratrib meis eiusde one¬

Expanded text:
suppliciter invocat merita, et humiliter suppliciter invocat merita, et humiliter quaerit patrocinia, cui paulo ante oratio fuit interdicta, ne foret ab Ecclesia oratio ad Deum pro eo. Illius etiam rex infantium more gradiens nunc super manus et pedes, et saepe et saepius deosculatur nescio quem superpositum Thomae tumulo lapillum, cujus paulo ante ore ad os pernegaverat osculum. O quam admiranda in nostra aetate hac tanta rerum mutatio! Vere quam admiranda, Domine, sicut et terribilia et profunda, nihilominus et jucunda judicia tua! Tu vere omnipotens super omnia opera tua. Quantumcunque potuerit homo et enisus fuerit, tu tamen supervalebis. Et quidquid hominis fallax et vana cogitatio ordinans mentiatur sibi, totum ut aeterna voluntas tua fiat, in contrarium vertit admirabilis magnificentia tua, Domine. Quod vidimus, quod audivimus, quod non sperabamus, hoc testamur nunc et scribimus. mino et confratribus meis ejusdem one
Abbreviated transcription (Latin):
plus qm̃ de saulo ꝑfecisti. Eo quid̃ẽ¬
saulo maior: quo rex tantus et ad bonũ
et ad malũ fauendu sit potentior. Et ec¬
ce quom quasi totiꝰ regie sue sublimita¬
tis oblitus: humiliau̾it se. Et quod acce¬
dit imino qͦd facit cũ iocunditate ex
uirtute miracłm. ĩmo quod totũ illu¬
strat et iocundat tam ꝓfundum dei
iudiciũ: rex ille tantus ad illũ sic con¬
uertitur. reu̾tit᷑. et coram illo sic humi¬
liatur: qu̾e ut supra in hystoria descͥp¬
simus adeo in mundo humiliauerat:
ut nec ipse nec sui in mundo int̾ homi¬
nes quasi locũ haberent. Uerũ admi¬
randa quada uere dei dextere muta¬
tione. rex tam potens om̃i nc̃ regali
in signi reiecto: pedes et nudis plantĩ.
totus etiã nudatꝰ pret̾qmͣ sola uili
tunica suꝑnudo amictus. illum abie¬
ctus sic. adorando adit: quẽ cũ suis
paulo ante denudauit et ꝓscͥpsit. et
quo ad licuit. ꝑpetuauit exilium.
Illius nunc deuote petit suffragia.

Expanded text:
plus quam de Saulo perfecisti. Eo quideplus quam de Saulo perfecisti. Eo quideSaulo major, quo rex tantus et ad bonum et ad malum faciendum sit potentior. Et ecce quomodo quasi totius regiae suae sublimitatis oblitus humiliaverit se. Et quod accedit, imo quod facit cum jucunditate ex virtute miraculum, imo quod totum illustrat et jucundat tam profundum Dei judicium, rex ille tantus ad illum sic convertitur, revertitur et coram illo sic humiliatur, quem, ut supra in historia descripsimus, adeo in mundo humiliaverat, ut nec ipse nec sui in mundo inter homines quasi locum haberent, verum admiranda quadam vere Dei dexterae mutatione, rex tam potens, omni nunc regali insigni rejecto, pedes et nudis plantis, totus etiam nudatus praeterquam sola vili tunica super nudo amictus, illum abjectus sic adorando adit, quem cum suis paulo ante denudavit et proscripsit, et quoad licuit perpetuavit exsilium. Illius nunc devote petit suffragia,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ martyrem et ipsum totiꝰ fuerunt
dissensionis mat̾ia. et postea in exilio
confessoris et demũ in morte martyris
causa: rex tanqm uere penitens et iu¬
stificatus iam abdicauit malas et mni¬
quas. Deleto sic ꝓ martyris deuotione
ꝑ uirtutẽ martyrii quod adu̾sum nõ
erat clerũ dico. cyrographo decreti qͦd
erat contrariũ nob̃. De quo satis supra
mhystoria. Bonas uͦ solum obseruan¬
das sanxit posterũ in. Quarũ tñ ab¬
dicatarũ sic: ñnulle ab eccł̃a damp¬
nate ꝑregnum obseruant᷑ adhuc.
Quod si rege sciente ⁊ approbante: rex
ipse uiderit. deus nolit. Hec autẽ pͥma
regis ad martyrem ꝑegͥnatio. ⁊ coram
martyre humiliatio: sic est.
d te gͥ dñe. ad te: faciem meã nunc.d
conu̾to. ad te ocłos meos leuo: ut eru¬
ctent labia mea hymnũ. In tantũ
etenĩ iam plenus sũ. quod ultra con-¬
tinere ñ possum: quin laudis tue p̃co¬
nia annuntiem. et enarrem mirabi¬
lia tua. Ecce enĩ quia paulũ: etiam

Expanded text:
inter martyrem et ipsum totius fuerunt dissensionis materia, et postea in exsilio confessoris et demum in morte martyris causa, rex tanquam vere poenitens et justificatus jam abdicavit malas et iniquas, deleto sic pro martyris devotione per virtutem martyrii quod adversum nos erat, clerum dico, chirographo decreti quod erat contrarium nobis. De quo satis supra in historia. Bonas vero solum observandas sanxit in posterum. Quarum tamen abdicatarum sic nonnullae ab Ecclesia damnatae per regnum observantur adhuc. Quod si rege sciente et approbante rex ipse viderit; Deus nolit. Haec autem prima regis ad martyrem peregrinatio et coram martyre humiliatio sic est. Ad te igitur, Domine, ad te faciem meam nunc converto, ad te oculos meos levo ut eructent labia mea hymnum. In tantum etenim jam plenus sum, quod ultra continere non possum quin laudis tuae praeconia annuntiem et enarrem mirabilia tua. Ecce enim quia Paulum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
suo tanqmͣ membra capiti sic cõuin-¬
git et unit: qͦd ⁊ si rõne temꝑaliũ
regib obnoxii sint. p̃̾positos tñ suos
ꝓ temꝑalib nec etiã tiuilit̾ uidicare
possunt aut debent. p̾sertim in¬
hibiti: Cũ obedientie uirtus tanta
sit. qͦd ñ solũ temꝑalia deserere: s
et ꝓpt̾ ipsam semetipsos suꝑimpen¬
oere teneant᷑. Supͣ om̃es etiã causaba¬
tur pontifices: quod talem sententi¬
am tulerint. Quod tñ neqͣqm uł no¬
men meret᷑ sententie: s meri po¬
tiꝰ odii conflatoriũ fuit. Uñ ⁊ hec ita
gesta. nullũ lib̾tatis p̃iditiũ suc-¬
cessorib suis parere uerebat᷑: nec pꝰ
fut᷑is temꝑib ad conseqñtiã trahen¬
toa. Et quid̃e ut asserebat secretuis.¬
pontifices suũ sic archip̃sulem udi¬
cantes. quinpotiꝰ linguas in archip̃¬
sulem suũ sic debachantes. suspensi¬
onis int̾dicto mox ligasset: nisi quia
xp̃i athleta ad maiorẽ se adhuc para¬

Expanded text:
suo, tanquam membra capiti, sic conjunsuo, tanquam membra capiti, sic conjungit et unit, quod, etsi ratione temporalium regibus obnoxii sint, praepositos tamen suos pro temporalibus nec etiam civiliter judicare possunt aut debent, praesertim inhibiti. Cum obedientiae virtus tanta sit, quod non solum temporalia deserere, sed et propter ipsam semetipsos super impendere teneantur. Supra omnes etiam causabatur pontifices quod talem sententiam tulerint. Quod tamen nequaquam vel nomen meretur sententiae, sed meri potius odii conflatorium fuit. Unde et haec ita gesta nullum libertatis praejudicium successoribus suis parere verebatur, nec post futuris temporibus ad consequentiam trahenda. Et quidem, ut asserebat secretipontifices suum sic archipraesulem judicantes, quin potius linguas in archipraesulem suum sic debacchantes suspensionis interdicto mox ligasset, nisi quia Christi athleta ad majorem se adhuc para
Abbreviated transcription (Latin):
uos canones ꝓxime apud claren¬
dune ꝓmulgatos. Uerũ de uidicio
p̃teriens sic: ꝓtestabat᷑. hucusq
mauditũ a scło. cantuariensis
incuria regũ angloꝵ ꝓ qualicũq
causa uidicatos: tum ꝓpter digni-¬
tatem eccłe. tum ꝓpt̾ auctoritatẽ
ꝑsone : Eo udełc. qͦd cantuarien¬
sis. et regis et om̃ium qͥ in regno.
sp̃ualis sit om̃ium parens unus:
et obid ⁊ a regib ⁊ aꝓcerib regni.
archip̃suli suo semꝑ delatũ. Uerun¬
tam̃ multomagis qmͣ de iudicio seu
ꝓcerib iudicantib. de confratrib suiᷤ
suffraganeis coep̃is querebat᷑. Nouã
dicens formã hanc ⁊ ordinẽ iudicioꝵ
nouũ. ut archip̃sul a sius suffraga¬
neis. pat̾ a filiis iudicet᷑. Minꝰ fore ma-¬
lum aditiens. uerenda patris detec¬
ta deridere. qmͣ pr̃is ipsius ꝑsonã
iudicare. Nam ut aiebat ꝓfessionis
et obedientie uinculũ ita artum ẽ
et ad eo ligat. qͥnpotiꝰ ꝓfessos p̃posito

Expanded text:
vos canones proxime apud Clarenvos canones proxime apud Clarendune promulgatos. Verum de judicio praeteriens sic protestabatur hucusque inauditum a saeculo, Cantuarienses in curia regum Anglorum pro qualicunque causa judicatos, tum propter dignitatem Ecclesiae, tum propter auctoritatem personae. Eo videlicet quod Cantuariensis et regis et omnium qui in regno sunt, spiritualis sit omnium parens; unde et ob id et a regibus et a proceribus regni archipraesuli suo semper delatum. Verumtamen multo magis quam de judicio seu proceribus judicantibus, de confratribus suis suffraganeis coepiscopis querebatur, novam dicens formam hanc et ordinem judiciorum novum, ut archipraesul a suis suffraganeis, pater a filiis, judicetur. Minus fore malum adjiciens verenda patris detecta deridere, quam patris ipsius personam judicare. Nam, ut aiebat, professionis et obedientiae vinculum ita arctum est et adeo ligat, quin potius professos praeposito
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ad luctã: statuto temꝑe et
loco supͣ det̾minato. dñi palestri-¬
ta accessit. Et in pͥmis quidẽ supͣ-
rime quid̃e in ipsum tanqm tot pun¬
gentes aculei: cuules questiones intẽ¬
tant᷑. Et cognito hoc qͦd sicut iam di¬
ximꝰ ad primã regis citationẽ in pro¬
pͥa se ꝑsona ñ exhibu̾it. et si ut etontͣ
allegabat responsalem sufficientẽ
miserit: nicħominꝰ tñ om̃um et ꝓ¬
cerum. et etiã pontificũ iudicio.
ipsius mox bona om̃ia mobilia sunt
confiscata. nisi forte regia clementia
uellet temꝑare uidicium. Qd ẽ. ficut
nulgo int̾ra łr: de om̃i mobili suo
in regis misccłia iudicatꝰ ẽ. Cum ue¬
ro audisset se iam uidicatũ sic: qua¬
lis inqͥt sit sententia hec. quale iu¬
ditium hoc. cuiꝰuis siue scͥpti siue
consuetudinarii uiris ꝑitis om̃ib
patet. Me contͣ hanc dic̾e quicqͣm
ñ oportebit. me tacente. scła post
fut᷑a ñ tacebunt. Noua qͥppe uidi¬
tiorum forma hec: forte scdm no¬

Expanded text:
potius ad luctam, statuto tempore et loco supra determinato Domini palaestrita accessit. Et in primis quidem supra rime quidem in ipsum tanquam tot pungentes aculei, civiles quaestiones intentantur. Et cognito hoc quod, sicut jam diximus, ad primam regis citationem in propria se persona non exhibuerit, etsi, ut econtra allegabat, responsalem sufficientem miserit, nihilominus tamen omnium et procerum et etiam pontificum judicio, ipsius mox bona omnia mobilia sunt confiscata, nisi forte regia clementia vellet temperare judicium, quod est, sicut vulgo in terra dicitur, de omni mobili suo in regis misericordia judicatus est. Cum vero audisset se jam judicatum sic: « Qualis, inquit, sit sententia haec, quale judicium hoc, cujusvis sive scripti sive consuetudinarii jurisperitis omnibus patet: me contra hanc dicere quidquam non oportebit; me tacente, saecula post futura non tacebunt. » Nova quippe judiciorum forma haec, forte secundum no
Abbreviated transcription (Latin):
parte dociumꝰ qualis et qͣnta sit hec
unitas nature ⁊ gr̃e in militante: su¬
ꝑest qualis ipsa et qnͣta sit intͥumphã¬
de eccł̃a: demonstrare. Et hoc magis
rarum testimonia. Huiꝰ quippe unita¬
tis bonum ⁊ iocundum ĩmo et beatũ:
omnẽ sensum nr̃m excedit. De qua
tñ ꝓut datum desuꝑ. dicendum nc̃:
cũ ista sit illa tͥumphalis eccłe unitas
ꝓpter qm uni̾sa p̃missa inducta st̃.
In hac quippe tumphali unitate mi¬
les tͥumphator ad cuiꝰ laudem ⁊ głam
om̃i iam ex parte cythare̾ nr̃a reso¬
nat: cum imꝑatore suo tͥumphante
est. Quoꝵ quẽ admodũ p̾ostensa ẽ
et in pugna ⁊ in palma in uia con¬
formitas: sic scłm ꝓpositũ nr̃m et¬
ꝓmissum: tandem debet uł nunceo-¬
rundem in patria monstrari unitas.
Item militarẽ unitatẽ biꝑtit in com¬
munẽ om̃ium iustoꝵ. ⁊ in pͥuatam
ꝑfectoꝵ. et pͥmo docet de cõmuni.

Expanded text:
parte docuimus, qualis et quanta si haec parte docuimus, qualis et quanta si haec unitas naturae et gratiae in militante, superest qualis ipsa et quanta sit in triumphante Ecclesia demonstrare. Et hoc magis rarum testimonia. Hujus quippe unitatis bonum et jucundum, imo et beatum omnem sensum nostrum excedit. De qua tamen prout datum de super dicendum nunc, cum ista sit illa triumphalis Ecclesiae unitas propter quam universa praemissa inducta sunt. In hac quippe triumphali unitate miles triumphator ad cujus laudem et gloriam, omni jam ex parte cithara nostra resonat cum imperatore suo triumphante est. Quorum quemadmodum praeostensa est, et in pugna et in palma in via conformitas sic secundum propositum nostmissum, tandem debet vel nunc eorumdem in patria monstrari unitas. ITEM MILITAREM UNITATEM BIPERTIT IN COMMUNEM OMNIUM JUSTORUM ET IN PRIVATAM PERFECTORUM ET PRIMO DOCET DE COMMUNI.
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ pauore. Iuxta magistrũ de hac
scłm animalis corꝑis similitudinem:
sic loquentẽ. Si qͥd inqͥd patit᷑ unum
membrũ: compatiunt᷑ om̃ia membra.
Siue głatur unũ m̃brum: congau¬
dent om̃ia membra. Ita et in sp̃ualis
corꝑis xp̃i membris: hoc cotidie exꝑi¬
entissimũ. Uñ ⁊ magist᷑ iꝑse. huiꝰ cor¬
poris membrũ tam robustũ. tam for¬
te. Quis in qͥt infirmat᷑ et ego ñ infir¬
mor: Quis scandalitat᷑ ⁊ ego ñ urorꝰ
Eo qͥppe sp̃ualis huiꝰ corꝑis membrũ
compatiens magis ⁊ sollicitum: quo
ip̃m fortius ⁊ robustiꝰ fuerit. Alioqͥn ut
idem magister docet scisma erit in cor¬
pore: siñ id ip̃m ꝓinuicem sollicita
suit membra. Uñ ⁊ iam ñ erit unitas
membroꝵ in corꝑe: nisi qmdiu ipsa
hic milit̾au̾it: in sollicitudine sit et
subsolari eccła monstraret᷑: amͦ omis¬
sis aliis solum de hac ead̃e unitate ple¬
nuis ꝓsequendu. Et postqm iam ex

Expanded text:
est et pavore: juxta Magistrum de hac est et pavore: juxta Magistrum de hac secundum animalis corporis similitudinem sic loquentem: Si quid, inquit, patitur unum membrum compatiuntur omnia membra; sive gloriatur unum membrum congaudent omnia membra . Ita et in spiritualis corporis Christi membris hoc quotidie experientissimum. Unde et Magister ipse hujus corporis membrum tam robustum, tam forte: Quis, inquit, infirmatur et ego non infirmor? Quis scandalizatur et ego non uror? Eo quippe spiritualis hujus corporis membrum compatiens magis et sollicitum, quo psum fortius et robustius fuerit. Alioquin, ut idem Magister docet, schisma erit in corpore, si non id ipsum pro invicem sollicita sint membra . Unde et jam non erit unitas membrorum in corpore, nisi, quandiu ipsa hic militaverit, in sollicitudine sit et subsolari Ecclesia monstraretur, amodo omissis aliis solum de hac eadem unitate plenius prosequendum. Et postquam jam ex
Abbreviated transcription (Latin):
unũ. Et caritas dei. caritas uidełc qͣ
diligamꝰ dm̃: ⁊ que ñ nisi a deo. Et cõ
cõmunicatio: unitas ẽ. quã sola com¬
muntter habita: caritas factt. Unde
et magister uigilant̾ dicit: cõmunica¬
tio scĩ sp̃c. Alioquin nisi cõmunit̾ ha¬
beatur caritas ut nos diligamus adin¬
uicem: ñ erit sp̃c scĩ cõmunicatio uł
cõmunio. s potiꝰ quasi singłaritas uł
solitudo: isto diligente ⁊ ñ illo. Et ita
in isto qͥ diligit. et in illo qͥ non diligit.
iam ñ erit opus caritatis unitas: sed
erit singłaris et solitaria caritas. Prop¬
ter qͦd magister int̾ fr̾es desid̾ans um¬
tatem: orat eis et oꝑtat sp̃c scĩ io est
caritatis cõmunionẽ. Ita uerbis suis
deprecatoriis tͥa nr̃a: pacem uidel̃c. ca¬
ritatem ⁊ unitatem: comp̾hendens.
Ecce militaris nr̃a unitas: comites se¬
cum habens caritatẽ ⁊ pacem. Que
et si suauis. bona. ⁊ iocunda: semper
tñ dum hic militat: in sollicitudine

Expanded text:
unum. Et charitas Dei, charitas videlicet, qua unum. Et charitas Dei, charitas videlicet, qua diligamus Deum et quae non nisi a Deo. Et commcommunicatio unitas est, quam sola communiter habita charitas facit, unde et Magister vigilanter dicit: Communicatio sancti Spiritus. Alioquin nisi communiter habeatur charitas, ut nos diligamus ad invicem, non erit Spiritus sancti communicatio vel communio, sed potius quasi singularitas vel solitudo, isto diligente et non illo. Et ita in isto qui diligit et in illo qui non diligit, jam non erit opus charitatis unitas, sed erit singularis et solitaria charitas. Propter quod Magister inter fratres desiderans unitatem orat eis et optat Spiritus sancti, id est charitas communionem. Ita verbis suis deprecatoriis tria nostra, pacem videlicet, charitatem et unitatem, comprehendens: ecce militaris nostra unitas comites secum habens charitatem et pacem. Quae etsi suavis, bona et jucunda, semper tamen dum hic militat in sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
it. tunica enĩ est dñi in consutilis.
Qnͣtũ enĩ caritas: tim̃ potest ex cartta¬
te et cum caritate hec caritatis unitas.
Amicissime quippe int̾ se sunt: hee
due. unitas et caritas. ĩmo ⁊ tria hec:
pax. unitas. caritas. Qm felix. qm bo¬
na. qm iocunda in uia: quasi ꝑegri¬
nans adhuc et subsolaris tͥnitas tͥnitaᷤᷤ
hec: caritatis. unitatis. et pacis. quoꝵ
singła sunt in singłis. unũ in om̃ib:
et unũ om̃ia. Qmͣ desidãbilis. qͣm uti¬
lis. qͣm necessaria tͥnitas hec subsola
rectissuma tͥnitatẽ tendens: que est
in patria. ubi est et̾na unitas. et̾napax:
et caritas sicut cooommipotens ⁊ coet̾na.
pater unitas. pax filus: caritas uero
sp̃c sẽs. Et hec sunt tͥa illa que magi¬
ster discipłis orat ⁊ exoptat. Gra in qͥt
est. que pexcellenter gr̃a dicit᷑. Om̃is
enĩ uitentionis et oꝑis finis: pax est.
Et quia ipse ꝓprie sicut ipse magist᷑
docet: pax nr̃a est. qui fecit utraq

Expanded text:
it, tunica enim est Domini inconsutilis. it, tunica enim est Domini inconsutilis. Quantum enim charitas, tantum potest ex charitate et cum charitate haec charitatis unitas. Amicissimae quippe inter se sunt hae duae, unitas et charitas, imo et tria haec, pax, unitas, charitas. Quam felix, quam bona, quam jucunda in via, quasi peregrinans adhuc et subsolaris trinitas, trinitas haec charitatis, unitatis et pacis, quorum singula sunt in singulis, unum in omnibus et unum omnia. Quam desiderabilis, quam utilis, quam necessaria Trinitas haec subsolarrectissima Trinitatem tendens, quae est in patria, ubi est aeterna unitas, aeterna pax et charitas, sicut coomnipotens et coaeterna, Pater unitas, pax Filius, charitas vero Spiritus sanctus. Et haec sunt tria illa, quae Magister discipulis orat et exoptat: Gratest quae praeexcellenter gratia dicitur. Omnis enim intentionis et operis finis pax est. Et quia ipse proprie, sicut ipse Magister docet, pax nostra est qui fecit utraque
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem tenet in uia. alioqͥn sicut
ipsa nouit: ad illam patrie unitatẽ
minime ꝑuent᷑a. Cuiꝰ in hoc militie
sue agone talis ⁊ tanta est eiꝰ unitas:
qualis ⁊ qnͣta est eiꝰ caritas. uuln̾ata
qͥdem caritas: ⁊ uuln̾ata ⁊ quasi diruta
unitas. Semiplena caritas. semiplena
et unitas. equis passib ambulant.
Et si t̾cium addam adhuc: ñ excedam.
Nam sicut qͣnta caritas tanta unitas:
tanta ⁊ pax. Et uicissim conu̾titur:
int̾ tria hec. Tria equalia hec. tria
similia. ⁊ coeua tria. Et hec qͥdem mi¬
litaris unitas ⁊ si triumphali unitati
comparata. in p̃senti militia uelut
quedam scissura sit: mire tñ fortitu¬
dinis est et uirtutis. Que uniu̾sum
eccłarum orbem ꝑtam uarios gradus
et ordines tenet ⁊ continet. De qua ꝓ¬
pheta nr̃. Ponite inqͥt corda ur̃a in
uirtute eiꝰ. in unitate nr̃a sciłc. que
cuitatis dei de qua ibi ꝓpħa loquit᷑ :
uirtus ẽ. qm nicħ uincit. nemo dissu¬

Expanded text:
unitatem tenet in via, alioquin, sicut unitatem tenet in via, alioquin, sicut ipsa novit, ad illam patriae unitatem minime perventura. Cujus in hoc militiae suae agone talis et tanta est ejus unitas, qualis et quanta est ejus charitas, vulnerata quidem charitas et vulnerata et quasi diruta unitas; semiplena charitas, semiplena et unitas, aequis passibus ambulant. Et si tertium addam adhuc, non excedam; nam sicut quanta charitas, tanta unitas, tanta et pax. Et vicissim convertitur inter tria haec. Tria aequalia haec, tria similia et coaeva tria. Et haec quidem militaris unitas etsi triumphali unitati comparata, in praesenti militia velut quaedam scissura sit, mirae tamen fortitudinis est et virtutis, quae universum Ecclesiarum orbem per tam varios gradus et ordines tenet et continet. De qua Propheta noster: Ponite, inquit, corda vestra in virtute ejus , in unitate nostra scilicet quae civitatis Dei de qua ibi propheta loquitur: Virtus est quam nihil vincit, nemo dissu
Abbreviated transcription (Latin):
st itaq iam quasi biꝑtita unitas
hec nature ⁊ gr̾e. cũ tam̃ ñ sit ni¬
si uelut una: eccłe militantis ⁊ tͥũphã¬
tis. Sicut una caritas: et una unitas.
tñ quasi biꝑtita hec: eo qͦd intͥumpho
plus qmͣ inmilitia unitas sicut ⁊ caritas:
in comparabilit̾ maior melior et iocun¬
dior sit. Militans enĩ eccła hec in hac
sua militia ubi sic abundat malicia.
int̾ tot labores et sudores. int̾ tam di¬
u̾sa ⁊ adu̾sa ꝑicula. cui sicut pena
sic ei cotidie est et pugna. ex corde. ex
carne. ex mundo. ex inunico: int̾ im¬
pedimenta inqmͣ tot. int̾ temptatio¬
nes tam uarias. int̾ tot sͥ carnis. igni¬
tas rebelliones. int̾ tot sicut carnis et
mundi t̾rena desid̃ia quom̃ potest
ẽẽ una: sic diuisa. sic distracta. sic dila¬
cerata. sic conuulsa: Et ut de ꝓph̾a
addam: pauꝑcula tempestate conuul-¬
sa absq consolatione: quomͦ potest
stare in unitate: Et tñ eo quod ad uni¬
tatem tendat in patria: talem qualẽ

Expanded text:
st itaque jam quasi bipertita unitas haec naturae et gratiae, cum tamen non sit nisi velut una Ecclesiae militantis et triumphantis. Sicut una charitas et una unitas, tamen quasi bipertita haec, eo quod in triumpho plus quam in militia unitas sicut et charitas incomparabiliter major, melior et jucundior sit. Militans enim Ecclesia haec in hac sua militia, ubi sic abundat malitia inter tot labores et sudores, inter tam diversa et adversa pericula, cui sicut poena, sic ei quotidie est et pugna ex corde, ex carne, ex mundo, ex inimico, inter impedimenta, inquam, tot, inter tentationes tam varias, inter tot sibi carnis ignitas rebelliones, inter tot sicut carnis et mundi terrena desideria, quomodo potest esse una sic divisa, sic distracta, sic dilacerata, sic convulsa? Et ut de propheta addam, paupercula tempestate convulsa absque consolatione, quomodo potest stare in unitate? Et tamen eo quod ad unitatem tendat in patria talem qualem
Abbreviated transcription (Latin):
stra citissime panniculatim dilace¬
ratis: rex mox soluis camisie tenui
scemate uix oꝑtus. quasi iam nũdus
uolucrib expositus est. Et iam tm̃
in modũ turbinis uehem̃tis uolanti¬
um et rostris et ungiuib impeten¬
tium impetũ sustinere ñ ualens:
hinc inde impellebat᷑. Et ipse sen¬
sim quoad licuit regrediebatur et
retrahebat se: ut uim impetus et si ñ
declinaret om̃ino. extenuaret tñ.
Erat aũ a tergo regis ñ respicientis.
quia nec conclusuꝰ sic. respicere potu¬
it: erat inqmͣ teterrimũ quõddam p̾-¬
cipitium et ꝓfundissimũ. a rege ut¬
pote a tergo. in ꝓuisum. Cui cũ ap¬
propinquasset iam rex sic retrahens
se. et quoad poterat euitans impe¬
tentiũ um: unus de aulicis regis fa¬
miliarissimis. de quo tanqm de se
altero rex fidebat. utpote quẽ et ho¬
norib et diuitiis int̾ regni pͥmos rex
illustrauerat: hic inqm toruo torui¬
or ⁊ si plusqͣm in humanꝰ. in uolu¬

Expanded text:
stra citissime panniculatim dilacestra citissime panniculatim dilaceratis, rex mox solius camisiae tenui schemate vix opertus, quasi jam nudus volucribus expositus est. Et jam tantum in modum turbinis vehementis volantium, et rostris et unguibus impetentium impetum sustinere non valens, hinc inde impellebatur. Et ipse sensim quod licuit regrediebatur et retrahebat se, ut vim impetus, etsi non declinaret omnino, extenuaret tamen. Erat autem a tergo regis non respicientis, quia nec conclusus sic respicere potuit; erat, inquam, teterrimum praecipitium et profundissimum, a rege utpote a tergo improvisum. Cui cum appropinquasset jam rex, sic retrahens se, et quoad poterat evitans impetentium vim, unus de aulicis regis familiarissimis, de quo tanquam de se altero rex fidebat utpote quem et honoribus et divitiis inter regni primos rex illustraverat; hic, inquam, torvo torvior, etsi plus quam inhumanus, in volu
Abbreviated transcription (Latin):
oc quippe quod marty. ꝓpheti¬
ri adhuc exuli suꝑ ista de qua
iam locitti sumꝰ rebellione. ⁊ post
rebellionem pace tam cita accidit. pro¬
pheticum quoddła sominiũ et uere pro¬
pheticũ. euidentissime ꝓbat: ipso dño
meo tunc exule. somnium illud mͥ
discipło qui hec scripsi: ore ꝓprio in¬
dicante sic. Aspiciebam inquit in ui-¬
sione noctis. Et ecce quia ego suꝑ mõ¬
tem ualde excelsum eram: et dñs rex
deorsum in infimo. Et ecce quia su¬
bito uniu̾se celi uolucres aduersus
regem conuenerunt: ip̃m cũ ungui¬
b suis et rostris in subito et cito ala¬
rum suarũ quasi turbinis uehemen¬
tis sp̃u. impetentes. Ibi omnis gene¬
ris uolucres: maxime que ex rapto
uiuunt. Ibi aquile. ibi Gripes. ibi
alieti. ibi uultures. ibi milui. ibi ac¬
cipitres. ibi lari. ibi herodii. S qͥd
ꝑ singła: Singła mͥ uisa erant ib
uolucrum genera in genere suo. re¬
gem quotquot impetentes. Cuius
uestim̃tis ꝑ uolucrũ ungues et ro¬

Expanded text:
oc quippe, quod martyri adhuc exsuli super ista de qua jam locuti sumus rebellione et post rebellionem pace tam cita accidit, propheticum quoddam somnium et vere propheticum, evidentissime probat, ipso domino meo tunc exsule, somnium illud mihi discipulo qui haec scripsi ore proprio indicante sic: « Aspiciebam, inquit, in visione noctis . Et ecce quia ego super montem valde exclusum eram et dominus rex deorsum in infimo. Et ecce quia subito universae coeli volucres adversus regem convenerunt, ipsum cum unguibus suis et rostris in subito et cito alarum suarum quasi turbinis vehementis spiritu impetentes. Ibi omnis generis volucres, maxime quae ex rapto vivunt: ibi aquilae, ibi griphes, ibi alieti, ibi vultures; ibi milvi, ibi accipitres, ibi lari, ibi herodii. Sed quid per singula? Singula mihi visa erant ibi volucrum genera in genere suo regem quotquot impetentes. Cujus vestimentis per volucrum ungues et ro
Abbreviated transcription (Latin):
stem et p̾dicatorem. Factus est enĩ no¬
bis sit in mira dei uirtute de qͦn¬
dam saulo: nunc paulus. ipsuis po¬
tenti dei mutatione mͦ p̾dicator:
cuiꝰ paulo ante tantus fuerat ꝑsetu¬
tor. Unde et hystorie huiꝰ ꝑicopa hec
eo amplius int̾ cet̾as illustrata: quo
ipso augusto quonda tanto ꝑsecuto¬
re. nunc uͦ ad martyris głiam magi¬
stro p̾dicatore: edita est. uerunta¬
men cũ rex dicti aulici qui ut pre¬
diximus in uolucrũ ad iutorium tnͣ¬
sierat. nomen ꝓprium sepe et sepiꝰ
instant̾ sciscitaret᷑. querens ipsum
sibi designari ex nomine: ego tam̃
proptꝰ iam supradictas causas nomi-¬
natim ip̃m expͥmere constant᷑ re
hec. Sic qͥde tͥumphata qͦd humiliata:
ec sic humiliata qͦd triumphata. Qmͣ
bonus tumphus martyris qͥ sic hu¬
miliat: et qmͣ bona regis humiliatio:
que de municis suis sic triumphat.
ẜenitentialem humilitatem hanc:
regi nr̃o d̾s in dies augeat. ds ꝑfi

Expanded text:
stem et praedicatorem. Factus est enim nostem et praedicatorem. Factus est enim nobis sic in mira Dei virtute de quondam Saulo nunc Paulus, ipsius potente Dei mutatione modo praedicator, cujus Paulo ante tantus fuerat persecutor. Unde et historiae hujus pericopa haec eo amplius inter caeteras illustrata quo ipso Augusto quondam tanto persecutore, nunc vero ad martyris gloriam magistro praedicatore edita est. Verumtamen cum rex dicti aulici, qui, ut praediximus, in volucrum adjutorium transierat, nomen proprium saepe et saepius instanter sciscitaretur, quaerens ipsum sibi designari ex nomine, ego tamen propter jam supradictas causas nominatim ipsum exprimere constanter rehaec, sic quidem triumphata quod humiliata, et sic humiliata quod triumphata. Quam bonus triumphus martyris qui sic humiliat, et quam bona regis humiliatio quae de inimicis suis sic triumphat! Poenitentialem humilitatem hanc regi nostro Deus in dies augeat, Deus pe
Abbreviated transcription (Latin):
et uere miraculoso exitu: huiꝰ uisio¬
nis ueritatem euidentissime cõple¬
tam iri. Huiꝰ relate uisionis occasi¬
one adiciens qui suꝑ hoc loqͥ mͥ dig¬
natus est rex: quod et ego supͣ non
tatui. Et eodem inquiens die uideli-¬
cet die sabbati. eadem etiã hora di¬
ei qua ante martyrẽ missã audienᷤ.
deuotiꝰ martyris patrocinia inuoca¬
bam: a quildam militib meis et
quidem paucis. et etiã hominib
satis mediocrib his: pͥnceps scotto¬
rum de maximis inimicis meis ipse
maximoꝵ unus: captus est. ab his
qui eũ ceperunt. sicut die: ita et
hora captionis eius sic notata. Et
ita rex ipse sic pͥmo et ꝑ diem et
ꝑ diei horam: facti me edocuit et p̾¬
dicauit miracłm. Qͦd ego qͥdem eo
deuotiꝰ quo certuis: huic meloꝵ li¬
bello int̾serui. Et eo etiã iocundiꝰ.
quo in hystorie huiꝰ ꝑicope hac. ip̃m
augustum magistrũ habui. facti rela¬
torem certissimũ: et miraculi sicut te¬

Expanded text:
et vere miraculoso exitu, hujus visioet vere miraculoso exitu, hujus visionis veritatem evidentissime completam iri, hujus relata visionis occasione adjiciens, qui super hoc loqui mihi dignatus est rex, quod et ego supra non tacui: « Et eodem, inquiens, die, videlicet die Sabbati, eadem etiam hora diei, qua ante martyrem missam audiens devotius martyris patrocinia invocabam, a quibusdam militibus meis, et quidem paucis et etiam hominibus satis mediocribus his, princeps Scottorum, de maximis inimicis meis ipse maximorum unus, captus est ab his qui eum ceperunt, sicut die, ita et hora captionis ejus sic notata. » Et ita rex ipse sic primo et per diem et per diei horam facti me edocuit et praedicavit miraculum. Quod ego quidem eo devotius quo certius huic melorum libello interserui. Et eo etiam jucundius quo in historiae hujus pericope hac ipsum Augustum magistrum habui facti relatorem certissimum, et miraculi sicut te
Abbreviated transcription (Latin):
crum adiutorium transiit. uerumtñ
cet̾is que ad uisionem hanc ñ omissis:
aulicum tñ hunc in hystoria hac no¬
minare p̾termitto. ne forte eiꝰ qui
iam suꝑstes ñ est decretam uniuerse
carnis uiam ingressi: et p̾sentib et
post fut᷑is scłis nom̃ odiosuis fieret.
et ne etiam postĩ eiꝰ qui ñ meruert᷑:
uł exsuspitione ꝓditionis nota ulla
inurantur. et pat̾ni delicti confun¬
dantur opprobrio. Et qͥdem relato
somnio: dñs nĩs mͥ loquens adhuc.
breuib sic quasi somniũ int̾pretanis:
adiecit. se in arcto aliquo regi sub¬
uenturum adhuc. Hac ipsa int̾pretati¬
one tam breui: somnium uere ꝓph̃i-¬
cum indicans. Et ego qui nc̃ scͥpsi cũ
semel usionem hanc nacto loco et
temꝑe dño regi finita ut diximꝰ re¬
bellione. et pace sic desuꝑ data retulis¬
sem: rex iplemet mox int̾pretatꝰ est.
suꝑ ea rebellione et suꝑ euisclẽ rebelli¬
onis tam felici tam głoso et pacifico

Expanded text:
crum adjutorium transiit. Verumtamen crum adjutorium transiit. Verumtamen caeteris, quae ad visionem hanc, non omissis, aulicum tamen hunc in historia hac nominare praetermitto, ne forte ejus, qui jam superstes non est, decretam universae carnis viam ingressi, et praesentibus et post futuris saeculis nomen odiosius fieret, et ne etiam posteri ejus, qui non meruerunt, vel ex suspicione proditionis nota ulla inurantur et paterni delicti confundantur opprobrio. Et quidem relato somnio dominus meus mihi loquens adhuc brevibus sic, quasi somnium interpretans, adjecit se in arcto aliquo regi subventurum adhuc; hac ipsa interpretatione tam brevi somnium vere propheticum indicans. Et ego, qui nunc scripsi, cum semel visionem hanc nacto loco et tempore domino regi, finita, ut diximus, rebellione, et pace sic desuper data, retulissem, rex ipsemet mox interpretatus est super ea rebellione, et super ejusdem rebellionis tam felici, tam glorioso et pacifico
Abbreviated transcription (Latin):
cẽdi: tãꝗͣ si ĩ ictu ocłi. Picło iã sic ĩminẽ¬
te ⁊ ꝯpa̾sioe młta qͣi alã tͥbuẽtibꝰ mͥ: et
ad uelocẽ me succur sũ ĩpellentibꝰ. Et
su qͣi ĩ mom̃to regi astiti. Et mox fra-¬
mea longa ⁊ acitissima. nescio tñ qͦ ca¬
¶ su inea posita: ĩmanu m̃a
refulsit. Qua uelut subito et momen¬
tanee mͥ uisus sum uniu̾sas illas celi
uolucres dissipatas disꝑfisse: dissipas¬
se et disꝑsas. Et regem lib̾atum sic:
continuo in signib suis regiis głose
et decentissime indui. Illum aulicũ
obuirgans acerrime. qui ut diximꝰ
in uolucrũ adiutoriũ sic transierat:
addens. regem ab ip̃o ñ meruisse hoc.
oc somnium uere fut᷑oꝵ uaticimi¬
um. dñs meus ut diximꝰ inexilio tc̃
uiua uoce mͥ qui iam scͥpsi hoc: re¬
tulit sic. et etiam aulici nomen in¬
dicauit. Pro quo aulico exire potest
in ꝓuerbiũ cum quiius complices ha¬
bens: male uersat᷑ contra dñi fid̾e: ut
de eo ꝓuerbialit̾ dicat᷑: et iste in uolu¬

Expanded text:
 si in ictu oculi: periculo jam sic imminente et compassione multa quasi alas tribuentibus mihi et ad velocem me succursum impellentibus. Et sic quasi in momento regi astiti. Et mox framea longa et acutissima, nescio tamen quo casu in ea posita, in manu mea refulsit. Qua velut subito et momentanee mihi visus sum universas illas coeli volucres dissipatas dispersisse, dissipasse et dispersas; et regem liberatum sic continuo insignibus suis regiis gloriose et decentissime indui, illum aulicum objurgans acerrime qui, ut diximus, in volucrum adjutorium sic transierat, addens regem ab ipso non meruisse hoc. » Hoc somnium vere futurum vaticinium dominus meus, ut diximus, in exsilio tunc viva voce mihi, qui jam scripsi hoc, retulit sic, et etiam aulici nomen indicavit. Pro quo aulico exire potest in proverbium, cum quivis complices habens male versatur contra domini fidem, ut de eo proverbialiter dicatur, et iste in volu
Abbreviated transcription (Latin):
ta die rex uexati rececdunt: ⁊ in hos¬
pitia se recipiunt. In recessu uͦ ep̃c il¬
le quẽ supͣdiximꝰ ab archip̃sule acrit̃
est obuirgatus: quod ⁊ se et coep̃is in¬
consultis. cõmune om̃ium uerbum
mutare p̾sumpsisset
De munitiõi-¬
b qͣs rex ab archip̃sule repetit. ⁊ ep̃is

Expanded text:
ta die vexati recedunt et in hosta die vexati recedunt et in hospitia se recipiunt. In recessu vero episcopus ille, quem supra diximus, ab archipraesule acriter est objurgatus, quod et se et coepiscopis inconsultis commune omnium verbum mutare praesumpsisset. 19. DE MUNITIONIBUS QUAS REX AB ARCHIPRAESULE REPETIT ET EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
tudines comp̾henseͥ Et ad earũ obser¬
uationem se minime in alia forma
obligaturos: nͥ inqua prius iuraue¬
rant᷑. Aditiens qͦd ꝑ uniu̾sum eccl̃ia¬
rum orbem ñ solum pontificib sẽd
et minorib clericis hec ẽet iurisiuran¬
di forma. a scĩs patrib intͦducta: nc̃
uͦ cõmunis et usitata. Uñ nec ab hac
tutũ recedere. Presertim cum ut
allegabat ꝑ adiectionem hanc: cleri
ñ taceat᷑ priuilegium. Unde et adde¬
bat qͥ hii huiꝰ ft̃ ꝓfessionis cũ t̾re¬
niᷤ potestatib fidelitatem iurant. eo
ipso quod ordinẽ suũ non tacent.
eisdem ipsis quib urenirando se ob¬
ligant. pͥuilegio ordinis suꝑiores se
indicant: ipsis tñ ꝓpter temꝑalia ali-¬
asue iustas causas obnoxii. ꝓ quib
et eis fidelitatis tenent᷑ iusmirandũ
diei et noctis crepusculũ tota die rex
uexatus. in salutatis pontificib in
ira et indignatione multa subito re-¬
cedit ab aula. Parit̾ et pontifices to¬

Expanded text:
tudines comprehensae; et ad earum obsertudines comprehensae; et ad earum observationem se minime in alia forma obligaturos nisi in qua prius juraverant, adjiciens quod per universum Ecclesiarum orbem non solum pontificibus, sed et minoribus clericis haec esse jurisjurandi forma a sanctis Patribus introducta, nunc vero communis et usitata, unde nec ab hac tutum recedere, praesertim cum ut allegabat per adjectionem hanc cleri non taceat privilegium; unde et addebat qui hujus sunt professionis cum terrenis potestatibus fidelitatem jurant, eo ipso quod ordinem suum non tacent, eisdem ipsis quibus jurejurando se obligant privilegio ordinis superiores se indicant, ipsis tamen propter temporalia aliasve justas causas obnoxii, pro quibus et eis fidelitates tenentur jurejurando diei et noctis crepusculum, tota die rex vexatus, insalutatis pontificibus, in ira et indignatione multa, subito recedit ab aula. Pariter et pontifices to
Abbreviated transcription (Latin):
respondert̃ singillatim singli ꝑ se
a rege int̾rogati pontifices: nisi qͦd
in musica hac. una uocũ dũtaxat dis
diens ob hanc unam om̃ium uocem.
regem magis exacerbatum: archip̃¬
sule et coep̃is inconsultis mutauit
seruaturõ regias consuetudines. bo¬
na fide. Bone memorie hylariꝰ tunc
cicestrensis ep̃c hic erat. S rex nichil
mitigatus ob id: ipsum quibdã af¬
fectum contumeliis spreuit. Et ad ar¬
chip̃sulem et coep̃os se conu̾tens: om¬
nium sic una ⁊ eadem uoce audita:
dicebat aciem firmatã contͣ se. ⁊ capti¬
osum ẽẽ. et uenenũ uerbo illi inesse.
scilicet saluo ordine. Unde ⁊ petebat
et repetebat. ut absolute ⁊ absq ad¬
iectione regias consuetudines se obser¬
uaturos cõꝑmitt̾ent. Archip̃sul res¬
pondit adhec. qͦd fidelitatẽ ei iuras¬
sent. uitã sciłc. membrũ. et honorẽ
t̾renum. saluo ordinesuo: et qͦdin
honore t̾reno regie fuissent consue¬

Expanded text:
responderunt singulatim singuli per se responderunt singulatim singuli per se a rege interrogati pontifices, nisi quod in musica hac una vocum duntaxat dissdiens ob hanc unam omnium vocem regem magis exacerbatum, archipraesule et coepiscopis inconsultis, mutavitservaturos regias consuetudines bona fide. Bonae memoriae Hilarius tunc Cicestrensis episcopus hic erat. Sed rex nihil mitigatus ob id ipsum quibusdam affectum contumeliis sprevit; et ad archipraesulem et coepiscopos se convertens, omnium sic una et eadem voce audita, dicebat aciem firmatam contra se et captiosum esse et venenum verbo illi inesse, scilicet salvo ordine, unde et petebat et repetebat ut absolute et absque adjectione regias consuetudines se observaturos compromitterent. Archipraesul respondit ad haec quod fidelitatem ei juraverant, vitam scilicet membrum et honorem terrenum, salvo ordine suo, et quod in honore terreno regiae fuissent consue
Abbreviated transcription (Latin):
zelus: non hominis qͥ cito fallit᷑. s scĩa¬
rum dñi qͥ infine declarabit iudi-¬
cium. uerumtñ archip̃sul incalce sue
supͣscͥpte responsionis. cum om̃i deuo¬
tione regiam obsecrabat clementiam:
ne sub nouo rege x̃p̃o. et sub noua xp̃i
lege. in noua et peculiari dñi sorte
contͣ scõꝵ patrũ statuta. nouam ꝑ
regnũ suũ induceret cohertionem.
Et hoc quid̾e ꝓse et ꝓ regni sui stabili¬
tate obsecrans humilit̾. obsecrans
et freqñter: Crebro int̾adiciens se hoc
sicut nec debere sustinere: nec posse.
uerum rex nichil motus adhec. s eo am¬
pluis ut uidebat᷑ cõmotus qͦd cerneret
archip̃sulem et coep̃os aduersus ip̃m
ut reputabat unanimes sic ⁊ constan¬
tes: sciscitatur mox an consuetudi¬
nes suas regiat forent obseruaturi.
Ad qͦd archip̃sul prehabito tñ cũ fra¬
trib suis consilio: illas respondit se
et fr̃es suos obseruaturos saluo ordi¬
ne suo. Et idipsum etiam ex ordine

Expanded text:
zelus, non hominis, qui cito fallitur, sed scientiazelus, non hominis, qui cito fallitur, sed scientiarum Domini, qui in fine declarabit judicium, verumtamen archipraesul in calce suae supra scriptae responsionis cum omni devotione regiam obsecrabat clementiam ne sub novo rege Christo, et sub nova Christi lege in nova et peculiari Domini sorte contra sanctorum Patrum statuta novam per regnum suum induceret coercitionem. Et hoc quidem pro se et pro regni sui stabilitate obsecrans humiliter, obsecrans et frequenter; crebro interadjiciens se hoc sicut nec debere sustinere nec posse; verum rex, nihil motus ad haec, sed eo amplius, ut videbatur, commotus, quod cerneret archipraesulem et coepiscopos adversus ipsum ut reputabat unanimes, sic et constantes, sciscitatur mox an consuetudines suas regias forent observaturi. Ad quod archipraesul, praehabito tamen cum fratribus suis consilio, illas respondit se et fratres suos observaturos, salvo ordine suo. Et id ipsum etiam ex ordine
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta. Qnͣta gͥ hic deuotione
colendus aclero. qui ꝓposito sibi gau¬
dio. ꝓclero sustinuit crucẽ confusi¬
one contẽpta. Magis eligens affli¬
gi ꝓ clero dei. qm regie augustalis
habere iocunditatẽ. Nec tñ ad huc
ꝓclero nisi solum dissensionis initi¬
um hoc: et pͥma causa dissensionis.
his maiora ⁊ ampliorem his dissen¬
sionis mat̾iam: sequentia declarabt̃.
Et o qͣntus in popło rex. qͣntũ ei a
popło exultandũ. ⁊ qmͣ deuote qmͣ
fideliter seruiendũ cũ tremore: qͥ
mox ꝓ popłi pace. a tam dilecto sibi
et tam fido se au̾tit pontifice: cui et
ipse ut p̃ostendimꝰ. tanto animo p̃¬
optauerat pontificiũ. O delus regis:
⁊ zelus pontificis. Õ delus ⁊ delus:
qm durũ qmͣ lacrimabile. qͦd delan¬
uertiginis et erroris. Certo enĩ cer¬
tuis. quod ut̃q dei habuerit emula¬
tionem: unus ꝓ popło. alt̃ uero pro
clero. Utrius tñ eoꝵ fuerit cũ scientia

Expanded text:
manifesta. Quanta igitur hic devotione manifesta. Quanta igitur hic devotione colendus a clero, qui proposito sibi gaudio pro clero sustinuit crucem, confusione contempta, magis eligens affligi pro clero Dei quam regiae augustalis habere jucunditatem! Nec tamen adhuc pro clero nisi solum dissensionis initium hoc et prima causa dissensionis. His majora et ampliorem his dissensionis materiam sequentia declarabunt. Et o quantus in populo rex, quantum ei a populo exsultandum et quam devote, quam fideliter serviendum cum tremore, qui mox pro populi pace a tam dilecto sibi et tam fido se avertit pontifice, cui et ipse ut praeostendimus tanto animo praeoptaverat pontificium! O zelus regis et zelus pontificis! o zelus et zelus, quam durum, quam lacrymabile, quod zelanvertiginis et erroris! Certo enim certius quod uterque Dei habuerit aemulationem, unus pro populo, alter vero pro clero; utrius tamen eorum fuerit cum scientia
Abbreviated transcription (Latin):
ua sacrificia. noua oꝑa et noua one¬
ra. et sic coherciones noue. et pene no-
Iuc usq regem audiuimꝰ Eue.
et archip̃sulem. Qui in hunc mo¬
dum unꝰ ꝓ popłi sui pace: alt uero ꝓ
cleri sui libertate conferebant. Quin-¬
imio contentiosum iam funem tra-¬
hebant: cũ archip̃sule confratrib
suis coepĩs: unanimit̾ tunc stanti
b ⁊ ꝯstanter. Ita ut uicdetur tan¬
qmͣ quedam castroꝵ acies ordinata:
que penetrari ñ posset. Hic est disci¬
pulus qͥtestimoniũ ꝑhibet debis:
et auliuit ⁊ scͥpsit hec. Scͥpsit inqͣm.
hinc inde tñ dictoꝵ uirtus ⁊ mat̾ia
hec que hic scripta.
rex et o pontifex. quoꝵ utrũq dĩ
app̃hendit emulatio. hic zelat po¬
puli sui ꝑacem: alter uͦ cleri sui lib̾¬
tatem. O qͣntus inclero pontifex qͦn¬
ta deuotione amplectendus a clero:
qui ꝓ cleri libertate tanti regis ꝑdi-¬
dit grãm: ⁊ postposuit głam. Iam
enĩ contentio magna: iam dissensio

Expanded text:
va sacrificia, nova opera et nova oneva sacrificia, nova opera et nova onera, et sic coercitiones novae et poenae novae. » Hucusque regem audivimus et archipraesulem, qui in hunc modum, unus pro populi sui pace, alter vero pro cleri sui libertate conferebant, quinimo contentiosum jam funem trahebant, cum archipraesule confratribus suis coepiscopis unanimiter tunc stantibus et constanter, ita ut videretur tanquam quaedam castrorum acies ordinata quae penetrari non posset. Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his et audivit et scripsit haec . Scripsit, inquam, hinc inde, tamen dictorum virtus et materia haec quae hic scripta. O rex et o pontifex, quorum utrumque apprehendit aemulatio! hic zelat populi sui pacem, alter vero cleri sui libertatem. O quantus in clero pontifex, quanta devotione amplectendus a clero qui pro cleri libertate tanti regis perdidit gratiam et postposuit gloriam! Jam enim contentio magna, jam dissensio
Abbreviated transcription (Latin):
test quidẽ ẽẽ. quod maliqͥb sic. Net
in his animũ quod solius dei ẽ. s ma¬
num a maleficiis qnͣtũ licet et pos¬
sumꝰ cohibemꝰ: monasterio seu etiã
alii loco districto sub artissima cu¬
stodia deputantes damnatũ. cum
uiderimꝰ expedire sic. nec ꝓgredi-¬
mur. Nr̃e si quidẽ pene sic etiam ⁊
ur̃e liitate st̃. ultra qͦd ꝓgredi.
trans gredi ẽ. Et nos si quo minus:
supplebit imꝑfectum. qui dicit. Mi¬
chi uindictam: et ego retribuam.
De sacerdotib uͦ uet̾is testamenti et
leuitis qui legis trans gredientes mã¬
data. corporalit puniebant᷑: ad presen̾
nich de his. In noua enĩ lege: censura
noua. uñ et quia noua hiclex. nouus
rex: nouum hic reformat᷑ uidicium:
ñ solum in penis. s et in sacramentis.
insacrificiis. et in oꝑib. et onerib no¬
uis. Uet̾a enĩ transierunt. Et ecce qͥa
facta st̃ om̃ia noua: nouusrex. noua
lex. nouus grex. noua sacram̃ta. no¬

Expanded text:
test quidem esse quod in aliquibus sic: nec test quidem esse quod in aliquibus sic: nec in his animum, quod solius Dei est, sed manum a maleficiis, quantum licet et possumus, cohibemus, monasterio seu etiam alii loco districto sub arctissima custodia deputantes damnatum, cum viderimus expedire sic: nec progredimur. Nostrae siquidem poenae, sic etiam et vestrae limitatae sunt ultra quod progredi transgredi est. Et nos si quominus, rm poenis supplebit imperfectum, qui dicit: Mihi vindictam et ego retribuam . De sacerdotibus vero veteris Testamenti et levitis, qui legis transgredientes mandata corporaliter puniebantur, ad praesens nihil de his: in nova enim lege censura nova, verum et quia nova hic lex, novus rex, novum hic reformatur judicium, non solum in poenis, sed et in sacramentis, in sacrificiis et in operibus et oneribus novis. Vetera enim transierunt, et ecce quia facta sunt omnia nova, novus rex, nova lex, novus grex, nova sacramenta, no
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quidem qͦd absit rebelles int̾ se:
s coadiuuantes se inuicem. Ut qͦd
unꝰ non ualet: alt̃ quasi coadutoriꝰ
exequat᷑ et suppleat. Unde satis est
suppositos. scl̃ares dico nobiles siue
ignobiles. cũ dei gr̃a p̃uenti dehis
que in hoc scl̃o flagitiis admiserunt
penituerint: t̾ram natiuitatis sue e¬
gredi. et loca illa deserere in quib eis
facilior causa et mat̾ia delinq̃ndi ẽ.
et ꝑegre ꝓficisci: summi regis aucto¬
ritate cõpellimꝰ. Et ꝑsepe ierosolimã
in templo aut in hospitalario. alia¬
ue uite districtioris loca religiosa
et longinqua: temꝑalit̾ uł ꝑpetuo
ꝑegrinaturos ibi. destinamus. Hoc
modo sũmi regis mandato qͣi rele-¬
gantes eos aut deportantes: totũ tam̃
ꝓ qualitate flagitioꝵ admissoꝵ: et ꝓ
salute penitentiũ de flagitiis.
Si autẽ ut dicitis ñri ꝓmiores st̃.
et ꝓmptiores ad maleficia. quia cor-¬
poraliꝰ pena sp̃ualem ñ sequit᷑: po¬

Expanded text:
non quidem, quod absit! rebelles inter se, non quidem, quod absit! rebelles inter se, sed coadjuvantes ad invicem ut quod unus non valet, alter quasi coadjutorius exsequatur et suppleat; unde: Satis est isdictioni suppositos saeculares, dico nobiles sive ignobiles, cum Dei gratia praeventi de his quae in hoc saeculo flagitiis admiserunt poenituerint, terram nativitatis suae egredi et loca illa deserere in quibus eis facilior causa et materia delinquendi est et peregre proficisci summi regis auctoritate compellimus, et persaepe Hierosolymam in templo aut in hospitalario aliave vitae districtioris loca religiosa et longinqua temporaliter vel perpetuo peregrinaturos ibi destinamus; hoc modo summi regis mandato quasi relegantes eos aut deportantes, totum tamen pro qualitate flagitiorum admissorum et pro salute poenitentium de flagitiis. « Si autem, ut dicitis, nostri proniores sunt et promptiores ad maleficia, quia corporalis poena spiritualem non sequitur, po