comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac. Dũo iu ꝑprtuũ ẜuiauius et
suue et̾uũ deo reguũ hec sũma
rerũ est hoc archauũ dei hoc
misteriũ nũdi Aquo sũt alieni
qui srꝙ̃tes pr̃tem uolũptatem
terr estribus et fragilibus se bouis̃
addiperũt ⁊ aĩas ad celestia ireuitas
suauitatibus mortiferirs tãꝙ luto
uicissim an in cultã deoꝵ raciõ
ulla subsisent qui sinuilati sũt
S ideo tũi abhoĩbus coluntur
Ut presteur illis opes uictorias
honores quu alia q̃ nõ nisiad
pũs ualent sisine cã gigniuĩsi
in hõib pereandis ꝓuidencia nulla
uersatur si casu nobisiuet ip̃ioat
uoluptatis ut̃e gra nascim̃ si inchil
potest mortem suuuis quid pobest
eũ tã suꝑnacuũ tã ĩaue ta uauũ
qui cũ sit meredibili maguitudie
tã nurauili rõe cõstructus tnĩ re¬
bus ĩeptis uacet ¶uo imi uẽ¬
torũ spẽ citent nubes cur emi¬
cẽt sul gura toitrua mugiant
ymubres / cadant ut fruges tarra
ꝓ ducat/ ut uarios fetus alat
Tur duinque oñis natura eoꝵ¬

Expanded text:
iamus et simus aeternum deo regnum. haec summa rerum est, hoc arcanum dei, hoc mysterium mundi, a quo sunt alieni qui sequentes praesentem uoluptatem terrestribus et fragilibus se bonis addixerunt et animas ad caelestia genitas suauitatibus mortiferis tamquam luto uicissim an in cultu deorum ratio ulla subsistat. qui si multi sunt, si ideo tantum ab hominibus coluntur, ut praestent illis opes uictorias honores quaeque alia non nisi ad praesens ualent, si sine causa gignimur, si in hominibus procreandis prouidentia nulla uersatur, si casu nobismet ipsis ac uoluptatis nostrae gratia nascimur, si nihil post mortem sumus, quid potest e tam qui cum sit incredibili magnitudine, tam mirabili ratione constructus, tamen rebus ineptis vacet. Cur enim ventorum spiritus citent nubes? Cur emicent fulgura? tonitrua mugiant? imbres cadant, ut fruges terra producat, ut varios foetus alat? Cur denique omnis natura re
Abbreviated transcription (Latin):
uin̾u̾sis quĩ solus potas deioꝑa
murreriꝰ Optime t aselepiades
nr̃ de ꝓuideucra slũim doi disserẽs
ĩ eo libro quẽ st̾psit ad me atq
ideo inquit m̾ito quis arbitret᷑ ꝓxnũ
sibi locũ diuiuã ꝓuidencia de dif¬
se ei qui potuit intellic̾e ordinacõ¬
nẽ suã Nã sol iste est quis uĩ
uidet ita ut intelligat qr sol ost
et ꝙ̃tũ gr̃e afferat cereris ĩstitu¬
tis Hoc celũ quiẽ id suspicit. Teria
lyec quis rã colit hec pelaqus
quis in eo uauigat/ hic iguis ẽ
quis eo utitur⁊ Instituit gͦ sũuis deꝯ¬

Expanded text:
t dei opera mirari. optime igitur Asclepiades noster de prouidentia summi dei disserens in eo libro quem scripsit ad me, atque ideo inquit merito quis arbitretur proximum sibi locum diuinam prouidentiam dedisse ei qui potuerit intellegere ordinationem suam. nam sol iste est: quis eum uidet ita, ut intellegat quia sol est et quantum gratiae adferat ceteris institutis? hoc caelum est: quis id suspicit? terra haec: quis eam colit? hoc pelagus: quis id nauigat? hic ignis est: quis eo utitur? instituit e
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinetur uasii ꝑor nõ estmec
cea q̃ dui domo stt partes donqi
ẽẽ diciuit᷑ ita uec aĩa prrst.
corporis qr corpus uel uas es
uie uel receptaculũ Nã illudar¬
ait aĩam qr nõ cieius emictatur
ex corporo iugrtalẽ uideri sipa¬
ulatĩ se ex onib mõbris explicit
a sũuius pedibus in sipiẽs taꝙͣ si¬

Expanded text:
sis pars non est nec ea quae in domo sunt, partes domus esse dicuntur, ita nec anima pars est corporis, quia corpus uel uas est animae uel receptaculum. iam illut arait animam, quia non citius emittatur ex corpore, mortalem uideri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet a summis pedibus incipiens: ta
Abbreviated transcription (Latin):
licet ut uẽ qui oꝑa mus intellige̾t̾
qui ꝓuidenciã disponẽdi ⁊ oẽm
faciẽdi uirtutẽ cõsu̾uãdi ⁊ sosu
admuriri ⁊ uoce ꝓloqꝰ posset
Quorũ om̃i suma hic ert ut
doũ colat᷑. Is mĩ colit qui hec ĩ¬
cellugit Is artificẽ ⁊ erũ omi is
uerũ patrẽ suũ debita ueueracõt
ꝓ se quitur/ qui uirtutẽ marestatis
eius de suorũ oꝑũ inuenciõꝵ i

Expanded text:
igeret, qui providentiam disponendi, rationem faciendi, virtutem consummandi et sensu admirari, et voce proloqui posset. Quorum omnium summa haec est, ut Deum colat. Is enim colit, qui haec intelligit: is artificem rerum omnium, is verum patrem suum debita veneratione prosequitur, qui virtutem majestatis ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
mumũitũ ⁊ oruatũ xius nõ foris
s iutus / nõ ni corꝑoros ĩ cordecõ¬
tituit Risi eriio xr̃ut mala q̃taue¬
ret que a bonis utilibusꝙ distĩ
que uitaret salutis sue cã̾ ant
idcuto er boua malaq ꝓposita
quia sapiãm accepat eueꝰ unr̃
oĩs in disceruẽdis bouis malis q
uersatut/ Magua uint᷑ et recta et
admirabilis estꝰ uis ⁊ racio et ptãs

Expanded text:
um eius non foris, sed intus, non in corpore, sed in corde constituit. nisi ergo essent mala, quae caueret, quae a bonis utilibusque distinque uitaret salutis suae causa, aut idcirco ei bona malaque proposita, quia sapientiam acceperat, cuius uis omnis in discernendis bonis malisque uersatur. magna igitur et recta et admirabilis est uis et ratio et potes
Abbreviated transcription (Latin):
esse qui cõstitutos sub actu mor¬
paciũit᷑ occidi / s ⁊ flagitãt fr¬
rñtq ad mortrm credulia ⁊
anhumana suffragia nec uul¬
nerib saciati n. cruore cõtẽti
qͥn etiam ꝑcussos iacentesq
rr peti iubet᷑ ⁊ cadauera ictib
dissipari ne quis illos sumilata
morte de ludat Irascũt᷑ eciã
puggnantib nisi celeritꝰ eduob
aster octisus est et cãꝙͣ quãnõ
sanguinẽ siciant oderũt anoras

Expanded text:
esse, qui constitutos sub ictu moresse, qui constitutos sub ictu morpatiuntur occidi, sed et flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est, et tamquam humanum sanguinem sitiant, ode
Abbreviated transcription (Latin):
pectu urre q̃ se in usu honl¬
Hant p̃or rectissime sustuler̃t
Auuunt om̃ multo esse p̃clariꝰ
et gonm̃ dignus celũ pocius
ꝙ celata intueri ⁊ hoc pulcher¬
rimũ opus int̾micãtib astro¬
natũ ꝙͣ picta ⁊ ficta et gr̃mis
distneta mirari s cum diser¬
te ad cõtemptum terrestriũ
nos exhortati st ⁊ ad celi spec¬
taculum excitauerũt tñ spec¬
rũpendos aĩos potentissime ualẽt
tollenda st̃ nobis qr non modo
ad ueatam uitam nichil cõfer̃t
s eciã nocent plurimũ Nam
qui homĩem ꝙͣuis ob mita dãp¬
natum in cõspectu iungulari
ꝙ uoluptate cõputat cõsciam
suã polluit tam scilie ꝙͣ si ho-
micidii qd fit occulte spectator
⁊ ꝑticeps fiãt hos eñ ludos uo¬
cant/ in quib qũanus sangnis
effundit᷑ Adeo longe ab hõĩb
se cessit hũanitas ut cum aĩos
hom iut̾ficiãt lude̾ se opurẽt᷑
nocẽciores hiis om̃ib quoꝵ sã¬
guinẽ uoluptati habent Er̃o

Expanded text:
pectu rerum quae sunt in usu hopectu rerum quae sunt in usu hoHanc philosophi rectissime sustulerunt. Aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius, coelum potius, quam caelata intueri: et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astronatum, quam picta, et ficta, et gemmis distincta mirari. Sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt, et ad coeli spectaculum excitaverunt, tamen specrumpendos animos potentissime ualent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscientiam suam micidii, quod fit occulte, spectator et particeps fiat. Hos tamen ludos vocant, in quibus humanus sanguis effunditur. Adeo longe ab hominibus secessit hamanitas; ut cum animas hominum interficiant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus, quorum sanguinem voluptati habent. Quaero
Abbreviated transcription (Latin):
edendi ac bibendi officiũ uentr̃ꝭ
plemeudinẽ mecĩt᷑. hõi u̾o
socbertissimi artificis prouidẽtia
dedit uoluptatẽ infinitã ⁊ in
uiciũ cadentẽ qr ꝓposuit ei uir¬
cutẽ q̃ cum uoluptate semꝑ tãꝙͣ
cum demestico hoste pugnaret
Cyco in cathone maiore stupra
u̾o inquit ⁊ adulteria ⁊ ome
flagiciũ nullis excitari aliis
ille cebris nisi uoluptatis cũq
go̃ siue natura / si quis deus
anchil mẽte prestabilius de¬
disset quic diuino muueriat
dono nichil tam inimicũ ꝙͣ uo¬
cptatem Nec em̃ libidine do¬
anuiante cẽꝑantie locum esse neq
m uolup ͭ  regno uirtutem posse
cõsist̾r S econtrario deus ad¬
circo uirtitem dedit ut expug¬
naret et uiuc̾et uoluptatem
rãq egredientem fines sibi
datos intra p̃scriptum coheroet
ne hõrem suauitatib deliuitũ
atꝙ captum dicioni sue subite¬
ret at sempitna morte nul¬
taret oluptas oculorũ uaĩa
est ⁊ maltiplex q̃ capit᷑ mas¬

Expanded text:
edendi ac bibendi officium uentris edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex as
Abbreviated transcription (Latin):
huic latrocima quit oñ scelerũ
gnĩa exorta st̃ utũt᷑ libidiue ad
capiendas cantum uoluptates
quic stupra huit adulteria hĩc
corruptele onis exticerũt Qnĩ¬
cũq gͥ illos affectꝰ iutra fines
suos redegerit qd ignorantes deũ
face̾ non pñt qic̃ paciens hic
fortis qie iuistus est kestat
ut contͣ quĩq sensuũ uolup¬
tates dicam breuit᷑ nã ⁊ ipms
libri mensura iam flagitat q̃
om̃s qui uitiose ac mortifere
st̾ uirtute su ꝑari atq oppͥmi
deũt uel qd pauloante dicrbã
de affectib ad rõnem suã reuo¬
tari Cet̾e aĩantes p̃t uam
uoluptatẽ q̃ ad generand ꝑ
ciuet nullam sentiũt utũt᷑.
gͦ sensib ad nat̾e sue ncͣcitẽ
uident ut appetãt ea quibus
opus est ad uitam cuendam
audiũt inuicẽ seq dinoscũt
ut possint cõgregari Que
utilia sunt ad uictu ex odorẽ
ĩueniũt aut ex sapore ꝑcipi¬
ut̃ ĩntilia respuũt ac rrcusãt

Expanded text:
hinc latrocinia, hinc omnia scelerum hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est. Restat ut contra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant;
Abbreviated transcription (Latin):
cohibeaturlicenciã pari ⁊ audie¬
ciã q̃ ad om̃e flagiciũ ⁊ facinus
euadet Itaq ut ira uti adu̾sum
minores ⁊iustum est ⁊ ncc̃ium
sit aduersum pares ⁊ ꝑnicio¬
sum est ⁊ rp̃m impiũ ꝙ uiolat᷑
huãnitas ꝑniciosum ꝙ illis rer
pͥugnantib aut ꝑde necesse est
aut ꝑire hãt autem quã dixi
esse rõnem cur hõi fit ire affec¬
cꝰ datus ex ip̃ius dei p̾ceptis
intelligi pt qui iubet uti male
mus hoc est ut peccãtes eos as¬
siduis uerberib corrigamus ne
amore ĩutil et indilgenciã m¬
mia educent᷑ ad malum et ad
uicia nutriantꝰ S icc̾rum impi¬
ti ⁊ rõnis ignari eos affectꝰ quiꝰ
sunt hõi ad usus bonos dati ext̾¬
minauerũt ⁊ latius ꝙ racio
postulat euagant᷑ Inde ĩuiste
atq npie uiuit᷑ utũt᷑ ir̃a tõt
pares hinc discidiã quic expul¬
sioires quic bella contra iusticiã
nata st̃ utũt᷑. cupiditatẽ ad con¬
gregandas opes q̃uic frandes

Expanded text:
cohibeatur, licentia pariet audacohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est et necessarium, sic aduersus pares et perniciosum est et impium: impium, quod uiolatur huse aut perire. hanc autem quam dixi esse rationem cur homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti maledmus, hoc est ut peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes,
Abbreviated transcription (Latin):
hostem dimicare nisi fu̾it ira
cõcitatꝰ Cs plane ostendunt
nec quid sit uirtꝰ sc̃ire se nec
cur hõi cribu̾it iram deꝰ Que
si nobis ideo Data est ut ea uta¬
mur ad occidendos hoĩes quid
ĩmanius homĩe quid similius
de iaffectibstꝰ affectus qui hõies in oĩa
facinora p̃cipites agant Ira/
Cupiditas libido propterea poete
tres furias esse dixerũt q̃ nr̃e¬
tes hon exagitãt Ira ultionẽ
desiderat Cupidicas opes libido
uoluptates E hiis om̃̃ib deus
certos limtes statuit Quos
si transcenderint maioresq
esse ceꝑint ncc̃e est naturã
suã deprauent ⁊ in morbos ac
uicia uertant᷑ Qui aũt sint isti
luuites non est magni laboris
ostende Cupiditas ad ea cõpa/¬
iee randa nobis data est q̃ sunt ad
uitam necͣria libido ad sobolem
ꝓpagandam ire affectus ad
tohercenda pct̃a eorum qui st̃
in nr̃a ptate/ id est ut artiore dis¬
ciplina minor etas ad ꝓbitatem
iusticiãq formet᷑. que nisi metu

Expanded text:
hostem fortiter dimicare, nisi fuerit ira hostem fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. quo plane ostendunt nec quid sit uirtus scire se nec cur homini tribuerit iram deus. quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid inmanius homine, quid similius  igitur adfectus qui homines in omnia facinora praecipites agant, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transcenderint maioresque esse coeperint, necesse est naturam suam deprauent et in morbos ac uitia uertantur. qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. cupiditas ad ea conparanda nobis data est quae sunt ad uitam necessaria, libido ad subolem propagandam, irae adfectus ad coercenda peccata eorum qui sunt in nostra potestate, id est ut artiore disciplina minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib est oppo ͭͣ uiciis ⁊ affectib
tuantẽ ad tranquillitatẽ suã
reuocat hec mitigat hec hor̃ẽm
sibi reddit Ergo qm̃ nature re¬
pugna̾e̾ impossi ͭͤ est et nutile
quo ad ficri p̃t maturius sopiat᷑.
precepit deus non occide̾ solẽ
suꝑ iram nr̃am ne furoris nri
cestis abscedat deinq marcus
tullius contͣ suũ p̃ceptum Dequo
pauloante Sixi obliuionẽ in¬
iuriarũ in magnis laudibus
posint Spero inquit cesar qui
eoliuisci nichil soles nisi ĩiuri-
as gcd̾ si hoc ille faciẽbat hõ
nõ a celesti tantum s a pubᶜͣ
ꝙͣ ciuitiq iusticia remotissimꝰ
ꝙtomagis nos id face̾ debenꝰ
quui ĩmortasitatis uelut cãda
ruelle ꝑ ipathetici se oꝑpoñt
eosꝙ nõ ño retinẽt s eciã de¬
pendut nichilq in honĩe esse
dicunt qd non magna racionẽ
ac prouidencia sit in natũ Recte
n quid si suiglarum reruin ue¬
ros t̾minos scirẽt Itaq hãc ipãm
iram cotem dicunt esse uirtutis
tamꝙͣ nemo possit aduer sus

Expanded text:
est opposita vitiis et affectibus. tuantem animum ad tranquillitatem suam revocat: haec mitigat, haec hominem sibi reddit. Ergo quoniam naturae repugnare impossibile est et inutile,quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. Denique Marcus Tullius contra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, oblivionem injuriarum in magnis laudibus posuit. « Spero, inquit, Caesar, qui oblivisci nihil soles, nisi injurias. » Quod si hoc ille faciebat, homo non a coelesti tantum, sed a publica quoque civilique justitia remotissimus; to magis id nos facere debemus qui immortalitatis uelut candideuellere, Peripatetici se opponunt eosque non modo retinent, sed etiam defendunt nihilque in homine esse dicunt quod non magna ratione ac prouidentia sit innatum. recte id quidem, si singularum rerum ueros terminos scirent. itaque hanc ipsam iram cotem dicunt esse uirtutis, tamquam nemo possit aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
si pł fessissont aut desedissẽt illa q̃
uera ĩ uonerãt aut ĩ ꝑxiõs errores
nõ meidissent/ Hec eñ sũma / hic
cardo rerũ ẽ quẽ qͥnõ teni̾t uei̾tas
illi oĩs elabit᷑. hos ẽ dc̃iq qd essiciat
sisset si sacraũtũ hoĩs om̃e conuo¬
uissunt nñꝙͣ difputaciõnes eoꝵ et
omẽm phiram detrausu̾so acca¬
eiũs nõ indiget s ꝓpt̾ hoiõm qui
eo utitur/ ita ip̃m hoien ꝓpt̾e

Expanded text:
scissent, aut defendissent illa, quae vera invenerant, aut in maximos errores non incidissent. Haec enim summa, hic cardo rerum est. Quem qui non tenuerit, veritas illi omnis elabitur. Hoc est denique, quod efficiat sisset, si sacramentum hominis omne cognossent, numquam disputationes eorum et omnem philosophiam de transuerso Acaeius non indiget, sed propter hominem, qui eo utitur, ita ipsum homine
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ celi temꝑatiõ ⁊ equalis iu
ipa uarietate eursus astroꝵ liuui¬
aũq calestiũ temporũ cõstaius
ac mira dest̾ptio t̾raꝵ uaria
fecũditas plaua cãporũ muni¬
menta ⁊ agge̾s mouliũ uiriditas
uos sine cã xẽfacta ĩ quibus mira
disposicĩo ꝓuidentissiue roiuse
lucet Ei gͦ siue cã uoc ẽ ił¬

Expanded text:
cum caeli temperatio et aequalis in ipsa uarietate cursus astrorum luminumque caelestium, temporum constans ac mira descriptio, terrarum uaria fecunditas, plana camporum, munimenta et aggeres montium, uiriditas met sine causa esse facta in quibus mira dispositio prouidentissimae rationis elucet? si ergo sine causa nec
Abbreviated transcription (Latin):
għĩa q̃ ad uerũ ꝓ prius accederet
Nã ꝑticula tiuui uentas ablys
tota cõprelgonsa est ffacta rẽ
carũbus apparet G rraut igit᷑
eiũ uix onuia spõte nata esse

Expanded text:
ia quae ad uerum propius accederet: nam particulatim ueritas ab iis tota conprehensa est. factum esse carminibus apparet. errant igitur qui uel omnia sua sponte nata ess
Abbreviated transcription (Latin):
dus habet roum qr cõbat et rogi
asti ⁊oõi si pessuit cuur aut factus
iii p̾n ͦ sit aut postra resoluatut
Quod q Docere nõ potãt epieu¬
rus sue deuiocritus sua sponte
uatũ eẽ dixit semĩb intet sepos¬
sim couũtibus quib it̾um resolutis
dissidiũ atq interitũ secuturũ/ Car¬
rupit gͦ. qd recte uiderat et totani
racorm punitus iguor aancia nõuis
e u̾tit redeitq niũdũ et ormta

Expanded text:
et regit rationem, si possunt, cur aut factus incipio sit aut postea resoluatur. quod quia docere non poterat Epicurus siue Democritus, sua sponte natum esse dixit seminibus inter se passim coeuntibus: quibus iterum resolutis discidium atque interitum secuturum. corrupit ergo quod recte uiderat et totam rationem penitus ignorantia rationis euertit redegitque mundum et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ni Rñi coustat id qd scoyei auint
hom̃i cã mũdũ uẽ frabricatum
ꝙͣꝙͣ in hoc ip̃o nõ mediocnter
ipeccens ꝙ nõ hoĩs causa dicũt
latio totũ eõ prehendit hũanid
gouus s hoc ideo qni iguorant
unũ hoĩom a deo ẽẽ formatum
putãtq hor̃es in om̃ib t̾ris et¬

Expanded text:
d Stoici aiunt, hominum causa mundum esse fabricatum; quamquam in hoc ipso non mediocriter peccent, quod non hominis causa dicunt,latio totum conprehendit humanum genus. sed hoc ideo, quia ignorant unum hominem a deo esse formatum putantque homines in omnibus ter
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑ̃dacuum s ad usus aliquos
utiles laborautur eqũdus iitm
adeo factus est nõ utiq pp̃ ipm̃
iũdũ ueq enĩ aut calore solis
cũ seusu carear ĩ diget S ue il¬
lud quid dici potest ꝙ deus ꝓpt se
ip̃m fecit niudũ qui potest rẽ siĩ
nõ untur A pparet ergo manciłi
c̃a mnũdũ esse cõstrtũ qnĩ reb
hus quib gõsfcit mantes fruũtur
que ut uiuẽ ut cõstare pessut dĩã
hiis necessaria tpib certis subiu¬
iustra utur Rurisus ceteras aĩantes
hoĩe cã eẽ fictas ex eo clarũ est
M hõi seruũt ⁊ tutele erꝰ atq esi¬
bus Sate sũt quĩ siĩ terrene suie
aquatiles nõ seutiũt ñdi roẽm
sicut hõ  Respondend̃ et hoc loco

Expanded text:
ad usus aliquos utiles laborantur. mundus igitur a deo factus est non utique propter ipsum mundum: neque enim aut calore solis cum sensu careat. indiget. sed ne illut quidem dici potest, quod deus propter se ipsum fecerit mundum, quonon utitur. apparet ergo animantium causa mundum esse constructum, quoniam rebus iis quibus constat animantes fruuntur: quae ut uiuere, ut constare possint, omnia iis necessaria temporibus certis sumministrantur. rursus ce fictas ei eo clarum est, quod homini seruiunt et tutelae eius atque usibus datae sunt, quoniam, siue terrenae sunt siue aquatiles, non sentiunt mundi rationem, sicut homo. respondendum est hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
om̃o adusum aliquẽ fieri itẽ
est Nuis ẽ miĩ uel tã ĩ eptus
uel tã ociosus ut aggredilitut
aliquid fac̾e frustra ex quo uullã
utilitatem nullũ cõmodũ speret
possit hĩtari/ Qui uauẽ fabricat
nõ iõ insumit oꝑa: ut eñĩ uauis
appareat s us in ea nauuret᷑ Itẽ
qui uas aliquod inftituit aut
foruat nõ ꝓpt̾ea id facit ut mĩ
sessisse uideatur f ut uãs Illudef¬
sectũ capiat aliꝯiuid ictium si

Expanded text:
 ad usum aliquem fieri necesse est. Quis est enim vel tam ineptus, vel tam otiosus, ut aggrediatur aliquid facere frustra, ex quo nullam utilitatem, nullum commodum speret? possit habitari; qui nauem fabricat, non ideo insumit operam, ut tantum nauis appareat, sed ut in ea nauigetur; item qui uas aliquod instituit ac format, non propterea id facit, ut tantum fecisse uideatur, sed ut uas illut effectum capiat
Abbreviated transcription (Latin):
cui ꝗ miuoitt apos hoĩes ꝯuate aut
quis opecerit. Nã lucrenũs cũ nĩi¬
dat disseret no nsse a dĩs cõstitutu
sit ait Dice porro hom̃i cã uolusse
patate p̃clatam mundi natutã de¬
uide intuli desiꝑẽ est Aiuid riũt

Expanded text:
s quare aut quis effecerit. nam Lucretius cum mundum diceret non esse a diis constitutum, sic ait: dicere porro hominum causa uoluisse parare praeclaram mundi naturam deinde intulit desipere est. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
cur gͦ nos nati sumus cur uiũdo
ip̃o fruuit᷑ Quid sibi uult hũam
aliena cõmoda ĩ terpiginꝰ/ Ourde¬
iq augenuit mniuium᷑ ĩteriuius
Quid habet ⁊ aciõnis ip̃a gu̾atio ab
ꝑpetua sucessiõ Rmurũ uide deus
uoluit et suis uariis ymaginibus
tãꝙ̃ suilla confinge quib se oblec¬
taret et inchilominus tñ si ita eẽt
cure heiet aminautes pc̃̾ipireq

Expanded text:
o nos nati sumus? cur mundo ipso fruimur? quid sibi uult humani aliena commoda intercipimus? cur denique augemur minuimur interimus? quid habet rationis ipsa generatio? quid perpetua successio? nimirum uidere deus uoluit et suis uariis imaginibus tamquam sigilla confingere quibus se oblectaret: et nihilominus tamen, si ita esset, curae haberet animantes praecipueque
Abbreviated transcription (Latin):
ris pt̃ ut iã scelerati atq impii
suuus qui dei meubrã uioleuius Pa¬
titur ne gͦ. uexari corꝑus sũu deuar
et de uiloni se nel ip̃e face̾ uel ab
hõie fieri sut Nisi forte diuiuus ille
sensus ꝯui mũdo et om̃ib mũdi ꝑti¬
hoc uanũ et ab surdũ ⁊tã iritur
ip̃i enuerũt ꝙͣ hoc iudigent pousu
qui nõ ꝑspexeriuit diuinũ quid

Expanded text:
ris potest? ut iam scelerati atque impii ris potest? ut iam scelerati atque impii simus, qui dei membra uiolemus. patiturne ergo uexari corpus suum deus et debilem se uel ipse facit uel ab homine fieri sinit? nisi forte diuinus ille sensus qui mundo et omnibus mundi partihoc uanum et absurdum est, tam igitur ipsi eguerunt quam haec indigent sensu, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
iũdũ fuit rego sine mũdo Ui
rgit nõ utiq sicut mous corpus
bernator auriga eurrũ nec tñ
nuxti st̃ hĩs rebus quas regũt ꝭ
Nã sic hec c̃a q̃ uidemus deiuẽ¬
bra st̃ iã iinsonsibilis ab inõcoͣ¬
stitiueur deus qm̃ meubra seuste
carent et mortalis qñ uidemus
meubra eẽ mortalia Possto
Possã
enũãre quotieus reprntiuis quas¬
Iate motib uel haueruũt terre
uel desodemt i abrutũ. quotieusde¬
u̾se fluctibus ⁊ ur̃bs et insule coo¬
ierint ni ꝓfuñduni frugiferos cãpos¬
paludes ĩudauenẽ fluũua ⁊ ftagua
siccaueriut moutes etiam uel decl¬
Deruit abrupti nel plauis fu̾int
adequati plurimas regioues et iũt¬
toꝵ fũdata montiũ lateus et̃ ĩ teruus
iguis absuuutet hoc pariii ẽ
si meubris̃ suis nõ paroit deus nͥ
eciam hoĩ liceat aliquid in doi cor¬
pus/ Maria exstruũt᷑ moutes exeidũ¬
tur ⁊ ad eruendas opes ĩ teriora
terrẽ uista̾ effodiũturt. Diud ꝙ ne
carreri quidsiue lacatiõe diuini coro¬

Expanded text:
dum, fuit ergo sine mundo. Si regit, non utique sicut mens corpus bernator, auriga currum. Nec tamen mixti sunt iis rebus, quas regunt. Nam si haec omnia, quae videmus, Dei membra sunt, jam insensibilis ab his constituitur Deus, quoniam membra sensu carent, et mortalis, quoniam videmus membra esse mortalia. Possum enumerare, quoties repentinis quassate motibus vel hiaverint terre vel descenderint in abruptum, quotiens demisse fluctibus et urbes et insule abierint in profundum, frugiferos capaludes inundauerint, flumina et stagna siccauerint, montes etiam uel deciderint abrupti uel planis fuerint adaequati; plurimas regiones et multorum fundamenta montium latens et internus ignis absumit. et hoc parum est si membris suis non parcit deus, nisi etiam homini liceat aliquid in dei corpus: maria extru- . untur, montes exciduntur et ad eruendas opes interiora terrae uiscera effodiuntur. quid quod ne arari quidem sine laceratione diuini corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ut illis far ut merũ demꝰeto¬
dorẽ thiuris ⁊ sangne pecudũ
q̃ ueq in mortalio gratatẽ
possut qr st fragilia neopo
sus ee exꝑtibus corporũ qr hͤ
ad usimi corporalũ data sunt
Rit tñ si ta desiderarent sibi
ip̃i possuit exhibere cũ uellẽt
Sine iit᷑ intereũt amiesine
Cur nascuntur. int̾rut̾ sincedũt
rouonant᷑ Quid dni ex cultib.
eoꝵ assequũtur qui post mortẽ
nichil futuri sunt Quidd p̾stãt
quid policẽt᷑ quid minãtur aut
hoĩb aut dis dugnu uel si ma¬
nent aĩe poss obitũ quid de¬
hire factira ue sunt Quid illisos
est thesauro aĩaꝵ ip̃e illi exquo
fonte oriũtur/ Quoud aut qͣre
aut̃ unde multi sũt ita fit ut illis
rerũ sũma quã suꝑius es̃prelp̃dimꝰ
aberrau̾is oĩs ⁊acio intereat ad uich̃¬
ilũ om̃ia reuoluantur/ Quã sũmiã
fere quibus siuũa ip̃a cõstat ⁊ ui¬
Deriit ⁊ ex plicauerũt S diu̾si
ac diu̾st omia illa ꝓtulerũt nõ

Expanded text:
illis far et merum demus et odorem turis et sanguinem pecudum? quae neque inmortalibus grata esse possunt, quia sunt fragilia, neque usui esse expertibus corporum, quia haec ad usum corporalium data sunt: et tamen si ea desiderarent, sibi ipsi possent exhibere, cum uellent. siue igitur intereunt animae siue cur nascuntur intereunt succedunt renouantur? quid dii ex cultibus eorum adsecuntur qui post mortem nihil futuri sunt? quid praestant, quid pollicentur, quid minantur aut hominibus aut diis dignum? uel si manent animae post obitum, quid deiunt facturiue sunt? quid illis opus est thesauro animarum? ipsi illi ex quo fonte oriuntur? quomodo aut quare aut unde multi sunt? ita fit ut si ab illa rerum summa quam superius conprehendimus aberraueris, omnis ratio intereat et ad nihilum omnia reuoluantur. Quam summam qfere quibus summa ipsa constat et uiderint et explicauerint. sed diuersi ac diuerse illa omnia protulerunt no
Abbreviated transcription (Latin):
uõ ipẽ iudũ fecit hd et ip̃i fatõ¬
tur alias cũ homi causa p̃dicãt
possit/ Si qͥd dõus est dinuu̾a ⁊ et¬
na mẽs acorpore soluta ⁊ libera
Cuius uim marestatẽq qm̃ ĩ tellux̃
nõ poterant mistuerũt eũ q̃nudo
idest oꝑi suo unde ẽillud uir¬
giliauũ Totãq infusa ꝑ artus

Expanded text:
non ipse mundum fecerit. quod et ipsi fatentur alias, cum hominum causa praedicant possit, siquidem deus est diuina et aeterna mens, a corpore soluta et libera. cuius uim maiestatemque quoniam intellegere non poterant, miscuerunt eum mundo id est operi suo. unde est illud Vergili
Abbreviated transcription (Latin):
habent᷑ in p̃cio si quis putat
deo cara is planr quid sit deꝰ
nescit cui putat uolupͭ ͥ esse
ras res quas eciam homo si cõ¬
teniserit iure laudabit᷑ Coud
gͦ castum quid deo dignũ nisi
ꝓ ip̃e in illa dĩna loge poposcit
Duo st̃ q̃ offerri de bent donũ
ut sacrificiũ donũ imꝑpetuũ
sacrificiũ ad tp̃o uerum apid
istos qui nulloͦ. rõnem dĩmita

Expanded text:
habentur in pretio si quis putat habentur in pretio si quis putat deo cara, is plane quid sit deus nescit: cui putat uoluptati esse eas res quas etiam homo si contempserit, iure laudabitur. quid ergo castum, quid deo dignum nisi quod ipse in illa diuina lege sua poposcit? duo sunt quae offerri debeant, donum et sacrificium, donum in perpetuum, sacrificium ad tempus. uerum apud istos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos dei ꝓfitebunt̾ ita
Cuiꝰ legis panca quid capita
posui ꝙ ꝙ sum pollicitꝰ ea mre
tm̃ͦ esse dicturũ q̃ sũmũ fasti¬
giũ uintuti et iusticie impone¬
rent si quis uoletcẽta omia
cõprehende ex fonte ip̃o petat
uude ad nos eiius iste manauit
Nũt de sacrificio ip̃o pauta
dicamius Ebur inquit platonõ
rũpi ꝙꝙͦ subripi potest sed sicut
hoc uidit non oport̾e uiuenti of¬
ferri aliquid qd fit ex mortus
corꝑe cur illud non uidit nõ de¬
bere incorꝑali corporale munꝰ
offerri Qto melius et uerins
senͭ ͣ uultis ne nos inquis de¬
ui cogitare magnũ et placi¬
dum et maiestate leui uerẽd
amicũ et semꝑ in pximo
multo colend̾ Que eñ ex
trucidacõe ĩnerentium uo¬
luptas est S mr̃te pura uo¬
no honestoq ꝓposito nõ tẽpla
illi cõgestis in altitudinẽ sax¬
is exstruẽda st̾ in suo cuiq cõ¬
secrandus est pectore uestes
igit᷑ et gẽmas et cet̾a q̃ funt

Expanded text:
discipulos Dei profitebuntur, itadiscipulos Dei profitebuntur, itacuius legis pauca equidem capita posui, quod sum pollicitus ea me tantummodo esse dicturum quae summum fastigium uirtuti et iustitiae imponerent. si quis uolet cetera omnia comprehendere, ex fonte ipso petat unde ad nos riuus iste manauit. Nunc de sacrificio ipso pauca dicamus. ebur inquit Plato nonrumpi, quidquid subripi potest. sed sicut hoc uidit, non oportere uiuenti offerri aliquid quod sit ex mortuo corpore, cur illud non uidit, non debere incorporali corporale munus offerri? quanto melius et uerius Seneca uultisne uos inquit deum cogitare magnum et placidum et maiestate leni uerendum, amicum et semper in proximo, multo colendum — quae enim ei trucidatione immerentium uoluptas est? —, sed mente pura, bono honestoque proposito? non templa illi congestis in altitudinem saxis extruenda sunt: in suo cuique consecrandus est pectore. uestes igitur et gemmas et cetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
erit ut cupiditati cõtiuẽcia
reluctet᷑ Nec tm̃ alienis tho¬
ris que acting̾e non licet uerũ
etiam publicis uulgatisq cor-¬
porib abstinend deus p̃cepit
docet q nos cum duo int̾ se
corpora fiint copulata unũ cor¬
pus effic̾e Ita quĩ se ceno ĩmer/¬
quid̃ cito abluui potest mẽs autẽ nõ bli¬
contagione impudici corporis
comquinata non potest nisi ⁊
longo epr̃e et multis bouis oꝑibz
ab ea q̃ inheserit collumone
purgari Oporret gͦ sibi quẽ ꝙ
ꝓponere duoꝵ sexuũ cõiũctioẽm
gñandi causa datã esse uiuẽ¬
tib ramq lege hiis affectib
positam ut successionẽ parẽt
Sicit autẽ dedit nobis oculos
deus/. non ut spectenius uolup¬
tatem capianius ẜ ut uideamꝰ
ꝓpt̾ eos actus qui ꝑtinẽt ad
uite ncc̃itatem itã genitalẽ
corporis ꝑc̾e qd nonẽ rp̃m
docit nlla alia causa nisi
effigiande sobolis accepinis
huic dñre legi sũma denocõe
parend est sunt oñis qui se

Expanded text:
erit, ut cupiditati continentia erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris quaeque attingere non licet, uerum etiam publicis uulgatisque corporibus abstinendum deus praecipit docetque nos, cum duo inter se corpora fpus efficere. Ita qui se coeno immersquidem cito ablui potest: mens autem contagione impudici corporis inquinata non potest, nisi et longo tempore, et multis bonis operibus, ab ea quae inhaeserit colluvione purgari. Oportet ergo sibi quemque proponere, duorum sexuum conjunctionem generandi causa datam esse viventibus, eamque legem his affectibus positam, ut successionem parent. Sicut autem dedit nobis oculos Deus, non ut spectemus, voluptatemque capiamus, sed ut videamus propter eos actus, qui pertinent ad vitae necessitatem, ita genitalem corporis partem, quod nomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae sobolis accepimus. Huic divinae legi summa devotione parendum est. Sint omnes, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
quib non sufficiat sexus a deo
Satus nisi eciã suũ sexũ ꝓphane
at petulant᷑ illudant Hec tñ
apud illos leuia et ꝙͣ honesta
st Quid dicã de giis qui ab¬
hõĩandam non libidinẽ s iusa¬
mã pocuis exercent Piget dic̾e
si quid hiis fore credanuuo qͦs
non piget fac̾e̾ Et tñ dicend
est qr sic de istis loquor quor
teterrima libido ⁊ execrabilis
furor ne capiti quid̃ ꝑcit dmmb
hoc uerbis aut qua indignatõe
nũi ne pħas ꝓsequar uicit otfi¬
tiũ singne scelere magnitudo
Cum ergo libido hec edat oꝑa
et hoc faciuora designet armã¬
di aduersꝰ eam uir maxima
sumꝰ Quisqͥs affcũs illos fre-¬
nare non p̃t̃ cohibeat eos mtra
p̾scͥpcum logitim. chori ut in al¬
iud qd auide expetit cõsequat᷑
et tñ in pctm̃ nõ incidat nam
quid sibi homes ꝑditi uolunt
nempe honesta oꝑa uoluptas
sequit᷑ si ip̃am ꝑ se appetunt
iusta et legituna friu lecet
maxima adhibenda uirtus

Expanded text:
quibus non sufficit sexus a deo quibus non sufficit sexus a deo datus, nisi etiam suum sexum profane ac petulanter inludant. haec tamen apud illos leuia et quasi honesta sunt. quid dicam de iis qui abominandam non libidinem, sed insaniam potius exercent? piget dicere, sed quid iis fore credamus quos non piget facere? et tamen dicendum est, quia fit: de istis loquor quorum teterrima libido et execrabilis furor ne capiti quidem parcit. quibus hoc uerbis aut qua indignatione tantum nefas prosequar? uincit officium linguae sceleris magnitudo. cum igitur libido haec edat opera et haec facinora designet, armandi aduersus eam uirtute maxima sumus. quisquis affectus illos frenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illut quod auide expetit consequatur et tamen in peccatum non incidat. nam quid sibi homines perditi nolunt? nempe honesta opera uoluptas sequitur: si ipsam per se adpetunt, iusta et legitima frui licet. maxime adhibenda uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
fomenta et uiciis pabulũ sub-¬
ministrat cũ in intimis uisceri¬
bus stimulos cõturbat et com¬
mouet ⁊  nat uralẽ illum ĩcitat
acq inflãmat ardorẽ donet ir¬
retitũ hoĩe implicatũq deci¬
piat at ne quis qui penarũ
metu abstineret alieno lirpa¬
naria qͦ cõstituit ⁊ pudorem
infeliciũ mulierũ publicanit
ut ludibrio hrẽt tam eos qui fa-¬
cuĩt ꝙͣ quas pati ncc̃e est hiis
obscenitatib aĩas ad sanctitatẽ
genitas uelut incem gurgite
demersit pudorem extiuxit pu¬
diciã flagitauit Idem e̾ciam
mares marib admiscnnet ⁊ ue¬
phandos coitus contra naturã
cõtraq iusticiã dei machinatꝰ
est Sic mibuit hor̃es et arma-¬
uit ad uephas om̃e quid em̃ p̃t
esse scm quo qui etatem nubecil¬
cam et p̃sidio indigẽtem libidimi
fur de populandam fedandamꝙ
substrau̾uit Non p̃t hec res ꝓ
magnitudine sceleris enarrari
Nichil amplius istos appellare
possum ꝙͣ impios ⁊ parritidas

Expanded text:
fomenta, et vitiis pabulum subfomenta, et vitiis pabulum subministrat: tum intimis visceribus stimulos omnes conturbat et commovet, et naturalem illum incitat atque inflammat ardorem, donec inretitum hominem inplicatumque decipiat. ac ne quis esset qui poenarum metu abstineret alieno, lupanaria quoque constituit et pudorem infelicium mulierum publicauit, ut ludibrio haberet tam eos qui faciunt quam quas pati necesse est. his obscenitatibus animas ad sanctitatem genitas uelut in caeni gurgite demersit, pudorem extinxit, pudicitiam flagitauit. idem etiam mares maribus adplicuit et nefandos coitus contra naturam contraque institutum dei machinatus est. sic imbuit homines et armauit ad nefas omne. quid enim potest esse sanctum us qui aetatem inbecillam et praesidio indigentem libidini suae depopulandam foedandamque sunstrauennt t non potest haec res pro magmtuaine scelens enarrari. nihil amplius istos appellare possum quam inpios et parricidas,
Abbreviated transcription (Latin):
nauĩtis et uestib s de sola libi¬
diue dicend michi pputo q̃
maxime cohercenda est quia
maxime nocet Cum excrgi¬
tasset dens duoꝵ sensuũra-¬
cõez attribuit hiis ut se muitẽ
appet̾ent ⁊ cõm̃ctiõe ganderẽt
Itaq ardentissimã cupiditatẽ
cucta aĩanciũ corporib admis¬
tuit ut in hoc affectus auidis-¬
sime reuerẽt eaqr rõe ꝓpagari
et multiplicari gn̾a possent
Que cupiditas ⁊ appetencia
an homñe uehemẽtior et ac̾ior
ĩuenit᷑ uel quia hõim multi¬
tudinẽ uoluit esse maiorem
uel qm̃ urtutẽ soli hõi de dit
ut esset laus et gla in coherton¬
dis uolup et abstinẽcia sui
Scit gͦ adu̾sarius ille nr̃ ꝙͣta
sit uis quiꝰ cupiditatis quomͦ
quidem nccͣitem dit̾e maluer̃t
ramq a recto ⁊ bono ad pͣmĩ¬
N ad malũ traussert Illicita
eñ desideria ĩmittit ut aliena
cõtaminẽt quib hr̃e ppͥa sine
de licto licet Obicit quippe ocũł
irritabiles formas/ suggeritq

Expanded text:
namentis ac uestibus, sed de sola libinamentis ac uestibus, sed de sola libidine dicendum mihi puto, quae maxime coercenda est, quia maxime nocet. cum excogitasset deus duorum sexuum rationem, adtribuit iis ut se inuicem adpeterent et coniunctione gauderent. itaque ardentissimam cupiditatem cunctarum animantium corporibus admiscuit, ut in hos adfectus auidissime ruerent eaque ratione propagari et multiplicari genera possent. quae cupiditas et adpetentia in homine uehementior et acrior inuenitur, uel quia hominum multitudinem uoluit esse maiorem uel quoniam uirtutem soli homini dedit, ut esset laus et gloria in coercendis uoluptatibus et abstinentia sui. scit ergo aduersarius ille noster quanta sit uis huius cupiditatis, quam quidam necessitatem dicere maluerunt, eamque a recto et bono ad pet pravum transfert. Illicita enim desideria immittit, ut aliena contaminent, quibus habere propria sine delicto licet. Objicit quippe oculis irritabiles formas, suggeritque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽ ne odor quidẽ uirentꝭ
acrigerit fortasse quispiã dix¬
erit Cur gͦ illa facta stͥ nisi ut̾
hñis fruam̃ at em̃ sepe iã dic̃¬
tum est uirturẽ nullam futurã
fuisse nisi hr̃etur q̃ oppͥmeret
Itaq fecit oĩa deus ad instruẽ¬
dum c̾tamẽ rerũ duarum Er¬
go ille cebre iste uolupͭͣarma st̾
iusticiãꝙ abom̃ib excludere
Niis blandimentis et suanita¬
tib titillat aĩas Scit em̃ quia
mortis est fabricatii uoluptas¬
Nam situt deus hoĩem ad uitã
nõ iusi ꝑ uirtutẽ ⁊ laborem
uotat ita ille ad mortẽ ꝑ deli¬
cias ac uoluptates ⁊ sicũt ad
uerum bonum ꝑ fallatiã mala
sic ad uerum malũ ꝑ fallacia
igit᷑ oblectam̃ta ista tãꝙͣ laquei
et plage ne suanitudine mol¬
licie capti sub dicione mortꝭ
cum ip̃o corpore rediganiur
cui nos mãcipam uenio ad¬
ram que ꝑcipit᷑ ex xactu uo¬
cuptatẽ qui sensꝰ est quidto
cius corporis/ s ego nõ deor¬

Expanded text:
et quem ne odor quidem virtutis et quem ne odor quidem virtutis attigerit. Fortasse quispiam dixerit: Cur ergo illa facta sunt, nisi ut iis fruamur? Atenim jam saepe dictum est, virtutem nullam futuram fuisse, nisi haberet quae opprimeret. Itaque fecit omnia Deus ad instruendum certamen rerum duarum. Ergo illecebrae istae voluptatum arma sunt iustitiamque ab hominibus excludere. his blandimentis et suauitatibus titillat animas: scit enim quia mortis est fabricatrix uoluptasnam sicut deus hominem ad uitam non nisi per uirtutem ac laborem uocat, ita ille ad mortem per delicias ac uoluptates, et sicut ad uerum bonum per fallacia mala, sic ad uerum malum per fallacia igitur oblectamenta ista tamquam laquei et plagae, ne suauitudinum mollitie capti sub dicionem mortis cum ipso corpore redigamur, cui nos manciparimus. Venio itur ex tactu uoluptatem: qui sensus est quidem totius corporis. sed ego non de or
Abbreviated transcription (Latin):
unciant ut corpus cibi dulces
uls utilia iocũdis Tichil aspec-¬
tu gratum sit nisi qd iuste qdi
pie fieri uideas iurhil auditu
sua ue nisi ꝙ alit aĩam melio¬
remqz te reddit. Maxime hic
sensus nõ est ad uiciũ de torquẽ¬
dus qui nob̾is ideo datus est ut
Doctrinã dei ꝑciꝑe possemꝰ Itaq
si uoluptas est audire cantus
et carmiã dei laudes cauere
⁊  audire iocũdum sit hec est
uo luptas uera que comes est
⁊ sociã u̾tutis Hec est nõ caduca
N breuis ut illi quas appetunt
qui corpori ut pecudes seruiũt
s ꝑpetua et sue ulla int̾missio-¬
ne delectãs Cuiꝰ terninos si
quis excessit nichilq aliud ex
uolupᵉ petierit nisi ip̃ã uolup¬
tatem/ hic̃ mortem meditat᷑
qr sicut uita ppetua in uir tute
est ita mors in uoluptate uau
a nobis disputet᷑ inisi forte quis
exigit ut dicamius turpe eẽ
oblitus ã florib coronatus mee-¬
dat Que qui facit utiq insipa¬
ens ⁊ meptus et iichil est

Expanded text:
tiant ut corpus cibi dulces: tiant ut corpus cibi dulces: us, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpetua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui a nobis disputetur, nisi foexigit ut dicamus, turpe esse oblitus, ac floribus coronatus incedat: quae qui facit, utique insipiens, ineptus, et nihili est,
Abbreviated transcription (Latin):
de qͣ diximꝰ ocusoꝵ Quis em̃ nõ luru¬
riosum ac neꝙͣ putet eum qui sc̃e¬
nicas artes doun habeat at qͥn
nichil refert utrũ ne luxuriã solꝰ
domi an cum ppło ex̾ceas nithea¬
tro S iam de spectacłis dictum
est restat unũ qd est nobis expug¬
nand ne capiaui᷑ huis q̃ ad sensũ
inregrũ penetrant Nam illa
om̃ia q̃ uerbis carent/ id est arris
ac neruoꝵ suaues somi possunt
facile cõtempni qr nõ adherẽt
neq scribi possunt Carmem
autem cõpositum ⁊ oracio cuin
suauitate decipieus caꝑit mẽ¬
trs ⁊ quo uolu̾it impeslit Inde
hoĩes frãti cum ad religionem
deor accesserint ab̾ aliquo imꝑito
doctore fundati munis credũt
Assueti em̃ dulcib ⁊ politis sire
uotis et singue artifex disectẽ
lo qui non p̃t ymo uere suma
oindncia carere fuco uoluit ea
q Suiuna st̾ ut om̃s incelligent
que ape om̃ib loquebat᷑. Eee
qui ueritati studet qui non uule
serp̃e deciꝑe abitiat miunticias
ac noxias uolup ͭ ᵘ ͦ que aĩam sibi¬

Expanded text:
de qua diximus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibus et politis sine uocis et linguae artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam ui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t ur̃ ĩ hoĩe insi deo iocente ꝑcepta
Nã pt̃ hõ intellug̾e̾ diuiua / potest et
ofac̾e Nã intellig̾e̾ ẽ qͣi ẽ uestitiõ sub¬
Se qui Nõ p̃t̃ aũt face̾ que deus/ qr mor¬
talia corpore ĩdutus est Ergo nei¬
tellu̾e potist q̃ facit ded qͥd an fieri¬
nõ possit exñuẽsitate rerũ atq oꝑũ
diuiuorũ facile est unicuiq muetra
Nã si nũidũ cũ oñib q̃ st̾ ĩ eo con¬
templari uelis ĩtelliges ꝓfecto ꝙͣtũ
doi opus uũauis oꝑib autestet /
Ita op̃tum int̾ oꝑa diuua et huãua
interest tĩ distare iterdei hõĩsq

Expanded text:
o docente percepta. nam si potest homo intellegere diuina, poterit et facere: nam intellegere est quasi e uestigio subsequi. non potest autem facere quae deus, quia mortali corpore indutus est, ergo nedem potest quae facit deus: quod an fieri possit, ex inmensitate rerum atque operum diuinorum facile est uni cuique metiri. nam si mundum cum omnibus quae sunt in eo contemplari uelis, intellegas profecto quantum dei opus humanis operibus antistet. ita quantum inter opera diuina et humana inter
Abbreviated transcription (Latin):
terua intelligencia uõ p̃t cõprehẽ¬
di qd illi siue doctore ꝑsiipõs facere
uoluerũt. Itaq iiuarias sibi q cõtra¬
rias sinas iudicerũt ex ꝯuib exitũ
nõ hauerent et ĩ eod luto sicut comicꝰ
ait hesitauerũt scilicet assũptionib
eoꝵ nõ rñdente rõne cũ assũpsissãt
qͥd uera s que affiruari ꝓbariq
nõ possent siuesciẽtia ueritatis re

Expanded text:
terna intelligentia non potest comprehendi, quod illi sine doctore per seipsos facere voluerunt. Itaque in varias sibique saepe contrarias sententias inciderunt, ex quibus exitum non haberent; et in eodem luto sicut Comicus ait haesitaverunt; scilicet assumptionibus eorum non respondente ratione, cum assumpsissent quidem vera, sed quae affirmari probarique non possent si
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hoĩs et hoĩem sua cã dẽũ feci¬
sse ꝙͣ ꝓ ex om̃ibus aĩantibus solꝰ
ita formatus ust ut ocłi oius ad ce¬
lũ erecti faciẽs ad doũ sprctãs uul¬
tus cũ suo parente coĩs sit ut uide¬
atur hoĩem deus ꝙͣi porrecta muanu
alleuatũ ex huio ad cõtẽplacionẽ
fui excitasse Quid ergo inquit
Deo cultus hoĩs cõfert btõ ⁊ nulla
re indigonti uel si tauti honoris
hoiũm habuit ut ipus cã mudĩe
fabricaret ut iustrueret eũ sapũtia
canꝙͣ filiũ eur mortalẽ fragiłeq¬

Expanded text:
dum hominis, et hominem sui causa Deum fecisse, quam quod ex omnibus animantibus solus ita formatus est, ut oculi ejus ad coelum directi, facies ad Deum spectans, vultus cum suo parente communis sit, ut videatur hominem Deus, quasi porrecta manu allevatum ex humo, ad contemplationem sui excitasse? « Quid ergo, inquit, Deo cultus hominis confert, beato, et nulla re indigenti? vel si tantum honoris homini habuit, ut ipsius causa mundum fabricaret, ut instrueret eum sapientia, tamquam filium, cur mortalemque fragile