comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouero anisqz infenorib
prelatis suffraganeis subie¬
etis eisdem et eorum offitia¬
libr ad suffraganeos ipos
deret ernon ad eamdem cu¬
nam omissis dictis suffra¬
antem ad prefatam curia
abeoridem suffraganeo¬
nimnel suorumoffitialiũ
audientia fuerit appellatũ
remenꝰ. archiep̃e quiprotẽ¬
pore fuent nel offitiales ip¬
sins nuilla tenemis mappł¬
lacionis cansas interposite
ante diffimtiuam sententi¬
enisdemcã probabili sen le¬
gittima non expressa.

Expanded text:
uero, aliisque inferioribus prelatis suffraganeis subiectis eisdem, et eorum officialibus, ad suffraganeos ipsos debet, et non ad eandem curiam, omissis dictis suffraautem ad prefatam curiam ab eorumdem suffraganeorum, uel suorum officialium audientia, fuerit appellatum, Remensis archiepiscopus, qui pro tempore fuerit, uel officiales ipsius nullatenus in appellationis causa interposite ante diffinitiuam sententieiusdem causa probabili seu legitima non expressa.
Abbreviated transcription (Latin):
eporu p̃ius pro¬
mntie paudiendis ⁊t̾mi¬
nandis eorũ causis libe
adremen. cunam acceda
turpenitus reuocamus
qr ãsitenerent iidem ep̃i
prosiusculpis uinenlo
erculpis ipĩs cũidño ĩne¬
matur aiire cessũ adre¬

Expanded text:
porum ipsius prouintie pro audiendis et terminandis eorum causis libere ad Remensem accedatur curiam, penitus reuocamus; quia etiamsi tenerentur iidem episcopi pro suis culpis uinculo ex culpis ipsis, cum id non inueniatur a iure concessum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
fracum suffraganeorũ
iemen. ec̃ce suorumq offi¬
tialium qui genẽralicer de
causis adip̃orum forum ꝑ¬
cinentib eorumdem uces
supplendo cognoscunt. mi¬
um ardem consistorum sirie
andicorum sit censendum
abipis officiatib non adi¬

Expanded text:
infra. Cum suffraganeorum Remensis ecclesie, suorumque officialium qui generaliter de causis ad ipsorum forum pertinentibus, eorumdem uices supplendo, cognoscunt, unum et idem consistorium siue auditorium sit censendum, ab ipsis officialibus non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtemptis honorib̾abiec¬
tis duntiis sꝑtisq delitri
arbitrium ꝓprium subin¬
garnt altenus dictiomi
retrorespitimt adaratru̇
manumissa dum pcipitãt̾
tuunt inlicigioriman¬
fractus carum strepitibrs.
stratoẽs pprii ordinis soli¬
um p̾lature ꝯsende̾ moliũ¬
tur eletionib postulatõib
seupuisiomibdese indis¬
cordia celebratis impii¬
de pr̃andos sensum p̾bẽ¬
diassensum asuosupio¬
re nũquam extortalicẽ¬
tia pociusquamobtenta
nisse ⁊ puenturamaiora

Expanded text:
onoribus, abjectis divitiis, spretisque delitiis, arbitrio proprio subjugato alterius ditioni, retro respiciunt ad aratrum manu missa, dum præcipitanter ruunt in litigiorum anfractus, causarum strepitibus strationes proprii Ordinis solium Prælaturæ conscendere moliuntur, electionibus, postulationibus, seu provisionibus de se in discordia celebratis improvide præstando consensum, præbendi assensum a suo Superiore nonnunquam extorta licentia potiùs, quàm obtenta;nisse, & proventura majora
Abbreviated transcription (Latin):
constituere procitatȯib
infutims causis appllato¬
num ⁊mn hibitõib faciẽ¬
decosuetudine buuismõi
datur incausis priusquã
fieri penitus inbibemus.
cent insuffraganeos int̾¬
¶⁊hac idem abofficialib
aliorũ metropo lit morũ
cura ip̃orum suffraganco
quib̾obreuerentia ponci¬
ficalis officii de fem uolu¬
mus inbae ꝑte p̾cipimes

Expanded text:
tuere pro citationibus in futuris causis appellationum, et inhibitionibus faciende consuetudine huiusmodi datur in causis prius, quam fieri penitus prohibemus. terint, in suffraganeos Et hoc idem ab officialibus aliorum metropolitanorum, circa ipsorum suffraganeos, quibus ob reuerentiam pontificalis officii deferri uolumus in hac parte, precipimus
Abbreviated transcription (Latin):
indicet disponãt aliquid¬
ue aliid agãt canonica
phibeant instituta neq̃ꝙͣ
adip̃os possũt in suffraga¬
neoriminisnorũdrocesib
delegare silrlicet eis tales
officiales institriere incisde
qui eorumincecũ applla
causis pappllatoes deuo¬
lutis adipos iam uris dic¬
tionemoptinere noscumn¬
tur propter quod licite
possunt supillis commit¬
tere ices suas non sican¬
teminaliis inquibus.¬

Expanded text:
iudicent, disponant, aliquid aliudue agant, canonica prohibeant institutae nequaqad ipsos, possunt in suffraganeorum suorum diocesibus delegare: similiter licet eis tales officiales instituere in eisdem, qui eorum uice, cum appellatcausis per appellationem deuolutis ad eos, qui iuridictionem optinere noscuntur, propter quod licite non possunt super illis committere uices suas. Non sic quidem in aliis in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
municatois astrictus ⁊ offerre
pretea que sieẽca eum ialiqͦ
ꝯtradebitum lefat ꝙ nõ edeba
parataerat corngẽ ac instatũ
debitum reformare a si diceret
lesissemus paratieram̃ uocãe
reges p̾latos ⁊ principes tam
ecc̃asticos quamseculares ad
sibisatisfacẽ sicum lesisszina¬
mãsuetudine ⁊mificordia qr¬
tumcumdeo⁊ honore suofieĩ
adherẽtes impace ponẽ plera¬
q securitate gaudere ũ num¬
quam bẽ occẽe possent aliqḋ¬

Expanded text:
municationis astrictus, et offerri preterea, quod si ecclesia eum in aliquo contra debitum leserat, quod non credebat, parata erat corrigere ac in statum debitum reformare. Et si diceret lesissemus, parati eramus uocare reges, prelatos et principes, tam ecclesiasticos quam seculares, ad sibi satisfacere, si eum lesisset in amansuetudine ac misericordia, quantum cum Deo et honore suo fieriadherentes in pace ponere, plenaque securitate gaudere, ut nunquam hac occasione posset aliq
Abbreviated transcription (Latin):
dos faciẽtes sibi ꝓpom pipẽs
nob̾erat pacẽ pomma secũ
hr̃e necno cum omnib boĩ¬
quos decinebat eaptinos ⁊
resticutopot̾at ẽẽ pacis ꝑ¬
plinũ indueciua cum ut
illos restituẽt cumad idem
tam ip̃e quã suinũtii anq̃
officium ꝓmissisẽt rogan¬

Expanded text:
es nobis erat, pacem per omnia secum habere necnon cum omnibus hominquos detinebat captiuos, erestitutio poterat esse pacis plurimum inductiua, cum ut illos restitueret, cum hoc idem tam ipse quam sui nuncii, antequam officium, promisissent, roga
Abbreviated transcription (Latin):
creitent insi forte de confrierr¬
dine ant primiliosinc uiralio
sp̃alisit appellandum ad aliũ
appellan ¶Sm̃as quoq inter¬
cationis inappellatõe abeo a
quoappellatum ꝓponitur pi¬
mulgatas nullatenris nisii
nocatus ꝑtib adeappellatione
legictime cognitorenocenti
appllatione cognito constitit
eamminus rõnabilẽ erticisse
cãm ad euidem suffraganeũ.
remictere nõ p̾ponat. ¶Demi.

Expanded text:
cent, nisi forte de consuetudine aut priuilegio, siue iure alio speciali sit appellandum, ad alium appellari. Sententias quoque intercationis, in appellantem ab eo a quo appellatum proponitur latas, nullatenus nisi uocatis partibus, et de appellatione legitime citato, reuocent, appellatione cognito, constiterit eam minus rationabilem extitisse, causam ipsam ad eumdem suffraganeum remittere non postponat. II.
Abbreviated transcription (Latin):
eedaturmeã nisi priusi
appilatione receptarłut
emssa cansa probabilico¬
gnoseẽ incipiant decabui
mõĩansit uerasit. ¶ siant
post sinam ineasib aiure
probibitis ut pote asm̃a¬

Expanded text:
ausa, nisi prius appellatione recepta uelud emissa ex causa probabili, cognoscere incipiant de causa huiusmodi an sit uera. Si autem post sententiam, in casibus a iure prohibitis, utpote a
Abbreviated transcription (Latin):
nuilla terius autnõnifra.
e. dies post intlocutoriam
uł diffinitinã siñam appel¬
latumfuisse sen aliquid ali¬
cãm ad ipãm ad eos taliter¬
mat. ¶Quedsiobitiatur
exuista causa seuminus le¬
gictima ante snĩam appĩ¬
lationem intpositam exci¬

Expanded text:
nullatenus, aut non infra X dies post interlocutoriam uel diffinitiuam sententiam appellatum fuisse, siue aliquid ali causam ipsam ad eos talitermant. Quod si obiciatur ex iniusta causa, siue minus legitima ante sententiam appellationem int
Abbreviated transcription (Latin):
rum millum adaliquam ec¬
clesiamrecipiant nisitantur
erdepuentib ip̃ius ccelesie
coramcis fuent assignatum
mnde ura episcopalia possint
pe soluere et congruam sustẽ¬
tationem babere. ¶Uenimsi¬
cut nobis querela multorum

Expanded text:
ullum ad aliquam ecclesiam recipiant, nisi tantum eis de prouen/tibus ipsius ecclesiam coram eis fuerit assignatum, unde iura episcopalia possit / persoluere et congruam sustentacionem habere. Uerum sicut nobis multorum
Abbreviated transcription (Latin):
moracum prĩcipẽ qui se mm¬
pio ⁊regnis om̃iqz honore ⁊
dignitate reddidit ram ĩdi¬
gnum quiq ppsuas iniquica¬
tes adeone regnet uł impet
c̃abiectus suis ligatum pecca¬
tis ⁊abiectu oĩq honore ac
dignitace priuatum adño.
ostẽdimdenũtiamus anicho¬
minus smĩando priuam om̃x
qui ei iuram̃tosidelitatis tenẽ¬
tur astrieti auiram̃to huimõi
ppetuo absoluẽtes auẽte apo¬
ꝯdecnẽdo quoslibet quidem¬
ceps ei uelud impatoriuł regi
cõsilium uł auxiliũ p̾stiterit
seu fauorẽ ipõfcõ ex comuni

Expanded text:
moratum principem qui se imperio et regnis omnique honore ac dignitate reddidit tam indignum quique propter suas iniquitates a deo, ne regnet vel imperet, est abiectus, suis ligatum peccatis et abiectum omnique honore ac dignitate privatum a domino ostendimus, denuntiamus ac nichilominus senqui ei iuramento fidelitatis tenentur astricti a iuramento huiusmodi perpetuo absolventes, auctoritate apoet decernendo quoslibet, qui deinceps ei velut imperatori aut regi consilium vel auxilium prestiterint seu favorem, ipso facto excom
Abbreviated transcription (Latin):
gnum scilicie qd̃ est sp̃ale pa¬
crimoniũ beatipectiadem prĩ¬
ceps abaplicasede tenebat in
feudum iamadtantamielicis
naicis exinanicionẽ ẜuitutẽ¬
que reregit qd̾eis pene penit̾
manfunt ibidẽ sub suili qua¬
si cõdictione uinẽ ac roma¬

Expanded text:
gnum Sicilie, quod est speciale patrimonium beati Petri et idem princeps ab apostolica sede tenebat in feudum, iam ad tantam in clericis et laicis eximationem servitutemque redegit, quod eis pene penitusmanserunt ibidem, sub servili quasi conditione vivere ac Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ingentenes cõscientia iuste
aiad. ãtere meũdem. ¶Et ut
adpͥsens decetis eius scelibo
multociens pacẽ ꝯdam inter
giumcapifaciens cardinales
scẽ romaneec̃ce ac alianm ec¬
clianim platos clicos religio¬
sos ⁊seculares uemientes ads

Expanded text:
gente nos conscientia iuste animadvertere in eundem. Et ut ad presens de ceteris eius sceleribus multociens, pacem quondam inter egium, capi faciens cardinales sancte Romane ecclesie ac aliarum ecclesiarum prelatos et clericos religiosos et seculares venientes ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ixpte hr̃s institutus
ẜuus. nõdum adita hr̃ditate
acobr̃de eius lib̾ ⁊ hr̃s fit ne¬
cessarius. quia nõ acohr̃de s
asem̃etip̃o accipit lib̾tatem.
nisi i ita institutus fu̾it. cũ
m̾ichi quis hr̃s erit. stichus
liber ⁊ heres esto.¬

Expanded text:
te heres institutus seruus et nondum adita hereditate a coherede eius liber et heres fit necessarius, quia non a coherede, sed a semet ipso accipit libertatem: nisi ita institutus fuerit: 'cum mihi quis heres erit, Stichus liber et heres esto'
Abbreviated transcription (Latin):
mitt᷑ere. Qd sic recipiendu ẽ.
⁊̃ siuiuo pupillo mortuus eĩt.
dem̃ pupillus ampiibes deces¬
ẜit.nam is qui hr̃s extrt̾it. pu¬
nam ⁊ sup̃m inuitũ obligat.
ꝯũgi eam pat̾ne hr̃ditat et
actresteroi uire acquiri cui
pat̃ solum hr̃̾dem ĩstituit. et
sus hr̃s non ẽẽt. ẜuum lib̾m
ꝯhr̃dem eẽ uisẜat. filius tam¬
quam pat demẽs fuiss. uõru
eius p̾onem abintestato petit.
⁊ita hr̃ditatem eius possedit.¬
labe̾o ait. si ꝓbaretur. sanamẽ.¬
te patrem testm fecisse. filiu
extestam̃to patri hr̃dem esse.
hoc falsum puto. nam filius
emancipatus cum hr̃ditate
testam̃to datam adse ꝑtinẽ
noluit. ꝯtinuo eim adsubsti¬
tutum hr̃dem tranͣsisit. nec
põt uideri ꝓ hr̃̾de gessisse ꝗ ut¬

Expanded text:
mittere: quod sic recipiendum est etiam si uiuo pupillo mortuus erit, deinde pupillus impubes decesserit. nam is qui heres exstiterit punam si ipsum inuitum obligat, coniungi eam paternae hereditati et adcrescendi iure adquiri cuicpater solum heredem instituit et, si is heres non esset, seruum liberum et heredem esse iusserat: filius, tamquam pater demens fuisset, bonorum possessionem ab intestato petit et ita hereditatem possedit.Labeo ait, si probaretur sana mente pater testamentum fecisse, filium ex testamento patri heredem esse. hoc falsum puto: nam filius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest uideri pro herede gessisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ecessarus hr̃dibo nõ so
ꝯsul pot̾atem facit. ut quãius
creditorib hr̃ditarus iure ci¬
uili tẽnͣeãtur. tñineos actioñ
detur siuelurt derelinquere br̃¬
ditatem. S impubib quidẽ.
q̃ si seĩ m̃icuerĩt hẽditati. p̃¬
stit abstinendi facultatem.
dãpnosam br̃oitatẽ parẽtis
appetierit. Ex gn̾ali edicto ꝙ

Expanded text:
ecessariis heredibus non soloconsul potestatem facit, ut, quamuis creditoribus hereditariis iure ciuili teneantur, tamen in eos actio non detur, si uelint derelinquere hereditatem. sed impuberibus quidem, etiamsi se immiscuerint hereditati, praestat abstinendi facultatem, damnosam hereditatem parentis appetierint, ex generali edicto quod
Abbreviated transcription (Latin):
beat .Ri. proꝑte eorum qui se
abstinuerĩt ⁊ actiones sołe
decerni in eam que adiss et
maluiss integra honera here¬
ditaria subire
tianis ita refert. cum due filie
altera sepatna hr̃ditate aħ
stinuerat. alt̾a bona paterna
uendrorret. totumq honus
h̃ ditarias utiles daturum
recte pollicitum eique adhr̃¬
ditatem patris accesẜat.dene¬
grenrumq ei quese absfinu¬
erat
ap̃iant᷑ ⁊ ĩspiciant⁊ describãt᷑.¬

Expanded text:
t pro parte eorum, qui se abstinuissent, actiones solere decerni in eam, quae adisset et maluisset integra hereditaria onetianis ita refert: Cum duae filiae altera se paterna abstinuerat hereditate, altera bona paterna uindicar‹e› totumque onus hereditarias utiles daturum recte pollicitum ei, quae ad hereditatem patris acce‹ss›erat de‹n›egaturumque ei quae se abstinuerat. APERIANTUR INSPICIANTUR ET DESCRIBANT
Abbreviated transcription (Latin):
onem atestatrice pr̃abantur.
Postea excepta seia filia ceteri
pr̾des absanuerũt se hr̃dita.¬
te bñfitio principis.⁊ tota br̃¬
ditis ad seiam ꝑtine̾ ceꝑit. q̃¬

Expanded text:
onem a testatrice praestabantur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit. q
Abbreviated transcription (Latin):
sionis neccitate. qĩ ades alie¬
num dimittant᷑. S ⁊ ꝓcũratoĩ¬
b legatariorũ satisdandu ẽ
eo ꝙ iure utimur. Plane siei ꝗ
inpotãte alicuiꝰ erit legatum
sit. cauebit᷑ eĩ cuĩ uiri subiect̾ ẽ
¶Non solũ aũt legatorum noĩe
br̾des cauẽt s ⁊ succesiores eo¬
rumas ⁊̃ cui ex. Se. ꝯ. restituta¬

Expanded text:
onis necessitate quasi ad aes alienum admittantur. Sed et procuratoribus legatariorum satisdandum est eoque iure utimur. Plane si ei qui in potestate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est. Non solum autem legat‹o›rum nomine heredes cauent, sed et successores eorum
Abbreviated transcription (Latin):
egatoruz noĩe.
satis dari oportẽ pre¬
tor pritauitait quib
testitor dari fieriue
uoluit. hus dẽut det᷑ uł fiat do¬
lumq malũ abfuturum stipr¬
lent᷑. Sẽpꝰenim satisdare cogit᷑.
cui̾cumq sit dignitatis. uel.
facultatum qͣrumcũꝙ hr̃s. nec
debere bonis defũcti. s aut sat̃¬
dabitur eis aut sinõ satis dat᷑.¬

Expanded text:
egatorum nomine satisdari oportere praetor putauit, ut, quibus testator dari fieriue uoluit, his diebus detur uel fiat dolumque malum afuturum stipulentur. Semper autem satisdare cogitur, cuiuscumque sit dignitatis uel facultatium quarumcumque heres. Nec debere bonis defuncti: sed aut satisdabitur eis aut, si satis
Abbreviated transcription (Latin):
duplic̾ata legata eius uideat᷑.
nec amplius adpiculuz hr̃dis
ꝑtinet si quid postea is ꝯsũpi¬
serit. ex soluto ei postiore fi dei¬
ꝯmisso. Rescripto ergo osten:¬
sum ẽ legatarium hr̃di ñ deb̾e
cauere se nõ ꝑditurũ. u̾sa uice
anheres desequẽti legato siue
fidei ꝯmisso cauẽ debeat ei q̃ri¬
tur. Et p̾utem ñ oporte̾ eum
cauẽ. cum ĩ suo arbitrio hãt¬
Quãuis siquis ĩ spexerit ꝙ si
subꝯditione relictum ẽ. dicẽ
deb̾e satisdationẽ exigendã.
¶Certe siue exasse. siue exparte
quis legritum debeat. cauere:
debert. suue in stiutus sit siue

Expanded text:
duplicata legata eius uideantur nec amplius ad periculum heredis pertineat, si quid postea is consumpsit exsoluto ei posteriore fideicommisso'. rescripto ergo ostensum legatarium heredi non debere cauere se non perditurum. uersa uice an heres de sequenti legato siue fideicommisso cauere debeat, quaeritur. et putem non oportere ei caueri, cum in suo arbitrio haquamuis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam. Certe siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue institutus sit he
Abbreviated transcription (Latin):
pẽtierit. agente frẽ exstipła̾tu.
ip̃o iuire tutus erit. S ⁊ si peciũ¬
am ꝯtulit. ꝯdictione eã repetet.
omissa enĩ bõrum pone incipit
pecunia sine cã eẽ apud hr̃de.¬
¶Qui duos filios inpot̾ate habe¬
bat ⁊ eximo eorum ne potez.e¬
mãcipauit filium ex quonepo¬
tem hẽbat. deuide emãcipatus
fes̃. ꝓ creauit filium quẽ auus ĩ
locum filii adoptauit.⁊ uelĩte
status uł intestatus. uel testõ
fcõ p̃terito emancipato filio.
tres p̾tes fieri debẽt. ex quib
una ꝑtinet adfilium qui ĩ po¬
testate remansit. alt̃a adnepo¬
tem qui ĩ locum filii adoptat

Expanded text:
erit, agente fratre ex stipulatu ipso iure tutus erit. sed et si pecuniam contulerit, condictione eam repetit: omissa enim bonorum possessione incipit pecunia sine causa esse apud heredem.Qui duos filios in potestate habebat et ex uno eorum nepotem, emancipauit filium, ex quo nepotem habebat: deinde emancipatus factus procreauit filium, quem auus in locum filii adoptauit et uel intestatus, uel testamento facto praeterito emancipato filio, tres partes fieri debent, ex quibus una pertinet ad filium qui in potestate remansit, altera ad nepotem, qui in locum filii adoptat
Abbreviated transcription (Latin):
ffr̃. Hilium emãcipatum dotẽ
quã filie sue noĩe dederit. ꝯferre
nõ debere. quia nõ sic̃ inmatris
ĩpatris a quo sit ꝓfecta.
exeo nepotẽ in potate sua ht̃. cõ¬
sequent̃ erit dicẽdum sinepos
patris su emancipati accipiat
is quoq boms cauẽ eum̃ deb̾e.
⁊ ẽe sit᷑tilẽ ei qui ad optauit. b
enim diui fr̃es rescripsũt ut ad
collationẽ auus ꝯpellat᷑ playe
eodem rescripto adiectum ẽ sic.
nisi forte auus iste nulluz ex
bis bomis fructum acquirere
uult. paratusq ẽ depotestate
nepotem dimitte̾. aut ademã
cipatum om̃e emolum̃tu bõꝵ
filia que post emãcipationẽ na¬
ta patri hr̃s extitit iuiste queri.¬
optuo ratio reddi non põtͣ. tñ
⁊ ibi łd̃ dicim̾ si. sine dolo ma¬
lo emancipau̾it. ¶Stipulatio
aũt collationis tũc ꝯmittitur
cum int̃pellatus cum aliquo.
spatio quoꝯ ferre potiit non
facitmaxime cum bom iuri ar¬
bitratu collationẽ fieri edicto
p̃toris inẜtum ẽ. siue ergo ĩ to¬

Expanded text:
.Filium emancipatum dotem, quam filiae suae nomine dedit, conferre non debere, quia non, sicut in matris in patris, a quo sit profecta. ex eo nepotem in potestate sua, consequenter erit dicendum, si nepos patris sui emancipati accipiat is quoque bonis cavere eum debere et esse similem ei qui adoptavit: hoc enim divi fratres rescripserunt, ut ad collationem avus compellatur. plane eodem rescripto adiectum est sic: "nisi forte avus iste nullum ex his bonis fructum adquirere vult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum omne emolumentum bonofilia, quae post emancipationem nata patri heres exstitit, iuste querioptivo ratio reddi non potest et tamen et ibi idem dicemus, si sine dolo malo emancipaverit. Stipulatio autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, non facit, maxime cum boni viri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est. Sive ergo in to
Abbreviated transcription (Latin):
patre relicta ⁊ emãcipatorum ĩ
medium ꝯferãtur. ⁊ ita uriles
ꝑtes sumant. euemiet ut emã¬
cipatis quoꝙ collatio abipsis
facta ꝓsit.Uideamus ergo ne:
ꝯmodissimũ sit emancipatos
quartã ꝑtem exbonis pat̾ius
ferre. exsuis t̾tiam. Qd dico
exẽplo manifestius fiat. pona¬
mus patrẽ quadringẽta reliqs¬
se ⁊ duos inpot̾ate filios ⁊ duos
collationis emoilum̃tu adso¬
los qui ĩ potãte remasũt ꝑueĩa¬

Expanded text:
patre relicta et emancipatorum in medium conferantur et ita uiriles partes sumantur, eueniet, ut et emancipatis quoque collatio ab ipsis facta prosit. uideamus ergo, ne commodissimum sit emancipatos quartam partem ex bonis paternis ferre, ex suis tertiam: quod dico, exemplo manifestius fiet. ponamus patrem quadr‹in›g‹e›nta reliquisse et duos in potestate filios, duos collationis emolumentum ad solos, qui in potestate remanse
Abbreviated transcription (Latin):
pecit bõrum pꝰonem. S abĩte¬
stato. Uñ ub̃iqr neget tabłas
testam̃ti patris tales ẽe ut ẜ
petẽt. negaret᷑ aũt filius pa¬
troni eẽ. qr depatrus ei bonis
nulla ꝯtrou̾sia fieret. differen¬
dum hoc iuditium nõ ẽe. Si uõ¬

Expanded text:
petit bonorum possessionem, sed ab intepetit bonorum possessionem, sed ab intestato unde liberi quia neget tabulas testamenti patris tales esse, ut sssionem petet, negaretur autem filius patroni esse, quia de paternis bonis nulla controuersia ei fieret, differendum hoc iudicium non est. si u
Abbreviated transcription (Latin):
UI. Ni impubes neget᷑ iure
adoptatus ⁊ õ pat̾ne br̃dita¬
tis ei ꝯtrou̾sia fiat. nõ erit ini¬
quumsimile carboniano de¬
cretum int̾ponẽ Item si im¬
pubes madoptionẽ datus.
ẽẽ dicatur. ⁊ ĩo neget᷑ natura
sit. locus erit carbomano edcõ.¬
mat̾ eius cui delib̾tate ⁊ dehẽ¬
ditate pat̾na ꝯtrou̾sia sit. ĩ q̃õ¬
nem lib̾tatis uocat᷑. auditui
dematre nõ sẽꝑ intp̃e pub̾tatiᷤᷤ
differendũ erit.nam ⁊ ip̃is q
subiectus ẽẽ dicitur excã re¬
p̃sentari solet. ¶Quotiens
carbonianũ decretum in tp̃oĩ¬
tur. eodem loco rem hr̃i oꝑtet
quo eẽt si nulla ꝯtrou̾sia fie̾t
ei qui bõrum p̾onem acceꝑit.
Cum aũt ex duob frĩb ex ħ
decreto missis alt̾ ꝓꝑte sua pa¬
tñam hr̃ditatem nõ defendit.
ꝯpellit̃ alt̾ totam defende aut
unuu̾sã c̾clitorib cedẽ. ¶Int̾¬
dum etiam exhr̃datus filius
excarboniano dec̾to bõrum po¬
nem accipiet.si ñ cc̃. tabulas.

Expanded text:
um. Si impubes negetur iure adoptatus et ideo paternae hereditatis ei controuersia fiat, non erit iniquum simile Carboniano decretum interponi. Item si impubes in adoptionem datus esse dicatur et ideo negetur naturasit, locus erit Carboniano edicto.mater eius, cui et de libertate et de hereditate paterna controuersia fit, in quaestionem libertatis uocatur, iudicium de matre non semper in tempus pubertatis differendum erit: nam et ipsi, qui subiectus esse dicitur, ex causa repraesentari solet. Quotiens Carbonianum decretum interponitur, eodem loco rem haberi oportet, quo esset, si nulla controuersia fieret ei, qui bonorum possessionem acceperit. Cum autem ex duobus fratribus ex hoc decreto missis alter pro parte sua paternam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut uniuersa creditoribus cedere. Interdum etiam exheredatus filius ex Carboniano decreto bonorum possessionem accipiet, si non contra tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
rnt. ex sequẽti bõrum ponem.
pet̾ẽ. quam cum acceꝑit ppetuo
possor hus actionib ut᷑et᷑. S
si post pub̾tatem eẽ eum utdi¬
catum fuũit deneg̾abũt᷑ ei actões.
Ap̃. Set sus qui ꝯtrou̾siam im¬
pubi facit. exlib̾is sit. eueniet.
ut siue caueat iscuistatus fit
ꝯtrou̾sia siue nõ caueat. tñ si.¬
mul sĩt in pone. ¶Si impubes
nõ defendatur. id cucoq missus
actiones br̃ditarias quis ex̾ce
actiones ex̾ceat/demꝙ scrib̾.
sus curatorẽ intende̾.nec eẽ pro¬
hibẽdum.nullum enim ꝑ hoc p̃¬
iuditium hr̃ditati fieri.na ⁊
adusus ip̃m pupillum si saus¬

Expanded text:
rat, ex sequenti bonorum possessionem petere. quam cum acceperit, perpetuo possessoriis actionibus utetur: sed si post pubertatem contra eum iudicatum fuerit, denegabuntur ei actiones.. Sed si is, qui controuersiam impuberi facit, ex liberis sit, eueniet, ut, siue caueat hic, cui status fit controuersia, siue non caueat, attamen simul sit in posnon defendatur idcircoque missus actiones hereditarias quis exerceactiones exerceat. denique scribit rsus curatorem intendere nec esse prohibendum: nullum enim per hoc praeiudicium hereditati fieri: nam et aduersus ipsum pupillum, si sa
Abbreviated transcription (Latin):
ueniãt lib̾i.cam ⁊ si exinferio¬
rib ꝑtib petãt qua legittu
uocatur. qm̃ sui sũt. uel ex illa
que cognatis dat᷑. ¶Ita dem¬
umautez huic edc̃o locus est
erit. ¶ Qui pupillo ꝯtrou̾sia
facit. si simul cum eo inponer
missus ẽ. ali exbonis defũcti
facultatum. ¶ Post pub̾tatẽ.
querit᷑ an actoris ꝑtes susti¬
nere debeat. Qui excarbonia
debere. maxime sicauit./ S⁊
si nõ cauerat si nũe ꝑatus sit
fertur adu̾sario satis offerẽ

Expanded text:
ueniant liberi, tametsi ex inferioribus partibus petant, qua legitimi uocantur, quoniam sui sunt, uel ex illa, qua cognatis datur. Ita demum autem huic edicto locus est,erit. Qui pupillo controuersiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti facultatium. Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat qui ex Carboniandebere, maxime si cauit. sed et si non cauerat, si nunc paratus sit fertur aduersario sa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis eius neccium ẽ. mttent̾
ẽ. Nec mirũ debet iuderi hr̃di¬
quẽ fortasse iudicabit᷑. filium
non ẽẽ. cum̃ oĩum edictis uent̃
inp̾onem mittat᷑. ⁊ alim̃ta i¬
mulieri p̃stent̃. ⁊ ꝓpt̾ eum qui
põt nasci. ⁊ maior cura adhi¬
quã ne minor hr̃ditas ad pe¬
titorẽ ꝑueniat si appareat fu¬
lum non eẽsmaxime aũt pu¬
ne instrum̃ta inponem suam
redigat. cetm̃ decipiet̾ pupil¬
lus.oum uł instrũet᷑ adu̾sari
eiꝰ. uel ⁊̃ int̾cipe ea põt. ¶Cu
aũt insatisdatione ⁊ pupillꝰ

Expanded text:
tis eius necessarium est, mittendus est. nec mirum debet uideri herediquem fortasse iudicabitur filium non esse, cum omnium edictis uenter in possessionem mittatur et alimenta mulieri praestentur propter eum, qui potest non nasci, maiorque cura dequam ne minor hereditas ad petitorem perueniat, si apparuit filium non esse. Maxime autem pune instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur pupillus, dum uel instruitur aduersarius eius uel etiam intercipere ea potest. Cum autem in satisd
Abbreviated transcription (Latin):
Necessit quẽ ego filium
meu ⁊ inmea pot̾ate eẽ dieo.
Existit ĩ pubes qui eum patrez
famił ⁊ ad sehr̃ditatem ꝑtinẽ
dicat. decretum neccium eẽ Rn
qui se ei suum eẽ dicit. ego ꝯtẽ¬
do ante emnãcipationẽ ꝯceptu.
atq ideo ĩ mea pot̾ate eẽ.⁊ boã
emancipati ⁊ dine ꝑtine̾. Et ꝗ¬
dem hũc filium ẽẽ ꝯstat. Set
boniano admittitur.
uod labeo dicit. quotiẽs
suppoĩtũs ẽẽ dr̃ pupillus cum
quo depatris eius hr̃ditate ꝯ¬
trou̾sia e curare p̃torem debere.
ut is inponem sit. de eo puto eũ
uelle intelligi qui post mortez
patrisfa. qui se sine libis dece¬
dere c̃cdioit. filius eiꝰ ẽẽ dici cepe¬
rit.nam eiꝰ qui agnitꝰ ẽ a beo de
cuiꝰ bomis q̃ritur. iustior ineare
cĩ est quam postumi.
ius uiradumicũm eã cognita de¬
data.faciat p̃uditium. aut de

Expanded text:
Decessit, quem ego filium meum et in mea potestate esse dico: existit impubes, qui eum patrem familias et ad se hereditatem pertinere dicat: decretum necessarium essqui se ei suum esse dicit: ego contendo ante emancipationem conceptum atque ideo in mea potestate esse et bona emancipati ad me pertinere. et quidem hunc filium esse constat: sed boniano admittitur.uod Labeo scribit, quotiens suppositus esse dicitur pupillus, cum quo de patris eius hereditate controuersia est, curare praetorem debere, ut is in possessione sit: de eo puto eum uelle intellegi, qui post mortem patris familiae, qui se sine liberis decedere credidit, filius eius esse dici coepit: nam eius, qui adgnitus est ab eo, de cuius bonis quaeritur, iustior in ea re causa est quam postumi. iusiurandum, cum causa cognita dedata faciat praeiudicium aut de
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo patrẽ suum decessisse
scit. ⁊ facultatẽ bo̾rum ponis
petende huit. carboniane uõ eo
tp̃r ex quo ꝯtrou̾siam sibi fieri
cognouit.
borum ponem nõ petierit. alias
pot̾it exeqͥnẽti ꝑte edci ad exẽ¬
plum carboniani accipe bõru:¬

Expanded text:
ex quo patrem suum decessisse scit et facultatem bonorum possessionis petendae habuit, Carbonianae uero ex eo tempore, ex quo controuersiam sibi fieri cognouit. bonorum possessionem non petierit, alias poterit ex sequenti parte edicti ad exemplum Carboniani accipere bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
decesẜit. ⁊ mat̾ eiu̾s hr̃s extitĩt¬
⁊ extestõ siquidẽ endẽ ꝯtrou̾¬
siam imp̾ubi mat̾ faciat. qui
se exalia natum affirmat. quã
eius filius faciebat scił. ut ne¬
get eum filum id cicoq ad
se totam brditatem ex ꝑsona
filu sui defũcti ꝑtinere debere
intp̃c pub̾tatis differri uił..

Expanded text:
decesserit et mater ei heres extiterit, si quidem eandem controuersiam impuberi mater faciat, qui se ex alia natum adfirmat, quam filius eius faciebat, scilicet ut neget eum filium, idcircoque ad se totam hereditatem ex persona filii sui defuncti pertinere debere: in tempus pubertatis diff
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodo cui ꝯsultum uelit. duiꝰ
seũ.⁊adrianus ita rescripsit. Qd
intp̃ẽ pub̾tatis res differri so¬
let.pupillorum eã fit. ne desta¬
tu pielitent᷑ ante quã se tueri
possit. Cetm̃ siydoneos bant
a quib defendãtur ⁊ tam expe¬
ditam eãm ut ip̃orum int̃ sit
mature de ea iudicari. ⁊ tutões
eorum uiditio ex̃p̃iri uolunt.
nõ debet adu̾sus pupillos ob
possit ĩ dubitatus eẽ. ¶Sima¬
ter impubis. subiecti ꝑtus rea
postulata cãm optinuit. pot̾it
adhuc suꝑ ẽẽ status q̃o. ut pu¬
ta si dicatur aut nõ ẽẽ exipso
defũcto ꝯceptus aut exip̃o ꝗder

Expanded text:
commodo, cui consultum uelit. diuus commodo, cui consultum uelit. diuus etiam Hadrianus ita rescripsit: 'Quod in tempus pubertatis re‹s› differri solet, pupillorum causa fit, ne de statu periclitentur, antequam se tueri possint. Ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature de ea iudicari, et tutores eorum iudicio experiri uolunt: non debet aduersus pupillos obspossit indubitatus esse'. Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso defuncto conceptus aut ex ipso quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
tio illa aitrum differri debeat ĩ
tp̃c pub̾tatis cognitio. an repre¬
sentari hoc aũt diligẽtissime.
p̃tori examinãdum ẽ. an expe¬
diat pupillo rep̃sentari cogni¬
tionẽ an potius differri intp̃e
pub̾tatis. Et maxime ĩ quirẽ
b̾ acognatis matre tutoribq
pupilli debet. finge eẽ testes
quosdã qui dilata ꝯtroi̾sia au̾
mutabũt ꝯsilium aut dece.¬
dent. aut ppt̃ tp̃ris int̃uallum
nõ eande fid̾em hebũt. uł fĩge
eẽ anum obstetricẽ. uil añcillas
que uerĩt᷑atẽ ꝑꝑtu possũt insi¬
nuare ul instra satis ydonea.
adiuctoriam uł q̃dam alia ar¬
gum̃ta ut magis dãpnum pa¬
tiat᷑ pupillus qd̃ differtur co¬
gnitio quã ꝯpẽdium ꝙ nõ rep̃¬
sentat᷑. finge pupillum satis¬
dare nõ posse ⁊ adm̃ssos inpo¬
nẽ qui dehr̃ditate ꝯtrou̾sia fa¬
cĩit multa posse subtrahe̾ no¬
uare moliri. aut stulti aut ini¬
qui p̃toris erit remintp̃e pub̃¬
tatis differre. cum sũmo eius ĩ¬

Expanded text:
tio illa, utrum differri debeat in tempus pubertatis cognitio an repraesentari. hoc autem diligentissime praetori examinandum est, an expediat pupillo repraesentari cognitionem an potius differri in tempus pubertatis, et maxime inquirere hoc a cognatis matre tutoribusque pupilli debet. finge esse testes quosdam, qui dilata controuersia aut mutabunt consilium aut decedent aut propter temporis interuallum non eandem fidem habebunt: uel finge esse anum obstetricem uel ancillas, quae ueritatem pro partu possunt insinuare, uel instrumenta satis idonea ad uictoriam uel quaedam alia argumenta, ut magis damnum patiatur pupillus, quod differtur cognitio, quam compendium, quod non repraesentatur: finge pupillum satisdare non posse et admissos in possessionem, qui de hereditate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius in
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾tatis. Idem enim diuus pĩ
glaidio adriano rescripsit. ⁊¬
¶Quaius scripto hr̃di nõ ꝑmit¬
boniano cͥtum sitͣ. tam̃ q̃oner
status intp̃c pub̾tatis differri
ꝓculdubio ẽ. ergo siquidẽ depa¬
rentis bonis simul ⁊ destatuo¬
trou̾sia fiat. hoc edictum locu
¶Pubi quãuis minoei .xxx. an.¬

Expanded text:
diuus Pius Claudio Hadriano rescripsit. Quamuis scripto heredi non promitboniano certum sit, tamen quaestionem status in tempus pubertatis differri procul dubio est. ergo si quidem de parentis bonis simul et de statu controuersia fiat, hoc edictum locum Puberi quamuis minori uigin
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽt pubes qĩ impubes ob
lũpnua appareat eorum qui ĩ¬
nõ daret᷑ bõrum p̾o. Sũma̾ti
ergo cumpetit᷑ excarboniano e¬
scere. Et si quidẽ ab soluta cãr
ĩuenerit euident ꝙ ꝓbet̾ filiũ
nõ ẽẽ negare debet ei bõrum põ¬
eãm hoc ẽ uel modicũ ꝓpuero
facientẽ. ut nõ uideatur eiu¬
dent̃ filius nõ ẽẽ dabit ei car
dum illud. ut ꝑinde ac si niu¬
iam ꝯtrou̾siã pateret᷑ ĩpubes.

Expanded text:
cum esset pubes, quasi impubes obrlumnia appareret eorum, qui innon daretur bonorum possessio. summatim ergo, cum petitur ex Carboniano bscere: et si quidem absolutam causam inuenerit euidenterque probatur filium non esse, negare debet ei bonorum poscausam, hoc est uel modicum pro puero facientem, ut non uideatur euidenter filius non esse, dabit ei Carbdum illud, ut, perinde atque si nullam controuersiam pateretur impubes,
Abbreviated transcription (Latin):
litigat᷑. Qd̾ si ille adoleũt qui
⁊ se dicit.alle impubes sit qui se
solum dicit. nõ differt᷑ ꝯtrouẽ¬
sia. nec enim patit̾ ĩ pubes ꝯtro
pubes ⁊ se dicit. ⁊ illũ ñ neget
filium. ¶Siquis lib̾.⁊ hrs eẽ
issus sit. statũs ꝯtrou̾isia im¬
pubi faciat. qui filius eẽ ⁊ testa¬
m̃tum patris rupisse dicct᷑. uił.
ait. utiaꝙ uiditia ⁊ hr̃ditatis
⁊ lib̾tatis intp̃e pub̾catis dif¬
ferenda. Deutrum enim eorũ
ita explicari põt. ut nõ ꝯditio¬
nis eius qui se filium ꝯ tẽdat¬

Expanded text:
litigatur. quod si ille adoleuerit qui et se dicit, ille impubes sit qui se solum dicit, non differtur controuersia: nec enim patitur impubes statupubes et se dicat, illum non neget filium. Si quis liber et heres esse iussus status controuersiam impuberi faciat, qui filius esse et testamentum patris rupisse dicitur, Iulianus ait utraque iudicia et hereditatis et libertatis in tempus pubertatis differenda: neutrum enim eorum ita explicari potest, ut non condicioni eius, qui se filium e
Abbreviated transcription (Latin):
qr einichil auferat᷑. ⁊ emãcipa¬
tus filii sui ꝑtem occupat. in qͣ
onus legatorum nõ ꝯsisteret.
S rectius dicet̾ in emãcipatũ
solum dandã eẽ actionẽ nepo¬
patrem eius dundet᷑.¬

Expanded text:
partem filii sui occupet, in qua onus legatorum non consisteret. sed rectius dicetur in emancipatum solum dandam esse actionem nepopatrem eius divide
Abbreviated transcription (Latin):
eta.bo.pos.petierit. tuendos ꝗdẽ
lihos ⁊ parentes ꝯstat. S ⁊ si
uarie donatum fu̾it exceptis
ꝑsonis atestatore mortis cã do
nata ꝯferent adiuriles emãci¬
pcitõ. sic̃ accioit ĩ portionib:
hr̃ditarus ⁊ legatis. Intestato
gatorum occurrant.
.Si portio hrditatis quã
excep̃ta ꝑscã bñfitiolegis hr̃e

Expanded text:
essionem petierit, tuendos quidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad uirilem emancipat‹o›, sicut accidit in portionibus hereditariis et legatorum occurrit.Si portio hereditatis, quam excepta persona beneficio legis habere
Abbreviated transcription (Latin):
po.defertur. ¶S cuĩ filius in
adoptionẽ erat nepote quẽ fi¬
lus postea ꝓ creauerat scrip:¬
sit hr̃dem emãcipatum filiu
p̃terut. non hãt nepos exedcõ¬

Expanded text:
o defertur. Is, cuius filius in adoptione erat, nepotem, quem filius postea procreauerat, scripsit heredem, emancipatum filium praeteriit: num habet nepos ex ed
Abbreviated transcription (Latin):
mĩo lib̾orum ẽẽ debeat is cui le¬
gatum datum ẽ. ut is ferre pos
Et placet sufficere inea nȩcci¬
tutdine cũc ẽẽ qñ dies legati ce
cipaũt.⁊ nẽpote exeo retinue¬
rat inpot̾ate testõ filium exhr̃¬
dauit. nepotẽ exaliqͣ ꝑte ĩstitu¬
it hr̃dem ⁊ aliu filiũ em̾ãcipa¬
tum p̃terut. põt defendi. ne¬

Expanded text:
mero liberorum esse debeat is cui legatum datum est, ut id ferre posset placet sufficere in ea necessitudine tunc esse, quando dies legati cecipauerat et nepotem ex eo retinuerat in potestate, testamento filium exheredauit, nepotem ex aliqua parte instituit heredem et alium filium emancipatum praeteriit. potest defendi ne
Abbreviated transcription (Latin):
nõ udebit᷑. ¶ Socrus nurui fi
tio sine culpa iuiri post mortẽ
socrus facto defecisse ꝯditioe.
quam mori cẽpit nupta uel
maritus. Et i deo nec mutia¬
nam cautionẽ locum hre.qa
morͣte uiri ꝯ ditio possit exis¬
tere. ¶Fideiꝯmissa m̃strua ⁊
annua subea ꝯditione relicta
lib̾to quam diures patroni fi¬
ke gesẜit. ⁊si pr̃ari necesse ẽ. fi¬
lia phibẽnte res suas admini¬
strari. tñ uoluntatẽ filia mu

Expanded text:
non uidebitur. Socrus nurui fidtio sine culpa uiri post mortem socrus facto defecisse condicionequam mori coeperit nupta uel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum habere, quia morte uiri condicio possit exsistere. Fideicommissa menstrua et annua sub ea condicione liberto relicta 'quamdiu res patroni filiae gesserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uoluntatem filia mu
Abbreviated transcription (Latin):
deiꝯmitti legatarus poͣtit. Qđ̾
si dies aut ꝯditio legatum fec̃ĩt.
nõ utilitatis extimatio. s totũ
petet᷑ ꝙ datum᷑ ẽ. nec si uiuo te¬
statore. dies uen̾it aut ꝯditio
fu̾it impleta. fiet irritum qd̾
terit. ⁊ ĩ funus eius ĩpenderit
nõ udebit᷑ totum qĩ hr̃s impẽ¬
dere. s deducto eo ꝙ qĩ dotis no¬
mine quã lucri facit. ꝯferre de

Expanded text:
mitti legatarii poterit. quod si dies aut condicio legatum fecerit, non utilitatis aestimatio, sed totum petetur quod datum est. nec si uiuo testatore dies uenerit aut condicio fuerit impleta, fiet irritum, quoterit et in funus eius inpenderit, non uidebitur totum quasi heres inpendere, sed deducto eo, quod quasi dotis nomine quam lucri faci
Abbreviated transcription (Latin):
S̾. In lege fal. eris aliem ratõe
in br̃ditate relicti. ꝙ unus exhe¬
redib solue pãpnatus sit. ip̃e
solus habebit.
postea ꝑcepti qui maturi tẽpore¬
mortis fu̾int augẽat hr̃ditatis
extimationẽ fundi noĩe qui ui¬
detur illo tp̃r fuisse p̃tiosior. Cir¬
cauentr̃e ancille nulla tp̃ris ad¬
missa distĩctionͣe nec ĩ merito.
qr ꝑtus nõ dum editus. hõ nõ
recte fuisse dicitur.

Expanded text:
num In legem Falcidiam aeris alieni rationem in hereditate relicti, quod unus ex heredibus solvere damnatus sit, ipse solus habebit. postea percepti, qui maturi mortis tempore fuerunt, augeant hereditatis aestimationem fundi nomine, qui videtur illo in tempore fuisse pretiosior. Circa ventrem ancillae nulla temporis admissa distinctio est nec immerito, quia partus nondum editus homo non recte fuisse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. qr magis exstuutĩt᷑ia.
emptoris hr̃e uidetur hr̃s in¬
stitutus quam ex bonis defũe
res hr̃ditarias. nõ erit legati¬
riorum detrim̃tum. Itaq en¬
go comõdum d ẽẽ hr̃dis si
beneres administrauĩt. S⁊
siis qui soluendo non ẽ lega.¬
uerit.⁊ hr̃s cum e̾clitorib dẽciꝰ¬
derit. ne solidum soluẽt.⁊ obeã
decisionẽ factum sit.ut aliqd
retinẽtur. nichil tñ legatarus
debiturum. quia ea pecimiã nõ
exhr̃ditate s ex decisione ht̃.
¶Item si reĩ pͤu. inãnos singulos
ciat sortiꝰ adusuras trientes eiꝰ
ꝯditionependẽte legati ꝯditõe.
hr̃s me hr̃dem instituit. ac po¬
stea legati ꝯditio extitit.in fal¬
cidie ratĩone fũdus non iuire:
hr̃ditario. s legati. meus esse
intelligitur.
neẽcie ciuitati relĩquit̾. ꝙ excã.
pollicitatõis prari nẽcͣce ẽ Ita¬
ꝙ si debiti modum. testõ dñs¬

Expanded text:
bitur, quia magis ex stultitia emptoris habere uidetur heres institutus quam ex bonis defunctres hereditarias, non erit hoc legatariorum detrimentum: ita ergo commodum debet esse heredis, si bene res administrauerit. Sed et si is qui soluendo non est legauerit et heres cum creditoribus deciderit, ne solidum solueret, et ob eam decisionem factum sit, ut aliquid retineret, nihil tamen legatariis debiturum, quia eam pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habet. Item si rei publicae in annos singulos ciat sorti ad usuras trientes eiuscondicione pendente legati condicione heres me heredem instituit ac postea legati condicio exstitit. in Falcidiae ratione fundus non iure hereditario, sed legati meus esse intellegitur. necessarie ciuitati relinquitur, quod ex causa pollicitationis praestari necesse est. itaque si debit
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃. Si fũdum atestatore sub
ꝯditione legatum. hr̃s alu pẽ¬
dente ꝯditione legauit.postea
existente ꝯditione que priori
testõ p̃posita fuerat. neq ꝓprie¬
tas apriore legatario recedit.
nec locum religiosum ĩ eo fũdo
hr̃s facere. nec ẜuitutẽ impone̾
poͣtuit. S.⁊ imposita ẜuitus
fimet existente ꝯditione.
UI.Hoc genus legati sititio.
si post mortẽtitu legatum fuis¬
set.⁊ ideo nec mͣutina satis da¬
tione int̃posita cape legatum

Expanded text:
. Si fundum a testatore sub condicione legatum heres alii pendente condicione legauit, post exsistentem condicionem, quae priori testamento praeposita fuerat, neque proprietas a priore legatario recedit nec locum reli‹g›iosum in eo fundo heres facere nec seruitutem imponere poterit: sed et imposita seruitus finietur exsistenteum. Hoc genus legati 'si Titio si post mortem Titii legatum fuisset, et ideo nec Muciana satisdatione interposita capere legatum
Abbreviated transcription (Latin):
lippo fideiꝯmissu ita datum.
uideri si ei ꝓcula defũcti filia.
nub̾e noluiss. qr̃ cum ea prius
quam iuri potẽs fieret uita de¬
cesẜit ꝯditionẽ extitisse non
uideri. ¶Ita fidei ꝯmissodato
uolo ut restituas si sine uolũ¬
tate libis decedasoditio defe¬
cit exuoluntate. uil ũo filio

Expanded text:
lippo fideicommissum ita datum uideri, si ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non uideri. Ita fideicommisso dato: 'uolo restituas, si sine liberis decedas' condicio deficit ex uoluntate uel uno filio
Abbreviated transcription (Latin):
umauus filum acne¬
potem exalt̾o silio hr̃des insti¬
tiuss anepote petit ut si ĩtra
patruo suo restituẽt. nepos li¬
bis relictis intra etatẽ sup̃scrip¬
tam uita decessit. fidei ꝯmissi
ꝯdictionẽ ꝯrectura pietatis

Expanded text:
um auus filium ac nepotem ex altero filio heredes instituisset, a nepote petit, ut, si intra patruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam uita decessit. fideicommissi condicionem coniectura pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
S si res alibi sit. quã ubi petit᷑
primũ quidẽ ꝯstat.ibi eẽ pre¬
stãdam. ubi relictaᷤ ẽ. insi ali¬
bi testator uoluit. nam si alibi
uoluit. ibi pr̾anda ẽ ubi testa¬
tor uoluit uł ubi ueri simile
ẽ eum uoluisse. ⁊ ita uil. scrip¬
sit. tam ĩ ꝓprus. quã ĩ alienis¬
reb lẽgͤatis. S si alibi relicta
ẽ. Alibi aũt abhr̃de translata
ẽ. dolo ma. eiꝰ. isi ibi pretuꝵ.
ubi petit᷑. hr̃s ꝯdempnabit᷑
doli sui noĩe. Cetm̃ si sine dolo.
ibi pr̃abitur. quo tr̃anstulit¬
S si d petat᷑. ꝙ pondere. nũo.
m̃sur. ꝯtinet. Siquidẽ certũ
corpus legatum ẽ. ueluti fru¬
m̃tum exillo orreo.aił umu
exapotheca illa.ibi pr̃abitur
ubi relictũm ẽ. nisi alia mẽs
fuit testantis. Si uõ nõ fuit
certa sp̃es. ibi erit prandum
ubi pecit᷑. Itãꝙ si stiehus sit
legatus. ⁊ culpahr̃dis nõ ap¬
pareat᷑. debebit extimationẽ
eius prare. S si culpa nulla
int̾ uenerit. cauẽ hr̃s d . dere

Expanded text:
sed si res alibi sit quam ubi petitur, primum quidem constat ibi esse praestandam, ubi relicta est, nisi alibi testator uoluit: nam si alibi uoluit, ibi praestanda est, ubi testator uoluit uel ubi uerisimile est eum uoluisse: et ita Iulianus scripsit tam in propriis quam in alienis legatis. sed si alibi relicta est, alibi autem ab herede translata est dolo malo eius: nisi ibi praestetur ubi petitur, heres condemnabitur doli sui nomine: ceterum si sine dolo, ibi praestabitur, quo transtulit.Sed si id petatur quod pondere numero mensura continetur, si quidem certum corpus legatum est, ueluti frumentum ex illo horreo uel uinum ex apotheca illa, ibi praestabitur ubi relictum est, nisi alia mens fuit testantis: sin uero non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur.Itaque si Stichus sit legatus et culpa heredis non pareat, debebit aestimationem eius praestare: sed si culpa nulla interuenit
Abbreviated transcription (Latin):
duob testam̃tis. michi ea dẽ
res legata sit. s alt̾ me rẽsti:¬
tuere rogau̾it uł ip̃am rem
ul aluid ꝑea. aut si subo di¬
tione legass dandi ꝗd ꝓea
Nam hactenus michires ab
ẽẽ uidetur quatens sum p̃¬
stiturus. ¶Si ꝯiũetim res
legetur. ꝯstat ꝑtes abinitio
fieri. Nec solum hu ptem fa¬
cuit. ĩ quorum ꝑ soãsstitit
legatum. Uerum hu quoq:
ĩ quorum ꝑsona nõ ꝯstitit le

Expanded text:
 testamentis mihi eadem res legata sit, sed alter me restituere rogauerit uel ipsam rem uel aliud pro ea, aut si sub condicione legasset dandi quid pro ea: nam hactenus mihi abesse res uidetur, quatenus sum praestaturus.Si coniunctim res legetur, constat partes ab initio fieri. nec solum hi partem faciunt, in quorum persona constitit legatum, uerum hi quoque, in quorum persona non consti
Abbreviated transcription (Latin):
decesẜit. alt̾m omĩmo prestã¬
dum. fortassis uł mortui p̃tiũ.
S si ambo sit̃ infuga. nõ ita
ciuẽdum ẽ. ut si in potãtẽ am¬
boredirent. S si uł alt̾. ⁊ uel
ip̃m uł absentis estimationẽ
prãndam. ¶Item sires alieã.
uł br̃ditaria. sine culpa hr̃dis
pierit. uł nõ ꝯpareat. nichil
amplius quã cauẽ eum opor¬
tebit. S si culpͦa hr̃dis resꝑie

Expanded text:
o praestandum, fortassis uel mortui pretium. sed si ambo sint in fuga, non ita cauendum, ut, 'si in potestate ambo redirent', sed 'si uel alter', et 'uel ipsum uel absentis aestimationem praestandam'.Item si res aliena uel hereditaria sine culpa heredis perierit uel non compareat, nihil amplius quam cauere eum oportebit: sed si culpa heredis r
Abbreviated transcription (Latin):
U̾. ¶Ilierẽ que strupro cog¬
ta inꝯtub̾mo militis fuit. ⁊ si
sacram̃tomiles solutus ĩ tra
ãnum mortẽ obierit. non ad¬
mitti adtestm̃ iure militie fac¬
tum.⁊ id ꝙ relictum ẽ adfiscũ
ꝑtinẽ. ꝓxime tibi. R.¬

Expanded text:
um. Mulierem, quae stupro cognita in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi r
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Glaudius sceleue papinia¬
no suo sauit. Meuius in adul¬
terio sẽpromie dãpnatus eãdez
sẽp̃roniam nõ dãpnatam dux̃
uxorem.qui moriẽs eandẽ hr̃¬
dem reliquid. q̃ro anuistuz ma¬
trimoĩum fũit. ⁊ an mulier.ad
hr̃ditatem admitat᷑. R.n ta¬

Expanded text:
. Claudius Seleucus Papiniano suo salutem. Maeuius in adulterio Semproniae damnatus eandem Semproniam non damnatam duxit uxorem: qui moriens heredem eam reliquit: quaero, an iustum matrimonium fuerit et an mulier ad hereditatem admittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝑtinet au̾t hec lex adcognatões
nõ ẜuiles. nec enim facile ulla s.¬
plectit. ⁊ exseptimo duas ꝑsoãs
sobrinum ⁊ sobrinã natũ.⁊ nata.
ẽ isdem ⁊ cognatus fiet. nã ubiẽ¬
ꝙ decognatis agit᷑. ibi sic accipi¬
emus. ut ⁊̃ ad optione cognati.
fc̃iꝯtineãtur. Eueit igit᷑ ut his
qui ĩ adoptionẽ datus ẽ. tam in
familia nãlis patris iura cogna¬
tionis retineat quã in familia.
ad optiua nãciscat᷑. s eoru tm̃
cognationẽ ĩ adoptiua familia
nãciscit᷑. quib sit agnatus. In
nali aut oũm retinebit. ¶ Pro¬
iimus uõ accipit᷑ ⁊̃ is qui solus ẽ.
quãius ꝓprie ꝓximus expluris̾¬

Expanded text:
Pertinet autem haec lex ad cognationes non serviles: nec enim facile ulla seplectitur et ex septimo duas personas sobrino et sobrina natum et natam. etiam cognatus fiet: nam ubicumque de cognatis agitur, ibi sic accipiemus, ut etiam adoptione cognati contineantur. euenit igitur, ut is qui in adoptionem datus est tam in familia naturalis patris iura cognationis retineat quam in familia adoptiua nanciscatur: sed eorum tantum cognationem in adoptiua familia nanciscetur, quibus fit adgnatus, in naturali autem omnium retinebit. Proximus autem accipietur etiam is qui solus est, quamuis proprie proximus ex pluri