comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos miliaria dicimꝰ. g̾ci studia.
galli leugas uocant. egyptii signes.
ꝑse parasaugas. Sunt aut̃ ꝓpͣ q̃ spa¬
ciaͤ. ooiliarium uulle passibus cer¬
minatur.⁊ dictum miliarium qͥsi
nulleadium habens qͣuinq milia.
lcuga funt᷑ pes ibus mille quingen¬
tis. Scadium octaua pars miliarii ẽ
bͥinum herculem statusse dicunt.
cumq eospatio dectrminasse. qͦd ip¬
se sub uno sp̃u cum feciss ac ꝓiñ sta¬
dium appellasset: quĩ in fine respiraᷤ¬
sit simul ꝙ et stitisset. uia c̃ qua ꝑo Fest
irt uehiculum. ⁊ uia dicta a uebiculoꝵ
incursu. Nam duos actus capit pꝑ
euntium ⁊ uemientium uehiculorum

Expanded text:
nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem ptio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii estquinque. Hunc primum Herculem statuisse dicunt, eumque eo spatio determinasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset simulque et stetisset. Via est qua potest ire vehiculum; et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit, propter euntium et venientium vehiculorum
Abbreviated transcription (Latin):
tendentes. Idem diuerticula. Hoc est
diuerse atq diuise uic siue semite trͣp¬
uerse. q̃ st̃ altere uie. biuium quia
dupplex ẽ uia. Compica qr plures
inea competunt uie. qͥu i truue. qͣd¬
ruuc. ambitus int̾ uicmi ł orum edi¬
ficia. locus duorum ꝑedũ: semis ad
circum eiudi facillitatem relictus:
ad ambulando dictꝰ. Orbita uestigu¬
um carri  rota dicta. Porpo ał¬
tus qͦ peciiioiet. cliuosumiteta
fluruos estigia st̃ pedum signa

Expanded text:
tendentes. Idem diverticula sunt, hoc est tendentes. Idem diverticula sunt, hoc est diversae ac divisae viae, sive semitae transversae quae sunt a latere viae. Bivium, quia duplex est via. Conpeta, quia plures in ea conpetunt viae, quasi triviae, quadriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
res cdarent᷑ ꝙ disced̾et. finxit ille hanc fa¬
bulam qua dissuad̾et. dicens lupos aliqͣn¬
do pastorib quoꝵ diligentiam deciꝑe uo¬
luissent suasisse ut inamicitiã conueni¬
rent. ea tñ condiciõe ut s canes in quib
erat causa uirgioꝵ. iure securitatis trade¬
rent᷑. annuisse pastores. & in sp̃e securica¬
tis dectisse canes quos ouium suarũ iugi¬
lantes custodes habebant. T unc lupi ad¬
empta om̃i formidine omne qd̾ ingregi¬
b illis erat ñ ꝓsatietate tancum. uerum
eciam ꝓ libidine lacerauerunt. Philippũ
quoq principes ppłi postulare. quo faci¬
lius posset oppmere. expoliacam custodi¬
uus urbem. De hystoria .xx .uiii.

Expanded text:
res darentur, et discederet, finxit ille hanc fares darentur, et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt. Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urbem. De historia . Hi
Abbreviated transcription (Latin):
illa triforinis bestia. pͥma leo. postrema
draco. media ipsa cymen id ẽ. caprea. e¬
tates hominũ ꝑeam uolantes distingne¬
re. quantũ ferox ⁊ horrens pͥma adoles¬
centia ut leo. dimdiũ uite tempꝰ luciti¬
simum ut caprea eo qd̾ acutissime uide
tam d ẽ. hominem equo mixtũ ad ex¬
pͥmendam humane tute uelocitatem:
quia equum constat ẽẽ. uolocissuntun.
Ad mores ut apud oratiũ mtis loqͥtar
mtri. & mastela ualpocule: tit ꝑnar.¬
rationẽ fictam ad id qd̾ agit᷑ tenpx sig¬
nificatio reseratar. Unde. ⁊ esopicales
sunt fabule ad moꝵ finem relace. uł sic̃
in librs iudicum ligna sͥ regem requirt̃¬
& locunt᷑ adoleam & ad ficum. & aduicẽ.
& ad rtibum: qd̾ totum citiq ad mores fin¬
gitur cit ad rem qua incendit᷑ ficta qͥdẽ
narratione s ꝑueraci significatione ue¬
matur. Sic & demostenes orator fabula
nsus ẽ. aduerscis philippum qui cam ab
atheniensib postularet ut sͥ decem orato.¬

Expanded text:
illa triformis bestia: Prima leo, postrema illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideatam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudicum ligna set loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem orato
Abbreviated transcription (Latin):
abtilas poete a fando nominauert̃
quia non sunt res facte s cantum
loquendo ficte: quȩ ideo sunt inducte. ut
ficto mutoꝵ animalium inter se colloqͥo
umago quedam uite hominũ nosceretur.
Has primum inuenisse tradit᷑ alemon.
crotomensis. appellant᷑q phrisoꝑice. qͥa
is aꝑud frigias in hac repolluit. Dunt an¬
cẽ fabule aut hysopice. aut libistice. Hiso¬
pͥoce sunt: cũ am: malia incita. incer se ser¬
mocinasse fingunt᷑. cił que anim̃a ñ habet̾.
ut urbes. & arbores. montes. petre. flumitia
Libistice autẽ. dum hominũ cũ bestiis. aut
bestiartim cum hominib fingit᷑ nocis oẽ.
cõmertium. Fabulas poete quasdam ue¬
lectandi causa finxerunt. quasdã ad nacu¬
ram rerum. ñ nullas ad mores hominum
interpretati sunt. Delectandi causa fictas
ut eas quas uulgo dicant: quales plautꝰ
& terentiꝰ cõposuerunt. Anaturã rerã
fabulas fin ꝓ gunt. ut uulcanꝰ daudꝰ. qr¬
ꝑ uaturã minqña rectꝰ est ignis: tit

Expanded text:
abulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut ficto mutorum animalium inter se colloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmaeon Crotoniensis, appellanturque Aesopicae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. 2. Sunt autem fabulae, aut Aesopicae, aut Lybisticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur, vel quae animam non habent, ut urbes, arbores, montes, petrae, flumina. Lybisticae autem, dum hominum cum bestiis, aut bestiarum cum hominibus fingitur vocis esse commercium. 3. Fabulas poetae quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturam rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictae, ut eae quas vulgo dicunt, vel quales Plautus et Terentius composuerunt. 4. Ad naturam rerum fabulas fingunt, ut Vulcanus claudus, q naturam nunquam rectus est ignis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
patentib ocłis denegatur. et noctur¬
nis irruentib tenebris redditur: aut
tiersa uice ut pleriq uolunt die redcti¬
tur. nocte negatur. flefantiacus mor
bus est. ex similitudine elefanti. cuiuis
naturaliter dura pellis et asꝑa nomen
morbo in hominib dedit. quia corpo¬
ris suꝑficiem simmilem facit elefantoꝵ
cuti. siue quia igens passio est: sicut

Expanded text:
patentibus oculis denegatur et nocturpatentibus oculis denegatur et nocturnis irruentibus tenebris redditur, aut viceversa ut plerique volunt die redditur, nocte negatur. DE PASSIObus est ex similitudine elephantis, cuius naturaliter dura pellis et aspera, nomen morbo in hominibus dedit, quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti; sive quia ingens passio est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
absq tedio excrescens membrorum
uissima ac purulenta collectio in capil¬
lis palpebrarum constituta. in medio
lata. et ex utroq conducta. ordei gra¬
num sumlans: unde & nomen accep̃.¬
Uerruce aliud sunt: satyriasis aliud.
Uerruce singillatim sunt: satyriasis
nͦ una fortior. et circa ipsam plures
inueniuntur. S eabies et lepra utraq
passio asꝑitas cutis cum pruritu & squa¬
matione. sed scabies tenius. asꝑitas & squa¬
matio est. huic demq nomen accepit. que
ita ueluti purgamenta admittat: nam
scabies quasi squannes. lepra uͦ asꝑitas tu¬
tis squamosa. lepide herbe similis: unde
et nomen acceꝑit. Cinus coloi mine iN
ingredinem uertitur. mnc in alborẽ.
munc in ruborem. In corpore hominis
ita lepra admoscitur. si uariatim int sanqͦs¬
cutis partes color diuersus appareat:
aut sita se ubiq diffundat. ut omnia
uinus coloris quamuis adulterini faci¬
at. Nictalmos est passio. qua ꝑ diẽ us

Expanded text:
absque tedio excrescens, membrorum absque tedio excrescens, membrorum vissima, et purulenta collectio in capillis palpebrarum constituta, in medio lata, et ex utroque conducta, hordei granum similans; unde et nomen acceperrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dcutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
lopicia est capillorum fluor. tis.uiii.¬
circuminscriptis fuluis pilis. aeris
qualitatem habentib. Uocata autem¬
hoc nomine a similitudine anmalis
nulpecule: quam greci alopiciam uocãt.
Parotide sunt duricie uel collectiones
que ex febrib aut ex alio aliquo nas¬
cuntur in aurium uncuntates. unde
et parotide sunt. appellate. Ota enim gre¬
ce: auricula dicitur. Lentigo est uesti¬
gia macularum parritila in rotundita¬
te formata: ab specie lentieule dicta. ẜri¬
pisila est quam latini sacrum ignem
appellant. idest erecrandum ꝑ antifra¬
sim. Siquidem in suꝑficie rubore flam¬
meo cutes rubescunt. tune multo ru¬
bore quas ab igne uicina inuadunt᷑
loca. ita ut etiam febris excitetur. Ser¬
pedo est rubor cutis cum pustularũ
extantia. et nom en sumpsit a serpen¬
do. eo quod serpiat membrum. Impe
tigo est sicca scabies ꝓminens a corpore
cum asꝑitate et rotunditate forme.
Hanc tuilgus sarnam uocat. Hec au¬
tem sine dolore corpus occupat: & non

Expanded text:
lopicia est capillorum fluor circumscriptis pilis fulvis, aeris qualitatem habentibus: vocata hoc nomine a similitudine animalis vulpeculae, quam Graeci ἀλώπεκα vocant. Parotidae sunt duritiae vel collectioque ex febribus, aut ex alio aliquo nascuntur in aurium vicinitate. Unde et παρωτίδες sunt appellatae. Ὦτα enim Graece auricula dicitur. Lentigo est vestigia macularum parvula in rotunditatem formata, ab specie lenticulae dicta. Erisipela est quem Latini sacrum ignem appellant, id est execrandum per antiphrasim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutes rubescunt. Tunc mutuo rubore quasi ab igni vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. Serpedo est rubor cutis cum pustularum extantia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpiat membra. tigo est sicca scabies, prominens a corpore cum asperitate et rotunditate forme. Hanc vulgus arnam vocat. Hec autem sine dolore corpus occupat et non
Abbreviated transcription (Latin):
teminata dñr ramusculi
quos aduocati faciunt
gencre ciun gradus egnati¬
num pacruntur. ut puta
ille filus. ille pater. ille
auus. ille agnatus. et
ceteri quorum figͣ

Expanded text:
temmata dicuntur ramusculi, quos advocati faciunt in genere, cum gradus cognationum partiuntur, ut puta ille filius, ille pater, ille avus, ille agnatus, et ceteri, quorum fig
Abbreviated transcription (Latin):
bullus in melene comediaait. Tu ne amare
audes edentule. ⁊ capularis senex. Eocutulũ
cium qͥsi iam sine dentib dici uoluit.
auxilium. uñ ⁊ menios intragedia
herculis ait. ferte suppetias optimi comites
uoluerunt uendicionem qͥsi qͦdet
ementem augeat ⁊ uendentem. uñ et
plautus incurculione comedia ait. auc̃¬
tiouem facioparasiticiam Qd sit inna
aq̃m petas. Et plautus in uacciode ait
Effer nnasiternam cum aqͥ foras. Qd

Expanded text:
bullus in Melene comedia ait: ‘Tune amare bullus in Melene comedia ait: ‘Tune amare audes, edentule et capularis senex?’; edentulum enim quasi iam sine dentibus dici uoluit. lium; unde et Memos in tragoedia Herculis ait: ‘Ferte suppetias, optimi comites’ici uoluerunt uenditionem, quasi quod et ementem augeat et uendentem; unde et Plautus in Curculione comedia ait: ‘Auctionem facio parasiticiam’. Quid sit maquam petas?’ et Plautus in Baccide ait: ‘Effer mnasiternam cum aqua foras’. Q
Abbreviated transcription (Latin):
inasmo aureo induc̃ sorcees piscema¬
ritis detrahentes dicere. Quouis pũo piura¬
horem. et cucurbita glabriorem. Pumi¬
lios enim dñt molles & enerues. Glabrũ
uͦ leuem. et inberbem. qͥd sit suteleẽ
utellam dici uolunt astuciam. qͥsi
nam uxorem ꝓ iñ ut postulas. qͥd sit frigu¬
uñ ⁊ plautus in cassina ait. qͥd nam
mirum satido st sloreuberi. qͥd sit ti¬
fila ꝑutrida q̃ de telis cadunt. ut
lissima. Nam et marcus cornutus in saci¬
plumbo ligatos. uñ ⁊ neuius imphilimporo
comedia ait. Is culponcis baccenda huic
s latem ꝓbe. Et plautꝰ in cassina simili
mͥait. Melius isculponeas quib battuat᷑
domos circumeant. uñ et ꝓpitiꝰ. Satillata
geris uadimouia publicũ ꝓstibulũ.  planstꝰ
srmmilit̾ ait. Quin meam uxorẽ mittam ca¬
cillatumͦ Quid sit capularis.
Iapularem dici uoluerũt senem iam
morti contiguum. set et reos capulareᷤ
dicebant. qui capulo digni forent. uñ ⁊ luqꝰ
ait. Pergit capulare cadauer. Et flaccusci¬

Expanded text:
ino aureo inducit sorores Psicae maritis detrahentis; dicit: ‘quouis puero pumiliorem et cucurbita glabriorem’; pumilios enim dicunt molles atque enerues, glabrum uero lenem et inberbem. Quid sint sutelae. Sutelam dici uolunt astutiam, quasim uxorem, proinde ut postulas. Quid tiunde et Plautus in Cassina ait: ‘Quidnammirum sauciauit se flore Liberi’. Quid sit tfila putrida quae de telis cadunt; ut lissima. Nam et Marcus Cornutus in satyplumbo ligatos; unde et Neuius in Philemporo comedia ait: ‘Sculponeis battenda huic sunt latera probe’ et Plautus in Cassina simili modo ait: ‘Melius sculponeas, quibus battuatur domus circuant; unde et Propertius: ‘Catillata geris uadimonia, puplicum prostibulum’ et Plautus similiter ait: ‘Quin meam uxorem mittam catillatum?’ Quid sit capularis. Capularem dici uoluerunt senem iam morti contiguum, sed et reos capulares dicebant, qui capulo digni fuerunt; unde et Lucilius ait: ‘Pergit capulare cadauer’ et Flaccus Ti
Abbreviated transcription (Latin):
plura. qͦꝵ pͥmus ludꝰ equestͥum.
Duo enm equites p̃cidentib pꝰ signis
milttarib untis aporta orientis. alter
ab occidintis ꝓcedebant. in albis cis cu
aureis galeis minorib. ⁊ habiliorib ar¬
mis. sic q atroci ꝑscuerantia ꝓ uirtutt
sua miebant pugnam. dimicantes qͦ¬
usq ater in alterius mortem ꝓalitit. ut
haberet qui  darit casum. głam qͥ ꝑun
erit. q̃ armatura pugnabat marti du

Expanded text:
plura, quorum primum ludus equestrium. Duo enim equites, praecedentibus prius signis militaribus, unus a porta Orientis, alter ab Occidentis, procedebant in equis albis cum aureis galeis, minoribus et habilioribus armis, sicque atroci perseverantia pro virtute sua inibant pugnam, dimicantes, quousque alter in alterius mortem prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura
Abbreviated transcription (Latin):
gies signaq expͥmere. pĩgiq colorib.
Plasticen aut̃ dictum grece qd lacine E
fing̾e terra ł gipso similicudines. Nam
et imp̾ssa argilla formã aliꝗͣ facere. pl¬
astis ẽ. Uñ od ꝓtoplaustus ẽ. dictus ho¬
mo qui exlimo ꝑrimus ẽ conditus.¬
q̃ dũ uisa fuerit ad recordationẽmẽtt̃
reducit. Pictura aut̃ dicta. qͣsi fictura.
Est euum unago facta si ueritas. hĩc
o fugata .i. ficto quodam colore illita
nichil fidei. & ueritatis hñtia. Uñ & st̃
q̃dam picture que corꝑa ueritatis stu¬
dio coloris erpetunt. ot fidẽ dũ augẽ
contendunt admendatium ꝑuehũt
sic̃ qui qmeram cͥcipitem pingunt. sic̃¬
ł scillam bominem sursum caminis
ant̃ capitib cuictam deorsum. Sic̃¬
tura aut̃ egiptii ex cogitauerunt
pinum umnbra hominis lineis cir¬
cumoucta. Itaq inicio talis scd̃a sin¬
gulis colorib p̾ea diu̾sis. sic ꝙ paulatĩ
sese arsip̃a distixit. & inuenit lumẽ
atq umbras differentiasq coloꝵ. uñ os

Expanded text:
naque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus.sa fuerit, ad recordationen mentem reducit. Pictura autem dicta, quasi fictura. Est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colore illita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. 2. Picturam autem Aegyptu excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen, atque umbras, differentiasque colorum, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ti. uͥ exorti sunt. Ibienim in lociᷤ
agrestib & pagis gentiles lucos idola¬
q statuerunt: et a tali micio uocabu¬
lum pagam sortiti sunt. Gentiles siug̃
qui sine lege sunt: et nondum cre¬
diderunt. Dicti autem gentiles. qi
ita sunt ut fuerunt geniti. id est sic̃
in carne descenderunt sub peccato
scilicet idolis seruientes: & necdũ rege¬
nerati. Proinde gentiles pͥmitus nun¬
cupantur. Isti dicuntur grece echinci.
tantur gentiles. Echnos enim grece
gens dicitur. Post fidem autem non
deberi uoear gentes. siue gentiles cos
qui ex gentib credunt. sicut post fidt̃
iam non potest dici uideus: testante
pauilo apło ⁊ dicente iam xp̃ianis.
les. Apostate dicuntur. qui pꝰ bap¬
tisimum xp̃i susceptum ad idolorũ
culturam et sacrificioꝵ contamina

Expanded text:
ti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. tantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Christianiles. Apostatae dicuntur, qui post baptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contamina
Abbreviated transcription (Latin):
sulmen astringit. siue qui de terra ꝑu̾
tices montium eructuat. Ignis aut̃ dicꝰ
iuiolabile elementum. absumens cu¬
ncta q̃ rap̃. fabrica duab̾ reb constat.
uentis & flamina. flamma uͦ ꝓpͥe forna¬
tis ẽ dicta. qͦd flatu follium excitit᷑. for
cauma. fauilla ẽ deserta igne scintilla
Pru¶ a ẽ quam du ardet. cum aut̃ ex¬
tincta fuerit carbo nomĩat᷑. Pruia aut̾
apurendo dictac̃. carbo uͦ qͦd flamina
caret. quidum int̾isse uidr᷑. maiorissit
uirtutis. Nã itm̃ incensus fortiori luce
calescit. Cuius tanta ẽ cũ er sineigne
sirmitas. ut nullo bumore corumpat᷑.
nilla uetustate uincat᷑. Eatinctus enĩ
cm̃ in corruptibilip̃. aurat. ut qui lumĩt᷑
sgũt eos infossos t̾ra substernãt. & lapi¬
des desuꝑ figant. ad conuincendum
liuuitem esse agnoscant. de iustrum̃tis fabroꝵ .uii.
ncus ẽ. in qͦ ferrum cundr᷑. a cedendo
dictus. eo qd̾ illic aliquid cudam᷑ .i. fe

Expanded text:
fulmen adstringit, sive qui de terra per fulmen adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flammis. Flamma vero proprie fornacis est, dicta quod flatu follium excitetur. Forcaumate. Favilla est deserta igne scintilla. Pruna est quamdiu ardet, cum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est; carbo vero, quod flamma caret. Qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincatur. Extinctus enim tantum incorruptibiliter durat, ut hi qui limites figunt eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant ad convincendum limitem esse agnoscant. De instrumentis fabrorum . Incus est in quo ferrum tunditur, a caedendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id e
Abbreviated transcription (Latin):
aber a faciendo serrum imposicp̃
nom̃ hc̃. hinc diriuatum nom̃ ẽ
ad alias artisi mat̾ias fabros ł fabricas
dicere. s cum adiectione. ut faber lig
dicũt figuralit̾ ꝑuulcanum ignem slg¬
nficantis. sinc qͥ nullũ metalli genus
igne si efficiat᷑. Aubi enim uitrum. aldi
argentum. alibi plumbũ alibi minitam.
alibi pingm̃ta. alibi medicam̃ta esice.
gne lapides iere soluunt᷑. igne ferrũ gig¬
nitur. aut domat᷑. igne aurũ ꝑficr᷑. igne
cremato lapide cem̃ta & parictes ligant᷑
Lapides nigͦs ignis coquendo candificat
ligna candida urendo obfuscat carbont̃
ex pͥma tulgida nig̾s facit. De lignis duri
fragiles. de putͥbilib imputribiles reddit.
stricta soluit. soluta restringit. dura
mollit. mollia dura reddit. ht̃ cr medi
auxiliari ccrtum ẽ. In oꝑe qͦ aliud gig¬
nit pͥmis ignib. aliud scdis. aliud t̾tiis.
ht̃ qͣ & aliam in sc diuersitatt̃ igris. Nã
alius ẽ qui usui humano. alius ẽ qͥ in
iudicio apparit diuino. siue qui de celo

Expanded text:
aber a faciendo ferrum impositum nomen habet, hinc derivatum est nomen ad alias artium materias, fabros vel fabricas dicere, sed cum adiectione, ut faber ligndicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aere solvuntur, igne ferrum gignitur ac domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicauxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis. Nam alius est qui usui humano, alius qui iudicio apparet divino, sive qui de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
ulciscende matris terre causa in deos ar¬
mati existerent. Quos fabule a ioue bel¬
lo fuisse suꝑatos atq extinctos finguii.
ꝓpter quod e celo iactis fulminib inteti¬
crunt. de regnis militie uocabulis. in.

Expanded text:
ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. De regnis militiaeque vocabulis .
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝓditum. Fucrunt enim tres fr̃s tante
ꝯcordie. ut intrib coeporib quasinna aĩ.
esset. Goegones quoq incretriocscͥmtas ser¬
pentib. que aspicientes conũtebant in la
ꝑides: hñcesunum ocłln quo muicem ute¬
bantur. Euerunt enim tres sorores unuis
pulchritudinis. quasi unius oculi. quȩ
ita spectatores suos stupestere faciebant: uit
ũtere cos putarent᷑ in lapides. Syrenastres
fingunt fuisse. exparte uirgines et ex par¬
te uolucres. hñtes alas etungulas. qͣrũ una
uoce alteratꝰ bis. ititia ura canebat. quȩ
illatos nauigantes sub cantu in naufra¬
gitim trahcbant. Sodm uitatem autem
mentrices fuerunt quȩ transeuntes qm̃
dcducebant ad egestatẽ: his ficte sunt in¬
strre naufragia. Alas autem habuisse ⁊
ungulas. quia amor et uolat & uulnãt.
quȩ inde influctib cominorassedicunt᷑.
quia flucitis ueneris creauerunt. Scillã
quoq ferunt seminam capitibi suocintã

Expanded text:
ma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae ma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serppides, habentes unum oculum, quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes, quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus commorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. 32. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam
Abbreviated transcription (Latin):
tem. qͥbusdam andũtem: quibdam plenũ
scipnitib hebelloro fontis habitabile ficit
uñ chymeram dr̃ occidisse. Centauris auit̃
spccies uocaliulũ ĩdidit .i. hominẽ equo
mixtum: quosquidam fuisse equites tessa¬
lorum dicunt. s ꝓco quod discurreares ĩ
bello udut unum corpꝰ equoꝵ et hominũ
uiderentur. iñ centauros ficcos asseruert᷑
Porro monocen taurum nom̃ sumpfisse
extauro et homine qualem bestiam dic̃is
fabulose in labcrinto inclusam fuisse. de
uocari. coqͦd media hominis spccie. me¬
dia azini eẽ dicatur. sic̃ et ypocentauris
quod equorum hominumꝙ incis natͣa

Expanded text:
quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis nat
Abbreviated transcription (Latin):
poris. & nom̃i: quia declinationẽ reciꝑit.
He oũis species: a nominũ apellatiõne
descendunt. Socła pars nomtnis cõꝑatio.
Comꝑatio cdicta qr exalterius cõparacio¬
ue alceram p̃fert. Cuiꝰ gradꝰ tressunt.
positiuns comꝑatiuus. suꝑlatiuus. Et¬
positiuus dactus. qr pͥmus ponit᷑ in com¬
ꝑationis gradu: ut doctus. Comꝑatinuᷤ
ab eo qo̾ comꝑatꝰ positiuo p̃fercur ali:
ut doctior. Pius enim nouit quã dos¬
tus. Suꝑlatiuus. eo qͦd comꝑatiuo suꝑ¬
feratur: ut doctissimꝰ. Piuis euim scit ꝙ
doctior. Genera dicta sunt qͦd geuerent¬
ut masculinum & feminuñ. Cet̾a uõĩa
ñ sunt genera. s hoc nominum ratio ⁊ auc¬
toritas uoluit. Nentrum dictam qr nec
hoc est. nec illud: id ẽ. nec inascalmum nͥͨ
femininum. Cõimine clictum. qr dnobꝰ
genib nomen nnum cõmnuneat: ut he
i hec canis. Cui contrariũ est. epychenon:
qr ntrũq sexum sub uno gen̾e enuntiat.

Expanded text:
poris, et nomen, quia conparationem recipit. poris, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Comparatio dicta, quia ex alterius comparatione alterum praefert. Cujus gradus tres sunt: positivus, comparativus, et superlativus. Positivus dictus, quia primus ponitur in comparationis gradu, ut doctus. Comparativus ab eo, quod comparatus positivo, praefertur illi, ut doctior: plus enim novit quam doctus. Superlativus, eo quod comparativo superferatur, ut doctissimus: plus enim scit quam doctior. 28. Genera dicta sunt, eut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Hec inuiginti octo species dundun
tur. ex quib corporalia dicta. qr uel tu¬
dent᷑ uł cangunt᷑ ut celum et terr. Incor¬
poralia quia carent corporibꝰ. unde nec ui¬
deri nec tangi possunt: ut ueritas iusticia.
Geueralia. qr multartim rertm sunt.
ut auimal. Nam ⁊ homo. & equus. et
auis: auimalia sunt. Specialia qr par
tem demonstrant ut homo. Species enun
aminalium homo. Principalia. qͥo pͥmã
positionẽ habent nec aliunde nascantur:
ut mons fons. Diritiatinia. eo qͦd ex alio
nomine deducant᷑: ut amonte montanꝰ.
Diminutiua qͥa ininuunt sensum. ut g̃¬
culus. scolas tictlus. Souo diminutiua
qͥa sic sonant sicut climinutina: s intel¬
lectu principalia stuit. ut tabula. fabula.
Tota greca qr ex toto grece declinantur:
ut calisto. Sic enim & grecꝰ & latinus
dicit. Tota latina. qui ex toto inlatinum
uertiuit᷑. Grectis dicit odixeos. latintiss
odixes. Media dicta qr exparte greca

Expanded text:
tunt, hec in vigtunt, hec in vigtur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur, vel tanguntur, ut coelum, terra. 4. Incorporalia, quia carent corpore; unde nec videri nec tangi possunt, ut veritas, justitia. 5. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut animal; nam et homo, et equus, et atem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
les dicunt᷑ a ratione qua qͥsq ntit᷑ in fa¬
ciendo: ut qͦmͦ eum occidã ne agnoscar.
nominib p̃ponat᷑ & uerbis. Acensatuie
autẽ ⁊ ablatiue p̃posiciones: a casibꝰ qͥb
seruiunt dicte. Loquelares uͦ quia loqͥ¬
lis idẽ. uerbis semꝑ coherent. nec aliquid
ualent sole posite ut di. dis.re. se. am.¬
con conuincte uͦ uerbis figurã faciunt
fectum cõmoti animi expͥmit: sicut eũ
dicit᷑ ab extiltante ciah. a dolente heci.
ab irascente he: a tim̃te hei: que tioces
quarãcũq linguarũ ꝓpͥe sunt. nec in a¬
liam lingña facile transferrintuR.
sensibilis auditu quantũ in ip¬
so est. O mĩs uox aut articłaca ẽ: aut
confusa. Articłata ẽ. hominũ: confu¬
sa animaliũ. Articłata ẽ que scribi po¬
cest: confusa que scribi ñ pocest. De

Expanded text:
les dicuntur a ratione, 22 qua quisque utitur in fales dicuntur a ratione, 22 qua quisque utitur in faciendo, ut, quomodo eum occidam, ne agnoscar: nominibus praeponatur, et verbis. Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, fectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur. 2sensibilis auditu, quantum in ipso est. Omnis vox, aut est articulata, aut confusa. Articulata est hominum, confusa animalium. Articulata est quae scribi potest, confusa quae scribi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tempora & significationes. ab utrisq nu
sensus sententiasq conuingat. Hec eñi
ꝑse nichil ualet. s incopulatione sermo¬
num quasi qͦddam exhibet glutinũ. Aut
eñi nomina sociat. ut augustinꝰ. & ie.¬
rominꝰ. aut uerba. ut scribit. & legit.
Una autẽ uis omniũ siue copulent
sine disiungant. Copulatiue autẽ con¬
uinctiones dicte eo qd sensum uł ꝑsonas
copulent. ut ego & tu eamꝰ ad forum. ip¬
sum &: sensum conuinxit. Disiunctiue
dicte qd̾ disuingant res aut ꝑsonas: ut
ego aut cu faciamꝰ hoc. Subiunc tiue
dicunt᷑. quia subiungunt᷑: utq. Dici¬
mus enun regiq hominiq deoq. Non
dicimꝰ que deo.q regi. q homini. Ex¬
pletiue dicte. quia explent ꝓpositam
rem: ut ꝑuta si hoc ñuis. saltem illud
fac. Cõmunes nominant᷑. qr uͥ uis po
Causales dicunt᷑ a causa. eo qõ aliqͥd co¬
gitent facere. ut prita occido illum qr
habet aurũ. Aurũ causa est. Rationa

Expanded text:
tempora et significationes, ab utrisque nutempora et significationes, ab utrisque nusensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes nominantur, quia ubivis Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑ unpitiã quis dicat legebo. ꝓlegam.
Harum pͥma & sed̾a mictunt fucurum
tempꝰ. mbo. & inbor: tercia inam. ꝙ in
ar. Genera t̾boꝵ ideo dicła. qr gignunt.
Nami actiuo adicis .i: ⁊ gignit passi¬
nũ. Nursum passiuo demes .r & parit
aetiuum. Ipsa autẽ actitia dicunt᷑. quia
litterã adicis. non sonant latina. Com¬
munia dicunt᷑. qr & agunt ⁊ pattunt᷑:
ut amplector. Hec similiter deposita.r.
liccera: latina non sunt. Deponentia uͦ
dicant᷑. qr deponunt futuri tẽporis par¬
ticrpium a significatione passiua. qd exit
Bene ad u̾bium ẽ: lege uerbum. Inde g
dictum aduerbiũ quod semꝑ uerbo uine¬
tum adimpleat᷑. Uerbum enim solum
sensum implet ut fcribo. aduerbiũ autẽ
sine uerbo. non ħt plenam significationẽ
at hodie. Adicis illi uerbum. hodie seri¬
cipium dictam qͦd nõis & uerbi capiat
partces: quasi particapiũ. A nomine
eñi uendicat sibi genera & castis. a u̾bo

Expanded text:
ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar'. Genera verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exit 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scricipium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunus qͥd agamꝰ. Meditatiua di¬
cta est. a meditantis sensu. ut lecturio.
id ẽ legere uolo. Inchoatiua pꝰt medita¬
tionẽ ab inchoantis inditio: ut calesco.
frequentatiua a sepiꝰ agendo ne lectio.
clamito. Forme enim sensũ tenent. mo¬
di declinationẽ. Nam nescis qͥd sit de¬
ainatio: uisi pͥus didiceris qͥd sit sensus.
Modi dicti. ab eo qñeadinodũ sunt in
suis significationib. Indicatiuus enim
modꝰ dicit᷑: quia signisicationẽ ht indi¬
gerem. Coniunctiuns qr ei comungi¬
curaliqd ut locutio plena sit. Nã qͣndo
dicis clamem: pendet sensꝰ. Qd̾ si dicã cum
damem qͣte putaᷤ qͦd taceã ꝑlenꝰ⁊ sensꝰ. Ifinit̾t drꝰ g¬
tẽpora desimens. ꝑ sonã uerbi ñ definit.
ut clamare clamasse. Cui si adiungas
ꝑsonam. clamare debeo debes. debet: sit
ꝗtiasi sinitum. Inꝑsonalis d̾r. quia indigo
ꝑsoua nominis uł ꝓnõis. ut legit᷑. addis
ꝑsonani. a me. ate. abillo: & plene senti

Expanded text:
ostendimus quid agamus. Nam Meditativa diostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indigerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentit
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑. qr existis declucta atq cõpo¬
to aere sonat: uel qͥd hec pars freqͥnter
moratione u̾setur. Sunt aucẽ uerba
mentis signa qͥb homines cogitationes
suas inuicem loquendi demonstrant.
Sicut autẽ nomen significat ꝑsonam:
ita uerbum factum. dictiunq ꝑsone.
Iuꝑsona uerbi: agentis ⁊ pacientis sig¬
iuficatio est. Nam scribo: ꝑsone factũ
est. Item scribor. ñ ꝑsone factum indi¬
cat: sed eius aquo patitur. Genera uer¬
boꝵ duo sunt. grãmaticoꝵ atq rethoꝵ
Grãmaticoꝵ intria cadunt tempora:
preceritũ iustans. fucurum: ut fecit.
facit. faciet. Rethoꝵ autẽ nniu̾sa ora¬
tio uerba dicunt᷑. neluci uerbis boms ce
pit. uerba bona habuit. Ubi ñ tantum
ũba que intria cadunt tẽpora. s uni¬
u̾sa oratio est. Uerboꝵ speties sunt for¬
me. modi couiugationes &. genera. For¬
me u̾boꝵ ide dicte. eo ꝗͦd nos ad unã¬
quãq rem informent. Perhas enim

Expanded text:
dicuntur, quia ex istis deducta atque conpodicuntur, quia ex istis deducta atque conpoto aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, coniugationes, et genera m inde dictae eo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim
Abbreviated transcription (Latin):
guantur. de plunbo. xxi.
lumbum dictum qͥd exeo pͥmp̃
pilis factis maris alticudo tempta̾ ẽ. hcuꝰ
duo gn̾a st̃. ngrum⁊ candidsi. s melius
candidsi qͦd pꝰm nisulis atħlanci maris in¬
uentum ẽ. Si quidẽ ⁊ in lusitama⁊ ingal¬
litia gignit᷑ sũma terra harenosa⁊ coloris.
calculi maxinie etorrentibꝰ siccatis lauãt¬
ias hartuas ⁊ qͥo subsidet coqunt ĩ forna¬
missa calculi nigri⁊ graues⁊ dil autsi col¬
ligreum coremanenti Post ea separati e¬
lantur. ⁊ inplumbum albũ resoluunt᷑:
iupplaxe. Aut enim solum exsuauena
liquor stannum ẽ. scõs argentuni. qͦd re¬
manet suꝑaddita uena turiꝰ q cõflata.

Expanded text:
guitur. De plumbo . Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris calculi, maxieas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornamissa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur cum eo remanent, postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur.duplex est. Aut enim solum ex sua vena liquor stannum est; secundus, argentum; quod remanet superaddita vena, rursusque conflata
Abbreviated transcription (Latin):
um autem uel signum iccirco dicit᷑.
neis mintiantes. Iocireo igitur istud
predicaret. Deniq et inbellis cuul: bus
hoc obseruari ferunt. qm̃ et armorum
habitus pariter et sonus uocis idem
et unus est. atq eadem instituta bel¬
landi: & ut ne qua doli surreptio fiat.
simbola discreta unusquisq dux sius
militibus tradit. que collationes ul
signa uel indicia nominantur: ut
si forte occurrerit quis de quo dubitet᷑.
interrogatus simbolum ꝓdat si sit hos.¬
Quod simbolum fidei et spei nr̃e non
scribitur in carta et atramento: sed
in tabulis cordis carnalib. Iotireo de
re in cordib tradiderunt: ut certum
ec̃t neminem hoc non ex lectione q̃
interdum ꝑuenire etiam adĩfideles
solet. sed ex apłorum traditione susce¬

Expanded text:
um autem, vel signum, idcirco dicitur, neis nuntiantes. Idcirco igitur istud praedicaret. 4. Denique et in bellis civilibus hoc observari ferunt, quoniam et armorum per habitus, et sonus vocis idem et mos unus est, atque eadem instituta bellandi; sed ut nequa doli subreptio fiat, 461 symbola discreta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine vel signa, vel indicia, nuncupantur, ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum prodat si sit hosQuod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio pecredentium cordibus tradiderunt, ut certum esset haec neminem ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex Apostolorum traditione didi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Et de eo quidem quod facile
exprimi poterat. benedictus qui ue¬
nit in nomine dm̃. omnium euian¬
gelistarum scriptura consentit. de u̾bo
uero osanna quia in grecum non po¬
gelistas greci sermonis cruditissimus
fuit. quippe ut medicus. qui q in gre¬
cia euangłium scripsit. quia se uidit
ꝓprietatem sermonis transferre non
posse: melius arbitratus est tacere. qͣ
id ponere quod legenti faceret ques
& admirando pape. ⁊ dolendo heu:
et quando silentium uolumus im¬
perare. strictis dentib coartamus et
cogimus insonandum. ita & hebrei
inter reliquas ꝓprietates lingue sue
habent interiectionem. ut quando
uolunt dñm deprecari. ponant uer¬
bum petentis affectu ꝙ dicant anna
dñe. quod septuaginta dixerunt o
anna interiectio deprecantis ẽ: mo¬
tum anini significans. sub depre¬
cantis affectui. Si ex his duob uelis
compositum uerbum facere. dices
osranna: quod nos corrupta media
uocali lititra et elisa dicimus osanna:
sicut facere solemus in uersib cum

Expanded text:
em. et de eo quidem, quod facile exprimi poterat: benedictus, qui uenit in nomine domini, omnium euangelistarum scriptura consentit; de uerbo uero \'osianna3, quia in Graecum non pogelistas Graeci sermonis eruditissimus fuit, quippe ut medicus et qui in Graecis euangelium scripserit, quia se uidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere, quod legenti faceret quaesin admirando \'papae\' et in dolendo \'heu\' et, quando silentium nolumus imperare, strictis dentibus spiritum coartamus et cogimus in sonandum \'st\', ita et Hebraei inter reliquas proprietates linguae suae habent interiectionem, ut, quando uolunt dominum deprecari ponant uerbum petentis affectu et dicant \'anna domine,\' quod Septuaginta dixerunt \'anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. compositum verbum facere, dices osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit
Abbreviated transcription (Latin):
primus nobis exhibuit. quando post
etiam in cilicio & cinere lamenta peni¬
tudinis sumsit dicens. iccuro ago pe¬
nitentiam in fauilla & cinere. Post h̃ẽ
nobis dauid penitentie magisteriũ

Expanded text:
primus exhibuit, quando post etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
tur rogationes. Inter letanias uero
et exhomologesin hoc differt. quod
ex homologesmpro sola confessione pec¬
catorum aguntur: letame uͦ que
indicuntur ꝓpter rogandum deum
ad impetrandum in aliquo misccłiã
eius. Sed nune iam utrunq uocabu¬
lum sub una defignatione habetur.
nec distat uulgo utrum letame an ex¬
homologesin dicantur. Supplicatio¬
nis autem nomen quodam modo nẽ
ex gentilitate retinetur. Nam ferie
aut legitime erant apud cos: aut in¬
pauꝑtas antiqua romanorum excol¬
latione sacrificabat. aut certe de bo¬
nis damnatorum. Unde supplicia di¬
cuntur supplicationes. que fiebant
de bonis passorum supplicia. Sacre
enim res: de bonis execrandor fiebant.

Expanded text:
tur rogationes. Inter litanias vero tur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis pro sola confessione peccatorum agitur; litaniae vero, quae indicuntur propter rogandum Deum et inpetrandam in aliquo misericordiam eius. Sed nunc iam utrumque vocabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum litaniae an exomologesis dicantur. Supplicationis autem nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos aut inpaupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
celi et terre. aut dum quisq confi¬
et frequentatur exhomologesis: qua
delictum nr̃m dño confitẽmur. nõ
quidem ut ignaro: cuius cognitioni
nichil occultum est. Sed confessio est.
rei scilicet eius que ignoratur ꝓfessa
cognitio. Utile enim sibi ac iocundum
quisquam cẽ existima uerat raꝑe. ad¬
ulterare. furari. Sed ubi hec cterne
damnationi obnoria ẽẽ cognoui.
cognitis his conficetur errorem. Con¬
fessio autem erroris: professio est desi¬
nendi. Desinendum gͦ a peccatis ẽ: dũ
confessio est. Confessio autem antecedit.
remissio sequitur. Ceterum extra ue¬
niam est qui peccatum cognoseit. nec
cognitum conficetur. Itaq exhomolo¬
gesis ꝓsternendi et humiliandi ho¬
minis disciplina est: habitu atq uic¬
tu sacco et cinere incubare. corpus sor¬
dib obscurare. animam meroribus
deicere. illa que peccant tristi tracta¬
tione mutare. Leta nie autem greco
nomine appellantur. que latine dicũ¬

Expanded text:
caeli, et terrae. Aut dum quisque conficaeli, et terrae. Aut dum quisque confiet frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur, non quidem ut ignaro, cujus cognitioni nihil occultum est, sed conrei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco nomine appellantur, quae Latine dicun