comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UIT UIR
unus de ramathaim¬
sophim. demonte
ephraim. et nomen
eius elchana. filius
ieroham. filii eliu.
filii thau. filii suph.
ephrateus. Et habuit
duas uxores. Nomen uni anna.
et nomen secundae fennena.
Fueruntq fennenae filii:
Annae aut̃ non erant liberi
Et ascendebat uir ille de ciui¬
tate sua statutis diebus: ut
Adoraret et sacrificaret dño
exercituũ in silo. Erant aut̃
ibi duo filii eli ofni. et finees
sacerdotes dñi. Uenit ergo
dies et immolauit elchana: dediegue
fennenae uxori suac et cuncts filus
eus et filiab partes Uinac dias
dedit partem unam triscis qua dom
diligebat. Dñs aut̃ concluscrat iutuã
eiui. Affligebat quoq camamuli
euis. et uehementer angebat: in u
ut exprobraret quod conclusissc
dñs uuluam eius. Sicq faciebat pg
singulos annos cum redeunte tẽpor
ascenderent templũ dñi : et sic pro¬
uocabat eam Porro illa flebat
non capiebat cibũ. Dixit ergocida¬
na uir suus Anna cur fles et qua
non comedis: et quam obremas¬

Expanded text:
uit vir unus de Ramathaimsophim de monte Ephraim et nomen eius Helcana filius Hieroam filii Heliu filii Thau filii Suph Ephratheus et habuit duas uxores nomen uni Anna et nomen secundae Fenenna fueruntque Fenennae filii Annae autem non erant liberi et ascendebat vir ille de civitate sua statutis diebus ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum in Silo erant autem ibi duo filii Heli Ofni et Finees sacerdotes Domini venit ergo dies et immolavit Helcana deditque Fenennae uxori suae et cunctis filiis eius et filiabus partes Annae autem dedit partem unam tristis quia Annam diligebat Dominus autem concluserat vulvam eius adfligebat quoque eam aemula eius et vehementer angebat in tantum ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam eius sicque faciebat per singulos annos cum redeunte tempore ascenderent templum Domini et sic provocabat eam porro illa flebat et non capiebat cibum dixit ergo ei Helcana vir suus Anna cur fles etnon comedis: et quamobrem af
Abbreviated transcription (Latin):
eli temulentã : dixitq ei Vsq qu
ebria eris: Digere paulisperumã
quomades Respondens anni o¬
qua quam inquit domine mi Nun
mulier infelixnimis ego sum lli¬
numq et omne quod in ebriare po¬
test non bibi: sed effudi animã me
in conspectu dñi Ne reputes ua
tuam quasi unam defiliab bela
quia exmultitudine doloris eo¬
de dauid ubi ꝑcusso amalech omnem captiui¬
tatem et uxores suas reduxit in siceleg
De bello phylisthinorũ in quo saul cũ trib

Expanded text:
ntam, dixitque ei: Usquequo ebria eris: digere paulisper vinum quo mades. Respondens Anna, Nequaquam, inquit, domine mi, nam mulier infelix nimis ego sum, vinumque et omne quod inebriare potest, non bibi; sed effudi animam meam in conspectu Domini. Ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudine doloris ede David ubi, percusso Amalec, hominem Al. omnem captivitatem, et uxores suas reduxit in Seceleg. XXVI. De bello Philistinorum, in quo Saul cum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
etidem scriptituruet: cum aristeus
& multo post timpore iosephus. ni¬
chil taile reculerunt: sed inunai
prophertisse. Auid est erum esse¬
utem: cluid esse interpretem

Expanded text:
cum Aristeas, t multo post tempore Josephus, nihil tale retulerint; sed in una prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud interpretem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cultor etim apud hebreos dui
plicem diuinittitem dep̃hender&
Quod maxune idcu co faciebat.
quici in p̾lcitonis dogma ccidere
uidebatur. Deniq ubicunq scicra¬
tum aliquid scripture testtitur de
patre et filio et spuscõ: cuit cilitir
inter p̃tcti sunt. &ut omnino iticu¬
erunt : ut et regiscitis sticerent : et

Expanded text:
apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfac
Abbreviated transcription (Latin):
torum latratib pcitenis: qui me
cisserunt in septucigintti interp̃tũ
suggillationem nouci pro ueterib
cudere : itti ingenium quasi uinũ
probcintes: cum ego sepissime te¬
status sim me prouili portionie
IN ttibernaculo dĩ offerre quae
possim: nec opes cilterius aliorũ
pcuupertate fedari. Quod ut cui¬
derem: origeniis me stdium pid¬
uocauit: qui editioni antiquele

Expanded text:
ns; qui me asserunt in Septuaginta interpretum suggillationem, nova pro veteribus cudere: ita ingenium, quasi vinum probantes, cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim; nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provoc
Abbreviated transcription (Latin):
qum dñs locutus ẽ filios enutriui
et exaltiui : ipsi aut̃ spreuerunt me
Cognouit bos possessorem suum: et
asinus pracsepe domini sui Isr ł non
cognouit: populus m̃s non intellexit
VAegenti peccatrici. populo graui
iniquitate. semini nequã: filiis scele¬
ratis Dereliquerunt dnm̃. blasphe

Expanded text:
s locutus est. Filios enutrivi, et exaltavi: ipsi autem spreverunt me. Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui: Israel autem non cognovit, populus meus non intellexit. Vae genti peccatrici, populo gravi iniquitate. semini nequam, filiis sceleratis! Dereliquerunt Dominum, blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
eos indie occisionis. Vsque quo luge¬
bit terra: et erba omnis regionis
siccabitur: Propter malitiã habitan¬
tium in ea consumptũ est animal et
uolucre : qnm̃ dixer non uidebit
nouissima nrã. Si cum peditib currens

Expanded text:
eos in die occisionis. Usquequo lugebit terra: et herba omnis regionis siccabitur: propter maliciam habitantium in ea? Consumptum est animal: et volucre: quoniam dixerunt: non videbit novissima nostra. Si cum peditibus currens
Abbreviated transcription (Latin):
sophim demonte
ephraim. et nomen
eius elchana. filius
ierobam. filii eliu.
filui thau. filii suph:
ephrateus. Et habuit
duas uxores . Nomen uni anna:
et nomen secundae fennena
Fueruntq fennenae filii.
adoraret et sacrificaret dño
exercituũ in silo. Erant aut̃
ibi duo filii eli . ofni. et finees
sacerdotes dñi. Venit ergo

Expanded text:
Sophim, de monte Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroam, filii Eliu, filii Thou, filii Suph, Ephrataeus, et habuit duas uxores, nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna. Fueruntque Phenennae filii: adoraret et sacrificaret Domino exercituum in Silo. Erant autem ibi duo filii Heli, Ophni et Phinees, sacerdotes Domini. Venit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
descriptos: in&ro eos
ciestim et pud hebreos
ligtiri et ciliquid simile
habere de psalmis uel
dperib scilomonus. Sed quod in demo¬
hene & tullio solet fier ut per cola
sribaintur & commatti. qui utique
tosa et nonuersibis conscripserunt :
uos quoq utilittiti legenitium proui¬

Expanded text:
ro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legen
Abbreviated transcription (Latin):
msterici cid liquidũ per secutus est:
ut non eum putes de futuro uaticina¬
si sed de practeritis historiã texere
curbis et margaritas porcis dcrent
Qucic cũ haac editionem logeritis :
bilis cximaduertetis cibsconditt.
t guoro quanti laboris sit prophe
satelligere. Nec facile quempiam
psse iudicare de inter p̃ititione nisi
ellexerit cinte quae legerit. Nosq
ate morsib plurimorũ. qui stunũ
t nudici quod consequi Nualent
Scunt Sciens ergo et prudexis
flammã mitto incinũ. Et Ruchilo¬

Expanded text:
steria ad liquidum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. canibus, et margaritas porcis darentQuae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum. Et nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
isti scltem unũ post priores habere
digneatur interp̃tem Legtuit prius
et posteti despicicint. Ne uidecuttur
non exiudicio sed ex odii proce sumpti¬
one ignonrtti dam acire. Prophetauit
necdum decin tribub incaptiuittitẽ
ductis. Ac deutroq regno uunc cõmix¬
tim Nunc sepciratim texit orocculum
Et cũ interdũ id prtiesentin respicict
historic̃i: & post babrloniã ccptiuitti¬
tem reditũ populi significet iN iudcea
quanto plus cmaitis opculci & eusto¬
chium: tanto magis cibeo pecite ut
pro obtrecititione prusexti qua me
in desinenter ciemuli laniant ipse
michi mercedin restitucit in futuroꝰ
qui scit me obhoc inperegriucie linguȩ
eruditione sudcisse. ne iudaci destuli¬
tate scripturacrũ ecclesiis eius dutius
insultarent EXEET ERAEFATIO

Expanded text:
ost priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem requanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius ins
Abbreviated transcription (Latin):
nuim de iscua sciridũ: quod in sermo¬
ue suo disertus sit. Suippe ut uir nobi¬
ls et urbancie elegcintiae : Nec habens
qucquã ineloquio rusticittitis aadmix¬
um. Vnde ciccidit: ut procecoeteris
florem sermoniis eius trocns lationoꝵ
potuerit conserucire. Deinde etiam
hoc cidicibxdũ: quod non tam prophe¬

Expanded text:
um de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, quod non tam prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidit ds̃ quod esset bonũ Factũq
est uespere & mane: dies tertuis.
xit aut̃ ds̃ fiant luminaria in
firmamento caeli: ut diuidant
diem et noctem: et sint insigna et
tempora et dies et annos et luceant.
in firmamento caeli et illuminent.
terram. It factum estita. fecitq ds̃
duo magna luminaria. Luminare
mauis ut praeesset diei. et lumina¬
re minus ut praeesset nocti. łt stella
Et posuit eas ds̃ infirmamento cęli:
ut lucerent suꝑ terrã: et pracessẽa
dieiacnocti et diuiderent lucem

Expanded text:
quod esset bonum factumque est vespere et mane dies tertius dixit autem Deus fiant luminaria in firmamento caeli ut dividant diem ac noctem et sint in signa et tempora et dies et annos ut luceant in firmamento caeli et inluminent terram et factum est ita fecitque Deus duo magna luminaria luminare maius ut praeesset diei et luminare minus ut praeesset nocti et stellas et posuit eas in firmamento caeli ut lucerent super terram et praeessent diei ac noc
Abbreviated transcription (Latin):
ecidem scriptittir uet: cum aristeus
& multo post tmpore iosephus. Ni¬
chil taile retulerint: sed in unci
uatem: ciliud esse inter pretem.
Ibi sp̃s ueritura procedicit: hc eni¬
ditio & uerborũ copici eti quae in¬
telligit tririsfert. Nisi forte pu

Expanded text:
 Al. Aristaeus t multo post tempore Josephus, nihil tale retulerint: sed in una bim vatem, aliud esse interpretem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi fort
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cultor etim apud hebreos dui¬
plicem diuinittitem dep̃hender&
Quod maxune idcu co faciebat.
quici in p̾lcitonis dogma ccidere
uidebatur. Deniq ubicunq scicra¬
tum aliquid scripture testtitur de

Expanded text:
etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet; quod maxime idcirco faciebat, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicunque sacratum aliquid Scriptura testatur de
Abbreviated transcription (Latin):
stolorũ cuictorittis promulgauit
INquib multci de ueteri testcũto
logimus quae iNNr̃is codicib non
habenitur : ut est illud Ex aegrpto
uocaui filium meum. Et qm̃ ucirci

Expanded text:
stolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoni
Abbreviated transcription (Latin):
et mane : dies unus. Dixit quoq
ds̃ Fiat firmamentũ inmedio aqua¬
rum: et diuidat aquas ab aquis
łtfecit ds̃ firmamentũ. Diuisitque
aquas quae eraent sub firmamento.
ab his quae erant super firmam̃tũ
Et factum estita: Vocauitq ds̃ firma¬
mentum caelum. It factum ẽ uespe
et mane dies secundus. Dixit᷑
uero ds̃ Congregentur aquae quae
sub caelo sunt in locum unum: et
Appareat arida factũq est ita. It
uocauit ds̃ aridam terram: congre¬
gationesq aquarũ appellauit ma

Expanded text:
quoque Deus fiat firmamentum in medio aquarum et dividat aquas ab aquis et fecit Deus firmamentum divisitque aquas quae erant sub firmamento ab his quae erant super firmamentum et factum est ita vocavitque Deus firmamentum caelum et factum est vespere et mane dies secundus dixit vero Deus congregentur aquae quae sub caelo sunt in locum unum et appareat arida factumque est ita et vocavit Deus aridam terram congregationesque a
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdote referuntur. et quomodo dauid
immutauit uultũ suũ corã achis rege et cũ suis
omnib transiit ad regem moab
De gad propheta ubi commonuit dauid fugere
in terrã uida in saltũ et doec prodente occisus ẽ
Achime lech cũ reliquis lexx sacerdotibis. et
quomodo dauid ꝑcussit phy listhum et saluauto¬
De saule quomodo uoluit duid inceila Iccila
ad cum uenit et desaulis clamide dauid in
spelunca partem exeidit
De samuelis morte et sepulchro eius in rama
De dauid ubi abigail et achinoem uxores
accepit et ubi saulis ꝑsequentis feypbũ & bastã¬
De transfugio dauid ingeth ad achis abstulit¬
regem phylisthum et quae illic gesserit. et
de saule et phytonissa
Dephylistbeis aduersus saul congregatis &
de dauid ubi ꝑcusso amalech omnem captiui¬
titem et uxores suas reduxit in siceleg
De bello phylisthinorũ in quosaul cũ trib

Expanded text:
Et quomodo David immutavit vultum suum coram Acis regem, et cum suis omnibus transivit ad regem Moab. XX. De Gad Propheta: ubi commonuit David fugere in terra Juda in saltu, et Doec prodente, occisus est Achimelech cum reliquis octoginta sacerdotibus, et quomodo David, percussis Philistinis, salvaDe Saule, quomodo voluit David in Ceila ad eum venit, et ut de Saulis clamide David in spelunca oram excidit. XXII. De Samuelis morte et sepulcro ejus in Rama: tur. XXIII. De David, ubi Abigael, et Achinoem uxores accepit, et ubi Saulis persequentis se, scyphum, et hastaDe tranfugio David in Geth ad Achis regem Philisthiim, et quae illic gesserit: et de Saule, et Pythonissa. XXV. De Philistinis adversum Saul congregatis, et de David ubi, percusso Amalec, hominem Al. omnem captivitatem, et uxores suas reduxit in Seceleg. XXVI. De bello Philistinorum, in quo Saul cum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
splure intormisi ss susce paliait. Nor i eosdem etit̃
quae subasterisciscid dita sunt subtraxeris pcirsinax
detrun cabitur. et hocdum itxata pud graccoscete
pindarretalcheretsafsor el psalteriu muella meaitatio¬
nes hieremia euel omnia ferme scripturarũ catiea
corp̃hendile⁊ at filonemiosephumori geniem coreseo¬
rietisem eu sebiumet eorum testimonuo meuerũ dicege
corprobabit Audiontqua proptercates mei. id cir¬
comeiti ho cuoluminel abortisse nonutnterp̃tationẽ
airiti quã rep̃heniderẽ sed utea qua einilla aut obscurci
sucat automis seccutcerte scriptorũ uitio de prcuata
maniifestiora nr̃ti incerpiicione fierent quiethebroieõ
sermorẽ ex parte didicimusetinlatino prnie aibipsis
cum abulis inter grammnaticosetrethores et phyloso¬
phos detrit sumus quod si cipud grecospost septuag ia¬

Expanded text:
plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesariensem Eusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut omissa, aut certe vitio scriptorum depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos post Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
ut siequititusal abrahamm: et hi surit reges quires¬
na bci ꝓpossciutem bala cĩ obab quiuocetur iob
Post punaci husam quierae dux exthematiorum
diã incampomoal et romenciuitatis eius
ahuith

Expanded text:
ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaba. Post Bela autem, Jobab, qui vocatur Job. Post Job autem Husan, qui erat dux ex Themanorum dian in campo Moab, et nomen civitatis ejus Avith
Abbreviated transcription (Latin):
edetrinccbitur ethocdum ttxacopud grtitoscete¬
uma pud laciuo s tincecaũ tratis lationem qua in subas¬
triscis etobodis tuupet edidimus septinigeriti fermecut
tcoroger auersus sunt ũt decurtacus et lacerticuscorro¬
si liber fedictitem sui publicelegentib pbecit haeccu¬
mtititis latio iullum deueceribus sequitut interp̃co
unc uerbaediun c seri sustiuncsim ulutrumq resouia
obliquuis enimetiã capud hebru oostotus libe festur
lincuset quod greceret horesuocaauto in naticae¬
or di umq aliud loquitur aliude tut siulisciri guilla
ut inur enulam stricciscenerema dib: qua utoforti¬
sures seriscantocitius elabitum memitume obiat d¬
eriti aen buius uclumitis lrddeũ quetidem p̃ceptorẽ
ur oipud hebraeo sprimus haberdpucabcitur coiper¬
ie lemis se dũ masis: cuius doctrina ectaaliqdi doto¬
erti tescio hocunium sciosuiori potuis seiter pceri

Expanded text:
detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetores voca dumque aliud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum
Abbreviated transcription (Latin):
splure intormisi ss susce paliait. Nor i eosdem etit̃
quae subasterisciscid dita sunt subtraxeris pcirsinax
pindarretalcheretsafsor el psalteriu muella meaitatio¬
nes hieremia euel omnia ferme scripturarũ catiea
corp̃hendile⁊ at filonemiosephumori geniem coreseo¬
rietisem eu sebiumet eorum testimonuo meuerũ dicege
corprobabit Audiontqua proptercates mei. id cir¬
comeiti ho cuoluminel abortisse nonutnterp̃tationẽ
airiti quã rep̃heniderẽ sed utea qua einilla aut obscurci
sucat automis seccutcerte scriptorũ uitio de prcuata
cum abulis inter grammnaticosetrethores et phyloso¬
phos detrit sumus quod si cipud grecospost septuag ia¬

Expanded text:
plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxiPindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesariensem Eusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut omissa, aut certe scriptorum vitio depravata, incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
corrigero et sacramenta ec de sicepuro et fidelicipe¬
rire sermo neuel ã sustidiosi suł c̃maligauis letcorib:
uore debeo reprobari habot int quiuolua tueteres l¬
bros uel it membrais purpareis cuiroar gea tõq
magis ex cirati quam codices : dummodo mihi ineis
permicto dapeu peres habere scelulatetiui iati
pulchros codicesquain emerida tosi trtq editio atsep¬
tuaginta uxto graeco set mea uxttibebracoñtila¬
tinium ineo labore trastatieligatutauiqu isq
quod ault ẽestudiosum sem cgis quam io aliuolũ ꝓbet

Expanded text:
corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoqmagis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Graecos, et mea juxta Hebraeos, in Latinum meo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosum me magis, quam malevolum probet
Abbreviated transcription (Latin):
exultan tẽ cernerent graeciam a se aliquid mu¬
t᷑are primũ enim magnorum sumptuum ẽ &
infinitae difficuliatis exempla ri possehabere
omnia : De inde etiam qui habuerint & hebraci
sermonis ignari sunt magiserrabunt ignoran¬
tes quis emultis uerius dixerit: quod etiam sapi¬
entissi mocuidam nuperapud graecos accidit :
ut interdum scripturae sensum relinquens. uni¬
uscuius libet interp̃tis sequeretur errorem: nos
cutẽ qui hebraecce linguae saltim paruam habe¬
mus scietitiã & latinus nobis ut cumq: sermonon
de ẽ & deccliis magis possumus iudicare. & et cquae
ipsi intellegimus in nr̃a lingua ꝓmere : Itaq licet
excethra sibil&uictorq si non incendia iacte nim¬
quã meũ iuuantex p̃osilebit eloquiũ: etiam praeci¬
salingua balbuti&: legant qui uolunt qui nolur
abiciant. leuentilent apices. lit teras calum nien¬
tur: magis ur̃a caritate prouocabor ad studium :¬
cm illorum de tractione &odio de terrebor:¬

Expanded text:
exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid muexsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra sibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate provocabor ad studium, quam illorum detractione et odio deterrebor
Abbreviated transcription (Latin):
multaq alia quae latiori operire seruamus : et
quacerite ab eo ubi scripia sint : cumq proferre
Non potuerit: uos legite dehis exemplarib quae
nuꝑ a nobi sedita maledicorũ qotidie linguis con¬
fodiuntur: sedut ad cõmpenidium ueniamicerte
quodił laturus sum aequissimumẽ : edidialiquid
quod⁊ on habetur in graetouel aliter habet᷑ quã
a meuersum ẽ : quid interp̃tem laniant. interro¬
gent hebraeos & ipsis auctorib trans lationi
metce uel adrogent uel dero gent fidẽ : porro ali¬
ud ẽ siclausis quod dicitur oculis mihiuolunt ma¬
ledicere & non imitantur grecorũ studiũ & beni¬
uolentiam qui postlaxtrans latores. iam xp̃i eu
angelio corruscante. iuda eos & ebionitas legis
ueteris interp̃tes. aquilamuidelicet & simma¬
chum & theo dotionẽ et curiose legunt & ꝑ orige¬
nis laborem Ez ATIΛΙC ecclesiis dedicarunt. A¬
quanto magis latini gratieẽ deberent quod

Expanded text:
multaque alia, quae latiori operi reservamus: et multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium ac benevolentiam, qui post Septante, Judaeos et Ebionitas Legis veteris interpretes, Aquilam videlicet, et Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, et per Origenis laborem in Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in publicum nec fastidiosis ingreratiscibos: ui tetisq
eorũ suꝑcili ũ qui iudicare tantũ de aliis & ipsi fa¬
cere nihilnouer : si qui autẽ fratrũ sunt quib: nr̃a
non displicent his tribuatis exemplar: ad monentes
ut hebraeanomina quorũ grandis in hoc uolumi¬
ne copia ẽ distincte & per in terualla transcribat:
nihilenim proderitemendas selibrũ nisiemen¬
datio librariorũ diligentia conseruetur: necduen¬
quammoueat quod unus a nohis editus libest est.
nec a pocrifarum terti & quarti libri somniis de¬
lectetur : quia & apud hebraeos etrae nee mia eque
sermones in unum uolumen coartuntur . & quae
opposuerit int̃ p̃tes quorum exemplaria uarietias
ipsa lacerata & euersa demonstrat: nec potest utiq
uerum asseriquod diuersum ẽ : Mittite eũ ad eu¬
angelia in quib multa ponuntur deueterites ta¬
lut illud qñmnazareus uocabitur. & ex aegrpto
uocaui filium meũ & uidebunt inquẽ compunxer̃.

Expanded text:
in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum volumen coarctantur: et quae opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testalut illud, Quoniam Nazaraeus vocabitur: et, Ex Aegypto vocavi filium meum: et, Videbunt in quem compunxerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
trum difpiciliusgrefac ene
quod poscitis annegare. nec dum stutui:
nam neq: uobis aliquidimperantib: abnue¬
re sententiae ẽ : & magnitudo oneris in positi
itaceruices praemitꝰ ut ante subfasceruendum
sit quã leuandũ : accedunt ad hoc inuidorum studia
quiom ne quod scribimus rep̃hendendum putant.a
& interdum contra se conscientia repugnante la
cerant queeocculte legunt: Intantum ut clama¬
re conpellar & dicere : dñe libera animã meam
a labiis iniquis & alin guadolosa: Tertius annus
ẽ quod semper scribitis atq rescribitis ut et rae librũ
uobis dehebraeo transferam. quasi non habeatis
greca & latina uolumina: aut quicquid illud ẽ qđ
Anobis uertitur. non statim ab omnib: conspuen¬
dum sit: frustra autem ut ait quidamniti neq ali¬
ud fatigando nisi odium quaerere extremȩ demen¬
tiae ẽ: Itcq obsec rouosmidommon & rogatiane.
caris simiut priuata lectione contenti librũ ñefferatis

Expanded text:
Utrum difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis vertitur, non statim ab omnibus  Al. hominibus conspuendum sit. Frustra autem, ut ait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis
Abbreviated transcription (Latin):
ecturbati sunt abrssi. Multitudo sonitus a quarum
uocem dederunt nubes et enim sagittae tuae transe¬
unt Voxtonitruitui inrota: inluxerunt coruscatio¬
nes tuac orbiterrae cominota ẽ et contremuit terra
Inmariuiatua et semitae tuacinaquis multis etues¬
tigiatua non cognoscentur. Deduxisti sicut oues popu¬
lumtuum inmnanumorsi et aaron.
IITELLECTUS ASAPH

Expanded text:
et turbatae sunt abyssi multitudo sonitus aquarum et turbatae sunt abyssi multitudo sonitus aquarum vocem dederunt nubes etenim sagittae tuae transeunt vox tonitrui tui in rota inluxerunt coruscationes tuae orbi terrae commota est et contremuit terra in mari via tua et semitae tuae in aquis multis et vestigia tua non cognoscentur deduxisti sicut oves populum tuum in manu Mosi et Aaron intellectus Asaph
Abbreviated transcription (Latin):
uocemea addinetintenditine Indie triba¬
lationis mea edm ex quisiuimanib meis nocte
contracũ et nonsudeceptus Rennuit consolari anima
mea memor fuidictdelatatus sum exercitatus su et
tiquos et anno saeternosinmente habui. Et meditatus
sum in omnibi cumcorde meo ex ercitabar et scopebã sp̃m
meum. Numquidin ae ternũ proicietds̃ ÷ et non ad po¬
net ut conplacitior sit adhuci Autin finẽ miseri cordiã
suã abscidet A generatione in generationem Autobliuis¬
cetur misererids̃ aut continebit inira sua misgri cordias
suas  Et dixinũnc coepi haec mutatiodexterae
excelsi Memor fuo perũdnũ : quia memor ero abini¬
comirabilium tuorum. Et meditabor in omnib operi¬
bustuis: et in adinuentionib tuis exercebor. Osinscouia
tua qui sdsmagnus sicutd snt tues ds̃ qui facis mirabi
lia Notam feci sc inpopulis uirtutẽ tuã : redemisti in
brachio tuo populutuũ filios ia cobetioseph dP
Videruntce aquaed suideruntte aquae: et timuerunt

Expanded text:
mea ad Deum et intendit me in die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte contra eum et non sum deceptus rennuit consolari anima mea memor fui Dei et delectatus sum exercitatus sum ettiquos et annos aeternos in mente habui et meditatus sum nocte cum corde meo exercitabar et scobebam spiritum meum numquid in aeternum proiciet Deus et non adponet ut conplacitior sit adhuc aut in finem misericordiam suam abscidet a generatione in generationem aut obliviscetur misereri Deus aut continebit in ira sua misericordias suas diapsalma et dixi nunc coepi haec mutatio dexterae Excelsi memor fui operum Domini quia memor ero ab initio mirabilium tuorum et meditabor in omnibus operibus tuis et in adinventionibus tuis exercebor Deus in sancto via tua quis deus magnus sicut Deus noster tu es Deus qui facilia notam fecisti in populis virtutem tuam redemisti in brachio tuo populum tuum filios Iacob et Ioseph diapsalma viderunt te aquae Deus viderunt te aquae et timuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionem faciatis: haec enim facientes. non pecca¬
bitis cliquando: sic enim habundanter minis¬
trabitur uobis introitus in aeternũ regnum
incipiam uos semper commonere dehis : ẽt qui¬
dem scientes et confirmatosuos in praesenti
ueritatẽ Iustũ aute arbitror quã diusũin hoc taber
naculo suscitareuo sin cõmonitione. certis qđ uelox ẽ.
depositio tabernaculim ei secundũ qđ & dns nr̃ ihsxp̃s
frequenter habereuos post obitum meum:
ut horum memoriam faciatis : Nonenim in¬
doctas fabulas secuti notamfecimus uobis
dñ inostri ihu xp̃i uirtutem et praescientiã:

Expanded text:
tionem faciatis; haec enim facientes, non peccationem faciatis; haec enim facientes, non peccabitis aliquando. Sic enim abundanter ministrabitur vobis introitus in aeternum regnum incipiam vos semper commonere de his, et quidem scientes et confirmatos vos in praesenti veritate. Justum autem arbitror quamdiu sum in hoc tabnaculo suscitare vos in commonitione certus quod velox est depositio tabernaculi mei secundum quod et Dominus nostefrequenter habere vos post obitum meum ut horum memoriam faciatis non enim doctas fabulas secuti notam fecimus vobis Domini nostri Iesu Christi virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
Cimon petrus seruus et cipostolus ihuxp̃ie
his quico aequalem nobiscum sortiti sunt fidẽ
iniustitia dinri et s aluatoris ihuxp̃i Gratia uob q
et pax adimpleatur in cognitione dñ inr̃i:
aduitam et pietatem donata est percognitio¬
nem cius quiuocauit nos propriagloria et
uirtute perquam maxima et preciosa nobis
promissa domauit : ut perhaec efficiamini di¬
uina econsortes naturae. fugientes eiusquae
inmundo est concupiscentiae corruptionem:
Uosautem curam omnem sub inferentesmi¬
nistrate infideuestra uirtutẽ Inuirtut eautẽ
scientiam : Inscientia autem abstinentiã In abs¬
tinentia autem pacientiã Inpacientia autẽ
pietatem̃ Inpietate autem amorem frater¬
nitatis In amore fraternitatis caritatem :
Haec enim si uobis cum adsint ec superent.
prescosunt hacc : Caecus est et manutemptans:
obliuionem accipiens purgationis ueterum
suorum delictorum
Qua propter fratres magissatagitcũt ꝑ
bona  opera certã uestrã uocationem et elec¬

Expanded text:
imon Petrus, servus et apostolus Jesu Christi, iis qui coaequalem nobiscum sortiti sunt fidem in justitia Dei nostri, et Salvatoris Jesu Christi. Gratia vobis et pax adimpleatur in cognitione Dei, et Chrad vitam, et pietatem donata sunt, per cognitionem ejus, qui vocavit nos propria gloria et virtute, per quem maxima et pretiosa nobis promissa donavit; ut per haec efficiamini divinae consortes naturae; fugientes ejus, quae in mundo est, concupiscentiae corruptionem. Vos autem curam omnem subinferentes, ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis charitatem. Haec enim si vobiscum adsint, et superent, praesto sunt haec, caecus est, et manu tentans, oblivionem accipiens purgationis veterum suorum delictorum. Quapropter, fratres, magis satagite, ut per bona opera certam vestram vocationem et elec
Abbreviated transcription (Latin):
Labores manuũ tuarũ x qui& manducabis bea¬
tus es et benetibierit. Vxortua sicutuitis abundans
in laterib: domustuae:. Filiitui sicut nouella oliuarũ: in
circuitu mensaetuae : Ecce sic benedicetur homo quiti¬
met dnm. Benedicacte dñ sexsion. etuid cas bona hie¬
rusalem omnibus diebusuitaetuae. Et uide asfilios fi¬
liorum tuorum: pacem super is rahel: CXXUIII¬
CANTICUM GRADUUM

Expanded text:
manuum tuarum quia; manducabis beatus es et bene tibi erit uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae filii tui sicut novella olivarum in circuitu mensae tuae ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum benedicat te Dominus ex Sion et videas bona Hierusalem omnibus diebus vitae tuae et videas filios filiorum tuorum pax super Israhel cant
Abbreviated transcription (Latin):
÷ łetiboectigopcieitertic̃ in sauilla eccinere exa¬
eiqi et sui sunt dccalosporideoq currente c ẽtpropt̃
usaeidiomacreborebipieritesecciliospedes nori
ruiidem syllabar sed eorundem temporũ: In ter¬
ito quoq rithonusipidulcis et tirinulus fertur aiume¬
d q legei ioluris quoe tricimagisquam̃ sĩ nplex

Expanded text:
et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex
Abbreviated transcription (Latin):
opudecclesi asiet explanantur abecclesi asticisuiris
corrigere et sacramenta ecclesi aepuro et fideliape¬
rire serinone uel a fastidiosi suł amaligniis lectorib
Noni debeo reprobari. habeant quiuolunitueceres li¬
mazis excircti quam codices : dum modo mihi meisq
permictaucpau peres habere scedulaset nontam
pulchioscodicesquam emendatosptraq editio etsep¬
tnum ineo labore trais attier ligatunuisquisq
quod uult et studiosum semagis quami aliuolũ ꝓbet.
cuxiti derinfinib idumece eta rabia e ȩterat eian¬
tec riomea iolibetticcep tꝰ uxore a rabissu eriuit
ut sicquititus ab abraham et hisunit reges qdires¬
es ueruntimelom inquaetipse reg naiuid regionie:
priius bi la&s beoriẽtrio menciuittitis eius de¬
Post huricihuscm quierat dux exthemauiorum
rerpriq posthudioada filius bada᷑ qui excidit ma¬
dic iticcum pomoab et nomenciuitatis eius

Expanded text:
pud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: rigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres limagis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septinum meo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosum me magis, quam malevolum probet. Ausitide, in finibus Idumaeae et Arabiae, et erat ei antea nomen Jobab. Et accepit uxorem Arabissam. Genuitque ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaverunt in Edom, in qua et ipse regnavit regione. Prius Balaac filius Boor, et nomen civitatis ejus DePost hunc Casum, qui erat dux et Themanorum regione. Post haec Adad filius Barad, qui excidit Madian in campo Moab: et nomen civitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ẽẽ cipud ha ebrtcen seti nmorem am̃ flaccigraeciq
pindarietalcheret safsouel psalteriu muella mexitatio¬
nes hie remia e uel omnna ferme scripturarũ cantic
comp̃hendile: ut filonemio sephumori genem caesa¬
riensem eu sebiumͣeteorum testimonio meuerũ dicete
conprobabit Audianitqua propter canes mei. idcit¬
comein hocuoluminel abortisse. nonueinterp̃tationẽ
auitiquã rep̃heriderẽ łedut eoquae milla cuit obscuro
suntiautomissaccuitcerte scmptorũ uitio de prauata¬
inciniifestiora nir̃ti incerp̃tatione fierentq uet hebroeõ
sermonẽ ex partedidicimusti nlatino penie abipsis
cun abulis initer grauinmaticoset rethores et phrloso¬
phos detriti sumus quod s̃i apud grecospost septua⁊ ic
aquilor et simmochuseatheodocioniudaitantes he¬
reti sunt receptequimulta mrsteria saluatoris subdo

Expanded text:
scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesariensem Eusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa  depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos post SeptuagintAquila, et Symmachus ac Theodotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdo
Abbreviated transcription (Latin):
umu pud latinostinite eã trans lationem qua in sub as¬
uiriscis ctoboclis Nupet̃ edidimusiseptirgeriti fermecut
ottougor auersus suat ut decurtacus et laceratus cofiro¬
isq liber fedittitem sui publicelegentib p̃becit. haecciu¬
mertirislatioe iullum deueteribus sequiturin terp̃tẽ:
sedexipso hebrticoarabi coq sermone etin tordum sy
nu nc uerbediut acsersus nunc simulutrumq resona¬
it obliquusenm etiã apud hebreeos totus liber fertur.
Vbricusequod grece rethores uocantoxiuaticãe¬
oc sdiumq aliud loquitur ciliudci atuit siuelis crraguillã
ut inurenulam scrictisteneremanib: quanto forti
nresseris cantocitius elabitui  neminime obinitl¬
eriticm huius uoluminis lrddeũ queridam p̃ceptorẽ
i pud hebra eosprimus habere putaibatur. nor par¬
sre leinissanũ madis : cuius doctrina analiquid pro¬
erii nescio: hocutium scio nom potuis seinterp̃tari
dto÷ quod atite incellexeram apri nicipioittq uolu¬
pis asq aduerba iobapud haebit &adoe

Expanded text:
 sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetores vocanttur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
uem et facies percatorũ sumios DΡ Iudiatetgeo
et oupilla buimileiet pauoertiu soifiate ł npiteraxer
et egenum demanu peccatoris liberate Nescierunt ne in¬
celloxeruit intenebrisa mbulant mouebuntur omnia funda menta
cerrae Ego diciduescis ec filu ex celsiomnes Vos autẽ sicut homi¬
nes moriemim et sicut unusdeprincipib cadets. Surged siudica
tecram qn intuhereditabis nomnibi gentib

Expanded text:
 iudicate egenum et pupillum humilem et pauperem iustificate eripite pauperem et egenum de manu peccatoris liberate nescierunt neque intellexerunt in tenebris ambulant movebuntur omnia fundamenta terrae ego dixi dii estis et filii Excelsi omnes vos autem sicut homines moriemini et sicut unus de principibus cadetis surge Deus iudica terram quoniam tu hereditabi
Abbreviated transcription (Latin):
seruauer : Philippenses &uã multomagis conlacu¬
dant᷑ quinec audire quidem falsos apłos uoluerunt:
olo senses aut̃ tales erant utcum a postolo uisicor¬
poralit̃ non fuis sent hac laude dignihaberentur:
& si corpore inquit absensum sed spũ uobiscum sum
gaudens & ui dens ordinemur̃m: Thessa lonicenses
uihil hominus induab: epistolis omnilaude prosequi¬
tur eo quod non solũ fidem in concussam seruauerint
ueritatis sed &ia inpersecutione ciuium fuerint cons¬
tantes inuenti : De hebnreis uero quid dicendum
ẽ quorum thessalonicenses qui plurimu laudatis
imititores facti e ẽ dicuntur. sicut ipseait. Et
uos fratresimitatores factiestis ec desiarum dĩ
qucce sunt in iuda ea: eademenim passiestis & uos
& contribulib ur̃is qucce & illiã iudaeis: apud ipsos
quo que hebreos eadem commemoratdicens q ã
& uinctis conpassiestis & rapinam bonorũ ur̃orũ
cum gaudio suscepistis. cõgnoscentes uos habere

Expanded text:
servaverunt. Philippenses etiam multo magis collauservaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. Et si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum, gaudens et videns ordinem vestrum . Thessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea: eadem enim passi estis et vos a contributibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat, dicens: Nam et vincti compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
& alios anteiam ut minis teriũ qđ secũ portaturis
enit colligerent litteris ad ostatus sit: unde in
tellegiquidã uolunt ita om̃ s epis colas ordinatas
ut primaponenae quãuis posterior fuerit desti¬
natxut ꝑ singula sepistola s gradib ad ꝑfectiora
uenin&ur : Romanorũnamq pleriq tã rudes
enentut ñ intellegerent dĩ segratia & ñ suis meritis
eẽ saluatos. & ob hocduo int̃sepopuli conflictarent:
idcirco illo sindigereasserit confirmariuitiagenti
litatis priora commemorans: Corinthiis aut̃ iãdicit
suentiae gratia eẽ concessamꝰ & ñtamom̃s increpat.
quãcur peccantes ñ increpauerint rep̃hendit :
Iusecunda uero laudantur: & ut magis ac magis profi¬
ciant commonentur : Calcta eiam nullius criminis
accusantur. nisi hoc tantũ qđ callidissimis pseudo¬
apłis credider̃ : Ephesiisanenulla rep̃hensione
sed multalaude sunt digni quia fidem apostolicam

Expanded text:
et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia, non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent; idclitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, bidem. In secunda vero laudantur, et ut magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apos
Abbreviated transcription (Latin):
qua eadhebnreos scribitur. pauliquidã nĩ eẽ con¬
tendunt eo qđ ñ sit eius nomine titulata ᷑ ꝓpt̃ sermo¬
nis stiliq distantiã sed aut barnabae iuxta testulli
ordinati quib respondendũ ẽ : si propterea pau
lnerit quia eiustihab& nomen : ergonec alicuius
erit quia nullius nomine titulat᷑ qđ si in conueniens
absurdũq ẽ ipsius magis cẽ credenda ẽ quae tanto
doc trinaesuae fulg& eloquio sed qnm̃apud
hebra corũ ecclesias quasi destructor legis falsa
suspicionehabebat᷑ uoluit tacito nomine defiguris
legis & ueritate xp̃i red dererationẽ n eo diũno¬
minis fronte p̃latiutilitatẽ excluder& lectionis
Non ẽ sanemirũ sieloquentior uideatur in
proprio id e bebnaeo quam inperegrino idẽ
mou& &iã quosdam qua rero manorũ episto¬
la in primo sit posita cumeã ñ primã scripta
ratiomanifestet ssiã banc se proficiscentẽ hie¬
rosolrmã scripsis setestatur : Cum corinthios

Expanded text:
quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse conquae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse contendunt, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam, sed aut Barnabae juxta Tertulliaordinati. Quibus respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nomine titulatur; quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse concedenda est, quae tanto doctHebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est, Hebraeo, quam in peregrino, id eMovet etiam quosdam, quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios