comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret contigit ut a durbem turonicam
dño inspirante ueniret .: Erat enim
tunc temporis monasterium basilicae
scĩmartini propinquũ inquosiluinus
abba gregẽdõ deuotũ regulari sceptro
regebat. Ad hoc uir iste deuotus acce¬
dens uirtutesq cernens beatimar¬
timi ait infrase . ut conicio meliuse
seruire inpollutũ xp̃o quã percopu¬
lamnuptialem contagio inuoluimun¬
dano elinquã sponsam territtirii
biturigi et adnectar catholicae ꝑsidẽ
ec lesiae ut quae credo corde etiã¬
opere merear effectiu
rear effectui
re: haec intra
ante dictũ abbatẽ: prouolutusq
ad pedes eius : quid intimocorde
gereret cũ lacrimis patefecit
Adille gratias agens dõ profide
pueri addita etiã p̃dicatione sacer¬
dotili iuue nẽ tocondit et gregi
monasteriali adsciuit. Ex hoc se in
humilitate fratrib: exhibens. cari¬
tatẽ cũ omnib diligens: intanto
scĩtatis apice euectus adseritur.
ut ab omnib: tamquã parens proxi¬

Expanded text:
ret, contigit ut urbem Turonicam, ret, contigit ut urbem Turonicam, Domino inspirante, veniret. Erat enim tunc temporis monasterium basilicae sancti Martini propinquum, in quo Silvinus abbas gregem Deo devotum regulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens, virtutesque cernens beati Martini, ait intra se: Ut conjicio, melius est servire impollutum Christo, quam per copulam nuptialem contagio involvi mundano. Relinquam sponsam territorii Biturigi, et annectar catholicae per fidem Ecclesiae, ut qui Al. quae credo corde, etiaopere merear effecturear effectui Haec intra antedictum abbatem, provolutusque ad pedes eius, quid intimo corde gereret, cum lacrimis patefecit. At ille gratias agens Deo pro fide pueri, addita etiam praedicatione sacerdotali, iuvenem totondit et gregi monasteriali adscivit. Ex hoc se in humilitate fratribus exhibens, caritatem cum omnibus diligens, in tanto sanctitatis apice evectus adseritur, ut ab omnibus tamquam parens proxi
Abbreviated transcription (Latin):
erentur acaem soruentis contigio caeles¬
ti promeritis inuitarentur ad regnũ po¬
nebant etiã et p̃cessorũ exempla anteo cu¬
los suos. atq: omni potentẽ dnm̃ procorũ af¬
fectibusco iudabant. Quorũ ut diximꝰ
exempla sequi meditabantur : Vnde et nos
inp̃conio deuotidõ famuliuenantui abbatis
effarinitentes diuinitati potius donasuare¬
ferim qui ad extera eius manifestũ ẽ. ef¬
fecisse quod scis constitit operasse dep̃¬
cante sut aperiat. osmuti. ad publicanda
opera antisfitis sui. quia sicut eẽ nos re cog
noscimus scientia tenues ita nouimus consci¬
entia peccatores
gitur sc̃s uenantius biturigi territurii. in¬
cola fuit parentib secundũ scłidignitatẽ in¬
genuns aq catholicis quidũ eẽt uuenili ae¬
tateflorens a parentib sponsaliunculo
obligatur. Cũq ut aetatthuic
conuenit.amori seꝓuellari pres¬
taret affabilem Et cum poculis
frequentib: etiã calciamenta defer¬

Expanded text:
erentur a caeni sordentis contagio, caeleserentur a caeni sordentis contagio, caeleste pro meritis invitarentur ad regnum. Ponebant etiam et praecessorum exempla ante oculos suos atque omnipotentem Dominum pro eorum affectibus conlaudabant, quorum, ut diximus, exempla sequi meditabantur. Unde et nos in praeconio devoti Deo famuli Venanti abbatis effari nitentes, Divinitati potius dona sua referimus, quia dextera eius manifestum est effecisse quod sanctis constitit operasse, deprecantes, ut aperiat os muti ad publicanda opera antestitis sui; quia, sicut esse nos recognoscimus scientia tenues, ita novimus in conscientia peccatores. I. Igitur sanctus Venantius Biturigi territorii incola fuit, parentibus secundum saeculi dignitatem ingenuis atque catholicis . Qui dum esset juvenili aetate florens, a parentibus sponsali vinculo obligatur. Cumque, ut aetati huic convenit, amori se puellari praestaret affabilem, et cum poculis frequentibus etiam calciamenta defer
Abbreviated transcription (Latin):
sus populisq terrigins caelestis poten¬
tia p̃stat. Cum largitor iugit̃ scło i non mo¬
dopeccatorũ suffragatores uerũ etiã ui¬
tae doctores aeternae. quod uni cũ cernitꝰ
dũ amaieftate diuima tribuitur. multi plex
quia cunctis qui expetere uoluerint. af¬
fluentur indulgetur. Iuxtullud petite
etaccipietis et reliqua. Vn de uigilanter
incessanterq: debet inuestigare mens
bumana scor uitam ut hoc prouocata stu¬
dio accensa exemplo. ad ea semper exten¬
datur quaedĩ nouit eẽ acceptabilia ut ab
ipso uel mereatur erui. uel possit audiri
Hacc aut̃ ab eius maiestate quaerebant scĩ
percipere poscentes iugiter ut ipse insinu¬
aret cordi ipe perficeret in opere ipse
loqueretur inore : Quo facilius purga¬
tamens cogitatione eloquio actione co¬
gitaret scã. loqueretur iusta operaretur
honesta. Vnde faccũ ẽ ut dũ inbis quae
diuinitati sunt placita famulabantur ob¬
tinerent remitti sibi peccati debitum: eru¬

Expanded text:
siis populisque terrigenis coelestis potensiis populisque terrigenis coelestis potentia praestat, cum largitur jugiter saeculo non modo peccatorum suffragatores, verum etiam vitae doctores aeternae; quod unicum cernitur, dum a majestate divina tribuitur mulquia cunctis qui expetere voluerint affluenter indulgetur iuxta illud: Petite et accipietis, et reliqua. Unde vigilanter incessanterque debet investigare mens humana sanctorum vitam, ut hoc provocata studio, accensa exemplo, ad ea semper extendatur quae Deo novit esse acceptabilia, ut ab ipso vel mereatur erui vel possit audiri. Haec autem ab eius maiestate quaerebant sancti percipere, poscentes iugiter, ut ipse insinuaret cordi, ipse perficeret in opere, ipse loqueretur in ore; quo facilius purgata mens cogitatione, eloquio, actione, cogitaret sancta, loqueretur iusta, operaretur honesta. Unde factum est, ut, dum in his quae Divinitati sunt placita famulabantur, obtenerent, remitti sibi peccati debitum, eru
Abbreviated transcription (Latin):
norum corciter quadraginta modica
pulsatus a febre pertriduum. lectulo de¬
cubauit. Nuntiatumq ẽ mihi cum tran¬
situ. eẽ propinquum. At ego uelocius
illuc properans ad lectulũ eius accessis
sed nibil ab eo conlocutionis elicere po¬
tui. Erat enim ualde defessus. Dehinc
interposito quasiunius horae spatio
sp̃m exalauit. Congregataq: ẽ. ad euis
ex sequias multitudo illa redemptorum
quos supra diximus abeo uela iugo ser¬
uitutis. uel ad iuersis debitis absolutos.
quos uel alebat cibo. ueluestitute gebat.
plangebant enimdicentes. Cuinos pater
scãẽ relinques post haec sepultu reloca¬
tus saepius semanifestis uirtutibus de¬
clarauit.
amtrigesimo abetus obitudie cum ad
eiustumulum missacelebraretur.
adeius sepulturã accedit. quidũ pallã suꝑpo
osculis ueneratur dissolutis membrorũ ligatu¬
ris. directus ẽ. sed et multa aliaibi gesta con¬
peri de quib haectantũ maemoriae haben

Expanded text:
norum circiter quadraginta, modica norum circiter quadraginta, modica pulsatus febre, per triduum lectulo decubavit, nuntiatumque est mihi cum transitus esset propinquus. At ego velocius illuc properans, ad lectulum ejus accessi, sed nihil ab eo collocutionis elicere potui, erat enim valde defessus: dehinc, interposito quasi unius horae spatio, spiritum exhalavit. Congregataque est ad ejus exsequias multitudo illa 1227 redemptorum, quos supra diximus, ab eo vel a jugo servitutis, vel a diversis debitis absolutos, quos vel alebat cibo, vel vestitu tegebat. Plangebant enim dicentes: Cui nos, Pater sancte, relinquis? Post haec sepulturae locatus, saepius se manifestis virtutibus declaravit. Nam trigesimo ab ejus obitu die, cum ad ejus tumulum missa celebraretur, ad ejus sepulturam accedit: qui dum pallam superpositam osculis veneratur, dissolutis membrorum ligaturis directus est. Sed et multa alia ibi gesta comperi, de quibus haec tantum memoriae habend
Abbreviated transcription (Latin):
conprehendit: Dolo &iam instigante
ad scm̃ confessorẽ maestus accessit
trahens postse ramũ quẽ manu cons¬
trinxerat. Narrauitq omnia sicutges¬
taerant. : Tunc ille oleo benedictione
sc̃ĩficato : manũ manũ ꝑ ungens abs¬
tracto ramo restituit
Sed inceps: multos a serpentium mor¬
su & apusulae malignae uirus signo
crucis locatu desuper reddidit sos pi¬
tati: Nonnullos autem obsessos de¬
monis : saeuilicorae ut manus in posu¬
it extemplo fugatis dae monibus men¬
tem inergia tur batã: ad integritatẽ
intellegettiae. reparauit: Omnes
enim quos cũque per eũ adiuersis in¬
firmitatibus dextera diuina saluaũit
siinopes fuissent ipsecibũ uestitumq
dispensatione hilari porrigebat Tantaq
eicura deaegentibus fuit ut etiã pontes
super alucos amnium diligenter instrue¬
ret. nequs inundantibus aquis naufra
gia saeua lugeret. in hi sergo uirtutibus
darus in populis declaratus cumcet̃ an¬

Expanded text:
conprehendit Dolore etiam instigante, conprehendit Dolore etiam instigante, ad sanctum confessorem maestus accessit, trahens post se ramum, quem manu constrinxerat, narravitque omnia, sicut gesta erant. Tunc ille, oleo benedictione sanctificato, manum manu perunguens, abstracto ramo, restituit. Sed et deinceps multos a serpentium morsu et a pusulae malignae virus, signo crucis locato desuper, reddidit sospitati. Nonnullos autem obsessos daemonis saevi livore, ut manus inposuit, extemplo fugatis daemonibus, mentem inergia turbatam ad integritatem intellegentiae reparavit. Omnes enim quoscumque per eum a diversis infirmitatibus dextera divina salvavit, si inopes fuissent, ipse cibum vestitumque dispensatione hilari porregebat; tantaque ei cura de aegentibus fait, ut etiam pontes super alveos amnium diligenter instrueret, ne quigia saeva lugeret. IV. In his ergo virtutibus clarus in populis declaratus, cum esset an
Abbreviated transcription (Latin):
necullud occuli putu qđ saepius eius
oratio uirus serpentiũ exinanire ob¬
tenuit : Duoigitur tumidimor subrdri
cius pedibus pros ternuntur de precan¬
tes ut uirus quod dens malebestiae arti¬
bus moribundis iniecti suauirtute
cipio cuncta mundi clementa creasti
& serpentem illu humanis dignitati¬
bus aemulum sub maledicto eesanxis¬
ti tudepelle abhis famulis tuis uene¬
nihuius malũ ut ñ angues dehis sed hii
deangueualeant triũphare.: Haec aut¬
cudixis set paluauit omne conpagem
corporis eorũ statiq conpressotumo¬
reuirus mortiferũ nocendi ꝑdidit
uires. Dies dies domicae resur rectio
aduenerat & homo quida dũadecclesiã
ꝑgera uidit pecorũ multitud inesua sege¬
tẽ depascentem: ingemuitq & ait Vae
quia annualis meilaboris operaita deperit
ut nihil ꝓrsus ex earemaneat : & accep¬
ta secure amputatis ramis : aditũ sepis
daudere coepit: Confestiq contracta
manus in uita retenuit quoduo lunta riae

Expanded text:
nec illud occuli puto, quod saepius eius nec illud occuli puto, quod saepius eius oratio virus serpentium exinanire obtenuit. Duo igitur tumidi morsu hydri eius pedibus prosternuntur, deprecantes, ut virus, quod dens malae bestiae artubus moribundis iniecit, sua virtute cipio cuncta mundi elementa creasti et serpentem illum humanis dignitatibus aemulum sub maledicto esse sancxisti, tu depelle ab his famulis tuis veneni huius malum, ut non angues de his, sed hii de anguecum dixisset, palpavit omnem compagem corporis eorum, statimque compresso tumore, virus mortiferum nocendi perdidit vires. Dies dominicae resurrectionis advenerat, et homo quidam, dam ad eclesiam pergeret, vidit pecorum multitudinem suam segetem depascentem, ingemuitque et ait: 'Vae mihi, quia annualis mei laboris opera ita deperit, ut nihil prorsus ex ea remaneat'. Et accepta secure, amputatis ramis, aditum saepis claudere coepit, confestimque contracta manus invita retenuit, qaod voluntariae
Abbreviated transcription (Latin):
gunis lux intrauit. Ac post uigintian¬
norum curricula orbatae frontigemi¬
norũ siderũ iubar inclaruit. Duopue¬
rimembris omnib: debiles & in modum
spherae in rotunditate contracti eius
conspectibus sunt delati: Quibus in po¬
sitis manibus redinte gratis artub: una¬
us horis momaento utrũq red didit ab¬
solutum⁊ Eeminautiq deindegemi¬
nae uirtutis beficium puercumpuella
cora eo contractis manibus adste teruNT :
Eratenitunc medium pascalis festum
sollemnitatis : Cũq prosuae directi¬
onis medellamdi famulo supplicarent
& ille peaq ad ecclesiam conuenerat po¬
puli frequentia haecagenda differret
indignũse clamitans ꝑqueds̃ in firmis
p̃bere beneficia dignaretur supplican¬
tibus cunctis. manus eoru suis suscepit
in manibus quibus ad trectis directis digi¬
tis sanos abscedere iub& Sic & bena¬
iahoc eni erat nomenmulicris oculos de¬
ferens clausos tactus alutaris dexterae
benedicta in luminata discessit: Sed

Expanded text:
guinis, lux intravit, ac post viginti anguinis, lux intravit, ac post viginti annorum curricula, orbatae fronti geminorum siderum jubar inclaruit. Duo pueri membris omnibus debiles, et in modum sphaerae in rotunditate contracti, ejus conspectibus sunt delati: quibus impositis manibus, reintegratis artubus, unius horae momento utrumque reddidit absolutum; geminavitque deinde geminae virtutis beneficium. Puer cum puella coram eo contractis manibus astiterunt, erat autem tunc medium paschalis festum solemnitatis; cumque pro suae directionis medela Dei famulo supplicarent, et ille pro ea quae ad ecclesiam convenerat populi frequentia haec agenda differret, indignum se clamitans, per quem Deus infirmis praebere beneficia dignaretur, supplicantibus cunctis, manus eorum suis suscepit in manibus, quibus attrectatis, directis digitis, sanos abscedere jubet. Sic et Benaia, hoc enim erat nomen mulieris, oculos deferens clausos, tactu salutaris dextrae benedicta, illuminata discessit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dominicinatalis sollemnitatẽ habentur.
uelinillis similiter quadraginta quos an¬
te paschalia festa in sũmiduci abstinentia
patrum sancxit auctoritas. reliquiis ue¬
ro dieb infirmorũ gratia populis sep̃be¬
ret. Audito enim consilio nr̃o. libenter
quae dicta sunt accepit. impleuitq sine
ambiguitate
eniq quia de con uersatione eius pau¬
ca prolocuti sumus. aduirtutes quas
perillum medicabilis diuinae potentiae
dextera operari dignata . ẽ. accedamus
Caecus quidam popusitus nomine ad eũ
uenit . erat enim tuncbeatus senoch. iam
prbt ordinatus. quidũ aliquid alimenti
postulat: Tactos ascisar dotis manuo cu¬
los ut signum salutaris meruit ꝓtinus uis¬
sũ recepit: Alius quoq pectauensis ꝓuer
huius cemodi morbo laborans audita con¬
fessoris huius opera ꝓluminis ꝑditi re¬
ceptione precatur : Nec moratur ille
sed inuocato xp̃i nomine crucẽ oculis cae¬
cis in ponit statimq defluente riuosan¬

Expanded text:
dominici Natalis solemnitatem habentur, dominici Natalis solemnitatem habentur, vel in illis similiter quadraginta 1225 diebus quos ante Paschalia festa in summa duci abstinentia patrum sanxit auctoritas; reliquis vero diebus infirmorum gratia populis se praeberet. Audito autem consilio nostro, libenter quae dicta sunt accepit, implevitque sine ambiguitate. III. Denique, quia de conversatione ejus pauca prolocuti sumus, ad virtutes quas per illum medicabilis divinae potentiae dextera operari dignata est accedamus. Caecus quidam, Popusitus nomine, ad eum venit; erat enim tunc beatus Senoch jam presbyter ordinatus. Qui dum aliquid alimenti postulat, tactis a sancti Sacerdotis manu oculis, ut signum salutare meruit, protinus visum recepit. Alius quoque Pictavensis puer hujuscemodi morbo laborans, audita confessoris hujus opera, pro luminis perditi receptione precatur. Nec moratur ille, sed invocato Christi nomine, crucem oculis caeci imponit, statimque defluente rivo san
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximus ualde abstenens. sanans infir¬
mantum languores sed ut abstinentia
scĩtas ita descĩtate uanitas coepit obre¬
pere. Namegressus decellula. iactantu
coturnosa ad requirendos uisitandosq
parentes inpago pecta uensi cui su prame¬
minimus abiit. regres susq tumidus ar¬
rogantia sibi soliplacere nitebatur. sed
obiurgatus a nobis. et accepta ratione quod
superbilonge fiant aregnodĩ ita sepur¬
gatus iactantia humilem reddidit ut
nulla in eum penitus radix superbiae re¬
mansis set . Itaut ipse profitetur dicens
ueranunc eẽ cognoui quaeb eatus a pos
tolus sacrioris contestatur eloquio qui
gloriatur indño glorietur. sed cũper
eum dñs super infirmos multas face¬
ret uirtutes. etillesera dixit include¬
re utnum quam humanis aspecaibus
appareret. Consilium suasimus ut non
seperpetuo in hac condusione cons¬
cringeret. nissinillis cantum dũ taxit
diebus qui inter depositionẽ scĩ martim ac

Expanded text:
ut diximus, valde abstenens, sanans infirut diximus, valde abstenens, sanans infirmitantum languores; sed ut de abstenentia sanctitas, ita de sanctitate vanitas coepit obrepere. Nam egressus de cellula, iactantia coturnosa ad requerendos visitandosque parentes in pago Pectavensi, cui supra meminimus, abiit. Regressusque, tumidus arrogantia sibi soll placere nitebatur; sed obiurgatus a nobis, et accepta ratione, quod superbi longe fiant a regno Dei, ita se purgatus iactantia humilem reddidit, ut nulla in eum penitus radix superbiae remansisset; ita ut ipse profiteretur, dicens: 'Vera nunc esse cognovi, quae beatus aptolus sacri oris contestatur eloquio: Qui gloriatur, in Domino glorietur . Sed cum per eum Dominus super infirmos multas faceret virtutes, et ille ita se duxit includere, ut nunquam humanis aspectibus appareret, consilium suasimus, ut non se perpetuo in hac conclusione constringeret, nisi in illis duntaxat diebus, qui inter depositionem sancti Martini, ac
Abbreviated transcription (Latin):
panis tantum hordeatius erat. et a qua
deutrisq elementis. libras singulas ꝑ
dies singulos sumens rigoremuero hie¬
mis sineullo pedum tegmen contentus
manibusq ac pedibus siuecollo ferrea
catena reuinctus. Dehinc a fratrum.
contemplacione demotus. solitariae
sereclusit incellula. Orans assidue atq
inuigiliis et orationibus die noctuq sine
ambiguitate perdurans. Conferebat ei
deuotio fidelium plerumq pecumam
sed ion eam in abditis loculis sed in pau¬
perum marsuppiis condebat. Illud do¬
minicieloqui oraculum sae pecõme¬
morans. Nolite thesauriitare uobis the¬
saurũ super terram. quia ubi fuerit the¬
sauruscuus illicerit et cortuum. da¬
bat enimhic quae accipiebat prodĩintui¬
tu. indiuersis necessitatibus indigentũ.
Vndefactũ ẽ ut inuita sua debis ampli¬
us quamducentos anexu. seruitutis de
lauenitq ad quirendos nos. salutatisq
acdeosculatis regressus ẽ iterũ. Erat enĩ

Expanded text:
panis tantum hordeacius erat et aqua, panis tantum hordeacius erat et aqua, de utrisque elementis libras singulas per dies singulos sumens. Rigorem vero hiemis sine ullo pedum tegumen contentus, manibusque ac pedibus sive collo ferrea catena revinctus. Dehinc a fratrum contemplatione demotus, solitariae se reclusit in cellula, orans assidue atque in vigiliis et orationibus die noctuque sine ambiguitate perdurans. Conferebat ei devotio fidelium plerumque pecuniam, sed non eam in abditis loculis, sed in pauperum marsupiis condebat, illud dominici eloquii oraculum saepe commemorans: Nolite thesaurizare vobis thesaurum super terram, quia, ubi fuerit thesaurus tuus, illic erit et eor tuum. Dabat enim hic quae accipiebat pro Dei intuita in diversis necessitatibus indigentum. Unde factam est, ut in vita sua de his amplius quam ducentos a nexu servitutis debla, venitque ad inquirendos nos, salutatisque ac deosculatis, regressus est iterum. Erat enim,
Abbreviated transcription (Latin):
tiquos quoserudirans aruinis habitati¬
ones dignas aptauit. reperitq: ibi ora¬
corium in quoferebatur celebre. nos¬
tum oras se martinũ. Quod diligenti
cura compositũ erecto altari. loculũq
ineo ad recipiendas scõr reliquias p̃¬
secratum altare. eumlia conatus hono¬
ridonauit. Celebratis igicur missis
cum capsula reliquiarum in loculo cupi¬
rent collocare. exteat capsa prolixior.
nec recipere . in loculum poterat. Tunc
prostratus diaconus cumipsosacerdote
pronus. ad orationem lacrimis praecib
mixtas effudit. Obtenuitq peata. mi¬
rum dictu ita enim loculum diuinitus
amplificatum capsulaq constricta . ẽ
ut in eospatiosissime nonsine ad miratio¬
ne reciperet. In hoc lo co collectis tribus
monachis dño assidue seruiebat. Et in
primis artum uitae tramitem incede¬
bat. Exiguosq cibos tenues potiones
utens. Diebus aut̃ quadragesi maescaẽ
addebatur. augmentũ abstinentiae
ciborum diminutione. Nam aesus illi

Expanded text:
tiquos, quos erudirans a ruinis, habitatitiquos, quos erudirans a ruinis, habitationes dignas aptavit. Repperitque ibi oratorium, in quo ferebatur celebre nostrum orasse Martinum. Quod diligenti cura conpositum, erecto altari loculumque in eo ad recipiendas sanctorum reliquias praesecratum altare, eum diaconatus honori donavit. Celebratis igitur missis, cum capsula reliquiarum in loculo cupirent collocare, extetit capsa prolixior nec recipere in loculum poterat. Tunc prostratus diaconus cum ipso sacerdote pronus ad orationem, lacrimis precibus mixtas effudit, obtenuitque petita. Mirum dictu! Ita enim loculum divinitus amplificatum capsulaque constricta est, ut in eo spatiosissime non eine admiratione reciperet. In hoc loco, collectis tribus monachis, Domino assidue serviebat et in primis artum vitae tramitem incedebat, exiguosque cibos, tenues potiones utens. Diebus autem quadragesimae sanctae addebatur augmentum abstenentiae ciborum diminutione. Nam aesus illi
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quia ominta cuaegeruntur in mun¬
do cuncta sint uanitas Vnde agitur.
ut scõsdĩ quos millus libidinũ aestus exu¬
sit nullus concupiscenciae exagitauit
stimulus quos nullum luxoriae caenũ
nec in ipsa ut itadicã cogitatione temp¬
tauit. Aestutemptatoris elati uisi sunt
sibi eẽ iustissimi. Et obhoc iactantiae
coturnosae perflatisupercilio sae¬
pius corruerunt. factumq: ita ut quos
nonualuit maiorũ criminũ gladius
trucidare . leuis uanitatis fumus ad¬
dictos facile pessum daret. sicut et ip¬
se ille dequo nunc nobis sermofutu¬
rus ẽ cummultis uirtutibus floruis¬
set pene in illo arrogantiae baratro
obrutus occubuit si cum non exhorta¬
cio fratrum fideliũ attenta recuperasset
eitur beatis sinus se noh genere thei¬
falus pectaui pagi quemtheifaliã
uocant oriundus fuit. Et conuersus
add nm dericusq factus monas teriũ
instruit. reperic enim in fraterri¬
turii turonici terminum parietes an¬

Expanded text:
ergo, quia omnia quae geruntur in munergo, quia omnia quae geruntur in mundo cuncta sint vanitas? Unde agitur, ut sanctos Dei, quos nullus libidinum aestus exussit, nullus concupiscentiae exagitavit stimulus, quos nullum luxoriae caenum nec in ipsa, ut ita dicam, cogitatione temptavit, aestu temptatoris elati, visi sunt sibi esse iustissimi, et ob hoc iactantiae coturnosae perflati supercilio, saepius corruerunt. Factumque est ita, ut, quos non valuit maiorum criminum gladius trucidare, levis vanitatis fumus addictos facile pessumdaret, sicut et ipse ille de quo nunc nobis sermo futurus est, cum multis virtutibus floruisset, pene in illo arrogantiae baratro obrutus occubuit, si eum non exhortatio fratrum fidelium attenta recuperasset. 1. Igitur beatissimus Senoch genere Theifalus Pectavi pagi, quem Theifaliam vocant, oriundus fait, et conversus ad Dominum clericusque factus, monasterium sibi instituit. Repperit enim infra territurii Turonici terminum parietes an
Abbreviated transcription (Latin):
culans manus eus et gratias agens. absces¬
sit sanus. Ad serebat enimnum quam
sed einceps inuita scia ab hoc contagio fuis¬
se pulsacum. Ipse aut̃ iã aetate non agi¬
naria bono desud anscertamine. consum¬
matocursuuitae seruans indõ fidem ad
illam coronam iusticiae quam in illare¬
tributionis die redditurus ẽ ei dñs con¬
migrauit. Debinc cum sũ mohonore
ablutus dignisq uestimentis indutus in¬
fra oratorium monasteru ẽ sepultus
Qquod aut̃ beatum ciuscumulum diui¬
nisuirtutibus inlustretur. ipsaquae ad¬
sistit. caterua. poterit contestare.
quaetũ in firmosmit tit adtumulum
extemplo incolomes remittit ad dnm̃
Nacum dediuersis partibus confluentes
deferentesq morborum genera inibi
capiant medicinam frigoriticorum ta¬
men uibrancia tremore membra. saepi¬
us ad soliditatem integrã restaurantur
rificat inlus tribus miraculis sc̃or. nunc
tumulos quondam mortuos. reducens
si astes ontauanitas uerũ neẽ

Expanded text:
culans manus eius et gratias agens, abscesculans manus eius et gratias agens, abscessit sanus. Adserebat enim, numquam deinceps se in omni vita sua ab hoc contagio fuisse pulsatum. 4. Ipse autem iam aetate nonaginaria, bono desudans certamine, consummato cursu vitae, servans in Deo fidem, ad illam coronam iustitiae, quam in illa retributionis die redditurus est ei Dominus, conmigravit. Dehinc cum summo honore ablutus dignisque vestimentis indutus, infra oratorium monasterii est sepultus. Quod autem beatum eius tumulum divinis virtutibus inlustretur, ipsa quae adsistit caterva poterit contestare. Quae cum infirmos mittit ad tumulum, extemplo incolomes remittit ad domum. Nam cum de diversis partibus confluentes deferentesque morborum genera, inibi capiant medicinam, frigoriticorum tamen vibrantia tremore membra saepius ad soliditatem integram restaurantur, rificat inlustribus miraculis sanctorum nunc tumulos, quondam reducens siastes, omnia vanitas. Verumne est
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃cans humiliter ut sibi sacerdos dĩ
manus in poneret. At ille prostratus
inoratione coram dño conuersus ẽ
ad infirmũ. tactuq blandis simo eius
membra contrectans. eum in comtem¬
platione ad stantiũ reddidit sanum
Nãita fertur tumor omnis antedigitos
eius aufugisse de corpore obsesso. ut
nullum in eoulterius aegritudinis huius
remaneret indiciũ. Haet aut̃ a meige¬
nitoris relacione cognoui. eo quođei
fuerit hcniuiardus. inamicitae con¬
iunctione deuinctus.
rum undecim. ab illo tertianarum ac¬
centu febrium. occupatur. Tuncami¬
ci ad p̃hensum puerum. duxerunt eũ
aduirum dĩ. Erat enimiam senex ei
proximore solutionis die caligabanta
oculieius. positam uero manũ super pue¬
rum .ait Quisẽ hic uelcuius ẽ filius ÷
responderunt famulus tuus puer floren¬
tius georgiquondã filius senatoris. et ille
benedicat inquit tibi dñs dr̃ filimi et sa¬
naredignetur languores tuos: At illeos¬

Expanded text:
deprecans humiliter, ut sibi sacerdos Dei deprecans humiliter, ut sibi sacerdos Dei manus inponeret. At ille prostratus in oratione coram Domino, conversus est ad infirmum, tactuque blandissimo eius membra contrectans, eum in contemplatione adstantium reddit sanum. Nam ita fertur tumor omnis ante digitos eius aufugisse de corpore obsesso, ut nullum in eo ulterius aegritudinis huius remaneret indicium. Haec autem a mei genitoris relatione cognovi, eo quod ei fuerit hic Nivardus in amicitiae coniunctione devinctus. rum undecim, ab illo tertianarum accentu febrium occupatur. Tunc amici, adprehensum puerum, duxerunt eum ad virum Dei. Erat enim iam senex et proximo resolutionis die, caligabantque oculi eius. Positam vero manum super puerum, ait: 'Quis est hic, vel cuius est filius?' Responderunt: 'Famulus tuus est puer Florentius, Georgi quondam filius senatoris'. Et ille: 'Benedicat', inquit, 'tibi dominus Dens, fili mi, et sanare dignetur langores tuos'. At ille os
Abbreviated transcription (Latin):
gire coepit. acinter spinas et rub: ca¬
put in mergit. Et in modũ porcorũ
aditum. unde egrederetur. hic tu
facili conatur aperire . Quẽ mona¬
chus app̃hensum ait. Netimeas fili
quia senior. nr̃t. misit me ut ducã te
abhocloco. Tunc collectis monachus
queille proiecerat tã pomisquã
holeribus. in posuit umeris eius. Et
aperto osciodimisit eum dicens: ua
dempaceet neultra repetasq: igna¬
uia comitanteges sisti. Ipsequoq sa¬
cerdos uelut iubar ueriluminis in or¬
beresplendens in firmitatũ morbida
uirtutũ efficacia pellebat assidue
Qiuardus quidã adiuturna febre
detentus dũ aquas aestuans ab ar¬
dore hauritas sidue. ab lr drope intu¬
muit᷑ Ita ut tamuenter quã stomachus
inmodũ uisicae cerneretur extensus.
in disperatione ergo protali in firmi¬
tate positus. deferrise ad scm̃ benefi¬
cio plaustride poscit. Deniq eleuatur
alatulo inponitur super uehiculum
atq ad cellulã scĩ martrr perducitur

Expanded text:
gire coepit ac inter spinas et rubus cagire coepit ac inter spinas et rubus caput inmergit et in modum porcorum aditum, unde egrederetur, ictu facili conatur aperire. Quem monachus adprehensum, ait: 'Ne timeas, fili, quia senior noster misit me, ut ducam te ab hoc loco'. Tunc collectis monachus quae ille proiecerat tam pomis quam holeribus, inposuit umeris eius, et aperto ostio, dimisit eum, dicens: 'Vade in pace, et ne ultra repetas, quae, ignavia commitante, gessisti'. 3. Ipse quoque sacerdos, velut iubar veri luminis in orbe resplendens, infirmitatum morbida virtutum efficatia pellebat assiduae. Nivardus quidam diuturna febre detentus, dum aquas aestuans ab ardore haurit assiduae, ab hydrope intumuit, ita ut tam venter quam stomachus in modum visicae cerneretur extensus. In disperatione ergo pro tali infirmitate positus, deferri se ad sanctum beneficio plaustri deposcit. Denique elevatur a lectulo, inponitur super vehiculum atque ad cellulam sancti perducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et inter laboresponderum. alta suspi¬
riaducit sustentatur interdum super
colomnas arborũ circuit iterum iterũq
omnẽ ambitionem horti et non modo
ostiũ non reperit uerum etiam nec ip¬
sum quod internoctur nastenebras pa¬
tefecit. aduertit ingressum Torquetur
enim duplicicruciatus dolore. neaut
teneatur amonachis. aut aiudice capia¬
tur. Inter has cogitationum faces nox
eielongatur. iubar lucis dae sideratae
non redditur. abbauero. inpsallentio
noctem ducit. Et ut credo reuelantedõ
quaegerebantur agnoscit. Et enim iã¬
albiscente polo uocat p̃positũ dicens.
Accurre uelocius adhortum. bos enĩ
peculcus ingressus .ẽ in eo. sed nihil lae¬
sit exeo Accedenunc et inpositis neces¬
saris dimit tit eum. sic enimlegitur
boui trituranti os non conligabis. prae¬
positus quoq: non intellegens quaen ar¬
raret abut implere uisionem . Quẽ
cumuidis set homo ad propinquantẽ
proiectis interra quae sumpserat. fu¬

Expanded text:
et inter labores ponderum alta suspiet inter labores ponderum alta suspiria ducit; sustentatur interdum super colomnas arborum. Circuit iterum iterumque omnem ambitionem horti, et non modo ostium none repperit, verum etiam nec ipsum, quod inter nocturnas tenebras patefecit, advertit ingressum. Torquetur enim duplici cruciatus dolore, ne aut teneatur a monachis aut a iudice capiatur. Inter has cogitationum faces nox ei elongatur, iubar lucis desideratae non redditur. Abba vero in psallentio noctem ducit et, ut credo, revelante Deo, quae gerebantur agnoscit. Etenim albiscente iam polo, vocat praepositum, dicens: 'Accurre velocius ad hortum, bos enim petulcus ingressus est in eo, sed nihil laesit ex eo. Accede nunc et, inpositis necessariis, dimitte eum. Sic enim legitur: Bovi trituranti os non conligabis'. Praepositus quoque non intellegens quae narraret, abiit implere iussionem. Quem cum vidisset homo adpropinquantem, proiectis in terra quae sumpserat, fu
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enimei magna patientia tantãq
aduersus sustinendarũ iniuriarũ tela
sumpserat bonitatẽ ut putarescum lori¬
cadulcedinis eẽ uallatum Erat enĩmona¬
chis hortus diuersorum holerũ copia
ingenti refertus. arborũq fructuum
et amoenus uisibus et fertilitate iocun¬
dus. sumquarũ arborũ umbraculo su¬
surrantibus aurae sibilo folis beatus se¬
nex plerumq sed ebat. Quid amaut̃ in¬
pudens et sine timore dĩgulae circũ¬
scriptus desiderio effractam sac pemhor¬
ti furtiuo ẽ ingressus accessu sicut dñs
exprobrat in euangelio quia qui non
intrat perianuã. hic fur ẽ et latro
Porro aut̃ erat noctis tempus. nec enim
poterat haec nisi in nocte perpetrari
quia omnis quimale agit. oditlucem
hic uero collectis holeribus cepisq et ali¬
is siue pomis oneratis fasce fraudis iniquae
ad aditum quo ingressus fuerat pergit
sed nequaquã reperit. ut egrediatur:
grauatur onere . conscientia terretur.

Expanded text:
Erat enim ei magna patientia, tantamque Erat enim ei magna patientia, tantamque adversus sustenendarum iniuriarum tela sumpserat bonitatem, ut putares eum lorica dulcedinis esse vallatum. Erat enim monachis hortus, diversorum holerum copia ingenti refertus arborumque fructuum et amoenus visibus et fertilitate iocundus; sub quarum arborum umbraculo, susurantibus aurae sibilo foliis, beatus senex plerumque sedebat. Quidam autem inpudens et sine timore Dei, gulae circumscriptus desiderio, effractam saepem horti, furtivo est ingressus accessu, sicut Dominus exprobrat in euangelio, quia: Qui non intrat per ianuam, hic fur est et latro. Porro autem erat noctis tempus, nec enim poterant baec nisi in nocte perpetrari, quia: Omnis qui male agit odit lucem. Hic vero, collectis holeribus cepisque et alliis sive pomis, oneratus fasce fraudis iniquae, ad aditum quo ingressus fuerat pergit; sed nequaquam repperit, ut egrediatur. Gravatur onere, conscientia terretur
Abbreviated transcription (Latin):
quod indutus erat decumbebat. Nec alios
habens tappites plumellas aut stragula
quo haec operirentur. nisi cũipse desuper
consedis set Nihilenim habebat propriũ
nisi dĩcultũ. inquo indeficiens permane¬
bat. Victũ ei. interdum deuotorum lar¬
gitio minis trabat. Deniq et acternus
dñs quilugiter glorificat scõssuos. coepit
caelestem famuli meritum terrigenis de¬
clarare. uel qualis eẽt cultor suae diui¬
nitatis ostendere dumeicurationum gra¬
tiam dignatus ẽ inpertire. Nãdaemo¬
nas de obsessiscorporibus in nomine ihũ
xp̃i uerbo fugabat. Venaenum malae
pus sulae. crucis signaculo obp̃mebat
quartanis tertian s uefebribas in fuso
benedicti oleliquore pellebat. Et mul¬
ta aliabeneficia populis. annuente dño
largit iorũ omniũ tribuebat Ad
tar samã coeperunt quidã ad eũ
confluere gaudentescius instrui discipli¬
nis quid plura collegit uiros format
monachos effecit adopusdĩper fectos

Expanded text:
quod indutus erat decumbebat, nec alios quod indutus erat decumbebat, nec alios habens tapetes vel plumellas aut stragula, quo haec operirentur, nisi cum ipse desuper consedisset. Nihil enim habebat proprium nisi Dei cultura, in quo indeficiens permanebat. Victum ei interdum devotorum largitio ministrabat. 2. Denique et aeternus Dominus, qui iugiter glorificat sanctos suos, coepit caelestem famuli meritum terrigenis declarare vel, qualis esset cultor suae divinitatis, ostendere, dum ei curationum gratiam dignatus est inpertire. Nam daemones de obsessis corporibus in nomine Iesu Christi verbo fugabat, venenum malae pussulae crucis signaculo obpraemebat, quartanis tertianisve febribus infuso benedicti olei liquore pellebat et multa alia beneficia populis, annuente Domino largitore bonorum omnium, tribuebat. Ad tanti viri famam coeperunt quidam ad eum confluere, gaudentes eius instrui disciplinis. Quid plura? Collegit viros, format monachos, effecit ad opus Dei perfectos.
Abbreviated transcription (Latin):
putans. bauprocul ab ea secessit. Accep¬
toq: sarculo montem la pideum caede¬
re coepit. inquocellulas sculpens. habi¬
tacula sibi paruula fecit scilicet ut ar¬
tius subrietatis catena constrictus faci¬
lius dõ omni potentidõ p̃cutura
laudacionumq: holocauscomata cordis
mundi altare proferret. recolens dñm
dixisse per cuangelium. intra incubicu¬
lum. Et clauso ostio ora patrẽ tuum. et
pater qui uidet in absconso reddet tibi
Sciebat enim et angelicae sibi uisi ta¬
tionis consolationem ad ẽẽ sise abhu¬
manis aspectibus longius a mouis set
in hac ergorupe. cauatimontis habita¬
tionis ut diximus necessaria p̃parabat
formans in antris exipsolapide scamnũ
et sellulam siue lectulum. inquo post
laborem multũ fessicorpusculi requiem
indulgeret. sederant haec immobilia quia
exipso lapide incisa massae ipsipetreae in¬
herebant. Nihil enim superea cumquies¬
ceret sternebat. nisitantũ cum uestimento

Expanded text:
putans, haud procul ab ea secessit. Accepputans, haud procul ab ea secessit. Acceptoque sarculo, montem lapideum caedere coepit, in quo cellulas sculpens, habitacula sibi parvula fecit, scilicet ut artius subrietatis catena constrictus, facilius Deo omnipotenti precum tura laudationumque holocaustomata cordis mundi altare proferret, recolens, Dominum dixisse per euangelium: Intra in cubiculum, et clauso ostio, ora Patrem tuum; et Pater tuus, qui videt in absconso, reddet tibi. Sciebat enim, et angelicae sibi visitationis consolationem adesse, si se ab humanis aspectibus longius amovisset. In hac ergo rupe cavati montis habitationis, ut diximus, necessaria praeparabat, formans in antris ex ipso lapide scamnum et sellulam sive lectulum, in quo post laborem multum fessi corpusculi requiem indulgeret. Sed erant haec inmobilia, quia ex ipso lapide incisa massae ipsi petreae inhaerebant; nihil enim super ca, cum quiesceret, sternebat, nisi tantum cum vestimento
Abbreviated transcription (Latin):
red deret culpatipersonam: sed ante de
conuersacione eius pauca locuturi sumꝰ
priusquã ad huius gratiae beneficium
accedamus Igitur beatis simus martius
aruernae urbis abba eiusdem terreturu
fuisse in cola fertur. et apuericia sua
religiosam a gensuitam. totum se dĩ ope¬
ribus dedicauit. Erat enim parcus inci¬
bis largus in elrmosinis prumptus in
uigilus inorationibus ualde deuotus
Totis uiribus luxoriam abstinentiae
freno ac parcitatis agone cohercens
nesibi aliquid subripere possit. Non in¬
merito martius uocitatus qui marte
trium phalipullulantes actionũ mor¬
talium cogitationes gladio sp̃sscĩ. in ip¬
soemicationis exordio succidebat Non
surdus auditor a postolicae exhortatio¬
nis dicta cõmemorans. Accingite uos
armatura dĩ et gladium sp̃s scĩ ut possi¬
tisignita diaboli tela contemnere. Cumq:
adeillam aetatis legitimae perfeccionẽ
uenis sec et tamꝙ sidus et gregium in hac
urbe fulgeret. adhuc aliquid sibide eẽ

Expanded text:
redderet culpati personam. Sed ante de redderet culpati personam. Sed ante de conversatione eius pauca locuturi sumus, prinsquam ad huius gratiae beneficium accedamus. 1. Igitur beatissimus Martins Arvernae urbis abba eiusdem terreturii fuisse incola fertur, et a pueritia sua religiosam agens vitam, totum se Dei operibus dedicavit. Erat enim parcus in cibis, largus in elymosinis, prumptus in vigiliis, in orationibus valde devotus; totis viribus luxoriam abstenentiae freno ac parcitatis agone cohercens, ne sibi aliquid subrepere possit. Non inmerito Martius vocitatus, qui Marte triumphali pullulantes actionum mortalium cogitationes gladio Spiritus sancti in ipso emicationis exordio succidebat, non surdus auditor apostolicae exortationis dicta commemorans: Accingite vos armatura Dei et gladium Spiritus sancti, ut possitis ignita diaboli tela contemnere. Cumque ad illam aetatis legitimae perfectionem venisset et tamquam sidus egregium in hac urbe fulgeret, adhuc aliquid sibi deesse
Abbreviated transcription (Latin):
sequentibusuos ut sitis filii patris uestri
qui incaelis ẽ. Ecce quã magnũ thesau¬
rum congregat contemptus irae . recon¬
ciliacio damnati. remissio iudicati. filiũ
te dĩpatris facit coheredem xpi ads¬
cribit. Caelestibusteregnis habitatorẽ
statuit. Vnde manifestum ẽ obliterari
delicta eius in caelo quidelinquentibe¬
neficium ueniae inpertit. inscło sic enim
dominicioris sententia prolata testatur
si inquit dimiseritis homimibus peccata
eorum dimittit et pater uester caeles¬
tis peccata uestra . Cumuero supplices
famulos docet orare. Ait sic enimdico¬
tis ad patrem dimitte nobis debita nos¬
tra quem ad modũ et nos dimittimus
debitoribus nr̃is
Hicigitur sc̃s martius beatus abba scĩta¬
te praedarus diuinis eruditus studi¬
is huius sententiae bonũ retinuit corde
ut libenter dimit teret delinquenti.
Et non solum ignouit noxã uerum etiã
munera p̃buit gratiã ne in aliquo uilem

Expanded text:
sequentibus vos, ut sitis filii Patris vestri sequentibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . Ecce quam magnum thesaurum congregat contemptus irae, reconciliatio damnati, remissio judicati: filium te Dei Patris facit, coheredem Christi adscribit, caelestibus te regnis habitatorem statuit. Unde manifestum est, oblitterari delicta eius in caelo, qui delinquenti beneficium veniae inpertit in saeculo. Sic enim dominici oris sententia prolata testatur: Si, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittit et Pater vester caelestis peccata vestra. Cum vero supplices famulos docet orare, ait: Sic enim dicitis ad Patrem: 'Dimitte nobis debita nostra, quemadmodum et nos dimittimus debitoribus nostris'. Hic igitur sanctus Martius beatus abba, sanctitate praeclarus, divinis eruditus studiis, huius sententiae bonum retenuit corde, ut libenter dimitteret delinquenti; et non solum ignovit noxam, verum etiam munera praebuit gratia, ne in aliquo vilem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. Nunc aut̃ petimus ut non
abiciamur abhuius funeris obsequus sed
admittamur officiis eius . Illa quoq per¬
mit tente ut sequerentur. conunctus ẽ
uterq populus. Et sic pariter usq ad
transalia censimurbem uenientes cele¬
bratissimis beatum corpus cum sum mo
honore gaudioq: sepelierunt. In quo
uico saepius sebeatissimus inuirtutibus
declarauit. sed etlipidiaco ut supra p̃fa¬
tisumus plerumq opus eius scm̃ ostendi¬
tur. Vterq tamen locus unius scĩ p̃sidus
communitur. Et fortassis quorundam
incredibilium latratus de his conatur
obstrepere. nouit a meuisum deodatũ
prbm. summam octoginaru ae ui ferentẽ
quimihi haec ut scripta sunt contulit.
confirmans sacramento nibilsedehis
admixto mendacio enarrasse
tur augmentum. cum delictis
nr̃is fieri p̃cepit deremissione refugiũ
si neglegentib: ignoscamus si indulgea¬
mus laedentibus sio dientibus noseton¬
trario cõmodũ benedictionis inpertia¬

Expanded text:
voluntatem; nunc autem petimus ut non voluntatem; nunc autem petimus ut non abjiciamur ab hujus funeris obsequiis, sed admittamur officiis ejus. Illa quoque permittente ut sequerentur, conjunctus est uterque populus; et sic pariter usque ad Transaliacensem vicum venientes, celebratis missis, beatum corpus cum summo honore gaudioque sepelierunt. In quo vico saepius se beatissimus in virtutibus declaravit. Sed et Lipidiaco, ut 1218 supra praefati sumus, plerumque opus ejus sanctum ostenditur, uterque enim locus unius Sancti praesidiis communitur. Et fortassis quorumdam incredibilium latratus de his conatur obstrepere, noverint a me visum Deodatum presbyterum, summam octogenarii aevi ferentem, qui mihi haec ut scripta sunt contulit, confirmans sacramento nihil se de his admixto mendacio enarrasse.tur augmentum, cum delictis nostris fieri praecepit de remissi neglegentibus ignoscamus, si indulgeamns laedentibus, si odientibus nos e contrario commodum benedictionis inpertia
Abbreviated transcription (Latin):
quod uelille sumeret uelaliis ministra¬
ret. At illidicebant. Nostrigeneris ho¬
mo effectus ẽ. Nostrifluminis aquas
hausit. nostraeum terra caelotransimi¬
sit. Aequũ neergo ẽ. ut cude terra alie¬
naueniens rapias eum demanu nostra
noueris enim quia non hoc sustinet
quisq nr̃m secd inc saepelictur. matrona
respondit si germen scirpis cius inquiri¬
tis ex aluis hicregionibus aduentauit
siaquas fluminis ingeritis parum sitim
eius molluerunt quam potius ecaeloma¬
nansfonsille refinxit. Cumq haec et
huiuscemodi interse uerba proferrent
e lipidiacenses effossam humũ deposito
sarco fagum cumsepelire niterentur. con¬
rapuit corpus scm̃ acferre coepit infere¬
tro. aduicum transaliacensem disposi¬
tis initinere psallencium turmis cum
crucibus ceresq atq: odore flagrantis
thimiamatis. Quod ille cernentes paeni¬
tentiam moti. miscrunt post matronam
dicentes. peccauimus resistendo tibi
Protecto eni cognoscimus. in hoc eẽ dñi

Expanded text:
quod vel ille sanieret vel aliis ministraquod vel ille sanieret vel aliis ministraret'. At illi dicebant: 'Nostri generis homo effectus est, nostri fluminis aquas hausit, nostra eum terra caelo transmisit. Aequumne ergo est, ut tu de terra aliena veniens, rapias eum de manu nostra? Noveris enim, quia non hoc sustenet quisque nostrum, sed bic sepelietur'. Matrona respondit: 'Si germen stirpis eius inquiritis, ex aliis hic regionibus adventavit; ei aquas fluminis ingeritis, parum sitim eius mollierunt, quam potius e caelo manans fons ille restinxit'. Cumqne haec et huinscemodi inter se verba proferrent, et Lisarcophago eum sepelire niterentur, conrapuit sanctum corpus, ac ferre coepit in feretro ad vicum Transaliacensem, dispositis in itinere psallentium turmis cum crucibus, cereisque, atque odore fragrantis thymiamatis. Quod illi cernentes, poenitentia moti, miserunt post matronam, dicentes: Peccavimus resistendo tibi, profecto enim cognoscimus in hoc esse Domini
Abbreviated transcription (Latin):
menti deripiunt. aliide pariete beatũ
singuinem quod ab eius fuerat ore pro¬
iectum inter secertantes excudunt
Miserum sequisq: dicebat siinmunis
ab eius pignoribus discessis set testis ẽ
hodioq ipseparies quitot fossolis patet
quot abore beati confessoris putoseme¬
ruit. Testis ẽ et ipsecanalis. dequo uir
beatus aquã sumpsit abusus De quo fi¬
deliter osculantes. hauriunt sanitatẽ
Nam uidiego multos qui euulso a parie¬
te sicratioris sputos. indiuersis infirmi¬
catibus positi. meruerunt accipere
medicinam. Deniq: hoc ut diximus de¬
functo ad fuit quaedam matrona quae
ablutum dignis induit uestimentis. Et
cumeum aduicum trans saliensim fer¬
reuelit. restiait ei populus pagilipidia¬
censis dicens. Nostrum bunc solum fouit
nobis corporis eius glebadebetur matro¬
na autem. respondebat adhaec. si ali¬
qua deuictus eius ex probratis necessitate.
saepius eiego et triticum misi et hordeũ.

Expanded text:
menti deripiunt, alii de pariete beatum menti deripiunt, alii de pariete beatum sanguinem, quod ab eius fuerat ore proiectum, inter se certantes excudunt. Miserum se quisque dicebat, ei inmunis ab eius pignoribus discessisset. Testis est hodieque ipse paries, qui tot fossolis patet, quot ab ore beati confessoris sputos emeruit. Testis est et ipse canalis, de quo vir beatus aquam sumpsit ad usus, de quo fideliter osculantes hauriunt sanitatem. Nam vidi ego multos, qui, evulsos a pariete sacrati oris sputos, in diversis infirmitatibus positi, meruerunt accipere medicinam. 3. Denique hoc, ut diximus, defuncto, adfuit quaedam matrona, quae ablutum dignis induit vestimentis, et, cum eum ad vicum Transaliensim ferre velit, restitit ei populus pagi Lipidiacensis, dicens: 'Nostrum hunc solum fovit, nobis corporis eius gleba debetur'. Matrona autem respondebat ad haec: 'Si aliqua de victus eius exprobratis necessitate, saepius ei ego et triticum misi et hordeum,
Abbreviated transcription (Latin):
Et itame fouere dignatus. ẽ in hoc scło. ut
nihil suum in me auctor criminis inue¬
niret. Et conuersus ad plebem ait
Magnificate quaeso dilectis simmi dnm̃
mecum etexaltemus nomen eius in commu¬
ne. quime erectum destercore. erutum
de tenebrarum opere. amicorum suorũ
fecit. eẽ. consortem. Quimisit angelũ
suumadme accersiendum ab hac munda¬
na statione. et pollicitus . ẽ me inrequie
sempiterna perducere. ut collega amicis
eus effectus mererer regno eius ad scribi
Obeatum uirum quiita consolari meruit
in hoc corpore. ut prius cognosceret quod
erat fruiturus incielo. quam migraret
asđo. meruitq hic obtenere apud duu¬
nam potentiã quod dauidsaepius de¬
cantabat. Notum fac mibidnẽ finem
meum et numerum dierum meorum
ut sciam quid desit mihi. De hinc humo
incumbens. spm̃ caelo intentum p̃me fit
ad dnm̃ Tunc omne sinfletu proffrati
alii plantas osculant. alufimbrias uesti¬

Expanded text:
et ita me fovere dignatus es in hoc saeculo, ut et ita me fovere dignatus es in hoc saeculo, ut nihil suum in me auctor criminis inveniret'. Et conversus ad plebem, ait: 'Magnificate, quaeso, dilectissimi, Dominum mecum, et exaltemus nomen eine in commune, qui me erectum de stercore, erutum de tenebrarum opere amicorum suorum fecit esse consortem; qui misit angelum suum ad me accersiendum ab hac mundana statione, et pollicitus est me in requie sempiterna perducere, ut collega amicis eius effectus, mererer regno eius adscribi. O beatum virum, qui ita consolari meruit in hoc corpore, ut prius cognosceret, quod erat fruiturus in caelo, quam migraret a saeculo! Meruitque hic obtenere apud divinam potentiam, quod David saepius decantabat: Notum fac mihi, Domine, finem meum et numerum dierum meorum, ut sciam, quid desit mihi. Dehinc humo incumbens, spiritum caelo intentum praemisit ad Dominum. Tunc omnes in fletu prostrati, alii plantas osculant, alii fimbrias vesti