comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iua trahere & formare iubetur. cum
dicitur. diliges ꝑximum tuum sicut
te ipsum. Sienim ꝓximum suum
liligit cum se ipsum non diligit:Si
nun ꝓximum suum ailigit sicut se¬
ipsum. ꝓfecto hoc illi cupit & optat
quod sibi. Si autem hoc illi eueuire¬
desiderat quod sibi. quomodo illius
alesiderat. qui suam perditionẽ optat:
taq seipsum primum uene ciligere
libet. ut postea scłm se bene diligat
& iiximum suum. Si autẽ perdere se
uult ut saluum faciat ꝓximum suũ.
non est ordinata dilectio. quia pro
anima sua nullam comutationem
primun requirit ds. ut animam
tuam des illi. denide cetera adicias. Si qͥd
pro isto dare uolueris. uon accipit᷑. nisi
dederis & istud. primum istud. & rdiqͣ
cum isto. Nonitaq dico auos aut tres
aut quattuor homines. sed nec totum
mundum contra animã tuam diligere
debes. S ienim aliquid plus quam anim̃a
tuam diligis. idem ipsum ꝓfecto plus
quam ailigere cõprobaͬris. quia animã

Expanded text:
sua trahere et formare jubetur, cum sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: « Diliges proximum tuum sicut teipsum. » Si enim proximum suum diligit, cum seipsum non diligit. Si enim proximum suum diligit sicut seipsum, profectu hoc illi cupit et optat quod sibi. Si autem hoc illi evenirdesiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat qui suam perditionem optat. Itaque primum seipsum bene diligere debet, ut postea secundum se bene diligat et proximum suum. Si autem se perdere vult ut salvum faciat proximum suum, non est ordinata dilectio, quia pro anima sua nullam commutationem primum requirit Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris non accipitur, nisi dederis et istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non autem dico duo aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum contra animam tuam diligere debes. Si enim aliquid plus quam animam tuam diligis, idipsum profecto plus quam Deum diligere comprobaris, quia animam
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum. & rursum duos illos plus
diligis quam unum istum. plus itaq
duos illos diligis quam te ipsum. Et
si plus illos diligis. quam te ipsum.
quantum uidctur plus illos diligis
quam d̃m. ꝓpter quos separari uis
a deo. ut dm̃ non habeas. neq diliga
dm. & pereas tu ut illi salui fiant.
Et fortassis aliquis existimabit eius¬
modi dilectionem habuisse moẏsen.
qui irascenti deo. ꝓ salute peunoꝵ
se opponens. ait. Si non dimittis
eis hanc noxam. dele me de libro
quem scripsisti. Et apostolus ꝓ fr̃ib
anathena esse cupit axp̃o. ut illi
salui fiant in xp̃o. Et fortasse hoc¬
tiam aliquis al amorem dei ꝑtinere
estdit. ut eum tantum diligamus.
ut gloriã qius in alris petius amplificari
bis ꝑditionem optandam. ut potius¬
illi multi saluentur. & nos pereamus.
quam multi pertant. & nos saluem᷑.
Sed considerate. quoniam ordo dilecti¬
onis talis est. ut ante se diligat homo.
quam ꝓximum. cuius dilectionem a

Expanded text:
teipsum, et rursum duos illos plus teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istduos illos diligis quam teipsum. Et si illos duos plus diligis quam teipsum, quantum videtur plus diligis illos quam Deum propter quos separari vis ab eo, ut Deum non habeas, neque diligas Deum ut pereas tu, ut illi salvi fiant: Et fortassis aliquis aestimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens ait: « Si non dimittis eis hanc noxiam, dele me de libro quem scripsisti . » Et Apostolus pro fratribus anathema esse cupit a Christo, ut illi salvi fiant in Christo , et fortasse hoc aliquis etiam ad amorem Dei pertinere credat, ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari bis perditionem optandam, ut potius multi salventur et nos pereamus, quam multi pereant et nos salvemur. Sed considerate quoniam ordo dilectionis talis est, ut ante se diligat homo quam proximum suum, cujus dilectionem a
Abbreviated transcription (Latin):
preferre ioptione que paria omui¬
uo constant in dilectione. Sic ergo
forte quis hane obiectionem euitare
contendat. Sed quid dicemus : S Si
unum aliquem hominem tantum
diligere debeo quantũ me ipsum.
Nonne duos aut tres. aut quattuor
ipsum :  ⁊ ic uadunt questiones
hominum. & inquietant homines
semctipsos. cogitationib suss. Dicũt
cium. quod melius est. amplius dili¬
gendum est. Ponamus tres hominẽ.
unum hinc. duos inde. Dico quia
perire necesse est. aut unum istum
aut duos illos. Dic ergo tu michi
quid eligis. qui ꝓximum tuum qͣn
tum te ipsum diligis. Melius est
perire unum quam auos. quia
melius saluari duos quam unũ.
Ideo inquis magis digo ut pereat unꝰ
. luo saluentur. Gͣ uis ut magis
saluentur duo illi. quam iste unus.
Nonne ergo magis cdiligis illud quod
potius digis. Ita inquis omnino
magis diligo. Uide ergo quid sequit᷑
Supcrius autem confessus es. quia
tum diligis unum istum quantum

Expanded text:
praeferre in optione quae paria omnipraeferre in optione quae paria omnimo constant in dilectione. Sic ergo forte quis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicemus? Si unum aliquem hominem tuum diligere debeo quantum meipsum, nonne, si duo sunt aut tres, aut quatuor, ipsum. Sic vadunt quaestiones hominum, et inquietant homines semetipsos cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est, amplius diligendum est. Ponamus tres homines, unum hinc, duos inde. Dico quia perire necesse est aut unum istum, aut duos illos. Dic ergo tu mihi: Quid eligis, qui proximum tuum diligis tanquam teipsum? Melius est perire unum quam duos, quia melius est salvare duos quam unum. Ideo, inquis, magis eligo ut pereat unus et duo salventur. Ergo vis ut magis salventur duo isti quam ille unus. Nonne ergo illud magis diligis, quod potius est eligis: ita, inquis, omnino magis diligo. Vide ergo quid sequatur. Superius autem confessus es quia tum diligis unum istum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum. Q uod mancdatum tunc
ꝓfecto implemus. si ueraciter id qͦd
nobis cupimus bonum etiam illi cu¬
piamus. In quib enim nos metipsos.
recte diligimus. ꝓximum nr̃m siue
ad necessitatem corporis. siue ad a¬
nime salutem sine fictione diligere.
& quantum rationabiliter possumꝰ
adiu uare debemus. Querunt aũt
aliqui. si id quod dictum est. sicut
te ipsum scđ̃m similitudinem tatũ.
siue etiam scdm equalitatem intel¬
ligendum sit. Nam si ꝑrxinos nr̃os
tantum diligere iubeniur. quantũ
nos metipsos uidetur quiddam scru¬
pulosum inde oriri. quod nonle¬
uiter explicare possimus. E cce tuo
sunt quoꝵ. al terum perire necesse
ũt. Datur uni optio. quod uelit
eligat de duob quoꝵ alterum
omnino euitare non possit. Si¬
suam salutem magis eligit: minus ꝓ¬
ximum diligit. S i ꝑxeimi salutem
magis eligit. dm minus digit quam
proximum. a quo separari uult pp̃t
dilectionem. facere non posse electionẽ.

Expanded text:
teipsum . » Quod mandatum tunc teipsum . » Quod mandatum tunc profecto implemus, si vera citra id quod nobis cupimus bonum, etiam illi cupiamus. In quibus enim nosmetipsos recte diligimus proximum nostrum, sive ad necessitatem corporis, sive ad animae salutem, sine fictione diligere et quantum rationabiliter possumus, adjuvare debemus. Quaerunt autem aliqui si id quod dictum est, « sicut teipsum, » secundum similitudinem tantum, sive etiam secundum aequalitatem intelligendum sit. Nam si proximos nostros tantum diligere jubemur quantum nosmetipsos, videtur quiddam scrupulosum inde oriri: quod non leviter explicare possumus. Ecce duo sunt quorum alterum perire necesse est. Datur uni optio quod velit eligat e duobus quorum alterum omnino evitari non possit. Sisuam salutem magis eligit, minus proximum diligit. Si proximi salutem magis eligit, Deum minus diligit quam proximum, a quo seperari vult propter dilectionem facere non posse electionem:
Abbreviated transcription (Latin):
pleatur. etiam si atuo totum illius
non capiatur. Totum implet inte.
& suꝑhabundat in se. Siuas olei
deficit. oleum sufficit. Cor tuum
uas est. amor illius oleum est.
Quancdu uas habes. ille oleum
infundere non cessat. Et postea
cum tu amplius uas non habes.
ille amplius adhuc oleum habet.
ꝓpterea noli parcere illi. Cape qͣn¬
tum potes. dilige quantum suf¬
ficis. quia ille non deficit. D ilige
ex toto corde tuo. & ex tota anima
tua. & ex tota mente tua: ex toto
intellectu tuo. & ex toto affectu
tuo. &e ex tota memoria tua.
Quantũ intelligis. quantũ sapis.
coguitione impleatur. totum dilec¬
tione afficiatur. totum memoria
teneatur. Quantũ illuminaris.
tantũ afficiaris. ut totum dulce
sit: quicquid de illo in cognitionẽ
oe memoriam uenit. Si recte
totum ꝓbatur. cur non recte totum
diligatur.d Quantum gͥ innotescere
dignatur nobis. tantum diligatur
a nobis. Totum quod capere possumꝰ
tura. Dilige ꝓximum tuum sieut

Expanded text:
pleatur, etiamsi a tuo totum illius pleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in te, et superabundat in se. Si vas non deficit, oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum est. Quandiu vas habes, ille oleum infundere non cessat, et postea cum tu amplius vas non habes, ille adhuc amplius oleum habet. Propterea noli parcere illi, cape quantum potes, dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, id est ex toto intellectu tuo, et ex toto affectu tuo, et ex tota memoria tua, quantum intelligis, quantum sapis, cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si totum recte probatur, cur non totum diligatur? Quantum ergo innotescere dignatur nobis totum diligatur a nobis. Totum quod capere possumustura: « Diliges proximum tuum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ille. si nimis capax fueris qͣntũcũq ꝓ¬
teris. nũquam tantum poteris. qͣ ntũ
ille est. Si tautum posses. tantir &s
N une autem crescere in illo potesꝙ
re illum non potes. Cresce ergie
ꝓfice. Quanto maior in bono as.
tanto melior cris. Si sũmus esss:
optimus esses. N unc quia sũmus
esse non potes. potes esse in sũmo. &
magnum tibi hoc est. ce ex hoc tunis¬
nus es. si in sũmo es. & tanto utiq
maior quanto altior. A scendis aut̃
cum diligis. Sursum pergis in carita¬
te. quia caritas sursum ducit. sic̃
ait apostolus. Aahue excellentiorem
uiam uobis aemonstro. ꝯ scende
dum potes. modo tempus est crescn
di  p ontea cum consumabuntus .̃l.
stabis in co. add quod perueneris. &
erit hoc sũmum tuum in illo. suyͣ
quo non transies amplius. sed suis¬
mum illius non crit. in quo ꝓpt̃a
sistas. quasi non inuenias ampliss
quo crescas. Ia cireo ascende dul
potis. quantũ potes. nũquã nimis

Expanded text:
ille, si nimis capax fueris. Quantumcunque pille, si nimis capax fueris. Quantumcunque poteris, nunquam tantum poteris quantum ipse est. Si tantum posses, tantus esses. Nunc autem crescere in illo potes, aequari illi non potes. Cresce ergo et profice. Quanto major eris in bono; tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non potes, potes esse in summo. Et magnum tibi hoc est, et ex hoc tu magnus es, si in summo es, et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem, cum diligis. Sursum pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo dum potes. Modo tempus est crescendi di. Postea cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneris, et erit hoc summum tuum in illo supra quod non transies amplius. Sed summum illius non erit in quo propterea consistas quasi non invenias amplius quo crescas. Idcirco ascende dum potes quantum potest, nunquam nimis
Abbreviated transcription (Latin):
sum diligas. ne hoc intelligeres ubi
magis diligeres. & hoc negligeres.
ubi periculosius deperires. Nong
dixit tibi. ut teipsum diligas. noc
tam̃ omnino tacuit. cum dixit.
ut dm̃ tuum diligas. Cuni enim
diligis dm̃ tuum. diligis bonum
tuũ ⁊ meliꝰ bonũ ⁊ meliotiꝰ bonũ : cũdiligiᷤ
bonũ tuũ diligiꝰ te ip̃m.¬
De mensura diligendi ꝓroximum:
uantum autem dilige.¬
re debeamus bonum
est. scriptura nobis manfestat cũ
dicit. Dilige dñm dm̃ tuum ex
toto corde tuo. & ex tota anima
tua. & ex tota mente tua. Quasi
diceret. Non tibi precipio ut tan¬
tum diligas. uel tantum diligas
dm̃i tuum. quantum potes tau¬
tum dilige. Possibilitas tua erit
mensura tua. Quanto plus
amas. tanto plus habes. & qͣnto
plus babes. tanto felicior es. Exten
dere ergo & dilatare. quantum potes
ut totum impleatur quod inte est
de si non totum capitur quod in iloi
Noli tuere quasi tibi deficere debat

Expanded text:
sum diligas, ne hoc intelligeres, ubi sum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubi periculosius deperires. Non ergo tibi dixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et cum diligis bonum tuum diligis teipDe mensura diligendi Deum. Quantum autem diligere debeamus bonum est, Scriptura nobis manifestat, cum dicit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et tota anima tua . Quasi diceret: Non tibi praecipio ut tantum diligas, sed vel tantum diligas Deum tuum; quantum potes, tantum dilige. Possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes. Et quanto plus habes, tanto federe ergo et dilatare quantum potes ut totum impleatur quod in te est, etiam si non totum capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ebedei. qui consessum dextrȩ & si¬
nistre eius petierunt in regno eius.
quedlam aliud cogitauerunt alienũ
& diuersum abono isto. & ꝓeodem
adipiscendo aliquandii illi adhescrĩt.
donec inerquti & mutati. ueritatc̃
cognouerunt. & intentionem corre¬
xerunt. Putauerunt enim quod deo
seruicudum esset. ꝓ eo quod ipse non
esset. quia non intellexerunt ipsum
esse bonum. quod solu amandum
est ꝓpter seipsum. & quicqͥd amandũ
preter ipsum. amandum et ꝓpter
ipsum. Quod quidem tanto amat᷑
felicus. quanto ardentius. Q uihoc
amat. se ipsum amat. quia bonũ
suum amat.&. uere amat. quia
uerum bonum amat. Propterea
scriptura nondixit tibi. ut te ipsũ
diligeres. ne forte errares. & puta¬
res iudugendum tibi. & studendũ
his que foris sunt cõmoda. & suauia
diligere deberes. & occasionem sume¬
res a scriptura. ut solam carnem tuã
foueres. & aniinam tuam negligeres.
Propter hoc non dixit tibi. ut te ip¬

Expanded text:
Zebedaei qui consessum dextrae et siZebedaei qui consessum dextrae et sinistrae petierunt in regno ejus, quiddam aliud cogitaverunt alienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem cognoverunt, et intentionem correxerunt. Putaverunt enim quod Deo serviendum esset pro eo quod ipse non esset; quia non intellexerunt ipsum esse bonum, quod solum amandum est propter seipsum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum est propter ipsum. Quod quidem tanto amatur felicius quanto ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi teipsum diligas, ne forte errares et putares indulgendum tibi et studendum iis quae foris sunt commoda et carni tdiligere deberes, et occasionem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut teip
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quod homo digne respueret. Quomͦ¬
ergo inquiunt mercennarii non sumus.
si dĩn ꝓpter hoc diligimus. ut p̃mum
ab eo accipiamus: Non est hoc gratis
amare. neq amor iste filialis. sed mer¬
cennarii x serui. qui precium querit
ꝑ seruitute sua. Qui hoc dicunt. uir¬
tutem dilectionis non intelligunt. Qͥd
est cuim diligere. nisi ipsum uelle ha¬
beri: Non aliul ab irso sed ipsum. hoc
ell gratis. Si aliud quereres ab ipso.
gratis non amares. Nũc autem non
alud queris pro co quod amas. &
tamen aliquid quęris. & desideras
meo ipso quod amas. Alloquin non
amares. si non desiderares. Sed est ali
ud ꝓ ipso. aliud in ipso. Sipro ipso
alquid amas. mercennarius es. Si
miyso amas. & ipsum amas filius
es. E tiam si uitam eternã aliud aliqͥd
esse cogitaueris. &e. diuersum ab ipso
bono quod ds est. & pro ipso aclipiscen¬
do tantum seruieris. non est seruitus¬
pura. neq dilectio gratuita. F ilii illi

Expanded text:
tis, quod homo digne respueret. Quomtis, quod homo digne respueret. Quomodo, inquiunt, mercenarii non sumus si Deum propter hoc diligimus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si aliud quaereres ab ipso, gratis non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ipse quod amas. Alioquin non amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso, aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse cogitaveris, et diversum ab ipso bono quod Deus est, et pro ipso adipiscendo tantum servieris, non est pura servitus, neque dilectio gratuita. Filii illi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectioni. si potes diligere. potes balai
Sihoc das. hoc recipis. N on aliuds
illo queritur. nec pro alio illud ilatir.
eris. si diligis dm̃ &. serus
ei. ut premium ab illo aci¬
pias. dieunt hoc stulti quulam. &
tam stulti ut se ipsos non intelligans.
Diligius dm .&. scruimus illi. sl
ñ querimus premium ne mercenna¬
ri simus. etiam si ipsum non queri¬
mus. ilabit si uolucrit. Sed nos non
querimus. Intantun enim excitiiꝰ
manus ab omui munere. ut ipsum
non quȩramus queni diligimus.
siquid dare uolucrit. nos nichil re¬
quirimus. Diligimus ipsum. sedã
untitus aliquid. & iysum noni querim̃
qua dliliginus. Nuuite etgo homines sa¬
ricntes. d iliginus inquiunt ipsũ sed
non querimus ipsum. Hoc ast dicere. diu¬
ligunus ipsum. sed non curamus:. Ego
homo sic diligi nollem auobis. Si me
sic diligeretis. ut de me non curaretis.
ego de ur̃a dilectione non curarem.
Uos uidętis. si dignum est ut deo offera¬

Expanded text:
dilectioni. Si potes diligere, potes habere. dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non aliud pro illo quaeritur, nec pro alio aliud datur. Ceris si diligis Deum et servis ei, ut praemium ab illo accipias. Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam ipsum non quaerimus. Dabit si voluerit, sed nos non quaerimus. In tantum enim excutimus manus ab omni munere, ut etiam ipsum non quaeramus quem diligimus. si quid dare voluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere ligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offera
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Ille satis habet. ẽ u illum qui op¬
timus est meliortm facere uis: Cum
ergo dm̃ diligis. tibi diligis. & bonũ
tuum esł quod diligis. & adbonum
tuum diligis. quia bonum tuũ ipse
est quem diligis. Cum diligis iustitiã
cui diligis . ᷤ Sibi. an tibi: C̃um
sapientiam diligis. cum ueritatem.
cum bonitatem diligis. cuii diligis:S
Sibi an tibi: Ipsum lumen quod
& delectabile oculis est cum diligis.
eui diligis: Sibi an tibi : Sic est
ls tuus. Cum diligis cum intellige.
quia bonum tuum ipse est. Quid
est diligere. nisi & concupiscere. &
habere uelle. & possidere. & frui:
Si non habertur uelle habere. nõ
haberetur uelle retinere. quamuis uerũ
bonum nũquam diligi possit nisi cum
habetur. neq haberi nisi cum diligitur
Bona ista quȩ foris sunt. scpe amantur
cum nen habentur. & cum ⟦eR haben¬
tur non nũquã despiciuntur. Nõ tals
est bonum quod ds est. Si amatur ha¬
berur. si diligitur gustatur. Presenss

Expanded text:
tui. Ille satis habet. Tu illum qui optui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, et bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuum diligis, quia bonum tuum ipse est quem diligis. Cum diligis justitiam cui diligis? Illi an tibi? Cum sapientiam diligis, cum veritatem et bonitatem diligis, cui diligis? Illis an tibi? Ipsum lumen quod jucundum et delectabile oculis est cum diligis, cui diligis? Ipsis an tibi? Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et possidere et frui? Si non habetur, velle habere; si habetur, velle retinere, quamvis verum bonum nunquam diligi possit, nisi cum habetur; nec haberi nisi cum diligitur. Bona ista quae foris sunt saepe amantur, cum non habentur; et cum habentur nonnunquam despiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est
Abbreviated transcription (Latin):
plushabent. qui tam̃ quia totũ nc̃¬
nen habent. accipere possunt quod
non habent. Ds tuus alias chuitias
pessidet: quod tu niinus habes. ille
plus habet: & quod aliquid habes.
ille totum habet. Quomodo igitur
illum amas: Quid illi ddabis: Sced
dicis. Quamuis dare non possum.
tam̃ optare possum. Cupio ut illi
bonum eueniat. Possibilitas quiddem
mea parua ce exigua est ad illum.
affectus autem & amor diues in
illum. Q uod facere non possum:
uelle possum. F acerem quidem
si possem. sed quia non possum.
facio quod possum. Q uid facis. ᷤ¬
Amo dm̃ meum. Q uomodo amas:
Curio inquis bonum illi. Q uod bo¬
num illi eupere potes. qui extra illũ
bonum inuenire non potes: ᷤ Dẽ sũ¬
mum bonum est. & in ipso omne
bonum est. & omne bonum ipse ẽ.
Quid illi cupis qui totum habet.
totum possulet:  Bono bonum opta.
iustitię rectum. sapientie sensum.
ꝑfectioni increm̃tum. Suꝑuacua
rietate moueris. Miserere potius

Expanded text:
plus habent, qui tamen totum plus habent, qui tamen totum non habent accipere possunt quod non habent. Deus tuus alias divitias possidet. Quod tu minus habes ille plus habet, et quod aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem quidem si possem, sed quia non possum, facio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni incrementum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius
Abbreviated transcription (Latin):
minus potes. facis tam̃ quantũ potes.
Si uero plus potes. & minus diligis.
quantum diligis tantum facis. Q uid
argo. Ita putas tͥ iuberi. ut dm tuũ
ciligas. ut facias uel cupias illi bonũ.
ce non potius ut cupias illud bonũ.
Non illum amas ad bonum suum.
sed amas adbonum tuum. & amas
illum bonum tuum. Neq enun sic
illum anias adbonum tuum. ut ab
illo sit bonum tuum. & non ille
sit bonum tuum. Itaq amas illum
ad bonum tuum. ut ipse quem
anas sit bonum tuum. Si enim
illum uis amare ad bonum suum.
quid illi dare potes. quod tu habeas
& ille habeat. qui totum quod habẽ
ab ipso habes. Oblitus es illi dicere
ds meus es tu quoniã bonoꝵ. meoꝵ
ñ eges. Quid ergo illi dabis. qui totũ
habet quod tu habes. & plus habet
quam tu habes:  Tu pauper es. ille
diues. In hoc mundo pauperes dãt
duitib & qui plus habent accipere
possunt aminus habentib quod ñ
habent. Hic enim qui ditiores sunt

Expanded text:
minus potes, facis tamen quantum potes. minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupias illi bonum, et non potius ut cupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. Neque enim sic illum amas ad bonum tuum, ut ab illo sit bonum tuum, et non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es illi dicere: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Quid ergo illi dabis qui totum habet quod tu habes, et plus habet quam tu habes? Tu pauper es, ille dives est. In hoc mundo pauperes dant divitibus, et qui plus habent accipere possunt a minus habentibus quod non habent, hi enim qui ditiores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qui per sequitur odit. qui fouet ali¬
git. Si rue diligere uis. sic me diligi.
A lioqui si amicos persequeris. ini¬
micos fouef. Malo hostem habere qui
familiarem. Nos amorem uocanis.
cum bonum diligitur. cõmodum os¬
tatur. salus quęritur. Qui hoc fiol
diligit. Si autem hoc est amare. ili
ꝓfecto anumam suam diligit. quibe¬
num alius diligit. & quod bonum
est illi diligit. Q uid est autem bonĩ
anine rationalis ahud quam deusͤ
sius est. ille utiq animam suam diligit.
qui dm̃ cdiligit. quia animȩ sue bonum
diligit. Quid em̃ putasti tibi dictũ fuis¬
se. quando tibi dicum est ut dĩ diligã:
Fortassis estimabas tibi dici. ut dm̃ tuũ
diligas sicut diligis uicinum tuum. cog¬
natum tuum. amicum uel ꝓximura¬
tuum. Quomodo enim illum diligis.
nisi quia bonum cupis illi oe optas. &
Tantum enim facis quantũ diligis.
si tantum potes quautum adiligis: tã¬
tum facis quantum diligis. Si autẽ

Expanded text:
Qui persequitur odit, qui fovet diliQui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc facit diligit. Si autem hoc est amare, ille profecto animam suam diligit, qui bonum illius diligit, et quod bonum illi est diligit. Quid est autem aliud bonum animae rationalis quam Deus? Deus est, ille utique animam suam diligit, qui Deum diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, cognatum tuum, amicum vel proximum. Quomodo enim illum diligis, nisi quia bonum cupis illi; et optas et Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum diligis, tantum facis quantum diligis. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
retur. De dilectione uero animȩ
queri potest utrum in mandatũ
coustituta sit. & si hoc mandatũ
est homini ut diligat animã suã.
utrum hoc mandatum. aliud ab
illis duob mandatus. quȩ supra
distincta sunt in dilectione dei &
ꝓximi intelligendum sit. aut icłe
cum illis. Quid est autem animã
diligere. nisi bonum eius amare.
Sicut enim carnem suam amare
dicitur. qui bonum illius amat.
& cõmodum appetit. & odisse.
qui ea que aduersa illi sunt &e neria
aut studiose agit. aut uoluntarie su¬
stinet. ita quoq animam suam. amni¬
re dicitur. qui amat ea quȩ illi bona
sunt & salubria. & quȩ ad bonun
illius cooperantur saluti & ꝓfiquit.
Qui autem que illi nocent amat. ⁊
c& percussuras & uulnera. oe idas
amo carnem meam. Qualis amr
Tu illam ledere & affligere non ales
& amare te dicis S Si amas illaana
bonum illius. Si amas illam. bais¬
fac illi si potes. oyta si non potes. Ha
est amare bene facere. & bonum ueli.

Expanded text:
retur. De dilectione vero animae retur. De dilectione vero animae quaeri potest utrum in mandato constituta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et salubria; et quae ad bonum illius cooperantur et saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, noet percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle.
Abbreviated transcription (Latin):
sustineat corruptionem. quã ani¬
ma faciat iniquitatem. Utrumq gͦ
diligendum est. sed tam̃ magis illud
quod mdius est. Quãuis aũt utrũq
esset diligendum. nou tam̃ utrumq
ut diligeretur precipiendum crat.
Nam quia ꝑ naturę affectum car¬
nis suȩ amor sufficienter homini in¬
erat. non erat precepto ꝓuocandus
ut illum haberet. sed ãmonitione
potius temperandus ne nimis haberet.
Carnis inquit apostolus curam ne
feceritis in desideriis. Carnem quippe
suam homo ante peccatum ꝑ affec¬
tum naturȩ dilexit. ad necessitatẽ.
post peccatum autẽ per inigum
concupiscentiȩ iam  diligere consue-¬
uit ad superfluitatem. & idcireo
in har parte precepto non eget.
ubi per se uoluntarius est etiam si
non moueatur. sed prohibitione po¬
tus & cõminatione. ne in p̾ceps
eat si non teneatur. Sic ergo di¬
lectio carnis in precepto ponenda
non fuit. de qua constabat. quia
satis haberetur. etiam si non p̃cipe¬

Expanded text:
sustineat corruptionem, quam anisustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque esset diligendum, non tamen utrumque ut diligeretur praecipiendum erat. Nam quia per naturae affectum carnis suae amor sufficienter homini inerat, non erat praecepto provocandus, ut illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem quippe suam homo ante peccatum per affectum naturae dilexit ad necessitatem; post peccatum autem per vitium concupiscentiae jam nunc diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quia satis haberetur, etiamsi non praecipe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s de caro. Qtrumq as fecit. & utrũq
homo adeo accepit. Quod autem a dẽo
est totum bonum est. & quod bonũ
Et totum diligendum est. Itaq dili¬
gere ilebet homo totum quod adeo
bonum accepit. quia bonitati ungrat᷑¬
esset. si quod ab ipsa est bonum non
diligeret. Ponum ergo facit cum di¬
ligit corpus suum. ita tamen si benc
diligat. il est si in eo diligat in quo dli¬
ligendum est. Similiter eum diligit
animam suam bene facit. & melius
facit cum diligit animam suam. qͣm
facit. cum diligit carnem suam. &
tanto melius. quanto melior ẽ anima
quam caro. Itaq inutroq bene facit.
cum utrumq bene diligat. Corpus
quippe diligendum est ad necessitatẽ.
anima uero diligenela est ad boni¬
tatem. C aro diligenda est ut ꝯtͣ corrup¬
tionẽ foueat᷑ aĩa diligẽda ẽ ut ꝯtͣ uuqͥtatẽ custodiat᷑.
Tam̃ sinecessitaᷤ altrꝰ icid̾it & alicrũ
rati necesse sit. melius est ut caro

Expanded text:
spiritus et caro. Utrumque Deus fecit et utrumque spiritus et caro. Utrumque Deus fecit et utrumque homo a Deo accepit. Quod autem a Deo est, totum bonum est, et quod bonum est, totum diligendum est. Itaque diligere debet homo totum quod a Deo bonum a Deo accepit; quia bonitati ingratesset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit animam suam benefacit. Et melius facit cum diligit animam suam, quam facit cum diligit carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro
Abbreviated transcription (Latin):
sicut diligere iubetur dm & ꝑxinũ.
s el considera. quia suꝑfluum poret.
ut alud sieri iuberetur. aid quod faciendũ
sie homo ꝓnus fuerat ex se. ut illul aut
non posset aut non uellet dimittere.
etiam si ꝑhiberet᷑. Non igitur p̃cipiendũ
homini erat ut se diligeret. sed timendũ
& cauendum magis erat. ue nimis aili¬
geret. hoc si quidem naturę insitum erat.
ut scodire non posset. scđin quã nemo
carnem suam odio habuit. Cuius com¬
modum qui nature est insitus. appeti¬
ius inseparabiliter diligit. & quod ad
uersum est illi semꝑ detestatur & fugit.
tam̃ quia questio aliqua esse uidetur.
quare preceptum non est homini ut
diligat scipsum. sicut mandatum est
ut diligat dm̃ c ꝓximum suum.
considerare nos oportet. si forte inhis
duob iandatis. in quib de dilectione
ll & ꝓximi agitur. id etiam quod ad
liligndum se homini uel p̾cipiendũ
uel faciendum est contineatur. O uo
in homine sunt anima & corpus.

Expanded text:
sicut diligere jubetur Deum et proximum. sicut diligere jubetur Deum et proximum. Sed considera quia superfluum foret ut illud fieri juberetur ad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset, aut non vellet dimittere, etiamsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum erat homini ut se diligeret, sed timendum vel cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset secundum quam nemo carnem suam odio habuit cujus commodum qui naturae insitus est appetitus inseparabiliter diligit, et quod adversum est illi, semper detestatur et fugit. Tamen quia quaestio aliqua esse videtur quare praeceptum non est homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo in homine sunt: anima et corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
licet &i ꝓximi. ut per caritatem dei ipsũ
bonum diligas. per caritatem ꝑxuni bo
num quod diligis. ꝑximo nou mui¬
deas. Poteras aliquid diligere. & ꝑximo
non diligere. poteras aliquid uelle habe¬
re. & tamen non uelle ut illud haberet
ꝓtimus tuus. in deo tamen non pottrais.
Non enum pottras diligere dm̃. nisi dilig¬
res ꝓximum tuum. quia cum inuidia
& odio q̃s diligi non potest. tam̃ quia
in aliis rebus hoc facere poteras. ut ali¬
quid uelles. & proximo tuo non uelle.
distinctum est. ut utrumq tibi facien¬
dum esse intelligas. quamuis tam̃ al¬
terum sine altero facere non possis. qͣn¬
uis simul sut. tam̃ duo sunt dilienlo
dei ox ꝓxuni. Neq eñĩ uleo debuerũt
in preceptione confundi. quamuis nõ
poss unt in actione sepurari. Duo igc̃
sunt precepta caritatis. unum quo
dm̃ diligere precipimur. alterum quo
non sunt precepta caritali.
ut uimiliter diligat homo se ipsum

Expanded text:
licet et proximi ut per charitatem Dei ipsum licet et proximi ut per charitatem Dei ipsum bnum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere, et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, tamen non velle ut illud haberet proximus tuus; in Deo tamen non poteras. Non enim poteras diligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est, ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi, neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari. Duo igitur sunt praecepta charitatis: unum quo Deum diligere praecipimur, alterum quo non sunt praecepta charitatis ut similiter diligat homo se ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
mo aliena. Isti ergo sunt alieni & ex¬
tranci. ninis remoti & longe facti. qͥb:
amplius reditus non patet ad bouum.
demonib dampnati. qui idcirco am
plius anobis diligendi non sunt. qͥa
ab illo bono ꝓpter quod diligitur om¬
nis qui bene diligitur. inrccuperabi¬
liter corruerunt. Nusquam nobis
scriptura dicit. ut demones diligamꝰ.
neq illos homines qui iam eũ demo¬
nib ilampnati sunt. Illi enim ꝑximi
non sunt. sed remoti & alieni facti
a nobis. Nos autem ꝑxunos diligere
debemus. non alienos. il est homines
non demones. & illos homines qui
uel ꝓpter bonitatem non recesserunt.
uel ꝓpt arbitrii libertatem redire
posst. Il enĩ õmolõge st̃qͥ ⁊ si abierĩt a huc
ud ꝓpter dm̃ si reduire possunt. Quõ
quando diligimꝰ. ul in eis dm̃ diligi¬
mus si boni sunt. ul eis diligimus
& optamus đm. ut quod non sũt
uoni esse poss urt. Propter hoc ergo
auo sunt precepta caritatis. dei uide¬

Expanded text:
mo aliena . Isti ergo sunt alieni et exmo aliena . Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet ad bonum, daemonibus damnati. Qui idcirco a nobis amplius diligendi non sunt, quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis dicit Scriptura ut daemones diligamus, neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus, non alienos, id est homines, non daemones, et illos homines, qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertatem redire possunt. Non enim omnino longe sunt qui, etsi abierint, adhuc vel propter Deum, si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus si boni sunt, vel eis bonum diligimus et optamus, cum quod non sunt boni esse possunt. Propter hoc ergo duo sunt praecepta charitatis, Dei vide
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. fatius autem ꝓpter inel dili¬
gͥiuir. & siferte uideris fauum ñ¬
habentem mel. uides receytacula ubi
mel esse debuerat. & doles uacua
esse. &. non placet tibi quod arida
sunt. & cupis illie mel esse quod¬
diligis. & si uenerit amplius dili¬
gis. Ita dilige dm̃ tuum. quia dulce¬
do est ipse bonitas &e ueritas. Pxi¬
mum autem tuum dilige. quia re¬
ceptaculum est dulcediuis & boni
dilige in ipso illa. & dilige ipsũ
ꝓpter illa. Si autem uacuum in¬
ueneris bonis suis. dole quia recep¬
taculum mane uides. & opta
ut ueniant ad eum. & intrent
in cum bona sua. ut fiat ipse bo¬
nus habens bona sua. sine quib
bonus esse non potest. Dilige ergo
dm̃ quia bonitas est. dilige ꝓrimũ
quia ex bonitate bonus est. uł sibo¬
ꝓximi sunt. sed alieni. & remoti.
& extranei. Nede inquit alienis
honorem tuum. & anno tuos
crudeli. ne forte impleantur extranci
uirib tuis. & labores tui sint in do¬

Expanded text:
gitur, favus autem propter mel diligitur, favus autem propter mel diligitur. Et si forte videris favum nhabentem mel, vides receptacula, ubi mel esse debuerat, et doles esse vacua, et non placent tibi quia arida sunt, et cupis mel diligis; et si venerit, amplius diligis. Ita dilige Dominum Deum tuum, quia dulcedo est ipse, et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige , quia receptaculum est dulcedinis, bonitadilige in ipso illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et intrent in eum bona sua, ut fiat ipse bonus habens bona sua, sine quibus bonus esse non potest. Dilige ergo Deum quia bonitas est. Dilige proximum quia ex bonitate bonus est; vel si boproximi sunt, sed alieni et remoti et extranei. Non des, inquit, alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in do
Abbreviated transcription (Latin):
husids diligitur. quia ahud non est quã
as. quod ce in illo diligitur quia est.¬
&e in isto diligitur. ut sit. E rgo cum
ds diligitur. & cum ꝑximus diligitur.
ds diligitur. Quart ergo dixit scrip¬
Siindõ dm̃ diligis. & in ꝓximo dm̃
diligis. nec aliud in ꝑximo quam ini
deo diligis. quare duo sunt p̃cepta
caritatisꝰ. Sienim utrobiq ds diligit᷑.
in utroq unum impletur. nec opus
suerat ƿreceptum geminari de oþere
uno. S usfecerat si dixisset. dilige
dñm dm̃ tuum. In hoc enim totũ
est. Qui enĩ uere dm̃ diligit. ubiq
diligit. Si uere diligitur. diligitur
ubicumiq inuenitur. In semetipso
&e in proximo. intus & foris. sursũ
&& deorsum. louge & ꝓƿe. Si mel
dulce est. Aulcis est & fauus. Si
mal diligis. diligis & fauum. re¬
aꝙytaculum mellis. Sed cum mel
diligitur. ideo diligitur. quia dul¬
cedo ipsum est. Cum ergo fauus di¬
ligitur. ideo diligitur quia dulcedo
in ipso est. Mel ꝓpter seipsum dili¬

Expanded text:
nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam nisi Deus diligitur, quia aliud non est quam Deus, quod in illo diligitur quia est, in isto diligitur ut sit. Ergo cum Deus diligitur, et cum proximus diligitur, Deus diligitur. Quare ergo dicit ScripSi in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam quod in Deo diligis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno: Sufficeret si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum; in hoc enim totum est. Qui enim Dominum vere diligit, ubique diligit. Si vere diligitur, diligitur ubicunque invenitur. In se ipso et in proximo, intus et foris, sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in ipso est. Mel propter se ipsum dili
Abbreviated transcription (Latin):
nitas est ce rustitia & ueritas. Si ergi
bene diligimus. & bouum diligimus.
boni sumus. Non enimbonos facit ms̃i
dilectio bona. & dilectio boni. S i aut̃
boni sumus. nullos ainicos habemus
nisi bonos. & nullos inunicos nisim¬
los. quia siboni sumus nichil p̃t̃ bonĩ
diligimus. & nichil pret malum odiã
Si autem amicos bonos habemus. &¬
ininimicos malos. amicos quidẽ inbe¬
nitate sua diligere debemus. id est in
deo. quia boni sunt. inimicos autem
quia inbonitate diligere non posum
quia boni non sunt. tam̃ ꝓpterta di¬
ligere debemus. ut bonitatem habaãt
de boui suit. In his omnib nisibona
diligitur. quando nichil diligitur qͥ
ꝓpter bonitatem. Simili modo ci¬
ab allo non est. neq aliud ab ipso qui
diligitur in ipso. Cum uero ꝑximus
diligitur. non ꝓpter se diligitur. sed
ꝓpter dm̃. Alter idest aiicus quia
dm̃ habet. alter id est ininicus ut
dm habeat. Et in his omnib non

Expanded text:
nitas est, et justitia et veritas. Si ergo nitas est, et justitia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si boni sumus, nihil nisi bonum diligimus, et nihil praeter malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia boni sunt; inimicos autem, quia in bonitate diligere non possumus, quia boni non sunt: tantum propterea diligere debemus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil diligitur, nisi propter bonitatem. Simili modo cab alio non est, neque aliud ab ipso quod diligitur in ipso. Cum vero proximus diligitur, non propter se diligitur, sed propter Deum. Alter, id est amicus, quia Deum habet, alter ut inimicus ut Deum habeat. Et in his omnibus non
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cum bonum diligo. & cum bonũ
quodd diligo. nou ob alsum nisi ꝓpt̃¬
ipsam bonitatem diligo. Si ergo bene
diligo. sic diligo. Quomodo s Amicũ
in deo. &e inimicum ꝓpter d̃m. Qͥd
est amicum diligere in do  Iaco di¬
ligere. quia habet d̃m. non in diui¬
tiis suis. non in fortitudine sua. non
ui pulchritudine sua. sed in iustitia
& si adeo sunt. extra dm̃ diligi possũt.
& sepe cum diliguntur. auertunt. &
ꝑuertunt mentem diligentum se.
ut dm non diligant. Ilcirco pro his
dantur. ab ipso dantur & dona
eus sunt. S ed inbis non est aman¬
dus ꝑximus. quia uirtus eus non
sunt. neq bouum facunt ista ho¬
minem etiam si habundauerit.
neq ũ defuerint malum. Bonitaᷤ
autem bonum facit. & iustitia
iustum & ueritas uerum. &
hec cum adsunt. adest ds̃. quia
d̃s bonitas est. & iustitia & ueri¬
tas. Ideo in bonitate  iustitia ce uerita¬
te diligendus est homo. Et quando ũsti
diligitur. ĩdeo diligitur quia deus bo¬

Expanded text:
nisi cum bonum diligo; et cum bonum nisi cum bonum diligo; et cum bonum quod diligo non ob aliud quam propter bonitatem diligo. Si ergo bene diligo, in Deo, inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis suis, non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt, et saepe cum diliguntur, avertunt et pervertunt mentem diligentem se, ut Deum non diligant. Ideoque pro his est dantur ab ipso dantur, et dona ejus sunt, sed in his non est amandus proximus, quia virtus ejus non sunt, neque bonum faciunt ista hominem, etiam si abundaverit, nec non si defuerit malum. Bonitas autem bonum facit et justitia justum, et veritas verum, et haec cum adsunt, adest Deus, quia Deus bonitas est, et justitia et veritas. Ideo in bonitate, et justitia, et veritate diligendus est homo, et quando in istis diligitur, in Deo diligitur, quia Deus bo
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso gaudeamus. istum diligim᷑.
ut cum ipso curramus. & cum ipso
perueniamus. Illum ut gaudiũ. istũ
ut gaudii sotum. Ilum ut requiem.
istum ut requici consortem. Quid
est dm̃ diligere Et abere đm uelle.
Quid est dm̃ diligere ꝓptir seipsum:
deo diligere ut habeas ipsum. Quid
est ꝓximum diligere. ꝓpter dm:
Ideo diligere quia habet dm̃. sicut
diligunus hominem ꝓpter iustitiam.
idest quia habet iustitiam. & sicut
diligius hominẽ ꝓpter sapientiam
idest quia habet sapientiam. sic dili
quia habiturus est eum. uel ut
habeat eum. S ic itaq ꝓpter din
hominem diligiius. quem utiq
ꝓpter dm̃ non diligeremus. si d̃m
non diligeremus. quẽ admodũ ho
minem ꝓpter sapientiam diligo.
ꝓximum ꝓpter dm̃ diligo. ideo dili¬
go. quia dm̃ diligo. ꝓpter quem ipsũ ꝑxi¬
mũ diligo. quem unq non diligerẽ
sidm ꝓpter quem ipsum diligo non
diligerem. Sic igitur si bene diligo.
&e bonum diligo. non enĩ bene diligo

Expanded text:
in Christo gaudeamus, istum diligamus, in Christo gaudeamus, istum diligamus, ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum, ut gaudii socium. Iistum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habere velle. Quid est Deum diligere propter seipsum? Ideo diligere, ut habeas ipsum. Quid est proximum diligere propter Deum? Ideo diligere quia habet Deum. Sicut diligimus hominem propter justitiam, id est quia habet justitiam, et sicut diligimus hominem propter sapientiam, id est quia habet sapientiam, sic diligquia habiturus est eum; vel ut habeat eum. Sic itaque propter Deum hominem diligimus, quem utique propter Deum non diligeremus, si Deum non diligeremus. Quemadmodum cum hominem propter sapientiam diligo, proximum propter Deum diligo, ideo diligo quia Deum diligo, propter quem ipsum proximum diligo, quem utique non diligerem Deum propter quem ipsum diligo, non diligerem. Sic igitur si bene diligo et bonum diligo. Non enim bene diligo