comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iillis sit unus xp̃c uelut caput & corpꝰ
hoc iti eadem epła euidentius ita po¬
nit. Per hominem mors. et ꝑ hominẽ
resurrectio mortuoꝵ. Sic̃ enuim iri
adam om̃s moriuntur sic et in xp̃o
om̃s uiuificantur : iam utiq in corpore
sp̃ituali. qđ erit in spm uiii ficantem
Non r om̃s qui in adam moriunt᷑
res seđa in ȩt̾num morte plectentꝰ.
moritur. ita nemo sp̃ituali nisi in xp̃o
iuuificatur
Iristina stabilitas corporis quam
pecetindo amisimus habebat
tantam felicitatem : ut indefectum
non uergeret senectutis. Huic gͦ pri¬
stinȩ stãbilitati refatuetur hoc co¬
rpus in resurrectione mortuorum
Sed habebit amplius: ut nec alim̃tis
corporalibus sustentetur : sed ad
sufficientiam uuuficetur solo spũ
cum resurrexerit in sp̃m iuuificantẽ
Qua causa : etiam sp̃ituale. ẽ Iulud
aut̃ qđ primũ fuit. quã uis rion

Expanded text:
illis sit unus Christus, velut caput et corpus. illis sit unus Christus, velut caput et corpus. Hoc in eadem Epistola evidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur; iam utique in corpore spiritali quod erit in spiritum uiuificantem; non quia omnes, qui in Adam moriunturres secunda in aeternum morte plectenturmoritur, ita nemo corpore spiritali nisi in Christo uiuificaturPristina stabilitas corporis quam peccando amisimus, habetantam felicitatem, ut in defectum non vergeret senectutis. Huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum. Sed habebit amplius, ut nec alimentis corporalibus sustentetur; sed ad sufficientiam vivificetur solo spiritu, cum resurrexerit in spiritum vivificantem, qua causa etiam spirituale erit. Illud autem quod primum fuit, quamvis non
Abbreviated transcription (Latin):
testate post ea uͦ spirituale: quale iam pcessit
in mbris eus ultima resurrectione mortuoꝵ
euidentissimam differentiam dicens : Primꝰ
homo det̾ra terrenus : scđs homo decȩlo cx¬
lestis. Qualis terrons tales & terren euelo cȩ¬
lestis. tales & cȩlestes Et quomodo in diumios
imaginem t̾reni : induamꝰ & imaginem euis
sicut alibi dicit quotquor prepo baptitati
estis xp̃m incliustis: re aut̃ ipsa tunc
ꝑfircedar. cũ et in nob̾ qđ ẽ animale nas
treni hominis ꝓpagatione paratio¬
nis et mortis quã nob̵ intulit genera¬
nonsed indiumꝰ imaginem celestis ho¬
minis gra indulgentiȩ iuteq ꝑpetuȩ
qđ nobis p̃stat regeneratio non risi ꝑ
mediatorem dĩ & hominum hominẽ
xp̃m iuĩm. quẽ eelestem hominem iult
intelligi: qr de cęlo uenit ut q̃ene
mortalitatis corpore uestretur quos
celesti immortalitate uestina Ce¬
lestes uͦ idõ appellat & alios:
quia fiunt ꝑ grãm m̃bra eius. ut cum

Expanded text:
testate: postea vero spirituale, quale jam praecessit testate: postea vero spirituale, quale jam praecessit in membris ejus ultima resurrectione mortuorum. ominum evidentissimam differentiam, dicens: Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis terrenus, tales et terreni: qualis coelimaginem terreni, induamus et imaginem ejus tquot in Christo baptizati estis, Christum induistis : re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis quod est animale nascterreni hominis propagatione praevaricationis et mortis, quam nobis intulit generatio: sed induimus imaginem coelestis hominis gratia indulgentiae vitaeque perpetuae, quod nobis praestat regeneratio, nonnisi per Mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum : quem coelestem hominem vult intelligi, quia de coelo venit, ut terrenae mortalitatis corpore vestiretur, quod coelesti immortalitate vestiret. Coelestes vero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra ejus, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
uli a nima flatudĩ ereata ẽ ee factis̃ homo qno
coroore animali : sed factus c̃ homo in animã
corpus hominis animale Spĩtale autem
quem admodum intelligendum e&̃ aieer¬
tendit addendo porussimus aclam ir
spm̃ uui ficcintem : Precul dubio xp̃m sig¬
nificcins. qui iam ex mortuis ita yesurrexit.:⁊
uit mori deinceps omnino non possit: Se¬
noqi sequitur et dicit. Sed non primum qđ
spirituale ẽ. sed qđ animale post ranspiuale
Ubi multo aꝑtius declarauit se animale cor¬
pus insinuasse in eo qđ seriptũ ẽ factũ esse
primũ hominem in animam uuentem
spĩtuale aut̃ in eo qđ ait nouissimꝰ adam
in sp̃m uiuificantem Prius ẽ enim animale
corpus quale habuit primus adam quam uis
non moriturum nisi pecccisset quale nc̃ ha¬
bemus et nos hactenus eius mutata uitiataq
naturi : quatenus in illo postea quã pecctuiit
effectum ẽ unde hab̾et iam moriendi necem¬
tatem. Talȩ ꝓnob̾ etiam xpõc primitus habȩ
dignatus ẽ non quidem necessitate sed poc¬

Expanded text:
quando illi anima flatu Dei creata est: Et factus est homo in corpore animali; sed: Factus est homo in animam corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale conon moriturum, si non peccasset; quale nunc habemus nos hactenus ejus mutata vitiataque natura, quale in illo posteaquam peccavit, effectum est; unde habet jam moriendi necessitatem, quale pro nobis etiam Christus primitus habere dignatus est, non quidem necessitate, sed po
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑet uł senectute confecta decursis tem¬
porum spaciis interiient : tanꝗ cȩterci
ẽẽnt alim̃to: illud sacram̃to: ut sie fuisse
accipiat᷑ lignũ uitȩ in para ch̃so corporali
sic̃ in sp̃ituali hoc ÷ intelligibili paradyso

Expanded text:
reperet, vel senectute confecta decursis temreperet, vel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent: tanquam caetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum vitae in paradiso corporali, sicut in spirituali, hoc est inte
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtuale : sed qr spũi sũma et minrbili obtem¬
perandi facilitate subdetur. usq adimplen¬
dam immortalitatis in dissolubilis securis¬
simam uoluntatẽ : omni molestiȩ sensu.
om̃i corruptibilitate & tarditate de tracta:
Nsolũ enim ñ erittale quale nc̃.ẽ in qua¬
uis obtima ualitudine : sed nec tale quidem
quale fuit in pͥmis hominib Ante peccatũ.
Qui licet morituri ñ eẽnt nisi peccassent: ali¬
m̃tis tam̃ ut hoẽs utebant᷑ : nondũ spitualia
sed adhuc animalia corpora t̾rena gestantes:
Quȩ licet senio ñ ueterascerent ut necessitate
ꝑducerent᷑ ad mortem : qui status eis deligno
uitȩ qđ in medio panedrso cũ arbore uetita
simul erad miitebili digr̃a p̃stabat᷑
tam̃ & alios sumebant cibos p̃t̃ unam
arborem quȩ fuerat int̃dicta Agebat᷑
corpora molestȩ aliqͥd esuriendo ac si¬
tiendo sentirent: De ligno aut̃ uitȩ ꝓpt̃¬
ea gustabat᷑. ne mors eis unde cũq sub¬

Expanded text:
spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemspiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent: de ligno autem vitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque sub
Abbreviated transcription (Latin):
quia & cȩlestia corpora ꝑhibentur. Propt̃ qđ
dictũ ẽ caro & sangius regnum dĩ ñ possidebt̃.
Et tanꝗ exponens quid dixerit : neq corruptio
inquit in corruptionem posfidebit. Qđ prius
dix̃ car & sanguis: hoc posterius dix̃ corrup¬
tionem. Et qđ prius regnũ dĩ: hoc posterius
in corruptionem. Quantũ attinet ad subs¬
tantiam: etiam tñc̃ capent Propt̃ qđ et
post sesurrectionem corpus xp̃i ecid appellata
ẽ Sed idõ ait apłs seminat᷑ corpꝰ animale:¬
surget corpus spĩtuale: qm̃ tanta erit tnc̃ con¬
cordia carnis et sp̃s. uiuificante spũ sine sus¬
tentaculi alicuius indigentia subditã carnẽ.
ut nichil nob repugnẽt ex nobis. Sed sicut
foris neminem : ita nec intus nos ipsos patiam
inimicos Sic̃ enim sp̃s carni seruiens ñ
Iin congrile carnalis: ita car sp̃iu seruiens
recte appellabitur sp̃itualis : non qr in spm̃
conũtetur sic̃ nonnulli putant ex eo qđ scri¬
ptũ. ẽ seminat᷑ corpꝰ animale surget corprs

Expanded text:
Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apossurget autem corpus spiritale, quoniam tanta erit concordia tunc carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos. Sicut enim spiritus carni serviens, non incongrue carnalis; ita caro spiritui serviens, recte appconvertetur, sicut nonnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus
Abbreviated transcription (Latin):
dine. eẽ. Peracto quippe iudicio. tnẽ
eẽ. desine  hoc celũ & haec t̃ra: qͣndo
incipiet. ẽẽ cȩlũ nouum et t̃ra noua. Mutati¬
onenamq rerum non omni modo interitu
transibit hic munđ. Unde et apłs dicit. Preterix
enim figura huius mundi: uolo uos sine sol¬
licitudine. eẽ. Figura gͦ p̃terit : non naturc
Iudicatis quippe his qui scripti non st̃ in
libro uite & in ȩt̃num ignem missis : tunc
figura huius mundi mundanorum igniũ
conflagratione p̃teribit : sic̃ factum ẽ mun¬
danarum aqͣrum inundatione diluuium.
Illa utiq ut dixi conflagratione. mundane
elem̃torum corruptibilium qualitates. qͥȩ
bant: ardendo penitus interibt̃ : atq ipsa
substantia eas qualitates habebit. quȩ corpo¬
ribus immortalib minebili mutatione con¬
ueniant : ut scilicet munđ in melius innouatꝰ.
apte accõmodetur hoĩnib etiam carne in

Expanded text:
d postea. Peracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicit: Praeterit enim figura huius mundi, uolo uos sine sollicitudine esse. FiguraJudicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, tfigura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae bant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ ad mittere caritatem. Sed illẽ non cogitan
quem ad modũ ñ puniantur adõ : sed quo¬
modo placeaN dõ pulchritudine interiore
decore occulti hominis. decore cordis. ubi illiꝰ
ocdis nudȩ st̃. Nudȩ intus Non foris integrȩ
et intus et foris. Uel uirgines doceant coniũ¬
gatos et conuigatas: non ne in adulterium
lli faciunt ꝓlusquã licet: ille ñ faciunt qͦd¬
fidelis cem. Non ait qr fidelis eram. Fideli
gͦ datur quidem : sed data ẽ. etiam ide les¬
uattuor enim retributiones st̃
Aut mala ꝓmalis retribuuntur
sicut ds̃ ignem aeternum retributurus
ẽ impiis : aut bona probonis sicut
regnum ae t̃num retributurus ẽ iustis :
Adiustitiam ut retribuãtur mala pro
malis bona ꝓbonis : t̃cia ꝑtinet admise¬
ricordiam : ut retribuantur bona ꝑma
lis. Iuartam ds̃ nescit. Nulli enim ma¬
lum ꝓbono retribuit. Hanc aut̃ quã
bueret bona probonis. Uide illum
saulum : postea paulum. Ñ ex oꝑibus

Expanded text:
se admittere charitatem. Sed illae non cogitant se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quemadmodum non puniantur a Deo, sed quomodo placeant Deo, pulchritudine interiore, decore occulti hominis, decore cordis, ubi illius oculis nudae sunt: nudae intus, non foris; integrae et intus et foris. Vel virgines doceant conjugatos et conjugatas, non ire in adulterium. Illae faciunt plus quam licet; illi non faciant qfidelis essem : non ait, quia fidelis eram. Fideli go datur quidem, sed data est etiam ut esunt enim retributiones: aut mala pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis sicut regnum aeternum retributurus est justis; aad justitiam, ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis: tertia pertinet ad misericordiam, ut retribuantur bona pro malis: quartam Deus nescit; nulli enim malum pro bono retribuit. Haec autem quambueret bona pro bonis. 2. Vide illum Saulum, postea Paulum: «Non ex operibus,»
Abbreviated transcription (Latin):
ueste p̃ciosa Sed ille absconditus cordis ho¬
mo qui ẽ. ante dm̃ diues neq enim ds̃ di¬
uitias daret exteriora homini. & in opem
relinqueret interiorem : Dedit in uisibili
diuitias inuisibiles: & inuisibilem ornauit
puellȩ sc̃ȩ uirgines nec qđ licebat appe¬
tiuerunt : nec qđ cogebantur consenser̃
Multȩ enim etiam parentũ suoꝵ contrarios
conatus ignitȩ suꝑno amore suꝑauer̃. Iratꝰ
ẽ pat̃: plorauit mat̃. Non curauit illa:
cui ante ocłos uersabat᷑ speciosus forma
p̃filiis hominũ. Ci quippe se ornari desi¬
derauit. ut tota eius curam gerer&: quia
quae nupta. ẽ cogitat quae sunt mundi
quomꝰ placeat uiyd: quȩ aut̃ innupta ẽ
cogitat quȩ st̃dĩ. quomͦ placeat dõ. Uidete
quid sit amare Non dix̃ cogitat nedam¬
netur adõ. Ad hue enim iste timor ille
seruilis . ẽ. Custos quidem maloꝵ ut abst̃¬
neant amalis: & abstinendo digni sint ad

Expanded text:
veste pretiosa; sed ille absconditus cordis hoveste pretiosa; sed ille absconditus cordis homo, qui est ante Deum dives . Neque enim Deus divitias daret exteriori homini, et inopem relinqueret interiorem: dedit invisibili divitias invisibiles, et invisibilem ornavit puellae, sanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur consenserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma prae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, ut tota ejus curam gereret. Quia quae nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo viro placeat: quae autem innupta est, cogitat quae sunt Dei, quomodo placet Deo . Videte quid sit amare. Non dixit, Cogitat ne damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad
Abbreviated transcription (Latin):
uirginibus. Qđ licebat noluer̃:
ut plus placerent ei cui se deuouer̃. Am¬
bier̃ illam maiorem pulchritudinem cor¬
dis sui. Quid iubes tanquam dicerent.
quid iubes ne adultere simꝰ : H oc p̃cipis.
quare hoc faciurt : Consiliũ aut̃ do. lilẽ
autem amantes quibus terrenae nuptiae
uiluer̃ quae t̃renos amplexus non desi¬
derauer̃ usq adeo acceper̃ p̃ceptum :
ut non recusarent consilium: ut plus pla¬
cereN plus se ornauer̃. Corporis enim
huius id .ẽ. ext̾ioris hominis ornam̃ta.
quanto amplius appetuntur : tanto st̃
interioris maiora detrim̃ta Quanto
autem minus appetuntur ornam̃ta exte¬
rioris hominis: tanto magis morib: pulchris
homo interior adornatur. Unde dicit &
p&rus Ornantes se non intortis crinibus
Cum enim dixisset ornantes se. quid aliud
acarnalib quam uisibilia ista ornam̃ta
putarentur : Continuo tulit cogitationi : qđ
cupiditas inquirebat. Non inquit in tor¬
tis crinibus. neq auro uł margaritis. uł

Expanded text:
Virgines quod licebat noluerunt, Virgines quod licebat noluerunt, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? quare hoc faciunt? Consilium autem do . Illae autem amantes, quibus terrenae nuptiae viluerunt, quae terrenos amplexus non desideraverunt, usque adeo acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus placerent, plus se ornaverunt. Corporis enim hujus, id est, exterioris hominis ornamenta quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
solum ꝑiustitiam quae coram dõ. ẽ. ꝑmit¬
titur : sed etiam hominib nullum ex
hoc impedim̃tum salutis infertur : ue¬
lut cũ dat consilium ñ nubendi apł̃s
uirginibus unde p̃ceptũ dñi se noni
habere testatur licet aliud facere id .ẽ
nub̃e. et minus quidem continentiae
bonum. tam̃ tenere nuptiarũ. ipsũq li¬
citum etiam expedit: qm̃ inuetita et
illicita ruituram carnis infirmitatem sic
excipit honestate nubendi ut neminem
tum eam ñ cõpellit arriꝑet. Inc̃ autem
non expedit id qđ licitum ẽ. quando ꝑ¬
mittitur quidem : sed usus ipsius potesta
non ꝓhibet dñs p̃cepto legis : qr coram illo
iniusta ñ ẽ sed ꝓhibet apłs consilio cari¬
tatis : qr infidelibus affert impedim̃tum
salutis non solum qr ꝑniciosissime scan¬
dalitantur offensi: uerum etiam qr in
alia coniugia cũ cecider int uiuentibus
cis a quib: dimittuntur. adulterinis ne¬
xibus colligati. difficillime resoluuntur

Expanded text:
solum per iustitiam, quae coram domino est, permitsolum per iustitiam, quae coram domino est, permittitur, sed etiam hominibus nullum ex hoc inpedimentum salutis infertur: uelut, cum dat consilium non nubendi apostolus uirginibus, unde praeceptum domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere et minus quam continentiae, bonum tamen tenere nuptiarum. ipsumque licitum etiam expedit, quoniam in uetita et inlicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestate nubendi, ut neminemtum eam non conpellit, arriperet. tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatnon prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo iniusta non est, sed prohibet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime resoluuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
eruabat utiq qđ congruere uide¬
bat siue eccłus gentium siue iudaoꝵ
ut nusquam auferret consuetudinem
qua seruata non impediebat ad op¬
tinendum regnum derͣ tantum admo¬
nens ne quis in suꝑfluis poner& spem
salutis. etiam si consuetudinem in eis
ꝓpt̃ offeasionem in firmorum custo¬
cisus quis uocatꝰ ẽ Noꝵ ad ducat p̃pu¬
tium. Ini p̃putio quis uocatus ẽ non cir¬
cuncidatur Circũcisio nichil. ẽ et p̃pu¬
tium nichil. ẽ sed obseruatio manda¬
oc enim ad eas consuetudines uel
chil obsunt fidei bonisq moribus.
Non enim si etiam latro ͤ qͣuisq cũ uocatꝰ ẽ
debet in laꝗdciuo ꝑmaniere  Deuir¬
tmib autem p̃ceptum dñi ñ habeo:
Non ut hoc consiliũ
alienum existimemus adño cũ continuo
Puto aut̃ qđ et ego sp̃m dĩ habeo Uerũ¬
illi ẽ ad̃o inspirata atq donata fidele
consiliũ Ibi aliud facere non licet: hic
aut̃ licet: ita sane: ut ipsum licitum
partim quidem expediat: partim.uͦ.
non expediat. Expedit tñc quando ñ

Expanded text:
ervabat ubique quod congruere videbat, sive Ecclesiis Gentium, sive Judaeorum, ut nusquam auferret consuetudinem, quae servata non impediebat ad obtinendum regnum Dei: tantum admonens ne quis in superfluis poneret spem salutis, etiam si consuetudinem in eis propter offensionem infirmorum custocisus quis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est sed obseruatio mandaHoc enim ad eas consuetudines, velulit, quae nihil obsunt fidei, bonisque moribus. Non enim si etiam latro erat, quisque cum vocatus est, debet in latrocinio permanere. ibus autem praeceptum Domini non habeo, Non ut hoc consilium alienum aestimemus a Domino, cum continuo Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeam. Verumilli est a domino inspirata atque donata, fidele consilium. ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim uero non expediat. expedit tunc, quando non
Abbreviated transcription (Latin):
in nuptis et uidus: Tanꝗ dicene. Qđ
dico innuptis. ñ eis solis dico quaȩ
uirgines st̃ sed etiam eis quȩ uiduȩ
st̃ bonũ eẽ illis si sic ꝑmanserint
immo qr fides adẽ breuis ẽ ista doc¬
trina Nec idõ contemnenda qr bre¬
uis: sed idõ facilius et carius tenen¬
da : qr in breuitate ñ uilis Ñ enim
qđ fidei nuptarum sine ulla am¬
biguitate p̃posuit. Quantum autẽ
bonum habeat nuptarũ fides id ẽ
xpianarum et religiosarum coniu¬
gatarũ : hinc intelligi potest : qđ cũ
de fugienda fornicatione p̃cipeta
ubi ũtiq et coniugatos alloquebat᷑
gii: ut etiam ipia mbra sint xp̃ni
Hoc autem bono qm̃ melius ẽ bonũ
continentiȩ uidualis: non hac p¬
fessione id agitur. ut aliquid plus
sit cctholica uidua quã m̃brit xp̃i
sedut meliorem quã coniugata loco
babeat int̃m̃bra xp̃i. Dic̃ quideme
dem apłs. Sic̃ enim in uno corpore
multa m̃bra habemꝰ omã aut̃ m̃bra

Expanded text:
innuptis et uiduis; tamquam diceret: quod innuptis et uiduis; tamquam diceret: quod dico innuptis, non eis solis dico, quae uirgines sunt, sed eis etiam, quae uiduae sunt, bonum esse illis, si sic permanserint, immo quia fides adest. breuis est ista doctrina nec ideo contemnenda, quia breuis: sed ideo facilius et carius tenenda, quia in breuitate non uilis. non enim stolus, quod fidei nuptarum sine ulla ambiguitate praeposuit. quantum autem bonum habeat nuptarum fides, id est christianarum et religiosarum coniugatarum, hinc intellegi potest. quod, cum de fugienda fornicatione praeciperet, ubi utique et coniugatos adloquebaturgii, ut etiam ipsa membra sint Christi. hoc autem bono quoniam melius est bonum continentiae uidualis. non hac professione id agitur, ut aliquid plus sit catholica uidua quam membrum Christi, sed ut meliorem quam coniugata . locum habeat inter membra Christi. dicit quippe idem apostolus: sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia au
Abbreviated transcription (Latin):
doctor gentium uãs electionis. Dico
aut̃ in nuptis et uiduis. bonũ ẽe
illis si sic ꝑmanserint sic̃ et ego Piaec
uerba ita intelligenda sunt ut ñ
existimemus uiduas ñ oportere iri¬
nuptis dici : qr nuptias uidentur
expte in nuptarum enim nomine
illas significat qua non sino nup¬
trs alligite siue fueria siue nfu
erint. &uodalio loco apit ubi dic̃
Diuisa c̃ mulier in nupt et uirto
Quando utq et uirgiem aduingie:
qͥdl mulierem in nuptam niss urua
uult intelligi: unde etiam de¬
inceps uno in nupte nomine¬
certe non eam tantũ intelligi uo-¬
luit quȩ nunquã nupsit: sed etiam
eam quȩ nuptiarum uinculo ꝑ ui¬
duitatẽ lib̾ata nupta eẽ. destitit
Iã idõ et nuptã ñ dicit nisi eam quȩ
uirũ hab& ñ etiam eã quȩ habuit
et ñ habet. Qua ꝓpt̃ uidua omnis
innupta .ẽ. Sed qr ñ omnis in nupta
uidua .ẽ st̃ enim et uirgines ÷ ⁊deo
hic utrumq posuit ⁊ibi ait : dico auit̃

Expanded text:
doctor gentium, uas electionis: dico doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis. si sic permanserint sicut et ego. haec uerba ita intellegenda sunt, ut non existimemus uiduas non oportere innuptas dici, quia nuptias uidentur expertae; innuptarum enim nomine illas significat, quae non sunt nuptiis alligatae, siue fuerint sine non fuerint. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult intellegi? unde etiam deinceps uno innuptae nominet uiro. innuptam certe non eam tantum intellegi uoluit, quae numquam nupsit, sed etiam eam, quae nuptiarum uinculo per uiduitatem liberata nupta esse destitit: nam ideo et nuptam non dicit nisi eam quae uirum habet. non etiam eam, quae habuit et non habet. quapropter uidua omnis innupta est; sed quia non omnis innupta uidua est — sunt enim et uirgines — ideo hic utrumque posuit, ubi ait: dico autem
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob esursũ.ẽ. descendens a pate
luminum. Hinc gͦ & sc̃a uirgini¬
tas qua te filia uolentem gaudentẽq
natu posterior. actu prior. genere
exte. honore ante te atate subse¬
quens scitate p̃cedet : inqa etiam
tuum eẽ. coepit: quod inte ẽẽ non
pootuit. Illa quippe carnaliter
non nupsit : ut non tantũ sibi sed
etiam tibi ultra te spiritualiter
augeretur : qm & tu ea cõpensatione
minor illa es qđ ita nupsist hac oi
istum int̾renis corporib et ad huc
fragilibus tanꝗ in uasis fictlibus
ut ẽminentia uirtutis st dei. et
ñ ex uob̵. Nec miremini : qr dicimꝰ
& ur̃a eẽ et ex uob̃ ñ eẽ. Nam et
panem cotidianũ dicimꝰ nr̃m : sed
tam̃ addimꝰ da nob̾: ne pureture
et uduis: bonũ ẽ illis si sic ꝑman¬
serint sic et ego
ca scriptura mỹȩ doctrinae
regulam figit ne aud eamus
saꝑe plusquã oportet saꝑe sed sapia¬
doctoris exponere & de his qđ drĩs
dederit disputare Ait itaq apłs

Expanded text:
Iacobus, desursum est descendens a patre luminum. hinc ergo et sancta uirginitas. qua te filii uolentem gaudentemque uicit natu posterior. actu prior. genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens, in qua etiam tuum esse coepit, quod in te esse non potuit. illa quippe carnaliter non nupsit, ut non tantum sibi sed etiam tibi ultra te spiritaliter augeretur, quoniam et tu ea compensatione minor illa es, quod ita nupsisti, ut naistum in terrenis corporibus et adhuc fragilibus tamquam in uasis fictilibus, ut eminentia uirtutis sit dei et non ex uobis. nec miremini, quia dicimus et uestra esse et ex uobis non esse; nam et panem cotidianum dicimus nostrum, sed tamen addimus: Da nobis, ne putetur et viduis, bonum est illis si sic permanserint, sicut et ego. Sancta Scriptura nostrae doctrinae regulam figit, ne audeamus e plus quam oportet sapere, sed sapiadoctoris exponere et de his quod dominus dederit disputare. Ait itaque apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illam lucem uideat : qđ nc̃ nondũ
ẽ. Hoc autem oculus corporis. neq nc̃ po¬
test: neq tunc poterit
ta ds̃ nob̾ erit notus atq confpi-¬
Alterd: uideat᷑ in se ipso. Uideatur in cęlo
nouo. et t̾ra noua: atq in omni quae
tunc fuerit creaturti. Uideatur et ꝑ cor¬
pora in omni corpore : quocũq fueriaT
spĩtuał corporis oculi. acie ꝑueniente
pus quicquam iudicare: mox addidit᷑
dõnec ueniat dñs et illumiñabit abs¬
condita tenebrarũ et mani festabit
cogitationes cordis: & tunc laus erit
urucuiq adõ. Quanta erit illa feli¬
citas ubi nullũ erit malũ : nullũ tate¬
bit bonũ Nacabitur dĩ lcuidib: qͥ
erit om̃a in om̃ib. Nã quid aliud a-¬
gat᷑ ubi neq ulla desidia cessabitur .¬
neq ulla indigentia laborabitur
Nescio Ammone or etiams coudra¬
rico ubi iego uł audio. Beati qui ha¬
in tant in domotua : in scła scłorũ

Expanded text:
quae illam lucem uideat, quod nunc nondum quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poteritta Deus nobis erit notus adque conspialtero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua adque in omni, quae tunc fuerit, creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente pus iudicare quidquam, mox addidit: Donec ueniat Dominus, et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laRPETVO. Quanta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs et illuminet absconidita tenebrañ
et manifestet cogitationes cordis et
tunc laus erit unicuiq adeo Nã modo
Aeos enim scimus mortales corda mor¬
aliumꝰ. Tunc autem illum inabrt ch̃s
abscondita tenebrarũ et manisestabii
cos onones cordis: et laus erii unieuiq
pxim puinpximo qđ nelateat᷑ ab ipso¬
illum inabitur deo
linponalina cercorantus ẽ ubi nemo¬
scit quȩ sua hominis : nisi sp̃s bom¬
nis qui ia ipso. ẽ Sed cũ uenerit delet
illumitiauerit abscondita tenebite¬
rum et mamfestauerit cogitationes
cordis: tunc nichil latebit ꝓximum in pxo
Nec erit qͦd suis quisq aꝑiat: abscondat ali¬
enis: ubi nullus erit alienus lux uͦ. ipsa
conduntur. qualis aut qͣnta sit quis lingͣ
ꝓferat: quis saltem infirma m̃te con¬
tingit : Profecto lux ipsa ipse . ẽ. ds̃: qm̃
ds̃ lux.ẽ. et tenebie in eo non st̃ ullȩ:
sed lux m̃tiũ purgatarũ : ñ istorũ cor¬
poris oculoꝵ. Erit E tnc̃ mens idonea

Expanded text:
Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc on enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipsoilluminabitur Deoi nemoscit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit alienus. lux uero ips in cordibus reconduntur, qualis aut quanta sit, quis lingua proferat, quis saltem infirma mente contingat? profecto lux ilia ipse deus est, quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea,
Abbreviated transcription (Latin):
manũ quã ñ posse inspicere corhumanũ. a¬
& idõ ñ eius latebras ꝑscrutari. sed ple¬
rũq aliud quam id qđ ibi agit᷑ suspicart᷑:
qͣm qͣm et in his rerũ tenebris humana¬
rũ hoc ÷ cogitationũ alienarũ. et si suspi¬
ciones intelligere ñ possumꝰ qr hões sumꝰ :
iudicia tam̃ id. ẽ definitas firmasq sen¬
tentias continere debemꝰ : nec ante tẽpus
qͥcqͣm iudicare donec ueniat dñs. et illu¬
minet abscondita tenebicrũ : et mani
festet cogitationes cordis et tnc̃ laus erix
uniciuq adõ. Quando gͦ ñ errat᷑ in reb
ut recta sit imꝓbatio uitiorũ. uirtutũq¬
approbatio : ꝓfecto si errat᷑ in hominib:
uenialis ẽ humana temptatio
ondũ reuelatũ. ẽ iudiciũ. Nox ẽ
Apparebit dies: apparebit iudiciũ. Audi
apłm. Itaq nolite ante tẽpus quicquã
iudicare. Quid. ẽ ađe tẽpus : Ante diem
Audi: qr ante diem dix̃. Boneo ueniat

Expanded text:
manum quam non posse inspicere cor humanum; emanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet afestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatioondum revelatum est judicium: nox est; apparebit dies, apparebit judicium. Audi Apostolum: «Itaque nolite ante tempus quidquam judicare.» Quid est, «ante tempus?» Ante diem. Audi quia ante diem dixit: «Donec veniat
Abbreviated transcription (Latin):
dulitas fallitur : qr non nũquam et¬
in brstoria multo magis fama m̃titur.
Pertinet aut̃ ad nos nẽ ꝑnitiosa opini¬
one fallam᷑ : ut qr ñ possumus hominũ
indagare c̃scientiam de ipsis reb ha¬
beamus ueram certamq: sententiam ÷
hoc ÷ ut si ille uł ille homo utrũ sit im¬
pudicus pudicusue nescimꝰ. oderimꝰ
tamñ impudicitiã et pudicitiam diligamꝰ:
et si illum uł illũ iniustũ eẽ. iustũue nescimꝰ.
amemꝰ tam̃ iustitiam et iniustitiã detestem᷑:
ñ qͣs nob̵ ipsi errando confingimꝰ sed qͣs fide¬
liter hanc appetendã illamq uitandã in dĩ
ueritate conspicimꝰ : ut cũ de ipsis rebus
qđ appetendum ẽ. appetimꝰ. qđ deuitandũ
ẽ deuiamꝰ : ignoscatur nob qđ de occultis
hominũ aliqͣndo immo assidue ñ uera
sentimꝰ. Hoc enĩ ad humanam tẽptationẽ
ꝑtinere arbitior: sine qͣ ista duci ñ potest
uita: ita ut apłs diceret. Tẽptatio uos ñ app̃¬
hendat. nisi human& Quid enim tam hu¬

Expanded text:
dulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam hu
Abbreviated transcription (Latin):
fluentibus non p̃sumit: facitq ex eo qđ ha¬
bet. miscđiam cum eo qui non habet: ut et
quis talis. ẽ securus expectat diem nouis¬
spec et desiderat Non enim ueniet illi ad
inferendas poenas: sed ad finiendas molestias
eatiora sane coniugia iudicanda st̃
quȩ siue filiis ꝓcreatis siue etiam is¬
ła terrena ꝓlecontempta. continentiã
int̃se pari consensu seruare potuerint:
qr neq contͣ illud p̃ceptũ fit qđ dñs di¬
mitt conuigem uetat. Non enim dimit¬
tit. qͥ cũ ea non carnalit̃ sed sp̃itualit᷑
Reliquum ẽ. ut qui habent uxores tanꝗ
non habentes fin

Expanded text:
fluentibus non praesumit, facitque ex eo quod hafluentibus non praesumit, facitque ex eo quod habet, misericordiam cum eo qui non habet, ut et quis talis est, securus exspectat diem novissperet, et desideret: non enim veniet illi ad inferendas poenas, sed ad finiendas molestiaseatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potuerint: quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat; non enim dimittit, qui cum ea non carnaliter, sed spiritualiter Reliquum est ut qui habent uxores, quasi non habentes sin
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gaudiũ totũ suũ. totam felicitatem
suam constituit in manducando et
łbibendo uxorem ducendo. em̃do. uen¬
dendo. utendo mundo isto: sine sollici¬
tudine. ẽ. & talis : sed p̃t̃ archam. Uae illi
Adiluuio. Quisquis aut̃ siue manducat.
siue bibit. siue aliud quid agit omnia
in głiam dĩ facit: et si aliquã trifatia ẽ
dẽ reb scłarib sic flec ut intus in spe
gaudeat᷑ łt si aliqua leatia ẽ in rebus
scł arib sic gaudet ut intus spiritualit̃
timeat᷑ Nec donat se corrũ pendd̃ felici¬
tati: nec cedit aduersitati frangendum:
hoc ÷ enim flere tanquam non flentem. et
gaude tanquam non gaudentem. Quisquis
et si habet uxorem. eiusq infirmitati cõpa¬
tiens reddit non exigit debitũ. Aut si ppter
propriam infirmitatem ducit uxorem.
plangens potius quia sine uxore ñ potuit.
quã gaudens qr duxit Quis quis uendit qđ
nouit qr & si maneret beatum non facer&
quis quis qđ emit. nouit qr transiet. et de
his omnib et si abutidantib: et si circum¬

Expanded text:
Qui gaudium totum suum totamque felicitatem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit : et si aliqua tristitia est de rebus saecularibus, sic flet, ut intus in spe gaudeat; et si aliqua laetitia est in rebus saecularibus, sic gaudet, ut intus spiritualiter timeat, nec donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit: quisquis vendit quod novit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod emit, novit quia transiet; et de his omnibus etsi abundantibus, etsi circum
Abbreviated transcription (Latin):
betboe dictũ. ẽ ex uob̾ ipsis. ita intelligunł :¬
topib ut ex se ipso unꝰ quisq auferat
malũ : hoc ÷ ut ipse sit bonus. Sed
utro lib& mͦ intelligatur : siue ut
seueritate eccłȩ mali ex cõmunica¬
tionib corripiant᷑ : siue ut se
quisq corripiendo et corrigendo
a se ipso auferat malum : Illud tam̃ qđ supͣdictũ
ẽ non habet ambiguitatem. ubi p̃cipit non
commisceri eis fr̃ĩbus qui in aliquo supͣ dicto
uitio nominantur : id est noti famosiq st̃
Quo aut̃ animo & quacaritate misericors
ista seueritas adhibenda sit: ñ solũ eo loco
ubi ait ut sp̃s saluus sit indie dñi uiũ. sed
Alibi qͦq euident̃ ostendit dicens. Siquis
& nolite cõmisceri cũ eo: ut erubescat
tñ ut inimicũ eũ erisa nineas sed corripite
uobis ipns. ut ex se ipso quisq auferat
malũ non sic eẽ intelligendũ : sed sic po¬
tius ut homo malus auferatur ex homi¬

Expanded text:
uod dictum est, ex vobisipsis, ita intelligunuod dictum est, ex vobisipsis, ita intelligunt, ut ex se ipso unusquisque auferat malum, hoc est, ut ipse sit bonus. sed utrolibet modo intellegatur, siue ut seueritate ecclesiae mali excommunicationibus corripiantur, siue ut se quisque corripiendo et corrigendo a se ipso auferat malum, illud tamen, quod supra dictum est, non habet ambiguitatem, ubi praecipit non commisceri eis fratribus, qui in aliquo supra dicto uitio nominantur, id est noti famosique sunt. Quo autem animo et qua caritate misericors ista seueritas adhibenda sit, non solum eo loco, ubi ait: ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, sed alibi quoque euidenter ostendit dicens: si quis et nolite commisceri cum eo, ut erubescat; et non ut inimicum eum existimetis, sed corripite vobis ipsis; ut ex seipso quisque auferat malum, non sic esse intelligendum est; sed potius, ut homo malus auferatur ex homi
Abbreviated transcription (Latin):
qui udices alienũ seruũ: Suo dño stat
aut cadit. Noluit enim hominem ab ho¬
mine iudicari ex arbitrio suspicionis.
uel etiam extra ordinarid̃ ustrpato u¬
dicio: sed potius ex lege dei scđm ordinem
eccłȩ : siue ultro confessum. siue accu-¬
satum atq conuictũ. Alioquin illud cur
dix̃. si quis fr̃ nominatur aut fornica¬
tor. aut idolis seruiens et cȩt̃aͬ nisi quia
eam nominationem intelligi uoluit
quȩ fit in quem quã cũ sententia ordine
iudiciario atq integritate profertur :
Nam si nominatio sufficit: multi dam¬
nandi sunt innocentes: qr sepe falso
in qͦ quã crimine nominantur
Rs̃. Ad nos ꝑtinet uob dicere
ad nos ꝑtinet xpĩanis loqui
Quid enĩ micbi de bis qui foris st̃
udiccre ipse apłs ait. Illos aliter
Alloquim᷑ tanꝗ infirmos. Blandiendũ
ẽ. illis: ut audiant ueritatem. Inuob
secanda putredo ẽ.Aferte ma¬
lum ex uobis ipsis. Mliqui id qđ¬

Expanded text:
qui judicas alienum servum? Suo domino stat, qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit . Noluit enim hominem ab homine judicari ex arbitrio suspicionis, vel etiam extraordinario usurpato judicio: sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit, Si quis frater nominatur aut fornicator, aut idolis serviens, et caetera; nisi quia eam nominationem intelligi voluit quae fit in quemquam, cum sententia ordine judiciario atque integritate profertur? Nam si nominatio sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam crimine nominanturs, ad nos pertinet, vobis dicere: ad nos pertinet, Christianis loqui. Quid enim mihi de eis qui foris sunt judicare, ipse Apostolus ait. Illos aliter alloquimur tanquam infirmos. Blandiendum est illis ut audiant veritatem. In vobis secanda putredo est. Auferte malum ex vobisipsis. Aliqui id q
Abbreviated transcription (Latin):
sed male habentibus. Non ueni uocare
iustos: sed peccatores. Et idõ sequitur
apłs: et adiungit. Nc̃ aut̃ scripsi uob
non cõmisceri. Si quis fr̃ nominatur
aut fornicator. aut idolis seruiens
aut auarus. aut maledicus. aut ebri¬
osus aut rapax. cũ eius modi nec qui¬
dem cibũ sumeresimul. Quid enim mͥ
de his qui foris st̃ iudicare: Nonne de his qui
intus st̃ uos uidicatis: de his aut̃ qͥforis st̃
đs iudicabit. Auferte malũ a uob̵ ipsis.
Quib uerb̵ satis ostendit ñ temere & qͦ modo¬
libet sed ꝑiudiciũ auferendos eẽ malos ab
eccłȩ cõmunione: ut si ꝑiudiciũ auferri
ñ possus : tolerentur potiꝰ: ne ꝑuerse
cedens: eos qͦs fugere uidetur uincat ad
sufferatur usq adultimũ uentilabrũ
uł infra illa retia ubi pisces boni cum
malis usq ad segregationem quȩ futura ÷
iN littore hoc ÷ infine scłi ȩquo animo
tolerent᷑. Ñ enim contrariũ ẽ. huic loco
id qd alio loco dic̃ apłs Tu quis es

Expanded text:
eni vocare justos, sed peccatores . Et ideo sequitur Apostolus, et adjungit: Nunc autem scripsi vobis non commisceri. Si quis frater nominatur aut fornicator, aut idolis serviens, aut avarus, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax; cum hujusmodi nec quidem cibum sumere. Quo enim mihi de his qui foris sunt judicare? Nonne de his qui intus sunt vos judicatis? De his autem qui foris sunt, Deus judicabit. Auferte malum a vobis ipsis . Quibus verbis satis ostendit non temere aut quomodolibet, sed per judicium auferendos esse malos ab Ecclesiae communione: ut si per judicium auferri non possunt, tolerentur potius, ne pervercedens, eos quos fugere videtur, vinciat ad sufferatur usque ad ultimum ventilabrum ; velut intra illa retia, ubi pisces boni cum malis usque ad segregationem, quae futura est in littore, id est, in fine saeculi, aequo animo tolerentur . Non enim contrarium est huic loco id quod alio loco dicit Apostolus: Tu quis es
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait apłs cum fideles mo¬
neret ut se ab infidelibus con¬
iu uigibus non disuingterens sanctificatꝰ
est enim uir infidelis in uxore. et scifi¬
cata ẽ mulier infidelis in fr̃e alio qͥn¬

Expanded text:
quod ait apostolus, cum fideles moneret, ut se ab infidelibus coniugibus non disiungerent: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore et sanctificata est mulier infidelis in fr
Abbreviated transcription (Latin):
ceps uioletur : erit in abscondito
uultus eius tanta ubtate eiꝰ impleta ut
eam nũꝗ peccare delectet.
Commemoras apłicũ testimonium
quod a me positũ ẽ: ubi ait. Qui adheret
dño : unꝰ sps ẽ Dic et tu Cũ adheret pr̃i
filius : unꝰ ÷ ds̃. Non enim ait apłs qui ad¬
heret dño unũ st̃ : sic̃ dictũ. ẽ ego et pat̃
unũ sumus  sed ait unꝰ sp̃s ẽ Cũ autẽ
tu ñ dicas cũ adheret pr̃ifilius unus ds̃ ẽ
ut quid et tu adhibes hoc apłi teftimoniũ
te etiam ate ꝓducto teste conuincam:
Nc̃ saltem distingue duo ista quȩ ñ po-¬
tusti cũ simul essemꝰ in nr̃a disputatione
distinguere Diligent̃ itaq attende. qđ dico
quid una : et de his quȩ diũsȩ̃. et de his quȩ
st̃ unius. substantiȩ dici potest. Diũsȩ st
enĩ substantiae sp̃s hominis. et sp̃s dni.

Expanded text:
ceps violetur, erit in abscondito vultus ejus , tanta ubertate ejus impleta, ut eam nunquam peccarCommemorans apostolicum testimonium quod a me positum est usque ad si  est : dic et tu, Cum adhaeret Patri Filius, unus Deus est. Non enim ait Apostolus, Qui adhaeret Domino, unum sunt; sicut dictum est, Ego et Pater unum sumus: sed ait, unus spiritus est. Cum autem tu non dicas, Cum adhaeret Patri Filius, unus Deus est; utquid et tu adhibes hoc Apostoli testimonte etiam a te producto teste convincam? Nunc saltem distingue duo ista, quae non potuisti, cum simul essemus, in nostra disputatione distinguere. Diligenter itaque attende quod dico. quid una; et de his quae diversae, et de his quae sunt unius substantiae dici potest. Diversae sunt enim substantiae s
Abbreviated transcription (Latin):
Num: sed fr̃ fre iudicio contendit᷑ et hoc
apud in fideles. Hic posset putari iudi¬
Iciuim habe adũsus alterũ ñ ẽẽ peccatum
sed tantum mͦ si extra eccłam uelletiudi¬
cari: nisi secutus adiungeret. Iã qui dem
omnino delictũ .ẽ in t̃uos : qr iudicia
habetis uobcũ. Et ne quisqͣm ita hoc ex
cusaret ut diceret iustũ se hab̾e negotiũ:
sed iniqͥtatem se pati quã uellet ase iu¬
dicũ sententia remoueri : continuo ta¬
libus cogitationib uel excusationib oc¬
currit atq ait Iuare ñ magis iniqͥtatẽ
patimini: QIuãre ñ potius fraudamini :
Vt ad illud redeatur qđ dñs ait Si quis
uoluerit tunicam tuã tollere. & iudicio
tecũ contende : dimitte illi & pallium.
Etalio loco . Aui abstulerit inquit tua:
noli repetere Prohibuit itaq suos de
scł arib reb cũ aliis hoĩnib hab̃e
iudiciũ: Ex qua doctrina apłs dicit. ẽẽ.
delictum :. Iam̃ cũ sinit in eccła talia
iudicia finiri int̃ fr̃s frĩb iudiccn¬

Expanded text:
um fratre judicio contendit, et hoc apud infideles . Nam et hic posset putari judicium habere adversus alterum non esse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam velle judicari, nisi secutus adjungeret: Jam quidem omnino delictum est inter vos, quia judicia habetis vobiscum . Et ne quisquam ita hoc excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur, quod Dominus ait, Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis hominibus habere judicium: ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum. Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres fratribus judican
Abbreviated transcription (Latin):
nĩȩ ẽ et quidã transitus de morte ad
uitã. qui sit primo ꝑfidem. ut inspe
gaudeamus. et intribulatione patien¬
tes simus : dũ ad huc exterior homo
nr̃ corrũpitur : sed interior renouat᷑
dedie indiem: propt̃ ipsũ initiũ no¬
uȩ uitȩ. ꝓpt̃ nouũ hominẽ quẽ iu-¬
bem᷑ induere et exuere ueterem: ex¬
purgantes uetus ferm̃tum ut simꝰ noua
anni m̃sib celebrationi huic attributꝰ
idõ resurrectio dñi triduana . ẽ. Primũ
enim tẽpus. ẽ ante legem ÷ scđm sub lege :
ꝓm̃ti prius occulti inꝓpħico enigmate
Hoc gͦ et in lucnari numero significat᷑
Quia enim septenariꝰ numerus solet iN
scripturis ad qͣndam ꝑfectionẽ mysticus
apparere : t̃cia ebdomada lunȩ pascha
celebrat᷑ : id.ẽ qui dies occurrit a qͥrta
decima in uigesimam pͥmã Itaq epulem᷑ :¬

Expanded text:
nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. propter ipsum initium nouae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua anni mensibus celebrationi huic attributusideo resurrectio Domini triduana est. 5. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, menti prius occulti in prophetico aenigmate: hoc ergo et in lunari numero significatur. Quia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quamdam perfectionem mysticus apparere, tertia hebdomada lunae Pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam. Et quaecunque