comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prudens & humilis meretur quod poscit. ꝓ iterum exi¬
ens de finibus tyri: uenit ꝑ sydonem & reliqua. Decim.i¬
t hic proprie ȩnarrat decimam uirtutem. Uiatus.¬
Cyrus interp̃tatur angustia significans udeam
cui dñs dicit. Coangustatum est stratum. breue est pal¬
lium: utrumq oꝑire non potest ut cransfera se ad gen¬
tes. alteras. Dydonia uero uenatio interp̃tatur: quȩ fera
indomita. quȩ nr̃a natio est. Ad mare galileȩ. quod fruc¬
tuosa uolubilitas est. Inter medios fines decapoleos: quod
interp̃tatur decalogi. mandata. Saluator ad saluandas
gentes ab apłis ducitur. Qui interroganti adolescenti
quid faceret: respondit. Nosti mandata: E adducunt
ei surdum & mutum. Renus humanum ꝑ multa mem¬
bra acsi unus homo uaria peste absumptus: enumeratur
in ꝑthoplasto. Cecatur dum uidet. surdus fit dum audit.
dum odorat ȩmungitur. obmutescit dum loquitur.
mancus fit dum manum erigit incuruatur. dum

Expanded text:
prudens et humilis meretur, quod poscit. Et iterum exiprudens et humilis meretur, quod poscit. Et iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mt hic proprie narrat Marcus decimam virtutem. Tyrus interpretatur angustia, significans Judaeam, cui Dominus dicit: coangustatum est stratum, breve est pallium, utrumque operire non potest: ut transferat se ad gentes alias. Sidon vero venatio interpretatur, quae fera indomitaque nostra natio est, et venit ad mare Galilaeae, quod fructuosa volubilitas est: inter medios fines Decapoleos, quod interpretatur decalogi mandata. Salvator ad salvandas gentes ab apostolis ducitur: qui interroganti se adolescenti, quid faceret, respondit: Nosti mandata. Et adducant ei surdum et mutum. Genus humanum per multa membra, ac si unus homo varia peste absumptus enumeratur: in protoplasto caecatur, dum videt: surdus fit, cum audit: dum odoratur, emungitur: obmutescit, dum loquitur: mancus fit, dum manum extendit: incurvatur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cit iħ̾c tumores maris: ambulans suꝑ illud & dicit.
Confidite. ego sum. Quia uidebimus eum sicuti est.
Cunc cessabit uentus & ꝓcella iħu sedente: idest regnan-¬
te innaui quȩ est unuiersalis eccłia. Sequitur. S quot¬
quot tangebant eum salui fiebant: quando fugiet¬
obtiuidit. idest moysi& ysaie increpatione: ut nos aduer¬
santes hereses uerbis scripture iuincamus. Uidentes disci¬
& baptismum pharysaicum sterile est. Communicatio
non lota apłica extendit ꝑalmites suos usq ad mare:
quod culpa maius est. Craditio autem pharisaica in
mensis & uasis non est tractanda s abscidenda: & raden¬
da. Sepe enim traditionibus hominum mandata dei
cedunt. P ost hoc signum mulier syrophenissa cuius filia
Erat enu gentilis. Mulier rogat ꝓ filia quȩ est mater
nostra romana ȩccłia. Nata demoniaca est barbarica
& occidenta natio. cuius fides fecit decane ouem. Micas

Expanded text:
cit Jesus tumorem maris, ambulans super illud, et dicit: cit Jesus tumorem maris, ambulans super illud, et dicit: Confidite, ego sum: quia videbimus eum sicuti est. Tunc cessavit ventus: et procella, Jesu sedente, regnante in navi: quae est universalis Ecclesia. Sequitur: Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Quando fugietobtundit, id est, Moysi et Isaiae increpatione, ut nos adversantes haereses verbis Scripturae vincamus. Videntes disciet baptismum pharisaicum sterile est. Communicatio non lota apostolica, extendit palmites suos usque ad mare: quod culpa majus est. Traditio autem pharisaica in mensis, et puris vasis non est tractanda, sed abscindenda et radenda. Saepe enim traditionibus hominum, mandata Dei cedunt. Post hoc signum, mulier Syrophoenissa, cujus filies ejus. Erat enim gentilis mulier: rogat pro filia, quae est mater nostra, Romana Ecclesia: et nata daemoniaca, barbarica est Occidentalis natio, cujus fides fecit de cane ovem: mica
Abbreviated transcription (Latin):
Seorsum ducit quoseligit. ut inter male uientes mala
non attendant. ut loth in sodomis. & iob interra hus.
& abdias in domo acab E ait illis. Requiescite pusillum:
labor. s postea dicitur illis ut requiescant alaborib suis.¬
Erant eñi qui ueniebant & redibant. multi: nec mandu¬
candi spatium habebant. In archa noe animalia que intꝰ
erant foris nitebantur: & que foris erant intro erumpebans.
Sic nuirum agitur in eccłia. Iudas recessit. latro accessit.
Quamdiu receditur afide: nec eccłiȩ requies est sine me¬
rore. Rachel plorans filios suos noluit consolari. Non ẽ.
hic conuiuium in quo bibetur uinum nouum: quan¬
do cantabitur canticum nouum in celo nouo & terra
noua ab hominibus nouis. cum mortale hoc induerit
ni octaua urtute pleni fragmentis colligentur: cum
sint suꝑ thronos duodecim iudicantes duodecim tribꝰ
isrł. qui sunt fragienta abrahe. ysaac. & iacob. qͥndo
reliquiȩ salue fient ex isrł: quando facie ad faciem uide¬

Expanded text:
Seorsum ducit quos eligit, ut inter male viventes mala non attendant, ut Lot in Sodomis , et Job in terra Hus , et Abdias in domo Achab . Requiescite, inquit, pusillum, labor; sed postea dicErant enim qui veniebant, et ridebant multi: nec manducandi spatium habebant in arca Noe: et animalia, quae intus erant, foris nitebantur: et quae foris erant, intro erumpebant. Sic nimirum agitur in Ecclesia: Judas recessit, latro accessit. Quamdiu receditur a fide, nec Ecclesiae requies est, sine moerore. Rachel plorans filios suos, noluit consolari. Non est hic convivium, in quo bibitur vinum novum. Quando cantabitur canticum novum in coelo novo, et in terra nova, ab hominibus novis? Cum mortale hoc induerit ni octava virtute pleni fragmentis colliguntur, cum sedent super thronos duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Qui sunt fragmenta? Abraham, Isaac, et Jacob: quando reliquiae salvae fient ex Israel? quando facie ad faciem vide
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑantiam serpentem calcamus: ꝑ fortitudinem
grãm dei mereinur. Curis fratrum ocupatus mar¬
cum euuangłistam explanare ut uolui non ualui:
s illum imitatus. summatim propria tango. & sicut
ruth cognata xp̃i spicas & racemos depostinetentes
noemi orbate colligo. s utinam ad boor ꝑ hanc pe¬
nuriam meam conuiua ꝑuenirem. Furtum lau¬
dabile faciens marcus. dicta euuangłii insemetipso. ñ
insemetipsis disponens ordinem hystoriȩ non sequutꝰ.
mysterioꝵ ordinem seruat. Unde sabbatis primam
uirtutem narrat dicens. Prima uiR¬
t ingrediuntur capharnaum sabbatis. Caphar¬

Expanded text:
temperantiam, serpentem calcamus; per fortitudinem, temperantiam, serpentem calcamus; per fortitudinem, gratiam Dei meremur. Curis fratrum occupatus Marcum evangelistam explanare, ut volui, non valui: sed illum imitatus, summatim ejus propria tango: et sicut Ruth cognata Christi spicas, et racemos de post metentes, Noemi orbatae colligo. Sed utinam ad Booz per hanc penuriam meam convivia pervenirem, furtum laudabile faciens! Marcus dicta Evangelii in semetipso, non in semetipsis disponens, ordinem historiae non secutus, mysteriorum ordinem servat. Unde in sabbatis primam virtutem narrat, dicens: Et ingrediuntur Capharnaum: et statim sabba
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut audiamus uocem dñi uocantis: & obliuiscam᷑
ꝑopulum uitioꝵ. & domum paterne traditionis
que est stulticia deo. & rete ar narum in quo nos
uelut culices pene lapsos tenebat arris qui pendet¬
in nichili. nauem pristine conuersationis ab homi-¬
nantes. Pellib enim mortuis tegitur adam: qui est¬
genitor noster scdm carnem. E nunc deposito uet̾e
homine cum actib sius. nouum sequentes hominẽ.
pellib tegimur salomonis: quib sponsa głatur se
factam esse formosam. Symon obediens. andreas
iurilis. iacobus supplantans: iohannes grã inlatinũ
sonat. Quibus quatuor nominib magnien dm̃
comungimur: obedientia ut audiamus. uirilitate
ut pugnemus. supplantatione ut ꝑseueremus. grã
ut conseruemͣ. Nisi dñs enim edificauerit domũ:
inuanum laborauerunt qui edificant eam. Quȩ
quatuor uirtutes cardineles dicuntur. Per pruden¬
tiam obedimus. ꝑ iusticiam uiriliter agimus. per

Expanded text:
tur, ut audiamus vocem Domini vocantis, et obliviscamur tur, ut audiamus vocem Domini vocantis, et obliviscamur populum vitiorum, et domum paternae traditionis, quae est stultitia Deo: et rete aranearum, in quo nos velut culices pene lapsos tenebat aer inanis: navem pristinae conversationis abominantes: pellibus enim mortuis tegitur Adam, qui genitor est noster secundum carnem. Et nunc deposito vetere homine, cum actibus suis, novum sequentes hominem, pellibus tegimur Salomonis, quibus sponsa gloriatur se factam esse formosam. Simon, obediens: Andreas, virilis: Jacob, supplantans: Joannes, gratia, in Latino sonat. Quibus quatuor nominibus in agmen Domini conjungimur: obedientia, ut audiamur: virilitate, ut pugnemus: supplantatione, ut perseveremus: gratia, ut conservemur. Nisi enim dominus aedificaverit domum, in vanum laborant, qui aedificant eam. Quae quatuor virtutes cardinales dicuntur: quia per prudentiam, obedimus: per justitiam, viriliter agimus: per
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ꝓ grã. Carnalia decollantur: spiritalia uiui¬
ficantur. Cessante umbra: ad est ueritas. Iohannes in
carcere. lex inuidea: iħc ingalilea: salus ingentibus.
paꝑtas. pauꝑtati xp̃ianoꝵ tribuitur regnum sempi-¬
ternum. Unde dñs dicit. Regnum meum: non ÷
de hoc mundo. Omnis enim honor terrenus: spume¬
non intelligetis. Amaritudinẽ radicis. dulcedo pomi
compensat. Pericula maris: spes lucri delectat. Dolorem
medicine. spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum.
frangit nucem. Penitentiam agit. qui uult ȩterno
adherere bono. Preconis xp̃i narrare poᷤsunt: qui
ad palmam indulgentie meruerunt ꝑuenire. Post
hec uocantur missi quatuor piscatores. Symon & an-¬
dreas. iacobus & ioħes. relictis retibus patre & naue.
cum mercerinariis. Hac quadriga uehimur ad ȩchera
ut helyas. his quatuor angulis construitur eccłia. his
quatuor litteris hebraicis. tetragramaton idest nom̃¬
dnũi agnoscitur a nobis. Quibus simili exemplo p̃cipi¬

Expanded text:
gratia, carnalia decollantur, spiritualia vivificantur. Cessante umbra, adest veritas. Joannes in carcere, lex in Judaea, Jesus in Galilaea, salus in gentibus.paupertas, paupertati Christianorum regnum sempiternum; unde: Regnum meum non est de hoc mundo : omnis enim honor terrenus, spumnon intelligetis. Amaritudinem radicis, dulcedo pomi compensat: pericula maris, spes lucri delectat: dolorem medicinae, spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum frangit nucem. Poenitentiam agit, qui vult aeterno bono adhaerere. Praeconia Christi narrare digne possunt, qui ad palmam indulgentiae meruerunt pervenire. Post haec vocantur missi quatuor piscatores. Simon, et Andreas: Jacobus et Joannes, relictis retibus, patre et nave cum mercenariis. Hac quadriga vehimur ad aethera, ut Elias: his quatuor angulis construitur prima Ecclesia: his quatuor litteris Hebraicis, id est, Tetragrammaton nomen Domini agnoscitur a nobis. Quibus simili exemplo praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine surgit radicis: & in pabulum luminis & in me¬
dicamenta uulnerum. & in refectionem esurientium.¬
& in cacumine crescit. Unde fit unctio corporis xp̃i :
De amaritudine passionis: & ꝑuenit ad głam resurrec¬
tionis. Unde nos apłs admonet dicens. Hoc autem
sentite in uobis quod & in xp̃o iħu: & reliqua. usq ad
mortem. mortem autẽ crucis. ꝓpter qd̾ d̃s illum exal

Expanded text:
ritudine surgit radicis, et in pabulum luminis, et in meritudine surgit radicis, et in pabulum luminis, et in medicamina vulnerum, et in refectionem esurientium, in cacumine crescit. Unde fit unctio corporis Christi? de amaritudine passionis, et pervenit ad gloriam resurrectionis: unde nos Apostolus admonet, dicens: Hoc enim sentite in vobis, quod et in Christo Jesu, et reliqua, usque ad mortem, mor
Abbreviated transcription (Latin):
suo. idest de uirginali utero. clausum relinquens.
Unde adueniente uero sponso: domus discalciati domꝰ
iohannis. Qui dicit. Qui habet sponsam sponsus est.
mea. dilecta mea. columba mea. Sponsa in patriarchis.
amica in propħ̃is. ꝓxima in ioseph & maria. dilecta
dicitur. Estote prudentes sicut serpentes: & simplices
sicut columbe. Sequitur. Ego baptiro uos in aqua:
ille baptizabit in spu sancto. Dei uero fluuius sẽper
plenus. semper aqualis: de quo dictum est fluminis
impetus letificat ciuuitatem dei. Quid interest inter
non subter. Sicut excellentior anima. quam corpus qd̾
regit: ita eminentior est sp̃c quam anuna. Sed mansit
spiritus suꝑ eum. Hec est unctio xp̃i scdm carnem. de
qua dicitur: propterea unxit te ds ds tuus oleo leticie
pre consortib tuis. Oleum non potest esse sub aqua:
sic creator non potest esse sub creatura. Oleum de ama¬

Expanded text:
suo, id est, virginali utero, clausum relinquens. suo, id est, virginali utero, clausum relinquens. Unde adveniente vero sponso, domus discalciati dicitur domus Joannis, qui dicit: qui habet sponsam, sponsus est. mea, dilecta mea, columba mea. Sponsa in patriarchis, amica in prophetis, proxima in Joseph et Maria, dilecta s, quibus dicitur: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Sequitur: Ego baptizavi vos in aqua: ille vero baptizabit vos in Spiritu sancto. Dei vero fluvius semper plenus, semper est aequalis: de quo dictum est: Fluminis impetus, laetificat civitatem Dei. Quid interest, internon subter. Sicut excellentior est anima, quam corpus quod regit, ita eminentior est spiritus quam anima. Sed mansit super eum spiritus: haec est unctio Christi secundum carnem, de qua dicitur: Propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis. Oleum non potest esse sub aqua: sic creator non potest sub creatura. Oleum de ama
Abbreviated transcription (Latin):
qui septies & septuagies remittit peccata. G rã quidẽ
prior est. sed semel remittit ꝑ baptismum. Miscdia
ta septem generationes: & usq ad centum quadragin¬
to auatuor milia puenit. Cuius non sum dignus sol¬
sene. Non est digna sola grã procumbens inbaptismo
soluere corrigi am ealeramentoꝵ euis: id est mysteriũ
incarnationis dei. Caleis enim extrema pars est coeꝑis.
In fine enim ad uisticiam adest saluator incarnatus.
Unde bene ꝑ ꝓpħam dicitur. In ydumeam extendã
calciamentũ meum: quia nisi iungatur scientie sp̃c.
nemo ꝑ grãm remissionis inuestigat incarnationis xp̃i
mysterium. quomodo uerbum caro factum est: unde
caro xp̃i. unde anima. unde sp̃s exordium. ut homo
uerus fiat ꝑ omĩa absq peccato. & ds uerus in deo uero.
sine principio isdem filius hominis qui est incelo: &
quomodo tanquam sponsus procedit de thalamo

Expanded text:
qui septies et septuagies septies remittit peccata. Gratia prior qui septies et septuagies septies remittit peccata. Gratia prior quidem est, sed semel remittit per baptismum. Misericordia ta septem generationes: et usque ad centum quadraginta quatuor millia pervenit. Cujus non sum dignus s. Non est digna sola gratia procumbens in baptismo solvere corrigiam calciamentorum ejus, id est, mysterium incarnationis Dei. Calx enim extrema pars est corporis. In fine enim ad justitiam adest Salvator incarnatus. Unde bene per prophetam dicitur: In Idumaeam extendam calciamentum meum: quia nisi jungatur scientia spiritus, nemo per gratiam remissionis investigat incarnationis Christi mysterium quomodo Verbum caro factum est: unde caro Christi, unde anima, unde spiritus sumit exordium, ut homo verus fiat per omnia absque peccato: et Deus verus in Deo vero sine principio idem filius hominis, qui est in coelo: et quomodo tamquam sponsus procedens de thalamo
Abbreviated transcription (Latin):
nos olim alienati adeo ꝑ suꝑbiam. ꝑ uaptismi symbolis
humiliati erigimur in alta. Quia qui se humilia exal¬
tabitur. Pars autem que fluit in mare amaricatur:
cui archa deihoe est corpus xp̃i cum mandatis non
profluit. sed indeterius illa mutauit. Sequitur. Et erat
tobannes uestitus pilis cameli. Uestis ꝓpħe & cibus & po
gentes ad grãm dei: que est iohannes intus & foris
esse coniungendas significant. Pilis uero cameli diui¬
tes gentium. & rona pellicia pauperes mundo mor¬
tui. & locustis farratis sapientes huius munchi. qui
stpulas aridas uideis relinquentes. frumenta mystica
crurib trahunt: & incalore fidei saltus inaltant. & melle
siluestri fideles inspirati de inculta silua ignib p̃parata
emergentes significantur. Que omnia agrã euuangłi
sumuntur: inqua non est distinctio uidei & greci.
predicabat dicens. Uenit fortior me post me. Quis¬
est fortior grã qua peccata abluuntur: Illȩ nimirũ

Expanded text:
nos olim alienati a Deo per superbiam, per baptismi symbolum nos olim alienati a Deo per superbiam, per baptismi symbolum humiliati, erigimur in alta: Quia qui se humiliaverit, exaltabitur. Pars autem, quae fluit in mare, amaricatur: cum arca Dei, hoc est, corpus Christi, non mundatis non profuit, sed in deterius illa mutavit. Sequitur. Et erat Joannes vestitus pilis cameli, et zona pellicea gentes ad gratiam Dei, quae est Joannes, intus et foris esse conjungendas. Pilis vero cameli, divites gentium: et zona pellicea, pauperes mundo mortui; locustis serratis, sapientes hujus mundi: qui stipulas Judaeis aridas relinquentes, frumenta mystica cruribus trahunt, et in calore fidei saltus inhabitant; et melle silvestri, fideles inspiratis de inculta silva ignibus praeparati ac mergentes significantur. Quae omnia a gratia Evangelii sumuntur: In qua non est distinctio Judaei et Graeci. Venit fortior me post me. Quis fortior est gratia, qua peccata abluuntur? Ille nimirum,
Abbreviated transcription (Latin):
in remissionem peccatoꝵ. Q uod consumnatur ꝑ spon¬
sum. initiatur ꝑ paranymphum. Unde cathecum mni
idest instructi incipiunt ꝑ sacerdotes. & chryᷤmantur
ꝑ ep̃m. Qunc autem ꝑ amicum sponsi inducitur
sponsa: ac si ꝑ ysaac puerum rebecca pallio uelata al¬
bo. cum dicitur. Et egrediebat᷑ ad illũ õisuidee regio
& iherosolimite uniuersi: & baptirabantur ab illo in
iordane flumine confitentes peccata sua. Confessio &
pulcritudo in conspectu eius: idest sponsi. Unde desilit
sponsa de camelo cum humiliat se. nunc eccłia uiso
uero ysaac iħu xp̃o. in cuius natiuitate risum fecit ds̃
sare. sicut ad mariam dicitur que est princeps cum d̾o
benecdicta tu inter mulieres. Iordanis autem descensio
aliena interp̃tatur ubi peccata abliuntur. Archa et¬
enim iordane transuadato ꝑ marmora peregrina in
terram transiuit alienam: & dimidia parte in mare de¬
sluente. altera pars turgida montis erigitur forma. Sie

Expanded text:
in remissionem peccatorum. Quod consummatur per sponin remissionem peccatorum. Quod consummatur per sponsum, initiatur per paranymphum. Unde catechumeni, hoc est, instructi, incipiunt per sacerdotem, et chrismantur per episcopum. Nunc autem per amicum sponsi inducitur sponsa: ac sic per Isaac puerum Rebecca pallio velata albo conducitur. Et egrediebatur ad illum omnis Judaeae regio, et Jerosolymitae universi, et baptizabantur ab illo in Jordane flumine, confitentes peccata sua. Confessio, et pulchritudo in conspectu ejus, id est, sponsi. Unde desilit sponsa de camelo, cum humiliat se nunc Ecclesia viso vero Isaac Jesu Christo, in cujus nativitate risum fecit Deus Sarae; sicut ad Mariam dicitur, quae est princeps cum Deo, Benedicta tu inter mulieres. Jordanis autem descensio aliena interpretatur: ubi peccata abluuntur. Arca enim, Jordane transvadato, per marmora peregrina in terram transivit alienam, et media parte in mare defluente, altera pars turgida montis erigitur forma. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ram declinauit: & qui semetipsum odiens proximum
diligit. ad sinistram diuertit. Nam multi bene agunt
s non bene corrigunt: ut fuit hely. Et multi bene cor¬
rigunt. s non bene agunt: ut fuerunt scribe & pharisei.
qui secdebant suꝑ cathedram moysi. Unde os curturis
in lege ad ascellas eius torqueri iubetur: ne separetur os
ab oꝑe. & opufnr̃m non diuidatur ab ore. Semite autẽ
post uiam sequuntur: & mandata moralia post peni¬
tentiam scdm marcum explanantur. Paratur uia ꝑ
fidem & baptismum. & penitentiam. Recte semite st̃
fiunt ꝑ austera indicia uestis cilicine. & zone pellicie.
& cibi locustini. ꝙ potus mellis siluestrici. & humillime
uocis. Unde sequitur. Fuit iohannes in deserto: & reliqua.¬
qua peccata gratis dimituntur. Unde dicitur. Quod
gratis accepistis: gratis date. Es apłs ait. Gratia salui
facti estis ꝑ fidem: & hoc non ex uobis. dei enim donũ
est: ne quis głetur. Et p̃dicans baptismum penitentie

Expanded text:
ram declinat. Et qui semetipsum odiens, proximum ram declinat. Et qui semetipsum odiens, proximum diligit, ad sinistram divertit. Nam multi bene agunt, sed non bene corrigunt: ut fuit Heli. Et multi bene corrigunt, sed non agunt: ut fuerunt scribae et pharisaei qui sedebant super cathedram Moysi. Unde os turturis in lege ad ascellas ejus retorqueri jubetur, ne separetur os ab opere: et opus nostrum non dividatur ab ore. Semitae autem post viam sequuntur: quia mandata moralia post poenitentiam, secundum Marcum, explanantur. Paratur via per fidem, et baptismum, et poenitentiam. Rectae semitae fiunt per austera indicia, vestis cilicinae, et zonae pelliceae, et cibi locustini, et potus mellis silvestris et humillimae vocis. Unde sequitur: Fuit in deserto qua peccata gratis dimittuntur. Unde dicitur: Quod gratis accepistis, gratis date. Et Apostolus ait: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis: Dei enim donum est, ne quis glorietur. Et praedicans baptismum poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
dñi qua ad homines ingreditur penitentia ẽ: ꝑ quã
d̾s ad nos descendit. & nos ad illum ascendimus.
Unde angłi ascendentes descendentesq memorant᷑
adfilium hominis. Parate uiam dñi: hoc est penitentiã
aqͣite. & p̃dicate. Unde parascheuen ante sabbatum
dicitur. id÷ penitentia ante requiem futuram. Hinc
namq initium p̃dicationis iohannis & xp̃i oritur.
Penitentiam agite. appropinquabit reginum celoꝵ:
& enim nobis necesse est delere uitia ꝑ penitentiam ue¬
lut mala germina: ut requiescentes postea possideamꝰ
desiderabilem terram. Rectas facite semitas eius. Quas
semitas incuruauimꝰ: declinantes indexterã atq sinistrã.
Nunc deus pregpit nobis ut uia regia incedentes. ꝑximoᷤᷤ
nostros ut nos: & nosmetipsos ut ꝓximos diligamus. Nlam
qui diligit iniquitatem: odit animam suam. Qͥ enim
semetipsum diligit. & non diligit proximum. ad dexte¬

Expanded text:
Domini, qua ad homines ingreditur, poenitentia est, per quam Domini, qua ad homines ingreditur, poenitentia est, per quam Deus ad nos descendit, et nos ad illum ascendimus. Unde angeli ascendentes, descendentesque memorantur ad filium hominis. Parate viam Domini: hoc est, poenitentiam agite, et praedicate. Unde παρασκευὴ ante sabbatum dicitur, id est poenitentia ante requiem futuram. Hinc namque initium praedicationis Joannis et Christi oritur. Poenitentiam agite, appropinquabit regnum coelorum: uis. Septem enim nobis necesse est delere vitia per poenitentiam velut mala genera: ut requiescentes postea, possideamus desiderabilem terram. Rectas facite semitas ejus. Quas semitas incurvavimus, declinantes in dexteram atque sinistram. Nunc Deus praecipit nobis, ut via regia incedentes, proximos nostros, ut nos: et nosmetipsos, ut proximos diligamus. Nam, qui diligit iniquitatem, odit animam suam. Qui enim semetipsum diligit, et non diligit proximum, ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħatur. Unde sequitur. Uox clamantis indeserto.
& cetera. Uox est ioħes: de qua uoce clamat dñs iħ̾c
ad iudeos: quod inter natos mulierum maior illo
esset nemo. Clamor autem adsurdos. siue longe positoᷤᷤ:
cum indignatione fieri solet. Que iudaico certum ẽ.
euenisse populo. dum longe est apeccatorib salus. et
aures suas grauiter obturauerunt sicut aspides surde
& indignationem & iram. & tribulationem audire a
rp̃o meruerunt. In deserto autem fit uox & clamor:
quia deserti a sp̃u dei sicut domus uacans scopata.
deserti appħa. arege. atq sacerdote. Unde iohannes
& iħc querunt. quod in deserto amissum est. Ubi ui¬
cit diabolus ibi uincitur: ubi cecidit homo ibi surrexit.
ꝑ malachiam ad patrem sonat de filio: qui est facies
patris unde agnitus est. Angłs autem nuntius in-¬
terp̃tatur: qui ꝓnuntiat de xp̃o. Post me uenit qͥ
ante me factus est: qui preparabit uiam tuam. Uia

Expanded text:
Salvator. MESSIAS Hebraice, Χριστὸς Graece, unctus Latine. et reliqua. Vox est Joannes: de qua voce clamabat Dominus Jesus ad Judaeos, quod inter natos mulierum major illo esset nemo. Clamor autem ad surdos longe positos, sive cum indignatione fieri solet: quae Judaico certum est evenisse populo, dum longe est a peccatoribus salus, et aures suas graviter obturaverunt, sicut aspides surdae, et indignationem et iram, et tribulationem a Christo audire meruerunt. In deserto autem fit vox, et clamor, quia deserti a spiritu Dei, sicut domus vacans et scopata: deserti a propheta, a rege, atque sacerdote. Unde Joannes et Jesus quaerunt, quid in deserto amissum est. Ubi vicit diabolus, ibi vincitur: ubi cecidit homo, ibi exsurgit.γίου per Malachiam ad Patrem sonat de Filio, qui est facies Patris, unde agnitus est. Angelus autem nuntius interpretatur, qui praenuntiat de Christo. Post me venit, qui ante me factus est: qui praeparabit viam tuam. Via
Abbreviated transcription (Latin):
filia tua mortua est. Iħe autem dixit. Non est mortua
s dormit. Utrumq. Mortua est uobis: sed michi dormit.
Annorum duodecim erat puella: & annis duodecin
erat mulier perpessa. Peccata non credentium: apparent
minitio fidei credentium. Unde dicitur. Credidit ab ra¬
ham deo: & reputatum est ei ad iusticiam. Deinde iens
ipatriam suamfilius fabri uocatur. Qs hoc mystice.
Sed fabri qui fabricatus est auroram & solem. id: eccłiam
pͥmam & sequentem: in quarum figura mulier & puella
Comitatur sepe humilitas unam originem. Ut est. quis
est filius ysai: Sed humilia dñs respicit: & alta alonge
cognoscit. Mituntur deinde duodecim missi. & dan¬
tur eis potestas & precepta docendi: ut comitetur u̾bum
simul & factum. & cum ꝓmissis inuisibilib uisibiles
iurtutes misceant. Q: sic cum ungebant oleo egros: infir¬
mitatem fidei uirtute corroborabant. Cunc audiuit

Expanded text:
Filia tua mortua est. Jesus autem dixit: Non est mortua, Filia tua mortua est. Jesus autem dixit: Non est mortua, sed dormit. Utrumque est: mortua est vobis, mihi dormit. Annorum duodecim erat puella, et annis duodecim erat mulier perpessa. Peccata non credentium, apparent in initio fidei credentium. Unde dicitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam. in patriam suam, filius fabri, Jesus vocatur. Et hoc mystice: sed fabri, qui fabricatus est auroram et solem, id est, Ecclesiam primam et sequentem: in quarum figura, mulier et puella Comitatur saepe vilitas originem, ut est, quis est filius Isaiae? Sed humilia Dominus respicit, et alta a longe cognoscit. Mittuntur deinde duodecim apostoli, et datur eis potestas praecepta docendi: ut comitetur verbum simul et factum: et cum promissis invisibilibus, visibiles virtutes micent: et cum ungebant oleo aegros, infirmitatem fidei virtute corroborant. Et audivit
Abbreviated transcription (Latin):
iudaieus popłs. unbarditere deposita sp̃u illustratꝰ
& illuminatus ꝓcidens ad pedes uerbi. id ad incarna¬
tionem iħu se humilians rogat ꝓ filia. Qut sibt uiuit:
alios inuere facit. Abraham & moyses & samuhel:
rogant ꝓplebe mortua: & sequitur iħc preces eorum.
mortua. sed interuiam tangit fimbriam retro
mulier sanguinaria: que ꝓfligatam cum salute
ꝑdidit in medicos nichil ꝓficiens substantiam. Sep¬
timo die requieuit dñs ab omnib oꝑibus suis. quando
suscitatur mortua intus: & semiuiua foris cum curbis.
flxus sanguinis: sterilitatem facit. Unde dicitur ad
eccłiam gentium. Letare sterilis quȩ non paris. Retro¬
accedit: id est post resurrectionem. fimbriam tangit.
ac si cimbala & mala punica quȩ pendent de extremis
oris tunicȩ summi sacerdotis. Cimbalum confessionẽ.
malum punicum unitatem & martẏrii uoluntatẽ
& uirtutum candorem significat. Ad puellam dicit᷑
thabita chumiãd puella surge. Archisinagogo dicit᷑.

Expanded text:
terae deposita, spiritu illustratus et illuminatus: procidens ad pedes Verbi, id est, ad incarnationem Jesu se humilians, rogat pro filia. Qui sibi vivit, alios vivere facit. Abraham et Moyses et Samuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum. mortua. Sed inter viam tangit fimbriam retro mulier sanguinaria: quae profligatam cum salute perdidit in medicos nihil proficientes, substantiam. Septimo die requievit Deus ab omnibus operibus suis. Quando suscitatur mortua intus, et semiviva cum turbis. Fluxus sanguinis sterilitatem facit: unde dicitur ad Ecclesiam gentium: Laetare, sterilis, quae non paris. Veare. Id est, post resurrectionem. Fimbriam tangit, ac si cymbala et mala punica, quae pendent de extremis oris tunicae summi sacerdotis. Cymbalum, confessionem: malum punicum, martyrii voluntatem, et virtutum candorem, sive unitatem significat. Ad puellam dicitur: Talitha cumi, id est, puella, surge. Archisynagogo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
callide: Longiornamq est aregno dei ignorantia:
quam scientia. Unde supra saduceis. Erratis inquit:
nescientes scripturas neq uirtutem dei. Ꝙ docebat
eos iħ̾c in templo. Idest palam eis de se loquitur. ut
in excusabiles suit. Et ut ignis incendit arida scriba¬
rum & phariseorum erempla: qui uolunt instolis am¬

Expanded text:
callide? Longior namque est ignorantia a regno Dei, callide? Longior namque est ignorantia a regno Dei, quam scientia. Unde supra Sadducaeis ait: Erratis, inquit, nescientes Scripturas neque virtutem Dei. Et docebat eos Jesus in templo, id est, palam eis de se loquitur, ut inexcusabiles sint: et ut ignis incendat arida scribarum et pharisaeorum exempla, qui volunt in stolis am
Abbreviated transcription (Latin):
Cimore. humilitas conseruatur: ꝙ omne peccatum ex¬
pellitur. & uitium sapientiȩ timor domini est. De
mortius autem quod resurgant: non legistis in libro
moysi suꝑ rubum: In quo est similitudo urã. In eo¬
enim ignis ardebat: sed non eius spinas consumebat.
Sic nos inflaminat eloquium meum: nec spinas urãs
sub maledicto germinatas absumit. Inquiens. deus
abraham. deus ysaac. deus iacob. Ter deum nominan¬
do. trmitatem intimauit. Non est cdeus mortuorum:
sed iuuorum. U̾num deum iterans. unam substantiã
fignificat. Uiuunt autem qui uendicant portionẽ¬
suam: quam elegerant. Mortui uero sunt. qui quod
torum. Respondit. Audi ifrł. Dominus deus cuus
unus est: & reliqua. Que est questio problematis quod
est cominune omnibus peritis in lege: nisi quod diuer¬
sa inexodo ꝙ leuitico & deuteronomio ordinantur
spons&̃ eleuatis: nostra infantia. W ait illiscriba. Bene
magister inueritate dixisti. & reliqua. W dicit iħc.

Expanded text:
Timore humilitas conservatur, et omne peccatum exTimore humilitas conservatur, et omne peccatum expellitur. Quia initium sapientiae timor Domini est. De mortuis autem, quod resurgant, non legistis in libro Mosi super rubum, quo ignis ardebat, sed non ejus spinas consumebat. Sic vos inflammat eloquium meum: nec spinas vestras sub maledicto germinatas assumpsit: inquiens, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: ter Deum nominando, Trinitatem intimavit. Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Unum Deum iterans, unam substantiam significat. Vivunt autem, qui vindicabant portionem quam elegerant: mortui vero sunt, qui quod tnon est. Quae est haec quaestio problematis, quod est commune omnibus peritis in lege, nisi quod diversa in Exodo, et Levitico, et Deuteronomio ordinantur sponsae elevatis, nostra alitur infantia. Et ait illi scriba: Bene, magister, in veritate dixisti,
Abbreviated transcription (Latin):
mbus. Septimum: delicta iuuentutis meȩ ꝙ ignorantias
meas ne memineris domine. Quos affectus sp̃c septifor¬
nus emundat & illuminat: ut septen lucernȩ ab austro
ardentes. aquilonales tenebras expellant tabernaculi
cestamenti. Sp̃c sapientie impigre. negligentiam re¬
pellit. Sp̃s intellectus: diligentiam rationabiliter q̃rit.
Sp̃s consilii: diuinam ꝓuidentiam prudenter inuenit.
Sp̃s fortitudinis. instigationes fortiter retundit. Sp̃s
scientiȩ. obliuionem lubricam dui esse in tegram non
sinit. Sp̃s pietatis. humanam fragilitatem clementer
indulget. Sp̃s tinoris der impudam ignorantiam
ardenter de coquit. ac plene replet. Sapientia domũ
edificat. Intellectus gubernacła inuenit. Confilium.
bona discreta facit. fortitudo. inpatientia animam
possidet. Scientia. diuine fidei & salutis bona adquirun¬
tur. Pietate. prosperitas presentis uite & futurȩ consistit.

Expanded text:
nibus. Septimus: Delicta juventutis meae, et ignorantias nibus. Septimus: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris, Domine. Quos affectus spiritus septiformis emundat et illuminat: ut septem lucernae ab austro ardentes, aquilonares tenebras expellant in tabernaculo Domini. Spiritus sapientiae in pigro negligentiam repellit. Spiritus intellectus diligentiam rationabiliter quaerit. Spiritus consilii, divinam providentiam prudenter invenit. Spiritus virtutis instigationes fortiter retundit. Spiritus scientiae, oblivionem lubricam diu esse integre non sinit. Spiritus pietatis humanam fragilitatem clementer indulget. Spiritus timoris Dei improvidam ignorantiam ardenter decoquit, ac plene replet. Sapientia domum aedificat: intellectus gubernacula invenit: consilium bona discreta facit: virtus in patientia animam possidet: scientia divitiae fidei et salutis acquiruntur. Pietate prosperitas praesentis vitae et futurae consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiformis. id est ꝑfecta timore repletur: Quia iustus licet¬
iuix saluus erit: qui rogat. & non intres in iudicium cum
seruo tuo quia non iustificabitur inconspectu tuo omis
uiuens. Unde hisseptem qualitatib sp̃c psalterium
cantauit cominemorans in eo. quid negligentia nr̃a
peperit. quid diligentia quesierit. quid diuina ꝓuiden¬
tia contulerit. quid inimici instigatio fraudauerit. quid
obliuio lubrica subtraxerit. quid humana fragilitas in¬
tulerit: quid ignorantia in prouida fefellerit. Omnes hos
septem affectus in psalmis inueniinus expressos: ut est
illud pͥmum. Concepit dolorem & peperit iniquitatem.
Secundum: preueni in maturitate & clamaui. Cerciũ:
incerta & occulta sapientie tuȩ manifestasti michi. Quar¬
tum: iniici mei animam meam circumdederunt.
Quintum: obliunoni datus sum tanquam mortuus
a corde. Dextum. qm̃ lumbi mei impleti sunt illusio¬

Expanded text:
tiformis, id est, perfecta, timore repletur? Quia justus tiformis, id est, perfecta, timore repletur? Quia justus vix salvabitur, qui rogat: Et non intres in judicium cum servo tuo, Domine: quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Unde his septem qualitatibus spiritus psalterium cantavit, commemorans in eo, quod negligentia nostra pepererit: quid diligentia quaesierit: quid divina providentia contulerit: quid inimici instigatio fraudaverit, quid oblivio lubrica subtraxerit: quid humana fragilitas intulerit: quid ignorantia improvida fefellerit. Omnes hos septem affectus in Psalmis invenimus expressos, ut est illud primus: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Secundus: Praeveni in maturitate, et clamavi. Tertius: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi. Quartus: Inimici mei animam meam circumdederunt. Quintus: Oblivioni datus sum tamquam mortuus a corde. Sextus: Quoniam lumbi mei impleti sunt illusio
Abbreviated transcription (Latin):
ro unuersitas ꝑfectorum signatur: ut uersa uice ꝑ ysaiã
dicitur. Apprehendent septem mulieres uirum unũ.
idest seꝑtem ȩccłie quas dominus unus amat. arguit
ꝙ castigat: adorant eum una fide. Hȩ sunt septem
sporte. fraginentis panum plene. Panes uerba sunt sp̃e
sancti. Sporte uero eccł̃ie. Quos panes xp̃c benedicens fregit.
& discipłi eius diuiserunt turbe: dum die septimo bene¬
dixit omnia opera sua. requiescens in eis. Unde luce fac¬
ta primo die qui est sapientiȩ. & firmamento scđo qui
est intellectus. & arida tercio qui est consilii. & lumina¬
ribus accensis quarto qui est uirtuti & uolatilibus pis
iuuente sexto. idest homine ad imnaginem dei facto.
qui est pietaniꝰseptimo die sp̃u timoris dei qui ꝑmanet
sẽs in scł̃m. & replet orbem terrarum: scã replet᷑ eccłia
non habens maculam neq rugam. Cur autem eccłia sep¬

Expanded text:
ro universitas perfectorum signatur: ut versa vice per Isaiam ro universitas perfectorum signatur: ut versa vice per Isaiam dicitur: Apprehendent septem mulieres virum unum, id est, septem Ecclesiae, quas Dominus unus amat, arguit et castigat, adorant eum una fide. Hae sunt septem sportae fragmentis panum plenae. Panes, verba sunt Spiritus sancti. Sportae vero Ecclesiae. Quos panes Jesus benedicens fregit, et discipuli ejus diviserunt turbae: dum die septimo benedixit omnia opera sua, requiescens in eis. Unde luce facta primo die, qui est sapientiae, et firmamento in secundo, qui est intellectus: et arida tertio, qui est consilii: et luminaribus accensis quarto, quae sunt virtutes: et volatilibus pisca vivente sexto, id est, homine ad imaginem Dei facto, quod est pietatis: septimo die spiritu timoris Domini, qui permaneteculi, et replet orbem terrarum, sancta repletur Ecclesia, non habens maculam neque rugam. Cur autem Ecclesia sep
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ : qr de ipsis exeũt ⁊ in eadem iter m ceno¬
sitate uoluuntur. Quod uideis euidenter accidit: cum
iblasphemiis & in innocentis xp̃i cruore uersati sunt.
Respondit illis amaginem cesaris habentibus. Num¬
mum coacti cesari: uosipsos libenter deo reddite. Sig¬
natum est super nos lumen uultus dei. non cesaris.
& ueniunt ad eum saducei. & reliqua. De hac questio¬
ne alias disputantibus: hic nobis non est cura erroris ali¬
eni. Ded quod erunt homines sicut angłi dei: idest ne¬
mo ibi moritur. nemo nascitur. nec infans nec senex.
Mulier sterilis non relinquens semen ex septem fr̃ibus.
nouissime moriens: quid aliuts significat quam iudaicã
synagogam relictam. ac si mortuam asp̃u septiformi.
qui septem patriarchas impleuit. qui non reliquerunt
sit illis: nobis tamen gentibus datus est. Quȩ mulier
mortua erat xp̃o: nec cuiquam patriarchȩ de septem
in resurrectione conungeretur. Septeno namq nume¬

Expanded text:
guntur, quia de ipsis exeunt, et in eadem iterum coenoguntur, quia de ipsis exeunt, et in eadem iterum coenositate volvuntur. Quod Judaeis evidenter accidit, cum blasphemi in innocentis Christi cruore versati sunt. Respondit illis, imaginem Caesaris habentibus, nummum coactum Caesari, vos ipsos libenter Deo reddite. Signatum est super nos lumen vultus Dei, non Caesaris. Et veniunt ad eum Sadducaei, et reliqua. De hac quaestione alias disputabimus: hic nobis non est cura erroris alieni. Sed quod erunt homines sicut angeli Dei, id est, nemo ibi moritur, nemo ibi nascitur: nec infans, nec senex. Mulier sterilis non relinquens semen ex septem fratribus novissime moriens: quid aliud significat, quam Judaicam synagogam relictam, quasi mortuam a spiritu septiformi, qui septem patriarchas implevit? Qui non reliquerunt est illis, nobis tamen gentibus datus est. Quae mulier mortua erat Christo: nec cuiquam patriarchae de septem in resurrectione conjungetur. Septeno namque nume
Abbreviated transcription (Latin):
pater humano affectu. Uinea domus iss ł est. Sepis: est
custodia angłoꝵ. Lacufaeitit. Curris templum. Agri¬
cole. sacerlotes. Peregrinatio dei. libertas nr̃i arbitrii.
Serui missi: prophete. Fructus uineȩ. obedientia. De
ꝓpħis alii cesi. alii uulnerati. alii occisi sunt. Filius caris¬
simts & nouissimus unigenitus est. Uerebuntur filĩ
meum. Per hyroniam hoc dicitur. Q eiecerint eum
extra uineam: idest extra plebem dicentes. Samaritanus
es: & demonium habes. Datur iunea aliis. idest ab orien¬
te & occidente & austro & ab aquilone uenientibus &
recumbentib cum abraham & ysaac. & iacob. in regno
dei. Hic est lapis reprobus quem gestat angulus. con¬
iungens incena pura agnum cum pane. finiens uetus
nouum inchoans testamentum. Hic prestat mira in
circumdant eum sicut apes mel portantes in ore. aculeũ
int̾go dicẽtes. Magist̃ scimꝰ qm̃ uerax es: ⁊ reliqͣ. Licet dare¬
tͥbutũ oesari:  rł. Male siquid̾e cogitationes ĩima t̾re mer¬

Expanded text:
pater humano affectu. Vinea, domus Israel est. Sepis, est custodia angelorum. Lacus, est lex: turris, templum: agricolae, sacerdotes. Peregrinatio Dei, libertas est nostri arbitrii. Servi missi, prophetae. Fructus vineae, obedientia. De prophetis alii caesi, alii vulnerati, alii occisi sunt. Filius charissimus et novissimus, Unigenitus est. Verebuntur filium meum. Per ironiam hoc dicitur. Et ejecerunt eum extra vineam, id est, extra plebem, dicentes: Quia Samaritanus es, et daemonium habes. Datur vinea aliis, id est, ab Oriente et Occidente, et Austro, et ab Aquilone venientibus, et recumbentibus cum Abraham, Isaac et Jacob in regno Dei. Hic est lapis reprobus, quem gestat angulus, conjungens in coena pura agnum cum pane: finiens vetus, novum inchoans Testamentum. Hic praestat mira in circumdabant eum sicut apes, mel portantes in ore, aculeum in tergo, dicentes: Magister, scimus quia verax es, et non cureli in coelis. Malae siquidem cogitationes in ima terrae mer
Abbreviated transcription (Latin):
enim est omĩum testimonia intelligere. Unde alias
dicitur. Cestimonium dñi fidele. Quia potius fide
animi: quam oculis carnis testimonium indiget.
Quarto iudicia dei uera. iustificata in semetipsa:
id÷ ut sic sint iudicioꝵ exempla nroꝵ iustificata.
sicut in iudiciis dei comꝑta habemus. Unde isdem
uidens alio loco ait. Auidiciis enim tius timui.
In quo enim iudicio iudicauerimꝰ: iudicabit᷑ de no¬
bis. In his quatuor qualitatibꝰ sunt timor. fides. spes.
caritas. Cimore namq incipimꝰ. fide seruamus quod
incipimtis. spe erigimur: caritate consummamur.
finis enim p̃cepti est caritas. Hi sunt quatuor menses :¬
quos xp̃c ante messem predixit dicens. N onne qͦtuor
menses sunt usq ad messem: Ut & nos ꝑ p̃cepta dei &
mandata ac testimonia atq exempla:maturos post
iudiciumꝰ cum gaudio metamus fructus. & qui in
lacrimis timoris penitentie iactauimus in terra: nr̃os

Expanded text:
est enim omnium testimonia intelligere. Unde alias est enim omnium testimonia intelligere. Unde alias dicit: Testimonium Domini fidele. Quia potius fide animi, quam oculis carnis testimonium indiget. Quarto: Judicia dei vera, justificata in semetipsa: id est, ut sic sint judiciorum exempla nostrorum justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde idem videns alio loco, ait: A judiciis enim tuis timui. In quo enim judicio judicaverimus, judicabitur de nobis. In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque incipimus, fide servamus, quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Finis enim praecepti, est charitas. Hi sunt quatuor menses quos Christus ante messem praedixit, dicens: Nonne quatuor menses sunt usque ad messem? Ut et nos per praecepta Dei et mandata ac testimonia atque exempla, maturos post judicium metamus cum gaudio fructus, qui in lacrymis timoris semina poenitentiae jactavimus in terra: nostros
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc iħc p̃cepit discipłis suif duodecim. In uiam
gentium ne abieritis. & reliqua: hoc est diuertere a
malo. Mandata autem hȩc sunt quib dicit᷑. Manda¬
tum nouum do uobis: ut diligatis inuicem. Hoc ÷
facere bonum: & caritatem implere. Lestimonia
sunt que inore duoꝵ. uł trium testium stant: ut est
illud. Ioħs testimonium ꝑhibet de me: s habeo testi¬
monium maius ioħe. Pater ipse qui in me manet
cestimonium ꝓhibet de me: & ipsa oꝑa que ego facio
testimonium ꝑhibent de me. & ego testimoniũ ꝑhibeo
ueritati. Exempla uero sunt: que iħm imitantur
dicentem. Discite ame quia mitis sum & humilis cor-¬
ut & uos ita faciatis. Has quatuor qualitates ꝓsalmo¬
graphi uersus concinunt dicentes. Preceptum dñi
lucidum. illuminans oculos. Hystoriam maxime
p̃cepta continent. Et alibi. Latum mandatum tuũ
nimis. Quia qui diligit ꝑximum: totam legem
impleuit. Item. Cestimonia tua intellexi. Non

Expanded text:
Tunc Jesus praecepit discipulis suis duodecim: In viam Tunc Jesus praecepit discipulis suis duodecim: In viam gentium ne abieritis, et reliqua: hoc est, divertere a malo. Mandata autem haec sunt, quibus dicitur: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem: hoc est, facere bonum, et charitatem implere. Testimonia sunt, quae in ore duorum, vel trium testium stant. Ut est illud: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne. Pater ipse, qui in me manet, testimonium perhibet de me. Et ipsa opera, quae ego facio, testimonium perhibent de me: et ego testimonium perhibeo veritati. Exempla vero sunt, quibus Jesum imitantur, dicentem: Discite a me, quia mitis sum, ut et vos ita faciatis. Has quatuor qualitates Psalmographi versus concinunt, dicentes: Praeceptum Domini lucidum illuminans oculos. Historiam maxime praecepta continent. Et alibi: Latum mandatum tuum nimis. Quia qui diligit proximum, totam legem implevit. Item testimonia tua intellexi: non
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum est uoce ysaie desigisans. pͥncipium
euangłice p̃dicationis instituit: & inuenit in u̾bo
uocis qd̾ in consonantib idest genealogiis dei &
etatis xp̃i p̃dicare inchoat: nec laborat in natiuita¬
ce infantuli. qui loquitur de ꝑfectione filii dei.
S ietuniũ numeri legalis. repulsam diaboli. minis¬
singła scire. & euangłii inse dicta disponere. &
disciplinam in se legis agnoscere: & diuinã dñi¬
in carne intelligere naturam. Qui seminat post
matħm. qͥ fremit ut leo. qui uolat ut aquila. qͥ discit
ut homo. qui immolat ut sacerdos. qui irrigat ut
flumen. qui florescit ut ager: qui feruet ut uinum.
Xp̃c etenim de quo loquit᷑. homo nascendo. uitulus
moriendo. leo resurgendo: aquila ẽ. ascendendo.
Quatuor sunt qualitates: de qͥb sc̃a euuangłia con¬
texunt᷑. Precepta. mandata. testimonia: exempla. In
p̃ceptis iusticia. in mandatis karitas. in testimoniis
fides. in exemplis ꝑfectio consistit: ut sunt hec p̃cepta.

Expanded text:
ns: principium evangelicae praedicationis instituit: et invenit in verbo vocis, quod in consonantibus: id est, in genealogiis Dei et ne Christi aetatis praedicare inchoat: nec laborat in nativitate infantuli, qui loquitur de perfectione filii Dei. Sed et jejunium numeri legalis, repulsam diaboli, minisii in se dicta disponere, et disciplinam in se legis cognoscere, et divinam in carne Domini intelligere naturam. Qui seminat post Matthaeum; qui fremit, ut leo; qui volat, ut aquila; qui dicit, ut homo; qui immolat, ut sacerdos; qui irrigat, ut flumen; qui florescit, ut ager; qui fervet, ut vinum: Christus etenim de quo loquitur, homo nascendo, vitulus moriendo, leo surgendo, aquila est ascendendo. Quatuor sunt qualitates, de quibus sancta Evangelia contexuntur: praecepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia: in mandatis charitas: in testimoniis fides: in exemplis perfectio consistit. Ut sunt haec praecepta:
Abbreviated transcription (Latin):
Medicina cuiusq uulneris: adhibenda est ei. Non sa¬
nat ocłm: quod calcaneo adhibetur. Ieuinio passiones
corporis: oratione pestes sanande sunt mentis. & uenerus
capharnaum: & reliqua. Capharnaum. uilla consola¬
tionis. Congruit interpretatio ad predictam sententi¬
am: qua dicit. W occisus tercia die resurget. Granum
frumenti moritur: ut multipliciuis colligatur. Si non
moritur: solum manet. Qui cum domi essent: interroga¬
bat eos. Quid inuia tractabatis: Inuia enim tractabas̃¬
de pͥncipatu. Similis tractatio loco. Principatus namq
ut ingreditur sic deseritur. Ꝙ quamdiu tenetur labit᷑:
& incertum est in qua mansione id est in qua die finiat᷑.
Unde dicit. Qui uult pͥmus esse interuos: sit uester minis¬
ter. Sonum est tibi debilem ingredi ad uitam: quam¬

Expanded text:
Medicina cujusque vulneris adhibenda est ei. Non sanat oculum, quod calcaneo adhibetur. Jejunio passiones corporis, et oratione pestes sanandae sunt mentis. Et venerunt Capharnaum. Capharnaum, villa consolationis. Congruit interpretatio praedictae sententiae, qua dicit: Et occisus, tertia die resurget. Granum frumenti moritur, ut multiplicius colligatur: si non moritur, solum manet. Qui cum domi essent, interrogabat eos: Quid in via tractabatis? de principatu: similis tractatio loco. Principatus namque ut ingreditur, sic deseritur: et quamdiu tenetur, labitur: et incertum est in qua mansione, id est, in qua die finiatur. Unde dicit: Qui vult esse primus, ut puer sit minister. Bonum est tibi debilem intr
Abbreviated transcription (Latin):
saluator. Messias hebraice. xp̃c grece unctus latine.
id÷ rex & sacerdos dicitur. dum de genere dauid regis

Expanded text:
Salvator. MESSIAS Hebraice, Χριστὸς Graece, unctus Latine. Salvator. MESSIAS Hebraice, Χριστὸς Graece, unctus Latine. Idem rex, et sacerdos dicitur dum de genere David regitoris uncti, in Hebraeo JESUA. In Graeco Σωτὴρ. In Latino