comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dib: nr̃is. Ego aut̃ testem dm̃ in uoco in¬
aumã meam quod parcens uobis nonueni
ultra corinthũ : non quia dominamur
aduos Si enim ego contristo uos. et quis ẽ
qui me laetificet : nisi qui contristatur
exme : Et hoc ipsum scripsi uobis: ut non
cum uenero tristitiã suꝑ tristitiã habeã
de quib: oportuerat me gaudere : confi¬
dens in omnib: uobis quia meũ gaudium
omniũ urm̃ ẽ Nam exmulta tribulatio¬
ne et angustia cordis scripsi uobis per
multas lacrimas : non ut contristemini.
sed ut sciatis quam caritatem habeam
abundantius in uobis. Siquis aut̃ contiis¬
stauit non me contristauit sed ex parte :
ut non onerem omnes uos: Sufficit illi
qui eiusmodi ẽ obiurgatio haec quȩ fit
a plurib: : ita ut econtrario magis done¬
tis et consolemini. ne forte abundantio
ri tristitia absorbeatur qui eius modi ẽ
Propter quod obsecro uos: ut confirme¬
tis in illo caritatem. Ideo enĩ et scripsi ut
cognoscam experimentũ urm : an in

Expanded text:
dibus nostris. Ego autem testem Deum invoco animam meam quod parcens vobis, non veni ultra Corinthum: non quia dominamur ad vos. Si enim ego contristo vos: et quis est, qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me? Et hoc ipsum scripsi vobis, ut non cum venero, tristitiam super tristitiam habeam, de quibus oportuerat me gaudere: confidens in omnibus vobis, quia meum gaudium, omnium vestrum est. Nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas: non ut contristemini: sed ut sciatis, quam charitatem habeam abundantius in vobis. Si quis autem contristavit, non me contristavit: sed ex parte, ut non onerem omnes vos. Sufficit illi, qui ejusmodi est, objurgatio haec, quae fit a pluribus: ita ut econtrario magis donetis, et consolemiri tristitia absorbeatur qui eiusmodi est propter quod obsecro vos ut confirmetis in illum caritatem ideo enim et scripsi ut cognoscam experimentum vestrum an in
Abbreviated transcription (Latin):
tes hanc ministrationẽ iuxta quod mise¬
ricordiã consecuti sumus non deficimus.
sed abdicamus occulta dedecoris : non
ambulantes in astutia neq adulterantes
uerbũ dĩ : sed inmanifestatione uerita¬
tis cõmendantes nos met ipsos ad omnem
conscientiam hominum coram dõ
uod si etiam opertũ ẽ euangeliũ nrm
in his qui pereunt est opertũ: inquib
ds̃ huius scłi excȩcauit mentes infideli¬
um ut non fulgeat illuminatio euangelii
głae xp̃i qui est imago dĩ Non enimnos¬
met ipsos p̃dicamus. sed uim̃ xpm̃ dnm̃¬

Expanded text:
tes hanc ministrationem iuxta quod misericordiam consecuti sumus non deficimus sed abdicamus occulta dedecoris non ambulantes in astutia neque adulterantes verbum Dei sed in manifestatione veritatis commendantes nosmet ipsos ad omnem conscientiam hominum coram Deo quod si etiam opertum est evangelium nostrum in his qui pereunt est opertum in quibus deus huius saeculi excaecavit mentes infidelium ut non fulgeat inluminatio evangelii gloriae Christi qui est imago Dei non enim nosmet ipsos praedicamus sed I
Abbreviated transcription (Latin):
formata in lapidib fuit ingła ita ut non
possent intendere filii usrł infaciemmor¬
si propt̃ gloriã uultus eius quae euacuat᷑ :
quomodo non magis ministratio sp̃serit
ingloria : Namsiministratio damnationis
ingła ẽ multo magis abundat ministe¬
rium iustitiae ingloria. Nam nec glori¬
ficatũ ẽ. quod claruit in hac parte: ꝓpt̃
excellentem głam. Si enĩ quod euacuatur
ꝑgloriã ẽ. multo magis quod manet in
gloria ẽ Iabentes igitur talem spem
multa fidutia utimur : et non sicut mor¬
ses ponebat uelamen suꝑ faciem suã ut non
intenderent filii isrł infaciem eius qđ¬
euacuatur: sed obtunsi sunt sensus eorũ
Vsq in hodiernũ enĩ diem id ipsũ uel am̃
in lectione ueteris testamenti manet non
reuelatũ : qm̃ in xp̃o euacuatur. Sedusq
in hodiernũ diem cum legitur morses:
uelamen est positũ suꝑ cor eorũ. Cũ aut̃
conuersi fuerint ad dnm : auferetur

Expanded text:
a in lapidibus fuit in gloria ita ut non possent intendere filii Israhel in faciem Mosi propter gloriam vultus eius quae evacuatur quomodo non magis ministratio Spiritus erit in gloria nam si ministratio damnationis gloria est multo magis abundat ministerium iustitiae in gloria nam nec glorificatum est quod claruit in hac parte propter excellentem gloriam si enim quod evacuatur per gloriam est multo magis quod manet in gloria est habentes igitur talem spem multa fiducia utimur et non sicut Moses ponebat velamen super faciem suam ut non intenderent filii Israhel in faciem eius qevacuatur, sed obtusi sunt sensus eorum. Usque in hodiernum enim diem, idipsum velamen in lectione Veteris Testamenti manet non revelatum, quod in Christo evacuatur, sed usque in hodiernum diem cum legitur Moyses, velamen positum est super cor eorum. Cum autem conversus fueri
Abbreviated transcription (Latin):
ita et ꝑ xpm̃ abundat consolatio notub
Siue aut̃ tribulamur ꝓura exhortatione
et salute. siue exhortamur piro exloote¬
tione quae operatur intolerantiã carun¬
dem passionũ quas et nos patimur est
spes nra firma prouobis: scientes qm̃
sicut soci passionũ estis sic erits et conso¬
lationis: Non enĩ uolumus uosignora
re fr̃s de tribulatione nr̃a qͣuae
facta ẽ. in asia. qm̃ supra modũ grauati
sumus supra uirtutẽ ita ut tȩderet nos
etiam uiuere : sed ipsi in nobis ipsis respon¬
sum mortis habuimus. ut non simus fiden¬
tes in nobis sed in dõ qui suscitat mortuos
qui de tantis periculis eripuit et eruit.
in quo speramus. qm̃ et adhuc eripiet.
adiuuantib et uobis in oratione ꝓ nobis.
ut ex multarũ personis facierũ eius quȩ
in nobis ẽ donationis permultos gratiȩ
agantur pronobis. Namgła nr̃a haecẽ :
testimoniũ conscientiae nrãe : quod in
simplicitate et sinceritate dĩ. et non sapi¬
entia carnali sed in gratia dĩ conuersa¬

Expanded text:
at consolatio nostra sive autem tribulamur pro vestra exhortatione et salute sive exhortamur pro vestra exhortatione quae operatur in tolerantia earundem passionum quas et nos patimur et spes nostra firma pro vobis scientes quoniam sicut socii passionum estis sic eritis et consolationis non enim volumus igvos, fratres, de tribulatione nostra, quae facta est in Asia, quoniam supra modum gravati sumus supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere. Sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos: qui de tantis periculis nos eripuit, et eruit: in quem speramus qadjuvantibus et vobis in oratione pro nobis, ut ex multarum personis facierum, ejus quae in nobis est donationis, per multos gratiae agantur pro nobis. Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae, quod in simplicitate cordis et sinceritate Dei, et non in sapientia carnali, sed in gratia Dei, conversa
Abbreviated transcription (Latin):
inũ xp̃i Et hac confidentia uolui prius
uenire aduos: ut secundã gratiã habere¬
tis et ꝑ uos transire in macedoniã e
iterũ a macedonia uenire aduos et a uob
sem. nunquid leuitate usus sũ. aut quie
ogito scđm carnem cogito: ut sit apud
e est et non : fidelis aut̃ ds̃ ẽ quia sermo
nr̃ qui fit apud uos. non est in illo est & non.
sed est iillo est. Dĩ enim filius itic̃ xp̃s qui
in uobis ꝑnos praedicatus ẽ. perme et sil¬
mnum et timotheũ non fuit in illo est et
non: sed est in illo fuit. Quotquot enĩ pro¬
nissiones di sunt: in illo ẽ Ideo et ꝑ ipsũ¬

Expanded text:
init: et hac confidentia uolui prius uenire ad uos, ut secundam gratiam haberetis, et per uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uobis sem, nunquid levitate usus sum? Aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sit apud me, est et non? Fidelis autem Deus, quia sermo noster qui fuit apud vos, non est in illo, est et non, sed est in illo, est. Dei enius, qui praedicatus est vobis per me, et Silvanum, et Timotheum, non fuit in illo est et non, sed est in illo fuit. Quotquot enim promissiones Dei sunt, in illo est . Au
Abbreviated transcription (Latin):
nangustiis pro xp̃o Cũ enĩ infirmor : turc
ootesissum: lactus sũ insipiens : uos me co¬
erstis : Ego enĩ a uobis debui commendari
qichil enĩminus fui abhis: qui sunt supra
nodũ apłi Iam et sinichilsum : signa
anen apostolatus mei facta sunt suꝑ uos
inomni patientia signis et prodigiis. et
uirtutibus. Quid est enĩ quod minus ha¬
buistis praecȩteris ecclesus: nisi quod ego
ipse non grauaui uos: donate michihanc
muriam. Ecce tertio hoc paratus sum
uenire ad Luos: et non ero grauis uobis
Non enim quȩro quae ur̃a sunt : sed uos
Nec enim debent filii parentib thesauri¬
ure : sed parentes filiis. Ego aut̃ libentis¬
sime impendã et suꝑ impendar ipse pro
animabus urĩs: licet plus uos diligens
minus diligar. Sed esto ego uos ñ grauaui:
sed cũ essem astutus dolo uos cepi. Nun¬

Expanded text:
o. Cum enim infirmor, tunc potens sum. Factus sum insipiens, vos me coegistis. Ego enim a vobis debui commendari: nihil enim minus fui ab iis, qui sunt supra modum apostoli: tametsi nihil sum: signa tamen apostolatus mei facta sunt super vos, in omni patientia, in signis, et prodigiis, et virtutibus. Quid est enim, quod minus habuistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate mihi hanc injuriam. Ecce, tertio hoc paratus sum venire ad vos: et non ero gravis vobis. Non enim quaero quae vestra sunt, sed vos. Nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. Ego autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris: licet plus vos diligens, minus diligar. Sed esto: ego vos non gravavi: sed cum essem astutus, dolo vos cepi. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
enimnos manifestari oportet ante tri¬
bunal xp̃i: ut referat unusquisq ꝓpria
corporis pro ut gessit siue bonũ siue malũ
Tcientes ergo timorem dñi hominibus
Osuademus : dõ aut̃ manifesti sumus
Spero aut̃ et in conscientis ur̃is manifestos
nos eẽ. Non iterũ nos cõmendamus uob̾
sed occasionem damus uobis gloriandi
pronobis: ut habeatis ad eos qui in facie
gloriantur et non in corde Siue enim
mente excedimus dõ: siue sobrii sumus
uobis Caritas enĩ xp̃i urget nos Aesti¬
mantes hoc qm̃siunus proomnib mor
tius ẽ ergo omnes mortui sunt et pro
omnib mortuus ẽ xp̃s : ut et qui uiuunt
iam non sibi uiuant sed ei qui pro ipsis
nortius ẽ & resurrexit : Itaq nos ex¬

Expanded text:
tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis prout gessit, sive bonum, sive malum. Scientes ergo timorem Domini hominibus suademus, Deo autem manifesti sumus Spero autem et in conscientiis vestris manifestos nos esse. Non iterum nos commendamus vobis, sed occasionem damus vobis gloriandi pro nobis, ut habeatis ad eos qui in facie gloriantur, et non in corde; sive enim mente excedimus, Deo, sive sobrii sumus, vobis. Charitas enim Christi urget nos, aestimantes hoc, qtuus est, ergo omnes mortui sunt ei qui pro omnibus mortuus est: ut et qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit - non
Abbreviated transcription (Latin):
nor abicondetur in malis inimicus
inbonis uiri inimici illius : et in tristi¬
n& enis alitmillius amicus agnitus
c Ndoncredas inimico tuo in acter¬
num Sicut enĩ eramentũ eruginat
nenuitia illius: Et si humiliatus ua¬
deturuus obfirma animũ tuum
et custodite ab illo Nonstatuas illũ
penes te nec sedeat addexterã tuã
peconuersus stec in locotuo: nefor¬
te conuersus in locũ tuũ inquirat
cathedram tuã : et in nouissimo co¬
enoscas uerba mea et in sermonib¬
sncis stimuleris. quis miscrebitur
incantatori a serpente percusso. et
ioanib qui appropiant bestiis : et
qui comitatur cum uiro iniquo. et
obuolutus ẽ. in peccatis cius. una ho¬
sotecu permanebit: Si aut̃ declina¬
ueris inon supportabit. in labis
suis indulcat inimicus. et incorde
suo insidiatur ut subuertat te in
foueam noculis sus lacrimatur
inimicus: et sinuenerit tempus non
matrabitur sanguine Suncurrerin
fabimatar inuenies cũ illic priorẽ
Inoculis suis lacrimatur in imicus:

Expanded text:
non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humiliatus vadat curvus adice animum et custodi ab illo. non statuas illum penes te, nec sedeat ad dexteram M tuam, ne conuersus stet in loco tuo, ne forte conuersus in locum tuam inquirat cathedram tuam et in nouissimo agnoscas uerba mea et in sermonibus meis stimuleris. quis miserebitur incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant bestiis? et qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris, non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur sanguine. ri incurrerint mala tibi, inuenies eum illic priorem. in ocu
Abbreviated transcription (Latin):
habentes: benignas subditas sius uiris:
ut non blas phemetur uerbũ dĩ. Iuuenes
similiter hortare ut sobrii sint In omnib
te ipsum prȩbe exemplũ bonorũ operũ.
in doctrina: in integritate : in grauitate
uerbũ sanũ irrep̃hensibile : ut isqui ex

Expanded text:
habentes, benignas, subditas suis viris, habentes, benignas, subditas suis viris, ut non blasphemetur verbum Dei. Juvenes similiter hortare ut sobrii sint. In omnibus teipsum praebe exemplum bonorum operum in doctrina, in integritate, in gravitate. Verbum sa
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ multi in oboedientes uanilõquie
seductores maxime aut̃ qui decircuncisio¬
ne sunt quos oportet redargui : qui an¬
uersas domos subuertunt. docentes quae
non oportet turpis lucrigratia. Dixit qui¬
dam ex illis : proprius eorũ propheta q
Cretenses semꝑ mendaces: malȩ bestiae
uentris pigri Testimoniũ hoc uerum est
Quam ob causam increpa illos durȩ sut
sani sint infide non intendentes iudacis
fabulis et mandatis hominũ auersantiũ
se aueritate. Omnia munda mundis:
comquinatis aut̃ et infidelib nichilmun¬
dũ. sed inquinatae sunt eorũ et mens et
conscientia: Confitentur se nosse dm̃
factis aut̃ negant : cũ sint ab ominati et
nam senes ut sobriisint: pudici. prudenꝰ¬
tes. sani infide : in dilectione : in patientia:
anus similiter in habitu scõ. non criminatii¬
ces non uino multo seruientes bene docẽt¬
tes ut prudentiã doceant. adolescentulas
ut uiros suos ament: filios suos diligant.¬
prudentes: castas: sobrias : domus curã

Expanded text:
entes, vaniloqui et seductores, maxime qui de circumcisione sunt, quos oportet redargui; qui universas domos subvertunt, docentes quae non oportet turpis lucri gratia. Dixit quidam ex illis proprius propheta ipsorum: 'Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri'. Testimonium hoc verumQuam ob causam increpa illos dure, ut sani sint in fide, non intendentes Judaicis fabulis, et mandatis hominum, aversantium se a veritate. Omnia munda mundis: coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum, sed inquinatae sunt eorum et mens et conscientia. Confitentur se nosse Deum, factis autem negant: cum sint abominati, et nam. Senes, ut sobrii sint, pudici, prudentes, sani in fide, in dilectione, in paanus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non uino multo seruientes, bene docentes, ut prudentiam doceant adulescentulas, ut uiros suos ament, filios prudentes, castas, domus curam
Abbreviated transcription (Latin):
ao ois mundaret sibi populũ acceptabilẽ
ectatorembonorũ operũ. Haec loqueno
e exbortare : et argue cũ omni im perio
qe no te contemnat Ad mone illos prin¬
apib et potestatibus subditos eẽ dicto
oboedire : adomne opus bonũ paratos
coo neminem blasphemare: non litigiosos
eẽ sed modestos: omnem ostendentes nun
secudinem ad omnes homines Cramus
eñ et nos aliquando insipientes: increduli:
errantes: seruientes desideriis et uolupta¬
ab uariis: in malitia et inuidia agentes.
odibiles : odientes inuicem Cum autem¬
benignitas et humanitas apparuit salua¬
coris nr̃i dĩ: non ex operib iustitiae quae
fecimus nos sed secundũ suã miscđiam sal¬
uos nos fecit. ꝑ lauacrũ regenerationis et¬

Expanded text:
te, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio; nemo te contemnat. Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines. fuimus enim et nos aliquando stulti et incredibiles, errantes, seruientes desideriis et uoluptatibus uariis, in malitia et inuidia agentes, odibiles, odientes benignitas et humanitas apparuit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae, quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, per lavacrum regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
et dehis uolo te confirmare : ut curent
bonis operibus prȩesse qui credunt dõ
baec sunt bona et utilia hominibis. Stul¬
tas aut̃ quȩstiones et genealogias et conten¬
tiones et pugnas legis deuita. Sunt enim
inutiles et uanae. Hereticũ hominem post
unã et scđam correptionem deuita: sciers
quia subuersus ẽ. qui eius modi ẽ et delin¬
quit cũ sit proprio iudicio condemnatus
ummisero adte artheman aut trchicũ:
festina ad me uenire nicopolim. Ibi
enim statui hiemare: Tenam legis peritũ¬
et apollo sollicite prȩmitte : ut nichil
rib prȩcẽ ad usus necessarios: ut ñ sint

Expanded text:
et de his uolo te confirmare, ut curent bonis operibus praeesse qui credunt deo. haec sunt bona et utilia hominibus. stultas autem quaestiones et genealogias et contentiones et pugnas legis deuita: sunt enim inutiles et uanae. haereticum hominem post unam et secundam correptionem devita sciens quia subversus est qui eiusmodi est et delinquit proprio iudicio condemnatus cum misero ad te Arteman aut Tychicum festina ad me venire Nicopolim ibi enim statui hiemare et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illribus praeesse ad usus necessarios, ut non sint
Abbreviated transcription (Latin):
uitae aeternae quã promisit¬
qui non mentitur ds̃ ante tempora
Isaecularia: manifestauit aut̃ tempo¬
Prib suis uerbum suũ in p̃dicatione
quae credita ẽ michi scđm p̃ceptũ saluato¬
ris nri dĩ: tito dilecto filio secundum
Huius rei gratia reliqui te cretae : ut
ea quae desunt corrigas. et constituas
ꝑciuitates prbos sicut et ego tibi dispo¬
sui. Siquis sine crimine ẽ unius uxoris
uir filios habens fideles : non in accu¬
satione luxuriae aut non subditos. Opo¬
tet enim epm̃ sine crimine eẽ sicut di dsoo¬
satorem non superbũ : non iracundũ non
uinolentũ : non percussorem nontinpis¬
lucri cupidũ: sed hospitalem: benigiuns
sobrium : iustũ ÷ scm̃ continenteni auno¬
ctentem eum qui scđm doctrinã : fidelep

Expanded text:
uitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; man i fe s tau ita autem temporibus suis uerbum suum. Ecce dixitquae credita est mihi secundum praeceptum Salvatoris nostri Dei; Tito dilecto filio secundum Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut ea qper civitates presbyteros, sicut et ego tibi disposui, si quis sine crimine est, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos. oportet enim episcopum sine crimine esse sicut dei dispensatorem, non superbum, non iracundum, non uinolentum, non percussorem, non turpilucrum: sed hospitalem, benignum, sobrium, iustum, sanctum, continentem, amplectentem
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ filii sui in corda nr̃a clamantẽ abba
pater Itaq iam non ẽ seruus: sed filius
Quod si filius: et heres ꝑ dm̃. Sed tunc
quidem ignorantes dm̃ : his quinatura
non sunt du seruiebatis. Nunc autẽ cũ
quomodo conuertimini i terũ Qnflo

Expanded text:
nostra clamantem: Abba, Pater. 218 Itaque jam non est servus, sed filius. Quia si filius, et haeres per Deum. Sed tunc quidem ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii serviebatis. Nunc autem cum quomodo convertimin
Abbreviated transcription (Latin):
esse cũ sit nichil: ipse se seducit Opus aut̃
suũ probet unusquisq: et sic insemet ipso
tantũ głam habebit et non in altero. Vnus¬
quisq enim onussuum portabit
ommunicet aut̃ is qui catecizatur uerbo:
ei qui se catecitat in omnib bonis No¬
lite errare : ds̃ non irridetur. Quae enim
seminauerit homo. haec & metet : qm̃ qui
seminat in carne sua de carne et metet
corruptionem : qui aut̃ seminat inspũ.

Expanded text:
autem suum probet unusquisque, et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Unusquisque enim onus suum portabit. Communicet autem, is qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat in omnibus bonis. Nolite errare: Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne et metet corruptionem: qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
litteris scripsi uobis meamanu. Qquicunq
enĩ uolunt placere in carne. hi cogunt uos
circuncidi : tantũ ut crucis xp̃i persecutio¬
nem non patiantur Neq enĩ qui circuncidur¬
tur legem custodiunt: sed uolunt uos cir¬
cuncidi ut in carne uestra glorientur¬
XII Michi aut̃ absit gloriarinisi incruce dñi

Expanded text:
uicunque enim volunt placere in carne, hi cogunt vos circumcidi; tantum, ut crucis Christi persecutionem non patiantur. Neque enim qui circumciduntur, legem custodiunt, sed volunt vos circumcidi, ut in carne vestra glorientur. Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
solite iterum iugo seruitutis contineri
focte ego paulus dico uobis: qm̃ si circũ¬
Euidamini xp̃s uobis nichil proderit
sesificor aut̃ rursum omni homini circun¬
adenti se : qm̃ debitor ẽ. uniuersae legis
faciendae. Euacuati estis axpo. qui in
lege iustificamini : agratia excidistis
sosenim spũ exfide s̃pem iustitiȩ expe¬
tonus Nam in xp̃o inũ neq circuncisio
aliquid ualet neq prȩputiũ : sed fides
quae ꝑ caritatẽ operatur Currebatis
bene : quis uos fascinauit ueritati ñ obȩdi¬

Expanded text:
eri ecce ego Paulus dico vobis quoniam si circumcidamini Christus vobis nihil proderit testificor autem rursum omni homini circumcidenti se quoniam debitor est universae legis faciendae evacuati estis a Christo qui in lege iustificamini a gratia excidistis nos enim spiritu ex fide spem iustitiae expectamus nam in Christo Iesu neque circumcisio aliquid valet crisi, operatur, Currebatis bene. Quis vos impedivit veritati non obedi
Abbreviated transcription (Latin):
Ualcittie sunt greci. Hiutrbũ uiritatis
primũ cib apostolo cicceperunt: sed
post disces sum eius temptati sunt a
falsis cipostolis: ut inlegem et circuncisio¬
nem uertirentur Hos cpłs reuocat ad
fidim uirittitis: senbens eis cib epheso

Expanded text:
Galatae, sunt Graeci. Hi verbum veritatis primum ab Apostolo acceperunt, sed post discessum ejus, tentati sunt a falsis apostolis ut in Legem et circumcisionem verterentur. Hos Apostolus revocat ad fidem veritatis, scribens eis ab Epheso
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ supra modũ perse quebar ecclesiã dĩ
et expugnabam illã. et proficiebam in
iudaismo supra multos coaetaneos meos
ingenere meo: abundantius aemulator
existens paternarũ mearũ traditionum¬

Expanded text:
, quia persequebar ecclesiam Dei et expugnabam illam et proficiebam in Iudaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum
Abbreviated transcription (Latin):
eum non poteris colligare : et male¬
dicta est concordatio Denudare aut̃
amicimysteria : desperatio ẽ animȩ
infelicis Annuens oculo fabricatꝰ
iniqua : et nemo eũ abiciet. In con¬
spectu oculorũ tuorũ condulcabit
ossuũ: et sup sermones tuos ad mira¬
bitur Nouissime aut̃ peruertet os
suum: et in uerbis tis dabit scanda¬
lum Multa audiui. et non coaequa¬
ui ei. et dñs odiet illũ. Qui in altum
mittit lapidem sup caput eius cadec:
et plaga dolosa dolosi diuidet uul¬
nera Et qui foueam fodit in illam
decidet: et qui statuit lapidem pro
ximo offendet in eo qui laqueũ
Alii ponit: peribit in illo facienti
nequissimũ consiliũ suꝑ ipsũ deuolie¬
tur: et non agnoscet unde aduenie
illi. Illusio et improperiũ sunbme
et uindicta : sicut leo in sidiabitoo l
Laqueo peribunt qui oblettant illi
iustorũ dolor aut̃ consumenł casi
ante quã moriantur Ira et furos
utraq execrabilia: et uir peecator

Expanded text:
eum non poteris colligare. Et maleeum non poteris colligare. Et maledicti est concordatio. Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae infelicis. Annuens oculo fabricat iniqua et nemo eum abiciet in conspectu oculorum tuorum condulcabit os tuum et super sermones tuos admirabitur novissime autem pervertet os suum et in verbis tuis dabit scandalum multa audivi et non coaequavi ei et Dominus odiet illum qui in altum mittit lapidem super caput eius cadet et plaga dolosi dividet vulnera et qui foveam fodit in illam decidet et qui statuit lximo, offendet in eo, et qui laqueum alii ponit, peribit in illo. Facienti nequissimum consilium super ipsum devolvetur, et non agnoscit unde adveniat illi. Illusio et improperium superborum, et vindicta sicut leo insidiabitur illi. Laqueo peribunt qui oblectantur casu justorum: dolor autem consumet eos antequam moriantur. Ira et furor utraque exsecrabilia, et vir peccator
Abbreviated transcription (Latin):
semo sic peccata operantib iniquita¬
terłhomo sc̃s in sapientia manet sicut
sol nam stultus sicut luna immutat᷑
nmedio sensatorũ serua uerbũ tẽpo¬
rrin medio aut̃ cogitantiũ assiduus
csto Narratio peccantium odiosa:
et risus illorũ indelictis peccati
Noquela multũ iurans obripilationẽ
capiti statuet : et irreuerentia ipsi¬
us obturatio aurium. Effusio san¬
guinis inrixa suꝑborũ : et maledi¬
ctio illorum auditus grauis
ui denudat arcana amici perdit
fidem et non inueniet amicũ
ad animũ suũ Dilige proximũ : et
coniungere fide cuillo quod si de¬
nudaueris absconsa illius : non ꝑse¬
queris posteum Sicut enĩ homo qui
perdit amicũ suũ : sic qui perdit ami¬
citiam proximi sui Et sicut qui dimit¬
tit auemde manusua: sic reliquisti
proximũ tuũ et non eum capies
Non illũ sequeris : qm̃ longe ab est
Effugit enĩ quasi caprea de laqueo
qnm̃ uulnerata ẽ anima eius. ultra

Expanded text:
semper, sic peccata operantibus iniquitasemper, sic peccata operantibus iniquitatem. Homo sanctus in sapientia manet sicut sol: nam stultus sicut luna immutatur. In medio insensatorum serva verbum tempori: in medio autem cogitantium assiduus esto. Narratio peccantium odiosa, et risus eorum in delictis peccati. Loquela multum jurans horripilationem capiti statuet, et irreverentia ipsius obturatio aurium. Effusio sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus gravis. Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animum suum. Dilige proximum, et conjungere fide cum illo: quod si denudaveris abscondita illius, non persequaris post eum. Sicut enim homo qui perdit amicum suum, sic qui perdit amicitiam proximi sui. Et sicut qui dimittit avem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum, et non eum capies. Non illum sequaris, quoniam longe abest. Effugit enim quasi caprea de laqueo; quoniam vulnerata est anim
Abbreviated transcription (Latin):
popter inopiam multi deliquer:
et quiquaerit locupletari a uer¬
tit oculũ suũ Sicut si in medio cõpagi¬
nis sapidũ palus figatur : sic et int̃
medum uenditionis et emptionis
ancustiabitur peccatis. Conteretur
cudelinquente delictũ: Si non inti
more dũ tenueris te instanter : cito
subuertetur domus tua . Sicut in
pertustira cribri remanebit puluis:
nc a pporia hominis incogitatu illius
basa figuli probat fornax: et homi¬
nes iustos temptatio tribulationis
Sicut rusticatio de ligno ostendit
frcictũ illius: sic uerbũ ex cogitatu
cordis hominis Ante sermonem non
laudes uirũ. Haec enim tẽptatio ẽ
hominũ Sise queris iustitiam appre¬
bendderillãs et indues quasi poderẽ
honoris et in habitabis cũ ea. et ꝓte¬
gerte in sempiternũ : et in die agni¬
tionis inuenies firmamentum¬
Volatilia ad sibi similia conueniunt:
et ueritas adeos qui operantur illã
reuertetur : Leo uenationi insidiatur

Expanded text:
Propter inopiam multi deliquerunt, Propter inopiam multi deliquerunt, et qui quaerit locupletari, avertit oculum suum; sicut in medio conpaginis lapidum palus figatur, sic et inter medium venditiangustiabitur peccatum. Conteretur cum delinquente delictum. more Domini tenueris te instanter, cito subvertetur domus tua. Sicut in pertusura cribri remanebit pulvis, sic aporia hominis in cogitatu illius. Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis. Sicut rusticatio de ligno ostendit fructum illius, sic verbum ex cogitatu hominis cordis. Ante sermonem non collaudes virum: haec enim tentatio est hominum. Si sequaris justitiam, apprehendes illam, et indues quasi poderem honoris; et habitabis cum ea, et proteget te in sempiternum, et in die agnitionis invenies firmamentumVolatilia ad sibi similia conveniunt, et veritas ad eos qui operantur illam revertetur. Leo venationi insidiatur
Abbreviated transcription (Latin):
delectabit uirũ suũ: et ossa illuis
impinguabit Disciplina illius da¬
tum dĩ Mulier sensata et tacita:
non est immutatio eruditȩ animȩ
Gratia sup gratiã: mulier scã ecꝰ
pudorata Onnis aut̃ ponderatio
nonẽ digna continentis animae
dicut soloriens mundo in altissimis
dic usicmulieris bone species in orna¬
mnentũ domus cius : Lucerna splen¬
dens sup candelabrũ scm̃ : et species
facisisuꝑ actatem stabilem Colũnae
furesł supbases argenteas et pedes
firmi supplantas stabilis mulieris
Fundamenta aeterna suꝑ petram
solidam et mandata dĩ incorde
snulieris scac Induob contristatũ ẽ
conliocus set intertio iracundia michi
coduentt: Virbellator deficiens per
inopiam et uir sensatus contemptus
inoquitrans greditur aiustitia ad pecca¬
tum ds parauit eum ad rompheam:
diae species difficiles et periculosae
michi ap̃paruer difficile exuitur¬
necotians anegligentia: et non iusti¬
ficabitur cauipo a peccatis labiorum

Expanded text:
delectabit virum suum et ossa illius delectabit virum suum et ossa illius inpinguabit disciplina illius datus Dei mulier sensata et tacita non est inmutatio eruditae animae gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non est digna continentis animae sicut sol oriens mundo in altissimis Dei sic mulieris bonae species in ornamentum domus eius lucerna splendens super candelabrum sanctum et species faciei super aetatem stabilem columnae aureae super bases argenteas et pedes firmi super plantas stabilis mulieris fundamenta aeterna super petram solidam et mandata Dei in corde mulieris sanctae in duobus contristatum est cor meum et in tertio iracundia mihi advenit vir bellator deficiens per inopiam et vir sensatus contemptus et qui transgreditur a iustitia ad peccatum Deus paravit eum ad rompheam duae species difficiles et periculosae minegotians a neglegentia, et non iustificabitur caupo a peccatis labiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ram illorũ duplex mulier fortis
cuie&uirũ suũ: et annos uitae il¬
oblincace implebit Parsbona:
unuliepbona in parte bona timen¬
mu dbodabitur uiro profactis
boni Diuitis aut̃ et pauperis cor
bonu  in omni tẽpore uultus illorũ
bularis : Atrib timuit cormeũ: et
nquarto facies mea metuit Dela¬
niiaciuitatis et collectio populi
cica lumnia mendax: suꝑ mortẽ
omnia grauia Dolor cordis et lu¬
otus mulier ⁊elotipa In muliere
iotipa : flagellũ linguae om̃ib
cõmunicans : Sicut boum iugum
quod mouetur : ita et mulier ne¬
quam: qui tenet illã : quasi qui ap¬
prebendat scorpionem Mulier
ebriosa ira magna et contumelia :¬
et turpitudo illius non conteget
fornicatio mulieris : in extollentia
oculorũ. et inpalpebris illius agno¬
scctur Infilia non a uertente se
firma custodiã : ne inuenta occasi¬
one utatur se Ab omni irreueren¬
proxima bibet: et contra omnem
palum sedebit: et contra omnem
sagittã aperiet pharetrã donec
deficiat Gratia mulieris sedule

Expanded text:
ex mulier fortis oblectat virum suum et annos vitae illius in pace implebit pars bona mulier bona in parte bona timentium Deum dabitur viro pro factis bonis divitis autem et pauperis cor bonum in omni tempore vultus illorum hilaris a tribus timuit cor meum et in quarto facies mea metuit delatura civitatis et collectio populi et calumniam mendacem super mortem omnia gravia dolor cordis et luctus mulier zelotypa in muliere infideli flagellum linguae omnibus communicans sicut boum iugum quod movetur ita et mulierem nequam qui tenet illam quasi qui adprehendat scorpionem mulier ebriosa ira magna et contumelia et turpitudo illius non contegetur fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscetur in filia non avertente se firma custodiam ne inventa occasione utatur se ab omni inreverenproxima bibet et contra omnem palum sedebit et contra omnem sagittam aperiet faretram donec deficiat gratia mulieris sedulae
Abbreviated transcription (Latin):
Iui conseruat uerbũ : multiplicat
orationem Sacrificiũ salutare
est attendere mandatis et discedere
ab omni iniquitate et propitiatio¬
nem uitare sacrificii sup iniustitias:
et dep̃catio ꝓpeccatis recedere
ab iniustitia Retribuit gratiã qui
offert similaginem : et qui facit
miscdiam offert sacrificiũ Bene¬
placitũ ẽ dnõ recedere ab iniquita¬

Expanded text:
ui conservat legem, multiplicat orationem. Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate: et propitiatio, litare sacrificium super injustitias; et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia. Retribuit gratiam, qui offert similaginem; et qui facit misericordiam, offert sacrificium. Beneplacitum est Domino recedere ab iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
cundus prouocatrixas : qui patiens
ẽ mitigat suscitatas Iter impiorũ
quasi sepes spinarũ : uia ustorum
absq offendiculo Filius sapiens
laetificat patrem : et stultus homo
despicit matrem suã. Stultitia gau¬
dium stulto : et uir prudens dĩriget
gressus dissipantur cogitationẽs
ubi non est consiliũ: ubi uero plures
sunt consiliarii confirmantur
Laetatur homo inscientia oris sui
et sermo oportunus ẽ optimus
Semita uitae sup cruditum : ut de¬
clinet de inferno nouissimo Domũ
superborũ demolictur dñs et fir¬
mos faciet terminos uiduae
bominatio dni cogitationes malȩ:
Aet purus sermo pulcherrimus
firmabitur abeo Conturbat do¬
mum suã qui sectatur auaritiã :
qui aut̃ odit munera uiuet Mens
iusti meditatur oboedientiam: os
impiorũ redundat malis. Longe ẽ
dñs ab impis : et orationes iustorũ
exaudiet Lux oculorũ lactificat
animã: fama bona impinguat ossa
Auris quae audit increpationes

Expanded text:
cundus prouocat rixas: qui patiens cundus prouocat rixas: qui patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustorum absque offendiclaetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam. Stultitia gaudium stulto: et vir prudens diriget gressus suos. Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur. Laetatur homo in sententia oris sui: et sermo opportunus est optimus. Semita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Domum superborum demolietur Dominus: et firmos faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sectatur auaritiam: qui autem odit munera, uiuet. mens iusti meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit increpationes
Abbreviated transcription (Latin):
irridet disciplinã patrissui: qui aut̃
iustodit increpationes astutior fiet
domus iusti plurima fortitudo : et
infructb impii conturbatio labia
insientium disseminabunt scientiã :¬
corstultorũ dissimile erit Victimȩ
impiorũ ab ominabiles dño : uota
iustorũ placabilia. Abominatio ẽ
dno uia impu: qui sequitur iustitiã
diligitur ab eo Doctrina mala dese¬
rentiuiã qui increpationes odit
morietur infernus et perditio corã
dño : quanto magis corda filiorum
hominũ Non am̃at pestilens eũ qui
se corripit: nec ad sapientes gradi¬
tur Corgaudens exhilarat̃ faciem
inmerorẽ animi deicitur spiritus
Corsapientis quaeret doctrinã : et
os scultorũ pascetur imperitia Om̃s
dies pauperis mali : secura mens qͥasi
iuge conuiuium Melius ẽ parum
cum timore dñi : quam thesaurima
gni et insatiabiles. Celius est
uocare adolera cũ caritate : quam
aduitulũ saginatũ cũ odio Vlir ira¬

Expanded text:
inridet disciplinam patris sui qui autem inridet disciplinam patris sui qui autem custodit increpationes astutior fiet domus iusti plurima fortitudo et in fructibus impii conturbatur labia sapientium disseminabunt scientiam coimpiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam vitae: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum non amat pestilens eum qui se corripit nec ad sapientes graditur cor gaudens exhilarat faciem in maerore animi deicitur spiritus cor sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali secura mens quasi iuge convivium melius est parum cum timore Domini quam thesgni et insatiabiles. melius est uocari ad holera cum caritate quam ad uitulum saginatum cum odio. uir ira
Abbreviated transcription (Latin):
testis fidelis et profert mendacia
uersipeis Intimore dni fiducia for¬
ucudinis et filuis eius erit spes. limor
dnĩ fonsuitae : ut declinent aruina
moros Inmultitudine popłi dignitas
rens et in paucitate plebis ignõminia
principis Qui patiens ẽ multa guber¬
hatur prudentia : qui aut̃ impãtiens
ẽ exaltat stultitiã suã. Vita carnium
sanitas cordis putredo ossum inuidia
Qui calumniatur egentem. ex probrat
factorieius honorat aut̃ eum qui
miseretur paciperis Inmalitia sua
rusellctur impius sperat aut̃ iustus
inmorte sua Incorde prudentis re¬
quiescit sapientia : et indoctos quoq
crudiet N ustitia eleuat gentem :
eniseros facit populos peccãtũ Acce¬
pulis esegiminister intelligens: ira¬
cundiam eius inutilis sustinebit Respon
ornat scientiã : os fatuorũ ebullit
stultitu Inomni loco oculi dñi contẽ¬
plantur bonos et malos lingua pla¬
oabilis lignũ uitae : quae aut̃ immo¬
derata e conteret spiritũ. Stultus

Expanded text:
testis fidelis: et profert mendacia testis fidelis: et profert mendacia versipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carnium, sanitas cordis: putredo ossium, invidia. Qui calumniatur egentem, exprobrat factori ejus: honorat autem eum, qui miseretur pauperis. In malitia sua expelletur impius: sperat autem justus in morte sua: in corde prudentis requiescit sapientia, et indoctos quosque erudiet. Justitia elevat gentem: miseros facit populos peccatum. Acceptus est regi minister intelligens: iracundiam ejus inutilis sustinebit. Cap. ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur malos et bonos lingua placabilis lignum vitae quae inmoderata est conteret spiritum stultus
Abbreviated transcription (Latin):
seus Domus impiorũ delebitur :
tabernacula iustorũ germinabunT
st uia quae uidetur homini iusta
nouissima aut̃ eius deducunt ad
mortem Risus dolore miscebitur :
et extrema gaudu luctus occupat
Vus suis replebitur stultus: et sup
eum erit uirbonus In nocens credit
omni uerbo : astutus considerat gres¬
sus suos Sapiens timet et declinãt a
malo stultus transilit et confidit
Impatiens operabitur stultitiã : et
uir uerbosus odiosus .ẽ. Possidebunt
paruuli stultitiã et astuti ex pecta¬
bunt scientiã Iacebunt mali ante
bonos: et impui ante portas iustorũ
Etiam proximo suo pauꝑ odiosus erit:
Amiciuero diuitũ multi. Qui despicit
proximũ suũ peccat: qui aut̃ misere¬
tur pauperibeatus erit Qui credit¬
operantur malũ Miscdia et ueritas
praeparant bon& in omni opere erit
Ebaendantia ubi aut̃ uerba sunt plu¬
sima ibi frequenter egestas Corona
sapientium diuitiae cõrũ: fatuitas
sclcorũ imprudentia Liberat animas

Expanded text:
neus. domus impiorum delebitur: neus. domus impiorum delebitur: tabernacula uero iustorum germinabunt. est uia, quae uidetur homini iusta: nouissima autem eius deducunt mortem. Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Viis suis replebitur stultus, et super eum erit vir bonus. Innocens credit omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui deproximum suum, peccat, qui autem miseretur pauperi, beatus erit. Uboperantur malum: misericordia et veritas praeparant bona. In omni opere erit abundantia: ubi autem verba sunt plurima, ibi frequenter egestas. Corona sapientium, divitiae eorum: fatuitas stultorum, imprudentia. Liberat animas
Abbreviated transcription (Latin):
poces or sisult cibi in noualibus
peccatet alii congregantur absq iudi¬
sad qui parcit uir g̃e. odit filiũ suum
co Qt qiigit illũ instanter crudit
qua co medit et replec animam suã:
iufcsnut impiorũ insaturabilis
noens mulier aedificat domũ suã
Sinigiens entructa quoq destruet
unibus Ambulans recto itinere &
muer dm̃ : despicitur ab eo qui in fam
omdiuruia Inore stulti uirga suꝑ¬
hide labia sapientiũ custodiunt eos
bibi non sunt boues p̃sepe uacuũ est :
ubi non plurimae segetes ibi manife¬
o sortitudo bouis Testis fidelis non
mentietur : profert mendaciũ dolo¬
nistesus Quaerit derisor sapientiam
si non inueniet : doctrina pruden¬
tum facilis Vlade contra uirũ stultũ:
tunescit labia prudentiae: Sapien
tia callidiẽ intelligere uiam suam :
et imprudentia stultorũ errans
Stultis illudit peccatũ: inter iustos
morabitur gratia Cor quod nouit
amaritudĩnem animae suae : in
eaudio eius non miscebitur extra¬

Expanded text:
peccatoris multi cibi in novalibus peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destruet manibus ambulans recto itinere et timens Deum despicitur ab eo qui infami graditur via in ore stulti virga superbiae labia bi non sunt boves, praesepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentitur: profert autem mendacium dolosus testis. Quaerit derisor sapientiam, et non inveniet: doctrina prudentium facilis. Vade contra virum stultum, et nescit labia prtia callidi est intellegere uiam suam, et inprudentia stultorum errans. stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extra
Abbreviated transcription (Latin):
agunt cuñcta consilio reguntur sapi¬
entia Substantia festinata minuetu
quae aut̃ paulatim colligitur manu
multiplicabitur. Spes quae differ¬
tur affliget animã : lignum uitae
desideriũm ueniens Qui detrahit ali¬
cuirei ipse se infuturũ obligat: qui
aut̃ timet p̃ceptũ in pace uersabitu
Lex sapienti fons uitae : ut declinet
aruina mortis Doctrina bona da¬
bit gratiã mitinere contẽptorũ uora¬
go Astutus omnia agit cũ consilio
qui aut̃ fatuus ẽ. a pẽriet stultitiam
Nuncius impii cadet in malũ: legatus
fidelis sanitas Egestas et ignominia
ei qui deserit disciplinã : qui autem
adquiescit arguenti glorificabitur
desideriũsi cõpleatur : delectat an¬
mam Detestantur stultieos qui fugi¬
unt mala Qui cũ sapientib gradiui
sapienserit : amicus stultorũ effi¬
cietur similis Peccatores ꝑsequna
malũ et iustis retribuentur bona
ponus relinquet hercdes filios et ne¬
Bons setluscbditur iusto substantia

Expanded text:
agunt cuncta consilio, reguntur sapiagunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum uorago astutus omnia agit cum consilio qui autem fatuus est aperit stultitiam nuntius impii cadet in malum legatus fidelis sanitas egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam qui autem adquiescit arguenti glorificabitur desiderium si conpleatur delectat animam detestantur stulti eos qui fugiunt mala qui cum sapientibus graditur sapiens erit amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur malum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto substantia
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ẽ iter aut̃ impiorũ decipiet eos¬
Non inueniet fraudulentus luerũ e
substantia hominis erit auri precium
Insemita iustitiae uita: iter aut̃ dam
um ducit ad mortem Filius sapieneu
doctr ina patris : qui aut̃ illusores
non audit cũ arguitur De fructdor
homo saturabiturbonis anima at
p̃uaricatorũ iniqua Qui custodit
os suũ custodit animãsuã : quiaut
in consideratus ẽ ad loquendã sentdat
mala Vult et non uult piger : anim
aut̃ operantiũ impinguabitur Mem¬
bum mendax iustus detestabitur im¬
pius aut̃ confundit et confundetur
Iustitia custodit in nocentis uiã: impͥi¬
etas uero peccatorem supplantat
Est quasi diues cũ nichil habeat. et est
quasi pauper cũ in multis diuitus st̃
Redemptio animae uiri diuitiae suȩ
qui a ut̃ pauper ẽ increpationemnon
sustinet Lux iustorũ laetificat : lucer¬
na aut̃ impiorũ extinguetur Inter
supbos semp iurgia sunt : qui autem

Expanded text:
justus est: iter autem impiorum decipiet eosjustus est: iter autem impiorum decipiet eosNon inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. In semita juum ducit ad mortem. Filius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
Via stulti recta inoculis eius : qui aut̃
sapiens ẽ Audit consilia fatuus statĩ
indicat irã suam : qui aut̃ dissimulat
iniuriã callidus ẽ. Qui quod nouit
loquitur. index iustitia e ẽ : qui aut̃
mentitur: testis ẽ fraudulentus
Est qui promittt et quasi gladio
pungitur conscientiae : lingua
aut᷑ sapientiũ sanitas ẽ Labium
ueritatis firmũ erit in perpecuũ :
qui aut̃ testis ẽ repentinus concin¬
nat linguã mendacii Dolus incor¬
de cogitantiũ mala : qui aut̃ inueni¬
unt pacis consilia sequitur eosgau¬
dium Non contristabit iustũ quicqͥd
ei acciderit: impi aut̃ replebunti
malo Abominatio est dño labia
mendacia : qui aut̃ fideliter agunt
placentei homo uersutus celãt sci¬
entiam : et cor insipientiũ prouocat
stultitiã. Manus fortiũ dominabit̃
quae aut̃ remissa ẽ tributis seruiet
Meror incorde uirihumiliabit eũ:¬
et sermone bono lactificabitur¬
Qui negligit damnũ propt̃ amicũ

Expanded text:
Via stulti recta in oculis ejus: qui autem Via stulti recta in oculis ejus: qui autem sapiens est, audit consilia. Fatuus statim indicat iram suam: qui autem dissimulat injuriam, callidus est: Qui quod novit loquitur, index justitiae est: qui autem mentitur, testis est fraudulentus. Est qui promittit, et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. Labium veritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii. Dolus in corde cogitantium mala, qui autem ineunt pacis consilia, sequitur eos gaudium. Non contristabit justum quidquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. Abominatio Domino labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit et sermone bono laetificabiturQui negligit damnum propter amicum,