comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piscendo enim uisibilia. iniusibiles uir¬
tutes amisit. Que gͦ interiorẽ fructũ
ꝑ exteriorẽ uisum ꝑdidit. ꝑ oculum
corporis p̃dam ꝑtulit cordis. Unde nob̾
ad custodiendam cordis mundiciam
exteriorũ quoꝙ sensuum disciplina
seruanda est. Nlam quantalibet uirtu¬
te mens polleat. quantalibet grauita¬
te uigeat. carnales tamen sensus pu¬
erile quiddam exterius ꝑstrepunt.
& nisi interioris grauitatis pondere.
& quasi iuuenili quodam uigore re¬
frenent᷑: ad fluxa queꝙ & leuia men¬
ac puerile caro sapere potuit: iuueni¬
li sapientie iugore restringat. Ait
enim. Repigi fedus cum oculis meis.
Et quia non in se actionem tantũmͦ.
sed etiam cogitationẽ lixxurie extin¬
xit. secutus adiunxit: ut ne cogitarẽ
quidem de uirgine. Sciebat nimirũ
litxuriam in corde esse refrenandam:
cenderet. & ab electis suis non solũ
luxuriam carnis. sed etiam cordis a¬
boleret dicens. Scriptum est. Non

Expanded text:
piscendo enim visibilia, invisibiles virpiscendo enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Quae ergo interiorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde nobis ad custodiendam cordis munditiam exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt, et nisi interioris gravitatis pondere et quasi juvenili quodam vigore refrenentur, ad fluxa quaeque et levia menac puerile caro sapere potuit, juvenili sapientiae vigore restrinxit. Ait enim: Pepigi foedus cum oculis meis. Et quia non in se actionem tantummodo, sed et cogitationem luxuriae exstinxit, secutus adjunxit: Ut ne cogitarem quidem de virgine. Sciebat nimirum luxuriam esse in corde refrenandam, cenderet, et ab electis suis non solum luxuriam carnis, sed etiam cordis aboleret, dicens: Scriptum est: Non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semel species forme cordi ꝑ oculos il¬
ligata. uix magni luctaminis manu
soluitur. Ne gͦ quedam lubrica in co¬
gitatione uersemus. ꝓuidendum no¬
bis est. quia intueri non decet. qđ ñ
licet concupisci. Ut enim munda mens
in cogitatione seruetur. a lascuna
uoluptatis suȩ deprimendi sunt ocu¬
li: quasi quidam raptores ad culpã.
Neq enim eua lignum uetitum conti¬
gisset. nisi hunc prius incaute respi¬
ceret. Seriptum quippe est. Nidit mu¬
lier qđ bonum esset lignum ad ues¬
cendum. & pulchrum oculis. aspectuq
delectabile: & tulit de fructu illius ce¬
S comediti. Hino gͦ pensandum ẽ. quan¬
to debemus moderamine erga illici¬
ta uisum restringere nos qui marta¬
liter uiuimus. si & mater uiuentiũ
ꝑ oculos ad mortem uenit. Hinc eti¬
am sub iudeȩ uoce quȩ exteriora
uiuendo concupiscens. bona interi-¬
ora ꝑdiderat: ꝓpħa dicit. Oculus m̃s
dep̾datus est animam meam. Concu¬

Expanded text:
 semel species formae cordi per oculos il semel species formae cordi per oculos illigata vix magni luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam lubrica in cogitatione versemus, providendum nobis est; quia intueri non decet quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur a lascivia voluptatis suae deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incaute respiceret. Scriptum quippe est: Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et tulit de fructu illius, et comedit . Hinc ergo pensandum est quanto debeamus moderamine erga illicita visum restringere nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens bona interiora perdiderat, propheta dicit: Oculus meus depraedatus est animam meam . Concu
Abbreviated transcription (Latin):
quis uͦ ꝑ has corporis fenestras in cau¬
te exterius respicit. plerumq in de¬
lectatione peccati etiam nolens cadit:
atq obligatus desideriis. incipit uel¬
le quȩ noluit. Preceps quippe am¬
ma dum ante non ꝓuidet. ne in¬
caute uideat qđ concupiseat: cȩca
post incipit desiderare qđ uidet.
Unde & ꝓpħe mens que subleuata ss¬
pe mysteriis internis intereat: quia
alienam coniugem incaute uidit.
obtenebrata postmodum sibimet il¬
licite coniunxit. Sc̃s autẽ uir quia
acceptis corporis sensib uelut subiectis
ministris quidam ȩquissimus iudex
prȩest. culpas conspicit antequam ue¬
niant: & uelut insidianti morti fene¬
stras corporis claudit. dicat. Pepigi fedus
cum oculis meis. ut ne cogitarẽ quidẽ
de uirgine. Ut enim cogitationes cordis
caste seruare potuisset. fedus cũ oculis
pepigit: ne prius incaute aspiceret.
qđ postinodum inuitus amaret. Ual¬
de namq est qđ caro deorsum trahit.¬

Expanded text:
quis vero per has corporis fenestras incauquis vero per has corporis fenestras incaute exterius respicit, plerumque in delectationem peccati etiam nolens cadit; atque obligatus desideriis, incipit velle quod noluit. Praeceps quippe anima dum ante non providet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca post incipit desiderare quod vidit. Unde et Prophetae mens, quae sublevata saepe mysteriis internis intererat, quia alienam conjugem incaute vidit, obtenebrata postmodum sibimet illicite conjunxit . Sanctus autem vir, qui acceptis corporis sensibus velut subjectis 679 ministris quidam aequissimus judex praeest, culpas conspicit antequam veniant, et velut insidianti hosti fenestras corporis claudit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Ut enim cogitationes cordis caste servare potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incante aspiceret quod postmodum invitus amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit, et
Abbreviated transcription (Latin):
sensus habet. Uisus quippe. auditus.
gustus. odoratus. & tactus. quasi que¬
dam uie mentis sunt. quib foras ue¬
niat. & ea quȩ extra eius sunt sub¬
stantiam concupiseat. Per hos cenim
corporis sensus. quasi ꝑ fenestras quas¬
dam exteriora quȩq anima respicit.
respiciens concupiscit. Hinc &enim
iheremias ait. Ascendit mors ꝑ fenestras
nr̃as. ingressa est domos nr̃as. Mors qͥp¬
pe ꝑ fenestras ascendit. & domos in¬
gredit᷑: cum ꝑ sensus corporis concu¬
piscentia ueniens. habitaculũ m̃tis
intrat. Quo contra hoc qđ sȩpe iam
diximus de iustis ꝑ isaiam dr̃. Qui
sunt isti qui ut nubes uolant. & qua¬
si columbe ad fenestras suas: Iusti
namq uolare ut nubes dicti sunt:
quia a terrenis contagiis subleuan¬
tur. Et quasi columbȩ ad fenestras
suas sunt: quia ꝑ sensus corporis.
exteriora quȩq intentione non res¬
piciunt rapacitatis. eosq foras non
rapit concupiscentia carnalis. Quis¬

Expanded text:
sensus habet, visus quippe, auditus, sensus habet, visus quippe, auditus, gustus, odoratus et tactus, quasi quaedam viae mentis sunt quibus foras veniat, et ea quae extra ejus sunt substantiam concupiscat. Per hos etenim corporis sensus quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Unde etiam Jeremias ait: « Ascendit mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras. » Mors quippe per fenestras ascendit et domos ingreditur, cum per sensus corporis concupiscentia veniens habitaculum mentis intrat. Quo contra hoc quod saepe jam diximus de justis per Isaiam dicitur: « Qui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Justi namque volare ut nubes dicti sunt, quia a terrenis contagiis sublevantur; et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia per sensus corporis exteriora quaeque intentione non respiciunt rapacitatis, eosque foras non rapit concupiscentia carnalis. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ spualiter inuestigat: a uerborũ
eius uberib sanguis nobis ꝓ lacte
respondeat. Si quando uͦ que dam
mystica in suoꝵ oꝑum narratione
ꝑmiset. ad hec necesse est ut mens
concita redeat. ad que hanc ipse ut
datur intelligi ordo loquentis uocat.
Nam sc̃s uir postquam ea que si¬
bi ꝑ flagellum dñi fuerant inflicta
flagellum fuerit innotescit: sic ui¬
te suȩ hystoriam texens. ut ei ꝑ ra¬
rum aliquid qđ allegorice intelli¬
gi possit interserat: quatinus & ex
magna parte hystorica sint quȩ
memorat. & camen aliquando ꝑ hec
eadem ad spũalem intelligentiam
consurgat. Qua itaq fortitudine
ab om̃i lapsu exteriora sua custo¬
diȩ interioris disciplina constrinxe
rit. insinuat dicens. Pepigi fedus
cum oculis meis. ut ne cogitarem
quidem de uirgine. Cum sit inui¬
sibilis anima. nequaquã corporea¬
rum rerum delectatione tangitur.
nisi qđ inherens corpori quasi quędam
egrediendi foramina eiusdem corporis

Expanded text:
est spiritaliter investiget, a verborum est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus sanguis nobis pro lacte respondeat. Si quando vero quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat, ad quae hanc ipse, ut datur intelligi, ordo loquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta flagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitudine ab omni lapsu exteriora sua custodiae interioris disciprit, insinuat dicens: VERS. 1. Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. - Cum sit invisibilis anima, nequaquam cor earum rerum delectatione tangitur, nisi quod inhaerens corpori, quasi quaedam egrediendi foramina ejusdem corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ salomonẽ quoꝙ dicit᷑. Qui fortiter
p̃mit ubera ad eliciendum lac. expri¬
mit butyrum: & qui uehementer e¬
mulget᷑ elicit sanguinem. Ubera qͥp¬
pe fortiter p̃iminus. cum uerba sacri
eloquii subtili intellectu pensamus.
Qua pressione dum lac quęrimus. bu¬
tyrum inuenimus: quia dum nutriri
uel tenui intellectu quęrimus. uberta¬
te interne pinguedinis unguimur. Qđ
tamen neo nmiȩ nec semꝑ agendũ est.
ne dum lac quęritur. ab uberib san¬
guis sequatur. Plerumq &enim quida
dum uerba sacri eloquii plusqua de¬
bent descutiunt. in carnalẽ intellectũ
cadunt. Sanguinem quippe elicit qui
uebementer emulgetur. quia carnale
efficitur. hoc qd ex inmia sp̃s discussi¬
one sentitur. Unde necesse est. ut beati
iob oꝑa quȩ inter increpantiũ amico¬
rum uerba iccirco narrat. ne afflicta
mens illius in desꝑationẽ deficiat:
uxta pondus hystorie ꝑscrutemur.
ne si hec animus plusquã necesse

Expanded text:
per Salomonem quoque dicitur: Qui fortiter per Salomonem quoque dicitur: Qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum; et qui vehementer emungit, elicit sanguinem . Ubera quippe fortiter premimus, cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus, quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie nec semper agendum est, ne dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis sequatur. Plerumque etenim quidam dum verba sacri eloquii plus quam debent discutiunt, 678 in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit, qui vehementer emungit, quia carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitur. Unde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
tere fugimus. quasi cortice̾ subtrabimꝰ.
Et dum plerumq intellectum lutere se¬
quimͦ. quasi corticem reseruamus. Dũꝙ
ab ipsis cortex lutere subducit᷑. allego¬
riȩ candor interior demonstrat᷑. Et dũ
cortex relinquitur. exterioris intelligen¬
tiȩ uirentia exempla monstrant᷑. Qͥs
bene iacob in aquȩ canalib posuit. qr
& redemptor nrͣ in libris eas sacre sci¬
entiȩ. quib nos intrinsecus infundim᷑¬
infixit. Has aspicientes arietes cum
ouib coeunt: quia rationales nr̃i sp̃s
dum in earum intentione defixi sunt.
singulis quibꝙ actionib ꝑmiscentur.
ut tales fȩtus oꝑum ꝓcreent̃. qualia
exempla p̃cedentium in uocib p̃cepto¬
rum uident. & diuersum colorẽ ꝓles
boni oꝑis habeat: quia & ñnuquam
subtracto lutere cortice acutius int̾¬
na considerat. & reseruato ñnũ quam
hystorie teginine bene se in exterio
sunt. aliquando exterius obseruandȩ:

Expanded text:
terae fugimus, quasi corticem subtrahimus, terae fugimus, quasi corticem subtrahimus, et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur, et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident; et diversum colorem proles boni operis habeat, quia et nonnunquam subtracto litterae cortice, acutius interna considerat, et reservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in exteriorsunt, aliquando exterius observandae,
Abbreviated transcription (Latin):
P osuitꝙ eas in canalib in quib effun¬
debat᷑ aqua. ut cum uenissent gre¬
ges ad bibendum. ante oculos habe¬
conciperent. Factumꝙ est ut ipso ca¬
lore coitus oues intuerent᷑ uirgas & pa¬
rerent maculosa & uaria: & diuerso colo¬
re resꝑsa. Quid ẽ enim uirgas uirides
Imigdalinas. atq ex platanis. ante ocu¬
Aps gregum ponere. nisi ꝑ scripturȩ sa¬
trȩ seriem antiquoꝵ patrum uitas att
sententias in exemplum popłis p̾bere:
Que nimirum quia uxta rationis exa¬
men recte sunt: uirgę nominantur.
Quib ex parte corticẽ subtrahit. ut in
his quȩ expoliantur. intimus candor
appareat: & ex parte corticẽ seruat. ut
sicut fuerant exterus in uiriditate
ꝑmaneant. Uariusq uirgarum color effi¬
cit᷑. dum cortex ex parte subtrabitur.¬
& ex parte retinet᷑. Ante consideratio¬
nis enim nr̃ȩ oculos p̾cedentiũ patrũ
sententiȩ quasi uirge uariȩ ponunt᷑.
in quib dum plerumq intellectum lit¬

Expanded text:
Posuitque eas in canalibus, in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent greges ad bibendum, ante oculos habeconciperent. Factumque est ut ipso calore coitus, oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praecedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum lit
Abbreviated transcription (Latin):
dum nos quasi licenter letos aspi¬
ciunt. audacter ipsi ad illicita re
am letus debeat tuneri. necesse ẽ ut
ipse uultum sui conditoris sine ces¬
satione timeat. Illi &cnim merti
difficile de leticia creditur. que qđ
se ꝓ amore dni continue affligat.
a subditis scitur. Que enim inces¬
santi ęstu spũalis desiderii suꝑna
appetit. ualde de ea in dubium ue¬
nit. hoc qđ aliquando aute homines
hilarescit. Unde & isdem beatus iob.
non longe post dicturus est. Semꝑ
enim quasi cumentes suꝑ me fluctꝰ
timui dm̃. Sio quippe metuebat
iudicem suum. quasi sub immninen¬
tes impetus fluctuum iam iamq mo¬
riturus. Cuius gͦ ita mentẽ meror
diuini timoris infuderat. recte hila¬
ritatẽ illius subditi non credebant:
quia cogebantur ridenti non crede¬
re. cuius cor in timore conditoris
nouerant. quem continua mesticia
non inconuenienter accipit᷑. qđ ꝓtinꝰ
subinfertur. Et lux uultus mei non
cadebat in terra. Seriptum quippe ẽ¬

Expanded text:
dum nos quasi licenter laetos aspidum nos quasi licenter laetos aspiciunt, audacter ipsi ad illicita resam laetus debeat timeri, necesse est ut ipse vultum sui conditoris sine cessatione timeat. Illi etenim menti difficile de laetitia creditur, quae quod se pro amore Domini continue affligat a subditis scitur. Qui enim incessanti aestu spiritalis desiderii superna appetit, valde de eo in dubium venit hoc, quod aliquando ante homines hilarescit. Unde et isdem beatus Job non longe post dicturus: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum . Sic quippe metuebat judicem suum, quasi subimminentes impetus fluctuum, jamjamque moriturus. Cujus ergo in mentem moeror divini timoris infuderat, recte hilaritati illius subditi non credebant, quia cogebantur ridenti non credere, cujus cor in timore conditoris noverant quam continua moestitia non inconvenienter accipitur, quod protinus subinfertur: Et lux vultus mei non cadebat in terram. Rec. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
templari noscitint: semꝑ in oblecta¬
tione iufima. quasi in conuallibus
conuepsant᷑. Et quoddam lucrũ uel
parum stipendii inueniunt. cum
clamore currunt: quua hoc abstra¬
bere etiam uirgando moliunt᷑. In con¬
ualle enim reꝑtis singulis cum cla¬
more currere ẽ: subortis causarum
occasionib. etiam ꝓ parua stipe liti¬
gare. Plerumq autẽ quẽ scm̃ actio
bona ostentat. oborta terreni cõmo¬
di occasio examinat. Uideas namꝙ
non nullos iam sublimia agere. iam
in abstinentie. iam in doctrinę oꝑe
patrũ p̃cedentium exempla sectari:
fructum conuallis inuenerint. ad
hoc cum clamore currunt: quia
disrupta ad illud suꝑducte scĩta¬
tis tranquillitate ꝓsiliunt. Posst̃¬

Expanded text:
templari nesciunt, semper in oblectatemplari nesciunt, semper in oblectatione infima quasi in convallibus conversantur et dum quodlibet lucrum vel parvi stipendii inveniunt, cum 652 clamore currunt, quia hoc abstrahere etiam jurgando moliuntur. In convalle enim repertis singulis cum clamore currere, est subortis causarum occasionibus etiam pro parva stipe litigare. Plerumque autem quem sanctum bona actio ostentat, oborta terreni commodi occasio examinat. Videas namque nonnullos jam sublimia agere, jam in abstinentiae, jam in doctrinae opere patrum praecedentium exempla sectari; fructum convallis invenerint, ad hoc cum clamore currunt, quia dirupta ad illud superductae sanctitatis tranquillitate prosiliunt. Vet
Abbreviated transcription (Latin):
si illud comedunt unde in extre¬
mo uite. supplicioꝵ asꝑa ꝓferan¬
tur. Qui dum non frugem diui¬
ni eloquii concupiscunt. sed et
rerum temporalium ambitũ ser¬
uiunt: nequaquã pane tritici. sed ra¬
dice iuniꝑi satiant᷑. Ipsa quippe eos
ab iis atq infimis oborta occupant.
quȩ illos more iumꝑi postmodum
ex duricia retributionũ. uelut ex
asꝑitate foliorum pungant. Contẽp¬
nentes namq dm̃ hic mimime sen¬
tiunt. quantũ sit mali qđ agunt.
Adhuc enim uniꝑi radicẽ comedunt.
sed huius radicis quã sint rami as¬
ꝑi non attendunt: quia nimirum
praua actio modo quasi ex radice
delectat in culpa. sed postmodum
quasi ex ramis punget in pęna. Ubi
& bene subiungitur. Qui de con¬
uallib ista rapientes. cum singula
repperissent. ad ea cum clamore
currebant. In comparatione uideli¬
cet suꝑnorum. omĩs p̾sens uita con¬
uallis ẽ. Hii autẽ quia sublimia
montium. id es fortia acta scõꝵ con¬

Expanded text:
si illud comedunt, unde in extresi illud comedunt, unde in extremo vitae suppliciorum aspera proferuntur. Qui dum frugem divini eloquii non concupiscunt, sed ad rerum temporalium ambitum serviunt, nequaquam pane tritici, sed radice juniperi satiantur. Ipsa quippe eos ab imis atque infimis oborta occupant, quae illos more juniperi postmodum ex duritia retributionum velut ex asperitate foliorum pungant. Contemnentes namque Deum hic, minime sentiunt quantum sit mali quod agunt. Adhuc enim juniperi radicem comedunt, sed hujus radicis quam sint rami asperi non attendunt, quia nimirum prava actio modo quasi ex radice delectat in culpa, sed postmodum quasi ex ramis pungit in poena. Ubi et bene subjungitur: Qui de convallibus ista rapientes, cum singula reperissent, ur.---In comparatione videlicet supernorum, omnis praesens vita convallis est. Hi autem quia sublimia montium, id est fortia acta sanctorum con
Abbreviated transcription (Latin):
nib adipisci non possunt: speciem
scĩtatis appetunt. Habitum uenera¬
tionis sumunt. imitatores antiquo¬
rum patrum uideri concupiscunt.
Et quȩdam quidem parua ac leuia
ꝑagunt. sed eoꝵ fortia & quȩ ex so¬
lius caritatis radice ꝓdeunt. unita¬
ri contempnunt. Hii uidelicet herbas
edunt: quia magna negligunt. et
uilib saciantur. Plerumꝙ tamen eti-¬
am quedam quasi robustiora oꝑa
exercent: sed intentionẽ rectam in
eisdem oꝑib non tenent. Quibus
ꝓfecto arborum cortices mandere ẽ:
exteriores electoꝵ actus assumere.
& intentionem bonam in bonis
actib non habere. Dum enim ꝓ
humana laude recta oꝑa exquirt᷑.
sed umitari cor recte oꝑantium ne¬
gligunt: ex solis arborum cortici¬
b replentur. Toto namq desideri¬
O p̃sentis uite głam uel habundan.¬
tiam quęrunt. Unde & recte sub¬
iungitur. Et radix iuniperorũ erat
ꝑ fidem positi. dum plerumq aua¬
riciȩ cogitationib seruiunt: qua.¬

Expanded text:
nibus adipisci non possunt, speciem nibus adipisci non possunt, speciem sanctitatis appetunt, habitum venerationis sumunt, imitatores antiquorum patrum videri concupiscunt, et quaedam quidem parva ac levia peragunt, sed eorum fortia, et quae ex solius charitatis radice prodeunt, imitari contemnunt. Hi videlicet herbas edunt, quia magna negligunt, et vilibus satiantur. Plerumque tamen etiam quaedam quasi robustiora opera exercent, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenent. Quibus profecto arborum cortices mandere est exteriores electorum actus assumere, et intentionem bonam in bonis actibus non habere. Dum enim pro humana laude recta opera exquirunt, sed imitari cor recte operantium negligunt, ex solis arborum corticibus replentur. Toto namque desiderio praesentis vitae gloriam, vel abundantiam quaerunt. Unde et recte subjungitur: Et radix juniperorum erat per fidem positi, dum plerumque avaritiae cogitationibus serviunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cie suȩ dentib dissipare. Herbas
mandunt reꝓbi. cum infirmorũ
inicia irridendo consumunt. Ar¬
borum quoꝙ cortices mandunt.
cum manu ꝑuersi consilii. uite
recte crescentium. tegnen bonoꝵ
oꝑum subtrahunt. Hos autem in
quib dam actib uelut arbores ex¬
poliant. illos uͦ uelut herbas qͥa
despicientes trahunt. quasi que
calcant comedunt. Quorũ dam
iam fortitudine̾ in alta surgen¬
tẽ. ex parte demoliunt᷑. quorũ¬
dam uͦ teneritudinẽ. & adhuc in
umis positam penitus conterunt.
Dicat gͥ. Mandebant herbas. & ar-¬
borum cortices. quia prauis ir¬
risionib in nonnullis exteriora
oꝑa. in nonnullis autẽ ꝑ spem
iurentia corda dissipabant. Uel
quedam ac tenera de antiquis pa¬
trib imitari. Arborum uͦ cortices
edere ẽ. eorum oꝑa suꝑficietenus
agere. sed intentionẽ rectam in
eisdem oꝑib non tenere. Sunt
enim nonnulli qui dum p̃sentis
mundi głam eitsdem mundi actio¬

Expanded text:
tiae suae dentibus 651 dissipare. Herbas tiae suae dentibus 651 dissipare. Herbas mandunt reprobi cum infirmorum initia irridendo consumunt. Arborum quoque cortices mandunt cum manu perversi consilii a vita recte crescentium tegmen bonorum operum subtrahunt. Hos autem in quibusdam actibus velut arbores exspoliant; illos vero velut herbas, quia despicientes trahunt, quasi quae calcant comedunt. Quorumdam jam fortitudinem in alta surgentem ex parte demoliuntur; quorumdam vero teneritudinem et adhuc in imis positam penitus conterunt. Dicat igitur: Mandebant herbas, et arborum cortices, quia pravis irrisionibus in nonnullis exteriora opera, in nonnullis autem per spem virentia corda dissipabant. 31. quaedam ac tenera de antiquis patribus imitari. Arborum vero cortices edere est eorum opera superficie tenus agere, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenere. Sunt enim nonnulli, qui dum praesentis mundi gloriam ejusdem mundi actio
Abbreviated transcription (Latin):
a sola sufficeret: & non uirulen¬
tis ꝑsuasionib. alienam etiam
uitam necarent. Inuident enim
alios esse qđ non sunt: dolent a¬
lios adipisci qđ ꝑdunt. Nam si
qua forte in alioꝵ actib exoriri
bona conspiciunt. mox ea manu
pestiferȩ exꝓbrationis euellunt.
Unde & sequitur. Q mandebant
enim ꝑ herbas. nisi tenera ac ter¬
re ꝓxima bene inchoantiũ uita :
Et quid ꝑ arborum cortices. nisi ex¬
teriora oꝑa eorũ qui iam sublimi¬
a appetunt designant᷑: Praui nam¬
ꝙ cum recta incipientes aspiciunt.
aut irridendo aut quasi consulen¬
do contradicunt. Cum uͦ iam quos¬
dam pensant ad summa ꝓficere:
quia eoꝵ ꝓuectus funditus dissipa¬
re nequeunt. a quibdam illos suis
oꝑib diuertunt. Herbas itaq eis &
arborum cortices mandere est: uel
studia bona inchoantium. uel oꝑa¬
tiones quorũdam iam more arboꝵ
ad suꝑiora tendentium. pestiferis
ꝑsuasionib quasi quibdam mali¬

Expanded text:
a sola sufficeret, et non virulena sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequitur Vetenim per herbas nisi tenera ac terrae proxima bene inchoantium vita, et quid per arborum cortices nisi exteriora opera eorum qui jam sublimia appetunt designantur? Pravi namque cum recta incipientes aspiciunt, aut irridendo, aut quasi consulendo contradicunt. Cum vero jam quosdam pensant ad summa proficere, quia eorum profectus funditus dissipare nequeunt, a quibusdam illos suis operibus divertunt. Herbas itaque eis et arborum cortices mandere, est vel studia bene inchoantium, vel operationes quorumdam jam more arborum ad superiora tendentium pestiferis persuasionibus quasi quibusdam mali
Abbreviated transcription (Latin):
cum tegendis membris uestimenta
querunt. non solum quę tegant. sed
etiam quȩ extollant expetunt: et
contra corporem frigoris. ñ solũ quȩ
ꝑ pinguedinẽ muniant. sed etiam
quȩ ꝑ molliciem delectent: non so¬
lum quȩ ꝑ molliciem tactum mulce¬
ant. sed etiam quȩ ꝑ colorẽ oculos
seducant/ Necessitatis gͥ causam
in usum uoluptatis uertere: quid ẽ
aliud. quam calamitatis suȩ squa¬
lorem miserie sociare: Pressa itaꝙ
tempore aduersitatis eccła: reminis¬
cat᷑ eoꝵ ex quoꝵ merito tanta susti¬
net. & dicat. Qui rodebant in soli¬
tudine. squalentes calamitate & mi¬
seria. Calamitate scilicet ñ squa¬
tatum miseriam non suꝑadderent.
rentis primi culpa meruimus.
Hii uͦ qui calamitati suȩ miseriã
adiungunt: ex cruciatu pȩnȩ. ad
agmentum ꝓrumpunt culpȩ S
utinam tales cum ad melius per¬
mutari despiciunt: ita ꝑuersa
agerent. ut non ea etiam aliis
ꝓpinarent. Utmnam illis mors su¬

Expanded text:
cum tegendis membris vestimenta cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae extollant expetunt; et contra torporem frigoris, non solum quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent; non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed etiam quae per colorem oculos seducant. Necessitatis in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine squalentes calamitate et miseria , calamitate scilicet non squatatum miseriam non superadderent, rentis primi culpa meruimus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors su
Abbreviated transcription (Latin):
crescat. Aliud enum ex infirmitate.
aliud ex temptationis suggestione
sustinent: & quasi quida rectissi¬
mi arbitri inter necessitatẽ uolup¬
subleuant. illam p̾mendo frenant.
Unde fit: ut & si infirmitatis suȩ ca¬
lamitatẽ tolerant. tamen ad squalo¬
rẽ miserie ꝑ negligentiam non des¬
cendant. Hoc ipsum enim esse in ca¬
lamitatẽ est necessitatis naturȩ. ex car¬
nis adhuc corruptibilis infirmitate
sustinere. Quas iudelicet necessitates
cupiebat euadere. qui dicebat. De ne¬
cessitatib meis eripe me. Sciebat e-¬
nim plerumq uoluptatũ culpas ex
necessitatum occafione ꝓrumpere:
& ne quid sponte illicitum admitte¬
ret. hoc ipsum satagebat euelli. qđ
nolens ex radice tolerabat. At contra
gaudent praui in his corruptionis
suȩ necessitatib quia nimirum eas
ad usum uoluptatum retorquent.
Cum enim reficiendis cibo corporib na¬
turȩ seruiunt. ꝑ delectationẽ gule
in uoluptatis ingluuie distendunt᷑:

Expanded text:
crescat. Aliud enim ex infirmitate, crescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbitri inter necessitatem volupsublevant, illam premendo frenant. Unde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est, necessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui dicebat: De necessitatibus meis eripe me . Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere, et, ne quid sponte illicitum admitteret, hoc ipsum satagebat evelli quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis ingluvie distenduntur;
Abbreviated transcription (Latin):
tatib. plerumq plusquã expedit
deseriumus. mentisꝙ curam negligimꝰ.
ex miseria negligentię. infirmitati
nr̃ȩ addimus squalorem culpe. Ne¬
cessitates namq naturales hoc habe¬
re ualde ꝑiculosum solent: qđ sepe¬
in eis minime discernit᷑. quid circa
illas ꝑ utilitatis studium. & quid ꝑ
uoluptatis uicium agat᷑. Crebro etũ¬
necessitati debita reddimus. uolupta
tis uicio deseruimus. & infirmitatis
uelamine ante discretionis oculos
excusatio nr̃a se palliat: ac quasi sub
patrocimo explende utilitatis occul¬
tat. Infirmitatẽ uͦ nature nr̃e ꝑ ne¬
gligentiam relaxare. nirbil ẽ aliud.
quam calamitati miseriam addere:
ao uiciorũ squalorem ex eadem mi¬
seria multiplicarẽ. Unde scĩ uiri. in
om̃e qđ agunt studiosissima inten¬
tione disceruunt. ne quid plus ab
eis nature sue infirmitas quã sibi
debet᷑ exigat. ne sub necessitatis teg¬
mine. in eis uicium uoluptatis ex¬

Expanded text:
tatibus plerumque, plusquam expedit, tatibus plerumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, qin eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro rnecestis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tit. si forte p̾ualeat. etiam uiolent̃
rapit: uideat tales se quasi intra
positos diu tolerasse. atq ex eorũ cul¬
pis usq ad bonerũ quoq pericula
ac detrimenta ꝑuenisse & dicat: qui
rodebant in solitudine. Acsi aꝑte
dicat. Aliena etiam uiolenter rapi¬
endo non roderent. isi prius ipsi
in interiorib siis soli ac uacui. a
uirtutum cultura remanerent.
Bene autẽ eorũ qualitatẽ explicat
dicens. Squalentes calamitate et
miseria. Egra namq caro si studio¬
se curari negligitur. squalore suꝑ
ducto. infirmitate deterius graua¬
t᷑. Et dum calamitati egritudinis
negligentie miseria addit᷑: graui¬
or molestia oborto squalore tole
rat᷑. Natura gͥ bumana bene cõ-¬
dita. sed ad infirmitatẽ uicio ꝓ¬
prie uoluptatis lapsa in calami¬
tatem cęcidit. quia pressa innu¬
meris necessitatib. nichil in hac
uita nisi unde affligeret᷑ inuenit.
Sed cum eisdem naturȩ nr̃e necessi¬

Expanded text:
tit, si fortasse praevalet, etiam violenter tit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se positos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si apedicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desuper ducto in infirmitate deterius gravatur: et dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria additur, gravioratur. Natura igitur humana bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem cecidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi unde affligeretur invenit; sed cum eisdem naturae nostrae necessi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. qui aliena appetunt. sed ea quȩ
appetunt rapere nequaquã possunt.
blandis autẽ sermonib & quasi mol¬
licie dulcedinis concupita abstra¬
here conant᷑: quid aliud quã ter¬
ram lingunt: Quia terrena queq
uirtute nequeunt auferre. molli¬
ciȩ lingue moliunt᷑. Qui uͦ in hoc
mundo aliqua potestate suffulti
sunt: & concupiscentes aliena.
blandiri quidẽ ex fraude despici¬
unt. quia etiam iniusto robore
possunt implere qđ uolunt: hu hoc
qđ appetunt non lambunt. sed ro
um demoliunt᷑. Conspiciat itaq sca
eccła ueras diuitias eterne patrie.
conspiciat frequentiam suꝑnorũ
ciuium. conspiciat in electis suis
cultum mentis. & innumerabiliũ
bona uirtutum. atq ab eis ad pra¬
uorũ uitam om̃i bono destitutam
mentis oculum reuocet. & ex illorũ
comparatione uideat. qualiter ista
cunctis uirtutib uacua. quia su¬
ꝑna destruit. infima concupiuit.
uideat quomͦ plerumq id qđ appe¬

Expanded text:
tes, qui aliena appetunt, sed ea quae tes, qui aliena appetunt, sed ea quae appetunt rapere nequaquam possunt, blandis autem sermonibus et quasi mollitie dulcedinis concupita abstrahere conantur, quid aliud quam terram lingunt? quia terrena quaeque quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunt, quia etiam injusto robore possunt implere quod volunt, hi hoc quod appetunt non lambunt, sed rodum demoliuntur. Conspiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum comparatione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua, quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appe
Abbreviated transcription (Latin):
quorũdam non iniuste in illa uita
turbata sit om̃ium. & dicat. Qui
rodebant in solicudine. squalentes
calamitate & miseria. Sicut in pri
ma oꝑis pͥarte prefatus sum: ꝓ uir¬
tute contemplationis. nonnũquã so¬
let intelligi solitudo mentis. Sed
hoc in loco cũ solitudo ꝑ obiurgatio¬
nẽ dicit᷑: quid aliud quã boni desti¬
tutio demonstratur: Unde & sub
iudee typo: iheremias anmam pec¬
catoris deplorat dicens. Quomͦ sedet
sola ciuitas plena popło: Sed cũ ꝑ
beatũ iob de prauis dicit᷑. rodebant
in solitudine: libet intueri hoc etiã
qđ ꝑ psalmistam dictum ẽ. Inimi¬
ci eius terram lingent. Duo quippe
sunt geuera hominum ambitioni
sue seruientium: unũ uidelicet qđ
semꝑ ad auaritiam blandimentis
tendit rapine. Nam rodimus. cum
aliquid exterius forti adnisu atte¬
rimus. lambitur enim. quando hoc
qđ edi facile non potest: impressa
lingue lenitate gustatur. Om̃s gͥ eti¬
am sub specie fidei praue uiuen¬

Expanded text:
quorumdam, non injuste in illa vita quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: Quomodo sedet sola civitabeatum Job de pravis dicitur, rodebant in solitudine, libet intueri, hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: « Inimici ejus terram lingent . » Duo quippe sunt genera hominum ambitioni suae servientium, unum videlicet quod semper ad avaritiam blandimentis tendit rapinaliquid exterius forti adnisu atterimus. Lambitur enim quando hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatur. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viven
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt ꝑ ignorantiam: uiuendo
nequiter. ignobiles ꝑ actionẽ: qui
redemptori nr̃o. nulla sapientiȩ. nul¬
la uite cognitione coniuncti sunt.
De quo salomonis uoce in laude sceͣ
eccłȩ dicit᷑. Nobilis in portis uir eiꝰ.
Hii itaq quia ꝑuersa errantium
exempla secuti sunt: filii stultoꝵ &
ignobilium eẽ memorant᷑. Recte au¬
tẽ subiungitur. Et in terra penitus
non parentes. quia dum hic uideri
aliquid appetunt: nuirum a terra
uiuentium exortes fiunt. Ded hoc qđ
obstat. si etiam de ꝑuersis atq carna¬
lib quãuis in rocta fide positis senti¬
amus. Neq eium scã electoꝵ eccła
solos sibi aduersarios deputat. qui
ab eius fide positi extra dissentiunt:
sed eos quoꝙ qui uitam illius ma¬
le uiuendo interius p̾munt. Contem¬
pletur gͥ erumpna irruentis aduer¬
sitatis afflicta: quomͦ ꝓsperitatis
sue tempore. iniquoꝵ & intra se
uiuentium prauitate grauitata sit.:
contempletur qđ exigentib meritis

Expanded text:
fuerunt per ignorantiam, vivendo fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui Redemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. De quo Salomonis voce in laude sanctae Ecclesiae dicitur: « Nobilis in portis vir ejus . » Hi itaque qui perversa errantium exempla secuti sunt, filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte autem subjungitur: Et in terra penitus non parentes, quia dum hic videri aliquid appetunt, nimirum a terra viventium exsortes fiunt. 26. Eadem dobstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia autẽ puerse mentes gaudent¬
in iniquitatib quas flere debuerant.
om̃s heretici tanto se inam leticia
extollunt. quantomagis ad peiora
conualescunt: atq esse sub sentib de¬
litias deputant. quia inde ꝑuersã
mentẽ ad gaudium subleuant. un¬
de spinas peccatorũ portant. Nã
si quando ad ertorem suũ ualue¬
rint quẽpiam trahere sese ꝑ leticiã
iactant: atq unde sibi peccata co¬
tidie etiam alios ꝑdendo congre¬
grant. inde se quasi esse duces ad
iusticiam exultant. Dene gͦ dicit᷑.
Qui inter huiuscemodi lȩtabarit᷑.
& esse sub sentib delitias computa¬
bant. Urahunt enim quos ualent
ad ꝑditionẽ suam: & sub peccatis
ẽẽ uel culpis culpas addere. credt
se uirtutum opulentiam cõplere.
Sequit᷑. filii stultoꝵ & ignobilium.¬
eoꝵ uidelicet filii. qui fuerunt er¬
rorum magistri. filii gͥ dicunt᷑. ñ
de coꝵ semine sed de imitatione ge¬
nerati: qui docendo ꝑuersa. stulti

Expanded text:
Quia autem perversae mentes gaudentQuia autem perversae mentes gaudent iniquitatibus quas flere debuerunt, omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quantconvalescunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laetitiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam cumulare.8. Filii stultorum et ignobilium.um videlicet filii qui fuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur, non de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & p̾dicator egregius cũ au¬
ditores suos non temporalit᷑ duci.¬
sed forti cuꝑet grauitate solidari:
admonuit dicens. Ut iam ñ simus
paruuli fluctuantes. nec circum¬
feramur om̃i uento doctrine. Sc̃ã
itaq ȩccła ab aduersaris ad mo¬
dicum depressa. cum sibi audaces
errantium mentes insultare con¬
spererit: quȩ eoꝵ conuersatio fu¬
erit. ad memoriam reducit dicets.
In desertis habitant torrentium.
& in cauernis terre: uel suꝑ gla¬
ream. Quia enim eorũ ꝑuersa
pͣdicatio amisso caritatis. ex fri¬
gore mentis conualuit: ꝓfecto
in torrentium desertis habitauit.
Quia uͦ aꝑta & libera non fuit:
in cauernis latuit. Quia autem
plebem ñ fixam sed mobilẽ tenu¬
it: ñ suꝑ petram sed suꝑ glareã
mansit. De quib adhuc subditur.¬
Qui inter huiuscemodi lȩtabantur.
& esse sub sentib delitias cõputa¬
bant. Quid nomine sentium. ni¬
si eas quas iam supradiximus pun¬
ctiones intelligimus peccatorum:

Expanded text:
Unde et praedicator egregius cum auUnde et praedicator egregius cum auditores suos non temporalitsed forti cuperet gravitate solidari, admonuit dicens: Ut jam non simus parvuli fluctuantes, nec circumferamur omni vento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insultare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memoriam reducit, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim eorum perversa praedicatio, amisso igne charitatis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. Quia vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autem plebem non fixam, sed mobilem tenuit, non super petram, 648 sed super glaream mansit; de quibus adhuc subditurQui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. - Quid nomine sentium, nisi eas quas supradiximus, punctiones intelligimus peccatorum?
Abbreviated transcription (Latin):
suadet dicens. Aquȩ furtiuȩ dulci¬
ores sunt: & panis absconditus su¬
auior. Que occulta scilicet p̃dica¬
sum. Si dixerint uobis. ecce in
deserto est: nolite exire. Eoce in pe¬
netralib: nolite credere. Sicut
enĩ fulgur exit ab oriente. & pa¬
ret usq in occidentẽ: ita erit et
aduentus filii hominis. Hoc itaq
illic in penetralib: qđ hic dicit᷑
in cauernis. In cauernis gͦ hereti¬
ci habitant. quia plerumq erro¬
rem suum secretis p̃dicationib
occultant. ut quo se doctoribus
prudentiorib ꝙ non indicant. eo
ad se uehementius imperitos tra¬
hant. Unde bene etiam subinfert᷑.
Uel suꝑ glaream. Glaream quippe
illos minutissimos lapides dicimꝰ.
quos aqua fluiialis trabit. Docto¬
tes gͥ puersorũ dogmatum suꝑ
glaream habitant. quia illas bo¬
minum mentes trahunt. que nul¬
la grauitatis stabilitate solidan¬
tur: quas uelut de loco semꝑ ad
locum flumina errorum ducunt.

Expanded text:
suadet dicens: Aquae furtivae dulcisuadet dicens: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Quae occulta scilicet praedicasum: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire: ecce in penetralibus, nolite credere. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissimos lapides dicimus quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur perversorum dogmatum super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina errorum ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam temporib arescunt. Iure ita¬
ꝙ inuentores ꝑuersorũ dogmatũ
torrentes uocant᷑: qui a calore cari¬
tatis frigidi. quasi in torpore tem¬
poris hyemalis excrescunt. Qui ñ
ꝑpetua plenitudine ꝓfluunt. sed
catholicoꝵ alligationib quasi esti¬
uis solib exsicant᷑. Et quidẽ inuen¬
tores ꝑuersoꝵ dogmatũ contra scãm
eccłam exorti sunt feruore iam ue¬
ritatis extincti. sed tamen eoꝵ di¬
scipuli ea quȩ illi docuerunt. tene¬
re ac defendere non desistunt. Hii
g qui illoꝵ sequunt᷑ errores. in de
eloquia catholicoꝵ iam responsi¬
one & sermocinatione siccata st̃.¬
Quia uͦ aliud cauernas terre. qu̾ã
occultas heretiooꝵ p̃dicationes ac¬
cipimus: Si enim heretici inter se
clandestinis conuenticulis coeunt.
ut errori suo reuerentiam quam
ex ratione non ualent. p̾beant ex
occultatione: & infirmis animab
prauitatis sermo tanto reuerendꝰ
appareat. quanto secretus. Unde ꝑ
salomonẽ mulier ex trpo hereseos

Expanded text:
emporibus arescunt. Jure itaque inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, quia non perpetua plenitudine profluunt, sed Catholicorum allegationibus quasi aestivis solibus exsiccantur. Et quidem inventores perversorum dogmatum contra sanctam Ecclesiam exorti, fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuerunt tenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui illorum sequuntur errores, in deseloquia Catholicorum jam responsione et ratiocinatione siccata sQuid vero aliud cavernas terrae quam occultas haereticorum praedicationes accipimus? Sic enim haeretici inter se clandestinis conventiculis coeunt, ut errori suo reverentiam, quam ex ratione non valent, praebeant ex occultatione, et infirmis animabus pravitatis sermo tanto reverendus appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem mulier ex typo haereseos
Abbreviated transcription (Latin):
fructuose menti pinguedinẽ lamen
plerumq humanus animus ꝓpriũ.
qđ mox ut in culpa labit᷑. a sui ad¬
buc longius cognitione separat᷑. Hoc
ipsum namq malũ qđ agit: menti
se obicem ante oculum rationis inter¬
serit. Unde fit ut anima prius uolun¬
tariis tenebris obsessa: postmodũ bo¬
num iam nec qđ querat agnoscat.
Quanto enim magis malis adheret:
tantominus intelligit bona quȩ ꝑdit.
Lux quippe ueritatis qͥa subtiliter re¬
ꝓboꝵ culpas examinat: quo habita
negligit᷑. eo ꝑmiitit districtius iudi¬
cans: ut nec ipsa amissa requirat᷑. Et cũ
ab actu repellitur. fugit a sensu: ut eu¬
ius quasi facies in oꝑe contempnit᷑.
eus ꝑ recordationem iam nec terga
uideant᷑. Hinc itaq ẽ qđ reꝓbi subie¬
cti. flendis scelerib gaudent. De qͥb
ꝑ salomonem dicit᷑. Qui letant̾ cũ
male fecerint: ꝙ exultant in reb pes¬
simis. Hinc ẽ qđ lacrimarũ causas
tripudiantes ꝑ agunt: hinc est qđ

Expanded text:
fructuosae menti pinguedinem lamentfructuosae menti pinguedinem lamentplerumque humanus animus proprium, quod mox ut in culpam labitur, a sui adhuc longius cognitione separetur. Hoc ipsum namque malum quod agit menti se obicem ante oculum rationis interserit. Unde fit ut anima prius voluntariis tenebris obsessa postmodum bonum jam nec quod quaerat agnoscat. Quanto enim magis malis adhaeret, tanto minus intelligit bona quae perdit. Lux quippe veritatis quia subtiliter reproborum culpas examinat, quo habita negligitur, eo permittit districtius judicans, ut nec amissa requiratur; et cum ab actu repellitur, fugit a sensu, ut cujus quasi facies in opere contemnitur, ejus per recordationem jam nec terga videantur. Hinc itaque est quod reprobi subjecti flendis sceleribus gaudent, de quibus per Salomonem dicitur: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Hinc est quod lacrymarum causas tripudiantes peragunt; hinc est quod