comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quod p̃ destinauit. ñ sunt fieri: Sed adten¬
de quid audeat cui displicet intanta ħ ꝓfundita¬
te questiouis cautior quam scientior ñra cuncta¬
tio. Ausim dicere inquit istos p̃uenire posse ad cri¬
ginalium indulgentiam peccatoꝵ. ñ tam̃ ut ce¬
leste inducantur in regnum. sic̃ latroni confes¬
so quidem s non baptizato dominus ñ celorũ
iegnum tͥbuit: s paradisum. Cum utiq ĩa
maneret qui non renatus fuerit exaqua et
sp̃u scõ: ñ intrabit in regnum celoꝵ. Pcipue
quia multas. ẽẽ. mansiones. apud patiem suũ.
dñs profitetur in quib designatur merita mul¬
ta. et̃ diuersa mansoꝵ. ut hic non baptizatꝰ¬
ꝑducatur ad ueniam. baptizatus ad palmam:
que est parata ꝑgrãm. Cermis hominem pa¬
radisum atq mansiones. que sunt ap̃ patr̃e
a regno separare celoꝵ. ut etiam ñ baptizatis
habundent. loca sempiterne felicitatis: Nec

Expanded text:
ipse quod praedestinauit non sinit fieri ? Sed adtenipse quod praedestinauit non sinit fieri ? Sed adtende quid adhuc audeat, cui displicet in tanta huius profunditate quaestionis cautior quam scientior nostra cunctatio: ausim dicere, inquit, istos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, non tamen ut caeleste inducantur in regnum, sicuti latroni confesso quidem sed non baptizato dominus non caelorum regnum tribuit, sed paradisum, cum utique iam maneret: qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, praecipue quia multas esse mansiones apud patrem suum dominus profitetur, in quibus designantur merita multa et diuersa mansoperducatur ad veniam, baptizatus ad palmam, quae est parata per gratiam. » Cernis hominem, paradisum atque mansiones quae sunt apud Patrem, a regno separare coelorum, ut etiam non baptizatis abundent loca sempiternae felicitatis. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
indellectum eoꝵ. et fictio deciꝑet animã eoꝵ.
Et ne hoc eis contingeret. subuentum ill est
ut ante rapperentur. quam baptizarentur. In
ipso ergo baptismate mutarentur in penis et
fictione deciperentur. si post baptisma raꝑent᷑.
sit et de tua maxime ad que scriput et cui reci¬
tatos tradidit ut credr̃ suos. eẽ. confid̾et: De non
baptizatis infantib eẽ. scriptum. Quod de om¬
nium sanctorum immaturis etatib scriptũ ẽ.
Cum quib male auctum stulti arbitrantur. si
de hac uita celerit̃ rapti fuerint. Nec ad annos
quos homines ꝓmagno diuino munere sibi
exoptant ꝑuenire potuerint. Quale ẽ autem
dic̾e infantes p̃destinatos baptisto uite p̃sen¬
tis. antequam renascantur in xp̃o occiduo p̃ue¬
niri. uelut aliqua uis fortune. seu fati. siue cuꝰ¬
libet rei. Non ꝑmittat deum quod p̃destinaũ
imple et quo modo ipse illos raꝑit. quia placu¬
erunt illi: An eos ipse p̃destinat baptizari et

Expanded text:
intellectum eorum et fictio deciperet animam eorum intellectum eorum et fictio deciperet animam eorum et, ne hoc eis contingeret, subuentum est illis, ut ante raperentur quam baptizarentur? in ipso ergo baptismate mutarentur in peius et fictione deciperentur, si post baptisma raperentur. sit et de tua maxime, ad quem scripsit et cui recitatos libros tradidit, ut credituros nos esse confideret de non baptizatis infantibus esse scriptum, quod de omnium sanctorum inmaturis aetatibus scriptum est, cum quibus male actum stulti arbitrantur, si de hac uita celeriter rapti fuerint nec ad annos, quos homines pro magno diuino munere sibi exoptant, peruenire potuerint. quale est autem dicere \'infantes pracdestinatos baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, occiduo pracueniri\', uelut aliqua uis fortunae seu fati siue cuiuslibet rei non permittat deum quod praedestinauit inplere? et quomodo ipse illos rapit, quia placuerunt illi ? an eos et ipse praedestinat baptizari et
Abbreviated transcription (Latin):
ne traxer̃. Quasi facta sua deus em̃det. quod
eas insontes fecerat inquinari. S postea qͣm
uentum ẽ. ut de iłł loqueretur quib dali non
subuenitur auxilio. et antequam baptizentur
expirant. Iu hoc inquit loco ñ me quasi aue¬
torem spondeo: s aliquid de exemplo conicio.
Habendam dicimus de instantib huiusmodi
rationem qui p̃destinati baptismo uite p̃sen¬
tis. antequam renascantur in xp̃o: p̃uenunt᷑
occiduo. Legimus enim inquit de talib scrip¬
tum. raptus ẽ ne malicia mutaret intellectum
illius aut ne fictio decipiat animam eius. Propt̃
hoc ꝓperauit de medio iniquitatis illũ educ̾e
placita enim erat deo anima erus et consũma¬
tus in breui. repleuit tempora longa. Quis
istum dedignetur habere doccoren. Ergo ne
paruili quos pler̃q uolunt homines baptiza
ri. et dum curritur ante morrumtur si retar¬
darentur in ista paululum uita. ut baptiza¬
ti continuo morerentur: malitia mutaret

Expanded text:
ne traxerunt; quasi facta sua deus emendet, quod ne traxerunt; quasi facta sua deus emendet, quod eas insontes fecerat inquinari. sed posteaquam uentum est, ut de illis loqueretur, quibus tali non subuenitur auxilio et antequam baptizentur exspirant: in hoc, inquit, loco non me quasi auctorem spondeo, sed aliquid de exemplo conicio. habendam dicimus de infantibus istius modi rationem, qui praedestinati baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, praeueniuntur occiduo. legimus enim, inquit, de talibus scriptum: raptus est, n e malitia mutet illius intelle ctum aut ne fictio d e cipi at animam eius. propter hoc c pr oper auit dplacita enim Deo erat anima ejus; et, Consummatus in brevi, replevit tempora longa » . Quis istum dedignetur habere doctorem? Ergone parvuli, quos plerumque volunt homines bari et. dum curritur, ante moriuntur, si retardarentur in ista paululum uita, ut baptizati continuo morerentur, malitia mutaret
Abbreviated transcription (Latin):
posset: Dicat quid meruit. Si enim meruit
eẽ. peccatrix aliquid iam peccauerat. unde me¬
reretui: iterum ẽẽ. peccatix. S ħ fortassis ob¬
seura ẽẽ. uideantur. aut obscura. ẽe. iactant᷑:
cum sĩt aꝑtissima. Neq enim dicere debuit.q.
anima meruit peccatrix ẽẽ. ꝑ earñe. cuius nec
bonum nec malum meritũ repperire poterte.
ante carnem. s ad manifestiora ueniamus. Cũ
enim magnis coartaretur angustus. quomodo
amme originalis peccati uinculo teneantur
obstricte. si non ex illa trahunt originem.
que prima peccauit. s eas puras abomni cõ-¬
tagione. et propagatione peccati. peccatrici
carni creator insufflat ne dicatur illi. quod
sic in sufflando eas ds̃ efficit reas. Primo de pre¬
scientia dei hanc opimionem munire temptaũ.
quod eis p̃prirauerit redemptionem. In cuius
rodemptionis sacramento. paruuli baptizatit᷑.
ut abluatur originale peccatum quod de car¬

Expanded text:
posset? Dicat, quid meruit? Si enim meruit posset? Dicat, quid meruit? Si enim meruit esse peccatrix; aliquid jam peccaverat, unde mereretur iterum esse peccatrix. Sed haec fortassis obscura esse videantur, aut obscura esse jactentur, cum sint apertissima. neque enim dicere debuit, quod anima meruerit peccatrix esse per carnem, cuius nec bonum nec malum meritum repperire poterit ante carnem. Sed ad manifestiora ueniamus. cum enim magnis coartaretur angustiis, quomodo animae originalis peccati uinculo teneantur obstrictae, si non ex illa trahunt originem, quae prima peccauit, sed eas puras ab omni contagione et propagatione peccati peccatrici carni creator insufflat, ne dicatur illi, quod sic insufflando eas deus efficit reas, primo de praescientia dei hanc opinionem munire temptauit, \'quod eis praeparauerit redemtionem\'. in cuius redemtionis sacramento paruuli baptizantur, ut abluatur originale peccatum, quod de car
Abbreviated transcription (Latin):
potest quia inuenire hic quid uerum dicat om¬
nino non potest. Item aliquanto post ait. Aiã
itaq si peccatrix ẽe. meruit. que peccatrix. eẽ. ñ
potuit. tam̃ neq inpeccato remansit. quia in¬
debuit. Rogo te fr̃ putas ne saltem postea legisti.
et considerasti. et quid inrecitante laudaueris.
uel unde post recitationẽ gratias egeris cogita¬
sti᷑ Quid est obsecro te. anima itaq si peccatrix
esse meruit: que peccatrix. ẽe. ñ potuit. Quid est
meruit. et non potuit. Cur mereri hoc non
potuiss: nisi peceatrix fuiss:. Non aut̃ fuiss.
nisi eẽ. potuiss. St ante omne malum
meritum peccans. inde sibi meritũ fac̾et. uñ
ab alia peccata deserente domino ꝑueniret.
An io dix̃ que peccatrix eẽ. ñ potuit. quia nisi
incartie ueniret. peccatrix ẽe. ñ posset s Quid
ergo meruit. ut mitteretur ubi peccatrix eẽ.
posset. quo nisi uenisset. alibi peccatrix ẽẽ ñ

Expanded text:
potest, quia inuenire hic quid uerum dicat ompotest, quia inuenire hic quid uerum dicat omnino non potest. Item aliquanto post ait: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansitpotuit » . Rogo te, frater, putasne ista saltem postea legisti et considerasti, et quid in recitante laudaveris, vel unde post recitationem gratias egeris cogitasti? Quid est, obsecro te, « Anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit? » Quid est « meruit, » et « non potuit; » cum mereri hoc non potuisset, nisi peccatrix fuisset; non autem fuisset, nisi esse potuisset; ut ante omne malum meritum peccans, inde sibi meritum faceret, unde ad alia peccata, deserente Domino, perveniret? An ideo dixit, « quae peccatrix esse non potuit, » quia nisi in carnem veniret, peccatrix esse non posset? Quid ergo meruit, ut eo mitteretur, ubi peccatrix esse posset, quo nisi venisset, alibi peccatrix esse non
Abbreviated transcription (Latin):
bitudo quam reparari ꝑ sacͣmentum baptis¬
matis asserierat cum eam nolit ex ea originem tra¬
here ꝑ originem: quam consta ͭ in paradiso aliqñ
fuisse felicem:. Quomodo gͥ alio loco ammam. se
dic̃ constanter asserere ñ extraduce. neq ex ni¬
chilo. neq ꝑsemet ipsam. neq ante corpus. Coce
isto loco uult anunas ante corpus alicubi uiu̾e
tam beate. ut eadem iłł ꝑ baptismũ beatitudo red¬
datur. Et tanquam sui rursus oblitus: adiungit
et dicit. ut ꝑ eam. id. ẽ. per carnẽ in cipiat re¬
nasci ꝑ quam meruerat. inquinari. Superius
meritum significauerat bonum ꝑditũ fuisse ꝑ
carnem. Nunc autem significat malum meri¬
tum quo factum est ut ueniret uł initteretur
in carnem. dicendo ꝑquam meruerat inquina¬
ri. Si enim mereretur inquinari: ñ ẽ. utiq me¬
ritum bonum. Dicat quid peccauit antequã
per carnem inquinaretur: ut ꝑ carnẽ inquina¬
ri mereretui: Dicat si potest qͣuod nullo modo

Expanded text:
bitudo? Quam reparari per sacramentum Baptisbitudo? Quam reparari per sacramentum Baptismatis asseverat; cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso aliquando fuisse felicem. Quomodo igitur alio loco « animam » se dicit « constanter asserere, non ex traduce, neque ex nihilo, neque per semetipsam, neque ante corpus? » Ecce isto loco vult animas ante corpus alicubi vivere tam beate, ut eadem illis per Baptismum beatitudo reddatur. Et tanquam sui rursus oblitus adjungit et dicit: « Ut per eam, » id est, per carnem, « incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. superius meritum significauerat bonum perditum fuisse per carnem, nunc autem significat malum meritum, quo factum est, ut ueniret uel mitteretur in carnem dicendo: per quam meruerat inquinari; si enim meretur inquinari, non est utique meritum bonum. dicat quid peccauit, antequam per carnem inquinaretur, ut per carnem inquinari mereretur; dicat, si potest, quod nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim sc̃ificationem uideas transire ꝑ car¬
nem. ut ꝑ ipsam reparet statũ perquam
perdiderat meritum : Aut numquid quia
baptisio corpus abluitur non transit ad a¬
nimam uel spm̃ quod creditur confiteri ꝑba
ptismum: Merito per carnem pͥscam repparat
habitudinem. quam uisa fuerat paulis per
amisisse ꝑ carnem. Ut per eam incipiat tenas¬
ci ꝑ quam meruerat inquinati. Uide in his
uerbis quantum iste tuus doctor errauerit. Pi¬
xit animam ꝑ carnẽ reparare statum. ꝑqͣ ꝑ
diderat meritum. Habuit gͦ anima aliqͥuem
statum. et aliquod meritum bonum ante car¬
nem. quod uilt eam reparare ꝑ carnem. Qnͣdo
caro lanachio regenerationis abluitur: uixe¬
rat itaq alicubi ante caruem instatuet meri¬
to bono. quem statum et quod meritum per¬
didit cum uenisset in carnem. Dixit eam per
carnẽ reparare habitudinem pͥseam: et ista¬
qualis eẽ: potuit nisi beata atq laudabilis ha¬

Expanded text:
uicissim sanctificationem uideas transire per caruicissim sanctificationem uideas transire per carnem, ut per ipsam reparet statum, per quam perdiderat meritum? aut numquid quia baptismo corpus abluitur, non transit ad animam uel spiritum, quod creditur conferri per baptismum? merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. uide in his uerbis quantum iste tuus doctor errauerit! dixit \'animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum\': habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod uult eam reparare per carnem, quando caro lauacro regenerationis abluitur; uixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono, quem statum et quod meritum perdidit, cum uenisset in carnem. dixit \'eam per carnem reparare habitudinem pqualis esse potuit, nisi beata atque laudabilis ha
Abbreviated transcription (Latin):
ab isto didicisse. ꝙ anima ñ sit excraduce. uti¬
nam id uere didicisses me tibi decendum liben¬
tissime traderem. S aliud ẽ. discere. aliud ui¬
deri sibi didicisse. Sigͦ te didicisse arbitraris.
quod adhuc nescis ñ plane didicisti: s temere
credidisti quod libent̃ audisti. et sub repsit
tibi falsi loquium ꝑfuauiloquium. Quod ñ
ĩõ dico. quia falsum ẽẽ. iam certus sũ animas.
potus insufflari nouas. quam de origine pa¬
rentum trabi. Hoc enim adhuc abeis qui do¬
cere id possunt. existimo iequirendum. S qr
iste de hac re ita disseruit: ut ñ solum eam q̃
adhuc discutienda ẽ. non solueret questionem.
uer̃ etiam talia diceret que falsitans non ha¬
beant dubitationem. Cum enim uellet pro¬
bare dubia. ausus ẽ. dicere sine dubio reproban¬
da. An uero tu reprobare dubitabis. quod cũ
de anma loqueretur. Non uis inquit animã
ex carnis peccato contraħre ualitudinẽ. ad qu̾a

Expanded text:
ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utiab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicere sine dubio reprobanda. An uero tu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
care a passionib corporis disputans de anime
infantia. De paraliticis et oppressis anime seu¬
sib. de amputatis menbris corporis absq ani¬
me sectione. ñ tecũ s cum illo potuisag̾e. De¬
beo. Iui quippe insudandum est. ut rõnem red¬
dat dictoꝵ suoꝵ. ne de opere iuuenis uelle fa¬
tigare uideamur grauitatem senis. Quod
autem similitudines morum qui repperiunt᷑
infiligs. ñ exanime semine uenire disputat.
Consequens est quidem ut hoc sentiant:
quicumq anime propaginem destruunt. sed
nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt p̃o¬
dus asertionis sue.uident enim et filios pa¬
rentum dissimiles morib. quod iõ fieri putant.
quia et ipse unus homo pler̃q suis morib
alios mores dissimiles ht̃. Non utiq amima
altera accepta. s uita in melius uel indeterius
Quandoquidem ipsa una nunc alios. alia ali¬
os habere mores potest. Quare si hoc te credis

Expanded text:
care a passionibus corporis disputans \'de animae care a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deteriusquando quidem ipsa una nunc alios, alias alios habere mores potest. quare si hoc te credis
Abbreviated transcription (Latin):
id quod ipse est. Excepto enim quod hominem
assumpsit uerbum caro factã est. alius quidẽ
uerbum dei filius. s non ẽ aliud. Hoc est alia
ꝑsona est. s non diuersa natura. Et unde ħ
nisi quia non creatus ex alio uel ex nichilo.
s natus ex ipso est: Non ut melior quam erat.
esset. s ominuo ut ẽẽt. Et quod ẽ. ille uñ na¬
tus est. eẽt. hoc est innus eiusdemq nature.
equalis. coeternus. omnimodo similis. parit̃
immutabilis. parit̾ inuisibilis. parit̃ incorpo¬
reus: pariter deus. Hoc omnino quod pat̃.
nisi quod filius ẽ: ipse ñ pat̃. Si autem manet
quidem ipse integer deus: nec tam̃ de nullo
uł de alio. s de se ipso diuersum aliquid in de¬
teruis creat. et de incorporeo dõ corpus emanat.
Absit ut hoc catholicus animus bibat. Nori
enim fluentum ẽ. fontis diuiniᷤ figinentun
cordis humani. Iam uero quam in epte laboret.
amiam: quam putat esse corpoream iundi¬

Expanded text:
id quod est ipse. excepto enim quod hominem id quod est ipse. excepto enim quod hominem assumpsit et uerbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamen de nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creat et de incorporeo deo corpus emanat, absit, ut hoc catholicus animus bibat! non enim est fluentum fontis diuini, sed figmentum cordis humani. lam uero quam inepte laboret animam, quam putat esse corpoream, uindi
Abbreviated transcription (Latin):
subrigat. que hominis annes scripsit. notos aqq¬
ignotos. doctos atq in dectos recitaturus inu¬
ret: seniores cũ iumorib conueniente. quod nesci¬
ebatis discite. quod nmquam audieratis audi¬
te. Ecce isto decente. ñ aliunde quod aliquo mͦ ẽ.
nec ex eoꝗ. omnino non ẽ. ds̃ flatum creat. sed
exeo. quõd ipse ẽ. cum sit incorporeus corpus su¬
fflat. Daturani ergo suam antequam nutetur
in peccati corpore ipse mutat incorpus. Andi¬
cit quod ex natura sua non mutat aliquid.
cum flatum facit : Non gͦ etiam de se ipso fac̃.
Non enim aliud est. ipse: aliud natura ens.
Quis hoc insanissimus opinetur. Quod si diẽ
ita dm̃ de sua natura facere. flatũ. ut ipse inte¬
ger maneat. Non inde questio ẽ. S utrum.
Quod ñ aliunde nec de nichilo si de illo ẽ. Non
hoc sit ꝙ ille. id ẽ eiusdem nature et essentie
Dam et filio genito integer matiet. S quia
eum genuit de seipso. Non alud genuit quam

Expanded text:
subrigat, quae homines annosossubrigat, quae homines annososignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et essentiae. nam et filio genito integer manet; sed quia cum genuit de sc ipso, non aliud genuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
s. corpori. Cura quidem illius s tamquam ha¬
bitans indomo. et moribunde carnis immi¬
nentes ruinas. ꝓ uida refectione fulcientis. Et
illud ergo ex plicet tibi quid anima illa diui¬
tis riuturum destinare cupiebat. que morta¬
le corpus iam utiq non habebat. et tamen scͥi¬
ebat et aque stillam digito pauperis require¬
bat. Habet ubi se exerceat iste doctor senum.
Querat et inueniat si poterit cui rei amina
illa ap̃ inferos humidũ alim̃tũ uel tam exigu¬
um mendicaret cũ ruinoso habitaculo iam
careret. Incorporeum sane deum eẽ. quod cre¬
dit. gratulor eum hinc saltem at̾culiani deli¬
ramentis. eẽ. diseretum. Ille qiuipp ͤ sicut aninĩã
ita etiam deum corporeum. ẽẽ. contendit. At
qui iste in hoc dissentiens mirabiliora ꝑ¬
suadere molitur deum in eceporeum ñ de m¬
chilo facere s de semet ipso flatum exhalare
corporeum. O doctrinam cui omnis etas aures

Expanded text:
sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam hased corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sebat, et aquae stillam de digito pauperis requirebat. Habet ubi se exerceat iste doctor senum: quaerat, et inveniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum, vel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo jam careret. CAPUT V. 9. Incorporeum sane Deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum. Ille quippe sicut animam, ita etiam Deum corporeum esse contendit. A quo iste in hoc dissentiens, mirabiliora persuadere molitur, Deum incorporeum, non de nihilo facere, sed de semetipso flatum exhalare corporeum. O doctrinam cui omnis aetas aures
Abbreviated transcription (Latin):
Et paulo post. Unde intelligr̃ in quid et pro¬
batur non ad amma ꝑtinere ciboꝵ sustentacła.
s ad corpus cui etian p̃ter cibum procuratur
simili ratione uestitus. ut illi necessarius ni¬
deatur pasture suggestus cui competit. et
ipsos habere uestitus. Hanc ille sententiam
suam satis euident̃ ex positam ñ nulla etiam
similitudine inlustrans adiecit atq ait. Qitid aut̃
ꝑutamus inquilinum quẽquam sue habita¬
tioni ꝓspicere. nonne si eam senserit a ut tec¬
to tremere aut mutare pariete. aut labare
fundamine. destinas querit. strues congerit.
quib unmnentem possit ruinam sedulo di¬
ligenterq fulcire. ne sub periculo mansionis
discrim̃ uideatur pendere mansorio. Ita gͦ
et animam recognesce inquit carni sue desid̾a¬
re cibum. ex qua ipsum concupit sine dubio
desiderium. hec nempe ille uiuenis sua sensa
uerbis luculentissimis. et sufficientissimis ex¬
splicauit. asserens non anime requiri alim̃ta

Expanded text:
et paulo post: unde intellegitur, inquit, et proet paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
sed nequid forte aliud sit quod constat. eẽ. utile.
et ad fidem necessariam ꝑtinere: peto. rescͥb̾e
non graueris. Nam illud quod rectissime et
ualde salubriter credit uidicari animas cum
de corporib exierint antequã ueniant ad il¬
lud uidicium. quo eas oportet iam redditis cor¬
porib iudicari. atq impsa in qua hic uixer̃
carne torqueri siue gloriari. Hoc itane tandẽ
ipse nesciebas: Qui aduersus euangłium tanta
obstinatione mentis obsurduit. ut in illo pau¬
pere qui post mortem oblatus ẽ. insinum abrahe.
et in illo diuite curus infernus eruciatus ex poñr
ista ñ audiat. uł audita non credat : S numquid
te decuit. quomodo amma sine corpore de digito
pauperis aque stillam desiderare potuit. cum
ipse confessus sit alim̃ta corporaa. ñ nisi pp̃ ful¬
ciendas runas corruptibilis corporis sui ani¬
mam querere uerba eius ista sunt. Numquid
qui amma : inquit aut cibum querit. aut po¬

Expanded text:
sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat uel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alimenta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut po
Abbreviated transcription (Latin):
monis illectus suauitate consensi. ago ingen¬
tes dõ grãs. s quero unde illi capud ex osculatꝰ
ut dr̃. gratias egeris te didicisse. quod usq ad
auditam disputationem illius ignorabas.
mor tuis litteris refellatur. Si autem uer̃ est
illa humilitate homini egisse te grãs. Gaudeo
quidem fite illud non docuit. quod suꝑius quã
sit de testandum cauendumq monstraui. Et ñ
rep̃hendo quod gratus fueris tanta humilitate
doctori. Si aliquid aliud disputante illo uerũ
atq utile didicisti. S hoc quid sit in quiro. Au
magnum doctͥne. xp̃iane arbitror eẽ. det̾mentũ
ista uescire. Et si de corporum generib subtilit̃
disputetur. Hoc maiore difficultate quam uti¬
litate ꝑdiscitur. Si autem dominus uoluerit ut
ad illum ipsum uiuenem scribam sic̃ desidero.
ibi sciet fortasse dilectio tua. etiam hoc quã
ñ de docuerit. si tam̃ id te abillo didicisse letaris.

Expanded text:
monis inlectus suauitate consensi\', ago ingenmonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas mor tuis litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hoc quid sit inquiro. an magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris.
Abbreviated transcription (Latin):
rat deus. quam ex dei natura ammã conditam
crederes. ut quod est mutabilis. quod peccat.ꝙ.
it impia. quod etiam si imꝑpta ꝑdurauerit infine:
sine fine damꝑnabitur. Non ad dĩ naturam c̃
horrenda blasphemia referatur. Abice fr̃abice
obsecro istam ñ plane fidem. s execrande impie¬
tatis: ne homo grauis seductus auiuene et ala¬
ico prbr̃. cum istam catholicam fidem. ẽẽ. arbi¬
traris de numero fidelium quod ate au̾tat do¬
minus extermineris. Non enim sic tecũ agen¬
dum ẽ. ut cum illo: aut ea uenia tuus iste tam
horrendus. qua uiuems illius. licet abillo ad te
transierit error est. dignus. Ille ouili catholico
sanandus nuꝑ accessit. tu in catholicis pastorib
deputaris. Nolumus ita curetur que uenit ab
errore ad dominicũ geem. ut prius pestifera con¬
tagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quod¬
si dicis hoc me ille non docuit. nec huic errori
eius ullomodo quamlibet diserti et ornati ser¬

Expanded text:
rat deus, quam ex dei natura animam conditam rat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quodsi dicis: \'hoc me ille non docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati ser
Abbreviated transcription (Latin):
munis est. Si ergo ħ ut dic̾e ceperam cum
catholico loquor. unde obsecro credis esse. aiãmͤ
Non unius cuiusq nr̃m dico. s pͥmam pͥmo
illi homini datã si ex iichilo. et factam ta¬
men insufflatamq adeo. id credis quod ego.
Si autem ex aliqua alia creatura que nñ aĩa
fieret tamquam materies sub iacebat artifici
deo sicut pulus unde fieret adam. uel costa eiꝰ
unde eua. uel sic̃ aque unde pisces. et uolu¬
cres. uel sic̃ terra uñ animalia. queq terresta:
non est catholicum. non ẽ. uer̃. Quod si neq
exnichilo. neq exalia quacunq creatura.
s ex semet ipso dm̃ hoc est ex natura sua fe¬
cisse uel facere animas quod absit. existimas:
hoc quidem abisto didicisti. s non tibi gra¬
tulor. neq blandior. longe cum illo a fide ca¬
tholica exorbisti. Tolerabilius enim quod
quidem falsum est. tam̃ ut dixi tolerabilius ex
aliqua alia cieatura quam quidem iam fece¬

Expanded text:
munis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum munis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fecisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc quidem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe cum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim — quod quidem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam quidem iam fece
Abbreviated transcription (Latin):
ullo initio siue termino. At uero illa natura
que facta ẽ: creatura ñ cupatur. Creator aũ
ds̃: illa scilicet tͥnitas. Creatura ergo ita eẽ dr̃
ex deo: ut ñ eius natura facta sit. Ex nichi¬
lo enim propterea dr̃. quia ipsum auetorem
habet ut sit: non ita ut abillo nata sit uel
ex nulla alia id ẽ omnino ex nichilo. sic̃ celũ
et t̃ra uel potius uniuerse mundane molis
umuersa cum mundo concreata materia: par¬
tin uero exalia iam creata atq existente nat᷑a
sic̃ uir ex limo. mulier exiuo ex parentib hõ.
Creatura tam̃ omins ex dõ. s creante uel ex
nichilo uel exalio. Non autem gignente uel
producente de se ipso. S ħ c̃ catholico loquor ma¬
gis cominonens quam docens. Neq enim. ẽẽ. ar¬
bitior noua uł audita quidem et antea non
tam̃ credita. S ut existimo sic legis epłam
meam. ut hic agnoscas enam fidem tuam q̃
nob̾ in catholica ecclesia domino donante cõ¬

Expanded text:
ullo initio siue termino. at uero illa natura, ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esse dicitur ex deo, ut non ex eius natura facta sit; ex illo enim propterea dicitur. quia ipsum auctorem habet ut sit, non ita, ut ab illo nata sit uel ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso. Si haec cum catholico loquor magis commonens quam docens — neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem et antea, non tamen credita, sed, ut existimo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino donante com
Abbreviated transcription (Latin):
dei. s hoc etiam opus ẽ. ut dicamus non eam
et deum unius eiusdemq ẽe. nature. Unde ille
recte quidem ait. genus dei ẽẽ. animas. mun̾e
ñ natura. ac ꝑ hoc non omnium s fidelum.
S rursus ad id quod declinauerat deuolutꝰ ẽ.
Et dm̃ atq animam eiusdem dixit eẽ. nat᷑e.
Non quidem his uerbis. s aꝑta manifestaq
sententia. Cum enim aniña ita ẽẽ. dicit exdõ
ut eam nec exalra natura. nec ex nichilo sed
ex semet ipso creauerit. quid ꝑsuadere conat᷑¬
nisi id quod aliis uerbis negat. animã scilicet
eiusdem cuius ẽ ds̃. eẽ. nature. Omnis quippe
natura. uel deus ẽ. qui nullum mabet auctorẽ.
uel ex dõ ẽ. quia ipsum habet auctorem. S que
habet auetorem deũ ex quo ẽ. aliqua facta nẽ.
aliqua facta est. Porro que facta non est. et
tamen exipso est. aut genita ẽ abillo aut ꝓ¬
Et singulum quidq deus. et simul omnia unꝰ
ds̃. unmutabilis. sempiternus: sine temporis

Expanded text:
dei; sed hoc etiam opus est ut dicamus non eam dei; sed hoc etiam opus est ut dicamus non eam et deum unius eiusdemque esse naturae. unde ille recte quidem ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatnisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus est esse naturae? omnis quippe natura uel deus est, qui nullum habet auctorem, uel ex deo est, quia ipsum habet auctorem. sed quae habet auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqua facta est. porro quae facta non est et tamen ex ipso est, aut genita est ab illo aut pet singulum quidque deus et simul omnia unus deus inmutabilis, sempiternus, sine temporis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc didicisti. de corpore existi. Exisses enim mag¬
nus heticus: et blasphemator horrendus. Hul¬
lo modo tamen etiam id de te existimauerim
quod homo catholicus neq contentibilis prb̃r
amme naturam portionem dei sentiebas ẽẽ.
Unde fadeor dilectioni tue. timeo ne forte hoc
iste te docuerit: quod potius sit contrariũ
ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbi¬
tror te uinquam in catholicam animã credi¬
disse dei ẽẽ. portionem. uel ullo modo anime
et dei ẽẽ. uaturam: ita metuo ne forte con¬
fecerit. s ita ex ipso sit ut ab ipso emanauerit.
Hoc enim etiam uerbum iste posuit inter
cetera. quib in hac questione admimane pci¬
pitium ex horbitauit. At uero hoc si te docuit.
nolo me doceas ĩmo ȩtiam uolo ut quod didi¬
ceras : ipse de discas. Parum ẽ enim non ere¬
dere neq dicere quod pars dei sit amina.
Neq enim et filium uel spm̃ scm̃ partem de
est eigo ut ñ dicamus aramam eẽ. partem

Expanded text:
hoc didicisti, de corpore existi; exisses enim maghoc didicisti, de corpore existi; exisses enim magnus hereticus et blasphemator horrendus. nullo modo tamen etiam id de te existimauerim, quod homo catholicus neque contemptibilis presbyter animae naturam portionem dei sentiebas esse. unde, fateor dilectioni tuae, timeo, ne forte hoc te iste docuerit, quod potius sit contrarium ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbitror te umquam in catholica animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animae et dei eandem esse naturam, ita metuo, ne forte con nihilo fecerit, sed ita ex ipso sit, ut ab ipso emanauerit\'; hoc enim etiam uerbum iste posuit inter cetera, quibus in hac quaestione ad immane praecipitium exorbitauit. at uero hoc si te docuit, nolo me doceas; immo etiam uolo ut quod didiceras ipse dediscas. parum est enim non credere neque dicere quod pars dei sit anima — neque enim et filium uel spiritum sanctum partem dei est ergo, ut non dicamus animam esse partem
Abbreviated transcription (Latin):
autem anime sensus. Miror si iste te docuit. et
tu homo id etatis et honoris antequam istum
audires: unum atq idem putabas. eẽ. quo al¬
bum nigrumq discernitur. quod nobiscum u¬
dent etiam pasferes. et quo iustum atq iniustũ
diuidicarur. quod uidebat tobi etiam carnis
luminib perditis. Hoc si ita est profecto quando
audiebas uel legebas. illumina oculos meos ne
uinquam ob dormiam in mortẽ. ñ nisi carnis
oculos cogitabas. Aut si hoc obscurum ẽ. certe
quando illud apłi recolebas. illuminatos oculos
cordi ur̃i. nos subfronte. et supra buccas: cor ha¬
bere credebas. Absit ut ͤ te hoc sentiam. neq ħ
te igitur iste docuit. Anforte ante huius doctͥnã
quam modo te inuenisse letaris. anime natu¬
ram dei putabas esse portionem: Hoc ꝑlane
cum borrendo ꝑiculo falsum ẽẽ nesciebas. Et
si ab isto didicisti quod anma portio dei ã saro
age dõ gr̃as quantas potes. quod ũ antequam

Expanded text:
autem animae sensus, miror, si iste te docuit; et autem animae sensus, miror, si iste te docuit; et tu homo id aetatis et honoris, antequam istum audires, unum atque idem putabas esse, quo album nigrumque discernitur, quod nobiscum uident etiam passeres, et quo iustum atque iniustum diiudicatur, quod uidebat Tobis etiam carnis luminibus perditis. hoc si ita est, profecto, quando audiebas uel legebas: in inlumina oculos meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. aut si hoc obscurum est, certe, quando illud apostoli recolebas : inluminatos oculos cordis uestri, nos sub fronte et supra buccas cor habere credebas. absit, ut de te hoc sentiam; neque hoc te igitur iste docuit. Aut si forte ante huius doctrinam, quam modo te inuenisse laetaris, animae naturam dei putabas esse portionem, hoc plane cum horrendo periculo falsum esse nesciebas. et si ab isto didicisti, quod anima portio dei non sit, age deo gratias, quantas potes, quod non, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
est homo inanimam uuam. ibi quippe et
sp̃c̃ intelligr̃. itemq aliquando utrumq noie
sꝑs̃ dici. sicuti est. et inclinato capite tradidit
sp̃m ubi et anima necesse ẽ. intelligatur. et u¬
trumq unius. ẽẽ sube ͤ Puto quod ista iam
nesciebas. Si autem nesciẽbas non de aliquid
quod magno ꝑiculo nescitur didicisse scias.
Et si quid hinc subtilius disputandum ẽ: me¬
lius cum ipso agitur cuius iam nouimus elo¬
quium. utrũ c̃ dr̃ anima ita ut simul intelliga¬
tur et sp̃s. utrumq anima sit. sp̃c autem aliqd̃
auime sit. An sicut ei uisum es aparte totum
appelletur: hoc nomine. et siue etiam utrũq
sp̃c sit. pars uero eius sit que ꝓprie dr̃ amina.
an et hoc aparte totum uocetur. quando ita dr̃
huic placet. Serum ista ut dixi. et subtilit̃
diseruntur. et sine ullo uł certe sine magno ꝑ¬
iculo nesciuntur. Itemq alios. ẽẽ. corporis alios

Expanded text:
est homo in animam uiuam; ibi quippe et est homo in animam uiuam; ibi quippe et spiritus intellegitur — itemque aliquando utrumque nomine spiritus dici — sicuti est: et inclinato capite tradidit spiritum, ubi et anima necesse est intellegatur — et utrumque unius esse substantiae? puto quod ista iam sciebas; si autem nesciebas, non te aliquid, quod magno periculo nescitur, didicisse scias. et si quid hinc subtilius disputandum est, melius cum ipso agitur, cuius iam nouimus et eloquium: utrum, cum dicitur anima, ita ut simul intellegatur et spiritus, utrumque anima sit, spiritus autem aliquid animae sit, an, sicut ei uisum est, a parte totum appelletur hoc nomine, siue etiam utrumque spiritus sit, pars uero eius sit, quae proprie dicitur anima, an et hoc a parte totum uocetur, quando ita dicihuic placet. uerum ista, ut dixi, et subtiliter disseruntur et sine ullo uel certe sine magno periculo nesciuntur. Itemque alios esse corporis, alios
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis illiuis senex. et laici p̃sbit̃ osculat᷑ didi¬
cisse te quod ignorabas gratias egerisUbi
quidem non improbo humilitatem mieam. im¬
mo uero etiam laudo quod honorasti doctorẽ
tuum nec hominem s ipsam que tibi ꝑ illum
loqui. Dignata ẽ ueritatem: si tam̃ potueris de¬
monstrare. quid per illum ueritatis acceperis
Uellem itaq rescriptis tuis qui te docuertt.
me doceres. Absit enim ut erubeseam a presbi¬
tero discere si a laico non erubiusti. p̃dicanda
et imittanda humilitate si uera didicisti. Pro¬
inde fr̃ dilectissime quid abeo didisceris nos¬
se cupio: ut si id iam sciebam gratuler ꝓte.si
autem nesciebam discam perte. Ita neta igno¬
id quod scriptum est. absolusti a sp̃ũ mes ani¬
mam meam. Et utrumq ad naturam hoĩs
ꝑtinere. ut totus homo sit spc. et anima. et
corpus. s aliquando duo ista simul nomine
anime non cupari. Quale est illud et factus

Expanded text:
iuuenis illius senex et laici presbyter osculatus didiiuuenis illius senex et laici presbyter osculatus didicisse te quod ignorabas gratias egeris. ubi quidem non inprobo humilitatem tuam, immo uero etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda et imitanda humilitate, si uera didicisti. Proinde. frater dilectissime, quid ab eo didiceris nosse cupio, ut, si iam id sciebam, gratuler pro te, si autem nesciebam, discam per te. itane tu ignoid quod scriptum est: absoluistiab spiritu meo animam meam - et utrumque ad naturam hominis pertinere, ut totus homo sit spiritus et anima et corpus, sed aliquando duo ista simul nomine animae nuncupari — quale est illud : et factus
Abbreviated transcription (Latin):
oontio Dilectiss imo et
cum presbitero petro augusti¬
nus ep̃c: in domino salutem.
ꝑuenerunt ad me duo libri uin¬
centii uictoris. quos ad tuam sancatatem scͥp¬
sit: mittente michi eos fr̃e nr̃o renato. homi¬
ne quidem laico. s ꝑ sua fide et eoꝵ quos dili¬
git prudent̃ religioseq solicito. Quib lectis.
uidi hominem insermone quidem non solũ
ad sufficientiam aier̃ etiam usq ad redundan¬
tiam ꝓfluentem: s iun reb de quib loqui uoluit.
nondum sic̃ oportet instructum. Quod si ei fu¬
erit dño donante collatum: poterit ẽe. italis plu¬
rib. habet enim non minimum facultatis
qua possit explicare atq ornare que sentit: si
prius det operã recta sentire. Ualde quippe
noxia sunt praua deserta: quia hominib minꝰ
eruditis eoquod diserta sunt uidentur et uera.
Quomodo autem eosdem libros ipse acceperis: ne¬
scio. Uerumptamen si uerum ẽ quod audiuidi¬
ceris eis recitatis ita exilusse leticia: ut cap̃

Expanded text:
no dilectissimo fratri et eompresbytero Petro Augustinus episcopus in domino salutem. Peruenerunt ad me duo libri Vincentii Victoris, quos ad tuam sanctitatem scripsit, mittente mihi eos fratre nostro Renato, homine quidem laico, sed pro sua fide et eorum quos diligit prudenter religioseque sollicito. quibus lectis uidi hominem in sermone quidem non solum usque ad sufficientiam, uerum etiam usque ad redundantiam profluentem, sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante conlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum facultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, diceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput
Abbreviated transcription (Latin):
sumat. Notandum uͦ qđ sacerdotib inferioris
ordinis. neq tunica datur iacinctina. neq suꝑ¬
humerale. neq rõnale. neq lamina aurea. qͥb
soli utuntur pontifices. id ẽ sũmi sacerdotes.
si tantum podis. et mitra. et zona qua stringi¬
tur ipsa poderis. id ẽ tumica bẏssina. quia fun-¬
guntur quidẽ sacerdotio: s ñ illa dignitate
qua funguntur sacerdotio. qui octo incdumentis
tuica linea. zona. suꝑhumerale. tuica
interior. rationale. et mitra: s tunica intiori et¬
rõnali soli utuntur pontifices. Laminam aureã
nouũ sacerdotium ñ habet. ꝓ qua nunc frontib
fidelium signum crucis impͥmit᷑: qm̃ auro
legis sanguis eu̾głii preciosior est. D
De stola

Expanded text:
sumat. Notandum vero quod sacerdotibus inferioris sumat. Notandum vero quod sacerdotibus inferioris ordinis, neque tunica datur hyacinthina, neque superhumerale, neque rationale, neque lamina aurea; quibus soli utuntur pontifices, id est summi sacerdotes; sed tantum poderis et mitra et zona qua stringitur poderis ipsa, id est tunica byssina; quia funguntur quidem sacerdotio, sed non in illa dignitate qua funguntur sacerdotio qui octo indumentis Tunica linea, zona, superhumerale, tunica interior, rationale, et mitra; sed tunica interiori, rationali soli utuntur pontifices. Laminam auream novum sacerdotium non habet, pro qua nunc frontibus fidelium signum crucis imprimitur; quoniam auro legis sanguis Evangelii pretiosior est. CAP. X. De stola
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑimponit᷑ capiti pontificis initra. que
alio noĩe cydaris uł thyara uocat᷑. qua qͥnq
sensuum qui in capite sedem habent regim̃ signi¬
ficatur. Minister ergo bene uitã suam regens.
nouissimes lamina aurea suꝑ imponitur. cui
insculptum ẽ nom̃ dĩ. qđ hebraieo ineffabile uo¬
cant. ut ꝑ hȩc significetur dm̃ sic̃ conditorẽ oĩũ.
ita etiam tectorẽ eẽ uniuersorum. et ad hono¬
rẽ et głam eius referendum. quicqͥd a sacerdo¬
tib et ministris sacris bñfuerit. dispensatum.
Hec qͥ indum̃ta .uiii. eẽ deb̾e moyses in exodo
constituit. s in leuttico de eisdẽ indum̃tis tractãs.
de octauo. id ẽ feminalib tacuit. fortassis quia
ad genitalia nr̃a et uerecunda lex manum ñ
tariis ennuchis loquens adiecit. qui potest caꝑe
captat. Ac si diceret. feminalib gͦ non uestio. neq
cuiq necessitatẽ impotio. Qui uult ẽẽ sacerdos
ipse se uestiat. et ingressus ad scã ad u̾ecunda
degenda uoluntarie munim̃tum castitatis as¬

Expanded text:
imponitur capiti pontificis mitra, quae alio nomine cydaris vel tiara vocatur; qua quinque sensuum qui in capite sedem habent regimen significatur. Minister ergo bene vitam suam regens novissime lamina aurea superimponitur, cui inscriptum est nomen Dei, quod Hebraice ineffabile vocatur. Ut per hoc significetur Deum sicut conditorem omnium ita etiam rectorem esse universorum; et ad honorem et gloriam ejus referendum quidquid a sacerdotibus et ministris sacris bene fuerit dispensatum. Haec igitur indumenta octo esse debere Moyses in Exodo constituit. Sed in Levitico de eisdem indumentis tractans de octavo, id est de feminalibus, tacuit; fortassis quia ad genitalia nostra et verecunda lex manum nontariis eunuchis loquens adjecit: Qui potest capere capiat . Ac si diceret: feminalibus ego non vestio, nec cuiquam necessitatem impono. Qui vult esse sacerdos ipse se vestiat, et ingressuris ad sancta, ad verenda tegenda voluntarie munimentum castitatis as