comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non credentib qui habebant legis clauem
atq noticiam. & ueteri nomine appella¬
bantur isrł id est mens uidentis dm̃: cre¬
didit pars popłi uideoꝵ. ut una die triã
pit. Unde &e apłs loquebatur. Uidete uo¬
cationem ur̃am fr̃s. quia non multi sapien¬
tes scđm carnẽ. non multi potentes. non¬
multi nobiles. sed quȩ stulta sunt mundi
elegit ds̃ ut confundat sapientes: & quȩ
infirma sunt mundi elegit ds̃ ut confun¬
dat fortia. Sed hȩc coacta supior uera
int̃p̃tatio est. Ue genti peccatrici.
popło graui iniquitate. semininequã. filuis
sceleratis. Dereliquert dnm. blasphema
uerunt sc̃m isrł: ab alienati sunt retror¬
sum. Hoc qđ inultimo posui abalieoiati
sunt retrorsum: septuaginta int̃p̃tes non
habent. Et ꝓblasphemauerunt. scribit᷑
in eis adiracundiam ꝓuocauerunit.
Et ꝓsemini nequam. semen pessimũ. quod
cȩteri sequentes hebraicum merechim int̃.¬
p̾tati sunt pessimoꝵ: ut non tam seminis

Expanded text:
abebant Legis clavem abebant Legis clavem atque notitiam, et vere appellabantur Israel, id est, mens videns Deum, credidit pars populi Judaeorum, ut una die tria pit. Unde et Apostolus loquebatur: Videte vocationem vestram, fratres: quia non multi sapientes secundum carnemulti nobiles: sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes; et quae infirma sunt mundi, elegit Deus, ut confundat fortia . Sed haec coacta, superior vera interpretatio est. . Vae genti peccatrici, populo gravi iniquitate, semini nequam, filiis scelerverunt sanctum Israel: abalienati sunt retrorsum. Hoc quod in ultimo posui: abalienati sunt retrorsum, LXX Interpretes non habent et pro blasphemaverunt, scribitur in eis, ad iracundiam concitaverunt: et pro semine nequam, semen pessimum. Quod caeteri sequentes, Hebraicum MEREIM   interpretati sunt, pessimorum: ut non tam seminis
Abbreviated transcription (Latin):
& in euangelio adierłm loquit᷑. Quotiens
uolui congregare filios tuos sicut gallina
pullos subalas suas. & noluisti. Quęrimus
ubi parit̾ legerimꝰ bouem & asinũ. In deu¬
teronomio scriptum est. Non arabis inuitu¬¬
lo simul & asino. & in hoc eodẽ isaia. Beat̾
qui seminat suꝑ omnẽ aquã ubi bos calcat
ce asinꝰ. Simul arat in boue &e asino hebion
dignus ꝓ humilitate sensus pauꝑtate no¬
minis sui. qui sic recipit euangłin: ut ui¬
daiacarum suꝑstionum quȩ inumbra &
imagine precesserunt cerimonias ñ relin¬
quat. Beatus est aut̃ qui seminat in elo¬
qui is scripturarũ. tam ueteris quã noui
instrum̃ti. & calcat aquas occidentis litte.¬
rȩ: ut metat fructũ sp̃s uiuificantis.
Bos iuxta anagogen refertur ad isrł qui le¬
gis portauit ugum. & mundũ animal ÷.
Asinus peccatoꝵ onere prȩgrauatꝰ. gentium
popłs accipitur. cui dñs loquebatur. ueni¬
te ad me om̃s qui laboratis & onerati estis.
& ego reficiam uos. Phariseis gͦ & scribis¬

Expanded text:
m loquitur: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos sub alas suas, et noluisti ! Quaerimus ubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteronomio scriptum est: Non arabis in vitulo simul et asino . Et in hoc eodem Isaias: Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis sui; qui sic recipit Evangelium, ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tam veteris quam novi Instrumenti: et calcat aquas occidentis litterae, ut metat 13 fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, et mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus accipitur, cui Dominus loquebatur: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Pharisaeis
Abbreviated transcription (Latin):
uxta numerũ uersuũ aut equalis aut
maior sit. Sicubi aut̃ pͣt̾missis septuagin¬
ta de hebraico disputaui: illud in causa.
qd aut eadem aut similia sunt pleraq
cum cȩt̃is. & duplici editione ꝓposita no¬
lui libros explanationis extendere. qui
etiam insimplici expositione modũ breu¬
tatis excedunt. Sediam ꝓpositũ ꝑsequant.¬

Expanded text:
juxta numerum versuum, aut aequalis, aut juxta numerum versuum, aut aequalis, aut major sit. Sicubi autem praetermissis LXX de Hebraico disputavi, illud in causa est quod aut eadem, aut similia sunt pleraque cum caeteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explanatione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositum exsequa
Abbreviated transcription (Latin):
dum in deserto origenes triginta uolu.¬
mina e quib uicesimus sextus liber ñme¬
nitur. Feruntur & alii sub nomine elat
appellare. Eusebius quoq pamphili iut
hystoricam ex planationem. quindecimn
edidit uolumina. Ꝙ didimus eiuus amis¬
ciis nuꝑusi sumꝰ. abeo loco ubi scriptũ est
consolamini. consolamini popłm meũ saer¬
dotes. loquimini adcor ierłm usq ad fiune
uoluminis. decẽ & octo edidit thomos¬
I pollinaris aut̃ more suo sic exponit omia
ut uniuersa transcurrat. & punctis quibdi
atq int̾uallis immo compendiis grandis
uię spacia pret̾uolet : ut ñ tam cõmenta¬
rios quam indices capitulor nos legere ere¬
damus. Ex quo animaduertis quantȩ dif¬
ficultatis sit ut latini nr̃i quoꝵ aures fasti¬
diosȩ sunt. & ad intelligendas scripturas
scãs nausiant: plausuq tantum eloquen¬
tiȩ delectant᷑: michi ignoscant si ꝓlixius
locutus fuero. cumisaias duodecim ꝓpħis

Expanded text:
dum in deserto, Origenes triginta voludum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus ta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
sed ds̃ loquebatur in animo ꝓpħarũ. iuxta
illud qđ alius ꝓpħa dicit. Angelus qui lo¬
quebat᷑ in me. &. Clamantes in cordib
nr̃is. abba pat̾. &. Audiam quid loquat᷑
in me dñs ds̃. Unde post hystoriȩ ueritatẽ
sp̃ualit̃ accipienda sunt omĩa. & sic uidea
&e ierłm. babilon &e philistuim. moab &e da¬
mascus. egyptus & desertum mare. idumea
& arabia ac uallis uisionis. & adextre:¬
mum tyrus. & uisio qua drupedũ intel.¬
ligendȩ sunt: ut cuncta quęramꝰ insensu.
& in omĩb his quasi sapiens architestus
paulus apłs iaceat fundamentũ. qđ ñ est
omnẽ isaiȩ librum uelle disserere. inquo
maior nr̃oꝵ ingenia suelauerunt. grecoꝵ
dico. Cȩterum apud latinos grande silen¬
tium est. pręt̃ scẽ memoriȩ martyrem
uictorinum qui cum apło dicere poterat.
&e si imꝑit᷑ sermone. non tam̃ scientia.
Scribit enim in hunc ꝓpħam iuxta editio¬
nes quattuor usq ad uisionẽ quadrupe.¬

Expanded text:
sed Deus loquebatur in animo Prophetarum, juxta sed Deus loquebatur in animo Prophetarum, juxta illud quod alius Propheta dicit: Angelus qui loquebatur in me , et: Clamantes in cordibus nostris, Abba, pater . Et: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Unde post historiae veritatem, spiritualiter accipienda sunt omnia: et sic Judaea et Jerusalem, Babylon et Philisthiim, et Moab et Damascus, Aegyptus et desertum mare, Idumaea et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamentum, quod non est omnem Isaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupe
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit quȩ ꝓfert de ore suo. & in labus
sius portabit scientiam: etiam ipsi sciebant
quid dicerent. Si enim sapientes erant
ꝓphetȩ quod negare non possumus. &
moyses omni eruditus sapientia loque¬
batur ad dnm̃. & dñs respondebat ei. &
de daniele ad principem tyri dr̃. nunqͥd¬
tu sapientior es daniele. & dauid sapiens
erat qui głabatur inpsalmo. incerta &¬
occulta sapientię tuę manifestasti michi.
quomodo sapientes ꝓpħȩ instar brutoꝵ
animantium quid dicerent ignorabant :
potestate quando taceant. quando loqͣnt᷑.
Quod sicui uidetur infirmum: illud apłi
eiusdẽ audiat. Propħȩ duo aut tres lo¬
quant᷑. &e alii diuidicent. Si aut̃ alii fu¬
erit reuelatum sedenti. pͥor taceat. Qua
possint ratione reticere. cum indatione
dicere: Si gͦ intelligebant quȩ dicebant:
cuncta sapientiȩ rationisq sunt plena. nec
aer uoce pulsatꝰ ad aures eoꝵ ꝑueniebat.

Expanded text:
intelligit quae profert de ore suo, et in labiis intelligit quae profert de ore suo, et in labiis suis portabit scientquid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele ? et David sapiens erat qui gocculta sapientiae tuae manifestasti mihi: quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium, quid dicerent, ignorabant? Lpotestate, quando taceant, quando loquantur. Quod si cui videtur infirmum, illud ejusdem Apostoli audiat: Prophetae duo aut tres loquantur, et alii dijudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat . Qua possunt ratione reticere, cum in ditione dicere? Si ergo intelligebant quae dicebant, cuncta sapientiae rationisque sunt plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat;
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Quem cum dederint scienti litteras :
dicent. Lege istum. Et respondebit. Non
possum signatus est enim. Et dabit᷑ liber
nescienti litteras: diceturq ei. Lege. Et respon-¬
debit. Nescio litteras. Siue gͥ huuc librum
dederis nescienti litteras popło nationum.
respondebit. non possum legere. quia non
didici litteras scripturarũ: siue dederis
scribis & phariseis qui legis litteras nosse
se iactant. respondebunt᷑. Non possumus
legere. quia signatus est liber. Qui iccirco
eis signatus est : qm̃ non recepunt eũ quẽ
signauit ds̃ pater. qui habet clauem dauid
qui aꝑit & nemo claudit. qui claudit &
nemo aꝑit. Neq uero ut moutanus cũ insa
nis feminis somniat ꝓphetȩ inextasi sunt
locuti. ut nescirent quid loquerentur. &
cum alios erudirent ipsi ignorarent quid
dicerent. de quib apłs aitꝰ. nescientes quȩ
loquantur & de quib affirment: sed uixta
salomonem qui loquitur in ꝑuerbiis. sapiens

Expanded text:
ti, quem cum dederit scienti litteras, ti, quem cum dederit scienti litteras, dicitque ei: Lege istud: respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras: diceturque ei: Lege, et respondebit, nescio litteras . Sive igitur hunc librum dederis nescienti litteras Populo nationum, respondebit: Non possum legere: quia non didici litteras Scripturarum; sive dederis Scribis et Pharisaeis, qui Regis litteras nosse se jactant, respondebunt: Non possumus legere: quia signatus est liber. Quid idcirco eis signatus est? quoniam non receperunt eum quem signavit Pater : qui habet clavem David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit . Neque vero, ut Montanus cum nis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescirent quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent, quid dicerent. De quibus Apostolus ait; Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirmant: sed, iuxta Salomonem, qui loquitur in Proverbiis, Sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
ut illum nonsolum ꝓpħam. sed euangłistã
& apłm doceam. Ipse enim de se &e de cęt̾is
euangelistis ait. Quam speciosi pedes euan¬
gelitantium bona. euangeliz antium pacẽ.
Etꝰ adipsum quasi ad apłm loquitur ds̃.
Quem mittam. & quis ibit ad popłm istũ:
Et ille respondit. Ecce ego. mitte me. HNullꝰq
putet me uoluminis istius argumentum
breui cuꝑe sermone comp̃hendere. cũ uni¬
uersa dñi sacramenta p̃sens scriptura con¬
tineat. & tam natus de uirgine emmanu¬
hel quam illustrium patrator oꝑum atq
signoꝵ. mortuus ac sepultus & surgens ab
inferis. & saluator uniuersarũ gentium
prȩdicatur. Quid loquar de phisica. aethi¬
ca. theologica: Quicquid sanctarum est
scripturarũ. quicqͥd potest humana lin¬
gua ꝓferre. & mortalium sensus acciꝑe
isto uolumine continetur. De cuiꝰ myste¬
rus. testatur ipse qui scripsit. Et erit
uobis uisio omĩum. sicut uerba libri signa.

Expanded text:
ut illum non solum Prophetam, sed evangelistam ut illum non solum Prophetam, sed evangelistam et Apostolum doceam. Ipse enim de se et de caeteris evangelistis ait: Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem . Et ad ipsum quasi ad Apostolum loquitur Deus: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et ille respondit: Ecce ego, mitte me . Nullusque putet, me voluminis istius argumentum brevi cupere sermone comprehendere: cum universa Domini sacramenta praesens Scriptura contineat; et tam natus de Virgine Emmanuel, quam illustrium patrator operum atque signorum: mortuus ac sepultus, et resurgens ab inferis, et Salvator universarum gentium praedicetur. Quid loquar de physica, ethica et logica? Quidquid sanctarum est Scripturarum: quidquid potest humana lingua proferre, et mortalium sensus accipere, isto volumine continetur. De cujus mysteriis testatur ipse qui scripsit: Et erit vobis visio omnium, sicut verba libri si
Abbreviated transcription (Latin):
in duodecim ꝓphetas uiginti explanationũ
libris. & indanihelem commentarus: cogis
me uirgo xp̃i eustochium transire adisa¬
iam. & quod sanctȩ matrituȩ Paulȩ dum
uiueret pollicitus sum tibi reddere. Quod
quidem & eruditissimo uiro fratri tuo
Pamnmachio ꝓmisisse me memini. Cumq
in affectu par sis: uincis prȩsentia. Itaq
& tibi & illi ꝑte reddo quod debeo. oboe.¬
diens. xp̃i prȩceptis qui ait. scrutamini
scripturas &e quęrite. & inuenietis. ne illud
audiam cum iudeis. Erratis. nescientes seriptu
& qui nescit scripturas nescit dĩ uirtutem
eiusq sapientiam. ignoratio scripturarum.
ignoratio xp̃i est. Unde orationũ tuarum
fultus auxilio. quȩ dieb ac noctib in dĩ
lege meditaris. & templum es sp̃s sci: imita¬
bor patrem familias qui de thesauro suo
ꝓfert noua & uetera &e sponsam dicentem
iicantieo canticoꝵ noua & uetera fratruelis
nĩs seruauit michi. sicq exponam isaiam.

Expanded text:
in duodecim Prophetas viginti explanationum libris, et in Danielem Commentariis, cogis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas ; et, Quaerite, et invenietis . Ne illud audiam cum Judaeis: Erratis, nescientes Scriptur sapientia; et qui nescit Scripturas, nescit Dei virtutem ejusque sapientiam: ignoratio Scripturarum, ignoratio Christi est. Unde orationum tuarum fultus auxilio, quae diebus ac noctibus in Dei lege meditaris, et templum es Spiritus sancti, imitabor patremfamilias, qui de thesauro suo profert nova et vetera; et sponsam dicentem in Cantico Canticorum: Nova et vetera, fratruelis meus, servavi tibi ; sicque exponam Isaiam,
Abbreviated transcription (Latin):
stodẽ mentis dm̃. Si aut̃ utia nr̃a quasi
quȩdam bestiȩ fuerint de predata. relin¬
quemur a custode dõ: & omĩa nr̃a redi.¬
gent᷑ in solitudinem. Nisi dñs ererci¬
tuum reliquisset nobis semen: quasi so¬
doma fuissemꝰ. & quasi gomorra similes
essemus. Hunc locum paulus apłs ad ro¬
manos plenius disserit. scribensq dicit.
Ergo nunquid reppulit ds̃ popłm suum:
Absit. Nam &r ego israhelita sum ex semine
abraham. ex tribu beniamin. Non reppu¬
lit ds̃ plebem suam quã pręsciuit. Et post

Expanded text:
stodem mentis Deum: sin aurem vitia nos quasi stodem mentis Deum: sin aurem vitia nos quasi quaedam bestiae fuerint depraedata, relinquimur a custode Deo, et omnia nostra redigentur ad solitudinem. Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes essemus. Hunc locum Paulus apostolus ad Romanos plenius disserit, scribens: Dico ergo, numquid repulit Deus populum suum? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam
Abbreviated transcription (Latin):
uastitatis & templi & ierłm sumpta est
abagricolis. qui quamdiu tunea uuarũ
plena est: ponunt custodes inumbraculis.
mor custodiam uocant: paruulȩ fiunt
casulȩ ꝓpt̃ ardorẽ solis ac radios decli¬
nandos: & inde uel homines uel bestio.¬
las quȩ insidiari solent natis frugib
abigunt. Cum aut̃ ablata fuerint isti.¬
usmodi genimina: remanent arentia
fruticum umbracula. casulȩq recedente
custode. quia ñ habet ultra qđ seruet.
Ergo & omp̃s ds dereliquit templũ. &e
urbem fecit esse desertã. Qđ non necesse :
sermonib apꝓbare. nobis prȩsertim qui
uidimus desertam syon. euersam ierłm
templumq usq ad solum dirutũ. Quod
aut̃ filiam syon uocat: clem̃tissimi pa¬
rentis monstrat affectũ. Nec mirũ si syon
appellet᷑ filia: cum etã babilon sepissi¬
me filia nuncupet᷑. Oñs enĩ natura dĩ¬
filiisumꝰ. sed nr̃o uitio lieni efficimur.
uxta anagogen uinea li & pomor para¬
disus. anima nr̃a appelliri potest. Cui

Expanded text:
vastationis Templi et Jerusalem sumpta est ab agricolis, qui quamdiu vinea uvarum plena est, ponunt custodes in umbraculis. morum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declinandos: et inde vel homines, vel bestiolas quae insidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est sermonibus approbare, nobis praesertim, qui videmus desertam Sion, et eversam Jerusalem, Templumque usque ad solum dirutum. Quod autem filiam Sion vocat, clementissimi parentis monstrat affectum. Nec mirum si Sion appelletur filia, cum etiam Babylon saepissime filia nuncupetur. Omnes enim natura filii Dei sumus, sed nostro vitio alieni efficimur. Juxta anagogen, vinea Dei et pomorum paradisus, anima nostra appellari potest: cui
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ hoc ait dñs exercituum fortis sel
Pro fortis isrł qđ om̃s similit̃ transtulei¬
soli septuaginta nescio quid uolentes po¬
suerunt. Ue fortis isrł. Qđ nos sic edisse¬
re possumus. ut dicamus principes quos
corripi atq robustos. de quib scriptum:
Potentes potenter tormenta patientur.
Et cui plus datur. plus exigitur abeo. abe¬
murq hoc testimonio si quando opus fu¬
rit aduersum ȩccłiȩ principes. qui destru¬
unt oꝑib dignitatẽ. Heu consolabe
suꝑ hostib meis. & undicabor de inaes
meis. Rursum & hiȩ quod in hebraibno
bit enĩ furor m̃s contra inimicos meos.
Corripit aut̃ scribas & phariseos. de qul
& in euangelio loquitur. Ue uobis scrile
& phariseiꝰ. Et in alio loco. Generatio adi¬
tera &e ꝑuersa signum quęrit. & siguin
non dabitur ei nisi signum ionȩ ꝓpħiȩ.
Plangit aut̃ clementissimꝰ pat̾ principes
delinquentes & hostes suos uocat. & in¬
cos appellat quod ꝑeant. qđ noluit agen

Expanded text:
ropter hoc ait Dominus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum Ecclesiae principes, qui suam destruunt operibus dignitatem. Heu consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. Rursum et in hoc, quod in Hebraico non avit enim furor meus contra inimicos meos. Corripit autem Scriba et Pharisaeos, de quibus et in Evangelio loquitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei . Et in alio loco: Generatio adultera et perversa signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. Et uno quidẽ atq eodẽ tẽpore.
isaiam. osee. iohel & amos ꝓphetasse ex
regib qui ponunt᷑ in titulo cognoscimꝰ.
sed principium uerbi dñi fuit in osee
filio beeri. Amos aut̃ pat̾ isaiȩ ñ ut ple.¬
riq autumant t̾cius duodecim ꝓpħarũ
est: sed alius. diuersisq apud hebreos
scribuntur litteris. Iste pͥmã & extremã
litteras habet aleph. & sade: ille ain &e
samech. Et iste scđm quosdam int̾p̃tatur
fortitudo siue robustus. ille populus durꝰ
uel grauis de quo in amos plenius diximꝰ.
Nonsolũ aut̃ hic ꝓpħa sed & alii cũ habeant
in titulo. uisio quam uidit isaias siue
abdias. non inferunt quid uiderint. uerbi
grã. udi dñm sabaoth sedentẽ suꝑ thronũ
excelsum & eleuatũ. & seraphin duo in
circũitu eiꝰ: sed quȩ dicta sunt narrant.
Idest audi cęlum &e aurib ꝑcipe terra:
& hȩc dicit dñs ds̃ ad idumeã. Auditum
audiui a dno. &e legatũ ad gentes misit.

Expanded text:
nomine. Et uno quidem atque eodem tempore nomine. Et uno quidem atque eodem tempore Isaiam, Osee, Joel, et Amos prophetasse, ex regibus qui ponuntur in titulo, cognoscimus: sed principium verbi Domini fuit in Osee filio Beeri. Amos autem pater Isaiae, non ut plerique autumant, tertius duodecim Prophetarum est, sed alius; diversisque apud Hebraeos scribuntur litteris. Iste primam et extremam litteras habet ALEPH et SADE ; ille AIN et SAMECH : et iste secundum quosdam interpretatur fortitudo, sive robustus; ille populus durus vel gravis: de quo in Amos plenius diximus. Non solum autem hic propheta, sed et alii cum habeant in titulo: Visio quam vidit Isaias, sive Abdigratia: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum et Seraphim duo in circuitu ejus; sed quae dicta sunt, narrant, id est: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Et: Haec dicit Dominus Deus ad Idumaeam. Auditum audivi a Domino, et legatum ad
Abbreviated transcription (Latin):
e techiȩ
regũ uida.
Prouida in quo significantur duȩ tribus.
que totam terram duodecim tribium
ꝯtendnt s: ꝓ eo quod nos ex hebreo uert.¬
contia uideam ce ierłm. Simmachus mo¬
ꝓspa ec aduersa uelit ticulo demonstrari.
sł en quȩ de uida &e ierłm inutranq par¬
te ꝓpheticus sermo prȩdixerit. Ergo ⁊ saias
principalit de diab loquitur trib uda
& beniamin. ex ceptis decem quȩ insama¬
ia erant & uocabantur ephrai ce istł
&e quas subor ia rege uidȩ & ierłm phul
rex asirior uastare iam coeꝑat. Deniq qͥn¬
quagesimo &e sccdo imꝑi eiꝰ anno. regnante
apud samariam phacee filio Romeliȩ:
uenit teglatphalassar rex assyrior. ce
cepit achion. &e iabel. domum maacha
&e ianoe & cȩdes &e asor. & gala ad &e ga.¬
lileam. omnem terram nep̾talim: & tran¬
stulit eos in assirios. Ea quo ostenditur.
uicina euersione samariȩ incõmotionem
duarum tribuũ hȩc uniuersa narrari.
Otias aut̃ ipse est qui ce azarias. duplici

Expanded text:
et Ezechiae, regum Juda. Pro Juda, in quo significantur duae tribus, quae totam terram duodecim tribuum ostendit. Et pro eo quod nos ex Hebraeo verticontra Judaeam et Jerusalem. Symmachus moec adversa velit titulo demonstrari: sed ea quae de Juda et Jerusalem in utramque partem Propheticus sermo praedixerit. Ergo Isaias principaliter de duabus loquitur tribubus, Juda et Benjamin: exceptis decem, quae in Samaria erant, et vocabantur Ephraim et Israel; et quas sub Ozia rege Juda, et Jerusalem, Phul rex Assyriorum vastare jam coeperat. Denique quinquagesimo et secundo imperii ejus anno, regnante apud Samariam Phacee filio Romeliae, venit Teglathphalasar rex Assyriorum, et cepit Ajon et Abel, domum Maacha: et Janoe et Cedes et Asor et Galaad et Galilaeam, omnem terram Nephthali, et transtulit eos in Assyrios . Ex quo ostenditur, vicina eversione Samariae in commonitionem duarum tribuum haec universa narrari. Ozias autem ipse est, qui et Azarias, duplici
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝑarũ. quis ostendit uobis fugere auea
tura ira: Facite gͦ fructus dignos poeni¬
tentiȩ. ut qui xp̃i baptisma consecutus qt
auferat malum de corde suo. & quiescat
agere ꝑuerse. ac postea discat honũ faurn
scđm illud qđ alibi prȩcipit᷑. Declina a
malo. & facbonum. Discite bene facert.
Uirtus gͦ discenda est. Nec naturȩ tantim
bonum sufficit adiusticiam: nisi quisen¬
diatur congruis disciplinis. lesus quoqfi
lius sirach tale quid loquit᷑. desiderasti
sapientiam. serua mandata. & dñs tribut
illam tibi. Et insequentib idẽ isaias com¬
memorat. Omĩs qui non didicerit iustiu
suꝑ terram: ueritatẽ non faciet. Discena
est gͦ iusticia. magistroꝵ sapientiȩ terta¬
da sunt limina. Quęrite uidicum
subuenite oppresso. iudicate pupillo. dt¬
fendite uiduam. & uenite & arguteu
dicit dñs. Uictimis udeoꝵ euangelica
mandata succedunt. & ideo pupilłis acui¬
dius ꝓuidetur. ut securi de tũtela coniue
acliberoꝵ suor martyres ad bella ꝓui

Expanded text:
fugere ab ira ventura? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo, et quiescat agere perverse, ac postea discat bonum facere, secundum illud quod alibi praecipitur: Declina a malo, et fac bonum . Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis . Jesus quoque filius Sirach tale quid loquitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus tribuet tibi eam. Et in sequentibus idem Isaias commemorat: Omnis qui non didicerit justitiam super terram, veritatem non faciet . Discenda est ergo justitia, et magistrorum sapientiae terenda sunt limina. Quaerite judicium, subvenite oppresso, judicate pupillo, defendite viduam: et venite, et arguite me, dicit Dominus. Victimis Judaeorum evangelica mandata succedunt, et ideo pupillis ac viduis providetur, ut securi de tutela conjugum ac liberorum suorum, martyres ad bella proc
Abbreviated transcription (Latin):
mine suo. quia defensor est pueri eius
iacob. & electi illius isrł. Hunc suscipit
&e assimilat sermoni suo. qui cauere
debet ne suum putet esse qđ loquitur.
sed om̃e ad datoris referat głam. ne
&e ipse mereatur audire. Accinai te :¬
& non cognouisti me. Cum enĩ instru¬
ctus armatura apłi. om̃s docuerit ñ
esse alium dm̃ nͥ unũ qui sit iacob &
isrł ds̃: confundetur marcion duos
deos intelligens unum bonũ & alium

Expanded text:
mine suo, quia defensor est pueri ejus Jacob, et electi illius Israel. Hunc suscipit, et assimilat sermoni suo, qui cavere debet ne suum putet esse quod loquitur, sed omnia ad datoris referat gloriam; ne et ipse mereatur audire: Accinxi te, et non cognovisti me. Cum enim instructus armatura Apostoli, omnes docuerit non esse alium Deum nisi unum, qui sit Jacob et Israel Deus: confundetur Marcion, duos deos intelligens, unum bonum, et alium
Abbreviated transcription (Latin):
rex nr̃: ipse saluabit nos. Laxati sunt fun¬
Iculi tui. sed non p̾ual ebunt. Sic erit malis
tuus ut dilatare signũ non queas. Tunc d¬
uident᷑ spolia prȩdarũ multarũ. claudi
ripient rapi nam. nec dicet uicinus elas
Popłs qui saabitat in ea: auferet᷑ abeo unast¬
Laa. Ecce ciuitas spon salutare nr̃m. Scll
tui uidebunt ierłm ciuitas diues. taberi¬
culũ quod non mouebitur. nec auferentil
parilli tabernaculi eius in sempit̾nũ. ce
finiculi ei non diripientur. quia nomen
maguum drũ. Uobis locus ur̃ est: erunt
Numina. & riui latissimi. & spaciosi. Hon
no gredietur ꝑeum nauis agitata remi¬

Expanded text:
er: ipse salvabit nos. Laxati sunt funiculi tui, sed non praevalebunt: Sic erit malus tuus ut dilatare signum non queas. Tunc dividentur spolia praedarum multarum: claudi diripient rapinam. Nec dicet vicinus: Elangui: populus qui habitat in ea, auferretur ab eo in civitas. salutare nostrum: oculi tui videbunt Jerusalem. civitas dives, tabernacula quae non movebuntur: nec auferentur paxilli tabernaculi ejus in sempiternum, et funiculi ejus non diripientur: quia nomen magnum Domini vobis: locus vester erit flumina et rivi latissimi et spatiosi: non ingredietur per
Abbreviated transcription (Latin):
idolatras. & uariis suꝑstitionib seruientes.
in ierłm habitaturos esse confirmant. &¬
hos esse onocrotalum &e ericium. ibin. q
translata est lamia. quam quidã hebreoꝵ
ermin idest furiã suspicant᷑. Et reuera si
consideremus de diuersis gentib adductas
ierłm colonias. & iuxta ritũ ꝓuintiarum
suarũ singulas famias ꝓprior demonũ
coluisse portenta: hȩc omĩa in ierłm habi¬
tasse firmabimꝰ. Qđq septuaginta transtu¬
lerunt. ibi obuiauerunt sibi cerui. & ui¬
der̃ facies suas. numero transier̃. unꝰ ex
ipsis non ꝑut. nec quȩsiuit alterũ. dñs
enĩ p̾cepit eis & sp̃s eius congregauit eos.
& ipse dedit eis sortes. & manꝰ illius diuidet
eis ut pascantur in sempit̾nũ. & possideant
ingenerationes generationũ. & requiescant
inea : sic allegorice int̃p̃tabimur. ut docea¬

Expanded text:
idololatras et variis superstitionibus servientes idololatras et variis superstitionibus servientes in Jerusalem habitaturos esse confirmant: et hos esse onocrotalos et hericios, ibin et translata est lamia, quam quidam Hebraeorum ἐριννὴν, id est, furiam suspicantur. Et revera si consideremus de diversis gentibus adductas Jerusalem colonias, et juxta ritum provinciarum suarum, singulas familias propriorum daemonum coluisse portenta, haec omnia in Jerusalem habitasse firmabimus. Quodque LXX transtulerunt: Ibi obviaverunt sibi cervi, et viderunt facies suas: numero transierunt, unus ex ipsis non periit, nec quaesivit alterum. Dominus enim praecepit eis, et spiritus ejus congregavit eos: et ipse dedit eis sortes, et manus illius dividet eis: ut pascantur in sempiternum, et possideant in generatione generationum, et requiescant in ea: sic allegorice interpretabimur, ut docea
Abbreviated transcription (Latin):
eam ad bona oꝑa. &e qui dudũ int̾ idola
diuersis errorib claudicabant: firmo suꝑ
ueritatẽ incedant gradu. & pusillanimos
siue formidoloͦs fide dni confirmantes
faciant non timere. uniusq dĩ metus uni¬
uersi erroris expellat timores. Causa
aut̃ est securitatis atq constantię: quia
uenturus est xp̃c cui pat̾ dedit omẽ uidi.¬
cium. & reddet unicuiq scđm oꝑa sua. Ipse

Expanded text:
eam ad bona opera. Et qui dudum inter idola eam ad bona opera. Et qui dudum inter idola diversis erroribus claudicabant, firmo super veritatem incedant gradu: et pusillanimes sive formidolosos fide Domini confirmantes, faciant non timere, uniusque Dei metus universi erroris expellat timores. Causa autem est securitatis atque constantiae, quia venturus est Christus, cui Pater dedit omne judicium: et redd
Abbreviated transcription (Latin):
ideserto aquȩ. &e torrentes in solitudine.
& quȩ erat arida. instagnũ siue paludes.
& sitiens in fontes aquarum. In cubilib in
quib prius diicones habitabant orietur
transtulerunt & erit ibi lȩticia auium.
& caulȩ gregum. Et erit inquit ibi semita
& uia. siue uia munda. & uia sc̃a uocabit᷑.¬
on transibit ꝑ eam pollutꝰ. & hȩc erit uobis
directa uia. ita ut stulti non errent ꝑeam.
& redempti .a dño. Conuertent᷑ & uenient
nsion cum laude. &e lȩticia sempit̾na
suꝑ caput eorum. Gaudium & lȩticiam
obtinebunt. & fugiet dolor &e gemitus.
Utranq editionẽ miscuimus. ne in ꝓponen.¬
dis singulis libroꝵ magnitudo tendatur.¬
quȩ iam modũ breuitatis eaxcedit. Apłi de
quib supra dictum est ipsi uidebunt głam
dñi &e decorẽ dĩ nr̃i. prȩcipitur ut confor.¬
tent manus in gentib dissolutas. & genua
debilia roborent. ut qui prius manibus
dissolutis opus dĩ facere non poterant. &¬
aridam habebant dexterã: extendant

Expanded text:
aquae, et torrentes in solitudine, et quae erat arida in stagnum sive paludes,, et sitiens in fontes aquarum. In cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, orietur transtulerunt: Erit ibi laetitia avium, et caulae gregum. Et erit ibi semita et via sive via munda et via sat nobis directa via: ita ut stulti non errent per Et redempti a Domino convertentur, et venient in Sion cum laude, et laetitia sempiterna per caput eorum. Gaudium et laetitiam obtinebunt: et fugiet dolor et gemitus. Utramque editionem miscuimus, ne in proponendis singulis, librorum magnitudo tendaturitatis excedit. Apostolis, de quibus supra dictum est: Ipsi videbunt gloriam Domini et decorem Dei nostri, praecipitur, ut confortent manus in gentibus dissolutas, et genua debilia roborent; ut qui prius manibus dissolutis opus Dei facere non poterant, et aridam habebant dexteram, extendant
Abbreviated transcription (Latin):
seruat metaphoram ut flatu ce sp̃s ac
uoluntate dni hanc succendi sciamus.
mixto sulphure qđ flammas excitat.
ut faciat acriora torm̃ta. Porro qđ in se.
assirii plaga cum ꝑcusserit eos. & erit ei in
circũitu unde fuerat ei spes auxilii in quo
confidebant. ipsi cum timpanis & cithara
pugnabunt aduersus eũ ex cõmutatione.
illud significat qđ aduersum diabolum
consurgant qui ei quondam subditi fuerant.
& cum gaudio atq lȩticia dimicent contra
eum ex cõmutatione subita. dum intelligen¬
tes errorẽ suum destruunt eum a quo dece¬
pti fuerant. diceturq ad illum. quod ab¬
initio se ipsum deceꝑit. regnum suum arbi.¬
& habentes fiduciam suꝑ quadrigis quia

Expanded text:
servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, excitat, ut faciat acriora tormenta. Porro quod juxta Assyrii plaga, cum percusserit eos, et erit ei in circuitu unde fuerat et spes auxilii, in quo confidebat: ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt adversum eum ex commutatione, illud significat, quod adversum diabolum consurgant, qui ei quondam subditi fuerant, et cum gaudio atque laetitia dimicent contra eum ex commutatione subita: dum intelligentes errorem suum, destruunt eum a quo decepti fuerant. Diciturque ad illum, quod abinitio se ipse deceperit, regnum suum arbiet habentes fiduciam super quadrigis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inimicȩ. non quo indie iudici solus sit fe¬
transitus uirge fundatus. quam reqͥescere
faciet dñs suꝑ eum. Et est sensus. Nequaꝗ
eum uirga ꝑcutiet. & eam rursus leuabit.
aut more cedentium finẽ faciet uerberan¬
di. sed quasi fundatam & alta radice defi¬
xam. in poenis eius faciet ꝑmanere. Qđ si
ita intelligitur: ubi erit poenitentia diaboli.
presertim cum dicatur peccatorib. ite in
ignem ȩt̃num. quem prepairauit ds̃ diabolo
&e angelis eiꝰ : In timpanis & incitharis.¬
& in bellis prȩcipuis erpugnabit eos. De.¬
mones uidelicet &e impios. cum gaudio
omĩum dñs expugnabit. Ab heri quippe
& a pͣterito tempore. pͣparata est a rege
dño tophet. idest lata &e spaciosa gehenna.
quȩ eos ȩt̾nis urat ardorib. Nutrim̃tum
eius & fomes ignis est & ligna multa.
idest flamma ꝑpetua & supplicia pecca-¬
tor. Et qm̃ sicut de camino & fornace
ignis ardentis ꝓpheticus sermo p̃dixerat:

Expanded text:
inimicae, non quo in die judicii solus sit feinimicae, non quo in die judicii solus sit fetransitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum . Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam in poenis ejus faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim cum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aeternum quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . In tympanis et in citharis, et bellis praecipuis expugnabit eos, daemones videlicet et omnes impios cum gaudio omnium Dominus expugnabit. Ab heri quippe et a praeterito tempore praeparata est a rege Domino Thopheth, id est, lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et ligna multa, id est, flamma perpetua et supplicia peccatorum. Et quoniam sicut de camino et fornace ignis ardentis, propheticus sermo praedixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
sauet ds głam uocis suȩ. & furorẽ brachui
suostendet cum furore & ira. Namma
iqus deuorante fulminabit uehement̃.
a sicut e grando descendens cum ui. Ad uo¬
em enim dñi suꝑabuntur assirii plaga qua
putut eos. & erit ei ꝑ circũitũ unde habe¬
ut spem auxilii in quo confidelut. Ipsi cũ
mnpinis &e cithara pugnabunt contra eum
urimitatione. Tu enĩ ante dies decipieris.
Punqudae tibi regnũ paratum est: Uallem
ꝓfundam. ligna posita. ignẽ &e ligna multori.
Furor dĩ sicut uallis sulphuris succensa.
Potram iuxta hebraicum. quid mͥ uideretur
urrens legentib indicare. Sed quid faciã
qiorundamstudi is. qui nisi ce septuaginta¬
ntptũ editionẽ disseruero. imꝑfectum
sis me habiturũ esse denunciant:
irticuds brachii illius cunctis patebit.
quando retributionis tempus aduenerit
Flammȩ &e turbinis grandinisq magni-¬
tudine & pondere lapidum deferetur.
Suꝑ quo e techiel in ꝓphetia ut diximus¬
gog & magog pleno sermone describit.

Expanded text:
s gloriam vocis suae, et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur currens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem disseruero, imperfectum opus me habiturum esse denuntiant? fortitudo brachii illius cuquando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia Gog et Magog pleno sermone describit
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Diuitiȩ silutis sapientia &e scientia. timor
dñi ipse thesaurus eiꝰ. Lxix. Dñe miserere nr̃i.
Sinte enĩ confidimus. Factum est semen incre.¬
duloꝵ in ꝑditionẽ. salus aut̃ nr̃a in tempore
tribulationis. Propt uocẽ timoris obstupuer̃
popłi a timore tuo. &e disꝑsȩ sunt gentes.
N unc aut̃ congregabuntur spolia ur̃a parui
& magni. Quomodo siquis congreget locu.¬
Istas: sic illudet uobis sc̃s ds̃ qui habitat in
excelsis. Repleta est syon uidicio &e iusticia
in lege. tradentur in thesauris. Salus nr̃a
uenitꝰ sapientia & disciplina & pietas a dño.
Sisti sunt thesauri iusticiȩ. Hebrei suꝑius ca

Expanded text:
lutis sapientia et scientia: timor Domini ipse thesaurus ejus. LXX: Domine, miserere nostri, in te enim confidimus: factum est semen incredulorum in perditionem, salus autem nostra in tempore tribulationis: propter vocem timoris obstupuerunt populi a timore tuo, et dispersae sunt gentes. Nunc autem congregabuntur spolia vestra parvi et magni: quando si quis congreget locustas, sic illudent vobis: sanctus Deus qui habitat in excelsis. Repleta est Sion judicio et justitia, in lege tradentur, in thesauris salus nostra: venit sapientia, et disciplina. et pietas a Domino, isti sunt thesauri justitiae. Hebraei c
Abbreviated transcription (Latin):
pturarũ cȩlũ dr̃: tunc adidumeã quoq ide
ad terrena descendet. ut post poenã demons
etiam animȩ hominũ uidicent᷑. Idumea
quippe. in lingua nr̃a terrenã sonat. Rei¬
tusq est sanguine. & incrassatꝰ adipe aquos
&e hircor. medullatorq arietũ atq taunus
ut &e principes & popłm parit̾ significet
puniendos. Uictima enĩ dñi in bosra: ꝙ it̾¬
fectio magna in terra edom. De qua bit
edom. rubra uestimenta eius de bosor: Et
nonnulli estimant. quia basar caro dr̃:¬

Expanded text:
ipturarum coelum dicitur, tunc ad Idumaeam quoque, id est, ipturarum coelum dicitur, tunc ad Idumaeam quoque, id est, ad terrena descendet: ut post poenam daemonum, etiam hominum animae judicentur. Idumaea quippe in lingua nostra terrenam sonat. Reincrassatus adipe agnorum et hircorum, medullatorumque arietum atque taurorum: ut et principes et populum pariter significet puniendos. Victima enim Domini in Bosra, et interfectio magna in terra Edom. De qua Bosra Edom: rubra vestimenta ejus de Bosra? Et nonnulli existimant, quia Bosor, caro d
Abbreviated transcription (Latin):
de quib &e paulus apłs scribit. Hon est
nobis certamen aduersus carnẽ & sangui¬
nẽ. sed aduersus principatꝰ & aduersus
potestates. aduersus rectores tenebrarũ
istarum. &e aduersus sp̃ualia nequiciȩ
incȩlestib. Nec mirũ si demones qui in
aere habitant dicantur esse cȩlestes. cum
etiã uolucres cęli utiq quȩ non incęlo
sed inaere uolitant. scriptura cognomi¬¬
net. Nam &e diabolus transfigurat᷑ in
angłm lucis. stellam esse se simulans.
Et saluator uidit eum quasi fulgur
de cȩlo cadentẽ. & tropologice de eo quis&
stella magna dr̃. Quomͦ cecidit lucifer qu
mane oriebatur: Hȩc uniuersa fient. quia i¬
sententia & ultio in peccatores. quę
ꝓfertur a dño. Qui gladius & mache
in etechiel contra impios exacuitur. ac
plurimis int̾fectis uaginã suã iubetur
intrare. Cumq in ebriatꝰ fuerit & repleus
incȩlo hoc est in aere. qui consuetudine ser¬

Expanded text:
de quibus et Paulus Apostolus scribit: Non est de quibus et Paulus Apostolus scribit: Non est nobis certamen adversus sanguinem et carnem, sed adversus principatus, adversus potestates, adversus rectores tenebrarum istarum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec mirum si daemones qui in aere habitant, dicantur esse coelestes, cum etiam volucres coeli, quae utique non in coelo, sed in aere volitant, Scriptura cognominet. Nam et Satanas transfiguratur in Angelum lucis , stellam se esse simulans. Et Salvator vidit eum quasi fulgur de coelo cadentem . Et tropologice de eo quasi de stella magna dicitur: Quomodo cecidit Lucifer qui mane oriebatur ? Haec universa fient, quia isententia, et ultio in peccatores, quae profertur a Domino. Qui gladius et machaera in Ezechiel contra impios exacuitur; ac plurimis interfectis, vaginam suam jubetur intrare. Cumque inebriatus fuerit et repletus in coelo; hoc est, in aere, qui consuetudine Scr
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ folior. quȩ appropinquante frigore
arentia contracta de uinea & ficu defluunt.
Stellȩ cadent de cęlo. & uirtutes cęlorum
cõmouebunt᷑. & tunc apparebit signum
filii hominis incęlo. Et hoc considerandũ.
qđ non dicat interire cȩlos. sed replicari
siue complicari quasi libros. ut postquã peccata
omnĩa aꝑta fuerint & relicta: cõplicent᷑
qui prius aꝑti fuerant. ut nequaqͣm ultra
scribant᷑ in eis delicta multor. De huius¬
cemodi libris. & daniel insuo uolumine
loquitur. ludiciũ sedit. & libri aꝑti sunt
inquib descripta erant oꝑa singuloꝵ.
Stellas aut̃ cadere pleriq arbitrantur.
iurta apocalipsin ioħis. & illud qđ alibi
scriptũ est: stellȩ uniuersȩ ardentes sol
has stellas quȩ incęlo rutilant. ut in par.¬
te monstrent᷑ & totum. qđ scilicetꝰ ꝑstel¬
larũ ruinam: etiã cęloꝵ interitꝰ tendat᷑.
Alii uero eas stellas putant esse ruituras.

Expanded text:
dinem foliorum, quae, appropinquante frigore, dinem foliorum, quae, appropinquante frigore, arentia atque contracta de vinea et ficu defluunt. Stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, et tunc apparebit signum Filii hominis in coelo . Et hoc considerandum, quod non dicat interire coelos, sed replicari, sive complicari, quasi librum, ut postquam omnia peccata aperta fuerint et relecta, complicentur qui prius aperti fuerant, ut nequaquam ultra scribantur in eis delicta multorum. De hujuscemodi libris Daniel in suo volumine loquitur: Judicium sedit, et libri aperti sunt , in quibus descripta erant opera singulorum. Stellas autem cadere plerique arbitrantur, juxta Apocalypsim Joannis . et illud quod alibi scriptum est: Stellae universae ardentes sputant. quae in coelo rutilant, ut in parte monstretur et totum, quod scilicet per stellarum ruinam etiam coelorum interitus ostendatur . Alii vero 442 has stellas putant esse ruituras,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii. Vnde om̃s gentes & popłi terrȩ.¬
& plenitudo eiꝰ. orbis & cuncta genimina
illius. tam quȩ habitant᷑ loca quã quȩ
in habitabilia sunt nimietate frigoris
& caloris iubent᷑ audire. & quȩ uentura
sunt cumomĩ mentis tremore cognoscere
Indignatio enĩ dñi nequaquã suꝑ unam
gentẽ uideam. & assirios atq chaldeos.
egiptios & moabitas. amanitas &e phili¬
steos. sed contra om̃s gentes & suꝑ uniuer.¬
sam militiam. siue ut septua ginta tran.¬
stulerunt numerũ earũ uentura describit᷑.¬
quȩ interficiat eas & fetorem corporum
putrescentium in altum ascendere faciat.
significans peccata omĩum nationũ. ita ut
sanie earũ &e spurcicia ac sanguine mon.¬
tes repleantur. sullimesq uirtutes & angłi
qui singulis gentib pͣsidebant. & tabescat
omĩs militia uel fortitudo cęloꝵ. replicent᷑
siue complicent᷑ cȩli sicut liber. & omĩs
transtuler̃ &e stellȩ defluent insim ilitu-¬

Expanded text:
judicii. Unde omnes gentes et populi terrae ejudicii. Unde omnes gentes et populi terrae et plenitudo ejus, orbis et cuncta genimina ejus, tam quae habitantur loca, quam quae inhabitabilia sunt nimietate frigoris et caloris, jubentur audire, et quae ventura sunt cum omni mentis tremore cognoscere. Indignatio enim Domini nequaquam super unam gentem Judaeam, et Assyrios atque Chaldaeos, Aegyptios, Moabitas, et Ammonitas, et Philisthaeos: sed et contra omnes gentes, et super universam militiam, sive ut LXX transtulerunt, numerum earum. ventura describitquae interficiat eas, et fetorem corporum putrescentium in altum ascendere faciat: significans peccata omnium nationum: ita ut sanie earum et spurcitia, ac sanguine montes repleantur: sublimes quaequae virtutes et Angeli, qui singulis gentibus praesidebant; et tabescat omnis militia vel fortitudo coelorum: replicentur, sive complicentur coeltranstulerunt, et stellae defluant, in similitu
Abbreviated transcription (Latin):
& rex &e saluator nr̃. & illo ꝓtegente nul¬¬
luis metuemꝰ insidias. Hȩc̃ dicta sunt
desson urbe solenni. tatis nr̃ȩ. &
de ierłm habitatione ditissima. quã ipse
ans fluuiis suis circuindabit atq uallabit.
sustinere non quiuerint. & malus eiꝰ in quo
pulcherrima quondã uela pendebant
niyts funiculis ceciderit. ut nonsolũ ad
naugationẽ. sed ad signũ quoq inutilis
sit. lost quã aut̃ naiuis eors. fuerit dissolu.¬
s & tabernaculũ dissipatũ. ita ut inutraq¬
parte funiculi dirumpantur: prȩda ui¬
ctorib diuidetur. qui tam imbecilles er̃t
ꝓpruis uirib ut claudi appellentur: &e
nichilo minus dĩ ira tribuente eis fortitu¬
dinẽ nullam infirmitatẽ sentient. nec
dicent. laboraui. Qui enim fuerit int̾ eos.
auferetur ab eo iniquitas atꝰ peccatũ. quia
gentes & audite. & popłi att̾endite. Audi¬
at terra & plenitudo eiꝰ. orbis & omne
germen eiꝰ. Quia indignatio dnĩ suꝑomĩs

Expanded text:
et rex, et Salvator noster, et illo protegente, nulet rex, et Salvator noster, et illo protegente, nullius metuemus insidias. Haec dicta sunt de Sion urbe solemnitatis nostrae, et de Jerusalem habitatione ditissima, quam ipse Dominus fluviis suis circumdabit atque vallabit. sustinere non quiverint, et malus ejus, in quo pulcherrima quondam vela pendebant, ruptis funibus ceciderit, ut non solum ad navigationem, sed ad signum quoque mutilis sit. Postquam autem navis eorum fuerit dissoluta, et tabernaculum dissipatum, ita ut in utrapartem funiculi disrumpantur, praeda victoribus dividetur: qui tam imbecilli erunt propriis viribus, ut claudi appellentur; et nihilominus Dei ira tribuente eis fortitudinem, nullam infirmitatem sentient, nec dicent: laboravi. Qui enim fuerit inter eos, auferetur ab eo iniquitas atque peccatum, quia gentes et audite et populi adtendite audiat terra et plenitudo eius orbis et omne germen eius quia indignatio Domini super omnes