comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent. & ut ñ ferrent. Cũ enĩ scđm matheũ diceret
eis. nolite possidere aurũ. neq argentũ. & cȩtera:
continuo fubiecit. dignꝰ. ẽ. enĩ oparius cibo suo. Un¬
de satis ostendit. cur eos hȩc possidere ac ferre no¬¬
luerit: ñ quo uidelicet necessaria ñ sint sustenta-¬
tioni huiꝰ uitȩ. sed quia sic eos mittebat. ut eis hȩc
deberi monstraret ab illis quib euangłiũ credentib
annunciarent. Claret autẽ hȩc ñ ita pͣcepisse dñm
tib quib annunciant euangłiũ : alioquin contra
dedisse in qua scirent sibi ista deberi. Cũ aut̃ adño
aliqͥd imꝑatur : nisi fiat. in oboedientiȩ culpa. ẽ.
Cũ aut̃ potestas dat᷑ : licet cuiq ñ uti. & tanquã de
dic̃ apłs. iis qui euangłiũ annunciant de euanglio
uiuere: illa apłis loquebat᷑. ut securi ñ possiderent
neq portarent huic uitȩ necessaria : nec magna
nec minima. Ideo posuit nec uirgã: ostendens a
ficeli suis om̃ia deberi ministris sius miuia fupflua

Expanded text:
rgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis : « Nolite possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem hoc non ita praecepisse Dominum, tibus quibus adnuntiant euangelium — alicquin contra dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua
Abbreviated transcription (Latin):
stari. sed misso spiculatore. p̾cepit afferri caput eiꝰ in
disco. & cȩt̃a. Consuetudinis scripturarũ ẽ. ut opinio¬
nẽ multorũ sic narret hẏstoricus. quomͦ eo tẽpore ab
omĩb credebat᷑: sicut ioseph abipsa qͦq maria appel¬
labatur pat̾ iESU. ita & nunc herodes dicit᷑ contristatꝰ
qͥa hoc discũbentes putabant. Dissimulator enĩ m̃tis
suȩ. & artifex homicida: tristiciã p̃ferebat in facie
cũ lȩticiã haberet inm̃te : scelusq excusat iuram̃to.
ut sub occasione pietatis impius fieret. Qđ aut̃ subi¬
cit. & ꝓpt̃ simul recũbentes: uult om̃s sceleris sui
ẽẽ. consortes. ut in luxurioso impuroq conuiuio
cruentȩ epulȩ deferrent᷑. E⁊ atulit capiit ei
indisco: & dedit illud puellȩ. & puella dedit matri

Expanded text:
cepit afferri caput ejus in cepit afferri caput ejus in disco, etc. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. Scelusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis, impius fieret. Quod autem subjicit: Et propter simul recumbentes, vult omnes sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio, cruentae epulae deferrentur. Et attulit caput ejus in disco, et dedit illud puellae, et puella
Abbreviated transcription (Latin):
sec filia ipsius herodiadis & saltasset. & placuis set
herodi simulq recũbentib: rex ait puellȩ. Pete ame¬
tur herodes qđ inuitꝰ & nolens ꝓpt̾ iuram̃tũ homici¬
diũ fecerit: quia ad hoc forte iurauit. ut futurȩ oc¬
cisioni machinas p̾pararet. Alioquin si obiusiurandũ
fecisse se dicit. si patris. si matris postulasset interitũ
facturus fuerat annon: Qđ in se repudiaturus fuit:
contẽnere debuit & in ꝓpħa. Quȩ cũ exisset: dix̃
matri suȩ. Quid petã: & illa dix̃. Caput ioħis bapti¬
stȩ. & cet̾a . Herodias timens ne herodes aliquando re¬
sipisceret: uł phylippo fr̃i amicus fieret. atq illicitȩ
nuptiȩ repudio soluerent᷑: monet filiã ut in ipsostatĩ
conuiuio caput ioħis postulet. digno oꝑi saltationis:
dignũ sanguinis p̾miũ. Et contristatꝰ. ẽ. rex ꝓpt̃
iusiurandũ & ꝓpt̾ simul recũbentes. noluit eã contri

Expanded text:
set filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset set filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset Herodi, simulque recumbentibtur Herodes quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas praepararet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? Quod in se ergo repudiaturus fuit, contemnere debuit et in propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae: Quid petam? Et illa dixit: Caput Joannis Baptistae, etc. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet, digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium! Et contristatus est rex, propter jusjurandum, et propter simul re
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ serodes & pharao legunt᷑ dicm natalis sui gau¬
diis festiuis celebrasse: sed uterq rex in fausto auspicio
festi uitatẽ suã sanguine foedauit. Uerũ herodes tanto
maiore impietate. quantosc̃m & in nocentẽ doctorẽ ue¬
ritatis: ac p̾conẽ uitȩ & regni cȩlestis occidit. & hoc ꝓ
uoto ac petitione saltatricis. neq eũ caput occisi ante
conuiuas inferre puduit. Nã pharao nil talis uesaniȩ
cõmisisse legit᷑. sed tantũ peccantẽ sibi eunuchũ uita
priuari iubens. quo longius a cultu uerȩ religionis ab¬
erat: eo leuius in uiolatione suȩ festiuitatis deliquit
At tam̃ ex utriusq exẽplo. ꝓbat᷑ esse utilius nob diem
mortis futurȩ timendo: & caste agendo sepius in menio¬
riã reuocare: quã diẽ natiuitatis luxuriando celebra¬
re Homo enĩ ad laborẽ nascit᷑ inmundo: & electi ad
requi ẽ ꝑmortẽ transeunt ẽ mundo. Cũq introis¬

Expanded text:
mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaumortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse, sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit; verum Herodes tanto majore impietate quanto sanctum et innocentem Doctorem veritatis et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque enim caput occisi ante convivas inferre puduit; nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo, et electi ad requiem per mortem transeunt e mundo. Cumque introis
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria phy lippũ herodis maioris filiũ sub qͦ dñs
fugit in ȩgyptũ frem huiꝰ herodis sub qͦ passus. ẽ. dñs.
duxisse uxorẽ herodiadẽ filiã regis arethȩ. Postea
uͦ socerũ eiꝰ exortis quibdã contra generũ simulta¬
tib. tulisse filiã suã: & in dolore mariti prioris
inimici eiꝰ nuptiis copulasse. Quis sit autẽ hic phy
decimo impii tyberi ĩ cȩsaris. ꝓcurante pontio pilato
iudca tetrarcha autẽ galileȩ herode phylippo aut̃
fre eiꝰ cetrarcha itureȩ & traconitidis regionis. Ergo
iohes baptista qͥuenit inspũ & uirtute heliȩ: eadẽ
auctoritate qua ille achab corripuerat & ierabel:
arquit herodẽ & herodiadẽ. qđ illicitas nuptias fe¬
cerint : & ñ liceat fre uiuente germano: illius uxo¬
rẽ ducere. malens ꝑiclitari apud regẽ. quã ꝓpt̃ ad¬
ulationẽ esse immemor p̃ceptorũ di Ei cũ dies
opportiinꝰ accidisset. herodes natalis sui cenã fecit
principib a tribunis & primis galilcȩ. & eȩt̃a Soli

Expanded text:
lippum Herodis majoris filium sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam Regis Aretae, postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam et in dolorem mariti prioris inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philquinto imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Ergo Joannes Baptista qui venit in spiritu et virtute Heliae eadem auctoritate, qua ille Achab corripuerat et Hiezabel, arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratre vivente, germanum illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et cum dies opportunus accessisset, Herodes natalis suae coenam fecit principibus, et tribunis, et primis Galilaeae. Soli
Abbreviated transcription (Latin):
seriem cõprehendi : dnĩ ca auctoritate docem᷑. Appa¬
rens enĩ post resurrectionẽ discipłis: ait dñs ipse: qͥa
oportebat impleri omĩa quȩ scriptast̃ in lege moy¬
si & ꝓpħis. & psalmis de me & tunc aꝑuit illis sen¬
sũ. ut intelligerent scripturas: & intellectas sp̃u¬
alit̾ fidelib traderent auditorib. quasi benedicens
panib apłicis. ac piscib: hosq internȩ suauitatis do¬
no multiplicans turbis disꝑtiri pͣcepit. Bene autẽ
iuxta euangłiũ ioħis panes qͥ legẽ designant ordeicei
fuisse referunt᷑. qͥ uim̃torũ maxime rusticorũq est
cib seruorũ: quia incipientib necdũq ꝑfectis audi¬
torib asꝑiora & quasi grossiora sunt cõmittenda prȩ¬
cepta. Animalis enĩ homo: ñ ꝑcipit ea quȩ dĩ sunt.
Atq ideo dñs ꝓ suis cuiq uirib dona tribuens: semꝑq
ad ꝑfectiora ꝓuocans. primo quinq panib quinq

Expanded text:
seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Appaseriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis ait Dominus ipsn lege, Moysi, et prophetis, et Psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas, et intellectas spiritaliter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum, quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus, asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt Atque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque
Abbreviated transcription (Latin):
sub t̾ra ñ pauco tẽpore ignobilit̾ reconditũ. donec
denuo idem iohes sese suũq caput ostendit marcello
ciuidã religioso abbati & prbro dũ in eodẽ specu habita¬
pͣfatũ presbiterũ constat inuentũ. Ex qͦ tẽpore coe-¬
pit in eadẽ ciuitate beati p̾cursoris decollatio. ipso
ut arbitram᷑ die qͦ caput inuentũ siue eleuatũ. ẽ. ce¬
lebrari : de quib latius in p̃fato chronicorũ libro scri
testam̃ti ueteris scriptura signat᷑ ꝑ quinq uidelicet
panes signant᷑ quinq mosaicȩ legis libri: quib di¬
uinȩ ȩternitatis cognitio. mundi creatio. ꝓcursus
scłi labentis. & uera dõ seruiendi religio. generi huma¬
no innotuit. ꝑ duos uͦ pisces. psalmi sunt & ꝓpħȩ figu¬
rati: qui eruditũ in lege dĩ popłm de ꝓmissione dñicȩ
incarnationis noua gr̃ȩ dulcedine pascebant. qua trina
scripturȩ sacrȩ distinctione. totã ueteris instrum̃ti

Expanded text:
sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eadem specu habitapraefatum presbyterum constat inventum. Ex quo tempore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum libro scripTestamenti veteris scriptura signatur. Per quinque videlicet panes, quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam veteris instrumenti
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃torũ: natale eiꝰ quarto kalendarũ septẽ briũ
die notatũ. ẽ: & in martyrilogio qđ eusebii & leroni
mi uocabulis insignitũ. ẽ. legit᷑ quarto kalendas
septẽbris in emissa ciuitate fenice ꝓuintiȩ natale ioħis
baptistȩ die quo decollatꝰ. ẽ: ñ specialit̾ ipsũ diem
decollationis eiꝰ. sed diem potius quo caput eiꝰ in eadẽ
signat. Si quidẽ ut chronica marcellini comitis te¬
stant᷑: tẽpore marciani pͥncipis duo monachi orien¬
tales uenerant ad orare inierosolimis & loca scã ui¬
dere: quib ꝑ reuelationẽ assistens idem pͣcursor
dnĩ. pͣcepit ut adherodis qͦndã regis habitaculũ
accedentes. caput suũ ibi requirerent. & inuen¬
tũ dignohonore reconderent. Qđ ibi ab eis inuen¬
tũ & assũptũ. s ñ multo post culpa incuriȩ ꝑditũ.
platũ. ẽ. emissã ab aliis. & in qͦdã specu in urna

Expanded text:
cramentorum, natale ejus quarto Kalendarum Septembrium cramentorum, natale ejus quarto Kalendarum Septembrium denotatum est, et in Martyrologio, quod Eusebii mi vocabulis insignitum est, legitur quarto Kalendarum Septembris in Emissa civitate Phoenicae provinciae natale Joannis Baptistae die quo decollatus est, non specialiter ipsum diem decollationis ejus, sed diem potius quo caput ejus in eademsignat. Siquidem, ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis duo monachi orientales venerant adorare in Hierosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, prolatum est Emissam ab aliis, et in quadam specu in urna
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Desertꝰ. ẽ. locus. & iam hora pͣteriit: dimitte
illos ut euntes in ꝓrimas uillas & uicos. emant sibi
cibos quos manducent. Horã multã uesꝑtinũ tẽpus
dicit: luca teste qui ait. Dies autẽ coeꝑat declinare.
& accedentes duodecĩ. dixer̃ illi. Dimitte turbas:¬
& cȩt̾a. Dies enĩ declinat ac turbas saluator reficit:
quia uł fine scłorũ ꝓpinquante. uel cũ sol iusticiȩ
ꝓ nob̾ occubuit : a diutina spualis inediȩ sumꝰ tabe
saluati Et respondens: ait illis. Date his manduca
re. Prouocat apłos ad fractionẽ panis ut illis nͨ habe¬
re testantib magnitudo signi notior fiat: simul in¬
sinuans quia cotidie ꝑ eos ieiuna nr̃a sunt corda pa-
scenda uidelicet cũ eoꝵ uł exemplis uł litteris ad a¬
memorant. Unde colligit᷑ ioħem imminente eadẽ fe¬
stiuitate paschali fuisse decollatũ: & anno post hunc
sequente cũ denuo tẽpus paschale rediret. mysteriũ
dñicȩ passionis. eẽ. cõpletũ. & ꝓpterea qđ in libro sa¬

Expanded text:
ocus, et jam hora praeteriit. Dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos, emant sibi cibos quos manducent. Horam multam, vespertinum tempus dicit, Luca teste, qui ait: Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim dixerunt illi: Dimitte turbas, etc. . Die autem declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Et respondens ait illis: Date eis manducare, etc. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat: simul insinuans, quia quotidie per eos jejuna nostra corda sunt pascenda, videlicet cum eorum vel exemplis vel litteris ad ainuo factum esse commemorant. Unde colligitur Joannem, imminente eadem festivitate paschali, fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale rediret, mysterium dominicae passionis esse completum. Et propterea quod in libro Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ant. sicut nec fidẽ centurionis quasi nouã & ante
incognitã mirari tunc coepit quando audiens uer¬
ba piȩ confessionis eiꝰ ait. qͥa nec in isrł tantã fidem
inueni: sed qͥ nouit. occulta cordis. qđ mirandũ
intimare uult hominib mirari sẽ corã hominib
ostendit. Miranda enĩ erat fides centurionis: qͥ sine
homine doctore. sine eloquiis scripturarũ. sine
oraculis angłorũ tantũ naturali sensi diuinitꝰ illu¬
minato: cognouit ꝑmiracula dm̃. eẽ. uerũ. quẽ ꝑ
humanȩ fragilitatis infirma hominẽ ẽẽ. uerũ co¬
nouerat. At contra ñ minꝰ admiranda nazarenorũ
ingerentẽ & signis: nichilominꝰ increduli durar.
Sed in uno eorũ ĩudeoꝵ miranda notat᷑ cȩcitas. qui
nec ꝓpħis suis credere de xp̃o. nec ipsi int̾ se nato uo¬
luerunt credere. xp̃o: in altero fides coronat᷑ gentiliũ.
qͥ int̃ iudeos natũ sed expulsũ. ipsi cũ oraculis sacris

Expanded text:
ant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante ant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante incognitam mirari tunc coepit, quando audiens verba piae confessionis ejus ait: Quia nec in Israel tantam fidem inveni , sed qui novit occulta cordis, quod mirandum intimare vult hominibus, mirari se coram hominibus ostendit. Miranda enim erat fides Centurionis, qui sine homine doctore, sine eloquiis Scripturarum, sine oraculis angelorum, tantum naturali sensu divinitus illuminato cognovit per miracula Deum esse verum quem per humanae fragilitatis infirma hominem esse verum noverat. At contra, non minus admiranda Nazarenorum ingerentem et signis, nihilominus increduli durabant. Sed in uno eorum, Judaeorum miranda notatur caecitas, qui nec prophetis suis credere de Christo, nec ipsi inter se nato voluerunt credere Christo. In altero fides coronatur gentium, qui inter Judaeos natum, sed expulsum ipsi cum oraculis sacris
Abbreviated transcription (Latin):
patria sua. quã in exterisciuitatib habiti sunt.
quia ꝓpemodũ naturale. ẽ. ciues sẽꝑ ciuib inui-¬
dere. Nonenĩ considerant pͣsentia uiri oꝑa: sed
fragile recordant᷑ infantiã. quasi ñ & ip̃si ꝑ eosdẽ ȩtatis
gradus ad maturã ȩtatẽ uenerint. Et ñ pote¬
rat ibi uirtutẽ ullã facere : nisi paucos infirmos
impositis manib curauit. & mirabat᷑ ꝓpt̾ incre-¬
dulitatẽ illorũ. Non quo etiã illis in credulis facere
ñ potuerit uirtutes multas : sed quo ne multas faci¬
ens. ciues incredulos condẽnaret. Potest aut̃ & alit̾
intelligi. qđ iESUs despicit᷑ indomo. & in patria sua.
hoc ẽ inpopło iudeoꝵ: & ideo ibi pauca signa fecerit.
ne penitꝰ excusabiles fierent. Maiora autẽ signa
cotidie ingentib ꝑ apłos facit: ñ tam in sanatione
corporũ. quã in animarũ salute. Qđ aut̃ mirari
dicit᷑ dñs incredulitatẽ illoꝵ: ñ quasi inopinatã
& improuisã mirat᷑ : qui nouit om̃ia antequã fi¬

Expanded text:
sunt, quia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. Et non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit. Et mirabatur propter incredulitatem illorum. Non quo etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas, sed quo ne multas faciens, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est in populo Judaeorum, et ideo pauca signa ibi fecerit, ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. Quod autem mirari dicitur Dominus incredulitatem illorum, non quasi inopinata et improvisa miratur, qui novit omnia antequam fi
Abbreviated transcription (Latin):
de & de ipso tanquã de fabrifilio: prȩcursor suus
ait Ipse uos baptizabit in sp̃u scõ & igni. Qui indo¬
momagna huius mundi diuersi generis uasa fabri-¬
cat: immo uasa irȩ : sui sp̃s igne molliendo in mi-¬
scdiȩ uasa cõmutat. Sed huius sacram̃ti iudei igna-¬
ri: diuinȩ uirtutis oꝑa. ꝓsãpiȩ carnalis contẽpla¬
tione despiciunt. Et dicebat eis iesos: quia
ñ est ꝓpħa sine honore: nisi in patria sua. & in co¬
gnatione sua & indomo sua. Propham dici in scri-
carnationẽ p̃dicens filiis isrł. ait. ꝓpħam uob̾

Expanded text:
de et de ipso tanquam de fabri filio praecursor suus ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo vasa irae sui spiritus igne molliendo, in misericordiae vasa commutat: sed hujus sacramenti Judaei ignari: divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt. Et dicebat eis Jesus, quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in cognatione sua, et in domo sua. Prophetam dici in Scriptcarnationem praedicens filiis Israel, ait: Prophetam vobis
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ .ẽ. tẽpus & apꝓpinquauit regnuũ dĩ. poeni¬
temini: & credite euangłio Impletũ est tẽpus inqͥt
nitudo teporis misit ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere.
factũ sublege: ut eos qͥ sublege erant redimeret. Er¬
ꝗo impleta sunt tẽpora: poenitemini. Quã olim . ẽ.
ut hoc clamat᷑. Et utinã aliquando audiat᷑: qm̃ im
pleta sc̃ tẽpora & apꝓpinquauit regnũ dĩ. poenite¬
mini & creditẽ euangłio. Renunciate oꝑib mortu-¬
is: credite in dm̃ uiuũ. Quid ꝓdest credere sine
bonis oꝑib: Non te bonorũ oꝑũ meritũ adduxit
ad fidẽ: sed fides incipit. ut bona oꝑa consequatur
t prȩteriens secus mare galileȩ: uidit sẏmonẽ &

Expanded text:
impletum est tempus, et appropinquavit regnum Dei. Poeniimpletum est tempus, et appropinquavit regnum Dei. Poenitemini, et credite Evangelio. Impletum esnitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Ergo impleta sunt tempora, poenitemini. Quam olim est quod hoc clamatur, et utinam aliquando audiatur: Quoniam impleta sunt tempora, et appropinquavit regnum Dei! Poenitemini et credite Evangelio. Renuntiate operibus mortuis, credite in Deum vivum. Quid prodest credere sine bonis operibus? Non te bonorum operum meritum adduxit ad fidem, sed fides incipit, ut bona opera consequantur. Et praeteriens secus mare Galilaeae, vidit Simonem et
Abbreviated transcription (Latin):
iohes baptista ante dixerat: ostendit se eiꝰdẽ dĩ esse
filiũ cuiꝰ ille ꝓpħa. ẽ. Nemo aut̃ putet traditionẽ
ta & docuisse & miracula fecisse. Deniq habes in
euangłio ipsius. Hoc fecit initiũ signorũ iesus in
chana galileȩ. Et iterũ. Necdũ erat missus in carce¬
rem ioħes. Ferunt autẽ qͥa cũ legisset ioħes mathei.
marci & lucȩ uolumina. ꝓbauerit quidẽ textũ hy¬
tũ anni in qͦ & passus. ẽ. post carcerẽ iohes hystoriã
texisse. Prȩcmisso itaq anno cuiꝰ acta a trib exposi¬
ta fuerant suꝑioris tẽporis antequã clauderetur
iohes incarcere gesta narrauit. sicut manifestũ
esse poterit iis qui euangłiorũ diligent̃ quattuor
uolumina legerint. Quȩ res: & dissonantiã quȩ
uidebat᷑ ioħis. eẽ. cũ cȩteris tollet. Cũ gͦ dixisset
marcos quia uenit iesus ingalileã p̾dicans euan¬
geliũ regnidi. subiunxit & ait. Et dicens qm̃

Expanded text:
uae Joannes Baptista ante dixerat, ostendit se ejusdem Dei esse uae Joannes Baptista ante dixerat, ostendit se ejusdem Dei esse filium, cujus ille propheta est. Nemo autem putet traditionem ta et docuisse, et miracula fecisse. Denique habes in Evangelio ipsius: Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae . Et iterum: Necdum enim erat missus in carcerem Joannes . Ferunt autem quia cum legisset Joannes Matthaei, Marci et Lucae volumina, probaverit quidem textum hierem Joannis, historiam texisse. Praetermisso itaque anno cujus acta a tribus exposita fuerant, superioris temporis, antequam clauderetur Joannes in carcere, gesta narravit, sicut manifestum esse poterit iis qui Evangeliorum diligenter quatuor volumina legerint. Quae res et dissonantiam quae videbatur Joannis esse cum caeteris tollit. Cum ergo dixisset Marcus quod venit Jesus in Galilaeam praedicans Evangelium regni Dei, subjunxit et ait: Et dicens: Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uolunt pie uiuere in ipso ꝑsecutionẽ patiunt᷑. & qͥa
ꝑmultas tribulationes oportet nos intrare in regnũ
quãdiu hic uiuentes dño seruimꝰ. siue ꝓsꝑa blandi-¬
antur qđ ad dies ꝑtinet. seu nos aduersa feriant
qđ noctis figurȩ congruit: semꝑ ambulantib in lege
dñi assit toto orbe aduersariꝰ qui iter nr̃m tẽptando
impedire ñcessat. ERatꝰq cũ bestiis: & angłi mi¬
nistrabant illi. Int̾bestias cõmorat᷑ ut homo: sed mi¬
nisterio utit᷑ angłico ut ds̃. Et nos cũ inheremo sc̃ȩ̃
conuersationis bestiales hominũ mores impolluta¬
mente toleramꝰ: ministeriũ angłorũ merem᷑. a quib
corpore absoluti: ad ȩterna incȩlis gaudia transferamꝰ.
os ⁊ quã autẽ traditꝰ ẽ. iohes uenit iesus ingalileã:
p̃̾dicans euangłiũ regnidĩ & cȩt̾̃a. Ioħe tradito. recte
incipit ipse p̃dicare. Desinente lege: consequent᷑

Expanded text:
qui volunt pie vivere in ipso, persecutionem patiuntur, et quia qui volunt pie vivere in ipso, persecutionem patiuntur, et quia per multas tribulationes oportet nos intrquandiu hic viventes Domino servimus, sive prospera blandiantur quod ad dies pertinet, seu nos adversa feriant quod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non cessat. Eratque cum bestiis, et angeli ministrabant illi. Inter bestias commoratur ut homo, sed ministerio utitur angelico ut Deus. Et nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores impollutamente toleramus, ministerium angelorum meremur, a quibus corpore absoluti ad aeterna in coelis gaudia transferamur. Postquam autem traditus est Joannes, venit Jesus in Galilaeam praedicans Evangelium regni Dei, etc. Joanne tradito, recte incipit ipse praedicare. Desinente lege, consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
digrediens. quȩq uolebat agebat. Quadraginta aut̃
dies &e noctes quib cũ tẽptat: totũ huiꝰ scli tepis in¬
sinuiant. quib mẽbra eiꝰ uidelicet scãm eccłam tẽpta¬
re ninquã desistit. quia nimirũ quadriꝑtitus est
mundus in quo dño famulam᷑. Decẽ uͦ p̃cep̾ta sunt ꝑ
quorũ obseruantiã dño famulantes: contra hostis
genario dierũ ac noctiũ numero cõprehenditur
Baptitatꝰ gͦ dñs expellit᷑ a sp̃u indesertũ e tẽptat᷑ a sa-¬
thana: ut exemplũ uitȩ suis fidelib p̾beat. qͥ post
acceptã inbaptismo remissionẽ peccatorũ: ñ solũ ad
exercenda oꝑa uirtutũ. uerũ etiã ad tolerandã ꝓpt̃
iusticiã ꝑsecutionẽ sint accingendi. Secedit enĩ in
desertũ. ut nos doceat relictis mundi illecebris &
societate prauorũ: diuinis ꝑ omĩa seruire mandatis.
Tẽptat᷑ solitarius adiabolo: ut nob̃ insinuet quia om̃s

Expanded text:
digrediens, quae volebat agebat. Quadraginta autem digrediens, quae volebat agebat. Quadraginta autem dies et noctes, quibus eum tentat, totum hujus saeculi tempus insinuant, quibus membra ejus, videlicet sanctam Ecclesiam, tentare nunquam desistit. Quia nimirum quadripartitus est mundus, in quo Domino famulamur. Decem vero praecepta sunt, per quorum observantiam Domino famulantes contra hostis genario dierum ac noctium numero comprehenditur. Baptizatus ergo Dominus expellitur a Spiritu in desertum, et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exjustitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitarius a diabolo, ut nobis insinuet, quia omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ in spũ sc̃o baptizare ualentẽ Nos qͦq uox ea¬
dẽ docuit ꝑ aquã ablutionis & sp̃m sci ficationis.
dĩ posse filios effici. Quotqͦt enĩ receper̃ eũ: dedit
nuaret quia simplicia corda quęrit. nec habitare
dignat᷑ inmentib impuris. qualis fuit symon ille
cui dicebat petrus Non. ẽ tͥ parsneq sors in sermo¬
ne hoc: infelle enĩ amaritudinis & obligatione ini¬
quitatis uideo te eẽ. Et statĩ sp̃s expulit eũ
indesertũ. & erat in deserto quadraginta dieb¬
milit̃ exposito dni baptismate & uoce de cęlis facta
quȩ diceret: hic.ẽ. filius ms dilectꝰ in quo mͥ cõplacui
continuo subiunxit: Tunc iesus dictus. ẽ. in desertũ
abspũ. ut tẽptaret᷑ a diabolo. Uerũ necui ueniret
in dubiũ. a quo eũ sp̃u ductũ siue expulsũ dicerent
indesertũ: consulte lucas pͥmo posuit qͥa iesos plenꝰ
spũ scõ regressus. ẽ. ab iordane. acdeinde intulit &
agebat᷑ in sp̃i indesertũ. ne quid contra eũ ualuisse

Expanded text:
cto baptizare valentem. Nos quoque vox eadem docuit per aquam ablutionis et spiritum sanctificationis Dei posse filios effici. Quotquot enim receperunt eum, dedit nuaret quod simplicia corda quaerit, nec habitare dignatur in mentibus impuris, qualis fuit Simon ille cui dicebat Petrus: Non est tibi pars, neque sors in sermone hoc; in felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Et statim Spiritus expulit eum in desertum, militer, exposito Domini baptismate, et voce de coelis facta, quae diceret: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, continuo subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a Spiritu, ut tentaretur a diabolo . Verum ne cui veniret in dubium a quo eum spiritu ductum sive expulsum dicerent in desertum, consulte Lucas primo posuit: quia Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane, ac deinde intulit: Et agebatur in Spiritu in desertum, ne quid contra eum valuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nebat & t̾rã : Sed & hoc qđ uox pat̾na de cęlis in-¬
tonuit. tues filius ms dilectꝰ inte cõplacui : non
ipse filius qđ nesciebat docet᷑. sed nobis qđ credere
debeamꝰ ostendit᷑: ipsũ uidelicet qͥ baptitandus
cũ aliis uenit ad ioħem homo. uerũ. eẽ. dĩ filiũ.

Expanded text:
nebat et terram? Sed et hoc quod vox paterna de coelis innebat et terram? Sed et hoc quod vox paterna de coelis innotuit: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui, non ipse Filius quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur: Ipsum videlicet qui baptizandus cum aliis venit ad Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti a patre. plenũ gr̃ȩ & ueritatis. Manet aut̃
in ullo sp̃s ñ ex eo tantũ tẽpore quobaptizatꝰ ẽ. it
iordane: sed ex illo potius quo in utero concept est
uirginali. Nã qđ in baptizatũ descendere uisus est
sp̃s signũ erat conferendȩ nob̾ in baptismogr̃ȩ spũalis.
quib in remissionẽ peccatorũ ex aqua & sp̃u regene¬
ratis. amplior eiusdẽ sp̃s grã ꝑ impositionẽ manus
stis. quȩ peccantib quondã ꝓthoplastis a paradyso
ciectis. toto generi humano int̾positis cherubin
& flammeo gladio clausa. ẽ. Extinguit᷑ nanq hȩc
flãma cuiq fideliũ. cũ aquis uitalib tinguitur.
Reconciliatur angłicis spiritib. cũ ad pacẽ sui re-¬
dierit creatoris. adeo ut si ꝑcepta fidei sacram̃ta
puro corde & corpore seruauerit: mox solutꝰ carne
regna possit intrare cȩlestia: Alioquin quomͦ timc
a p̃irent᷑ dño cęli. qui cũ homo fi erlt & habitaret
nob̾cũ int̾ra. celũ parit̾ diuina potentia conti-¬

Expanded text:
Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Manet autem in illo Spiritus, non ex eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane, sed ex illo potius quo in utero conceptus est virginali. Nam quod in baptizatum descendere visus est Spiritus, signum erat conferendae nobis in baptismo gratiae spiritualis, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis amplior ejusdem Spiritus gratia per impositionem manus stis, quae, peccantibus quondam protoplastis ac paradiso ejectis, toti generi humano interpositis cherubim et flammeo gladio clausa est. Exstinguitur namque haec flamma cuique fidelium, cum aquis vitalibus tingitur. Reconciliatur angelicis spiritibus, cum ad pacem sui redierit Creatoris, adeo ut si percepta fidei sacramenta puro corde et corpore servaverit, mox solutus carne regna possit intrare coelestia. Alioqui quomodo tunc aperirentur Domino coeli, qui cum homo fieret et habitaret nobiscum in terra, coelum pariter divina potentia conti
Abbreviated transcription (Latin):
esset capturus Nã & post resurrectionẽ dnĩ. legimꝰ
cẽ piscatos. Dictũ ẽ. gͦ qđ deinceps capturus esset
homines. ñ dictũ ẽ. qđ iã ñ esset capturus pisces.
Unde datur lucas intelligere eos ad capturã pisciũ
ex more remeasse: ut postea fieret qđ matheus &
Marcus narrant. quando eos binos uocauit. & ipse
iussit ut eũ sequerent᷑ Primo duob petro & andree
deinde aliis zebedei duob filiis. Iunc enĩ ñ subdu¬
ctis ad t̾rã nauib tanquã cura redeundi: scdita eũ
secuti st̃ tanquã uocantẽ ac iubentẽ ut sequerentur.

Expanded text:
esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus esse piscatos. Dictum est ergo quod deinceps esset homines, non dictum est quod jam non esset capturus pisces. Unde datur secundum Lucam intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit, et ipse jussit ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis Zebedaei duobus filiis. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti s
Abbreviated transcription (Latin):
uocati st̃: ut dñm sequerent᷑. Piscatores & illitterati
mittunt᷑ ad p̃dicandũ: ne fides credentiũ ñ uirtutẽ
dĩ sed eloquentia atq doctrina putaret᷑. Queri aut̃
potest: quomͦ binos uocauerit de nauiculis piscato-¬
res. primo petrũ & andreã deinde ꝓgressus paulu¬
lũ alios duos filios zebedei sic̃ narrant matheus &
marcos: cũ lucas dicat ambas eorũ nauiculas im¬
pletas magna illa captura pisciũ. sociosq petri cõ¬
memoret iacobũ & ioħem filios ⁊ ebedei uocatos ad
adiuuandũ cũ retia plenã extrahere ñ possent.
simulq miratos tantã multitudinẽ pisciũ quȩ ca¬
pta erat. & eũ petro tantũ dixisse. noli timere ex hoc
iã homines eris capiens: simul eũ tam̃ subductis ad trã
nauib secutos fuisse. Unde intelligendũ . ẽ hoc pri¬
mo. eẽ factũ qđ lucas insinuat: nec tunc eos a dno
uocatos sed tantũ petro fuisse p̃dictũ qđ homines es¬
sec capturus. qđ ñ ita dictũ. ẽ. quasi iã pisces nunꝗ

Expanded text:
vocati sunt, ut Dominum sequerentur. Piscatores et illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium non in virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina putaretur. Quaeri autem potest quomodo binos vocaverit de naviculis piscatores: primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum naviculas impletas magna illa captura piscium, sociosque Petri commemoret Jacobum et Joannem filios Zebedaei vocatos ad adjuvandum, cum retia plena extrahere non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium quae capta erat, et eum Petro tantum dixisse: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens , simul eum tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde et intelligendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
cinȩ doctrinȩq suȩ dona frequentat: docet sẽ ñ sub
lege ce̾. sed supralegẽ. qui eandẽ qͦq legẽ ad imple¬
re ñ autẽ soluere uenerit: nec iudaicũ eligere sabbatũ
quo uł ignẽ accendere uł manũ pedẽq mouere ñ liceat.
seduerũ sabbatũ dilectãq dño. eeꝰ requi ẽ. si saluti
studentes animarũ : ab oꝑe seruili id ÷ a cunctis
contineamꝰ illicitis. Et stupebant suꝑ doctrina

Expanded text:
cinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere venerit, necignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant in doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
bent conuexans eũ. cui nichil nocuit scđm lucã
Sed & ipse lucas. Et cũ ꝓiecisset inqͥt illũ demoniu
in mediũ: exit ab eo nichilq ei nocuit. Unde in¬
telligit᷑ hoc dixisse Marcum. conuexans eũ siue di¬
scerpens. qđ lucas dixisset. cũ ꝓiecisset eũ in mediũ

Expanded text:
bent convexans eum, cui nihil nocuit secundum Lucam. bent convexans eum, cui nihil nocuit secundum Lucam. Sed et ipse Lucas: Et cum projecisset illum inquit daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque ei nocuit . Unde intelligitur hoc dixisse Marcum convexans eum, sive discerpens, quod Lucas dixit cum projecisset eum in mediu
Abbreviated transcription (Latin):
Non uoluntatis ista confesio ẽ. quã prȩmiũ sequitͦꝰ
confitendi.: sed necessitatis extortio quȩ cogit inuitos
Et uelut si serui fugitiui post multũ tẽporis dñm suũ
uideant. nichil aliud nisi de uerberib dep̃cantur.
sic & demones cernentes dñm int̾ris repente uersa¬
ri. ad iudicandos se uenisse credebant: Pręsentia sal¬
ideo contra ipsũ mortis auctorẽ primo debuit medi¬
cina salutis oꝑari. Primo lingua serpentina: ne ul¬
tra uirus spargeret obcludi. deinde femina quȩ
prima seducta. ẽ: a carnalis concupiscentiȩ febre
curari. tercio. uir qui male suadentis dicta coniu¬
gis audiuit: aberroris sui lepra mundari. ut ipse
esset ordo restaurationis in dño: qui erat & casus
in ꝓthoplastis. Et discerpens eũ sp̃s immundus
&e exclamans uoce magna: exiuit ab eo. Lucas de
sp̃u immundo ait. qđ sic exierit ab homine ut ni¬
chil ei noceret. Potest gͦ uideri contrariũ. quom
scđdm marcum discerpens uł sicut aliqui codices ha¬

Expanded text:
n voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi, sed necessitatis extorsio cogens invitosfugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur, sic et daemones cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salrum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio gis audivit, ab erroris sui lepra mundari, ut ipse esset ordo restaurationis in Domino, qui erat et casus in protoplastis: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magno exivit ab eo. Lucas de spiritu immundo ait quod sic exierit ab homine, ut nihil ei noceret. Potest ergo videri contrarium, quomodo secundum Marcum discerpens, vel sicut aliqui Codices ha
Abbreviated transcription (Latin):
cent accendim᷑. Et factũ. ẽ. in dieb illis: uenit
iesus a nazareth galileȩ. & baptitatꝰ. ẽ. in iordane
N
baptismũ. Primo ut quia homo natꝰ erat: omnẽ ui¬
sticiã & humilitatẽ legis impleret:. Scđo: ut ba¬
ptismate suo ioħis baptisma cõꝓbaret Iercio: ut
iordanis aquã scĩficans: ꝑ descensionẽ colũbȩ sp̃s scĩ¬
in lauacro credentiũ monstraret aduentum.

Expanded text:
cto et factum est in diebus illis venit Iesus a Nazareth Galilaeae et baptizatus est in Iordane nbaptismum. Primo, ut, quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret. Secundo, ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret. Tertio, ut Jordanis aquam sanctificans, per descensionem columbae Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
cui. Mysteriũ trinitatis. in baptismate demonstrat᷑
cȩli ñ reseratione elem̃torũ. sed spũalib oculis quib
& ez echiel in principio uoluminis sui aptos eos. ẽẽ.
cõmemorat. Sedit qͦq colũba suꝑ caput iesu: ne
quis putaret uocẽ patris ad ioħem factã ñ ad dñm.¬
Pulchre autẽ cũ dixisset & sp̃m tanquã colũbã descen¬
dentẽ: addidit. & manentẽ in ipso. Hoc enĩ mediato¬
ridĩ & hominũ donũ. ẽ. speciale collatũ: ut im¬
plens semel eũ sp̃s sc̃s nunquã recedat. sed perpes
in illo maneat. Nã fidelib eiꝰ ad insignia uirtutũ
& miracula facienda : aliquando gr̃a sp̃s confert᷑.
aliquando tollit᷑: quib tamĩ ad oꝑationẽ pietatis
& iusticiȩ. ad amorẽ dĩ & ꝓximi conseruandũ.
nunquã gr̃ã sp̃s ab est. Unde de illo ꝓmittit᷑ dicen¬

Expanded text:
cui. Mysterium Trinitatis in baptismate demonstraturcoeli non reseratione elementorum, sed spiritualibus oculis; quibus et Ezechiel in principio voluminis sui apertos eos esse commemorat. Sedit quoque columba super caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joannem factam, non ad DomPulchre autem cum dixisset: Et Spiritum tanquam columbam descendentem, addidit, et manentem in ipso. Hoc etenim Mediatori Dei et hominum donum est speciale collatum, ut implens semel eum Spiritus sanctus, nunquam recederet, sed perpes in illo maneret. Nam fidelibus ejus ad insignia virtutum et miracula facienda aliquando gratia Spiritus confertur, aliquando tollitur. Quibus tamen ad operationem pietatis et justitiae, ad amorem Dei et proximi conservandum, nunquam gratia Spiritus abest. Unde de illo Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
homine assũpto ex uirgine denuonatꝰ esset in mundo
sed paulati ꝑagnitionem glorificatȩ humanitatis. tir¬
troducendi erant ad fide diuinȩ ȩtnitatis. Quib tam̃
quasi latent᷑ quodã modo ac uelato sermone. dñ hunc
esse uerũ declarat: dũ eũ spũ scõ baptizaturũ esse
capatiores iã ad intelligendũ eosdẽ suos uideret au¬
ditores: etiã filiũ dĩ illũ aꝑte pͣdicauit dicens. Sed

Expanded text:
homine assumpto ex Virgine denuo natus esset in mundo, homine assumpto ex Virgine denuo natus esset in mundo, sed paulatim, per agnitionem glorificatae humanitatis, introducendi erant ad fidem divinae aeternitatis. Quibus tamen quasi latenter quodam modo ac velato sermone Deum hunc esse verum declarat, dum eum Spiritu sancto baptizaturum esse capaciores jam ad intelligendum eosdem suos videret auditores, etiam Filium
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ ualeo : qͥa sponsi nom̃ mͥ ĩminertto non usurpo
Qđ tam̃ intelligi & alit̾ potest. Quis enĩ nesciat qđ
calciam̃ta ex mortuis animalib fiant: Incarnat
uͦ dñs ueniens quasi calciatꝰ apparuit: qͥ in diuinita¬
te sua morticina nr̃ȩ corruptionis assũpsit. Sed
huiꝰ incarnationis mysteriũ. humanꝰ oculus pene¬
trare ñ sufficit. Inuestigari enĩ nullatenꝰ potest.
quomꝰ corporat᷑ uerbũ: quomͦ sũmus & uiuificator
sp̃s intra uterũ matris animat᷑. quomͦꝰ is qui initiũ
ñ habet & existit & concipit᷑. Corrigia gͦ calciam̃.¬
ti: est ligatura mysterii. Iohes itaꝙ soluere corri¬
giam calciam̃ti eius ñ ualet. quia incarnationuis
mosteriũ nec ipse inuestigare sufficit: qui hanc ꝑ¬
ille uͦ baptizabit uos spu sc̃o Non quidẽ ad huc iohes
dñm manifeste dm aut di filiũ: sed tantũ uirũ se
fortiorẽ p̃dicat. Non enĩ rudes adhuc auditores tan-¬
ci capiebant archana sacram̃ti: qđ filius dĩ ȩternꝰ

Expanded text:
re non valeo, quia sponsi nomen mihi in meritis non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina corruptionis nostrae assumpsit. Sed hujus Incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest quomodo incorporatur Verbum, quomodo vivificatur, Spiritu intra uterum matris animatur; quomodo is qui initium non habet, et existit, et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia Incarnationis mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc pem adhuc Joannes Dominum manifeste Deum aut Dei esse Filium, sed tantum virum se fortiorem praedicat. Non enim rudes adhuc auditores tanti capiebant arcana sacramenti, quod Filius Dei aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
Sacer dos sumusin mediũ. int̾rogauit iȩeuo dicens Hon
respondes quicquã ad ea quȩ tͥ obiciunt᷑ablus. Ile aunẽ
tabeant: & nichil respondit. Ira p̾ceps & impatiens iñ inie.¬
niens caluniȩ locũ excutit de solio pontificẽ. ut infania
mentis moti corporis demonstraret. Quanto itss tacebae
ad indignos responsione sua falsos testes & sacerdotes impi¬
os: tantomagis pontifex furore suꝑatꝰ cũ ad respondendũ
ꝓuocat. ut ex qualibet occasione sermonis locũ inueruat
accusandi. Nichilominꝰ itsus tacet. Sciebat enĩ quasi s.
qͥcquia respondisset torquendũ ad calũnta RUNSuon
sũmus sacerdos int̾rogauit eũ. & dic̃ ei Tues xp̃c filius
di benedicti: Iegos aut̃: dixit illi. Ego sũ In aratheo¬
scr iptũ e. qđ introganti & adiuranti se pontifici si esset
xp̃c. responderit. tu dixisti. ꝓ quo mareus posuit ego
sũ: ut uidelicet ostenderet tantũ ualere qđ ei dicit
it sos cu dixisti: quantũ si diceret ego sũ. Et uideb

Expanded text:
it Jesum dicens: Non respondes quidquam ad ea quae tibi objiciuntur ab his? Ille autem tacebat, et nihil respondit. Ira praeceps et impatiens non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem, ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto plus Jesus tacebat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex, furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos interrogabat eum, et dicit ei: Tu es Christus filius Dei benedicti. Jescriptum est, quod interroganti et juranti se pontifici, si esset Christus, responderit: Tu dixisti, pro quo Marcus posuit, « Ego sum, » ut videlicet ostenderet tantum valere quod dixit esus, « Tu dixisti: » Quantum si diceret, « Ego s
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ qđ ñ tunc primũ ligauer̾ eũ. sed mox com¬
prehensũ nocte in orto ut ioħes declarat ligauer̃:
& sic adduxer̃ eũ ad annã primũ. Et int̾rogauit
eũ pilatꝰ. Tues rex iudeoꝵ: Pilato nichil aliud crimi¬
nis int̾rogante. nisi utrũ rex iudeorũ sit : arguuntur
impietatis iudei. qđ ne falso quidẽ inuenire potuer̃
qđ obicerent saluatori. Et ille respondens: ait
illi. Tudicis. Sic respondit: ut & uerũ diceret. &
sermo eiꝰ caliiniȩ ñ pateret. Cattende qđ pilato qui
inunt ferebat sententiã. aliqua in parte responderit.
sacerdotib aut̃ & principib respondere noluerit :ursi¬
Qiqnosq suo sermone iudicarit. P ilat es aut rursũ
introgauit cũ dicens. Hon respondes qͥcqua ide in
quartis te accusant. Iesos aut̃ amplius nichil respondlit

Expanded text:
notandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comnotandum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante, nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens, ait illi: Tu dicis. Sic respondit, ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone judicarit. Pilatus autem rursus interrogavit eum, dicens: Non respondes quidquam? vide in quantis te accusant. Jesus aut