comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregant. Isti spoliant gentes multas. & effun.¬
dunt sanguinẽ hominũ. & impietatẽ exer¬
cent in eccłam. & in om̃s habitatores eiꝰ. Sed
eors errore decepti: consurgent & euigila.¬
bunt quasi de graui somno. & mordebunt
eos & insidiabunt᷑ illis. & habebunt eos
in predam. Quidã putant hoc qđ dr̃. ue qͥ
minos dilatant. & ea quȩ non sunt hominis
arbitrantes congregant sibi. a quib subito
relinquant᷑. Qd aut̃ ñ sit hominis idest
animalis rationalis t̾rena possessio: & dñs
demonstrat dicens. Si in alieno ñ fustis
fideles. quod ur̃m est quis dabit uobis:
Totumq capituli textum. suꝑhac ꝑsona
edisserunt. Sed nescio: an possint questio¬
nis & solutionis ꝓpheticȩ ordinẽ seruare

Expanded text:
gregantes, spoliant gentes multas, et effungregantes, spoliant gentes multas, et effundunt sanguinem hominum, et impietatem exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed eorum errore decepti, subito consurgent, et evigilabunt quasi de gravi somno, et mordebunt eos, et insidiabuntur illis, et habebunt eos in praedam. Quidam putant hoc quod dicitur: minos dilatant, et ea quae non sunt hominis, hominis arbitrantes, congregant sibi, a quibus subito relinquentur. Quod autem non sit hominis, id est, animalis rationabilis, terrena possessio, et Dominus demonstrat, dicens: Si in alieno non fuistis fideles, quod vestrum est, quis dabit vobis ? totumque capituli textum super hac persona edisserunt. Sed nescio an possint quaestionis et solutionis propheticae ordinem servare
Abbreviated transcription (Latin):
popłos scõs intelligamꝰ qui anti xp̃o ñ seriue.¬
rint. a quib spoliat᷑ impius ꝓpt̾ impietatẽ
quã exercuit in uniuersã terrã. & uastati¬
onẽ ciuitatis eccłȩ. & ꝑsecutionẽ omĩum
qui habitauerunt inea. Tanta enim uasti¬
tas & tanta impietas infine rerũ antixp̃o
seuiente crassabitur in ȩccłiis. & multipli¬
cata iniquitate multoꝵ intantũ refrige¬
scet caritas: ut dñs qui cordis archana co¬
gnoscit. & qđ futurũ est ñ ignorat. dixerit.
uenit. nunc aut̃ antixp̃i multi sunt. un
de cognoscimus qm̃ nouissima hora est:
om̃s hereticos & uniuersũ dogina ꝑuersũ
arrogantium sibi scientiã: & simplicitatẽ
ȩccłȩ contemnentiũ qui nichil ꝑducunt
ad finẽ. sed delectent᷑ mortib pͥlurunoꝵs.
arrogantes & suꝑbos dicere. & totã conti¬
nentiã capituli suꝑ eors intelligentiam
tẽꝑare: qui uere multiplicant sibi ñ sua.
& quasi grauissimũ lutũ & ponderosum
torquẽ quo ꝑtrahuntur ad poenas. sibi con¬

Expanded text:
os sanctos intelligamus, qui Antichristo non servierunt, a quibus exspoliabitur impius propter impietatem quam exercuit in universam terram, et vastationem civitatis Ecclesiae, et persecutionem omnium, qui habitaverunt in ea. Tanta enim vastitas, et tanta impietas in fine rerum, Antichristo saeviente, grassabitur in Ecclesiis, et multiplicata iniquitate multorum, intantum refrigescet charitas , ut Dominus qui cordis arcana cognoscit, et quod futurum est, non ignorat, dixerit: veniet, nunc autem Antichristi multi sunt : unde et cognoscimus quoniam novissima hora est omnes haereticos, et universum dogma perversum arrogantium sibi scientiam, et simplicitatem Ecclesiae contemnentium, qui nihil perducunt ad finem, sed delectantur mortibus plurimorum, arrogantes 616 et superbos dicere, et totam continentiam capituli are: qui vere multiplicant sibi non sua, et quasi gravissimum lutum et ponderosam torquem, qua pertrahantur ad poenas, sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
uir suꝑb: & non decorabitur. Qui dila¬
tauit quasi infernus animã suã. & ipse
Iquasi mors & non adimplet᷑. & congrega.¬
Ibit ad se om̃s gentes. & coaceruabit adꝰ¬
I se om̃s popłos. Nunquid ñ om̃s isti suꝑ
eum parabolam &e loquelam enignatũ
eiꝰ & dicetur. ue ei qui multiplicat non
sua. usque quo & aggrauat contra se den¬
Isum lutum: Nunquid non repente consur.¬
Igent qui mordeant te. & suscitabuntur
Ilacerantes te. & eris in rapinam eis:
Quia tu spoliasti gentes multas. spoliabt̃
Ite om̃s qui reliqui fuerint de popłis. ꝓ¬
Ipt̃ sanguinẽ hominis & iniquitatẽ t̾rȩ¬
I& ciuitatis. & omĩũ habitantium in ea.

Expanded text:
vir superbus, et non decorabitur, qui dilavir superbus, et non decorabitur, qui dilatavit ququasi mors non adimpletur. Et congregabit ad se omnes gentes, et coacervabit ad se omnes populos. Numquid non omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus: et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua? usquequo et aggravat contra se densum lutum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis, propter sanguinem hominis, et iniquitatem terrae civitatis et omnium habitantium in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
pore constituto & in consummatione mun¬
di ueniat filius m̃s. qui saluet oues ꝑditas
domus isrł. & alias quoq oues antiquis
ouib copulet. & unũ efficiens gregẽ un¬
gat duas uirgas quas et echihel idest
uirtus dĩ sociãtas. & sibi inuicẽ coherentes
tenet in prophetali manu. Qđ si paululũ
ta illum. Ueniens enim ueniet & ñ tarda.¬
bit. Et cȩtera quȩ iam supra exposuimus.
Porro quod apłs .lxx. magis testimonio
abusus est ad romanos scribens. iustus
aut̃ ex fide mea uiuet. & non eo qđ habe¬
tur in hebraico: causa ꝑspicua est. Scribe¬
bat romanis. qui scripturas hebraicas
nesciebant. nec erat ei cura de uerbis: cũ
sensus esset in tuto. & damnum ex eo prȩ¬
sens disputatio non haber&. Alio quin
ubicunq diuersus est sensus. & aliter
scriptum est inhebraico. alit̃ in.lx.x.
nota eum his uti testimoniis. quȩ a ga¬
maliele doctore legis didicerat.
⁊ quomͦ uinũ potantẽ decipit. sic erit

Expanded text:
pore constituto, et in consummatione munpore constituto, et in consummatione mundi veniat Filius meus, qui salvet oves perditas domus Israel, et alias quoque oves antiquis ovibus copulet, et unum efficiens gregem jungat duas virgas, quas Ezechiel, id est, virtus Dei, sociatas et sibi invicem cohaerentes tenet in prophetali manu . Quod si paululum, ta illum, veniens enim veniet, et non tardabit; et caetera quae jam supra exposuimus. Porro quod Apostolus LXX magis testimonio abusus est, ad Romanos scribens: Justus autem ex fide mea vivet , et non eo quod habetur in Hebraico, causa perspicua est. Scribebat enim Romanis, qui Scripturas Hebraicas nesciebant: nec erat ei cura de verbis, cum sensus esset in tuto, et damnum ex eo praesens disputatio non haberet. Alioquin ubicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eum uti his testimoniis quae a Gamaliele doctore legis didicerat. Et quomodo vinum potantem decipit, sic erit
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut masculina declinatio conseruetur.
si defecerit sustine eũ quia ueniens ueniet
& ñ tardabit. si subtraxerit se ñ placebit
animȩ meȩ. in eo enĩ primũ int̾pretati st̃
uisionẽ genere feminino. quȩ apud he-¬
breos ut diximus generis masculini est.
deinde scđm hebraicũ genus ubi declinat᷑
masculine. sustine eum & ñ placebit ani¬
mȩ meȩ : in eo ipsi quoq masculino gene¬
re declin auerunt. cũ utiq debuerint iux.¬
ta id qđ primũ int̾pretati sunt uisionẽ.
etiam in reliquis femininũ genꝰ ponere
uisionis. ut dicerent expectã eã quia ue-¬
niens ueniet. qđ si subtraxerit: ñ placebit
animȩ meȩ inea. idest inuisione. Hoc
ꝓpt̾ea: ne qđ sciebamꝰ ui derem᷑ tacere.
Cȩcerũ. ñ ignoro scđm int̾pretationẽ eorũ.
posse & ita accipi. Scribe uisionẽ. in qua
uel in tabulis. uel ut symmachus trans¬
tulit paginis hunc texe sermonẽ. qđ tẽ¬

Expanded text:
est, visus, masculina declinatio conservatur. est, visus, masculina declinatio conservatur. si defecerit, sustine eum: quia veniens veniet, et non tardabit: si subtraxerit se, non placebit animae meae in eo, primum interpretati sunt visionem genere feminino, quae apud Hebraeos, ut diximus, masculini est. Deinde secundum Hebraicum genus, ubi declinatur masculine, sustine eum, et non placebit animae meae in eo, ipsi quoque masculino genere declinaverunt. Cum utique 612 debuerint juxta id quod primum interpretati sunt visionem, etiam in reliquis femininum genus ponere visionis, ut dicerent, exspecta eam: quia veniens veniet: quod si se subtraxerit, non placebit animae meae in ea, id espterea, ne quod sciebamus, videremur tacere. Caeterum non ignoro secundum interpretationem eorum posse et ita accipi: Scribe visionem in qua Cl in buxo, vel in tabulis, vel, ut Symmachus transtulit, paginis, hunc texe sermonem, quod tem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ spondeo: habebis ꝑgrandi poena. quod
meȩ animȩ displicebis. lustus aut̃ qui cre-¬
dic uerbis meis. & de his ñ ambigit quȩ
polliceor : habebit p̃mii nominẽ. uitam
sempit̾nã. Nec statim debes arguere. uel
acceptio ꝑsonarũ sit. quia ipse iuuificatio¬
nis suȩ causa est ex fide sua uiuens. sicut¬
& tu. ex eo qđ te subtraxisti & credere
noliusti. displiciusti animȩ meȩ. Mani
Unde & ꝓposita questio soluitur: qđ donec
ille ueniat. iniquitas dominet᷑ inmundo.
& iudicium non ꝑueniat ad finẽ. & uerus
nabuchodonosor capiat reti suo & sagena
animal quasi reptile ñ habens principem.
Porro qđ ꝑuisione int̾p̃tati sumꝰ. quia ad huc
uisus ꝑcul. & si moram fecerit expecta illũ.
idest uisum. non putet aliquis errore de-¬
ceptum me ꝑuisione quȩ est generis femini.¬
inlatino. Siquidẽ. hazon. quod aquila
os genere masculino uisio dr̃. & usq ad
finem sub eodem genere uisionis positum

Expanded text:
quod spondeo, habebis pro grandi poena quod quod spondeo, habebis pro grandi poena quod meae animae displicebis. Justus autem qui credit verbis meis, et de his non ambigit quae polliceor, habebit praemium vitam sempiternam. Nec statim debes arguere vel iacceptio personarum sit, quia ipse vivificationis suae causa est, qui ex fide sua vivit: sicut tu ex eo quod te subtraxisti, et credere noluisti, displicuisti animae meae. ManifUnde et proposita quaestio solvitur, quod donec ille veniat, iniquitas dominetur in mundo, et judicium non perveniat ad finem: et verus Nabuchodonosor capiat rete suo et sagena animal quasi reptile, non habens principem. Porro quod pro visione interpretati sumus, quia adhuc visus procul: et si moram fecerit, exspecta illum, id est, visum: non putet aliquis errore deceptus pro visione quae est generis feminiin Latino. Siquidem HAZON  , quod Aquila os genere masculino visus dicitur, et usque ad finem sub eodem genere visionis, id
Abbreviated transcription (Latin):
res: sed ut qđ tu manifestius scripseris. lec¬
tor absq impedimento & difficultate pos¬
illum sensum qui ad timotheum scribitur.
Persequere iusticiam. pietatem. fidẽ. caritatẽ.
patientiam. mansuetudinẽ. Et ad romanos.
Hospitalitatẽ sectantes. Et ad corinthios.
Persequimini caritatẽ. Ipsa aut̃ uisio de qͣ
tibi dixi. scribe uisionẽ & manifesta inbu¬
xo. ut possit ꝑsequi qui legit. ad huc iN
tempore constituto est de quo saluator ait.
matione mundi. & in extrema diei hora.
de qua loquit᷑ & ioħs. Filioli. nunc nouissi¬
ma hora est. Ꝙ non frustra ueniet. Sal¬
uabit enĩ multos & cum reliquus israhe¬
litici popłi. multitudinẽ gentiũ congrega.¬
bit. Quod si paululum se subtra xerit uotis
tiuis olector qui legere iuberis inbuxo.
& in tabulis quas ꝓpħa descripsit uenire
tardius uisio coeꝑit: expecta eam. quia ue¬
niens ueniet & non tardabit. Si aut̃ dubi¬
tauerit fides tua. & putaueris ñ uenire

Expanded text:
res, sed ut quod tu manifestius scripseris, lecres, sed ut quod tu manifestius scripseris, lector absque impedimento et difficultate posillum sensum, qui ad Timotheum scribitur: Persequer justitiam, et pietatem et fidem, charitatem, patientiam, mansuetudinem . Et ad Romanos: Hospitalitatem sectantes . Et ad Corinthios: Persequimini charitatem . Ipsa autem visio de qua tibi dixi: scribe visionem, et manifesta in buxo, ut possit persequi qui legit, adhuc in tempore constituto est, de quo Salvator ait: matione mundi, et in extrema diei hora, de qua loquitur et Joannes: Filioli, nunc hora novissima est . Et non frustra veniet: salvabit enim multos, et cum reliquiis Israelitici populi 611 multitudinem gentium congregabit. Quod si paululum se subtraxerit, et votis tuis, lector, qui legere juberis in buxo, et in tabulis, quas propheta descripsit, venire tardius visio coeperit, exspecta eam: quia veniens veniet, et non tardabit. Si autem dubitaverit fides tua, et putaveris non evenire
Abbreviated transcription (Latin):
tatione debemꝰ accipe. ut sit intellectusꝰ.
meo sensui displicebit. Sicut aut̃ displice¬
bit ille. qui me ꝓmittente dubitarit uen-¬
turũ esse qđ spondeo: ita iustus qui credi¬
derit ꝑmissioni meȩ. uiuet infide sua.
His quasi lineis: capituli huiꝰ pictura des¬
cripta est. Qđ aut̃ dicit. huiuscemodi:.
Ita duntaxat. ut & translationẽ. Lx .x.
misceamꝰ. Scribe incorde tuo. & quasi
paruuli qui pͥma elementa accipiunt
litterarum curuos apices & trementẽ ma¬
num inbuxo erudiunt & ad recte scriben¬
dũ meditatione consuescunt. ita tu quoq
qui ex ꝑsona ambigentis locutus es popłi.
in tabulis cordis tuĩ & inbuxo pectoris scri-¬
be qđ dico. Uisio enĩ est quȩ ꝑmittit᷑: iube¬
turq describi & scribi manifestius. ut nullo
inuoluat᷑ nubilo. nullis enigmatũ obscure.¬
tur ambagib. manifesta spes manifestam
habeat sponsionẽ. Hoc aut̃ o ꝓpħa p̾cipio.

Expanded text:
tatione debemus accipere, ut sit intellectus: tatione debemus accipere, ut sit intellectus: meo sensui displicebit. Sicut autem displicebit ille qui, me promittente, dubitaverit venturum esse quod spondeo; ita justus qui crediderit promissioni meae, vivet in fide sua. His quasi lineis capituli hujus pictura descripta est. Quod autem dicit, hujuscemodi est, ita dumtaxat ut et translationem Septuaginta misceamus. Scribe in corde tuo, et quasi parvuli qui prima elementa accipiunt litterarum, curvos apices et trementem manum in buxo erudiunt, et ad recte scribendum meditatione consuescunt; ita tu quoque qui ex persona ambigentis locutus es populi, in tabulis cordis tui et in buxo pectoris scribe quod dico. Visio enim est quae promittitur jubeturque describi, et scribi manifestius, ut nullo involvatur nubilo, et nullis aenigmatum obscuretur ambagibus: manifesta spes manifestam habeat sponsionem. Hoc autem, o propheta, pr
Abbreviated transcription (Latin):
non atramento. sed sp̃u dĩ uiuentis. ñ in tabu¬
lis lapideis: sed in tabulis cordis carnalibus.
Sed & salomon: tale aliquid significat in ꝑ¬
uerbus dicens. Describe suꝑ latitudinẽ cordis
tui. Scribere aut̃ iubet᷑ planus: ut possit
lector currere. ut nullo impedimento uelo¬
citas eiꝰ & legendi cupido teneatur. & hoc
prȩcipit. quiã ad huc uisio ꝓcul est. & in tẽ¬
pore constituto. Et cum finis rerũ aduene¬
o lector. &e uidendȩ uisionis ardore. paululũ
tibi uisũ fuerit moram facere qđ ꝑmissũ est.
noli desꝑare uenturum. sed expecta patien¬
ter. Me enim habes qui tibi polliceor: & ideo
ueniens ueniet. & ñ tardabit. Siquis aut̃
in credulus est huiꝰ sponsionis meȩ. & medi¬
cente ueniens ueniet & ñ tardabit. coeꝑit
ambigere. & inse tacitus fluctuare. putans
non esse uenturũ qd morat᷑ ad tempus.
hic meȩ animȩ displicebit. uixta illud.
Neomenias & sabbata ur̃a: odit anima mea.
Qđ aut̃ animã suã ds̃ dix̃. ꝑmente & cogi¬

Expanded text:
atramento, sed spiritu Dei viventis, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Sed et Salomon tale quid significat in Proverbiis dicens: Describe eam super latitudinem cordis tui . Scribere autem jubetur planius, ut possit lector currere, et nullo impedimento velocitas ejus, et legendi cupido teneatur. Et hoc praecipit, quia adhuc visio procul est, et in tempore constituto. Et cum finis rerum adveneo lector, et videndae visionis ardore, paululum tibi visum fuerit moram facere quod promissum est, noli desperare venturum; sed exspecta patienter: me enim habes, qui tibi polliceor et dico: Veniens veniet, et non tardabit. Si quis autem incredulus est hujus sponsionis meae, 610 et me dicente, veniens veniet, et non tardabit, coeperit ambigere, et in se tacitus fluctuare, putans non esse venturum quod moratur ad tempus; hic meae animae displicebit, juxta illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea . Quod autem animam suam Deus dixit, pro mente et cogi
Abbreviated transcription (Latin):
hiuus curȩ tibi grãs agere gestiunt. qđ breui
tempore futura sit illa auctoritas in his ma¬¬
iorũ suoꝵ & suis sedib. Porro qđ nos inter¬
pretati sumꝰ. & lignum qđ int̾ iuncturas
edificioꝵ est respondebit. ꝓquo. lx.x. posu
erunt & scarabeus de ligno loquetur ea. ma¬
nifestius more suo transtulit sẏminachus.

Expanded text:
hujus curiae tibi gratias agere gestiunt, quod brevi hujus curiae tibi gratias agere gestiunt, quod brevi tempore futura sit illa auctoritas in his majorum suorum et suis sedibus. » Porro quod nos interpretati sumus: Et lignum quod inter juncturas aedificerunt: Et scarabaeus de ligno loquetur ea, manifestius more suo transtulit Symmachus, κα
Abbreviated transcription (Latin):
tisti. tuã ferociã clamitent. Tale quid. ce dĩis
in euangło contra phariseos obiurgantes qua¬
re ñ increparet pueros acclamantes sibi.
osanna in excelsis filio dauid benedictus
qui uenit innomine dñi. osanna in excelsis.
Non legistis inquita scriptũ est. ex ore infan¬
tium & lactentiũ ꝑfecisti laudẽ: Et si isti
ta cuerint: lapides clamabunt. licet enim
pleriq ita intelligendum putent. si uidei
tacuerint. multitudo gentium confitebit᷑.
tam̃ hȩc est pressior & uelocior intelligen¬
tia. Etiam si homines taceant. & signor
muroꝵ & parietũ edificatio. meã poter̃
magnitudinem sonare. Qđ ut significantiꝰ
fiat: ponamꝰ quoq litteraturę scłaris exem
maiore quam opib. Quippe apud quos etiã
tum semiruta moenia. domꝰ in tectȩ. parie.¬
tesq templor̾ ambusti. manus punicas osten-¬
tabant. Simile quid & tullius ad cȩsarẽ pro
marcello. Parietes medius fidius ut mͥ uident᷑

Expanded text:
tisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus tisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus in Evangelio contra Pharisaeos objurgantes, quare non increparet pueros acclamantes sibi: Osanna in excelsis filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, Osanna in excelsis. Non legistis, inquit, quia scriptum est : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Et si isti tacuerint, lapides clamabunt . Licet enim plerique ita intelligendum putent: si Judaei lacuerint, multitudo me gentium confitebitur: tamen haec est expressior et verior intelligentia: etiamsi homines tacerent  Al. tacmurorum, et parietum aedificatio meam poterunt magnitudinem personare. Quod ut significantius fiat, ponamus li, studio majore quam opibus, quippe apud quos  Al. queis etiam tum semiruta moenia, domus intectae, parietesque templorum ambusti, manus Punicas ostentabant. » Simile quid et Tullius ad Caesarem pro Marcello: « Parietes, medius fidius! ut mihi videtur
Abbreviated transcription (Latin):
tat de manu mali. Cogitasti confusionẽ
domui tuȩ: concidisti popłos multos. & pec¬
cauit anima tua. Quia lapis de pariete
clamabit. & lignum qđ int̾ iuncturas edifi¬
ciors est respondebit. Lair. O qui multi¬
plicat auariciam malam domui suȩ. ut
ponat in excelso nidum suũ. & eruatur de
manu malors. Cogitasti confusionẽ domui
Ituȩ: consumpsisti popłos multos & pecca¬
uit anima tua. Propt̃ qđ lapis de parie.¬
Ite clamabit. & scarabeus de ligno loquet᷑
ea. Ad huc ad ipsum sermo est qui sibi coacer¬
uat malum. & diuitiarũ multitudinẽ ñ
intelligit causã. eẽ. ruinȩ domui suȩ. Simul¬
qđ ad auiũ similitudinẽ in excelso posuerit
nidum suum. & arbitratꝰ sit se erui de ma-¬
nu mali. idest nunquã uenire inhostium
potestatẽ. Qđ suꝑbiȩ consilium & arrogans
cogitatio: finẽ habuit ignominiã. Interfe.¬
cisti popłos multos. & in aliis occidendis
pides ciuitatis & ligna parietũ quos subuer-¬

Expanded text:
tat de manu mali: cogitasti confusionem domui tuae: concidisti populos multos, et peccavit anima tua. Quia lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter juncturas aedificiorum est, respondebit. LXX: O qui multiplicat avaritiam malam domui suae, ut ponat in excelso nidum suum, et eruatur de manu malorum, cogitasti confusionem domui tuae: consumpsisti populos multos: et peccavit anima tua; propter quod lapis de pariete clamabit, et scarabaeus de ligno loquetur ea. Adhuc ad ipsum sermo est, qui sibi coacervet mala, et divitiarum multitudinem non intelligat causam esse ruinae suae domus; simulquod ad a vium similitudinem in excelso posuerit nidum suum, et arbitratus sit erui se de manu mali, id est, numquam venire in hostium potestatem: quod superbiae consilium, et arrogans cogitatio finem habuit ignominiam. Interfecisti populos multos, et in aliis occidendis pides civitatis et ligna parietum quos subver
Abbreviated transcription (Latin):
tos interficiet & ad se congregabit. ut si
fieri possit decipiat᷑ electos dĩ. Congrega¬
bit quoq ad se om̃s gentes. & uniuersoiꝰ
popłos in suũ ducet errorẽ. Qui cũ postea
interfectũ illum spĩi oris xp̃i uiderinit.
intelligent uera esse quȩ de eo ante prȩdi¬
cta sunt. & dicent omĩa quȩ secuntur. eadẽ
intelligentia quã exposuimus suꝑ diabolo.
Qd aut̃ ait spoliabunt te om̃s reliqui popłi:
ꝓpt̃ sanguinẽ hominũ & impietatẽ t̾rȩ. &

Expanded text:
tos interficiet, et ad se congregabit, ut, si tos interficiet, et ad se congregabit, ut, si fieri possit, decipiat etiam electos Dei . Congregabit quoque ad se omnes gentes, et universos populos in suum ducet errorem. Qui cum postea interfectum illum spiritu oris Christi viderint, intelligent vera esse quae de eo ante praedicta sunt, et dicent omnia quae sequuntur, eadem intelligentia, qua exposuimus super diabolum. Quod autem dicit, exspoliabunt te omnes reliqui populi propter sanguinem hominum, et impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
agentes postea poenitentiam: & ad xp̃i uexil¬
la conuersi mordebunt eum. uixta illud
qđ alibi dr̃. Uiri pacifici tui. posuerunt
insidias tibi. Deniq sequitur. Et euigilabt̃
insidiatores tui. id est quos ante consopieras.
quos in ebriaueras. illors insidus subi acebis
uastantiũ regnũ tuũ. & eos qui captiui fue¬
rant in xp̃i turmas redigentiũ. Tu enĩ dep̃¬
datus es gentes multas: & udaicũ popłm
ornatu & uestib quas ei dederam spoliasti.
facient. quia & tu interfecisti gentes pluri¬
mas & fudisti sanguinẽ earum. Sed & t̾rȩ
impietas idest iudaice & ciuitatis ierłm.
&e omiũ habitatoꝵ eiꝰ. qui dixert̃ aduersũ
creatorem suum. crucifige. crucifige eum
tetur in caput tuum. & spoliationis tuę
causa erunt. Potest aut̃ hoc ipsiun & de an¬
ti xp̃o interpretari: qui intantum erit arro¬
gans & suꝑb. ut in templo dĩ sessurus sit
faciens se diñ. & quasi infernꝰ & mors tan¬

Expanded text:
agentes postea poenitentiam: et ad Christi vexilagentes postea poenitentiam: et ad Christi vexilla conversi, mordebunt eum, juxta illud quod alibi dicitur: Viri pacifici tui posuerunt insidias tibi . Denique sequitur: Et evigilabunt insidiatores tui, id est, quos ante consopieras, quos inebriaveras, illorum insidiis subjacebis, vastantium regnum tuum, et eos qui captivi fuerunt in Christi turmas redigentium. Tu enim depraedatus es gentes multas, et Judaicum populum 615 ornatu et vestibus, quas ei dederam, spoliasti: facient. Quia et tu interfecisti gentes plurimas, et fudisti sanguinem earum. Sed et terrae impietas, id est, Judaicae, et civitatis Jerusalem, et omnium habitatorum ejus qui dixerunt adversum Creatorem suum: Crucifige, crucifige eum:tetur in caput tuum, et exspoliationis tuae causae erunt. Potest autem hoc ipsum et de Antichristo interpretari, qui intantum erit arrogans et superbus, ut in templo Dei sessurus sit, faciens se Deum. Et, quasi infernus et mors, tan
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩ &e iniquitatẽ terrȩ uidelicae isrł &
ciuitatis haud dubiũ quin ierłm. & omiũ
possunt ad mundum istum. & ad diabo.¬
lum qui uere arrogatis & suꝑb. & aliqͥd
qui in similitudinẽ inferni &e mortis non
saturatur occisis. & omniũ gentium decepti¬
one lȩtatur. & ad se popłos congregat. Qui cũ
eum uiderint missum in abisso. & tartaro tra¬
legerant uidentes esse completa. & int̾pretan¬
tes suꝑ eo consona uoce memorabunt᷑. Ue dia¬
bolo: qui multiplicauit sibi ñ sua. Ue ꝑdici.
increpantium est uox ista. uł iudici diẽ de¬
monstrantiũ. Et aggrauat torquẽ suam in¬
finito pondere. Et pulchre quia arrogans
& suꝑb est. Suꝑbia aut̃. ꝓprie inͣtensione
colli & ceruicis erectione monstrat᷑. Torques
grauissimꝰ fit. ut curuet qđ fuerat erectum.
& istud eueniet. quia subito consurgent qui
mordeant eum. Ꝙ angłi quib diabolus tra-¬
detur in poenã. uł ii qui abeo tenti fuerant

Expanded text:
Judae, et iniquitatem terrae, videlicet Israel, et Judae, et iniquitatem terrae, videlicet Israel, et civitatis, haud dubium quin Jerusalem et omnium possunt ad mundum istum, et ad diabolum, qui vere arrogans et superbus, et aliquid qui in similitudinem inferni, et mortis, non saturatur occisis, et omnium gentium deceptione laetatur, et ad se populos congregat. Qui cum eum viderint missum in Abyssum, et tartaro traωδῶς legerant, videntes esse completa, et interpretantes super eo, consona voce memorabunt: Vae diabolo, qui multiplicavit sibi non sua. Vae perdici, increpantium est vox ista, vel judicii diem demonstrantium. Et aggravans torquem suam infinito pondere. Et pulchre, quia arrogans et superbus est superbia autem proprie in extensione colli et cervicis erectione monstratur, torques gravissima sit, ut curvet quod fuerat erectum. Et istud eveniet quia subito consurgent qui mordeant eum, vel angeli, cum quibus diabolus tradetur in poenam, vel qui ab eo tenti fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
rerum om̃iũ erit penuria. Qui quasi mors
&e infernus ñ saturatur occisis. & om̃s gen-¬
tes cunctosq popłos suo imꝑio subiuigans.
finem auariciȩ non putabit. Nonne cũ in¬
ebriatus fuerit poculo dnĩ. & meraco cali.¬
ce compotus. om̃s suꝑ eum ꝑ comparationem
loquent᷑ problema. ue ei qui totũ orbẽ ua¬
stans non saturatur rapinis. nec desinit
spoliare iam nudos. & ad huc tantum seuit
& furit. ut iniquitatis & predarũ onere qͣsi
grauissima torque se deprimat: Sunulq
considera. quã elegant̃ multiplicatas diui¬
tias densum appellauerit lutum. Nunqͥd
ñ repente consurgent medi atq ꝑse qui
babylonioꝵs imꝑiũ destruentes. morde-¬
ant eũ primũ &e postea lacerent sitq eis
nabuchodonosor in rapinã. & uastator
totius orbis spoliet᷑ a reliquis popłis. qui
manũ illius & crudelitatẽ euadere potuer
Hoc aut̃ ei fiet ꝓpt̾ sanguinẽ hominis id est

Expanded text:
rerum omnium erit penuria. Qui, quasi mors rerum omnium erit penuria. Qui, quasi mors et infernus, non saturatur occisis: et omnes gentes cunctosque populos suo imperio subjugans, finem avaritiae non putavit. Nonne cum inebriatus fuerit poculo Domini, et meraco calice consopitus, omnes super eum per comparationem loquentur, πρόβλημα? Vae ei qui totum orbem vastans, non saturatur rapinis, nec desinit exspoliare jam nudos, et ad hoc tantum saevit, ut devoret, et iniquitatis et praedarum onere quasi gravissima torque se deprimat. Simulque considera quam eleganter multiplicatas divitias densum appellaverit lutum. Numquid 614 non repente consurgent Medi atque Persae, qui Babyloniorum imperium destruentes, mordeant eum primum, et postea lacerent: fiatque eis Nabuchodonosor in rapinam, et vastator totius orbis exspolietur a reliquis populis, qui manum et crudelitatem illius evadere potuerunt? Hoc autem ei fiet propter sanguinem hominis, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Iparabolam sument. & ꝓpositionẽ ad nar-¬
Irationẽ eiꝰ. & dicent. ue qui multiplicant
Isibi quȩ non sunt sua usquequo & aggra¬
uans torquẽ suã grauit̃ Quia subito
consurgent mordentes eũ. & eiuigilabunt
insidiatores tui & eris in rapinã illis.
Q uia tu spoliasti gentes multas. spoliabt̃
te om̃s reliqui popłi. ꝓpter sanguinẽ homi¬
num. & impietatis t̾rę & ciuitatis. & omĩum
habitatorum eiꝰ. Cum hȩc de. xp̃i aduentu
sint reꝑmissa. siue ut quib dam placet. de
uisionis fine & de completione auxilii dĩ.
qđ qui crediderit esse uenturũ. uiuet exfide
sua. qui in credulus fuerit dni animȩ displi¬
cebit. nabrichodonosor rex baby lonis decipi.¬
etur suꝑbia sua. & quomodo uinũ contra
potantem facit. & post quam resurrexerit.
neq pes. neq mens suum officiũ tenet. omĩsq
lȩticia & mentis exhylaratio uertit᷑ in rui¬
nam. sic uir suꝑb non decorabit᷑. nec uolun.¬
tatẽ suam ꝑducet adfinem. Ꝙ uixta sym¬

Expanded text:
parabolam sument, et propositionem ad narrationem ejus, et dicent: Vae qui multiplicat sibi quae non sunt sua: usquequo aggravat torquem suam graviter, quia subito consurgent mordentes eum, et vigilabunt insidiatores tui, et eris in rapinam illis? Quia tu exspoliasti gentes multassanguinem hominum et impietates terrae, et civitatis, et omnium habitatorum ejus. Cum haec de Christi adventu sint repromissa, sive, ut quibusdam placet, de visionis fine, et de completione auxilii Dei: quod qui crediderit esse venturum, vivet ex fide sua: qui vero incredulus fuerit, Domini animae displicebit: Nabuchodonosor rex Babylonius decipietur superbia sua. Et quomodo vinum contra potantem facit, et postquam surrexerit, neque pes, neque mens suum officium tenent; omnisque laetitia, et mentis exhilaratio vertitur in ruinam: sic vir superbus non decorabitur, nec voluntatem suam perducet ad finem, et juxta Sym
Abbreviated transcription (Latin):
ncei. Bãẽmunatho. quippe qͦd int̾preta¬
tur infide sua. si. iõt. & non uaũ. litterã
retur. baebumathĩ: recte transtulerant
infide mea. Nunc aut̃ similitudo litterȩ.
uaũ. &. iõt. quȩ mensura tantũ int̃ sẽ
distant: causa erroris fuit. Hoc quare
dictum sit : sequens disputatio cõprehen¬
dit. luxta repmissionẽ quȩ ad scm̃ uirũ
isaiam fuit dicens. adhuc loquente te di¬
cam. ecce assum: nunc quoq ꝓpħȩ respon¬
dit dñs. & precipit ut scribat uisionẽ. ut
scribat. Tabulas aut̃ illas puto: de quib &¬

Expanded text:
 BAEMUNATHO   quippe, quod interpretatur in fide sua, si JOD et non VAU litteram retur BAEMUNATHI  , recte transtulissent, in fide mea. Nunc autem similitudo litterae VAU et JOD, quae mensura tantum inter se distant, causa erroris fuit. Hoc quare dictum sit, sequens disputatio comprehendit. Juxta repromissionem quae ad sanctum virum in Isaia fit, dicens: Adhuc loquente te, dicam, ecce adsum , nunc quoque prophetae respondit Dominus, et praecepit ut scribat visionem, et scribat. Tabulas autem puto illas, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
humauum genꝰ interficere non cessat. Potest
aut̃ &e de hereticorum accipi ꝑuersa mul¬
tipliciq doctrina. qđ & ipsi hamo suo &
reti suo & sagenis suis plurimos pisces ca¬
piant. & multa reptilia cõprehendant. &
iccirco lȩtentur & sermonẽ siuim quo di.¬
cere & ꝑsuadere potuerint quasi dm̃ ado¬
rent: & illum colant. illũ extollant. ipsi
omĩ arte deseruiant: ꝑquẽ sciant a se ui¬
ctimas int̾fectas. & tantos potentiũ atq
scõꝵ. ẽẽ. deceptos. quos pinguẽ & electas
escas scriptura nunc nominat. Proptẽa
insimilitudinẽ bestiarũ quȩ gustatum
semel sanguinẽ semꝑsitiunt. ex pan¬
dunt rete suum. & hoc omẽ eors studiũ
est. ut non paucos sicut in principio. sed
plures int̾ficiant. Non ambiget de inter.¬
fectione multarũ gentiũ: qui tantã here¬
seon &e puersarũ doctrinarũ multitudi¬
nẽ. diaboli uiderit hamo. reti. sagenisq
cõprehensam. At tam̃ capturȩ eoꝵꝰ finis.¬

Expanded text:
humanum genus interficere non cessat. Potest humanum genus interficere non cessat. Potest autem et de haereticorum accipi perversa multiplicique 607 doctrina, quod et ipsi hamo suo, et rete suo, et sagenis suis plurimos pisces capiant, et multa reptilia comprehendant, et idcirco laetentur, et sermonem suum quo decipere et persuadere potuerunt, quasi Deum adorent, et illum colant, illum exspoliant: ipsi omni arte deserviant, per quem sciant a se tantas victimas interfectas, et tantos potentium atque sanctorum esse deceptos, quos pinguem partem et electas escas Scriptura nunc nominat. Propterea in similitudinem bestiarum, quae gustatum semel sanguinem semper sitiunt, expandunt rete suum, et hoc omne eorum studium est, ut non paucos, sicut in principio, sed plures interficiant. Non ambigit de interfectione multarum gentium, qui tantam haereseon et perversarum doctrinarum multitudinem diaboli viderit hamo, rete, sagenisque comprehensam: et tamen capturae eorum finis
Abbreviated transcription (Latin):
genam suã idest suum repleuit exerci¬
tum: ꝓpterea gentes in terficere idest
semꝑ pugnare & ugulare ñ cessat.
oppͥmit iustũ & habet homines quasi
pisces maris. &e uastat cuncta quasi
reptilia non habentia ducem: misit
hamum suum contrariũ hamo a quo ꝑ
apłm petrum primus captus est piscis in
cuius ore inuentus est stater. & ad hęsit
hamo eiꝰ adam. & traxit eum foras de
bitur esse quam preceptũ dñi. & immola¬
bit ñ hamo qui ꝑuersus sermo intelligit᷑.¬
& adhuc in principio constitutꝰ: sed retisuo.
quia pinguissimas in ipso hostias cõprehen-
dit: & ꝑunũ hominẽ peccatores constituti
sunt plurimi. & in adam om̃s mortui sumꝰ.
&e uniuersi deinceps scĩ cum illo pariter
de paradiso eiecti. Unde & cibi eiꝰ electi st̃
ut scd̾m psalinistã quęrat a dõ escam sibi
ꝓpħas subuertere uolens: & apłos. & quia
primum decepit hominẽ: cotidie uniuersũ

Expanded text:
genam suam, id est, suum replevit exercigenam suam, id est, suum replevit exercitum, propterea gentes interficere, id est, semper pugnare, et jugulare non cessat. opprimit justum, et habet homines quasi pisces maris, et vastat cuncta quasi reptilia non habentia ducem misit hamum suum contrarium ei hamo, a quo per apostolum Petrum primus captus est piscis, in cujus ore inventus est stater . Et adhaesit hamo ejus Adam, et attraxit eum foras de bitur esse quam praeceptum Domini. Et immolabit non hamo qui perversus sermo intelligitur, et adhuc in principio constitutus, sed reti suo, quia pinguissimas in ipso hostias comprehendit. Et: Per unum hominem peccatores constituti sunt plurimi , et in Adam omnes mortui sumus , et universi deinceps sancti cum illo pariter de paradiso ejecti. Unde et cibi ejus electi sunt: ut, secundum Psalmistam: Quaerat a Deo escam sibi , prophetas subvertere volens et apostolos. Et quia primum decepit hominem, quotidie universum
Abbreviated transcription (Latin):
Simmolabit sagenȩ suȩ. ce in cendet reti suo.
Quia in ipsis incrassauit partẽ suã: & escȩ eiꝰ
electȩ. Propterea expandit rete suũ: & sẽꝑ
interficere gentes non cessat. Quia supra
seruat incȩteris. Ut quomodo piscator
mitat hamum. & rete. & sagenam. ut qđ
hamo ñ potuit rete comp̃hendat. qđ euase¬
rit rete sagenis latiorib circundet᷑. ita
& rex babylonius cuncta deuastauerit.
&e uniuersum hominũ genus suã predam
fecerit. Porro qđ ait lȩtabit᷑ atq gaudebit
immolabit sagenę suę & sacrificabit reti
suo: idolum sig̾nificat qđ fecit in campo
di sagenȩ immolauit pinguissimas uictimas.
totas quas uicerat nationes ad cultũ eiꝰ cogens.
In ipsis quoq hoc est in idolis suis incrassatũ
esse se credens & suã partẽ idest om̃s se ha¬
bere diuitias quasi grandes pisces etiã prin.¬
cipes quosq &e reges. suo subiugauit im¬
ꝑio. quas escas electas uocat. Etꝰ qui a semel
piscatione opulentissima saturatꝰ ÷. & sa.¬

Expanded text:
immolavit sagenae suae, et incendet reti suo, quia in ipsis incrassavit partem suam, et escae ejus electae: propterea expandit rete suum, et semper interficere gentes non cessat. Quia supra servat in caeteris, ut quomodo piscator mittit hamum, et rete et sagenam, ut quod hamus non potuit rete comprehendat, quod evaserit rete sagenis latioribus circumdetur: ita et rex Babylonius cuncta vastaverit, et universum hominum genus suam praedam fecerit . Porro quod ait: Laetabitur atque gaudebit, et immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, idolum significat quod fecit in campo di sagenae immolavit pinguissimas victimas, totas quas vicerat nationes ad cultum ejus cogens. In ipsis quippe, 606 hoc est, in idolis suis incrassatum esse se credens, et suam partem, id est, omnes se habere divitias, quasi grandes pisces etiam principes quosque atque reges suo subjugavit imperio, quas escas electas vocat. Et quia semel piscatione opulentissima saturatus est, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
lib. & in hanc similitudinẽ piscib qͦꝙ
&e arborib & bestiis uniuersis. ꝓpͥos in
custodiam angłos assignatos. I otum in
hamo sulleuauit: traxit illud in sagena sua.
& congregauit in rete suũ. Suꝑ hoc lȩtabit᷑¬
Sde exultabit: ꝓptẽa immolabit sagenȩ suȩ
Sde sacrificabitꝰ reti suo. Quia in ipsis inerassa¬
ta est pars enus: & cibus eiꝰ electꝰ. Propter

Expanded text:
libus: 605 et in hanc similitudinem piscibus quoque libus: 605 et in hanc similitudinem piscibus quoque et arboribus, et bestiis universis proprios in custodiam angelos assignatos. Totuhamo sublevavit, traxit illud in sagena sua, et congregavit in rete suum. Super hoc laetabitur et exsultabit. Propterea immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo: Quia in ipsis incrassata est pars ejus, et cibus ejus el
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝑsingulos dĩ currit ꝓuidentia: sic in
cȩteris animalib generalẽ quidem dispo.¬
sitionem &e ordinem cursũq rerum intel.¬
ligere possumus. Uerbi gratia. Quomodo
nascatur pisciũ multitũdo & uiuat in a¬
quis. quomͦ reptilia & quadrupedia orian¬
tur in t̾ra. & quib alant᷑ cibis. Cȩcerum
absurdum est ad hoc dĩ deducere maiesta¬
tẽ. ut sciat ꝑmomenta singula quot nas¬
cant᷑ culices. quotue moriant᷑. Quȩ cimi¬
cum &e pulicũ. & muscarũ sit multitudo.
quanti pisces in aqua natitent. & qui de
minorib maiorũ prȩdȩ cedere debeant.
N onsumus tam fatui adulatores dĩ. ut dũ
potentiã eiꝰ etiam adima detrahimꝰ. in
nos ipsos iniuriosi simꝰ. eandẽ rationabili¬
um quã & irrationabiliũ ꝓuidentiã esse
dicentes. Fx quo liber ille apocrifus stulti¬
ciȩ condeminandus: in quo scriptũ est qͦn¬
dam angłm nomine tygrin preesse repti¬

Expanded text:
etiam per singulos Dei currit providentia, sic in etiam per singulos Dei currit providentia, sic in caeteris animalibus generalem quidem dispensationem et ordinem, cursumque rerum intelligere possumus. Verbi gratia, quomodo nascatur piscium multitudo, et vivat in aquis, quomodo reptilia et quadrupedia oriantur in terra, et quibus alantur cibis. Caeterum absurdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices, quotve moriantur, quae cimicum et pulicum et muscarum sit in terra multitudo, quanti pisces in aqua natent, et qui de minoribus majorum praedae cedere debeant. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem rationabilium quam irrationabilium providentiam esse dicentes. Ex quo liber ille apocryphus stultitiae condemnandus est, in quo scriptum est, quemdam angelum nomine Tyri praeesse repti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. non quo ipse ꝓpħa sic sentiat. ut
supra testatus sum: sed quo impatientiam
humanã insua ꝑsona exprimat. Sicut
frequent̃ uidemꝰ apłm uarias hominum
inse recipe sententias. & nunc dicere. uideo
aut̃ aliam legem in membris meis repu-¬
gnantẽ legimentis meȩ. & captiuantem
me in lege peccati quȩ est inmembris meis.
& quasi incipiens sit. fr̃s egome ñ arbitror
comprehendisse. & ex partẽ cognoscimꝰ: &e
ex parte ꝓphetamus. ac rursus quasi ꝑfe¬
ctus sit. quotquot gͦ ꝑfecti hoc sapiamus.
cum utiq ñ sit un̾is atq eiꝰ dicere se ex par¬
te cognoscere & esse ꝑfectum. Ac ne forsitan
putes. non apłicȩ consuetudinis sed nr̃i
hoc essȩ argumenti: ipse loquit᷑ ad cori-¬
thios. Hȩc aut̃ fr̃s trans figuraui in me &
apollo ꝓpt̃ uos. ut in nobis discatis. Alio
uideant faciem patris qͥ incęlis est & cir¬
cundet angłs dñi incircũitu timentium
eũ & eripiat eos: Sicut gͥ in hominib

Expanded text:
dicit non quod ipse propheta sic sentiat ut dicit non quod ipse propheta sic sentiat ut supra testatus sum; sed quod impatientiam humanam in sua persona exprimat: sicut frequenter videmus Apostolum varias hominum in se recipere sententias, et nunc dicere: Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, 604 et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis . Et quasi incipiens sit: Fratres ego non arbitror me comprehendisse: et ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Ac rursum quasi perfectus sit: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus , cum utique non sit unius atque ejusdem, dicere se ex parte cognoscere, et esse perfectum. Ac ne forsitan putes non Apostolicae consuetudinis, sed nostri hoc esse argumenti quod ipse loquitur ad Corinthios: Haec autem, fratres, transfiguravi me et Apollo propter vos, ut in nant faciem Patris qui in coelis est : et circumdet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiat eos . Sicut igitur in hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
oculi tui ab omĩ iniquitate sint puri. nec
uidere possis dolores eoꝵ qui in iusticiȩ st̃
subiecti. Ueruntam̃ causam inuenire non
possum. cur abel iustũ cam occidat in iu¬
stus. & taceas. Cur seuiente ceta & omĩa
deuorante non solũ minores pisciculi. sed
ipse quoq tuus deuoret᷑ ionas. quare im¬
pius iuicit & iustus uincit᷑. Nec hoc dico
quo nouerim quenquã iustificari in cons¬
pectu tuo & absq peccato esse. & humanȩ
fragilitatis ignarus sim: sed quomodo sodoᷤᷤ¬
ma &e gomorra comparatione ierłm iustȩ
sunt & publicanus in euangłio pharisei
collatione fit iustior. ita & iste qui oppͥ¬
mitur adiabolo peccator quidẽ est. sed
opprimente se iustior est. Quia gͥ ñ est
mensura nec pondus. ut si semel iustus
oppͥmit᷑ & subicitur. ñ impio sediustiori
se subiciatur: dicam quicquã sine te fieri.
ce te nolente tantũ posse impios: Hoc
facias. qđ sine te fieri ñ potest. & hȩc

Expanded text:
oculi tui ab omni iniquitate sint puri, nec oculi tui ab omni iniquitate sint puri, nec videre possis dolores eorum, qui injustitiae sunt subjecti. Verumtamen causam invenire non possum, cur Abel justum Cain occidat injustus , et taceas? Cur saeviente ceto, et omnia devorante, non solum minores pisciculi, sed ipse quoque tuus devoretur Jonas ? Quare impius vincit, et justus vincitur? Nec hoc dico quod noverim quemquam justificari in conspectu tuo, et absque peccato esse, et humanae fragilitatis ignarus sim; sed quomodo Sodoma et Gomorrha comparatione Jerusalem justae sunt. Et Publicanus in Evangelio Pharisaei collatione fit justior : ita et iste qui opprimitur a diabolo, peccator quidem est; sed opprimente se justior est. Quare igitur non est mensura, nec pondus, ut si semel justus opprimitur et subjicitur, non impio, sed justiori se subjiciatur? Dicam quidquam sine te fieri, et te nolente, tantum posse impium? hoc facias quod sine te fieri non potest. Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
pateris babylonios tanta crudelitate ia¬
ctari. & ab impio nabu chodonosor iustum
opprimi israhelẽ. non quo ꝑfecte uistꝰ sit
qui oppͥmit᷑. sed quo oppͥmente se uistior
.t. & quomͦ pisces qui non habent princi¬
pem. & irrationabilia iumenta. & multi¬
tudo reptiliũ absq ꝓuidentia subiacent
fortiori. & quicunq plus ualuerit uirib
dominat᷑ in alterũ. sic int̾ homines animal
rationale & ad similitudinẽ tuã conditũ
ñ ualebit ratio. ñ merita. sed uires corpo¬
ris. & irrationabilis fortitudo: Si autẽ
uoluerimꝰ generalit̃ intelligere suꝑ pui¬
dentiã querente ꝓpħa. cur diabolus tan¬
tũ ualeat in scło. & dominante altero
aber exerceat tyrannidẽ. istiusmodi sensꝰ
erit. & cũ suꝑiorib hac expositione iun-
dente & defendente ñ morim: & scio quia
ꝓ eterea pssuisti aduersariũ. ut ipso quasi
cai nifice corriꝑes. & ñ occideres peccatores
Noui quia nichił tibi placeat in iustũ. &

Expanded text:
pateris Babylonios tanta crudelitate japateris Babylonios tanta crudelitate jactari, et ab impio Nabuchodonosor justum opprimi Israel: non quod perfecte justus sitqui opprimitur, sed quod opprimente se justior sit. Et quomodo pisces qui non habent principem, et irrationabilia jumenta, et multitudo reptilium absque providentia, subjacet fortiori, et quicumque plus valuerit viribus, dominatur in alterum: sic inter homines, animal rationale, et ad similitudinem tuam conditum, non valebit ratio, non merita; sed vires corporis, et irrationabilis fortitudo. Si autem voluerimus generaliter intelligere, super providentia, quaerente propheta: Cur 603 diabolus tantum valeat in saeculo, et dominante Deo alter exercet tyrannidem? Istiusmodi sensus erit, et cum superdente et defendente, non morimur; et scio quia propterea posuisti adversarium, ut ipso quasi carnifice, corriperes et non occideres peccatores. Novi quia nihil tibi placeat injustum, et
Abbreviated transcription (Latin):
loci continentia: ñ tam mei erto uidici
quã lectoris. Mundi sunt oculi
Sagentes. & taces deuorante impio iustiorẽ
sẽ. & facies homines quasi pisces maris &
quasi reptile ñ habens principẽ: Lax.
Mundus oculus ne uideat mala: & aspice¬
Sre suꝑ dolores non poteris. Quare aspicis
Ssuꝑ contẽptores. & tacebis cum deuoraue¬
rit impius iustiorẽ se. & facies homines
quasi pisces maris. & quasi reptilia quȩ ñ
habent ducẽ: Tale quid & ieremias ad
dnm̃ loquit᷑. Iustus es dñe confiteor: ueru¬
ntamen iudicia loquar ad te. Quid est
qui prȩuaricantur & delinquunt: Plan¬
tasti eos & radicati sunt. genuer̃ filios ce
fecerunt fructũ. Prope es tũ ori eors. &
longe es arenib eoꝵ. Ergo & ab acue in
eandẽ sententiã consentit. Mundi sunt
inquit dñe oculi tui. Scio qm̃ malũ inui¬
stũq ñ libent̃ aspicias. nec potest quisquã
de tua dubitare iusticia. Ueruntam̃ cur

Expanded text:
loci continentia, non tam mei erit judicii, loci continentia, non tam mei erit judicii, quam lectoris. Mundi sunt oculi nte impio justiorem se: et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens principem? LXX: Mundus oculus, ne videat mala: et aspicere super dolorem non poteris. Quare aspicis super contemptores, tacebis cum devoraverit impius justiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptilia non habentia ducem. Tale quid et Jeremias ad Deum loquitur: Justus es, Domine, confiteor: verumtamen judicia loquar ad te: Quid est qui praevaricantur et delinquunt? Plantasti eos et radicati sunt, genuerunt filios, et fecerunt fructum: prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Ergo et Abacuc in eadem sententia: Mundi sunt, inquit, Domine, oculi tui; et scio quoniam malum injustumque non libenter aspicias, nec potest quisquam de tua dubitare justitia. Verumtamen cur
Abbreviated transcription (Latin):
tyranni ridiculi eiꝰ sint. & de omĩ mu¬
nitione rideat. & cõportet pͥmũ aggerẽ.
& postea capiat eam. & tantȩ supbiȩ sit.
ut contra creatorem suũ audeat resistere. &e
se facere quasi dim̃. qui prius audact loque¬
batur ad dnm̃. & se uł suum popłm. siue
eos ex quoꝵ ꝑsona querebat᷑. ustos esse me¬
morat: ad blandimentors uerba ꝓrumpit.¬
tanto hoste. tuȩ clementiȩ est: Tu enim
dñe constitiusti eũ quasi carnificẽ. & fortẽ
fecisti eum. ut aut nullus aut rarus. eius
possit resistere fortitudini. Porro scđm
ut arguerẽ in disciplina eiꝰ: ad ꝑsonã ꝓpħȩ
referri potest. ut sit sensus. Ego aut̃ ꝓpte¬
rea inspiratus sũ in ꝑpħam. utꝰ arguã delin¬
quentes. & doceam diñ disciplinam. Quidã
a dño dici putant. qui a patre iccireo plas¬
matus sit. & corpus assumpserit. ut do¬
ctrina dĩ patris homines erudiat. Sed hoc
quã discordet a contexti suꝑioꝵ & totius

Expanded text:
tyranni ridiculi ejus sint, et de omni mutyranni ridiculi ejus sint, et de omni munitione rideat, et comportet primum aggerem, et postea capiat eam; et tantae superbiae sit, ut contra Creatorem suum audeat resistere, et se facere quasi deum, qui prius audacter loquebatur ad Dominum; et se, vel suum populum, sive eos ex quorum persona querebatur, justos esse memorarat: nunc in blandimentorum verba prorumpit ettanto hoste, tuae clementiae est. Tu enim, Domine, constituisti eum quasi carnificem; et fortem fecisti eum, ita ut aut nullus aut rarus ejus possit resistere fortitudini. Porro secundum ut arguerem in disciplina ejus, ad personam prophetae referri potest, ut sit sensus: Ego autem propterea inspiratus sum in prophetam, ut arguam delinquentes, et doceam Domini disciplinam. Quidam de  Al. a Domino dici putant, qui a Patre idcirco plasmatus sit, et corpus assumpserit, ut doctrina Dei Patris homines erudiat. Sed hoc quam discordet a contextu superiorum, et totius