comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sationis. puto ei imp̃u̾tãdam
eam quoq tutelam. Idem eue¬
mrẽ põt si duob testĩs cum:
bret tres tutelas tutor datꝰ ẽ.
ubiñ aꝑtarum tablarum tp̃e
inspici debebit. si querat᷑ que
prior delata sit tutela. S ad¬
ite hr̃dita̾tis uł ꝯdietioĩs exi¬
stentis. Illa queꝙ erit differẽ¬
tia tutelarum dequib diximꝰ.
si t̾tiã ⁊ quarta sit delata. licet
ĩquarta prius detentus sit. qd̾
huius .a. quarte. ex quo iu̾ssus
ẽ administrare. illĩs ex quo

Expanded text:
sationis, puto ei imputandam sationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem euenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis uel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in quartam prius detentus sit, quod huius, id est quartae, ex quo iussus est administrare, illius ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uideri qd̾ udel unius. duo
primonia nõ uidetur. ¶Qui
priuilio subnixus ẽ. frĩs curati¬
onem suscipe ñ cogitur. ¶Pa¬
tronus impub̃i libto quostã
exlib̾tis tutores aut curatoes
testõ dedit. quauis eos ydõcos
eẽ ꝯstat.nichilominus iurei
publico pot̾unt excu̾sari. ne.
minitrabat. duob pupillis.
diu̾sis dec̾tis datus ẽ. qui po¬
tuit excusari ⁊ priusquam cãs
excusationis allegaret. unus
expupillis quorum iã tutelã
a dministrabat decessit. Ubi at¬
desut ei ꝯpetẽ excusatio. statiz
tenuit eum prius dec̾tum. qĩ ĩ
locum t̾tie tutele. quarta subro¬
ganda. nam ip̃o uire tutor ẽ⁊
ante quam excuset᷑. potuit er¬
go atutela eius qui nẽ quarto
loco ĩuenitur excusari. Scũ
ñ sit excusatus. necc̃io subeun¬
dumẽ honus illius quoꝙ tu¬
tele/ nec me moͬuet ꝙ dicat ali¬
quis hoc. nõ exigi.an admĩni¬
stret̾ tutela. hoc enm eo pt̃int
ne sit finita admministratio.
Cet̾m si ꝑiculum sustinẽt ces¬

Expanded text:
non uideri, quod uidelicet unius duo patrimonia non uiderentur. Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi liberto quosdam ex libertis tutores aut curatores testamento dedit. quamuis eos idoneos esse constet, nihilo minus iure publico poterunt excusari, ne dministrabat, duobus pupillis diuersis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat ces
Abbreviated transcription (Latin):
ueri añt aualerio. Cestam̃to
tutor datus ante p̃finitum
diem adire p̃sidem debiusti
⁊ postulareut abadministra¬
tione rerum que ĩalia ꝓuitia
erant libareris. ¶Qui prumm¬

Expanded text:
usti Ualerio. Testamento tutor datus ante praefinitum diem adire debuisti et postulare, ut ab administratione rerum, quae in alia prouincia erant, liberareris'. Ὁ
Abbreviated transcription (Latin):
mima missi. aburbicis pla¬
ne tutelis excusabũtur. qa
ingreli eis urbem non licet.
pline siquis incohortibo ur¬
banis ꝑmilituũt. licet añ

Expanded text:
ia missi ab urbicis plane tutelis excusabuntur, quia ingredi eis urbem non licet. plane si quis in cohortibus urbanis permilitauit, licet ante
Abbreviated transcription (Latin):
datu̾s ẽ piculum sustinebit.¬
¶ Eui qui pup̾illum bonis pa¬
t̾nis abstinuãt. detinẽdum ĩ
quarta tutela existimaui. qͣi de¬
poĩta tutela illa. Cetmͣ putarẽ
recte fcũrum p̃torem. si etiar
unam tutelam sufficẽ credid̃

Expanded text:
datus est periculum sustinet. Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutela
Abbreviated transcription (Latin):
Arcell. Quiduos filios hẽbat.
alt̾m exhis emãcipauit. nepo¬
temexeo inpotãte retinuit. E¬
mãcipatus filium suum sus¬
tulit.⁊ apatre exhr̃dãtisẽ. Qu¬
ero cum frat eius ⁊ ip̃e emanci¬
patus sit p̃teritus. ⁊ nepotes
exemancipato filio abauo ⁊¬
hr̃des institũtiquid debõru

Expanded text:
rum Qui duos filios habebat, rum Qui duos filios habebat, alterum ex his emancipavit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaero, cum frater eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipato filio ab avo heredes instituti, quid de bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si fuius sit inpot̾ate sit alius
emãcipatus. ex defuc̃to unus
nepos inpotate alius nepos e¬
mancipatus. elegant. sceu̾. tc̃¬
nepotib quãtum frĩ suo ꝯ fe¬
rat. Et ait posse dicitres eum
unam. unã istis collaturum.
quãius minis quã patruus.
exbr̃ditate au ꝯcurrẽte patre
sint bĩturi. Que sm̃a uera est.
s ⁊ sisint duo nepotes exeodẽ
filio. huq emancipati sũt. et
exalt̾o eorum ꝓnepos ĩ pot̾ate
de̾fũcti ꝑtem habebit nepos u¬
nus. aliam nepos cum filio suo.
S ⁊ sinepos ⁊ exalio nepote de¬
fimeto duo puepotes unus ex
pnepotib emãcipatꝰ. soli frat᷑
suo ꝯferat. uł si frat̃ nõ ẽ. solipa¬
truo. nõ ⁊̃ patruo maiori.
Nulꝰ Dichil ĩ hac ꝑte edieti ca¬
ut p̃tor.ut legta exceptis ꝑ¬
sonis nepos p̾stet. S põt su¬
ꝑior ymo ⁊ adhũc eaum refer¬
ri.nam absurdum ẽ patrem.
quidẽ eius legata pr̃are. ip̃mͣ
uõ plus hr̃e.cum eadem ꝯdit¬
one meadem ꝑte uocẽtur.¬

Expanded text:
sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, eleganter Scaeuola tranepotibus, quantum fratri suo conferat. et ait posse dici tres eum atri, unam istis collaturum: quamuis ‹h›i minus quam patruus ex hereditate aui concurrente patre sint habituri: quae sententia uera est. Sed et si sint duo nepotes ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, alia‹m› nepos cum filio suo. sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri suo conferat uel, si frater non est, soli patruo, non etiam patruo maiori.tum. Nihil in hac parte edicti cauit praetor, ut legata exceptis personis nepos praestet: sed potest superior sermo et ad hunc casum referri. nam absurdum est patrem quidem eius legata praestare, ipsum uero plus habere, cum eadem condicione in eandem
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s nepos nõ pot̾it. s uelut extͣ¬
neus excludetur. qr nõ suo no¬
mine auo h̃s exutit.¬
Ceu̾̃. Siquis filium hñs in po¬
testate extraneum ĩ nepotis lo¬
cum qĩ exeo filio natum adop¬
tet mox filium emãcipet. non

Expanded text:
 nepos non poterit, sed ut extraneus excludetur, quia non suo nomine auo heres extitonum. Si quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo fili‹o› natum adoptet, mox filium emancipet, non
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ⁊ĩ eo caũ uirilẽ detrabat.
ꝯferat. Et puto dimidiam.
nm ⁊ si alius em̾ãcipatus fi¬
potãte mansit unã ꝑte da¬
bit. t̾tiam ip̃e h̾ebit. nec qd
nepotib ꝯfert̾ apatruo emã¬
cipato ip̃iͣ patri ꝯferret. hoceĩ
nõ deboĩs aui. s ꝓpt̃ bona p̾tea
eis accrescit. Eueĩet gͥ ut pat̾

Expanded text:
utrum et in eo casu uirilem detrahat, ferat? et puto dimidiam nam et si alius emancipatus sipotestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, ipsi patri conferent: hoc enim non de bonis aui, sed propter bona postea eis accessit. Eueniet
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ singuli in singłos semissẽ
cum nepotib sins diutoat ita
ut ip̃i qd̾ quadrãtes. ferãt nepo¬
tes aũt restouõ q̃dr̃ates. Et si
alt duos filios. Alt̃ tres hãt. qͣ¬
drans unus int duos aliꝰ int̾
tres diuidit. ¶Siqs exnepoti¬
met ut nõ adpatrẽ eiꝰ. s magis
ad fr̃e ꝑtineat. S ⁊ siõs nepoteᷤᷤ
omittat. patruo nch accrescet.
s soli patri. Qd̃ ⁊ si pat̾ omiẜit.
tẽ patruo accrescet. ¶Emãcipa
filiꝰ. si quidẽ nepotes ĩ aui pot̾a¬
si sit̃ nepotes aioluit eum p̾tor¬

Expanded text:
semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres diuiditur. Si quis ex nepotinon ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet. Emancipatus filius si quidem nepotes in aui potestasi sint nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
hisqͣ dum taxat.bona sua cõ¬
ferant. ¶Hoc edietum equis¬
simũ ẽ ut neq emãcipatus.
solus ueniat ⁊ ex̃cludat ne¬
potes inpotate manẽtes.n
nepotes iure pot̾atis obitiã¬
tur patri suos⁊ in adoptionẽ
datus filius ⁊ hr̃s institutus.
adhoc edietum ꝑtinet ut ei

Expanded text:
hisque dumtaxat bona sua conferat. Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciatur patri suo. Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
uoseio appia dẽcessiss. nõ eẽt
ub̾atum a fideicõmisso ualeia¬
uellet alii restituẽ hr̃ditatemã
tẽrum nõ ẽ ꝯpellendus ad fidei¬
ꝯmissum. claudius. post mortẽ
enim utiq credit᷑ datum. ¶ Hr̃¬
dis scripti fidei ꝯmissit. ut seie
uxori un̾sam restituẽt hr̃di¬
tatem. ⁊ uxoris fideiꝯmisit in
hec u̾ba. ate sei a peto ut ꝗe ꝗd
ad te exhr̃ditate mea ꝑuenerit
exceptis his siqua tibi supra.
legaui.reliquum oẽ reddas re¬
stituas meiue infanti dulcisii¬
me. aqua seĩaᷤ satis exigi ueto.
cum seiam ẽẽ potius rem actu¬
ram quã detrim̃to futuram. q̃¬
situm ẽ. an statim meiua fidei¬
ꝯmissum aseia pet̾e̾ possit: sꝵ.:
nichil. ꝓponi cur nõ p̃ossit.
D̾.¶itius hr̃des ĩstituͣt seiã
uxorem exꝑte duodecima. meu¬
iam exreliquis ꝑtib.⁊ demonx¬
m̃to ꝙ sibi extrui uolebat.ita
cait. corpus meũ uxori mee.
uolo tradi sepelliendum in fũ¬
do illo ⁊ monum̃tum exstriu
usꝙ adquadringẽtos aureos.

Expanded text:
uo Seio Appia decessisset, non esse liberatum a fideicommisso Ualeria cum uolet, alii restituere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum.Claudius: post mortem enim utique creditur datum.Heredis scripti fidei commisserat, ut Seiae uxori uniuersam restitueret hereditatem et uxoris fidei commisit in haec uerba: 'a te, Seia, peto, ut quidquid ad te ex hereditate mea peruenerit, exceptis his, si qua tibi supra legaui, reliquum omne reddas restituas Maeuiae infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi ueto, cum sciam eam potius rem aucturam quam detrimento futuram'. quaesitum est, an statim Maeuia fideicommissum a Seia petere possit. respondit nihil proponi, cur non possit..Titius heredes instituit Seiam uxorem ex parte duodecima, Maeuiam ex reliquis partibus et de monumento quod sibi exstrui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monumentum exstrui usque ad quadri‹n›gentos aureos'.
Abbreviated transcription (Latin):
ea que postea agnata eẽpit. uer¬
bis fideiꝯmissi nõ ꝯtineri.⁊¬
¶Paͣt naturͣlis. filie sue extestõ
mariti eius. si dei ꝯͣ missi debi¬
torcum ea mulier alu mibẽt.
nõ mandato mulieris. dotem
marito eius dedit ⁊ sibi eam¬
reddi eam stipulatus ẽ. si sine
uibis filia moreret᷑. mulier fi¬
lam suscepit. Quesitum ẽ an
fidei ꝯmissum apatre exigere
possit. R. si nec ratͦim hu̾sset.¬
datam dotem. suꝑ ẽẽ fideiꝯmissi
petitionẽ Item q̃ situm ẽ. an si
pat accepto facere stipulatiõe
uelit. mulieri ꝑsecutio fidei ꝯmis¬
sorum deneganda sit. R̾. supra
ratum hr̃et. posse ꝯdicẽ. ¶Seia
maritũ suum scrspsit hr̃dem. ei¬
q substituit apiam alũpnam¬
suã. fideiq hr̃dis ꝯmisit. ut p̾t
mortẽ suam. hr̃ditatem eidem
alũpne restituẽt. aut siꝗd ante
no frĩs filio. restituẽt eindem
hr̃ditatem. Quesitum ẽ. si seĩ

Expanded text:
ea, quae postea adgnata essent, uerbis fideicommissi non contineri.Pater naturalis filiae suae ex testamento mariti eius fideicommissi debitor, cum ea mulier alii nuberet, non mandatu mulieris dotem marito eius dedit et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam suscepit: quaesitum est, an fideicommissum a patre exigere possit. respondit, si nec ratam hdotem datam, superesse fideicommissi petitionem. idem quaesiit, an si pater accepto facere stipulationem velit, mulieri persecutio fideicommissorum deneganda sit. respondit ratum haberet, posse condicere. Seium maritum scripsit heredem eique substituit Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem eidem alumnae restitueret aut, si quid ante no fratris filio restitueret eandem h
Abbreviated transcription (Latin):
emere uelit. gaius nolit. R2. eũ
qui fidei ꝯmissum pr̃ari sibi ue¬
lit. posse ꝓtem dimidia eiꝰ agri
quilegatus ẽ. petere quamius
alt̃ ꝑ sequi nolit. Item q̃situ ẽ.
cautio que int̃pomi debeat ẜ̃m
uoluntatẽ. ꝓ quota ꝑte cuĩq hr̃¬
dum pr̃an᷑da e sit. R. ꝓ ea portio
ne que ex fidei ꝯmisso pr̃atu̾ir.¬
¶Sorori legauit hoĩes quos no¬
sit. ut eadem mãcipia filu̾s su¬
is cum obiret restituẽt. Quesi¬
tum ẽ agna̾ta exhus an defũe¬
ti filus. an hr̃dib restituenda
sit̃ post mortẽ legatarie. an re

Expanded text:
emere uelit, Gaius nolit. respondit eum, qui fideicommissum praestari sibi uelit, posse partem dimidiam eius agri qui legatus est petere, quamuis alter persequi nolit. item quaesitum est, cautio, quae interponi debeat secundum uoluntatem, pro quota parte cuique heredum praestanda sitemere uelit, Gaius nolit. respondit eum, ne, quae ex fideicommisso praestatur.Sorori legauit homines quos noei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte di india testõ hr̃s ext̾it̾at
ĩ quib negotus gestis. ⁊ kalẽ¬
daria fuerant. testõ suo lib̾tatẽ
dederat si rationẽ reddroiss ei¬
ꝙ petulium suum ꝑfideiꝯmis¬
sum dedit. Stichus sũmas ꝗ¬
b reliquatus fuerat. tamexka¬
lendario quam exuicarii cãis
reddidit manẽtib debitorib
ꝓquib ĩp̃e pecuniam hr̃dib.
patroni refuderait. lib̾tatemq
adeptus decessit. Quesitum ẽ.
an hr̃dib stichi Adu̾sus om̃es
debitores ꝓ quibstichus pecu¬
mam br̃dib patroni intulit.
br̃des patrom excã fidei ꝯmissi.
ꝯpellendi sint actiones prãre.
cum nichil aluid asticho patro¬
no debitum fuĩt. R. prandum.¬

Expanded text:
dimidia testamento heres exstiterat, in quibus negotiis gestis et kalendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, q reliquatus erat tam ex kalendario quam ex variis causis, reddidit manentibus debitoribus, pro quibus ipse pecuniam heredibus patroni refuderat, libertatemque adeptus decessit. quaesitum est, an heredibus Stichi adversus nomina debitorum, pro quibus Stichus pecuniam heredibus patroni intulit, heredes patroni ex causa fideicommissi compellendi sint actiones praestare, cum nihil aliud a Sticho patrono debitum fuerit. respond
Abbreviated transcription (Latin):
Abeo. Dominus suumi testõ
manumisat ⁊ ei peculium le¬
gauerat is ẜuus mille nũmoᷤ
cumam horcinus quã debueãt
soluit. ¶Dñs ẜuum qui cum
eo uicarium cõem be̾bat testẽ
manumiẜat ⁊ peculium ei leg¬
auerat. deinde ip̃m uicarium
qui coĩs erat: nominatĩ ip̃i ⁊
lib̾te sue legauerat.R̾. partẽ
qua tam . lib̾te sue reliquam

Expanded text:
.Dominus seruum testamento manumiserat et ei peculium legauerat: is seruus mille nummos cuniam orcinus quam debuerat soluisset.Dominus seruum, qui cum eo uicarium communem habebat, testamento manumiserat et peculium ei legauerat, deinde ipsum uicarium, qui communis erat, nominatim et ipsi et libertae suae legauerat. respondi partem quartam libertae, reliquam
Abbreviated transcription (Latin):
lo.x. aureos. ⁊ quic quid exrati¬
onib loculorum meorũ ht̃ Ra¬
tiones aũt hr̃dib meis dari.
u̾olo. his omĩb quos testõ hoc
manumisi. peculia sua gcedino¬
lo. Quesitum ẽ an qd̃ amplius
rationis loculorum in diẽ mor¬
tis erogauit stichus expeculio
suo. abhr̃dib recipe debeat. cu
exꝯsuetiromne domus eẽt. ut.
quicquio amplius ex suo ura¬
tionẽ loculorum erogass. dnĩca
ratio ei deberet atq exsoluẽt.
ꝯsuetudinẽ id quoq peculio le¬
gato ꝯtineri. qd̾ ⁊ dñca ratio
deberet ⁊ solita erat redde̾ ¶ Sẽ¬
ius lib̾tates legataq dederat ⁊

Expanded text:
decem aureos et quidquid ex ratione loculorum meorum habet: rationes autem heredibus meis dari uolo. his omnibus, quos hoc testamento manumisi, peculia sua concedi uolo'. quaesitum est, an, quod amplius rationi loculorum in diem mortis erogauit Stichus ex peculio suo, ab heredibus recipere debeat, cum ex consuetudine domus esset, ut quidquid amplius ex suo in ratione loculorum erogasset, dominica ratio ei deberet atque exsolueret. tur, id quoque peculio legato contineri, quod et dominica ratio deberet et solita erat reddere. Servis libertates legataque dederat et
Abbreviated transcription (Latin):
cum putaret hr̃s non eẽ p̃gnã¬
tem. ⁊ et adut.mox abortum
factum ẽ ꝓculdubio neħ egit.
Totiens igitur ei sua p̃sũptio
ꝓfic̾it. quotiẽs gurrit cum ue¬
ritate. ¶S ⁊ sup̃amulier he¬
res instituta sit que se p̃gnãter
fingͤit.adeundo acquiret here¬
ditatem. Poriumnõ acquiret
Quid si unu mutõ hãt. an
expte dimidia sit hr̃s siue ĩsti¬
tutum postumũ ꝓpon̾as siue
ĩtestatum patrem decessisse.
fert. putat enim sicuti cum.
uacuo utero. suus exasse hr̃s
ẽ. ita ⁊ cum unum gerit nec ꝑ
naturam humane ꝯditionis.
allum ꝑtum formare põt. Qd̃
quidẽ post c̾tum tp̃e ꝯceptioĩs
eueniet exꝑte dimidia ⁊ igno¬
rantẽ fore hr̃demnõ exquarta
oppinio si filius fa. uel ẜuus.
instituti sũt. utrum ip̃orum
uel dnĩ an patris accipienda
sit. finge patrem putasse pre¬
gnantẽ filium certum ẽẽ fin¬
ge. ⁊ sic adire. an acquirati
br̃ditatem. puto acquirere.
s ꝯͣ nõ acquirẽ. ¶Si certus¬

Expanded text:
cum putaret heres non esse praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens concurrit cum ueritate.Sed et si ipsa mulier heres instituta sit, quae se praegnatem fingit, adeundo adquiret hereditatem: per contrarium non adquiret,quid si unum in utero habeat, an ex parte dimidia sit heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessisse? fert: putasse enim, sicuti cum uacuo utero suus ex asse heres est, ita et cum unum gerit nec per naturam humanae condicionis alium partum formare potest quod quidem post certum tempus conceptionis eueniet, ex parte dimidia et ignorantem fore heredem, non ex quarta, opinio, si filius familias vel servus instituti sunt, utrum ipsorum an domini vel patris accipienda sit? finge patrem putasse praegnatem, filium certum esse fingere et sic adire, an adquirat hereditatem? puto adquirere: sed contra non adquirere. Si certu
Abbreviated transcription (Latin):
ei oporte̾. mortuo filio. eo qd̾
dum mulier p̃gnans eẽt. aut
putãt᷑ur ẽẽ. adire hr̃ditatem
nõ põt. S si sccͣt non ẽe p̃gnã¬
tem. põt. accipe ꝓximus auẽ¬
tre qui siuim hr̃dem pariturꝰ
ẽ ⁊ nõ solum adtestãtos hec
u̾ba. uerum adĩtestatos quo
ꝑtinẽt. ¶Et meo uentre iõ
accĩpias. qui legittimũ uł cõ¬
sangumeu pariturũs ẽ.qm̃
mortis tp̃r. qui into ẽ. quã¬
tum admorã faciendam in

Expanded text:
ei oportere mortuo filio, eo quoddum mulier praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse praegnatem, potest" accipe proximus a ventre, quiest. et non solum ad testatos haec uerba, uerum ad intestatos quoque pertinent. et in eo uentre idem accipias, qui legitimum uel consanguineum pariturus est, quoniam mortis tempore qui in utero est, quantum ad moram faciendam in
Abbreviated transcription (Latin):
i hr̃s cuiꝰ fidei ꝯmis¬
hr̃ditatem restituat auolũtate
eius. qui testm̃ fecit. discẽdat.
⁊ postea legis fal. bñfitio utu
uolet ⁊ sinõ detur ei id quo ac
cepto. hr̃ditatem restituẽ roga¬
tus ẽ. tñ fidei. ꝯmissum restituẽ¬

Expanded text:
heres, cuius fidei commishereditatem restituat, a uoluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti uolet: etsi non detur ei, qcepto hereditatem restituere rogatus est, tamen fideicommissum restitue
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ añ. nquarta br̃ditatis.
quã ꝑlegẽ falcidiam hr̃s hab̾e
deb̾et. imputant᷑ res quas uire
br̃ditario capit nõ quas uire
legati. uł fidei ꝯmissi. uł implẽ
quartam nõ imputãt᷑. ¶ S in

Expanded text:
 In quartam hereditatis, quam per legem Falcidiam heres habere debet, imputantur res, quas iure hereditario capit, non quas iure legati uel fideicommissi uel inplendae quartam non imputa
Abbreviated transcription (Latin):
Denum meã oẽm adiria¬
trẽ liberosq meos quicumma¬
tre sũt ꝑtinẽ uolo. Quero situ¬
tores pupilli eam solum modo
penum deberi que incenaculo
est dicerent. sĩt autem ⁊ in
borreis amphore. an hee quo¬
ꝙ deberentur. Re. quicquid
penoris usus eausa ubrcum¬
ꝙ ha buiisset. deberi.
De suppellectili legata. Riea.x

Expanded text:
enum meam omnem ad matrem liberosque meos, qui cum matre sunt, pertinere uolo.' quaero, si tutores pupilli eam solummodo penum deberi, quae in caenaculo esse‹t›, dicant, sint autem et in horreis anphorae, an hae quoque deberentur. respondit, quidquid penoris usus causa ubicumque habuisset, deberi. DE SUPPELLECTILE LEGATA
Abbreviated transcription (Latin):
Ouid ergo suuia sũma legata
sit. ⁊ primo penus nõ sit p̃sti¬
ta aitrum tota sũma rebeat᷑. qͣrͣ
toto perioris legato transsuso.
anuõ quantitas primiq̃m exti¬
mationis sola sit trinsiata du¬
bitari põt. puto tñ sie uolũtatẽ
sequẽdam testatoris. ut tota
sũma illico postea quã cessaue¬
rit hr̃s dare penumaixori pre¬
Quasis certis legata ⁊ ꝯsumpta
nec uasa quidem cedũt legato
gato ꝯpłectat᷑ testator uideamꝰ.
⁊ qũitus mutius scribit. ł.ii.¬

Expanded text:
rgo, si una summa legata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare penum uxori, praeuasis certis legata et consumpta ne uasa quidem cedunt legato gato complectatur, uideamus. et Quintus Mucius scribit li
Abbreviated transcription (Latin):
Aui.¶am qd̾ liquide materie
sit. quia p̃se ẽẽ nõ põt. rap̾it se¬
cum ĩ accessiomis locum id. sine
quo eẽ non põt. uasa aũt accessi¬
o legate penus. nõ legata sunt.
demq penu ꝯsũptauiasa ñ de᷑bẽ¬
tur. Set si penus cumuasis
bunt᷑. uel ꝯsumpta penu ul ad¬
emp̃ta. ¶Si cuiq̃ inpmͥptua¬
rio sũt legata fu̾int. nõ omĩs
penus legata ẽ Item siquis so¬
litus ẽ. fructus suos uent᷑e pe¬
num legru̾it. nõ omĩa que ꝓꝯ
mertu cã habutt. legasse uidet᷑.
s ea solaque ĩpemi sibi seꝑabat.
Qd̃ si promiscue uti solebat. tẽ
quãtum adãnuum usum ei suf¬
ficeret familieq eiꝰ cetorumq
qui circa eum sũt. legato cedet.
Quod ferre ĩquid sab̾. euenit ĩ
ꝑsomis mercatorĩ aut quoniẽs
cella ẽ. olei ⁊nm que uenire so¬
lebãt inhr̃ditate relicta. ¶No

Expanded text:
um.Nam quod liquidae materiae sit quia per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. sed et si penum cum uasis buntur uel consumpta penu uel adempta.Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non omnis penus legata est.Item si quis solitus fructus suos uendere penum legauerit, non omnia, quae et promercii causa habuit, legasse videtur, sed ea sola, quae in penum sibi separabat. quod si promiscue uti solebat, tunc quantum ad annuum usum ei sufficeret familiaeque eius ceterorumque, qui circa eum sunt, legato cedet: quod fere, inquit Sabinus, evenit in personis mercatorum aut quotiens cella est olei et vini, quae venire sole
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatus ẽ. Querit᷑
anpenus legata peti possit.an
uõ solum mõ sit inp̃statione⁊
si nõ pr̃etur. tũc quantitas pe¬
tãtur. Et si quid̃ semel penꝰ sit
legata nõ ꝑ singulos ãnos. c̾to
iire utimur. it ⁊ marcellus a¬

Expanded text:
damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit an uero solummodo sit in praestatione et, si non praestetur, tunc quantitas petatur. et si quidem semel penus sit legata, non per singulos annos, certo iure utimur, ut et Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat. eẽ penum. quãtita¬
temu̾o peti posse. habebit igit᷑
hr̃s oblationẽ tam diu quã diu
lis cumeo depecunia ꝯtestetur.
nisi forte aliud tp̃e. uł m̃te uł
u̾bis testator p̃stituit. Qd̾ si ĩ
annos singulos penus legata
sit̾. ꝑsingulos ãnos penus ad

Expanded text:
dumtaxat penum, quantitatem uero et peti posse. habebit igitur heres oblationem tamdiu, quamdiu lis cum eo de pecunia contestetur, nisi forte aliud tempus uel mente uel uerbis testator praestituit. quod si in annos singulos penus legata sit, per singulos annos penus ad
Abbreviated transcription (Latin):
gata iuidetur. anuoͣ ea sola que
intra muru ẽ. Et quidẽ urbes
fere om̃s murotenus finiri.
romã ꝯtinẽtib.⁊ urbẽ roma
eque ꝯtinẽtib. Qd̾ siurbana
penus sit legnta. om̃e ꝙ ubiq
ẽ legaitum iuderi. ait labeo ⁊̃¬
si muilla sit urbico usui desti¬
nata. sicuti urbica ministĩa di¬
cimus. que extra urbẽ mini.
strare ꝯsueuerũt. nob̃. Si aũt¬
inortis sit urbi uĩctis id̃ erit
dicẽdum. ¶Si cui penus leg
suta scriptum sit. oẽm penu
pret̾ uinum ꝙ rome erit. sola
pem̃s que ẽ rome legata uide¬
hẽtur. Alioquin necc̃e ẽ ut oĩa
medicam̃ta que bibent᷑ ꝯtine¬
antur. itaꝙ ea demũ penoris
eẽ que alendi cã biberentur.
quo ĩ numero antidotum nõ ẽ.
Et sane cassius uere sensit.S
qd̃ quidam negauerũt piꝑ ⁊
ligusticum ⁊ careum ⁊ elaser.

Expanded text:
gata uidetur an uero ea sola, quae est intra murum? et quidem urbes fere omnes muro tenus finiri, Romam continentibus, et urbem Romam aeque continentibus.Quod si urbana penus sit legata, omnem, quae ubique est, legatam uideri Labeo si› illa sit urbico usui destinata, sicuti urbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueuerunt. si autin hortis sit urbi iunctis, idem erit dicendum.Si cui penus legasi ita scriptum sit 'omnem penum praeter uinum quod Romae erit', sola penus quae Romae est legata uidehabetur: alioqui necesse est, ut omnia medicamenta quae biberentur contineantur. itaque ea demum penoris esse, quae alendi causa biberentur, quo in numero antidotum non est. et sane uere Cassius sensit.Sed quod quidam negauerunt piper et ligusticum et careum et laser
Abbreviated transcription (Latin):
rib pupillorum. eadem dili¬
gentia exigenda ẽ. circa ad:¬
ministrationẽ rerum pupil¬
larium. quã pat̾ famił. reb
sius ex bona fide p̃bere debet
¶Offitium cutorum curatorib̾
ꝯstitutis finẽ accipit. Idoq
omĩa negotia que mnita sunt.
adfidem curatorum ꝑtinẽt.
Idꝙ ⁊̃ diuus marchus cum fi¬
lio suo comodo rescripsit ¶He¬
redib quoq pupillorume¬
lectio eadem adu̾sus tutores
inquo potissimũ ꝯsistere ue¬
luit. ꝯpetit. que ip̃is quoru
tutela administrata sit.m.
¶Principalib ꝯstitutionib

Expanded text:
ribus pupillorum eadem diligentia exigenda est circa administrationem rerum pupillarium, quam pater familias rebus suis ex bona fide praebere debet. Officium tutorum curatoribus constitutis finem accipit ideoque omnia negotia, quae inita sunt, ad fidem curatorum pertinent: idque etiam diuus Marcus cum filio suo Commodo rescripsit. Heredibus quoque pupillorum electio eadem aduersus tutores, in quo potissimum consistere uelint, competit, quae ipsis quorum tutela administrata sit, principalibus constitution
Abbreviated transcription (Latin):
tutorum cã. alia eorum qui
rei.ꝑ. negotia admĩnstrant.¬
Tutorem qui pecumã pupilla¬
rem quãus suo noĩe fenera¬
uit nõ uideri ꝯͣ ꝯstitutiones
fecisse que ꝓhibent pecinpã
pupularem in suos usus ꝯͣu̾¬
tere. ¶Quesitum ẽ an eius
pecume qua tutor usus ẽ. pt̾
finitam queq tutelam ĩdie
iuditu accepti easdem usuãs
pr̃are debeat. Paul .i̾. finita
administratione eas usurͤas
debereꝯputari que intutele.
iuditio ꝯputãtur. ¶Pauł. R
ꝓpt̾ea que post pub̾tatẽ mil¬
lanec̃citate cogente.s ex uo¬
luntate sua tutor administͣ¬
uit fideuissorẽ qui saluã rem
forecauit nõ teneri. ¶Tute¬
le uidtͣtio tutor ꝯuẽtus edid¬
it librum ratiõnum ⁊ ẜmeũ
adebitorib patĩus quorum
noĩa librorationum nõ inerã.
exigere uellet puꝑillus ꝓla¬
tesunt abhis apece tutoris.
q̃situm ẽ utrum adu̾sus tuto¬
reman adusus debitores ac
tutelam gerenti debitores sol¬
uissent. lib̾andos eos ip̃o mirͣe

Expanded text:
tutorum, alia eorum, qui rei publicae negotia administrant.Tutorem, qui pecuniam pupillarem quamuis suo nomine faenerauit, non uideri contra constitutiones fecisse, quae prohibent pecuniam pupillarem in usus suos conuertere.Quaesitum est, an eius pecuniae, qua tutor usus est, post finitam quoque tutelam in diem iudicii accepti easdem usuras praestare debeat.Paulus respondit finita administratione eas usuras debere computari, quae in tutelae iudicio computantur.Paulus rea, quae post pubertatem nulla necessitate cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri.Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum rationum et secunda debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet pupillus, ‹prolatae› sunt ab his apochae tutoris: quaesitum est, utrum aduersus tutorem an aduersus debitores acttutelam gerenti debitores soluissent, liberatos eos ipso iure
Abbreviated transcription (Latin):
tione. ¶Cum intesto duotu¬
tores dati eẽnͣt pupillo. ⁊ alt̃
exhis defunctus fuiss ĩ locu
eius petente mãtre exp̃sidis ꝓ¬
untie p̃cepͤto amagrãtib. aliꝰ
tutor datus e. aquo magrãtus
satis exegerunt rem saluam
fore. tutor testõ datꝰ. p̾ea datũ
suspectũ fecit. Q situmẽ inquã¬
ꝑ q̃ ꝑte adiminstiauit.proo¬
tutoris aũt portione prius.
eos ꝯueniri deb̾e qui ꝓeoͬ se ob¬
ligauerũt.uł magr̃atus qui
eum dederũt. tũc si solidu pu¬
pillus ꝯsequi non potuit. De
officio ꝯtutoris q̃rendum est
an suspectum facẽ debuerat: p̃
ẜtim cum ante suspectum po¬
as quidem cum magistratus
plures tutores dantaiõ priuᷤ
adeos reu̾ti pupillus põt qrã
om̃s tutoẽs excũssi fui̾nt. In
ꝓposito cum unus amagrati¬
b datus ꝓpone̾tur nõ ẽ iusu
prius collegam ꝯuemẽdum
qui. ⁊ suspectum fecit ⁊ testõ
datus ẽ. ꝑindeq bñdos sĩgui¬
gulos aesi inꝑtes dudias

Expanded text:
tione.Cum testamento duo tutores dati essent pupillo et alter ex his uita defunctus fuisset, in locum eius petente matre ex prae sidis prouinciae praecepto a magistratibus alius tutor datus est, a quo magistratus satis exegerunt rem saluam fore: tutor testamento datus postea datum suspectum fecit: quaesitum est, in quan parte administrauit: pro contutoris autem portione prius eos conueniri debere, qui pro eo se obligauerunt uel magistratus qui eum dederunt: tunc si solidum pupillus consequi non potuerit, de officio contutoris quaerendum, an suspectum factim cum suspectum as quidem cum magistratus plures tutores dant, non prius ad eos reuerti pupillus potest, quam omnes tutores excus‹si› fuerint: in proposito cum unus a magistratibus datus proponeretur, non est uisum prius collegam conueniendum, qui et suspectum fecit et testamento datus est, perindeque habendos singulos, ac si in partes di
Abbreviated transcription (Latin):
tumi sit. Titius solus adebi¬
dẽdiss non recte solutum.
num suffic̾iat. marina ⁊ ian¬
uaria existimabũt. Quero an
ꝯtenti eẽ debeant tutores ar¬
bitrio mulierum Rꝵ. Sump¬
tum.bomi uiri arbitrio faciẽ¬
dum. ¶Tutores dati adres
ytalicis instrum̃ta rome re¬
pierunt. debitorum p̃iunͣtia¬
lium.ut pecinia rome aut.
ubicumq petitum fuerit i¬
soluatur. Quero cum neq de¬
bitores in ytalia eẽnt. neꝙ
corum p̃dia an kec exactio i¬
adytalite rei tutores ꝑtineat.
igñorãtia ꝯtractus. eos ad qroᷤ
⁊ompustratio ꝑtinẽt latet.¬
Amatre datus testõ tutor cũ
putaret se tutorem ẽẽ distraᷤ¬
xit bona pat̾na uel mat̾na pu¬
pillorum ⁊ decessit nõ soluen¬
do. Queritur an pupillus res
possit uendicare. R. si manẽt
res pupilliaiendicari a bẽo p̾¬
se. ¶Prefectus legiomis ita
testam̃to cauit. uolo ut sit ĩ
arbitrio tutorum filu mei si
uolũint huiꝰ sum̃me untias
inferre usurarum noĩe. atane¬

Expanded text:
.Titius solus a debidedisset, non recte solutum.num sufficiat, Marina et Ianuaria aestimabunt': quaero, an contenti esse debeant tutores arbitrio mulierum. respondi sumptum boni uiri arbitrio faciendum.Tutores dati ad res Italicas instrumenta Romae repper‹e›runt debitorum prouincialium, ut pecunia Romae aut ubicumque petitum fuerit soluatur: quaero, cum neque debitores in Italia essent neque eorum praedia, an haec exactio ad Italicae rei tutores pertineatignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret.A matre datus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare. respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse. Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit in arbitrio tutorum filii mei, si uoluerint, huius summae uncias inferre usurarum nomine ita
Abbreviated transcription (Latin):
negat ꝓculus ualere dationẽ:
torem cum sape cẽpͦit. ¶Ser¬
uus aliguiꝰ eta dari tutor põt.
si liber erit tutor esto. Quin
ĩmo ⁊ si pure datus sit. iude¬
bitur ineẽ ħ̾ꝯditio cum lib̾̃
erit. põt aũt quis ⁊ extraneo

Expanded text:
negat Proculus ualere dationem. negat Proculus ualere dationem. torem, cum sapere coeperit.Seruus alienus ita dari tutor potest 'si liber erit, tutor esto'. quin immo et si pure datus sit, uidetur inesse haec condicio 'cum liber erit'. potest autem quis et extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
erit nichil ualet exhis que te¬
stam̃to scripta sunt. Siuero
unus explurib hr̃dib adie¬
rit. tutele statim ualent nec
ta sit ex qua tutor sꝑatim. uei¬
us ẽ aliuim tutorem posse da¬
ri. qĩ nõ dum sit nec spetur.¬
¶Intutelis testam̃tarus id se¬
quimur ꝙ nouissimumẽ. et
si sepius rutor datus sit᷑ no¬
uissimã scripturam ĩtemũ.¬
¶Qui filium ⁊ ex eo nͣe potem
bẽbat. si nepoti tutorẽ ded̾it.
bt̃ disceptatõem an aliquo ca
su sit utilis datio. ut puta si
ꝓponas filium inuo patre de¬
cessisse ⁊ nepotem exeo succesiᷤᷤ¬
se uiuo auo. Et fortius dicẽ¬
dum ẽ tutelam quoq exlege
Cum enim ꝯfirmatum sitͤ te¬
stam̃tum. ꝯsequent̃ tutoris
quoꝙ datio nalebit ĩ eo testõ
scripta ꝙ ualet. idem ẽ ubi ne¬
pos uel hr̃s institutus sit uł
noutim exhr̃datus sit ¶ Si
futiosus test.am̃to tutor det᷑.
siquid̃ er̃ furere desierit. tto¬
rem ẽẽ recte datum. Procuł.
existimat. ꝙ sidatus sit pure.

Expanded text:
erit, nihil ualet ex his, quae testamento scripta sunt: si uero unus ex pluribus adierit, tutelae statim ualent nec ta sit, ex qua tutor speratur, uerius est alium tutorem posse dari, quasi nondum sit, nec speretur.In tutelis testamentariis id sequimur quod nouissimum est, et si saepius tutor datus sit, nouissimam scripturam intuemur.Qui filium et ex eo nepotem habebat, si nepoti tutorem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: ut puta si proponas filium uiuo patre decessisse et nepotem ex eo successisse uiuo auo. et fortius dicendum est tutelam quoque e legecum enim confirmatum sit testamentum, consequenter tutoris quoque datio ualebit in eo testamento scripta quod ualet, id est ubi nepos uel heres institutus sit uel nominatim exheredatus sit.Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, tutorem esse recte datum Proculus existimat: quod si datus sit pure,
Abbreviated transcription (Latin):
hͣt s ei qui satisfecit. hr̃ enim¬
quid obitiat petitori.
gau sei. tp̃r cure fundum cor
nelianum locauit sempromo.
qui sẽpromus reliqua trax̾it.
pupillus etat᷑e ꝓbata eundẽ
quondam colonum sẽprom¬
um fecit ꝓcuratorem. Quero
an exeo ꝙ ille ut ꝓcurator egit.
om̃e debitum adolescens ag¬
nouisse uideat᷑ eoꝙ nomine
curatorẽ suum liberass. pauł.
p̃dia eius coluit. ꝓcuratorem
pre uoluit. debitum ꝙ excon¬
ductione reliquatus ẽagno¬
uisse eum uideri. ¶ Sempro¬
nui qui expollicitatione debi¬
tor patrie sue extit̾at. bona
res publiea uissu p̃sidis pos¬
sedit. quorum b̾orum magi¬
stratus rei.pͣ. tres curatores ꝯ¬
stituerũt. qui ap̃ g̾cos uocãt᷑.¬
Qui postea int̾ se sine ꝯsensu
rei p. administrationẽ boru
semproni diuiẜũt. exquib
quidam cum reliqua trabẽnt.
ydonei imp̃o tp̃r administra¬
tionis eẽ desierũt. postea pu¬
pillus hr̃s sempronu qui ab¬
stentus erat. abimꝑatore mi¬

Expanded text:
habet, sed ei qui satisfecit: hquod obiciat petitori. Gaii Seii tempore curae fundum Conelianum locauit Sempronio, qui Sempronius reliqua traxit: pupillus aetate probata eundem quondam colonum Sempronium fecit procuratorem: quaero, an ex eo, quod ille ut procurator egit, omne debitum adulescens agnouisse uideatur eoque nomine curatorem suum liberasset. Paulupraedia eius coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri. Sempronii, qui ex pollicitatione debitor patriae suae exstiterat, bona res publica iussu praesidis possedit: quorum bonorum magistratus rei publicae tres curatores constituerunt, qui apud Graecos qui postea inter se sine consensu rei publicae administrationem bonorum Sempronii diuiserunt: ex quibus quidam, cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore im
Abbreviated transcription (Latin):
nũmi dispgantur. Quero si
apparũit pecunia fenerata a
cutoribrauditio tutele untiaᷤ
usuras anuo̾ eas quas stipula
nẜarum prãtionẽ. n pupilli
nomine ĩ fenus dedissentad
pr̃atur qd̃ testator uoluisset.¬
Lutius titius. mutuã pecuia
atutore accepit ⁊ rem hr̃dita¬
nam pignori ei dedͤit. p̾t triẽ¬
numiam pub̾ib his quoꝵ
tutela administrata ẽ. fiscobo¬
na defuncti adiudicata st̃ ꝗa
mortẽ eius hr̃s non ẽ ultus.
Querituran to nom̃ pupillus
suo noĩe exerciit. Quesituzẽ
utrum ꝯpendium negotu an

Expanded text:
nummi dispargantur'; quaero, si apparuerit pecunia faenerata a tutoribus, iudicio tutelae uncias usuras an uero eas quas stipulatusurarum praestationem neque pupilli nomine in faenus dedissent, id praestatur, quod testator uoluisset.Lucius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam pignori ei dedit: post triennium iam puberibus his, quorum tutela administrata est, fisco bona defuncti adiudicata sunt, quia mortem eius heres non est ultus: quaeritur, an id nomen pupillus suo nomine exercuit: quaesitum est, utrum compendium negotii an
Abbreviated transcription (Latin):
ul. Cum post mortẽ pupͤil¬
li desinit eẽ nom̃ ydoneumtu¬
tor ꝑiculo eximͤnt᷑. ¶ Qui cum
eẽt frĩs sui filie curator. quadr¬
aginta dotis noĩe marito eius
se daturum ꝓmisit. Quero an
succurrendum sit eicum poste¬
a ere alieno emergente. supra
iures patrimonii enis dos pro¬
tum sit. Ille patruus ⁊ curator
stipulanti spopondit. Mouet
ret. s cum credẽt rationem pu¬
pillarem sufficẽ. ꝓmisit. p̃tere¬
a ⁊ illud hic põt tractari. ut si:
sciens curator nõ sufficẽ. ꝓmi¬
ẜitaiel donasse uideãtur. uel.
qm̃ dolo fecit. nõ illi suc̾currat
R. curator cum offitium suu
egressus sponte se obligauĩt.
non puto ei ap̃tore subueniri
debere. non magis quam sicre¬
ditori puelle pecumam se datu¬
rum spopoͬndiss. S is dequo
tractamus si nõ donãdiammo
s negotu gerendi ca dotem ꝓ¬
misit. ⁊ ht mulierẽ obligłta.
⁊ pot̾it dici ⁊̃ manẽte Matri

Expanded text:
um.Cum post mortem pupilli desinit esse nomen idoneum, tutor periculo eximitur.Qui, cum esset fratris sui filiae curator, quadringenta dotis nomine marito eius se daturum promisit: quaero, an succurrendum sit ei, cum postea aere alieno emergente supra uires patrimonii eius dos protum sit "ille patruus et curator stipulanti spopondit". movetret, sed cum crederet rationem pupillarem sufficere, promisit. praeterea et illud hic potest tractari, ut, si sciens curator non sufficere promiserit, vel donasse videatur vel, quoniam dolo fecit, non illi succurratur. respondi: curator cum officium suum egressus sponte se obligaverit, non puto ei a praetore subveniri debere, non magis quam si creditori puellae pecuniam se daturum spopondisset: sed is de quo tractamus si non donandi animo, sed negotii gerendi causa dotem promisit, habet mulierem obligatam et poterit dici etiam manent
Abbreviated transcription (Latin):
Ii pupillus alt̾m extuto¬
rib post pub̾tatem auẽte cu¬
illius nõĩe conabitur int̾pel¬
lare. Idemꝙ dicamus ĩ duob̾
magr̃atibo collegis quorum
alt̾mres publici ꝯuenit. S
hec inmagrãtib tmctanm
qĩ duo rei eiꝰdem debiti eẽnt
omĩmodo. Qd̾ nõ ĩta ẽ.nam
si ut̃q ydoneus ẽ. electio locũ
nonͦ ht̃ isaut qui tp̃r libatus¬

Expanded text:
i pupillus alterum ex tutoribus post pubertatem libeillius nomine conabitur interpellare. idemque dicemus in duobus magistratibus collegis, quorum alterum res publica conuenit. sed haec in magistratibus tractaui, quasi duo rei eiusdem debiti essent omnimodo: quod non ita est. nam si uterque idoneus est, electio locum non habet: is autem, qui tempore lib
Abbreviated transcription (Latin):
dotem. Sicut ĩ collatione bo¬
norum̃ dr᷑ uel certe post diuo̾¬
tium siue exacta sit dos. siue
maneat nom̃. qr põt efficere
ut ei accepto feratur. Qd̾ si.
mulier suum curatorem. ad¬
implẽ id ꝙ supra uires patri¬
monu eius ĩdotem dare pro¬
misit. nequenticuratorẽ quid
in hoc ꝙ suꝑfluum ẽ ꝑ excep
tionem releuari. Mulier uõ
cautione ĩmaritũ exponẽ d.
qd̃ si quãdo lecuplectior ꝯstã¬
te m̾io. facta fu̾it.dotis relu¬
nomina agnouerũt.piculu
in se transferũt. S si pupilluᷤ
post pub̾tatem rationib a
tutore acceptis reliquam raᷤ
tionẽ secutus uẜas acceptau¬
erit. priuilegium suum nõad¬
mittit ĩ bons tutoris uendi¬
tis. p̃tor enim priuilegium.
ei ẜuare debet.

Expanded text:
dotem sic ut in collatione bonorum dicitur uel certe post diuortium siue exacta sit dos siue maneat nomen, quia potest efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimplere id, quod supra uires patrimonii eius in dotem dare promisit, non queat, curatorem quidem in hoc, quod superfluum est, pari: mulier uero cautionem in maritum exponere debet, quod, si quandoque locupletior constante matrimonio facta fuerit, dotis relinomina adgnouerunt, periculum in se transferunt.Sed si pupillus post pubertatem rationibus a tutore acceptis reliquationem eius secutus usuras acceptauerit, priuilegium suum non amittit in bonis tutor‹is› uenditis: praetor enim priuilegium ei seruare debet.
Abbreviated transcription (Latin):
secũto. Sinichil curator datus
adminstret piculo ꝯtumatie
ul negligentie nõ astr̃ingetũ.
nam priuilẽg̾ia militum adaͦ¬
uenam ĩ uiriam porrigi ñ oporꝰ¬
tet. nec inalus circa suppremã
uoluntatẽ imꝑitie uenia dat᷑
quam ĩ bomis militum. filu uõ
tutela.iuire patrie põtestatis ñ
militie p̃mio mãdatur.
Lp̃. Qui plures tutores hũit.
unum qui soluendo nõ fuit. ra¬
tionẽ actus sui uetuit redde̾
pit aut dolo ꝯͣxit non ẽ relicta.
Cõtutores qui suspectum facẽ
neglex̾unt. ex tͥuspa recte ꝯue¬

Expanded text:
si nihil curator datus administret, periculo contumaciae uel neglegentiae non adstringetur: nam priuilegium militum ad alienam iniuriam porrigi non oportet nec in aliis circa supremam uoluntatem imperitiae uenia datur quam in bonis militum, filii uero tutela iure patriae potestatis, non militiae praemio mandatur.  Qui plures tutores habuit, unum, qui solvendo non fuit, rationem actus sui vetuit redderepit aut dolo contraxit, non est relicta, contutores, qui suspectum facere neglexerunt, ex culpa recte
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtinet adtutelam suam
suscipe nõ cogit᷑. ¶Curatores
testõ uel tutores inutilit̾ dati.
neq decreto p̃toris ꝯfirmati
negotia gesẜunt. uice mutua
piculum pr̃. ꝓre cogũtur. cum
em fũctis auce mutua piculu
adhr̃des eorum nõ redumdat.
Qd non hũit locum offictio tu¬
tele manẽte. ¶Ineum qui tu¬
telã gerere noluit᷑. post ceteros
qui gesẜunt actionem utilem
tutele dari placuit. Ꝙ tam̃ ex
tutela nõ puent adeos qui se
negotus immiscuerit. s cõi ie¬
gligentia put. citra substituti¬
oms ordinẽ equ̾alit adoium
piculum spectat. ¶Tutores
pub̾e pupillo ꝯstitutolitẽ ap¬
pellationis inchoatã. iussuo su¬
lum obnoticiam rerum ꝑfecͥe¬
runt. cum. ⁊ iudicatum ꝑsequi
nõ potuerint ꝑiculo culpe non
subitiunt᷑. ¶Abeo qui ͤ estitu¬
tionis auxilio nõ uiuat. q̃stio
culpe tutorum ꝯuẽtione remit¬
ti põt. nec donͣatum s tranͦ sactr̃
uidetur negligentie tutorum.
Periculo nominũ que pat usi

Expanded text:
n pertinet ad tutelam suam, suscipere non cogitur.Curatores testamento uel tutores inutiliter dati neque decreto praetoris confirmati negotia gesserunt. uice mutua periculum praestare coguntur, cum em functis uice mutua periculum ad heredes eorum non redundat, quod non habuit locum officio tutelae manente.In eum, qui tutelam gerere noluit, post ceteros qui gesserunt actionem utilem tutelae dari placuit. quod tamen ex tutela non peruenit ad eos, qui se negotiis miscuerunt, sed communi neglegentia perit, citra substitutionis ordinem aequaliter omnium periculum spectat.Tutores pubere pupillo constituto litem appellationis inchoatam iussu consulum ob notitiam rei perfecerunt: cum iudicatum persequi non potuerunt, periculo culpae non subiciuntur.Ab eo, qui restitutionis auxilio non iuuatur, quaestio culpae tutorum conuentione remitti potest, nec donatum, sed transactum uidetur.Neglegentiae tutorum periculo nominum, quae pater usuris
Abbreviated transcription (Latin):
Explurib tutorib ĩ soli¬
dum imum tutorẽ index ꝯdẽp¬
nauit.ĩ rem suam urdĩcatus ꝓ¬
curator datus. priuulegium pu¬
pilli non hẽbit.ꝙ nec hr̃di pup¬

Expanded text:
Ex pluribus tutoribus in solidum unum tutorem iudex condemnauit. in rem suam iudicatus procurator datus priuilegium pupilli non habebit, quod nec heredi pup
Abbreviated transcription (Latin):
culpe noie ꝯdempnãdos existu¬
maui. si eãm testam̃ti nõ igno¬
rantesaitilitatẽ impubis dese¬
rue̾runt. nam hr̃ditatis inpro¬
iuintia fidei cõmisso restituto.
eĩm quidẽ uiris expediri potu¬
isse. rerum aut administratõe.

Expanded text:
culpae nomine condemnandos existiculpae nomine condemnandos existimavi, si causam testamenti non ignorantes utilitatem impuberis deseruerunt: nam hereditatis in provincia fideicommisso restituto causam quidem iuris expediri potuisse, rerum autem administrationem
Abbreviated transcription (Latin):
tes rerum administratione
retiriuerũt. nominũ pat̾norũ
piculum.que post pub̾tatem
adolescentis ydonei fuerat.
pr̃are cogendi nõ ẽrũt. cum ac¬
tionem inferr̾e nõ potuerunt.¬
Curator apatre testam̃to datus.
inpubis negotus se ꝑ errorẽ
nmniscuit. postea ap̃tore tu¬
torib alus datis. piculum fu¬
turi tp̃ris ille qui postea nicħ̾
gessit non p̾rabit ¶Qui se nego¬
tus impilbis nõ uire tutorda¬
tus ẜm patris uoluntatem ĩ¬
miscuit. errore opto tutorem
ap̃tore ꝯstitui ꝯ suitius petet.i
ne forte si rem ceptam deserue¬
rit. fraudis uel culpe cã ꝯdẽpnet
Non idemẜuatur siquis ultro
negotium alienum gesẜit.cu
satis habundeꝙ sufficiat. uel ĩ
una sp̃e ꝑamici laborem dño cõ¬
suli. ¶ Heres insticutus qui ñ
hͣabuit substitutum. priusquã
hr̃ditatem a diret quã impubi
restituẽ debuit uita decessit. cũ
hr̃ditas mytalia eẽt. scriptus
aũt hr̃s inprouĩtia uita deces¬
sisset. tutores ꝓiũtialium rerũ

Expanded text:
trationem retinuerunt, nominum paternorum periculum, quae post pubertatem adulescentis idonea fuerunt, praestare cogendi non erunt, cum actionem inferre non potuerunt.Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per errorem immiscuit: postea a praetore tutoribus aliis datis periculum futuri temporis ille, qui postea nihil gessit, non praestabit.Qui se negotiis impuberis non iure tutor datus secundum patris uoluntatem immiscuit, errore comperto tutorem a praetore constitui consultius petet, ne forte, si rem coeptam deseruerit, fraudis uel culpae causa condemnetur. non idem seruatur, si quis ultro negotium alienum gesserit, cum satis abundeque sufficiat uel in una specie per amici laborem domino consuli.Heres institutus, qui non habuit substitutum, priusquam hereditatem adiret, quam impuberi restituere debuit, uita decessit: cum hereditas in Italia esset, scriptus autem heres in prouincia uita decessisset, tutores prouincialium rerum