comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est: quando pastorib uideis xp̃m
natum angls nunciauit. Alter
paries adductus est: quando gen¬
tilibus magis nouum sẏl iis appa¬
ruit. Illi fuerunt pruaitiȩ uideoꝵ:
isti facti sunt pͥmitiȩ gaitiũ. Illi
de proximo adducti: isti delonge
reducti. Prope enim erant uidei. qͥ
dñm colebant: longe erant gen¬
tes quȩ idolis seruiebant. Hoc utiq
significabant pastores. quia nas¬
cente dño prope sunt inuenti: et
magi qui sunt de longuiquis par¬
tibus orientis adducti. Qui tamen
uenientes. cum ipsi iudei ñ essent.
regem iudeorum se querere profes¬
si sunt: & ad ipsum adorandum
se uenisse dixerunt. Ait enim eun¬
głista: quia magi ab oriente uene¬
runt iherusolimam dicentes.
Ubi est qui natus est rex iudeorũ:
Uidimus enim stellam eius in ori¬
ente: & uenimꝰ adorare eum. Quid
est hoc dilectissimi fr̃s. ut isti magi
regem uideorũ adorandũ quere
natuni: nec adorant regem ance
annos aliquot ordinatum. Die¬

Expanded text:
est, quando pastoribus Judaeis Christum est, quando pastoribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaerernatum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum.
Abbreviated transcription (Latin):
mo natus. gentium pͥmitias suocul¬
tui dedicauit. Apłica uero testatur
auctoritas. quia unus cłs qui iustifi¬
cat circumcisionem ex fide. & prepu-¬
tium ꝑ fidem: circumcisionis nomi-¬
ne iudeos. preputii nomine gentes in-¬
cubitanter ostendens. Isti sunt duo
parietes qui ex diuerso uenerunt:
& in lapidem qui factus ẽ in caput
anguli. unitate fidei conuenert
Unus paries uenit ex iudeis: alcer
uenit ex gentib. Longe a se diui.¬
si erant: quando diuersa credebanł.
Posicus est in medio lapis angula¬
ris: qui ad se utrumq parietem
cduceret. & utrumq uno nomin.
nuncuparet: essent q unũ cõmuni¬
one uocabuli. qui fierent in una
gr̃a sacramenti. Per xp̃m enim qui
est pax nr̃a. faciens utraq unũ. iu¬
dei & gentiles facti sunt unũ: quib
fidei unitas unum indidit nominis
d lapidem ergo angularem
iterq paries uenit: & uerũ
angulum fidei unitas fecit. Horũ
duorũ parietum unus adductus

Expanded text:
mo natus gentium primitias suo culmo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, t in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis d lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus
Abbreviated transcription (Latin):
unos singl̃os ol ebratur: ore cuti¬
ctorum fidelium epyphania uene¬
rabiliter nuncupatur. Ee quia gre¬
cum probatur ẽẽ uocabulum: mul-¬
tis est latinis incognitũ. Inde ẽ qͦd
nomen istud om̃s quidem latin di-¬
cunt: s n om̃s inueniunt᷑ nosse qͦd
dicunt. Proinde bonum est. ut cun¬
cti qui diem hodiernum epyphani-¬
am nuncupant. & cur hoc dicatur
ignorant: sacramentũ diei huius.
nominis interpretatione cognoscant.
Debet enĩ diei huius sollempnitas
a fidelibus celebrari: & ideo sollemp¬
nitatis causa ñ debet ignorari. Hunc
ergo diem sicut diximus: epyphani¬
am uocat. xp̃iana religio. Epypha¬
nia uero: interpretatur manifestatio.
Traditum autem tenemus a patrib.
quod unigenitus d̃s postquã ẽ scđm
carnem temꝑaliter natus. in isto die
est magis uenientib manifestatus:
a quib est oblatis munerib suppli¬
citer adoratus.
am quia ipse est d̃s. qui sibi
inueteri testamento primi-¬
tias offerri mandauit: idem d̃s ho-¬

Expanded text:
nos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus ho
Abbreviated transcription (Latin):
stellam putant. Sed si eungłii uer¬
ba pensamus. quib de eadem stella
dicit᷑. usq dum ueniens staret supra
ubi erat puer: dum ñ puer ad stel-¬
lam. s stella ad puerum cucurrit.
si dici liceat. ñ stella facum pueri
sed fatum stellȩ is qui apparuit pu¬
erfuit. Sed absit a fidelium cordi¬
bus: ut esse aliquid facum dicant.
uitam quippe hominũ: solus hans
conditor qui creauit amministiat
eq enim propter stellas homo:
si stella facum hominis dicitur:
ꝓsis sins trinisteriis subesse homo
hibetur. Certe cum ia cob de utero
grederetur. & prioris fratris psan¬
uaquã egredi potuit. nisi subse¬
uens uchoasset. Ee tamen cũ uno
mꝑe eodem q moinento. utrũq
ater fuderit: ñ una utriusq ui¬

Expanded text:
stellam putant. Sed si Evangelii verstellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibus absit ut aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris planuaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vi
Abbreviated transcription (Latin):
ed natiuitate regis nr̃i cogui¬
ta. herodes ad callida argu¬
menta conuertitur: ne terreno teg¬
no priuaretur. Renuntiari sibi
ubi puer inueniretur postulat. ad¬
orare uelle se simulat: ut quasi hua
si muenire possit extinguat. Sel
quanta est humana malitia: conto
consilium diuinitatis: Scripciu
quippe est. Non est sapientia. ñ est.
prudentia: non ẽ consiliũ contra
dñm. Nam ea quȩ apparuit magᷤ¬
stella ꝑduxit. Natum regem repe¬
rerunt. munerã detulerunt: & n
redire ad herodem debeant in sep¬
nis ammonentur. Sic q fit. ut
ħm quem querit herodes inuenut
ñ possit. Cuius ꝑsona: qui aliiqul
hẏpochritȩ designantur: Qui di
ficte querunt: inuenire dñm nnq¬
quam merentur. Sed incerhie s¬
endum est. qͦd priscillia nistȩ here¬
tici. nasci unũquemq hominem
fub consticutionib stellarũ pu-¬
tant: & hoc in acdiuitorium suier¬
roris assumunt. qͦd noua stella ex¬
iit. cum dñs in carne apparuit. cuiꝰ
fuisse fatum eandem quȩ apparuit

Expanded text:
ed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
suam ad possidendũ residuũ po¬
płi sui: qui derelinquet᷑ ab assiriis.
& ab egẏpto. & a phetros. & ab ethi-¬
opia et ab elam. & a sennaar. & ab
emath. et ab iusulis maris. de leua¬
bit signũ in nationes: & congrega¬
bit profugos isrł.& disꝑsos iuda
colliget a quatuor plagis terrę.¬
Q auferet zelus ephraim: & ho¬
stes iudȩ ꝑibunt. Ephraim non
emulabitur iudam: & uidas ñ
pugnabit contra ephraim. Et
uolabunt in humeros philistiim
ꝑ mare: simul predabunt᷑ filios
orientis. Idumea & moab precep¬
tum manus eorũ: et filii ammon
obediences erunt. W desolabit
dñs linguam maris egẏpti. & le¬
uabit manũ suam suꝑ flumen in
fortitudine sp̃s sui: & ꝑcutiet eni
in sepcem riuis. ita ut transeant
per eum calciati. Le .iͦi.

Expanded text:
ad possidendum residuum populi sui quod relinquetur ab Assyriis et ab Aegypto et a Fetros et ab Aethiopia et ab Aelam et a Sennaar et ab Emath et ab insulis maris et levabit signum in nationes et congregabit profugos Israhel et dispersos Iuda colliget a quattuor plagis terrae et auferetur zelus Ephraim et hostes Iuda peribunt Ephraim non aemulabitur Iudam et Iudas non pugnabit contra Ephraim et volabunt in umeros Philisthim per mare simul praedabuntur filios orientis Idumea et Moab praeceptum manus eorum et filii Ammon oboedientes erunt et desolabit Dominus linguam maris Aegypti et levabit manum suam super Flumen in fortitudine spiritus sui et percutiet eum in septem rivis ita ut transeant per eum calciati et eri
Abbreviated transcription (Latin):
mum ammon fr̃is tui: & fac ei pul¬
mentũ. Uenit q thainar in domũ
ammon fr̃is sui. Ille autẽ iacebat.
liquefaciens in oculis eiꝰ coxit sorbi¬
cuinculas. Tollens q qͦd coxerat effu¬
dit. & posuit coram eo: & noluit co

Expanded text:
mum Amnon fratris tui, et fac ei pulmum Amnon fratris tui, et fac ei pulmentum. Venitque Thamar in domum Amnon fratris sui: ille autem jacebat: liquefaciens, in oculis ejus coxit sorbitiunculas. Tollensque quod coxerat, effudit, et posuit coram eo, et noluit co
Abbreviated transcription (Latin):
N actum est autẽ post hec. ut ab¬
salon filii dauid sororem spe¬
ciosissimam uocabulo thamar. ad¬
amaret ammon filius dauid. & de¬
ret ꝓpt̾ amorem eiꝰ: quia cum esset
uirgo. difficile ei uidebatur ut qͥp¬
piam inhoneste ageret cũ ea. Erat
antẽ ammon amicus nomine io¬
nadab. filius semaa fr̃is dauid:
uir prudens ualde. Qui dixit ad
eum. Quare sic attenuaris macie
fili regis ꝑ singulos dies: Cur non
indicas michi: Dixitq ei ammon.
Thamar sororem absalon fr̃is mei
amo. Cui respondit ionadab. Cuba
suꝑ lectum tuũ: & langorem sunu-¬
la. Cum q uenerit pater tuus ut ui¬
sicet te: dicei. Ueniat oro thamar
Oror mea. ꝙ det mͥ cibum: & faciat
pulmentũ ut comedam de manuqͥ.
& quasi egrotare cepit. Cumq uenis¬
set rex adiusitandum eum: ait am¬
mon adregem. Ueniat obsecro tha¬
mar soror mea. ut faciat in oculis meis
duas sorbiciunculas: & cibum capi¬
am de manu eiꝰ. Misit gͦ dauict ad
thamar domũ dicens. Ueni indo¬

Expanded text:
actum est autem post haec, ut Absalon filii David sororem speciosissimam vocabulo Thamar adamaret Ammon filius David, et deret propter amorem eius quia cum esset virgo difficile ei videbatur ut quippiam inhoneste ageret cum ea erat autem Amnonis amicus nomine Ionadab filius Semaa fratris David vir prudens valde qui dixit ad eum quare sic adtenuaris macie fili regis per singulos dies cur non indicas mihi dixitque ei Amnon Thamar sororem Absalom fratris mei amo cui respondit Ionadab cuba super lectulum tuum et languorem simula cumque venerit pater tuus ut visitet te dic ei veniat oro Thamar soror mea ut det mihi cibum et faciat pulmentum ut comedam de manu eius t quasi aegrotare coepit cumque venisset rex adnon ad regem: Veniat, obsecro, Thamar soror mea, ut faciat in oculis meis duas sorbitiunculas, et cibum capiam de manu ejus. Misit ergo David ad Thamar domum, dicens: Veni in do
Abbreviated transcription (Latin):
& predam ciuitatis: asportauit
multam ualde. Populumq eiꝰ ad¬
ducens serrauit. & circumegit suꝑ
cos ferrata carpenta: diuisitq cul¬
tris. & transduxit in tipo laterum.
Sic fecit uni uersis ciuitatib filioꝵ¬

Expanded text:
et praedam civitatis asportavit multam valde. Populumque ejus, adducens serravit, et circumegit super eos ferrata carpenta; divisitque cultris, et transduxit in typo laterum. Sic fecit universis civitatibus filio
Abbreviated transcription (Latin):
tus unctusq est. Cũꝙ mutas¬
set uestem. ingressus ẽ domũ dñi &
adorauit ⁊ ueint in domũ siam.
Petiuit q ut ponerent ei paniem: et
comedit. Dixerunt autẽ ei serui sui.
Quis est sermo quẽ fecisti ꝓpt̾ infan¬
tem: Cum adhuc uiueret: ieuia¬
sti & flebas. Mortuo autẽ puero:
suriexisti & comedisti panem. Qui
ait. Propter infantem. dũ adhucui
ueret: ieiuinaui & fleui. Dicebam
enim. Quis scit si forte donet mͥ eũ
quia mortuuis est. quare ieiunem:
Nũqͥd potero reuocare eũ amplius:
Ego uadam magis ad eum: ille uero
ñ reuertetur ad me. Le .iiͥi.¬
t consolatus est dauid bersa¬
bee uxorem suam. Ingressusq¬
ad eam: dormiuit cum ea. Quȩ ge¬
nuit filium. & uocauit nom̃ eiꝰ salo¬
mon: & dñs dilexit euin. Misit ꝙ
in manu nathan propħȩ. & uocauit
nomen eius amabilis dño: eo qͦd di¬
ligeret eum dñs. Igitur ioabpugna
bat conitra rabbach filiorũ amon.
& expugnabat urbem regiam. Mi¬
sit ꝙ ioabnuntios ad dauid dicens.

Expanded text:
tus unctusque est cumque mutasset vestem ingressus est domum Domini et adoravit et venit in domum suam petivitque ut ponerent ei panem et comedit dixerunt autem ei servi sui quis est sermo quem fecisti propter infantem cum adhuc viveret ieiunasti et flebas mortuo autem puero surrexisti et comedisti panem qui ait prveret, jejunavi et flevi: dicebam enim: Quis scit si forte donet eum mihquia mortuus est, quare jejunem? Numquid potero eum revocare amplius? ego vadam magis ad eum: ille vero non revertetur ad me. Et consolatus est David Bethsabee uxorem suam. ormivit cum ea quae genuit filium et vocavit nomen eius Salomon et Dominus dilexit eum misitque in manu Nathan prophetae et vocavit nomen eius Amabilis Domino eo quod diligeret eum Dominus igitur pugnabat Ioab contra Rabbath filiorum Ammon et expugnabat urbem regiam misitque I
Abbreviated transcription (Latin):
espondens autẽ elifaz thema¬
nites dixit. Si ceꝑimꝰ loquit᷑:
forsitan moleste accipies. Sed con¬
ceptũ sermonẽ tenere qͥs possit:
sas roborasti. Uacillantes confirma
uenit suꝑ te plaga & defecisti: teti¬
git te. & conturbatus es. Ubi est ti¬
mor tuuis. fortitudo tua. patientia
tua: & ꝑfectio uiarũ tuarĩi: Recor¬
dare obsecro te. quis uiquã inno¬
cens periit: aut qͥndo recti deleci st̃:
Qumn pocius u̾di cos qui oꝑantur
iniqͥtatem. & seminant dolores. et
metunt eos. flante deo perisse: ꝙ sp̃i
Iugitus leonis & uox leenȩ: et
dentes catulorũ leonũ contri¬
ti sunt. Tigris ꝑiit eo qͦd ñ haberet
predam: & catuli leonũ dissipati ft̃.
Poryo ad me dictum est uerbũ abs¬
conditum: & quasi furtiue suscepit

Expanded text:
espondens autem Eliphaz Themanites, dixit: Si coeperimus loqui tibi, forsitan moleste accipies: sed conceptum sermonem tenere quis possit? sas roborasti. Vacillantes confirmavvenit super te plaga, et defecisti: tetigit te, et conturbatus es. Ubi est timor tuus, fortitudo tua, patientia tua, et perfectio viarum tuarum? Recordare, obsecro te, quis umquam innocens periit? aut quando recti deleti sunt? Quin potius vidi eos qui operantur iniquitatem, et seminant dolores, et metunt eos; flante Deo perisse, et spiritu Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contriti sunt; tigris periit eo quod non habet praedam, et catuli leonum dissipati sunt. Porro ad me dictum est verbum absc
Abbreviated transcription (Latin):
angłs dĩ sũmitatẽ uirgȩ quã dene¬
bat in manui: & tetigit carnes. ꝙ ati-¬
mos panes. Ascenditq ignis de pe¬
tra: & carnes arimosq panes con¬
sumpsit. A ngl̃s autẽ dñi euanuit
ex oculis eiꝰ. Nidensq gedeon qued
esset angłs dñi. ait. Heu mi dñe ds̃:
quia iudi angim dñi facie ad faci¬
em. Dixic q ei dñs. Pax tecũ. Ne
timeas: ñ morieris. E difificauit
gͦ ibi gedeon altare dño: uocauit¬
ꝙ illud dñi pax usq ut presentem
diem. Cum autẽ aahi esset in
ephra quȩ est familia ezri: nocte
illa dixit dñs ad eum. ẽ olle taurũ
patris tui. & alterũ taurũ annorũ
septem. destrues q. aram haal quȩ
est patris tui: & nemus qͦd circa a¬
ram est succide. W edificabis alta¬
re dño deo tuo in sũmitate petrȩ hu¬
ius: suꝑ quam sacrificiũ ante po¬
siusti. Tolles qi taurum seđm ꝙ of¬
feres holocaustũ suꝑ lignorũ stru

Expanded text:
enebant in manu, et tetigit carnes et azymos panes, ascenditque ignis de petra, et carnes azymosque panes consumpsit: angelus autem Domini evanuit ex oculis ejus. Vidensque Gedeon, quod esset angelus Domini, ait: Heu mihi, Domine Deus, quia vidi angelum Domini facie ad faciem. Dixitque ei Dominus: Pax tecum: ne timeas, non morieris. Aedificavit ergo ibi Gedeon altare Domino, vocavitque illud, Domini pax, usque in praesentem diem. Cumque adhuc esset in Ephra, quae est familiae Ezri, nocte illa dixit Dominus ad eum: Tolle taurum patris tui, et alterum taurum annorum septem, destruesque aram Baal, quae est patris tui, et nemus, quod circa aram est, succide: et aedificabis altare Domino Deo tuo in summitate petrae hujus, super quam sacrificium ante posuisti: Tollesque taurum secundum, et offeres hol
Abbreviated transcription (Latin):
tedeon de seruis suis: fecit si¬
cut preceꝑat dñs. Timens autẽ do¬
mum patris sui. & homines ciuita
tis illius. ꝑ diem facere noluit: sed
om̃ia nocte compleuit. Cñq surrex¬
issent uiri oppidi eius mane. uider̃t
destructam aram baal. lucumq
succisũ: & taurũ alterum impositũ
suꝑ alcare. qͦd tunc edificatũ erat.
Dixerunt q ad inuicem. Quis hoc
fecit: Cumq ꝑquirerent actorem
facti: dictũ est. Gedeon filius ioas fe¬
cit hȩc om̃ia. & dixerunt adioas.
Produc filium tuũ ut moriatur. qͥa
destruxit aram baal: & succidit nemꝰ.
Quib ille respondit. Numqͥd ulco¬
res estis baal. & pugnatis pro eo:
Qui aduersarius eius est: moriat᷑
ancequã lux crastina ueniat. Si ds̃
est iundicet se de eo qui suffodit aram
eiꝰ. Ex illo die uocatus ẽ gedeon ihero¬
baal: eo qͦd dixisset ioas. ulciscatur

Expanded text:
s suis fecit sicut praeceperat Dominus timens autem domum patris sui et homines illius civitatis per diem facere noluit sed omnia nocte conplevit cumque surrexissent viri oppidi eius mane viderunt destructam aram Baal lucumque succisum et taurum alterum inpositum super altare quod tunc aedificatum erat dixeruntque ad invicem quis hoc fecit cumque perquirerent auctorem facti dictum est Gedeon filius Ioas fecit haec omnia et dixerunt ad Ioas produc filium tuum ut moriatur quia destruxit aram Baal et succidit nemus quibus ille respondit numquid ultores estis Baal et pugnatis pro eo qui adversarius eius est moriatur antequam lux crastina veniat si deus est vindicet se de eo qui suffodit aram eius ex illo die vocatus est Gedeon Hierobbaal eo quod dixisset Ioas ulciscatur
Abbreviated transcription (Latin):
cum: & ꝑcuties in idianquasi lutĩ
unum. E ille. Si inueni inqͥt gr̃ãd
coram te: damͥ signũ qͥa cussge
loqueris ad me. Ne recedas hinc
donec reuertar ad te: portans sa¬
crificium & ꝯfferens tibi. Qͥ respon¬
dic. Ego prestolabor a ⁊ĩentũ iuũ
Ingressus est itaq ge deon ⁊ caxit
panes. Carnes q ponens in canistro

Expanded text:
cuties Madian quasi virum unum. Et ille: Si inveni, inquit, gratiam coram te, da michi signum ut tu sis loqueris ad me, ne recedas hinc donec revertar portans sacrificium et offerens tibi. Qui respondit: Ego prestolabor adventum tuum. Ingressus itaque Gedeon coxit panes, carn
Abbreviated transcription (Latin):
enit autem angls dñi & sccdit
sub quercu quȩ erat in epha.
& ꝑtinebat ad ioas patrem familis
erri. Cumq gedeo filius euis excuititt
atq purgaret frumenta in corculat.
ut fugeret madian: apparuit ei anqͥs¬

Expanded text:
enit autem Angelus Domini, sedit sub quercu, quae erat in Ephrai, et pertinebat ad Joas patrem familiae Ezri. Cumque Gedeon filius ejus excuteret atque purgaret frumenta in torculari, ut fugeret Madian apparuit ei Angel
Abbreviated transcription (Latin):
qui passus est: sed ad manifestandã
sollicitudinem nr̃am. quã pro uob̃
habemus ad uos. coram deo. ideo con-¬
solati sumus. In consolatione autem
nr̃a habundantius magis gauisi
sumus. suꝑ gaudio titi: quia refectꝰ
est sp̃s eius ab om̃ib uob̃. E siquid
apud illum de uobis głatus sum: ñ
sum confusus. Sed sicut om̃ia uobis
in ueritate locuti sumꝰ. ita & głatio
nr̃a quȩ ftut ad titum ueritas facta
uobis sunt. ip̃miniscentis om̃iũ ur̃m
obedientiam. quomͦ cum timore et
tremore dei excepistis illum. Gaudeo
autem facimus uobis fr̃s gr̃am dec:
quȩ data est in eccłiis macedoniȩ. qd̃
in multo exꝑimenco tribulationis.

Expanded text:
qui passus est sed ad manifestandam qui passus est sed ad manifestandam sollicitudinem nostram quam pro vobis habemus ad vos coram Deo ideo consolati sumus in consolatione autem nostra abundantius magis gavisi sumus super gaudium Titi quia refectus est spiritus eius ab omnibus vobis et si quid apud illum de vobis gloriatus sum non sum confusus sed sicut omnia vobis in veritate locuti sumus ita et gloriatio nostra quae fuit ad Titum veritas facta vobis sunt: reminiscentis omnium vestrum obedientiam, quomodo cum timore et tremore excepistis illum. Gaudeo autem facimus vobis, fratres, gratiam Dei, quae data est in Ecclesiis Macedoniae: quod in multo experimento tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
consolatus ẽ nos in aduentu titi.
on solum autem Le .iiͥi.¬
in aduentu eius. sed etiam
in solatio quo consolatus ẽ in uob̃.
referens nobis ur̃m desiderium.
ur̃m fletum. ur̃am emulationem
prome: ita ut magis gauderem. q̃m
& si contristaui uos in epła ñ me pe¬
nitet. Eesi peniteret. uidens qͦd epła
illa & si adhoram uos contristauit.
nunc gaudeo: ñ quia contristati
estis. sed quia contristati estis acspe-¬
nitentiam. Contristati enim estis
scđ̾m deum: ut in nullo detrimen¬
tum patiamini ex nob̃. Quȩ enum
sedm deum tristitia est: penitentiã
in salutem stabilem oꝑatur. Scłi au¬
cen tristitia: mortem oꝑatile. E cces
eunhoc ipsũ scđ̾m deum contristal¬
pilos. quantã in uob̾ oꝑatur solli¬
piuudlinem s dcstnsionem.s. inaigͥ¬
nacionem. sed timorem. sed deside¬
rium. s emulationem. s iundictã.
In om̃ib exhibuistis uos: inconta¬
minatos ẽẽ negotio.
gitur si scripsi uobis. non propter
eum qui fecit inuiriam. nec ꝓpt̃ eum

Expanded text:
consolatus est nos Deus in adventu Titi non solum autem in adventu eius sed etiam in solacio quo consolatus est in vobis referens nobis vestrum desiderium vestrum fletum vestram aemulationem pro me ita ut magis gauderem quoniam et si contristavi vos in epistula non me paenitet et si paeniteret videns quod epistula illa et si anunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad paenitentiam. contristati enim estis secundum deum, ut in nullo detrimentum patiamini ex uobis. quae enim secundum deum tristitia est, paenitentiam in salutem stabilem operatur saeculi autem tristitia mortem operatur ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari vos quantam in vobis operatur sollicitudinem sed defensionem sed indignationem sed timorem sed desiderium sed aemulationem sed vindictam in omnibus exhibuistis vos incontaminatos esse negotio igitur et si scripsi vobis non propter eum qui fecit iniuriam nec propter eum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in liccore stecit: qui ante resur¬
rectionem suam coram discipłis su-¬
is in fluctib maris ambulauit.
Cuius rei ratio festine cognoscitur:
siipsa quȩ tunc inerat causa penset᷑.
Qd etenim mare. nisi presens scłm
signat: quod se causarũ tumultib¬
& undis uitȩ corruptibilis illidit:
Qͥd ꝑ soliditatem lutoris: nisi illa
ꝑpetuitas quietis ȩternȩ figuratur:
Quia igitur cuscipuli adhuc flu¬
ctib mortalis uitȩ inerant: in mari
laborabant. Qa autẽ redemptor
noster iam corruptionem carnis ex¬
cesserat. post resurrectionem suam
in lutore stabat: acsi ipsum resurre¬
ctionis suȩ mysterum. rebus disci¬
pulis loqueretur dicens. Iam uobis
in mari ñ appareo: quia uob̾cũ in
ꝑturbationis fluctibꝰ non sũ. hinc
est qͦd alio in loco post resurrectionẽ
suam. eisdem discipulis cdicit. Hȩc
stnt uerba quȩ locut᷑ sum ad uos:
cum adhuc essem uobiscũ. Neq enĩ

Expanded text:
Dominus in littore stetit, qui ante resurDominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum significat, quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ modo in aurib ur̃is lecta est fr̃s
mei. questione aniũ pulsat: sedd
pulsatione sua iuim discretionis in¬
onem rediit. E cum ueritas dicat.
nemo mitens manum suam in ara¬
trum. & respiciens retro aptus est reg¬
no dei: cur repetiit qd̾ dereliquit:
Sed si uirtus discretionis inspicid.
citius uidetur. quia nimirũ negoit¬
um qͦd ante conuersionẽ sinc pacca¬
to exticit. hoc etiam post conuetsi¬
onem repetere culpa ñ fuit. Nampi¬
scatorem petrũ: matheũ uero theo¬
nearium scimꝰ. E post conuersiorẽ
suam at piscationem petrus itdh̃t
matheus uero ad thelonei negoasi
ñ resedit: quia & aliud est uictum
ꝑ piscationem querere. aluid thelo¬
nei lucris pecunias augere. Sunt
enim pleraq negotia: quȩ sine pec¬
catis ex hiberi aut uix aut nullace¬
nus possunt. Quȩ ergo ad peccatũ
implicant: ad hec necesse est ut post
conuersionẽ animus ñ recurrat.
uerietiam pocest. Le .ii.¬
cur discipłis in mari labo¬
rantib. post resurrectionem suam

Expanded text:
quae modo in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis innem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post
Abbreviated transcription (Latin):
tatim q annectit qͥntam euis
apparitionem: de qua mͦ cum
Ubi primꝯ notandũ. & diligencer
memoriȩ cõmendandum est: quod
de se loquentib discipulis dñs ad-¬
stare in medio. & presentiam suȩ ui-¬
sionis reuelare dignatus est. Hoc ẽ
enim qd̃ fidelibꝰ cunctis alibi ꝓmisit
dicens. Ubi sunt duo uel tres congre¬
gati in nomine meo: ibi sum in me¬
dio eorũ. Ad confirmandam nãq
fidei nr̃ȩ constantiam. qͦd semꝑ agit
presentia diuinȩ pietatis: aliqͣndo
etiam presentia uoluit corꝑalis os¬
tendere uisionis. Nam & de nobis
quãuis porro infra apłoꝵ pedes ia-¬
centib. hoc ipsum eus miscđia fie¬
ri confidere debemꝰ: ipsum uidelicet
c̃ẽ in metuo nr̃i. quotienscũq con¬
uenientes in nomine illiꝰ congrega¬
mur. Nomen appe illius ihe ĩd est
saluator. W̾ cum de adquisitione
ꝑpetuȩ salutis locuturi conuenimꝰ.
constat nimirũ quia in nomine iħu

Expanded text:
tatimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo cuUbi primo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
quia exiuit spes questus eorũ
apprehendentes paulum & sylam ꝑ¬
duxerunt in forum ad pͥncipes. &
offerentes eos magistratib dixerunt.
hi homines conturbant ciuitatem
nr̃am cũ sint uider: annunciant mo¬
rem quẽ non licet nobis suscipere ne¬
q facere. cũ simus romani. & con¬
currit plebs aduersus eos & magis¬
tratus. scissis tunicis eorũ: uisserunt
eos uirgis cedi. S cũ multas plagas
eis imposuissent. miserunt eos in cu¬
stodia: precipientes custodi ut dili¬
genter custodiret eos. Qui cũ tale
ꝑreceptũ accepisset. misit eos in inte¬
ri ꝯrem carcerem: & pedes eorũ strin¬
xit in ligno. Media autẽ nocte pau¬
lus & sylas adorantes laudabant deũ:
& audiebant eoꝰ qui in custodia eranł.
Subico uero terremotus factus est
magnus. ita ut mouerentur funda¬
menta carceris: & aꝑta sunt statim
om̃ia ostia & uniuersorum uincu¬

Expanded text:
quia exivit spes quaestus eorum adprehendentes Paulum et Silam perduxerunt in forum ad principes et offerentes eos magistratibus dixerunt hii homines conturbant civitatem nostram cum sint Iudaei et adnuntiant morem quem non licet nobis suscipere neque facere cum simus Romani et concurrit plebs adversus eos et magistratus scissis eos virgis caedi. Et cum multas plagas eis imposuissent, miserunt eos in carcerem, praecipientes custodi, ut diligenter custodiret eos qui cum tale praeceptum accepisset misit eos in interiorem carcerem et pedes eorum strinxit in ligno media autem nocte Paulus et Silas adorantes laudabant Deum et audiebant eos qui in custodia erant subito vero terraemotus factus est magnus ita ut moverentur fundamenta carceris et aperta sunt statim ostia omnia et universorum vincu
Abbreviated transcription (Latin):
chedonie. ciuitas colonia. Framus
autẽ in hac urbe: diebꝰaliqͦt consistentẽ.
ie autẽ sabbatorum Te .nͥ.¬
egressi sumus foris portam iuxta
flumen ubi uidebatur oratio ẽẽ: ꝙ se¬
cdentes loquebamur mulierib quȩ con¬
uenerant. E quedã mulier nomine
lidia purpuraria ciuitatis thyatire¬
norum colens deum audiuit. cuiꝰ dñs
aperuit cor: intenta his quȩ dicebant᷑
a paulo. Cum autẽ baptitata esset¬
ipsa & domus eius tota: deprecata est
dicens. Si udicastis me fidelem essȩ
dño: introite indomũ meam & ma¬
nete. W coegit nos. Factum est autẽ
introeuntib nobis ad orationem. pu¬
ellam quandam habentem sp̃m phy¬
tonem obuare nobis: quȩ questum
magnũ prestabat dñis si sliuinando.¬

Expanded text:
civitas, colonia. Eramus autem in hac urbe diebus aliquot, conferentes. Die autem sabbatorum egressi sumus foras portam juxta flumen, ubi videbatur oratio esse: et sedentes loquebamur mulieribus, quae convenerant. Et quaedam mulier nomine Lydia, purpuraria civitatis Thyatirenorum, colens Deum, audivit: cujus Dominus aperuit cor intendere his, quae dicebantur a Paulo. Cum autem baptizata esset, et domus ejus, deprecata est dicens: Si judicastis me fidelem Domino esse, introite in domum meam, et manete. Et coegit nos. Factum est autem euntibus nobis ad orationem, puellam quamdam habentem spiritum Pythonem obviare nobis, quae quaestum magnum praestabat domi
Abbreviated transcription (Latin):
suffert tempcationem. qm̃ cum pro¬
batus fuerit accipiet coronam uite:
quã reꝓmisit ds̃ diligen¬
tib se. Nemo cum temptatur dicat:
qm a deo temptatur. Ds̃ enu incemp¬
tator maloru est. Ipse autẽ neminem
temptat. Unusqͥsq uero temptatur
a concupiscenstia sua: abstractꝰ & ille¬
ctus. Deh̃t concupiscentia cũ conceꝑit.

Expanded text:
uffert temptationem quia cum probatus fuerit accipiet coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se nemo cum temptatur dicat quoniam a Deo temptor Deus enim intemptator malorum est ipse autem neminem temptat unusquisque vero temptatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus dein concupiscentia cum con
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Nos gͦ debemus susciꝑe huiꝰmodi:
ut cooꝑatores simꝰ ueritatis. Le .u̾i.¬
Ecripsissem forsitan ȩccłȩ: sed is
Equi amat primacum gerere in
eis diocrepes. non recipit nos. Propter
hoc si uenero cõmoneam eiꝰ oꝑa quȩ fa¬
cit: uerbis malignis garriens in nos.
E quasi ñ ei ista sufficiant. nec ipse su¬
scipit fr̃s: & eos qui suscipiuint ꝓhibet.
& de eccła eicit. Km̃e. noli imitari ma¬
lum: sed qd̃ bonũ est. Qui bene facit
ex deo est: qui male facit non uidet eũ.
Demetrio testuaonium redditur ab
om̃ib: & ab ipsa ueritate. W nos testi¬
monium ꝑhibemꝰ: & nosti q̃m testimo¬
nium nr̃m uerum est. Multa habui
scribere tibi: sed nolui ꝑ atramentũ
& calamum scribere tibi. Spero uitẽ
protinꝰ te uidere: & os ados loquenuir.
Pax tibi. Salutant te amici: saluta¬

Expanded text:
modi ut cooperatores simus veritatis scripsissem forsitan ecclesiae sed is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos propter hoc si venero commoneam eius opera quae facit verbis malignis garriens in nos et quasi non ei ista sufficiant nec ipse suscipit fratres et eos qui cupiunt prohibet et de ecclesia eicit carissime noli imitari malum sed quod bonum est qui benefacit ex Deo est qui malefacit non vidit Deum Demetrio testimonium redditur ab omnibus et ab ipsa veritate et nos autem testimonium perhibemus et nosti quoniam testimonium nostrum verum est multa habui scribere tibi sed nolui per atramentum et calamum scribere tibi spero autem protinus te videre et os ad os loquemur pax tibi salutant te amici saluta
Abbreviated transcription (Latin):
bellabo iudam. & eos qui cũ ipso st̃:
qui sꝑnunt uerbũ regis. Te tercia.¬
t preparauerunt se & ascendeĩt
cũ eo castra impiorũ. fortes au¬
xiliarii. ut facerent uindictam in fi¬
lios isrł & appropinquauerunt usq
bethoron: & exiuit uidas obiiam
illi cum paucis. Ut uiderunt autẽ
exercitum uenientem sibi obuiam:
dixerunt iudȩ. Quomͦ poterimꝰ pug¬
fortem: E nos fatigati sumꝰ ieunio
hocdie. U ait iudas. Facile est condudi¬
multos in manus paucorũ. ꝙ ñ est
differentia in conspectu dei cȩli libe¬
rare in multis aut in paucis:. quia
ñ in multitudine exercitus uictora.
belli. s de cȩlo fortitudo est. Ipsi ue¬
niunt ad nos in multitudine con-¬
tumacioe suꝑbia: ut disꝑcdant nos.
& uxores nr̃as. & filios nr̃os. & ut spo¬
lient nos. Nos si pugnabimꝰ ꝓ anima¬
teret eos ante faciem nr̃am. Uos autĩ
ne timueritis eos. Ut cessauit autẽ lo¬
qui. insiluit in eos subito. & concritꝰ
est seron & exercitus eiꝰ in conspectu

Expanded text:
eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel et adpropinquaverunt usque Bethoron et exivit Iudas obviam illi cum paucis ut viderunt autem exercitum venientem sibi obviam dixerunt Iudae quomodo poterimus paucfortem et nos fatigati sumus ieiunio hodie et ait Iudas facile est concludimultos in manus paucorum et non est differentia in conspectu Dei caeli liberare in multis et in paucis quia non in multitudine exercitus victoria belli sed de caelo fortitudo est ipsi veniunt ad nos in multitudine contumaci et superba ut disperdant nos et uxores nostras et filios nostros et ut spolient nos nos vero pugnabimus pro animateret eos ante faciem nostram vos autem ne timueritis eos ut cessavit autem loquens insiluit in eos subito et contritus est Seron et exercitus eius in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
letificabat iacob in oꝑib suis:
& in scłm memoria eius in benedic-¬
tione. & ꝑambulauit cuntates uida.
& ꝑdidit impios ex eis. Ꝙ auertit
iram ab isrł̃. & nominatus est usq
ad nouissimũ terre: & congregauit
ꝑeuntes. Et congregauit apollonius
gentes. & a samaria uirtutem multã
& magnam: ad bellandum contra
isrł. W cognouit uidas & exiit obui¬
am illi: & ꝑcussit & occidit illũ. & ce¬
ciderunt uulnerati multi & reliqui

Expanded text:
etificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram ab Israhel et nominatus est usque ad novissimum terrae et congregavit pereuntes et congregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et cecideru
Abbreviated transcription (Latin):
ccersiuit quoq absalon achito¬
fel gilonitem consiliariũ dauid:
de ciuitate sua gilo. Cumq inmola¬
ret uictimas. facta est coniuratio uali¬
da: popłs q concurrens augebatur
cum bsalon. Uenit gͥnuncius ad.
dauid dicens. Toto corde uniuersus
isrł sequitur absalon. Et ait dauia
seruis suis qui erant cũ eo in ihrłm.
Surgite & fugiamꝰ: neq enim erit
tiat ciuitatẽ in ore gladii. Dixerunt.¬
q serui regis ad eum. Om̃ia quccũꝙ
domus eiꝰ pedib suis: & reliqͥt
rex decem mulieres concubinas ad
custodiendam domũ. Egressus ꝙ ẽ
rex & om̃is isrł pelib suis. stetic ꝓcul
a domo: & uniuersi serui eiꝰ ambula¬
bant iuxta eum. Ex legiones cerechi
ualidi sexcenti uiri qui sequuti eũ
fuerant de gech: precedebant regem.
Dixit autẽ rex ad ethai gecheum.
Cur uenis nob̃cum: Reuertere et
habita cum rege. quia peregrinꝰ es.
& egressus de loco tuo. Heri uenisti:
& hodie impelleris nob̾cũ egredi:
Ego autẽ uadam quo iturussum:

Expanded text:
ccersivit quoque Absalom Ahitofel Gilonitem consiliarium David de civitate sua Gilo cum immolaret victimas et facta est coniuratio valida populusque concurrens augebatur cum Absalom venit igitur nuntius ad David dicens toto corde universus Israhel sequitur Absalom et ait David servis suis qui erant cum eo in Hierusalem surgtiat civitatem in ore gladii. Dixeruntque servi regis ad eum: Omnia quaecumqudomus ejus, pedibus suis, et dereliquit rex decem mulieres concubinas ad custodiendam domum. Egressusque rex et omnis Israhel pedibus suis stetit procul a domo et universi servi eius ambulabant iuxta eum et legiones Cherethi i sescenti viri qui secuti eum fuerant de Geth praecedebant regem dixit autem rex ad Ethai Gettheum cur venis nobiscum revertere et habita cum rege quia peregrinus es et egressus de loco tuo heri venisti et hodie inpelleris nobiscum egredi ego autem vadam quo iturus sum
Abbreviated transcription (Latin):
a fferte michi holocaustũ & paci¬
fica. E obtulit holocastum. Cum ꝙ
complesset offerens holocaustũ: ecce
samuhel ueniebat. Ee egressus est saul
obuiam ei: ut salucarer eum. Locutꝰ¬
ꝙ est ad eum samuhel. Quid fecisti
Respondit saul. Quia uidi qͥd cdila¬
beretur popłs ame. & tu ñ ueneras
uixta placitos dies: porro phylistiim
congregati fuerant in machmas dixi.
Nunc descendent philistiim ad me
ingalgalam. & faciem dñi ñ placaui:
nccessitate compussus obtuli holon.¬
stum Dixitq samuhel ad saul. Stul

Expanded text:
ferte mihi holocaustum et pacifica et obtulit holocaustum cumque conplesset offerens holocaustum ecce Samuhel veniebat et egressus est Saul obviam ei ut salutaret eum locutusque est ad eum Samuhel quid fecisti respondit Saul quia vidi quod dilaberetur populus a me et tu non veneras iuxta placitos dies porro Philisthim congregati fuerant in Machmas dixi nunc descendent Philisthim ad me in Galgala et faciem Domini non placavi necessitate conpulsus obtuli holocaustum dixitque Samuhel ad Saul
Abbreviated transcription (Latin):
est illa generatio qua in pͥncipio
deum: et ds̃ erat uerbum: Nel qͦͥd
est hoc uerbum. qd dicturus ancea
ñ silebat: quo dicto ñ siluit qui
dicebat:
uod est uerbum sine temꝑe.
ꝑ quod facta sunt temꝑa.
ceptum. clausitq finitum. uerbũ
quod iudicium ñ habet ex ore lo¬
quentiũ. & aꝑit ora mutorũ: uerbũ
qͦd linguis gentium disertum ñ
fit. & linguas infantium disertas
facit: Quenam est inquit illa ge¬
neratio. cui pater moriendo ñ ce¬
dit. quia non eam uiuendo prece¬
diti ab om̃ib locorum temporũq
interuallis ab om̃i distinctione
spatiorum. quam uel in dieb uel
in corꝑib sentire consueuimus:
Leuemus ad eum quantũ ipso ad¬
iuante possumꝰ anuas nr̃as. si quo¬
modo caꝑe ualeamꝰ & natum ñ pre¬
uenientem qui giguit. & gignen¬
tem non subsequentem qui gignit᷑.
patrem & filium. nec pariter pater.
nee pariter filius ce pariter ȩternꝰ.
ñ utrumq generantem. nec utrumq

Expanded text:
est illa genest illa genDeum, et Deus erat Verbum ? Quod est hoc Verbum, quod dicturus antea non silebat, quo dicto non siluit qui dicebatur? Hoc est Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora; coeptum, clausitve finitum. Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit ora mutorum; Verbum quod linguis gfit, et linguas infantium disertas facit? Quaenam est, inquam, illa generatio, cui pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab omni distentione spatiorum, quam vel in diebus, vel in corporibus sentire consuevimus, levemus ad eum, quantum ipso adjuvante possumus, animam nostram, si quomodo capere valeamus et natum non praevenientem qui gignit, et gignentem non subsequentem qui gignitur, Patrem et Filium: nec pariter patres, nec pariter filios, sed pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
mo suo. quo mortalib oculis posit
uideri. & augmenco lucis annuȩ
se lucem mentium uenisse testari.
Prophetȩ cecinerunt condicorem
cęli & terrȩ in terra cũ hominib
fucurum: angłs nuntiauit crea¬
torem carnis & sp̃s in carne uentu¬
rum. Salucauit ioħs ex utero in
utero saluatorem. symeon senex
deum agnouit infantem anna
uidua uirginem matrem. Le uii¬
ec sunt testimonia natiuita¬
tis tuȩ dñe iħu antequam
tibi fluctus substernerentur cal¬
canti. cederent imꝑanti. antequã
uentus te iubence siluisset. mortu¬
us te uocante reuixisset. sol mori¬
ente palluisset. terra te resurgen¬
te tremuisset. cȩlum te ascendente
patusset: antequã ista talia mi¬
rabilia. iam iuuenili tui corꝑis
etate fecisses. Adhuc in manibus
matris portabaris. & iam dñs or¬
bis agnoscebaris: ipse puer par¬
nenti patri coeternus est: Quan
uit. quam ꝑia fides agnouit et
tenuit: infidelitas autem irrisit.
suꝑbia timuit suꝑata: Quȩnam

Expanded text:
mo suo, quo mortalibus oculis posset mo suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem coeli et terrae in terra cum hominibus futurum: angelus annuntiavit Creatorem carnis et spiritus in carne venturum. Salutavit Joannes ex utero in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua virginem matrem. Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jesu, antequam tibi fluctus substernerentur calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset: antequam ista et alia mirabilia jam juvenilis tui corporis aetate fecisses. Adhuc in manibus matris portabaris, et jam Dominus orbis agnoscebaris. Ipse puer parnenti Patri coaeternus est, quandvit, quam pia fides agnovit et tenuit, infidelitas autem irrisit, superbia timuit superata? Quaenam
Abbreviated transcription (Latin):
hunc diem miraris. ȩternũ mirare
potius ance omnem diem ꝑmaneit¬
tem. omnẽ diem creantem: in die
nascentem a malitia diei liberan-¬
tem. Adhuc mirare. Quȩ peperit.
& mater ce uirgo est. Quem peꝑit:
et infans & uerbum est. Merito cȩ¬
li locuti sunt. angłi gratulati. pa¬
stores letati. magi mutati. reges tur¬
bati: paruuli coronati. Lacta ma¬
tercibum nr̃m. lacta panem de cȩ¬
lo uenientem. & in presepio positũ:
uelut piorum eibaria iumentorũ.
llic enim agnouit bos Le.ii¬
possessorem suum. & asinus prese¬
pe dñi sui: cuxumcisio scilicet et
preputium coherendo lapici an¬
gulari. quorũ primiti ueruit
pastores & magi. Lacta eum qui
talem fecit te ut ipse fieret in te. qͥ
tibi & munus fecundicatis actulit
conceptus. et decus uirginitatis ñ
abstulit natus. qui sibi priusquã
nasceretur. & uterum de quo nasct¬
retur. et diem quo nasceretur ele¬
git. & condidit qͦd elegit: ut illiule
procederet uelut sponsus de thala¬

Expanded text:
hunc diem miraris aeternum mirare potius ante omnem diem permanentem, omnem diem creantem, in die hodierno nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc mirare. Quae peperit, et mater et virgo est; quem peperit, et infans et Verbum est. Merito coeli locuti sunt, Angeli gratulati, pastores laetati. Magi mutati , reges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum; lacta panem de coelo venientem, et in praesepi positum velut piorum cibaria jumentorum. Illic enim cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et diem quo nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elegit, ut illinc procederet ut sponsus de thala
Abbreviated transcription (Latin):
in bethleem uerumetiã inom̃ib fi¬
nib eius. pueri sunt om̃s trucidati.
Tribus autẽ beniamin quȩ de ra¬
chel orta ẽ: praxima fuit tribui
udȩ. Unde merito credi debet qͦd
plaga crudelissimȩ necis. ñ paucos
etiam beniamineȩ stirpis pueros in¬
uoluerit: quos progenies rachel ela¬
ta in excelsum uoce plorauerit.
P otest & aliter intelligi. quia rachel
uxta bethleem sepulta est. sicut ti¬
tulus monumenti eius manens usq
hodie testatur. ad occidentem ciui¬
tatis ultra uiam quȩ ducit ebron:
qͥad ea quȩ in loco eodem agebantur.
ipsa egisse propħico locutionis mͦ
recte dicatur. cuiꝰ corꝑe & nomine
locus ille fuerat insignis. Qͦd dñs
ipse ne occideretur ab herode. sub
probitate suis effugandos sedibus.
uel etiam exilio dampuandos. Ubi
simul exemplum datur fidelibus.
ne dubitent rabiem ꝑsequentium.
ubi oportunum fuerit declinare fu¬
giendo: cum hoc deum ac dñm suũ
fecisse meminerint. Si quidem ipse
in aliam. prius fecit qd̾ precepit. fu¬

Expanded text:
in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occidpius suis effugandos sedibus, vel etiam exsilio damnandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium ubi opportunum fuerit declinare, fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Siquidem ipse in aliam , prius fecit quod praeceperat, fu