comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando ascendisti. Nonne redar.¬
gui magis quam benedici uidet᷑.
Et idõ ꝑpħia magis quã benediccio
est. Propħia & enĩ annunciatio
futurorũ. ẽ. benedictio autẽ scĩfica¬
tionis & grãrũ uotiua collatio.
udei putant. qui a ꝓpt̾ ea hȩc senex
adruben filiũ dicat. quia cũ bala con¬
cubina patris concubuit. & chorum
patriũ polluit. sed facile refelluntur.
Hoc enĩ ante erat gestũ. lacob autẽ quȩ
uentura. ẽeͣnt. innouissimis dieb. ñ
ea que gesta erant spondet se. ẽẽ. dic¬
turũ. Erͦgo patriarche sibi congruit &¬
constat sententia. qͥ uidens ꝑsequentib
uideis futuram dñi passionẽ: execratur
immanẽ primogenitȩ plebis audaciã.
que incredula nec dĩ legi subdita. &
iugũ xp̃i dura nesciens portare ceruice
auctorem uide ñ solũ scelere necis.
sed etiam sacrilege insultatione̾s
affecit iniuria. Non efferueas inqͥt
sicut aqua: ne imaiorem ꝓrũpat am̃tiã.

Expanded text:
quo ascendisti. nonne redarquo ascendisti. nonne redargui magis quam benedici uidetur? et ideo prophetia magis quam benedictio est. prophetia etenim adnuntiatio futurorum est, benedictio autem sanctificationis et gratiarum uotiua conlatio. et ludaei putant quia propterea haec senex ad Ruben filium dicat, quia cum Bala concubina patris concubuit et torum patrium polluit — sed facile refelluntur; hoc enim ante erat gestum —, Iacob autem quae uentura essent in nouissimis diebus, non ea quae gesta erant spondet se esse dicturum. ergo patriarchae sibi congruit et constat sententia, qui uidens persequentibus ludaeis futuram domini passionem execratur immanem primogenitae plebis audaciam, quae incredula nec dei legi subdita et iugum Christi dura nesciens portare ceruice auctorem uitae non solum scelere necis, sed etiam sacrilegae insultationis adfecit iniuria. non efferueas inquit sicut aqua, ne in maiorem prorumpat amentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uobis benedicet᷑ isrł adicentib faciat
uobis ds̃ sicut effrem & mauassen
& idõ cũ eẽnt. nepotes. in locũ filioꝵ̾
sunt adoptari. ut ñ eẽnͣt. auicȩ
benedictionis exꝑtes. hac benedictio.¬
ne celebrata. uocauit etiã filios suos.
& qͥ ante iuniorem seniori p̾culerat
cepit apͥmo. ut in illo mysterui p̃fer¬
ret grãm. in hoc ordine̾ seruaret ȩca¬
tis. simul quia ante in duob bene¬
dixerat uniuersos. cũ om̃i posterita¬
te & ꝓgenie futurorũ : ne aut suꝑflua
uideret᷑ plebis iterata benedictio. aut
pͥma estimaret᷑ infirma. meritoq
repetita magis annunciatione eorũ
quȩ posteriorib. eẽt̾. euentura tẽpo¬
rib quã benedictionẽ conferre se dicit.
Deniq sic cȩpit Nubeͤn pͥmitiuus m̃s.
cu uirtꝰ mea & inicium filiorum
meorũ. durus portari. & durus te.¬
merariꝰ affecisti contumelia. Sicut
aqua ñ efferueas. ascendisti enĩ in
cubile patris. tunc polliusti thorũ

Expanded text:
uobis benedicetur Istrahel dicentibus: faciat uobis benedicetur Istrahel dicentibus: faciat uobis deus sicut Ephraem et Manasse. et ideo cum essent nepotes, in locum filiorum sunt adoptati, ut non essent auitae benedictionis expertes. Hac benedictione celebrata uocauit etiam filios suos. et qui ante iuniorem seniori praetulerat coepit a primo, ut in illo mysterii praeferret gratiam, in hoc ordinem seruaret aetatis, simul quia ante in duobus benedixerat uniuersos cum omni posteritate et progenie futurorum, ne aut superflua uideretur plebis iterata benedictio aut prior aestimaretur infirma. meritoque repetitam magis adnuntiationem eorum quae posterioribus essent euentura temporibus quam benedictionem conferre se dicit. denique sic coepit: Ruben primitiuus meus, tu uirtus mea et initium filiorum meorum, durus portari et durus temerarius, adfecisti contumelia. sicut aqua non efferueas; ascendisti enim in cubile patris tui: tunc polluisti torum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne signat᷑. eo quod popłs iudeorum
oblitus. ẽ. dm̃ suũ qui fecit eum.
& quicũq exea plebe crediderit.
canquam ex obliuione reuocatur:
Effrem autẽ fȩcunditatẽ fidei inc̾pta¬
tione nominis pollicet᷑. qui auxit
patrem sicut ipse ioseph dicit. quia
auxit me ds̃ int̾ra humilitatis mȩe
quod.ẽ. ꝓpriũ popłi iunioris. qui
corpꝰ ẽ. xp̃i : augens patrem. & dm̃
ꝓpͥũ non relinquens. Peniq spũalit̃
de popłis. ẽẽ. hoc misteriũ senior de¬
clarauit. Nam cũ filius eum putaret
errasse uicio hebetioris aspectus: con¬
uertere uoluit manꝰ eius dicens. non
sic pat̾. hic enĩ pͥmiiius. ẽ. impone
dexteram tuã suꝑ caput eiꝰ. & noluit
sed dix̃. Scio fili scio. & hic erit inpo¬
płm. & hic exaltabit᷑: s fr̃ eiꝰ iunior
maior illo erit. & sem̃ illius erit
multicudo gentiũ. Deniq p̃ferendũ
effrem seniori germano. etiam bene¬
dictionis serie ꝓpħauit dicens. in

Expanded text:
ne signatur, eo quod populus Iudaeorum ne signatur, eo quod populus Iudaeorum oblitus est deum suum, qui fecit eum, et quicumque ex ea plebe crediderit tamquam ex obliuione reuocatur. Ephraem autem fecunditatem fidei interpretatione nominis pollicetur, qui auxit patrem, sicut ait ipse Ioseph dicens: quia auxit me deus in terra humilitatis meae. quod est proprium populi iunioris, qui corpus est Christi augens patrem et deum proprium non relinquens. denique spiritaliter de populis hoc esse mysterium senior declarauit. nam cum filius eum putaret errasse uitio hebetioris aspectus, conuertere uoluit manus eius dicens: non sic pater; hic enim primitiuus est. inpone dexteram tuam supra caput eius. et noluit, sed dixit: scio, fili, scio. et hic erit in populum, et hic exaltabitur, sed frater eius iunior maior illo erit, et semen illius erit multitudo gentium. denique praeferendum Ephraem seniori germano etiam benedictionis serie prophetauit dicens: in
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueteris cestam̃ti & noui egregiꝰ
pͥdicator. pat̾ne benedictionis here¬
ditatẽ sibi quoq ꝓ fecisse facile com¬
ꝓbaret. quanquam᷑ p̃clara hȩc in hoc¬
sint mysteria. quod sumens ioseph
filios suos quos susceꝑat inegypto.
effrem posuit ad dexteram suam
ad sinistrã uͦ isrł pacris sui. manas¬
sem autẽ adsinistrã suã. ut ad dexte¬
ram. eẽt. isrł. Et applicuit eos ante
patrem suũ. Extendens aucẽ is: ł
manũ dexteram imposuit suꝑ caput
effrem qui erat iunior. & stabat
adsinistram aui. & sinistram suã
imposuit supͣ manassem qui erat ad
dexteram. Et ita immutatis manib
benedixit eos. Inquo & ioseph naturȩ
ordinẽ seruauit. ut seniori filio plus
deferret: sicut ysaac quoq mesau
pͥorem filiũ benedictionẽ deferte cu¬
piebat. sed minorem filiũ intypo iu¬
nioris popłi credidit p̃ferendũ. sicut
erat ipse amare p̾latus. Deniq ma¬
nasses ex obliuione latina int̾̃ptatio¬

Expanded text:
qui ueteris testamenti et noui egregius qui ueteris testamenti et noui egregius praedicator paternae benedictionis hereditatem sibi quoque profecisse facile conprobaret. quam praeclara in hoc mysteria, quod sumens Ioseph filios suos, quos susceperat in Aegypto, Ephraem ad dexteram suam, ad sinistram autem Istrahel patris sui, Manassem autem ad sinistram suam, ad dexteram autem Istrahel, adplicuit eos ante patrem, extendens autem Istrahel manum dexteram inposuit supra caput Ephraem, qui erat iunior et stabat ad sinistram aui, et sinistram suam inposuit supra Manassen, qui erat ad dexteram, et ita inmutatis manibus benedixit eos! in quo et Ioseph naturae ordinem seruauit, ut seniori filio plus deferret, sicut Isaac quoque in Esau priorem filium benedictionem deferre cupiebat, sed minorem filium in typo iunioris populi credidit praeferendum, sicut erat ipse a matre praelatus. denique Manasses ex obliuione Latina interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
R IMUm om̃iũ quantã discimꝰ
parentib referte reuerentiã.
cũ legimꝰ qm̃ qui bene diceba¬
tur apatre benedictꝰ erat. & qͥ
maledicebat᷑ maledictꝰ erat: idõ
hanc parentib grãm donauit ds̃. ut filiop
pietas ꝓuocet᷑. Progatiua gͥ parentũ.
disciplina . ẽ. filioꝵᷤ. Honora gͦ patrem
ut benedicat te. honoret patrem prius
ꝓ pt̃ grãm: ingratꝰ ꝓtimore. Et si pauper
.ẽ. pat᷑. & ñ habet diuitiarũ copias
quas relinquat filiis: habet tam̃ ulti¬
mȩ benedictionis heredicatem quasscĩ¬
ficationis opes successorib largiat᷑. Et
multo plus.ẽ. beatũ quam diuitẽ fieri
estinabat iosepħ sumere benedictionẽ.
Deniq & filios suos obtulit manassen
& effrem. qͦs benedix̃ iacob: ut qͥa duo¬
decim habet filios. & tcius decimus
apłs futurul erat paulus: quasi po¬
sterior electꝰ. tc̃ia decima trib de
manasse & effrem nepotib scificaret᷑
inutrũq diuisa. quo paulus ñ extra
parentũ tribuũ numerũ inueniret᷑.

Expanded text:
rimum omnium quantam discimus parentibus referre reue- I rentiam, cum legimus quoniam qui benedicebatur a patre benedictus erat et qui maledicebatur maledictus erat! ideo hanc parentibus gratiam donauit deus, ut filiorum pietas prouocetur. praerogatiua igitur parentum disciplina est filiorum. honora ergo patrem, ut benedicat te. honoret patrem pius propter gratiam, ingratus pro timore. etsi pauper est pater et non habet diuitiarum copias, quas relinquat filiis, habet tamen ultimae benedictionis hereditatem, qua sanctificationis opes successoribus largiatur. et multo plus est beatum quam diuitem fieri. festinabat-Ioseph sumere benedictionem. denique et filios suos optulit Manassem et Ephraem, quos benedixit Iacob, ut quia duodecim habebat filios et tertius decimus apostolus futurus erat Paulus quasi posterior electus, tertia decima tribus de Manasse et Ephraem nepotibus sanctificaretur in utrumque diuisa, quo Paulus non extra paternarum tribuum numerum inueniretur,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ angit᷑. de ꝑfectione securus est.
UTATis qr pacẽ uenidare in t̾rã N
Idico uob̃. sed separationẽ. Quomͦ post bap¬
tisma suȩ passionis. post ignis sp̃ualis
aduentũ t̾ra arsura sit declarat. Siqͥdẽ
ad fidẽ xp̃i totꝰ orb̾ cont᷑ se diuisus ÷ Una¬
queq domꝰ. & infideles habuit& credentes
Et ꝓ ptea bellũ missũ ẽ bonũ ut rũꝑet᷑¬

Expanded text:
t. Putatis quia pacem veni dare in terram? non, dico vobis, sed separationem. Quomodo post baptisma suae passionis, post ignis spiritalis adventum, terra sit arsura declarat. Siquidem ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
centes illi . Exi & uade hinc: qr herodes
uult te occidere. Et ait illis. Ite dicite uul¬
pi illi ꝓ pt̃ dolos & insidias herodẽ uulpẽ
appellat. Qd plenũ fraudis ẽ. animal &
in fouea sẽꝑ latere desiderans. odore etiã
tetro putens. & nunꝗͣ rectis iti nerib sed
tortuosis anfractib currens. Quȩ cunta
hereticis quor herodes tẏpũ tenet congru¬
unt. qui xp̃m occidere. id ÷ humilitatẽm
fidĩ xp̃ianȩ credentib eriꝑe moliuntur.
Ecce eiclo demonia. & sanitates ꝑficio hodie
& cras: & t̾cia die consũmor. Mysticȩ hȩc
a dño & figurate dicta intelligunt᷑ Neq
enĩ eo die passus ÷ qͥẽ ab hoc diẽ t̃ciꝰ cũ con¬
tinuo dicat. Ueruntam̃ oportet me ho¬
die & cras & sequenti die ambulare qr ñ

Expanded text:
 Exi, et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos et insidias Herodem vulpem appellat, quod plenum fraudis est animal, et in fovea semper latere desiderans, odore etiam tetro putens, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currens. Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet, congruunt, qui Christum occidere, id est humilitatem fidei Christianae credentibus eripere moliuntur. Ecce ejicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor. Mystice haec a Domino et figurate dicta intelliguntur, neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: Verumtamen oportet me hodie et cras, et sequenti a
Abbreviated transcription (Latin):
ad scłm despecti magnã in futuro sint
głam habituri: & alii apud homines głosi.
a districto sint iudice dãnandi. Potest &
ita qr multi sero addĩ seruiciũ uenientes.
magnis uitȩ meritis extollant᷑: alii uͦ a
pͥmã ȩtate sp̃uali studio feruentes. ad ex¬
tremũ otio torpente lassescant.

Expanded text:
ad saeculum despecti, magnam in futuro sint ad saeculum despecti, magnam in futuro sint gloriam habituri; et alii apud homines gloriosi, a districto sint judice damnandi. Potest et ita, quia multi sero ad Dei servitiam venientes magnis vitae meritis excellant; alii vero, a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente latescant.
Abbreviated transcription (Latin):
quit legaliũ festiuitatũ epulatio iuuat.
quẽ fidĩ pietas ñ cõmendat. Nã scientia
scripturarũ dõ notũ facit. quẽ operũ
iniquitas obtutib eiꝰ ostendit indignũ.
si erit fletꝰ & stridordentiũ. Flet̾us
de ardore. stridordentiũ solet
excitari de frigore. Ubi dupex ostendit᷑
gehenna id ÷ nimu frigoris & intolerabilis
esse feruoris. Cui beati iob sententia consen¬
at dicentis Ad calorẽ transibunt nimium¬
ab aquis niuiũ. Uel certȩ stridor dentiũ ꝓ¬
dit indignantis affectũ eo qđ sero unũ quen¬
ꝙ poenic̾eat. sero ingemiscat. sero irascatur
sibi qͥ tã ꝓuicaci imꝓbitate deliquerit.
E⁊ ecce sunt nouissimi qͥ erant primi &e
st̃ pͥmi qͥ erant nouissimi. Principalis qͥdẽ
huꝰ sententiȩ sensus ex suꝑiorib patet
qr popłi gentiũ diusine fide uiuentes e̾ent
ad fidẽ uõcandi & iudei caput fidĩ & ius¬
ticiȩ ꝑtot scła tenentes. futuri ee̾nt in
caudã. Potest aut̃ &e ita intelligi qr ñ nulli

Expanded text:
tio juvat, quem fidei pietas non commendat; non Scripturarum scientia Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore: ubi duplex ostenditur gehenna, id est, nimii frigoris et intolerabilis esse fervoris; cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium. Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, quod tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant novissimi. Principalis quidem hujus sententiae sensus ex superioribus patet; quia populi gentium diu sine fide viventes essent ad fidem vocandi, et Judaei, caput fidei et justitiae per tot saecula tenentes, futuri essent in caudam. Potest autem et ita intelligi: quia nonnulli,
Abbreviated transcription (Latin):
di & pilato crucifigendũ tradidit xp̃m.
Nec mora. uulpiũ earundẽ hoc ÷ regũ ter¬
rȩ & ipsa rapina donat᷑. Occiso aut̃ dño
uenientes romani. & qͣsi nidũ uacuum
diripientes : tulert᷑ eorũ locũ gentẽ & regnũ
icoaut̃ uob. qr ñ uidebitis me donec
ueniat cũ dicetis benedictꝰ qͥ uenitinꝰ
nomine dñi. Hȩc quidẽ turbȩ dixerunt
dño ueniente ad ierłm. S qr lucas ñ dicit
itinere suo donec ueniãt ierłm cogit ꝓfec¬
to hoc mystice intelligi hoc ẽ de illo eiꝰ ad¬
uentu. qͦ inclaritate uenturus ẽ. Maxime
cũ matheus hȩc dñm post decantatas a tur-¬
ba laudes dixisse testet᷑. Alit̾ qđ dicit. hoc ÷
nͥ poenitentiã egeritis & confessi fueritis

Expanded text:
di et Pilato crucifigendum tradidit Christum. di et Pilato crucifigendum tradidit Christum. Nec mora, vulpium earumdem, hoc est regnum terrae, et ipsa rapinae donatur. Occiso enim Domino venerunt Romani, et quasi nidum vacuum diripientes tulerunt eorum locum, gentem et regnum. Dico autem vobis, quia non videbitis me, donec veniat cum dicetis: Benedictnomine Domini. Haec quidem turbae dixerunt Domino veniente ad Jerusalem, sed quia Lucas non dicit itinere suo donec veniat Jerusalem, cogit profecto hoc mystice intelligi, hoc est de illo ejus adventu quo in claritate venturus est, maxime cum Matthaeus haec Dominum post decantatas ei a turba laudes dixisse testetur. Aliter quod dicit, hoc est: Nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis
Abbreviated transcription (Latin):
tores uocat quã patris plangit affectu
sic̃ & in alio loco legimꝰ. qđ uidens eã fleue¬
rit. In eo aut̃ qđ dicit qͦtiens uolui congre¬
gare filios tuos. õs retro ꝓpħas a se missos
et̃ testat᷑. Auis qͦq similitudinẽ congregan¬
tis sub pennis nidũ suũ. in cantico deutero¬
nomu legimꝰ sicut aquila ꝓtexit nidũ su¬
ũ & suꝑ pullos suos desiderauit. Ex pandit
alas suas & suscepit eos. & tulit suꝑ pennas
suas. Et pulchre qͥ herodẽ de sua nece trac¬
tantẽ uulpẽ uocarat : se ipsũ aui cõparat.
Fraudulentia enĩ uulpis sẽꝑ insidias auib
tendere ñ cessat. Ecce relinquet᷑ uobis
domꝰ ur̃a deserta. Ipsã ciuitatẽ ꝗͣ nidũ suũ
uocauerat. nc̃ domũ uideoꝵ appellat:
quȩ ñ immerito dñi auxilio nudata suȩ
ditioni relinquit᷑ qr ñ solũ auis illiꝰ po¬
tentis qͣm matheus gallinã nuncupat
alis ꝓtegi despex̃. sed eandẽ auẽ se ꝓtege¬
re uolentẽ uulpib deuorandã : id ÷ hero¬

Expanded text:
tores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens asuas . Et pulchre qui Herodem de sua nece tractantem vulpem vocarat , seipsum avi comparat. Fraudulenta enim vulpes, semper insidias avibus tendere non cessat. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Ipsam civitatem quam nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat: quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis quam Matthaeus gallinam nuncupat , alis protegi despexit, sed et eamdem avem se protegere volentem vulpibus devorandam, id est, Hero
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uiã iustoꝵ. Qui aut̃ ignorat ignorabit᷑.
Et scit gͦ reꝓbos qͦs cognoscendo iudĩcat. ne¬
q enĩ iudicasset qͦs minime cognosceret.¬
& tam̃ quodã mͦ nescit eos unde sint: apud
qͦs fidĩ & dilectionis sue caracterẽ ñ appbat.
UIIc incipietis dicere. manducauimꝰ corã¬
te &e bibimꝰ & in placeis nr̃is docusti. Uel sim¬
plicit᷑ intelligendũ qđ fidĩ mssteria sper¬
nentes iudei . eo se notos dño arbitrent᷑. si solũ
uictimas ad tẽplũ deferant. corã dño epulen¬
t᷑ ꝓpħarũ lectionẽ auscultent. nescientes
illud apłi. ñ est regnũ dĩ esca & potꝰ sed
iusticia & pax & gaudiũ in sp̃u sc̃õ. & ali¬
bi. quoꝵs ds̃ uent᷑ ÷ & gła in confusione
ipsor in circuncisionẽ carnali. uel mys¬
ticȩ sentiendũ. manducare eos & bibere
corã dño qͥ uerbi pabulũ digna auiditate
suscipiunt. Unde ipsi qͥ hȩc digͥunt. ue¬
lut exponendo subiungunt. Et̃ in plate¬

Expanded text:
s viam justorum, qui autem ignorat, ignorabitur, et scit ergo reprobos, quos cognoscendo, judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret; tamen quodammodo nescit eos unde sint, apud quos fidei et dilectionis suae characterem non approbat. Tunc incipietis dicere, Manducavimte et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Vel simpliciter intelligendum quod fidei mysteria spernentes Judaei eo se Domino notos arbitrentur, si solum victimas ad templum deferant, coram Domino epulentur, prophetarum lectioni auscultent, nescientes illud Apostoli: Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium in Spiritu sancto ; et alibst, in circumcisione carnali; vel mystice sentiendum manducare eos et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt. Unde et ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt: Et in plate
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ: qͣndo totũ corpꝰ suũ qđ ẽ. ȩccła resur¬
rectionis gła clarificatũ ad suȩ contẽpla¬
tionis gaudiũ ꝑducens. reꝓbis locũ poe¬
nitentĩȩ tollet. quẽ nc̃ cunctis piȩ pul¬
santib aꝑit. Nã foris stantes hostiũ pul¬
sare est:a beators sorte segregatos. mi¬
scdiã quã neglexerant a dõ fr̃ustra fla¬
gitare. E⁊ respondens dicet uobi s.
Nescio uos unde sitis. Quomͦ nescit unde
sint. cũ psalmꝰ dicat. dñs nouit cogitatio¬

Expanded text:
resurrectionis gloria clarificatum ad suae contemplationis gaudium perducens, reprobis locum poenitentiae tollet, quem nunc cunctis pie pulsantibus aperit. Nam foris stantes ostium pulsare est, a beatorum sorte secretos misericordiam, quam neglexerant a Deo frustra flagitare. Et respondens dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Quomodo nescit unde sint? cum Psalmus dicat: Dominus novit cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
laboꝵs timore refugiunt. Non qr iugũ
dñi aspũ aut onꝰ eiꝰ ÷ graue. s qr nolunt
discere ab eo qm̃ mitis ÷ & humilis corde.
ut inueniant requiẽ animab suis. Eoq
fitangusta porta. qua intrat᷑ ad uitam
u̾ aũt᷑ intrauerit pat̾ familias & clause¬
rit hostiũ: incipietis forisstare & pulsa

Expanded text:
laborum timore refugiunt. Non quia jugum laborum timore refugiunt. Non quia jugum Domini asperum aut onus est grave, sed quia nolunt discere ab eo quoniam mitis est et humilis corde, ut inveniant requiem animabus suis: eoque fit angusta porta qua intratur ad vitam. Cum autem intraverit pater familias, et clauserit ostium, et incipietis foris stare et puls
Abbreviated transcription (Latin):
crescere debet. donec totã m̃tẽ in sui ꝑfec¬
tionẽ cõmutet. ut nichil uidelicet pͣter
ipsã conditoris sui dilectionẽ diligere. age¬
re. recolere anima possit. Qđ hic quidem̃
inchoari. s ibi habet ꝑfici. ubi cũ sit ds̃ oĩa in
oĩb õs uno eodẽq suȩ dilectionis igne calefacti
Iet aut̃ illi quidã. Dñe. si pauci st̃ qͥ saluan¬
tur: Ipse aut̃ dix̃ ad illos. Contendite in¬
trare ꝑ angustã portã. ꝑ angustã portã ad¬
uiã salutis intratur. qr ꝑ labores necesse
e & ieiunia: scłi fallentis illecebra uinca¬
t᷑. Et bene dix̃ contendite intrare. qr nͥ m̃¬
tis contentio ferueat. unda mundi ñ uin¬
cit᷑ ꝓ quã anina sẽꝑ ad ima reuocatur.
Quia multi dico uobis quȩrunt intrare &
ñ potert᷑. Quęrt̃ intrare salutis amore ꝓ¬
uocati & ñ potert᷑ itineris aspitate deter¬
riti. Quert᷑ hoc ãbitione pͣmioꝵ. a qͦ mox

Expanded text:
crescere debet, donec totam mentem in sui perfeccrescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet praeter ipsam conditoris sui dilectionem diligere, agere, recolere anima possit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus, omnes uno eodemque suae dilectionis igne calefecit. Ait autem illi quidam: Domine si pauci sunt qui salvantur? Ipse autem dixit ad illos: Contendite intrare per angustam portam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est et jejunia saeculi fallentis illecebra vincatur. Et bene dixit: Contendite intrare: quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia multi, dico vobis, quaerent intrare, et non poterunt. Quaerunt intrare salutis amore provocati, et non poterunt itineris asperitate deterriti. Quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Ferm̃tũ gͦ dilectionẽ dicit. quȩ fer
uere facit & excitat m̃tẽ. Mulier uͦ:
illã filiã abrahȩ. cui supͣ manꝰ imposuit
&e confestĩ erecta glorificabat dm̃. hoc
÷ eccłã significat. cuiꝰ farina nos sumꝰ
quotqͦt tĩ moris & spei exercitio qͣsi mo¬
la suꝑiore & inferiore conterim ut uix¬
ta apłm unꝰ panis unũ corpꝰ multisimꝰ
in xp̃o. Abscondit gͦ mulier ferm̃tum
dilectionis in farin̾ȩ sata tria. qr p̾ce¬
pit ȩccła ut diligamꝰ dñm dm̃ extoto
corde. tota animã. tota uirtute. cui sub
typosare ꝑ abrahã dr̃. Accelera. tria sata
simile cõmisce & fac succ inericios panes.
ossunt in farinȩ satis trib: etiã tres diũ¬
ci seminis fructꝰ tricesimꝰ scilicet. sexa¬
gesimꝰ. & centesimꝰ intelligi. id ÷ coniu¬
gatoꝵ. continentiũ & uirginũ Et pul¬
chre dicit eatenꝰ absconditũ in farina
ferm̃tũ donec ferm̃taret᷑ totũ Quia
caritas in nr̃a m̃te recondita eo usq

Expanded text:
e fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos sumus, quotquot timoris et spei exercitio, quasi mola superiore et inferiore conterimur, ut juxta Apostolum unus panis unum corpus multi simus in Christo. Abscondit ergo mulier fermentum dilectionis in farinae sata tria, quia praecipit Ecclesia ut diligamus Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute. Cui sub typo Sarae per Abraham dicitur: Accelera tria sata similae, commisce, et fac subcineritios panes . Possunt in farinae satis tribus, etiam tres dominici seminis fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus intelligi, id est conjugatorum, continentium, virginum. Et pulchre dicit eatenus absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque
Abbreviated transcription (Latin):
atͦ. Crescendo aut̃ sinapis gnũ ñ herbarũ
quȩ uelocit̾ arescunt. sed arboris instar
erurgit longa scilicet annositate & opi¬
ma fertilitate gaudentis. Et nota. qđ dũ
inuinea ueteri ficus in foecunda redargu¬
it᷑. noua mox in orto euangłii sinapis ar¬
bor ꝓcreat᷑. E⁊ uolucres cęli requieue¬
runt in ramis eiꝰ. Rami huiꝰ arboris dog¬
matũ st̃ diuersitates in quib animȩ
castȩ quȩ uircutũ pennis ad suꝑna ten¬
dere sciunt: nidificare & requiescere
gaudent. Quis dabit inqͥtꝰ pennas sic̃
colũbȩ & uolabo & requiescã: Potest in¬
n̾is humilitas intelligi. Qd acceptũ
homo misit in ortũ suũ qr corpus cru¬
cifixi saluatoris accipiens ioseph. in orto

Expanded text:
atur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, atur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ncarnationis intelligi. Quo accepto homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph in horto
Abbreviated transcription (Latin):
lere. Vnde & alibi legimꝰ. fidẽ ꝑfectã gra¬
no sinapis cõparatã. qr uidelicet oĩa dõg¬
mata prauitatis sua sĩplicitate & humili¬
tate deuuncat. Quod acceptũ hõ. misit
nerib. Qui bene dr̃ idẽ qđ creuerit gra¬
nũ sinapis accepisse. qr uidelicet dona
quȩ nobis cũ patre tribuit ex diuinitate.
nobcũ accepit ex humanitate. Unde
dr̃. Accepit dona in hominib. Et alibi pe¬
trus ait. Et ꝓmissione scĩ sp̃s accepta a pa¬
tre. effuditꝰ hc̃ quẽ uos uidetis & auditis
E⁊ creuit. & factũ ÷ in arborẽ. Creuite¬
uangłii p̃dicatio cunctũ disseminata ꝑ
orbẽ. Crescit & in m̃te cuiꝰq credentis.
Quia nemo repente fit ꝑfectꝰ. sed ascensis in¬
qͥt in corde eiꝰ disposuit inconuallae lacri¬
marũ. et infra. Ambulauit de uirtute in
uirtutẽ. uidebit᷑ ds̃ dõrs in syon. Gradatĩ
qͥppe de conualle lacrimarũ ascendit᷑.
ut in monte cȩlestiũ gaudior̃ dĩ dõꝵ uide¬

Expanded text:
ere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. Quod acceptum homo misit neribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi Petrus ait: Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc quem vos videtis et auditis. Et crevit, et factum est in arborem. Crevit Evangelii praedicatio cunctum disseminata per orbem, crescit et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit perfectus, sed ascensus inquit in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum : et infra: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coelestium gaudiorum Deus deorum vide
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris erubescunt. ficulneȩ sterili se
iure cõparandos ostendunt. Qui gaudent
de miraculis eiꝰ: ad filiã abrahȩ dm̃ de sue¬
creptione głorificantẽ. hoc ÷ ad ȩccłã fidei
pietate se ꝑtinere declarant. cax̾.¬
Sicesa gͥ. Cui simile est regnũ dĩ & cuismile
esse existimabo illudꝰ Simile ÷ grano si¬
napis. Regnũ dĩ p̃dicatio euangłu ẽ & no¬
ticia scrip̃turarũ quȩ ducit ad uitã & de

Expanded text:
Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt. Qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae Deum de suerectione glorificantem, hoc est, ad Ecclesiam fidei pietate se pertinere declarant. Dicebat ergo: Cui simile est regnum Dei, et cui simile esse existimabo illud? Simile est grano sinapis. Regnum Dei praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
gentib q c̃greg̾atã. laqueis peccatoꝵ ꝑ aqͤ
baptismatis absolui. atq ad cȩlestia sꝑanda
sullimari. Notandũ sane qđ infandissima
heresis ex eo qđ dñs ait mulierẽ alligatã at
sathana conat᷑ astruere corporũ humanoꝵ
uitia ñ ad dm̃ auctorẽ s potiꝰ ad diabolum
ꝑtinere. qͣsi diabolus cũ habeat sẽꝑ cupidi¬
tatẽ nocendi nocere ciuiꝗͣ possit nͥ ab oĩpo¬
tenti acceꝑit potestatẽ. Nã qͥd aliud non
solũ in libro beati iob quẽ cõmemorata he¬
resis cũ cȩteris ueteris instrum̃ti libris &
cũ ipso dõ qͥ dedit qͣsi maligno mundi pͥnci¬
pe uesanꝰ exufflat.s etiã in euangelio decla¬
rat᷑. ubi demonia nec in porcos ierant nͥ hoc
illis ipsis c̃cederet. sic̃ & supra docuimus:
E cũ hȩc diceret. erubescebant õs aduer¬
sarii eiꝰ & oĩs popłs gaudebat in uniuer¬
sis quȩ głosȩ fiebat᷑ abeo. Qui de dictis¬

Expanded text:
et gentibus congregatam, laqueis peccatorum per aquam et gentibus congregatam, laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane quod nefandissima haeresis, ex eo quod Dominus ait ad alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia, non ad Dominum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere: quasi diabolus, cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acciperet potestatem. Nam quid aliud non solum in libro beati Job, quem memorata haeresis cum caeteris Veteris Testamenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundo principe vesanus exsufflat, sed etiam in Evangelio declaratur, ubi daemonia nec in porcos irent, nisi hoc illis ipse concederet, sicut et supra docuimus. Et cum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae glo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ grecũq significat popłm. de quors uo¬
catione scriptũ ẽ. Bos cognouit possessorẽ
suũ. & asinꝰ p̃sepe dñi sui. Qui uterq pec¬
cati uinculis absolutꝰ. sitim estũq mundi
huiꝰ. dominici fontis haustu deposuit.
Ianc aut̃ filiã abrahȩ qͣm alligauit satha¬
nas ecce decẽ & octo annis. ñ oportuit sol¬
ui a uinculo isto die sabbati: Filia abrahȩ
ẽ: anima quȩq fidelis. Filia abrahe est: ȩccła
de utroq popło ad fidĩ unitatẽ collecta. quȩ
tẽpore legis & dñicȩ resurrectionis impleto:
ꝑ grãm sc̃i sp̃s septiformẽ: uincula longe
cãptiuitatis erupit. Nã & hoc mͦ fortassẽ
mysteriũ sabbati. decẽq & octo annoꝵ po¬
test ñ inconuenient᷑ intelligi. Idẽ ÷ gͦ mys¬
ticȩ bouẽ uel asinũ solutos a p̃sepio potũ
agi qđ ÷ filiã ab rahȩ a uincło noxiȩ incli¬
nationis erigi. Eccłã uidelicet ex iudeis

Expanded text:
um Graecumque significat. De quorum voum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognosuum, et asinus praesepe domini sui : » qui uterque peccati vinculis absoluti, sitim aestumque mundi hujus Dominici fontis haustu deposuit. « Hanc autem filiam Abrahae, quam alligavit Satanas, ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vinculo isto die sabbati? Filia Abrahae est anima quaeque fidelis, filia Abrahae Ecclesia de utroque populo ad fidei unitatem collecta, quae tempore legis et dominicae resurrect sancti septiformem vincula longae captivitatis erupit. Nam et hoc modo fortasse mysterium sabbati, decemque et octo annorum potest non inconvenienter intelligi. Idem est ergo mystice bovem vel asinum solutos agi, quod et filiam Abrahae a vinculo noxiae inclinationis erigi: Ecclesiam videlicet ex Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
cantici canticor. aspiraret dies & renouaren¬
t᷑ umbrȩ. Sed nesciebat archi synagogus
uel hoc uel illud multo excellentiꝰ sac ram̃¬
tũ qđ sabbato curando dñs intimabat. qr
scilicet post sex scłi huiꝰ ȩtates ꝑpetua ui¬
tȩ immortalis erat gaudia daturus. In
cuiꝰ figurã moyses sabbato ñ a bonas a ser¬
uili hoc ÷ noxia p̾cepit actione feriandũ
Illud utiq tẽpꝰ p̃figurans. qͦ scłaria nr̃a
oꝑa ñ aut̃ religiosa. hoc ÷ dm̃ laudandi
acta cessarent. fallit᷑ gͦ & fallit archi¬
synagogus qͥa lex in sabbato ñ hominẽ
curare s onera ferre. hoc ÷ peccatis gra¬
uari ꝓhibuit. Nespondens aut̃ dñs
sabbato ñ soluit bouẽ suũ aut asinum
a pͣsepio & ducit adaquare : Infideli¬
tatis qͥdẽ arguit pͥncipes synagogȩ. &
merito hy pochritarũ id ÷ simulators
nomine notat. qͦs cũ magistri plebiũ
uideri appeterent. hominis sanationẽ
pecoris curȩ post ponere ñ puderet. sed
altiori sensu bouis & asini uocabulo uide¬

Expanded text:
Cantici canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae . Sed nesciebat archisynagogus, vel hoc vel illud multo excellentius sacramentum, quod sabbato curando Dominus intimabat, quia scilicet post sex saeculi hujus aetates, perpetua vitae immortalis erat gaudia daturus, in cujus figura Moyses sabbato non a bono, sed a servili, hoc est, noxia praecipit actione feriandum, illud utique tempus praefigurans, quo saecularia nostra opera, non autem religiosa, hoc est Deum laudandi acta, cessarent. Fallitur ergo et fallit archisynagogus, quia lex in sabbato non hominem curare, sed onera ferre, hoc est peccatis gravari, prohibuit. « Respondens autem sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? Infidelitatis quidem arguit principes synagogae, et merito hypocritarum, id est simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet: sed altiori sensu bovis et asini vocabulo, Judae
Abbreviated transcription (Latin):
guerat ostendit. Senariꝰ enĩ numerus
in qͦ mundi ÷ creatura ꝑfecta opũ ꝑfec¬
tionẽ significat. Tria uͦ st̃ ut dixi tẽpo¬
ra dnĩcȩ̃ uisitationis. in qͥb udea qͥ ter¬
rena magis ꝗͣ cȩlestia nouerat oꝑari: qͣsi
decẽ & octo annis a suȩ m̃tis erat reccitudine
Icuruatit.
E⁊erat inclinata. nec õnino poterat sursũ
respicere. Quia t̾rena sapiens. infirma reqͥ¬
rens. cȩlestia cogitare ñdũ sciebat audiens
ꝑ ꝓpħã. Si uolueritis & audieritis me: bona
t̾rȩ manducabitis. Cui contͣ mẽbris ȩccłȩ

Expanded text:
gueret, ostendit. Senarius enim numerus, gueret, ostendit. Senarius enim numerus, in quo mundi est creatura perfecta, operum perfectionem significat. Tria vero sunt ut dixi tempora dominicae visitationis, in quibus Judaea quia terrena magis quam coelestia novera: operari, quasi decem et octo annis a suae mentis erat rectitudine curvata. Et erat inclinata nec omnino poterat sursum respicere. Quia terrena sapiens, infirma requirens, coelestia cogitare nondum faciebat, audiens per prophetam: Si volueritis et audieritis me, bona t
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ figurã ꝗ̃ hic uerb̾agens infoecun¬
dã ficũ ȩt̾nȩ sterilitatis maledictione
dãnauit ostendens uidelicet eã & si fodi¬
ant apłi corripiendo: & si stereꝰ aduehant
petcata impꝑando. nulla tam̃ poenitenti¬
e fruge cumulandã s districtȩ bipennis
& octo. Dicta de ficu parabola. dñs in syna¬
goga docuisse narrat᷑. ut uidelicet inti¬
met᷑ ñ alio parabolã tendere: sed hoc ẽẽ.
fructũ in ficulnea querere & ñ inuenire.
uerbũ sy nagogȩ cõmodare. nec recipi.
Quã tam̃ ne tõtã funditꝰ obculpã sterilita¬
tis extirpandã putares. s reliquias ꝑ elec¬
tionẽ grȩ scires eẽ. saluandas: mox ibidẽ
eccłȩ pͥmitiuȩ sanatio sub incuruȩ muli¬
eris specie subseq̃r. Quȩ bene detẽ & octo
annis fuit curuata . Qͥ numerus t̾nario
sexies ducto ꝑficit᷑ qr uidelicet eã quȩ
in testimonio legis. in uaticinio ꝓpħiȩ.
&̾ in reuelationẽ grẽ ꝑ infirma oꝑa lan¬

Expanded text:
verbis agens, infecundam ficum aeternae sterilitatis maledictione damnavit, ostendens videlicet eam, et si fodiant apostoli corripiendo, et si stercus advehant peccata improperando, nulla tamen poenitentiae fruge cumulandam, sed districte bipennis nis decem et octo. » Dicta de ficu parabola, Dominus in synagoga docuisse narratur, ut videlicet intimetur, non alio parabolam tendere, sed hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire, verbum synagogae commodare, nec recipi. Quam tamen ne totam funditus ob culpam sterilitatis expiandam putares, sed reliquias per electionem gratiae scires esse salvandas, mox ibidem Ecclesiae primitivae sanatio sub incurvae mulieris specie subsequitur. Quae bene decem et octo annis fuit curvata, qui numerus ternario sexties ducto perficitur, quia videlicet eam quae in testimonio legis, in vaticinio prophetiae, et in revelatione gratiae per infirma opera lan
Abbreviated transcription (Latin):
primit᷑. quor p̃cib ac monitis assidua
plebi dĩ cura suggerit᷑. his & enĩ dñs se¬
pissime de infructuosa uideoꝵ gente quȩ¬
rebat᷑ qdđ ꝑ tres annos suȩ uisitationis. hoc
ẽ in legalib edictis in ꝓpħicis contestatio¬
nib & in ipsa choruscantis euangłi grã
neglegens extiterit. Succide gͦ illam.
Ut qͥd etiã t̾rã occupat᷑ Non ab apłis s a ro-¬
manis gens iudea succisa. & a t̾ra reꝑmis¬
sionis eiecta ẽ Sed succide inqͥt illa succisi¬
onis ei uenturȩ cladẽ poenitentiã suaden¬
do ꝓpone. quȩ iusto iudicio t̾rã cũ regno ꝑ¬
didit ꝓcuiꝰ amore cęli ciues ꝑseqͥ. ipsũq
cȩli & trȩ regẽ occidere ñ metuit. dicens
ꝑsuos pontifices & phariseos. Si dimitimꝰ
eũ sic: õs credent in eũ & uenient romani
& tollent nrm̃ locũ & gentẽ Potest etiã ꝑ
t̃rã sterili ficu occupatã iudaicȩ plebis
t᷑ba figurari: quȩ noria p̃positors umbra

Expanded text:
primitur, quorum precibus ac monitis assidua primitur, quorum precibus ac monitis assidua plebi Dei cura suggeritur. His etenim Dominus saepissime de infructuosa Judaeorum gente querebatur, quod per tres annos suae visitationis, hoc est in legalibus edictis, in propheticis contestationibus, et in ipsa coruscantis Evangelii gratia negligens exstiterit. Succide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? Non ab apostolis, sed a Romanis gens Judaea succisa, et a terra repromissionis ejecta est. Sed succide inquit illam, succisionis ei venturae cladem poenitentiam suadendo propone. Quae justo judicio terram cum regno erdidit, pro cujus amore coeli cives persequi ipsumque coeli et terrae regem occidere non metuit, dicens per suos pontifices et Pharisaeos: « Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum, et gentem. Potest etiam per terram sterili ficu occupatam Judaicae plebis turba figurari, quae noxia praepositorum umbra,
Abbreviated transcription (Latin):
Iã cũ p̃missa illa tribili trem̃daq sen-¬
tentia si ñ poenitentiã egeritis os simul
ꝑibitis: mox de infoecunda atq eradi¬
canda arbore parabolã subiungit. aꝑ¬
tissimȩ docet eos quib loquebat᷑. instar
infructuosȩ fici si ñ poenituerint ẽẽ.
succidendos. Uinea enĩ dñi sabaoth domꝰ
isrł est: ut isaiȩ cantico docem᷑. syna¬
goga aut̃ in eadẽ domo condita fici est
arbor in uinea. ded qͥ uineã suã ꝑmisit
auiatorib diripi: hic etiã ficũ iussit.
excidi. E⁊ uenit quȩrens fructũ
in illa & ñ inuenit. Ipse qͥ sẏnagogã
ꝑ moysen instituit. dñs in carne̾ natꝰ
apparuit & crebriꝰ in synagoga docens
fructũ fidei quesiuit: sed in phariseorũ
m̃te ñ inuenit. Hixit aut̃ ad cultorẽ
uineȩ. Ecce anni tres st̃ ex qͦ uenio que¬
rens fructũ in ficulnea hac. & ñ inuenio
Pcultorẽ uineȩ. apłorꝵs doctorũq ordo ex¬

Expanded text:
Nam cum praemissa illa terribili tremendaque senNam cum praemissa illa terribili tremendaque sententia: Si non poenitentiam egeritis, omnes simul peribitis , mox de infecunda atque eradicanda arbore parabolam subjungit, apertissime docet eos quibus loquebatur instar infructuosae fici, si non poenituerint, esse succidendos. Vinea ergo Domini Sabaoth, domus Israel est , ut Isaiae cantico docemur; Synagoga autem in eadem domo condita, fici est arbor in vinea. Sed qui vineam suam permisit a viatoribus deripi, hic etiam ficum jussit excidi. Et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Ipse qui Synagogam per Moysen instituit, Dominus in carne natus apparuit, et crebrius in Synagoga docens, fructum fidei quaesivit, sed in Pharisaeorum mente non invenit. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt, ex quo venio quaerens fruc» Per cultorem vineae apostolorum doctorumque ordo ex
Abbreviated transcription (Latin):
dis alibi dr̃. Omĩs qͥ ceciderit supͣ illum
lapidẽ conqͣs sabit᷑. Supͣ quẽ aut̃ ceciderit.
cõminuet illũ. Alit̾ Unꝰ quisq nr̃m tͦrẽ
debet ȩdificare uirtutũ pͥus sũptib com¬
putatis ne cũ ꝑficere nequiuerit: a p̃tere¬
untib irrideat᷑. Hȩc turris. bene construc¬
ta ꝑsistit. Sin aut̃ erecta in suꝑbiã fir¬
ma ñ habuerit fundam̃ta. cadet suꝑ eũ
a qͦ cdificata est. Nicebat aut̃ hanc si¬
militudinẽ. Arbore fici habebat quidã
plantatã in uinea sua. Potest qͥdẽ hec ar¬
bor fici generis humani designare natu¬
rã. quȩ bene plantata. hoc ÷ ad auctoris
sui similitudinẽ creata ÷. Sed dño quȩ¬
rente ꝑ trienniũ fructũ dare negauit.
qr ante legẽ sub lege. sub gr̃a oboedire
despex̃. Uerũ si ad suꝑiorã respexeris
anĩ aduertes eã & si generalit᷑ om̃iũ spe¬
ci aliter tam̃ sy nagogȩ typũ portare.

Expanded text:
dis alibi dicitur: Omnis qui ceciderit supra illum dis alibi dicitur: Omnis qui ceciderit supra illum lapidem, conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum . Aliter: unusquisque nostrum turrem debet aedificare virtutum prius sumptibus computatis, ne cum perficere nequiverit, a praetereuntibus rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam firma non habuerit fundamenta, cadet super eum a quo aedificata est. Dicebat autem hanc similitudinem. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturam. Quae bene plantata, hoc est ad auctoris sui similitudinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium fructum dare negavit, quia ante legem, sub lege, sub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animadvertes eam etsi generaliter omnium, specialiter tamen Synagogae typum portare.
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Sicut illi decẽ &e octo supͣ qͦs cectoit
ierłm: Non dico uob̾ s si ñ poenitentiã
egeritis os similit̾ ꝑibitis. Et isti eroso¬
limitȩ quẽ ad modũ & illigalilei ñ soli
fuere peccatores. s in t̾rore st̃ reliquor
puniti qͥ ruina turris oppressi p̾nun¬
cant os qͥ poenitere noluert᷑ uidõscũ
ipsis suis menib eẽ. ꝑituros. Non frustra
decẽ & octo qͥ numerus apud grecos ex iota
litteris expͥmit᷑. Indicant enĩ eos hinc ma¬
xime meruis se dãnari. qr nom̃ saluato¬
ris auditũ sꝑnere potiꝰ ꝗ susciꝑe malu¬
eit᷑ Mysticẽ aut̃ turris hy loe. illa est
cui psalmista decantat. Dedux isti me
qr factꝰ es spes mea. turris fortitudinis a
facie in imici. Nã & ipsũ syloe nom̃ qđ in¬
t̃ptat᷑ missus ubi cecus a natiuitate lu¬
m̃ accepit. eũ nimirũ significat qͥait.
Egolux in mundũ ueni. et it̾ũ. qͥ misit ine
mecũ ẽ. De cuiꝰ casu. sub metafora lapi¬

Expanded text:
remus. Sicut et illi decem et octo supra quos cecidit remus. Sicut et illi decem et octo supra quos cecidit Jerusalem? Non, dico vobis, sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Et isti Hierosolymitae quemadmodum et illi Galilaei non soli fuere peccatores, sed in terrorem sunt reliquorum puniti. Qui ruina turris oppressi, praenuntiant omnes qui poenitere noluerunt Judaeos cum ipsis suis moenibus esse perituros. Non frustra decem et octo, qui numerus apud Graecos ex ι litteris exprimitur. Indicant enim eos hinc maxime meruisse damnari, quia nomen Salvatoris auditum spernere potius quam suscipere maluerunt. Mystice autem turris Siloe, illa est cui Psalmista decantat: Deduxisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nam et ipsum Siloe nomen, quod interpretatur missus, et ubi caecus a nativitate lumen accepit, eum nimirum significat, qui ait: Ego lux in mundum veni . Et iterum: Et qui misit me, mecum est . De cujus casu sub metaphora lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eors gentẽ regnũq ꝑtinens. & inci¬
pientes a galilea unde & dñica p̃dica¬
tio cepit: ad eo radicitꝰ impiã gentẽ
deleuert᷑. ut ñ solũ atria tẽpli qͣ sacri¬
ficia deferri consueuerant. sed & inte¬
riora domꝰ qͣ galileoꝵ accessus ñ erat.
humano sanguine foed arent. Quia
uͦ typicȩ pilatꝰ qͥ int̾p̃tat᷑ os malleato¬
ris diabolũ significat sẽꝑ cedere para¬
tũ sanguis peccatũ. sacrificia bonas ac¬
tiones ex pͥmunt. łi latꝰ sanguinẽ galileo¬
rũ cũ sacrificiis miscet. qͣndo diabolꝰ ele¬
mosinas. p̃ces. ieiuniũ. cȩteraq bona gesta
fideliũ uel mortifera carnis & sangui¬
nis delectatione uel odu meditatione uel
inuidiȩ furore uel humanȩ laudis abiti¬
one. uel alia qlibet nefaria peste cõmacu¬
lat ut qͣmuis oblata dño uideant᷑. nichil
tam̃ offerentib ꝓdesse callidꝰ insidiator
efficiat ꝗd nob̾cũ agi cotidie utinã nesci¬

Expanded text:
ad eorum gentem regnumque pertinens, et inciad eorum gentem regnumque pertinens, et incipientes a Galilaea, unde et Dominica praedicatio coeperat, adeo radicitus impiam gentem deleverunt, ut non solum atria templi qua sacrificia deferri consueverant, sed et interiora domus qua Galilaeorum accessus non erat, humano sanguine fedarent. Quia vero typice Pilatus qui interpretatur os malleatoris, diabolum significat, semper caedere paratum, sanguis peccatum, sacrificia bonas actiones exprimunt, Pilatus sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynam, preces, jejunium, caeteraque bona gesta fidelium, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste commaculat, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen offerentibus prodesse callidus insidiator efficiat, quod nobiscum agi quotidie utinam nesci
Abbreviated transcription (Latin):
nunciantes illi de galileis. quorũ
sanguinẽ pilatus miscuit cũ sacrifici¬
is eors. Hi galilei qͥ ab impio p̃side st̃
intra sua sacrificia necati. suors quidẽ
scelerũ poenas impias scelerataq morte
soluunt. Quib tam̃ ñ ipsa mors. nã &
bonos qͦsq sic potuisse mori beatorum
martẏrũ gła declarat: sed uita imꝓba
ꝓ qͣ in scđam mortẽ mitterent᷑ offuit
erũ ad correctionẽ uiuentiũ ut pesti¬
lente flagellato stultis sapientior fie¬
ret. uel certe ad ex ẽplũ corrigi nolenti¬
ũ ideoq pessime ꝑiturorũ: t̾ali st̃ morte
multati. Deniq seqr̃. Et respondens
dix̃ illis. Putatis qđ hi galilei põnib
galileis peccatores fuert̾ qͥ talia passi
sunt: Non dico uob̾ sed nͥ poenitentiam
habueritis. om̃s similit̾ peribitis.
Re uara enĩ qͥ ñ poenitentiã habue¬
rt̃ similit̾ ꝑier̃. ꝗuia qͣdragesimo
dominicȩ passionis anno uenientes
romani qͦs designabat pilatꝰ ut pote

Expanded text:
rum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. Hi Galilaei, qui ab impio praeside sunt inter sua sacrificia necati, suorum quidem scelerum poenas impia scelerataque morte solvunt. Quibus tamen non ipsa mors, nam et bonos quoque sic potuisse mori, beatorum martyrum gloria declarat, sed vita improba, pro qua in secundam mortem mitterentur, obfuit: verum ad correctionem viventium, ut pestilente flagellato stultus sapientior fieret: vel certe ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, tali sunt morte multati. Denique sequitur: Et respondens dixit illis: Putatis quod ii Galilaei prae omnibus Galilaeis peccatores fuerunt, quia talia passi sunt? Non dico vobis, sed nisi poenitentiam habueritis, omnes similiter peribitis. Revera enim, qui non poenitentiam habuerunt, similiter perierunt, quia quadragesimo dominicae passionis anno, venientes Romani, quos designabat Pilatus, ut pote
Abbreviated transcription (Latin):
pã sponte c̃sensit. Ex actor mittit in
nouissimũ minutũ reddas. Id ÷ donec
etiã minima peccata ꝑsoluas. Quȩ qr sẽ¬
ꝑ soluere poenas patiendo. sed nunqͣm
ꝑsoluere ueniã consequendo poteris.
neq enĩ ibi ueniȩ locus erit: nunquã
exies inde. ubi ꝑpetuas oꝑum lues pon̾as.¬

Expanded text:
pam sponte consensit. Exactor mittit in pam sponte consensit. Exactor mittit in novissimum minutum reddas. Id est donec etiam minima peccata persolvas. Quae quia semper solvere poenas patiendo, sed nunquam persolvere veniam consequendo poteris neque enim ibi veniae locus erit, nunquam exies inde, ubi perpetuas operum poenas