comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad inclłigendũ saxei ad iu¬
dicandũ ligniei ad succendẽ¬
dũ flãmei adignoscendum
ferrerad amicitias pardi.
ad facetias ursi. ad fallendũ
uulpes. ad suꝑbiendũ tanti.

Expanded text:
ad intellegendum saxei, ad iudicandum lignei, ad suscensendum flammei, ad ignoscendum ferrei, ad amicitias pardi, ad facetias ursi, ad fallendum vulpes, ad superbiendum tauri,
Abbreviated transcription (Latin):
trũ cũ crantes nos ulła in¬
t̾penau̾it hesitatõ ⁊ fidu¬
ciã peticõis nr̃e ulła despe¬
ratõe deiecerit sed opcimui¬
sse nos in ip̃a or̃onis effu¬
sione ꝙposscimꝰ senserimꝰ:
ad dñi efficacit᷑ penetrasse.

Expanded text:
 Cum orantes nos nulla interpellauerit haesitatio et fiduciam petitionis nostrae quadam desperatione deiecerit, sed obtinuisse nos ipsa orationis effusione quod poscimus senserimus, ad deum efficaciter penetrasse.
Abbreviated transcription (Latin):
ego ꝯĩa inte cupio trans¬
auquid disc̾e ut doceam
uet me ulla res delc̃abit
l sit eximia ⁊ salutaris ꝙͣ
michi nui sciturus sũ si cũ
hat excepcõe dec᷑ a sapĩa.
ut illã inclusq̃ toneam

Expanded text:
omnia in te cupio transaudeo discere, ut doceam. Nec me ulla res delectabit, licet sit eximia et salutaris, quam mihi uni sciturus sum. Si cum hac exceptione detur sapientia, ut illam inclusam teneam
Abbreviated transcription (Latin):
minis pollice ala deducito.
uł ad torquenda sub tegii¬
na in alueolis fusau̾tant᷑.
aliaꝵ qr uera aut ni globũ
coslige aut cexendi ꝯpo

Expanded text:
minis pollice fila deducito uel ad torquenda subtemina in alueolis fusa uertantur aliarumque neta aut in globum collige aut tegenda co
Abbreviated transcription (Latin):
uestis uilis nõ tacentis
iudicum est. si rugani
non hãt. si ꝑ t̾tam ẽ ut
altõr indearis trahatur.
si de industria dissuta sit
tunica ut aliquid untus
appareat. operiatur ꝙ fe¬
dum est ⁊ aꝑiatur ꝙ for¬
mosum. calliga aubulan¬
tis nigena ⁊ uitens strido¬
lle fassiolis ꝯpͥmũtura tro¬
panti cingulo augtũ peto
arctatur. capilli uł in fron¬
cem uł maures defluunt.
palnolum int̾dum cadit
ut caudides nidet hume¬
ros. ⁊ qͣ uidei polu̾it celat
hoc. Ioꝰ. auid aliud pollice¬
mnt aᵈ ostendimus lingͣ
ꝑsonat castitatẽ ⁊ totũ
corpus ꝑrofert impudia¬

Expanded text:
et pulla, animi tacentis indicium est; si rugam non habeat; si per terram, ut altior videaris, trahatur; si de industria dissuta sit tunica, ut aliquid intus appareat, operiatque quod foedum est, et aperiat quod formosum. Caliga quoque ambulantis nigella ac nitens stridollae fasciolis comprimuntur, et crispanti cingulo angustius pectus arctatur. Capilli, vel in frontem, vel in aures defluunt. 788 Palliolum interdum cadit, ut candidos nudet humeros, et quasi videri noluerit, celat loquimur. Quid aliud pollicemur, et aliud ostendimus? LINGUA personat castitatem, et totum corpus praefert impudi
Abbreviated transcription (Latin):
in ieiunio. pallor in sor¬
des gẽmere sue stint. plu¬
marum moliciet inue¬
nilia menbra nõ foueat.
baluei aͥ calor nouñ ad¬
olescencie sanguinẽ nõ
incendat ¶solent ad ole¬

Expanded text:
in jejunio. Pallor et sordes gemmae tuae sint: plumarum mollicies juvenilia membra non foveat. Balnearum calor novum adolescentulae sanguinem non incendat
Abbreviated transcription (Latin):
ad furiam. si stomachi sirt¬
mitas patitur donec ꝑuei¬
lares annos tnͣseas. a qmͣm
pocũ sume que natura fu¬
gidissima est. aut si hoc ĩ¬
becillitas ꝓhibet modico¬

Expanded text:
ur, si stomachi firmitas patitur, donec puellares annos transeas, aquam in potu sume, quae natura frigidissima est: aut si hoc imbecillitas prohibet, audi
Abbreviated transcription (Latin):
stigate dr̃e patrimoni
h̾editas dissipatur. seruuis
contumenose locatus est.
iꝑium antilla neglexit.
quis procedet ad publicũ
quis Rndebit proagro¬
rum tributis. paruulos me¬
os quis erudiet. u̾rmilas
quis educabit et hãt pro
matrimonii queuł sola
debuit inipcias impedire.
filiis non iutricum. set hostẽ.¬
set tyrannũ in flamina¬
ta libidine obliniscitur
nteri sianter pariulos
suos miserias nescientes
lugens dudum noua mp
ut cũmarito nõ dormiat.
aut si c̾ce libido nõ stimu¬
lat᷑ quo tanta in sama ẽ
inmorem storcorum pro¬
stititu̾e castitatẽ ut au¬
geantur diuicie. et ꝓpt̾
rem nilem atq paritu¬
ram pudicicia que precõ¬
sa et et̾na est polluatur
¶Si habes liberos nupcias
quid requirisalnon ha¬
bes quare nõ expectam
metius st̾itatem et rẽ
inc̾tam e̾̃to p̃sers pudo¬
aut si euen̾it ut de scd̾o̾ ma¬
rito habeas filios domestica
pugna. intestinũ pͣliũ. nõ
licebit tibi amare liberos.
genuisti clam porriges ci¬

Expanded text:
icere: Patrimoniolum haereditas dissipatur: servus contumeliose locutus est: imperium ancilla neglexit. Quis procedet ad publicum? ndebit pro agrorum tributis? Parvulos meos qui erudiet, et vernulas quis educabit? Et hanc proh matrimonii, quae vel sola debuit nuptias impedire. filiis non uitricum, sed hostesed tyrannum. inflammata libidine obliuiscitur uteri sui et inter paruulos suas miserias nescientes lugens dudum noua nup\'ut cum maritcnon dormiat. aut si certe libido non stimulat, quae tanta insania est in morem scortorum prostituere castitatem, ut augeantur diuitiae et propter rem uilem atque perituram pudicitia, quae et pretiosa et aeterna est, polluatur? si habes liberos, nuptias quid requiris? si non-habes, quare expertam non metuis sterilitatem et rem incertam certo praefers pudoAut si evenerit, ut de secundo marito habeas filios, domestica pugna, intestinum proelium. Non licebit tibi amare liberos ngenuisti. Clam porriges ci
Abbreviated transcription (Latin):
resiliendũ esse sicut refligͭ
honestus ⁊ grauis si spu¬
dice ⁊ ꝓcatis feĩe ĩ publico
aut colloquiis aut ãplexi¬
bus appettat᷑. qui si parumꝑ

Expanded text:
resiliendum est, sicut refugit vir honestus et gravis, si impudicae ac procacis feminae in publico aut colloquiis aut amplexibus appetatur. Qui utique
Abbreviated transcription (Latin):
audiamꝰ. ⁊ rapida cogitatõne
siones longe ĩ paris gn̾is. et
ħ una rapiat ⁊ absorbeat et
recondat ininclora gaudia
spectatorẽ suũ ut tał sit sẽpi¬
t̾na uita quale fint hoc moiã¬

Expanded text:
us nos et rapida cogitatione siones longe inparis generis et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum, ut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momen
Abbreviated transcription (Latin):
qui dilexit nos. uñ orig̾. dũ
mn iuiꝰ amorẽ pendemꝰ sensã
sedoloris nõ recipunꝰ. illꝰ .n.
caritas qua nos diexit et
tũ. cruciatũ corꝑis ⁊ doiorẽ¬

Expanded text:
qui dilexit nos, quia dum in illius amore pendemus, sensum doloris non recipimus. Illius enim charitas qua nos dilexit, et uit, cruciatum corporis et dolore
Abbreviated transcription (Latin):
no adoacodeis hauritur.
meliores aũt sũt q̃ candi¬
de margarite sũt ꝙͣilleq̃
aut iuentus aut matirtini
toris exemptõ reddit candi¬
aut uesꝑtinꝰ aer gignit ob¬

Expanded text:
tur. Meliores autem candidae margaritae quam quae aut juventus aut matutini roris conceptio reddit candivel vespertinus aer gignit ob
Abbreviated transcription (Latin):
tib ĩmĩst̾io scõ. ip̃e reces¬
sit ab eoꝵ fide ⁊ doct̾ria qui
cũ culparetur eo ꝙ hr̃et pł¬
ch̾rimã młierẽ ⁊ nimio¬
amore zelaret eãat se ex¬
cusaret ab hac suspicõne
Endit. nõ ẽ mͥ cure quid
faciat qui uult utatur ea.
unde ⁊ taͣsiuit ĩ ꝯẽm usimi

Expanded text:
tibus in ministerio suo, ille recessit ab eorum fide et doctrina. Qui cum culparetur eo quod haberet pulcherrimam mulierem, et nimium zelaretur eam, ut se excusaret ab hac suspicione, respondit: Non est mihi curae quid faciat; qui vult, utatur illa. Unde et transiit in communem
Abbreviated transcription (Latin):
metur cor tuũ. ⁊ sꝑũ tuo
labaris ĩꝑditõm situt .n.
fenũ ꝓximãs igni ꝯburit᷑
ita quitangit młi erit᷑ car¬
nẽ nõ enadet sñ dũpno aĩe
sue ⁊ licet corꝑe suo casto

Expanded text:
metur cor tuum, et spiritu tuo labaris in perditionem. Sicut enim fenum proximans igni comburitur, ita qui tangit mulieris carnem non evadit sine damno animae suae; et licet corpore castus
Abbreviated transcription (Latin):
recto stat ĩcor ͤ despicit q
t̾ras. ħ nisi t̾renus maie deui¬
pis amonet fignra ¶Qui ret¬
to conũ nultu petis extremi ᷤ¬
q frontẽ ĩ sb̾lime feras am̃n
quoq ne grauata p̾ssũ in¬
fłor si dat uens corͤ celsuis

Expanded text:
recto stat corpore despicitque terras. Haec, nisi terrenus male desipis, ammonet figura: Qui recto caelum uultu petis exserisque frontem, in sublime feras animum quoque, ne grauata pessum inferior sidat mens corpore celsius
Abbreviated transcription (Latin):
ciuit. alt̾ modias qͣsdã no¬
tas diuidit ⁊ incidit. nc̃ uox
giti ᷑ ut diffusiori sonitu di
nee uocis gracilicẽ acuitur
gitatur. tor q̃ntur laria.
rotantur ocłi. ludũt humi.
⁊ ad angulas quasdũ notas
digitoꝵ flexus Undet et
ħ ridicłosa dissolutõ uoca¬

Expanded text:
it; alter medias quasdam notas dividit et incidit. Nunc vos gitur, nunc diffusiori sonitu dilneae vocis gracilitates acuiturgitatur, torquentur labia, rotant, ludunt humeri; et ad singulas quasque notas digitorum flexus respondet. Et haec ridiculosa dissolutio voca
Abbreviated transcription (Latin):
unũ accepit ad centũ ⁊ tñ
solliciti qͣre nõne hõ hom̃i
exigne cartule obligatõe
ꝯft̾ngit᷑ deus tet ⁊ tantis ꝑo¬
lumĩb cauit ⁊ debitor nõ¬

Expanded text:
unum accipit ad centum; et tasolliciti? Quare? Nonne homo homini exiguae chartulae obligatione constringitur? Deus tot et tantis volumi
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ cũ pedibꝰ eiꝰ ⁊ intestinis uorabitis nec remanebit ex
co quicqͣ usq mane. Siquid residui fuerit igne con¬
buretis. uͥetiã addit᷑. Sic autẽ comedetis illũ. renes ue¬
stros accingetis. calciam̃ta in pedibꝰ habebitis tenentes
baculos in manibꝰ. & comedetis festinantes. Que uide
licet cuncta magna edificationẽ nob̃ pariunt si fue¬
rint mistica significatione discussa. Quis nãque

Expanded text:
caput cum pedibus eius et intestinis vorabitis nec remanebit ex eo quicquam usque mane si quid residui fuerit igne conburetis sic autem comedetis illum renes vestros accingetis calciamenta habebitis in pedibus tenentes baculos in manibus et comedetis festinantes est elicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ cũ pedibꝰ eiꝰ ⁊ intestinis uorabitis nec remanebit ex
co quicqͣ usq mane. Siquid residui fuerit igne con¬
buretis. uͥetiã addit᷑. Sic autẽ comedetis illũ. renes ue¬
stros accingetis. calciam̃ta in pedibꝰ habebitis tenentes
baculos in manibꝰ. & comedetis festinantes. Que uide
licet cuncta magna edificationẽ nob̃ pariunt si fue¬
rint mistica significatione discussa. Quis nãque
sit sanguis agni nͥ iã audiendo s: bibendo didicistis.
Qui sanguis suꝑ utrũq postẽ ponit᷑. quando non
solũ ore corꝑis s etiã ore cordis haurit᷑. Inutroq.

Expanded text:
caput cum pedibus eius et intestinis vorabitis nec remanebit ex eo quicquam usque mane si quid residui fuerit igne conburetis sic autem comedetis illum renes vestros accingetis calciamenta habebitis in pedibus tenentes baculos in manibus et comedetis festinantes est elicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non s
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ sanguinis ⁊ passionis illiꝰ cũ ore ad redẽptio¬
nẽ sumit᷑ ad imitacionẽ quoq in tota m̃te cogi¬
tat᷑. Na qͥ redẽptoris sui sanguinẽ accepit. ut imita¬
ri passionẽ illiꝰ nec dũ uelit in uno poste sanguinẽ

Expanded text:
demptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit, ut imitari passionem ejus necdum velit, solum in uno poste sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ligno cedrino. ooceo. ꝙ plopo. passerem unñ adnm¬
tis nr̃is qua ꝑ leprosũ designamũ. ꝑ eorũ inuocadionẽ. &
ꝑ aqquã baxtamatis ablira. Qin passer in aquil ea¬
uentib uitin gui uibet̃: quna qͥ alios docet.: dnunꝰ serro¬
curił doctt̃i ẽẽ opportet. Nam si cecũ cecũ duc̃e tẽpta¬
uerit: ambo in foueã eadunt. qui leprosul seꝑtisᷤ abꝑ¬
gi p̃cnpit̃ quia malliꝰ mumdͥitia sine dorus.i. spllc̃¬
fidei qͥlit̃ imiere debeat. sca̾m mandata dei docetuns.
feperes aqͥ unũa aspeitur. Post emundationẽ uͦ lepͥs
passer incues in agrũ auolare sinebat̃. qua p̃daicatorẽ
sc̃i ꝑ ost eipletũ offitiũ p̃dicationis sue. in agrũ celesti

Expanded text:
go ligno cedrino, cocco, et hyssopo passerem vivum adjuntis nostris, qui per leprosum designamur, per eorum invocationem, et per aquam baptismatis abluit. Qui passer in aquis viventibus intingi jubetur; quia qui alios docet, in divinis Scripturis doctum esse oportet: nam si caecus caecum ducere tentaverit, ambo in foveam cadunt . Qui leprosus septies aspergi praecipitur, quia nullius munditia sine donis sfidei qualiter vivere debeat secundum mandata Dei docetur, septies aqua viva aspergitur. Post emundationem vero leprosi passer vivus in agro avolare sinebatur; quia praedicatores sancti post expletum of
Abbreviated transcription (Latin):
molatꝰ ÷ xͦ. Si gͥ pascha .xͦ. paensandũ nobis est
quid de pascha lex loqͥt᷑. ut inqͥramꝰ subtiliꝰ ande xp̃o dicta
uideant᷑. Mor̃ ses quippeait. Sument de sanguine agni ac
ponent suꝑ utrũq postẽ ⁊ in suꝑliminaribꝰ domoꝵ in
quibꝰ comedent illud. Et edent carnes nocte illa assas

Expanded text:
tus . Si ergo pascha Christus, pensandum nobis est quid de pascha lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte illa as
Abbreviated transcription (Latin):
tia s siẽ muri eqͦra stabt̃. Sigñ scde
ita ut utx q̃ant humanis obtutib
ꝯspici. Sigñ t̾cn diei. Maria oĩa re¬
digent᷑ ĩ antiquũ statũ: qͣlit̾ ab ex¬
oriio c̾ata st̃. Sigñ qͣrti diei. Belue
gabunt᷑ ieleuabunt᷑ supͣ pelagus
more gtẽtioñ ĩuicẽ mugientes. ⁊ ru¬
gientes. nescientq hoĩes qͥd cantẽt.
uunt officio ge̾ndi. ħ .iii. signa pe¬
lagi st̃. ⁊ tͥa seq̃ntia signa aeris ethe¬
rei sũt. Sigñ qͥnti diei oĩa uolatilia
celi ꝯtionabunt᷑ in cãpis. uñ qd̾ ge¬
nus ordine suo. Exd̾ uolueres ĩuicẽ
collocantes ⁊ plorantes er̃t. ñ g̾tãtes
n bibentes: aduentũ iuidicis timẽ¬
tes. Sigñ. Ui. diei. fulga᷑ ignea ab
occasu soł surgẽt qͣ faciẽ firmam̃ti:
usq ad ortũ currentia. Sigñ .IiI.
diei Errantia sid̾a ⁊ stationaria oĩa¬
spargẽt igneas ex se comas qͣlit̾ ĩ co¬

Expanded text:
tia, sed sicut muri aequora stabunt. Signum seita ut vix queant ab humanis obtutibus conspici. Signum tertii diei: Maria omnia redigentur in pristinum statum, qualiter ab exordio creata fuerant. Signum quarti diei: Belluae congregabuntur super pelagus, more contentionis, invicem mugientes et rugientes; nescientque homines quid cantent, vunt, officio gerendi. Haec quatuor signa pelagi sunt, et tria sequentia signa aeris, et aetheris sunt. Signum quinti diei: Omnia volatilia coeli concionabuntur in campis, unumquodque genus in ordine suo; eaedem volucres invicem colloquentes et plorantes erunt, non gustantes, neque bibentes, adventum judicis timentes. Signum sexti diei: Flumina ignea ab occasu solis surgent, contra faciem firmamenti, usque ad ortum currentia. Signum septimi diei: Errantia sidera, et stationaria spargent ex se igneas comas, qualiter in co
Abbreviated transcription (Latin):
fidia legẽ ten̾e ꝯtẽpnit. Ita ñ iucdi¬
cant᷑ ⁊ regnãt. qͥ suadente pictate
ult᷑ gen̾alia diuine legis pcepta ꝓfi¬
ciunt. hinc ẽ qd̾ paulꝰ ⁊̃ spũalia p̾cep¬
ta tͣnscendẽs płoꝑe exhibuit ꝗͣ ĩsti

Expanded text:
fidia, lege teneri contemnunt; ita non judicantur et regnant qui, suadente pietate, etiam ultra generalia divinae legis praecepta perficiunt. Hinc est quod Paulus etiam specialia praecepta transcendens, plus opere exhibuit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
serui seruꝰ apparuit. ut familiari col¬
loqͥo insinuaret maiestatẽ excitaret
ad caritatẽ. fcõ itaq collirio de tr̃a ⁊
saluia ceci nati ocłos aꝑuit. ꝙr cdĩ sapi¬
entia in unitate ꝑsone nate cõunc¬
ta. ĩ humano gene cecato apͥma ori¬
gine ĩtellectũ quẽadmod̾ cognoscẽt.
⁊ amorẽ qͦ agnitũ diligẽt reformaũ.
Ut iã multiplici beneficio obligatũ
in se p̃cesisse cognoscẽt. Sũ enĩ in bñfi¬

Expanded text:
servi conservis apparuit, ut familiari colloquio insinuaret majestatem, excitaret ad charitatem. Facto itaque collyrio de terra et saliva, caeci nati oculos aperuit, quia Dei sapientia, in unitate personae nta in humano genere caecato a prima origine, intellectum quo Deum cognosceret, et amorem quo agnitum diligeret, reformavit, ut jam multiplici beneficio obligatum,in se percepisse cognosceret. In benefi
Abbreviated transcription (Latin):
serui seruꝰ apparuit. ut familiari col¬
loqͥo insinuaret maiestatẽ excitaret
ad caritatẽ. fcõ itaq collirio de tr̃a ⁊
saluia ceci nati ocłos aꝑuit. qr dĩ sapi¬
gine ĩtellectũ quẽ ad mod̃ cognoscẽt.
⁊ amorẽ qͦ agnitũ diligẽt reformaũ.¬

Expanded text:
servi conservis apparuit, ut familiari colloquio insinuaret majestatem, excitaret ad charitatem. Facto itaque collyrio de terra et saliva, caeci nati oculos aperuit, quia Dei sapigine intellectum, quo Deum cognosceret, et amorem quo agnitum diligeret, reforma
Abbreviated transcription (Latin):
adorabo ad templũ scm tuum. Et rursũ.
Ingrediar in locum tab̾naculi ad mirabi¬
lisusq ad domum dei. In hac domo tantũ
dicente. In domo patris mei mansiones mul¬
te sunt. Uidentes aut̃ turbe timuerunt
ce glorificauerunt dm̃ qui dedit potestatẽ
talẽ hominibꝰ. In hoc loco declaratur. qntũ
int̾ doctam malitiã⁊ scãm simplicitatẽ di¬
stat. Scribis enim dñm blasphemantib
turbe que minꝰ erudite erant eius oꝑa ui¬
dentes cum timore ce ammiratione glorifi¬
sione peccatorum. Quia dũ quilibet faci¬
norosus publice addm̃ conu̾titur ce ꝑ peni¬
tentiã curatur. multi in eius conũsione ĩ¬
mensam dĩ pietatem glorificant. Iuxta
suꝑiorem sensum turbe que timent ĩmũ¬
di sp̃c intelligi possunt. qͥuidentes pecca¬
tores ꝑ dm̃ incarnationẽ de sua potestate
eripi. timore & ãmiratione concussi sunt.
Uñ ⁊ ꝑ obsessum hominẽ loquebantur.
Quid nobis & tibi fili dĩ. Uenisti ante tẽpꝰ
torquere nos. Et ut euuangelista ait. mul¬

Expanded text:
adorabo ad templum sanctum tuum . » Et rursus: « Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . » In hac domo tanto qdicente: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » « Videntes autem turbae timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dedit talem hominibus. » In hoc loco declaratur quantum inter doctam malitiam et sanctam simplicitatem distet. Scribis enim Deum blasphemantibus, turbae, quae minus eruditae erant, ejus opera videntes, cum timore et admiratione glorifirsione peccatorum, quia dum quilibet facinorosus publice ad Deum convertitur, et per poenitentiam curatur, multi in ejus conversione immensam Dei pietatem glorificant. Juxta superiorem sensum turbae quae timent, immundi spiritus intelligi possunt, qui videntes peccatores per Domini incarnationem de sua potestate eripi, timore et admiratione concussi sunt. Unde et per obsessum hominem loquebantur: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos . » Et ut evangelista ait: « Mul
Abbreviated transcription (Latin):
genere nobilitatis głabantur dicentes. sem̃ a¬
brahe sumus. & nemim seruiuimꝰ unquam
demonstrauit nichil ꝓdeẽe nobilitatem car¬
nis. sine nobilitate mentis. adiunxit dicens.
Amen am̃dico uobis quia omins qui facit
peccatum seruus ẽ. peccati. Seruus autẽ ñ ma-

Expanded text:
genere nobilitatis gloriabantur, dicentes: « Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam » , demonstravit nihil prodesse nobilitatem carnis sine nobilitate mentis, adjunxit, dicens: « Amen amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omia bona sua constituet eum.
Qui enim suꝑ ommabona constituit᷑.
dupplicẽ merredẽ accipiet. Non solum
qr sc̃e uixit. s etiã qr digne docuit. Uñ
damelcũ deresurrectione mortuoꝵ

Expanded text:
 omnia bona sua constituet eum . Qui enim super omnia bona constituitur, duplicem mercedem accipiet, non solum quia sancte vixit, sed etiam quia digne docuit. Unde Daniel cum de resurrectione mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
tituã. Cii recte dicitur. Intra ingaudium
dñi tui. Quia cum tantis e ꝓtantis merce¬
dẽ accipiet. quantos bene docendo &e bene
uuendo lucratꝰ ẽ. Inquib u̾bis intelligi¬
mus. quia illi maiorẽ mercedem a dño te
ditionẽ. uł doctͥnã spiritalit̃ inuigilant.
Quod alibi dñs aꝑtius dedarat cũ dicen¬

Expanded text:
tituam. Cui recte dicitur: Intra in gaudium domini tui, quia cum tantis, et pro tantis mercedem accipiet, quantos bene vivendo, bene docendo, lucratus est. In quibus verbis intelligimus, quia illi majorem mercedem sunt a Domditionem vel doctrinam spiritualiter invigilant. Quod alibi Dominus apertius declarat, cum dicen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quia aliꝰ artẽ legendi. aliꝰca
candi talentum accepit.aliis hoc quoddidi¬
cit studeat erogare: Nec solum ineccłiasticis
ministeriis. s etiã sũt tales in hoc popło. qͥ
diũsas hñt artes. quibꝰ uictitant. Alii cem̃ta¬
rii. alii lignarii. alii fabri. alii sutores. & u¬
nicuiq ars qua pascitur. ꝓtalenti commen.¬
datione reputabit᷑. Et si in hoc quod scit &
alios instruit. mercedẽ infutura recipiet.
Qualit̃ aut̃ huiꝰ modi talentũ. quod accep̃¬
lio cum ait. Gratis accepistis gratis date.
nẽ. quã is qui unũ talentũ int̾ra abscondit
audiuit a dño. Serue male & piger. quare
ñ dedist pecuniã meã nũ mulariis. & egoue¬
niens recepissẽ utiq quod meũ ẽ cũ usura
implebit᷑ illud quod subdit᷑. T̃ollite ab eo
talentum ce date illi qui habet decẽ talen¬
ta. Qm̃ quecũq fine caritate oꝑatꝰ ẽbona
inconspectu d̾i ñ sunt. qͣmuis bona corã ho¬
minib uideantur. T̃anto enĩ quisq ampb¬

Expanded text:
 quia alius artem legendi, alius ccandi, talentum accepit, aliis hoc quod didicit, studeat erogare. Non solum in ecclesiasticis ministeriis, sed etiam sunt tales in hoc populo, qui diversas artes habent quibus victitant, alii caementarii, alii lignarii, alii fabri, alii sectores: et unicuique ars qua pascitur, pro talenti commendatione reputabitur; et si in hoc quod scit, alios instruit, mercedem in futuro recipiet. Qualiter autem hujusmodi talentum quod accepdit cum ait: Gratis accepistis, gratis date .nem quam is qui talentum unum in terra abscondit, a Domino audivit: Serve male et piger, quare non dedisti pecuniam meam nummulariis, et ego veniens, recepissem utique quod meum est, cum usura? Et implebitur quod sequitur: Tollite ab eo talentum, et date illi qui habet decem talenta, quia quaecunque sine charitate operatus est, bona in conspectu Dei non sunt, quamvis bona coram hominibus videantur. Tanto enim quisque ampl
Abbreviated transcription (Latin):
accepto in sompnis neredirent adherodẽ
ꝑ aliam uiam reuersi sunt in regionẽ suã.
Ne suam crudelitatem herodes callide in
pͥuerum implere posset. eiusinsidia s pre¬
uenit angłs monens magos in sompnis
ne redirent adherodem. Sed imitabile
nobis exemplũ magiinsuis actibus reliquert̃.
cum ꝑaliam iuã in regionem suã redieruire
Regio .ii. nra propria. paradisus ẽ. Quia adhoc
conditi fumus. ut si prius homo non peccaᷤ¬
set.sine morte corꝑis paradisi gaudiis frue¬
remur. Quia dͦ abilla ꝑ peccatum cecidimus.
necesse ẽ. ut ꝑ penitentiã quasi ꝑaliam ui¬
am ad eam redeamus. Vt quia cecidimus
suꝑbiendo. in obediendo: uetita gustando
ꝑaliam uiam ad eam redeamus.idest hu¬
miliando nos met ipsos obediendo nonso¬
lum abillicitis. sed etiam alicitis abstinen¬
do. Quod ipse prestare dignetur. qui uiuit

Expanded text:
accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. » Ne suam crudelitatem Herodes callide in puerum implere posset, ejus insidias praevenit angelus, monens magos in somnis ne redirent ad Herodem. Sed imitabile nobis exemplum magi in suis actibus reliquerunt, cum per aliam viam in regionem suam reversi fuerunt. Regio enim nostra propria paradisus est, quia ad hoc conditi fuimus, ut si primus homo non peccasset, sine morte corporis paradisi gaudiis frueremur. Qui ergo ab illa per peccatum cecidimus, necesse est ut per poenitentiam quasi per aliam viam ad eam redeamus, ut qui cecidimus superbiendo, inobediendo, vetita gustando, per aliam viam ad eam redeamus, id est humiliando nosmetipsos, obediendo, et non solum ab illicitis, sed etiam a licitis abstinendo, quod ipse praestare dignetur, qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
nificat scõrum. Paurum ntor eloquii designa¬
tur salomone dicente. Thesaurus desiderabi¬
lis requiescit more sapientis. ꝑ thus quod insa¬
crifitio d̾i offertur. oratio munda cum compun¬
ctione cordis. ꝑ mirram qua mortuorum cor¬
pora condiuntur. uitiorum mortificatio expͥ¬
mitur. Nos gͥ totiens regi nr̃o munera offerimꝰ.
quotiens secretum precordiorum nr̃orum in
eiuslaudibus occupamus sicut ꝑ psalmistã
dicitur. In me sunt d̾s uota tua quȩ reddam
laudationes tibi. Aꝑtis autem thesauris. aur̃
ei offerimus. cumomne quod digne sapimus
x loquimur. in eius gr̃a reputamus. Quasi
thus offerimus. cum moratione nr̃a cor con¬
trictum &e sp̃m humiliatũ exhibemꝰ dicentes
cum psalmista. Dirigatur oratio mea. sicut
incensum in conspectutuo. Quasi mirram
offerimus cum ꝓ eius amore carnis nr̃e de¬
sideria mortificamur. implentes illud quod
ait apłs. Mortificate menbra ur̃a que sunt
ditiam. auaritiã. & hissimilia. Ot responso

Expanded text:
m nitor eloquii designatur, Salomone dicente: « Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis ; » per thus quod in sacrificio Dei offertur, oratio munda cum compunctione cordis; per myrrham, qua mortuorum corpora condiuntur, vitiorum mortificatio exprimitur. Nos igitur toties regi nostro munera offerimus quoties secretum praecordiorum nostrorum in ejus laudibus occupamus, sicut per Psalmistam dicitur: « In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationes tibi . » Apertis autem thesauris aurum ei offerimus, cum omne quod digne sapimus et loquimur, in ejus gratia reputamus. Quasi thus offerimus, cum in oratione nostra cor contritum et spiritum humiliatum exhibemus, dicentes cum Psalmista: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Quasi myrrham offerimus, cum pro ejus amore carnis nostrae desideria mortificamus, implentes illud quod ait Apostolus: « Mortificate membra vestra quae sunt  Et responso
Abbreviated transcription (Latin):
se at huanto quisq de miaiorio peccati ꝑpeni
nitentiam fuerit liberatus. tanto gratiosiorlibe¬
ratoris miscłia cognoscatur. Unde bene dicit᷑.
Et omnisplebs ut uidit.: dedit laudem deo. Qͦ
enim quisq in gradii ẽ. altior. et incrimine gra¬
uior. Quanto autem degrauioribꝰ peccatis ad eo
fuerit lib̾atus. & de profundiorib tenebris eru¬
tus. tanto gloriosius domini miscdđia p̃dicatur¬

Expanded text:
 ut quanto quisque de majoribus peccatis per poenitentiam fuerit liberatus, tanto gratior liberatoris misericordia cognoscitur. Unde bene dicitur: « Et omnis plebs ut vidit, dedit laudem Deo. » Quo enim quisque in gradu est altior, eo et in crimine gravior: quanto autem de gravioribus peccatis a Deo fuerit liberatus, et de profundioribus tenebris erutus, tanto gloriosius Domini misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
tractantem inuinculis religaulerat uuit snt¬
ficere. eo quod audita eius morte gauisus nun¬
tiaretur. Iam uero tantis malis obsessus & quia
lerare cupiebat Unde quadam die cum rese¬
disset. ussit sibi dare pomum.⁊ ad eius purga¬
tionem gladium. Cumq suꝑ sinistram rẽcu¬
buisset. ictum ferientis in seipsũ libũ. seq ꝓpͥa
unus examicis. qui uicinior astabat. achiabus
nomine. manum cum gladio retraxsisset. Ta¬
lem herodes habuit finem. qui propter salua¬
toris odium. multum sanguinem fuderat inno¬

Expanded text:
tractantem vinculis religaverat, jussit interficere, eo quod audita ejus morte gavisus nuntiaretur. Jam vero tantis malis obsessus, et quia lerare cupiebat. Unde quadam die cum resedisset, jussit sibi dari pomum, et ad ejus purgationem gladium. Cumque super sinistram recubuisset, ictum ferientis in seipsum libravit, seque punus ex amicis qui vicinior astabat, Achiab nomine, manum cum gladio retraxisset. Talem igitur Herodes habuit finem, qui propter Salvatoris odium, multum sanguinem fuderat inno
Abbreviated transcription (Latin):
on sedimiti optaret. manifestat adiungẽs
Qiia uiderunt oculi mei salutare tuum. Sa¬
lutare dei iħs ẽ Namubicumꝙ apud nos sal¬
uator. siue salutaris legitur. in hebteo iħs ha¬
betur. Quod uero subditur. quod parastiante
faciem omnium populorum. M amfestum ẽ
quia salutare dei. idest xp̃m omnespopuli
incarne uidere non potuerunt. quia tantũmͦ
iniudea ꝑ semet ipsum predicauit. Sedanteᷤ
fatiem omnium populoꝵ prepatatum dicit᷑.
quia ꝑ predicationem apłorum. Ad notitiam
ꝑuenit omnium popłoꝵ. sicut scͥptum ẽ. in
euuangelio. Illi autem profecti predicauerẽ
ubiq impleta prophetia quȩ dicit. In om¬
nem tetram exiuit sonus eorum. ce infines
orbis terre uerba eorum. Et iterum. Non st̃
loquele neq sermones. quorum ñ audiant᷑
uoces eorum. Siue aliter ante fatiem omt¬
um popilorum salutare dei paratum dicit᷑
quiaso⁊ Intuditio omnibus apparebit. non
sblum iustis sed etiam in iustis sicut scͥptũ ẽ

Expanded text:
on dimitti se optaret manifestat, adjungens: « Quia viderunt oculi mei salutare tuum. » Salutare Dei Jesu est; nam ubicunque apud nos salvator sive salutaris legitur, in Hebraeo Jesus habetur. Quod vero subditur: « Quod parasti ante faciem omnium populorum. » Manifestum est quia salutare Dei, id est Christum, omnes populi in carne videre non potuerunt, quia tantummodo in Judaea per semetipsum praedicavit; sed ante faciem omnium populorum praeparatum dicitur, quod per praedicationem apostolorum ad notitiam pervenit omnium populorum, sicut scriptum est in Evangelio: « Illi autem profecti praedicaverunt ubique , » impleta prophetia, quae dicit: « In omnem terram exivit sonus eorum et in fines orbis terrae verba eorum . » Et iterum: « Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. » Sive aliter ante faciem omnium populorum salutare Dei paratum dicitur, quia in judicio omnibus apparebit, non solum justis, sed etiam injustis, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
umbre mortis lux orra ẽ eis. U nde ipse in euuã¬
gelio ait. Ego sum lux mundi. Qui sequitur
me non ambulat intenebris. sedhabebit lum̃
uite. Gloria quoq isrłi fuit salutare dĩ. quia
illis qui ex israel credere in eum uoluerunt:
magna gła facta ẽ. qnͣdo ex eorum stytpe deifi¬
lius carnem assumere dignatus ẽ. qui ce intereos
docuit & sins miraculis eos sacrauit. Sed quia
rari ex iudeis. & multi ex gentibus i eum cre¬
dituri erant. ante głam ifrł reuelationem gen¬
tium premisit. quod etiam ꝑsalmista fecisse
legitur. Quicum domini aduentum in earne
propbasset dicens. notum fecit dñs salutare
sutm. in conspectu gentium reuelauit iustitiã

Expanded text:
e in Evangelio dicit: « Ego sum lux mundi, qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. » Gloria quoque Israeli salutare Dei fuit, qui aliis, qui ex Israel credere in eum voluerunt; magna gloria facta est, quando ex eorum stirpe Dei Filius carnem assumere dignatus est, quia inter eos docuit, et suis miraculis eos sacravit: sed quia rari ex Judaeis, et multi ex gentibus in eum credituri erant, ante gloriam Israel, revelationem gentium praemisit. Quod etiam Psalmista fecisse legitur, qui cum Domini adventum in carne prophetasset, dicens: « Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut non ninquam
exordia subsequentis
facilius intelligantur
ex consideratione pre¬
cedentis. Quod in hac
lectione facile aduer¬
timus. si illtus superiora parumꝑ attendimus.
Supra enim retulit euuangelica lectio: quia
eur magas ib onente iorosolimis uementoche

Expanded text:
nquam exordia subsequentis, facilius intelligantur ex consideratione praecedentis, quod in hac lectione facile advertimus, si illius superiora parumper attendimus. Supra enim retulit evangelica lectio, quia cum magos ab Oriente Hierosolyma veniente
Abbreviated transcription (Latin):
incomiune dominum precarentur. Quodcũ
libentissime ab omnibus factum eẽt. die t̃tia ex¬
pleti ieiunii. tanta domini gratia. scđm sui no¬
minis congruam int̾pretationem dicitur reple¬
tus. ut usq ad contem plandam diuinitatiõ
substantie naturam. ultra omnes homines ra¬
perentur. & regem in decore suo cernens. deipso
purissimo fonte diumitatis hauriret quod nob
sitientibꝰ propinaret. Et sic ꝑ totum euuangelii¬
sui textum pauca dehumanis actibus saluato¬
risinserens. sufficienter ex diuinitate scͥpta re¬
liquit. Vnde bene incena suꝑ pectus domini
recubuisse dicitur. quia in pectore iħu sunt õs
thesauri sapientie ae scientie ab sconditi. Inde
gustans quam suauis ẽ. dominus nobisesurien¬
negaũ. Ac sidiceret. Non sum ego sponsus. s ami¬
cussponsi. Hec in bethania facta sunt transior¬
danen. ubi erat iohannes baptizans Bethanias
duaseẽ legimus. E st autem bethania in latere

Expanded text:
in commune Dominum precarentur. Quod cum in commune Dominum precarentur. Quod cum libentissime ab omnibus factum esset, die tertia expleti jejunii tanta Domini gratia, secundum sui nominis congruam interpretationem, dicitur repletus, et usque ad contemplandam divinitatis naturam substantiae ultra omnes homines raperetur, et regem in decore suo cernens, de ipso purissimo fonte divinitatis hauriret quod nobis sitientibus propinaret, et sic per totum sui Evangelii textum pauca de humanis actibus Salvatoris inserens, sufficienter ex divinitate scripta reliquit. Unde bene in coena super pectus Domini recubuisse dicitur. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, inde gustans quam suavis est Dominus, nobis esuriennegavit. Ac si diceret: Non sum ego sponsus, sed amicus sponsi. « Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. » Bethanias duas esse legimus: est namque Bethania in latere
Abbreviated transcription (Latin):
gelitandi constantiam in pathmos insula exi¬
lio eẽt relegatꝰ. irruperunt heretici in eccłiam
marchion ch etintus ce ebion ce alii filii diã¬
boli. quos tpse in epła sua antixp̃os apellati qͥ
eam diu̾sis dogmatibus scind̃e conati sunt.
dicentes xp̃m ante maniam ñ fuisse. Postea
uero cum ꝑmittente piissimo rege nerua: regres¬
sus de exilio epheso moraretur rogatus tradit᷑
ab uniuersis asie episcopis & presbiteris. ut qr iã
ĩ tbꝰ euuangłistaꝵ libris ut diximus tempora¬
lem domini natiuitatem pleniter habebant
expositam. eis dediuinitate sermonẽ faceret
& ad memoriam futurorum scriptum relitiq̃¬
ret. Qt iudelicet post eius recessionem de mun¬
do haberent fideles. unde fidem suam munirẽt.
de hereticorum falsa dogmata destruerent. Qo
pͥmum se negauit facturum. S illis in prece
ꝑseuerantibus. nonalit̾ facere hoc acquieuit.
nisi prius triduano ieiumo premisso. omnes

Expanded text:
gelizandi constantiam, in Patmos insulam exsigelizandi constantiam, in Patmos insulam exsilio esset relegatus eruperunt haeretici in Ecclesiam, Marcion, Cerinthus, et Ebion, et alii filii diaboli, quos ipse in epistola sua Antichristos appellat, qui eam diversis dogmatibus scindere conati sunt, dicentes Christum ante Mariam non fuisse. Postea vero cum, permittente piissimo rege Nerva, regressus de exsilio Ephesi moraretur, rogatus traditur ab universis episcopis et presbyteris, ut quia jam in tribus evangelistarum libris, ut diximus, temporalem Domini nativitatem pleniter habebant expositam, eis de divinitate sermonem faceret, et ad memoriam futurorum scriptum relinqueret, ut scilicet post ejus recessionem de mundo, haberent fideles unde suam munirent et haereticorum falsa dogmata destruerent. Quod primum se negavit facturum, sed illis in prece perseverantibus, non aliter hoc facere acquievit, nisi prius triduano jejunio omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ominicenatiuita¬
tis diem. qua tem¬
poraliter natusẽ.
annua reuolutio¬
ne recolentes. libet
oculos mentis ad
contemplandam
naturam diuinitatis conuertere. Et quia in
tribus euuangelistarum dictis. mathei scilicet
marci a& luce. modus humane natiuitatis des¬
cͥbitur. ad consubstantialem dei patris substã¬
tiam. oportet beati iohannis eiuangeliste di¬
cta considerare. Decuuis euuangelio locutur
breuiter quidem. sed rationabiliter commemo¬
randum iudetur. quare tam domini dilectus
discipulus in ordine euuangelistarũ ponat᷑¬
uI
excremus. Quia enim suum euuangelium sc̃p¬
sit nouissimis. deo uite ponitur ultimus. Iam.
uero tria euuangelia scͥpta erant. atꝙ in uniũ¬
sumorbem diuulgata. ꝑ matheum quidem in
uidea ꝑ mareum uero. elucam ingentibus. Ipse
me annos euuangelium suum. absq ullo amini¬
iiculo scͥbendi masie partibus predicauit. Sed
pꝰquã a domiciano impiissimo cesare accrude¬
lissimo tyranno ꝓpter insuperabilem euuan¬

Expanded text:
ominicae nativitatis diem, qua temporaliter natus est, annua revolutione colentes, libet oculos mentis ad contemplandam naturam Divinitatis convertere; et quia in tribus evangelistarum dictis, Matthaei scilicet, Marci et Lucae, modus humanae nativitatis describitur, ad consubstantialem Dei Patris essentiam, oportet beati Joannis evangelistae dicta considerare. De cujus Evangelio locuturi, breviter quidem, sed rationabiliter commemorandum videtur, quare tam Domini dilectus discipulus, in ordine prophetarum ponatur extremus. Quia enim suum Evangelium scripsit novissimus, ideo jure ponitur ultimus: jam vero tria Evangelia scripta erant atque in universum orbem divulgata. Per Matthaeum quippe in Judaea, per Marcum vero et Lucam in gentibus. Ipse me annos Evangelium suum, absque ullo adminiculo scribendi, Asiae partibus praedicavit; sed postquam a Domitiano, impiissimo Caesare ac crudelissimo tyranno, propter insuperabilem evan
Abbreviated transcription (Latin):
missionem
liberi arbi¬
trii nullũ
bonum a
nobis ipsis
nos habere
posse. non so¬
lum adoran¬
dum deuotis¬
simos. s etiam instantissimos hortat᷑ &e ad monet.
ut quod minus nature possibilitas in nobis ht.
orando ab illo impetret᷑ qui ait. Sine me nicħ
ꝓotestis facere. Nam cum in oratione incumbe¬
ret ut supra euuangelicus sermo retulit.acces¬
serunt ad eum discipuli eius. & rogauerunt eũ
dicentes. Dñe. doce nos orare. sic̃ ioħs docuit diᷤ¬

Expanded text:
missionem liberi arbitrii, nullum bonum a nobismetipsis nos habere posse, non solum ad orandum devotissimos, sed etiam instantissimos hortatur et admonet, ut quod minus natura possibilitatis in nobis habet, orando ab illo impetretur qui ait: « Sine me nihil potestis facere . » Nam cum in oratione incumberet, ut supra evangelicus sermo retulit, accesserunt ad eum discipuli ejus, et interrogaverunt eum, dicentes : « Domine, doce nos orare, sicut Jo
Abbreviated transcription (Latin):
mexordio mun¬
dane creationis
ad se cognoscen¬
dum. seq ꝑpetu¬
alit̾ laudandum
duas rationales
creaturas. angłi-¬
drram. A mice &e uicine suꝑ neciuitatis uir¬
tutes sunt angłorum. scibicet sp̃c. qui ab eiꝰ
ueluntate nunquã discuidant. nec ab illius
iisione aliquo interuallotꝑis seꝑant᷑. Gong̃¬
tulabantur namq angeli ininuentioneoris
cedragie. qndo mimerũ suũ. qut̃ ꝑ apostatã
angłm umitiatũ uiderunt. ꝑ recuꝑationẽ¬

Expanded text:
exordio mundanae formationis, ad se cognoscendum, seque perpetualiter laudandum, duas rationabiles creaturas, angderam. » Amicae et vicinae, supernae civitatis virtutes sunt et angelorum scilicet spiritus, qui ab ejus voluntate nunquam discordant, nec ab illius visione aliquo intervallo temporis separantur. Congratulabuntur namque angeli in inventione ovis et drachmae, quando numerum suum, quem per apostatam angelum imminutum viderunt, per recuperatione
Abbreviated transcription (Latin):
tes qm̃ heretici in prauis u̾bis bona ostendt᷑.
ce pungunt. Tales ergo lupis rapacib com¬
parantur. quia cum ext̾ius lingua blandiãt᷑.
int̾ius animo seuiunt. Quia sic̃ lupꝰ gregẽ dis¬
ꝑgit. dilaniat atq dilacerat. ita qͦ heretici
ueneno sum animũ habentes. mentes simpli¬
quos mocculto deciꝑe ñ possunt. publice mse¬
cuntur. Et iõ se bonos eẽ simulant. ut simpli¬
cium animos ad suam heresim raꝑe possint.
uel certe eorum substantias quasi bom magi¬
stri acciꝑe. Quod paulus apłs in epła sua scbit¬

Expanded text:
tes, quoniam haeretici in primis verbis bona ostendunt,tes, quoniam haeretici in primis verbis bona ostendunt,t, unde et pungunt. Tales ergo lupis rapacibus comparantur, quia cum exterius lingua blandiantur, interius animo saeviunt. Quia sicut lupus gregem dispergit, dilaniat atque dilacerat, ita et haeretici venenosum animum habentes, mentes simpliquos in occulto decipere non possunt, publice insequuntur. Et ideo se bonos esse simulant, ut simplicium animos ad suam haeresim rapere possint, vel certe eorum substantias quasi boni magistri accipere. Quod Paulus apostolus in Epistola s
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionis eorũ. prius ostendere uoluit. ut¬
tanto facilius caueri possint. quanto manife-¬
stius cognosei. Ait enim. Attendite a falsis pro¬
tralit̾ de hereticis intelligendum ẽ. qui faisiꝑ
phete sunt. dumde substantia diuinitatis. &
humanitatis multa mentiunt᷑. scͥpturas sacs
que diuinitus inspirate sunt ad suũ sensũ
ꝑtrabere cupientes. Ut enĩ simplitium fr̃m
corda facilius decipere posfint. quasi ouium
uestimentis se induunt. dum catholicorum
patrum sententias sue doctrine int̾serunt. Sci¬
unt enĩ. quia si semꝑ mala dicerent. citius cog¬
uiti cau̾ent᷑. Et iõ bona miscent mał. ut dum li¬
benter auditur. id quoduerumẽ. non faciledis¬
cernatur hoc quod falsum ẽ. morẽ ueneficorũ
seruantes. qui dum cuilibet uenenũ porrig̾e
uolunt. ora calicis melle liniunt. Ut dumgu¬
statur id quod dulce ẽ. absq retractatione ꝑ¬
ueniatur ad id quod mortiferum ẽ. Ad simili¬
tudinem scorpionum aculeos in caudis gestã¬

Expanded text:
ationis eorum prius ostendere voluit, uttanto facilius caveri possint, quanto manifestius cognosci. Ait enim: « Attendite a falsis procialiter de haereticis intelligendum est, qui falsi prophetae sunt, dum de substantia divinitatis et humanitatis multa mentiuntur, Scripturas sacras, quae divinitus inspiratae sunt, ad suum sensum pertrahere cupientes. Ut enim simplicium fratrum corda facilius decipere possint, quasi ovium vestimentis se induunt, dum catholicorum Patrum sententias suae doctrinae interserunt. Sciunt enim quia si semper mala dicerent, citius cogniti caverentur. Et ideo bona malis miscent, ut dum libenter auditur id quod verum est, non facile discernatur hoc quod falsum est: morem veneficorum servantes, qui dum cuilibet venenum porrigere volunt, ora calicis melle liniunt, ut dum gustatur id quod dulce est, absque retractione perveniatur ad id quod mortiferum est: ad similitudinem scorpionum aculeos in caudis gestan
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dicebat. Scio quia post discessum meum
parcentes gregi. Et ex uobis ipsis consurgent
uiri iniqui loquentes mendatium. ut abdu
to uos sicut oues in mediolupoꝵ. Estote ergo
prudentes sicut serpentes. & simplices sic̃
columbe. Monet gͦ dñs tales lupos cauere.
quia sicut doctissimi &e catholici uiri hereti¬
cis resistere debent. sic ab eorum consortio sim¬
plices declinare. Nedum eorum doctrina au.¬
ditur. mentes audientium commaculent᷑.¬

Expanded text:
 ego scio quia post discessionem meam parcentes gregi, et ex uobis ipsis exsurgent uto vos sicut oves in medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Monet ergo Dominus tales lupos cavere, quia sicut doctissimi viri et catholici haereticis resistere debent, sic ab eorum consortio simplices declinare, ne, dum eorum doctrina auditur, mentes audientium commaculent
Abbreviated transcription (Latin):
are galilee
quod ẽ tiberi¬
adis. dicitur
pro qualitate
cucumiacen¬
tium regionũ
uariis censet᷑
autemmare
galilee propt̃
adiacentem patriam. uel ꝓuintiã galileã.
Dicitur mare tyberiadis ꝓpt̃ tyberiadem
ciuitatem. que prius paneas uocata fuit.
enim ce stagnum genesareth. eo quod excͥs
pantib undis. auram generare iudeaturꝰ
dicitur &e lacus cinereth propt̃ ciuitatem.
cinereth adiacentem⁊⁊ propt̾ oportunitatẽ
portus. mare aspaltũ a quibusdam nomina¬
tur. Extenditur enim in longitudinẽ cẽtũ
quadragnita stadia. in lati tudinẽ qua¬
draginta. Nec propterea mare uocatum ẽ¬

Expanded text:
are Galilaeae, quod et Tiberiadis dicitur, pro qualitate circumjacentium regionum variis censetur autem mare Galilaeae, propter adjacentem patriam, vel provinciam Galilaeam. Dicitur autem mare Tiberiadis, propter Tiberiadem civitatem, quae prius Paneas vocata fuit, etiam et stagnum Genesareth, eo quod ex se crispantibus undis auram generare videatur. Dicitur et lacus Cennereth, propter civitatem Cennereth adjacentem, et propter opportunitatem portus. Mare quoque Asphaltum a quibusdam nominatur. Extenditur enim in longitudine centum quadraginta stadia, in latitudine quadraginta. Nec propterea mare vocatum e
Abbreviated transcription (Latin):
uerispignientarii. Uu iterum uoce sponsi dicit᷑.
Ego flos campi & lilium conuallium. Et quia
eccłia de psentis uitę amore. ad celeste desid̾ium
transit. ite etiam nadarech galilee dicitur. que
trans inigratio interpretat᷑. Quod autem subdit
inseptuagita int̾ptetibus ñ habetur. Non nul
ubi scͥptum ẽ. Exiet uirga de radice iesse. ce flos
de radice eius ascendet. Nos antem dicimis. qi
si firum de scͥpturis posuisset euuangelista testi¬
cant. quia sc̃m euni ptedicant. Ipse ẽ. enim de qͦ
ꝑdamelem dicitur. Cum uenerit sc̃s sc̃orum ces¬
sabit unctio ur̃a. Et dauid. Nondabis sc̃m tuũ
uidere corruptionem. Et iterum. Scitote. quoniã
mitificauit dñs sc̃m suum. &e dñs exaudint eũ¬

Expanded text:
veris pigmentarii ? Cui iterum voce sponsi dicitur: veris pigmentarii ? Cui iterum voce sponsi dicitur: Ego flos campi, et lilium convallium . Et quia Ecclesia de praesentis vitae amore ad coeleste desiderium transit, recte Nazareth Galilaeae dicitur, qutransmigratio interpretatur. Quod autem subdidiin Septuaginta interpretibus non habetur. Nonnulliubi scriptum est: « Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . » Nos autem dicimus, quia si fixum de Scripturis posuisset Evangelista testicant, quia secundum eum praedicant. Ipse enim est de quo per Danielem dicitur: Cum venerit Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Et David: Non dabis Sanctum tuum videre corruptionem , Et iterum: Scitote quoniam mirificavit Dominus Sanctum suum . Defuncto au
Abbreviated transcription (Latin):
ennam que galliarum ẽ urbs erilio teligatus intã
finiuit. A rchelausautem qui iuncensleo interpre¬
tatur. antrxp̃m significat. qui ad tempus in scĩs ui¬
ctoriam habebit. & quasi leo terribilis apparebit.
In illam etgo pardem qua regnabat archelaus ioseph
cum puero ire noluit. quia millã partẽ popłi u¬
sinagoga ineum creditura ẽ. ut ait apłs. Cum
plenitudo gentium intrauerit: tunc omitis
isrł salius erit. Sed quia xp̃c in eccłia manet
&e manebit audiamus ubi habitauerit. Et admo¬
nitus in sompnis. secessit in partes galileȩ. Et
uemens inquit habitauit incinitatem. queuo¬
citur nazarech. Quia enim nazarech flos. siue
uirgutum interptetatin. significat eccłiam. q̃
a florem habet inmunditie. &e uugutum uir¬
tutum. Cunis uirguti pulcͥtutinem. ammira¬
batur sponsus in canticis canticorum. dicens.
Que ẽ ista que ascendit ꝑ desertum. sic̃ uirgula
fumi. exaromatibꝰ mire & thuris. & iniuersipul¬

Expanded text:
ennam, quae Galliarum est urbs, exsilio relegatus, vitam ennam, quae Galliarum est urbs, exsilio relegatus, vitam finivit. Archelaus autem, qui vincens leo interpretatur, Antichristum significat. Qui ad tempus in sanctis victoriam habebit, et quasi leo terribilis apparebit. In illam ergo partem qua regnabat Archelaus, Joseph cum puero ire noluit, quia in illam partem populi Jusynagoga in eum creditura est, ut ait Apostolus: Cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Sed quia in Ecclesia manet et manebit, audiamus ubi habitaverit. Et admonitus in somnis, secessit in partes Galilaeae: et veniens, habitavit in civitate quae vocatur Nazareth. Quia enim Nazareth flos sive virgultum interpretatur, significat Ecclesiam, quae et florem habet munditiae et virgultum justitiae, cujus virgulti pulchritudinem admirabatur sponsus, in Canticis canticorum dicens: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pul