comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt qui eum cogmouerent de sacramento quod pip¬
riculfus diacomis et eburliardus magister pincer
in tantum cor eius emollierunt ut dicere se statim uelle
ad regis properare presencia si sibi tales obsides da¬
rentur sub quibus desua salute dubitare nrilla esset
neccessitas Quibus datis sine cũctacione apud bbar¬
marciã ad regem uenit sacramentum de fidelitate de¬
dit quos simbertus reginẽsis ep̃s de baioaria usq ca¬
risiacum ad conspectum regis adduxit sed idem dux
domu reuersus non diu in ea fide qu̾a promiserat re
mansit

Expanded text:
 qui eum commonerent de sacramento, quod Pipfictantum cor eius emollitum est, ut diceret, se statim velle ad regis properare praesentiam, si sibi tales obsides dentur, sub quibus de sua salute dubitare nulla sit necessitas. Quibus datis, sine cunctacione apud Wormaciam ad regem venit, sacramentum quod iubedit; quos Sindbertus, Reginensis episcopus de Baioaria, in Carisiaco ad conspectum regis adduxit. Sed idem dux domum reversus non diu in ea, quam promiserat, fide permansit
Abbreviated transcription (Latin):
mperator iumo mense ad ingelihem uillã
uenit ibiqz per aliquot dies placitum ha¬
buit in quo cum filus suis lothario et pippino de¬
uenit de hoc loco lothariũ filiũ suum cum magnis fr̃a¬
corum copus ad hyspanĩa direxit qui cum lugdimũ
eum de sarracenorum aduentu faceret certiorem

Expanded text:
mperator Iunio mense ad Ingilinheim villam venit ibique per aliquot dies placitum habuit; in quo cum de filiis suis Hlothario et Pippino cuperrexit; de quo loco Hlotharium filium suum cum magnis Francorum copiis ad Hispanicam marcam direxit. Qui cum Lugdunum se de Sarracenorum adventu faceret ce
Abbreviated transcription (Latin):
Erno tempore Redeunte medio fere marcio
rex karolus aquis graui digressus litus
occean gallici perlustrauit et in Ip̃o mari quod tune¬
piratĩs normanics erat infestum classem instituit
presidia disposuit pascha in centulo apud sanctum
richariũ in pontino celebrauit inde Iterum per litus

Expanded text:
erna temperie medio fere Martio rex Aquisgrani digressus litus oceanpiratis infestum erat, classem instituit presidiaque disposuit. Pascha in Centulo apud sanctum Ricarium celebravit. Indeque iterum per litus
Abbreviated transcription (Latin):
prggeretur sollenmꝰ legendi et psallendi disciplmame
correxit perpendens̃ et em̃ Iterum gallos aromaniẽ
incantando discrepare metenses uero Iola nature leuita¬
te paululum quid dissonare per cantores rur sus ab
adriano papa aroma directos dissonanciam cantu
correxit religionem xpianam qua ab infancia sua
hbutus fuerat sanctissime cum sũma pietate coluit

Expanded text:
intentus, legendi et psallendi disciplinam diligenter correxit . Perpendens enim, iterum Gallos a Romanis in cantando discrepare, Mettenses vero sola naturae levitate paululum quid dissonare, per cantores rursum sibi ab Adriano papa a Roma directos dissonantiam cantus s. Religionem christianam, qua ab infantia fuerat inbutus, sanctissime et cum summa pietate coluit
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis suis non multo interuallo apatre castra fixit
ĩbiqz quatuor diebus legatis intturrentibus mo¬
ratum est quarta sane nocte lotharius cum suie oͣi
bus referre pedem in posteriora cepit contra qñe
pater compendioso itniere obambulabat usquequo
peruentum est ad fluuũ ligerim propter castrũ
blesense quocirca fluuiꝰ ligerie influit quo positis
huicinde castris occuxrit ẽtiam pat̾ pippinus filius
cum quato potuit apparatu militari infractis ex¬
go uiribus lotharius supplex ad patrem uenit quẽ
ille cohercitum uerbis et obligatum tam ipsim
ꝙͣ proceres eius quibus uoluit sacranientis in
ytaliam remisit oppilatie angustus itiuerũ quo
utaliam transmitũt ne quis transire posset sine
licencia custodiencium quibus peractis aurelianꝰ

Expanded text:
ceptis suis, non multo intervallo a patre castra fixit; ceptis suis, non multo intervallo a patre castra fixit; ibique quattuor diebus legatis intercurrentibus moratum enibus referre pedem ad posteriora coepit. Contra quem pater compendioso itiperventum est ad fluvium Ligerim propter castrum Blesense, quo Ciza fluvius Ligeri confluit. Quo positis hinc inde castris, occurrit etiam patri Pippinus filius cum quanto potuit apparatu militari. Infractus ergo viribus, Hlotharius supplex ad patrem venit; quem ille cohercitum verbis, et obligatum tam ipsum quam proceres eius quibus voluit sacramentis, in Italiam remisit, oppilatis angustiis itinerum que Italiam transmittunt, ne quis transire posset sine licentia custodientium. Quibus peractis, Aurelianis
Abbreviated transcription (Latin):
uastate thesauri depredati uel cõmimes sũt direpte
copie ad ultimũ uero anitas uoraci depasta est
nicendio preter uña basilicam paruͣa que scupen¬
consecrata deo in honore beati georgii martiris
ne tamen lotharii uolinitas fuit ut cinitas succen¬
derctur./ acclamatione porro militari post caꝑtam
urbem gotselinus idemqz saliua comes necño et
madalemus uassallus domicus capite plexi sũt
sed et gerberga filia quondã comitis mullelm
geruntur imperator cum filio suo ludonico singonũ
anitatem aduenerat in qua urbe huiscemodi susce¬
pit mĩciuz qui eum ualde reddidit mestum Et lochariꝰ
quidem eius filius acabilone iter suscepit ad augu¬
studunũ inde ad aurelianam peruenit urbem deiide
in pagum cenomanicum in uillam cuuis uocabu¬
lum est mantualis deuenit det imperator cum suis
maxĩs q copus simul et ludonico filio cum pro¬
sequitur quo audito filius ciue lotharius iamq re¬

Expanded text:
vastate, thesauri depraedati vel communes sunt direptae vastate, thesauri depraedati vel communes sunt direptae copię, ad ultimum vero civitas voraci depasta est incendio, praeter unam basilicam parvam, quae stupenconsecrata Deo in honore beati Georgii martyris. Nec tamen Hlotharii voluntas fuit, ut civitas succenderetur. Adclamatione porro militari post captam urbem Gotselmus comes itemque Sanila comes necnon et Madalelmus vasallus dominicus capite plexi sunt, sed et Gerberga filia quondam Uuillelmi  LIII.Que dum geruntur, imperator cum filio Hludouuico Lingonum civitatem advenerat, in qua urbe huiuscemodi suscepit nuntium, qui eum valde reddidit mestum. Et Hlotharius quidem eius filius a Cauillono iter suscepit ad Augustidunum, indeque Aurelianam pervenit ad urbem, deinde in pagum Cenomannicum in villam, cuius vocabulum est Matualis, devenit. At imperator cum suis maximisque copiis simul et Hludouuico filio eum prosequitur. Quo audito, filius eius Hlotharius, iamque re
Abbreviated transcription (Latin):
deretur neqz ad lothariũ se uĩgere ualerent uerentes
ne aut sibi consistentibus ĩmperator superueniret aut
certe ad suos properãtibus in itiuere obuiaret ad
lothariu ꝙ totius mectunt ut sibi subpeditaretur
quos tanti discrim̃s circũualaxet metus qui auditi
eorum periculo et rebus gestis eis deliberauit succur¬
rere. qua tempestate m̃erainis comes cum pluri
socriẽ castrum cabilonu utrũq cõmiquit ut si quid¬
ab aduersariũ partium scudiosis aliquid moliretur
nom sibi suisq foret receptatulo atq mmuiniciomi
quod tum comꝑtum lothario foret inpromsus.
illuc aduenire disposuit ꝙ tamen facere nequiuit ad¬
uenit tamen et oppidum cixtimdedit que in circuitu
cinitatisꝰ exant nicendio concremant pugnatum
est acriter diebus quinqz et tandem ad deditionem
pͥmũ urbs recepta qt post aũt uersa uece crudeliũ
more uictorum primo quid̃ direptionibus ecilesie

Expanded text:
deretur neque ad Hlotharium se iungere valerent, verentes deretur neque ad Hlotharium se iungere valerent, verentes ne aut ibi consistentibus imperator superveniret aut certe ad suos properantibus in itinere obviaret, ad Hlotharium quantotius mittunt, ut sibi subpeditaretur, quos tanti discriminis circumvallaret metus. Qui audito eorum periculo et rebus gestis, eis deliberavit succurrere. Qua tempestate Vuerinus comes cum plurimis sotiis castrum Cauillonum utcumque communivit, ut si ab adversarum partium studiosis aliquid moliretur novi, sibi suisque foret receptaculo atque munitioni. Quod cum compertum Hlothario foret, inprovisus illuc advenire disposuit, quod tamen facere nequivit. Advenit tamen et oppidum circumdedit; que in circuitu civitatis erant, incendio conflagrata sunt. Pugnatum est acriter diebus quinque, et tandem ad deditionem primum urbs recepta est; post autem versa vice crudelium more victorum primo quidem direptionibus ecclesię
Abbreviated transcription (Latin):
intatem pasche cum solita deuotione celebrauit post
cuius sollamtatem per ardemĩa ueriatiomi sese excer
dit sane recedente lothario apatre et in partes pre¬
dictas abeũte remanserant in neustrie partibus
lambertus comes et mantfridus ceteria ꝙ̃plurimi
qui easdem partes propria ui tenere intebantur
qua rem ege ferentes odo comes et alui multi ĩpe¬
ratoriẽ parsibus fauentes contra eos arma cor¬
ripm̃t eosqz pellere illis̃ intebantur locis aut cer¬
te cum eis congredi que res cum seguiie ꝙͣ de¬
cuit adminstraretur et munuis cauto cir̃auispiceret᷑
nõ mininiã eis intulit calamitatem Dum cm̃ insꝑato
illis hostes superuenirent illi cuuĩt minori ꝙ̃ res po¬
stulabat cautela uterentur insistentibus terga
hostibus idauerũt ibi qr et ip̃e odo cum sinẽ int̾rt
guillo plurmus qz alus cetert salutem in fuge fub¬
sidio posuerũt/ quo negono peracto hi qui uictoria
potiti sunt cũ neq sibi consistere posse eis tutum ui¬

Expanded text:
itatem cum solita devotione peregit. Post cuius celebritatem per Arduennam venatione sese exercdit. Sane recedente filio imperatoris Hlothario a patre et in partes praedictas abeunte, remanserant in Neustrię partibus Lantbertus comes et Matfridus ceterique quamplurimi, qui easdem partes propria vi tenere nitebantur. Quam rem ęgre ferentes Odo comes et alii multi imperatoris faventes partibus , contra eos arma corripiunt eosque pellere illis nitebantur locis aut certe cum eis congredi. Que res cum segnius quam decuit administraretur et minus caute circumspiceretur, non minimam eis intulit calamitatem: Dum enim insperato illis hostes supervenerunt, illi autem minori quam res postulabat cautela uterentur, insistentibus terga hostibus nudaverunt; ibique et ipse Odo cum fratre interiit Uuillelmo plurimisque aliis, ceteri salutem in fuge subsidio posuerunt. Quo negotio peracto, hii qui victoria potiti sunt, cum neque ibi consistere posse eis tutum vi
Abbreviated transcription (Latin):
uillam regiam ubi consistens operiebatur filiũ¬
suũ pippmũ et eos qui transiatrona residekãt
sed et eos qui trans rhemi ad ludonicum filium
eius confugium fecerant sed et ipsum filium qui
ad eum ueniebat ludonicum quo consistenti medio
quadragesime tempore arridente etiam leticia sp̃i
diei et officu et ortante cantilena ecclia ac dicentes
leture Ihrlm et diem festum agite om̃s qui diligi¬
tis eru maxima multitudo fidelium suorum ĩbid
occurrit congratulans leticie cõmuni quos impe¬
rator benigne suscipiens et pro fidei integritate
gracias agens pippm̃ũ quid̃ filium in aquita¬
ma dimisit cum leticia ceteros aũt ad loca sibi con¬
grua redire letus permisit tp̃e aũt aquis graui
peruent ibiq udich angusta ab ytalia redũcẽtib¬
eam rachaldo ep̃o et bonefacio sed et karolum filium¬
suũ recepit

Expanded text:
villam regiam; ubi consistens opperiebatur filivillam regiam; ubi consistens opperiebatur filium Pippinum et eos qui trans Matronam residebant, sed et eos qui trans Hrenum ad Hludouuicum filium eius confugium fecerant, sed et ipsum filium qui ad eum veniebat Hludouuicum. Quo consistenti medio quadragesime tempore, arridente etiam letitia ipsius diei et offitii exhortante cantilena ecclesiae ac dicente: Letare Hierusalem , et diem festum agite omnes, qui diligitis eam, maxima multitudo fidelium suorum ibidem occurrit, congratulans letitiae communi. Quos imperator benigne suscipiens et pro fidei integritate gratias agens, Pippinum quidem filium in Aquitaniam cum letitia dimisit, ceteros autem ad loca sibi congrua redire letos permisit. Ipse autem Aquisgrani pervenit, ibique Iudith augustam ab Italia reducentibus Rataldo episcopo et Bonefatio, sed et Pippinum recepit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero hu qui cum imperatore remanserãt
eum ad recipiendas imperatorias horta¬
bantur insulas sed imperator ꝙ̃ ꝙͣ modo quo pre¬
dictum est ecclesie Illumĩatus cõmumone nequãꝙͣ
tamen p̃poꝑe uoluit acquiescere sentencie sed domica
que in crastinũ aduenit in ecclia sancti dionisu ep̃ali
miinsterio uoluit reconciliari et per mamis ẽp̃oꝵ
arinis consensit actingi in qua re tanta exultatio
excreuit populi ut etiam ip̃a elementa uiderentur
et iniuriam pacienti compati et reuelacio gratu¬
lari et em̃ usq ad illud tempus tanta incubue¬
rat procellarum uis pluuiarumqz uehemencia
flumimũ alneos sed in illius abbsolucione ita quod¬
modo coniurasse iusa elementa ut mox et uenti
semẽtes mitescerent et celi facies in antiquã et
multo tempore ĩnisam sereuitatem redixet impe
rator ergo ab eo loco iter cepit sed nequaꝙͣ filiũ
ꝑsequi abemitem licet multis hortantibus uoluit
inde exgo nantogilum ac post uenit carisiacum

Expanded text:
t vero hii, qui cum imperatore remanserant, eum ad recipiendas imperatorias hortabantur infulas. Sed imperator, quamquam modo quo praedictum est ecclesię eliminatus communione, nequaquam tamen praepropere voluit adquiescere sententiae, sed dominica que in crastinum advenit, in ecclesia sancti Dyonisii episcopali ministerio voluit reconciliari et per manus episcoporum armis consensit accingi. In qua re tanta exultatio excrevit populi, ut etiam ipsa elementa viderentur et iniuriam patienti compati et relevato congratulari: Etenim usque ad illud tempus tanta incubuerat procellarum vis pluviarumque vehementia, deret fluminum alveos; sed in illius absolutione ita quodammodo coniurasse visa sunt elementa, ut mox et venti sevientes mitescerent et cęli faties in antiquam et multo tempore invisam serenitatem redirent. LII. LII.Imperator ergo ab eo loco iter coepit, sed nequaquam filium persequi abeuntem licet multis hortantibus voluit. Inde ergo Nantogilum ac post venit Carisiacum
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore herioldus cum uxore et magna
est multis q imineribus ab imperatore donatus ꝑ¬
pussimus imperator ne ob tale factam negaretur ei
habitacio solis naturalis dedit ei quendam comitatum
in frisia uocatum ⁊ iustri quo se suosq si neccessitas᷑ exi¬
geret tuto recipere posset

Expanded text:
odem tempore Herioldus cum uxore et magna imisque ab imperatore donatus piissimus imperator, ne ob tale factum negaretur ei habitatio soli naturalis, dedit ei quendam comitatum in Frisia, cuius vocabulum est Hriustri, quo se suosque, si necessitas exigeret, tuto recipere posset
Abbreviated transcription (Latin):
suscepto mĩcio net in se exultanit nec morti iuimicorũ
insultauit sed pugno pectore touso lacrinus q occłis
repletis deum illis propiciũ fieri cum ingenti ge¬
mitu precatus est hoc eodem tempore britonũ impe¬
tus est motus sed tam facile conquienit ꝙͣ imperator
in eum spem posuit cui ueracissime dicitur subest ẽm̃
tibi dñe cum uolueris posse

Expanded text:
suscepto nuncio, nec in se exultavit, nec morti inimicorum suscepto nuncio, nec in se exultavit, nec morti inimicorum insultavit, sed pugno pectore tunso lacrimisque oculis oppletis, Deum illis propitium fieri cum ingenti gemitu precatus est. Hoc eodem tempore Brittonum inpetus est motus, sed tam facile conquievit, quam imperator in eum spem posuit, cui veracissime dicitur: Subest enim tibi, Domine, cum volueris, posse
Abbreviated transcription (Latin):
pulum qui lothariũ sequti suit inuaserit mirabile est
dictu/ in breui em̃ i dest abiał septembribus usque ad
missam saucti martimi hi primores eius uita exce¬
sserunt tesseolim ambiauens ep̃ũs helias carcassine
urbis ep̃us unala corberens cenobu abbas matridꝰ
hugo lambertus godefridus idemqz filuis eus go¬
defridus agnubertus comes particensis borgarĩtus
quondã prefectus uenatoribus legalibus sed et xi¬
chardus uix euasit nec post multum et ip̃e moritur
hu emm̃ erant quorum recessa dicebatur francia no¬
bilitate orbata fortitudine quasi uernis succisis ciurata
tis ostendit deus quã salubre sit quãq sobriũ obser¬
uaxe quod ex eius ore probatur procedere non glori¬
etur inquiens sapiene in sapiencia sua nec fortis in
fortitudine sua nec diues in dinicus suis sed et impe¬
ratoris anm quis uuretut digne quata habent tempe¬
rancia dinina gubernauerĩt clemencia et em̃ hoc

Expanded text:
pulum, qui Hlotharium secuti sunt, invaserit, mirabile est pulum, qui Hlotharium secuti sunt, invaserit, mirabile est dictu. In brevi enim, a kalendis septembribus usque ad missam sancti Martini, hii primores eius vita excesserunt: Iesse olim Ambianensis episcopus, Helias Trecassine urbis episcopus, Uuala Corbeiensis monasterii abbas, Matfridus, Hugo, Lantbertus, Godefridus, itemque filius eius Godefridus, Agimbertus comes Pertensis, Burgaritus quondam prefectus venatoribus regalibus; sed et Richardus vix evasit, non post multum et ipse moritur. Hii enim erant, quorum recessu dicebatur: Francia nobilitate orbata, fortitudine quasi nervis succisis evirata, tis ostendit Deus, quam salubre sit quamque sobrium observare, quod ex eius ore probatur procedere: Non glorietur, inquiens, sapiens in sapientia, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis. Sed et imperatoris animum quis miretur digne, quanta hunc temperantia divina gubernaverit clementia? Etenim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t uero adrebaldus rom̃a ut iussum sibi fue¬
rat peruenit dñm gregorium papam egro¬
tantem repperit et maxime fuuxu sangñis qui licet
sensim contuue tamen ex naribus defluebat sed tãta
alacritate ad uerba imperatoris et compassionem eiꝰ
recreatus est ut profiteretur se pene incõmoditatis
proprie oblitum ĩtaqz et missum ad se epulentissime
curauit apud se consistentem ditissime munerauit
recedentẽ mictens cum eo duos̃ ẽpõs petrum centucellen
urbis et georgium regionarium romane urbis silr̃
ep̃m lotharius porro ut audinit memoratorũ epͣorum
ad dñm imperatorem aduentum misit leone qui tum
apud illum magni loti habebatur bononĩa qui magno
intẽtato terrore ultra progredi epõs prohibuit adre¬
baldus tam̃e eplam imperatori destinatã ab eis occul¬
te suscepit et cuidam suorum sub obtentu mendici quo¬
usq alpec transiret ferendam cõmisit ac post impera¬
tori porrexit Cea tempestate ꝙ̃ta lues mortalis po¬

Expanded text:
t vero Adrebaldus Romam, ut iussum sibi fuerat, pervenit, domnum Gregorium papam egrotantem repperit et maxime fluxu sanguinis, qui licet sensim continue tamen ex naribus effluebat; sed tanta alacritate ad verba imperatoris et compassionem eius recreatus est, ut profiteretur se pene incommoditatis proprie oblitum. Itaque et missum ad se opulentissime curavit apud se consistentem, ditissime muneravit recedentem, mittens cum eo duos episcopos, Petrum Centumcellensis urbis et Georgium regionarium Romane urbis , simul episcopum. Hlotharius porro, ut audivit memoratorum episcoporum ad domnum imperatorem adventum, misit Leonem – qui tum apud illum magni loci habebatur – Bononiam, qui magno intentato terrore ultra progredi episcopos prohibuit. Adrebaldus tamen epistolam imperatori destinatam ab eis occulte suscepit et cuidam suorum sub obtentu mendici, quousque Alpes transiret, ferendam commisit ac post imperatori porrexit. Ea tempestate quanta lues mortalis po
Abbreviated transcription (Latin):
cernens clodoneus misit legatum suum nomme pateruñ
ad alaritum regem uuisigõthorum ut que pacis essent
cum eo tractaret simul etiam ut uolimitatẽ eiꝰ agnosce̾t
quo in loco auibo reges pro utriusq requi utilitatibus
Collo quuturos opporteret occurrere et alaricus iuxta anti
quum morẽ barbam clodonei tangens adopturꝰ fieret ei et
pater Legato aduementi et propter ꝙ uenerat intimanti
alaricus ⁊ex designat locum dixitqz se colloquio mĩme
defuturrum. Inquirit demũ legatus utrum cum paucis uel

Expanded text:
em Clodoveus legatum suum, nomine Paternum, ad Alaricum regem Gothorum, ut quae pacis essent cum eo tractaret, simul etiam ut voluntatem ejus agnosceret, quo in loco ambos reges sibi pro utriusque regni utilitatibus collocuturos oporteret occurrere, et Alaricus, juxta morem antiquorum, barbam Clodovei tangens, adoptivus ei fieret pater. Legato advenienti et propter quae venerat intimanti Alaricus designat locum, dicitque se colloquio non defuturum. Inquirit demum legatus utrum cum paucis an
Abbreviated transcription (Latin):
qz nr̃e rei publice conntem me destinauerant fore do¬
mus regie hoc ego mĩc cedo munere utere felix meo
primlegio quo me sponte carere profiteor Huius
domus acclamauerunt Strenuus in principatu ge¬
rendo gogo eo usque est habitus donec brimichildem
de hyspaina accersire inissus est. Ille dies mortis gogo¬
in fuit cui expedierat ex ilio mutasse sedes antiquã
oĩ belua ceudeliorem in cermabus sus locandam ane¬
heret Namq brunichildis ut prelibatum est regio
potita conugio amin regis ab eo alienans ad postrem¬
um ingulare eum fecit Aqua tantum humami san¬
guns effusum tante cedes acte potentum seu etiam
regum in francorum regno post modum fuit ut non
In merito sibillam aute multa secula de ea uaticina¬
sse sit creditum Uemet inquit brinna de partibus
hyspanie aute cuius conspectum gentes sine gentiũ
reges peribunt ipã uero culcibus equorum pexibit¬

Expanded text:
 nostrae comitem me destinaverant fore domus regiae. Hoc ego nunc tibi cedo munere. Utere felix meo privilegio, quo me sponte carere profiteor. » Hujus nem majorem domus acclamaverunt. Strenuus in gerendo principatu Gogo eo usque est habitus donec Brunichildem de Hispania arcessire est jussus. Ille dies mortis Gogoni fuit, cui expedierat exsilio mutasse sedes, antequam hanc omni bellua crudeliorem in cervicibus locandam aveheret suis. Namque Brunichildis, ut praelibatum est, regio potita conjugio, animum regis ab eo alienans, ad postremum jugulare coegit. A qua tantum humani sanguinis effusum, tantae caedes actae potentum seu etiam regum in Francorum regno sunt, ut non immerito sibyllam ante multa saecula de ea vaticinasse sit creditum. « Veniet, ait, Bruna de partibus Hispaniae, ante cujus conspectum gentes, sive gentium reges, peribunt. Ipsa vero calcibus equorum di
Abbreviated transcription (Latin):
ratoriẽ proximos solis et lime treberrima
de fectio contigit et in sole macula quedam atei colo¬
ris septem dierum sꝑacio uisa est quod astrologoꝵ¬
debat magicie pons quingentorum passuum lon¬
gitudimẽ trans rhem̃i que karolut̾ imperator per
decem annos ingenti labors et mirabili opere de ligniᷤ¬
dolatilibus construxerat Ita ut perpetuo durare po¬
sse uideretur in tribus horis conflagrait ita ut nec
quidem una astula super aqũa remaueret hoc armie¬

Expanded text:
roximos annos, et solis et lunae creberrima defectio. Et in sole macula quaedam atri coloris septem dierum spatio visa. Ipse quotiae pons quingentorum passuum longitudinis trans Rhenum, quem Karolus imperator per decem annos ingenti labore et mirabili opere de lignis construxerat, ita ut perpetuo durare posse videretur, ita tribus horis conflagravit, ut ne una quidam astula super aquam remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
francorum adest tibi parãtum exciciale/ quod ille au¬
diens ait deliqui date consiliũ quid agam micte in-¬
quiũt legatos obuiam excercitui et sãtiffas onnibus
per emendacionẽ quod et factum est Et tunc franci
arinati quocumq tibi placuerit ibis Sicqz
cum ludouico rege filio euis missi funt in partes

Expanded text:
Francorum; adest tibi paratum exitiale. » Quod ille auFrancorum; adest tibi paratum exitiale. » Quod ille audiens ait: « Deliqui; date consilium, quid agam?--Mitte, inquiunt, legatos obviam exercitui, et satisfac omnibus per emendationem. » Quod et factum est. Post vero Franciarmati quocunque jusseris ibimus. » Sicque cum Ludovico rege filio ejus missi sunt in partes
Abbreviated transcription (Latin):
uerltatem regi respondentes dixerunt Opriucepe
karole desme Istud afrancis querere nampe Illorum
auxilio et labore regna uicsti plurima at rex aligũa¬
tisper cõmotus irã ait nullo modo sñu uelle aliter uerti
nisi sicut dixerat at ĩlle terimñ prolonguando pe¬
tierunt prolixum quod et rex concessit interim conno¬
cauerũt oñs primores regni eisqz uoluntatem regi
narrauerũt qui indignati super hac re moleste etĩã¬
audierũt ac tamen a naymone duce rasconn et albnno
delicioso bone consulti sunt tusserunt siquid̾ ut om̃s
franci se prepararent ad expedicionẽ duorũ annorum
sic que oñis armati ad regem tenderent quod et factũ
est mox tunc ex inprouiso nũcudiriguntur ad regẽ
qui micient exceratum accedere contra eum inmensu
quo rex audico mente consternatus est eo ꝙ mimime
spacium illi foret congregandi excercitus quid plura
mox albimꝰ atq alii pr̃ocerrs fraritorũ assunt aute
karolum dicentes quid agis karole suscipe tributũ

Expanded text:
ecti, regi respondentes dixerunt: « Domine rex, desine hoc a Francis querere, quia illorum auxilio et labore regno vicisti omnia. » At rex aliquantisper commotus ira, ait nullomodo suum velle aliter verti, nisi sicut dixerat. At illi terminum prolongando petierunt prolixum. Quod et rex cessit. Interim convocaverunt omnes primores regni, eisque velle regis manifestaverunt. Qui indignati super hac re moleste acceperunt. 19. Tamen a Naimone duce Wascono et Albuino deliciose bene consulati sunt. Jusserunt enim, ut omnes Franci prepararent se ad expeditionem 2 annorum, sicque armati ad regem tenderent. Et factum est. Ex improviso nuntii diriguntur ad regem, qui nuntient exercitum ascendere contra eum immensum. Quo rex audito, mente consternatus est, eo quod minime spatium illi foret congregandi exercitum. Quid plura? Mox Albuinus et alii proceres Francorum assunt ante Karolum dicentes: « Quid agis, Karole? Suscipe tributum
Abbreviated transcription (Latin):
gallorum fimbus nenecoꝵ et cerosolitarum regioneᷤ
occupare . Is populus a regibus francorum subactus
Cumqz eo tempore dicto audiens illuc missus est re¬
gie mense prepositus audulfus ꝑfide gertis contu¬
maciam mira celeritate compressit regiqz apud
acceperat et cõplures ex primoribus populi secum

Expanded text:
Galliae finibus Venetorum et Coriosolitarum regiones occupavit. Is populus a regibus Francorum subactus Cumque eo tempore dicto audiens non esset, missus illuc regiae mensae praepositus Audulfus perfidae gentis contumaciam mira celeritate compressit regique apud acceperat, et complures ex populi
Abbreviated transcription (Latin):
helus et asmarius comites cũ copus uasco¬
peracto Iam sibi limĩcto officio reuerterentur tn ĩp̃o
pirenei iugo perfidia montanorum ĩisidias̾ deduc¬
lus cordubam missus fuit afmarius uero misericoꝵ¬
dia corum qui eum ceperant quasi consanguineue iã¬

Expanded text:
lus et Asinarius comites cum copiis Wascoperacto iam sibi iniuncto negotio reverterentur, in ipso Pirinei iugo perfidia montanorum in insidias deducidem Cordubam missus, Asinarius vero misericordia eorum, qui eum ceperant, quasi qui consanguineus
Abbreviated transcription (Latin):
et per eos imperatoriꝰ tradidit quo facto agobardo
lugdimẽsis archiepũs qui euocatus uenire distulit
cum esset euocatus ad satiffactionem ab eccłis semot᷑
est priulatu ceteris ut dipiius in ytaliam fugĩetib
Dequenti uero dom̃ica que sacre quadragesimalis Inicũi
precedebat metis cnitatem dñs imperator sed et ip̃i nec¬
non et populus unmersalis illius conuentus uenit
et inter missarum celebxacionem septem archiepi sepͣte
reconsiliationis ecclesiastice orͣones fuper eũ cecmerũt
atq om̃s populi hoc uiso pre plenaria restitutione
imperatoris multas deo gracias reddiderũt postq
tempore nnchoante unnquẽq ad propria redire pre¬
cepit

Expanded text:
et per eos imperatori contradidit. Quo facto, Agobardus et per eos imperatori contradidit. Quo facto, Agobardus Lugdunensis archiepiscopus, qui evocatus venire distulit, cum ter esset evocatus ad satisfactionem, ab ecclesię semotus est praesulatu, ceteris, ut diximus, in Italiam fugientibus. Sequenti vero dominica, quae sacrae quadragesimalis initium praecedebat, Metis civitatem domnus imperator sed et episcopi necnon et populus universalis illius conventus venit, et inter missarum celebrationem septem archiepiscopi septem reconciliationis ecclesiastice. orationes super eum cecinerunt, atque omnes populi hoc viso pro plenaria restitutione imperatoris multas Deo gratias reddiderunt. Post quae tempore inchoante unumquemque ad propria redire praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
partem hiberu temporis aq̃uis gram indeq profectꝰ
ad theodonis uillam aute natalem dom̃i quã festmnita¬
tem metis cum suo fratre drocone celebrauit sane sol¬
lemitatem purificationis beate marie in eadem theo¬
douis uilla agendam constituit ubi etiam populus
cui preceptum fuerat aduenit quo consistens contra
quosdam ep̃os desui eiectione conquerebatur sed cum
quidem in ytaliam confugissent aliqui uocati obe¬
dire noluissent solus ebo eorum qui impetebant affuit
qui cum rationes reddende causa super talibue ir¬
geretur causabatur se solum relictis onnibus quorũ
presencia hec facta fuerant urgeri At uero cum ce¬
teri ep̃i obtenderent neccessitatem presencie excusa¬
rent autem uoluntatem inuocencie isdem ebo tandẽ
moleste ferens talibus ex tediari confilio petiaio
predicauit confirmauitq se et indign sacerdocio
et trreuocabiliter eo abstmnere iudicauit quod et ep̃is

Expanded text:
partem hiberni temporis Aquisgrani, indeque profectus partem hiberni temporis Aquisgrani, indeque profectus est ad Theodonis villam ante natalem Domini, quam festivitatem Metis cum suo fratre Drogone celebravit; sane sollempnitatem purificationis sanctae Marię in eadem Theodonis villa agendam constituit, ubi etiam populus, cui praeceptum fuerat, advenit. Quo consistens, contra quosdam episcopos de sui deiectione conquerebatur, sed cum quidam in Italiam confugissent, aliqui vocati oboedire noluissent, solus Ebo eorum qui impetebantur affuit. Qui cum rationis reddende causa super talibus urgeretur, causabatur se solum, relictis omnibus in quorum praesentia hec facta fuerant, urgeri. At vero cum ceteri episcopi obtenderent necessitatem praesentię, excusarent autem voluntatem innocentiae, hisdem Ebo tandem moleste ferens talibus extediari, consilio petito praedicavit, confirmavitque se et indignum sacerdotio et inrevocabiliter eo abstinere iudicavit; quod et episcopis
Abbreviated transcription (Latin):
uicus circa missam saucti martini comietũ
generalem in actimato palacio ubi cum multa per¬
peram molita purgare decreuisset tam in eccłĩa¬
sticis ꝙ publicis ⁊ ebus time prempuo fuerũt ista¬
Mandauit filio pippino per hermoldum abbatem res
ecclesiasticas que in regno eus erant quas uel ĩp̃e
actribuerat uel ip̃i sibi preripuerant absq cuncta¬
cione ecclus restitui missas etiam per cinitates et mona¬
steria transimisit statumqz eccł̃iasticum pene conlap¬
sum in antiqumn statum erigi iussit ĩtaq ꝑ recepit
ut missi per singulos comitatus irent qui inmanitãtẽ
predom̃i atq latronũ que maudita emerserat cohi¬
Berent et ubi eorum maior ius nicubuerat etiam coꝵ
conites uicines et ep̃oꝵ hom̃es ad tales em̃cendos et
protrendos sibi assisterent et dehis singulis sibi in
proximo placito generali unamarciam remiciarent
quod futurum transacta hyeme et suadente uernali
gracia indixit transegit ergo imperator maximã

Expanded text:
circa missam sancti Martini conventum generalem in Attiniaco palatio, ubi cum multa perperam inolita purgare decrevisset tam in ecclesiasticis quam publicis rebus, tum praecipue fuerunt istaMandavit filio Pippino per Hermoldum abbatem, res ecclesiasticas quae in regno eius erant, quas vel ipse suis attribuerat vel ipsi sibi praeripuerant, absque cunctatione ecclesiis restitui. Missos etiam per civitates et monasteria transmisit, statumque ecclesiasticum pene conlapsum in antiquum statum erigi iussit. Itemque praecepit, ut missi per singulos comitatus irent, qui inmanitatem praedonum atque latronum, quae inaudita emerserant, cohiberent, et ubi eorum maior vis incubuerat, etiam eorum comites vicinos et episcoporum homines ad tales evincendos et proterendos sibi adscisserent. Et de bis singulis sibi in proximo placito generali Uuarmatiam renuntiarent, quod futurum transacta hieme et suadente vernali gratia indixit. LIIII. LIIII.Transegit ergo imperator maximam
Abbreviated transcription (Latin):
eis etiam leo quid̃ spatarius natione siculus et millexi
dux uenecie mictuntur quorum alter ante annos .x. rome
ad imperatorem cum ibi esset deficilia ꝓfugit et hic¬
redire uolens̃ tii patriam suã libere remictitur alter ãt̃¬
qui propter perfidiam hõre spoliatus fuerat conscãtino¬
polim ad dñm suũ ductus est¬
De pace firmata inter imperatorem
et regem dauorum

Expanded text:
eis Leo quidam spatarius natione Siculus, et Willarius dux Venetiae, quorum alter ante annos 10 Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit, et redire volens, patriam remittitur; alter propter perfidiam honore spoliatus, Constantinopolim ad dominum suum duci iubetur. Condicta inter imperatorem et Hemmingum Danorum
Abbreviated transcription (Latin):
sancti armisphi qua et mat̾ eius condita erat nobiliter
sepeliuit
Er hos dies piꝑinus ⁊ex fortiter saxonũ
numitiones. irrumpit et post multam
uernicum pagum depopulando p̃mit et multa ca¬

Expanded text:
sancti Arnulfi, quo et mater eius condita erat, nobiliter sancti Arnulfi, quo et mater eius condita erat, nobiliter sepelivitannis 21. Pipinus fortiter Saxonum munitiones irrumpit, et post multam vernicum pagum depopulando premit, et multa ca
Abbreviated transcription (Latin):
quis sacerdotibus uerbis quibus potint et mitibus se¬
metipsum cõmendens benedixi petiunt et que solent
sa acie in smustram partem indignando quodã modo
uirtute quanta potuit bis dixit huc ꝙ significat
foras unde patet qr malignu spm uidit cuus socie¬
tatem nec unius nec moriens habere uolint at uero ele¬
uatis ad celum occulis quãto hac minacius intuebat᷑.
tanto illic letius mcendebat ita ut nichil arridente
differre uiderentur in talibus ergo uite presentis
termĩs sortitus ad requĩe feliciter ut credimus cõmi¬
granit qr ueraciter dictum aueridico doctore Non p̃t
uite sue lxiiii et aquitanie quidem prefuit per annos
xxxuii imperator aũt xxuii anima porro recedente
bus comitibus nassis domĩcis plurimaq frequencia
tam cleri ꝙͣ populi sumptis imperus reliquus cum
magno honore metis transportari fecit et in basilica

Expanded text:
quis sacerdotibus, verbis quibus potuit et nutibus sequis sacerdotibus, verbis quibus potuit et nutibus semet commendavit, benedici petivit, et que solent sa aciae in sinistram partem, indignando quodammodo, virtute quanta potuit bis dixit: „Huz! huz!, quod significat foras. Unde patet, quia malignum spiritum vidit, cuius sotietatem nec vivus nec moriens habere voluit. At vero elevatis ad ce.lum oculis, quanto hac minatius intuebatur, tanto illac letius intendebat, ita ut nichil a ridente differre videretur. In talibus ergo vite praesentis terminum sortitus, ad requiem feliciter, ut credimus, commigravit, quia veraciter dictum est a veridico doctore: Non potest iulii anno vite suae LXIIII.; et Aquitanie. quidem praefuit per annos XXXVII, imperator autem XXVII. Anima porro recedente,bus, comitibus, vassis dominicis, plurimaque frequentia tam cleri quam populi, sumptis imperatoriis reliquiis, cum magno honore Metis transportari fecit et in basilica
Abbreviated transcription (Latin):
erat eñ respere sabbati precepit ut ante se celebrarẽt:
uigilie nocturne et ligno sancte crucis pectus suũ mu¬
imretur et quãdui ualebat manu propria tam frontẽ
ꝙͣ pectus eodem signaculo insigmibat si quando aũt
lassabatur per manuis fratris sui drogonis mitu id¬
fieri poscebrt mansit ergo tota illa nocte om̃is uirtutiᷤ
corꝑee iops soluis sobrietatis amini compos in cra¬
stinũ que erat domĩca inssit m̃sterium altaris prepa
per manue eius iuxta more cõmim̃e sacram sibi tradi
et post hec cuiusdam pociũoule callide haustum preberi-
quo per palilum prelibato precatus est fratrem et fil
ad stantes ut curandis operam daxent corporibus se
camdui prestolaturum quãdiu illi refici possent in¬
stante autem ungracionis eius articulo imicto police
cum articulis hoc em̃ facere consueuerat si quͣ fratrem
mitu uocabat droconẽ accͣsmit quo uemente et reli¬

Expanded text:
erat enim vespere sabbati – praecepit, ut ante se celebrarentur erat enim vespere sabbati – praecepit, ut ante se celebrarentur vigiliae nocturnę et ligno sanctae crucis pectus suum muniretur; et quandiu valebat, manu propria tam frontem quam pectus eodem signaculo insignibat, si quando autem lassabatur, per manus fratris sui Drogonis fieri poscebat. Mansit ergo tota illa nocte omnis virtutis corporeae inops, solius sobrietatis animi compos. In crastinum, quae erat Dominica, jussit ministerium altaris praeparper manus eius iuxta morem communionem sacram sibi tradi et post hec cuiusdam potiunculę calidulę haustum praeberi. Quo perpaululum praelibato, precatus est fratrem et simul adstantes, ut curandis operam darent corporibus, se tandiu prestolaturum, quamdiu illi refici possent. Instante autem migrationis eius articulo, iunctis pollice cum articulis – hoc enim facere consueverat, si quando fratrem nutu vocabat – Drogonem accersibat. Quo veniente et reli
Abbreviated transcription (Latin):
letscientes ꝙ nulus frequẽter masum aut cauterio a¬
dustum acerbiorem festmati propagaret dolorem fisi
tamen de eus iniuicta pacienua qua semper usus est
per drocone fratrem eius cuius uerba spernere uolebat
aniii illuis leuiter pulsant qui primũ quidem amaritu¬
dnĩe sui mõstrauit anim at uero parumper deliberãs
et uiribus quãculiscumq collectis emmmeraro conabat᷑:
quot et quãtis ab lo afflictus fit ĩcomodis et quid cõtra
naturam et domini preceptum talia agendo cõmerue¬
rit sed qr Ip̃e inquit ad me uenire satiffacturus nequit
ego quod in eum est nobis testibus et deo om̃ia que hi
me peccaĩt illi remito uestrum aũt erit Illum monere
ut si ego illi tociens perperam gesta indulsi Ille tame
sui non obliniscatur qui canos paternos de ducit cum
dolore deduxit ad mortẽ et in talibus cõmunus patr iᷤᷤ
dei precepta minas ꝙz contempsit his peractis et dicti

Expanded text:
let, scientes quod vulnus frequenter incisum aut cauterio alet, scientes quod vulnus frequenter incisum aut cauterio adhustum acerbiorem sustinenti propagaret dolorem. Fisi tamen de eius invicta patientia, qua semper usus est, per Drogonem fratrem eius, cuius verba spernere nolebat, animum illius leniter pulsant. Qui primum quidem amaritudinem sui monstravit animi, at vero parumper deliberans et viribus quantuliscumque collectis enumerare conabatur, quot et quantis ab eo afflictus sit incommodis et quid contra naturam et Domini praeceptum talia agendo commeruerit. „Sed quia ipse", inquit, „ad me venire satisfacturus nequit, ego quod meum est ago: vobis testibus et Deo, omnia que in me peccavit illi remitto. Vestrum autem erit illum monere, ut si ego illi totiens perperam gesta indulsi, ille tamesui non obliviscatur, qui canos paternos deducit cum dolore ad mortem, et in talibus communis Patris Dei praecepta minasque contempsit. His p
Abbreviated transcription (Latin):
per singula describi iuberet au prout uisum sibi fiit
quid ecclũs quid panperibus postremo quid filus largi¬
ri deberet edixerat lothario saz et karolo Et lothario
quidem corona ensem auro gẽmis q redimitum eo
tenore habendum misit ut fidem karolo et indith ser¬
uaret et portionem regni totam illi consentiret et¬
tueretur quã deo teste et proteribus palacu ile secum et
ante se largitus sibi fuerat his rite peractis gracias
deegit qr nichil sibi superesse proprium cognouit inter
hec tam uenerabilis antistes droco ꝙͣ ceteri pontifices dũ
in cunctis que agebantur deo grates persoluerent ut po¬
te qr uidebant eum quẽ chorũs uirtutum semper comi¬
tatus fuerat ñc perseuerencia subsequeris quasi cau¬
da hostie totum eius sacrificiũ uite deo prorsus acceptũ
reddebat unũ erat quo gaudium eorum obfuscabat ue
rebat em̃ ne forte filio suo ludonico in placcabilis esse uel¬

Expanded text:
per singula describi iuberet. Cui, prout sibi visum fuit, per singula describi iuberet. Cui, prout sibi visum fuit, quid ecclesiis, quid pauperibus, postremo quid filiis largiri deberet, edixerat, Hlothario scilicet et Karolo. Et Hlothario quidem coronam, ensem auro gemmisque redimitum eo tenore habendum misit, ut fidem Karolo et Judith servaret et portionem regni totam illi consentiret ettueretur, quam Deo teste et proceribus palatii ille secum et ante se largitus ei fuerat. His rite peractis, gratias Deo egit, quia nichil sibi superesse proprium cognovit. Inter haec tam venerabilis antistes Drogo quam ceteri pontifices, dum in cunctis quae agebantur Deo grates persolverent – utpote quia videbant, eum quem chorus virtutum semper comitatus fuerat, nunc perseverantia subsequens, quasi cauda hostiae, totum eius sacrifitium vitae Deo prorsus acceptum reddebat –, unum erat, quo gaudium eorum obfuscabatur: verebantur enim, ne forte filio Hludouuico inplacabilis esse vel
Abbreviated transcription (Latin):
sed quod futurum nouerat genebat dicens se miser um
cuius extrema talibus clauderentur miserus aderant
aũt eius consolacioni uenerabiles antistes et alui serni dei
ꝙͣ plurimi mniquos erant heci uenerabilis treueror ar¬
chiepũs otgarius magoncie similiter archiepiscopus
nonerat tanto ei familiarius sua om̃ia et semet credelut
per eum quidem cotidie confessionis sue munus sacrifi¬
cium qz spus contribulati et cordis humilitati quod
deue non despicit offerebat Cibus eñ erat solum modo
per xli. dies doniicum corpus laudante eo iusticiam
dei et dicente iustus es dñe ut qr quadragesime tẽpus
non ieuinans exegi saltem coactus idem tibi Ieuimum
exsoluam iussit aũt eidem uenerabili fratri suo droconi
ut mistros camere sue ante se uenire faceret et rem fa¬
miliarem que consiabat in ornamentis regalibus sez
coronis et armis uasis libris uestibue qz sacerdotalibuᷤ

Expanded text:
sed quod futurum noverat gemebat, dicens se miserum, sed quod futurum noverat gemebat, dicens se miserum, cuius extrema talibus clauderentur miseriis. Aderant autem eius consolationi venerabiles antistites et alii servi Dei quamplurimi; inter quos erant Heti venerabilis Treuerorum archiepiscopus, Otgarius Mogontiae similiter archiepiscopus,noverat, tanto ei familiarius sua omnia et semet credebat. Per eum quidem cotidie confessionis sue munus sacrifitiumque spiritus contribulati et cordis humiliati, quod Deus non despicit, offerebat. Cybus eius erat solummodo per XL dies dominicum corpus, laudante eo iustitiam Dei et dicente: „Iustus es, Domine, ut quia quadragesime tempus non ieiunans exegi saltem, coactus idem tibi ieiunium exsolvam. lussit autem eidem venerabili fratri suo Drogoni, ut ministros camerę suae antevenire faceret, et rem familiarem, que constabat in ornamentis regalibus, scilicet coronis et armis, vasis, libris vestibusque sacerdotalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
itu consũmatum est portendebatur eñ per hoc maximũ
illud lum̃e mortalium quod in domo dei super candelabru
positum onnibus lucebat puissime recordationis ĩperator̃e
dico maturrime rebus humanis subtrahendum mũdum¬
qz eius alscessu in tenebris tribulationũ relinquendum
cepit ergo fastidio tabescere et nansianti stomacho cibum
potum qz intendere crebris suspirus urgeri singultibus
quaci ac per hoc uirtute destitui natura em̃ suis deserta
comitibus neccesse est uita fatiscat/ quoe cernens inssit
parari habitacula estina atq expedicionalia in insula
quadam contigna magoncie cimitati ibiqz uiribus de¬
sertus lectulo sese cõmitit porro quis eis explicet pro
ecclie statu sollicitudinem uel pro eius concussione me¬
rorem quis narrare lacrimarum flumĩa que pro accele¬
ratione diuine fundebat non em̃ se recessurum dolebat

Expanded text:
itu consummatum est: Portendebatur enim per hoc, maximum itu consummatum est: Portendebatur enim per hoc, maximum illud lumen mortalium, quod in domo Dei supra candelabrum positum omnibus lucebat – piissime recordationis imperatorem dico –, maturrime rebus humanis subtrahendum, mundumque eius abscessu in tenebris tribulationum relinquendum. Coepit ergo fastidio tabescere et nausianti stomacho cybum potumque intendere, crebris suspiriis urgueri, singultibus quati ac per hoc virtute destitui. Natura enim suis deserta comitibus, necesse est ut victa fatiscat. Quod cernens, iussit sibi parari habitacula aestiva atque expeditionalia in insula quadam contigua Mogontiacę civitati, ibique viribus desertus lectulo sese committit. LXIII. LXIII.Porro quis eius explicet pro ecclesię statu sollicitudinem, vel pro eius concussione merorem? Quis narrare lacrimarum flumina, quae pro acceleratione divine fundebat clementiae? Non enim se recessurum dolebat,
Abbreviated transcription (Latin):
edempto em̃ itiuere imperator per sclauorum ter¬
ram in propria rediit quo illo rodeute impe¬
rator generalem conentum in urbe uuãgionũ que nĩc
uuarmacia dicitur congregari precepit et qr res lu¬
donici taliter se habebant karolus aũt filius eius cum
matre in aquitamã uersabatur imperator ad filium suũ
in ytaliam misit iubens ut eidem placito interesset q̃ts
cum es de hac re et aliis deliberaret. Quo intempore
deliquiũ solio contigit tercia die letanie maioris in¬
solitum in tantum em̃ lucis recessum tenebre preualue¬
rũt ut nichil a noctis ueritate differre uideretur
stellarum nanq ratus ordo ita cernobatur ut nullum
sydus ebitudm̃e lucis solaris pateretur quin pocius lima
que se ei aduersa prebuerat paulatun orientem petendo
cornaculatim illl luñe aparte occideritali restitueret in
morem sui quando prima uel secunda cernitur et sic
per augmẽta totam uenustatem tota reciperet quod pro¬
digium licet nature ascribatux tamen lamentabili ex¬

Expanded text:
edempto enim itinere per Sclauorum terram in propria rediit. Quo illo redeunte, imperator generalem conventum in urbe Uuangionum, que nunc Vuarmatia dicitur, congregari praecepit. Et quia res Hludouuici taliter se habebant, Karolus autem filius eius cum matre in Aquitania versabatur, imperator ad filium suum Hlotharium in Italiam misit, iubens ut eidem placito interesset, quatinus cum eo de hac re et aliis deliberaret. Quo in tempore deliquium solis contigit tertia die letaniae maioris insolitum: In tantum enim lucis recessu tenebre praevaluerunt, ut nihil a noctis veritate differre videretur. Stellarum namque ratus ordo ita cernebatur, ut nullum sidus ebitudinem lucis solaris pateretur, quin potius luna que se ei adversam praebuerat, paulatim orientem petendo corniculatim illi lumen a parte occidentali restitueret, in morem sui, quando prima vel secunda cernitur, et sic per augmenta totam venustatem tota rota reciperet. Quod prodigium licet naturae asscribatur, tamen lamentabili ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ome leo papa cum ad ꝑagendum processi¬
eccłiam btĩ saurencu quo ad craticulam uocatur equo
fedent̾ ꝑgeret in infidiae̾ a romanis̾ dispositat iuxta
candem tusilicam incidit ubi equo deiectus et eruti
oculis ut aliquibus uisumm est linga quoq amputa¬
ta midus ac seminimis in platẽa relictus est di¬
inde iussu corum qui facmoris auctores fueru t n
monasterium sancti herasim martiris uelud ad cu¬
randum mmissus albim cuiusdam cubiculatii sursera
noctu per murum demissus auiungiso duce spoleta¬
no qui audito huiusmodi scelere romam festepalt
uenerat susceptus ac fposetum perductuo esti qui
ret micium cimi rex harolus accepisse bosum qm̃s
ut uicarium xp̃i et romanium pontificem cũ fumno¬

Expanded text:
omae Leo papa, cum letaniam processecclesiam beati Laurentii, quae ad Craticulam vocatur, equo sedens pergeret, in insidias a Romanis dispositas iuxta eandem basilicam incidit. Ubi equo deiectus et erutis oculis, ut aliquibus visum est, lingua quoque amputata, nudus ac semivivus in platea relictus est. Deinde iussu eorum, qui huius facti auctores fuere, in monasterium sancti Herasmi martyris velut ad curandum missus Albini cuiusdam cubicularii sui cura noctu per murum dimissus a Winigiso duce Spolitino, qui audito huiusmodi facinore Romam festinus advenerat, susceptus ac Spoletium deductus est. Cuius rei nuntium cum rex accepisset, ipsum quidem ut vicarium
Abbreviated transcription (Latin):
eisq talia dicens in sigñi dedit ut ad sepulchrum
q eius appientes iusus est subito exisse draco et totum
illud sepulchrum interius mũctum est dengratum
ac si fuisset exustum. Nos autem illos audiuimus qui
usq ad nostram etatem deuenerunt qui huic rei inter¬
fuerunt et nobis uiua uote in ueritate testati sunt que
audierunt et uiderunt ut autem pippinus filius eiꝰ

Expanded text:
eisque talia dicens in signum dedit ut ad sepulcrum eisque talia dicens in signum dedit ut ad sepulcrum illius aperientes, visus est subito exisse draco, et totum illud sepulcrum interius inventum est denigratum, ac si fuisset exustum. Nos autem illos vidimus qui usque ad nostram aetatem duraverunt, qui huic rei interfuerunt, et nobis viva voce veraciter sunt testati quae audierunt atque viderunt. Quod cogn