comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃o ex eunt cogitationes malȩ. ho¬
micidia. adulteria fornicationes fur¬
ta. falsa testimonia. blasphemie. & reliqͣ
Infelicissimi aut̃ st̃ quide mane usq
aduesꝑam ebrietate. gula. & diuersis
uoluptatib occupati : ñ intelligunt
in se oꝑa dñi. nec considerant cur crea¬
pulus m̃s quia ñ habuit scientiam. &
nobiles erꝰ interierunt fame. & multi
tudo eius siti exaruit. Hȩc iuxta litte¬
ram accidisse popło iudeorũ sub ues¬
pasiano ⁊ tito romanis principibus.
tam greca quã latina narrat historia.
tur. sustinentes non fam̃ panis. neque
sitim aquȩ: sed famen audiendi ser¬

Expanded text:
ones malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creapulus meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interieruntudo ejus siti exaruit. » Haec juxta litteram accidisse populo Judaeorum sub Vespasiano et Tito Romanis principibus, tam Graeca quam Latina narrat historia. tur sustinentes non famem panis neque sitim aquae, sed famem audiendi ver
Abbreviated transcription (Latin):
bitis soli suꝑ terrã: Pro eo qđ nos dixi¬
mus usq ad terminũ loci: lxx. trans¬
tuler̃ ut auferatis ꝓximo: symmachꝰ
& theodotio: donec deficiat uł non
sit locus. Deficiente terra nunquã
saturet᷑ a uaritia. Qđ quidẽ ⁊ genera¬
lit̃ aduersũ om̃s quib nichil satis ÷ :

Expanded text:
abitis soli super terram? Item mus, usque ad terminum loci, LXX transtulerunt, aut auferatis proximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. Quod quidem et generaliter ad
Abbreviated transcription (Latin):
esse contestans. Unde ecclesiastes ñ soli
sibi edificauit domos ⁊ plantauit uine¬
as. & fecit hortos. & pomaria. ⁊ institu¬
it om̃s arbores pomiferas. struxitque
piscinas ut irrigaret saltum. Porro he¬
retici imaginẽ tantũ habentes umbrãq
uirtutũ ⁊ non ipsã ueritatẽ. absq fruc¬
tu operum uerboꝵ folia pollicentur.
De quoꝵ arboribus dic̃ dñs. Om̃is plan¬
tatio quã non plantauit pat̾ m̃s cęles¬
tis: eradicabit᷑. De uinea sodomorũ
uinea eorũ: & ꝓpago eorũ de gomorra
uua eorũ uua fellis. botrus amaritu¬
dinis eis. Furor draconũ uinũ eorũ &
furor aspidum insanabilis. Uae qui¬

Expanded text:
esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia pollicentur. De quibus arboribus dicit Dominus : « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelessensati. De uinea Sodomorum uitis eorum, et palmites eorum de Gomorra: una eorum una fellis, et botrus amaritudinis ipsorum. Ira drachonum uinum eorum, et furor aspidum insanabilis. .
Abbreviated transcription (Latin):
piat decimã partẽ chori oephi. uix¬
ta mensurã chori erit ȩqua libratio
hereticoꝵ domus grandes ⁊̃ pulchrȩ
sint. quȩ cũ iudicii tempꝰ aduenerit:
nullũ habitatorẽ habeant. Om̃s enĩ
pompa structuraq uerborũ. & ar¬
gum̃ta dialectica redigent᷑ ad nichi¬
li. & quia uixta apłm paulũ. non solũ
dĩ edificatio sumus. sed & agri cultu¬
ra. quã imitantes herecici suffo diun¬
tur ⁊ eradicant᷑ ab ieremia: idcirco
decẽ iugera uinearũ. siue ubi decem
iuga boum operant᷑. facient batũ unũ.
& xxxͣ. modii sementis facient oͤphi.
ut de denario diurno numero qui in
seripturis scĩs misticus atq ꝑfectus
est: & de tricenario in quo ꝓpħauit
ierechiel. & dñs baptitatus est: redi¬
gantur ad oephi. qui ad cõparationẽ
multiplicis numeri unione constringi¬
tur. Quod aut̃ ȩdificatio ⁊ agri cultu
ra refertur ad intelligentiã spũalem:
eciã alio loco paulus apłs docet. ł un¬
datos & radicatos in caritate: crescenteᷤ

Expanded text:
t decimam partem chori oephi iuxta mensuram chori erit aequa libratio haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraque verborum, et argumenta dialectica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non solum Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imitantes haeretici suffodiuntur et eradicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantur, facient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agra referatur ad intelligentiam spiritualem, etiam alio loco Paulus apostolus docet, « fundatos et radicatos in charitate credentes
Abbreviated transcription (Latin):
combustio. ẽ. Uinea dñi exercituum¬
domus. ẽ isrł. & uir uida germen de¬
transtulerunt. nouella plantatio di¬
lectissima. lsrł & udas hoc inter se
differ̃ qđ om̃is popłs prius appellaba¬
tur isrł ⁊ postea regnante dauid suꝑ
tribũ uida. & roboam filio salomoniᷤᷤ
suꝑ duas tribus uidam ⁊ beniamin:
hi qui eraut in samaria hoc est decem
tribus uocabant᷑ isrł ⁊ quib regna¬
bant de genere dauid: appellabant᷑
uida. & qm̃ ab isrł uituli colobant᷑
in clan ⁊ in bechel: ꝓptẽa ab assiriis
primũ est capta samaria. & multo pꝰ
temꝑe iudas a caldȩis ductus est in
babilonem: quia minora peccauerant.
Unde ⁊ in iedechiel adutriuisq popłi
peccata purganda isrł in sinistro late¬

Expanded text:
combustio est. Vinea autecombustio est. Vinea autedomus Israhel et vir Iuda germen detranstulerunt, novella plantatio dilectissima. Israel et Judas hoc inter se differunt, quod omnis populus prius appellabatur Israel, et postea, regnante David super tribum Juda, et Roboam filio Salomonis super duas tribus, Judam et Benjamin, hi qui erant in Samaria, hoc est, decem tribus, vocabantur Israel; et quibus regnabant de genere David, appellabantur Juda. Et quoniam ab Israel vituli colebantur in Dan, et in Bethel, propterea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque populi peccata purganda, Israel in sinistro late
Abbreviated transcription (Latin):
edux̃ ds̃ ab extremo terrȩ: de quib
& in psalterio legimꝰ ueritas tua usq
ad nubes. Hȩ nubes qm̃ sub helia om¬
nes idolatrĩȩ erant: trib annis ⁊ sex
mensib suꝑ terrã isrł non pluerunt.
Qđ quidẽ non solũ de ꝓpħis. sed &¬
de apłis possumꝰ intelligere: qđ post
passionẽ dñi nec ꝓphas nec apłos ha¬
buerunt iudȩi. ne ꝓ uius afferrent
spinas: sed ꝓsterilitate ⁊ ariditate
sua p̃carentur eũ qui potest ỹmbres
p̃bere uircutũ. Unde & in leuitico
loquitur ad eos. Ponam cęlũ uobis ferre¬
um. ⁊ t̾ram aeneam & in deutero nomi¬
o. Erit cȩlũ desuꝑ caput tuũ aeneum:
& terra subt̃ ferrea & rursũ. Dabit
dñs pliuuuiã terrę tuȩ. ⁊ cinis de cȩlo
descendet suꝑ te: donec eradat te &
deleat. Quia terra quȩ frequent̃ suꝑ
se uenientẽ suscipit pluuiã & ñ fac̃
segetem sed spinas ⁊ tribulos: repba
est ⁊ maledictioni ꝓxima. cuiꝰ finis

Expanded text:
eduxit Dominus ab extremo terrae, de quibus eduxit Dominus ab extremo terrae, de quibus et in psalmo legimus: Veritas tua usque ad nubes . Hae nubes, quoniam sub Elia omnes idololatrae erant, tribus annis et sex mensibus super terram Israel non pluerunt . Quod quidem non solum de prophetis, sed de apostolis possumus intelligere, quod post passionem Domini, nec pbuerunt Judaei, ne pro uvis afferrent spinas, sed pro sterilitate et ariditate sua precarentur eum, qui potest imbres praebere virtutum. Unde et in Levitico loquitur ad eos: Ponam coelum vobis ferreum, et terram aeneam . Et in Deuteronomio: Erit coelum super caput tuam aeneum, et terra subter te ferrea . Et rursum, Dabit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et maledictionis proxima, cujus finis
Abbreviated transcription (Latin):
nos exparte factũ negare non possumꝰ.
Sed quia sequit᷑. ⁊ nubib mandabone
pluant suꝑ eam ymbrẽ : hoc in illa cap¬
tiuitate intelligi ñ potest. Si quidẽ
&ieremias capta iam urbe: ꝓpħauit
in popło. Et iezechiel. daniel quoque
& tres pueri uł ꝓphasse. uł mirabilia
signa etiã in cap̾tiuitate fecisse narran¬
tur: ⁊ postea aggeus ⁊ zacharias fu¬
tura dixer̃ in consolationẽ popłi ser¬
uientis. Tollitur aut̃ dĩ auxilium ab
his qui indigni st̃: ut quia ñ senserat̃
dm̃ ꝑbeneficia. sentiant ꝑ supplicia.
Uel ideo truculenta quędã & asperoe
cõminatur: ut conuersi ad pęnitentiã
imminentia torm̃ta deuitent. Uerbũ
hebraicũ saith: om̃s uoce simili spinas
interp̃tatist̃. Si gͦ saith in p̃senti loco
spinȩ dicunt᷑ uixta aquilã & theodo¬
tionẽ: ⁊lxx. respondeant quomͦ supͣ
busim ñ labruscas sed spinas transtule¬
runt. &nubib mandabo ne pluant
suꝑ eã ymbrem. Istȩ sunt nubes quas

Expanded text:
nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Siquidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: et Ezechiel, Daniel quoque et tres pueri, vel prophetasse, vel mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et Zacharias futura dixerunt in consolationem populi servientis. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH omnes voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et Theodotionem et LXX, respondeant quomodo supra Busim non labruscas, sed spinas transtulerunt. Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem. Istae sunt nubes quas
Abbreviated transcription (Latin):
ligna. foenũ. stipulã: quoꝵ finis in¬
cendium. De hiucemodi domib sal¬
uator in eugłio loquit᷑. Om̃is qui au¬
dierit uerba mea ⁊ non fecerit ea :
assimilabit᷑ iuiro stulto qui ȩdifica¬
uit domũ suã suꝑ arenam : descendit
pluuia. uener̃ flumina. flauerunt
uenti. & impeger̃ in domũ illam. &
cecidit: ⁊ fuit ruina domꝰ illius ma¬
gna. Tandiu aut̃ quęrunt heretici
noua ueterib iungere. ⁊ eadẽ recen¬
tiorib immutare: donec & sensus
humanus. ⁊ sermo deficiat. In auri¬
bus meis sunt hȩc dñi exercituũ: ni¬
si domus multȩ deserte fuerint gran¬
des & pulchre absq habitatore. Pro
eo qđ nos uixta hebraicũ uertimus in
auribus meis st̃ dñi exercituũ. id est
uerba quȩ locutus est dñs adhuc reso¬
nant in aurib meis: lxx. traustuler̃.
audita st̃ hȩc in aurib dñi sabaoth.
ñ quo ꝓpħã uerba dñi audierit. sed
in aurib dñi audita sint quȩ propħa

Expanded text:
ligna, fenum, stipulam, quorum finis inligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto, qui aedificavit domum suam super arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et cecidit: et fuit ruina domus illius magna . Tamdiu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitatore. Pro eo quod nos juxta Hebraicum vertimus, In auribus meis sunt haec Domini exercituum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabaoth. Non quod Propheta verba Domini audierit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quȩ ꝓuus fecit labruscas: id est
ꝓiudicio iniquitatẽ. ⁊ ꝑ iustitia cla¬
morẽ. Que est enĩ rabies cũ tecta. &
agri ad depellendos ymbres : & ad
sẽrendas fruges haberi debeant: ea
habere cupere in quib cunctis habi¬
tare non possis: ⁊ quȩ colere ñ suffici¬
as: alteriusq necessitatẽ. tuã facere
uoluntatẽ. luxta tropologiã contra
hereticos quidã hoc dictũ arbitran¬
tur : qui cũ mouerint pedes suos de
oriente ueniunt in campũ sennar. qͥ
interp̃tat᷑ ex cussio dentiũ : & edifi¬
cant ciuitatẽ confusionis turremq
suꝑbiȩ. & audiunt subuersis aliis.
Audite hȩc duces domus iacob ⁊ re¬
sidui domus isrł. qui ab ominamini
udiciũ & om̃ia recta ꝑuertitis: qui
ȩdificatis sion in sanguinib ⁊ ierłm
in iniquitate. Isti domus domib id
est dogmata coniungunt dogmatib:¬
quib dicit᷑ ꝑmichẽam. Nolite ȩdifica¬
debuerant ȩdificare. aurũ. argentũ.
lapides p̃tiosos. econtrario ȩdificent

Expanded text:
 uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, pro justitia clamorem. Quae enim est rabies, cum tecta in agris ad depellendos imbres et ad serendas fruges haberi videantur, ea habere cupere, quibus conjunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alterius quoque necessitatem tuam facere voluntatem? Juxta tropologiam, contra haereticos quidam hoc dictum arbitrantur. Qui cum moverint pedes suos de oriente, veinterpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmata conjungunt dogmatibuquibus dicitur per Michaeam, Nolite aedificadebuerant aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: econtrario aedificent
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓchoro posumꝰ qui hebraice dicit᷑
omer: lxx. uerter̃ artabas sex. quȩ m̃¬
sura egiptiaca est. ⁊ facit modios.xx.
insterilitate gͦ nimia quȩ sequit᷑ cap¬
tiuitatẽ. decẽ iugera uinearũ facient
batum : id ÷ tres amphoras. & xxxx.
modii seminis. id ÷ chorus faciet epha.
qđ lxx. tres mensuras int̾pretati sunt:
id ÷ tres modios. Batus aut̃ in liquidiᷤᷤ
specieb dicit᷑. & ephi siue epha eiꝰcdem
mensurȩ in aridis. Sicut in iezechiel
iuxta hebraicũ legimꝰ oephi iustũ. &
batus iustus erit uob̾. Oephi & batus

Expanded text:
nos pro coro posuimus, qui Hebraice dicitur OMER , LXX verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et triginta modii seminis, id est, corus, faciet ephi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem in liquidis speciebus dicitur, et ephi, sive epha ejusdem mensurae in aridis. Sicut in Ezechiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et batus
Abbreviated transcription (Latin):
oculi sublimiũ depriment᷑. Qui sur¬
rexerunt mane ad sectandũ sicerã. &
ꝑ manser̃ in ebrietate usq ad uesꝑam.
& uoluptate ac deliciis occupati opys
dñi respicere noluer̃. nec oꝑa manuũ
eus contemplati st̃: ꝓpt̾ea ducti suñ
in captiuitatẽ quia non habuer̃ scien¬
tiam filui dĩ. dicente ipso ad eos. nec me
scitis nec qui me misit. & in ipsa captiur¬
tate fame ꝑierunt ⁊ aruerunt siti.
Unde inferus ⁊ mors dilatauit animã
suã. ⁊ aꝑuit ossuũ absq ullo numero
& sacietate deuorauit in ꝑpetuũ pu¬
niendos: ita ut popłs & principes. &¬

Expanded text:
oculi sublimium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ sadaca : poneret saaca. ⁊ elegan¬
tem structurã sonumq uerborũ: iu¬
xta hebraeã linguã redderet. Spec¬
tauit aut̃ ds̃ ut popłs uidȩorũ face¬
ret iudiciũ. id est uuas.: fecit iniqui¬
tatẽ id ÷ labruscas. & expectauit iu¬
stitiam ut largitorẽ tantorũ mune¬
rum apatre missũ susciꝑet: & fecit
clamorẽ qui uociferatus. ẽ. cont᷑ dñm.
& clamauit dicens. Tolle. tolle. cruci¬
fige talem. Unde ⁊ paulus apłs scri¬
p̃sit. Om̃is ira. ⁊ clamor. & blasphe¬
mia auferat᷑ auobis: cũ om̃i malitia.
Uel certe qm̃ iusti sanguinẽ fuderat̃¬
& sanguis dominicȩ passionis clamabat.
ad dm̃: ꝓptẽa clamorẽ ꝓiustitia red¬

Expanded text:
et pro SADACA poneret SAACA, et eleganet pro SADACA poneret SAACA, et elegantem structuram sonumque verborum, juxta Hebraeam linguam redderet. Exspectavit autem Deus, ut populus Judaeorum faceret judicium, id est, uvas: et fecit iniquitatem, id est labruscas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit clamorem, quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae pasad Deum, propterea clamorem pro justitia red
Abbreviated transcription (Latin):
buum amabilẽ atq dilectũ ostendã
uudam. in qͦ erant sacerdotes & leui¬
tȩ: & dĩ religio uersabat᷑ eo tempore¬
quo propħa isaias loquebat᷑ ad popłm.
Et pulchre isrł hoc est totus popłs. do¬
mus. ẽ ludas aut̃ qui separatis tribub
postea pullulauit: nouellũ dicit᷑ de¬
lectabile. Sed & hoc notandũ qđ iux¬
ta consuetudinẽ ꝓpħalem. quȩ priusꝑ
metaforan dicta sunt uł ꝑ parabolã:
postea exponunt᷑ manifestius. qđ unea
&e nouella plantatio isrł & iudas sit.
Speccaui ut faceret iudiciũ : & ecce
iniquitas: ⁊ iustitiã: & ecce clamor.
Siue ut hex transtuler̃. Spectaui ut
faceret iudiciũ. ⁊ fecit iniquitatẽ. &
non iusticiã. sed clamorẽ. Uolumus
latinis insinuare aurib qđ ab hebrȩiᷤ
didicimꝰ. ludiciũ apud eos appella¬
tur mesphat: iniquitas siue dissipa¬
tio ut interp̃tatus. ẽ aquila uocat᷑
una itaq uł addita littera uł muta¬
ta: sic uerboꝵ similitudinẽ temꝑa¬
uit: ut ꝓ mesphat diceret mesphaa.

Expanded text:
dam Judam, in quo erant sacerdotes et levitae, et Dei religio versabatur eo temporequo propheta Isaias loquebatur ad populum. Et pulchre Israel, hoc est, totus populus, domus est: Judas autem, qui separatis tribubus postea pullulavit, novellum dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta consuetudinem prophetalem, quae prius per metaphoram dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius: quod vinea et novella plantatio, Israel et Judas sit. Et exspectavi ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor, sive utfaceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretatus est Aquila, . Una itaque vel addita littera, vel mutata, sic verborum similitudinem temperavit, ut pro MESPHAT, MESPHAA:
Abbreviated transcription (Latin):
uxor pilati. Nichil tibi sit ⁊ iusto illi:
multa rnim passa sum hodie in sõnis
propt̃ eũ. & notandũ quod ñ iustifi¬
catus sit ut de iniquo iustus fieret: s¬
ut iustus iustificetur. Non ut incipe¬
ret ẽẽ. qͦd non erat: sed ut quod erat
om̃ib appareret. Iste iustus ꝓ iniquiᷤᷤ
passus ẽ: ut om̃s nos offerret dõ. De qͦ
dicitur ad uidȩos. & negastis scm̃ et
iustũ. ⁊ petistis uirũ homicidã. ut do¬
naretur uobis. & peccata inquit eoꝵ

Expanded text:
uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi: uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi: multa enim passa sum hodie in somnis propter eum. Et notandum quod non justificatus sit, ut de iniquo, justus fieret. Sed justus justificatur, non ut inciperet esse quod non erat; sed ut quod erat omnibus appareret. Iste justus pro iniquis passus est, ut omnes nos offerret Deo. De quo dicitur ad Judaeos: Et negastis sanctum et justum, et petistis ut vir homicida donar
Abbreviated transcription (Latin):
in occogesimo octauopsalmo canitur.
sem̃ eius in ȩternũ ꝑmanet. ⁊ thronꝰ
illius sicut sol in conspectu meo. Et
iterỹ. Ponam in scłm scłi sem̃ eius: &
thronũ eius sicut dies cęli. Quod aliis
uerbis ad uirginẽ angelus loquitur.
Ecce concipies in utero ⁊ paries filiũ:
qui filius altissimi uocabit᷑. Et da¬
bit illi dñs thronũ dauid patris sui. &
regnabit suꝑ domũ iacob insempit̃¬
nũ:⁊ regni eius non erit finis. Uult
enĩ dñs auferre de dolore animã eius
qui dixerat. tristis ẽ. anima mea usq
admortẽ: ut crucis contumelia. resur¬
rectionis gła temperetur. & ostendere
ei lucẽ : ut om̃s ꝑse uideat illumina¬
tos. & formare intelligentiã : sub au
qui bene multis seruierat: non enĩ
uenit ut ministraretur ei. sed ut mi¬
nistraret: ut petri pedib cunctorũ
apłorum peccata abluens. Qui appa¬
ruit in carne iustificatus ẽ. in spũ.
De quo ⁊ uidas traditor confitetur.
Peccaui: tradens sanguinẽ iustũ. Et

Expanded text:
n octogesimo octavo psalmo canitur: Semen ejus in aeternum permanet, et thronus illius sicut sol in conspectu meo. Et iterum: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et thronum illius sicut dies coeli. Quod aliis verbis ad Virginem Gabriel loquitur: Ecce concipies in utero et paries: qui Filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus thronum David patris sui, et regnabit super domum Jacob in sempiternum: et regni ejus non erit finis . Vult enim Dominus auferre de dolore animam ejus, qui dixerat: Tristis est anima mea usque ad mortem , ut crucis contumelia resurrectionis gloria temperetur. Et ostendere ei lucem, ut omnes per se videat illuminatos. Et formare intelligentia, subaudicare justum, qui bene multis servierit; non enim venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret , in Petri pedibus , cunctorum Apostolorum peccata abluens. Qui apparuit in carne, justificatus est in spiritu. De quo et Judas proditor confitetur: Peccavi, tradens sanguinem justum . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam ñ habebant. ostendat᷑ gentium
sus ẽ. dñs ⁊ sepultus: ut exutroq popło
sibi eccłiam congregaret. Siue hoc di¬
cendũ. quod scribas. ⁊ phariseos. ac sa¬
duceos. sacerdotes ⁊ pontifices qui in
popło ante regnabant. ⁊nimiis opib
affluebant: p̃ost dñi passionẽ roma¬
nis tradiderit ds̃. & ȩternę subiece¬
rit seruituti. Iste ꝓcuius sepultura
& morte impii diuitesq sunt traditi.
iniquitatẽ non fecit nec dolus inuen¬
tus ẽ. in ore eius.: qđ de nullo penitꝰ
hominũ intelligi potest. ut nec opere
nec sermone peccauerit. dicente scri¬
ptura Nemo mundus asordib. nec
si uniꝰ quidẽ diei fuerit uita eius łt
om̃s sicut oues errauimꝰ. unꝰquisq in
uia sua declinauit: nisi de illo qui pec

Expanded text:
m sus est Dominus et sepultus, ut ex utroque populo sibi Ecclesiam congregaret. Sive hoc dicendum, quod Scribas et Pharisaeos, ac Sadducaeos, sacerdotes et pontifices, qui in populo ante regnabant, et nimiis opibus affluebant, post Domini passionem Romanis tradiderit Deus, et aeternae subjecerit servituti. Iste pro cujus sepultura et morte, impii divitesque sunt traditi, iniquitatem non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quod de nullo penitus hominum 620 intelligi potest, ut nec opere, nec sermone peccaverit, dicente Scriptura: Nemo mundus a sordibus, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus. Et, omnes sicut oves erravimus, unusquisque in via sua decl
Abbreviated transcription (Latin):
eo iniquitates om̃ium nr̃m. siue tra¬
didit eũ. ꝓpeccatis nr̃is: ut qđ ꝓpt̃.
imbecillitatẽ uiriũ ferre ñ poteramꝰ
pro nobis ille portaret. Qui oblatus ẽ. qͥ a
ipse uoluit: non enĩ necessitate crucẽ. sed
uoluntate sustinuit. dicens in euangelio.
Calicem quẽ mͥ dedit pat̾ num bibã illũ:
nuchi: quia ñ sapis ea quȩ dĩ sunt. sed quȩ
esset oblatus. qui indicare. ⁊ p̃dicare pote
in hac nocte in me scandalũ sustinebitis.
poterat eos qui ad se missi fuerant decli¬
nare. quib occurrit intrepidus. ⁊ ultro
se obtulit dicens. Quẽ quęritis : Qui sta¬
tim cecider̃ retrorsum : uocẽ enĩ p̃sentis
dĩ ferre ñ poterant. Pulchreq addidit
& non aꝑuit ossuũ. qui dicenti pilato
michi ñ loqueris: noluit respondere.
Siue iuxta lxx. afflictus non aꝑuit os:
aut iuxta simmachũ ⁊ theodotionem.
audiens ñ aꝑuit os suũ. Sicut ad oc¬
Icisionẽ ducet᷑. ⁊ quasi agnus coram ton

Expanded text:
um nostrum, sive tradidit eum pro peccatis nostris; ut quod propter imbecillitatem virium ferre non poteramus, pro nobis ille portaret, qui oblatus est, quia ipse voluit. Non enim necessitate crucem, sed voluntate sustinuit, dicens in Evangelio: Calicem quem mihi dedit Pater, non bibam illum ? hi es; quia non sapis quae Dei sunt, sed quae esset oblatus, qui indicare et praedicere potur: Omnes vos in hac nocte in me scandalum sustinebitis, poterat eos qui ad se missi fuerant declinare, quibus occurrit intrepidus, et ultro se obtulit dicens: Quem quaeritis ? Qui statim ceciderunt retrorsum; vocem enim praesentis Dei ferre non poterant. Pulchreque addidit: Et non aperuit os suum. Qui dicenti Pilato: Mihi non loqueris? noluit respondere. Sive juxta Septuaginta: Afflictus non aperuit os. Aut juxta Symmachum et Theodotionem, audiens non aperuit os suum. Sicut ovis ad occisionem ducet
Abbreviated transcription (Latin):
clinet: & in hoc eodẽ ꝓpħa. laboraui
sustinens. Quia gͥ laborauit: udebit
eccłas in toto orbe consurgere. ⁊ eoꝵ
saturabitur fide. Deniq cũ esuriens.
⁊ sitiens sedisset suꝑ puteũ iacob. me¬
diũ diem sole torrente. emptis eybis
uti noluit. quia iã samaritane ⁊ exe¬
untis ad eũ ciuitatis sichem fidem
satiatus erat. luxta quẽ sensũ dicit
inter octo beatitudines: beati qͥ esu¬
riunt. ⁊ sitiunt iustitiã. In scientia
sua id ẽ. in doctrina. ipse iustus qui
peccatũ non fecit. nec inuentus est
dolus inore eius. ⁊ seruus patris qui
formã serui acceperat. ⁊ dñi seruie¬
rat uoluntati. multos iustificauit
de toto orbe credentes: ⁊ iniquitates
eorũ ipse portauit: quas illi portare
ñ poterant: ⁊ quorũ pondere oppri¬
mebantur. Iuxta lxx. hoc dicitur.
Ouos ꝓpt̃ quorũ peccata filius dĩ ẽ.
ductus ad mortẽ. qui pessimi ⁊ in
malo diuites. dati estis ꝓ sep ultura
& morte eius. si uolueritis agere pę¬

Expanded text:
c eodem Propheta: Laboravi sustinens . Quia igitur laboravit, videbit Ecclesias in toto orbe consurgere, et earum saturabitur fide. Denique cum esuriens et sitiens sedisset super puteum Jacob , medium diem sole torrente, emptis cibis uti noluit, quia jam Samaritanae, et exeuntis ad eum civitatis Sichem fide satiatus erat. Juxta quem sensum dicebat inter octo beatitudines: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . In scientia sua, id est, in doctrina, ipse justus, qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus: et servus Patris, qui formam servi acceperat, et Domini servierat voluntati, multos justificabit de tote orbe credentes. Et iniquitates eorum ipse portabit, quas illi portare non poterant, et quarum pondere opprimebantur. Juxta Septuaginta hoc dicitur: O vos, propter quorum peccata Filius Dei est ductus ad mortem, qui pessimi, et in malo divites, dati estis pro sepultura et morte ejus, si volueritis agere poe
Abbreviated transcription (Latin):
pisces flumanũ tuorũ insquamis. & ex
craham te de medio fluminũ tuorũ.
aeiiniuersi pisces tui squamis tuis ad¬
herebunt. & proiciam te in deserto. In
intelligenda sunt: iuxta illud quod
suproc legimꝰ. desertum faciet dñs ma
re egrpti. Et rursum. Immittet dñs
manũ suã suꝑ fluuiũ egỹpti iuolentũ.
&e ꝑcutiet eũ in septem uallib ita ut
ꝑtranseat eum quis calciato pede.
Quo scilic& om̃is error egyptiarũ aqua¬
rum. arces maleficȩ quib subieccis po¬
pulis illudebat: xp̃i aduentu siccen¬
tur. Quodq dicit arescet aqua de ma¬
yi & historice possumꝰ acciꝑe non mare
magnũ significari. sed lacum mareote¬
num: eo quod scriptura om̃s congrega¬
tiones aquarũ appellet mariã. Posst̃
& hiꝑbolice dicta intelligi. Quodq¬
sequitur nudabit᷑ alueus riui a fonte
suo: describitur qͦd & riuus & fons a¬
rescant simul. Et merebunt piscatores
& lugebunt om̃s mictentes influmina

Expanded text:
pisces fluminum tuorum in squamis tuis, et pisces fluminum tuorum in squamis tuis, et extraham te de medio fluminum tuorum, et universi pisces tui squamis tuis adhaerebunt, et projiciam te in deserto . In intelligenda sunt, juxta illud quod supra legimus: Desertumm: Immittet Dominus manum suam super fluvium Aegypti violentum, et percutiet eum in septem vallibus, ita ut pertranseat eum quis calceato pede: quod scilicet omnis error Aegyptiarum aquarum, et artes maleficae, quibus subjectis populis illudebant, Christi siccentur adventu. Quodque dicit: Arescet aqua de mari, et historice possumus accipere, non mare magnum significari, sed lacum Mareotiden, eo quod Scriptura omnes congregationes aquarum appellet maria. Possunt et hyperbolice dicta intelligi. Quodqsequitur: Nudabitur alveus rivi a fonte suo, describit quod rivus et fons arescant simul. Et moerebunt piscatores, et lugebunt omnes mittentes in flumen
Abbreviated transcription (Latin):
flumina. attenuabunt᷑ & siccabuntur
riui aggerum. Calamus & iuncꝰ arescet :¬
nudabitur alueus riui a fonte suo: &
om̃is sementis irrigua siceabit᷑. & ares¬
cet. & non erit. Naturale est ut cũ ꝑ¬
iram dĩ captiuitas uenerit. indignati¬
onẽ eius pestilentia subsequatur. &
aduersum eos qui offenderint diñ cune¬
ta elem̃ta deseuiant. Unde scriptum:
in alio propħa. & uolucres in aere defice¬
re. & pisces in aquis: ut om̃ia humano
usui sub trahantur. Hoc dicimꝰ simpli¬
citer: ut siccitatẽ fluminis nili & ri¬
uorum eius. uoluerimꝰ acciꝑe. Sin autẽ
ꝑmetaforan: in fluuio regnũ. in riuo
duces eius intelligimꝰ. & in uirore. & in
iunco & in papyro cunctam ȩgypti
cribantur quoꝵ egṙptus fertilissima
est. Legamus ezechiel ubi rex pharao
draco magnus habitare describit᷑ in
fluminib : & dicit m̃s est fluuius. &
ego feci memet ipsũ. Et audit. Ponam
frenũ ininaxillis tuis. & ad gluttinabo

Expanded text:
flumina adtenuabuntur et siccabuntur flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet et non erit etiram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversum eos, qui offenderint Deum cuncta elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio propheta: Et volucres in aere deficere et pisces in aquis, ut omnia humano usui subtrahantur. Hic dicimus simpliciter: ut siccitatem fluminis Nili, et rivorum ejus, voluerimus accipere. Sin autem per metaphoram: in fluvio regnum, et in rivis duces ejus intelligimus; et in virore et junco et papyro cunctam Aegypti cribantur, 204 quarum Aegyptus fertilissima est. Legamus Ezechiel, ubi rex Pharao draco magnus habitare describitur in fluminibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglutinabo
Abbreviated transcription (Latin):
re cupientiũ. siue nolentiũ iugũ eius
colla sub inittere. siue aliis xp̃o creden¬
tibus aliis repugnantib disrum petur
& scindetur sp̃s egypti: ñ eadẽ cunctiᷤ
uolentib & om̃e consilium eorũ ad¬
nichilũ deueniet. Tunc ibunt ad si¬
mula chroc sua. & diuinos. & ariolos.
ac uates: magicisq ed octos actib int̃¬
rogabunt cur ista acciderint. Et tra
exercituũ. Duplicẽ intelligentiam
sequim᷑. uł chaldȩorũ temporũ quan¬
do anabuchodonosor egẏptus expug¬
nata .ẽ. uł romani imꝑu quando añ¬
tonio el eopatraq suꝑatis. augustus
cęsar egyptum subiugauit. Babylo¬
nios fuisse crudeles om̃is scriptura
testatur. qui paruulis ñ peꝑcerint.
& siuis eos iaculis uulnerarint: & preg¬
nantib non sint miserti. Romanum
autẽ regnũ fortissimũ & danielis scri¬
ptura testatur.: exponens quartã bes¬
tiam habentẽ dentes & ungues ferreoᷤ.
Et arescet aqua de mari & fluuius de¬
solabitur atq siccabitur: &e deficient

Expanded text:
ntibus jugo ejus colla submittere: sive aliis Christo credentibus, aliis repugnantibus, disrumpetur et scindetur spiritus Aegypti, non eadem cunctis volentibus, et omne consilium eorum redigetur ad nihilum. Tunc ibunt ad simulacra sua; et divinos, et hariolos, ac vates, magicisque edoctos artibus interrogabunt, cur ista accideriexercituum. Duplicem intelligentiam sequimur: vel Chaldaicorum temporum, quando a Nabuchodonosor Aegyptus expugnata est; vel Romani imperii, quando Antonio Cleopatraque superatis, Augustus Caesar Aegyptum subjugavit. Babylonios fuisse crudeles, omnis Scriptura testatur, qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint, nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes et ungues ferreos. Et arescet aqua de mari, et fluvius desolabitur atque siccabitur et deficient
Abbreviated transcription (Latin):
am. Indie illa erit egẏptus quasi
mulieres. & stupebunt & timebunt
a facie cõmotionis manus dñi exerci¬
tuum: quã ipse mouebit suꝑ eam.
Et erit terra iudeę egypto infesti¬
uitatẽ om̃is qui illiuis fuerit recor¬
datus. pauebit afacie consilu dñi

Expanded text:
m in die illa erit Aegyptus quasi mulieres et stupebunt et timebunt a facie commotionis manus Domini exercituum quam ipse movebit super eam et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a facie consilii D
Abbreviated transcription (Latin):
estimant. sed anpalea id .ẽ. carbun¬
culũ lapidem qͥ coloris flãmei simili¬
tudine igneus appellat᷑. Ex quo intel¬
ligimꝰ altare dĩ plenũ esse cabunculis:
hoc est ignitis calculis & prunis pecca¬
ta purgantibus. Unde scriptũ de dõ
legimus: carbones succensi sunt ab eo.
&de ipso dõ loquit᷑ apłs quod ignis
consumens. ẽ: & saluator in euangelio.
Igniem ueni mittere suꝑ terrã. Ut ba¬

Expanded text:
stimant, sed ἄνθρακα, id est, carbunculum lapidem, qui ob coloris flammei similitudinem igneus appellatur. Ex quo intelligimus altare Dei plenum esse carbunculis, hoc est, ignitis calculis et prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de Deo legimus: Carbones succensi sunt ab eo . Et de ipso Domino dicitur, quod ignis consumens sit. Et Salvator in Evangelio: Ignem veni mittere super terram : ut ba
Abbreviated transcription (Latin):
pit signa de terra: de quib in psalmiᷤ
legimꝰ. Misit signa & ꝑdigia in medio
tui egiptȩ ranas. locustas. sciniphes.
& cynomiã. de cęlo autẽ grandinẽ. &
ignem. & trium dierũ tenebras. Ego
reor & ez echiam quando sol decẽ regreᷤᷤ¬
sus. ẽ. lineis. signũ accepisse de cȩlo: &̃e
biesum filiũ naue in gabaon. ⁊ haialon
stantib sole ⁊ luna. Pleriq putant
saulẽ signũ accepisse de terra & de
ꝓfundo inferni: quando samuelemꝑ
in cantationes. & artes magicas uisus :
suscitasse. Sed & ionas ꝓpħa de abysso
& de ꝓfundo ac mortis faucib liberat᷑
signũ & dedit & accepit inferni. Legi
mus incuiusdã cõm̃tariis hunc locũ
ꝑ allegoriam extenuatũ. ut ꝓfundũ

Expanded text:
pit signa de terra, de quibus in Psalmis pit signa de terra, de quibus in Psalmis legimus: Misit signa et prodigia in medio tui, Aegypte , ranas, locustas, ciniphes, et coenomyiam; de coelo autem grandinem et ignem et trium dierum tenebras. Ego reor et Ezechiam, quando sol decem regressus est lineis, signum accepisse de coelo : et Jesum filium Nave in Gabaon et Haialon, stantibus sole et luna . Plerique putant, Saulem signum accepisse de terra, et de profundo inferni, quando Samuelem per incantationes et artes magicas visus est suscitasse . Sed et Jonas propheta de abysso, et de profundo ac mortis faucibus liberatus, signum dedit et accepit inferni . Legi in cujusdam Commentariis hunc locum per allegoriam extenuatum, ut profundu
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfundo. siue dẽ excelso. Qđ cũ soli
septuaginta dixerint: cȩteri iuxta he¬
braicum significantius transtuler̃ de
profundo inferni. Ergo sicut ꝓfundũ
infernũ significat. ita excelsũ supra:
cȩlos intelligere debemꝰ. Ut cũ de in¬
ferno siue de excelso signũ accẽperis.:
credas futura quȩ dixi. Uis inqͥt ut
scindatur terra & grandi hiatu inferi
pateant. qui in corde terrȩ esse dicunt᷑:
an ut aꝑiantur cęli : Quod utrũq ad
tẏpum ꝑtinet mortis dñi ⁊ ascensioniᷤ.
Qui enĩ descendit ipse ẽ. & qui ascendit.
Et in apło legimꝰ. Ne dixeris in corde
tuo quis ascendit in cęlũ hoc est xp̃m
deducere: aut quis descendit in abyssũ
hoc.ẽ xp̃m de mortius reducere. Et
Et in alio loco de xp̃o disputans ait. quȩ
sit latitudo & longitudo. & excelsũ. &
ꝓfundũ: suꝑeminentis scientiȩ & dilec¬
tionis xp̃i. Hoc quantũ ad m̃ysticos
ꝑtinet intellectus. Cȩterũ moyses acce¬

Expanded text:
de profundo, sive de excelso. Quod cum soli de profundo, sive de excelso. Quod cum soli Septuaginta dixerint, caeteri juxta Hebraicum significantius transtulerunt, de profundo inferni. Ergo sicut profundum infernum significat; ita excelsum supra coelos intelligere debemus: ut cum de inferno sive de excelso signum acceperis, credas futura quae dixi. Vis, inquit, ut scindatur terra, et grandi hiatu inferi pateant, qui in corde terrae esse dicuntur: an ut aperiantur coeli? Quod utrumque ad typum pertinet mortis Domini et ascensionis: Qui enim descendit, ipse est qui et ascendit . Et in Apostolo legimus: Ne dixeris in corde tuo, quis ascendit in coelum? hoc est Christum deducere. Aut, quis descendit in abyssum? hoc est Christum de mortuis reducere . Et in alio loco de Christo disputans, ait: Quae sit latitudo, et longitudo, et excelsum, et profundum supereminentis scientiae et dilectionis Christi . Hoc quantum ad mysticos pertinet intellectus. Caeterum et Moses acce
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aut̃ consummationis tempus adue¬
nerit. hoc est sexagesimi quinti anni.
& tam mundi res quȩ in sex annis fac¬
tȩ sunt. quã om̃ia quȩ ad quinq sensꝰ
ꝑtinent finem acceꝑint: tunc uniuersa
credunt. & ꝓpt̃ infidelitatẽ non in telli¬
ad achat dicens. Pete tib signũ adnio
dõ tuo. in ꝓfundũ inferni. siue in ex cel¬
sum supra. Qui prius ꝑ ꝓpħam locutus
fuerat ad achat. uide ut sileas. Noli
timere. & cȩt̃a : illo non credente & ideo
non intelligente. ipse loquit᷑ ad achar.
ut saltem auccoritate dñi territus. sus¬
cipiat quȩ dicunt᷑. Quia tibi inquit ui¬
detur. eẽ. difficile qđ regna potentis¬
sima breui tempore finienda sint &e cu
cũ popło tuo de magno periculo libe¬
reris: pete tib signũ. nequaqua ab ido¬
lis quorũ errore retineris. sed adño dõ
tuo qui tibi auxiliũ pollicet᷑. Et ipsũ
signũ optionis tuȩ. ẽ. unde postules.

Expanded text:
Cum autem consummationis tempus adveCum autem consummationis tempus advenerit, hoc est sexaginta quinque anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent finem acceperint, tunc universa credunt; et propter infidelitatem non intelliad Achaz dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra. Qui prius per prophetam locutus fuerat ad Achaz: Vide ut sileas, noli timere, et caetera: illo non credente, et ideo non intelligente, ipse loquitur ad Achaz: ut saltem auctoritate Domini territus suscipiat quae dicuntur. Quia tibi, inquit, videtur esse difficile, quod regna potentissima brevi tempore finienda sunt, et tu cum populo tuo de magno periculo libereris; pete tibi signum, nequaquam ab idolis, quorum errore retineris, sed a Domino Deo tuo qui tibi auxilium pollicetur, et ipsum signum optionis tuae est unde postules, sive
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ achaz regnaret᷑ suꝑ uidã: tam̃ quia
impius erat insuꝑioris piscinȩ ex tremis
finib morabat᷑. Ergo ds̃ non tam regis
miseret᷑ quẽ indignũ estimabat salute:
quã popłi sui. Duas autẽ caudas torriũ
fumigantiũ ut prius diximꝰ uocat sapi¬
entiam secularẽ hereticũq sermonem.
quoꝵ finis exustio. ẽ. Qui frustra iier̃
consiliũ ut ascenderent contra uidã. &
quasi negligentẽ & dormientẽ capereñ.
& suis errorib copularent: ponerentq
Uterq enĩ aduersarius apud se: uerita¬
tem apud se estimant optimã esse doc¬
trinam. Deniq marcion hereticus. boni
dĩ filiũ hoc. ẽ. alterius putat esse xp̃m
& non iusti: cuiꝰ ꝓpħȩ sunt quẽ sanguina¬
rium crudelẽ & uidicẽ uocat. Hȩc illiᷤ
dicentib dñs cõminat᷑ qđ non stẽt con¬
siliũ ipsoꝵ sed interim nunc quandiu
mundus iste stat. & ea que mundi sunt.
insuis finib & in siuis urbib dominent᷑.

Expanded text:
enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentqueUterque enim adversarius, apud se veritatem, apud se optimam aestimat esse doctrinam. Denique Marcion haereticus bonum Dei Filium, hoc est, alterius putat esse Christum, et non justi, cujus prophetae sunt, quem sanguinarium, crudelem et judicem vocat. Haec illis dicentibus Dominus comminatur, quod non stet consilium eorum; sed interim nunquam diu mundus iste stat, et ea quae munin suis finibus et in suis urbibus dominentur.
Abbreviated transcription (Latin):
oriȩ quando hȩc accider̃. Cuiꝰ reliqui
regnauit ioathan filius eiꝰ annis sedecĩ.
& huiꝰ filius achat aliis sedecim. Post
quẽ regnauit ezechias. cuiꝰ sexto impu
anno capta samaria. ẽ: atq ita effici¬
simul annos sexaginta qͥnq. Haec ꝑ
Si non credideritis non ꝑmanebitis. ut
sẏmmachus transtulit: id ÷ & uos non
ꝑmanebitis in regno ur̃o sed in captiui¬
tatẽ ducemini: sustinentes eorũ pęna ᷤᷤ
quorũ imitati estis infidelitatem. Uł
certe uixta lxx. intelligetis. Et est
sensus. Quia quȩ dicit dñs futura ñ
creditis. intelligentiam non habebitiᷤ.
Hȩc uixta historiam dixerimꝰ. Cȩterũ
iuxta ceptã tropologiam consideran¬
dum ÷ qđ impio regi isaias uibeat᷑ occur¬
rere exiens deloco suo ñ inpͥncipio
aquȩductus. sed in extremis finibus
piscinȩ suꝑioris. quȩ erat in agrofulloni:
ubr sordes & maculȩ purgabant᷑. Quãuiᷤᷤ

Expanded text:
Oziae, quando haec acciderunt, cujus reliqui Oziae, quando haec acciderunt, cujus reliqui regnavit Joatham filius ejus, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta Samaria est, atqsimul annos sexaginta quinque . HaecSi non credideritis, non permanebitis, ut Symmachus transtulit, id est, et vos non permanebitis in regno vestro, sed in captivitatem ducemini, sustinentes eorum poenas, quorum imitati estis infidelitatem. Vel certe juxta LXX, non intelligetis. Et est sensus: quia quae Dominus dicit futura, non creditis, intelligentiam non habebitis. Haec juxta hijuxta coeptam tropologiam considerandum est quod impio regi Isaias jubetur occurrere, et exiens de loco suo non in principio aquaeductus, sed in extremipiscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur . Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
atham in tribu iuda regnauit osee suꝑ
samariã: & nono anno imꝑii sui captus
est. Regnauit aut̃ achat suꝑ iudam
annis sedecim. Post cuiꝰ mortẽ. septimo
anno imꝑii sui captus. ẽ. osee & destruc¬
ta samaria: om̃isqͥpopłs transductus in
medos. Ita ut si uoluerimꝰ sedecim an¬
nos achar & septẽ osee ponere efficiant᷑
anni uginti tres: aut ut multum .xx.
regnũ isrł dicit̾ finiendũ. Igit᷑ hebrȩx¬
hunc locũ ita edisserunt. ut amos qͥ sub
oria coepit ꝓpħare quando & isaias pro¬
phetiȩ suehabuit exordiũ. primꝰ ꝓpħa
tiȩ eius contra samariã sit. & ꝓpħare
cȩperit in dieb otiȩ regis uida ante du¬
os annos terrȩ motus: quẽ uolunt eo tẽ¬
pore accidisse quo ingressus ozias tem¬
plũ dĩ. sibi sacerdotium uindicabat:
& terra ꝑcussa est. &cineres altaris ef¬
fusi sunt. & ipse rex ꝑcussus lepra.¬
Uolunt aut̃ annũ fuisse uigesimũ qͥntĩ

Expanded text:
atham in tribu Juda, regnavit Osee super atham in tribu Juda, regnavit Osee super Samariam, et nono anno imperii sui captus est . Regnavit autem Achaz super Judam annis sedecim , post cujus mortem septimo anno imperii sui captus est Osee, et destructa Samaria, omnisque populus est transductus in Medos: ita ut si voluerimus sedecim annos Achaz, et septem Osee ponere, efficiantur anni viginti tres, aut ut multum, vigiregnum Israel dicitur finiendum? Igitur Hebrahunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia cepit prophetare, quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primus proptiae ejus contra Samariam sit: et prophetare coeperit in diebus Oziae regis Juda ante duos annos terrae motus, quem volunt eo tempore accidisse, quo ingressus Ozias in Templum Dei, sibi sacerdotium vendicabat, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex Volunt autem annum fuisse vigesimum quintum
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut lex transtuler̃ in montib me¬
dorum. Quãuis enĩ inierint consilium
duo reges pessimi. ut ascenderent ad
udam cuiꝰ regio inmontib sita est. &
suscitarent eũ quiescentẽ: & quodã modo
dormientẽ suoq imꝑio subiugarent: &
suꝑ ponerent ei regem filiũ thabeel qͥ
interp̃tat᷑ bonus ds̃. ut uł hominẽ hoc
nomine. uł idolũ demonstrarent: tam̃
hȩc dicit dñs ds̃ non stabit hoc consiliũ.
sed interim modo caput sẏriȩ urbiũ
erit damascus. & in ipsa metrõpoli da¬
masco imperabit rasin. Porro in ephrãm.
propt̃ ieroboam filiũ nabath qui primꝰ
regnauit de ephraim erit caput sama¬
ria. hoc est regia domus in urbe sama¬
ria : & samariȩ caput erit filiꝰ romeliȩ
idest facee. Regnũ aut̃ decẽ tribuũ
id ÷ popłi ephrauim: post sexaginta &
quinq annos esse cessabit. Qđ nisi dili¬
gentius attendamꝰ: stare non poterit.
Quarto decimo enĩ anno achat filio io¬

Expanded text:
inta transtulerunt, in montibus Meinta transtulerunt, in montibus Medorum . Quamvis enim inierint consilium hiduo reges pessimi, ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est, et suscitarent eum quiescentem, et quodammodo dormientem, suoque imperio subjugarent: et superponerent ei regem filium Tabeel, qui interpretatur bonus Deus, ut vel hominem hoc nomine, vel idolum demonstrarent. Tamen haec dicit Dominus Deus: Non stabit hoc consilium, sed interim modo caput Syriae urbium erit Damascus, et in ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nabath, qui primus regnavit de Ephraim, erit caput Samaria, hoc est, regia domus in urbe Samaria, et Samariae caput erit filius Romeliae, id est, Phacee: regnum autem decem tribuum, id est, populi Ephraim post sexaginta et quinque annos esse cessabit. Quod nisi diligentius attendamus, stare non poterit. Duodecimo enim anno Achaz filii Jo
Abbreviated transcription (Latin):
tans se passurũ similia quȩ prius sus¬
tinuerat. Duas aut̃ caudas titionũ
idest torrium fumigantiũ: uocat ra¬
sin regem syriȩ & facee filiũ romeliȩ
regem samariȩ: eo qͦd in illis finittm
sĩt regnũ spriȩ̃. id ÷ damasci: & regnũ
samariȩ id ÷ decem tribuũ. quȩ alio
nomine appellabant᷑ ephrain. Scrip
tum ÷ enĩ qđ theglatfalassar rex as¬
syriorũ. sub rege achat ascenderit in
damascũ & uastauerit eã: & transtu¬
lerit habitatores eius cyrenem. & ra¬
sin interfecerit. & quod tetenderit
insidias facee filio romeliȩ osee filiꝰ
hela. & ꝑcusserit eũ. & interfecerit. &
regnauerit ꝓ illo misrł annis nouem.
& quod uenerit salmanasar rex assur.
& obsederit samariã quȩ nunc sebaste
uocat᷑ tribus annis. & nõno auno regni
osee ceperit eam: iunctumq osee in
carcerẽ miserit. & transtulerit isrł iN
assyrios. posueritq eos in ala & in habor
uixta fluuiũ gozam in ciuitatibus.

Expanded text:
tans se passurum similia quae prius sustans se passurum similia quae prius sustinuerat. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est, Damasci, et regnum Samariae, id est, decem tribuum, quae alio nomine appelltum est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum, et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit. Et quod tetenderit insidias Phacee filio Romeliae Osee filius Ela, et percusserit eum et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem, et quod venerit Salmanasar rex Assur et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Hala et in Habor juxta fluvium Gozan, in civitatibus,