comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ita ẽ superor ꝓlatio sabe¬
factat᷑. qua deo nichil accide̾¬
tale/ s totũ essentiale p̃di¬
cabat᷑ m. Iam docuit ratio
dei essentiaz esse et̾nã uitam
quãdo sapientia alulde acce¬
pit qua p̾us caruit. tũt id a
quo tm̃ bonũ accepit/ deo me¬
absurdissimũ ẽ.s sempit̾na
uita. semꝑ se uiu̾e̾ intellexit.
h intelñtie sapientia nõ ali¬
unde ei accidit. s semꝑ eis
coessential fuit. ꝙꝙͣ hant
exse ut ꝓlem sua mesfabi¬
liter genuerit.igit᷑ pater
nũꝙͣ sine filio extitit. f. Qua
similitudiẽ splendor et̾ne lu¬
cis filiꝯ uocat: nõ filia. s.
Qͥa ꝑ õma similitudo prĩs
er dissimiles. poma abar¬
boribꝰ nata illis dissimilia.
lana dissimilis ouibꝯ. ffetꝯ
aĩaliũ. uel ipĩ filii hõmũ.
nõ ꝑ oĩa simles qualiẽti
gentoꝵ.h. autẽ ꝑ ooñia¬

Expanded text:
ta est, superior prolatio labefactatur, qua Deo nihil accidentale, sed totum essentiale praedicabatur. MAG. Jam docuit ratio, Dei essentiam esse aeternam vitam, aliquando sapientiam aliunde accepit, quia prius caruit, tunc id a quo tantum bonum accepit, Deo meabsurdissimum est. Sed si sempiterna vita semper se vivere intellexit, haec intelligentiae sapientia non aliunde ei accidit, sed semper ei coessentialis fuit, quanquam hanc ex se, ut prolem suam, ineffabiliter genuerit. Igitur Pater nunquam sine Filio exstitit. CAsimilitudine splendor aeternae lucis Filius vocatur, et non filia? MAG. Quia per omnia similitudo Patris icapiti dissimiles, poma ab arboribus nata sunt illis dissimilia, lana dissimilis ovibus; fetus animalium, vel ipsi filii hominum, non per omnia similes qualitati genitorum. Hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯspiciũt quẽ sͥ m̾ime adesse co¬
gnostũt qui t̾rena diligũt Si¬
cut enĩ çeca et uidens nsole
stantes. uidens claritatẽ solis
facie ad facie uidendo. ut ageli.

Expanded text:
spiciunt; quem sibi minime adesse cognoscunt, qui terrena diligunt. Sicut enim videns et caecus in sole stantes, videns claritate solis vfacie ad faciem videndo, ut Angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
uersat Hec p̃sens uisio dei facie
ad facie. regnũ celoꝵ uocat᷑. qr
extra hoc corporeũ celũ. ĩ mo extͣ
õnẽ locũ/ angeli et iusti qͥ celi no¬
minãt᷑ hac uisiono fruut᷑. Idcir¬
co etiaz ꝙͣuis deꝯ moĩb̃a creatu

Expanded text:
praesens visio Dei facie ad faciem regnum coelorum vocatur; quia extra hoc corporeum coelum, imo extra omnem locum, Angeli et justi, qui coeli nominantur, hac visione fruuntur. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
tr uel inꝑtes resolrit᷑ ab aliqͦ.
utiq ꝯiĩctionẽ uel resolutionẽ
patit᷑ mũdꝰ gͦ nõ ꝑ se subsiscit.
et ideo sequit᷑ ꝙ creatum sit.
Creatura at ada aliqͥd .i. ad¬

Expanded text:
tur vel in partes resolvitur, ab aliquo utique conjunctionem vel resolutionem patitur. Mundus ergo non per se subsistit; et ideo sequitur quod creatura sit. Creatura autem ad aliquid, s
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑. taliter intentio nr̃a iiagi¬
nẽ eiꝰ ꝯtemplet᷑ scilic tale̾ lu¬
cez. que sic suꝑ solez. ut solsuꝑ
cadelã resplendeat. ĩmo talez
q̃sic suꝑ ĩnuimera ageloꝵ et a¬
niaꝵ n milia p̃sole te̾ties
splendida. ut sol suꝑ sidera reful¬

Expanded text:
intentio vestra imaginem ejus contempletur, scilicet talem lucem, quae sic super solem, ut sol super candelam, resplendeat; immortalem, quae sic super innumera Angelorum et animarum millia prae sole centies splendida, ut sol super sidera, reful
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ip̃a et̾nitas existens
dñe creaturã instar plicti ĩ
se continẽs Si autẽ aliquis
nisipiens tm̃ desipiat. ut deũ ẽe
diffidat. hũc solu ue̾ esse. et alia
õma ab ipõ hr̃e eẽ hac ratione
colligat. Om̃is substa̾cia aut ꝑ
se subsistit aut ꝑ aliud. si hũc m̾

Expanded text:
ia, ipsa aeternitas existens, omnem creaturam instar puncti in se continens. Si autem aliquis insipiens tantum desipiat, ut Deum esse diffidat: hunc solum vere esse, et alia omnia ab ipso habere esse hac ratione colligat. Omnis substantia aut per se subsistit, aut per aliud; sed hu
Abbreviated transcription (Latin):
speties diuidit᷑ et in his sin¬
guł bonũ inuenit᷑. Ome emiꝰ
utile bomi. Umu̾sa qͥppe utilia
cõsiderãt. et ideo singula bona
c̃probãt᷑ om̃e autẽ bonũ. aut
bona ꝑticipatioẽ uniꝰ bom bõ¬

Expanded text:
species dividitur, et in his singulis bonum invenitur. Omne enim utile, bonum: universa quippe utilia considerantur, et ideo singula bona comprobantur. Omne autem bonum aut bona participatione unius bo
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ quoq et totã facturã suã
sapit et intelligit. cui mlaliud
ẽ saꝑe quã uiuere et esse Igit᷑.
sapientia ẽ. Seipm̃ etiã et õ¬
ne̾ creatura diligit.qr iustũ ẽ¬
et hanc iusticia nõ aliũde acci¬
pit igit᷑. iusticia et dilc̃õ existit.
Imitio et fine caret. p̃tei̾tũ et
futurũ nõ habet. igit᷑. et̾ntas

Expanded text:
ipsum quoque et totam facturam suam ipsum quoque et totam facturam suam sapit et intelligit, cui nihil aliud est sapere, quam vivere et esse; igitur sapientia est. Se ipsum etiam et omnem creaturam diligit; quia et hanc justitiam non aliunde accipit; igitur justitia et dilectio existit. Initio et fine caret, praeteritum et futurum non habet; igitur aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
tm e̾ et nõ uiuit. lignũ maiꝯ
bonu̾. qd crescendo uiuit. equs
illo meliꝯ. qui uiuit et sentit.
homo illo p̃stantiꝯ. qui uiuit.
sentit. et iatione discerint.
kestat igit᷑ his maxime et sũ¬
mũ bonũ. de quo omnb inferi¬
oribꝰ ꝓfluat bonũ. Et hoc bo¬
nũ deꝯ ẽ. de quo qͣi defonte.
cũcta bona ꝓfluũt et meũdẽ
cũcta refluũt Hic solꝯu̾e ẽ. et
ideo uentas ẽ omẽ enĩ qd ẽ. ue¬
deꝮ uere est igit ueitas ẽ Ere¬
atura ãt ei collata/ quasi nõ
ẽ et idcuto qiͣ falsitas ad speri¬
tatẽẽ. Ome em qd̾ ex inchillo eẽ
cepit/ in nichilũ redigi poterit.
s om̃is creatura gonchilo a
deo producta/ ad aliquid esse
ẽ ꝓducta igit᷑. si ei ꝯꝑat᷑ nichil
esse ꝓ probat᷑. Nulla gͦ mens
deũ ẽẽ dubitat ꝑ quẽ alia cũt¬
ta ẽẽ considerat. Huiꝯ essentia
ẽ uita Omẽ enĩ qd̾ ẽ aut̾ uiuit.
autbita caret. omẽ autẽ qd̾ ui¬
uit aut ꝑ se uiuitz aut ꝑ aliud
ueia ẽ uita. et bita lis uita Se

Expanded text:
t, et non vivit; lignum magis bonum, quod crescendo vivit; equus illo melius, qui vivit et sentit; homo illo praestantius, qui vivit, sentit, et ratione discernit. Restat igitur his maxime et summe bonum, de quo omnibus inferioribus profluat bonum: et hoc bonum est Deus, de quo quasi de fonte cuncuunt. Hic solus vere est; et ideo veritas est. Omne enim quod est, veDeus vere est, igitur veritas est. Creatura autem ei collata quasi non est: et idcirco quasi falsitas ad veritatem est. Omne enim quod ex nihilo esse coepit, in nihilum redigi poterit: sed omnis creatura ex nihilo a Deo producta, ad aliquid esse est perducta: igitur si ei comparatur, nihil esse comprobatur. Nulla ergo mens Deum esse dubitat, per quem alia cuncta esse considerat. Hujus essentia est vita. Omne enim quod est, aut vivit aut vita caret; omne autem quod vivit, aut per se vivit aut per aliud: vera est vita et vitalis veritas. Se
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑi uitã tribuit. igit᷑. aĩa re¬
aliter subsiscit. Hanc u̾o̾ uitã
ẽẽ ip̃amet ꝓbat. dũ pñtia su¬
a corpꝯ uiuificat. absentia su¬
a idẽ mortificat. Hec nõb̃ qͥdẽ
ẽ muisibilis. s spiritibꝰ ẽ uisi¬
bilis. Hant esse sensibilẽ cõstat.
res. manibꝰ asꝑa uel lema
sentire prestat. est gͦ mutabil.
ti mutabile ẽ. s aĩa uicii peio¬
rat᷑. ꝟtutibꝰ meliorat᷑. igitur
mutabilis ẽ. Est etĩa illocalis
om̃e eñi qd̾ loto meludit᷑ altitu¬
dine. latitudine. longitudine
ratiodocuit aĩa incorporea
broꝵ hr̃e. igit ꝯstat eã esse il¬
localẽ. nõ em̃ spatiũ aeris. Ut¬
ut corpꝰ occupat. nec corpꝰ. ut
aqua uentr̃ẽ implet. s ut calor
toto igni illocaliter mest. ita a¬
nina totũ corpꝰ illocalit̾ ĩplet.
sibił. et sensibil. et quodãmõ i¬
gnẽ uiiuficans. ita aĩa ĩuisibi¬
lis. s sensibilis. uisibile corpus
quadã occulta ui sensificat et
uiuificat. h ẽ qͦ passibilis.ꝙ.ni.¬

Expanded text:
corpori tribuit: igitur anima realiter subsistit. Hanc vero vitam esse ipsamet probat, dum praesentia sua corpus vivificat, absentia sua idem mortificat. Haec nobis quidem est invisibilis, sed spiritibus est visibilis. Hanc etiam sensibilem esse constat, res, manibus aspera vel lenia sentire praestat. Est quoque mutabilis: tur, mutabile est; sed anima vitiis pejoratur, virtutibus melioratur; igitur mutabilis est. Est etiam illocalis: omne enim quod loco includitur, altitudine, latitudine, longitudine ratio docuit animam incorpoream brum habere; igitur constat eam esse illocalem. Non enim spatium aeris, ut corpus, occupat, nec corpus, ut aqua utrem, implet; sed ut calor toto igni illocaliter inest, ita anima totum corpus illocaliter implet. sibilis et sensibilis, et quodam modo ignem vivificans: ita anima invisibilis, sed sensibilis, visibile corpus quadam occulta vi sensificat et vivificat. Haec est quoque passibilis
Abbreviated transcription (Latin):
mũdo lum̃ie uelsignis ĩmĩt¬
inuu̾t. S qui ea iationabi¬
lia uel saltẽ sensibilia corꝑa
arbitiat᷑ iure sensu caretes
inter irrationabilia ꝯputa̾t᷑
Cũ autẽ u̾e sint corꝑa uisibilia
s motu carentia ut putanisẽ¬
sibilia/ et tñ moueant᷑. ꝯstat
ꝓfecto ꝙ aliũde moue̾t᷑ restat
igit᷑ ea ꝑ angelica m̃istena
moueri. Siiliter uentos plu¬
uias/ grandines. fulgura.
tonitrua/ tempestates / auras/
iussu dei ꝑ illos regi qͥ dubitat.¬
et ea sensibilia putat/ hũc rõ
stultũ cũ ĩsensibilibꝰ probat.
Bruta qͦ ammalia usiba hua¬
nis ꝑ illos obsecũdare uel ad¬
u̾san qui nõ credu̾t aut illa ra
tionale̾ ꝑ intellectũ hoc facere
credũt. longe a ratiõe recedũt
et creatis sensibilibꝰ geri̾t᷑.
ꝑ illos adm̃isciar qͥ ambigit.
multũ aluce uentatis desipit.
Igit ꝯstat angelos ue̾ ẽẽ. et

Expanded text:
undo lumine vel signis innuunt. Sed qui ea rationalia vel saltem sensibilia corpora arbitratur, jure sensu carens, inter irrationabilia computatur. Cum autem vere sint corpora visibilia, sed motu carentia, utputa insensibilia, et tamen moveantur; constat profecto quod aliunde moveantur. Restat igitur ea per angelica ministeria moveri. Similiter ventos, pluvias, grandines, fulgura, tonitrua, tempestates, auras jussu Dei per illos regi qui dubitat, ea sensibilia putat: sed hunc ratio stultum cum insensibilibus probat. Bruta quoque animalia usibus humanis per illos obsecundare vel adversari qui non credunt, aut illa per rationis intellectum haec facere credunt, longe a ratione recedunt.vel creaturis sensibilibus geruntur, per illos administrari qui ambigit, multum a luce veritatis desipit. Igitur constat angelos vere esse, et
Abbreviated transcription (Latin):
.s. refert confestim relatio oppo¬
uit añ mũdi institutione̾. et cũ
hoc uocabulo caruisse. et h ͦ. reł
ex mũdi creatione ei accidisse.
cũ iatio ascruat inchil deo acci
esse essentiale. porro si ubiq tota
stine irrepens illũ loco intludie.¬
sin autẽ sempit̾nũ p̃dicet᷑. et cũc¬
ta ipa disponere affirmet᷑. cõ¬
tinuo p̃terito p̃sens. futurũ p̃¬
senti succede̾ festinat. et mnitiũ
at finẽ et̾nitati astribe̾ nõ for¬
midat. si uero dicat᷑. ꝙ om̃iia
esse testat᷑ ꝯfestim̃ sita stãdi l
sedendi imaginat᷑ si bero uin¬
u̾sa rege̾ refernt᷑. actꝯ laboi̾s
et̾nã requie amullare conat᷑
porro si affirmet᷑. paticꝰ ma¬
la nr̃a sufferens. illico passio
se ingerit. et impassibilez pati
cõtendit His quippe .x. cũtta
hũana condicio ncludit᷑ et
ab his om̃iba ꝓpͥetas sume
essentie eiudenci racioẽ exdu

Expanded text:
um refertur; confestim relatio opponit, ante mundi constitutionem eum hoc vocabulo caruisse, et hoc relativum ex mundi creatione ei accidisse; cum ratio astruat nihil Deo accidesse essentiale. Porro si ubique totustine irrepens, illum loco includiSi autem sempiternus praedicetur, et cuncta tempora disponere affirmetur; continuo praeterito praesens, futurum praesenti succedere festinat, et initium atque finem aeternitati adscribere non formidat. Si vero dicatur quod omnia esse testatur, confestim situs standi vel sedendi imaginatur. Si vero universa regere referatur, actus laboris aeternam requiem annullare conatur. Porro si affirmetur patiens, mala nostra sufferens; illico passio se ingerit, et impassibilem pati contendit. His quippe decem cuncta humana conditio includitur, et ab his omnibus proprietas summae essentiae evidenti ratione
Abbreviated transcription (Latin):
meditatiõi inlud̾e̾t᷑ nũt aute̾
lingius indicibił om̃iba cordi¬
bꝯ sit incogitabilis dialetica
nãq disserendi potens potẽter
quoq dubia diffimens cuctas
scripturas emubrans et eiuste¬
raus cũcta hũana scĩa anichi¬
lans cũ duunitatẽ intẽdit tate
marestatis luce reꝑcussa paui¬
dũ caput tremefacta reflectit
atz mabdita mũdane sapie̾tie
fugiens delicestit. dissolutis
sillogismoꝵ nexibꝰ silta obmu¬
tescit nẽpe noĩe et ꝟbo cu̾cta re ex¬
no corde ꝯcipiũt᷑. s ꝙ ex his nul¬
lũ ꝓp̾e deo quemat manifeste
ratio aprobat nã si dixei̾mnꝰ ꝙ
deꝯ substantia sit q om̃ubꝯ sub qu¬
sistere tubuat et ꝑ quã om̃s res
esse habent mor ulia et indiui
simul et .ix. accidentia q̃ ei ne¬
cessario iherent ammo occur¬
rũt que cũctaliquent qr minime
in deũ ꝯcurrũt. si p̃dicemꝰ ꝙ deꝰ
ipã magnitudo existat.que õ¬
ma et mesura et nuimero et
pond̾e̾ disponat ꝓcinq ꝑuitas

Expanded text:
meditationi includeretur? Nunc autem linguis sit inedicibilis, omnibus cordibus sit incogitabilis. Dialectica namque disserendi potens, potenter quaeque dubia definiens, cunctas scripturas evibrans et eviscerans, cunctam humanam sapientiam annihilans, cum divinitatem intendit, tantae majestatis luce repercussa, pavidum caput tremefacta reflectit, atque in abdita mundanae sapientiae fugiens delitescit, dissolutisque syllogismorum nexibus stulta obmutescit. Nempe et nomine et verbo cuncta exno corde concipiuntur. Sed quod ex his nullum proprie Deo conveniat, manifeste ratio comprobat. Nam si dixerimus quod Deus substantia sit quae omnibus subsistere tribuat, et per quam omnes res esse habent; mox universalia et individsimul et novem accidentia, quae ei necessario inhaerent, animo occurrunt: quae cuncta liquent, quia minime in Deum concurrunt. Si praedicemus quod Deus ipsa magnitudo existat, quae omnia in mensura et numero et pondere disponat; protinus parvitas
Abbreviated transcription (Latin):
bil eẽ ꝯuĩcit. Ab hac ꝙ̈titas ex¬
cludit᷑ dũ nec altitudi̾e. nec
latitudiẽ aut longitudie meti¬
retro. dextrũ et sinistrũ. sursũ
et deorsũ se malude̾ patit᷑ qͣli¬
tas enĩ forme. uel coloris ab
hac sec̾nit᷑. dũ nlla forma uel
hũam corꝑis. uel ullia collora¬
te rei illi astubit᷑ Hec ẽ mẽo¬
rialis. qr p̃tenta recolligit est
ẽ intellectual. qr futura intel¬
ligit. Hant ĩ mortalẽ hũit esse¬
icu constat. ꝙ memoria sui apud
posteros ꝑeniter diuare labo

Expanded text:
excluditur: dum nec altitudine vel latitudine aut longitudine metiretro, dextrum et sinistrum, sursum et deorsum, se includere patitur. Qualitas etiam formae et coloris ab hac secernitur, dum nulla forma vel humani corporis, vel ullius coloratae rei illi adscribitur. Haec est memorialisEst intellectualis, quia futura intelligit. Hanc immortalem hinc esse constat, quod memoriam sui apud posteros perenniter durare labo
Abbreviated transcription (Latin):
pides qͥ solidisũt in b̾bo dei bi¬
uũt. M. Om̃is creatura tr¬
phane subsiste̾ dicit᷑. in deo ĩ
seipa. ni nobis In deo uita ĩ¬
mutabil. inseipã substãtia
cõmutabił. in nobis simili.¬
bi grã. Lapis in seipõ ẽ sub¬
stacia mutabił. qr in calce̾
similitudo lapidis In arte dei
enĩ artifex domũ face̾ cogitat.
iam domꝰ in ip̾a arte uiuit. ꝙͣ
postmodũ manꝰ edifficat. S
illa quã manꝯ erigit corruet
illa uero q̃ marte uiuit ꝑmanet
Nichil quippe ẽ aliud ars quã
anima et anima nichil ẽ aliud

Expanded text:
 stolidi sunt, in verbo Dei vivunt? MAG. Omnis creatura trifarie subsistere dicitur: In Deo, in se ipsa, in nobis. In Deo vita immutabilis, in se ipsa substantia commutabilis, in nobis similibi gratia, lapis in se ipso est substantia mutabilis, quia in calcem similitudo lapidis, in arte Dei enim artifex domum facere cogitat, jam domus in ipsa arte vivit, quam postmodum manus aedificat. Sed illa quam manus erigit, corruet; illa vero quae in arte vivit, permanet. Nihil quippe aliud est ars quam anima, et anima nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
.M. conabor pro uiribi. uobis
orantibꝰ. ac logica p̾eu̾te comi¬
tantiba argumẽtis sequar uei¬
tate̾ usq in ipĩꝰ maccessibilis
lucis latibulũ fugiente̾. ip̃aq
concedente ꝓducã eam uobis
Magnoꝑe quippe a te audur
desideramꝯ qualit̾ moronibꝰ
de deo cogitare debeamꝰ. ne
forte infirma mens. si pulcher
honuinẽ nuagniet᷑ et hoc si¬
mulacꝵ ꝓuero deo decepta
ueneret᷑ .m. fateor magnitu¬
dine altitudinis susceptus
negotus uictꝰ succu̾bo. qr que u¬
trũq mẽte ꝯcipio. uix berbis
explanare sufficio Excedit ens
om̃e pclaꝵ longe sumorũ ꝑhilo¬
soforu ingemũ. qr sublimitas
hiuꝯrei que tractat᷑: exsuperat
õnẽ intellectũ. quãto quippe ma¬
gis omnẽ catiuã ingressꝯ co¬
gnor ea diligenti intiuitu cõtẽ¬
plari. tantomagis sentio ea ab
asꝑcũ intellcus mei elonguari.
oꝑa tñ dabo inquisitrom br̃e
ꝓ modulo meo satifface̾. ꝓut
ipẽ de quo aginꝰ dignabit᷑ no¬
ticia sui desiderãti aie ĩ note¬

Expanded text:
ribus vobis orantibus, ac logica praeeunte, comitantibus argumentis, sequar veritatem usque in ipsius inaccessibilis lucis latibulum fugientem, ipsaque concedente producam eam vobis Magnopere quippe a te audire desideramus, qualiter in orationibus de Deo cogitare debemus: ne forte infirma mens sibi pulchrum hominem imaginetur, et hoc simulacrum pro vero Deo decepta veneretur. MAG. Fateor, magnitudine altitudinis suscepti negotii victus succumbo; quia quae utcumque mente concipio, vix verbis explicare sufficio. Excedit enim omne praeclarum longe summorum philosophorum ingenium, quia sublimitas hujus rei quae tractatur, exsuperat omnem intellectum. Quanto quippe magis omnem creaturam ingressus, conor eam diligenti intuitu contemplari, tanto magis sentio eam ab aspectu intellectus mei elongari. Operam tamen dabo inquisitioni vestrae pro modulo meo satisfacere, prout ipse de quo agimus, dignabitur notitiam sui desideranti animae innote
Abbreviated transcription (Latin):
substãcia incorꝑea inuisibilis.
sensibił. iationał. intellectua¬
lis. ĩ mortal. bonoꝵ lucida et
inpassibił. ialoꝵ tetra et passi¬
bilis E uidendũ utrũ aliqͣ suba
talis in rebꝰ creatis esse c̾dat᷑
cũ a nõb̾ minime uideat᷑. An¬
gelos esse ipã insensibilia ꝓ¬
bant que tã c̾ta sui motꝰ legẽ
aut motũ a se habet aut aliũ¬
se habet ẽ sensibile ut aĩa. qd̾
alulde insensibile ut corpus
Ꝙ si sobluna. et sidera ꝑse
mouẽt᷑ sensu uel ratiõe uigẽ
uident᷑ q̃ tam c̾ta temꝑa taz
c̾ta celi spacia custodiũt et

Expanded text:
rea, invisibilis, sensibilis, rationalis, intellectualis, immortalis; bonorum lucida et impassibilis, malorum tetra et passibilis. Sed videndum utrum aliqua substantia talis in rebus creatis esse credatur, cum a nobis minime videatur. Angelos esse ipsa insensibilia probant, quae tam certam sui motus legem aut motum a se habet aut aliunse habet, est sensibile, ut anima; quod aliunde, insensibile, ut corpus. Quod si sol, luna et sidera per se moventur, sensu vel ratione vigere videntur: quae tam certa tempora, tam ce
Abbreviated transcription (Latin):
Apientia dei ap que os
muti aperuit et rudibi¬
li animali hũa uerba formare
tubuit me quoq no solũ ẜmoe̾
s etia sciã inꝑitũ adfandũ ĩ¬
pellit. atq ꝑse ac dese intellcã
aliis pie innoteste̾ ꝯpellit.
Hiuiꝯgͦ instinctu ad utilitatẽ
iuidoꝵ et forsitã ad cõfouẽdũ

Expanded text:
apientia Dei, quae os muti aperuit , et rudibili animali humana verba formare tribuit , me quoque non solum sermone, sed etiam scientia imperitum ad fandum impellit, atque per se ac de se intellecta aliis pie innotescere compellit. Hujus ergo instinctu ad utilitatem,invidorum, et forsitan confovendum
Abbreviated transcription (Latin):
scio a uobis scur. pͥmo sũmus
oĩ deꝰ. spũs appellat᷑ ut ibi.
spurtꝰ ẽ deꝰ. et qui adorãt deu̾
inspũ opoitz adorare. cdo an¬
geli spũs nuĩcupãt᷑ ut ibi. qui
facit ãgelos suos spũs. Terçio
aĩe spũs nuĩcupãt᷑ ut ibi. exibit
Quarto uita brutoꝵ ammͣliũ
spũs uocat᷑. ut ibi quis scit si
spũs iumẽtoꝵ descendit deorsũ
Qͥnto uenti dicũt᷑. spũs. ut ibi.
spũs ꝓcellarũ. Sexto ħ aer scu

Expanded text:
ummus omnium Deus spiritus appellatur, ut ibi: Spiritus est Deus; et qui adorant eum, in spiritu oportet adorare . Secundo angeli spiritus dicuntur, ut ibi: Qui facit angelos suos spiritus . Tertio animae spiritus nuncupantur, ut ibi: Exibit Quarto vita brutorum animalium spiritus vocatur, ut ibi: Quis scit si spiritus jumentorum descendat deorsum ? Quinto venti dicuntur spiritus, ut ibi: Spiritus procellarum . Sexto aer s
Abbreviated transcription (Latin):
hũc mondũ corporeũ etcucta
in eo corꝑa ad ꝑuitate̾ rediqͣt
Hinc iã amens in alta eleuet
cor suu quãtũ potest/ et dilatet
tot luces inoxtnabili daritate
incõꝑabili magnitudie̾ iesplẽ¬
dentes subse ꝓspiciat suꝑse
uero quãdã admuabibẽ lucẽ
que om̃ illaꝵ luciũ luxsit ĩ¬
tendat q̃ fic suꝑ tot et tatas
luces longe iefulgeat. sic sol
suꝑ om̃s scellas luceat ciuꝰ
lucis meffabilẽ magnitudi¬
ne/ et admirabilẽ pulchpitudi¬
nẽ ille tot et tante luces iugit̾
admirẽt᷑ et in cuiꝰ afflue̾tissi
mã dulcedinẽ indefesse ꝓspi¬
cẽ delectent᷑ Hec ꝓfecto ẽlux
maccessibil quã inhabitat es¬
sentia dei solis mũdicordibus
uisibil. Nullꝰ hic cogitet luce
deũ qͣ tabnaculo homi ne̾ cͥcũ¬
datũ/ qiͣ aliud sit deꝯ qui lucẽ in¬
habitet. et aliud lux quã in ha¬

Expanded text:
hunc mundum corporeum, et cuncta hunc mundum corporeum, et cuncta in eo corpora ad parvitatem redigat. Hinc jam mens se in alta elevet, cor suum quantum potest dilatet, tot luces inaestimabili claritate, incomparabili magnitudine resplendentes sub se prospiciat; super se vero quamdam admirabilem lucem, quae omnium illarum lucium lux sit, intendat, quae sic super tot et tantas luces longe refulgeat, sicut sol super omnes stellas luceat; cujus lucis ineffabilem magnitudinem et admirabilem pulchritudinem illae tot et tantae luces jugiter amam dulcedinem indefesse prospicere delectentur. Haec profecto est lux inaccessibilis, quam inhabitat essentia Dei , solis mundicordibus visibilis. Nullus hic cogitet luce Deum, quasi tabernaculo hominem circumdatum; quasi aliud sit Deus qui lucem inhabitet, et aliud lux quam inha
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate. claritate / p̃cellẽ
credit᷑ Post ĩ mimerabilia mi¬
lia sanctaꝵ cũaꝵ inspiciamꝰ
quas singulas longe sole luci¬
diores angel beatitudine et
clantudine coequa̾dos nõ du¬
bitamꝗ Eot et tantis liunari
magnitudine̾ ꝯtemplem᷑ qͣte¬
na ad id qd̾ intueri ãnelamꝯ.
faciliꝯ subleuemꝰ᷑: Cogitemꝰ
itaq aĩa splendidũ igne̾. cuiꝰ
m̾nua sintilla ratiõe instrue̾¬
te uincat hũc solẽ. om̃e eni qd̾
ab alio inludit᷑ minq eo qd̾
se includit eẽ necessitate ꝯuĩ
cit᷑ S cogitatio amme que
eiꝯ ẽ stintilla. nõ solũ hũcsolẽ
s totũ mũdi ambitũ breuispa¬
cio includit et totꝰ orbis ea
mĩme c̾cu̾stibit Igit᷑ cõstat᷑
ꝙͣq ala toto mũdo longe mͣ¬
iorẽ fore. Angeli autẽsicut
ab animabꝯ beatitudine. ita
etia differũt magnitudine
hic nemo magnitudine̾ corpa¬
lis qu̾atitatis intelligat. sed
illa potiꝰ intellectuale̾. q̃

Expanded text:
dignitate, claritate praecellere dignitate, claritate praecellere creditur. Post nos innumerabilia millia sanctarum animarum inspiciamus, quas singulas longe sole lucidiores, Angelis beatitudine et claritate coaequandas non dubitamus. Tot et tantis luminibumagnitudinem contemplemur; quatenus ad id quod intueri anhelamus, facilius sublevemur. Cogitemus itaque animam splendidum ignem, cujus minima scintilla ratione instruente vincat hunc solem. Omne enim quod ab alio includitur, minus eo quod se includit, esse necesscitur; sed cogitatio animae, quae ejus scintilla est, non solum hunc solem, sed et totum mundi ambitum brevi spatio includit, et totus orbis eam minime circumscribit: igitur constat quamque animam toto mundo longe majorem fore. Angeli autem sicut ab animabus beatitudine, ita etiam differunt magnitudine. Hic nemo magnitudinem corporalis quantitatis intelligat, sed illam potius intellectualem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tialit̾ esse docuent. restat mĩc
ut ad hũc quoq uidẽdũ aliquã
fenestiaz aꝑiat. ꝑ quãmens
quosdã gindꝮ standens ꝓspi¬
ciat. quatenꝯ regez glorie i
decore suo uide̾ p̃ualeat Pe¬
detẽtii autẽ ratioꝑ corꝑalia
gradiat᷑. m᷑ifirmꝰ intellc̃us
ꝑ ardua intens difficultate
ꝯfractꝰ relabat᷑. In pͥmis ig.¬
hũc nũc corꝑeũ solẽ. mẽte ꝯsi¬
lẽ milia miliũ angeloꝵ deo
nĩstiãtiũ attendamiꝰ. quos si¬
gulos ratione mõstiãte septies
mimo centies sole splendidiores.
sciamꝰ. Nam hic solẽ mĩster mͣdi.
angeli autẽ templa dei Quã¬
tũg. differt templũ dey aẜuo
mũdi tanto diffeit clantas
ageloꝵ/ a clartate sol demde
ũ angeloꝵ deo astanciu ꝓpen¬
damꝮ. quos singulos censies
imo milies p̃sole clanores pro
fecto nostamꝰ. Sicut enͦ luna
stellas. sollunã in laitate
extollere c̾mt᷑ sic quilib supe¬
rior ordo angeloꝵ/ inferorẽ ab
angelis usq ad seiaphin glĩa

Expanded text:
restat nunc ut ad hunc quoque videndum aliquam fenestram aperiat, per quam mens per quosdam gradus scandens prospiciat, quatenus regem gloriae in decore suo videre praevaleat. Pedetentim autem ratio per corporalia gradiatur; ne infirmus intellectus per ardua nitens, difficultate confractus relabatur. In primis igitur hunc corporeum solem mente consiunc millia millium Angelorum Deo ministrantium attendamus, quos singulos ratione monstrante, septies, imo centies sole splendidiores sciamus; nam hic sol est minister mundi, Angeli autem templa Dei. Quantum ergo differt templum Dei a servo mundi, tantum differt claritas Angelorum a claritate solis. Deinde um Angelorum Deo astantium perpendamus, quos singulos centies, imo millies prae sole clariores pro certo noscamus. Sicut enim luna stellas, sol lunam in claritate excellere cernitur; sic quilibet superior ordo Angelorum inferiorem, ab Angelis usque ad Seraphim, gloria,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nãq ẽ ipni malũ aliud ue¬
ut sitillud Nisi enĩ bonũ esset eẽ
malũ. nullo mõ smneret deus il¬
lud fien. Multa qͥppe bona de
malis oĩpotens facit. Ut de adul¬
teno hõmũ bonos format et fa
ra esse cognostimꝰ. qualia et
quãta luce sapiẽtie et sçiõtie il¬
lit illustrabini᷑. ubi ⁊ pm̃ solem
ue̾itatis facie ad facie̾ uidebimꝰ
idest certa et uera sapiẽtia co¬
gnostemꝰ Quiꝯ p̃sentia similes
eifacit pntes Et enĩ uere sa¬
pientie uere pulchritudim. uẽ
et̾nitati. adherebit sapiens u¬
tiq et pulchor et et̾mis ent.
Sicut eni absentia eiꝯ dissi¬
miles om̃o ei facit ciuꝰ etͥmbas

Expanded text:
aliud namque est ipsum malum, aliud veut sit illud. Nisi enim bonum esset esse malum, nullo modo sineret Deus illud fieri. Multa quippe bona de malis Omnipotens facit, ut de adulterio hominum bonos format et facra esse cognovimus; quali et quanta luce scientiae et sapientiae illic illustrabimur, ubi ipsum solem veritatis facie ad faciem videbimus, id est, certa et vera sapientia cognoscemus? cujus praesentia similes ei facit praesentes. Qui enim verae sapientiae, verae pulchritudini, verae aeternitati adhaerebit, sapiens utique et pulcher et aeternus erit. Sic enim absentia ejus dissimiles ei omni modo facit. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Ed cũ in altissimis ignorã¬
tie tenebris nulla resistẽ
secũdũ legẽ uolens uiue̾ uinci¬
t. Et sciens pecrrt. pctõq sub¬
ditꝰ ẜuit. A quo en quis deui¬
ctus ẽ huic et ẜuus addictꝰ ẽ
Id agente stiẽtia mãdati. ut

Expanded text:
ed cum in altissimis ignorantiae tenebris nulla resistentsecundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ q̃ͣ maior ẽẽ non
possit. ma iorẽ autẽ cai̾tatẽ nemo
ꝓ amcis siuis Ibi autẽ qͥs explic
quãta cai̾tas eut ubi cupiditas
quã uel coherẽdo suꝑet. nulla
ent Quã sũma cantas ent.
qn̾ contentio mortis nulla ei̾t
nis. qd̾ ip̃ẽ iudens utiũ
enchuidion uel appellair debeas
uel habere Ego tamẽ cũ sꝑnẽ¬
da tua inxpõ ihũ scudia non
putarẽ. bona de te credens n
ac sperans. teq in eiꝯ mẽbris
pliumũ diligens. librũ ad te
sicut ualu. utinã tã cõmodũ
ꝙͣ prolixũ. de fide.spe. et tai̾ta¬

Expanded text:
qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo o amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulla eritnis, quod ipse videris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charita
Abbreviated transcription (Latin):
libet me ꝑ l condensa quasi
quãdã semittã instillo cõpla¬
nareͤ que infumis intellecti¬
ba relicto erioris deuio per
planũ ue̾ĩtatis liceat libere
ambulare. S hic quilib in¬
iuidꝰ nebulosa facie mͥ occur
corde concretu̾ au me ac̾biter
euonnt quid tu inquiens
tentas ligna silius impor¬
tait. aut redũdanti mari un
cis mordace̾ dente̾ h petra
retũdat et uenonũ malicio¬
se euomitũ in uiscera ipĩq de¬
nuo torque̾da iefu̾dat Imu¬
dia diaboli intrauit mors ĩ
orbẽ t̾raꝵ/ muttant᷑. illũ. qui
qͥ aliena infelicitate torq̃us.
alieno danno depasteuanp¬
sis rebus probas te esse exꝑ¬
te eius qui iuides aliis
ꝙ tu ignoras scue acm̾ ob
piũ laborẽ collatũ egris.sus¬
puis ingenuscis. qd tͥ obde¬
sidiaz. mimo ob iuidiã de nega¬
tũ cognostis. Age miser potius
letiferũ buus. quo turges euo¬
me/ salubre dilcõnis ãcidotũ
excipe. Sin autẽ. parti patus
tui nigro felle tabestens faue¬

Expanded text:
libet me per haec condensa quasi quamdam semitam stilo complanare, qua infirmis intellectibus relicto erroris devio, per planum veritatis liceat libere ambulare. Sed hic quilibet invidus nebulosa facie mihi fortcorde concretum in me acerbiter evomit. Quid tu, inquiens, tentas ligna silvis importare, aut redundanti mari undcis mordacem dentem haec petra retundat, et venenum malitiose evomitum in viscera ipsius denuo torquenda refundat. Invidia diaboli intravit mors in orbem terrarum: imitantur illum qui qui aliena felicitate torqueris, alieno damno depasceris, ipsis rebus probas te ex parte ejus esse, qui invides aliis quod tu ignoras scire: ac mihi ob pium laborem collatum aegris suspiriis ingemiscis, quod tibi ob desidiam, imo ob invidiam denegatum cognoscis. Age miser, potius lethiferum virus quo turges evome, salubre dilectionis antidotum excipe. Sin autem, parti patris tui nigro felle tabescens fave
Abbreviated transcription (Latin):
accipi et suꝑan. et ipã uerã
gloriã nõ querere. nõ deside¬
rare. Qͥs iagine̾ auri i
aqua ipo auid neglecto eli¬
geret et nõ statimi a cuc̾tis
fatuꝰ et insanus credẽtur.
Qͥs c orben solis inspeculo
redditũ. uel in qualib mate¬
ria formatũ plus diligeret
ꝙͦ ipm̃ solẽ et nõ ab om̃ibꝰ
deude̾t᷑ Sit irridendꝰ.sic

Expanded text:
ipi et superari; et ipsam veram gloriam non quaerere, non desiderare? Quis imaginem auri in aqua, ipso auro neglecto, eligeret; et non statim a cunctis fatuus et insanus crederetur? Quis orbem solis in speculo redditum, vel in qualibet materia formatum plus diligeret, quam ipsum solem; et non ab omnibus derideretur? Sic irridendus,
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃tiosũ uite lignu̾ iusticia
esurientibꝰ de ea offerre cogͣ¬
bor e et dilecte uite haustũ bi¬
ta. sicientibꝰ de pelago scip¬
ture hauure nõ morabor. om̃s
gͦ fideles ad lignũ uite fontẽ¬
q curramꝰ. ciuꝯ gustu ĩ etnũ

Expanded text:
e lignum justitiam esurientibus de ea efferre conabor: et dulcem vitae haustum vitam sitientibus de pelago Scripturae haurire non morabor. Omnes ergo fideles ad lignum vitaeque fontem curramus, cujus gustu in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tii. deberet nullo mõdici pt
Qͥs cũ sano seusu ꝓ uinꝯ diei
deliciis centũ ãnoꝵ peuã eli¬
get Et misen tnꝰ et sine ulla
sapiẽtia uoluptate̾ carnis seꝙ̃¬
tes nõ uitat nõ effugui̾t into¬
lerabiles penas nõ centũ a̾no¬

Expanded text:
tui debet, nullo modo dici potest. Quis cum sano sensu pro unius diei deliciis, centum annorum poenam eligeret? Et miseri tamen et sine ulla sapientia, voluptatem carnis sequentes, non vitant, non effugiunt intolerabiles poenas, non centum anno
Abbreviated transcription (Latin):
plac et delectat. et saciat. Ad
qd̃ displic nͥ qd offendit. nͥ qd̾
cruciat. Ome̾ bonũ in regno dei
abũdat et nullũ malũ. Om̃e
malũ abũdat in carte̾ diaboli.¬

Expanded text:
t, et satiat; at quod displicet, nisi quod offendit, nisi quod cruciat. Omne bonum in regno Dei abundat, et nullum malum; omne malum in carcere diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
ab isto utiq discrepauit .s ꝙ¬
admodũ ista septẽ sint intelli¬
genda. ipã sua bieuitate cõ¬
monuit. Nomẽ qͥppe de sancti¬
ficat᷑ in spũ. dei autẽ regnã
in carnis resurrectiõe uetioꝵ
Ostendens ergo lucas t̾cia
Pioꝵ esse quodãmõ repeticio¬
ne̾. magis ea p̃t̾mittẽdo fecit
lo. iste nõ posuit. ut intellige̾¬
mꝮ ad illud suꝑiꝯ qd̃ detẽta¬
tioẽ dictũ ẽ ꝑtinere. Ideo qͥppe
ait. s libera. nõ ait etia libe̾a
tanꝙͣ unã peticionẽ eẽ demõ¬
strans. Noli hoc.s hoc uestiat
unusquisq in eose liberau a
malo quod infert᷑: intẽptationẽ¬

Expanded text:
ab isto utique discrepavit. Sed quomodo ista septem sint intelligenda, sua ipsa brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu; Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam m esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit lo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere; ideo quippe dicit: Sed libera, non ait, et libera; tanquam unam petitionem esse demonstrans. Noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo quod non inferatur in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
lior est in quo ẽ Cũ eniꝰ q̃ritie
utrũ quisq sit hõ bonꝰ. nõ q̃rit᷑
quid c̾ͥdat. aut sꝑet. ẜ qͥd ama̾t
Nam quirecte amat. proculdu¬
bio recte c̾dit et sꝑat. Qͥ uero
nõ amat mainiter creditr etiã¬
si sint uera que credit Inanit᷑
sperat. etia si ad uera felicita¬
teni de doceant᷑ ꝑtinere q̃sꝑat.
insi et hoc credat᷑ ac sꝑet ꝙ sibi
petenti possit donau ut amet
Quãius enꝰ spare smne amore
nõ possit. fieri tñ potest ut id

Expanded text:
in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potes
Abbreviated transcription (Latin):
terit deq ut ad impleda q̃ mã¬
dat ipe adiuuare c̾dat᷑ et agi
hõ ceꝑit dei spũ. cõcupistit ad¬
uersꝰ carnẽ fortiore robore cari¬
repugnet ex hoiẽ nõdũ tota in¬
firmitate sanata. ex fide tame̾
nõ cedit male ꝯcupistentie uin¬
cẽte delcãtiõe iusticie. Hec sũt
tercia bone spei hoĩs. Inqͥbus
si pia ꝑseuerantia quisque pro¬
ficiat. postrema pars restat. que
post hanc uita inreqͥe spũs. de¬
inde in resurrexioẽ etia carnis
ĩ plebit᷑. Haꝵ quatuor differr̾tiaꝵ
pma ẽ añi legẽ. scdã sub lege t̾cia
sub giã. quarta in pace plena.
at ꝑftã. Sic ẽ et dei ppłs ordina¬
tꝯ ꝑ temꝑũ int̾uala. sicut deo
placuit qui inmẽsura et nume¬
ro et ponde̾ cuc̾ta disponit. Nã
sub lege. que ꝑ niorse data est.¬

Expanded text:
ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charirepugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dei populus ordinatus per temporum intervalla, sicut Deo placuit, qui in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam sub Lege, quae data est
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ ecõtianio dictũ ẽ Iusti
autẽ in uitã et̾na. S penas
dãniatoꝵ certis temporũ in t̾ua¬
lis gxistiment. si hoc eis plac.
aliquatenꝰ mittigari. Etia
sic quippe intelligi potest ma¬
nere millis un dei. hoc ẽ ipã
dãnatio. Hec eni uocat᷑.ua de¬
i. nõ diuimi anini ꝑturbati¬
o. ut in ia sua. hoc ẽ mane̾te
ira sua. nõ tñ cõtineat mise¬
rationes suas. nõ et̾no sup¬
pliciofine̾ dando. s leuamon
adhibendo uel int̾ponẽdo cui¬
ciatibꝰ. Qa nec ꝓsalma ait ad
finiendã uã sua. uel postuã
suaz. s inira sua. que si sola
esset quãta ibi minima cogita¬
ri potest. peure a regno dei.
exulare a cuutate dei. aliena¬
ri auita dei. carere tã magna
multitudine dulcedinis dei.
qua abscondit timẽtibꝯ se ꝑfe¬
cit autẽ sperantibꝰ inise. tam
grandis ẽ pena. ut ei nulla
sunt ꝙͣtũlib multis sclĩs lõgͣ¬

Expanded text:
contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla sint quamlibet multis saeculis long
Abbreviated transcription (Latin):
dilconẽ oꝑat᷑. Et quodĩ dilcoe
nõ habet. petit ut accipiat.qrit
ut iueniat. pulsat ut aꝑiatie
ei ffides nãq impetrat. qd lex
imperat. Naz sine dei dono idest
nõ adiuuare. et p̃uaritatorẽ in¬
suꝑ face̾. qui de ignorãtia se ex¬
cusare nõ possit. Regnat eni
carnał cupiditas ubi nõ ẽcaĩ¬

Expanded text:
ionem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei dono, id esnon juvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non es
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte nõb̃ debita nostra sicut
et nos dimittimꝰ debito̾ibꝰ no¬
stus. et ne nos inducas intẽp¬
tacionẽ. s libera nos amalo.
quis nõ bideat ad pñtis uite
diligentiã ꝑtinere. In illa itaz
uita et̾na ubi nos semꝑ sꝑamꝯ
futuros. et noĩs dei santificatio.
et regnũ eiꝰ. et uolu̾tas eiꝰ. in

Expanded text:
ta nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et: Ne nos inducas in tentationem; et: Sed libera nos a malo. Quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna, ubi nos semper speramus futuros, et nominis Dei sanctificatio, et regnum ejus, et voluntas ejus, in
Abbreviated transcription (Latin):
pista fidei cõfessione q̃
breuiter symbolo cõti¬
netur. hec carnalit̾ cogitata
lac ẽ ꝑnuloꝵ. Epiritualiter
autẽ considerata at tractata
cibus ẽ fortiũ. nascit᷑. spes boͣ
fideliũ. cui ca̾i̾tas sancta coni¬
tat᷑ S de his om̃ibꝰ q̃fidelit̾
sũt c̾denda eatnĩ ad spem ꝑti¬
nẽt. que in orõne dĩica cõtinẽ¬
t᷑ Maledictꝰ ẽ enĩ õnis. sicut
diuina testant᷑ eloquia. qui
spẽ point in hoĩe. ac ꝑ hoc in
semetipõ qͥ spem point huius
maledicti uinculo innectitur
¶deo nõ nͥ a dnõ deo petere de¬
beniꝯ quicq̃d sꝑamꝰ nos. uel
bene oꝑaturos. uel ꝓ bonis o¬
peribus adepturos/ Quõ¬

Expanded text:
ista fidei confessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur. Sed de iis omnibus quae fideliad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testantur eloquia, qui spem ponit in homine : ac per hoc et in se ipso qui spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. Ideo non nisi a Domino Deo petere debemus, quidquid speramus nos vel bene operaturos vel pro bonis operibus adepturos. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ se sꝑet quod hic neglexit.
cũ obienit deũ ꝓmereri. Nõ ig᷑
ista que ꝓdefuctis ꝯmẽdadis
fieque̾tat eccłia. illi apostolite st̃
adu̾sa sententie qua dictũ est
xͥ. ut referat unusquisq scdm̃i ea¬

Expanded text:
autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non ergo ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi Apostolicae sunt adversa sententiae qua dictum est, Christi, ut referat unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
sine in t̾missione ꝓpetuos hu¬
mano mserant᷑ afftũ. atq
ita futurũ nõ credũt. Nõ qͥde̾
stuipturis aduersando duu¬
nis. s ꝓ suo motu dura q̃ꝑ
molliendo. et in lemore̾ flec¬
tendo sententiaz. que putãt
in eis terribilius ẽẽ dicta ꝙͣ
ueriꝰ. Non eñ oblistetir
inqui u̾t misereri deꝰ. aut
cõtinebit in uas mĩas suas

Expanded text:
humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt. Non quidam Scripturis adversando divinis, sed pro suo motu dura quaeque moliendo, et in leniorem flectendo sententiam quae putatur in eis terribilius esse dicta quam verius. Num enim obliviscetur inquiunt misereri Deus? aut continebit in ira su
Abbreviated transcription (Latin):
de boms grãꝵ actiones sũt.
ꝓ nõ ualde malis ꝓpitiationes
sũt. ꝓ ualde malis et si nulla st̃
adiumẽta mortuoꝵ/ qualestũq¬
sũt. Qͥb̾ꝰ autẽ ꝓsũt. autad hoc
prosũt ut sit plena remissio.
aut c̾te ut tolerabilior fiat ipã

Expanded text:
de bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt, pro valde malis, etsi nulla sint adjumenta mortuorum, qualescunqsunt. Quibus autem prosunt aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe, ut tolerabilior fiat ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Am neq ꝑ ip̃m liberare
esset et deꝰ. Ezcũ facta ẽ ada̾
nõ erat. Cũ uo̾ genꝰ hũano.
peccata seꝑ auerĩt a deo ꝑme
diatorẽ qui solꝯ sine pctõ natꝰ.
uixit et occisus ẽ. recõciliari nos
oportebat deo. usq ad carnis iͥ¬
surrexionẽ in uita et̾na̾. ut et¬
hu̾ana suꝑbia ꝑ hulitatẽ dei
argueret᷑ ac sanaret᷑ et demo¬
straret᷑. hõmi. quã longe adeo
recesserit. cũ ꝑ intarnatũ dea̾

Expanded text:
am neque per ipsum liberaremesset et Deus. Sed cum factus est Adam, pus erat. Cum vero genus humanum peccata Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝯmẽdabit. Ad cuꝰ
cõmẽdationẽ de illis m rebec¬
ce ucero geminis fuerat ia lo¬
cutꝰ. quibꝰ nõdũ natis nec a¬
liquid agẽtibꝰ boniseu mali.

Expanded text:
tiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eandẽ naturã. quã se dece¬
pisse letabat᷑. dyabolꝯ uinee̾t᷑
Nec tñ hõ gloriet᷑ ne iteꝵ suꝑ¬
bia nasteret᷑. Et si quid de tan¬
to mediatoris sacramẽto a pro¬
ficientibꝰ uideri et dici potest.
aut tmi uideri. etia si dici ñ po̾t

Expanded text:
se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Quãius gͦ ea quẽ malasũt
inquãtũ mala sũt. nõ sint boͣ.
tamẽ ut nõ solũ bona. s etiã
sint et mala bonũ ẽ. Nã nͥsi
esset hoc bonu̾ ut essent et ma¬
la nullo mõ essesmerẽt᷑ ab
om̃ipotente bono. Cui ꝓcul
dubio ꝙͣ facille ẽ qd̾ uult facẽ.
tã facile e̾ qd nõ uult esse nõ
sinere. Hoc nͥ cirdamꝰ. ꝑidi¬
tat᷑ ipm̾ nostre fidei cõfessiõis
mituiꝰ. quo nos in deu̾ patrez
om̃ui potente crede̾ cõfitemur¬

Expanded text:
Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotente
Abbreviated transcription (Latin):
tas suꝑata sit hõmũ uolu̾tate
et infirmissimis uolẽdo ĩpedi¬
entibꝰ. no potueit fac̾e potẽ¬
tissima qd̾ uolebat. Et ubi e
illa potentia/ qͣ incelo et in t̾ra
omna quecũq uoluit fecit. si
collig̾e filios ihrl uoluit et
nõ fecit. An potiꝯ et illa qͥde̾
filios suos ab ipa colligi no¬
luit. s ea quoq uolente filios
eiꝯ collegit ip̃e quos uoluit.
qr incelo et in t̾ra nõ qͥdã uo¬
luit et fecit quedã uouit et nõ

Expanded text:
ta sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Caro et sangus regnũ
dei nõ possidebũt Et tãquã
exponẽs quid dixerit. Neq cor¬
ruptio in quid incorruptionẽ
possidebit. OR pͥus dixit caro
et sanguis. hoc postea dixit
corruptio. Et qd pͥus regnũ
dei. hoc postea incorraptione.
quatũ aute̾ attiuet ad substã¬
ci̾a. etia tuc̾ caro erit. p̃p qd̾ et
post resuriectionẽ corpꝰ xͥ caro
apellata ẽ S ideo ait apłus.
seminat᷑ corpa ammale resur¬
get corpꝯ spuitale. qui tanta
eut tũt concordia carnis et
spũs uiuficante spũ sine sub¬
stentaculi alicuiꝰ indigentia
subditam carne̾. ut nichil nõb
repugnet ex nõb̾. s sicut foris
nemine ita nec intq nos ip̃os
patiam. imimucos/ Qualit᷑

Expanded text:
tum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit. Quod prius dixit, caro et sanguis, hoc postea dixit corruptio; et quod prius, regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit; propter quod et post resurrectionem corpus Christi caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus: Seminatur corpus animale, surget corpuserit concordia tunc carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ iea salute inqua cõ¬
ditꝰ. erat si custodue uoliusset
eñq oportuno tꝑe post genitos
filios sine int̾positione mortis
ad meliora ꝑducẽ. ubi iaz nõ
solu̾ peccatil cõmittere s nec
uolũtate̾ posset habe̾ peccãdi.
s ad ꝑmanẽdũ sine peccato. sic̾¬
habiturũ. p̃scisset. Qͥa uero eũ
male usurũ libeio arbituo.hͦ
e pectaturũ esse p̃stiebat. ad
hoc potius p̃ꝑauit uolu̾tate̾ sua.
ut bñ ip̃ẽ facerat etiam de m̃le
faciente. Ac sic hoĩs uolu̾tas mͣ¬

Expanded text:
Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntas m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quascũq differentias distu¬
butũ.reges pͥuatos nobiles
ignobiles/ sublimes hũles.
doctos indoctos/ integu corꝑis
debiles ingomosos/ tardicor¬
des. fatuos diuites paupes
mediocres maros feminas ĩ¬
fantes pueros adolostẽtes.
iuuenes semores senes i
lingius omib̃ꝰ ĩ maribus
om̃ib. in artibꝰ om̃ibꝰ. in
tatũ et consciẽtiaꝵ uaueta

Expanded text:
per quascunque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in tatum et c