comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. ut regnum terrestre preriperet. s ut celeste donaret. Non ueuerat ad po¬
testates dignitates q rapiendas. s ad contumelias et iniuirias perferẽdas.
Non ad hoc uenerat. ut sacrim. illud caput ad di uema geminatũ uicli
constitueretur supia sceptra magnificus. s ut crucifigeretur illusus. Mas¬
cente ergo dño conturbatur herodes. et omnis iherosoluna cum eo. Quiẽ
mirum. si pietate nascente. conturbatur mipictas: Etce iacentem in prese¬
pio pertimescit armatus. contremiscit humilem rer superbus. obuolu¬
tum panns. metuit purpuratus. cum simulatione alloquitur magos.
Ite inquit requirite de puero. et cum mueneritis renunciate michi. ut et
ego ueniens adoren eum. Sinuilabat se uelle adorare. quem conabatur
octidere. S non timet ueritas. falsitatis isidias. Qͣ ceta feritas. que
credebat ꝙ deprchendere dñm fraudibus posset. Ette cuius terra celumq

Expanded text:
, ut regnum terrestre praeriperet; sed ut coeleste conferret. Non venerat ad po, ut regnum terrestre praeriperet; sed ut coeleste conferret. Non venerat ad potestates dignitatesque rapiendas; sed ad contumelias et injurias perferendas. Non ad hoc venerat, ut sacrum illud caput ad diadema gemmarum; sed constitueretur supra sceptra magnificus; sed ut crucifigeretur illusus. 4. Ejus perturbatio et deceptio. Nascente ergo Domino conturbatur Herodes, et omnis Jerosolyma cum eo. Quid mirum, si pietate nascente perturbetur impietas? Ecce jacentem in praesepio pertimescit armatus contremiscit humilem rex superbus, obvolutum pannis metuit purpuratus. Cum simulatione alloquitur Magos: Ite, inquit, requirite de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . Simulabat adorare se velle, quem conabatur occidere. Sed non timet Veritas falsitatis insidias. Quam caeca feritas, quae credebat quod deprehendere Deum fraudibus posset! Ecce cujus terra coelumque
Abbreviated transcription (Latin):
ficiantur pueri a binatu et infra. Occiduntur pro xp̃o paruuli. pro iusti¬
cia mortur innocentia. Qͣ beata etas. que necdum potest xp̃m loqui. et
iam pro xp̃o meretur occidi. Nundum oportuna ad uuluera. et iam ydo¬
nca passioni. Qͣ feliciter nati. quibus in primũ tempus uascendi. lu¬
men eterne uite õbuiam uenit. Incurrunt quidem inter ipsa principia
accepte lucis. periculum. et finem salutis: s de ipsõ protinus fine. capiũt
principia eternitatis. Inmaturt quidem uidentiu ad mortem. s felice¬
ter moriuntur ad uitam. Uix dum guftauerant p̾refenten: statim
niunt ad coronas. Rapiuntur quidemea complexibus matrum. sed
utabat sc infelix tranuos. Dnũ saluatous aduentu. regali so¬
uo detrudendum. s uon est ita. ¶Lon ad hoc uencrat xp̃s. ut
alienam glouiam muaderet. s ut suam donaret. Non inqͣ ad hoc uenerat¬

Expanded text:
rficiantur pueri a bimatu, et infra. Occiduntur pro Christo parvuli, pro justirficiantur pueri a bimatu, et infra. Occiduntur pro Christo parvuli, pro justitia moritur innocentia. Quam beata aetas, quae necdum Christum potest loqui, et jam pro Christo meretur occidi; nondum opportuna vulneri, et jam idonea passioni! Quam feliciter nati, quibus in primo nascendi limine aeterna vita obvia venit! Incurrunt quidem inter ipsa primordia acceptae lucis periculum et finem salutis; sed de ipso protinus fine capiunt principia aeternitatis. Immaturi quidem videntur ad mortem; sed feliciter moriuntur ad vitam. Vix dum gustaverant praesentem, statim iunt ad coronas. Rapiuntur quidem a complexibus matrum, sed utabat se infelix tyrannus Domini Salvatoris adventu regali soio detrudendum. Sed non ita est. Non ad hoc venerat Christus, ut alienam gloriam invaderet, sed ut suam donaret. Non ad hoc venerat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃o igitur nato secundum prophetic fidem in bethleem iude.
temporibus herodis. de orientis partibus aduentantes quidã
uiri ex magoꝵ gente. percunctantur ab herode. ubi nã esset
lam eius in oriente. que sibi etiam dux itincris extitisset. causam uero
tante properationis. adorandi ac uenerandi nuper editi regis essi Quib
ille auditis. incredibiliter deterretur. uerens ne statu sui periclitaretur
imperii. aduocatis accersitisq Iegis doctoribus. requirit percunctatur
ubi nam xp̃m nasci sperarent. Ut uero ex michec oraculis. locus natiui
tes pi. cros. non solum apud bethleem. s et in omnibus finibus eius. a
bimis et infra. sccundũ tempus quod explorauerat a magis. interimi u¬
bet. si quomodo etiam ihesum cũ eis possit extinguere. S preuenit regiᷤ
insidias. puer adductus in egyptum. parentibus de dolo regis. angelo p̃
a magis. mittit in bethlecm et in omnibus finibus eius. ut int̾¬

Expanded text:
o igitur secundum prophetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus Herodis regis, de Orientis partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset lam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac venerandi nuper editi regis esse. Quibus ille auditis incredibiliter deterretur, timens et verens ne status sui periclitaretur imperii. Advocatis ergo accersitisque Legis doctoribus, requirens percontatur ubinam Christum nasci sperarent. Ubi vero ex Michaeae oraculis locus nativitates pueros, non solum apud Bethlehem, sed et in omnibus ejus finibus a bimatu et infra, secundum tempus quod exploraverat a Magis, occidi et interimi jubet ; si quomodo etiam Jesum cum aequaevis posset exstinguere. Sed praevenit regis insidias puer abductus in Aegyptum, parentibus de dolo regis angelo praeagis, mittit in Bethlehem et in omnes fines ejus, ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
rapax lupe. bibens sanguinem alienum. prestolare modicum. ⁊ uidebis
sanguinem tuũ. Furis et tu pariter cum iudeis. et tu patieris quod ecer¬
ces in alios. Seruasti uestimenta lapidantiũ. senties furorem sciuetiũ.
Uidebis has manus illatas martiri. non parcituras esse nec tibi. Inuides
xp̃o. adhuc morieris pro ipso. In mundo adhibes martiri penam. senties
de reciprocatione uindictam. Et uere sensit. quia et ipse pro xp̃o sangui¬
nem fudit. Et habemus nunc apostolum paulum predicatorem. qui
inscquebatur antea membra xp̃i. Ueneremur itaq nunc fratres festiua
deuotione stephanũ martirem xp̃i primũ. et exemplo ueritatis erecti. ora¬

Expanded text:
rapax lupe, bibens sanguinem alienum, praestolare modicum et videbis rapax lupe, bibens sanguinem alienum, praestolare modicum et videbis sanguinem tuum. Fur es, et tu pariter cum Judaeis et tu patieris quod exerces in alio. Servas vestimenta lapidantium, senties furorem saevientium. Videbis has manus illatas martyri non parcituras tibi. Invides Christo, adhuc pro ipso morieris in mundo; adhibes martyri poenam, senties de reciprocatione vindictam. Et vere sensit quia et ipse pro Christo sanguinem fudit. Et habemus nunc apostolum Paulum praedicatorem Christi, qui insequebatur antea membra Christi. Veneremur nunc itaque, fratres, festiva devotione Stephanum martyrem primum et exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
abel. usꝙ ad sanguiem zacharie. flumina tui sceleris spumant. et te nõ
saciant: Ita eium iudeos increpat dñs. Ut uenat inquit omuĩs sãguis
innociuis super uos. quem effudistis super terraui. a sanguine abel iusti¬
usq ad sanguiem z acharie filii barachie. quem occidistis inter templũ
et altare. Rude adhuc i abel scculum cruentasti. ubi fontem tuũ fudisti.
et in ueua hiuius sanguinis ebullisti. S neq in zacharia stetisti. que m¬
tuas mortem martiris. et anhelas adhuc sanguinem confessoris. Nerdũ
nc tandem finem sceleri. parce nel martiri. Illi autem lapidabant stephanũ
iuocantem. et dicentem. Dñc ihesu. accipe spiritum ineum. quia pro te fun¬
do sanguinem meũ. Saulus autem erat consentiens neci eius. ut scrip¬
tura loquitur. et seruabat uestimenta interficientium cum. Nullus ergo
consentiat. s nec instiget. non modo socius. s nec patronus. Et tu saule

Expanded text:
Abel usque ad sanguinem Zachariae? Flumina tui sceleris spumant, et te non Abel usque ad sanguinem Zachariae? Flumina tui sceleris spumant, et te non satiant? Ita enim Judaeos increpat Dominus: Ut veniat, inquit, super vos omnis sanguis innocuus quem effudistis super terram, a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis inter templum et altare . Rude adhuc in Abel saeculum cruentasti, ibi fontem tuum fudisti; et in vena hujus sanguinis ebullisti, et adhuc sitis? Aetuas mortem martyris? et anhelas adhuc sanguinem confessoris? Necdum  tandem finem sceleri, parce vel martyri. Illi autem lapidabant Stephanum, invocantem et dicentem: Domine Jesu, accipe spiritum meum ; quia pro te fundo sanguinem meum. Saulus autem erat consentiens neci ejus , ut Scriptura loquitur, et servabat vestimenta interficientium illum. Non solum erat consentiens, sed instigator, non solum socius, sed patronus. Et tu, Saule,
Abbreviated transcription (Latin):
mebant cordibus suis. et stridebant dentibus aduersus illum. S for¬
tis columpna dei. cum inter lapidiferas manus. captatoria forcipe te¬
neretur. fide fundabilis. spe regibilis. caritate constabilis. igniebatur. et
pendebatur. feriebatur et producebatur. constringebatur et augebatur.
cedebatur et non uncebatur. Bcata fidei officina. que tauto exaltasti
apertos. et ihesum stantem a dextris dei. Patuit sedes dei. et sulcato ae¬
re. celoꝵ latera pependerunt. Hiauit lucidus mas et campus. Deniq dũ
super cum. tortuosi. lapidum uertices oblatrarent. et rotati aggeres tor¬
querentur. pro seuientibus sic orabat. Dñc. ne statuas illis hoc peccatũ.
Leo rugiens deuorare uoluit. s oius xp̃i mansuctudinem nõ amisit.
Iule quidem fauces aperuit. s martirem glutire non potuit. Canificia
namq sui fimeris iudeus exertuit. s ouem suã dauid ñr de ore fremẽ¬

Expanded text:
mebant cordibus suis, et stridebant dentibus adversus eum. Sed formebant cordibus suis, et stridebant dentibus adversus eum. Sed fortis columna Dei cum inter lapidiferas manus capta, tyranni forcipe teneretur, fide fundabilis, spe regibilis, caritate constabilis, igniebatur et pendebatur, feriebatur et perducebatur, confringebatur et augebatur, caedebatur et non vincebatur. Beata fidei officina, quae tantum inarctasapertos, 92 et Jesum stantem a dextris Dei . Patuit sedes Dei, et sulcato aere coelorum latera pependerunt. Hiavit lucidus axis et campus. Denique, cum super eum tortuosi lapidum vortices oblatrarent, et rotati aggeres torquerentur, pro saevientibus sic orabat: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Leo rugiens devorare voluit, sed ovis Christi mansuetudinem non amisit. Illi quidem fauces aperuit, sed martyrem glutire non potuit. Carnificinam namque sui furoris Judaeus exercuit, sed ovem suam David noster de ore fremen
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ceruice. et non circũcisi corde. et auribus. uos semper spitui scõ
restitistis. sicut et patres ueftri. Quem prophetarũ non sunt perseruti pa¬
tres uestri. et occiderunt eos qui prenunciabant de aduentu xp̃i: Etce impie
manus aptantur ad necem. iam furoris arma predantur. Iam uallatur
murone lapidum martir. et super ceruicem innocuum. ponderatiur
pendet exicium. At ille beatus. Oura inquit ceruice et non areũcisi cor¬
de et auribus. Hic non blanditur s iuchitur. non palpai. s prouocat
espice martir uicinam grandineni. inspice aggerem tortuosum. a¬
ceruos cautium intucre frementes. Iam uide manꝰ anhelantia
ora conspice. stillantia ora contemplare. Et ecce acies funesta propinquat.
accedit. iam iam lapides iuibrat. Oura ceruice. et incircuncisi corde. et
auribus. uos semper spiritui sancto restitistis. Hec iam cum diceret. fre

Expanded text:
inquit cervice, et incircumcisis cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto inquit cervice, et incircumcisis cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto resistitis, sicut et patres vestri? Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Christi . Ecce impiorum manus aptantur ad necem, jam furoris arma produntur, jam vallatur mucrone lapidum martyr, et super verticem innocuum ponderatum dependit exitium. At ille: Dura, inquit, cervice et non circumcisi corde et auribus. Hic non blanditur, sed invehitur; non palpat, sed provocat; us. Respice, martyr, vicinam grandinem, inspice aerem tortuosum, acervos cautium intuere ferventes. Jam videamus anhelantia ora. Jam conspice, stillantia lumina contemplare. Et ecce acies funesta appropinquat, accedit, jam lapides vibrant: Dura cervice, et incircumcisi corde et auribus, vos semper Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
qui non diligit fratrem suũ. manet in morte. Et iterum. Qui fra¬
trem odit. homicida est. Hoc loco fratrem. omnem hominem oportet
intelligi. Omnes enim in xp̃o fratres sumus. It in occ̃. scĩ stephani. l¬
enfecit. tanto fulgore beatus stephanus radiauit. ut dum adhuc diuinũ
sustinet premiũ. ipsum pateret etiam celum. Preclarus igitur athleta dei
uctus spiritu dei. ad stadium certaminis prior exiuit. et tantam uicto¬
rie adeptus est gloriam. ut primus acciperet coronam. Miles xp̃i fidelis
signifer martirum fortis. primus post xp̃m. mox inter acies dyaboli per¬
transiuit. et prior martirio candidatus. inlitus triumphauit. Secitus¬
est enim dñm xp̃m. et martirii meruit principatum. Et cum ad qucis
peruenit signa. priori de celo mittitur palma. Cumq festinat beatus ste¬
phanus mori. primus desiderat coronari. Demiq sic eis respondit. Dura

Expanded text:
qui non diligit fratrem suum, manet in morte; et iterum, Qui fraqui non diligit fratrem suum, manet in morte; et iterum, Qui fratrem suum oderit, homicida est . Hoc loco fratrem, omnem hominem oportet intelligi: omnes enim in Christo fratres sumus. Nemo itaque snfecit, tanto fulgore sanctus Stephanus radiavit, ut dum adhuc divinum sustinet praemium, ipsum etiam pateat coelum. Praectarus igitur athleta Dei unctus Spiritu Dei ad stadium certaminis primus exivit, et tantam victoriae adeptus est gloriam, ut primus acciperet coronam. Miles Christi fidelis, signifer martyrum fortis, post Christum mox inter aciem diaboli pertransivit, et martyriali candida inclytus triumphavit. Secutus enim Dominum Christum martyrii meruit principatum, et cum ad crucis pervenit signa, priori de coelo mittitur palma, cumque festinat mori, primus desiderat coronari. Denique sic eis respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
dimittis homini parũ. ut tibi deus dignetur dimittere multũs Recole
quid tibi in euuangelio: ucritas ipsa promiserit. et quam tibi quodam
modo cautionem fecerit. uel quale pactum tecum mierit. Si eni inquit
dimiseritis hominibus peccata eoꝵ. dimittet et uobis peccata uestra. pa¬
uobis peccata uestra. Uidete fratres. quia cum dei gratia in potestate
nostra positum est. qualiter a dño iudicemur. Si inquit dimiseritis
dimittetur uobis. Iam sepe dixi uobis fratres. et frequentius dicere
debeo. Nemo se circumueniat. nemo se seducat. qui uel unum hominẽ
in hoc mundo odio habuerit. quidquid deo in opcribus bonis obtule¬
rit. totum perdet. quia non mentitur paulus apostolus dicens. Si de¬
dero omnes facultates meas in cibos pauperum. et si tradidero corpus
meũ ita ut ardeam. caritatem autem non habuero. nichil michi pro¬
dest. Quam rem etiam beatus iohannes confirmat dicens. Omĩs

Expanded text:
dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester catet debita vestra . Videtis, fratres, quia cum Dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a Domino judicemur. Si, inquit, dimiseritis, dimittetur vobis. Nam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo; nemo se circumveniat, nemo se seducat. Qui vel unum hominem in hoc mundo odio habet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit: quia non mentitur Paulus apostolus, dicens, Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; charitatem autem non habuero; nihil mihi prodest. Quam rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens, Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat cũ lapidaretur: Dñe. ne statuas illis hoc peccatũ. Plus itaq
tunc illoꝵ dolebat peccata. ꝙͣ sua uulnera. Pdlus illoꝵ mipietatem. q su¬
am mortem. Et recte plus. In illoꝵ quippe miquitate erant multa. que
Impietatem illoꝵ mors sequebatur eterna. huius autẽ. uita perpetua.
mifeniur ergo in aliquo dilectissimi fratres. tanti magistri fidem.
tam ppeclari martiris caritatem. Diligamus nos hoc animo in ecclesia
fuitres nr̃õs. quo ille tunc dilexit inimicos suos. S quod peius est. ali¬
quotieus non solum mimicos non diligimus. s nec amicis quidem inte¬
gram fidem custodimus. Ss dicit aliquis. Non possum diligere mimicũ
nicũ. quem quotidie uelut hostem patior ciidelissimũ. O quicuniq ille
es. attaidis quid tibi fecerit homo. et non consideras quid tu feceris deo
Cum enim tu. multũ grauiora peccata in deum cõmiseris. quare non

Expanded text:
dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem. et recte plus. in illorum quippe impietate erant multa, quae illorum impietatem mors sequebatur aeterna, huius autem mortem uita perpetua. imitemur ergo in aliquo, dilectissitam praeclari martyris caritatem; diligamus nos hoc animo in Ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos suos. Sed quod pejus est aliquoties non solum inimicos non diligimus, nec amicis quidem fidem integram custodimus. Sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem quotidie velut hostem patior crudelissimum. O quicunque ille es, attendis quid tibi fececum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non
Abbreviated transcription (Latin):
pmins ãr. stan ami lauens sipeinainuis ad apostolis diaconus odia¬
tus sit. apostolos beata ac triumphali morte precessit. ac sic qui erat nife¬
rior ordine. primus factus est passione. et qui erat discipulus gradu. ma¬
gister cepit esse martirio. complens illud quod beatus propheta in psal
buere enim primus uoluit stephanus martir dño. quod cum omni hu¬
mano genere. accepit a dño. Mortem enim quam saluator dignatus ẽ
pro omnibus pati. hanc ille primus reddidit saluatori. Post hec subiecit
scriptura. et ait. Positis genibus. clamauit diceus: Dñe. ne statuas illis
hoc pecratum. Uidete dilectissimi fratres affectum beati uiri. uidete mag¬
nam et admurabilem caritatem. In persecutione positus erat. et pro perse¬
tutoribus supplicabat. atq in illa lapidum riuna. quãdo alius obliuisci
poterat etiam carissimos suõs. ille dño cõmendabat iimi cos. Quid enĩ

Expanded text:
primus est. Nam cum sanctus Stephanus ab Apostolis diaconus ordiprimus est. Nam cum sanctus Stephanus ab Apostolis diaconus orditus sit , Apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit: ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio, complens illud quod beatus propheta in Psalmbuere enim primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a domino. mortem enim, quam dignatus est saluator pro omnibus pati, hanc ille primus reddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete magnam et mirabilem caritatem. in persecutione positus erat et pro persecutoribus domino subplicabat atque in lapidum ruina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
apertos. et filium hominis stantem a dextris dei. Considerate attentius
dilectissii fratres. Cum beatus martir. dñm nr̃m ihesum. ad dexterani
da patris stare iudisset. cur se filium hominis iudere testatus est. et nõ po¬
pocus ꝙͣ homuus filium udere dixisset. S crta ratio postilabate nt hoc
ita et oftenderetur in celo. et predicaretur in mundo. Omnc eñ iudeoru
scandalum in hoc crat. quir dominus noster ihesus xp̃s. qui secundum car
nem est filius homiiis. ctiam esse dei filius diceretur.
deo ergo pulcre diuua scriptura. filium hominis ad dexteram de patris
stare niemorauit. ut ad confundendam indeoꝵ incredulitatem. ille mart¬
ri oftenderetur in telo: qui a perfidis negabatur in mundo. Et uli testuno¬
mũ celestis ueritas daret. ciius fidem terrena impietas derogaret. Unde
eiuis.si quid tamere distare inter martires potest. precipius uidetur esss qͥ

Expanded text:
apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei . Considerate attentius, apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei . Considerate attentius, dilectissimi fratres, cum beatus Martyr Dominum Jesum Christum ad dexteram Dei Patris stare vidisset, cur sese Filium hominis videre testatus est, et non popotius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo. Omne enim Judaeorum scnem est Filius hominis, esse etiam Dei Filius diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confutandam Judaeorum incredulitatem ille Martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo: et illi testimonium coelestis Veritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret. 3. Siejus , si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus videtur esse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
natalem habuimus dñi saluatoris. hodic summe de¬
nem. Hestrno quo redimuimur ad premium. hodierno. quo prouocamᷤ
ad exemplum. Bene ergo hesterne solennitati. festiuitas hodicina uncta
est. ut illa credentes eucheret ad uitam. hec confitentes duceret ad coro¬
nam. Omni ergo ecdesic beatus stephanus est datus ad exemplum.¬
et ad profectum. Adhuc laicus diaconii meruit electionem. et leuita
martirum obtinuit principatum. Himmulis erat loco. s celsus fide. Dis¬
cipulus erat ordine. s factus est magifter cxemplo. Quos seque batur.
deuotione fidci. precessit uelocitate martirii. Scriptum namq ẽ de eo
in actibus apostoloꝵ. ꝙ ad ministeriũ induarum. sit ab apostolis de¬
tus fuerit. et pudicicie paliam. consequitur et coronari. De quo et¬
lectio actinint apostoloꝵ. que nobis hodie lecta est dilectissimi fratres.
cum plurimũ habcat in ip̃sa sua specie admirationis. nõ minus tamẽ
conti ⁊ in misterio dignitatis. Ece inquit beatus stephanus iudco celoᷤᷤ

Expanded text:
natalem habuimus Domini Salvatoris. Hodie summae denem. Hesterno, quo redimimur ad praemium; hodierno, quo provocamur ad exemplum. Bene ergo hesternae solemnitati festivitas hodierna conjuncta est; ut illa credentes eveheret ad vitam, haec confitentes duceret ad coronam. Omni ergo Ecclesiae beatus Stephanus datus est ad profectum. Adhuc laicus diaconii meruit electirtutibus eminebat. Humilis erat loco; sed celsus fide. Discipulus erat ordine; sed factus est magister exemplo. Quos sequebatur devotione fidei, praecessit velocitate martyrii. Scriptum est enim de eo in Actibus Apostolorum, quod ad ministerium viduarum sit ab Apostolis detuslectio Actuum Apostolorum, quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis. Ecce, inquit beatus Stephanus, video coelos
Abbreviated transcription (Latin):
minus in cruce monuit. Undiq cium iudcis frementibus. irascentib.
nridentibus. insultantibus. crucifigentibus ait. Pater ignosce illis.
quia nesciunt quid facut. Seciundum matheum.¬

Expanded text:
minus in cruce, quod monuit. Undique enim Judaeis frementibus, irascentibus, minus in cruce, quod monuit. Undique enim Judaeis frementibus, irascentibus, irridentibus, insultantibus, crucifigentibus, ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Cae
Abbreviated transcription (Latin):
et non te uideant qui maledicunt. Beneficia de celo. beneficia de terra
scatent fontes. agri pinguescunt. fructibus arbores onerantur. habent
ista boni. habent et mali. habent grati. habent et ingrati. Qui prestat tan¬
ta bonis et malis. putamus nichũ seruat bonis: Hoc dat bonis et ma¬
lis. quod dedit̾ lapidatoribus stephaui. seruat uero bonis. quod dona
axime ergo fratres exemplo huius martiris. Eunͣ. ut stephano.
municos nr̃os amare discamius. Exemplum propositum enł. de
deo patre. qui solem suũ orirri facit super bonos et malos. hoc dixit. ꝑ os¬
carnis sue. quam carnem suscepit amando municos suos. Qui enim
amator mimicoꝵ suoꝵ in mundum uenit. omnes prorsus mimicos suos
muenit. neuunem inuenit amicum. pro mimicis sanguinem fudit. Et
deleuit. delendo peccata. ex nimicis amicos fecit. De hiis amicis fuerat
etiam stephanus. nimo est et crit. ostendit tamen primus ipse. quod do¬

Expanded text:
 non te videant qui mihi maledicunt? Beneficia de coelo, beneficia de terra:  non te videant qui mihi maledicunt? Beneficia de coelo, beneficia de terra: scatent fontes, agri pinguescunt, arbores fructibus onerantur. Habent ista boni, habent et mali; habent grati, habent ingrati. Qui praestat tanta bonis et malis, putamus nihil servat bonis? Hoc dat bonis et malis, quod dedit et lapidatoribus Stephani: hoc vero servat bonis, quod deditaxime ergo, fratres, exemplo hujus Martyris, inimicos nostros amare discamus. Exemplum propositum est de Deo Patre, qui solem suum oriri facit super bonos et malos. Dixit hocarnis suae, quam suscepit amando inimicos suos. Qui enim amator inimicorum suorum in mundum venit, omnes prorsus inimicos suos invenit, neminem amicum invenit. Pro inimicis sanguinem fudit: sednguine delevit: delendo peccata, ex inimicis amicos fecit. De his amicis erat etiam Stephanus: imo est et erit. Ostendit tamen primus ipse Do
Abbreviated transcription (Latin):
consequi temporalia benficia ut cum mutoo acipere nicranur etana.¬
credere hoc implere. uere est solennua martiris mptere. celebrare .I. uii
ñs nr inter precepta magna et salubria. diuina et altissima.
que dedit discipulis suis. hoc iudetur hominibus graue ꝙ iussit
ut diligamus municos nr̃os. Graue preceptum. s grande preiium.
Demiq cum admoneret. iudete quid dixit. Diligite mimicos uestros. be¬
ne facite illis qui uos oderunt. et orate pro persequentibus uos. Audisti
opus. expecta mercedem. et uide quid addat. Ut sitis inquit filii patris
uestri qui in celis est. qui solem suũ oriri facit super bonos et malos. et
pluit super iustos et miustos. Hoc uidemus. hoc negare nõ possumus.
nunqͣ dictum est nubibus. ite per agros cultoꝵ meoꝵ. et recedite ab agr
blasphematoꝵ meoꝵ. nunqͣ dictum est soli. udeant te qui me colunt.¬

Expanded text:
consequi temporalia beneficia, ut eum imitando accipere mereamur aeterna.consequi temporalia beneficia, ut eum imitando accipere mereamur aeterna.credere, hoc implere, vere est solemnia Martyris celebrare. Dominus noster inter praecepta magna et salubria, divina et altissima quae dedit discipulis suis, hoc videtur hominibus grave, quod jussit ut diligant inimicos suos. Grave praeceptum, sed grande praemium. Denique cum hoc moneret, videte quid dixerit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persequentibus vos. Audisti opus, exspecta mercedem; et vide quid addat: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Hoc videmus, hoc negare non possumus. Numquid dictum est nubibus: Pluite super agros cultorum meorum, et recedite ab agris blasphematorum meorum? Numquid dictum est soli: Videant te qui me colunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ic eis ubi eum uides. et hic non uiues.: cum eo melius l mͣ¬
uiues. Dic eis quia nichil est quod fequnt. uiut quem occider̃t
Dic cis quia uides ad dexterani patris ftantemquemꝰ miserunt in cruce
pendentem. Et ille inquit. Ecce uideo celos aperis. et filium hominis stã¬
tem ad dexteram dei. At illi clamantes. continirunt aures suas. Aures
clauserunt. et ad lapides cucurrerunt. impetui fecerunt omnes in cum
et lapidabant stephanũ. inuocantem deum edicentem. Adhesit anima
nea post te. quia lapidatur caro mea pro te. acee spiritũ meũ. et redde michi
dinc postremus esse. Illas terras passus illustuit. istas mortuus iusita¬
uit. S mortuus non uisitaret. nisi et mortus iuiueret. Exiguus puluis
tantum istum populum congregauit. cinis la. bencficia patent. Ec.ui¬
sogitate fratres carissimi. que nobis T seruet in regione uiuoꝵ.
qui tanta prestat de puluere mortuoꝵ aro sancti stephani per loca
singula diffamatur. et fidci cius mcritum ciendatur. Sic expectemus

Expanded text:
ic eis ubi eum vides, et hic non vives; sed cum illo melius vives. Dic eis quia nihil est quod fecerunt; vivit quem occiderunt. Dic eis quia vides ad dexteram Patris stantem, quem irriserunt in cruce pendentem. Et ille inquit: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. At illi clamantes continuerunt aures suas. Aures clauserunt, et ad lapides cucurrerunt, impetumque fecerunt omnes in eum, et lapidabant Stephanum invocante Dominum, et dicentem, Adhaesit anima mea post te , quia lapidatur caro mea pro te. Accipe spiritum meum : et redde mihi coronatus; illas terras passus illustravit, istas mortuus visitavit. Sed mortuus non visitaret, nisi et mortuus viveret. Exiguus pulvis tantum populum congregavit: cinis latet, beneficia patent. Cogitate, charissimi, quae nobis Deus servet in regione vivorum, qui tanta praestat de pulvere mortuorum. Caro sancti Stephani per loca singula diffamatur: sed fidei ejus meritum commendatur. Sic exspectemus
Abbreviated transcription (Latin):
diuortiũ precepisset. cũ ipsius sit sententia. quia nemo debet dimitter
uxorem. excepta causa fornicationis. Pulcre autem docuit sanctus
matheus. quid facere debeat iustus. qui obprobrium coniugis depre-¬
henderit. ut incruentum ab homicidio. castum ab adulterio prestare
se debecit. Qui enĩ coniungitur meretrici. unũ corpus efficitur. Ergo
ubiq in ioseph iusta gratia et persona seruatur. ut testis ornetur. Os
enĩ iusti mendacium nescit. et lingua eius loquitur. iudicium uero
eius loquitur ueritatem.

Expanded text:
diuortium praecepisset, cum ipsius sit sententia quia nemo dimittere debet diuortium praecepisset, cum ipsius sit sententia quia nemo dimittere debet uxorem excepta causa fornicationis ? pulchre autem docuit sanctus Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loquitur iudicium, iudicium eius loquitur ueritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
malicia. facile etiam occulta deprehendit. At uero qui secularibus ua¬
nitatibus occupantur. scire diuina nõ possunt. Bene autẽ sibi diui¬
serunt euuangeliste. ut sanctus matheus ioseph ab angelo moneri ĩ
nouisset. Hec ipsa maria fatetur. cũ dicit angelo. Quomodo fiet is¬
tud quoniam uirũ nõ cognosco: S et ipse sanctus lucas uirgiẽ
declarauit dicens. Et nomen uirginis maria. Et propheta manifes¬
te docuit qui ait. Ecce uirgo in utero accipiet. Et ioseph designauit
qui quoniam pregiantem uidebat. quam nõ cognouerat. dnitte
gestiebat. Et dñs ipse in cruce positus. manifestauet matri cũ dicit.
mulier ecce filius tius. Demde discipulo dicit. ecce mater tua. Etiam
uterq testatus est discipulus et mater. quia ex illa hora accepit eã disci¬
pulus in suã. Utiq si conuenisset. nũqͣ uirũ propriũ reliquisset. nec
uir eam uistus a se discedere passus fuisset. Quomodo autem dñs

Expanded text:
malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uamalitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri induenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? sed et ipse sanctus Lucas uirginem declarauit dicens: et nomen uirginis Maria, et propheta edocuit, qui ait: ecce uirgo in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. etiam uterque testatus est, discipulus et mater, quia ex illa hora suscepit eam discipulus in sua. utique si conuenissent, numquam uirum proprium reliquisset, nec uir eam iustus a se discedere passus esset. quomodo autem dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ausam autem menciendi in desponsata habuit. desponsata
nõ habuit. cũ coniugii premiũ et gratia nuptiarum. partuᷤᷤ
sit feminarũ. Non mediocris quoq causa est. ut uirginitas ma¬
rie falleret principem mundi. qui cum desponsatam uiro cerneret.
partum non potuit habere suspectum. Fallendi ut diximus prin¬
cipis mundi fuit consilium. ut ipsius dñi uerba declarant. cum
apostoli iubentur tacere de xp̃o. cum sanati prohibentur gloriari
de remedio. de dei filio cũ demones precipiuntur silere . Fallendi
autem principis mundi fuisse consilurm etiam declarauit cura¬
pum huius seculi cognouit. Si enim cognouissent. numq domi¬
emones dñm uenisse cognouerunt. quia precognitum habebãt
esse uenturum. Principes autem seculi nõ cognouisse. quo
maiore possumus q apostolice sententie probare documento: Si eñĩ-
cognouissent. numꝙͣ dñm maiestatis crucifixissent. Demonũ enim

Expanded text:
ausam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata ausam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret princpartum non potuit habere suspectum. Fallendi, ut diximus, principis mundi fuisse consilium, ipsius Domini verba declarant, cum apostoli jubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de miraculo, cum daemones praecipiuntur silere de Dei Filio; fallendi autem principis mundi fuisse consilium, et Apostolus pum hujus seculi cognovit. Si enim cognovissent: nunquam Domieo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumus quam apostolicae sententiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim
Abbreviated transcription (Latin):
aluit dñs aliquos de suo ortu. qꝙͣ de matris pudore dubitare.
Sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam. et lubricam¬
famam pudoris. nec putauit ortus fidem. matris iniuriis astruendã¬
Seruatur itaq sancte marie sicut pudore integra. ita inuiolabulis opi¬
nione uirginitas. Oportet enĩ sanctos et ab hiis testimoniũ habere qui
foris sunt. Nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uela¬
men excusationis relinqui. ꝙ infamata mater quoq dñi uideretur.
Quid autem iudeis. quid herodi posset ascribi. si natũ iuiderentur ex
adulterio perseruti: Quẽadmodum autem ipse diceret. nõ ueni legẽ
te lege dampnetur: Quin etiam locupletior testis pudoris matris
adhibetur. qui possit et dolere iniuriam. ⁊ uindicare obprobrium. si
non agnosceret sacramentũ. Quo etiam fides marie uerbis maior
adsciscitur. et mendacii causa remouetur. Uideretur enĩ culpam
obumbrare uoluisse mendatio. innupta pregnans. Lectio.xi¬

Expanded text:
inus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricamfamam pudoris — nec putauit ortus seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem uptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. c
Abbreviated transcription (Latin):
hobiit quod ambicbat. S cum nibi prime diluciio rei presc̾iuis
mice procurator occiureret. furem repperit. quẽ sua iam preda preiũx

Expanded text:
habuit quod ambebat, sed cum inibi primo delucolo rei praescius vineae dominatur occurreret, furem repperet, quem sua iam praeda praevin
Abbreviated transcription (Latin):
in celo incruit habere con sortem. Ipsa sancta et indefessa caritas. desiderabat
orando acquirere. quos nequiut morendo conuertere. Neq enim fratres
existimandus est stephanus. tunc solum mimicos dilexisse cum pro eis ou¬
ret. et non dilexisse. cum coꝵ incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc
ab anima martiris. ad celi palacium feftinantis. Ipsa enini sancta caritas
firmam scruauit in oratione patientiam. que rigidami tenuit in correptione
censuram. et idco in oratione audiri meruit leuitas. quia sine caritate nõ
fuit in correptione seueritas. Ac per hoc siue orando. sine corripiendo. sacita¬
tem beatus stephanus seruauit. quia ubiq salutem errantium cogitauit.
et indicio sancte orationis oftendit increpationem illam. non fuisse odii.
sz amoris. Hoc autem faciens. et presentibus caritatem beatus martir ex¬
hibuit. et utile nimis exemplum posttris dcreliquit. In natał sc̃i Iohãns

Expanded text:
in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit
Abbreviated transcription (Latin):
ter irfulsit in milte. O ammiuranda ubiq potntia saluatons. õ picdi¬
canda indesmenter gratia redemptons. Ostendit in matre. uirgniitatis eter¬
ne miraculum. demonftrauit in martire. iuicte caritatis indicium. Integri¬
tas quippe intemerata permansit in uirgie. dilectionis uirtus inuicta parse¬
uerauit in martire. Et sicut in matre dñi non potuit uirginnitus uiolari.
sic in martiris mente. non potuit xp̃i caritas tanto seuientium agnine su¬
pcrari. Stephanus ergo ut nominis sui coronam ncruisset accipere. carita¬
tem pro armis habebat. et per ipsam ubiq unicebat. Per caritatem dei seui¬
entibus iudcis non cessit. per caritatem proximi. pro lapidantibus intertes¬
sit. Per caritatem dei arguebat crrantes ut corngerentur. per car tatẽ proxi¬
mi. pro lapidantibus orabat ne punirentur. Caritatis uirtute subnixus
uicit saulum crudeliter sementem. et quem habuit in terra persecutorem.

Expanded text:
ter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praediter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem,
Abbreviated transcription (Latin):
credulitatem iudcoꝵ fidenter. argueret. et benignus pro lapidãtib exoraret.
uod est ergo tam magnũ. atq insuperabile genus armoꝵ. L. xii.¬
s patiens superaret. et insuper et occisus aulam celestis regni uiuus ⁊̃
coronatus intraret: Proculdubio munimine septus. nullatenus
est ab aduersariis supcratus. Quoniam rex ñr cum sit altissimus.
pro nobis humilis uenit. sz manis uenire non potuit. Magnũ quippe
donatiuũ suis militibus actulit. quo cos non solum copiose ditauit.
s etiam ad certandum inuictissime confortauit. Attulit namq donũ
caritatis. que perduccret homines ad consortium deitatis. Quod ergo
attulit erogauit. nec sibi minuit aliquid aliquid. s miraoiliter et suoꝵ¬
fidelium pauperiem ditauit. et indeficientibus thesauris plenus ip̃e per¬
de terris eleuauit ad celum. Caritas que precessit in rege. ipsa subsequẽ¬

Expanded text:
credulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. credulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse perde terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
la est ab eo mimortalitatis indutus. Lectio undecima.¬
eri presepis angustia xp̃m portauit infantem. hodie immensitaᷤ
celi. suscepit stephanũ trium phantem. Solus descendit dñs.
ut mustos eleuaret. humiliauit se rex ñr. ut suos milites exaltaret.
Qui enim corpori suo. uirginis preparauit uterum. ipse martiri suo ape¬
rire dignatus est celum. Dñs xp̃s angustias intrare non dedignatus ẽ
uteri. ut animam stephani latitudo susciperet celi. Necessarium tamen
uideoꝵ potuit superare. ut ita meruisset feliciter triumphare. Neq enĩ par¬
uipendenda sunt. talis uirtus. talisq triumphus. Haut uero ulibus
armis potuit premuniri. qui a multis non potuit superari. Inuicte nãq
in eo enituit insigne uirtutis. que nec frementiũ seuiciam formidauit.
nec lapidantiũ ictibus deuicta succubiit. Usq ad eo enim inter fremẽtes
permansit interritus. et inter lapidum fuit cruciamenta securus. ut in¬

Expanded text:
la est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli. 2. Necessarium noJudaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
stringunt. Neruo pedes artantur. fragmenta quoq testarum. subte
confternabantur. ne inter horrorem et frigora longe noctis ligatus
sompnũ uel requiem capere aliquam. continus. hoꝵ acumine com¬
punctus smeretur. Interea episcopus qui ad montium latibula hos¬
tem fugiendo secesserat. et ipse non minore martiriuum passione gere¬
dat. quasi ferro unictus. aut testis superpositus. uel flammis esfet
urendus. Urebat namq animũ illius. cura maxima sue gregis.
urebat et corpus fames. una cum gelidi rigore hyenus. qui inter spi¬
neta sine tecto et alinento iacens. nocte una cum die peruigil.isolli¬
citis continuabat in precibus. nec difficile membra serlia. ist lon¬
gis exhaustum ieiuniis. tanta us maloꝵ comprimens. ad mortem
usq coegii. S ut superna pietas apertissime quanta cura uuir ille
dignus esset oftenderet. mittitur angelus. qui beatum felicem con¬

Expanded text:
stringunt, nervo pedes arctantur; fragmenta quoque testarum subter stringunt, nervo pedes arctantur; fragmenta quoque testarum subter eum sternebantur, ne inter horrorem et frigora longae noctis ligatus, vel somnum vel requiem capere aliquam continuo horum acumine compunctus sineretur. Interea episcopus, qui ad montium latibula hostem fugiendo secesserat, et ipse non minore martyrium passione gerebat, quam si ferro vinctus aut testis superpositus, vel flammis esset datus urendus. Urebat namque animum illius cura maxima sui gregis, urebat et corpus fames, una cum gelidae rigore hiemis; qui inter spineta sine tecto et alimento jacens, noctem una cum die pervigil sollicitis continuabat in precibus. Nec difficile membra senilia, et longis exhausta jejuniis, tanta vis malorum comprimens, vel ad mortem usque coegit. Sed ut superna pietas apertissime, quanta sui cura vir ille dignus esset, ostenderet, mittitur e coelo angelus, qui beatum Felicem con
Abbreviated transcription (Latin):
nolam quoq peruemientes. episcopum urbis illius. nomine maximũ.
birum doctrina. pietate. atq etate uenerabilem. ad tormenta quererent.
Quod ille animaduertens. memor diuini precepti. quo dictum est.
cum uos persecuti fucrint in ciuitate una. fugite in aliam. petit ad tẽ¬
pus recessum loci remotioris. relicto ad tuitionem ciuitatis felice pres¬
bitero. quem loco filii amplectebatur. atq her edem sue sedis accipere desi
t persecutores. ubi episcopum nuenire nequi l̃ .iii. ¶ derabat.
uerunt. nl morati manus in felicem mttere contendunt. eũ
quasi maximam post episcopum urbis arcem. a constantia famose
uirtutis sue deicere. uel blandiendo promissis. uel penis terrendo sata¬
gunt. Comprehenusus igitur faix ab aducriaris furentibus. s pse
multum de interua spiritus sancti consolatione confisus. mittitur
in carcerem tenebrosum. manus simul et collum. ferrea uincula

Expanded text:
Nolam quoque pervenientes, episcopum urbis illius nomine Maximum, Nolam quoque pervenientes, episcopum urbis illius nomine Maximum, virum doctrina, pietate atque aetate venerabilem, ad tormenta quaererent. Quod ille animadvertens, memor dominici praecepti, quo dictum est: Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, petit ad tempus secessum loci remotioris, relicto ad tuitionem civitatis Felice presbytero, quem filii loco amplectebatur, atque haeredem suae sedis accipere desiderabat. At persecutores ubi episcopum invenire nequiverunt, nihil morati manus in Felicem mittere contendunt, eumque primum quasi maximam post episcopum urbis arcem, a constantia famosae suae virtutis dejicere, vel blandiendo promissis, vel poenis terrendo satagunt. Comprehensus igitur Felix ab adversariis furentibus, sed ipse multum de interna Spiritus sancti consolatione confisus, mittitur in carcerem tenebrosum, ubi manus simul et collum ferrea vincula