comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut in sũmis retributio reddatur. Dica¬
t̃ gͦ. Aa silicem extendit manũ: subuer¬
tit a radicib montes: qtua etã durici¬
am gentium scã p̃dicatio petut. suꝑboꝵ
altitudinem funditus strauit. Quia uͦ
eos quos a cogitationib terrenis eua¬
cuat. donis celestib replet: & quos infi¬
mis curis exhaurit. suꝑnis rigat flu¬
dit. id ẽ in duris gentilium cordib flu¬
uios p̃dicationis aꝑuit: sicut ꝑ ꝓpħam
quoq de irriganda dicit᷑ ariditate
gentilium. Posuit desertum in stagna
aque: & terram sine aqua in exitus
aquarum. Atq in euangłio ꝓmittit
dñs dicens. Qui credit in me sicut
dicit scriptura. flumina aquȩ ui¬
ue de uentre eius fluent. Qđ pro¬
missum tunc audiumus: etiam nõ
completũ uidemus. Ecce enim in scĩs
p̃dicatorib & non ex iudȩa ꝓgenitis.
ꝑ cunctam ȩccłam toto orbe diffu¬
sam. fluenta celestium mandatoꝵ
ubertim manant. ore gentilium: qui¬

Expanded text:
ut in summis retributio reddatur. Dicaut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fludit, - id est, in duris gentilium cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate geaquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum . Atque in Evangelio promittit Dominus, dicens: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
onis sue hystoriam p̾sciens. gentib
innotescendam dicit. Seribant᷑ hȩc
stilo ferreo in plumbi lamina. uel cer¬
te sculpant᷑ in silice. Quid uͦ hoc loco
montes. nisi huius scłi potentes accipi¬
mus: qui ꝓ terrena substantia altũ
tument: De quib psalmista ait. Can¬
ge montes & fumigabunt. Sed mon¬
ces a radicib sunt euersi: quia p̃dican¬
te scã eccła sũme huius scłi potesta¬
tes. in adoratum om̃ipotentis dĩ ab
intina cogitatione ceciderunt. Radices
time suꝑboꝵ. Et a radicib montes ca¬
aunt: quia ad colendum dm̃ potesta¬
tis scłi ab imis cogitationib ꝓsternunt᷑.
Recti uem̃ ꝑ radicem. cogitatio occulta
sgnatur: quia ꝑ hoc qđ intus non cer¬
nit᷑. erumpit qđ uideat᷑ foras. Unde &
m bonam partẽ ꝑ ꝓpb̃am dicit᷑. Et mit¬
tet id qd saluatum fuerit de domo u¬
da. & qd reliquum est matet radicem
deorsuim: & faciet fructũ sursum. Acsi
apte diceret᷑. In imis cogitatio nascit᷑.

Expanded text:
onis suae historiam praesciens gentibus onis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haec stylo ferreo in plumbi lamina, vel certe sculpantur in silice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt eversi, quia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices ae superborum. Et a radicibus montes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam dicitur: Emittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cidit᷑. id uͦ qđ comedit᷑. in comeden
tis corpore cõmutat᷑. Macta gͦ & man¬
duca dicit᷑. id est a peccato eos in qͦ
uiuunt interfice: & a se ipsis in tua
illos membra conuerte. Et quia hec
eccła corpus ẽ dñi. ipse etiam dñs ia¬
cob uoce leo uocatur ex se. leena uo¬
cat᷑ ex corpore: dum ei sub iudę spe¬
cie dicit᷑. Ad p̃dam fili mi ascendisti.
requiescens accubiusti ut leo. & quasi
leena: quis suscitabit eum: Hec gͥ le¬
ena nequaquã dicit᷑. quia ꝑ uidȩam
transiit: sed non ꝑtransiit. Apłis quip¬
pe ꝑ synagogam p̾dicantib: prius ex
illa tria milia. postmodũ quinꝙ mili¬
a crediderunt E ccła itaq ꝑ synagogã
transiit. sed non ꝑtransiit: quia ex¬
illa ad fidem paucos rapuit. sed tamͣ
illum infidelem popłm a ꝑfidia fun¬
oꝵ. deflexit ad uocationem gentium.
ad silicem extendit: quia ad duriciam
gentium sue brachium p̃dicationis
misit. Unde & isdem beatus iob passi¬

Expanded text:
ciditur, id vero quod comedciditur, id vero quod comedtis corpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena; 582 quis suscitabit eum ? Haec igitur leaena nequaquam dicitur, quia per Judaeam non transiit, sed non pertransiit. Apostolis namque praedicantibus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non perilla ad fidem aliquantos rapuit, sed tamen illum infidelem populum a perfidia funorum deflexit ad vocationem gentium. ad silicem extendit, quia ad duritiam gentium suae brachium praedicationis misit. Unde et idem beatus Job passi
Abbreviated transcription (Latin):
principes suꝑ om̃em terram. Sed
quia repulsi apłi a synagoge finib
sunt egressi. recte nunc dicit᷑: non
calcauerunt eam filii institoꝵ. Cal¬
carent quippe eam institoꝵ filii.
si p̃dicarores scĩ eiusde synagoge
uitia calce uirtutis p̃merent. Si
autẽ institores eosde sc̃ȩ eccłȩ p̃di¬
catores accipimus: institoꝵ filios¬
pastores & doctores. qui apłoꝵ uitã
secuti sunt: nichil obstat intelligi.
Qui synagogam minime calcaue¬
runt. quia dum eoꝵ patres id est
apłi ab illa repulsi sunt: ꝓsi quoꝙ
ab enis uocatione cessauerunt. Per
quam uidelicet synagogam leȩna
non ꝑtransiit: quia scã eccła colle¬
ctioni gentium dedita. nequaquam
se ad illum uideȩ popłm diutiuis oc¬
cupauit. Recte autẽ scã eccła leena
nuncupat᷑: quia male uiuentes in
uitiis. ore scȩ p̃dicationis interficit.
Unde & ipsi primo pastori quasi hu¬
ius leene ore dicit᷑. macta & inandu¬
ca. Qđ mactat᷑ quippe a uita oc¬

Expanded text:
principes super omnem terram . Sed principes super omnem terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institopastores ac doctores, qui apostolorum viam secuti sunt; nihil obstat intelligi, qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est apostoli, ab illa repulsi sunt, ipsi quoque et ab ejus revocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium dedita nequaquam sese ad illum Judaeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes in vitiis, ore sanctae praedicationis interficit. Unde et ipsi primo pastori quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe a vita oc
Abbreviated transcription (Latin):
In cunctis latinis codicib institores
positos repperimus. in grecis negoti¬
atores inuenimus. Ex quare colligi ua¬
let. qđ hoc in loco ꝓ institorib nego¬
tiatores. scriptores quiꝙ ignorando
posuerunt. Institores eñ negotiatores
Sed uterꝙ sermo licet in uoce dissonet.
in intellectu non discrepat: quia om̃s
qui fidelium mores instituunt. spi¬
ritale negotium gerunt: ut cum
p̃dicationem suis auditorib p̾bent.
ab eis fidem & recta oꝑa ꝑcipiant:
sicut de scã eccła scriptũ ẽ. Syndonẽ
fecit & uendidit. De qua paulo post
illic dicit᷑. Uidit qđ bona ẽ negotia¬
tio eius. Quid hoc loco institores.
nisi ꝓpħȩ scĩ uocati sunt: Qui sy¬
nagoge mores ad fidem instituere
ꝓphetando curauerunt: quoꝵ ni¬
mirum filii scĩ apłi nuncupant᷑.
qui ut dm̃ hominem crederent.
ad eamdem fidem ex hoꝵ sunt p̃¬
dicatione generati. De quib ȩccłe¬
ꝑ psalmistam dicit᷑. Pro patrib tu¬
is nati sunt tibi filii. constitues eos

Expanded text:
In cunctis Latinis Codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet quod in hoc loco pro institoribus institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatoresSed uterque sermo licet in voce dissonet, in intellectu non discrepat, quia omnes qui fidelium mores instituunt, spiritale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est; Sindonem fecit et vendidit ; de qua et paulo post illic dicitur: Vidit quod bona est negotiatio ejus . Qui hnisi prophetae sancti vocati sunt, qui Synagogae mores ad fidem instituere prophetando curaverunt? Quorum nimirum filii sancti apostoli nuncupantur, qui, ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati; de quibus sanc Psalmistam dicitur: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos
Abbreviated transcription (Latin):
simis: & sese tde celestib ad una sũm¬
sit. ficri quippe ꝓpter nos homo dig¬
natus est: & dum mortuum animal
petiit: mortem apud nos quia apud
se erat immortalis muenit. Sea hiuiꝰ
uulturis oculus fuit. ipsa intentio nr̃e
resurrectionis: quia ipse ad triduum
mortuus. ab eterua nos morte liberaũ.
Ille gͦ ꝑfidus uidee popłs mortalem
uidit: sed qđ morte sua mortẽ nrãm
destrueret. minime attendit. Conspexit
quid̾e uulturẽ: sed oculos uulturis
non aspexit. Qui dum humilitatis
eus uias quib  alta subleuauit. con¬
siderare noluit: semitam auis igno¬
rauit. Neq enim pensare studuit: qđ
eus nos humilitas leuaret ad cęlestia.
& mortis eius intentio. reformaret ad
uitam. Semitam gͥ ignorauit auis. nec
intuitus ẽ oculos uulturis: quia & si ui¬
dit eum quẽ in morte tenuit. uidere
noluit. quanta uitȩ nr̃e gła de eius
morte sequeret᷑. Unde ad crudelitatem
quoꝙ ꝑsecutionis exarsit: uerba uite

Expanded text:
fimis, et sese de coelestibus ad ima submfimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos qui apud se erat immortalis invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus, ab aeterna nos morte liberavit. Ille ergo perfidus Judaeae populus mortalem vidit; sed quomodo morte sua nostram mortem destrueret, minime attendit. Conspexit quidem vulturem, sed oculos vulturis non aspexit. Qui dum humilitatis ejus vias quibus nos ad alta sublevavit considerare noluit, semitam avis ignoravit. Neque enim pensare studuit quod ejus nos humilitas levaret ad coelestia et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitam nostram gloria de ejus morte sequeretur. Unde et ad crudelitatem quoque persecutionis exarsit, verba vitae
Abbreviated transcription (Latin):
optimus: Aurum namq obscuratũ ẽ:
quia in eis antiquus ille fidĩ atq in¬
nocentiȩ splendor irruente ꝑfidia.
malicie se nocte fuscauit. Quia gͥ
quid fuit audiuimus. locus scilicet
sapbiri lapides eius. & glebȩ illius
aurum: nunc iam dilectus ille do
popłs. cur tanta hȩc bona ꝑdiderit.
audiamus. Sequit᷑. Semitam igno
rauit auis: nec intuitus est oculos
uulturis. Quis hoc loco auis nomi¬
ne. nisi ille signatur: qui corpus
carneum qđ assumpsit. ascenden
do ad ethera librauit: Qui apte
quoꝙ etiam uulturis appellatione ex¬
primit᷑. Nultur quippe dum uolat. si
iacens cadauer conspicit: ad ȩsum se
cadaueris deponit. Et plerumꝙ sic in
morte capitur. dum ad mortuum a¬
nimal de sũmis uenit. Recte gͦ me¬
diator di & hominum redemptor nͣr
uulturis appellatione signatur: qui
manens in altitudine diuinitatis suȩ.
quasi quodam uolatu sublimi. cada¬
uer mortalitatis nr̃e conspexit in in¬

Expanded text:
optimus ? Aurum namque obscuratum est, optimus ? Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille Deo populus cur tanta haec bona perdiderit audiamus. Sequiravit avis, nec intuitus est oculos vulturis. » Quis hoc in loco avis nomine nisi ille signatur, qui corpus carneum quod asdo ad aethera libravit? Qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad esum se cadaveris deponit; et plerumque sic in morte capitur, dum ad mortuum animal de summis venit. Recte ergo mediator Dei et hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis nostrae conspexit in in
Abbreviated transcription (Latin):
rent defuerunt. dicit᷑: locus saphyri
lapides eius. Et quia magna uitȩ ac
sapientiȩ claritate ꝑ fidem fulsit. ad¬
iungit᷑: & glebȩ illius aurum. Quid
ꝑ glebas. nisi collectiones singulorum
ordinum ac multitudines designant᷑:
Glebȩ autem ex humore & puluere cõ¬
stringunt᷑. Om̃s gͦ qui rore grẽ infu¬
si. ex mortis debito se puluerem esse
ueraci cognitione confessi sunt. cum
uite uirtute clarescerent: quasi au¬
ree in illa glebe iacuerunt. Glebas
hec terra habuit in ꝓpłis. glebas in
doctoribus. glebas in patrib antiqͥs.
qui magna se infusione gr̃ȩ. in pro¬
fessionis & unanimitate oꝑis tenue.¬
runt. Dicat gͦ. & glebȩ illius aurum:
quia in ea multitudo spiritalium.
tanto maiori uirtute claruit: quanto
se in dm̃ ac ꝓximum maiori unani
ꝑfidie ẽ postinodum tenebris obseura¬
tum. Cuius ꝓfecto nigredinẽ iberemi¬
as ꝓpħa intuens deplorat dicens. Qͦ mͦ
obscuratũ ẽ aurum. mutatus ẽ color

Expanded text:
rent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri rent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus antiquis, qui magna se infusione gratiae in professionis et operis unanimitate tenuerunt. Dicat ergo: Et glebae illius aurum, quia in ea multitudo spiritalium tanto majori virtute claruit, quanto se in Deum ac proximum majori unanimperfidiae est postmodum tenebris obscuratum. Cujus profecto nigredinem Jeremias propheta intuens deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑ ordinem lapides: quia in ea
scas animas meritoꝵ diuersitate
distinxit. Fundauit eam in saphyris.
qui scilicet lapides coloris aerei in
se similitudinem tenent: quia robur
eccłȩ in animab cȩlestia appetenti¬
b solidatur. Et qmͣ iaspis uiridis ẽ
colorif. iaspidem ꝓpugnacula eius
posuit: quia illi contra aduersa¬
qui internis desideruis uirentes. nul
Portas uͦ euis posuit in lapides sculp¬
tos. Hii quippe porte sunt eccłe ꝑ quo¬
rum uitam atq doctrinam intrat
tes oftendunt: non puri. sed sculpti
lapides esse memorant᷑. In quoꝵ enim
uita recta oꝑatio ceruit᷑. quasi in eis¬
dem ipsis exprimit᷑ qđ egerunt. Ubi
omẽm quoꝙ scõꝵ numerum generali
collectione concludens subdit. Om̃s ter¬
minos tuos in lapides desiderabiles. Et
tanquam si audientes ista peteremus.
ut hos lapides quos diceret indicaret:
adiunxit. Uniuersos filios tuos doctos
a dño. Quia gͥ de iudȩa numquã
sẽĩ animȩ quȩ celestem uitam duce¬

Expanded text:
 ordinem lapides, quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in saphyris, qui scilicet lapides coloris aerii in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit: quia illi contra adversaqui internis desideriis virentes, nullPortas vero ejus posuit in lapides sculptos; hi quippe portae sunt Ecclesiae, per quorum vitam et doctrinam intrat tes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens subdit: « Omnes terminos tuos in lapides desiderabiles. » Et tanquam si audientes ista peteremus, ut hos lapides, quos diceret, indicaret, adjunxit: « Universos filios tuos doctos a Domino. Quia igitur de Judaea nunquam sanctae animae, quae coelestem vitam duce
Abbreviated transcription (Latin):
diuina iudicia rep̾hendunt: subsan¬
nant patrem. Et quilibet heretici
dum p̃dicationem sc̃e eccłȩ fecundita¬
temq illius deridendo contempniut:
quid aliud quam partum matris
despiciunt: Quam non unmerito
eoꝵ quoq matrẽ dicimus. quia de
ipsa exeunt. qui contra ipsam lo¬
quabant᷑: iohanne attestante qui ait.
A nobis exierunt. sed non erant ex no¬
bis. Nam si fuissent ex nobis. man¬
sissent utiq nobiscum. Corui uͦ de¬

Expanded text:
divina judicia reprehendunt, subsandivina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Corvi
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium nesciunt. qui cor in terre¬
nis uoluptatib defigunt. Uum enun
sola que sunt uisibilia diligunt. ꝓ¬
fecto inuisibilia uel si credunt esse.
non diligunt: quia dum nimis se ex¬
terius sequunt᷑. etiam mente carua¬
les funt. Simul enim in bac uita
uterq popłs currit: sed non simul
ad ꝑpetua ꝑuenit. quia lapidem ca-¬
liginis & umbram mortis diuidit
torrens a popło peregrinante. Acsi
aꝑte dicat. Cos quos modo uel infi¬
delitas excȩcat. uel crudelitas obdu¬
rat: flãmarum fluuius a conspectu
eterni iudicis exiens. ab electorum
tunc popło separat. a cunc abonis.
ignis districti examinis diuidat:
quos nunc in suis concupiscentiis
tenebre uitioꝵ excȩcant. Potest fortas¬
se in torrentis nomine ipsa irrigati¬
O scẽ p̃dicationis intelligi: iuxta id
P qd ꝑ salomonem dicit᷑. Oculum qui
subsannat patrem. & qui despicit par¬
Etum matris suȩ: effodiant illũ cor¬
ui de torrentib. Peruersi quippe dũ

Expanded text:
desiderium nesciunt qui cor in terredesiderium nesciunt qui cor in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt esse, non diligunt, quia dum nimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. Ac si aperte dicat: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel crudelitas obdurat, flammarum fluvius a conspectu aeterni judicis exiens, ab electorum tunc populo separat, ut tunc a bonis ignis districti examinis dividat quos nunc in suis concupiscentiis tenebrae vitiorum excaecant. 49. se in torrentis nomine ipsa irrigatio sanctae praedicationis intelligi, juxta id quod per Salomonem dicitur: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus . Perversi quippe dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria. quanto hic cuncta quȩ p̃tere¬
unt. esse ase deputat aliena. Peregri¬
nus itaq popłs est. om̃ium numerus
electoꝵ: qui hanc uitam qđdam sibi
exilium deputantes. ad suꝑnã patriã
tota cordis intentione suspirant. De
quib paulus dicit. Confitent᷑. quia
ꝑegrini & hospites sunt suꝑ terram.
Qui enim hȩc dicunt. significant se
patriam inquitere. Hanc ꝑegrinati¬
onem isescmi᷑: qu̾oq apłs tolerabat.
cum diceret̃: Dum sumus in corpo¬
re. ꝑegenam a dño. Per fidem enim
ambulamus. & non ꝑ speciem. Huius
ꝑegrinationis erumpnas. satagebat
ri lucrum. Huius ꝑegrinationis
pondus. graue sentiebat psalmista
cum diceret. Heu me quia incola¬
tus ms ꝓlongatus ẽ. habitaui cum
habitantib cedar: multũ incbla¬
fuit anima mea. Ab hac eripi quan¬
totius anhelabat. cum suꝑnis deside¬
riis flagrans diceret. Sitiuit anima
mea ad dm̃ uiuum. quando ueniã
& apparebo ante facien dĩ Sed hoc

Expanded text:
propria, quanto hic cuncta quae praeterepropria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a se deputat aliena? Peregrinus itaque est populus, omnium numerus electorum, qui hanc vitam quoddam sibi exsilium deputantes, ad supernam patriam tota cordis intentione suspirant; de quibus Paulus dicit: Confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt, significant se patriam inquirere. Hanc peregrinationem idem quoque Apostolus tolerabat, cum diceret: Dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Hujus peregrinationis aerumnas satagebat ri lucrum . Hujus peregrinationis pondus grave sentiebat Psalmista, cum diceret: Heu me! quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar, multum incolafuit anima mea . Ab hac eripi quantocius anhelabat, cum supernis desideriis flagrans diceret; Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fidiȩ se tenebris cȩcaret. Unde adbuc
congruę subdit᷑. Lapidem quoq cali¬
giis & umbr̃a mortis: diuidit torrens
a popło peregrinante. Quid durus il
ꝓpb̃am p̾dixit. nisi lapis caliginis fu¬
it: Quia & crudelitate durus extitit.
& infidelitate nebulosus. Qui alio
quoq uocabulo. umbra mortis dicit᷑.
Umbra quippe talis expriit᷑. qualia
eius rei de qua trahit᷑. fuerint liniam̃
ta. Quis autem mortis nomine. nissi
diabolus uocat᷑: De quo ꝑ quandam
ministri su significationẽ dicit᷑. &
nomen illi mors. Cuius ille popłs um¬
bra extitit: quia iniquitatẽ illius se¬
quens. eius in se imaginem exp̃ssit.
Quid uͦ torrentis nomine. nisi ille
a conspectu tremendi nidicis ꝑ ulti¬
mũ examen egrediens. atq electos &
reꝓbos diuidens ignis uocatur: Un
autẽ in hoc mundo ꝑegrinat᷑ popłs.
nisi qui ad saitem electoꝵ currens.
habere se patriam nouit in cȩlestibus:
Et tantomagis se illic sꝑat inuenire

Expanded text:
erfidiae se tenebris caecaret. Unde adhuc erfidiae se tenebris caecaret. Unde adhuc congrue subditginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante. - Quid durius prophetam praedixit, nisi lapis caliginis fuit? quia et crudet infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo umbra mortis dicitur. Umbra quippe talis exprimitur, qualia ejunta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem dicitur: « Nomen illi mors . » Cujus ille populus umbra exstitit, quia iniquitatem illius sequens, ejus in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatur? Unde autem in hoc mundo perigrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus, et tanto magis illic sperat invenire se
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbos comp̃hendi. Nam bona faci¬
ens & ordinans ds. mala uͦ non faci¬
ens. seã ab iniquis facta ne in ordi¬
nate eueniant ipse disponens. con¬
siderat uniuersoꝵ finem. & patien¬
ter tolerat omĩa: atq intuet᷑ electoꝵ
terminum. qđ ex malo mutent᷑ ad
bonum. Intuetur etiam reꝓboꝵ finẽ.
qđ de malo oꝑe dignum se trahan¬
t᷑ ad supplicium. Uidit finem ꝑseqͦn¬
tis sauli: qđ ꝓstrat᷑ diceret. Dñe. qͥd
me uis facere: Uidit finem quasi ob¬
sequentis discipłi: qd ꝓ cõmisso scele¬
re guttur laqueo stringeret. seq os
peccantẽ puniret. & deterius punien¬
do deciꝑet. Uidit niniuitas delinqͦti¬
tes. sed considerauit finem delinquen¬
tium. & pęnitentiam correctoꝵ. Uidit
quoq sodomam delinquentẽ: sed con¬
siderauit finem ardoris luxurie. in¬
ignem gehenne. Uidit gentilitatis fi
nem: qđ possessa uquitatũ tenebris.
quandoq fidei luce claresceret. Uidit
etiam iudis terminum: qđ ab ea
luce fidi quam tenebat. obdurate ꝑ¬

Expanded text:
oluit comprehendi. Nam bona faciens et ordinans Deus, mala vero non faciens, sed ab iniquis facta ne inordinate eveniant ipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia. Atque intuetur electorum terminum, quod ex malo mutentur ad bonum; intuetur etiam reproborum finem, quod de malo opere dignum retrahantur ad supplicium. Videt finem persequentis Sauli quo prostratus diceret: Domine, quid me jubes facere , vidit finem quasi obsequentis Discipuli quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret , seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet; vidit Ninivitas delinquentes , sed consideravit finem delinquentium poenitentiam correctorum . Vidit quoque Sodomam delinquentem , sed consideravit finem ardoris luxuriae ignem gehennae . Vidit gentilitnem, quod possessa iniquitatum tenebris, quandoque fidei luce claresceret. Vidit etiam Judaeae terminum, quod ab ea luce fidei quam tenebat obduratae p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ auctoritatẽ fortis. & ꝑ p̃dicationẽ
sonorus. clarus fiat. Qđ bene per
ysaiam dicit᷑. Qui confidunt in
dño. mutabunt fortitudinem. Ferti¬
tudinem mutamus. cum conuersi
tanta uirtute p̾sens scłm fugimꝰ.
quanta boc ante querebamus. Qa¬
autem mala ab aduersariis catholi¬
coꝵ morib ante acta uita reputat᷑.
recte subdit᷑. Tempus posuit tenebris.
& uniuersoꝵ finem ipse considerat.
Tempus posuit tenebris. iniquis uideli¬
cet modum. quo iniqui esse desistant.
Unde eis ꝑ apłm dicit᷑. Eratis aliquan¬
do tenebre. nunc autẽ lux in dño.
Sicut aliis quoq discipłis isdem doctor
egregius dicit. Nex p̃cessit. dies autẽ
appropinquauit. Abiciamus gͦ oꝑa
tenebrarum. & induam᷑ arma lucis:
sic ut in die honeste ambulem. Unde
& in canticis canticoꝵ eccła ueniente
dicit᷑. Que est ista que ꝓgreditur.
quasi aurora consurgens: Apte enim
ȩccła aurore comparata describit᷑.

Expanded text:
per auctoritatem fortis et per praedicationem per auctoritatem fortis et per praedicationem sonorus fiat. Quod bene per Isaiam dicitur: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Fortitudinem mutamus, cum conversi tanta virtute praesens saeculum fugimus quanta hoc ante quaerebamus. Qautem male ab adversariis catholicorum moribus ante acta vita reputatur, recte subdet universorum finem ipse considerat, ipse tempus posuit tenebris , iniquis videlicet modum quo iniqui esse desistant. Unde eis per Apostolum dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sicut aliis quoque discipulis isdem doctor egregius dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus . Unde et in Canticis canticorum, Ecclesia veniente, dicitur: Quae est ista quae progreditur, quasi aurora consurgens? Aperte enim Ecclesia aurorae comparata describitur,
Abbreviated transcription (Latin):
lingua quasi acutissimo gladio
euangłii administratione dñs infi¬
delium corda transfixit. Et qui in¬
firmus prius despectusq fuerat ꝑ
terrena negocia: fortis post modum
factus est ad cȩlestia p̃dicamenta.
Unde adhuc subiungitur. Et lapis
solutus calore. in es uertitur. Gunc
lapis calore soluitur. cum cor du¬
rum atq a diuini amoris igne
frigidum. eodem diuini amoris
igne tangitur. & in feruore sp̃s li¬
quat᷑: ut ad sequendam uitam de¬
siderioꝵ estu ardeat. quam prius
audiens insensibilis manebat. Ex
quo ardore scilicet & emollitur ad
amorem. & roboratur ad oꝑatio¬
nem: ut sicut prus durus fue¬
rat in amorem scłi: ita se postino¬
dum fortem exerat in amorẽ dei.
& qđ antea audire renuebat: iam
& credere & p̃dicare incipiat. Lapis
gͦ solutus calore. in es uertit᷑. quia
qura metis suꝑni amoris igne li¬
quefacta. ad ueram fortitudinem
cõmutatur: ut peccator qui prius
insensibilis extitirat. postmodum &

Expanded text:
lingua quasi acutissimo gladio lingua quasi acutissimo gladio Evangelii administratione Dominus infidelium corda transfixit; et qui infirmus prius despectusque fuerat per terrena negotia, fortis postmodum factus est ad coelestia praedicamenta. Unde adhuc subjungsolutus calore in aes vertitur. - Tunc lapis calore solutus, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum, eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensiquo ardore scilicet, et emollitur ad amorem, et roboratur ad operationem, ut sicut prius durus fuerat in amore saeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commutatur, ut peccator, qui prius insensibilis exstiterat, postmodum et
Abbreviated transcription (Latin):
sideratione obuians. postquam dixit.
habet argentum uenarum suarum
principia. & auro locus e in quo con¬
tollitur. Solent beretici de iusticiȩ
sue contra nos elatione głari. atq oꝑa
suȩ ostentationis inflatione iactare:
nosꝙ iniquos ut diximus. aut esse
aut fuisse criminant᷑. ꝑ humillimã
gͦ confessionem s ueracẽ defensionẽ
contra eos uir sc̃s loquit᷑ dicens. fer¬
rum de terra tollit᷑. Acsi aꝑte dicat.
Fortes uiri qui accutissims linguarũ
gladiis in hac acie defendende fidei
ferrum fuint: aliquando terra in u¬
fimis actionib fuerunt. Peccanti qͥp¬
pe homini dictum est: terra es. & in
terram ibis. Sed de terra ferrum tol¬
lit᷑. cum fortis ꝓpugnator ȩccłe a ter¬
rena quam priuis tenuit actione se¬
parat᷑. Non gͦ in eo debet despiei qͥo
inuentus est: qui terrenis negotis
implicatus. telonei usib seruiebat:
Sed de terra tultus. in fortitudine
ferri conualuit: cuius udelicet

Expanded text:
sideratione obvians, postquam dixit: sideratione obvians, postquam dixit: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus est in quo contollitur. - Solent haeretici de justitiae suae contra nos elatione gloriari, atque opera sua ostentationis inflatione jactari, nosque iniquos ut diximus, aut esse, aut fuisse criminantur. Per humillimam ergo confessionem et veracem defensionem contra eos vir sanctus loquitur dicens: Ferrum de terra tollitur. Ac si aperte dicat: Fortes igitur qui acutissimis linguarum gladiis in hac acie defendendae fidei ferrum fiunt, aliquando terra in infimis actionibus fuerunt. Peccanti quippe homini dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Sed de terra ferrum tollitur , cum fortis propugnator Ecclesiae a terrena quam prius tenuit actione separatur. Non ergo in eo debet despici quidinventus est, qui terrenis negotiis implicatus telonii usibus serviebat ? Sed de terra sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum qđ turpiter gessit erubes¬
cens. ante ducis sui oculos maiores ex
ipsa uerecundia uires sumit: tantoꝙ
post fortia exercet. quanto & p̃sentem
głam uirtutis pagat. & p̃teritam ig¬
nominiam de dilitatis tegat. Sic gͦ ñ¬
numquã quidam in dĩ seruitio ex an¬
te acta acruis debilitate roborantur.:
cosq ad custodienda mandata & fu¬
turoꝵ trahit desiderium. & impellit
memoria p̃teritoꝵ: ut hinc ad uen¬
tura amor ꝓuocet. illinc de p̃teritis
uerecundia instiget. Quos camen
uircutib uiderint. eisꝙ in p̾senti ui¬
ta unde derogent quia inuenire ne¬
quaquã possunt. accusare illos de p̃¬
teritis moliunt᷑: sicut morsen nr̃md
maniebeus impetit. in quo sequen.¬
tium uirtutum gram transacti homi¬
cidii conatur culpa fedare: in quo ñ
aitendit postmodum quam patiens
ad sustinendum. sed prius quam pre¬
ceps ad feriendum fuerit. Talib gͦ ad¬
uersariis beatus iob subtilissima cõ¬

Expanded text:
hoc ipsum quod turpiter gessit erubeshoc ipsum quod turpiter gessit erubescens, ante ducis sui oculos majores ex ipsa verecundia vires sumit, tantoque post fortia exercet, quantum et praesentem gloriam virtutis peragat, et praeteritam ignominiam debilitatis tegat. Sic ergo nonnunquam quidam in Dei servitio ex anteacta acrius debilitate robarantur, eosque ad custodienda mandata et futurorum trahit desiderium, et impellit memoria praeteritorum, ut hinc ad ventura amor provocet, illinc de praeteritis verecundia instiget. Vet. XVI.virtutibus viderint, eisque in praesenti vita unde derogent quia invenire nequaquam possunt, accusare illos de praeteritis moliuntur, sicut Moysen nostrum Manichaeus impetit, in quo sequentium virtutum gratiam, transacti homicidii conatur culpa foedare. In quo non attendit postmodum quam patiens ad sustinendum, sed prius quam praeceps ad feriendum fuerit. Talibus ergo adversariis beatus Job subtilissima con
Abbreviated transcription (Latin):
in catholica eccła ueri martyres
fiunt: dicat᷑ recte. Auro locus est
in quo conflat᷑: qm̃ non clarescit
amina in fulgore ȩternȩ pulchri¬
tudinis. nisi ut ita dicam prius
hie arserit in officina caritatis.
Pẽsanduta p̃terea ẽ. qđ occulto con¬
silio omp̃s cłs quosclam ab ipsis ex¬
ordus. suis innocentes custodiens.
etate crescente simul in eis ꝓficiat.
& anneꝵ numerositas. & celsitudo
meritoꝵ. Alios uͦ in exordiis suis de¬
serens: scaturientib uitiis ire ꝑ abrup¬
ta ꝑmitit. Plerumq tamen etiam eos
respicit. & ad sequendum se scĩ amoris
igne suecendit: atq inolitas in eoꝵ cor¬
dib prurigines uitioꝵ. uertit in fer¬
uore uircutum: & eo magis ignescunt
ad desiderium requirendȩ pietatis
đi. quo magis erubescunt memori¬
am iniquitatis suȩ : ficut sepe con¬
tingit. ut in pugnȩ certamine. miles
ante ducis sui oculos constitutus. ho¬
stili uirtuti curpiter cędat. & enerui¬
ter p̃bens terga feriatur. Qui tam̃

Expanded text:
in catholica Ecclesia veri martyres fiunt, dicitur recte: Auro locus est in quo conflatur, quia non clarescet anima in fulgore aeternae pulchritudinis, nisi, ut ita dicam, prius hic arserit in officina charitatis.Pensandum praeterea est quod occulto consilio omnipotens Deus quosdam ab ipsis exordiis suis innocentes custodiens, aetate crescente, simul in eis proficiat et annorum numerositas, et celsitudo meritorum. Alios vero in exordiis suis deserens, scaturientibus vitiis ire per abrupta permittit. Plerumque tamen etiam eos respicit, et ad sequendum se sancti amoris igne succendit, atque inolitas in eorum cordibus prurigines vitiorum vertit in fervorem virtutum, et eo magnis ignescunt ad desiderium requirendae pietatis Dei, quo magis erubescunt memoriam iniquitatis suae, sicut saepe contigit ut in pugnae certamine miles ante ducis sui 575 oculos constitutus, hostili virtuti turpiter cedat, et enerviter praebens terga feriatur: qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quam de tusticie luce suꝑbiunt. sed
ꝑ humilitatis grãm peccatoꝵ in se
nigredinem confitent᷑. Unde etiam
ab electoꝵ eccła dicit᷑. Nigra sum sea
formosa. Et iohannes ait. Si dixeri¬
mus quia peccatum non habemus.
nos ipsos seducimus. Qui uidelicet
corui. subsannantis oculum effodiunt.
quia prauoꝵ ac ꝑuicatium homi¬
num intentionem uincunt. Ex hoc
itaq testimonio si hic quoq torrens
p̃dicatio debet intelligi. lapidem
caliginis & umbram mortis diuidit
torrens a popło ꝑegrinante. quia
scõꝵ p̾dicatio obduratas mentes re¬
ꝓboꝵ deserit. & ad pia humilium
se corda conuertit. Unde adhuc sub
lius accipit̾ egens homo. nisi ille de
quo ꝑ paulum dicit᷑. qui ꝓpter nos ege.¬
nus factus est. dum diues essit. Cuius
uidelicet egentis hominis pedes. scĩ p̃
tilitatem circuiens. mundum ꝑ ambu¬
erat qui tentus in compedib dicebat.
ꝓ quo legatione fungor in cathena:
Sed eoꝵ qui umbra mortis & lapis cali¬
ginis extiteriuit. pes hominis egentis

Expanded text:
 de justitiae luce superbiunt; sed per humilitatis gratiam, peccatorum in se nigredinem confitentur. Unde etiam ab electorum Ecclesia dicitur, Nigra sum, sed formosa. Et Joannes ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. Unde adhuc subdlius accipitur egens homo, nisi ille de quo per Paulum dicitur: Qui propter nos egenus factus est, cum dives esset ? Cujus videlicet egentis hominis pedes sancti prtilitatem circumiens, mundum perambuerat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis egentis
Abbreviated transcription (Latin):
tebat primum loqui uerbum dĩ. sed
qm̃ repellitis illud.& indignos uos
iudicatis ȩternȩ uitei: ecce conuerti¬
mur ad gentes. De quib ⁊ ꝑ psalmi¬
stam dicit᷑. Transferunt᷑ montes in cor
maris: quia repulsi a iudȩa apłi. m
hoc gentilitatis scło sunt translati.
Qui sunt gͦ qui inmensa duricia ꝓ ob¬
scuritate cordis quasi quidam lapis
caliginis & umbra mortis. a ꝑegrinan¬
te scõꝵ popło diuidunt᷑: nisi hii quos
pes ȩgentis hominis ẽ oblitus. id ẽ p̃
dicatores dni uidelicet ꝑ humanitatẽ
pauꝑis. ꝓ suꝑbiȩ suȩ tumore reliquȩ¬
runt: eoꝵꝙ om̃ino obliti sunt. dum
p̃dicationis suȩ semina ad solam fructi¬
ficationem gentium transtulerunt:
Quos recte quoꝙ & inuos uocat. quia
dum infidelitate sua obdurati sunt.
uerbis uite ad cor uiam p̾bere nolu¬
erunt. Sed iudea hȩc quȩ sic obdu¬
ruit. uel qualis dudum fuerit. uel
quid post ꝑtulerit: audiamus. Seqͥt.¬

Expanded text:
ui verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritia pro obscuritate cordis, quasi quidam lapis caliginis et umbra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis hominis est oblitus, id est quos praedicatores Domini, videlicet per humanitatem pauperis, pro superbiae suae tumore reliquerunt, eorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium transtulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, quia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audiamus. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
ad culpam traxerat delectatione pec¬
cati. quosdam moriens a culpa reuo¬
cet terrore tormenti. Qđ etiam ꝓue¬
nire bonis. psalmista testat̃ dicens.
Letabit᷑ iustus cum uiderit undictam
impioꝵ. manus suas lauabit in san¬
guine peccataꝵ. In peccataꝵ morien

Expanded text:
ad culpam traxerat delectatione pecad culpam traxerat delectatione peccati, quosdam moriens a culpa revocet terrore tormenti. Quod etiam provenire bonis Psalmista testatur, dicens: Laetabitur justus cum viderit vindictam impiorum, manus suas tavabit in sanguine p
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter incipit. sed in ȩtirnis sup¬
pliciis consũmat᷑: quatinus eis qui
omĩno corrigi renuunt. iam p̃senti¬
um flagelloꝵ ꝑcussio. sequentium
sit initium tormentoꝵ. Emittit gͦ
suꝑ eum. & non parcit. Sequit᷑. De
fugit de manu ferientis. qui prauita¬
tem sue corrigit actionis. Uel certe qi
in sacro eloquio manus oꝑatio solet in¬
telligi. de manu ꝑcussi fugit: qui dũ
praui interitũ conspicit. uias prauita¬
pe stringere est: uite sue oꝑa in recti¬
tudine confirmare. Unde etiam paulus
ait. Remissas manus. & dissoluta ge¬
mia erigite. Dum itaq alienũ interi¬
tum conspiciunt. reuocant᷑ ad cor: ut
recogitent suum. Et unde alius ad tor¬
menta ducit᷑. a taimento alius inde li¬
berat᷑. Stringit gͦ suꝑ eum manus su¬
as. quia conspicit in aliena pęna
quid timeat. Et dum delinquentem
sic ꝑcussum respicit. dissoluta sua
oꝑa iusticie uigore constringit. Sicq
fit ut quia iniquus uiuens multos

Expanded text:
poraliter incipit, sed in aeternis supporaliter incipit, sed in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis qui omnino corrigi renuunt jam praesentium flagellorum percussio sequentium sit initium tormentorum. Emittet ergo super eum, et non parcet. Sequitur: fugit de manu ferientis, qui pravitatem suae corrigit actionis. Vel certe quia in sacro eloquio manus operatio solet intelligi, de manu percussi fugit, qui dum pravi interitum conspicit, vias pravitape stringere est vitae suae opera rectitudine confirmare. Unde etiam Paulus ait: « Remissas manus, et dissoluta genua erigite . » Dum itaque alienum interitum conspiciunt, revocantur ad cor, ut recogitent suum, et unde alius ad tormenta ducitur, a tormento alius inde liberatur. Stringit ergo super eum manus suas, quia conspicit in aliena pquid timeat; et dum delinquentem sic percussum conspicit, dissoluta sua opera justitiae vigore constringit. Sicque fit ut qui iniquus vivens multos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Percusti eos nec doluerunt. attri¬
uisti eos. & renuerunt acciꝑe discipli¬
nam. His flagella ab hac uita incho¬
ant: & in eterna ꝑcussione ꝑdurant.
Unde ꝑ morsen añs dicit. Ignis exar¬
sit ab ira mea: & ardebit usꝙ ad infe¬
ros decisum. Quantum ad p̃sentem
cdemm ꝑcussionem spectat recte dicit᷑.
ignis exarsit ab ira inta. Quantum
uͦ ad eternam dampnationẽ apte mer
subdit᷑. & ardebit usq ad inferos deor¬
sum: licet a quibdam dici soleat. il¬
lud qđ scriptum est: non iudicabit
ałs bis in id ipsum. Qui tamen hoc
te eos. Et ia qđ alias scriptum ĩ. Iħs
popłm de terra egrpti saluans. scło
cos qui non crediderunt ꝑdidit. Qui
b tamen si consensum p̃bemus. qũa¬
libet culpam bis feriri non posse: hoc
ex peceato ꝑcussis atꝙ in peccato suo
morientib debet estimari: quia eoꝵ
⁊ ꝑcussio hic cepta illic ꝑficit᷑. ut in cor¬
reptis unum flagellum sit. qđ tem¬

Expanded text:
dicitur: Percussisti eos, nec doluerunt; attridicitur: Percussisti eos, nec doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt accipere disciplinam . His flagella ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: Ignis exarsit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . Quantum ad praesentem etenim percussionem spectat, recte 572 dicitur: Ignis exarsit ab ira mea . Quantum vero ad aeternam damnationem, apte mox subditsum, licet a quibusdam dici soleat illud quod scriptum est: « Non vindicat Deus bis in idipsum. » Qui tamen hoc,re eos, et id quod alias scriptum est. Jesus populum de terra Aegypti salvans, secundo eos, qui non c tamen si consensum praebemus, quamlibet culpam bis feriri non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo morientibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepta illic perficitur, ut incorrectis unum flagellum sit quod tem
Abbreviated transcription (Latin):
ter delinquentes popłos uidit. quos
non iam sub disciplina filios. sed sub
districta ꝑcussione hostes intuetur.
Plaga inimnici ꝑcussi te: castigatione
crudeli. Et qđ hic dicit᷑ non parcet.
ibi quoꝙ uerbis aliis declarat᷑. Qa
cti ꝓuident. ut ante ad iusticiam re¬
deant. quam sese tra iudicis in extingui¬
biliter accendat: ne ultimo flagello
deprebensi. simul eis fimat᷑ uita cum
culpa. flagellum namq tunc diluet¬
culpam: cum mutauerit uitam. Nam
cuius mores non mutat. non expiat
actiones. Om̃is gͦ diuina ꝑcussio. aut
purgatio in nobis uitȩ p̃sentis ẽ: aut
initium penȩ sequentis. Propter
cos enim qui ex flagello ꝓficiunt di¬
ctum est: qui fingis dolorem in pre¬
cepto. quia dum flagellat᷑ iniquus
& corrigit᷑. audire p̃ceptum noluit:
audiuit dolorem. Dolor gͦ in p̾cepto
fingit᷑ ei: qui a malis oꝑib quasi pre¬
cepti uice. dolore cobibetur. De his uͦ
quos damptant flagella & ñ liberant.

Expanded text:
ter delinquentes populos videt, quos ter delinquentes populos videt, quos non jam sub disciplina filios, sed sub districta percussione hostes intuetur: « Plaga inimici percussi te, castigatione creduli. » Et quod hic dicitur « non parcet, » ibi quoque verbis aliis declaratur: « cti provident, ut ante ad justitiam redeant, quam sese ira judicis inextinguibiliter accendat, ne ultimo flagello deprehensi simul eis liniatur vita cum culpa. Flagellum namqculpam, cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat, non expiat actiones. Omnis ergo divina percussio, aut purgatio in nobis vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Propter eos enim qui ex flagello proficiunt dictum est: Qui fingis dolorem in praecepto . Quia dum flagellatur iniquus, et corrigitur; audire praeceptum noluit, audit dolorem. Dolor ergo in praecepto fingitur, ei qui a malis operibus quasi praecepti vice, dolore cohibetur. De his vero quos damnant flagella et non liberant,
Abbreviated transcription (Latin):
rapit postmodum ad flaminas ge¬
piet eum de loco suo. Locus ꝑuer¬
soꝵ ẽ. temporalis uitȩ delectatio. &
carnis uoluptas. Quasi turbine gͥ
unusquisꝙ de loco suo rapitur. cũ
a cunctis suis delectationib extre¬
mo territus die separat᷑. De quo ex¬
rem ds quotiens feriendo corrigit.
ad hoc flagellum emittit ut parcat.
Cum uͦ eus uitam in peccato ꝑma¬
nentem feriendo concludit: flagel¬
lum emittit. sed nequaqu̾a parcit.
Qui enim flagellum emisit ut par¬
ceret: ad hoc emittit quandoq ne
parcat. In hac namꝙ uita dñs tan¬
tomagis studet ut partat. quanto
magis expectando flagellat: sicut
ipse uoce angłi ad iobannem ait. Ego
quos amo. arguo. & castigo. Sicut ali¬
as dicit᷑. Quem diligit d̾s castigat.
flagellat omẽm filium quem recipit.
E contra autẽ de flagello dampnationis
scriptum est. In oꝑib manuum suarũ
comp̾hensus ẽ peccator. De quo ꝑ ibe¬
remiam dñs dicit: dum incorrigibili¬

Expanded text:
rapit postmodum ad flammas gerapit postmodum ad flammas gepit eum de loco suo. Locus perversorum est temporalis vitae dilectio, et carnis voluptas. Quasi turbine igitur unusquisque de loco suo rapitur, cum a cunctis suis delectationibus, extremo territus die, separatur. De quo exrem quotiens Deus feriendo corrigit, ad hoc flagelluCum vero ejus vitam in peccato permanentem feriendo concludit, flagellum emittit, sed nequaquam parcit. Qui enim flagellum emisit ut parceret, ad hoc emittit quandoque ne parcat. In hac namque vita Dominus tanto magis studet ut parcat, quanto magis exspectando flagellat, sicut ipse voce angeli ad Joannem ait: Ego quos amo, arguo et castigo . Et sicut alias dicitur: Quem diligit Daminus castigat, flagellat autem omnem filium qu» Econtra autem de flagello damnationis scriptum est: « In operibus manuum suarum comprehensus est peccator . » De quo per Jeremiam Dominus dicit, dum incorrigibili
Abbreviated transcription (Latin):
ti tendit ad remunerationẽ. Qa
ex re actum ẽ. ut in ea nonnulli
ꝓdirent. qui mediatorem d̃ĩ et
rum hominẽ creatũ dicerent. sed
ex gr̃a dificatum. Gantumq ei
scitatis tribuerent: quantum de
sc̃is cxteris. eius uidelicet famulis
agnouissent. Quos beatus iob
ꝓphetiȩ spũ afflatus. sententis su¬
e diffinitione redarguit dicens.
Non adequabit̾ ei toparium dee¬
thiopia. Quia ethiopiam. nisi
p̃sentem mundum accipimus. quȩ
coloris nigredine designat pecca¬
torẽ popłm feditate meritoꝵ: Ali¬
quando uͦ ethiopie nomine. spe¬
cialiter gentilitas designari solet.
infidelitatis prius nigra peccatis.
Tabernacula ethyopum expauescent.
tabernacula terrȩ madian. Dauid

Expanded text:
ti tendit ad remunerationem. Qua ti tendit ad remunerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et rum hominem creatum dicerent, sed ex gratia deificatum; tantumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnoviprophetiae spiritu afflatus sententiae suae diffinitione redarguit, dicens: Non adaequabitur ei topazion de Aethiopia. Quid Aethiopiam, nisi praesentem mundum accipimus quae coloris nigredine designat peccatorem populum foeditate meritorum? Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, « Tabernacula Aethiopum expavescent; tabernacula terrae Madian »