comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
afflixerat: nequa quam
repentina celeritate igno¬
tum pergere iter ualebat.
clones titubantia genua
clolore ꝓcul semoto firmt¬
us stabilirentur, łc. iii¬
cruatur pro incle ĩ do¬
mo pauperum hospi¬
cio deputata: ibiq suffi¬
cientem sibi agapem tum
reliquis ptochio resicden
aliquot clieb eger robus¬
tior reclelitur: ac gressus
dudum at atq illac di¬
uaricantes. rectius incede¬
rediscunt. Postremo resi¬
clentib cunctis fratribus¬
in unũ hora diei terria. pꝰ
lectionem capituli regu¬
riam. ibetur ab ad algau
guidus sacro se presenta.¬
re conuentui: atq ob du¬
bietatem a quoꝵ dam cor¬
dib auferenclam. putan¬
tium neclum cum pleuã
sospitatem recepisse. situlã
plenam aque deferte. Qd̾
confestim implecum est.
Erat igitur spectare mira¬
sulum. Uileres astaresta¬
bili firmoq gressu. duclũ
terre genutenus in herentẽ.
acceleri directoq calle qͦ qͦ
discurrere: qui nuꝑ nutã¬
ti crure. uix baculo susten¬
tante quolibet progrech

Expanded text:
afflixerat, nequaquam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio deputata, ibique sufficientem sibi agapem, cum reliquis ptochio  πτωχεῖοaliquot diebus aeger robustior redditur, ac gressus dudum hac illacque divaricantes rectius incedere discunt. Postremo residentibus fratribus, hora diei tertia, post lectionem capituli reguriam, jubetur ab Adalgaudoguidus sacro se praesentare conventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam aquae deferre. Quod confestim impletum est. Erat igitur spectare miraculum, videres astare stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discurrere, qui nuper nutanti crure vix baculo sustentante quolibet progredi
Abbreviated transcription (Latin):
clest nobis diles¬
tissumi optatus
dies: beate ac ue¬
nerabilis semper
uirginis marie.
Icdeo cum summa exuiltati¬
one gaucleat terra nr̃a: tã¬
te iirginis illustrata nata
li. Hec enim est flos campi.
de qua ortum est pretiosum
lilium conuallium: ꝑ cuius
in domino requieuit. Bech¬
leem eum alma teriet: ite¬
rum uenturo dño offeren¬
dum. Dorminit autẽ beatꝰ
ieronimus anno imperii
theodosii iunioris duodeci¬

Expanded text:
est nobis, dilectissimi, optatus dies beatae ac venerabilis semper Virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, tantae Virginis illustrata die solemni. Haec est enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
uit omnẽ isrł: & allocutꝰ ẽ eos dicens.
Scitote qm̃ exaudiet dñs p̃ces urãs:
si manentes ꝑmanseritis in ieiuniis
& orationib in conspectu dñi. Me¬
mores estote moysi serui dñi: qͥ ama¬
lech confidentẽm uirtute sua. & in
potentia sua. & in exercitu suo. et in
u̾si hostes isrł: si ꝑseueraueritis in hoc
oꝑe qđ cȩpistis. Ad hanc exhortatio¬
nẽ eius dep̃cantes dnm̃ ꝑmanebant
in conspectu dñi: ita ut etiã hi qui
holocausta dño offerẽbant. p̃cincti
ciliciis offerrent sacrificia dño: et
erat cinis supͣ capita eoꝵ: & ex toto
corde suo om̃s orabant dñm. ut uisi¬
taret popłm suum isrł. Nunciatũq
ẽ holoferni pͥncipi militie assyrioꝵ.
qđ filii isrł p̃pararent se ad resisten
dum: ac montium itinera conclu-¬
sissent: et furore nimio exarsit iN
iracundia magna.¬

Expanded text:
it omnem Israhel adlocutusque est eos dicens scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini memores estote Mosi servi Domini qui Amalech confidentem in virtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in versi hostes Israhel si perseveraveritis in hoc opere quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum et ex toto corde suo omnes orabant Deum ut visitaret populum suum Israhel nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum quod filii Israhel praepararent se ad redum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna
Abbreviated transcription (Latin):
tes ciliciis: & infantes ꝓstrauerunt
contra faciẽ templi dñi: & altare do¬
mini oꝑuerunt cilicio. Et clamaue¬
runt ad dñm dm̃ isrł unanimiter:
ne darent᷑ in p̃dam infantes eoꝵ: &
uxores eoꝵ in diisionẽ: &e ciuita¬
tes eoꝵ in ext̾minium: & scã eoꝵ in¬

Expanded text:
tes ciliciis et infantes prostraverunt tes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini et altare Domini operuerunt cilicio et clamaverunt ad Deum Israhel unianimiter ne darentur in praedam infantes eorum et uxores eorum in divisionem et civitates eorum in exterminium et sancta
Abbreviated transcription (Latin):
habitabant in tra uideȩ: timuerunt.
ualde a facie eius. Tremor etiã & hor¬
ror inuasit sensus eoꝵ: ne hoc faceret
ierłm et templo dñi qđ fecerat cete-¬
ris ciuitatib & templis earum. Et mi¬
serunt in omnẽ samariã ꝑ circuitũ
usq iericho: & p̃occupauerunt om̃s
u̾tices montium÷ et muris circũdede¬
runt uicos suos: et congregauerunt.
frum̃tum in p̃parationẽ pugne .ui.¬
acerdos eliachim scripsit ad uni-¬
u̾sos qui erant contra esdrelon.
que ẽ contra faciẽ campi magni iux¬
ta dothaim: &e uniu̾sis ꝑ quos tran¬
situs ẽẽ poterat: ut obtinerent ascen¬
sus montium. ꝑ quos uia eẽ poterat
ad ierłm: ut illic custodirent ubi an¬
gustum iter ẽẽ poterat int̃ montes.
Et fecerunt filii isrł: scđ̃m qđ con¬
stituerat eis sacerdos dñi eliachim.
Et clamauit om̃is popłs ad dñm in¬
stantia magna: & humiliauerunt
animas suas in ieiuniis: ipsi ce mu-¬
lieres eoꝵ. Et induerunt. se sacerdo¬

Expanded text:
habitabant in terra Iudaeae timuerunt habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
buchodonosor regis assyrioꝵ: ut de¬
fenderet se. Nocauitq om̃s maiores
natu: om̃sq duces & bellatores suos:
& habuit cum eis mysteriũ consilii
sui. Dixitq cogitationẽ suã in eo eẽ:
ut omnẽ t̾ram suo subiugaret im¬
xit ei. Cgredere adu̾sum om̃e regnũ
occidentis: & contra eos p̃cipue qui
contempserunt imꝑium meum.
Non parcet ocłs tuus ulli regno: om¬
nẽq urbẽ munitã subiugabis michi.
Tunc holofernes uocauit duces et
magistratus uirtutis assirioꝵ: et di¬
numerauit uiros in expeditione. si¬
cut p̃cepit ei rex centum uginti mi¬
lia peditum pugnatoꝵ: & equites
sagitarios duodecim milia: omnẽ¬
q expeditionẽ suã fecit p̃ire in mul-¬
titudine innumerabilium came-¬
loꝵ: cum his quȩ exercitib suffice-¬
uenit ad idumeos in t̾ra gabaa: ac¬
cepitq ciuitates eoꝵ: & sedit ibi ꝑ
triginta dies: in quib dieb aduna-¬
ri p̃cepit uniu̾sum exercitũ uirciitis
sue. Tunc audientes hec filii isrł qui

Expanded text:
gis Assyriorum ut defenderet se. Vocavitque omnes majores natu, omnesque duces et bellatores suos, et habuit cum eis mysterium consilii sui; dixitque cogitationem suam in eo esse, ut omnem terram suo subjugaret imxit egredere adversum omne regnum occidentis et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum non parcet oculus meus ulli regno omnemque urbem munitam subiugabis mihi tunc Holofernis vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficvenit ad Idumeos in terra Gabaa accepitque civitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui
Abbreviated transcription (Latin):
alomon rex & om̃is multitudo
isrł quȩ conuenerat ad eum.
gradiebatur cum illo ante ar-¬
cham: & immolabant oues &e boues
absq estimatione & numero. Et in¬
tulerunt sacerdotes archam federis
dñi in locũ suũ in oracłm templi in
scã scoꝵ. subter alas cherubin. Si qui¬
dẽ cherubin expandebant alas super
locum archȩ: & ꝓtegebant archã &
uectes eius desuꝑ. Cumq eminerent.
uectes & apparerent summitates eoꝵ
foris scũarium ante oracłm: ñ appa-¬
rebant ultra excrinsecus. Qui &e fue¬
runt ibi: usq in p̃sentẽ diẽ. In archa
autẽ ñ ẽ aliud nisi duȩ tabulȩ lapi-¬
deȩ quas posuerat in ea moyses in ho¬
reb. quando pepigit dñs fedus cũ fi¬
liis isrł: cum egrederent᷑ de t̾ra egip¬
dixit ut habitaret in nebula. E difi-¬
cans edificaui domum in habitacu¬
lum tuum: firmissimũ soliũ tuũ in
sempit̃num. Conu̾titq rex faciẽ su¬
am: & benedixit om̃ĩ eccłie isrł. Dĩs

Expanded text:
alomon, et omnis multitudo Israel, quae convenerat ad eum, gradiebatur cum illo ante arcam: et immolabant oves et boves absque aestimatione et numero, et intulerunt sacerdotes arcam foederis Domini in locum suum in oraculum templi in sanctum sanctorum subter alas cherubin siquidem cherubin expandebant alas super locum arcae et protegebant arcam et vectes eius desuper cumque eminerent vectes et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum non apparebant ultra extrinsecus qui et fuerunt ibi usque in praesentem diem in arca autem non est aliud nisi duae tabulae lapideae quas posuerat in ea Moses in Horeb quando pepigit foedus Dominus cum filiis Israhel cum egrederentur de terra Aegypdixit, ut habitaret in nebula. Aedificans aedificavi domum in habitaculum tuum, firmissimum solium tuum in sempiternum. Convertitque rex faciem suam, et benedixit omni Ecclesiae Is
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. Beatꝰ uir cui ñ imputabit
Beatitudo gͦ hȩc in circũcisione tan¬
tum manet: an etiã in p̃putio: Dici¬
mus enim quia reputata ẽ abrahȩ
fides ad iusticiã. Quomͦ gͦ reputata ẽ:
In circũcisione an in p̃putio: Non in
circũcisione: sed in p̃putio. Et signũ

Expanded text:
Beatus vir cui non imputavit atitudo ergo haec in circumcisione « tantum manet, an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est, in circumcisione, an in praeputio? Non in c
Abbreviated transcription (Latin):
suos corã samuhel: & ait samu¬
hel ad ysai. Non elegit dñs ex istis.
Dixitq samuhel ad ysai. Nũquid iã
completi sunt filii: Qui respondit.
Adhuc reliquus ẽ paruulus. & pas¬
cit oues. Et ait samuhel ad ysai. Mit¬
de: & adduc eũ. Nec enim discum¬
bemus: priꝰqͣm ille huc ueniat. Mi¬
sit gͦ & adduxit eum. Erat autẽ ru¬
fus & pulcher aspectu: decoraq facie.
Et ait dñs. Surge. unge eum: ipse ẽ
enim. Tulit gͦ samuhel cornu olei:
& unxit eum in medio fr̃m eiꝰ. Et
directus ẽ sp̃s dñi in dauid: a die

Expanded text:
ait Samuel ad Isai: Non elegit Dominus ex istis. Dixitque Samuel Isai: Numquid jam completi sunt filii? Qui respondit: Adhuc reliquus est parvulus, et pascit oves. Et ait Samuel ad Isai: Mitte, et adduc eum: nec enim discumbemus priusquam huc ille veniat. Misit ergo, et adduxit eum. Erat autem rufus, et pulcher aspectu, decoraque facie: et ait Dominus: Surge, et unge eum, ipse est enim. Tulit ergo Samuel cornu olei, et unxit eum in medio fratrum ejus: et directus est Spiritus Domini a die
Abbreviated transcription (Latin):
tia a dõ & iusticia. & scĩficatio. & re-¬
demptio: ut quẽadmodum scriptũ
ẽ. qui glatur in dño gletur. Et ego
cum uenissẽ ad uos fr̃s: ueni ñ p̾er
sublimitatẽ sermonis aut sapientiȩ.
annuncians uob̃ testimonium xp̃i.
Non enim iudicaui scire me aliquid

Expanded text:
is a Deo et iustitia et sanctificatio et redemptio ut quemadmodum scriptum est qui gloriatur in Domino glorietur et ego cum venissem ad vos fratres veni non per sublimitatem sermonis aut sapientiae adnuntians vobis testimonium Christi non enim iudicavi scire me aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pace: leges etiã adhuc optime custo¬
direntur: ꝓpt̃ oniȩ pontificis pieta-¬
tẽ. & animum odio habentis mala:
fiebat ut ipsi reges & pͥncipes locum
summo honore dignum ducerent:
& templum maximis munerib il¬
lustrarent: ita ut seleiicus asie rex.
de redditib suis p̃staret om̃s sumptꝰ
ad ministerium sacrificioꝵ ꝑtinen

Expanded text:
tiam adhuc optime custodirentur propter Oniae pontificis pietatem et animos odio habentes mala fiebat ut ipsi reges et principes locum summo honore dignum ducerent et templum maximis muneribus inlustrarent ita ut Seleucus Asiae rex de reditibus suis praestaret omnes sumptus ad ministe
Abbreviated transcription (Latin):
tum: m̃te uulnerabat᷑. Facies enim
& color immutat᷑: declarabat int̃¬
num animi dolorẽ. Circũ fusa enĩ
erat uiro mesticia quȩdam & horror
corporis: ꝑ quẽ manifestus aspicien¬
tib dolor cordis eiꝰ efficiebat᷑. Alii etiã
congregati de domib confluebant:
ꝓ eo qđ in contemptum locus eẽt uen¬
turus. Accinctȩq mulieres ciliciis pe¬
ctus: ꝑ plateas confluebant. Sed et
uirgines quȩ concluse erant: ꝓcurre¬
bant ad oniam. Aliȩ uͦ ad muros: quȩ¬
dam uͦ ꝑ fenestras aspiciebant. Uni¬
uerse autẽ ꝓtendentes manꝰ in celũ:
dep̃cabantur. Erat enim misera com¬
mixtȩ multitudinis et magni sacer¬
dotis in agone constituti expectatio.
Et hi quidẽ inuocabant omĩpotentẽ
dm̃: ut credita sibi. his qui credidant
cum om̃i integritate conseruarent᷑.

Expanded text:
tum mente vulnerabatur facies enim tum mente vulnerabatur facies enim et color inmutatus declarabat internum animi dolorem circumfusa enim erat viro maestitia quaedam et horror corporis per quae manifestus aspicienticongregati de domibus confluebant pro eo quod in contemptum locus esset venturus accinctaeque mulieres ciliciis pectus per plateas confluebant sed et virgines quae conclusae erant procurrebant ad Onian aliae autem ad muros quaedam vero per fenestras aspiciebant universae autem protendentes manus in caelum deprecabantur erat enim misera commixtae multitudinis et magni sacerdotis in agone constituti expectatio et hii quidem invocabant omnipotentem Deum ut credita sibi his qui crediderant cum omni integritate conservarentur
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniarũ: & cuiꝰ rei grã adeẽt aꝑuit.
Int̾rogabat autẽ. si uere hȩc ita eẽnt.
Tunc suminus sacerdos ostendit de¬
posita ẽẽ hȩc ad uictũ uiduarum
ac pupilloꝵ: quedã uͦ ẽẽ hircani to¬
biȩ. uiri ualde eminentis in his que
detulerat impiꝰ symon. uniu̾sa aut̃
argenti talenta quadringenta eẽ.
& auri ducenta: decipi uͦ eos qui cre¬
didissent loco & templo qđ ꝑ uniu̾¬
sum mundum honorat᷑ ꝓ sui uene¬
ratione et scĩtate omĩno impossibile
ẽẽ. At ille ꝓ his quȩ habebat. in man¬
datis a rege: dicebat omĩ genere re
gi ea deferenda.¬
gitur constituto die intrabat de pe¬
cunia heliodorus ordinaturus. Non
modica uͦ ꝑ uniu̾sam ciuitatẽ erat
trepidatio. Sacerdotes autẽ ante al¬
tare cũ sacerdotalib stolis iactauer̃t
se: et inuocabant de cęlo eum qui
de depositis legẽ pofuit: ut his qui
deposuerant ea salua custodiret. Iã
uͦ qui uideret summi sacerdotis uul¬

Expanded text:
pecuniarum et cuius rei gratia adesset apparuit pecuniarum et cuius rei gratia adesset apparuit interrogabat autem si vere haec ita essent tunc summus sacerdos ostendit deposita esse haec et victualia viduarum ac pupillorum quaedam vero esse Hircani Tobiae viri valde eminentis in his quae detulerat impius Simon universa autem argenti talenta quadringenta esse et auri ducenta decipi vero eos qui credidissent loco et templo quod per universum mundum honoratur pro sui veneratione et sanctitate inpossibile omnino esse at ille pro his quae habebat in mandatgiae deferenda constituta autem die intrabat de his Heliodorus ordinaturus non modica vero per universam civitatem erat trepidatio sacerdotes autem ante altare cum sacerdotalibus stolis iactaverunt se et invocabant de caelo eum qui de depositis legem posuit ut his qui deposuerant ea salva custodiret iam vero qui videret summi sacerdotis vul
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus templi constitutꝰ: conten¬
debat obsistente sibi pͥncipe sacerdo¬
tũ iniquũ aliquid in ciuitate mo¬
liri. S cum uincere oniam ñ posset:
uenit ad apolloniũ tharse filium
qui illo tempore erat dux celesyrie
& phenicis: & nunciauit ei pecum¬
is innumerabilib plenum ẽẽ erari¬
uni ierosolimis: & commnunes copi¬
as imm̃sas ẽẽ. quȩ ñ ꝑtinent ad rati¬
onẽ sacrificioꝵ: eẽ autẽ possihile sub
potestate regis cadere uniũsa. Ec.ui.¬
umq retulisset apollomiꝰ ad re-¬
gẽ de pecuniis que delate erã.
ille accitum heliodorũ qui erat suꝑ
negocia eiꝰ misit cum mandatis ut
p̃dictã petumã transportarent. Sta¬
timq heliodorus iter aggressus:. spe¬
cie quidẽ quasi ꝑ celesyriam & phem¬
cẽ ciuitates eẽ ꝑagraturus: re autẽ
uera regis ꝓpositum ꝑfecturiis. Sed
cum uenisset ierosolimã. & benigne
a summo sacerdote in ciuitate eẽt
exceptus: narrauit de dato indicio

Expanded text:
tutus contendebat obsistente sibi principe sacerdotum iniquum aliquid in civitate moliri sed cum vincere Onian non posset venit ad Apollonium Tharseae filium qui illo tempore erat dux Coelesyriae et Foenicis et nuntiavit ei pecuniis innumerabilibus plenum esse aerarium Hierosolymis et communes copias inmensas esse quae non pertinent ad rationem sacrificiorum esse autem possibile sub potestate regis cadere universa cumque rettulisset Apollonius ad regem de pecuniis quae delatae erant ille accitum Heliodorum qui erat super negotia eius misit cum mandatis ut praedictam pecuniam transportaret statimque Heliodorus iter adgressus specie quidem quasi per Coelesyriam et Foenicen civitates esset peragraturus re autem vera regis propositum perfecturus sed cum venisset Hierosolymam et benigne a summo sacerdote in civitate esset exceptus narravit de dato indicio
Abbreviated transcription (Latin):
icite iusto
qm̃ bene: q̃m fructũ adinuentio¬
num suarũ comedet. Ue impio in malũ:
retributio enim manuũ eiꝰ fiet ei. Popłm
meum exactores sui spoliauerunt: et
mulieres dominatȩ sunt eiꝰ. Popłe m̃s
qui beatum te dicunt. ipsi te decipiunt:
& uiã gressuũ tuoꝵ dissipant. Stat ad¬

Expanded text:
icite iusto quoniam bene quoniam fructum adinventionum suarum comedet vae impio in malum retributio enim manuum eius fiet ei populum meum exactores sui spoliaverunt et mulieres dominatae sunt eius popule meus qui beatum te dicunt ipsi te decipiunt et viam gressuum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
estis uineã meã: rapina pauꝑis in domo
ur̃a. Quare atteritis popłm meũ: & fa¬
cies pauꝑum commolitis. dicit dñs exer-¬
cituum: Et dixit dñs. Pro eo qd̃ eleuatȩ
sunt filiȩ syon. & ambulauer̃t extento
collo: & nutib ocłoꝵ ibant et plaude¬
bant. ambulabant et in pedib suis cõ¬
posito gradu incedebant: dexaluabit
dñs u̾ticẽ filiarum syon: & dñs crinẽ ea¬
rum nudabit. In die illa auferet dñs or¬

Expanded text:
 Al. add. meam, rapina pauperis in domo vestra. Quare atteritis populum meum, et facies pauperum commolitis, dicit Dominus Deus exercituum? Et dixit Dominus: Pro eo quod elevatae sunt filiae Sion et ambulaverunt extento collo et nutibus oculorum ibant et plaudebant ambulabant et in pedibus suis conposito gradu incedebant decalvabit Dominus verticem filiarum Sion et Dominus crinem earum nudabit in die illa auferet D
Abbreviated transcription (Latin):
a longinquis eiꝰ uocaui te: & dixi tibi.
Seriuis m̃s es tu: elegi de et ñ abieci te.
Ne timeas quia ego tecũ sum: ne decli-¬
nes quia ego ds̃ tuus. Confortaui te et
auxiliatus sum tui: et suscepit te dexte-¬
ra iusti mei. Ecce confundent᷑ et erubes¬
cent om̃s qui pugnant adu̾sum de: er̃t
quasi ñ sint. & ꝑibunt uiri qͥ contradi¬
cunt tibi. Queres eos: & ñ inuenies ui¬
ros rebelles tuos. Erunt quasi ñ sint.
& ueluti consumptio hominis bellan-¬
tis adu̾sum te: quia ego dñs ds̃ tius.
app̃hendens manũ tuã: dicensq tͥ ne
timeas: ego adiuui te. Noli timere uer-¬
mis iacob: qui mortui estis ex isrł. Ego
auxiliator sum tui dicit dñs: & redem¬
ptor tuus sẽs isrł. Ego posui de qͣsi plau-¬
strum tritiirans nouũ: habens rostra
serrantia. Triturabis montes & commi-¬
nues: & colles quasi puluerẽ pones. Uen¬
tilabis eos: & uentus tollet: & turbo dis¬
ꝑget eos. Et tu exultabis in dño: et in
scõ isrł letaberis.

Expanded text:
avi te et dixi tibi servus meus es tu elegi te et non abieci te ne timeas quia tecum sum ego ne declines quia ego Deus tuus confortavi te et auxiliatus sum tui et suscepi te dextera iusti mei ecce confundentur et erubescent omnes qui pugnant adversum te erunt quasi non sint et peribunt viri qui contradicunt tibi quaeres eos et non invenies viros rebelles tuos erunt quasi non sint et veluti consumptio homines bellantes adversum te quia ego Dominus Deus tuus adprehendens manum tuam dicensque tibi ne timeas ego adiuvi te noli timere vermis Iacob qui mortui estis ex Israhel ego auxiliatus sum tui dicit Dominus et redemptor tuus Sanctus Israhel ego posui te quasi plaustrum triturans novum habens rostra serrantia triturabis montes et comminues et colles quasi pulverem pones ventilabis eos et ventus tollet et turbo disperget eos et tu exultabis in Domino in Sancto Israhel laetaberis
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq qđ sequit᷑. sinite utraq
crescere usq ad messẽ: udet᷑ illi pce¬
pto ẽẽ contrarium. auferte malum
de mecho ur̃m: & nequaquã socie.¬
tatẽ habendam cum his qui fr̃s no¬
minent᷑: & sint adulteri ac formca¬
tores. Si enim ꝓhibetur eradicatio.¬
& usq ad messẽ tenenda ẽ patien¬
tia: quomͦ eiciendi sunt quidã de
medio nr̃m: Int̃ triticum & ⁊ iraniã
qđ nos appellamꝰ lolium. qͣm diu
herba ẽ. & necdum culmꝰ uenit ad
spicã: grandis similitudo ẽ: & indis¬
guum ẽ. cito sententiã ꝓferamus:¬
atu de scõꝵ cȩtu eiciat. Qđ autẽ dix̃
zizamoꝵ fascicłos ignib tradi. & tri¬
ticum congregari in horrea: manife¬
stum ẽ hereticos quosq & hypocritas
fidei. gehennȩ ignib concremandos:
scõs uero qui appellantur triticum:
horreis id÷ mansionib cęlestib sis¬
cipi. Tunc iusti fulgebunt sicut sol:
in regno patris sui. In p̃senti scło ful

Expanded text:
llud quoque quod sequitur, Sinite utraque crescere usque ad messem, videtur illi praecepto contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres nominentur, et sint adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in disguum eatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum Al. sui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquus ac negocioꝵ p̃positꝰ. gra¬
uit̃ ferens de his quȩ accidant: con¬
gregatis octoginta milib & equi¬
tatu uniu̾so. uenieba t adu̾sus iu¬
deos: estimans se ciuitatẽ quidẽ ca¬
ptã gentib habitacłm futurum:
templũ uͦ in pecuniȩ questu sicut
cȩdera delubra gentiũ habiturũ:
& ꝑ singulos annos uenale sacer¬
dotium: nusquã recogitans dĩ po¬
destatẽ: s m̃te effrenatus in multi¬
tudine peditum et in milib equi¬
tum. et in occoginta elefantis con¬
fidebat. Ingreisus autẽ iuidȩam
& apꝓpians bethsurȩ qd erat in
angusto loco ab ierosolimis inter¬
uallo quinq stadioꝵ. illud p̃sidiũ
expugnabat.¬

Expanded text:
pinquus ac negotiorum praepositus graviter ferens de his quae acciderant congregatis octoginta milibus et equitatu universo veniebat adversus Iudaeos existimans se civitatem quidem captam gentibus habitaculum facturum templum vero in pecuniae quaestu sicut cetera delubra gentium habiturum et per singulos annos venale sacerdotium nusquam recogitans Dei potestatem sed mente effrenatus in multitudine peditum et in milibus equitum et in octoginta elefantis confidebat ingressus autem Iudaeam et adpropians Bethsurae quod erat in angusto loco ab Hierosolyma intervallo quinque stadiorum illud praesidium expugnabat
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qđ naturã nrãm quã pͥus despe¬
xerant. post qͣm hanc suꝑ se assump¬
tã conspiciunt. substratã sibi uidere
ꝑtimescunt: Nec iã sub se uelut in¬
firmã contemnere ausi sunt: quã
suꝑ se uidelicet in cęli rege ueneran¬
tur. Nec habe dedignantur hominẽ
socium: qui suꝑ se adorant hominẽ dm̃.
Curemꝰ gͦ fr̃s carissimi ne qua nos im¬
mundicia polluat: qui in ȩt̾na p̃scien-¬
tia & dĩ ciues. & angłis eiꝰ ȩquales sumꝰ:
Uendicemus morib dignitatẽ nrãm.
Nulla nos luxuria inquinet: nulla
turpis cogitatio accuset. Non malicia
m̃tẽ mordeat: ñ inuidiȩ rubigo consu¬
mat. Non elatio inflet: ñ ambitio per
t̃rena oblectam̃ta dilaniet: ñ ira inflã¬
met. Dii & enim uocati sunt homines.
Defende gͦ tibi o homo contra uicia ho¬
norẽ dĩ: quia ꝓpt̾ te factus ẽ ds̃ homo.¬

Expanded text:
nisi quod naturam nostram, quam prius despenisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia p
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur: discordiã cum angłis habumꝰ:
a quoꝵ claritate atq mundicia. ꝑ pͥ¬
mȩ culpȩ meritum. ꝑ cotidiana deli-¬
cta longe distabamus. Quia enĩ pec¬
cando extranci eram a dõ: extraneos
nos a suo consortio deputabant angłi
ciues dĩ. S quia nos cognouimꝰ regẽ
nr̃m: recognouerunt nos angłi ciues
suos. Quia enim cęli rex t̃ram nr̃e car-
nis assumpsit: infirmitatẽ nr̃am illa
iam angłica celsitudo ñ despicit. Ad
pacẽ nr̃am angłi redeunt: intentionẽ
prioris discordiȩ postponunt: & quos
infirmos pͥus abiectosq despexerant:
iã socios uenerant᷑. Hinc ẽ enĩ qd loth
&e iosue angłos adorant: nec tam̃ ad-¬
orare ꝓhibentur. Ioħs uͦ in apocalip¬
si adorare angłm uoluit: s tam̃ hc̃
idem angls ne se debeat adorare com¬
pescit dicens. Uide ne feceris: conser-¬
uus enim tuus sum & fr̃m tuoꝵ. Qͥd
ẽ qđ ante redemptoris aduentum.
angłi ab hominib adorant᷑ & taceÑ.
postmodum uͦ adorari refugiunt:

Expanded text:
retur, discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta, longe distabamus. Quia ergo peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant Angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos Angeli cives suonis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt, et quos infirmos prius abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum. Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ: in nr̃a uenit ex tempore. Qͥ gͦ
ȩt̃nus ꝑmanens temporalis apparu-¬
it: alienum ẽ ubi descendit. E quia
ꝑ ꝓpħam dicit᷑ om̃is caro fęnum: fa¬
ccus homo fenum nr̃m u̾tit in fru¬
m̃tum: qui de semetipso ait. Nisigra¬
num frum̃ti cadens in t̾ra mortuum
fuerit: ipsum solũ manet. Unde et
natus in p̃sepio reclinat᷑: ut fideles
om̃s uidelicet scã animalia carnis sue
frum̃to reficeret: ne ab ȩtnȩ intelli-¬
gentiȩ pabulo ieuina remanerent.
Quid ẽ autẽ qđ ingilantib pastorib
angłs apparet. eosq dĩ claritas circũ¬
fulget: nisi qđ illi p̃ cȩteris uidere sub¬
limia merent᷑. qui fidelib gregib p̃¬
eẽ sollicite sciunt: Dumq ipsi pie
suꝑ gregẽ uigilant: diuina suꝑ eos
gra largiꝰ choruscat. Regẽ uͦ natum
angłs nunciat: eiusq uoci angłoꝵ¬

Expanded text:
tus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo tus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
ente dño missarum sollemnia ter ho¬
die celebraturi sumꝰ: loqui diu de eu
tas ipsa compellit. Quid ẽ. qđ nasci-¬
turo dño mundus describitur: nisi
hoc qđ aꝑte monstratur. quia ille ue¬
niebat in carne. qui electos suos ascri
beret in etnitate: Quo contra de re-¬
ꝓbis ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Deleantur de
libro uiuentium: & cũ iustis ñ scriban¬
tur. Qui bene etiam in bethleem nas-¬
citur. Bethleem. quippe: domꝰ panis
int̾̃pretatur. Ipse nãq ẽ: qui ait. Ego
sum panis uiuus: qui de cęlo descendi.
Locus gͦ in quo dñs nascitur. domus
panis ante uocatus ẽ: quia futurũ
ꝓfecto erat: ut ibi ille ꝑ materiã car-¬
nis appareret: qui electoꝵ m̃tes int̃¬
na satietate reficeret. Qui ñ in parẽ¬
tum domo s in uia nascitur: ut ꝓfe¬
cto ostendet quia ꝑ humanitatẽ quã
Alienum uidelicet ñ scđ̾m potestatẽ
dico: sed scdm naturã. Nã de potesta¬
te eius scriptum ẽ. In ꝓpͥa uenit. In
natura & enim sua ante tempora na¬

Expanded text:
ente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evaostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebtate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam m potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora na
Abbreviated transcription (Latin):
sic uenit ad terras: ut ñ relinque¬
ret cęlos. Et inde ẽ qđ uirginalẽ hẽ
puerum laudant angłi: mirantur
pastores: cȩlum attestat᷑: uenerant᷑
& magr. quia mystica eiꝰ natiuitas
sempitno gaudio & tram lȩtificauit
& cęlum. Hunc gͦ regẽ cęlestiũ homi¬
numq rectorẽ. sub carnis mysterio
uenientẽ inuidus tremit herodes:
iudȩa infidelis abiurat. Tremit he¬
rodes infantẽ regiȩ dignitatis: quia
bonitatẽ nascentis ignõrat. Abiurat
suis mecuens: iusti iudicis refugit ȩqͥ¬
tatẽ: & scelerum suoꝵ obcȩcata tene¬
bris. sola uide ñ potest qd omĩb splen¬
det e cȩlo.¬

Expanded text:
sic venit ad terras, ut non relinquesic venit ad terras, ut non relinqueret coelum. Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nascentis ignorat: abjurat Csuis metuens justi judicis refugit aequitatem; et scelerum suorum obcaecata tenebris, sola videre non potest quod omnibus splendet e coelo
Abbreviated transcription (Latin):
conueniens. ut concurrentes ad
festa dominica & mysteria saluatoris
nr̃r: de cuiꝰ natiuitate gauisi sumus.
eius manifestatione lȩtem᷑: quia sicut
nascendo głosus ẽ dĩ filius: ita appa¬
rendo mirabilis. Mirum nãq qđ xp̃c
cum qđ ostensus e cȩlo ẽ. Mirum ual¬
de qđ nouum hominẽ t̾ra suscepit:
stupendum nichilominꝰ qđ nouum
rib uagiebat: & in chaldea magoꝵ
ocłis inter sid̃a coruscabat. Apud iu¬
deos sordebat in pannis: apud gen¬
tiles fulgebat in gła. Et quidẽ neces¬
se erat ut celoꝵ dñm testimonium cȩ¬
leste p̃cedet: & auctorẽ bacis signum
agnum hoc fr̃s trem̃dumq my¬
sterium: cum unꝰ idẽq annun¬
ciatur de patre ds̃. & homo de matre:
angłoꝵ. Qus enim ualeat estimare.
quant sacram̃ti quantȩq sit gre. qd̃¬
ie si ub̾a qui pascit omĩa: & qui
unrusis anmanub iuiuendi substan¬
tiam p̃stat e cęlo: ob salutẽ terrestri¬
um. t̾reno lacte nutrit᷑: Nullus gͦ
terra degens fulgebat in cȩlo: quia

Expanded text:
conveniens, ut concurrentes ad festa dominica et mysteria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo mirabilis. Mirum namque quod Chcum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum ribus vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum agnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; angelorum. Quis enim valeat aestimare quanti sacramenti, quantaeque sit git ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantibus vivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem terrestrium terreno 84 lacte nutritur? Nullus ergo us in terra degens fulgebat in coelo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sed aliud ẽ celum aerium : aliud
ȩthereum. Cȩlum quippe aerium:
cimus: quia eas uolitare in aere ui
demus. In cęlum itaq aerium hely¬
as subleuatus ẽ: ut in secretã quan¬
dam t̾rȩ regionẽ repente duceretur.
ubi in magna iã carnis & sp̃s quie-¬
te uiueret: quousq ad finẽ mundi
redeat: & mortis debitum soluat.

Expanded text:
sed aliud est coelum aerium, aliud aethereum. Coelum quippe aerium cimus, quia eas vodemus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat.
Abbreviated transcription (Latin):
loco pascuȩ ibi me collocauit. Qđ
autẽ subiens in montẽ iĩs. ibi secle¬
bat cum discipłis suis: s ueniente
ad eum multitudine descendit. at¬
q hanc in inferiorib refecit. quam
in suꝑiorib paulo ante curauerat:
nequaquã frustra factũ credam̃: s
ad significandum mystice quia do¬
ctrmã & carismata sua dñs uxta ꝑ¬
cipientium capacitatẽ distribuit:
ta celsiorib autẽ quib q et ꝑfectio¬
rib sensu. secretiora suȩ maiestatis
archana reserans: artiora deuote cõ¬
u̾sationis itinera suggerens: & altio¬
ra p̃mioꝵ cȩlestium dona ꝓmittens.

Expanded text:
loco pascuae ibi me collocavit . Quod loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, ta: celsioribus autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens.
Abbreviated transcription (Latin):
ne idem mare galileȩ id÷ rota cog¬
nominat᷑: quia nimirum amor la¬
bentis scli. quasi in u̾tiginẽ corda
mittit: quȩ ad ꝑennis uitȩ desidia
ñ ꝑmitcit erigi. De qualib psalmi¬
sta. In circuitũ inquit: impii ambu¬
¶lant.
beuntẽ trans mare galileȩ. Ec.xii.¬
r̃m multitudo maxima seque¬
batur: quȩ ab eo doctrinȩ sanatio¬
nis & refectionis cȩlestis munera sũ¬
minus appareret: sola illum gens
iudea sequebatur credendo. Postꝗͣ
uͦ ꝑ incarnationis suȩ dispensationẽ
fluctus uitȩ corruptibilis adiit: cal¬
cauit: transiit: maxima mox eum
multitudo credentium secuta ẽ na-¬
tionum: spũalit̃ instrui.sanari. ac
satiari desiderans: & cum psalmista
dep̃cans. dñe ad te confugi: doce me
facere uoluntatẽ tuã. Et iterũ. Mise.¬
me dñe. qm̃ conturbata sunt ossa
mea. Et iterum de ꝑcipiendis ab eo
uitȩ ȩt̾nȩ alimoniis confisa. dñs in¬
quit pascit me & nichil mͥ deerit: in

Expanded text:
ne idem mare Galilaeae, id est, rota cogne idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur. Quia nimirum amor labentis saeculi, quasi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non permittit erigi, de qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jeum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera sumappareret, sola illum gens Judaea sequebatur, credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit et transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac satiari desiderans, et cum Psalmista deprecans: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam; et: Miserme, Domine, quoniam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in
Abbreviated transcription (Latin):
dine conspexerimꝰ: eius grãm flagi-¬
temus: ut necessariȩ nos compun-¬
quatinus tempore sacroscẽ resurre¬
ctionis illiꝰ. interiꝰ exteriꝰq decenter
ornati: sacram̃ta nr̃e salutis puro
corpore simul & corde sumamꝰ.¬
in ea mysticum indagare ualemus.
ur̃ȩ pande caritati. Abiit m̃s trans
mare galileȩ: qđ ẽ tyberiadis. Primo
dicendum iuxta historiã quia mare.¬
galileȩ. qđ multis ꝓ diu̾sitate circũ¬
iacentium regionum uocabulis di¬
stinguit᷑: illis tantum in locis mare
tyberiadis uocatur: ubi tybiadem
ciuitatẽ aquis ut aiunt calidis salu¬
brẽ ab occidente p̃monstrat. Si qui-¬
dẽ int̃fluente iordane duodeingin¬
ti passuum milib in longũ. & qͥnq
extendit᷑ in latum. Mystice autem
mare turbida ac tum̃tia scłi huius
uolumina significat: in quib pra¬
ui quilibet iniuste delectati: quasi
ꝓfundis dediti pisces. m̃tem ad suꝑ¬
na gaudia ñ intendunt. Unde be¬

Expanded text:
dine conspexerimus, ejus gratiam flagidine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunquatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamin ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiaGalilaeae, quod multis, pro diversitate circumjacentium regionum, vocabulis distinguitur, illis tantum in locis mare Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem, aquis, ut aiunt, calidis salubrem habitationem praemonstrat. Siquidem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem, mare turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat, in quibus pravi quilibet, injuste delectati, quasi profundi dediti pisces, mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde be
Abbreviated transcription (Latin):
&e miracła dñi ac saluatoris nr̃i.¬
recte cum legunt uł audiunt accipi¬
unt: ñ tam in his quid foris stupeant
attendunt: qͣm quid hoꝵ exemplo¬
ipsi intꝰ agere quid in his mysticum
ꝑpendere debeant inspiciunt. Ecce¬
& enim ꝓpinquante pascha die festo
iudeoꝵ: sequentẽ se multitudinem
dñs u̾bo salutis parit̃ & ope curatio¬
nis erigebat. Nam sicut aliꝰ euange¬
lista scribit. loquebat᷑ illis de regno dĩ:
& eos qui curari indigebant sanabat:
eadẽq doctrina & sanatione comple¬
ta⁊ ꝑaucis de cibariis abundantissi-
strȩ redemptionis. adiuncta fr̃m ca-¬
terua dñm toto corde sequamur:
quo actionum itinere ingressus sit.
di igentissime contemplem᷑: ut ue¬
stigia eius sequi meream᷑. Qui enim
dicit ie in ipso manere: debet sicut
ille ambulauit et ipse ambulare.
ne tergamꝰ. Quicquid uicii temptan¬
tis. morbi uidelicet spũalis nos inte¬
riꝰ uastare seriserimꝰ: solitȩ pietatis
illius munere postulemꝰ emundari.

Expanded text:
 miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissimestrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. ne tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari.
Abbreviated transcription (Latin):
nus subditur. Mercennariꝰ autẽ & qͥ
ñ ẽ pastor. cuiꝰ ñ sunt oues ꝓpͥe. uidec
lupum uenientẽ: & dimittit oues &
fugit. Non pastor s mercennariꝰ uo¬
catur: qui ñ ꝓ amore intimo oues do¬
minicas. s ad temporales mercedes
pascit. Mercennariꝰ quippe ẽ: qui lo¬
cum quidẽ pastoris tenet: s lucra
animarum ñ querit. Terrenis com¬
modis inhiat: honore p̃lationis gau¬
det. Temporalib lucris pascit᷑: impen¬
sa sibi ab hominib reuerentia lȩtat᷑.
ste sunt mercedes mercen

Expanded text:
rcenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercen
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. Desidia t̾rena fugiamꝰ. ⁊ nichil
nos iam delectet in infimis: qui patrẽ
habemꝰ in celis. Et hoc nob ẽ magno¬
pere ꝑpendendum: quia is qui pla-¬
cidus ascendit. terribilis redit: & qͥc-¬
quid nob̃ cum mansuetudine p̃cepit:
hoc a nob̃ cum districtione exiget.
Nemo gͦ indulta pęnitentię tempo¬
ra paruipendat: nemo curã sui dũ
ualet agere negligat: quia redẽptor
nr̃ tanto tunc in iudicium districtior
ueniet: quanto nob ante iudicium
magnã patientiã p̃rogauit. Hȩc ira¬
q uob̃cum fr̃s agite: hec in m̃te sedu¬
la cogitatione uersate. Quãuis enĩ¬
adhuc rerum ꝑturbationib animꝰ
fluctuet: iam tam̃ spei ur̃e anchorã
in ȩt̃na patria figite: intentionẽ m̃tis
in uera luce solidate. Ecce ad cȩlos
ascendisse dñm audiuimꝰ: hoc ergo
seruemꝰ in meditatione qd credimꝰ.
Et si adh ic terem᷑ hic infirmitate
corporis: sequam᷑ tam̃ eũ passibꝰ amo¬

Expanded text:
dimus. Desideria terrena fugiamus, nihil dimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque vobiscum, fratres, agite, haec in mente sedula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amo
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ: & quȩ lunȩ nomine nisi eccłia
postqͣm eiꝰ ascensione roborata est:
stecit in ordine suo: quia cum
dñs cȩlum petiit: scã eius eccłia in
auctoritate p̃dicationis excreuit. Hinc
eiꝰdẽ eccłie uoce ꝑ salomonẽ dicitur.
Ecce iste uenit saliens in montibꝰ: or
transiliens colles. Considauit nãc
tantoꝵ oꝑum culmina: & ait. Eoce
iste uenit saliens in montib. Ueni¬
endo quippe ad redemptionẽ nrãm:
quosdã ut ita dixerim saltus dedit:
ro uenit in p̃sepium: de p̃sepio uenit.
in crucẽ: de cruce uenit in sepulchrũ:
de sepulchro rediit in cęlum. Eoce ut
nos post se currere faceret: quosdã
ꝓ nobis saltus manifestata ꝑ carnẽ
ueritas dedit. Qui & exultauit ut
gigas ad currendã uiã: ut nos ei ex
corde. diceremꝰ. Trahe me post te: cur-¬
remus in odore unguentoꝵ tuoꝵ. Un¬
de fr̃s km̃i oportet ut illuc sequamur
corde: ubi eum corpore ascendisse cre¬

Expanded text:
minus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia minus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia postquam ejus Ascensione roborata 1574 stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerim, saltus dedit. ro venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce, ut nos post se cupro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit: Quia exsultavit ut gigas ad currendam viam suam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde oportet ut illuc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse cre