comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na iustissima subsecuta est : ut mercedem mutuam peccati siu
in semet ipso reciper&. amictens subsepositam sui corporis qͦd¬
Lammodo oboedientiam : quam p̃cipuam subdomino suo ipse
contempserat : Et quod nunccume adem lege peccati nascimur
quice in membris tr̃is repugnat legimentis. Neque aduersus
dm̃ murmurara: Neque contrarem manifes tissimam disputare:
sed propoena nr̃a illiusmisericordiã quaerere et orare debemus:
adtendite sa ne iuigilanter. quomodo dixerit : adhibet quidem
etiam huic parti siquando necessarium fuerit miseri cordiam su¬
am ds̃ qui a homini post peccatum Ita subuonire necesse est :
Nonquia ds̃ causam huius necessitatis obtauerit : uid&is nequem¬
ad modum nondicat ecessarani sesm cordiam dĩ ut non pec¬
cemus sed quia peccauimus : Deinde subiungit: sed et medicus ad
curandum iamuul neratum paratus eẽ debet : non deb& aut̃
ut sanusuulneretur optare : susta similitudo rebus de quibus a¬

Expanded text:
na iustissima subsecuta est, ut mercedem mutuam peccati sui na iustissima subsecuta est, ut mercedem mutuam peccati sui in semet ipso reciperet amittens sub se positam sui corporis quodammodo oboedientiam, quam praecipuam sub domino suo ipse contempserat. et quod nunc cum eadem lege peccati nascimur, quae in membris nostris repugnat lege mentis, neque aduersus deum murmurare neque contra rem manifestissimam disputare, sed pro poena nostra illius misericordiam quaerere et orare debemus. Adtendite sane uigilanter quomodo dixerit: adhibet quidem etiam huic parti, si quando necessarium fuerit, misericordiam suam deus, quia homini post peccatum ita subuenire necesse est, non quia deus causam huius necessitatis optauerit. uidetisne quemadmodum non dicat necessariam misericordiam dei ut non peccemus, sed quia peccauimus? deinde subiungit: sed et medicus ad curandum iam uulneratum paratus esse debet; non debet autem ut sanus uulneretur optare. si ista similitudo rebus de quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
in quit inuoluntate tua p̃sciti stide cori meo uirtutem : In qua
ego abundantia mea dicebam non mouebor: cum hoc mibi oc̃e
abstenon ame : denique a uercisti faciem tuã : et factussum
conturbatus: hoc superbus omnino non sapit: sed magnus. ẽ
dñs: quidpersua deat quomodo ipsenouit : Nam prodiui¬
ores sumus quȩrere potius quid contra ea respondeamusqͥe
nr̃o obiciuntur errori q̃uam intendere quam sint salubri¬
anit carea muserrore : Vnde cumistis nontam disputationi¬
b: quam pro eis sicut pronobis. orationib:: ẽ agendum : Non
enim hoc eis dicimus: quod sibiiste obposuit: lit ess& causa
miseri cordiae dĩ : nec essarium fuis se peccatum : Vtinam
non fuis sec miseria: Neista essec nusericordia necessaria :
Sediniquitatẽ peccati tanto  g rauiorem. quanto facilius ho¬
mo non peccaret : quem nulla adhuctenebat in firmitas pae¬

Expanded text:
mi ne\'. inquit, \'in uoluntate tua praestitisti deeorimeo uirtutem. in qua mi ne\'. inquit, \'in uoluntate tua praestitisti deeorimeo uirtutem. in qua ego abundantia mea dicebam: non mouebor, eum hoc mihi esset absque to, non a me. denique auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus\'. Hoc superbus amicus omnino non sapit; sed magnus est dominus. qui id persuadeat quomodo ipse nouit. nam procliuiores sumus quaerere potius quid contra ca respondeamus, quae nostro obiciuntur errori, quam intendere quam sint salubria, ut eareamus errore. unde cum istis non tam disputationibus quam pro eis sicut pro nobis orationibus est agendum. non enim hoc eis dicimus, quod sibi iste opposuit, \'ut esset causa misericordiae dei, necessarium fuisse peccatum\' — utinam non fuisset miseria. ne ista esset misericordia necessaria !— , sed iniquitatem peccati tanto grauiorem. quanto facilius homo non peccaret, quem nulla adhuc tenebat infirmitas. poe
Abbreviated transcription (Latin):
et in menihil inuenie : & utiq nihil peccati unde praepositus
mostis iure suo ager& ut perimeret : sed ut sciant om̃s inquit
quia uoluntatẽ patris mei facio surgite eamꝰ hiac idẽ quia tũ
morior necessitate peccatis sedoboedientiae uoluntate : dicit
nullum malumboni alicuiꝰ eẽ causam : quasi poenabonũ sit:
quatamen multiemendati sunt : sunergo mala quae prosuas:
mirabili miseri cordia dĩ : Num quit illeboni aliquid passus. est
quidixit: a uertisti faciem tuam ame et factussum conturbatus.:
Nonutiq: et ta men haec ei contur batio : contra superbiam fuit
medicinalis quodam modo : dixerat enim in abundantia sua. non mo¬
uebor in aeternum : et sibi tribuebat qđ a d aio habebat : quidonim
habebat qđ non acasperat : quar& ostendendum ci fuerat unde
haberet ũtacciperet humilis quod superb: amiserat : Ide oidĩe

Expanded text:
e t in me nihil inueniet — et utique nihil peccati, unde praepositus e t in me nihil inueniet — et utique nihil peccati, unde praepositus mortis iure suo ageret, ut perimeret —, sed ut sciant omnes. inquit, quia uoluntatem patris mei facio, surgite, camus hinc, id est quia non morior necessitate peccati, sed oboedientiae uoluntate. Dicit \'nullum malum boni alicuius esse causam\', quasi poena bonum sit, qua tamen multi emendati sunt; sunt ergo mala quae prosunt mirabili misericordia dei. numquid ille boni aliquid passus est, qui dixit: auertisti faciem tuam a me et factus sum conturbatus ? non utique; et tamen haee ei conturbatio contra superbiam fuit medicinalis quodammodo. dixerat enim in abundantia sua: non mouebor in aeternum et sibi tribuebat quod a domino habebat. quid enim habebat quod non acceperat? quare ostendendum ci fuerat unde haberet, ut reciperet humilis, quod superbus amiserat. ideo: \'d o
Abbreviated transcription (Latin):
Immoetiam uel rt sib: adiusttiamisuisfffcientẽ si sola uoluntas ad sitle¬
fendendo naturam. gratia exp̃i qua iustificamur apertissi me contra¬
dicit : Quur autem soluto pergratiã peccati reatu adexercitationẽ
fideimors corporis maneat : Quamui suenerit depeccato: łamet hoc
in illis ad scaẽ memoriae marcellinum librisut ualuidisserui : quod
uero dnm dicit sine peccatomoripotuisseqͣilli etiam nasci. pocestas
miseri cordiao non condicionaturae fuit : ssq̧iam mortuus est
potestate : et hoc ẽ praecium nrum . quonos a morte redimere :
et hoc istorum disputatio euacuare contendit : cum ab eisita
natura bumana defenditur. ut possit liberũ arbitrium isto
praeciononegeso: uta potescate tenebrarũ et praepositi moras.
in regnum xp̃i dñi transferantur : Et tamen quando dñs ad
passionem perrex̃ etecce in quit uenit princeps huius mundi

Expanded text:
immo etiam uelut sibi ad iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, deimmo etiam uelut sibi ad iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, defendendo naturam gratiae Christi, qua iustificamur, apertissime contradicit. cur autem soluto per gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei mors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae Marcellinum libris, ut ualui, disserui. Quod uero \'dominum\' dicit \'sine peccato mori potuisse\', illi etiam nasci potestas misericordiae, non condicio naturae fuit; sic etiam mortuus est potestate et hoc est pretium nostrum, quo nos a morte redimeret. et hoc istorum disputatio euacuare contendit, cum ab eis ita natura humana defenditur, ut possit liberum arbitrium isto pretio non egere, ut a potestate tenebrarum et praepositi mortis in regnum Christi domini transferantur. et tamen quando dominus ad passionem perrexit: ecce, inquit, ueniet princeps huius mundi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sola sua uoluntate sepossit sanare quae cum potuit sola
uitiare : non eidicimus mortem corporis ad peccatum ualere
ubi sola uindicta ẽ : Nemo enim peccat corpore moriendo sed
ad peccatum ualet mors anima esquam deseruit uita sua hoc ẽ
ds eius qua enecesse est mortua opera facit done cxp̃i gratia re¬
uiues catĩ famem et sitim et ceteras molestias corporales. absit
ut di camus necessitatem habere peccandi : quibus molestus exer¬
citata uita iustorum. splendidius enituit: et eas ꝑpacientiam su¬
perando maiorem gloriã conparauit sed adiuta gratiadi adiu¬
ta spũdi adiuta miseri cordia dĩ Non suꝑba uoluntate se extollens
sed liumili confessione fortitudinem promeronis : Nouerat enĩ
dõ dicere : quodiespacientia mea : dequagratia & adiutori ort miseri cordia
sine quabene non possumus uiuere Nȩscio quare omnino iscenihil dicit ÷

Expanded text:
quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi sola uindicta est — nemo enim peccat corpore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit uita sua, hoc est deus eius, quae necesse est mortua opera faciat, donec Christi gratia reuiuescat. famem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut dicamus necessitatem habere peccandi, quibus molestiis exercitata uita iustorum splendidius enituit et eas per patientiam superando maiorem gloriam conparauit, sed adiuta gratia dei. adiuta spiritu dei, adiuta misericordia dei, non superba uoluntate se extollens, sed humili confessione fortitudinem promerens. nouerat enim dei dicere: quoniam tu es patientia mea. de qua gratia et adiutorio et misericordia. sine qua bene non possumus uiuere, nescio quare omnino iste nihil dicit;
Abbreviated transcription (Latin):
nos deserit tantum descrere : si hoc dicit : uerissime dicit : Desertiquip¬
peut dixi luce iustitiae et perhoc contenebrati. quid pariant aliud
quam haec omnia quae comiemoraui. opera tenebnarum : donec di¬
catur eis siȩdicto obaudiant: surge quidormis & exurge a mortuis
et in luminabit texp̃s mortuo sueritas dicit : Vnde est et illuds̃ine
mortuos sepelire mortuos suos : mortuo sigitur ueritas dicit. quos
iste dicit laedi et uitiari non potuisse peccato quia uidelicet dicio
peccatum non eẽ substantiam : Nemoe ł dicit sic sis hominẽ factũ:
ut deiuscitia quidem possit inpeccatũ rae. et depeccato ad uisti¬
tiam redire non posse : Sedut in peccatum ir& sufficit ei liberũ
arbitrium quose ipseuitiauit : Verum tamen ut redeat adius¬
titiam opus habet medico qnm sanus non est opus hab& inui¬
ficatore quia mortuus ẽ : Dequagratia omnino iste nihil dicit :

Expanded text:
nos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quipnos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud quam haec omnia quae commemoraui opera tenebrarum. donec dicatur eis, si dicto obaudiant: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus? mortuos ueritas dicit — unde est et illud: s i n e III mortuos sepelire mortuos suos —, mortuos ergo ueritas dicit, quos iste dicit laedi et uitiari non potuisse peccato, quia uidelicet didicit peccatum non esse substantiam. nemo dicit sic hominem factum. ut de iustitia quidem possit in peccatum ire et de peccato ad iustitiam redire non posset; sed ut in peccatum iret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniam sanus non est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia omnino iste nihil dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
tranaturam : Similiter autemusu feminae ex arserunt in ap¬
petitũ suum in inuicem masculi inmasculos deformitatẽ ope¬
rantes : atque ut ostenderet sic ẽẽ ista peccata ut &iam poe¬
Nae sint peccatorum ẽtiam his adiungit: et mercedemmu¬
tuam quamoportuit errorissui in semet ipsis recipientes: uide
quotien suindicet eadem: quacuindicta quae pariet pullul & quae
peccata adhucadtendite : & sicut non probauerunt inquit dm̃
habere in nocitiã : t radidit illosds̃ in reꝓbammentem. ut faci¬
ant quae non conueniunt repletis omni iniquitate cum circum¬
uentione malitia auaritia: plenosinuidia. homicidio conter
tione dolomalignitate : susurrones d&c ractores dõ odibiles
contumeliosos su perbos elatos inuentores malorum paren¬
tibus non oboedientes insipientes in compositos sine affectu
si nemisericordia : hic nunciste dicat: non debuit sicuindica
ripeccatum : ut peccator perundictam plura cominit¬
tor&: fortasse responde atm adista non cogere : sed dis¬

Expanded text:
to naturali usu feminae exarserunt in appetitum suum i n . inuicem, masculi in masculos deformitatem operantes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut faciant quac non conueniunt. r repletos omni iniquitate, cum circumuentione. malitia, autione, dolo, susurratores, detractores, Deo odibiles, contumeliosos, superbos, elatos, parentibus non obedientes, insipientes, incompositos, sine affectu, sine miseri peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
inquaiã ambulantes tamen terruit uox diuina : ne qua side ꝓ¬
priis in ea uiribus extollantur : Nam quib: propt̃ hoc ait
a postolus. cum timore et tremore urnipsorũ salutẽ opera¬
mini Dsenim ẽ. quio peratur in uob et uelle et operari ꝓ
bona uoluntate eis propter hoc ipsum dicit etiã psalmus:
seruite dño intimore : et exultate dĩ tremore : App̃hendite
disciplinã ñequando irascautur dñs et pereatis deuia iusta
Cum ex arserit in breui ira eius suꝑ uos: Nonait. nequando
irascatur dñs et ñ uobis ostendat uiam ustã. aut non uos in¬
Sediamillic ambulantes sic terre potuit ut diceret : nepe¬
reatis deuia iusta : Vnde nisi quia superbia quod totiens dixi
et saepedicendũ ẽ. etiã in ipsis recte factis cauenda ẽx id ẽ in
psalmus ipse concluditur faciamus : beatiom̃s qui confidunt
in ea : Vtiq: ut ipse faciat ipse ostendat uiam suam. cuidi¬

Expanded text:
in qua iam ambulantes tamen terruit uox diuina, ne quasi de proin qua iam ambulantes tamen terruit uox diuina, ne quasi de propriis in ea uiribus extollantur. uam quibus propter hoc ait apostolus: cum timore et tremore uestram ipsorum salute operamini; deus enim est qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, eis propter hoc ipsum dicit etiam psalmus: seruite domino in timore et exultate cum tremore. adprehendite disciplin a m, ne quando irascatur dominus et pereatis de uia iusta, cum exarserit in breui ira eius super uos. non ait \'ne quando irascatur dominus\' et non \'uobis ostendat uiam iustam\' aut \'non uos inillic ambulantes sic terrere potuit, ut diceret: ne pereatis de uia iusta. unde, nisi quia superbia, quod totiens dixi et saepe dicendum est, etiam in ipsis recte factis cauenda est, id est in psalmus ipse concluditur faciamus: beati omues qui confidunt in e u m, utique ut ipse faciat, ipse ostendat uiam suam, cui di
Abbreviated transcription (Latin):
nihil facere possumus : utrũq: enim scriptũ ẽ : et dr̃ meus mi¬
sericordia eius praeueniet me: et misericordia tua subse
quiturme perom̃s dies uitae meae : Reuelemus ergo ad eũ
uiã nr̃am confessione non defensione laudemus : Sienĩ non .ẽ
ipsius uia sed nr̃a ꝓculdubio non ẽ recta : reuel&emus eã confi¬
tendo quia ñ eum lat& etiam sio perire conemur : Bonũ
est autem consiteri dño : Ita enim qđ ei placet dabitno¬
bis: si qđ ei displicet in nobis. displiceat et nobis : A uer¬
tit sicut scriptũ est Semitas nostras auia sua et nostrã
faciet eẽ quae sua ẽ : Qud ebipso praebetur credentib:
in eũ et sperantib: in eũ . ut ipse faciat : Ipsa ẽ enĩ uia iusta :
quã ignorantes qui telũ dĩ habent sed non secundũ scientiam
et suã uolentes constituer qiustitia e dĩnon sunt subiectii fi¬
nis enĩ legis xp̃s adiustitiã omni credenti. Quid ixit : ego sũuia :

Expanded text:
nihil facere possumus. utrumque enim scriptum est et: deus meus, minihil facere possumus. utrumque enim scriptum est et: deus meus, misericordia eius praeueniet me, et: miser ordia tua subse q quetur me per omnes dies uitae meae. reuelemus ergo ad eum uiam nostram confessione, non defensione laudemus. si enim non est ipsius uia, sed nostra, procul dubio non est recta. reuelemus eam confitendo, quia non eum latet, etiamsi operire conemur. bonum est autem confiteri domino. Ita enim quod ci placet dabit nobis. si quod ci displicet in nobis. displiceat et nobis. auertet. sicut scriptum est. semitas nostras a uia sua et nostram faciet esse quae sua est, quoniam ab ipso praebetur credentibus in eum et sperantibus in eum ut ipse faciat. ipsa est enim uia iusta. quam ignorantes qui zelumdei habent, sed non secun d um sc i entiam, et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subieeti. finis enim legis \'Christus ad iustitiam omni credenti, qui dixit: ego sum u i a.
Abbreviated transcription (Latin):
caput erigit et dicit : ecce ego uiuo : quid erium phas: et ideo
uiuo q̃uia trium phas : Ante tẽpus enĩ fortasse de illa qua si
uicta trium phari delectat: cũ extrema eius umbra. illo me¬
ridie quantũ arbitror absorbebitur : Quimeri dies. scriptu¬
radicente promit titur et educet qua silumen iustitiã tuã
et uidiciũ tuũ sicut meridiẽ : Sifiat quod supra scriptũ ẽ
Reuela ad dñm uiã tuã et spera in ea et ipse faciet: Nonsi¬
cut quidam putant quod ipsi faciant :̃ nullos enĩ uidetur at¬
tendis se cum dixit et ipse faciet : Nisi eos quidicunt: nos
facimus : Id ẽ nos ipsi nos ipsos iustificamus : Ubi quidẽ ope¬
ramur et nos sed illo operante cooperamur : quia mise¬
ricordia eiꝰ p̃uenitnos: Praeuenit autẽ ut sanemur quia
et subsequepter ut etiã sanati uetrgemur : Praeuenit utuo¬
cemur : subsequetur ut glorificemur : sraeuenit ut pie uiua¬
mus subsequetur. ut cũ illo semꝑ uiuamus :̃Quia sine illo

Expanded text:
caput erigit et dicit: \'ecce ego uiuo, quid triumphas? et ideo uiuo, quia triumphas\'. ante tempus enim fortasse de illa quasi uicta triumphare delectat, cum extrema eius umbra illo meridie, quantum arbitror. absorbebitur, qui meridies scriptura dicente promittitur: et educet sicut lumen iustitiam tuam e t indicium tuum sicut meridie, si fiat quod supra scriptum est: reueIa ad dominum uiam tuam et spera in cum, et ipse faciet, non, sicut quidam putant, quod ipsi faciant. nullos enim uidetur adtendisse, cum dixit: et ipse faciet, nisi eos qui dicunt: nos facimus. id est nos ipsi nos ipsos iustificamus. ubi quidem operamur et nos, sed illo operante cooperamur, quia misericordia eius praeuenit nos. praeuenit autem, ut sanemur, quia et subsequetur ut etiam sanati uegetemur; praeuenit, ut nocemur, subsequetur ut glorificemur; praeuenit, ut pie uiuamus, subsequetur ut cum illo semper uiuamus, quia sine illo
Abbreviated transcription (Latin):
Manifeste ostendit sicut etiã huic rectissime placet.
hoc omnino uerũ ñ eẽ Sidixerimus quia peccatũ ñ ha¬
bemus : ne humilitas constituta in parte falsitatis perdat
praemiũ ueritatis : Porro autẽ qđ di causam sibiagereui¬
detur defendendonaturã : non adtendit quode andẽ na¬
turã sanã eẽ dicendo medici repellit misericordiã ilpse
ẽ. autẽ creator eius : quis aluator eius : Nonergo debemus
sic laudare creatorẽ : ut cogamur immouere conuin¬
camur dicere super fluũ saluatorẽ : Naturam itaq:
hominis dignis laudib: honoremus: easq: laudes adcrea¬
toris gloriã referamus: Sed quia nos creauit. ita simus
grati ut non simus quia sanat ingrati : Vitia sane nr̃a
quae sanat Non diuino operi sedhumane uoluntati
iustaeque illius uindictae tribuamus : sed ut in nr̃a
potestate fuisse me accederent confitemur ÷ ita ut
sanentur in illius magis ẽe misericordia : quã in nr̃a

Expanded text:
manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, hoc omnino uerum non esse: si dixerimus quia pecatum non habemus, ne humilitas constituta in parte falsitatis perdat praemium ueritatis. Porro autem quod dei causam sibi agere uidetur defendendo naturam, non adtendit, quod eandem naturam sanam esse dicendo medici repellit misericordiam. ipse est autem creator eius qui salsic laudare creatorem, ut cogamur, imo vere convincamur dicere superfluum salvatorem. Naturam itaque hominis dignis laudibus honoremus, easque laudes ad creatoris gloriam referamus: sed quia nos creavit, ita simus grati, ut non simus, quia sanat, ingrati. Vitia sane nostra quae sanat, non divino operi, sed humanae voluntati justaeque illius vindictae tribuamus: sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confitemur, ita ut sanentur in illius magis esse misericordia quam in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus eos qui dicunt rationabile quidẽ uidetur. ẽẽ quod
asseris Sed superbũ ẽ dicihominẽ absq peccato ẽe pose. ⁊ ta
res pondet. utomnino siuerũ ẽ. nullo modo suꝑbũ ẽe dicen¬
dũ ẽ: aitenĩ acutissime atq ueris sime : In quamagis partehu¬
militas collocanda ẽs ine dubio falsitatis si in ea qua euerita¬
tis probatur ẽe suꝑbia ẽ : Acperhoc placet illi et recte pla¬
cet :̃ ut in parte ueritatis non parte falsitatis. magis humilitas
collocetur: ex quo ẽ consequens. utillequidixerit Sidixe¬
rimus quia peccatũ non habemus nos ipsos decipimus et ue¬
ritas in nobis non ẽ Verũ dixis se minime dubitetur. Ne¬
causa humilitatis hoc falsum dixis se uideatur: propterea
enim addidit etueritas in nobis ñ ẽ: Cũ forte suffice¬
ret dicere nos ipsos decipimus quia etiã deuero bonoqui
selaudat extollitur : addendaꝗtiq: et ueritas in nobñ ẽ :

Expanded text:
aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse quod asseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse posse\' ita respondet, ut omnino, si uerum est, nullo modo superbum esse dicendum est. ait enim acutissime atque uerissime: in qua magis parte humilitas collocanda est ? sine dubio falsitatis, si in ea quae ueritatis probatur esse superbia est. ac per hoc placet illi et recte placet, ut in parte ueritatis, non in parte falsitatis magis humilitas collocetur. ex quo est consequens, ut ille, qui dixit: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non e causa humilitatis hoc falsum dixisse videatur. Propterea enim addidit, Et veritas in nobis non est: cum forte sufficeeo dictum \'nos ipsos decipimus\', quia etiam de uero bono qui se laudat extollitur. addendo itaque \'et ueritas in nobis non est\'
Abbreviated transcription (Latin):
et perducet
medexteratua : Ipseibi pascat recumbentes cum abrahã
isa ac etia cob: De quo dictũ ẽ : faciet eos recũbere et traensi¬
bit et minis trabit eis : Non enĩ cũ ista cõmemoramus arbitri¬
ũ uoluntatis tollimus sed dĩ gratiã prredicamus: Cuienim ꝓ¬
sunt ista nisi uolenti sed humiliter uolenti: Nonse deuoluntatis
uiribus tam quã ad ꝑfectio nẽ iustitiae sola sufficiat extollenti :
absit autem ut ei dicamus quoda quibusdã contra sediciat ÷
comparari hominẽ dõsi absq peccato ẽẽ asseratur : qua si uero
angelus qui absq: peccato .ẽ. compare turdõ : Ego quidẽ hoc sen¬
tio quia etiam cũ fuerit in nob̵tanta iustitia ut addi omnino
nihil possit : Nonaequabitur creacura creatori : Si autẽ aliqͥ
uertamur : et hoc efficiamur prorsus qđ ille ẽ : uiderint quẽ¬
admodũ a struant sententiã sciã : mihi hoc fateor non ẽẽ
persua sũ : lã sanae. hoc multũ faueo librihuius auctorr quod

Expanded text:
et perducet me dextera tua; ipse ibi pascat recumbentes cum Abraham, Isaae et Iacob, de quo dictum est: faciet eos recumbere et transibit et ministrabit eis. non enim, cum ista commemoramus, arbitrium noluntatis tollimus, sed dei gratiam praedicamus. cui enim prosunt ista nisi nolenti, sed humiliter uolenti, non se de uoluntatis uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufficiat, extollenti? Absit autem ut ei dicamus, quod a quibusdam contra se dici ait, \'conparari hominem deo, si absque peccato esse asseratur\'; quasi uero angelus, qui absque peccato est, conparetur deo. ego quidem hoe sentio, quia etiam cum fuerit in nobis tanta iustitia, ut ci addi omnino nihil possit, non aequabitur creatura creatori. si autem aliqui uertamur et hoc efficiamur prorsus quod ille est, uiderint quemadmodum astruant sententiam Suam; mihi hoc fateor non esse persuasum. Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori, quod
Abbreviated transcription (Latin):
comme morat eos qui ñ modo non peccas seNerum etiamius¬
te uixisse feruntur Abel enoch. mel chisedecb Abra hã Ia ac
la cob loseph lesus naue finees samuhel Natban helias.
Neliseus micheas. danihel. Annanias Atarias misabel: ete¬
chiel. mard& cheus si me on. lo sephauides ponsata erat uirgo
maria : lo hannes : adiungit etiã feminas deboram annã samu¬
helis matrẽ : iudith. Hester Alterã annã filiam pbanubel. Eli¬
sabeth ipsam etiam dnĩ ac saluatoris nostrimatrẽ. quã dicit
sine peccato c̃fiterine cesseesse pietatiiͥ Excepta it aque scã o¬

Expanded text:
um etiam iuste uixisse referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Helias. Heliseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiel. Mardocheus, Simeon, Ioseph. cui desponsata erat uirgo Maria. Iohannes\'. adiungit etiam feminas: \'Debboram, Annam Samuhelis matrem, Iudith, Hester, alteram Annam filiam Fanuel, Elisabeth\'. ipsam etiam domini ac saluatoris nostri matrem, \'quam\' dicit \'sine peccato confiteri necesse esse pietati\'. excepta it
Abbreviated transcription (Latin):
Verũ dix minime dubitetur . Nec ausa bumilitatis hoc fal¬
sum dixis seuideatur. Propterea enĩ addidit et ueritas in no¬
bis ñ est Cum forte sufficer etdicere Nosipsos decipiamus
nisi ad tenderet quosdã putare puta reposse. Ideo dictum
Nos ipsos decipimus quia etiã deuerobono quiselaudat &¬
tollitur addendo itaque et ueritas in nobis ñ est ia anifeste
ostendit sicut etiã huic rectissime placet. ho omnino uerũ ñ eẽ¬

Expanded text:
ur, nc causa humilitatis hoc falsum dixisse uideatur. propterea enim addidit: et ueritas in nobis non est, cum forte sufficeret dicere: nos ipsos decipimus, nisi adtenderet quosdam putare posse ideo dictum \'nos ipsos decipimus\', quia etiam de uero bono qui se laudat extollitur. addendo itaque \'et ueritas in nobis non est\' manifeste ostendit, sicut etiam huic rectissime placet, hoc omnino uerum non e
Abbreviated transcription (Latin):
hic perniciosis sime fallitur : hic ẽ qͥ nesciens ꝓhibet
Nos uigilare et orare ne intremus intemptationẽ :
Cũ boc ne nobis accidat. in nr̃a tantũ potestate esse
contendit : Quorundã sane exempla quos peccas sel
legimus nonideo scriptura dicit quisanũ sapit. ut ad
desperationẽ non peccandiualeant: Et securita tẽ pec¬
candi nob quodã modo praebere uideantur : sed ut dis¬
ceremus uel paenitendi humilitatẽ : uel etiã intalibus
lapsibus Non des perandã salutẽ : Quidã enĩ in peocata ꝓ¬
la psides peratione plus pereunt : Nec solũ paenitendi
neglegunt medicinam sed ad xplenda in honesta et nefaria
desideria serui libidinũ et sceleratarũ cuipiditatum fiunt:
qua si perdant si non fecerint quod instigat libido cueoiã
maneat certa damnatiora duersus hunc morbũ nimium
periculo sum et oitiabilẽ ualet commemoratio peccato¬
rũ etiam inquaeriustiscĩ quaȩ ꝓlapsi sunt : Sed acute uidee
interrogare quomodo istosscõs de hacuita abisse. cre¬

Expanded text:
llitur; hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit. \'Quorundam\' sane \'exempha, quos peccasse legimus\', non\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationem nou peccandi ualeant et securitatem peccandi nobis quodammodo praebere uideantur\'. sed ut disceremus uel paenitendi humilitatem uel etiam in talibus lapsibus 11011 desperandam salutem. quidam enim in peccata prolapsi desperatione plus pereunt nec solum paenitendi neglegunt medicinam, sed ad explenda inhonesta et nefaria desideria serui libidinum et sceleratarum cupiditatum fiunt; quasi perdant, si non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum et exitiabilem ualet commemoratio peccatorum etiam in quae iusti sanctique prolapsi sunt. Sed acute uidetur interrogare, \'quomodo istos sanctos de hac uita abisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi ut cum deformem teuides. reformatorem desideres ei que
supplices ne milla remancas foeditatetiiũ quippeuitiumn est
qđ malus es amaius uitium corripinolle quiamalus ẽs : qu a¬
si laudanda uel in different̃ habenda sint uitia ut nequae lau¬
dentur ne quae uitu perentur : aut uero nihilagat timorcorrepti
hominis uelpudor ueldolor ÷ aut aliud agant cumsa lubri tersti¬
mulant inisiut rogetur: bonos ut exmalis quicorripiuntur bonp
faeut̃ qui laudentur quod enimuil ꝓsefieri qui corripi non uulq& dicit

Expanded text:
ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt: praecipe mihi quid faciã : & si fecero age ꝓmegratiadõ
quimihiut facerem dedit: si a ut̃ non fecero non ego corripi endussum
sedille orandus est ut d& quod nondedit Id est ipsam qua p̃cepta
eius fiant fidẽlem dĩ & proximi caritatẽ ĩ oraergoꝓme ut hanc
accipiam : & per hanc ex animocum bona uoluntate quae praece¬
pit faciã ĩ recte autem corriperer sicã meaculpa non haberem :÷
hocest sicam possommihi darȩ uel sumere ipsam nec faceremuelsa
tdinte illo acciperenoluis sem: Cumergo & ipsauoluntas adño prae¬
paretur: quurme corripis quia uides me preceptaeius fac crenolle:
demus: quicumque di p̃cepta iamtibinota non facis. & corripi
nonuis: propterea corripiendus es quia corripinonuis : non
uis enim &iã tibi tua uitia demostrare nonuis ut feriantur. fiat¬
quactibiutilis dolor. quo medicum quaeras nonuistibi tuipse

Expanded text:
nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; demus: Quicumque Dei praecepta jam tibi nota non facis, et corripi non vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse
Abbreviated transcription (Latin):
si non sierent : & orabant ut ficrent: praepit a postolus dicens ÷
non magis iniquitatem patimini quare non potius fraudamini a
seduos iniquitatem facctis & fraudatis : et hoc fratibi: Añ nescitis
quia in iusti regnũ dĩ non possedebunt : Audiamus & orantem :
uos autem inquid dñs multiplic& : &bundare faciat in carita te iillicẽ:
& in omnes : praecipit ut habeatur caritas. corripit quia non
habetur caritas : Vt habund& caritas : Ohomo in p̃ceptione
cognosce quid debeas habere : in cor reptione cognoscertuo tẽ
uitio non habere : in orationo cognosce undeaccipias qđ uis ha
ab illo ã quonisidetur non ẽ omnino aliud unde tile actantũ
munus habeatur: I patimini me paululũ fratres mei non ad¬
uersum uos. quorum rectum est corcũdõ sed aduersus cos qui
terrena sa piuntue laduersus ipsas humanas cogitationes pro
malignis operibus. ab huius gratiae prae dicatoribus corripe

Expanded text:
si non fierent, et orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, si non fierent, et orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non possidebunt ? Audiamus et orantem: Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias quod vis ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, promalignis operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi
Abbreviated transcription (Latin):
dat ds̃: non seitaque fallant quidicunt : ut quid nobis prae dicatur
adque praecipitur. ut declinemus amalo & faciemus bonum si hoc
nos nonagimus sed uelle & operarids̃ operatur in nobis. sed potiur
egerunt illi a quo aguntur gratias agant: a guntur cnim ut agant :
nonut ipsnihil agant Et adhoceis ostenditur quidagere de¬
beant ut quando idagunt sicutagen id duest idest cum
dilectione & delectatione iustitie sua uitatẽ quã dediedñs
ut terraeius dar& fructum saum. accepis scbaudeant:
Quando autem non agunt. siue omnino non faciant si uenan ex
caritate faciendo : orent ut quod nondum habent accipiant :
quid enim habebunt qđ non accepturi sunt: aut quid
tantũ modo nobis quid facerebcamus quinobis prasunt : &ut facia¬
mus orent pronobis: Non aut̃ nos corripiant & arguant . sinon
fecerimus : Iinmo om̃a fiant : qm̃doctores ecdesiarum a potoli
omnia faciebant: & precipiebuant quac fierent & corripiebant

Expanded text:
a. III. Non se fallant qui dicunt: Ut quid nobis praedicatur atque praecipitur ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius egerint, illi a quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra eorum daret fructum suum , accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo; orent, ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt, quod non accepturi sunt? aut quid tantummodo nobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et arguant, si non fecerimus. » Imo omnia fiant: quoniam doctores Ecclesiarum Apostoli omnia faciebant, et praecipiebant quae fierent, et corripiebant
Abbreviated transcription (Latin):
atquae fateatur a dño dõ nobis ess& ut dedinemus amalo &e
faciamus bonũ : Quandoquidem non aita postolus Monemus
doccmus hortamus increpamus sedait oramus ad dm̃ne quid faci¬
atis mali sed quod bonum est facutis : etrta men&iam loquaebatureis
& faciebat illa om̃a quae commemoraui : monebat docebat. horta¬
batur. increpabat ꝰ sed sciebat Haec om̃a non ualere quae plantan¬
do & rigando faciebat in aperto Nisi eum pro illis exaudir& oran¬
tem quidat incrementũ in occulto: Tuo si cut idem doctordicit

Expanded text:
atque fateatur a Domino Deo nobis esse, ut declinemus a malo, et atque fateatur a Domino Deo nobis esse, ut declinemus a malo, et faciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Gent
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: iustitiae. seruus que peccati: in bono aut̃ libor esse nullus
potest nisi suerit liberatus ab eq quidixit siuos filius libera uerit
tunc uere liberi critis: Necita utti quis quae fuerit a peccati do¬
munatione liberatus. Iamnon indigeat sui liberatoris acgilio:
sedita pocius ut ab illo aadiens sine meni hil potestis facere: Dicat
nro floro inuenis se megaudeo : Vnde hĩ paucis corrigendisunt
quosquidem propitiodõ correctos esse iam existimo : quicum
prorsus siue cogitando si ue uolendo & amando siue agendo facunt
bonum : Non solum at monstrante ipsa: quid facuendum sit sciant :
uerum &iam ut praestante ipsafaciant cum dilectione quod sci
unt: hanc quippe inspirationem bonae uoluntatis atquae
operis . poscebat a postolus eis. quib: dicebat : Oramus aut̃
ad dm̃ nequid saciatis mali : non utnos ꝓbati apparcamus
sedut uos quod bonum est faciatis : Quis hoc audiat & non eiugil&

Expanded text:
quisque justitiae servusque peccati; in bono autem liber esse nullus quisque justitiae servusque peccati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut, cum quisque fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio: sed ita potius, ut ab illo audiens, Sine me nihil potestis facere ; dicat nostro Floro invenisse me gaudeo: unde hi potius corrigendi sunt, quos quidem propitio Deo correctos esse jam existimo, qui eum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectiunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali, non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . Quis hoc audiat, et non evigilet,
Abbreviated transcription (Latin):
dimus : dñs aut̃ ipse non solum ostendit nobis a quo malodecline¬
nius & quod bonum faciamus : quod solum potest legis littera :
Verum &iam adiuuatnos ut declinemꝰ amalo & faciamus bonũ
Quod nullus potest sinespũ gratiaȩ quaesi desitadhaclex adest
ut reos faciat & occide p̃ropter quod dicit a postolus Litera
occidit sp̃s a ut̃ uiuificat : quiergo legitime legeutitur : discit
in eama lum & bonum : & non confidens in uirtu tesua confugit
ad gratiam : qua praestante declin&e amalo & faciat bonum:
Quis autem confugit ad gratiã  nisi cuma dño gressus hominis
dirguntur & iuam eiis uol& acploc & desiderare auxilium gratice
in itium granue est dequo atille. & dixinunccepr haec est inmutatio
dexterae excelsii libr umitaque arbitrium et admalum & adbonum
faciendum consitendumest No habere sed inmalo faciendo liber ẽ

Expanded text:
dimus. 2. Dominus autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinedimus. 2. Dominus autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare auxilium gratiae, initium gratiae est: de quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere: sed in malo faciendo liber est
Abbreviated transcription (Latin):
ileciissime et quisimul seruitis deo quas ꝑfratrem florum.
& cos quicum illo ad nos uenerunt misit caritas uestra : ȩgidõgratias :
quod uestram in dño pacem. & inuericate consensionẽ & in caritatef lagran¬
tiam uiestro nobis reddito sermone cognoui: Quod autem ad sabuersionẽ
quorundam a puduos molitus est in imicus dõmiserante &fus
insidias in suorum seruorum prouectu mirabilebonitato
conuertente : ad hoc potius ualuit ut nulliuestrum destruerentur
in pecus : sed nonnulli instrucrentur in melius : Nonitaqua opres
est omnia idemtidem retractarequae sufficienter uobis pleno
scripta indicant urã : uerũ tamen semeblectum : nullo modo ar¬
bi cremini satis uobis in notescerepotuisse : siergo cum fructuo¬
sis simũ c habere uultis non uos prgeatrelegendo habere notissinci
ut diligentissime sciatis. quib & qualibus quaestionibus soluen¬
dis adquae sanandis non ibi humana sed diuina occurrat auctori¬
tas: a qua recedere non debemus : si uolumus peruenire quoten¬

Expanded text:
ilectissime, et qui simul servitis Deo, quas per fratrem Florum, et eos qui cum illo ad nos venerunt, misit Charitas vestra, egi Deo gratias, quod vestram in Domino pacem, et in veritate consensionem, et in charitate flagrantiam vestro nobis reddito sermone cognovi. Quod autem ad subversionem quorumdam apud vos molitus est inimicus, Deo miserante et ejus insidias in suorum servorum provectum mirabili bonitate vertente, ad hoc potius valuit, ut nulli vestrum destruerentur in pejus, sed nonnulli instruerentur in melius. Non itaque opus est omnia identidem retractare, quae sufficienter vobis pleno rescripta indicant vestra. Verumtamen semel lectum nullo modo arbitremini satis vobis innotescere potuisse. Si ergo eum fructuosissimum habere vultis, non vos pigeat relegendo habere notissimum, ut diligentissime sciatis quibus et qualibus quaestionibus solvendis atque sanandis, non ibi humana, sed divina occurrat auctoritas, a qua recedere non debemus, si volumus pervenire quo ten
Abbreviated transcription (Latin):
denouotestam̃to fuisse pradictũ satis apostolus ostendit :
Vbiaitrepistolanra uosestis scriptic nona tramento sud spiu
đi uiui: nonintabulis licpideis sed intabulis cordis carnalib
Qdionideo dictũ putemus ut carnaliter uiuant quidebent:
spiride lit̃ ui uero sed quialapis sine sensu est. eui conparatue

Expanded text:
de novo Testamento fuisse praedictum, satis Apostolus ostendit, de novo Testamento fuisse praedictum, satis Apostolus ostendit, ubi ait: Epistola nostra vos estis, scripta non atramento, sed spiritu Dei vivi; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Quod non ideo dictum putemus, ut carnaliter vivant qui debent spiritualiter vivere: sed, quia lapis sine sensu est, cui comparatum
Abbreviated transcription (Latin):
amini ꝓeqlltrũq: ergo ad digratiã ꝑtin&e : & sides credentiũ
& tollerantic patientiũ quo utrũ qr dixit essedonatum : et
illudmaxime ubidicit: Habentes autẽ eundẽ sp̃mfidei: Nonenĩ
fides & non p&itu conceditur ut ei petenti alia concedantur:
Ergo sp̃s gratuce facit ut habeamus fidem : ut perfidem in parem̃
orando utpossimus facere quaȩ iubemur : Ideo ipsea postolus
Nimfides liberi ẽ tantũ modo arbitri: Nacdatur ado prop̃t
quidpeis qui nolunt credere oramꝰ ut credient : N uod pror¬
sus facceremus inaniter hisrectis sine crederemus: &iã peruer¬
sas & fidei contrarias uoluntates. omni potentẽ dm̃ adcreden¬
dũ pos se conuertere : luberũ quidẽ arbitriũ hominis palsatur-
Vbi dicitur: Ho diesiuo cẽcius audieritis. nolite obdura recorda
ura sednis poss& ds̃ &iã duritiã cordis a uferrȩ. Non dicer& ꝑ
proph&a: Auferã ab eis corlapideũ &e daboeis corcrneũ qđ

Expanded text:
amini pro eo . Utrumque ergo ad Dei gratiam pertinet, et fides credentium, et tolerantia patientium, quia utrumque dixit esse donatum. Et illud maxime, ubi dicit: Habentes autem eumdem spiritum fidei . Non enim fides et non petita conceditur, ut ei petenti alia concedantur. ? Ergo spiritus gratiae facit ut habeamus fidem, ut per fidem impetremus orando, ut possimus facere quae jubemur. Ideo ipse Apostolus Nam si fides liberi est tantummodo arbitrii, nec datur a Deo, propter quid pro eis qui nolunt credere, oramus ut credant? Quod prorsus faceremus inaniter, nisi rectissime crederemus, etiam perversas et fidei contrarias voluntates omnipotentem Deum ad credendum posse convertere. Liberum quidem hominis arbitrium pulsatur, ubi dicitur: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Sed nisi posset Deus etiam duritiam cordis auferre, non diceret per prophetam: Auferam ab eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
praecessit uoluntus credentis : Vt secundũ hac merita gra¬
tia sequatur. exaudientis disam defidȩ Hoc est deciolan¬
tute credentis superius disputicui: Vsq ud eo eamde¬
monstrans ad gratiã pertinere: Vta postololus non dicer&
Misericordiũ consecutus sum quia fidelis erã : sed dicer&
misericordiã consecutus sum ut fidelsessem: sunt & ali u

Expanded text:
praecessit voluntas credentis, ut secundum haec merita grapraecessit voluntas credentis, ut secundum haec merita gratia sequatur exaudientis Dei. » 28. Jam quidem de fide, hoc est, de voluntate credentis superius disputavi , usque adeo eam demonstrans ad gratiam pertinere, ut Apostolus non diceret, Misericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed diceret, Misericordiam consecutus sum, ut fid
Abbreviated transcription (Latin):
domica diligent̃ legãinus & quantũ uos dñs adiuuauerit intel¬
lͥgatis Memoriae q mandetis : Ibiuidebitis : Quẽ ad modum
sic allo quatur liberũ arbitriũ eorum quos conscriptione
sui sermonis aedificat : ut ostendat: Tam̃ ea qͤ implendaui¬
dentur in lege in oratione esse poscenda idutiq: uinis sume¬
it precipititores liberi arbitri . quianeq scientia diuine
legis Neq: natura neq: sola remissio pec catorũ ẽ illa graccia
que ꝑ iħ ilxp̃m dñmnostru datur. sedipsicficcit ut lex impleu¬
tur. ut naturi liberetur. nepec catũ dominetur : Cũergo in
his conuictifuerint : Ad hoc seconuertunt ut quocũq: modosco¬
nentur ostendere gratiãdi secundũ merita nostradicri : Dicunt
enĩ & siñdatur secundũ meritabonorũoperũ: Quia ꝑipsum
beneo peramur : Tam̃ secundũ meritabonae uoluntatisdatur :
Quiabona uolintis inquiunt praecedit orintis. quim

Expanded text:
Dominica, diligenter legatis; et quantum vos Dominus adjuverit, intelDominica, diligenter legatis; et quantum vos Dominus adjuverit, intelligatis, memoriaeque mandetis. Ibi videbitis quemadmodum sic alloquatur liberum arbitrium eorum, quos conscriptione sui sermonis aedificat, ut ostendat tamen ea quae implenda jubentur in lege, in oratione esse poscenda. Quod utiqueet praecipitatores liberi arbitrii, quia neque scientia divinae legis, neque natura, neque sola remissioum Dominum nostrum datur, sed ipsa facit ut lex impleatur, ut natura liberetur, ne peccatum dominetur: cum ergo in his convicti fuerint, ad hoc se convertunt, ut quocumque modo conentur ostendere gratiam Dei secundum merita nostra dari. Dicunt enim: « Etsi non datur secundum merita bonorum operum, quia per ipsam bene operamur; tamen secundum merita bonae voluntatis datur: quia bona voluntas, » inquiunt, « praecedit orantis, quam