comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
superstitiones: quȩ pertinent ad babrloniã: quando iã dei beneficio
ad eccłȩ catholicȩ septa peruenerint. Et qm non merentur om̃s
ad fidem catholicã peruenire: illis perfidis ac duratis qui crede¬
re noluerunt. quod est in medio dicitur uiri sanguinũ declinate
ame. quia dicitis in cogitationibus. Ifti ergo uiri sunt sanguinum.
qui carnaliter uiuunt: & quȩ sunt sanguinis peragunt. Quibus
merito dicitur. discedite qͣuia locũ non desiderauerunt. in eccła
reperire. Sequitur. Quia dicitis in cogitationeb id est contra murmuratis.
quȩ uobis sp̃s scĩ uirtute predicata sunt. Et ideo si predictũ ordinem
tenea s: omnẽ ate caliginem confusionis emundas. Nonne odientes te
inimicos nr̃os amare precipimur: dei autem odisse deuotũ est: q̃m in
utrisq magna distantia est. Hr̃i quippe inimici interdũ contra nos

Expanded text:
superstitiones, quae pertinent ad Babyloniam, quando jam Dei beneficio superstitiones, quae pertinent ad Babyloniam, quando jam Dei beneficio ad Ecclesiae catholicae septa pervenerint. Et quoniam non merentur omnes ad fidem catholicam pervenire, illis perfidis ac duratis, qui credere noluerunt, quod est in medio dicitur: Viri sanguinum, declinate a me, quia dicitis in cogitationibus. Isti ergo viri sunt sanguinum, quia carnaliter vivunt, et quae sunt sanguinis peragunt; quibus merito dicitur, discedite, quia locum non desideraverunt in Ecclesia reperire. Sequitur: Quia dicitis in cogitationibus, id est, contra illa murmuratis quae vobis Spiritus sancti virtute praedicata sunt. Et ideo si praedictum ordinem teneas, omnem a te caliginem confusionis emendas. Vers. 20. Nonne odientes te inimicos nostros amare praecipimur, Dei autem odisse devotum est: quoniam in utrisque magna distantia est. Nostri quippe inimici interdum contra nos
Abbreviated transcription (Latin):
declinate a me. Quia dicitis in cogitationibus accipient in uani¬
tate ciuitates suas. In his duobus uersibus. primo loco dicamus
Yperbaton: ut iuuante dño. facilius eorũ expositionem per par¬
tes explicare ualeamus. Est enim talis oro uerborũ. Si occidas
deus peccatores. Ante omuia nobis cauendũ eft. ne putemus dñm
xp̃m deprecari interitũ peccatorũ: qui ad peccatores uenerat
sine dubitatione saluandos: sicut ipse in euangelio dicit non
ueni uocare iustos. sed peccatores. Quod si hoc spiritualit̾ inquira¬
mus: cuncta a nobis remouetur aduersitas. Dicit ergo: si occidas
cdeus peccatores. Occidit ds̃ peccatorem. cũ moritur peccato. ut ui¬
uat deo: sicut ait apłs: mortuus sũ lesi. ut uiuã xp̃o. Occidun¬
tur ergo peccatores: quando a cogitationib malis. in bonũ disposi¬
tũ transferuntur. Quod dũ eis beneficio conuersionis emerserit
tunc in uano accipiunt priores ciuitates suas. id est uiciosissimas

Expanded text:
ers. 19. Quia dicitis in cogitationibus: Accipient in vanitate civitates suas. In his duobus versibus, primo loco dicamus hyperbaton, ut juvante Domino facilius eorum expositionem per partes explicare valeamus. Est enim talis ordo verborum: Si occidas, Deus, peccatores. Ante omnia nobis cavendum est ne putemus Dominum Christum deprecari interitum peccatorum, qui ad peccatores venerat sine dubitatione salvandos, sicut ipse in Evangelio dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Quod si hoc spiritualiter inquiramus, cuncta nobis removetur adversitas. Dicit ergo: Si occidas, Deus, peccatores. Occidit Deus peccatorem, cum moritur peccato, ut vivat Domino, sicut ait Apostolus: Mortuus sum legi, ut vivam Christo . Occiduntur ergo peccatores, quando a cogitationibus malis in bonum dispositum transferuntur. Quod dum eis beneficio conversionis emerserit, tunc in vano accipiunt priores civitates suas, id est vitiosissimas
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Notũ fecit dñs salutare suũ: id . ẽ. dñm saluatorẽ. Ipse. ẽ. enĩ sa¬
lutaris : quẽ sy meon suscipiens inmanib suis. dix̃ intẽplo. nc̃ dimittis
clũe seruũ tuũ in pace quoniã uider̃ oculi mei salutare tuũ. Ad expri-¬
menclã qͦq rei clarissimã ueritatẽ. sequit᷑. Ante conspectũ gentiũ. sic̃
& hieremias dix̃. Post hac interris uisus . ẽ: & cũ hominib conuersatus
est addidit. reuelauit iusticiã suã : qua prius sub quodã uelamine
p̃licatꝰ fuerat ꝑ propħas: qͦ subclucto in aduentu eiꝰ. ipsa facies ueritati
apparuit: & nota qͦd ipse dextera᷑ ipse brachiũ  ipse salutareꝰ ipse

Expanded text:
suam. Notum fecit Dominus salutare suum, id est Dominum Salvatorem; ipse est enim salutaris quem Simeon suscipiens in manibus suis dicit in templo: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Ad exprimendam quoque rei clarissimam veritatem, sequitur, ante conspectum gentium; sicut et Jeremias dicit: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Addidit, revelavit justitiam suam: quia prius sub quodam velamine praedicatus fuerat per prophetas, quo subducto in adventu ejus ipsa facies veritatis apparuit. Et nota quod ipse dextera, ipse brachium, ipse salutare, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis oꝑat᷑ qͥ esu rienti panẽ frangit: nudũ uestit: prestat so-¬
latiũ destituto: & cȩtera quae possunt suꝑnis iussionib applicari. Seqͥtꝰ.
Incythara & uoce psalmi. Cadẽ p̃posterata uerba subiunex̃: ut quãuis
prius facias. totũ tam̃ ad dnũ grãm ꝑtinere cognoscas. INtubis clucti
lib & uoce tuba corneae: iubilate in conspectũ regis dni. Respiciamꝰ
omĩa uerba haec diuinis misteriis. eẽ. plenissima. Duo genera fuisse tuba¬
rum. ad quasdã similitudines exprimendas apud hebreo s. numeroꝵ
nob̾ liber insinuat: unũ qͦd argento cluctili formabat᷑. Hoc ad sp̃m sc̃m

Expanded text:
nitatis operatur, qui esurienti panem fregit, nudum vestivit, praestitit solatium destituto, et caetera quae possunt supernis jussionibus applicari. Sequitur, in cithara et voce psalmi. Eadem praeposterata verba subjunxit, ut quodvis prius eorum facias, totum tamen ad Domini gratiam pertinere cognoscas. Vers. 7. Ibae corneae; jubilate in conspectu Regis Domini. Respiciamus omnia haec verba divinis mysteriis esse plenissima. Duo genera fuisse tubarum ad quasdam similitudines exprimendas apud Hebraeos, Numerorum nobis liber insinuat . Unum quod argento ductili formabatur; hoc ad Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
& eas adducere. ut fiat unꝰ grex. & unꝰ pastor. Isti ergo popłi in xquitate iudicandi
sunt: qm̃ ibi prȩmia recipient. qͥ hic ꝓpt̾ nom̃ dñi grauissima ꝑicula ꝑtulerunt:

Expanded text:
et eas adducere, ut fiat unus grex et unus pastor . Isti ergo populi in aequitate judicandi et eas adducere, ut fiat unus grex et unus pastor . Isti ergo populi in aequitate judicandi sunt, quoniam ibi praemia recipient, qui hic propter nomen Domini gravissima pericula
Abbreviated transcription (Latin):
firmissimi sunt. & quãuis pia humilitate curuent᷑. spe future beatitudi-¬
nis. in sũmitates solidissimas eriguntur. Hii sunt qͥ dño adueniente gaude¬
bt̃: qm̃ infuturo iulicio ꝓmissionis ipsius. clona recipiunt. Addidit. Qm̃ uenit
iudicare terrã. Hic t̾rã omnẽ peccatorẽ competent̃ aduertimꝰ: qͥa terrena
semꝑ uicia concupiscunt. Uides totũ sensũ ad Allud iudicii tempꝰ. eẽ. ꝑduc-¬
tum: ut om̃ia qua dicta st̃. illi intelligeres posse congruere: Iu dicabit orbẽ
minꝰ applicandus: qui frequent̃ terra appellatione declarant᷑. Isti sub
iusticia iudicandi sunt: qͥ ꝑtinatia sua nulla remissione lib̾ant᷑. Populus
aut̃ significat eos. qͥ ex hebreis fidelib ꝓbati fc̃. & qͥ cleuoti exgentibus¬
aluenerunt : de quib ait. habeo aut̃ & alias oues quȩ nonst̃ ex hoc ouili. oport& me

Expanded text:
firmissimi sunt; et quamvis pia humilitate curventur, spe futurae beatitudifirmissimi sunt; et quamvis pia humilitate curventur, spe futurae beatitudinis in summitates solidissimas eriguntur. Hi sunt qui Domino adveniente gaudebunt, quoniam in futuro judicio promissionis ipsius dona recipient. Addidit, quoniam venit judicare terram. Hic terram, omnem peccatorem competenter advertimus, quia terrena semper vitia concupiscunt. Vides totum sensum ad illud judicii tempus esse perductum, ut omnia quae dicta sunt illi intelligeres posse congruere. Vers. 10. Judicabminus applicandus, qui frequenter terrae appellatione declarantur. Isti sub justitia judicandi sunt, qui pertinacia sua nulla remissione liberantur. Populos autem significat eos qui ex Hebraeis fideles probati sunt, et qui devoti ex gentibusadvenerunt, de quibus ait: Habeo autem et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili; oportet me
Abbreviated transcription (Latin):
montes exultabunt ante faciẽ cdnĩ. qm̃ uenit iudicare terrã. E requenter
clximꝰ scripturas diumas ꝑ diuersas similitulines loqui ut & impiis celata
sint quȩ dicunt᷑  & fideles ad ea ꝑquirenda studiosius incitent᷑. Undr & hic
ꝑ allegorias multiplices dño dic̃. eẽ. cantandũ. Allegoria. ẽ. enĩ. aliud dicens.
scõs uiros significat. qͥ bona oꝑa cȩlesti ubertate manauer̃. Inidipsĩ .id. ẽ.
inclño saluatore: cui p̃dicta oꝑa ex̾ibuisse monstrant᷑. Sed respice. hac om̃ia
sub allusione sunt. Quando enĩ manus habent flumina. nisi fuerint
scĩs hominib cõparata : de quib lictũ. ẽ. qui credit inme flumina deuen-¬
ere eiꝰ fluent aqua uiuȩ. Sequit᷑. Montes exultabt̃ ante faciem dñi. Montes
& in bono & inmalo plerũq manifestũ ẽ. Imprĩ enĩ suꝑbis nisib intumescunt. &
ad duriciã saxorũ obstinato corde ꝑueniunt: m ansueti aut̃ mentis soliditate

Expanded text:
exsultabunt ante faciem Domini, quoniam venit judicare terram. Frequenter diximus Scripturas divinas per diversas similitudines loqui, ut et impiis celata sint quae dicuntur, et fideles ad ea perquirenda studiosius incitentur. Unde et hic per allegorias multiplices Domino dicit esse cantandum. Allegoria est enim aliud dicens, sanctos viros significant, qui bonas operas coelesti ubertate manaverunt. In idipsum, id est in Domino Salvatore, cui praedictam operam exhibuisse monstrantur. Sed respice quoniam haec omnia sub allusione sunt: quando enim manus habent flumina, nisi fuerint sanctis hominibus comparata? de quibus dictum est: Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Sequitur, montes exsultabbono et in malo plerumque poni manifestum est. Impii enim superbis nisibus intumescunt, et ad duritiam saxorum obstinato corde perveniunt. Mansueti autem mentis soliditate
Abbreviated transcription (Latin):
pectu regis dñi: quando in illa iuidicatione iusti prȩmia ꝓmissa recipient. Per
has enĩ uarietates. significat᷑ diuersis scĩs oꝑib diuersis donis in conspectu dñĩ
eẽ gaudendũ : siue ista sic dicunt᷑ hic eẽ. facienda. ut seꝑ ad eũ mentis di-¬
rigat᷑ intentio. Commoueat᷑ mare & plenitudo eius: orb̾ terrarũ & uniuersi
qͥ habitant in eo. Hic iam terror futuri iudicũ. & impioꝵ formido descri-
bit᷑: quando mare illud qͦd ẽ. in pectorib impioꝵ delictoꝵ suoꝵ recordationib
cõmoriet᷑. Plenitudo aut̃ eiꝰ merito dicta . ẽ: scilic& qͥa multa peccata ingentes
excitant fluctus: & tunc magis plenissime cõmouet᷑. quando se reus nouit
.ẽẽ clampnandũ. Seqͥt᷑. Orb̃ terrarũ. Utiq & ipse cõmouendus. ẽ. qͣndo innouã
faciem uenire p̃clictus. ẽ : sic̃ legit᷑. erit caelũ norũu. & t̾ra noua. addidit.

Expanded text:
pectu Regis Domini, quando in illa judicatione justi praemia promissa recipient. Per pectu Regis Domini, quando in illa judicatione justi praemia promissa recipient. Per has enim varietates significatur diversis sanctis operibus, diversis donis in conspectu Domini esse gaudendum. Sive ista sic dicit hic esse facienda, ut semper ad eum mentis dirigatur intentio. Vers. 8. Commoveatur mare et plenitudo ejus: orbis terrarum, et universi qmare illud quod est in pectoribus impiorum, delictorum suorum recordationibus commovetur. Plenitudo autem ejus merito dicta est, scilicet quia multa peccata ingentes excitant fluctus, et tunc magis plenissime commovetur, quando se reus novit esse damnandum. Sequitur, orbis terrarum; utique et ipse commovendus est, quando in novam faciem
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ igne ex aminatũ t̾re prirgatũ septuplũ. ductilib aut̃ signi-¬
ficat. qͥa ficdeles diuersis passionib tunsi. dño largiente ꝓficiunt: &
tanto plus crescunt. quanto amplius duri mallei fuerint iteratio
ꝑcussi. Malleus enĩ.ẽ. diabolus: de qͦ propħa dicit. Ontritus est
malleus un iuersȩ terrȩ .Uox. ẽ. aut̃ tube cornex patientiae fixa
colerantia: quae uelut cornea substantia inuiris ficlelib amore
dni ꝑseuerat. His ergo tubis psallit dño. qͥ utrisq uirtutib deuotꝰ exultat:
qͥ & clñm mundo corde prȩdicat.  et eiꝰ miscłiã. patientiae uirtute sustin&.
Sequit᷑. Iubilate in conspectu regis dni. Completa . ẽ. in hoc commate: qua insuꝑi¬
orib partib suspensa uiclebat᷑. eẽ. sententia. Hic enĩ dic̃ ubi sit iubilandũ:
ubi cantandũ: ubi ex ultandũ: ubi psallendã: ubi inpsalmo cytharirandũ: ubi
in cythara psalmitancdũ: ubi iubrlandũ in tubis ductilib & corneis: scilic& incons¬

Expanded text:
. Ductilibus autem significat quia fideles diversis passionibus 328 tunsi Domino largiente proficiunt, et tanto plus crescunt, quanto amplius duri mallei fuerint iteratione percussi. Malleus enim est diabolus, de quo propheta dicit: Contritus est malleus universae terrae . Vox est autem tubae corneae patientiae fixa tolerantia, quae velut cornea substantia in viris fidelibus amore perseverat. His ergo tubis psallit Domino, qui utrisque virtutibus devotus exsultat, qui et Dominum mundo corde praedicavit, et ejus misericordiam patientiae virtute sustinuit. Sequitur, Jubilate in conspectu Regis Domini. Completa est in hoc commate, quae in superioribus partibus suspensa videbatur esse sententia. Hic enim dicit ubi sit jubilandum, ubi cantandum, ubi exsultandum, ubi psallendum, ubi in psalmo citharizandum, ubi in cithara psalmizandum, ubi jubilandum in tubis ductilibus et corneis; scilicet in cons
Abbreviated transcription (Latin):
copulatione uerba ista sociata st̃: ut quandã armoniã & ipsa desefa-¬
cere uicleant᷑. Adhibent᷑ enĩ instrum̃ta artis musice ad exercendũ

Expanded text:
copulatione verba ista sociata sunt, ut quamdam harmoniam et ipsa de se facopulatione verba ista sociata sunt, ut quamdam harmoniam et ipsa de se facere videantur. Adhibentur enim
Abbreviated transcription (Latin):
cõmon& diuersis modis cleuotis. ẽe. gauelendũ: sel adiudiciũ dni
conpetent̃ ista referunt᷑: unqͦ & psalmus iste noscit᷑ terminatus. lubilate
dictũ .ẽ. cũ magna delectatione in uocis gaudiũ ꝓsilite: ut qͦd non potest
explicare sermo confuse uocis. declar& eruptio cleuota gaudentis.
O mĩs terra. uniuersalẽ designat ȩccłiam: quȩ mnaduentu clñi spem suã
in tegra cleuotione reposuit. Sequit᷑. Cantate & exultate & psallite. Uerba
haec quãuis uicleant᷑. c̾ẽ. similia: aliqua tam̃ cliscretione separant᷑. Cantare
.ẽ: gratissimi xpĩani oris officio laudes dño ꝑsonare. Exultare. cũ magna
affectione animi uota declarare. Psallere: bonis oꝑib dñi mandata cõ-¬
plere. Quoel iclõ cõmon& multiplicit̾ fieri: qͥa cliuersa ibi gauelendũ
est uaritate uirtutũ. Quae figura elicit᷑ omeoptoton: quia insimiles sonꝰ
Psallite dõ incythara. & cythara: & uoce psalmi. Pulcherrima sibi

Expanded text:
 diversis modis a devotis esse gaudendum. Sed ad judicium Domini competenter ista referuntur, in quo et psalmus iste noscitur terminatus. Jubilate dictum est, cum magna delectatione in vocis gaudium prosilite, ut quod non potest explicare sermo confusae vocis, declaret eruptio devota gaudentis. Omnis terra, universalem designat Ecclesiam, quae in adventu Domini spem suam integra devotione reposuit. Sequitur, cantate, et exsultate, et psallite. Verba enim haec quamvis videantur esse similia, aliqua tamen discretione separantur. Cantare est gravissimi Christiani oris officio laudes Domino personare; exsultare, cum magna affectione animi vota declarare; psallere, bonis operibus Domini mandata complere. Quod ideo commonet multipliciter fieri, quia diversa ibi gaudendum est varietate virtutum. Quae figura dicitur homoptoton, quia in similes sonosPsallite Domino in cithara, in cithara et voce psalmi. Pulcherrima sibi
Abbreviated transcription (Latin):
in iacob: ueritatẽ in isrł.Misccłia quippe fuit. quando hominẽ libe-¬
raturus acluenit: ueritas. qͥndo scĩ facie ad faciem uidebt̃ quẽ hic
om̃s fines terrę salutare dĩ nr̃i : quo dicto hereticoꝵ prauitas omĩs
exclusa est. qͥ putant dnĩ saluatoris localẽ concessam terris fuisse
culturã. Uilerunt dic̃ mente conspexerunt: qͦd ꝑ totũ mundũ constat
effectum Quanti sunt enĩ qͥ eũ carnalib oculis inuiclaa gente uicdere
potuer Sel cũ hic dicat om̃s fines terrae: dubiũ non . ẽ. ad fidẽ. ẽe. refe.¬
rendũ : ut nob possit ueritas constare uerborũ. ubilate dõ om̃is ter¬

Expanded text:
in Jacob, et veritatem in Israel. Misericordia quippe fuit, quando hominem libein Jacob, et veritatem in Israel. Misericordia quippe fuit, quando hominem liberaturus advenit; veritas, quando sancti facie ad faciem videbunt, quem hic omnes fines terrae salutare Dei nostri. Quo dicto haereticorum pravitas omnis exclusa est, qui putant Domini Salvatoris localem concessam terris fuisse culturam. Viderunt, dicit, mente conspexerunt, quod per totum mundum constat effectum. Quanti sunt enim qui eum carnalibus oculis in Judaea gente videre potuerunt? Sed cum hic dicat, omnes fines terrae, dubium non est ad fidem esse referendum, ut nobis possit veritas constare verborum. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit. Hac . ẽ. aut̃ ꝓmissio: quã psaias ꝓpħauit dicens. uidebit omĩs
caro salutare dĩ. Huic aut̃ ꝓmissioni aptũ nom̃ impositũ. ẽ miscđiae
suae: ut creator caeli t̾raeq homo fieri dignaret᷑. ⁊ & humanũ genus
peccatoꝵ uinculis obligatũ. aluentus sui beneficio liberar&. Iacob
sic̃ sepe liximꝰ popłm noui testamenti. non in congrue uidemur acci-¬
pere : quia ia cob fr̃ĩ beneclictione anterior extitit. cũ post ea fuerit:
ita & xp̃iana plebs priorẽ popłm synagogȩ. fidei gressib ante cessit
& ne intellectũ nr̃m diuersa nominũ clissimilitudo confunclat. per¬
scrutem᷑ quare acllitũ sit & ueritatis suȩ domui isrł: ut ñ solũ hoc
clatũ intelligeremꝰ popło qͥ post aduentũ dñi dictus. ẽ. xp̃ianus: sed
etiã illi qͥ eũ cleuirgine nasciturũ. eẽ. crediderunt. Isrł enĩ signifi.¬
catur om̃is ficlelis : qͥ dm̃ pura mente conspexerit. Misccłiam posuit

Expanded text:
it. Haec est autem promissio quam Isaias prophetavit, dicens: Videbit omnis caro salutare Dei . Huic autem promissioni aptum nomen impositum est, misericordiae suae; ut Creator coeli terraeque homo fieri dignaretur, et humanum genus peccatorum vinculis obligatum adventus sui beneficio liberaret. Jacob sicut saepe diximus populum Novi Testamenti non incongrue videmur accipere: quia sicut Jacob fratri benedictione anterior exstitit, cum postea natus fuerit, ita et Christiana plebs priorem populum Synagogae fidei gressibus antecessit. Et ne intellectum nostrum diversa nominum dissimilitudo confundat, perscrutemur quare datum intelligeremus populo qui post adventum Domini dictus est Christianus, sed etiam illi qui eum de Virgine nasciturum esse crediderunt. Israel enim significatur omnis fidelis qui Deum pura mente conspexerit. Misericordiam posuit
Abbreviated transcription (Latin):
nesciuit dũ triluana uelocitate surrex̃ amortuis. Sed qui eũ salua.¬
uit : subsequit᷑. dextera eius: icl ẽ. omp̃s uerbũ. Non quia alterĩe. xp̃s.
intelligi. ut ipsũ saluasse cognosceres qͥ dixit: potestatẽ habeo ponen¬
cli animã meã. & potestatẽ habeo iterũ sumendieam. Bextera ꝑtin& ad

Expanded text:
nescivit, dum triduana velocitate surrexit a mortuis. Sed qui eum salvanescivit, dum triduana velocitate surrexit a mortuis. Sed qui eum salvavit, subsequitur, dextera ejus, id est omnipotens Verbum; non quia alter est Christintelligi, ut ipsum salvasse cognosceres, qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iteru
Abbreviated transcription (Latin):
Cantate dño canticũ nouui. Propħa fideles ammon& xp̃ianos: ut
nouȩ regenerationis sacram̃ta sumentes. nouu canticũ de dni in carna-¬
tione concelebrent. Norius enĩ homo cantare deb& canticũ notiũ. ñ ille
uȩtustus . qͥ neclũ ade peccata leponens inp̃uaricatione ueteris hominis
ꝑseuerat. Nouĩi utiq: qͥa nũꝗͣ aliqͥd simile mundus audiuit. Norũ quod
nulla uetustate sordescat: sed semꝑ insuȩ lignitatis grã ꝑseuer&. Sed
unde ueniat istud canticũ nouũ: subt̃ aperit᷑. Quĩ mirabilia fecit ch̃s¬
Saluauit ͤ elextera eiꝰ. & brachiũ sc̃m euis. Causa redelit᷑ cantici noui
quia mirabilia fecit dñs. scilic& quando cacis lum̃: claudis gressum:
surdis ȩtiã donauit auditũ : & çȩtera huiꝰcemodi quȩ contra usũ nature
humanȩ facta. euangłiorũ textus insinuat. Sed ista fecer̃ & scĩ eius. du.¬
di qͥd sequit᷑. ⁊ & reuera intelliges rẽ singularẽ. nouo cantico fuisse

Expanded text:
Cantate Domino canticum novum. Propheta fideles admonet Christianos, ut novae regenerationis sacramenta sumentes, novum canticum de Domini incarnatione concelebrent. Novus enim homo cantare debet canticum novum, non ille vetustus qui necdum Adae peccata deponens, in praevaricatione veteris hominis perseverat. Novum utique, quia nunquam aliquid simile mundus audivit. Novum, 327 quod nulla vetustate sordescit, sed semper in suae dignitatis gratia perseverat. Sed unde veniat istud canticum novum, subter aperitur. Vers. 2. Quia m ejus. Causa redditur cantici novi, Quia mirabilia fecit Dominus; scilicet quando caecis lumen, claudis gressum, surdis etiam donavit auditum, et caetera hujuscemodi quae contra usum naturae humanae facta, Evangeliorum textus insinuat. Sed ista fecerunt et sancti ejus. Audi quod sequitur, ut revera intelligas rem singularem novo cantico fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
implices isti tituli : planissima nob̵ uerboꝵ positione sub¬
rident. Referunt᷑ enĩ ael dñm saluatorẽ : de cuiꝰ in car¬
nationis głia. & sccło acluentu psalmꝰ iste clicturꝰ ẽ.
Quitanta uarietatis grã describunt᷑: ut lic& sint sepius
p̃clicti. noui sẽꝑ & mirabiles humanis sensib elucescant.
Hunc enĩ dehis reb tertiũ. eẽ. ñ dubiũ .ẽ. Sed isti qui
utrumq aluentũ dñi sub una relatione cõplexi st̃. magna nob̵ sacram̃ta
declarant. Inuno quippe cõmonent. ut misericordem dñm querere
debeamus: in altero. ut uenturũ iuclicẽ formidemꝰ. Sic ista salutaris prȩ¬
ciosaq coniunctio: & spei nob̾ causas tribuit & timoris. Diuisio esalMi

Expanded text:
implices isti tituli planissima nobis verborum positione subrident. Referuntur enim ad Dominum Salvatorem, de cujus incarnationis gloria et secundo adventu psalmus iste dicturus est; qui tanta varietatis gratia describuntur, ut licet sint saepius praedicti, novi semper et mirabiles humanis sensibus elucescant. Hunc enim de his rebus tertium esse non dubium est. Sed isti qui utrumque adventum Domini sub una relatione complexi sunt, magna nobis sacramenta declarant. In uno quippe commonent, ut misericordem Dominum quaerere debeamus; in altero, ut venturum Judicem formidemus. Sic ista salutaris pretiosaque conjunctio et spei nobis causa
Abbreviated transcription (Latin):
mũ supplicationis exemplũ: ubi cuncta ętas ingemuit: ubi sensit
peccus om̃e ieuinium: & tantũ ualuit afflictio. generalis: ut ue¬
ritatem potusset ꝓphȩtici superare sermonis. tacti sunt enim de
formidantib securi  de triftib lȩtiͣ & uitȩ sunt redditi qui pro¬
babantur mortȩ dampnãdi. Qua propter. desideremus pęnitentiã.
humani generis salutare remedium: flentium consolationem᷑ semen fe¬
licium gaudiorũ: quȩ & singusis quibusq spem certissimã tribuit
& supern gratiȩ donũ supplicantibus in cominune concedit. Ex PLI

Expanded text:
mum supplicationis exemplum, ubi cuncta aetas ingemuit, ubi sensit mum supplicationis exemplum, ubi cuncta aetas ingemuit, ubi sensit pecus omne jejunium; et tantum valuit afflictio generalis, ut veritatem potuisset prophetici superare sermonis. Facti sunt enim de formidantibus securi, de tristibus laeti; et vitae sunt redditi, qui probabantur morte damnati. Quapropter desideremus poenitentiam humani generis salutare remedium, flentium consolationem, semen felicium gaudiorum, quae et singulis quibusque spem certissimam tribuit, et supernae gratiae donum supplicantibus in com
Abbreviated transcription (Latin):
inita est quidem afflictio supplicantium: & felicium cursus ille
lacrimarũ : sed diligentius perscrutandũ est. quid sibi uelit
pęnitentium istorũ septima deprecatio. Inchoauit enim psalmo
sexto: uenit ad trigesimũ primũ : deinde ad trigesinũ sextum
nonũ: ad postremũ ad presentem centesimũ quadragesimũ scdm:
forte. ut sicut in hac eblomada peccamus quam mundi istiꝰ tẽporis
luctus excurrit: ita & in eodem numero. remedialis pęnitentiȩ mu¬
nere salusemur. Illud autem sicut sepe monuimus magnopere con¬
tuendũ ͤ quia salmi ipsi ab afflictionib inchoant. & in gaudiis de¬
sinunt: ne quis de uenia desperaret quam in ipsis precib positã
eẽ cognosceret: oratores scĩssimi: cęleftes patroni: qui peccatorũ
nexib implicatis. salutis iter aperiunt. Sed cũ isti singulatim de¬
licta nr̃a nos deflere cõmoneant. & ad spem gaudiorũ dñi pro¬
missione perducant: extat tamen & illud niniuetarũ efficacissi¬

Expanded text:
inita est quidem afflictio supplicantium, et felicium cursus ille lacrymarum. Sed diligentius perscrutandum est quid sibi velit poenitentium istorum septima deprecatio. Inchoavit enim a psalmo sexto, venit ad trigesimum primum, deinde ad trigesimum septimunonum, ac postremum ad praesentem centesimum quadragesimum secundum. Forte ut, sicut in hac hebdomada peccamus, quam mundi istius temporis ductus excurrit, ita et in eodem numero remedialis poenitentiae munere salvaremur. Illud autem sicut saepe monuimus magnopere contuendum est, quia psalmi ipsi ab afflictionibus inchoant, et in gaudiis desinunt: ne quis de venia desperaret, quam in ipsis precibus positam esse cognosceret. Oratores sanctissimi, coelestes patroni, qui peccatorum nexibus implicatis salutis iter aperiunt. Sed cum isti singillatim delicta nostra nos deflere commoneant, et ad spem gaudiorum Domini promissione perducant, exstat tamen et illud Ninivitarum efficacissi
Abbreviated transcription (Latin):
eternũ. hic temporaliter meftũ. illic esset sub perpetuitate lȩtissimum. Et illud
inspice. quod dicit. timore tuo: casto scilicet atq perfecto: qui non tantũ habet
ante oculos formidinem uindictȩ: sed uehementer metuit amissionem gratiȩ. in
qua fidelis uiuit: per quã omnis reficitur. xp̃ianus. Sed uideamus qui claui
sunt: qui nos in illa dñi crucifixione configunt. Caritas utiq: quȩ nos facit &
tormenta nr̃a negligere. & mortis ipsius pericula plus amare. felix qui clauo
isto configitur: qui tali uulnere sauciatur. ipso clauo transfixus est. qui dicebat.
michi uiuere xp̃c est. & mori lucrũ: ipsa conpunctione foratus est. qui orabat.
nunc dimitte seruum tuum in pace quia uiderunt oculi mei salutare tuum.: Ad
pofcremũ. in canticis canticorum eccła profitetur. uulnerata caritate ego sum. Con¬

Expanded text:
aeternum: hic temporaliter moestum, illic esset sub perpetuitate laetissimum. Et illud aeternum: hic temporaliter moestum, illic esset sub perpetuitate laetissimum. Et illud inspice quod dicit: timore tuo; casto scilicet atque perfecto, qui non tantum habet ante oculos formidinem vindictae, sed vehementer metuit amissionem gratiae, in qua fidelis vivit, per quam omnis reficitur Christianus. Sed videamus qui clavi sunt, qui nos in illa Domini crucifixione configunt; charitas utique, quae nos facit et tormenta nostra negligere, et mortis ipsius pericula plus amare. Felix qui clavo isto configitur, qui tali vulnere sauciatur. Ipso clavo transfixus est qui dicebat: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum . Ipsa compunctione foratus est qui orabat: Nunc dimitte servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Ad postremum in Canticis canticorum Ecclesia profitetur: Vulnerata charitate ego sum . Con
Abbreviated transcription (Latin):
nia dñi: qui preuarttorũ nomine. uisus est om̃s addicere peccatores. ler ipsa enim
testimonia credebat sibi uenire posse remedium: per quȩ ad xp̃i gram desiderio
feftinante tendebat. Nam cum lex nos addicat sola gratia est absolutȩ que libe
de humano generi preuaricatio legis supra dicta ꝓuenerit. tanquã seuissimum la¬
tronem & indomabilem feram. carnem suam non solũ alligandam. sed etiam con¬
sigendam. noua atq inusitata supplicatione deprecatur. Carnis enim uicia sunt.
terrena delicta: quȩ nos legem transgredi faciunt mandatorũ: dũ a ꝓposito
ueritatis ab ducunt. Quam merito deprecatur timore dñi debere configi: ne ab
eo possit noxia libertate dissolui. Sic uno uerbo significatũ est. quemadmodum
caro tractari debeat xp̃iani: & qua pietate contra corpus suum nimie ac uiolent᷑
oraret exposuit: timore scilicet futuri iudicii: ut hic mortificatũ. ibi reddatur

Expanded text:
nia Domini, qui praevaricatorum nomine visus est omnes addicere peccatores. Per ipsa enim nia Domini, qui praevaricatorum nomine visus est omnes addicere peccatores. Per ipsa enim testimonia credebat sibi venire posse remedium, per quae ad Christi gratiam desiderio festinante tendebat. Nam cum lex nos addicat, sola gratia est absolute quae liberde humano generi praevaricatio legis supradicta provenerat, tanquam saevissimum latronem et indomabilem feram, carnem suam non solum religandam, sed etiam configendam, nova atque inusitata supplicatione deprecatur. Carnis enim vitia sunt terrena delicta, quae nos legem transgredi faciunt mandatorum, dum a proposito veritatis abducunt. Quam merito deprecatur timore Domini debere configi, ne ab eo possit noxia libertate dissolvi! Sic uno verbo significatum est, quemadmodum caro tractari debeat Christiani, et qua pietate contra corpus suum nimie ac violenter oraret, exposuit; timore scilicet futuri judicii, ut hic mortificatum, ibi reddatur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m ab uno fonte ueritatis descendit. Sine lege peribunt: de illa tantũ consaitutione
dicit apłs. quȩ tabulis lapideis in monte sẏna digito dñi probatur asscripta. Tlam
& aliȩ lezes sunt. per quas popłi sententiȩ subiacebunt: ut est illa preuaricatio
ade. de qua nisi beneficio xp̃i liberetur. humanum genus constat esse iudicandũ.
Constringuntur etiam gentes & per naturalem legem: ne faciant alteri. quod no¬
lunt fieri sibi. Vnde idem dicit apłs. Gentes quȩ legem non habent: naturaliter quȩ
legis sunt faciunt. Uides ergo. merito hic dictum. preuaricatores om̃s esse.: qui po¬
tuerunt aliquo errore delinquere. Nlam siue transgressione primȩ legis. siue
quȩ per morsen data est: omnis homo preuaricator redditur q̃m ab his nullus
terrigena probatur exceptus. Consequens autem erat ut nexius diligeret deftimo¬

Expanded text:
quoniam ab uno veritatis fonte descendit. Sine lege peribunt, de illa tantum constitutione quoniam ab uno veritatis fonte descendit. Sine lege peribunt, de illa tantum constitutione dicit Apostolus, quae tabulis lapideis in monte Sina digito Domini probatur ascripta. Nam et aliae leges sunt, per quas populi divinae sententiae subjacebunt; ut est illa praevaricatio Adae, de qua nisi Christi beneficio liberetur, humanum genus constat esse judicandum. Constringuntur etiam gentes per naturalem legem, ne faciant alteri quod nolunt fieri sibi; unde idem dicit Apostolus: Gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt . Vides ergo merito hic dictum praevaricatores omnes esse, qui potuerunt aliquo errore delinquere. Nam sive transgressae primum legis, sive quae per Moysen data est, omnis praevaricator redditur; quoniam ab his nullus terrigena probatur exceptus. Consequens autem erat ut enixius diligeret testimo
Abbreviated transcription (Latin):
uebat talis secura sententia: q̃m spernuntur a dño. qui ab eius iustificatione di¬
scedunt. Nam cũ sit iustificatio peccatorũ. mentis pura confessio: merito superbi
spernuntur a dño. qui tali se remedio sanare despiciunt. Iniufta quippe est eo¬
rũ cogitatio. & uelle peccare: & iuftissimo iudici nolle satiffacere. Merito
ergo tales ab absolutionis gratia summouentur: qui dotiens commoniti. hic pio
ideo dilexi teftimonia tua. H lȩc sententia. nisi diligentius perquiratur apos¬
tolo uidetur ẽẽ contraria. Ille enim dicit: qui sine lege peccauerunt sine lege
peribunt: hic autem. om̃s peccatores terrȩ. prȩuaricatores esse teftatur. Nam
quomodo potest aliquis esse sine lege: si om̃s preuaricatores ẽẽ credendi sunt& Pre¬
uaricari enim aliud non est: nisi legem transgredi confaitutam. Sed utrumq uerũ est:

Expanded text:
vebat talis secutura sententia; quoniam spernuntur a Domino, qui ab ejus justificatione divebat talis secutura sententia; quoniam spernuntur a Domino, qui ab ejus justificatione discedunt. Nam cum sit justificatio peccatorum mentis pura confessio, merito superbi spernuntur a Domino, qui tali se remedio sanare despiciunt. Injusta quippe est eorum cogitatio et velle peccare, et justissimo Judici nolle satisfacere. Merito ergo tales ab absolutionis gratia submoventur, qui toties commoniti, hic pio Dterrae: ideo dilexi testimonia tua. Haec sententia nisi diligentius perquiratur, Apostolo videtur esse contraria. Ille enim dicit: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt ; hic autem omnes peccatores terrae praevaricatores esse testatur. Nam quomodo potest aliquis esse sine lege, si omnes praevaricatores esse credendi sunt? Praevaricari enim non est, nisi legem transgredi constitutam. Sed utrumque verum est,
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii. cũ publicanus peccata sua confitens de templo iuftificatus exiuit: decet
enim quandiu in isto scło sumus & a peccatis liberi esse non possumus. in ista nos
semꝑ iuftificatione prosternere: sed quia sequitur semper. quod supra omne dem¬
pus ẽẽ dinoscitur: non tibi uideatur ifti scło conuenire: sed aliquid te delectet
de illa ȩternitate concipere. Meditabuntur sc̃ĩ iustificationes dñi semper: quando
angelorũ choris sua desideria sotiabunt: quando laudes dñi perenni exultati¬
one cantabunt. quando sicut dicit apłs. corruptibile hoc induerit incorrupti¬
onem: & mortale hoc induerit immortalitatem. Spreuifti om̃s discedentes aius
tificationib tuis: quia iniusta est cogitatio eorum. Declaratũ est. cur assumeba¬
tur iuftificationum dñi frequens assiduaq meditatio. Merito enim timorem mo¬

Expanded text:
Evangelii , cum publicanus peccata sua confitens, de templo justificatus exivit. Decet Evangelii , cum publicanus peccata sua confitens, de templo justificatus exivit. Decet enim quandiu in isto saeculo sumus, et a peccatis liberi esse non possumus, in ista nos semper justificatione prosternere. Sed quia sequitur, semper, quod supra omne tempus esse dignoscitur; ne non tibi videatur isti saeculo convenire, sed aliquid te delectet de illa aeternitate concipere. Meditantur sancti justificationes Domini semper, quando angelorum choris sua desideria sociabunt; quando laudes Domini perenni exsultatione cantabunt; quando, sicut dicit Apostolus: Corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatificationibus tuis, quia injusta cogitatio eorum. Declaratum est cur assumebatur justificationum Domini frequens assiduaque meditatio. Merito enim timorem mo
Abbreviated transcription (Latin):
magna nobis tamen assiduitatis istius sacramenta declarantur. Hoc enim ad amplis¬
simũ desiderium mentis debet aptari. quod nulla inde poterat in termissione sus¬
pendi: quia quamuis accipiamus adño. semꝑ rogandus est ut iugiter donet: ne
collata beneficia. possint a nobis fidei tẽpore discedere. Non enim repetitum uerbũ
ociose debemus accipere: ne uideamur incaute quod scire nos expedit omisisse. Ad¬
didit: & meditabor in tuis iustificationib semper. Causam reddit obsequii: ne post
susceptam salutem collato muneri uideretur ingratus. Sed cum promitait meditari
iustificationes semper: salutem suam iugiter desiderat contineri. Sic enim faciendo:
locus tollitur absolutȩ diabolo. Iuftificationes enim. dii plici modo possumus acci¬
pere: siue istas quas hic quotidiȩ in peccatorũ confessione peragimus: ut est illud

Expanded text:
magna nobis tamen assiduitatis istius sacramenta declarantur. Hoc enim ad amplismagna nobis tamen assiduitatis istius sacramenta declarantur. Hoc enim ad amplissimum desiderium mentis debet aptari, quod nulla inde poterat intermissione suspendi; quia quamvis accipiamus a Domino, semper rogandus est ut jugiter donet, ne collata beneficia possint a nobis fidei tempore discedere. Non enim repetitum verbum otiose debemus accipere, ne videamur incaute, quod scire nos expedit, omisisse. Addidit, et meditabor in tuis justificationibus semper. Causam reddit obsequii, ne post susceptam salutem collato munere videretur ingratus. Sed cum promittit meditari justificationes semper, salutem suam jugiter desiderat contineri; sic enim faciendo locus tollitur absolute diabolo. Justificationes enim duplici modo possumus accipere: sive istas quas hic quotidie in peccatorum nostrorum confessione peragimus, ut est illud
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Sed cũ dicit & uiuam: futurũ tempus oftendit. Hic enim uere non uiuitur: ubi
carnis fragilitate peccatur. Expectatio quoq ipsius erat: ut misericordiam xp̃i de-¬
uotissimus inueniret: quã spem in iudicio uenturo se poftulat adipisci: ne confu¬
sione deceptus. a sua possit expectatione fraudari. Sed cũ dicit ab expectatione
mea : nullũ tempus ponit quo expectare non debeat. Res enim ista: in pectorib
Beata ergo expectatio: ubi est certa promissio. Cur enim defectũ fidelis spes suftinere
possit: cũis qui promittit nesciat immutari: Expectatio itaq sc̃orum est. celorũ
regna. angelorũ consortia promereri: & quod supra totũ est. ipsum iugiter uidere
qui in beatorum solet semper corde dulcescere: Adiuua me & saluus ero: & medi¬
tabor in tuis iustificationibus semper. Quamuis uerba ista sepe uideantur ẽẽ repetita:

Expanded text:
pere. Sed cum dicit, Vivam, futurum tempus ostendit; hic enim vere non vivitur, ubi pere. Sed cum dicit, Vivam, futurum tempus ostendit; hic enim vere non vivitur, ubi carnis fragilitate peccatur. Exspectatio quoque ipsius erat, ut misericordiam Christi devotissimus inveniret; quam spem in judicio venturo se postulat adipisci: ne confusione deceptus, a sua possit exspectatione fraudari. Sed cum dicit: Ab exspectatione mea, nullum tempus ponit quo exspectare non debeat. Res enim ista in pectoribus Beata ergo exspectatio , ubi est certa promissio. Cur enim defectum spes fidelis sustinere possit, cum is qui promittit nesciat immutari? Exspectatio itaque sanctorum est coelorum regna, 417 angelorum consortia promereri; et quod supra totum est, ipsum  mss. A., B., totum jugiter videre, qui in beatorum solet semper corde dulcescere. Vers. 117. Adjuva metabor in justificationibus tuis semper. Quamvis verba ista saepe videantur esse repetita,
Abbreviated transcription (Latin):
nandos ẽẽ ꝓnuntiat. qui insensatis contentionibus scripturas dñi lacerare conten¬
dunt. Quid enim illic humanus sermo ꝓficiet: ubi talia sunt uota ne credant: Quib
alio loco dicitur: discedite ame. om̃s qui operamini iniquita tem. Remedium est eni.
quem conuerti uelle non uideris. uitare si possis. lpsis enim presentib: dũ contentiosa
semꝑ malignitate confligunt. dũ calunias exquisita uanitate concipiunt. ad scru-¬
tanda mandata dñi idonei non possumus inueniri: ubi totis debemus animȩ uiribus¬
occupari. Suscipe me scdm eloquium tuum & uiciã: & non confundas me ab expec-¬
tatione mea. Perfidis effugatis. & malorũ hominũ conuersatione purgatus: a dño
se petit suscipi: ut possit eius uerbi ꝓmissione saluari. łsset enim fortasse temerari-¬
um. dño dicere. suscipe me: nisi adiungeret ꝓmissionem. quȩ nescit aliquando deci¬

Expanded text:
nandos esse pronuntiat, qui insensatis contentionibus Scripturas Domini lacerare contennandos esse pronuntiat, qui insensatis contentionibus Scripturas Domini lacerare contendunt. Quid enim illic humanus sermo proficiat, ubi talia sunt vota ne credat? Quibus alio loco dicitur: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Remedium est enim, quem converti velle non videris, vitare si possis. Ipsis enim praesentibus dum contentiosa semper malignitate confligunt, dum calumnias exquisita vanitate concipiunt, ad scrutanda mandata Domini idonei non possumus inveniri, ubi totis debemus animae . 116. Suscipe me secundum eloquium tuum et vivam, et non confundas me ab exspectatione mea. Perfidis effugatis, et malorum hominum conversatione purgatus, a Domino se petit suscipi, ut possit ejus verbi promissione salvari. Esset enim fortasse temerarium Domino dicere: Suscipe me, nisi adjungeret promissionem, quae nescit aliquando deci
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qua prestante suscepit hominem: ne peccati lege possit funditus interire. Deniq
iftã susceptionem: uide quid sequitur. Et in uerbũ tuum speraui: idest in deitatis
tuȩ presidium. suminũ meum desiderium collocaui: ubi sperari licet. & spes firmis¬
sime confatuta non decipit: sicut legitur: quis sperauit in dño & confusus est: & i¬
terũ. sperantes autem in dño misericordia circundabit. Sperat ergo redemptorem
gentium uenire. qui mundi maculas possit abstergere: qui uiuificet mortuos: sa¬
net egrotos: & quod ligatũ fuerat lege peccati. possit morte ipsa moriente dis¬
solui. Sic. uno in uersiculo: totius religionis nr̃e conclusa perfectio eft. Declinate
cere ueritatem. in mandatis dñi nos ꝓficuȩ frequenter exercent: ita ad perserutan¬
das sacras lectiones. obftinati perftrepere nobis atq impedire noscuntur. Hos decli¬

Expanded text:
num: qua praestante suscepit hominem, ne peccati lege possit funditus interire. Denique num: qua praestante suscepit hominem, ne peccati lege possit funditus interire. Denique istam susceptionem vide quid sequitur, et in verbum tuum speravi, id est in deitatis tuae praesidium summum meum desiderium collocavi, ubi sperare licet, et spes firmissime constituta non decipit, sicut legitur: Quis speravit in Domino et confusus est ? et iterum: Sperantes autem in Domino misericordia circumdabit . Sperat ergo Redemptorem gentium venire, qui mundi maculas possit abstergere, qui vivificet mortuos, sanet aegrotos; et quod ligatum fuerat lege peccati, possit morte ipsa moriente dissolvi. Sic in uno versiculo totius religionis nostrae conclusa perfectio est. Vers. 115.cere veritatem, in mandatis Domini nos proficue frequenter exercent, ita ad perscrutandas sacras lectiones obstinati, perstrepere nobis atque impedire noscuntur. Hos decli
Abbreviated transcription (Latin):
tyrii tempus occurrit. iniquos suasores odio habere precipimur: cum &
ipsos quoq filios & parentes si aduersi sunt aliȩnata debemus uoluntate contemp¬
nere. Sepe enim quos flamma non terruit. quos ferrũ non subdidit: necessitudinũ
trem suum & matrem suã. & uxorem. & filios. & fratres. & sorores. adhuc etiam &
animã suam. non potest ẽẽ meus discipulus. Contra dm̃ quippe persona nulla de¬
bet recipi: sed ipsius dilectione preposita. decet necessitaidines tunc amare. cum eis
nulla fidei repugnat aduersitas. Qua ꝓpter. habita temporis ratione. utraq nobis
poterunt ab soluta ueritate constare. Scriptũ est enim: tempus amplectendi. & tem¬
pus longe fieri ab amplexu: & post multa. omni rei tempus. Scire autem debenus.
in hoc uersu argumentũ illud esse. quod dicitur in topicis ex contrario: quando
da mandata: qm sine eius adiutorio nec inchoare quicquã boni possumus. nec

Expanded text:
tyrii tempus occurrit, iniquos suasores odio habere praecipimur, cum et tyrii tempus occurrit, iniquos suasores odio habere praecipimur, cum et ipsos quoque filios et parentes, si adversi sunt, alienata debemus voluntate contemnere. Saepe enim quos flamma non terruit, quos ferrum non subdidit, necessitudinum trem, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc etiam et animam suam, non est me dibet recipi; sed ipsius dilectione praeposita, decet necessitudines tunc amari, cum eis nulla fidei repugnat adversitas. Quapropter habita temporis ratione, utraque nobis poterunt absoluta veritate constare; scriptum est enim: Tempus amplectendi, et tempus longe fieri ab amplexu ; et post multa: Omni rei tempus. Scire autem debemus in hoc versu argumentum illud esse, quod dicitur in topicis ex contrario, quando da mandata, quoniam sine ejus adjutorio nec inchoare quidquam boni possumus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
catholicũ uenit eramen: in qua dicit. iniquos idest aduersarios legis. odio
sibi fuisse: legem uero dñi se dilexisse comiemorat: & petit ut ab eius pietate
susceptũ. mala scłi possit euadere: postulans etiam. carnem suam timore do¬
minico debere subdi: ne possit in diuino iudicio de eius prȩuaricatione dampna¬
ri. Hic etiam quȩstio illa caput erigit: cur populus fidelis contra euangelica
uidetur aliquid pronuntiasse mandata. Dicit enim. iniquos odio habui: dum pre¬
ceptũ sit. orate pro inimicis urĩs: bene facite his qui uos oderunt. Sed si tempo¬
ra consideres: omnia sibi concordare cognoscis. Quando enim precipit. amate
inimicos ur̃os. aduersitatis feruor & calor iniuriȩ temperatur: ut malũ pro
malo minime reddere uideamur ut patientes simus ad om̃s contumelias. si¬
cut & ipse. qui consputa pertulit. & flagella suscepit: quando uero mar¬

Expanded text:
catholicum venit examen, in qua dicit, Iniquos, id est adversarios legis odio catholicum venit examen, in qua dicit, Iniquos, id est adversarios legis odio sibi fuisse; legem vero Domini se dilexisse commemorat, et petit ut ab ejus pietate susceptus mala saeculi possit evadere, postulans etiam carnem suam timore  mss. A., B., F., timori dominico debere subdi, ne possit in divino judicio de ejus praevaricatione damnari. Hic etiam quaestio illa caput erigit, cur populus fidelis contra evangelica videtur aliquid pronuntiasse mandata? Dicit enim: Iniquos odio habui, dum praeceptum sit: Orate pro inimicis vestris, benefacite his qui vos oderunt . Sed si tempora consideres, omnia sibi concordare cognosces. Quando enim praecepit amare inimicos nostros, adversitatis fervor et calor injuriae temperatur: ut malum pro malo minime reddere videamur, ut patientes simus ad omnes contumelias, sicut et ipse qui consputa pertulit, et flagella suscepit. Quando vero mar
Abbreviated transcription (Latin):
num: dum omnia quȩ supra diximus. tandiui fieri possint. quandiui huius
mundi calamitatibus indigentiaq uexamur. Quis enim in futuro misereatur
afflicto: cum in illo regno. nulla ꝓbetur esse miseria: Sed qui hic ista facit
ftudio caritatis: in ȩternũ illa facere comprobatur: quia fructũ earũ rerũ
sub ȩternitate recipiet. Ad didit. propter retributionem: scilicet illã quã¬
audituriꝰ sc̃i. uenite benedicti patris mei percipite regnũ quod uobis pa¬
ratũ est ab initio mundi: & cȩtera. Magna retributio: quȩ tamen de dñi lar¬
gitate proueniet: incolam fieri regni perpetui: consortem bonorũ angelorum. ⁊¬
patriam suscipere quȩ semꝑ delectet. nec ulla peregrinatione deseratur. Eruntq
in illa contemplatione defixi: ut illũ iugiter appetant de quo semper exulte¬
meyos odio tasui: Eł leceo ⁊uam ontri. Ad quintam decimam litteram.

Expanded text:
num, dum omnia quae supra diximus, tandiu fieri possunt, quandiu hujus num, dum omnia quae supra diximus, tandiu fieri possunt, quandiu hujus mundi calamitatibus indigentiaque vexamur. Quis enim in futuro misereatur afflicto, cum in illo regno nulla probetur esse miseria? Sed qui hic ista facit studio charitatis in aeternum illa facere comprobatur, quia fructum earum rerum sub  ed., pro aeternitate recipiet. Addidit, Propter retributionem; scilicet illam quaaudituri sunt sancti: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi , etc. Magna retributio, quae tamen de Domini largitate proveniet, incolam fieri regni perpetui, consortem bonorum angelorum, patriam suscipere quae semper delectet, nec ulla peregrinatione deseratur; eruntque in illa contemplatione defixi, ut illum jugiter appetant, de quo semper exsultaiquos odio habui, et legem tuam dilexi. Ad quintam decimam litteram