comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cilioribus usi tempestatibus: ex pellibus quibus erant tecte naues noctur¬
um excipere rorem cogerentur inuiti. Quas ante difficultates patiente
atq aequo aĩo ferebant. neq sibi nudanda littora et relinquẽdos portus
existimabant. Sed cum ẽẽnt in quibꝰ demonstraui angustiiss ac libo cũ
Bibulo coniunxisset: Loquuntur ambo ex nauibꝰ cum. M. atilio et Sta¬
tio murco legatis: quorum alter oppidi muris: alter presidiis terrestbꝰ
reerat. Uelle se de maximis rebꝰ cum caesare loqui: si sibi eiꝰ facultas d
huc addunt pauca reĩ confirmande causa ut de compositione acturi
uiderentur. Interim postulant ut sint induciae: atq ab his impetrant. Ma¬
onum enim quod afferebant uidebatur et caesarem id summe sciebãt
ipere: et perfecturum aliquid de bibuli mandatis existimabat᷑. Caesa
eo tempore cum legione una ꝓfectus ad recipiendas ulteriores ciuita¬

Expanded text:
cilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturcilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loquuntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civita
Abbreviated transcription (Latin):
omnes reuocat. Una ex his quae perseuera uit neque imperio Caleni
temperauit: quod erat sine militibꝰ priuatoq consilio administrabat᷑. dela¬
ta oricum atq abibulo expugnata est: qui de seruis liberisq omnibꝰ ad im¬
puberes supplicium sumit: et ad unum interficit. Ita exiguo tempore ma-¬
gnoq casu totius exercitus salus constitit. Bibulus ut sũpra demonstratũ
est erat cum classe ad oricum. Et sicuti mari portibusq caesarem pr¬
bebat: ita ipse omni terra: earum regionum prohibebatur. Presidiis enim
dispositis omnia littora a Caesare tenebantur. neque lignandi neq aqua
neq naues ad terram religandi potestas fiebat. Erat res in magna diffi¬
cultate summisq angustis rerum necessariarum premebantur: adeo. ut
cogerentur sicuti reliquum commeatum: ita ligna atq aquam Corc
nauibus onerariis supportare. Atque etiam uno tempore accidit ut diffi¬

Expanded text:
omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, erat in classe ad Oricum, et sicuti mari portibusque Caesarem prohibebat, ita ipse omni terra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut diffi
Abbreviated transcription (Latin):
turum: eundemq casum subituꝵ quencunq fortuna tribuisset hoc idẽ
reliqui iurant legati. hos tr. mił centurionesq sequuntur: atq idem om¬
nis exercitus uirat. Caesar prosecto occupato itinere ad Dyrachium
nem properandi facit: castraq ad flumen habus supponit. in finibꝰ apollo¬
matum: ut castellis uigiliisq benemeritȩ ciuitates tute essent presidio:
reliquarum ex italia legionum aduentum expectare: et subpellibꝰ hyema¬
re constituit. hoc idemꝰ pompeius fecit: et trans flumen thapsum: posi¬
tis castris eo copias omnes auxiliaq conduxit. Calenus legionibꝰ
tibusq Brundusii in naues impositis ut erat preceptum a caesare qͣntũ
nauium facultatem habebat: naues soluit: paulumq progressus aportu¬
litterasq a caesare accepit: quibus est certior factus portus Littoraq oĩa
classibus aduersarioꝵ teneri. Quo cognito se in portum recipit: nauesq

Expanded text:
turum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem turum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque
Abbreviated transcription (Latin):
negare neq portas consuli preclusuros. neq sibi udicium sumpturos. cõ¬
clam profugit ab Apollonia straberius. Illi ad caesarem Legatos mit¬
tunt : oppidoq recipiunt. hos sequunt᷑ billidenses. Amathiniq et reliqͣ
finitime cĩuitates. tota epyrus. et legatis ad Caesarem missis. quae impera¬
ret facturos se pollicentur. At pompeius cognitis his rebꝰ que erãt orici
atque Apolloniae gestae. Dyrachio timens diurnis eo nocturnisq itineribus
ontendit. Simul et caesar appropinquare dicebatur: tantusq terror in¬
dit eius exercitui quod properans noctem diei coniunxerat. neq iter inter¬
miserat. ut pene omnes in epyro finitimisq regionibus signa relinquerent.
cum plures arma proiicerent: ac fuga simile iter uideretur. Sed cum ꝓpe
Dyrachium pompeius constitisset: castraq metari iussisset: perterrito etiã
tum exercitu princeps labienus procedit: iurauitq se eum non dese¬

Expanded text:
negare neque portas consuli praeclusuros neque sibi iudicium sumpturos connegare neque portas consuli praeclusuros neque sibi iudicium sumpturos conclam profugit Apollonia Staberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die coniunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deser
Abbreviated transcription (Latin):
tatem umentis. ad pompeium contendit ut adesse Caesarem nunciar&.
Pompeuis erat eo tempore in candauia: itemq ex Macedonia in hiberna
polloniam dyrachiumq petere coepit. sed re noua perturbatus. ma
itineribus apolloniam petere coepit. ne caesar orae maritimae ciuitates oc¬
cuparet. At ille expositis militibus eodem die oricum proficiscit᷑. Quo
cum uenisset. L. torquatus. qui ussu pompeii oppido preerat: presidi¬
umq ibi partinoꝵ habebat: conatus clausis portis oppidum defendere. grae¬
Caesarem recipere conarent᷑. desperatis omnibꝰ auxiliis portas aperuit.
et se atq oppidum Caesari dedidit. incolumisq ab eo conseruatus est. Re¬
cepto caesar orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscit᷑. Eius
aduentu audito. L. Straberius qui ibi prȩerat aquam comportare ĩ arcẽ
atq eam munire. obsidesq ab Apolloniatibꝰ exigere coepit. Mi daturos se

Expanded text:
tatem iumentis ad Pompeium contendit, ut adesse Caesarem nuntiaret. tatem iumentis ad Pompeium contendit, ut adesse Caesarem nuntiaret. Pompeius erat eo tempore in Candavia iterque ex Macedonia in hiberna Apolloniam Dyrrachiumque habebat. sed re nova perturbatus maioribus itineribus Apolloniam petere coepit, ne Caesar orae maritimae civitates occuparet. at ille expositis militibus eodem die Oricum proficiscitur. quo cum venisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum GraecCaesarem recipere conarentur, desperatis omnibus auxiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit incolumisque ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire obsidesque ab Apolloniatibus exigere coepit. illi vero daturos se
Abbreviated transcription (Latin):
modo tribuisset fortuna: non esse usurum conditionibus pacis eũ qui su¬
rior uideretur. neque fore ea parte contentum: qui se omnia habitur
confideret. Conditiones pacis quoniam antea conuenire non potuissẽt.
Romae a senatu et populo peti debere. Interea et rei .pu. et ipsis placer̃ opoͣ¬
re si uterq in concione statim iurauisset: se triduo proximo exercit
dimissurum. dispositisq armis auxiliisq quibus nunc confiderent. neces¬
sario populi senatusq udicio fore utrunq contentum. haec quoq ut faci¬
lius pompeio probari possent: omnes suas terrestres urbiumq copias dimis¬
surum. Uibulus his expositis corcyre non minus necessarium ẽẽ existi¬
iauit. de repentino aduentu Caesaris pompeium fieri certiorem: uti
id consilium capere posset: anteꝗͣ de mandatis agere inciperet. atq ei¬
dem continuato nocte atq die itinere: ac omnibꝰ copiis mutatis ad celei¬

Expanded text:
modo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, qui sumodo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, qui superior videretur, neque fore aequa parte contentum, qui se omnia habiturum confideret. condiciones pacis quoniam antea convenire non potuissent, Romae ab senatu et a populo peti debere. interesse id rei publicae et ipsis placere oportere, si uterque in contione statim iuravisset se triduo proximo exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi senatusque iudicio fore utrumque contentum. haec quo facilius Pompeio probari possent, omnes suas terrestris urbiumque copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necessarium esse existimavit de repentino adventu Caesaris Pompeium fieri certiorem, uti ad id consilium capere posset, ante quam de mandatis agi inciperetur, atque ideo continuato nocte ac die itinere atque omnibus oppidis mutatis ad celeri
Abbreviated transcription (Latin):
sius beneficiis caesar idoneum iudicauerat. Quem cum mandatis ad
.I. pompeium mitteret: eundemq apud. cN. põmpeium auctoritatem
habere intelligebat. Erat autem haec summa mandatoꝵ. Debere utrũq
pertinaciae finem facere: et ab armis discedere: neque amplius fortunã
periclitari. Satis esse magna utrinq in commoda accepta quae pro disci¬
plina et preceptis habere possent. et reliquos casus timerent. Illum ab italia
expulsum amissa sicilia et sardinia: duabusq hispaniis et cohortibꝰ italia
atq hispania ciuium ro. centum atq triginta morte curionis et detrimẽ
Afraniani exercitus. tanto militumq deditione ad corcyram. Proinde
bi ac rei pu. parcerent. quantum in bello fortuna posset. iam ipsi incommo-¬
dis suis satis essent documento: hoc unum est tempus de pace agendi: dum
sibi uterq confideret: et pares ambo uiderentur. Si uero alteri paululum

Expanded text:
suis beneficiis Caesar idoneum iudicaverat, quem cum mandatis ad suis beneficiis Caesar idoneum iudicaverat, quem cum mandatis ad Cn. Pompeium mitteret, eundemque apud Cn. Pompeium auctoritatem habere intellegebat. erat autem haec summa mandatorum: debere utrumque pertinaciae finem facere et ab armis discedere neque amplius fortunam periclitari. satis esse magna utrimque incommoda accepta, quae pro disciplina et praeceptis habere possent, ut reliquos casus timerent: illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabusque Hispaniis et cohortibus in; Italia atque Hispania civium Romanorum c atque xxx; se morte Curionis et detrimento Africani exercitus et Antoni militumque deditione ad Curictam. proinde sibi ac rei publicae parcerent, cum quantum in bello fortuna posset, iam ipsi incommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur; si vero alteri paulum
Abbreviated transcription (Latin):
peti parati: maxime a re frumentaria laborabant. Qui remissis ad cȩsarẽ
as oppugnationis negligentiores octauianos fecisset: nacti occasionen
meridiani temporis discessu: eorum pueris mulieribꝰq in muro dispositis:
ne quid quotidianae consuetudinis desideraretur: ipsi manu facta: cũ
his quos nuper manumissos liberauerant: in proxima octauii castra
irrumpunt. His expugnatis eodem impetu: altera sunt adorti. inde .iii.
iiii. et deinceps reliqua. omnibꝰq eos castris expulerunt. et magno ni¬
mero interfecto: reliquos atque ipsum octauium in naues confugere
coegerunt. Hic fuit oppugnationis exitus.iamq hyems appropinqua
et tantis detrimentis receptis: octauius desperata oppugnatione
oppidi : dyrachium sese ad pompeium recepit. Demonstrauimus.L.bi¬
bulum rufum pompeii praefectum bis in potestatem peruenisse Caesaĩs.
q÷ ab eo esse dimissum semel ad Corfinium. Iterum in hispania: hunc

Expanded text:
peti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem peti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem as oppugnationis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris mulieribusque in muro dispositis, nequid cotidianae consuetudinis desideraretur, ipsi manu facta cum iis quos nuper maxime liberaverant, in proxima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt. hic fuit oppugnationis exitus. iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum, bis in potestatem pervenisse Caesaris atque ab eo esse dimissum, semel ad Corfinium, iterum in Hispania. hunc pro
Abbreviated transcription (Latin):
excubabat: neque ullum laborem: aut munus despiciens: neque
subsidium expectans: si in cȩsaris complexum ueniret: sed post discessum li¬
burnarum: ex illirico. M. oetauius cũm his quas habebat nauibꝰ Salonas
uenit.Ibiq: concitatis dalmaticis: reliquisq: barbaris:hissam a cȩsaris
amicicia auertit. conuentum salonis:cum neq pollicitationibꝰ: neq de¬
nciatione periculi permouere posset: oppidum oppugnare instituit. Est
autem oppidum et loci natura et colle munitum. Sed celeriter ciues roͥ.
Ligneis effectis turribꝰ his se muniuerunt. Et cum eẽnt infirmi ad re¬
endum propter paucitatem hominum crebris confecti uulneribꝰ ad ex¬
tremum auxilium descenderunt: seruosq omnes puberes liberauerunt:
t praesectis omnium mulierum crinibus tormenta effecerunt. Quoru
cognita sententia Ottauius quinis castris oppidum circundedit: atque
uno tempore obsidione et oppugnationibꝰ eos premere cepit. Illi omnia per¬

Expanded text:
excubans neque ullum laborem aut munus despiciens neque excubans neque ullum laborem aut munus despiciens neque subsidium exspectans, si in Caesaris complexum venire posset. Discessu Liburnarum ex Illyrico M. Octavius cum iis quas habebat navibus Salonas pervenit. ibi concitatis Dalmatis reliquisque barbaris Issam a Caesaris amicitia avertit. conventum Salonis cum neque pollicitationibus neque denuntiatione periculi permovere posset, oppidum oppugnare instituit. est autem oppidum et loci natura et colle munitum. sed celeriter cives Romani ligneis effectis turribus sese munierunt, et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem hominum crebris confecti vulneribus, ad extremum auxilium descenderunt servosque omnes puberes liberaverunt et praesectis omnium mulierum crinibus tormenta effecerunt. quorum cognita sententia Octavius quinis castris oppidum circumdedit atque uno tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi omnia per
Abbreviated transcription (Latin):
ius aduentu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis m¬
litibꝰ: naues eadem nocte Brundusium a caesare remittuntur. ut reli¬
que legiones equitatusq transportari possent. Huic officio praepositus¬
erat Rufus calenus legatus: qui celeritatem in transportandis legionibus
iberet. Sed serius a terra prouecte naues: neque use nocturna aura u
redeundo offenderunt.Bibulus enim Corcyre certior factus de aduentu
Caesaris sperans alicui se parti onustarum nauium occurrere posse: nauibus
urrit. Et nactus circiter.xxx. in eas diligentiae suȩ ac doloris iracũdia
erupit. omnesq incendit. eodemq igne nautas dominosq nauium int̃¬
icit: magnitudine penae reliquos deterrere sperans: hoc confecto neg
a salonis ad orici portum stationes: Littoraq omnia longe lateq classibꝰ
occupauit: custodiis diligentius dispositis: ipse grauissima hyeme in naui

Expanded text:
eius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis meius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis militibus naves eadem nocte Brundisium a Caesare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praeposituserat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasonis ad Orici portum stationes litoraque omnia longe lateque classibus occupavit, custodiisque diligentius dispositis, ipse gravissima hieme in navibus
Abbreviated transcription (Latin):
liberalitate sperarent. Conclamantibꝰ omnibꝰ imperaret quod uellet
quod cunq imperauisset se a&quo animo esse facturos. iiͦ. noñ. iañ. naues
soluit: impositis ut supra demonstratum est legionibꝰ .uii. postridie ter¬
ram attigit Graecorum saxa inter: et alia loca periculosa qui etam nactꝰ
stationem: et portus omnes timens: quos teneri ab aduersariis arbitra¬
batur: ad eum locum qui appellatur pharsalia: omnibus nauibꝰ ad unã
in columibꝰ milites exposuit. Erat orici Lucretius hispillo: et Minutius
rufus cum Asiaticis nauibꝰ. xuiii. quibꝰ iussu .d. Laelii preerat .M. bi
cum nauibꝰ . cx. corcyre. Sed nequaꝗͣ hi sibi confisi ex portu prodire sũt
ausi. Cum caesar omnino.xii. naues longas presidio duxisset: in quibus
rat etiam ipse. illi neque bibulus impeditis nauibꝰ dispersisq remigil
satis mature occurrit. quod prius ad continentem uisus est caesar: ꝗͣ de

Expanded text:
liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo animo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demonstratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum saxa inter et alia loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes timens, quod teneri ab adversariis arbitrabantur, ad eum locum qui appellabatur Palaeste, omnibus navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius Rufus cum Asiaticis navibus xviii, quibus iussu D. Laelii praeerant, M. Bibulus cum navibus cx Corcyrae. sed neque hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
atque eum quem supra demonstrauimus numerum expleuerat. Frumẽti
uim maximam ex thessalia Asia. aegypto. Creta. cirenis. reliquisq regio¬
nibus comparauerat. hyemare Dyrachio Apolloniae: omnibꝰq oppidis ma¬
ritimis constituerat: Ut mare transire caesarem prohiberet: eiꝰq rei
causa ora maritima classem disposuerat. Praeerat aegyptiis nauibꝰ Pom¬
peii filius. Asianis. D. Lelius: et .c. triarius. Syriacis .c. cassius. Rhoc
.C. marcellus. cum .c. pompeĩo. Liburnice atq athicȩ classi. Tribonius libo:
et. M. octauius. Toti tamen officio maritimo. M.bibulus preposit
cuncta administrabat. Ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar
ut Brundusium uenit: concionatus apud milites: quoniam prope ad fi¬
em Laborum ac periculoꝵ esset peruentum: aequo ut animo mancipia
atque impedimenta relinquerent. ipsi expediti naues conscenderent: quo
maior numerus militum posset imponi: omniaq ex uictoria et ex

Expanded text:
atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumenti atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumenti vim maximam ex Thessalia Asia Aegypto Creta Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposuerat. praeerat Aegyptiis navibus Pompeius filius, Asiaticis D. Laelius et C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Coponio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad finem laborum ac periculorum esset perventum, aequo animo mancipia atque inpedimenta in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inponi, omniaque ex victoria et ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
atq Syria: reliquisq ciuitatibꝰ. iũ. numero habebat: atq etiam funditoꝵ cohor
rat. d. Ariobarzanes ex cappadocia: ad eundem numerum Cotus ex
cia dederat: et sasalam filium miserat. Ex macedona. ec. erant. quibꝰ Ra¬
scipolis preerat excellenti uirtute .d. ex Gabinianis. Alexandriae gallos
germanosq quos ibi Gabinius presidii causa apud Regem ptholomeumi¬
querat. Pompeius filius cum classe adduxerat. dcce quos ex seruis suis
pastorumq suorum coegerat . ccc. Tarcondarius castor: et Domnilaꝰ:
gallograecia tantundem: horum alter una uenerat: alter filium mise¬
rat . ce. ex syria. a commageno Anthioco cui magna pompeius premia
tribuit. Miserant in his pleriq hippotoxotae etiam Dardanos. Bes
partim mercennarios: partim imperio aut gratia comparatos. Item ma-¬
cedones. thessalos. atque reliquarum gentium: et ciuitatum adiecerat.

Expanded text:
atque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohortatque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohortrat, d Ariobarzanes ex Cappadocia; ad eundem numerum Cotus ex Thracia dederat et Sadalam filium miserat; ex Macedonia cc erant, quibus Rhascypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dccc ex servis suis pastorumque suorum numero coegerat; ccc Tarcondarius Castor et Domnilaus ex Gallograecia dederant — horum alter una venerat, alter filium miserat — ; cc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab oste ociosum fuerat: magnam ex Asia cycladibꝰq insulis corcyra athenis
tam Asiae Syriae. regibꝰq omnibꝰ: et dinastis: et tetrarchis et liberis achaiȩ poe¬
lis pecuniam exegerat: magnas societates earum prouinciarum quas ipse obti¬
nebat. sibi numerare coegerat. Legiones effecerat ciuium .Ro. nouem. quinq
ex italia: quas traduxerat. unam ex Sicilia ueteranam: quam factam: exdu¬
obus gemellam appellabat. Unam ex creta et Macedonia: ex ueteranis mi¬
litibꝰ: qui dimissi a suꝑioribꝰ imꝑatoribꝰ in his prouinciis consederant. Duas
ex Asia quas Lentulus consul conscribendas curauerat. Praeterea magnũ nu-¬
merum ex thessalia. Boetia. Achaia. epiroq supplementi nomine in legiones
ribuerat. his Antonianos milites admiscuerat. Praeter has expectabat cum
Scipione ex syria legiones duas. Sagittarioꝵ̾ ex creta. Lacedemone exponto:

Expanded text:
atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis tam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis et tetrarchis et liberis Achaiae populis pecuniam exegerat, magnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coegerat. Legiones effecerat civium Romanorum viiii: v ex Italia quas traduxerat; unam ex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat. praeterea magnum numerum ex Thessalia Boeotia Achaia Epiroque supplementi nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. praeter has expectabat cum Scipione ex Syria legiones ii. sagittarios Creta, Lacedaemone, ex Ponto
Abbreviated transcription (Latin):
aut ingratus in referenda gratia: aut arrogans in preripiendo populi bene¬
ficio uideretur. Nis rebꝰ et feriis Latinis comitiisq omnibꝰ perficiendis.xi di¬
es tribuit. Dictaturaq se abdicat: et ab urbe proficiscitur. Brundusiumq per¬
enit. Eo legiones xii. equitatum omnem uenire uisserat. Sed tantum naui
repperit: ut anguste .xu. milia legionariorum militum .d equites transporta
possent. hoc unum inopia nauium caesari ad celeritatem conficiendi bel
defuit: atq hae ipsae copiae hoc infrequentiores quoq imponunt᷑. quod multi
galli tot bellis defecerant. Longumq iter ex hispania magnum numerũ di¬
unuerat: et grauis autunnus in Apulia: circumq Brundusium ex salube¬
rimis galliȩ et hispaniae regionibꝰ omnem exercitum ualitudine tentauerat.
Pompeius anni spatium ad comparandas copias nactus: quod uacuum abe

Expanded text:
aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneaut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneficio videretur. His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit dictaturaque se abdicat et ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo legiones xii, equitatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionariorum militum, d equites transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium ad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. ut arbitri darentur. Per eos fierent aestimatioẽs
possessionum et rerum quanti queq earum ante bellum
fuissẽt: atq ea creditoribꝰ traderentur. Noc et ad timorẽ
nouarum tabularum tollendum minuendumq: qui fere bellum et ciuiles
sensiones sequi consueuit: et ad debitorum tuendam aestimationem ẽẽ a¬
tissimum existimauit. Item pr̃. trq pl. rogationes ad populum ferentibus
non nullos ambitus pompeia lege damnatos illis temporibꝰ quibꝰ in urbe pre¬
sidia legionum pompeius habuerat. Quae iudicia aliis audientibꝰ iudic
aliis sententiam ferentibꝰ singulis diebus erant ꝑfecta. in integrum restituit.
Qui se illi ocio ciuilis belli obtulerant. si sua opera inbello uti uellet. proinde
timans ac si usus esset: quoniam suffecissent potestatem. Statuerat enim
prius hoc iudicio populi debere restitui: ꝗͣ suo beneficio uideri receptos: ne

Expanded text:
constituit ut arbitri darentur; per eos fierent aestimationes constituit ut arbitri darentur; per eos fierent aestimationes possessionum et rerum, quanti quaeque earum ante bellum fuisset, atque eae creditoribus traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum existimavit. item praetoribus tribunisque plebis rogationes ad populum ferentibus nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in bello uti vellet, proinde aestimans ac si usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos, ne
Abbreviated transcription (Latin):
resq familiae: qui aut gratia aut miẜicordia ualerent: aut naues adna
possent recepti in siciliam incolumes peruenirent. Reliquae copiae missis
ad uarum noctu legatis cum centurionibꝰ sese ei dediderunt. Quoꝵ cohor¬
tes militum postero die ante oppidum luba conspicatus suam ẽẽ predi
predam magnam partem eorum interfici iussit. Paucos electos in regnum
remisit. Cum uarus suam fidem ab eolaedi quaereret᷑: neq resistere audẽt
ipse equo in oppidum uectus prosequentibꝰ compluribꝰ senatoribꝰ quo in nu¬
mero erat. Ser. Sulpicius et Licinius dama sippus paucis diebus. quȩ fieri
uellet Utice constituit atque imperauit. Diebus:que post paucis. se ĩ
gnum cum omnibus copiis recepit.
Iulius caesar et .P. Seruilius. Is enim erat annus quo per
leges ei consulem fieri liceret. Nis rebꝰ confectis cũ fides
tota ltalia esset angustior neq creditae pecuniae soluerent᷑:

Expanded text:
resque familiae, qui aut gratia aut misericordia valerent aut naves adnare resque familiae, qui aut gratia aut misericordia valerent aut naves adnare possent, recepti in Siciliam incolumes pervenirent. reliquae copiae missis ad Varum noctu legatorum numero centurionibus sese ei dediderunt. quorum cohortes militum postero die ante oppidum Iuba conspicatus, suam esse praedicans praedam, magnam partem eorum interfici iussit, paucos electos in regnum remisit, cum Varus suam fidem ab eo laedi uereretur neque resistere auderet. ipse equo in oppidum vectus prosequentibus compluribus senatoribus, quo in numero erat Ser. Sulpicius et Licinius Damasippus, paucis diebus quae fieri vellet, Uticae constituit atque imperavit, diebus aeque post paucis se in regnum cum omnibus copiis recepit. Iulius Caesar et P. Servilius; is enim erat annus, quo per leges ei consulem fieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angustior, neque creditae pecuniae solverentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tor in castris relictus a curione cohortatur suos ne animo deficiant.
orant atque obsecrant ut in siciliam nauibꝰ reportentur. Pollicetur magi¬
strisq imperat nauium: ut primo uespere omnes scaphas ad littus appul¬
sas habeant. Sed tantus fuit omnium terror: ut alii adesse copias iubae
dicerent. Alii cum legionibus instare Uarum: ianq se puluerem uenientium
cernere. Quarum rerum nihil omnino acciderat: alii classem ostium cele
ad uolaturam suspicarentur. Itaq perterritis omnibꝰ sibi quisq consulebat. Q
n classe erant proficisci properabant. horum fuga nauium onerariaꝵ ma¬
stros incitabat. Pauci lenunculi ad officium imperiumq conueniebant. Sed
tanta erat completis littoribꝰ contentio: qui potissimum ex magno numerot
conscenderent. Ut multitudine atq onere non nulli deprimerent᷑. reliq
hoc timore propius adire tardarentur. Quibus rebus ut pauci milites pa-¬

Expanded text:
tor in castris relictus a Curione cohortatur suos, ne animo deficiant. illi tor in castris relictus a Curione cohortatur suos, ne animo deficiant. illi orant atque obsecrant, ut in Siciliam navibus reportentur. pollicetur magistrisque imperat navium, ut primo vespere omnes scaphas ad litus adpulsas habeant. sed tantus fuit omnium terror, ut alii adesse copias Iubae dicerent, alii cum legionibus instare Varum iamque se pulverem venientium cernere, quarum rerum nihil omnino acciderat, alii classem hostium celeriter advolaturam suspicarentur. itaque perterritis omnibus sibi quisque consulebat. qui in classe erant, proficisci properabant. horum fuga navium onerariarum magistros incitabat; pauci lenunculi ad officium imperiumque conveniebant. sed tanta erat completis litoribus contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut multitudine atque onere nonnulli deprimerentur, reliqui hoc timore propius adire tardarentur. Quibus rebus accidit, ut pauci milites pat
Abbreviated transcription (Latin):
rebus spem reliquam salutis esse arbitratus: proximos colles capere uniuer¬
sos. atque eo signa inferri iubet. hos quoq preoccupat missus a Saburra eqͥ¬
tatus. Tum uero ad summam desperationem nostri perueniunt: et partim
fugientes ab equitatu interficiuntur: partim integri procumbunt. hortat᷑
urionem .CN. domitius prefectꝰ equitum cum paucis equitibꝰ circũ siste¬
tes ut fuga salutem petat atque in castra contendatͤ se ab eo non discessurũ
ollicetur. At curio nunꝗͣ se amisso exxercitu quem a cesare fidei commi¬
sum acceperat: in eius conspectum reuersurum confirmat. Atq ita preliãs
interficitur. Equites ex prelio perpauci se recipiunt. Sed hi quos ad nouissi¬
num agmen equorum reficiendoꝵ causa substitisse demonstratum est:
ga totius exercitus procul animaduersa: sese in columes in castra cõferunt.
militesq ad unum omnes interficiuntur. his rebus cognitis. M. rufus que¬

Expanded text:
rebus spem reliquam salutis esse arbitratus proximos colles capere univerrebus spem reliquam salutis esse arbitratus proximos colles capere universos atque eo signa inferri iubet. hos quoque praeoccupat missus a Saburra equitatus. tum vero ad summam desperationem nostri perveniunt et partim fugientes ab equitatu interficiuntur, partim integri procumbunt. hortatur Curionem Cn. Domitius praefectus equitum, cum paucis equitibus circumsistens, ut fuga salutem petat atque in castra contendat, et se ab eo non discessurum pollicetur. at Curio numquam se amisso exercitu, quem a Caesare fidei commissum acceperit, in eius conspectum reversurum confirmat atque ita proelians interficitur. equites ex proelio perpauci se recipiunt; sed ii quos ad novissimum agmen equorum reficiendorum causa substitisse demonstratum est, fuga totius exercitus procul animadversa sese incolumes in castra conferunt. milites ad unum omnes interficiuntur. His rebus cognitis Marcius Rufus quaes
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes ex acie procurrissent. numidae integri celeritate impetum no¬
trorum effugiebant: rursusq ad ordines suos se recipientes circumib
et ab acie excludebant. Sic neque in loco manere: ordinemq seruare:t
neq procurrere et casum subire tutum uidebatur. ostium cõpiae submis¬
s a Rege auxciliis augebant᷑. nostros uires latissime lassitudine defic¬
ebant. Simul hi qui uulnera acceperant: neq acie excedere. neq in lo¬
cum tutum referri poterant: quod tota acies equitatu ostium circun¬
data tenebatur. hi de sua salute desperantes: ut extremo uitȩ tempore
homines facere consuerunt: aut suam mortem miserebantur: aut parẽ¬
es suos commendabant: si quos ex eo periculo fortuna seruare potuisse
Plena erant omnia timoris et luctus. Curio ubi perterritis omnibꝰ: neq
cohortationes suas neque preces audiri intelligit. unam ut miseris in¬

Expanded text:
cohortes ex acie procucurrissent, Numidae integri celeritate impetum noscohortes ex acie procucurrissent, Numidae integri celeritate impetum nostrorum effugiebant, rursusque ad ordines suos se recipientes circumibant et ab acie excludebant. sic neque in loco manere ordinesque servare, neque procurrere et casum subire tutum videbatur. hostium copiae submissis ab rege auxiliis crebro augebantur; nostros vires lassitudine deficiebant, simul ii qui vulnera acceperant, neque acie excedere, neque in locum tutum referri poterant, quod tota acies equitatu hostium circumdata tenebatur. hi de sua salute desperantes, ut extremo vitae tempore homines facere consuerunt, aut suam mortem miserabantur aut parentes suos commendabant, siquos ex eo periculo fortuna servare potuisset. plena erant omnia timoris et luctus. Curio ubi perterritis omnibus neque cohortationes suas neque preces audiri intellegit, unam ut in miseris
Abbreviated transcription (Latin):
superiorem spem addita presentis temporis opinione ostes fugere arbitra
copias ex locis superioribus in campum deducit. Quibus ex locis cum
longius esset progressus: confecto iam labore ecercitu.xU. mił. spatio cõ¬
stititꝰ. Dat suis signum Saburra: aciem instruit: et circũire ordines at
hortari incipit: sed peditatu duntaxat ad speciem procul utitur: eqͥtes in
aciem immittit. Non deest negocio curio: suosq hortat᷑. ut spem omnem in
uirtute reponant: nec militibꝰ quidem: ut defessis: neq eqͥtibꝰ ut paucis: et
labore confectis: studium ad pugnandum: uirtusq deerat. Sed hi erant
umero. cc. reliqui in itinere substiterant. qui quancunq in partem in¬
petum fecerant. ostes eo loco cedere cogebant. sed neq longius fugientes ꝓ¬
qui: nec uehementiꝰ equos incitare poterant. At equitatus ostium
utroq cornu circuire Aciem nostram et aduersos proterrere incipit. Cũ

Expanded text:
superiorem spem addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus superiorem spem addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus copias ex locis superioribus in campum deducit. Quibus ex locis cum longius esset progressus, confecto iam labore exercitu xvi milium spatio constitit. dat suis signum Saburra, aciem constituit et circumire ordines atque hortari incipit. sed peditatu dumtaxat procul ad speciem utitur, equites in aciem immittit. non deest negotio Curio suosque hortatur, ut spem omnem in virtute reponant. ne militibus quidem, ut defessis, neque equitibus, ut paucis et labore confectis, studium ad pugnandum virtusque deerat; sed hi erant numero cc, reliqui in itinere substiterant. hi quamcumque in partem impetum fecerant, hostes loco cedere cogebant, sed neque longius fugientes prosequi, nec vehementius equos incitare poterant. at equitatus hostium ab utroque cornu circumire aciem nostram et aversos proterere incipit. cum
Abbreviated transcription (Latin):
intercederet temporis: hoc omne uictorĩa remorari uideretur. Ita spei curio¬
nis militum studia non deerant: equites sequi iubet sese: iterq accelerat: ut
naxime ex fuga perterritos adoriri posset.At illi itinere totiꝰ noctis cõfed
subsequi non poterant: atq alii alio loco resistebant. Nec haec quidem res cu¬
rionem ad spem morabatur. luba certior factus a Saburra de nocturno
prelio duo milia hispanoꝵ et galloꝵ equitum: quot quot suȩ custodiȩ cau¬
sa circum se habere consuerat: et peditum eam partem cui maxime cõfi¬
debat Saburrȩ submittit. Iose cum reliquis copiis elephantisq .lx. le
subsequitur: suspicatus premissis equitibus ipsum affore curionem Sa¬
burra copias equitum peditumq instruit. atq his imperat ut simulatio¬
ne timoris paulatim cedant: ac pedem referant: sese cum opus esset sis
prelii daturum: et quod rem postulare cognouisset imperatuꝵ.Curio ad

Expanded text:
intercederet temporis, hoc omne victoriam morari videretur. ita spei Curiointercederet temporis, hoc omne victoriam morari videretur. ita spei Curionis militum studia non deerant. equites sequi iubet sese iterque accelerat, ut quam maxime ex fuga perterritos adoriri posset. at illi itinere totius noctis confecti subsequi non poterant atque alii alio loco resistebant. ne haec quidem res Curionem ad spem morabatur. Iuba certior factus a Saburra de nocturno proelio ii milia Hispanorum et Gallorum equitum, quos suae custodiae causa circum se habere consuerat, et peditum eam partem, cui maxime confidebat, Saburrae summittit; ipse cum reliquis copiis elephantisque lx lentius subsequitur. suspicatus praemissis equitibus ipsum adfore Curionem Saburra copias equitum peditumque instruit atque his imperat, ut simulatione timoris paulatim cedant ac pedem referant; sese, cum opus esset, signum proelii daturum et quod rem postulare cognovisset imperaturum. Curio ad
Abbreviated transcription (Latin):
rat: cohortibus quinq castris presidio relictis. progressus milia passuum
sex equites inuenit: rem gestam cognouit: et captiuos quęrit quis castris
ad Bagradam presit. Respondent saburram. Reliqua studio itineris con¬
ciendi querere pretermittit: proximaq respiciens signa. Uidetis ne in
Milites captiuorum: cum perfugis conuenire: abesse Regem: exiguas ẽẽ
copias missas: quae paucis equitibus pares esse non potuerunt. Proinde
dpredam: ad gloriam properare: ut iam de premiis uestris: et de refere¬
da gratia cogitare incipiamus. Frant per se magna quae gesserant equites¬
presertim cum eorum exiguus numerus cum tanta multitudine numi¬
darum conferretur. Nec tamen ab ipsis inflatiꝰ commemorabant᷑. Ut
suis laudibꝰ homines insolenter quidem: sed libenter predicant. Multa pre¬
rea spolia preferebantur: capti homines.equitesq producebant᷑. ut quicqͥd

Expanded text:
rat cohortibus v castris praesidio relictis. progressus milia passuum rat cohortibus v castris praesidio relictis. progressus milia passuum vi equites convenit, rem gestam cognovit; ex captivis quaerit, quis castris ad Bagradam praesit; respondent Saburram. reliqua studio itineris conficiendi quaerere praetermittit proximaque respiciens signa, videtisne, inquit milites, captivorum orationem cum perfugis convenire? abesse regem, exiguas esse copias missas, quae paucis equitibus pares esse non potuerint? proinde ad praedam, ad gloriam properate, ut iam de praemiis vestris et de referenda gratia cogitare incipiamus. erant per se magna quae gesserant equitespraesertim cum eorum exiguus numerus cum tanta multitudine Numidarum conferretur. haec tamen ab ipsis inflatius commemorabantur, ut de suis homines laudibus libenter praedicant. multa praeterea spolia praeferebantur, capti homines equitesque producebantur, ut quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
eius praefectum cum mediocribus copiis missum utice appropinquare.
ftrs fteio temane ure dtos consiluit commutit̃ ̃t nrelio rem cõmittẽ
constituit. Multum adhanc rem probandam adiuuat adolescentia: ma¬
itudo animi: superioris temporis prouentus: fiduciaq rei bene gerẽd
His rebus impulsus: equitatum omnem prima nocte ad castra ostium mit¬
Tad flumen bagradam quibus preerat saburra: de quo ante auditu
sed rex cum omnibus copiis insequebatur. et sex milium passuum inter¬
uallo ab Saburra consederat. Equites missi nocte iter conficiunt: impru¬
dentesq atq: inopinantes ostes aggrediuntur. Numidae enim quade
barbara consuetudine: nullis ordinibus passim consederant. Hos oppres¬
sos somno et dispersos adorti: magnum eorum numerum interficiunt mł
perterriti profugiunt. Quofacto ad curionem eqͥtes reuertunt᷑: capi¬
uosq ad eum reducunt. Curio cum omnibus copiis quarta uigilia exie¬

Expanded text:
eius praefectum, cum mediocribus copiis missum Uticae adpropinquare. eius praefectum, cum mediocribus copiis missum Uticae adpropinquare. his auctoribus temere credens consilium commutat et proelio rem committere constituit. multum ad hanc rem probandam adiuvat adulescentia, magnitudo animi, superioris temporis proventus, fiducia rei bene gerendae. his rebus impulsus equitatum omnem prima nocte ad castra hostium mittit ad flumen Bagradam. quibus praeerat Saburra, de quo ante erat auditum, sed rex cum omnibus copiis insequebatur et vi milium passuum intervallo ab Saburra consederat. equites missi nocte iter conficiunt imprudentisque atque inopinantis hostis adgrediuntur. Numidae enim quadam barbara consuetudine nullis ordinibus passim consederant. hos oppressos somno dispersos adorti magnum eorum numerum interficiunt; multi perterriti profugiunt. quo facto ad Curionem equites revertuntur captivosque ad eum reducunt. Curio cum omnibus copiis quarta vigilia exie
Abbreviated transcription (Latin):
intur. Quibus omnibus rebus sublatus: nihil contra se Regem nixur
existimabat. Sed ubi certis auctoribus comperit minus.u. et xx. milibus
longe ab utica eius copias abesse relictis munitionibus sese in castra corne¬
liana recepit. Huc frumentum comportare: castra munire: materi
conferre coepit. Statimq in siciliam misit: uti duae legiones reliqͥsq
equitatus ad se mitterent᷑. Castra erant ad bellum ducendum aptissima
natura et loci munitione: et maris propinquitate: et aque et salis cop
cuius magna uis iam ex proximis erat salinis eo congesta: non mateiã
multitudine arborum: non frumentum cuius erant plenissimi ac
deficere poterat. Itaq omnium suorum consensu curio reliquas copias
expectare et bellum ducere parabat. his constitutis rebus probatisq cõ¬
siliis: ex perfugis quibusdam oppidanis: audit lubam reuocatum fi¬
timo bello et controuersiis leptitanorum restitisse in Regno: et Saburrã

Expanded text:
bantur. quibus omnibus rebus sublatus nihil contra se regem nisurum bantur. quibus omnibus rebus sublatus nihil contra se regem nisurum existimabat. sed ubi certis auctoribus comperit minus v et xx milibus longe ab Utica eius copias abesse, relictis munitionibus sese in Castra Cornelia recepit. huc frumentum comportare, castra munire, materiam conferre coepit, statimque in Siciliam misit, uti duae legiones reliquusque equitatus ad se mitteretur. castra erant ad bellum ducendum aptissima natura et loci munitione et maris propinquitate et aquae et salis copia, cuius magna vis iam ex proximis erat salinis eo congesta. non materia multitudine arborum, non frumentum, cuius erant plenissimi agri, deficere poterat. itaque omnium suorum consensu Curio reliquas copias expectare et bellum ducere parabat. His constitutis rebus probatisque consiliis ex perfugis quibusdam oppidanis audit Iubam revocatum finitimo bello et controversiis Leptitanorum restitisse in regno et Saburram,
Abbreviated transcription (Latin):
Uarus et terrore exercitus cognito bucinatore in castris: et pauc̃is ad speciem
tabernaculi relictis de tertia uigilia silentio exercitum in oppidum reducit.
ostero die curio obsidere Uticam: ualloq circũ munire instituit. Erat i
oppido multitudo insolens belli diuturnitate ocii. Et uticenses pro qͥb̾dam
esaris in se beneficiis illi amicissimi erant: cum etiam ex uariis generibꝰ co¬
tur omnes: et cum .P. actio agebant: ne sua pertinacia omnium fortunas per¬
turbari uellet. Naec cum agerentur nuncii praemissi a Rege luba uene¬
uant qui illum cum magnis copiis adesse dicerent. et de defensione
ac custodia urbis hortarentur. Quae res eorum perterritos animos
confirmauit. Nuntiabantur haec eadem Curioni: sed aliquandiu fi¬
des fieri non poterat. tantam habebat suarum rerum fiduciam. la
caesaris in hispaniam res secundae. in Africam nunciis ac litteris perfere¬

Expanded text:
Varus et terrore exercitus cognito bucinatore in castris et paucis ad speciem Varus et terrore exercitus cognito bucinatore in castris et paucis ad speciem tabernaculis relictis de tertia vigilia silentio exercitum in oppidum reducit. Postero die Curio obsidere Uticam valloque circummunire instituit. erat in oppido multitudo insolens belli diuturnitate otii, Uticenses pro quibusdam Caesaris in se beneficiis illi amicissimi, conventus is qui ex variis generibus conm loquebantur et cum P. Attio agebant, ne sua pertinacia omnium fortunas peturbari vellet. haec cum agerentur, nuntii praemissi ab rege Iuba venerunt, qui illum adesse cum magnis copiis dicerent et de custodia ac defensione urbis hortarentur. quae res eorum perterritos animos confirmavit. Nuntiabantur haec eadem Curioni, sed aliquamdiu fides fieri non poterat; tantam habebat suarum rerum fiduciam. iamque Caesaris in Hispania res secundae in Africam nuntiis ac litteris perfere