comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiue semel cõpos effecta. in explebilit̾ auctorẽ heati¬
tudinis suȩ c̃cupiseat. De illo gaudeat. qđ speraũ ob
Am uero de qualitate ipsius uitȩ futurę quid dicam.
quȩ potius deb& credi quam dici: Nex idõ tam̃ debeo
nde tacere quod ualeo. quia dicere quantũ uolo non
ualeo Neque enim quia din effabilem credimus fari
de illo quod possumus ñ debemus. Ita sane. ut plus creditͥ
de illa uita quã scribitur. quia nec potest tantũ in de
ꝓferri semone. quantũ potest mente cõplecti Et
minus concipit m̃tis humane. quam lib& ꝓfunda con¬
plexio. quã se hab& rei ipsius magnitudo Ergo futura
uita credit᷑ beata sempit̾na & sempit̾na bexta: uhie
certa securitas. secura tranquillitas. tranquilla iocun¬
ditas. felix act̾nitas. & t̾na felicitas. Vbi ẽ amorꝑ
fectꝰ timor nullus. dies ȩt̃nus. a lacer motus : & unus
om̃iũ sp̃s. De contẽ platione dĩ sui. ac desua cum illo perman

Expanded text:
tivae semel compos effecta, inexplebiliter auctorem beatitivae semel compos effecta, inexplebiliter auctorem beatitudinis suae conspiciat, de illo gaudeat, de illo quod sitae futurae. 1. Jam vero de qualitate ipsius vitae futurae quid dicam, quae potius debet credi quam dici? Nec ideo tamen debeo inde tacere quod valeo, quia dicere quantum volo non valeo. Neque enim quia Deum ineffabilem credimus, fari de illo quod possumus non debemus. Ita sane, ut plus credatur de illa vita, quam scribatur; quia nec potest inde tantum proferri sermone, quantum potest mente complecti; et minus concipit mentis humanae quamlibet profunda complexio, quam se habet rei ipsius magnitudo. Ergo futura vita creditur beate sempiterna, et sempiterne beata, ubi est certa securitas, secura tranquillitas, tranquilla jucunditas, felix aeternitas, aeterna felicitas; ubi est amor perfectus, timor nullus, dies aeternus, alacer motus, et unus omnium spiritus de contemplatione Dei sui, ac de sua cum illo permans
Abbreviated transcription (Latin):
uita quamuis strenue dimicemus. & ad ii ante dño
cat᷑uas hostiũ quibus circũ fundim᷑ ꝓsternamus Tam̃ si
ab eis nolumus uinci. num quã pugnare desinimus.
nec uincentes securos faciunt uirilit̾ desudata iam
p̃lia. sed magis sollicitant adũsariorũ rediuiua certa¬
mina: acsic qua scđm scripturȩ scę sermonẽ tota hu¬
mana uita teptatio est suꝑ t̾ram Tunc ẽ temptatio
finienda. quando finit᷑ & pugna. & tunc finienda ẽ¬
pugna. quando post hanc uitam succedit pugnȩ se¬
cura uictoria : ut om̃s milites xp̃i quiusq infinẽ urtȩ
p̃sentis diuinitꝰ ad iti. suis hostibus infatigabiliter
restiter̃. laboriosa iam peregrinatione trans acta
regnent felices inpatria. In qua humana natura ita
reparanda ẽ. & ab om̃i ꝓrsus infirmitate sananda.
ut nec peccata ei ulla remaneant. nec peccare iam
ualeat. Cuius hoc erit totũ p̃miũ. ut uite cor templa¬

Expanded text:
vita, quamvis strenue dimicemus, et adjuvante Domino, vita, quamvis strenue dimicemus, et adjuvante Domino, catervas hostium, quibus circumfundimur, prosternamus; tamen si ab eis nolumus vinci, nunquam pugnare desinimus. Nec vincentes securos faciunt viriliter desudata jam praelia; sed magis sollicitant adversariorum rediviva certamina. Ac sic, quia secundum Scripturae sacrae sermonem, tota humana vita tentatio est super terram , tunc est tentatio finienda quando finitur et pugna; et tunc est finienda pugna quando post hanc vitam succedit pugnae secura victoria: ut omnes milites Christi, qui usque in finem vitae praesentis divinitus adjuti, suis hostibus infatigabiliter restiterunt, laboriosa jam peregrinatione transacta, regnent felices in patria. In qua humana natura ita reparanda est, et ab omni prorsus infirmitate sananda, ut nec peccata ei ulla remaneant, nec peccare jam valeat. Cujus hoc erit totum praemium, ut vitae contempla
Abbreviated transcription (Latin):
ONTEM PLATIUA UITA IN QUA CRENORO
suum creatura intellectualis ab omi pec¬
cato purgata. at que ex om̃i parte sanata uisu¬
ra est a contemplando : id est auidendonomen
accepit: Quod ñ ita est illa uita. ubi ds̃ uideri
potest : ipsa contẽplatiua credenda est : In prę¬
senti autẽ uita. miseriis erroribusq plenis sima
dm̃ sicuti est uideri ñ posse : dubium non est:
In futura igitur uita. quȩ obhoc appellatur
contemplatiua uidendus ẽ. nec in merito Sieñ
uidere dm̃ sũmũ solidũq: ẽ. gaudiũ. sũmum ue¬
rũ gaudiũ p̃miũ bene creditur beatorum &
p̃mium : non ad huc pugnantibus sed iam uin¬
centibus dabitur post trium phum: Quis non
uideat quod om̃s scĩ dm̃ in illa uita aerna
uidebunt ubi sine fine gaudebunt s Ibi
gaudebunt. ubi p̃mium reportabunt: Ibi
recepturi sunt p̃nuũ. ubi non solũ deuictis.
sed&iam finitis hostib triumphabunt Ibi triũ phabunt.
ubi ulterius adũsariũ ñ habeliunt. Cacterũ in hac

Expanded text:
ontemplativa vita, in qua Creatorem suum creatura intellectualis ab omni peccato purgata, atque ex omni parte sanata visura est, a contemplando, id est, videndo, nomen accepit. Quod si ita est, illa vita ubi Deus videri potest ipsa contemplativa credenda est. In praesenti autem vita miseriis, erroribusque plenissima, Deum, sicuti est, videri non posse, dubium non est. In futura igitur vita, quae ob hoc appellatur contemplativa, videndus est, nec immerito. Si enim videre Deum, summum solidumque est gaudium summum vero gaudium praemium bene creditur beatorum; et praemium non adhuc pugnantibus, sed jam vincentibus dabitur post triumphum: quis non videat quod omnes sancti Deum in illa vita aeterna videbunt, ubi sine fine gaudebunt? Ibi gaudebunt, ubi praemium reportabunt; ibi recepturi sunt praemium, ubi non solum devictis, sed etiam finitis hostibus, triumphabunt; ibi triumphabunt, ubi ulterius adversarium non habebunt. 2. Caeterum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt᷑ ad nuptias Illi uero qui digni habent᷑ scło il¬
lo & resurrectione ex mortuis. neque nubent. neque
ducunt uxores neque enĩ ultra moripotert̃ ł qua¬
les enĩ angłis st̃ & filii st̃ dĩ. cũ sint filii resurrecti¬
onis. Paulus apłs dix̃. Uirgo quȩ ĩnupta ẽ. cogitat

Expanded text:
traduntur ad nuptias illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis neque nubunt neque ducunt uxores neque enim ultra mori poterunt aequales enim angelis sunt et filii sunt Dei cum sint filii resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ habere uirginẽ sim̃te quis nupserit. hysi dor dix̃
Quidã ĩ iuuentute luxuriosȩ uiuentes. & ĩ senectute
continentes fieri delectent᷑ & tẽ elegunt castitati ser¬
uire. quando cos libido seruos habere contẽpsit. Tales
ñ habent premiũ. quia ñ habuert̃ laboris certamina.
Cos enĩ ex pectat gła. ĩ quibus fucrint laboriosa certa¬
mina. Qui corpꝰ suũ continentiae dedicant cũ fęminis
habitare ñ prȩsumant. Cemina ẽ bona uirginitas.
quia & ĩ hoc mundo sollicitudinẽ scłi amittit. & ĩ futuro
ȩ t̃nũ castitatis premiũ recipit. Qui casti ꝑseueranta
uirgines. angelis dĩ efficiunt᷑ ȩquales. Castitas enĩ.¬
fruct suauitatis ẽ. Castitas sccuritas m̃tis. sanitascor¬
poris
Virginitas autẽ silabit᷑. nullaten reparat᷑. Nã quã uis
penitendo ueniȩ fructũ recipiat ĩcorruptionẽ tam̃

Expanded text:
carnem habere virginem, si mente quis nupserit. ISIDORUS. carnem habere virginem, si mente quis nupserit. ISIDORUS. Quidam in juventute luxuriose viventes, et in senectute continentes fieri delectantur; et tunc eligunt castitati servire, quando eos libido servos habere contempsit. Tales non habebunt praemium, qui non habuerunt laboris certamina. Eos enim spectat gloria, in quibus fuerunt laboriosa certamina. Qui corpus suum continentiae dedicant, cum feminis habitare non praesumant. Geminum est bonum virginitatis: quia in hoc saeculo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium recipit. Qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. Castitas fructus suavitatis est Castitas securitas mentis, sanitas corporis. Virginitas si labitur, nullatenus reparatur. Quamvis poenitudo veniae fructus recipiat, incorruption
Abbreviated transcription (Latin):
trimonio iungit uirginẽ suã bene facit . & qui
ñ iungit melius facit. Agustinꝰ dix̃. Nihil ꝓdest uirgini¬
tas corporis. ubi operat᷑ corruptio m̃tis. Si cut enĩ occisus
inimic ñ tͥ facit ĩ uriã sic mortificata caro ñt᷑babit ani¬
mã tuã. Tales enĩ dec& dm̃ habere ministros. qui ĩ nullo
carnis contagio corrũpant᷑. sed potius continentia cas¬
titatis spendeant. Hieronimꝰ dix̃. Multũ distat ĩt̃pu¬
ritatẽ uirgi nalis animȩ nulla contagione pollutȩ. &
sordes ei quȩ multis libidinib: subiacuit. Centenarius
putat̃. Sexa genarius secundo gradu. ꝓ continentia laboꝵ¬
uiduarũ ẽ. Tricenarius t̾cio loco nuptiarũ foedera ipsa
fama pudicie ẽ & quasi flos pulcherrimꝰ. cito ad leuẽ mar¬
cescit aurã. leuique flatu corrũpit᷑. maxime ubi&as
consentit aduitiũ. & maritalis de ẽ auetoritas. Stude
ñ solũ oculos tuos castos seruare. sed & linguã. Nihil ꝓdest

Expanded text:
t virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . AUGUSTINUS. Nihil prodest virginitas corporis ubi operatur corruptio mentis. Sicut enim occisus inimicus tibi non facit injuriam, sic mortificata caro non turbabit animam tuam. Tales enim decet Domino habere ministros, qui nullo carnis contagio corrumpantur, sed potius continentia castitatis splendeant. HIERONYMUS. Multum distat inter puritatem virginalis animae nulla contagione pollutae, et sordes ejus quae multorum libidini subjacuit. Centenarius putatur. Sexagenarius, secundus gradus pro continentia viduarum. Tricenarius, tertius locus nuptiarum foedera ipsa fama pudicitiae est, et quasi flos pulcherrimus, cito ad levem auram marcescit. Aurae levi quae fluctu corrumpitur, maxime viri aetas consentit, si maritalis deest auctoritas. Stude non solum oculos tuos castos servare, sed et linguam. Nihil prodest
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ dõ ꝓximũ facit. Ubi ista manserit. ibi & dsman&
Mens enĩ ꝑ oculos capit᷑. Castitas. hominẽ ad celũ ꝑ¬
trahit. Cȩsarius dix̃ Nihil ꝓdest uirgini ĩ tegri¬
tatẽ corporis custodire. si o culoꝵ concupiscentias
noluerit euitare. longa castitas post peccatũ. imita¬
trix ẽ uirginitatis. Non &iã carnis ĩ tegritas seruat᷑.
ubi animꝰ suꝑbiȩ tumore corrũpit᷑. Uirginitas ĩ cor¬
pore nihil ꝓderit. si caritas aut humilitas a corde
discesserit mlior ẽ humilis coniugalitas. quã suꝑ¬
ba uirgiuitas

Expanded text:
minis Deo proximum facit: ubi ista manserit, ibi et Deus manet. Mors enim per oculos capitur. Castitas hominem ad coelos trahit. CAESARIUS. Nihil prodest virginitatem et integritatem corporis custodire, si coelorum concupiscentias nolunt curare. Longa castitas post peccatum, imitatrix est virginitatis. Non enim carnis integritas servatur, ubi animus superbiae tumore corrumpitur. Virginitas in corpore nihil proderit, si charitas aut humilitas a corde discesserit. Melior est humilis conjugalitas, quam superba virginitas
Abbreviated transcription (Latin):
Qui & sicũ illis forte ñpereant. tam̃ malę suspitionis de
se p̃bendo materiã uitã suã maculis sinistrȩ opinionis
infamant. Taceo de illis quiundante lapsabundi cor¬
poris motu. defluentib intalos uestim̃tis incedunt.
& uagis laterũ flexibus quodammodo fluctuantes ani¬
morum dissolutionẽ uestigus sinuosa mobilitate nu¬
tantibus ꝓdunt. Illos quis ferat. qui adumbrate pre¬
tendentes honestatis imaginẽ. ad hoc pupillorũ acuidul¬
arũ causas. uelut tuendas simulata pictate suscipiunt.
ut carũ facultates suis adiciant. & diuites expauperibus
facti: uel ex diuitib diciores tenue̾ censũ ꝓ̃nefas ac¬
cumulant ut cumfuerint exundante patrimonio sumptu¬
osiores effecti nũ quã materia uoluptatis gulȩ suȩ deficiant
Dos igit᷑ tales quare ñ argunt. qui arguendi potestatẽ di¬
uinitus acceper̃ non uerent: neforte cumtam flagitiose

Expanded text:
Qui etsi cum illis forte non peccant, tamen malae suspicionis de Qui etsi cum illis forte non peccant, tamen malae suspicionis de se praebendo materiam, vitam suam maculis sinistrae opinionis infamant. 3. Taceo de illis qui, undante lapsabundi corporis motu, defluentibus in talos vestimentis incedunt, et vagis laterum flexibus quodammodo fluctuantes, animorum dissolutionem vestigiis sinuosa mobilitate nutantibus produnt. Illos quis ferat qui, adumbratae praetendentes honestatis imaginem, ad hoc pupillorem ac viduarum causas, velut tuendas simulata pietate suscipiunt, ut earum facultates suis adjiciant, et divites ex pauperibus facti, vel ex divitibus ditiores, tenuem censum per nefas accumulent: ut cum fuerint exundante patrimonio sumptuosiores effecti, nunquam materia voluptatis gulae suae deficiat? Hos igitur tales quare non arguunt, qui arguendi potesta tem divinitus acceperunt? Non verentur, ne forte cum tam flagitiose
Abbreviated transcription (Latin):
non opere scło renunti isse contenti se culariter uiuunt:
& uiti a sua in ani ꝓfessione uite melioris abs condunt
AC religionis ima ginarie nomine palli atĩ opinio¬
nem uir tutis ꝓuir tute sus cipiunt: p̃dicant mag¬
na nec faciunt. Accusant uitia: nec deponunt.
Publice sibi displicere simulant: quod occulte con¬
mittunt. magni student uideri non ficri. Haudant cos qui¬
rũ cupiunt p̃dicatione laudari. seuinant. ut uultus su
pallorẽ ꝑniciosis laudib uendant. Ad rep̃hendendos
alios prompti. se non patiunt᷑ a quibus lib& uel leuit̃ re¬
p̃hendi. Ad faciẽ publicã pacientiã fingunt. & in ani¬
mo iracundiȩ uirus abscondt̃. Ad nocendũ parati.
nocendi tẽpus inueniunt suorũ actinĩ negleg¬
tes fiunt. Aliorũ ꝓcaci libertate censores. inpudent̃
glutinant᷑ affectu ut facilius ab ecclesie quod dictu
quoq nefas ẽ quã ab earũ cõmunione discedant.

Expanded text:
non opere, saeculo renuntiasse contenti saeculariter vivunt, non opere, saeculo renuntiasse contenti saeculariter vivunt, et vitia sua inani professione vitae melioris abscondunt, ac religionis imaginariae nomine palliati, opinionem virtutis pro virtute suscipiunt: praedicant magna, nec faciunt; accusant vitia, nec deponunt; publice sibi displicere simulant, quod occulte committunt; magni student videri, non fieri; laudant eos quorum cupiunt praedicatione laudari; jejunant ut vultus sui pallorem perniciosis laudibus vendant. Ad reprehendendos alios prompti, se non patiuntur a quibuslibet vel leviter reprehendi. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt, ad nocendum parati, cum nocendi tempus invenerint: suorum actuum negligentes, fiunt aliorum procaci libertate censores. Impudenter glutinantur affectu, ut facilius ab Ecclesiae quod dictu quoque nefas est quam ab earum communione discedant.
Abbreviated transcription (Latin):
mulant .I. Obiectio quare sacerdo tes sci
quo&i cura ẽ ꝑdite uiuentes argunit.
latores religionis equanuit̃ ferni
EC buM sermonem̃ desacerdotibus scĩs. unde
plura dicere conabar impleueram: Cum ecce
ad me quidam denr̃is ingressus. quid dicta rem
curiosus interrogat. Cui cum recitare fecissem. om̃s
inquid ep̃s tales eẽ debere : quales tuus sermo des¬
cripsit. & nunc ẽẽ plures apud nos plenos sacer¬
dotalibus bonis. qualia ueraciter p̃cdicasti dubium
non est. Sed cum ad eorum ꝓb&ur officium ꝑtinere
ut inqui&os sacerdotali auctoritate corripiant :
rudes doceant. contra dicentes sanȩ doctrinȩ re¬
darguant. Quid est quare non in om̃s haec eoꝵ
cura porrigitur: Cur ñ & alios simili auctoritate
castigant : Illos dico qui uelut conuersi expristi¬
nis moribus nihil abiciunt. non mente mutati sed
ueste mec actu sed habitu. Hi sunt qui sermone tantũ

Expanded text:
mulant. CAPUT IV. OBJECTIO: Quare sacerdotes sancti, mulant. CAPUT IV. OBJECTIO: Quare sacerdotes sancti, quorum cura est perdite viventes arguere, simulatores religionis aequanimiter ferant. 1. Necdum sermonem de sacerdotibus sanctis, unde plura dicere conabar, impleveram, cum ecce ad me quidam de nostris ingressus, quid dictarem curiosus interrogat. Cui cum recitari fecissem: Omnes, inquit, episcopos tales esse debere quales tuus sermo descripsit, et nunc esse plures apud nos plenos sacerdotalibus bonis, qualia veraciter praedicasti, dubium non est; sed cum ad eorum probetur officium pertinere, ut inquietos sacerdotali auctoritate corripiant, rudes doceant, contradicentes sanae doctrinae redarguant, quid est quod non in omnes haec eorum cura porrigitur; cur non et alios simili auctoritate castigant? Illos dico, qui velut conversi, ex pristinis moribus nihil abjiciunt, non mente mutati, sed veste; nec actu, sed habitu. 2. Hi sunt qui sermone tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
pantibus contradicunt. Quod uero ait Ipsi enim ꝑ ui¬
gilant quasi rationem reddituri. ꝓ animabus ur̃is. Sacer¬
dotalem curam ꝓpopulo sibi commisso satis ostendit. qui
tam in suis actibus quam in p̃dicationib uigilanter sollics¬
te hostis antiqui rimantur insidias: nequem uelud dor¬
miente pastore: lupus diabolus astuta fraude subripi
at . & indamnum pastoris obreptum secum usque ad
supplicia sempit̾na ꝑducat. Uerum quia ex his qui
arguuntur aliqui se oboedientes emendant. aliqui
in sua ꝑ uersitate ꝑdurant. idõ desacerdotibus ait.
Ut cum gaudio hoc faciant. & non gementes. Cum
gaudio sacerdotes arguunt. quando correpti ꝓficiunt.¬
& tristes hoc faciunt. quando se nihil ꝓficere in suis
contemptorib ingemiscunt. Ac sic hoc dicit illis ex¬
pedire. ut cum gaudio nongementes. eos increpat sa¬
cerdotes : qui doctores suos sua correctione la&ifi¬
cant. & eorum gaudia incremento sin ꝓfectus ac cu¬

Expanded text:
pantibus contradicunt. Quod vero ait: Ipsi enim pervipantibus contradicunt. Quod vero ait: Ipsi enim pervigilant, quasi rationem reddituri pro animabus vestris ; sacerdotalem curam pro populo sibi commisso satis ostendit, qui tam in suis actibus quam in praedicationibus vigilantes, sollicite hostis antiqui rimantur insidias, ne quem, velut dormiente pastore, lupus diabolus astuta fraude subripiat, et in damnum pastoris abreptum, secum usque ad supplicia sempiterna perducat. Verum quia ex his qui arguuntur, aliqui se obedientes emendant, aliqui in sua perversitate perdurant, ideo de sacerdotibus ait: Ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes . Cum gaudio sacerdotes arguunt, quando correpti proficiunt; et tristes hoc faciunt, quando se nihil proficere in suis contemptoribus ingemiscunt; ac sic hoc dicit illis expedire, ut cum gaudio, non gementes, eos increpent sacerdotes, qui doctores suos sua correctione laetificant, et eorum gaudia incremento sui profectus accu
Abbreviated transcription (Latin):
quando scãe uiuendo ac uoluntatem dĩ fidu cialiter
prȩdicando ecclesiam dĩ ꝓspiciunt: ut eis iam graue
non sit infirmos ecclesiȩ sustinere. proquibus redimen¬
dis se dignatus est. mortis uitae auctor offerre : Sed
ipsi quidocentur ut sapiant. qui increpantur ut saltim
obiurganti proficiant: qui sustinenter ut de suis aliquan¬
do criminibus erubescant. & gaudium doctoribus suis
quorum patientia blande tractantur : deutilitate suȩ
correptionis exhibeant. & ipsi inquam libenter audiant
quid eis apostolico ore diuinus sermo p̃cipiat. Oboedite
inquid prȩpositis ur̃is. & subiecti estote eis. Ipsi enimꝑ
uigilant. quasi rationem ꝓ animabus ur̃is reddituri: ut
cũ gaudio hoc faciant & non gementes. Hoc enim non¬
expedit uobis. Ergo doctoribus suis debent oboedire
qui audiunt. atquẽ eis conreuerentia eẽ subiecti quod
faciunt : illi qui castigati libent̃ accipiunt. nec incre¬

Expanded text:
quando sancte vivendo, ac voluntatem Domini fiducialiter quando sancte vivendo, ac voluntatem Domini fiducialiter praedicando, Ecclesiae Dei prospiciunt, ut eis jam grave non sit infirmos Ecclesiae sustinere, pro quibus redimendis se dignatus est morti vitae auctor offerre? Sed et ipsi qui docentur, ut sapiant; qui increpantur, ut saltem objurgati proficiant; qui sustinentur, ut de suis aliquando criminibus erubescant, et gaudium suis doctoribus, quorum patientia blande tractantur, de utilitate suae correctionis exhibeant; et ipsi, inquam, libenter audiant, quid eis apostolico ore divinus sermo praecipiat: Obedite, inquit, praepositis vestris et subjecti estote eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri: ut cum gaudio hoc faciant et non gementes; hoc enim expedit vobis . 4. Ergo doctoribus suis debent obedire qui audiunt, atque eis cum reverentia esse subjecti. Quod faciunt illi, qui castigati libenter accipiunt, nec incre
Abbreviated transcription (Latin):
suis uxoribus seruent : ut uxores maritos suos ñstudio
forme lenocinantis adhibito. aut accuratione uestiũ
diũsarũ sed grauitate morũ delectent. & operũ scĩta¬
te . ut dni seruis uelut eorũ in xp̃o conseruis misericor¬
dit̃ tractent. & serui dñĩs ita excorde deseruient: ut
uoluntatẽ non solũ dominorũ suorũ sed&iam dĩ: hoc
ut innullo negotio alt̃ alterũ callida fraude decipiat.
ut ne in cõmuni contractu fidẽ quã sibi seruari aliquis
cupit ipse corrumpat. His & talibus & sacerdos ad nunti¬
at p̃dicando. & oboediendo populus accipit dĩ consilium:
sine quo non ꝑuenitur ad regnum. In quo solo exequutores
diuini consilii particeps. dõ auctore futuri sunt caeles¬
tium p̃miorum. deinde quod dicit apłs. Ad tendite uob
& uniuerso gregi. in quouos sp̃s sc̃s posuit episcopos re¬
e ecclesiamdĩ: quam ad quisiuit sibi sanguine suc
Quis non uideat quod tunc sibi sacerdotes adtendunt.

Expanded text:
suis uxoribus servent; ut uxores maritos suos non studio suis uxoribus servent; ut uxores maritos suos non studio formae lenocinantis adhibito, aut accuratione vestium diversarum, sed gravitate morum delectent, et operum sanctitate; ut domini servos velut eorum in Christo conservi misericorditer tractent, et servi dominis ita ex corde deserviant, ut voluntatem non solum dominorum suorum, sed etiam Dei hoc ut in nullo negotio alter alterum callida fraude decipiat, aut ne in communi contractu fidem, quam sibi servari aliquis cupit, ipse corrumpat. 3. His et talibus et sacerdos annuntiat praedicando, et obediendo populus accipit Dei consilium, sine quo non pervenitur ad regnum; in quo solo exsecutores divini consilii, participes, Deo auctore, futuri sunt coelestium praemiorum. Deinde quod dicit Apostolus: Attendite vobis et universo gregi in quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo : quis non videat quod tunc sibi sacerdotes attendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuina quȩ ñ hab& fastidiosã satictatẽ: descõꝵ be¬
atitudine quȩ non hab& defectionẽ. de angłoꝵ simi¬
litudine consequenda p̃dicare non cessat. ĩta ut si ad
hec ineffabilia bona qui audiunt prouocari noluerint.
ab solutus sit ille quicis p̃dicanda ñtacuit. Quod autẽ
sequutus adiungit. non enim subter fugi quominus
adnuntiarem uobis omne consilium dĩ: quid aliud facit
intellegi. nisi ut aecclesiasticus doctor dispositionem
dĩ. quod consilium dĩ uocat apłs eis quos doc& aperiat :
Aperit dispositionis diuinae consilium. quando doc&
ut patres piaetatem suis filiis inpendendo eam mere¬
antur adño qui est om̃i um pater. ut filii honorem
debitum patribus suis exhibeant : non exhereditati¬
onis metu de t̃riti. sed future remunerationis desiderio
ꝓuocati. quia p̃ceptũ dĩ tam patres filios diligendo.
quã filii honorificentiã suis exhibendo patrib conplent.
Qui utrumq: iussit ut fier&. ut mariti fidẽ coniugalis ori

Expanded text:
 fastidiosam satietatem; de sanctorum beatitudine, quae non habet defectionem; de angelorum similitudine consequenda praedicare non cessat: ita ut si ad haec ineffabilia bona qui audiunt, provocari noluerint, absolutus sit ille qui eis praedicando non tacuit. 2. Quod autem secutus adjungit: Non enim subterfugi quominus annuntiarem vobis omne consilium Dei : quid aliud facit intelligi, nisi ut ecclesiasticus doctor dispositionem Dei quod consilium Dei vocat Apostolus eis quos docet aperiat? Aperit ergo dispositionis divinae consilium quando docet ut patres pietatem filiis suis impendendo, eam mereantur a Domino, qui est omnium Pater, ut filii honorem debitum patribus suis exhibeant, non exhaeredationis metu deterriti, sed futurae remunerationis desiderio provocati: quia praeceptum Domini tam patres filios diligendo, quam filii honorificentiam suis exhibendo patribus complent, qui utrumque jussit ut fieret; docet ut mariti fidem conjugalis thori
Abbreviated transcription (Latin):
crudus non potest suis abstinentiã laudare quã calcat. uitio cu¬
piditatis addictꝰ. cupidis amorẽ. ñ potest dissuadere pecunie
inimicitiarũ tenax ñ audebit animos dissiderioꝵ sacerdotali
tranquillitate cõponere. iustitiã p̃dicare iudicib erubescit.
quã ipse ꝑsonȩ potentis fauore corrũpit: nec defendit ob¬
p̃ssoi siꝑsonas aut honorat aut dispicit. & quicquid boni
non fac̃. aut mali cõmittit: nec iubebit ficri nec uetabit.
quia necessariã docendi. auctoritatẽ contrarietate suę¬

Expanded text:
gravidus, non potest suis abstinentiam laudare, quam calcat. Vitio cugravidus, non potest suis abstinentiam laudare, quam calcat. Vitio cupiditatis addictus, cupidis amorem non potest dissuadere pecuniae. Inimicitiarum tenax, non valebit animos dissidentium sacerdotali tranquillitate componere. Justitiam praedicare judicibus erubescit, quam ipse personae potentis favore corrumpit: nec defendit oppressos, si personas aut honorat, aut despicit: et quidquid boni non facit, aut mali committit, nec jubebit fieri, nec vetabit: quia necessariam docendi auctoritatem, contrarietate su
Abbreviated transcription (Latin):
nistratione pontificis. qui populi sibi cõmissi cura
post habita ardentius bona p̃sentia desiderat quã futura.
& oblitus qđ non solũ dese sed etiam degrege sibi credito
rationẽ pastori om̃iũ reddat. sua suorũq detri¬
m̃ta non cogitat. quẽ non delinquentiũ peccata contristant.
net ꝓficientiũ bona letificant. sed dese tantũ. Herũ que
aut̃ nec dese omnino solbcitꝰ. quid a suis boni maliue ge¬
rat᷑ ignorat: qui non p̃dicat ꝑseuerantiã iustis. poeniten¬
tuĩ prauis. contẽptũ mundi conũsis. futuras poenas aũsis.
quiñ potest dicere contẽptoribus ammonitionis suȩ: fu¬
turũ cogitate iudiciũ. qđ ipse forte ñ cogitat: amatorib
mundi nolite diligere mundũ. sieũ mundi amor oblectat.
ambitiosis ambitioni iam finẽ inponite. sicũ ambitio
ruinosa p̃cipitat. ebriosis ebriositatẽ cauete. si se mero
usq ad alienationẽ m̃tis ingurgitat. sũptuosis dapib

Expanded text:
nistratione pontificis, qui populi sibi commissi cura posthabita, ardentius bona praesentia desiderat quam futura; et oblitus quod non solum de se, sed etiam de grege sibi credito rationem Pastori pastorum omnium reddat, sua suorumque detrimenta non cogitat: quem non delinquentium peccata contristant, nec proficientium bona laetificant; sed de se tantum, plerumque autem nec de se omnino sollicitus, quid a suis boni malive geratur, ignorat: qui non praedicat perseverantiam justis, poenitentiam pravis, contemptum mundi conversis, futuras poenas aversis; qui non potest dicere contemptoribus admonitionis suae: Futurum cogitate judicium, quod ipse forte mundi, Nolite diligere mundum, si eum mundi amor oblectat. Ambitiosis, Ambitioni jam finem imponite, si eum ambitio ruinosa praecipitat. Ebriosis, Ebrietatem cavete, si se mero usque ad alienationem mentis ingurgitat. Sumptuosis dapibus
Abbreviated transcription (Latin):
tentionẽ suã totom̃tis studio in dĩ contẽplationeni
or sc̃ qualitates affectionũ quibus mens iusti tedio
salubrit̃ conpungit᷑. hocẽ memoria pracceritorũ fa¬
cinorũ consideratio peregrinationis suȩ in huius uite
longinquitatẽ. recordatio poenarũ futurirũ. desi deriũ
suꝑne patriȩ quatenꝰ a acã quã tõtius ualeat ꝑ uenireo
St̃ qui no i exuera cordis conpunetione sui accusato¬
res fiunt sedtam̃ ad huc esse se peccatores ad signant.
ut exficta humilitate co.ifessionis. locũ inueniant sc̃ita¬
cis. Lacriȩ enĩ penitentiȩ. apud dm̃ ꝓbaptis mate
reputant᷑ dilige lacrimas. suaues tͥ sint lacrimȩ delee¬
quantũ fuisti ꝓnus adculpã. Qualis fuit tͥ ad peccandũ
intentio talis sit adpenitendũ deuotio. Crauia peccata.
gran dia lam̃ta desi derant E ffrẽ dic̃ Beat̾ nãque est
& ter beatꝰ quis quis haba conpunctionẽ scđm diñ Con¬

Expanded text:
intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione or esse qualitates affectionum, ut ait B. Isidosalubriter taedio compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, recordatio poenarum futurarum, et desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Sunt qui ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt: sed tantum ad se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis. Lacrymae enim poenitentiae apud Deum pro baptismate reputantur. Quapropter dilige lacrymas, et suaves tibi sint lacrymae. Delecquantum fuisti pronus ad culpam. Qualis tibi fuit ad peccandum intentio, talis sit ad poenitendum devotio. Gravia enim peccata grandia lamenta desiderant. EPHRAEM. Beatus namque est, et ter beatus, quisquis habet compunctionem secundum Deum. Com
Abbreviated transcription (Latin):
dns clem̃t̃ ãplectit᷑. quia peccatorũ uita eẽ in digna
finẽ iustificari hominẽ. ꝑ pęnitentiȩ conpunction ẽ
Sed quia raro iafieri sol&e. m&uendũ ẽ nedũ ad finem
differt᷑ conuersio sperata ante occupa. mors quam
subueniat penitentia. Non gͦ infletibus non accibus¬
aquas salutis. renascam exlacrimis. Pasi lius dic̃ Ubia ut̃
fuerint lacrimȩ. ibi spiritalis ignis accendit᷑. quiseer&a
st̃ uitia que gessim. & tẽ mundata m̃tise id quod quȩ¬
rim contẽ plamꝰ. ut dũ antea flendo a nobis peccati ca¬
ligo de tergit᷑. mundatis cordis oculis. liberius suꝑna¬
inspiciant᷑. Qu ergo lacrimas in desinent̃ fundit. & tam̃
peccare non desinit. hic lam̃tũ hab&. sed mundationȩ̃
non hab&. Conpunctio cordis ẽ humilitas m̃ti cũ la¬
crimis exoriens derecordatione peccati. & timo re¬
iudicii Ille ẽ conuersis ꝑfectior conpunetionis affact.s
qui om̃s a se carnaliũ desideriorũ affect̾ repellioain

Expanded text:
dominus clementer amplectitur, quia peccatorum vita ei esse indigna finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem differtur conversio, insperata ante occupet mors quam subveniat poenitentia. Non ergo in fletibus, non in actibusaquam salutis, renascamur ex lacrymis. BASILIUS. Ubi autem fuerint lacrymae, spiritualis ignis accenditur, qui secreta sunt peccata que gessimus, et mundata mentis acie id quod querimus contemplamur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitinspiciantur. Qui veras lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis oriens de recordatione peccati judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uos plo rabitis & flebitis. seculũ autẽ gaude¬
bit. Uos tristes eritis. sed tristetia urã in lȩtitia
uenia. Paulus apłs dic̃ Gaudere cũ gaudentibus
flere cũ flentibus. Qui flent. tã quã non flentes sint.
Et qui gaudent. tãquã non gaudentes. la cobus a płsdiẽ¬
Miseri estote & lugete. & plorate. risus ur̃ in luc

Expanded text:
uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiaum . PAULUS. Gaudete cum gaudentibus, flete cum flentibus . Qui flent, tanquam non flentes sint: et qui gaudent, tanquam non gaudentes . JACOBUS. Miseri estote, lugete et plorate: risus vester in l
Abbreviated transcription (Latin):
Uamuis enim exadam simus carnalit̾ nati ñ ipsũ
tam̃ debemus imitari. sed xpm̃ in quo renati su¬
mus & uiuimus. quando ueterẽ conũsationẽ salubriter
innouati de ponimus. Quidẽ imitari adam: nisi ꝓcar¬
alib concupiscentiis ac desideriis morte multa
& quid ẽ imitari xpm̃. nisi carnalib: concupiscentiis
ac desideriis crucifigi: Sicut aliud non ẽ ueterẽ
conũ sationẽ deponere. quam ñ scđm carnẽ̾ quȩ ue¬
terescit & morit᷑. sed scđm dm̃ uiuere qui solus potest
ꝑ seuerantes inse in nouare ꝑennit̾ & beare. Iua¬
ꝓpt̾ sicut quando in adam fuimus ipso cadente ce¬
bis om̃ibus dignatus ẽ mori. & nos peccatis nr̃is illi
conmortui cum illo spitalit̃ resurgamus. In illo omĩa bona quȩ
potuimus habere ꝑdidimus. in hoc &iam maiora & sine finc
habenda recepturi sumus. siꝑseuerant̾ eius uestigia teneamꝰ.
Adam nos sub noxa habuit malis omib ꝑ propriã culpam.
aquib nos liberauit aduentus xp̃i ꝑ gr̃am. Ille in nos

Expanded text:
uamvis enim ex Adam simus carnaliter nati, non ipsum tamen debemus imitari, sed Christum, in quo renati sumus et vivimus, quando veterem conversationem salubriter innovati deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus concupiscentiis ac desideriis morte multari? Et quid est imitari Christum, nisi carnalibus concupiscentiis ac desideriis crucifigi? sicut aliud non est veterem conversationem deponere, quam non secundum carnem, quae veterascit et moritur, sed secundum Deum vivere, qui solus potest perseverantes in se innovare perenniter et beare. Quapropter, sicut quando in Adam fuimus omnes, ipso cadente cenobis omnibus dignatus est mori, et nos peccatis nostris illi commortui cum illo spiritaliter resurgamus. In illo omnia bona quae potuimus habere perdidimus: in hoc etiam majora et sine fine habenda recepturi sumus, si perseveranter ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per propriam culpam, a quibus nos liberavit adventus Christi per gratiam. Ille in nos
Abbreviated transcription (Latin):
QS ⁊ ꝑ suasione acpulchritudine cunrtiais
inlectus aliquantulum apriore com asaatio¬
ne recesstrit. statim ei alia temptatio contra quam
luctetur occurrit. Namquẽ carnalis uolucit il
supata dimiscrit mundi uanitas occupabit isicutt illi
dicunt &ambitioni suc cumbunt. N tuntui de¬
litus ac uestibus accuratis adluxuriã. cũ matulis pn¬
erulis ac potentibus equis ad pompam accrariu
ac saginatis camilnis aduenationẽ uenatinib
orebris a diuxum i bitiosi apparatus iactantiã

Expanded text:
s persuasione ac pulchritudine virtutis illectus, aliquantulum a priore conversatione recesserit, statim ei alia tentatio, contra quam luctetur, occurrit. Nam quem carnalis voluptas superata dimiserit, mundi vanitas occupabit: sicut nobis dicunt, et ambitioni succumbunt; utuntur deliciis ac vestibus accuratis ad luxuriam, comatulis pueris, ac potentibus equis ad pompam, accipitribus ac saginatis canibus ad venatum, venationibus crebris ad luxum, ambitiosi apparatus jactantiam
Abbreviated transcription (Latin):
illa sublimia. quib ꝓficientiũ m̃tes in spem ꝓ meren¬
de beatitu dinis ad surgunt. abdicatisq t̾renis celes¬
tia concupiscunt: & qm̃ ꝓficere cupientes asalubri
timore incipiunt. & ad caritatẽ ꝓficiendo ꝑueniun
nos quoq sufficere iudicantes quodde incipientiũ
timore tractauimus & iam de caritate quod ipse
cuius munus ẽ donauerit disputemus.
XIII.De Lau

Expanded text:
illa sublimia, quibus proficientium mentes, in spem promerenilla sublimia, quibus proficientium mentes, in spem promerendae beatitudinis assurgunt: abdicatisque terrenis, coelestia concupiscunt. Et quoniam proficere cupientes a salubri timore incipiunt, et ad caritatem proficiendo perveniunt, nos quoque sufficere judicantes quod de incipientium timore tractavimus, etiam de caritate, quod ipse, cujus munus est, donaverit, disputemus. CAPUT XIII. De lau
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ ante oculos mentis adducere. futura credere
sine ꝑturbatione metuere. cogitare quale malũ si
ab illo gaudio diuine contẽplationis excludi. bea¬
tissima scõꝵ om̃iũ societate priuari. fieri patrie
cȩlestis extorrẽ. mori uite beate : morti uiuere se¬
pit̾ne. in et̃̾nũ ignẽ cũ diabolo & angłis eos expe¬
li. ubi sit mors scđa dampnatis exiliũ. uita suppli¬
ciũ. non sentire in illo igne qđ non mluminat. sei¬
tire qđ cruciat. exundantis incendii t̾ribilis. cri¬
pitus pati baratri fumantis. amara caligine ocul
cetari. ꝓfundo gehennȩ fluctuantis in mert
edacissimis inet̾nũ delaniare uermib nec finiri.
Haec & multa similia cogitare. nihil ẽ aliud quã uic
om̃ib repudiũ dari. & om̃ia blandim̃ta carnalia re¬
to ꝓbabunt. quando iam qđ ẽ om̃i infelicitate
miserius. sed em̃ dare non poter̃. Ab his inquan¬
erificis ac tristibus malis ascendamus ad itendamus ad

Expanded text:
jugiter ante oculos mentis adducere, futura credere, jugiter ante oculos mentis adducere, futura credere, sine ulla perturbatione metuere, cogitare quale malum sit ab illo gaudio divinae contemplationis excludi, beatissima sanctorum omnium societate privari, fieri patriae coelestis extorrem, mori vitae beatae, morti vivere sempiternae, in aeternum ignem cum diabolo et angelis ejus expelli, ubi sit mors secunda damnatis exsilium, vita supplicium, non sentire in illo igne quod illuminat, sentire quod cruciat, exundatis incendii terribiles crepitus pati, barathri fumantis amara caligine oculos obcaecari, profundo gehennae fluctuantis immergi, edacissimis in aeternum dilaniari vermibus, nec finiri: haec et multa similia cogitare, nihil est aliud quam vitiis omnibus repudium dare, et omnia blandimenta carnalia reperimento probabunt, quando jam, quod est omni infelicitate miserius, se emendare non poterunt: ab his, inquamterrificis ac
Abbreviated transcription (Latin):
& stridor dentiũ a cerrimos eorũ dolores extendt̃.
qui supplicio sempit̃ne mortis addicti. non uiuer¬
di sensum habituri sunt sed dolendi. Quorũ conti¬
nuus gemitus. cruciatus aet̃nus. dolor summus.
poenalis sensus torquent animas nec extorquent.
puniunt corpora dam nata. nec finiunt. Q uos
idõ sibi deputatus ignis in extinguibilis non ex¬
tingu&. ut ꝑmanente sentiendi uita poena ꝑ ma¬
neat. & ad dolendũ magis quã ad uiuendũ & ernis
corporibus conpeditos habeat. quos in flammis uiuacib
in mortalitas scđȩ mortis occidat. Iam uermis eorũ ñ
minis dampnati poenam. quẽ in efficacis poenitentu
ignis exurit. & consum̃tis conscientiȩ uermis in mor¬
talit̃ rodit. Proinde om̃s qui in gehenna dicuntur
occidi. ñ id cum illis agitur. ut maximis consũpti d
loribus. aliquando deficiatit. sed ut in illis poenalt
uiuant. Hȩc & his similia libent̃ audire uel legere.i

Expanded text:
et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt, et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt, qui supplicio aeternae mortis addicti, non videndi sensum habituri sunt, sed dolendi. Quorum continuus gemitus, cruciatus aeternus, dolor summus, poenalis sensus, torquent animas, nec extorquent; puniunt corpora damnata, nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguit; ut permanente sentiendi vita, poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae mortis occidat. Jam vero quod mnati hominis poenam, quem inefficacis poenitentiae ignis exurit, et consumentis conscientiae vermis immortaliter rodit. Proindeque omnes qui in gehenna dicuntur occidi, loribus, aliquando deficiant; sed ut in illis poenaliter vivant. 3. Haec et his similia libenter audire vel legere,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi miserartis auxilio restiter̃. Quise & nonque¬
rentib ut quȩratur atq in eũ credat᷑ ostendit. &
credentes inse ne apeccato uincantur inuicta ꝓtec¬
tione defendit. Quid ergo responsurisunt si eis
dñ s̃ dicat. si potuistis. quare ñ restitistis desideriis
peccatorũ : Si non potuistis. quare meũ contra
peccata ñ quesistis auxiliũ: Aut uulnerati. qua¬
rȩ poenitendo ñ adhibuistis uulneri ur̃o remediũ :¬
imquidnam adhȩc obmutescentes. & quid exc¬
sationis referant ñ habentes dicit. ligate eos ma¬
nibus & pedibus. & mittite eos intenebras exterio¬
res. ibi erit fletus & stridor dentiũ: ubi uermis coꝵ̃
non moriet᷑. & ignis eorũ non ex tinguetur: Q
quid ẽ ob mutescentes manib & pedib ligare. nisi
in infernũ ubi dm̃ nomo confitetur actione pri¬
uari. sicut in ex teriores tenebras mitti. nihil aliud
erit. nisi ad nõ quiẽ m̃tiũ lum̃ expelli: łletus aut̃

Expanded text:
Domini miserantis auxilio restiterunt: qui se et non quaeDomini miserantis auxilio restiterunt: qui se et non quaerentibus, ut quaeratur atque in eum credatur ostendit, et credentes in se ne a peccato vincantur invicta protectione defendit. Quid ergo responsuri sunt, si eis Dominus dicat: Si potuistis, quare non restitistis desideriis peccatorum? si non potuistis, quare meum contra peccata non quaesistis auxilium? aut vulnerati, quare poenitendo non adhibuistis vulneri vestro remedium? Nunquid ad haec obmutescemus? Quid autem excusationis restet? Non habentibus dicit: Ligate eos manibus et pedibus et mittite eos in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium, ibinon morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Et quid est obmutescentes manibus et pedibus ligari, nisi in inferno, ubi Deo nemo confitetur, actione privari? sicut in exteriores tenebras mitti, nihil aliud erit nisi a Domino, qui est mentium lumen, expelli. Fletus autem
Abbreviated transcription (Latin):
uel aet̾nitate supplicii. ac de qualitate gehennę
&e iam cum ad illud ultimũ iudiciũ uenerimus ab
eo iudice iudicandi. quinec falli occultatione
criminũ potest. nec ad punitatẽ ꝓmeren¬
dam muneris alicuius oblatione corrũpi. cũcȩpe¬
rint om̃iũ secr&a reuelari Ꝙñsolum actus acuer¬
ba. sed &iam ipse cogitationes ostendi. Quid faciemꝰ
sub tanti iudicis maiestate: Iuid excusationis obten¬
dere poterimus. quanos defensionis arte purgabimꝰ:
Iue nobis sub uentura ẽ poenitentia. quã in hac carne
contempsimus. Quȩ nos defensura sunt oꝑa bona.
quȩ in hac uita non fecimus: Ad quos apłos. aut ad
quos alios scõs confugituri sumus. quorũ exempla si¬
mul ac uerba despeximus. Anforte aliquos ibi fra¬
gilitas corporis excusabit: Sed excusatione eorũ¬
pe clamabunt om̃iũ exempla scõꝵ. qui fragilitatẽ carnis
in carne uiuentes. quod feter̃ utiq: facere posse do¬
cuer̃ : maxime quia nec ipsi peccato sua uirtute. sed

Expanded text:
el aeternitate supplicii, ac de qualitate gehennae. 1. Age jam cum ad illud ultimum judicium venerimus, ab eo judice judicandi, qui nec falli occultatione criminum potest, nec ad impunitatem promerendam muneris alicujus oblatione corrumpi: cum coeperint omnium secreta revelari, et non solum actus ac verba, sed etiam ipsae cogitationes ostendi: quid faciemus sub tanti judicis majestate? Quid excusationis obtendere poterimus? Qua nos defequae nobis subventura est poenitentia quam in hac carne contempsimus? quae nos defensura sunt opera bona, quae in hac vita non fecimus? Ad quos apostolos, aut ad quos alios sanctos confugituri sumus, quorum exempla simul ac verba despeximus? an forte aliquid ibi fragilitas corporis excusabit? Sed excusatione eorureclamabunt omnium exempla sanctorum, qui fragilitatem carnis in carne viventes, quod fecerunt utique facere posse docuerunt, maxime quia nec ipsi peccato sua virtute, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ dic̃ Qui ĩse donoꝵ grãm minime recognoscit. maiora
aliis ñ ĩuideat. H: si dor dix̃. Un de bonꝰ ꝓ ficit . in ͣ ĩuid
contabescit. Inuidus m̃brũ ẽ diaboli cui ĩuidia mors
ĩ trauit ĩ orbẽ t̃rarũ. Multi & bonos intare nolunt.
& debonor ꝓfectibus ĩuidiȩ liuore tabescunt. Alibi¬
dic̃. Ei delit̃ autẽ deplorandist̃. qui odio ĩ fratre tabes¬
cunt. Inuidia sensũ mord&. pectꝰ urit. m̃tẽ afficit. Itẽ
dic̃. Inuidia corhominis quasi quȩdã pestis depascit.¬
Debono alterius ñ doleas. de alterius ꝓfectib ñ ta¬
bescas. nullius ꝓsperitate lacereris. Eu sebius dix̃.
Inuidiehorror ñ solũ religiosas. sed & uiles animas
ꝑuadit. Effrẽ dix̃. Inuidia enĩ mnanifestac nos cari¬
tatẽ dĩ penitꝰ ñ habere. Losephus dix. Dif ficile ẽ

Expanded text:
t. Qui in se donorum gratiam minime recognoscunt, maiora aliis non invideant. ISIDORUS. Unde bonus proficit, inde invidus contabescit. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum. Multi bonos imitari volunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Flebiliter deplorandi sunt qui odio in fratrem tabescunt. Invidia sensum mordet, mentem afficit, pectus urit. Invidia cor hominis quasi quaedam pestis depascitDe bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas. Nullius prosperitate facereris. EUSEBIUS. Invidiae error non solum religiosas, sed et viles animas pervadit. EPHRAEM. Invidia enim manifestat nos charitatem Dei penitus non habere.
Abbreviated transcription (Latin):
titie ĩ pace seminat᷑. facientibus pacẽ. Salondn
Uon ad fligit dns fame animã iusti .& ũsidiasum¬
pior sub uertit. Memoria iusticũ laudibus a no¬
m̃ impioꝵ putrescit. Op̾ iusti aduitã & fruet unpi
adpeccatũ. Argentũ cleccũ lingua iusti. cor impioꝵ¬

Expanded text:
ce seminatur, facientibus pacem . SALOMON. Non affligit Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertit . Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescit . Opus justi ad vitam, et fructus impii ad peccatum. Argentum electum lingua justi, cor impio
Abbreviated transcription (Latin):
increpationes. insipiens est. Uiã uite. custo di¬
enti disciplinã. Qui autẽ increpationes relinquid
errat. Egestas & ignominia. ei quideserit disci¬
plinã. Quiautẽ ad quiescit arguenti. gloriabit᷑.
Stultus in ridit disciplinã patris sui. qui autem
custodit increpationes astutior si&. Qui in¬
crepationes odit. morietur. Plus ꝓficit correp¬
tio apud prudentẽ. quã centũ plage apudstul

Expanded text:
crepationem, insipiens est . Via vitae custodienti disciplinam . Qui autem increpationes reliquerit, errat . Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam . Qui autem acquiescit arguenti, gloriabitur . Stultus irridet disciplinam patris sui: qui autem custodit increpationes, astutior fiet . Qui increpationes odit, morietur . Plus proficit una correctio apud p
Abbreviated transcription (Latin):
archana amici. ꝑ dit fidem: & non in ueni& amicũ
ad animã suã : Denudare autẽ amici ministeria.
dis ꝑeratio estanime. Cũ amico tuo confirma uer¬
bũ. & fidelit̾ age cũ illo. & in om̃i tẽpore inuenies
quod tibi neces sariũ est Est amicus. solo nomine
amicus. Nombliuis caris amici tui in animo tuo
& non in memorsis illius in operibus tuis. Qui
tim& dnm̃ & que habebit in amicitiã bonã. qm̃
secundũ illũ critamicitia illius. Secundũ uirtutẽ
tuã caue tt aꝑximo tuo. & cũ sapientibus & pruden¬
tibus tracta. Non credas in imico ĩ et̃nũ. Si ẽ enim
beram̃tũ cruginat malitia illius. ĩ labis suis in¬
dulgat᷑ inimicꝰ. & ĩ corde suo ĩsidiat᷑ ut sub uertat

Expanded text:
arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessarium est . Est amicus solo nomine amicus . Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in operibus tuis . Qui timet Dominum, habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicitia illius . Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum sapientibus tracta . Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis suis indulcat inimi
Abbreviated transcription (Latin):
conparatio. Amicus fidelis mẽgdicam̃tũ uite. & in
mortalitatis. Qui m&uunt dnm. inueniunt amicũ
si delẽ. Nedere linquas amĩcũ antiquũ. nouus
enĩ non erit similis illi Uinũ nouũ amicus no¬
uus. u& trescat & cũ suauitate bibas illud non
noli enarrare sensũ tuũ. & si ẽ tibi delictũ. noli
denudare: Audi & enĩ te & custo dia te. & quasi
defenderis peccatũ odi& te. Audisti uerbũ ad¬
uersus ꝓximũ tuũ. cũ moratur inte fidcͥs qm̃ non te
disrũpit. Corripe amicũ ne forte non intellexet
& dicat non feci. aut si fecerit. ne iterũ addat facere
Qui con uitiat᷑ amico. dis soluit amicitiã. Adamier̃
& iã siꝓduxeris gladiũ. nen desperes & si humili auerit¬
se contrate. & a faci&ua abscondit se. unianimẽ habebis
amicitiã bonã. Amic sia peruerit os triste. non timeas
abscondã &si mala mihi obuenerint ꝑ illũ. sustine
bo. Beatus qui inuenit amicu uerũ. Qui denudat

Expanded text:
comparatio . Amicus fidelis medicamentum vitae est et comparatio . Amicus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Dominum, inveniunt amicum fidelem . Non derelinquas amicum antiquum: novus enim non erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Nonoli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiet enim te, et custdefendens peccatum, odiet te . Audisti verbum adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium, non desperes: est enim rse coram te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam . Amicus si apparuerit os triste, ne timeas abscondas: et si mala tibi obvenerint per illum, sustine . Beatus qui