comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iona. idest fili gr̃e spũalis. ꝓtinus
ad iũxit. quia caro ⁊ sanguis non
reuelauit tibi. secl pater meus qui
in celis est. Pater quippe filio colũ¬
be reuelauit. qr una est gr̃a patris

Expanded text:
ona, id est, fili gratiae spiritalis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris
Abbreviated transcription (Latin):
stitisse: in furorem instinctu indignationis
exarsit. Sed priusqͣm reliqua cõmemorem:
situs loci eius uelatione inserendus uidetur
Agaunus. sexaginta ferme milib agenauen¬
se urbe ab est: quatuor uero milib distat a
capite limanni lacus quod influit rhodanꝰ.
Locus ip̃e: iuxta alpina iuga in ualle situs
est: ad quem ꝑgentib difficili. transitu asꝑum
atq artum iter panditur. Insertus namq
thodanus saxosi montis radicib: uix per¬
uium uiantib aggerem relinquit. E uictis
transmissisq angustiarum faucib subito. n
exiguus inter montium rupes campus a¬
ꝑitur. In hoc. legio sancta consederat. lc .iiii.¬
gitur sicut supradiximus. cognito maxi¬
mianus thebeoꝵ responso: p̃cepit ira ferui-¬
dus obneglecta imꝑia decimum quemꝙ
ex eadem legione gladio feriri: quo facilius
ceteri regiis p̃cepti territi metu cederent. Re¬
dintegratisq mandatis: edicit. ut reliqui in

Expanded text:
stitisse, in furorem instinctu indignationis stitisse, in furorem instinctu indignationis exarsit. sed mihi priusquam reliqua conmemorem, situs loci eius relationi inserendus uidetur. Agaunus sexaginta ferme milibus a Genauensi urbe abest, quattuordecim uero milibus distat a capite Lemanni lacus quem influit Rhodanus. locus ipse iam inter Alpina iuga in ualle situs est ad quem pergentibus difficili transitu asperum atque artum iter panditur. infestus namque Rhodanus saxosi montis radicibus uix peruium uiantibus aggerem reliquit. euictis transmissisque angustiarum faucibus subito nec exiguus inter montium rupes campus aperitur. in hoc legio sancta consederat. igitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in
Abbreviated transcription (Latin):
audebant: sparsis usq̃quaq militum tur¬
mis. uel ad supplicia. uel ad necem rapie
Rat eodem temꝑe in exercitu legio mili¬
tum qui thebei appellantur. Legio au¬
tem uocabatur: que tunc sex milia sex centos
uiros in armis habebat. Hu in auxilium maxi¬
miano aborientis ꝑtib acciti uen̾ant: uiri in
reb bellicis strenui. ac uirture nobiles: s fide
nobiliores. Erga imꝑatorem fortitudine: erga
xp̃m deuotissime certabant. Euuangelici p̃cep
ti etiam sub armis non immemores: reddebãt
que cdei erant deo. ⁊ que cesaris cesari restitue¬
bant. Itaq cum et hii sicut cet̾i militum acl
ꝑtrahendam xp̃ianoꝵ multitudinem destina¬
rentur: soli criscelitatis ministerium detrastare
ausi sunt: atq huiusmodi p̃ceptis se obtem¬
aximianus non longe haberat:
nam se cira octodoꝵ itin̾e fessus
tenebat. ħbi cumei ꝑ nuntios delatorum
esset. legionem hanc aduersus mandata re¬
gia rebellem: in agaunensib angustiis sub¬

Expanded text:
audebant, sparsis usquequaque militum turaudebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad necem rapiebrat eodem tempore in exercitu legio militum, qui Thebaei appellabantur. legio autem uocabatur quae tunc sex milia ac sexcentos uiros in armis habebat. hi in auxilium Maximiano ab Orientis partibus acciti uenerant, uiri in rebus bellicis strenui et uirtute nobiles, sed nobChristum devotione certabant. Euti etiam sub annis non inmemores reddebant quae dei erant deo, et quae Caesaris Caesari restituebant. itaque cum et hi sicut ceteri militum ad pertrahendam Christianorum multitudinem destinarentur, soli crudelitatis ministerium detrectare ausi sunt atque huius modi praeceptis se obtemaximianus non longe aberat; nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat, ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc aduersum mandata regia rebellem in Agaunensibus angustiis sub
Abbreviated transcription (Latin):
anctorum
passionem martyrũ.
qui agaunum glouoso sangui¬
se illustrant: pro honore gestorum stilo expli-¬
camus. Sa utiq fide: qua ad nos martyrii or-¬
do puenit. Nam ꝑ p̃cedentium relationem
rei geste memoriam mundum int̾cepit obli¬
uio. Et si pro martyrib singulis loca singu
la que eos possident. uel singule urbes ĩsig¬
nes habentur: nec immerito. qr pro dõ sũ
uerentia sacer ille agaunensius locus: in
quo tot pro xp̃o martyrum milia ferro cesa re¬
feruntur. Nunc iam ip̃am beatissime passi-¬
onis causam loquamur. Sub maximiano
qui romane rei publice cum diocletiano col¬
lega imꝑium tenuit: ꝑ diu̾sas fere ꝓuintias
laniati aut int̾fecti sunt martyrum ppłi. Idem
namq maximianus sicut auaritia. libidine.
crudelitate. ceterisq uitus obsessus ferebatur:
ita etiam execrandis gentilium ritib deditus.
et erga dm celi profanus: impietatem suam
ad extinguendum ꝓp̃ianitatis nomen arma¬
uerat. Si qui tunc dei ueri cultum profit̾i

Expanded text:
anctorum passionem martyrum qui Acaunum glorioso sanguine illustrant, pro honore gestorum stylo explicamus, ea utique fide, qua ad nos martyrii ordo pervenit. Nam per succedentium relationem, rei gestae memoriam nondum intercepit oblivio: etsi pro martyribus sila quae eos possident uel singulae urbes insignes habentur, nec inmerito, quia pro deo suuerentia sacer ille Agaunensium locus in quo tot pro Christo martyrum milia ferro caesa referuntur? nunc iam ipsam beatissimae passionis causam loquamur. Sub Maximiano qui Romanae reipublicae cum Diocletiano collega imperium tenuit per diuersas fere prouincias laniati aut interfecti martyrum populi. idem namque Maximianus sicut auaritia, libidine, crudelitate, ceterisque uitiis obsessus furebat, ita etiam exsecrandis gentilium ritibus deditus et erga deum caeli profanus impietatem suam ad extinguendum Christianitatis nomen armauerat. si qui tunc dei ueri cultum profiteri
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ cum ingenti honore ad suam trastu¬
lit ciuitatem: in qua instruxit basilicam
octo anguloꝵ octogenoꝵ pedum ita ut octi¬
es octogenoꝵ pedum numerus numeraret᷑
ꝑgirum. In altum autem pedum ungin¬
ti. Omnia ex quadratis marmorib signa¬
tis extruxit. Cameram uero: laminis aure¬
is affixit. In medio autem octogeni sarcho¬
fagum ex argento puro iustituit. Per tres¬
autem annos fabricam incensanter instͥ¬
xit: ⁊ consummans eam die natalis eorũdem.

Expanded text:
a cum ingenti honore ad suam civitatem transtulit, in qua exstruxit basilicam in octogono cyclo octo angulorum octogenum pedum; ita ut octies octogenum pedum numerus numeraretur per gyrum, in altum autem pedum centum viginti. Omnia ex quadratis marmoribus et synmaticis exstruxit, cameras vero laminis aureis affixit. In medio autem octogono sarcophagum ex argento puro instituit. Per quatuor annos fabricam incessanter exercuit, et consummans eam die natalis eorum, id
Abbreviated transcription (Latin):
lis sacrificare cõtempsit. Ipsa autẽ hora
titerunt nimia. ita ut trifaria templi scĩ
derent᷑ a summo cecto fastigia usq ad ul¬
timum fundamentum. Illi autem ambo¬
nis adusti: in carbonem conu̾si sunt. Post

Expanded text:
lis sacrificare contempsit. Ipsa hora, quandtiterunt nimia, ita ut trifarie scinderetur templum a summo tecti fastigio usque in ultimum fundamentum. Zaroes autenis adusti et in carbonem conversi s
Abbreviated transcription (Latin):
tandem silentio scripturarum di¬
uinarum sunt lecta sollempnia.¬
ubi autem uentum est ad mei ser¬
monis locum:dixi pauca pro tp̃e.
⁊ pro illius iocunclitate leticie. No¬
biscum homo prandet. et diligent̾
nobis omnem sue fraterne ac ma¬
terne calamitatis indicauit hystori

Expanded text:
tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemUbi autem ventum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius jucunditate laetitiae. Nobiscum homo prandit, et diligenter nobis omnem suae fraternae calamitatis indicavit histori
Abbreviated transcription (Latin):
stinum. Comple uotum meum. ut
lauentur pedes sanctoꝵ. et uestri: ꝑ
manus meas. Iustinus p̃sb̃r lixit.
Hoc dominicũ p̃ceptum est: fiat uo¬
luntas domini nostri iħu xp̃i. Et po¬
pelue: misit aqͣm ⁊ lauit omnium
uirorum pedes. Ueniens autem ad be

Expanded text:
dixit: Comple votum meum, ut laventur pedes sanctorum et vestri per manus meas. B. Justinus respondit: Hoc Dominicum praeceptum est; fiat voluntas Domini nostri Jesu Christi. Et popelve, misit aquam, et lavit omnium virorum pedes. Veniens autem ad be
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ sathane qui in serpente matrem hu¬
mani generis allociitus deceperat in fe¬
stationis. ⁊ a prauoꝵ hominum in ꝓbi¬

Expanded text:
 Satane, qui in serpente matrem humani generis allocutus deceperat , infestinationibus, et a pravorum hominum improbi
Abbreviated transcription (Latin):
meclius: instinctu tactus celesti: cum cun¬
ctis censu paterno relicto. ut ꝑfestus angli
immitator qui usset existere: ingressus na¬
uim aura flante sccła. ad limina subli¬
mum apłoꝵ petri et pauli diuina¬
dispensante eccl̃ia cdementia. romanam¬
properans adiit urbem. In qua uidelicet
litteris grecis ac latinis cliligent̾ ad prime
eruditus: xp̃i uestem sucipiens: prb̃r quo¬
q cardiualis ibidem est orcl̾inatus. Nam
ut in expugnabilem sue eccl̃ie dominus
murum contra ꝑfidos dementesq hereti¬
cos erigeret: huic uiro in litt̾arum studi

Expanded text:
medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divinadispensante clementia, Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viro in litterarum studi
Abbreviated transcription (Latin):
potius qmͣ discipłm decebat. prexi tamen a¬
lexandriam audiui didimum. In multis¬
In multis ei gr̃as ago. Quod nesciui. clicli¬
sci. quod sciebam. illo docente non ꝑdidi.
P̾utabant me homines finem fecisse discen
di. Rursum hierosolime ⁊ bethleem. quo
lare. quo precio. baraninam hebreum noc¬
turnum habui p̾ceptorem. timebat enim
iudeos: ⁊ michi alterum exibebat nichode¬
mum. Hec utiq contuli: ut qui scire cupi¬
unt: nosse queant sicut predixi quo natus
loco. quib ue tantus uir magistris fu̾it in¬

Expanded text:
potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Apotius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fedi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem: quo pretio, quo labore Barrabanum Hebraeum nocturnum habui praeceptorem? Timebat enim Judaeos: et mihi alterum exhibebat Nicodemum. Haec itaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus loco, quibusve tantus vir magistris fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
onatus namq argigraphus. roma¬
nis eum imbuens elementis: libe.
ster extitit illi. sicut ip̃e in cronica sua
meminit dicens. Nictorimis rethor. ⁊ do
me insignes habebantur. Gregorium nasã
xenum ut idem in tercio explanationis isaie
debuisset exponere: ita intulit dicens. De hͣt
uisione ante annos circiter tringinta: cum
in constantinopolim ⁊ apud eloquentissimũ
gregorium uarãrenum p̾ceptorem meum tunc
eiusdem urbis ep̃m sanctarum scripturarum
scripturis erudirer: scio me breuem clictasse
subitumq tractatum. ut exprimentum caperẽ
ingenioli mei: ⁊ amicis iubentib obedirem.
uid uero de huius uiri eliganti .iiiͭi.¬
industria qmͣ erga latinos ⁊ grecos.
hebreos ⁊ arabicos. caldeosq indiscendo elemẽ¬
torum apices habuit p̾stantius dici pocest.
qmͣ ip̃iꝰad priamachium ⁊ octeanum profi¬
tentur uerba dicentis. Dum essem iuuenis¬
miro dicendi fetuebam ardore: nec iuxta
quorundam presumptionem ip̃e me docui.

Expanded text:
onatus nempe arthigraphus, Romanis eum imbuens elementis, liberaster extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Don mei, Romae insignes habebantur. Gregorium namque Nazianzenum ut idem in tertio explanationum Isaiae debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Gregorium Nazianzenum praeceptorem meum, tunc ejusdem urbis Episcopum, sacrarum Scripturarum studiis erudirer, scio me brevem dictasse subitumque tractatum, ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et Oceanum missa profitentur verba dicentis: Dum essem, imiro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui.
Abbreviated transcription (Latin):
a laudib dei: Clamantium gratu¬
lantiumq uocib ecclesia usquqͣq
completa est. Inde ad me curritur.
ubi sedebam iam processurus. Irruit
alter quisq post alterum omnis po¬
sterior. quasi nouum quod alius
pͥor clixerat nuntiantes. Meq gau

Expanded text:
a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gau
Abbreviated transcription (Latin):
itaq signatus sigillo tocus trinitatis: ex
quo fons uite manat. in cuius lumine
omnes uidemus lumen qr iuxta iohan¬
nem. ip̃e est qui illuminat omnem ho
minem in hunc mundum. Cuius pfectõ
emissio ueteri: suꝑnoꝵ cuuum omnium
est paradysus. De isto narq uentris agͦ
patriarcha isaac longe odorans. agebat¬
dicens. Eite odor filii mei. sicut odor agri
pleni: quem benedixit dominus: In clie¬

Expanded text:
igitur signatus sigillo totius Trinitatis, ex igitur signatus sigillo totius Trinitatis, ex quo fons vitae manat, in cujus lumine omnes videmus lumen, quia juxta Joannem, ipse est qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Cujus profecto emissio uteri, supernorum civium omnium est paradisus. De isto namque ventris agro patriarcha Isaac longe odorans aiebat: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, quem benedixit Dominus . Q
Abbreviated transcription (Latin):
citas. totum ueritas ⁊ gr̃a fuit: totum
misericordia ⁊ iusticia. que de celo pros¬
pexit. Et ideo immaculata: quia in
nullo corrupta. Circundedit enim ui¬
rum in utero sicut iheremias sc̃s testat᷑:
et non aliunde accepit. tercia lectio.¬
aciet inquit dominus nouum¬
suꝑ terram: mulier circundabit
iurum. Here nouum: ⁊ omnium noui¬
tatum suꝑeminens nouitas uirtutum.¬
qͣndo deus quem ferre non potest mun¬
dus: neq uidere aliquis ut uiuere pos¬
sit. sic ingressus est hospicium uentris:
ut corporis daustra nesciret. dicq gesta¬
tus: ut totus deus in eo esset. Et sic inde
exiuit ut ezechiel fatetur: ut post ortum¬
omnino clausa. Unde canitur in eisdẽ
canticis: de ea. Ortus conclusus: fons sig¬
natus. emissiones tue ꝑadysus. Here ort̾
delitiarum. in quo consita sunt uniuer¬
sa floꝵ genera. ⁊ odoramenta uirtutum.
dic condusus: ut nesciat molari neq cor¬
rumpi. ullis insidiarum fraudib. fons

Expanded text:
citas, totum veritas et gratia fuit, totum citas, totum veritas et gratia fuit, totum misericordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novumsuper terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum et omnium novitatum supereminens noquando Deus, quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit, sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustra nesciret, sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset: et sic inde exivit, ut Ezechiel fatetur, portomnino clausa. Unde canitur in eisdem Canticis de ea: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae paradisus . Vere hortus deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera, et odoramenta virtutum, sicque conclusus, ut nesciat violari neque corrumpi ullis insidiarum fraudibus. Fons
Abbreviated transcription (Latin):
x duab siquidem naturis
sine confusione alterius non¬
nisi unus inueniatur ih̾c do¬
minus: manens deus in forma dei:
quisemet ip̃m exinaniuit formam ser¬
ui accipiens: manens unus idemq in
formam serui qͣm suscepit. Totus qͥppe¬
deus in carne uirginis de qua natus
est: ⁊ totus homo. Hinc quoq apls.
In quo habitat inquit corporaliter:
estote prudentes sicut serpentes. ⁊ sim¬
plices sicut columbe: ut ex prudentia
ꝑfecte intelligentie. anulum fidei ur̃e ⁊
margaritam pro qua omnia reliquistiᷤ.
integram inuiolatamq seruetis: ne do¬
tem simul ⁊ arram sp̃c sc̃i quod ab sit ꝑ¬
datis. Diligentius itaq ꝓcurate: si qͦmodo
simplicitas columbe que fuit in maria.
equa salomon in canticis: quasi
ba mea: immaculata mea. iam enim
candidatio int̾pretatur. Erat enim cã¬
cdidata multis meritoꝵ uirtutib: ⁊ cde¬
albata niue candioris sp̃e sc̃i muneri¬
bul: simplicitatem columbe in omnib
representans. Quoniam quicquid in

Expanded text:
x duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonnisi unus invenitur Jesus Dominus manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit, formam servi accipiens : manens unus idemque in forma servi quam suscepit: totus qDeus in carne virginis, de qua natus est, et totus homo. Hinc quoque Apostolus: In quo habitat, inquit, corporaliter estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : ut ex prudentia perfectae intelligentiae, annulum fidei vestrae, et margaritam, pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servitis: ne dotem simul et arrham Spiritus sancti quod absit perdatis. Diligentius itaque procurate, si quomodo simplicitas columbae, quae fuit in Maria,  qua Salomon in Canticis quasi ba mea, immaculata mea: Jam enim candidatio interpretatur. Erat enim candidata multis meritorum virtutibus, et dealbata nive candidior Spiritus Sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in
Abbreviated transcription (Latin):
confusa sunt uiscera. corda tre¬
lectus: aufugit auditus. Aut quid constat
in sensib humanis qͣndo ꝑdit uirtitum
magnitudinem criminum magnitudo:
Herodes inquit tenuit iohannem: ⁊ alligãs
tutum: magisterium uite. sanctitatis for

Expanded text:
concussa sunt viscera, corda trehebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit schola, magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
adulterium facis: ⁊ in carcem uacdit iohã¬
nes. Sĩc iudicat sedens in loco iudicis:
reus in loco uindicis: innocentie ꝑsecui. tor.
Rogo: ubi rerum facies: Nbi forma:
Ubi pudor : hbi existimatio publici cog¬
nitoris: Nbi deus: Ubi homo: Hbi fas:
Nbi lex: hbi ip̃ius uira nature: Simul
omnia sunt herodes te agente. te iulicã¬

Expanded text:
adulterium facis, et in carcerem vadit Joanadulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judican
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitie titulus: castitatis exemplum. pe¬
nitentie uia: peccatoꝵ uenia. fidei discipli¬
na. Iohannes maior iohaiine: par angelis
legis summa. euuangelii satio: apostoloꝵ
uox. silentium ꝓphetarum. lucerna mun
totius medius trinitatis. Et hic tantus dat᷑¬
inceste: traditur adultere: addicitur salta¬
trici. Merito ergo confusa sunt uiscera: cor¬
ordinem: temerauit regnum. corrupit quic¬
quid erat religionis: quod legis: quod uite¬
quod morum. quod fidei. quod discipline:
erodes siccarius in ciues: in nobiles¬
cos p̾do: plebis interemptor. occisor filiorum:
in ebrians terram cruore: insiti sanguinis
ꝑmanebat. Hinc est quod ioharinis san¬
guinem pium in poculo crudelitatis ab¬
soluit. Sed ista lectio iam loquatur. He¬
rodes inquit tenuit iohannem ⁊ allega¬
uit eum. Qui uincula solu̾at peccatorũ
peccatoris uinculis alligatur: ut uincta
uenia locum uenie ñ relinquat. Alliga¬
uit eum ⁊ posuit in caiterem. Herodes tu

Expanded text:
astitatis exemplum, ponitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium prophetarum, lucerna mundtotius medius Trinitatis, datur incestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religionis; quod vitae, quod legis, quod morum, quod fidei, quod disciplinae, erodes sicarius in cives, in nobilescos praedo, interemptor plebis, occisor filiorum, inebrians cruore terram, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu
Abbreviated transcription (Latin):
oratione dixerunt. Potens es domine de¬
us noster de illatis nos ab impio libera¬
re tormentis ⁊ sicut nos uoluisti pro cõ¬
fessione tui sancti nominis pati: ita ad
confessionem clyaboli ⁊ satellitum eius.
ab hac etiam pena illesos educere. Mox
oratione finita: eduxit eos angelus do

Expanded text:
oracio| ne dixerunt. Potens es domine deus noster de inlatis| nos ab impio liberare tormentis. Et sicut uoluis| ti nos pro confsione tui sancti nominis pati. Ita ad| confessionem diabuli et satellitum eius ab hac eti| am poena inlesus educere+. Mox oratione finita| eduxit eos angelus d
Abbreviated transcription (Latin):
horruit: s illuminatus effulsit.
Transiuit per ignem momenta: neũ
atq terrenum. sed flamam. gehenne
perpetuo exurentis euasit. Quid hoc
beatus uiro. qui miserentis lei dispen¬
sante gr̃a arsit ne arderet. ⁊ ne ureret᷑
exutus est: Qui sinulis esset ignibus
ac supplicus traditus: fuerat quidem
securitas libertatis. s nulla extiterat
gloria climicantis. Ad hoc enim nos
exemplis atq doctrinis in ecclesia sua
xp̃c erudit. non ut nichil mali pati¬
amur in hoc mundo: s ut mundũ
multimoda passione uincamus. Ce¬
cunt quondam uaruis tribulationib
coartatus ille clarissimus ꝓphetarum
patriacha dauid dicens. Concaluit
cor meum intra me: ⁊ in meditatione
me exarcdescet ignis. Quam sententiã

Expanded text:
horruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententia
Abbreviated transcription (Latin):
contiguus: quod ab hierusolimis sex mi¬
lib sepatur contra meredianam plagam:
accedens ad eiusdem urbis pontificem
tyrillum nomine. petut ut parrochie
que belleem fuerat sita locum sibi ha¬
bitandi tribueret. Cui nimirum mox
quod deuote poposcit: digna concessa ẽ
apłis regula degens: cepit quod olim
multum cupierat cum frĩb habitare
et cum eusebio cremonensi nobili uiro
cuius postulatione ex greco sermone qnͣ¬
dam epłam transtulit in latinum.
Ilpossibile est omnino. ernit ¶At¬
et longum de isto uiro eiusq distpicta
uita: illiusq morib retexere tunsta. Uniꝰ
enim miraculi sui monasterii quidam
priscorum simile: quod succedentium re¬
lauonum memoriam nondum obliuio
abstulit: ⁊ a religiosis uiris qui celestis
amore patrie bethleem fuere hoc est

Expanded text:
contulit, quod ab Jerosolymis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne concessit. DApostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum.Impossibile est omnino et longum de isto viro, ejusque districta vita, et illius moribus retexere omnia. Unius enim miraculi hujus monasterii, quoddam priscorum simile, quod per succedentium relationem memoriae nondum oblivio abstulit, et a religiosis viris, qui coelestis patriae amore Bethleem fuere, huc est
Abbreviated transcription (Latin):
dem makarius dyonisius qui sedis. sc̃i ch̃s¬
apostolice priuilegio tradente sibi.ͭ
beato clemente pecri apłi successore uer¬
bi diuini sẽmina. gallicis gentib erogan¬
da susceꝑat: beatissimi principis apł̃o¬
rum ⁊ magistri sui informatus exẽplo.
qui romane crudelitati se ꝓpter ih̃u xp̃i
nomen ĩ merserant: quo amplius apͥd¬
gallias gentilitatis ferue̾re cognouit er¬
rorem. illuc intrepidus. ⁊ calore fidei ar-¬
matus accessit: ac lutecĩa parisioꝵ do-¬
minoducente. puenit. Doctrinaq pre¬
clarus miraculis choruscans. ⁊ uirtutũ
signis: que athenientium mastister
paulo docente didicerat. galliis mini¬
strauit. Non ueritus incredule gentis
expetere feritatem. qr uirtutem suam:
p̾teritarum penarum recordatio. robo¬
rabat. Cormentis expertus multis: mor¬
te tandem assecuturum se uitam. sccl̃a.

Expanded text:
dem Macarius Dionysius, qui sedis dem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apudGallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota
Abbreviated transcription (Latin):
tatione abscedes. Et hec dicens. ꝑcussit il¬
lam uirga quam tenebat in manu. Que
toto corpore in maximum tumoirem ꝑcusso.
quod iudit uiro suo richuino ⁊ aliis qͣmplu¬
rimis dixit. Et ꝑ aliqͣntos dies seuerissime
crutiata: uitam finuit. Cuius corpus uir
euis in eccł̃iam sancti remigii deportari:
eamq ibidem sepeliri fecit. Mirantur qͥ¬
dam quod cum uindicta mortali illam
de p̃dicta uilla expulit: ⁊ corpus eius in
eccl̃ia sua sepeliendum recepit. Quod nemo
mirabitur: si perpenderit qua intentione sc̃i
uindistas in delinquentes exerunt. ut uideli¬
cet si se recognou̾int. hic recipiant quod me¬
rentur. ne post mortem ci̾nis supplicus cru¬
tientur. sicut in libro regum legitur de ꝓpħa
illo qui inobediens ori domini excitit. ⁊ a
leone ꝑcussus interut. ⁊ post ultionem ꝑcep¬
tam a leone corpus illius intactum remã¬
sui qui non omnia uincdicat ut ostendat᷑¬
eius patientia. nec omnia mnulta dimitrit:
ut eius probetur prouidentia. Tu autem.¬

Expanded text:
tatione abscedes'. Et percussit illam virga, quam tenebat in manu. Quae, toto corpore in maximum tumorem converso, quod vidit viro suo Richuino et aliis quam plurimis dixit, et per aliquantos dies severissime crutiata, vitam finivit. Cuius corpus vir eius in aecclesiam sancti Remigii deportari eamque ibidem sepeliri fecit. Mirantur quidam, quod cum vindicta mortali illam de predicta villa expulit et corpus eius in aecclesia sua sepeliendum recepit. Quod nemo mirabitur, si perpenderit, qua intentione sancti vindictas in delinquentes exerunt: videlicet ut, si se recognoverint, hic recipiant quod merentur, ne post mortem aeternis suppliciis crucientur, – sicut in libro Regum legitur de propheta illo, qui inoboediens ori Domini extitit et a leone percussus interiit, et post ultionem perceptam a leoue corpus illius intactum remansui, qui non omnia vindicat, ut eius ostendatur patientia, nec omnia multa dimittit, ut eius probetur providentia, lice
Abbreviated transcription (Latin):
ota nichilominus intentione desi¬
derans: ut qui iam erat xp̃i nomi¬
nis inter multa tormentoꝵ flagella ꝑ¬
festus confessor: fieri mortis multatione
meretur: ⁊ martyr. Tunc memorata pa¬
risioꝵ fiuitas: ut sedes regia ⁊ conuentu
galloꝵ ac germanoꝵ. ⁊ nobilitate polle¬
bat: quia erat salubris aere. iocunda
flumine fecunda terris: arborb nemo¬
rosa: et uine is uberrima constipata
ppłis: referta cõmertus ac uariis comea¬
tib unda fluminis circunfluente. Que
siquidem int̾ multimoda cõmoclitatũ
genera. etiam alueo suo magnam pisci¬
ergo locum: dei famulus elegutz expetend. us
primo fide armatus ⁊ confessio¬
nis totistantia roboratus accessisset: in¬

Expanded text:
ota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam pisciT XXI. Hunc ergo locum Dei famulus elegit expetendum. primo fide armatus et confessionis constantia roboratus accessisset in
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m crediderat: ⁊ illi fidelit̾ adhe¬
rebat. allocutus est dicens. Hir illustͥc¬
sime. quia iam operante gr̃a ih̃u xp̃i do¬
mini nostri plicrĩa domini multitudo
ĩcre dilitate ⁊ confessione sui sc̃i nõis ue¬
tua frat̾nitate suscipe et domum bapti¬
smatis ibi construere ac consetrare quo¬

Expanded text:
istum crediderat, et illi fideliter adhaerebat, allocutus est, dicens: Vir illustrissime, quia jam operante gratia Jesu Christi Domini nostri plurima populi multitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, betua fraternitate suscipere, et domum baptismatis ibi construere, et charism
Abbreviated transcription (Latin):
larissima femina est nobiliter
nata: nobiliter nupta. cartagi¬
ne habitat. Ampla ciuitas ampla
ꝑsona rem querentes latere non sinit
Unum est apud nos fc̃m ñ maiꝰ qͣm
illa que cdixi. sed tam clarum atq
illustre miraculum: nt nullum ar¬
bitrer esse hipponensium. qui hoc ñ
uel uiderit uel didicerit. nullum qͥ¬
obliuisci ulla ratione potuerit. Decem
quidem fratres. quoꝵ septem sunt ma¬
res. tres femine de cesarea capadotie

Expanded text:
larissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas, ampla persona rem quaerentes latere non sinitUnum est apud nos factum, non majus quam illa quae dixi, sed tam clarum atque illustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponensium, qui hoc non vel viderit, vel didicerit, nullum quoblivisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadoci
Abbreviated transcription (Latin):
peccatrix: nichilominus confitere ⁊ lau¬
la: qͣm inde misericordia omnib pro¬
fluxit ⁊ gr̃a ut laudentͤ. Et gͣuis ñ sit spe¬
ciosa laus in ore peccatoris. noli cessare:
modulam ingenu nr̃i: cl̃m laudare
in sanctis suis studeamꝰ: quomo do

Expanded text:
peccatrix, nihilominus confitere et lauda, quoniam inde misericordia omnibus profluxit et gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare amodulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i choruscat eccl̃ia. Qui cum in sede
glouosissimi patriarche dyaconatus
fungeretur officio: puritate innocentis
uite. fortissimeq mortis triumpho. a¬
postolico se consortio copulauit. Nec ĩ¬
merito eum apostoloꝵ supparem p̃di¬
camus. cui et castitas animi leuiticũ
ministerium dedit: ⁊ plenitudo fidei.
martyrii contulit dignitatem. Quẽ
uenerabilis sixtus romane urbe an¬
tistes. cum impietatem seuientis
mundi ꝑ tormenta suꝑaret. et regnis
celestib esset iam uicinius. uideretq
eum paterna de morte tristissimum:
ita illum sp̃u p̾scientie compellasse
rentium non de sacerdotis sui
iuctoria habuisse tristiciam: s doluiꝰ¬
se. quia non etiam ipse mundum
cum suo pater sacerdote uincebat.¬
Noli fili inquit mestus ẽẽ: post tridu¬
um me sequeris. Hoc est. noli tristis
esse uelut apud scłm derelictus: nã
nec te fides uitaq tua tali morte pri¬
uabit. Nulla te de meo transitu quo

Expanded text:
Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse rentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat.Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
rat magicam uos arcem docuisse crixp̃n
mutesce infelix: ⁊ noli aurib meis
hanc inuiriam facere: ut audiam
rabido te ore latrantem. mellifluo
tus fabianus: dictauit sententiam
dicens. Blasphemator deoꝵ ⁊ reus.
atroci iniuriarum gladio. adnimad¬
uertatur. Ouctus est autem beatis¬
fondens orationem ad dominum:
uno ictu gladii uerberatus ab ces¬
sit. Et in eodem loco apparente qͦ¬
dam xp̃iano. sepultus est. In quo
loco multa beneficia semꝑ p̾stat cri¬
stus. ad laudem nominis sui usq
tem torquatus egit. ut castolus
retarius palatii. hospes sanctorũ
pensus. tercio auditus: in confessio¬
ne domini perseuerans missus est
in foueam: ⁊ climissa est suꝑ eum
massa harenaria. Et ip̃e cum pal¬
ma martyrii: migrauit ad xp̃m.¬
anctum fratres ac deo pruna.¬
placitum ut natalem beati
laurentii p̃cipua deuotione
ueneremur: cuius radiantib flam-¬
mis uictix in ^ qͣuoq cdiem toto orbe

Expanded text:
rat magicam vos docuisse Christum rat magicam vos docuisse Christum mutesce, infelix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluumtus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvertatur. Ductus est autem via Lafundens orationem ad Dominum uno ictu gladii verberatus abscessit. Et in eodem loco a parente quodam Christiano sepultus est: in quo loco multa beneficia semper praestitit Christus ad laudem nominis sui usquetem Torquatus egit ut Castulus zetarius palatii, hospes Sanctorum,pensus, tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam et dimissa est super eum massa arenaria, et ipse cum palma martyrii migravit ad Domest, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
cio me marcerandum esse minarisͤ
celo desscendisse ad terras: ut a ter¬
ris. homo ad celum possit ascendere.
Ideo istas omnes uanas figuras. qͣs
colitis sine causa: proculcans pedib
meis. deo me omnipotenti subieci.
Tunc fabianus uissit ante pedes eiꝰ
carbones arclentes effundi. ⁊ ait ad
eum. Elige tibi unum. oduob. Aut
tura in istis carbonib adicẽ aut pedi¬
b suꝑ eos nudis incede. Tune beatus
tyburtius faciens signum crucis. cõstan¬
ter nudis suꝑ eos ingressus est plantis:
⁊ cepit p̃fecto dicere. Depone infidelita¬
tem. ⁊ clisce quia hic solus est deus:
quem confitemur creaturis omnib do¬
minari. Mitte tu si potes in nomine
iouis tui. manum in calidam aquam:
⁊si potest iouis tuus. faciat te non sen¬
tire feruorem ardoris. Nam michi in
nomine domini mei ih̃u xp̃i. uidetͦ
quod super flores roseos gradiar: qr
creatura ipsa cͤatoris sui famulatur
imperio. fabianus dixit. Quis igno¬

Expanded text:
ciis me macerandum esse minaris. ciis me macerandum esse minaris. coelo descendisse ad terras, ut a terris homo ad coelum posset ascendere; ideo istas omnes vanas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede. Tunc B. Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in calidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non sentire fervorem ardoris. Nam mihi in nomine Domini mei Jesu Christi videtur, quod super roseos flores gradior, quia creatura Creatoris sui famulatur imperio. 82. Fabianus dixit: Quis igno
Abbreviated transcription (Latin):
intuemur. Accingere nunc o cridȩ¬
lissime. utere carnificis officio: uin¬
dica tibi ⁊ ip̃ius iudicis uocem. Ap¬
plica eculeos. suspende xp̃ianos.
dampna. ꝑcute. incende. bene nos
accipis. Si exilium. minaris. hoc phi¬
losophantib totus est mundus.
di supplicium minaris: euadimus
mundi carcerem. Si ignes: maiora
horam in cupiditatib uincimus.
Decerne quicquid libet. omnis no¬
bis uilis est pena: tibi dira comes
est conscientia. fabicnus dixit. Re¬
stitue te generi tuo: et hoc esto qd̃
natura dictauit. Nobilis enim natꝰ.
ad tantam deuolutus es faceͣre: ut
possis et supplicium simul. et infa¬
miam subire ⁊ mortem. Tyburtuis
dixit. O prudentissimum uiroꝵ: ⁊ ro¬
manis iudicem constitutum. Quia
meretricem uenerem. et incestum io¬
uem. ⁊ meͥcurium fallatem. ⁊ satur¬
num filiorum occisorem. colere nolo:
infamiam generositatis incurro: Et
quia unum ⁊ uerum deum qui in
celis regnat adoro ⁊ ueneror: suppli¬

Expanded text:
intuemur. Accingere nunc, o scelerintuemur. Accingere nunc, o sceleratissime, utere carnificis officio, vindica tibi et ipsius judicis vocem, applica equuleos, appende Christianos, damna, percute, incende, bene nos accipis; si exsilium minaris, hoc philosophantibus totus est mundus. Si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora his incendia in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet. Omnis nobis vilis est poena, ubi pura comes est conscientia. stitue te generi tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dixit: O prudentissimum virorum, et Romanis judicem constitutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppli
Abbreviated transcription (Latin):
fitear. Torquatus dixit. Non solũ
ipse xp̃ianus crudelis est: uerum
etiam multos persuadet ⁊ decipit.
ac docet omnes deos demones eẽ.
Ipse autem cum socus suis cum
quib magicas clades exercet: die
noctuq in cantationib occupat᷑.
Tyburtuis dixit. Falsus testis. non
des illustrissime uir: militie sue
curis exestuans. adnichil aliud
xp̃ianis est iunctus: nisi ut cogi
taret quomodo se nobis quasi
xpĩanum ostenderet: quomodo
aliis se fidelissimum mentiretur.
Res pͥendebam tamen in cyclope¬
am edacitatem emersum: uini
potatorem: ⁊ sepultam diuini no¬
minis sanctitatem. Ebrius patieba¬
cur sitim: et esuiriens uomens. Nec
lit xp̃ianus: sed ut antonianus
quondam ille conuiua: manduca¬
bat. bibebat. uomebat. Et nunc
xp̃ianos arguit: xp̃ianos accusat.
irinos mitem iudicem incitat. gla¬
dium nolenti iudici porrigit. ⁊ ut
demoniis ceruices nostras inclinemꝰ
hortatur. Nidemus uotum tuum:
uidemus cruenta consilia. et scele-
rata uerborum uenena tui p̾toris

Expanded text:
fitear. Torquatus dixit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multos persuadet, et decipit, ac docet omnes deos daemones esse; ipse autem cum sociis suis, cum quibus magicas artes exercet die noctuque incantationibus occupatur. S. Tiburtius dixit: Falsus testis non edes, illustrissime vir, malitiae suae curis exaestuans ad nihil aliud Christianis est junctus, nisi ut cogitaret quomodo se nobis quasi Christanum ostenderet et quomodo aliis se fidelissimum mentiretur. Reprehendebam tamen in eo Cyclopaeam edacitatem, emersum vino putorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens, nec ut Christianus, sed ut Antonianus quondam ille conviva, manducabat, bibebat, vomebat; et nunc Christianos arguit, Christianos accusat; in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia, et scelerata arte verborum venena tui pectoris
Abbreviated transcription (Latin):
omnib enituit. Gerebat enim simplicitafe¬
columbe: netuiqͣm machinaret dolos. Habebat
et serpentis astutiam: ne alioꝵ supplantaret᷑
insidus. Dignum quoq in cunctis habens
ingenium: ⁊ facile loquebatur ⁊ pure. Etclesi-¬
arum etiam cum uenticulis frequent̾ interart:
et quetumq ibi ex diuinis scripturis recitaban¬
tur: aurem libenter accõmodans auidissime
hauriebat. Atq ita in cordis sui memoria recõ¬
debat: ut etiãcũ absens eẽt ea que didicerat. me-¬
ditatione intentissima ruminaret.

Expanded text:
onorari. Gerebat enim simplicitatecolunibae, ne cuiquam machinaretur dolos; habebat et serpentis astutiam, ne aliorum subplantaretur insidiis; dignum quoque in cunctis habens ingenium, et facile loquebatur et purae. Ecclesiarum etiam conventiculis frequenter intererat, et quaecumque ibi ex divinis scripturis recitabantur, aurem libenter accommodans, avidissime hauriebat atque ita in cordis sui memoriam recondebat, ut etiam, cum absens esset, ea quae didicerat meditatione intentissima ruminaret.
Abbreviated transcription (Latin):
nutrite. Incidentesq in nemore ligna: ⁊
ea uice asini ut nobis huc trahens defer¬
re ualeat: moderando nestentes ligate.
Ita et factum est. lectio .uiiiͦ.

Expanded text:
nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
anctimonialis quedam in ui¬
cina possessione que caspiliana
dicitur. cum egritudine laboraret
ac desparetur. ad eandem memo¬
riam tunica eius allata est. que an¬
teqͣm reuocaret᷑: illa defuncta est.
hac tamen tunica oꝑuerunt cacla¬
uer eius parentes: ⁊ recepto spiritu
salua facta est. Ap̃hipponem bas¬
sus quidam syrus ad memoriam
euisclem martyris orabat ꝓ egro¬
tante ⁊ ꝑiclitante filia: eoq secum
uestem eius attulerat. Et ecce pue¬
ri de domo occurrerunt.qui ei
mortuam nuntiarent. Sed cum
orante illo ab amicis eius excipent᷑:

Expanded text:
anctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius excipe
Abbreviated transcription (Latin):
tantes gratulantesq ad ꝓpria remearunt.
Hec autem bethleem acta: ⁊ ab incolis loci
illius hactenus asserendo narrantur. Beth¬
leem uero locus splendudus ciuitas fuit cla¬
uid in tribu iuda: ubi qͦndam dominꝰ
atq saluator ut ad impleretur prophetia.
ueritas de terra orta est in p̃sepio: infra spe¬
luncam ex uirgine nasci dignatus est: et
puulus uagiit. Quod presepe: auro argen¬
toq ornatum. sicut sanctus refert antoninꝰ:
incẽsanter in eo luminaria ardent: plurib¬
q seruoꝵ dei habitaculis circumdatur. Os
enim spelunce ad ingrediendum omnino
angustum est. In cuius utiq ore idest in ip̃o
p̃sepii ingressu: beatus hiero nimus saxum
scalpendo monumentum sibi fieri uissit. ħbi¬

Expanded text:
tantes, gratulantesque ad propria remearunt. tantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita fuisse narrantur. Bethleem vero locus splendidus, civitas fuit David in tribu Juda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
lis abirent. Tunc illi una uoce parit̾ cdixe¬
quoris olei quod atculerunt cameli susci¬
pi iubeas: quia scimus ⁊ certi sumus qł
plus propter ur̃am qmͣ pro nr̃a utilitate.
ut negotiaremur preximus egyptum.
Quib beatus hieronimus ait. Non recte
proculdubio postulatis: quia ualde urũ
uidetur: ut nos qui aliis compati. alioꝵ¬
q necessitatem subleuare dantes debemus
uos grauemus ur̃a quib non indigemus.
tollentes. Tunc illi. Neq inquiunt hic ci¬
bum. neq que sunt nr̃a accipimus: nisi ꝙ
poscimus prius usseris fieri: ita ut p̃diximꝰ.
Nunc medium quod attulerunt cameli
olei liquorem suscipiatis: ⁊ deinceps pollice¬
mur nos nostrosq heredes uobis uirisq suc¬
cesiorib omni anno olei mensuram hinc
esse daturos. Sicq constrictus beatus hiero¬
nimus. coactusq eoꝵ p̃cib uiolentis: queq
rogau̾nt impleri p̃cepit. Sumpto quoq
cibo. benedictione cum camelis accepta: exul¬

Expanded text:
lis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixequoris olei, quod attulerunt cameli, suscipi jubeas: quia scimus et certi sumus, quod plus propter vestram, quam pro nostra utilitate, ut negotiaremur, perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc illi, neque, inquiunt, hic cibum, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fieri. Itaque, ut praediximus, nunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusque eorum precibus violentis, quae rogaverant, impleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exul