comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut cȩlestem esse cognosceres: addidit. ascenderunt. ad quam beati semper as¬
cendunt: qͣm iugi exercitatione proficiunt. Subiunxit. tribus: in quibus erat is-¬
raeliticus populus diftributus. Sic enim illi genti ad numerũ filiorum iacob.
duodecim tribus fuerunt: sicut romano populo triginta quinq curiȩ. In iftis
ergo tribubus significat scõs : qui dñm saluatorem deum esse confessi sunt.
Nam ut ab infidelibus tribus istas fidelium segregaret: addidit. tribus dñi.
quȩ utiq ipsius esse non poterant: nisi ei pura mente credidissent. Alias enĩ
tribus constat fuisse diaboli. quȩ axp̃o maluerunt impia uoluntate separa¬
ri: quibus ipse in euangelio dixit uos a patre diabolo eftis. Uerum. quales essea
iste tribus dñi. breuiter indicauit: defamonium israhel: id est qui deftimonium
prebeant sanctitati : & sint probatio eorũ qui dm̃ uident. Testimonium enim.

Expanded text:
Et ut coelestem esse cognosceres, addidit, ascenderunt. Ad quam beati semper asEt ut coelestem esse cognosceres, addidit, ascenderunt. Ad quam beati semper ascendunt, quoniam jugi exercitatione proficiunt. Subjunxit tribus, in quibus erat Israeliticus populus distributus; sic enim illi genti ad numerum filiorum Jacob duodecim tribus fuerunt, sicut Romano populo triginta quinque curiae. In istis ergo tribubus significat sanctos, qui Dominum Salvatorem Deum esse confessi sunt; nam ut ab infidelibus tribus istas fidelium 434 segregaret, addidit, tribus Domini, quae utique ipsius esse non poterant, nisi ei pura mente credidissent. Alias enim tribus constat fuisse diaboli, quae a Christo maluerunt impia voluntate separari; quibus ipse in Evangelio dixit: Vos a patre diabolo estis . Verum quales essent istae tribus Domini breviter indicavit: Testimonium Israel, id est, qui testimonium praebeant sanctitati, et sint probatio eorum qui Deum vident. Testimonium enim
Abbreviated transcription (Latin):
ciet: erit enim tibi dñs deus tuus lumen eternũ: & complebuntur dies luctus
tui: & populus tuus omnis. iustus erit & in ȩternum hereditate possidebufs
terram. Cuius ciuitatis stupenda mysteria. apłs quoq iohannes in apocalipsi sua.
mirabili predicatione difanguit: ut presentiam tuam pene interesse credas. cum
tamen alibi te positum esse cognoscas. Quod uero in fine superioris uersus hie¬
rusalem posuit. & hoc in presentis capite geminauit scema est anadiplosis.
id est congeminatio dictionis.: quȩ hoc differt ab epembasi. quam in superiore
psalmo diximus. quoniam ibi potest sermo post aliquot uerba geminariᵈ hic
autem nullo alio intercedente. repetitur. Illuc enim ascenderunt tribus tribus
dñi. testimonium israel: ad confitendum nomini tuo dñe. Dicendo illuc. signifi¬
cat ciuitatem hierusalem quã superius dixit: cuius participatio eius in idipsũ.

Expanded text:
ciet; erit enim tibi Dominus Deus lumen aeternum, et complebuntur dies luctus ciet; erit enim tibi Dominus Deus lumen aeternum, et complebuntur dies luctus tui, et populus tuus omnis justus erit, et in aeternum haereditate possidebunt terram . Cujus civitatis stupenda mysteria apostolus quoque Joannes in Apocalypsi sua mirabili praedicatione distinguit, ut praesentiam tuam pene interesse credas, cum tamen alibi te positum esse cognoscas. Quod vero in fine superioris versus Jerusalem posuit, et hoc in praesenti capite geminavit, schema est anadiplosis, id est congeminatio dictionis; quae hoc differt ab epembasi quam in superiore psalmo diximus, quoniam ibi potest sermo post aliqua verba geminari; hic autem nullo alio intercedente repetitur. Vers. 4. Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini: testimonium Israel ad confitendum nomini tuo, Domine. Dicendo, illuc, significat civitatem Jerusalem, quam superius dixit: Cujus participatio ejus in idipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
ille enim ex se non erat quod erat: ideoq in idipsum esse non poterat. Hoc etiam¬
& in quarto psalmo dictum. est: in pace in idipsum obdormiam & requiescam. Quod
locutionis genus: scripturarũ diuinarum proprium esse cognoscimus. Ciuitatis er¬
go istius participatio. consortium atq communio est. ut diximus cũ dño salua¬
tore: sicut & ipse in euangelio testatur⁊ pater uolo ut ubi sum ego. ibi sint & hi
mecum. in illa enim ciuitate erit dñs: cui sc̃i erunt pro ut ipse concesserit sine
dubitatione participes. Hanc ciuitatem isaias propheta mirabili laude descri¬
bit: dicens. Uocabuntur salutare muri tui: & porte tuȩ lȩtitia. Non erit tibi sol
in lumine diei:neque ortus lunȩ lucebit tibi. nocte: sed erit tibi dñs lumen ȩter¬
num: & deus tuus gloria tua. Non enim occidet tibi soltuus: & luna tibi non defi-¬¬

Expanded text:
ille enim ex se non erat quod erat, ideoque in idipsum esse non poterat. Hoc etiamille enim ex se non erat quod erat, ideoque in idipsum esse non poterat. Hoc etiam in quarto psalmo dictum est: in pace in idipsum dormiam et requiescam . Quod locutionis genus Scripturarum divinarum proprium esse cognoscimus. Civitatis ergo istius participatio, consortium atque communio est ut diximus eum Domino Salvatore, sicut et ipse in Evangelio testatur: Pater, volo ut ubi sum ego, ibi sint et hi mecum . In illa enim civitate erit Dominus, cui sancti erunt prout ipse concesserit sine dubitatione participes. Hanc civitatem Isaias propheta mirabili laude describit dicens: Vocabuntur salutare muri tui, et portae tuae laetitia. Nec erit tibi sol in lumine diei, neque ortus lunae lucebit tibi nocte; sed erit tibi Dominus lumen aeternum, et Deus tuus gloria tua. Non enim occidet tibi sol tuus, et luna tibi non defi
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ista sp̃e credit. illa dm̃ facie ad faciem uidet: eoq fit. ut cũ duȩ ciui¬
tates sint. unus tamen populus futurus credatur esse fidelium. Sequitur apta
nimis. sed obscura sententia. Cuius participatio eius in idipsum: idest ciuitatis
istius participatio est in dño saluatore: qui est propriȩ in idipsum. In idipsum
quippe significat ȩternitatem quȩ numquam desinit esse quod est: sed semꝑ
uno atq eodem modo est. uirtus indefecta: potestas in commutabilis: substantia
per se manens: omnia quȩ uult efficaciter potens. Sic & ipse moysi de se dicit.
ego sum qui sum: & paulo post. qui est misit. me ad uos. & in alio psalmo ipsi
dicitur. omnia sicut uestimentum ueterascent. & sicut opertorium mutabis ea. &
mutabuntur: tu autem idem ipse es. & anni tui non deficient. Qua propter. soli con
uenit creatori esse inidipsum. Nam angelus qui hoc se putauit esse. mox corruit:

Expanded text:
rum; ista spe credit, illa Deum facie ad faciem videt, eoque fit ut, cum duae civirum; ista spe credit, illa Deum facie ad faciem videt, eoque fit ut, cum duae civitates sint, unus tamen populus futurus credatur esse fidelium. Sequitur apta nimis, sed obscura sententia: Cujus participatio ejus in idipsum, id est, civitatis istius participatio est in Domino Salvatore, qui est proprie in idipsum. In idipsum quippe significat aeternitatem, quae nunquam desinit esse quod est, sed semper uno atque eodem modo est: virtus indefecta, potestas incommutabilis, substantia per se manens, omnia quae vult efficaciter potens. Sic et ipse de se Moysi dixit: Ego sum qui sum ; et paulo post: Qui est misit me ad vos ; et in alio psalmo ipsi dicitur: Omutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non defvenit Creatori esse in idipsum. Nam angelus qui se hoc putavit esse, mox corruit;
Abbreviated transcription (Latin):
tice dictum est a parte totum. Nierusalem quȩ edificatur ut ciuitas: cuius
participatio eius in idipsum. Ne hierusalem quam dixerat. terrenam potuisses ad¬
uertere:: ciuitatem illam cȩlestem mirabili diuidens subtilitate significat. Dicit
enim primum. hierusalem quȩ ȩdificatur ut ciuitas. Aedificatur plane: quȩ quo¬
tidie usq ad mundi consummationem uiuis lapidibus spirituali operatione
construitur.: idest confessoribus. martyribus. & qui dño sincera mente deuoti
cum omnis ciuitas dicatur a ciuibus: uerius tamen illa ciuitas dicitur. quae
unanimes ciues continere monstratur. Scire autem debemus. quod ista quae
nunc agitur. continet indiscretos popłos atq permixtos: illa uero quȩ fu¬
tura est. solos recipit sine dubitatione perfectos: ista contrarietatibus quati¬
tur. illa iugi securitate lȩtatur: ista plena pęnitentium. illa nescia lacrima¬¬

Expanded text:
tice dictum est a parte totum. Vers. 3. Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus tice dictum est a parte totum. Vers. 3. Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum. Ne Jerusalem quam dixerat terrenam potuisses advertere, civitatem illam coelestem mirabili dividens subtilitate significat. Dicit enim primum: Jerusalem quae aedificatur ut civitas. Aedificatur plane, quae quotidie usque ad mundi consummationem vivis lapidibus spirituali operatione construitur, id est confessoribus, martyribus et qui Domino sincera mente devoti cum omnis civitas dicatur a civibus, verius tamen illa civitas dicitur, quae unanimes cives continere monstratur. Scire autem debemus quod ista quae nunc agitur, continet indiscretos populos atque permixtos; illa vero quae futura est, solos recipit sine dubitatione perfectos; ista contrarietatibus quatitur, illa jugi securitate laetatur; ista plena poenitentium, illa nescia lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
cere meretur auctorem : domus desiderabilis: domus de uiuis lapidibus fa¬
bricata : de qua in alio psalmo dictum est. unampetu a dño. hanc requi
dixerat compromissam: iam ipsa prȩfiguratione futurorũ Uin ea se dicit
stare. ad quam desiderabat summo faidio peruenire: ut ag noscamus scõs
uiros & hic iam in illa hierusalem animo consiftere: qui ꝓbantur in precep¬
tis dñi permanere. in illa autem uere dicitur stare: in qua nullus potest
cadere. deniq respice quod dicit: stantes erant pedes nñ. Ibi statur: ubistn
ma uoluntate consiftitur. Sed istud stare : non habet defectum. Non aliquo
labore conficitur: sed in suo robore perseuerans. nulla lassitudine fatigatur:
Sequitur. In atriis tuis hierusalem. Hic atria. pro penitralibus ponit. Atrium
enim introitus domus est: in quo commorari nequeunt habitantes. Sed hoc scema¬

Expanded text:
cere meretur Auctorem; domus desiderabilis, domus de vivis lapidibus facere meretur Auctorem; domus desiderabilis, domus de vivis lapidibus fabricata; de qua in alio psalmo dictum est: Unam petii a Domino, hanc redixerat compromissam, jam ipsa praefiguratione futurorum in ea se dicit stare, ad quam desiderabat summo studio pervenire; ut agnoscamus sanctos viros, et hic jam in illa Jerusalem animo consistere, qui probantur in praeceptis Domini permanere. In illa autem vere dicitur stare, in qua nullus potest cadere. Denique respice quod dicit: Stantes erant pedes nostri. Ibi enim statur, ubi semper firma voluntate consistitur. Sed istud stare non habet defectum, non aliquo labore conficitur: sed in suo robore perseverans, nulla lassitudine fatigatur. Sequitur, in atriis tuis, Jerusalem. Hic atria pro penetralibus ponit; atrium enim introitus domus est, in quo commorari nequeunt habitantes. Sed hoc schema
Abbreviated transcription (Latin):
n paiora parte gaudet se propheta commonitũ. ad supernam ierusalem
esse uenturum: ubi iam sancti secura prospe ritate consistunt. & cum dño
Imisericordia ipsius largiente iudicabunt:: inscđã parte loquitur ad ciues
hierusalem. optans eis abundantiam pacis.¬
quȩ prima fronte premissa
est. ut & hilares & attentos redderet aud¬
tores. Sed ne more humanita¬
tis. mediocre gaudium fuisse sentires. ⁊ de
quo perfecto bono lȩtari se
profiteatur ostendit: quia in domum dñi
iturum se esse testatur O
digna exultatio: illuc ire contendere. unde
numquam aliquis uelit exire.
Sed perscrutandum est quis hȩc prohetȩ
dixerit. Scilicet sp̃s sc̃s. qui
cordi eius tacita uocȩ loquebatur. Audierat er¬
go propheta. non aure. sed
mente. non sermone. sed diuino inspiramine. Alntus enim¬
Intus enim prȩmonitus: ad
hȩc exultationis uerba prorupit. Sequitur in
quȩ iustos tantum recipit. ⁊ angelos continet: & ipsũcreaturarũ omnium conspi¬

Expanded text:
n prima parte gaudet se propheta commonitum ad supernam Jurusalem esse venturum, ubi jam sancti secura prosperitate consistunt, et cum Domino, misericordia ipsius largiente, judicabunt. In secunda parte loquitur ad cives Jerusalem, optans eis abundantiam pacis,quae prima fronte praemissa est, ut et hilares et attentos redderet auditores. Sed ne more humanitatis mediocre gaudium fuisse sentires, de quo perfecto bono laetari se profiteatur ostendit, quia in domum Domini iturum se esse testatur. O digna exsultatio illuc ire contendere, unde nunquam aliquis velit exire! Sed perscrutandum est quis haec prophetae dixerit? Scilicet Spiritus sanctus, qui cordi ejus tacita voce loquebatur. Audierat ergo propheta non aure, sed mente, non sermone, sed divino inspiramine; intus enim praemonitus, ad haec exsultationis verba prorupit. Sequitur, in domum Domini ibimus. Domus quae justos tantum recipit, angelos continet, et ipsum creaturarum omnium conspi
Abbreviated transcription (Latin):
Concupiscit & desiclerat anima mea: inatria dĩ. Cor meũ & coro mea: exul¬¬
tauer̃ in dm̃ uiuũ. Quicqͥd contra humanas uires assumit᷑: defectus
ibi prerũ magnitudine reperit᷑. Inillud enĩ necesse.ẽ. deficiat: qͦ mens
directa acl p̾sens ñ potest ꝑuenire. Cogitabat qͥppe uir iste sanctissimꝰ.
dñi uirtutes & p̃mia᷑ beatitudines illas cȩlestes & gaudã hierłm ex mor-¬
talib popłis immortalit̃ letentẽ : & necesse erat ut insuis gaudus sensus
ipse succumber&:qͥ adrẽ desideratã euestigio ñ poterat ꝑuenire. Sed
quã robustus sit iste defectus quã fortissima lassitudo: consequent᷑
ex ponit dicendo. cor meũ & caro mea exultauer̃ indm̃ uiu. Quam¬
uis enĩ utraq ꝑtinere uideant᷑ ad carnẽ: cor tam̃ ad intelligentiam

Expanded text:
cupiscit et deficit anima mea in atria Domini; cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum. Quiquid contra humanas vires assumitur, defectus ibi pro rerum magnitudine reperitur. In illud enim necesse est deficiat, quo mens directa ad praesens non potest pervenire. Cogitabat quippe vir iste sanctissimus Domini virtutes et praemia, beatitudines illas coelestes et gaudia, Jerusalem ex mortalibus populis immortaliter laetantem; et necesse erat ut in suis gaudiis sensus ipse succumberet, qui ad rem desideratam e vestigio non poterat pervenire. Sed quam robustus sit iste defectus, quam fortissima lassitudo, consequenter exponit, dicendo: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum. Quamvis enim utraque pertinere videantur ad carnem, cor tamen ad i
Abbreviated transcription (Latin):
fȩtidissima ipsa ẽ scilic& quã suꝑius dix̃ conuallis lacrimarũ. palatiis
om̃ib sine dubitatione superior: Ubi & si ad tempꝰ plangit᷑. incle sine fine
gaudet᷑. Abiectus enĩ dixit qͥa humana aestimatione habet᷑ extremus:
secl aput clm̃ ille magis honorabilis uidicat᷑. qui ꝓpt̃ nom̃ ipsius inter
diligi : quã tabernacula peccatoꝵ. In ęccłia enĩ ipsius pͥmũ miscłia. ẽ.
quia ᷤ peccatorib efficit iustos. & ueritatẽ illis ꝓmissi p̃mũ ñ negabut: sic̃

Expanded text:
foedissima! Ipsa est scilicet quae superius dicitur, convallis lacrymarum, palatiis foedissima! Ipsa est scilicet quae superius dicitur, convallis lacrymarum, palatiis omnibus sine dubitatione superior: ubi etsi ad tempus plangitur, inde tamen sine fine gaudetur. Abjectus enim dicitur, qui humana aestimatione habetur extremus. Sed apud Deum ille magis honorabilis judicatur, qui propter nomen ipsius inter diligi quam tabernacula peccatorum. In Ecclesia enim ipsius primum misericordia est, quia de peccatoribus efficit justos, et veritatem illi
Abbreviated transcription (Latin):
se testatꝰ. ẽ. Quib una cdies iuste desiderat᷑. quia semꝑ ȩt̾̃na . ẽ. quę solis ad¬
uentu ñ orit᷑. nec eiꝰ finit᷑ occasu: quã ñ seqͥt᷑ crastina. nec p̃cedit hesterna.
sed immutabilis manens constat unitate ꝑpetua. Super milia mundũ istũ
significat. ubi milia dierũ sustinent. finẽ & ab uno illo uincit᷑ qͥ qͥd in istorũ
multiplicationib agͥgregat᷑. Merito ergo talib desideriis querit᷑: cui nichil
simile reꝑit᷑. hȩc figura dicit᷑ parison. id c̃ ȩquatio sententiae: quanclo duȩ
res ȩdiuerso ponunt᷑. sed una magis eligitur: sicut & hic & suꝑius fecit.
& inferius facturꝰ ẽ. Sequit᷑. Clegi abiectus. eẽ. inclomo dĩ. magis quam
habitare intab̾naculis peccatorũ. Uir sapiens ñ iuclicabat ad carnis ocu.¬
lũ. sed ad ipsius ueritatis aspectũ: ut e̾et. abiectꝰ inclomo dominica quã
ingłia scłi uiuere criminosa. Oabiectio illa pulchra: o sublimitas ista

Expanded text:
deratur: quia semper aeterna est, quae solis adventu non oritur, nec ejus finitur occasu; quam non sequitur crastina, nec praecedit 287 hesterna, sed immutabilis manens constat unitate perpetua. Super millia, mundum istum significat, ubi millia dierum sustinent finem, et ab uno illo vincitur quidquid in istorum multiplicationibus aggregatur. Merito ergo talibus desideriis quaeritur, cui nihil simile reperitur. Haec figura dicitur parison, id est aequatio sententiae, quando duae res e diverso ponuntur, sElegi abjectus esse in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. Vir sapiens non judicabat ad carnis oculum, sed ad ipsius veritatis aspectum; ut esset abjectus in domo dominica, quam in gloria saeculi vivere criminosa. O abjectio illa pulchra! o sublimitas ista
Abbreviated transcription (Latin):
putares eẽ. collatã : seqͥtur. & głiam clabit dñs. hic enĩ pͥmo prȩstat
grãm. ut peccator conuertatꝰ aluitã: in futuro dabit głiam. ut diuino
munere iustificati. angłorũ mereant᷑ eẽ. consortes. Gra enĩ dicit̃
gratis cdata sicut ait apłs. Si aut̃ grãc iã non exoꝑib: alioquin: grã iam ñ ẽ. grã. ipsa¬
priuabit bonis ambulantes in innocentia. Malorũ tantũ pęna. ẽ. amunere
cdiunitatis arceri: in nocentiã uero plenã constat dĩ. eẽ. munerib. Sed
hec innocentia sui deb& uocabuli fine cognosci Talisergo priuari ñ
aut̃ .ẽ. qͥ hic disponit᷑ in conualle lacrimarũ: qͥ elegit ab iectus. eẽ in domo
di. magis quã habitare intab̾naculis peccatorũ: & his similia quȩ supꝰ

Expanded text:
am, sequitur, et gloriam dabit Dominus. Hic enim primo praestat gratiam, ut peccatores convertantur ad vitam; in futuro dabit gloriam, ut divino munere justificati, angelorum mereantur esse consortes. Gratia enim dicitur gratis data, sicut ait Apostolus: Si autem gratia non ex operibus, alioquin gratia jam non eabit bonis ambulantes in innocentia. Malorum tantum poena est a munere Divinitatis arceri. Innocentiam vero plenam Dei constat esse muneribus, sed haec innocentia sui debet vocabuli fine cognosci. Ipse est enim innoceautem est qui hic disponitur in convalle lacrymarum, qui eligit abjectus esse in domo Dei magis quam habi
Abbreviated transcription (Latin):
facer& maiestatis suȩ et̾nã głiã contueri. Protector nr̃ aspice eds: &
respice inficiẽ xpĩ tui. Uenit ad t̃ciũ modũ: ubi dep̾cat᷑ innotescere
mundo dñm saluatorẽ. Hȩc ñ tanquã dubitans uir scĩssimꝰ optat:
sed postulat cito fieri quȩ nouerat. eẽ. uentura. & qͥa ꝑ redẽptorẽ nr̃m
mundũ sciebat. eẽ saluandũ petit ut sic aspiciat genus humanum.
quatinus infaciem xp̃i sui respiciat pat̾: non qđ ille aliquando eũ ñ respicit.n
sed ut p̃sentia in carnationis gentib illũ in notescere facer&. qͥ eis facie erat in cog̃¬
itꝰ. hȩc sigura clicit᷑ hy pallage. latinefmutatio : quotiens dicit᷑ respice magis illiqͥ¬

Expanded text:
. Protector noster, aspice, Deus; et respice in faciem Christi tui. Venit ad tertium modum, ubi deprecatur innotescere mundo Dominum Salvatorem. Haec non tanquam dubitans vir sanctissimus optat, sed postulat cito fieri quae noverat esse ventura. Et quia per redemptorem nostrum mundum sciebat esse salvandum, petit ut sic aspiciat genus humanum, quatenus in faciem Christi sui respiciat Pater; non quod ille aliquando eum non respicit, sed ut praesentia incarnationis gentibus illum innotescere faceret, qui eis facie probabatur incognitus. Haec figura dicitur hypallage, Latine
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie.sa lit alterum: dũ suꝑauerit auariciã subit t̾ciũ. & tot gradib eue¬¬
hit᷑ quot uituis fuerit absolutus. Sic ꝑ quintã spẽm definitionis quȩ grece
cata antilexin. latine al uerbũ dicit᷑ beati facta cdefinitioẽ. Conplectit᷑ enĩ
locũ quẽ : posuit. Et enĩ benedictionẽ dabit qͥ legẽ dedit. C onuallis lacrimarũ pi¬
nitentis humilitas. ẽ : dequa tantũ al suꝑiora conscendit. quantũ in illa satis-¬
factione descencłat. Sed ne forsitan quȩreres. ubi ascendet᷑: subiunxit in locũ
quẽ disposuit. Locus utiq ipse dispositꝰ regnũ diĩ significat futurũ. quẽ
contingere felici sorte merebim᷑: si ad es̃ peruenire dispositis adño regulis
appetamꝰ. Ipse enẽ disposuit gradus: qͥ ordinauit & locũ. Qui uult acciꝑe
p̃miũ: audiat qͦd iubet᷑. Seqͥt᷑. Et eni benedictionẽ dabit qͥ legẽ declit. Cũ

Expanded text:
superbiae, salit alterum; dum superaverit avaritiam, subit tertium; et tot gradibus evesuperbiae, salit alterum; dum superaverit avaritiam, subit tertium; et tot gradibus evehitur quot vitiis fuerit absolutus. Sic per quintam speciem definitionis, quae Graece κατὰ τὴν λέξιν, Latine ad verbum dicitur, beati facta definitio est; complectitur enim suit: etenim benedictionem dabit qui legem dedit. Convallis lacrymarum poenitentis humilitas est, de qua tantum quis ad superiora conscendit, quantum in illa satisfactione descenderit. Sed ne forsitan quaereres ubi ascenderetur, subjunxit, in locum quem disposuit. Locus utique ille dispositus regnum Domini significat futurum, quem contingere felici sorte merebimur, si ad eum pervenire dispositis a Domino regulis appetamus. Ipse enim disposuit gradus qui ordinavit et locum. Qui vult accipere praemium, audiat quid jubetur. Sequitur, etenim benedictionem dabi
Abbreviated transcription (Latin):
cui nec in qͦͣlitate. nec imꝑennitate. qͥcquã simile reꝑit᷑: sed qͥa humanis uerb
hoc bonũ ñ potest explicares: tam̃ unde ꝓueniat ñ tacet᷑. Dicit enĩ lauda¬
bunt te. Inde.ẽ. qͥppe illa beatitudo mirabilis: quã ut et̾nã intelligeres.
subiecit inscłm scłi. Sed qualis rogo illiꝰ scłi. uentura lȩticia ẽ. ubi dabitꝰ
futurȩ: uenit ad scđm modũ. ubi dĩ famulũ etiã hic ostendit beatum.
neputaret᷑ fidelib p̃mia uel hic in totũ fuisse sub tracta. dicendo enim.
Auxiliũ abste dnẽ. prodi dit hic labores colluctationesq difficiles Ad¬
ieciti ascensus incorde eiꝰ. utiq illi beato. cui . ẽ. auxiliũ adnõ. ascensus
ẽ. in corde: qͥa sẽꝑ proficit. semꝑ ascendit: & quantũ dñs prȩstat
auxiliam tanto altius eleuatur ad celũ. Iale ẽ. enĩ uerbi causa qͥd
dicimꝰ cũ uicerit quis auxilio clnĩ libidinẽ. ascendit pͥmũ gradũ. Cũ dñatꝰ fuerit

Expanded text:
 Sed quia humanis verbis hoc bonum non potest explicari, tamen unde proveniat non tacetur. Dicit enim, laudabunt te. Inde est quippe illa beatitudo mirabilis, quam ut aeternam intelligeres, subjecit, in saeculum saeculi. Sed qualis, rogo, illius saeculi ventura laetitia est, ubi dabitur futurae, venit ad secundum modum, ubi Dei famulum etiam hic ostendit beatum: ne putarentur fidelibus praemia vel hic in totum fuisse subtracta. Dicendo enim, auxilium abs te, Domine, prodidit hic labores colluctationesque difficiles. Adjecit, ascensus in corde ejus. Utique illi beato cui est auxilium a Domino, ascensus est in corde, quia semper proficit, semper ascendit, et quantum Dominus praestat auxilium, tanto altius elevatur ad coelum. Tale est enim verbi causa quod dicimus, cum vicerit quis libidinem auxilio Domini, ascendit primum gradum; cum dominatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit quȩ sc̃s animꝰ sentiebat: & ideo sub ammiratione legendũ. ẽ. dñẽ ds̃
uirtutũ : qui tanta facis. qͣnta homines referre non possunt. Ad postremũ
intulit aliqͥl alitid quã p̃misit: beatꝰ homo qͥ sꝑat inte. Iđ schema dicitur
paraprosdotia. latine in opinatus exitus: hoc .ẽ. cũ aliud ponit᷑. & aliud
subiungit᷑ Intelligamꝰ ergo quantũ possumꝰ sensũ diuinũ. quã multiplici
clecore reluceat: t aliud qͥd multis uerbis explicare ñ poterat in paucitat
concluder&. beatus ÷ enĩ qͥspem suã inȩterna felicitate posuerit: baatꝰ
cuꝰ bona ñ occiclunt: sed postremũ ꝑfectae beatꝰ ÷ cuiꝰ spes in dño uigiter
ꝑ seuerat.
CONCLUSIO M

Expanded text:
suus animus sentiebat; et ideo sub admiratione legendum est: Domine Deus virtutum! qui tanta bona facis, quanta homines referre non possunt. Ad postremum intulit aliquid aliud quam praemisit: Beatus homo qui sperat in te. Quod schema dicitur paraprosdocia, Latine inopinatusubjungitur. Intelligamus ergo quantum possumus sensum divinum quam multiplici decore reluceat; ut illud quod multis verbis explicare non poterat, in paucitate concluderet. Beatus est enim qui spem suam in aeterna felicitate posuerit. Beatus cujus bona non occidunt. Sed postremum perfecte beatus est cujus spes in Domino jugiter perseverat. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
dũ incelorũ regno mansionẽ suã senserit. et̃. p̃paratã. Turtur uero abstinen-¬
tȩ moderatione. castissimꝰ ẽ: qͥ una tantũ copulatione contentꝰ filiis suis nidũ
edificare cognoscitur qui ñ ut passer p̃paratã clomũ reꝑit. seel nouã sibi
cle quib dã particulis fabricare contendit. Huic caro nr̃a ñ inmerito compa-¬
rat᷑ quȩ oꝑa sua indnũ gaucl& posuisse manclato. Per hanc enĩ ȩuenit
ut ienumiorũ sacrificia suauit̾ offerant᷑. ut eẏbũ pauꝑib demꝰ  sepeliamꝰ
defunctos: aegr otos seruiamꝰ : positos in carcere uisitemꝰ & cȩtera pietatis
officia quȩ corporalib noscunt᷑ ministeriis explicari. Alii turturẽ scȩ̃ ap-¬

Expanded text:
dum in coelorum regna mansionem suam senserit esse praeparatam. Turtur vero abstinentdum in coelorum regna mansionem suam senserit esse praeparatam. Turtur vero abstinentiae moderatione castissimus est, qui una tantum copulatione contentus, filiis suis nidum aedificare cognoscitur; qui non ut passer praeparatam domum reperit, sed novam sibi de quibusdam particulis fabricare contendit. Huic caro nostra non irrite comparatur, quae opera sua in Domini gaudet posuisse mandato. Per hanc enim evenit, ut jejuniorum sacrificia suaviter offerantur, ut cibum pauperibus demus, et sepeliamus defunctos, aegrotis serviamus, positos in carcere visitemus, et caetera pietatis officia, quae corporalibus noscuntur ministeriis explicari. Alii turturem sanctae ap
Abbreviated transcription (Latin):
bitatione laudamꝰ. Utraq enĩ quib constat humanitas. icł÷ corpꝰ & animã.
in cȩlestẽ dic̃ erupisse lȩticiã. Sed aduertendũ. ẽquir iste quanta fuerit
scĩtate prȩclarus: ut ñ solũ eiꝰ anima uerũ ȩtiã caro quȩ plus prȩua¬
ricationis uitio ꝓbat᷑ obnoxia. in exultationẽ cdnĩ felici sorte ꝓruꝑit:
prȩuidens bona suturi scłi. quȩ eiꝰ se credebat largitatib a cdipisci.
Et enĩ passer inuenit sibi cdomũ. & turtur nidũ sibi ubi ponat pullos suos. Cum
suꝑus animã corpꝰꝙ csixerit incdm̃ exultatione gaucłe: hic auiũ ista cluo gene¬
ra ad quatlã similitdudinẽ cõnm̃clanclã posuisse clinoscit᷑. Passer . ẽ. nimia
uelocitate celerrimꝰ qͥ insiluis habitare ñ patit᷑ sed clomũ sibi inparietũ forami¬
nib desicderant̃ ex quirit. Iuã clũ inuenerit nimio gaudio s exultat: quia se
eliuersars̃ acluersitatũ ulteriꝰ pati non credit insidias. Sic anima iocundat᷑

Expanded text:
constat humanitas, id est corpus et anima, in coelestem dicit erupisse laetitiam. Sed advertendum est vir iste quanta fuerit sanctitate praeclarus, ut non solum ejus anima, verum etiam caro, quae plus praevaricationis vitio probatur obnoxia, in exsultationem Domini felici sorte proruperit: praevidens bona futuri saeculi, quae ejus se credebat largitatibus adipisci. 3. Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi ubi ponat pullos suos. Cum superius animam corpusque dixerit in Domini exsultatione gaudere, hic avium ista duo genera ad quamdam similitudinem commendandam posuisse dignoscitur. Passer est nimia velocitate celerrimus, qui in silvis habitare non patitur, sed domum sibi in parietum foraminibus desideranter exquirit, quam dum invenerit nimio gaudio laetus exsultat, quia se diversarum adversitatum ulterius patere non credit insidiis. Sic anima jucundatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ. nescio quã ibi magnã sensit in eẽ.potentiã: Ut quãuis tale mu-¬
nus ñ potuiss& uerbis exponere. aliqͦd tam̃ ibi bonũ ingens. ẽẽ. monstrar&.

Expanded text:
virtutum, nescio quam ibi magnam sensit inesse potentiam; ut quamvis tale muvirtutum, nescio quam ibi magnam sensit inesse potentiam; ut quamvis tale munus
Abbreviated transcription (Latin):
una introclucit᷑ ꝑsona generalis. quȩ in pͥma fronte psalmi inestimabile
sibi desideriũ demonstrat ęccłiȩͣ sccdo modo beatũ. eẽ. prositet᷑ cui dñs prę¬
stat auxiliũ. eũq ad confessionis facit grãm ꝑuenire: tercio multo p̾stan-¬
tius dic̃. e̾ẽ. inclomo dni abiectũ habitare. quã peccatoꝵ tab̾nacula cũ quib
lib& munclanis honorib introire. Quã amabilia sunt tabnacula tua dñe
uirtutũ. Filius chore spiritali fȩcunditate generatꝰ. & torcularib eccłiȩ
competenter expressus. ad futurã hierłm desiderat ꝑuenire. inqua iam
nulla sint ponda tribulationũ: sed beatitudine secura in ꝑturbata felici-¬
tate potiat᷑. Picendo quã magnitudinẽ rei exp̾mere ñ potuit: sed dedit
hoc infinitissime sentiendũ. Quis enĩ possit conp̃hencłe. qͦ ambitu aut afflic¬
tus requiẽ: aut et̾̃nitatẽ conditio mortalitatis exposcat: Nã qͦd dic̃ dñe

Expanded text:
una introducitur persona generalis, quae in prima fronte psalmi inaestsibi desiderium demonstrant Ecclesiae. Secundo modo beatum esse profitentur, cui Dominus praestat auxilium, eumque ad confessionis facit gratiam pervenire. Tertio multo praestantius dicunt esse, in domo Domini abjectum habitare, quam peccatorum tabio psalmi. Vers. 1. Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine virtutum! Filius Core spirituali fecunditate regeneratus, et torcularibus Ecclesiae competenter expressus, ad futuram Jerusalem desiderat pervenire: in qua jam nulla sint pondera tribulationum, sed beatitudine secura, imperturbata felicitate potiatur. Dicendo, Quam, magnitudinem rei exprimere non potuit; sed dedit hoc infinitissime sentiendum. Quis enim possit comprehendere quo ambitu aut afflictus requiem, aut aeternitatem conditio mortalitatis exposcat? Nam quod dicit, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
ora respondent. Sed qm̃ anteriꝰ dixerat clomũ passeris. & turturis nidũ:
qͥd in eis intelligere debuissemꝰ ostendit: In his enĩ altarib qͣsi in clomo gra-
reponunt᷑ : in illo altarȩ spes sirmissima copulat᷑ : in qͦ beatoꝵ animȩ uelut
in quodã ꝑ enn prandio coniͥnis celestib apulant᷑: ubi sacietas magis incitat.
nec beata esuries aliqͥndo discetlit. Addit etiã. rex ins & ds̃ ms. Rex aregendo
clicit᷑ ÷ ds̃ uidelic& acrea ndo: quãuis & timorẽ tale nom̃ inclicare monstret᷑.

Expanded text:
pondent. Sed quoniam anterius dixerat domum passeris, et turturis nidum, 286 quid in eis intelligere debuissemus ostendit. In his enim altaribus quasi in domum grareponuntur. In illo altari spes firmissima collocatur, in quo beatorum animae velut in quodam perenni prandio conviviis coelestibus epulantur: ubi satietas magis incitat, nec beata esuries aliquando discedit. Addidit etiam, Rex meus et Deus meus. Rex a regendo dicitur; Deus videlicet a creando; quamvis et timorem tale nomen indicare monstretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ganius. In hoc enĩ mundo utrũq necessariũ. ẽ ut nec intristicia edes-¬
per& dĩ seruus x nec iterũ animus eius ꝓsꝑis recldat᷑ elatus. Nã sicut
sanitas hominis humoꝵ pace consistit᷑. ita ꝑfectus. ẽ. xpĩanꝰ. Ifuerit
int̃ harũ rerũ uicissitudinẽ immobilit̃ temperatus. Suscipiamus
ergo alacri mente quȩ clicta sunt. Qualis enĩ sit ista deploratio ex hoc
clatur intelligi: ut in ea p̃cipiat᷑ dñs. ẽẽ. laudandus. Merito: qͥa in de
ꝓuectus euenit non reatus ñ pęna sed premia: non cleformis ser¬

Expanded text:
gamus. In hoc enim mundo utrumque necessarium est, ut nec in tristitia desperet Dei servus, nec iterum animus ejus prosperis reddatur elatus. Nam sicut sanitas hominis humorum pace consistit, ita perfectus est Christianus qui fuerit inter harum rerum vicissitudinem immobiliter temperatus. Suscipiamus ergo alacri mente quae dicta sunt. Qualis enim sit ista deploratio ex hoc datur intelligi, ut in ea praecipiatur Dominus esse laudandus; merito, quia inde provectus evenit, non reatus; non poena, sed praemia; non deformis ser
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ Qͦ d sc hema licit᷑ enigma. il .ẽ. obscura sententia: qͥndo aliud
dic̃. Saliud uult intelligi. Confundant᷑ om̃s qͥ aclorant relola. & qui
ꝓpħa ieloloꝵ cultores increpat: qͥ tanta manifestatione declarata
non erubescunt adhuc colere nescio quas inepcias. Idolũ qͥppe dictũ ẽ.
qͦd ipsũ sit dolo id ẽ. hominũ falsitate reꝑtũ. Simulachrũ. asimulati¬
one sacra compositũ. qͦd illi letur honor alienꝰ. Sic utraq fugienda
ad orari. clũ falsos honores sibi uendicant. qͦs eorũ iniqͥtas ñ meret᷑
acciꝑe: uide qͥd sequit᷑. Ad orate eũ om̃s angłi eius. Bonus enĩ angłs

Expanded text:
id est obscura sententia, quando aliud dicit, et aliud vult intelligi. Vers. 7. Confundantur omnes qui adorant idola, qui glni prophetato, idolorum cultores increpat, qui tanta manifestatione declarata, non erubescunt adhuc colere nescio quas ineptias. Idolum quippe dictum est, quod ipsum sit dolum, id est, hominum falsitate repertum. Simulacrum, a simulatione sacra compositum, quod illis detur honor alienus. Sic utraque fugienda adorari, dum falsos sibi honores vindicant, quos eorum iniquitas non meretur accipere, vide quid sequ
Abbreviated transcription (Latin):
dño prxstante suscipiant: nc̃ iterũ ipsos cõmon& ut in dño laetari debeant.
ñ in humano desiclerio. aut in huiꝰ scłi ruinosa iactantia sic̃ ait esaras
ꝓpħa. Non .ẽ. gaudere impiis dic̃ dñs. Confitent᷑ aut̃ iusti memoria sei¬
tatis eiꝰ quando in illo regno ꝑpetuo fuerint collocati. recordantes
de quanta clade huiꝰ scłi. dnõ sint miserante subtracci.
CONCIUSIO

Expanded text:
Domino praestante suscipiant, nunc iterum ipsos commonet, ut in Domino laetari debeant, Domino praestante suscipiant, nunc iterum ipsos commonet, ut in Domino laetari debeant, non in humano desiderio, aut in hujus saeculi ruinosa jactantia, sicut ait Isaias propheta: Non est gaudere impiis, dicit Dominus . Confitentur autem justi memoriae sanctitatis ejus, quando in illo regno perpetuo fuerint collocati: recordantes de quanta clade hujus saeculi Domino miserante sint subtracti. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
Custolit dñs animas scõꝵ suoꝵ. demanu peccatoꝵ lib̃auit eos. Iam
nemo dubit& oclisse malũ : qͣndo dñs amimas cognoscit᷑ custodire
scõꝵ. Sed uide quia dic̃ animas: ne tencderes ad corpora qu& passim
tradit ad pęnas: ut martyrib redelat coronas. Liberat eñ clemanu
peccatoris animas: quando eas ñ sinit aliqua prauitate sub uerti.
sed ita illesas eripit. quẽ ad modũ sibi bene placitas. ẽẽ. cognoscit.
Lux orta ẽ iusto: & rectis corde laeticia. Iusto dic̃ ostensã lucẽ
iel. ẽ uerissimã fidẽ : ut illuminatus talia credat. quae esĩ ad cȩloꝵ
regna ꝑlucans. Est qͥdẽ & scõꝵ lux ista cõmunis. quã indiscrete
tur: dequa clicturi sunt impii. errauimꝰ auia ueritatis. & iusticia
lum̃ ñ luxit nob. & sol ñ .ẽ. ortus nob̃. Rectis uero corde orit᷑ sine
lubitatione laeticia: quando dõ prȩstante talia gerunt. quȩ sibi
ꝓfutura cognoscunt. Sic inisto loco indicatũ. ẽ quia mundi ama-

Expanded text:
nus animas sanctorum suorum, de manu peccatorum liberabit eos. Jam nemo dubitet odisse malum, quando Dominus animas cognoscitur custodire sanctorum. Sed vide quia dicit animas, ne te teneres  ms. A., ne tenderes ad corpora, quae passim tradit ad poenas, ut martyribus reddat coronas. Liberat enim de manu peccatorum animas, quando eas non sinit aliqua pravitate subverti, sed ita illaesas eripuit, quemadmodum sibi beneplacitas esse cognoscit.orta est justo, et rectis corde laetitia. Justo dicit ortam lucem, id est verissimam fidem; ut illuminatus talia credat, quae eum ad coelorum regna perducant. Est quidem et sanctorum lux ista communis, quam indiscrete tur: de qua dicturi sunt impii: Erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et Sol non est ortus nobis . Rectis vero corde oritur sine dubitatione laetitia, quando, Deo praestante, talia gerunt, quae sibi profutura cognoscunt. Sic et in isto loco indicatum est quia muudi amato
Abbreviated transcription (Latin):
indeuotis. dũ corde tenebroso. nulla claritate resplencle stc cumlyppis
oculis sol umbrosus aspicit᷑. cũ nebulas illas ñ habfat origo luminis. sel de¬
bilitas contracta carnalis: sic ut ipse dic̃ in aeuangłio. Ego in hunc mundũ
& iudiciũ. hoc illis uidet᷑ dñs. qͥ sunt puro corde mundissimi: quos bene
correctionẽ uocauit. qͥa errore prauitatis exuti. sedes st̃ saluatoris. qͦs¬
ille sua maiestate iã possid&: sicut legitur. sedes sapientiae anima iusti.¬

Expanded text:
indevotis, dum cordi tenebroso nulla claritate resplendet; sicut lippis indevotis, dum cordi tenebroso nulla claritate resplendet; sicut lippis oculis sol umbrosus aspicitur: quia nebulas illas non habet origo luminis, sed debilitas contracta carnalis, sicut ipse dicit in Evangelio: Ego in hunc mundum et judicium. Hoc illis videtur Dominus, qui sunt puro corde mundissimi, quos bene correctionem vocavit, quia errore pravitatis exuti, sedes sunt Domini Salvatoris, qille sua majestate jam possidet, sicut legitur: Sedes sapientiae anima justi
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ. qͥ ab insensatis pecit auxiliũ. Unꝰ tam̃ lapis .ẽ. angularis qͣ spi¬
talit̾ coli elebeat & timeni. Adiec̃. Ietent᷑ insulȩ multae Regnante staq
cdño ꝑ totũ multũ mundũ clispositȩ laetent᷑ accłia. ⁊quȩ merato insulis
cõparant᷑. qͥa muncli fluctib ambite circũ latranciũ ꝑsecutionũ nume¬
rositate tunclunt᷑ sel sicut iste sȩuientib fluctib nesciunt lacdi. ita nec scã
eccłiae ꝑturbationib aduersarioꝵ ꝓbant᷑ inminui : quin potiꝰ illos sius cautil
frangunt. qͥ in eas undosis culminib irruer̃. & uide qͥa dic̃ multae ñ om̃s¬
ꝓpt̃ hereticas prauitates queerrorib suis eccłiarũ nom̃ imponunt. Nuber &¬
caligo incircuitu ciꝰ iusticia & iudiciũ correctio sedis eius. In hoc uersũ
qualis sit elĩs impiis religiosisq narrat᷑. Nubilosus & caligłosus cerntur

Expanded text:
effectum  ed., affectum qui ab insensatis petit auxilium. Unus tamen lapis est angularis, qui spieffectum  ed., affectum qui ab insensatis petit auxilium. Unus tamen lapis est angularis, qui spiritualiter coli debeat et timeri. Adjecit, laetentur insulae multae. Regnante itaque Domino per totum mundum, dispositae laetentur Ecclesiae: quae merito insulis comparantur, quia mundi fluctibus ambitae circumlatrantium persecutionum numerositate tunduntur. Sed sicut istae saevientibus fluctibus nesciunt laedi, ita nec sanctae Ecclesiae perturbationibus adversariorum probantur imminui; quin potius illos suis cautibus frangunt, qpropter haereticas pravitates, qui erroribus suis Ecclesiarum nomen imponunt. Item caligo in circuitu ejus; justitia et judicium correctio sedis ejus. In hoc versu qualis sit Dominus impiis religiosisque narratur. Nubilosus et caliginosus cernitur
Abbreviated transcription (Latin):
i primo menbror psalmi ꝓpħa post
resurrectionẽ dñi. uirtutes eiꝰ diuersa p̃licatione describens: idoloꝵ cul¬
tores digna increpatione reclarguit: seđa acldñm uerba conuerait. gau-¬
dens eccłiam catholicã auctori suo recte credidisse: cõmon& etiã fideles
ut laetent᷑ in lño: qͥa consueuit eos eriꝑe. qͥ uident᷑ crudeliũ insecutionib:
ꝓpħa mundũ execrancla hominũ suꝑstitione confusũ. laudes dni
mirabili uarietate describit: ut infideles agnoscentes uerũ dm̃. ulterius
spem inreb uanissimis ñ haberent : factũq ẽ iniciũ. qͦd & breuit̃ cuncta
concluder&. & deliram̃ta om̃ia summouera&. dñs regnauit. Quis ergo
alter colendus .ẽ. nisi ille qͥ solus cognoscit᷑ imperare : Sequit᷑ yculta
terra. Quid iã remaneat ilolis: si uniuersa terra nom̃ ueneret᷑ auctoris
Terra enĩ sensibilis. lapidẽ ñ deb& aclorare brutissimũ: qͥa ipse sibi negat

Expanded text:
 primo membro psalmi propheta per resurrectionem Domini, virtutes ejus diversa praedicatione describens, idolorum cultores digna increpatione redarguit. Secundo ad Dominum verba convertit, gaudens Ecclesiam catholicam auctori suo recte credidisse. Commonet etiam fideles ut laetentur in Domino, quia consuevit eos eripere qui videntur crudelium insecutionibus propheta mundum exsecranda hominum superstitione confusum, laudes Domini mirabili varietate describit, ut infideles agnoscentes verum Deum, ulterius spem in rebus vanissimis non haberent. Factumque est initium, quod et breviter cuncta concluderet, et deliramenta omnia submoveret. Dominus regnavit. Q nisi ille qui solus cognoscitur imperare? Sequitur, Exsultet terra. Quid jam remaneat idolis, si universa terra nomen veneretur auctoris? Terra enim sensibilis lapidem non debet adorare brutissimum: quia ipse sibi negat
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓpħis : uenit ad caelos qͦs apłos debemꝰ aduertere : quoꝵ p̃dicationib
scĩs. iusticia dñi mundo salutaris innotuit. Sequit᷑. & uider̃ omnes
popłi głiam eius. Uielerunt hic ñ carnalib oculis. sed cordis lumine
clebemꝰ acciꝑe. głia enĩ audiri ñ uideri sol&: nam & alibi legit᷑. quod
sic intelligendũ. ẽ. & uiclimꝰ głiam eiꝰ. głiam quasi unigeniti ͤ siue ut qͥdã

Expanded text:
is, venit ad coelos, quos apostolos debemus advertere, quorum praedicationibus sanctis justitia Domini mundo salutaris innotuit. Sequitur, et viderunt omnes populi gloriam ejus. Viderunt hic, non carnalibus oculis, sed cordis lumine debemus accipere. Gloria enim audiri, non videri solet; nam et alibi legitur quod sic intellige
Abbreviated transcription (Latin):
mota. ẽ magne p̃dicationis nouitate ꝑ territa. ẽ: ut deprehendera& se insensata
iclola colere. dũ haber& adorabilẽ dñm summũ creatorẽ. Montes sicut
cera fluxerunt a facie dñi: a ficie dñĩ contremuitꝰ terra. Hic montes signi-¬
ficat homines: qͥ & sȩgͥli huiꝰ altituclines appetunt. & insensata suꝑstone
durescunt. his mirabiliter comparata . ẽ. cara liquens: qm̃ tanto facilius
inpęnitentiã defluunt. quanta se duricia immobiles. eẽ. credider̃. Nam
cũ lic̃ a facie dñi. ostendit unde sic̃ caera flixer̃ montes. ꝗd in alio
psalmo legit᷑. nec ẽ. qͥse abscondat acalore eius sed cũ repetit a facie
dnũĩ tremuit om̃is terra. illos significat qͥ ipsius miseratione conspecti.
ad satisfactionis remedia ꝑuener̃: quod hodieq fieri compbamꝰ: cũ potesta.¬
tes scłi. uel pagani. uel heretici uocati. dampnantes suꝑstitiosũ uotum.

Expanded text:
mota est, magnae praedicationis novitate perterrita est; ut deprehenderet se insensata mota est, magnae praedicationis novitate perterrita est; ut deprehenderet se insensata idola colere, dum haberet adorabilem Dominum summum Creatorem. Vers. 5. Montes sicut cera fluxerunt a facie Domini; a facie Domini tremuit omnis terra. Hic montes significant homines qui et saeculi hujus altitudines appetunt, et insensata superstitione durescunt. His mirabiliter comparata est cera liquens, quoniam tanto facilius in poenitentiam defluunt, quanto  mss., quanta se duritia immobiles esse crediderunt. Nam cum dicit, a facie Domini, ostendit unde sicut cera fluxerunt montes; quod et in alio psalmo legitur: Nec est qui se abscondat a calore ejus . Sed cum repetit, a facie Domini tremuit omnis terra, illos significat qui ipsius miseratione conspecti, ad satisfactionis remedia pervenerunt. Quod hodieque fieri comprobamus, cum potestates saeculi, vel pagani, vel haer
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑchirectã lineã cęli quȩ cliametros mundi ab. astronom uocitat᷑.
it est illud. a solis ortu & occasu. lauclate nom̃ dnĩ. Linea enĩ intelli¬
gibilis ẽ. longitudo sine latitudine: A puncto inchoans. in punctũ
desinens. Punctũ uero est: cuiꝰ pars nichil est. Meminisse aut̃ lebemꝰ
qͥd haec nomina. siue punctũ. siue linea. siue circulus. siue trigonus.
siue quadr angulus uel alia huiꝰmodi theoremata. quotiens ad
aspectũ ueniunt corporalib definitionib conclulant᷑. id ẽ. sensibi¬
lib quotiens uero sola mente capiunt᷑. intelligibilia tantũ. eẽ. non
dubiũ. ẽ: quare : noticiã pleniorẽ in libris geometricae disciplinae
diligens lector inuenies. Sequit᷑. Uidit & cõmota .ẽ. terra. Uielit
terra: illud significat qm̃ homines uerbũ dñi corelis lumine cognorier̃. Com¬

Expanded text:
per directam lineam coeli, quae diametros mundi ab astronomis vocitatur, per directam lineam coeli, quae diametros mundi ab astronomis vocitatur, ut est illud: A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini . Linea autem intelligibilis est longitudo sine latitudine, a puncto inchoans, in punctum desinens. Punctum vero est cujus pars nihil est. Meminisse ergo debemus quod haec omnia, sive punctum, sive linea, sive circulus, sive trigonus, sive quadrangulus, vel alia hujusmodi theoremata, quoties ad aspectum veniunt, corporalibus definitionibus concludantur, id est sensibilibus: quoties vero sola mente capiuntur, intelligibilia tantum esse non dubium est. Quorum notitiam pleniorem in libris geometricae disciplinae, diligens lector, invenies. Sequitur, vidit et commota est terra. Vidit terra, illud significat, quoniam homines Verbum Domini cordis lumine cognoverunt. Com
Abbreviated transcription (Latin):
gqra eius orbi terrae: uidit & cõmota. ẽ. t̾ra. Pulcherrima nimis fae¬¬
ta ẽ. aptaq cõparatio. Namsic̃ cõmotae nubes. atq collisȩ sic̃ phisici
dicunt fulgd̃ra iaculant᷑: ita ꝓpħarũ uerba. ueritatis indicia lampauer᷑.
Deuiq eos in scripturis cliuinis frequent̃ legis nubib cõparatos: ut. ẽ. illud.
& nubib manclabo. nepluant suꝑ eã ymbrem. Intendamꝰ aetiã: qͦel iterũ
schema t̾rȩ sic̃ insuꝑiore psalmo iã clictũ.ẽ. in orbe clescriptũ. ẽ.
pse. ẽ. enĩ orbis: qͥ appellat᷑ & circulus. Circulus aut̃ . ẽ. sic̃ geometrici
definier̃. forma plana quȩ exuna circũ ducta linea continet᷑. Ad quã
ab uno puncto de his qmmedio forinȩ constitutȩ sunt. om̃s deductae
rectae linexe. equales sibi inuicẽ sunt. Qua cõplȩxione recognita: ual¬
de nota nobis efficit᷑ forma t̾rarũ Significat᷑ aetiã totus mundus.

Expanded text:
gura ejus orbi terrae: vidit, et commota est terra. Pulcherrima nimis facgura ejus orbi terrae: vidit, et commota est terra. Pulcherrima nimis facta est aptaque comparatio. Nam sicut commotae nubes atque collisae sicut physici dicunt fulgura jaculantur, ita prophetarum verba veritatis indicia lampaverunt. Denique eos in Scripturis divinis frequenter legis nubibus comparatos, ut est illud: Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem . Intendamus etiam quod hic iterum schema terrae sicut in superiori psalmo jam dictum est in orbe descriptum est. Ipse est enim orbis qui appellatur et circulus. Circulus autem est sicut geometrici definierunt forma plana, quae ex una circumducta linea continetur, ad quam ab uno puncto de his quae in medio formae constituta sunt, omnes deductae rectae lineae aequales sibi invicem sunt. Qua complexione recognita, valde nota nobis efficitur forma terrarum. Significatur etiam totus mundus et
Abbreviated transcription (Latin):
potest insi dere usticia. & nota qͦd ꝑ istũ & quattuor uersus alios qͥ secunt᷑
acluentꝰ dñi pͥmꝰ uariis allusionib inlicat᷑. Qua figura dicit᷑ caracteris.¬
mos : quȩ latinȩ in formatio uł descriptio ñcupatur. Ignis ante ipsũ
p̃ibit : & inflãmabit in circuitu in imicos eiꝰ ANte aduentũ dñi ignis
p̃cessit. qͣndo prȩdicatione ꝓpħarũ infideliũ corda fremuer̃ ut ira¬
condiae ardore succensi. depredantiũ nece tractarent. Ipse. ẽ. ergo ignis
qͥ ante ipsũ p̃ibit. qͥ suos potius cõsumit auctores: sicut ꝗsaias ꝓpħa¬
clic̃. & nc̃ ignis aduersarios cõsumit. Sequit᷑. & inflãmabit incircuitu
inimicos eiꝰ. Inflãmabit si c̃ diximꝰ aclindignationẽ ꝑtin& & subitum
animi calorẽ : quẽ illo tẽpore scã accłiae patiebant᷑ inimici. In circuitu
undiq debemꝰ aduertere: qͥa dũ pauci ee̾nt p̃dicatores. aduersari-¬
orũ erat circunclans. & innumerabilis multitudo. Alluxerunt ful¬

Expanded text:
potest insidere justitia. Et nota quod per istum et quatuor versus alios qui sequuntur, adventus Domini primus variis allusionibus indicatur. Quae figura dicitur characterismos, quae Latine informatio vel descriptio nuncupaturin circuitu inimicos ejus. Ante adventum Domini ignis praecessit, quando praedicatione prophetarum infidelium corda fremuerunt; ut iracundiae ardore succensi, de praedicantium nece tractarent. Ipse est ergo ignis qui ante ipsum praeibit, sed suos potius consumpsit auctores, sicut Isaias p. Sequitur, et inflammabit in circuitu inimicos ejus. Inflammabit sicut diximus ad indignationem pertinet, et subitum animi calorem, quem illo tempore sanctae Ecclesiae patiebantur inimici. In circuitu, undique debemus advertere, quia dum pauci essent praedicatores, adversariorum erat circumdans et innumerabilis multitudo. Vers. 4. Illuxerunt ful