comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ignotos ubi sint inquirit. Scire
enim dei eligere: nescire repbare est.
Non ẽ inuentus qui rediret & daret
glam deo: nisi hic alienigena. Scd̾m
corpus quidẽ facile ẽ uidere posse homi¬
nem ñ habere lepram: & tam̃ animi ẽẽ
ñ boni. scd̾m significationẽ autẽ buiꝰ
miraculi conturbat considerantẽ. quo¬
modo mundus dici possit ingratus.
Sed iam facile ẽ etiam illud uideri pos-¬
se. ut quisquis in eccl̃iȩ societate doctri¬
nam integram uerãq assequat᷑. & omia
scd̾m fidei catholicȩ regulam disserat.
distinguat a creatore creaturã: eoq
manifestetur uarietate m̃daciorum
tanquã lepra caruisse. & tam̃ ingratꝰ
sit deo & dño mundatori suo. quia
electus superbia gr̃arum agendarũ
pia humilitate ñ sternitur. similisq
efficitur eis de quib dicit apłs. Qui cũ
cognouissent dm̃. ñ ut dm̃ magnifica¬
uerunt: aut gr̃as egerunt. Qđ enĩ di¬
cit eos dm̃ cognouisse: ostendit quidẽ

Expanded text:
quasi ignotos ubi sint, inquirit, scire quasi ignotos ubi sint, inquirit, scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus, qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni; secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quia ibi corriunt. ubi quid eos
tunc sequetur mͦ uidere ñ possunt.
Iusti uero quia istis uisibilib semet¬
ipsos sponte deiciunt ut ininsibilib
erigantur. quasi in faciẽ cadunt: qͥa
timore cõpuncti uidentes humilian¬
tur. Respondens autẽ iħc dixit. Nõne
decem mundati sunt : Et nouẽ ubi
sunt: Unũ si addatur ad nouẽ: quȩ¬
dam effigies unitatis impletur. Quo
fit tanta complexio: ut ultra ñ ꝓgre¬
diatur numerus. nisi ad unũ rursꝰ
redeatur. & hȩc ꝑ infinitatẽ numeri
regula custodiatur. Nouem itaq in
digent uno: ut quadã unitatis forma.¬
coagulentur & decem sint. unũ autem
ñ eis indiget ut custodiat unitatem.
Quamobrẽ ut unus ille qui gr̃as egit
unicȩ ecclłiȩ significatione apꝓbatus
atq laudatus ẽ: ita illi nouẽ qui gr̃as
ñ egerunt reꝓbi effecti. a consortio
unitatis exclusi sunt. ideoq tales in
nouenario numero tanquã imꝑfecti
remanebunt. Et merito eos saluator

Expanded text:
tur, quia ibi corruunt ubi quid eos tur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes humiliantur. Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula cusdigent uno, ut quadam unitatis formacoagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille, qui gratias egit, unice ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem, qui gratias non egerunt, reprobi effecti a consortio unitatis exclusi sunt, ideoque tales in novenario numero, tanquam imperfecti remanebunt, et merito eos Salvator,
Abbreviated transcription (Latin):
tanus. Samaritanus quippe: interp̃¬
tatur custos. Quo nomine ille popłs
aptissime significatur: qui gratias
agendo ei a quo accepit tribuit om̃e
qđ accepit. quodammͦ cantans illud
de ꝑsalmo. Fortitudinẽ meam ad te
Cadit autẽ in faciem: quia ex malis
que se ꝑpetrasse meminit erubescit.
Ibi enim cadit homo: ubi confundit᷑.
Unde & paulus quasi quibusdam in
facie iacentib dicebat. Quẽ ergo fru¬
ctum habuistis tunc in illis in quib
nunc erubescitis: At contra de ascen¬
sore equi. idest de eo qui in huius
mundi gła elatus ẽ dicitur. Ut cadat
ascensor eius retro. Rursumq de ꝑse¬
quutorib dm̃ scriptũ est. Abierunt
retrorsum & ceciderunt in terrã. Quid
ẽ hoc qđ electi in faciem. & reꝓbi re-¬
trorsum cadunt: nisi qđ om̃is qui
post se cadit. ibi ꝓculdubio cadit ubi
ñ uidet. qui uͦ ante se ceciderit. ibi ce-¬
cidit ubi uidet: Iniqui gͦ quia in in¬
uisibilib cadunt. post se cadere dicun¬

Expanded text:
tanus. Samaritanus quippe interprtanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicun
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ ad petrum iubetur mittere. tan¬
quam illi & sius diceretur. Ite. ostendite
uos sacerdotib. Nam & cum irent mun¬
dati sunt. Iam enĩ adeos uenerat petrꝰ.
sed tam̃ ipsi ñdum accepto baptisina¬
tis sacramento. ñdum sp̃ualiter ad sa¬
cerdotes ꝑuenerant. & tam̃ infusione
spͣs sc̃i. & admiratione linguarũ. eorũ
mundatio declarata ẽ. Unus autẽ
ex illis ut uidit quia mundatus est:
regressus ẽ cum magna uoce magnifi¬¬
cans dm̃: & cecidit in faciem ante pedeᷤ
eius. gr̃as agens. Unus iste qui magni¬
ficans dm̃ regressus ẽ: unius eccłiȩ
deuotam xp̃o humilitatẽ significat.
Qui bene cadens ante pedes dñi: gr̃as
egit. Ille enim uere deo gr̃a agit. qui
repressis p̾sumptionis suȩ cogitationi¬
b. quã in semetipso infirmus sit
humiliter uidet: qui nichil sibi uir¬
tutis tribuit. qui bona quȩ agit ẽẽ
de miscdia conditoris agnoscit.Unde
recte subiungitur. Et hic erat samari-¬

Expanded text:
unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanunitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt . Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione Spiritus sancti, et admiratione linguarum, eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samari
Abbreviated transcription (Latin):
quem acceꝑit ostendat. cetera uͦ uicia
tanquam ualitudines & quasi mẽbro¬
rum animȩ atq senfuũ. ꝑ se ipsũ inte¬
rius in conscientia et in intellectu dñs
sanat & corrigit. Deniq & paulus uoce
dñi audita. quid me ꝑsequeris. ego suͣ
iħe quem tu ꝑsequeris: ad ananiam
tam̃ missus est. ut illo sacerdotio qđ̃
mnȩccłia constitutũ est sacramentum
doctrinȩ fideiq ꝑciperet. & uerus eruᷤ
apꝓbaretur color. ñ quia ñ potest per
semet ipsum dñs om̃ia facere. nam qui ᷤ
alius hȩc facit etiam in ȩccłia. sed ut ip¬
sa societas congregatoꝵ fideliũ. apꝓ¬
bando inuicẽ atq cõmunicando. uerȩ
fidei doctrinam in om̃ib quȩ dicunt᷑
uerbis uel signantur sacram̃tis. tan¬
quam unã speciẽ ueri coloris obdricat.
Cornelius etiã cum elemosinȩ etꝰ acceptȩ
et preces eius auditȩ illi ab angło nun¬
cientur: ꝓpt̃ doctrinȩ tam̃ sacram̃toꝵq

Expanded text:
quem acceperit, ostendat. Caetera vero vitia quem acceperit, ostendat. Caetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Et: Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque
Abbreviated transcription (Latin):
quam ueris falsisq colorẽ locis. huma¬
na corpora uariantẽ atq maculantẽ.
Hi autẽ tam uitandi sunt ȩccłiȩ: ut si
fieri potest longus remoti.magno cla-¬
more xp̃m interpellent.Unde & apte
subungrur.Qui steterunt alonge:
& leuauer int uocẽ dicentes. Iħu p̃cep¬
tor: miserere nr̃i. Et bene ut saluentur:
iħm precp orẽ nominant. Quia enĩ
in eius uerbis se errasse significant. hc̃
saluandi himilit̃ preceptorẽ uocant.
Cumq ai cognitionẽ preceptoris rede¬
unt: mex ad formã salutis recurrunt.
ueni ur misisse ad sacerdotes nisi le¬
prosos: quia uidelicet sacerdotiũ iu¬
deorum figura erat futuri sacerdotii
regalis qđ est in ȩccłia. quo consecrant᷑
om̃ ꝑtinentes ad corpus xp̃i. summi
& ueri principis sacerdotũ. Et quisqͥs
uel heretica prauitate. uel suꝑstitio¬
ne gentili. uel iudaica ꝑfidia. uel etiã
scismate fraterno quasi uario colore
ꝑ xp̃i gr̃ãm caruerit: necesse est ad¬
ȩccłiam ueniat. coloremq fidei uerum

Expanded text:
mana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt.  praestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum.vel ab haeretica pravitate vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est adiat, coloremque fidei verum
Abbreviated transcription (Latin):
somnem duceret. quid sibi diciposset. qͥd
obiectionib responderet. secũ sollicita &¬
estuanti m̃te uersaret. ne me inueniret
asꝑum uehement̃ metueret. neapud me
appareret noxius formidaret. Et quis ego.
aut quid ego. nimirũ ñ longe post futurꝰ
post hominẽ uermis. atq post uermẽ pul¬
uis: Si gͦ tanta cura ꝑtimescit᷑ iudiciũ
pulueris: qua intentione cogitandũ est.
qua formidine ꝓuidendũ tantȩ iudiciũ
maiestatis: Sed quia sunt ñ nulli qui de
resurrectione carnis incerti sunt. et tunc
rectius dicemꝰ. si etiã cordiũ ur̃oꝵ questi¬
onib occultis occurrimꝰ: pauca nob de
ipsa resurrectionis fide loquenda suit.

Expanded text:
somnem duceret, quid sibi dici posset, quid somnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuanti mente versaret: ne me inveniret asperum, vehementer metueret: ne apud me appareret noxius, formidaret. Et quis ego, aut quid ego? Nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus, pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd de umbra gaudii meditatur in uia.
Uitam igitur ur̃am fr̃s moresq cõponite:
is qͥ mitis resurrexit ex morte. quã distrri¬
ctus in iudicio ueniat p̃udete. Certe in
die trem̃di examinis sui. cũ angłis. cũ ar¬
changelis. cũ thronis & dñationib. cũ pͥn¬
ciꝑatib ac potestatib apparebit: cęlis ac
terris ardentib. cunctis uidelicet elem̃tis
in sui obsequii t̃rore cõmotis.Hunc ergo
tanti pauoris uidicẽ ante ocłos ponite:
hunc uenturũ timete. ut hunc cũ uene¬
rit ñ timidi sed securi uideatis. Tim̃dus
gͦ ẽ ne timeatur. Terror eiꝰ nos ad usũ bone
oꝑationis exerceat: metus illius uitã nr̃am
a prauitate cõpescat. Michi fr̃s credite.
quia tanto tc̃ erimꝰ securi de eiꝰ p̃sentia:
quanto nc̃ ẽe satagimꝰ suspecti de culpa.
Certe si aliquis ur̃m cũ suo aduersario
causã dicturꝰ in meo uidicio die crastina
ẽẽt exhibendus: totã fortasse noctem in¬

Expanded text:
quod de umbra gaudii meditatur in via. quod de umbra gaudii meditatur in via. Vitam ergo vestram, fratres, moresque componite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebiterris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite, hunc venturum timete, ut hunc cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus sententia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus, in meo judicio die crastina esset exhibendus, totam fortasse noctem in
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: & habet fiduciã qͦd influat. ior¬
danis in os eiꝰ. quia postquã infideles
quosq a mundi origine rapuit: adbuc
se posse susciꝑe etiã fideles p̃sumit. Nam
ore pestifere ꝑsuasionis eiꝰ cotidie deuorat:
quos a confessione fidet repba uita dis¬
timescite: hoc apud uos sollicita mente
cogitate. Ecce paschalia sollemina agimꝰ:
sed ita uiuendũ nob est. ut ꝑuenire ad
ȩt̃na festa mereamͣ. Transeunt cuncta: qͣ
temporalit festiua celebrant᷑. Curate qui
his sollemnitatib int̾estis: ne ab ȩterna
sollemnitate separemini. Quid ꝓdest
intesse festis hominũ: si deesse contingat
festis angłoꝵ: Umbra uenture sollẽnitatiᷤ
ẽ sollemnitas p̃sens. Iccirco hanc annue
agimꝰ: ut ad illam quȩ ñ est annua sed
continua ꝑducam᷑. Cũ hec statuto tẽpore
geritur: ad illius desideriũ memoria nr̃a
referat᷑. Erequentatione gͦ gaudii tẽporaliᷤ
ad ȩt̾na gaudia mens incalescat et ferue-¬
at.: ut exueritate lȩticiȩ ꝑfruat᷑ in patria.

Expanded text:
is: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita disertimescite, hoc apud vos sollicita mente cogitate. Ecce Paschalia solemnia agimus; sed ita vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris ẽ ligari timeat uel iniuste: nec
pastoris sui iudiciũ temere rep̃hendat.
ne & si iniuste ligatus ẽ. ex ipsa tumidȩ
rep̃hensionis suꝑbia culpa quȩ ñ erat
fiat. Sed quia hȩc breuit̃ ꝑ excessũ dixi¬
mus: ad expositionis ordinẽ redeamꝰ.
Thomas autẽ unus ex duodecĩ qͥ dicit᷑
didimus: ñ erat cũ eis quando uenit iħc.¬

Expanded text:
pastoris est, ligari timeat iniuste nec pastoris est, ligari timeat iniuste nec pastoris sui iudicium temere reprehendat, ne, etsi iniuste ligatus est, ex ipsa tumida reprebensionis superbia culpa, que fiat. Sed quia haec breviter per excessum diximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando
Abbreviated transcription (Latin):
introrsus latet. in suis penetrabilib oc-¬
cultatur. sed mortuus uenit foras. cũ pec¬
cator nequicias suas sponte confitet᷑. Lara¬
ro ergo dicit᷑ ueni foras. acsi aꝑte cuilibet
mortuo in culpa diceret᷑. Cur reatũ intra
conscientiã abscondis: Foras iam ꝑ con-¬
fessionẽ egredere: qͥ apud te interius ꝑ ne-¬
gationẽ lates. Ueniat itaq fõras mortuus:
idest culꝑã confiteat᷑ peccator. Uenientem
uero foras soluant discipłi: ut pastores
ȩccłiȩ eipȩnã debeant amouere quã meru-¬
it. qui ñ erubuit confiteri qđ fecit. Hȩc de
solutionis ordine breuit̃ dixerim: ut sub
magno moderamine pastores ȩccłiȩ uel
soluere studeant uel ligare. S utrũ iuste
an iniuste obliget pastor. pastoris tamen
sententia gregi tim̃da est: ne is qͥ subest¬
et cũ imuste forsitan ligat᷑. ipsam obli¬
gationis suȩ sententiã ex alia culpa mere¬
meat uel ligare. Is autẽ qui sub manu

Expanded text:
introrsum latet, in suis penetralibus ocintrorsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timet cum iniuste forsan ligatur, ipsam obligacionis sue sentenciam ex alia culpa meremeat vel ligare. Is autem, qui sub manu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis. Qđ bene quatriduani mortui re¬
suscitatio illa significat: quȩ uidelicet
demonstrat. qͥa prius mortuũ dñs uo¬
cauit & uiuificauit dicens. lazare ueni
foras. Et postiodũ is qͥ uiuens egressꝰ
fuerat: a discipłis ẽ solutus. sicut scrip¬
tum ẽ. Cũq egressus ẽẽt qui fuerat li¬
gatus institis: tc̃ dixit discipłis. Soluite
eũ: & sinite abire. Ecce illũ discipłi iã
uiuentẽ soluunt: quẽ magister resu¬
scitauerat mortuũ. Si enĩ discipłi lazarũ
mortuũ soluerent: fȩtorẽ magis ostende¬
rent quã uirtutẽ. Ex qua consideratione
intuendũ ẽ. qđ illos nos debemꝰ ꝑ pasto¬
ralem auctoritatẽ soluere: qͦs auctorem
nr̃m cognoscimus ꝑ suscitantem gr̃am
uiuificare. Quȩ nimirũ uiuificatio. ante
oꝑationẽ rectiuidinis. in ipsa iam cogno¬
scitur confessione peccati. Unde & huic ipsi
mortuo lararo nequaquã dicit᷑ reuiuisce:¬
s ueni foras. Om̃is quippe peccator dum
culpã suam intra conscientiã abscondit:

Expanded text:
dicta quatriduani mortui resuscitatio illa significat, qui videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras; et postmodum is qui vivens egressus fuerat a discipulis solutus est, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt quem magister resuscitaverat mortuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lased Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit,
Abbreviated transcription (Latin):
ita factus ẽ discipls dubitans et palpans
testis uerȩ resurrectionis: sicut sponsus
matris fuerat custos integerrimȩ uirgi¬
nitatis. Palpauit autẽ & exclamauit. Dñs
ms et ds̃ m̃s. Dicit ei iħc. Quia uidisti me
credidisti. Cũ paulus apls dicat. est enim

Expanded text:
ita factus est discipulus dubitans et palpans, ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus a
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit iterum dñs: & ñ credenti discipulo
latus palpandũ prebuit. manus ostendit.
Ostensa suoꝵ cicatrice uulnerũ: infideli¬
tatis illius uulnꝰ sanauit. Quid fr̃s km̃ni:
quid int̾ hȩc animaduertitis: Nunquid
casu gestũ creditis. ut electus ille discipłs
tunc deesset: post autẽ ueniens audiret. au¬
diens dubitaret. dubitans palparet. palpans
crederet: Non hoc casu: sed diuina dispen¬
satione gestũ est. Egit nanq miro modo
suꝑna clem̃tia: ut discipls dubitans dũ
in magistro suo uulnera palparet carniᷤ.
in nob̾ uulnera sanaret infidelitatis. Plus
enim nob̾ thomȩ infidelitas ad fidẽ. quã
fides credentiũ discipłoꝵ ꝓfuit: quia dũ
ille ad fidem palpando reducit᷑. nr̃a mens
om̃i dubitatione postposita in fide soli¬
datur. Sic quippe discipłm post resurre¬
ctionẽ suam dubitare ꝑmisit. nec tam᷑
in dubitatione deseruit: sicut ante na¬
tiuitatẽ suam. habere mariã sponsũ uo¬
luit. qͥ tam̃ ad eius nuptias ñ ꝑuenit. Nã

Expanded text:
Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres quid inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet. Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitain magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum profuit: quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
issio ipsa ꝓcessio ẽ: qua de patre ꝓcedit
et filio. Sicut itaq sp̃s mitu dicitur quia
ꝓcedit: ita et filius ñ in congrue mitti di¬
citur. qͥa generat᷑. Hoc cũ dixisset: insif-¬
flauit & dicit eis. Accipite sp̃m sc̃m. Que¬
rendum nob̃ ẽ quid sit qđ sp̃m̃ scm dñs
nr̃ ec semel dedit in t̾ra consistens: & se¬
mel cȩlo p̃sidens. Neq enĩ alio in loco
cũ de celo ueniens in linguis uariis de¬
monstrat᷑. Cur gͦ prius in t̾ra discipulis
datus. postmodũ decȩlo mittit᷑: nisi qͦd

Expanded text:
missiomissioet Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur, quia procedit, ita et Filius non incongrue mitti dicitur, quia generatur. Hoc cum dixisset, insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum . Quaerendum nor, et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens. Neque enim alio in loco cum de coelo veniens in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
misit: qͥ hunc ꝓ redemptione generis
humani incarnari constituit. quẽ uide¬
licet in mundũ uenire ad passionẽ uolu¬
it: sed tam̃ amauit filiũ quẽ ad passionẽ
siones in mundũ mittit. Quia gͦ & filiuᷤ
amatur a patre. & tam̃ ad passionẽ mitit᷑:
ita et discipłi amantur adño.qui tam̃ad
passionẽ mituntur in mundo. Itaq dicit᷑.
Sicut misit me pat & ego mitto uos: ĩdest
ea caritate uos diligo. cũ int̾ scandala ꝑ¬
quãuis mitti etiã iuxta naturã diuinita¬
tis possit intelligi. Eõ enĩ ipso a patre filiꝰ
mitti dicit᷑: quo a patre generat᷑. Nã sc̃m
quoq sp̃m qui cũ sit coȩqualis patri & fĩ¬
lio. ñ tam̃ in carnatus ẽ: idem se filius
mittere ꝑhibet dicens. Cũ uenerit para¬
clytus quẽ ego mittã uob̃ a patre. Si enĩ
mitti solũmodo incarnari deberet intel¬
ligi: scs̃ ꝓculdubio sp̃s nullomͦ diceret᷑
miti. qͥ nequaqͣm incarnatus ẽ. sed eius

Expanded text:
misit, quia hunc pro redemptione generis misit, quia hunc pro redemptione generis humani incarnari instituit. Quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit: sed tamen amavit Filium, quem ad passionem siones in mundum mittit. Quia ergo et Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, ita et discipuli amantur a Domino, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: id est, ea charitate vos diligo cum inter scandala pQuamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, quo a Patre generatur. Nam sanctum quoque Spiritum, qui cum sit coaequalis Patri et Filio, non tamen incarnatus est; idem se Filius mittere perhibet dicens: Cum venerit Paracletus, quem ego mitto vobis a Patre ; si enim mitti solummodo incarnari deberet intelligi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo diceretur mitti, qui nequaquam incarnatus est. Sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ suã inet̃num iam uicturus
intrauit: qͥ moriturꝰ ueniens ñ aꝑto ute¬
ro uirginis exiuit: Sed quia ad illud corpꝰ
qđ uideri poterat. fides intuentiũ dubi-¬
tabat: ostendit eis ꝓtinus manꝰ et latus.
Palpandã carnẽ prebuit: quã clausis ianu¬
is introduxit. Qua in re duo mira et iux¬
ta humanã rationẽ sibi ualde contraria
ostendit: dũ post resurrectionẽ corpꝰ suũ
et incorruptibile & tam̃ palpabile de
monstrauit. Nã et corrũpi necesse est qđ
palpatur: & palpari ñ potuit qđ non cor-¬
rumptt᷑. Sed miro mͦ atq in estimabili re¬
demptor ñr. et incorruptibile post resurre¬
ctionem & palpabile corpꝰ exhibuit: ut mon¬
strando incorruptibile inuitaret ad pre¬
mium. p̃bendo palpabile formaret ad fidẽ.
Et incorruptibilẽ se gͦ & palpabilem de¬
monstrauit: ut ꝓfecto ẽẽ post resurrectio¬
nem ostenderet corpꝰ suũ et eiusdẽ raicu¬
rȩ: & alterius głȩ. Dicit eis. Pax uob̃. Sicut

Expanded text:
rectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo, et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alter
Abbreviated transcription (Latin):
dicii locũ teneat. cui ad locũ uita minime
concordat: ac sepe agit᷑. ut uel damnet
immeritos. uel alios ipse ligatus soluat.
Sepe in soluendis ac ligandis subditis. suȩ
uoluntatis motꝰ: ñ autẽ causarũ merita
sequit᷑. Unde fit. ut ipsa hac ligandi et

Expanded text:
dicii locum teneat, cui ad locum vita minime dicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequi
Abbreviated transcription (Latin):
hac ipsa datione sp̃s dicit᷑. Quoꝵ remise¬
ritis peccata remittunt᷑ eis:. et quorũ re¬
tinueritis retenta st̃. Libet intueri illi di¬
scipuli ad tanta onera humilitatis uoca¬
ti: ad quantũ culm̃ glȩ sint ꝑducti. Ecce
ñ solum de semet ipsis securi fiunt: sea
etiã alienȩ obligationis potestatẽ relaxati¬
onis accipiunt. principatũ suꝑni iudicii
sortiunt᷑: ut uice dei quibdam peccata re¬
tineant. quibꝰdam relaxent: Sed sic eos a
deo decebat erigi: qͥ tantũ ꝓ deo consen¬
serant humiliari. Ecce qui districtũ dei
iudiciũ metuunt: animaꝵ iudices fiunt.
Et alios damnant uel liberant: qͥ semetipsõs
damnari metuebant. Horũ ꝓfecto nunc in
auctoritatẽ suscipiunt. qͥ gradũ regiminis
sortiunt᷑. Grandis honor sed graue pondꝰ
istius ẽ honoris. Durũ quippe ẽ. ut qͥ nescit
tenere moderamina uitȩ suȩ: iudex uitȩ
fiat alienȩ. Et ꝑlerũq contingit ut hic u¬

Expanded text:
hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remisehac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic ju
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. Oleũ uero de firma petra suxer̃t:
quia effusione scĩ sp̃s post resurrectionem
eius ungi meruerunt. Quasi gͦ in firma
petra mel dedit: quando adhuc mortaliᷤ
dñs miraculoꝵ suoꝵ dulcedinẽ discipłis
ostendit. sed firma petra oleũ fudit: quia
post resurrectionẽ suã factus iã impassibi¬
lis. ꝑ afflationẽ sꝑ̃s donũ scẽ unctionis
emanauit. De hoc oleo ꝑ ꝓpħam dictt᷑.
Cõputrescetiugũ a facie olei.Sub iugo
quippe tenebam᷑ demonicȩ dñationis: sed
uncti sumꝰ oleo sp̃s sc̃i. Et quia nos gr̃a li¬
bertatis unxit: dñationis demonice iu¬
gum putruit. paulo attestante qͥ ait.Ubi
sp̃s dñi: ibi libertas. Sciendũ uero ẽ qđ
hi qui prius sp̃m sc̃m habuerunt. ut &¬
ipsi innocent̃ uiuerent. et in p̃dicatione
quibdã ꝓdessent: iecirco hunc post resur¬
rectionẽ dñi patent̃ acceꝑunt. ut ꝓdessẽ
ñ paucis sed plurib possent. Unde & in

Expanded text:
derunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, derunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ut diligatur ꝓximꝰ: e cęlo datur sp̃s
ut diligatur ds̃. Sicut gͦ una ẽ caritas &
duo p̃cepta: ita unus sp̃s et dio data. pͥus
a consistente dño int̾ra. postmodũ e cęlo.
qͥa in ꝓximi amore discit᷑. qualit̃ ꝑueni¬
ridebeat ad amorẽ dei. Unde idem ioħes¬
dicit. Qui ñ diligit fr̃em suũ quẽ uidet:
dm̃ quẽ ñ uidet quomͦ potest diligere:
Et ante quidẽ discipłoꝵ mentib idem
sp̃s sẽs inerat ad fidem: sed tam̃ manife¬
sta datione ñ nisi post resurrectionem
datus ẽ. Unde scriptũ est. Nondũ erat sp̃s
datus: quia u̾ic ñdum fuerat głificatus.
Unde etiam ꝑ moysen dr̃. Suxerunt mel de
petra: et oleũ de firma petra.Neq enĩ qͥc-¬
quam tale iuxta hystoriã legit᷑: si tota
testam̃ti ueteris series recenseatur. Nusqͣm
de petra mel: nusquã oleum ille popłs
suxit. Sed quia iuxta pauli uocẽ petra
erat xp̃c. mel de petra suxerunt: qͥ eius-¬
dem redẽptoris nr̃i facta et miracula ui¬

Expanded text:
s, ut diligatur proximus: e coelo datur Spiritus, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas, et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data, prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo: quia in proximi amore discitur qualiter perveniri debeat ad amorem Dei. Item idem idicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem discipulorum mentibus idem Spiritus sanctus inerat ad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula vi
Abbreviated transcription (Latin):
Non morientẽ qͥppe mortificat qui iustũ
damnat: et ñ uiuiturũ uiuificare nitite᷑.
qͥ reũ supplicio absoluere conat᷑. Cause
ergo pensandȩ sunt: et tc̃ ligandi atq
soluendi potestas exercenda. Uidendum
quȩ culpa. aut quȩ sit penitentia secuta

Expanded text:
icat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum supplicio absolvere conatur. » Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum itaque quae culpa, aut quae sit poenitentia subsecuta
Abbreviated transcription (Latin):
mirum si ossa neruos. carnẽ. capillosq
reducat ex puluere: qͥ lignũ. fructus. folia.
in magna mole arboris ex paruo cotidie se¬
mine restaurat: Cum gͦ dubitans animꝰ
de resurrectionis potentia rationẽ querit:
earũ rerũ ei questiones inferendȩ sẽ. quȩ
& incessant̃ fiunt. et tam̃ ratione cõpre-
hendi nequaquã possunt. ut dũ ñ ualec
ex uisione rei penetrare qđ conspicit: de
ꝓmissione diuinȩ potentiȩ credat qͦd audit.
sa despicite. Ad huiꝰ resurrectionis głam
quam in se ueritas ostendit. tota intentio¬
ne festinate: terrena desideria quȩ ab au¬
ctore separant fugite. qͥa tanto altius ad
conspectũ dei om̃ĩpotentis ꝑtingitis. qͣn¬
to mediatorẽ dei & hominũ singularit̃
amatis. qͥ uiuit et regnat ds̃ ꝑ om̃ia scl̃a

Expanded text:
mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incehendi nequaquam possunt. Ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit.sa despicite. Ad hujus resurrectionis gloriam, quam in se veritas ostendit, tota intentione festinate: terrena desideria quae ab auctore separant, fugite: quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingitis, quanto mediatorem Dei et hominum singularius amatis, qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
arboris mirã magnitudinẽ. cogitemꝰ unde
oriendo cȩpit. quȩ ad tantã molẽ crescen¬
do ꝑuenit: inuenimꝰ ꝓculdubio eiꝰ origi¬
nem paruissimũ semen. Consideremꝰ nẽ
ubi millo paruo grano seminis latet for¬
titudo ligni. asꝑitas corticis. saꝑoris odo¬
risq magnitudo. ubertas fructuũ. uiri¬
ditas folioꝵ. Contrectatũ nãq seminis
granũ: ñ est ualidũ. Unde gͦ ꝓcessit ligni
duricia: Non ẽ asꝑum. unde asꝑitas cor-¬
ticis eruꝑit: Non ẽ saporũ. unde sapor
in fructib : Olfactũ nil redolet. unde
odor in fructib fraglat: Nil in se uiride
ostendit: unde folioꝵ uiriditas exiuit:
Cuncta gͦ in semine simul latent: quȩ
tam̃ ñ simul ex semine ꝓdeunt. Ex semi¬
ne quippe ꝓducit᷑ radix: ex radice ꝓdit
uirgultũ. ex uirgulto orit᷑ fructus: in
fructu etiã ꝓducitur sem̃. Addamꝰ ergo
qͥa et sem̃ latet in semine. Quid igitur

Expanded text:
arboris miram magnitudinem; cogitemus unde arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & nos aliquando fuimꝰ. dũ carnẽ in pu¬
tredinẽ ossaq inpuluerẽ redigi post sepul¬
chra conspiciunt. reparari ex puluere car¬
nem & ossa diffidunt. sicq apud se quasi ra-¬
tiocinantes dicunt. Quando ex puluere
homo reducet᷑: Quando agit᷑ ut cinis ani¬
metur: Quib breuit̃ respondemus. quia
longe minus ẽ deo reparare qdđ fuit. quam
creasse qđ ñ fuit. Aut quid mirũ si homi¬
nem ex puluere reficit: qͥ simul om̃ia ex nichi¬
lo creauit: Mirabilius nãq ẽ celũ ac t̃ram
ex nullis existentib condidisse: quã ipsum
hominẽ ex terra reparare. Sed cinis atten¬
ditur. et in carnẽ redire posse desꝑat᷑. et
diuinȩ oꝑationis uirtus cõprehendi quasi
ex ratione querit᷑. qui scilicet hec iccirco
in suis cogitationib dicunt: qͥa eis cotidi¬
ana dei miracula ex assiduitate iuiluer̃t.
Nã ecce in uno grano paruissimi seminis
latet tota que nascittira ẽ arboris moles.
Constituamꝰ nanq ante ocłos cuiꝰlibet

Expanded text:
icut et nos aliquando fuimus, qui dum carnem in putredinem ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minus est Deo reparare quod fuit quam creasse quod non fuit. 1559 Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
Absorbebit fluuiũ et ñ mirabit᷑: & habe¬
bit fiduciã qđ influat iordanis in os eiꝰ.
Quis ẽ enĩ ꝑ fluuiũ designatꝰ. nisi huma¬
ni generis fluxus: Qđ udelicet genus ab
ortu ad finẽ defluit: et quasi aquȩ more
usq ad competentẽ t̾minũ ex carnis liqͦre
ꝑcurrit. Quid ꝑ iordanẽ nisi baptiratoꝵ
forma signatur : Quia enĩ in iordane
flumine. ipse auctor redẽptionis m̃x bap¬
tizari dignatus ẽ: recte iordanis nomine
eoꝵ multitudo expͥmitur. qͥ intra sacra¬
m̃tum baptismatis tenent᷑. Antiquus gͦ
hostis generis humani fluuiũ absorbu¬
it: qͥa a mundi origine usq ad redẽpto¬
ris aduentũ uix paucis electis euadentib
inuentre suȩ maliciȩ genꝰ humanũ tra-¬
xit. De qͦ recte dicit᷑. Absorbebit fluiiũ &

Expanded text:
Absorbebit fluvium, et non mirabitur, eAbsorbebit fluvium, et non mirabitur, et fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvi
Abbreviated transcription (Latin):
tum ñ apparentiũ. ꝓfecto liquet. qͥa fides
illaꝵ rerum argum̃tum est quȩ appare¬
re ñ possunt. Quȩ etenĩ apparent: iã fi¬
dem ñ habent. sed agnitionẽ. Dũ gͦ uidit
thomas. dũ palpauit. cur ei dicitur. quia
uidisti me credidisti: Sed aliud uidit:
aliud credidit. Amortali quippe homine:
diuinitas uideri ñ potuit. Hominẽ igit᷑
uidit: & dm̃ confessus ẽ dicens. Dñs m̃s.
derando uerũ hominẽ. hunc dm̃ quẽ ui¬
dere ñ poterat exclamauit. Lȩtificat ual¬
de qd sequit᷑. Beati qui ñ uidert̃ & cre¬
diderunt. In qua nimirũ sententia nos
specialiter signati sumꝰ: qui eũ quẽ carne ñ
uidimꝰ. mente retinemus. Nos signati sumꝰ.
credit: qͥ exercet oꝑando qđ credit. Quocon-¬
tra de his qui fidem nominetenus retinent
paulus dicit. Confitent᷑ se nosse dm̃: factiᷤᷤ
autẽ negant. Hinc iacobus ait. Fides sine
oꝑib mortua ẽ. Hinc ad beatũ iob de an-¬
tiquo hoste generis humani dñs dicit.

Expanded text:
a fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Deus meus derando verum hominem hunc Deum quem videre non poterat, exclamavit. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, credit qui exercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
udicantes duodecĩ tribus isrł. Non
dixit qui reliquistis om̃ia. hoc enĩ & so¬
crates fecit phẏlosophus. et multi alii
diuitias contempserunt: sed̃ qui secuti
tium. In regeneratione cũ sederit filius
hominis in sede maiestatis suȩ quando
ex mortuis de corruptione resurgent
incorrupti: sedebitis & uos in solris iu¬
dicantium. iudicantes duodecĩ tribus
isrł: quia uob̾ credentib illi credere

Expanded text:
udicantes duodecim tribus Israel. Non dixit, qui reliquistis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti etium; in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium condemnantes duodecim tribus I
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ meũ: centuplũ accipiet. & uitã ȩt̃¬
nam possidebit. Multi autẽ erunt pri¬
mi nouissimi. & nouissimi primi. Locus
iste cũ illa sententia congruit. in qua
saluator loquit᷑. ñ ueni pacẽ mittere.
sed gladiũ. Ueni enĩ separare hominẽ
a patre suo. et matrẽ a filia. & nurũ a so
cru: et inimici hominis domestici eius.
Qui gͦ ꝓpter fidem xp̃i & p̃dicationẽ
euangelii om̃s affectus contẽpserint.
atq diuitias & scłi uoluptates: isti cen-¬
tuplum recipient. ec uitã ȩternã possi¬
debunt. Ex occasione huiꝰ sententiȩ qui¬
uam introducunt mille annos post re¬
surrectionẽ. dicentes nob̾ tunc centu¬
plum om̃iũ rerũ quas dimisimꝰ et uitã
et̾nam ẽẽ reddendã: ñ intelligentes qͥa
si in ceteris digna sit repmissio. in uxo.¬
tempora fugiunt. Ad uidendũ ergo citi-¬
us iudicẽ nr̃m cũ magna importunita¬
te imꝑellim᷑: eibonis actib cũ festinatio¬
ne p̃paremur. donante dño nr̃o iħu¬

Expanded text:
 meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit, in qua Salvator loquitur: Non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem a patre suo, et manimici hominis domestici ejus. Qui ergo propter fidem Christi et praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxotempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praeparemur, donante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nus plane dies: qͥ lucẽ intulit uniu̾sis.
Uerũ ñ huiꝰ scłi lucẽ: s resurrectionis et̃¬
nȩ. Lux enĩ ista ñ caliginẽ noctis detu¬
lit: sed mortis tenebras amputauit. Bonꝰ
inquã dies: et melior hic quã ille in quo
pͥmum mundus enituit. Ille enĩ homi¬
nib ad laborẽ creatꝰ ẽ. hic factus est ad
quietẽ. Ille mortẽ meruit: hic formidinẽ
mortis euasit. Ille bonis malisq cõmu¬
nis ẽ. hic ꝓprius ẽ iustoꝵ. Illius diei
lux tenebris sepelit᷑: huiꝰ diei splendor
etiã sepulturas illuminat. Ad postre-¬
mum illiꝰ diei lucẽ mortui ñ uident: hu¬
ius diei lum̃ etiã defunẽtis emicuit. sic̃
ait ꝓpħa. Qui sedebant in regione ũbre
mortis: lux orta ẽ xis. Letem᷑ ergo in hac
die. quȩ & uiuos circũ fulget. & mor¬
tuos uiuificat: & uenturos illuminat.
sicut ait beatꝰ euangłista. Erat lux ue¬
ra: quȩ illuminat om̃em hominẽ ue¬
mentẽ in hunc mundũ

Expanded text:
nus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, nus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed mortis tenebras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad laborem creatus est, hic factus est ad quietem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis evasit; ille bonis malisque communis est, hic proprius est justorum; illius diei lux tenebris sepelitur, hujus diei splendor etiam sepulturas illuminat; ad postremum illius diei lucem mortui non vident, hujus diei lumen etiam defunctis emicuit, sicut ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . Laetemur ergo in hac die, quae et vivos circumfulget, et mortuos vivificat, et venturos illuminat, sicut ait beatus Evangelista: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mun