comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Absit ut desinł mͦ boni pastores: absit a nob
ut desint. Absit amiscđia ipsius ut ñeos
gignat atq constituat. Utiq si st bonȩ ouex
sunt et boni pastores. Nam de bonis orub
fiunt & boni pastores. Sed om̃s boni pastores
iniuno st̃ unũ st̃ . Illi pascant: xp̃c pascit ⁊
enim uocẽ suã dicunt amici sponsi: sed gaudio
gauden ꝓpt̃ uocẽ sponsi iose gͦ pascit Unus
xp̃m sibi ñ pascere SiN gͦ om̃s inpastore uno
& dicaN uocem pastoris unã quam audiant oues
& seqͣntur pastorem suũ. Et ñ illũ aut illũ
sed unũ. Et om̃s it ullo unã uocem dicaNT:
diũsas uoces ñ habeant. Obsecro uos fr̃s: ut
idipsũ dicatis om̃s: & ñ sint in uob schismata
Hanc uocem eliquatam ab omni schismate
purgatam ab omni herese. Audiant oues
et montes boni. Leuaui ocłos meos in mon¬
tes : unde ueniet auxiliũ mͥ. Et uide: quia
facere montib scĩs : ꝗdo dixeris auxiliũ
meũ ñ amontib sed ad nõ qui fec̃ cȩlũ et

Expanded text:
Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves, sunt et boni pastores: nam de bonis ovibus fiunt boni pastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam dicunt amici sponsi, sed gaudio gaudent propter vocem sponsi. Idem x et unus pastor . Sint ergo omnes in pastore uno, et dicant vocem pastoris unam, quam audiant oves, et sequantur pastorem suum, et non illum, aut illum, sed unum: et omnes in illo unam vocem dicant, diversas voces non habeant. Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata . Hanc vocem eliquatam ab omni schismate, purgatam ab omni haeresi, audiant oveset montes boni: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Et vide quia te facere montibus sanctis, quando dixeris, Auxilium meum non a montibus, sed a Domino, qui fecit coelum et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pecut: Ut in habitem in domo dnĩ ꝑom̃s dies
uitȩ meȩ łt ut quid hoce Ut cõtempler delectatio¬
nem dñi. Sigͦ amator eẽ .uis: sincerissimis medul¬
lis castisq suspiriis ipsũ dilige : ipsũ ama. lili
flagra: illi in hia. Quo iocundius nichil inuenis:
quo melius : quo letius  quo duturnius. Quid
enĩ tã diuturnũ : quã id qđ ẽ sempit᷑num : NON
times ne aliqͣndo ate pereat̃ qͥ facit ne tuꝑ eas:
Sigͦ tu inuocas dm̃ tanꝗ dm̃: securus esto. Ex au¬
diris. ꝑtines ad istũ ũsũ : & multũ misericors

Expanded text:
omnes dies vitae meae.» Utquid hoc? «Ut contempler delectationem Domini» . Si ergo amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors
Abbreviated transcription (Latin):
uocant In uocas : quicqͥd amas. Inuocas
qcqd inte uocas. Inuocas: qc qͥd uis ut ue¬
niat adte Porro si d̃m ꝓpt̃ea in uocas ut
ueniat ad te pecunia. ut ueniat hereditas.
ut ueniat ad tescłaris dignitas. illa in¬
uocas quȩ uis ut ueniant adte. Quid gͦ¬

Expanded text:
um. Invocas quidquid amas; invocas um. Invocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant ad te: sed
Abbreviated transcription (Latin):
Dm̃ ñ inuocauer̃ Nonne cotidie tales io¬
gant dm̃ : Ñ rogant dm̃. Attendite si possumꝰ
hoc dicere. adiuuane ipso dõ. Ds̃. gratis se uult
coli : gratisse uult diligi: hoc ÷ caste aman:. Noli
ꝓpt̃ea illum amare qrdat aliqd p̃t̃ se: sed
quia dat se. Qui gͦ inuocat dm̃ ut diues fiat.
dm̃ ñ inuocat. Hoc inuocat: qđ uult ad se
uenire Quid ẽ enĩ in uocare: nisi uocuie inse¬
da mͥ diuitias. ñ uis ut ipse ds̃ adte ueniat :
sed uis ut diuitiȩ ueniant ad te Qđuis ut
Ad teueniat: hoc inuocas. Si aut̃ dm̃ inuoca¬
res: ipse ad te ueniret: ipsȩ eẽd̃ diuitiȩ tuȩ.
Nc̃ aut̃uis habe arcam plenã : et in anem con¬
scientiã. Os̃ ñ implet domũ: sed pectꝰ. Quid tͥ
ꝓ st̃ exteriores diuitiae: site interior p̃mit
tmultũ misericors omib inuocantib
te Et quid. ẽ qđ dicit multis locis scri¬
pturai qr inuocabt̃ & ñ exaudiam eos : Certe
misericors omnib: inuocantib sẽ nisi quia
quidam in uocantes ñ ipsũ inuocant: deqͥb¬

Expanded text:
on invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives fiat, Deum non invocat; hoc enim invocat quod ad se vult venire. Quid enim da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit multum misericors es omnibus invocantibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum invocant? de
Abbreviated transcription (Latin):
corporum loqueretur Om̃s re¬
÷ surgemus : uł sic̃ alii codices habent:
om̃s dormiemus. Cũ gͦ nec resurrectio
fieri nisi mors p̃cessisser possĩt. neci
dormitionem possimus illo loco in¬
daugre nisi mortem : quomodo om̃s
dopnient uł resurgent: si tam multi
quos in corpore inuenturus . ẽ. xp̃c.
nec dormient nec resurgent: Si gͦ scõs
qui repientur xẽo ueniente uiuentes.
eiq in obuiam rapientur crediderimꝰ
in eodem raptu de mortalib corporib
exituros. & ad eadem mox immortalia
redituros: nullas in uerb apłi pati¬
emur angustias. siue ubi dr̃ tu quod
seminas non uiuificabitur nisi mori¬
atur: siue ubi dicit. om̃s resurgemꝰ
aut om̃s dormiemꝰ: qr nec illi ꝑ im¬
mortalitatem uiuificaibuntur : nisi quã¬
lib et paululũ tam̃ ante moriant᷑ Aeꝑ hoc

Expanded text:
os loqueretur: omnes rsurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Nuno homine qđ dix̃ Apłs experim̃:
qr non primũ qđ spirituale. ẽ sed qđ
animale: post ea spirituale Vnde unus¬
quisque qm̃ ex damnata ꝓpagine ex orit᷑:
primo sit necesse. ẽ ex adam malus att.
carnalis. Qui si in xp̃m penascendo ꝓfece¬
rit: eost ea erit honus et spiritualis
sta insufflatione cũ factus ẽ homo
in animam uiuentem: ñ qr illa iN¬
sufflatio conũsa.ẽ in animam uiuentem: sed
oꝑata.ẽ. animam uuentem: nondum tam̃
homitaem spiritualem debemꝰ intelligere
quifactus. ẽ. in animam uiuentem: sed ad¬
huc animalem. Tunc enim spiritualis ẽ. ef¬
fectus cũ in partedrso hoc ÷ in beata uita cons¬
tiaitus. p̃ceptũ etiam ꝑfectionis accepit.
ut uerbo dei consum maretur. Itaq post¬
quã peecciuit recedens ap̃cepto dei et
dimissus de payrtedrso: in eo remansit ut
anumalis e&. Et ideo animalem homi¬
nem prius agimus om̃s qui de illo
post peccatum nati sumus: donec assequa¬
recreati et uiuificati restituamur N

Expanded text:
 experimur quia non primum quod spirituale est, sed quod animale, postea spirituale : unde unusquisque, quoniam ex damnata propagine exoritur, primo sit necesse est ex Adam malus atque carnalis; quod si in Christum renascendo profecerit, post erit bonus et spiritualissta insufflatione, cum factus est homo in animam viventem: non quia illa insufflatio conversa est in animam viventem, sed operata est in animam viventem. Nondum tamen spiritualem hominem debemus intelligere, qui factus est in animam viventem, sed adhuc animalem. Tunc enim spiritualis effectus est, cum in paradiso, hoc est in beata vita constitutus, praeceptum etiam perfectionis accepit, ut verbo Dei consummaretur. Itaque postquam peccavit, recedens a praecepto Dei, et dimissus est de paradiso, in hoc remansit ut animalis esset. Et ideo animalem hominem prius agimus omnes, qui de illo post peccatum nati sumus, donec assequarecreati et vivificati, restituamur in
Abbreviated transcription (Latin):
iustorum quȩ inresurrectione futura s̃
neq ullo ligno indigebt̃. qͦ statar nullo
morbo uł senectute inueterata mori¬
antur : neq ullis aliis corporalib: ali¬
m̃tis quib esuriendi ac sitiendi qualisc̃q
molestia deuitetur : q̃m certo & omni
modo iniuolabili munere immorta¬
litatis induentur: ut non nisi uelins
possibilitate ñ necessitate uescantur
Certe fides xp̃iana de ipso saluatore ñ
dubitat : qđ etiam post resurrectionẽ
iã quidem inspĩtuali carne sed tamen
uera. cibũ Ac potum cũ discipłis sũpsit
Nenim potestas sed ezestas edendi ac bi¬
bendi. talibus corporib auferetur:
Vnde & spiritualia er̃: non qr corpora
ẽẽ. desistent: sed qr spũ uiuificante
subsistent: namsic̃ ista quȩ habent ani¬
mam uiuentem nondum sp̃m uiuifican¬
tem. Animalia dicunt᷑ corpora nec tam̃
animȩ st̃ sed corpora: ita illa fp̃itualia
uocantur corpora: Absit tam̃. ut fp̃s ea
credamꝰ futura sed corporaꝰ carnis ha¬

Expanded text:
iustorum, quae in resurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescanturcerte fides Christiana de ipso Saluatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed ebendi talibus corporibus auferetur, unde et spiritualia erunt, non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu vivificante subsistent. Nam sicut ista quae habent animam viventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora, ita illa spiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis ha
Abbreviated transcription (Latin):
mo esceit et resurgent dũ feruntup iti
Mrehiter am quippe ibis e in hoe abis
aenssauiet qđ eras anteꝗ sumeres uitam̃ idẽ
si morientur ubicũq moriantur itum uite
e rebue quam continuo receptura st̃. Sic
miletuftatem qđ fit uetius: ut intestam qđ ex
luto fit testa. et alia sexcenta sic loquimur
potiꝰ ut nosse possim.¬

Expanded text:
 ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est si morientur, ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. sicin uetustatem quod fit uetus, it in testam quod ex luto fit testa; et alia sescenta sic loquimur.potius, ut nosse possim
Abbreviated transcription (Latin):
esur pius popis: ut ueteris ho¬
minis eliquias transforͫet in no¬
uum. Resurgit autem impius
popłs qui ab mitio usq infinem uer¬
terem hominem gessit : ut in scđam mo¬
rtem p̃cipitetur

Expanded text:
ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitetur
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis ea sic accipit. ut existimet ita co¬
rpus terrenum quale nc̃ habemꝰ in cor¬
pus cȩleste resurrectione mutari. ut nec
m̃bra ista nec carnis sit futura substantia :¬
ꝓculdubio corrigendus. ẽ Commonitꝰ
decorpore dñi qui post resurrectionẽ
in eisdem m̃bris non solum conspicien¬
dus ocłis uerũ etum manib tangen¬
dus apparuit: carnemq se habere
etiam sermone firmauit dicens. Palpate
et uidete : qr sp̃s ossa et carnem non
habet sic̃ me uidets habe Vnde

Expanded text:
quisquis ea sic accipit, ut existimet ita coquisquis ea sic accipit, ut existimet ita corpus terrenum, quale nunc habemus, in corpus caeleste resurrectione mutari, ut nec membra ista nec carnis sit futura substantia, procul dubio corripiendus est commonitus de corpore domini, qui post resurrectionem in eisdem membris non solum conspiciendus oculis uerum etiam manibus tractandus apparuit carnemque se habere etiam sermone firmauit dicens: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere
Abbreviated transcription (Latin):
hoc absurdũ eẽ. respondet : Vicina enĩ
st̃ sibi. Et de aere si quȩrat᷑ utrum iN
ȩthereum corpus id ẽ cȩleste possit
mutari : iam ipsa uicinitas ꝑsuadet.
Vt gͦ ꝑ hos gradus fieri posse concedit
ut terra in corpus ȩthereum cũtatur:
cur ñ accedente dĩ uoluntate qua¬
et corpus bumanum suꝑ aqͣs potuit
ambulare celerrime idfieri posse
quem ad modũ dictũ ẽ in ictu oculi.
sine ullis talib gradib eredit. sicut
plerumq fumus inflammam mira ce¬
leritate conũtitur : Caro enim nr̃a
utq ex terra.ẽ. Phylosophi autem qͦ¬
rum argum̃tis sepius resurrectioni car¬
nis resiftitur. quib asserunt nullũ eẽ
posse terrenum corpus incȩlo : qđ libet
corpus momne corpus conũti et mutari
posse concedunt. Qua corporis resimectione
corpus a temporis conditione lib̾atum ȩt̃¬
enim fiet illud qđ scriptũ ẽ Absorpta est
mors inuictoriam¬
et sanguis regnũ dĩ ñ possidebt̃. Sed

Expanded text:
hoc absurdum esse respondet; uicina enim hoc absurdum esse respondet; uicina enim sunt sibi. et de aere si quaeras, utrum in aethereum corpus, id est in caeleste possit mutari, iam ipsa uicinitas persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in corpus aethereum conuertatur, cur non accedente dei uoluntate, qua corpus humanum super aquas potuit ambulare, celerrime id fieri posse, quemadmodum dictum est: in ictu oculi, sine ullis talibus gradibus credit, sicut plerumque fumus in flammam mira celeritate conuertitur? caro enim nostra utique ex terra est; philosophi autem, quorum argumentis saepius resurrectioni carnis resistitur, quibus asserunt nullum esse posse terrenum corpus in caelo, omne corpus in omne corpus conuerti et mutari posse concedunt. qua corporis resurrectione facta a temporis condicione liberati aeterenim fiet illud, quod scriptum est: absorta est mors in uictoriaet sanguis regnum dei non possidebit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
credibile qualis sit earo attendit. qͣlis
aut̃ futura sit ñ consiđat: qr illo tor
mmutationis anglicȩ ñ iam card erit et
sanguis. sed tantum corpus. Cũ enim de
pecorum. alia uolucrum. alia piscium :
et t̾restria corpora. Omnis enim caro
etiam corpus ẽ : ñ aut̃ omne corpus etiã
caro.ẽ. Primo in ipsis terrestrib qͣm li¬
gnum corpus. ẽ sed non ccro: hoĩs autem
uł pecoris et corpus et caro. ẽ. In cȩlestib uꝰ
Niulla caro sed corpora simplicia &
lucida quȩ appellat apłs sp̃itualia : nori¬
nulli aut̃ uocant ȩtherea. Et idõ non car¬
nis resurrectioni contradicit illud qđ ait
caro et sanguis regnũ dĩ ñ possidebt̃: sed
quale futurũ sit qđ cciro & sanguis. ẽ p̃dicat
Ad qualem naturam qͥsquis hanc carnem
conũti posse ñeredit : gradib ducendiis ẽ
ad fidem. Sienim ab eo quȩras utrum
terra in aquam possit conuerti: ꝓpt̃
uicinitatem nor ei uidetur icredi¬
bileRursus si quȩras
utrũ aqua possit in aerem : Neq:

Expanded text:
attendit, qualis autem futura sit non considerat: quia illo tempore immutationis angelicae non jam caro erit et sanguis, sed tantum corpus. Cum enim de pecorum, alia volucrum, alia piscium, a et coelestia et terrestria corpora. Omnis enim caro etiam corpus est, non autem omne corpus etiam caro est: primo in istis terrestribus, quoniam lignum corpus est, sed non caro: hominis autem vel pecoris et corpus et caro est: in coelestibus vero nulla caro, sed corpora simplicia et lucida, quae appellat apostolus spiritalia, nonnulli autem uocant aetherea. et ideo non carnis resurrectioni contradicit illud, quod ait: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, sed quale futurum sit, quod nunc caro et sanguis est, praedicat, in qualem naturam quisquis hanc carnem conuerti posse non credit, gradibus ducendus est ad fidem. si enim ab eo quaeras, utrum terra in aquam possit conuerti, propter uicinitatem non ei uidetur incredibile. rursus si quaeras utrum aqua possit in aerem, neque
Abbreviated transcription (Latin):
carnales affectiones ccro nominatur: sed
hȩ etiam uisibilis caro quȩ naturaliter
ẽ caro cuius nom̃ anima Non ꝓpt̃ naturã
sel ppt̃ affectiones carnales accepit. Hec gͦ
uisibilis quȩ ꝓprie dr̃ caro: sine dubitatiõ¬
ne credenda est
resurgere
hoc: in eam quasi digitũ intendit. Qđ aut̃
uisibile. ẽ id potest digito ostendi: qm̃
posset etiam anima corruptibilis dici
Nã uitiis morum ipsa corrũpit᷑ Et mor¬
tale hoc induet immortalitatem cum
legitur. eadem significat᷑ uisibilis caro:
quia in eam identidem uelut digitus
intenditur. Potest enim et anima sic̃ cor¬
ruptibilis ꝓpt̃ morum uitia: ita etiam
mortalis dici Mors quippe animȩ est
apoftatare adõ. Qđ primũ eꝰ peccatum
in paradyso sacris iiteris continetur

Expanded text:
carnales affectiones caro nominatur, sed haec etiam uisibilis caro, quae naturaliter t caro, cuius nomen anima non propter naturam, sed propter affectiones carnales accepit, haec ergo uisibilis quae proprie dicitur caro sine dubitatione credenda est resurgere. \'hoc\', in eam quasi digitum intendit. quod autem uisibile est, id potest digito ostendi, quoniam potest etiam anima corruptibilis dici; nam. uitiis morum ipsa corrumpitur. et mortale hoc induere inmortalitatem cum legitur, eadem significatur uisibilis caro, quia in eam identidem uelut digitus intenditur. potest enim et anima sicut corruptibilis propter morum uitia, ita etiam mortalis dici. mors quippe animae est apostatare a deo: quod primum eius peccatum in paradiso sacris litteris continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
constat apłm ñ carnis substantiam negasse in
dei regno futuram: sed aut hões qui scđ̃m ear¬
nem iuunt carnis & sanguinis nominie
nuncupasse : aut ipsam ccrnis corruptio¬
nem : quȩ tunc utiq nulla erit. Nã cũ di¬
xisset ccud & sanguis regnum dĩ ñ posside¬
buNt: bene intelligit᷑ tanꝗ exponendo
quid dixerit continuo subdidisse: neq
corruptio in corruptionem possidebit
taccipiendum ẽ quasi carnis non sit fu¬
tura substantia: sed carnis et sanguiniis no¬
mine ipsam corruptionem carnis et sari¬
cumis intelligendus. ẽ Apłs nuncupasse :.
queutiq in iegio illo noneriubi alrd
i corupabilis erit: quamuis et aliter
possit intelligi. ut ecrnem et sanguitaem u¬
opa carnis et sangiunis dixisse accipiam
apłm: et eos dei regnum non possessuros.
qui ꝑpseueranter ista dilex eruNt

Expanded text:
constat apostolum non carnis substantiam negasse in dei regno futuram, sed aut homines, qui secundum carnem uiuunt, carnis et sanguinis nomine nuncupasse aut ipsam carnis corruptionem, quae tunc utique nulla erit. nam cum dixisset: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, bene intellegitur tamquam exponendo quid dixerit continuo subdidisse: neque corruptio incorruptionem possidebitaccipiendum est quasi carnis non sit futurae substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intelligendus est Apostolus nuncupasse; quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit. Quamvis et aliter possit intelligi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus Apostolum, et eos Dei regnum non possessuros, qui perseveranter ista dilexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hominem fuisse : et
ipsũ eẽ. totũ genꝰ humanũ: Nã ita diximꝰ
si meministis. Quasi fractus. ẽ & sparsus
colligitur: & qͣsi conflatur in unum socie¬
tate atq concordia spituali. Et gemit unꝰ
pauꝑ mͦ ipse adam sed in xp̃o renouatꝰ:
qr sie peccato uenit adam ut pecccitũ
Adam solueret in carne sua: & ut redin¬
tegraret sibi adam imaginem dĩ. Adam
plum qđ destruxer̃ iudȩi resuscitauit
dñs triduo. Resuscitauit enim carnem suã.

Expanded text:
unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. Nam ita diximus, si meministis, quasi fractus est, et sparsus colligitur, et quasi conflatur in unam societatem atque concordiam spiritualem, et gemit unus pauper modo ipse Adam: sed in Christo innovatur, quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adae solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam imaginem Dei. Adam plum, quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo: resuscitavit enim carnem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
ciei ficcintem: qđ ei post oboedientiȩ meri¬
tum seruabatur Idõ corpus eius qđ cibo
ac potu egebat ne fame afficeretur ac
siti. et ñ immortalitate illa absoluta
atq in dissolubili. sed ligno uitȩ A
mortis necessitate ꝓhibebatur: atq iN
uiuentutis flore tenebatur: non fpiri¬
tuade sed animale fuisse non dubilim ẽ
neq qͣm tam̃ morturum : nisi indĩ p̃dicen¬
as minantisq sententiam delinquendo
corruissent. Et alim̃tis quidem etiam extͣ
paitecͥrsum ñ negatis. aligno tam̃ uitȩ pro¬
hibids taditus .ẽ. tempori uetustatiq
finendus : in eadũ taxat uita quam ut
coppore licet animali donec sp̃ituale oboedi¬
ontiȩ merito fieret. posset in parte dyso nis
peccasset habe ꝑpetuam. Inicorpore gͦ ani

Expanded text:
uiuificantem, quod ei post oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeretur ac siti, et non inmortalitate illa absoluta adque indissolubili, sed ligno uitae a mortis necessitate prohibebatur adque in iuuentutis flore tenebatur, non spiritale, sed animale fuisse non dubium est, nequaquam tamen moriturum, nisi in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo conruisset et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamen uitae prohibitus traditus esset tempori uetustatique finiendus, in ea dumtaxat uita, quam in corpore licet animali, donec spiritale oboedientiae merito fieret, posset in paradiso nisi peccasset habere perpetuam. Quapropter eti
Abbreviated transcription (Latin):
Srimus homo det̾rai t̾renus: ille
adam de limo formatus. Seds homo
nit ad carnem: q̃ suscepta et homo exte¬
rius fieret. & ds̃ interius ꝑmaneret: ut
et di filius uerus ẽ& ꝑquem facti sumus:
et hominis filius uerus fieret ꝑ quem
refecti sumus.
functus ẽ ut tam̃ post illum scđs
homo sit xp̃c. cũ tot hominũ milia int̃
illũ et hunc orta sint. Et idõ manifestum
ẽ adillũ ꝑtinere omnem qͥ ex illa succes¬
sionȩ ꝓpaginis nascitur : sicut ad istum
ptinet om̃nis qui in illo gr̃ȩ largitate
renasciturꝰ Unde fit. ut totũ genus hu¬
manum quodam mͦ sint homines duo: pͥm¬

Expanded text:
itaque homo de terra terrenus ille Adam de limo formatus, secundus as: qui dei filius uenit ad carnem. qua suscepta et homo exterius fieret et deus interius permaneret, ut et dei filius uerus esset, per quem facti sumus, et hominis filius uerus fieret, per quem refecti sumus. functus est, ut tamen post illum secundus homo sit Christus, cum tot hominum millia inter illum et hunc orta sint: et ideo manifestum est, ad illum pertinere omnem qui ex illa successione propaginis nascitur; sicut ad istum pertinet omnis qui in illo gratiae largitate renascitur. Unde fit ut totum genus humanum quodammodo sint homines duo, p
Abbreviated transcription (Latin):
sed qr dono cȩlesti iam tale erit᷑ ut etiã
cdo iolendo. ñ amissa natura sed mutata
qualitate conueniat:¬
lire s spue sublita ccrs spiritualis sed
tinen acod non sp̃s. sicut carni subditꝰ
fut sp̃s ipse cirnalis : sed tam̃ sp̃s non card
Cuias rei habenus experim̃tum: in nr̃e
poene deformitate Non enim scđm car

Expanded text:
sed quia dono caelesti iam tale erit, ut etiam caelo incolendo non amissa natura, sed mutata qualitate conueniatiritui subdita caro spiritualis, sed tamen caro, non spiritus: sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. Cujus rei habemus experimentum in nostrae poenae defo
Abbreviated transcription (Latin):
postiasibs t homo spĩtuał sic in hac uita
đr ut tam̃ corpore ad huc carnał sit: et
uideat aliam legem in m̃bris sus repu¬
erantem legi m̃tis suȩ ERit aut̃ etiam co¬
r̃pore sp̃itualis: cũ eadem caro sic resur¬
rexerit. ut fiat qd scriptũ ẽ. Seminatur
entiles plerũq phrlos ophorum
argumentis nobiscum agere studen :
surget corpus sp̃ituale. Non enim ita dietũ
ẽ quasi corpus uertatur in sp̃m et sp̃s fiat:
uersũ. ẽ et anima factu: sed spirituale
copus intelligitur. qđ ita sp̃iu subditũ. ẽ.
ut cȩlesti habitationi conueniat. omni
fragilitate ac labe terrena in cȩlestem pu¬
ritatem ac stabilitatem mutata atq con
tationem ñ indecerius sed in melius fieri do
cet cũ dicit & nos immutabim᷑. Resurget¬
fallere ñ potest. Qũod cui uidetur meredi-¬
hile qualis sit nc̃ ccird attendit qualis aut̃
future sit non confiderat: qr illo tpr im¬
mutationis angłicȩ ñ iam caro erit et

Expanded text:
carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cam eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: seminatur entiles plerumque philosophorum argumentis nobiscum agere student, surgit corpus spiritale. non enim ita dictum est, quasi corpus uertatur in spiritum et spiritus fiat, versum est et anima factum. Sed spirituale corpus intelligitur, quod ita spiritui subditum est, ut coelesti habitationi conveniat, omni fragilitate ac labe terrena in coelestem puritatem et stabilitatem mutata atque contationem non in deterius, sed in melius fieri docet idem, cum dicit, Et nos immutabimur . Sefalli non potest. quod cui uidetur incredibile, qualis sit nunc caro adtendit, qualis autem futura sit non considerat, quia illo tempore inmutationis angelicae non iam caro erit et
Abbreviated transcription (Latin):
separare cȩloꝵ: aut eam sic diuiđẽ audebitis.¬
bitare uob̾cum Absit in quam : ut cũ omĩs
domus regnantiũ filioꝵ non sit alibi nisi
in regno ipsius. regiȩ domꝰ pars aliqua ñ sit
enimꝰ uobds̃ honores ur̃os. Cõparata est
resurrectio mortuoꝵ: stellis in celo consti¬
ut apłs dicit: sic et resurrectio mortuõrum.
Aliter enim ibi lucebit iurginitas: aliter
ibi lucebit castitas coniugalis: aliter ibi lu¬
cebit scã uiduitas. Diũ sẽ lucebt̃: sed om̃s
ibi er̃. Splendor dispar: cȩlum commune.

Expanded text:
separare coelorum, aut eam sic divideseparare coelorum, aut eam sic dividebitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non sit enim vobis Deus honores vestros. Comparata est resurrectio mortuorum stellis in coelo constiria, ut Apostolus dicit; sic et resurrectio mortuorum . Aliter enim ibi lucebit virginitas, aliter ibi lucebit castitas conjugalis, aliter ibi lucebit sancta viduitas. Diverse lucebunt: sed omnes ibi erunt. Splendor dispar, coelum commune.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua inuidia imparis elcritatis: qm̃ reg¬
nabit in omnib unitas Raritatis. Proinde
respuendis a corde xpĩcino qui putant idõ
dictum multas eẽ mansiones. qr extra
regium celoꝵ erit aliquis ubi beatȩma
neant innocentes qui sine baptismo ex
hac uita emigrarunt: qr sine illo in reg
Itine tandem stulti hoes et carnalibus
cogitationib excecati. cũ reꝓbandi essetis
si mansionem ñ dico p&ri et pauli uł
cuius libet apłoꝵ sed cuiuscumq. par¬
uuli baptirati a regno cȩloꝵ separeas.
non uos putatis eẽ reꝓbandos qui donũ
di pr̃is  inde separatis: Nenim art
dñs in uniũso mundo aut muniũsa
creaturci aut inuita uł beatitudine sem¬
pit̾na mansiones multȩ st̃ Nonne ista¬
ex dõ domum non manufactam ȩt̃nam
in cȩlos Nonne ista ẽ domꝰ de qua canta
baptizati fr̃is sed domum ipsius dĩ prĩs cui
om̃s fr̃s dicimus pat̾ nr̃ qui es in cȩlis a regno

Expanded text:
aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regaliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnItane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sedex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis? Nonne ista est domus de qua cantam domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster qui es in coelis , a regno
Abbreviated transcription (Latin):
t si alius ẽ alio fortior. alius alitisapi¬
entior. alius alio iustior. alius alio sanctor:
indomo pr̃is mei mansiones multe st̃
Nullus eoꝵ alienabit᷑ ab illa domo: ubi
mansionem ꝓsuo qͥsq accepturus. ẽ me¬
rito. Denarius quidem ille ȩqͣlis est om¬
nib. quẽ pat̃ familias eis qui oꝑati st̃ in
uinea iubet dari omnib : ñ in eo discer¬
nens qui minus et qui amplius laborar̃
Quo utiq denario uita significat᷑ aet̾na.
ubi amplius alio nemo uiuit: qm̃ ñ est
multȩ mansiones diũsas meritorum N
una uita ȩt̃na significant dignitates. Alia
enim gł solis: alia głalunȩ : alia gła stel¬
larũ: Stella enim abstella differt ingła:
sic et resurrectio mortuoꝵ. Tanꝗ stellȩ
scĩ diũsas mansiones diũsȩ claritatis. tanꝗ
incȩlo sortiunt᷑ mregno : sed ꝓpt̃ unum
denarium nullus separatur a regno. Aq
singuli commune sit omnibus. Sic enim
quisq etiam ipse habet : cum amat iN
altero qđ ipse ñ habet. Non erit itaque

Expanded text:
tsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo vivit, quoniam vivmultae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitenim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim a stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum . Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter unudenarium nullus separatur a regno: atqusinguli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ullo uitio: sine ulla deformitate : sic̃ fine ulla
corruptione. onert difficultate Iri quib
tanta facilitas: qͣnta felicitas erit. Propter
qđ et spiritualia dicta st̃: cũ ꝓculdubio corpo¬
ra st̃ futurci non sp̃s. Sed sicut nc̃ corpus
animale dr̃. qđ tam̃ corpꝰ ñ anima .ẽ: ita
tñc sp̃ituale corpꝰ erit: corpus tam̃ ñ sp̃s erie¬

Expanded text:
ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, corpus tamen, non spi
Abbreviated transcription (Latin):
euelat᷑ enim ira dĩ decȩlo suꝑ om̃em
impietatem. Quorum nisi & iudȩo¬
ũ &gentiũ : Sed ne diceretur quare suꝑ
impiẽtatẽ gentiũ : Nũquã enim gs̃ legẽ ac¬
ceper̃. & p̃uaricatores facti st̃ r ecte reue¬
latur ira dĩ suꝑ iudȩos quib data. ẽ. lex.
et eam obseruare noluer̃: gentib aut̃ẽ
ñ ẽ data. Intueminut fr̃s et in telligite. qͥo¬
modo om̃s reos ostendit : & om̃s salutis
indigere ac miscđiȩ dĩ Reuelat᷑ enim ira
dĩ sũꝑ omnem impietatẽ & miustitiam
hominum eoꝵ qui ueritatem ininiqͥtate
detinent Et quasi quȩreres dicens. qͦmͦ
posst̃ habe ueritatem. qui legẽ ñ acce
festũ eẽ. in illis qͦd notũ ẽ dĩ qui legem
ñ acceper: Sequitur & dicit Iti uisi¬
bilia enim eiꝰ acreatura mundi ꝑ ea qe¬

Expanded text:
evelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem. Quorum, nisi et Judaeorum et Gentium? Sed ne diceretur, Quare super impietatem Gentium? Nunquam enim Gentes Legem acceperunt et praevaricatores facti sunt? Recte revelatur ira Dei super Judaeos, quibus data est Lex, et eam observare noluerunt: Gentibus autem non est data. Intuemini, fratres, et intelligite quomodo omnes reos ostendit, et omnes salutis indigere ac misericordiae Dei. Revelatur enim ira super omnem impietatem et injustitiam hominum eorum qui veritatem in iniquitate in iniquitate detinent. Et quasi quaereres dicens, Quomodo possunt habere veritatem, qui Legem non accefestum esse in illis quod notum est Dei, qui Legem non acceperunt? Sequitur, et dicit: Invisibilia enim e
Abbreviated transcription (Latin):
lud prouerbiũ salomonis: Insipientia uiri
uiolat uias eiꝰ: dm̃ aut̃ causatur incorde suo.
Gr̃a.uͦ. non scđm merita hominum dat᷑.
qr gratis datur Si autem potens. ẽ. siue
ꝑ angłos uel bonos uł malos : siue qͦcũq
alio modo oꝑari etiam in cordib maloꝵ
ꝓmeritis eoꝵ. quoꝵ malitiam ñ ipse fecit:
sed aut originaliter tracta.ẽ ab adam. aut
creuit ꝑ propriam uoluntatem: qͥd mi¬

Expanded text:
lud prouerbium Salomonis: insipientia uiri lud prouerbium Salomonis: insipientia uiri uiolat uiam eius, deum autem causatur in corde suo. gratia. uero non secundum merita hominum datur;uocatur, quia gratis datur. si autem potens est siue per angelos bonos siue per malos siue quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum pro meritis eorum quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam aut creuit per propriam uoluntatem: quid mi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad thessalonicensẽs in epła scđa ait de
quibusdam. Ro eo qđ dilectionẽ ueri¬
tatis ñ receper̃ ut salui fierent: ideo mit¬
tet illis dĩ oꝑationẽ erroris. ut cyecla
m̃dacio : ut iudicent᷑ om̃s qͥ ñ credider̃
ueritati : sed consenser̃ iniquitati His
& talibus testimoniis diuinorũ eloqͥo¬
rum quȩ om̃a cõmemorare nimis lon¬
gũ .ẽ satis quantũ existmo manifesta¬
tur. oꝑari dm̃ in cordib hominũ ad in¬
clinandas eoꝵ uoluntates qͥo cũq uolu¬
erit siue ad bona ꝓsua miscđia siue ad
mala ꝓmeritis eorum
udicio utiq suo aliqͣndo aꝑto: aliqͣndo
occulto: semꝑ aut̃ iusto Fixũ enĩ deb&
ẽe. et immobile in corde ur̃ : qr ñ ẽ ini¬
qͥtas apuddm̃ Ae ꝑ hoc quaNido
legitis in litteris ueritatis. adõ seduci homi¬
nes aut optundi uł obdurari corda eorum:
nolite dubitare p̃cessisse mala merita eoꝵ.
ut iuste ista paterent᷑: ne incurratis in il¬

Expanded text:
. Et ad Thessalonicenses in Epistola secunda ait de . Et ad Thessalonicenses in Epistola secunda ait de quibusdam: Pro eo quod dilectionem veritatis non receperunt, ut salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operatidacio, ut iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati, ait. His et talibus testimoniis diuinorum eloquiorum, quae omnia commemorare nimis longum est, satis, quantum existimo, manifestatur operari deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum uoluntates quocumque uoluerit, siue ad bona pro sua misericordia siue ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, iusto. fixum enim debet esse et immobile in corde uestro, quia non est iniquitas apud deum. ac per hoc, quando legitis in litteris ueritatis a deo seduci homines aut obtundi uel indurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut iuste ista paterentur, ne incurratis in il
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ frustra dicitapłs. tradidit illos
ds̃ in desiđia cordis eoꝵ. Quorundam
enim peccatoꝵ ꝑpetrandorũ facilitas:
ala uolunitas iam sola peccatũ. ẽ.
etiam sidesit effectus : idẽ si ñ habeat
potestatem. Porb cũ uoluntas mala po¬
testatẽ accipit implere qđ intendit:
ex iudicio dĩ uenit apđ quẽ ñ. ẽ iniqͥtas
Punit enĩ etiam isto mͦ: nec idõ iniuste:
qr occulte. Cȩterũ mniquus prniri se
ignorat: nisi cũ manifesto supplicio sen¬
serit nolens: quantũ mali sit qđ ꝓpe¬
trauit uolens. Hoc ÷ qđ de quibusclam
apłs ait. Tradidit illos inc̃cupiscentias
Icordis illoꝵ: ut faciant quae ñ conueniunt
hinc & dñs pilato Ñ habes in qͥt in me
potestatẽ : nisi data tͥ eẽ de super
N litteris etiam apłicis uidete qua scri¬
pta st̃ in epła pauli apłi ad romanos
Propt̃ ea tredidit illos ds̃ in desidia cordis
eoꝵ in immunditiam. Itẽ paulo post Ro¬
pt̾ea tradidit illos ds̃ in passiones igno¬

Expanded text:
Non enim frustra dicit Apostolus, Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum . Quorumdam enim peccatorum perpetrandorum facilitas mala uoluntas iam sola peccatum est, etiam si desit effectus, id est si non habeat potestatem. porro cum uoluntas mala potestatem accipit inplere quo intenditur, ex iudicio dei uenit, apud quem non est iniquitas. punit enim etiam isto modo nec ideo iniuste, quia occulte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpetrauit uolens. hoc est quod de quibusdam apostolus ait: tradidit illos deus in concupiscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset de supern Litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt; in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam. Item paulo post: Propter hoc tradidit illos Deus in passiones igno
Abbreviated transcription (Latin):
aut sinistrũ latus animo occurrit:
Aut id ipsũ qđ seđẽ pat̃ dr̃ flexis popli¬
tib fieri putandũ.ẽ. neꝰ illud incida¬
mus sacrilegiũ. in qͦ execrat᷑ apłs eos
qͥ cõmutauer̃ głam incorruptibilis
dei insimilitudinẽ corruptibilis
hominis. Tale enĩ simula chrũ. deo
nefas. ẽ xp̃ĩano intemplo collocare :
tẽplũ dĩ ẽ si a terrena cupiditate atque
errore mundetur. Addexterã gͦ in¬
telligendũ ẽ dictũ. eẽ in sũma beati¬
tudine ubi iustitia & pax & gaudiũ ẽ
sic̃ adsinistram hedi consaituuntur
id ẽ in miseria ꝓpt̃ iniqͥtates labores
significat potestatem : qua illa maies¬
tas nũquam caret. semꝑ dignis digna
tribuendo : quã uis extremo iudicio
multo manifestius int̃homines. uni¬
genia filii dĩ iudicis uiuoꝵ atq mor¬
tuoꝵ claritas indubitata fulsura sit

Expanded text:
aut sinistrum latus animo occurrat; aut id ipsum, quod sedere pater dicitur, flexis poplitibus fieri putandum est, ne in illud incidamus sacrilegium, in quo exsecratur apostolus eos, qui commutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem corruptibilis hominis. tale enim simulacrum deo nefas est christiano in templo conlocare; mt templum dei, si a terrena cupiditate atque errore mundetur. ad dexteram ergo intellegendum est dictum esse in summa beatitudine\', ubi iustitia, pax et gaudium est, sicut ad sinistram haedi constituuntur, id est in miseria, propter iniquitatis labores significat potestatem, qua illa maiestas numquam caret, semper dignis digna tribuendo, quamuis in extremo iudicio multo manifestius inter homines unigeniti filii dei iudicis uiuorum atque mortuorum claritas indubitata fulsura sit
Abbreviated transcription (Latin):
fecer̃ : Occultum ẽ qđ audisa: dedit
illos ds̃ inc̃cupiscentias cordis eoꝵ Ergo
fuit c̃cupiscentia qͣm uincere noluer:
cui traderent᷑ udicio dĩ. Sed ut digni
habentur qui tradentur: uide quid
de illis suꝑius dix̃ Cũ cognouis set ⁊¬
eger̃ : s euanuer̃ in cogitationib suis ÷

Expanded text:
 Occultum est quod audisti: Dedit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ergo fuit concupiscentia, quam vincere noluerunt, cui traderentur judicio Dei. Sed ut digni haberentur qui traderentur. vide quid de illis superius dixit: Qui cum cognovissent Degerunt: sed evanuerunt in cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
egyptioꝵ Nam egrptus ꝑfudit mundum
figm̃tis talib: qualia deinceps dic̃ apłs¬
cum rm dixisset insimilitudinẽ imagi¬
nis corruptibił hõis Vddidit et uoluerũ
et quadrupedũ et serpentiũ. Nunqͥdenĩ
fr̃s in aliis tẽplis uidistis simultichrum
capite canino uł taurino : cȩterorũ quȩ
animalium irrationabilium figm̃ta
Hȩc enim idola egyptioꝵ st̃ Utrũq enim

Expanded text:
Aegyptiorum: nam Aegyptus perfudit mundum Aegyptiorum: nam Aegyptus perfudit mundum figmentis talibus, qualia deinceps dicit Apostolus: cum dixisset, In similitudinem imaginis corruptibilis hominis; addidit, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. Numquid enim, fratres, in aliis templis vidistis simulacrum capite canino vel taurino, caeterorumque animalium irrationabilium figmenta? Haec enim idola Aegyptiorum sunt. Utrumque enim
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ fuit: ut ad hoc tenendũ qđ uide
poterant ab illo sanarent᷑ qui dederat ut
uident. Si enim hoc facerent humilita¬
tẽ seruarent: & possent purgari: atq
illi beatissimȩ contẽplationi cohererent
Quia uͦ. suꝑbia erat in eis: int̾̃posuit se fal¬
sus & fallax suꝑbus qui eis ꝓmitteret
qđ ꝑ artes nescio quas suꝑbiȩ purgarent᷑
animȩ illoꝵ : & fecit cultores demonioꝵ.
nde sacra om̃a quȩ celebrantur a paga¬
nis : quȩ ualere dicunt ad purgationem
animarum suarũ. Et audi apłm conse¬
quent̃ hȩc dicentem : qr ꝓmercede suꝑ¬
biȩ ista receper : Quia non sic honorifi¬
cauer̃ dm̃ ut honorificandus. ẽ ds̃.
Et mutauer̃ głam incorruptibi ł dĩ insi¬
militudinem imaginis corruptibilis
hoĩs. lã simula chra st̃ &ista quidem
omnium grecoꝵ aliarũq gentiũ: quae
similitudinem hominum habent. Quia
uͦ. ñ. ẽ maior et suꝑstit̾iosior idolatria qͣm

Expanded text:
dendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre dendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaererent. Quia vero superbia erat in eis, interposuit se falsus et fallax et superbus, qui eis promitteret quod per partes nescio quas superbiae purgarentur animae illorum, et fecit cultores daemoniorum. Inde sacra omnia quae celebrantur a Paganis, quae valere dicunt ad purgationem animarum suarum. Et audi Apostolum consequenter haec dicentem, quia pro mercede superbiae ista receperunt; quia non sic honorificaverunt Deum, ut honorificandus est Deus. Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Jam simulacra sunt. Et ista quidem omnium Graecorum aliarumque gentium, quae similitudinem hominum habent. Quia vero non est major et superstitiosior idololatria quam
Abbreviated transcription (Latin):
aiteridis mare plenũ animalib suis : attendis
aerem plenum uolatilib attendis cȩlũ
fulgere scellis & çȩta: & ñ quȩris tanti opis
artificem : Sed dicism. Ista uideo: & illũ
non uideo: Ad ista uidenda corporis ocłos
dedit: ad se uidendũ m̃tẽ dediti Neque
enim & animam hominis uides : Sic̃ enim
ex motib & ãdministratione corporis a¬
nimam quã ñuides intelligis: sic ex
Ãministratione totiꝰ mundi. & ex regimi¬
ne ipsarũ animarũ intellige creatorẽ:
Sed parũ. ẽ intelligere. Nã indellexer̃: et
uide quid ait apłs. Quia cognoscentes dm̃¬
ñ ut magnificciuer̃ aut gr̃as eger̃ sed eua¬
nuer̃ in cogitationib: suis: & obscuratũ ÷
insipiens coreoꝵ. Quo merito: nisi suꝑ¬
biȩ nã uide sequentia Dicentes enim¬
inquit se ẽẽ. sapientes: stulti facti st̃. Non
enim debebant sibi arrogare qđ illedo-¬
nauerat: nec se iactare ex eo qđ non a se i¬
psis sed ab illo habebant. Qđ illi utiq red¬

Expanded text:
attendis mare plenum animalibus suis, attendis aerem plenum volatilibus, attendis coelum fulgere stellis, et caetera, et non quaeris tanti operis artificem? Sed dicis mihi: Ista video, illum non video. Ad ista videnda corporis oculos dedit, ad se videndum mentem dedit. Neque enim et animam hominis vides. Sicut ergo ex motibus et administratione corporis animam, quam non vides, intelligis: sic ex administratione totius mundi, et ex regimine ipsarum animarum intellige Creatorem. Sed parum est intelligere. Nam illi intellexerunt; et vide quid ait Apostolus: Quia cognoscentes Dagnificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Quo merito, nisi superbiae? Nam vide sequentia: Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Non enim debebant sibi arrogare quod ille donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod illi utique red
Abbreviated transcription (Latin):
lem colo : idõ dix̃. coluer̃ potiꝰ creatu¬
ram quam creatori Sed uetibi si¬
amaueris condita: et deserueris con
ẽ ille pulchrior qͥ ista formauit In¬
tendat karitas ur̃a : ne subrepat uob
satanas. dicens qđ solet dicere Bene nob̾
sit increaturti dĩ quare illam fecit deus ::
nis̃ ut bene nobis sit Et in ebriant᷑
et ꝑeunt: & obliuiscunt᷑ creatorem suũ.
dũ non tẽꝑant̾ sed cupide utuntur cre¬
atis: ereator contẽpnit᷑. De talib dicit
qui ÷ benedictꝰ in scła Nonte ꝓhibae
ds̃ amare ista : sed ñ diligere ad beatitu¬
dinẽ : sed appybare & laudare ut
ames creatorem. Ergo dedit ÷ ds̃ ista om̃a
Ama illũ qͥ fecit : plus ẽ qd t uult dare:
id ẽ se ipsum qui ista fecit
redimꝰ etiam qđ sedee xp̃c addextẽ¬
ram pr̃is. Nec idõ tam̃ quasi humana
forma circũ scriptũ eẽ dm̃ patrem ar¬
bitrandũ ẽ ut de illo cogitantib dextrũ¬

Expanded text:
lem colo, ideo dixit: Coluerunt potius creatulem colo, ideo dixit: Coluerunt potius creaturam quam Creatorem. Sed amaveris condita et deserueris condest ille pulchrior qui ista formavit. Intendat charitas vestra. Ne surrepat vobis Satanas, dicens, quae solet dicere. Bene nobis sit in creatura Dei. Quare illam fecit Deus, nisi ut bene nobis sit? et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur creatorem suum, dum non temperanter sed cupiditate utuntur creatis, et creator contemnitur. De talibus dicit qui est benedictus in saecula. Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem, sed approbare et laudare, ut ames Creatorem; ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum, qui fecit, plus est quod tibi vult dare, id est, seipsum, qui ista fecitredimus etiam, quod sedet ad dexteram patris. nec ideo tamen quasi humana forma circumscriptum esse deum patrem arbitrandum est, ut de illo cogitantibus dextru
Abbreviated transcription (Latin):
Ipieões ¶Pportuisse quippe ñ ẽ ueritus
dicere apłs: ⁊ it qui creaturȩ potiꝰ quã cre¬
atori seruier̃. erroris sui mercedem non
iuiti hac turpia patiendo. sed libent̃
faciendo reciꝑ eq ludicio scilicet ñ alicuiꝰ
hõĩs immundissimi quẽ talia delecta¬
rent: sed iusassimi dĩ qͥtradidit eos in
passiones ignominiae : ut crimina crimi¬
nib uindicent᷑: & supplicia peccantiũ
ñ sint torm̃ta sed increm̃ta uitiorum
Sapiens aut̃ cũ hȩc audit. ipsã magis
in hac uita iram dĩ timet: qͣ homo ñ
patit᷑ qđ acrit̃ dolet: sed facit qđ turpit̃
qđ hic homines dolores et torm̃ta pati¬
untur & maxime damnũ intelligentiȩ

Expanded text:
pientes? Oportuisse quippe non est veritus dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed facit quod turpiter  hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligendae
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ inxẽo ĩu. inmorte ipsius baptizati¬
ariũ sumus : consepult sumꝰ gͦ. illi ꝑbaptismum
Ummorte Unde nisi fide sNeq enim iam
in nob ꝑfectũ. ẽ ad huc in nobismet ipsis it¬
exmiscentibus et adoptionem expectantib
redemptionẽ corporis nr̃i. Spe enim salui
facti sumus. Spes aut̃ quae uidetur: noniẽ.

Expanded text:
sto Iesu, in morte illius baptizati sumus? consepulti ergo sumus illi per baptismum in morte. unde nisi fide? neque enim iam in nobis perfectum est adhuc in nobismet ipsis ingemescentibus et adoptionem expectantibus, redemptionem corporis nostri: Spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur, n