comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
germanis conuenissent et cum aliquid calamitatis in pro¬
umius hiberis esset acceptum breuem consulendi esse oc¬
casionem. cesarem arbitrari profectum in ytaliam. Neq
alicer carmuces interficiendi tasgetii consilium fuisse
capturos. neqz ebur ones si ille ad esset magna contenci¬
one nostri ad castra uenturos esse. Non hostem auctorem.
sed rem expectare. sub esse rhenum. magno esse germanis
dolori anouisti mortem/ et superiores nostras uictorias.
tam superiore gloria rei militaris extincta. Postremo quis
hoc sibi persuaderet sine certare ambiorigem ad ciusmõi
consilium descendisse. suam sentenciam in utraqz parte
esse tutam. Si nnihil esset durius nullo cum periculo
Cocte quidem acq eorũ qui dissentirent consilium quem
haberet exitum. In quosi non presens periculũ at certe
longinqua obsidione fames esset timenda. hac in utra¬
q parte dispucacione habita cum a cocta p̾misq ordimi¬

Expanded text:
Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proGermanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; tam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordini
Abbreviated transcription (Latin):
uentina ue perturbati et si ab hoste ea dicebantur ta¬
men non negligenda existimabant. Marimeq hac re
permonebantur qd ciuitatem ignobilem ato humilem
e butonum sua sponte. p. r. bellum facere ausam
uix erat credendum. Itaq ad consilium rem deferunt
magnaqz inter eos existit controuersia. Luaus arum¬
cuseius compluresq tribum militũ et primorũ ordinũ
centuriones inh̃is tenere agendum neq ex hibernis
in iussu cesciris discerdendum existimabant. Quanitas¬
uis magnas etiam copias germanorum sustinere pos¬
se munitis hibernis docebant. uem esse testimonto/ qd̾
primum hostium impetũ multis ultro uulneribus illa¬
tis fortissime sustimierunt restumentana non xͥmi
Incerea et ex proyimus hiberins et a cesare cõuentur subsidia.
postremo quid esset leuius aut curpius quam auctore hoste de
suminis rebus capere consilium. Contra ea citurius sero fac¬
turos clamitabat. aum maiores manus hostium adiunctis

Expanded text:
pentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tapentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis
Abbreviated transcription (Latin):
mtiom sub̃sidio uẽmre possit. Non facile gallos gallis nega¬
re potusse presertim cum de recuperanda commum liber¬
tate consilium initum uideretur. Quibus quoniam pro
prietate satisfecerit. habere minc se racione officu pro
beneficns cescas monere orare titinium pro hospicio
ut fuc ac militum saluti consulat. Magnam manium
germanorum condictam rhemĩ trãfisse. hanc affore bi¬
duo. npõcum consilium esse uelint ne priusquam fim¬
tumi sentiant eductos ex hiberins milites / aut ad accro¬
nem. aut ad sabiemim deducere, quorũ alter millia pas
sum crxiter.l. aster paulo amplius ab̃ hiis abfit. Illud
se polliteri et iure iurando confirmare tutum iter per
fines daturum. ꝯd. cum faciat et auitati se se confulere
qdͣ hiberis leuetur et cesari pro eius meritiᷤᷤ graciam re¬
ferre. hac oratione habita discedit ambiorix. Carpineis
et iuimus que audierunt ad legatos deferunt. Illi ue¬

Expanded text:
gioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negagioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi re
Abbreviated transcription (Latin):
quidam qui iam ante iussu cesaris ad ambiorigem uen¬
titare consucrtint. Apud quos ambiorix ad hunc mo¬
dum locutus est. Se se pro cesaris in se beneficnis pluri¬
mum ei confidere/ quod eius opera stiperidio liberatus
esset qd aduaticis finitimis suis pendere consuesset.
Qd̾q ei et filius et fratris filius ab cesare missi essẽt
quod aduatua obsidum nuimero missos in seruitute
et cathems teniussent. Neq id qd fecerit de oppugna¬
tione castrorum aut iudicio aut uõluntate sua fecisse. sed
cohactu auitatis suaq esse eiusmodi imperia ut nõ mi¬
nus in se haberet iuris mulcitudo quam ipẽ in multitu¬
dinem. Ciuitati porro hanc fuisse belli causam qd̃ repẽ¬
tine gallorum cõuiratiomi resistere non potuerit. id se
facile ex humlitate sua probare posse qd non a deo sit
esse gallie comune consilium ommbus hiberins cesaris
oppugnandis huinc esse dictum diemine qua legio alteri le¬

Expanded text:
quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem venquidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae le
Abbreviated transcription (Latin):
hiberins esse munitum. Diebus araiter .xu. quibus in hi¬
berna peruentum est mitium repentini tumultus ac de¬
fectionis ortum est ab ambiorige et catrimulco. Qui cum
ad fines regni sui sab̃mo cocteq presto fuissent frumen¬
tumq in hiberna comportassent nduociomari treuiri
miniciis imppulsi suos concicauerunt. subitoqz oppressis lig¬
natoribus magna manu ad castra oppugnatum uenerũt
Cum celeriter nostri arna cepissent uallumqz ascendissẽt
atqz uña ex parce hispanis equicibus emissis. equestri
prelio superiores fuissent/ desperata re hostes et suos ab
oppugnacione reduxerunt. Tum suo more conclamaue¬
runt ut̃i aliqui ex nostus ad colloquium prodirẽt. Habere
se se que de re commum dicere uellent. quibus rebus cõ¬
trouersias mimu posse sperarent. Mittitur ad eos col¬
loquendi causa, Gaui carpineuis eques romanus fa¬
miliaris quinti titurn. et quintus nmꝰ ex hispania

Expanded text:
hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hihibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
gentem ducendam dederat millibus passuum centum
contincbantur. ipẽ interea quo ad segiones collecatas
munitaq hiberia cognouisset iin gallia morari con¬
stituit. Erat in carmitibus summo soco natus tasge¬
sius huius maiores in fua aiuitate regnum optimier̃t.
Huic cesar pro eius uirtute atq in se bemuolentia. qd̾ in
ommbus bellis singulari eius opera fuerat ususima¬
iorum socum uestituerat. Tertiũ iam hunc annum reg¬
uantem mimici iam multis palam ex auitate et hns
auctoribus eum interfecerũt. defertur ea ues ad cela¬
uem isse ueritus quod a ꝓsures pertinebat ne ciuitas
eorum impuisu deficeret: Lucium plancũ cum legi¬
one ex belgis celeriter incarmites profiasti iubet. Ibl¬
qr hiemare ꝯuorumq opera cognouerat tasgesium
interfectum hos comprchensos aid se mnittere. Intenin
ab ommbus legatis questoribusq quibus legiones tuadi¬
derat certior factus qst̃ in hiberna perueritum. Locumqz in

Expanded text:
partem ducendam dederat, milibus passuum centum partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque
Abbreviated transcription (Latin):
superioribus anns cxeratum in hibermis collocare legio¬
nesq mrpluies cuitates distribuere. Ex quibus unã
in mormos ducendam gaio fabio legato dedit. alteram
mineriues quinto aicerom. tertiam messiros lucio rosceo.
quartam in uennscum tito labieno in confimo treuirorũ
hiemare iussit. ẽres in belgis collocauit. hns .m. crassũ
ꝯuintum et sucium mimuciũ plaricũ et gaium trebonnũ
lectates prefecit. unam legionem quam proxie trans
padum conscripserat et cohortes .u. in eburones/ ꝯuorum
pars mauima est inter mosam et rhemĩ qui sub imperio
ambiorigis et catulotti erant misit. hnis militibus Qiuĩ¬
cum titutium sabmum et sucium aurũcuseiũ coctam le¬
gaitos pre esse iussit. dd hunc modũ distributis legionib
faallime mopie frumentarie se se mederi posse existima¬
uit. atq harũ tamen om̃ legionũ hiberia prcter eam
quam lucio uosceo in pacatissimam et quietissimam

Expanded text:
superioribus annis exercitum in hibernis collocare legiosuperioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eis Marcum Crassum quaestorem et Lucium Munatium Plancum et Gaium Trebonium legatos praefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam
Abbreviated transcription (Latin):
merum habebat et non nuille tempestate deperierant
nanes duobus commeatibus exercitũ reportare insti¬
tuit. ac sic accidit. uti ex tanto nauium numero tot
nauigaciombus, neqz hoc neq supeciore ano ulla om¬
mno nauis que milites portaret desideraretur. At in his
que manes incontinenti ad eũ remitterentur et prioris
commeatus expositis militibus et quas postea labie¬
nus faciendas curauerat nimero.lx. per pauce locũ
caperent relique fere ommes reficerentur. Quas cum
aliquandii cesar frustra expectasset ne anni tempore
anauigatione excluderetur quod equinoctium suberat
necessario angustius milices collocauit. ac summa trã¬
ꝯuilli tate secuta sccunda mita cum soluisset uigilia
prima luce terram actigit omẽsqz incolumes naues per¬
duxit. Subductis nauibus conalioq gallorũ samaro¬
brine paracto quodeo anno frumentũ in gallia propter
si catates angustus peruenerat: cohactus est alicer ac

Expanded text:
umerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant umerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac
Abbreviated transcription (Latin):
cingentormo Catuisius taynnagusuis. segonay. mintios
mittit atq ħus imperat uti coactis omnibus copiis castiri
naualia deimiprouiso adoriantur atqz oppugnent. hn
cum ad castra uenissent. nostri eruptione facta multis eo¬
rum interfectis Capto eciam nobili duce lugotorige su¬
os incolumes reduxerunt. Cassiuelaumnis hoc prelio nũ¬
tiato tot detrimentis acceptis uastatis finibus. maxi¬
me etiam permotus defectione auitatũ. legatos per
accrebatem cõmiũ de deditione ad cesarem mittit. Ce¬
sar cum constituisset hiemare in continenti propter re¬
pentinos gallie motus neqz multũ estatis super esset
atq id facile extrahi posse incelligeret obsides imperat
penderet. constituit. Incerdicit atqz imperat cassiues¬
sauno ne mandubracioneu trinobantibus noceat. ob¬
sidibus acceptis / exeratũ ad mare reduat. naues in ue¬
int refectas. hiis deductis ꝯd et captiuorũ magnũ n¬

Expanded text:
Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret, obsides imperatpenderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum n
Abbreviated transcription (Latin):
imperata celeriter fecerunt. obsides ad mimerũ frumentũ¬
ꝙ inserunt. trmonantibus defensis atq ab omni militum
niuria prohibitis cemmagni. segontiaci. ancalites. bibro¬
cincasi segationibus missis se se cesari deditnt. Ab hus cog¬
nosait non longe ex eo loco oppidũ cassiuelaum ab esse si¬
siue paludibusq munitum. quo satis magni̾ hominum
pecorumq nuumcius conuienetit. Oppidũ autẽ brittãm uõ¬
cant cum siluas impeditas uallo citqz fossa mumeruent.
quo ĩtarsionis hostium uitande causa cõuemre consuerũt.
o proficiscitur cum segiombus socum reꝑꝑit egregie na¬
tiua atqs opeie munitum tamen hũc suabus ex partib
oppugnare contendit. hostes paulisper morati misitum
fuga sunt comprehensi atqr interfecti. Cum hec in hus lo¬
cis geruntur. cassiuellaunꝰ ad canitium qd esse ad mare su¬
pra demonstrauimus ꝯuibus regionib .im. reges precr̃t

Expanded text:
imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumimperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum ue in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant,
Abbreviated transcription (Latin):
et cum magno periculo nostrorum equitatũ confli¬
gebaticaun hns atoe hoc metu latius uãgari prohibebat Relm¬
quebatur ut̃ neoe songius ab agnime legionum discedi cesar
pateretur. et tantum in agris uastandis incendnsq faciendis
hostibus noceretur quantũ labore atq itinere legionarn i¬
lites eficere poterant. Interĩ trinobantes prope firmissima
earũ rerfionum cuuitas eo qua mandubratius adoloscers
cesaris fidem secutus ad eum in continentem galliam ue¬
ncuit. qus pater mca ciuritate regnũ optinerat interfec¬
tusq a tassiuellauno ip̃e fuga mortem uitauerat lega¬
tos ad cescirem mittunt. pollicenturq se se ei dedituros
ato npe rata facturos. petunt ut mandubratium abm
uiria cassinesaum defendat acq in cuuitatem mittat qui pre¬
sit imperiumq optineat. Eicesar impercit obfides .ul. fru¬
mentumq excratiu mandubratiumq ad eos mittit. Illi

Expanded text:
et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confliet magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsides quadraginta frumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
sudibus prefixis munita eiusdemq generis subaqua
defire sudes flumine cegebantur. Is rebus cognitis ci caꝙ¬
tuus profugisq cesar premisso equicatu confestin le¬
giones subisequi iussit. Sed ea celeritate atq eo impetu
milites serunt. cum capite solo ex aqua extrarent ut
hostes impctum legionũ atq equitũ sustinere non pos¬
sent cipasqz dimicterent. ac se fuge mandarent. Cassi¬
uellaunus ut supra demonstraiimus omni deposita
spe contentiomis, dimissis amplioribus copiis milicib
cutiter .ii. essedariorum relictis itinera nostra serua¬
bat. pcilũqr ex uia excedebat loaisq impeditis cic silues¬
trib se se occultabat. atq hiis regionib quibus nos
icer facturos cognouerat pocora atq hommes ex agris
in siluas compellebat. Et cum equitatus noster libe¬
rius predandi uestandiqz causa sei agros eiecerat
omnibus uns semnicisqe essedarios ex siluis emittebat

Expanded text:
sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat
Abbreviated transcription (Latin):
atar omnem equitatum cum gaio trebomio misisset repente ex locis
ommbus ad pabulacores ad uolauerũt sic uti ab signis le¬
giombusoz non absisterent. Nostri acriter in eos impetu fac¬
to repullerunt. neq finem sequendi fecerunt. Quo subsidio
confisi equites. cum post legiones uiderent precipites
hosces egerunt. magnoq eorum numero interfecto. neq
siu colligendi neq cõsistendiaut ex essedis desiliendi
facustatem dederunt. Ex hac fuga protimusq̃ undiq cõ¬
uenerant auxilia discesserunt. neqz post id tempus un¬
quam suminis nobiscum copiis hostes contenderunt. Ce¬
sar cognito consilio corum ad flumen tamesim in fines
cassiuellaunt exeratum Suxit. Qd flumen uno omnino
loco pedibus atq hoc egre transiri potest. Eo cum uenisset
animaduertit ad alteram fluminis ripam magnas
esse copias hostium in structas. rĩpa autem erat acutis

Expanded text:
atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis
Abbreviated transcription (Latin):
lis oñn ac pro castris dnn caretur intellectũ est nrõs ꝓpt
giraitatem curmorum qd neq insequi cederites possent
neꝙ ab signis discedere auderent mimis aptos esse ad
Surus geners hostem. Eꝯuites autem magno cũ pea¬
culo prelio dimicare propterea ꝙ illi etiam consulto
pserumꝙ cederent et cũ paulum a legiombus nostoos
remoiussent. ex essedis defilirent. et pedibus dispari pre¬
Rrocontenderent. E questris aautem preli intio et cedenti¬
bus et inscquientibus par atq idem periculum inferebat
accedebat huc ut mĩꝙ confecti sed uari magnisq inter¬
uallis preliarentur. stationesq dispositas haberent
atq asios asii de inceps exciperent. integriq et recentes
defatigatis succederent. postero die procul a castris
hostes in collibus constiterunt. rariq ostendere et leui
usꝙ prdie nostros eqiutes prelio lacessere coperunte
ded meridie cum cesar pabusandi causa tres legiones

Expanded text:
lis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter lis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones
Abbreviated transcription (Latin):
hus nati eorum habentur liberi quo primum uirgo queque
deducta est . Equites hostium essedarnq acriter prelium cũ
equitatu nostrom itmere confliperunt. tamen ut nosta om¬
mbus partibus superiores fuerũt atq omines in siluas col¬
lesq compulerũt/. Sedcompluribus interfectis cupidiue
in secuti non milsos ex suis ammnscrũt. At illi interimisso
spacio in pridentibus nostris atq occupatis in munitione
castiorum subito se ex siliis eiecerunt. Impetuo in eos
fato qui cranit instacione pro castris collocati acriter pug¬
nauerunt. Duabusq missis subsidio cohortibus a cesare.
atqr hus pͥiũ legionium duarum cum hee per exiguo in¬
termmissio loci spãcio incer se consticissent nouo geriere pu¬
qne porterritis nostris per medios audacissime perrumpe¬
runt. seq inde incolumes receperũt. Eo die ꝯuintus sabe
hortibus repessuntur. toto hoc in genere pugne cum subacu¬

Expanded text:
his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt. Eo die Quintus Laberhortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub ocu
Abbreviated transcription (Latin):
bamus, insi certis ex aqua mensuris breuiores esse, quã
in continenti noctes uidebanus. Huius est longitudo late¬
ris ut fert illorum opimio septingentorum millium. terciũ
eius angulus lateris maxime ad germaniam spectat.
hoc millia passuum octingenta in longitudinem esse ex¬
iscimatur. Itaq omnis insula est in circuitu centũ .xx.
millia passuum. Ex hiis omnibus longe sunt huma¬
nissimi qui cancium incolunt que regio est maricima oĩs
neq multum gallica differunt consuetudine. Interiores
pleriq fiumenta non serunt sed lacte et carne uiuunt
pellibusꝙ sunt uestiti. Om̃s uero se brittan intro infia¬
unt. qd ceruleum effiat colorem atqr hoc horridiores sũt
ipugna. aspectu capilloqz sunt promisso atqz omni par¬
te corporis rasa, preter caput et labrum superius. uxores
habent deni duodemͣiter se communes. et maxime frẽs
cum ftatabus parentesq cum liberis. ded si qui sunt cy

Expanded text:
bamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam bamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium eeius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
est oola albii tune im ppetaitos. Mhatenia aiuiusqr qͣme ut in gas¬
lia est preter fagum et abietem. Leporem et gallinam et an¬
serem gustare fas non putãt. h ec tamen alunt amimni uo¬
luptatisqz causa. loca sunt temperatiora quam in gallia
remissioribus frigoribus. insula natura tiquadra Cuius
unum latus est contra galliam. Huius lateas alter an¬
gulus qui est ad cantiũ quo fere om̃s naues ex gallia ap
pellantur ad orientem solen in ferior ad meadiem spectat
hoc pertinet arciter millia passuum ꝯuingenta alterum
uergit ad hispaniam atq occidentem solem. qua ex patre est
hiberma dimidio minor ut estimatur quam brictania. sed
pari spacio transmissus atq ex gallia est in brictaniam. in
hoc medio cursu est insula que appellatur mona. cõplures
preterea minores subiecte insule existimantur. de quibz
insulis non nulli scripserunt. dies continuss .xxx. subbru¬
ma esse noctem Nos nihil de eo percunctatiombus reperie¬

Expanded text:
est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperie
Abbreviated transcription (Latin):
peret. ⁊ noctu occultatus alias regiones partesqz pete¬
ret. non maiore equicum presidio quam quatuor.
quibus solis uicain suam comnctere audebat. Cali modo
uastatis regionib exeratum cesar duarum cohortium dã¬
no durocortorum remorum reduat. Consilioq incum locũ
gallie indicto. de cõiuatione senonũ ⁊ carinitum questio¬
nem habere instituit. ⁊ de accone qui princeps eus cõsilii
fuerat grauiore sentencia pronũtiat. ac more maiorum
suppliaum sumpsit. Non nulli iudicum ueriti profuge¬
runt. quibus cum aqua acq igni interdixisset. duas
legiones ad fines treuirorum. duas in ligiombus et
reliquas in senonum simb acedia in hibernis collocauit.
frumencoq exercicui prouiso. ut insticuerat in ytaliam
ad conuentus agendos profectus est.

Expanded text:
eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteeriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat, in Italiam ad c
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Cesar rursus ad uexandos hostes profectus magno
cohacto numero ex finitimis ciuitatib in omnes partes
dimittit. omnes uia atq ommia edificia que quisqz con¬
spererat incendebantur. preda ex omnibus loas agebat᷑.
frumenta non solum tanca multitudine nimẽtorum
atq hominum consumebantur. sed anni tempore atq
imbribus procubuerant. ut si qui etiam in presentia
se occultassent. tamen hiis deducto exeratu rerum om¬
mum mopia pereundum uiderctur. At sepe in eum lo¬
cum uentum est tantum in omins partes diuiso cqui¬
tatu ut non modo uisum ab se ambiorigem / infuga
arcũ spicerent captiui. nec plane etiam abisse ex cõ¬
spectu contenderent. ut spe consequendi illata. atqz
infinito labore suscepto qui se summai ab cesare
gratiam inituros putarent pene naturam studio uĩ¬
cerent. Semperqz paulum ad suminam felicitatem
de fuisse uideretur atqz ille latebris aut saltibus ea

Expanded text:
runt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno runt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se
Abbreviated transcription (Latin):
runt. At tantus fuit etiam post discessum hostium
terror, ut ea nocte cum gauis uolusens missus cum
equitacu ad castra uenisset. fidem non faceret⁊ ad esse
cum incolumi cesarem epercitu. Sic onño ammos t̾ror
pre occupauerat/ ut pene alienata mente deletis omibus
copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent. Neqz incolu¬
mi exeratu germanos castra oppugnaturos fuisse conten¬
derent. Quem timorem aduentus cesaris sustulit. reusus
ille euentus belli non ignarus qd cohortes ex statione et
presidio essent emisse questus ne mimimo quidem ca¬
su locum reliqui debuisse. multũ fortunam in repẽtino
hostium aduentu potuisse iudicauit. Multo etiam am¬
plius, qd pene ab ipõ uallo potisqz castrorum auertisset¬
barbaros. Quarum oñn uerum maxime admirandum
uidebatur: qd germam qui eo consilio phenũ transierãt
ut ambiorigis fines de popularentur ad castra romano¬
rum delati optatissimum ambiorigi benefiaum optinue¬

Expanded text:
runt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium runt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtule
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. hos sub sequt calones equitesq eodem impetu
militum uirtute seruantur. At hii qui in iugo constite¬
rant. mullo etiam nunc usu rei militaris percepto ne¬
q in eo qd probauerant consilio permanere, ut se loco
superiore defenderent neqs cam quam prodesse aliis uim
celericatemqz uidebant. imitari poterant. sed se in ca¬
stra recipere conaci. inquum in locum dimiserunt
Centuriones quorum non nulli ex inferioribus ordim¬
bus reliquarum legionum uirtutis causa insuperio¬
ues erant ordines huius legionis traducti, ne añ por¬
tam uei militaris laudem amitterent: Fortissime pu¬
gnantes conciderunt. mmlitum pars horum uirtute
sũmocis hostibus preter spem in columis in castra
peruenit. pars a barbaris carcũuenta periit. Germa¬
ni desperata ex pugnacione castrorum qd nostros
iam consticisse in munitionibus uidebant. cum ea p̃¬
da qm in siluis deposuerant trans rhemĩ se se recepe¬

Expanded text:
veniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu veniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese recepe
Abbreviated transcription (Latin):
ab hiis precipiatur expectant. nemo est fortis qiũ
rei nouitate perturbetur. Barbari procul signa cõ¬
spicati oppugnatione desistunt. redisse primo le¬
giones credunt. quas longuis discessisse ex capti¬
uis cognouerant. postea despecta paucicate ex oĩ¬
bus partibus impetum faciunt. Calones in proyimũ tun¬
lum prociurunt. Hinc celeriter deiecti se in signa mamppu¬
losq coĩaunt. eo magis tinudos perterrent milites. Alii
cuneo facto ut celeriter ꝑrumꝑent censent qm̃ tam pro¬
pinqua sunt castra ⁊ si qua pars aliqua arcũuenta ce¬
ciderit. at reliquos seruare posse confidunt. alii in iugo
confistant. atq eundem omnes ferant casum. hoc uete¬
res non probant milices. quos sub uexillo una profectos
dociumus. Itaqz inter se cohortati duce. Gaio trebonio imi¬
lite romano qui eis erat p̃positus per medios hostes per¬
rumpunt. in columesqz ad unum omnes in castra per¬

Expanded text:
ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra per
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩ adhortantur. ne tantam fortunam ex mani¬
bus dimittant. Erat eger cum presidio relictus
publius sextius bacillus ac diem quintum abo ca¬
ruerat. hic diffusis sue ac ommum saluti in ermis
ex tabernaculo prodit. uidet inmmere hostes atq ĩ
summo esse rem discrimine. Capit arma a proxumis
atq in porta consistit. Consequitur hunc centurio
eius cohortis que in statione erat. paulisper una p̃¬
lium sustinent. relinquit aminus sextium grauibz
acceptis uulrieribus. egre per manus tractus ser¬
uatur. hoc spacio interposito reliqui se se cõfirmãt.
tantũ ut imnumtionibz consistere audeant. spẽmq
de fensorum prebeant. Interim confecta frumentati¬
one: milites nostri clamorem exaudiunt. precurrũt
equites. quanto res sit in perialo cognoscunt. hic
uero nulla munitio est que perterricos recipiat. Mo¬
do conscripti atq usus militaris imꝑiti ad tribu¬
num militum centurionesq ora conuertunt. quid

Expanded text:
ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex maniipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum ruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid
Abbreviated transcription (Latin):
pinquarent. usqz eo ut qui sub ualle tenderent mer¬
catores recipiendi sui facultatem non haberent.
inopinantes nostri re noua perturbantur. ac uix
primum impetum cohors in statione sustinet. Circũ¬
funduntur ex reliquis hostes partib si quẽ aditum
reperire possent. Egre nostri portas tuentur. reliqs
adicus locus ip̃e ꝑse munitioq defendit. Totus tre¬
pidantur castris. atqz alius ex alio causam tummultꝰ
querit. neqz quo signa ferancur. neqz quam in partẽ
quisqz conueniat prouident. Alius iam castra capta
prominciat. Alius de leto exeratu atqz imꝑatore, uic¬
tores barbaros uenisse contendit. pleriqz nouas sibi
ex loco religiones fingurit. Cocteq et tituri calami¬
tatem qui in eodem occiderint castello ante ocules pe¬
nunt. Tali timore omnibus perterritis: cõfirma¬
tur opimo barbaris ut ex captiuo audierant nillũ
esse intus presidium. perrumpere intuntur. seq

Expanded text:
pinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent merpinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque
Abbreviated transcription (Latin):
neq ulla de reditu eius fama afferebatur. dimul cor
per motus uocibus qui illius pacientiam pene obses¬
sionem appellabant. si quidem ex castris egredi non
liceret millam eiusmodi causam expectans quo nouem
oppositis legionibus maximoq equicatu dispersis
cic pene deletis hostibus in millibus passuum tribus of¬
fendi posset. Quinqs cohortes frumentatum in proxi¬
mas segetes mittit. Quas inter et castra unus omnmno
collis intererat. Complures erant ex legionibz egri re¬
licti ex quibus qui hoc spacio dierũ cõualuerant circiter
trecenti sub uexillo una mittuntur. magna p̃terea
multitudo calonum magnauis iumentorum que in ca¬
stris sub sederant facta potestate sequitur. hoc ip̃o
tempore ⁊ casu germami equices interuemunt proti¬
nsq eodem illo quo uenerant aesu. ab decumana
porta in castra irrumpere conantur. Nec prius sunt
uĩsi obiectis ab ea parte silius quam castris appro¬

Expanded text:
neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appro
Abbreviated transcription (Latin):
procedunt. Non hos palus in bello latrocimisqz natos
non silue morantur. Quibus in loas sit cesar ex
captius querunt. profectum longus repeaunt õ¬
nemq exeratum discessisse cognosaiit. Acq unus ex
captiuis. quid uos inquit hanc miseram ac tenuem
sectamim predam quibus licet esse iam fortunatis¬
simos: Tribus horis aduaticam uenire potestis.
huc suas fortunas exercitus romanorum contulit.
presidii tantum est. ut numerus quidem enigi pos¬
sit/ nec quispiam egredi extra munitiones audẽat.
Obiecta spe. gernam/ quam nacti erant predam in
occusto pesinqunt. ipi aduaticam contendunt. usi eo¬
dem duce cuius indicio hec cognouerant. Cicero qui om¬
nos superiores dies preceptis cesaris cum summa dili¬
gencra milites in castris continusset ac ne calonem
quidem quemquam extra munitionem eggredi passus
esset. septimo die diffidens de numero dierum. cesarẽ
fidem seruacurum. qd longius progressum audiebat

Expanded text:
procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat,