comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ & ad consolandũ & ad castigandum.
Ideo sunt ista utilia cũ legunt᷑. Quan¬
do autẽ pius uidet qͦd passus ẽ impiꝰ:
purgat se ab omĩ impietate. ne ueni¬
at s ipse in talẽ pęnã talẽq undictã.¬
Post ista omĩa quȩ fecisti. qͥd enĩ uideo
qͥd ñ fecisti: Inspicio creaturã tuã quã
fecisti in celo. inspicio hanc in partem
ubi habitamꝰ. & hic uideo beneficia
tua nubiũ. uentoꝵ. pluuiarũ. Popłm
tuũ attendo. Eduxisti eũ de domo
seruitutis. signa s ꝓdigia fecisti inter
inimicos eors. Punisti eos quos molestos
patiebant᷑. Impios de t̾ra sua eiccisti.
reges eoꝵ occidisti. terrã eors ppło tuo
laude. Dixi dñe nom̃ tuũ in ȩcernũ.¬

Expanded text:
ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam.post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo laude dixi: «Domine, nomen tuum in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ꝑegrinam᷑ in terrã. In ꝑ egri¬
natione suspiramꝰ: in ciuitate gau¬
demꝰ. Inuenimꝰ autẽ socios in ista ꝑe¬
grinatione. qui iã uiderint ipsã ci¬
uitatẽ. & inuitant nos ut curramꝰ ad
illã. ad hos gaudet iste qui dicit.
ȩtatus sũ in his quȩ dicta¬

Expanded text:
nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixe
Abbreviated transcription (Latin):
lubria monita. & diuina sacramenta
sp̃c sẽs̃ in diuinis litteris oꝑatus est.
Ipse salomon mulierũ amator fuit.
& repbatꝰ ẽ a do. & usq ad eo laqueus
illi fuit illa cupiditas. ut a mulierib
cadente quȩ ꝑ illũ dicta st̃ delerent᷑.
indicaret᷑ quia ipse dixerat. ñ ꝑ illũ
dicta erant. Oꝑtime gͦ egit sp̃c di. ut

Expanded text:
lubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribuscadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur et
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ faciendũ. & ꝓ hominib occidendũ.
ut ꝑ hoc qͦd tues: gustes qͦd ñ es. Ideo ad¬
quia remota etat illa & nimis alta. tu
autẽ nimis abiectus. & in imo iacens.
In magna ista separatione. missus ẽ me¬
diator homo. Non poteras ad dm̃ homo.
ds̃ factus ẽ homo. ut qm̃ homo potes ab
hoĩe qui ñ posses ad dm̃. ꝑ hominẽ ueni¬
res ad dm̃: & factus ẽ mediator dĩ & ho¬
nires.Si ds̃ solũ eẽt ñ comp̾hendendo
qͦd ñ es. nũquã ꝑuenires. Ds̃ factus ẽ
homo. ut hominẽ sequendo qͦd potes: ad
dm̃ ꝑuenias qͦd ñ poteras. Ipse ẽ media¬
tor. inde factus ẽ suauis. Quomͦ nẽ sua¬

Expanded text:
nem faciendum, et pro hominibus occidendum; nem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator Dei et honires; si Deus solum esset, non comprehendendo quod non es, nunquam pervenires: Deus factus est homo, ut hominem sequendo, quod potes, ad Deum pervenias, quod non poteras. Ipse est Mediator, inde factus est suavis. Quid sua
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ quid de illo dicas. nisi quia bonꝰ ẽ
dñs. si tam̃ intelligas ꝓpͥe bonũ. a quo
sunt cęt̾a bona. O mĩa enĩ bona ipse
fecit. ipse ẽ bonꝰ quẽ nemo fecit. Ille
bono suo bonꝰ ẽ. ñ aliunde participato
ert̃ illo cętera ut fierent bona. In effabi¬
li dulcedine teneor: cũ audio bonus dñs.
Consid̾atisq om̃ib & collustratis quȩ fo¬
rinsetus uideo. qm̃ ex ipso sunt omnia.
etiã cũ mͥ hȩc placent. ad illũ redeo a
nio: quia sic bonus ẽ dñs ut istis ñ indi¬
geat quo fit bonꝰ. Denuiꝙ ista ñ lauoo
sine illo. illũ autẽ sine istis. ꝑfectũ. ñ in¬
dignũ incõmutabilẽ. nulliꝰ bonũ que¬
rentẽ quo augeat᷑. nulliꝰ malũ timentẽ.
quare laudes dñm. nisi quia bonus dñs.¬
Forte eẽt bonꝰ. & suauis ñ eẽt. si tibi ñ da¬
ret gustare. Talẽ autẽ se p̾buit hominib.
ut etiã panẽ de cęlo miserit. & filiũ suũ
equalẽ. qui hoc ẽ qͦd ipse dederit homi-¬

Expanded text:
melius quod de illo dicas, nisi «quia bonus est Dominus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato erunt illo caetera ut fierent bona. li dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a nio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nuquare laudes Deum, nisi quia bonus esForte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit homi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit a lacte ablactatꝰ. extinguit᷑. Non
frustra gͦ additũ ẽ suꝑ matrẽ suã. Ab¬
lactari enĩ om̃s posst̾ credendo. Qui
crescit & sic ablactat᷑ bonũ ẽ illi. Qui
autẽ adhuc suꝑ matrẽ suã ẽ. ꝑnitiosũ

Expanded text:
fuerit a lacte ablatus, exstinguitur. Non frustra ergo additum est, «super matrem suam.» Ablactari enim omnes possunt crescendo. Qui crescit, et sic ablactatur, bonum est illi; qui autem adhuc super matrem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ga eũ tantã humilitatẽ. ut illũ re-¬
gẽ fateret᷑ se autẽ canẽ. Et nec ꝓter¬
ue nec suꝑbe cũ eẽt in deo potentior.
respondebat regi. S eũ potiꝰ placare
affectabat humilitate. quã concitare
suꝑbia. In potestate datus ẽ ei saul.
& hoc a dño deo. ut ei faceret quicqͥd
uellet. S quia p̾ceptũ ñ illi erat. ut
re. careret inimico. S quomͦ diceret di¬
mitte mͥ debita. sicut & ego dimitto de¬

Expanded text:
ga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut ore, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto de
Abbreviated transcription (Latin):
iã monuimꝰ. ñ quasi uniꝰ hominis
cantantis uocẽ accipi debere. s omĩ¬
um qui st̃ in xp̃i corpore. Et quia
in illiꝰ corpore sunt om̃s. tanꝗͣ unus
homo loquit᷑. & ipse ẽ unꝰ qui mul
ti. Multi enĩ sunt in se ipsis. unꝰ sunt
in illo qui unus ẽ. Corpꝰ quid̃e xp̃i¬

Expanded text:
 non quasi unius hominis cantantis vocem accipi debere, sed omnium qui sunt in Christi corpore. Et quia in illius corpore sunt omnes, tanquam unus homo loquitur: et ipse est unus qui et multi sunt. Multi enim sunt in seipsis, unus sunt in illo qui unus est. Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Ipse redimet isrł ex om̃ib ini¬
quitatib eiꝰ. Quia isrł uendere se
tuit. Ille potuit redimere. qui se ñ
potuit uendere. Qui ñ cõmisit pecca¬
tũ. ipse ẽ redẽptor a peccato. Non gͦ ti¬

Expanded text:
buntur: «Ipse redimet Israel ab omnibus iniquitatibus ejus.» Quia Israel vendere se  non potest. Ille potuit redimere, qui se non potuit vendere: qui non commisit peccatum, ipse est redemptor a peccato. «Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
rit pax xp̃i. quȩ p̾cedit omnẽ intellectũ¬
ueris de pace illa. minꝰ eã capit animꝰ
ad huc in ista tẽporis grauedine consti¬
erit. Nullus ad u̾sarius tẽptabit ut tab̾¬
naculũ uincat᷑. Non ꝓcedemꝰ ad pugnan¬
dũ. s ꝑmanebimꝰ ad laudandũ. Sicut¬

Expanded text:
t pax Christi quae praecellit omnem intellectveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constierit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
go ꝓpt̾ legẽ tuã sustinui te dñe. quia
peccata mea dimittere. dare mͥ de cȩt̾o
monita ne te offendã. In ipsis monitis
siqͥd forte titubauero. dedisti mͥ reme¬
diũ. quo te orẽ dicens. Dimitte nob
debita nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debito¬

Expanded text:
go «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debito
Abbreviated transcription (Latin):
ñ escã. Nondũ enĩ poteratis. s necdũ qͥ¬
dem potestis. St̃ infirmi. qui ñ st̃ ido¬
nei ualido cibo. uolunt se tendere ad
id qͦd caꝑe ñ posst̃ & si aliqͥd ut cumq
ceꝑint. aut uisi sibi fuerint caꝑe qͦd ñ
ceꝑint. extollunt᷑ inde & suꝑbiunt. ꝙ
uident᷑ sibi quasi sapientes. Hoc autẽ
contigit om̃ib hereticis. qui cũ eẽnt ani¬
males & carnales. defendendo sententias
suas prauas quas falsas eẽ ñ potuerunt
uidere. exclusi sunt de catholica ȩccłia.¬

Expanded text:
enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis» . Sunt infirmi qui non sunt idonei valido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dica
Abbreviated transcription (Latin):
attendunt. Ibi uident qͣntũ debue¬
iaculis ipsa se conscientia impugnat.
Quis gͥ digne penset. iniquoꝵ con¬
fusio quanta tẽ erit. qͣndo & foris ȩter¬
nus iudex cernit᷑. & intus ante oculos

Expanded text:
ant. Ibi vident quantum debuejaculis ipsa se conscientia impugnat. Quis igitur digne penset iniquorum confusio quanta tunc erit, quando et foris aeternus judex cernitur, et intus ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
tune inportune. inuenit corda ubi re-¬
quiescat. inuenit terrã ubi germinet.
& fructũ afferat. Nã quia multi mali
sunt & iniqui. quos portet eccłia usq
in finẽ. manifestũ ẽ. Et hii sunt quib
uerbũ dĩ suꝑfluũ ẽ. aut sic in illos
cadit quomͦ semen in uia qͦd conculca¬
tur. & a uolatilib colligit᷑. aut quomͦ¬
le arescit. quia ñ habet radicẽ: aut sic̃
int̾ spinas qͦd & si germinet. & conet᷑ in
auras surgere: suffocat᷑ tam̃ spinarum

Expanded text:
t sibi locum, invenit corda ubi requiescat, invenit terram ubi germinet et fructum ferat. Nam quia multi mali sunt et iniqui quos portat Ecclesia usque in finem, manifestum est: et hi sunt quibus verbum Dei superfluum est; et aut sic in illos cadit, quomodo semen in via conculcatur, et a volatilibus colligitur; aut le arescit, quia non habet radicem; aut sicut inter spinas, quod etsi germinet et conetur in auras surgere, offocatur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ipse terret. ipse intellectũ aꝑit: ipse
ad fidẽ applicat sensũ nr̃m. Et tam̃
laboramꝰ & nos tanꝗͣ oꝑarii. S nisi
dñs edificauerit domũ: in uanũ la¬
borauert̃ qui ȩdificant eã. Uigilant¬

Expanded text:
ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fidem applicat sensum vestrum: et tamen laboramus et nos tanquam operarii; sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraver
Abbreviated transcription (Latin):
de dño suo. Prostrauit autẽ om̃s inimi
cos dõ se adiuuante: quẽad modũ se ha¬
bebat illiꝰ imꝑii dispensatio. p̃figurans
tam̃ fortẽ manu quendã ad debellan-¬
lat: Mansuetudine. Mansuetudine
le: ille sufferebat. Uictus ẽ qui seuiebat.
uicit qui sufferebat. In ista mansue
micos. Sit manufortis. oꝑando uincat.

Expanded text:
ostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellanlat? Mansuetudine. Mansuetudine le; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetmicos. Sit manu fortis, operando vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
& hic pacifici fuert̾. qui circueunt m̃¬
sã dñi tanꝗͣ nouellȩ oliuarũ. ut ñ sit
sterilis arbor. qualis fuit illa ficulnea
ubi fructũ ñ inuenit esuriens dñs.
quod manducaret. quia fidẽ nr̃am & fa¬
cta bona esurit. Pascamꝰ illũ bene uiuen¬
do. & pascet nos in ęternũ nob̃ uiuere
donando.
scriptũ ẽ in ęuangłio de zacheo statura
breuis. s magnꝰ oꝑe. Sicut scriptũ ẽ de
uidua quȩ duo minuta misit in garo¬
philatiũ. breuis pecunia. s magna cari¬
tas. sic & iste psalmꝰ si u̾ba numeres bre¬
uis ẽ. si sententiã appendas magnꝰ ẽ. So

Expanded text:
 hic pacifici, qui et ibi; qui circumeunt mensam Domini tanquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa ficulnea ubi fructum non invenit esuriens Dominuquod manducet; quia fidem nostram et facta bona esurit Dominus. Pascamus illum bene vivendo, et pascet nos in aeternum nobis vivere donando.scriptum est in Evangelio de Zacchaeo, statura brevis, et magnus in opere ; sicut scriptum est de illa vidua quae duo minuta misit in gazophylacium, brevis pecunia, sed magna charitas : sic et iste psalmus, si verba numeres, brevis est; si sententias appendas, magnus est. No
Abbreviated transcription (Latin):
ut custodiã mandata tua: Si reuera
illi hoĩes qui crimina obiciunt ñ ca¬
lũpniant᷑. si falsa sunt qͥd ẽ qͦd se re¬
dimi desidãt a calũpniis. id .ẽ. a cri¬
minib falsis: quȩ illi nocere ñ posst̃:
Crim̃ quippe falsũ qͦd ẽ calũpnia. re¬
um ñ facit hominẽ: nͥ apud iudicẽ
hominẽ. Libi autẽ d̾s iudex ẽ. nullus
falso crimine ledit᷑: quia ñ cui obicit᷑.
s obicienti potiꝰ imputat᷑. An hic ȩccłiȩ

Expanded text:
am mandata tua?» Si vera illi homines crimina objiciunt, non calumniantur: si falsa, quid est quod se redimi desiderat a calumniis, id est a criminibus falsis, quae illi nocere non possunt? Crimen quippe falsum, quod est calumnia, reum non facit hominem, nisi apud judicem hominem: ubi autem Deus judex est, nullus falso crimine laeditur; quia non cui objicitur, sed objicienti potius imputatur. An hic Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
lũ quippe construit᷑. ut ab estu corpꝰ
& frigore defendat᷑. Quid itaq hoc loco
tab̃naculi nomine. nisi edificatio t̾re¬
nȩ felicitatis expͥmit᷑. ꝑ quã suꝑ se
reꝓbi casura multiplicant. ut se a p̃¬
sentis uitȩ necessitatib. quasi ab estu
s ymbrib defendant: Honorib nã¬
q ex crescere ambiunt. ne despecti
uideant᷑. Terrena aggregando exag¬
S tudent nom̃ dilatare. ne lateant. &¬
si cuncta ad desidium suppetant. mu¬
nitos se in om̃ib & felices putant. In¬

Expanded text:
lum quippe construitur ut ab aestu corpus et frigore defendatur. Quid itaque hoc loco tabernaculi nomine nisi aedificatio terrenae felicitatis exprimitur, per quam super se reprobi casura multiplicant, ut se a praesentis vitae necessitatibus quasi ab aestu et imbribus defendant? Honoribus namque excrescere ambiunt, ne despecti videantur. Terrena aggregando exagStudent nomen dilatare, ne lateant; et si cuncta ad desiderium suppetant, munitos se in omnibus et felices putant.
Abbreviated transcription (Latin):
& nos simꝰ sicut in suꝑiori psalmo est¬
dictũ S tantes erant pedes nr̃i: in atrus
tius ihcrłm. Nondũ ibi erant. s in uia
trant. T anta autẽ erat lȩticia festinanti¬
um. & tanta ꝑueniendi spes. ut ad huc
in uia positi. & laborantes. iã sibi illic
constitui uiderent᷑. Sic & nẽ ponamꝰ
nos in illo triumpho. qui erit infutõ
scło. qͣndo insultabimꝰ morti. iã linitȩ

Expanded text:
re psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dd̾ nouit tanꝗͣ in potestate ha¬
bens. & rogat dñ ut impleat qͦd uouit.
Est deuotio uouentis. s ẽ humilitas p̾¬
cantis. N emo p̾̃sumat uirib suis se
reddere qͦd uouerit. Qui te hortat᷑ ut
uoueas. ipse adiuuat ut reddas. Quid
gͦ uouit uideamꝰ. & hinc intelligamꝰ
quẽad modũ accipiendus sit in figura

Expanded text:
 in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura
Abbreviated transcription (Latin):
dus uł descendentiũ sunt. uł ascenden¬
tiũ. S gradus qui mͦ in his psalmis po¬
siti sunt. ascendentes significant. Intel¬
ligamꝰ gͦ tanꝗͣ ascensuri. nec ascensiones
pedib corporalib queramꝰ. s sicut in
alio psalmo scriptũ ẽ. Ascensiones in
corde suo disposuit. Itaq hc̃ psalmũ¬
ascensionis cantemꝰ. ascensuri incorde.
strati sunt ei ascendentes & descenden¬

Expanded text:
dus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, iascensionis cantemus ascensuri in corde; alis demonstrati sunt ei ascendentes et descenden
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus ẽ. & ego mundo. Ipsa morte
mortui erant. quib dicebat. Mortu
estis. & uita ur̃ã abscondita ẽ cũ xp̃o
ma a firmis. terra a cȩlo. ppłi a regibus.
Ideo fiat pax in uirtute tua ad .ẽ. in di¬
lectione tua. & ꝑ istã uitutẽ & dilecti

Expanded text:
cifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo mi a firmis, terra a coelo, populi a sedibus; ideo, «Fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua. Et per istam virtutem, per i
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homo ñ debet abundare. s pauperẽ
se debet cognoscere. Et si habet diuitias.
scire debet quia ñ sunt illȩ uerȩ diui¬
tiȩ ut alias desideret. Qui enĩ diuitias
falsas desidat: ueras ñ querit. Qui aũ
ueras querit. ad huc pauꝑ ẽ. Lit gͦ ad

Expanded text:
nus homo non debet abundare, sed pauperem se debet cognoscere; et si habet divitias, scire debet quia non sunt illae verae divitiae, ut alias desideret. Qui enim divitias falsas desiderat, veras non quaerit: qui autem veras quaerit, adhuc pauper est; et
Abbreviated transcription (Latin):
I deo ne illũ putes salomonẽ qui edifi¬
cauit domũ dñi. aliũ salomonẽ tibi
ostendens ista scriptura. sic cepit in
psalmo.
isi dñs ȩdificauerit domũ:

Expanded text:
ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo: «Nisi Dominus aedificaverit domum,
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogando qͥd inuenient: Auos fe¬
cisse misccliam. alios ñ fecisse. Quos in¬
uenient fecisse miscłiam. illos uocabt̾
ad iherłm. quia ipsi st̃ ad pacẽ iherłm.¬
poralia iungant᷑ oꝑib & p̃dicationib
sp̃alib s fiat pax dando & accipiendo.

Expanded text:
Interrogando quid invenient? Alios fecisse misericordiam, alios non fecisse. Quos invenient fecisse misericordiam, ipsos vocabunt ad Jerusalem; quia ipsa «sunt ad pacem Jerporalia iungantur operibus predicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
siert̃. & quia difficile erat inde lib̾a¬
ri. nisi adeẽt manꝰ lib̾antis. ingaudio.
dixert̃. Nisi quia dñs erat in nob. Si
ceꝑunt cantare. nondũ dixert̃ unde
euaserint. tanta exultatio ẽ. Nisi quia
dñs erat in nob̾. dicat nẽ isrĩ. nͥ quia

Expanded text:
rint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta exsultatio est: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» 4. «Dicat nunc Israel: Nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis ciuitas eratꝰ. sicut ꝓprie dicit᷑
ȩdificat᷑ ut ciuitas: quia illi qui in eã
intrant. tanꝗͣ uiui lapides st̃. Non
enĩ uere lapides sunt. Sicut gͦ illi ut
lapides. sic illa ut ciuitas ñ ciuitas.

Expanded text:
prie dicitur edificatur tanquam civitas, quia et illi qui in eam intrant, «tanquam vivi lapides» sunt; non enim vere lapides sunt? Sicut illi ut lapides, non lapides; sic illa «ut civitas,» non civitas;
Abbreviated transcription (Latin):
futurus sis. & quãuis adhuc in uiasis.
hoc tibi pone ante ocłos quasi ibistes:
quasi iã int̾ angłos indeficiens gaude¬
as. ut fiat in te qͦd dicit᷑ B eati qui
habitant in domo tua dñe.S quia

Expanded text:
futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ. In istis carnalib coniugiis: alia
uxor. & alii filii. In eccł̃ia uͦ quȩ uxor.
ipsi & filii. Ad ȩccłiam enĩ ꝑtiniebant apli¬
& coniunx erant scđm portionẽ quã
in m̃bris optinebant. Quare gͦ de illis
dicit᷑. cũ recesserit ab eis sponsus. tẽ ie¬
iunabunt filii sponsi: Ergo ipsi con¬

Expanded text:
. In istis carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim pertinebant Ap conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa con
Abbreviated transcription (Latin):
pes interdũ gratis ꝑsecunt᷑. interdũ ñ
gratis. Gratis ꝑsecunt᷑. apud quẽ ni¬
chil suũ inueniunt. & eũ subiugare
contendunt. Non gratis ꝑsecunt᷑ eũ
qui se eors dederit potestati. & in pos¬
sessionẽ scłi totus intrauerit. In suos
enĩ iure dñantiũ uendicant. atq ab
his mercedẽ iniqͥtatis efflagitant. Be¬
ne hoc martyr dicit. quia iniuste ꝑ¬
secutionũ torm̃ta sustineat. qͥ nichil
rapuerit nullũ uiolentus opp̾sserit.
nulliꝰ sanguinẽ fuderit. nullã iniustã¬

Expanded text:
pes interdum gratis persecuntur, interdum non gratis. gratis persecuntur apud quem nihil suum inueniunt et eum subiugare contendunt, non gratis persecuntur eum. qui se eorum dederit potestati et in possessionem saeculi totus intrauerit. in suos enim iure sibi dominatum uindicant atque ab his mercedem iniquitatis efflagitant. Bene hoc martyr dicit, quod iniuste persecutionum tormenta sustineat, qui nihil rapuerit, nullum uiolentus oppresserit. nullius sanguinem fuderit, nullius t
Abbreviated transcription (Latin):
stis panẽ doloris. Cuiꝰ uentris: E cclesiȩ.
dis interiis: gemebat illa. uĩ patiebat᷑.
s pariens discernebat. quos geminos preg
datus ẽ eccłiȩ: quã diu parturit. Intus¬
esau autẽ odio habui. Ambo de utero
sagutȩ in manu potentis: ita filii excus¬
sors. De arcu excutiunt᷑ sagittȩ. & qͣnto
fortiꝰ excusserit. tanto longius sagitta ua¬
dit. Quid autẽ fortiꝰ excitiente dño:
De arcu suo mittens apłos suosꝰ. ñ potu¬
it eẽ residuũ. quo ñ ꝑueniret sagitta.
Attam forte excussa: ꝑuenit usq ad fi.¬
nes terrȩ. Ideo ñ ult᷑. quia nichil ẽ ult᷑
generis humani. Nã tantas ille uires
tenderet. ex cuteret illuc sagittã. Per fi
pħarũ. Propħȩ enĩ clausa sacram̃ta
ꝙ oꝑta continebant. Excussi st̃ ait inde
manifesta ꝓcederent. P ropħia inuolu¬

Expanded text:
sti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: idiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegdatus est Ecclesiae, quamdiu parturit Eccle«Esau autem odio habui» . Ambo de uno sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille eret sagitta, excuteret illuc sagittam. Sietarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ista aqua: Torrens ẽ. fluit cũ impe¬
tu.s transitura ẽ. Torrentes enĩ dicun¬
tur fluuii. repentinis qui ymbrib
crescunt. Magnũ habent impetũ. Si¬
quis incurterit trahit᷑. s in quo dñs
ñ ẽ. In quo autẽ dñs ẽ transit torren¬

Expanded text:
est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torren
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ dictũ ẽ. quia legẽ tuã ñ sũ oblitus.
huic congruit qͦd infra ẽ. ꝓpt̾ eloquiũ
tuũ uiuifica me. Ipsũ enĩ eloquiũ dei
ẽ lex quã ñ ẽ oblitꝰ. ut se exaltandꝰ hu¬
miliaret. Ad ipsã uͦ exaltationẽ ꝑtinet.
qͦd ait uiuifica me: quia scõꝵs exaltatio
quia iustificationes tuas ñ exquisierunt.
Quis enĩ te discernit o tu qui dixisti. lon
ge a peccatorib salus. qͥs te discernit a pec¬
catorib. ut ñ a longe. s tecũ sit salus:
Hoc te nãq discernit. quia qͦd isti ñ fe¬
cert̃ tu fecisti.id.ẽ. d̃i iustificationes exqͥ¬
sisti. Nonne tues qui paulo ante dice¬
bas. clamaui in toto corde exaudi me
dñe. iustificationes tuas requirã: Q̾ d¬
quẽ clamasti. ut eas inqͥreres accepisti.
Ipse gͥ te discernit ab eis. a quib ꝓpt̾ea
longe ẽ salus: quia iustificationes tuas ñ

Expanded text:
supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, «Vivifica me;» quia sanctorum exaltatio quia justificationes tuas non exquisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exqisti ? Nonne tu es qui paulo ante dicebas, «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquirquem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificationes Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ filios dei. hoc ẽ ad dexterã ꝑtinere. s
quid ualet ista potestas quã accepit ho¬
mo. nisi dñs ꝓtegat: Ecce credidit iam
ambulat infide: infirmꝰ ẽ. int̾ tẽptatio¬
nes agitat᷑. int̾ molestias. int̾ carnales

Expanded text:
inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ea nãꝙ parte qua dicit iste manda¬
ta tua ñ sũ oblitꝰ. inuenta ẽ. S ꝑ eos
qui mandata di eligunt. colligt̃. diligt̃.
ad huc querit᷑. & ꝑ sui pastoris sangii¬
nẽ fusũ atq disꝑsũ in om̃ib gentib
inuenitur.

Expanded text:
Ex ea namque parte, qua dicit iste, «Mandata tua non sum oblitus,» inventa est; sed per eos qui mandata Dei eligunt, colligunt, diligunt, adhuc quaeritur, et per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cempꝰ ẽ inquit ut iudiciũ incipiat
a domo dñi. & siiniciũ a nobis. qualis
finis eis qui ñ credunt di euangelio:
Et ultimũ tempꝰ iudicii ñ erit sine
miscłia: qui coronat teait psalmꝰ in

Expanded text:
inquit, «ut judicium incipiat a domo Domini: et si initium a nobis»; «qualis finis erit eis qui non credunt Domini Evangelio» . Et ultimum tempus judicii non erit sine misericordia, quia «coronat te,» ait psalmus,
Abbreviated transcription (Latin):
nia tua. Quare: Quia om̃s uiȩ meȩ
in conspectu tuo. Tanꝗͣ diceret. Si auer¬
tisses a me faciẽ tuã. conturbater: nec
tua mandata nec testimonia custodi¬
ui. Custodiui gͦ: quia om̃s uiȩ meȩ in
conspectu tuo. Propitio quippe & adiu-¬
uante conspectu. uoluit intelligi dm̃
uidere uias suas. sicut orauit qui dixit.
Ne auertas faciẽ tuã a me. Nam utiq¬

Expanded text:
quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utiq
Abbreviated transcription (Latin):
uideat quantũ adiuuerit ȩccłiam
sanguis ȩccłiȩ. qͣnta ex illa sem̃te seges
toto orbe surrexerit: Ci el alit̾. Et u¬
hoc pot̾ dicere. Ego infirmꝰ & peccator.
tam̃ iuuabt̃ etiã peccatorẽ. licet diu̾¬
so modo. Sc̃s iudiciis adiuuat᷑. dum

Expanded text:
videat quantum adjuverit Ecclesiam sanguis Ecclesiae? quanta ex illa semente seges toto orbe surrexerit? 7. «vers.» uuabunt me. ego infirmus, ego peccator tamen iuuabunt etiam peccatorem, licet diuerso modo. sanctus adiuuabitur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
S quia ꝓ testimonus di etiã flãmis con¬
ligit. ipse ueracit̾ libent̾q custodit. Ple-¬
rũq autẽ dũ mandata di custodiunt᷑
fiunt inimici. cont᷑ quoꝵ uoluntatẽ
custodiunt᷑. Tc̃ uͦ fortit̾ testimonia custo¬
dienda sunt. ne ꝑsequentib inimicis¬

Expanded text:
Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis conligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentib
Abbreviated transcription (Latin):
ut fides eiꝰ ex eoꝵ morib pendeat. ne
aliquib cadentib quos ꝓ magno habe¬
bat. ipse scandalo ꝑeat. s ipsã legẽ di¬
ligat. & erit ei pax multa nullumq
diligere potuert̃:. Si gͦ expectabant
salutare di qui mandata di dilexert̃.
qͣntomagis necessariꝰ erat iħc. hocẽ sa¬
lutare di. saluis faciendis eis qͥ man¬
data eiꝰ ñ dilexert̃: Potest ista etiã scĩs
istors tẽpors. ex quo grã reuelata ęuan¬
geliũ p̃dicat᷑. congruere ꝓpħia. Expe¬
ctant enĩxp̃m. qui mandata eiꝰ dili

Expanded text:
ut fides ejus ex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax multa, nullumqudiligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto magis necessarius erat Jesus, hoc est salutare Dei, salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam sanctis istorum temporum, ex quo gratia revelata Evangelium praedicatur, congruere prophetia: exspectant en
Abbreviated transcription (Latin):
currentes & recurrentes. tẽpora uni¬
u̾sa uoluunt᷑. Nec ob aliud dictũ ẽ.
s epties cadet iustus & resurget. id.ẽ.
ñ ꝑit iustus modis om̃ib humiliatꝰ.
s ñ p̃uaricatꝰ. alioqͥn ñ erit iustus.
Nã ꝓ om̃i genere tribulationis qua
in conspectu hoĩs deicit᷑ positꝰ ẽ. septi¬
es cadit: & ꝓ eo qͦd ex ipsis om̃ib tribu¬
lationib ꝓficit. positũ ẽ resurgit. Sa¬
tis illustrat in eo libro consequens sen¬
tentia p̃cedentẽ. Ibi enĩ sequit᷑. Impis
autẽ infirmabunt᷑ in malũ. Hoc ẽ
itaq iusto septies cadere & resurgere
in omib malis: ñ infirmari. Merito
gͥ septies in die laudabit ȩccłia dñm
suꝑ iudicia iusticiȩ ipsiꝰ. quia cũ tem¬
pus eẽt ut iudiciũ inciꝑet a domo

Expanded text:
currentes et recurrentes, tempora unicurrentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut jud
Abbreviated transcription (Latin):
dit & dicit. Iniqͥtatẽ odio habui & ab¬
hominatꝰ sũ: legẽ autẽ tuã dilexi. N ẽ¬
Absit gͦ ut timore ꝑeat amor. ubi ca¬
stus ẽ timor. Sic a filiis piis patres tim̃¬
tur & amant᷑. sic pudica coniunx ui¬
rũ & timet ne ab illo deserat᷑. ꝙ amat
ut fruat᷑. Si gͦ pat̾ homo. ꝙ coniunx
homo. & timeri & amari debet. mul¬
tomagis pat̾ nr̃ qui ẽ in celis .& ille
sponsus ñ carne p̃ filiis hominũ. s
uirtute formosus. A quib enĩ diligitur
lex dĩ. nisi a quib diligit᷑ ds̃: Quid ha¬
bet bonis filiis triste lex patris: An qm̃
quẽ diligit corripit.ꝙ flagellat omnẽ
filiũ quẽ recipit: At qui hȩc iudicia
respuit: ꝓmissa ñ recipit. Paterna ergo
iudicia laudent᷑ & in flagello. si ꝓmis¬
sa diligant᷑ in p̃mio. Ita plane fecit¬
tibi: suꝑ iudicia iusticiȩ tuȩ. Septies
in die qͦd aitꝰ. significat semꝑ. Solet
eẽ quippe iste numerus uniu̾sitatis
indiciũ: quia sex dieb diuini oꝑis.¬

Expanded text:
t dicit: «Injustitiam odio habui, et abominatus sum; legem autem tuam dilexi.» NemAbsit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater homo, et conjux homo, et timeri et amari debet; multo magis Pater noster qui in coelis est , et ille sponsus, non carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantur in praemio. 4. «vete, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae o
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro. Et nisi in tribulatione p̃sen¬
tis scłi consolet᷑ nos spes futuri. ꝑimus.
spe.s pes autẽ nr̃a tã certa ẽ. quasi iã
res ꝑfecta sit. Neq enĩ iã timemꝰ ꝓmit¬
tente ueritate. quia ueritas nec falli

Expanded text:
ulo: et nisi in tribulatione praesentis saeculi consoletur nos spes futuri saeculi,spe. Spes autem nostra tam certa est, quasi jam res perfecta sit: neque enim timemus promittente Veritate. Veritas enim nec falli
Abbreviated transcription (Latin):
uictus expoliatus ẽ ille de quo dicit᷑ in
euangłio. Nemo intrat in domũ fortis
ut uasa eiꝰ diripiat. nisi pͥus alligauerit
fortẽ. S spolia multa inuenta st̃ qͣndo
patientiã mirati martẏrũ. etiã qui ꝑse¬
cuti sunt credidert̃. Et qui regẽ nr̃m
detrim̃to militũ eiꝰ sunt dãpnificare
moliti.ab illo st̃ insuꝑ acquisiti. Be¬

Expanded text:
victus et spoliatus est ille de quo dicitur in Evangelio, «Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt insuper acquisiti.
Abbreviated transcription (Latin):
neq luna ꝑ noctẽ. In deo intelligitur
figurate dictus sol: in ȩccłia intelligit᷑
figurate dicta luna. Quisqͥs errat in
ipsa substantia ueritatis. a sole urit᷑.
ꝙ ꝑ diẽ urit᷑: quia in ipsa substantia
errat de qua dictũ ẽ. Dies diei eru¬

Expanded text:
eum. In Deo, intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur figurate dicta luna. Quisquis ipsa substantia veritatis, a sole uritur, et per diem uritur; quia in ipsa sapientia errat, de qua dictum est, «Dies diei eru
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Cõmendans autẽ se & differens ab
eis. subiungit. Uide qm̃ mandata tua
Non ait eloquia uł testimonia tua ñ
negaui. qͦd marty tes facere cogebant᷑.
s ñ facientes intolerabilia patiebant᷑.
s hoc dixit ubi fructus ẽ om̃iũ passio¬
nũ. qͥd si tradideto corpꝰ meũ ut ardeã
caritatẽ autẽ ñ habeã. nichil mͥ ꝓdest.¬

Expanded text:
t commendat se iste differens ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitate
Abbreviated transcription (Latin):
& tribulant me: a testimoniis tius ñ
declinaui. ꝑactũ ẽ nouimꝰ. recolimꝰ.
agnoscimꝰ. purpurata ẽ uniu̾sa terra
sanguine martyrũ. Floret celũ coro¬
nis nir̾m: ornatȩ sunt ȩccłiȩ memoriis
pora. crebrescunt sanitates meritis
mr̃m. Unde hoc nisi quia cõpletũ ẽ qͦd
dictũ ẽ de homine isto toto terrarũor¬
be diffuso. multi qui ꝑsecunt᷑ me & t̾¬
bulant me. a testimonuis tius ñ decli

Expanded text:
ulantes me; a testimoniis tuis non declinavi.» Factum est, novimus, recolimus, agnoscimus. Purpurata est universa terra sanguine martyrum; floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis non decli
Abbreviated transcription (Latin):
me. Isti mortificant tu uiuifica.S
si p̾miũ poscit᷑ in miscđia. qͦd redde
boꝵs tuoꝵ ueritas: in ȩternũ omĩa iu¬
dicia iusticiȩ tuȩ. Aueritate inquit
tua uerba ꝓcedunt: & id̃o ueracia st̃.
& neminẽ fallunt quib p̃nuntiata¬
sunt. uita iusto. pęna impio. Hȩc quip
pe sunt in ȩternũ iudicia iusticiȩ dei.
uulnꝰ nisi medicam̃tũ. quo uulneris
acerbitas mitigat᷑: Suꝑ uulnꝰ oleũ
infundit᷑. ut omĩs asꝑitas uulneris
etiã mentis: qͦd oleo quodã mollioris
eloquii & pacifici sermonis. suauitate
mitescit. Sunt fom̃ta uerboꝵ. st̃ me¬
dicam̃ta celestiũ p̃ceptore: quib om̃e

Expanded text:
me.» Isti mortificant, tu vivifica. Sed si praemium poscitur in misericordia, quod redderborum tuorum veritas, et in aeternum omnia judicia justitiae tuae.» A veritate, inquit, tua verba procedunt, et ideo veracia sunt, et neminem fallunt, quibus praenuntiatur vita justo, poena impio. Haec sunt quippe in aeternum judicia justitiae Dei. t nisi medicamentum, quo uulneris acerbitas mitigatur? super uulnus oleum infunditur, ut omnis uulneris etiam mentis, quod oleo quodam mollioris alloquii et pacifici sermonis suauitate mitescit. sunt fomenta uerborum, sunt medicamenta caelestium praeceptorum. quibus omne
Abbreviated transcription (Latin):
iustos tẽptatio tribulationis. Si sic st̃
homines iusti. quomͦ uasa figuli: neces¬
do intrant iã securus ẽ figulus. s cũ
exierint. Dñs autẽ securus ẽ qui no¬
uit qui sunt eiꝰ & nouit qui in forna¬
ce ñ crepent. Iili ñ creyant: qui ñ
habent uentũ suꝑbiȩ. Humilitas emĩ
custodit in om̃i tribulatione uł tẽpta

Expanded text:
justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa figuli; necesintrant, jam securus est figulus, sed cum exierint. Dominus autem securus est, quia novit qui sunt ejus , et novit qui in fornace non crepent. Illi non crepant, qui non habent ventum superbiae. Humilitas ergo custodit in omni tentatione: quia
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Inicio cognoui de testimoniis tu¬
is: quia in ȩternũ fundasti ea A estimo¬
nia dñi in ȩternũ ab illo dicit eẽ fun¬
data: & hoc se inicio cognouisse testat᷑.
nec aliunde cognouisse quã de ipsis
utiq testimonus. Quȩ st̃ ipsa testi¬
monia: in quib testatꝰ ẽ ds̃. daturũ
quia hoc ꝑ unigenitũ se daturũ te-
status ẽ. de quo dictũ ẽ regni eiꝰ ñ erit
finis. ipsa testimonia dicit in eternũ
fundata cẽ: quia id qͦd ꝑ ea ds̃ ꝓmi-¬
sit ȩternũ ẽ. Nã ꝑ seipsa testimonia
ñ ert̃ necessaria: qͣndo res ipsa uide¬
bit᷑. ꝓpt̾ quã credenda nc̃ testimonia
requirt̃. Et ideo bene intelligit᷑ di

Expanded text:
Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia dixit in aeternum esse fundata, quia id quod per ea Deus promisit, aeternum est. Nam per se ipsa testimonia tunc non erunt necessaria, quando res ipsa videbitur, propter quam credendam nunc testimonia requiruntur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nullo ꝓrsus excepto p̾uaricatores
existimant᷑ om̃s peccatores terrȩ.
Om̃s gͥ p̃uaricatores grã saluatoris
inuenit. alios magis alios minꝰ. Qn¬
q. tanto minor peccati excusatio. tan
to manifestior p̃uaticatio. Restabat
gͦ ut hominib ñ sua s dĩ. id. ẽ. a deo
donata iusticia subueniret. Unde
ait apłs. Per legẽ cognitio peccati.
Non gͦ ab latio. s cognitio. N c̃
autẽ sine
lege inquit iusticia
di manifeA stata ẽ testificata ꝑ
tua. Tanꝗͣ diceret. Qm̃ lex siue in pa-¬
radyso data. siue naturalit̾ insita. si¬
ue in litteris ꝓmulgata. p̃uarican-
tes fecit om̃s peccatores terrȩ. ꝓpt̾ea dile¬
xi testimonia tua. quȩ sunt in lege tua
de gr̃a tua. ut ñ sit in me iusticia mea s
tua. Lex enĩ ad hoc ꝓdest. ut mittat ad
grãm. Non solũ enĩ qͦd attestat᷑ manife¬
standȩ iusticiȩ dĩ quȩ sine lege ẽ. uerũ
etiã hoc ipsũ qͦd p̾uaricantes facit. ita

Expanded text:
nullo prorsus excepto, praevaricatores nullo prorsus excepto, praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. Omnes praevaricantes gratia Salvatoris invenit, alios majus, alios minus: quanio, tanto minor peccati eto manifestior praevaricatio. Restabat ergo, ut omnibus non sua, sed Dei, id est a Deo donata, justitia subveniret. Unde ait Apostolus: «Per legem cognitio peccati.» Non ergo ablatio, sed «cognitio. Nunc autem sine lege,» inquit, «justitia Dei manifestata est, testificata per tua.» Tanquam diceret: Quoniam lex sive in paradiso data, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, tes fecit omnes peccatores terrae; propterea dilexi testimonia tua, quae sunt in lege tua de gratia tua, ut non sit in me justitia mea, sed tua, lex enim ad hoc prodest ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestanda justitia Dei, quae sine lege est, verum etiam hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ aliã legẽ ñ per Qi moysenda¬
tã. scd̃m quã sunt itat p̾uaricato¬
res cȩterarũ gentiũ peccatores. ubi enĩ
ñ ẽ lex nec p̾uaricatio. quȩ ista lex ẽ
nisi forte illa de qua dicit id̾e apłs.¬
gentes quȩ legẽ ñ habent. naturalit̾
quȩ legis sunt faciunt. hii legẽ non
habentes. ipsi sibi sunt lex: s cd̃m
ñ inmerito p̾uaricatores estimant᷑
om̃s peccatores terre. Nullus ẽ qui
faciat alteri iniuriã. nisi qui fieri
nolit sibi. & in hoc transgrediat᷑ na-¬
turalẽ legẽ quã ñ sinitur ignorare.
magis gͦ p̃uaricatores sunt lege di-¬
uina. qͦua naturalis illa siue in-¬
staurata siue aucta. siue firmata ẽ.
Lã uero si in om̃ib peccatorib terrȩ
ñ ingrue deputant᷑. & pariuili
ꝓpt̾ originalis uincula peccati. etiã
ipsi in similitudine p̾uaricationis
adȩ.ad illã p̾uaricationẽ ꝑtinere
monstrant᷑. quȩ data lege in para¬
dẏso pͥma cõmissa ẽ. Ac ꝑ hoc recte

Expanded text:
amus aliquam legem non per Moysen datam, secundum quam sunt praevaricantes caeterarum gentium peccatores? «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio.» Quae ista lex est, nisi forte illa de qua idem dicit aposentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt; hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex» ? Secunnon immerito praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. Nullus enim est qui faciat alteri injuriam, nolit sibi. Et in hoc transgreditur naturae legem, quam non sinitur ignorare, magis ergo praevaricatores facti sunt lege divina, qua naturalis illa sive instaurata, sive aucta, sive firmata est. 5. Jamvero si in omnibus peccatoribus terrae non incongrue deputantur et parvuli, propter originalis vincula peccati, etiam ipsi in similitudine praevaricationis Adae , ad illam praevaricationem pertinere monstrantur, quae, data lege in paradiso, prima commissa est : ac per hoc recte,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita regina hester. ita sc̃s danihel. ita
tres uiri in camino: ita eoꝵs sc̃itatis
alii socii confitent᷑. Queri autẽ pot̾
quomͦ hic dictũ sit. om̃s uiȩ tuȩ ue¬
rias. cũ in alio psalmo legat᷑. uniu̾¬

Expanded text:
Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalmo legatur, «Unive
Abbreviated transcription (Latin):
us carne quã gestat. Appropinqua¬
uert̃ gͦ ꝑsequentes affligendo eors
carne quos ꝑsequebant᷑. S attende
qͦd sequit᷑. A lege autẽ tua longe fa¬
cti st̃. Quantomagis appropinqua

Expanded text:
us carne quam gestat. Propinquaverunt ergo persequentes, affligendo eorum carnem, quos persequebantur. Sed attende quod sequitur: «A lege autem tua longe facti sunt.» Quanto magis p
Abbreviated transcription (Latin):
dde xp̃o. S in hac fide cũ corde credit᷑
ad iusticiã. ore autẽ confessio fit ad
salutẽ. fremant gentes. ppłi meditent᷑
in aniaꝰ. occidat᷑ certe caro. cũ p̃dicat
te. uiuet anua mea & laudabit te.

Expanded text:
 175. Sed in hac fide, cum corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ; fremant gentes, populi meditentur inania , occidatur certe caro dum praedicat te: «Vivet anima mea, et laudabit te,
Abbreviated transcription (Latin):
culo: ut meditarer eloquia tua. Pona
umbra mortis lux orta ẽ eis. Nonne
in scĩs qui erant pͥus in terris. ad hoc
futurũ antea p̾uidert̃ ut meditarent᷑
eloquia di quȩ tẽ erant. & in lege ac
ꝓpħis hȩc futura nuntiabant: Tiocẽ¬
sẽm iudiciũ tuũ uiuificame. Prius
enĩ ds̃ scd̾m miscd̃iã suã aufert a pec¬
catorib pęnã. eisq pꝰ ea iustis scđ̃m iu¬
diciũ dabis uitã: quia ñ frustra illi
hoc ordine dicit᷑. miscdiã & iudiciũ

Expanded text:
num, ut meditarer eloquia tua.» Ponaumbra mortis, lux orta est eis ; nonne in sanctis qui prius erant in terra, ad hoc futurum antea praeviderunt, ut meditarentur eloquia Dei, quae tunc erant, et in Lege ac Prophetis haec futura nuntiabant? secundum judicium tuum vivifica me. Prius enim Deus secundum misericordiam aufert a peccatoribus poenam, eisque postea justis secundum judicium dabit vitam. Quia non frustra illi hoc ordine dicitur, Misericordiam et judicium
Abbreviated transcription (Latin):
ocłi mei. Ascendert̾ enĩ qͣndo ꝑ suꝑ¬
biã contumacẽ erecti fuetant & elati.
Sursũ enĩ sibi eẽ uidebant᷑. qͣndo ig¬
norantes d̃i iusticiã constituere uo¬
lebant suã: in qua fatigati & legis
p̾uaricatione confusi. ab illa elatio¬
ne descendert̃ flendo. ut iusticiã dei
potiꝰ impetrarent pęnitendo. Cur¬
autẽ ñ custodita lege sic flet. nisi
ut impleretꝰ grã quȩ penitentis de¬
let iniquitatẽ. & credentis adiuuat
uoluntatem:¬

Expanded text:
oenitendi. Ascenderunt enim, quando per superbiam contumacem erecti fuerant et elati. Sursum enim sibi esse videbantur, quando ignorantes Dei justitiam, constituere volebant suam : in qua fatigati et legis praevaricatione confusi, ab illa elatione descenderunt flendo, ut justitiam Dei potius impetrarent poenitendo. Suautem non custodita lege sic fletur, nisi ut impleretur gratia, quae confitentis delet iniquitatem, et credentis adjuvat voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ones tuas. D oce utiq ut faciã. Q uod
euidentiꝰ alibi legit᷑. Doce me facere
uoluntatẽ tuã. Qui enĩ audiunt¬
hȩc: licet memoria teneant qͦd audi¬
unt. nequaꝗͣ didicisse putandi sunt
si ñ faciunt. Lieritatis nãq uerbũ ẽ.
Om̃is qui audiuit a patre & didicit:
uenit ad me. Qui gͦ ñ facit. id. ẽ. ñ ue¬

Expanded text:
am: quod evidentius alibi legitur, «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Qui enim audiunt, licet memoria teneant quod audiunt, nequaquam didicisse putandi sunt, si non faciunt. Veritatis namque verbum est, «Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me»