comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ul cuidĩ appetentes a fide orrauer : & inserueese colamoles raulriti
Haucergo sosficientiam non in decent᷑ uult s espilis loloribus amibius
ruibr. Aloqun non ipsam uult : ideo nec qcesiui siuilt. ec a ui pliuis
coprt̃ hac erabat : qui dicebat diuitias & pauꝑtite necdede aptu
eerstane uut̃ mihi quae necessaria s̃ sufficient ut nesitiatusoncar
officiar & dicam. quis me uidet : aut pauꝑfact furer. &unt nomai
mei
Vides certe & istĩ sufficientiam non appeti ꝓpt̃ se ipsam. sed ꝓpt̃ salutem
caporis & congruentem habitũ ꝑsonae hominis. Quo habitu non sit
nconueniens cis cumquibus honeste officio seq uiuendum est In his
itãq om̃bus. in colomitas hominis &amicitia ꝓpt̃ se ipsa appetunt᷑
ufficientia uero rerum necessariarũ non propt̃ seipsam. sed propt̃
duo superiora queri solet cum decent̃ quęritur incolomitas. Porro in ip¬
sauita ac salute atq integritate animi & corporis constituta est: Iteq

Expanded text:
 quidam appetentes a fide errauerunt et inseruerunt se doloribus multis, - hanc ergo sufficientiam non indecenter uult, quisquis uult nec amplius uult; alioquin non ipsam uult et ideo nec decenter uult. hanc optabat et pro hac orabat, qui dicebat: Diuitias et paupertatem ne dederis mihi; constitue autem mihi, quae necessaria sunt, sufficienter, ut ne satiatus mendax efficiar et dicam: \'Quis me uidet?\' aut pauper factus furer et iurem nomen dei uides certe et istam sufficientiam non appeti propter se ipsam sed propter salutem corporis et congruentem habitum personae hominis, quo habitu non sit inconueniens eis, cum quibus honeste officioseque uiuendum est. In his itaque omnibus incolumitas hominis et amicitia propter se ipsa appetuntur, sufficientia uero rerum necessariarum non propter se ipsam sed propter duo superiora quaeri solet, cum decenter quaeritur. incolumitas porro in ipsa uita ac salute atque integritate animi et corporis constituta est. itemque
Abbreviated transcription (Latin):
orees ꝑtineat specialit᷑ tamen diligentior cura orationũ. in serip¬
honorabsut quis initar: una coningata. quȩ sem̃ samuelẽ poperit :
runit & coniugati indelare animi. Mafflictionecordise quia filios
nonb abebatis Tunc ipsum samuhelẽ im petrauato & aesepitamo
donedddat : quia cumi posceret uoint: sed oratio eiuis quomod
adorationem illam dominicã ꝑtineat non facile reppertariu
nisi quia ineo quod ibi positum est liberanos amalo riomparuũ
maluuidatur  anupta eẽ & fructu carere nuꝑtiarum auid
colliẽmelesetrnuptus proerandoꝵ causa filioꝵ. deilla ulanna uncdiobi¬

Expanded text:
re pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in scriphonorabiliter nominatae, una coniugata, quae sanctum Samuhelem peperit, Oravit et conjugata in dolore animi et afflictione cordis, quia filios non habebat: tunc ipsum Samuelem impetravit, et acceptum Deo reddidit, quia cum posceret, vovit . Sed oratio ejus quomodo ad orationem illam dominicam pertineat, non facile reperitur, nisi quia in eo quod ibi positum est, Libera nos a malo, non parvum malum videbatur, et nuptam esse, et fructu carere nuptiarum, cum sola excuset nuptias procreandorum causa filiorum. De illa vero Anna vi
Abbreviated transcription (Latin):
sedinus seu nolumnus utiq ueniet . desideriũ nr̃m adiluel regiũ ies xercam̾
at nobuenuat. atq inco regnare mereamur cũ dicimꝰ fut uoluntas tua
sciut incido &intra: nob ab illo p̃camur ipsam oboedientiam ut uis
anot pet uoluntas. eius quem addmodum incelestib. ab angelisendie
que excellit idest nomine panis totam significantes uł sacram̃tũ
fude sumi qu od en hoc iem pore neces sarium est. ũtam̃ ahaucus ue m¬

Expanded text:
us seu nolimus, utique ueniet, desiderium nostrum ad illud regnum excitamus, ut nobis ueniat atque in eo regnare mereamur. cum dicimus: Fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra, nobis ab illo precamur ipsam oboedientiam, ut sic in nobis fiat uoluntas eius, quem ad modum fit in caelestibus ab angelis eius. quae excellit, id est nominepanis totam significantes uel sacramentum fidelium, quod in hoc tempore necessarium est non tamen ad huius tem
Abbreviated transcription (Latin):
quod nescio quem ad modum nondicatur inlicite: quando quidem
spu renatos. nonnisi spiritalit̃ deceit orare: Quienim dic̃ uerbi
gra rlari ficare in om̃ib gentib sicut clarificatus es in nob& ꝓphe

Expanded text:
quod nescio quem ad modum non dicatur inlicite, quando quidem quod nescio quem ad modum non dicatur inlicite, quando quidem spiritu renatos non nisi spiritaliter deceat orare. qui enim dicit uerbi gratia: Clarificare in omnibus gentibus, sicut clarificatus es in nobis, e
Abbreviated transcription (Latin):
os aminonemus & quid petamus & quid faciamus ut acuꝑe merea mĩ
Cun diimans nenos inferas intemptationem: nos ammonemos hoe
pote noune deserdi auis aduitorio alicui temptatio ni uł consenti¬
omus decepti uel cedamus afflicti. Cum dicim us bbenanibi nu
mas deos ammonemius cogitare. nondum nos eẽ in eobono ubi nul-
sun patiemur malum. & hoc quidem ultimũ quod inoratione
dominica positum est tam late patet : ut homo xpĩanus inqͣlibet
iribulaitionẽ constitutus. in hoc gemitus edat. in hoc lacrimas
fundat inc exordiatur. in hoc im moretur: ad hoc tminet orati¬
onama: hiserm uerbis res ipsa memoriae nrãe cõm̃dari oportebat
Vmique lib& aua cerba dicamus. quȩ affectus orantes ł p̃cedendo for¬
matut clareat. uel consequendo attendit ut creseat: Nihil aliud
dicimus quam quod inista dominica oratione positum est. sireste
d cingruentro ramus. Quisquis aũt id dic̃ quod ad istam euangelicã
p̾cem ꝑ tinere nonpossit. &iam si ñ inlicite orat. carnaliter orat.

Expanded text:
e mereamur. Cum dicimus: Ne nos inferas in tentationem, nos admonemus hoc petere, ne deserti ejus adjutorio alicui tentationi vel consentiamus decepti, vel cedamus afflicti. Cum dicimus: Libera nos a malo, nos admonemus cogitare nondum nos elum patiemur malum. et hoc quidem ultimum quod in oratione dominica positum est, tam late patet, ut homo Christianus in qualibet tribulatione constitutus in hoc gemitus edat, in hoc lacrimas fundat. hinc exordiatur, in hoc inmoretur, ad hoc terminet orationem. his enim uerbis res ipsas memoriae nostrae commendari oportebat. Nam quaelibet alia uerba dicamus, quae affectus orantis uel praecedendo format, ut clareat, uel consequendo adtendit, ut crescat, nihil aliud dicimus, quam quod in ista dominica oratione positum est, si recte et congruenter oramus. quisquis autem id dicit, quod ad istam euangelicam precem pertinere non possit, etiamsi non inlicite orat, carnaliter orat,
Abbreviated transcription (Latin):
quam beatã uitã quȩ nulla nisi aet̃na est ab illo quieã dare
solus potest sine int̃missione desiderate: semꝑ ergo hanc
adño dõ desideremus & sem ꝑ orȩmus: Sedideo ab aliiscuris
atq negotus quibus ipsũ desideriũ quodammodo tepescit
certishoris ad negotiũ orandi mentem reuocamꝰ ũ bis orati¬
onis nos ammonentes inid quod desider amꝰ intendere : ne quod
tepescere ceperat oino fngescait &penitus extinguatur. nisi erebs
neflammeeun anele &illud quodidem apłsait postulationessicgrba
despant apud dm̃ nonsic accipiendũ est tanquã do innotesenes qu eis

Expanded text:
quam \'beatam uitam,\' quae nulla nisi aeterna est, ab illo, qui eam dare quam \'beatam uitam,\' quae nulla nisi aeterna est, ab illo, qui eam dare solus potest, \'sine intermissione desiderate\'? semper ergo hanc a domino deo desideremus et semper oremus. sed ideo ab aliis curis atque negotiis, quibus ipsum desiderium quodam modo tepescit, certis horis ad negotium orandi mentem reuocamus uerbis orationis nos admonentes in id, quod desideramus, intendere, ne, quod tepescere coeperat, omnino frigescat et penitus extinguatur, nisi crebrius inflammetur. unde et illud, quod idem apostolus ait: Postulationes uestrae innotescant apud deum, non sic accipiendum est, tamquam deo innotescant, qui eas
Abbreviated transcription (Latin):
sparat dere insuudenĩ ualde magnũ est sednos ad accipiendũ par¬
ur & angusti sum: ideo nob̵ dicitur. dilatamini. nesitis iugum
ducentes cũ infidelibus. Tanto quippe illud quod ualde mag¬
numest quod nec oculus uidit. quia ñ est color nec aurisaudiũ
quuan est sonus incor hominis ascendit. quia cor hominis alle
deb& ascendere Sume mus capicuis: quanto id & fidelius credunꝰ
aesp eramus firmuis & desideramus ardentius. In ipsa ergo fide
& spe ãcaritate continuate desiderio semꝑ oramus. sed ideo
ꝑcerta int̃ ualla horarũ & tẽpoꝵ &iam uerbrogamꝰ dm̃ ut illisrerũ
signis nos ipsos ammoneamꝰ. quantũq in hoc desiderio ꝓfecerimus
nobipsis innotescamus: & ad hoc augendũ nos ipsos acrius excitemꝰ
Dignior enim sequetur effectus: quem feruentior p̃cedit affectus
ae ꝑ hoc & quod ait apłs sine int̾missione orate quid est aliud

Expanded text:
praeparat dare. illud enim ualde magnum est, sed nos ad accipiendum parpraeparat dare. illud enim ualde magnum est, sed nos ad accipiendum parui et angusti sumus. ideo nobis dicitur: Dilatamini, ne sitis iugum ducentes cum infidelibus. tanto quippe illud, quod ualde magnum est, quod nec oculus uidit, quia non est color, nec auris audiuit, quia non est sonus, nec in cor hominis ascendit, quia cor hominis illuc debet ascendere, sumemus capacius, quanto id et fidelius credimus et speramus firmius et desideramus ardentius. In ipsa ergo fide et spe et caritate continuato desiderio semper oramus. sed ideo per certa interualla horarum et temporum etiam uerbis rogamus deum, ut illis rerum signis nos ipsos admoneamus, quantumque in hoc desiderio profecerimus, nobis ipsis innotescamus et ad hoc augendum nos ipsos acrius excitemus. dignior enim sequitur effectus, quem feruentior praecedit affectus. ac per hoc et quod ait apostolus: Sine intermissione orate, quid est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Sug sccbm crailla que cõm̃dit apłs fider igna fcetuti bnpisce
cũ contrarius ÷ ille serpens. qui ut non crederetur dõ uenenosa
stiude per sua sit spes in ouo quia uita pulli nondum esto
sed sutura est nec iam uidetur : sed adhuc speratur. Spesenĩ
quȩ uidetur non est spes cui contrarius : scorpius. qũquis pait¬
&nam utam. quȩ retro sunt obliuiscitur : & in anteriora seextendit
cunoxiuest retro respicere. Scorpius aũ ex ea parte cauendus est.
qua uenenatã & aculeatã retrorsũ hab& caritas in pane maior
enim bonoꝵ caritas. & incibis utiq uincit cetera panis utilitas cui
entrarus est lapis: qm̃ dura corda respuunt caritatẽ. siue aliud
aliquid congruentius ista significent tam̃ qui nouit bona data
dare filuis suis petere nos & quȩrere & pulsare compellius
quod quare faciat qui nouit quidnobis neces sarium sit priusquã
sede xerceri moraitionib: desideriũ nr̃m. quo possimus capere quod

Expanded text:
cetur in pisce cui contrarius est ille serpens, qui, ut non crederetur deo, uenenosa fraude persuasit, spes in ouo, quia uita pulli nondum est, sed futura est nec iam uidetur, sed adhuc speratur — spes enim, quae uidetur, non est spes —, cui contrarius est scorpius, quonianam uitam. quae retro sunt, obliuiscitur et in anteriora se extendit, cui noxium est retro respicere, scorpius autem ex ea parte cauendus est, quam uenenatam et aculeatam retrorsum habet, caritas in pane, maior enim horum caritas et in cibis utique uincit cetera panis utilitas, cui contrarius est lapis. quoniam dura corda respuunt caritatem, siue aliud aliquid congruentius ista significent, tamen, qui nouit bona data dare filiis suis, petere nos et quaerere et pulsare compellit. Quod quare faciat, qui nouit, quid nobis necessarium sit, priusquam sed exerceri in orationibus desiderium nostrum, quo possimus capere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qunisant a pd dm̃ at quo dimmodo eis offerant do & dehis considust
ac quod dõ iubente um plendum esse cognorerint sic̃ oporte eibicogno¬
neninenli oe noside baudent̃ ul laetent apportent. Doxeniem anb ceprr¬
alia borarum eneces aen arum actionũ non impediuntur affic auu
nec mniat let us dreum ug non nulli putant hoc estoene in proleuo¬
tuto: si durius cretur : Alud est sermo multus: A urd diutur nusos¬
eniuo el ꝓrolexius oriuerit: Ubi quid aliua quameno buse ret cuorand¬
emplum utempore p̃cator oportunus cum patra re nausitor ecornus

Expanded text:
qui sunt apud Deum, ut quodammodo eas offerant Deo, et de his consulant, et quod eo jubente implendum esse cognoverint, sicut oportere cognoverint, hoc nobis vel evidenter vel latenter apportent. Dixit enim Angealia bonarum et necessariarum actionum non impediuntur officia, nec inutile. neque enim, ut nonnulli . putant, hoc est orare in multiloquio, si diutius oretur. aliud est sermo multus aliud diuturnus aet quod prolixius orauerit. ubi quid aliud quam nobis praebebat exemplum in tempore precator opportunus, cum patre exauditor aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
conuexut. sed ꝓfecto uincimur. nisi diuinitus ad uue¬
mur: ut non solũ uidetimus quid faciendũ sĩt. sed & iam
accedente sanitate. delectatio iusticiȩ uincat in nob̾. earũ
rerũ delectationes. quas habere cupiendo. ut amittere
metuendo. scientes iudentesq peccamus. Iã non solum
peccatores quod eramꝰ. &iam cũ ꝑ ignorantiã peccabamꝰ
uerũ etiam legis p̃uaricatores cum id non facimus. qđ faci¬
endũ. eẽ. iã nouimus. uł facimus. qđ non faciendũ eẽ. iã scim̾¬
ua propt̾ non solũ si peccauimꝰ ut ignoscat: ꝓpt̃ quod
dicimꝰ dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut & nos dimittimus de¬
dicimus. ne nos inferas intẽptionẽ. Ille rogandus est : cui
dr̃ in psalmo. dñs illuminatio mea : & salus mea . ut u¬

Expanded text:
convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non facimus quod faciendum esse jam novimus, vel facimus quod non faciendum esse jam scimcat, propter quod dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus dedicimus: Ne nos inferas in tentationem . Ille rogandus est, cui dicitur in psalmo: Dominus illuminatio mea, et salus mea : ut
Abbreviated transcription (Latin):
piũ dũ m̃titur uiuere nunti& aliquem mortuũ. & aliqͦ dum
fallit̾: credat iterũ xp̃m. post quãlib& longa temꝑa moriturũ
ionne illo modo mentiri. quã isto modo falli in cõparabilit̾ p̃stat᷑
mltoq minoris mali. ẽ. i illum errorm aliquẽ inducere. quã

Expanded text:
piam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum piam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ putat falsum. Quantũ enĩ ad animũ eius attin&. quia non
qđ sentit hoc dicit. non uerũ dicit. quã ius uerũ ĩueniat
cẽ. qđͣ dieit. Nec ullomodo lib̵ ẽ. amendatio: q̃ui ore nesciens uerum
cõquit᷑ sciens autẽ uoluntate m̃titur. Non consideratis itaq rebus
losis de quib aliquid dicit᷑ : sed sola intentione dicentis. Melior ẽ.
quinesciens ftdlsum dicit: qm̃ iduerũ putat: quam quimentiendi qnuimũ
uporopriũ mentientis. In ipsarũ aut quae dicunt᷑ considerati one
rerũ tantũ int̾ ẽ. qua inre quisq fallatur. siue mentiais poluita eũ¬
fellũ qua mentiri minꝰ sit malũ. quantũ ꝑtin& ad hominis uoluntatẽ
tam̃ longe sit tolerabilius inhis quȩ areligione sunt seuinet
mentiri . qua inhis sine quorũ fide uł noticia ds̃ eoli non potest
falli Qđ ut inlustret᷑ exemplis intueamur quale sit. Siquis¬

Expanded text:
quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisqfalli, quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in his, sine quorum fide, vel notitia Defalli. Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
Ion nulli enĩ eo usq ꝓgrediunt᷑. ut ꝓpe ierare uirare & dereb addĩ
cultũ ꝑtinentib ac de ipsa dĩ natura falsum aliquid dicere: non¬
nũquã bonũ piumq opus. eẽ. contendant. Michi aut̃ uidet᷑
peccatũ. eẽ. quidẽ ome mendatiũ. sed multũ int̾ eẽ quo animo¬
& de quib rebus quisq mentiatur: Non enĩ sic peccat ille qui
consulendi: quo modo ille qui nocendi uoluntate m̃tit᷑. Haud uero
tantũ noc& qui uiatorẽ mentiendo indiuersum it̃ mittit: quantũ
his qui uiã uitȩ m̃datio fallente de prauat. Nemosane mentien
uidicundũs . ẽ qui dicit falsum qđ putat uerũ: qm̃ quantũ in ipsõ
.ẽ. non fallit ipse. sedd fallitur. Non itaq m̃datii sed aliquando
temeritatis arguendus . ẽ. qui falsa in cautius credita ꝓ ueris hab&
Potiusq econtrario quantũ in ipso est. ille m̃tit᷑ qui dicit uerũ

Expanded text:
Nonnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei Nonnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. necessarius. Ab sit ut talis sit illa uita ubi ẽ animȩ nrȩ̃ ipsa
ueritas uitu ubi nemo fallit fallitur nemo Hic aut̃ homines
fallunt : atq falluntur. Miserioresq sunt cũ mentiendo fallunt:
quam cũ mentiencłõb credendo fallunt᷑. Vsq adeo tam̃ ratio¬
nabilis Natura refugit falsitatẽ. & quantũ potest deuitat erro¬
rẽ : ut falli nolint &iam quicũq: amant fallere. Non enĩ sibi
qui m̃titur uidetur errare. sed aliũ in errorẽ mittere. credentẽ
sibi. Et in eare quidẽ non errat. quã m̃datio contegit  si nouit
ipse qđ uerũ sit. sed in hoc fallit᷑ qđ putat sibi suũ non obesse
mendatiũ. cũ magis facienti quã patienti obsit. ome peccatum.
ERum hic difficillima & latebrosissima gignit᷑ quȩstio.
dequa iã grandẽ librũ cũ respondendi necessitas nos urgera&
absoluimꝰ. utrũ ud officiũ hominis iusti ꝑtineat aliquando m̃tiri

Expanded text:
est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. erum hic difficillima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando mentiri.
Abbreviated transcription (Latin):
tendebamꝰ ꝑ biuium circuitũ ueniremus. Cognitisq insidus
illoꝵ nos gratularemur errasse : atq inde gr̃ãs ageremus dõ
Quis ergo iuatorẽ sic errantẽ. sic non erranti latroni preponere
dubitauerit . & fortasse idõ apud illũ sũmũ poetã loquens.
quidã miser amator. Ut uidi inquit ut perii. ut me malus
abstulit error. Qm̃ .ẽ. & errorbonꝰ qui non solũ nihil obsit.
uerũ &iam psit aliquid. Sed diligentiꝰ considerata ueritate cũ
aliud nichil sit errare quã uerũ putare qđ falsũ ẽ falsumq
qđ uerũ . ẽ: uel certũ habere  pro incerto incertũ ue ꝓcerto
siue falsum. siue sit uerum. Ioq. tã sit in animo deforme atq
indecens. quã pulchrũ & decoꝵ eẽ. sentimꝰ. ił in loquendo. uel in
ad sentiendo : est est nonnon. Profecto & obhoc ipsum est uita
misera ista qua uiuimꝰ qđ ei non nũquã ut non amittat᷑ error

Expanded text:
tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis enim error quanta possumus e cura cauendu¬
sit. non salũ in maiorib uerũ &iam in minorib reb. nec nisi
rerũ ignorantia possit errari : non .ẽ. tam̃ consequens ut con¬
tinuo err& quisquis aliquid nescit. sed quis quis se existimat
scire qđ nescit. Pro uero quippe ad probat falsum: qđ erro¬
ris .ẽ. proprium. Uerumtam̃ inqua re quisq err& int̾ est
plurimũ. Nam in una eademq re & nescienti sciens. & erran¬
ti non errans: recta ratione preponitur. Indiuersis autem
reb. id.ẽ. cũ iste sciat alia. ille alia : & iste utiliora. ille minus
utilici uł &iam noxia. Quis non ineis quȩ ille scit ei p̃ferat
nescientem: sunt enĩ quȩ nescire quã scire
sit melius.
Itẽ non nullis errare ꝓfu̾it aliquando. sed inuia pedũ. non in
uia morũ. Nã nob̾ ipsis accidit. ut in quodã biuio fallerem᷑.
ut non iremꝰ ꝑ eumdẽ locũ ubi operiens transitũ nrm̃. dona¬
tistarũ manꝰ armand subsiderat. Atq ita factũ. ẽ: ut eo quo

Expanded text:
uamvis enim error quanta possumus cura cavesit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo
Abbreviated transcription (Latin):
& hominẽ reddat angelicis coetibus & nichil in conueni¬
ens eorum ingerat sensibus. I&decoꝵ quippe aliquid
ibi non erit. sed quic quid futurũ . ẽ. hoc decebit. qui a
nec futurum est si non decebit

Expanded text:
et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniet hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec futurum est, si non decebit
Abbreviated transcription (Latin):
adcapillos redeant. & ungues ud ungues. an quic quid eorum
perierat mutetur incurnẽ. & in partes alias corꝑis reuo.¬
cetur. curante artificis ꝓuidentia nequid indecens fiat.
ec illud. ẽ. consequens. ut ideo diuersa statura sit.
reuiuescentiũ singuloꝵ quia fuerat diuersa uiuenti¬
im. aut macri cũ eadem macie. aut pingues cũ eadem pin-¬
guedine reuiuescant. Sed si hoc. ẽ. inconsilio creatoris.
aut ineffigie sua cuiusq ꝓprietas. & discernibilis simi¬
litudo seruetur Inceteris aut̃ corporis bonis. ȩqualia
cuncta reddantur : ita modo ȩdifficabitur illa in uno¬
quoq materies. ut nec aliquid̃ exea pereat. Et quod
alicui defuerit. ille suppleat. qui &iam denichilo potuit
qđ uoluit operari. Siaut̃ in corꝑib resurgentiũ rationa¬
bilis in equalitas erit : sicut. ẽ. uocũ. quibus cantꝰ
impletur. hoc fi& cuiq de materie corporis sui. quod

Expanded text:
ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carne, et ad partes alias corporis revocetur, curante artificis prudentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporibus bonis aequalia cuncta reddantur, ita mundificabitur in illa in unoquoque materies, ut nec alalicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dilabuntur & in alias atq alias aliarũ rerũ species for¬
masq uertantur : quã uis ad corpus redeant. unde lapsȩ
sunt. ad easdem quoq corporis partes ubi fuer̃ redire
necesse sit. alioquin si capillus capitis redit. quod tã
crebra tonsura de trax̃. si unguib qđ totiens dẽpsit
exsectio in moderata. & indecens cogitantib. & ideo
resurrectionẽ carnis noncredentib occurrit infirmitas
Sed quẽ ad modũ sistatua cuius lib& solubilis metalli aut
igne liquescer&. aut conteretur inpuluerem. aut con¬
funderetur in massam. & eam uell& artifex rursus exilli
materiȩ quantitate reparare ᷤ. quae
riȩ. cui menbro statuȩ redderetur.dũ
tam̃ totũ ex qͦ constituta fuerat. resti tuta resumer&¬
ta ds̃ mirabilit̃ atq ineffabilit̃ artifex. detoto quo caro
nr̃a constiterat. eã mirabili & ineffabili celeritate restitu.
nec aliquid at tinebit ad eius redintegrationẽ. utrũ capilli

Expanded text:
dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species fordilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertantur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt, redire necesse est. Alioquin si capillis capitis reddit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil iriae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumertque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra consNec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli
Abbreviated transcription (Latin):
potius duos quod futurum fuerat si gemiNundscerentnon
resurrecturos: ȩstimemus. Ita cetera quȩ singuli quiqͣ
partus ut amplius ut minꝰ aliquid habendo. ut quadã
nimia deformitate. monstra dicuntur : adhumane natu¬
rȩ figuram. resurrectione reuo cabuntur. ita ut singule
animẽ singula sua corpora obtineatũ. nullis coherentib
&iam̃ quȩcũq coherentia nata fuerant. sed seorsum sibi
singulis suci m̃bra gestantib quib humani corporis com
dequa mortaliũ creatur caro. sed inquemlib& puluerẽ
cineremue soluatur. in quos lib& alitus. aurasq diffugiat.
inquã cumq aliorũ corporũ substantiã. uł in ipsa elem̃ta
uertatur : in quoꝵ cũq animaliũ. & iam hominũ cibum
cedat. carnemq mutetur. illi animȩ humanȩ puncto
crescer&. uiuer&. ani mauit.
psa itaq terrena materies. quȩ discedente couma fit
cadduer. non ita resurrectione reparabit᷑. ut ea quȩ

Expanded text:
potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua de qua mortalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium etiam hominum cibum cedat carnemque mutetur, illi animae humanae puncto cresceret, viveret, animavit.psa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur, ut ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
cꝑ hoc scrupulosissimȩ quidẽ int̾ doctissimos queri
ac disputari potest. qđ utrũ ab homine in ueniri pos¬
sit ignoro. quando incipiat homo inutero uiuere. utrum
sit quȩdã uita & occulta. quȩ nondũ motib uiuentis ap¬
pareat. Nã negare uixisse puerperia. quȩ propterea
menbratim ex seccantur. ut eͥcͥiantur ex uteris pregnantiũ.
ne matres quoq simortua ibi relinquantur occidant.
inpudentia nimia uidetur. Ex quo aut̃ incipit homo
uiuere : ex illo utiq iam mori potest. Mortuus uero
ubicumq: illi mors potuit euenire. quomodo ad resur¬
rectionem non ꝑtineat mortuoꝵ. repperire ñ possum
eq enĩ & mons tra quȩ nascuntur & uiuunt. quã¬
lib& cito  moriantur. aut resurrectura nega¬
buntur. aut ita resurrectura credenda sunt: aut non
qui nuꝑ natus . ẽ. moriente. dequo & fr̃s fidelissimi qui eum
uiderint retuler̃. & sc̃ȩ memoriȩ hieronimꝰ prbt scriptũ
relinuit absit inquam ut unum hominẽ duplicẽ. ac non

Expanded text:
 hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire non possume enim et monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, ac non pqui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ soncirum ut cum omnes tamquam generali nomine angeli
nuncupent᷑. sicut in ȩpła adhebreos legimus. Cui enim
angelorum ds̃ dixit aliquando. sede addextris meis.e
Soc quippe modo significauit omnes uniuersalit̾ angelos
dici. sin tamen illic archangeli. & utrum idem archangłi.
nominentur uirtutes atq. ita dic tum sit. laudate eum
omnes angeli eius laudate eum om̃s uirtutes eius. Ac:
si diceretur. laudate eum omnes angeli. laudate eũ om̃s
archangeli. & quid inter se distent. quat tuor illa uoca¬
bula. quib uniuersam ipsam̃ cęlestem societatem uidetur
apostolus. eẽ com plexus dicendo. Sedes siue dominati¬
ones. siue principatus. siue potestates. Dicant qui poss.
ficeor. Sed nec illud quidem certum habeo: utrum ad ean¬
dem societatem ꝑ tineant sol. & luna: & cuncta sidera
quamuis non nullis lucida. eẽ. corꝑa non consensu uel

Expanded text:
praepositurarum, ut cum omnes tanquam generali nomine Angeli praepositurarum, ut cum omnes tanquam generali nomine Angeli nuncupentur sicut in Epistola ad Hebraeos legimus: Cui enim Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omnes Angeli ejus; laudate eum, omnes Virtutes ejus ; ac si diceretur, Laudate eum omnes Angeli ejus, laudate eum omnes Archangeli ejus: et quid inter se distent quatuor illa vocabula, quibus universam ipsam coelestem societatem videtur Apostolus esse complexus, dicendo, Sive Sedes, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates , dicant qui possunfiteor. Sed ne illud quidem certum habeo, utrum ad eamdem societatem pertineant sol et luna et cuncta sidera: quamvis nonnullis lucida corpora esse, non cum sensu vel
Abbreviated transcription (Latin):
eius. & aliud templum dĩ est: cum idem dicat apostoł
tneseitis qici templum dĩ estis. quod ut probare aa¬
ieettmra spiritus dĩ habitat in uobis Ds ergo habitat
in templo suo. Non solum spiritus sanctus. sed &icun
pater a filius. Qui &iam de corpore suo ꝑ quod factꝰ
est caput ȩcclesiae quae in hominib est ut sit iom
nib ipse p̃rimatum tenens: ait. Soluite templum hoc:
& in criduo suscitabo illud. Tem plum ergo dĩ. hoc est totius
summȩ trinittitis. seã est ȩcclesici scilic& uniuersa in caelo
ed de illa quae incȩlo est ad firmare quid & in terra.
possumus. nisi quod nullus in et malus est. nec quis quã
deinceps de illa cȩcidit aut casurus est ex quo ds̃ angelis
peccantib non peꝑcit sicut seribit apostalus petrus: sed
carcerib caliginis inferi retrudens tradidit in iudicium¬
uomodo autẽ sehabeat beatissi puniendos seruari.
ma illa & suꝑna societas. quae ib̃i sint differentiae

Expanded text:
ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus sanctus, sed etiam Pater et Filius, qui etiam de corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Templum ergo Dei, hoc est totius summae Trinitatis, sancta est Ecclesia, scilicet universa in coelo epossumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judiciuomodo autem se habeat beatissima illa et superna societas, quae ibi sint differentiae
Abbreviated transcription (Latin):
dionts cnomen dñi. Et post captiuitatem uetus tecis cantans
cantieunr douum uerum etiam ex illa quae incȩlis est semp
grisdanti sicut oport& opitulatur. Quia utraq iindent
consort& aeternitctis e nunc una est uinculo caritatis quȩ
patemplum dĩ quod aedificatur ex diis quos fpetinenm
faetus ds̃. Ac ꝑ hoc spi scnctus sicreatura nats efdatiniem
ereacornent. profecto ereatura rationalis esso. Ipsa est̃
enĩ summa creatura :  ideo in regula fidei non poneree
ante ȩccłam : quia & ipse ad ȩcłam ꝑtiner& inillaterr
parte quae incęlis est. Nec haber& templum. sededã
ipst templum. eẽt. templum aut̃ hab& : dequo dicit
apłs. Nescitis quia corpora uestra templum est sp̃s sci:¬
qui inuob̾ est : quem habatis adõ. De quib alio loco dicit.
escitis quia corpora uestra menbra xpi sunt quo modo
engo ds̃ non est qui templum hab&:: aut minor xpõ est
cuius menbra templum hab& : neq enim aliud templũ

Expanded text:
dans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans dans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, grinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quaad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deus. Ac per hoc Spiritus sanctus si creatura, non creator, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de quo dicit Apostolus: Nescitis quia corpora vestra templum sunt Spitis a Deo? De quibus alio loco dicit: Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi ? Quomodo ergo Deus non est, qui templum habet? aut minor Christo est, cujus membra templum habet? Neque enim aliud templum
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ in nomine tuo saluum me fac: & in uirtute tua iudica me
iudicium quippe fit dĩ ipsa bonarum malarumq discretio
& liberandi amalo. non perdendi cum malis. boni ad dexterã
segregentur. Propt̃ quod ille clamabat. Indicabine ds̃. & qͥd
dixerit uelud exponens. & discerne inquit causam meã
de gente non sancta.¬
breuitatẽ confessionis pertin& dixerimꝰ ad uingimꝰ.
ir credere nos & inspiritum sanctum. ut illa trinitas
compleatur quae ds est. Deinde scã commemoratur
ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam
ad iherusalem liberam ꝑtinentem. Post cõmemorati¬
orem ereami as idẽ. summȩ ilius trinitatis fuisse sub den
sone uni geniti pertin&. Rectus itiq confessionis ordo
poscebct. ut trinitati sub iungeretur ecclesia tam quam
habitatori domus sua & dõ templum suum & condituri
oiutas sua: quae tota hic accipienda est non solũ ex parte
quas pemeroatur iterris asolis ortu usq ad occa suo lide¬

Expanded text:
lvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumque discretio, ut liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dexteram segregentur . Propter quod ille clamabat, Judica me, Deus: et quid dixerat velut exponens, Et discerne, inquit, causam meam de gente non sanctabrevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemoratonem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdenda unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum lau
Abbreviated transcription (Latin):
ut crederemus indĩ patris om̃ipotentis unicũ filiũ natũ despũ scõ
& maria uirgine : Ita quippe uerbũ caro factũ est. adiuinitate carne
suscepta. non incarne diuinitate mutata. Carnẽ quippehic hominẽ
debemus acciꝑe. aparte totum significante locutione sicut dictum est. quia
exoꝑibus legis non iustificabitur om̃is caro. id est om̃is homo: Nam nihil
naturae humanae in illa susceptione fas est dicere de fuisse. sed naturae
ab omni peccati nexu om̃imodo libere: Non qualis deutroq sexu nascit᷑
ꝑ concupiscentiam carnis cum obligatione delicti. cuius reatus ꝑ regene¬
rationẽ diluitur . sed qualem deuirgine nasci oportebat. quẽ fides matris
Non libido conceperat. Quod suel nascente corrumperetur eius inte.¬
gritas. non iam ille deuirgine nasceretur : eumq falso quod ab sit natũ
deuirgine maria. tota confiteretur eccła : quȩ imitans eius matrem.

Expanded text:
ut crederemus in Dei Patris omnipotentis unicum Filium natum de Spiritu sancto ut crederemus in Dei Patris omnipotentis unicum Filium natum de Spiritu sancto et Maria virgine? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem
Abbreviated transcription (Latin):
ecessarus erat mediator. hoc est reconciliator : quihanc iram
sacrificii singularis. cuius erat umbrȩ om̃a sacrificia legis. & pro-¬
pharum oblationẽ placaret. Unde dicit apłs. Sienim cum inimici esse.¬
mus reconciliati sumus ꝑmortẽ filii esꝰ multo magis reconciliati nunc
insanguine eius. salui erimus abira ꝑ ipsum. Cum aũ ds̃ irasci dicitur.
non eius signatur per turbatio. qualis est in animo irascentis hominis.
sedhumanis motibus trans lato uocabulo. uindicta eius quae non nisi
iusta est: irae nom̃ accepit: Quod gͦ ꝑmediatorẽ reconciliamur dõ. & acce¬
pimus sp̃m sc̃m. ut ex inimicis efficiamur filii quot quot enim sp̃udĩ
aguntur. hi filii suNt dĩ Haec est grãdĩ. ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m. dequo
mediatore. longum est ut quanta dignũ est tanta dicantur : quamuis
ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solũ congruentib
explicet uerbis. quod uerbũ caro factũ est & habitauit iñ nobis:

Expanded text:
ecessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est gratia Dei per Jesum mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ,
Abbreviated transcription (Latin):
omgã habundante et dixer& Simortui ueu inpeo
quomodo uiuemꝰ meo ÷̃ atq ut ostender& mortuos nos t per¬
cato. subiecerat .AN ignoratis qm̃ quicumq baptitati sũmus
in xpõ ibui in morte ipsius baptizati sumus Sic itaq totũlocũ
istum clausit ut cepit. mortem quiꝑpe xpĩ sic insinuto uitocũ¬
ut &iam ipsum mortuum dicer& eẽ. peccato Cul peccato
xeisi earnis in qͣ erat non peccatũ sed similitudo peccati &
ideo nomine nom̃ appellat peccati. Baptizatis itaq. in morte
xp̃i. in qͣ non solum maiores uerũ etiam paruuli baptizantur.
ait. Sic & uos : id .ẽ. quem ad modũ xpc̃ sic & uos existima¬
e uos mortuos esse peccato. uiuentes aut̃ dõ in xp̃o ihu¬
uic quid igitur gestum. ẽ. in cruce  xp̃i. ĩ sepultura
inresurrectioNẽ tercia die. in ascensione incęlum. &
sedere ⁊ ddexteram patris. ita gestum.ẽ. ut his reb non
mrsticẽ tuntum dictis sed etiam gestis configuraretur
uitts xpĩuna quȩ hic geritur. Nam propter euis erueẽ

Expanded text:
t; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe ut etiam ipsum mortuum esse diceret peccato; cui peccato, nisi carnis in qua erat, non peccatum, sed similitudo carnis peccati, et ideo nomine appellat peccati? Baptizaris itaque in morte Christi, in qua non soli majores, verum etiam parvuli baptizantur. Ait: Sic et vos, id est, quemadmodum Christus, Sic et vos existimate vos mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Chuidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertio die, in ascensione in coelum, in sede ad dexteram Patris; ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio Nis causa. ñ miseranda neces¬
sitate. sed miserante potius uoluntate sus¬
ceptũ. e. ut unꝰ peccatũ toller& mundi. sic̃ unus
peccatũ misit mmundũ. hoc. ẽ in uniuersum genꝰ
isi quo d ille unus: unũ pec catũ misit. humanum¬
in mundũ. iste uͦ unꝰ. non solũ unũ illud sed cun cta
simul abstulit. quȩ addita inuenit. Unde dicit apłs. Non sic̃¬

Expanded text:
dispensationis causa, non miseranda necesdispensationis causa, non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit inNisi quod ille unus unum peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sic
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. qui solus potu it ita nasci. ut ei ñ opus. eȩt̃. renasci.
Ton enĩ renascebantur qui baptis mate loħis baptit ab ant᷑.
Saquo & ipse baptizatꝰ.ẽ. Sed quodã p̃cur ͦ   illius minis¬
terio. qui dicebat. parate uiã dño. huic uni. in quo solo renis¬
ei poterant. ꝑ arabant᷑. Huius enĩ baptismũ. ẽ. ñ in qua ti¬
neratione non eguit. Onde uox illa patris quȩ suꝑ bap¬
tixatũ facta ÷ ego hodie genuite : non unũ illũ tempis
diem quo baptitatꝰ ẽ sedꝰ immutabilis aet̃nitatis ostendit
ut illũ hominẽ ad unigenit ꝑsonã ꝑtinere monstrara
bi enĩ dies. nec hesterni fine incho atur. nec initio crastini
t̃minatur. semꝑ hodiernus .ẽ. Iraqua ergo baptitari uo¬
luit a ioħe: non ut eiuis iniquitas ulla dilueret᷑. sed ue
migna cõmendaret᷑ humilitas. Ita quippe nihil in eo bap¬
iniquissime occiderit. ꝑ ipsum iustissime
amitter&. quos peccati detinebat. Utrũq igitꝰ
abillo : id ẽ. & baptissimꝰ & mors Cerce

Expanded text:
um, qui solus potuit ita nasci, ut ei non opus esset renasci'. Non enim renascebantur, qui baptismate Joannis baptizabantur , a quo et ipse baptizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo bapiniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merito detinebat. Utrumque igitur ab illo, id est, et baptismus et mors, certae
Abbreviated transcription (Latin):
regeneratio Nis grã non coñ fertur. nimia
sarcina in ipsa sua aet̃nadãpnatione
premere tur. Si cogerent᷑ ab initio generis
humani. omium p̃cedentiũ parentũ suoꝵ origina¬
lit̾̃ peccata contrahere. & penas ꝓ eis debitas
pendere : An aliud ali quid dere tanta ĩ scripturis
scĩs diligentius p̃scrutartis. atq tractatis ualeat: ñ ualeat rꝙ¬
periri. temere ad firmare non audeo :¬

Expanded text:
regenerationis gratia non confertur, nimia regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo