comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dita sunt. dñs ce rex ess omniũ. neq
ꝑ quemlibet aliũ regerent᷑. qui ittiq
cũ ess creatꝰ ñ ess creator eorum. Re¬
gis autẽ debitũ ac legitimũ officiũ est:
ut subditis danda uel data p̃cepta pͥ¬
oripse actib impleat. nedũ militib
laboriosã mandat militiã. ipse in
deliciis sua potestate ab utendo. cau-¬
sam p̃beat eoꝵ murmurationi ꝓcul-
dubiodicentiũ. deliciosũ esse ducẽ
qui subditis ea p̃cipiat. que facere
fugiat aut ñ possit. Igit᷑ &e hoc dignũ
fuit. ut ea que p̃ceꝑat uel p̃cepturꝰ
erat ut d̾s: ipse p̃cipue oꝑe implẽt
ut rexaudelicet omĩmode bumilita

Expanded text:
unt, dominus et rex esset omnium, neque per quemlibet alium regerentur, qui utique cum esset creatus, non erat Creator eorum. Regis autem debitum ac legitimum est officium, ut subditis danda vel data praecepta, prior ipse actibus impleat, ne, dum militibus laboriosam mandat militiam, ipse in deliciis sua potestate abutendo, causam praebeat eorum murmurio, procul dubio dicentium, deliciosum esse ducem, qui subditis ea praecipiat quae facere fugiat aut non possit. Igitur et hoc dignum fuit, ut ea quae praeceperat, vel praecepturus erat, ut Deus, ipse praecipue opere impleret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
namꝙ uit᷑ũ cristallo simile. baptis¬
mũ signtficat pure confessionis ce so¬
lide fidei. Et qd̾ in euũgłio dictũ est ni¬
si qͥs renatꝰ fuerit ex aqua ce sp̃u sc̃o.
ñ potest uid̾e regnũ dei. hic significat᷑
ꝑ hoc qd̾ incuruitu sedis mare ostẽ¬
dit᷑. Nam q incircuitu sedis ẽ mare
ꝓ fecto ut ad eandẽ sedẽ ꝑueniat᷑. ma¬
re necẽe est transineare. Septẽ ꝙͦ lam¬
pades ardentes antethronũ. id ẽsep¬
tẽ sp̃c di.: quia ñ ẽ dictũ. nisi qui r̃e¬
natus fuerit exaqua solũ. s ex aqua
ce spũ sc̃o. Et in medio sedis & incirtu¬
itu sedis quatuor animalia die ac noc¬

Expanded text:
namque vitreum crystallo simile, baptisnamque vitreum crystallo simile, baptismum significat purae confessionis et solidae fidei. Et quod in Evangelio dictum est: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei , » hic significatur per hoc, quod in circuitu sedis mare ostenditur. Nam quia in circuitu sedis est mare, profecto ut ad eamdem sedem perveniatur, mare necesse est transmeare. Septem quoque lampades ardentes ante thronum , id est septem spiritus Dei. Quia non est dictum: « Nisi quis renatus fuerit » ex aqua solum, sed « ex aqua et Spiritu sancto. » Et in medio sedis et in circuitu ejus quatuor animalia, die ac noc
Abbreviated transcription (Latin):
cipimꝰ: qꝙ quẽ pͥmi parentes nr̃i cõtẽp¬
serunt dm̃ ingła sua fulgentẽ. nos
adoram in carne nr̃a nascentẽ. id est¬
in cruce sua morientẽ. hĩc enĩ iustifi¬
cam̃. qr suꝑ antiquũ seruitutis pen¬
sum. quod ẽ ad orare dm̃. qd̾ debe¬
bat etiã si nunqͣm peccass genus
humanũ: hoc adicit᷑ ut hominẽ
crucifixũ ad oremus. hacinqͣm satis¬
factione efficit᷑: ut salua iusticia sua
nos in antiquũ statũ restituat ĩtꝰ d̾̃s.
ponit᷑. qua marime necessariũ salu¬
taris baptismi remediũ cõmendat᷑.
uidelicet quia sine uirtute nominis
qͣntacũq dicas irritũ est lauachrũ. ne
ꝙ ꝑ aquã potest quisqͣm renasci. nec
alit̾ hoc nomine signam. nisi cũ illo
baptismi sacramentũ suscipiamus.
huic euuglio consonat eaque p̃mit¬
tit᷑ lectio libri apodalypsis. maxime
in eo qd̾ait. & incircuitu sedis tamqmͣ
mare uitreũ simile ciristallo. Mare

Expanded text:
cipimus, quia quem primi parentes nostri contempcipimus, quia quem primi parentes nostri contempserunt Deum in gloria sua fulgentem, nos adoramus in carne nostra nascentem, in cruce sua morientem. Hinc enim justificamur, quia super antiquum servitutis pensum, quod est adorare Deum, quod debebat etiam, si nunquam peccasset genus humanum, hoc adjicitur, ut hominem crucifixum adoremus. Hac, inquam, satisfactione efficitur ut, salva justitia sua, nos in antiquum statum restituat justus Deus. ponitur, qua maxime necessarium salutaris baptismi remedium commendatur , videlicet quia sine virtute hujus nominis quantacunque dicas, irritum est lavacrum, neque per aquam potest quisquam renasci, nec aliter nomine hoc signamur nisi cum illo baptismi sacramentum suscipiamus. Huic Evangelio consonat ea quae praemittitur lectio libri Apocalypsis, maxime in eo quod ait: Et in circuitu sedis tanquam mare vitreum simile crystallo . Mare
Abbreviated transcription (Latin):
la excellentia potentie. maluit equa¬
lit̃ cũ ea iuditiũ legẽq subite iusti¬
cie. Quaꝑꝑ anteqͣm informa serui
militiã uite subisset humane: mi¬
nora dedit hominib p̃cepta: cum
autẽ hoc factꝰ ess imposuit altio¬
ra. ad modũ ꝓbi regis ac strenui.
quidũ in pͥma acie ꝯmisit cũ boste
acricertamine fessus. cruentisq
insignis uulnerib. cũ discrimine uni¬
uersos eripuerit. tũ demũ dat p̃cep¬
ta fortitudinis fiducialius. iustius.
constantius utpote factis dicta iu¬
uantib: militibꝙ murm᷑are de la¬
bore uel delitias querere uiso ducis
sangͥne ñ audentib. Itaq pͥusqͣm cir¬
cumdatꝰ ess infirmitate dñs uirtutũ:
dictũ est antiquis. ñ occides. Quan
obediens esse. ñ seipsũ defendens. ego
autẽ dico uob̃ inquit. quia oĩs qui
est diuine tanta magnitudo iusticie.
cipimꝰ: sicut mox in eodẽ psalmo ad¬
ditũ ẽ. Suscipiant montes pacẽ po¬
pło. & colles iusticiã. In eo inqmͣ sus¬

Expanded text:
maluit aequaliter cum ea judicium legemque subire justitiae: Quapropter antequam in forma sui militiam vitae subisset humanae, minora dedit hominibus praecepta; cum autem homo factus esset, imposuit altiora ad modum regis probi ac strenui: qui dum in prima acie commiserit cum hoste, acri certamine fessus, cruentisque insignis vulneribus, cum discrimine universos eripuit, tum demum dat praecepta fortitudinis, fiducialius, justius, constantius, utpote factis dicta juvantibus; militibusque murmurare de labore, vel delicias quaerere, viso ducis sanguine, non audentibus. Ita priusquam circumdatus esset infirmitate Dominus virtutum, dictum est antiquis: Non occides . Quan, et didicit obediens esse, non seipsum defendens: « Ego autem dico vobis, inquit, quia omnis quiest divinae tanta magnitudo justitiae.cipimus, sicut mox in eodem Psalmo additum est: « Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam ; » in eo, inquam, sus
Abbreviated transcription (Latin):
to quis morit᷑. Cõmendat gͦ cariratẽ suã
in nob̃ds dĩ filius qm̃ cũ in ipsũ peccan¬
do patrẽ offendissem᷑. ipse naturã in
qua ꝓ nobis moreret᷑ assum̃e digna¬
tus est. In hac dilectione quisqͥs illũ
imitat᷑: potest ad illã dei similitudi¬
nẽ. qͣm ꝑsuꝑbiã diabolus uel ipse ho¬
mo appetiuit ascend̾e. Cũ enĩ dixisset.
ipse diligite inimicos ur̃os. benefacite
his qui oðunt uos: statim adiecit. ut
sitis filii patris ur̃i qui incelis est. Ae
si diceret. Non magnificentia scientie.
de qua p̃sumens sathanas incorde suo¬
dixit. similis ero altissimo. uel quã
ur̃is parentib ꝓmittens dixit. erius
sicut dii scientes bonumae malũ. ñ
inquã scientia s suꝑeminens sciertie
caritas. causa ẽ efficiens. ut altissimo
similes sitis. Nec ego uob̃ dignitatẽ fi¬
tratꝰ sum me ẽẽ equalẽ do. s ascensum
suꝑbie adũsor ꝑ quã cum ascend̾et
satͥbant. uidebã eum sicut fulgur
diuine dispensationis ꝓpb̃a intuens

Expanded text:
to quis moritur . » Commendat ergo charitatem suam in nobis Dei Filius, quoniam, cum in ipsum peccando, Patrem offendissemus, ipse naturam, in qua pro nobis moreretur, assumere dignatus est . In hac dilectione, quisquis illum imitatur, potest ad illam Dei similitudinem quam per superbiam diabolus vel ipse homo appetivit, ascendere. Cum enim dixisset ipse: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos , » statim adjecit: « Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est . » Ac si diceret: Non magnificentia scientiae de qua praesumens Satanas, dixit in corde suo: Similis ero Altissimo , » vel quam vestris parentibus promittens dixit: « Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . » Non inquam, scientia, sed supereminens scientiae charitas , causa est efficiens ut Altissimo similes sitis: Nec ego vobis fitratus sum me esse aequalem Deo , sed ascensum superbiae aversor, per quam, cum ascenderet Satan, videbam eum sicut fulgur divinae dispensationis Propheta intuens,
Abbreviated transcription (Latin):
bolus ipse intumuit. & hominẽ erer̃.
dum ut̃q equalitatẽ sapientie dei
que filius ẽ appetiuit. eiq sub eẽ con¬
tempsit. Unde miranda ut suꝑius
dictum ẽ. iam diuinitatis dispensa¬
tio. mira dignatio: ut ille contͣ quẽ
potissimũ peccatũ admissũ fuerat.
scilicet filius int̾cessor apud patrẽ ac¬
cedet. homo factus. & ꝓ amicis suis
morti spontanea caritate ad dictꝰ.
tanqͣm siysaac iccuro se patiat᷑ im¬
molari. ut ismael ingr̃am patͥs ac matͥs
ueniat. suusq coheres fiat. qui aideo
fuerat eiectꝰ. quia sese ñ ipsum patrẽ ꝑ¬
sequebat᷑. S neq ysaac neq quẽpiã sacͣ¬

Expanded text:
t hominem erexit, dum uterque aequalitatem sapientiae Dei, quae Filius est, appetivit 139 eique subesse contempsit. Unde miranda, ut superius jam dictum est, divinitatis dispensatio, mira dignatio, ut ille, contra quem potissimum peccatum admissum fuerat, scilicet Filius, intercessor apud Patrem accederet, homo factus, et pro inimicis suis morti spontanea charitate addictus, tanquam si Isaac idcirco se patiatur immolari , ut Ismael in gratiam patris ac matris veniat, suusque cohaeres fiat, qui ideo fuerat ejectus, quia sese, non ipsum patrem persequebatur . Sed neque Isaac, neque a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scientia boni &e mali. Nã scientiabonice
mali soliꝰ dĩ ẽ qui omnia scit: et ma¬
lo qͦ bene nouit uti. Unde cũ dictũ
esset ecce adam quasi unꝰ ex nob̃ factꝰ
est. statim yronice additũ est. in quo:
uidelicet in eo qd̾ ẽ. sciens boniu ce
malũ. Similit̃ yronice ꝙͦ diabolus

Expanded text:
 scientiam boni et mali. Nam scientia boni et mali solius Dei est, qui omnia scit, et malo quoque bene novit uti. Unde cum dictum esset: « Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, » statim ironice additum est, in quo, videlicet in eo quod est « sciens bonum et malum. » Similiter ironice diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ lignũ scientie boni ce mali. licet a
scͥptore historie sic uocet᷑ etiã ante pecc̃m
hominis. qd̾ ꝑ anticipationẽ constat fi¬
eri. Cadẽ ironia dicit ip̃a qͦ unꝰ ds est tͥni¬
tas.: ecce adã quasi unꝰ ex nob̃ factꝰẽ. sci¬
ens bonũ ce malũ. Quasiunꝰ ex nob̾ id ẽ.
quasi filiꝰ qͥ sapientia patͥs est: cuiꝰ eqͣli

Expanded text:
ceretur lignum scientiae boni et mali, licet a ceretur lignum scientiae boni et mali, licet a scriptore historiae sic vocetur, etiam ante peccatum hominis. Quod per anticipationem constat fieri. Eadem ironia dicit ipsa, quae unus est Deus, Trinitas: « Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum . » Quasi unus ex nobis, id est quasi Filius, qui sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tis infirmitate. ꝑsistit in eiusdẽ filii
odio impacabili. ꝑ uideorp ora negai¬
tium: ꝑ hereticoꝵp blasphemias cre¬
aturã illũ esse asserentiũ. S ut ad
pͥmi hominis peccatũ redeam. sci
lus de uetito ligno comedere mu¬
lierẽ ꝑsuadet: uterq scilicet uir ce
mulier. occulta eiusdẽ hostis inspi-¬
ratione appetiuerant esse sicut dii.
Alioqͥn frustra ad ꝑpetͣndũ id qd̾ ꝑ¬
suadebat hac ꝓmissione usus fuis¬
s dicens: & eritis sicut dii. Nemo enĩ
nisi id quod sentit appeti. ꝓfructu
repmittit alicuiꝰ oꝑis. Qmͣ autẽ contͣ
tͥnitatis ꝑsonã magis hic hominiᷤᷤ
qͦ tumor sese intend̾it. apparet per
hoc qd̾ ad didit: scientes bonum &e
malũ. Utiq filiũ qui sapientia
pat̾s est suꝑbe emulati sunt: id est. pa¬
res illi fe se fore arbitrati sunt. haben¬
do scientiã omĩum. unde lignũ p̃ua¬
ricationis yronice nom̃ accepit. ut di¬

Expanded text:
tis infirmitate, persistit in ejusdem Dei Filii tis infirmitate, persistit in ejusdem Dei Filii odio implacabili, per Judaeorum ora negantium, per haereticorum blasphemias creaturam illum esse asserentium. Sed ut ad primi hominis peccatum redeam, scie diabolus de vetito ligno comedere mulierem persuaderet, uterque, scilicet vir et mulier, occulta ejusdem hostis inspiratione appetiverant esse sicut dii. Alioquin frustra ad perpetrandum id quod persuadebat, hac promissione usus fuisset, dicens: « Et eritis sicut dii . » Nemo enim nisi id quod sentit appetit, pro fructu repromittit alicujus operis. Quam autem contra Trinitatis personam magis hic hominis quoque tumor sese intenderit, apparet per hoc quod addidit: « Scientes bonum et malum . » Utique Filium, qui sapientia Patris est, superbe aemulati sunt, id est pares illi sese fore arbitrati sunt, habendo scientiam omnium. Unde lignum praevaricationis, ironice nomen accepit, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
libera genitũ ꝑsequebat᷑. ut testat᷑
apłs: nequiꝰ inqͣm. ut pote ubice lon¬
ge subtilior malitia. & multo longin¬
quior conditionis erat differentia:
que suꝑbientis odiũ concitabat. ꝑꝑ
qđ odium iam erat homicida: testã¬
te eodẽ filio di in euũgłio suo ac di¬
cente. Ille homicida erat ab initio.
S homicidiũ illud tunc actu ꝑfic̃e
ñ pot̾at: cũ ñdũ in illo dei filio ess
humana que poss occidi natura.
ꝑfecit autem cũ illũ ad terras descen¬
disse. hominẽq mortalẽ factum esse
noscens inqm illum ad uenisse in
carne peccator antiquus in surrexit
eũq ꝑ suos satellites patibulo cru¬
cis affixit. Nam sapientiã eius uide¬
licet dispositionẽ qua ꝑ mortẽ sua
redempturꝰ erat humanũ genus: ne¬
mo pͥncipiũ huiꝰ scłi cognouit in¬
quit apłs. Si enĩ cognouissent: nũ¬
qͣm dñm głe crucifixissent. uirtꝰ au¬
tẽ ipsa ꝑ qm se uicisse putabat mor¬

Expanded text:
libera genitum persequebatur, ut testatur libera genitum persequebatur, ut testatur Apostolus; nequius, inquam, utpote ubi et longe subtilior malitia, et multo longinquior conditionis erat differentia, quae superbientis odium concitabat. Propter quod odium jam erat homicida, testante eodem Dei Filio in Evangelio suo, ac dicente: « Ille homicida erat ab initio . » Sed homicidium illud tunc actu perficere non poterat, cum nondum in illo Dei Filio esset humana, quae posset occidi, natura. Perfecit autem, cum illum ad terras descendisse, hominemque mortalem factum esse noscens, inquam, illum advenisse in carne, peccator antiquus insurrexit, eumque per suos satellites patibulo crucis affixit. Nam sapientiam ejus, videlicet dispositionem, qua per mortem suam redempturus erat humanum genus, « nemo principum hujus saeculi cognovit, inquit Apostolus. Si enim cognovissent, num gloriae crucifixissent . » Virtus autem ipsa, per quam se vicisse putabat, mor
Abbreviated transcription (Latin):
qua filii ꝑsonã potius qͣm
patris aut sp̃s sc̃i incarnari com¬
placuit. iccirco maxime mirandũ est
quia peccatum pͥmi hominis maxi¬
me contͣ eundẽ filiũ ad missũ ẽ. ob
cuius expiationẽ filiipse homo fi¬
eri dignatus est. S & diaboli pecca¬
toris antiqui suꝑbia. maxime ꝓpt̾
filium aduersus creatorẽ intumu¬
it. Quod ex uerbis eius aduert̃e. ꝓm¬
ptũ est. Ait enim. Ascendã suꝑ alti¬
tudinẽ nubiũ similis ero altissimo.
utiq cũ hec diceret. inuido ad uersꝰ
filium liuore seruilis contumacia
torquebat᷑: eo qd̃ uni & soli nato non
facto. tota. celorp curia eque ut patri
ꝓ tanta differentia iure famularet᷑.
Grandidi qͥppe differentia sese ab uno
qui erat in sinu patris distare indig¬
nabat᷑: cum se int̾ cetera ab artifice
deo factum. illũ expatre deo solũ
uid̾et suꝑ omĩa natũ uł seruilis
tũmor adũsus eund̾ unigenitũ gras¬
satus ẽ: longe nequiꝰ qm is maeb qui
exancilla ꝓcreatꝰ. dñm suũ isaac de

Expanded text:
qua Filii personam potius quam Patris aut Spiritus sancti incarnari complacuit, idcirco maxime miranda est, quia peccatum primi hominis maxime contra eumdem Filium admissum est, ob cujus expiationem Filius ipse homo fieri dignatus est. Sed et diaboli peccatoris antiqui superbia, maxime propter Filium adversus Creatorem intumuit. Quod ex verbis ejus advertere promptum est. Ait enim: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo . » Utique cum haec diceret, invido adversus Filium livore servilis contumacia torquebatur, eo quod uni et soli nato, non facto, tota coelorum curia aeque ut Patri, pro tanta differentia jure famularetur. Grandi quippe differentia sese ab uno qui erat in sinu Patris, distare indignabatur, cum se inter caetera ab artifice Deo factum, illum ex Patre Deo solum videret super omnia natum. Tunc servilis tumor adversus eumdem unigenitum grassatus est, longe nequius quam Ismael ex ancilla procreatus, dominum suum Isaac de
Abbreviated transcription (Latin):
septem discipulis celebrauit conuuium
Quiagͦ primum querendũ est regnũ dĩ.
&ecet̾a adicient᷑ uobis. & in lege uibet dñs
omne sibi pͥmitiũ offerri: primã offeramꝰ
horã diei nr̃o redemptori & queramus
regnũ eius qͥ passus. ẽ ꝓp nr̃a delicta ce re¬
ora tertia duplici ratione spͥendet in¬
signis. Namꝙ hac hora d̾ns xꝑc spi¬
nis coronatus. & linguis iudeore crucifixꝰ
ẽ iuxta illud: filii hominũ dentes eorꝑ
runt sibi sermonẽ neqm. ꝑtinacit̃ clam¬
missionẽ pecc̃oꝵp ñ fuerat datꝰ anteqͣ. i ħ̃c
eẽt głificatꝰ. suꝑ nascentẽ eccłiam in igne¬
is linguis est effusus: Et impletũ est disci¬
pulis ꝓmissũ dñi dicentis. uos autẽ bap¬
tixabimini sp̃u sc̃o. ñ post multos hos
dominus ꝓpt̃ nos in crucẽ exaltatꝰ
est: ut ad se omnia traheret. & extincto
modico lumine iudeor de quo ipse ue
ra lux dixerat: adhuc modicũ lum̃ in
uobis est. currite dũ lum̃ uite habetis. ut
non tenebre uos comp̃hendant:corpo¬

Expanded text:
bravit convivium . Quia ergo primum quaerendum est regnum Dei, et caetera adjicientur nobis ; et in lege jubet Dominus omne sibi primitivum offerri , primum offeramus horam diei nostro Redemptori, et quaeramus regnum ejus, « qui passus est propter delicta Hora tertia duplici ratione splendet insignis. Namque hac hora Dominus Jesus spinis coronatus, et linguis Judaeorum crucifixus est , juxta illud: « Filii hominum, dentes eorum runt sibi sermonem nequam , » pertinaciter clamissionem peccatorum non fuerat datus, antequam Jesus esset glorificatus, super nascentem Ecclesiam in igneis linguis effusus est, et est impletum discipulis promissum Domini dicentis: « Vos autem baptizabiminiDominus propter nos in cruce exaltatus est, ut ad se omnia traheret, et exstincto modico lumine Judaeorum, de quo ipsa lux vera dixerat: « Adhuc modicum lumen in vobis est, currite dum lumen vitae habetis, ut non tenebrae vos comprehendant . » Corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Rima hora creatorinr̃o laudes re¬
fetre debemus ante omnẽ curam
corporis: qua scilicet hora dñs nr̃ iam
consputꝰ & illusus atꝙ alapis cesus. & ad¬
huc obꝓbriis satͣandꝰ pilato ꝑꝑnos ligat¬

Expanded text:
rima hora Creatori nostro laudes referre debemus, ante omnem curam corporis, qua scilicet hora Dominus noster jam consputus et illusus, atque alapis caesus, et adhuc opprobriis saturandus Pilato propter nos ligat
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ qͦ concordit̃ attestat᷑. sicut in ipsis
antique scripture forib apparere
iam b̾uit̃ diximꝰ. Cẽt̾um si intꝰ gres¬
si undiq eiusdẽ trinitatis testimo¬
nia scrutari uelimꝰ ꝓlixitas modũ
excedet: nimiũq p̃sertim cũ aliud
ꝓpositum sit. fastidiũ pariet. Quapꝑ
ad ꝓpositum festinantes: illud solũ
consid̾are libet: qua ratione ad ꝓpi¬
tiationẽ dei patͥs humano generi
impetͣndã. soli uel maxime filio car¬
nẽ assumere conueniret

Expanded text:
Vetus quoque concorditer attestatur, sicut in ipsis Vetus quoque concorditer attestatur, sicut in ipsis antiquae Scripturae foribus apparere jam breviter diximus. Caeterum, si introgressi, undique ejusdem Trinitatis testimonia scrutari velimus, prolixitas modum excedet, nimiumque, praesertim cum aliud propositum sit, fastidium pariet. Quapropter ad propositum festinantes, illud solum considerare libet qua ratione ad propitiationem Dei Patris humano generi impetrandum, soli vel maxime Filio carnem assumere convenerit
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̃ie qd̾ sicut ꝯmemorat augꝰtinꝰ ploti
nũ ꝙͦ gentiliũ qͤndã philosophũ recte drx¬
isse. Pat̃ misericors mortalia nob̃ condi¬
dit corpora hocenĩ mͦ cꝰtos hoĩum ñ solũ
sibi contͣriũ boĩem posuit. s &e a demo¬
parit̾q corpoꝵ ininutatio. illa de
qua dicit apłs. Mortui resurgent
incorrupti. & nos immutabimur.¬
id est impassibi les erimus. Soli namq
hii qui sp̃m sc̃m acceꝑunt. post re¬
surrectionẽ impassibiles erunt. Itaq
tam increatione qm in recreatione
hominis ut supradictum ẽ tͥnitas dis¬
tincte oꝑata esse comꝓbat᷑: totũq
opus hoc ꝓuisum esse ab eo. cuiꝰ ꝓui¬
dentia in sui dispositione ñ fallitur.¬
sicut testat᷑ illa consilii diuini reue¬
renda exp̃ssio: quadictũ est faciamꝰ
hominẽ ad imaginẽ & stłitudinem
nr̃am. Igit᷑ ut suꝑius dictũ est recte
in ysaia ꝑ duo seraphin duo intelli¬
gunt᷑ testam̃ta. que consona uoce ad
głam que in nouo testam̃to reuelat᷑.

Expanded text:
d, sicut commemorat Augustinus, Plotinum quoque gentilium quemdam philosophum recte dixisse: Pater misericors mortalia nobis condidit corpora. » Hoc enim modo custos hominum, non solum sibi contrarium hominem posuit, sed et a daemopariterque corporum immutatio illa, de qua dicit Apostolus: « Mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimurid est impassibiles erimus. Solum namque hi, qui Spiritum sanctum acceperunt, post resurrectionem impassibiles erunt. Itaque tam in creatione quam in recreatione hominis, ut praedictum est, Trinitas distincte operata esse comprobatur, totumque opus hoc provisum esse ab eo, cujus providentia in sui dispositione non fallitur, testatur illa consilii divini reverenda expressio, qua dictum est: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. » Igitur, ut superius dictum est, recte in Isaia per duo seraphim duo intelliguntur Testamenta, quae consona voce ad gloriam, quae in Novo Testamento revelatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in eod̾consilio p̃finitũ est. qualit᷑ ꝑ¬
ditũ eundẽ hoĩem ꝓpria singularũ
oꝑatione ꝑsonarũ. eadẽ que plasma¬
bat tͥnitas recuparet. Qd̾ manifesta
eiusdem oꝑationis distinctione ꝑspicu¬
um est. Nam post plasmationẽ unmo
post lapsum hominis eadẽ que con¬
didit tͥnitas: hĩc ordine sese in recuꝑ¬
ando erexit. pͥmũ pater ẽ. qui conq̃s¬
tionem hanc deꝓmens: ecce adã qua¬
si unus ex nobis factus ẽ sciens bonu̾
&e malum: ꝓtinus ad nectit. Nunc

Expanded text:
consilio praefinitum est, qualiter perditum eumdem hominem propria singularum operatione personarum, eadem quae plasmabat Trinitas recuperaret. Quod manifesta ejusdem operationis distinctione perspicuum est. Nam post plasmationem, imo post lapsum hominis, eadem quae condidit Trinitas, hoc ordine sese in recuperando erexit. Primum Pater est, qui quaestionem hanc depromens: « Ecce Adam, quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum , » protinus adnectit: « Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
teneat᷑. Quod & deanglica sentiendũ
est creatura. Unde ce arguit᷑ in erechi
ele ut suꝑius dictũ est angłs ille. Et
foramina tua inquit. indie quacre¬
atus es p̃parata sunt. Qui rationalis
conditꝰ. qi ꝑforam̃ eiusdẽ rationis
aurũ id est sc̃m dilectionis sp̃m
ad mitt̾e noluit: ideo sequit᷑. Reple¬
ta sunt int̾iora tua iniquitate. S ut
ad hominẽ redeã: maxime in plas¬
matione hominis magnũ ce ꝓfun¬
dum trinitatis consiliũ significari
debuit: uidelicet quia ñ solũ conditꝰ
est s & unica matia ẽ ꝑ qͣm innotes

Expanded text:
at. Quod et de angelica sentiendum at. Quod et de angelica sentiendum est creatura. Unde et arguitur in Ezechiel et, ut superius dictum est, angelus ille: « Et foramina tua, inquit, in die, qua creatus es, praeparata sunt . » Quia rationalis conditus, quia per foramen ejusdem rationis aurum, id est sanctum dilectionis spiritum admittere noluit. Ideo sequitur: « Repleta sunt interiora tua iniquitate . » Sed ut ad hominem redeam, maxime in plasmatione hominis, magnum et profundum Trinitatis consilium significari debuit, videlicet quia non solum conditus est, sed et unica materia est, per quam inn
Abbreviated transcription (Latin):
caritas di sp̃c sc̃s. Quicũ ut supͣdic¬
tum est patrẽ ut omĩa ꝑuerbũ oꝑa¬
retur excitauerit: tũ uͦ in plasmati¬
one hominis ista studiosũ reddidit.
ut nichil eorp subtraberet que con¬
ferre potuit. Quid enĩ talit̃ cõdito
homini pret̾ naturalẽ diuinitatẽ
defuit:. At uͦ id qd ꝑ naturã d̾s sit.
generare utiq d̾s potuit. Os enim
est uerbũ qd̃ genuit: creareautẽ
uel plasmare tale quid cũ sit oĩps.
nullo mͦ potuit. Nec in hoc quicꝗͣ.
derogat᷑ omĩpotentie. cũ equalẽsi¬
bi qui ẽ ultra omĩa. extͣ om̃ia pret̃
omnia dicit᷑ ds̃ creare ñ potuisse.
Igit᷑ in plasmatione hoĩs ut dictũ
est beniuolentia di que est sp̃c sc̃s. max¬
ime oꝑam suã adhibuit: cũ ei qui ut¬
pote creatus naturalit̾ ñ pot̾at esse
d̃s. grã sua similitudinẽ di contulit.
Que di similitudo ut sedẽ uel recepta¬
culũ hab̾et. imago siue figura sub¬
militudinẽ reciꝑet: quomͦ p̃cioso la¬

Expanded text:
ritus sanctus est. Qui cum, ut supra dictum est, Patrem, ut omnia per Verbum operaretur, excitaverit, tum vero in plasmatione hominis, ita studiosum reddidit, ut nihil eorum subtraheret, quae conferre potuit. Quid enim taliter condito homini praeter naturalem divinitatem defuit? At vero id, quod per naturam Deus sit, generare utique Deus potuit; Deus enim est Verbum, quod genuit: creare autem vel plasmare tale quid, cum sit omnipotens, nullo modo potuit. Nec in hoc quidquam derogatur omnipotentiae, cum aequale sibi, qui est ultra omnia, extra omnia, praeter omnia dicitur Deus creare non potuisse. Igitur in plasmatione hominis, ut dictum est, benevolentia Dei, quae est Spiritus sanctus, maxime operam suam adhibuit, cum ei, qui utpote creatus, naturaliter non poterat esse Deus, gratia sui similitudinem Dei contulit. Quae Dei similitudo, ut sedem culum haberet, imago sive figura submilitudinem reciperet: quomodo pretioso la
Abbreviated transcription (Latin):
fabrice cunctorꝑꝙ creatione. omp̃s.
omnia sciens. omnib ꝯm̃dat᷑ beni-¬
gna trinitas. Amplius autẽ in eo
quẽ uniũsis p̃ponere decernebat in
homine seipsã expͥmere dignatꝰ ẽ.
dicendo faciamꝰ hominẽ. Nam in
uerbo faciamꝰ manifeste ꝑsonarũ
pluralitas in nuit᷑ in qͦ e ꝑ ꝯsiliũ
qd̾ sic p̃mitut᷑ eadẽ diligentia dequa
iam dictum ẽ magnificentĩ ꝯm̃dat᷑
Et in hoc oꝑe plasmatio. ꝓpͥa patris
oꝑatio est. Duo uͦ que in hoc plasma¬
te ultra cet̾a animalia que iã creata
suerant addita sunt. uidelicet ut
fieret ad di imaginẽ aesimilitudinẽ.
ceterarũ ꝑsonarũ. id est filii. &e sp̃c sc̃i
in signia sunt. Ad imaginẽ quippe
di que filius est. sicut apłs ait de
illo loquens. qui ẽ imago dĩ in uisi¬
bilis. & alibi quicũ sit splendor głe
&e figura substantie eiu s. ad imagi¬
nẽ inqͣm di siue figurã sube eius
homo conditꝰ est. in eo quod rational¬

Expanded text:
fabricae cunctorumque creatione, omnipotens omnia sciens omnibus commendatur benigna Trinitas. Amplius autem in eo quem universis praeponere decernebat, id est, in homine seipsam exprimere dignata est, dicendo: « Faciamus hominem . » Nam in verbo, faciamus, manifeste personarum pluralitas innuitur, in quo per consilium quod sic praemittitur, eadem diligentia de qua jam dictum est, magnificentius commendatur. Et in hoc opere plasmatio, propria Patris operatio est. Duo vero, quae in hoc plasmate, ultra caetera animalia, quae jam creata fuerant, addita sunt, videlicet ut fieret ad Dei imaginem, et similitudinem caeterarum personarum, id est Filii et Spiritus sancti, insignia sunt. Ad imaginem quippe Dei, quae Filius est, sicut Apostolus ait, de illo loquens: « Qui est imago Dei invisibilis , » et alibi: « Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus ; ad imaginem, inquam, Dei, sive figuram substantiae ejus homo c
Abbreviated transcription (Latin):
qui sumꝰ familia dñi: quia ds dñs
illuxit nob̾. sicut alius ꝓpħa dicit:
ppłs gentiũ qui ambulabat in tenebͥs.
uidit lucẽ magnã: gentium inqͣm
quarum ut iam dictum ẽ in euũgłio
p̃senti petrus gestat figurã. Duo qͦ
sequentes uersus ad idem spectant pͥ¬
mus. becdies qm fecit dñs ad gaudi¬
um gentiũ: quarũ intypũ intͦiuit
pidẽ quẽ reꝑbauerunt edificantes.
ad suggillationẽ iudeoꝵ. quib tͦꝰ¬
lapis offensionis. & petra scandali ẽ.:
qd̾ designans iohes. Cum pͥor uenisset
quasi offensis subsistit. & a posteriore
petro p̃uentus est. Cõmunio ꝙͦ: om̃s
qui in xp̃o baptiati estis. xꝑm induis¬
tis. Manifeste consonat supͣdicte beati¬
tudinis sententiẽ. Beati pacifici. qm̃ fi¬
lii di uocabunt᷑. p̃ miserat enĩ paulus

Expanded text:
qui sumus familia Domini, quia Deus Dominus qui sumus familia Domini, quia Deus Dominus illuxit nobis, sicut alius propheta dicit: « Populus gentium qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam ; » gentium, inquam, quarum, ut dictum est, in Evangelio praesenti Petrus gestat figuram. Duo quoque sequentes versus ad idem spectant. Primus jam Haec dies quam fecit Dominus, ad gaudium gentium, quarum in typum Petrus pidem quem reprobaverunt aedificantes, ad suggillationem Judaeorum, quiblapis offensionis et petra scandali est , quos designans Joannes, cum prior venisset, quasi offensus substitit, et a posteriore Petro praeventus est. Communio: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis , manifeste consonat supradictae beatitudinis sententiae: « Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. » Praemiserat enim apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
dñm duplici uersu ad hortatio est
ad ipsos qui recenti baptismate pueri.
id est puri facti sunt auicus. ut laudeil
deum ce uoce &e opere. qi sicut in petro
figuratum ẽ qui pͥor introiens in mo¬
num̃tum uidit lintheamina posita
& sudarium capitis dñi. sic ceipsiad
fidem ingressi qui erant absq deo
noticiam acceꝑunt humanitatis atꝙ
diuinitatis. xp̃i. Totus enim ille psal¬
mus ad electionẽ gentium dirigitur.
quod maxime ex eo comꝓbat᷑. qd̾ in
fine eius dicit᷑. Qui habitare facit ste¬
rilem in domo. & cetera. Offerenda qͦ¬
ẜ̾ enedictus qui uenit in nomine dm̃.
patent̃ eisdem dei pueris congruit.
Hunc &e enim uersiculũ psalmi cen¬
tesimi septimi decimi. cantauerunt
&e illi pueri: qui uenienti ad passio¬
nẽ saluatori occurrerunt. in manibꝰ
portantes ramos palmarp. Addit
quoq mat̾ eccłia dicens pueris suis.
b̾enediximus uob̃ de domo dñi. id
est baptismate sacro signauimꝰ uos.

Expanded text:
Dominum , duplici versu; adhortatio est Dominum , duplici versu; adhortatio est ad ipsos qui recenti baptismate pueri, id est puri facti sunt a vitiis ut laudent Dominum voce et opere, quia, sicut in Petro figuratum est, qui prior introiens in monumentum vidit linteamina posita, et sudarium capitis Domini , sic ipsi ad fidem ingressi, qui erant absque Deo , notitiam acceperunt humanitatis ac divinitatis Christi. Totus enim psalmus ad electionem gentium dirigitur, quod maxime ex eo comprobatur, quod in fine ejus dicitur: « Qui habitare facit sterilem in domo , » etc. Offerenda quoque: Benedictus qui venit in nomine Domini , patenter eisdem pueris Dei congruit; hunc etenim versiculum psalmi centesimi septimi decimi cantaverunt et illi pueri, qui venienti ad passionem Salvatori occurrerunt, in manibus portantes ramos palmarum . Addit quoque mater Ecclesia dicens pueris suis: Benediximus vos de domo Domini, id est baptismate sacro signamus vos,
Abbreviated transcription (Latin):
onem. dictum ẽ in psalmo centesimo
quarto. & eduxit ppłm suũ in exultatio¬
ne ce electossuos in leticia. Eduxit scili¬
cet de deserto. Nam de eo quod de egypto
educti sunt supradixerat: e edurit eos
cum aigento ce auro. & ñ erit in tribub
eoꝵ infirmus. S hoc quod sequit᷑ ita
esse innuit: ce dedit ilł regiones genti¬
um &e laboreᷤ ppłoꝵ possederunt. Supͣ¬
dictus gͦ introitus gr̃arum actio est:
qd̾ retardante ppło uidaico iuxta mis¬
ticum eiuiglii sensum gentes ad misse
parte contigit in isrł. donec plenitudo
gentium sub intraret. Graduale uͦ ĩã
ex hac die in alła conuersum ẽ. imio
post hanc diem usq ad pentecosten
omittit᷑. iudelicet quia hi ꝓpter qͦex
acquisitionẽ nouamq conscriptionẽ
hoc laboriosũ carmen cantabat᷑. de¬
positis albis iam ab hac die pares no¬
bis. in illius octaue de qua sepe dictũ
est ꝯtemplatione nob̃cũ feriant᷑. Qđd
autẽ sequitur alła. laudate pueri

Expanded text:
em, dictum est in psalmo centesimo quarto: Et eduxit populum suum in exsultatione, et electos suos in laetitia. Eduxit scilicet de deserto. Nam de eo quod de Aegypto educti sunt, supra dixerat: « Et eduxit eos cum argento et auro, ei non erat in tribubus eorum infirmus . » Sed et hoc quod sequitur, ita innuit: « Et dedit illis regiones gentium, et labores populorum possederunt . » Supradictus ergo introitus gratiarum actio est, quod retardante populo Judaico, juxta mysticum Evangelii sensum, gentes admissae ecitas contigit in Israel, donec plenitudo gentium subintraret . » Graduale vero jam ex hac die in alleluia conversum est, imo post hanc diem usque ad Pentecostem omittitur, videlicet quia hi, propter quorum acquisitionem novamque conscriptionem, hoc laboriosum carmen cantabatur depositis albis, jam ab hac die pares nobis, in illius octavae, de qua saepe dictum est, contemplatione, nobiscum feriantur. Quod autem sequitur: Alleluia, laudate pueri
Abbreviated transcription (Latin):
alis cum uersib sius notis &e ꝓpinquis sen¬
sib tam euũgłio qͣm epłe federat᷑. Mit¬
tunt enim nos ad historiã patrũ celeber¬
rimã: quiin typũ baptisminr̃i om̃s in
moyse baptizati sunt in nube ce in mari
Nã sic̃ illos in spe eduxit dñs scilicet sꝑ¬
antes lib̾auit. qͣmuis pharao cum suis
ꝑsequeretur. ce inimicos eorꝑ uisibiles
qͣmlibet maxima peccata se fecisse recor¬
dentur cũ certa spe remissionis ad illũ
egrediunt᷑. c&e om̃ia pecc̃a eorũ in mari
id est baptismifluctib oꝑ iunt᷑. Et ꝓpt̃ea
dies hic scilicet xꝰ. cuiꝰ in lumine atene¬
bris exiuimus memorialis esse iubet᷑. xͦ
inquam qui dies nr̃. i est pascha nr̃m
est. festus nobis atq sollempnis semꝑ
celebrandus atq inmente habendus ẽ.
qui tacentib nob̾ solus pugnauit ꝓ
nobis. quia solus moriens ꝓcunctis. ma¬
re illud quo inimici. idest peccata nr̃a
oꝑiuntur. delatere suo lanceatꝰ effu¬

Expanded text:
alis, cum versibus suis, notis et propinquis senalis, cum versibus suis, notis et propinquis sensibus, tam Evangelio quam Epistolae foederantur. Mittunt enim nos ad historiam patrum celeberrimam, qui in typum baptismi nostri, omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari . Nam, sicut illos in spe eduxit Dominus, scilicet sperantes liberari, quamvis Pharao cum suis persequeretur, et inimicos eorum visibiles quamlibet maxima peccata se fecisse recordentur, cum certa spe remissionis ad illum egrediuntur, et omnia peccata eorum in mari, id est in baptismi fluctibus operiuntur. Et propterea dies hic scilicet Christus, cujus in lumine a tenebris exivimus, memorialis esse jubetur; Christus, inquam, qui dies noster, id est Pascha nostrum est, festus nobis atque solemnis, semper celebrandus atque in mente habendus est, qui tacentibus nobis solus pugnavit pro nobis, quia solus moriens pro cunctis, mare illud, quo inimici, id est peccata nostra operiuntur, de latere suo lanceatus effu
Abbreviated transcription (Latin):
ce arithinethicos quoq usitatũ est. ipse
inqͣm octonarius numerus animare
ꝑfectionẽ designat corporis ecctie. qd̾
ꝑeunte mundo infideliũ ꝑ aque iudi¬
tium quo nunc fideles ab infidelib
seꝑantur. fide sua se saluat ce ligno
crucis suꝑnatat. Et pulchre archailla
fenestrã habuit in latere ꝑ qmͣ saluã¬
litis in latere est uulneratꝰ. ꝑ cuius
ulilneris sacram̃tum cuncti credente ᷤ
constat: pulchre archa illa que eccłiã
figurabat qnͣdã humani corporis si¬
militudinẽ in ipsa sua mensura p̃ten¬
debat. Siquid̃e humanũ corpus sic ẽ.
ut longitudinis sue sextam partem
habeat in latitudine: Decimãq eiꝰdẽ
longitudinis in altitudine. Sic archã
centor enim cubitorp erat in longitu¬
dine qͥnqͣginta cubitorũ. in latitudine:
m̃bra coaptare. Intͦitꝰ. Edux̃ eos dñs in
spe. & inimicos corp oꝑuit mare. Itẽꝙ
offerenda. Erit uobis hic dies memori¬

Expanded text:
et arithmeticos quoque usitatum est. Ipse, et arithmeticos quoque usitatum est. Ipse, inquam, octonarius numerus animarum, perfectionem designat corporis Ecclesiae, quod praeeunte mundo infidelium per aquae judicium quo nunc fideles ab infidelibus separantur, fide sua se salvat, et in ligno crucis supernatat. Et pulchre arca illa fenestram habuit in latere, per quam salvanlitis in latere est vulneratus, per cujus vulneris sacramentum cuncti credentes Ee hominibus constat, pulchre arca illa, quae Ecclesiam figurabat, quemdam humani corporis similitudinem in ipsa forma sua praetendebat. Siquidem humanum corpus sic est, ut longitudinis suae sextam partem habeat in latitudine, decimamque ejusdem longitudinis in altitudine. Sic arcam centorum erat cubitorum in longitudine, quinquagintambra coaptare. Introitus: Eduxit eos Dominus in spe: et inimicos eorum operuit mare . Itemque Offerenda: Erit vobis hic dies memori
Abbreviated transcription (Latin):
aginta habetur requiescere nos faciet
ab oꝑib & laborib manuũ nr̃ap in
requies est: sicut ipse dixit. Discite a me
quia mitissum & humilis corde. & in¬
uenietis requiẽ animab ur̃is. Cũ gͦ¬
noe gub̃nauit archam suꝑ undas di¬
luuii. quib peccatores delet sunt.
ce hii qui cũ illo erant saluifacti surt
ꝑfidem quia credentes iusticie dei se¬
se ab incredulis diuiserunt. xp̃m qͦ
gub̾nat eccłiam suꝑ undas baptismi:
quib qui ñ credunt condempnant᷑
qui uͦ credunt & baptiant᷑. cũ ipso
saluant᷑: & illis affert sp̃c sc̃s pacẽ idest
peccatorꝑ remissionẽ. cuius figurã
tunc gessit columba ferens ad archã
in ore suo uitentis oliue ramũ. Ipse autẽ
octonarius numerus animarũ. que in
archa salue facte sunt. quia a pͥmo pari
idest binario ꝓficiscens solidũ corpus
geat. scilicet habens longitudinẽ latitu¬
dinem. atq altitudinem Nam bis bi¬
nabis octo sunt. quod apud geomet᷑s

Expanded text:
aginta habetur: « Requiescere nos faciet aginta habetur: « Requiescere nos faciet ab operibus et laboribus manuum nostrarum in im nostra requies est, sicut ipse dixit: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde; et invenietis requiem animabus Noe gubernavit arcam super undas diluvii, quibus et peccatores deleti sunt, et hi qui cum illo erant, salvi facti sunt per fidem, quia credentes justitiae Dei sese ab incredulis diviserunt: Christum gubernat Ecclesiam super undas baptismi quibus, qui non credunt condemnantur: qui vero credunt et baptizantur, cum ipso salvantur : et illis affert Spiritus sanctus pacem, id est peccatorum remissionem, cujus figuram tunc gessit columba ferens ad arcam in ore suo virentis olivae ramum . Ipse autem octonarius numerus animarum, quae in arca salvae factae sunt, quia a primo 104 pari, id est binario, proficiscens solidum corpus creat, scilicet habens longitudinem, latitudinem atque altitudinem. Nam bis bina bis, octo sunt, quod apud geometras
Abbreviated transcription (Latin):
donorp sp̃c sancti sursũ uersus cõuin¬
gere. io est mundiciã cordis intellectui
nunqͣm deesse. Igit᷑ de cet̃is partib of¬
ficii. suꝑest ut suo capiti. scilicet euñ¬
głicoconferant᷑ sensui. Pͥmũ in p̃cedẽ¬
telectione epłe. beatus petrus cũ p̃mi¬
siss dicens. In dieb noe cũ fabricaret᷑
archa. in qua pauci id est octo anime
salue facte sunt ꝑ aqm. statim subie
cit. quod &e uos nunc similis forme sal¬
uos fecit baptisma. ñ carnis depositio
sordium s conscientie bone int̾roga¬
tio in dm̃. Non quesitu opus ẽ: in quo
loctio hec supradicto euũgłio conso¬
net. quo pͥmum salutaris baptismi re¬
gula tradita est. Notũ quippe ẽ. & in
doctor scriptis autenticis usitatum.
petrus esse baptisma: ce in eius typũ
noe tam actu qͣm nomine. iudelicet qi
noe interp̃tatur requies. quod nom̃
illi a patre lamech impositũ ẽ dicente
iste consolabitur nos: uel ut in septu¬

Expanded text:
donorum Spiritus sancti sursum versus congrdonorum Spiritus sancti sursum versus congruere, id est munditiam cordis intellectui nunquam deesse. Igitur de caeteris partibus officii superest ut suo capiti, scilicet evangelico conferantur sensui. Primum in praecendente lectione Epistolae beatus Petrus, cum praemisisset dicens: In diebus Noe, cum fabricaretur arca, in qua pauci, id est, octo animae salvae factae sunt per aquam, statim subjesalvos facit baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum . Non quaesitu opus est, in quo lectio haec supradicto Evangelio consonet, quo primum salutaris baptismi regula tradita est. Notum quippe est, et in doctorum scriptis authenticis usitatum Petrus apostolus, esse baptisma, et in ejus typum Noe, tam actu quam nomine, videlicet quia Noe interpretatur requies, quod nomen illi a patre Lamech impositum est, dicente: « Iste consolabitur nos , » vel, ut in Septu
Abbreviated transcription (Latin):
ffiaum sexte ferie parent̃ respon¬
det beatitudinum sexte sententie: beati
mundo corde q̃m ipsi dm̃ uidebunt.
Agit enim defelicitate tͣnsmigͣntium:
scilicet omniũ. qui de uetustate car¬
nis ad nouitatẽ spiritus transmigͣnͣ¬
tes mundato cordis oculo ꝑ longum
desiderium głam summe trinitaris
tandẽ uisuri sunt. Eor namq namq
in typum patres nr̃i apłi euocati abi¬
erunt ingalileam in montẽ ubi con¬
stituit illis ihc. sicut hodiernũ refert
simulq mandatũ acceꝑunt. qualit̃
omnia uasa que forti armato fortior
ipso suꝑueniens abstulerat emunda¬
rent. dicente dño. Euntes docete om̃s
gentes. baptizantes eos innomine pa¬
tris ce filii &e sp̃c scĩ. liluid nemo qui
dubitet. quod cum dixerit beati mũ¬
do corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. ꝑ
munditiam cordis optineri intellec¬
tũ. ac ꝑ hoc supͣdictã augustini in hoc
quoq constare sententiã sextã scili¬
cet beatididinis sententiã secto gradu

Expanded text:
fficium sextae feriae patenter respondet beatitudinum sextae sententiae: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Agit enim de felicitate transmigrantium scilicet omnium qui de vetustate carnis ad novitatem Spiritus transmigrantes , mundato cordis oculo per longum desiderium gloriam summae Trinitatis tandem visuri sunt. Eorum namque in typum patres nostri apostoli evocati, abierunt in Galilaeam, in montem ubi constituit illis Jesus, sicut hodiernum refert simulque mandatum acceperunt: qualiter omnia vasa quae forti armato fortior ipse superveniens abstulerat , emundarent, dicente Domino: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Illud nemo qui dubitet, quod cum dixerit: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt, » per munditiam cordis obtineri intellectum, ac per hoc supradictam Augustini in hoc quoque constare sententiam, sextam beatitudinis sententiam, sexto gradui
Abbreviated transcription (Latin):
dib donorꝑ sp̃c sc̃t. Rursus uersus co¬
aptari: quorp pͥmũ siue infimũ est.
pientie ad quam ascendunt ut dic
ea que dicta sunt consonant̃ p̃mitti¬
tur. ad introitũ. Eduxit dñs ppłin su¬
um in exultatione. & electos suos in leti¬
tia. ꝑ hoc enĩ mittim᷑ ad aliam simi¬
litudinẽ antiqm qua idem p̃figura¬
tũ est qđ nunc in euũgłm ꝑ petrum
&e ioħ̃em significari accipimus. scilicae̾
ad hystoriã patrũ: qua referunt᷑ hiqͥ
pͥmũ ꝓmissionẽ accepunt. reꝓbati ẽẽ
ꝓpt̾ incredulitatẽ. de quib illud in
psalmo. quadraginta annis offensus
fui generationi illi: ac deinceps. qͥb
iurai inira mea si intrabunt inrequiẽ
meã. filii autẽ qui post ipsos surrere¬
runt. in illam intrõducti reꝓmissionis
terram eundẽ ppłmgentiũ significaue¬
runt. qui nunc ꝑ petrũ posteriꝰ ueni¬
entem. s pͥus int̾euntẽ in monum̃tũ

Expanded text:
dibus donorum Spiritus sancti sursum versus codibus donorum Spiritus sancti sursum versus coaptari, quorum primum sive infimum est pientiae, ad quam ascendunt, 105 utea quae dicta sunt, consonanter praemittitur ad introitum: Eduxit Dominus populum suum in exsultatione, et electos suos in laetitia . Per hoc enim mittitur ad aliam similitudinem antiquam, qua idem praefiguratum est, quod nunc in Evangelio per Petrum et Joannem significari accipimus, scilicet ad historiam Patrum, qua referuntur hi, qui primum promissiones acceperunt, reprobati esse propter incredulitatem, de quibus in psalmo: « Quadraginta annis offensus fui generationi illi ; » ac deinceps: « Quibus juravi in ira mea: Si introibunt in requiem meam . » Filii autem qui post ipsos surrexerunt, in illam introducti repromissionis, terram eumdem populum gentium significaverunt, qui nunc per Petrum posterius venientem, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
incaput anguli: & lapis offensionis
&e petra scandali. his qui offendunt in¬
uerbo nec credunt inquo ce positi ft̃
huiusmodi offensio uel scandalum
manifeste paci opposita sunt. ꝑque
iudei rebellionis &e incredulitatis ar¬
guuntur. eo qd̾ odio gentium conc̃¬
rentiũ que ꝑ petrum ut dictum est
designãtur. ad eo torquent᷑. quod¬
sicut ꝑ iohem figurat᷑ malit nunc foris ñ¬
stando ꝑire. qͣm cum societate gentiũ
ad fidem passionis xͥ intͦire. his gͥ ire
&erixe filis exhered atis. Seati pacifi¬
ci. qm̃ filii di uocabunt᷑. Sicut in eadẽ
epte lectione petrus ad iungens. uos au¬
tem inquit genus electum. regale sacer¬
dotiũ. gens scã. ppłs acquisitionis. &
ceta i alisꝙ pacis est filius. quia nulliꝰ
hominis ad deumtendentis societate
offenditur. Ascendit inquit augustinꝰ
ad sapientiã que septima est in ascen
fruitur. Dictũ est enim supͣ scd̾m eund̃
augustinum septẽ beatitudines. octa¬
ua enim eadẽ que pͥma est. septẽ gra¬

Expanded text:
lapis offensionis, et petra scandali, his qui offendunt verbo, nec credunt in quo et positi sunt . Hujusmodi offensio vel scandalum manifeste paci opposita sunt, per quae Judaei rebellionis, et credulitatis arguuntur, eo quod odio gentium concurrentium, quae per Petrum, ut dictum est, designantur, adeo torquentur, utsicut per Joannem figuratur, maluit foris stando perire, quam cum societate gentium aet rixae filiis exhaeredatis, « Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur, » sicut in eadem Epistolae lectione Petrus adjungens: Vos autem, inquit, genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , etc. Talisque pacis filius, quia nullius hominis ad Deum tendentis societate offenditur, ascendit, inquit Augustinus, ad sapientiam, quae septima est in ascensfruitur. Dictum est enim supra secundum eumdem Augustinum, septem beatitudines octava enim eadem quae prima est septem gra
Abbreviated transcription (Latin):
uobisest: cũ omnib hominib pa¬
cẽ habentes. Huius rei nobis exem¬
plum in sũmo negotio p̃sentis sabb̾ti
p̃dicat officiũ. Quod ut manifestiꝰ
fiat: mysticũ in pͥmis hodierni euũ¬
głii ponamus intellectũ. Currebant in¬
quit euũgłista duo simul. Uidelicet si¬
mon petrus. & ille alius discipulus qͣm
diligebat iħc. & cet̃a. Nota doctorp
expositio est. ꝑ ioh̃em qui pͥor ad mo¬
numentũ uenit. s ñ introiit synago¬
gã significari q̃ hñs legẽ ce ꝓph̃as prior¬

Expanded text:
vobis est, cum omnibus hominibus pavobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . » Hujus rei nobis exemplum, in summo negotio praesentis Sabbati praedicat officium. Quod ut manifestius fiat, mysticum imprimis hodierni Evanelii ponamus intellectum: Currebant, inquit evangelista, duo simul , videlicet Simon Petrus et ille alius discipulus, quem diligebat Jesus, etc. Nota doctorum expositio est: Per Joannem, qui prior ad monumentum venit, sed non introivit, Synagogam significari,
Abbreviated transcription (Latin):
ronimi sententia. discipulos undecĩ
abeuntes in galileam in montẽ sicut
hodierna euu̾głu lectio refert. in nar̾a¬
reth que in monte sita ẽ. & in domo
marie dñm uidisse. illud qͦ ñ nichil
affirmat: qd̃ statio ad sc̃am mariã ho¬
dierno offitio p̃scripta ẽ. In hoc enim
idẽ sensisse romana ꝓbatur diligentia.
Et pulchre hoc offitiũ quod scđm lec
lectionẽ euũgłii totũ ut supͣdictũ est
adsacramentũ ꝑtinet baptismi. apud
ipsam decantari apłica statione p̃scͥp¬
tum ẽ. apud qͣm intꝰ erant discipłi. &
thomas cũ eis ut iheronimo placet. qͣn¬
do scđm hodiernã euũgłii lectionẽ
unica baptizandi regula tradita est.
eptima beatitudinũ sententia ẽ.
ẜeati pacifici. qͣm filii di uoca¬
bunt᷑. Pacificiuͦ hi sunt qui pace int̾
se dñmꝙ accepta. niliam qd do re-¬
pugnet admittẽtes. simul &e hoc sata¬
gunt ut inuia uite p̃sentis ad omnẽ
hominẽ cũpace ambulent: uxta apo¬
stolũ quiait. Si fieripotest quod ex

Expanded text:
ronymi sententia, discipulos undecim abeuntes in Galilaeam in montem, sicut hodierna Evangelii lectio refert , in Nazareth, quae in monte sita est, et in domo Mariae Dominum vidisse. Illud quoque nonnihil affirmat, quod statio ad Sanctam Mariam hodierno officio praescripta est. In hoc enim idem sensisse Romana probatur diligentia. Et pulchre hoc officium, quod secundum lectionem Evangelii totum, ut supradictum est, ad sacramentum pertinet baptismi, apud ipsam decantari apostolica statione praescriptum est, apud quam intus erant discipuli, et Thomas cum eis, ut Hieronymo placet, quoniam secundum hodiernam Evangelii lectionem unica baptizandi regula tradita est. eptima beatitudinum sententia est: « Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . » Pacifici vere hi sunt, qui pace inter se Deumque accepta, nihil jam, quod Deo repugnet, admittentes, simul et hoc satagunt, ut in via vitae praesentis ad omnem hominem cum pace ambulent, juxta Apostolum qui ait: « Si fieri potest, quod ex