comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ante crucẽ in ipso scandalo passionis. uere dĩ filiũ con¬
fiteatur: & arrius in ȩccła prȩdicet creaturã. Unde
merito ꝑcenturionẽ fides ȩccłȩ designat᷑: quȩ uelo my¬
steriorũ cȩlestiũ ꝑ mortẽ dñi reserato. continuo iesum
& uere iustũ hominẽ: & uere dĩ filiũ. synagoga tacen¬
te confirmat. E Ragi aut̃ & mulieres delonge
aspicientes. int̾ quas &e maria magdalene. & maria iaco¬
bi minoris & ioseph mat̾. & salomẽ. & cũ esset ingali¬

Expanded text:
ante crucem in ipso scandalo passionis vere Dei Filium conante crucem in ipso scandalo passionis vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae, velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium synagoga tacente confirmat. Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris,
Abbreviated transcription (Latin):
& inclinato capite tradidit sp̃m. int̾ illud qđ ait con¬
sũmatũ ẽ & ilud & inclinato capite tradidit sp̃m:
emissa ẽ. illa uox magna quã tacuit iohes. cȩteri aut̃ tres
comemorauerunt. E⁊ uelũ tẽpli scissũ ẽ. induo. a
sursũ usq deorsũ. Scindit᷑ uelũ tẽpli ut archatestam̃ti
o onĩa legis sacram̃ta quȩ tegebant᷑ appareant. atq ad
popłm transeant nationũ. Ante & enĩ dictũ fuerat notꝰ
in iudea dẽ. in isrł magnũ nom̃ eiꝰ: nunc aut̃ ex altare
prius dixit. in uiã gentiũ ne abieritis: post passione u̾
suã euntes inqͥt docete om̃s gentes. Uipeiis autẽ¬
centurio qͥ ex aduerso stabat. qͥa sic clamans expirasset:
ait. Here. homo hic filius dĩ erat. Manifesta causa mi¬
raculi centurionis exponit᷑: qđ uidens dñm sic expiras¬
se hoc . ẽ. sp̃m emisisse. dixerit. uere homo hic filius dĩ
erat. Nullus enĩ habet potestatẽ emittendi sp̃m: nisi qͥ
animarũ conditor. ẽ & hoc considerandũ: qđ centurio

Expanded text:
 , inter illud quod ait: Consummatum est, et illud, Et inclinato capite tradidit spiritum, emissa est illa vox magna, quam tacuit Joannes, caeteri autem tres commemoraverunt. Et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum. Scinditur velum templi, ut arca testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc autem: Exaltare prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Velum tecenturio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere hic homo Filius Dei erat. » Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic exspirasse, hoc est spiritum emisisse, dixerit: « Vere homo hic Filius Dei erat. » Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio
Abbreviated transcription (Latin):
torũ. nunc oboediendo ciues sunt & domestici dĩ. &
sicut alibi dicit᷑. hȩredes quidẽ dĩ: cohȩredes aut̃ xp̃i.
Unde apte symon oboediens: Myrene hȩres int̾pretatur.
Nec pͣtereundũ. qđ idem sẏmon de uilla uenisse refert᷑.
U illa enĩ grece pagos dicit᷑: unde paganos appellamꝰ eos
qͦs a ciuitate dĩ alienos. & qͦs urbanȩ conuersationis
esse uidemꝰ exꝑtes. Sed de pago symon egrediens crucẽ
portat post iesum: cũ popłs nationũ paganis ritib de¬
relictis. uestigia dnĩcȩ passionis oboedient̃ amplectit᷑

Expanded text:
bediendo cives sunt et domestici Dei , et, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece pagos dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis ob
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: ut ubi prius erat area dãnatorũ. erigerent᷑ uexil¬
la martyrũ. & quomͦ ꝓ nob̾ maledictũ crucis factꝰ ẽ.¬
& flagellatꝰ & crucifixus: sic ꝓom̃iũ salute quasi noxi¬
us int̾ noxios crucifigitur. Et dabant ei bibere¬
myrratũ uinũ. & ñ accepit. Ds̃ loquit᷑ ad ierłm. Ego
te plantaui uineã meã uerã. quomͦ facta es in amari
in cibũ meũ fel: & in sitimea potauer me acetos

Expanded text:
 Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii, et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, flagellatus et crucifixus, sic pro mundi salute, quasi noxius intmyrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Jerusalem: Ego te plantavi vineam meam veram; quomodo facta es in amaritin cibum meum fel, et in siti mea potaverunt me aceto .
Abbreviated transcription (Latin):
ut crucifigerent illũ. & angariauer̃ prȩtereuntẽ quẽ¬
pia symonẽ cyreneũ uenientẽ de uilla patrẽ alexandri¬
& rufi: ut tolleret crucẽ eiꝰ. Magnȩ tunc opinionis
fuisse symoniste uidet᷑: cũ filii qͦq eiꝰ quasi iã noti om¬
nib designant᷑ ex nomine. Sed cauendũ ne cui uideat᷑
contrariũ qđ iohes scribit. ipsũ dñm sibi crucẽ portas.¬
se: cȩteri uͦ euangłistȩ hunc symonẽ cyreneũ eã baiu-¬
lasse referunt. Primo nanq a d ñõ portata. ac deinde
symoni quẽ exeuntes forte obuiũ habuerunt. portan¬
da imposita .ẽ. Et hoc congruo satcis ordine mysteri i.
quia nimirũ ipse passus. ẽ. ꝓ nob̾ relinquens nob̃ exem¬
plũ. ut sequamur uestigia eiꝰ. Et quia symon iste ñ
ierosolimita sed cyreneus. eẽ ꝑhibet᷑. cyrene enĩ libiȩ

Expanded text:
ut crucifigerent eum. Et angaria verunt praetereuntem quemut crucifigerent eum. Et angaria verunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum, venientem de et Rufi, ut tolleret crucem ejus. Magnae tunc opinionis fuisse Simon iste videtur, cum filii quoque ejus quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium quod Joannes scribit ipsum Dominum sibi crucem portasse , caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt . Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii, Quia nimirum ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quia Simon iste non Jerosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur Cyrene enim Libyae
Abbreviated transcription (Latin):
głatur E⁊ ꝑcutiebant caput ciꝰ harundine. & conspu¬
ebant eũ. & ponentes genua adorabant eũ Hec tunc
frecere milites pilati: hȩc usq hodie faciunt heretii
a pagan mulites utiq cdiaboli. Quia enĩ capit ⁊piudb̃.
apist pcutiunt. qͥ eũ dm̃ esse uerũ denegant. & quia ꝑ
harundinẽ scriptura solet confici: quasi harundine ca¬
put xp̃i feriunt qͥ cdiuinitati eiꝰ contradicentes. errorem
suuꝰ confirmare auctoritate sacrȩ scripturȩ conantur
Spuunt in faciẽ eiꝰ: qui ciꝰ p̃sentiã grȩ uerbis execrandis
exinterna cȩcȩ m̃tisinsania concẽptis respuunt se uegro
xpͥm in carne uenisse denegant. Q quide milites cũ qua
Ñ qͥdm̃ se ipse falso dixisset illudentes ad orabant: secl
sunt hodie qcł ẽ. grauioris uesaniȩ qͥ eũ certa fide ut
dm uerũ adorant. sed ꝑuersis actib mox uerba eius
qua si fabulosa despiciunt: ac ꝓmissa regni illius tẽpo¬
ralib illecebris longe postponunt. Et educunt eũ

Expanded text:
rcutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. » Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli. Quia enim caput Christi percutiunt qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui, divinitati illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respuunt, et Jesum Christum in carne venisse denegant. Et quidem milites eum, quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant. Sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Unde longanimes dicunt᷑: qui tolerant.
ꝓfuncdũ aut̃ qđ terrȩ infixũ ẽ. secretũ sacranti p̃figũ¬
rat Rccordaris nisi fallor qđ uerba apli in ista de sĩ¬
gnificatione crucis expediã. ubi ait. In caritate ra¬
dicati & fundati: ut possitis cõprehendere cũ om̃ib
scĩs. quȩ sit latitudo. longitudo. altitudo & ꝓfundũ.
hora tenebras factas usꝙ ad nona. ut consiiꝓ te nebelsi¬
cin tunerrs bort ex quo crucifixus ẽ usgaadtenebras
aicerit hora quasi serta pilatũ sedisse ꝓtribunali mnl oco

Expanded text:
significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. Recordaris, nisi fallor, quod verba Apostoli in ista designatione crucis expediantur, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sithora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae ex quo crucifixus est, usque ad tenebras autem hora
Abbreviated transcription (Latin):
homo nr̃ simul crucifixus . ẽ. crucicũ illo ut euacuet᷑
corpis peccati. ut ultra ñ seruiamꝰ peccato: quãdiu id
agunt oꝑa nrã ut euacuet᷑ corpus peccati. quãdiu
exterior homo corrũpit᷑ ut interior renouet᷑ de die
indiẽ: tẽpus ẽ. crucis. Hȩc sunt etiã bona oꝑa quidẽ
tam̃ adhic laboriosa: quorũ merces requies est. Seq
ideo dicit᷑. spe gaudentes: ut requiem futurã cũ hyla
ritate in laborib oꝑemur. Hanc hylaritatẽ significat
crucis latitudo intransuerso ligno: ubi figunt᷑ manꝰ
ꝑmanꝰ enĩ oꝑa intelligimꝰ ꝑlatitudinẽ hylaritatẽ
oꝑantis. qͥa tristicia facit angustias. ꝑ altitudinẽ aut̃
cui caput adiungit᷑: expectatio retributionis de sul¬
limi iusticia dĩ. qui reddet unicuiq scđm opa sua.
His quidẽ qͥ scđdm tolerantiã boni oꝑis głam & honorẽ.
& incorruptionẽ: quęrentib uitã ȩtnã Itaq etiã lon¬
gitudo qua totũ corpus extenditur: ipsã tolerantiã

Expanded text:
homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. sed ideo dicitur: Spe garitate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias. Per altitudinem autem, cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua , his quidem secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam
Abbreviated transcription (Latin):
rerust ue tea i g hora quasi sexta pilato sedenr pctri¬
bumali dradit e erucifigendus uideis quom̃ hora tlaa
brual ieus e sicut uerba mar ci ñ intelligentes oundẽ
pruiaueriunt  Ia certe dixerat marcns cecrout fiden
it comemorrr⁊ sufficerit dicere E ratauu uora t elio
It quiae udium ⁊t se crucifirer eũ mali da colurt aliqͥd
recapst ulando significare qđ questa unuenmnt̃ cuma¬

Expanded text:
er . » Si igitur quasi sexta Pilato sedente pro tribunali, traditus est crucifigendus a Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? Jam certe dixerat Marcus: « Et crucifigenit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia. ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
patri in altari crucis offerret. regis qͦq qua p̃ditꝰ erat
dignitatẽ titulo p̃tendit: ut cunctis legere hoc ẽ au¬
dire & credere uolentib insinuaret. qͥa ꝑcrucis pati¬
bulũ ñ ꝑdiderit suuĩ: sed confirmarit potius & corro¬
borarit imꝑiũ. Et cũ eo crucifigunt duos latro¬
nes: unũ adextris. & aliũ a sinistris eiꝰ Iatrones qui
cũ dño sunt hinc inde crucifixi: significant eos qͥ sub
fide & confessione xp̃i. uł agonẽ martyriĩ uł quȩli¬
bet continentiȩ artioris instituta subeunt. Sed qui¬
cunq hȩc ꝓęterna solũ cȩlestiq gła gerunt.: hi ꝓfecto
dextri latronis merito ac fide designant᷑. At qui si ue
humanȩ laudis intuitu. seu qualibet minꝰ digna inten¬
tione mundo abrenunciant: ñ immerito blasphemato¬
ris ac sinistri latronis m̃tẽ imitant᷑ & actus. De qualib
dic̃ apls. Si tradidero corpus meũ ut ardeã. si dedero
om̃s facultates meas in cibos pauꝑũ. Sal na plisto aude

Expanded text:
am in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat dignitate, titulo praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Et cum eo crucifigunt duos tatrones, unum a dextris, et alium a sinistris ejus. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel agonem martyrii, vel quemlibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De quibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut
Abbreviated transcription (Latin):
soclh nor uesa. quahora dñs ligno suspensus.ẽ. unde
poset huii uł error corrigi uł mendaciũ refutaris
co quia sciebat a militib dñm crucifixũ ñaiudeis: &¬
cu te ostendere uoluit eos magis crucifixisse qͥclama¬
uerunt ut crucifigeret᷑. quã illos qͥ ministeriũ princi¬
pi suo scđm suũ officiũ p̃buerunt Intelligit᷑ gͦ fuisse
hora t᷑cia cũ clamauer iudei ut dñs crucifigeret᷑. & ue¬
racissime demonstrat᷑ tunc eos crucifixissẽ quando cla¬
mauerunt: maxime qͥa nolebant uideri se hoc fecisse.
a ꝓpterta eũ pilato tradiderant: qđ eorũ uerba satis
nolebant. hoc eos hora t̃cia fecisse mircos ostendit:
uerissime iudicans magis fuisse dñi necatricẽ lingua
iudeorũ. quã militũ manꝰ. Et erat ticulus causȩ q̃
inseriptꝰ rex iudeorũ Titulus positꝰ supra crucẽ eius
in qͦ scriptũ erat rex iudeorũ: illud ostendit quia nec
occidendo efficere potuer̃ ut eũ regẽ ñ haberent qͥ cis

Expanded text:
siae notum erat qua hora Dominus ligno suspensus est; unde posset hujus vel error corrigi, vel mendacium refutari. Sed quia sciebat a militibus Dominum crucifixum, non a Judaeis, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse, qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia, cum clamaverunt Judaei ut Dominus crucifigeretur. Et veracissime demonstratur tunc eos crucifixisse quando clamaverunt, maxime quia nolebant videri se hoc fecisse, et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum verba satis nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Domini necatricem linguam Judaeorum quam militum manus. Et erat titulus causae ejus inscriptas: Rex Judaeorum. Titulus positus supra crucem ejus, in quo scriptum erat Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt ut eum regem non haberent, qui eis
Abbreviated transcription (Latin):
uscra s ll suo contexta ꝑ totũ sorte miscrint Quari¬
cotoscilicet qͥ quattuor partib constat terrarũ orbe¬
diffusa &e om̃ĩb cisdẽ partib ȩqualit id÷ concordnt
dustributai  Iunicaũ ila sortita. om̃ĩũ partiũ sigrifi¬
cat unuat᷑ quȩ caritatis uinculo cortinetur surem̃

Expanded text:
 Quadritoto scilicet orbe qui quatuor partibus constat terrarum diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
sedebat iuxta uiã mendicans. Qui cũ audisset qͥa ies
zarenꝰ .ẽ: coepit clamare & dicere. Fili dauid iesu: misq
mei. & cõminabant᷑ illi multi: ut taceret. At ille mis
gis clamabat. fili dauid miserere mei. Et stans ies us p
illũ uocari. Et uocant cȩcũ dicentesei. Anĩ ȩquior esto
uocat tẽ. Qui piecto uestim̃to suo. exiliens uenit adu
Et respondens illi resus dix̃. Quiduis tͥ facia : Cȩcusi

Expanded text:
sedebat iuxta viam mendicans qui cum audisset quia Iesus Nazarenus est coepit clamare et dicere Fili David Iesu miserere mei et comminabantur illi multi ut taceret at ille multo magis clamabat Fili David miserere mei et stans Iesus praecepit illum vocari et vocant caecum dicentes ei animaequior esto surge vocat te qui proiecto vestimento suo exiliens venit ad eum et respondens illi Iesus dixit quid vis tibi faciam caecu
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati apparuit primo mariȩ magdalenȩ de qua eie¬
cerat septẽ demonia. Illa uadens nunciauit iis qͥcũ eo
fuerant. lugentib & flentib. & illi audientes quia
uiueret & iusus esset ab ea: ñ credider̃. Post hȩc autẽ
duob ex eis ãbulantib ostensus. ẽ. in alia effigie euntib

Expanded text:
s: apparuit primo Marie Magdalene: de qua ejecit septem demonia. Illa vadens nunciavit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus. At illi audientes quia viveret: et visus esset ab ea: non crediderunt. Post hec autem duobus ex his ambulantibus: ostensus est in alia effigie cuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ dĩ introire. Facilius. ẽ camelũ ꝑforam̃ acus transn
quã diuitẽ introire in regnũ dĩ. Qui magis ad miraban
dicentes ad semet ipsos. Et qͥs potest saluus fieri: & intus
illos ies us ait. Apud homines impossibile. ẽ. s ñ apuda
nos dimi simꝰ omĩa: & secuti sumꝰ tẽ. Respondens iesoSV
A ĩ dico uob neno ẽ. qͥ reliquerit domũ aut fr is. aut sorores.

Expanded text:
amelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. qui magis admirabantur dicentes ad semet ipsos: et quis potest saluus fieri? et intuens illos Iesus ait: apud homines inpossibile est, sed non apudnos dimisimus omnia et secuti sumus te. respondens Iesus ait: amen dico uobis, nemo est qui reliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
die dñs ꝓmissã futurȩ beatitudinis glam discipłis ma-
nifestat: ut ostensa cȩlestis uitȩ dulcedine. cunctorum
qͥ hȩc audire possunt cortha refoueat: & octonario dierũ
numero. uerũ tẽpore resurrectionis gaudiũ doceat. ẽẽ.
uenturũ. Nã & ipse octaua die id÷ post sextã sabbati
qua crucẽ ascendit: ac septimã sabbati qua in sepulhro
quieuit. a mortuis resurrexit: & nos post sex scłi huiꝰ
ȩtates: in quib ꝓdño pati & laborare gaudemꝰ. ac se-¬
ptimã sabbati animarũ: quȩ int̾dũ in alia uita gerit᷑.
octaua ꝓfecto ȩtate resurgemꝰ. Nã qđ matheus dñm
Marcusq post sex dies transfiguratũ dicunt: nec tẽpo-
ris ordine nec ratione mysterii discrepant a luca qui
octo dies dicit. quia illi medios tantũ ponunt dies. un-¬
de & absolute post sex dies factũ cõmemorant: hic
primũ quo hȩc dñs ꝓmisit. & ultimũ quo sua ꝓmissa
cõpleuit adiungit: ideoq tẽperatius fere dies octo

Expanded text:
Dominus promissam futurae beatitudinis gloriam discipulis ideo manifestavit, ut ostensa caelestis vitae dulcedine cunctorum qui hanc audire possent, corda refoveret, et octonario dierum numero verum gaudium tempore resurrectionis doceret esse venturum. Nam et ipse octava die, id est, post sextam Sabbati qua crucem ascendit, ac septimam Sabbati qua in sepulcro quievit, a mortuis resurrexit: et nos post sex hujus saeculi aetates, in quibus pro Domino pati et laborare gaudemus, ac septimam Sabbati animarum, quae interim in alia vita geritur, octava profecto aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque ptemporis, nec ratione mocto dies dicit, quia illi medios tantum ponunt dies, unde et absolute post sex dies factum commemorant. Hic primum quo haec Dominus promisit, et ultimum quo sua promissa complevit adjungit. Ideoque temperantius fere dies octo
Abbreviated transcription (Latin):
gni p̃meditatio. & gła triũ phantis demonstrata fue¬
rat in monte. Non uult gͦ hoc in popłis pͣdicari. ne &¬
tantã głam apud rudes animos: sequens crux scandalũ
faceret. Et int̾rogabant cũ dicentes. Quid gͦ dicunt
pharisei & scribȩ. quia heliã oporteat uenire primum.
Traditio phariseorũ. ẽ. iuxta malachiã ꝓpħam qui .ẽ. nouis.¬
simꝰ induodecĩ. qđ helias ueniat ante aduentũ saluatoris.
& reducat cor patrũ ad filios. & filiorũ ad patres. & resti¬
tuat om̃ia in antiquũ statũ. Estimant gͦ discipłi transfor¬
mationẽ głȩ hanc esse quã in monte uiderant. & dicunt
Si iã uenisti in gła. quomͦ p̾cursor tuus ñ apparet: ma-¬
xime. qͥa heliã uider̃ recessisse. Quando autẽ adiciunt.
scribȩ dicunt quia heliã oporteat primũ uenire: primũ
dicendo. ostendunt qđ nisi helias uenerit. ñ sit scđs in¬
scriptura saluatoris aduentꝰ. Qui respondens: ait

Expanded text:
gni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata fuegni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata fuerat in monte. Non vult ergo hoc in populis poriam tantam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret. Et interrogabant eum dicentes: Quid ergo dicunt Pharisaei et Scribae quia Eliam oporteat venire primum. Traditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam, qui est novissimus in duodecim, quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum. Aestimant ergo discipuli transformationem gloriae hanc esse, quam in monte viderant, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non apparet? Maxime quia Eliam viderant recessisse. Quando autem adjiciunt scribae, et dicunt: quia Eliam oporteat primum venire, primum dicendo ostendunt, quod nisi Elias venerit, non sit secundus Salvatoris adventus. Qui respondens ait
Abbreviated transcription (Latin):
rectione uidentes collaudabimꝰ. Nec frustra sp̃s sc̃s hc
in lucida nube ut alius euangłista cõmemorat. illic
apparebat in colũba: qͥa qui nunc simplici corde fidẽ
quã ꝑcipit seruat. tunc luce aꝑtȩ uisionis qđ crediderat
contẽplabit᷑ ipsaq qua illustrabit᷑ in ꝑpetuũ gr̃ã ꝓteget᷑
⁊ statĩ circũspicientes: neminẽ uider̃ amplius nisi
tantũ ie sum secũ. Ubi coepit filius designari. mox
serui discesser̃: ne ad illos pat̾na uox emissa putaret᷑
Alittr. Cũ fieret uox suꝑfiliũ inuentꝰ ẽ. ipse solus. qͥa
cũ manifestauerit se ipsũ electis. erit ds̃ om̃ia in om̃ib
pore splendebit. Propt̃ quã unitatẽ alibi dicebat. Et
nemo ascendit in cȩlũ. nisi qͥ de cȩlo descendit: filius
hominis qui. ẽ. in cȩlo. Et descendentib illis de
monte: p̾cepit illis ne cui quȩ uidissent narrarent. nͥ
cũ filius hominis a mortuis resurrexerit futuri re¬

Expanded text:
rectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic rectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, ut alius evangelista commemorat, illic apparebat in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percepit servat, tunc luce apertae visionis quod crediderat contemplabitur, ipsaque qua illustrabitur in perpetuum gratia protegetur. Et statim circumspicientes neminem viderunt amplius, nisi Jesum tantum secum. Ubi coepit Filius designari, mox servi discesserunt, ne ad illos paterna vox emissa putaretur. Aliter, cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus, quia cum manifestaverit seipsum electis, erit Deus omnia in omnibupore splendebit. Propter quam unitatem alibi dicebat: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo . Et descendentibus illis de monte, praecepit illis, ne cui quae vidissent narrarent, nisi cum Filius hominis a mortuis resurrexerit. Futuri re
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis ipsius moysi. quib incarnationi dñicȩ testimo¬
nuiꝰ ferens aiebat. Propham uob̾ suscitabit dñs ds̃ ur̃ de¬
frib ur̃is tanquã me: ipsũ audietis iuxta om̃ia quȩ
locutꝰ fuerit uob. Erit autẽ. Omis anima quȩcunq¬
ñ audierit ꝓpħam illũ: exterminabit᷑ de plebe. Quẽ
gͦ moy ses cũ uenerit in carne: audiendũ ab om̃i anima
quȩ saluari uellet p̃dixit: hunc iã uenientẽ incarne
dẽ pat̾ audiendũ discipłis ostendit. & suũ esse filiũ cȩ¬
it. Et quasi manife stius fidẽ
aduentꝰ eiꝰ illis insinuans. hic uir inqͥt. hic. ẽ. ille que
moy ses iste uob̾ sepius in mundo nasciturũ ꝓmisit hui
uerbis iuxta p̾ceptũ ipsius moysi & uos auscultate.
& oñs ueri amatores auscultare iubete. Et notandũ sic
tius dc̃ȩ̃ irinitatis mysteriũ declarat᷑: qͥ inimirũ
głam eiꝰ quã in baptismo credentes confitem᷑. in resur¬

Expanded text:
cum verbis ipsius Moysis, quibus incarnationi Dominicae testimocum verbis ipsius Moysis, quibus incarnationi Dominicae testimonium ferens, aiebat: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus vester, tanquam meipsum audietis, juxta omnia quae locutn audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Quem ergo Moyses cum veniret in carne, audiendum ab omni anima, quae salvari vellet praedixit; hunc jam venientem in carne, Deus Pater audiendum discipulis ostendit, et suum esse Filium coelvit. Et quasi manifestius fidem adventus ejus illis insinuans: Hic vir inquit hic est ille, quem Moyses iste vobis saepius in mundo nasciturum promisit. Hujus verbis juxta praeceptum ipsius Moysi et vos auscultate, et omnes veri amatores auscultare jubete. Et notandum quodtius sanctae Trinitatis mysterium declaratur. Quia nimirum gloriam ejus quam in baptismo credentes confitemur, in resur
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hominũ: in ꝓtectione alarũ tuarũ sꝑabunt. Et in
apocalypsi sua ioħes. Et templũ in qͥt ñ uidi in ea. Dñs¬
enĩ dĩ om̃ps templũ illius. ẽ: & agnꝰ. E⁊uenit uox
de nube dicens. Hic ẽ. filius ms carissimꝰ: audite illũ
Quia imprudent᷑ int̾rogauer̃. ꝓpterea responsionẽ dñi
ñ merent᷑: sed pat̾ respondet ꝓfilio. ut uerbũ dñi cõple¬
retur. E go testimoniũ ñ dico ꝓme. sed pat̾ qui misit me
ipse ꝓmẽ dicit cestimoniũ. Uox qͦq de cȩlo patris loquen¬
tis audit᷑ quȩ testimoniũ ꝑhibet defilio: & petrũ errore
sublato docet ueritatẽ. immo in petro cȩteros apłos. Hic ẽ
ait filius m̃s carissimꝰ. huic figendũ.ẽ. tabnaculũ. huic
obtepandũ. Hic. ẽ. filius illi serui sunt moyses & helias.
debent & ipsi uob̾cũ in penetralib cordis sui dño taber¬
naculũ p̃parare. Concordat sane hic locus euangłii cũ

Expanded text:
autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in Apocalypsi sua Joannes: Et templum, inquit, non vidi in ea , Dominus omnipotens templum illius est, et agnus. Et venit vox de nube dicenQuia imprudenter interrogaverunt, propterea responsionem Domini non merentur, sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui misit me, ipse pro me dicit testimonium . Vox quoque de coelo Patris loquentis auditur, quae testimonium perhibeat pro Filio, et Petrum errore sublato doceat veritatem, imo in Petro caeteros apostolos: Hic est, ait, Filius meus charissimus. Huic figendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est filius, illi servi sunt Moyses et Elias; debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Concordat sane hic Evangelii locus
Abbreviated transcription (Latin):
nos esse: & faciamꝰ tria tabernacula. tͥ unũ. moysi unũ
& heliȩ unũ. Nonenĩ sciebat qͥd diceret: erant enim
timore exterriti. O quanta felicitas uisioni deitatis int̾
angłoꝵ choros adesse ꝑpetuo. si tantũ transfigurata xp̃i
humanitas: duorũq societas scõrũ ad punctũ uisa de¬
lectat. ut eos ne discedant etiã obsequio petrus sistere
uelit. Qui & si ꝓstupore humanȩ fragilitatis nesciat qͥd
dicat: insiti tam̃ sibi dat affectꝰ indiciũ. Nesciebat enĩ
mortali carne adhuc circũ septos. immortalis uitę sta-¬
tũ subire ñ posse. cui m̃te excesserat qͥa in domo patris
quȩ in cęlis. ẽ. domꝰ manufacta necessaria ñ sit. Sed &
usq nunc imꝑitiȩ notat᷑. quisquis legi. ꝓpħis. & euan¬
gelio tria tabernacula facere cupit: cũ hȩc ab inuicẽ
Qui materiale tabernaculũ quȩ siuit. nubis accepit ubra-¬
culuĩ: ut discat in resurrectione ñ cegmine domorũ:

Expanded text:
esse. Faciamus tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Non enim sciebat quid diceret. Erant enim timore exterriti. O quanta felicitas visioni deitatis inter angelorum choros adesse perpetuo, si tantum transfigurata Christi humanitas, duorumque societas sanctorum ad punctum visa delectet, ut eos ne discedant etiam obsequio Petrus sistere velit, qui et si pro stupore humanae fragilitatis nesciat quid dicat, insiti tamen sibi dat affectus indicium! Nesciebat enim mortali adhuc carne circumseptos, immortalis vitae statum subire non posse, cui mente excesserat, quod in domo patris quae in coelis est, domus manu facta necessario non sit. Sed et usque nunc imperitiae notatur, quisquis legi et prophetis et evangelicis tria tabernacula facere cupit, cum haec ab invicem eos. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accepit obumbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum,
Abbreviated transcription (Latin):
deici: uerberib affligi. Pacis aut̃ tẽpore quia hȩc a
nr̃is psecutionib desunt: est aliud ubi ostendamur
nob̾. Ueremur sepe a ꝓximis despici: dedignamur
iniurias uerbi tolerare. Si contingat iurgiũ fortasse
cũ ꝓximo: erubescimꝰ priores satis facere. Cor quippe
carnale. dũ huiꝰ uitȩ głam quȩrit: humilitatẽ respuit.

Expanded text:
dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit.
Abbreviated transcription (Latin):
pfestionis. Nã sepe labentia cuncta despicimꝰ. sed tanĩ
adnuc humanȩ uerecundiȩ usu p̃pedim᷑: & rectatudinẽ
quã seruamꝰ inmente. nondũ exprimere ualemꝰ in uoce.
& tanto dĩ faciẽ adiusticiȩ defensionẽ neglegimꝰ. quanto
humanas facies contra iusticiã uerem᷑. Sed huic quoq
uulneri congruũ subiungit᷑ medicam̃tũ. cũ dñs dicit
Gienĩ me confusus fuerit. & mea uerba in generatione
ĩsta adultera & peccatrice: & filius hominis confundet᷑
nunc apud se homines dicunt. Nos iam dñm & sermones
eiꝰ ñ erubescimꝰ: quia aꝑta eũ uoce confitem᷑. Quib ego
respondeo. qđ in hac plebe xp̃iana sunt ñnulli qui xp̃m
ideo confitent᷑: qͥa cunctos xp̃ianos eẽ. conspiciunt. Non
roget. ut in confessione xp̃i se ueracit᷑ ꝓbet: si non iã
nom̃ eiꝰ erubescit. si plene uircuti m̃tis humanũ pudo¬
rem subdidit. Certe enĩ ꝑsecutionis tẽpore erubescere
poterant fideles substantiis nudari. de dignitatib

Expanded text:
ia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus diciti me confusus fuerit, et mea verba in generatione hac adultera et peccatrice: et Filius hominis confundet t: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Non roget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut custodiant iustificationes eiꝰ. & legẽ eiꝰ exquirant.
Sic gͦ hoc loco rudib discipłis ueritas loquens uiden¬
dũ regnũ dĩ ꝓmittit in t̾ra: ut hoc ab eis fidelius in
cȩlo prȩsumat᷑. Qđ si regnũ dĩ in hac sententia futu¬
rã incȩlis beatitudinẽ uelimꝰ acciꝑe: & hoc quidã de
astantib ñ post multos dies in monte uider̃. Qđ pra
utiq ꝓuisione factũ. ẽ: ut contẽplatione sẽꝑ manentis
gaudii. tam & si raptim atq ad breue mom̃tũ delibata:¬
fortius instantia scłi transeuntis aduersa tolerarent:
Decentissimo sane uerbo scõs mortẽ gustare testatur: a
quib nimirũ mors corporis quasi libanda gustat᷑. uita
u animȩ ueracit̾ possidendo tenetur. E⁊ post di
sex assumit iesus petrũ & iacobũ & ioħem. & ducit illos
in montẽ excelsũ secorsũ solos. & transfiguratꝰ. ẽ. corã

Expanded text:
ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus exquirant . ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus exquirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tamfortius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur, a quibus nimirum mors corporis quasi libando gustatur, vita vero animae veraciter possidendo tenetur. Et post dies sex assumpsit Jesus Petrum et Jacobum et Joannem, et duxit illos in montem excelsum seorsum s
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ gustabunt mortẽ. donec uideant regnũ dĩ ue¬
catur. Et quia ñnulli ex discipłis usq adeo incorpo¬
re uicturi erant: ut ȩccłam dĩ constructã conspice¬
rent. & contra huiꝰ mundi głam erectã: consolatoria
ꝓmissione nunc dicit᷑. Sunt quidã dehicstantib
qui ñ gustabunt mortẽ : donec uideant regnũ dĩ uẽ¬
niens inuirtute. Sed cũ tanta dñs subeunde mortis
p̾cepta ederet. quid necessariũ fuit ut ad hanc subito
ꝓmissionẽ ueniret: Qđ si subtilit̾ attendamꝰ: quan¬
ta dispensatione pietatis agat᷑ agnoscimꝰ. Discipłis enĩ
rudib etiã de pͣsenti uita aliqͥd ꝓmittendũ fuit: ut
possent robustius infuturo solidari. Sic israhelitico
popło ex ȩgypti terra liberando. reꝓmissionis terra
ꝓmittitur: dũ uocandus esset ad dona cȩlestia. t̾renis
ꝓmissionib suadet᷑. Unde recte qͦq ꝑ psalmistã dr̃.
D edit cis regiones gentiũ. & labores popłoꝵs posseder:

Expanded text:
 donec videant regnum Dcatur; et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nuncqui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei veniens in virtute. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscemus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, ut dum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suaderetur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gent
Abbreviated transcription (Latin):
fiq̃ sacmtũ. longeq melior. ẽ. ille paruulus. qͥ ethssi fi.¬
de̾ ñdũ ht incogntione. ñ ei tam̃ obice̾ contͣriȩ cogi¬
tationis opponit. Unde sacram̃tũ eiꝰ salubrit᷑ ꝑcipit.
Respondi sic̃ ex istimo questionibꝰ tuis. qnͣtũ attinet
ad minꝰ capaces & contentiosos ñ satis. qͣnͣtũ autẽ ad
pacuios & intelligentes. plus forte q ia satis ẽ Nec
t ad ercuat ionẽ meã obieci firn Rna onsuetus i t
Eselubrime consuetudgos reddidi qusa portiu rata

Expanded text:
fidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui, etiam si fifidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui, etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicem contrariae cogitationis opponit, unde sacramentum eius salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam satis. nec tibi ad excusationem meam obieci firmissimam consuetudinem, sed saluberrimae consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
de sierar tũ c̃ter terese ad dm̃ ꝓpt̾iconu̾sionis
sacranĩtũ. qͥa & ipsa tesponsio ad celebrationẽ ꝑtinet
sacra ũm. sic̃ de ipso baꝓtismo apłs. consepulti inqͥt
ruulũ & si noncie si de illa quȩ incredentiũ uo¬
iuntate t̃sifait. iã toñ ipsi us fidei sacram̃tũ fidelẽ
fac̃. Hã sic̃ crede respondet᷑. ita etiã fideł uocat᷑. ñ rem
⁊ sã mente arinuendo. s ipsiũ reisacra iñtũ ꝑcipien¬
d cu autꝰ saꝑe hõ ceꝑit. ñ illud sacram̃tũ repetet sed in¬
telliget. eꝰq uerirati :i sona etiã uoluntate coaptabit᷑.
oc quã du n potest: ualebit sacram̃tũ ad eiꝰ tutelã adlis
corrariaᷤ potestates. & tantũ ualebit. ut si ante maĩoris
usũ ex hac uita emigrauerit. ꝑ ipsũ sacram̃tũ. cõmendan¬
te eccłȩ caritate. abilla condẽnatione que ꝑ unũ hõinẽ
intrauit inmundũ. xp̃ianoad iutorio li̾et᷑. Hoc qͥñcre.¬
Et & fieri ñ posse arbitrat᷑: ꝓfecto infideł. ẽ. & si habeat

Expanded text:
um et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de ipso baptismo apostolus: Consepulti, inquiparuulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur non rem ipsam mente adnuendo sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelleget eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, Christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat
Abbreviated transcription (Latin):
gistro discipłm. Nã & illũ eo tẽpore fuisse adolescentẽ.
longa post hoc in carne uita eiꝰ indicio. ẽ. Potuit enĩ fie¬
ri ut adhorã tenentiũ manib elapsus. mox resũpto in¬
dum̃to redierit. & sub dubia noctis luce se se turbis
ducentib ie sum quasi unꝰ exͤ ipsis immiscuerit. donec

Expanded text:
gistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem, gistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem, longa post haec in carne vita ejus indicio est. Potuit namque fieri ut ad horam tenentium manibus elapsus, mox resumpto indumento, redierit, et sub dubia noctis luce sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec
Abbreviated transcription (Latin):
głista ñ dicit. Quisquis uͦ fuit. maiorẽ in se quã incȩteris
amorẽ dñi ꝑmansisse cõprobabat: qͥ illis iã fugientib ipse
donec abhostib cõprehenderetur uinculo caritatis attractꝰ
eũ ꝓsequi ñ omisit. quãuis necdũ ꝑfectã habuit caritatẽ¬
qͥa comitatu siluatoris uł tentꝰ ꝓfugere potuit: qͥa sicit
ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. ita timor mentẽ obsi¬
dens imꝑfectã arguit caritatẽ Sed notandiũ soller dus
qđ de hoc adolescente scribens cuangłista. ñ ait qͥ fugit
a comitatu dñi. uł fugit a sequendo dñm: sed reiecta
inqͥt sindone. nudiis ꝓfugit ab eis. Eugit enĩ abhostib
quorũ & p̃sentiã detestabat᷑ & facta. Non aut̃ fugit a
dño saluatore ac magistro suo: cuiꝰ amorẽ etiã corpore
absens fixũ in corde seruauit. Neq aliquid uetat intel¬
ligi ioħem hunc fuisse ad ocentẽ. dilectũ p̃cȩteris ma¬

Expanded text:
gelista non dicit. Quisquis vero fuerit, majorem in se quam in caeteris gelista non dicit. Quisquis vero fuerit, majorem in se quam in caeteris amorem Domini permansisse comprobat: quia illis jam fugientibus, ipse donec ab hostibus comprehenderetur, vinculo charitatis attractus, eum prosequi non omisit, quamvis necdum habuit perfea comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quia sicut perfecta charitas foras mittit timorem , ita timor, mentem obsidens, imperfectam arguit charitatem. Sed notandum solertius, quod de hoc adolescente scribens evangelista non ait: Quia fugit a comitatu Domini, vel: Fugit a sequendo Dominum; sed: Rejecta, inquit, sindone, nudus profugit ab eis. Fugit enim ab hostibus, quorum et praesentiam detestabatur et facta; non fugit a Domino Salvatore ac magistro suo, cujus amorem etiam corpore absens fixum in corde servavit. Neque aliquid vetat intelligi Joannem hunc fuisse adolescentem, dilectum prae caeteris ma
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥtreu cug uclus & fustib quȩrere. qͥultro sẽ ur istracdat
manib: & in nocte quasi latitantẽ & ur̃os oculos decli¬
maittił ꝑ ꝓditore in uestigire qͥ cotidie in tẽplodoccas deil
ideo aduersũ me intenebris congregamini: qͥa potestas ur̃a¬
intenebris est  uric discipłi eĩ relinquentes eũ. oris
fugrunt simplet᷑ sermo dni quo dixerat. qđ om̃s discipłi
scandalit arent᷑ in illo in ipsa nocte Nã & si turba ꝑmit¬
tente ad petitionẽ dñi fuger̾ ut ioħes scribit: ꝑauorem
tam̃ ac timiditatẽ suȩ m̃tis ostendelunt. qđ ad fugȩ p̾sidiũ
promptiores quã ad fiduciã patiendi cũ dño extiterant.
poles criis aut̃ quidã sequelat᷑ eũ amictꝰ sindone suꝑ
nudo & tenuer̃ eũ. At ille reiecta sindone: nudus ꝓfiigit
ab cis. Qđ ait amictꝰ sindone suꝑ nudo. subaudit᷑ corpo-¬
re. id ÷ corpore suꝑ nudo: qͥa ñ aliud indum̃tũ quã solam
habebat sindonẽ: Quis aut̃ fuerit iste adolescens. euan¬

Expanded text:
inquit eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas in tenebris est. « Tunc discipuli ejus, relinquentes eum, omnes fugerunt. » Impletur sermo Domini, quo dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam et si turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quo ad fugae praesidium promptiores, quam ad fiduciam patiendi exstiterant. « Adolescens autem quidam sequebatur eum amictus sindone super nudo, et tenuerunt cum. At ille, rejecta sindone, nudus profugit ab eis. » Quia ait, amictus sindone super nudo, subauditur corpore, id est corpore super nudo, qui non aliud indumentum, quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evan
Abbreviated transcription (Latin):
in plagas tẽptationis incurrit.
ẽ: caro uͦ infirma. Hoc aduersũ temerarios dictũ est.
qͥ quicqͥd crediderint putant se posse consca tas
quiniũ de ardore m̃tis confidinꝰ tantũ de camnis frag¬
litatt timcamꝰ. Sed tam̃ iuxta apłm: spu carmnso au

Expanded text:
in plagas tentationis incurrit. est, caro vero infirma. Hoc adversum temerarios dictum est, qui quidquid crediderint, putant se posse consequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus. Sed tamen, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
set statĩ accedens ad eũ: ait. Rabbi. Q osculatꝰ ẽ. eũ
mpudens quidẽ & scelerata confidentia. magistruĩ uo¬
care & osculũ ei ingerere quẽ tradebat: tam̃ ad huc ali¬
quid habet de uerecundia discipłi. cũ ñ eũ palã tradi¬
dit ꝑsetutorib. sed ꝑsignũ osculi. Suscipit aut̃ dñs
osculũ traditoris: ñ quo simulare nos doceat. sed ne ꝓdi-¬
tionẽ fugere uideatur: simul & illud dauiticũ com¬
plens. cũ ris quioder̃ pacẽ eram pacificus. UNUs aut̃
de circũstantib educens gladiũ ꝑcussit seruũ sũmi sa-¬
cerdotis. & amputauit illi auriculã. Petriis hoc fecit
ut ioħes euangłista declarat: eodẽ nimirũ m̃tis ardore
quo cȩtera fecerat. Sciebat enĩ quomꝰ finees puniendo
sacrilegos. mercedẽ iusticiȩ & sacerdotii ꝑennis acceꝑit
Lucas aut̃ addidit. qđ dñs tangens auriculã serui sana-¬

Expanded text:
set, statim accedens ad eum ait: Ave, Rabbi. Et osculatus est eum. set, statim accedens ad eum ait: Ave, Rabbi. Et osculatus est eum. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Unus autem quidam de circumstantibus educens gladium, percussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae sacerdotii perennis acceperat. Lucas autem addit quod Dominus tangens auriculam servi, sana
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ dixisset dormite iã & requiescite. & adiungeret
sufficit. ac deinde inferret. uenit hora ecce tradetur
filius hominis: utiq intelligit᷑ post illud qđ eis di-¬
ctũ . ẽ. dormite & requiescite. siluisse dñm aliquan
tũ: ut hoc fieret qđ p̃miserat. & tunc intulisse. ecce
apꝓpinquauit hora siue uenit hora: ideo post illa
uerba positũ ẽ. sufficit. id ÷ qđ requieiustis iã suffic̃
Sed quia cõmemorata int̾positio ipsa ñ est silentii dñi:
ꝓpterea coartat intellectũ. ut illis uerbis alia ꝓnuncia¬
tentia impetrauerat corrigendũ: securus de sua passio
ne ꝑgit ad ꝑsecutores. & ultro se int̾ficiendũ p̾bet: dicitq
disciplis. Durgite eamꝰ ecce qui me tradet ꝓpe. ẽ. ñ uos
inueniant quasi tim̃tes & retractantes. ultro ꝑgamꝰ ad
mortẽ: ut confidentiã & gaudiũ passuri uideant.
DEDERAT aut̃ traditor eiꝰ signũ eis dicens. Quęcunq oscu¬
latus fuero: ipse . ẽ. tenete eũ. & ducite caute. Et cũ uenis¬

Expanded text:
cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dictum est: dormite et reqtum ut hoc fieret quod praemiserat, et tunc intulisse: Ecce appropinquat hora, sive venit hora. Ideo post illa verba positum est sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit. Sed quia commemorata ipsa non est inii Domini, propterea coarctat intellectum, ut illis verbis alia pronuntiatentia impetraverat corrigendum securus, de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dicitque discipulis: Surgite, eamus, ecce qui me tradet prope est. Non nos inveniant quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Dederat autem traditor ejus signum eis, dicens: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et ducite caute. Et cum venis
Abbreviated transcription (Latin):
ieunt una in mecdiatore dĩ e hominu dño &e saluatore
sro opitione: uina fuisse uoluntatẽ. Cũ enĩ dicit sp̃s
quidẽ ꝓmptꝰ ẽ caro uͦ infirma: duas uoluntates
ostendit humanã uidelicet quȩ. ẽ. carnis & diuina
quȩ c deitatis. Ubi humana quidẽ ꝓpt̃ in firmitadẽ
carnis recusat passionẽ diuina aut̃ eius c̃ ꝓmptissi¬
ma qm̃ formidare quidẽ in passione humanȩ fragi¬
litatis ẽ susciꝑe aut̃ dispensationẽ passionis. diuinȩ
uoluntatis atq uirtutis ẽ. E⁊ iterũ abiens. orauit
cundẽ sermonẽ dicens. Reuersus denuo: inuenit cos
cormientes. Solus orat ꝓ omĩb: sicut & solus patit᷑ꝰ
ꝓ uniuersis. Languescebant aut̃ & opprimebantur
apłoꝵ oculi: negatione uicina. Eł uenit t̾cio.
& ait illis. Pormite ia: & requiescite. Sufficit. Uenit

Expanded text:
no ac Salvatore nostro operationem, unam fuisse voluntatem. Cum enim dicit: Spiritus quidem promptus est, caro vero infirma, duas voluntates ostendit: humanam, videlicet, quae est carnis, et divinam, quae est deitatis. Ubi humana quidem propter infirmitatem carnis recusat passionem. Divina autem ejus est promptissima. Quoniam formidare quidem in passione, humanae fragilitatis est; suscipere autem dispensationem passionis, divinae voluntatis atque virtutis est. Et iterum abiens, oravit eumdem sermonem dicens; et reversus denuo, invenit eos dormientes. Solus orat pro omnibus, sicut et solus patitur pro universis. Languescebant autem et opprimebantur apostolorum oculi, negatione vicina. Et venit tertio, et ait illis: Dormite jam, et requiescite; sufficit, et