comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iacob ⁊oseph filios benedicẽs. cãcella¬
tis manibꝰ formã crucis expͥmẽs. dextrã
manũ suꝑ cap̃ effraim. ⁊ sinistrã sr̃
cap̃ manasse posuit. ꝙ pͥori ppło ab ie¬
cco: iunior ad dext̾ã collocatꝰ est. Cã¬
bucca siue uirga pastorat qͣ scͥptura
figurat᷑ ministiũ significat doctoꝵ.¬

Expanded text:
 cancellatis manibus formam crucis exprimens; dextram manum super caput Ephraim, et sinistram super caput Manasse posuit; quia priori populo abjecto, junior ad dexteram collocatus est . Cambuca sive virga pastoralis qua Scriptura figuratur, ministerium significat docto
Abbreviated transcription (Latin):
q̃slã feminas desidiose quaslã uerp
fraudulent̃ ut a uiris suis separentur.
ꝓͥos filios corã ep̃is ad confiriandũ tenu¬
isse. Unde nos digñ duxiniꝰ. ut siqua mu¬
lier filiũ suũ desidia aut frande aliqua
corã ep̃o tenuerit ad c̃firmandũ ꝑꝑfalla

Expanded text:
sdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter, ut a viris suis separentur, proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
agriculturã. uenationẽ. medicinã.
theatͥcã. Ex quibꝰ tͤs ad extͥnsecꝰ uestim̃tũ
nature ꝑuenit. qͦ se ipsã natura ab in¬
cõmodis ꝓtegat uͦiͬi. ad intͥnsecꝰ. quo
se alendo ⁊ fouendo nutrit. ad simili¬
tudinẽ quid nutͥui ⁊ quadruuii. qr
de intellectib. qui intͥnsecꝰ concepti
s̃ ꝑtͣctat. Hee s̃ septẽ ancille. qͣs mer¬
curiꝰ aphilologia in doteͬ accepit.
qr nimir᷑ eloqn̾tie cui uincta fui̾t sa¬
pientia. oĩs humana actio seruit.
Sic̃ tulliꝰ in libro rechoricoꝵ de stu¬
dio eloq̃ntie dicit tuta. ħ onesta. hoc
laus. honor. dignitas. ꝯfluit. Hinc

Expanded text:
iculturam, venationem, medicinam, theatricam. Ex quibus tres ad extrinsecum vestimentum naturae pertinent, quo seipsa natura ab incommodis protegit, quatuor ad intrinsecum, quo se alendo et fovendo nutrit, ad similitudinem quidem trivii et quadrivii; quia de intellectibus qui intrinsecus concepti sunt pertractat. Hae sunt septem ancillae quas Mercurius a philologia in dotem accepit; quia nimirum eloquentiae cui juncta fuerit sapientia, omnis humana actio servit, sicut Tullius in libro Rhetoricorum de studio eloquentiae dicit: haec laus, honos, dignitas con- fluit; hinc
Abbreviated transcription (Latin):
satiuã. ⁊ ciuilẽ. Una ÷ solitaria. ethi¬
ca imorał. Una rursus pͥuata ethono¬
mi ⁊ dispensatiua. eadq publica. po¬
litica. atq eiuiłꝰ. Ethonomus int̾̃p̾tat᷑ꝰ
dispensator inde ethonomica dica:
gͥ ẽ. que sui curã gerens eunctis ese eri¬
git exornat augetq uircutibꝰ nicħ ĩuita
officiũ mediocͥ ꝯponẽs dispositione di¬
stribuit. Publica ẽ. qͥrei pubbice curã
suscipiẽs cunctoꝵ saluti fue ꝓuidñtie
solertia ⁊ ticie libra. ⁊ fortitudlins
stabilitate. ⁊ tẽꝑantie patientia medet᷑.¬
Solitaria gͥ ꝯuenit .i. singłaribꝰ pͥuata:
patͥbꝰ familias politica rectorib̾ urbiũ.
mor uiuendi. honestus appetitur. ⁊ĩ¬
stituta ad uircutẽ tendñtia p̃parant᷑.
Dispensatiua dr̃. cũ domesticar᷑̃ rer̃
sapient᷑ ordo disponit᷑. ciit dr̃᷑. ꝑꝗͣ

Expanded text:
sativam, et civilem. Una est solitaria, ethica, et moralis. Una rursum, privata, oeconomica et dispensativa. Eademque publica, politica, atque civilis. Oeconomus interpretatur dispensator. Inde oeconomica dicta igitur est quae sui curam gerens cunctis sese erigit, exornat augetque virtutibus, nihil in vita officium mediocri componens dispositione distribuit. Publica est, quae reipublicae curam suscipiens, cunctorum saluti, sue prudentie solertia iustitieque libra et fortitudinis stabilitate ac temperantie patientia, medetSolitaria igitur convenit singularibus, privata patribusfamilias, politica rectoribus urbium.mos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus. Ciuilis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mortius: ⁊ dãpnatis. in iustis minime
ꝯpatiuntur. qn̾ ad huc aliqͥd uidicabi¬
le de sua causa sese ꝑpeti q̃ ipsi nouer:¬
qn̾ districtiꝰ ce̾ inqͦr̾ corm̃ta respicuit.
qñ ab oĩ uieio corruptioĩs exuti. ipsi
iam iusticie. uiciniꝰ atq arctiꝰ inħebũt.
sorbet. ut oĩo eis ñ libeat. qͥcqͥd abecͥne

Expanded text:
mortuis et damnatis et injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua causa sese perpeti etiam ipsi noverquanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? sorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab
Abbreviated transcription (Latin):
damgͣaꝰ ad futurã ꝑfectionẽ subleua¬
tur. uidelicec lectio siue doctͥna me-¬
ditacio. or̃o. ⁊oꝑatio. Qunta deiide
c̃de iudiciis dĩ loq̃ret᷑. ꝯm̃dãs ea statĩ
subiũx̃. Inc̾todiendis ilł recͥbtitio ẽ

Expanded text:
onem sublevatur, videlicet lectio sive doctrina, meditatio, oratio, operatio. Quinta deinde cum de judiciis Dei loqueretur, commendans ea statim subjunxit: In custodiendis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta est nec aliis uocabuł declari pot̃. Sex¬
to gradu ueniunt supͣ. t̾tauꝰ tͥtauia. Infra
tͥnepos tͥneptis. Exobliqͦ fr̃is. isororis ad nepos
ad neptis fr̃s patruelis: sorores patruesis. ami¬
tini amitine consobrini ꝯsobrine. Patrui mnag¬
ni: amite magne. Auuncłi magni: mat̾tere¬
magne Nepos neptis. ꝓpioris ꝯsobrin.
filius ł filia qui ꝯsobrim appellant᷑. Qbꝰ ex lit̾e
culi ꝓmat̾tere filiꝰ uł filia. appatruus ada¬
mita. hi sunt ab aui pat̾ni fr̃ ⁊ soror. abauũ.¬
culꝰ ab mat̾tera. hi sunt ab auie pat̾ne ma
cta linea. supͣ infraq pͥoribꝰ nominib ñ appel¬
lantur. s extranũsa linea continet᷑. fri sororis.¬
ad nepos ad neptis. consobrini filii filieq
successionis. Iccͥco gradus. Qłi. ꝯstituti sũt:
q ult̾ius ꝑrerũ naturã. nec nomina inue¬
niri. nec uita succedñtib ꝓpagari pot̾. In¬

Expanded text:
scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis adnepos adneptis. Fratres patruelis et sorores matruelis, amitini amitinae, consobrini, consobrinae. Patrui magni, amitae magnmagnae. Nepos neptis proprioris consobrini filius vel filia, qui consobrini appellantur. Quibus ex latere culi, promaterterae filius, vel filia, adpatruus, adamita. Hi sunt abavi paterni frater et soror, abavunculus, abmatertera. Hi sunt abaviae paternae mcta linea, supra infraque pro propriis nominibus non appellantur, sex ex tranadnepotes adneptes, consobrini filii filiaeque. Successionis idcirco gradus septem constituti sunt, quia ulterius per rerum naturam, nec nomina inueniri nec uita succedentibus prorogari pot
Abbreviated transcription (Latin):
duplicaut᷑. T̃cio gradu uenuit supra.
ꝓauꝰ. pauia. Infra ꝓnepos ꝓneptis ex obliqͦ
fr̃ĩs fororisq filiꝰ ł filia. Patruus amita
ꝯsobrina : i. auuncłi ⁊ mai̾tere filiꝰ ł filia.
Amitinus amitina .i. amite filiꝰ ł filia.
stẽ ꝯ sobrini.: qͥ exduabꝰ sororibꝰ nascilt᷑.
Quib ac crescit patriuis magnus: amita
magna .i. aui pat̾ni frat̃. isoror. Qu̾nto¬
gradu ueniunt supͣ quidẽ. atauꝰ atauia.
Infra ad nepos adneptis. Exobliquo fyls
isororis: ꝓneposꝓ neptis. fr̃s patrueles.
sororis patrueles. amitini amitine ꝯ sobri¬

Expanded text:
duplicantur. Tertio gradu ueniunt supra proauus proauia: infra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, patruus amita,consobrina, id est auunculi et materterae filius filia, amitinus amitina, id est amitae filius filia: itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id est aui paterni frater et soror: auungradu veniunt supra quidem atavus, atavia: infra adnepos, adneptis: ex obliquo fratris et sororis, pronepos, proneptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinae: consobri
Abbreviated transcription (Latin):
filii qͦ ẽ sp̃c non cupasti. Un ut ron
copuilet᷑ auctoritas: inspĩi qͦ recte pap¬
tirari nos posse scͥpt᷑a indicat dicente
dño. Uos aũ baptirabimini sp̃u scõ.
baptirandi forma senciendũ sit ma¬
nifesta de planãt. Uides gͦ qualit̾
sac̾m̃tũ. ⁊ quẽ admodũ sine fide tͥnita¬
gritate manente sine decͥm̃to salucis
s̃mo uariat᷑. Uerĩt̃m eccliastica ꝯsue¬
tudo hanc potissimũ inbaptrando
formã tenere elegit. qͣm ab ipso sedfi¬
cationis auctore: expͥma institutĩe
s̾uandã accepit. Siquis forte querat
utrũ in articło necessitatis sufficere
possit ad plenũ baptisiatis sac̾ñtũ.
si fuerit quis infide tͥnitatis smeꝙ
baptrauit loqͥ non potuit. siuei
obfestinationẽ ł stuporẽ ĩminẽtis
ꝑiculi. siue alia qͦcũq causa p̃uentꝰ
dum baptiaret locutionis memor
ñ fuit. Siqͥs gͦ forte ħ querat: ego de
his q̃ occulta s̃ uidicare nolo. p̃cipue ꝙ
nom̃ t̾ntatis hͥ ñ audiui. U̾. isi u̾a fides

Expanded text:
iritus, nuncupasti. Unde ut rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse, Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto . baptizandi forma sentiendum sit manifeste explanant. Vides ergo qualiter sacramentum, et quemadmodum sine fide Trinitagritate manente sine detrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere possit ad plenum baptismi sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sine baptizavit loqui non potuit, sive quia ob festinationem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipue quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potiut c̾eu̾cisio ab his dũ caxat qͥb in¬
uinta fuerat. sine ꝑiculo salutis ꝯtempni.
Rursũ quẽad imodũ in pͥncipio baptismꝰ
baptrandi usũ non nouerũt erudirẽt᷑.
sic innouissimo aqͥp̾dã fidelibꝰ cͥc̃cisio

Expanded text:
Non potuit circumcisio ab his duntaxat quibus injuncta fuerat sine periculo salutis contemni. Rursum quemadmodum in principio baptismusbaptizandi usum non noverant erudirentur, sic in novissimo a quibusdam fidelibus circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
pulosxͥ. aliqͣndii solũ ne aconsuecu¬
dine ab horreret. inusũ ꝓductũ nous¬
tores baptirare missi s̃ gn̾alit̃ institu¬
guenda. Pͥmũ enĩ añ baptismũ da¬
sio sola statũ hũit ⁊ suscipiebat adsti¬
ficationẽ sine baptismo. Nouissime

Expanded text:
sti aliquandiu, solum ne a consuetudine abhorreret in usum productum: novistores baptizare missi sunt, generaliter instituguenda. Primo enim ante baptismum circumcisio sola statum habuit, et suscipiebatur ad justificationem sine baptismo. Novissime
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ent᷑ ut ostendent᷑ bona fuisse pe
suo. ⁊ similit̃ q incipiẽda erãt ñ subito
ĩ auctoritatẽ assum̾ent᷑. s c̃mora igͣui¬
tate inchoarent᷑ ne uelud aliena ip̃c
rẽ aliunde inducta sub ito pucaret᷑.
s. ñ usurpata. ut diuini consilii aucto
diuina oꝑa rep̃hende̾ audẽt admonet᷑¬

Expanded text:
fuisse tempore suo. Et similiter quae incipienda erant non subito in auctoritatem assumerentur, sed cum mora et gravitate inchoarentur, ne velut aliena et praeter rem aliunde inducta subito putarentur.ta instituta sunt, non usurpata, ut divini consilii auctordivina opera reprehendere auderet, admone
Abbreviated transcription (Latin):
imaginationesq ꝑfectas: ⁊ ñ in ꝯditas
cap̾it. s õ pleno accu intelligentie qͥ
imaginatio suggesc̾it. explicat atq ꝯ¬
firmat᷑ Itaq ut diccũ ẽ hc̃ diumne na¬
cure. ñ ea tm̃ incognitioẽ sufficiunt
que subiecta sensibꝰ comp̃hendit. uer̾
&ẽ ex sensibilibꝰ imaginatiõe ꝯcepta .⁊
rõne ẽp̃hendit. uocabuloꝵ qͦ positioĩb
aꝑit. Illud quoq ei nature ꝓͥum ẽ. ut ꝑ
ea que sibi nota sũt. ignota uestiget.
tͥplicẽ auime ium sola ut dictũ est. ho¬
minũ natura sortita est. Cuius anime
ius intelligentie motib matibꝰ ñ caret.
ostic̾it quid sit audubitat. ⁊ adudicat.¬
Quod si &̃ utriusq scientiã scientiã rõe
atq in eo cec̾a accidenti ĩmͦm̃ta ꝑqͥrit.
Quibꝰ cognitis c᷑ ita sit q̃rit ⁊ rõe nichi¬
lomunis uestigat. Cũ gͥ ħͥ actus sit hu¬
aut ignotar̃ inquisitiõe atq intensioẽ
ũset᷑ duo sunt in quibꝰ omnẽ oꝑã us aĩe¬

Expanded text:
imaginationesque perfectas, et non inconditas capit, sed etiam pleno actu intelligentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat. Itaque ut dictum est huic divinae naturae non ea tantum in cognitione sufficiunt, quae subjecta sensibus comprehendit, verum etiam ex sensibilibus imaginatione concepta, et one comprehendit, uocabulorura quoque positionibus aperit, illud quoque ei naturae proprium est, ut per ea quae sibi nota sunt ignota uestiget etriplicis animae uim sola, ut dictum est, hominum natura sor- tita est. cuius animae uis intellegentiae motibus non caret, constiterit, quid sit, addubitat; quod si etiam utriusque scientiam ratione atque in eo caetera accidentium momenta perquirit. quibus cognitis cur ita sit quaeritur et ratione nihilo minus uestigatur. Cum igitur hic actus sit huaut in ignotarum inquisitione | atque inuentione uer- setur, duo sunt in quibus omnem operam u
Abbreviated transcription (Latin):
marcꝰ lucas. Sextus in qͥbꝰ .iͦi. matheꝰ mar¬
eus. Septimꝰ: in qͥbꝰ duo matheꝰ ioħs.
Octauus: in qͥbꝰ duo lucas marcꝰ. Nonus
in quibꝰ duo Lucas. ioħs. Decimꝰ inqͥb
numerꝰ quidã capituł affixꝰ adiacet. qͥbus
num̾is subdita ÷ area quedã nimio
notata. q̃ indicat in quoto canone po¬
sitꝰ sit numetꝰ cui subiecta ẽ area. u̾bi
gr̾a. si ẽ arta pͥma inpͥmo canone si
usq ad decimũ peruenies. Si gͥ aꝑco quo¬
libet euangłio placuerit scire quireli¬
quoꝵ euangelistar̃ similia dixeit᷑ assu¬
mes adiacentẽ numer̾ capituli. ireqͥ¬
res ipsũ nuner̾ insuo canone quẽ indi
ꝑsingła euangłia de eisdẽ dixisse inuenieᷤ.¬
Seanonib concilior̾.

Expanded text:
 Lucas. Sextus in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Joannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Joannes. Decimus, in quibus numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo canone; si usque ad decimum perveniens. Si igitur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicper singula Evangelia de eisdem dixisse invenies.anonibus co
Abbreviated transcription (Latin):
soroꝵ ue eoꝵ quicũq exhis ꝓgenantur
icontinent̾ patrui. amite. auuncłi. ma¬
t̾tere. & suꝑior quid ⁊ inferior cognatio
a pͥmo gradu incipit. at uͦ ea que extͣnꝰ¬
uerso num̾atur: a scđo. Pmo gradu ẽ
supra: pat̾. mat̾. Infra: filiꝰ. filia. Sedõ

Expanded text:
orumque, qui ex his progenerantur, et convenienter patrui amitae avunculi materterae. et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit: at ea, quae ex transverso numeratur, a secundo. Primo gradu est supra pater mater, infra filius fil
Abbreviated transcription (Latin):
sedã q̃ pueritia ñcupat᷑. uͥ ũdũ io suscep̃¬
lectatioĩb iaces. q licce iã fari ualeat.
nõ infantia tͣnsisse uideat᷑: ñdũ inea :
p̃cepti capax. infirmitas m̃tis ũ sacmita
mediatoris accipiat: ꝙ̃. si hãe meis
annis uitã fuat. tͣnslata scił apotesta¬
ria torm̃ta patiat᷑. Sufsic̾ enĩ sola sp̾u¬
ał regeneratioẽ pꝰmortẽ obsit quod car¬

Expanded text:
susceplectationibus iacet, quia licet iam fari valeat et ideo infantia transisse videatur, nondum in ea est precepti capax infirmitas mentis, si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi in eis annis vitam finiat, translata seilicet ei potestaria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritalis regeneratio, ne post mortem obsit quod car
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qͥ dilexeiat ñ habebit. Ipse añ saluus
erit. ꝙ nulla eun tͥbulatio ab illiꝰ fun¬
sineurente dolore ñ ꝑdit. Ecce qͣntũ
mͥ uidet᷑. inuentꝰ ẽ ignis. qͥnullũ eoꝵ
dãpnet. s unũ ditce. alt̾m dãnificet.

Expanded text:
quoniam quod dilexerat non habebit, ipse autem saluus erit quia nulla eum tribulatio ab illius funsine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum d
Abbreviated transcription (Latin):
Nhac qͥł uita mortali ẽẽ qͣsdã penas pur¬
gatorias ꝯfitem᷑. ñ quibꝰ affugunt᷑. qͥr̃ uita
ł ñ inde fit melior. ł potiꝰ inde fit peior.
s ist c̃ purgatorie qui eis coheretti corri.¬
gunt᷑
Cec̾e om̃s pene siue cẽꝑanee siuie sẽpit̾ne.
sic̃ unꝰ qͥsq diuina ꝓuidentia tc̃tand̾ẽ
ĩfert. ł ꝓecc̾is. siue pt̾itis. siue inqͥbꝰ ad¬
huc uiuit. ille qui pleccit᷑. ł ꝓexercendis
declarandisq iututibꝰ ꝑ hoĩes ⁊ angłos
simũ nouissimũq patiunt᷑ ñ aũ ueni¬

Expanded text:
rtali uita esse quasdam poenas purconfitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos simum nouissimumque patiuntur. Non aute
Abbreviated transcription (Latin):
diuimꝰ qͣꝗͣ uita ipsa mortaliũ tota pe¬
na sit. N enĩ parua pena ẽ. ipsa insipi¬
entia łmpericia que usq adõ fugienda
m̃ito iudicat᷑: ut ꝑpenas doloribꝰ ple¬
nas pueri cogant᷑. q̃ arcificia ł litt̃as
ũ ñ nqͣ ipsas penas ꝑq̃s ꝯpellunt᷑ disc̾e:
maliut ferre ꝗͣ disce̾. Qͥ aũ ñ ex horreat
fletu ordit᷑ hãc lucẽ. qͥd maloꝵ ingͥssa
monstruosus ille ris ꝓtendit slã magi¬
car̾ artuĩ fuisse ꝑhibet᷑ inuentor. Anino

Expanded text:
uam vita ipsa mortalium tota poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras uam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inierłm: diuino affiatꝰ sp̃u reꝑa¬
uit. cunctaq legis. ac ppħar̃ uoluminaque
fuerat agentibꝰ corrupta correx. totũq
uetꝰ testam̃tũ inuiginti duos libros ꝯsti¬
tuit. ut cot libri eẽnt inlege. quot habe¬
bant᷑ ilitt̾e. Pormo qͥnq litt̾e duplices ap̃
hebreos s̃. caph. inem. nun. phe. sade.
Aut̃ ꝑhas litt̾as. scͥbũt pͥncipia meditantesq
u̾boꝵ alit̾ fines. Uñ .iu. libri aplerisq
auplices estimant᷑. samuel malachim.
dabreiamin. esdias. ieremias. c̃ cy noth.¬

Expanded text:
nt in Jerusalem, divino afflatus spiritu reparavit, cunctaque legis ac prophetarum volumina quae fuerant a gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habeantur et litterae. Porro quinque litterae duplices apud Hebraeos sunt, caph, mem, nun, phe, sade. Aliter enim per has scribunt principia medietatesque verborum, aliter fines. Unde et quinque libri a plerisque duplices existimantur. Samuel, Malachim, dabre iamin, Esdras, Jeremias cum cynoth
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. quos ptolomeꝰ cognom̃to pby¬
ld olphiꝰ rex egrpei om̃is litature sa¬
gacissimꝰ. c̃pistracũ atheniensuĩ trrannum
qui pͥmꝰ ap̃g̾cos bibliothecã instituit: i se¬
leuchum nichanorẽ. ⁊ alexandrũ. ⁊cet̾oᷤ
pͥores qui sapĩe oꝑã ded̾ant instudiobi¬
bliothecar emularet᷑. ñ solũ gentiũ. sẽp¬
turas. s ⁊̃ diuinas litt̾as in suã bibliothe¬
cã tͣnsferẽs. ita ut .lxx. milia libroꝵ ĩ tp̃r¬

Expanded text:
Ptolemaeus cognomento Philadelphus rex Aegypti omnis litteraturae sagacissimus, cum Pisistratum Atheniensium tyrannum, qui primus apud Graecos bibliothecam instituit, et Seleucum, Nicanorem, et Alexandrum, et caeteros priores qui sapientiae operam dederant, in studio bibliothecarum aemularetur, non solum gentilium scripturas, sed etiam divinas litteras in suam bibliothecam confere
Abbreviated transcription (Latin):
g̾coꝵ eoꝵ reciꝑent exemplaria ⁊ lege¬
rẽt. Quinta ÷ uulgaris. cꝰ auccor igno¬
ratur. unde specialit᷑ sͥ uendicauit ut
quinta appellaret᷑. Sexta ⁊ septima:
origenis cꝰ codices eusebiꝰ. ⁊ pamphiliꝰ
uislgauert᷑. Octaua ÷ ieronimi. q̃ m̾ito

Expanded text:
orum reciperent exemplaria, et legerent. Quinta est vulgaris, cujus auctor ignoratur, unde specialiter sibi vindicavit, ut quinta appellaretur. Sexta et septima est Origenis, cujus codices Eusebius et Pamphilus vulgaverunt. Octava est Hieronymi, quae merito
Abbreviated transcription (Latin):
pturi: Insententia qͥpe dñi uͥ ait. capillꝰ¬
de capite ur̃o ñꝑibit dictũ ẽ. ñ defutur̃
de ẽ utiq ꝑfectio magnitudinis. Q c ac
indita corꝑali. iã quodã mͦ ut ita dicã
lunatũ udet᷑ quod ñdũ ẽ. ĩ mo qͥ latet.
ẜaccessũ tp̃is erit. ł pottus apparebit.

Expanded text:
pturi? In sententia quippe Domini, ubi ait: Capillus capitis uestri non peribit, dictum est non defuturum deest utique perfectio magnitudinis corporalindita corporali jam quodammodo ut ita dicam lineatum videtur esse quod nondum est imo quod latet, sed accessu temporis erit
Abbreviated transcription (Latin):
iuisticia. iu̾itate diligendẽ hõ : iqn in
uusticia ⁊ u̾itas. Sigͦ bene diliginiꝰ. ⁊i boñ
diligimus. bomi sumus. Non enĩ bonos
facit. nisi dilectio bona: ⁊ diłectio boni.
Si aũ boni sumus: nullos amicos habe¬
mus nisi bonos. ⁊ nullos inimicos nisi
malos. qr si boni sumus: nicħ p̃t̃ bonũ
diligimꝰ. ⁊ nicħ p̃t̃ malũ odimus. Siautẽ
amicos bonos habemus ⁊ imicos malos.:
amicos quid inbonitate sua dilig̾e debemꝰ¬

Expanded text:
n justitia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si boni sumus, nihil nisi bonum diligimus, et nihil praeter malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debem
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuor sane tumores sac᷑ scͥptura dis¬
Uernit. S̾uilẽ mundanũ inicialẽ.
silialem. Seruił timor ẽ ꝓ euitanda pe¬
na abstinĩe amalo. recenta uolũtate ma¬
la. Mundanꝰ timor ẽ. pro euitanda pena
abstiñe abono. retenta uoluntate bona:
timorest: bono firmit̃ adħeł̾ qr illud
amit̾t̾e noł. Exhis qͣtuor timorib iͦ

Expanded text:
uatuor sane timores sacra Scriptura discernit, servilem, mundanum, initialem, filialem. Servilis timor est pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta volutimor est bono firmiter adhaerere, quia illud amittere nolis. Ex his quatuor timoribus duo
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qr inaliis rebꝰ ħ fac̾e pot̾as. utaliqͦd
uelles. ⁊ ꝓximo tuo uelles. distinctũ ẽ.
ut utrũq tͥ faciendũ ẽ̾e intelligas.
quãuis tñ alt̾ũ sine alt̾o face ñ possis.
Quanius simul sint. tñ duo s̃ dilectio
dir ipximi. seq iõ debuerũt ĩp̃ceptioẽ
confundi: quanius non pollũt inactione se

Expanded text:
n quia in aliis rebus hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi. Neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in ac
Abbreviated transcription (Latin):
inquit alienis honorẽ tuũ. & annos tuos
crudeli: ne forte inpleãt᷑ extranei uirib
Istigͦ s̃ alieni. ⁊extͣnei nunis remoti. ⁊lon¬
ad bonũ demones scł. ihomines maligni¬
ẽ demonib dãpnati. qui ictͥdo anob̾ ampliꝰ
diligendi ñ sũt: qr abillo bono ꝑꝑ d̃ dili¬
gitur om̃is qui bene diligit᷑: irrecuꝑa
ut demones diligamꝰ neq illos homines
qui tam c̃ demonib dãpnati sũt. Illi enĩ
ꝓrimi ñ s̃: s remoti. ialieni. facti a nob̾.

Expanded text:
rem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti, et lonad bonum, daemones scilicet et malidaemonibus damnati. Qui idcirco a nobis amplius diligendi non sunt, quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperiptura ut daemones diligamus, neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt, sed remoti et alieni f
Abbreviated transcription (Latin):
ihͥ ꝯmut̾o e̾e potest si forte ñ expediat
ħ q conting̾e pot̃. Aliud adhuc dico. uo
exte ñ fiat qđ in ilł fit. neq inte remane¬
at ꝙ ate fieri debuit. Non est ꝑicłm tuum.
ubi ñ ẽ culpa tua. fac ꝙ potes tu. ⁊qͣntum
potes: ⁊ sufficit tͥ. Abona uoluntate ñ ãpliꝰ
exigit᷑. nͥ quantũ pot̃. Si autẽ hoꝵ aliqͥo

Expanded text:
io esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovex te non fiat quod in illis fit, nec in te remaneat quod in te fieri debuit. Non est periculum tuum, ubi non est culpa tua, fac quod potes tu, et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur, nisi quantum potest. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝯtinent᷑ iustis. Sic̃ rapine. sacͥlegia.
uncestꝰ. ⁊ cet̾a talia. Uenialia s̃. sic̃ ira
leuis. ttͣnsitoria. risꝰ. ieu̾ndi que sine de¬
lib̾atiõe agentiũ ꝯtingũt. siue exnegli¬
gentia incaute. siue ex infirmitate pre¬
cipitant̃¬

Expanded text:
continentur in istis, sicut rapinae, sacrilegia, et incestus, et caetera talia. Venialia sunt, sicut ira levis et transitoria, risus et ejusmodi quae sine deliberatione agentium contingunt, sive ex negligentia incaute, sive ex infirmitate praecipitant
Abbreviated transcription (Latin):
sũ actꝰ iniqͥtatis. Itaq uiciũ absq consẽ
su. infirmitas ÷ cui inqͣntũ ĩfirmitas
est miscdia debet᷑ p̃miũ aũ. icorona:
ĩ qͣntũ ab accu iniquitatis cohibetur.
uitiũ ẽ malũ ẽ inquantũ uolunta¬

Expanded text:
st actus iniquitatis. Itaque vitium absque consensu est infirmitas. Cui, in quantum infirmitas est, misericordia debetur; praemium autem et corona, in quantum ab actu iniquitatis cohibetur. vitium est, malum est; in quantum volunta
Abbreviated transcription (Latin):
q uult ꝑficiendo foris inuita restͥngit᷑.
ipsam. Ita insolo ꝯsensu opꝰ uidicat᷑ cui
qui i d foris ẽ opꝰ tm̃ inmalicia adi¬
cit: qͣntũ ipsũ qui intꝰ oꝑat᷑ motũ uolũ¬
tatis ad maliciã accendit Sic gͦuitia Ø¬
rigo peccatoꝵ s̃ exquibꝰ nascunt᷑ oꝑa in¬
iquitatis. que quid sic̃ dictũ ẽ. absq cõ¬
sensu penam hñt. qzͥᷤ u r uutis s̃. inqͣntii
enĩ originalia sũt: pena inipsis exercet᷑.
inquantũ uoluntaria sũt. penaipsis debet᷑

Expanded text:
quod vult perficiendo foris invita restringituripsam. Ita in solo consensu opus judicatur; cui quidem id quod foris est opus tantum in malitia adjicit quantun ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic ergo vitia origo peccatorum sunt, ex quibus nascuntur opera iniquitatis. Quae quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quenim originalia sunt, poena in ipsis exercetur; in quantum voluntaria, poena ipsis debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
redigit᷑ Suꝑbia ẽ amor ꝓe excellentie. Inui¬
dia odiũ felicitatis aliene. Ira ẽ irronabił
ꝑturbatio m̃tis. Aecidia est exconfusio :
m̃tis nata tͥsticia siue tediũ. ⁊ amaritudo
appetitꝰ hñdi. Gula ẽ ĩmodatꝰ appecitꝰ eden¬
di. luxuria ẽ c̃cupiscentia explende uolup
ctantia. Suꝑbia inelatioẽ cordis: iactan¬
cia in ostentatioẽ oꝑis. Suꝑbia ineo ꝙͣ iͥ
placet: alieñ testimoniũ despic̃. Iactan¬
cia autẽ ut mag̃ sibi placeat alieñ testi¬
moniũ requirit. ꝓpt̾ea iactantia ꝑ leni¬
tatẽ blandã se simulat. Suꝑbia uͦ ĩtumo¬
re crudelẽ demonstrat. Suꝑbia enim
timeri uult. iactantia amari iutraq tñ
ineo qđ appetit sibi placẽs ꝑu̾se: diu̾so licet
ꝑbiam uactatitiã subuno ẽputau̾it m̃¬
bro: septẽ inueniet uicia capitalia. de
cͥminalia dñi. Uenialia s̃ que nec facile
uitari possunt. ũ aliqñ ñ fiãt. neq mul¬
tam turpitudinẽ inger̃t. ł lesionẽ ma¬

Expanded text:
amor propriae excellentiae, invidia est odium felicitatis alienae, ira irrationabilis perturbatio mentis, acedia est ex confusione mentis nata. Tristitia sive taedium est amaritudo appetitus habendi; gula immoderatus appetitus edendi; luxuria est concupiscentia experiendae voluptctantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostensione operis. Superbia, in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit; jactantia autem, ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per lenitatem blandam se simulat, superbia re crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placens perverse, diverso licet biam et jactantiam sub uno computaverit membro, septem inveniet vitia capitalia, de criminalia dicuntur. Venialia sunt, quae nec facile vitari possunt, ut aliquando non fiant, neque multam turpitudinem, vel laesionem ma
Abbreviated transcription (Latin):
inte est. ħ debes q uoiusti ipsũ. iñ aliud
non tͥ licet aluo ꝓ alio ꝯmutare. s dispẽ¬
satori magist᷑ tuo. si uoluerit. ⁊ expedire
nou̾it. licet aliud accipe. Si id attendat᷑
debitũ ẽ si aliud ab illo accipit᷑ indul¬

Expanded text:
in te est, hoc debes quod vovisti, ipsum et non aliud. Non tibi licet aliud pro alio commutare, sed dispensatori magistro tuo, si voluerit expedire noverit, licet aliud accipere. Si idem a te datur, debitum est. Si aliud ab alio accipitur, indul
Abbreviated transcription (Latin):
tuã: reddehumilitatẽ tuã ꝓiurgini¬
tate carnis. redde humilitatẽ cordis.
Pcarne fiacca. frange cor. humilitatẽ
pse debiusti: iam si uirginitatẽ ñ ha¬
heas: & tñ siuuginitatẽ redde ñ potes:
reddeꝙilla humilitatẽ. ⁊ satisfaciet tam
ꝓse ꝙͣ pro illa. Uide quanta ẽ urtꝰ humi¬
litatis. Socia ÷ urginitatis humilitas.
socta humilitatis iurginitas. ⁊ ñ pot̃
si ab ẽ humiliras satis fac̾e dõ urginitas.¬

Expanded text:
tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginituam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si ab
Abbreviated transcription (Latin):
salubri ac r̾abili ꝯmutone immpende
pot̃. Sic̃ ẜͦ uotũ tuũ intua ꝯstat uo¬
luntate. sic̃ ꝯmut̾o uoti tui ĩ illiꝰ ꝯstat
ctis adiciendũ uidet᷑ Ecce uouisti uir¬
ginitatẽ carnis tue. dño dõ tuo. dico
licet tͥ retͦ respice̾.: ut deinceps ad expien¬
ciam carnis descendas. Dico gͦ tͥ. redde
ꝙ debes. Non licet tͥ aliud ꝓisto redd̾e:¬
ñ tenuisti: ꝙ uirginitatẽ amisisti.
Nõ potes ãpliꝰredd̾e uirginitatẽ. Non
potes dare q̃ non habes. Semel amissaest
uirginitas. ampliꝰ reꝑari aut recuꝑari ñ
potest Quid gͦ facies: quid reddes dño dõ
tuo ꝓtua uirginitate quã uouisti. ⁊ pꝰuo
tũ amisisti. Ẽ ne aliqͥd aliud q ꝓista reddi
his qui eã uouerũt. ⁊ amissam iã redd̃e
ñ possutt. Nonqͥo gͥ pontẽ miscdie p̃cidẽ¬
audebimꝰ huiꝰmõi: Dicat hoc qͥ audet.
ego ñ p̃sumo nec uolo. Uideat qui hoc
dice uoluerit: ne forte sibi ipsũ ꝑicłm
Redd̾e penitẽtiã tuã. redde contͥcionẽ

Expanded text:
e impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti tui in illius constat ctis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddenon tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere non possunt. Nunquid igitur pontem miseriaudebimus ejusmodi? Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculRedde poenitentiam tuam? redde contritionem
Abbreviated transcription (Latin):
leccoꝵ eccłia moꝵ bonoꝵ ac u̾tutũ
uarietate ꝑulchre adornat᷑. ita sacra
scͥpta uide ipsa eccłia sc̃a uiuendi for¬
ma ñ geñet. ⁊ diu̾sitas ꝯcors uͥ adu̾si¬
tatẽ ñ pariat. Neq enĩ inea magna mo¬
dica despicuĩt. neq rursꝰ modica mag¬
nis associari ĩ digna s̃ s ornãt se inuicẽ

Expanded text:
lectorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi forma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicem
Abbreviated transcription (Latin):
srum̃tal r̃ scientia ñ tñ iõ đ instru¬
p̃iacenti alicꝰ masse mat̾ia aliquod
ur ita dieã instrum̃tũ efficiat. ad hãc
om̃is matia lapidũ. lignoꝵ. mecalloꝵ
arenar᷑ argillar᷑ ꝑtinet. ħ duas ht̃
sp̃et. architectonica diuidit᷑ ince
stutnarios ꝑtinet. ahiosq hurꝰmõi
utriꝰq arcifices. indolabris ⁊ securi¬
b lima ⁊ iasciculo. serra ⁊ t̾e bro ruri¬
cinis artauis trulla examussi. po¬
lientes. dolantes. sculpantes. lini¬
eutes: sealpentes ꝯ pingentes. liman¬
tes inqualbet mat̾ia luto. late. la¬
pide ligno. osse. iabulo calce. gipso.
siqna s̃ similia oꝑantiũ. fabnł aiui¬
dr̃ iumalleatoria. que feriendo massã
iformã eitendit: ⁊ inexcussoriã. que
fundendo massã informã redigit uñ
ercussores dicci sunt: qui de confu¬
sione masse noueit᷑ formã uasis ex
ꝑegͥnis mercib negotiationẽ. ħrec
sit necessaria. Unde iħ qui facadie
di penetrat. intora inuisa addit.

Expanded text:
ur scientia, non tam ideo quod instrupraejacenti alicujus massae materia aliquod, ut ita dicam, instrumentum efficiat. Ad hanc omnis materia lapidum, lignorum, metallorum, arenarum, argillarum pertinet. Haec duas habet species, archiet tignarios pertinet, aliosque hujusmodi utriusque artifices, in dolabris et securibus, lima et asciculo, serra et terebra, runcinis, artavis, trulla, examussi, polientes, dolantes, sculpentes, limantes, scalpentes, compingentes, linientes, in qualibet materia, luto, latore, lapide, ligno, osse, sabulo, calce, gypso, et si qua sunt similia operantium. Fabrilis dividitur in malleatoriam, quae feriendo massam in formam redigit. Et in exclusoriam, quae fundendo massam in formam redigit. Unde exclusores dicti sunt, qui de confusione massae noverunt formam vasis expperegrinis mercibus negotiationem. Haec sit necessaria. Unde et is qui facunc secreta mundi penetrat, littora invisa adit;
Abbreviated transcription (Latin):
ł qp ꝑcutimꝰ. ut gladiꝰ bipennis sari¬
E teii aũ s̃ quibͦ iaculari possumꝰ.
ut hasta sagitta. dicta autẽ arma.
ab armo i. brachio qr brachia mii¬
nũt. quod ictibꝰ oppon̾e solemꝰ. Cela

Expanded text:
 percutimus, ut gladius bipennis, sarissa. Tela autem sunt quibus jaculari possumus, ut hasta, sagitta. Dicta autem arma ab armo, id est brachio, quia brachium muniunt, quod ictibus opponere solemus. Tela
Abbreviated transcription (Latin):
uignẽ et̃ĩ. qͥ p̃paratꝰ est diabolo ce angelis
eius. Cũ enĩ inhac uita ñ solũ abigne s
ab aliis qͦ elem̃tis pene accruciatꝰ ꝓueniãt.
qͣre ñ cẽ illuc in aliis elem̃tis. sic̃ inigne
pene dampnandoꝵ ꝯsistant.: De torm̃¬
tis qͥppe ĩpioꝵ seͥptũ ẽ. Transeũt afrigorib̾ꝰ
mis coꝵ ñ moriet᷑: ignis eoꝵ ñ extinguet᷑
Nim si u̾mẽ qͥs ad solã c̃punctionẽ ꝯscien¬
tie peccatͥcis referre uelit. ⁊ obħ ignẽ qͥd
corporalẽ ũmẽ au̾̃ ñ corꝑalẽ s spũalẽ¬
intelligendũ putet. quid ẽ q̃ alibi scͥptũ
ẽ. ĩ uidicta carnis ĩpii ignis iũinus: Si¬

Expanded text:
 qui paratus est diabolo et angelis ejus . » Cum enim in hac vita, non solum ab igne, sed ab aliis quoque elementis pene ac cruciatus proveniant, quare illic non etiam in aliis elementis sicut et in igne pene damnatorum consistant. De tormentis quippe impiorum scriptum est: « Transeunt a frigoribus  non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . » Nam si vermem quis ad solam compunctionem conscientiae peccatricis referre velit, et ob ignem quidem corporalem vermem aut non corporalem, sed spiritalem putet, quid est quod alibi scriptum est: « Vindicta carnis impii ignis et
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑. s & illud ꝙͦ q̃ dr᷑. qr si fletꝰ. istridores
ĩ ipsis ñ corꝑales s spuales c̾dẽ aebemus: sic
sane intelligi pot̾ si cruciatus aĩar quiex
flammas corꝑalibꝰ generari creduntur:
ñ corpalit᷑ .i. mediantib corꝑib in ipsiᷤ
fieri intelligantur.
Multa sũt alia qͥ
ud est rer̾ u̾itas. aliud u̾boꝵ uarietas.
Neq nos oportet ꝑꝑ multitudinẽ dicendi:
a simplicitate credendi deuiare. Dic̃ augꝰ¬
tinus in encheridion. ꝙ tẽpꝰ qͣ int̾ hoĩs mor¬
tẽ iultimã resurreetionẽ positũ ẽ. aias

Expanded text:
stridores in ipsis non corporales, sed spirituales credere debemus, sic sane intelligi potest si cruciatus animarum qui ex flammis corporalibus generari creduntur, non corporaliter, id est mediantibus corporibus in ipsis fieri intelligantur. Multa sunt alia quaud est rerum veritas, aliud verborum varietas. Neque nos oportet propter multitudinem dicendi a simplicitate deviare credendi. Dicit Augustinus in Enchiridio: Quod tempus quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem posi
Abbreviated transcription (Latin):
care. Un pͥmo occͣrit de abortiuis feccibꝰ
ita nati. ut iã possint renasci. Si resur¬
recturos eos dixerimꝰ de hisqͥ iã forma¬
ortiuos quis ñ ꝓcliuiꝰ ꝑire arbit᷑tur. sic̃ se¬
mina q̃ ꝯcepta ñfuerunt: S qͥs neg̾re au¬
deat  isi affirmare ñ audeat id accura
resurrectionẽ. ut qͥcqͥd forme defuerit
ĩpleat᷑. atq ita ñdesit ꝑfectio. que acces¬
sura era cp̃r quẽ ad modũ ñ er̃ uicia q̃ar
cessert cpr. ut neq in eo q apcũ ic̃gru¬
ũ dies allat̾i fuerãt nat̾᷑a fraudet᷑. neq

Expanded text:
tare. Unde prima occurrit de abortivis fetibus ita nati ut jam possint renasci. Si resurrectos eos dixerimus qui jam forma proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi f
Abbreviated transcription (Latin):
nis ocłis uuleatur fieri resurretione᷑ posse
desꝑant. & dũ arida ossa inspiciunt. ħuesti¬
ri carnib rursunq aduitã uridesc̾e
posse diffidunt. qui resurrectiois fidem¬
na quippe mom̃ta lux ip̃a temꝑał quasi
moritur: dũ sup̃ uenientibꝰ noctis te¬
nebs ea q̃ aspiciebat᷑ subthit᷑. ⁊ quasi
cotidie resurgit: dũ lux oblata ocłis.
supp̃ssa iter᷑ nocte reꝑat᷑. ꝑmom̃ta qͦ¬

Expanded text:
nis oculis videatur; resurrectionem fieri posse desperant. Et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt, qui resurrectionis fidemna quippe momenta lux ipsa temporalis quasi moritur, dum supervenientibus noctis tenebris, ea, quae aspiciebatur, subtrahitur: et quasi quotidie resurgit, dum lux ablata oculis, suppressa iterum nocte reparatur. Per momenta q
Abbreviated transcription (Latin):
amitt̾e a fructuũ ꝓlatiõe cessare. qec¬
erumꝑe. fruetus gͣndesc̾e. ⁊ cotã arbo¬
rẽ rediuiuo colore uestiri. Secre resur¬
rectionẽ audio. effeccũ tñ ipsus resur¬
rectionis exquiro. Aug̾tinus. Credo
nãq quia surrecturus sũ: s uolo ut
audiã qͣt. Sciend quippe mͥ ẽ. utr̃ iquo¬
dã alio subtili fortasse ł aerio anineo
refurrer̃o. tĩ ego ñ ero qui resurgo. Nam

Expanded text:
amittere, a fructuum prolatione cessare. Et ecerumpere, fructus grandescere, et totam arborem redivivo decore vestiri. Sed ecce resurrectionem audio; effectum tamen ipsius resurrectionis exquiro. Credo namque quod resurrecturus sum, sed volo ut audiam qualiter. Sciendum quippe mihi est utrum in quodam alio subtili fortasse vel aerio, an in eo re surrexero, jam ego non ero qui resurgo. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uiuos ⁊mortuos as̃ iudicabit. Siue
mortuos intelligimꝰ quos h ñdũ mortuos.
s adhuc inista carne iuuentes inuenturꝰ
ẽ eiꝰ ad inuentꝰ. Mortuos aũ: qui de corꝑe
priꝰꝗͣ ueniat exierunt ł exituri sũt. siue uinos

Expanded text:
 vivos et mortuos judicabit: sive ut vivos intelligamus, quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos, autem qui de corpore, prius quam veniat, exierunt vel exituri sunt: sive vivos
Abbreviated transcription (Latin):
ex sensualitate corrupta nascitur
uicuĩ ꝯcupiscẽtie. ex sensul corrupto
uicuĩ ignorãtie Ibi. ꝙr appeticus q̃¬
rende necessitatis ultͣ m̃sutã se extẽ¬
derit. ħ aũ qͥ ĩstrum̃tũ ꝯcipiende
u̾itatis. ab incegͥtatis uigore deficit.
ħ autẽ difficultatẽ qͥstioĩs maximã
ad ducit d originale peccatũ ñͥ in solo
carnali corruptionis uicio assigna¬
re tudemur. q cñ usq ad paiticipa¬
cionẽ aĩe ib̾ał extendi necesse est cõ¬

Expanded text:
ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari videmur, quod tamen usque ad participationem animae rationalis extendi necesse est co
Abbreviated transcription (Latin):
ceca huiꝰmõt inquibꝰ ro ignorantie ereusationẽ
ñ ãmittit. Nõ ꝑmittũt᷑ ineuismõi offen¬
dere. quos iueo d̃ faciũt ignorantia debet
ripudicicia ꝯfusionẽ ñ euadit. aliud ẽ de
mañ ẽ eriare nulliꝰ pot᷑ ignorantia er¬
roris culpã excusare. Sic gͦ legitimas

Expanded text:
o ignorantiae excusationem non admittit. Non permittuntur in ejusmodi offendere, quod in eo quod faciunt ignorantia debet et pudicitia confusionem non evadit. Aliud est de manum est errare in illis potest ignorantia erroris culpam excusare; sic ergo legitimas
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ ẽ. ꝙͣuis ineo qͥ siefit male fieri rate
sciat᷑. illicite aũ fieri nesciatur pot qͥd igno¬
rantia culpã tẽꝑare aut excusare. ut factũ
legitime ꝯstet łeo d fit. qͣuis fac̾e ñ possit.
ut rep̾hensibilit᷑ ñ fut. ineo qd̾ sic fit. Sigͦ
u̾itate sentit᷑. Exceptis gͦ eiusmodi causis

Expanded text:
dicendum est, quamvis in eo quod sic fit male fieri rectesciatur, illicite autem fieri nesciatur, potest quidem ignorantia culpam temperare aut excusare, ut actum legitimum constet in eo quod fit? quamvis facere non possit, ut irreprehensibiliter non fiat, in eo quod sveritate sentitur. Exceptis ergo ejusmodi causis
Abbreviated transcription (Latin):
cꝓphibuit. Uenit pꝰea sedã institutio que per
Extunc cepit ẽẽ exphibitione illicitũ. qfue¬
rat exnatura ꝯcessũ. u̾ quid si ñculpabilit̃
ꝓhibitio ignorat᷑. intͣnsgressione ignorãtia
extusat᷑. nec ꝓhibet᷑ litꝰ sacͣmti ꝙͣ diu ũpatet
tͣnsgͥssio p̃cepti. Cũ aũ ꝯstãs ẽẽ ceꝑit q pro

Expanded text:
hibuit. Venit postea secunda institutio, quae per Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura concessum. Ubi quidem si non culpabiliter prohibitio ignoratur in transgressione ignorantia excusatur. Nec prohibetur virtus sacramenti quandiu non patet transgressio praecepti. Cum autem constans est c
Abbreviated transcription (Latin):
Consensũ aũ legitimũ illũ eẽ putamꝰ
qui adħ fit. ad quod fieri debet. Namqͥ
ad solã carnis ꝯmistionẽ ꝯsentui̾t ꝓtali
ꝯsensu ꝯuiges adhuc dici ñ possũt. hoc
enĩ. i fornicantes. iadult̾antes faciunt.

Expanded text:
Consensum autem legitimum illum esse putamus qui ad hoc fit ad quod fieri debet. Nam qui ad solam carnis commistionem consentiunt, pro tali consensu conjuges adhuc dici non possunt. Hoc enim et fornicantes et adulterantes faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ factũ ẽ. qr q manifeste ꝯt᷑ pceptionẽ agit᷑
legitimũ aut uer̾ ẽẽ ñ udicat᷑. Erũt for¬
tassis qui existimãt ignorantiã ñ tm̃ face
eiusmõi ꝑ. in quibꝰ matͥmonii copła iuste
ꝓhib̾et᷑. si causa que latet cognosc̾et᷑. Ego
illos int̾rogo qͥd sentiendũ sit defiliis hmõi¬
copła ꝓc̾atis. utrũ legitimi. aut illegitimi
sint udicandi. Quod si dur̾ uidet᷑ uiacco
filii illegitimi dicant᷑. qr pat̾s. ẜcausã latẽtẽ¬

Expanded text:
 factum est, quia quod manifeste contra praeceptionem agitur, legitimum aut verum esse non judicatur. Erunt fortassis qui existiment ignorantiam facere tantuejusmodi personas, quibus matrimonii copula juste prohiberetur, si causa quae latet cognosceretur. Ego illos interrogo quid sentiendum sit de filiis copula procreatis, utrum legitimi an illegitimi sint judicandi. Quod si durum videtur, ut idcirco filii illegitimi dicantur; quia parente
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ autẽ ꝯuigii in ꝯmistione carnis ꝗposuit.
ũ ineo sacͤm̃tũ eẽt sorietatis. q̃ incarne
cio ꝯiugii infedẽ dilectionis sanociũ. ut
ꝑ euis bona id qd̾ incarnis ꝯmixtione
infirmitatis erat. ⁊ delicti excusaret᷑. offiet
p̃t̃ gn̾is młtiplicõnẽ gn̾antiũ infirmitas

Expanded text:
cium autem conjugii in commistione carnis proposuit, ut in eo sacramentum esset societatis quod in carne conjugium in foedere dilectionis sancivit, ut per ejus bona id quod in carnis commistione infirmitatis erat et delicti excusaretur; officipraeter generis multiplicationem generantium infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ aug̾tinꝰ testat᷑ his t̾ib̾ dicens. Utusq
sexꝰ ĩfirmitas ꝓpendẽs. inruinã t̾pitudi¬
nis. recte honestate nuptiar̃ excipi̾: uqd sanis
ẽet offitiũ. sit egrotis remediũ. Itẽ ĩiugio
officiũ ipse uelut inlibro de bono ꝯuigali
testat᷑ dicens. Inꝯiugio aliquid boniẽe iudr̃.
ꝯiugiũ insenib sił amisisset̃ filios ł nͥ genu¬
issent. inqͥbꝰ. isie marcuerit ardor carnis.
iuget tñ ordo caritatis. Itẽ innuptus plus
ualet sc̃itas sacͣm̃ti. quã fecũditas uentͥs.

Expanded text:
beatus Augustinus testatur his verbis, dicens: Utriusque sexus infirmitas propendens in ruinam turpitudinis recte honestate nuptiarum excipitur, ut quod sanis esset officium, sit aegrotis remedium. Item in conjugio officium; idem ipse in libro De bono conjugali testatur, dicens: In conjugio aliquid boni esse videtconjugium in senibus, si vel amisissent filios vel non genuissent; in quibus, etsi emarcuerit ardor carnis, viget tamen ordo charitatis. Item: In nuptiis plus valet sanctitas sacramenti, quam fecunditas ventris.
Abbreviated transcription (Latin):
bito ꝯuigati. p̾modũ ad inuicẽ ꝯst̾ͥngũt᷑.
Quod si forte infederatiõẽ ꝯugii utq pari
uoto ꝯsensus carnis remittit᷑ ꝓ eodẽ deĩceps
ꝯiugati debitores adinuicẽ ñ tenẽt᷑ Qd̾ .it.
ab itt̾sq pari ꝯsensu dimissũ ⁊ uoto fir¬
matũ ẽ. iuste pꝰmodił alius ab alt̾o exͥgi
tũ. cuius uirtitẽ copła carnis sicut ñ
efficit õad est. ita ñ sidefuerit tolłe ñ pͣ.
ut mutua societas que ad inuicẽ ꝑ ipsum
miciata ẽ utͦq iuuente. ampliꝰ discidiũ
ñ paciat᷑. Quig̾ diffinire uoluerit mugiĩ.

Expanded text:
bito conjugati, postmodum ad invicem constringuntur. Quod si forte in foederatione conjugii utrinque pari voto consensus carnis remittitur, pro eodem deinceps conjugati debitores adinvicem non tenentur. Quod enim ab utriusque pari consensu dimissum et voto firmatum est, juste postmodum ab altero exigi ntum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non put mutua societatis quae adinvicem per ipsum initiata est utroque vivente amplius dissidium non patiatur. Qui ergo diffinire
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enĩ pꝰ pectm copła carnis inꝯuigio
aminitit᷑ udulgentie mag̃. ⁊ c̃passionis. ne
uituĩ ꝯcupiscentie d inhumana carne ꝑꝑ
pecc̾m radicaũ turpiꝰ inomnẽ excessum
ꝓflueret. si nusquã licite excipi potuissꝰ.¬

Expanded text:
 peccatum copula carnis in conjugio admittitur, indulgentiae magis est et compassionis, ne vitium concupiscentiae quod in humana carne post peccatum radicavit, turpius in omnem excessum proflueret, si nusquam licite excipi potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ator illa apͥncipio int̾ masculũ i femi¬
nã insticuit. qñ mulierẽ delat̾e̾ iiri formatã
eid sociauit.: Quia enĩ socia data ẽ. ñ ancila
demedio fuerat ꝓducenda. Si enĩ decapite
fieret. de fũmo fieret. ⁊udet᷑ ad dĩationẽ
c̾ata. Si autẽ depedibꝰ fieret deuno fieret.
inndet᷑ ad suitutẽ subieienda. ꝓptẽa deme
ẽ de ipso. ut ad ipsũ seꝑ quasi ad pͥncipium
suũ respicet. ⁊ ei indiuidue adħendo ab-
ea se que ad inuicẽ ꝯstare debeat sociecate

Expanded text:
io inter masculum et feminam instituit quando mulierem de latere viri formatam eidem sociavit? » Quia enim socia data est, non ancilla, de medio fuerat producenda. Si enim de capite fieret, de summo fieret, et videretur ad dominationem creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; et videretur ad servitutem subjicienda. Propterea de medest de ipso, ut ad ipsum semper quasi ad principium suum respiceret, et ei individue adhaerendo, ab ea se quae adinvicem constare debebat societate