comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
POS TOLO RECE¬
DENTE A CORIN¬
Thi is. cumn audis¬
set eos seductos
esse apseudo¬
a postolis discor¬
dias quoq ha¬
bere: scripsit
Seis priorem epistolam. iN qua fortiter illos¬
redarguit. qui disserisiones inter fratres
semiNabant: & eos quicum illo societatem
quem p̃cepit eici a consortio omNium.
tradens illum satane ad cruciandum:
inqua tradidit eis misteriũ corporis &
sanguinis dñi. & quomodo deberent illud
sumere. quomodo deberent uiri & mu¬
lieres in aeccła stare. deresurrectione
quoq instituit illos: & demultis aliis rebus:
Postquam uero cognouit eos penitenciam
egis se desius erroribus. illum quoq a suo
consortio exclusisse qui incestũ patraue¬
rat uxorem patris accipiens: scripsit eis
a troade hanc epistolam laudatoriã & con¬
solatoriam. in qua dicit illos misericordiã
INuenis se: & reuocat illum miserrimũ.
quem tradiderat satanȩ: reconcilians illũ

Expanded text:
postolo recedente a Corinthiis, cum audisset eos seductos esse a pseudoapostolis, discordias quoque habere, scripsit eis priorem Epistolam in qua fortiter redarguit illos qui dissensiones inter fratres seminabant, et eos qui cum illo societatem quem praecipit ejici a consortio omnium, tradens illum Satanae ad cruciandum; in qua tradidit eis mysterium corporis et sanguinis Domini, et quod deberent illud sumere, et quod deberent viri et mulieres in ecclesia stare. De resurrectione quoque instituit illos, et de multis aliis rebus. Postquam vero cognovit eos poenitentiam egisse de suis erroribus, illum quoque a suo consortio exclusisse qui incestum patraverat, uxorem patris accipiens, scripsit eis a Troade hanc Epistolam laudatoriam et consolatoriam, in qua dicit illos misericordiam invenisse et revocat illum miserrimum, quem antea tradiderat Satanae, reconcilians illum
Abbreviated transcription (Latin):
ut iudȩos cognatos suos qui & hebrei ab
heber appellantur in quo assumpti sunt
alege moysi transire faciat ad grãm euan

Expanded text:
ut Judaeos cognatos suos qui et Hebraei, ab Heber appellantur, in quo assumpti sunt a lege Moysi transire faciat ad gratiam Evan
Abbreviated transcription (Latin):
aueritate fidei. suꝑ stitiones quoq iudeorũ
quidocent abstinendũ aquib dã cybis qđ
lex ꝓhib& : quosdã uõ concedunt. Quia
Dint̾ illos erant quidã carnalit̾ sãpien

Expanded text:
eritate fidei: superstitiones quaeque Judaeorum, qui docent abstinendum a quibusdam cibis, quod lex prohibet, quosdam vero concedunt: quia ergo inter illos erant quidam carnaliter sapien
Abbreviated transcription (Latin):
uando corripit ds̃ genꝰ humanum
& flagellis pie castigationis & ex agi¬
tat: exercet ante iudiciũ disciplinã: Et ple¬
rũq ñ eligit quẽ flagellet : nolens inuenire
que damnet. Plagellãt aut̃ simul iustos et in¬
cor. ac mundũ se eẽ. apeccato. Ita de gr̃a eius
citatio ẽ ñ dãnatio. Nec enĩ cont᷑bari debemꝰ
uniũ sitatis. nulla cuiꝰquã ẽ cõparatio creaturȩ¬

Expanded text:
uando corripit Deus genus humanum, et flagellis piae castigationis exagitat, exercens ante judicium disciplinam, et plerumque non eligens quem flagellet, nolens invenire quem damnet. Flagellat enim simul justos et incor, aut mundum se esse a peccato. Ita de gratia miscitatio est, non damnatio. Nec enim conturbari debemuuniversitatis nulla cujusquam est comparatio creatur
Abbreviated transcription (Latin):
itinere t̃restri fatigatꝰ ẽ qͥ se ipsũ nob̵ uiam
fec̃ in caelũ. Uelut ommutuit et obsurduit
coram conuitiantib: ꝑ quẽ mutꝰ locutꝰ. ẽ. et
surđ audiuit. Vincꝰ ẽ : qͥde infirmitatũ uin¬
cuł soluit. Flagellatꝰ. ẽ : qͥ omniũ dolorũ fla¬
gella de hominũ corporib sQl Cruci¬
fixus ẽ : qͥ cruciatꝰ nr̃os finiuit. Mortuus ẽ
qͥ mortuos suscitauit. Sed et resurrexit
nũquam moriturus : ne ab illo qͥsquam
sic disceret mortem contemnere qͣsi nusꝗ¬

Expanded text:
itinere terrestri fatigatus est, qui se ipsum nobis viam itinere terrestri fatigatus est, qui se ipsum nobis viam fecit in coelum: velut obmutuit et obsurduit coram conviciantibus, per quem mutus locutus est et surdus audivit: vinctus est, qui de infirmitatum vinculis solde hominum corporibus expulit: crucifixus est, qui cruciatus nostros finivit: mortuus est, qui mortuos suscitavit. Sed et resurrexit nunquam moriturus, ne ab illo quisquam sic disceret mortem contemnere, quasi nu
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas: neq in istis infelicitas timeretur.
Natꝰ enim de matre quȩ qͣm uis a uiro intacta
conceꝑit semꝑq intacta ꝑmanserit. uirgo
c̃cipiens. uirgo pariens. uirgo moriens: tamen
fabro desponsata erat. omnem typũ carnał
nobilitatis extinxit. Natus etiam in ciuitate
bethleem. quȩ int̾ om̃s iudeȩ ciuitates ita
erat exigua. ut hodieq uilla appelletur:
noluit quemqͣm de cuiꝰquã t̃renȩ ciuitatis
sublimitate głiari. Pauꝑ etiam facdꝰ ẽ. cuiꝰ
st̃ om̃a et ꝑ quem creata st̃ om̃a : ne qͥsqͣm
cũ in eũ cređet. det̾renis diuitis auđet
extolli. Noluit rex ab hõib fieri. qr humi¬
litatis uiam ostendebat miseris: qͦs ab eo su¬
ꝑbia separauerat: qͣm uis sẽpit̾nũ eiꝰ regnũ
uniũsa creat᷑a testet᷑. Esuriuit: qͥ om̃s pascit.
Sitiuit: ꝑ quem creat᷑ omnis potus: et qͥ sp̃itu¬
alit̃ panis ẽ. esurientiũ. forasq sitiecitium. Ab

Expanded text:
felicitas, neque in istis infelicitas timeretur. felicitas, neque in istis infelicitas timeretur. Natus enim de matre quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens, tamen fabro desponsata erat, omnem typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque villa appelletur, noluit quemquam de cujusquam terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam factus est, cujus sunt omnia, et per quem creata sunt omnia; ne quisquam cum in eum crederet, de terrenis divitiis auderet extolli. Noluit rex ab hominibus fieri; quia humilitatis ostendebat viam miseris, quos ab eo superbia separaverat: quamvis sempiternum ejus regnum universa creatura testetur. Esurivit, qui omnes pascit; sitivit, per quem creatur omnis potus, et qui spiritualiter panis est esurientium fonsque sitientium: ab
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ enim &lex impletur. dũ ñ cupiditate
rerũ tẽporaliũ. sed ciritate illius qui p̃ce¬
Ipit fiunt quȩc̃q p̃cepit. Quis aut̃ ñ reclamare
affectet iustissimum et misđissimũ dm̃. qͥ pͥor
sic amauit in iustissimos et suꝑbissimos hões.
ut ꝓpt̃ eos mitteret unicũ filium ꝑ quẽ fecre
om̃a: Qui ñ sui mutatione s hõis assũptione
hsͦ factꝰ ñ solũ cũ eis uiuere. s etiam ꝓ eis et ab
eis posset occidi Itaq nouũ testam̃tũ here¬
ditatis sempit̃ne manifestans. in qͦ renouatꝰ¬
lem ut uetus oͦstendet pͥmũ. in qͦ carnał popłs
agens hõem ueterem exceptis paucis intelli¬
gẽntib patriarchis et ꝓpħis et non nullis la¬
dentib scĩs : carnalit̃ uiuens carnalia p̃mia
desidabat a d ño dõ. et infigurti sp̃itualiũ
bonoꝵ accipiebat. Omnia gͣ bona t̃enia
monstraret . & omnia t̾rena mala sustinuit qȩ
sustinenda p̃cipiebat : ut neq in illis qͥȩreret᷑

Expanded text:
nc enim et lex impletur, dum non cupiditate rerum temporalium, sed charitate illius qui praecepit, fiunt quaecumque praecepit. Quis autem non redamare affectet justissimum et misericordissimum Deum, qui prior sic amavit injustissimos et superbissimos homines, ut propter eos mitteret unicum Filium, per quem fecit omnia; qui non sui mutatione, sed hominis assumptione homo factus, non solum cum eis vivere, sed etiam pro eis et ab eis posset occidi? 40. Itaque novum testamentum haereditatis sempiternae manifestans, in quo renovatvitam, ut vetus ostenderet primum in quo carnalis populus agens hominem veterem exceptis paucis intelligentibus patriarchis, et prophetis, et nonnullis latentibus sanctis, carnaliter vivens carnalia praemia desiderabat a Domino Deo, et in figura spiritalium bonorum accipiebat. Omnia ergo bona terrena monstraret; et omnia terrena sustinuit mala, quae sustinenda praecipiebat: ut neque in illis quaereretur
Abbreviated transcription (Latin):
distis. Ne. idõ patient̃ sustinerent tẽpora¬
lia mala. ut sibi hͦc restitueret᷑ qđ recepisse
iob legimꝰ. Nã & ab illo uulnere atq putredine
saluũs ẽ. factꝰ: et ei cñcta quȩ amiserat duplicata
Nã filii ñ duplũ sed totidem redditi. etiam illos
qͦs amiserat resurrecturos significarunt: ut sic
ipsi qͦq illis pͥorib iuncti arestitutione dupli
ñ inuenirent᷑ alien. Vt gͦ ñ talem remunerati¬
onẽ sꝑaremꝰ qͣndo mala tẽporalia paterem̃: ñ
Ait sustinentiã et finem iob audistis s ait sus¬
tinentiam iob audistis. & finem dnĩ uidifas .
Tanꝗ diceret. mala tẽporalia sic̃ iob sustinete
s ꝓhac sustinentia ñ tẽporalia bona sꝑate quȩ
illi aucta redier̃ s ȩt̃na potiꝰ quaȩ in dñõ p̃cesser

Expanded text:
distis, ne ideo patienter sustinerent temporadistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicatanam filii non in duplum sed totidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in domino praecesser
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem ꝑtulit ꝑseqͥentes atq seuientes: et
qͣs uicto & opp̃sso suꝑbȩ illudentes. Qđ autẽ¬
carnem suã resuscitauit. & discipłoꝵ aspectib
atq contactib reddidit. eisq uidentib as¬
cendit in cȩlũ: ipsos ȩdificauit. et qͥd expectare
qͥd p̃dicare deb̾ent. eui dentissima ueritate
monstrauit : Illos aut̃ a qͥb tanta mala usq
ad mortẽ ꝑtulerat qͣsi de illo suꝑato et extin¬
cto głantes in ea opinione dereliqͥt: ut qͥs¬
qͥs eoꝵ salute ȩt̃na saluus fieri uellet. hoc de
illius mortis resurrectione cređdet qđ hi qͥ ui¬
der̃ signis contestantib p̃dicauer̃ : & ꝓ ea p̃¬
diccitione similia ꝑpet ñ dubitauer̃. Qua
taretur fideles qͥ post passionem xp̃i & resur¬
rectionẽ adhuc in ista uita tenebant᷑ dispen¬
sationem testam̃ti ueteris nouiq distinguens.
sustinentiam in qͥt iob audistis. et finẽ dñi ui¬

Expanded text:
ad mortem pertulit persequentes atque saeuientes et ad mortem pertulit persequentes atque saeuientes et quasi uicto et oppresso sucarnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus atque contractibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem, a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut, quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod hi, qui uiderunt, signis contestantibus praedicauerunt et pro ea praedicatione similia pet-peti non dubitauerunt. Quataretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini ui
Abbreviated transcription (Latin):
et illam patrum etiam tẽporalem felicitatem.
in qͣ illis ex hibenda demonstrauit ds̃. etiam
qͥbona tẽporalia p̃stat et impis. Tanqͣm¬
uitã c̃cupiscere sẽpit̃nam. Iuid ꝓmagno ita uos
uultis ad ño demorte lib̾ari sic̃ libati st̃ patres
ur̃i. qͣndo cõm̃dabat dis̃ etiam t̃renȩ felici¬
ueterem hõem ꝑtinet : quae uetustas ab adam
coepit: Ego aut̃ sum xp̃c. ñ adam. Aueteri uete¬
res fuistis A nouo noui estote: usq ad mortẽ¬
Hoc enĩ uoluit inc̃spectu iimicoꝵ pati: qͦ eũ
tanqͣm derelictũ putarent ut gr̃a cõm̃daret᷑
testam̃ti noui ꝗͣ disceremꝰ aliam quȩrere
felicitatem qͥȩ nẽ ẽ. infide : pꝰ ea uͦ erit in
nr̃am in longũ differri oportebat. ut iN
exẽplo carnis eiꝰ disceremꝰ qͥd in nr̃a sꝑare
debemꝰ : noluit alienis demonstrare sed suis.¬
Vt gͥ exẽplo suȩ carnis ex hortaret᷑ fideles suos
tẽporalem ꝓ ȩt̃na felicitatem contẽnere. usq

Expanded text:
et illam patrum etiam temporalem felicitatem, et illam patrum etiam temporalem felicitatem, in qua illis exhibenda demonstrauit deus etiam qui bona temporalia praestat et impiis. Denuitam concupiscere sempiternam. quid pro magno ita uos uultis a domino de morte liberari, sicut liberati sunt patres nostri, quando commendabat deus etiam terrenae feliciveterem hominem pertinet, quae veritas ab Adam coepit. Ego autem sum Christus, non Adam. A veteri veteres fuistis, a Novo Novi estote usque ad mortehoc enim uoluit in conspectu inimicorum pati. quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide, postea uero erit in nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare sed suistur exemplo suae carnis exhortaretur fideles suos temporalem pro aeterna felicitate contemnere, usque
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑauer̃ & eruisa eos Ad te clamauer̃. & salui
facti st̃: in te sꝑauer̃ et ñ st̃ c̃fusi. Illos quippe
patres int̃ inimicos suos uiuentes et diuitiis im¬
plesti. et ab hostib eruisti. głiosasq uictorias re¬
portare fecistr et dediũsis eos mortib libasti
ꝑio alio subiecisti ne feriretur arietem. aliũ de
put redme sanũ. et ei dupla quȩ amiserat
reddidisti. Alium int̃ leones esurientes. ille sum
in tegrũq seruasa: alioꝵ unt̃ flammas deam¬
bulantiũ. grata uoce laudatꝰ es. Tale aliqͥd
in xp̃o expectabant fieri udaei : unde ꝓbares
si uere filiꝰ dĩ e&̃ Ex qͦrũ ꝑsona et in libio sapi¬
entiȩ dr̃ Morte t᷑pissima condemnemꝰ illũ :
erit enim respectꝰ in sermonib ipsius. Si enĩ
uerꝰ filiꝰ dĩ ẽ: suscipiet eũ. et libabit eũ de
manib: contrariorũ. Hȩc in qͥt cogitauer̃
et errauer̃ : excecauit enĩ illos malitia illoꝵ.
Attendentes quippe tempus ueteris testam̃ti.

Expanded text:
auerunt et eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi. illos quippe patres inter inimicos suos uiuentes et diuitiis implesti et ab hostibus eruisti gloriosasque uictorias\' reportare fecisti et de diuersis eos mortibus liberasti. pro alio subiecisti, ne feriretur, arietem; alium de putredine sanum et ei dupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumque seruasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima condemnemus eum; erit enim respectus in sermonibus ipsius. si enim uerus filius dei est. suscipiet eum et liberabit eum de manibus contrariorum. haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim eos malitia eorum. adtendentes quippe tempus ueteris testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
de cruce dñi pascimur : qr
corpus ipsius manducamus :¬
tantes qr insatiabiles corde eyrs. Dicebad gͦ Si
filius dei ẽ: descetidat de cruce Alios salũaiu:
se saluare non potest Pascebanitur cibo cro¬
delitatis suȩ: et ille pascebatur cibo miscđiȩ suȩ.
Pat̾ ita quit ignosce illis: qr nesciud̃ quid faciunss.¬

Expanded text:
de cruce Domini pascimur, quia de cruce Domini pascimur, quia corpus ipsius manducamustantes, quia insatiabiles corde erant; dicebant ergo: «Si Filius Dei est, descendat de cruce; alios salvavit, se salvare non potest» . Pascebantur cibo crudelitatis suae, et ille pascebatur cibo misericordiae suae. «Pater,» inquit, «ignosce illis, quia nesciunt quid faciun
Abbreviated transcription (Latin):
illo manduccibam. Quomͦ nob ꝓponit hȩc ꝗdo
ipse ñ fec̃: Ad imitationem suam nos hortatur.
hibet ne conuiuem᷑ cũ eis : nos quidem fris
ꝓpt̃ correptionem aliqͣm tenemus nos etiã
a fr̃ib nr̃is. & ñ cũ eis conuiuam᷑ ut corrigaał
Cũ extrtineis potiꝰ conuiuam᷑. cũ paganis. quam
hunc notate: & nolite cõmisceri cũ eo. et ñ
ut inimicũ exisametis s corripite ut frem
acimꝰ hoc pler̃q ꝓpt̃ medicinam : et
tam̃ cum extraneis multis et cũ impiis
et in satiabili corde huic ñ c̃uescebar ÷
Hab et epulcis suas corpiũ. hab& epulcs
suas corsuꝑbũ. Nã ꝓpt̃ cibos ipsos
cordis suꝑbi. idõ dixit insatiabili corde
& cũ illa semꝑ eẽ. Omnis gͦ suꝑb in¬
dic̃ apłs. Si mordetis & comeditis inuicẽ
uidete ne ab inuicem consũmam inii.
Uidets gͦ comedentes. Nolite his conuesci :
fugite tale conuiuiũ. Neq enim se sa¬
laqueo diciboli. Cibis talib pascebant᷑
tanꝗ de poena dñi. Nam et nos

Expanded text:
illo manducabam. Quomodo nobis proponit haec quando ipse non fecit? Ad imitationem suam nos hortatur: hibet ne convivemur cum eis? Nos quidem, fratres, propter correptionem aliquam tenemus nos etiam a fratribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur, et cum paganis, quam hunc notate, et nolite commisceri cum eo: et non ut inimicum existimetis, sed corripite ut fratrem . Facimus hoc plerumque propter medicinam, et tamen cum extraneis multis, et cum impiis et insatiabili corde, huic non convescebar? Habet epulas suas cor pium, habet epulas suas cor superbum. Nam propter cibos ipsos cordis superbi, ideo dixit, insatiabet cum illa semper esse. Omnis ergo superbus, indicit Apostolus: «Si mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini» Videtis ergo comedentes; nolite his convesci, fugite tale convivium; neque enim se salaqueo diaboli. Cibis talibus pascebantur am de poena Domini. Nam et nos
Abbreviated transcription (Latin):
omnem intellectũ. Neq sciri a nob̾ nisi cũ
ad eã uenerimꝰ potest quomͦ enĩ pacifican᷑
caȩlestia nisi nob̵. id ÷ concordando nob̃cũ:
Nã ibi semꝑ ẽ. pax. & int̾se uniũsis intellectu¬
alib creaturis. et cũ suocreatore. Quȩ pax
p̃cellit ut dictũ ẽ. omnem intellectũ sed
utiq nr̃m. ñ eoꝵ qͥ semꝑ uident faciem pa¬
& ad impleo ea quȩ desuns passionũ xx̾i in
carne mea pro corpore eiꝰ qđ ẽ eccłia¬

Expanded text:
omnem intellectum ; neque sciri a nobis, nisi cum ad ea venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia nisi nobis, id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum, non eorum qui semper vident faciem Pa« Adimpleo ea, quae desunt passionum Christi in carne mea, pro corpore ejus, quod est Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
poris et m̃bra corporis. Duo in carne una
et inuoce una. et in passione una. et cũ
transierit iniquitas in reqͥe una. Passio¬
nes itaq xp̃i non in solo xło. immo pas¬
intelligas solum caput & corpꝰ: passiones
solũ caput. passiones xp̃i ñ in solo xẽo. Si
enim passiones xẽi in solo xx̃o. immo
in solo capite. unde dic̃ qͦddam m̃brũ eiꝰ
paulꝰ apłs ut suppleam q̃dest̃ p̃ssurtirũ¬
qͥcqͥd pateris ab eis qͥñ st̃ in m̃bris xp̃i.
deerat passionib xp̃i. Idõ addit᷑ qr de¬
erat: m̃surã implens ñ suꝑ funidens.
Tantũ pateris. qͣntũ expassionib tuis infe
rendũ erat uniũsȩ passioni xp̃i qͥ pas¬
sus. ẽ. in capite nr̃o & patitur in m̃bris
ferimꝰ. Paritoria plenaria passionũ om̃iũ¬
ñ erit: nisi cũ scłm finitũ erit.

Expanded text:
poris et membra corporis, duo in carne una , et in voce una, et in passione una; et cum transierit iniquitas, in requie una. Passiones itaque Christi non in solo Christo; imo pasintelligas caput solum caput, passiones Christi non in solo Christo. Si enim passiones Christi in solo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressuraruquidquid pateris ab eis, qui non sunt in membris Christi, deerat passionibus Christi. Ideo additur, quia deerat, mensuram adimplens, non superfundens. Tantum pateris, quantum ex passe passioni Christi, qui passus est in capite nostro, et patitur in membris ferimus paratoria plenaria nostra passionum non erit, nisi cum saeculum finitum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
eprosi non absurde non intelliguntur:¬
n quĩ scientiam uere fidei non habentes:
uarias doctrinas profitentur erroris. Non
enim uel abscondunt imperitiam suam :
sed pro summa peritia proferunt in
lucem : & iactantia sermonis ostentaNT.
Nulla porro falsa doctrina est : quȩ
non aliqua uera int̾misceat. Uera ergo
falsis in ordinate ꝑmixta in una dispu¬
tatione uel narratione hominis. tanꝗ
munius corporis colore apparentia. si
gnificant lepram. tanquam ueris fal¬
sisq colorum locis humana corpora
uariantem atq maculantem. Hi aut̃
tam uitandi sunt ecclesiȩ : ut si fieri
potest longius remoti. magno cla-¬
more xp̃m interpellent: sic̃ isti decem
steterunt alonge. & leuauer̃ uocem
dicentes. Ihu p̃ceptor miserere nr̃i.
Nam et qđ p̃ceptorem uocant. quo no¬
mine nescio utrum quisquam dnm int̃¬
pellauerit pro medicina corporali:
satis puto significare lepram falsam
eẽ. doctrinam quam bonus p̃ceptor

Expanded text:
eprosi non absurde intelligi possunt, qui, scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista, in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentignificant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut si fieri potest longius remoti, magno clamore Christum interpellent, sicut isti decem steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Nam et quod praeceptorem vocant, quo nomine nescio, utrum quisquam Dominum interpellaverit pro medicina corporali, satis puto significare lepram falsam esse doctrinam, quam bonus praeceptor
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ p̃cepta. habentes caritatem de cons¬
cientia pura et fide ñ ficta. Sed qͣntũ¬
uis sint p̃dite uirtutib caritatis:
quid ad illam dilectionem dĩ qua st̃
dilecte etiam cũ uisco ẽẽnt implicatȩ:
Maior gͦ in nos dilectio dĩ: quam nr̃a
in illum. Nrã dilectio pennȩ nr̃ȩ st̃¬

Expanded text:
praecepta Dei, habentes charitatem de conspraecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nost
Abbreviated transcription (Latin):
huic mundo crucifigeret: Nam satitudo .ẽ.¬
trans uerso ad tram tenditꝰ Ibi enim corpꝰ
crucisigitur: et quodam mͦ stat: et ipsa statio
ꝑseuerentiam significat. Altitudo aut̃ in illo
ligno ẽ qđ ab eodem transuerso sursum uer
rioꝵ expectatio Vbi ꝓfundum:÷ nisi in ea
neris impleberis in omnem plenitudinem dĩ.
Inc̃ erit illud. facie ad faciem. inpleberis enĩ
in omnem plenitudinem dĩ: ñ ut tu sis
plenius ds̃: sed ut sis plenius dõ.
enne animarũ quȩ ft̃. nisi quibus
sursum attollant᷑: Penne gͦ anima¬
rum uirtutes bona oꝑa: recta facta:
Irduab alis. habent om̃s pennas
Omnia enim p̃cepta: in duob p̃ceptis
st̃. Quis quis dilexerit dm̃ et ꝓoimũ:
animam habet pennatam. liberis alis
scõ amore uolantem Ad dm̃. Qui c̃q im¬
plicatur amore carnali : uiscum ha
tribulationib dicit. Quis dabit mͥ
Ergo habent a lasbonas et lib̾as. et nullo
uisco obligatas animȩ bene oꝑantes

Expanded text:
huic mundo crucifigeret. Nam latitudo huic mundo crucifigeret. Nam latitudo transverso ad terram tendit. Ibi enim corpus crucifigitur, et quodam modo stat: et ipsa statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso superrnorum exspectatio. Ubi profundum, nisi in ea neris, impleberis in omnem plenitudinem Dei. Tunc erit illud facie ad faciem. Impleberis autem in omnem plenitudinem Dei, non ut tui plenus sit Deus, sed ut tu sis plenus Dennae animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habetribulationibus dicit: «Quis dabit mihi Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes
Abbreviated transcription (Latin):
reliriquitur : hoc ÷ ad caput crucifiri. qr
bene sꝑantium suꝑna expectatio . ẽ. Iã
uͦillud ex ligno qđ non apparet qđ fixũ occul¬
cat gratuite gr̃ȩ̃. in qͦ multorũ ingenia conte¬
runtur. id uestigare conantia : ut ad extre¬
mum eisdicatur. O homo. tu qͥs es qui res¬
pondeas dõ. Intelligentes gͥ ꝑ egrinationem
nr̃am in hac uita mͦ crucifigam᷑: extendentes
manꝰ in latitudine bonorum oꝑma Et longa¬
nimitate usq infinem ꝑseuerantes : atq ha¬
bentes cor sursum. ubi xec. ẽ indext̾a dei se¬
dens : totũq hoc ñ nob̾ sed illius miscđiȩ
tribuentes: cuius ꝓfunda iudicia omnem
scrutatorem fatigant. Hȩc ÷ enim ñ in anit̃¬
fabulosa. sed utilit̃ uerax latitudo. longi¬
tudo. altitudo ꝓfundum : unde ꝑuenia¬
mus etiam ad suꝑ eminentems eiam cari¬
trts xp̃i: et impleam᷑ in omnem plenitudi¬
nem xp̃i. Non enim frustra talem mor¬
mor Non frustra gͦ crucem elegit : ubi te

Expanded text:
relinquitur, hoc est ad caput crucifixi, quia relinquitur, hoc est ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occulcat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: o homo, tu quis es, qui respuniamur. intellegentes igitur peregrinationem nostram in hac uita mundo crucifigamur extendentes manus in latitudine bonorum operum et longanimitate usque in finem perseuerantes atque habentes cor sursum, ubi Christus est in dextera dei sedens, totumque hoc non nobis sed illius misericordiae tribuentes, cuius profunda iudicia omnem scrutatorem fatigant. haec est enim non inanitfabulosa, sed utiliter verax latitudo, longitudo, altitudo, profundum, unde perveniamus etiam ad supereminentem scientiam charitatis Christi, et impleamur in omnem plenitudini tui. Non enim frustra talem mormori? Non frustra ergo crucem elegit, ubi te
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. nec spe desidat qͦd non tenet: sed iN
aet̃num ueritatis in commutabilem speciem con¬
templabitur. Cuiꝰ sine fine quietũ opus erit
laudare qđ amat: & amare qđ lcuidat. De
hac consequent̃ dic̃. Scire etiam suꝑ eminen¬
tem scientiam caritas xẽi: ut impleamit u
in omẽm plenitudinem dĩ. In hoc iysterio
figurt crucis ostenditur. Qui enim quanido
uoluit mortuus ẽ : qͦmͦ uolute mortuus .ẽ Non
frustra igit᷑ tale genꝰ mottis elegit: nisi in eo qͦq
latitudinis huilis et longitudinis. et altitu¬
dinis ez ꝓfunditatis magister existeret Nam
latitudo ẽ in eo ligno qđ transuersũ de suꝑ
figitur. hoc adbona oꝑa ꝑtinet: qr ibi eaten¬
duntur manus. Longitudo in eo qđ ab ipso¬
ligno usq ad terram conspicuũ. ẽ Lbi enim
quodam mͦ statur. id ẽ ꝑsisatur & ꝑseuerat᷑ :
qͥd longanimitati tribuitur. Ataitudo ẽ
iti ea ligni parte. quȩ ab illo quod
transuersum figitur : sursum uersus¬

Expanded text:
uidet, nec spe desiderat quod non tenet, sed in uidet, nec spe desiderat quod non tenet, sed in aeternum ueritatis incommutabilem speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare quod amat et amare quod laudat. de hac consequenter dicit: scire etiam super-is eminentem scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem figura crucis ostenditur, qui enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi ut in eo quoque latitudinis hujus et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. Nam latitudo est in eo ligno quod transversum desuper figitur, hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo in eo qligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tribuitur. altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo quod transuersum figitur sursum uersus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi salus omnium. ẽ. consulentes. Nam de tpo
pane quo tales saturantur : quodam loco
apts dic̃. Vnus panis. unũ corpus mula sumꝰ.
Quid gͦ comp̃hende : Quȩ sit inquit latitudo
Sic̃ iam dixi in bonis oꝑib quib beniuolentia
porrigitur usq ad diligendos inimicos Et
longitudo : ut longanimitate pro hac latitu¬
dine molestiȩ tolerentur. Et altitudo : ut pro
his ȩt̃num qđ ins ꝑ nis ẽ p̃miũ. non uanũ ali¬
quid temporale spetur. Et ꝓfundum: unde
gratuita grã dĩ scđm secretũ & abditũ uolun¬
tatis eius exifut. Ibi enim radicati: ibi fundati
sumus. Radicati ꝓpt̃ agri culturam: fundati
ꝓpt̃ ȩdificationem. Quȩ qm ñ ẽ ab homine dic̃
alio loco idem apłs. Dĩ agri cultura estis.: dĩ ȩdi¬
ficatio estis. Hoc totũ agitur: cum in hac nra
pegrinatione fides ꝑdilectionem oꝑatur. In
futuro autem scło ꝑfecta & plena ccritas
sine ulla maloꝵ tolenrntia ñ fide credit qđ ñ

Expanded text:
ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus, quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos, et longitudo, ut longanimitate pro hac latitudine molestiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in supernis est praemium, non uanum aliquid temporale speretur, et profundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius exsistit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus; radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem. quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hac nostra peregrinatione fides per dilectionem operatur. in futuro autem saeculo perfecta et plena caritas sine ulla malorum tolerantia non fide credit quod non
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾nitas in cȩlo & int̾ra nominat᷑. Quęris cuiꝰ
reigr̃a: hoc supͣ dixerat. Ropt̃ qđ peto nori
infirmari intribulationib meis ꝓuob̵. Hoc gͦ
flectebat ad patrem. Promde non infir¬
mari unde illis sit: sequitur et dicit. Vt
det uob scđm diuitias głȩ suȩ uirtutem cor¬
roborari ꝑ sp̃m eius. Hȩ sunt diuitiȩ de
quib dicit. O ALTITUOO OTIAROM Ab¬
ditas enim habent causas. ubi nullis meritis p̃ce¬
dentibus. quid habemus qđ ñ accepimꝰ : deinde
sequit᷑ : & qͥd oportet ad iungit. In interiore inqͥt
homine habitare xp̃m ꝑfidem in cordib ur̃is.
Hȩc. ẽ. uita cordium qͣuiuimꝰ in scłm scłi: ab mitio
fidei usq ad finem speciei : ut incaritate in qͥt
radicati & fundati p̃ualeatis cõphende cũ o-¬
mnib scĩs. Ista ẽ cõmunio cuiusdam diuitiȩ
cȩlestisq rei publicȩ Hinc saturant᷑ pauꝑes.
non sua quȩrentes sed quȩ iñu xp̃i : id ẽ nori
cõmoda priuata sectantes. sed in commune

Expanded text:
is, cuius rei gratia. hoc supra diierat: Propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro uobis. hoc ergo flectebat ad patrem. proinde non infirmari unde illis sit, sequitur et dicit: Ut det uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. hae sunt diuiquibus dicit: o altitudo diuitiarum abditas enim habent causas; ubi nullis meritis praecedentibus quid habemus quod non accepimus? deinde sequitur et quid oportet adiungit: in interiore, inquit, homine habitare Christum per fidem in cordibus uestris; haec est uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei, ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque reipublicae; hinc saturantur pauperes, non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, id est non commoda priuata sectantes, sed in commune,
Abbreviated transcription (Latin):
bum corrigere÷ quasi hoc minus iecte
dixerit qđ proprie dixerat. quam
sidiere ut hoc sibi arrogent se po¬
tuisse qd eis posse ille donauerat.
Hic gͦ intellectus in eo qđ positũ. ẽ.
requiciusse dm̃ ab omnib oꝑibus
suis quae fecit bona ualde: qr ipse
nos facit reqͥ escere cũ bona oꝑa fece¬
PasPhemia. ẽ ꝑ quam de ipso dõ
falsa dicuntur. Et idõ peitis . ẽ
blasphemcire quam ꝑiurare:
qm̃ ꝑiurando falsae rei ad hibetur
testis ds̃: blasphemando de ipso dõ¬
falsa dicuntur.

Expanded text:
bum corrigere, quasi hoc minus recte bum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerat. Hic ergo intellectus in eo, quod positum est requieuisse deum ab omnibus operibus suis, quae fecit bona ualde, quia ipse nos facit requiescere, cum bona opera feceasphemia est, per quam de ipso Deo falsa dicuntur, et ideo peius est blasphemare quam peierare, quoniam peierando falsae rei adhibetur testis Deus, blasphemando de ipso falsa dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectii fidelium et bonis oꝑibus.
et idõ necesse. ẽ etiam coñtristent᷑
lapsibus uł pecccitis eorum : de
quorum fide ac pietate gaudebant.
quȩ trifatia laudabilis. ẽ: qr uenit ex
dilectione quam sp̃s sc̃s infunidit. Pyopt̃
ea ipse sp̃s dicitur contristari ab eis qui sic
agunt. ut eorum factis contristentur scĩ:
dono tam boni st̃. ut eos mali mestificen:
hi maxime qͦs bonos fuisse siue nouer̃
siue oredider̃. Quae ꝓfecto triftitia. Non
solumͣ culpanda. uerum etiam p̃cipue
laudanda ac p̃dicanda. ẽ. Hoc genere
locutionis. rursum idem apłs mirabi¬
liter usus. ẽ ubi ait. Nunc aut̃ cognos¬
centes dm̃. immo cogniti a dõ. Neq:
enim tñc eos cognouerat ds̃ p̃ cogni¬
tos uidelicet ante constitutionem
munidi: sed qr tunc ipsi eũ illius
muniere non suo merito uł facultate
cognouerant. maluit tropice loqui:
ut tunc ab illo cognitos diceret cum
eis cognoscendumꝰ se preftitit. et uer¬

Expanded text:
profectu fidelium et bonis operibus: profectu fidelium et bonis operibus: et ideo necesse est, etiam contristentur lapsu vel peccatis eorum, de quorum fide ac pietate gaudebunt. Quae tristitia laudabilis est, quia venit ex dilectrea ipse spiritus dicitur contristari ab eis, qui sic agunt, ut eorum factis contristentur sanctidono tam boni sunt, ut eos mali maestificent, hi maxime, quos bonos fuisse siue nouerunt siue crediderunt. quae profecto tristitia non solum non culpanda, uerum etiam praecipue laudanda ac praedicanda est. Hoc genere locutionis rursum idem apostolus mirabiliter • usus est, ubi ait: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uer
Abbreviated transcription (Latin):
enim ds̃ temporalit̃ cognoscit qđ ante ñ
nouerat: et tam̃ dicit abraihȩ. nẽ cog¬
noui qm̃ times dm̃. Ubi quid aliud ac¬
cipimus : nisi nc̃ feci ut cognosceres :
His locutionum modis. eũ ea quȩ ñ acci¬
dunt dõ tanꝗ illi accidant loquim᷑.
eũ facere agnoscimus ut nob accidañ.
ea dum taxxat quȩ laiudabilia st̃. et
hȩc qͣntum seripturarum usus ãmittit.
Neq enim temere nos aliquid tale de dõ
dicere debemus: qͦd inscriptura eius
ñ legimus. Ex hoc locutionis mͦ arbi
tor dictum illud apłi ꝑcuili. Nolite
contristare spm sc̃m dĩ: in quo signati
estis in diem redemptionis. Neq̃. enĩ
ipsa sp̃s scĩ qua .ẽ. qͥcquid. ãpse.ẽ sub¬
stantia contristari potest: cum habeat
ȩt̃nam atq in commutabilem bea-¬
t̾itudinem : magisq sit ipsa ęt̃na
et ita commũtabilis beatĩtudo
S ed qr in scĩs habitat ut eos im¬
pleat caritate. qua necesse.ẽ. ut
homines ex tempore gaude anit

Expanded text:
enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deum: ubi quid aliud accipimus, nisi: nunc feci, ut cognosceres? his locutionum modis. cum ea, quae non accidunt deo, tamquam illi accidant loquimur, eum facere agnoscimus, ut nobis accidant, ea dumtaxat, quae laudabilia sunt, et haec quantum scripturarum usus admittit. neque enim temere nos aliquid de deo tale dicere debemus, quod in scriptura eius non legimus. Ex tror dictum illud ab Apostolo: Nolite contristare Spiritum Sanctum Dei, in quo signati estis in die redemptionis. Neque enim ipsa Spiritus sancti, qua est, quicquid est, substantia contristari potest, cum habeat aeternam atque incommutabilem beatitudinem, magisque sit ipsa aeterna et incommutabilis beatitudo. Sed quia ita in sanctis habitat, ut eos impleat charitate, qua necesse est, ut homines ex tempore gaudeant,
Abbreviated transcription (Latin):
dñsmonet hoc ut et dicbolo elau¬
datur : et N sibi aꝑiatur. Nolite ingr
timere eos qui corpus occidunt: animam
auc tĩ possunt occiđdẽ Monuit ut ti¬
moris ualua in faciem diaboli eli de¬
timoris xp̃o : qr clcuisus ẽ diabolo. Statim subie¬
cit. tanꝗ dicens. Exclusisti illũ : aꝑimͥ. Sed
eum timete inqͥr: qui habet potestatem. et
animam et corpꝰ occiđẽ ingehennam.¬
S temptat ut doceat: diabolus temp¬
tat ut decipiat. Cui tam̃. nisi ille qͥ
temptatur deđit locum : in anis tempta¬
diabolo ex concupiscentiis suis. N enim
Sed facile habent remediũ. Se ipsos interi
uincant: et de illo foris triumphanit.¬
iẽ recte dr̃ ds̃ facere qͥcqͥd ipso in
nob̵ oꝑante fecerimꝰ : ita recte dr̃
ds̃ requiescere cũ eiꝰ munere yeqͥ¬
escimus. Hoc quidem iecte intelligimꝰ: qr
et uerũ.ẽ et non magne intentionis in¬
diget: ut uideamus ita dicere qͥ escere
dm̃ cũ reqͥescere nos facit. sic̃ dr̃ cognos¬
cere cum efficit ut cognoscamus. Neq

Expanded text:
nus monet hoc, ut et diabolo claudatur, et sibi aperiatur. «Nolite,» inquit, «timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere:» monuit ut timoris valva in faciem diabolo elidetimoris Christo, qui clausus est diabolo? Statim subjecit, tanquam dicens, Exclusisti illum, aperi mihi: «Sed eum timete,» inquit, «qui habet potestatem et animam et corpus occidere in gehennas tentat, ut doceat; diabolus tentat, ut decipiat. Cui tamen nisi ille qui tentatur dederit locum, inanis tentadiabolo ex concupiscentiis suis. Non enim sed facile habent remedium. Se ipsos interius vincant, et de illo foris triumphant.itur deus facere, quidquid ipso in nobis operante fecerimus, ita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere requiescimus. Hoc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscere, cum efficit, ut cognoscamus. neque
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓfundo. Sed cũ in excelso dr̃ : subli-¬
mitatis eminentia comm̃datur: Cum aut̃
inꝓfundo. difficultas inuestigationis et
cogitationis. Unde & illud dõ dr̃. Quam
dȩ factȩ st̃ cogitationes tuae. Et iterum
flecto genua mea ad patrem dñi nr̃ĩ utũ¬

Expanded text:
et profundo, sed cum in excelso dicitur, subliet profundo, sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur, cum autem in profundo, difficultas inuestigationis et cognitionis. unde et illud deo dicitur: quam dae factae sunt cogitationes tuae. et iterum:flecto genua mea ad patrem domini
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ in bonis oꝑib dilectionis exercet᷑:
qua se ad subueniendum quaqua
longanimitate adũsa tolerat. & in eo
qͦd ueracit̃ tenuit ꝑseuerat: & haec lon¬
gitudo. ẽ Hoc aut̃ totũ ꝓpt̃ adipiscendã
uitã xet̃nam facit quae illi ꝓmitaitur in
excelso: & hȩc altitudo. ẽ Existit.uͦ. ex
occulto ista caritas. ubi fundati qͦdã mͦ
& radicati sumꝰ : ubi causȩ uoluntatis dĩ
ñ inuestigantur. Cuius grt̃i sumus salui
facti ñ ex oꝑib iustitiȩ quȩ nos fecimus
sed scđm eius miscđiam. Uoluntariȩ qͥppe
genuit nos ũbo ueritatis: Et hȩc uoluntas
eius in absc̃dito ÷. Cuius secrea ꝓfunditatẽ
qͦdam mͦ expauescens apłs clcimat. Oalti¬
tudo diuitiarum sasientiȩ et scientiȩ dĩ.¬
qͣm inscrutabilia st̃ iudicia eiꝰ. et inuefa¬
gabiles uiȩ eius. Quis enim cognouit
sensum dñi: Et hoc ÷ ꝓfundum. Alti.
tudo quippe commune nom̃ ẽ: excelso

Expanded text:
nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum quaquaulonganimitate adversa tolerat, et in eo quod veraciter tenuit, perseverat; et haec longitudo est. Hoc autem totum propter adipiscendam patriam aeternam facit, quae illi promittitur in excelso; et haec altitudo est. exsistit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non inuestigantur, cuius gratia sumus salui facti, non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum eius misericordiam. uoluntarie quippe genuit nos uerbo ueritatis, et haec uoluntas eius in abdito est. cuius secreti profunditatem quodam modo expauescens apostolus clamat: o altitudo d i ui tiar um sa.pientiae dei ao scientiae! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? et hoc est profundum. alti- . tudo quippe commune nomen est excelso
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ reddet unicuiq scđm oꝑa sua. His quidem
qui scđm tolerantiam boni oꝑis. głam et ho¬
norem et incorruptionem quȩrentibus
uitam x̧t̃nam. Itaq etiam longitudo qͣtotũ
corpꝰ extendit᷑. ipsam tolerantiam significat.
Unde longanimes dicuntur qͥ tolerant. P yo¬
fundum autem qđ t̾̃rȩ infixum ẽ: secretum
sacrrm̃ti p̃figurat. Recordaris enim nisi fal¬
lor: quȩ ũba aplica in ista designatione
crucis expediant ubi ait. Incarĩtate radi¬
cati et fundati: ut possitis comp̃hendẽ cũ
omnib scĩs. quae sit latitudo. longitudo.
liRitas in commune magis quam
in pͥuatum consulens. dr̃ ñ quȩ¬
i rere quȩ sua st̃. Hac iuuunt corda in
rito gͦ istorum qui saturantur uiuen co¬
rda in scłm scłi. Uita enim xpͣs est
qui habitat in cordib eoꝵ. interim ꝑ
fidem. post etiam ꝑ speciem. Vident
enim nc̃ ꝑspeculum in enigmate : tnc̃
aut̃ facie ad faciem. Vnde ipsa caritas

Expanded text:
qui reddet unicuique secundum opera sua , his quidem qui reddet unicuique secundum opera sua , his quidem secundum tolerantiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam. itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur, qui tolerant. profundum autem, quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. recordaris enim, nisi fallor, quae uerba apostolica in ista designatione crucis expediam, ubi ait: In caritate radicati atque fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudcaritas in commune magis quam in priuatum consulens dicitur non quaerere. quae sua sunt. hac uiuunt corda in rito ergo istorum qui saturantur uiuunt corda in saeculum saeculi. uita enim Christus est, qui habitat in cordibus eorum, interim per fidem, post etiam per speciem. uident enim nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas
Abbreviated transcription (Latin):
modi. de qͥb dic̃ Si enĩ scđm carnem uixeri¬
tis: moriemini. Si aut̃ spũ facta carnis mor¬
tificaueritis: uiuetis. Hinc etiam de se ipso
dic̃. Michi autem munđ crucifixus ẽ: & ego
mundo. Et alio loco. Scientes in qͥt qr uetus
homo nr̃ simul confixus ẽ cruci cũ illo: ut
euacuetur corpꝰ peccaiti. ut ultra ñ seruiamꝰ
peccato. Quam diu gͦ id agunt oꝑa nr̃a ut
euacuet᷑ corpꝰ peccati. qͣmdiu exterior homo
corrumpitur ut interior renouetur dedie
indiem : tempꝰ ẽ. crucis. Hȩc st̃ etiam bona
oꝑa quidem: tam̃ ad huc laboriosa : ꝙͣntũ
merces requies ẽ Sed idõ dr̃. spegauden¬
tes: ut cogitantes requiem futuram cum
hilaritate in laborib oꝑemur. Hanc
hilaritatem significat crucis lalatudo in
transuerso ligno: ubi figuntur manus. ꝑ
manus enim oꝑa intelligimꝰ. ꝑ latitudinẽ
hilaritatẽ oꝑantis: qr tristitia fac̃ angus¬
tias. P altitudinẽ cui caput ad iungit᷑. expec
tatio ietributionis de sublimi iustitia dei:

Expanded text:
i, de quibus dicit: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. hinc etiam de ipso dicit: Mundus mihi crucifixus est et ego mundo, et alio loco: Scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. sed ideo dicitur: Spe gaudentes, ut cogitantes requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transuerso ligno, ubi figuntur manus; per manus enim opera intellegimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem tatio retributionis de sublimi justitia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
conũtatur. Ad qđ ꝑtinet etiam qđ alio loco
dr̃. ñ occidat sol suꝑ iracundiam uram.
lsua dicit oculum suũ eẽ turbatum.
neq hoc mirum . ẽ Nam hinc forsi¬
ten dietũ ẽ ñ occidat sol suꝑ iracundiam
uram. Qđ interiorem solem io ẽ sapienaa
dĩ tanquam occasum inse pati arbitrat᷑
mens: quȩ sua ꝑ turbatione illum uide
non sinitur.
uꝑ cecidit ignis: et ñ uider̃ solem.
Nidetis quomͦ dicit qͣndam poenam
obscurationis. Ignis suꝑ cecidit⁊ ig¬
nis suꝑbiȩ ignis fumosus ignis c̃cupiscentiȩ
ienis iracundiȩ. Quantus ignis ẽ suꝑquẽ
cecidĩt ñ uidebit solem. Idõ dictũ e ñ occidat
sol suꝑtracundiam ur̃am Ergo fr̃s ienem
lique fieri sic cera et ꝑire a facie dĩ. Super¬
cadet enim ignis iste : et solem ñ uidebitio
Quẽ solem: ñ istum quem tecum uident&
pecora. et muscȩ. et boni eti mati
qui facit solem suum oriri suꝑ botios
& malos Est alius solde quo dieturis

Expanded text:
convertatur. Ad hoc pertinet etiam quod alio loco convertatur. Ad hoc pertinet etiam quod alio loco dicitur: Non occidat sol super iracundiam vestram . a dicit oculum suum esse turbatum, neque hoc mirum est: nam hinc forsitan dictum est, Non occidat sol super iracundiam vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam mens quae sua perturbatione illum videre non sinitur.Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Videtis quomodo dicit quamdam poenam obscurationis. Ignis supercecidit: ignis superbiae, ignis fumosus, ignis concupiscentiae, ignis iracundiae. Quantus ignis est? Super quem ceciderit, non videbit solem. Ideo dictum est: Non occidat sol super iracundiam vestram . Ergo, fratres, liquefieri sicut cera, et perire a facie Dei. Supercadit enim ignis iste, et solem non videbitis. Quem solem? Non istum quem tecum vident et pecora, et muscae, et boni et mali; quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Sed est alius sol, de quo dicturi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ntelligitur quidem & scđm tempus: qr¬
Lsi ex ipsa conditione & infirmitate morta¬
litatis quam portamus subripit ira xepia
no: ñ debet diu teneri & fieri pridiaria.
Cice illam de corde antequam occidat lux
ista uisibilis. ne te deserat lux illa inui¬
sibilis. Sed et aliter melius intelligitur
cuius ueritate anma humana il.¬
lustratur. ad quem gaudent angłi
Hominum autem in firmitate acies
cordis. et si trepidant subraduis eius:
ad eum tam̃ contemplandum per
mandata purgantur. cum ipse sol
coeꝑit in homine habitare ꝑsidem
noni tantam uideat in te ira cundiã
quae nascitur ut occidat soł suꝑ ira
ulli irascenti: ira sua uidetur iniusta.
Unde ab omni indignatione cito re¬
deundum. ẽ ad mans uetudinis lenitatem.
Nam ꝑtinax modus. facile in eiꝰ odium
transit᷑: cuĩ non celeriter ignoscit:
urasci ñ ẽ fas frĩ suo aut dicere racha aut dicere
fatuȩ: multo minus . ẽ animo te¬
mode nere aliquid. ut in odium indignatio

Expanded text:
ntelligitur quid est, et secundum tempus. Quasi ex ipsa conditione et infirmitate mortalitatis, quam portamus, subrepit ira Christiano non debet diu teneri et fieri pridiana; ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed aliter melius intelligitur, cujus veritate anima humana illhominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per fidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascitur, ut ulli irascenti ira sua videtur injusta: unde ab omni indignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium transit, cui non crasci non est fas fratri suo: aut fatue, multo minus fas est animo tenere aliquid, ut in odium indignatio