comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no iirabim sisciamus geo metrico cubito illã cẽmensura tem
quaut origones dic̃. sex cubitis humanȩ man implctꝰ Positio aut̃
arte tidisi eascitit fuit enĩ funda m̃to quadratec In equał tamicn
lomigitudinis & latitudinis. Quȩ paulati ab angulis conscencicei
marta formã sursum erigebat᷑ donec incubito latitudinis exton¬
grcudinis sũmitits cius ꝑficeret᷑ fuit aut̃ decies longa quã altu¬
A ser sies ttnitũ longa quã altit ad similitudinẽ humani corpors
Dam si boprtinẽ pnũ ł supinũ iacentẽ metiam  decies teintum erit¬
habera adittĩ noe ꝑ quã emitter&: sic̃ pͥtea fecit. emittensco¬
lumba ycoruũ. Quã fenes trã tradunt hebrei cristalinã fuisse

Expanded text:
non mirabimur, si sciamus geometrico cubito illam esse mensuratam qui, ut Origenes dicit, sex cubitis humanis impletur. Positio autem arcae talis exstitit. Fuit enim fundamento quadrata, inaequalis tamen longitudinis et latitudinis, quae paulatim ab angulis conscendens in arctam formam sursum erigebatur, donec in cubito latitudinis et longitudinis summitas ejus perficeretur. Fuit autem decies longa quam alta, et sexies tantum longa quam lata ad similitudinem humani corporis. Nam si hominem pronum haberet aditum Noe, per quam emitteret, sicut postea fecit emittens columbam et corvum. Quam fenestram tradunt Hebraei crystallinam fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
iafethhoc loco intueri debemꝰ ꝓfundũ mysteriu me stenĩon
ab adam. P ost sech deci moloco. Denarius enĩ numerꝰ ꝑfectionẽ
do ꝑcedi nisi iterũ redeatur adunitittẽ Noe ergo si addamus
duos filios cius sem et iafeth. chã reꝑbato fiunt aeri oluode¬
narius aut̃ num er̃ sacratus ẽ. in xũ. patri archis etp̃cipue xui¬
apłis Constat uero ex partib septenarii quaesunt ddesceqdent
Consideremꝰ in ꝑfectionẽ eoꝵ quiꝑcain ab adam descender̃. Ab
adam enĩusq ad lam&h. septem sunt generationes quibus si ad¬
lamius tres filios eius. & quartam filiam fiunt xi. Vn denaru
dutẽ numer petcatũ sigñf qr transgressio ẽ denarii Eoce hic sub¬
luca im ꝑfectio & malitia generationis cain. Et facti sunt dio¬

Expanded text:
Japhet. Hoc loco intueri debemus profundum mysterium. Est enim Noe ab Adam post Seth decimo loco. Denarius enim numerus perfectiondo procedi nisi iterum redeatur ad unitatem. Noe ergo si addamus duos filios ejus Sem Cham, et Japheth, Cham reprobato fiunt duodecim. Duodenarius autem numerus sacratus est in duis. Constat vero ex partibus septenarii quae sunt tria et quaConsideremus imperfectionem eorum qui per Cain ab Adam descenderunt. Ab Adam igitur ad Lamech sex sunt generationes, quibus si addamus tres filios ejusautem numerus peccatum significat, quia transgressio est denarii. Ecce hic sublucet imperfectio et malitia generationis Cain. Et facti sunt di
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ qđ in prima generatione hocẽ in p̃sentiuitu sededicat
huic se addicens. & in hac si fieri potest semꝑ manere uolens. Vnd
& ciuittitẽ aedificauit. q reꝑbi hic habent suã felicitatem & quasi
fundamentũ : Cum apłs dese & suis similib: dicat Nonhabem hic
manentẽ ciuitatẽ. sed futurã inquerimꝰ Desethuͦ natꝰ ÷ enoch

Expanded text:
populus in prima generatione, hoc est in praesenti vita, se dedicat huic se adjiciens, et in hac, si fieri posset, semper manere volens. Unde et civitatem aedificavit, quia reprobi hic habent suam felicitatem et quasi fundamentum, cum Apostolus de se suisque similibus dicat: Non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . De Seth vero natus
Abbreviated transcription (Latin):
mittt Qđ aut̃ in quibusdã locis mare ponit᷑ ꝓ ocadente. Idoo
fit. quia terra repmissionis in mari occidentaliẽ luxta conualle
be quatuor. Ibi enĩ sit̾ ẽ adam maxim & abraham. isaac. & iacob.
orreges inier̃ bellũ contra quinq hi quatuor roges myftice signi¬
ficant aduersarias potestates ꝙ̃ ꝑ carne quȩ quatuor humorib constat
ut cader&. & ẽ rex sennaar. q̃ ut suꝑiuis diximꝰ int̾p̃t. ex aissio ł
foecor dentium signf hereticos qui ex ꝓposito peccant & cadunt
contra dm̃ ꝑ uersa loquentes. & obsceni dogmatis foctore emitente
ris debriati. creaturã ꝑ oreatore coluntꝰ Cador laomor int̃peꝰ
sint pleni malitia uulgo decori uiratb putant᷑ Est rex¬
olamitaru iđ scđi ł orbis Adal in t̾pt᷑ scieas iugum p̃signat
auaritiã. Cuius uigum sciunt auari libent̃ ferre Ex rex gen¬

Expanded text:
romittitur. Quod autem in quibusdam locis mare ponitur pro Occidente, ideo romittitur. Quod autem in quibusdam locis mare ponitur pro Occidente, ideo fit quia terra repromissionis in mari Occidentali est. Vers. 18. Jube, quatuor. Ibi enim situs est Adam maximus, et Abraham, et Isaac et Jacob. or reges inierunt bellum contra quinque. Hi quatuor reges mystice significant adversarias potestates quae per carnem quae quatuor humoribus constat, ut caderet, et est rex Sennaar qui, ut superius diximus, interpretatur excussio vel fetor dentium. Significat haereticos qui ex proposito peccant et cadunt contra Deum, perversa loquentes et obsceni dogmatis fetorem emittenteris ebriati creaturam pro Creatore colunt. Cohdorlachamor interpsint pleni malitia, vulgo decori putantursaeculi vel orbis. Thadal interpretatur sciens jugum. Praesignat avaritiam cujus jugum sciunt avari libenter ferre. Est gen
Abbreviated transcription (Latin):
Dicente lege Si attenuat̾ frat̃ uius hebreus uendiderit setibi. Et
adtendendum quanta cura concordiae fuerit sc̃o uiro Propter
quã custođĩam optionem deditloth ut aut ipse ꝑ geret illo re¬
manente: aut certe siille alibi uell& recedere ipse ibi maner&¬
Prrigabat᷑ s. aiordane Siuit para dysus dñi Ex loco hoc discimꝰ pa¬
ra dy sũ cẽ terrenu. cui terrena regio cõparatͥ. haec regio planaerat
& cũpestris. &irrigabatꝰ iordane fluuio sic̃ aegyptꝰ nilo Flegitq
sibiloth regione circa ior danẽ & ctr̃ Allegurice loch cũ suis pasto¬
ribt.pum tenet hereticoꝵ qui relicti ueritate eedesiastia dogi¬
matis eligunt sibi pulchra & humilia. quia non recte deuertrate
fidei sentiunt Niec addnm cũ moyse in montem ascendunt Sodo
si mierant corã dño peccatorẽ quicora hominib uttũq uist̾ apparet
Unde & detacharia. & helisab& dr̃ Erant iusti ambo corã do

Expanded text:
dicente lege: Si attenuatus frater tuus Hebraeus vendiderit se tibi . Et dicente lege: Si attenuatus frater tuus Hebraeus vendiderit se tibi . Et attendendum quanta cura concordiae sancto viro fuerit propter quam custodiendam optionem dedit Lot, ut aut ipse pergeret illo remanente, aut certe, si ipse alibi vellet recedere, ipse ibi manerr, a Jordane, sicut est paradisus Domini. Ex hoc discimus paradisum esse terrenum, cui terrena regio comparatur. Haec regio plana erat et campestris, irrigabatur Jordane fluvio, sicut Aegyptus Nilo. Elegitque Lot sibi regionem circa Jordanem, etc. Allegorice Lot cum suis pastoribus typum tenet haereticorum qui relicta veritate ecclesiastici dogmatis eligunt sibi pulchra et humilia, quia non recte de veritate fidei sentiunt, nec ad Deum cum Moyse in montem ascendunt. Sodosimi eranUnde et de Zacharia et Elisabeth dicitur: Erant justi ambo coram Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dititiam conseruare posset Trans lata est in domũ pharaonis. Excus ari
potest sacra in hoc qđ in domũ p̃haraonis trans lattrẽ. inuitt ł co acite. non
solum in hoc quia non coinquinat corp̃. nisi ex consensu mentis. sed &iã in
pharaonẽ tam diu intacta manere potuerit Dicit̾ enĩ abraham bene usi
sunt ꝓp̃tercam & fuer̃ ei oues & boues a familiae. sed ad soluendã hanc
questionẽ ualet hoc qđ in libro hester legit: quia puelle quae assuero
regi adducebant: Nonstatim intro ducebant ad regem sed anuo uno cus
guentis Pocuit ergo fieri ut ꝑhas inducias longi temporis sara mranses¬
rit in corrupta & interim bene usisunt abraham aegyptu doneo ado
pharao flagellaret: & cognita qđ uxor cius e& restituera eam in libatuã¬
Ascendit uttẽ de aegrpto usq. erat diues ualde Alia trans latio dic̃.
Ascendit de aegrpto grauis ualde qđ bene mysterio conatuit eroro
Noth enĩ filius fuerat frĩs sui aram. Gente sic om̃s iudaei frs dicunt᷑.

Expanded text:
 posset. Vers. 15. Translata est in domum Pharaonis. Excusari potest Sara in hoc quod in domum Pharaonis translata est invita vel coacta, non solum in hoc quia non coinquinatur corpus nisi ex consensu mentis, sed etiam inPharaonem tam diu intacta manere potuerit. Dicitur enim: Abraham bene usi sunt propter eam, et fuerunt ei boves, oves et familiae. Sed ad solvendam hanc quaestionem valet et hoc quod in libro Esther legitur, quia puellae quae Assuero regi adducebantur non statim introducebantur ad regem, sed anno uno custguentis . Potuit ergo fieri ut per has inducias longi temporis Sara manserit incorrupta, et interim bene usi sunt Abraham Aegyptii, donec a Deo flagellaretur et, cognitam quod uxor ejus esset, restitueret eam illibataAscendit autem de Aegypto, usque erat dives valde. Alia translatio dicit: Ascendit de Aegypto gravis valde, quod bene mysterio convenit. SanctLot enim filius fuerat fratris sui Aran: gente, sicut omnes Judaei fratres dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
mnimiaeg: ptꝰ eare lybia unde & fluuius mauregtnie fut apellat
i. arabia regio turifera. Euila pars acchiopie ocadentalis a Sabuuric
recma & sabateca horũ nomina ab usurecesser̃. & quaȩ p ers nunc
habcant̾ ignoramꝰ. filui recma. saba. Alia ẽ haec saba quã illa quae suꝑus le¬
git᷑ a diffet in scripta. Nam illa ꝑ sin haec ꝑsa medi scribitꝰ niam & in

Expanded text:
im Aegyptus, Phuth Libya, unde et fluvius Mauritaniae Phuth appellatur, ii Chus Saba. Id est, Arabia regio thurifera. Hevila pars Aethiopiae Occidentalis. Sabatha, Regma et Sabatacha. Horum nomina ab usu recesserunt, et quae pro eis nunc habeantur ignoramus. Filii Regma Saba. Alia est haec Saba quam illa quae superius legitur, et differt in Scriptura. Nam illa per Sin, haec per Samech scri
Abbreviated transcription (Latin):
nature ꝓꝓperabat᷑ ingressus legi euangłice Habebatrebecta frm̃
nomine laban. Laban. figurã tenet carnaliũ hominũ Hicergo
uirũ uocat in domũ & benedictũ dnĩ appellat. quia carnales quq
scoꝵ doctoꝵ uirtutes ad mirant᷑ eosq. honorant: Nequaquã ttm
quia sciebant abraham ꝓphettẽ eẽ. ldcirco qđ abraham dix¬
Ad nõ egressũ eẽ dicunt: Siue &lã quia seruus habraham sig.

Expanded text:
naturae praeparabatur ingressus legi evangelicae. Vers. 29. Habebat Rebecca fratrem naturae praeparabatur ingressus legi evangelicae. Vers. 29. Habebat Rebecca fratrem nomine Laban. Laban figuram tenet carnalium hominum. Hic ergo virum vocat dominum et benedictum Domini appellat, quia carnales quique sanctorum doctorum virtutes admirantur eosque honorant, nequaquam tamen Quia sciebant Abraham prophetam esse, idcirco quod Abraham a Domino egressum esse dicunt, sive etiam quia servus Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
caro de uirgine sine labe peccati nattiẽ. Rebecca quae patienti
ulnas deposuisse dr̃. ꝑscapulã enĩ intelligit̾ uoluntas bona
inqua primũ fidem suscep̃ Per ulnã uͦ operatio q̃ fidẽ sub seꝗitꝰ
Orna m̃ta quib seruus rebeccã decorauit uirtutes & p̃cepta doc¬
torũ st̃ In auris enĩ humilitatẽ boni auditoris sigñf. quã in
dilectione dĩ & ꝓximi ꝑficit. Vnde & duos clicos in aures
habuisse dnr Armille uͦ oboedientiã boni auditoris. uel
bonã operationẽ signf. que appendebant x siclos qs omis nr̃a o¬
entib & stultis in cõmune adnuntiare. Hinc pauł dic̃. Grecis &
carnem nram debemꝰ accipere. Cameli ergo adaquant᷑. qnđo cu¬
ra corporis agit᷑ non tamen in desiderus sed innecessitate. ut rebec¬
eccła anteq ad xpm̃ uenir& habebat qua dr̃ quȩcumq uultis ut
faciant uob homines eadem & uos facite illis Ergo ꝑ hano lege

Expanded text:
caro de Virgine sine labe peccati nata est. Rebecca quae patientiacaro de Virgine sine labe peccati nata est. Rebecca quae patientiaulnas deposuisse dicitur. Per scapulas enim intelligitur voluntas bona in qua primum fidem suscepit. Per ulnam vero operatio, quae fidem subsequitur. Ornamenta quibus servus Rebeccam decoravit virtutes et praecepta doctorum sunt. Inauris enim humilitatem boni auditoris significat qua in dilectione Dei et proximi proficit. Unde et duos siclos inaures habuisse dicuntur. Armillae vero obedientiam boni auditoris, vel bonam operationem significat. Quae appendebat entibus et stultis in commune annuntiare. Hinc Paulus dicit: Graecicarnem nostram debemus accipere. Cameli ergo adaquantur, quando cura corporis agitur, non tamen in desideriis, sed in necessitate, ut RebecChristum veniret, habebat, qua dicitur: Quaecunque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis . Ergo per hanc legem
Abbreviated transcription (Latin):
quia enĩ hominẽ eũ & desua carne nasciturũ p̃uidit. Ideo dix̃. Po¬
nasciturꝰ ẽ lgitur ego sto ꝓpt̃ fontẽ aquae. Beatꝰ auẽs. quaeritho
loco adlitterã utrũ hoc agere deheamꝰ ut signũ adõ petemꝰ. Pene enĩ
nihil uidetꝰ differre ab augurio. sed aliud ẽ signo aliquo in quo mira¬
culũ sit uoluntatẽ dĩ querere. Aliud inuocib auium ł mutoꝵ anim¬
lium diuinationẽ captare. quãuis nec illud nisi insũ nia necessitacte
p̃sumit dum sit. Allegoriae seruus abraham eoꝵ sigñf sc̃oꝵ doctoꝵ¬
Hic ẽ illeseruus qui in euangło ad nõ suo missus ẽ utinuitittos ad para¬
tã caenã uenire facer&. Misit seruus manũ sub femore domini
sui abrahani. qs doctores sũma ueneratione in carnationẽ xp̃i sus¬
cipiunt. & non suꝑ femur. sed sub femore manũ ponit. & carnem
xpĩ a carne c&eror hominũ longe distare intelligunt. Xpĩ enĩ

Expanded text:
Quia enim hominem et de sua carne nasciturum praevidit ideo dixit: PoQuia enim hominem et de sua carne nasciturum praevidit ideo dixit: Ponasciturus est. Vers. 13. Igitur ego sto prope fontem aquae. Beatus Augustinus quaerit hoc loco ad litteram utrum hoc agere debeamus ut signum a Deo petamus. Pene enim nihil videtur differre ab augurio. Sed aliud est signo aliquo in quo miraculum sit voluntatem Dei quaerere, aliud, in vocibus avium vel mutuorum animalium divinationem captare, quamvis nec illud nisi in summa necessitate praesumendum sit. Allegorice servus Abraham chorum significat sanctoHic est ille servus qui in Evangelio a Domino suo missus est ut invitatos ad paratam coenam venire faceret. Misit servus manum sub femore domini sui Abraham, quia doctores summa veneratione incarnationem Christi suscipiunt. Et non super femur, sub femore manum ponit, quia carnem Christi a carne caeterorum hominum longe distare intelligunt. Christi enim
Abbreviated transcription (Latin):
sed p̃ quã p̃tium ex sepultura accepit. Licet cogente abraham inmu
qui sepulturas mortuor uendunt. Si enĩ ille quilic& inuitꝰ tam̃ quo
quomꝰ adhoc ad duci potuit. ut p̃tiũ desepultura acciper& nominis
in mutatione dampnatꝰ ẽ multo magis isti qui ñ coguntꝰ sed ipsi ex
iegunt dapnabunt: Mint̃ ꝑ fectos non cõputabunt in quoerat spelunca
duplex Alystice spelunca duplex operationẽ rectã & c̃ templationẽ
sigñf. Actiuã uidelic& & contem platiuã uittm. Sara ergo indu¬
plici spelunca sepelitur. Cum anima fidelis cupiditatib: & desiderus scłi
mortua sub bonioperis & contem plationis tegmine caelatur Vnde
manũ tuam sub femore meo ludaei dñr inscĩficatione abrahe. iđ in
circũ cisione uirasse. sed melius ẽ ut hoc ad in carnationẽ ap̃i referamꝰ¬
ꝓgenie nasciturũ. sub femore suo p̃cepit. ut manũ mitteret & uiraret

Expanded text:
sed postquam pretium ex sepultura accepit, licet cogente Abraham, immused postquam pretium ex sepultura accepit, licet cogente Abraham, immuqui sepulturas mortuorum vendunt. Si enim ille qui licet invitus tamen quomodo adduci potuit ut pretium de sepultura acciperet nominis immutatione damnatus est, multo magis isti, qui non coguntur, sed ipsi quid exigunt, damnabuntur et inter perfectos non computabuntur. In quo erat spelunca duplex. Mystice spelunca duplex operationem rectam et contemplationem significat, activam videlicet et contemplativam. Sara ergo in duplici spelunca sepelitur, cum anima fidelis cupiditatibus et desideriis saeculi mortua sub boni operis et contemplationis tegmine celatur. Undemanum tuam sub femore meo. Judaei dicunt, in sanctificatione Abraham, id est, in circumcisione jurasse. Sed melius est ut hoc ad incarnationem Christi referamprogenie nasciturum, sub femore suo praecepit ut manum mitteret et juraret.
Abbreviated transcription (Latin):
de quoburites uocatꝰ ẽ. Elia quẽ &iã autumant hebrei eẽ balaam. Camuel
patrẽ syroꝵ qđ dic̃ patrẽ syroꝵ. non ẽ referendũ eis qui hoc nuntiabant
sed potius ei qui longo p̾ temp̃r hoc scripsit. Heth aquo ethei dicunt.
Surrexit & ad orauit. Cũ dñs dicat in lege. dnm̃ dm̃ tuum adorabis
x illi soli seruies quidẽ qđ abraham homines legit᷑ ad orasse. sed aliud
ẽ dm̃ adorare. comodo quo solds colendus & adoranđ est Aliud quo se
sc̃ homihes inuicẽ uenerant᷑ autq suscipiunt. quã uis non dixerit.
dnm̃ dm̃ tuũ solũ ad orabis. sic̃ dix̃ illi. soli seruient Est enim
seruitꝰ quaes olidõ debetꝰ quae gr̃ latria dr̃. Vnde etidolatres uocantur
uide nefeceris. fortas̃s aliqiđ diuinũ in angło conspicatꝰ fuerat ioh
& ideo sic dm̃ uoluerat adorare. Idcirco phibitꝰ ẽ. Confirmatusq ẽ¬
ager quondã effranis Primũ dictꝰ ẽ opphron. đ confirmatꝰ & ꝑfectꝰ.

Expanded text:
de quo Buzites, vocatus est Elia quem etiam autumant Hebraei esse Balaam. Gamuel patrem Syrorum. Quod dicit patrem Syrorum non est referendum eis qui hoc nuntiabant, sed potius ei qui longo post tempore scripsit. CAPUT XXIII.Surrexit et adoravit. Cum Dominus dicat in lege: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies, quid est quod Abraham homines legatur adorasse? Sed aliud est, Deum adorare eo modo, quo solus colendus et adorandus est; aliud, quo se sancti homines invicem venerantur atque suscipiunt, quamvis non dixerit: Dominum Deum tuum solum adorabis, sicut dixit: Illi soli servies. Est enim servitus quae soli Deo debetur, quae Graece latria dicitur. Unde et idololatrae dicuntur vide, ne feceris, fortassis aliquod divinum in angelo suspicatus fuerat Joannes et ideo sicut Deum voluerat adorare, idcirco prohibitus est. Vers. ager est quondam Ephronis. Primum dictum est Ephron, id est confirmatus et perfectus,
Abbreviated transcription (Latin):
signat: Siue &iam clationẽ hereticoꝵ qui turrim praui
dogmatis contradm̃ uolunt aedificuare quae merito turris
babel iđ confusionis appellatꝰ Profectisunt autẽ deor¬
ente quia uerum solem reliquer̃ Inuener̃ campum sen¬
naar quac int̃p̃tat᷑ foctor ł ex cussio dentium quiado¬
mata heretico non bonũ xp̃i odorẽ. sed foctorẽ habeã

Expanded text:
signat, sive etiam elationem haereticorum qui turrim pravi signat, sive etiam elationem haereticorum qui turrim pravi dogmatis contra Deum volunt aedificare. Quae merito turris Babel, id est confusionis appellatur. Profecti sunt autem de Oriente, quia verum solem reliquerunt. Invenerunt campum Sennaar, qui interpretatur fetor vel excussio dentium, quia dogmata haereticorum non bo
Abbreviated transcription (Latin):
nem audierat in cadem lingua saluatoris ꝑ aper& p̃dicatio¬
nem Nec di cendũẽ noui aliquid fecisse dm̃ qnđo lingua
fcta ẽ diuisio sedmodos & formas locutionum duĩsis¬
se aliis intellectib Vnde &x ecadem uerba indiuersis sensibus
ipud diuersas gentes inueniunt  : Nam alma apud hebreos
scerett na pud datinosscĩ dict Si dera stellę uocant alatini
re nembrot uoluer turrĩ facere altissimã. Inqua sidiluuium
fier&&e saluarent. Bitumen enĩ aquis dissolui nom potener
Nulla eni redissolui potest pquã siccatũ fuerit ꝓuisienens
Videns uidi id flictionẽ populi mei. & descendi liberare cose
Et desodomitis dictũ ẽ. Descendam & uidebo utrũ damorẽ
qui uenit ad me oꝑe cõpleuerint. Et nota in sequendom
hic mis terium trinitatis cõmendari cũ dic̃. desiendani
& confundamꝰ Mystice turris haec mundi suꝑbiama de¬

Expanded text:
nem audierat, in eadem lingua Salvatoris perciperet praedicationem audierat, in eadem lingua Salvatoris perciperet praedicationem. Nec dicendum est novi aliquid fecisse Deum, quando linguarum facta est divisio, sed modos et formas locutionum divisisse aliis intellectibus. Unde et eadem verba in diversis sensibus apud diversas gentes inveniuntur. Nam alma apud Hebraeos secreta, apud Latinos sancta dicitur. Sidera stellae vocantur a Latinis, re Nemrod voluerunt turrim facere altissimam in qua, si diluvium iterum fieret, salvarentur. Bitumen enim aquis dissolvi non poterat. Nulla enim re dissolvi potest, postquam siccatum fuerit nisi menstVidens vidi afflictionem populi mei, et descendi liberare eos . Et de Sodomitis dictum est: Descendam, et videbo utrum eum clamorem qui venit ad me opere compleverint . Et nota in sequentibus hic mysterium Trinitatis commendari, cum dicit: Descendamus et confundamus. Mystice turris haec mundi superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
continger& cidum & erat robustꝰ uenator coram dño Uenabat enini
animas ad interi tum faciens homines ignẽ adorare Alia trans tatio
na sennaar: iđ inbabilonia ubi sunt putei bituminis. deterra illa
edi f iaudificauit nincuen Nineuenciuitaes ẽ assirioꝵ ruinꝰ beli filui
dedistennit ninũ quã hebrei nincuen apella uer̃ Int p̃tat᷑ pp̃ter
poeritentũ autẽ pulchra At il mesraim genuit ludim. Ludim est
amariten a quo samaria quaesic uocatꝰ & asiris & ab hebrcis Dictai
asiam antio hia ł eprphania Amatheũ hacc nomina ignorant T
aus bralem: ET hul aquo armenu uecher aquo acarnani. Mdsi
transitor a quo hebrei transitores. Veri hebreist̃ qui dep̃sentib ad futa
deca ducis ad mansura trinsitũ faciant. Falech diuisio sub isto onim
quae factit diuisione linguarum credit᷑ remansisse in familia
heber qua &iam lingua dĩfilius adhomines ueniets p̃dicauit
Conueniens enĩ erat. ut in qualin gua adam diaboli suasio¬

Expanded text:
ers. 9. Et erat robustus venator coram Domino. Venabatur enim animas ad interitum, faciens hominem ignem adorare. Alia translatio rra Sennaar. Id est, in Babylonia, ubi sunt putei bituminis. Vers. 11. De Et aedificavit Niniven. Niniven est civitas Assyriorum. Ninus Beli filius aedificavit Ninum quam Hebrers. 13. At vero Mesraim genuit Ludim. Ludim est Samariten. A quo Samaria, quae sic vocatur et Assyriis et Hebraeis. Dicta est autem Antiochia vel Epiphania. Amathaeum. Haec nomina ignorantur,id est Australem. Et Hul. A quo Armenii. Gether. A quo Acarnani. Mesi.transitor, a quo Hebraei transitores. Veri Hebraei sunt qui de praesentibus ad futura, de caducis ad mansura transitum faciunt. Phaleg divisio. Sub isto enime facta divisione linguarum creditur remansisse in familia Heber: qua etiam lingua Dei Filius ad homines veniens praedicavit. Conveniens enim erat ut, in qua lingua Adam diaboli suasio
Abbreviated transcription (Latin):
daonoassammi fufricã. atq cũro pamꝰ Senarius enĩ terdaccus
in trigina numerũ consurgit. ħ acc ecđa contina parit̃ coruũ
cosũbam hocẽ bonos simul & malos Sed coruus deagra
omissus non reuercitur: quia reꝓbi lica gremio edđ inhersiites pe¬
contincantrtamen cupidita tib & illecebris scłi inhẽrouites pe¬
reunt : Columba uero redut. ad arcam portans rapoet s linunu
rentib folus in oresuo quia sci sim plicittte gaudors cosi ioeris
pacis inore portant &x cũ psalmistu dicunt : Cũ his qui oderunt

Expanded text:
ductus in trigesimum numerum consurgit. Haec Ecclesia continet pariter corvum et columbam, hoc est, bonos et malos. Sed corvus de arca emissus non revertitur, quia reprobi licet gremio Ecclesiae per fidem contineantur, tamen cupiditatibus et illecebris saeculi inhaererentes pereunt. Columba vero rediens ad arcam portat ramum olivae virentibus foliis in ore suo, quia sancti simplicitate gaudentes manus pacis in ore portant, et cum Psalmista dicunt: Cum his qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tico undelica. spili quae fecerat ei filius suus minoruan filiui ledic¬
ma ledicit quimot cor int̃ p̃tat. a quo postea dictisunt cananeu quo
ctñs anit faciem filioꝵ isrł ciecit Qđ ergo canaor maledieat ꝓphie¬
tia erat qua gens illa deloco suae habitationis pellen dophets enetiet¬
pates ueteris testamenti De iafechũ gentiliũ multitrdo quae unopim
pcedit dulatat e÷ ergo iafech. quia inipsum creutane ddentim ores pa¬
tib multitudo. habrituit in tab na cuł sem quia gram quã pnio res pa¬
tres habuers gentes in cxpm credentes consecutesunt. a&niunc inita
absaham ⁊ sano es iacobł requiescunt. fidem &x bona opa illcrelinitando

Expanded text:
suus minor, ait: Maledicmaledicit, qui motus eorum interpretatur, a quo postea dicti sunt Chananaei, quos Dominus ante faciem filiorum Israel ejecit. Quod ergo Chanaan maledicitur, prophetia erat: quia gens illa de loco suae habitationis pellenda eratPatres Veteris Testamenti: de Japheth gentilium multitudo quae in Christum credit. Dilatatus est Japheth, quia in ipsum crevit credentium ex gentibus multitudo. Habitavit in tabernaculis Sem, quia gratiam quam habuerunt priores Patres, gentes in Christum credentes secutae sunt, et nunc cum Abraham, Isa
Abbreviated transcription (Latin):
ita & nunc Durc accep̃ hoc abraham. Lio& enĩ in mysterio iste
fieri cognos ceret tit men paterno affectu erga filiũ mouebatur
agar puerũ non quo eum in scapula portar& qui qnđo circũ aisus est
xiii erat anñoꝵ sed ab iecit ab animo. & cura sua eũ reppulit.
eri Mlatre flente pueri uocẽ dr̃ ex audisse. quia ꝓ illo & ỹpse fle¬
bat. sicq uox matris quodã modo uox pueri erat. Tipice agar
sinagogã designat. Is mael plebem uidaicã. Portatꝰ ismael
ab agar & peccator ꝑopłs uideoꝵ graui maledictionis pondere
ceruĩ ces matrissue sin agogȩ p̃mit Panis. quẽ portabat. sigfpan
ꝓpositionis qui in mensa dnĩ scificati sacerdo tum erant Aqua quae eis
defecit. sigf legale purificationẽ siue & iam carnalẽ scribarũ & phari¬
seoꝵ doetrinã quae in pelle mortua hocẽ in carnali obseruatione con¬
tinebatur. & obseruatores suos iuxta litterã ocidebat non habens
spm̃ uiuificantẽ. Qđ agarpuerũ sub arbore ꝓiec̃ eos signif quu n¬

Expanded text:
Vers. 11. Dure accepit hoc Abraham. Licet enim in mysterio ista fieri cognosceret, tamen paterno affectu erga filium movebatur.Agar puerum. Non quo eum in scapula portaret qui, quando circumcisus est, tredecim annorum: sed abjecit eum ab animo et cura sua eum repulit. eri. Matre flente pueri vocem dicitur exaudisse, quia pro illo et non pro se flebat, sicque vox matris quodammodo vox pueri erat. Typice Agar Synagogam designat, Ismael plebem Judaicam. Portatur Ismael ab Agar: et peccator populus Judaeorum gravi maledictionis pondere cervices matris suae Synagogae premit. Panis quem portabat significat panes propositionis, qui in mensa sanctificati erant. Aqua quae eis defecit significat legalem purificationem, sive etiam carnalem Scribarum et Pharisaeorum doctrinam quae in pelle mortua, hoc est, in carnali observatione continebatur et observatores suos juxta litteram occidebat non habens spiritum vivificantem. Quod Agar puerum sub arbore projecit eos significat
Abbreviated transcription (Latin):
quib diuersa animaliũ genera reciperent᷑ S eptua grate dicidelice
bica meratis a tri cameretet in archa facies. Bi camerata uidlbcis
in inferiorib Tricameratit in suꝑorib Ergo quinq mansionibus
distincta fuit archa. Prima mansio .÷ inferior fuit stercorate ubiani¬
muliuã stercora defluebant ne illa quȩ erant in archa & maximeho
mimnes soetore lacderent Scđa fuit apote caria ubi aib: diuerses
ansmalui recondit erat. Tercia fuit bestiarũ & inmitiũ animaliũ
aeserpentur Quarta uim̃toꝵ & mansuctoꝵ animalium. Quintt i

Expanded text:
quibus diversa animalium genera reciperentur. Septuaginta dicunt: Bicamerata et tricamerata in arca facies. Bicamerata videlicet in inferioribus, tricamerata in superioribus. Ergo quinque mansionibus distincta fuit arca. Prima mansio, id est inferior fuit stercorata, ubi animalium stercora defluebant, ne illa quae erant in arca et maxime ne homines foetore laederentur. Secunda fuit apothecaria, ubi cibus diversus animalium reconditus erat. Tertia fuit bestiarum et immitium animalium ac serpentium. Quarta, jumentorum et mansuetorum animalium. Quinta, i
Abbreviated transcription (Latin):
ham. si milit̃ de nomine sarai iot literã tulerit. & eandem lit¬
terum he addiderit. Nec mirũ sinos phe a habemꝰ quia hebrer ꝑ
ut sub audiat omuiũ animnarũ in xpm credentiũ Eoedero sempit¬

Expanded text:
ham. Similiter de nomine Sarai jot litteram tulerit et eamham. Similiter de nomine Sarai jot litteram tulerit et eamdem he addiderit. Nec mirum, si nos pro he a habemus, quia Hebraei pro ut subaudias omnium animarum in Christum credentium. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
orbem & omib maxime xp̃i anis contrarii. Sara uero eccłam ex¬
gentib quac primũ sterilis & infecundio fuit. Postea uero in liber¬
tatem fidei & grãe plebem catholicam generauit iuds̃ qui uidi
time hoc est quimisertꝰ es mihi Videre enĩ di misereri ẽ Qđ aut̃
hic dic̃ ꝓ fecto hic uidi posteriora uidentis me Concordat cũ co loco
ubi dñs ad moysen dixit. Ñ enĩ uidebit me homo. & uiu& ac dein¬
de ẽ locꝰ apud me. stabis supͣ p&ram Cumq transiero: auferam
manũ meam & uidebis posteriora mea Illã enĩ sapientiã quae ds̃in¬
uisibilem omi creature. ꝓ fecto nullus uidere potest. Posteriora
autẽ dĩ mysteriũ incarnationis xp̃i ꝑ quã uideri ab hominib po¬
tuit. Vnde & benedix̃ cum ꝑtransiero. Nam transire humani
minedi qđ iiiiͦ. litteris scribit᷑. Unde & tetragramaton uocat᷑.
& in effabile dr̃ he litterã scripserit ds̃. & ad diderie nomini abra¬

Expanded text:
orbem et omnibus maxime Christianis contrarii. Sara vero Eccorbem et omnibus maxime Christianis contrarii. Sara vero Ecclesiam quae primum sterilis et infecunda fuit, postea vero in libertatem fidei et gratiae plebem catholicam generavit. Vers. 13. Tu Deus, qui vidisti me. Hoc est, qui misertus es mihi. Videre enim Dei misereri est. Quod autem hic dicit: vidi posteriora videntis me concordat cum eo loco ubi Dominus ad Moysen dixit: Non enim videbit me homo et vivet. Ac deinde: Est locus apud me: stabis supra petram. Cum pertransiero, auferam manum meam, et videbis posteriora mea . Illam enim sapientiam, quae est Deus, invisibilem omni creaturae profecto nullus videre potest. Posteriora autem Dei mysterium est incarnationis Christi per quam videri ab hominibus potuit. Unde et bene dixit: Cum pertransiero. Nam transire hominismine Dei quod quatuor litteris scribitur, unde et tetragrammaton vocatur et ineffabile dicitur, he litteram scripserit Deus et addiderit nomini Abra
Abbreviated transcription (Latin):
necdum ꝓmulgate erat lex euangłu unius uxoris Simul&iã
audierat multiplicandũ eẽ genussuũ sic̃ stellas caeli. sed nescie¬
bat ꝑ quã mulierẽ. quia sarã sterilẽ nouerat Non ergo fuit.
in concubendo libidinosa uoluntas sed pia ꝓpagande pro liscari
Simul &iam dicendum quia hoc uoluntate nimia cogente uxoris
fecit. quȩ quia ipsa filios habere non poterat ex alia eos sus cipere
cupiebat. Serd forte ex illa suscipiã filios ut illa pariente filium
erit phara. Phara int̾pt onager Significans aut̃ saracenos
quide his mael ducunt originem quiꝑlatam solitudinẽ in certis
sedib uagantes in pugnant om̃s heremi uicinos. & ab omnib: in¬
& eccłam significant. A garquidem sin agogã quȩ in seruitutem
generat popłm iudaeoꝵ qui feri st̃ & agrestes lugum dñi leue a
fidem eus nolentes recipere. Ideoq disꝑsi & uagabundist̃ ꝑtotũ

Expanded text:
necdum promulgata erat lex Evangelii unius uxoris. Simul etiam necdum promulgata erat lex Evangelii unius uxoris. Simul etiam audierat multiplicandum esse genus suum sicut stellas coeli, sed nesciebat per quam mulierem, quia Saram sterilem noverat. Non ergo fuit in concumbendo libidinosa voluptas, sed pia propagandae prolis charitas. Simul etiam dicendum quia hoc voluntate nimiae cogentiae uxoris fecit quae, quia ipsa filios habere non poterat, ex alia eos suscipere cupiebat. Vers. 2. Sed forte ex illa suscipiam filios. Ut illa pariente filium erit Phara. Phara interpretatur onager, significans autem Sarracenos, qui de Ismael ducunt originem, qui per latam solitudinem incertis sedibus vagantes impugnant omnes eremi vicinos et ab omnibus imgogam et Ecclesiam significant. Agar quidem Synagogam quae in servitutem generat populum Judaeorum qui feri sunt et agrestes, jugum Domini leve et fidem ejus nolentes recipere, ideoque dispersi, et vagabundi sunt per totum
Abbreviated transcription (Latin):
rationis ꝓ tegebant ab in cursu spĩ tualium ł corporaliũ hostium
dicit quinte generatione egressunt fili i sił de aegopto hicũ
inuenies generationẽ Ita. Leui genuit caar. Eaar genuit amrami
Amrã genuit aaron darongenuit eleatar. Eleatar genuit finees.
ne hoc factum sit uelisscire ꝑ uidam cõputare dehebis. luda genuit
phares. Phares genuit esrom. Esrom genuit amenadab Aminadab
genuit naason. Naa son genuit salmon iuda ingresus ẽ cũ filio
suo phares in aegyptũ Naasonuꝰ princeps fuit trib iudae in de
Occubitꝰ solis finẽ sđi sigñf. Caligo tenebrosa. tribulatione. &
angustiã q̃ tẽ futura ẽ. Clibanꝰ ł lãpas ignis transiens ꝑ diuisiones
pbis a flumine aegipti. Fluuium aegrpti nnilũ debemꝰ accipere
sara uxor ãbraham ñ genuerat liberos. Quomͦ potest ex cusari. a¬
bram al adulterio qui uiuente uxore sua ancille iunotꝰ ẽ. sed

Expanded text:
rationis, protegebant ab incursu spiritalium vel corporalium hostium.rationis, protegebant ab incursu spiritalium vel corporalium hostium.dicit: quinta generatione egressi sunt filii Israel de Aegypto. Hic vero eplica genealogiam Leui: Leui genuit Caath, Caath genuit Ambram, Ambram genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, Eleazar genuit Finees. ne hoc factum sit velis scire, per Judam computare debebis. Judas genuit Phares, Phares genuit Esrom, Esrom genuit Aminadab, Aminadab genuit Naason, Naason genuit Salmon. Judas ingressus est cum filio suo Phares in Aegyptum. Naason vero princeps fuit tribus Judae in desOccubitus solis finem saeculi significat, caligo tenebrosa tribulationem et angustiam quae futura erat. Clibanus vel lampas ignis transiens per divisiones probis. Vers. 18. A flumine Aegypti. Fluvium Aegypti non Nilum debemus accipere, Sara uxor Abraham non genuerat liberos. Quomodo potest Abraham excusari ab adulterio, qui vivente uxore sua ancillae junctus est? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dem qs uigũ legis trax̃. ꝑ caprã olidã & foetosã ꝙ peccatrix futu¬
ra erat. ꝑarietem uͦ quem dux gregis signabatur. qr aliquo tem¬
pore regni imperiũ potentissime tenuit. Qđ aut̃ dic̃. ł uaccã
plebem trium tempoꝵ articulis ad regni dignitatem ꝓ fecisse sub
dd̾. Prima enĩ aetces fuit ab adã usq ad nõe. Seda anoe. usq.
ad abraham Tertia ab abraham. usq ad clauid. Qđ uero anima
lia diuisa sunt. Aues uͦ non sunt diuise. signf. quia carnales quiq sub iacent
diuisioni Diuidunit enĩ ꝑ secttrũ scandala Spĩtales uͦ quisignantur
pͥ aues in diuisibiles ꝑ manent. quia nullã fider patiunt corrũptionẽ
Eloluores quae descendebant suꝑ cidauera demones significant. qui
exdiuisione carnalium quenda sibi pastũ requir. Qđ ũ abraham
manu eas abigebat. sigñf. quia scĩ patres plebem illa manu scaẽ ope¬

Expanded text:
dem, quia jugum legis traxit: per capram olidam et fetosam, quia peccatrix futudem, quia jugum legis traxit: per capram olidam et fetosam, quia peccatrix futura erat: per arietem vero qui est dux gregis significatur quia alio tempore regni imperium potentissime tenuit. Quod vero dicit vel capplebem trium temporum articulis ad regni dignitatem profecisse sub David. Prima aetas fuit sub Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ad Abraham usqaves vero non sunt divisae, significat quia carnales quique subjacent divisioni. Dividuntur enim per sectarum scandala. Spiritales vero qui significantur per aves indivisibiles permanent, quia nullam fidei patiuntur corruptionem. Vers. 11. Volucres quae descendebant super cadavera, daemones significant qui ex divisione carnalium quemdam sibi pastum requirunt. Quod vero Abraham manu eas abigebat significat quia sancti Patres plebem illam, manu sanctae ope
Abbreviated transcription (Latin):
domigena Numera stellas. sic erit sem̃tuũ. Gemina species osten¬
dit᷑ seminis abrahe Nam suꝑius dixit. erit sem̃ tuum sic̃ arena
maris. hic uero dic̃: Ne erit sem̃ tuũ sic̃ stelle caeli q in illa
plebe. quidam futuri erant carnales. & terreni. quia arene com¬
parant᷑. aridi & in fecundi abonis oꝑib Alii uͦ spĩtales & caeles¬
tes uirtutum splendore fulgentes quos stellis caeli cõparat. Vnde
scire possum ꝗd possessurũ sum cã. Querit signum non quasi dubitans
de ꝓmissione dĩ sed modum interrogat. quo hoc fieri poss&. hinc
mosinoleuit udaeis ut semꝑ signa petant sic̃ apłs. ludaei signa¬
petunt. Sume uaccã triennẽ. & caprã trinã. & annoꝵ arietẽ triũ.
Haec iuxte litterã manifesta st̃. Mystice ꝑ haec animalia. plebs
iudtica designata ẽ quae ab abraham duc̃ originẽ Peruaccã qui¬

Expanded text:
5. Numera stellas. Sic erit semen tuum. Gemina species osten5. Numera stellas. Sic erit semen tuum. Gemina species ostenditur seminis Abrahae. Nam superius dixit: Erit semen tuum sicut arena maris. Hic vero dicit: Sic erit semen tuum sicut stellae coeli, quia in illa plebe quidam futuri erant carnales et terreni, qui arenae comparantur, aridi, infecundi a bonis operibus, alii vero spiritales et coelestes, virtutum splendore fulgentes, quos stellis coeli comparat. Vers. 8. Unde scire possum quod possessurus sim eam? Quaerit signum non quasi dubitans de promissione Dei, sed modum interrogat quo hoc fieri posset. Hinc mos inolevit Judaeis ut semper signa petant, sicut Apostolus di triennem, capram trimam, et arietem trium annorum. Haec juxta litteram manifesta sunt. Mystice per haec animalia plebs Judaica designatur quae ab Abraham ducit originem. Per vaccam qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ hierusalẽ Erat scđos dĩ altissimi. Om̃s enĩ ꝓmogeniti
a noe sacerdotes fuer usq adaaron qui pͥmꝰ legalis sedos
fuit Mystice melchi sedech. qui int̾p̃t rex pacis ł rex
matre. de matre sine patre Pro tulit panẽ & uinũ hic iam p̃sig¬
nabat᷑ mutatio legalis sacerdotu. In nouo enĩ testam̃to sacri¬
ficium uictimarũ trans latũ ẽ in sacram̃tũ corporis & sanguinis
xp̃i Ergo hocuerũ xp̃i sacerdotiũ antiquus e sacerdotio legali.
M el chi sedech enĩ qui abraham gentił erat. Leui uͦ princeps
legalis sacerdotii. Ad huc eratꝰ inlum bis abrahe. & qui postea
accepit decimas apopulo Ipse in abraham decimatꝰ est. quiq pos¬
tea poło benedicebant in abraham a melchi sedech benedictis unt
fila dimus stantia intela. sub tem̃ tramã quae ꝑ tela currit. que
toris. Elieter int̾ptͥ. dr̃ms aduitor. ad hoc dicunt ciurtatẽ ae

Expanded text:
ta Hierusalem. Erat sacerdos Dei altissimi. Omnes enim primogeniti ta Hierusalem. Erat sacerdos Dei altissimi. Omnes enim primogeniti a Noe sacerdotes fuerunt usque ad Aaron qui primus legalis sacerdos fuit. Mystice Melchisematre, de matre sine patre. Protulit panem et vinum. Hinc jam praesignabatur mutatio legalis sacerdotii. In novo enim Testamento sacrificium victimarum translatum est in sacramentum corporis et sanguinis Christi. Ergo hoc verum Christi sacerdotium antiquius est sacerdotio legali. Melchisedech enim qui, ut Abraham, gentilis erat, Levi vero princeps legalis sacerdotii adhuc erat in lumbis Abrahae, et qui postea accepit decimas a populo ipse in Abraham decimatus est, quique postea benedicebant in Abraham a Melchisedech benedicti sunt.fila dicimus stantia in tela, subtegmen tramam, quae per telam currit, quae to
Abbreviated transcription (Latin):
Bale auitatula int̾ pͥt. uorago ł p̃apitatio. uocat &iã uitula
constornans. Ferunt enĩ hebrei hanc t̃tio terre motu. corruisse
mare salis. lac uidelic& q̃ post cõbustionem ignis celestis in la¬
cum uersa ẽ Inquẽ lacũ cadit iordanis. & ibi ꝑdit laudabiles
plem sin dic̃ Necdum enim locus ille sie uo cabamo  pepsuispid
parum dic̃ dequa morses aquã ꝓduxit Percusser amorrea oqui
habitabate in asusonthamaru Tsa sonthamar urbs palonre urtpt
iordanis efficitꝰ Nanduo fontessunt. ad radices montis libani ior
contra quatuo reges bellũ signf uirtutũ & uitioꝵ Pat̃ ergo fider
& prima uia credendi abraham pfresuo loth contra quatoor pe¬
gess di micauit. & uicit Non mmuleitudine exerat in cço¬
mitꝰ dlol chi sedec ꝑ ferees panẽ & uinã hune melchi sedech
tradunt hebrei esse sem filium noe. & cõputantes annos dicunt
cũ uixisse usq ad tempora isaac Salem uero ciuitas ipsae hiesũ¬

Expanded text:
Bale civitatula interpretatur vorago vel praecipitatio. Vocatur etiam vitula consternans. Ferunt enim Hebraei hanc tertio terrae motu corruisse.omam dicit quae nunc est mare salis, lacus videlicet, quae post combustionem ignis coelestis in lacum versa est, in quem lacum cadit Jordanis, et ibi perdit laudabiles prolepsin dicitur, necdum enim locus ille sic vocabatur. Seir ipse epetram dicit de qua Moyses aquam produxit. Percusserunt Amorrhaeum qui habitabat in Asasonthamar. Asasonthamar urbs palmarum inter Dan fons est ex quo Jordanis efficitur. Nam duo fontes sunt ad radices montis Libani, Jor contra quatuor reges bellum significat virtutum et vitiorum. Pater ergo fidei et prima via credendi Abraham pro fratre suo Lot contra quatuor reges dimicavit et vicit non in multitudine exerc Melchisedech proferens panem et vinum. Hunc Melchisedech tradunt esse Sem filium Noe, et computantes annos dicunt eum vixisse usque ad tempus Isaac. Salem vero civitas ipsa est Hieru
Abbreviated transcription (Latin):
tione hoc ÷ iustor resurrectione manifesiabit᷑: Lameh primas chi¬
gam̃ ꝑparauit. quia duas uxores habuit: &ꝓpterea in diluuio perui
Nomen uni ada & nom̃ alteri sella Genuitq ada iubal ipse fuit par
canentium exthara et organo. Dehoc iosephus dic̃ : iubal musicam
a mauit ꝑsalteriũ &ytharã laudauit. &ncumꝙ abhumana me¬
moria elaberet᷑ caquȩ inuenerat induab: columnis altera lateri¬
hoc idem iosephus dic̃. Tubalcam. res bellicas decent̃ exercuit artẽ
ferrariã docuit: quaedã &ĩa que ad libidinẽ oculoꝵ ꝑtinent
ad inuenit Soror tubalcam noema Notandũ qđ ingenenatione
fetbanuilla mulier nata legit. In cam uero generatione legit soroi
tubalcam ꝓgenite: ꝑ qđ dẽsignat᷑ lasciia & petulantia quaere¬
uiuendo caliginẽ ꝯculoꝵ incurrerat. nec uidere poterat habebat
aut̃ quendã adolescentẽ qui gressus es regebat: Cũ ergo quadam
dieuenatione exerceret᷑: illuc iacula dirigens quo adolescens indi¬

Expanded text:
tione vel resurrectione manifestabitur. Lamech primus bigamiam perpetravit, quia duas uxores habuit, et propterea in diluvio periit. Vers. 19-21. Nomen uni Ada, et nomen alteri Sella. Genuitque Ada Jubal. Ipse fuit pater canentium cum cithara et organo. De hoc Josephus dicit: « Jubal musicam amavit, psalterium et citharam laudavit. Et ne unquam ab humana memoria elaberentur ea quae invenerat, in duabus columnis, una laterihoc idem Josephus dicit: « Tubalcain res bellicas decenter exercuit, artem ferrariam docuit: quaedam etiam, quae ad libidinem oculorum pertinent, adinvenit. » Soror Tubalcain Noema. Notandum quod in generatione Seth nulla mulier nata legitur: in Cain vero generatione legitur soror Tubalcain progenita, per quod designatur lascivia et petulantia quae revivendo caliginem oculorum incurrerat, nec videre poterat. Habebat autem quemdam adolescentem qui gressus ejus regebat. Cum ergo quadam die venatione exerceretur, illuc jacula dirigens quo adolescens indi
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ incus irritũ fecit. Pactũ scilica illud qđ ade in paradiso
latũ ÷ inquo om̃s peccauer̃ Om̃s enĩ causalit̾ in ada funi &
ideo originalis peccati rei sum. Haec aut̃ circũ cisio que inupo
ficari qui auctist̃ carnali generationi in in mensã multitu dine u
Vnde & ꝑprophetũ dicr: Gła eius abutero ac uulua & a conceptui

Expanded text:
tum scilicet illud quod Adae in paradiso datum est, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim causaliter in Adam fuimus, et ideo originalis peccati rei sumus. Haec autem circumcisio quae in uno  Judaeos significari qui aucti sunt carnali generatione in immensam multitudinem. Unde per prophetam dicitur: Gloria ejus ab utero, et vulva et a conce
Abbreviated transcription (Latin):
quaerit᷑ de animalib quae carnib uescunt quo modo anno urtegro¬
ui xerint. cũ carnes tunto tempr in corrupte seruari non potuerut
Adhoc dicendũ quia sunt. quaedã animalia quae carnib uescun¬
tur sed sine cessitas imperauerit fructib & pomis diuersi generis
septenariũ ÷ quatuor decim sed tantũ septẽ debemꝰ acapere N¬
milit ubi duo & duo. non quatuor. sed duo debemꝰ intelligere mas¬
culũ & feminã & hic notaendũ qđ munda animalia inparinu¬
mero ÷ septenario intro ducta dnr̃ in artã. In munda uero
pari. quia imparnumer quandã uirtutis p̃tendit speciem. Par
uero in firmitatis. & uiti signũ ẽ Munda animalia. plura
÷ septena dicuntꝰ in troductit. ut egrediens noe de archaha¬
bera qđ dĩo imnmolara & quo ipse cũ filus uescer&. Et in gressus

Expanded text:
quaeritur de animalibus quae carnibus vescuntur, quomodo in arquaeritur de animalibus quae carnibus vescuntur, quomodo in arrint, cum carnes tanto tempore incorruptae servari non potuerint. Ad hoc dicendum quia sunt quaedam animalia quae carnibus vescuntur, sed si necessitas imperaverit, fructibus et pomis diversi generis septenarium, id est quatuordecim, sed tantum septem debemus accipere. Similiter ubi duo et duo, non quatuor, sed duo debemus intelligere. Masculum et feminam. Et hic notandum quod munda animalia impari numero, id est, septenario introducuntur in arcam, immunda vero pari: quia impar numerus quamdam virtutis praetendit speciem, par vero infirmitatis et vitii signum est. Munda animalia plura, id est septena dicuntur introducta, ut egrediens Noe de arca haberet quod Domino immolaret, et quo ipse cum filiis vesceretur Vers
Abbreviated transcription (Latin):
neranit p sed dehumore terre. ł ex quacũq cadauerũ aut aliarũ rerũ
corruptione nascunt᷑ Ni necesse fuit contineri in areba genꝰ sui o de
pulices mures musce non ne cesse fuit in his hunc numeriu ob seria¬
rii quae intelligunt tunc plura in domib fuisse. Sed et illa anima¬
lia quae & cõmixtione diuersi generis nascunt: sicut muli eround¬
donos & cetera taliat nonẽ dicendũ fuisse in archa. Itẽ quaerstds
his animantib quae in aquis & interris cõmunit̃ uiuunt utruã fuisse
credant in archa. Aut si non fuer̃ quo modo uiuere potuerint astẽ¬
sunt lutri & uituli marini. Sed dehis credi potest: qđ enetra arcã
fuerint habebant tam̃ loculos p̃paratos extra artã in quib sepo¬
terant recipere ueluti in aridis hoc & de auib sentiendũ marinis
& fluuialib quia uiab in aquis erant. & iterũ in p̃paratis manse¬
unculis extra arcã se recipiebant Tolles de omib esas hodoco

Expanded text:
erantur, sed humore terrae vel ex quacunque cadaverum aut aliarum rerum corruptione nascuntur, non necesse fuit contineri in arca. Nam et hoc pulices, mures, muscae, non necesse fuit in his hunc numerum observari, quae intelliguntur tunc plura in domibus fuisse. Sed et illa animalia quae ex commistione diversi generis nascuntur, sicut muli et burdones et caetera talia, non est dicendum fuisse in arca. Item quaeritur de his animantibus quae in aquis et in terra communiter vivunt, utrum fuisse credantur in arca, aut si non fuerunt, quomodo vivere potuerint sicut lutri et vituli marini. Sed de his credi potest quod extra arcam fuerint: habebant tamen loculos praeparatos extra arcam in quibus se poterant recipere, veluti in aridis. Hoc et de avibus sentiendum marinis et fluvialibus, quia vicibus in aquis erant, et item in praeparatis mansiunculis extra arcam se recipiebant. Vers. 21. Tolles de omnibus escis. Hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
accipi ł magis ꝓpt̃ sp̃itale significationẽ dr̃ foedus sempit̾ num
abraham lex ista constituta ẽ ut quia primꝰ homo ꝑp̃ uaricationẽ
mandato di displicuerat Abraham signũ foederis entdin ceabra¬
ham Scđo ut ꝑ hano aceteris nationib dis cernerent in corporec
Tertio ut hanc incomẽbro suscipientes in quo dominari libido soler
discerent castiticto sibi seruanda & omnẽ inpudiatiã recidendim

Expanded text:
accipi. Vel magis propter spiritalem significationem dicitur foedus sempiternum,Abraham lex ista constituta est ut, quia primus homo per praevaricationem mandatorum Dei displicuerat, Abraham signum foederis esset inter ut per hanc a caeteris nationibus discernerentur in corporibus. Tertio, ut hanc eo membro suscipientes in quo dominari libido solet discerent castitatem sibi servandam et omnem impudicitiam recidendam