comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Omnẽ autẽ substantiã eiꝰ dictũ .ẽ.
omnẽ uitã eiꝰ: ut ei nulla debita idẽ. nulla
peccata donentur: Et diripiant alieni¬
om̃s labores eiꝰ Diabolus & angłieiꝰ: quia
non thesauritant incelo qͥnon habent
xp̃m: N onsit illi adiutor: Quisad¬
utor.ẽ. ei cuixp̃s non est: Hecsit
qͥmisereatur pupillis eiꝰ: Quipatre ꝑdi¬
to id.ẽ. regno sic remanser̃ aut amissodõ
misereatur : Non ad tẽporalẽ uitã sum̃¬
dã uł sustentandã. sed aduerã uitã ȩt̾nã:
sempit̃nũ: Ingeneratione una deleat᷑
nomen eiꝰ quia generatis ñ regenerati:
ideo inuna generatione delentur:
Nam in altera id .ẽ. in regeneratione. si eã
tatẽ. Sicenĩ eis dicit. Testimoniũ estis
uobis met ipsis : quia filu estis eorum.
qͥ proph&as occider̃ & paulo postait:
fusus ẽ. suꝑ t̃rã: a sanguine abel iusti
usq ad sanginnẽ tacharie : & peccatũ

Expanded text:
nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, nostris» . «Omnem» autem «substantiam ejus» dictum est, omnem vitam ejus; ut ei nulla debita, id est, nulla peccata donentur. «Et diripiant alieni labores ejus:» diabolus et angeli ejus; quia non thesaurizant in coelo qui non habent Christum. «Non sit illi adjutor.» Quis adjutor est ei cui Christus non est? «Nec sit qui misereatur pupillis ejus.» Qui patre perdito, id est regno, sic remanserunt, aut amisso Deo, misereatur, non ad temporalem vitam sumendum vel sustentandam, sed ad veram vitam, sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam itatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt:» et paulo post ait, fusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae. Et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
res : Factis autẽ orfani. amisso ipso regno
quasi patre ꝑdito : quanquã & dm̃ patrem
bene intelliguntur amisisse : Quienĩ filiũ
non habet ait ueritas: nec patrẽ habet:
Quxor eiꝰ uidua : Uxor regni plebs intelligi
potest : cui reges subditȩ ecłȩ dominantur:
Vidua uero facta ẽ : amisso fregno. Nutantes
transferantur filueiꝰ & m̃dicent : Nutauer̃
periculis urgentib hostib: : trans latis debel¬
lati filu regni iudȩorũ: Quid .ẽ. autẽ m̃di¬
care. nisi ad hominũ miscđiã uiuere: sicut
uiuunt subearũ gentiũ regib in quastrans¬
lati sunt : Eiciantur dehabitationib suis
Ita factũ ẽ : scrutet᷑ fenerator omnẽ sub¬
stantiã eiꝰ : id ẽ. popłi eiꝰ. Ubi nihil melius
intelligit᷑. quã debita eoꝵ nondimittant᷑:
quia in solo xp̃o dimittunt᷑ quẽ respuerunt :
Quietiã dicere docuit. dimitte nobis debita
nrã. sicut & nos dimittimꝰ debita debitorib

Expanded text:
res» . Facti sunt autem orphani amisso ipso regno, res» . Facti sunt autem orphani amisso ipso regno, quasi patre perdito; quanquam et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligitur, quam debita eorum non dimittantur, quia in solo Christo dimittuntur, quem respuerunt; qui etiam dicere docuit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃miħm & sacerdotẽ inȩternũ scđmordinẽ
melchisedech Eiant dies eiꝰ pauci. Seđm
regnũ accipiendũ. ẽ: quia non diu postea ꝑse¬
uerauit regnũ iudȩorũ. Et episcopatũ eiꝰ.
accipiat alter: Ipsum dnm̃ xp̃m non in con¬
gruenter intelligi existimo episcopatũ popłi
iudȩorũ : quia detribuiuda factꝰ ẽ. scđm carnẽ:
& apłs ait . Dico enĩ xp̃miłm ministrũ fuisse
circũcisionis ꝓpter ueritatẽ dĩ: ad confirman¬
das ꝓmissiones patrũ : & ipse ait. Nonsũ
missus nisi adoues quȩ perierant domꝰ isrł:
quia & illis exhibuit in carne p̃sentiã : & magi
qui aboriente uener̃. hoc dixer̃ Ubi est qͥna¬
tus .ẽ. rex iudeorũ : & hoc intitulo scriptũ erat.
suꝑcrucifixum. Vnde illud mutare uolen¬
tib: non frustra respondit pilatꝰ: qđ scripsi
scripsi: hunc ergo episcopatũ popłi udeoꝵ.
gentiũ. Fiant filii eiꝰ orfan: deqͥb dicit᷑.
filii autẽ regnihuiꝰ ibunt in tenebras exterio¬

Expanded text:
sacerdotem in aeternum secundum ordinem Melchisedec . «Fiant dies ejus pauci.» Secundum regnum accipiendum est, quia non diu postea perseveravit regnum Judaeorum. «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Ipsum Dominum Christum non incongruenter intelligi existimo episcopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus est secundum carnem: et Apostolus ait, «Dico enim Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum» . Et ipse ait: «Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel» ; quia illis exhibuit in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerunt, hoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, scripsi» . Hunc ergo episcopatum populi Judaeorum, lii ejus orphani:» de quibus dicitur, «Filii autem regni ibunt in tenebras exterio
Abbreviated transcription (Latin):
ingeneratione una deleatur nom̃ eiꝰ: Id ẽ.
ut qđ deillo generatũ.ẽ. iam non generet.
patrũ eiꝰ in conspectudñi. & peccatũ ma¬
tris eiꝰ non deleaturs An intelligendũ ẽ.
ut reddantur ei peccata etiã parentũ
suorũ: ei quippe non redduntur qͥ fuerit
iniquorũ. non imitatꝰ mores eorum :
quia & illud uerissime scriptũ est. reddã
peccata patrũ infilios  & illud qđ ꝑꝓin¬

Expanded text:
in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, quod de illo generatum est, jam non generet, patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui fuerit iniquorum, non imitatus mores eorum: quia et illud verissime scriptum est, «Reddam peccata patrum in filios
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ante dñi passionẽ. scelere ipsius & mor¬
te consumpti sunt : & tanquã diceretur.
quidergo fiet denumero sacratissimo
duo denario. in quo non frustra dñs duodecĩ
habere primos apłos uoluit : continuo
subiecit: Et episcopatũ eiꝰ accipiat alter:÷
Tanquam diceret: & ipse ꝓsuo merito punia¬
tur : & ille numerus suppleatur : Qđ siqͥs
quẽ ad modũ factũ sit scire desiderat:
lu eiꝰ orfani. & uxor eiꝰ uiduata est : Nutan¬
tes trans ferantur filueiꝰ: & mendicent:
Nutantes dictũ ẽ. incerti quo eant. om̃i ns̃¬
p̃sidio destituti. Eiciantur de habitatio¬
onib suis: Exposuit qđ supra dixerat.
trans ferantur: Hoc autẽ totũ qͦmodo
uxorieiꝰ filusq contigerit: sequentes
omnẽ substantiã eiꝰ: & diripiant alieni
labores eiꝰ. Donsit illi adiutor : adtu
possent etiampupilli sine ad iutore
& sine tutore in erumnis & egestate tam̃
crescere genꝰ ꝓͣpagatione seruare :
sequitur & dicit : Fiant natieiꝰ in interitũ:

Expanded text:
m ante passionem Domini scelere ipsius et morte consumpti sunt. Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro suo merito puniatur, et ille numerus, suppleatur. Quod si quis quemadmodum factum sit, scire desiderat, lii ejus orphani, et uxor ejus viduata est. tes transferantur filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes omnem substantiam ejus, et diripiant alieni labores ejus. Non sit illi adjutor:» ad tupossent etiam pupilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum,
Abbreviated transcription (Latin):
non obliuiscaturinisto dominꝰ cũ illi & ipsa
r&ribuet. Contra dñm enĩdix̃: in cons¬
pectu dñi. Nã & alii int̾p̃tes sic trans¬
tuler̃ funt in conspectud nĩ sẽꝑ : alii
uero fiant contra dñm semꝑ. Sicut
alibi dictũ ẽ. posuisti inqͥtates ñais

Expanded text:
non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet. «Contra Dominum» enim dixit, In conspectu Domini: nam et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in conspectu Domini semper;» alii vero, «Fiant coram Domino semper:» sicut alibi dictum est, «Posu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa morietur: & anima patris mea.
& anima filii mea est : Anima quȩ pecca¬
uerit: ipsa morietur : hoc qͥppe dictũ . ẽ.
dehis qͥ conuertuntur addñm. & non
imitantur mala parentũ suorũ : qđ
ipse ꝓpħ&a euidenter ostendit:
Dicit em̃ parentũ iniquitates eis non obesse:
qui iustitiã faciendo dissimiles fuerint:
Illud a utẽ qđ dictũ ẽ. reddã peccata
hoc ẽ sicut me oderant. & parentes eorũ :
Vtquẽ ad modũ bonorũ imitatio facit. ut
etiã ꝓpriapeccata deleantur. siomalorũ
imitatio faciat ait non solũ sua. sed etiam
etrũ qͦs imtatis merita sortiantur :
Siergo iudas teneret illud ad qđ uocatꝰ ẽ
nullo modo adeũ uł sua p̃terita uł pa¬
rentũ in iqͥtas ꝑtineret : quia ergo non
tenuit ad optionẽ infamilia dĩ. sed ini¬
qͥtatẽ uetusti generis potius elegit:
reduit iniqͥtas patrũ eius in consꝰ pectu
dñi : ut ineo etiã ipsa punire tur. & pec¬
catũ matris eiꝰ non deleretur . Fiant

Expanded text:
icitur, «Et anima patris mea est, et anima filii mea est; anima quae peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judnullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret. Sed, quia non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit, rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur, et peccatum matris ejus non deleretur. It
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sinistrȩ dextra p̃ponitur: Ideo
& deillis qͥscłi huiꝰ gaudia p̃ponente sdõ.
beatũ dixer̃ popłm cui hȩc sunt: rectissi¬
me dictũ. ẽ. dextera eoꝵ̃ dextera iniqͥta¬
tis : Vnde qđ dixer̃ beatũ popłm cui
hec sunt. oseorũ locutũ .ẽ. iniqtatem
qđ de illis supra dictũ est Cuius enĩ os
loqͥtur ueritatẽ. contra illud qđ dixer̃
isti beatũ popłmcui hec sunt: debet etiã

Expanded text:
istrae dextra praeponitur. Ideo et de illis qui saeculi hujus gaudia praeponentes Deo, beatum dixerunt populum cui haec sunt, rectissime dictum est, «Dextera eorum dextera iniquitatis.» Unde, quod dixerunt beatum populum cui haec sunt, os eorum locutum est vanitatem; quod de illis supra dictum est. Cujus autem os loquitur veritatem, contra illud quod dixerunt isti beatum populum cui haec sun
Abbreviated transcription (Latin):
speraret: non sibi desꝑatione collum ligant
Pro inde cũ dixisset. cũ iudicatur exeatꝰ
condẽpnatꝰ: ne abimminente condẽpna¬
tione putaret᷑ sepotiusse oratione libari.
quã didicerat cũ condiscipłis suis ubi dr̃
dimitte nobis debita nra sicut & nosdi¬
mittimꝰ debitorib nr̃is: & oratio eiꝰ fid¬

Expanded text:
speraret, non sibi desperatione collum ligaret. speraret, non sibi desperatione collum ligaret. Proinde cum dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemnatione putaretur se potuisse oratione liberare, quam didicerat cum condiscipulis suis, ubi dicitur, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: Et oratio e
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ad extris. ẽ mͥ nec cõmouear : Diabolus
ergo stetit a dextris eiꝰ: quando p̃posuit
auaritiã sapientiȩ. & pecuniã saluti suȩ
ut eũ traderet . a quo debuit possideri.
dicatur exeat condẽpnatꝰ. Noluit em̃
talis. eẽ. cuidiceret᷑. intra ingaudium
dñitui: sedtalis dequo dicatur ꝓicite
illũ intenebras exteriores Et oratio eiꝰ
fiat inpeccatũ: Tm̃ non est iusta oratio
nisi ꝑ xp̃m̃. quẽ uendidit immanitate pecca¬
ti: Oratio autẽ quȩ nonfit ꝑ xp̃m: non solũ
non potest delere peccatũ. sedetiã ipsa fit
inpeccatũ : Quando autẽ iudas ita orare
potuerit . ut oratioeiꝰ fieret inpeccatum :
quȩ ri potest credo antequã dnm traderet.¬
& deillo tradendo iã cogitaret: non enĩ
iã poterat orare ꝑ xp̃m. Nã post ea quã
illũ tradidit. eũq pęnituit: si ꝑ xp̃m
oraret. indulgentiam rogaret : Si indul¬
gentiã rogaret : spem haberet: Si spem
haberet : miscđiam sꝑaret : Si miscđiam

Expanded text:
m a dextris est mihi, ne commovear» . Diabolus ergo stetit a dextris ejus, quando praeposuit avaritiam sapientiae, et pecuniam saluti suae, ut eum traderet, a quo debuit possideri, dicatur, exeat condemnatus.» Noluit enim talis esse cui diceretur, «Intra in gaudium domini tui;» sed talis de quo dicitur, «Projicite illum in tenebras exteriores» . «Et oratio ejus fiat in peccatum.» Quoniam non est justa oratio, nisi per Christum, quem vendidit immanitate peccati: oratio autem quae non fit per Christum, non solum non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, et de illo tradendo jam cogitaret: non enim jam poterat orare per Christum. Nam posteaquam illum tradidit, eumque poenituit, si per Christum oraret, indulgentiam rogaret; si indulgentiam rogaret, spem haberet; si spem haberet, misericordiam speraret; si misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdilectione mea Om̃ia deplurib:
nunc uero qd digniẽent ꝓhis iniqͥtatib
suis. & quid eis iudicio futurũ eet ꝓnim¬
tians: Constitue inqͥt suꝑ eũ peccatorem:
tanquã intendens in eũ qͥse tradidit talib
Cũ igitur hic iudã traditorem scđm scrip¬
turã actuũ apłorũ. supplicio debito p̃nun¬
tiet puniendũ. quid.ẽ. constitue suꝑeũ
peccatorẽ: nisi eũ quẽ sequenti uersu in¬
dicat cũdicit. & diabolus adextris eiuse
hocitaq meruit ut suꝑse habeat diabolũ.
id. ẽ diabolo subditussit : qͥx p̃o eẽ. sub¬
ditꝰ noluit Stet autẽ ad extris eiꝰ dictũ. ẽ.:
quia oꝑa diaboli p̃posuit oꝑidĩ. Hoceñ¬

Expanded text:
ia de pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, Cum igitur hic Judam traditorem secundum scripturam Actuum Apostolorum supplicio debito praenuntiet puniendum ; quid est, «Constitue super eum peccatorem,» nisi eum quem sequenti versu indicat, cum dicit, «Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,» dictum est, quia opera diaboli praeposuit o
Abbreviated transcription (Latin):
urib: fortẽ uł ad tẽpus in colum̃: seo-
Ut saluã faceret: in qͥt aꝑsequentib am¬
mãmeam: Salua fit autẽ aꝑsequentib
anima: sinon eis consentiatur ad malũ:
Non eis autẽ consentitur. cũ asistit dñs
a dextris pauperis: neipsa pauꝑtate
id est infirmitate succum bat: Hoc ad¬
iutoriũ prestitum est corpori xp̃i.
in scĩs martiribus omnibus:
UANTUM DNŨS DONIAT QUI
nos ministros constituit uer¬
bi & sacram̃ti sui. seruire uobis
inadipe miscđiȩ suȩ : sus cipimꝰ psal mum
istũ quẽ modo cantauimꝰ. breuẽ numero

Expanded text:
viribus fortem, vel ad tempus incolumem; sed viribus fortem, vel ad tempus incolumem; sed «ut salvam faceret,» inquit, «a persequentibus animam meam.» Salva fit autem a persequentibus anima, si non eis consentiatur ad malum; non eis autem consentitur, cum assistit Dominus a dextris pauperis, ne ipsa paupertate, id est infirmitate, succumbat. Hoc adjutorium praestitum est corpori Christi in sanctis martyribus omnibus. Quantum Dominus donat, qui nos ministros constituit verbi et sacramenti sui servire vobis in adipe misericordiae suae, suscepimus psalmum istum, quem modo cantavimus, brevem numero
Abbreviated transcription (Latin):
caneat eccła : ita & hic multi cũ sint
m̃bra xp̃i. sicut ipsi laudant. ille laudat
qui est in medio eiꝰ: Quomodo in medio
multorũ laudat. quando ipsis multis
laudantib: dicitur ipse laudare: Anideo
laudat in medio multorũ. quia cum
ecda sua . ẽ. hic usq ad consum mationẽ
scłi: ut qđ ait in medio multorũ hoc tẽ¬
accipiamꝰ qđ ab eisdẽ multis honoratur:
Inmedio qͥppe. eẽ. dr̃: cin honor p̃cipuus
ex hibetur Si autẽ cor est tunquã hominis
mediũ: nihil melius intelligitur dictum.
quã in cordib multorũ laudabo eum:
ideo ait inore meo . id .ẽ. in ore corpores
mei qđ ẽ eccła: Corde enĩ creditur
adiustitiã: ore autẽ confessiofit ad salutẽ
Hic autẽ dñs astitit ad extris pauperis:
ut diuitiȩ pauperissint. ipse dñs Astiat
tris pauperis. non ut ei multiplicaret
annos uitȩ quandoq finiendȩ : neq ut eiꝰ
augeret pecuniam. aut eũ faceret corpins

Expanded text:
cantat Ecclesia? Ita et hic multi cum sint cantat Ecclesia? Ita et hic multi cum sint membra Christi, si cum ipsi laudant, ille laudat, quia membra sunt ejus; quomodo in medio multorum laudat, quando ipsis multis laudantibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. ostris : et ideo ait, «in ore meo,» id est in ore corporis mei, quod est Ecclesia. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» non ut ei multiplicaret annos vitae quandoque finiendae, neque ut ejus augeret pecuniam, aut eum faceret corporis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdetra hunt mͥpudore : Id ẽ. pud eat eos
detraxis semihi: Sed hoc potest & inbono
accipi : dũ corriguntur: Et operiant᷑
sicut diploide confusione sua. Diplois:
duplex pallium est : Naqͥda etiã sic int̃¬
p̃tati sunt istũ uersum: & operiantur
sicut pallium duplex confusione sua:
Intelligitur autẽ confundantur & intus
& foris : id. ẽ & corãdõ & corã hominibus.
Confitebor dno nimis in ore meo Nimis
dici solet. in consuetudine sermonis latini.
qđ plus est quã debet : Cui contrariumaẽ
parũ. qđ minꝰ quã debec. Sed nimis grece
Apani dr̃ Iste autẽ uersus non hab &
nimis. aliquando ualde : Sed sinimis
ꝓeo qđ est ualde intelligat᷑ : potest¬
& in laude poni: Nã &ista confessio :¬
laudẽ significat : Ita enĩ sequitur:
Et inmedio multorum laudabo eũ: Dicit
etiam in alio psalmo: In medio eccłȩ
cantabote. Sed cũ ipsa cantat eccła
quȩ corpus ẽ. xpi qͥmodo in medio ecđȩ

Expanded text:
qui detrahunt mihi pudorem:» id est, pudeat eos detraxisse mihi. Sed hoc potest et in bono accipi, dum corriguntur. «Et operiantur sicut diploidem confusionem suam.» Diplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foris, id est et coram Deo et coram hominibus.Confitebor Domino nimis in ore meo, Nimis» dici solet in consuetudine sermonis latini, quod plus est quam debet: cui contrarium est parum, quod minus est quam debet. Sed «nimis,» graece ἄγαν dicitur; iste autem versus non habet «nimis,» aliquando «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . Sed cum ipsa cantat Ecclesia, quae corpus est Christi, quomodo in medio Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dehis quos malos patimꝰ uindicari: cũscrip¬
tũ sit. melior est patiens quã fortis:
Docent igit᷑ nos diuina eloquia dm̃co exẽplo
cũ audimus peo ut diligerent me detrahe¬
bant mihi ego autẽ orabã : ut quando aliqͦs
sentimꝰ ingratos. non solũ non reddentes bona
sed insuꝑred dentes mala: ꝓbonis. nos oremꝰ:
ipsi quidem ꝓaliis. uel sȩ uientib: uł dolen¬
tib. & infide periclitantib. nos uero etiã
ꝓnobis primitꝰ : lit animũ nr̃m dõmiserante
atq: opitulante uincamꝰ. qͦ ferim᷑ inulcis¬
cendo cupiditate. cũ detrahitur siue
p̃sentib siue ab sentib nobis. Dein de
cũ xp̃i patientiã recordam̃. tanquã ipso
excitato sicut factũ. ẽ. cũ dormiret innaui
qͥ ꝑturbationẽ cordis nr̃i tẽpestatẽq tran¬
quillat. animo sedato atq placato: oremꝰ
etiã ꝓipsis de tractorib nr̃is: ut securi
dicamꝰ. Dimitte nobis dñe sicut & nos

Expanded text:
de his quos malos patimur, vindicari; cum scripde his quos malos patimur, vindicari; cum scriptum sit, Melior est patiens quam fortis. Docent ergo nos divina eloquia Dominico exemplo cum audivimus: Pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi, ego autem orabam, ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non reddentes bona sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus, et ipsi quidem pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem, cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis. Deinde, cum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est, cum dormiret in navi , qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque placato oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus: «Dimitte nobis, sicut et nos
Abbreviated transcription (Latin):
nocere qͥ ax po detrahunt & ꝑhoc animas
in terficiunt : quã qͥ eiꝰ mortalẽ carnẽ mox
p̃sertĩ resurrecturã sȩuiendo pemerunt:
Sedcũ dixisset ꝓeo ut diligerentme detra¬
hebant mͥ. qͥd ait : ego autẽ orabã. Non qͥdẽ
dix̃ qͥd orabat : sed quid melius intelligere
debemꝰ quã ꝓeis ipsis: crucifixo enĩ ma¬
xime detrahebant: quandouelut homi¬
ni quẽ quasi uicerant illudebant: De qua
nitatis reddebant ipsimala ꝓbonis. ille
in sũmo benignitatis reddebat bona ꝓmalis:⁊
quã quã bene intelligat᷑. etiã ꝓdiscipłissus
orasse . qđ etiã ante passionẽ suã dix̃. ne
deficeret fideseorũ. quando ipse pendens
in ligno ut cõm̃daret patientiã. non osten¬
inter uerba de trahentiũ. qͦsposset diuma
potestate delere : Sed nobis utilius erat
qđ pacientiȩ p̃bebat exemplũ: quã si suos
inimicos. sine dilatione ꝑdendo Adhoc
nos ȩdificaret. ut inpatienter festinaremꝰ

Expanded text:
nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas interficiunt, quam qui ejus mortalem carnem, mox praesertim resurrecturam, saeviendo per emerunt. 5. Sed cum dixisset, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi;» quid ait? «Ego autem orabam.» Non quidem dixit quid orabat; sed quid melius intelligimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo enim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illudebant; de qua nitatis reddebant ipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem suam dixit, ne deficeret fides eorum , quando ipse pendens in ligno, ut commendaret patientiam, non ostener verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobiquod patientiae praebebat exemplum, quam si suos inimicos sine ulla dilatione perdendo, ad hoc nos aedificaret, ut impatienter festinaremus
Abbreviated transcription (Latin):
quia iniquũ ẽ ut recipiat unꝰ qͥsq qđ fecerit:
alio quin lex nequaquã id constitueret.
sed quia ulciscendi libido uitiosa est: Magisq
adiudicẽ ꝑtineat inter alios hoc discernere.
quã bonũ hominẽ sibi expetere . Iua ꝓpter
impi. ex illa benignitatis sumitate dilapsi.
ubi reddunt᷑ bona ꝓmalis. ad quantã maligni¬
tatis ꝓfunditatẽ uener̃ retribuendo mala
ꝓbonis: qͥuanto p̃cipitio. toc gradus inter¬
positos transier̃ ec paruũ aliqͥd putari
debet. quia non ait. ꝓeo ut diligerent me
interficiebant me : sed detrahebant mihi.
Ideo qͥꝓpe interfecer̃ quia detraxer̃. negan¬
tes filiũdĩ & dicentes. qđ in pͥncipe dȩ moni¬
orũ eicit dȩmonia. & de moniũ habet & in¬
sanit quid eũ auditis & cȩtera talia :
Qua detractatione. abillo auertebant eos
quorũ conuersionẽ ille quȩ rebat & idõ
potius hocdix̃. ut ostenderet magis eos

Expanded text:
quia iniquum est ut recipiat unusquisque quod fecerit; quia iniquum est ut recipiat unusquisque quod fecerit; alioqui Lex nequaquam id constitueret: sed quia ulciscendi libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere. Quapropter impii ex illa benignitatis summitate delapsi, ubi redduntur bona pro malis, ad quantam malignitatis profunditatem venerunt, retribuendo mala pro bonis! quanto praecipitio tot gradus interpositos transierunt! Nec parvum aliquid putari debet, quia non ait, Pro eo ut diligerent me, interfiIdeo quippe interfecerunt, quia detraxerunt, negantes Filium Dei, et dicentes quod in principe daemoniorum ejicit daemonia» ; et, «Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis» ? et caetera talia. Qua detractione ab illo avertebant eos quorum conversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos
Abbreviated transcription (Latin):
peus. adhos ꝑtinet. deqͥb inisto psalmo
dicit᷑ ꝓeo ut diligerent me detrahebant mͥ:
Dilectionẽ qͥppe. debebant tantis dm̃ benefi¬
cus : quã non solũ minime reddebant. uerũ
etiã ꝓillo bono irrogabant malũ : Duo uero
media quȩ diximꝰ. hominũ qͦdã modo eẽ.
medioꝵ: ita se habent: ut eorũ prius qđ est
reddere bona ꝓbonis. habeant & boni.
& mediocrit̃ boni. uł medio criter mali:
Ideo dñs: hoc non rep̃hendit: Sed non uult
ritis eos qͥuos diligunt id ẽ. si reddideritis
ꝓbonis bona quã mercedẽ habebitis. id .ẽ.
qͥd magnũ facietis : Nonne & publicani hȩc
faciunt: uult autẽ illos & hoc facere.
& longe amplius. id.ẽ. ut non solũ amicos.
uerũ etiã inimicos diligant Posterius autẽ
qđ ẽ. reddere malũ ꝓmalis. habeant & mali
& medio criter mali uel medio criter boni:
usq: ad eo. ut lex eis reddiderit ulciscendi
modũ. oculũ ꝓoculo dentẽ ꝓdente:
Quȩ si dicipotest. in iustoꝵ iustitiaest Non

Expanded text:
pejus, ad hos pertinet, de quibus in isto psalmo legitur. «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi.» Dilectionem quippe debebant tantis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum. Duo vero media quae diximus hominum quodam modo esse mediorum, ita se habent, ut eorum prius, quod est reddere bona pro bonis, habeant et boni, et mediocriter boni, vel mediocriter mali. Ideo Dominus hoc non reprehendit, sed non vult ritis eos qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid magnum facietis? «nonne et publicani hoc faciunt» ? Vult autem illos et hoc facere, et longe amplius; id est, ut non solum amicos, verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo, dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓqͥb bonis : & odiũ inqͥt ꝓdilectionemea :
Hic est om̃is & magnꝰ reatꝰ illoꝵ: Nam ꝗͥd
nocere potuer̃ ꝑ sequentes: uoluntate.
non necessitate morientẽ : sed ipsum odi¬
um. ẽ. crimen maximũ ꝑ sequentis: quã¬¬
uissit uoluntaria pęna patientis: Satis
autẽ exposuit quẽ ad modũ supra dixe¬
rit ꝓeo ut diligerent me : quia dilectionẽ
non ut cũq seo dilectioni eiꝰ debebant qđ

Expanded text:
 bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ego abissem. Hoc enĩ dixerat: ñ potest ille
uenire. isiego abiero: & e uangłista dixit:
Nondũ erat sp̃sdatꝰ : quia iħs non dũ fuerat
glorificatꝰ : Nondũ erat immutata caro eiꝰ:
Siue autẽ ꝑ aquã ꝓpter ablutionẽ uł irriga¬
tionẽ. siue poleũ ꝓpt̃ exultationẽ & inflã¬
mationẽ caritatis signfic&ur sp̃s sc̃s: non
ideo ẽ. aseipso diuersus. quia signa diuer¬
sasunt. Multũ enĩ diuersa sunt. etiã leo.
alius : quia nec fortis ẽ. agnꝰ nec in nocens
leo: Xpc̃ autẽ & innocens. ẽ. ut agnus.
& fortis utleo: Dicit enĩ apud esaiam.

Expanded text:
nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Nondum erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus» . Nondum erat immutata caro ejus. Sive autem per aquam propter ablutionem vel irrigationem, sive per oleum propter exsultationem et inflammationem charitatis, significetur Spiritus sanctus; non ideo est a seipso diversus, quia signa diversa sunt. Multum enim diversa sunt etiam leo etalius: quia nec fortis est agnus, nec innocens leo; Christus autem et innocens est ut agnus, et fortis ut leo. Dicit autem apud Isaiam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quadraginta dierum habuisse ie iu¬
niũ : sed tantũ neineo ualuit illa inȩdia. ut
genua eiꝰ infirmarent᷑ : & hoc inm̃briseiꝰ.
hoc est inscĩseiꝰ. aptius intelligit᷑ Et caro
mea inmutata. ẽ. ꝓpter oleum ꝓpter grãm
spiritalem : Vnde & xp̃c. appellat᷑ axris¬
mate: Xrisma . ẽ. autẽ unctio: Caro autẽ
ꝓpter oleum. non inde terius sed in melius
immutata ẽ. hoc est amortis contumelia
ingłam in mortalitatis exurgens: Cũ itaq
dixisset & genua mea infirmatas aie uinio:
ubi significatũ eẽ. arbitror eos qͥmm̃briseiꝰ
fortes uidebantur tanquã p̃sentia panis
quo sustentabantur abstracta in eiꝰ passione
defecisse: usq ad negationẽ quȩ apparuit
in p&ro : tanquã ad confirmandos. nesuc cũ¬
bendo penitꝰ caderent. & caro mea inqͥt
immutata. ẽ ꝓpt̃ oleũ : ut illos amea morte
deficientes. mea resurrectione firmarem. &
emisso sp̃u sc̃o ungerem: qͥnon ad eosuenisset.

Expanded text:
m quadraginta dierum habuisse jejunium : sed tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea immutata est propter oleum:» propter gratiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
pessimo gratuito. potius malusatq: cru
re differentiȩ. quȩ cõmemoratȩ anim¬
ad uerti facillime poss. reddere bona
ꝓmalis. non reddere mala ꝓmalis. Red¬
dere bona ꝓbonis. reddere mala ꝓmalis:
Non reddere bona ꝓbonis. sed reddere
mala ꝓbonis. Horũ duo prima bonoꝵ s̃:
malorũ : &eorũ posteriꝰ. deterius : duo
media qͥdã modo meliora : sed eorũ prius
ꝓpinquũ bonis: posterius ꝓpinquũmalis:
Hȩc inscripturis sc̃is. oportet attendere:

Expanded text:
pessimo: «Gratuito potius malus atque crudpessimo: «Gratuito potius malus atque crudre differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; reddere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum smalorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑta huiꝰ uirtus fuit: Ideo autẽ dicit
aꝑtũ .ẽ os dolosi: quia odiũ qđ dolo tege¬
batur. erupit in uocẽ. Hoc enĩ in conse¬
quentib uersib planius dicit᷑. Locutis
quando eũ tanquã magistrũbonum
captiosa adulatione laudabant:
unde alibi dicitur: & qui laudabant me
aduersusme iurabant : De inde quia eru¬
per̃ clamantes. crucifige. crucifige : secutꝰ
adiunx̃.Et sermonib odii circundeder̃
me: Illiquilingua dolosa. quasinon odii.
sed dilectionis uerba locuti sunt : Ideo ad¬
uersumme : quia hoc insidiando faciebant:
post ea sermonib non falsȩ & dolosȩ dilec¬
tionis. sed apti odii circundeder̃ me. ẽx¬
pugnauer̃ me gratis: Sicut autẽ pugratis
amant xp̃m. sic impiigratis oderunt :
Quia sicut ueritas. nullo extra eũ ꝓposito
cõmodo ꝓpt̃se ipsam expetit᷑ ab optimis . ⁊¬
ita iniqͥtas apessimis Unde & apud auc¬
tores sȩculariũ literarũ dictũ. ẽ. de qͦdã

Expanded text:
operta virtus hujus fuit. Ideo autem dicit, operta virtus hujus fuit. Ideo autem dicit, «Apertum est os dolosi,» quia odium quod dolo tegebatur, erupit in vocem. Hoc etiam in consequentibus versibus planius dicitur. 3. «vequando eum tanquam magistrum bonum captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam
Abbreviated transcription (Latin):
impi&atis oderunt. Deqͥb hominib.
& dequo popło. poss̃ non in conuenienter
intelligi. non solũ ea quȩ aꝑtius de ipsis
in hoc psalmo legimꝰ : uerũ etiã illa quȩ
ꝓprie deipso iuda dicuntur expressius:
sicuti est qđ cõmemoraui : Fiant dieseiꝰ
pauci: & episcopatũ eiꝰ accipiꝰ t alter:
Q đ apparebit adiuuante dnõ: dũ adeos
pit ergo itapsalmꝰ. Ds laudẽ meam
netacueris : quia os peccatoris &os dolosi
suꝑme aꝑtũest Vnde apparet & falsã
eẽ uituperationẽ quã non tacet peccator
& dolosus: & uerã . eẽ. laudẽ quã non tacet
ds̃ ds̃ enĩ uerax. om̃is autẽ homom̃dax.
quia non est homo uerax. nisi inquo loqͥ¬
tur ds̃. Laus autẽ maxima est unigeniti
filiidĩ: quia hoc ipsum qđ est unigenitꝰ.
dĩ filius p̃dicatur. Hoc autẽ non appare¬
bat: sed apparente infirmitate eiꝰ late¬
bat : cũ ospeccatoris. & dolosi suꝑ eum
aꝑtũ est & ideo illud aꝑtũ est: quia

Expanded text:
impietatis oderunt. De quibus hominibus impietatis oderunt. De quibus hominibus et de quo populo possunt non inconvenienter intelligi, non solum ea quae apertius de ipsis in hoc psalmo legimus, verum etiam illa quae proprie de ipso Juda dicuntur expressius; sicuti est quod commemoravi, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter.» Quod apparebit, adjuvante Domino, cum ad eos pit ergo ita Psalmus: «Deus laudem meam ne tacueris; quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est.» Unde apparet et falsam esse vituperationem quam non tacet peccator et dolosus, et veram esse laudem quam non tacet Deus. Deus enim verax, omnis autem homo mendax ; quia non est homo verax, nisi in quo loquitur Deus. Laus autem maxima est unigeniti Filii Dei, qua hoc ipsum quod est, unigenitus Dei Filius praedicatur. Hoc autem non apparebat, sed apparente infirmitate ejus latebat, cum os peccatoris et os dolosi super eum apertum est; et ideo illud apertum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUAI ISTŨ DEAT̃O HABERE PRO¬
phetiã. qͥs qͥs actꝰ apłorũ fideliter
legit. agnoscit : ubi dexp̃itraditore
iuda ꝓphetatũ. eẽ. qđ hic scriptũ est Fiant
dies eiꝰ pauci. & episcopatũ eiꝰ accipi ⁊ alter:
quando mathias in locũ iudȩ ordina tꝰ. nume¬
ro apłoꝵ duo decimꝰ adiunctꝰ. ẽ: euident̃
apparet : Sed sideillo uno homine. om̃ia
que hic in illo maledicta s̃ intelligere cone¬
mur: expositionis ratio non om̃i modo.
aut uix ualebit occurrere : Siautẽ de tali
genere hominũ malorũ. id.ẽ. in imicorũ
xp̃i. ingratorũq iudȩorũ : om̃ia mihiuiden¬
tur. posse clarius a periri: Sicut enim
quedam dicuntur. quȩ ad apłm p& rum
ꝓprie ꝑtinere uideantur. nectam̃ habent
illustrem intellectũ. nisicũ referuntur
ad ecłam. cuiꝰ ille agnoscit᷑ infigura ge-¬
stasse ꝑsonã ꝓpt̃ primatũ quẽ indiscipłis
habuit. sicut. ẽ. tibi dabo claues regni
cęlorũ. & siqua huiꝰ modi: ita iudas ꝑ sonã

Expanded text:
salmum istum de Christo habere prophetiam, quisquis Actus Apostolorum fideliter legit, agnoscit; ubi de Christi traditore Juda prophetatum esse quod hic scriptum est, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter,» quando Matthias in locum Judae ordinatus, numero Apostolorum duodecimus adjunctus est , evidenter apparet. Sed si de illo uno homine omnia quae hic in malo dicta sunt intelligere conemur, expositionis ratio non omnimodo, aut vix valebit occurrere; si autem de tali genere hominum malorum, id est inimicorum Christi ingratorumque Judaeorum, omnia mihi videntur posse clarius aperiri. Sicut enim quaedam dicuntur quae ad apostolum Petrum proprie pertinere videantur, nec tamen habent illustrem intellectum, nisi cum referuntur ad Ecclesiam, cujus ille agnoscitur in figura gestasse personam, propter primatum quem in discipulis habuit; sicuti est, «Tibi dabo claves regni coelorum» , et si qua hujusmodi: ita Judas personam
Abbreviated transcription (Latin):
abom̃i desiderio scłari. ut diceres dõ multi¬
plicabisme in animamea : adhuc explana
qͥd desideres Multiplicabisme inqͥt in a¬
nima mea uirtutẽ : Ex pressũ uotũ : ex p̃ssũ
desideriũ : ab om̃i confusione circũcisum:
Sidiceret multiplicabisme: terrena nescio
quae cogitares: Ad didit in animamea: Rursus
ne inanima uitia cogitares : ad did irtutẽ:

Expanded text:
ab omni desiderio saeculari, ut diceres Deo, «Multiab omni desiderio saeculari, ut diceres Deo, «Multiplicabis me in anima mea?» Adhuc explana quid desideres, «Multiplicabis me,» inquit, «in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virtute.»
Abbreviated transcription (Latin):
non peperit : Illa contẽpneret: illa dilige¬
ret: Illa frustra mater carne : illa uerior
uoluntate : Cũ ergosint multȩ multiplica¬
tiones & multt genera multiplicationũ
Quã multiplicationẽ quȩrit qͥd ix̃. cito
exaudime : Ait enĩ: multi plicabis me :
Expectamꝰ audire Inqͥb: Audiergo: In ani¬
mamea : Non in carnemea : sed in anima
mea : Multiplicabisme in anima mea:
estne adhuc qđ ad datur : neforte & mul¬
tiplicatio in anima continuo felicitatẽ
significet : & enĩcuris homines in anima multi¬
plicant᷑ : Multiplicatꝰ uidet᷑ in anima : in qͦ
etiã multiplicatas uitia: Ille tantũ modo
auarus. ẽ. ille tantũ modo suꝑb ẽ. ille tantũ
luxurio sus: iste & auarus. & suꝑb & luxu¬
riosus. multi plicatꝰ ẽ in animasua: sed malo
suo multiplicatio ista: ȩgestatis. ẽ. ñ ubertats:
Ergo quidtu. qͥd ixisti. cito ex audime. & abstu¬
luistite . ab om̃i corpore. ab om̃i terrenare

Expanded text:
non peperit; illa contemneret, illa diligenon peperit; illa contemneret, illa diligeret; illa frustra mater carne, illa verior voluntate. Cum ergo sint multae multiplicationes, et multa genera multiplicationum, quam multiplicationem quaerit qui dixit, «Cito exaudi me?» Ait enim, «Multiplicabis me.» Exspectamus audire in quibus. Audi ergo: «In anima mea.» Non in carne mea, sed «in anima mea: Multiplicabis me in anima mea.» Estne adhuc quod addatur, ne forte et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. Multiplicatus videtur in anima, in quo etiam multiplicata sunt vitia. Ille tantummodo avarus est, ille tantummodo superbus, ille tantummodo luxuriosus; iste et avarus, et superbus, et luxuriosus: multiplicatus est in anima sua, sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis est, non ubertatis. Ergo quid tu qui dixisti, «Cito exaudi me,» et te abstulisti ab omni corpore, ab omni terrena re,
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinẽ : qͥdergo petit & uideamꝰ quo me¬
rito dixerit: cito ex audime  Quid enĩ petis
ut cito ex audiaris : Multiplicabisme :
m ultis modis multiplicatio intelligipotest:
Est multi plicatio terrenȩ generationis scđm
multiplicari qͥ dicebat. cito exaudime.
& ista plane multiplicatio fructuosa. ẽ:
& ñuenit nisi ex benedictionedĩ: Iam
quid dicã dealus multiplicationib: mul¬
tiplicatus ẽ. ille auro. ille argento: illȩ
pecore. ille familia. ille possessionib: ille
his om̃ib : Multȩs terrenȩ multiplicatio¬
nes felicior autẽ filiorũ : quã quã hominib:
auaris etiã ipsa fecunditas molesta . ẽ : liment
enĩ ne pauꝑes relinquant᷑ qͥmulana scipo¬
tuer̃ : quȩ sollicitudo plerosq ad impietatẽ
coegit. ut oblunscerent᷑ qđ parentes. eeñt
Om̃iq affectu humanitatis expoliati. expo¬
nerent filios suos. & eos facerent alienos :
Proiceret quȩ peperit: colligeret quȩ

Expanded text:
dulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo medulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo merito dixerit, «Cito exaudi me.» Quid enim petis, ut cito exaudiaris? «Multiplicabis me.» Multis modis multiplicatio intelligi potest. Est multiplicatio terrenae generationis, secumultiplicari, qui dicebat, «Cito exaudi me?» Et ista plane multiplicatio fructuosa est, et non venit nisi de benedictione Domini. Jam quid dicam de aliis multiplicationibus? Multiplicatus est ille auro, ille argento, ille pecore, ille familia, ille possessionibus, ille his omnibus. Multae sunt terrenae multiplicationes; felicior autem filiorum: quanquam hominibus avaris etiam ipsa fecunditas molesta est. Timent enim ne pauperes relinquantur, qui multi nasci potuerunt. Quae sollicitudo plerosque ad impietatem coegit, ut obliviscerentur quod parentes essent, omnique humanitatis affectu exspoliati, exponerent filios suos, ut eos facerent alienos; projiceret quae peperit, colligeret quae
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ terrenã defideras : Illa ꝓpter deside¬
riũ scm̃. dimisit felicitatẽ quã habebat int̃ra:
Dimisit filios flentes & tanquã crudelem matrẽ
dolentes : qr uelut ꝑdiderat humanã miscđiã.
quȩ ad diuinã festinabat coronã : Nesciebat
uero illa qͥd desideraret. qͥd calcaretꝰ: im¬
mouero nouerat psallere corã angłis dĩ
Eorũq desiderare c̃sortiũ amicitiã scãm & pu¬
rã : ubi ulterius ñ moreret᷑ : ubi iudic̃e ñnos¬
set apud quẽ ualere posset m̃datiũ : Suid
ergo: in illa uita nullas bona: immouero
ibi solas bona . ñmalis mixta bona : securi¬
tates in qͥb: gaudeas quantũ uis. & nemotibi
dicat tẽperate : Hic autẽ debonis terrenis
gaudere molestũ. & periculo sũ. ẽ. nimis:
ne sic gaudeas ut hereas. & gaudendo male
hereas : Nã unde ds̃miscet tribulationes
gaudus terrenis: hisi ut tribulationẽ sentien¬
tes & amaritudinẽ discamꝰ ȩternã desiderare

Expanded text:
citatem terrenam desideras. Illa propter desidecitatem terrenam desideras. Illa propter desiderium sanctum dimisit felicitatem quam habebat in terra; dimisit filios flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et periculosum nimis; ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulationem sentientes et amaritudinem, discamus aeternam desiderare
Abbreviated transcription (Latin):
m ortuus ẽ ꝓpt̃ peccata nrã. resurgens ꝓpter
iusti ficationẽ nr̃am : Implens fideles spũ scõ.
quia tudixisti: ad huc loquente tedicã ecce
adsum : Quare cito: quia iã non peto felicaas
terrenã: Didici scm̃ defideriũ detestam̃to nouo:¬
ñ peto terrã ñ fȩcunditatẽ carnalẽ. non salutẽ
tẽporalẽ . ñ inimicorũ sub iectionẽ. ñ diuitias.
non honores nhilhorũ peto: Ideo cito exaudi
me : qr docuisti qͥd petã. Da qđ peto : dicamꝰ
huictale aliqͥd petis audiamꝰ nos: Tructuet¬
ergo pecitionẽ suã. & uideamꝰ qͥd petat : & dis¬
camꝰ ꝑ eũ petere : ut meream acciꝑe : Veneras
adeccłam: nescio qͥd hodie petiturus : Quid puta
mꝰ eras petiturus ueneras cũ desiderio tuo nes¬
cio quo utinã in nocenti & ficarnali : sed remo¬
ue iniqͥtatẽ : remoue carnalitatẽ : disce qͥd
petas. Iuid hodie celebraes. ad tende fatali¬
ciũ scȩ̃ & beatȩ feminȩ celebras: & fortefeli¬

Expanded text:
mortuus propter peccata nostra, resurgens propter justificationem nostram , implens fideles Spiritu sancto, Quia tu dixisti, «Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem terrenam, didici sanctum desiderium de novo testamento. Non peto terram, non fecunditatem carnalem, non salutem temporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quid hodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam innocenti, etsi carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie celebres attende. Natalitium sanctae et beatae feminae celebras, et forte feli
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ irã inimicorũ extendisti manũ tuam:
Ira scebant᷑ inimici: uindicastime deinimicis:
Peccator uidebit & irascet᷑ : dentib suis fren¬
det & tabescet : Ubi sunt qͥ dicebant. pereat
nom̃ xp̃ianoꝵ de terra : certe aut moriunt᷑ :
cũ dicunt ista : partĩ credider̃. partĩ perier̃ s
paucitimidi remanser̃: Quanta inimicorũ ira¬
sȩuiebat quando sanguis martirũ fundebaturꝰ
qͦmͦ seputabant nom̃ xp̃ianoꝵ delere detem
suꝑ irã inimicorũ extendisti manũ tuã: & sal¬

Expanded text:
um meorum extendisti manum tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicebant: Pereat nomen Christianorum de terra? Certe aut moriuntur, Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra! «Super iram inimicorum me
Abbreviated transcription (Latin):
legidĩ : tam̃ in nobis met ipsis adhuc ingemisci
mꝰ adoptionẽ. expectantes redẽptionẽ corpo¬
ris nrĩ : Hanc uitã quã nobis peccantib: dedit
ds̃ ubi etiã necesseiẽ . ut conterat᷑ adam in su¬
dore & labore uultꝰ sui. cũ terraei tribulos
& spinas parit : nũ qͥd aliqͥd inimicꝰ plus potuit
ꝓcurari : suꝑ irã inimicorũ extendistimanũ tuã:
sed tam̃ non ad desꝑationẽ : Seqͥt̾ enĩ: & saluũ

Expanded text:
mente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscmente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscnem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore vultus sui, cum terra ei tribulos et spinas parit . Numquid aliquis inimicus plus potuit procurare? «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam:» sed tamen no