comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iux in solo opere p̃paratos si nd
deopere & cogitacione discut
Et ideo dũ adhuc longe ẽ legi¬
onẽ mittamus regem eaq: pa
cissunt. Longe enĩ eẽ dicitur
qui alhuc p̃sens ꝑiudicium na
uidetur. Mittam: legacioni
lacrimas nras. mittamus ml¬
ricordiae oꝑa mactemus ira¬
ra eius hostias placacionis
haecẽ nr̃a legacio quaeres
uenientẽ placat. SiC ocnas
E UOBIS QUINON RENUICIAT
ooñib qae possid& NOrpOteSt
ESSEMEVSDISCIPULVS
Manifestissime dñs in hac conclu¬
sione docaꝰ qđ sit aedificare turrẽ
uł cũ rege forciore facere pacẽ.
suũ uidelic& eẽ discipulũ. p̃pa¬
rare autẽ sũptus ad ꝑficiendã
currẽ & mittere legacionem
admpetrandã pacẽ non eẽ aliud
quãrenunciare om̃ib: quae pos

Expanded text:
nos vix in solo opere praeparatos, simul nos vix in solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Et ideo dum adhuc longe est, legationem mittamus, rogemus eacis sunt. Longe enim esse dicitur, qui adhuc praesens per judicium non videtur. Mittamus legationem lacrymas nostras, mittamus misericordiae opera, mactemus in ara ejus hostias placationis. Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Sic omnis ex vobis, qui non renuntiat omnibus quw possidet, non potest esse meus discipulus. Manifestissime Dominus hac conclusione docet, quid sit aedificare turrem, vel cum rege fortiore facere pacem, suum videlicet esse discipulum, praeparare autem sumptus ad perficiendam turrem, et mittere legationem ad impetrandam pacem, non esse aliud quam renuntiar
Abbreviated transcription (Latin):
erubescam Neq irrideant me
inimicimei. Inbonis enĩ operib
intenti nisi contra malignos sp̃s
sollicite uigilem. ipsos irrisores
patimur quos ad malũ ꝑsua sores
habemus. AUTQUIS REXITURUS
coMMITTERE BELLŨ ADVEREVUS
ALIUM REGEM. NONSE DENS PR¬
us cocrtat si possit cU decemn
MLIbUS OCCURRERE EI. QUICŨ
XX MnlIbUS UENIT ADSE: ALIO¬
QUIN AD HUCILLO LONGE AGENTE
LeGacioris miteris Robat ea
QAE PACIS SUNT
Rex contraregem ex aequo
uenit ad p̃liũ & tam̃ sise ꝑpendit
non posse sufficere legacionẽ
mittit & eaq pacis t̃ postulat.
quib: ergonos lacrimis sperare
ueniã debem. qui in illo trem̃do
ex amine cũ rege nr̃o ex ae quo
ad iudiciũ nonuenim: quos num¬
rũ condicio infirmitatis & cau¬
sa inferiores ex hib& sedfor¬
tasse iãmali operis culpas abso¬
dimus iã praua quaeq: exteri¬
us declinam: nũ quid ad redob¬
dã racionẽ cogitacionis nrat
sufficim: cũ duplo ergo exer¬
citu contra simplũ uenit qui

Expanded text:
erubescam, neque irrideant me erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad malum persuasores habemus. Aut quis rex iturus committere bellum adversus alium regem, non sedens prius cogitat, si possit cum decem mi millibus venit ad se. Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem, ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine, cum rege nostro ex aequo ad judicium non veniamus, quod nimirum conditio, infirmitas et causae inferiores exhibet, sed fortasse jam mali operis culpas abscondimus, jam prava quaeque exterius declinavimus, nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimus? Cum duplo ergo exercitus contra simplum venit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
beat adꝑficiendũ. Omne
consideracionis debem: Ecce
enĩ iuxta ueritatis uocem
qui turrem aedificat. prius aedifi¬
cu sũptus parat. Si igit᷑ humilita¬
tis turrem construere cupim: pri¬
us nos p̃parare adaduersa huius
scđi debem. hoc enĩ interterrenũ
& caeleste aedificium distat. qđ
terrenũ aedificiũ expensas colli¬
gendo construitur. Caeleste aut̃
aedificiũ expensas disꝑgendo.¬
adillud sũptus facimus si non
habita colligam: Ad istud sũptus
facim: si & habita relinquamus.
Considerandũ uero qđ dicitur
Nepostea quã posuerit fundam̃¬
tũ & non potuerit ꝑ ficere om̃s
quiuiderint incipiant illudere
eidicentes. quia hic homo coepit
aedificare & non potuit consũ¬
mare. quia iuxta pauli uocem
expectaculũ facti sumus mundo
angłis & hominibus & in omne
qđ agimus considerare occultos
aduersarios nros debemus qui semꝑ
exnris operib intendunt sẽꝑ ex nr̃o
defectu gratulantur quos ꝓpho&a
intuensait . ds̃m̃s inte confido ñ

Expanded text:
eat ad perficiendum? Omne comparationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat, prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, prius nos praeparare ad adversa hujus saeculi debemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste autem aedificium expensas disad illud sumptus facimus, si non habita colligamus. Ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Considerandum vero quod dicitur: Ne posteaquam posuerit fundamentum, et non poterit perficere, omnes qui viderint, incipiant illudere ei, dicentes: Qconsummare. Quia juxta Pauli vocem spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus, et in omni eo quod agimus, considerare occultos adversarios nostros debemus, qui semper nostris operibus intendunt, semper ex nostro defectu gratulantur, quos Propheta intuens ait: Deus meus, in te confido, non
Abbreviated transcription (Latin):
LENS QUODNON POEUI &ME TENS
QV DNON SEONAVI : RQVARẼ
NON DE DISTI PECUNIAM MCAM
ad cñ Sam: Quod putauerat
seꝓ excusatione dixisse: incul
pã uertitur: Siinquit durũ
& crudelem eẽ. me noueras
& aliena secta sectari. ibiq
metere ubi non seminauerim.
quare nontibi istius modi cogi¬
tatio in cussit timorem. Ut seires
me mea diligentius quaesiturum.
&̃ dares pecuniã meã siue argentũ

Expanded text:
lens quod non posui, et metens lens quod non posui, et metens quod non seminavi: et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam sive argentu
Abbreviated transcription (Latin):
Pec cuniã quippe insudario
ligare ẽ ꝑcepta dona subotio
lenti corporis abscondere :
sunt enĩ homines ac sibi ꝑuer¬
sitate blandientes ut dicant:
sufficit. ut desẽ unus quisq rati¬
onẽ reddat: quid opꝰ. ẽ. aliis p̃di¬
care. ut &iã de ipsis racionem
reddere quisq cogat᷑. cũ apud
dnm̃ &iã illi sint in excus abi¬
les quib: lex data non ẽ. neq
audito euangelio dormier̃
quia ꝑ creaturã poterant crea¬
torem cognoscere. hoc ẽ enĩ
quasi metere ubi non semina¬
uit : idẽ &iã eos inpi&atis res
tenere quibus uerbũ legis
aut euangelii non ministra¬
tũ c: hoc autẽ ueluti periculum
iudicu deuitantes. pigro languo¬
re a uerbi ministratione conqui¬
escunt & hoc ẽ quasi insudario
lgari qđ acceper̃: Dicit el : DEORE
RO TE IUDICO SERUENE QUAM:
Beruus ne quã uocatur. quia &pi¬
ger ac desidis ẽ ad exercendũ
negotiũ & procax ac suꝑbus adac¬
cusandũ dñi iudiciũ. SciEbas
QUODEGO MSTER hOMOSUM Tol¬

Expanded text:
Pecuniam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia ger ac deses est, ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod ego homo austerus sum, tol
Abbreviated transcription (Latin):
lat quia ipsũ dn m xp̃m hominẽ
factũ finisse meminit. Patrẽ
autẽ dnĩ nr̃i nominat quia eundẽ
dnm̃ nrm dĩ filiũ semꝑ extitis se
nondubitat. QUISCCΟ̃ MaGNaM
MSCOIA M EUÃ REGENERAUIT
NOS INSPEMUIUA PERI RESUR¬

Expanded text:
lat, quia ipsum Dominum Jesum hominem factum fuisse meminit. Patrem autem Domini nostri nominat, quia eumdem Dominum nostrum Dei Filium semper exstitisse non dubitat. Qui secundum magnam misericordiam suam regeneravit in spem vivam per resur
Abbreviated transcription (Latin):
bilis gracia qua e p̃uenitnos ut si¬
mus amici. exseruis. ideo nobis
non surrepat suꝑbia quasi ꝓ
nr̃is meritis aliquid accipere¬
mus dũ filii irȩ fuimus. nunc
autẽ filii dei ꝑgrãm effecti
sumus sine quanihil possumus
facere ut paulo ante ipsa ueri¬
tas ait. Sine me nihil potestis
facere. ET POSUIVOS VT CATIS
& FRNCTŨ AFFERATIS Posui
ad gram̃ plantaui ut eatis
uolendo fructũ ad feratis ope¬
rando eatis enĩ uolendo dixi
quia uelle aliquid facere iãm̃¬
te ireẽ qualem uero fructu
afferre debeant subiungit.

Expanded text:
bilis gratia, quae praevenit nos, ut sibilis gratia, quae praevenit nos, ut simus amici ex servis, ideo nobis non subrepat superbia, quasi pro nostris meritis aliquid acciperemus, dum filii irae fuimus, nunc autem filii Dei per gratiam effecti sumus, sine qua nihil possumus facere, ut paulo ante ipsa veritas ait: Sine me nihil potestis facere. Et posui vos, ut eatis et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructus afferatis operando. Eatis enim volendo dixit: Quia velle aliquid facere jam mente ire est, qualem vero fructum afferre debeant subjung
Abbreviated transcription (Latin):
indomo inaet̃nũ filius autẽ man&.
filius uero seruit patri ꝓpt̃ amorẽ
sed amicos quia filii non serui.
ideo & amici quia seruus nescit
quid faciat dominus eius. Nescit
enĩ uoluntatẽ dñi sui quiꝑtimo¬
ris amaritudinẽ seruit dnõ suo
& non ꝑcaritatis dulcedinem
quasi patri seruiat. Vosavtẽ
dixi acnicos quia ocñia qae¬
CŨq AUDIUIAPATRE MEO
NOTA FECIVOBIS
Quaes om̃ia qua eaudiuit a pa¬
tre suo quae nota fieri uoluit
seruissuis ut eos ꝑficer&ꝰ amicos
suos nisi gaudia int̃nae cari¬
tatis nisiilla festa suꝑnae
patriae quae nr̃ĩs cotidie m̃tib ꝑas
piracionẽ sui amoris in primit sed
haec cognicio quae nunc ex parte
ꝓficit in illa plenitudine scienciae
uenerit qđ ꝑ fectũ ẽ euacuabitur
qđ ex parte ẽ hoc enĩ dñs discipłis
fecisse sedixit. quod facturũ eẽ
SCIEBAT. NONUOS MEELEGISTIS
SEDEGO elEGIOS Haec est affa¬

Expanded text:
in domo in aeternum, filius autem manet. in domo in aeternum, filius autem manet. Filius vero servit patri propter amorem, ico vos servos, sed amicos, quia filii, non servi, ideo et amici. Quia servus nescit quid faciat dominus ejus : Nescit enim voluntatem domini sui, qui per timoris amaritudinem servit domino suo, et non per charitatis dulcedinem, quasi patri serviat. Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri voluit servis suis, ut eos perficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Sed haec cognitio, quae nunc ex parte proficit, in illa plenitudine scientiae venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est , hoc enim Dominus discipulis se fecisse dixit, quod facturus esse sciebat. Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Haec est affa
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc xp̃i dileccio suꝑemins
innos quia uenit ut animam
suã poner& pinim icis suis
ad hoc tam̃ ut ex inimicis
facer& amicos sed non om̃ũ
martiriũ tam̃ om̃iũ bene¬
ficiũ ẽ in fr̃s qui uerã subb¬
nõ suã fratre necessitate posito
nontribuit. Quomodo animã
suã in ꝑsecucione daturus est
ꝓ fratre suo: uirtus uero huius
uritatis ẽ in pace sua distribu
ere ꝓxpĩ amore ut possit inptͣba¬
cione seipsũ tradere ꝓ nomine es.
IoSACICIMEI ESTIS SIFECERITIS
MAEEGO PRAECIPIO UOBIS
Nagnaẽ dignitas amicũ eẽdĩ.
eduidendũ ẽ quib: gradib: ad
unccel situdinẽ ꝑueniatur
dibiungit si feceritis ea quȩ ego
s̃cipio uobis. Acsi aꝑtẽdicat
paudetis deculmine pensate
uib: laborib: uenitur adcul¬
nea Magnaẽ miscđia largito¬
Pamici uocamur. Ideo subiuingi
ANONDICOUOS SERUOS QuA
AERUIS NESCIT qVIO FACIAT
ipsa ueritas in hoc eodem e uangelio
exprimit dicens seruus non man&

Expanded text:
In hoc Christi dilectio supereminet in nos, quia venit, ut animam suam poneret pro inimicis suis, ad hoc tamen ut ex inimicis faceret amicos, sed non omnium est martyrium, tamen omnium beneficium est in fratres. Qui veram substantiam suam fratri in necessitate posito non tribuit, quomodo animam suam in persecutione daturus est pro fratre suo? Virtus vero hujus charitatis est in pace sua distribuere pro Christi amore ut possit in perturbatione se ipsum tradere pro nomine ejus. Vos amici mei estis si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna est dignitas amicum esse Dei, sed videndum est, quibus gradibus ad hanc celsitudinem perveniatur. Subjungit: Si feceritis ea quae ego praecipio vobis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus venitur ad culmen. Magna est misericordia largitoet amici vocamur, ideo subjungit. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat mpli gratia ipsa veritas in hoc eodem Evangelio exprimit, dicens: Servus non manet
Abbreviated transcription (Latin):
TEMPORE TRITICI MENSURA
Permen suram tritici exprfͥ¬
mit᷑ modus uerbi : Alta &enĩ
quȩq debent multis audienti¬
bus contegi & uix paucis aperi¬
ri necũ angusto cordi inca¬
pabile aliquid tribuit᷑ extra fun¬
dat᷑: ioinc mor ses asecre todi exiens
co ruscantẽ faciem corã popło
uelat quia nimirũ turbis cla¬
ritatis intimae archananon in¬
dicat: ꝓ qualitate igit᷑ audientiũ:
formari deb& sermo doctorũ.
ut & adsua singulis congru&.
& tam̃ a cõmunis aedificationis
arte nũ quã recedat: PEATVS
ILLESERUS: QẼCŨVENERIT DÑS¬
INUENERIT ITA FACIENTẼ: UCRE
dicouobis. quia suꝑ ocnĩa quac̃
POSSID& CONSTITU& EUM
Quanta int̾bonos auditores &
bonos doctores meritorũ distan¬
tia ẽ. tanta ẽ & p̃miorũ: hosenĩ
adueniens. cũ uigilantes in ue¬
nerit faci& discũbere. & transi¬
ens ministrabit eis : Illos autẽ
cã uerbi annonã familiae
sibi creditȩ fide lit̃ prudent̃q
dispensantes inuenerit. supra

Expanded text:
tempore tritici mensuram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcdicat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Beatus ille servus quem, cum venerit Dinvenerit ita facientem. Vere dico vobis, quia super omnia quae possidet constituet eum. Quanta inter bonos auditores et bonos doctores meritorum distantia, tanta est et praemiorum. Hos enim adveniens, cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit eis. Illos autem cum verbi annona familiae sibi creditae, fideliter, prudenterque dispensantes invenerit, supra
Abbreviated transcription (Latin):
&iam sialia creatura idest
alterius regionis quae in alia
rerũ natura seposita sit de
inferis possit resurgere
separarenos acreatore cui
anima &iã morte iungenda
UTDILIGATIS INUICẼ SICUT DI¬
lexiuos. Ut quid enĩnos di¬
lexit xp̃s nisi ut possimus reg¬
nare cũxp̃o: ad hocnos diligo¬
re debemus ut habeamꝰ dm̃&
maneamus indõ & sic qui se dl¬
gunt dm̃ diligunt. & hoc est
dileccio quafit ds̃ om̃ĩa inoñ¬

Expanded text:
Etiam si alia creatura, id est, alterius regionis, quae in alia rerum natura seposita sit, de inferis possit resurgere, separare nos a creatore, cui anima etiam morte jungenda ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc nos diligere debemus, ut habeamus Deum, et maneamus in Deo, et si sic qui se diligunt, Deum diligunt, et haec est dilectio, ut sit Deus omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sint lũbi urĩ praecincti. &
calceati pedes in p̃paracione
euangelii pacis spitaliter
uirtutũ uerbiq: p̃dicandi
p̃sumere iubemur insignia.
VENERVNT ADPORTÃ FERRCÃ
quae ducit aociitatẽ quae
Angusta immo ferrea erat porta
quae ducit ad hierłm caelestẽ
sed apłorũ uestigiis nobis. iã fac¬
taẽ me abilis̃ qui sangiune ꝓpri¬
o ferrũ uicer̃ hostiũ de hoc
arator ferrea quid mirum
sicaedunt hostia petro quẽ ds̃
aetheriae custodem putat
aulae eccłaquae suae faciens
r&inere cacumen infernũ
superare iub&. ET ΡETRUS
AD SEREUER SUS DIXIT
dẽ a contẽplacionis culmine
adhoc regressus qđ in intellec¬
tu cõmuni & prius fuit. NUNC
SCIOUERE QUIA MSIT DÑS
ANOLM SUUM &ERIEUIT ME
DEMANU HERODI.
Q uod unus quisq nrm̃ habeat¬
angtos & in libro pastoris. &
inmultis scaẽ scripturae locis
inueniuntur. Nam & dñs
deparuulis angłi inquit
eorũ semꝑ uident faciem patris
mei. &ia cob dese loquitur angłs

Expanded text:
est: Sint lumbi vestri praecincti, et est: Sint lumbi vestri praecincti, et calceati pedes in praeparatione Evangevirtutum verbique praedicandi resumere jubemur insignia. Venerunt ad portam ferream, quae ducit ad civitatem, quae Angusta imo ferrea erat porta, quae ducit ad Jerusalem coelestem, sed apostolorum vestigiis nobis jam facta est meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt ostium, de hoc Arator: Ferrea quid mirum si cedunt ostia Petro, Quem Deus aethereae custodem deputat aulae, Ecclesiaeque suae faciens relinere cacumen. Infernum superare jubet. Et Petrus ad se reversus dixit. Id est, a contemplationis culmine ad hoc regressus, quod in intellectu communi et prius fuit. Nunc scio vere, quia misit Dominus Angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, etc. Quod unusquisque nangelos et in Libro Pastoris, et in multis sanctae Scripturae locis invenitur. Nam et Dominus de parvulis: Angeli, inquit, eorum semper vident faciem Patris mei . Et Jacob de se loquitur, Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
ad supplicium. &cũ ducerentur
in uia rogauit iacobum cdari
sibi remis sionem. at ille parũꝑ
deliberans. pax tibi inquit &
osculatus ẽ eum &ita ambo
simul capite plexi sunt. TRa¬
DENS QUE QUATTUOR QUATER¬
Sicut centurio centũ. ita
quaternio quattuor subse
milites habebat. PERCUSSO¬
Q LATERE PETRI SUSCITAUIT
Percussio lateris cõmemo¬
racio passionis xp̃i ẽ decuius
uulnere salus nr̃ã ꝓfluxit.
Et nob̵ quoque praessurarũ
catena recentis tale solaciũ
ipse reddit apłs petrus
dicens. xpõ igitur passo
in carne &uos eadem cogitaci¬
one armamini. PRAECINGERE
& calciate calicas tuas &
Et ꝓphȩtas & apłos cingulis
usos fuisse legim. cuius sibi
petrus ligamenta ꝓpt̃ iugorem¬
carceris adhorã laxauerat
ut tunica circa pedes dimissa
frigus noctis ut cũq tẽperar&.
Exemplũ p̃bens infirmis ut cũ
molestia corporali uł in iuria
tẽptemur humana licere
nob̾ aliquid denr̃ ꝓpositi
rigore laxare. Et quia dictũ

Expanded text:
ad supplicium, et cum ducerentur ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum, dari sibi remissionem; at ille parumper deliberans, Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. » Tradensque quatuor quaterSicut centurio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habebat. Percussoque latere Petri excitavit Percussio lateris, commemoratio passionis Christi est, de cujus vulnere salus nostra profluxit, et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium ipse reddit apostolus Petrus, dicens: Christo igitur passo in carne, et vos eadem cogitatione armamini. Praecingere et calcia te caligas tuas. Et prophetas et apostolos cingulis usos fuisse legimus, cujus sibi Petrus ligamenta pcarceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, cum vel molestia corporali, vel injuria tentemur humana, licere nobis aliquid de nostri propositi rigore laxare. Et quia dictum
Abbreviated transcription (Latin):
nis aceruitatẽ indicat quã
corporalis eius infirmitas
horrebat. Cuius animi fir¬
mitas spĩtalis &iã aduersa
ꝓ dñõ letabatur cuncta suf¬
ferre. Non enĩ uoluntatẽ
suã sed uoluntatẽ que rebat
eius quimisit eũ xp̃i. hoc
aotẽ dixit. SiGuificates
QUA MORTE CLARIFICA TURUS
Glarificauit quippe petrus
morte sua dm̃. quando hoc in¬
dicio cunctis quantũ dĩ ess&
colendus amandusq: monstra¬
uit. dũipse data opcione mal¬
l& crucis subire tormentũ
quã acaelestis uerbi p̃dicaci¬
Misit herodes rex manus
ut affliger& quosdã de aeda
hunc herodem tercio clau¬
dii anno sui uero regni sep¬
timo ab angło ꝑcussũ narrat
historia. Occroit avtẽ iaco¬
bŨ FRATRẼ IOHS GLADIO. &C&Er
De hoc ia cobo clemens ale¬
xandrinus hystoriam quan¬
dam dignã memoriae refert.
&his inquit qui obtulerat
eũ iudici ad martrrium
iacobum scilic&̃ motus &iã ipse
confessus ẽ se eẽ xp̃i anum.
ducti sunt autẽ ambo pariter

Expanded text:
nis acerbitatem indicat, quam nis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat: cujus animi infirmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre: non enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum Christi. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus, amandusque monstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum, quam a coelestis verbi praedicati» Misit Herodes rex manus, ut affligeret quosdam de Ecclesia. Hunc Herodem tertio Claudii anno, sui vero regni septimo, ab angelo percussum, narrat historia. Occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio, etc. De hoc Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. « Et is, inquit, qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter
Abbreviated transcription (Latin):
appellacione dñs interrogans
petrũ quia non sicut priorib
uicib: duabus dixerat. diligis.
sed amas me. contristatus est
petrus. cur & intertia int̃roga¬
cione non dixerit diligis me
sed a masine uelut iam de subli¬
me ordine dileccionis sed de
inferiore amoris grã ꝑcunc¬
tatus Am̃. am̃. dico tibi
ESSES IUNIOR CINGEbAS TE
& acbulabas ubi uolebas
MAUTẼ SENUERIS EXTEN¬
DES MATIVS TUAS &ALIUETE
CING& & DUC& QUOTUNONUIS
Acsi patenter dicat. quanta
caritate mediligas. hinc ali¬
quando ꝓbabis cũꝓ paruulorũ
meorũ uitam usq: ad mortẽ
certando ꝑueneris ut &illi in
corpore possint pariter & mente
saluari ipse tormenta corporis
omĩaq: aduersarium inflige¬
re lib& fortimentis constancia¬
tolerabis. In extensione enĩ
manuũ posicionẽ membrorũ
eius. qua cruci erat aptandus
insinuat. in cinccione alteri¬
us inposicionẽ uinculorũ
quib: aꝑ secutore erat arcen¬
dus exprimit. inducto quo
noll& ipsam mortis acpassio¬

Expanded text:
appellatione Dominus interrogans appellatione Dominus interrogans Petrum, quia non sicut prioribus vicibus duabus dixerat, diligis, sed amas me, contristatus est Petrus, cur in tertia interrogatione non dixerit, diligis me, sed amas me, velut jam non de sublimi ordine dilectionis, sed de inferiore amoris gratia percunctatus. Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas, cum autem senueris, extendens manus tuas, et alius te cinget et ducet, quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc aliquando probabis, cum pro parvulorum meorum vita ad mortem certando perveneris, ut et illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia, quae adversarium infligere libtolerabis, in extensione enim manuum positionem membrorum ejus qui cruci erat aptandus insinuat. In cinctione alterius, impositionem vinculorum quibus a persecutore erat arcendus exprimit. In ductu quo nollet, ipsam mortis ac passio
Abbreviated transcription (Latin):
ei. dnẽ tuomĩa scis tuscis
quia amote. dicit ei pasce
AGNIOS MEOS.
Prouida autẽ pi&ate dnis
tercio parũ. anse diligat
interrogat ut ipsa trina confes¬
sio umcula quae illũ ter negando
ligauit absoluat . & quocies terri¬
tus eiuspassione qua illũ nosse
negauerat tocies eius resurrec¬
cione recreatus quodillũ toto
am& corde testatur. Sed hoc
pastoriẽ fixo corde tenendũ
ut eos quib: p̃ẽ . Non quasi suos
ꝓprios sed ut dnĩ sui gregem
tractare meminerit. luxta
illud quod petro dicitur. Si
diligis me pasce oues meas.
meas in quit nontuas. Meas
tibi oues commendatas scito.
ahas quasi meas regere. Sime
ꝑfecte amas recole ut meam
uidelic& in eius głam meum
dominium mea lucra. nontua
ꝓpria queras. dileccio ampli¬
orem quã amor retin& qua¬
litatẽ . &ideo dicente dnõ.
Srmon iohis diligisme. Non
ausus ẽ petrus fateri dileccio¬
nisse habere mensuram sed
humiliter ꝓfitetur amorem.
Superior enĩ amori dileccio
repperitur . deniq: tercia

Expanded text:
tu omnia nosti, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce agnos meos. Provida autem pietate Dominus tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligarunt, absolvat. Et quoties territus ejus passione se illum nosse negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde, testatur. Sed hoc pastori est fixo corde tenendum, ut eos quibus praeest, non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas; meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole, ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea non tua propria quaeras. Dilectio ampliorem quam amor retinet qualitatem, et ideo dicente Domino: Simon Joannis, diligis me, non ausus est Petrus fateri dilectionis se habere mensuram, sed humiliter profitetur amare se. Superior enim amori dilectio reperitur. Denique tertia
Abbreviated transcription (Latin):
Rlictis oc̃ib SECUTISUNT
Potest significare euor.¬
finẽ tẽporis quo ab huius¬
mundi scło qui xp̃o in heserint
paenitus recessuri sunt. Scien¬
dũ ẽ autẽ hanc eandem non
eẽ leccionẽ qua matheus &
marcus. binos denauiculis
piscatores. primo p&rũ & an¬
dreã deinde filios zebedei
adno narrant esse uocatos.
Non enĩ eos lucas nunc ad nõ
uocatos sed tantũ p&ro fuis¬
se pdicta quod homines
essa capturus in sinuat qđ non
ita dictũ ẽ quasi iam pisces. Nũ¬
quã ess&ł capturus. Nã & post
resurreccionẽ dnĩ legimus
eos eẽ piscatos. Vnde datur
intelligi eos ad capturã pisciũ
exmore remeasse ut postea fier&
qđ matheus & marchus narrant
quando eos binos uocauit. Tunc
enĩ non sub ductis ad terram
nauib: tã quã cura redeundi
sed ita eum secuti sunt : Tam qua
uocantẽ ac iubentẽ ut seque¬
rentur. INVIGłia Sc̃i ioħiS

Expanded text:
relictis omnibus, secuti sunt relictis omnibus, secuti sunt eum, potest significare finem temporis, quo ab hujusmodi salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus, insinuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret, quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis a terra navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem, ut sequerentur. IN VIGILIA SANCTI JOANNIS.
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccator homo sũ. quod
tamen quia non fecit dñs.
Non enĩ recessit ab eis. sed eos
subductis. nauibus ad litus
ꝑduxit. significans inbonis
& spĩtalib uiris nonesse oporte¬
re hanc uoluntatẽ ut peccatis
tur barũ commoti quo quasi
securius tranquilliusq uiuant
munus ecclesi asticũ deserant.
Etait ad symone ihs.
NOLITICERE
Confortat dñs timorem
carnaliũ. animosq fragiliũ
consolando erigit. nequis
uł de sua consciencia & cul¬
pa tremens uł de aliorum
in nocencia stupens sc̃itatis
iter formid& aggredi.
qđ autẽ sequitur. Ex hoc
iamhomines ERIS CAPICNS.
Ad ipsũ petrũ specialiter
ꝑtin& exponit enĩei dñs
quid hȩc captura piscium signi¬
fic& quod uidelic& ipse sicut
nunc ꝑretia pisces sic aliquan¬
do ꝑ uerba sit capturus homi¬
nes Totusq: facti huius ordo
quid in aeccła cuius ipse trpũ
ten& cotidie geratur ostendat.
quod uero subiungitur. Et Sub¬
DUCTIS AD TERRAM NAUIbUS

Expanded text:
quia peccator homo sum. Quod quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Nolite timere. Confortat Dominus timorem carnalium, animosque fragilium. Consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur, Et hoc jam homines eris capiens, ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet. Quod videlicet ipse sicut nunc per reita pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines. Totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur: Et subductis ad terram navibus,
Abbreviated transcription (Latin):
implete merguntur hocẽ
in submersione premuntur.
Non enĩ submerse sed tam̃ st̃
pereclitatȩ apłs exponit
dicens. Innouissimis dieb
erunt tepora periculosa.
& er̃ homines seipsos aman¬
tes & c&era Nã mergi nauis
ẽ homines in scłm. ex quo
clati ꝑfidem fuerant morũ
prauitate re labi qualis
& ipse pelrus ad huc in infir¬
mitate positus hoc loco de¬
monstrat. unde sequitur.
QUOD CŨ VIDER& SI MON P&RVS
ꝓCIDIT ADGENUA IHU DICENS
exiacne quia homo peccatoR
Quia carnales quiq: in aeccta
regimen spĩtaliũ inquibus
maxime xp̃i ꝑsona emin&
a se quo dã modo repellunt.
Non enĩ hoc uoce linguae
dicunt bonis ministris dĩ ut
eos ase repellant. sed uoce
morũ & actuũ suorũ suadent
a serecedi neper bonos regan¬
tur. &eo uehemencius quode¬
fer eis honorẽ & tamen factis
suis ase recedere ammonent:
ut honorificenciam eorum
significauerit. p&rus cadens
ad pedes dnui mores autem
in eo quod ait. Exi ame dnẽ

Expanded text:
impletae merguntur, hoc est, impletae merguntur, hoc est, in subversione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora pericet erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, attamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
SOCIIS QUIERANT INALIA NAUI
UT UENIRENT &ADNUARENT EOS
Alia nauis ut p̃diximꝰ ẽ aeccła
degentib quae &ipsa non suffi¬
ciente una nauicula piscibus
impletur electis. quia nouit
dñs qui sunt eius & apud ipsum.
certus ẽ suorũ numerus elec¬
torũ. Dũ quetot in iudaea
credituros non inuenit. quod
adfidem uitã quep̃ destinatos
nouit acinam quasi aliȩ nauis
receptacula piscibus quȩ rens
s̃ius. Corda quoque gencium
fidei grã repl& Et bene rupto
rete socia nauis aduocatur.
qm̃ ante uidas ꝓditor. ante
simon magus pisces nequissi¬
mi capti sunt. Ante annanias.
& saphira fidei rectae subdole
tẽptabant in gredi. Ante ut
ioħs testatur multi discipulorũ
eius abierunt rero &iam non
cũ illo ambulabant. acde in¬
de barnabas & paulus ad genci¬
um sunt a postolatũ segregati.
ETUENERUNT & IMPLEUERUNT
AMBAS NAUICULAS ITAUT
PEDIE MERUE RENTUR.
Harũ implecio nauiũ usque
infinẽ scłi crescit. Sed quod

Expanded text:
sociis, qui erant in alia navi, sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut praediximus, est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa, non sufficiente una navicula, piscibus impletur electis: quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum . Dumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira fidei rete subdole tentabant ingredi : ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant : ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescit: sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
& laxate retia urã incapturã.
adremociores gentes quibus
postea p̾dicatum ẽ ꝑtineat.
TRESPONDENS SyMON
dixit illi. PRAE CEPTOR PER
TOTAM NOCTEM LAGORINTES
Nihil COEPIMUS INUERbO AUTẼ
TUO LAXAbO RETE
Nisi dñs aedificauerit domũ
inuanũ laborauer qui aedificant
eam. Nisi dñscor illustrauerit
auditorũ doctor in nocte laborat
nis̃i in uerbo suꝑnae grãe laxa¬
ta fuerint instrum̃ta disputa¬
cionẽ frustra uocis suae p̃dica¬
tor iaculum mittit quia fides
poptorũ non sapiencia uerbi
compositi sed diuinae uocacionis
munere praeuenitur . Et cũ
HOC FECISSENT CORICLUSER̃
PISCIŨ MULTITUDI NEM
copiosam. Rum peba
TUR ATE RETE CORUM
rae multitudine piscium
rete rumpebatur quia nunc
ad confessionem fidei &iam
cũ aelectis reꝓbi tanti intrart
qui ipsam quoq aeccłam here¬
sib scind nt rũpitur autẽ
rete sed non labitur piscis quia
suos dñs &iã inter ꝑsequenciũ
scandala seruat. ETARINUERUNT

Expanded text:
retia vestra in capturam, retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est, pertineat. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat. Nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserunt piscium multitudinem copiotur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
non omne tẽpus ẽ habile doc¬
trinae. sed nunc exerenda
lingua doctoris. nunc suim&
cura gerenda. ASCENDENS
AUTẼ INUNÃ NAUEM QUEERAT
SIMONIS ROGAUIT EŨ ATER¬
RAREDUCERE EUSILLUM
&SEDENS DOCEBAT DENAUI¬
CULA TORbAS.
Nauis srmonis est aeccta
primitiua dequa paulus ait.
Quienĩ operatus ẽ p&ro in apos¬
tolatu circũ cisionis operatus
ẽ & mihi intergentes. bene
una dicta quia multitudi¬
nis credencii eratcor & anima
una. dequa docebat turbas quia
de auctoritate aecłae doc& usq
hodie gentes. Ut cessauit autẽ
LO QUI DIXIT AD SY MONEM DUC
INAL TŨ & LAXATE RETE URẼ
INCAB TURAML
Quod primo rogauit symonẽ
nauem a terra reducere pusil¬
lũ significat ul tẽperate uten¬
dũ uerbo ad turbas. ut nec
terrena eis praecipi antur
mnec sic aterrenis in ꝓfunda
sacram̃torũ recedatur ut ea
paenitus non intelligant
uł prius: in ꝓximis regionib:
gentib p̃dicandũ ut qđ
dicit Itẽ p&ro duc in altũ

Expanded text:
non omne tempus est habile docnon omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctoris, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro: Du
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum genciũ infide con¬
currenciũ trpus est. de quib:
isaias : & fluent inquit adeum
oñs gentes sibt̃ poptimulti
& dicent. Uenite & ascendamus
ad montẽ dnĩ. CTUIDIT DUAS
Duae naues secus stagnum
positae: circũ cisionẽ & prae pu¬
ciũ significant. quas bene ihs̃
uidisse ꝑhibetur : quia in utroq
popło nouit dñs qui sunt eius.
Corũq: cor afluctib scłihuius
ad futurae uitae tranquillita¬
tẽ quasi ad soliditatẽ litoris
uidendo hoc ẽ misericorditer
uisitando prouehit. PiSCATO¬
RES AUTE DES CENDERANT
& LAUAbANT RECIA
Discatores sunt aeccłae doc¬
tores quinos retae fidei
conp̃hensos & dȩꝓfundo ad
lum̃ eleuatos: quasi pisces
litori sic terrae uiuenciũ
adue hunt. quasi enĩ quaedam
recia piscanciũ sunt conplexae
p̃dicanciũ dicciones quae eos
quo scoeperint infide non amit¬
tant. Unde & r&ia quasi retinen¬
cia sunt uocata. sed haec recia
modo laxantur in capturam.
modo lota plicantur. quia

Expanded text:
ad eum gentium in fide conad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant, quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saecuad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
CUNTVRBAE IRRUERENT
ADIHM UT AUDIRENT UERBŨ
dĩ &ipse stabat SeCUs
Stabrim Genesa Ret h
Stagnũ genesar&h: idem
dicunt eẽ quod & mare galileae.
uł mare trberiadis : Sed mare
galileae ab ad iacente ꝓuincia
dictũ mare trberiadis aꝓxi¬
ma ciuitate quaeolim caene¬
r&h uocata. sed abhero de
tedercha instaurata in honorẽ
tyberii caesaris trberiadis ẽ
appellata: Porro genesar ala¬
ci ipsius natura quacrispantib
aquis deipso sibi excitare
auram ꝑhib&ur greco uoca¬
bulo quasi generans sibi aurã
dicitur. Neq eni in stagni
morem sternitur aqua. sed
frequentib auris spirantib
agitatur. hausto dulcis & ad
potandũ habilis. sed hebraeae
linguae consuetudine omĩs
aquarũ congregaciosi ue
dulcis siue salsa mare nun¬
cupatur. Quilacus interflu
quiaergo stagnũ siue mare
praesens scłm designat dñs¬
secus mare stat postquã uitae
labentis mortalitatẽ deum¬
cens in ea qua passus ẽ carne:
stabilitatẽ ꝑ petuae quietis
adiit. turbarũ conuentus

Expanded text:
cum turbae irruerent ad Jesum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae et mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Cennerech vocata, sed ab Herode tetrarcha, instaurata in honorem Tiberii Caesaris, Tiberias est appellata. Porro Genezar a laci ipsius natura, qui a crispantibus aquis de ipso sibi excauram perhibetur, Graeco vocabulo quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interflueQuia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designatsecus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus
Abbreviated transcription (Latin):
TRAUIT CŨ ILLIS INTE PLUM
Ordo ꝑfeccionis egregius
primo illũ resurgere qui ia¬
cuerat deinde iter arripere
uirtutũ &ꝰ sic regni ianuam
cũ apłis intrare. C̃t REΡLẽ¬
TISUNT STUPORE &EXTASI.
Extasim pauorem dicit. nã¬
& alio modo dicicur extasis.
cũmens non pauore alienatur.
sedaliqua inspiracione reuela¬
dilicisme ꝑlushis: dicitel.
&IÃ DÑE TUSCIS QUIA AMOTE
Uirtutũ nobis ꝑfectae
dileccionis p̃sens dñĩ nr̃i
interrogacio ostendit. Perfec¬
ta enĩ dileccio ẽ quadm̃ ex¬
toto corde tota anima tota
uirtute ꝓximũ autẽ tanquã
nos ipsos diligere iubemur.
& neutra harũ dileccio sine
nec ds uere sitiȩ ꝓximo. nec si¬
ri. dicit ei. pasce agnos meos.
acsi aꝑte dicer& haec sola &
ueraẽ ꝓbacio integri indnõ
amoris. Siergo fr̃sstudueris
curã sollicite exercere labo¬
ris. Nam quicũq fratri opus
pietatis quod ual& inpendere
neglegit minus iusto secondi¬
torem diligere ostendit cuius

Expanded text:
travit cum illis in templum. travit cum illis in templum. Ordo perfectionis egregius, primo illum resurgere qui jacuerat, deinde arripere virtutem, et sic regni januam cum apostolis intrare. Et impleti sunt stupore et exstasi, Exstasin pavorem dicit. Nam alio modo dicitur exstasis, cum mens, non pavore alienatur, sed aliqua inspiratione aut reveladiligis me plus his? Dicit ei: Etiam, Domine, tu scis quia amo te. « Virtutem nobis perfectae dilectionis praesens Domini nostri interrogatio ostendit. Perfecta enim dilectio est, qua corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nos ipsos diligere jubemur, et neutra harum dilectio sine nec Deus vere sine proximo, nec siri. Dicit ei: Pasce agnos meos. Ac si aperte diceret, et haec sola et vera est probatio integri in Domino amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis, quod valet impendere, negligit, minus juste se conditorem diligere ostendit, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
quiuaticinia futurorum.
quasi adportã ponunt au¬
ditores. sed petri ẽ intẽplũ
ꝑducere ciu ꝓ confessione
forti & cognomen petre
claues caeli sunt datae.
ARGENTŨ & AURŨ NONEST
Habuit quidem uetus
tab naculũ iustificaciones
culturae & scm saecula rae auro
argentoq distinctũ sed metallis
legis sanguis euangelii p̃ciosior
emicat. quia popłs quiante¬
auratas postes mente debilis
iacuerat. in nomine crucifixi
saluatus tẽplũ regni caelestis
ingreditur . alio quin beatus
petrus dominici memor p̃cepti
quod dicitur. nolite possidere
aurũ &argentũ pecuniam
quae ad pedes aptorũ pone¬
bant . non sibi recondere
secladusus pauperũ qui sua
patrimonia reliquerant.
reseruare solebant. CT ap¬
PRAEHENSA MANUEIUS DEX¬
TCRA ALLEUAUIT EŨ & C&Eer̃.
Quẽ uerbo erigit hunc &iã
dextera confortat quia
sermo docentis incorde
auditorũ minus ual& si non
&iã ꝓpriae accionis cõmen¬
detur exemplis. Et exilieus
STETIT &AM BULABAT &IN¬

Expanded text:
Qui vaticinio futurorum Qui vaticinio futurorum quasi ad portam ponunt auditores, sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti et cognomen petrae et claves coeli sunt datae. Argentum et aurum non est Habuit quidem vetus tabernaculum justificationes culturae, et sanctum saeculare auro argentoque distinctum, sed metallis legis sanguis Evangelii pretiosior emicat, quia popauratos postes mente debili jacuerat, in nomine crucifixi salvatus, templum regni coelestis ingreditur . Alioquin beatus Petrus, Dominici memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quam ad pedes apostolorum ponebant, non sibi recondere, sed ad usus pauperum, qui sua patrimonia reliquerant, reservare solebat. Et apprehensa manu ejus dextera, allevavit eum, etc. Quem verbo erigit, hunc etiam dextera confortat, quia sermo docentis, in corde auditorum minus valet, si non etiam propriae actionis commendetur exemplis. Et exsiliens stetit et ambulabat et in
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ milia uerbo fidei inbu¬
unt. quia doctores aecdȩ infine
mundi uenienti &̃ languenti
prius usrł & post modũ &iã genti¬
litati p̃di cant. hi sunt enĩ opera¬
rii quos nona. & undecima hora
in uineam pater familias indu
cit. Et quidam uir qUICRat
LAUDUS EXUTERO MATRIS
SUE BAILABATUR
Quia popłs isrł non solũ dño
incarnato seda primis &iã
legibus tẽporalib date
rebellis extitit quasi exu¬
tero matris claudus fuit.
Quod bene iacob cũ anglo
luctante. benedicto quidem
sed claudicante figuratur
quia popłs hisdem dño in
passione p̃ualens in quib: dã
ꝑfidem benedictus in quib¬
dam uero ẽ ꝑ infidelita tem
claudus. Quẽ porie barit
cotidie ad portam Templi
QUAE DICITUR SPECIOSA.
Porta tẽpli speciosa dñs ẽ
ꝑ quem siquis introierit
saluabitur. ad hanc portam
debilis isrł ire non ualens
legis ꝓphetarũq uocibus
affertur. ut abin gredientib
ininteriora sapienciae fidei
audiende deposcat auxiliũ.

Expanded text:
hominum millia verbo fidei imbuhominum millia verbo fidei imbuunt. Quia doctores Ecclesiae, in finem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postmodum etiam gentilitati praedicant. Hi sunt enim operarii, quos nona et undecima hora in vineam paterfacit . Et quidamvir, qui erat claudus ex utero matris suae, bajulabatur. Quia populus Israel non solum Domino incarnato, sed a primis etiam legis temporibus datae rebellis exstitit, quasi ex utero matris claudus fuit. Quod bene Jacob cum angelo luctante, benedicto quidem, sed claudicante figuratur , quia populus idem Domino in passione praevalens, in quibusdam per fidem benedictus, in quibusdam vero per infidelitatem claudus. Quem ponebant quotidie ad portam templi, quae dicitur Speciosa. Porta templi Speciosa Dominus est, per quem si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel ire non valens, legis prophetarumque vocibus affertur, ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium.