comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onere difficultate: inqͥbꝰ erit tanta felicitas.¬
propter quod & spiritualia dicta sunt
cũ ꝓculdubio corꝑa futura sunt ñ sp̃c.
S sicut nunc animale corpꝰ dicit᷑. qͦd nunc
tũ attinet ad corruptionẽ quȩ nunc
aggrauat animã: & uricia quibꝰ caro ad¬
uersus sp̃m concupiscit tunc ñ erit ca¬
ro. s corpꝰ. quia & cęlestia corꝑa ꝑhibent᷑.
Propt̃ quod dictũ ẽ. caro & sanguis regnũ
dei ñ possidebunt: & tanquã exponens
quid dixerit. neq corruptio inquit incor¬
ruptionẽ possidebit. Quod pͥus dixit
caro & sanguis. hoc posterus dixit cor¬
ruptio: & quod pͥus dixit regnũ dei hoc
posterius incorruptionẽ. Qiuantũ autẽ¬
attinet ad sub̾am etiã tunc caro erit. ꝓ pter
quod & pꝰ resurrectionẽ corpꝰ xp̃i caro appel¬
latũ ẽ. S ideo ait apłs seminat᷑ corpꝰ ani¬
concordia carnis ꝙ sp̃c. uiuificante sp̃u si¬
ne sustentaculo alicuiꝰ indigentiȩ. subdi
tam carnẽ: ut nichil nobis repugnet ex no¬

Expanded text:
onere, difficultate. In quibus tanta felicitapropter quod et spiritualia dicta sunt cum procul dubio corpora futura sint, non spiritus. Sed sicut nunc animale corpus dicitur, quod nunc tum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et ad vitia, quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus; quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est, Caro et sanguis regDei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: neque incorruptio, inquit, corruptionem possidebis : quod prius dixit caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius dixit regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum auteattinet ad substantiam etiam tunc caro erit. Propter quod post resurrectionem corpus Christi caro appellatum est. Ideo ait Apostolus: Seminatur corpus aniconcordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustam carnem, ut nihil nobis repugnet ex no
Abbreviated transcription (Latin):
ex humana potestate. s ex ea qua filiꝰ dei ẽ.
Itaq utrũq dici pot̃: & filiꝰ hõĩs iudica¬
bit. & ñ filiꝰ hoĩs iudicabit. Quia filius
hoĩs iudicabit. ut uerũ sit quodait. Cũ
uenerit filiꝰ hoĩs tunc congregabunt᷑ ante
eũ om̃s gentes. & non filliꝰ hoĩs indicabit
ut uerũ sit quod ait: ego ñ iudicabo. &
ego ñ quero głam meã. est qui querat &s
iudicet. Nam scđm id quod in iudicio ñ¬
forma dei. s forma filii hõĩs apparebit:
nec ipse pater iudicabit. Scdm hoc enĩ
dictũ ẽ pat̾ ñ iudicabit quẽquã: s om̃e
iudiciũ dedit filio. Scd̃m hoc autẽ quod¬

Expanded text:
 in ea qua Filius hominis est.  in ea qua Filius hominis est. Itaque utrumque dici potest, et Filius hominis judicabit, et non Filius hominis judicabit, quia Filius hominis judicabit ut verum sit quod ait: Cum venerit Filius hominis tunc congregabuntur ante eum omnes gentes. Et non Filius hominis judicabit, ut verum sit quod ait: Ego non judico, et ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet . Nam sforma dei, sed forma filii hominis apparebit, nec ipse pater iudicabit. secundum hoc enim dictum est: pa ter non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. quo
Abbreviated transcription (Latin):
um uenerit filius hoĩs
ingła sua. & om̃s angłi cũ eo: tunc
congregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes. Et iu¬
dei quaippe qui in malitia ꝑseuerantes in
illo iudicio puniendi sunt: sicut alibi scͥp¬
tum ẽ. uidebunt in quẽ pupugerunt. Cũ
enĩ boni & mali uisuri sunt udicẽ uinoꝵ
& mortuorũ: ꝓculdubio eũ uidere mali ñ
poterunt. nisi sc̾m formã qua filiꝰ hoĩs ẽ.
s tam̃ inclaritate in qua iudicabit: non
in humilitate in qua iudicatꝰ ẽ. N on eñ
rp̃c it̾um in cruce uidendus ẽ. Cȩterum
ilã dei formã in qua ȩgualis ẽ patri ꝓcul
adnbio impii ñ uidebunt. N lon enĩ sunt
mundi cordes. Beati enĩ mundicordes: qm̃
ipsi am̃ uidebunt. Alioqͥn si filiꝰ ei iuidex
informa in qua equalis ẽ patri etiã impiis
cũ iudicaturiis ẽ apparebit: quid ẽ. quod
ꝓ magno dilectori suo pollicet᷑ dicens. ego
ãiligam eũ it ostendã me ipsũ illi: Qua¬
ꝓpt̾ filiꝰ hominis iudicaturus ẽ: nec tam̃

Expanded text:
um venerit Filius hominis in gloria sua et omnes angeli ejus cum eo, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes . Et Judaei quippe qui in malitia perseverantes in illo judicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est: Videbunt in quem pupugerunt . Cum enim boni et mali visuri sunt judicem vivorum et mortuorum: procul dubio cum videre mali non poterunt nisi secundum formam qua Filius hominis est. Sed tamen in claritate in qua judicabit non in humilitate in qua judicatus est. Non enim Christus iterum in cruce videndus est. Caeterum illam Dei formam in qua aequalis est Patri, procul dubio impii non videbunt. Non enim sunt mundicordes. Beati enim mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Alioquin si Filius Dei judex in forma in qua aequalis est Patri etiam impiis cum judicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur, dicens ego diligam eum et ostendam meipsum illi? Quapropter Filius hominis judicaturus est; nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
candida lilia. purpureas uiolas. in quibus
om̃ibꝰ ñ solũ pulchritudo s origo quoq¬
mirabilis ẽ. quomͦ scilicet dei sapientia de terrȩ
puluere talẽ ꝓducit speciẽ. Postremo suꝑ om̃e
pulchrũ uiride. quomͦ animos intuentiũ rapit.
quando uere noto. noua quadã uita germina
ꝓdeunt: & erecta sursũ in spiculis sius. quasi
deorsũ morte calcata ad imaginẽ futurȩ resur¬
rectionis in lucẽ parit̾ erũpunt. S quid ile
oꝑibꝰ dei loquim᷑: cũ etiã humanȩ influstriȩ
fucos adulteritia quadã specie fallentes oculos
tantopere ad miramur.¬

Expanded text:
candida lilia, purpureas violas, in quibus candida lilia, purpureas violas, in quibus omnibus non solum pulchritudo sed origo quoqmirabilis est. Quomodo scilicet Dei sapientia de terrae pulvere talem producit speciem. Postremo super omne pulchrum viride, quomodo animos intuentium rapit; quando vere novo, nova quadam vita germina prodeunt, et erecta sursum in spiculis suis quasi deorsum morte calcata ad imaginem futurae resurrectionis in lucem pariter erumpunt. Sed quid de operibus Dei loquimur? cum etiam humanae industriae fucos adulterina quadam sapientia fallentes oculos tantopere miramur
Abbreviated transcription (Latin):
color. De colore rerũ multũ dissere¬
re opus ñ ẽ. cũ ipse uisus ꝓbet. quantũ
naturȩ doloris adddit᷑. cũ tam uariis distinc ta
coloribꝰ adornat᷑.Q. uid luce pulchrius:
Quȩ cũ colorẽ in se ñ habrat. om̃iũ tñ colores
rerũ ipsa quodã modo illuminanido colorat
Quid iocundius ad uidendũ cęlo. cũ serenũ
ẽ. quod resplendet quasi saphirus. ꝙ gra¬
tissimo quodã claritatis suȩ temꝑamento.
uisũ excipit & demulcet aspectũ: Sol sic̃
aurũ ritilat. Lrina pallet quasi electrum.
Stellarũ quedã flammeo aspectu radiant.
quedã luce rosea micant. quedã uͦ alter¬
natĩ. ñc roseũ. nc̃ uiridẽ. nc̃ candidũ ful¬
gorẽ demonstrant. Quid de gẽmis & lapi¬
dibꝰ p̃ciosis narrẽ. quorũ ñ solũ efficatia
utilis. s aspectu quoq mirabilis ẽ: Ecce tel¬
lus redimita floribꝰ quã iocundũ spectacu¬
lũ prebet: quomꝰ uisũ delectat. quomodo
affectũ ꝓuocat : Bidemus rubentes rosas.

Expanded text:
color. De colore rerum multum disserere opus non est, cum ipse visus probet quantum naturae decoris additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius, quae cum colorem in se non habeat, omnium tamen colores rerum ipsa quodammodo illuminando colorat? Quid jucundius ad videndum coelo cum serenum est, quod splendet quasi sapphirus; et gratissimo quodam suae claritatis temperamento visum excipit et demulcet aspectum? Sol sicut aurum rutilat, luna pallet quasi electrum, stellarum quaedam flammeo aspectu radiant; quaedam luce rosea micant, quaedam vero alternatim nunc roseum, nunc viridem, nunc candidum fulgorem demonstrant. Quid de gemmis et lapidibus pretiosis narrem? quorum non solum efficacia utilis, sed aspectus quoque mirabilis est. Ecce tellus redimita floribus, quam jucundum spectaculum praebet, quomodo visum delectat, quomodo affectum provocat? Videmus rubentes rosas,
Abbreviated transcription (Latin):
& utrũ corpꝰx illud fuisse credendũ
sit. qͦd ipse traditori suo ꝑ intinctã buccel¬
lã porrexit. Cũ intinxisset inquit iħc panẽ:
cram̃tũ corꝑis & sanguinis sui. ubi & ipse
iudas erat. sic̾ sc̃s lucas euidentisfime nar¬
rat. Ac deinde ad hoc uentũ ẽ. ubi scd̾m
narrationẽ ioħis aꝑtissime ꝑ buccellã in¬
tinctã atq porrectã: suũ expͥmit traditorẽ.
fortassis ꝑ panis tinctionẽ illiꝰ significans
fictionẽ. Non enĩ om̃ia quȩ tingunt᷑ ablu¬
unt᷑: s ut inficiant᷑ ñ nulla tingunt᷑. Si
autẽ bonũ aliqͥd significat ħ tinctio: eidem
bono ingratũ ñ inmerito secuta ẽ dãpnatio.
Et hȩc quid̾e u̾ba sunt beati augustini: su¬
ꝑ eo qͦd quesitũ e̾ si iudas inbuccella corpꝰ
xp̃i accepit. Exeo tñ qͦd traditori suo dñs
suetudo habet ut corpꝰ xͥ fideles intinctum
non accipiant.

Expanded text:
 corpus Christi illud fuisse credendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxisset, inquit, Jesus panem, cramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est ubi secundum narrationem Joannis apertissime per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem: fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquod significat haec tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Et haec quidem verba sunt beati Augustini super eo quod quaesitum est, an Judas in buccella corpus Christi accepit. Ex eo tamen quod traditori suo Dominsuetudo habeat ut corpus Christi fideles intinctum non accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
lamen int̾ nos & sca scõꝵ obpandit᷑. quod
usq ad diẽ resurrectionis ñ aufert᷑. quia
ñc quid̾e litt̾a reuelata ẽ. s moetalitas non¬
dũ ablataẽ. Quȩ tñ om̃is infuturo e me¬
dio tollenda erit: cũ mortale hoc inmor¬
talitatẽ. & corruptibile incorruptionẽ indu¬
erit. Tunc quippe reuelata facie ingrediem᷑.
uł potiꝰ egrediemnur ad głam dñi contẽplan¬
dam: ut eum quẽ ñc ꝑ solã fidẽ agnoscimus.

Expanded text:
oppanditur, quod usque ad diem resurrectionis non auferetur; quia nunc littera quidem revelata est, sed mortalitas nondum ablata, quae tamen omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel potius egrediemur ad gloriam Domini contemplandam, ut cum quem nunc per solam fidem agnoscimus,
Abbreviated transcription (Latin):
riũ suspensa ẽ. significat uelam̃ mortalis
naturȩ. ꝑ quod a nobis etiã sub grã positis:
ad huc secreta celestia abscondunt᷑. Primũ
uelamen ẽ quod inmorte xp̃i scissũ legit᷑.
scłm uelam̃ usq ad tempꝰ resurrectionis

Expanded text:
rium suspensa est, significat velamen mortalis naturae; per quod a nobis etiam sub gratia positis adhuc secreta coelestia absconduntur. Primum velamen est quod in morte Christi scissum legitur . Secundum velamen usque ad tempus resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ lauandis ante altare manibꝰ. aquã prebe.¬
Hii cũ orclinant᷑ sic̃ sac̾dotes & leuite manus
impositionẽ ñ accipiunt: s tantũ calicem
uacuũ ꝙ patenãiiacuã de manu ep̃i. de
manu uͦ archidiaconi urceolũ cũ aquena
bent manus sacerdos & leuita tractaturi
diuina sacram̃ta. Hoc officio usus ẽ dñs.
qñ facta cena cũ discipłis linteo se p̾ciuxit.
ey mittens aquã in pellimpedes discipuloꝵ
lauit. & linteo extersit

Expanded text:
pro lavandis ante altare manibus aquam praebepro lavandis ante altare manibus aquam praebes impositionem non accipiunt, sed tantum calicem vacuum et patenam vacuam de manu episcopi. De manu vero archidiaconi urceolum cum aqua mabent manus sacerdos et levita tractaturi divina sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis linteo se praecinxit, et mittens aquam in pelvim pedes discipulorum lavit, et linteo extersit
Abbreviated transcription (Latin):
cdesia romana successor. uñ & ipsũ sperialit
apłicũ scã eccłia nominare consueuit.
Cui uice pet̾ pͥncipis apłoꝵ p̾sidenti: õis
eccłiasticus ordo obtẽꝑare debet. qui solus
p̾rogatiua dignitatis claues ht̃ ligandi
om̃ia & soluendi suꝑ terrã. Isti gͦ ordines
sacri diu̾sis locis ꝑ orbẽ terrarũ quacũꝙ
scȩ eccł̃iȩ corpꝰ diffusũ ẽ disponunt᷑: ñ solu̾
uoluntaria ordinatione spiritaliũ patrũ
s ex ipso quoq gentilitatis usu conuenien¬
ti rone assũpta. In illis si quid̾e ciuitatibꝰ
ubi olim gentiles flamines suos constitue
istoꝵ etiã ꝓuisionẽ ꝑtinet tantũ de oblatio¬
nibꝰ ponere in altari: quantũ sufficere pos¬
sit ppło dei. Si milit̾ ipsi corporales pallas &
sicostratoria lauare. & aquã in baptismũ uer¬
gere debent: urceũ quoꝙ & aquemanilẽ et
manutergiũ tenere ep̃o. & p̃sbitero. & leuitiᷤ.

Expanded text:
clesia Romana successor, unde et ipsum specialiter clesia Romana successor, unde et ipsum specialiter apostolicum sancta Ecclesia nominare cousuevit. Cui vice Petri principis apostolorum praesidenti, omnis ecclesiasticus ordo obtemperare debet, qui solus praerogativa dignitatis claves habet ligandi omnia et solvendi super terram. Isti ergo ordines sacri diversis locis per orbem terrarum quacunque sanctae Ecclesiae corpus diffusum est disponuntur: non solum voluntaria ordinatione spiritualium Patrum, sed ex ipso quoque gentilitatis usu convenienti ratione assumpta. In illis siquidem civitatibus ubi olim gentiles flamines suos constitueistorum provisionem pertinet tantum de oblationibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo Dei. Similiter ipsi corporales pallas et substratoria lavare, et aquam in baptisterium vergere debent; urceum quoqumanutergium tenere, episcopo et presbytero et levitis
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ gͥ signaculũ clerici corona est.
qua in partẽ ministerii sacri consig¬
natur. Sequnt᷑ deinde septẽ graduũ ꝓmo¬
tiones: in quibꝰ psꝑitalẽ potestatẽ altiꝰ sẽꝑ
ad sacra tractanda conscendit. Primus gra¬
dus ẽ hesti riorũ. scłs lectoꝵ t̾cius exorcista¬
rũ. quartꝰ acolitoꝵ. qͥntus subdiaconorũ.
sextꝰ diaconoꝵ. septimꝰ sac̾dotũ. Hic gradus
dispares in eod̾e ordine habet dignitates.
& supͣ illos qui dicunt᷑ pͥmates. supͣ quos
quidã patriarchas constituere uolunt. alii
eosdẽ pͥmates & pat̾archas dicunt. Nos tam̃
quatuor tm̃ ex antiquo excłiȩ usu patarchas
nominatos inuenimꝰ ÷. alexandrinũ. ihero¬
grãdensis dictꝰ ẽ: nisi forte sc̃m ꝓprietatẽ
linguarũ ide ipsi alibi pat̾archȩ. alibi pͥma¬
tes appellati sunt. Post hos om̃s sequit᷑ sũ¬
mus pontifex: quẽ papã .i. patrẽ patrũ con¬
suetudo eccłiastica nominare instituit. Hic
t̃ pͥncipalis & maximus sedis apłicȩ in ec¬

Expanded text:
itur signaculum clerici corona est, quo in partem ministerii sacri consignatur. Sequuntur deinde septem graduum promotiones, in quibus per spiritualem potestatem altius semper ad sacra tractanda conscendit. primus gradus est ostiariorum; secundus lectorum; tertius exorcistarum; quartus acolytharum; quintus subdiaconorum; sextus diaconorum; septimus sacerdotum. Hic gradus dispares in eodem ordine habet dignitates. et supra illos qui dicuntur primates, supra quos quidam patriarchas constituere volunt; alii eosdem primates et patriarchas dicunt. Nos tamen quatuor tantum ex antiquo Ecclesiae usu patriarchas nominatos invenimus. Primum Alexandrinum, seGrandensis dictus est, nisi forte secundum proprietatem linguarum iidem ipsi alibi patriarchae; alibi primates appellati sint. Post hos omnes sequitur summus pontifex quem papam, id est Patrem patrum consuetudo ecclesiastica nominare instituit. Hic est principalis et maximus sedis apostolicae in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
homines. quod futurum fuerat si gemi¬
ni nascerent᷑: resurrecturos existimemus.
Ita & cȩtera quȩ singła quiq partus. uel
ampliꝰ uel minus aliqͥd habendo quedam
nunia deformitate monstra dicunt᷑. ad hu¬
manȩ naturȩ figurã resurrectione reuoca¬
bunt᷑: ita ut singłȩ animȩ singła sua cor¬
pora obtineant. nullis coherentibꝰ etiam
quȩcunq coherentia nata fuerant. s seor¬
sũ sibi singłis sua menbra gestantibꝰ qui¬
bus humam corꝑis cõplebit᷑ integritas.
Non perit deo t̾rena materies de qua mor¬
taliũ creat᷑ caro: s in quelibet puluerẽ
cinerẽ ue soluat᷑. in quoslibet alitꝰ aurasq
diffugiat. in quãcunq aliorũ corꝑum sub¬
stantiã. uel in ipsa elementa uertat᷑. in quo¬
rũcunq animaliũ uł hominũ cibũ cedat.
temꝑis redit. quȩ illa pͥmitus ut homo fie¬
ret cresceret animauit
De modo resurrecti

Expanded text:
homines, quod futurum fuerat, si gemihomines, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos aestimemus! Ita et caetera quae singuli quique partus vel amplius, vel minus aliquid habendo, quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium vel hominum cedat cibum, temporis redit, quae illa primitus, ut homo fieret, cresceret, animavit. De modo resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
c ꝑ hoc scrupulosissime quide int̾
doctissimos queri solet & disputari
potest: quod utrũ ab homine inueniri
possit ignoro. qñ incrpit homo in ute¬
ro uiuere utrũ sit quȩdã uita occulta
quȩ nondũ motibꝰ inuentis appareat.
Nam negare uixisse puerꝑia. quȩ ꝓpt̾ea
menbratim exs ecant᷑ & eiciunt᷑ ex ute¬
ris pregnantiũ. ne matrẽ quoq si mor¬
tua ibi relinquant᷑ occidant: impudenta
nimia uidet᷑. Ex quo autẽ incipit homo
uiuere: ex illo utiq mori iam pot̃. Moy¬
tuus uͦ ubicunq mors illi potuit eueni
monstra quȩ nascunt᷑ & uiuunt: quãli¬
bet cito moriant᷑. aut resurrectura ne¬
gabunt᷑. aut uiciata resurrectura cre¬
denda sunt: at ñ potius correcta emen¬
data q natura. Absit eñ ut illũ bunen¬
brẽ qui nuꝑ natus ẽ moriente de quo
fratres dilectissimi qui eũ iderunt re¬
tulerunt: & beatus iheronimꝰ presbiter
scriptũ reliquit. Absit in quã ut uña
dupplicẽ hominẽ. ac non potius dͥuos

Expanded text:
 hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri solet et disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro. Quando incipit homo, in utero vivere utrum sit quaedam occulta vita, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenirmonstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt retulerunt, et beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit. Absit, inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos
Abbreviated transcription (Latin):
gelica durabiliora sunt. & longius audiunt᷑:
quã tubȩ legis. quia uox uet̾is testamenti.
ad tempꝰ iudeis tantũ insonuit. Sonus autẽ
euangelicȩ p̾dicationis in om̃s gñs ad fines
orbis terrarũ exiuit. & usq infinẽ scłi ñ
cessabit.

Expanded text:
gelica durabiliora sunt, et longius audiuntur gelica durabiliora sunt, et longius audiuntur quam tubae legis, quia vox Veteris Testamenti ad tempus Judaeis tantum insonuit. Sonus autem evangelicae praedicationis in omnes gentes ad fines orbis terrarum exivit et usque in finem saeculi non cessabit.
Abbreviated transcription (Latin):
a ueteri testam̃to assumptus ẽ: ubi
tubȩ argenteȩ a dño ductiles fieri p̾cipiunt᷑.
quibꝰ multitudo ppłi conuocari debuisset.
Ad fimilitudinẽ harũ tubarũ. signa ex me¬
tallo ęris in ȩccłia facta sunt. ad corda fide¬
liũ excitanda: & ut ꝑ ea signũ detͦ. qñ de¬
beant in unũ conuenie. Uasa ista me¬
tallina: ora p̃dicantiũ significant. Plectra
ferrea quo int̾ius tundunt᷑ ut sonũ emittãt:
linguȩ sunt eorundẽ. funis autẽ m̃sura uitȩ
est & com̾sionis modus: qui in scͥptura ꝓpo¬
nit᷑. funis manu tenet᷑. qnͣ scͥptura oꝑe adim¬
pletꝰ. func̾ sursũ sequit᷑: qui ductu scͥpturȩ
sacrȩ ad bona eleuat᷑. funẽ deorsũ trahit: qui
eadẽ docente quantũ in malis p̾ssus iaceat ag̃¬
noscit. Iste aptus ẽ ppłm dei in unũ connio¬
care: qui & eleuatus oꝑe exemplabonitatis
ostendit: &. inclinatus humilitate infirmi¬
tatẽ suã ueracit̾ agnoscit. Signa gͦ ȩuan¬

Expanded text:
a Veteri Testamento assumptus est, ubi tubae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae est, et conversationis modus qui in Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evan
Abbreviated transcription (Latin):
lud desisse memorat᷑: Q uod enĩ quis minqꝰ
fuit: minꝗͣ eẽ desiit. Quaꝓpt̾ qui aliqn a¬
mare desiit. constat ꝓfecto quia pͥusquam
amare desineret: amauit. S uerus inquis
amor ñ fuit: qui ad tempꝰ fuit. Ergo nec ue¬
rũ odiũ fuit: quod ad tempꝰ firit. nec rere
albus fuit: qui ad tempꝰ albꝰ fuit. Ois hoc
dicat: Ergo uera dilectio fuit. & uere fun
quiã diu fu̾it. etiã si scdm aliquẽ modũ ne¬
ra ñ fuit: in eo quod desiit. qñ iam uere ũ
fuit. Sic gͦ dicis quia uera dilectio ñ fuit.
quȩ aliqũ dilectio rẽ cessauit: sic intellige.
quia qnͣ dilectio eẽ desiit. uera lilectio ñ
fuit. quia ineo ipso quod nutabat & defe¬
cit ut dilectio ñ eẽt ẽẽ cepit: & accepit. ut
quod fuit pͥus iam uera dilectio non eẽt.

Expanded text:
lud desiisse memoratur? Quod enim quis nunquam fuit nunquam esse desiit. Quapropter qui aliquando amare desiit, constat profecto quod prius quam amare desineret, amavit. Sed verus, inquis, amor non fuit qui ad tempus fuit. Ergo nec verum odium fuit quod ad tempus fuit. Nec vere albus fuit, qui ad tempus albus fuit. Quis hoc dicat? Ergo vera dilectio fuit, et vere fuit quandiu fuit, etiamsi secundum aliquem modum vera non fuit, in eo quod desiit, quando jam vere non fuit. Si ergo dicis quod vera dilectio non fuit, quae aliquando dilectio esse cessavit, sic intellige quod quando dilectio esse desiit, vera dilectio non fuit, quia in eo ipso quod nutabat et defecit ut dilectio non esset, esse coepit, et accepit, ut quod prius fuit, jam vera dilectio non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Ouu diligit iniquitate: odit animam
suam. Qui animã suã odit seipsũ ñ dili¬
git: u& si male diligit male diligit. quia
sc̾m solã carnẽ diligit. Q in autẽ ñ dili¬
git scipsũ: ñ diligit ꝓximũ sic̃ seipsũ.¬

Expanded text:
Qui diligit iniquitatem, odit animam Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Qui animam suam odit seipsum non diligit, vel si diligit, male diligit, quia secundum solam carnem diligit. Qui autem non diligit seipsum, non diligit proximum sicut seipsu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumtione sua se p̾cipitat ubi ñ uidet:
ꝑdit claritatẽ quia ñ habet caritatẽ.: &
quocunq ultra ꝓcedit. error totũ ẽ. Sie
isti de caritate mentiunt᷑. nescientes cari¬
tatẽ. quia p̾sumere ñ debuerunt in eo
quod iuidere ñ potuerunt. Dicunt quia
caritas semel habita: deinceps nunquã
ampliꝰ amittat᷑. Ego gͥ illos interrogo
si ipsi caritatẽ nunquã ꝑdiderunt: et
Siautẽ nuinquã habuert̃ neꝙ gnstaue¬
runt: quomͦ asserere p̾sumunt qͥd nesci¬
unt: Si autẽ caritatẽ aliqñ habuerunt.
habent adhuc ipsã caritatẽ quã habue¬
runt: quia scd̃m sententiã ipsorũ semel
habitã amittere ñ potuert̃. Si autẽ ha
bent caritatẽ ambulant scãm caritatẽ:
s nͨ oꝑant᷑ iniquitatẽ. Si autẽ oꝑantur
iniquitatẽ: ñ h̃t caritatẽ. Sieñ dm̃ ñ
diligit. qui mundũ diligit. & ea quȩ
in mundo sunt: quomͦ ñ multo magis
ñ dm̃ diligit. qui inquitatẽ diligit:

Expanded text:
praesumptione sua se praecipitat, ubi non videt praesumptione sua se praecipitat, ubi non videt perdit claritatem, quia non habet charitatem, et quocunque ultra procedit, error totum est. Sic isti de charitate mentiuntur, nescientes charitatem, quia praesumere non debuerunt in eo quod videre non potuerunt. Dicunt quod charitas semel habita, deinceps nunquam amplius amittatur. Ego igitur illos interrogo si ipsi charitatem nunquam perdiderunt, et Si autem nunquam habuerunt neque gustaverunt, quomodo asserere praesumunt quod nesciunt? Si autem charitatem aliquando habuerunt, habent adhuc ipsam charitatem quam habuerunt, quia secundum sententiam ipsorum semel habitam amittere non potuerunt. Si charitatem, et non operantur iniquitatem. Si autem operantur iniquitatem, non habent charitatem. Si enim Deum non diligit qui mundum diligit, et in ea quae in mundo sunt, quomodo non multo magis non Deum diligit quia iniquitatem diligit?
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. is mereri dm̃: fac quod facis
ꝓpt̾ am̃. Hoc gͦ dicunt de caritate quia
uirtus ẽ uirtutũ om̃ũ: & placent ꝓpter
ipsã quȩ sine ipsa. & si ad aliquid bona es¬
sent. ad sũmũ tam̃ bonũ optinendũ. bona
t̾t ñ possent. Hȩc om̃ia de caritate dicta
libent̃ suscipimus. quasi pͥncipiũ. bonũ
sententiş ueracis: s sequit᷑ aliud quod se
quidẽ comungit ueritati cũ falsũ sit ip¬
sum: ut cũ illa ingrediat᷑.&. ꝓ illa susei¬
piat᷑. S nos lucẽ discernimuis a tenebris:
& tleridemus obscurũ quod lumini se in¬
gerit. & stare sẽ putat cũ lumine. Si em̃
caritas lum̃ ẽ. error uͦ & stulticia tenebrȩ
sunt: ubi caritas ẽ claritas ẽ. & ñ ẽ in ipsa
qui palpando incedit. Q ui enĩ in carita¬
te ẽ aut ambulat & uider: aut stat & ñ
p̾sumit ultra quã uidet. Q. uãdii uͦ in
lumine ẽ siue stet siue ambulet errare
non pot̾: quia uidet ubiẽ. Qui autem

Expanded text:
operatur. Vis mereri Deum, fac quod facis operatur. Vis mereri Deum, fac quod facis propter Deum. Hoc ergo dicunt de charitate, quia virtus est virtutum omnium, et placent propter ipsam, quae sine ipsa, etsi ad aliquid bona essent, ad summum tamen bonum obtinendum bona esse non possent. Haec omnia de charitate dicta libenter suscipimus quasi principium bonum sententiae veracis. Sed sequitur aliud quod se quidem conjungit veritati cum falsum sit ipsum, ut cum illa ingrediatur et pro illa suscipiatur. Sed nos lucem discernimus a tenebris, et deridemus obscurum quod se lumini ingerit et stare se putat cum lumine. Si enim charitas lumen est, error vero et stultitia tenebrae sunt. Ubi enim charitas est, claritas est, et non est in ipsa qui palpando incedit. Qui enim in charitate est aut ambulat, aut videt, aut stat et non praesumit ultra quam videt. Quandiu vero in lumine est sive stet, sive ambulet, errare non potest, quia videt ubi est. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
uidã de caritate tam multa dicere uo¬
linit: ut caritatẽ laudare incipiant
contra ueritatẽ. Et ñ ẽ tam̃ laus caritatis:
ubi ẽ iniuria ueritatis. Dicunt caritatem
talẽ ac tantã uirtutẽ habere: ut sine illa
relique uirtutes om̃s quãtus aliquo modo
scd̃m affectũ naturȩ adbonũ ꝓcliuẽ inesse
possint: meritũ tam̃ eternȩ retributionis
apua dm̃ habere ñ possint. Q. uod enĩ sine
caritate fit: ꝓpt̾ dm̃ ñ fit. Et quod ꝓpter
dm ñ fit. dsͣ remunerare ñ habet si uult:
itiã si scãm aliquid bonũ ẽ illud quod fit.
A atiure enĩ bonũ ẽ ñ gr̃e. In natura: ñ sup
naturã.O. uod gͦ ex natura sola bonũ ẽ: in
sola natura &s meritũ simul & p̃miũ illiꝰ
est. Itaq quod sine caritate in sola natura
fit: ad illud quod indeo ẽ supra naturã
preiiũ ñ ꝑtingnit. Liquet gͦ quia bonũ
oꝑando sũmũ bonũ ñ meret᷑: nisiis solũ
qm io quod facit bonũ ꝓpt̾ sũmũ boñ

Expanded text:
uidam de charitate tam multa dicere volunt, ut charitatem laudare incipiant contra veritatem; et non est tamen laus charitatis ubi est injuria veritatis. Dicunt charitatem talem ac tantam virtutem habere, ut sine illa reliquae virtutes omnes quamvis aliquo modo secundum affectum naturae ad bonum proclivem inesse possint, meritum tamen aeternae retributionis apud Deum habere non possint. Quod enim sine charitate fit, propter Deum non fit, et quod propter Deum non fit, Deus remunerare non habet si vult, etiamsi secundum aliquid bonum est illud quod fit. Naturae enim bonum est non gratiae; in natura, non supra naturam. Quod ergo ex natura sola bonum est in sola natura et meritum simul et praemium illius est. Itaque quod sine charitate in sola natura uod in Deo est supra naturam praemium non pertingit. Liquet ergo quod bonum operando summum bonum non meretur nisi is solum qui id quod facit bonum propter summum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
in illa usq in finẽ ñ ꝑseuerant. cadunt
& pereunt: & rursũ quidã qui ab illa
ad tempꝰ cadunt. quia it̾m resurgunt:
conseruant᷑ & saluant᷑. Alii uͦ qͥa ab illa
nunquã deficiunt: usq infinẽ ꝑseue¬
ranti feruore semel ceptȩ caritatis de¬
uotionẽ ꝑducunt. Oaud manifẽstius
queris: Si hoc ñ uides quid uides:S
dicis. Quomͦ aliqñ uerã caritatẽ habe¬
re potuerunt: qui in ea ꝑseueraturi
non fuerunt e mirũ ẽ. Ergo fides. fides non
fuit: quȩ aliqũ fides ẽẽ desit. Quare ñ sim¬
lit̾̃ dicis quia nunquã albus fuit: qui aliqi¬

Expanded text:
in illa usque in finem non perseverant, cadunt in illa usque in finem non perseverant, cadunt et pereunt; et rursum quidam qui ab illa ad tempus cadunt, quia iterum resurgunt, conservantur et salvantur. Alii vero, quia ab illa nunquam deficiunt, usque in finem perseverant fervore semel captae charitatis devotionem perducunt. Quid manifestius quaeris? Si hoc non vides, quid vides? Sed dicis: Quomodo aliquando veram charitatem habere potuerunt, qui in ea perseveraturi non fuerunt? Mirum est. Ergo fides, fides non fuit, quae aliquando fides esse desiit. Quare non similiter dicis quod nunquam albus fuit, qui aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ uocati sunt scĩ det̾minare uolue¬
rit. quibꝰ diligentibꝰ dm̃ om̃ia cooꝑant᷑
in bonũ: s potius eosdẽ ipsos diligentes
dm̃. om̃s scd̾m ꝓpositũ uocatos sc̃os. Sic
gͦ fortassis intelligenda putabis uerba
apłi : nec michi credes sidicere uoluero
hoc ibi significatũ esse: quia ñ om̃s
predestinati sunt qui aliqnͭ dm̃ dili¬
gunt. quia ñ ꝑmanent ineo quod dili¬
gunt. Uerba aug̾tini. sunt hȩc. Si
michi ñ credis. illi crede ut mͥ credas:
imno ñ mͥ s ueritati credas. Audi gͦ qͦd
dicit. Apłs inquit cũ dixisset: scimus
qm̃ diligentibꝰ dm̃ om̃ia cooꝑant᷑ inbo¬
nũ: sciens m̃niullos dm̃ diligere. & in eo
bono usq infinẽ uͨ ꝑmanere. mox ad ̾i¬
dit. his qui scđm ꝓpositũ uocati sunt
scĩ. Hii enĩ ineo qͦd diligunt dm̃ ꝑma¬
nent usq in finẽ: & qui ad tẽpus inde de¬
uiant. reuertunt᷑. W usq infinẽ ꝑducunt.
quod in bono ẽẽ cȩꝑunt. Ecce habes ma

Expanded text:
positum vocati sunt sancti, determinare voluerit; quibus diligentibus. Deum omnia cooperantur in bonum, sed potius eosdem ipsos diligentes Deum omnes secundum propositum vocatos sanctos. Sic ergo fortassis intelligenda putabis verba Apostoli, nec mihi credes si dicere voluero, hoc tibi signatum esse quod non omnes praedestinati sunt, qui aliquando Deum diligunt, quia non permanent in eo quod diligunt. Verba Augustinus sunt haec: Si mihi non credis, illi crede, ut mihi credas. Imo non mihi sed veritati credas. Audi ergo quod dicit Apostolus, inquit, cum dixisset: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, sciens nonnullos Deum diligere, et in eo bono usque ad finem non manere, mox addidit: his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Hi enim in eo quod diligunt Deum permanent usque in finem. Et qui ad tempus inde deviant revertuntur, usque in finem perducunt quod in bono esse coeperunt. Ecce habes man
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓsꝑitate dilexeris: in adu̾sitate ostendis.
Si enĩ amicũ dilexisti: adhuc ipse ẽ dilige
ipsũ. Cur cesset iilectio: cũ qͦd amat᷑ non
auferat᷑: Si autẽ fortunã dilex isti: ñ habes
iam quod diligas. quia fortim a discessit. &
ꝑmansit homo solus. Hoc sibi uult. quod
aictũ ẽ: qui amicus ẽ: semꝑ diligit. In stas
adhue quasi maius aliqͥd adducturus ad
cõpbandũ.: quia caritas semel habita ñ rece¬
aat. o stendis integrã tunicã xp̃i quȩ scin
batur. Magnũ ẽ quod affers: si bene intel¬
ligas. Oi uid ẽ enĩ tumca xp̃i. nisi ȩccł̃ia xp̃i:
s quid ẽ integritas tunice. nisi unitas ȩccłiȩ:
E crȩ quã bonũ & quã iocundũ: habitare
fr̃s inunũ. Quod unũ: Manete in dilecti¬
one mea. Ergo carttas unitas ẽ ȩccłie. Et di¬
cit scͥptura: qui in unitate eccłiȩ sunt pe¬
rire ñ possunt. Hoc ẽ quod dicere uoliusti.

Expanded text:
in prosperitate dilexeris, in adversitate ostendis. in prosperitate dilexeris, in adversitate ostendis. Si enim amicum dilexisti, adhuc ipse est, dilige ipsum. Cur cesset dilectio, cum quod amatur non aufertur. Si autem fortunam dilexisti, non habes jam quod diligas, quia fortuna discessit et permansit homo solus. Hoc sibi vult quod dictum est, qui amicus est semper diligit. Instas adhuc quasi majus aliquid adducturus ad comprobandum quod charitas semel habita non recedat. Ostendis integram tunicam Christi, quae sbatur. Magnum est quod affers si bene intelligas. Quid est enim tunica Christi nisi Ecclesia Christi; et quid integritas tunicae nisi unitas Ecclesiae? Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . Quod unum? Manete in dilectione mea . Ergo charitas, unitas est Ecclesiae. Et dicit Scriptura: Qui in unitate Ecclesiae sunt, perire non possunt, hoc est quod dicere voluisti:
Abbreviated transcription (Latin):
quia illi ꝑ maliciã ligati sunt: isti ꝑ gra¬
tiam confirmati. S & in his quoq neces¬
sitatẽ natura quȩ ex se mutabilis ẽ nul¬
latenus oꝑat᷑: quia in aliis ut dictum ẽ
mutabilitatẽ naturȩ ñ natura s malitia
indeterius coartat: in aliis uͦ eand̾e na-¬
turȩ mutabilitatẽ. ñ natura s gr̃a inme¬
lius confirmat. Q.ui gͦ illie malisunt bo¬
ni ẽẽ ñ possunt: & similit̃ qui boni sunt.
mali ẽẽ ñ possunt. Hoc enĩ ȩcernitatis ẽ &
imimitabilitatis: ut illic de alio in aliud
transitus eẽ ñ possit. hic autẽ quandiu
nus malus ẽẽ potest. Et si forte aliquis
ita bonis inueniat᷑. qui semꝑ bonus sit:
idem ipse tam̃ qui bonus ẽ malus ẽẽ po¬
test: quandiu ille qui malus ẽ bonus ẽt
pot̃. Uterq enĩ sub temꝑe uiuit: et
amicus: qui semꝑ diligit. Si amicꝰ fusti
in ꝓsꝑitate: dilige in adu̾sitate. Saud enĩ

Expanded text:
quia illi per malitiam ligati sunt, isti per graquia illi per malitiam ligati sunt, isti per gratiam confirmati. Sed et in iis quoque necessitatem natura quae ex seipsa mutabilis est nullatenus operatur, quia in aliis, ut dictum est, mutabilitatem naturae non natura sed malitia in deterius coarctat. In aliis quoque eamdem naturae mutabilitatem non natura, sed gratia in melius confirmat. Qui ergo illic mali sunt, boni esse non possunt. Similiter qui boni sunt, mali esse non possunt. Hoc enim aeternitatis est et immutabilitatis, ut illic de alio in aliud transitus esse non possit. Hic autem quandiu se potest. Et si forte aliquis ita bonus inveniatur qui semper bonus sit, idem ipse tamen qui bonus est, malus esse potest, quandiu ille qui malus est bonus esse potest. Uterque enim sub tempore qui amicus est semper diligit. Si amicus fuisti in prosperitate: dilige in adversitate. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus. quia qui malus ẽ bonus eẽ
non pot̾: si dicimꝰ quia qui bonus ẽ
malus ẽẽ ñ pot̾ : Qui enĩ caritatem
pot̾ amittere: nec malus qui ñ habet pot̾
adquirere. O. uod si uerũ ẽẽ constiterit.
nec stanti timendũ ẽ. nec sperandũ iacen¬
ti. Nos in temꝑe sumus. ubi incerta uol¬
uimt᷑ om̃ia: & tu michi de tẽpore eterm¬
tatẽ facis: S cript̾a dicit: quia homo
nunquã in eod̾e statu ꝑmanet. Et runes¬
cio unde contendis: quia quistat mnquã cadit:
Quare ergo dictum ẽ. qui stat uideat ne ca¬
dat: Utinam uerum esset si tam̃ iustum eẽd.
ut in hac uita omnis qui bonus ẽ malus
ẽẽ ñ posset.S nunc uita ista hoc habe¬
re ñ rlebet: in qua & mali expectant᷑ ut
boni fiant: & boni ꝓbant᷑ si ad inigquita¬
tẽ non declinant. Extra hanc uitã quid̃
mali sunt qui boni eẽ ñ possunt. & boni
quidã sunt qui similit̾ mali eẽ ñ posst̾.

Expanded text:
dicemus quod qui malus est, bonus esse dicemus quod qui malus est, bonus esse non potest, si dicimus quod qui modo bonus est, malus esse non potest? Qui enim charitatem potest amittere, neque malus qui non habet potest acquirere; quod si verum esse constiterit, nec stanti timendum est, nec sperandum jacenti. Nos in tempore sumus ubi incerta volvuntur omnia, et tu mihi de tempore aeternitatem facis? Scriptura dicit quod homo nunquam in eodem statu permanet . Et tu nescio unde contendis quod qui stat nunquam cadit? Quare ergo dictum est: Qui stat videat ne cadat? Utinam verum esset si tamen justum esset, ut in hac vita omnis qui bonus est, malus esse non posset. Sed nunc vita ista hoc non habere debet, in qua et mali exspectantur ut boni fiant, et boni probantur, si ad iniquitatem non declinant. Extra hanc vitam quidam mali sunt, qui boni esse non possunt; et boni quidam sunt qui similiter mali esse non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
modo pot̾ diligere dm̃ quẽ non uidet:
Istigͦ qui aliquando oꝑant᷑ iniquitatẽ:
dicant quomͦ habeant caritatẽ. Anfor¬
ñ nulli stulti. & ñ intelligentes id qͦd ho¬
mo ẽ: qui putabant ꝰ peccata etiã cũ deli¬
beratione ꝑpetrata eiusmodi ẽẽ: ut de
ipsis homo dicere ueracit̾ posset. Non
ego oꝑor s peccatũ. quod habitat inme:
non attendentes quia hoc quide qͦd ho¬
mo concupiscentiã sentit. quia ex ne¬
cessitate ẽ uitȩ corruptibilis ñ ipse
oꝑat᷑ : quod uͦ concupiscentie consentit.
quia ex uoluntate ẽ: ñ nisi ipse operat᷑.
dicent: Conueniant conscientiã suã:
& moderent᷑ scientiã suã. Conscientia
humiliet᷑. ne scientia infletͦ: ñ gͦ de
iusticia p̾sumant: ne forte ꝑ ipsam
false iusticiȩ p̃sumptionẽ scientiã ue¬
ritatis amittant. Dicunt quia qui se¬
mel caritatẽ habet: deinceps illã amit¬
tere ñ potest. Hoc ẽ dicere qui bonus ẽ:
malus eẽ ñ pot̾. Quare gͦ similit̾ non

Expanded text:
re Deum quem non videt? Isti ergo qui aliquando operantur iniquitatem dicant quomodo habeant charitatem. An fornonnulli stulti et non intelligentes in quod homo est, qui putabant quaedam peccata etiam cum deliberatione perpetrata ejusmodi esse, ut de ipsis homo veraciter dicere: posset Non ego operor, sed peccatum quod inhabitat in me; non attendentes, quod hoc quidem quod homo concupiscentiam sentit, quia ex necessitate est vitae corruptibilis, non ipse operatur, quod vero concupiscentiae consentit, quia ex voluntate est, nonnisi ipse operatur.dicent? Conveniant conscientiam suam, et moderentur scientiam suam. Conscientia humilietur, ne scientia infletur. Non ergo de justitia praesumant, ne forte per ipsam falsae justitiae praesumptionem scientiam veritatis amittant. Dicunt quod qui semel charitatem habet, deinceps illam amittere non potest, hoc est dicere, qui bonus est, malus esse non potest. Quare ergo similiter non
Abbreviated transcription (Latin):
tate eccłiȩ sunt: & qui in caritate sunt om̃i¬
no perire ñ possunt. Manifesta est ueritas:
nemo fidelis contradicit. Nullus in carita¬
ti ꝑire pot̾. Ibi ꝑire ñ pot̾. s inde exire et
perire pot̾ .O. in ibi manet: ꝑditionẽ ñ ti¬
met. Caueat ipse: ne egrediat᷑ foras. Intus
positis ꝑditio ñ ẽ: sicut his qui foris sunt
salus ñ ẽ. Qui incipit exire: incipit ꝑire.
Cũ autẽ foris positus ad caritatẽ reuertit᷑:
adsalutẽ reparat᷑. O. uid ampliꝰ queris e
Fortassis aliã imnitatẽ eccłie. interp̃tari uo¬
les. de qua ueracit᷑ dicere possis: quia iccͥeo
in illa nullus ꝑibit: qm̃ de illa nullus exi¬
bit. Est enĩ uiitas p̃destinationis de qua
dicit᷑: nouit dñs qui sunt eius. Et uerũ
est quia om̃s qui in hac unitate sunt salui
erunt: qm̃ ex his qui preuisi sunt ad iu¬
tam: nullus ꝑibit. Sic̃ enĩ dicit seͥptura:
quos p̃destinanit. hos & uocanit. Et quos
uocauit: hos & ustificauit. Et quos iii¬

Expanded text:
tate sunt; et qui in charitate sunt perire omnino non possunt. Manifesta est veritas. Nemo fidelis contradicit. Nullus in charitate perire potest. Ibi perire non potest; sed inde exire et perire potest. Qui ibi manet, perditionem non timet. Caveat ipse ne egrediatur foras. Intus positis perditio non est, sicut iis qui foris sunt salus non est. Qui incipit exire incipit perire. Cum autem foris positus ad charitatem revertitur, ad salutem reparatur. Quid amplius quaeris? Fortassis aliam unitatem Ecclesiae interpretari voles, de qua veraciter dicere possis, quod idcirco in illa nullus peribit, quoniam de illa nullus exibit. Est enim unitas praedestinationis de qua dicitur: Novit Dominus qui sunt ejus . Et verum est quod omnes qui in hac unitate sunt, salvi erunt; quoniam ex iis qui praevisi sunt ad vitam, nullus peribit. Sicut enim dicit Scriptura: Quos praedestinavit, hos et vocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; et quos ju
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in ddilectione dei ñ ꝑseuerant. Qui
ꝓpt̾ea amissa caritate ꝑeunt: qm̃ eum
ad iniquitatẽ ceciderint ad caritatẽ non
resurgunt. Predestinati autẽ pꝰ quã dm̃
diligere ceꝑunit. u ꝑseuerant᷑ diligunt:
ut a cilectione ñ cadant. uł cũ a dilecti¬
one ceriderint: tt̃m adillã resurgunt
ut ñ ꝑeant. Quid tibi uidet᷑. Credis ne
ita eẽ ut dico: Fortassis ñ tibi sufficiet
apłs qui hoc ddicit: ꝓpt̾ea quod ñ ita exi¬
stimes intelligendũ eẽ quod dicit. apłs ñ
om̃s diligentes dm̃ in numero illorũ po¬
nere uoluit: quibꝰ om̃ia cooꝑant᷑ inbonũ.
nisi eos tantũ qui scłm ꝓpositũ nocati
sunt sc̃ĩ. Manifesta ẽ ueritas: nisi illam
impudent᷑ negare uolueris. S dices for¬
tassis: ñ ita intelligendũ eẽ quod ait apłs.¬

Expanded text:
severant. Qui propter ea amissa charitate pereunt, quoniam cum ad iniquitatem ceciderint, ad charitatem non resurgunt. Praedestinati autem postquam Deum diligere coeperint, vel perseveranter diligunt, ut a dilectione non cadant, vel cum a dilectione ceciderint, iterum ad illam resurgunt, ne pereant. Quid tibi videtur? Credis ne ita esse ut dico? Fortassis non tibi sufficiet Apostolus qui hoc dicit, propterea non quod ita existimes intelligendum esse quod dicit Apostolus non omnes diligentes Deum in numero illorum ponere voluit, quibus omnia cooperantur in bonum, nisi eos tantum qui secundum propositum vocati sunt sancti. Manifesta est veritas, nisi illam impudenter negare volueris. Sed dices fortassis non ita intelligendum esse quod dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pulemini. Ex qualitatibꝰ qurppe
homiuoluntatũ. ñ ex temꝑum spaciis:
siue recte facta. siue peccata metitur.
Alioqͥn maius peccatũ haberet᷑ arborẽ dei¬
cere: quã hominẽ occidere. Illud enim
fit longa mora ictibꝰ multis: hoc uno
ictu breuissimo tempore. In hac qͥppe
sententia ad hoc solũ eadẽ mensura ẽ:
ut quod ñ p̾stitit ei ñ p̃stet᷑: atq ita qͦd
iudicauerit ȩternũ ẽẽ nequiuerit. In
eadẽ gͥ mensura quãuis non ȩternorũ
malefactorũ ȩterna supplicia remetiunt᷑.
ut quia ȩternã uoluit habere peccati per¬
ritatem

Expanded text:
ipsa puniemini. Ex qualitatibus quippe ipsa puniemini. Ex qualitatibus quippe voluntatum non ex temporum spatiis sive recte facta sive peccata metientur. Alioquin majus peccatum habetur arborem dejicere, quam hominem occidere. Illud enim fit longa mora, ictibus multis; hoc uno ictu, brevissimo tempore. In hac quippe sententia ad hoc solum eadem mensura est, ut, quod non praestitit, non ei praestetur atque ita, quod iudicauit, aeternum esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna supplicia remetiuntur, ut, quia aeternam uoluit habere peccati perritatem
Abbreviated transcription (Latin):
existit quod concesserat tam cito nocenti¬
um finienda ẽẽ tormenta. quã cito fac¬
tũ t̃ homicidiũ. uel adulteriũ. uel sacri¬
legiũ. uel quod libet aliud scelus: ñ tem¬
poris longitudine. s iniquitatis & impi¬
ctatis magnitudine mentiendum. D¬
p̃c ait. In qua men¬
sura mensi fueritis remetiet᷑ uo¬
bis: id ẽ quod feceris patieris. ñ ut si
stuprũ fecerit stuprũ patiat᷑. s qͦd pec¬
cato isto facit legi. hoc ei lex faciat: id ẽ
quia legẽ talia ꝓhibentẽ de sua uita
abstulit: auferat eũ etiã ipsa lex de ho¬
minũ uita quã regit. Idem. Nolite iu¬
dicare. ut ñ iudicemin. In quo enĩ iu¬
dicio iudicaueritis: iudicabimini. ⁊ lũ¬
quid si iniquo nidicio iudicabunt: mi¬
quo iudicabunt᷑: Ab sit. Nulla quippe
iniquitas apuid dm̃. S ita dictũ ẽ. in
quo iudicio iudicaueritis. ieo iudica¬
bimim: tanquã diceret᷑. in qua uolun¬
tate bene feceritis. in ipsa liberabimim.
uel in qua uoluntate male feceritis: in

Expanded text:
exstitit qui censeret, tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est, vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. tus ait: In qua mensura mensi fueritis remetietur vobis , id est quod feceris, patieris. Non ut si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto facit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua vita abstulit; auferat eum etiam ipsa lex de hominum vita quam regit. Idem: Nolite judicare et non judicabimini. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Nunquid si iniquo judicio judicabunt, iniquo judicabuntur? Absit! Nulla quippe iniquitas apud Deum, sed ita dictum est: In quo judicio judicaveritis, in eo judicabimini, tanquam si diceretur: In qua voluntate benefeceritis in ipsa liberamini, vel in qua voluntate malefeceritis in
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ add dãpnationẽ. qͦd necessitas imponit ñ
uoluntas exigit. Itẽ angustinus ad ualeriũ.
N on tantũ fecunditas cuiꝰ fructus ẽ in prole.
nec tm̃ pudicitia cuiꝰ uinculũ fides ẽ: s
etiã sacram̃tũ nuptiarũ cõmendat ᷑. fidelibꝰ
coniugatis. h uiꝰ sacram̃ti res ẽ: ut legiti

Expanded text:
tetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non tetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non voluntas exigit. Item Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus fructus est in prole, nec tantum pudicitia cujus vinculum fides est, sed etiam sacramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
quippe comugii. ut dicit beatus augustimis
malũ inobedientiũ menbroꝵ limitat quodã¬
modo & modificat: ut concupiscentia carnalis
fiat saltẽ pudicitia coniugalis. Duobꝰ autem
modis bonũ hoc contra malũ illud remedi¬
um occurrit: dũ & illũ inmoderatȩ libidi¬
nis ardorẽ sub certa regła uniꝰ federis limi¬
tando. a uago concubitu modificat: & eum
qui ꝑse malus eẽt. ꝑ bona sibi adiuncta ex¬
cusat. Nec tñ facit ut malũ ꝓrsus ñ sit. s ut
dampnabile ñ sit: quippe ꝓpt̾ hoc malũ ñ
fit culpabile illud bonũ. immo ꝓpt̾ hoc
bonũ. uemale fit illud malũ. Nisi enĩ ma¬
lũ ẽẽt: ñ opus haberet extusari. & rursũ
nisi remediũ haberet: deberet imputari.
Si autẽ coniugiũ nichil boni inse haberet: re¬
mectiũ contra malũ eẽ ñ posset. Nunc autẽ
ipsa quȩ ei insunt bona. malũ qͦd ab eo ñ
querit᷑. s in eo tolerat᷑ extusant: ut ñ impu¬

Expanded text:
quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia conjugalis. Duobus autem modis bonum hoc contra malum illud remedium occurrit, dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; et eum, qui per se malus esset, per bona sibi adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, sed ut damnabile non sit; quippe propter hoc malum non fit culpabile illud bonum; imo propter hoc bonum veniale fit illud malum, nisi enim malum esset, non opus haberet excusari. Et rursum nisi remedium haberet, deberet imputari. Si autem conjugium nihil boni in se haberet, remedium contra malum esse non posset. Nunc autem ipsa quae ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur, sed in eo toleratur, excusant, ut non impu