comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium factas s seruari hoc schema
in ꝑpetuum ex p̃senti die in choa¬
tum om̃ibus que dudum sicuti
tis manentibus. eo quod illa qui¬
dem que sic facta sunt a uiris ges¬
ta sũnt. nunc aut̃ quidam uolũt
illoͣꝵ exemplo utentes ⁊ nob̾ esse
molesti ⁊ scĩssimam maiorem ecle¬
sim huius felicissime cuititis c̾¬
cumuenire ꝙ ꝑ ome tempus nul¬
lo modo fieri uolumus. s ⁊ si quoli¬
bet fuat schemite hoc ctiam infir¬
mum eẽ ⁊ a scissima maiore gda i
ppetuum uindicari nulla ei tẽmpris
ꝑscͥptione in hoc obicienda. Inua
quoꝙ sancc̃umnus ut alus om̃ibus

Expanded text:
perium factas, sed servari hoc schema perium factas, sed servari hoc schema in perpetuum ex praesenti die inchoatum. Omnibus quae dudum sicutitis manentibus, eo quod illa quidem quae sic facta sunt, a viris gesta sunt. Nunc autem quidam volunt illorum exemplo utentes, et nobis esse molesti, et sanctissimam majorem ecclesiam hujus felicissimae civitatis circumvenire, quod per omne tempus nullo modo fieri volumus. Sed et si fiat quolibet schemate, hoc etiam infirmum esse, et a sanctissima majore ecclesia in perpetuum vindicari, nulla ei temporis praescriptione in hoc objicienda. Illud quoque sancimus, ut aliis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uimus eo quod aliqui pͥoris constitu¬
tionis capitulum quođ de pmictati¬
one competentium rerum sc̃issunis
domibus ad imꝑium scͥpsimus ad
artem legis contrariat conuerten¬
tes postulauerunt: que nos quidẽ
scissima ȩccła acciꝑe. his aũt hec da¬
ie hinc adgssi sunt multi quidem
similibus peticionibus utentes sa
cram circumuenire constitutionẽ
Quecumq gͥ gesta sunt a nob̾ ut q̃
ad p̃sentem diem hec sub schẽmite
quo nunc est. uałe uolũmus ma¬
lo ꝑmutando hoꝵ que iam a nob̾¬
scissima occła in talibus contc̃tibus
gesti sunt. aut cum his qui hec a
uałe ꝑmutationes que imꝑulem
domum in hoc facte sunt ut ꝑ¬
petuo apud imꝑium man̾eant.
⁊ non tnferantur ad pͥuatum ne¬
ꝙ illaꝵ uis ꝑ medium imꝑ̃ium
ad eos ꝓficiscatur. s siquid tale fi¬
at licentiam damus reuerentissi¬
mis ethonoinis apphende huius¬
moĩ ⁊ traħe cas rursus ad sc̃issimã
ecłam tamqm sinec ab inicio cõ¬
tigisset ꝑmutationes haꝵ ad im¬

Expanded text:
imus quod aliqui prioris constitutionis capitulum, quod de permutatione competentium rerum sanctissimis domibus ad imperium scripsimus, ad artem legi contrariam converterunt, postulaveruntque nos quidem a sanctissima Ecclesia accipere, his autem haec dare, hinc aggressi sunt multi quidam, qui similibus petiticram circumvenire constitutionem. Quaecumque igitur gesta sunt a nobis usque ad praesentem diem, haec sub schemate quo nunc est valere volumus, nullo permutando horum quae iam a nobissima Ecclesia in talibus contractibus gesta sunt, aut cum his qui haec apermutationes quae in imperialem domum in hoc factae sunt, ut petuo apud imperium maneant, et non transferantur ad privatum, neque illarum jus per medium imperium ad eos proficiscatur. Sed si quid tale fiat, licentiam damus reverendissimis oeconomis res apprehendere hujusmodi, et tradere eas rursus ad sanctissimam ecclesiam, tanquam si nec ab initio contigisset permutationes harum ad im
Abbreviated transcription (Latin):
ant ⁊ si ne ullo cõcussionis
graua mine de tu necc̃e et si
ab aliis possidẽtur. cuĩ lb̾et
spatii temporis p̃scriptione
cessante. abuniuersis detẽ¬
torib undicatos. his idem¬
militib sine ullo ꝓrsiᷤ sic̃¬

Expanded text:
ac sine ullo concussionis gravamine detineri, et si ab aliis possidentur, cuiuslibet spatii temporis praescriptione cessante ab universis detentoribus vindicatos isdemmilitibus sine ullo prors
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumpseĩt rem eccłasticami. aut
tochicam cadat mox p̃tio. exiga¬
tur aut̃ ^qͣuam accepit. cum om̃i
nabilem domum nullam om̃i¬
no habet accionem contͣ uenera

Expanded text:
sumpserit rem ecclesiasticam, aut ptochicam, cadat quidem mox pretio, exigatur autem res quam accepit, cum omni nerabilem domum nullam omnino habeat actionem, contra venera
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥpꝑe pęnis que posite sũt adũs
yconomios. ⁊ ex constitutiõe p̃dicta
pie memorie leonis. similit ⁊ nc̃
immentibus yconomo. uł xeno¬
docho aut nosoconno. aut bepho¬
tropho. aut ad̾m. aut ablatisse¬

Expanded text:
His scilicet poenis, quae positae sunt adversus oeconomos ex constitutione praedicta piae memoriae Leonis, similiter et nunc imminentibus oeconomo, aut xenodocho, aut nosocomo, aut brephotropho, aut abbati, aut abbatiss
Abbreviated transcription (Latin):
libet. que in om̃i nr̃a ditione sũt
posite. aut ꝓtochioꝵ omino ꝑcipi¬
at hoc ⁊ iecũdum p̃dictam obser¬
uationem: ⁊ scdm formam consti¬
tutionis leonis pie memorie. ut
iste locuplex existens. ⁊ sułe in
mobilis dñs: aliam moe rem se¬
cundum pͥetatis ius compenset
scĩssime eccie: aut uenabili domii ex
qua hoc ꝑceꝑit. tantos ⁊ tales fentem
reditus. qntos ⁊ quales hãt ꝙ dãtur.
ita ut post eis obitum. eccłastica.
est. non tnscendente tempꝰ inte ꝑ
quatens sit post ꝑcipientis obitũ¬

Expanded text:
a dicione sunt positae, aut ptochiorum, omnino percipiat hoc et secundum praedictam observationem et secundum formam constitutionis Leonis piae memoriae: ut iste locuples existens et substantiae immobilis dominus aliam mox rem setatis ius compenset sanctissimae ecclesiae aut venerabili domui, ex qua hoc percepit, tantos et tales ferentem reditus, quantos aut quales habet quod datur, ita ut post eiest, non transcendente tempus vitae quatenus post percipientis obitu
Abbreviated transcription (Latin):
ũt emphiteaticum canonem ħ
enim tempus ꝓ triennio aliorũ
omium sufficere ad cam eccłãsti¬
ꝓ non soluto canone pomimus.¬
us. Et uolentibus p̃positis sc̃arũ

Expanded text:
verint emphyteuticum canonem hoc enim tempus pro triennio aliorum hominum sufficere ad casum ecclesio non soluto canone ponimusos, et volen
Abbreviated transcription (Latin):
tibus domib ⁊ suburbanis ⁊ or¬
tis. ⁊ agͥs. s euam suꝑ ruinis siũ
ex igne siue ex terremotu. siũ
ex alia qualibet cãusariuna sit.
non enim in illis alienationem
fieri ꝑmittimus. nisun soli en¬

Expanded text:
suburbanis, et hortis, et agris, sed etiam super ruinis sive ex igne, sive ex terraemotu, sive ex qualibet causa ruina sit Non enim in illis alienationem permittimus, nisi in sola e
Abbreviated transcription (Latin):
eꝙ ill ud ꝙ actenuis cc̃ taies cõictꝰ
gcebatur. uałe ꝑmittendum ẽ de
ea duͣctione: ut uel si duoꝵ hẽdum
compleatur tempus licẽmͣtia sit eis
qui post illum fuĩn᷑ i enphueosin
dae idun agitur ⁊ semꝑ eos p̃põi
aliis. In hõc enim nicb̃ aliud ẽ qͣm
ꝑ reuolutioen. ⁊ machinationem
getuas ei enphĩttosis magis autẽ¬

Expanded text:
d hactenus contra tales contractus agebatur, valere permittendum est de adiectione, ut vel si duorum heredum compleatur tempus, licentia sit eis, qui post illos sunt, in emphyteosin dare id unde agitur, et semper eos praeponi aliis: in hoc enim nihil aliud est quam per revolutionem et machinationem petuas eis emphyteosis, magis aute
Abbreviated transcription (Latin):
renten concuspiscentiam refre¬
nantis ut li qui hoc tale deti
ꝑ blandimenta conferunt deniq
donationes cõstante matrunoĩo
ꝓlub̾ent: ut non concuspiscentie
mignitudine ncti literent pau¬
litim conuges semet ipõs sua pͥ
re bene se habere credimus. in
maioribus itaꝙ dignitatibus et
quetumꝙ usꝙ ad nos est senato¬
res. ⁊ magnificentissimos illustres¬
sic neq fieri hec omino patimur
sed sit om̃ino ⁊ doi ⁊ ante nupti

Expanded text:
rentem concupiscentiam refrerentem concupiscentiam refrenantis; ut hi qui hoc tali detinper blandimenta conferunt? deniqudonationes constante matrimonio prohiberent, ut non concupiscentiae magnitudine victi laterent paulatim coniuges semet ipsos sua prire bene se habere credidimus. In maioribus itaque dignitatibus et quaecumque usque ad nostros est senatores et magnificentissimos illustres neque fieri haec omnino patimur, sed sit omnino et dos et antenup
Abbreviated transcription (Latin):
modum. Et nos lituit qui etiã
adoptionis modus erat antiqui¬
tus ab aliquibus ante nos im̃ꝑa¬
toribus suꝑ naturales ad legiti¬
mos tñsserendos non inꝓꝓbabilis
estimatus s eque pie memorie
nr̃ pater. ⁊ constitutio ab illo ꝓla¬
ta talia rep̃liẽndit. manere ergo
⁊ illam in suis t̾mi̾ns uolumus
qm̃ castitatem diligent̃ consi¬
dauit ⁊ incompetens ⁊ qui bene
exclusi sunt rursus ad rem p.
quidem ex plurimo causaꝵ exꝑi¬
mento cognouimuis. multe qui¬
dem ⁊ continue lites nuntiate
nr̃e maiestati ad opus nos dedu¬
cunt legis. quia enim ⁊ antiquis
ꝓmulgatum est legibus ⁊ a nob̃¬
ipsi sunt. hec eadem constituta
⁊ sic eis finguntur matͥmonia ñ
ꝓ ueritate confecta lioc estima¬
uimus oportere sid̾m naturales
definire leges. Nouimus ⁊ enim
castitatis sunus amatores. ⁊ hec
nr̃is sanccimus subiectis s. nicłiẽ
furore amoris uehem̃entius. quẽ
retiuere plulosophie est ꝓfecte
monentis. ⁊ insilientem atq in he¬

Expanded text:
os non latuit quia etiam adoptionis modus erat antiquitus ab aliquibus ante nos imperatoribus super naturales ad legitimos transferendos non improbabilis aestimatus. Sed aeque piae memoriae noster pater et constitutio ab illo prolata talia reprehendit. Manere ergo et illam in suis terminis volumus, quoniam castitatem diligenter consideravit, et incompetens est quae bene exclusa sunt rursus ad rempublquod ex plurimo causarum experimento cognovimus; multae quidem et continuae lites nuntiatae nostrae maiestati ad opus nos deduxerunt legis. Quia enim et antiquis promulgatum est legibus et a nobipsis sunt haec eadem constituta, sic eis finguntur matrimonia non pro veritate confecta, hoc aestimavimus oportere secundum naturales definire leges. Novimus etenim et castitatis sumus amatores et haec nostris sancimus subiectis: sed nihil est furore amoris vehementius, quem retinere philosophiae est perfectae, monentis et insilientem atque inhae
Abbreviated transcription (Latin):
scribi patre. quipꝑe ad hoc festina
ex huiusmõi nmꝙ consuetudine
nati filii erant alicui. at ille eosuo¬
lebat a nob̃ ⁊amuento modo ficert
suoi nuptialium confectione docu.¬
mentoꝵ delibante aũt hec patre
mortua est mulier. ⁊ constitutionis
eum deseruit modus. non enim eãt
ad quam oportẽt nuptiale confici
documentum. ⁊ naturales mane¬
bant filii. inuito patre. ⁊ quicdam
etiam̃ scd̃m tale exortum est. apud
uiros neꝙ nobis cognitos ꝑcreauit.
⁊enim quidam filios non legitimos
⁊ filiis quidem ultiaͣ qͣm diligebat.
⁊ legitimos sibi fieri scđm legen uo¬
lebat. ei aut que sunt mulieris ñ
erant om̃no sine pecc̃o. neq dignã

Expanded text:
scribi, patre quippe ad hoc festinascribi, patre quippe ad hoc festinaEx huiusmodi namque consuetudine nati filii erant aliqui, at ille eos volebat a nobis adiuvento modo facere suos nuptialium confectione documentorum; deliberante autem haec patre mortua est mulier et constitutionis eum deseruit modus: non enim erat ad quam oporteret nuptiale confici documentum, et naturales manebant filii invito patre. Et quiddam etiam secundum tale exortum est apud viros neque nobis incognitos. Procreavit etenim quidem filios non legitime, et filios quidem ultraquam diligebat et legitimos sibi fieri secundum legem volebat, ea autem quae sunt mulieris non erant omnino sine peccato, neque dignam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniunt multas ⁊ uarus conscͥpsi¬
mus leges. ex his ut que a natura
rerum ꝑ singła m̃oliuntur inuenien¬
tes aliquid deeẽ. his que umstatura
sunt ħ in p̃senti corrigunig danca¬
tum namq est ut siquis fbens
muliẽm puro sibi affectu com̃ꝑtam.
deinde filios ꝓcreauĩt ⁊ postea ei etiã
nuptialia fecerit instrumenti. ⁊ le¬
gitimos ex ea ꝓcreuũt filios. neꝙ hi
qui pͥus nati sunt maneant. naturi¬
les s. ⁊ illi suis cõmunẽntur. eõ quod
occasio om̃ino eis sunt nasci legĩtimu
si habuit etiam isti lex̃ correccionem
nuim qui scđi ⁊ post dotem nati mor¬
tui sunt. iđo uolebant quidam ne¬
quaquam pͥores ante existentibus
adiuuari ⁊ hoc emendaũimus ⁊ de¬
dimus eis ettim sic uel mortui sui
sunt hi qui scłm suerunt tr̃s ha¬
bere uiti legitima. Illud quoq adi¬
cientes qm̃ ⁊ hoc dubitatum ut ⁊
si aliqui filuᷤ post dotalia non nas¬
iantur. at tunen p̃cedentes licet
ante dotalia nati sunt. int̾ suos ad¬

Expanded text:
eniunt multas et varias conscripsimus leges, ex his autem quae a natura rerum per singula moliuntur invenientes aliquid deesse his quae iam statuta sunt, hoc in praesenti corrigimus. Sancitum namque est, ut si quis habens mulierem puro sibi affectu compertam, deinde filios procreaverit et postea ei etiam nuptialia fecerit instrumenta et legitimos ex ea procreaverit filios, neque hi qui prius nati sunt maneant naturales, sed et illi suis connumerentur, eo quod occasio omnino eis sunt nasci legitimis. Sed habuit etiam ista lex correctionem. Nam quod secundi et post dotem nati mortui sunt, ideo volebant quidem nequaquam priores a non existentibus adiuvari: et hoc emendavimus et dedimus eis etiam sic, vel si mortui sui sunt hi qui secundi fuerunt fratres, habere iura legitima, illud quoque adicientes, quoniam et hoc dubitatum est, ut vel si aliqui filii post dotalia non nascantur, attamen praecedentes, licet ante dotalia nati sunt, inter suos a
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. ⁊ sub potestate eius consistint
nicħ a legitimis filus diffentes.
⁊ hoc facto ex inde filios abicere¬
frui tali solacio ⁊ neꝙ fraudare
posse patrem ⁊ celantes matrem

Expanded text:
sub potestate eius consistant nihil a legitimis filiis differentes. Et hoc facto exinde filios frui tali solacio, et neque fraudare posse patrem et celantes matrem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc dicentibus ⁊ ostendentibus
patris testamentum ⁊ heredibus¬
existentibus in quantum patͣ cos
scͥpsci̾t. ⁊ ab imꝑio hoc ꝑcipienti¬
bus. ut in uno eodemꝙ hoc qđ¬
igitur sit donum patris ⁊ prin
deriorem legitimum ꝑimentes

Expanded text:
entibus patris testamentum, et heredibexistentibus in quantum pater eos scripserit, et ab imperio hoc percipientibus, ut in uno eodemque hoc qugitur sit donum patris et printeriorem legitimum perimentes
Abbreviated transcription (Latin):
currerit talis. multe namq sicut
p̃diximus nature sunt nouitates
liceat gͥ sicut diximus patri silegi¬
timam non hãt sobolem filios resti¬
tuere nãture. ⁊ antique ingenuita¬
ti. si ex libera ei fiant.⁊ suos de ce¬
tero ⁊ sub potestate liabere. neꝙ e
nun a pͥncipio quando sola natua
ferentia naturalis atꝙ legitimi sed
antiquis parentibus antiqui filu
les at uõ ad concuspiscentiamdi¬
uersio naturalis eimmiscuit tam¬
qͣm gͦ similibus passionibus factis̃
oportet etiam medelam ex quali
tu delinquẽnti si ex ueritate ali¬
quid cirta hoꝵ apparuerit deliqͥs¬
se. aliter namꝙ fieri hoc in talib
caũbus noñ ꝑͦmittimus. ⁊ si quandã¬
aut lit᷑et. aut aliquid etiam ali¬
is ⁊ offerre imꝑatori p̃cem hoc ip

Expanded text:
currerit talis multae namque sicut praediximus naturae sunt novitates, liceat igitur sicut diximus patri, si legitimam non habeat sobolem, filios restituere naturae et antiquae ingenuitati, si ex libera ei fiant, et suos de cetero et sub potestate habere. Neque enim a principio, quando sola naturaferentia naturalis atque legitimi, sed antiquis parentibus antiqui filiiles, at vero ad concupiscentiam diversio naturales eis inmiscuit. Tamquam ergo similibus passionibus factis oportet etiam medelam ex aequaltu relinquenti, si ex veritate aliquid circa torum apparuerit deliquisse aliter namque fieri hoc in talibus casibus non permittimus, et si per quandaaut latitet aut aliquid etiam aliis et offerre imperatori precem hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
Dem .ã. Ioħi ꝓp̃o scd̾o exconsu¬
li⁊ patricio. Necte dictũ
est a p̃cessoribus nr̃is ⁊ añ om̃s
a iuliano sipientiũimo quia
nulla lex neq senatus consul¬
tum ꝓlatum in re .p. romanoꝵ
uidetur ad omĩa sufficient̃
niture uiriẽtatem.⁊ eius ma¬
dimationes suffitut Ngitur de
hus qui ex naturalibus ad ius suoꝵ¬

Expanded text:
dem Aug. Iohanni pp. secundo ex consule et patricio. Recte dictum est a praecessoribus nostris et ante omnes a Iuliano sapientissimo, quia nulla lex neque senatusconsultum prolatum in republica Romanorum videtur ad omnia sufficienternaturae varietatem et eius machinationes sufficiat. Igitur de his qui ex naturalibus ad ius suo
Abbreviated transcription (Latin):
lios medemus ita breui solaciotñ¬
tum nature impetum corrigentes¬
sinuo solum modo naturalium fi¬
dictoꝵ casuum scpseĩt in tertam̃¬
to uelle sibi eos legitimos eẽ. fili¬
os successores. ⁊ nuius rei damus¬
am sic filuis post mortem patris

Expanded text:
lios medemur, ita brevi solacitum naturae impetum corrigentesro solummodo naturalium dictorum casuum scripserit in testamento velle sibi eos legitimos esse filios successores, et huius rei damusam sic filiis post mortem patris
Abbreviated transcription (Latin):
autem etiam quendam t̾cium mo¬
dum. pater namꝙ uolebat legitimos
ficere filios. ⁊ ad ea que de dotibus
sincciti sunt a n̾obis respiciebat. filii
dim cognato diuite maligne simł
tri possibile ⁊ monente forte mat᷑
libus itiq resistere artibus. legis ẽ
mͦ ipõs quidem suos facere uoluerit.
muliẽm uõ aut non lubet pem̃tus
aut non sine delict̃o fit: aut que ñ
appĩreat. hãt autẽm sc̾m quin¬
dam legem ad matͥmonium ꝑ pre¬
tus moͬdus. qui libertos ad inge
is aureoꝵ us amiloꝵ. postea uͥ ad
ip̃am deducens naturam que ser¬
uum ⁊ liberum ab inicio nõ dis¬
creuit. sed libam hoĩs fecit ꝓlem
sic ⁊ nos hunc modum ad inueni¬
mus cause. ⁊ licebit id patri u̾t in

Expanded text:
dam tertium motum. Pater namque volebat legitimos facere filios et ad ea quae de dotibus sancita sunt a nobis respiciebat, filii odam cognato divitiae, maligne simultri possibile et moriente forte matrelibus itaque resistere artibus legis est modo, ipsos quidem suos facere voluerit, mulierem vero aut non habet penitus, aut quae non sine delicto sit aut quae non appareat habeat aut secundum quandam legem ad matrimonium prtus modus qui libertos ad ingenis aureorum ius anulorum, postea vero ad ipsam deducens naturam, quae servum et liberum ab initio non discrevit, sed liberum hominis fecit prolem: sic et nos hunc modum adiuvenimus causae. Et licebit id patri, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ita demum firmam securita
ixe sunt. c̃ aũt is qui ex soluis¬
se dicitur solam scripturam
auctoris suscipientis pecuniam
ꝓmet ea tm̃ defensio cõ sueuit
admati. si ꝙ ex solutumẽ ratio
curator nr̃. si fraude ẜ uicõstit̾¬
it. effectum ut interciperentur.
acuratore illate adebitorib ꝗ¬

Expanded text:
 ita demum firmam securitatnixae sunt. Cum autem is qui exsolvisse dicitur solam scripturam actoris suscipientis pecuniam promet, ea tantum defensio consuevit admitti, si quod exsolutum est ratiocurator vester, si fraude servi constiterit effectum, ut interciperentur a curatore illatae a debitoribus q
Abbreviated transcription (Latin):
enones patres et dñi¬
nos qui sunt filiabuse anci¬
lis peccandi necͣcitatẽ im poũt
ii. nec tanti criminis patifñ.
subduci nec potestatisutre si¬
u naleant nene ꝙ ei ita pos¬
fit. acquiri set ancillis filiabꝰ¬
q si uelint conductis ne pro
seriaꝵ neccͣitate absolui ita
ut si instituend̾ eis leno nes
ẽẽ crediderint. ł pectãti inge
cepto lenonis cogatur. quis¬
piam coitio nis fordes ferre q̃s

Expanded text:
enones patres et dominos, qui suis filiis vel ancillis peccandi necessitatem imponunt, ii nec tanti criminis patimur lsubduci, ne potestatis iure frui valeant neve quid eis ita possit adquiri. Sed ancillis filiabusque, si velint, conductisve pro seriarum necessitate absolvi, ita ut, si insistendum eis lenones esse crediderint vel peccandi ingercepto lenonis cogatur quispiam coitionis sordes ferre, quas
Abbreviated transcription (Latin):
nisquis equoi quos ⁊ sere¬
nitas nr̃a ł ordinarii consules
tribuunt uolũptatio ad cõmo¬
dum cõ pendiumq prinatum
abdineerit. uniꝰ libie aur con¬
dẽpnatione mulcretur.

Expanded text:
isquis equosus, quos vel serenitas nostra vel ordinarii consules tribuunt voluptatibus, ad commodum compendiumque privatum abduxerit, unius librae auri condemnati
Abbreviated transcription (Latin):
ciende sint manifeste ꝓuinciaꝵ
libet ignorationis. unde p̃teritũ
om̃e iustam habet ueniam. ualeat̃¬
que defunctoꝵ disposiciones uel
sinꝑ facte sint. sicut eas illi fece¬
runt. uel si scdm p̾us tenentem le¬
gis lationem litteris ꝓpͥis non scͥp¬
seruut ħedum appellatione. aut
testibus eas non fecerunt manife¬
stis aut tres uncias ⁊ non ampliꝰ
reliquerunt filiis. Non enim nifim¬
gi sicuti p̃diximus defunctoꝵ uolu¬
mus disposidnes. sed et ratis eas ꝑ
omĩa decłamus. ut uel si ꝓxime sc̃p¬
ta sunt testimenta post posiconẽ
legis. nondum uõ contigerat consti¬
tutiones factas innotiusse. ⁊ suꝑui¬
uentibus forte testatoubus non sũt
mutata. maneant eriam sic institu¬
tiones que ab uncio seđm tunc cer¬
tis extintes facte sunt leges ꝓpͥã iur¬
tutem habere. ⁊ non accusandas

Expanded text:
ciendae sint manifestae; provincciendae sint manifestae; provinclibet ignorationis. Vnde praeteritum omne iustam habet veniam, valeantque defunctorum dispositiones, vel si nuper factae sint, sicut eas illi tecerunt, vel si secundum prius tenentem legislationem litteris propriis non scripserunt heredum appellationes aut testibus eas non fecerunt manifestas aut tres uncias et non amplius reliquerunt filiis. Non enim infringi sicuti praediximus defunctorum volumus dispositiones, sed et ratas eas per omnia declaramus, ut vel si proxime scripta sunt testamenta post positionem legis, nondum vero contigerat constitutiones factas innotuisse, et superviventibus forte testatoribus non sunt mutata, maneant etiam sic institutiones quae ab initio secundum tunc certas extantes factae sunt leges propriam virtutem habentes, et non ac
Abbreviated transcription (Latin):
aliam uõ latinam que etiam fir¬
missima ꝓpt̾ rei publice figuram
est illa quidem ualendarum mar¬
curum habet conscptionis tunc
diem noua aut̃ insinuata. tunc
alia uõ latina uoce concpta ad sa¬
lomonem głosissimum apud a fros
sacrum p̾sulem tunc p̃terioꝵ k̾a¬
lendis apͥlibus quia uõ neq greca
lugua conscpta mox palam facti
mense insinuata ẽ. in eadem sede
re euis legis lationem que de men¬
sura institutionis filioꝵ eloquitur
uałe huc quidem ex halendis tunc
madis ut duos menses eiscruemꝰ
in ꝓuincus autem ex quo hec palã
facta est etiam ubi duobus men¬
sibus post insinuationem seruan.¬
dis. si uõ nondum hactenus in om̃i¬
bus ꝓuncus destiñata est uelo¬
citer ⁊ cam ⁊ alias que forte ñ sũt
misse adliuc. aut etiam postea cõ¬
mittente deo a nobis. faciendas mit¬
ti nune uel mittendas ẽẽ quate¬
nus nr̃as constitutiones in metro¬
politinis ciuitatibus fiant uel fa¬

Expanded text:
alia vero Latina, quae etiam firalia vero Latina, quae etiam firmissima propter reipublicae figuram est, illa quidem kalendarum Martiarum habet conscriptionis tunc diem, non autem insinuata tunc, alia vero Latina voce conscripta ad Solomonem gloriosissimum apud Afros sacrorum praesulem tunc praetoriorum kalendas Aprilis: quia neque Graeca lingua conscripta mox palam facta mense insinuata est in eadem sedere eius legislationem quae de mensura institutionis filiorum eloquitur valere hic quidem ex kalendis tunc Maiis, ut duos menses ei servemus, in provinciis autem ex quo haec palam facta est, etiam ibi duobus mensibus post insinuationem servandis. Si vero nondum hactenus in omnibus provinciis destinata est, velociter et eam et alias quae forte non missae sunt adhuc aut etiam postea comitante deo a nobis faciendas mitti nunc vel mittendas esse, quatenus nostrae constitutiones in metropolitanis civitatibus fiant vel fa
Abbreviated transcription (Latin):
ta constitutionum eodice. que sc̃¬
bi ꝓpͥa manu liedis nomen disp̾oͬ¬
suit tamen plurimi preter eius
testati sunt uirtutem. ignoran¬
tes eius legislationem ⁊ hactenus
talia p̾termissa demunciantur nr̃e
potestati.⁊ om̃ibus semꝑ talia pos¬
centibus ueniam dedimus qm̃ nõ
eis largientes ueniam. ne gͥ ĩpor
terea sanccimus sicut dictiun est
seniorem quidem in iustiniano posi¬
tam codice uałe hic quidem ex qͦ
insinuata est in ꝓuincus aũt ex q̃
directa ⁊ palam facta est. in una qͣ¬
que metropoli aut alia ciuitate. tẽ¬
pore namq plurimo transeunte ⁊
nr̃o codice ubiꝙ direcio non recte
ignorabitur alteram uo nouellam
que inter constituriones post codi¬
cem posita est. deceruentem quod fi¬
lus relinquatur uałe ⁊ in hac felicis¬
sima ciuitate ⁊ in ꝓuinciis post du¬
os menses insinuationis. sicuti pre
sura institutionis filioꝵ. aliam qui¬
dem grecoꝵ linguam conscptam
ꝓpter multitudinis frequentiã

Expanded text:
ta constitutionum Codice, quae scrta constitutionum Codice, quae scribi propria manu heredis nomen disposuit, tamen plurimi praeter eius testati sunt virtutem ignorantes eius legislationem, et hactenus talia praetermissa denuntiantur nostrae potestati; et omnibus semper talia poscentibus veniam dedimus, quoniameis largientes veniam. Ne igitur interea sancimus, sicuti dictum est, seniorem quidem in Iustiniano positam Codice valere hic quidem ex quo insinuata est, in provinciis autem ex quo directa et palam facta est in unaquaque metropoli aut alia civitate: tempore namque plurimo transeunte et nostro Codico ubique directo non recte ignorabitur. Alteram vero novellam, quae inter constitutiones post Codicem posita est, decernentem quod filiis relinquatur, valere et in hac felicissima civitate et in provinciis post duos menses insinuationis, sicuti praensura institutionis filiorum, alia quidem Graecorum lingua conscripta propter multitudinis frequentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
uel postei facte fueruit ne legum
ignoratione scđm quod dudum
ut autem apercius adhuc causa
declaretur. Sanccimus si scͥpta fu¬
erit huusmoĩ lex̾ hanc post du¬
os menses dati ei tempr̃is ualere
⁊ in re publica tractari. siue in
hac felicissima ciuitate siue. in
ꝓuinciis post insinuationẽ suf.¬
ficienti hoc temp̃r onũbus ma¬
nifeste eam constituere. ⁊ tabel¬
lionibus eius cognoscentib uir.¬
tutem. ⁊ subiectis agnoscentibus
custodiat legem non enim uo
luntates. om̃ibus si quidem stu¬
demus moĩs ratas eas constituere
cur eium culpauimus eos quipo¬
sitas nras gnorauerunt constitu¬
tiones uel si forte post paululũ
quam scpti lex est ⁊ adhuc igno¬
rata p̃cessiñt testatores ⁊ ꝓptẽa in
etiam tres uncias solum relinque¬
runt filio: ⁊ non uͦui. in quo legẽ
aut non positam contigit. aut po¬
sitam. aut eo quod nondum p̃po¬
sita fuerit iuste ignoratam. igit᷑
etiam actenus licet antiqua consti¬
tutio sit. ⁊ incognominis nr̃i posi¬

Expanded text:
el postea factae fuerint, ne legum ignoratione secundum quod dudum Vt autem apertius adhuc causa declaretur, sancimus, si scripta fuerit huiusmodi lex, hanc post duos menses dati ei temporis valere et in republica tractari sive in hac felicissima civitate sive in provinciis, post insinuationem sufficienti hoc tempore omnibus manifestam eam constituere, et tabellionibus eius cognoscentibus virtutem et subiectis agnoscentibus custodiant legem. Non enim voluntates, omnibus siquidem studemus modis ratas eas constituere. Cur enim culpabimus eos qui positas nostras ignoraverunt constitutiones, vel si forte post paululum quam scripta lex est et adhuc ignorata, processerint testatores et propterea in etiam tres uncias solum reliquerint filio et non quattuor, in quo legem aut non positam contigit aut positam et eo quod nondum proposita fuerit iuste ignoratam. Igitur etiam hactenus, licet antiqua constitutio sit et in cognominis nostri posi
Abbreviated transcription (Latin):
scribere nomen. ex quantis unci
siue ex tribus. siue ex .iiiͦiͬ. siue etiã
ex pluribus ⁊ multis ꝓpt̾ hoc ꝑi¬
clitantibus testamentis cade: ne
complentur que in eis scpti sunt.
quia licet facte sint. leges tamen
non sunt cognite aut ꝓuinciali.¬
b aut etiam hic nondum forte
ꝓposite. nulli ꝙ manifeste. necessãĩ¬
um estimauimus talia lege bre.¬

Expanded text:
scribere nomen, ex quantis unciisive ex tribus sive ex quattuor sive etiam ex pluribus, et multis propter hoc periclitantibus testamentis cadere, ne complerentur quae in eis scripta sunt, quia licet factae sint leges, tamen non sunt cognitae aut provincialibus aut etiam hic nondum forte propositae nullique manifestatae, necessarium aestimavimus talia lege bre
Abbreviated transcription (Latin):
auferentes. quam obrem ab inicio
fictum recte eo quod non fuerit
mutitum non arbitrainur postea
mutari. aut aliquo modo infrui¬
gi sed inmutilatam manere. que
tunc ꝑlacuit testatori sententiam
ualide que scruari. erit namꝙ ab¬
surdum ut quod factum est. recte
ex eo quod cunc non erat factum
postea mutetur. collectiue igͥ dicñ¬
dum ꝑcipiant filii relicta sibi. si
ita congerit a patribus tres untus
ex testamentis ita fictis uit ante le¬
gis posicionem. aut post posicionẽ
legis. auttqm hec tanien apud iudi

Expanded text:
auferentes. Quamobrem ab initio factum recte eo quod non fuerit mutatum non arbitramur postea mutari aut aliquo modo infringi, sed immutilatam manere quae tunc placuit testatori sententiam valideque servari. Erit namque absurdum, ut quod factum est recte ex eo quod tunc non erat factum postea mutetur. Collective igitur dicendum percipiant filii relictas sibi, si ita contigerat, a patribus tres uncias ex testamentis ita factas aut ante legis positionem aut post positionem legis, antequam haec tamen apud iudic
Abbreviated transcription (Latin):
głoso pp̃res. orientis scd̾o et
consulis. S emper legũ
nobis occasiones motoꝵ ne.¬
gocioꝵ p̾bucrunt cuise. plu¬
rimis enim nobis adiccionib
factis occasionem nc̃iꝵ consti¬

Expanded text:
glorioso pp. Orientis secundo et consuli. Semper legum nobis occasiones motorum negotiorum praebuerunt causae. Plurimis enim nobis aditionibus factis occasione nost
Abbreviated transcription (Latin):
o pr  amq̃ aliunde oriunda ali
umuos ꝓprio nomine sũp¬
tus ob defensionem publicam sus¬
ceꝑitis. id ꝙ ad ꝓprias erogationes
collegaum Acceperat. ñt ub redd̾et
inferre. sane si honoraruis ad uoca¬
toꝵ erat ea quantitas destinata re¬

Expanded text:
 quae aliunde oriunda alibvos proprio nomine sumptus ob defensionem publicam susceperitis, id, quod ad proprias erogationes collega vester acceperat, non vobis reddere inferre. Sane si honorariis advocatorum erat ea quantitas destinata, re
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ nos ꝑ functos constitutũ ẽ biẽ¬
nii uacationẽmune tũ cuulium
⁊ honoꝵ habere nõ eos qui depro¬
ximo obsequium rei .p. uident᷑.
tibł exp̃sidib e qui suffiagio ꝑ¬
ceperint. dignitares auilib hono¬
rib muneribq ceneantur. asit¬
icti nec commoda priblica cũ um¬
bͣtili suffragioꝵ pactione laterẽt᷑.
eos tm̃ap̃dictis honerib excipi.
oportebit. qui in legationib pur¬
lics u̾sati sunt.

Expanded text:
apud nos perfunctos constitutum est biennii vacationem munerum civilium et honorum habere, non eos, qui de proximo obsequium rei publicae videtibus vel ex praesidibus, qui suffragio ceperint dignitates, civilibus oneribus muneribusque teneantur adstricti, ne commoda publica cum umbratili suffragiorum pactione lacerentur. Eos tamen a praedictis oneribus excipi oportebit, qui in legationibus publicis versati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut siue sondidis ꝓiuntiis suic¬
singuł cuutatib nec̾cii fuerint
tabiariuberi homines ordiẽm
neq unli deuiceps ad ħoc offmm¬
cas agete. ꝑmiserit. ꝯsensum eĩ¬
non ignorantiam uolumꝰ oblig

Expanded text:
solidis provinciis sisingulis civitatibus necessarii fuerint liberi homines ordinentur, neque ulli deinceps ad hoc offcas agere permiserit consensum non ignorantiam volumus oblig
Abbreviated transcription (Latin):
cingulas ciuittites morantes ab
umuersis munerib uacare pre¬
cipimꝰ siquid̾e in discendis artib
occiũ sit. accomodandum quo
magis cupiant. ⁊ ip̃i ꝑitores fĩ.
⁊ suos filios crudire. ⁊ ẽ notita¬

Expanded text:
ingulas civitates morantes ab universis muneribus vacare praecipimus, si quidem ediscendis artibus otium sit accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos filios erudire. Et est notit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioris absolucrit. nam neq eo
qui placuerint. gͣuare iustitia ẽ.
neq illos ꝗ dispłituerint tenere.
prudetis e Integro. igitur singłi
an iũsario anno tñs curso cogãturi¬

Expanded text:
superioris absolverit. Nam neque eos qui placuerint gravare iusti est neque illos qui displicuerint tenere prudentis. Integro igitur singuli anniversario anno transcurso cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
in tumandum id ꝙ interomnes
cõi ꝯsilio tractatuq conuenent. mi¬
nime in exam̃ cogratoris ordinanii
referatur. ꝓunicianum enĩdeside¬
ria. quib necca sepe fortuitis reme
examinis tuiq̃ ex his aucilo tuo
ꝓtinus inplenda sunt ⁊ que
clem̾tie n̾r̃e autib incimã iude¬
antur. in loco añpublico de cõi u¬
firmet auetoritas.
ciuitate legntio destinatur uni¬
uersos cutiales ꝓ̃cipimus intra
⁊ decreta sua ꝓpia sub p̃scripticẽ
firmata uiro spectabil p̃fecto.
augustalunsi miare. ut eis rela¬

Expanded text:
uid intimandum, id, quod inter omnes communi consilio tractatuque convenerit, minime in examen cognitoris ordinarii referatur. Provincialium enim desideria, quibus necessaria saepe fortuitis remedexaminis tui, quae ex his auxilio tuo protinus implenda sunt, et quae clementiae nostrae auribus intimanda videantur. In loco afirmet auctoritas.civitate legatio destinatur, universos curiales praecipimus, qui intra et decreta sua propria subscriptione firmata viro spectabili praefecto augustal
Abbreviated transcription (Latin):
admirneta cuilia creatus es hãc
ex inimicitia creationesfi debere.¬
fungeris. q̃ ꝑsonis mandant᷑
li .u. filios incolumes ħ̾as. at
si ceͣ id priuslegm̃ ad muirus fa¬
tigandi tui cã q̃ uidamte deuo¬
posita securitatem reportau̾is a
nominatorib sumptus quos is
heredes eiꝰ nõ oportere p̃sesꝓumns̾¬
cꝯp̃r ħullus omnino extabula¬
rus uł scribis. ł longdgraphis
tant. nec dum inpleto quinquẽ¬
mo reperti. ⁊ retractati ꝓtimis
officus municipalib red̾dant᷑.¬
epr. ¶uicumq decurionum¬
sponte se censual ministerio m̾a
dignitatem. si eum necessitas qõts

Expanded text:
ad munera civilia creatus es, hanc ex inimicitia creationes fieri deberefugeris, quae personis mandantur, si quinque filios incolumes habeas. At si contra id privilegium ad munus fatigandi tui causa quidam te deposita securitatem reportaveris, a nominatoribus sumptus quos in heredes eius non oportere praeses Nullus omnino ex tabulariis vel scribis vel logographis tant, necdum impleto quinquennio reperti et retracti protinus officiis municipalibus reddant. Quicumque decurionumsponte se censuali ministerio mancdignitatem, si eum necessitas quaes
Abbreviated transcription (Latin):
sione legum in exhorabilu
suam fortunam subire compel¬
n. qͣtenꝰ nec publicis quicꝗͣ nõ coat᷑
aut minuatur utilitatib: et
suis corporib illi reddantiur quoᷤ
ł patris ł maioꝵ obligatis ł sua
us ceptores ꝓublicos
ibsq omuimora aur̃ susciꝑe cẽ¬
semꝰ. rrequis ꝑhanc occasionem
sup̃tus facere ꝯpellunt᷑. nam si sol¬
uert uolens. a suscipiente fu̾it
conceptm testib adhibitis cõ¬
ꝓbato ⁊ ip̃s securitatẽ debitam
cõmissinexu liberatur. c̃ emolu¬
mentis accrpiat. ⁊ qui suscipere
nieglexi̾t. euis ponderis ꝙ debebat᷑
in dirplumfiscirationib ꝑiugi¬
rem officir p̃sidis inferre cogat᷑.
dicis facultatib sarcietur.
adꝓposituram orreoꝵ et pagoꝵ
creantur. teneantur obnoxii. si
uceptores nomi nõ mͣ p̃sñ¬
liquis inferint. qr noue sunt ad
crescentes: suscipiant

Expanded text:
ione legum inexorabilium suam fortunam subire compelli, quatenus nec publicis quicquam noceatur aut minuatur utilitatibus, et suis corporibus illi reddantur, quos vel patris vel maiorum obligatio vel suausceptores publicos absque omni mora aurum suscipere censemus, ne quis per hanc occasionem sumptus facere compellatur. Nam si solvere volens a suscipiente fuerit contemptus, testibus adhibitis cobato et ipse securitatem debitam commissi nexu liberatus cum emolumentis accipiat et, qui suscipere neglexerit, eius ponderis quod debebatur in duplum fisci rationibus per vigorem officii praesidis inferre cogatur.dicis facultatibus sarcietur. ad praeposituram horreorum et pagorum creantur, teneantur obnoxii, si ceptores novi non modo praesentliquis inferuntur, quia novae sunt ac recentes, suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
illicitas alieu ationes hacten ꝓ pet̾¬
tas. hae p̾senti sauctioẽ cassauꝰ. iit
irritũ deducum̃. N ulliꝰ tpr̃io p̃ scͥp¬
tione inpediente. c̃ptoriboẽ fidei
de p̾tio actione cont̾ uendirur ẽ
cõpetente. Callidis insuꝑ quoꝵdã
machinatiombꝰ obiuantes qͥ prio
accepto quasi sub colore inuestitu¬
re ꝗͦ sibilicere dicunt. fenda ueu¬
dunt ⁊ in alios transfer̃. ne tale
figm̃tũ uł aliud ultt̃ in fiud e s̃¬

Expanded text:
illicitas alienationes hactenus perpetratas hac presenti sanctione cassamus et in irritum deducimus nullius temporis prescriptione inpediente, emptori bone fidei de pretio actione contra venditorem competente. Callidis insuper quorundam machinationibus obviantes, qui pretio accepto quasi sub colore investiture, quam sibi licere dicunt, feuda vendunt et in alios transferunt, ne tale figmentum vel aliud ulterius in fraude
Abbreviated transcription (Latin):
sam que dolose fit in hac regiaci.¬
uitate cͥci domum edificia colu¬
be. ⁊ em̃daẽ iustum credimꝰ. &ͥ a
n certis insuĩs distaẽ domos ab
inuicẽ tenoĩs pie memorie c̃iti¬
tutio dicit. s. ⁊ nos aliqͥd tale sãĩ¬
cimꝰ. sequitur aũ ĩ hac regia cimn

Expanded text:
sam quae dolose fit in hac regia civitate circa domuum aedificia cohibere et emendare iustum credimus. Quia enim certis mensuris distare domos ab invicem Zenonis piae memoriae constitutio dicit, sed et nos aliquid tale sancivimus, sequitur autem in hac regia urbe
Abbreviated transcription (Latin):
ronealie ꝓ tributiali sederemꝰ apͥncipi¬
bus italicis tã rectordꝰ ecđiarũ qũã
aliis fidelibꝰ regni ne moducas icccpi¬
licentia pignori obliganerant uenꝰ¬
diderant & quadã collusione noĩe
libelli uendidernt. Un debita serui¬
felicis ex peditionis cõplem̃tũ minuetuãt¬

Expanded text:
Roncalie pro tribunali sederemus, a principibus Italicis tam rectoribus ecclesiarum quam aliis fidelibus regni non modicas accepilicentia pignori obligaverant, vendiderant et quadam collusione nomine libelli alienave rant, unde debita servifelicis expeditionis complementu
Abbreviated transcription (Latin):
acto ħ spatio feudũ amcitat. ⁊ ao
dñm redeat. ł irmit̃ statuiu ỹ
tã initalia quã inalamanina ut
quiẽq indicta publice expecticioẽ
uocatꝰ adnõ suo ad eand ẽ expeditio¬
nẽ spatio cõpetenti uenire temere
dño ñ sub miistrauerit. feudũ¬

Expanded text:
atio feudum amittat et ad dominum redeat. Firmiter etiam statuimus tam in Italia quam in Alamania, ut, quicumque indicta publice expeditione  vocatus a domino suo ad eandem expeditionem spatio competenti venire temere domino non subministraverit, feudu
Abbreviated transcription (Latin):
gio indigns siuõ nicłi appar
utͥusꝙ teruum aut aliqua qui¬
dem appareant. alia uõ defuit
siue suꝑstites sint millieres re¬
pudio fors an pͥore matͥmoĩo
dissolutio.⁊ competenti mu¬
ueri dotem siue defuncte st̃
filus existentibus ambe. aut
etiam una haꝵ in lns que dei¬

Expanded text:
gio indigens. Si vero nihil appareat gio indigens. Si vero nihil appareat utriusque rerum, aut aliqua quidem appareant aliqua vero desint, sive superstites sint mulieres, repudio forsan priore matrimonio dissoluto et competenti mulieri dote, sive defunctae sunt filiis existentibus ambae aut etiam una harum, in his quae de
Abbreviated transcription (Latin):
legio utens a nobis dato: contra.
tes dotẽm. ⁊ dubium erat utrũ
etiam non suꝑstite ꝓpriore uro¬
re oporteret suscipi filios cc̃ scde
dotem litigantes. non enu a¬
liis dedimus dudum ⁊ dam̃ui
hoc pͥuilegiuim aut heredibus
aut creditoribis sed solis filis plu¬
rime siquidem dubitationes ex¬
titer in hac cania dicente scda qm
expendisset ⁊ anteqͣm ad eius ue¬
nisset mat̾monium poris uxoris
dotem. ⁊ non ip̃e iustum suam
quidem ãotem quod tantum
inuentum ẽ reliquisset uir
quantum sufficeret soli scđe
dotem eam ꝑdere. illos autem
expensam iam dotem ꝑcipere
s filii xpothiecas ꝓponebat qm̃
om̃mo rebus cxistentib mo¬
rienti ypothece seniores quam¬
tum etiam a nobis sanc̃citũ
est quia si aliquid appareat re¬
rum pͥoris aut scde dotis noc ne¬
cessaium filios pͥores aut scdẽ
labere aut si moriatur ⁊ illa
dum suum ostendint. hic enĩ
⁊ inrem que de ꝓp̾etate ẽ. com¬
petit᷑ pure ⁊ unumquemꝙ ꝙ
suum est nabere millo pͥuile¬

Expanded text:
legio utens a nobis dato, contradites dotem, et dubium erat, utrum etiam non superstite priore uxore oporteret suscipi filios contra secundae dotem litigantes. Non enim aliis dedimus dudum et damus hoc privilegium aut heredibus aut creditoribus, sed solis filiis. Plurimae siquidem dubitationes extiterunt in hac causa, dicente secunda, quoniam expendisset et ante quam ad eius venisset matrimonium prioris uxoris dotem, et non esse iustum suam quidem dotem, quod tantum inventus est reliquisse vir quantum sufficeret soli secundae doti, eam perdere, illos autem expensam iam dotem percipere; sed filii hypothecas proponebant, quoniam omnino rebus existentibus morienti hypothecas seniores tum et iam a nobis sancitum est, quia si aliquid appareat rerum prioris aut secundae dotis, hoc necessarium filios prioris aut secundae habere, aut si moriatur et illadum suum ostenderint: hic enim et in rem quae de proprietate est competit pure, et unumquemque quod suum est habere nullo privile
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorem ẽẽ pͥorem ⁊ filios ex
ea antiquiorem dõtem ꝓponẽ¬
tes idem est dicere ⁊ nepores et
ꝓnepotes et deinceps success ioc̾m
cuiuscumq nat᷑ure suĩnt sicut
amplius manere ꝓpͥum robur ha¬
bens. ⁊ p̾uilegium. tempra namꝙ
ypothecaꝵ ꝑmutare aut interi¬
mere nullomodo patiur et łi
dicimus non ignoantes qm̃ iam¬

Expanded text:
iorem esse priorem et filios ex ea antiquiorem dotem proponentes, idem est dicere nepotes et pronepotes et deinceps successionem, cuiuscumque naturae fuerint. Sicut amplius manere proprium robur habens et privilegium: tempora namque hypothecarum permutare aut interimere nullo modo patimur. Et haec dicimus non ignorantes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
inuinguntur. merito. lr sum
ẽ ad quam formam uiris ꝑtines
si cepetis ad munera ex ordinaria
amagistratib deuocarr appel¬
latione interposita poteris ap̃

Expanded text:
iunguntur, merito responsum est. ad quam formam iuris pertinens si coeperis ad munera extraordinaria a magistratibus devocari, appellatione interposita poteris apud
Abbreviated transcription (Latin):
fontiũ aquas usurꝑare conã¬
tur. quaꝵ fructus solus emphy¬
ceotecarus debentur. ideoq ꝑ¬
lacuit. ut deinceps aquaꝵuis
po testutesq penes emphyte¬

Expanded text:
fontium aquas usurpare conantur, quarum fructus solis emphyteuticariis debentur. Ideoque placuit, ut deinceps aquarum potestatesque penes emphyte
Abbreviated transcription (Latin):
ueñt colonosantiquissimos
gawedicti itaq ħꝰ auotorita¬
tes sancsimꝰ eos qui deinceps
h̾modi aliquid tradideruit
ad alia loca dirigentes. nẽ
ad militiam ꝯuolantes ada¬
uitas conditiones et ꝓpriam¬

Expanded text:
unt, colonos antiquissimos gari. Edicti itaque huius auctoritate sancimus eos, qui deinceps huiusmodi aliquid crediderint  alia loca deligentes, nunc ad militiam convolantes, ad avitas condiciones et pr
Abbreviated transcription (Latin):
ciis principatus. ⁊ qui sub q¬
ponant aut seruum eius ł forte
bonẽ in usus ꝓprios necͣcitatem¬
q conuerteret ablatis omnib
facultatib ꝑ petuo subiug̾et᷑
exilio et nicħil ommus rustica¬
nũꝗ se ineiis dem opera spon¬
te ꝓpria detulisse. desponderit.
par pene seueritudo cõstrigat.

Expanded text:
ciis principatus et qui sub qponant aut servum eius vel forte bovem in usus proprios necessitatesque converterint, ablatis omnibus facultatibus perpetuo subiugentur exilio, et nihilo minus rusticanum, qui se in eiusdem operas sponte propria detulisse responderit, par poenae severitudo constringat.
Abbreviated transcription (Latin):
tandis ⁊ his. qui intertedentes¬
ministerium siũ hꝰ modi nefa¬
q̃ formam exeoquidem tẽport
quo sacro constitutio ad me me
morie marciano ꝓ mulgata cõ¬

Expanded text:
tandis etiam his, qui intercedentesministerium suum huiusmodi nefaQuam formam ex eo quidem tempore, quod sacra constitutio a divae moriae Marciano promulgata co
Abbreviated transcription (Latin):
mina sanctioneraq in frau¬
cum scriptionis q ad patroci¬
nium cuinsc̃q confugerit.
tem. ¶tabellionib qui talia m¬
stium̃ta ꝑficere ausi fuerint.
qui tm scientes ausi fuerut.

Expanded text:
minis sanctionem in fraufunctionis ad patrocinium cuiuscumque confugerit, tem: tabellionibus, qui talia strumenta perficere ausi fuerint, q
Abbreviated transcription (Latin):
solũẽntes. sit gͥ p̃sens lex tutias tempr̃i
sancciens. sicut sepius dicentes p̃ueͬni¬
mus. ⁊ nicħ pͥoꝵ tangens. s condemp¬
sa undiꝙ.⁊ complexa sub una contimi¬
atione. ⁊ omĩa pene de sccłis ꝓnũtiams
nuptus. ⁊ pͥora quidem p̃oribus in sua
urtute seruans. que uõ ab ea dispoi¬
ta sunt futuris scais explanatis nup¬
tiis. ⁊ nouam quandam undiq ad sub¬
tilissimam introducens querentibus
ut ilitatem. om̃ibus que suꝑ talibus
posite sunt constitutionibus in futu¬
ris post hanc nrãm legem nuptus ⁊ q̃
scđ̃m quod a nob̾ diffinitum est in his
que continentur in ea casib ꝓ cunctis
iufficientem Hec gͥ tua celsitudo
om̃ibus gentibus que sub tuo sunt
cugulo. sollempni mͦ manifesta fieĩ
p̃cipiat. ut oñs agnoscentes qͥi mai¬
orem laborem sustinentes qm opor¬
teret imꝑulibus incurrere cogita¬
tionibus tam̃ inbus pͥus nr̃a tecimus
salute. nisi undiq congregare ꝙ uis¬
tum est. ⁊ om̃s uidentes in unum

Expanded text:
 tempori sanciens, sicut saepius dicentes praevenimus, et nihil priorum tangens, sed condensa undique et complexa sub una continuatione et omnia paene de secundis pronuntians nuptiis, et priora quidem prioribus in sua virtute servans, quae vero ab ea disposita sunt futuris secundis explanans nuptiis, et novam quandam undique ac subtilissimam introducens quaerentibus utilitatem. Omnibus quae super talibus positae sunt constitutionibus in futuris post hanc nostram legem nuptiis et qsecundum quod a nobis definitum est, in his qui continentur in ea casibus pro cunctis sufficiente. Haec igitur tua celsitudo omnibus gentibus quae sub tuo sunt cingulo sollemni modo manifesta fieri praecipiat, ut omnes cognoscentes, quia maiorem laborem sustinentes quam oportet imperialibus incurrere cogitationibus, tamen nihil prius nostra fecimus salute, nisi undique congregare quod iustum est, et omnes videntes in unum
Abbreviated transcription (Latin):
custodientes. siquid aut etiam sup le¬
gẽm reluiqueruit. erunt iusti sunul et
humam patres.⁊ nosi hec dicimus int̾
giatos⁊ granatos filios. de ingͣtis cnmm
iam sepus dictu̾m est. s. de his quima¬
gis aut minus diliguntur. cum utiq
utiꝙ part̾em de qquitate filioꝵ ex po¬
ri ⁊ scło mat̾ionio uenientiun adhor¬
tantes pocius qͣm sanccientes dicimus
alioꝗͣn semel augntes ab intestato par¬
tem om̃mo filiis relinquendam. ⁊ usꝙ
ad .iiͦi. quidem filios. unͣ. uncias om̃ino
diffimentes. si aut̃ utt̃ uuͣ. sint usꝙ id

Expanded text:
custodientes, si quid autem etiam supra legem reliquerint, erunt iusti simul et humani patres. Et non haec dicimus inter ingratos et gratos filios de ingratis enim ius dictum est, sed de his qui magis aut minus diliguntur: cum utiquitaque partem de aequitate filiorum ex prundo matrimonio venientium adhortantes potius quam sancientes dicimus; alioquin semel augentes ab intestato partem omnino filiis relinquendam et usque ad quattuor quidem filios quattuor uncias omnino definientes, si autem ultra quattuor sint, u
Abbreviated transcription (Latin):
uõ lege̾m dudum posuimus
p̾cipientem ut siquis uxorem
aliquando sine dotalibus acce¬
perit cum affectu nuptiali et
hanc sine causa logibus agnita
ꝓiecerit. acciꝑe eam quartam
partem eius sube ⁊ aliam post
hec fecimus legem decernen
ꝙ ad mortem cum ea uiuens
p̃moriatur accipere sumilit et
eam qui quartam illius sube
porcionem ita tam̃ ut nõ trans¬
cendat hec centum libraꝵ au¬
ri quantitatem in p̃senti m̃eliꝰ
ut᷑mꝙ legem disponentes sanc¬
cimus in ut roꝙ casu ex talibus
matͥmoniis natos filios legiti¬
mos eẽ ⁊ ad pat̾nam uocari łie¬
aitatem. uxorem autem ex u

Expanded text:
o legem dudum posuimus praecipientem, ut si quis uxorem aliquando sine dotalibus acceperit cum affectu nuptiali et hanc sine causa legibus agnita proiecerit, accipere eam quartam partem eius substantiae, et aliam post haec fecimus legem decernentque ad mortem cum ea vivens praemoriatur, accipere similiter et eam quartam illius substantiae portionem, ita tamen ut non transcendat haec centum auri librarum quantitatem, in praesenti melius utramque legem disponentes sancimus, in utroque casu ex talibus matrimoniis natos filios legitimos esse et ad paternam vocari hereditatem, uxorem autem ex u