comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quieti eẽ possimus: Fit ammiratio et terror
inpopulo : qͥs esset germanus dũ alt̃ ad alterum
intuet̃ inqͥrit᷑: Eclic& habitu despicabilis uident¬
tur : uultus tam̃ dignitate cognoscit᷑ : Consultus
digna humilitate uenerantur : Exorant : ut funꝰ¬
osũ quinom̃ eiꝰ confessus fuerat. uisiaret: Quem
non p̃sup̃tionis coturno. sed obȩdientiȩ scudio
p̃cepit ex hiberi : remotumq insecretapio : celebri
slutione purgatũ. ad conuentũ publicũ reuoca¬
ntalie ꝑ famulũ suũ xp̃s oꝑatus est: Concur¬
rebat diuersa populi multitudo: benedictionem
expte sc̃itatis opperiens : Iuntisq cũ p̃dicatione
miraculis : & animas curabat & corpora .Xi.
Ogressus urbe opulentissima ÷ dũ iter sensim
horis felicib carpit: occurr̃ pauꝑes elemosi nam
postulantes: Consulit dicconẽ: quantũ esset
insuptibus : tres tantũ aureos eẽ respondit
tostosq stat i pespit erogari : Adhȩc dicconus

Expanded text:
quieti esse possimus'. Fit admiratio et terror quieti esse possimus'. Fit admiratio et terror in populo; quis esset Germanus, dum alter ad alterum intuetur, inquiritur. Et licet habitu despicabilis videretur, vultus tamen dignitate cognoscitur. Consultus digna humilitate venerantur; exorant, ut furiosum, qui nomen eius confessus fuerat, visitaret. Quem non praesumptionis coturno, sed oboedientiae studio praecepit exhiberi, remotumque in secretario, celeri absolutione purgatum ad conventum publicum revocain Italia per famulum suum Christus operatus est. Concurrebat diversa populi multitudo, benedictionem expertae sanctitatis operiens, iunctisque cum praedicatione miraculis, et animas curabat et corpora. 33. Egressus urbe opulentissima, dum iter sensim moris felicibus carpit, occurrunt pauperes, elemosinam postulantes. Consulit diaconem, quantum esset in sumptibus. Tres tantum aureos esse respondit, totosque statim praecepit erogari. Ad haec diaconus:
Abbreviated transcription (Latin):
mercennario domũ redeuntibus itineris collatione
socictur: Suidũ grauati in iustis fascib. luga nubib
inserta conscendunt : torrente obuio cenebantur:
qui in illis pruptis pcipitiis neq animaliũ neq ho¬
minũ uestigia fidelit̃ hȩrere patiunt᷑ : Erat exhis
uiatoribus unus & cloudus & senior : Huius sascẽ
uirbeatissimꝰ humeris suis int̃ uastos gurgite deporti¬
uit : eumq exoneratũ iterato transitu subiata cefu¬
& trans posuit : Et cũ studiosissime suui agnitionem
abiectione uelaret : mediolani quis aut quantus eẽt
collegerat sacerdotes : Et dũ missa sacris misteris
celebat᷑ altari: in cognitus &imꝓuisus ingreditur
Settimq unus epopulo captilis inimici : cũ in genti
uociseratione ꝓclamat : Curnos initalia germa¬
ne ꝑsequeris : sufficiat tibi qđ nos degallus exelu¬
sisti sofficiat qdđ nos &oceanũ mare. oratione sipo¬
rasti: Quid uniuersa ꝑlustras: quie sce ut nos

Expanded text:
mercennario domum redeuntibus itineris conlatione mercennario domum redeuntibus itineris conlatione sociatur. Qui, dum, gravati iniustis fascibus, iuga nubibus inserta conscendunt, torrente obvio tenebantur, qui in illis praeruptis praecipitiis neque animalium neque hominum vestigia fideliter haerere patiuntur. Erat ex his viatoribus unus et claudus et senior; huius fascem vir beatissimus humeris suis inter vastos gurgites deportavit eumque exoneratum, iterato transitu, subiecta cervice transposuit. Et cum studiosissime sui agnitionem abiectione velaret, Mediolani, quis aut quantus essetcollegerat sacerdotes. Et dum missa sacris misteriis celebratur ad altare, incognitus et inprovisus ingreditur, statimque unus e populo, captivus inimici, cum ingenti vociferatione proclamat: 'Cur nos in Italia, Germane, persequeris? Sufficiat tibi, quod nos de Galliis exclusisti; sufficiat, quod nos et oceanum mare oratione superasti. Quid universa perlustras? Quiesce, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium ꝓstrati interrã parentes. filiã in annis nubi¬
libus obtuler̃ : cui debilitas pȩnã sȩuissimã . tẽporis
accessione generauerat: Abortu enĩ natiuita tissuȩ
ita contractis neriis in palmã digiti curuabant᷑ : ut
crescentib introrsũ nimie unguibus: cedente carnis
teneritudine: tot inciperent ee uulnera quot digita
Et nisi insistenti acumini. ossa obiecta aliquatenus
restitissent : palmã totã ulcera interius immersa
tansfoderent : Huius dextra cõprȩhensã dum
at crectat sacerdos : tactussa lubritate benedixit:
Aapͥsosq singulatĩ digitos cedentib: neruis in usum
flexibilẽ reuocauit: Redditurq. ministerio manus.
quȩ inferebat sibi ipsa ꝑniciem: In suꝑ id pietatis
iumgit : ut sõis manib directis iã digitis. ecessũ
unguiũ ad formã cõmusiis consuetudinis resecar&e:
Secursisitaq cuutatib gallicenis.dũ alpes .viiii.¬
taliã ingressurus ex superat : casu artificib exoꝑe

Expanded text:
ostrati in terram parentes filiam in annis nubilibus obtulerunt, cui debilitas poenam saevissimam temporis accessione generaverat. Ab ortu enim nativitatis suae ita, contractis nervis, in palmam digiti curvabantur, ut, crescentibus introrsum nimie unguibus, cedente carnis teneritudine, tot inciperent esse vulnera quot digiti, et nisi insistenti acumini ossa obiecta aliquatenus restitissent, palmam totam ulcera ulterius inmersa transfoderent. Huius dexteram conprehensam dum adtrectat sacerdos, tactus salubritate benedixit adprehensosque singillatim digitos, cedentibus nervis, in usum flexibilem revocavit, redditurque ministerio manus, quae inferebat sibi ipsa perniciem. Id insuper pietatis adiungit, ut sanctis manibus, directis iam digitis, excessum unguium ad formam communis consuetudinis resecaret. 31. Decursis itaque civitatibus Gallicanis, dum Alpes Italiam ingressurus exsuperat, casu artificibus ex opere
Abbreviated transcription (Latin):
nationis inqͥrerẽ : nemecuas inquit ad patriã
non ad peregrinationẽ tedirigo : ubi habebis
qͥetẽ & requsẽ epit̾nam: Diriuabant intellec¬
tu alio somniũ sac̃ dotes: sed ille studiosius
cõmendabat extremadicens: Benȩ noui : quã
uescente : ciuitas tota turbat᷑: Accelerabat
transitũ qui uocabat adgłam: & fessũ a labon¬

Expanded text:
ectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, ectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiternam"'. Dirivabant intellectu alio somnium sacerdotes; sed ille studiosius commendabat extrema, dicens: 'Bene novi, quam vescente, civitas tota turbatur. Accelerabat transitum, qui vocabat ad gloriam, et fessum eroam labo
Abbreviated transcription (Latin):
ex interiorib: latebris manifestus erupit : & quasi
intorm̃ta cõpositus. tẽpus indicat qđ ab in eunte
ȩtate ceperit in nocentẽ : Itaq ussus egreditur:
purgatusq ad olescens post diẽ alterũ paltitio
reformat᷑: Causã sane armoricanȩ regionis
quȩ necesitatẽ peregrinationis indixerat : obten¬
ta uenia & securitate ꝑpetua. ad ꝓpͥũ obtinuis¬
set arbitriũ : nisi titubationis ꝑfidia mobilẽ ac
in disciplinatũ populũ: ad rebellionẽ pristinam
reuocasset: Quo facto : & int̃cessio sac̃ dotis eua¬
nuit : & imꝑialȩs crudelitas circũ scriptione
frustrata est: Qui tam̃ ꝓcalliditate multi plici:
breui pȩnas ꝑfidȩ temeritatis ex soluit:¬
ER MaNuS igit᷑ quadã die matutinali sollẽpni¬
tate ꝑfecta. dũ cũ epis sermonẽ dereligione
mihi ꝑ nocturnũ soporẽ : ad nõ nr̃o uiaticum
peregrinturus accipere : Et cũ causã peregri¬

Expanded text:
ex interioribus latebris manifestus erupit et, quasi ex interioribus latebris manifestus erupit et, quasi inter tormenta conpositus, tempus indicat, quod ab ineunte aetate ceperat innocentem. Itaque iussus egreditur, purgatusque adulescens post diem palatio reformatur.. 40. Causam sane Armoricanae regionis, quae necessitatem peregrinationis indixerat, obtenta venia et securitate perpetua, ad proprium obtinuisset arbitrium, nisi Tibattonis perfidia mobilem et indisciplinatum populum ad rebellionem pristinam revocasset. Quo facto et intercessio sacerdotis evanuit, et imperialis credulitas circumscriptione frustrata est. Qui tamen pro calliditate multiplici brevi poenas perfidae temeritatis exsolvit. 41 . Quadam die, matutinale sollemnitate perfecta, dum cum episcopis sermo de religione mihi per nocturnum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et cum causam prof
Abbreviated transcription (Latin):
alleuat dormientẽ: residet respirat reficitur
respicit : paulatimq uigore concepto integrã
recepit sospitatẽ : Redditꝰ parentib filius Luctꝰ
uertunt᷑ in gaudiũ : & unoclamore popłoꝵ. uirtꝰ
maiestatis extollit᷑ Continuat xp̃s uirtutes in
famulo : & mox recipiendũ in reqͥemiraculoꝵ
laude sublimat : XUII. Acolii eunuchitũ p̃posta
regalis cubiculi alũnus. iã uiuenis liberalit̃ institu¬
tus: huius modi dȩ monio uexabat. qđ ꝑ menstru ũ
tẽpus redeuntib incrementis lunarib: captiuos suos
caduca allisione ꝓsternit: Int̃uentu reginȩ uel
ꝓcerũ : sco uiro p̃sentat᷑ & tradit᷑. Quẽ diu exami¬
natũ. purgarẽ eadẽ die distulit : cũ solera furiosis¬
simos dȩ mones. pͥma manus impositione depellere:
ta enĩ miserandi iu uenis. medullas et interiora pe¬
nitrauerat : ut quasiuas ꝓpͥũ. certis tẽporib: possi¬
deret: Recludi eũ secũ nocte constituit: Tumuͦ

Expanded text:
allevat dormientem: residet, respirat, reficitur, allevat dormientem: residet, respirat, reficitur, respicit, paulatimque vigore concepto, integram recipit sospitatem. Redditur parentibus filius, luctus vertuntur in gaudium, et uno clamore populorum virtus maiestatis extollitur. Continuat Christus virtutes in famulo et mox recipiendum in requiem miraculorum laude sublimat. 39. Acoli eunuchi, tum praepositi regalis cubiculi, alumnus iam iuvenis, liberaliter institutus, huiusmodi daemonio vexabatur, quod per menstruum tempus, redeuntibus incrementis lunaribus, captivos suos caduca allisione prosternit. Interventu reginae vel procerum sancto viro praesentatur et traditur. Quem diu examinatum purgare die eadem distulit, cum soleret furiosissimos daemones prima manus inpositione depellere. Ita enim miserandi iuvenis medullas et interiora penetraverat, ut quasi vas proprium certis temporibus possideret. Recludi eum secum nocte constituit. Tum vero
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ : Euntibusq: &r cunsor obuius ad olescentẽ
iã mortuũ nunciauit. nec eẽ causã quase uir
uenerabilis fatigaret : Insistunt tam̃ antistites ÷
supplicat multitudo : ut cȩptũ miseri cordiȩ imple¬
r& officiũ: Inueniunt corpus exanime: & uitȩ
calore depulso mortis rigore iã frigidũ: Depositaq
panimȩ reqͥe oratione remeabant : Cũ subito
multitudinis luctus attollit᷑: inhęrent senio-¬
res sui manib sac̃ dotis: ut ꝓparentũ orbitate
& defuncti reditu dnm p̃caret᷑ : Diurestitit:
scõpudore confusus: cessit tandẽ misen cordiȩ
& caritatis imperio: fidei arma concutiens
turbas eiecit : mortuoq. in oratione prostratus¬
adiungit᷑ : Rigat lacrimis terrã : incȩlũ alti
gemitꝰ porrigunt᷑: uocat planctib: xp̃m : Intereo
mouet᷑ exanimis : & paulatĩ mẽbris emortuis
uitalia reddunt officia : Oculilucẽ quȩrunt:
micant digiti: linguaiã resonat : Vterq c̃surgo
ille deoratione & ille demorte : Germanꝰ manu

Expanded text:
tem, euntibusque occursor obvius adulescentem iam mortuum nuntiavit nec esse causam, qua se vir venerabilis fatigaret. Insistunt tamen antistites, supplicat multitudo, ut coeptum misericordiae inpleret officium. Inveniunt corpus exanime et, vitae calore depulso, mortis rigore iam frigidum, depositaque pro animae requie oratione, remeabant: cum subito multitudinis luctus adtollitur, inhaerent senioris sui manibus sacerdotes, ut pro parentum orbitate et defuncti reditu Domino supplicaret. Diu restitit, sancto pudore confusus; cessit tandem misericordiae et caritatis imperio. Fidei arma concutiens, turbas eiecit mortuoque, in oratione prostratusadiungitur. Rigat lacrimis terram, in caelum alti gemitus porriguntur, vocat planctibus Christum. Interea movetur exanimis, et paulatim membris emortuis vitalia redduntur officia. Oculi lucem quaerunt, micant digiti, lingua iam resonat; uterque consurgit, ille de oratione, iste de morte. Germanus manu
Abbreviated transcription (Latin):
simo aderudiendũ tradidit: Quiꝑ annos pluri¬
mos eũ magnis curis edocuit. edoctũq pontifici
reddidit: Receptũq secũ cũ suis cubiculariis
subcustodia disciplinȩ retinuit Ut quẽ ad mo¬
dũ idẽ pontifex se castũ corpore custodierat:¬
sic eundẽ puerũ semilẽ sibi efficeroe. dicens ei
uirgine conseruaret. ut uas electionis in eccładĩ

Expanded text:
simo ad erudiendum tradidit; qui per annis plurisimo ad erudiendum tradidit; qui per annis plurimis magnis curis edocuit edoctumque pontifici reddidit. Receptoque secum suis cubiculis sub custodia disciplinae retenuit, ut quemadmodum idem pontifex se castum corpus custodierat, eundemque similem effici voluit, dicens ei virginem conservaret et vas electiones in eclesia Dei d
Abbreviated transcription (Latin):
Siquid quib dã longis uerbis ꝓpagare studui:
ad de serendã ueritatis lineã hunc tranuitẽ posui:
Sinuero deeiꝰ uirtutib aliquid prȩt̃ misi. nonstudi¬
ose gessi: quin potius ꝑ ignorantiã int̃mittendo
prȩterii. Hoc & enĩ sciendũ puto. qr quã uis quis
alti sermonis eloquentia eiꝰdẽ uiridĩ acdisserere
cupiat aꝑtius. hoc absq suꝑfluis uerbis agͣinon
ualeat Et forsitan ualuerã & ego annuentedõ.¬
clausis ac aliquib in cognitis uerbis narrare Uerũ¬
idõ nolui. ut quiq rustici & inliterati hȩc audi¬
eiꝰ imitari exempla cuiꝰ intellexerint audiendo
miracula:¬
gitur beatus leo degariꝰ exꝓgenie celsa
infintia e parentib inplatio chlothario ẽ. francoꝵ
regitraditus: Ab eodẽ uerorege : non pꝰ multũ
scilic& suo : ad inbuendũ litterarũ studus datus¬
est Quẽ idẽ p̃sul cuidã sacerdoti uiro eruditis¬

Expanded text:
Si quid quibusdam longis verbis propagare studui, Si quid quibusdam longis verbis propagare studui, ad disserendam veritatis lineam hunc tramitem posni; sin vero de eius virtutibus aliquid pretermisi, non studiose gessi, quin Tero ignorantia intermittendo praeterii. Hoc etenim sciendum puto, quia, quamvis quisquis alti sermones eloquentia eiusdem viri Dei acta disserere cupiat, apertius et absque fallatibus verbis fari non valeat. Et forsitam valueram et ego, annuenteclausis ac ab aliquibus incognitis verbis narrare: ideo autem nolui, ut quique rustici et illitterati haec audiejus imitari exempla cujus intellexerint audiendo miraculagitur beatus Leodegarius ex progenie celsa infantia a parentibus in palatio Lothario Francorum regi traditus, ab eodem vero rege non post multum scilicest. Quem idem praesul cuidam Dei sacerdoti, viro eruditis
Abbreviated transcription (Latin):
omino meo scõ pontifici anso aldo prȩsuli pic¬
tauensi : ursinus peccator iussioniobtẽperars
uestrȩ parui beatissime papa: Insistente maxi-¬
ma ex parte audulfo patre monasteri⁊ beatima¬
xentu ut de uita uel passione beatileogarii pauca
demultis eiꝰde bonis scribendo narrarẽ: quod
opustuis imperiis obsequendo edere cupiebã:
Sed simplicitas cordis mei et iners facundia non
ual& explicare tantiuiri laudes uirtutũ: Cuiꝰ
pacientia modernis exorta tẽporib quanta
sustinuit retruscis: nemoneuit nis ille solus
cuiplacuitintrinsecus: qui occultis latibulis pri¬
uatꝰ oculoꝵ acie. quid & quantũ egisseebonũ
quis enarrare possit: ubi nec ad sistebat minist
qhoc cernere ualera : ut quodoculisuidesẽt
narrare pꝰea q uisset: Nã finiseoperis ostendit
extrinsecus: quanta intus latendo suissor ope¬
ratus: Tamen inquaagͥnita eiꝰ mihi uita fuit.
& multoꝵ relatione conperi: quanqũa rustico
sermone. uobis imperantib edire non distuli.

Expanded text:
OMINO MEO SANCTOQUE PONTIFICE ANSOALDO PRAESOLE PECTAVENSE URSINUS PECCATOR. Iussioni obtemperans vestre parue, beatissime papa, insistente maxima ex parte Audulfo patre monasteri beati Maxenti, ut de vita vel passione beati Leudegarii pauca de multis eiusdem bonis scribendum narrarem. Quod opus tuis imperiis obsequendum edire cupiebam, sed simplicitas cordis mei et iners facundia non valet explicare tanti viri laudes virtutum. Cuius patientia modernis exorta temporibus, quanta sustenuit retrusus, quae nemo novit nisi ille solus, cui protulit intrinsecus. Qui occultis latibulis, privatis oculorum aciem, quid et quantum egisse bonum, quis enarrare possit, ubi nec adsistebat minister, qui hoc cernere valeret, ut quod oculis non videbat, narrare quievisset? Nam finis operis ostendit extrinsecus, quanta intus latendo fuisset operatus. Tamen, in quo agnita eius mihi vita fuit, et multorum relatione comperi, quamquam rustico sermone, vobis imperantibus, edire non distuli.
Abbreviated transcription (Latin):
rege mortuo. regnũ eiꝰ aequa lance qua drifariam
iriꝑtus sedẽ parisius statuit: Secundus gunthrannꝰ
aurelianis : t̃cius hilpericus suessionas. quartus
si gebertis medio matricũquȩ et mettis : Horũ itaq
fratrũ iunior sigebertis. brunichildẽ abhispanus

Expanded text:
rege mortuo, regnum ejus aequa lance quatuor ipertus sedem sibi Parisius statuit, secundus Guntrannus Aurelianis, tertius Hilpericus Suessionis, quartus Sigibertus Mediomatricum, quae et Metis. Horum itaque fratrum junior Sigibertus B
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis Deniq cũ diuina ã monitione a suiblacu. Q¬
in hunc ubi requieuit locũ ꝑ quinqͣginta. ferme milia
aduentaret: tres eũ corui qͥbus solari solitus erat cicũ¬
uolantes sunt secuti Eui ad om̃e c̃uiuiũ usq
dũ huc uenirae. duo angłi infigura uicrenũ apparentes.
ostender̃ ei uiã quã ꝑgere deberet In loco autem
isto qͥdã dĩ seruus habitaculũ habebat. adquẽ diuinit
itadictũ ẽ. his tu parcelocis. alt̾ amicus ad est :
Huc autẽ idẽ in cassini artẽ ꝑueniens: in magna sese
abstinentia coartauit. sed p̃cipue quadragehnȩ tẽpore
inclausus et remotus a mundi strepitu mansit Hȩc omĩa
ex parci poetȩ carmine sumps: qui ad eundẽ patrẽ
huc ueniens. aliquot uersus in eius laude ẽõ posuit
Quos in his libellis cauens nimiã longitudinẽ. minime
desempsi: Certũ tam̃ .ẽ. hunc egregiũ patrẽ uocatũ
cȩlitus obhoc adhuc fertilẽ locũ et cui opima uallis

Expanded text:
it. Denique cum divina ammonitione a Sublacu in hunc, ubi requiescit, locum per quinquaginta ferme milia adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, suvolitantes secuti. Cui ad omne bivium, usque dum huc veniret, duo angeli in figura iuvenum apparentes, ostenderunt ei, quam viam arripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: “His tu parce locis, alter amicus adest.” Huc autem, hoc est in Casini arcem, perveniens, in magna se semper abstinentia coartavit. Sed praecipue quadragesimae tempore inclausus et remotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquot versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis
Abbreviated transcription (Latin):
exuberescat. p̃celsorumq altrix uirorũ prisca
reppenat᷑ ȩtate : uno tam̃ senet ipsã editissimo
potuit uincere germine : dũ beatissimi patris
Benedien optandã cunctis mortalibus ꝓtulit

Expanded text:
exuberescat, praecelsorumque altrix virorum prisca exuberescat, praecelsorumque altrix virorum prisca reperiatur aetate, uno tamen semetipsam editissimo potuit vincere germine, dum beatissimi Patris Benedicti optandam cunctis mortalibus protulit
Abbreviated transcription (Latin):
estimata longitudine haudmodice superet
lamntudinẽ. assimilis utique querno folio . quod
procerieate sui latitudine excedit. plurimarũ
tam̃ ꝓuinciarũ mat̾ effecta: p̃dulci cunetas
ame lectitr gremio: At uero romani imperu
insignis potentia. dũ edomitũ orbẽ iure ꝑdullianis
abscmert uellet: amplisima regnorẽ spatia
quȩ pastam europã et libiã haud parũ disten¬
duntur. in ꝓuinoias colonias que discindere rtor
habuite Sit que stipendiarias legionibus nt̃¬
positis ẽstituerunt: XTEX I¬
nterque italia quoque maxima regnorum
occidentalis climatis diuisionẽ passa : duo¬
de iuginti ꝓuincias ex sese ꝓtulit : uarun
onui uin p̃clarior ualeria eique adiuncta nurs a
int̾ umbrlã & cãpaniã picenumque consiset
samnĩtũ orientẽ uersus prospectans limitem:
et truria uero serietipsam decerminans:
Cũ itaq ut plibauimꝰ. nobilitate singulari.
& bonorũ om̃ium ꝓuentibus affluentis seme

Expanded text:
aestimata, longitudine haud modice superet aestimata, longitudine haud modice superet latitudinem, assimilis utique querno folio, quod proceritate sui latitudinem excedit; plurimarum tamen provinciarum mater effecta, praedulci cunctas amplectitur gremio. At vero Romani imperii insignis potentia dum edomitum orbem jure perduellionis obtinere vellet, amplissima regnorum spatia quae per Asiam, Europam et Libyam haud parum distenduntur, in provincias coloniasque discindere ratum habuit, sicque stipendiarias legionibus interpositis constituere. Inter quae Italia quoque maxima regnorum Occidentalis climatis divisionem passa, duodeviginti provincias ex sese protulit, quarum omnium praeclarior Valeria, eique adjuncta Nursia inter Umbriam et Campaniam Picenumque consistit, Samnitum orientem versus prospectans limitem, Etruria vero semetipsam determinans. Cum itaque, ut praelibavimus, nobilitate singulari et bonorum omnium proventibus affluentissime
Abbreviated transcription (Latin):
iuri queat quo dnon p̃oc cupauent maiorun
diligentia: Seriptoribus pamquae prestantisimis
sub petere plurimũ uidebat᷑ ipsius laudabilis terrȩ
excellens materia : caeli scilicet tẽperie. locorũ
salubritate. fertilitate soli: opacitate abundantis¬
sima nemorũ. colliũ apricitate. olearũ uituĩ que
ꝓlapsu: unaque cunctarũ rerũ opulentissima gła
At cũ tantȩ copie potentia uigorq decentissimꝰ.
ueterũ studio italiȩ fuerit at tributus: tractus
tam̃ totius patrie in diuersa porrectus. diligenti
sese consideratione Aduerti ex poscit: Neq enĩ uni
solũ modo regionis beneficia compledti tanta laude
uidentur : quin potius om̃is patriȩ decor. regni
felicitas: breui memoratu. ac si quodã collec¬
taneo ad stricta ꝑspicitur: Cumque magnitudo
ipsa italici regni. quod olim magna grecia
nun cupabatur. eo quod urbes eius. atque castella:
uel maxia exparte auctoribus grecis extiterint.
in longiidinẽ Paticudiñeque. aequo libramine

Expanded text:
iri nequiret quod non praeoccupaverit majorum diligentia. Scriptoribus namque praestantissimis suppetere plurimum videbatur ipsius laudabilis terrae excellens materia, coeli scilicet temperie, locorum salubritate, fertilitate soli, opacitate abundantissima nemorum, collium apricitate, olearum vitiumque prolapsu, unaque cunctarum rerum opulentissima gloria. At cum tantae copiae potentia vigorque decentissimus veterum studio Italiae fuerit attributus, tractus tamen totius patriae in diversa porrectus, diligenti sese consideratione adverti exposcit. Neque enim unius solummodo regionis beneficia complecti tanta laude videntur, quin potius patriae omnis decor regnique felicitas brevi memoratu ac si quodam collectaneo astricta perspicitur. Cumque magnitudo ipsa Italici regni quod olim Magna Graecia nuncupabatur, eo quod urbes ejus atque castella vel maxima ex parte auctoribus Graecis constiterint, in longitudinem latitudinemque aequo libramine
Abbreviated transcription (Latin):
Monstrasti monac his prȩsul amande tĩus.
Da famulis ambire tuȩ consortia uitȩ
Vt ualeant donis participaretius.
Toc igitur geminũ diuinoꝵ beneficiorum munus ele¬
uationem scilic& sacri corporis ad mirabi lem deda¬
tionem ignis decelo missi memorabilem sum modeuo¬
tionis tripudio qui ad fuere celebrarunt. At que
ut a posteris eoꝵ honoretur decreuerunt credentes
leuamen ad epturos aeternũ. qui eius meinoriam cum
debita habuerint actione gratiarum. E A PLICII

Expanded text:
Monstrasti monachis, praesul Amande, tuis; Da famulis ambire tuae consortia vitae, Ut valeant donis participare tuis. Hoc igitur geminum divinorum beneficiorum munus, elevationem scilicet sacri corporis admirabilem ac dationem ignis de caelo missi memorabilem, summo devotionis tripudio qui adfuere celebrarunt atque, ut a posteris eorum honoretur, decreverunt, credentes levamen adepturos aeternum, qui eius memoriam cum debita habuerint actione gratiarum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ominobeatissimo a postolico & mihi inȩ t̃nũ
patrono patienti constantius peccator: Merito
int om̃s uirtutes. obedientia uindicat principatũ.
quȩ facit plerosq tẽptare qđ nequeunt. & idõ deuo¬
tionis laude habendi st̃: qͥ c̃ siderata sui impossibi¬
litate. Iubentib obsecunt̾: Itaq papauenerabilis.
dũ & scm̃ iurũ inlustrare uirtutib suis desideras.
et ꝓfectui om̃iũ mirabiliũ miraculoꝵ exẽpla largiri:
Imꝑasti sepissime. ut uitã scĩssimi germani epi obũbratã
silentio: qͣ licũq stilo uel p̃sentib uel posteris traderẽ:
Qđ dũ audact̃ aggredior: p̃sũptionis reũ. eẽ. mesentio :
sed date ueniã : Nã pęne ÷ ut etiã iudiciũ urm̃
quȩdã culpa resꝑgat : qͥ tante materia relatormn magis
dignũ debuissetis eligere: Sed q ut̾q. caritati oꝑam¬
damꝰ. dũ & uos meputatis posse qđ nequeo & ego auc¬
toritati ur̃ȩ libens pareo: orate ut ministeriũ meũ.

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO APOSTOLICO ET MIHI IN AETERNUM PATRONO PATIENTE PAPAE CONSTANTIUS PECCATOR. Merito inter omnes virtutes oboedientia vindicat principatum, quae facit plerosque temptare, quod nequeunt. Et ideo digni devotionis laude habendi sunt, qui, inconsiderata sui possibilitate, iubentibus obsequuntur. Itaque, papa venerabilis, dum et sanctum virum inlustrare virtutibus suis desideras et profectsti saepissime, ut vitam sancti Germani episcopi obumbratam silentio qualicumque stilo vel praesentibus vel posteris traderem. Quod dum audacter adgredior, praesumptionis reum esse me sentio. Sed date veniam; paene est, ut etiam iudicium vestrum quaedam culpa respergat, qui tantae materiae relatorem magis dignum debuissetis eligere. Sed quia uterque caritate peccavimus, dum et vos me putatis posse, quod nequeo, et ego auctoritati vestrae libens parui, orate, ut ministerium meum
Abbreviated transcription (Latin):
otmeruĩ cũ suis accepiss& sicut ÷ fragilitas humani¬
metuens animositate tractare cũ suis cȩpit quid
in hoc conflicto agere deber& cogitans & orans
manꝰ regis sanguine sacerdotũ: Intẽ diẽ magnũ
plebe eẽ. disceptatio: Tunc relicto rege & om¬
niũ potestatũ sublimitate ꝓnihilo reputans
qđ habet᷑ inmundo: eadẽ nocte ꝓcidens cũ pau-¬
cis irecȩpit ubi pauꝑxp̃i fieri potuissa: hoc
rex audiens contristatus ualde ac merens quen¬
dã exsuis fidelib cũ exercitu magno nr̃is ipsum
misit & secutus eũ ꝑ totã illã noctẽ : Diluculo
dep̃cante luxouio cȩnobio ut eilicer& relicto
scło uacaredõ humili poposcit p̃cise dirigendũ
quẽ ꝓtinꝰ illud ire non distulit Quifestinꝰ in mo¬
uenit: Dicensse aliquid in eo peccasse ueniã uiciss
pecentis stiter̃ concordis: Tam̃ ab abate se¬
uneti aliqđ spatiũ cẽporis uterq penitentiã

Expanded text:
et merum cum suis accepisset, sicut est fragilitatis humanet merum cum suis accepisset, sicut est fragilitatis humanmetuens animositatem regis, tractare cum suis coepit quid in hoc conflictu agere deberet. Cogitans et orans e, et manus regis sanguine sacerdotum in tam magno plebe fieret disceptatio. Tunc relicto rege et omnium potestatum sublimitate, pro nihilo reputans quod habetur in mundo, eadem nocte procedens cum paucis ire coepit ubi pauper Christi fieri potuisset. Hoc rex audiens contristatus est valde, ac moerens quemdam ex suis fidelibus cum exercitu magno post ipsum misit. Et secutus eum per totam noctem illam diluculo deprecante, ad Luxovii coenobium ut ei liceret relicto saeculo vacare Deo, humili poposcit prece se dirigendum: quem protinus illic ire non distulit'. Qui festinus in movenit; dicens se aliquid in eo peccasse, veniam vicissim petentes, steterunt concordes. Tamen ab abbate seiuncti, aliquod spatium temporis uterque penitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ paschalis dies : Tunc flagitanti pontifice
ut augustidunũ urbis suȩ ipsũ scĩssimũ diem
rex iuber& celebrare : Qui nequaquã renue
implere nitit᷑ uotũ dep̃cantis: Quicũ adpro¬
pinquante iãdie ad missarũ sollẽpnia celebran¬
dũ qui ÷ sabbatoꝵ ut moserat antiqͥs quȩ ẽ in
uigilus paschȩ irent parit̃ & maloseminariohodi
simulhaberent absconditũ: Tunc instigat᷑ utiq
maloꝵ accedens: eidẽ pontificedix̃ Obseruati
inquid sc̃e pontifex qr trans acta celebritate
& tibi in eiꝰcorde iã qđ alĩ . eẽ. seminatũ in hac
nocte consũmare .ẽ. decretũ: Quod audiens
pontifex dissimulando distulit & se lecũ osten¬
dit ñ ꝓmagno ducens apparuit uultuclarus
sollẽpnia missarũ quã ceperat honestissime
consũ mauit: Sed c̃omunione scã: cũ ipse ac
rex ꝑcepissent. rex ad palatiũ ꝑgens habut
pransurus: Pontifex uero cũ suo consũ mass&e officio

Expanded text:
rimus paschalis dies. Tunc flagitanti pontifice, rimus paschalis dies. Tunc flagitanti pontifice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctissimum diem rex iuberet celebrare, qui nequaquam rennuens, sed implere nititur votum depręcantis. Qui cum, adpropinquante iam die ad missarum sollemnia celebrandum, qui est sabbatorum, ut mos erat antiqua, quae est in vigiliis paschae, irent pariter et malo seminario odii simul haberent absconditum, tunc insticatur uterque malorum accedens eidem pontifice, dixit: 'Observa te', inquid, 'sanctae pontifex, quia, transacta celebritate et tibi in eius corde iam quod olim est seminatum, in hac nocte consummare est decretum'. Quod audiens pontifex, dissimulando distulit et se letum ostendit; non pro magno ducens, apparuit vultu clarus, sollemnia missarum, quae coeperat, honestissime consummavit. Sed cum communione sancta ipse ac rex percepissent, rex ad palatium pergens, habiit pransurus; pontifex vero cum suo perconsummasset officio
Abbreviated transcription (Latin):
theodericũ cuidã dĩ seruo conseruando acnu-¬
triendo dedit Idẽ uero scm̃ leo degariũ ponti¬
ficẽ suꝑ omne domũ suã sublimauit & maiorẽ
domꝰ in om̃ib constituit Qui acceptꝰ huiꝰ regni
gubernaculis quot qđ maxime ad uersus legis
antiquoꝵ regũ hac magnorũ ꝓcerũ quoꝵ uita
laudabilis ad stabat.: repperit ineptũ ad pristi¬
nũ redux̃ statũ: Intantũ uero usq quaq omĩã
regna francoꝵ restituit : ut omĩs eũ gratula¬
rent᷑ regẽ sibi habere childericũ acrectorẽ pa¬
latii leodegtriũ: Cũ hȩc pęne annistrib cũde¬
corpore magno agerent᷑ : Tunc aduersarius cuise
consuetudinis inuidie consuetudinis suȩ bona des¬
ere : cȩpit sodalessuos quossecũ eligerat idem
pontifex habere sotios gubernaculi inuidiȩ malũ
instigare : & int̾ ipsũ et regẽ titania discordicc
seminare: Hisitaq dieb iã imminebat celeber¬

Expanded text:
Theodericum cuidam Dei servo conservandum ac nuTheodericum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero Leudegarium pontificem super omnem domum suam sublimavit et maiorem domus in omnibus constituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis adstabat, repperit ineptum, ad pristinum reduxit statum. In tantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palaciae Leudegarium. 6. Cum haec poene annis tribus cum decore magna agerentur, tunc adversarius, cuius est consuetudinis invidiae suae conditionis bona distruere , coepit sodales suos, quos secum elegerat idem pontifex habere socios gubernaculi, invidie malum instigare et inter ipsum et regem zizaniam discordiae seminare. His itaque diebus iam aeminebat celeber
Abbreviated transcription (Latin):
defunctus est : accũ suis similib derege tracca¬
re cępit Qui audientes childericũ austrasioꝵ̾
rege in adolescentia sua regnũ iuxta sui tẽporis
ȩtatẽ optime disponentẽ elegẽ : Quȩdã pars
francoꝵ uolentes eũ regẽ habere Nã ebromꝰ qui-
or domꝰ fuerat subregiclothario theodericũ germa¬
nũ cupiebat subrogare fratris in regno: Ipsẽ uero
ebroinꝰ erat tunc odiosus int̃frantiis qx metue¬
bant huiꝰ ponderis iugo qđ ꝑ eundẽ sustinuerant
subregi clothario relicto suoconsilio: Childericũ
intoto sublimauer̃ regno francorũ: Tunc ebru¬
iꝰ uuidens se destitutũ. & ꝓnichilo suo. eẽ. consilio.
t̃ritus pauore regi petut ut relictis om̃ib uit̃a
sibi concedere. & inmonasteriũ abire ꝑ mittero&:
Cuidep̃cante et domnoleudegario int̾cedente
rex consensit & inmonasterio luxouo ilicodes¬
tinauit ut monacus effici deber&: Rex uero
childericus confirmatꝰ in regno germanũ suũ

Expanded text:
perrexit ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Childericum Austrasiorum regem in aduliscentia sua regnum iuxta suae temporis aetatem obtime disponentem, elegit quidam pars Francorum, volentes eum regem habere. Nam Ebroinus, qui maior domus fuerat sub rege Chlothachario, Theudericum germanum cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebruinus erat tunc odiosus inter Francos, qui metuebant huius ponderis iugo, quod per eundem sustenuerant sub rege Chlotachario; relicto suo consilio, Childericum in toto sublimaverunt regno Francorum. Tunc Ebroinus videns se destitutum et pro nihilo suum esse consilium, territus pavore regem petiit ut relictis omnibus vitam sibi concederet et in monasterio habire permitteret. Cui |depręcante et domno Leudegario intercedente rex consensit et in monasterio Luxovio ilico distinavit, ut monachus effici deberet. 5. Rex vero Childericus confirmatus in regno germanum suum
Abbreviated transcription (Latin):
strenue rex̃ : illudq magis opib ditauit :
Sedcũ unta monita sui pontificis idoneũ se p̃pararoe
& clarus haberet᷑ p̃om̃ibus: tunc odor eiꝰdẽ sc̃itaos
intantũ ꝓcessit. ut usq inpalatiũ regis redoleret:
Erat enĩ tẽpore minor clotharius cũbalde tilde
matrerex: regensfrancoꝵ regnũ : Iui agnitaesꝰ
prudentia cupiens eũsecũ habere in aula regie:
petier̃ pontisicẽ ut suã eidar& licentiã secum
habitare inpalatiũ: Quistatĩ iussa cõplens.
magnis reb ditatũ &e sapientiȩ florib ad orna¬
destinare uirũ: Quẽ rex atq regina uidentes.
honorifice susceper̃: & in paucis dieb: dulcia suc
uerba & bonitatẽ ostendit. intantũ ut rexsinul
& regina. pleriq pontifices acꝓceres supraos
eũ inamorẽ susciperent. & qr eũ uidebant dignũ
francoꝵ adhonorẽ pontificałẽ eũ eẽ. idoneũ ꝓele¬
mauer̃ Quẽ ad hoc om̃s electũ augustidunũ

Expanded text:
strinue rexit eumque magnis opibus ditavit. strinue rexit eumque magnis opibus ditavit. Sed cum iuxta monita suae pontificis idoneum se praeparasset et clarus haberetur prae omnibus, tunc odor eiusdem suavitatis in tantum processit, ut usque in palatio regis redoleret. Brat enim eodem tempore minor Chlothacharius cum Baldechilde inatre rex regens Prancorum regnum. Agnita eius prudentia, cupientis eum secum habere in aula regia, petierunt pontifici, ut suam daret licentiam secum habitare in palatium. Qui statim iussa conplens, magnis rebus ditatum et sapientiae floribus adornadestinare norifice susceperunt, et in paucis diebus dulcia sua verba et bonitatem ostendit, intantum ut rex simul et regina, plerique pontifices et proceres, supra omnes eum in amorem susciperent. Et quia eum videbant dignum Francorum ad honorem pontificalem eum esse idoneum proclamaverunt. Quem ad hoc omnes electum, Augustoduni,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde non pꝰ multũ tẽpiusꝰ archidiaconꝰ effectꝰ.
subpontificiscura om̃ib ecclesus ipsius diocesis ẽ.
platus Erat enĩ multũ facundiȩ honestissimȩ
suauis ingenio acutissimꝰ. prudentia ꝓuidus.
telodĩ & amore feruidus. perpetueq uirginitatis
uterat monitus custos Scripturis sceris ac
legũ doctrine simulq canonũ. penȩ cunctis
p̃cellebat parroechiȩ quã regendã susce perat
habitantibus: Intantũ uͦ aptissimꝰ om̃iũ senioꝵ
et coȩqualiũ ac subiectoꝵ : ut eloquentia sua
placer& om̃ib sibi colloquentibus. ita ut mȩrentib
redder&x lȩtitiã. scelerarentib disciplinã: Nã
in paruitẽporis spatio subpontificis scilicoꝵ
imperio. magnã pacẽ ꝓuidentia suiregiminis
tradidit pictauensi solo: De inde cũ qͥdã pater
exmonasterio qđ ẽ. sitũ in honore beatissimi
maxentii obisset : iussu pontificis eundẽ monas¬
teriũ suscepit regendũ: qđ ꝑsex fere annos

Expanded text:
Deinde non post multum temporis archidiaconus effectus, curam sub pontifice omnibus ecclesiis ipsius diocisis est praelatus. Erat enim multum facundie honestissimae dsuavis, ingenio acutissimus, prudentia providus, zelo Dei et amore fervidus perpetuaeque virginitatis, ut erat monitus , custus. Scripturis sacris ac legum doctrinis simulque canonicis poene cunctis praecellebat parrochie quem regendam susciperat habitantibus. In tantum vero aptissimus omnium seniorum et coequalium ac subiectorum, ut eloquentia sua placeret omnibus sibi conloquentibus, ita ut merentibus redderet laetitiam, scelera gerentibus disciplinam. Nam in parvi temporis spatio, sub pontificis scilicet imperio, magnam pacem providentiam sui regiminis tradidit Pectavense solo. 3. Deinde cum quidam pater ex monasterio, quod est situm in honore beatissimi Maxenti, obisset, iussu pontificis eundem suscipit regendum; quod per sex fere annos
Abbreviated transcription (Latin):
niunt᷑ deducere ꝑgentes: De hinc utrisq por¬
tib ad su pradictũ monasteriũ coegebat eos
ꝓcedere & ad eoꝵ domib remeare quilangorũ
ualde fuerant consentientes ad quieuerunt
dep̃cantib cũ benedictione : Qui patris monas¬
terus ipsius conglutinati pacis concordia ꝓriden¬
tes uener̃: simul ebromꝰ scilic& cũ pontifice
leodegario ciuitatissuȩ augustidunũ Qũarẽ
adiens totaciuitas suscitata . ẽ ingaudiũ qͥ ciues
ꝓcidentes obuiã receper̃ eos cũ magnotriũpho
lȩtantes eo qđ recepissent patrẽ que ad misisse
plangebant olim gubernatorẽ Quẽ recepto
cllo cauer̃ insedẽ pristinũ ut frueret᷑ cũsuis
leitic qͥ consimul l&itia sũmo gaudio tripuos
uersarios . se sociauit ut amicos. Sednon
post multos

Expanded text:
gentes de utrisque partibus ad supradictum monasterium cogebant eos procedere et ad eorum domos remeare. Qui angore valde fuerant, consentientes acquieverunt deprecantibus. Cum benedictione quippe Patris monasterii ipsius conglutinati pacis concordia, procedentes venerunt simul, Ebruinus scilicet cum pontifice Leudegario, civitatis suae Agustiduno. Quam rem audiens tota civitas, suscitata est in gaudio: qui cives procidentes obviam, reciperunt eos cum magno triumpho, letantes, eo quod recipissent patrem, quem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem recepto collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis letitiam. Qui cum simul letaversarios, se sociavit ut amicis. Sed non post multum
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s p̃dicare exorsus ẽ: Euit igitur
p̃ dicator ep̃s nobilis genere: sed no¬
bilior fide. Scłi dignitate int̃ suos
cdarus : Sed chiuinorũ munerũ grã
p̃cipuus: Huius iuirs infantia. sacris
quidẽ miraculorũ p̃sagiis aparen¬
tib fulgebat : Sũ mis sacerdotibus
ȩtiã ꝑ diuinã ꝓuidentiã cõmissis.
sacris litteris & diuinis erudi ebatur
disciplinis: Crescente uͦ detate &
RATENIM DEU ENETENSI
parroȩchia ex ꝓgenie oriundus: ex
nobilis simis parentibus: & in uilla
quaeuocatur placio nutritus: Luit
aut̃ forma p̃cipuus. corpore castus.
Mente deuotus. affabilis collo quio.
amabilis aspectu Prudentia egre¬
gius tẽperantia clarus: ⁊elodĩ &
amore feruidus. ꝑ petuets uirgini¬
tatis ut erat ammonitus custos: In

Expanded text:
edicaret, exortus est. Fuit igitur praedictus episcopus nobilis genere, sed nobilior fide; saeculi dignitate inter suos clarus, sed divinorum munerum gratia precipuus. Huius viri infantia, sacris quidem miraculorum praesagiis apparentibus, fulgebat. Summis sacerdotibus etiam per divinam providentiam commissus, sacris litteris et divinis erudiebatur disciplinis. Crescente vero aetate,rat enim de Venetensi paroechia ex progenie oriundus ex nobilissimis parentibus et in villa quae vocatur Platio nutritus. Fuit autem forma praecipuus, corpore castus, mente devotus, affabilis colloquio, amabilis aspectu, prudentia egregius, temperantia clarus, zelo Dei et amore fervidus, perpetuaeque virginitatis erat integerrimus custos. In
Abbreviated transcription (Latin):
ux aeciã chlo doueus rex francorũ
eũsibi familiarẽ facer&. et consig¬
liã eius libent̃ obȩdir&. Suis gͦ
ussionio ꝑarens: multas construx̃
aecclas desertasq restaurauit:
& monasteria fabricauit. P auꝑes¬
uero ipserex eius consilio alebat:
dĩ seruos honorabat. iustitiã in po¬
pulo siis monitis exercebat: et cultũ
diuinũ ãplificabat.

Expanded text:
ancorum eum sibi familiarem faceret et consilio eius libenter oboediret. Suisque iussionibus parens, inultas construxit aecclesias desertasque restauravit et monasteria fabricavit; pauperes vero eius consilio alebat, Dei servos honorabat. Iusticiam in populis suis monitis exercebat et cultum divinum amplificabat.
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃fatione eius dẽ concilii habetur
insertũ. Quanta enĩ & qualia capi¬
tula ibidẽ s̃ statu canonica c̃stituta
in eodẽ concilio c̃ scripta repperiunt᷑:
qũa ȩtiã utilia om̃ib scireuolentib¬

Expanded text:
m in prefatione eiusdem concilii hactenus habetur insertum. Quanta enim et qualia capitula ibidem sunt statuta canonica, in eodem concilio conscripta reperiuntur, quae etiam utilia omnib
Abbreviated transcription (Latin):
otiose uiuere s amẽt se excitare cura
oꝑa aliqͣ licita et honesta. Pinua sũt
ox honesto solacio qd̾ inde hr̃. Sedã ex illi¬
cita sollicitudine q̃ pp̃ hoc̃ uitatur Terͣ
ex faauctu et utili ͭ ͤ q̃ inde ꝯsurgit. pͥ¬

Expanded text:
ociosae vivere, sed ament se exercitare circa opera aliqua licita et honesta. Prima via sumitur ex honesto solatio, quod inde habent. Secunda ex illicita solicitudine, quae propter hoc vitatur. Tertia ex fructu et utilitate, quae inde consurgit. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
patebit. Ecdã uia ad ĩ uestigaud hoc iden
siũtur ex uitatõe solitudis illicite Ira
qr mlr̃es et magxie puelle ueplimũ domi
cebatur nescit ociosa statim cũ quis nõ
ccu illicitus occupacoẽs ꝙ tunto magis
sunt illis. et ꝙͣto cogitũdo alicita facilius
trahũtur ut ea si assit comaditas opere
ꝯpleant. Terria uia sũtur ex fruila et
utili ͭ ͤ q̃ inde ꝯsurgit Nam nũꝙͣ młiẽres
posst̃ se dare excicislicitis insi inde ꝯsur¬
Feit aliqd̾ benũ extioris opis. uel uliqua
bona dispoĩcio intioru mẽtis. D ergo
dilupẽtia et cura adhiberi ut iuẽa sint

Expanded text:
estigandum hoc idem, sumitur ex vitatione solicitudinis illicitae. Nam quia mulieres et maxime puellae ut plurimum domisut superius dicebatur nescit ociosa esse, statim cum quis non circa illicitas occupationes. quod tasunt illis, et quanto cogitando illicita facilius trahuntur, ut ea si adsit commoditas opere compleant. Tertia via sumitur ex fructu et utilitate quae inde consurgit. Nam nunquam mulieres possunt se dare licitis exercitiis, nisi inde consurgat aliquod bonum exterioris operis vel aliqua bona dispositio interioris mentis. Debet ergo diligentia et cura adhiberi, ut mulieres sint
Abbreviated transcription (Latin):
auri semꝑ qiͣ ubũdare ibi tale uenã
et in quib abundeat uena argẽti silr̃¬
oꝑam᷑ si imitam᷑ actiones nature
et maxĩe bene regit᷑ cinctas si ma¬
tetur ordinẽ nͣde uenaduri ut pͥrti¬
pantes maigri pͥncipatu ł exñtib i
maiorib pͥnapatib. et hena argẽti

Expanded text:
auri, semper quasi abundare ibi talem venam; et in quibus abundat vena argenti sioperamur si imitamur actiones naturae, et maxime bene regitur civitas si imitatur ordinem naturalem: vena auri ut principantes maiori principatu, vel existentes in maioribus principatibus; et vena argenti
Abbreviated transcription (Latin):
et in ãalib ⁊̃ anib uiuẽtib ex rapĩa
sormores essedoidẽtur foiẽ ꝙħ mares
Niam si sͦt ꝯsidãmꝰ aues ip̃as uniẽtes
& mipta maiores corpe et andaciores
suili. ut ancipitres et et astures. et

Expanded text:
 ex rapina ferociores esse videntur foeminae quam mares. nam si consideramus aves ipsas viventes ex raptu, maiores corpore et audaciores enimae quam masculi: ut ancipitres, et austures, et
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑt eam ꝓmulgatũ ẽẽ. S cũ alia sut
Lex nalis. abia poĩtiua. alit ͥ ꝓpalat᷑
heqialit᷑ illa. Namlex nalis ẽ adee
indita in cordib nr̃is. Ideo in quolł
incipit hr̃e rõnis usum. ꝑ quẽ cogͦ stit
quid sequẽd̾ et quid fugiend̾ scd̃¬

Expanded text:
t eam promulgatam esse. Sed cum alia sit lex naturalis, alia positiva: aliter propalatur haec, aliter illa. Nam lex naturalis est a deo indita in cordibus nostris: ideo in quolibet incipit habere rationis usum, per quam cognoscit quid sequendum et quid fugiendum, se
Abbreviated transcription (Latin):
sticũ qd est bonũ totuliꝰ et cõiꝰ sic bonũ
domestitũ oidĩatur ad bonũ ciuile et ad
bonã regni qd̾ ẽ etĩã tot aliꝰ et ꝑfectius
Quare si abono ꝑfecciori qd magre h
racionẽ finis simẽde sũt leges et regule a¬
gibiliũ. Seqͣtur ꝙ nõ abono pͥnato et do¬
mestico s abono qd intendr᷑ in regno et
cuntate sinuẽde sũt leges ot regule agi¬
błiu. ĩmo qr uim cogẽdi co et potõciam
Ideo leges hũtes coacti uuã potẽcia nõ¬
pͥnipetur/. Uiso ꝙ nõ est cuiꝰ  leges
condere delem patere p̃t legõ nõ hrẽ
uim obligᵈ ͥ insi sit ꝓmulgãta. Namã
Lex sit quodd̾ mãdutũ suꝑioris ꝑ qd̾
Ligani᷑ et reglanuir magibłib nr̃is

Expanded text:
sticum, quod est bonum totalius et communius: sic bonum domesticum ordinatur ad bonum civile, et ad bonum regni, quod est etiam totalius et perfectius. Quare si a bono perfectiori quod magis habet rationem finis sumendae sunt leges et regulae agibilium, sequitur quod non a bono privato et domestico sed a bono quod intenditur in regno et civitate sumendae sunt leges et regulae agibilium. Immo quia vim agendi et potentiam ideo leges habentes coactivam potentiam noprincipetur.Viso quod non est cuiuslibet leges condere, de levi potest patere legem non habere vim obligandi, nisi sit promulgata. Nam cum lex sit quoddam mandatum superioris, per quod ligamur et regulamur in agibilibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Ut si qͥs uellet mrmismata nõ ad
expẽdẽd s et ãd ꝑ append̾ qd̾ forte
muercatores młtori es̃ faciũt qͣ et
apꝑoant diuites et ut alii ciciꝰ apd̾
qcedere denarros ad tlẽz usum uidelz¬

Expanded text:
mata non ad expendendum, sed ad apparendum: quod forte multotiens mercatores faciunt, qui ut appareant divites, et ut alii citius apud eis possit concedere denarios ad talem usum videl
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũq qͣpondꝰ unũ infixũ uirge et
aliud moblĩ seꝟtens cca ip̃a. hoc
eñi rõne põderis infixi rectĩꝰ ꝓiat
buciũ. Qrtum uo genꝰ machinẽẽ¬
ho nõ ꝓicitlapides itu magnos sit̃ p̾dcua

Expanded text:
trapondus, unum infixum virgae, et aliud mobiliter se vertens circa ipsam: hoc enim ratione ponderis infixi rectius proiibutium. Quartum vero genus machinaenon proiicit lapides ita magnos, sicut praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpugnare pociẽdõ rectiꝰ uellõgins l
medio m᷑ intet utrũq uel etiã magis
poss obsessos offendere piciẽdo spussiꝯ
machinis de quib mẽcionẽ fecrnꝰ suf¬
firiẽtor scietur quõ ꝑ machinas lapi
Nam om̃e gonꝰ machie lap̃idarie
exp̾dcĩs. Est etia adu̾tẽdũ ꝙ die et¬
pns mĩnerẽs obsesse. Tñ ut uadeatur
qualr ĩ nocte ꝑcuciũt lapides emissi
a machinis semꝑ cũ lapide alligãdii
est iguis uol ticio igniti. Nã ꝑticõm
agm̃tũ lapidi alligatũ appere pot̾it
ponderosꝰ lapis ẽ infunda machine
ciuitatis uel castri ĩpugnan p̃ñt

Expanded text:
impugnare proiiciendo rectius vel longius, vel medio modo inter utrunque vel etiam magis posset obsessos offendere proiiciendo spissmachinis, de quibus mentionem fecimus, sufficienter scietur, quomodo per machinas lapidNam omne genus machinae lapidariae, ex praedictis. Est etiam adnitiones obsessae. Tamen, ut videatur qualiter in nocte percutiunt lapides emissi a machinis, semper cum lapide alligandus est ignis, vel ticio ignitus. Nam per ticionem ignitum lapidi alligatum apparere poterit ponderosus lapis est in funda machinae civitatis, et castri, impugna
Abbreviated transcription (Latin):
dictet. ꝓseqͣmur ea inꝙͣtũ bona sunt.
Sedõ si infra quã rricis dictet rothamꝰ
nos ab illis es ꝙ ardua et difficilia sũt
qͣre cca flĩa dup  urtute indigeuiꝰ uia
ĩpellente nos ne retham᷑ pp̃ difficultatẽ
et ħ ẽ magnãitas et alia retrahẽte nos

Expanded text:
dictet prosequamur ea inquantum bona sunt. Secundo, si infra quam ratio dictet retrahamus nos ab illis, eo quod ardua et difficilia sint. Quare circa talia duplici virtute indigemus. Una impellente nos, ne retrahamur propter difficultatem, et haec est magnanimitas: et alia retrahente nos