comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichilum ualet. nisi ut ꝓiciat᷑ foras &
conculcet᷑ ab hominib. &iterum post
resurrectionem suam mittit apłos suos
mandat dicens Data t÷ mͥ om̃is potestas
in cȩlo & in terra.ite gͦ docete gͥs. bapti¬
Zantes eos in nomine patͥs . filii & spc̃
scĩ. Cum gͦ manifestum sit hereticos
idẽ hostes xp̃i. ñ integram sacm̃ti hr̃e
ꝯfessionem. Item scismaticos ñ posse ꝯ¬
dire sapĩa sp̃ãli. cũ ipsi ab eccłia quȩ
una receddendo infatuati. & cont᷑rii fa¬
cti sunt. fiat sic̃ scͥptum ẽ domͣ ꝯͣriorũ
legis. debent emundationem ⁊ ꝯsequẽs
pͥmo purgari ⁊ t̾c demun baptrzari uui¬
resces acirta dix̃. In tanto cetu scĩ¬
ssimorum consacerdotum lectis litt̃is
cypͥam dilectissimi nr̃i ad iuuaianum
gr̃am adunati c̾sentire debeam Cen-¬
seo gͦ om̃s hẽticos scismaticos siũ. qui
ad catholicam eccłiam uoluerint uenire.
ñ ante ingredi nisi exorcizati ⁊ baptrzati
fueruit. exceptis his sane qui in eccłia

Expanded text:
nihilum ualebit, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus, et iterum post resurrectionem suam mittens apostolos suos mandat dicens: data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. ite ergo et docete gentes baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. cum ergo manifestum sit haereticos id est hostes Christi non integram sacramenti habere confessionem, item schismaticos non posse condire sapientia spiritali, cum ipsi ab ecclesia quae una est recedendo infatuati contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus contrariorum legis debent emundationem, et consequprimo purgari et tunc demum baptizari. Crescens a Cirta dixit: Tanto coetu sanctissiCypriani dilectissimi nostri ad Jubaianum,gratiam adunati consentire debeamus, censeo ergo omnes haereticos et schismaticos qui ad catholicam ecclesiam uoluerint uenire non ante ingredi, nisi exorcizati et baptizati prius fuerint, exceptis his sane qui in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
De odio nominis ante predictum. In
eungłio eata lucam.  eritis odibiles oĩb
odit. scitote qm̃ me pͥmo odiit. Si descło
essetis. scłm qd̾ suum eẽt amaret:. S quia
descło ñ estis. & ego elegi uos de scło: ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
DE ODIO NOMTNIS ANTE PRAEDICTVM. In euangelio secundum Lucam: Et eritis odibiles omnibuodit, scitote quoniam me primo odit. si de saeculo essetis, saeculum quod suum esset amaret: sed quia de saeculo non estis
Abbreviated transcription (Latin):
uod quis d̾o uouerit cito rebdendum:
apud salomonem. Prout uoueris uotũ
deo. ne moram feceris redd̾e illud Ite inde
ñ tardab redd̾e illud. quia inquirens q̃¬
ret illud dominꝰ d̾s tuus ate. & eritĩ pec¬
catum: Ea quȩ egredient᷑ ꝑ labia tua ob-¬
seruabis ⁊ facies donum qd̾ locutꝰ es ore tuo
De hoc ipso in psalmo: xluui. Sacͥfica deo
sacrificium laudis: ⁊redde altissimo uota

Expanded text:
UOD QUIS DEO VOVERIT CITO REDDENDUM. Apud Salomonem: Prout voveris votum Deo, ne moram feceris reddere illud . De hoc non tardabis reddere illud; quia inquirens quaeret illud Dominus Deus tuus a te, et erit in peccatum. Ea quae egredientur per labia tua observabis, et facies donum quod locutus es ore tuo . De hoc ipso in Psalmo XLIX: Sacrifica Deo sacrificium laudis, et redde Altiss
Abbreviated transcription (Latin):
IIII. In nullo gloriandum qͣnͣdo nr̃m nichil xxxi
Humilitatem quietam in om̃ib sit¬
dam.
Bonos quoq & iuistos plus labore s to¬
lerare debere. quia probantur:.
Inuicem se fr̃s sustinere debent.
nec attend̾e ad scł̃m cui iam renuntiatũ :
Non uirandum.

Expanded text:
gloriandum, quando nostrum nihil sit. V. Humilitatem et quietem in omnibus tenendam. Bonos quosque et iustos plus laborare sed tolerare debere, quia probantur. VVIIII. Inuicem se fratres sustinere debere. X. nec adtendere ad saeculum, cui iam renuntiauit. XII. Non iurandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͣm musitandum. s circa omnia q̃¬
xei accidunt bñdicendum dm̃
XU Ad hoc temptari homines adõ ut ꝓbentur:
xoi De bono martyrii.
xuII

Expanded text:
Numquam mussitandum, sed circa omnia quae accidunt benedicendum Deum. XV Ad hoc temptari homines a Deo, ut explorentur. XVI. De bono martyrii. XVII
Abbreviated transcription (Latin):
ram patre meoqui in cęlis ẽ: Qui autẽ me
negau̾it coram hominib: & ego negabo cũ
coram patre meo qui in celis ẽ. Item apl̃s pau-¬
lus: Si enim commorim᷑ inquit. & c̃uiue-¬
mͦᷠ. Si toleramꝰ: & conregnabimꝰ Si negamꝰ.
& ipse negabit nos: Item ioħs: Qui negat
filium. neq patrem ht̃. Qui confitetur
filium: & filium & patrem ht Uñ nos
ad contemptum mortis hortat᷑ dñs ⁊ cor¬
roborat dicens: Nolite timere eos qui oc¬
cidunt corpꝰ. animam autẽ ñ possunt
occid̃e: magis autẽ metuite eum qui po¬
test animam & corpꝰ occidere in gehennã:
& iterum: Qui amat animam suã ꝑdet
illam. & qui odit animam suam in isto
Qu od redempti & inuificati xp̃i sanguĩe.xͣi.

Expanded text:
 qui autem me negauerit coram hominibus, et ego negabo eum coram patre meo qui est in caelis. item apostolus Paulus, si enim commorimur, inquit, et conuiuemus: si toleramus, et conregnabimus: si negamus, et ipse negabit nos. item Iohannes: qui negat filium neque patrem habet: qui confitetur filium et filium et patrem habet. unde nos ad contemptum mortis hortatur Dominus et corroborat dicens: nolite, timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. magis autem metuite eum qui potest et animam et corpus occidere in gehenna. et iterum: qui amat animam suam perdet illam, et qui odit animam suam in isto QVOD REDEMPTI ET VIVIFICATI CHRISTI SANGVINE
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib qͣs dñs d̾s tuus dabit tͥ inha¬
bitare te illic dicentes. eamꝰ & seruiam᷑
diis aliis qͦs ñ nosti. int̾ficiens necabis
om̃s qui sunt in ciuitate cede gladii. et
incendes ciuitatem igni. & erit sine habi¬
tało in ęt̾num: Non reedificabit᷑ etiã nẽ
ut au̾tat᷑ dñs ab indignatione irȩ suȩ &
plicabit te. si exaudieris uocem dñi deitui.
& obseruau̾is p̃cepta eiꝰ. cuius p̃cepti & ui¬
goris memor mathathias. int̾fecit eũ qui
ad aram sacͥficaturꝰ accesserat Qd̾ si ante
aduentum xp̃i circa dm̃ colendũ. & ydo¬
la sꝑnenda hȩc p̃cepta seruata sunt. qͣnͣto
magis post aduentum xp̃i seruanda sunt.
quando ille ueniens ñ u̾b̃ nos hortatꝰ sit
s & factis. post om̃s iniurias & contumeli¬
as. passus quoq & crucifixꝰ ut nos pati &
mori exemplo suo doceret. ut nulla sit ho¬
mini excusatio ꝓ se ñ pacienti cum passus

Expanded text:
civitatibus quas Dominus Deus tuus dabit tibi inhacivitatibus quas Dominus Deus tuus dabit tibi inhabitare te illic, dicentes: « Eamus et serviamus diis aliis, » quos non nosti, interficiens necabis omnes qui sunt in civitate caede gladii, et incendes civitatem igni, et erit sine habitaculo in aeternum. Non reaedificabitur etiam nunc, ut avertatur Dominus ab indignatione irae suae. Et plicabit te, si audieris uocem Domini Dei tui et obseruaueris praecepta eius. cuius praecepti et uigoris memor Mathathias interfecit eum qui ad aram sacrificaturus accesserat. quodsi ante aduentum Christi circa Deum colendum et idola spernenda haec praecepta seruata sunt, quanto magis post aduentum Christi seruanda sunt, quando ille ueniens non uerbis nos hortatus sit sed et factis, post omnes iniurias et contumelias passus quoque et crucifixus, ut nos pati et mori exemplo suo doceret, ut nulla sit homini excusatio pro se non patienti, cum. passus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint tres uiri in medio eius. noe & da¬
nihel & iob. ñ lib̾abunt filios neq filias.
ipsi soli saluier̃t: Item in regnorum Si¬
delinquendo uir peccet adũsꝰ uirum.
orabt̾ ꝓ eo dm̃. si autem in dm̃ peccet ho¬
mo. quis orabit ꝓeo:.
uod sic ydolat᷑ȩ indignet᷑ ds̃ ut p̃¬
cdꝑit etiam eos int̾fici. qui sacͥficare & ser¬
uire ydolis suaserint. In deutronomio:
Qd̾ si rogau̾it tefr̾ tuus. aut filius duus
aut filia tua. aut uxor tua quȩ ẽ in sinu
tuo. aut amicꝰ tuus qui ȩqualis ẽ animȩ
tuȩ latent̃ dicens. eam & seruiam diis ali¬
is. diis gentium. non consenties ei. & non
exaudies eum. & ñ parcet ocłs tuus suꝑ
eum. & ñ celabis eum. annuntians anñ¬
tiabis de illo. manus tua erit suꝑ eum
in pͥmis int̾ficere eum. & manꝰ om̃is po¬
puli postremo. & lapidabt̃ eum & mori¬
Etiterum loquit᷑ dñs & dicit: nec cuu¬
tati parcendũ ꝙ̃ siuniu̾sa consenserit
⁊ad ydolatͥam Aut si audieris in unaex

Expanded text:
fuerint tres uiri in medio eius, Noe et Daniel et Iob, non liberabunt filios neque filias: ipsi soli salui erdelinquendo uir peccet aduersus uirum, orabunt pro eo Dominum: si autem in Deum peccet homo, quis orabit pro eo? QVOD SIC IDOLOLATRIAE INDIGNETVR DEVS VT PRAECEPERIT ETIAM EOS INTERFICI QVI SACRIFICARE ET SERVIREQuod si rogaverit te frater tuus, aut filius tuus, aut filia tua, aut uxor tua quae est in sinu tuo, aut amicus tuus, qui aequalis est animae tuae, latenter dicens: « Eamus et serviamus diis aliis, diis gentium; » non consenties ei, et non exaudies eum, et non parcet oculus tuus super eum, et non celabis eum, annuntians annuntiabis de illo. Manus tua erit super eum, in primis interficere eum, et manus omnis populi postremo; et lapidabunt eum et moriEt iterum loquitur Dominus et dicit nec civitati parcendum, etiamsi universa consenserit ad idololatriam: Aut si audieris in una ex
Abbreviated transcription (Latin):
tri ñ nouite. & filios suos ñ agnouert. hiĩ
custodierunt p̃cepta tua & testam̃tũ tuũ
seruauerunt: Item apłs paulus Quis nos
inquit separabit a caritate xp̃i. p̃ssura.
an angustia. an ꝑsecutio. an fames. annu¬
ditas. an ꝑicłm. angladius. sicut scͥptũ ẽ.
Quia ꝓpter te occidim᷑ tota die. estimati
sum ut oues uictimȩ. s in his om̃ib fuꝑ-¬
am ꝓpter eum qui dilexit nos Eit̾um:
Non estis ur̃i empti enim estis p̃cio mag¬
no. glorificate & portate dm̃ in corpore
ur̃o. Etiterum: Pro om̃ib mortuus ẽ. ut
qui uiuunt iam ñ sͥ uiuant. s ei qui ꝓ¬
iꝑsis mortuus ẽ & refurrexit. .xiͭi.¬

Expanded text:
tri cnon noui te\' et filios suos non agnouerunt, hi custodierunt prae cepta tua et testamentum tuum seruauerunt. item apostolus Paulus, quis nos, inquit, separabit a caritate Christi, pressura an angustia an persecutio an fames an nuditas an periculum an gladius? sicut scriptum est: quia propter te occidimur tota die, aestimati sumus ut oues uictimae. sed in his omnibus superamus pro eo qui dilexit nos. et iterum: non estis uestri: empti enim estis pretio magno. clarificate et portate Deum in corpore uestro. et iterum: pro omnibus mortuus est, ut et qui uiuunt iam non sibi uiuant sed illi qui pro eis mortuus est et resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
Donfacile ignoscere dm̃ ydolatris: Moy¬
ses ĩn exodo ꝓ ppło rogat: nec impetrat Ere¬
cor ait domine. deliquit popłs hic pecca
dimittis eis delictum dimitte: sinautẽ.
dele me de libro quem scͥpsisti  dixit
dominꝰ admoysen. Si qui deliqͥd ante
mer deleam eutm de libro meo Itẽ cũ ie¬
remias ꝓpopło dep̃caretur. dominꝰ ad eum lo¬
quit᷑ dicens. & tu noli orare ꝓpopło hoc &
noli postulare ꝓ ipsis in prece & oratione. qr
ñ exaudiam in tempore quo inuocabt̾ me
intempore asflictionis suȩ. Ezechiel quoq
hanc eandem denuntiat indignationẽ di.
eis qui in dm̃ delinquunt. Et fuit inquit
u̾bum dñi ad me dicens Fili hominis ter¬
ra quȩcũq peccau̾it mͥ ut delinqͣt delictũ.
extendam manum meã suꝑ eam & obterã

Expanded text:
ON FACILE IGNOSCERE DEVM IDOLOLATRIS. Moyses in Exodo pro populo rogat nec impetrat: precor, ait, Domine, deliquit populus hic delidimittis eis delictum, dimitte: sin autem, dele me de libro quem scripsisti. et dixit Dominus ad Moysen: si qui deliquit ante me, deleam eum de libro meo. item cum Hieremias pro populo deprecaretur, Dominus ad eum loquitur dicens: et tu noli orare pro populo hoc et noli postulare pro ipsis in prece et oratione, quia non exaudiam in tempore quo inuocabunt me, in tempore adflictionis suae. Ezechiel quoque hanc eandem denuntiat indignationem Dei eis qui in Deum delinquunt, et fuit, inquit, uerbum Domini ad me dicens: fili ho. minis, terra quaecumque peccauerit mihi ut delinquat delictum, extend
Abbreviated transcription (Latin):
nos iubet dñs. & futurȩ ultionis diem for¬
ti pacientia sustinere. qui & in apocalipsi
loquit᷑ dicens: Ne signau̾is u̾ba ꝓph̃iȩ hu¬
qui ꝑseuerant nocere noceant & qͥ in sor¬
dib ẽ sordescat adhuc. iustꝰ autem adhuc
iustiora faciat. similit & sc̃s sanctiora Ec¬
ce uenio cito & merces mea mecum est: red¬
dere unicuiq scđm facta sua Unde & iamex-
clamantes mr̃es. & ad uindictam suã dolore
erumpente ꝓꝑantes. expectare adhuc iubent᷑
et temporibꝰ consũmandis implendisq mar-¬
tyrib prebere pacientiam E cum apperuisset
inqͥt quintũ signum. uidi sub ara dei ani-¬
mas occisorum ꝓpt̾ u̾bum dei. & m̾rium su-¬
um Exclamauer̾t magna uoce dicentes.

Expanded text:
nos iubet Dominus et futurae ultionis diem fornos iubet Dominus et futurae ultionis diem forti patientia sustinere. qui et in Apocalypsi loquitur dicens: ne signaueris uerba prophetqui perseuerant nocere, noceant, et qui in sordibus est sordescat adhuc, iustus autem adhuc iustiora faciat, similiter et sanctus sanctiora. ecce uenio cito, et merces mea mecum estreddere unicuique secundum facta sua. unde et clamantes martyres et ad uindictam suam dolore erumpente properantes expectare adhuc iubentur et temporibus consummandis implendisque martyribus praebere patientiam. et cum aperuisset, inquit, quintum signum, uidi sub ara Dei animas occisorum propter uerbum Dei et martyrium suum, et clamauerunt magna uoce dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
dui & multum rogare. Temptationes expug¬
nat. ꝑsecutiones tolerat. passiones & marty¬
ria consũmat. Ipsa ẽ quȩ fidei nr̃e fundam̃¬
ta firmit̾ munit Ipsa ẽ quȩ increm̃ta spe¬
i sublimit̾ ꝓuehit Ipsa actum dirigit. ut
tenere possimꝰ uiam xp̃i. dum ꝑ eiꝰ toleran
plurimos scio fr̃s dilectissimi uel pond̾e in¬
iuriarum angentium. uł dolore de his qͥ
adusum se grassant᷑. & seuiunt. uindicari
uelocit̾ cuꝑe. nec illud in extrema parte
reticendum ẽ. ut in istis fluctuantibꝰ mun¬
di turbinib. & uideorum siue gentilium
et hereticorum quoq ꝑsecutionib consti¬
tuti pacient̾ expectem ultionis diem. nec
ad uindictam doloris nr̃i querula festina¬
tione ꝓpemꝰ cum scͥptum sit. expecta me dĩc
dominus. in diem resurrectionis mȩe in
testimonio. qm̃ iudicium meu ad cong̃¬
gationem gentium. ut excipiam reges &
esfundam suꝑ eos iram meam Expectare

Expanded text:
diu et multum rogare. temptationes expugdiu et multum rogare. temptationes expugnat, persecutiones tolerat, passiones et martyria consummat. ipsa est quae fidei nostrae fundamenta firmiter munit. ipsa est quae incrementa spei sublimiter prouehit. ipsa actum dirigit, ut tenere possimus uiam Christi, dum per eius tolerantniam plurimos scio, fratres dilectissimi, uel pondere iniuriarum angentium uel dolore de eis qui aduersum se grassantur et saeuiunt uindicari uelociter cupere, nec illud in extrema parte reticendum est, ut in istis fluctuantis mundi turbinibus et Iudaeorum siue gentilium et haereticorum quoque persecutionibus constituti patienter expectemus ultionis diem nec ad uindictam doloris nostri querula festinatione properemus, cum scriptum sit: expecta me, dicit Domtestimonium: quoniam judicium meum in congregationem gentium erit, ut recipiam reges et effundam super eos iram meam. expectare
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & uenire cum x̃po addm̃ possumꝰ ple¬
na obseruatione teneam: quȩ copiosa et
multiplex ñ angusto fine concludit᷑. nec
breuib terminis cohercet᷑. Late patet pa¬
cientiȩ uirt᷑ ꝙ ub̃tas eius ac largitas deu¬
nius quidem nominis fonte ꝓficiscitur.
s exundantib uenis. ꝑ multa głarum iti¬
nera diffunditur: nec ꝓficere aliqͥd in ac¬
tib nr̃is potest ad consũmandam laudem:
nisi ide consũmationis accipiat firmi
frenat. que m̃tem gubnat. pacem custodꝰ
disciplinam regit. libidinis impetũ frang̃.
timoris uiolentiam compͥmit. incendium si-¬
multatis extinguit. cohercet potentiamdi-¬
uitum. inopiam pauꝑum reforiet. tuetur
in uirginib beatam integritatem. in ui-¬
dius laboriosam castitatem. in coniunctis
& maritatis indiuiduam caritatem. facit
humiles inꝓsꝑis. & in adu̾sis fortes contͣ
in iuirias & contumelias mites. docet de¬
linquentib cito ignoscẽ si ipsi delinquas

Expanded text:
mus et uenire cum Christo ad Deum possumus, plemus et uenire cum Christo ad Deum possumus, plena obseruatione teneamus: quae copiosa et multiplex non angusto fine concluditur uel breuibus terminis coercetur. late patet patientiae uirtus et ubertas eius et largitas de unius quidem nominis fonte proficiscitur, sed exundantibus uenis per multa gloriarum itinera diffunditur, nec proficere aliquid in actibus nostris potest ad consummandam laudem, nisi inde consummationis accipiat firmitfrenat, quae mentem gubernat, pacem custodit, disciplinam regit, libidinis impetum frangit, tumoris uiolentiam conprimit, incendium simultatis extinguit, coercet potentiam diuitum, inopiam pauperum refouet, tuetur in uirginibus beatam integritatem, in uiduis laboriosam castitatem, in coniunctis et maritatis indiuiduam caritatem. facit humiles in prosperis, in aduersis fortes, contra iniurias et contumelias mites. docet delinquentibus cito ignoscere, si ipse delinquas,
Abbreviated transcription (Latin):
daicus ppłs circa bñficia duuna ꝑfidꝰ & in
grat᷑. nonne qd̾ adeo pͥmum recessit impa-¬
cientiȩ crim̃ fuit: dum moysi cũ dõ colloqñ¬
tis moras ñ potest ferre. profanos deos au-¬
sus ẽ postulare. ut itineris sui duces nũ¬
cuparet caput bubulum & terrestre
figm̃tum. nec umqm ab eadem impati¬
entia destitit. quominꝰ semꝑ docilitatis
& diuinȩ ammonitionis impatienl. pro¬
phetas suos & iuistos quoq ꝑĩdo adcru-¬
cem etiam & sanguinem domini ꝓsiliret:
Impacientia etiam in eccłia hereticos facit.
& ad uideorum similitisdinem contͣ xpisti
pacem et caritatem rebelles. ad hostilia &
furiosa odia compellit & ne longum sit re¬
censere omĩa omnino quȩ pacientia oꝑib
suis edificat ad głam. impacientia destruit
ad ruinam. Quare fr̃s dilectissimi & bonis
pacientiȩ & impacientiȩ malis diligenter
expensis. pacientiam ꝑ quam in xp̃o mane¬

Expanded text:
daicus populus circa beneficia diuina perfidus et indaicus populus circa beneficia diuina perfidus et ingratus, nonne quod a Deo primum recessit, impatientiae crimen fuit, dum Moysi cum Deo colloquentis moras non potest ferre, profanos deos ausus est postulare, ut itineris sui duces nuncuparet caput bubulum et terrestre figmentum; nec umquam ab eadem impatientia destitit, quominus, semper docilitatis et divinae admonitionis impatiens, Prophetas suos et justos quosque perimendo, ad crucem quoque et ad sanguinem Domini prosiliret. Impatientia etiam in Ecclesia haereticos facit, et, ad Judaeorum similitudinem, contra Christi pacem et charitatem rebelles ad hostilia et furiosa odia compellit. Et, ne longum sit singula recensere, omnia omnino quae patientia operibus suis aedificat ad gloriam, impatientia destruit ad ruinam. XX. Quare, fratres dilectissimi, et bonis patientiae et impatientiae malis diligeexpensis patientiam per quam in Christo mane
Abbreviated transcription (Latin):
illas angustias & p̾ssuras suas dei bñdicti¬
one uictrice pacientia predicetur: Tobias
fica luminum amissione temptatꝰ. in qͣn¬
tum pacienter cecitatem ꝑtulit. in tantũ
grandit̾ dñm pacientiȩ laude ꝓmeruit.
atq ut magis fr̃s dilectissimi pacientiȩ boñ
luceat. quid mali econtrario impatientia
importet consid̾emꝰ: Nam ut pacientia bo¬
num xp̃i ẽ. ita contͣ impacientia diaboli
malum ẽ & sic̃ in quo habitat & manet
xp̃c. paciens inuenit᷑. ita impatiens semꝑ
existit. cuiꝰ m̃tem diaboli nequicia possedit.
Exordia deniq ipsauideamꝰ: Diabolus ho¬
minem ad imaginem dei factum impati-¬
contra celeste p̃ceptum cibi letalis impaci¬
ens ad mortem cecidit. nec acceptam diui¬
nit᷑ grãm pacientia custode seruauit.
Et ut fratrem cam ꝑimeret. sacrificii et
muneris eus impatcens fuit:. Et qd̃esau
demaiorib ad minora descendit. pͥmatꝰ
suos ꝑ impacientiam m̃tis amisit. Qͥd ui-¬

Expanded text:
illas angustias et pressuras suas Dei benedictiillas angustias et pressuras suas Dei benedictio victrice patientia praedicetur. Tobias fica, luminum amissione tentatus, in quantum patienter caecitatem pertulit, in tantum granditer Deum patientiae laude promeruit. XIX. Atque, ut magis, fratres dilectissimi, patientiae bonum luceat, quid mali e contrario impatientia importet consideremus. Nam, ut patientia bonum Christi est, sic e contra impatientia diaboli malum; et sicut in quo habitat et manet Christus, patiens invenitur, ita impatiens semper existit cujus mentem diaboli nequitia possidet. Exordia denique ipsa videamus. Diabolus hominem ad imaginem Dei factum impaticontra caeleste praeceptum cibi letalis inpatiens in mortem cecidit nec acceptam diuinitus gratiam patientia custode seruauit, et ut fratrem Cain perimeret sacrificii eius et muneris inpatiens fuit, et quod Esau de maioribus ad minora descendit, primatus suos per inpatientiam lentis amisit. quid Iu
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerum. de amissione carorũ: Nec aliud
magis iniustos discernit & iustos. qmͣ qd̾
in adu̾sis ꝑ impacientiã querit᷑ & blaspbe¬
mat iniustꝰ: & pacientia iustꝰ ꝓbatur sicut
scͥptum ẽ. In dolore sustine. & in humilita¬
te tua pacientiam habe: qm̃ in igne ꝓbat᷑
aurum & argentum: Sic iob ꝓbatꝰ & exami
nat᷑. et ad summum fastigium laudis paci¬
entiȩ uirtute ꝓuectꝰ quanta adu̾sus eum
diaboli iacula emissa. quanta admota
torm̃ta iactura rei familiaris infligitur
numerosȩ sobolis orbitas irrorat᷑. diues
incensu dñs. & in liberis pat̾ dicior. nec
dñs factꝰ repente. nec pat̾ ẽ accedit uulne-¬
rum uastitas. & tabescentes ac fluentes artꝰ
omnino remaneret: qd̾ ñ iob insuis temp¬
tationib exꝑiret᷑. armat diabolus & uxo¬
rem illo antiquo nequiciȩ suȩ usus inge¬
qd̃ fecit in origine. nec tam̃ iob gͣuib o dẽ¬
sis conflictationib frangit᷑ quomiꝰ int̃

Expanded text:
uulnerum, de amissione carorum. nec aliud uulnerum, de amissione carorum. nec aliud magis iniustos discernit et iustos quam quod in aduersis per inpatientiam queritur et blasphemat iniustus, patientia iustus probatur, sicut scriptum est: in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe, quoniam in igne probatur aurum et argentum. Sic Iob examinatus est et probatus et ad summum fastigium laudis patientiae uirtute prouectus. quanta aduersus eum diaboli iacula emissa, quanta admota tormenta. iactura rei famnumerosae sobolis orbitas irrogatur. Dives in censu dominus, et in liberis pater ditior, nec dominus repente nec pater est. Accedit vulnerum vastitas, et tabescentes ac fluentes artusomnino remaneret quod non Job in suis tentationibus experiretur, armat diabolus et uxorem, illo antiquo nequitiae suae usus ingequod fecit in mundi origine; nec tamen Job gravibus ac densis conflictationibus frangitur quominus inter
Abbreviated transcription (Latin):
afurore & contentione carnali tanqͣm de
maris turbinib excessit. & tranquillus
aclenis in portu xp̃i ẽẽ iam cepit. nec ir̃ã.
nec discordiam debet intra pectꝰ ãmitt̾e
cui nec malum ꝓ bono reddere liceat nec
odisse: Decñ ad uaria quoq carnis incom¬
moda & crebros corporis durosq crucia¬
tus. quib humanum genus cotidie fati¬
gat᷑ & quatit᷑. pacientia necessaria ẽ Nã
cũ in illa pͥma tnͣs g̃ssione p̾cepti firmitas
corporis cum immortalitate discesserit.
& cũ morte infirmitas uen̾it. nec possit
firmitas recipi. nisi cum recepta & ĩmor¬
talitas fuerit. Oportet in bac fragilitate
atq infirmitate corporea luctari & semꝑ
congredi. quȩ luctatio & congressio. ñ nisi
pacientiȩ potest uirib sustineri. Exami¬
nandis aut̾ẽ nob̾ atq explorandis diu̾si ĩ¬
portantur dolores. & multiplex tempta¬
tionum qͣlitas irrogatur. de iacturis fa¬
cultatum. de ardorib febriũ. de cruciatib

Expanded text:
a furore et contentione carnali tamquam de maris turbinibus excessit et tranquillus ac lenis in portu Christi esse iam coepit, nec iram nec discordiam debet intra pectus admittere cui nec malum pro malo reddere liceat nec odisse. Nec non ad uaria quoque carnis incommoda et crebros corporis durosque cruciatus quibus humanum genus cottidie fatigatur et quatitur patientia necessaria est. nam cum in illa prima transgressione praecepti firmitas corporis cum immortalitate discesserit et cum morte infirmitas uenerit nec possit firmitas recipi nisi cum recepta et immortalitas fuerit, oportet in hac fragilitate adque infirmitate corporea luctari semper et congredi, quae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus sustineri. examinandis autem nobis adque explorandis diuersi inportantur dolores et multiplex temptationum qualitas inrogatur de iacturis facultatum, de ardoribus febrium, de cruciatibus
Abbreviated transcription (Latin):
exaltauit illum & donauit illi nom̃ qd est
suꝑ om̃e nom̃. ut in nomine iħu om̃s ge¬
nu curuent. cȩlestium. & terrestrtum et
infernortm: In apocalipsi angłs ioh̃i uo¬
lenti adorare se. resistit & dicit: Uide ne
feceris. quia conseruus tuus sum & fr̃m
tuorum. iħ̃m dñm adora Qualis iħc ac
dominus & qnͣta pacientia. ut qui incȩ¬
lis adorat᷑. necdum uindicet᷑ interris: Huiꝰ
pacientiam fr̃s dilectissimi in ꝑsetutio¬
nib & passionib nr̃is cogitemꝰ. huiꝰ adu̾e
tui expectationis obsequium plenũ p̃be-¬
amꝰ. nec defendi ante dm̃ serui irreligi¬
pocius & elaborem & doto corde uigilantes
atq ad om̃em tolerantiam stabiles. domini¬
ca p̾cepta seruem. ut cum ille irȩ & uindictȩ
dies uen̾it. ñ cum impiis & peccatorib pu-¬
mam᷑. s cum iustis & domini tim̃tib ho¬

Expanded text:
exaltauit illum et donauit illi nomen quod est exaltauit illum et donauit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omnes genu curuent caelestium, terrestrium et infernorum. et in Apocalypsi angelus Iohanni uolenti adorare se resistit et dicit: uide ne feceris, quia conseruus tuus sum et fratrum tuorum. Iesum Dominum adora. qualis Iesus Dominus et quanta patientia ut qui in caelis adoratur necdum uindicetur in terris. huius patientiam, fratres dilectissimi, in persecutionibus et passionibus nostris cogitemus. huius aduentui plenum expectationis obsequium praebeamus nec defendi ante Dominum serui inreligipotius et elaboremus et toto corde uigilantes adque ad omnem tolerantiam stabiles dominica praecepta seruemus, ut cum ille irae et uindictae dies uenerit non cum impiis et peccatoribus puniamur, sed cum iustis et Deum timentib
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ tacebit : Utiq ille qui sicut oius ad
uictimam ductꝰ est: & sicut agnus coram ton¬
dente se sine uoce non apperuit os suum.
utiq ille qui non clamauit neq in plate¬
is eius uox audita ẽ. utiq ille qui ñ fuit ẽ¬
tumax. neq contͣdixit cum dorsum suũ po-
neret ad flagella. & maxillas ad palmas. faci¬
em aut̾e suam ñ aũteret a feditate sputoꝵ
utiq ille qui cum accusaretur a sacerdotib
et seniorib nichil respondit. & ãmirantepi¬
lato pacientissimum silentium tenuit hͥ
ẽ qui cum in passione tacuerit. in ultione
aduentu manifestꝰ uenerit ñ silebit: Nã cũ
in humilitate pͥus fu̾it occultatꝰ. ueniet
in potestate manifest᷑. Hinc expectemꝰ fr̃s
dilectissimi iudicem & iundicem nr̃m ec¬
clesiȩ suȩ popłm. & ab inicio mundi uistoꝵ
om̃ium numerum secum parit̾ uindica¬
turum. qui ad uindictam suam numium
festinat & ꝓꝑat. consid̾et qr necdum uin¬

Expanded text:
semper tacebit? Utique ille qui sicut ovis ad semper tacebit? Utique ille qui sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus coram tondente se, sine voce non aperuit os suum; utique ille qui non clamavit, neque in plateis vox ejus audita est; utique ille qui non fuit contumax, neque contradixit, cum dorsum suum neret ad flagella et maxillas ad palmas, faciem autem suam non auerteret a foeditate sputorum. utique ille qui cum accusaretur a sacerdotibus et senioribus nihil respondit et mirante Pilato patientissimum silentium tenuit. hic est qui cum in passione tacuerit in ultione aduentu manifestus uenerit non silebit. nam cum in humilitate prius fuerit occultus, ueniet in potestate manifestus. Hunc expectemus, fratres dilectissimi, iudicem et uindicem nostrum ecclesiae suae populum et ab initio mundi iustorum omnium numerum secum pariter uindicaturum. qui ad uindictam suam nimium festinat et properat, consideret quia necdum uin
Abbreviated transcription (Latin):
donec impleat᷑ numerꝰ conseruorũ & frm
eorum qui postea occid̾ntur exemplo eoꝵ.
Quando autem ueniet sanguinis iusti
ardens sic̃ dibanꝰ. eruntq om̃s alienigenȩ
& om̃s iniqui stipula. & accendet illos ad¬
ueniens dies dicit dominꝰ Qd̃ item legrmꝰ in
psalmis: uͭ dei iudicis predicat᷑ aduentꝰ. cen¬
surȩ suȩ maiestate uenerandꝰ. Ds̃ manifestꝰ ueniet.
in circuitu eius ꝓcella nimia. uocabit celũ
sursum. & terram deorsum. ut separet po¬
pulum suum: Colligit ex illis iustos eiꝰ. eos
qui disponunt testam̃tum eiꝰ. in sacͥficiis. &
nuntiabt̃ cȩli iusticiam eius qm̃ d̾s iudex ẽ.
Nam & ysaias eadem ꝓnuntiat dicens: Ecce
enun dominꝰ siẽ ignis ueniet. & sic̃ ꝓcella
currus eiꝰ retͥbuere in uiriam uindictȩ. in
igne domini uidicabunt᷑ & in gladio eius
uulnerabunt᷑: Etiterũ. dñs d̾s turtutũ ꝓdi-¬
bit. & cõminuet bellum. excitabit certam̃.
& clamabit suꝑ inimicos suos cum fortitu

Expanded text:
donec impleatur numerus conseruorum et fratrum eorum quique postea occidentur exemplo ipsorum. Quando autem ueniat sanguinis iusti ardens uelut clibanus, eruntque omnes alienigenae et omnes iniqui stipula, et succendet illos adueniens dies, dicit Dominus. quod item legimus in psalmis, ubi Dei iudicis praedicatur aduentus censurae suae maiestate uenerandus: Deus manifestus ueniet in circuitu ejus procella nimia, Advocabit coelum sursum et terram deorsum, ut separet populum suum. Colligite illi justos ejus, eos qui disponunt testamentum ejus in sacrificiis; et annuntiabunt coeli justitiam ejus, quoniam Deus judex est . Et Esaias eadem praenuntiat dicens: Ecce enim Dominus sicut ignis veniet, et sicut procella currus ejus, retribuere in ira vindictam. In igne enim Domini judicabuntur, et in gladio ejus vulnerabuntur . Et iterum: Dominus Deus virtutum prodibit et comminuet bellum, excitabit certamen, et clamabit super inimicos suos cum fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosa morte p̃currens. ñ tantum p̃dicator
est dominicȩ passionis. s & pacientissime le¬
nitatis i mitator Quid dicam de ira. de dis-¬
cordia. de simultate quȩ inxp̃iano cẽ ñ debet:
Sit pacientia in pectore. & hȩc illic locum
habere nonpossunt: aut si adire tempta¬
uerint. cito exclusa discedent. & domiciliũ
pacificum ꝑseueret. in corde ubi dñm pa¬
cis delectet habitare: Ammonet denio apl̃s
& docet dicens: Nolite contͥstari sp̃m scm̃ d̾i¬

Expanded text:
gloriosa morte praecurrens non tantum praedicator gloriosa morte praecurrens non tantum praedicator esset dominicae passionis sed et patientissimae lenitatis imitator. quid dicam de ira, de discordia, de simultate, quae in christiano esse non debent? sit patientia in corde, et haec illic locum habere non possunt, aut si adire temptauerint, cito exclusa discedunt, ut domicilium pacificum perseueret in corde, ubi Deum pacis delectet habitare. admonet denique apostolus et docet dicens: nolite contristare Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
co dicit. sustinentes inquit inuicem in
dilectione satis agentes seruare unitatem
sp̃c in conuinctione pacis: Probauit nec
unitatem seruare posse. nec pacem. nisi
se inuicem fr̃s mutua tolerantia foueant.
& concordiȩ uincłm pacientia int̃cedente
custodiant: Quid deinde ut ñ iures neq
maledicas. ut tua ablata ñ repetas. ut ac-¬
cepta alapa & alteram maxillam ũberanti
prebeas. ut fr̃i inte peccanti non septies
tantũ. sed septuagies septies. sed om̃ia om̃i¬
no peccata dimittas. ut diligas inimicos
tuos. ut ꝓ adũsariis & ꝑsecutorib p̃cem fa-¬
cias. poteris ne ista ꝑfic̃e nisi pacientiȩ &
tolerantiȩ teneas firmitatem: Qd̃ factũ
uidemꝰ in stepħo. qui cum aiudeis uiꝙ la¬
pidib necaretur. ñ sibi uindictam. s int̾¬
fectorib ueniam postulabat dicens. Dñe.
ne statuas illis hoc peccatũ. Sic ẽẽ opor¬
tuit primum mr̃em xp̃i. qui mr̃es secuturoᷤ

Expanded text:
co: Sustinentes, inquit, invicem in co: Sustinentes, inquit, invicem in dilectione, satis agentes servare unitatem spiritus in conjunctione pacis . Probavit nec unitatem servari posse nec pacem nisi se invicem fratres mutua tolerantia foveant, et concordiae vinculum patientia intercedente custodiant. XVI. Quid deinde, ut non jures neque maledicas, ut tua ablata non repetas, ut, accepta alapa, et alteram maxillam verberanti praebeas, ut fratri in te peccanti non tantum septies, sed septuagies septies, sed et omnia omnino peccata dimittas, ut diligas inimicos tuos, ut pro adversariis et persecutoribus precem facias? Porisne ista perficere, nisi patientiae et tolerantiae teneas firmitatem? Quod factum videmus in Stephano; qui, cum a Judaeis vi et lapidibus necaretur, non sibi vindictam, sed interfectoribus ueniam postulabat dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. sic esse oportuit primum martyrem Christi qui martyras secuturos
Abbreviated transcription (Latin):
capitur. uirtutũ suarum ꝓpugnacło re¬
luctat᷑: Inspiciam deniq pauca demultis.
ut de paucis intelligantur & cet̾a Adul¬
t̾ium. fraus. homicidium. mortale cͥm̃ ẽ
Sit fortis & stabilis in corde pacientia. et
nes adulterio sanctificatum corpꝰ & dei templũ
polluitur. nec iusticiȩ dicata innocentia con¬
tagione fraudis inficit᷑. nec post gustatam
eucharistiam manꝰ gladio & cruore macłat᷑.
caritas fr̃nitatis uincłm est. fundam̃tũ pa¬
cis. tenacitas ac firmitas unitatis. quȩ et
solata ñ durat. tolleilli substinendi toleran¬
diq substantiam. & nullis radicib ac ui¬
rib ꝑseuerat: Apl̃s deniq cum de caritate
loqueretur. tolerantiam illi & pacientiam
iunxit Caritas inquit magnanima ẽ. ca-¬
ñ irritatur. ñ cogitat malum Omĩa dili¬
git. omĩa credit. om̃ia sꝑat. om̃ia sustinet.
Ostendit inde illam ꝑseuerare tenaciter.
posse. qd̾ nouit om̃ia sustiñe. & alio in lo¬

Expanded text:
capitur, virtutum suarum propugnaculo recapitur, virtutum suarum propugnaculo reluctatur. Inspiciamus denique pauca de multis, ut de paucis intelligantur et caetera. Adulterium, fraus, homicidium, mortale crimen est. Sit fortis et stabilis in corde patientia; et nec adulterio sanctificatum corpus et Dei templum polluitur, nec justitiae dicata innocentia contagione fraudis inficitur, nec post gestatam Eucharistiam manus gladio et cruore maculatur. XV. Charitas fraternitatis vinculum est, fundamentum252 pacis, tenacitas ac firmitas unitatis, quae et solata non durat. Tolle illi sustinendi tolerandique substantiam, et nullis radicibus ac viribus perseverat. Apostolus denique, cum de charitate loqueretur, tolerantiam illi et patientiam junxit. Charitas, inquit, magnanima est, chanon irritatur, non cogitat malum, omnia diligit, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Ostendit inde illam perseverare tenaciter posse quod noverit omnia sustinere. Et alio in lo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpacientiam sꝑamͦ: Propterea expectatio & pa¬
ros retundentes. ut pacientes quoq sint in¬
struit & docet dicens Ergo dũ tempꝰ habemꝰ
oꝑem᷑ qd̾ bonum ẽ ad om̃s. maxime uͭ ad do-¬
mesticos fid̾i. Bonum autẽ facientes ñ de¬
ficiamꝰ. tp̃r enim suo metemꝰ Ammonet
ne quis impauens in oꝑatione deficiat. ne
quis temptationib aut aduocat᷑ aut uic¬
tꝰ in medio laudis & głȩ itinere desistat.¬
& ꝑeant p̃terita. dumq ceꝑant desinunt
ẽe ꝑfecta sicut scͥptum ẽ Iusticia iustiñ
liberauit eum. inquocumq die exerraiũt.
Et iterum: Tene qd̾ habes. ne alius accipi¬
at coronam tuam: Quȩ uox adhortat᷑
pacienter & fortiter ꝑseuerare. ut qͥ ad co¬
ronam laudis iam ꝓximam ntit᷑. duran¬
te pacientia corone t᷑ Lacientia autẽ fr̃s
dilectissimi non tantũ bona custodit.
s & repellit adu̾sa sp̃ui sco fauens. & cȩle¬
stib ac diuuinis coherens contͣ facta carnis
& corporis quib anima expugnatur et¬

Expanded text:
pectamus . Propterea exspectatio et paros sibi recondentes ut patientes quoque sint instruit et docet dicens: Ergo, dum tempus habemus operemur quod bonum est ad omnes, maxime vero ad domesticos fidei. Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Admonet ne quis impatiens in operatione deficiat, ne quis tentationibus aut avocatus aut victus in medio laudis et gpereant praeterita, dum quae coeperant desinunt esse perfecta, sicut scriptum est: iustitia iusti non liberabit eum in quocumque die exerrauerit, et iterum: tene quod habes ne alius accipiat coronam tuam. quae uox adhortatur patienter et fortiter perseuerare, ut qui ad coronam laude iam proxima nititur durante patientia coronetur. Patientia autem, fratres dilectissimi, non tantum bona custodit, \'sed et repellit aduersa. Spiritui sancto fauens et caelestibus ac diuinis cohaerens contra facta carnis et corporis quib
Abbreviated transcription (Latin):
multum malicia ꝓtracta alignͣdo mutet᷑.¬
& homo inerrore & scelerum contagione
uoluptat᷑. uł sero ad dm̃ conũtatur. ipso
monente & dicente. nolo mortem mori¬
entis: qnͣtum ut reu̾tat᷑ & uiuat. & iter̃.
tȩ miserationis: et qui sententiam flectat
quid opulentiam bonitatis eius. & substẽ¬
ignorans qm̃ pacientia & bonitas dei ad
penitentiam de adducit: Tu autẽ scdm¬
duriciam tuam & cor impenitens thesauri¬
zas tͥ iram in diem irȩ & reuelationis iusti
iudicii dei. qui reddet unicuriq scđm oꝑa
sua. Iustum iudicium dei dix̃ eẽ quia serũ
ẽ: qr dui multumq differt᷑. ut homini
ad uitam longa dei pacientia consulatur:
Tc̃ rep̃sentabit᷑ pęna impio & peccatori.
qnͣdo iam ñ potest pęnitentia ꝓdesse pec¬
catis: Atq ut pleniꝰ intelligere possim fr̃s

Expanded text:
multum malitia protracta aliquando mutetur etmultum malitia protracta aliquando mutetur et homo in errorum et scelerum contagio uolutatus uel sero ad Deum conuertatur ipso monente et dicente: nolo mortem morientis, quantum ut reuertatur et uiuat. et iterum: ae miserationis et qui sententiam flectat quid opulentiam bonitatis eius et sustinignorans quoniam patientia et bonitas Dei ad paenitentiam te adducit? tu autem sduritiam tuam et cor inpaenitens thesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii Dei qui reddet unicuique secundum opera sua. iustum iudicium Dei dixit esse, quia serum est, quia diu multumque differtur ut homini ad uitam longa Dei patientia consulatur. tunc repraesentatur poena impio et peccatori, quando iam non potest paenitentia prodesse peccati. Adqu
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis & honoris instituta ab hominib
ꝓphana templa ac terrena figm̃ta. & sacra
sacrilega pacientissime sustinens. suꝑ bo¬
nos & malos ęqualit̾ facit diemnasci: &
lum solis aboriri & cum imbrib terras
rigat. nemo ab bñficiis eius excludit᷑. quo¬
minus iustis similit̾ & iniustis indiscre¬
tas pluuas largiatur. Uidemꝰ inseꝑabili
eqͣlitate patientiȩ nocentibꝰ & innoxiis re-¬
ligiosis & impiis gr̃as agentib & ingͣcis
dei nutu tempora obsequi. elem̃ta famu¬
lari. spirare uentos fontes fluere. grande¬
scere copias messium. fructꝰ mittescere
uinearũ. exuberare pomis arbusta. nemo¬
ra frondescẽ. prata florere E cum crebris
immo continus exacerbetur offensis ds.
indignationem suam temꝑat: & p̾stitutũ
semel retͥbutionis diem patient̾ expectat
Cumq habeat inpotestate uindictã. ma¬
uult dui tenere patientiam: sustinens sci¬
licet clem̃ter & differens. ut si fieri potest

Expanded text:
iestatis et honoris instituta ab hominibus iestatis et honoris instituta ab hominibus profana templa et terrena figmenta et sacra sacrilega patientissime sustinens super bonos et malos aequaliter facit diem nasci et lumen solis oboriri, et cum imbribus terras rigat, nemo a beneficiis eius excluditur quominus iustis similiter et iniustis indiscretas pluuias largiatur. uidemus inseparabili aequalitate patientiae nocentibus et innoxiis, religiosis et impiis, gratias agentibus et ingratis Dei nutu tempora obsequi, elementa famulari, spirare uentos, fontes fluere, grandescere copias messium, fructus mitescere uinearum, exuberare pomis arbusta, nemora frondescere, prata florere. et cum crebris immo continuis exacerbetur offensis Deus, indignationem suam temperat et praestitutum semel retributionis diem patienter expectat, cumque habeat in potestate uindictam, mauult diu tenere patientiam sustinens scilicet clementer et differens, ut si fieri potest
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sit insolens affectatȩ lib̾tatis audacia. ⁊
exerti ac seminudi pectoris inuereẽda iactã¬
tia Nos autẽ fr̃s dilectieormi qui phyloso¬
phi nonu̾bis s facti sum. nec uestitu sapi¬
entiam s u̾itate p̃ferimꝰ qui uirtutũ cons¬
cientiam mag̾ qmͣ iactantiam nouim. qui
ñ loquim᷑ magna. s uiuimꝰ quasi serui dei&
cultores. pacientiam qm magist̾iis cȩlestib
discuꝰr obsequiis sp̃alib p̾beam Est enim
nobcum uirtꝰ deo ista c̃munis: Inde pacien¬
tia incipit. inde claritas eius & dignitas ca¬
put sumit. origo & magnitudo pacientiȩ
deo auctore ꝓcedit: Diligenda res homini q̃
ideo cara ẽ bonum quod amat maiestas
diuina comm̃dat. si dñs nob̃ & pat̃ d̾s ẽ:
Sectem pacientiam dĩ pariter & patͥs qr
&e seruos ẽẽ oportet obsequentes: & filios
non decet ẽẽ degeneres. Qualis uͦ in dõ ꝙ qnͣ¬
ta pacientia qd in contumeliam suȩ ma-¬

Expanded text:
ubi sit insolens adfectatae libertatis audacia et ubi sit insolens adfectatae libertatis audacia et exerti ac seminudi pectoris inuerecunda iactantia. Nos autem, fratres dilectissimi, qui philosophi non uerbis sed factis sumus, nec uestitu sapientiam sed ueritate praeferimus, qui uirtutum conscientiam magis quam iactantiam nouimus, qui non loquimur magna sed uiuimus, quasi serui et cultores Dei patientiam quam magisteriis caelestibus discimus obsequiis spiritalibus praebeamus. est enim nobis cum Deo uirtus ista communis. inde patientia incipit, inde claritas eius et dignitas caput sumit. origo et magnitudo patientiae Deo auctore procedit. diligenda res homini quae Deo cara est: bonum quod amat maiestas diuina commendat. si dominus nobis et pater Deus est, sectemur patientiam domini pariter et patris, quia et seruos esse oportet obsequentes et filios non decet esse degeneres. Qualis uero in Deo et quanta patientia, quod in contumeliam suae ma
Abbreviated transcription (Latin):
tium. & prudentiam prudentium reꝓbabos
Item beat᷑ apl̃c paulus plenus spũ sc̃o. & uo¬
candis formandis q gentilib missus conte-¬
stetur & instruat dicens Uidete ne qͥs uos
depredetur ꝑ philosophiam & inanam falla¬
ciam: scdđ̾m traditionem hominum. & scđm¬
soinhabitat om̃is plenitudo diuinitatis.
Item alio in loco nemo se inquit decipiat
si quis se putat sapientem ẽẽ in uob̃ mun¬
do huic: stultꝰ fiat ut sit sapiens Sapien¬
tiaenim mundi huius: stulticia ẽ apud
dm̃ Scͥptum ẽ enim Comp̃hendam sapien-¬
tes in astucia ipsorum Eiterum Cognouit
dñs cogitationes sapientum. quia sunt stul¬
te: Quare si sapientia illi uera ñ ẽ: ẽẽ ñ po¬
test & uera pacientia Nam si patuns ille ẽ
qui ẽ humilis & mittis. phylosophos aut̃
nec humiles uidem ẽe nec mittes. s sͥ multũ
placentes. & hoc ipso qd̃ sͥ placeant deo displi-¬
centes: apparet illic ueram ñ eẽ patientiam

Expanded text:
tium et prudentiam prudentium reprobabo, tium et prudentiam prudentium reprobabo, item beatus apostolus Paulus plenus Spiritu sancto et uocandis formandisque gentibus missus contestetur et instruat dicens: uidete ne qui uos depraedetur per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, sso habitat omnis plenitudo divinitatis . Et alio loco: Nemo se, inquit, decipiat. Si quis se putat sapientem esse in vobis, mundo huic stultus fiat, ut fiat sapiens. Sapientia enim mundi hujus stultitia est apud Deum. Scriptum est enim: Reprehendam sapientes in astutia ipsorum. Et iterum: Cognovit Dominus cogitationes sapientium, quia sunt stultae . Quare, si sapientia illic vera non est, esse non potest et vera patientia. Nam si sapiens ille est qui est humilis et mitis, philosophos autem nec humiles videmus esse nec mites, sed sibi multum placentes, et hoc ipso quod sibi placeant Deo displicentes, ap
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi. & utilitates eiꝰ & c̃mo¬
da pͣdicaturꝰ. unde pociꝰ inci-¬
piam. qmͣ qd̾ ñc quoq ad au¬
dientiam uram pacientiam uideo necessa¬
riam. ut nec hoc ipsum qd̾ auditis & disci¬
tis. sine pacientia facẽ possitis: Lõ enim
demum sermo & ratio salutaris efficacit̾
discit᷑. si sapient̃ qd̾ dicit᷑ audiat᷑. Nec in¬
uenio fr̃s dilectissimi inter ceteras discipli¬
nȩ cȩlestis uias quib ad conseq̃nda diuini¬
tus p̃mia spei ac fidei nr̃e secta dirigit᷑
quid mag̾ sit uł utilius ad uitam. uł ma¬
ius ad gloriam. qmͣ ut qui p̃ceptis domini¬
cis obsequio timoris ac deuotionis inni¬
tim᷑: pacientiam maxime tota obseruati¬
one tueam᷑ Hanc se sectari phylosophi qͦ¬
q ꝓfitentur: s tam illic pacientia falsa
qm& falsa sapientia ẽ Unde enim uł sa-¬
piens ẽẽ uł paciens possit. qͥ nec sapienti¬
am uł patientiam dei nouit qnͣdo ipse de
his qui sͥ saꝑe in hoc mundo uidentur.
moneat & dicat. Edam sapientiã sapien¬

Expanded text:
litates eius et commoda praedicaturus unde potius incipiam, quam quod nunc quoque ad audientiam uestram patientiam uideo esse necessariam, ut nec hoc ipsum quod auditis et discitis sine patientia facere possitis? tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod dicitur audiatur. nec inuenio, fratres dilectissimi, inter ceteras disciplinae caelestis uias quibus ad consequenda diuinitus praemia spei ac fidei nostrae secta dirigitur quid magis sit uel utilius ad uitam uel maius ad gloriam quam ut qui praeceptis dominicis obsequio timoris ac deuotionis innitimur patientiam maxime tota obseruatione tueamur. Hanc se sectari philosophi quoque profitentur, sed tam illic patientia falsa est quam et falsa sapientia est. unde enim uel sapiens esse uel patiens possit qui nec sapientiam nec patientiam Dei nouit? quando ipse de his qui sibi sapere in mundo uidentur moneat et dicat: perdam sapientiam sapien
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃torum ac pęnarum genera fide ac ur¬
tute pacientiȩ ꝑferenda domino ipso instͥ¬
ente & dicente. Hec locutꝰ sum uob̃ ut in
me pacem habeatis. in mundo autem p̾ssu¬
ram. s credite & fidite. qm̃ ego uici mundũ
Si autẽ qui diabolo & mundo renuntiaui¬
mͦ. p̃ssuras & infestationes diaboli ꝙ mundi
crebriꝰ ac uiolentius patim᷑. qnͣtomag̾ pa¬
cientiam tenere debemꝰ. qua ad iutrice & co¬
mite om̃ia infesta toleremꝰ: dñi & magistri
nr̃i salutare preceptum ẽ Qui tolerauerit
inquit usq in finem: hic saluus erit. Site¬
rum Si ꝑmanseritis inquit in u̾bo meo.
uere discipłi mei eritis. & cognoscetis ueri¬
tatem. & ueritas lib̾abit uos. Colerandũ ẽ
& ꝑseuerandum fr̃s dilectissimi ut ad sp̃e
ueritatis & lib̾tatis ammissi ad ueritatem
et lib̾tatem ipsam ꝑuenire possimꝰ. quia hoc
ipsum qd̾ xp̃iani sumꝰ fidei & spei res ẽ Ut au

Expanded text:
tormentorum ac poenarum genera fide et virtormentorum ac poenarum genera fide et virtute patientiae perferenda, Domino ipso instruente et dicente: Haec locutus sum vobis ut in me pacem habeatis: in mundo autem pressuram: sed fidite, quoniam ego uici mundum. si autem qui diabolo et mundo renuntiauimus pressuras et infestationes diaboli et mundi crebrius ac uiolentius patimur, quanto magis patientiam tenere debemus qua adiutrice et comite omnia infesta toleremus. Domini et magistri nostri salutare praeceptum est: qui tolerauerit usque ad finem hic saluus erit. et iterum: si permanseritis in uerbo meo, uere discipuli mei estis: et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. tolerandum est et perseuerandum, fratres dilectissimi, ut ad spem ueritatis et libertatis admissi ad ueritatem et libertatem ipsam peruenire possimus, quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei res est. ut a