comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ transire consortiũ: ꝓ eo qͦd uerbũ dm̃
ualidũ ẽ & forte. & ut inquiens dixit pro¬
pheta. Q.m̃ ipse dixit & facta sunt. ipse¬
preceribit. Non potest ꝑ uerbũ suũ atꝙ
p̃ceptũ efficere duo in carnẽ unã. & mas¬
culũ & feminã: qui innumerã multitu¬
dinẽ sexus utriusq ñ destitit secũ facere
unũ. sicut ꝑse ueritas dixit. Non ꝓ his
tantũ rogo: s ꝓ eis qui creclituri sunt ꝑ
uerbũ eoꝵ in me. ut unũ sint sic̾ tu pat̾
cto querit ꝓpinquitatẽ. uł sub alto affini¬
tatis uocabula dissipare. uł susceptã sobo¬
le alt̾ius copulȩ credens legittime sociari
ꝓpinquitatis pͥoris: hic negat dei uerbũ
ualidũ ẽẽ itł forte. & qui tam facile uł tã
uel ocit̾ querit dissoluere: hic ñ credit
uerbũ dñi manere in ęternũ. Conspice
terrã. ex quatuor locis distantibꝰ magna
int̾rapedine. & confectã & conglutinatã

Expanded text:
 transire consortium pro eo quod verbum Domini  transire consortium pro eo quod verbum Domini validum est et forte, sunt. Spraeteribit . Non potest per verbum suum atque praeceptum efficere duos in carnem unam et masculum et feminam, qui innumeram multitudinem sexus utriusque non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dicit: Non pro iis tantum rogo, sed pro iis qui credituri sunt per verbucto quaerit propinquitatem vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, et susceptas soboles alterius copulae credens legitime sociari propinquitati prioris, hic negat Dei verbum validum esse vel forte. Et quia tam facile et tam velociter quaerit dissolvere, hic non creditverbum Domini manere in aeternum. Conspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam,
Abbreviated transcription (Latin):
brinos eos ꝓpͥe putant dici. qui ex duabꝰ
sororibꝰ ꝓgenerant᷑ quasi consororinos.
Eos uͦ qui ex duobꝰ ꝓgenerant᷑ fratribus.
aaherebit uxori suȩ: & erunt duo incar¬
ne una. Cui ñ contra dixit dñs. Deinde
cũ ueritas oriret᷑ de terra interrã. & inui¬
sibilis in humanitate apparuit: interro¬
gatũ ẽ silicitũ ẽet homini uxorẽ relinque¬
re. Quod ꝓhibens fieri uetuit: preter si
foruicatio sola exeluderet copusã maritalẽ.
nde ꝓtulit statĩ in mediũ eadẽ ipsã senten
tiam. quã ante scła manens cũ patre uer¬
bũ inspirauit in ada ipse confirmans.
poterit aliquis eoꝵ ꝓpinquiis ꝑtinere
uni si ñ ꝑtineat alti. Quod minme fieri
posse credendũ ẽ. Nam uno defuncto in
suꝑstite affinitas ñ delet᷑: nec alia copula
coniugalis affinitatẽ pͥoris copulȩ solue¬
re potest. S neq alt̾ius coniunctionis sobo¬
lem placet ad ipsuis affinitatis pͥoris si qui¬

Expanded text:
brinos eos proprie putant dici, qui ex duabus brinos eos proprie putant dici, qui ex duabus sororibus progenerantur, quasi consororinos: eos vero, qui ex duobus fratribus adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Cui non contradixit Dominus. Deinde cum Veritas oriretur de terra in terram, et visibilis in humanitate appareret, interrogatum est, si licitum esset homini uxorem dimittere . Quod prohibens fieri vetuit, nisi forte si fornicatio sola excluderet copulam maritalem. Unde procul statim in medium eamdem sententiam ipsam quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiravit in Adam ipse confirmans qpoterit aliquis eorum propinquius pertinere uni, si non pertineat alteri, hoc minime fieri posse credendum est. Nam uno defuncto in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem prioris copulae solvere potest. Sed neque conjunctionis alterius sobolem placet ad ipsius affinitatis prioris viri
Abbreviated transcription (Latin):
exponere: quẽadmodũ gradus cog¬
nationis numerent᷑. Q.ua in re in pͥmis am¬
monendi sumus: cognationẽ aliã supͣ mi¬
merare. aliã infra. aliã ex transu̾so. quȩ etiã
ex latere dicit᷑. Suꝑior cognatio ẽ parentũ:
inferior liberorũ. ex transu̾so fr̃m soroꝵ¬
ne eorũ. quiq ue ex his ꝓgenerant᷑. & con¬
uenient̾ patrui amitȩ. auunculi mat̾terȩ.
Et suꝑior quidẽ & inferior cognatio. a pͥmo
gradu incipit. at ea quȩ ex transu̾so nume¬
rant᷑ a sccdo. Primo gradu ẽ supͣ. pat̾. mat̾.
Infra. filiꝰ. filia. S cđo supra. auus. auia.
Infra. nepos. neptis. Ex transu̾so. fr̃. & soror.
Tercio supra. ꝓauus. ꝓauia. Infra. ꝓnepos.
ꝓneptis. Et ex transu̾so fr̃is sororisq filius.
filia. & conuenient̃ patruus. amita. auim¬
& ꝓmiscue. GNer coc dicit᷑. amita ẽ patris
soror. mat̾cera ẽ matris soror. Consobrimis
consobrina .i. qui quȩ ue ex fr̃ibus aut
sororibꝰ ꝓgenerant᷑. S quidã recte conso¬

Expanded text:
exponere quemadmodum gradus cognationis numerentur. Quare in primis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior liberorum; ex transverso fratrum, sororum eorumve qui vel quae ex iis progenerantur, et consequenter patrui, amitae, avunculi, materterae. Et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit. At ea quae ex transverso numeratur a secundo. Primo gradu est supra pater, mater: infra filius, filia. Secundo, supra avus, avia; infra nepos, neptis; ex transverso, frater et soror. Tertio, supra proavus, proavia, infra pronepos proneptis; ex transverso fratris sororisque, filius filia. Et consequenter patruus, amita; avunet promiscue θεῖος dicitur. Amita est patris soror, matertera est matris soror, quae ut sconsobrina id est qui quaeve ex fratribus aut sororibus progenerantur. sed quidam recte conso
Abbreviated transcription (Latin):
uscitat᷑ a nobis sci̾tas ¶ retur.¬
ur̃a si aliquis homo cõmatres sp̃uales ha¬
bere ualeat. unã pꝰ alt̾am. in quo frater¬
nitas tua meminisse debet scͥptũ eẽ: ert̃
duo in carne una. Itaq cũ constet quia
uir & uxor una caro ꝑ conubiũ effici¬
unt᷑. restat nimirũ uirũ cũ patrẽ con¬
stitui illi mulieri. cuiꝰ matrimonio as¬
sũpta uxor commat̾ cẽ uidebat᷑. ꝙ. iecͥco
liquet uirũ illi feminȩ ñ posse iuungi
in copula. quȩ commat᷑ erat eius cũ qua
idem una caro fuerat effectus.

Expanded text:
scitatur a nobis sanctitas vestra, si aliquis homo commatres spirituales habere valeat unam post alteram, in quo fraternitas tua meminisse debet scriptum esse: Erunt duo in carne una . Itaque, cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem constitui illi mulieri, cujus matrimonio assumpta uxor commater esse videbatur. Et idcirco liquet virum illi feminae non posse jungi in copula, quae commater ejus erat, cum qua idem una caro fuerat effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
tres existuit. quia sp̃alem filiã patris sus
nemo uxorẽ ducere potest. quãtus filiã eiꝰ
qui compat̾ est patris sui. si filiola patris
sui ñ fuit. uxorẽ acciꝑe ñ ꝓhibeat᷑.¬
ria quȩdã sunt .i. consanguinitas.
affinitas. & sꝑitalis germanitas: in quibꝰ
xp̃ianoꝵ coniugiolex indicta ẽ. Consan¬
guinitas ẽ int̾ eos qui iungunt᷑ scdmli¬
neã generis. affinttas ẽ int̾ eos qui gen̾e
quidẽ iuncti ñ sunt: & tam̾̃ mediante ge¬
nere sunt sociati erbi grã. filius fr̃̾is
mei consanguineus m̃s ẽ. uxor eius quȩ
de meo genere ñ ẽ. ꝑ ipsũ qui ẽ de gen̾e
meo. affinis mirhi facta ẽ & ego illi. Dan
gͦ de aliena cognatione uxorẽ ducit. cog¬
natos suos affines illi facit. & ẽ int̾ muli¬
rem & cognatos uiri. siue int̾ uirum et
nifestũ autẽ uotũ fractũ peccatũ & scanda¬
lũ. In illo ds̃ offendit᷑. mnisto uͦ etiã in ꝓximũ

Expanded text:
tres existunt, quia spiritualem filiam patris sui tres existunt, quia spiritualem filiam patris sui nemo uxorem ducere potest, quamvis filium ejus qui compater est patris sui si filiola patris sui non fuit, uxorem accipere non prohibeatria quaedam sunt, id est consanguinitas, affinitas et spiritualis germanitas; in quibus Christianorum conjugio lex indicta est. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis. Affinitas est inter eos qui genere quidem juncti non sunt, et tamen mediante genere sunt sociati. Verbi gratia: Filius fratris mei consanguineus meus est; uxor ejus quae de meo genere non est, per ipsum qui est de genere meo affinis mihi facta est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et scandalum. In illo Deus offenditur, in isto vero etiam in proximum
Abbreviated transcription (Latin):
in coniugio duxerit. separandos eos
ẽẽ iudicanis: & graui penitentia plec¬
tendos. Si autẽ coniuiges legittum u¬
nus aut ambo ex industria fecerint
ut filiũ suũ de fonte suscipiant ut
discidiũ fiat: tale consiliũ damus.
Si innupti mauere uoluerint. bonũ
est. Sin autẽ granis penitentia insidi¬
atori iniungat᷑ & simul maneant:
& si suꝑuixerit p̾uaricator coniugii. acer¬
filiã de lauacro sacri fontis accepit: & eius
uxor cõmater ñ ẽ. liceat ei defuncto com¬
patre suo eiꝰ uiduã ducere uxorẽ: si nul¬
lam habent consanguinitatis ꝓpinqui
tio secernit sp̃ualis:
imili ratione qui sp̾ualẽ habet com-¬
patrẽ gener eius fieri ñ ꝓ hibet᷑: de illa
dũ tarat filia quã ipse de sacro fynte ñ
suscepit. S p̾ualiũ quoq parentũ id est
compatrũ filii uł filiȩ ante siue pꝰ com¬
paternitatẽ genti legitimȩ conungi
possunt. preter illas ꝑsonas quibꝰ com̃pa¬

Expanded text:
in conjugio duxerit; separandos eos in conjugio duxerit; separandos eos esse judicimus, et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint ut filium suum de fonte suscipiant, ut dissidium fiat, tale consilium damus, si innupti manere voluerint bonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur; et simul maneant, et si supervixerit praevaricator conjugii, acerfiliam de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinqutio secernit spiritalis? Item simili ratione qui spiritualem habet compatrem, gener ejus fieri non prohibetur; de illa duntaxat filia quam ipse de sacro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel filiae ante sive post compaternitatem geniti, legitime conjungi possunt. Praeter illas personas quibus compa
Abbreviated transcription (Latin):
nicatus: anathemã ut scitis ꝑcutitur
ictibus. Similit̃ artẽ ꝙ illũ ꝑeutere ꝑ¬
migamus. qui cũ ea quã de sacro fon¬
te bap̾tismatis susceperit. aut cũ illa quã
ante ep̃m tenuerit. cũ sacro crismate fure¬
rit uncta fornicationis ꝑ petrauerit sce¬
lus: legittimã tam̃ si habuerit ñ dimit¬
uiris suis separent᷑. ꝓprios filios coram
ep̃is ad confirmandũ tenuisse. Unde
nos dignũ duximus ut si qua muli¬
er filiũ suũ desidia aut fraude aliqua
corã ep̃o tenuerit ad confirmandum
ꝓpt̾ fallatiã suã. aut ꝓpt̾ fraudẽ. quã¬
diu uiuat penitentiam agat: a uiro
tamen suo non separetur.
filiolã suã duxerit uxorẽ. & de eo qui
concubuit cũ matre sua sp̃uali. & de
eo qui filiũ suũ baptitauit. & cuiꝰ
uxor eũ de fonte suscepit. ea ratione
ut discidiũ coniugii fieret: si pꝰ ea in
tali copulatione ꝑmanere possent.
de talibus sic respondendũ ẽ. Si fili¬
olam aut cõmatrẽ suã sp̃alem aliqͥs

Expanded text:
it, anathematis ut scitis percutitur ictibus. Similiter autem et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimitviris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propter fallaciam suam aut propter fraudem, quandiu vivat poenitentiam agat; a viro tamen suo non separetur. filiolam suam duxit uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre spirituali, et de eo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione ut dissidium conjugii fieret; si postea in tali copulatione permanere possent. De talibus sic respondendum est. Si filiolam aut commatrem suam spiritualem aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
nobus modis accipit᷑: quodca
unuos & mortuos iudicabit. Siue
uiuos mortuos intelligimus: quos hic
nondũ mortuos s adhuc in ista carne ui¬
uentes inuenturus ẽ eius aduentꝰ: mor¬
tuos autẽ qui de corꝑe pͥus quã ueniat
exierunt uel exituri sunt. sine inuosui¬
stos. & mortuos inustos: qm̃ iudicabunt
iusti. iudicabunt᷑ iniusti

Expanded text:
obus modis accipitur, quod vivos et mortuos judicabit. Sive vivos intelligimus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos autem qui de corpore priusquam veniat, exierunt vel exituri sunt. Sive vivos justos et mortuos injustos, quoniam judica bunt justi, judicabuntur injusti
Abbreviated transcription (Latin):
ius sacram̃tũ sit quã baptismus. S sic sacri
canones diffinunt. utrũq magnũ om̃ino ẽ
sacramentũ. & sũma deuotione pensandum
quod a solis sũmis pontificibꝰ celebrat᷑: mao¬
ri uideat᷑ reuerentia colendũ.S hȩc duo
ita coniuncta sunt in oꝑatione salutis: ut
nisi morte int̾ueniente om̃ino separari non

Expanded text:
 quam baptismus. Sed sicut sacri canones definiunt, utrumque magnum omnino est sacramentum, et summa devotione pensandum.quod a solis pontificibus celebratur, majori videatur reverentia colendum, sed haec duo ita conjuncta sunt in operatione salutis, ut nisi morte interveniente omnino separari non
Abbreviated transcription (Latin):
ne recognouisti: quid sit uidere uł men¬
te uł corꝑe. & quid ab eis distet credere.
Q uod quidẽ fit mente & uidet᷑ mente:
tñ quod eadẽ fide credit᷑ ab ẽ. & ab aspec¬
tu corꝑis nr̃i sic̃ abẽ corpꝰ in quo xp̃c re¬
surrexit . & ab aspectu mentis alt̾ius. si c̃
ab ẽ ab aspectu mentis nr̃e fides tua quã¬
uis eam ẽẽ in te credam: cũ eam ñ uide¬
am corꝑe. quod nec tu potes. nec mente.
quod tu potes. sic̃ ego in eam quam tu
non potes.

Expanded text:
ne recognovisti, quid sit videre vel menne recognovisti, quid sit videre vel mente vel corpore; et quid ab eis distet credere, quod quidem fit mente, et videtur mente, tamen quod eadem fide creditur abest, et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus in quo Christus resurrexit, et ab aspectu mentis alterius, sicut abest ab aspectu mentis nuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam tu non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
me eam admonenti ad faciendã fidẽ uel
habere uł ñ habere ꝑpenderis. Si enĩ ea
quȩ ñ uidimꝰ. hoc ẽ in p̃senti apparentia
ñ sensimꝰ. uel mente uel corꝑe. neq de sc̾p¬
turis sc̃ĩs. uel legendo uł andiendo didi¬
ennus. nulla om̃ino credidissemus:
unde sciremus ẽẽ ciuitates ubi nunquã
fuimꝰ. uel a romulo conditã bomã. uł aͣe
ꝓpͥoribꝰ loquar constantinopolĩ a constan¬
tino: Unde postremo sciremꝰ qui nam
parentes nos ꝓcreassent: quibꝰ patribus
auis. maioribꝰ geniti ec̃mus: Taliũ quip¬
pe cũ płima sciamus: ñ tñ ea uel ullo
sensu p̃sentia sicut solẽ. sic̃ nr̃i animi
uoluntatẽ. uel canonicorũ eloquiorũ
auctoritatẽ. sicut adam fuisse primũ
hommnẽ. aut xp̃m in carne natũ passũ¬
q resurrexisse didicimꝰ. s aliis referen¬
tibꝰ de quorũ testimonio in hoc dumtaxat
rerũ genere minime dubitandũ eẽ puta
uimus. Satis ut puto ista mea p̾locutio¬

Expanded text:
m ea momenti ad faciendam fidem uel m ea momenti ad faciendam fidem uel habere uel non habere perpenderis. Si enim ea, quae non uidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo uel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum passumque resurrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat rerum vimus. Satis, ut puto, ista mea prolocutio
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ deputat᷑. sccłm ea quȩ supͦ diximꝰ. hec du¬
o sunt testis & testimoniũ: quorũ ad ocłos
unũ. ad aures alt̾m ꝑtinet. S hunc testem
fortasse aliorũ testimoniorũ auc toritate
confirmat diuinarũ scilicet scripturarum:
uel quorũlibet aliorũ quibꝰ ẽ modus ad
fidem. Scripturȩ ad uisa ꝑtinent corporis
oculorũ sieas legit: uel aurñ si audiunt.
aut animi sensu uisũ ꝑceptũq teneat᷑: et
tantũ dixero aliquid quod auit uerũ qui¬
dem aut falsũ eẽ necesse sit. s nullorũ duo¬
rũ gñe uideat᷑: restat ut tantũ mͦ credat᷑
uel ñ credat᷑. S si diuinarũ scͥpturarum
earũ scił quȩ canonice in ȩccłia nominant᷑
ꝑspicua firmat᷑ auctoritate: sine ulla dui¬
bitatione credendũ ẽ. Aliis uͦ testibꝰ uł re¬
stimoniis. quibꝰ aliquid credendũ ẽẽ suade¬
tur tibi credere uł ñ credere liceat: quantũ¬

Expanded text:
bus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec dubus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: oculorum, si eas legit, uel aurium, si audiuit. aut animi sensu visum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid quod, aut verum quidem aut falsum esse necesse sit, sed neutro illorum duorum genere videatur; restat ut tantummodo credatur vel non credatur. Sed si divinarum Scripturarum earum, scilicet quae canonicae in Ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
ex uisis rebꝰ & creditis. S in his quȩ uidimꝰ
uel uidemus. nos ipsi testes sumꝰ. In his autẽ
quȩ credimꝰ aliis testibꝰ mouem᷑ ad fidem:
cũ earũ rerũ quas nec uidisse nos recolimꝰ
nec uidemꝰ. dant᷑ signa uł in uocibꝰ uel
inlitt̃s. uł in quibꝰq ddocum̃tis quibꝰ uisis
non uisa credunt᷑. ⁊ on autẽ in merito sci¬
re nos dicimꝰ: non solũ ea quȩ uidimꝰ uel¬
indemus. uerũ etiã illa quȩ idoneis ad
quãcunq rẽ cõmotis testimoniis uel testibꝰ
credimꝰ. Porro si seire ñ incongruent̃ dicimur
etiã illud quod certissimũ credimꝰ: hinc fac¬
tũ ẽ ut etiã recte credita. & siñ assint sensibꝰ
nr̃is uidere mente dicam᷑. Cũ itaq dicitur¬
homini crede xp̃m resurrexisse a mortuis.
si credit attende quid uideat. attende quid
credat. R utrũq discerne. Uidet hominẽ
cuiꝰ audit uocẽ: & ipsa uox in uisis corꝑali¬

Expanded text:
ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus autuidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud, quod certissimum credimus, hinc factum est, ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, uidere mente dicamur. scihomini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporali
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ hanc lucẽ corꝑis sensu: sic & meam
uoluntatẽ plane uideo quia p̾sto ẽ animi
mei sensibꝰ ati intꝰ michi p̃sens ẽ. Si quis
uͭ mͥ indicet uoluntatẽ suã cuiꝰ os & uox mͥ
p̃sens ẽ: tñ quia ipsa uoluntas quã mͥ in
dicat latet sensũ corꝑis & animi mei: cre¬
do ñ uideo. Aut si eũ mentiri existimo ñ
credo: & si forte ut ilicit ita sit. Credunt᷑ gͦ
illa quȩ absunt a sensibꝰ nr̃is. si udet᷑ ido¬
neũ quod eis testimoniũ ꝑhibet᷑: nec quia
dixi ea credi quȩ absunt a sensibꝰ nr̃is. sic
accipiant᷑ ut int̃ ille deputẽt᷑ quȩ ali qñ
uidimꝰ & nos uidisse retinemꝰ. certiq sumꝰ.
quãtus tuncꝰ presto sint cũ recolunt᷑ a nobis.
N eq enĩ int̾ credita: s int̾ uisa deputant᷑. Et
ideo nota sunt ñ quia fidẽ habuimꝰ. s quia¬
aliis testibꝰ: s quia nos uidisse sine dubio
recordamur & scimꝰ. Constat gͥ nr̃a scientia

Expanded text:
sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam dicat, latet sensum corporis et animi mei; credo, non video. Aut si eum mentiri existimo, non credo, et si forte ut dicit ita sit. Creduntur ergo illa quae absunt a sensibus nostris si videtur idoneum quod eis testimonium perhibetur. Nec quia dixi ea credi quae absunt a sensibus nostris sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia
Abbreviated transcription (Latin):
romisit autẽ iłs se ostensurũ dilectoribꝰ
suis. cũ patre unũ dm̃: ñ quomͦ in hoc scło
in corꝑe uisus ẽ a bonis. Ra malis. Et in i¬
dicio enĩ futuro quo sic uenturus ẽ quomͦ
uisus ẽ iens in celũ: hoc ẽ in eadẽ forma filii
hominis. eandẽ formã uidebunt quibus
dicturus ẽ. Esuriui. & ñ dedistiᷤ mic hi man¬
ducare. quia & iudei uidebunt inquẽ pupu¬
ideo uidebunt quia pauꝑes sp̃u in hac uita
fuerunt. quia mites. quia lugentes. ꝙ cȩt̾a:
s quia mundo sunt corde. Q m̃ mundo cor¬
de uidebit᷑: qui nec in loco uidet᷑. nec ocłis cor¬
poralibꝰ querit᷑. nec circũ scͥbit᷑ uisu. nec tac¬
tu tenet᷑. nec audit᷑ asfatu. nec sentit᷑ incessu.
nt̃ uideri
ẜ credere hoc distare dicimꝰ: quia p̃sentia ui¬
ient᷑. absentia crediuit᷑. Plane forsitan satis ẽ.
si p̃sentia illa hoc loco intellugamꝰ dicta quȩ
p̃sto sunt sensibꝰ siue animi siue corꝑis: un¬
ae etiã ducto uocabulo p̾sentia nominant᷑.

Expanded text:
e ipsum dilectoribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidicturus est. Esurivi et non dedistis mihi manducare ; quia et Judaei videbunt in quem pupuideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, etc. Sed quia mundo sunt corde, quoniam mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. nter videre et credere hoc distare dicimus; quia praesentia videntur, creduntur absentia. Plane forsitan satis est si praesentia illa hoc loco intelligamus dicta, quae praesto sunt sensibde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipse diabolus qñ uenit cũ angłis
ut corã illo assisteret. si beati mundi cor¬
des qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: respondeo ñ quide
ẽẽ consequens ut etiã uideant dm̃ qui uoces
ab eo factas aliq̃n audiunt. Neq enĩ uidert̃
eum qui audierunt qñ dixit ad filiũ: et
clarificaui & it̃um clarificabo. Ueruntam̃
non ẽẽ mirandũ si aliqui etiã ñ mundicor¬
des uident dm̃ inspetie quã uoluntas eius
fecerit: latente inuisibili. & apud se in com¬
mutabili manente natura. Si queris utrũ
etiã sicuti ẽ aliqñ possit uideri: respondeo
filiis hoc ẽẽ ꝓmissũ de quibꝰ dictũ ẽ. Scimꝰ
quia cũ apparuerit similes ei erimꝰ: qm̃
uidebimus eũ sicuti ẽ. Nunc enĩ querit᷑
quomodo uideat᷑ ds̃ ñ ea specie qua isto sclo
quibꝰdam uoluit apparere: s quomͦ uideat᷑
in illo regno ubi eũ filii eiꝰ uidebunt sicuti
est. Tunc quippe satiabit᷑ in bonis desideriũ

Expanded text:
etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommetiam sicuti est aliquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est, « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuquomodo videatur Deus in ea specie qua in isto saeculo quibusdam voluit apparere; sed quomodo videatur in illo regno ubi eum filii ejus videbunt sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
ri quã uoluntas elegerit: ñ natura for-
nitudinẽ diuinitatis nemo conspexit:
nemo mente aut ocłis comp̃hendit.
nde moyses ait deo. cũ quo ut amicus
amico facie ad faciẽ loquebat᷑: si inueni
gr̃am ante te ostende michi temet ip¬
sum. Quid gͦ: Ille non erat ipse:Si
non rẽt ipse: ñ ei diceret ostende michi
temet ipsũ. s ostende mͥ dm̃. Et tñ si eiꝰ
naturã substantiãq conspiceret: multo
minus idiceret. ostende mͥ temet ipsum.
Ipse gͦ erat in ea specie qua apparere uo¬
luerat: ñ autẽ ipse apparebat in natu¬
ra ꝓpria. quã moy ses uidere cupiebat.
Ea quippe ꝓmitiit᷑ sc̃is in alia uita. Un¬
de quod responsũ ẽ moysi uerũ est:
quia nemo pot̾ faciẽ uidere dei & ui¬
uere: i. nemo pot̾ eum in hac uita ui¬
uens uidere sicuti ẽ. Nam multi uide¬
runt: s quod uoluntas elegit non quod
natura formauit. Si queris quomͦ eum
uidit uel rain sceleratꝰ qñ dde suo scele¬
re ab illo interrogatꝰ & iudicatꝰ ẽ. uel

Expanded text:
ri, quam uoluntas elegerit, non natura fnitudinem diuininemo mente aut oculis comprehendit. Unde Moyses ait Deo cum quo ut amicus amico facie ad faciem loquebatur. Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum . Quid ergo, ille non erat ipse? Si non esset ipse non ei diceret: Ostende mihi temetipsum, sed ostende mihi Deum. Et tamen si ejus naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temetipsum. Ipse ergo erat in ea specie qua apparere voluerat; non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel
Abbreviated transcription (Latin):
i queris utrũ possit ds xlui
uideri: respondeo pot̃. Si queris
unde sciam: respondeo quia in uerissi¬
ma scͥptura legit᷑. beati mundo corde
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. & cȩt̾a talia.
Si queris quomͦ dictus ẽ inuisibilis
si uideri pot̃: respondeo inuisibilem
ẽc̃ natura. Uideri autẽ cũ uult sicut
uult. ẜlirimis enĩ uisus ẽ. ñ sicuti ẽ:
s quali sp̃e illi placuit apparere. Q uid
ẽ gͦ quod eadẽ dicit auctoritas. dm̃ ne¬
mo uidit unquã: & quod apłs planius
explicans. quẽ nemo inquit hominũ
uidit nec uidere pot̃: Quomͦ gͦ dm̃
uidit abrahã. ysaac. iacob. iob. moyses.
micheas. ysaias. & si qui abii sunt de
stio ẽ quomͦ ñ sit contrariũ. quia tot an

Expanded text:
 quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illest ergo quod eadem dicit auctoritas: Deum nemo vidit unquam , et quod Apostolus planius explicans: Quem nemo, inquit, hominum vidit nec videre potest . Quomodo ergo Deum vidit Abraham, Isaac, Jacob, Job, Moyses, Michaeas, Isaias, et si qui alii sunt de stio est quomodo non sit contrarium quod
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquus hostis nequitiȩ suȩ uincłis
astrictus aliud ẽ quod nc̃ patit᷑: ali¬
ud quod in fine patiet᷑. Quia em̃ alucis in¬
time ordine cecidit: nunc semet ipsũ in¬
trinsecus horroris caligine confundit. s
pꝰ hoc amaritudine inuoluit᷑. quia suꝑ¬

Expanded text:
ntiquus hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur, quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mor esto mei: atq ut id ẽẽ possit ꝓmerendo
efficit. s quis iste sit modus. & quȩ sint
ipsa peccata quȩ ita impediunt ꝑuentio¬
nẽ addregnũ dei. ut tam̃ sc̃orũ amicorũ me¬
ritis impetrent indulgentiã difficillimũ
est inuenire: periculosissimũ deffinire.
Ego certe usq ad hoc tempꝰ cũ inde satage¬
rem: adeorũ indaginẽ ꝑuenire ñ potui.
N unc uͦ dũ uenialis iniquitatis etiam si
ꝑseueret ignorat᷑ modus ꝓfecto & studr̃
in meliora ꝓficiendi orando. Et instan¬
do uigilantius adhibet᷑. & faciendi de
mãmona iniquitatis sc̃os amicos cura
non sꝑnit᷑. Uerũ ista liberatio quȩ fit si¬
ue siis quibꝰq orationibꝰ. siue int̾ceden¬

Expanded text:
mor esto mei atque ut esse possit promerendo mor esto mei atque ut esse possit promerendo efficit. Sed quis iste sit modus et quae sint ista peccata quae ita impediunt perventionem ad regnum Dei, ut tamen sanctorum amicorum meritis impetrent indulgentiam: difficillimum est invenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem pervenire non potui. Nunc vero dum venialis iniquitatis etiamsi perseveret ignoratur modus; profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando vigilantius adhibetur et faciendi de mammona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. Verum ista liberatio quae fit siue suis quibusque orationibus siue interceden
Abbreviated transcription (Latin):
st itaq quidã modus urtȩ. nec tam
male ut his qui eam uiuunt in¬
chil ꝓsit ac̃ capescendũ regnũ cȩlorũ lar¬
gitas elemosinarũ. quibꝰ etiã iustorũ su¬
stentat᷑ inopia. & fiunt amici qui in ta¬
bernacula ȩterna suscipiant: nec tã bone
ad tantã beatitudinẽ adipiscendã eis ipsa
sufficiat. nisi eorũ meritis quos amicos
firunt miscd̃iam consequant᷑. Mirari auitẽ
soleo etiã apud uirgiliũ reperiri istã sen¬
tentiã ubi dixit facite uobis amicos de
mãmona iniquitatis: ut & ipsi recipiant
uos in ȩterna tabernacula. Namcũ elisios
campos poeta ille descͥberet. ubi putant
habitare animas beatorũ. ñ solũ ibi posu¬
it eos qui ꝓpͥis meritis ad illas sedes ꝑue¬
nire potuerunt: s adiecit ati ait. quiq
sui meniores alios fecere merendo. id ẽ qui
merendo fecerunt. Prorsus tanquã diceret᷑
eis qͦd frequentat᷑ ore xp̃iano cũ se cuiq sc̃o¬
rũ humilis quisq cõmendat & dicit. me¬

Expanded text:
st itaque quidam uitae modus nec tam malae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos amicos fecerint misericordiam consequantur. mirari autem soleo etiam apud Vergilium reperiri istam tiam ubi Dominus ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut ipsis recipiant vos in aeterna habitacula . Nam cum Elisios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit atque ait: Quique sui memores alios fecere merendo, VIRG. Aenemerendo fecerunt. Prorsus tanquam diceretur eis quod frequentatur ore Christiano cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat, et dicit: Me
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ noñ pariat. Neq enĩ in ea magna
modica despiciunt. neq rursum mo¬
dica magnis associari indigna sunt:
s ornant se in uicẽ in una ueritate quȩ
ꝓpter ueritatẽ placent om̃ia. Nemo gͥ nu
retur: si post magna & int̾ magna fidei
sacramenta. eorũ quȩ in suo ordine inse¬
riora uident᷑ mentio fit: quia non se abha¬
rent simul: quȩ in ueritate unũ sunt.
Nam ipse ds̃ humiliari dignatus est ad
humana descendens: ut hominẽ pꝰmodũ
ad diuina subleuaret.¬

Expanded text:
tem non pariat. Neque enim in ea, magna tem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicem in una veritate, quae propter veritatem placent omnia. Nemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio fit, quia se non obhorrent simul, quae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut hominem postmodum ad divina sublevaret.
Abbreviated transcription (Latin):
agnę
sunt in
scriptu¬
pis sacris
piritali
sum pro¬
fundita¬
Sed quia non omnibus eadem ustelligendi
grã data est. habet sacrum eloquium
quȩdam in se quibus fidem simplicitan
pascit. quȩ quidẽ altioribus iuncta u¬
nam ueritatis regulam ꝑfisiunt. Prop¬
terea insacri eloquii tractatione. non
eadẽ dicendi forma. ubiq seruanda ẽ.
quia altiora fidei sacramenta excellen¬
tiori sermone. & digno scĩs reuerenter
tractanda sunt. minora autẽ sacra¬
mentorũ diumorũ instreimenta pr̾o
capacitate simpliciũ humilio̾ri gre
explananda ut constet quod scriptum
est in fimbriis aureis circumamicta.
uarietat̾ibus. Sicut enĩ scã electorũ
eccłia. morũ bonorũ ac uirtutũ ua̾rie¬
tate pulchre adornatur: ita sacra scrip¬
tura unde ipsa ȩccłia scã uiuendi for-¬
mani sumit: in suo fermone pulchra
uarietate contexitur. in qua tamen ua¬
rietas ipsa apta est. ut scisma non gene¬
ret. & diuersitas concors. ut aduersita¬

Expanded text:
agnae sunt in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditased quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversita
Abbreviated transcription (Latin):
In.Quarta de indumentis sacris.
Qu̾inta de dedicatione ȩcclesiȩ.¬
UI Sexta de baptismo.¬
uiI Septima de confirmatione.
uOctaua de corꝑis & sangͥnis xp̃i. sacram̃to
Nona de muinoribꝰ sacramentss & sacris.

Expanded text:
Quarta de indumentis sacris. Quinta de dedicatione Ecclesiae. Sexta de baptismo. Septima de confirmatione. Octava de corporis et sanguinis Christi sacramento. Nona de minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ac discreta officia habent. & tñ unũ qͦdꝙ
ñ sibi soli agit. qͦd solu̾ agit: sic in corpore
sc̃ eccliȩ dona grarũ distributa sunt. &¬
ostendit᷑: & sacramentũ ministerii figuratur.
Anulus fidẽ. armilla bonã oꝑationẽ. septrum
iusticiã. gladius uindictã. purpura reueren-¬
tiã. diadema głam designat. Et hȩc quidem
in p̾senti de scłari potestate dicta sufficiant.

Expanded text:
ac discreta officia habent, et tamen unumquodque non sibi soli agit quod solum agit, sic in corpore sanctae Ecclesiae dona gratiarum distributa sunt, ostenditur, et sacramentum ministerii figuratur. Annulus fidem, armilla bonam operationem, sceptrum justitiam, gladius vindictam, purpura reverentiam, diadema gloriam designat. Et haec quidem in praesenti de saeculari potestate dicta sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ nr̃m. Illũ ddiligimꝰ ut ad ipsum
ueniamus. w cũ ipso gaudeamꝰ: istum: in¬
diligimꝰ ut cũ ipso curramts. & cũ ip¬
so ꝑueniamus. Illũ ut gaudiũ: istũ
ut gaudii sociũ. Illũ ut requiẽ: istũ
ut requiei consortẽ. O. iud ẽ dm̃ diligere:
Habere uelle. Q.uid ẽ dm̃ diligere ꝓpt̃
se ipsũ: I deo diligere. ut habeas ipsũ.
Quid ẽ ꝓximũ diligere ꝓpt̾ dm̃: Ideo
diligere: quia habet dm̃. Sicut diligimꝰ
hominẽ ꝓpt̾ iusticiã .i. quia habet ui

Expanded text:
bonum nostrum. Illum diligimus ut ad ipsum veniamus, et in ipso gaudeamus. Istum diligimus ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habere velle. Quid est Deum diligere propter seipsum? Ideo diligere, ut habeas ipsum. Quid est proximum diligere propter Deum? Ideo diligere quia habet Deum. Sicut diligimus hominem propter jus
Abbreviated transcription (Latin):
carne seĩ accepit. nec de sua carne ꝑ amo-¬
rẽ uiri concepit. s ꝑ amorẽ & oꝑationẽ sp̃c
quia ñ de sua ẽẽntia uirgini sem̃ partus tri¬
buit. s ipsi de carne ꝓpͥa uirgini ꝑ amorẽ
suũ atq uirtutẽ sub̾am ministrauit. xp̃c
gͦ & de uirgine natus ẽ. quia de carne uirgi¬
nis carnis sub̾am accepit. & de sp̾u sc̃o con-¬
ceptus ẽ. quia ipsa eũ uirgo ex solacarne sua
sine admixtione uirilis seminis ꝑ sp̃c sc̃i oꝑa
tus altissimi obumbrauit ei. ne sub̃am carnis
ministrans carnali concupiscentia ureretur.

Expanded text:
viri semen accepit, nec de sua carne per amoviri semen accepit, nec de sua carne per amorem viri concepit, sed per amorem et operationem Spiritus quia non de sua essentia virgini semen partus tribuit, sed ipsi de carne propria virgini per amorem suum atque virtutem substantiam ministravit. Cgo et de Virgine natus est quia de carne Virginis carnis substantiam accepit, et de Spiritu sancto conceptus est, quia ipsa cum virgo ex sola carne sua sine admistione virilis seminis per Spiritus santus Altissimi obumbravit ei ne substantiam carnis ministrans, carnali concupiscentia ureretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ qd̾ etiã mulier ñ uisi a uiro concipere
dicit᷑. licet tã de se quã de uiro accipiat un¬
de fecundat᷑. Et recte de solo uiro concipit.
quia io qd̵ concipit in alt̾o quidẽ de carne
uiri sumit᷑ in alt̾o autẽ ꝑ amorẽ uiri mini¬
strat᷑. Non itaq boc solũ de uiro concipit qd̾
de uiro accipit. s hoc etiã de uiro concipit.
qd̾ ex se de amore uiri accipit. Hoc p̾mittere¬
ꝑ amorẽ & oꝑationẽ sp̃c sc̃i ex carne uirginis
diuino partui natura sub̃am ministrauit.
debat: ideo in carne eiꝰ uirtus sp̃c sc̃i mirabi¬
lia faciebat. Cuiꝰ dilectio incorde illiꝰ ñ susce¬
pit sociũ :eius oꝑatio in carne illiꝰ ñ habebat
exemplũ. Hoc gͥ solũ uirgo concepit quod de
sua carne ꝑ amorẽ & oꝑationẽ sp̃c sc̃ĩ accepit.
de quo etiã solo sine uirilis seminis ãmixti¬
one filiũ genuit. Nongͦ libido carnis concep¬
tionẽ in uirgine oꝑata ẽ. quȩ nec de uiri

Expanded text:
Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere Propter quod etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiatur unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, quae id quod concipit, in altero quidem de carne viri sumitur, in altero vero per amorem viri ministratur. Non itaque hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam de viro concipit quod ex se de amore per amorem et operationem Spiritus sancti ex carne virginis divino partui natura substantiam ministradebat, ideo in carne ejus virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Et cujus dilectio in corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo concepit, quod de sua carne per amorem et operationem Spiritus sancti accepit; de quo etiam solo sine virilis seminis admistione filium genuit. Non ergo libido carnis conceptionem in virgine operata est, quae nec de carne
Abbreviated transcription (Latin):
tura extorquere possit. s cũ spontanea fue
rit caritate ꝑsuasa. tẽ minirũ sibi ad inui¬
cẽ ad opꝰ consũmandũ ex utraq parte liben¬
ter atq gratant᷑ occurrit. Sane quicqͥd uio¬
lent̃ nolenti abripit᷑. adtiꝰ modi causȩ
effectũ. incongruũ ꝓrsus atq inefficax de¬
monstrat᷑. Sola gͦ dilectio. ẽ. quȩ naturã per¬
suadere. & uolentẽ quodã mͦ cogere potest ad
seminandũ partũ. Et quidẽ in muliere
amor uiri. in uiro autẽ amor mulieris id
agere solet. ut quia in alt̾o solũ sibi natura
sufficiens ñ ẽ: alterutrũ sibi ꝑ dilectionem
subueniat: ut qͦd in neutroꝑse potuit. in
utraq ꝑse cũ altã possit. Igitͦ sem̃ humani
partus a sola muliere formandũ concipit᷑.
qd̾ sumil a uiro & muliere seminat᷑. Qͦd qui¬
dẽ sicut iã dictũ ẽ in muliere ꝑ amorẽ uiri.
& in uiro ꝑ amorẽ mulieris natira operatur.

Expanded text:
tura extorquere possit; sed cum stura extorquere possit; sed cum srit charitate persuasa, tunc nimirum sibi mutuo ad opus consummandum ex utraque parte libenter atque gratanter occurrit. Sane quidquid violenter nolenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Equidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris id agere solet, ut quae in altero solum sibi natura sufficiens non est, alterutrum sibi per dilectionem subveniat, ut quod in neutra per se potuit in utraque per se cum altera possit. Igitur semen humani partus a sola muliere formandum concipit, quod simul a viro et muliere seminatur. Quod quidem, sicut jam dictum est, in muliere per amorem viri, et in viro per amorem mulieris natura operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ carnẽ gignere caro: Ista ꝑ plexa inquisi¬
tio. siue querendi ratio. quẽadmodũ sane
& competent᷑ intelligi ualeat consideremus.
Et primũ quidẽ in ea quȩ scđm solitam ac
usitatã naturȩ operationẽ peragit᷑ conceptiõe.
eiusdẽ naturȩ opus quomꝰ cõpleat᷑ intucanur.
In parentibꝰ carnalit̾ generantibꝰ: s ꝑ carnis
cottũ nasciturã carnẽ ex carne sabricantibus.
utrobiq natura sub̾am ministrat partui crȩ¬
ando. ut ex utriusꝙ carne ꝓcedat: quȩ solũ
in uniꝰ carne formanda ẽ caro. Tam̃ hoc uecti¬
gal. qd̾ natura quasi debitũ qͥodã ex inslituto
creatoris ad fabricã humam corꝑis absoluen¬
dã impendit. ita prorsus sine ulla necessitate
aut cactione ab ea requirit᷑. ut nisi sola
dilectione. & ut sic dixerĩ spontanea uolun¬
tate ad tribuendũ id ñ inclinet᷑. Nichil enĩ
ẽ pret̃ solã dilectionẽ qͦd hoc debitũ a na-¬

Expanded text:
non carnem gignere caro. Ista perplexa inquisinon carnem gignere caro. Ista perplexa inquisitio, sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et cmopetenter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea qua secundum solitam ac usitatam naturae operationem peragitur conceptione, ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus, et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus, utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat et quod solum in unius carne formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis exsolvendam impendit, ita prorsus sine ulla necessitate, aut coactione ab ea requiritur, ut nisi sola dilectione, et ut sic dixerim spontanea voluntate ad tribuendum id non inclinetur. Nihil enim est praeter solam voluntatem, quod hoc debitum a na
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ab ista gn̾et᷑. Gͦ mulier a uiro ꝯcipit. c̃ a cam
uiri ꝑ coitũ carnis femen suscipit ad generan¬
dã carnẽ. Nlec aliud concipit. quã ille ẽ a quo
concipie. aut ipsa quȩ concipit.s. qd̾ concipte
nis: Ouomꝰ gͦ sem̃ carnis ministrare potuit
sub̾a sp̾ualis: An forte semen carnis ñ fuit qͥ
conceptũ ẽ. & caro fuit qͦd natũ est: Qo dice¬
mus: Quomodo maria de sp̾u sc̃õ concepit:
Et si de sp̃u scõ concipit. quomͦ sp̃c sc̃s pat̾¬
xꝑi ñ fuit : hȩc om̃ia magna consideratiõe
cura sensus humanus aliqͥd ampliꝰ sua pos¬
sibilitate p̾sumat. Nec ideo de his dubitan
dũ ẽ. quia obscura sunt. nec id̾o aliqͥd temere
diffiniendũ. quia credenda sunt. Queramus
gͦ qͥd concepit maria. aut carnẽ ñ concepie
& carnẽ ñ genuit: aut si carnẽ genuit car¬
nẽ concepit. Qͦd enĩ concepit hoc genuit.S
quomͦ carnẽ ministrare potuit ñ caro. aut

Expanded text:
etiam ab ista generetur; ergo mulier a viro concipit, cum a carne etiam ab ista generetur; ergo mulier a viro concipit, cum a carne viri per coitum carnis semen suscipit ad generandam carnem. Nec aliud concipit quam ille est, a quo concipit, aut ipsa quae concipit; et quod concipit, nis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritualis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est, et caro fuit, quod natum est? Quid dicimus? Quomodo Maria de Spiritu sancto concepit? Et si de Spiritu sancto concepit, quomodo Spiritus sai non fuit? Haec omnia magna consideratione cura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo dubitandum est de his, quia obscura sunt; nec ideo aliquid temere diffiniendum quia credenda sunt. Quaeramus ergo, quid concepit Maria? Aut carnem non concepit, et carnem non genuit, aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit. Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro; aut
Abbreviated transcription (Latin):
um sicut suꝑius dictũ ẽ. incarna¬
tionẽ filii cũ ipso filio. pat̾ simul
iẜ sp̃c sc̃s operatus sit : merito querit᷑ quare
in scͥptura sacra singłarit̾ de sp̃u sc̃o concep¬
tus memorat᷑. hȩc quidẽ sicut & cȩtã quȩ de
ipso dicunt᷑. humana intelligentia tumde
contingit: s deuotio fidei ampliꝰ p̾sumens
scđm purã conscientiã fident᷑ inquirit.
Q uerendũ itaq in pͥmis ẽ. quomꝰ intelliga
oporteat qͦd idictũ ẽ beatã mariã de sp̃u sc̃c̃
concepisse. Scimus namq & om̃s iã frequentis¬
simo usu naturȩ didicimꝰ. qͦs mulier cũ a uu¬
ro concepisse dicit᷑: ñ aliud nisi subam carnis
ad generandã carnẽ. ꝑ carnis coitum suscepis¬
se memorat᷑. Et hec quidẽ carnis sub̾a de
carne uiri. ꝑ ipsũ carnis coitũ tnsfusa cũ co¬
ne mulieris una caio efficit᷑. ut id qͦd nasciturii.
ex utͥusq sub̾a ueracit᷑ originẽ sum̃s ab illo ꝑ isa

Expanded text:
um sicut superius dictum est incarnationem Filii cum ipso Filio; Pater simul et Spiritus sanctus operatus sit, merito quaeritur quare in Scriptura sacra singulariter de Spiritu sancto conceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur humana intelligentia timide contingit; sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fidenter inquirit. Quaerendum itaque in primis est quomodo intelligi oporteat quod dictum est beatam Mariam de Spiritu sancto concepisse. Scimus namque et omnes jam frequentissimo usu naturae didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum carnis coitum transfusa, cum carne  sumens, ab illo per istam