comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu enarras iustitias meas. & assumis testa.¬
m̃ tu meũ ꝑ ostuũ. tu aut̃ odisti disciplinã
& ꝓiecisti sermones meos postte Ne forte
quis quã qm̃ dictũ ẽ. laudate serui dnm̃
&iamsi indomo ista magna fuerit malus
seruus potest ibi ꝓdeẽ. laude dñ : Continui¬
o quales sint qui laudare debeant dñm.
subiecit & docã. Qui statis iudomo dr̃i
ipatiiis dooiꝰ uinñi Qinstatis ñ qͥ ruitis.
Illi enĩ stare dicunt᷑ qui inmandatis eiꝰ
ꝑseuerant: qui infide non ficta & spe fir¬
ma & caritate sincera seruiunt dõ. &
honorant eccłam eiꝰ. & non dant offensio¬
nem male uiuendi eis qui uenire uolunt.
& inuiã lapides offensionis inueniunt᷑.
Ergo qui statis indomo dñi: laudate nom̃
Quia ergo statis parumne ẽ uob ubi lau¬
dandus ẽ. qui uos erexit iacentes &
fecit indomo sua stare &ipsũ agnoscere
ipsũq laudare : Paruũne hoc beneficiũ
est qđ stamꝰ indomo dñi: huc interim

Expanded text:
stitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudate nomen  intus statis. Quia ergo statis, parumne est vobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus in domo Domini? Hic interim,
Abbreviated transcription (Latin):
tifilii deserte: magis quã eius quȩ
hab& uirũ Nunc ergo dñs ex sion
quia speculam᷑ qđ ueniat nunc tam̃
quandiu in spe uiuimꝰ insion sumus
finita uia habitabimꝰ in illa ciuitate
quȩ nũquã ruitura .ẽ quia & dñs
habitat in ea & custodit eã. quȩ est
uisio pacis. aeterna iherłm Pacis illius
fr̃s mei cui laudandȩ lingua non suf¬
ficit. ubi nullũ hostem iã sentiem ur
nec in eccła. nec extra ȩccłam. nec ir
carne nr̃a . nec in cogitatione nr̃a
absorbebit᷑ mors in uictoriã & ua¬
cabimus ad uidendũ dñm in pace
aeterna. ciues iherłm facticiuita¬

Expanded text:
ti filii desertae, magis quam ejus quae ti filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» . Nunc ergo Dominus ex Sion, quia speculamur quoad veniat: nunc tamen quamdiu in spe vivimus, in Sion sumus. Finita via habitabimus in illa civitate, quae nunquam ruitura est; quia et Dominus habitat in ea, et custodit eam: quae est visio pacis aeterna Jerusalem, pacis illius, fratres mei, cui laudandae lingua non sufficit, ubi nullum hostem jam sentiemus nec in Ecclesia, nec extra Ecclesiam, nec in carne nostra, nec in cogitatione nostra. Absorbebitur mors in victoriam , et vacabimus ad videndum Deum in pace aeterna, cives Jerusalem facti civita
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ : quib omnib iam dicatur : Doou
isrł benedicite dt̃m. Om̃s filii abrahe
&sic de lapidibus istis suscitantur filii
abrahe Manifestum est quia illis magis
domus isrł qui ꝑtinent ad domũ rł
qui ꝑtinent ad sem̃ abrahȩ ñ carne
sed fide Domus issł benedicite dñm
Sed fac de domo illa dici: & popłm
isNł uocari: Credider̃ inde apti
& milia circũcisorum. Nomꝰ isrł bene¬
dicite dnm̃ Domꝰ isrł Benedicite dñor
dnm hoc est domus isrł generaliter
Benedicite p̃positi: hoc est domus
Aaron bene dicite ministri hoc ẽ.
domus leui. Quid de ceteris nationib:
Iui timetis dñm benediciie duo
Dm̃s ergo una uoce dicamꝰ qđ segurt᷑:
Bene dietus dr̃s exsion: quihabi¬
tat inhenus alem. Ex sion & iherbm
Sion speculatio: iherusalem uisio pacir
Inqua iherłm nunc habitaturas est
in illa quȩ cecidit : non sed in matrẽ

Expanded text:
hae : quibus omnibus jam dicatur, «Domus hae : quibus omnibus jam dicatur, «Domus Israel, benedicite Dominum.» Omnes filii Abrahae; et si de lapidibus istis suscitantur filii Abrahae, manifestum est quia illi sunt magis domus Israel, qui pertinent ad domum Israel, qui pertinent ad semen Abrahae, non carne, sed fide: «Domus Israel, benedicite Dominum.» Sed fac de domo illa dici, et populum Israel vocari; crediderunt inde Apostoli et millia circumcisorum. «Domus Israel, benedicite Dominum; Domus Aaron, benedicite Dominum; Dominum, hoc est, «domus Israel» generaliter; benedicite praepositi, hoc est, «domus Aaron;» benedicite ministri, hoc est, «domus Levi.» Quid de caeteris nationibus? «Qui timetis Dominum, benedicite Dos ergo una voce dicamus quod sequitur: «Benedictus Dominus ex Sion, qui habitat in Jerusalem.» Ex Sion et Jerusalem. Sion Speculatio, Jerusalem Visio pacis. In qua Jerusalem nunc habitaturus est? In illa quae cecidit? Non, sed in illa ma
Abbreviated transcription (Latin):
sua: qui primo xpĩanos ꝓpt̃ idola
trucidabant: Nonne p̃ualuit aduersus
eos dñs: inde si facit qđ sequit᷑ p̃ualu¬
it dñs aduersus eos: & quid fecit: ext̃¬
minauit. om̃s deos gentium t̾rȩ: & ad
orabunt eum unusquisq de loco suo. om̃s
insule gentium. Quid est hocc non ne
p̃dict᷑um est : non ne cõpletũ ẽ: nonne ut
legitur sic ui de t᷑: & illi qui remanser̃
oculos habent & non uident. nares ha¬
bent & non odorant̾. non sentiunt illũ
odorem xp̃i bonus odor sumus dõ
sicut dix̃ apłs in omi loco quid ꝓdest
quia nares habent & non dorant᷑ tã
suauẽ odorem xp̃i : uere in illis faccũ
est. & uere de illis dictũẽ similes illis
sint om̃s qui facuut ea & om̃s qui
confidunt in eis Sed quotidie cre¬
surdoꝵ . Inspirantur nares in sen¬
satoꝵ. dissoluunt᷑ ora mutorum
constringuntur manus paralitico¬
rũ corriguntur pedes claudorum:
de lapidib istis excitantur filii abra¬

Expanded text:
sua, qui primo Christianos propter idola sua, qui primo Christianos propter idola trucidabant. Nonne praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facit quod sequitur, «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quid fecit? «Exterminavit omnes deos Gentium terrae; et adsquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et non odorant. Non sentiunt illum odorem: «Christi bonus odor sumus,» sicut dicit Apostolus, «in omni loco» . Quid prodest, quia nares habent, et non odorant tam suavem odorem Christi? Vere in illis factum est, et vere de illis dictum est, «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis.» surdorum, inspirantur nares insensatorum, dissolvuntur ora mutorum, constringuntur manus paralyticorum, corriguntur pedes claudorum, de lapidibus istis excitantur filii Abra
Abbreviated transcription (Latin):
quandã similitudinẽ idolorũ Non qͥdẽ
in carne eoꝵ: sed in interiore homine
eoꝵ. Nam aures habent & ñ audiunt
Ad illos quippe clamat ds̃. qui hab& au¬
res audiendi. audiat Oculos habent. &
non uident. habent enĩ corporis oculos.
sed non habent oculos fidei Deniq imple¬
tur hȩc prophetia ꝑ om̃s gentes. Uidete
quando dictum ẽ ꝑ propħam : nihil alle¬¬
goricum nihil figuratũ cõmemoro.
ꝓpriam. ex pressam. simplicẽ mani-¬
festam Audite ꝓphetiã p̃dictam:
uidete cõpletã: Praeualuit inquit
dñs aduersus eos. Propħa dicit
sophonias aduersus repugnantes¬
& aduersus rebellantes. & de occisione
fidelium martyres facientes. sed tam̃
nescientes: p̃ualuit dns aduersus eos:
& quomodo p̃ualuit: in eccła sua .ui¬
demus quia preualuit aduersus eos. Uo¬
lebant paucos xp̃ĩanos extinguere.
fectores martyrũ superarentur : Tam̃
& modo quer̃ ubi abscondant idola

Expanded text:
quamdam similitudinem idolorum, non quidem quamdam similitudinem idolorum, non quidem in carne eorum, sed in interiore homine eorum. Nam aures habent, et non audiunt: ad illos quippe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audiat» . Oculos habent, et non vident: habent enim oculos corporis, sed non habent oculos fidei. Denique impletur haec prophetia per omnes gentes: videte quomodo dictum sit per prophetam. Nihil allegoricum, nihil figuratum commemoro: propriam, expressam, simplicem, manifestam audite prophetiam praedictam, videte completam. «Praevaluit,» inquit, «Dominus adversus eos;» propheta dicit Sophonias. Adversus repugnantes, adversus rebellantes, et de occisione fidelium martyres facientes, sed tamen nescientes; «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praevaluit? In Ecclesia sua videmus quia praevaluit adversus eos. Volebant paucos Christianos exstinguere, fectores martyrum superarentur. Tamen et modo quaerunt ubi abscondant idola
Abbreviated transcription (Latin):
Idola gentium lapides & ligua. grp¬
sum & testa: non hȩc docibilis dico.
uilis materia .ẽ. Il lud qđ ualde
amant. uł qđ ualde honorant Dico
quia luc& argentũ luc& aurũ : Ideo
oculos habent & noꝑ uident. Sic
quomodo argentũ . ẽ: quomodo aurũ
.ẽ. Vtiq forte auaro. ñ religioso: i¬
mo uero nec auaro utile Sed utile
bene utenti & ꝑ eius erogationem
nunc cũ ista insensata sint. quid fa-¬
citis homines de argento & auro deos:
quos deos facitis Nonne uidetis
qđ non uideant : Occilos haBEN
NONAtIDIENT NARES HABEMT &¬
& cetera. Om̃ia ista artifex faber
argentarius aurisex facere potuit
& oculos & aures & nares & os. &
manus & pedes: sed nec lucẽ oculis.
nec auditũ aurib. nec uocẽ ori.
rides iam ꝓculdubio qđ fecisti: si a quo
factus es agnouisti. De illis autẽ qͥ noni
agnouer̃ quid dicitur: Similes illis
fiant qui faciunt ea : & om̃s dͥ confidun
In illis & creditis fr̃s exprimi in eis

Expanded text:
idola Gentium, lapides et ligna, gypidola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorant dico,quia lucet argentum, lucet aurum, ideo oculos habent et vident? Sic, quomodo argentum est, quomodo aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, et per ejus erogationem nunc cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, nonne videtis quod non videant ? «Oculos habent, non audient; nares habentulabunt.» Omnia ista artifex, faber argentarius, aurifex facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, rides jam procul dubio quod fecisti, si a quo factus es agnovisti. De illis autem qui non agnoverunt, quid dicitur? «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in illis.» Et creditis, fratres, exprimi in eis
Abbreviated transcription (Latin):
rusticanoꝵ. Ueniunt nescio unde exci¬
tati. an nescio quo : quid dicã annescio
subito de silua. de deserto. de remotissi¬
mis & arduis montib ad eccłam & hanc
uocẽ habent pleriq &ꝑ ene om̃s eorũ
ut uideamꝰ uere int̾ docentẽ dm̃
Impletur scriptura ꝓphetica. qua
dictum . ẽ : er̃ om̃s docibiles dõ quid
desideratis dicimꝰ illis: & illi: Videre
głam dĩ Om̃s enĩ peccauer̃: & egeNT
gła dĩ Credunt. conseerant᷑ clericos
sibi ordinari exigunt. Nonne implet᷑
sationẽ conuercit se sp̃s dĩ ad ex ꝓ¬
branda & in ridenda idola quȩ iam
inrident᷑ a cultorib suis. Idola
Rentium arentũ & aurum
Ista om̃ia dõ faciente qui incęlo & intra¬
om̃ia quȩcũq uoluit fecit : qui uidica¬
uit plebem suam & in seruis suis ad¬
uocabit᷑. Quid restat figmentum
nisi ridendũ ñ ad orandũ Idola gen¬
tium dicturus erat fortasse. ut con¬
temneremꝰ ista om̃ia. DictuRus erit

Expanded text:
rusticanorum. Veniunt nescio unde, excirusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a nescio subito de silva, de deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre gloriam Dei. «Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei» . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari exigunt. Nonne impletursationem, convertit se Spiritus Dei ad exprobranda et irridenda idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum.» Ista omnia Deo faciente, qui inomnia quaecumque voluit fecit, qui judicavit plebem suam, et in servis suis advocabitur; quid restat figmentum, nisi ridendum, non adorandum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat
Abbreviated transcription (Latin):
uenite ambulemꝰ in lucẽ dñi. Quare
uob̾ dico uenite ambulemꝰ in lucẽ dñi:¬
ne remanendo in iudaismo ñ ꝑuenia
domum isrł. Ueni domꝰ iacob: quia dimi¬
sit plebemsuã domũ iacob. Ueni domus
isrł : quia dimi sit plebẽ suã domũ isrł
Quȩ uenit & quȩ dimissa ẽ nisi quia hoc
ẽ. iudiciũ ut qui ñ uident udeant. &¬
qui uident cȩci fiant: Iudicauit ergo
dñs plebẽ suã separauit gͥ & non ibi
inueni& quos in regnũ suum resticuat
plane inueni& & inseruis suis aduocabit᷑
Non reppulit ait apłs plebẽ suã qriã p̃s¬
ciuit & unde ꝓbas Nã& ego is rahelita
sũ Ergo ndicauit dñs plebẽ sã sepa¬
rando bonos amalis: hoc ẽ inseruis suis
aduocabitur: Qunb agentib ẽ quantȩ
enĩ gentes credendo uener : quanti fun¬
di quanta loca deserta modo uenut
Ueniunt inde nesciunt quanti credere
uolunt. Dicimus eis quid uultis re¬
Pondent. Nosse głam dĩ Credite frs̃
mirari nos & gaudere ad talẽ uocem

Expanded text:
lemus in luce Domini.» Quare vobis dico, «Venite, ambulemus in luce DNe remanendo in Judaismo, non pervedomum Israel.» Veni domus Jacob, quia dimisit plebem suam domum Jacob; veni domus Israel, quia dimisit plebem suam domum Israel. Quae venit, et quae dimissa est, nisi quia hoc est judiciuqui vident, caeci fiant? Judicavit» ergo «Dominus plebem suam.» Separavit ergo, et non ibi inveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis advocabitur. Non repulit,» ait Apostolus, «plebem suam, quam praescivit.» Et unde probat? «Nam et ego Israelita sum» . Ergo «Judicavit Dominus plebeos a malis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ correptionẽ nrãm in quos fines
scłoꝵ obuenit. Dñe me morialetoum
ingeneratione & generationẽ. Genera¬
tio ista & generatio alia: generatio qua
fideles efficimur: & ꝑbaptismũ renascim᷑
nec tunc obliuiscetur ut coron&
plebem Sciam Complcuit ceste
iã remanser̃ oꝑa eus. postquã indu¬
xit plebem suam int̾ram repmissio¬
nis. Adhuc plane iudicauit dñs plȩ
iudicio futuro: udicata .ẽ plebs uideoꝵ
Quid ẽ. iudicata : separati inde sunt
iusti : & remanser in iusti. Si autem
mentior aut mentiri existimor qa
dixi. iã iudicata .ẽ : audi dnm dicentẽ
In udicium ueni inhunc mundume
ut qui non uident uideant & qui ui¬
dent cȩcifiant: Excecati sunt suꝑbi:
illuminati sunt humiles. Iudicauit
ergo plebem suã. Ipsum iudicium dix̃
isaias: Et nunc tu domus lacob: ue¬
nite & ambulemus in lumine dñi
Parũ ẽ. hoc. Sed quid sequit᷑: Dimisit
enim plebem suã domũ istł. Ipsa ẽ.

Expanded text:
ad correptionem nostram, in quos finad correptionem nostram, in quos fin obvenit» . «Domine, memoriale tuum in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera: generatio qua fideles efficimur, et per Baptismum renascimur; nec tunc obliviscetur, ut coronet. plebem suam.» Complevit certe jam remanserunt opera ejus, postquam induxit plebem suam in terram repromissionis? Adhuc plane judicabit: «Judicavijudicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit» ergo «plebem suam.» Ipsum judicium dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed quid sequitur? «Dimisit enim plebem suam, domum Israel» . Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
naan ergo: modo suꝑbus ẽ. Omnis impi
omĩs infidelis exaltat corsuũ: ñ uult cre¬
dere indm̃. Sed hȩc exaltatio: parata est
humilitati indiem uidicii. tunc humiliabit᷑
quando non uult: sunt enĩ uasa irȩ : quae
ꝑfecta sunt ad ꝑdi tionẽ Modo extollant
se garriant. extendant se suꝑ fideles ir¬
rideant fideles blasfement xpianos
dicant. anicularia s̃ ista quae de die iu¬
dicii. Ista elatio eoꝵ parata ẽ. humilitati
quando uenerit iudex qui modo annun¬
tiatꝰ irridet᷑. tunc ille qui modo suꝑbit.
non utilit̃ sed poenalit̃ humiliabitur
Modo aut̃ non humiliabit᷑: sed paratur
humilitati . id. ẽ parat᷑ damnationi. pa
educti sunt de t̾ra egypti: Euertit spitalit̃
nunc: nec cessat manus eius usq infinẽ
Ideo ne istas potentias dĩ tunc putes per¬
nus tua in scło facere ista : quȩ tunc prȩ¬
nuntiasti figurando. Omĩa enĩ illa in
figura contingebant illis. scripta s̃ autẽ

Expanded text:
naan ergo modo superbus est. Omnis impius, naan ergo modo superbus est. Omnis impius, omnis infidelis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damnationi, pareducti sunt de terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes pernus tua in saeculum facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingebant illis; scripta sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
pat& uia. & ipse xp̃e est ua: si autem
ñ creditur in dm̃ int̃clusa ẽ uia. Si
aut̃ in t̾clusa fuerat quia noncreditur.
quid restat. nisi ut cũ uenerit qui non
credebatur. confundant᷑ qͥ ñ credider̃
quare : quia c̃clusio p̃cedit & sequitur
confusio. Condusio p̃cedit ut rex. seqͥt᷑
confusio tanquã plebs. Quos modo con¬
cludit ut ñ credant in xpm: quando
apparuerit xp̃e om̃s confundentur.
& transducent eos ex aduerso iniqͥtates
eoꝵ Timc dicent impii confusi qͥd nob
ꝑfuit suꝑbia : magna miseria fr̃smei
Dissipatio: ex afflictione Dissipantur
ut affligantur : magna miseria tẽpta¬
tio oculoꝵ. Id est fallacia. rexamarican¬
tium Fallunt enĩ ut amaricent : Con¬
clusio : rex confusionis: Concludunt᷑ enĩ
ne transeant ad fidẽ & cũ uenerit in
quẽ credimꝰ : confundentur & omnia
regna chanaan: occidit ds̃ Chanaan:
interp̃tat᷑ paratus humilitati. humilitas
quasi bonũ aliquid significat: sed si sit
utilis humilitas Nam mala humiliatio.

Expanded text:
s est via : si autem non creditur in Deum, interclusa est via. Si autem interclusa fuerit, quia non creditur; quid restat, nisi ut cum venerit qui non credebatur, confundantur qui non crediderunt? Quare? Quia conclusio praecedit, et sequitur confusio: conclusio praecedit ut rex, sequitur confusio tanquam plebs. Quos modo concludit, ut non credant in Christum, quando apparuerit Christus, omnes confundentur, et traducent eos ex adverso iniquitates eorum. Tunc dicent impii confusi: «Quid nobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio p
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑitalit̃ ut impleat qđ tunc ꝓpheticae
prenuntiauit Occidit &iam aliũ regẽ
& aliũ popłm eiꝰ & og regẽ basan: &
hic quam malus : ogint̃p̃tat᷑ c̃clusio
basan: int̃p̃tat᷑ confusio Malus ẽ rex
ille : qui int̃cludit uiã ad dm̃. Hoc enĩ
agit diabolus semꝑ opponendo figm̃ta
sua. opponendo idola sua: faciendosine¬
repticios sortilogos. augures. aruspi
uia quȩ fuerat int̾elusa: nã ꝑ eũ redẽp¬
tus quidam dicit & in dõ meo trans¬
grediar murũ: sic diabolus nihil
aliud agit. nisi ut int̾cludat uiã. ne

Expanded text:
spiritualiter, ut impleat quod tunc prophetice spiritualiter, ut impleat quod tunc prophetice praenuntiavit. Occidit etiam alium regem et alium populum ejus: «Et Og regem Basan.» Et hic quam malus! Og interpretatur, Conclusio: Basan interpretatur, Confusio. Malus est rex ille qui intercludit viam ad Deum. Hoc enim agit diabolus; semper opponendo figmenta sua, opponendo idola sua, opponendo se nereptitios, sortilegos, augures, aruspicvia, quae fuerat interclusa; nam per eum redemptus quidam dicit, «Et in Deo meo transgrediar murum» : sic diabolus nihil aliud agit, nisi ut intercludat viam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec cess& manus eiꝰ in occidendis talibus
regib & talib popłis In t̃p̃tatur enĩ seon
temptatio oculoꝵ & amorrei in t̃p̃tant᷑
amaricantes lam hic uidete si intellige¬
re possumus quomodo amaricanter
regem habeant temptatione oculorum
Temptatio oculorũ non ẽ nisi m̃datio
oculorũ. hab& rẽ : ueritatẽ non haba
Iam quid mirũ ẽ si a maricantes talem
habeant regem. m̃dacẽ regẽ : nisi enĩ
mendaciũ & simulatio p̃cedat : non sunt
amaricantes in eccła : Inde enĩ amaricaNt
quia fingunt prȩcedit temptatio ociloꝵ
amaricatio sequit᷑ & in ipso diabolo pc̃es¬
sit. Nam tẽptatio oculorũ ẽ : qđ transfi¬
gurat se uelut angłm lucis. Occidat
manus dĩ & illũ & illos. Illũ ne inducat:
illos ut corrigantur & enĩ in uno quoq
homine occidit᷑ ille rex: quando dãnat
simulationẽ. & diligit ueritatẽ Manus
dĩ non quiescit id agere. Nãquẽ ad modũ
egit ad lit terã tunc: sic agitur nunc

Expanded text:
nec cesset manus ejus in occidendis talibus nec cesset manus ejus in occidendis talibus regibus et talibus populis: interpretatur enim Seon, Tentatio oculorum; Amorrhaei interpretantur, Amaricantes. Jam hic videte si intelligere possumus quomodo amaricantes regem habeant tentationem oculorum. Tentatio oculorum non est nisi mendacium: colorem habet, veritatem non habet. Jam quid mirum est si amaricantes talem habeant regem, mendacem regem? Nisi enim mendacium et simulatio praecedat, non sunt amaricantes in Ecclesia; inde enim amaricant, quia fingunt. Praecedit tentatio oculorum, amaricatio sequitur: et in ipso diabolo praecessit; nam tentatio oculorum est quod «transfigurat se velut angelum lucis» . Occidat manus Domini et illum et illos; illum, ne inducat; illos, ut corrigantur. Etenim in unoquoque homine occiditur ille rex, quando damnat simulationem, et diligit veritatem. Manus Dei non quiescit id agere. Nam quemadmodum egit ad litteram tunc, sic agit nunc
Abbreviated transcription (Latin):
& quid inseruit & ubi inseruit Deramis
suꝑbis naturalibus quiddicis: filii aut̃
regni ibunt in tenebras exteriores ibi erit
fletus & stridor dentiũ res prenunciata
Qm̃ ia cobȩlegit sibi dñs asrł in possessonẽ
sibi Caudate psallite : qm̃ fecit ista
Talia dico quae capere ualeatis. ceteras
gentes sub angłis posint: ia cobelegit sibi
dñs isrł in possessionẽ. Gentẽ suã fecu
agrũ quẽ coler& quẽ ipse seminare. F
Afflictio
ergo regem hab& dissipationẽ : quia illi¬
qui affligunt eccłam dissipati affligum¬
Ut enĩ affligant : dissipantur am̃rex diu¬
cit : popłs sequitur: p recedit dissipatio¬
sequitu afflictio: Audite audite nomina
hec in int̾prȩtatione typica & sapientia
plena. nec unũ inuenis ex istis nominib
qđ boni aliquid int̾p̃tetur. Ubi exercuit᷑
gefites : seon regẽ amorraeoꝵ occidit
Audite nomina grauida sacram̃tis: seo
seruorũ suoꝵ & a temptationib eccłe sue

Expanded text:
et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res praenuntiata, «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem iAfflictio ergo regem habet dissipationem; quia illiqui affligunt Ecclesiam, dissipati affliguUt enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatiosequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interpretetur, ubi exercuit Dgentes? «Seon regem Amorrhaeorum.» Audite nomina gravida sacramentis. «Seservorum suorum, et a tentationibus Ecclesiae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
iam non ibi sunt. Oleaster non ibi erat :¬
& ibi est Illi ꝑsuꝑbiam frangi meruerunt:
iste ꝑ humilitatẽ inseri meruit Illi a¬
miserunt radicẽ : iste tenuit eã: Cũ ergo
audistis isrł. de isrł ꝑtinentes ad dm̃
nolite inde uos facere alienos Oleaster
quidẽ fuistis. sed oliua estis: participes
pͥinguedinis oliuȩ Nam uultis nosse in
abrahã & isaac & iacob. quomodo sit
insertus oleaster: ne putetis uos adhanc
arborẽ non ꝑtinere : quia non ꝑtinetis
carnaliter ad sem̃ abrahã. Dñsquando
miratus ẽ. fidẽ centurionis illius qui ñ
erat de popło isrł. sed erat dȩ popłogen¬
tium : propt̾ea inquit dico uob quia mul¬
ti ab oriente & occidente uenient.
Ecce iam oleaster. in manu insertoris.
Multi ab oriente & occidente uenient
Videmꝰ quid ferat inserendũ. ubi inserat
uideamus. & recumbent inquit cũ abrahã
&isa ac & ia cob in regno cȩloꝵ. uidem̃

Expanded text:
jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, etjam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cum ergo audistis Israel Dei, Israel pertinentem ad Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sem̃ isrł : non solũ qđ ẽ ex carnȩ
sed &iã qđ ẽ. exfide Apłs enimgentib
&isa ac & iacob. Arborem quidem bene¬
dixit quandã. eãq oliuã creauit sicut
dicit apłs : ipsos patriarcas scõs unde i¬
effloruit popłs dĩ Sed hȩc arbor oliuȩ
pdtata est non amputata : & inde suꝑbi
rami fracti sunt. Ipse .ẽ. blasphemꝰ & impiꝰ
popłs iudeoꝵ : manser̃ tam̃ ramibon
& utiles Nam inde apłi Et cũ ibi rami
utiles relicti essent ꝑ dĩ miscđiam in sertꝰ
ẽ &̃ oleaster gentium cui dicit apłs. Tu
autẽ cũ esses oleaster insertus es in illis:
& particeps pinguedinis oleae factus es
Noligloriari aduersus ramos: Qđ sido¬
riaris : nontu radicẽ portas sed radix
te. Hȩc una arbor est ꝑtinens ad abrahã
& isa ac & iacob & qđ plus est magis ad
abraham & isaac & iacob oleaster in sertꝰ
quã rami confracti. Illi enĩ ꝑfragm̃tũ

Expanded text:
autem semen Israel, non solum quod est ex carne, autem semen Israel, non solum quod est ex carne, sed etiam quod est ex fide. Apostolus enim Gentibus et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum
Abbreviated transcription (Latin):
ds iacob adte ꝑtin&. &si deficis in eo
qđ mihi sum cape qđ tibi sum & ne
forte quisquã putar& illud qđ dixit
ds ego sum quisũ. & qui ẽ misit me ad
uos: hoc solum aeternũ ei nom̃. ẽer
Qđ autẽ dixit d̃s. ego sum ds abraham
& ds̃ isaac & ds̃ iacob. temporale nom̃ eẽ:
Noncurauit ds cũ dixiss& ego sum qui
sũ. & qui ẽ. misit me aduos dicere qđ
hoc ei nom̃ sit in ȩt̃nũ. quia & si hoc noni
dicer& intelliger&ur. Est enĩ uere ẽ:¬
& ineo ipso quod uere est. sine mitio
& sine termino est. Qđ uero ꝓpt̃ homi¬
nem est egosum ds̃ abrabã & ds̃ isa ac
& ds̃ ia cob ne ibi sub oriretur humana
sollicitudo. quia hoc temporale est
non sempiternum. securos nos fecit.
illos facit aeternos postea sine fine
habuer̃ quippe initiũ: sed finẽ ñ habebt̃
In abrahã & isaac & iacob. totã eccłam eĩ
cogitate. omne sem̃ isrł cogitate Ome

Expanded text:
Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei nomen esse; quod autem dixit, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» temporale nomen esse: non curavit Deus, cum dixisset, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» dicere quod hoc ei nomen sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim, et vere est, et eo ipso quod vere est, sine initio et sine termino est. Quod vero propter hominem est, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos nos fecit, illos facit aeternos postea sine fine: habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne
Abbreviated transcription (Latin):
serui sui moysi cũ dicer& egosũ qui sum.
& dices filiis isrł qui ẽ. misit me aduos.
quia ipsum ꝓprie eẽ m̃ti humanȩ
difficile erat capere. & mittebat᷑ homo
adhomines quãuis non ab homine : con¬
tinuo ds̃ tẽperauit laudẽ suã. & hoc de
se dix̃ quod capi dulcit̃ poss&. Non
in eo uoluit remanere quod laudabat᷑ :
quo ñ poss& laudator attingere. Uade
inquit dic filiis srł. ds abrahã. & dr̃
isa ac. & d̃s iacob misit me ad uos. Hoc
mihi nom̃ ẽ in ȩt̃nũ. Certe dñe nom̃
illud habes: quia & tu dixisti Ego sũ¬
qui sum. qui est misit me aduos. Unde
modo nom̃ mutasti ut diceres. ds abra¬
ham & ds̃ isa ac. & ds̃ ia cobe non ne tibi
uidetur ratio eiꝰ respondere & dicere:
qđ aut̃ dixi ego sum qui sũ uerũ ẽ. sed
non capis : qđ autẽ dixi egosũ ds̃ abrahã.
Qđ enĩ egosum qui sum. ad me pertin&
Quod autem ds abraham & ds isaac &

Expanded text:
servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham et Deus Isaac et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in nob̃
Vt enĩ panẽ angłoꝵ manducar& homo:
creator angłoꝵ factus .ẽ. homo ꝓsallite
tastis : psallite. Si gustastis qua sua¬
uis. ẽ dñs: ꝓsallite. Sibene sapit quod
gustastis: laudate. Quis tã ingratus ẽ
uł coquenti. uł pascenti: ut cũ fuerit
pulm̃to aliquo delectatꝰ. non reddat gr̃am
laudando quod gustat : Si de his non
tacemus. de illo qui dedit omĩa tacebi¬
fortassis uidere bonũ omniũ bonorũ
Bonũ aquo sunt omĩa bona. bonũ sine
quo nihil ẽ.bonũ. & bonũ quod sine
ceteris bonũ ẽ. ⁊ endebatis uos ut ui¬
deretis: & forte in extendenda acie
m̃tis ur̃ȩ deficiebatis: Hoc enĩ ex me
conicio: sic patior. sed &si ẽ aliquis
sicut fieri potest. & ualde potest. acie
m̃tis fortior me & contuitũ cordif
sui diu frgit ineo qđ ẽ. laud& ille ut
potest. & quomͦ nos ñ possumꝰ laud&.
Gras tam̃ illi qui in hoc psalmo tem¬
infirmoꝵ: Nam& in illa missione

Expanded text:
actum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite tastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebifortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo teminfirmorum. Nam et in illa missione
Abbreviated transcription (Latin):
ricor dit̃ iub& ut laudemꝰ eũ. ñ arrogant̃
Audiamꝰ ergo qͥddicit Laudate nom̃ dñi
laudate serui dnim̃. Ñ enĩ aliquid in con¬
gruũ facitis laudando serui dnm̃. &si sep̃
tantũ modo serui essetis: deberetis lauda¬
rednm̃. quanto magis debetis laudare
dec& laudatio. & itẽ alibi scriptũ ẽ. ñ est
spetiosa laus in ore peccatoris Itẽq alibi
dr̃ sacrificiũ laudis glorificauit me &

Expanded text:
ricorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. ricorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare decet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi d
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde magis satagere debemus quẽ ad mo¬
dũ laudandus sit dñs: quã dubitarelauda¬
ndũ laudate ergo nom̃ dnĩ Hortatur nos
psalmus. hortatur nos ꝓpħa hortat᷑ nos
sps̃ dĩ : hortat᷑ postremo nos ipse dñs ut
laudemus dnm. Non enĩ laudib nr̃is ille
crescit : sed nos Ds̃ nec melior fit si lauda¬
ueris: nec deterior si uituperaueris
Sed tulaudando bonũ melior eris: uitu¬
perando deterior Bonus aut̃ ille man&
ut est: Si enĩ seruos suos ipsos biene dese
meritos p̃dicatores uerbi sui. rectores
eccłȩ suȩ. ueneratores nominis sui. obtẽ¬
peratores mandati sui. id doc& ut in ẽ¬
scientia sua habeant dulcedinẽ bonȩ
uitȩ suȩ. nec corrũpant᷑ laudib. nec
frangant᷑ uituperationib: hominũ qua¬
ntomagis ipse in cõmutabilis suꝑ omĩa
quihȩc doc& : Non utiq maior fit si lau¬
daueris : nec minor si uituperaueris
Sed qm̃ nob expedit laudare dñm: mise¬

Expanded text:
unde magis satagere debemus quemadmounde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, mise
Abbreviated transcription (Latin):
urãs in scã n& benedicite dnm̃. Ben edicat
te dñs exsyori:Quifecit celũ & terra
Plures hortat᷑ ut benedicant. & ipse unũ
benedicit: quia ex plurib unũ fecit. quia
bonũ & iocundũ ẽ. habitare fr̃s in inum
Pluralis numerus fr̃s : sed singularis habi
benedi cat te dñs ex syon: unũ benedix̃
Estounũ: & ꝑuenit ad te benedictio¬
& dulce nob eẽ gaudendũ ẽ quo nos
psalmus iste coortatur Dicit enĩ
Laudate nom̃ oñi Causamq ipsam
quare iustũ sit ut laudemꝰ nom̃ dñi con¬
tinuo subiecit. Laudate serui ONo
Quid iustius : quid dignius : qͥd gratius ÷
& enĩ si non laudauerint serui dñm suꝑbi
ingrati. in religiosi erunt & quid faciunt
non laudando dnm̃ nisi ut seuerũ senti¬
ant dnm̃: neq enĩ seruus ingratus. si
dnm suũ laudare noluerit: ideo efficit
ut seruus ñsit. Laudes. non laudes seruis
es Sed si laudes: ꝓpitiabis: sinon laudes
offendis Bona ergo exhortatio & utilis

Expanded text:
uute Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Plures hortatur ut benedicant, et ipse unum benedicit, quia ex pluribus unum fecit; quia bonum et jucundum» est «habitare fratres in unum» . Pluralis numerus, «fratres;» sed singularis, «hab«Benedicat te Dominus ex Sion?» Unum benedixit: esto unum, et pervenit ad te benedictiot dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis;
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ si non in nocte benedicit. Dñs deđ¬
dñs abstulit: sic̃ dnõ placuit ita factũ est
sit nom̃ dni benedictũ. Quam nox atrox
ꝑcussus uulnere acapite usq ad pedes: pu¬
trefactus liquescebat inse Tunc eũ eua
ausa ẽ. tẽptare. Dic aliquid indm̃ tuũ. &
morere. Audi benedicentẽ in noctib
Locuta es inquit: quasi una ex insipienti¬
b mulierib Si bona suscepimꝰ de ma¬
nu dñi. mala non toleramus : Ecce qd ẽ
in noctib ex tollite manꝰ urãs in scã &
benedicite dnm̃. Quid dix̃ iob: locuta es
tãquã una ex insipientib mulierib
Adam putris reppulit euã. tãquã dicens
sufficit qđ ꝓpt̃ te mortalis effectus sũ
Ualueras in paradyso: sed uinceris in ster¬
core Magna grã dĩ. Sed unde hoc nisi
quia ros hermon compluerat illã animã :
Sed dederat dñs suauitatẽ: ut terra nra
dar& fructũ suũ In noctib extollite mauiꝰ¬

Expanded text:
videamus si non in nocte benedicit: «Dominus devideamus si non in nocte benedicit: «Dominus deno placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala non tolerabimus» ? Ecce quid est, «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite man
Abbreviated transcription (Latin):
cite dũai Facile ẽ benedice indieb
Quid ẽ indieb : in reb ꝓsꝑis Noxenĩ
tristis res ẽ Dies res ẽ lȩta Quando
tibi bene e: benedicis dnm̃. Quando filiỹ
desideras & nascit᷑: benedicis dnm̃ libe¬
rata.ẽ. uxor tua apericulo partus: he¬
nedicis dnm̃ Egrotabat filius. li̾at᷑:
benedicis dnm̃ Egrotabat filius. forte
quȩ sisti mathematicũ. sortilegũ. foste ñ
delingua sed demorib tuis ex ut maledi¬
ctio indño : ex ut demorib & uita tua Noli
gloriari quia lingua benedicis: siuita
maledicis Quomodo inquies uita male¬
dico : quia attendit᷑ uita tua & dicitur:
ecce xpĩanꝰ. ecce quales sxp̃iani blasphe¬
matur ꝓpt̃ te xp̃s. Ecce cũ uita tua ma¬
ledicat. quid ꝓdest qđ linguatua benedicit :
Benedicite ergo dnm Quando. In noctib
Quando benedix̃ iob quã tristis nox erat :
Ablata s̃ omia quȩ possidebant᷑ ablatis fi¬
liis quib seruabantur Quã tristis nox. sed

Expanded text:
cite Dominum.» Facile est benedicere in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cepit nom̃ ut appellaretur uF
Vnus homo ẽ siue iacob siue issł
Vna ꝑsona ẽ domus iacob & domus
isrł uinagens una plebr Hanc
inuitat: & hanc dimittit & nunc
iã certe occidisti xp̃m . o domus
iacob: Iam occidisti xp̃m. Iam
caput ante crucem agitasti
iã pendentẽ in risisti iã dixisti
si filius dĩ es descende de cruce
Iam rogauit medicus ꝓfreneticis
Pat̃ ignosce illis quia nesciunt
quid faciunt. Certe iã fecist
ista om̃ia: & punc crede in eum
quẽ occidisti. bibe sanguinẽ quẽ fu¬
disti & nunc tudomꝰ iacob testimoniũ
ligitur plebẽ suã: separando im ipsa
plebe sua bonos amalis. fideles ab infide¬
libus . apłos a iudȩis m̃dacib Hoe signitu¬
cauit ut dicere cȩperã ꝑ prophamdicens

Expanded text:
t nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio ligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significavit, ut dicere coeperam, per Prophetam dicens
Abbreviated transcription (Latin):
te Qui tunc benedicturi s̃ sine defectu:
hic incipiunt benedicere dnm̃. hic intri¬
bulationib. in tẽptationib. in molestus.
int̃ aduersitates scłi. int̃ insidias inimi¬
ci. int̃ fraudes & imp&us diaboli. hoc ẽ
ecce nc̃ benedicite dnm. oñs serui dnĩ.
qui statis indomo dnĩ. Quid ẽ qͥ statis :
qui ꝑseueratis . quia dictũ ẽ dequodam
qui archangłs fuit. & inueritate ñ stetit
& dictũ ẽ de amico sponsi amicus autẽ
sonsi stat& audit eũ. & gaudio gaud& ꝓ¬

Expanded text:
te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est, «qui statis?» Qui perseveratis. Quia dictum est de quodam, qui archangelus fuit, «Et in veritate non stetit» : et dictum est de amico sponsi, «Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet p
Abbreviated transcription (Latin):
cce nunc benedicite dnm̃ Cxxxii
oms serui dñi. Quistatis indomo dñi
in atrus domꝰ dĩ nr̃i. Quare addidit in
atriis : a tria ampliora spatia domus
intelliguntur. Qui stat in atrus : non
angustatur ñ p̃mit᷑ quomodo deleco¬
tatur: in latitudine mane & potesdi¬
ligere inimicũ tuũ : quia ñ ea diligis
ubi ab inimico angustias patiaris:
Quomodo intelligeris stare in atriis:
sta incaritate & stas inatriis In ca¬
ritate latitudo ẽ: in odio angustia Audi
apłm Ira & indignatio. tribulatio & aN¬
gustia : inomnẽ animã hominis oꝑantis
malũ. De latitudine aut̃ caritatis qͥd
nr̃ĩs ꝑ spm̃ scm̃ qui datus ẽ nob̵ Ubi audis
diffusionẽ : intellige latitudinẽ: Vbi
audis latitudinẽ. intellige atria dnĩ. &
habebis uerã benedictionẽ dnĩ. quando
non maledicis inimicis Alloquit᷑ enĩ sp̃s
eos qui patiunt᷑ tribulationẽ ut glorie¬
ent᷑ in tribulationib & dicit eis : Eccenẽ
benedicite dnm̃ om̃s serui dnĩ. Quid ẽ ecce¬

Expanded text:
cce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De latitudine iritum sanctum, qui datus est nobis» . Ubi audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes ser
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionem. & mortale hoc in¬
duerit in mortalitatem: tunc
erit uera sanitas. Tunc erit
uera & ꝑfecta iustitia: ut ni¬
hil mali non solum facere. sedđ
nec cogitare possimus . Mo¬
do au tem in opes. pauperes¬
& egentes dolentes suspiramus.
gemimus oramus. leuamus o.¬
culos ad dm̃. Qm̃ & illi quife¬
lices sunt in hoc mundo: des¬
piciunt nos Abundunt enim
& illi. Qui infelices sunt in hoc
scło despiciunt nos quia & ip¬
si ab undant. & iustitia est in
corde ipsorum sed falsa. Ideo
non ꝑueniunt ad ueram: quia
repletisunt falsa. Tu autem ut
ꝑ uenias ad ueram: esto egens
& mendicus ipsius iustitiae
& audi eugłium. Beati qui esu¬
riunt & sitiunt iustitiam: qm̃
ipsi saturabuni TuR¬

Expanded text:
ruptionem, et mortale hoc inruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc erit vera sanitas, tunc erit vera et perfecta justitia, ut nihil mali non solum facere, sed nec cogitare possimus. Modo autem inopes, pauperes, egentes, dolentes suspiramus, gemimus, oramus, levamus oculos ad Deum: quoniam et illi qui felices sunt in hoc mundo, despiciunt nos; abundant enim: et illi qui infelices sunt in hoc saeculo, despiciunt; quia et ipsi abundant, et justitia est in corde ipsorum, sed falsa. Ideo non perveniunt ad veram, quia repleti sunt falsa. Tu autem ut pervenias ad veram, esto egens et mendicus ipsius justitiae; et audi Evangelium: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur