comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pasche ut de uicus ad uirtutes transitum cotidie fa¬
ciamus spiritalem. In mense autem nouarũ in qͦ
ad ulti fructus aduentu suo pronunciãt ueterem
cessacionem ut ex uentes ueterem hommem cũ atti¬
bus eius renouemur spiritu mentis nr̃e et indua¬
ti diuersarum uarcetate iurtutum earumqz uolus
ueluti amoene arboris ad umbracõe uelati tamꝙͣz
lete atqz fructifere segetes pullulemus in plemi lu-¬
nio ut ꝑfectum splendorem fidei ⁊ sensus gerentes
apeccciti tenebris segregeniuir. in reuersa eadem luce
lunari ad celos quõd aquĩta decima luna fieri ĩcipͭ
ut qͣnto magni sumus humilẽmur in omnib dicẽ¬
tes cum aplõ singuli gracia autem dei sum id ẽ qd
sum. Que profecto gracia muneris suꝑni quia t̾ria
tempore seaili maifestus effusa est. pulchercima
figurarum consequentia tercia lune ebdomade lumẽ
ip̃ius quõd eatenus ad terras creuerat ad celestia iã

Expanded text:
paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie fapaschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritualem. In mense autem Novorum, in quo adulti fructus adventu suo pronunciant veterum cessationem, ut exuentes veterem hominem cum actibus ejus, renovemur spiritu mentis nostrae, et induati diversarum varietate virtutum, earumque foliis, veluti amoenae arboris adumbratione, velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorem fidei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur: in reversa eadem luce lunari ad coelos quod a quinta decima luna fieri incipit, ut quanto magni sumus, humiliemur in omnibus, dicentes cum Apostolo singuli: Gratia autem Dei sum id quod sum . Quae profecto gratia muneris superni, quia tertio tempore saeculi manifestius effusa est: pulcherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade lumen ipsius, quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam
Abbreviated transcription (Latin):
et triumpho dominice resurrectionis in signis ⁊ nr̃a
quoqz nobis resurrectiõe manet semꝑ exoptabilis.
deptem quoqz dies lune id ẽ aquinta decima usq
ad uicesimam primam ꝑ quos ea dominica naturali
ordine discurrit uniuersitatem ecclĩe que ꝑ totum
mundum pascalib est redempta misteris aꝑte denũ¬
ciant. Nam et septenario sepe numero unuersitatem
designare scriptura consueuit. Unde quod ait prophã
sepcies indie laudem diri tibi. nil melius intelligitur
quam quod alibi ait semper laus eus in ore
Et specialiter totam catholice ecclĩe ꝑfectionem eo
figurari iohannes testatur. qui a septem asie scribẽs
eccliãs uniuersalis ꝑ orbem ecclĩe misteria pate facͭ
Unde et per omma que singulis septem scribit hor¬
menta hunc uersiculum interere curauit. Qui ha¬
bet aures audiendi. audiat quid spurtus dicat et¬
commendant pascalia tempora sensum in noĩe quidẽ

Expanded text:
et triumpho Dominicae resurrectionis insignis, et nostra et triumpho Dominicae resurrectionis insignis, et nostra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabilis. Septem quoque dies lunae, id est, a quinta decima usque ad vicesimam primam, per quos ea Dominica naturali ordine discurrit, universitatem Ecclesiae, quae per totum mundum paschalibus est redempta mysteriis, aperte denuntiant. Nam et septenario saepe numero universitatem designare Scriptura consuevit. Unde quod ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi, nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo. Et specialiter totam catholicae Ecclesiae perfectionem eo figurari Johannes testatur, qui ad septem Asiae scribens ecclesias, universalis per orbem Ecclesiae mysteria patefecit. Unde et per omnia quae singulis septem scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiat quid spiritus dicat Eccommendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cum uo ad celos. parib ad eum spaciis redit. Hoc
est enim quõd ip̃e dicit. Exiui apatre ⁊ ueni ĩmũd̾.
iterum relinquo mundum et uãdo ad patrem . Et
quod de illo psalmus ait. Asũmo celo egressio eus
et occursus eius usqz ad suminum eius. Quia ergo
luna eo sue lucis ineremento quod exiens asole ad
nr̃os euoluit optutus. domini saluatoris in carne
usq ad tempora passionis doctrinam uirtutes qz si¬
gnificat eo autem quo ad solem rediens paulatim
ad inuisibilem nobis celi faciem recolligit. resurres¬
tionis illius ac posteriores glorie miracula de mon¬
strat merito a quĩta decima pascalis non gaudus
apta predicatur. Hiis quidem pascalis temporis a
legis obseruatiõẽ sumptis iudicus heredes noui tes-¬
tamenti eciam diem dominicam quam scriptura unã
siue primam sabbati cognominat annectimus. Nec
in merito que et condictione primitiue. lucis excellẽs

Expanded text:
cum vero ad coelos, paribus ad eum spatiis redit. Hoc cum vero ad coelos, paribus ad eum spatiis redit. Hoc est enim quod ipse dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem . Et quod de illo Psalmus ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole ad nostros evolvit obtutus, Domini Salvatoris in carne, usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat: eo autem, quo ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius, ac posterioris gloriae miracula demonstrat, merito a quintadecima paschalis voti gaudiis apta praedicatur. His quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis, haeredes Novi Testamenti etiam diem Dominicam, quam Scriptura unam sive primam sabbati cognominat, annectimus nec immerito: quae et conditione primitivae lucis excellens,
Abbreviated transcription (Latin):
eus conuersionem in bonum delectat interpretari
possumus intelligere quõd crescens ad oculus hũa¬
nos lumen lune uirtutum gr̃am quibus apparens
incarne dominus mundo illuxit in finuet de quibus
dicitur. et ihs proficiebat sapientia et etate ⁊ gr̃a
apud deum et hommes recrescens uero ad celos resur¬
rectronis ascensionisqz illius gloriam designet que
in se quidem ip̃a mor ꝑfecta prouenit sed in amio
fidelium quib dea lucis sue profectib usq ad finem
seculi crescere non desiit. Resurgens enum domnius
amortius primo singulis ac binis ac deinde pluribus.
mõdo septem. modo undecim. et plusꝙͣ guingẽtis frĩb
simul ad ultimum discipulis omnb appacuit. qͥb
udentib ascensurus incelum precepit eos sue dis¬
pensationis ẽẽ testes in therusalem et in omni sa-¬
maria et usq ad ultimum terre. Et bene luna cũ
nostros crescit ad oculos paulatim ad sole recẽdit.

Expanded text:
ejus conversionem in bonum delectat interpretari, ejus conversionem in bonum delectat interpretari, possumus intelligere quod crescens ad oculos humanos lumen lunae virtutum gratiam, quibus apparens in carne Dominus mundo illuxit, insinuet, de quibus dicitur: Et Jesus proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines ; recrescens vero ad coelos resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet, quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium, quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem aeculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis, primo singulis ac binis, ac deinde pluribus, modo septem, modo undecim, et plusquam quingentis fratribus simul, ad ultimum discipulis omnibus apparuit , quibus videntibus ascensurus in coelum , praecepit eos suae dispensationis esse testes in Jerusalem, et in omni Samaria, et usque ad ultimum terrae. Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit:
Abbreviated transcription (Latin):
ta est gloriam mundo apparuit. Prima namqz
seculi tempora lege naturali ꝑ patres. medra le¬
ge littera ꝑ prophetas. Extrema charisiate spui¬
tali ꝑ se ipsum ueniens illustrare dignatus est.
Sed et ip̃a tunc lune conuersio pulcherriniũ nobis
sacramenti celestis spectaculum prebet. Nãgez luna
que rotundi facta sthematis a sole lumen ut sup.
diximus accipit ideoq semper ex dimidio orbe quẽ
ad solem habet lucida ẽ. eralto autem dimũd io sey
obscura. Aprima usq ad quinta decima lucis cre¬
mentum ad terras. defectum uero habet ad celos a
quinta decima autem usqz ad nouissimam cremẽ¬
tum eiusdem sue lucis aterrenis auersum paulatim
ad celestia reuertit. Que minirum euis conuersio
recte pascalis gaudu misteria signat quibus oẽm
mentis nr̃e gloria a uisibilib auertere delicus ca-¬
ducisq fauorib atq ad solam celestis gratie lucẽ
suspendere contemplando docemur. uel si utramqz

Expanded text:
ta est gloriam, mundo apparuit. Prima namque ta est gloriam, mundo apparuit. Prima namque saeculi tempora lege naturali per Patres, media lege litterali per Prophetas, extrema charismate spiritali per se ipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet. Namque luna, quae rotundi facta stemmatis, a sole lumen ut supra diximus accipit, ideoque semper ex dimidio orbe, quem ad solem habet, lucida est: ex altero autem dimidio semper obscura. A prima usque ad quintam decimam lucis crementum ad terras, defectum vero habet ad coelos, a quintadecima autem usque ad novissimam crementum ejusdem suae lucis a terrenis aversum paulatim ad coelestia revertit. Quae nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis marima ex parte ordinate. que solẽnita
tunc maxime celebratur cum solis lumen ammos
proficiens incremento primam sumit de noctis
umbra uictoriam. Deinde mensem primum anni
qui ⁊ nouarum uocatur in quo pascha celebremus
actendimus. Ip̃e autem est mensis in quo mundue
iste formatus et homo ẽ prinus in paradisi sede lo¬
catus. quia ꝑ huius misteria solemnitatis pͥmã
nos stolam recepturos primum suꝑne beatitudinis
regnum aquo in longinquam regionem discessimꝰ
nos recepturos eẽ speranius. Dec cuius glĩa regni
Et dirit qui sedebat in throno. Ecce faicio omma noua.
Deinde eciam terciam mensis eiusdem septimanam
in pascha obseruanus quod resurrectionis dominice
gaudus aptissime congruit quia et eadem sacro sc̃a
eius resurrectio tercia die facta est et tercio tempo¬
re seculi id ẽ cum gr̃e celestis aduentu tota eus
incarne dispensatio que ꝑ resurrectionis consuma¬

Expanded text:
festivitatis maxima ex parte ordinat, quae solemnitas festivitatis maxima ex parte ordinat, quae solemnitas tunc maxime celebratur, cum solis lumen animis proficiens incremento primam sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni, qui et novarum vocatur, in quo Pascha celebremus, attendimus. Ipse autem est mensis, in quo mundus iste formatus, et homo est primus in paradisi sede locatus: quia per hujus mysteria solemnitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus, nos recepturos esse speramus. De cujus gloria regni Et dixit, qui sedebat in throno: Ecce facio omnia nova . Deinde etiam tertiam mensis ejusdem septimanam in pascha observamus, quod resurrectionis Dominicae gaudiis aptissime congruit: quia et eodem sacrosancta ejus resurrectio tertia die facta est, et tertio tempore saeculi, id est, cum gratiae coelestis adventu tota ejus in carne dispensatio, quae per resurrectionis consumma
Abbreviated transcription (Latin):
uit occasuum suum. Luna eccłĩa ẽ quam intemporib
factam aliqnͣ mimu contĩgit aliquando crescere que
tamen sie minutur ut semꝑ redeunte integritate repa¬
retur. Iolem uero in hoc loco merito accipinius dominũ
saluatorem. Iste ergo cognouit occasum suum id e glĩã
sue passionis agnouit cum discipulis suis diceret. Ue
ra ⁊ filius hominis tradetur in manus peccatori
Item luna significat martirum passionem ut per
iohel prophetam dicitur. Et luna uertetur in sãgui-¬
nem hoc est martirum suocum cruore ꝑfusa. Item
luna presens seculum significat eo quod semꝑ mitet᷑.
Dequo mapocalipsi dicitur de ecclia. Et luna sube¬
dibus suis. Aliquando autem luna instabilem mẽ¬
tis humane qualitatem inscripturis reprehendit ut
ẽ illud sapiẽtie stultus ut luna mittatur. quia uir
duplici ammo inconstans est in ommibus uiis sus.
Ded et hoc notandum quod luua tempus pascalis

Expanded text:
vit occasum suum. Luna Ecclesia est, quam in temporibus vit occasum suum. Luna Ecclesia est, quam in temporibus factam aliquando minui contingit, aliquando crescere, quae tamen sic minuitur, ut semper redeunte integritate reparetur. Solem vero in hoc loco merito accipimus Dominum Salvatorem. Iste ergo cognovit occasum suum, id est, gloriam suae passionis agnovit, cum discipulis suis diceret: Venit hora, et filius hominis tradetur in manus peccatorum . Item luna significat martyrum passionem, ut per Johel prophetam dicitur: Et luna vertetur in sanguinem , hoc est, martyrum suorum cruore perfusa. Item luna praesens saeculum significat, eo quod semper mutetur. De quo in Apocalypsi dicitur de Ecclesia: Et luna sub pedibus suis . Aliquando autem luna instabilem mentis humanae qualitatem in Scripturis reprehendit, ut est illud Sapientiae: Stultus ut luna mutatur, quia vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . Sed et hoc notandum, quod luna tempus paschalis
Abbreviated transcription (Latin):
temporibus cresat ⁊ decrescit et non proprio
lumme lucet sed sol mutuato splendore illu¬
tur. Aliquando in scripturis significat hanc mor¬
talem uitam et miseram aliquando presentẽ eccliaz.
Unde in euangelica parabola legitur quod homo ab
iherusalem descendens in ihericho madisset in latrones
qui eciam dispoliauerunt eum plagis inpositis abie¬
runt senniuuo relicto. Hic ergo homo adam intelligi¬
tur cum ommi genere humano. hierusalem autem
ciuitas illa celestis acapitur a ciuius beatitudine a¬
dam lapsus ꝑ priuacionem ⁊ eiectus in hanc mortale
uitam et miseram quam bene hiericho que luna in¬
terpretatur significat uariis iuidelicet defectuũ labori-¬
bus instabilis semper et caduca. Latrones autem
demones intelligere possumus qui se ducendo adam
despoliauerunt eum glĩa beate immortalitatis et in¬
nocentie ur̃e p̾uarent. Lunam autem figurare eccliaz
ostendit ille uersus. Fecit lunam intempore sol cogno¬

Expanded text:
temporibus crescit et decrescit, et non proprio temporibus crescit et decrescit, et non proprio lumine lucet, sed solis mutuato splendore illustratur, aliquando in Scripturis significat hanc mortalem vitam et miseram, aliquando praesentem Ecclesiam. Unde in evangelica parabola legitur , quod homo ab Jerusalem descendens in Jericho incidisset in latrones, qui etiam dispoliaverunt eum, plagis impositis, abierunt semivivo relicto. Hic ergo homo Adam intelligitur cum omni genere humano. Jerusalem autem civitas illa coelestis accipitur, a cujus beatitudine Adam lapsus per privationem, et ejectus in hanc mortalem vitam et miseram, quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis videlicet defectuum laboribus instabilis semper et caduca. Latrones autem daemones intelligere possumus, qui seducendo Adam dispoliaverunt eum gloria beatae immortalitatis, et innocentiae veste privarunt. Lunam autem figurare Ecclesiam ostendit ille versus: Fecit lunam in tempore, sol cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ infidelitatem obscurabitur. dol manifesta opacio
est sicut in psalterio dicitur pro corpore assumpto.
An sole posuit tabernaculum suum. Deniq in contra¬
riam partem sol significationem prolatũ ostendit
illa euangeliea parabola quam de sementis diuer-¬
sitatem dominus protulit dicens. Alia autẽ cecide¬
runt inpetrosa ubi non habebant terram multam
et continuo exorta sunt quia non habebant altitudi-¬
nem terre sole autem orto estuauerunt et quia non
habebant radicem aruerunt petrorsa uero loca q̃ tenui
cespite contecta susceptum semen cito gemmnare q̃unt
sed uim radicis figende non habent illa nimirum sũt
precordia que mllis idiscipline studuis erudita nullas
temptacionum probatiomibus emollita dulcedine tan¬
tum auditi sermonis ac promissis celestib ad horam
delectantur sed intempore temptationis recedunt. Sol
prosperitas est ⁊ luna aduersitas mundi. Ut in psalte

Expanded text:
per infidelitatem obscurabitur. Sol manifesta operatio per infidelitatem obscurabitur. Sol manifesta operatio est, sicut in Psalterio dicitur pro corpore assumpto: In sole posuit tabernaculum suum . Denique in contrariam partem solis significationem prolatam ostendit illa Evangelica parabola, quam de sementis diversitate Dominus protulit dicens: Alia autem ceciderunt in petrosa, ubi non habebant terram multam, et continuo exorta sunt, quia non habebant altitudinem terrae: sole autem orto aestuaverunt: et quia non habebant radicem, aruerunt . Petrosa vero loca, quae tenui cespite contecta susceptum semen cito germinare queunt, sed vim radicis figendae non habent, illa nimirum sunt praecordia, quae nullis disciplinae studiis erudita nullas tentationum probationibus emollita, dulcedine tantum auditi sermonis, ac promissis coelestibus ad horam delectantur, sed in tempore tentationis recedunt. Sol prosperitas est, et luna adversitas mundi. Ut in Psalter
Abbreviated transcription (Latin):
splendorem claritatis sanctorum resurrectionem sol
signific ostendit ip̃a ueritas in euangelio dicens.
Tunc fulgebunt iusti sol sicut in regno patris eoꝵ.
Nam solem sapiẽciam significare testatur psalmista
dicens. dolem in potestatem diei quoniam in secu
ut solem sapientie dominus sanctis suis miseratus
infundat quatinus illa uideant que ad ipĩus certum
est pertinere iussionem. Decorem autẽ iurtutũ et bo¬
norum oꝑm solem significare illa domini sententia
demonstrat qua ad aplos loquens ait. Sicut luceat
lux ura coram hommibz ut uideant oꝑa urã bona
et glorificent patrem ur̃m qui in celis est. Sol signt¬
ficat acumen sapiẽtie sicut in iob quibusdam sapiẽ¬
tibus sed re probis pro diabolo dicitur. Radu solis sb
ip̃o erunt subauditur ecclĩe fides dequo ꝑ iohel pro¬
phetam dicitur sol conuertetur intenebras quia fideᷤ
ecclie nouissima ꝑsecucione in reproborum cordibus

Expanded text:
splendore claritatis sanctorum resurrectionem sol splendore claritatis sanctorum resurrectionem sol significat, ostendit ipsa Veritas, in Evangelio dicens: Tunc fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Nam solem sapientiam significare testatur Psalmista dicens: Solem in potestatem diei, quoniam in saecut solem sapientiae Dominus sanctis suis miseratus infundat, quatenus illa videant, quae ad ipsius certum est pertinere jussionem. Decorem autem virtutum et bonorum operum solem significare illa Domini sententia demonstrat, qua ad Apostolos loquens ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Sol significat acumen sapientiae, sicut in Job quibusdam sapientibus, sed reprobis, pro diabolo dicitur: Radii solis sub ipso erunt , subauditur Ecclesiae fides, de quo per Joel Prophetam dicitur: Sol convertetur in tenebras ; quia fides Ecclesiae novissima persecutione in reproborum cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
re meruerunt. Considerata emm tot lumina ingẽ¬
tes admiracões possunt cõmouere quando ⁊ mor̃tale ᷤᷤ
oculos uidere faciunt et ip̃a uitam splendida clarita¬
te consistunt. Igitur sol inscaptura sacra aliquan¬
do significat domnum saluatorem. aliquando sancto¬
rum suorum claritatem. aliquando sapientie fulgo¬
rem. aliquando decorem uirtutũ ⁊ econtrario. aliquã¬
do estum ꝓsecucionis et taibulacõem pñtis uite. Nã
sol saluatorem in eo exprinuit quõd sicut ip̃e sime ci¬
liorum ad miniculo ceteris sederib hoc ẽ luna ⁊ stellis
ut quidam ferunt fulgorem prestat ita et rp̃s pro¬
pria uirtute splendens et nillius ope indigens sc̃e
ecclĩe quibqz uirtutem sanctis splendorem sapiẽcie.
et urtutum tribuit. Unde in propheta scriptum ẽ.
Orietur uobis timentib dominum sol iusticie ⁊ sa¬
nitas in pennis eius et alibi exꝑsona peccatorum
dicitur. Sol iusticie non ẽ ortus nobis. Quõd autẽ

Expanded text:
re meruerunt. Considerata enim tot lumina ingenre meruerunt. Considerata enim tot lumina ingentes admirationes possunt commovere, quando et mortales oculos videre faciunt, et ipsa vitam splendida claritate constituunt. Igitur sol in Scriptura sacra aliquando significat Dominum Salvatorem, aliquando sanctorum suorum claritatem, aliquando sapientiae fulgorem, aliquando decorem virtutum, et e contrario aliquando aestum persecutionis et tribulationem praesentis vitae. Nam sol Salvatorem in eo exprimit, quod sicut ipse sine aliorum adminiculo caeteris sideribus, hoc est, lunae et stellis ut quidam ferunt fulgorem praestat, ita et Christus propria virtute splendens et nullius ope indigens, sanctae Ecclesiae quibusque sanctis splendorem sapientiae et virtutum tribuit. Unde in Propheta scriptum est: Orietur vobis timentibus Dominum Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Et alibi ex persona peccatorum dicitur: Sol justitiae non est ortus nobis . Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
diem noctemqz illuminant secundum crea¬
toris sui disposicionem. et cursus sui officia
ꝑ agunt hoc ẽ sol luna et stelle uirta qualitatem
suam significacões allegoricas habent que ad lau¬
dandum dommum postq̃ angelicas uirtutes ad lau-¬
dem dei psalmista. matauit subsequenter prouocãs
ol ergo et luna ac stelle ut quidam dicunt
et si aliquo proprio regantur tamen quia
carnalibz oculis patescunt in feriores esse
uirtutibus que non udentur non absurda estima¬
cione colligitur quamuis celi speerem decoro lumĩe
ornare iudeantur. Nam illa ad que ꝑuenit noster
aspectus licet sint lucida atqz subtilia tamen corpora
ẽẽ manifestum est et necesse est ut illis cedant q̃
in uisibili uirtute subsistunt. Qua propter solem
lunam et stellas siue ꝑ propriam ⁊ acõem siue ꝑ aliãᷤ
sensibiles ⁊ iudicabiles substancias propheta lauda¬
re precepit. dommum quia creatoris beneficio existe¬

Expanded text:
diem noctemque illuminant secundum Creadiem noctemque illuminant secundum Creatoris sui dispositionem, et cursus sui officii peragunt, hoc est, sol, luna et stellae juxta qualitatem suam significationes allegoricas habent, quae ad laudandum Dominum, postquam angelicas virtutes ad laudem Dei Psalmista incitavit, subsequenter provocans APUT IX. De sole. Sol ergo et luna ac stellae ut quidam dicunt etsi aliquo proprio regantur, tamen quia carnalibus oculis patescunt, inferiores esse virtutibus, quae non videntur, non absurda aestimatione colligitur, quamvis coeli speciem decoro lumine ornare videantur. Nam illa, ad quae pervenit noster aspectus, licet sint lucida atque subtilia, tamen corpora esse manifestum est; et necesse est ut illis cedant, quae invisibili virtute subsistunt. Quapropter solem, lunam et stellas sive per propriam rationem, sive per alias sensibiles et judicabiles substantias Propheta laudare praecepit Dominum, quia Creatoris beneficio existe
Abbreviated transcription (Latin):
et temporalibus molestie paciatur. Potest et lucerna
hec suꝑ humanitate saluatoris interpretari. Ip̃e quip
lucernam accendat qui testain humane na
flamina sue diuinitatis impleuit quam profecto lu¬
cernam nec credentibus abscondere nec mõdio supo¬
nere hoc est sub mensura legis meludere uel intra
unius iuidee gentis terminos uoluit cohibere. Cande¬
rum ecclĩam dicit. Cui lucernam super posui
nostris in frontibus fide sue incarnacionis affixerũt
ut qui eccłiam fideliter ingredi uoluerint lumen ueri¬
tatis palam queant intueri. Nam et sancta ecclia
luminis uocabulo designatur ut ẽ illũ. Amictus lu-¬
bata. Dealbata enim intelligitur mlunimata. Que
recte uelut uestis aduertitur domini saluatoris non
habent maculam aut rugam. Ip̃a ẽ emm candida hoc
est dealbata omni decore uirtutum adornata. Ad quã
stis hanc eciã tunica illa significauit que nõ potuit
uminaria autem que in celo sunt posita

Expanded text:
et temporalibus molestiae patiatuet temporalibus molestiae patiatuhaec super de humanitate Salvatoris interpretari. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit, quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est, sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fide suae incarnationis aflixerunt, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Nam et sancta Ecclesia luminis vocabulo designatur, ut est illud: Amictus lubata? Dealbata enim intelligitur illuminata. Quae recte velut vestis advertitur Domini Salvatoris, non habens maculam aut rugam. Ipsa est enim candida, hoc est, dealbata, omni decore virtutum adornata. Ad quam stis : hanc etiam tunica illa significavit, quae non potuit De luminaribus. Luminaria autem, quae in coelo sunt posita,
Abbreviated transcription (Latin):
dam noctis profundissime cecitatem sicut petrus apls
dicit. Habemus creciorem propheticum sermonẽ cuo
bene facitis intendentes uelut lucerne lucenti ĩobscu¬
to loco. Item lumien illuminatio fidei ẽ uel domun sps
sancti ut in psalmo signatum est super nos lumen uul¬
tus tui domme. Item lux ⁊ tenebre electi et reprobt ut
in iob. Nunquid nosti quis locus sit lucis et tenebraꝵ
ducas unum quõdqz ad terminos suos. Item lux ⁊ tene¬
bre iusticia et iniguitas ut in aplõ. Qui diligit pro¬
mium suum in lumine est. qui autem odit int
ambulat. Item predicacõem euangelu lucerna si¬
gnificat. Unde saluator ait. Nemo accendit lucernã
et ponit eam submodio sed super candelabrum ut lu-¬
ceat omnibz qui in domo sunt. Ponere ergo est lucer-
iam submodio superiora facere corporis cõmod
predicacõem ueritatis ut ideo quisq ueritatem non
predicet dum timet ne aliquid in rebus corporalibus

Expanded text:
dam noctis profundissimae caecitatem, sicut Petrus apostolus dam noctis profundissimae caecitatem, sicut Petrus apostolus dicit: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco . Item lumen illuminatio fidei est, vel donum Spiritus sancti, ut in Psalmo: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Item lux et tenebrae electi et reprobi, ut in Job: Nunquid nosti, quis locus sit lucis et tenebrarum, ducas unum quodque ad terminos suos . Item lux et tenebrae, justitia et iniquitas, ut in Apostolo: Qui diligit proximum suum, in lumine est: qui autem odit, in tenebris ambulat . Item praedicationem Evangelii lucerna significat. Unde Salvator ait: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibu, qui in domo sunt nam sub modio, est superiora facere corporis commoda quam praedicationem veritatis, ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
autem lux in dommio sed multũ distat inter lucem q̃
michi luminatur et lucem q̃ illuminat. inter eos qui
participacione uere lucis accipiunt ut luceant. ⁊ ipãm
lucem perpetuam que non solum lucere in se ip̃a sed
et sua presentia quosamnq actigerit illustrare sufficu
aliquando autem scripturam sacram lucem intelligi¬
mus ut ẽ illud. Lucerna pedib meis uerbum tuum
domme et lumen semittis meis. Sciens ergo huius
seculi noctem diuersis offensionib irretitam ut alibi
laqueos. alibi scopulos alibi contineat profundi sstãt
uaistitates. pedibus sus uerbum domini lucere testatur
ne abscentia ueri luminis inadat riuinam quam per
suam prouidentiam uitare nõ poterat. Ded hoc uerbũ
illud debet intelligi quõd ꝑ scripturas sacras prophe¬
tarum ore semmatũ est. Quõd uerbum bene appellu¬
uit lucernam que humanis usib data ẽ ad depella¬

Expanded text:
autem lux in Domino ; sed multum distat inter lucem quem autem lux in Domino ; sed multum distat inter lucem quem mihi luminatur quae illuminatur, et lucem, quae illuminat: inter eos, qui participatione verae lucis accipiunt, ut luceant: et ipsam lucem perpetuam, quae non solum lucere in se ipsa, sed et sua praesentia quoscunque attigerit, illustrare sufficit. Aliquando autem Scripturam sacram lucem intelligimus, ut est illud: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Sciens ergo hujus saeculi noctem diversis offensionibus irretitam, ut alibi laqueos, alibi scopulos, alibi contineat profundissimas vastitates, pedibus suis verbum Domini lucere testatur, ne absentia veri luminis incidat ruinam, quam per suam providentiam vitare non poterat. Sed hoc verbum illud debet intelligi, quod per Scripturas sacras prophetarum ore seminatum est. Quod verbum bene appellavit lucernam, quae humanis usibus data est ad depellen
Abbreviated transcription (Latin):
est et tenebre. in eo nulle sunt. Ergo quia pater
et filius ⁊ spiritus sanctus. unus ẽ deus recte am¬
maduertimus de tota trinitate eẽ dictũ deus lux ẽ.
et tenebre in eo nulle sunt. Unde uersus iste merito
de saluatore dicit. In lumine tuo uidebimus lumen. Qed
autem xp̃s uera lur sit ostendit ip̃e in euangelio dicẽs
Ego sum luy mundi. Qui sequitur me non ambula¬
bit intenebris sed habebit lumen uite. Dequo ihãnes
euangelista ait. Erat lux uera que illuminat omnẽ
uenientẽ in mundum. omnem iudelicet qui illumĩat
sine naturali ngemo seu sapiẽcia diuina. Sicut en
nemo ase ip̃o ẽẽ ita eciam nemo a se ip̃o sapiens ẽẽ
potest. sed illo illustrante de quo scriptum est. Omnis
sapiẽcia adommo deo ẽ. Sancti quidem homines luy
sunt recte uocati dicente ad eos domnus uos estis lur
mundi. et apłõ paulo fiustis aliquando tenebre mĩc

Expanded text:
est, et tenebrae in eo nullae sunt . Ergo quia Pater, est, et tenebrae in eo nullae sunt . Ergo quia Pater, et Filius et Spiritus sanctus unus est Deus, recte animadvertimus de tota Trinitate esse dictum: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt. Unde versus iste merito de Salvatore dicit: In lumine tuo videbimus lumen . Quod autem Christus vera lux sit, ostendit ipse in Evangelio dicens: Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . De quo Joannes evangelista ait: Erat lux vera, quae illuminat omnem venientem in mundum ; omnem videlicet, qui illuminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemo a se ipso sapiens esse potest: sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est . Sancti quidem homines lux sunt recte vocati, dicente ad eos Domino: Vos estis lux mundi . Et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
duo septentrio et meridies. In ipĩs enm uo¬
liitur celum. Significant autem cardines
ip̃i presentis ecclĩe conuersationem que per totum
orhem dilatatur et in duobus testamentis siue in
duob preceptis caritatis conuersans ad futurã prĩa
idendo cursum presentis uite dirigit. Onde
tum est. Domini enim sunt cardines terre et posuit
super eos orbem.
ux post creationem celi et terre acreatore
primum formata est ad maiifestanda
et declaranda oꝑa dei. Lux ip̃a substancia
est lumen aluce manãt io ẽ candor lucis. sed hoc
confundunt auctores. lucis ergo nomine diuerse
significacões exprimuntur. Aliquando enim ip̃m
deum id ẽ totam simul sanctam trinitatem ostendͭ
aliquando filium dei. aliquando sanctos uiros si¬
gnificat. aliquando scripturam sacram aliquando
predicacionem euangelũ. aliquando sancta ecclĩa.
Sciendum nobis est hoc nomen luminis tocius
trinitatis eẽ commuine. Legitur enim. Deus lur

Expanded text:
duo: Septentrio et Meridies. In ipsis enim volvitur coelum. Significant autem cardines ipsi praesentis Ecclesiae conversationem, quae per totum orbem dilatatur, et in duobus testamentis, sive in duobus praeceptis charitatis conversans, ad futuram patriam tendendo cursum praesentis vitae dirigit. Unde scriptum est: Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem .. De luce. Lux post creationem coeli et terrae a Creatore primum formata est ad manifestanda et declaranda opera Dei. Lux ipsa substantia est: lumen a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. Lucis ergo nomine diversae significationes exprimuntur. Aliquando enim ipsum Deum, id est, totam simul sanctam Trinitatem ostendit: aliquando Filium Dei: aliquando sanctos viros significat: aliquando Scripturam sacram: aliquando praedicationem Evangelii: aliquando sanctam Ecclesiam. Sciendum nobis est, hoc nomen luminis totius Trinitatis esse commune. Legitur enim: Deus lux
Abbreviated transcription (Latin):
dat. hine hortatur quemqz sui curam agere. et si
tantillum animal siue preceptore sed sola natura
duce sibi imposterum preuidere studet. quãto mag̾
ille homo deo preceptore: et doctoribz admonentib
debet in messe huius uite operum colligere fructus
et horreo uite recondere ut habeat in die frigoris
id ẽ iudiai qua non potest laborare unde uiuat. For¬
micaleon ob hoc uocatus quia ẽ uel formicarũ leo.
uel certe formica pariter et leo. Est eni paruum
ammal formicis satis in festum quod se in puluere
abscondit. et formicas frumenta gestantes inter¬
ficit. Proinde autem leo ⁊ formica uocatur quia alus
animalibus ut formica est. formicis autem ut leo ẽ.
Rane a garrulitate bocate eoqr aarca genitales stio¬
punt palides et sonum bocis inportums clamoribt
ird̃dunt. Barie demones im apoctilipsi. Uide de oredea¬
cons spcritus tres in mundos in mõdum ranarum.

Expanded text:
dat . Hinc bortatur quemque sui curam agere: et si dat . Hinc bortatur quemque sui curam agere: et si tantillum animal sine praeceptore, sed sola natura duce sibi in posterum praevidere studet: quanto magis ille homo, Deo praeceptore, et doctoribus admonentibus, debet in messe hujus vitae operum colligere fructus, et horreo vitae recondere, ut habeat in die frigoris, id est, judicii, qua non potest laborare, unde vivat? Formicoleon ob hoc vocatus, quia est vel formicarum leo, vel certe formica pariter et leo. Est enim parvum animal, formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus, ut formica est: formicis autem, ut leo est. Ranae a garrulitate vocatae eo quod circa genitales strepunt paludes, et sonum vocis importunis clamoribus reddunt. Ranae daemones. In Apocalypsi: Vidi de ore draconis spiritus tres immundos in modum ranarum ;
Abbreviated transcription (Latin):
nomen a sono uocis habet. Hic retro ambulat terrã
terebrat stridet noctib. Uenatur eam formea cutũ¬
ligata capillo incauernam eius comecta afflato
prius puluere ne se abscondat ita formice compleu¬
bus trahitur. formica dicta ab eo quod ferat micas
farris ciuus solercia multa. Prouidet enim in futu¬
rum et preparat estate quod hieme comedat. In mes-¬
se autem elegit triticum hordeum non tangit. dũ
pluit eis suꝑ frumentum totum eicit. Dicuntur in
ethiopia ẽẽ formice ad formam camis que harenas
aureas pedibz eruunt. quas custodiunt nequis au-
ferat captantesq ad necẽ persecuntur. Iuxta allego¬
iam formica prouidum hommem uel operaru
utilem significat. Unde salomon in prouerbus horta¬
tur dicens. Uade ad formicam opiger et considera
uias eius ⁊ disce ab ea sapientiam. Que cum non
habeat ducem nec preceptorem. nec prinapem parãt
estate cibum sibi ⁊ congregat in mense quod cõme¬

Expanded text:
nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat, ita formicae complexibus trahitur. 9. Formica dicta, eo quod ferat micas farris, cujus solertia multa. Providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat. In messe autem elegit triticum, hordeum non tangit. 63 Dum pluit ei super frumentum, totum ejicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad canis formam, quae arenas aureas pedibus eruunt, quas cusferat, captantesque ad necem persequuntur. Juxta allegoriam formica providum hominem, vel operarium utilem significat. Unde Salomon in proverbiis hortatur, dicens: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce ab ea sapientiam. Quae cum non habeat ducem nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi, et congregat in messe, quod come
Abbreviated transcription (Latin):
bum conuersus in sua se arma recolligit. huius pru¬
dentia quẽda ẽ. Nam dum absciderit uuam de uite
supinus sese uolutat. super eam et sie eã exhibet na¬
tis sius. Eritius enm mistice peccatores aculeis uicio¬
rum plenos ⁊ astucia nequicie callentes significit.
fraudib et rapinis qui ꝑ fraudem de aliems li¬
ribus sibi pastum querunt. De quibus scriptum ẽ.
Abi habet foueam eritius ⁊ catulos suos nutrit. Item
illud quõd in psalmo scriptum ẽ. petra refugium eri-¬
nacus. Ermacius idem ẽ qui et ericius animal omin
no timidum natura prouidente semper armatũ cui
cutẽ inuicem setarum sudes acutissime densissime q
comnuiniunt. Cui tamen non suffiat natiua mum¬
tio s ne aliqua fraude possit intercpi refugiũ ha¬
bet semper in saris. Huic competenter aptãtur qui
peccatis sius hispidus futura udicia metuens petrã
up̃m firmissunum noscitur refugium habere. Grillus

Expanded text:
bum conversus, in sua se arma recolligit. Hujus prubum conversus, in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Hericius enim mystice peccatores aculeis vitiorum plenos et astutia nequitiae callentes significat, et fraudibus et rapinis: qui per fraudem de alienis laboribus sibi pastum quaerunt. De quibus scriptum est: Ibi habet foveam Hericius, et catulos suos nutrit . Item illud, quod in psalmo scriptum est: Petra refugium Herinaciis . Herinacius idem est, qui et Hericius, animal omnno timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis. Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram Christum firmissimum noscitur habere
Abbreviated transcription (Latin):
et ilsecebris uosuptatum deseruiunt. radicesqi honorũ
opetum in quibuscimnq possunt dente malitie corrõdere
et subuertere conantur. Olires diti haret qnuasres¬
ques eos esfiait somnus. Mam gliscem dconiaeq ues¬
ceies suenie enim tota dormuntet meosises quas
mortiu uaicent. tempore estiuo reuimscunitie sineutid
eos siginfitare possunt. qui corpore prigritie pnutisee¬
foants nãforare utiliter nolunt. de quib scruptun ẽ.
propter frigus piger arare noluit. mendicabas et¬
go estate et non dabitur ei. quia qui nuns ociosis
tempore presentis uite torpesat. frustra indie ledicu
quando tempus est messis mendicabit. quisi celestis
iuite qͥtiuidium nullomõdo cum iustis habebit Ortcũ
ammas spinis coopertum quod exm̃de dicitur noitum
eoꝙ subrigit se guando spinis suis clauditur. quib
undiq pretectus est contra in sidias. Nam statur
ut aliquid presenserit primum se subrigit atq in glo¬

Expanded text:
et illecebris voluptatum deserviunt, radicesque bonorum et illecebris voluptatum deserviunt, radicesque bonorum operum, in quibuscunque possunt, dente malitiae corrodere et subvertere conantur. Glires dicti sunt, quia pingues eos efficit somnus. Nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt, et immobiles, quasi mortui, jacent: tempore aestivo reviviscunt. Isti ergo eos significare possuntnolunt, de quibus scriptum est: Propter frigus piger arare noluit: mendicabic ergo aestate, et non dabitur ei ; quia qui nunc otiosus tempore praesentis vitae torpescit, frustra in die judicii, quando tempus est messis, mendicabit: quia coelestis vitae gaudium nullo modo cum justis habebit. Hericius animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim, ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in glo
Abbreviated transcription (Latin):
frugibus comedit. Inistice autem mures significant
hommnes cupiditate terrena in hiantes ⁊ predam de
aliena substantia surripientes. mustela uero eos per
figuram demonstrat qui ingenium naturale sub
dolo malicie polluunt et totam uitam suam in insi¬
dus ⁊ fraudib ducunt. Talpa ergo que cecitate pee¬
petua dammata ẽ. aut idola sig̾nificat. ceca surdte et
mutta aut etiam ip̃os idolatrãs qui agnoraniara ferip¬
ticie tenebris semper errant, De quibus in esaia scuir¬
tum ẽ. Ut adoretis talpas et uesptiliones hoc ẽ oecle
cotos cosant. De guib alibi scuptura dicite diuset
illis fiant qui faciunt ea et omnes qui confidurit
in eĩs. Aut etiam hereticos siue falsos ppĩanoe per
figuram demonstrat. quomam sicut talpa abscce
deusis semper terram fõdit ⁊ humum egcecit c̃ undices
sub fruccibus comẽdit. sic ⁊ ip̃i uere scientie lumine
priuati terrens actib incumbunt et denderu ẜotoriẽ

Expanded text:
frugibus comedit. Mystice autem mures significant frugibus comedit. Mystice autem mures significant homines cupiditate terrena inhiantes et praedam de aliena substantia surripientes. Mustela vero eos per figuram demonstrat, qui ingenium naturale sub dolo malitiae polluunt et totam vitam suam in insidiis et fraudibus ducunt. Talpa ergo, quae caecitate perpetua damnata est, aut idola significat caeca, surda et muta: aut etiam ipsos idolatras, qui ignorantiae et stultitiae tenebris semper errant. De quibus in Isaia scriptum est: Ut adoretis talpas et vespertiliones , hoc est, caeci caecos colant. De quibus alibi Scriptura dicit: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Aut etiam haereticos sive falsos Christianos per figuram demonstrat: quoniam sicut talpa absque oculis semper terram fodit, et humum egerit, et radices sub frugibus comedit: sic et ipsi verae scientiae lumine privati, terrenis actibus incumbunt, et desideriis carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
Us pusillum amimal grecum illi nomen ẽ
quicgid uero ex eo trahitur latinum fuit.
A lu dicũt mures quõd ex humore t̾re nas¬
cantur. Nam mus terra unde et humus. hiis in
plemlumo iecur crescit sicut quidam maritima au¬
gentur. que rursus minuente luna deficiunt. Do-¬
rer latinum ẽ eoꝙ rodat et in modum serre precĩdat.
Antiqui autem sauricem dicebant. sicut et clodum
claudum. Mustela dicta quasi mus longus. Nã
celum alongitudine dictum. Hec ingenio subdola
in domibus ubi nutrit catulos suos transfert. mu¬
tatqz sedem serpentes etiam et mures per sequitur.
Duo autem sunt genera mustelarum. Alterũ ent
siluestrum ẽ distans magnitudine quõd greal ietiu¬
das uocant. Alterum in domibus oberians. falso au¬
tem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere
aure effundere partum. Mustela est furti figura ut
in leuitico de monstratur. Talpa dicta quo sit diuis
nata cecitate ꝓpetua tenebris. Est emm absq oculis
semper terram fodit ⁊ humum egerit. et radices sub

Expanded text:
us pusillum animal, Graecum illi nomen est: quidquid vero ex eo trahitur, Latinum fuit. Alii dicunt mures, quod ex humore terrae nascantur. Nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio jecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus. Nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem, serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum. Alterum enim silvestre est, distans magnitudine, quod Graeci ictidas vocant: alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur, qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mustela est furti figura, ut in Levitico demonstratur. nata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter
Abbreviated transcription (Latin):
parietibus edificium qualis est apud creatã adeda¬
lo factum ubi fuit minotaurus inclusus in quo st
quis introierit sine glomere lini exitũ inuenire nõ
ualet. Cuius edific talis est situs ut aperientib
fores tonitruum intus terribile audiatur descendi¬
tur centenis ultra gradibus. Intus simulachra et
monstrifice effigies. in partes diuisas transitusm
numeri per tenebras ⁊c̃ ad errorem ingrediẽcium fac¬
ta ita ut de tenebris eus in lucem uenite impossibi¬
le uideatur. Quatuor autem sunt laborinthi. pͥnt᷑
egiptius. secundus creticus tercius in leno. quartus
in italia omnes ita constructi ut dissoluere eos nec
secula quidem possint.
sarum turris est maxima quam grea ac latrn
in cõmune ex ipius rei usu farum appellauerũt¬
eo ꝙ flaminarum udico longe uideatur anauigãti

Expanded text:
parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedaparietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus, in quo si quis introierit, sine glomere lini exitum invenire non valet. Cujus aedificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur descenditur centenis ultra gradibus. Intus simulacra et monstrificae effigies: in partes divisas transitus innumeri per tenebras, et caetera, ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris ejus in lucem venire impossibile videatur. Quatuor autem sunt labyrinthi: primus Aegyptius: secundus Creticus: tertius in Lemno: quartus in Italia: omnes ita constructi, ut dissolvere eos nec saecula quidem possint. aro. Pharus turris est maxima, quam Graeci ac Latini in commune ex ipsius rei usu pharum appellaveruntquod flammarum indic
Abbreviated transcription (Latin):
seos inde expellens ⁊ ciciens de ea cecos ⁊ claudos qui
odiebant ammam dauid ⁊ uocauerit eam deiceps aiui-¬
tatem dauĩd. quia saluator noster de gentium multi¬
tudine uel de qualibet amma malignos spũs eiciẽe
sibi per illuminacõem sapiẽae illustrat. Merito acx
sion idẽ speculacõ ⁊ uisio pacis ip̃a tune uocabitur
atqz de ea tunc recte per psalmistam dicitur. Notus
n uidea deus in israel magnum nomen eius ⁊ factꝰ
est in pace locus eius et habitacõ eius in sion. Cir¬
cum romani dictum putant aciratu equorum
eo ꝙ ibi circũmetas equi currẽt. theatrum autem
ab spectaculo nominatum quod in eo populus stãs
de super atqz spectans ludos scenicos contemplaret
uero uocatũ quod ex duobus sit theatris com¬
positum. Nam amphitheatrum rotundum
est. theãtrũ uero ex mẽdio amphitheatro est senir cir¬
culi figuram habens. Laberinthus est perplexum

Expanded text:
saeos inde expellens, et ejiciens de ea coecos et claudos, qui saeos inde expellens, et ejiciens de ea coecos et claudos, qui odiebant animam David, et vocaverit eam deinceps civitatem David. Quia Salvator noster de gentium multitudine vel de qualibet anima malignos spiritus ejiciens, sibi per illuminationem sapientiae illustrat: merito arx Sion, id est, speculatio et visio pacis, ipsa tunc vocabitur, atque de ea tunc recte per Psalmistam dicitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus, et factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Theatrum autem ab spectaculo nominatum, quod in eo populus stans desuper atque spectans ludos scenicos contemplaretuheatrum vero vocatum, quod ex duobus sit theatris compositum. Nam Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexum