comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cie iacentib: dicebat. Quem gͦ fructum ha¬
buistis tunc in illis. in quib ninc erubescitis:
At contra de ascensore equi. id est de eo qui in
huiꝰ mundi gła elatus est: dr. Ut cadat. as¬
censor eius retro. Rursumq de ꝑsecitorib
dnũ scriptum est: abierunt retrorsum. et ce¬
ciderunt in terram. Quid est hoc qd̾ electi
in faciem. repbi retrorsum cadunt. nisi qd̾ oĩs
qui post se cadit. ibi ꝓeul dubio eadit tibi tĩ
uidet: qui uero ante se ceciderit: ĩbi cccidit
ubi uidet. Iniqui gͦ quia in inuisibilib ca¬
dunt post se cadete dicuntur: quia ibi cor¬
tuunt. ubi quid eos tunc sequatur. modo
uidere non possunt. Iusti uero qui ab istis ui¬
sibilib semet ipsos sponte deicuint ut inui¬
sibilib erigantut quasi in faciem cadunt:
quia timore compuncti uidentes humilian¬
tur. Respondens autem iħc: dixit slonne
decem mundati sunt & nonem ubi sunt: U¬
num si addatut ad nouem. quedam effigies

Expanded text:
cie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum hacie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensore equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadet ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ubi procul dubio cadit, ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo, quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt, ubi quid eos tunc sequatur modo videre non possunt. Justi vero, quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes, humiliantur. Respondens autem Jesus, dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies
Abbreviated transcription (Latin):
miratione linguaꝵ eorum mundatio decla¬
mundatus est: tegresstis cum magna uoce
magnificans dm̃. Et cecidit in faciem ante
pedes cius: gr̃as agens. Unus iste qui magni¬
ficans dm̃ regcessus est unius eccłie adcuotam
xp̃o humilitatem significat. Qui bene cadenᷤ
ante pedes aomini: grãs agit. Iue enim u̾e
deo grãs agit: qui tepressis presumptionis
suc cogitationib. quam it semecipso infirmꝰ
sit humiliter uidce: qui tuchil sibi uirtutis
tribuit. qui bona que agit ẽe de miscd̃ia con¬
ditors agnoscit. unde et recte subungitur
Et hic erat samaritanus Samaritanus quippe:
interp̾tatur custos. Quo nomine ille ppłs ap¬
tissime sigficatut qui grãs agendo cia quo
accepit tribuit omne quod accepit quodam
mͦ cantans illud de psalmo. fortitudinẽ meã
ciem: quia ex malis quę se ppetrasse memuit
erubescit. Ibi enim cadit homo: tibi confun¬¬
ditur. Unde et paulus quasi quibdam in fa¬

Expanded text:
miratione linguarum eorum mundatio declamiratione linguarum eorum mundatio declamundatus est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodam modo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit. Ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus, quasi quibusdam in fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ananiam tamen missus est. ut illo sacer¬
dotio quod in eccłia consticutum ẽ saeramen¬
tum docttine fidei ꝑciꝑet. et uerus cius app¬
baretut color: non quia non potest ꝑseipsum
dñs omnia facere. Nam quis alius hec faẽ
ctiam in eccłia : s ut ipsa societas congrega¬
torum fidelium ad pbando in iuicem. atq
communicando uete fidei doctrinam in om̃i¬
b quȩ dicuntur uerbis. uel signantur sacta¬
mentis tanqtiam unam speciem ueri coloris
obducat. Cornelius etiam cum elemofine ciꝰ
accepte. et preces eius audite. illi ab angelo
nunciarentur: ꝓpter doctrinam scãm sacra¬
mentorumq unitatem ad pettum iubetur
mutere:tanquam illi et suis diceretur. Ite:¬
et ostendite uos sacerdotib. Nam et cum irent:
mundati sunt. Iam erum ad cos uenerat petrus
s tamen ipsi nondum accepto baptismatis
sacramento. nondum sp̃ualitet ad sac̾dotes
ꝑuenetant: et tamen infusione sp̃s scĩ. et ad¬

Expanded text:
ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam, in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Coacceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen Sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur, Ite, ostendite vos sacerdotibus. Nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto Baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant; et tamen infusione Spiritus sancti, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
licet preceptorem uocant. Cumq ad cog¬
nitionem preceptoris redeunt: mox ad for¬
nam salitis recurruit. Nam sequitur
Quos ut tudit: cdixit. Ite: ostendite uos sa¬
cerdotib. Et factum est dum irent: mun¬
dati sunt. Nullum dñs corum quib hec
corporalia beneficia presticit inuenitur
misisse ad sacerdotes: iusi leprosos. Quia iu¬
delicet saceraotium udeorum. figtra fu¬
tari erat sacctaotii regalis quod ẽ in eccłia:
quo consecrantur om̃s ꝑtinentes ad corpus
xp̃i ueri et summi principis sacerdotum.
Et quisquis heretica pranitate nel suꝑ sti¬
tione gentili. uel indaica ꝑfidia uel etiam
scisinate fratetno. quasi tatio colore ꝑ xp̃i
gr̃am caruerit: necẽe est ad eccłiam ueniat.
colorem ꝙ fidei uerum quem acceperat
ostendat. Cettra uero uicia: tanquam
ualitudinis. et quasi membtorum anime. atq
sensuum ꝑ seipsum uiterius in conscientia ce
intellectu dñs sanat et corrigit. Deniq et pau¬
lus uoce domini audita. quid scqueris me ego

Expanded text:
eptorem vocant, cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos, quia videlicet sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum. Et quisquis vel haeretica pravitate, vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraternd Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit, ostendat. Caetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Et: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
sine int̾missione orate. Quis autem potest
ita semꝑ orare. et sine defectu tił intermis¬
sione precib infistere. ut nec alimentum
sumendi aut dormiendi tempus habeat:
Aut gͦ dicendum est eum semꝑ orare & nõ
deficere: qui canonicis hous cotidie uixta
eccłiastice traditionis ritum psalmodiis
precib q consuetis dñm laudare & togare
non desistit. et hoc est quod psalmista di¬
cebat. Benedicam dñm u omni tempore.
reputanda. Quia enim uistus sine inter¬
missione quȩ uista funt agit: ꝑ hoc sine in¬
termissione iustus orabit. nec unquam ab
oratione cessabit: nisi ustus ẽẽ desistat. Iu¬

Expanded text:
sine intermissione orate . Quis autem potest ita semper orare, et sine defectu vel intermissione precibus insistere, ut nec alimentum sumendi, aut dormiendi tempus habeat? Aut ergo dicendum est eum semper orare et non deficere, qui canonicis horis quotidie juxta ritum ecclesiasticae traditionis psalmodiis, precibusque consuetis Deum laudare et rogare non desistit; et hoc esse quod Psalmista dicebat: Benedicam Dominum in omni tempore, adorationem esse reputanda. Quia enim justus sine intermissione quae justa sunt agit, ac per hoc sine intermissione justus orabit, nec unquam ab oratione cessabit, nisi justus esse desistat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt impletis. imꝑfectos ce̾ se nouerint et qͣm¬
diu pegrinantur a dũo semꝑ mẽe sibi mala
quȩ fleant semꝑ menunerint de ẽẽ bona: ad
quȩ gcã eius uiuante ꝓroficiant. .lxuiii.¬
t factum est dum iret in iccłm: tratisie¬

Expanded text:
sunt impletis, imperfectos esse se noverint, et quasunt impletis, imperfectos esse se noverint, et quandiu peregrinantur a domino semper inesse sibi mala, quae defleant, semper meminerint deesse bona, ad quae, gratia ejus juvante, proficiant. Et factum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
munere coronamur ut sublimitet cum illo
tegnemus. Quod debimꝰ facete fectinꝰ. Re¬
uera debiumus: quia qui non uenit mun¬
strari s ministrare. debitores sibi nos fecit.
ne nrĩs uidelicet oꝑib confidentes. s de etꝰ
semꝑ ex amine pauentes: cum ꝓpħa dicamꝰ.
Quid retribuamus domino pro omnib que
retribuit nob: Qui ut fidem se grano sina¬
pis similandam. humilem scilicet et feruen¬
tem habuisse monstraret: p̾misit dicens
Ctedidi ꝓꝑtet quod locitus sum: ego aũt
humiliatus sum nimis. ut quam suis se
uirib minime credidisse ostenderet in ex¬
tasi locutus. et adiunxit omnis hõ mendax.
ut inutilem se seruum. etiam calice preciose
mortis accepto significarit cum exclamauit.
tuus. et filius ancille tue: dirupisti iuncula
mea. Non ait ipse distupi. ipse mͥ saluando
sufficio. s tu discupisti uincula mea. tibi sa¬
crifidabo ostiam laudis. Hȩc est gͥ in homi¬
nib sola fidei ꝑfectio. si omnib quȩ piccepta

Expanded text:
munere coronamur, ut sublimiter cum illo regnemus. Quod debuimus facere, fecimus. Revera debuimus, quia qui non venit ministrari, sed ministrare , debitores sibi nos fecit, ne nostris videlicet operibus confidentes, sed de ejus semper examine paventes, cum propheta dicamus: Quid retribuamus Domino pro omnibus quae retribuit nobis ? Qui ut fidem se grano sinapis similandam, humilem scilicet et ferventem habuisse monstraret, praemisit, dicens: Credidi propter quod locutus sum, ego autem humiliatus sum nimis . Ut quam suis se viribus minime credidisset ostenderet, in extasi locutus adjunxit: Omnis homo mendax , ut inutilem se servum etiam calice pretiosae mortis accepto significaret, exclamavit: tuus, et filius ancillae tuae, disrupisti vincula mea . Non ait Ipse disrupi, ipse mihi salvando sufficio, sed Tu disrupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Haec est igitur in hominibus sola fidei perfectio, si, omnibus quae praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
cium dñs resurcexit. s uidaictis ppłs. quia
moysi ccedert noluit ci etiam qui resurrȩ̃
e mortius eredere contempsit. Cumq moysi
uerba sp̃ualiter intelligere renuit: ad eum
de quo moyses locutus fuerat non ꝑuenit. Et¬

Expanded text:
enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Mosi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit; cumque Mosi verba spiritaliter intelligere renuit, ad eum de quo Moses locutus fuerat non pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
puli precedentes patres fideles quia multos
a sua fide detuasse considerant eos nulla com¬
passione a tormentis eripiunt. quos tamen ꝑ
carnem filios recognoscunt. In tormentis aũ
diues positus. quinq fres habere se ꝑhibet
quia suꝑb idẽ indaicus ppłs qui ex magna
parte iam dampnatus est. sequaces suos qͦs
suꝑ terram reliquerat. quinq sensib corpo.¬
ris deditos nouit. Quinario gͦ numero fr̃s qͦs
teliquetat expͥmit. quia eos ad sp̃ualem intel¬
ligentiam non adsargere. in inferno positus ge¬
mit. Pecit ut ad eos latarus mittatut: etu qr
moysen et ꝓphas hñt dicitur. S ait. quia nõ
credent. nisi quis ex mortius tesurrexerit
Cui ꝓtinus respondetur. Si moysen et ꝓpħas
non audiunt nec si quis a mortuis tesurtexe¬
rit credent ei. Certe de moyse u̾itas dicit. Si
credetetis moysi: crederetis ittiq et mͥ. De
me enim ille sccipsit. Impletut gͦ quod ꝑ
abrahe responsionem dicitur. Ex mortius

Expanded text:
puli praecedentes patres fideles, quia multos puli praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Mosen et Prophetas habeant, dicitur. Sed ait quod non credunt, Nisi quis ex mortuis resurrexerit, cui protinus respondetur: Si Mosen et Prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Mose veritas dicit: Si crederetis Mosi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur: Ex mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. In lingua autem amplius ardere
ostenditur: cam dicit lazarum mute. ut¬
intinguat extremum digiti sui in aquam
et refrigeret linguam meam. quia crucior
in hac flamia. Infidelis ppło uerba legis
in ore tenuit quȩ oꝑe seruare contempsit Ibi
ergo amplius ardebat: tibi se ostendit scire
quod facere noluit. Ab exccemo digiti se tan¬
gi desiderat: quia eternis suppliciis datus.
optat oꝑatione iustorum uel ultima partici¬
pau. Cui respondetur quod in hac uita bona
teceꝑit. quia omne suum gaudium felicita¬
tem transitoriam putauit. Habere hic &t¬
nu possunt et iuisti bona. nec tamen iħ re¬
compensatione tecipere quia dum meliora.
id est eterna appetunt. eorum udicio queli¬
bet bona affueruit cum scĩs desidiis estuant
bona minune uidentur. Inter hȩc uero notan¬
dum est: quod ei dieitur memento fili. Ecce
enu abraham filium uocat. quem tamen
a tormento non liberat. qm̃ huiꝰ infidelis po¬

Expanded text:
gunt. In lingua autem amplius ardere gunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium, felicitatem transitoriam putavit. Habere hic iterum possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis po
Abbreviated transcription (Latin):
do uuln̾a ad salutem reducunt. Uñ et bñ
lararus aduitus interp̾tatur. quia ipsi hunc
ad creptionem uitant. qui eius uuln̾a per
lingue correptionem curant. Contigit uero:
ut uterq moreret᷑. Diues qui induebat᷑ pur¬
pura et bysso. sepultus in inferno. in sini uero
abrahe lazartis ab angłis ductus est Qd abra¬
he sinus. nisi secretam requiem significat patͥs:
de qua u̾itas. Multi inquit uenient ab oriente
et occidente. et recumbent cum abtaham ysa¬
ac. et iacob. in regno celoꝵ. filii autem regni
huius: cicientur in tenebras exceriores. Qui eñ
purpura indutus dicitur: regni filius uocat᷑
recte. Qui de longiñquo ad iudendum lazarũ
oculos leuat. quia dum ꝑ dampnationis sue
supplicia infideles in imo sunt. fideles quoᷤ q
ante diem excremi uidicii suꝑ se in requiem
attendunt: quorum post gaudia condẽplari
nullatenus possunt longe uero est qd̾ con¬
spicuint: quia illuc ꝑ meritum non attin¬

Expanded text:
do vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene do vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno; in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob in regno coelorum, filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attin
Abbreviated transcription (Latin):
b trahitur: & foras erumpit. Quid ẽ gͦ pec¬
catorum confessio. nisi quedam uulnerum rap¬
tio: Quia peccati uirus salubrit̾ aꝑittir in
confessione. quod pestifere latebat in mente.
S lazarus uulneratus cupiebat saturari de
nucis que cadebant demensa diuitis. et ne¬
mo illi dabat: quia gentilem quemq ad
cognitionem legis admittere. suꝑb ille ppłs
despiciebat. Qui dum doctrinam legis ñ ad
caritatem habuit. s ad elationem: quasi de
acceptis opib tumuit. Et quia ei uerba de¬
fluebant de scientia: quasi mice cadebant
de mensa. At contra iacentis patiꝑis uuln̾a
lingebant canes. Nonnũquam solent in sa¬
cro eloquio. ꝑ canes predicatores intelligi
Canum et enum lingua uulnus dum lin-¬
git curat. quia et doctores scĩdum in confes¬
sione peccatorum nos instruunt. quasi utltꝰ
mentis ꝑ linguam tangunt. Et quia nos lo¬
quendo a peccatis eripiunt: quasi tangen¬

Expanded text:
bus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo pecbus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangen
Abbreviated transcription (Latin):
et respondit diues. Non pater abraham. s si
quis ex mortius ierit ad eos: penitentiam a-¬
gent. Cui mox ueraci sententia dicit᷑. Si mo¬
ysen & ꝓpħas non audiunt neq si quis ex
mortius surrexerit credent. Quia nimirum
qui uerba legis despiciunt: redemptoris pre¬
cepta qui ex mortius surrexit quanto subti¬
liora sunt. tanto hȩc difficilius implebunt.
Et nuimirum constat. quia cuiꝰ implere dicta
renuunt. ei ꝓcul dubio credere recusant. Quẽ
uero uixta allegoriam diues iste qui indu¬
ebatur purpura et bysso. et epulabatur co¬
tidie splendide. nisi uidaicum ppłm significat.
qui cultum uite exterius habuit qui accep¬
te legis deliciis ad nttorem usus est. non ad
utilitatem: Quid autem lazarus ulcerib
plenus nisi gentilem ppłm figuraliter ex pͥ¬
tnit: qui dum conu̾sus ad dm̃ peccata sua
confeteri non erubuit: huic nulnus in cute
fuit. In cutis quippe uulnere uirus a iusceri¬

Expanded text:
et respondit dives: Non, pater Abraham, sed si et respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis surrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Quem vero juxta allegoriam, dives iste, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendqui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit: qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceri
Abbreviated transcription (Latin):
non e̾et si non hoc qd̾ ipse patitur. etiam de sius
timeret. ut ergo peccatores puniantur ampliꝰ
tempserunt. et de illorum etiam pena tor-¬
quentut: quos inutiliter amauerunt. Creden¬
dum uero est quod ante reccibutionem ex¬
tremi udicii in usti in requiem quofoam tꝰtos
conspicuinit. ut cos uidentes in gaudio: non so¬
lum de suo supplicio. s etiam de illorũ bono
crucientur. Iusti uero in tormentis semꝑ intu¬
entur inuistos. ut hinc eorum gaudium cres¬
cat: quia malum conspicuint qd̾ miscd̾iter
euaserunt. Tantoq maiores ereptori suo
grãs referunt. quanto uident in aliis qͥd ipsi
ppeti si e̾ent neglecti potuerunt. quia qͥ crea¬
toris sui claritatem uident: nichil in creatu¬
ra agitur quod uidere non possuit. Et ait
illi abraham. Habent moysen et ꝓpħas. audi¬
ant illos. S qui u̾ba dĩ despexerat: hȩc au¬
dite non posse suos sequaces existimabat. uñ

Expanded text:
non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio ampltempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, evaserunt. Tantoque majores ereptori suo gratias referant quanto vident in aliis quod ipsi perpeti si essent neglecti potuerunt, quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. Et ait illi Abraham: Habent Moysen et prophetas, audiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces, aestimabat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
anue qͣmuis in sue nature bonitatem mised̾i¬
am habeant. iam tune auctoris sui iusticie con¬
uncte: tanta rectitudine constrĩgunt᷑. ut nul¬
la ad reprobos compassione moueantur. S pꝰ
quam ardenti diuiti de se spes tollitur: etus
animus ad ꝓpinquos quos telinquerat recur¬
rit Quia reproborum mentem pena sua qͣn¬
doq inutiliter erudit ad caritatem: ut iam
tunc etiam suos sp̃ualiter diligant. qui hic
dum peccata diligerent nec se amabant. Uñ
nunc sequitur. Et ait Rogo te pater: ut mit¬
tas eum in domo patris mei. Habeo enim
quinq fr̃es : ut testetur illis. ne et ipsi ueni¬
ant in locum hunc tormentorum. Qua in
re notandum est ardenti diuiti quanta ad
supplicium cumulantur. Ad penam namq su¬
am: ei &e cognitio seruatur. et memoria. Cog¬
noscit enum latarum quem despexit. fr̃m ꝙͦ
suorum meminit: quos reliquit Perfecta qͥppe
ci ultio de paupere non ẽet si hunc in rectibu¬
tione non cognosceret. Et ꝑfecta pena in igne

Expanded text:
uamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quanimus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant, unde nunc sequitur: Et ait: Rogo te ergo, Pater, ut mittas eum in domum patris mei: habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne
Abbreviated transcription (Latin):
slulla porro falsa doetrina est: quȩ non ali¬
qua uera intermisceat. Uera gͦ falsis mordi¬
nate ꝑmixta: in una disputatione uel nar¬
ratione hominis: tanquam inunitis corpo¬
ris colore apparentia significant lepram
tanquam uetis falsis ꝙ colorum locis hu¬
mana corpora uariantem: atq maculan¬
tem. hi autem tam uitandi sunt eccłie. ut
si ficci potest longuis remoti magno clamore
xp̃m interpellent. Uñ et aꝑte subungitut.
Qui stecerunt a longe: et leuauerunt uo¬
cem dicentes. Iħu preceptor: miserete nr̃i¬

Expanded text:
aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, misere
Abbreviated transcription (Latin):
fideles existimant: s ipso iudice atcestante qͥ
fidelis est in minimo. id est in pecuma cum
paupere participanda. et in maiore fidelis ÷
Illo udelicet actu quo specialiter adherere
cieatori et unus cum eo sp̃s effici desiderat
At qui temporalia quȩ possidet tecte dis¬
pensare dissimulat. et eternorum sibi głam
de qua tumet euacuat. Qui enim non dili-¬
git frẽm suum quem uidet. dm̃ quẽ ñ uidet
quomodo potest diligere. Et sicut idem dic̃
qui habuerit substantiam mundi. et uiderit
fc̃em suum necessitatem habere. et clauserit
uiscera sua ab eo. quomͦ caritas dĩmanet in
eo: Si gͦ in uuqtio mammona fideles non fu¬
istis. quod uerum est. uł ur̃m ẽ. quis credet
uobis: De iniquo mammone quod diuitias
malorum significet supra explanatum est:
quarum mentionem saluator faciens alibi
dicit. Quia fallacia diuitiartim suffõcat u̾¬
bum. ueras autem diuitias: uel ipsa ecerne

Expanded text:
fideles existimant: sed ipso judice attestante, qui fideles existimant: sed ipso judice attestante, qui fidelis est in minimo, id est, in pecunia cum paupere participanda, et in majore fidelis est, illo videlicet actu, quo specialiter adhaerere Creatori, et unum cum eo spiritus effici desiderat. At qui temporalia quae possidet, recte dispensare dissimulat, aeternorum sibi gloriam de qua tumet evacuat. Qui enim non diligit fratrem suum quem, videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? Et sicut idem dicit, Qui habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Si ergo in iniquo mammone fideles non fuistis, quod vestrum est, quis credit vobis? De iniquo mammone quod divitias malorum significet, supra explanatum est. Quarum mentionem Salvator faciens alibi dicit, Quia fallacia divitiarum suffocat verbum . Veras autem divitias vel ipsa aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
pecumam quam possidemus ad tempus:
quia mammone diuitie interp̾tantut. Nec
sunt iste ductie nisi iniquis. qui in eis consti¬
tuunt spem atq copiam beatitudiis sue.
Auistis uero cum hȩc possidentur. est quidẽ
ista pecuma: s non sunt illis diuitie nisi
celestes et sp̃uales. quib indigentiam suam
sp̃u aliter supplentes. exclusa egestate mise¬
rie: beatitudinis copia ditabuntut. Si aũ
hii qui prebent elemosinam de iniquo mam¬
mona faciunt sibi amicos. a quib incterna ta¬
bernacula recipiantur quantomagis hi qui
sp̃uales larguintur epulas. qui dant com¬
secius cibaria in tempore suo. certissima de¬
bent spe summe tetributionis etigie qui fi¬
delis est in minimo: et in maiore fidelis est.
Et qui in modico iniquus ẽ: et in maiore im¬
quuis est. Sunt qui uiscera pietatis et oꝑa
mi̾cto se tamen castitatis. iuigiliarum longe
orationis. plene fidei ieuiniorum. cct̾arumq uit¬
tutum. que dei dilectio gignere solet ueraciter

Expanded text:
pecuniam quam possidemus ad tempus, pecuniam quam possidemus ad tempus, quia mammona divitiae interpretantur. Nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. A justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spiritaliter supplentes, exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi qui praebent eleemosynam, de iniquo mammona faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur epulas, qui dant conservis cibaria in tempore suo, certissima debent spe summae retributionis erigi? Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. et qui in modico iniquus est, et in majore iniquus est. Sunt qui viscera pietatis et opermerito tamen se castitatis, vigiliarum, longae orationis, plenae fidei, jejuniorum, caeterarumque virtutum quae Dei dilectio gignere solet, veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiores filiis lucis. in gen̾atione sua ft̃.¬
Audiant sapientes huiꝰ sełi ut stultam sapi¬
entiam deserere. et sapientem dĩ stulticiam
discere queant. quanti eorum sapientiam di¬
iuna equitas estimauerit. quos non uere pra¬
dentes. s in generatione sua prudentes ẽẽ cõ¬
memorat: uixta hoc quod alibi dicitur. Ue
qui sapientes estis in oculis ur̃is. et coram uob̾
metipsis prudentes. necnon et amatores et̾nȩ
uitȩ filios lucis appellando. non aliuid eos qͥ
sapientes sunt ut faciant mala. bene autem
facere ne scierunt: quam filios arguit ẽe te¬
nebrarum. filii autem lucis. et filii huiͦ scłi
uocantur quomodo filii regni. ⁊ filii ꝑditionis.
Cuiꝰ enim quisq agit oꝑa: eius cognominat᷑
et filius. Et ego dico uobis. facite uobis ami¬
cos de manimona iniquitatis. ut cum defe¬
ceritis. recipiant uos ẽterna ĩn tab̾nacula.
Mammona iniquitatis obhoc. appellat istam

Expanded text:
prudentiores filiis lucis in generatione sua prudentiores filiis lucis in generatione sua Audiant sapientes hujus saeculi, ut stultam sapientiam deserere, et sapientem Dei stultitiam discere queant, quanti eorum sapientiam divina aequitas aestimaverit, quos non vere prudentes, sed in generatione sua prudentes esse commemorat, juxta hoc quod alibi dicitur: Vae, qui sapientes estis in oculis vestris et coes Isaiae V. Necnon et amatores aeternae vitae filios lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur , quomodo filii regni et filii perditionis. Cujus enim quisque agit opera, ejus cognominatur et filius. Et ego vobis dico, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Mammonam iniquitatis ob hoc appellat istam
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. lu uero quantum debes: Qui ait. Cen¬
tum choros tritici. Ait illi. Accipe litteras
tuas: et scribe octoginta. Cadus: grece am¬
phora est. continene urnas tres. Chorus
uero: modiis triginta completur. Qd̃ autem
decentum cadis olei quinquaginta scribi
fecit a debitore. et de centum choris tritici.
octoginta. ad nichil aluid ualere arbitror.
nisi ut ea quȩ similiter in sac̾dotes. atq in le
uitas iudeus quisq oꝑatur in xp̃i eccła.
abundet iusticia eius suꝑ scribarum et
phariseorum. ut cum illi decuas darent.
isti dimidias dent sicut non de fructib. sed
de ipsis bonis sius fecit ⁊ acheus. aut certe
duplicet decunas: ut duas decimas dando.
superet impendia uideorum. Nisi forte quis
simpliciter accipiendum putet. quod omnis
qui indigentiam cuiꝰlibet pauꝑis scõrum. ł
ex dimidia. uł certe ex quinta parte quan¬
tum .xx. uł quinquaginta centum sunt ad le
dus. Et laudauit dñs uillicum iniquitatis
quia prudenter fecisset. quia filii huiꝰ scli

Expanded text:
Tu vero, quantum debes? qui ait: Centum coros tritici; ait illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta: Cadus Graece amphora est, continens urnas tres. Corus vero modiis triginta completur. Quod autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum coris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbitror nisi ut ea quae simiuitas Iudaeus quisque operatur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decsuperet impendia Judaeorum. Nisi forte quis simpliciter accipiendum putet, quod omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum, vel ex dimidia vel certe ex quinta parte, quantum viginti vel quinquaginta ad centum sunt, allevdus. Et laudavit dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
aurem suam ne audiat panꝑem. oratio
euis erit execrabilis. Unde & ioh̃es baptista
cum turbis suaderet nem̾ito sue sterilitatis
in ignem mitterentur. dignos penicentie fruc¬
tus ẽe faciendos: mox consilium salutis sue
querentib adiunxit atip ait. Qui ht̃ duas
tunicas det non habenti. et qui habet escas
similiter faciat. Et idem pharisci ac scribe
non minus auaricie quã suꝑbie peste lan¬
guentes: sicut penitentib ueniam. sic et
egentib pecuniam dare dedignabantur.
Uerum ille qui uult om̃s homines saluos
ficri. et ad agnitionem u̾itatis uenire. nũc ad
ͤnũc eis audientib ad discipulos suos uerba fa¬
ciendo: consuete pietatis dona benignus un¬
pendere non cessat. S ueniamus ad textum.
Iomo quidam erat diues qui ħabebat
iullicum. et hic diffamatus est apud illũ.¬

Expanded text:
aurem suam ne audiat pauperem, oratio aurem suam ne audiat pauperem, oratio ejus erit exsecrabilis. Unde et Joannes Baptista cum turbis suaderet, ne merito suae sterilitatis in ignem mitterentur, dignos poenitentiae fructus esse faciendos, mox consilium salutis suae quaerentibus adjunxit, atque ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas similiter faciat . Et iidem Pharisaei ac scribae, non minus avaritiae quam superbiae peste languentes, sicut poenitentibus veniam, sic et egentibus pecuniam dare negabant. Verum ille qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire , nunc ad eos, nunc eis audientibus ad discipulos suos verba faciendo consuetae pietatis dona benignus impendere non cessat. Sed veniamus ad textum. Homo quidam erat dives, qui habebat villicum, et hic diffamatus est apud illu
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam murmurantes de peccatorum
uel potius penitentum receptione: eos
qui sibi iusti mdebantur. trib continius pa¬
rabolis. de quib supra dispictatum ẽ salua¬
tor reilarguit docens. salutem resipiscentiũ.
deo quidem et angelis gratissimam. s iniui¬
dis hominib e̾e gratussimam. quartã mnox.
quintamq de elemosina danda. et parsimo¬
nia sequenda subuingens. pia ustaq discre¬
tione manifestat eos qui bona terrena. dis¬
ꝑscrint dederint q pauꝑib ab his in eterna
tabernacula recipiendos. illos autem qui
in his soli luxuriari desiderant in infernio
sepeliendos. et nec stillam aque ꝑ modieam
qua ꝑhennes tormentorum ardores. uel ad
momentum refrigerare queant ẽẽ nactu¬
ros. quia uidelicet et ordo predicandi aꝑ¬
tissimus est ut post penitentiam elemosi¬
na. id est opus miscłie suggeratut. Ille cñ
iuste a deo penitens. ut sibi misereatur im¬
petrat qui ꝓxumi indigentiᷤᷤ quantum ua¬
let ipse misereri non tardat. At qui au̾tit

Expanded text:
ostquam murmurantes de peccatorum, vel potius poenitentium receptione, eos qui sibi justi videbantur tribus continuis parabolis, de quibus supra disputatum est, Salvator redarguit, docens salutem resipiscentium Deo quidem et angelis gratissimam, sed invidis hominibus esse gravissimam, quartam mox quintamque de eleemosyna danda et parcimonia sequenda subjungens, pia justaque discretione manifestat eos qui bona terrena disperserint dederintque pauperibus, ab illis in aeterna tabernacula recipiendos. Illos autem qui in his soli luxuriari desiderant, in inferno sepeliendos, et nec stillam aquae permodicam, quae perennes tormentorum ardores vel ad momentum refrigerare queant, esse nacturos. Quia videlicet et ordo praedicandi aptissimus est, ut post poenitentiam eleemosyna, id est, opus misericordiae suggeratur. Ille enim juste a Deo poenitens ut sui misereatur impetrat, qui proximi indigentis quantum valet ipse misereri non tardat. At qui avertit
Abbreviated transcription (Latin):
gines ille fatue mendicasse referuntur. Quȩ
ingruente tempore nuptiarum. oleo uirtu¬
tum deficiente: sapientib dicerunt. Date
nob̃ de oleo ur̃o: quia lampades nr̃e extingun¬
tur. Et de quo salomon ait. Propter frigus pi¬
ger arate noluit. mendicabit ergo estate: et
non dabitur ei. Conuocatis itaq singulis de¬
bitorib domini sui: dicebat ptimo. Quantũ
debes dño meo: At ille dixit Centum cados¬

Expanded text:
gines illae fatuae mendicasse referuntur, quae, gines illae fatuae mendicasse referuntur, quae, ingruente tempore nuptiarum, oleo virtutum deficiente, sapientibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur . Et de quo Salomon ait: Propter frigus piger arare noluit, mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Convocatis itaque singulis debitoribus Domini sui, dicebat primo: Quantum debes domino meo
Abbreviated transcription (Latin):
de iudice iquitatis qui interpellabat᷑
a uidua comparationem duxit ad iudi¬
cem dm̃. cui nulla ex parte uidex iniquus
conferendus est. Uillici sane uocabulo. dicimꝰ
cos qui pecunias habent. non iam domus
sue s aliene potius rei dispensatores ẽẽ putã¬
dos. Qui si uixta huiꝰ setui exemplum sedulo
finiende tullicationis. ac rationis teddende
tempus p̾uiderit. facile tetrenorum om¬
tirum delectatione simul et dilectione nu¬
dati: plus sibi de amicis conquirendis in fu¬
turo. quam de diuitiis in presenti colligen¬
dis: ꝓspicere curabant. Qui multa sectum
anxius ꝑtractando. quid faciam inquit.
fodere non ualeo. mendicare erubesco: Abla¬
ta quippe ullicatione fodere non ualemus.
quia finita hac uita. ini qua tantum licet
opetari: nequaquam bone conu̾sationis
fructum ułtra ligone deuote compunctionis
licet inquirere. Mendieare confusionis est: illo
scilicet pessuno genere mendicandi: quo uit¬

Expanded text:
de judice iniquitatis qui interpellabatur de judice iniquitatis qui interpellabatur a vidua comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est. Villici sane vocabulo dicimus eos qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse putandos. Qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum omnium delectatione simul et dilectione nudati, plus sibi de amicis conquirendis in futuro quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt. Qui multa secum anxius pertractando, quid faciam? inquit: Fodere non valeo, mendicare erubesco. Ablata quippe villicatione, fodere non valemus, quia, finita hac vita, in qua tantum licet operari, nequaquam ultra bonae conversationis fructum, ligone devotae compunctionis licet inquirere. Mendicare, confusionis est. Illo scilicet pessimo genere mendicandi quo vir
Abbreviated transcription (Latin):
licationem: fodere non ualeo. menducare
crubeseo. Scio quid faciam. ut cam amotꝰ
fuero a uillicatione tecipiant me in domos su¬
as. In uillico hoc quem dñs eiciebat de uilli¬
catu. et laudauit eum quod in futurum sibi
ꝓspexerit. non omnia debenus ad imitan¬
diun sumere. Nonenun aut domino nr̃o
facienda est in aliquo fraus. ut de ipsa
fraude elemosinas faciamus. aut eos ã qͥb
recipi uolumus u tab̃nacula eterna. tanqͣ
debitores dei. et dñi nr̃i fas est intelligi. cum
iusti et scĩ significentur hoc loco. qui eos in¬
troducant ui tabernacula etetna. qui neces¬
sitatib suis terrena bona communicau̾i̾nt
de quib etiam dicit quod si quis alicui eoꝵ
calicem aque frigide dederit tantiun in
nomine discipuli. non ꝑdet mercedem suã:
s etiam econtrario dicuntur iste similitu¬
dines. ut intelligamus si laudari potuit
ille a dño eui fraudem faciebat. quanto
amplius placeant dño deo qui scd̃m eius
preceptum illa oꝑa faciunt. sicut etiam

Expanded text:
care erubesco. Scio quid faciam, ut cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas. In villico hoc quem Dominus ejiciebat de villicatu, et laudavit eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint. De quibus etiam dicit quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam . Sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus si laudari potuit ille a Domino cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant Domino Deo, qui secundum ejus praeceptum illa opera faciunt. Sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uel malicie. uel sunulationis. ut iudeamus
eicere festucam de oculo fratris. Non ẽ enim
arbor bona que facit fructus malos. neq ar¬
bor mala faciens fructum bonum. Contra hy
sticiam quam uerbis ostendis. etiam factis com¬
pensare curato. ut bona cxisteus arbor. bonis
orneris et fructib. quia et si se fingat hypocrita.
non est bonus qui facit oꝑa mala. Et si repre¬
hendat in sontem: non ideo malus ẽ qui
facit opera bona. Una queq enum arbor de
fructu suo cognoscitur. Qui sit fructus quo bo¬
na. mala ue. dinosci debeat arbor. apłs osten¬
dit dicens. Manifesta autem sunt oꝑa carnis:
Que sunt formcatio. immundicia. luturia.

Expanded text:
vel malitiae, vel simulationis, ut videamus vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere festucam de oculo fratris. Non est enim arbor bona, quae facit fructus malos; neque arbor mala, faciens fructum bonum. Costitiam, quae verbis ostentas etiam factis compensare curato, ut bona existens arbor, bonis orneris et fructibus. Quia etsi se fingat hypocrita, non est bonus qui facit opera mala: etsi reprehendat insontem, non ideo malus est qui facit opera bona. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Qui sit fructus, quo mala bonave dignosci debeat arbor, Apostolus ostendit, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, luxuria,
Abbreviated transcription (Latin):
coegerit. primum cogitemus utrum tale
sit uicium: quod nunquam habiumꝰ. uel
temus et nos homines ẽẽ et habere potuisse.
Si uero habiumus et non habemus: tangat
memoriam cominuius infirmitas. ut illam
teprchensionem. aut obuirgationem. non o¬
dium s miscdia precedat: ut siue ad correp¬
tionem eius ꝓpter quem id facimus. siue ad
ꝑuersionem ualuerit: nam incertus ẽ exitꝰ.
Nos tamen de simplicitate oculi nr̃i securi
sumus. Si autem cogitantes nosmet ipsos in¬
uenetimꝰ in eo ce̾ uicio in quo est ille quem re¬
prehendere parabamus: non reprehendamus.
neq obuirgemus. s tantum congemescamꝰ.
et non illum obtemperandum nobis. s ad pa¬
titer conandum inuitemus. Raro eogo et
magna necessitate obuirgationes ad hibende
sunt: ita tamen ut etiam in his ipsis non
nobis: s deo ut scruanius instemus. Ipse
enun finis est. ut nichil duplici corde faciamꝰ
auferentes trabem de oculo nr̃o inuidentie

Expanded text:
coegerit, primo cogitemus, utrum tale coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, quod numquam habuimus uel temus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprneque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo, et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt. Ita tamen, ut etiam in his ipsis, non nobis, sed Deo, ut serviamus, instemus; ipse est enim finis, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro invidentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo trabem non uides: Hȩc cam fratre agis:
si uerbi gc̃ã quod ira ille peccauit: tu odio re¬
prehendis. Quantum autem iuter festucam
et odiuin. Odium est enim ira inueterata qͣi
que uetustate ipsa tantum acceperit. ut me¬
rito appelletur trabes. fieri autem potest.
ut si irascaris homini uelis etiam corrigi. Si
autem oderis hominem. non potes eum uelle
corrigere. Et ideo impossibile dicitur. ut festu¬
cam fratris oculo demat. qui suo trabem ges¬
tat in oculo. Hypocrita eice primum trabem
de oculo tuo. et tunc ꝑficies ut edueas festu¬
cam de oculo fratris tu. Id est primum ab
ste expelle odium. et deinceps poteris iam eũ
quem diligis emendare. Et est uere multum
cauendum et molestum hypocritarum. id
est simulatorum genus: qui cum omnium
uiciorum accusationes odio et liuore suscipi¬
unt. etiam consultores uderi se uolunt. E t
ideo pie cauteq igilandum est. ut cum ali¬
quem reprehendere uel obiurgare necessitas

Expanded text:
tuo trabem non videns? Haec cum fratre agis, tuo trabem non videns? Haec cum fratre agis, si verbi gratia quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam t atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. Et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui. Id ests te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est siuitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas