comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nondum potes: per fi¬
dem uide. Si eius faciem ui
dere non potes: qm̃ ibi speci¬
es: posteriora eius uide. Hoc
dictum est. moysi a dño.
Non potes uidere faciem me¬
am: posteriora mea uidebis.
cum tñsiero. Expectas forte
ut tnͣseat. iam tͣnsiit: tu
uide posteriora eius. ubi tͣn¬
siit.: Audi iohannẽ. Cũ ue-¬
nisset inquit hora ut tran-¬
siret de mundo ad patrem.
Paschi autem tnsitꝰ int̾pre¬
tatur. Nam u̾bum est hebre¬
um: et nutant homines gͤ¬
cum ẽẽ. quasi passionẽ: s
non est. Adiligentiorib. ⁊
doctiorib inuentum ẽ. qͥa
pasq a hebreum uerbũ est:
et nbn int̾pretat᷑ passionẽ.
s transitũ. Per passionẽ do¬
minus transiit a morte ad
uitam: et fecit nobis uiam
credentib in resurrectionem
eius: ut transeamus ⁊ nos
de morte ad uitam. Nõ mag¬
num est credere. quia mor¬
tuus est xp̃c: hoc et pagani.
et iudei. et om̃s iniqui cre¬
dunt. Hoc om̃s credunt. qͥa
mortuus est. Fides xp̃iano¬
rum. resurrectio xp̃i ẽ. Hoc

Expanded text:
nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad aduentum domini.
Ecte agricola expectat p̾ci¬
osum fructum terre: patiẽ¬
ter ferens donec accipiat
temporaneum et serotinũ¬
ymbrem. Pacientes estote
et uos: et confirmate cor-

Expanded text:
usque ad adventum Domini. Ecce agricola exspectat pretiosum fructum terrae, patienter ferens donec accipiat temporaneum, et serotinum. Patientes igitur estote et vos, et confirmate corda
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicit dñs. State suꝑ
uias et uidete et interro-¬
gate de semitis antiquis.
que sit uia bona et ambu¬
late in ea: et inuenietis
refrigerium animab ur̃is.
Et dixerunt. Non ambu¬
labimꝰ. Et constitui super
uos speculatores. Et dixi.¬
Audite uocem tube. Et di¬
xerunt. Non audiemꝰ. Ideo
audite gentes ⁊ cognosce
congregatio: qnͣta ego fa¬
ciam eis. Audi terra. Ecce
ego adducam mala super
ppłm istum. fructum cogita¬
tionũ eius: quia u̾ba mea
non audierũt: et legẽ meã
proicerũt. Ut quil michi
thus de salba asfertis:⁊ ca¬
lamũ suaue olentem de t̾¬
ra longinqua: Holocausto¬
mata ur̃a non sunt accep¬
ta:⁊ uictime ur̃e non pla-¬

Expanded text:
Haec dicit Dominus: State super Haec dicit Dominus: State super vias, et videte, et interrogate de semitis antiquis, quae sit via bona, et ambulate in ea: Et invenietis refrigerium animabus vestris. Et dixerunt: Non ambulabimus. Et constitui super vos speculatores. Audite vocem tubae. Et dixerunt: Non audiemus. Ideo audite, gentes, et cognosce, congregatio, quanta ego faciam eis. Audi, terra: Ecce ego adducam mala super populum istum, fructum cogitationum ejus: Quia verba mea non audierunt, et legem meam projecerunt. Ut quid mihi thus de Saba affertis, et calamum suave olentem de terra longinqua? Holocautomata vestra non sunt accepta
Abbreviated transcription (Latin):
as isrl̃. Conu̾te manum
tuam quasi uindemiator
ad cartallum. Cui loquar.
et quem contestabor ut au¬
diat: Ecce incircuncise au¬
res eoꝵ:et audire non pos¬
sunt. Ecce u̾bum dñi fcm
est eis in opprobriũ: et nõ
suscipient illud. Idcirco fu¬
rore dñi plenus sum: la¬
boraui sustinens.
ffunde super
paruulum foris: et
supet consilium iuuenũ
simul. Uir enim cum mu¬
liere capietur: senex cum
pleno dierum. Et tnͣsibũt
domus eoꝵ ad alteros agri
et uxores pariter: quia ex
tendam manũ meam su¬
per habitantes terram cli-¬
cit dñs. Aminimo quip¬
pe usq ad maiorem. om̃s
auarine student: ⁊ a pro¬
pheta usq ad sacerdotem
cuncti faciunt dolum. Et
curabant contritionẽ filie
pplĩ mei cum ignomini¬
a dicentes. Pax pax. ⁊ nõ
est pax. Confusi sunt: qͥ
abhominationẽ fecerunt.
Quin potius confusione
non st̃ confusi: et erube¬
scere nescierunt. Q mob
rem cadent inter ruentes:
in tempore uisitationis
sue corruerũt dicit dñs.

Expanded text:
ias Israel: Converte manum ias Israel: Converte manum tuam quasi vindemiator ad cartallum. Cui loquar? et quem contestabor, ut audiat? Ecce incircumcisae aures eorum, et audire non possunt: Ecce verbum Domini factum est eis in opprobrium, et non suscipient illud. Idcirco furore Domini plenus sum, laboravi sustinens: Effunde super parvulum foris, et super consilium juvenum simul: Vir enim cum muliere capietur, senex cum pleno dierum. Et transibunt domus eorum ad alteros, agri et uxores pariter: Quitendam manum meam super habitantes terram, dicit Dominus. A minore quippe usque ad majorem omnes avaritiae student, et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum. Et curabant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes: Pax, pax; et non erat pax. Confusi sunt, quia abominationem fecerunt; Quin potius confusione non sunt confusi, et erubescere nescierunt. Quam ob rem cadent inter ruentes: in tempore visitationis suae corruent, dicit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
iudebo fugientem. aucliam
uocem biicine: Quia stultꝰ
populus meus me non cog¬
nouit. filii insipiẽtes ⁊ue
cordes. Sapientes sunt ut
faciant mala: bene autẽ
facere nescierunt. Hec d .l.
spexi terram ⁊ lc .iii¬
etce uacua erat ⁊ni
chili. et celos et non erat
lux in eis. Uidi montes ⁊
ecte mouebantur: et om̃s
colles conturbani st̃. Intui¬
tus sum et non erat homo:
et om̃e uolatile celi reces¬
sit. Aspexi et ecce carmelus
desertus: et omnes urbes
eius destructe sunt a facie
dñi. et a facie ire furoris
eius. Hec enim dicit dñs.
Deserta erit om̃is terra:
sz tamen consũmationem
non faciam. Lugebit ter¬
ra et merebunt celi desuꝑ:¬
suam: sic frigidam fecit
maliciam suam. Iniqͥtas
⁊ uastitas auditur in ea:
coram me semꝑ infirmitas
et plaga. Erudire iherlm
ne forte recedat aĩa mea
a te:ne forte ponam te de¬
sertam t̾ram et inhabitabi-¬
lem. Hec. dicit dñs exerci-¬
tuũ. Usq ad racemum col¬
ligent qͣsi in uinea reliqͥ¬

Expanded text:
videbo fugientem audiam videbo fugientem audiam vocem bucinae quia stultus populus meus me non cognovit filii insipientes sunt et vecordes sapientes sunt ut faciant mala bene autem facere nescieruntspexi terram, et ecce vacua erat, et nihil; et coelos, et non erat lux in eis. Vidi montes, et ecce movebantur: et omnes colles conturbati sunt. Intuitus sum, et non erat homo: et omne volatile coeli recessit. Aspexi, et ecce Carmelus desertus: et omnes urbes ejus destructae sunt a facie Domini, et a facie irae furoris ejus, Haec enim dicit Dominus. Deserta erit omnis terra. sed tamen consummationem non faciam. Lugebit terra, et moerebunt coeli desusuam, sic frigidam fecit malitiam suam: Iniquitas et vastitas audietur in ea, coram me semper infirmitas et plaga. Erudire, Jerusalem, ne forte recedat anima mea a te, ne forte ponam te desertam, terram inhabitabilem. Haec dicit Dominus exercituum: Usque ad racemum colligent quasi in vinea reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet mͥ. Et nunc ego. s
loquar iudicia mea cũ eis.
Ecce quasi nubes ascendet:
et quasi tempestas currus
eius: uelociores aquilis eqͥ
illius. Ue nobis: quia uasta¬
ti sumus. Laua a malicia
cor tuum iherł̾m: ut salua
fias. Usq quo morabunt᷑
in le cogitationes noxie:
uox enim annuntiantis
adan: et notum facientis
ydolum de monte ephra-¬
u. Concitate gentes: ecce
auditum ẽ in iherusalẽ.
custodes uenire de terra
longinqua: et dare super
ciuitates uida uocem suã.
Quasi custodes agrorum
facti sunt super eam ĩ gy¬
ro: quia me ad iracũdiã
prouocauit ait dñs. Uie
tue et cogitationes tue:
feterunt hec tibi Ista ma¬
licia tua quia amara: qͥa
tetigit cor tuũ. Uentrẽ me¬
um doleo. uentrem meũ
doleo: sensus cordis mei tͤ¬
bati sunt in me. Non tace
bo: qm̃ uocem bucine audi¬
uit anima mea. clamorẽ
p̾lii. Contritio suꝑ concritio-¬
nem uocata est: et uasta¬
ta est om̃is terra. Repente
uastata st̃ tabernacła mea:
subito pelles mee. Usq quo

Expanded text:
niet mihi et nunc ego sed loquar iudicia mea cum eis ecce quasi nubes ascendet et quasi tempestas currus eius velociores aquilis equi illius vae nobis quoniam vastati sumcor tuum Hierusalem ut salva fias usquequo morabuntur in te cogitationes noxiae vox enim adnuntiantis a Dan et notum facientis idolum de monte Ephraim concitate gentes ecce auditum est in Hierusalem custodes venire de terra longinqua et dare super civitates Iuda vocem suam quasi custodes agrorum facti sunt super eam in gyro quia me ad iracundiam provocavit ait Dominus viae tuae et cogitationes tuae fecerunt haec tibi ista malitia tua quia amara quia tetigit cor tuum ventrem meum ventrem meum doleo sensus cordis mei turbati sunt in me non tacebo quoniam vocem bucinae audivit anima mea clamorem proelii contritio super contritionem vocata est et vastata est omnis terra repente vastata sunt tabernacula mea subito pelles meae usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
trum nr̃oꝵ ab adolescẽtia
nr̃a: greges eoꝵ ⁊ armẽta
eoꝵ. filios eoꝵ ⁊ filias eoꝵ.
Dormiemꝰ in cõfusione nr̃a.
⁊ operiet nos ignominia
cauimꝰ nos et pres nr̃i ab
adolescentia nr̃a usq ad hãc
diem: et non audiuimus

Expanded text:
dolescentia nostra, greges eorum, et armenta eorum, filios Israel, et filias eorum. Dormiemus in confusione nostra, et operiet nos ignominia cavimus nos, et patres nostri, ab adolescentia nostra usque ad hanc diem: et non audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm: ne forte egrediat᷑
ut ignis indignatio mea.
et succendatur: et ñ sit qͥ
extinguat ꝓpter maliciam
cogitationũ ur̃arum. An-¬
nuntiate in uida: et in ihe¬
tłm auditũ facite. Loqͥmi¬
ni et canite tuba in terra:
clamate fortit̾ et dicite. Cõ¬
gregamini et ingrediam᷑
ciuitates munitas: leua¬
te signum in syon. Confor¬
tamini nolite stare: quia
malũ ego adduco ab aqui¬
lone. et contritionem ma-¬
gnam. Ascẽdet leo de cubi¬
li suo: et predo gentium se
leuabit. Egressus est de lo¬
co suo: ut ponat terram tu
manentes absq habitatore.
Super hoc attingite uos ci¬
liciis: plangite et ululate:
quia non est au̾sa ira fu¬
roris diũ a uobis. Et erit
in die illa dicit dñs ꝑibit cor
regis et cor principũ. ⁊ ob¬
stupescent sacerdotes: ⁊pro¬
phete consternabuntur. Et
dixi. Heu heu heu dñe d̾s:
ergo ne decepisti ppłm istũ
et iherłm dicens. pax erit
uobis: et ecce peruenit gla¬
dius usq ad animam: Hec. i¬
N tempore illo dicet᷑ .ii.

Expanded text:
ediatur ut ignis indignatio mea, et succendatur, et non sit qui exstinguat, propter malitiam cogitationum vestrarum. Annuntiate in Juda, et in Jerusalem auditum facite: loquimini, et canite tuba in terra: Clamate fortiter, dicite: Congregamini, et ingrediamur civitates munitas, Levate signum in Sion. Confortamini, nolite stare, quia malum ego adduco ab aquilone et contritionem magnam. Ascendit leo de cubili suo, et praedo gentium se levavit: Egressus est de loco suo, ut ponat terram tuamanentes absque habitatore. Super hoc accingite vos ciliciis, plangite et ululate: quia non est aversa ira furoris Domini a nobis. Et erit in die illa, dicit Dominus: Peribit cor regis, et cor principum: et obstupescent sacerdotes, et prophetae consternabuntur. Et dixi: Heu, heu, heu, Domine Deus, Ergone decepisti populum istum et Jerusalem, dicens: Pax erit vobis: et ecce pervenit gladius usque ad animam? In tempore illo dicetur
Abbreviated transcription (Latin):
duos de cognatione. et in¬
troducam uos in syon et
dabo uobis pastores iuxta
cor meum: et pascent uos
scientia et doctrina. Cũq
multiplicati fueritis ⁊ cre¬
ueritis in terra in diebus
mini: neq ascendet super
cor neq recordabuntur il¬
lius nec uisitabitur nec

Expanded text:
duos de cognatione, et introducam uos in Sion et dabo uobis pastores iuxta cor meum, et pascent uos scientia et doctrina. cumque multiplicati fueritis et creueritis in terra in diebus mini, neque ascendet super corneque recordabuntur illius, nec nisitabitur nec
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabunt post praui¬
tatem cordis sui pessimi.
In dieb illis ibit domus
uida ad domũ istł: ⁊ ue-
nient simul de terra aqͥlo¬
nis ad terram quã dedi
pr̃ib ur̃is. Ego autẽ dixi.
Quomͦ ponam te in filiis:
et tribuam tibi terram de¬
siderabilem. hereditatẽ pre¬
claram et exercitũ gentiũc
Et dixi. Patrem uocabis
me: et post me ingredi nõ
cessabis. Sed quomͦ si con¬
tempnat mulier amatorẽ
suum: sic contempsit me
domus iscł̾. dicit dñs. Uox
in uiis audita est. ploratꝰ
et ululatus filioꝵ iscl: qͦ¬
niam iniquam fecerũt ui¬
am suam obliti st̃ dñi dei
onuertimini filii iscl̃¬
reu̾tentes: ⁊ sanabo

Expanded text:
t post pravitatem cordis sui pessimi in diebus illis ibit domus Iuda ad domum Israhel et venient simul de terra aquilonis ad terram quam dedi atribus vestris ego autem dixi quomodo ponam te in filiis et tribuam tibi terram desiderabilem hereditatem praeclaram exercituum gentium et dixi patrem vocabis me et post me ingredi non cessabis sed quomodo si contemnat mulier amatorem suum sic contempsit me domus Israhel dicit Dominus vox in viis audita est ploratus et ululatus filiorum Israhel quoniam iniquam fecerunt viam suam obliti sunt Domini Dei nvertimini filii revertentes et sanabo
Abbreviated transcription (Latin):
suis. sz in hoc glorietur. qͥ
glatur scire et nosse me:
quia ego sum dñs. qui fa¬
cio miscd̃iam et udicium
et iusticiam in t̾ra: hec e¬
nim placent mͥ ait dñs.
Ecce dies ueniunt dicit do¬
minus. et uisitabo suꝑ om¬
nem qui incircũcisũ habet
p̾putium. super egỹptũ et
super uidam. et super edom.
⁊ super filios amon. ⁊ suꝑ
moab. et super om̃s qui at¬
tõsi st̃ in comam habitãtes
in deserto: quia om̃s gentes
habent p̾putiũ. Om̃is domꝰ¬

Expanded text:
suis sed in hoc glorietur qui suis sed in hoc glorietur qui gloriatur scire et nosse me quia ego sum Dominus qui facio misericordiam et iudicium et iustitiam in terra haec enim placent mihi ait Dominus ecce dies veniunt dicit Dominus et visitabo super omnem qui circumcisum habet praeputium super Aegyptum et super Iudam et super Edom et super filios Ammon et super Moab et super omnes qui adtonsi sunt in comam habitantes in deserto quia omnes gentes habent praeputium omnis
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit dñs exertituũ.
Contemplamini ⁊uo¬
cate lamentatrices ⁊ ueni¬
ant: et ad eas que sapiẽtes
sunt mittite. et ꝓperent et
festinent et assumãt suꝑ
nos lamentũ. Deducant
oculi nr̃i lacrimas. et pal¬
pebre nr̃e defluant aquis:
quia uox lamentationis
audita est de syon. Quomͦ
uastati sumus. et confusi
uehementer: Quia dereliqui¬
mus terram. qm̃ deiecta st̃
tabernacula nr̃a. Audite
ergo mulieres u̾bum dñi:
et assumat auris ur̃a ser¬
monem oris eius. ⁊ docete
filias ur̃as lamentum: et
unaqueq ꝓximam suam
planctum: quia ascendit
mors per fenestras ur̃as. et¬
ingressa est domos ur̃as: di¬
sperdere paruilos de foris:
iuuenes de plateis. Loq̃ re
hec dicit dñs. Et cadet mor¬
ticinũ hominis. quasi ster¬
cus super faciem regionis.
et quasi fenum post t̾gum
metentis: et non est qͥ colli¬
gat. Hec dicit dñs. Nõ glo¬
rietur sapiens in sapienti¬
a sua: et non glorietur for¬
tis in fortitudine sua: ⁊ ñ
glorietur diues in diuiciis

Expanded text:
ec dicit Dominus exercituum: Cotemplamini, et vocate lamentatrices, et veniant: et ad eas, quae sapientes sunt, mittite, et properent: festinent, et assumant super nos lamentum: Deducant oculi nostri lacrymas, et palpebrae nostrae defluant aquis. Quia vox lamentationis audita est de Sion: Quomodo vastati sumus et confusi vehementer? quia dereliquimus terram, quoniam dejecta sunt tabernacula nostra. Audite ergo mulieres verbum Domini: et assumant aures vestrae sermonem oris ejus Et docete filias vestras lamentum, et unaquaeque proximam suam planctum. Quia ascendit mors per fenestras nostras. ingressa est domos nostras, disperdere parvulos deforis, juvenes de plateis. Loquere: Haec dicit Dominus: Et cadet morticinum hominis quasi stercus super faciem regionis, et quasi fenum post tergumetentis et non est qui colligat haec dicit Dominus non glorietur sapiens in sapientia sua et non glorietur fortis in fortitudine sua et non glorietur dives in divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
ostqm autem cessa¬
uit tumultus. uoca¬
tis paulus discipulis suis
exhortatus eos ualedixit:
et profectus est ut iret ĩ
macedoniam. Cum autẽ
perambulassz partes illas.
et exhortatus eos fuiss
multo sermone: uenit ad
greciam. Ibi cum fuisset
menses tres: facte st̾ illi ĩ¬
sidie a uideis. nauigaturo
in syriam: habuit q consi¬
lium ut reu̾teretur ꝑ ma¬
cedoniam. Comitatus est
sosipat̾ pirribercensis. Thes-¬
salonicensiũ u̾o anstartus.
et secundus. et gaius. der¬
beus. et tymotheus: asiam
u̾o thiticus. ⁊ trophinius.
Hii cum p̾cessissent. sustine¬
bant nos troade: nos uero
nauigauimus post dies
azimoꝵ a philippis. ⁊ ue¬
nimus ad eos troadem ĩ
dieb qͥnq: ubi demorati su¬
mus dieb septem. Lectio .ii.

Expanded text:
ostquam autem cessavit tumultus, vocatis Paulus discipulis, et exhortatus eos, valedixit, et profectus est, ut iret in Macedoniam. Cum autem perambulasset partes illas, et exhortatus eos fuisset multo sermone, venit ad Graeciam: ubi cum fecisset menses tres, factae sunt illi insidiae a Judaeis navigaturo in Syriam: habuitque consilium, ut reverteretur per Macedoniam. Comitatus est Sopater Pyrrhi Beroeensis, Thessalonicensium vero Aristarchus, et Secundus, et Gaius Derbaeus, et Timotheus: Asiani vero Tychicus et Trophimus. Hi cum praecessissent, sustinuerunt nos Troade: nos vero navigavimus post dies Azymorum a Philippis, et venimus ad eos Troadem in diebus quinque, ubi demorati sumus diebus septem. Una
Abbreviated transcription (Latin):
derat namq tempꝰ
quo impleretur angeli
sermo quem dixerat: qͥa
spiritu sancto replebitur
adhuc ex utero matris
sue. Repleta est ergo spi¬
rini sancto elizabeth: et
exciamauit uoce mag¬
na. Recte uoce magna:
quia magna dei dona
cognouit. Recte uoce
magna: quia illũ quẽ
ubiq p̾sentẽ nou̾at. eti¬
am corporalit̾ adẽe sen¬
tiebat. Magna etenim
uoce ñ tam clamosa qm
deuota intelligendum ẽ.
Neq enĩ modice uocis de¬
uotione dãm laudare
ualebat: q̃ sp̃u scõ plena
flagrabat. q̃ ⁊ illum in
ut̾o gestabat quo ĩna-¬
tis mulierũ maior ne¬
ex carne matris uirgi¬
nis. filius altissimi uoca¬
retur et eẽt. Exclamauit
autẽ ⁊ dixit. Benedicta tu
int̾ mulieres: et benedictꝰ
fructꝰ uentris tui. Senedic¬

Expanded text:
derat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, quo in natis mulierum major neex carne matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suũ. Dedit qͥppe dñs be¬
nignitatẽ: qͥa genꝰ huma¬
nũ a reatu p̾uaricatõnis
ꝑ unigenitũ suũ lib̾are
disposuit. Dedit benigni¬
tatẽ: quia eiꝰ ingressu. uir¬
ginalis uteri templũ sp̃c
quia eadẽ uͥgo que de t̾ra
corpus habuerat filium
genuit diuinitate qui¬
dem deo patri coequalẽ:
sed sibi carnis ueritate
consubstantialẽ. Sabbao.

Expanded text:
edit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spiriquia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dum pedem meum: ⁊ deus
tamqm diceret. ne des ad
mouendum pedem meũ
dicis michi: adde. neq dor-¬
mittet qui custodit te. et
in potestate mea est. ut ñ
dormittet qui custodit me.
uolo ut non dormiat. ne¬
q dormittet: ergo illũ eli
ge tibi qui non dormittet.
neo dormutabit: et ñ mo-¬
uebitur pes tuus. D̾s nũ¬
qͣm est dormiens. Sel uis
habere custodem nõ dormi¬
dem. Ne des ad mouendũ
pedem meum dicis tu: be¬
ne. optime: s ille dicit tͥ.
neq dormitret qui custo¬
dit te: tu forte conuersu¬
rus eras ad homines cu¬
stodes et dicturus. Quem
sum inuenturus ñ dormi¬
entem: Quis homo nõ dor¬
mitauit: Quem inueni¬
o. quo ibo: quo reuertar:
Ille tibi ostendet. Exce nõ
dormitauit. neq dormiet:
qui custodit isił. uis ergo
habere custodem non dormi
Xp̃c enim. custodit israhel.
Esto ergo isrł. Quid est
dens deum. Et qui s uidit
deum: Primo per fidẽ: post¬
i per speciem lectio .i.

Expanded text:
dum pedum meum:» et Deus dum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis mihi; adde, «Neque dormitet qui custodit te,» etin potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormidem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis haberenim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, dens Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, posti per speciem no
Abbreviated transcription (Latin):
lumine ip̃ius udebimus:
quis cadet a lumine. nisi
qui sibi non est lumen. ⁊
uoluerit sibi ẽẽ lumen: Ipẽ
cadit a lumine: quo illu¬
minatur. Ideo sciens non
cadere nisi eum qui sibi
uult lucere. cum sit per
se tenebre: statim subiecit
non ueniat mͥ pes supbie.
nec manus peccatoꝵ com
moueant me. idest imira¬
tio peccatoꝵ non me moue
at: ut cadam ate. Qua¬
re timuisti. et dixisti: non
ueniat mͥ pes superbie:
Sequitur. Ibi ceciderũt qui
operantur iniquitatẽ. Qͦs
modo uides operari iniqui¬
tatem: iam dampnati st̃.
sed ut dampnarent᷑ ibi ce¬
ciderunt. cum illis uenit
pes superbie. Recte ergo iste
audiens ut ascendat. ⁊ ñ
cadat. ut conualle plorau¬
onis proficiat. non in tu-¬
more superbia deficiat: ait
deo. ne des ad mouendum
pedem meum: et dñs illi.
neqz dormittet qui custodit
te. Intendat caritas ur̃a.
Quasi una sententia fra
omo dixit ascendens.
et cantans. canticũ
graduũ. ne des ad mouen-¬

Expanded text:
lumine ipsius videbimus lumen, lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle ploraonis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est omo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad moven
Abbreviated transcription (Latin):
erat inter angłos: et moto
cecidit: Superbia cecidit.
Non ergo mouet pedem. nͥ
superbia ad ruinam: non
mouet pedem nisi suꝑbia.
Ad ambulandũ et proficiẽ
ad cadendum superbia mo¬
uet. Et ideo et ille dicit in
psalmo: filii autem homi-¬
num sub tegmine alarũ
tuarum sperabunt. Si sub
tegmine. semper humiles:
semper de deo sperantes: sẽ¬
per de se non p̾sumentes:
sub tegmine alarũ tuarũ
sperabunt. Non enun a se
satiantur: ut beati sint.
Sed quid sequitur: In ebri¬
abuntur ab ubertate domꝰ
tue: et torrente uoluptatis
tue potabis eos. Le .ii.¬
cce sicientes: ecce me¬
briati. Eece sitiũt. ecce
bibunt: seil non a se bibũt:
nec ip̃i sunt fons sibi. S̾z
unde bibũt: Sub tegmine
alarum tuarum sperabũt.
Si sub alas: humiles sunt.
Quare: Quia apud te in¬
quit fons uite. Non enim
a se irrigantur. montes: si¬
cut a se non illuminãtur
montes. Nam uide quid se¬
quitur. In lumine tuo ui-¬
debimus lumen. Si ergo ĩ

Expanded text:
erat inter Angelos, et moto erat inter Angelos, et moto cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Ad ambulandum et proficiends movet; ad cadendum superbia movet. Ideo et ille quid dicit in psalmo? «Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
tib: quia ip̃i montes non
a se lucent: s ab illo lucẽt
de quo dictum est. erat lu¬
men uerum quod illumi¬
nat omnem hominẽ ueniẽ¬
tem in hunc mundũ. Et
intelligi homines ma¬
gni: homines clari. Et qͥd
maius iohanne baptista:
Qualis ille mons erat: de
quo ip̃e dñs dicit. in natis
mulierum nemo exsurrexit
maior iohanne baptista. Ui¬
des certe istum magnũ mõ-¬
tem lucentem: audi confi-¬
tentẽ. Quid confitentem:
Nos om̃s inquit de pleni-¬
tudine eius accipimꝰ. De
cuius ergo plenitudine
acceperunt montes. ab illo
est tibi auxiliũ. non a mõ-¬
tib: in quos tamen nisi le¬
uau̾is oculos per script᷑as:
non admoneb̾is ut ab illo
sequitͤ: si uis audire firmis¬
sume. ponas pedes in gradibꝰ.
ne in illa ascensione aut
fatigeris. aut lapsu cadas.
Dic quod sequit᷑. Ne des ad
mouendum pedem meum.
Unde mouentur pedes: Un¬
de motus est ille qui erat
in paradyso. S prius attẽ¬
de unde motus est ille qui

Expanded text:
tibus; quia ipsi montes non tibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quo Dominus ipse dicit, «In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi leaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut ab illo sequitur: si vis audire ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.» Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
tales sunt. non illos inue¬
niet imparatos hora illa
sicut fur. Talibus dixit a-¬
postolus. uos autem non
estis in tenebris. ut dies il
la tamqmͣ fur comprehen¬
dat uos: om̃s enim uos fi¬
lii lucis estis. et filii diei.
Ideo cum dñs diceret timẽ¬
dam ẽẽ horam sicut furem
te. Quid est noli ẽẽ ĩ nocte:
cat illis apłs: fiustis aliqnͣ¬
do tenebre. nũc autẽ lux in
dño: sicut iste psalmꝰ habet
euigilantiam. Illuminati
sunt montes: quid aclhuc
dormiunt: Leuent oculos
in montes: unde ueniet auxi¬
lium illis. Quid est iam il¬
luminati sunt montes: Iã
ortus est sol iusticie: iam
ab apłis predicatũ eungeli¬
um: p̾dicate sunt scripture.
Patuerunt omnia sacram̃¬
ta: conscissum est uelum:
patuit secretum templi. Iã
tandem leuent oculos ad
montes: unde ueniet auxi¬
lium illis. Hoc enim prece¬
pit iste psalmus secundus:
de hiis qui inscribuntur.
canticũ graduũ. Sed non
rursus p̾sumant de mon¬

Expanded text:
tales sunt, non illos invetales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit Apostolus: «Vos autem non estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem,te. Quid est, Noli esse in nocte? cat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste psalmus habet, evigilent. Jam illuminati sunt montes, quid adhuc dormiunt? Levent «oculos suos in montes, unde veniet auxilium illis.» Quid est, Jam illuminati sunt montes? Jam ortus est sol justitiae, jam ab Apostolis praedicatum est Evangelium, praedicatae sunt Scripturae, patuerunt omnia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem levent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de mon
Abbreviated transcription (Latin):
milias enim sunt illi. qͥ
p̾sumentes de cupiditatibꝰ
sius. et in deliciis huius
scli defluentes. tument et
erigunt se adu̾sus humles:
et insultant scĩs. intelligẽ¬
tib angustam uiam que
ducit ad uitam. Talib enĩ
ueniet illa hora subito: qͥa
tales erant in diebz noe:
quoꝵ dierum cõmemorati¬
onem audistis feãm in
eunͣglio. Sic erit aduentꝰ
filii hominis inquit. quo¬
ducebant: nouellabãt. e¬
dificabant: donec introiit
noe in archam. et uenit
diluuiũ. et perdidit om̃s.
peribunt qui ista fa¬
ciunt: qui nubunt. qui
uxores ducunt. qui nouel¬
lant: qui edificant: Non.
sed qui de eis presumunt:
sed qui ista deo preferunt:
sed qui ꝓpt̾ het offendere de¬
um cito parati st̃. Qui scli
tuntur. aut utuntur tan-¬
qͣm non utentes: plus pre¬
sumentes de illo qui dedit.
qͣmͣ de hiis que data sunt.
et intelligentes in hiis eius
consolationẽ. et misericor¬
diam. et non occupati donis.
nec a donatore ruent:qui

Expanded text:
milias enim sunt illi qui milias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eriguntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quoducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero tuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui
Abbreviated transcription (Latin):
perpetuitatis. et uite et̾ne.
Sic ascenditur: congruit
nos dicere quomͦ ascenden-¬
dum sit: qnta terribilio¬
ra lecta de eunͣgelio audi¬
uit caritas ur̃a. Uidetis cer¬
te. quia hora dñi sicut fur
in nocte. ita ueniet. Si sci¬
ret inquit paterfamilias
qua hora fur uenit:amen
dico uobis. quia non pate¬
retur perfodi parietem su¬
um. Dicitis modo. Quis
ergo nouit qua hora ue¬
niat: qua hora fur erit:
Nescis qua hora ueniat:
Semper iugila: ut qd̃ ne¬
scis qnͣdo ueniat. paratum
te inueniat cum uenerit.
Et hoc forte nescis qnͣdo
uenturus est: ut semꝑ pa¬
ratus sis. Illum enim pa¬
trem familias subito occu¬
pauit illa hora: qui pater¬
familias superbus signifi¬
caius est. Noli uelle ẽẽ pat̾¬
familias: et non te subito
illa hora occupabit. Et qͥd
ergo inquis: Qualem au¬
disti de psalmo: pauper et
dolens ego sum. Si enun
pauper et dolens eris: non
eris paterfamilias. quem
illa hora subito inueniet.
et subito p̾met. Patresfa¬

Expanded text:
perpetuitatis et vitae aeternae. perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfa
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Catholica dicit. non
miliari usq ad mortẽ cru¬
cis et pati dignatus ẽ. Hoc
exemplum non relinquamꝰ.
Istam conuallem ploratõis
de quia et ip̃i de conualle plo¬
rationis ut coronarentur a-¬
scenderunt: congruit et hodi¬
erno diei psalmus canticũ
giadium. De illis enim di-¬
ctum est: euntes ibant et
flebant: mutentes semina
sua. Hec est conuallis plo¬
rationis: ubi a flentib mit¬
tuntur semina. Que sunt
autem semina: Bona oꝑa.
in ista tribulatione terrena.
Qui bene oꝑatur in cõual¬
le plorationis: similis ẽ ho¬
mini seminanti per hyemẽ.
Nunquid frigore ab opere
deterretur : Sic pressuris mũ¬
di non debemus a bono oꝑe
deterreri: quia uides qͥd seqͥt᷑
seri si semper flebant: ualde
miseri. si nunqm de lacͥmis
liberandi. S uide quod seqͥt᷑.
uenientes autẽ uenient in
exultatione. portantes semi¬
na sua.
stis canticis docemur
de: in affectu bono. in fide.¬
et spe. et caritate: in desid̾io

Expanded text:
sit. Catholica dicit: Nonsit. Catholica dicit: Nonmiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus: istam convallem plorationis de? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» stis canticis docemur,de, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
oderant pacem eram pacifi-¬
cus. Quid enim aliud di¬
cimus istis hereticis. nisi
cognoscite pacem: amate
pacem: Iustos uos dicitis.
Si iusti eẽtis: inter paleas
grana gemeretis. Nam qͥa¬
uera grana sunt: ideo tole¬
rant paleas. donec uentile-¬
tur area qui int̾ paleas cla¬
mant. heu me qd̃ incolatus
meus longinquus factus
est: inhabitaui cum taber¬
naculis cedar: inhabitaui
inquit cũ palea. Sz quomͦ
de palea multus fumꝰ exit:
sic cedar tenebre. Inhabita¬
ui. cum tabernaculis cedar:
multũ peregrinata est ani¬
ma mea: frumentorũ uox
est. int̾ paleas gementium.
Hec loquim᷑ illis qui oderũt
pacẽ: ⁊ dicimus. cum hiis
qui oderunt pacem erã pa¬
cificus. Qui sunt qui ode¬
runt pacem: Qui conscin¬
dunt unitatẽ. Si enim pa¬
cem non odissent: in uni¬
tate mansissent. S uideli¬
cet ꝓpterea se separauerũt.
ut iusti mansissent: ut
non haberent mixtos ĩiu¬
stos. aut nr̃a est ista uox:
aut illoꝵ. Elige cuius

Expanded text:
oderunt pacem, eram pacifioderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam qvera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus
Abbreviated transcription (Latin):
multum peregrinata est
anima mea. Ibi peregrinat᷑.
ubi ascendit. Non corpore
peregrinat᷑: non corpore ascẽ¬
dit. Sed ubi ascendit: ascẽ
ascendit per ascensiones cor¬
dis. nisi anima que peregͥ¬
nat᷑: sed donec perueniat:
multũ ꝑegrinata est anima
ra cantetis: nisi ceperitis fa¬
cere quod cantatis. Qnͣtũ¬
libet illud dicam quomodo¬
libet exponam. qua libudcũq
u̾bis uersem: non intrat ĩ
cor eius in quo non est opꝰ
eius. Incipite agere: ⁊ uide¬
te quid loquam᷑. Tunc ad
singula u̾ba lacrime ꝓflu¬
unt: tunt psalmus canta¬
tur: et facit cor quod ĩ psal¬
mo cantatur. Qm multi
enim sonant uoce ⁊ corde
muti st̃: ⁊ qmͣ multi tacẽt
labiis. et clamant affectu:
quia ad cor hominis aures
dei. Sicut aures corpis ad os
hominis: sic cor hominis
ad aures dei. Multi clau¬
so ore exaudiunt᷑: ⁊ mul¬
ti in magnis clamoribus
non exaudiuntur. Le .ii.
rare debemus ⁊ dicere.
multũ peregrinata ẽ
anima mea: cum hiis qui

Expanded text:
«multum peregrinata est «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascenascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima ra cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, Multum peregrinata est anima mea: cum his qui
Abbreviated transcription (Latin):
cutiones patiuntur a car-¬
nalib. S quid dicit scrip¬
tura: eice ancillam ⁊ filiũ
eiꝰ: nõ enĩ erit heres filius
ancille. cum filio meo ysa¬
ac. S hoc quod dicit eice:
qndo erit: Qnͣdo area cepe¬
rit uentilari. Modo autem
ante qm eiciatur: heu me.
quod in colatus meus lon¬
ginquus factus est: inha¬
bitaui cum tabernaculis ce-¬
dar: et exponit nobis qui
sunt isti. qui pertinent ad
tabernacula cedar. Multũ
Ne peregrinationẽ corpora-¬
lem intelligeres: animam
dixit peregrinari. Corpꝰ pere¬
grinatur locis: aĩa peregri¬
natur affectib. Si amaue¬
ris terram: peregrinaris a dõ.
Si amaius deum: ascendes
ad eum. in caritate dei et
proximi. Exercemu̾r ut re¬
deamus ad caritatem: si
cadamus in terra: marces¬
cimus et putrescimꝰ. Salb̃o.
Ste autem qui ceci L.iͭ¬
derat. descensum est ut ascẽ-¬
deret:intendens tempus
peregrinationis sue. dixit
se peregrinari cum taber-¬
naculis cedar. Quare: Qͥa

Expanded text:
cutionem patiuntur a carcutionem patiuntur a carnalibus. Sed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ad tabernacula Cedar. 8. «veNe peregrinationem corporalem intelligeres, animam dixit peregrinari. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris: ysaac in luce.
in ecclesia terrenã feli-¬
citatem querunt a deo. ad¬
huc ad ismahel pertinent:
ip̃i sunt qui contradicunt
sp̃ualib proficientib. et
detrahunt illis. et habent
le bia iniqua. et linguas
subdolas: contra quos roga¬
uit iste ascendens: et appo-¬
siti sunt ei carbones desola¬
torii et sagute potentis a¬
cute. Int̾ illos enim alhuc
uiuit. donet tota palea uẽ¬
tiletur: ideo dixit. inhabita¬
ui cum tabernaculis cedar.
Nam et ip̃a tabernacula
ysmahel: cedar dicta sunt.
Sic habet liber geneseos. sic
habet. quod cedar ad isma¬
hel pertinet. Ergo yscat cũ
ysmahel. idest qui pertinẽt
ad ysaac inter illos uiuũt:
qui pertinẽt ad ysmahel.
Isti sursum uolunt ascen¬
dere: illi deorsum uolunt
p̾mere. Isti uolare uolunt
ad deum: illi. pennas uo-
lunt euellere. Namq apd̾
apłm ita dicitur: s sicut
tunc qui secundum carnẽ
natus erat persequebatur
eum qui scd̃m sp̃m. ita et
nunc. Sp̃uales ergo: perse¬

Expanded text:
in tenebris, Isaac in luce. in tenebris, Isaac in luce. in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namque apud Apostolum ita dicitur: «Sed sicut tunc, qui secundum carnem natus erat, persequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc.» Spirituales ergo perse
Abbreviated transcription (Latin):
res.
N ismahel sunt om̃s qui
carnalit̾ colunt deum: ad
ipõs enim et uetus testam̃¬
tum pertinet:quia sic dixit
apls. Sub lege uolentes ẽẽ:
legem non audistis: S rip-¬
tum est enim quod abra-¬
ham duos filios habuit:
unum de ancilla et unum
de libera: que st̃ in allegori¬
a: hec enim st̃ duo testam̃¬
ta. Que duo testamenta:
Unum uetus: et alterum
nouum. Uetus testametum
a deo: et nouũ testamentũ
a deo: quomͦ ab abrahã ⁊ is¬
mahel et ysaat: seil ysma¬
hel ad terrenũ: ysaac ad ce¬
leste regnum. Ideo uetus ꝓ
tinam. regnum terrenũ: sa¬
lutem terrenam. hostium
subiugationem: habundã¬
tiam filiorum. fecunditatẽ
fructuum. Om̃ia ista. pro-¬
missiones sunt terrene: in
figura sp̃ualiter intelligũ¬
tur: quomodo ihrłm t̾rena
umbra erat ce estis. et reg¬
num terrenũ umbra erat
regi i celorũ Ismahel in
umbra: ysaac in luce. Si er¬
go ysmahel in umbra: nõ
mirum quia ibi tenebre.
Singuiores enim umbre:
tenebre sunt. Ergo ismahel

Expanded text:
res. res.  Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleste regnum. Ideo vetus tetinam, regnum terrenum, salutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umbra erat regni coelestis, et regnum terrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in umbra, Isaac in luce. Si ergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael
Abbreviated transcription (Latin):
ulti enim miseri sũt
et non gemunt:⁊pe
regrinantur et redire nolũt.
Iste iam uolens redire: cog¬
noscit infelicitatẽ peregri-¬
nationis sue. Quia egno¬
uit illam redit et ascẽdere
incipit: quia canticũ gradu¬
um cepit cantare. Ubi ergo
gemit: et int̾ quos habitat:
Inhabitaui cum habitanti-¬
b cedar. Uerbum hoc quia
hebreum est: procul dubio
non intellexistis. Quid est¬
quod in habitaui cum taber¬
naculis cedar: Cedar qͣntũ
meminimus ex intrpretati¬
one nominũ hebreorum: te¬
nebre significantat. Int̾rre¬
tatus cedar: latine tenebre
nuncupatur. Nostis autẽ
duos filios habuisse abra¬
ham: quos quidem comme¬
morat apls̃. et ad ymagi¬
nem duum testamentorũ
ẽẽ dicit: unum de ancilla:
et alterum de lib̾a. Ex an-¬
cilla ismahel erat: de lib̾a
sara quem suscepit ex re¬
saac erat. Uterq ex semine
abraham: s non utriq he¬
redes abrahe. De abraham
natus unus: s tamen ñ
hereditati. Alit̾ etiam heres:¬
non solum tilius. s et he-¬

Expanded text:
ulti enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditatnon solum filius, sed et hae