comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nites quia quȩdam narraturus
audiri uult. quanuis multa que
dicenda sint sciat. sed quia beato
iob dicenda non erant nesciat: au¬
diamus sententias quas contra be¬
atũ iob ꝓtulit. nec debemus cui
sed solum pensare qđ dixit. Se qͥ¬
tur. Cunctis dieb suis. impius su¬
ꝑbit. Solent etiam electi in qui¬
bdam suis cogitationib atq ac¬
tib suꝑbire: sed quia electi sunt.
cunctis dieb suis suꝑbire ñ posst̃.
quia priusquã uitam finiant.
ad humilitatis metum ab elati¬
minime recedat. Circumspicit
qđ temporaliter floret. & pensa¬
re negligit quo ineternũ ducit᷑.
In uita carnis fiduciam ponit.
eaq diu ꝑmanere existimat. quȩ
adpresens tenet. Solidat᷑ in elati¬
one animus. in despectu adduci¬
tur om̃is ꝓpinquuis. Quam re¬
pentina mors subrepat nũquam
considerat. quam sit eius incer¬
ta felicitas nũquã pensat. Qui
si incercitudinem fugacis uite
conspiceret. incerta ꝓcerto neqͣ¬

Expanded text:
nites quia quaedam narraturus nites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Seqt: Cunctis diebus suis impius superbit . Solent etiam electi in quibusdam suis cogitationibus atque actibus superbire; sed quia electi sunt, cunctis diebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatiminime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quod in aeternum judicatur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu permanere existimat, quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus: quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequ
Abbreviated transcription (Latin):
narrabo tibi. Quia uͦ nunnum¬
quam heretici de dampnatis suis
patrib confundunt᷑. & camen
eoꝵ sententias quasi cũ auctori¬
tate ad medium ꝓferunt. ex quo¬
rũ stulticia iure reꝓbant᷑: recte
ipsa hereticoꝵ audacia sub infer
et eos uelut solos rectores eccłe¬
fuisse gloriantur. Unde et adhuc sub
patrib datam terram existimant.
quia solos erroꝵ suoꝵ magistros
rexisse ueracit᷑ eccłam putant.
Quis uͦ alienus. nisi apostata an¬
gelus uocatur: Unde & ꝑ psalmi¬
stam de cunctis simul malignis
spiritib dicitur. Qm̃ aliem insur¬
rexerunt in me: & fortes quesierͣ
anim̃a meam. Hereticigͥ quia
doctoꝵ suoꝵ corda. apostatȩ angło
existimant non fuisse subiecta.
transsisse ꝑ eos alienum denegant.
Cui uidelicet alieno ꝑ unũquemꝙ
transire ẽ: iniquas in corde eius co
ꝓpb̃e uocem de malignis spiritib
contra stant̾e animam dicit᷑. Dixe¬
runt animȩ tuȩ. incuruare ut
transeamus. Sed elipha⁊ thema¬

Expanded text:
narrabo tibi. Quia vero nonnunnarrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur, recte ipsa haereticorum audacia subinfertuet eos velut solos Ecclesiae praefuisse gloriantur. Unde adhuc subditupatribus datam terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunctis simul malignis spiritibus dicitur: Quoniam alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam . Haeretici igitur, quia doctorum suorum corda apostatae angelo existimant non fuisse subjecta, transisse per eos alienum denegant. Cui videlicet alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogper prophetae vocem de malignis spiritibus contra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Thema
Abbreviated transcription (Latin):
nec illud de eo qđ rectum uidetur
placet. Bene autẽ addit᷑. qui bibit
qđ comeditur cum mora glutitur.
quia mandit᷑ ut glutiatur: qđ au¬
tẽ bibit̃. tantũ ad glutiendũ mo¬
ram non habet. quantũ nullam
et ad mandendũ necessitatẽ habet.
Culpa gͦ quia abstulto homine si¬
ne ulla retractatione ꝑpetratur.
quasi aqua iniquitas bibitur. Qͥ
enim illicita sinc timore facit: qͣsi
potum iniusticiȩ sine obstaculo
audi me. Habent hoc homines pro¬
quid uel parum senserint. in usũ
hoc elationis inflectant: atq unde
ꝑ intellectum sibimetipsis altiores
fiunt. inde ꝑtumorẽ elationis in
ctis existimant. reuerentiam sibi
a meliorib exigunt: & docere scĩores
quasi ex auctoritate contendunt.
Unde nunc dicit᷑. ostendam tibi au.¬
di me. Ꝙ quia cum minore aucto¬
ritate docet is qui audita. quam
is qui ea que uiderit loquit᷑. ut
fortiorem sibimet auctoritatem
eliphar arroget dicit. Qd̾ uidi.

Expanded text:
nec illud de eo quod rectum videtur nec illud de eo quod rectum videtur placet. Bene autem dicitur: Qui bibit quod comeditur cum mora glutitur, quia manditur ut glutiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine ulla retractatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum injustitiae sine obstaculo  - Habent hoc omnes arroquid vel parum senserint, in usum hoc elationis inflectant, atque unde per intellectum sibimetipsis altiores fiunt, inde per tumorem elationis in ctiores existiment, reverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sanctiores quasi ex auctoritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostendam tibi, audi me. Et quia cum minore auctoritate docet is qui audita quam is qui ea quae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi
Abbreviated transcription (Latin):
dinis intercidit. Bene autẽ dicit᷑.
celi non funt mundi in conspectu
eius: quia ꝑ semet ipsos ante distri¬
ctum dĩ iudiciũ nec ipsi eẽ mundi ad
ꝑfectum possunt. qui mundiciȩ p̃di¬
catores fiunt: ioħ̾e attestante qui ait.
Si dixerimus quia peccatũ ñ habe
scõs illius nemo immutabilis. & ce.¬
li in conspectu illius ñ sunt mun¬
di: quid apud se de iusticiȩ oꝑe p̾su¬
mant: Unde & subditur. Quan
appellat: abhominabilem scilicet
ꝓpter immundiciam maculȩ. inu-¬
tilem uͦ. ꝓpter iniusticiã imꝑfechȩ
uitte. Qui tamen abhominabilis
& inutilis. intelligi et aliter potest.
Auquando enim homo ꝑuersus que¬
dam agere recte uidetur. sed ꝑ ea
quȩ iniqua sunt etiam ea quȩ eius
recta sunt destruunt᷑: & quia mul¬
tum dõ displicent mala. neq illa
placent. quȩ uident̃ bona. Qui gͦ
in malis sius dõ abhominabilis ẽ.
in bonis ẽ inutilis: quia dum se ꝑ
praua oꝑa dõ execrabilem exhibet.

Expanded text:
dinis intercidit. Bene autem dicitur: dinis intercidit. Bene autem dicitur: Coeli non sunt mundi in conspectu ejus, quia per semetipsos ante districtum Dei judicium nec ipsi esse mundi ad perfectum possunt qui munditiae praedicatores fiunt, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habesanctos Dei nemo est immutabilis, et coeli in conspectu illius non sunt mundi; quis apud se de justitiae opere praesumat? Unde et subditur: « Quaappellat. Abominabilem scilicet propter immunditiam maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen abominabilis et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando enim homo perversus quaedam recte agere videtur; sed per ea, quae iniqua sunt, etiam ea, quae ejus recta sunt destruuntur. Et cum multum Deo displicent mala, neque ilplacent quae videntur bona. Qui ergo in malis suis Deo abominabilis est, in bonis est inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet,
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ nomine repetiit. qđ scõꝵ prius
appellatione signauit. Nam de eisdẽ
scĩs scriptũ est. Celi enarrant głam
dĩ. Qui ꝑnaturam om̃s in semet ip¬
sis ꝓpriam mutabilitatẽ habent. s
cum immutabilitati studiose semꝑ
inherere desiderant. mherendo agt̃.
ut immutabiles fiant. Cumq ad
hanc toto affectu se cenent. quandoq
accipiunt. ut suꝑ semetipsos ducti.
uincant hoc qđ in semetipsis muta¬
biles extiterunt. Quid enim muta
bilitas. nisi mors quȩdam ẽ: Quȩ
dum rem quamlibet in aliud immutat.
quasi occidit qđ fuerat. ut incipiat
eẽ qđ non erat. Et de auetore om̃ium
scriptũ ẽ. qui solus habet inmutabi¬
litatem: quia uidelicet in semetipso
solus immutabilis ẽ: de quo ꝑ iacobũ
dicitur. Apud quem non ẽ transmu¬
tatio. nec uicissitudinis obumbratio.
psa enim mutabilitas umbra ẽ. quę
quasi obscuraret lucem. si hanc per
aliquas uicissitudines ꝑmutaret.
Sed quia in dõ mutabilitas ñ uenit.
nulla eius lumen umbra uicissitu¬

Expanded text:
lorum nomine repetiit quod sanctorum prius appellatione signavit. Nam de eisdem sanctis scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei . Qui per naturam omnes in semetipsis propriam mutabilitatem habent; sed dum immutabili veritati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt, ut immutabiles fiant. Cumque ad hanc toto affectu se tenent, quandoque accipiunt ut super semetipsos ducti vincant hoc quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Quid enim mutabilitas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud iquasi occidit quod fuerat, ut incipiat esse quod non erat. Et de auctore omnium scriptum est: Qui solus habet immutabilitatem , quia videlicet in semetipso solus immutabilis est. De quo per Jacobum dicitur: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbra vicissitu
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem existimant ꝓlata. Ex suis
enim cordib uerba iustoꝵ pensant.¬
& dici humiliter posse uerba bona
non estimant. Sicut enim grauis
culpa ẽ. sibi hoc hominem arroga¬
re ꝗd non ẽ: sic plerumq culpa nul¬
la ẽ. si humiliter bonum dicat qđ ẽ.
Unde & sepe contingit. ut iusti & in¬
iusti habeant uerba similia. sed
tamen semꝑ cor longe dissimile est:
et ex quib dictis dñs ab iniustis offen¬
ditur: in eisdem quoq a iustis placat᷑.
N am phariseus ingressus templum di¬
cebat. ieuino bis in sabbato. decimas
do om̃ium quȩ possideo: sed iustifica¬
tus magis publicanus quam ille exiit.
Er echias quoq rex cum molestia cor¬
poris afflictus ad extremitatẽ ꝑue¬
nisset uite. in orationem compunctꝰ
dixit. Obsecro dñe memento queso
quomodo ambulauerim coram te
in ueritate. et in corde ꝑfecto. Nec ta
despexit aut renuit: quem mex insu¬
is p̃cib exaudiuit. Ecce phariseus

Expanded text:
ritatem existimant prolata. Ex suis ritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse verba bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen semper cor longe dissimile, et ex quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum, dicebat: Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo ; sed justificatus magis publ» Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus ad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: Obsecro, Domine, memento, quaeso, quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto . Nec tafectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus
Abbreviated transcription (Latin):
implere ualuissent. ꝑ hoc ali¬
quando saluant᷑: quia qđ ne¬
quit᷑ uoluerunt. implere neqͥ¬
uerunt. Unde et ad se reduc¬
ti. cuiꝰ sint conditionis aspici¬
unt. & plangunt se contraria
ueritati uoluisse. Et sunt non¬
nulli qui hoc qd ꝑuerse contͣ
dm̃ ap̃petunt. iusto dĩ iudicio
implere nequius ꝑmittuntur.
et cum eos malitia accendit. poten¬
tia roborat: tanto iam semet ipsos
in errore cognoscere nequeunt. qͣn¬
to inreb affluentib extra se semꝑ.
ꝑ potentiam trahunt᷑. De quoꝵ nc̃
intentione dicit᷑. Tetendit enĩ ad¬
uersus dm̃ manũ suam. & contra

Expanded text:
implere valuissent, per hoc aliimplere valuissent, per hoc aliquando salvantur, quia quod nequiter voluerunt, implere nequiverunt. Unde ad se reducti, cujus sint conditionis aspiciunt, et plangunt se contraria veritati voluisse. Et sunt nonnulli 411 qui hoc quod perverse contra Deum appetunt justo Dei judicio implere nequius permittuntur. Et cum eos malitia accendit, potentia roborat, tanto jam semetipsos in errore cognoscere nequeunt, quanto in rebus affluentibus extra se semper per potentiam trahuntur. De quorum nunc intentione dicitur: Tetendit enim adversus Deum manum suam,
Abbreviated transcription (Latin):
teb sumit. Et sepe etiam ulti¬
oni mente ꝓposita se contra dm̃
erigit. quęlibet ab eo aduersa
ꝑpeti deliberat. dum mͦ hic dũ
ualet om̃e qđ placet agat. Uiide¬
uersus dm̃ manũ suam: & contra
om̃ipotentem roboratus ẽ. Hec de
ipso inquoꝵ capite scilicet anti¬
xp̃o aꝑtius sentiunt᷑. qui contra
dm̃ manũ erigens roborari dici¬
tur. quia paruo in tempore ꝑmit¬
tit᷑ exaltari: ut quo ad modicũ
gloriari sinit᷑. eo in ꝑpetuo atro¬
cius puniatur. Sed quia eiꝰ mͣ¬
bra sunt om̃s iniqui. hoc qđ in
fine mundi ille tune singulari¬
ter acturus ẽ: udeamus modo
qualit̾ a malignis agat᷑ singuliᷤᷤ.
Sunt namq non nulli. qui & si
qua aliquando agere contra
om̃ipotentis dĩ iudiciũ nitun¬
t᷑. ipsa impossibilitate explen¬
de suȩ uoluntatis fracti. ad se¬
met ipsos respiciunt. atq ad euͣ
quẽ contempnere uoluerant.
conuertunt᷑. & qui discedere
longe poterant. si qđ uellent

Expanded text:
tibus sumit. Et saepe etiam ultitibus sumit. Et saepe etiam ultione menti proposita, se contra Deum erigit, quaelibet ab eo adversa perpeti deliberat, dummodo hic, dum valet, omne quod placet agat. Undeversus Deum manum suam, et contra Omnipotentem roboratus est. - Haec de ipso iniquorum capite scilicet Antichristo apertius sentiuntur. Qui contra Deum manum erigens, roborari dicitur, quia parvo tempore permittitur exaltari, ut cum ad modicum gloriari sinitur, eo in perpetuum atrocius puniatur. Sed quia ejus membra sunt omnes iniqui, hoc quod in fine mundi ille tunc singulariter acturus est uqualiter a malis agatur singulis. Sunt namque nonnulli qui et si qua aliquando agere contra omnipotentis Dei judicium nituntur, ipsa impossibilitate explendae suae voluntatis fracti, ad semetipsos respiciunt, atque ad eum quem contemnere voluerant convertuntur; et qui discedere longe potuerant, si quod vellent
Abbreviated transcription (Latin):
in labore timoris deficit. qui se¬
curitatis sociam ueritatis uiam¬
relinquit. Qui bene regi p̃para¬
to ad plium comparat᷑. quia in
eo ipso malo qđ agit. et terret᷑ &
festinat. Ꝙ ex conscientia trepidat.
et ex desiderio anhelat. Metuit
& suꝑbit. pauescit suspitionibus.
et mentẽ ꝑ audaciam erigit. Sci¬
endũ quoq quia rex qui p̾para¬
tur ad p̾lium. sic de hoste suspe¬
ctus ẽ. ut eumdẽ quoꝙ quem
ducit exercitũ metuat ne labe¬
factet᷑. ne ꝑ destitutionẽ militũ.
iaculis pateat inimicoꝵ. Iniquꝰ
gͦ angustia uallat᷑. sicut rex qui
p̃parat᷑ ad plium: quia uideli¬
cet falsa agens. falsa loquens.
formidat ne suos amitat mili¬
tes. id ẽ argumenta falsitatis. &
ueritatis iaculis pateat. si ei for¬
tasse defuerit qđ ex fallacia op¬
ponat. Sed quamuis animus
trepidet. quãuis conscientia
accuset: cupiditate tamen sua
iniquus uincitur. et suppresso
pauore. audaciam de iniquita¬

Expanded text:
in labore timoris deficit, qui sein labore timoris deficit, qui securitatis sociam viam veritatis relinquit. Qui bene regi praeparato ad praelium comparatur, quia in eo ipso malo quod agit, et terretur, et festinat, et ex conscientia trepidat, et ex desiderio anhelat, metuit et superbit, pavescit suspicionibus, et mentem per audaciam erigit. endum quoque est quia rex qui praeparatur ad praelium sic de hoste suspectus est, ut eidem quoque quem ducit exercitui metuat, ne labefactetur, ne per destitutionem militum jaculis pateat inimicorum. Iniquus ergo angustia vallatur, sicut rex qui praeparatur ad praelium, quia videlicet falsa agens, falsa loquens, formidat ne suos amittat milites, id est, argumenta falsitatis, et veritatis jaculis pateat, si ei fortasse defuerit quod ex fallacia opponat. Sed quamvis animus trepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditate tamen sua iniquus vincitur, et suppresso pavore audaciam de iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus. tribulatione & angusti¬
a uallat᷑. quia cor eius anxieta¬
te & suspitione confundit᷑. Aliꝰ
occulte appetit aliena diripere.
qui laborat in cogitationib ne
dep̾hendi ualeat. Auus relicta
ueritate mentiri deliberat. ut au¬
dientiũ animũ fallat. Sed quan¬
tus labor ẽ sollicite custodire. ne
ipsa eius fallatia dep̾hendi que¬
at: Ponit quippe ante oculos qͥd
sibi a ueritat᷑ẽ scientib responde¬
ri possit. & cũ magno cogitatu
ꝑtractat. quom ꝑ arguinenta
falsitatis. documenta ueritatis
exsuꝑet. Hinc inde se circũtegit.
& contra hoc ubi dep̾hendi potu¬
erit. ueritati similem responsi¬
onẽ querit. Qui si uellet uerũ
dicere: utiq sine labore potuis¬
set. Plana quippe ueritatis uia.
& graue ẽ iter mendacii. Vnde
et ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Docuerunt
enim linguam suam loqui m̃da¬
cium. ut iniq agerent labora¬
uerunt. Bene gͦ dicit᷑. terrebit
eum tribulatio. & angustia ualla¬
bit eum: quia apud semet ipsũ

Expanded text:
iniquus agit tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprehendi valeat. Alius, relicta veritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veritatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde et per prophetam dicitur: Docuerunt enim linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Bene ergo dicitur: Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, quia apud semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dantiam in suꝑbiam assumit.
Habent enĩ hoc potentes & iniqui
ꝓprium. ut fallacib diuitiis oceu¬
pati. ueras dĩ opes negligant. &
quantominus qđ uerum ẽ in qͥ¬
runt. tanto amplius falsis diui
tiis extollunt᷑. Cura & em̃ multi¬
plex terrenarum rerumẽ: qͥa

Expanded text:
dantiam in superbiam assumit. dantiam in superbiam assumit. Habent enim hoc potentes et iniqui proprium, ut, fallacibus divitiis occupati, veras Dei opes negligant; et quanto minus quod verum est inquirunt, tanto tiis extollantur. Cura multiplex terrenarum rerum qua
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ quippe manũ tendere est: in
oꝑatione praua despectis dĩ uidi¬
ciis ꝑseuerare. & quia tunc ma¬
gis trascit᷑ ds̃. cũ ꝑmittit impleri
qđ saltẽ concipi in cogitatione
non debuit. contra omĩp otentẽ
iniquus iste roborat᷑. quia ꝓspe¬
rari in mala sua actione ꝑmit¬
tit᷑. quatinus & ꝑuersa faciat.
tra dm̃ currere ẽ: ea quȩ creato¬
ri displicent cum audacia ꝑpe
trare. De quo recte dicit᷑ cucur¬
rit. id ẽ in malo oꝑe obstaculum
de aduersitate non habuit. De qͦ
uice armatus est. Pinguis cer¬
uix ẽ. opulenta suꝑbia. affluen¬
tib uidelicet rebus. quasi multis
carnib ꝓtecta. Potens gͥ iniquus¬
in pingui ceruice contra dnm
armat᷑. quia reb temporalibus
tumens. contra p̃cepta ueritatis
quasi de magnitudine carns eri¬
git᷑. Quid enim pauꝑtas. nisiquȩ¬
dam macies: & quid rerũ habun¬
dantia. nisi pinguedo ẽ uitȩ p̾sen¬
tis: Pingui gͦ ceruice se contra
dm̃ erigit. qui temporalem habũ¬

Expanded text:
m quippe manum tendere est in operatione prava despectis Dei judiciis perseverare, et quia tunc magis irascitur cum permittit impleri, quod saltem concipi in cogitatione non debuit. Contra Omnipotentem iniquus iste roboratur, quia prosperari in mala sua actione permittitur, quatenus et perversa faciat, ersus Deum currere est, ea quae Creatori disptrare. De quo recte dicitur: Cucurrit, id est, in malo opere obstaculum de adversitate non habuit.  Vet.vice armatus est. Pinguis cervix est opulenta superbia, affluentibus videlicet rebus quasi multis carnibus fulta. Potens igitur iniquus pingui cervice contra Deum armatur, qui, rebus temporalibus tumens contra praecepta veritatis, quasi de magnitudine carnis erigitur. Quid enim paupertas nisi quaedam macies, et quid rerum abundantia nisi pinguedo est vitae praesentis? Pingui ergo cervice se contra Deum erigit qui temporalem abun
Abbreviated transcription (Latin):
quia uͦ ex inferno partem abstulit.
partem reliquit: non occidit fundi¬
tus sed momordit infernum. Dicit
gͦ. Ero mors tua omors: id ẽ mele¬
ctis meis te funditus ꝑimo. Ero mor¬
sus tuus inferne. quia sublatis eis
te ex parte transfigo. Sciens gͥ beatꝰ
iob hunc aduentum ad inferos re¬
demptoris nr̃i. petat qd̃ futurum
ꝓuidet & dicat: et constituas mͥ tẽ¬
pus in quo recorderis mei. Seqͥtur.¬

Expanded text:
Quia vero ex inferno partem abstulit, Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Sed quia iustoꝵ animȩ. ꝑ me¬
diatoris aduentum quandoꝙ erant
ab inferni locis quanuis ñ penalib
liberande. hoc quoq iustus uir pre¬
Suidet. & petendo subiungit. & con¬
S ex muliere. factum sub lege. ut eos
qui sub lege erant redimeret. Hanc
itaq redemptionem uir dñi p̾sciens.
in qua erant multi etiã ex gentili-¬
tate liberandi. sicut ipse ait: licet
hec cȩles in corde tuo. tamen scio qr
uniu̾soꝵ memineris: apud omni¬
potentem dm̃ tempus sibi constitu¬
i suȩ recordationis petit. Hinc est
si exaltatus fuero a terra. om̃ia tra¬
ham adme ipsum: om̃ia uidelicet
electa. Non enu ab inferno redi¬
ens dñs. electos fimul & reꝓbos tra¬
xit: sed illa exinde om̃ia sustulit.
quȩ sibi inhesisse p̃sciuit. Unde e
mus ut penitus non sit. Ex eo ete
niui qđ mordemus. partem abstra¬
himus. partemq relinquimus.
Lina gͦ in electis suis funditus dñi
occidit mortem. mors mortis extitit:

Expanded text:
nos . Sed quia justorum animae per Menos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, liberandae, hoc quoque justus vir praevidet, et petendo subjungit: Cm ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . » Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: « Licet haec celes in corde tuo, tamen scio quia universorum memineris . » Apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum . » Omnia videlelecta. Non enim ab inferno rediens Dominus, electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. Per mus ut penitunim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipsa bac iniuria suȩ confessionis
dicunt. Unde adhue subdit᷑. Con
& labia tua respondebunt tibi.
Quia enim ex errore confessionis
existimant mala aduersitatis erũ¬
pere. labia sua ei asserunt respon
dere: ut culpa eloquii. sit causa
flagelli. Aliquando uͦ eam compͥ¬
mere quasi ratiocinantes uolunt.

Expanded text:
ex ipsa hac injuria suae confessionis ex ipsa hac injuria suae confessionis dicunt. Unde adhuc subditur: CAPet labia tua respond- Quia enim ex errore confessionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt resdere, ut culpa eloquii sit causa flagelli. Aliquando vero eam comprimere quasi ratiocinantes volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tib. & de iniqua uita. et de auda¬
ci ore rep̃benditur. ut dicat᷑. Docu¬
it enim inquitas tua õs tuũ. Acs
aꝑte diceretur. Qđ puerse loque
u heretici dum quasi uenerantur
dm̃. eius mysteriis contradicunt:
& humilitatem putant. si uerita¬
tem denegant. Sunt namq nonnul¬
li qui dõ se miuriam irrogare exi¬
stimant. si eum ueram carnem
assumpsisse fateant᷑: aut si eum
ueraciter ꝓ nobis carne mori po¬
tuisse crediderint. Cumq dõ qͣa
plus honoris conantur tribuere.
coguntur laudes ueras bonitatis il¬
lius negare. Quid enim ei ẽ in ca¬
ritatis suȩ laude potentius. quã
ut illa aibi ꝓnobis digna ad suscep¬
tionem faceret quȩ ei uidentur
indigna. Sc̃a autẽ eccła ueram
carnem. tieram mortem illius con¬
fitetur: sed hec dicens. ab hereti¬
cis irrogare dõ contumeliã cre-¬
ditur Unde nunc dicitur. Et uni¬
taris linguam blasphemantium.
Cui siquid in hoc mundo aduersi¬
tatis aduenerit: hoc ei contingere

Expanded text:
tibus, et de iniqua vita, et de audatibus, et de iniqua vita, et de audaci ore reprehenditur, ut dicatur: Docuit enim iniquitas tua os tuum. Ac si aperte ei diceretur: Quod perverse loquere vero haeretici dum quasi venerantur Deum, ejus mysteriis contradicunt, et humilitatem putant si veritatem denegant. Sunt namque nonnulli qui Deo se injuriam irrogare existimant si eum veram carnem assumpsisse fateantur, aut si hunc veraciter pro nobis carne mori potuisse crediderint. Cumque Deo quasi plus honoris conantur tribuere, coguntur laudes veras bonitatis illius negare. Quid enim est in charitatis suae laude potentius quam ut illa sibi pro nobis digna ad susceptionem faceret, quae ei videntur indigna? Sancta autem Ecclesia veram carnem, veram mortem illius confitetur; sed haec dicens, ab haereticis irrogare Deo contumeliam creditur. Unde nunc dicitur: Et imitaris linguam blasphemantium. Cui si quid in hoc mundo adversitatis evenerit, hoc ei contingere
Abbreviated transcription (Latin):
ens respondebit. quasi inuentum
loquens: Nec bonoꝵ uerba. dicta
rationis. sed stimulos furoris existi¬
mant. Unde & subditur. & imple¬
bit ardore stomacum suum: Qui
ea etiam que se sciunt contumelio¬
se dicere. student semꝑ ut dictumẽ.
ex dñĩ defensione palliare. Unde
existimant timorem dñi habere.
nisi eum quem potuerint ad suȩ
confessionis stulticiam trahere.
euacuasti timorem. et culisti p̃ces
coram dño. Tulisti dicit᷑. a stulisti.
Acsi aꝑte dicat. De tua iusticia pͣsuimens.
creatoris tui grãm despicis depcari.
Cum enmi uera mala heretici contͣ
bonos non inueniunt. fingunt ꝗͣ
redarguant. ut iusti eẽ uideant᷑:
& plerumq fit. ut ad aꝑta contu¬
meliarum uerba ꝑueniant. Unde
quitas tua os tuum. et mutaris
tas os docet. quando ex mala uita
concipit᷑. qđ petus dicatur. Quia
autem beatus iob tanto in ore liber
fuerat. quanto iustus in oꝑe: ab a¬
micis suis hereticoꝵ typum tenen¬

Expanded text:
ens respondebit quasi in ventum ens respondebit quasi in ventum loquens? Nec bonorum verba dicta rationis, sed stimulos furoris existimant. Unde et subditur. Et implebit ardore stomachum suum. Quia ea etiam quae se sciunt contumeliose dicere, student semper, ut dictum est, ex Domini defensione palliare. Unde 404 existimant timorem Domini habere, nisi eum quem potuerint ad suae confessionis stultitiam trahere. evacuasti timorem, et tulisti preces coram Deo. Tulisti dicitur abstulisti, ac si aperte dicat: De tua justitia praesumens, Creatoris tui gratiam despicis deprecari. Cum enim vera mala haeretici contra bonos non inveniunt, fingunt quae redarguant, ut justi esse videantur, et fit plerumque ut ad aperta contumeliarum verba perveniant. Unde quitas tua os tuum, et imitaristas os docet quando ex mala vita concipitur quod pejus dicatur. Quia autem beatus Job tanto in ore liber fuerat quanto justus in opere, ab amicis suis haereticorum typum tenen
Abbreviated transcription (Latin):
coniugib paulus dicit. Tribula¬
tionem tamen carnis habebunt
huiusmodi. Sed tributionẽ car¬
nis hic pati possunt: etiam qui spu¬
aliter uiuunt. Cur gͦ messe coniu¬
gib carnis tribulatio quasi speci¬
aliter dicit᷑. quȩ etiam a uita spi¬
ritualiũ longe non ẽ. nisi qđ hii
frequent᷑ maiores tribulationes
quisquis inss gaudere ap̾petit. eo
ipso iam in luctu er quo a uera le¬
ticia recessit. Uera quippe leticia
mentis. creator ẽ Dignum itaq eͣ
ut in se semꝑmerores inueniat. qui
derelicto creatore: inse gaudiũ
Nũnquid sapiens respondebit quasi
muientũ loquens. & implebit ardo¬
restomacum suum: Crobro iam
diximus beatum iob typum scẽ
untuer salis cocse amicos uͦ alltus
hereticoꝵ speciem tenere: qui quasi
ex defensione dñi occasionem stultȩ
locutionis inueniunt. & contumeli¬
osa contra bonos uerba iaculant᷑.
Quib cuncta quȩ a fidelib sentiunt᷑.
quasi inuentum ꝓlata displicent.
Unde nunc dicitur. Nunquid sapi¬

Expanded text:
conjugibus Paulus dicit: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi . Sed tribulationem carnis hic pati possunt, etiam jam qui spiritaliter vivunt. Cur ergo inesse conjugibus carnis tribulatio quasi specialiter dicitur, quae etiam a vita spiritalium longe non est, nisi quod hi frequenter majores tribulationes quisquis gaudere in se appetit, eo ipso jam in luctu est quo a vera laetitia recessit. Vera quippe laetitia mentis creator est Dignum itaque est ut in se semper homo moerores inveniat, qui, derelicto creatore, in se gaudium Nunquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens, et implebit ardore stomachum suum? 28. Madiximus beatum Job typum sanctae universalis Ecclesiae, amicos vero illius haereticorum speciem tenere, qui, quasi ex defensione Domini, occasionem stultae locutionis inveniunt, et contumeliosa contra bonos verba jaculantur. Quibus cuncta quae a fidelibus sentiuntur quasi in ventum prolata displicent. Unde nunc dicitur: Nunquid sapi
Abbreviated transcription (Latin):
seruiant. et populoꝵ gubernati¬
onib occupentur: hoc infirmi
aspicientes. & ꝑ uetustã adhucsu¬
ꝑbiam querentes imitari. exteri¬
orib se actionib inserunt: sed
quanto ad eas non eruditi sp̃ua¬
libus ueniunt. tanto eas carna¬
liter exequunt᷑. Nisi enim prius
cor longo studio & diuina conuer¬
satione in desideriis cȩlestib conua¬
lescat: cum ad exteriora agenda
refundit᷑. ab om̃i statu bom oꝑis
eradicat᷑. Unde recte quoꝙ de hoc
iniquo dicit᷑. antequam dies eius
impleant᷑ ꝑibit: quia et si quid bo¬
nifortasse agere ceꝑit. priusquam
in eo ꝑ longitudinẽ temporis con¬
ualescat. ad exteriora relabit᷑. et ꝑ¬
uerse deserit. quȩ recte inchoasse
uidebatur. Unde & apte subditur.
manus eius arescent: quia dum
exteriorib actib intempestiue in¬
uoluitur. ab om̃i nimirum bona
opatione siccatur. Unde bene ad¬

Expanded text:
serviant, et populorum gubernatiserviant, et populorum gubernationibus occupentur, hoc infirmi aspicientes, et per vetustam adhuc superbiam quaerentes imitari, exterioribus se actionibus inserunt; sed quanto ad eas non eruditi spiritalibus veniunt, tanto eas carnaliter exsequuntur. Nisi enim prius cor longo studio et diutina conversatione in desideriis coelestibus convalescat, cum ad exteriora agenda refunditur, ab omni statu boni operis eradicatur. Unde recte quoque de hoc iniquo dicitur: Antequam dies ejus impleantur peribit. Quia et si quid boni fortasse coeperit agere, priusquam in eo per longitudinem temporis convalescat, ad exteriora relabitur, et perverse deserit quae recte inchoasse videbatur. Unde et apte subditur: Et manus ejus arescent. Quia dum exterioribus actibus intempestive involvitur, ab omni nimirum bona operatione siccatur. Unde adhuc b
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud tempus ꝑuenire non
ualet qđ exspectat: quasi ante.¬
quam dies illius impleant᷑ ꝑit.
Qđ tamen intelligere & aliter pos¬
sumus. Plerumq enim quosdã
cernimus & ꝑuerse agere. ꝙ usq
ad sencctutem ultimam ꝑuenire.
Quom enim dicit᷑. antequam di¬
es eius impleant᷑ ꝑibit. cum in
quibdam sȩpe uideamus quia¬
ȩtate longa iam membra defici¬
unt. & tamen prauitatẽ suam
coꝵ desideria exequi ñ desistunt :¬
Sunt namq nonnulli qui post
uitã ꝑditam ad semet ipsos re¬
deunt. & accusante se conscien¬
tia. ꝑuersa itinera relinquunt.
Cominutant oꝑa. antiquȩ suȩ pͣ¬
uitati contradicunt: terrenas
actiones fugiunt. desideria
stiꝑna sectant᷑. Sed priusquã
in eisdem scũ desideriis solident᷑.
ꝑ torporem mentis ad ea quȩ di¬
udicare ceꝑant redeunt: atq ad
mala quȩ fugere disposuerant
recurrunt. Quia enim sepe con¬
tingit ut ꝓutilitate multoꝵ eti¬
am scĩ uiri exteriorib actionib

Expanded text:
ad illud tempus pervenire non ad illud tempus pervenire non valet quod exspectat, quasi antequam dies illius impleantur, perit. Quod tamen intelligere et aliter possumus. Plerumque enim quosdam cernimus et perverse agere, et usque ad senectutem ultimam pervenire. Quomodo enim dicitur: Antequam dies ejus impleantur, peribit , cum in quibusdam saepe videamus quia aetate longa jam membra deficiunt, et tamen pravitatem suam eorum desideria exsequi non desistuntSunt namque nonnulli, qui post vitam perditam ad semetipsos redeunt, et accusante se conscientia, perversa itinera relinquunt, commutant opera, antiquae suae pravitati contradicunt, terrenas actiones fugiunt, desideria superna sectantur. Sed priusquam in eisdem sanctis desideriis solidentur, per torporem mentis ad ea quae dijudicare coeperant redeunt, atque ad mala quae fugere disporecurrunt. Quia enim saepe contingit ut pro utilitate multorum etiam sancti viri exterioribus actibus
Abbreviated transcription (Latin):
ualet: quam ꝑpetrata simul ra¬
pina pauꝑis. ante dĩ oculos as
sinam tribuunt. non hanc pro
eter nȩ uicȩ defiderio. sed ꝓ exten¬
denda uita temporali largiun¬
tur. mortem se posse differre do¬
nationib credunt: sed non cre¬
dat frustra errore deceptus. qđ
aliquo p̃cio redimendus sit:
quia obtinere ex impenso mune¬
re non ualet. ut finem debitũ
euadat: cuius etiam nequitia
intercidit uitam. Unde & subdit᷑.
peribit. et manus eius arescent.
dĩ pͣscientia nec augeri possunt
nec minui. nisi contingat ut
ita p̾sciantur. ut aut cũ optimis
oꝑib longiores ant: aut cum pes¬
simis breuiores. sicut ezechias
augmentum dierum meruit im¬
pensione lacrimarum: & sicut
de ꝑuersis scriptũ est. indiscipli¬
natis obuiat mors. Sed sepe ini¬
quus quãius in occulta dĩ p̃sci¬
entia longa uitȩ eius tempora ñ
sint predestinata. ipse tamen qr
carnaliter uiuere appetit. lon¬
gos animo dies ꝓponit. & quia

Expanded text:
valet, quam perpetrata simul ravalet, quam perpetrata simul rapina pauperis ante Dei oculos ascsynam tribuunt, non hanc pro aeternae vitae desiderio, sed pro extendenda vita temporali largiuntur, mortem se posse differre donationibus credunt, sed non credat frustra errore deceptus quod aliquo pretio redimendus sit, quia obtinere ex impenso munere non valet ut finem debitum evadat, 414 cujus etiam nequitia intercidit vitam. Unde et subditurperibit, et manus ejus arescent. Dei praescientia, nec augeri possunt nec minui, nisi contingat ut ita praesciantur, ut aut cum optimis operibus longiores sint, aut pessimis breviores, sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum , et sicut de perversis scriptum est: Indisciplinatis obviat mors. Sed saepe iniquus, quamvis in occulta Dei praesentia longa vitae ejus tempora non sint praedestinata, ipse tamen qui carnaliter vivere appetit longos animo dies proponit, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Non credat frustra errore decep¬
tus. qđ aliquo p̃cio redimendus
sit. Quotiens post culpam ele¬
mosinas facimus. quasi ꝓ pra¬
uis actib p̃cium damus. Unde
& ꝑ ꝓpħam de eo qui hec nonagit.
dicitur. Non dabit dõ ꝓpitiatio¬
nẽ suam. nec p̾ciũ redemptio.¬
nis animȩ suȩ. Nonnunquam
uͦ diuites elati. inferiores oppͥ¬
munt. aliena rapiunt. & tam̃
qͣs quȩdam aliis largiuntur. Et
cum multos deprimant. aliquan¬
do quibdam opem defensionis
ferunt: & ꝓ iniquitatib quas
nũquam deserunt. dare p̾cium
uidentur. Sed tunc elemosinȩ¬
precium nos aculpis liberat. cũ
ꝑpetrata plangimus & abdica¬
mus. Nam qui & semꝑ peccare
uult. et quasi semꝑ elemosinam
largiri. frustra p̾cium tribuit:
quia non redimit animã quam
a uitiis non compescit. Unde nẽ
dicitur. Non credat frustra erro¬
re deceptus. qđ aliquo p̾cio redi¬
mendus sit: quia elemosina su¬
ꝑbi diuitis. eum redimere non

Expanded text:
Non credit frustra errore decepNon credit frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit. - Quoties post culpam eleemosynas facimus quasi pro pravis actibus pretium damus. Unde et per Prophetam de eo qui haec non agit, dicitur: « Non dabit propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . » Nonnunquam vero divites elati inferiores oppmunt, / aliena rapiunt et tamen quasi quędam aliis largiuntur, et cum multos deprimant, aliquando quibusdam opem defensionis ferunt et pro iniquitatibus, quas numquam deserunt, dare pretium videntur. Sed tunc qlemosinpretium nos a culpis liberat, cum perpetrata plangimus et abdicamus; nam qui et semper peccare vult et quasi semper aelemosinam largiri, frustra pretium tribuit, qa vitiis non compescit. Unde nunc dicitur: Non credat frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit. Quia eleemosyna superbi divitis eum redimere non
Abbreviated transcription (Latin):
ricie facib accendunt᷑. desideri¬
oꝵ carnalium ignib uruntur.
Unde & subditur. R amos eits¬
quosdam eternam patriam que¬
rentes adiungeret. ramos in se
quoq qui ei coniuncti sunt tͣre¬
nis desideriis estuant dum de¬
siderioꝵ flamma olientum eiꝰ
animus accenditur. scilicet. ra
boni oꝑis non ferate quia ad
appetenda infima ꝑ nequitiã
plus ualet. eo sibi lingue frena
audacius relaxat: ut loquat᷑
ꝑuersa. quȩlibet. nuslum de
uerbis stus metuat. istos contu¬
meliis feriat. illos maledictioni
dicit᷑. Posuerunt in cȩlum os suũ.
& lingua eoꝵ transiit suꝑ terram.
Unde & diues in igne positus. stilla¬
ri sibi aquã exdigito lazari in
linguam postulat. Qua ex re intel¬
ligitur. quia ubi plus peccauerat.
ibi atrocius ardebat. Recte gͦ nc̃
dicit᷑. & auferet᷑ spũ oris sui. qͥa
eo ꝑcussionis sententiam accepit.
quo oris sui spm sub diuina for¬
midine non restrinxit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
ritiae facibus accenduntur, desideriritiae facibus accenduntur, desideriorum carnalium ignibus uruntur. Unde et subditur: CAPUT quosdam aeternam patriam quaerentes adjungeret, ramos in se quoque qui ei conjuncti sunt terrenis desideriis aestuant, et dum desideriorum flamma clientum ejus animos accendit, scilicet ramoboni operis non ferant, quia ad appetenda infima per nequitiam plus valet, eo sibi linguae frena audacius relaxat, ut loquatur perversa quaelibet, nullos de verbis suis metuat, istos contumeliis feriat, illos maledictionibdicitur: Posuerunt in coelum os suum, et lingua eorum transivit super terram : Unde et dives in igne positus, stillari sibi aquam ex digito Lazari in linguam postulat . Qua ex re intelligitur quia ubi amplius peccaverat, ibi atrocius ardebat. Recte ergo nunc dicitur: Et auferetur Spiritu oris sui, quia eo percussionis sententiam accepit, quo oris sui spiritum sub divina formidine non restrinxit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
cius sine radice ẽ: quia uelut ad
lenem aurȩ flatũ. sic ad motũ
occultȩ sententie uita eius ser¬
uatur. Sin uͦ hoc loco terram.
eterne uitȩ retributio nent ac¬
cipimus. de qua ꝓpħa ait. por¬
tio mea in terra iuuentium: in¬
iquus iste in terra radicẽ stiam
non mittit. quia nũquam ad
enim radix arbori. hoc unicuiq
hominum cogitatio sia ẽ: quia
in eo qđ extertus urdet᷑ ꝑ illud
tenet᷑. qđ internus norindetur:
Unde et ꝑ ꝓpłiam dicic̾. Mitet
radicem deorstem. de faciet fru¬
ctum sursum. Cum enĩ cogitatio¬
nem nrãm ad compatiendũ indi¬
genti ꝓximo temdimus. quasi ra¬
dicem deorsum mittimus: ut re¬
tributionis fructum suꝑius faci¬
tenebris. Si suꝑbus iste a culpa
ad iusticiam redire uoluisset. oe
tenebris recederet. Sed quia lu¬
cem iusticie non querit. de tene¬
bris non recedit. Cuius etiam
exemplo. hii qui ei adberent in
terrenis ꝓuectib anhelant: aua¬

Expanded text:
ejus sine radice est, quia velut ad ejus sine radice est, quia velut ad lenem flatum, sic ad motum occultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero hoc loco terram aeternae vitae retributionem accipimus, de qua Propheta ait: Portio mea in terra viventium , iniquus iste in terra radicem suam non mittit, quia nunquam ad enim radix arbori, hoc unicuique hominum cogitatio sua est, quia in hoc quod exterius videtur, per illud tenetur quod exterius non videtur. Unde et per prophetam dicitur: Mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faci--Si superbus iste a culpa ad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, ava
Abbreviated transcription (Latin):
habitabit᷑ dictum ẽ: in quib¬
dam codicib repperi. ñ ditabit᷑.
Sed sensus non discrepat. quã¬
uis a se sermo discorlet. Ille eni
nintutib ditatur. ciuus m̃tem
inbabitat om̃ps ds̃. Sed quia
isuꝑbi cogitatio ab auctoris sui.
gr̃a ñ inhabitatur. ꝓfecto uir
tutib non ditat᷑. Propter hoc
gͦ qđ interius est uacuus. dica¬
tur nͣ inbabitabit᷑: ꝓpt̾ hoc uͦ
qđ transitorium soras tumet.
recte subiungit᷑. nec ꝑseuerabit
substantia eius. Acsi aꝑte dicat.
Hoc qđ habere uidet̃ exterius tran¬
sit. et illud qđ transire ñpoterit.
interius non habet. Unde apte
adiungitur. Nec mittet in terra
radicem suam. Qđ si de hac terra
dictum accipimus: liquet ꝓcul
dubio quia arbor quȩ interra
radicem non habet. uel tenuissi¬
mis cõmota flatib cadit: & suꝑ¬
bus quisq dum contra omĩpoten¬
tem dñm roborat᷑. dumcurrit
erecto collo. & in pingui ceruice
contra auctorem erigit᷑: stare
quasi arbor uidetur. Sed status

Expanded text:
habitabitur dictum est in quibusdam Codicibus reperi Non ditabitur; sed sensus non discrepat, quamvis a se sermo discordet. Ille enim virtutibus ditatur, cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogitatio ab auctoris sui gratia non inhabitatur, profecto pertutibus non ditatur. Propter hoc ergo quod interius est vacuus, dicatur: Non inhabitabitur; propter hoc vero quod transitorium foris tumet, recte subjungit: Nec perseverabit substantia ejus. Ac si aperte dicatur: Hoc quod habere videtur exterius transit, et illud quod transire non poterat interius non habet. Unde et apte subjungitur: Nec mittet in terra radicem suam. Quod si de hac terra dictum accipimus, liquet procul dubio quia arbor quae in terra radicem non habet, vel tenuissimis commota flatibus cadit. Et superbus quisque dum contra omnipotentem Dominum roboratur, dum currit erecto collo, et pingui cervice contra auctorem erigitur, stare quasi arbor videtur. Sed status
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur foras audacter agere.
de his tamen apud semet ipsũ
cogit᷑ trepidare. Vnde scriptũẽ.
Cum enĩ sit tunida nequitia. dat
testimonium condempnationis:
quia cum illicita quisq ꝑpetrat.
pauet qđ facit: & aꝑtus damꝑna¬
tionis testis ẽ ipse timor iniquita¬
tis: quia & timetur qđ agitur.
& tamen malum non uincit᷑ qđ
timetur. De quo adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
videatur foris audacter agere, videatur foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non vincitur quod timetur. De quo et adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
se undiq insidiis credit. iam sa¬
lute despata semꝑ ad nequitiam
excrescit. Aliquando uero iste ꝑu̾sꝰ
etiam suꝑna iudicia attendit. et
suꝑse hec uenire metuit. Sed cum
stipendium uitȩ p̾sentis querit.
hȩc eadem iudicia quȩ metuere
ceꝑat. auaritiȩ deuictus insania
contempnit. Et quidem mori se
posse in peccato existimat. & tam̃
a peccato non cessat. Unde& sub
dit᷑. Cum se mouerit ad queren¬
dum panẽ. nouit qđ paratus sit
in manu eius tenebrarũ dies. Pa¬
nis & enun stipendium uitȩ pͣsen¬
tis. tenebrarũ uͦ dies. tempus ulti¬
onis accipitur. In actu itaq suo
aliquando iste ꝑuersus iram suꝑ¬
ni iudicis ꝑpendit p̾sentem. sed
a malo non auertitur. ut etiam
ipsa quoq ab eius interitu uale¬
at auerti. Accusante se autẽ con¬
scientia feriri metuit. sed tamen
semꝑ auget quo feriat᷑. Contẽpiit¬
etenim reditũ suũ. desꝑat ueni¬
am. suꝑbit inculpa: sed tamen
testẽ suȩ nequitiȩ intus habet
timorem. Et quamuis praua

Expanded text:
se undique insidiis credit, salute desperata, semper ad nequitiam excrescit. Aliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devictus insania contemnit. Et quidem mori se posse in peccato existimat, sed tamen a peccato non cessat. Unde et sub. Cum se moverit ad quaerendum panem, novit quod paratus sit in manu ejus tenebrarum dies. - Panis etenim stipendium vitae praesentis, tenebrarum vero dies tempus ultionis accipitur. In actu itaque suo aliquando iste perversus iram superni judicis perpendit praesentem; sed a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se autem conscientia feriri metuit, sed tamen semper auget quo feriatur. Contemnit reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava
Abbreviated transcription (Latin):
Nil simplici corde felicius. quia quo
innocentiam erga alios exhibet.
nichil ẽ qđ pati ab aliis formidet.
Habet enim & quasi arcem quãdã
fortitudinis simplicitatem suã.
nec suspectus ẽ pati. qđ se fecisse
non meminit. Unde bene ꝑ salomo
Secura mens. quasi iuge conuiuiũ.
Quasi enim continuatio refectionis
ẽ. ipsa tranquillitas securitatis. At
contra mens praua semꝑ in laborib¬
ẽ: quia aut molitur mala quȩ in¬
ferat. aut metuit ne hȩc sibi ab a
liis inferantur. Et quicquid con¬
tra ꝓximos excogitat. hoc contra
se excogitari aꝓximis formidat.
Fit undiq suspecta. undiq trepida.
Omĩs qui ad memoriam uenit. ex¬
quirere contraria creditur. Citi
gͦ tranquillitas securitatis de est:
huic ꝓculdubio terroris sonitus
semꝑ in aurib ẽ. Et sepe contin¬
git ut talia cuilibet ꝓximus suus
simplicit᷑ loquat᷑. nichil adu̾sum
cogitet: sed cum pax sit ille insi¬
dias suspicat᷑. quia qui semper
dolose agit. simpliciter erga se

Expanded text:
Nil simplici corde felicius quia quo innocentiam erga alios exhibet, nil est quod pati ab aliis formidet: habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam. Nec suspectus est pati quod se fecisse non meminit. Unde bene per SalomSecura mens, quasi juge convivium . Quasi enim continuatio refectionis est ipsa tranquillitas securitatis. At contra mens prava semper est in laboribus, quia aut molitur mala quae inferat, aut metuit ne hliis inferantur, et quidquid contra proximos excogitat, hoc contra se excogitari a proximis formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est, et saepe contingit, ut tali cuilibet proximus suus simpliciter loquatur, nil adversum cogitet. Sed cum pax sit, ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit simpliciter erga se
Abbreviated transcription (Latin):
corda pensat. iam in eius oculis
impius facit qđ cogitauit. Ad hoc
autẽ conditor nr̃ latere nos uolu¬
it finẽ nr̃m. ut dum incerti sumꝰ
quando moriamur. semꝑ ad mor
de recte postquã dictum ẽ. cunctis
dieb suis impius suꝑbit: adiugit.
Et numerus annoꝵ incertus ẽ tyran¬
nidis eius. Acsi aꝑte diceretur. Cur
quasi de certo extollitur. cui uita
sub pena incertitudinis tenetur:
Sed omp̃s ds̃ praue agentib non
solum uentura supplicia reseruat.
sed eoꝵ corda hic etiam ubi delin¬
quunt penis implicat: ut eo ipso
quo peccant semet ipsos feriant.
ut semꝑ trepidi semꝑꝙ suspecti.
mala ab aliis pati metuant. que
se aliis fecisse menunerunt. Unde
adhuc de impio subdit᷑. Sonitus¬

Expanded text:
corda pensat, jam in ejus oculis corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mort. inveniamur. Unde recte postquam dictum est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit, et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus . Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur, cujus vita sub poena incertitudinis tenetur? Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant quse aliis fecisse meminerunt. Unde adhuc de hoc impio subditu