comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nun. ẜ.c. Similes alii ꝑmiscent᷑ affectꝰ
Qui cũ ad ꝑsuadendũ plurimũ ualeant
extracausã tam̃ st̃: nec apparere inora¬
tore manifestiꝰ debent. ne insidiis udiẽ
cape ñ ratione ducere uideat᷑. his gͥ adfi.¬
dem faciendã prudent᷑ inuentis. ordo re.¬
rũ. ẽ sociandꝰ. Quȩ pars: dispositionim¬
cupat᷑. Qa qͥd dicendũ. qͦue loco. qͥd penitꝰ
omittendũ. qͦmꝰͦ etiã. ł qͣndo & ubi pru¬
dent̾ inspicimꝰ. Duplex qͥ huiꝰ partise
ratio. Aut enĩ naturał. ẽ. ordo. aut ora-¬
toris artificio cõpbat᷑. Naturał: cũ p̃s
cipiũ narratio. partitio. ꝓpositio. arcu¬
m̃tatio. c̃clusio. epy logͦꝰq conseqͥt᷑ Arci¬
ficio oratoris: cũ ꝑm̃ebra orationis q̃ di¬
cenda st᷑ digerimꝰ & hoc excausȩ utili¬
tate ñ ext̾eporisserie coaptamꝰ. ut pons¬
lone factũ. Cũ questiones qͣsdã ante
narrationẽ ut pͣuidicia refucaret:
induxit qͦd ñ exordine naturȩ. s excau¬

Expanded text:
.» Similes alii permiscentur affectus, qui cum ad persuadendum plurimum ualeant, extra causam tamen sunt, nec apparere in oratore manifestius debent, ne insidiis iudicem capere, non ration.e ducere uideatur. His igitur ad fidem faciendam prudenter inuentis ordo rerum est so- ciandus, quae pars dispositio uocitatur, qua quid dicendum quoue loco, quid penitus omittendum, quomodo etiam et quando et ubi, prudenter inspicimus. Duplex igitur huius partis est ratio; aut enim naturalis est ordo aut oratoris artificio comparatur: naturalis, cum post principium narratio, partitio, propositio, argumentatio, conclusio epilogusque consequitur; artificio oratoris, cum per membra orationis, quae dicenda sunt, digerimus. Et hoc ex causae utilitate, non ex temporis serie coaptamus, ut pro Milone factum, cum quaestiones quasdam ante narrationem, ut praeiudicia refutaret, induxit, quod non ex ordine naturae, sed ex cau
Abbreviated transcription (Latin):
riis cĩ uba pugnantia int̾ se parib uo¬
cib collidunt᷑ ł paria paribꝰ opponunt᷑.
ut ẽ ꝙy ceronis. Domꝰ tͥ deerat. at habe¬
bas. Pecunia suꝑabat. at egebas. Aut si
dicas. In pace aduerandos ciues acer ri¬
mꝰ. in bello ad ĩpugnandos hostes iner.
quatis. ut si dicas. Glassem speciosissimã
& robutissimã extruxit. exercitũ pul¬
cherrimũ & fortissimũ legit. sociorũ
maximã & fidelissimã manũ cõpara.¬
fert asuꝑiore. qd̾ ibi oĩa mẽbroꝵ genera
paria st̾ numo. hic unoł alto̾ addito
cola oĩa in eosdẽ casus cadunt. Ut. ẽ huic
socios nr̃õs criminanti. & ad bellũ uoᷤ
cohortanti. & om̃ib modis ut intu.¬

Expanded text:
trariis, cum uerba pugnantia inter se paribus uocibus colliduntur, uel paria paribus opponuntur, ut est Ciceronis «domus tibi deerat? At habebas. Pecunia superabat? At egebas», aut si dicas «in pace ad uexandos ciues acerrimus, in bello ad depugnandos hostes inertiquatis, ut si dicas «classem speciosissimam et robustissimam instruxit; exercitum pulcherrimum et fortissimum legit; sociorum maximam et fidelissimam manum comparafert a superiore, quod ibi omnia membrorum uerba paria sunt numero, hic uno uel altero addito cola omnia in eosdem casus cadunt, ut est «huic socios uestros criminanti et ad bellum uos cohortanti et omnibus modis ut in tu
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ erant tuȩ. Accensi medici. aruspices.
tent ñnulli posse cõpleri. quẽ monocolon pi
oratiofiet. si ñc exambicu ꝑiodico ncͣ exũ.¬
la continuatione ꝑpecuȩ elocutionis ap¬¬
tet᷑. Nonnulla cęsis int̾rupta fuerit aliqnͣ¬
do coloconsentiet. differt aut̃ figura elo¬
cucionis afigura sententiȩ hoc: qd̃ senten-¬
ubor mucato ordine manere ñ pot̾it
quãuis plerunq fieri potest. ut senten¬
tie figurȩ coniungant᷑ cũ elocutionis

Expanded text:
manus erant tuae; accensi, medici, aruspices, tent nonnulli posse compleri, quam μονόκωλον περoratio fiet, si nunc ex ambitu periodico, nunc ex illa continuatione perpetuae elocutionis aptetur, nonnumquam caesis interrupta fuerit, aliquando cola consociet. Differt autem figura elocutionis a figura sententiae hoc, quod sentenborum ordine› manere non poterit, quamvis plerumque fieri potest, ut sententiae figura coniungatur cum elocutionis
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris. que cola grecidict̃. Et excesis
q̃ cõmata appellant. Mẽbrũ: parsora¬
tiõis expluribꝰ u̾b ab solute aliqͥd sig¬
nificans. hoc mͦ. Et si uereor iudice
ne turpe sit ꝓfortissimo uiro dicere
incipientẽ timere. Cȩsũ aut̃. ẽ. parsue¬
morationẽ. dũ singła u̾ba qͦd uis signifi-¬
miger catilinȩ. stipator tui corporis. conci.¬
tator tab̾narioꝵs. ꝑ cussor & lapidator cu-¬

Expanded text:
ris, quae κῶλα Graeci dicunt, et ex caesis, ris, quae κῶλα Graeci dicunt, et ex caesis, quae κόμματα appellant. Membrum est pars orationis ex pluribus uerbis absolute aliquid significans, hoc modo: «etsi uereor, iudices, ne turpe sit pro fortissimo uiro dicere incipientem timere»; caesum autem est pars oramus orationem, cum singula uerba quoduis signifimiger Catilinae, stipator tui corporis, concitator tabernariorum, percussor, lapidator cu
Abbreviated transcription (Latin):
ces quȩ dicunt᷑ ab adu̾sariis disso¬
uin iꝰ. Quał. ẽ inmureniana totꝰ ille
insulpiciũ locꝰ de iure ciuili. Macu¬
a nob̾ alio tnͣsmouemꝰ. s ñ ita ut ibi to¬
tã causã constituam᷑. Alioqͥnstatꝰ inci¬
pit. ẽẽ. ñ figura. Phactenꝰ desententua¬
rũ figuris. nc̃ ad elocutionũ figurads
eam᷑. S uolobreui t̾ me morare qͦt ge¬
nera sint el ocutionis: qͦtq mod ea ute¬
dũ sit. Est gͥ familiaris om̃is narratuo¬
pellant. Quȩ itã conectit᷑. ut suꝑiorem
el ocutionẽ semꝑ ꝓxima conseqͣnt᷑ et.
hystoriȩ conuenit & narrationi. Et ñ
conu̾sũ. neq circũscriptũ el oquendi
genꝰ de sid̾at diffusũ atq continuũ ut
le.ẽ. in ceciniana. Si qͣntũ in agris lo¬
cisq de sertis audacia potest: tantũi
foro iudiciisq impudentia ualeri
ñ minꝰ nc̃ aulus cecina cecłet sextien¬
tii ĩpudentiȩ qͣntũ in uifacienda a¬
sit audacie. Que multis constat ex¬

Expanded text:
tes quae dicuntur ab adversariis dissotes quae dicuntur ab adversariis dissolvimus, qualis est in Mureniana totus ille in Sulpicium locus de iure civili. μετάa nobis alio transmovemustam causam constituamus; alioquin status incipit esse, non figura. Hactenus de sententiarum figuris; nunc ad elocutionum figuras transeamus. Sed uolo breuiter memorare, quot genera sint elocutionis quotque modis ea utendum sit. Est igitur familiaris omni narratiopellant, quae ita conectitur, ut superiorem elocutionem semper proxima consequatur. Ea et historiae conuenit et narrationi, quae non conuersum neque circumscriptum eloquendi genus desiderat, sed fusum atque continuum, ut quale est in Caeciniana: «si quantum in agro locisque desertis audacia potest, tantum in foro iudiciisque impudentia ualeret, non minus nunc Aulus Caecina cederet Sexti Aebutii impudentiae, quam tum in ui faciunda cessit audaciae». Qui
Abbreviated transcription (Latin):
u̾timꝰ actionẽ. ut ex ea iudices docea¬
gura utim cũ ueluti dubitantes ab
ipsis iudicibꝰ inchoam̃ti consiliũ po¬
stulamꝰ. Ut. ẽ. ꝓcluentio. Eqͥdẽ qͦ me
u̾tã. uidices nescio. Et ꝓcornelio. Pug.¬
nẽ contͣ nobilissimors hominũ studia.
consilia. rationesq eoꝵ aꝑiã. & cȩtera¬
Pẜ rostema.ẽ int̾rogatio. Qua figura
utim᷑. cũ int̾rogando aliqͥd acerua¬
mͦ. & exaggeramꝰ. eiꝰ inuiderã. Ppys.¬
ma. ẽ. quesitũ. Quȩ figura a suꝑiore
eo differt. qͦd int̾rogantiuna uoce
tantũ respondi potest. Quesito autẽ.
nͥ plurib respondi ñ potest. ut cũ di¬
cimꝰ. Quagͥ ratione bellũ geremꝰ:
Quȩ auxilia nob̾ parata ert: Qͥserit
qͥ subuenire uenit. cũ tã acerbe so¬
ctis uilla egredientẽ. & cȩt̾a.  Ancisego.¬
ge. contraria inductio. Hȩc figura. ẽ cũ
aliqͥd qd̾ difficile .ẽ. & contrariũ confe
rimꝰ. Ut cycero de rege ptolomeo. biffi¬
cił ratio belli gerundi. at plena fidei.

Expanded text:
ertimus actionem, ut ex ea iudices doceagura utimur, cum ueluti dubitantes ab ipsis iudieibus inchoamenti consilium postulamus, ut est pro Cluentio: «equidem quo me uertam, iudices, nescio», et pro Cornelio: «pugnem contra nobilissimorum hominum studia? Consilia rationesque eorum aperiam?» Et cetera. Ἐρώτημα est interrogatio, qua figura utimur, cum interrogando aliquid aceruamus et exaggeramus eius inuidiam. πύσμα est quaesitum, quae figura a superiore eo differt, quod interrogato una uoce tantum responderi potest, quaesito autem nisi pluribus responderi non potest, ut cum dicimus «qua igitur ratione bellum geremus? quae auxilia nobis parata erunt? Quis erit, qui subuenire uelit, cum tam acerbe soctis uilla egredientem, et cetera. Ἀντεισαγωγή contraria inductio; haec figura est, cum aliquid difficile et contrarium erimus, ut Cicero de rege Ptolomaeo: 'difficilis ratio belli gerundi, at plena fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
iudices. Et in eadẽ desinentia. ut for tissi.¬
moꝵ ꝓximoꝵs fidelissimoꝵq socioꝵ in eo.¬
dẽ uicio habent᷑. Itẽ penitꝰ fugiendũ bre¬
ues syllabas continuare ꝗͣ plures. ut. ẽ
llud sereni Perita uitaui pedis animula
leporis. ¶his breuit̾ intimatis: pedes st̃
asserendi qͥb clausule decent̾ apt ent᷑.
Qͦs qͥdẽ cy cero qͦdã ꝑmixca confusione ꝑ¬
turbat. cũ dicit mͦ ditrocheo c̃cludendũ.

Expanded text:
iudices', et in easdem desinentia, ut 'fortissiiudices', et in easdem desinentia, ut 'fortissioximorum fidelissimorumque sociorum», in eodem uitio habentur. Item penitus fugiendum breues syllabas continuarequamplures, ut est illud Sereni: «perit, abit auipedis animala, leporis». His breuiter intimatis pedes sunt asserendi, quibus clausulae decenter aptentur. Quos quidem Cicero quadam permixta confusione perturbat, dum dicit modo dit
Abbreviated transcription (Latin):
Uarro. Magis obscurata & circũ fusa tene¬
bris. Et inuerinis. plenũ u̾sũ. una qͥdꝰ
sẏllaba mutilũ fułit. cũ dicit Odat ili¬
bonos. Incurrit etiã inendeca syllab
falleutii peculantiã cũ dicit Successit
tͥ luciꝰ metellus. Hic tam̃ iuir & longo
oꝑe. & ipsa sui maiestate defendit: cȩ¬
terũ inclausuł uitiosissimũ repst᷑
Anĩad u̾tendũ aut̃. necũ similitudi¬
nẽ u̾sus effugimꝰ. bonã clausulam te.¬
neamꝰ. Ut si timeas dicere. strepitũꝙ
plagarũ. cũ pla. longa sit. & bon
clausulã fecerit Uitandũ etiã eal
loco cacenfaton. ł int̃positione ł cõ¬
mutatione u̾boꝵ In honesta enĩ ex¬
empla st ut arrige aures pãphile
Ut ẽ. atq ereptȩ uirginis ira. In his
enĩ sordescit oratio. Uitandi etiã
freni qͥ fuint exasprimis litteri
tricib fideles amatores euenire
amatores sy ra. Et abisdẽ lict̾is incipientia.
ut. ẽ N fuit istud iudiciũ iudicii simile

Expanded text:
Varro, magnis obscurata et circumfusa teneVarro, magnis obscurata et circumfusa tenebris», et in Verrinis plenum uersum una quidem syllaba mutilum fuderit, cum dicit «cum lbonos'. incurrit etiam in hendecasyllabi phalaecii petulantiam, dum dicit 'successit tibi Lucius Metellus'. hic tamen vir et longo opere et ipsa sui maiestate defenditur. cessimum reperitur. animadvertendum autem, ne, cum similitudinem versus effugimus, bonam clausulam transeamus, ut si timeas dicere 'strepitumque plagarum', cum pla longa sit et bonam clausulam fecerit. 518 Vitandum etiam eodem loco cacemphaton vel interpositione vel commutatione verborum. inhonesta enim exempla sunt, ut 'arrige aures, Pamphile', ut est 'atque ereptae virginis ira'; in his enim sordescit oratio. vitandi etiam freni, qui fiunt ex asperrimis litteristricibus fidelis evenire amatores, Syra'; at ab isdem litteris incipientia, ut est 'non fuit istud iudicium iudicii simile,
Abbreviated transcription (Latin):
crebriꝰ geminat᷑. Sosia insolario so¬
ne tulisti. disꝑforon. ẽ: ut siqͥs di¬
cat ꝑ sua sitrices ꝑstigiatrices. atq
penultimã ultimãq u̾bors. inaxime
uitandȩ. Cuiꝰ exemplũ. ẽ si dicas. Phale¬
ras ablatas gratis. aut si uiret auriga
cũ in ea parte qũã diximꝰ. similes uocales
ac similit̾ longe collisã hiantẽq strurã
faciunt. Ut si qs̾ dicat. suscepisse liberos
scđo omine. Et ut tulliꝰ ꝓmilone dit.
Auctoritate publica arͣmare. Qd̾ quide
arte dissimulans: plerunq: appecit uo¬
luntate. Uitandũ similit᷑. ne in eodem
loco tres aut .iiiͦi. longas breuesq: conti.¬
nue ponamꝰ. neue in notissimos u̾susa
maxime heroicos structura fundat᷑ u¬
bicosue uers. quãuis eos cy cero ñ eune
cũ dicit.Senatꝰ hec intelligit. consului¬
det. Et heroiciuersꝰ finẽ ł initiũ ñ de¬
clinet: cũ dicit. Omiserũ cui peccarelice.¬
bat. Et in acha demicis. Latent ista om̃ia

Expanded text:
crebrius geminatur, ut «Sosia in solario socrebrius geminatur, ut «Sosia in solario sone tulisti.» Dysprophoron, ut si quis dicat «persuasitrices praestigiatrices acque paene ultimum ultimumque uerborum maxime uitandae, cuius exemplum est, si dicas «phaleras ablatas gratis», aut si iuret auriga cum in ea parte, quam diximus, similes uocales ac similiter longae collisam hiantemque structuram faciant, ut si quis dicat suscepisse se liberos «secundo omine», et ut Tullius pro Milone ait «auctoritate publica, armare»; quod quidem artem dissimulans plerumque appetii uoluntate. Vitandum similiter, ne in eodem loco tres aut quattuor longas breuesque continue ponamus, neue in notissimos uersus et maxime heroicos struttura fundatur iambicosue uersus, quamuis eos Cicero non euitet, cum dicit «senatus haec intellegit, consul uidet», et heroici uersus finem uel initium non declinet, cum dicit «o miserum, cui peccare licebat», et in Academicis «latent ista omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
aut extoto partẽ. aut exuno plures
monstrant. aut expluribꝰ singła. Ex
parte totũ: ut inpupi̾ ferit aut me
isdẽ parietib tuto.eẽ. tecũ. ꝓeadẽ do¬
mo. Hunc tropũ meto mian gr̃amatici
noĩart̃. cathacrisin etiã greci. qũã nos
orationisq contextu seruanda stͣ hȩc.
ut constructio coagm̃tata. & conclu¬
sio ꝑfecta ꝓueniat & qͦdã scemate ue
nustet᷑. Iã cõpositionis pͣcepta ꝑcurrã.
Cuiꝰ uiciũ maximũ. ẽ. hiulcas & asꝑas.
frenos etiã. iothacismos. moetacismos.
duitatẽ inodiũ repetitã. Ut sale sa-¬
xa sonabant. & casus cassandra cane¬
bat.¶ Metacismꝰ. ẽ. cũ u̾bor comun¬
ctio assiduitate .m. littẽ collidit᷑. ut si
dicas. Mammã ipsam ama. qͦsi meã ani¬
mã. Plablacismꝰ. ẽ. ubi .l. plurimũ
dissonat. ut si dicas. Sol & luna luce
lucent. albalem lactea. Flotacismꝰ. ẽ.
ut sidicas. iunio. iuno. iouis uire. iras¬
citur.ł Poly sigmia. ẽ. ubi .s. littera.

Expanded text:
aut ex toto partem aut ex uno plures monstrant aut ex pluribus singula. Ex parte totum, ut «in puppim ferit» aut «me isdem parietibus tuto esse tecum» pro «eadem domo». Hunc tropum metonymian grammatici nominarunt, catachresin etiam Graeci, quam nos orationisque contextu seruanda sunt haec, ut constructio coagmentata et conclusio perfecta proueniat et quodam schemate dictio uenustetur. Iam compositionis praecepta percunam, cuius uitium maximum est hiulcas et asperas, frenos etiam iotacismos, mytacismos, duitatem in odium repetitam, ut «sale saxa sonabant» et «casus Cassandra canebat». Mytacismus est, cum uerborum coniunctio m litterae assiduitate colliditur, ut si dicas «mammam ipsam amo quasi meam animam». Labdacismus, ubi l plurimum dissonat, ut si dicas: «sol et luna luce lucent alba lenì lactea.» Iotacismus, ut si dicas: «Iunio Iuno Iouis iure irascitur». Polysigma, ubi s littera
Abbreviated transcription (Latin):
ut si dicas. Litus amicis. Itẽbona clau.¬
sula fit: ꝓnouissimo moloso ionicꝰ
minor ponat᷑. ꝥ trocheũ. ut si di¬
cas. Mare fluctuantib litꝰ agitanti.
S in hac clausula cauendũ. ne ꝓ
trocheo penultimo spondeus ponat᷑.
Ham tc̃ si solueris t̾ciã molosi: in ui¬
tiũ cadis. qͣle incidit eycero. cũ dic̃.
Si te semel ad meas capsas ad misero.
Si aut̃ penultimo trocheo mediã io¬
losi solueris: pulerã clausulã fece
Itẽ.si trochei penultimi longã solue¬¬
rimꝰ. & pͥmã molosi ultimi: fit ele¬
ficamꝰ. aliud reipsa sentimꝰ ut ÷. pͥn¬
cipiũ pligario. Nouũ crim̃ gai cęsar.¬

Expanded text:
ut si quis dicat «litus amicis». Item bona elauut si quis dicat «litus amicis». Item bona elausula fit, si pro nouissimo molosso ionicus minor ponatur post trochaeum, ut si dicas «mare fluctuantibus, litus agitanti». Sed in hac clausula cauendum, ne pro trochaeo paene ultimo spondeus ponatur; nam tunc, si solueris tertiam molossi, in uitium cadis quale incidit Cicero, eum dicit «si te semel ad meas capsas admisero». Si autem paene ultimo trochaeo mediam molossi solueris, pulchram clausulam fecerItem si trochaei paene ultimi longam soluerimus et primam molossi ultimi, fit eleficamus, aliud re ipsa sentimus, ut est principium pro Ligario: «nouum crimen, Gai Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
turpit᷑ reddit. Qd enĩ int̾: utrũdicas
oĩa nẽpe uides. anuͦ dicas aspice fac¬
ta mea: Beneaut̃ ponunt᷑ ł duotro¬
chei. ł trocheus & spondeus infine clau¬
sulȩ. ut siqͥs dicat. hȩc. ẽ bonor ciuiũ ma¬
gna cura. Aut hȩc st̃ quȩ maximi
pͥncipes sola curant. PTrissillab clau¬
sulã t̾minantib lex ẽ: si mͦ eã uel
mollit̾ fluere. ut trocheo p̃cedente
penultimo molosus subsequat᷑. siue
longã habeat nouissimã syllabam
siue breuẽ iure mecrico. ut ẽ. illud
tullii. Mare fluctuantib litꝰ eiectis.
fit aut̃ pessima claufula. si ꝓtrocheo
penultimo spondeu᷑ p̃locaueris.
Ut si dicas. mare fluctuantib rupes
eiectis. Itẽ pessima. si ꝓtrocheo pẏr¬
richiũ pͣmiseris. ut sidicas. mare
fluctuantibꝰ apex eiectis. Itẽ uiciosa ÷
c̃clusio. si nouissimi molosi pͥma sy .l.¬
laba breuis fiat. quãuis trocheo rite
p̃misso. T unc enĩ heroicũ cõma nascit᷑

Expanded text:
turpiter reddit. Quid enim interest, utrum dicas turpiter reddit. Quid enim interest, utrum dicas «omnia nempe uides», an uero dicas «aspice fatta mea»? Bene autem ponuntur uel duo trochaei uel trochaeus et spondeus in fine clausulae, ut si quis dicat «haec est bonorum ciuium magna cura» aut «haec sunt, quae maximi principes sola curant». Trisyllabis clausulam terminantibus lex est, si modo eam uelis molliter fluere, ut trochaeo praecedente paene ultimo molossus subsequatur, siue longam habeat nouissimam syllabam siue breuem iure metrico, ut illud est Tullii: «mare fluctuantibus, litus eiectis». Fit autem pessima clausula, si pro trochaeo paene ultimo spondeum praelocaueris, ut si dicas «mare fluctuantibus, rupes eiectis»; item pessima, si pro trochaeo pyrrhichium praemiseris, ut si dicas «mare fluctuantibus, apex eiectis». Item uitiosa est conclusio, si nouissimi molossi prima syllaba breuis fiat, quamuis trochaeo rite praemisso; tunc enim heroicum comma nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
errore cõposuit.Uerũ hoc demonosylla¬¬
bo suꝑiꝰ pͣceptũ incolo meliꝰ collocamꝰ aut
cõmate ñ infine sententiȩ. Dyllaba cͦ.
iambico numo ñ iure claudunt᷑. łsi pe
nultimꝰ spondeus mox iãb aptet᷑. ut si di¬
cas tenui seruos meos. Aut prrrichiꝰ ꝓ
ĩabo. ut c̃sul uidet. At bona clausula. ẽ.
ex iambo & spondeo. ł ultimo trocheo.
Ut siqͥs dicat. Patria continec bonos ci¬
ues Uł asserat. capuit legis. Cauendũ . ẽ.
autẽ. ne aut duo ĩabi. aut iãb & pyrri.¬
chiꝰ infine ponant᷑. Ut siqͥsdicat. pug.¬
nare iuuenes ꝓ pantib suis parentib
Cauendũ etiã. ne pyrrichꝰ pꝰ pyrrichi.¬
ũ ueniat .& .iiiͬi. breues faciat. Vt siqͥs
dicat. ꝑdidi bona mea. Aut pꝰ py rri¬
chiũ trocheus spondeusue: ut siqͥs dicat.
Conquerit᷑ sua facta. aut iputat sibi de¬
cheũ pyrrichiꝰ. malã clausulã faci¬
unt. hcͣ enĩ finẽ elegiaci penta metri

Expanded text:
errore composuit. verum hoc de monosyllaerrore composuit. verum hoc de monosyllabo superius praeceptum in colo melius collocamus aut commate, non in fine sententiae. 521 Disyllaba vero iambico numne ultimus spondeus, mox iambus aptetur, ut si dicas «tenui seruos meos», aut pyrrhichius pro iambo, ut «consul uidet». At bona clausula est ex iambo et spondeo uel ultimo trochaeo, ut si quis dicat «patria continet bonos ciues» uel «asserat caput legis». Cauendum est autem, ne aut duo iambi aut iambus et pyrrhichius in fine ponantur, ut si quis dicat «pugnare iuuenes pro parentibus suis parentibus». Cauendum etiam, ne pyrrhichius post pyrrichium ueniat et quattuor breues facidicat 'perdidi bona mea', aut post pyrrhichium trochaeus spondeusve, ut si dicas 'conqueritur sua fata' aut 'imputat sibi dechaeum pyrrhichius malam clausulam faciunt; hoc enim finem elegiaci pentametri
Abbreviated transcription (Latin):
entibꝰ. mͦ docimiũ qͥ constat exbreui. du-¬
ab longis. breui& longa. Cuiꝰexẽplũ po¬¬
suit. a micos tenes. Itẽ amphimacrũ pedes.
&rursũ daccilicũ numerũ laudat. mͦ
anapesticũ. mͦ hy ti iãbũ laudat. nec tam
cerca sententia.ẽ. Ego tam̃ cõpendiosiora
ꝑcurrã. ut in hac silua qͥbꝰdã uidear ꝓ̃.¬
ire tramitibꝰ. PIn monosyllab̾ inspicien.¬
dũ. utrũ finał longa. breuisne sit. Si enĩ
longa.ẽ. pͣire debet trocheus. Ut.ẽ. cycero¬
nis Non scripta s natalex: aut debet. ẽẽ.
legũ in re publica pͥma uox. Quȩ tam̃ pru¬
denti sensin apta c̃clusio. At uͦsi breuis fu
erit monosyllaba: ĩab aut anapestꝰ an¬
tecedac Ut ait salustiꝰ. Tota aut̃ insula mo-¬
dica & cultib uariis. ẽ Breuẽ uͦ breuis
aut longã longa. ñ sine uituꝑatio̾e secta¬
t᷑ t sidicas. ista resmea.ẽ. At contͣ qd cy¬
cero ꝓligario. Ñtueũ patria pͥuare qua
caret: s uita uis. Qd uoluntate orator. ñ

Expanded text:
tum, modo dochmium, qui constat ex breui, duabus longis, breui et longa, cuius exemplum posuit «amicos tenes», item amphimacrum pedem et rursum dactylicum numerum laudat; modo anapaesticum, modo dithyrambicum laudat, nec tamen certa sententia est. Ego tamen compendiosiora percurram, ut in hac silua quibusdam uidear praeire tramitibus. In monosyllabis inspiciendum, utrum finalis longa breuisne sit. Si enim longa est, praeire debet trochaeus, ut est Ciceronis «non scripta, sed nata lex», aut «debet esse legum in re publica prima uox»; quae tantum pendenti sensui apta conclusio. At uero si breuis erit monosyllaba, iambus aut anapaestus antecedat, ut ait Sallustius 'tota autem insula modica et cultibus variis est'. brevem vero brevis aut longam longa non sine vituperatione sectatur, ut si dicas 'ista res mea est', aut contra, quod Cicero pro Ligario: 'non tu eum patria privare, qua caret, sed vita vis', quod voluntate orator, non
Abbreviated transcription (Latin):
enaui exturbasses: ip se archipirata.
cũ grece pͣdonu inpurissimũ plenis¬
simis ueł nauigares. Et inpisonẽ. Ut
qͥ in maximis cẽpestatib ac fluctib
rei publicȩ nauẽ gubernassem. sal¬
uãq inporcu collocassẽ: frontis tuȩ

Expanded text:
m Romanum e naui exturbasses, ipse archipirata m Romanum e naui exturbasses, ipse archipirata cum grege praedonum impurissimo plenissimis uelis nauigares»; et in Pisonem «ut qui in maximis tempestatibus ac fluctibus rei publicae nauem gubernassem saluamque in portu c
Abbreviated transcription (Latin):
rea rura &. Campiq ingentes ossib al¬
bent. Qđ satis crispa flexione oratiꝰ albi¬
cat. & grandiloqͦs oratores. Huic dili.¬
gentiȩ subiungit᷑ tͣnslatoꝵ cura u̾boꝵ
cũ res aut sua ñ inuenit u̾ba. aut cũ uo¬
lumꝰ splendidiꝰ aliqͥd explicari. Ergo aut
inopiȩ aut decoris causa tͣnfferre. Ino.¬
piȩ: cũ dicimꝰ gẽmare uitẽ. lixuriare
exar sit bellũ. cũ potuerit dici extitit.
Et itẽ possumꝰ ab om̃ibꝰ sensib mutuari:
m̃ dulce lib̾tatis. Uerũ ñ debet hȩc tͣns¬
moderatione captari. nec longe petita
debent. eẽ tͣnslata. Ut si dicas luxurio¬
sũ carybdim. Uitandũ qͦq ne turpis
sit similitudinis ufurpatio. Ut si di.¬
cas castrata africani morte rẽ pribli¬
cã aut clodiũ stercꝰ senatꝰ In hoc gene.¬
re tnsferendi. etiã allegoriã poetȩ pͣ.¬
cipue nexuert᷑. Et cy cero cũ dicit se.
natũ agub̾nacuł deiecisses: pͣtor

Expanded text:
rea rura» et «campique ingentes ossibus alrea rura» et «campique ingentes ossibus albent», quod satis crispa flexione Horatius «albicat et «grandiloquos oratores». Huic diligentiae subiungitur translatorum cura uerborum, cum res aut sua non inuenit uerba aut cum uolumus splendidius aliquid explicari. Ergo aut inopiae aut decoris causa transferuntur: inopiae, cum dicimus «gemmare uitem» et «luxuriare exarsit», cum potuerit dici «exstitit». Et item possumus ab omnibus sensibus mutuari, nomen dulce libertatis». Verum non debet haec transmoderatione captari: nec longe petita debent esse translata, ut si dicas luxuriosum 'Charybdim'. vitandum quoque, ne turpis sit similitudinis usurpatio, ut si dicas castratam' Africani morte rem publicam aut Clodium stercus senatus'. in hoc genere transferendi etiam allegoriam poetae praecipue nexuerunt, et Cicero cum dicit 'cum senatum a gubernaculis deiecisses, populu
Abbreviated transcription (Latin):
audatiꝰ usurpanda illa. ꝗͣ cũ ȩtate muca¬
ta st̃. Itaq alucinari & cerritũ & capra¬
tũ. similiaq pͣtereuntes: utemͣ iis q̃ con¬
suetudo recipiet. Nec tam̃ sordidis. nͥ cũ
rei sententiȩq ins exigit. Ut cũ cycero
uolens crudelitatis inuidiã facere ait.
Gurgulionib exectis reliquer᷑. & uirgi
plebem sõmanã concidere. Hec indecore
uirgiliꝰ uitandȩ humilitatis aucupio.
lichnos plucernis posuit. Qd si sua res. ꝓ.¬
pͥa u̾ba ñ habeat nouanda st: aut alienis
utendũ. Nouant᷑ aut̃ duob modis u̾ba.
Aut qͦdã fictione. aut declinatione pͣsũ.¬
pta: aut duoꝵ quȩ usitata st᷑ coniuncti¬
one cõposita. Fingunt᷑ maxime. cũ tnͣs.
aurib tẽꝑandũ. & in solentia fugien¬
da. Q uã uitans cytero: sotherẽ salua¬
torẽ noluit nõare. & ait. Qui salutẽ de¬
dit. Illud enĩ nimis insolens uidebat᷑.
Deriuatione qͦq fiunt u̾ba. q̃ gr̃ama.¬
tici paragoga nominar̃. Ut cũ dicimꝰ flo.¬

Expanded text:
etate mutata sunt. Itaque «alucinari» et «cerritum» et «caperratum» similiaque praeterientes utemur his, quae consuetudo recipiet, nec tamen sordidis, nisi cum rei sententiaeque uis exigit, ut cum Cicero, uolens crudelitatis inuidiam facere, ait «gurgulionibus exsectis reliquerunt» et «uirgis plebem Romanam concidere». Nec indecore Vergilius uitandae humilitatis aucupio «lychnos» pro lucernis ait. Quod si qua res propria uerba non habeat, nouanda sunt aut alienis utendum. Nouantur autem duobus modis uerba: aut quadam fictione aut declinatione praesumpta, aut duorum, quae usitata sint, coniunctione composita. Finguntur maxime cum transfauribus temperandum et insolentia fugienda. Quam uitans Cicero soterem «saluatorem» noluit nominare et ait «qui salutem dedit»; illud enim nimis insolens uidebatur. Deriuatione quoque fiunt uerba, quae grammatici paragogi, nominarunt, ut dicimus «flo
Abbreviated transcription (Latin):
aĩalib. Propͥũ. ẽ: qͦd rẽ aliquã abom̃iũ
coͣmunione secernit ut risus. hoc enĩ
ñ. ẽ. hõi cõmune cũ cȩteris.  Accidens
.ẽ. qd̾ in aliqͦ positũ. nec pars eiꝰ. ẽ. nec
separari abeo potest. ut ꝑse possit exis¬
tere. Ut color incorpore. inanimo dis¬
ciplina. A parte uͦ argum̃tũ ñ ad to¬
tũ ꝓbandũ ducit᷑. sed adaliã partẽ qͣ
continet questionẽ. Nec enĩ ꝓbata pars¬

Expanded text:
animalibus. Proprium est, quod rem aliquam ab omnium animalibus. Proprium est, quod rem aliquam ab omnium communione discerna, ut risus; hoc enim non est homini commune cum ceteris. Accidens est, quod in aliquo positum nec pars eius est nec separari ab eodem potest, ut per se possa existere, ut color in corpore, in animo disciplina. A parte uero argumentum non ad totum probandum dicitur, sed ad aliam panem, quae continet quaestionem. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã cognitũ puto qͥd sit genꝰ. qͥd speci¬
es ł differentia. ꝓpiũ. accidens. cȩteraq
que eiꝰ p̃cepta denuer̃. Tam̃ hȩc ut pote.
gͥ ad multas species differentiasq no¬¬
tio ꝑtinens. ut aĩal qd̾ refert᷑ adhõiẽ.
petudẽ. auẽ. piscẽ. cȩteraq ꝗͣ ñ tantũ nu¬
mo̾ s etiã specie disparant᷑: qͦd alia. ae.¬
ria. alia aquatilia. t̾renaq. alia ratiõa.¬
bilia. alia ratiõis ex ꝑtia. q̃ sub uno nõe
collecta cũ fuerint. noĩe generis appel¬
lant᷑. Species. ẽ ꝗͣ agen̾e pendens. alia
continet num̾o tantũmͦ disgregata.
Ut ho̾ continet & de mostenẽ &cy. cero¬
nẽ. Quib una species. ẽ s numo distant.
¶Differentia uͦ ẽ sufficiens questioni
discretio. Ut si qͣrat᷑ int̾ hominẽ leo¬
nẽq qͥd int̾sit: respondeat᷑ qͦd hõ mitis.
leo ferꝰ sit Qđ qͥdẽ nec hominẽ amitib
cȩt᷑is. nec leonẽ aferis aliis distinguit

Expanded text:
per quam cognitum puto, quid sit genus, quid speciper quam cognitum puto, quid sit genus, quid species vel differentia, proprium, accidens ceteraque, quae eius praecepta tenuerunt. tamen haec ut poteroest igitur ad multas species differentiasque notio pertinens, ut animal, quod refertur ad hominem, pecudem, avem, piscem ceteraque, quae non tantum numero, sed etiam specie disparantur, quod alia aeria, alia aquatilia terrenaque, alia rationabilia, alia rationis expertia, quae sub uno nomine collecta cum fuerint, nomine generis appellantur. 477 species est, quae a genere pendens alia continet numero tantummodut homo continet et Demosthenem et Ciceronem, quibus una species est, sed numero distant. Differentia uero est sufficiens quaestioni diseredo, ut, si quaeratur, inter hominem leonemque quid intersit, respondeatur, quod homo mitis, leo ferus sit; quod quidem nec hominem a mitibus ceteris nec leonem a feris aliis distinguit
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. Impso tũ totũ tũ pars eiꝰ tũ noca.
quã greci ethy mologiã dict̃. Attingu¬
nt uͦ negotiũ ꝗ̃ ad id relatiuoꝵ ratio.
patis agenere. a forma. aspecie. asimili.
a differenti. a contrario. a coniunctis
abantecedentibꝰ. a cseqntibꝰ. a repug.¬
uantib acausis. ab effectis. a cõparati¬
one sinꝰ st̃ partes. maiora. minora.¬
paria. Apparet inõib relatiuã in eẽ. ra-¬
tionẽ. Nã cͣiugatũ alterũ alt̾i nõat᷑. &
genꝰ & species ad se relata fiunt. Ipsũ etiã
simile. alicuiꝰ assimile. e. Et om̃s loci ar¬
gumͣtoꝵ ñ ex se s ex alio nom̃ accipi¬
unt. Igit᷑ totũ qđ dubiũ discutit᷑ diffi.¬
niri pͥmitꝰ oportebit. & sic argum̃ta
tͣctare hoc mͦ. Sit res dubia. utrũ utił
eloqͣntia uideat᷑. Floqͣntia totũ. ẽ. In
toto gͥ diffiniendũ sic. Eloqnͣtia. ẽ. bene
dicendi scientia. Benedicere aut̃ utile :
subsidio. ẽ. chalectica. quã nuꝑ audistis.

Expanded text:
gunt. In ipso tum totum, tum pars eius, tum nota, gunt. In ipso tum totum, tum pars eius, tum nota, quam Graeci etymologiam dicunt; attingunt uero negotium, quae ad id relatiuorum ratio a coniugatis, a genere, a forma uel specie, a simili, a differenti, a contrario, a coniunctis, ab antecedentibus, a consequentibus, a repugnantibus, a causis, ab effectis, a comparatione, cuius sunt partes maiora, minora,paria. Apparet in omnibus relatiuam messe rationem; nam coniugatum alterum alteri nominatur, et genus et species ad se relata fiunt; ipsum etiam simile alicuius assimile est, et omnes loci argumentorum non ex se, sed ex alio nomen accipiunt. Igitur totum, quod dubium discutitur, definiri primitus oportebit et sic argumenta tractari hoc modo: sit res dubia, utrum utilis eloquentia uideatur. Eloquentia totum est; in toto igitur definiendum sic: «eloquentia est bene dsubsidio est Dialectica, quam nuper audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
modis. c̃siliando. docendo ꝑ mouendo.
lla pͥor echica sequens apodictica. tercia
pathetica noĩat᷑. Consiliatione licet in
tota causa uti conueniat. tam̃ in pͥncipi¬
ss uberius insistendũ . & in cõmouendo
maxime uigere debet epilogꝰ. Docere
aut̃ ꝓ̃ceteris debet ipsa narratio. quauiᷤ
diluendis questionib obiciendisq cri¬
minibꝰ ñ dissimił oꝑpet᷑ astructio.
lsumͣrtũ. ẽ ratio
quȩ reidubiȩ fidẽ facit. Res dubia. ẽ.
intentio & depulsio. Pratio & infirma¬
tio rationis. Cũ enĩ obieceris occidisti: ut
docras argum̃tatione. firmatione uis¬
maxime cũ negat᷑ etiã ipsũ ñ occidi: exi¬
git argum̃tũ. licet adfaciendã fidẽ etiã
illa quȩ martificialia nõiant᷑ debeant
adhiberi. ut tabulȩ. testimonia. questi.¬
ones. Quȩ pꝰ discutienda seruabo. PNc̃ ar¬
gum̃ta tractent᷑. quȩ aut in negocio
de qͦagit᷑ posita sunt. aut illud attin¬

Expanded text:
modis: conciliando, docendo, permouendo. modis: conciliando, docendo, permouendo. Illa prior ethica, sequens apodictica, tertia pathetica nominatur. Conciliatione licet in tota causa uti conueniat, tamen in principiis uberius insistendum, et in commouendo maxime uigere debet epilogus. Docere autem prae ceteris debet ipsa narratio, quamuis diluendis quaestionibus obiciendisque criminibus non dissimilis operetur astructio.umentum est ratio, quae rei dubiae fidem facit. Res dubia est intentio et depulsio, uel ratio et infirmatio rationis. Cum enim obieceris «occidisti», ut doceas, argumentatione firmabis, maxime cum negatur. Etiam ipsum «non occidi» exigit argumentum, licet ad faciendam fidem etiam illa, quae iartificilia nominantur, debeant adhiberi, ut tabulae, testimonia, quaestiones, quae post discutienda seruabo. Nunc argumenta tractentur, quae aut in negotio, de quo agitur, posita sunt, aut illud attin
Abbreviated transcription (Latin):
nec tyrannidẽ potest obicere. Hic st̃ dis
artificiose tractandi. & ꝑ totã oraciosũ
subtilit̾ diffundench. Q uia colore hac
separant᷑. qd̾ color inuna tantũ parci¬
litis. hoc. ẽ. exre. qͣ controu̾siã facit.
Que aut pͣcerii tẽporis. ẽ. ut anaiace
ulixes occidit. ꝗͣ ductũ simplice cals
aut si pͣsentis ł futuri tẽporis fuerit: om̃s
ductꝰ ad mitcit. Ergo dic̃. De consilio nas.¬
cit᷑. consiliũ excausatiuo litis exorit᷑. Cau¬
satuiũ. ẽ. qđ fac̃ dubitationẽ. ut in illo ꝙ¬
ranni. sausatiuũ litis. ẽ: qͦd tẏ rannꝰ custo¬
diã & arcis postulat & armoꝵ. Ductũ
siruatũ. testat᷑ pͥma pħy lippica. qͣ mira
subtilitate dñatũ antonii latent̾ insimu¬
lat. ut om̃ia dic̾s nichil asꝑedixisse uide.¬
at᷑. ¶his om̃ib conqͥsitis. argum̃ta ui-¬
denda st̃. qͥb ad questionis ambiguũ fi¬
des ualeat adhiberi. Fides aut̃ tribꝰ fit

Expanded text:
nec tyrannidem potest obicere. 471 hi sunt ductus nec tyrannidem potest obicere. 471 hi sunt ductus artificiose tractandi et per totam orationem subtiliter diffundendi. qui colore hoc separantur, quod color in una tantum parlitis, hoc est ex re, quae controuersiam facit, quae aut praeteriti temporis est, ut an Aiacem Vlixes occiderit, quae ductum simplicem tenet, aut, si praesentis uel futuri temporis fuerit, omnes ductus admittet. Ergo ductus de consilio nascitur, consilium ex causatiuo litis exoritur. Causatiuum est, quod facit dubitationem, ut in illo tyranni causatiuum litis est, quod tyrannus custodiam et arcis postulat et armorum. Ductum seruatum testatur prima Philippica, quae mira subtilitate dominatum Antonii latenter insimulat, ut omnia dicens nihil aspere dixisse uideatur. His omnibus conquisitis argumenta uidenda sunt, quibus ad quaestionis ambiguum fides ualeat adhiberi. Fides autem tribus fit
Abbreviated transcription (Latin):
quirit᷑.  De hinc ductꝰ cause in spies¬
bliquus mixtꝰ Simplex. ẽ. cũ ñ aliud:
inagentis consilio aliud in u̾b̃. Ut sir
ne meritũ laudes: ac noxiũ accuse
tił cũ aliud uult animꝰ. aliud agit onti
Ut qͥdã abdicat filiũ qͦd amicos ñ habea
Hic uerȩ ñ abdicat: s ut amicos habia
t̾ret. figuratꝰ ẽ. cũ aꝑte qͥd dicere pn¬
bet uerecundia ꝓpt̾ obscena. & si¬
ficatione alia atq integum̃tis uesiti
monstrat᷑. Obliquus. ẽ. cũ metꝰ ĩpedi
aliqͥd dicere lib̾e: & ꝑ qͦsdã fundicum¬
culos abicienda monstramꝰ. Ut inha
Tẏrannꝰ qͥ sub abolitione ty rannq
posuerat: fortit̾ fecit. Petit p̃mii noie
armoꝵs artisq custodiã. magistrat
contradict̃. Mixtus aut̃ ex utroq c̃p¬
nit᷑. Cũ & pudor & metus impedit lib¬
tatẽ. Ut trannꝰ qͥ duos filios habue
quors uni uxor in ꝗͣ infamis furt
maritꝰ se suspendit. cogit alterũ fil¬

Expanded text:
exquiritur. Dehinc ductus eausae inspiciexquiritur. Dehinc ductus eausae inspicioblicus, mixtus. Simplex est, cum non aliud est in agentis consilio, aliud in uerbis, ut si bene meritum laudes ac noxium accuses. Subtilis, cum aliud uult animus, aliud agit oratio, ut «quidam abdicat filium, quod amicos non habeat». Hic non uere abdicat, sed ut amicos habeat, terret. Figuratus est, cum aperte quid dicere prohibet uerecondia propter obscena, et significatione alia atque integumentis uestita monstratur. Oblicus est, cum metus impedit aliquid dicere libere, et per quosdam fandi cuniculos obicienda monstramus, ut in hoc: «tyrannus, qui sub abolitione tyrannidem posuerat, fortiter fecit. Petit praemii nomine armorum arcisque custodiam. Magistratus contra dicunt.» Mixtus autem ex utroque componitur, cum et pudor et metus impedit libertatem, ut «tyrannus, qui duos filius habuit, quorum uni uxor, in qua infamis fuitcuius maritus se suspendit, cogit alterum fil
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝑatori. Licet insuꝑiore̾ astruc¬
tione qͥdã c̃flictꝰ euidens apꝓbet᷑.
Ut cũ alius quẽpiã laudat .&. alt̾ ac¬
cusat. ut catonẽ tulliꝰ laudans.
& duob uoluminib: cȩsar accu¬
sans. Ex qͦ colligit᷑. om̃ia causarũ
genera statib ꝑcensenda. Hoc re¬
pto. naturã cau̾se discuties. q̃ auc
simplici aut duplici questione.
aut multiplici continet᷑. Et sim¬
plex.ẽ. cũ unũ qͥd intota actione
disqͥrit᷑. ut clodiũ milo iure ne-¬
cauerit. Illud uͦ qđ ꝑ iudicationẽ
posteriore loco disquirit᷑. ut eru¬
triinsidias cõpararit: ñ.ẽ. singła¬
re s iunctũ. er duplici coniectura.
S incidens questio genꝰ cause facere ĩ
potest. Buplertũ ex rebꝰfit: ut ꝓcelio
de auro & de ueneno Tũ collatione: u
ꝓroscio. filiꝰ ne patre. an inimiciuigi¬
larint. Multiplexuͦ ex pluribꝰ quest¬
onibꝰ causa confistit. ut repetundan
om̃s uerrine. & ꝓscausro de bostars
nece. dearinis urore &e decimis tribs

Expanded text:
licet in superiori astructione quidam conflictus evidens approbetur, ut cum alius quempiam laudat et alter accusat, ut Catonem Tullius laudans et duobus voluminibus Caesar accusans. ex quo colligitur omnia causarum genera statibus percensenda. 469 Hoc reperto naturam causae discuties, quae aut simplici aut duplici quaestione aut multiplici continetur. et simplex est, cum unum quid in tota actione disquiritur, ut Clodium Milone iure necaverit. illud vero, quod per iudicationem posteriore loco disquiritur, uter utri insidias compararit, non est singulare, sed iunctum ex duplici coniectura, sed incidens quaestio genus causae facere non potest. Duplex tum ex rebus fit, ut pro Caelio de auro et de ueneno, tum collatione, ut pro Roscio, filiusne patrem an inimici iugulauerint; multiplex uero ex pluribus quaestionibus causa consistit, ut repetundarum omnes Verrinae, et pro Scauro de Bostaris nece, de Arinis uxore et de decimis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
tis hȩc pleniꝰ edisserã. Abadu̾sarii uͦ ꝑso¬
na conciliatio fit: dũ illius iniqͥtate
aut arrogantia de monstrata. nr̃a mo¬
destia cõm̃dat᷑. S hec posteriꝰ inpͥncipiis.
quãꝗͣ nc̃ ñ orationis partess dicendi for¬
mas & faciendȩ fidĩ species numeramꝰ.
Quo loco patheticȩ qͦq dictionis attendi¬
mꝰ facultatẽ. Cuiꝰ uis ł in cõmunibꝰ locis
ł in epy logis maxime continet᷑. Mea pͥ.¬
mordia qͥdẽ apud ueteres hac animoꝵ
ꝑmotione caruere. Qđ tc̃ de monstrabit᷑.
cũ ordiendi pͣcepta trͣtabimꝰ. Anterim
generatĩ qͥb m̃tis affectib incitent᷑. nul¬
la partiũ diffinitione signabo. Cõmo¬¬
uent᷑ gͥ auditores aut miseratione aut
odio. aut inuidia. aut metu. aut spe.
aut ira. cȩterisq similib. Miseratione.
cũ calamitates alicuiꝰ magno dolore tra¬
ctamꝰ. siue cũ iniqͥtatẽ tẽporis ł ꝑicłi ma¬
gnitudinẽ memoramꝰ. ut insẽptima
uerrianarũ patres iniqͦs. ui.d. ia .i.¬

Expanded text:
raeceptis edisseram. ab adversarii vero persona conciliatio, dum illius iniquitate aut arrogantia demonstrata nostra modestia commendatur. sed haec posterius in principiis, quoniam nunc non orationis partes, sed dicendi formar et faciendae fidei species numeramus, quo loco patheticae quoque dictionis attendimus facultatem, cuius uis uel in communibus locis uel in epilogis maxime continetur. Mea primordia quidem apud ueteres hac animorum permotione caruere, quod tunc demonstrabitur, cum ordiendi praecepta tractabimus; interim generatim, quibus mentes affectibus incitentur, nulla partium definitione signabo. Commouentur igitur auditores aut miseratione aut odio aut inuidia aut metu aut spe aut ira ceterisque similibus. Miseratione, cum calamitates alicuius magno dolore tractamus, cum iniquitatem temporis uel periculi magnitudinem memoramus, ut in septima Verrinarum: «patres
Abbreviated transcription (Latin):
re. qd̃ & casu & sono simili postrema
u̾ba det̾minat: hoc uͦ soni tantũ simi¬
litudine sub qͣcunq u̾bi enuntiatio¬
tio u̾bi ac noiͣs. id.ẽ. cũ syllaba aut lit¬
tera mutata diu̾sa significat. ut si
ce id.ẽ. copulatio. Inqͣ io qͦidẽ u̾bũ aut
nom̃ positũ continiio diu̾sa significat.
ut. ẽ. S tam̃ ad illã diẽ mẽmiꝰ ¶ Palin
logion.iteratio. hȩc figura repetito ũ¬
boaut noie. nͣ̃ diu̾sa uult intelligi. s
sis repecitio. hȩc figura a suꝑiore dis¬
tat. qd illa eadẽ parte orationis repe.¬
tita coniungit᷑. aut uno alteroue u̾bo
int̃posito. Ad̃ hȩc ñ una parte orationis.
s ꝓut libuerit sociatis uerb̾. ut. ẽ. N po
re mebro postrema ponunt᷑. inposteri¬
ore pͥma repetunt᷑. ut. ẽ. illud terentii.
Negat hanc sibi. eẽ. cognatã. Iõ Proapo¬
dosis redditio rationis: id. ẽ. cũ nom̃
inpostrema parte mẽbri. aut eadẽ que¬
cunq pars orationis posita reddit᷑. ex

Expanded text:
et casu et sono simili postrema verba determinat, hoc vero soni tantum similitudine sub quacumque verbi enuntiatiotio verbi ac nominis, id est, cum syllaba aut littera mutata diversa significat, ut si ή, id est copulatio, in qua idem verbum aut nomen continuo positum diversa significat, ut est 'sed tamen ad illam diem Memiteratio; haec figura repetito uerbo aut nomine non diuersa uult intellegi, sedψις repetitio; haec figura a superiore distat, quod illa eadem parte orationis repetita coniungitur aut uno alteroue uerbo interposito, at haec non una parte orationis, sed prout libuerit sociatis uerbis, ut est «non potre membro postrema ponuntur, in posteriore prima repetuntur, ut est illud Terentii: «negat hanc sibi cognatam Demiphoδοσις redditio orationis, id est, cum nomen in postrema parte membri aut eadem quaecumque pars orationis redditur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
energit ut in hoc. Pegrinꝰ murũ ne
ascencdat Quidã obsessa ciuitace ascen¬
dt hostemq deiecit. Arguit᷑ hic reus
lens sententia. u̾bis nitit᷑ accusator.
sirciũ qͣstionis. ẽ. genꝰ cũ contrariȩ le¬
Ns utrimq secꝰ collidunt᷑. ut in illo.
Das cẽplũ cereris ne ingrediat᷑. Itẽ. qͥ
parentib op̃e ñ tulerit. puniat᷑ Intẽ¬
plo cereris uapulanti matri opẽ ingres
us fili tulit Accusat᷑. Facit hic conflictũ
du̾sitas legũ qͣrũ int̾p̃cat᷑ collidit᷑. ut
ci potiꝰ auscultandũ fuisse appareat.

Expanded text:
emergit, ut in hoc: 'peregrinus murum ne emergit, ut in hoc: 'peregrinus murum ne ascendat. quidam obsessa civitate conscendit hostemque deiecit; arguitur'. hic reus leTertium quaestionis est genus, cum contrariae leges utrimquesecus colliduntur, ut in illo: «mas templum Cereris ne ingrediatur. Item qui parentibus opem non tulerit, puniatur. In tempio Cereris uapulanti matri ingressus opem filius tulit; accusatur.» Facit hic conflictum diuersitas legum, quarum interpretatio colliditur, ut cui potius auscultandum fuisset appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
bit. quẽ orator ꝓutilitate defensioĩs
sũpserit. Illa etiã ratio ex oratoris ple¬
runq astructione colligit᷑. tuncq u¬
ꝓbationes scriptura ꝓfert᷑. hincudi¬
catio legalis oriet᷑. cuiꝰ st̃ species qnq
Una. ẽ. conscriptio. q aliqͥd plurauran¬
bigua continent᷑. quȩ agrecis ampͥis¬
bologia memorat᷑. ut ex cõmunione
nõis res plerunq confundit᷑ Ut es
lud. Quidã taurũ legauit. qͦ noĩe
uũ habuerat admodũ p̃ciosũ. Uerib
heres taurũ hoc. ẽ. bouẽ dedit. qr fect
nom̃ amphybolũ: q̃stio. ẽ. Itẽ ex nõmi
distinctione ꝑ syllabã: ut qͥ habur
pinqͦs duos. unũ lesiũ nõie aliũq i¬
lesiũ. heredẽq constituens: sic locutꝰ
Hȩres esto milesi. Qua distinctionis am¬
bage certam̃ exortũ cũ hȩres esto ml
distinguit. qͥ lesius dicebat᷑. Aliꝰ uͦtm
tinua nõis iugitate milesiũ dici heris
astructio It̃e species scriptionalis . ẽ. qͦsti¬
onis q exlibis &e sententia scriptionis

Expanded text:
bit, quem orator pro utilitate defensionis assumpserit. illa etiam ratio ex oratoris plerumque astructione colligitur: tuncque vc si ad probationes scriptura profertur, hinc iudicatio legalis orietur, cuius sunt species quinque. una est, cum scripto aliquid plurave ambigua continentur, quae a Graecis ἀμφιβολία memoratur, ut ex communione nominis res plerumque confunditur, ut est illud: quidam Taurum legavit, quo nomine servum habuerat admodum pretiosum. verum illi heres taurum, hoc est bovem dedit, quia fecit nomen amphibolum quaestionem. item ex nominum distinctione per syllabam, ut qui habuit propinquos duos, unum Lesium nomine, aliumque Milesium, heredemque constituens sic locutus est: HERES ESTOMILESIVS; qua distinctionis ambage certamen exortum, dum 'heres esto mi' distinguit, qui Lesius dicebatur, alius vero continua nominis iugitate Milesium dicit heredastructio. item species scriptionalis est quaestionis, quae ex verbis et sententia scriptionis
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ñ cõmisit: ẽ gͦ mediũ nom̃ qͦd pͥua¬
tionẽ placuit memorari. cꝓpt̃ea qͥa qͥ
laude pͥuat᷑ ñ confestim uituꝑationi
ꝑmitit᷑ Uł contͣ hic tam̃ statꝰ de mon¬
stratiui generis apparet. cũ laudator̃e
uituꝑatorẽq constitues. & uituꝑatori
accusatoris intentionẽ laudatori de¬
fensoris partes ad iunxeris. Aut illud
subtiliꝰ confirmat᷑. ut auditor int̾lau¬
dẽ uituꝑationẽq libratꝰ. uelut in ad u̾¬
santi loco ponat᷑. Non enĩ laudandũ

Expanded text:
n commisit. Est ergo medium nomen, quod priuationem placuit memorari, propterea quia, qui laude priuatur, non confestim uituperationi permittitur uel contra. Sic tamen status demonstratiui generis apparet, cum laudatorem uituperatoremque constitues et uituperatori accusatoris intentionem, laudatori defensoris partes adiunxeris. Aut illud subtilius conformatur, ut auditor inter laudem uituperationemque libratus uelut aduersarii loco ponatur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ uidebant᷑. Hanc gͥ feminã aurate uo
Nłerea Sonuere tubȩ raucꝰq ꝑecrtã
Cantꝰ. & ignoto celũ clamore remugit
Turbati expauere dĩ. Wleꝰq minoꝵ
Cȩlicolũ trepidat. causarũ & nesca el
H erent & ueteril renouant᷑ criminassa
Tunc anes. fauniq pales. epyalta nar
R espectant ꝓceres. nulloq assurgere
Cernunt attoniti. uicibq alt̾na ꝓfar
Mirant᷑ placilã ꝑ pectora sacra quiti
Tũ pͥmũ posita siluanꝰ forte eup̾sso.
Percttꝰ ac trepidans dextrã tendebat uti
Sellaq c̃poscens arcꝰ atq hercuł arma
Potcuni trifidã suspirans flagitat hastam
Gradiui frameã ñ ausus poscere: falcem
S̾ aturni bello suetꝰ disqͥrit agresti.¬
cis & qͥsclã cdyadematũ gẽmas regnoꝵq
fundentẽ. ingens illustriũ uiroꝵ seque¬
bat᷑ agnĩ. Int̾ quos ꝓximi eidẽ duo diu̾so
habitu nationeq pͣnitentes. quoꝵ unꝰ¬

Expanded text:
omnia uidebantur. Hanc igitur feminam auratae uoomnia uidebantur. Hanc igitur feminam auratae uonterea sonuere tubae raucusque per aethram cantus, et ignoto caelum clangore remugit. turbati expavere dei, vulgusque minorum caelicolum trepidat, causarum et nescia corda haerent, et ueteris renouantur crimina Phlegrae. tunc Amnes Faunique, Pales, Ephialta, Napeae respectant proceres nulloque assurgere motu cernunt attoniti uicibusque alterna profantes mirantur placidam per pectora sacra quietem. tum primum posita Siluanus forte cupresso percitus ac trepidans dextram tendebat inermem, Deliacos poseens arcui acque Herculis arma. Portuni trifidam suspirans flagitat hastam; Gradiui frameam non ausus poscere, falcem Saturni bello suetus disquirit agresticis et quasdam diadematum gemmas regnorumque fundentem ingens illustrium virorum sequebatur agmen, inter quos proximi eidem duo diverso habitu nationeque praenitentes, quo