comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħu ap̃i longe lateq feruescerent. & seculare
uitam multi delinguerent. & sub leni rudemp¬
toris iugo ceruicem cortus etlomarent. sicut
mos prauoꝵ est inuidere aliis uirtutis bonũ
quod ipsi habere non appetunt. uicine ȩccłiȩ
prb̃t᷑ florentius nomine. huius nr̃i subcliaconi
florentii auus. antiqui hostio malitia ꝑcussus. scĩ
uiri stadiis cepit emnulari. eius quoq comu̾sati¬
oni derogare. quosq &̃ posset ab illius uisut¬
tione compescere. Cumq iam se conspiceret
eius ꝓfectib obuiare non posse. & conuersationiᷤ
illius opinionem crescere. atq multos ad statũ
uitȩ melioris ipso quoq opinionis eius p̾conio
indesment᷑ uocari. inuitdię facib magis magisq
fuecensus cleterior fiebat. quia conu̾sationis
illius habere appetebat laudem. s habere
lauclabilem uitã nolebat. Qui ciusdem inuidiȩ
tenebris cetatus ad hoo usq ꝑcluctus ÷. ut
seruo om̃ipotentis dñi infectum ueneno. panem

Expanded text:
fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem
Abbreviated transcription (Latin):
pido cursu quoq rediit. Qui mor ut terrã
tetigit. ad se reuersus post terga ⁊ resperit. &
quia suꝑ aquas eucurrisset agnouit. Et quod
pͣsumere tion potusset ut fieret. miratus extre¬
muit factum. Reuersus ad patrem. rem gestã
rettulit. Uir autem uenerabilis benedictus hoc
factum dicebat. seq conscium in illa uirtute
non. eẽ. quͣa nesciens fecisset. S in hac humilitatis¬
mutua amicaq contentione. accessit arbit᷑ puer
qui ereptus est. Nam dicebat. Ego cũ er aqua
traherer suꝑ capiit meu̾ abbatis melotẽ uidebam.
atq ipsum me ex aquis reducere considerabam.
agna sunt ualcde q̃ narras. Pe ⁊ R.uS¬
¶& multoꝵ elificatiom ꝓfutura. Ego anͣ
bonui iuri miracula quo plus bibo. plus sitio. GR̃¬

Expanded text:
pido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram pido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio.
Abbreviated transcription (Latin):
ramentunon gosto reddit. dicens. Ecce labora:
& noli contristari.
uadami uͦ die cum isclem uenerabilis be¬
retdieti in cella consisteret. p̃dictus pla¬
cicllu puer sc̾i uiri monachts. ad hauriendiam
tae lacu aqũa egressuo est. Qui uas quod tenue¬
cib in agña tneante submittens. ipse quoq caden¬
do subsequutus est. Quͣt mar unda tar put
& pene in unius sagute cursum a terra in.¬
trorsus tracrit. Uir autẽ cłi intra cellam positꝰ
hoc ꝓtimis agnouit. ⁊ mauru̾ festine uocauit
dicens. Fr maure curre. quia puer ille qui ad
hauriendam aqũa ꝑrecrerat. in lact cecidit.
iam q longius uncła trahit. Res mira. & post
petrum apłm inusitata. Benedictionẽ & enĩ
postulata atq ꝑcepta. ad patris sui imꝑium concitꝰ
ꝑrerit. mattrus. atq usq ad eum locum quo
ab unda declucebat᷑ puer. ꝑ terrã irȩ se existimatᷤ
suꝑ aqũa cuourrit. eumq ꝑ capillos tenuit. ra¬

Expanded text:
ramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, ramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari.uadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, t pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, ra
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad inferiora diriuet᷑:¬
lo quoq tempore gothus quidam pauꝑ
spũ ad conuersionẽ uenit. quem: it dm̃
benedictus libentissime suscepit. Qriciam uero
sliiset dare ferramentũ iussit. quod ad faleis
sumlitudinẽ falcastrum uocat᷑ : ut dde loco qͣdã
bepires abscideret. quatinus illio fieri ortus clea
berot. Hocus autem ipse qũe miticdantdum
gotbno suscepat. suꝑ tpsam laci ripam iaceb̾at.
Uiurimq gorhus isclem densitatem uepriũ totius
pititenis annisu succideret. ferrũ de manubrio
ꝓsiliens in lacum cecidit. ubi scilicet tanta
ferro ma quarum ꝓfunditas. ut spes requirendi
fermaruent nulla iam esset. Itaq ferro ꝑdito
trrmnebundus ad maurũ monachum cucurrit
pertus. dampnũ quod feccerat nuntiauit. &
meatao sui egit pęnitentiam. Quod maurus q
licum atulit de manu gothi manubriũ. & mi¬
sit in lacum. & mox ferrum de ꝓfundo redut:
ramenti manubrium intrauit. Qui statim fer¬

Expanded text:
usque ad inferiora derivetusque ad inferiora derivetAlio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus qulacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim fer
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad lacum descendere. & idcirco necesse ÷
ea eocdem loco monasteria mutari. Quos blande
consolatos chanissit. & nocte eacdem cũ paruo
puerulo nomine placido. cuius suꝑius memo¬
riam fȩci eiusdem montis ascendit rupem: ibiq
diutius orauit. E ortione completa. tres pe¬
tras in loco eodem ꝓ signo posuit. atq ad suũ
cunctis illic nescientib monasteriũ rectut
Cumq diȩ alio ad eum ꝓ necessitate aquȩ pͣ¬
dicti frs redissent. dicrit. Ite ⁊ rupem illam
in qua tres suꝑ inuicẽ positas petras in ueneri¬
tis. in mocdienͣ cauate. Ualet enim omp̃s doꝰ
Q̃ in illo montis cacumine aqua ꝓducere. ut
uobis laborem tanti itmeris dignetur auferre
Qui cuntes rupem montis quã benettictus pre-¬
dicrerat : iam fubdantẽ inuenerunt. Cumq in
ea concauũ locum fecissent. statim aqua repletꝰ.
Quȩ tam sufficienter emanauit. ut nuncusq
ubertim defluat. atq ab illo montis cacumine

Expanded text:
usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Cumq ꝑ biduũ esset oratũ. maurus
monachus uidit. pompe.ianus autẽ eiꝰ dem̃
monasterii pater uidere non potuit. Dię gͥ
alia expleta oratione uir cłi oratoriũ irgressus.
stantẽ foris monachum repperit. que ꝓ oȩcita¬
te cordio sui uirga ꝑcussit. Qui ex illo diȩ
nichil ꝑsuasionis ulteruis a nigro ia puerulo
ꝑtulit. s ad orationis stadiũ immobilis ꝑman¬
sit. Sieq antiquus hostis dominari non ausus
etin eius cogitatione. ac si ipse ꝑcussus fuissit
his autem monasterus
quȩ in eocdem loco construarerat tria
sursum in rupib monteͥs erant. & ualde erat
fr̃ib laboriosum semꝑ ad lacũ descendere. ut aꝗͣ
haurire debuissent. maxime quia ea deuexo
montis latere erat graue descendentib ui timore
ꝑiculum. Tunc collecti fr̃s ex eisclem tͥbus mo¬
nasteriis. ad dĩ famulum benedictũ uenerunt
dicentes. Laboriosum nobis  ꝓptͣ aqua cotidie

Expanded text:
sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
N uno autẽ eor eis monasteriis de monacho uage m̃ta¬
quȩ cirtumquaq construrerat. quidam mona¬
chus erat : qui ad orationẽ stare non poterat.
s mor ut se frͣs ad studium orationis inclinas¬
sent : ipse egrettiebat᷑ foras. & mente uaga ter¬
rena aliqua. & transitoria agebat. Cumq ab¬
albate suo sepius fuisset admonitus. adurũ dĩ
ri tempore orationis cępit. Quod cũ seruo dĩ
ab eodem monasterii patre quẽ constituerat.
nuntiatum. fuisset. diarit. Ego uenio enͣq ꝑ
dia. sese frͣs in orationem dedissent. asperit qͣ
eundem monachui qui manere in oratione non
poterat. quidam niger puerulus ꝑ uestimenti
fr̾mbriam foras trahebat. Gune eicdem patri
monasterii. pompeiano nomine. & mauro cłi
famulo secreto lirit. Numquid ñ aspieitis.
quis ÷ qui istum monacħu foras trahit : Qui
responclentes licrerunt. Non. Quib ait.
Oremus ut uos &̾ uideatis que iste monachus

Expanded text:
n uno autem ex eis monasteriis quae n uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ababbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei ri tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque dia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus
Abbreviated transcription (Latin):
in locis aliis ab animę morte suscitauit. Petrus.
ta esse ut loces & manifesta ratio. & platum
congruum testimoniũ declarat. S queso ut
de uita tanti patris ad narrationis orcdinẽ redeas.
solitudine uirtutib signisq succrescer&.
multi ab eo in loco eodem solitudinis ad om̃i¬
potentis dĩ seruitiu sunt congregati. ita ut illio
duodecim monasteria cum om̃ipotentis iħu xp̃i dñi
opitulatione. construeret. In quib statutis patͥb
duodenos monachos deputauit. paucos uͦ secum
retinuit. quos aclhuc in sua p̃sentia aptius eru¬
diri iudicauit. Ceperunt &̃ tune ad eum ro¬
mane urbis nobiles & religiosi concurrere.
suosq ei filios om̃ipotenti dño nutriendos dare:
Tunc quoq bone spei suas soboles. ȩquitius mau¬
rum. tertilus uͦ patricius placictum tradidit
E quib maurus iuuenior cum bonis polleret.
morib magistri adiutor cȩcpit eanstere: pla¬
cicdus uͦ pueruls adhuc indolis annos gerebat.¬

Expanded text:
in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas.solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑ in animo ꝑfecꝰtoꝵ. quod silentio p̾tere.¬
unclum non est. quia eum laborem suum
sine fructu esse considerant. in locũ alium
acl laborem cum fructu migrant. Vnde
ille quoq egregus pͣdicator. qui dissolui cupit
& cum cp̃o esse. eui uiuere dopͣs est. & mori
luerum. qui certamina passionũ non solum
ipse appetit : s ad toleranda hec. & alios ac:¬
cendit. damasci ꝑsecutionẽ passas. ut potu¬
isset euacdere murum. funem. sportã. quęsiuit.
seq latent᷑ deponi uoluit. Numquidnã pau-¬
lum morte dicimus timuisse. quam se ipse ꝓ
loco minorem sibi fructum a se. ad esse conspi¬
ceret. & grauem laborem : ad laborẽ se alibi
cum fructu seruauit. ẜ ortis & enĩ p̃liator
dĩ. teneri intra claustra noluit. certaminis
campum quęsiuit. Unde isdem quoq uene.¬
rabilis benedictus si libenter audis eitius agnos¬
cis qui uiuos ipse indociles deseruit. quantos

Expanded text:
agitur in animo perfectorum quod silentio praetereagitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse consad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso proloco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praedicator Dei teneri intra claustra noluit, certamcampum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciȩ sub semet ipso cȩcidit : iste uͦ quẽ
angłs soluit. eiusq mentẽ in ertasi rapuit.
eatra se quidem. s supra semet ipsum fuit.
U̾ tirq g ad se rediit. quando n ille ab errore
oꝑis se collegit ad cor. & iste a contemplationis
culmine adhoc rediit. qͦd in intellectu cõmum
ut prius fuit. Uenerabilis gͥ benecdictus in
illa solitucline habitauit. secum. in quantum
se intra cogitationis claustra custodiuit. Nã
quotienscũq hc̃ contemplationis artdor in altum
rapuit. se ꝓculdubio sub se reliquid. Pe tRus.
lacet quod dicis. s quoso te respondeas
si deserere fr̃s debuit. quos semel suscepit.
ibi acdunati equanimiter portandu sunt
mali. ubi inueniuntur aliqui qui adiuuent᷑
deest. fit aliquando de malis labor suꝑuacuus.
macrime si e uicino causę suppetant. quȩ frucꝰ¬
tum cło ualeant ferre meliorem. Uir itaq
sẽs ꝓptͣ quẽ custodienclum staret. qui om̃s
unanimutr se ꝑsequentes cerneret. E sepe

Expanded text:
munditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
uehementer afflicti. non dampno parietis. sed
contricione frĩs. Quod uenerabili patri benedicto.
studuerunt cȩleriter eum graui luctu nũtiare.
Gunc icdem pater ad se cdilaceratũ puerũ de
ferri iubet. qu̾e portare non nͥ in sacco potue¬
runt. quia collapsi sara parietis eius ñ solum
pͣcepit statim in cella sua in siachio qui uulgo
matta uocat᷑ quo orare consueuerat ꝓici. Mis¬
sisq foras frͣibus cellam clausit. qui orationi instan¬
tius qũa solebat incubuit. Mira res. Hora eadẽ
hunc incolinẽ atq ut prius ualentẽ. ad eundẽ
iteruͣ laborem misit. ut ipse quoq parietẽ cũ
fr̃ib ꝑficeret. de cuius se interitu antiquuf. hos¬
tis benedicto insultare credidisset. Cepit uͦ ĩt̃¬

Expanded text:
vehementer afflicti non damno parietis, sed vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejuDei statim eum in cella sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
eundem ignem in oculis fratrum esse in suis uͦ
non esse considerans. caput ꝓtinus in orationem
flerit. & eos quos fantastico repperit igne deludi.
reuocauit frͣs. ut suos oculos signarent monuit.
ut & sanum illud eoquine edificium assistere
cernerent. & flaminas quas antiquuis hostis finxe¬
rat non uiclerent.
ursum dum fix parietem quia res ita
exrigebat paulo altius ȩlificarent. uit dĩ
in orationis stucdio intra cellule suȩ claustra mo¬
rabatur. Cui antiquus hostis insultans. apparuit :
& quia ad laborantes frs ꝑgeret incdicauit. Qđ
uir di ꝑ nuntium celerrime fr̃ib inclicauit.
dicens. Frs caute uos agite. quia ad uos hac
hora malignus spͣs uenit. Is qui mandatũ detalit
uix uerba compleuerat. & malignus sp̃c eundẽ
parietem qui ȩdificabatur euertit. atq uum
puerulum monachum. eiuusclam eurialis filium
opprimens ruina contriuit. Contristͣtiom̃s ac

Expanded text:
eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent.Rursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in edificium leuare decreuerant. Cumq
eum duo. uel tres mouere non possent : plures
adiuncꝰti sunt. Sed ita inmobilis mansit. ac si
radicitus in terra teneret᷑. ut palam daretur
untelligi. quod suꝑ eum ipse antiquus hostis
secderet. quẽ tantoꝵ urors manus mouere non
possent. Difficultate gͥ facta ad uirũ dĩ missũ ÷.
ut ueniret. & orancto hostem expelleret: ut
lapidem leuare potuissent. Qui mox uenit
orationem faciens. benedictionẽ dedit. & tanta
lapis celeritate leuatus ÷. ac si nullũ prius pondꝰ¬
ut in loco eodem terram foderent. Quam dũ
fodiendo altius penetrarent. ȩ̨reum illie iclolũ
fis inuenerunt. Quo ad horam casu in coquinã
piecto erirȩ ignis repente uisus est. atq in cane¬
tors monachor oculos. quia om̃e eiusclem coquine
ȩlificium consumeret᷑ ostenclit. Cumq iaciendo
aquam & ignem quasi extinguendo ꝑstreperent:
pulsatus eodem tumultu uir dñi aduenit. Qui

Expanded text:
quem in aedificium levare decreverant. Cumque quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius ponduut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
one eiusclem patris se oculis ingerebat. ⁊ magnis
clamorib uim se ppeti conquerebat᷑. ita ut uoces.
illius &̃ fr̃s audirent. quauis imaginẽ minime
cernerent. Ut enim ctiscipulis suis uenerabilis
patͣ dicebat. corporalib eius oculis isctem anti¬
quus hostis teterrimus & suecensus apparebat.
qui in eum ore oculisq flaminantib seuire ui¬
debatur. Lam uͦ quȩ diceret. aucliebant om̃s.
Prius enim hũe uocabat ex nomine. Cui cũ
uir cłi minime responderet. ad ens mar con¬
tumelias erumpebat. Nam cum clamaret di¬
cens. beneclicte. benedicte. & eum sibi respon
dere nullomodo conspiceret. ꝓtinus adiungebat.
Malecticte. non benechete. Quid mecũ habes:
Quid me ꝑsequeris. ᷤ S iam nunc spectanda st̃
contra cłĩ famulũ antiqui hostis noua certamina.
Qui pugnam quidem uolens intulit. s occasio¬
nes uictorie ministrauit inuitus.
cęlle construerent. lapis in mecho iacebat :¬

Expanded text:
one ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis one ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitus. cellae construerent, lapis in medio jacebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit. quanto contra se aꝑte pugnantẽ ipsum
magistrum malitię inuenit. Castrum namq quod
cassinum dr̃ in exrcelsi montis latere situm est.
Qui uidelicet mons ctistenso sinu hoc ilem castr̃u
recipit. s ꝑ tria milia in altum se subrigens uelut
ad ęthera cacumen tendit. Ibi uetustissimu᷑ fant᷑
fuit : in quo ex antiquoꝵ more gentilium ab stul¬
to rusticoꝵ apollo colebatur. Circumquaq etiam
in cultu demonum luci sucereuerant. in quib
adhuc eodem tempore infidelium insana multitu¬
do sacrificiis sacrilegis insucdabat. Ibi itaq uir dĩ
ꝑueniens. contriuit idolum. subuertit aram. suc¬
cicdit lucos. atq in ipso templo apollinis. oratori
ornieuluͣ scĩ iohannis. construarit. Et cõmorantem
circumquaq multitudiue̾ pͣdicatione continua ad
fidem uocauit. S hȩc antiquus hostis tacite non
ferens. non occulte. uel ꝑ somniu: sed aꝑta uisi¬

Expanded text:
pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum raculum sancti Joannis construxit, et commorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quod ex ꝓfunclo aquȩ recdiit heliseum. in aquȩ
itinere petrum. in corui obetlientia heliam. in
luctu autẽ mortis inimici. dauid. uideo. Ut per
habuit. qui ꝑ concessam recdemptoris grãm.
ȩlecꝰtoꝵ cortla om̃ium impleuit. de quo ioh̃es
dicit. Erat lua uera. quȩ illuminat omnẽ ho-¬
minẽ uenientem in hunc munctũ. Et de quo
rursus scriptum est. De plenitudine eiꝰ nos om̃s
accepimus. Nam se̾ĩ łiꝰ homines potuerunt a
ctño uirtutes habere. non &̾ aliis traclere. Ille
autem signa uirtutis dedit subditis. qui se cda¬
turum signum ionȩ ꝓmifit. inimiois. ut qui
coram suꝑbis mori dignaret᷑. coram humilib
uenerantes amare debuissent. Eꝙ quo mysterio actũ
est. ut cdum suꝑbi aspieiunt despectum mortis.
humles contra mortem acciꝑent głam potestatis.
Sueso te post hec ad quę loca ł e +Rs¬
uir se̾s migrauerit. uel si aliquas in eis uirtutes
mutauit. Nam tanto post grauiora pͬlia

Expanded text:
vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perphabuit qui per concessae redemptionis gratiam electorum corda omnium implevit, de quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibusenerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, vel si aliquas in eis virtutes mutavit. Nam tanto post graviora praelia
Abbreviated transcription (Latin):
onem mutauit loci. Morq uit cłiꝰ eius ocdia hu¬
milit᷑ declinauit. hunc omps ds̾ terribilit᷑ ꝑcussu
Nam eum pͣdictus pbb̾t᷑ stans in solario. bene¬
dicꝰtum discessisse cognosceret. & exultaret. ꝑdu¬
rante inmobilit᷑ tota domus fabrica. hoc ipsum ĩ qͦ
stabat solarium cęcidit : & beneclioti hostem con-¬
terens. extinait. Quod uiri di discipulus mau¬
rus nomine. statim uenerabili patri beneclicto. qͥ
aclhuc a loco eocdem iua decem milib aberat.
estimauit. ẽẽ. nuntiandũ dicens. Reuertere. qr
prbt̃ qui te ꝑsequebat᷑ extinctus ⁊. Quod uir
cłi beneclictus audiens. sese in grauib lamentis de¬
dit. uel quia intmicus occubuit. uel quia de ini-¬
miei morte discipulus erultauit. Qua de re
factum est. ut eidem quoq discipulo pęnitentia
incliceret. quod manclans talia. gaudere de mi-¬
miei interitu prȩsumpsisset. PetRUs
irancla sunt ualde & stupenda quȩ dicis.
Nam in aqua eer petra ꝓclucta moy sen. in ferri

Expanded text:
vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese in gravibus lamentationibus dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto ore. expansis alis. cirea eundem panẽ cepit
discurre . atq cracitare ao si aꝑte diceret. & obe¬
dire se uelle. & tamen iussa implere non posse.
ebat dicens. Leua leua securus. atq ibi ꝓice ubi
inueniri non possit. Qu̾e dui demoratus qͣndoq
coruus momorlit. leuauit. & recessit. Post
trium uͦ horarũ spatium abiecto pane recliit.
& de manu hominis dĩ annonã quã consueue¬
rat accepit. Uenerabilis autẽ parͣ contra uitam
suam mardescere sacerctotis animũ uidens: illi
emagis.qũa fibi doluit. Seo pͣdicꝰtus florentius
quia magistri corpus necare non potuit . se ad
ertinguendas discipuloꝵ animas accenctit. ita ut
in orto cȩlle cin benedictus inerat. ante eors
oculos nudas septem puellas muteret. quȩ corã
eis sibi inuicẽ manus tenentes. & diutius luden¬
tes. illoꝵ mentes ad ꝑuersitatẽ libidinis infłama¬
irent. Quod sc̃s uir de cȩlla sua conspiciens. lapsũq
adhuo teneriorib discipulis ꝑtanescens. idq ꝓ

Expanded text:
to ore, expansis alis, circa eundem panem coepit discurrere atque crocitare, ac si diceret, et obedire se velle, et iusm, dicens: Leva, leva securus, atque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑar non est in cęlo. P E T RUS.
lacet fateor omnino quođ dicis. Ecce aꝑte
cognoui. quia uita. & non signa querenda sunt.
Sed qm̃ ipsa signa quȩ fiunt᷑. bone uitȩ testimo¬
nium ferunt : quęso adhue si qua sunt referas.
ut me esurientem ꝑ erempla bonoꝵ pascas. Grego
ellem tͥ in laudib redemptoris de uiriRIUS.
uenerabilis benedicti miraculis aliqua narra¬
res. s ad hȩc erempla hodiernũ tempus iuideo
non posse sufficere. Liberius itaq bȩc loquemur.
si aliud erortlium sumamus. EX PLIOEE.II¬

Expanded text:
ar non est in coelo. PETR. Placet, fateor, omnino quod dicis: ecce enim aperte novi, quia vita et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR. Vellem tibi in laudibus redemptoris de viri venerabilis Benedicti miraculis aliqua narrare, sed ad haec explenda hodiernum tempus video non posse sufficere. Liberius itaque haec loquemur, si aliud exordium sumamus. ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
gimine suecessit. ualentimano quoq qui annis
multis lateranensi monasterio p̃positus ficit. sim¬
pliero quoq qui congregationẽ illius post eitm
tercus rerit. honorato &̾̃ qui nune adhuc cęlle

Expanded text:
gimine successit; Valentiniano quoque, qui annis gimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorat
Abbreviated transcription (Latin):
beneclictus & nomine. ab ipso pueri
tiȩ suȩ tempore. cor gerens senile.
Etatem quippe morib transiens. nulli
animum uoluptati cleclit. Qui dũ
i hac terra adhuc esset. quo tem¬
poralit᷑ libere uti potuisset. desperit
iam. quasi aridum mundũ eũ flore.
Qui liberzori genere ex ꝓuincia nursię ortus
romȩ liberalib litterarum studiis traditus
fuerat. Sed eum in eis multos irȩ ꝑ abrupta
uitioꝵ cerneret : suum quẽ quasi in ingres¬
sum muncli posuerat. retraait petlem. ne
si quid cle scientia eius attingeret. ipse quoq
postmodum in unmane p̾cipitiũ totus iret.
Despectis itaq litterarũ stadiis. relicta domo
rebusq patris. soli do̾ placere desiderans. sc̃ę con¬
uersationis habitum quȩsiuit. Recessit gͥ scient᷑
nescius. & sapienter indoctus. Huius gͦ om̃a gesta
non clicdici. s pauca quȩ narro. quatuor discipłis
illiꝰ referentib agnoui. Constantino scilicet re¬
uerentissimo ualde uiro. qui ei in monasterii re¬

Expanded text:
ctus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum ire cerneret, eum, quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attipostmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii re
Abbreviated transcription (Latin):
curaret sua. & se forsitan relinquerit. & illoᷤᷤ
non inueniret. Nam quotiens ꝑ cogitationis
motum nimię extra nos lucrmur. & nos
sumus. & nobiscũ non sumus: quia nosmet¬
ipsos minime uicdentes ꝑ alia uagam᷑. An
illum seoum fuisse dicimus. qui in longanꝗͣ
regionẽ abiit : portionẽ sua̾ qũa acceꝑat con¬
sumpsit. uni in ea etuium adbesit. porcos patut.
quos & cũ manclucare siliquas uiderit. esuriret:
Qut tam̾en cum postmoctũ cȩpit togitare
bona quȩ ꝑdidit: scriptũ de illo est. in se
reuersus dixrit. Quanti mercennarii in domo
patris mei. babundant panib: Si gͥ secum fuit.
unde ad se recdiit.  Hunc gͦ uenerabilem uiruͣ
secum habitasse cdiaerim. quia in sua semper
custoclia circumspectus ante oculos conclitoris
li se semꝑ aspiciens. se semꝑ ecraminans: eartra
se mentis suȩ oculum non diuulgauit. Pe tRUS.
Quio gͦ quod de petro apło̾ scriptũ .ẽ. cdum

Expanded text:
curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos sumus, et nobiscum non sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus, qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, et uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos et manducare siliquas viderit, et esuriret, qui tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus ! Si igitur secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum
Abbreviated transcription (Latin):
recubenti patri monasterii ex more ad benecli¬
manu signum crucis edidit. & uas quod lon¬
gius tenebat᷑ eodem signo rupit. Sicq confracꝰ¬
tum est. acsi in illo uase mortis ꝓ eruee lapidẽ
dedisset. Intelleait ꝓtinus uir diꝰ. quia potnͣ
mortis habuerat. quod portare non poterat
signum uitȩ. Atq ilico surrerit. & uultu
Quare in me ista facere uoluistis.Numquid
non prius dicri. quia ur̃ĩs ac meis moribus
minime conueniret.Ite. & iurta mores¬
uros uob̃ patrem querite. quia me post hȩc
minune habere potestis. Gunc ad loctͣ dilecte
solitudinis rediit. & solus in spectatoris. suꝑni¬
oculis habitauit seetio. PrIRUS.
Iintis patenter intelligo. quidnam sit habit̾a
ni longe dissimiles coactos diu sub se tenere
uoluisset. fortasse sui uigoris usum & mocdũ
tranquillitatis earcetleret. atq a conteplationis
lumine mentis suȩ oculum declinasset. Dñq
cotidie illoꝵ in correctione fatigatus. minus

Expanded text:
recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedirecumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedictus signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu quare in me facere ista voluistis? Nunquid non prius dixi vobis, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavni longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus
Abbreviated transcription (Latin):
magnis p̃cib ut cis preesse debetet petiit. Qui
diu negancdo distulit. suis illoꝵł fratrũ morib
conuenire non posse predirit. S uictus quandoq
p̃cib. assensum dedit. Cumq in eodem monaste¬
rio regularis uitȩ custodiam teneret: nulliq ut
prius ꝑ actus illicitos in decxttram lenaͣq partẽ
deflectere a conuersationis uinere liceret. sus¬
cepti fr̃s isane seiuentes. semet ipsas prius accu¬
sare cȩperunt. quia huno sibi prȩesse poposce¬
rant. quoꝵ sedicet tortitudo in normã eius
rectitudinis offendebat. Cumq sibi sub eo
conspicerent illicita non licere. & se dolerent
asueta relinquere : dũrum q esset. quod in
mente ueteri cogebant᷑ noua meditari: sicut
prauis morib semꝑ grauis ÷ iuta bonoꝵ. tracta¬
re de eiꝰ aliqui morte conati sunt. Qui inito
confilio. uenenum uino miscuerunt. Q̾ cum
uas uitreum in quo ille pestifer potus habebat᷑.

Expanded text:
magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc plenius postulo erponi.r e go RiU8.
iquet petre quod in iuentute᷑ carnis
temptatio ferueat. ab anno autẽ qͥnqͣgesimo
calor corporis frigescat. Uasa autẽ saera st̃.
fidelium mentes. Electi gͦ cum adhuc in tͣẽp¬
tatione sunt. subesse eos ac seruire necesse est:
& obsequiis laboribq fatigari. Cũ uͦ ĩa m̃tis
ȩtate tranquilla. calor recesserit temptationis
custocles tiasoꝵ sunt. quia doctores aĩaꝵ fiunt.
Ss quia ꝓlati testimonii clausa reserasti.
quȩso ut de uita iusti. debeas ea quę sunt
inchoata ꝑetirrerte. GREGO RIuS¬
exedente igit temptatione. uir dĩ quasi¬
spinis erutis exculta de uirtutũ segete feraciꝰ
fructum cledit. Preconio itaq eximie conuer¬
sationis. cȩlebre nomen eius habebat᷑. Non lon¬
ge autẽ monasterium fuit. ciuius congregatio¬
nis pater. defunctus est. om̃isq illa congregatio
ad eundem uenerabilem benedictũ uenit. &

Expanded text:
hoc plenius exponi postulo. Gregorius. hoc plenius exponi postulo. Gregorius. Liquet, Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt.sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere. CAPUT IRecedente igitur tentatione, vir Dei quasispinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut se in eius pectore. amoris flamina uia cape¬
ret. &̃ pęne deserere heremum uoluptate de¬
uictus deliberaret. Cum. subito suꝑna gr̃a res¬
pectus. ad semet ipsum reuersas .ẽ: atq urtica¬
rum ⁊ ueprium urta clensa subcrescere fru¬
tecta conspiciens. exutus inctumento quo ĩdutus
incendiis ꝓiecit. Ibiq diu uolutatus totus
etx eis corpͥorȩ unineratus exiit : & ꝑ eutis
uulnera eduarit a corpore uulnus mentis. qͥd
uoluptatem traxit in dolorem. Qumq pęne¬
penaliter. artderet. foris. exrtinarit. quod illicite
artlebat intus. Uieit itaq peccatum. quia mu¬
tauit incendium. Ex quo uidelicet tp̃r. sic̃
post discipulis ipse ꝑhibebat. ita in illo .ẽ. temp¬
tatio uoluptatis ȩdomita. ut tale in se aliquio
minime sentiret. Cȩperunt postmodũ multi
iam muncdum relinquere. atq ad eius magiste¬
rium festinare. Liber quippe a temptationis
michi aliquantũ intellectus int̃lucet: sed tam̃

Expanded text:
ut se in ejus pectore amoris flamma vix capeut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, ut etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret; cum subito superna gratia respectus, ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta conspiciens, exutus indumento quo vestitus incendia projecit, ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis, quia voluptatem traxit in dolorem. » Mepoenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vmihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ta itaq refectione & colloquio. ad eccłiam prbt
recessit. Eodem quoq tempore hutic in specu
lacitantem &̃ pastores inuenerunt. Qnͣe ctum
uestitum pellib int̃ frutecta cernerent. aliꝗͣ
bestiam esse crectiderunt. S cognoscentes dĩ fa¬
mulum eoꝵ multi ad pietatis. grã a bestiali m̃te
mutati. sunt. Nomen itaq eius ꝑ lucina loca
cunctis innotuit. Factumq est. ut ex illo uaim
tempore a multis frequentari cȩpisset. Qui cũ
ei eybos deferrent corporis. ab eiꝰ ore in suo
pectore alimenta referebant uitȩ
uulgo merula uocat᷑. eirca eius faciem uolitare
cepit : eiusq uultui inportune insistere. ita ut
capi manu posset : si hanc uir ses tenere uoluiss
Seo signo cruciss ȩdito. recessit aius. Tanta autẽ
carnis temptatio aui eadem recetlente secuta ÷
sp̃s ante eius mentis oculos reclurit. Gantoq
igni serui cłi animum in spetiȩ illius accendit:

Expanded text:
ta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter ta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. rvaque avis, quae vulgo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit,