comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lecto uno. & reliqͣ. Nunc gͦ uidtamus
qͦd reliquũ est. Dicit enĩ cadem diuina sen¬
tentia. Erunt duȩ molentes in pistrino:
una assumetur. & altera relinquetur.
Primũ igitur considerandũ. ẽ. quomͦ con¬
stet molentis officiũ: deinde quȩ sint
duȩ quȩ molert dicuntur: tertio quod
pristinũ sit. qui ue molitionis effectus.
N ulli dubiũ est quod molere alit̾ ñ constat.
nisi duob lapidib apparatis & conueni¬
entibus sibi: ut alteri ex his magnitudo
alterius imponatur: & illũ quidem lapi¬
dem qui prior solo sternitur: ẽe pigrum
& tardũ. & pene ut ita dixerim otiosum:
ac nisi suꝑiceis participatione lapidif orͥ¬
naretur. ftriltan necessarius ñ uideret
ita dũ ille operatur. etiã iste utilis inuenit᷑.
Illt aut̃ idest superior lapis tota uelocitatt
oꝑis circũfertur: ut falleas oculos in ipsa
celeritate start credatur: & putet̾ immo¬
bilis. ẽẽ. dũ currat: qui quanto uiolentius

Expanded text:
lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis invenitur. Ille autem id est superior lapis tota velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto violentius
Abbreviated transcription (Latin):
uelut animȩ suȩ necessariũ lectulum
paraliticus ipse gestarte: & corã positis
iudeis proprus abiret pedibus. qui mani¬
bus allatus fuerat. alienis. In hoc plane
sicut dixi cõpleta. t̃ ꝓphecica illa senten.¬
tia. uersasti stratũ eius in infirmitate ciꝰ:
ut uersa uioe portarit lectũ in quo fuerat
paulo ante portatus: b anua illius quȩ
prius uasculo grpceis ferebatur. postra
corpus suũ ipsa utilius circũferret. Pocest
etiam accipi qͦd ant erunt dno in lecco. unꝰ¬
assumetur. ap̃iancia plebs & populus iulx.¬
orum. qui uelut uno licculo hoc ⁊ u̾isa
mandatoꝵ lage tenintur. deidut simili
resurretionis specit gloriant᷑. ilc̃ igiter
xp̃ianorũ beatus populus assimetum
uentus relinquetur in cerra. moã̃e .i.
uperiore dominica capitulĩ tuan¬
A glicũ dufserentes. paret̃ quapam
ex illo ꝑstrinximus: suꝑest ut sequentia
deturramus. Descripsimus cnĩ qͥd ess&
qͦd ait dñs: in illa nocte erunt duo in

Expanded text:
velut animae suae necessarium lectulum velut animae suae necessarium lectulum paralyticus ipse gestaret, et coram positis Judaeis propriis abiret pedibus, qui manibus allatus fuerat alienis. In hoc plane sicut dixi completa est prophetica illa sententia: Versasti stratum ejus in infirmitate ejus; et versa vice portaret lectum in quo fuerat paulo ante portatus, et anima illius, quae prius vasculo corporis ferebatur, postea corpus suum ipsa utilius circumferret. Potest etiam accipi, quod ait: Erunt duo in lecto unianorum plebs et populus Judaeorum, qui velut uno lectulo, hoc est una mandatorum lege tenentur, et veluti simili resurrectionis specie gloriantur. Tunc igitur Christianorum beatus populus assumetur ventus relinquetur in terra. HOMILIA III. uperiore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enim quid esset quod Dominus ait: In illa nocte erunt duo in
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃ relinquetur in terris. bectus taĩ qui.¬
dam nr̃ cõmunis. ẽi terit huiꝰ amplissunũ
solũ: in quo copora nr̃a deposita. tutis¬
sima sede requiescunt. In hoc aut̃ liccuło
ille mollius dormit: quisq durius in uita
st gesserit. Possumꝰ cinmꝰ ipsam tubra nr̃a.
lectulos nr̃os propnos nuncupͥare in qͥb
sune demorant᷑. Qnod quidem stm pro.¬
phetam sensisse arbitror cũ dicit: uniuersũ
stratũ cius uersasti in infirmitate eius.
Deatus enim est ille. cuius stratũ dñs in ipsi¬
us infirmitate conuertit: ut qui fuerit
paulo antt iracundus. adult̾ & petulans.
& cunctoꝵ scderũ infirmitatib plinus.
assuctũ corpus cius malo uersans dñs. fiat
castus. humilis & modestus. De qͦ strato
spiritalit̃ ad paraliticũ dictũ ÷ a dño:
surge tolle grabatũ tuum. & ambula.
Non enĩ tam in eo admirationis aliquid
erat: ut confracti lectuli ligneã cratem
portaret paraliticus: quã ut resoluti cor¬
poris menbra & debilitate confracti.

Expanded text:
ur in terris. Lectus quidem noster communis est terrae hujus amplissimum solum, in quo corpora nostra deposita tutissima sede requiescunt. In hoc autem lectulo ille mollius dormit, quisquis durius in vita se gesserit. Possumus enim ipsa membra nostra lectulos nostros proprios nuncupare, in quibus sime demorantur; quod quidem sanctum prophetam sensisse arbitror, cum dicit: Universum 8 stratum ejus versasti in infirmitate ejus . Beatus enim est ille, cujus stratum Dominus in ipsius infirmitate convertit; ut qui fuerat paulo ante iracundus, adulter, et petulans, et cunctorum scelerum infirmitatibus plenus, assuetum corpus ejus malo versans Dominus, fiat castus, humilis et modestus: de quo strato spiritualiter ad paralyticum dictum est a Domino: Surge: tolle lectum tuum, et ambula . Non enim tam in eo admirationis aliquid erat, ut confracti lectuli ligneam cratem portaret paralyticus, quam ut resoluti corporis membra, et debilitate confracti,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtuicre etiam tria illa nomina uirorũ
Uidetur enĩ not ꝑtinert ad cos ꝑ quos
ȩccła regitur: sicut ꝑ illũ in anuis ar.¬
cha gubernata. ẽ: quȩ figurã gestabat
ȩxcłs. Danihel aut̃ quia clegit edlibem
uitam. idest nuptias terrenas contẽpsit.
ut sicut dicit apłs sine sollicitudint uiut¬
ret cogitans quȩ sunc. dĩ. genus. eoꝵ figni.¬
ficat qui sunt in otio. sed tam̃ fortissimmi
in tẽptationib ut possint assumi. Iob
aut̃ quia & uxorem habuit & filios &
amplas terrenarũ copias. ad illud genꝰ
ꝑtinet. cui molendinũ deputatum est:
sed tamen ut sint fortissimi in tẽptatio¬
nib sic̃ ille fuit: non enim alit̾ assumi
poterunt. Nec puto alia. ẽẽ. genera ho.¬
minũ quib constat eccła. qu̾a ista tria
habentia binas differentias ꝓpt̾ assũpti¬
onem & relictionem. quauis in singulis
multȩ studiorũ uoluntatũq diuersitates.
ad concordiã tam̃ unitatemq concurren¬

Expanded text:
pertinere etiam tria illa nomina uirorum pertinere etiam tria illa nomina uirorum uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegiemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurren
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt scł̃i quos & seminarũ nomine
significauit: quia consilus ut dixi pcritoꝵ
regitis expedit: & molentes dixit propt̃
temporaliũ negotiorũ orbem atq cirtuitũ:
quas tam̃ in uno molentes dixit: in quantũ
de ipsis rebus & negotiis suis p̃beat usib
ministerio tanquã in agro dĩ. De qua agri
bina sunt rursus gentra hominũ in sin-¬
gulis. & prorobore suarũ uiriũ discer¬
nuntur. Cũ enĩ om̃s ad ȩccłȩ menbra ꝑ.¬
tintit uideantur. adueniente tam̃ tẽpta¬
tione tribulationis. & exillis qui sunt in
otio. & exillis qui sunt in negotus sȩculi.
& ex illis qui dõ ministrant in eccła aliqui
ꝑmanent. aliqui cadunt. Qu ꝑmanent
assum untur: qui cadunt relinquiitur.
Ergo unus assumetur. & unus relinquitur:
non quasi de duob hominib diccũ. sed
de duob gentrib affliccionũ. insingulis
generib triũ professionũ. In illa nocit
crgo dixit. in illa tribulationer Ad ipsa
tria geaera quȩ assumuntur. arbitror

Expanded text:
us saeculi, quos et feminarum nomine significauit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit; et molentes dixit propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ministerio tamquam in agro dei, de qua agricbina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore suarum uirium discernuntur. cum enim omnes ad ecclesiae membra pertinere uideantur, adueniente tamen temtatione tribulationis et ex illis qui sunt in otio et ex illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo ministrant in ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
ingressum seipsam cũ filio spũ sco
c̃ẽ. repletã signauit. non amplius
tacere potuit dona. quȩ ꝑceperat.
sed quȩ semꝑ animo gerebat ubi aptũ
tempus inuenit. etiam deuota. oris
ꝓfessione patefecit. Nanq ut uirgi¬
nalem deccbat pudorem acceptum
tegebat. archanũ misterii celestis in sui
pectoris abdito uenerabatur occultum.
expectabat reuerent̃ donet ipse donoꝵ
distributor quid sibi doni spetialis tri¬
buisset. quid secreti reuelasset. quando.¬
cũq uellet ostenderet. At postquã
eadem quȩ sibi erant charismata pre¬
stita. ꝑ alios spũ reuelante. ẽẽ. patefacta
cernebat : mox etiam ipse thesaurum
cęli qͦd in corde seruabat aꝑuit. Ait gͦ.
Magnificat anima mea dñm: & exultauit¬

Expanded text:
ingressum seipsam cum filio Spiritu ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem, acceptumtegebat, arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: Magnificat anima mea Dom
Abbreviated transcription (Latin):
scientia instruxit. De p̾sentib namq
se edoctã monstrauit: cũ beatã mariã
matrem dñi sui uocans. quia redẽpto¬
rem humani generis in utero gestaret
indicauit: unde etiam fructũ uencris
eius singularit̃ benedictione dignũ
ẽt. professa .x̃. Preteritorũ se notitiam
accepisse signauit: quȩ & uerbũ angłi
ad mariam. & consensũ orarie credentis
sibi innotuisse prodidit: sed & futu¬
rorũ scientiam sibi non negatã inti¬
mauit. cũ ꝑficienda a dño quȩ ei
dicta essent aꝑuit. Quis aut̃ frẽs mei
dicere. quis estimare sufficiat: quȩ
tunc gr̃a sp̃is dĩ genitricem repleuerit:
cũ tanta in matre p̃cursoris lux do¬
ni celestis emicuit: Uerũ audiamꝰ
uerba quȩ dixit: si forte ex his ualra¬
mus aliquantulũ dinoscere. qͥd intꝰ
habuerit. Audita gͦ responsiont di¬
sabeth. qua eam beatã int̾ mulieres
p̃dicauit. matrẽ dm̃ sui cognomi¬
nauit. fide foetem laudauit: ad cuiꝰ

Expanded text:
scientia instruxit. De praesentibus namque scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus
Abbreviated transcription (Latin):
precur sor ac demonstrator. eẽt. futurus.
Et quam miranda. quã cita sc̃i sp̃s oꝑatio:
nulla quippe in discendo mora. c̃: ubi
sp̃s sc̃s doctor adest. Et uno eodemq mo¬
mento cũ uoce salutantis. gaudium na-¬
scitur infantis: quia dũ uox ad aures
ꝑuenit corporales. uirtus spiritalis cor
intrauit audientis: nec solũ genitricẽ.
sed & soboltm amort dñi aduenientis
accendit. Undt max eadem p̃cur soris
dñi genitrix ea quȩ in occulto cogno.¬
uerat. his qui sunul ad crant. & audie.¬
bant palam tuangdiz are curauit.
Nã subdidit. Et brata quȩ credidit:
qm̃ ꝑficientur ta quȩ dicta sunt ei a
dño. Nam & hoc quoꝙ ꝑ sp̃m didicit eli¬
sabech. quȩ anglus ad mariã uerba protu¬
lerit: quodilla mex tuangliz anti crrdi:¬
derit. qͦd hȩc diuina oꝑante potentia
absq ulla essent dubietate complenda.
Mirũq in modũ idem sp̃s am cũ repleuit.
p̃sentiũ simul. p̃teritoꝵ & futurorũ

Expanded text:
praecursor ac demonstrator esset futurus. praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus operatio! Nulla quippe in discendo mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. In uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credidit, quoniam perficientur in ea; quae dicta sunt ei a Domino. Nam et hoc quoque per Spiritum didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
maledictio prinit matris exclusa est.
Denedictus fruccus uentris illius: ꝑ quem
& semen incorruptionis. & suꝑne hiredi¬
tatis quã ꝑdidimus in adam fructũ rect.¬
pimus: & uere ac singularit᷑ benedictus :
qui non nr̃o mort postquã natus.t̃. grãm
a dño benedictionis ꝑcepit: sed ipse ad
saluandũ mundũ bentdictus utait in
mat᷑ dñi mei ad int: O quanta in ꝓplit.¬
ad scuenerat. mex ut uidit. x̃t. cognouit:
sed nil in se talis meriti reppericns quo di¬
gna fieret a tanta hospite uisitari: unde
prestitit: ꝓphetico repleta spũ genitriocm
ad st adutatasse. saluatoris incelligit: sed
humilitatis spũ cirtũ specta. minus dignã
se eius aduentu dep̾hendit. Ecce enim ut
facta . ẽ. uox salutationis tux̧ in aurib
meis: exultauit in gaudio infans in
utero meo. Intellexit elis abeh eodem
quo impleta trat spũ reuelante. qͥd illa
exultatio sui significass& infantis: hoc
est illius uenisse matrem. cuius ipse

Expanded text:
maledictio primae matris exclusa est. maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino benedictionis percepit, sed ipse ad salvandum mundum benedictus qui  Ed.mater Domini mei ad me? O quanta in prophead se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quia genus humanũ areatu p̃uaricati.¬
ons ꝑ unigcnitũ suũ liberart disposuit.
habuerat filiũ genuit diuinitate quidt̃
dõ patricorqualem: sod sibi carnis utri¬
tate consubstantialem. De hoc & isaias¬
tempus humanȩ redẽptionis intuens ait.
In illa die trit germen dñi in magnificen.¬
tia & in gła: & fructus terrȩ sublimis.
Germen nanq dñi fuit in magnificentia
& gła: cũ sempit̾nus dĩ filius in carne tẽ¬
poralit̾ apparens. magnitudine uirtu.¬
tum gelestiũ mundo clarus effulsit. Fru¬
ctus quoq terrȩ sublimis effectus. c̃: qͥn¬
do carnẽ quã de nr̃a natura mortalem d̾̃s¬
susceptrat. uirtutt resurrectionis un¬
mortalem iã redditã ad glos sublcuauit.
& benedictus fructus uentris tui. Benedi¬
cta .c̃. enĩ incorporalit: quȩ & diuini ger.¬
minis suscepit głam: & cordnã integrita.¬
tis seruauit. Denedicta in mulieres: per
cuius partũ uirgineũ anatis mulierum

Expanded text:
quia genus humanum a reatu praevaricatiquia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne temporaliter apparens, magnitudine virtutum coelestium mundo clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem quam de nostra natura Deus mortalem susceperat, virtute resurrectionis immortet benedictus fructus ventris tui. Benedicta est enim incomparabiliter, quae et divini germinis suscepit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
matris suȩ. Repleta .t̃. gͦ sp̃u sco elisab&h:
& exclamauit uoct magna. Recte uoce
magna: quia magna dĩ dona cognouit.
Recte uoct magna: quia illũ qũc ubiq prȩ¬
sentem nouerat. etiam corporalit̾ ad esse
sentiebat. Magna & enĩ uoct: non tam
clamosa quã deuota intelligindum est.
Neq enĩ modice uocis deuotione dñm lau-¬
dare uolebat: quȩ spũ sco plena flagrabat:
quȩ & illũ in utero gestabat. quo in natis
uirginis. filius altissimi uocaretur. &. et̃t.
Exclamauit aut̃ & dixit. Denedicta tu
inter mulieres: & benedictus fructus
Non solũ benedicta int̾ mulieres: sed int̾
mulieres benedictas maicri benedictio.¬
ne specialit̾ insignis. Denedictus fructꝰ
uentris tui. Nec ipse generali scõꝵ more
benedictus: sed sicut apłs ait. quoꝵ pa
ne testatur dicens. Et enim dñs dabit
biiugnitatim: & terra nr̃a dabit fructũ
suũ. Dedit quippe dñs benignitatem:

Expanded text:
matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, quo in natis virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus um benedicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis se gressib ad uirrutũ alta
transtulit. Intrat ergo domũ ⁊ achariş:
atq elisabeth qũã seruu ac p̃cursorem
dñi pariturã nouerat salutat: non quasi
dubia de oraculo qͦd acceperat: sed ut con¬
gratulatura de dono qͦd conseruã accepisse
didicerat: non ut uerbũ angłi mulieris
atcestatione ꝓbaret. sed ut mulieri ꝓuectȩ
ȩtate. uirgo iuuencula ministeriũ sedula
Aperiente os ad salutandũ beata maria.
ioħes. Atq uno eodemq spũ ambo edocti.
illa salutantẽ quȩ. et̃e. agnouit: & ut ma.¬
trem dñi sui debica cũ benedictione ue¬
ginis portaretur intellexit: & quia singua.
nec dũ uaiuit. animo exultante salucauit:
osficiumq suȩ p̾cursionis quã libent̃ qua
deuott iuutnis. eẽt. impleturus. & antequã
nascerttur adueniente dño quib ualebat
indicis intimauit. Aderat nanq tempꝰ
quo implerctur angłi sermo qũe dixerat:
quia spũ scõ replebitur adhuc ex utero

Expanded text:
humilitatis gressibus ad virtutum alta humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula Aperiente os ad salutandum beata Maria, Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione veginis portaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quam devote, quam libenter juvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero
Abbreviated transcription (Latin):
allocutione meruit subluari. postquam
se glesti honustandã partu didicit: nc¬
quaquã se de donis celestib quasi a se hec
essent extulit: sed ut magis magisq donis
eẽt. apta diuinis. in custodiam humilitatis
gressum mentis fixit: ita euangelizanti
sibi arthangło respondens. Eoce ancilla.
dñi: fiat mͥ scđ̃m uerbũ tuũ. Ut uero ex
hodiernalectione audiuimꝰ. eandem qũã
angło exhibuerat humilitatem. homi-¬
nib quoq curauit exhibere: & qͦd ma-¬
ioris. ẽ. uirtutis. hoc etiam minoribus.
Quis enĩ nesciat uirginem d̾o consetratã.
mulierem dõ deditã gradum habere
potiorem: Iuis dubitet matrẽ regis
ȩt̃ni iurt matri militis. ẽc. preferendam.
Attamen ipsa memor scripture p̃cipientis.
rediit. surgit ac montana conscendit.
gestans ꝙ in utero dm̃. seruorũ dĩ habita.¬
cula petit: ac requirit alloquia. Et apte
post uisionẽ angłi in montana subiit:
quȩ gustata suauitate suꝑnoꝵ ciuium

Expanded text:
allocutione meruit sublimari, postquam allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor Scripturae praecipientirediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ tuangłii. & redẽptionis nr̃e nobis semꝑ
ueneranda pͥmordia p̃dicat: & salutaria
semꝑ imitandȩ humilitatis remedia com¬
mendat. Nã quia peste suꝑbiȩ ad tactum
genus humanũ perierat: detebat ut me.¬
dicamentũ humilitatis quo sanaretur.
prima mox incipientis salutis tempora
p̃tenderent. Et quia ꝑ temtritatt̃ seducas
mulieris. mors in mundũ introierat: con.
mulieres se deuotȩ humilitatis inuicem
ac pietatis p̃uenirent obsequuis. Prica gͦ
nobis beata dĩ genitrix ad sublimitatem
patriȩ cȩlestis iter ostendit humilitatis.
non minus religionis quã castitatis exem.¬
plo uenerabilis. Siquidem gła uirginei
& intemerati corporis. qualis sit uita suꝑnȩ
ciuitatis ad qũa suspiramꝰ insinuat: ubi
neq nubent neq nubentur. sed sunt sicut
angłi dĩ ingelis: at uirtute mentis eximia
qua ad hanc ꝑtingere debeamus. indicat.
Nanq sicut p̃cedentt scĩ euangłii lectione
cognouimus: postquã angłica uisione &

Expanded text:
redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierat, congrmulieres se devotae humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicat. Namque sicut praecedente sancti Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et
Abbreviated transcription (Latin):
longe segregamur. Et nos enĩ seien ac filii
sumus abrahȩ: cũ sacramentis nr̃i redẽpto¬
ris. qui de genere abraht carnem assũpsit
renascimur: nos sumus filii abrahe. cũ illũ
uidere sollerti intentione querimus. cuius
diem beatus abrahã exultauit ut uider&.

Expanded text:
longe segregamur. Et nos enim semen ac filii longe segregamur. Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. Nos sumus filii Abrahae, cum illum videre solerti intentione quaerimus cujus diem ipse Abraham exsultavit ut videret,
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutt̃ uitãq recuperamur ęcernã :
non hoc nobis sed eius gr̃t tribuamus.
cui dictũ.ẽ in ira misodis memor eris.
Sicut locutus. t̾ ad patres nr̃os: abraham
& semini ens in scła. Patrũ memoriam
faciens beata marua. retit abraham no¬
minatim ex prutit: quia &si multi pa¬
tres ac scĩ dominicȩ incarnationis testi.¬
moniũ mistice p̃culerunt: ipsi tamen
primo manifeste sunt eiusdẽ incarnationis
ac m̃t redẽptionis archana p̃dicta: ipsi spe.¬
cialit̃ dictũ t̾ att intt benedicentur uni¬
uersȩ cognationes terrȩ. Quod ad dñm
saluatoram ꝑtinert nullus fidliũ dubitat:
qui addandã nobis benedictionem ꝑpetuã
de stirpec abraliţ ad nos uenire dignatus. ẽ.
Scinen aut̃ abrahȩ non illos tantũ dicit deccos
qui ex abrahx ꝓgenic sunt corporalit̃ editi:
uersi etiam nos qui degtatib ad xp̃m con¬
gregati. illis fidei societate patribus copu¬
lamur. a quib ꝓsapit carnalis origine

Expanded text:
ad salutem vitamque recuperamur aeternam, ad salutem vitamque recuperamur aeternam, non hoc nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, illis fidei societate patribus copulamur, a quibus prosapiae carnalis origine
Abbreviated transcription (Latin):
isrł puerũ suũ. memorari miscđiȩ suȩ.
I srł quippe uir uidens dm̃ inderp̾tatur:
quo nomint om̃is redẽptoꝵ hominum
cȩtus designatur: ꝓpt̃ quos ut dm̃ uidere
ualeant ipse dis̃ homo uisibilis inter ho¬
mines apparuit. Qui suscepit isrł. quasi
medicus egrum quẽ curaret: quasi rex
populũ qut̃ ab hostiũ incursione defen¬
dcret: immo hoste prostrato liberũ red¬
deret: ac secũ ꝑpetuo regnart donaret.
Et bent addidit puerũ suũ: uidelicet hu¬
milem obedientemq significans: quia
non nisi ꝑuirtutem huitailitatis quis ad
sortem potest redẽptionis attingere. Un
dt & dñs ait. Nisi conuersi fueritis & effici¬
amini sicut paruuli: non intrabitis in
regnũ glorũ. Dent quoq subiunit.
memorari miscđis suȩ: quia quod dĩ ho¬
minem ut redimeret assuĩpsit. ñ huma¬
nȩ meritũ conditionis. sed diuinȩ donum
pietatis extitit. Quid tnĩ post culpam
p̃uaricationis. nisi iustam conditoris irã
meruimus: Unde restat. ut quot quot

Expanded text:
morari misericordiae suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione defenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Unde restat ut quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
Mouet fortasse uos fr̃es. cur dñs aduentũ
suũ indicans. noctis se temport ostenderit
aduenturum: tũ utiq eius aduentus ma¬
gna cũ claritate dici. magno cum nitour
& timort suscipi deberet a cunctis. Frequen¬
ter audiuimus sacris litteris predicatum
prauitatis infundet: ut lucem ueritatis
nemo pene respiciat. & caligine propͥa
opericns mentes hominũ. cecitatẽ quan¬
dã spiritalib oculis exhibebit. Net mirũ
si diabolus emictat iniquitatis tenebras:
cũ ipse nox sit omniũ peccatoꝵ. Ad huiꝰ
igitur tetram caligiiem depellandam:
uelut fulgur: quoddã xp̃c aduenit. Et sic̃

Expanded text:
Movet fortasse vos, fratres, cur Dominus adventum suum indicans noctis se tempore ostenderit adventurum, cum utique ejus adventus magna cum claritate diei, magno cum nitore, et timore suscipi debeat a cunctis. Frequenter namque audivimus sacris Litteris praedicatumpravitatis infundet, ut lucem veritatis nemo pene respiciat, et caligine 7 propria operiens mentes hominum, caecitatem quamdam spiritualibus oculis exhibebit. Nec mirum si diabolus emittat iniquitatis tenebras, cum ipse nox sit omnium peccatorum. Ad hujus igitur tetram caliginem depellendam velut fulgur quoddam Christus adveniet. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
se suȩ considerationis colligeret: iamq
salubrit admonita. quic qͥd suꝑfluũ uel
nocuũ diurna uagatione contraxiss&:
totũ hoc nocturnis denuo p̾cib ac lacri¬
mis ex tempore mundaret. Uerum nos
quia in longũ duximus sermonem. iam
conuersi ad dñm clementiã ipsius postu.¬
lemus: ut & memoriã beatȩ mrariȩ con.¬
gruis uenertmur officuis. & ad celebran.¬
da dominicȩ natiuitatis sollemnia. pu.¬
riorib aninus uenire mereamur.
Adiuuat ipse ad facienda oꝑa spiricalia
ad ꝑcipienda dona celestia desiderium
nr̃m: qui pro nobis incarnari atq utt̃
homines uiuendi formã dart uoluit.

Expanded text:
se suae considerationis colligeret; jamque se suae considerationis colligeret; jamque salubriter admonita quidquid superfluum vel nocivum diurna negatione contraxisset, totum hoc nocturnis precibus denuo ac lacrymis ex tempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animis venire mereamur, adjuvante ipso ad facienda opera spiritualia, et ad percipienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit
Abbreviated transcription (Latin):
quia miscdłia tius a ꝓgenit inꝓgenies
timentibus eum. Nulli inter mala quȩ
fecit grauior in penitendi culpa subripiat:
quia d̃ suꝑbis resistit cosꝙ abcatorum
scett se cernens peruaria pęnarũ loca
ꝓpeccatorũ uarictate disꝑgit. fit aut̃
largiente dño. ut sibeatȩ orariȩ semꝑ
accus & dicta recolamus. semꝑ in nobis
& obseruantia castitatis & uirtutis oꝑa
ꝑseuerent. Nam & optimus ac saluber.¬
rimus in scã ęccła mos in oleuit: ut
ẏmnus ipstus cotidit cũ psalmodia
uesꝑtins laudis ab om̃ib canat᷑: quatenꝰ
ex hoc animos fideliũ & frequentior do¬
minicȩ incarnationis memoria ad ef¬
fectũ deuotionis accendat: & recogitata
sepius exempla genitricis illius in uir-¬
tutum soliditate confirment. Et hoc o¬
portunt ad uesperos fieri cõplacuit. ut
indelicet facigata ꝑ diem ac distenta.
diuersis cogitationib mens nr̃a incum¬
bente tempore quietis. ad umonem

Expanded text:
quia misericordia ejus a progenie in progenies quia misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum. Nulli inter mala quae fecit gravior impoenitendi culpa subrepat, quia Deus superbis resistit, eosque beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper acta et dicta recolamus, semper in nobis et observantia castitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimus in sancta Ecclesia mos inolevit ut hymnus ipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior Dominicae incarnationis memoria, ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperes fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem ac distenta diversis cogitationibus mens nostra, incumbente tempo
Abbreviated transcription (Latin):
umirũ p̃fata promissio suꝑne hcreditatis.
mulo uinquã fint clandetur: nam & usꝙ
infintm scł̃i huius non detrunt qui in
xp̃m cradendo semen fiant abralis. & fu.¬
ture bratitudinis tudem senuni manebit
Oportet enun ut ꝓ obtincado bono quod
sint finc cupimus habert. sit ulla inter:¬
missiont donet accipiamus certare curemꝰ.¬
ti meditationt rtuoluamus: exempla
beatȩ di geutricis semꝑ animo retine.¬
amus: ut & in conspectu di humiles
inuenti. & ꝓoximis quoꝙ debito honore
submissi. mereamur una cũ ipso ꝑpetuo
sublimari. Studeamus sollicite ne nos
indebitȩ laudantiũ fauor extollat: cũ
illã uideamus int̾ uerba uerȩ laudatio¬
nis inconcussam humilitatis tenuisse
constantiam. Si immoderatus tempora¬
lium rerũ nos appetitus delectat: re.¬
miniscamur quia iudex nr̃ diuites
dimittit manes. Si temporalis afflictio
forte mentẽ conturbat: recogitemus
quia & humiles exaltat. Numquã de
impetranda admissorũ uenia desperemꝰ:

Expanded text:
haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemti meditatione revolvamus, exempla beatae Dei genitricis semper animo retineamus, ut in conspectu Dei humiles inventi, et proximis quoque debito honore submissi, mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari gaudio. Studeamus sollicite ne nos indebite laudantium favor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia judex noster divites dimittit inanes. Si temporalis afflictio forte mentem conturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetranda admissorum venia desperemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ui sunt in illa nocte duo in lecto.
d̃ duȩ molentes in unũ. & duo in
agro. de quib om̃ib binis singuli as¬
sumentur. & singuli relinqueatur :
Tria gentra hominũ hoc udentur
significari: unũ corũ qui otium o
quiẽcem eligunt. negotus setularib
neq regotus ꝓcclesiaslicis oceupati.

Expanded text:
ui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati;
Abbreviated transcription (Latin):
in fatigabili operũ iustorũ instantia certare
ñ desistunt: satiabuntur utiq cum sui
redeptoris gła quã desiderabant apparuerit.
At qui cũ celestib diuitus terrenas p̃ponere
gaudent: hi minir: ũ temport ultimȩ
discretionis in anes totius beatitudinis
dimittentur adño: ideoq cũ diabolo ꝑ.¬
ennis miseris pena plectent᷑. Quod etiã
in hac uita ex parte non minima cotidie¬
uidemꝰ impleri: ut & humiles uiddicet
suꝑnȩ bonitatis alimoniis repleantur.
uirtutũq celestiũ largitate ditescant:
& qui uel de terrenis diuitus gloriantes
suꝑbiunt. uł de oꝑib st bonorũ oꝑum
quasi ꝑ sest hȩc habeant extollunt. intꝰ
alumine ueritatis in anescunt. Singulis
aut̃ his uersiculis quos de diuerso suꝑ.¬
borũ atq humiliũ statu beata mraria
ꝓtulit. adiungendũ. est qͦd p̃misit. in
ꝓgenies & ꝓgenies: quia nimirũ per
om̃t labentis scłi tempus. creator iustus.

Expanded text:
infatigabili operum justorum instantia certare infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum per omne labentis saeculi tempus Creator justus
Abbreviated transcription (Latin):
de sede. Fosdem potentes appellat: quos
ante dixerat suꝑbos: qui ideo nimirum
suꝑbi uocantur. quia supra mensuram
se sne conditionis extollunt. Potentes
faut nqͥn quia uere potentes sunt: sed qͥa
tonfid entes in uirtute sua conditoris
est. D̾s potentes non abicit: cũ & ipse sit
potens. Deposuit ergo potentes de sede
& exaltauit humiles: quia om̃is qui se
exaltat humiliabitur. & qui se humi¬
liat exaltabitur. Quãuis etiã ita recct
possit intelligi: quod non nũ quã illt ipit¬
I1
qui merito suȩ clationis a dño fuerant
deiecti: de nuo miserante illo ad humili¬
tatis grãm redeant: sicq merito deuote
humilitatis erigant᷑ ad głam. Deniq
saulus obsuꝑbiam de sede. doctrinȩ le¬
galis depositus. ẽ.: sed inex obhumilitatis
subiectionẽ ad euangeliz andã xp̃i fidt̃
leuatus. ł surientes impleuit bonis: &
diuites dimisit in anes. Qui ȩt̾na bona¬
ꝑfecte esuriunt atq ad hȩc appetenda

Expanded text:
de sede. Eosdem potentes appellat quos de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditorisest: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda
Abbreviated transcription (Latin):
etiã suꝑbi & contẽpnentes monita uerita.¬
tis. quid mereantur insinuet. fecit inquit
potentiã in brachio suo: disꝑsit suꝑbos
mente cordis sui. In bracdio suo. in
ditione ꝓpriȩ uirtutis significat: non
enĩ alieno ad operandũ indiget auxilio.
cui sicut scriptũ. ẽ. subest cũ uoluerit
posse. Quod ad distinctionem nr̃t bo¬
nȩ oꝑationis dicit. qui non in nr̃e uirib
libertatis. sed in dõ facimꝰ uirtutem: &
sicut alias scriptũ .ẽ. & brachium eorũ
non saluabit eos: sed dextera tua & bra¬
dnũ tuũ. & illuminatio uultus tui. Di¬
sꝑsit aut̃ suꝑbos mente cordis sui: quia
initiũ om̃is peccati suꝑbia: obcuiꝰ meritũ
dñs genꝰ humanũ a stabili habitatione.
patriȩ gelestis eiciensi in huius peregrina¬
tionem ex ilii longe lateq dispulit:
sed & his qui in peccatis ꝑdurare non
timent grauiorem futurt disꝑsionis
uindictam reseruauit. Deposuit potentes

Expanded text:
etiam superbi et contemnentes monita veritaetiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutem, et sicut alias scriptum est: Et brachium eorum non salvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes
Abbreviated transcription (Latin):
excollens uocẽ quȩdã mulier de turba di¬
xit illi. Beatus uent᷑ qui te portauit: &
ubera quȩ suxisti. At ille testimoniũ ueri.¬
tati ꝓlatũ libent᷑ accipiens. continuo re¬
spondit: beati qui audiunt uerbum dĩ
& custodiunt: ut ipsa quoq mulier. un¬
mo uniuersi qui audiebant se beatos fo¬
re confiderent. si diuinis uellent obtem¬
perare mandatis. Ac si aꝑte dicat. Quã.¬
uis singulare pͥulegiũ beatitudinis ha¬
beat. quȩ filiũ dĩ incarnatũ uirgo in utero
gestare parere ac nutrire digna.x̃: p̃cipu¬
um tamen in eadem uita ꝑpetuȩ beatitu¬
dinis locũ & ipsi sunt habituri. qui eiꝰ fidt̃
ac dilectionem casto in coppore concipi¬
unt. qui sedula. in mence p̃ceptoꝵ eius me.¬
moriam portant: qui hanc & in mente
ꝓximorũ sollerti ex hortatione nutrire
satagunt. Uerũ quia. uentrabilis dĩ geni¬
trix. misccłiam eius om̃ib ꝑ orbem qui eũ
timtrent affuturã. ẽt̃. ꝑ docuit: restat ut

Expanded text:
extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna exstitit, praecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Verum quia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib epulis reficere nos debemus:
uideamus quid euangłica lectio ꝓstqͣtur.
Ait enĩ dñs sicut audiuimus: de aduentꝰ
sui tempore. Sicut fulgur chorustans
Et addidit in consequentib In illa nocte
erunt duo in lecto uno: unus assumetur.
& alt̾ relinquetur. Duȩ molentes in pistri-

Expanded text:
debemus, videamus quid evangelica lectio prosequatur. Ait enim Dominus, sicut audivimus, de adventus sui tempore: Sicut fulgur coruscans dEt addidit in consequentibus: In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes i
Abbreviated transcription (Latin):
eius: ut ad moneret audientes. immo om̃s
ad quos eius uerba ꝑuenirent instruerde
ad fidem. & inuocationẽ eiusdem nomi¬
nis aduosare: quatenus & ipsi scĩtatis gc̃nȩ
ac salutis uere possent. eẽ. participes. iux.
ta illud ꝓpheticũ. Et e om̃is quicumꝙ
inuocauerit nomen dñi saluus erit.
Ipsũ. ẽ. enĩ nom̃ de quo supra ait: & exul¬
tauit sp̃s m̃s. in dõ salutari meo. Unde
adhuc aꝑtius addit. Et miscłia eius. in¬
ꝓgenies. & progenies timentibus eum:
Progenies aut̃ & progenes uł utriusq popłi
iudeorũ iudelicet & gentiũ appellat: uel
certe omniũ ꝑ orbem nationũ quas in xxp̃o
credituras. ẽt. prouidebat. quia sicut petrus
ait. non est ꝑsonarũ acceptor ds. sed in om̃i
gente qui timet eũ. & operatur iusticiam
acceptus. ẽ. illi. Concinit aut̃ his beatȩ
Mar is uerbis ipsius dñi sermo. quo ñ cantũ
matrem qua se corporalit̾ generare meruit.¬

Expanded text:
ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc apertius addit: Et misericordia ejus a progenie in progenies, timentibus eum. Progenies autem et progenies vel utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter meruit