comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum significatut se uideos relin¬
quere. & ad gentes tͣnsire. Et
cum uenissent discipłi eus tͣns
fretam obliti funt penes acci¬
nes ñ habeant: qui statim ini¬
pletis septem sportis ascendunt¬
in nauiculam & uenertint in
fines magedan ibiq audiunt
nauigantes qr cau̾e debeant a
fermento phariseoꝵ. D E DA.

Expanded text:
rum significat se Judaeos relinrum significat se Judaeos relinquere, et ad gentes transire. Et cum venissent discipuli ejus trans fretum, obliti sunt panes accines non habebant, qui statim impletis septem sportis ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ione ꝓpħȩ. Mala erat in uiciis
suis. adultera ꝑ infidelitatẽ a xp̃o
recedens. qui uerus sponsus est.
& diabolo quasi alieno uuro ad¬
herens. Generatio carnalis signũ
querit de celo: & iuxta meritũ
illitis signũ de t̾ra offertur.
Qui enim celestes fuertint. sig¬
num de celo meruerunt: sicut
apłi qui tͣnsfigarationẽ in mõ¬
te uiderunt. Et eum ascendẽ.¬
tem in celum aspexertnt.
Eis autẽ qui eum int̾sectie
rant: signum interfectionis
onas enim xp̃m significat: qͥ
simplicitate innocentiȩ colũ¬
bints erat. Ionas enim colum¬
ba interp̃tat᷑. Nante signifi¬
cant uideos. qui dederunt eñ
ceto. idest morti. Tempestas
uͦ flatum inmundorum sp̃uũ
designat. Cecus tercio die io¬
nam euomut: & mors xp̃m¬
in tercio die uite reddidit. Et
pelictis illis abiit. Nota quod
ñ sicut in aliis locis legit᷑ di¬
missis turbis abiit. s quiaui¬
fidelitatis error in solentium
animos obtinebat: non duni¬
sit eos s reliquid. ꝑ quod ite¬

Expanded text:
quaerit, etc. Mala erat in vitiis suis. Adultera, per infidelitatem a Christo recedens, qui verus sponsus est, et diabolo, quasi alieno viro adhaerens. Generatio carnalis signum quaerit de coelo, et juxta meritum illius signum de coelo non offertur. Qui enim coelestes fuerunt, signum de coelo meruerunt, sicut apostoli, qui transfigurationem in monte viderunt, et eum ascendentem in coelum aspexerunt. Eis autem qui eum interfecturi erant, signum interfectionis onas enim Christum significat, qui simplicitate innocentiae columbinus erat. Jonas enim columba interpretatur. Nautae significant Judaeos, qui dederunt eum ceto et morti. Tempestas vero flatum immundorum spirituum designat. Cetus tertio die Jonam evomuit, et mors Christum tertio die vitae reddidit. Et relictis illis, abiit, etc. Nota quod non sicut in aliis locis legitur, dimissis turbis abiit, sed quia infidelitatis error insolentium animos obtinebat, non dimisit eos, sed reliquit. Per quod ite
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq faciem celi cognouistis dis¬
cernere: signa autẽ temporũ
aduentus mei ñ potestis animad¬
Distice quidẽ uesꝑ in quo ce¬
lam rubicundum est. passionẽ
xp̃i qua ꝓpͥo sanguine rubicũ¬
datus est designat. Crastina uͦ
serenitas quȩ uesꝑum subseqͥt᷑.
leticiam dm̃ce insintiat resur¬
perum demorabitur fletus:
& ad matutinũ leticia. Quod
uͦ dicendo subdit. mane quidẽ
dicitis hodie erit tempestas
nam rutilat triste celum. sub
natũ. subsequi tribulationes
fidelium suorum: quibꝰ etiam
quodam mͦ potuit intelligi
& preuideri iudicium uniti¬
sale futtirum. Generatio ma

Expanded text:
Itaque faciem coeli cognovistis discernere, signa autem temporum adventus mei non potestis animadMystice quidem vesperum, in quo coelum rubicundum est, passionem Christi, qua proprio sanguine rubicundatus est, designat. Crastina vero serenitas, quae vesperum subsequitur, laetitiam Dominicae resurletus, et ad matutinum laetitia . Quod vero dicendo subdit: Mane quidem dicitis, hodie erit tempestas, quia rutilat triste coelum, subtnatum, subsequi tribulationes fidelium suorum, quibus etiam quodammodo potuit intelligi et praevideri judicium universale fu
Abbreviated transcription (Latin):
Regnum ce-¬
lortm presenᷤ
ȩccła dicitur. Quȩ diuersis figu¬
ris non scdm se totam. s scdm
aliquam partem sui compat̃.
idest in cordibus credentium. qd̾
minimum est omnibus seminibꝰ.
fides enim nr̃a uilior omnibꝰ
doctͥns philosophicis uidetur.
Quid enim stultius sapientibus
huiꝰ mundi estimabat᷑. quam in
occisum & sepultam credere.
uuisibilia contempnere: & inufi¬
bilibus inhiareꝰ Cetera aitẽ
semina scilicet libri philosopboꝵ
excellere uident᷑: quia de mari-¬
marum rerum agunt subtilita¬
te. & oenati sunt rectorica com¬
pofitione. S ut ait apls: quod¬
ẽ infirmum dei. fortius est om¬
nibus hominibꝰ. & ideo cũ cres¬
cit in mente recipientis uel in
toto mundo exaltatur: maior
apparet omnibus oleribꝰ & fit
lius utilitatis robur ꝑueniunt:
& ideo ex uanitate sua facile¬
arescunt. Rami uͦ hunis arbo¬
ris sunt partes fidei multipli.¬
ces: in quibꝰ habitant uolucres
celi. idest animȩ fidelium delec¬
tant᷑. & pascunt᷑. quȩ penins

Expanded text:
Regnum coelorum praesens Ecclesia dicitur, quae diversis figuris, non secundum se totam, sed secundum aliquam partem sui comparatuid est in cordibus credentium, quod minimum est omnibus seminibus. Fides enim nostra vilior omnibus doctrinis philosophicis videtur. Quid enim stultius sapientibus hujus mundi aestimabatur, quam in occisum et sepultum credere, visibilia contemnere, et invisibilibus iuhiare? Caetera autem semina, scilicet libri philosophorum excellere videntur, quia de maximarum rerum agunt subtilitate, et ornati sunt rhetorica compositione. Sed, ut ait Apostolus, quod infirmum est Dei, fortius est hominibus , ideo cum crescit in mente recipientis, et in toto mundo exaltatur, major apparet omnibus oleribus, et flius utilitatis robur perveniunt. et ideo facile ex vanitate sua arescunt. Rami vero hujus arboris sunt partes fidei multiplices, in quibus habitant volucres coeli, id est animae fidelium delectantur et pascuntur, quae pennis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ bonũ sit continere. Non
dixit ñ possunt caꝑe. idest ser¬
uare. qr bene possent si uellet
uincere carnis infirmitatẽ:
s dixit. ñ om̃s capiunt. idest
ñ continent omnes: sed quibꝰ
data ẽ ex ditumna gratia. In his
uerbis ostendit. qi nisi atxilii
gratiȩ accipimus: nichil ex nob̃
ualemus. Sunt enim etinuchi
Ideo dixi quibus datum ẽ. bomi
est continere. Non enim om̃ib
boñz continere.Dunt enim qui¬
dã eunuchi: qui a natittate
euntichi sunt: qͥ uidelie⁊ frigide
nature existentes. nichil libidi¬
nis appetunt. Sunt iterum
alii qui ab hominibus enni¬
chizati sunt. & his utrisq ñ ẽ
abstinentia uirtuis: ñ enim
ex uoluntate abstinent. sed
coactione. & necessitate. Et fc̃
eunuchi. quti seipsos castraie¬
runt ꝓpter regnum celorum.
Illi tudelicet qui continentes
sunt ex uoluntate: ut regnm
celorum ad quirant. His solis ẽ
continentia uirtus. Qui po¬
test capere capiat. Ulox exho¬
tantis ad continentiam. quali

Expanded text:
quod bonum sit continere. Non quod bonum sit continere. Non dixit, non possunt capere, id est servare, quia bene possent, si vellent vincere carnis infirmitatem. Sed dixit, non omnes capiunt, id est non continent omnes, sed quibus datum est divina gratia. In his verbis ostendit, quia nisi auxilium gratiae acceperimus, nihil ex nobis valemus. Sunt enim eunuchi. Ideo dixi, quibus datum est. Bonum est continere, non enim omnibus bonum est continere. Sunt enim quidam eunichi, qui a nativitate eunuchi sunt, qui videlicet frigidae naturae existentes, nihil libidinis appetunt. Sunt iterum alii, qui ab hominibus eunuchizati sunt, et his utrisque non est abstinentia virtus. Non enim ex voluntate abstinent, sed ex coactione et necessitate. Et sunt eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum, illi videlicet, qui continentes sunt ex voluntate, ut regnum coelorum acquirant, his solis est continentia virtus. Qui potest capere, capiat. Vox hortantis ad continentiam, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. ut ueterem hominem exua¬
tis. & p̃cepta noue legis tenea¬
tis. Dico enim uob̾ qutia quicũ¬
q dimiserit uxorem suã nisi
ꝓpter fornicationem. &s aliam
duxerit: mechatur. Sola for¬
nicatio: causa seꝑationis ẽ. Post.¬
una erat incarnali copula.
in aliam carnem illam unitatẽ
transmiserit: & formcatione illã
dimiserit: non amittit quidẽ
uincłm comugii. s meretur ñ
amplius carnalit̾ cum uiro suo
copulari. qr contra copulatio¬
nem peccauit. Et quia uincu¬
lum conugii remanet. ideo ad¬
dit. Et qui dunissam duxerit.
mechatur. accipientẽ t̾ret: qr
adultera ñ timet obꝓbrium.
Dimiliter de turo intelligendũ
est. Nec tamen ꝓhibetar uro¬
suo reconciliari. post seꝑationẽ.
Dicunt ei discipłi. Si ita ẽ hõi
causa cum urore. idest si tali
uincłõ constrictꝰ est cum ea.
tit ñ possit eam dimittere: tc̃
ñ expedit ei nubere. idest bo
num est continere. Non om̃s
omnes seruant istud uerbum:

Expanded text:
vobis, ut veterem hominem exuavobis, ut veterem hominem exuatis, et praecepta novae legis teneatis. Dico enim vobis quia quicunque dimiserit uxorem suam, nisi propter fornicationem, et aliam duxerit, moechatur. Sola fornicatio est causa separationis. Postq juncta, et una erat in carnali copula, in aliam carnem illam unitatem transmiserit, et fornicationem illam diviserit, non amittit quidem vinculum conjugii, sed meretur non amplius carnaliter cum viro suo copulari, qui contra copulationem peccavit. Et quia vinculum conjugii remanet, ideo addit: Et qui dimissam duxerit, moechatur. Accipientem terret, quia adultera non timet opprobrium. Similiter de viro intelligendum est, nec tamen prohibetur reconciliari viro post separationem. Dicunt ei discipuli: Si ita est causa cum uxore, id est, si tali vinculo constrictus est cum ea, ut non possit eam dimittere, tunc non expedit nubere, id est bonum est continere. Qui dixitomnes servant verbum istud,
Abbreviated transcription (Latin):
ntm facit carnalis conitinctio.
do unam carnem. homonon se¬
paret. Si comugia sunt legiti¬
ma: tunc ds̃ comiuxit. Si autẽ
ñ sunt legitima: tunc ds̃ ñ con¬
parare. Legitima uͦ. homo non
potest seꝑare: sed deus potest.
fiunt enim aliquando ꝓpter
deum continentes: ut alder
monachus. & altera monacha
auctoritatis. auctoritati oppo¬
nunt: cum ñ possint ꝑsone op¬
ponere. Quasi diceret. Quan¬
doquidenli hoo deus P̃cepit in
pͥncipio:. quare gͦ moyses postea
p̃cepit mutari coniugia. & dari
libellum repudii in signũ dere
& hoc est ꝓpter duritiam cordis
ur̃i. llidebat enim tantam duri¬
tiam in iudeis moyses: quod cũ
ꝓpter aliquã causam uxores odio
haberent. si ñ liceret dimittere
int̾ficerent. ꝑmisit gͦ quod leue
erat: ut gratiꝰ uitaret᷑. Ab mnitio
autẽ scłi non fuit sic: idest ñ fic
habuit lex nat᷑alis. Dico autẽ
uob̃. Seruus coacttis infirmita¬
te hominũ hoc ꝑmisit: s & ego
dñs & magister dico & p̃cipio

Expanded text:
num facit carnalis conjunctio. do unam carnem, homo non separet. Si conjugia sunt legitima, tunc Deus conjunxit: si autem non sunt legitima, tunc Deus non conparare. Legitima vero homo non potest separare, sed Deus potest. Fiunt enim aliquando propter Deum continentes, ut alter monachus, alter monacha auctoritatis, auctoritati opponunt, cum non possunt personae opponere, quasi dicant: Quandoquidem hoc Deus praecepit in principio, quare ergo Moyses postea praecepit mutari conjugia, et dare libellum repudii in signum derelet hoc propter duritiam cordis vestri. Videbat enim tantam duritiam cordis in Judaeis Moyses, quod, cum propter aliquam causam uxores odio haberent, si non liceret dimittere, interficerent. Permisit ergo, quod levius erat, ut gravius vitaretur. Ab initio autem non fuit sic. Id est, sic non habuit lex naturalis. Dico autem vobis. Servus coactus infirmitate hominum praecipit, sed ego Dominus et magister dico et praecipio
Abbreviated transcription (Latin):
t accesser̃t
ad eũ pha¬
risei. Tur¬
he accedũt
ut docean᷑t.¬
& sanentur. pharisei uͦ ut doc¬
torem ueritatis deciꝑe conent᷑
Has deuotio pietatis: illos ad¬
ad dux̃ stimtilus liuoris. Int̾ro.¬
gant gͦ utrum liceat dimittere
iptorem ex qualibet causa. ut
cornuto capiatur sillogisino.
Quamcumq enim partem ele¬
gerit: concludere parant ei. Si
enim dixerit dimitcendam e̾ẽ
& aliam ducendam: predicator
pudicitie. contraria pudicitiȩ
uidebitur docere. Si autem
responderit ñ ꝓpter omnem
causam debere dimitti. tenebt᷑
reus mandati: & dicetur facere
aduersus legem moysi. Sic erg¬
cipulam tͣnseat: q sc̃am scͥptatã
adducit in testimonium. & na¬
turalem legem. & pͥmam dei
sententiã secdẽ opponens quȩ ñ
uoluntate dei. s peccantium ne¬
cessitate concessa est. & hoc est.
Qui respondens ait eis. Num
legistis q quii fecit homines ꝓ
mitio. masculum & feminam
fecit eosE Num dicit feniinas.
s feminã. multiplicia coningia

Expanded text:
t accesserunt ad eum Pharisaei, etc. Turbae accedunt ut doceantur et sanentur: Pharisaei vero, ut doctorem veritatis decipere conentur: hos devotio pietatis, illos adduxit stimulus livoris. Interrogant ergo, si licet dimittere uxorem ex qualibet causa? ut cornuto capiatur syllogismo. Quamcunque enim partem elegerit, concludere parant illi. Si enim dixerit dimittendam esse, et aliam ducendam, praedicator pudicitiae jam contraria pudicitiae videtur docere. Si autem responderit, non propter omnem causam debere dimitti, tenebitur reus mandati, et dicetur facere adversus legem Moysi. Sed respcipula transeat, quia sanctam Scripturam adducit in testimonium, et naturalem legem, et primam Dei sententiam secundae opponens, quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Et hoc est: Qui respondens ait eis: Non legistis, quia qui fecit hominem ab initio, masculum et feminam fecit eos? Non dicit feminas, sed feminam, multiplicationem conjugii
Abbreviated transcription (Latin):
Lucas refert
quod centu
ꝑ se impetrare diffidebat: & id̃o
dixerunt seniores. Multa bona
constituit. S matheus dicit ad
eum accessisse ꝑ fidem. Itaq cen¬
turio accessit passibus fider: ro¬
gat ꝑ internuntios dicens. Dñe
puer mens & cetera. Multi in
illo tempore rogabent ꝓ diuer-¬
sis infirmitatibꝰ. Alius ꝑ filio.
alius ꝓ alio aliquo. & nullis ꝑro
seruo. nisi iste solus. & hoc ei ad
augmentum beatitudinis. ad
coronam glorie erat: quod ꝓser¬
uo dñm humilider interpelle¬
Dingłãs miserias serui ita diligen¬
ter expͥmit. scilicet iacet. cuius
rei assiduitas grauat infirmum.
In domo. ubi assidue eum uideo.
paraliticus. ioest menbris disso¬
lutus. & male torquetur. acuita
passione infirmitatis: ut xp̃m
ad compassionem cõmoueat.

Expanded text:
Lucas refert quod centurper se impetrare diffidebat, et ideo dixerunt seniores, Multa bona constituit; sed Matthaeus dicit per fidem eum accessisse. Itaque centurio accessit passibus fidei, rogat per internuntios dicens: Domine, puer meus, etc. Multi in illo tempore rogabant pro diversis infirmitatibus, alius pro filio, alius pro alio aliquo, et nullus pro servo, nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, et ad coronam gloriae erat, quod pro servo tam humiliter Dominum interpellSingulas miserias servi ita diligenter exprimit, scilicet jacet, cujus rei assiduitas gravat hominem infirmum, in domo, ubi assidue eum video, paralyticus, id est membris dissolutus, et male torquetur, acuta passione infirmitatis, ut Christum ad compassionem commoveat
Abbreviated transcription (Latin):
tum eũ in sebaste urbe palestine.
que qͦndam samaria dicta est.
At tempore uliam pͥncipis in¬
uidentes xp̃ianis qͥ sepulchrũ
eiꝰ pia sollicitudine freq̃ntabẽt
paganos inuasisse monum̃tã.
ossa disꝑsisse ꝑ campos. & rursus
collecta igne cremasse. ac denuo
disꝑsisse ꝑ agros: affuisse tẽ dem
gentibus. maximam eorum par-
tem congregauerunt. & ad patrẽ
stum philppum ierosolimã de-¬
tulerunt. At ille miserit ea beato
anastasio alexandrie urbis episco¬
po. ibiq sertiata usq ad tempora.
theopbili ensdem urbis ep̃i. Qñ
iubente theodosio pͥncipe om̃ia
gentium fana destructa sunt. t̃c̃

Expanded text:
tum eum in Sebaste urbe Palestinae, quae quondam Samaria dicta est; at tempore Juliani principis invidentes Christianis, qui sepulcrum ejus, pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igne cremasse, ac denuo dispersisse per agros. Affuisse vero tunc tempgentibtem congregaverunt, et ad patrem suum Philippum Jerosolymam detulerunt. At ille miserit ea beato Athanasio, Alexandrinae urbis episcopo, ibique servata sunt usque ad tempora Theophili, ejusdem urbis episcopi. Quando jubente Theodosio principe omnium gentium, fana destructa sunt, t
Abbreviated transcription (Latin):
gis corpus iohis sepeliunt: id est
carnales in se obseruantias extin¬
gunt. Ex ita a lege ad euangłm
uenientes. uerbi dei solliciti au¬
ditores fiunt. Nos autẽ usq ho¬
die cerminus in capite ioħis¬
est iudeorum & ꝓpħ̃arum per-¬
didisse. Aliter. Decollatio ioħis
minorationem fame illits qura
sicut exaltatio dm̃ in cruce de¬
signat ꝓfectum fidei nr̃e. Mim¬
tus gͦ est capite ioħs. exaltatus
est in cruce dñs. quia ficut idem
ioħs ait. illum oportet crescere
me autẽ minui. Harrat iosephuis
iunctum ioh̃m in castellum ma¬
cheronta adductum: ibiq tru¬
catum. Harrat uͦ bẏstoria eccła¬

Expanded text:
gis, corpus Joannis sepelierunt, id est gis, corpus Joannis sepelierunt, id est carnales observantias in se exstinguunt, et ita a lege ad Evangelium venientes, verbi Dei solliciti auditores fiunt. Nos autem usque hodie cernimus in capite Joest Judaeorum et prophetarum, perdidisse. Aliter: Decollatio Joannis minorationem famae illius, qua sicut exaltatio Domini in cruce designat praefectum fidei nostrae. Minutus est ergo capite Joannes, exaltatus est in cruce Dominus, quia sicut idem Joannes ait, illum oportet crescere, me autem minui ; narrat Josephus vinctum Joannem in castellum Macheronta adductum, ibique truncatum. Narrat Historia ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
seph ab ipsa quoq maria ap¬
pellatus pater ih̃ti: ita & nc̃
herodes dicitur contristatus
quia hoc discumbentes puta¬
bant. Dissimulator enim m̃tis
sue oo artisex homicida. tristi¬
cram p̾ferebat. in facie. dum
leticiã haberet in mente: scełq
excusat iuram̃to. ut sub occasione
pietatis impuis fieret. Quod aut̃
cumbebant. nult omnes sceleris
sui esse consortes: ut in luxurioso
impuroq conuiuo cruente eptile
deferrentur. Allegoria¬
ohannes figuram tenet legis:
herodes significat iudaicum po¬
clausa tenetur. uocem dare non
ꝑmittit᷑. Ad ultimũ in natali
herodis. idest in expletione na-¬
turalis uoluptatis saltat filia idest
exultat praua uoluptas ex infi¬
delitate octa: oo postuilat addi ad
delitias suas captit ioħ̃is. idest
xp̃m auferri de intellectu legis.
Defertur itaq ꝑ filiam matri:
quia ꝑ prauam uoluptatem sa¬
tis fit in fidelitati. Quo facto dis¬
cipuli ioh̃is. idest auditores le¬

Expanded text:
seph ab ipsa quoque Maria apseph ab ipsa quoque Maria appellabatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contrisquia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida tristitiam praeferebat in facie, dum laetitiam haberet in mente, scelusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis impius fieret. Quod autem cumbentes, vult omnes sceleris sui consortes esse, ne in luxurioso impuroque convivio, cruentae epulae deferrentur. Joannes figuram tenet legis. Herodes significat populum Juausa tenetur, et vocem dare non permittitur. Ad ultimum in natalis Herodis, id est in expletione naturalis voluptatis, saltat filia, id est exsultat voluptas prava infidelitate orta, et postulat addi ad delicias suas caput Joannis, id est Christum auferri de intellectu legis. Defertur itaque per filiam matri, quia per pravam voluntatem satis fit infidelitati. Quo facto discipuli Joannis, id est auditores le
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtute helie eadem auctori¬
tate qua ille helyas achab coeri¬
puerat & iezabel: arguie ioh̃s¬
herodem & herodiadem. quod
illicitas nuptias fecerint. & ñ li¬
ceat fr̾̃e inuente germano illius
txorem ducere. mallens ꝑiclita¬
ri apud regem. quã ꝓpter adula¬
tionem esse immemor p̃ceptoꝵ
it popłm. hic uident᷑ differre.
matheus ob marebiis. Marchus
enim refert quod libenter eum
raint. ut sue occasiom machinaᷤᷤ
p̃pararet. Alioquin si ob hoc
itisiurandũ fecisse se dicit. si pa¬
tris & matris posttilasset inte¬
ritum. facturus erat anñ: Qd̃¬
ne herodes resipisceret. aliqͣn¬
do uel philippo fratri amicus
fieret. atq illicite nuptiȩ repu¬
diando soluerentur: monet fi.¬
liam. ut in ipso statim conuituo
caprt iob̃is postulet digno oꝑi
salta onis. dignum sanguinis
p̃mitim. Et contristatus est rex.
Conitictudo scͥpturarum ẽ: ut
op. uionẽ multorum sic narret
historicus. quomͦ eo tempoie ab
omnibus credebatur. sicut io¬

Expanded text:
te Heliae eadem auctoritate, qua ille Achab corripuerat et Hiezabel, arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratre vivente, germanum illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum tc. Hic videntur differre Matthaeus et Marcus. Marcus enim refert, quod libenter eum ravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an ne forte Herodes resipisceret aliquando, vel Philippo fratri suo amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudiando solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet. Digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium. Et contristatus est rex. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Jo
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat de
opunone re¬
surrectionis
ioħis. cum nichil de morte dixis¬
set ideo reuertit᷑: & narrat qua¬
liter obierit. Lletus narrat by¬
storia philippum herodis maio¬
ris filium. sub quo dñs fugit in
sus est dñs. duxisse uxorem hero
diadem filiam regis arethe. Post.¬
ea uͦ socerum eiꝰ ex ortis quibus¬
dam contra generũ simultatibꝰ
tulisse filiam suam o̾o in dolorẽ
mariti pͥoris inunici enis nuptiis
copulasse. Quis fit autẽ hic phi¬
lipptis etangłista lucas plemus
docet. Anno quinto decimo im-¬
perii tiberii cesaris ꝓcurante
pontio pilato iudeã. tetrarcha
autẽ galilee herode. philippo

Expanded text:
dixerat de opinione resurrectionis Joannis cum nihil de morte dixisset, ideo revertitur, et narrat, qualiter obierit. Vetus narrat historia, Philippum Herodis majoris filium, sub quo Dominus fugit in sus est Dominus, duxisse Herodiadem uxorem filiam regis Arethae; postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet. Anno quinto decimo, imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, Tetrarcha autem Galilaeae Herode
Abbreviated transcription (Latin):
tetrarche omĩa quȩ fiebant ab
eo: & hesitabat eo quod diceret᷑
a quibusdam quia ioħs resur¬
rexit ã mortuis. a quibusdam uͦ¬
Intelligendum est gͦ aut post
hanc hesitationem confirmas.¬
se eum in animo suo. quod ab
aliis dicebait᷑ cum ait. quẽ ego
decollant ioħ̃m. hic a mortuis re¬
surrexit: aut ita ꝓmintianda
sunt hec uerbei. uit hesitantem
adhric indicent. Si enim dic̾et
nunquid nam hic ẽ aut nunqtud
forte hic est ioħs baptista. ñ opus
esset admonere aliquid de ꝓnun¬
tiatione. qua dubitans atq hesi¬
tans intelligeret᷑. Nunc quia illa
uerba desunt. utroq modo p̃mm¬
tiari potest: ut aut confirmatũ
eum ex aliorum uerbis credentẽ
accipiamus dixisse. aut adhuc
sicut lucas cõmemorat hesitantẽ.
dis de resurrectionis senserunt¬
uirtute. quod maioris potentiȩ
futuri sunt sci. cum a mortuis
surrexerint. quã fuere cum car¬
nis adhuic infirmitate grauarẽ¬
tur: s & ipsum resurrectionis mi¬
racultim ñ esse incredibile doctie¬

Expanded text:
rcha omnia, quae fiebant ab eo, et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam: Quia Joannes resurrexit a mortuis, a quibusdam Intelligendum est ergo, aut post hanc haesitationem confirmasse eum in animo suo, quod ab aliis dicebatur cum ait: Quem ergo decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit . Aut ita pronuntianda sunt haec verba, ut haesitantem adhuc judicent. Si enim diceret: Nunquidnam hic est, aut nunquid forte hic est Joannes Baptista, non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans atque haesitans intelligatur. Nunc quia illa verba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum esse ex aliorum verbis credentem accipiamus dixisse, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem. virtute resurrectionis senserunt, quod majoris potentiae futuri sint sancti cum a mortuis resurrexerint, quam fuere cum carnis adhuc infirmitate gravarentur. Sed et ipsum resurrectionis miraculum non esse incredibile docue
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝓpe modũ nat᷑ale ẽ ciues
ciubus inuid̾e. Et non fecit ibi
nirtutes multas ꝓpter increduli¬
tatẽ illorum. ñ qd ipsis increduł
facere ñ potuerit uirtutes. sed
qm̃ multa faciens ciues incre¬
dulos magis condẽpnaret. Potest
autẽ & aliter intelligi. Quod
dñs despicitur in domo & in
patͥa sua. idest in poplõ iudeorũ.
& ideo ibi pauca signa fecerit.
ne penitus in extusabiles fierẽt.
& quod aliqua fecisset ibi mi¬
racula: hoc habemus ex marcho
qui dicit & ñ poterat uirtutem
ullam facere. nͥ quod paucos in¬
firmos impositis inanbus curauit.

Expanded text:
quia propemodum naturale est civesquia propemodum naturale est civesibus invidere. Et non fecit ibi virtutes multas propter eorum incredulitatem. Non quod ipsis incredulis facere non potuerit virtutes, sed quomodo non multa faciens cives incredulos magis condemnaret. BEDA. Potest et aliter intelligi. Quod Dominus despicitur in domo, et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum, et ideo ibi pauca signa fecit, ne penitus inexcusabiles fierent. Et quod aliqua fecisset ibi miracula, hoc habemus ex Marco, qui dicit: Et non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavi
Abbreviated transcription (Latin):
cum consũ¬
in patriam suam. idest in galileã.
uel spetialiter in nazareth. Uñ
huic sapientia. qͣntũ ad doctͥnã.
& uirtutes. quantum ad mira¬
cula. Nonne hic est fabri filius.
qui reuera filius fabri erat. Qnẽ
sũmus fabricator omnium genu¬
erat. & qui homines igne de¬
coquit. dum eos in sp̃u scõ. & ig¬
ne berptizat. qui etiam diuersi
generis uasa cõminuit. & uasa
ire sp̃c igne molliendo in mise¬
cat. Nonne mater eiꝰ dicitur
oxaria. & fratres eiꝰ iacobus ꝙ
ioseph & symon & iudas: fr̃es
uxore uixta quosdam sunt putã¬
solent dici cognati. ñ sobam ex¬
pͥmo gradu cognationis. sicat
fratrum & sororum. qui etiam
usitatissime apud nos fratres
dicunt᷑. s etiam auunculus oo
sororis filius. sĩc erat iacob & la¬
ban fratres appellari inueniun¬
nͥ in patͥa sua. ꝓphetam dici
testatur: qui futuram ens in¬
carnationem predicens filiis
Non solum autẽ ipse qui caput
nores in patria sua. quam in
ext̾nis ciuitatibus habiti sunt.

Expanded text:
cum consumin patriam suam, id est in Galilaeam, vel specialiter in Nazareth. Unde huic sapientia, quantum ad doctrinam, et virtutes, quantum ad miracula? Nonne hic est filius fabri? qui revera filius erat fabri, quem summus fabricator omnium genuerat, et qui homines igne decoquit, dum eos in Spiritu sancto et igne baptizat, qui etiam diversi generis vasa fabricat, et vasa irae spiritus igne molliendo in miset. Nonne mater ejus dicitur Maria? et frater ejus Jacobus, et Josephuxore, juxta quosdam, putandaeos solent dici cognati, non solum ex gradu cognationis, sicut fratrum et sororum, qui etiam usitatissime apud nos fratres dicuntur, sed etiam avunculus et sororis filius, sicut erant Jacob et Laban, fratres appellari inveniun in domo sua. Prophetam dici testis est, qui futuram ejus incarnationem praedicens filiis Non solum autem ipse qui caput nores in patria sua quam in exteris civitatibus habiti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filiĩ smi. Precedentia facta q̃ nar¬
rauit post sermonem habitum
de iohe ad popłm. fecit xp̃c post
mortẽ ioħis. in ultimo anno sue
predicationis: & ideo narrat mor¬
tem ioh̃is quã pret̾miserat. ut
alia facta contimuet. q̃ fuerunt
ioh̃s euangłista referens illud mi¬
raculum. Erat ꝓpe pascha iudeoꝵ.

Expanded text:
Jesu, etc. Praecedentia facta, quae narravit post sermonem habitum de Joanne, ad populum, fecit Christus post mortem Joannis in ultimo anno suae praedicationis, et ideo narrat mortem Joannis, quam praetermiserat, ut alia facta continuet, quae fuerunJoannes evangelista, referens illud miraculum: Erat prope pascha Judaeorum .
Abbreviated transcription (Latin):
qui significant fideles pͥme ge¬
nerationis participes. & scd̃am
ꝑ eam expectantes. Respondẽs
autẽ petrus dixit ad ib̃m. dñe:
bonum ẽ nos hic esse. quia
gustata celesti dulcedine ui¬
lescunt infima: petrus uisa
dñi c scõrum maiestate. solis
O quanta felicitas ẽ. uisioni¬
tietas. ad ꝑunctum uisa delec¬
alitim euangłistam quid dice¬
ret. qͥ oblitus est regnum scĩs
a dño non alicubi terrarum
s in celis esse ꝓmissum: & qͥ
in głã celesti tabernacula q̃¬
rit. uͥ nulla aduersitatis atira
est timenda. q deus onmpo¬
tens templum ẽ ens & agntis.
s in hoc sciebat tamen quod
dicit. bonum est hic nos esse :
quia uere solum & ꝑfectum
hominis bonum ẽ. intrare in
tam humanitatẽ tanto affici¬
tur gaudio. ut numquã uelit
ab enis intuitu secermr: quid
putandum ẽ. de his qui diui¬
nitatẽ merebuit᷑ uidere.:

Expanded text:
qui significant fideles primae regequi significant fideles primae regenerationis participes, et secundam per eam exspectantes. Respondens autem Petrus, dixit ad Jesum: Domine, bonum est, etc. Quia gustata coelesti dulcedine vilescunt infima, Petrus visa Domini et sanctorum majestate, solis O quanta felicitas est nctorum ad punctum visa delecalium evangelistam , quid diceret, qui oblitus est regnum sanctis a Domino non alicubi terrarum, sed in coelis esse promissum, et qui in gloria coelesti tabernacula quaerit, ubi nulla adversitatis aura est timenda, quia Deus omnipotens templum ejus est et agnus; sed in hoc tamen sciebat, quod dicit, bonum est nos hic esse, quia vere solum et perfectum hominis bonum est intrare in tam humanitatem, tanto afficitur gaudio, ut nunquam velit ab hujus intuitu secerni, quid putandum est de his qui divinitatem merebuntur videre?
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses & hehyas idest legis la¬
tor. & ꝓpħarum eximius appa¬
rent. & locuntar cam dño
de passione & resurrectione
eiꝰ: ut ostendant ipsum esse
quẽ cuncta legis ⁊ ꝓpħarũ ora¬
cula ꝓmiserunt. Apparent
atitẽ ñ infimis s in monte cũ
illo: qr nimirum illi soli qui
duint. maiestatẽ sc̃e scͥpturȩ
q̃ in dño. ẽ adimpleta. ꝓspici¬
unt. Cum eo etiã quȩ loque¬
bantur: qi grãs referebant.
quod uera fuerunt uerba ꝓpha¬
pum. de aduentu eiꝰ & salute
homint̃. Significant ettã du¬
as regenerationes. quart̃ una
est in baptismate. uͥ anima
resuscitatur: altera erit in re¬
furrectione uͥ caro resucitabit᷑.
de qua dicitur. In regeneratio¬
ne cum sederit filitis hominis.
& cetera. Moyses qͥ aquaticꝰ
int̾p̃tat᷑. resurrectionẽ heap¬
tismmi significat. Helyas qui sol
interp̃tatur helios enim grece
dicitar sol: regenerationem se¬
cundam significat: in qtia iusti
fulgebunt sicut sol. Merito gͥ
duo uiri tales apparuerunt:

Expanded text:
Moyses et Elias, hoc est, legislator et prophetarum eximius apparent, et loquuntur cum Domino de passione et resurrectione ejus, ut ostendant ipsum esse, quem cuncta legis et prophetarum oracula promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte cum illo, qui nimirum soli illi qui dunt, majestatem sanctae Scripturae quae in Domino est adimpleta, prospiciunt. Cum eo etiam loquebantur, quia referebant quod vera fuerunt verba prophetarum de adventu ipsius et salute hominum. Significant etiam duas regenerationes, quarum una est in baptismate, ubi anima resuscitatur. Altera est in resurrectione ubi caro resuscitabitur, de qua dicitur: In regeneratione cum sederit Filius hominis , etc. Moyses qui aquaticus interpretatur, resurrectionem baptismatis significat primam. Elias qui sol interpretatur, Elias enim Graece dicitur sol, regenerationem secundam significat, in qua justi fulgebunt sicut sol. Merito ergo duo viri tales apparuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Intellȩxerunt dico ꝑ inditiũ
sue passionis. de qua sepe pre¬
dixerat illis: & ꝑ inditium
passionis sui p̃cur soris. quam
completa uiderant.
t cum uens

Expanded text:
Intellexerunt dico per indicium suae passionis, de qua saepe praedixerat illis, et per indicium passionis sui praecursoris, quam completam viderant. t cum ven
Abbreviated transcription (Latin):
scribe dicunt. quod helyam
doquidem uidemꝰ de iam in
regno gle tue: ubi est hehaᷤᷤ
qͥ debet p̃cedere : At ille res¬
pondens ait eis. helyas quidẽ
uenturus est. & pestituet oĩa.
Que malachias ꝓphetauit
dicens. Ecce ego mittã uob̃
helyam ꝓpħam. antequã ue¬
niat dies dm̃i. & cet̾a. llbi dĩc
helyas uenturus est. ostendit
istum ñ esse. scd̃m aduentum:
& sic remouet prauam opinio¬
nem eorum. Dico autẽ uobis.
quasi diceret. Non solum dixi
helyam uenturum. ut ꝓbarẽ
istum aduentum ñ ẽẽ scd̃m:¬

Expanded text:
Scribae Scribae do quidem videmus te jam in regno gloriae tuae, ubi est Elias qui debet praecedere? At ille respondens, ait eis: Elias quidem venturus est, ut restauret omnia. quae Malachias prophetavit dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini , etc. Ubi dicit, Elias venturus est, ostendit istum non esse secundum adventum, et sic removet pravam opinionem eorum. Dico autem, etc. Quasi dicat: Non solum dixi Eliam venturum, ut probarem istum adventum non esse s
Abbreviated transcription (Latin):
uelam̃to suo apłõs texerat. ue¬
rum lumen etiangłii reꝑitur.
Aliter. Cum fieret uox super
filiũ inuentus est ipse solus:
quia cum manifestauerit se.¬
ipsum electis. erit deus omĩa
in ommibris. Inmo ipse cũ fins
cum corpore splendebit. Ppt̾
quã unitatem dicitur. Nemo
ascendit in celum. & cetera.¬
cem patris moyses in locum
sim̃. heḣas uͦ discessit in regio¬
nẽ suã. Eo descendentibꝰ illis¬
puilis predicari. ne incredibile
esset pro magnitudine rei:
& post głam tantam apud ru¬
des animos sequens crux scã¬
dalum faceret. Et interroga¬
ditio est phariseorum uixta
malachiam ꝓph̃am qui ẽ no¬
tussimus in duodecim quod
belas ueniat ante aduentũ
saluatoris. & reducat corda pa¬
trum ad filios. &̾ cor filiorũ
ad patres eoetim: &o restituat
omna in antiquũ statũ. Exi¬
stimabant gͥ apłi tranfforma¬
tionem głe ultimam hanc
dicant. Si iam uenisti in głã.
quomͦ p̃cursor tuus ñ apper¬

Expanded text:
velamento suo apostolos texerat, vevelamento suo apostolos texerat, verum lumen Evangelii reperitur. Aliter: Cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus , quia cum manifestaverit seipsum electis, erit Deus omnia in omnibus. Imo ipse cum suis cum corpore splendebit, propter quam unitatem dicitur: Nemo ascendit in coelum , etc.cem Patris, Moyses in locum suum, Elias vero discessit in regionem suam. Et descendentibus illispulis praedicari, ne incredibile esset pro magnitudine rei, et post gloriam tantam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret. Et interrogaditio Pharisaeorum est juxta Malachiam prophetam, qui est novissimus in duodecim, quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat corda patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum . Aestimant ergo discipuli transformationem gloriae hanc dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non appa
Abbreviated transcription (Latin):
meipsum audietis. uxta om̃ĩa
que locutus fuerit nobis. Erit
ñ auidierit ꝓpħam illum: ext̾¬
minabitur de plebe. Quẽ ergo
moyses cum uenerit in carne
audiendũ ab omni amina q̃
saluari uellet predixit. hunc
iam uenientem in carne ds̃
pater audiendum discipuilis
ostendit: & sutim esse filium
entes discipłi ceciderant in fa¬
çiem suam & timuerunt ual¬
de. Triplicem uͦ obcausam ter-
rentur. uel qr se errasse cogno¬
uerant. uel qr nubes lucida o¬
na fragilitas conspectum ma¬
itaq amnio &c corpore contre¬
miscens ad t̾ram cadit: quia
quanto quis altiora q̃sierit.
tanto magis ad inferiora de
labitur. si mensuram suam ig¬
norauerit. Et accessit iħc. q
terant. ipse clementer accedit¬
& tangit: ut tactu menbra
timore debilitata solidentur.
& uerbo consolatur dicens.
soltim iħm. Ulbi filius cepit
designari. mox discesserunt
serui: ne ad illos pat̾na uox
ta nube. & moysen & helyam
euanusse: qr postꝗͣ. legis &
ꝓpħarum umbra discessit. quȩ

Expanded text:
a quae locutus fuerit vobis. Omnis n audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Quem ergo Moyses cum veniret in carne, audiendum ab omni anima, quae salvari vellet praedixit; hunc jam venientem in carne, Deus Pater audiendum discipulis ostendit, et suum esse Filium entes discipuli, ceciderunt in faciem suam, et timuerunt valde. Triplicem ob causam pavore terrentur, vel quia se errasse cognoverant, vel quia nubes lucida ona fragilitas conspectum mato animo et corpore contremiscens in terram cadit; quia quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiolabitur, si mensuram suam ignoraverit. Et accessit Jesus, eere non poterant, ipse clementer accedit et tangit, ut tactu membra timore debilitata solidentur; et verbo consolatur, dicens: culos, etc. Ubi Filius coepit designari, mox discesserunt servi, ne ad illos vox paterna ta nube, et Moysen et Eliam evanuisse, quia, postquam legis et prophetarum umbra discessit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in morte ioħis phariseorum¬
factio consensit: ita & in occi¬
sione dñi. herodes uoluntatẽ
suam uinxit. quia indutum
ueste alba. atq illusum remi¬
sit ad pilatum. Et notandũ
qr xp̃c ab eis mortem passu¬
rus filius hominis appellat᷑:
quia xp̃o in carne passo duti¬

Expanded text:
is factio Pharisaeorum consensit, ita et in occissionem Domini Herodes voluntatem suam junxit, quia indutum veste alba atque illusum, remisit ad Pilatum . Et notandum quia Christus ab eis mortem passurus Filius hominis appellatur, quia Christo in carne passo divi
Abbreviated transcription (Latin):
sic sol. In exemplum future
claritatis quam iusti recipi¬
ent fublatis impiis. soli faciẽ
suam companit: qr claritis in
mundo nichil intieniri pocuit.
llestim̃ta autẽ eits facta sunit

Expanded text:
id est in exemplum futurae claritatis, quam justi recipient sublatis impiis. Soli faciem suam comparavit, quia clarius in mundo nihil inveniri potuit. Vestimenta autem ejus facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
baptismate donat: que ꝑ auẽ
simplicitatis designatur. Datu¬
rus est autẽ claritatẽ & refri¬
gerium omnis uoluptatis. &
carnalis fomitis in resurrectio¬
ne. In nube reftigeriũ: in fail¬
gore nubis. claritas refurgen¬
tium corporũ figurat᷑. Cum di¬
cat iꝑsum audite : concordat
uerb̃ moysi. in quibus incarna.

Expanded text:
baptismate datur, quae per avem baptismate datur, quae per avem simplicitatis designatur. Daturus est autem claritatem et refrigerium omnis voluptatis, et carnalis fomitis in resurrectione. In nube refrigerium: in fulgore nubis, claritas resurgentium corporum figuratur. Cum dicat, ipsum audite, concordat verbis Moysi, in quibus testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc etiam petrus peccat. qd̃
dũm & seruos parificat dicens.
faciamus hic tria tabernacłã.
tibi untm. moisi unum & he¬
lye untim. Simul etiã inden¬
dum. qi responsionem dm̃ ñ me¬
rtit. eo quod in prudenter q̃si¬
uit: s figure cuiꝰdam rei miste¬
rium accepit. Qne sint enim
tabernaculum materiale. &o
umbraculum nubis accepit:
ito discat in resurrectione mor
esse. llnde sequitur. Adhuc
est quia bene conuenit mi¬
sterium scdẽ regenerationis.
cum misterio pͥmȩ. In baptis.¬
mate enĩ xp̃i. oꝑatio totius tͥ¬
nitatis ostensa est. fuit enim
bi incarnatus filius. apparuit
in sp̃e columbe sp̃c sanctus: &
pater in uoce ibi fuit declaratꝰ.
Intͣnstiguratione q̃ sacram̃tũ
fuit scde regenerationis. simili¬
ter tota trinitas apparuit:
qr in uoce pater. in ntibe sp̃c.
in carne filius. Queritur aut̃
quare ibi sp̃c in columbar. hic
autẽ in nube declaratus ẽ. Do¬
na enim sp̃c per spẽs declarari
solent. Innocentiam enim in

Expanded text:
in hoc etiam Petrus peccat, quod Dominum et servos parificat, dicens: Faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Simul etiam videndum qruit, eo quod imprudenter quaesivit. Sed figurae cujusdam rei mysterium accepit. Quaesivit enim tabernaculum materiale, et umbraculum nubis accepit, ut discat in resurrectione mortesse. Unde sequitur: Adhuc est quia bene convenit mysterium secundae regenerationis, cum mysterio primae. In baptismate enim Christi, operatio totius Trinitatis ostensa est. Fuit enim Filius ibi incarnatus. Apparuit in specie columbae Spiritus sanctus, et Pater in voce fuit ibi declaratus. In transfiguratione enim quae sacramentum fuit secundae regenerationis, similiter tota Trinitas apparuit, quia in voce Pater, in nube Spiritus, in carne Filius. Quaeritur autem, quare ibi Spiritus in columba, hic autem, in nube declaratus est? Dona enim sua per species declarare solet. Innocentia enim in
Abbreviated transcription (Latin):
meto uestieris. uestim̃ta nin
comparant᷑: qr oc candidi er̃t
turtatibus. & omnis estus ui¬
tiorum ab eis remotus erit.
llestm̃ta sedm marebum fue¬
runt splendida sic nix qualia
fullo sitꝑ t̾ram ñ potest candida
facere: qr nemo ẽ qui fine con¬
tagione alicuiꝰ peccati possit
ftillo idest doctor ammarum.
sine aliqͥs nrundator sui corpo¬
ris. eximitis fuꝑ t̾ram non po¬
test: dñs in celo faciet. mun¬
dains eccłãm. idest uestem sirã.
ab onm inqͥnam̃to carnis ac
sp̃c. Et ecce apparuerunt illi
moyses & helyas cũ eo loq̃n¬
tes. Moyses & helyas quorũ
uinum in celum raptum legi¬
mus. alium morttiũ itisi in
maiestate cum deo. ut lucas
sclicet tempore iudicii. tiel ui¬
ui sunt in carne reperiendi.
tiel olim gustata morte resus¬
citati. & pariter sunt cum
illo regnaturi. dicente aplõ.
Mortui qui in xp̃o sunt resur¬
gent pͥmi. Demde nos qͥ ium¬
mus. &c cetera. Moyses gͥ &

Expanded text:
mento vestieris . Vestimenta nivi comparantur, quia et candidi erant virtutibus, et omnis aestus vitiorum ab eis remotus est. Vestimenta, secundum Marcum , fuerunt splendida, sicut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere, quia nemo est qui sine contagione alicujus peccati vivere fullo, id est doctor animarum, sive aliquis mundator sui corporis eximius super terram non potest, Dominus in coelo faciet, mundans Ecclesiam, id est vestem suam, ab omni inqspiritus. Et ecce apparuit illis Moyses, et Elias, cum eo loquentes. Moyses et Elias, quorum unum in coelum raptum legimus , alium mortuum, in majestate cum Deo, ut Lucas scilicet tempore judicii, vel vivi sunt in carne reperiendi, vel olim gustata morte resuscitandi, et pariter cum illo sunt regnaturi, dicente Apostolo: Mortui qui in Christo sunt, resurgent primi, deinde nos qui vivimus , etc. Moyses ergo
Abbreviated transcription (Latin):
illos qͥ resurrectari sunt ad glo¬
riam: incelum ascensuros. Ulel
ioeo inmontem: ut doceat om̃s
ñ in insimis iacere uoluptatibꝰ.
s potius ad suꝑna erigi. uixta il¬
lud. Nr̃a autẽ conuiersatio in
celis est. Seorsum ideo ducit:
ut ꝑ hoc significaret iustos a
malis in iudicio separandos.
& tͣnsfiguratꝰ est. ñ substantiã
carnis amittendo: sed głãm fui¬
turȩ resurrectionis ostendendo.

Expanded text:
illos qui resurrecturi sunt, ad gloillos qui resurrecturi sunt, ad gloriam, id est in coelum ascensuros. Vel ideo in montem, ut doceat omnes non in infimis jacere voluptatibus, sed potius ad superna erigi, juxta illud: Nostra conversatio in coelis est . Seorsum illos ideo ducit, ut per hoc significaret justos a malis in judicio separandos. Et transfiguratus est. Non substantiam carnis amittendo, sed gloriam futurae resurrectionis ostendendo.
Abbreviated transcription (Latin):
tione. de qua statim agit enã¬
theus o
marchus
dicunt post
sex dies hoc esse factum. Lucas
uͦi post dies octo. Dicendum est
gͦ matheum & marchum me¬
dios tãtũ dies posuisse &. pͥmũ
& postremum ñ eos numeras¬
tͣnsactis sex diebus integris
qͥ futuri erant pꝰ illum diem.
in quo hȩc dicta sunt. Lucas
uͦ pͥmum &o postremum cũ
mediis numerat. Ad eandem
gͥ sententiã conueniunt. Meri¬
to pꝰ sex dies głam illam ostendit.
& octauo die: quia post sex eta¬
tes mundi est futura resurrec¬
tio. & in octauo die. io est finito
tempore mundi quod ꝑ septem
ut fideles tantum qͥ in fide sc̃ẽ
trinitatis inbuti sunt. in clari¬
tate future resur rectionis as¬
sumendos significaret. Nomina
etiã conueniunt. Untisquisq
enĩ fidelis debet esse petrus.
idest firmus in fide. pꝰ ea iacobꝰ.
idest supplantator uitiorum. pꝰ ea
ioħs. idest ascribens omnia gr̃ȩ
dei. contra suꝑbram tutȩ quȩ
solet oriri ex untatibꝰ. Ee du¬
cit in montẽ illos. significans

Expanded text:
tione, de qua statim ait evantthaeus et Marcus dicunt, post dies sex hoc esse factum. Lucas vero post octo. Dicendum est ergo Matthaeum et Marcum medios tantum dies posuisse, et primum et postremum non connumeras id est transactis sex diebus integris, qui futuri erant post illum diem, in quo haec dicta sunt. Lucas vero primum et postremum cum mediis numerat; ad eamdem ergo sententiam conveniunt. Merito post sex dies gloriam suam ostendit, et octavo die, quia post sex aetates mundi est futura resurrectio, et in octavo die, id est finito tempore mundi, quod per septem ut fideles tantum, qui fide sanctae Trinitatis imbuti sunt, in claritate futurae resurrectionis assumendos significaret. Nomina etiam conveniunt. Unusquisque enim fidelis debet esse Petrus, id est firmus in fide. Postea Jacobus, id est supplantator vitiorum. Postea Joannes, id est ascribens omnia gratiae Dei contra superbiam vitae, quae solet oriri ex virtutibus. Et ducit illos in montem, etc. Significans
Abbreviated transcription (Latin):
utriq femineo nomine desig¬
nant᷑: qi indigent regimine
maiorum. ut femine uirorum.
llidentur etiam designari hec
tria hominũ genera ꝑ illa tria
nomina. quȩ ponit edechiel ꝓ¬
pheta. scilicet noe. danel. iob:
qtubus significantur rectores.
continentes. contigati. Lligila¬
te gͦ. Quandoquidẽ. xp̃i aduẽ¬
tus erit repentimis: gͦ enigila¬
te. idest solliciti estote. Hec est
enim causa cur dñs aduentũ
stium nesciri uoluit: ut scilicet
iudicium. uel in morte cuiusq.
Hesciente patrefamilias fur
domum ꝑfodit: qr dum a sui
castodia sp̃c dormit. impiusa
mors ueniens caruis nr̃e habita¬
culum irrumpit. & dñm quẽ
refisteret si uigilaret: qr aduen¬
tum itidicis occulte uenientem.
p̃catiens penitendo occurreret.
Ex qtia p̃missa similitudine: etiã
hortatio subinfert᷑ cum dicitur.
Ideo & uos estote parati. qr qua¬

Expanded text:
utrique nomine femineo desigutrique nomine femineo designantur, quia indigent regimine aliorum, ut feminae virorum. Videntur etiam designari hic tria hominum genera, per illa tria nomina quae ponit Ezechiel propheta, scilicet Noe, Daniel, Job , quibus significantur rectores continentes et conjugati. Vigilate ergo. Quando quidem Christi adventus erit repentinus, ergo vigilate, id est solliciti estote. Haec enim causa est cur Dominus adventum suum nesciri voluerit, ut scilicet judicium, vel in morte cujusque. Nesciente patrefamilias fur domum perfodit, quia, dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens, carnis nostrae habitaculum irrumpit, et dominum qresisteret si vigilaret, quia adventum judicis occulte venientis, praecavens poenitendo occurreret, ex qua praemissa similitudine etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Ideo et vos estote, etc. Qu