comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumeret. unde culpã negligent᷑ admisisset.
Quia igitur ununquenq electum suum
diuina gra tunc magis erudiendo custodit.
cũ quasi ꝑcutiens deserit: dicatur recte.
Apꝓpinquaute corruptioni anima eius. &
uita illius mortiferis: ut quo se suis uirib
uicinum morti ꝑ aduersa considerat: eõ in
cunctis quȩ fortiter egerit. ad diuinȩ spei
munimen fugiens. solidius uiuat.

Expanded text:
sumeret, unde culpam negligenter admisisset. sumeret, unde culpam negligenter admisisset. Quia igitur unumquemque electum suum divina gratia tunc magis erudiendo custodit, cum quasi percutiens deserit, dicatur recte: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis, ut quo se suis viribus vicinum morti per adversa considerat, eo in cunctis quae fortiter egerit, ad divinae spei munimen fugiens solidius vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
directus. prȩsente rege auctoritatẽ liberȩ
uocis exercuit. eiusdemq regis extensum
brachium in rigore mirabiliter astrinxit:
quod tam̃ mox misericordit᷑ saluti resti¬
tuit. cuius in domo inuitatus comedere
noluit: quia ne in uia comederet ꝓhibiti¬
onis dominicȩ prȩcepta seruauit: qui tam̃
in eadem uia & seductus comedit. & pastus
interut: Qua in re quid subtili conside¬
ratione colligimus. quid ut ita dixerim for¬
midandum suspicamur: nisi qđ forsitan
apud semet ipsum tacitus. & ꝓ prȩceptis
diicis regem se contempsisse gloriatiis. ab
interna mox soliditate quassatus est: &¬
inde ei in opere culpa subripuit. unde
gła in corde surrexit: ut ꝓpħȩ falsi uerbis
deceptus disceret: quia nequaquã propriȩ
fortitudinis fuerit. qđ regis uerbis restitis¬
set: Bene autẽ ex eius ore mortis senten¬
tiam accepit. cuius seductione auitȩ prȩ¬
cepto deuiauit: ut inde pęnam ueraciter

Expanded text:
directus praesente rege auctoritatem liberae directus praesente rege auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigorem mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit ? cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis dominicae praecepta servavit? Qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit. Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid, ut ita dixerim, formidando suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus pro praeceptis dominicis regem se contempsisse gloriabatur? Unde ab interna mox soliditate quassatus est; et inde ei in opere culpa subrepsit, unde gloria in corde surrexit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit, quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praecepto deviavit, ut inde poenam veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
lege peccati quȩ est in membris meis. Infelix
ego homo. quis me liberabit de corpore
mortis huius: Corruptioni ergo uel
mortiferis appropinquare est: considerata
infirmitate humnanitatis suȩ. peccatorẽ
se ex suis meritis cernere: atq apud se ar¬
rogantiam ex ꝓpriis uirib non habere.
Quid enim sumus: si conditoris nr̃i pro¬
tectione deseramur: Quȩ nimirũ prote¬
ctio. minus necessaria creditur: si semꝑ
habeatur. S ed utiliter plerunq subtra¬
hitur. ut sibimet ipsi homo quã sine illa
nichil sit ostendatur. Manus igitur dei
aliquando nos nobis ꝑ aduersa insinuat:
quȩ etiam nescientes nos in ꝓsperis portat.
Qua destituti dũ cadere incipimus. &. tam̃¬
ab adiutore tenemur: & doctrina fit qđ
in lapsum trepidauimus. & custodia quod
uirtutis estimet. etiam cũ quid fortiter
potest: quẽ si diuina ꝓtectio deserat. ibi
repente eneruit᷑ obruitur: ubi se ualent᷑
stare głabatur. Quid est enim quod uir
dĩ contra altare samariȩ ad ꝓphetandum

Expanded text:
e peccati, quae est in membris meis. Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Corruptioni ergo et mortiferis appropinquare est, considerata infirmitate humanitatis suae, peccatorem se ex suis meritis cernere, atque apud se arrogantiam ex propriis viribus non habere. Quid enim sumus, si a conditoris nostri protectione deseramur? Quae nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimetipsi homo quam sine illa nihil sit ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae etiam nescientes nos in prosperis portat. Qua destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur, et doctrina fit quod in lapsu trepidamus, et custodia quod virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter potest, quia si divina protectio deserat, ibi repente enerviter obruitur, ubi se valenter stare gloriabatur. Quid est enim quod vir Dei contra altare Samariae ad prophetandum
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ & in eisdem beati iob sermonib etiam
remotis allegoriarũ umbris: quasi depressis
altȩ noctis umbris tenebris. chorusci more
ꝑtranseuntis intermicat cũ dicitur. Scio
qd redemptor m̃s uiuit: & in carne mea ui¬
debo dm̃. Hoc nimirũ in nocte historiae.
paulus lum̃ inuenerat: cũ dicebat. Om̃s in
moyse baptizati sunt in nube & in mari:
Som̃is eandem ȩscam spualem manducauert᷑.
& om̃s eundem potum spualem biberunt.
Bibebant autẽ de sp̃uali consequenti eos pe¬
tra: petra autem erat xpͣc. Si igitur re¬
demptoris speciem petra tenuit: cur non
figuram illius beatus iob insinuet. qui eũ
quẽ uoce ꝓtulit. etiam passione signauit :
Unde & non immerito iob uidelicet dolens
dicitur: quia illius in se imaginẽ exprimit.
de quo ꝑ isaiam longe ante nuntiat᷑. quod
dolores nr̃os ipse portauit. Sciendũ quoq

Expanded text:
Quod et in eisdem beati Job sermonibus, etiam Quod et in eisdem beati Job sermonibus, etiam remotis allegoriarum umbris, quasi depressis altae noctis tenebris, corusci more pertranseuntis intermicat, cum dicitur: Scio quod Redemptor meus vivit, et in carne mea videbo Deum . Hoc nimirum in nocte historiae, Paulus lumen invenerat, cum dicebat: Omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem escam spm potum spiritalem biberunt. Bibebant autem de spiritali consequente eos petra, petra autem erat Christus . Si igitur Redemptoris speciem petra tenuit, cur non figuram illius beatus Job insinuet, qui eum quem voce protulit etiam passione signavit? Unde et non immerito Job videlicet dolens dicitur, quia illius in se imaginem exprimit de quo per Isaiam longe ante annuntiatur quod dolores nostros ipse portavit . Sciendum q
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Quisquis ergo beatum iob deliquisse in
suis sermonib quęritur: quid aliud quã dĩn
qui ꝓ illo ꝓposuit ꝓdidisse confitet᷑r Quia
uero antiqui patres fructiferis arboribus si¬
miles. ñ solum pulchri sunt ꝑ speciem. sed etiã
utiles ꝑ ubertatem: sic eorum uita pensanda
est. ut cũ miramur quȩ sit uiriditas in histo¬
ria. inueniamꝰ & quanta sit ubertas in alle-¬
goria: quatinus cũ blandũ est qd̃ in foliis
redolet. cognoscamꝰ & quam dulce sit quod
in fructib sapit. N ullus quippe supernȩ
adoptionis grãm habuit: nisi qui hanc per
cognitionem unigeniti accepit. Dignũ itaq
est. ut ipse in eorum uita & lingua resplen¬
deat: qui eos ut resplendere mereant᷑ illustrat.
Nam cũ in tenebris lum̃ lucernȩ accendit᷑:
prius lucerna eadem quȩ uideri cȩta efficit
uidetur. Unde necesse est. ut si uere intendi¬
mus illuminata cernere: studeamꝰ mentis
oculos ad ipsum illuminans lumen aperire.

Expanded text:
pit. Quisquis ergo beatum Job deliquisse in pit. Quisquis ergo beatum Job deliquisse in suis sermonibus queritur, quid aliud quam Deum, qui pro illo proposuit, perdidisse confitetur? 2. Aero antiqui Patres fructiferis arboribus similes, non solum pulchri sunt per speciem, sed etiam utiles per ubertatem, sic eorum vita pensanda est, ut cum miramur quae sit viriditas in historia, inveniamus et quanta sit ubertas in allegoria; quatenus cum blandum est quod in foliis redolet, cognoscamus et quam dulce sit quod in fructibus sapit. Nullus quippe supernae adoptionis gratiam habuit, nisi qui hanc per cognitionem Unigeniti accepit. Dignum itaque est ut ipse in eorum vita et lingua resplendeat, qui eos ut resplendere mereantur illustrat. Nam cum in tenebris 731 lucernae lumen accenditur, prius lucerna eadem, quae videri caetera efficit, videtur. Unde necesse est ut si vere intendimus illuminata cernere, studeamus mentis oculos ad ipsum illuminans lumen aperire.
Abbreviated transcription (Latin):
gulis quasi ꝓ exercenda caritate commouit.
eorumq ora sub specie consolationis aperuit:
sed ꝑ hȩc iacula increpationis intorsit. quȩ eo
durius cor secure audientis infigerent. quo
intͣ ostensȩ & ñ seruatȩ caritatis tenebras. im¬
prouisa uulnerarent. Post hos quoq ad con¬
tumelias etiam heliu iunior excitat᷑: ut tran¬
quillitatẽ tantȩ mansuetudinis. saltẽ dedignata
leuitas ꝑturbaret ȩtatis. Sed contra tot anti¬
qui hostis machinas. stetit inuicta constantia:
stetit ȩquanimitas infracta. Nam uno eodẽq
tempore: uerbis aduersantib opposuit pruden¬
tiam. reb uitam. N emo igitur scm̃ uirum
quãuis de illo aꝑte post flagella scriptum sit:
in om̃ib his non peccauit iob labiis suis: sal¬
tem post modũ in contentione amicorũ estimet
int̾ uerba deliquisse. Sathan quippe tẽptatio¬
nem illius expetut: sed ds̃ qui hunc laudaue¬
rat. in seipso eius intentionẽ certaminis acce¬

Expanded text:
gulis, quasi pro exercenda charitate commovit, gulis, quasi pro exercenda charitate commovit, eorumque ora sub specie consolationis aperuit; sed per haec jacula increpationis intorsit, quae eo durius cor secure audientis infigerent, quo inter ostensae et non servatae charitatis tenebras improvise vulnerarent. Post hos quoque ad contumelias etiam Eliu junior excitatur, ut tranquillitatem tantae mansuetudinis saltem dedignata levitas perturbaret aetatis. Sed contra tot antiqui hostis machinas stetit invicta constantia, stetit aequanimitas infracta. Nam uno eodemque tempore verbis adversantibus opposuit prudentiam, rebus vitam. Nemo igitur sanctum virum, quamvis de illo aperte post flagella scriptum sit: In omnibus his non peccavit Job labiis suis , saltem postmodum in contentione amicorum aestimet inter verba deliquisse. Satan quippe tentationem illius expetiit; sed Deus, qui hunc laudaverat, in seipso ejus intentionem certaminis acce
Abbreviated transcription (Latin):
licentia: qui dũ bona eius multis cognita in¬
terimere appetit: etiam bonũ patientiȩ qđ
latebat ostendit. Et quẽ se angustare perse¬
quendo credidit. flagellis auctum & in exẽplo
dilatauit: nec sine graui arte ȩxercuit licentiã
quã accepit. Nam combussit greges. extinxit
familias. obruit heredes. ꝑcussit salutem cor¬
poris. & ad intorquendũ grauioris temptati¬
onis iaculũ. linguam seruauit uxoris: qua¬
tinus sci uiri forte ac solidum pectus. & per
dampna rerũ dolor sterneret. & ꝑ uerba con¬
iugis maledictione ꝑforaret. Sed quot uul¬
nera sȩuiens intulit: tot scõ uiro nesciens ui¬
ctorias ministrauit. N a fidelis dĩ famulus
uno eodemq tempore intͣ uulnera & uerba
deprehensus: & dolentem carnem ȩquanimit᷑
ꝑtulit. & desipientẽ coniugem prudenter
increpauit.Antiquus itaq hostis quia
uinci se in domesticis doluit: ꝓtinus exterio¬
ra requisiuit. Amicos nanq eius de locis sin¬

Expanded text:
licentia. Qui dum bona ejus multis cognita inlicentia. Qui dum bona ejus multis cognita interimere appetit, etiam bonum patientiae quod latebat ostendit; et quem se angustare persequendo credidit, flagellis auctum et in exemplo dilatavit. Nec sine gravi arte exercuit licentiam quam accepit. Nam combussit greges, extinxit familias, obruit haeredes, percussit salutem corporis, et ad intorquendum gravioris tentationis jaculum, linguam servavit uxoris , quatenus sancti viri forte ac solidum pectus et per damna rerum dolore sterneret, et per verba conjugis maledictione perforaret. Sed quot vulnera saeviens intulit, tot sancto viro nesciens victorias ministravit. Nam fidelis Dei famulus, uno eodemque tempore inter vulnera et verba deprehensus, et dolentem carnem aequanimiter pertulit, et desipientem conjugem 730 prudenter increpavit. Antiquus itaque hostis, quia vinci se in domesticis doluit, protinus exteriora requisivit. Amicos namque ejus de locis sin
Abbreviated transcription (Latin):
operis. totiens
necessario repe¬
to: quotiens
hoc in distincti¬
one uoluminum
locutionis meȩ pausatione succido. ut cum
legenti exordium sumit᷑. prius ipsa memoriȩ
lectionis causa renouetur: & tanto robustius
surgat doctrinȩ ȩdificiũ. quanto ex considera¬
ta causȩ origine studiosius ponit᷑ in mente
fundamentũ. Beatus iob dõ soli sibiq cogni¬
tus in tranquillitate ad nr̃am notitiam ꝑdu¬
cendus. tactus est uerbere ut odorem suarum
uirium tanto latius spargeret: quanto more
aromatũ melius ex incensione fraglaret. No¬
uerat in bonis pie subditos regere: & a malis
districtȩ custodire. N ouerat bene uti rebus
habitis: sed nesciebamꝰ si patiens ꝑmaneret.
zablatis. N ouerat cotidianũ dõ pro sanis pi¬
gnorib sacrificiũ soluere: sed incertum erat.
si ei gr̃arum sacrificium & orbatus immolar&
Ne quid ergo uicii salus tegeret: dignum
fuit ut hoc dolor aperiret. Data itaq est
contra scm uirum hosti callido temptandi

Expanded text:
operis toties necessario repeto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Deo soli sibique cognitus, in tranquillitate ad nostram notitiam perducendus tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex incensione fragraret. Noverat in bonis pie subditos regere, et a malis se districte custodire. Noverat bene uti rebus habitis, sed nesciebamus si patiens permaneret ablatis. Noverat quotidiana Deo pro sanis pignoribus sacrificia solvere, sed incertum erat si ei gratiarum sacrificium et orbatus immolaret. Ne quid ergo vitii salus tegeret, dignum fuit ut hoc dolor aperiret. Data itaque est contra sanctum virum hosti callido tentandi
Abbreviated transcription (Latin):
nib arguendo obuiant: sed cum easdem
cogitationes aliqua quȩ prȩeunt opera
demonstrant: plerunq ab auditoꝵ suoꝵ
cordibus. ea uicia quȩ necdum ꝓlata sunt
manu correctionis eradicant: sed iam illa
subsequi conspiciunt. ex aliis quȩ prȩce¬
dunt. Sicut enim corporales medici quas¬
dam ȩgritudines iam uenisse inueniunt.
quasdam uero ne ueniant medent᷑: ita
doctores sci aliquando inuenta uulnera
saluti restituunt. aliquando uero agunt
in mentib ne uulnerent᷑. In quibus hoc¬
sollerter intuendũ est: quia sicut certa
plerunq cũ asperitate redarguunt: ita
incertis uicus cũ tranquillitate contradi¬
cunt. Certa ferientes increpant: incerta
p̃munientes deuitant. Quam quia arro¬
gantes uiri discretionis regulam nesciunt:
sententiarũ suarum iaculis sicut nota sic
incognita. sicut certa sic etiam incerta
configunt. Unde nunc ab heliu dicitur.
caue ne declines ad iniquitatẽ: hanc enim

Expanded text:
nibus arguendo obviant; sed cum easdem nibus arguendo obviant; sed cum easdem cogitationes aliqua quae praeeunt opera demonstrant, plerumque ab auditorum suorum cordibus ea vitia quae necdum prolata sunt manu correptionis eradicant, sed jam illa subsequi conspiciunt ex aliis quae praecedunt. Sicut enim corporales medici quasdam aegritudines jam venisse inveniunt, quasdam vero ne veniant medentur, ita doctores sancti aliquando inventa vulnera saluti restituunt, aliquando vero agunt in mentibus ne vulnerentur. In quibus solerter intuendum est, quia sicut certa plerumque cum asperitate redarguunt, ita incertis vitiis et cum tranquillitate contradicunt; certa ferientes increpant, incerta praemunientes devitant. Quam quia arrogantes viri discretionis regulam nesciunt, sententiarum suarum jaculis sicut nota, sic incognita; sicut certa, sic etiam incerta configunt. Unde nunc ab Eliu dicitur: Cave ne declines ad iniquitatem; hanc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitatẽ post miseriam sequitur: qui
post mala quȩ ꝓ correctione sustinet. fer¬
uenti corde impatientiȩ se facib inflãmat.
Qđ beatum iob ꝑpetrasse heliu credidit:
quia eũ intra flagella positum liberis
effari uocib audiuit: uidelicet nesciens
quia om̃e qđ dixit. ñ hoc de iniquitate
impatientiȩ. sed de uirtute ueritatis ꝓtu¬
lit: qui ab interni iudicis sententia. nec
dum ualde est. quomodo cum diceret ne
declines ad iniquitatẽ. de eadem iniqͥtate
ꝓtinus subdidit: hanc enim cȩpisti sequi
ad eam declinari uetat. de ea ꝓtinus quasi
ad quam declinatũ iam fuerit dampnat:
nisi quod arrogantes uiri plus uideri
iudices quã consolatores uolunt: Unde
& nonnunquã ea districtis sententiis feri¬
unt: quȩ nata in corde suspicantur. Et
prius quã certa sit culpa delinquentiũ:
ꝓfertur inuectio districta uerborum.
Et ante ꝑ sententiam ꝑcutitur. quam
prodeat qđ feriatur. Quamus & iusti¬
uiri plerunq prauis & occultis cogitatio¬

Expanded text:
Iniquitatem post miseriam sequitur, qui post mala quae pro correptione sustinet ferventi corde impatientiae se facibus inflammat. Quod beatum Job perpetrasse Eliu credidit, qui eum inter flagella positum liberis effari vocibus audivit, videlicet nesciens, quia omne quod dixit, non hoc de iniquitate impatientiae, sed de virtute veritatis protulit, qui ab interni judicis sententia nec ed considerandum valde est quomodo cum diceret: Ne declines ad iniquitatem, de eadem iniquitate protinus subdidit: Hanc enim coepisti sequi ad eam declinare vetat, de ea protinus quasi ad quam declinatum jam fuerit damnat, nisi quod arrogantes viri plus videri judices quam consolatores volunt? Unde et nonnunquam ea districtis sententiis feriunt, quae nata in corde suspicantur et priusquam certa sit culpa delinquentium, profertur invectio districta verborum; et ante per sententiam percutitur, quam prodeat quod feriatur. 87. Sanctviri plerumque pravis et occultis cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne qui in tranquillitate de te alta senseras.
in ꝑturbatione quoq deterius cogitationũ
te caligine confundas. Qđ recte heliu dice¬
ret: si tam̃ cui diceret sciret. Nam hȩc be¬
ato iob tanto minus congruunt: quanto
ab illo om̃a altius sciuntur. Quia uero
ut sȩpe diximus arrogantes dũ p̾sumunt
docere quos nͣ debent: usq ad contumelio¬
sa increpationum uerba dilabuntur. sub¬

Expanded text:
ne qui in tranquillitate 852 de te alta senseras, ne qui in tranquillitate 852 de te alta senseras, in perturbatione quoque deterius cogitationum te caligine confundas. Quod recte Eliu diceret, si tamen cui diceret sciret. Nam haec beato Job tanto minus congruunt, quanto ab illo omnia altius sciuntur. Quia vero, ut saepe diximus, arrogantes, dum praesumunt docere quos non debent, usque ad contumeliosa increpationum verba dilabuntur, sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ delectationẽ iaceat attendit. Modo
ad resumendas uires se reparat: modo se
eas posse resumere. quasi uictus ia fractꝰq
desperat. Cum ergo suꝑ addictam mentẽ
tam multiplices cogitationes prodeunt:
hanc quasi in nocte populi consurgentes
premunt. Quos nimirũ populos ñ ꝑ se.
sed ꝑ diuinę ꝓtectionis auxilium ꝓpha
subigere se posse prȩsumpserat: cũ dicebat.
Protector m̃s & in ipso sperabo. subiciens
populos sub me. Sc̃ĩs quippe mentibus
populi subiguntur. cũ ab eis ꝑ districtȩ
sȩueritatis prȩsentiam cogitationes stultȩ
dissiliunt: ut ñ ꝑ abrupta fantasmatũ
rapiant. sed rationi subditȩ a corde humi¬
liter conquiescant. Quia ergo positus in
teͣptatione animus. qui de se in ꝓsperis
maiora presumebat. tumultus spei despe¬
rationisq tolerat: recte nunc dicitur. ne
ꝓtrahas noctem. ut ascendant populi ꝓ
eis. Nesi aꝑte diceretur. In temptatione
deprehensus citius tenebras meroris incide:

Expanded text:
per delectationem jaceat attendit; modo per delectationem jaceat attendit; modo ad resumendas vires se reparat; modo se eas posse resumere quasi victus jam fractusque desperatam multiplices cogitationes prodeunt, hanc quasi in nocte populi consurgentes premunt. Quos nimirum populos non per se, sed per divinae protectionis auxilium Propheta subigere se posse praesumpserat, cum dicebat: Protector meus, et in ipso sperabo, subjiciens populos sub me . Sanctis quippe mentibus populi subiguntur, cum ab eis per districtae severitatis praesentiam cogitationes stultae dissiliunt, ut non per abrupta phantasmatum rapiant, sed rationi subditae a corde humiliter conquiescant. Quia ergo positus in tentatione animus, qui de se in prosperis majora praesumebat, tumultus spei desperationisque tolerat, recte nunc dicitur: Ne protrahas noctem, ut ascendant populi pro eis. Ac si aperte diceretur: In tentatione deprehensus, citius tenebras moeroris incide,
Abbreviated transcription (Latin):
pro eis. Nox quippe protrahitur: cum¬
mi
suborta de tẽptatione tristitia. consolatio¬
ne concita non finit᷑. N ox ꝓtrabit᷑: quia
meror animi confusis cogitationib elongat᷑.
Nam dũ mens posita in temptatione con¬
siderat. quod a uirtutis suȩ pristina solidi¬
tate repellitur. suꝑductis merorib quasi
quib dam tenebris cȩcatur: atq ab omni
luce gaudii eius oculus clauditur. dum
sollicite trepidat. ne hoc qđ esse dudum
cȩperat funditus amittat. Unde & bene
dicitur. qđ in hac nocte ꝓ robustis populi
ascendunt: quia uidelicet in hoc merore
teͣptationis. ꝓ robustis motibus. cogitatio¬
nes indignę & multiplices in corde ꝓsili¬
unt. Nam dũ se in ꝑturbatione conspicit
iam pene amisisse qđ fuerat: fluctus in se
innumeros tumultusq coaceruat. N odo
tranquillitatẽ suam quia ꝑdidit dolet:
modo ne usq ad praua opera corruat ꝑti¬
mescit. Modo in quo culmine steterat me¬
minit: modo in quo uiciorum ꝓfundo

Expanded text:
r: Nox quippe protrahitur, cum suborta de tentatione tristitia consolatione concita non sinitur; nox protrahitur, quia moeror animi confusis cogitationibus elongatur. Nam, dum mens posita in tentatione, considerat quod a virtutis suae pristina soliditate repellitur, superductis moribus, quasi quibusdam tenebris caecatur, atque ab omni luce gaudii ejus oculus clauditur, dum sollicita trepidat ne, hoc quod esse dudum coeperat, funditus amittat. Unde et bene dicitur quod in hac nocte pro robustis populi ascendunt, quia videlicet in hoc moerore tentationis pro robustis motibus indignae cogitationes et multiplices in corde prosiliunt. Nam dum se in perturbatione conspicit jam pene amisisse quod fuerat, fluctus in se innumeros tumultusque coacervat, modo tranquillitatem suam quia perdidit dolet; modo ne usque ad prava opera corruat pertimescit; modo in quo culmine steterat meminit; modo in quo vitiorum profundo
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione ñ agitur: cũ tranquilla mers
irruente temptatione quasi repentino ho¬
ste turbatur. Ipsa nanq temptationis add¬
uersitas dum se menti uiserit: quasdam
in illa tenebras gignit. eamq obscuritate
suȩ amaritudinis turbat: quȩ apud se
dudum uirtutũ dulcedine irradiante
claruerat. Vnde &. apte subiungitur.¬

Expanded text:
tribulatione non agitur, cum tranquilla mens tribulatione non agitur, cum tranquilla mens irruente tentatione quasi repentino hoste turbatur. Ipsa namque tentationis adversitas dum se menti inserit, quasdam in illa tenebras gignit, eamque obscuritate suae amaritudinis turbat, quae apud se dudum virtutum dulcedine irradiante claruerat. Unde et apte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
tatione conceperit putat. Sed cum hunc
temptatio subito oborta transuerberat:
eas quȩ natȩ de uirtutib fuerant ȩlatas
cogitationes funditus turbat. Quasi sȩ¬
curam quippe urbem inopinatus hostis
ingreditur : & repentino gladio suꝑboꝵ
ciuium colla feriunt᷑. Nichil ergo tunc
nisi continuus luctus agitur: dum capta
urbs animia magnatorum suoꝵ gła. cede
int̾ueniente uacuatur. Unde nune dicit᷑.
Depone magnitudinẽ tuam absq tribu¬
latione: & om̃s robustos fortitudine. Aesi
aꝑte diceretur. Om̃e quod intrinsecus
de bona actione intumueras reprime. &
cordis motus quos ex recto opere robustos
habueras depone: quia iam in ipsa aduer¬
sitatis tẽptatione consideras. qm frustra
prius de te magna ęlatus ȩstimabas.
Quȩ iudelicet magnitudo iecirco absq tri¬
bulatione deponenda dicitur: quia nimi¬
rum cũ ꝑ temptatione̾ humilitas ꝓficit.
ꝓspera est ipsa aduersitas quȩ mentẽ ab

Expanded text:
tatione conceperit putat. Sed cum hunc tatione conceperit putat. Sed cum hunc tentatio subito oborta transverberat, eas quae natae de virtutibus fuerant, elatas cogitationes funditus turbat. Quasi securam quippe urbem inopinatus hostis ingreditur, et repentino gladio superborum civium colla feriuntur. Nihil ergo tunc nisi continuus luctus agitur, dum capta urbs animi a magnatum suorum gloria caede interveniente vacuatur. Unde nunc dicitur: Depone magnitudinem tuam absque tribulatione, et omnes robustos fortitudine. Ac si aperte diceretur: Omne quod intrinsecus de bona actione intumueras 851 reprime, et cordis motus quos ex recto opere robustos habueras depone, quia jam in ipsa adversitatis tentatione consideras quam frustra prius de te magna elatus aestimabas. Quae videlicet magnitudo idcirco absque tribulatione deponenda dicitur, quia nimirum cum per tentationem humilitas proficit, prospera est ipsa adversitas quae mentem ab
Abbreviated transcription (Latin):
ut custodiamus. ex ipsa eorum scientia ȩla¬
tionis aditus panditur : & ad operantis
cor culpȩ manus admittit᷑. qua uastante
rapiantur. Mira autem dispensatione
agitur. ut conditor nrͣ subleuatũ ꝓsperis
animũ subita concuti temptatione ꝑmittat:
quatinus semet ipsum in infirmitate uerius
uideat. & ab eo quẽ de uirtutib sumpserat.
iam seipso melior ȩlationis fastu descendat.
Unde & bene nunc subdit᷑. Depone ma
motus cordis: cum nulla nisi quȩ uirtu¬
tis sunt sentiunt. Sed magnitudinem &
robustos motus deponimꝰ: quando pulsante
uicio cogimur pensare quid sumꝰ. Ro¬
bustos motus deponimus: quando non
iam de uirtute attollimur. sed in culpa
consentiendo obrui de ipsa qua quatimur
infirmitate formidamus. Multũ nanq
de se animus confidit: quando sibi ad uotũ
iuires suppetere conspicit. Iam sibi fiduciã
scͥitatis arrogat: iam se idoneum etiam ad
cuncta uirtutum culmina quȩ sola cogi¬

Expanded text:
ut custodiamus, ex ipsa eorum scientia elaut custodiamus, ex ipsa eorum scientia elationis aditus panditur, et ad operantis cor culpae manus admittitur, qua vastante rapiantur. Mira autem dispensatione agitur, ut conditor noster sublevatum prosperis animum subita concuti tentatione permittat, quatenus semetipsum in infirmitate verius videat, et ab eo quem de virtutibus sumpserat, jam seipso melior elationis fastu descendat. Unde et bene nunc subditur: CAmotus cordis, cum nulla nisi quae virtutis sunt sentiunt. Sed magnitudinem et robustos motus deponimus, quando pulsante vitio cogimur pensare quid sumus. Robustos motus deponimus, quando jam non de virtute attollimur, sed in culpa consentiendo obrui de ipsa qua quatimur infirmitate formidamus. Multum namque de se animus confidit quando sibi ad votum vires suppetere conspicit. Jam sibi fiduciam sanctitatis arrogat, jam se idoneum etiam ad cuncta virtutum culmina quae sola cogi
Abbreviated transcription (Latin):
humanitus defluit: mox hoc discussio
sȩuera restringit. Et cũ quasi pueriliter
cogitatio labitur: iuuenili mox cohercitati¬
one refrenat᷑. Unde fit ut sparsam mentẽ
continue colligant: & in una quantum
prȩualent cogitatione cõponant. Quia
igitur status mentis cogitationũ mutabi¬
litate curuatur: recte abheliu dicitur.
nec magnitudo locorum inclinet te. Sed¬
sȩpe dum iusti uiri animus in ipsa inten¬
tionis suȩ arce consistit: dũ ab om̃i muta¬
bilitatis sparsione se colligit. dũ quicquid
in se suꝑflue oboritur premit: ipsa suae
rectitudinis gła tangitur. & in tumore ꝓ¬
priȩ prȩsumptionis eleuat᷑. Qui enim
magna agit. quãuis de se humilia sentiat:
scit tam̃ magna eẽ quȩ agit. Nam si ma¬
gna esse nescit: ea ꝓculdubio minime custo¬
dit. Quȩ dum custodire negligit: aut in
eis minus ꝓficit. aut ea funditus amittit.
Dum ergo bona nr̃a opera scire necesse ẽ

Expanded text:
humanitus diffluit, mox hoc discussio humanitus diffluit, mox hoc discussio severa restringit; et cum quasi pueriliter cogitatio labitur, juvenili mox coercitione refrenatur. Unde fit ut sparsam mentem continuo colligant, et in una quantum praevalent cogitatione componant. Quia igitur status mentis cogitationum mutabilitate curvatur, recte ab Eliu dicitur: Nec multitudo locorum inclinet te. epe dum viri justi animus in ipsa intentionis suae arce consistit, dum ab omni mutabilitatis se sparsione colligit, dum quidquid in se superflue oboritur premit; ipsa suae rectitudinis gloria tangitur, et in tumore propriae praesumptionis elevatur. Qui enim magna agit, quamvis de se humilia sentiat, scit tamen magna esse quae agit. Nam si magna esse nescit, ea procul dubio minime custodit. Quae dum custodire negligit, aut in eis minus proficit, aut ea funditus amittit. Dum ergo bona nostra opera scire necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
sufficienter habere poterat amisit. Unde
nunc ꝑ multa ducitur: ut quia qualita¬
te rerum ñ potest. saltem uarietate satiet᷑.¬
Sci autẽ uiri quia cauta se obseruatione
custodiunt. ne ab intentione sua mutabi¬
liter dissoluant᷑: & quia idem ẽẽ appetuas.
ad cogitationẽ qua dm̃ diligunt. se sollert᷑
astringunt. In contemplatione nanq cre¬
atoris hoc accepturi sunt: ut una semꝑ
mentis stabilitate ꝑfruant᷑. Ñ ulla eos
tunc mutabilitas dissipat: quia scilicet
eorum cogitatio sibi met ipsi semꝑ indissi¬
milis ꝑseuerat. Hoc ergo eum labore nẽ
conantes imitant᷑: quod post in munere
gaudentes accipiunt. Cui se ꝓpħa immu¬
tabilitati uirtute amoris astrinxerat: cũ¬
dicebat. Unam peti a dño hanc requirã.
Sut inhabitem in domo dñi. Nuie paulus¬
: unitati intentionis adheserat dicens. Unũ
autẽ quȩ retro oblitus. ad ea quȩ ante stͣ
extentus: sequor ad palmam suꝑnȩ uoca

Expanded text:
sufficienter habere poterat amisit. Unde sufficienter habere poterat amisit. Unde nunc per multa ducitur, ut quia qualitate rerum non potest, saltem varietate satieti autem viri causa se observatione custodiunt, ne ab intentione sua mutabiliter dissolvantur, et quia idem esse appetunt, ad cogitationem qua Deum diligunt se solerter astringunt. In contemplatione namque creatoris hoc accepturi sunt, ut una semper mentis stabilitate perfruantur. 850 Nulla eos tunc mutabilitas dissipat, quia scilicet eorum cogitatio sibimetipsi semper indissimilis perseverat. Hoc ergo cum labore nunc conantes imitantur, quod post in munere gaudentes accipiunt. Cui se Propheta immutabilitati virtute amoris astrinxerat, cudicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Huic Paulus unitati intentione adhaeserat, dicens: Unum autem, quae retro sunt oblitus, ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam supernae voc
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: quasi ꝑ locorum multitudinem ab
statu suȩ rectitudinis inclinatur. Et dum
ꝑ plura se tendit: ab una cui adherere de¬
buit intentione se deicit. Qui tam̃ mutabi¬
litatis usus: ex primȩ prȩuaricationis uicio
iam quasi in naturam uenit. Nam cum
stare animus in semet ipso nititur. a semet¬
ipso aliquo modo etiam nesciendo diriuat᷑.
Humana nanq anima ab unaquaq re
eui intendit᷑: fastidio impellente remouet᷑.
Sed dum inhiant᷑ cogitanda appetit. &
repente cogitata fastidit. docet quod ali¬
unde pendet: quȩ quolibet posita non¬
N requiescit. Aaillum quippe suspensa est:
Aa quo formata. Et quia ad dm̃ solum
appetendũ facta est. om̃e autẽ qđ infra
appetit minus est: iure ei non sufficit qđ
as non est. Hinc est qđd huc illucq spargit᷑:¬
& ab unaquaq re ut diximus fastidio im¬
pellente remouet᷑. Delectationis uidelicet
auida quęrit quo pauset: unũ uero quem

Expanded text:
bitur, quasi per locorum multitudinem a bitur, quasi per locorum multitudinem a statu suae rectitudinis inclinatur; et dum per plura se tendit, ab una, cui adhaerere debuit, intentione se dejicit. Qui tamen mutabilitatis usus ex primae praevaricationis vitio jam quasi in naturam venit. Nam cum stare animus in semetipso nititur, a semetipso aliquo modo etiam nesciendo derivatur. Humana namque anima ab unaquaque re cui intenditur fastidio impellente removetur. Sed dum inhianter cogitanda appetit, et repente cogitata fastidit, docet quod aliunde pendet, quae quolibet posita non requiescit. Ad illum quippe suspensa est a quo formata. Et quia ad Deum solum appetendum facta est, omne autem quod infra appetit minus est, jure ei non sufficit quod Deus non est. Hinc est quod huc illucque spargitur, et ab unaquaque re, ut diximus, fastidio impellente removetur. Delectationis videlicet avida, quaerit quo pauset, unum vero quem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ requirunt. Unde cũ helui diceret. ñ te
superet ira. ut aliquem opprimas. quati¬
niis easdem causas iniustitiȩ & irȩ suꝑantis
exprimeret: ilico adiunxit. Nec multitu¬
do locorum inclinet te. In tot quippe locis
inclinamur: in quot suꝑuacius curis
extendimur. Nam sicut locus ẽ corporis
spacium corporale: ita locus est mentis
unaquȩq intentio cogitationis. Quȩ
dũ huc illucq impellitur: si dilectione
aliqua cogitationis suȩ libent᷑ occupat᷑.
uelut in quodam loco ponit᷑ ut quiescat.
Nam quotiens uicti tedio a cogitatione
in cogitationẽ ducimur: quasi fessam
mentem de loco ad locum migramus.
Tot itaq loca culmen mentis inelinant:
quot subortȩ cogitationes unitate bonȩ
intentionis dissipant. Recta et enĩ mens
staret: si uni cui debuerat eogitationi semꝑ
inhereret. Recta mens staret: si ñ se innu¬
meris motib fluxa mutabilitate ꝓsterner&.
Sedd dũ nunc ista ꝑtractat. nunc ad alia la¬

Expanded text:
non requirunt. Unde cum Eliu diceret: Non te non requirunt. Unde cum Eliu diceret: Non te superet ira, ut aliquem opprimas, quatenus easdem causas injustitiae et irae superantis exprimeret, illico adjunxit: CAPUT. Moraliter: In tot quippe locis inclinamur, in quot supervacuis curis extendimur. Nam sicut locus est corporis, spatium corporale, ita locus est mentis unaquaeque intentio cogitationis. Quae dum huc illucque impellitur, si dilectione aliqua cogitationis suae libenter occupatur, velut in loco quodam ponitur, ut quiescat, nam quoties victi taedio a cogitatione in cogitationem ducimur, quasi fessa mente de loco ad locum migramus. Tot itaque loca culmen mentis inclinant, quot subortae cogitationes unitatem bonae intentionis dissipant. Recta etenim mens staret, si uni cui debuerat cogitationi semper inhaereret. Recta mens staret, si non se innumeris motibus fluxa mutabilitate prosterneret. Sed dum nunc ista pertractat, nunc ad alia dila
Abbreviated transcription (Latin):
menti debet iracundia ñ prȩesse: ut exe¬
cutionẽ iustitiȩ ñ dominando prȩueniat.
sed famulando subsequat᷑: & nutũ iudicii
possessa impleat. nͣ prȩcurrat. Bene itaq
dicitur. N on te ergo superet ira. ut ali¬
quem opprimas: quia uidelicet si is qui
corrigere nititur. ira superat᷑. opprimit
ante quã corrigat. Ñ am dum plusquã
debet accenditur: sub iustȩ ulcionis op¬
tentu ad immanitatẽ crudelitatis effre¬
natur. Qđ plerunq iccirco euenit: qͥa
corda rectorum minus amori sunt solius
creatoris intenta. Nam dũ multa in
hac uita appetunt: in innumeris cogita¬
tionib disꝑguntur. Et cum subito sub¬
ditorum culpas repperiunt. digne cũ dõ
eas iudicare nequeunt: quia corda sua in
curis transitoriis sparsa. ad discretionis
culmen colligere repente non possunt.
Commoti ergo tanto minus ad ulciscen¬
da peccata libram ȩquitatis inueniunt:
quanto eam tranquillitatis suȩ tẽpore

Expanded text:
menti debet iracundia, non praeesse, ut exsementi debet iracundia, non praeesse, ut exsecutionem justitiae non dominando praeveniat, sed famulando subsequatur, et notum judicium 849 possessa impleat, non possidens praecurrat. Bene itaque dicitur: Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas. Quia videlicet si is qui corrigere nititur ira superatur, opprimit antequam corrigat. Nam dum plus quam debet accenditur, sub justae ultionis obtentu ad immanitatem crudelitatis effrenatur. Quod plerumque idcirco evenit, quia corda rectorum minus amori sunt solius creatoris intenta. Nam dum multa in hac vita appetunt, innumeris cogitationibus disperguntur; et cum subito subditorum culpas reperiunt, digne cum Deo eas judicare nequeunt, quia corda sua in curis transitoriis sparsa ad districtionis culmen colligere repente non possunt. Commoti ergo tanto minus ad ulciscenda peccata libram aequitatis inveniunt, quanto eam tranquillitatis suae tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is ꝑ quẽ necesse est aliena uicia corri¬
gi. semet ipsum prius debet sollert᷑ intueri:
ne dũ aliorum culpas ulciscitͤ. ipse ulci¬
scendi furore superet᷑. Plerunq enim
mentẽ sub optentu iustitiȩ irȩ immanitas
uastat: & dũ quasi sęuit relo rectitudi¬
nis. rabien explet furoris. iusteq facere
estimat. quicquid ira nequit᷑ dictat. Unde
& modũ sȩpe ulciscendi transgredit᷑: quia
mensura iustitiȩ ñ frenat᷑. Dignum
quippe est. ut cũ aliena corrigimꝰ. prius
nrͣa metiamur: ut prius mens a sua accen¬
sione deferueat. prius intra semet ipsam
zeli sui impetũ tranquilla ȩquitate com¬
ponat: ne si ad animaduertenda uicia
abrupto furore trahitur. peccatũ corri¬
gendo peccemꝰ: & qui culpam diiudican¬
do insequimur. immoderate feriendo sȩui¬
amus. N on autẽ iã correctio delinquentes.
sed magis oppressio sequit᷑: si in ulcione
ira ultra quam culpa meretur extendit᷑.
In correptione quippe uiciorum. subesse

Expanded text:
Omnis per quem necesse est aliena vitia corrigi semetipsum prius debet solerter intueri, ne dum aliorum culpas ulciscitscendi furore superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem aestimat, quidquid ira nequiter dictat. Unde et modum saepe ulciscendi transgreditur, quia mensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam culpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum subesse
Abbreviated transcription (Latin):
contra peccata recoluit. quod honore
sibi uehementer impenso coram bene
agentib fratrib ñ agnouit. Illic com¬
munionẽ ȩqualitatis meruit sanctitas
actionis: hic zelus ulcionis ius aperuit
potestatis. Paulus bene agentib fratrib
prȩlatum se ẽẽ nesciebat. cũ diceret. Non
quia dominam᷑ fidei ur̃ȩ : sed adiutores
sumus gaudi ur̃i. Atq ilico adiunxit.
namur fidei ur̃ȩ: quia fide statis. Aequa¬
les enĩ uobis sumus: ubi uos stare cogno¬
scimus. Quasi pręlatũ se fratribus esse
nesciebat. cũ diceret. Facti sumꝰ paruuli

Expanded text:
contra peccata recoluit, quod honore contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Atque illico adjunxit: namur fidei vestrae, quia fide statis; aequales enim vobis sumus in quo vos stare cognoscimus. Quasi praelatum se fratribus esse nesciebat, cum diceret: Facti sumus parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
in altum se erigit. cũ se etiam ei potestas
adiungit: Et tam̃ corrigendis aliorum
uicus apta executione prȩparat᷑. Unde &
ꝑ paulũ dicitur. Minister enim dĩ est.
ralis ministeriũ suscipitur. summa cura
uigilandũ est. ut sciat quisq & sumere
ex illa quod adiuuat. & expugnare qđ
temptat: & ȩqualem se cũ illa cȩteris cer¬
nere. & tam̃ se peccantib zelo ulcionis p̃¬
ferre. Quam discretionẽ plenius cogno¬
scimus: si etiam potestatis ȩcclesiasticae
exempla cernamus. Petrus nanq aucto¬
re dõ ȩccłȩ principatũ tenens. a bene
agente cornelio & sese ei humilit᷑ ꝓster
nente immoderatius uenerari recusa¬
uit: seq illi similem recognouit dicens.
Surge ne feceris: & ego ipse homo sum.
Sed cum ananiȩ & saphyrȩ culpam rep¬
perit: mox quanta potentia suꝑ cȩteros
excreuisset ostendit. Uerbo enĩ eorum
uitam ꝑculit. quam sp̃u ꝑscrutante de-¬
prehendit: & sum mũ se intra ȩccłam

Expanded text:
in altum se erigit, cum se ei etiam potestas in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Et tamen corrigendis aliorum vitiis apta exsecutione praeparatur. Unde et per Paulum dicitur: Minister enim Dei est, ralis ministerium suscipitur, summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex ea quod adjuvat, et expugnare quod tentat; et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis praeferre. Quam discretionem plenius cognoscimus, si etiam potestatis ecclesiasticae exempla cernamus. Petrus namque, auctore Deo, Ecclesiae principatum tenens a bene agente Cornelio, et sese ei humiliter nente, immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, diceSurge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit. Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante, deprehendit: et summum se intra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽ iudicabat. Miro autẽ modo cũ apud
se paruulus apud dñm magnus: cũ uero
apud se magnus. apud dñm paruulus fuit.
Magnos nos dñs apud nos ẽẽ prohibet ꝑ
ꝓpħam dicens. Uȩ qui sapientes estis in
oculis ur̃is: & coram uobismet ipsis pruden¬
tes. Ne magni apud nos ẽẽ debeamꝰ: pau¬
lus admonens ait. Nolite prudentes esse
apud uosmet ipsos. Plerunq ergo dum ex
subiectorum affluentia animus inflatur:
in luxum suꝑbiȩ ipso potentiae fastigio
lenocinante corrũpitur. Sed aliud ẽ quȩ¬
libet bona ñ esse: aliud bona bene habere
nescire. Bona nanq est ordine suo poten¬
tia: sed cauta regentis indiget uita. Igit᷑
bene hanc exercet. qui & retinere illam
nouerit & impugnare. Bene hanc exercet :
qui scit ꝑ illam suꝑ culpas erigi. scit cum
illa cȩteris ȩqualitate componi. Humana
enim mens plerunq extollit᷑. etiam cum
nulla potestate fulcitur: quantomagis

Expanded text:
se esse judicabat. Miro autem modo cum apud se esse judicabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Dominum magnus; cum vero apud se magnus, apud Dominum parvulus fuit. Magnos nos Dominus apud nos esse prohibet per prophetam dicens: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae iplenocinante, corrumpitur. Sed aliud est qulibet bona non esse, aliud bona bene habere nescire. Bona namque est ordine suo potentia, sed cauta regentis indiget vita. Igitur bene hanc exercet, qui et retinere illam noverit, et impugnare. Bene hanc equi scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
beatus iob ad eius uerba tacuerit: heliu
tam̃ de locutione illius qua amicis re¬
sponderat. causam inuectionis inuenit.
ut sibi exhibere latius eius silentium pos¬
sit: atq ut ipse multa respondeat. illum
uerba multiplicasse confirmat. N am &
mox initia prolixȩ locutionis exoritur:
& quasi adhuc nichil dixerit inchoare
conatur. Vnde subditur. Addens quoq
heliu. etiam hȩc locutus est: sustine me
paululum. & indicabo tibi. Nulta iã
dixerat. & sustineri adhuc paululum
sperat: quia uidelicet arrogantes graue
se dampnũ ꝑpeti iudicant. si seientiam
suam loquendi breuitate constringant.
Tanto enim semet ipsos credunt doctiores
ostendere: quanto se potuerint multipli¬
Sattestante qui ait. Nonne cũ esses par¬
uulus in oculis tuis: caput te constitui in
tribub isrł: Paruulum se ante potestatẽ
uiderat. sed fultus temporali potentia iam
se paruulum ñ uidebat. Cȩterorũ nanq
comparationi se prȩferens: magnũ se apud

Expanded text:
beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu tamen de locutione illius, qua amicis responderat, causam invectionis invenit, ut sibi exhibere latius ejus silentium posset, atque ut ipse multa respondeat, illum verba multiplicasse confirmat. Nam et mox initia prolixae locutionis exorditur; et quasi adhuc nil dixerit, inchoare conatur.Eliu etiam, haec locutus est: Sustine me paululum, et indicabo tibi. - Multa jam dixerat, et sustineri adhuc paululum sperat, quia videlicet arrogantes grave se damnum perpeti judicant, si scientiam suam loquendi brevitate constringant; tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanta se potuerunt multipliattestante qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Parvulum se ante potestatem viderat, sed, fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparatione se praeferens, magnum se apud
Abbreviated transcription (Latin):
uiris solet occasio ẽẽ uirtutum ȩlatio suꝑ¬
borum. occulto iudicio cũ beato iob agit᷑:
ut post flagella pęnarum. etiam ꝑ uerba
arrogantium creseat. Ecce enim tanto
magis a suꝑbiȩ ministro despicit᷑: quanto
quam tot fortia se dixisse cognouit. qͥd
ȩlationis gestaret aꝑuit: atq beatum
iob alta de se sentiendo despexit. dicens.¬
Ergo iob frustra aperit os suum: &
absq scientia uerba multiplicat. Hȩc
nimirũ inferens. beatum iob & nil scisse
asserit: & multa dixisse. Et cum ipse quȩ
sentit loquacit᷑ inferat: hunc de uicio lo¬
quacitatis accusat. Sed hoc quoq esse
ꝓprium arrogantiũ uicium solet: ut &¬
pauca credant quȩ ipsi multa dixerint.¬
& multa credant quȩ ipsis pauca dicunt᷑
Quia enim sua dicere semꝑ uolunt: alie¬
na audire nͣ possunt. Uim se pati existi¬
mant: si ea quȩ immoderate sentiunt.
immoderatius ñ effundant. Et quãuis

Expanded text:
quia justis viris solet occasio esse virtutum elatio superquia justis viris solet occasio esse virtutum elatio superborum, occulto judicio cum beato Job agitur, ut post flagella poenarum etiam per verba arrogantium crescat. Ecce enim tanto magis a superbiae ministro despicitur quanto quam tot fortia se dixisse cognovit, quid elationis gestaret aperuit, atque beatum Job alta de se sentiendo despexit, dicensErgo Job frustra aperuit os suum, et absque scientia verba multiplicat. - Haec nimirum inferens, beatus Job, et nihil scisse asserit, et multa dixisse; et cum ipse quae sentit loquaciter inferat, hunc de vitio loquacitatis accusat. Sed hoc quoque esse proprium arrogantium vitium solet, ut et pauca credant quae ipsi multa dixerint, et multa credant quae ipsis pauca dicuntur. Quia enim sua dicere semper volunt, aliena audire non possunt; vim se pati existimant, si ea quae immoderate sentiunt immoderatius non effundant. Et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
N otandũ uero est. quod subintulit
ualde: quia & si quȩdam longanimit᷑
tolerat. quȩdam tamͣ in hac etiam uita
flagellat. Et hic nonnunquam ferire
inchoat. qđ ȩterna dampnatione con¬
summat. Ergo & nonnulla ꝑcutit: & ta i¬
nonnulla inulta derelinquit. Quia si
nulla resecaret. quis dm̃ res humanas
eurare credidisset: Et rursum si hie
cuncta ꝑeuteret: extremũ iudiciũ unde
restaret: Quȩdam igitur feriunt᷑. ut
rectoris nr̃i suꝑ nos sollicitudinẽ formi¬
demus: quȩdam uero inulta seruantur.
ut adhuc iudicium restare sentiamus.
Bene ergo dicitur. nec ulciscitur ualde
scelus: quia dũ exiguum quiddam de
iniquitate ꝑcutitur. in conuersis mentib
ȩterni iam iudicis sententia ꝓpinatur.
si recte diceretur. Scit enĩ quia loqui¬
debeat: sed cui loquatur ignorat. U era
sunt nanq quȩ dixit: sed a beati iob in¬
crepationib aliena. Quia tanto hae
correptione ñ eguit: quanto nec aliqua
pusillanimitate peccauit. Sed quia iustis

Expanded text:
Notandum vero est quod subintulit, Valde, quia etsi quaedam longanimiter tolerat, quaedam tamen etiam in hac vita flagellat et hic nonnunquam ferire inchoat, quod aeterna damnatione consummat. Ergo et nonnulla percutit, et nonnulla inulta derelinquit, quia si nulla resecaret, quis Deum res humanas curare crederet? Et rursus, si hic cuncta percuteret, extremum judicium unde 830 restaret? Quaedam igitur feriuntur, ut rectoris nostri super nos sollicitudinem formidemus; quaedam vero inulta servantur, ut adhuc judicium restare sentiamus. Bene ergo dicitur: Nec ulciscitur valde scelus, quia dum exiguum quiddam de iniquitatepercutitur, inconversis mentibus aeterni jam judicii sententia propinatur. aliud rectedebeat, sed cui loquatur ignorat. Vera sunt namque quae dixit, sed a beati Job increpationibus aliena, quia tanto hac correptione non eguit, quanto nec aliqua pusillanimitate peccavit. Vet. XIX. Sed