comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isse belli causam qd repentine galloꝵ cõuiratioi
resistere non potuerit. id se facile ex humilitate
sua probare posse ꝗd non adeo sit nperitus rez
Sed est gallie cõe consiliũ. oib hibernis cesari
oppugnandis: hunc esse dictu diem: ne qua le¬
gio alteri subsidio uenire posset. nou facile
gallos gallis negare potuisse: presertim cũ de
recuperanda coĩ libertate consiliũ mitu inde¬
retur. Quia qm̃ pro pietate satiffecerit. hr̃e
nũc se rõnem officii pro beneficnĩs cesaris mo¬
nere orare Tituriu pro hospicio: ut sue ac
militum saluti consulat. magnã manũ ger¬
manoꝵ conductam rhenũ transilse. hanc affore
biduo. ipoꝵ esse consiliu ueluit. priusꝙͣ finitum
sentiant eductos ex hibernis milites. aut ad tice¬
ronem aut ad labienũ deducere. quoꝵ alter mil
lia passuũ circiter Lt alter paulo amplis ab
hi absit. illud se polliceri et iuireurando cõfirma¬

Expanded text:
isse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi isse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirma
Abbreviated transcription (Latin):
sis: equestri prelio suꝑiores fuissent. desperata
re hostes suor ab oppugnatione reduxerunt.
sunt suo more conclamauerunt. ati aliqui ex
nr̃is ad colloquiũ prodirent: habere sese que de
re cõi dicere uellent. quibus rebus controuersias
nuinui posse sperarent. Mittitur ad cos collo quẽdi
ante missu cesaris ad ambiorigem uẽtitare cõsue¬
uerat. apud quos ambiorix ad hũc modũ locu¬
tus est: sese pro cesaris in se bñficns plurimũ
ei confiteri debere. qd cius oꝑa stipendio libera¬
tus ellet: qd aduatucis sinitimis suis pendere
consuesset: qd̾q ei et filius et fratris filius
ab cesare remissi essent: quos adnatici obsidũ
nuo missos apud se in seruitute et cathenis te¬
nuissent: neq id qd fecerat de oppugnatione
castroꝵ: a iudicio aut uolũtate sua fẽcisse: Sed
coactu ciuitatis: suaq esse eiusmodi imperia
ut non minus haberet iuris in se multitudo ꝗ
ip̃e in multitudinem. Ciuitati porro hanc fu¬

Expanded text:
sis equestri proelio superiores fuissent, desperata sis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fu
Abbreviated transcription (Latin):
cares ad cesarem. Ille heritus qd ad plures per¬
tinebat ne ciuitas coꝵ impulsu deficeret. L plã¬
cum legione ex belgis celeriter in cariuites pro
ficisti iubet: ibiq hyemare quoꝵ q opera cogno¬
uerat Tasgetium interfectũ: hos comprehensor
ad se mittere. Interim ab h omnib legatis que¬
storibusq quibus legionies tradiderat. certior
factus est. in hiberna peruentũ. locũ hiber nis
esse munitum. Diebus circiter xu. quibus in hi¬
berna uentum est: mitiũ repentini tumultus
ac defectionis ortum est ab ambiorige et catini¬
leo: qui cum ad fines regni sui Sabino cotte q
piesto fuissent frumentũ q in inberna cõportas¬
sent: Inducionari treueri mĩciis impulsi: suo
concitauerunt. subitoq oppressis lignatoribus
magna manu ad castra oppugnatũ Uenerunt.
Cum celeriter nr̃i arma cepissent: uallũq ascẽ¬
dissent: atqr Una ex parte hispanis equitibu emis¬

Expanded text:
ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures perea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emis
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ pars maxima est inter mossam ce rhemĩ:
qui sub imꝑio ambiorigit et Catuolei erant mi¬
sit. his militibis &situriũ Sabinũ et L.
Arunculeiũ cotta legatos preesse iussit. Ad hunc
modu diftributis legionib. facillime mopie fru¬
mentarie sese mederi posle existimauit. Atq har
tñ om̃i legionu hyberna preter ea quã L. roscio
in pacatissimã et quietissimã partem ducendam
dederat millibus passiui centũ continebantur.
p̃e interea quoad e legiones collocatas munitaq
hyyberna cognouisset in gallia morari cõstituit.
Crat in carmitibus sumo loco natus Tasgetius.
Hhuius maiores in sua cii tate regnũ obtinuerat.
Huic cesar pro eius uirtute atq in se beniuolẽcia
qd̾ in omnibus bellis singulari eius opera fuerat
usus: maioꝵ locum restituerat. Tertiũ iã hũc
annu regnantẽ iminicis iã multis palam ex cuui¬
tate. et his auctoribus eum interfecerunt. defert.

Expanded text:
quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur
Abbreviated transcription (Latin):
meatus expositis militibus. et quas postea labienus
faciendas curauerat mio xl. ꝑ pauce lotũ caꝑet.
relique fere om̃s reficerentur. Quas cũ aliꝗ̃diu
cesar frustra expectasset. ne anni tp̃e a nauiga¬
tione excluderetur: qd equinoctiũ suberat. neces¬
sario angustius milites collocauit. ac sumina
tranquillitate consecuta. secunda mita uigilia
cum soluisset: prima luce terrã appulit: oñis q
tũ in gallia ꝑꝑ siccitates angustuis ꝑuenerat.
coactuꝰ est aliter ac supioribus amnis exercitum
n hibernis collocare. Legiones in plures tiuitates
distabuere. Ex quibus unã ĩ mormos ducendam
G. fabio legato dedit. Alterã in neruios Q. cicerom
Terciã in nessuos Lroscio. Quarta in Remis cũ
T. labieno in confinio treuerorum hyemare iussit
Tres in belgis collocauit. his M. crassũ. Q. lu
prefecit. Unam legionẽ proxime quã trans padũ
conscripserat: et cohortes quinque in ehurones:

Expanded text:
meatus expositis militibus et quas postea Labienus meatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque ntum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eis Marcum Crassum quapraefecit. Vnam legionem, quam proxime trans Padum conscripserat, et cohortes V in Eburones,
Abbreviated transcription (Latin):
tot detrimentis acceptis. nastatis fimbus: maxime
etiã ꝑ motus defectione ciuitatũ legatos ꝑ atre¬
batem Commium de deditione ad cesarem mnittit.
Cesar cũ constitusset hyemare in continenti ꝑꝑ
repentinos gallie motus neq multũ estatis suꝑesset.
atqi id facile extrahi posse intelligeret. obsides
miperat. et quot ⁊ amios singulos ectigalia poͦ
Ro: britannia pendemret. constituit. Interdicit
atqi omꝑat cassiuellauno: ne mandubracio aut
friohantib noceat. Obsidibus acceptis exertitũ
reducit ad mare. naues inuenit refectas. his
decluctis qd̾ et captiuoꝵ magnũ nũm habebat
et nõ nille tempestate deperierant naues. duob
cõmeatibus exercitũ reportare instituit. Ac sic
accidit: nti ex nauiũ tanto nũo tot nauigatoĩb.
neq hoc neq suꝑiore anno ulla oĩo naues que
milites portaret desideraretur Atq ex his q̃ naues.
⁊ contmnenti ad cum remitterentur et pͥoris com¬

Expanded text:
tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret, obsides imperat et quid in annos singulos vectigalis populo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris com
Abbreviated transcription (Latin):
qr nus conuenerit. eppidũ aũt britãni uocant
cũ siluas impeditas uallo atq fossa mumerũt. quo
incursionis hostiu iitande causa couenire consue¬
uerunt.o pioficiseirur cum legionibus. Iocum
reperit egregie natura atq opere munitũ. tñ hũc
dnabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes
paulisper morati. militũ m̃oꝵ impetũ non tule¬
runt. sese ex alia parte oppidi eiecerunt. Magniss
hensi atq interfecti. Cum hec in his locis gerũt
Cassiuellauni ad cantui. qd esse ad mare supra
de monftrauimu: quib regionibus quattuor reges
pieerant: Cintorix caruilius. Taximagulis. Sego¬
uax nuntios mittit. his q imꝑat uti coactis oĩb
copiis. castra naualia de improiuso ado riant atq
oppugnent. hi cu ad castria Uenissent. nostri
eruptione facta multis eoꝵ interfectis. capto
etiã nobili duce Lugotorice: suos incolumes re¬
duxerunt. Cassiuellaumis hoc prelio nũciato

Expanded text:
que numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, que numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus iehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntũ labere atq itinere legionarii milites effice̾
poterant. Interun Trinohantes prope firmissiã
earũ regionũ ciuitas. ex qua Mandubracius
adolescens cesaris fidem secutus: ad eũ ĩ cõtinẽ¬
tem gallia uenerat. cuuis pr̃ in ea ciuitate
regnũ obtinuerat. interfectusq erat a cassiuel¬
launo: ip̃e fuga mortemi uitauerat: legatos
ad cesarem mittunt. pollicent᷑ q sese ei deditu¬
ros atq imꝑia facturos. Petunt ut Mãdubra¬
cui ab niuria cassiuellauni defendat. atq in ci¬
uitatem mittat qui presit imper iũ qr obtineat.
rata celeriter fecerunt. obsides ad nũm fru¬
mentũ q miserunt. Trmohantibus defens is
atq ab onni militu muria prohibitis. Cenimagi
Segontiaci. Ancalites bibroci cassi legationib
missis sese cesari dediderunt. Ab his cognoscit nõ
loge ex eo loco oppidũ cassiuellauni abesse. silus
paludibq munitũ. quo satis magni homi pecoris¬

Expanded text:
quantum labore atque itinere legionarii milites efficere quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. rata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
ierunt cũ capite solo ex aqua extarent: nt ho¬
stes impetum legioni atq equitrũ sustinere nõ
possent: ripasq dimitterent: ac se tuge manda¬
rent. Cassiuellaunus ut supra demõ strauimus
omni deposita spe contentionis dimissis ampliorib
copiis. millib circiter quattuor essedarioꝵ relictis
itncia ña seruabat. pauluq ex uia excedebat.
locisq impeditis ac siluestribus sese occultabat.
atq his regionib quibus nos iter facturos co¬
gnonerat pecora atq hoĩes ex agris in siluas
coniiellebat. et cũ equitatus nr̃ liberius predãdi
nastandi q causa se in agros eiecerat. oĩb unis
sennitisq essedarios ex siluis emittebat. et ma¬
gno cum ꝑiculo nr̃oꝵ equitũ cũ his confligebat.
atq hoc metu latius uagari prohibebat. Relniq̃¬
batur ut neq longius ab agmine legionũ disce¬
di cesar pateretur. et tantis in agris uastan¬
dis. incendusq faciendis hostibus noceretur

Expanded text:
ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hoierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
impetu facto repulerunt. neq finen sequendi
fecerunt: qd subsidio confisi equites: cũ post le
giones uiderent. precipites hostes egerunt. magͦ¬
q eoꝵ mĩo intertecto: neq sui colligendi : ne qr
consistendi aut essedis desiliendi facultatẽ dederũt.
Ex hac fuga protinus que Uidiq conuenerant au¬
xilia discesserunt. neq post id tempus unꝗͣ sũ¬
mis nobilcum copris hostes contenderunt. Cesar
cognito consilio eoꝵ: ad flumen Tamesin in
fines cassiuellani xercitum duxit. quod flumen
Ino eĩo loco pedibus atq egre transiri potest.
Co cũ uenisset: aĩaduertit ad alterã fluminis
ripã magnas esse copias hostiũ instructas. ripa
aũt erat acutis sudibus prefixis munita: eiusdẽ¬
qr gniu̾s sub aqua defixe sudes flumine tegeban᷑
his rebus cognitil a captruis profugis qr cesar.
premisso qr equitatu: confestim legiones subseqͥ
iussit. sed ea celeritate atq eo impetu milites

Expanded text:
impetu facto reppulerunt neque finem sequendi impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites
Abbreviated transcription (Latin):
nise qui cedentes possent: neq ab signis discedere
aude ent minus aptos esse ad huiu̾s gn̾is hostẽ.
Equetes aut̃ magno cũ periculo prelio dimicare
popt̾ea qd illi etiã consulto plerunq cederent. et
cũ paulidũ ab legionibus nros remonissent ex
essedis dissilirent: et pedibus dispari prelio contẽ¬
derent. Equestris aũt prelii rõ et cedentibus et
insequentibus par atq idem periculũ in fcrebat.
Accedebat huc ut nunꝙͣ conferti: sed rari magnisq
interuallis preliarentur. stationesq dispositas
haberent. atq alios alii de inceps exciperent inte¬
gri q et recentes defatigatis succederent. Postero
die procul a castris hostes in collibus constiterũt.
bulandi causa tres legiones atq õnemi equitatũ
cũ G Trebonio legato misisset. repente ex onmib
ad pabulatores aduolauerũt: sic uti ab signis le¬
gionibusq non absisterent. nostri acriter in eos

Expanded text:
insequi cedentes possent neque ab signis discedere insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt bulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos
Abbreviated transcription (Latin):
parentes cum liberis: sed si qui sunt ex his nati.
eoꝵ habentur liberi. quo primũ Uirgo queq de¬
ducta. Equites hostiũ essedariiq cũ equitatu
partibus suꝑiores fuerint atq oñĩs insulas colles¬
q compulerint: sed complurib interfectis cupi¬
dius insecuti: nõ nullos ex suis amiserunt. At
illi intermisso spacio imprudentib nr̃is atq oc¬
cupatis in munitione castroꝵ subito se ex silus
ciecerunt. npetuq in eos facto. qui eiãt in tta¬
tione pro caftris collocati. acriter pugnaueruit.
duabiis qr missis sublidio cohortibus a cesare atqr
ins primis legionũ duaꝵ. Cum he pere riguo ĩter¬
misso loci spatio interse constitissent. nouo gn̾ę
pugne perterritis ñis ꝑ medios audaciss mie pio
mlitum intedficitur. Illi pluribus submissis
cohortibus repelluntur. toto hoc in gnie prigne
cum sub oculis om̃i ac pro castris dunicaretur.
intellectum est nr̃os ꝑꝑ grauitatẽ armoꝵ. qd neq

Expanded text:
parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proepartibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perrumilitum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑconctationibus repiebanurs: insi certis ex aqͣ
mensuris breuiores esse: ꝗͣ in cõtmenti noctes uide¬
banius. huius est longitudo lateris: ut fert illor
opinio septingentoꝵ milliũ. Tertius elt contra
septentrionẽ: tui parti milla est obiecta terra. ses
enis angulus lateris mayima ad germaniã spectat.
hoc millia passuũ octingenta in longitudinem
esse existimatur. ata ut oĩs insula est in curcuitu
uicies tentũ mulia passuũ. Ex his omnib lõge
sunt humanissimi: qui cantiũ incolunt. que regio
consuetudine. Interiores pleriq frumenta non
serunt: sed lacte ac carne uiuunt. pellibusq ue
inficiunt. qd cerulen efficit colorẽ. Atq horri¬
diorel sunt in pugna aspectu. cap illo q sũt pro¬
misso. atq omni parte corporis rasa preterca¬
put et labrũ suꝑius. Uxores habent deni duo¬
deuiq inter se cões. et maxime fratres cũ frĩb.

Expanded text:
eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
ferrũ. sed eiis exigua est copia. Ere utuntur im¬
portato. materia tiuiusq generis ut in gallia estt
picter fagum et abietem. Leporem et gallinã et
anserem gustare fas non putant. Iec tñ alunt
ai noluptatisq causa. Loca sunt tẽperantio ra q̃
nigallia remissioribu frigoribus inisula nata
utrmnq. Cuius unũ latus est contra galliã. huiꝰ
lateris alter angulus qui est ad cantiũ.: quo fere
om̃s ex gallia naues appelluntur ad orientẽ solẽ
infcrior ad meridiem spectat. hoc pertinet circit᷑
millia passiũ ꝗͥngenta. alterũ Rergit ad hispaniã
atq occidentem solem quaex parte est hiberiua di¬
midio minor ut existimatur ꝗ̃ britãnia sed spacio
tramissus. atq ex gallia est in britannã. In hoc
medio cursu est insula que appellatur inona
Complures preterea minores insule subrecte existi¬
mantur. de quibue insulis nõ nulli sepserunt dies
continuos xxx sub bruma esse noctes. Nos ni hil de

Expanded text:
ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur imferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
liq administrandi cõi consilio ꝑ missa cassi¬
uellauno cuius fines a maritimis cuutatibus
flumen diuidit quod appellatur Tamesir a man
circiter millia passuũ Lxxx. huic superiori
tp̃e cum reliquis ciuitatibus contmencia bella
intercesserant. sed nr̃o aduentu ꝑ moti britã¬
nni hunc toti bello imꝑerio q prefecerant.
britannie pars interior ab his meolitur: quos
natos in insula ip̃i memoria proditum dicunt
Maritima pars ab his qui piede ac belli ĩferẽdi
causa ex belgis transierant. qui oms fere no
minibus his ciuitatũ appellantur  quibisaco il
ntuit tibus eo ꝑ uentrunt et bello illato ibr
ꝑmanscrunt. atqr agros colere ceperinit. hom̃
punai fmnta multitudo creberria ꝙ adificia feue
gassitio consmmulia. Pecoꝵ magnus nue tunt uei
aut die aut nummo anreo aut abirs stareib ad cetũ
pondus en amĩnatis pro nũmo. Nascitur ibi plubũ
albũ in mediteraneis regionibus. ii maitenr i

Expanded text:
lique administrandi communi consilio permissa Cassilique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis
Abbreviated transcription (Latin):
esse nc̃o modũ acceptu. his rebus cognitis
cesar legiones equitatũ q reuotari. atq ĩ itine̾¬
iubet resistere. ip̃e ad nauel renertitur. eadẽ
sere que ex nunciis litterisq cognonerat cora
prospicit. sic̃ ut amissis circiter. L. nauibus
relique tũ resici posse magocio Uiderentur.
Itaq ex legionibus fabros delegit. et ex cõtinẽ¬
ti alios accersiri iubet. Labieno scribit ut ꝗ
plurimal posset his legionibus que sunt apud
eum naues inftituat. Ipe et si res erat multe
opere ac laboris.: tũ comodissimũ esse statuit.
oñis naues subdnci. et cum castris una mu¬
nitione coniungi. In his rebus cinciter dies
decem consumit: ne noctarns quidẽ tẽporib
ad laborem militum intermissis: subductis
pias quas ante presidio nauibus reliquit. ip̃e
codem Unde redierat proficiscitur. Eo cum
Uenisset maiores iam Undique in eũ locũ copie
britanorũ conuenerant. Sũma imperũ bel¬

Expanded text:
esse incommodum acceptum. His rebus cognitis esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis pias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bel
Abbreviated transcription (Latin):
ausa iam ante preparauerant. Na crebris arbo¬
ribus saccisis onis intrortuserant preclusi. ap̃i
e silnis rari propugnabant. mosq intra nui¬
intionel ingredi prohibebant. At milites legiois
siptime testudine facta et aggere ad munitionies
adiecto: locũ ceperunt. cosq ex siluis expulerũt
paucts nulneribus acceptis. Sed eos fugientes lo¬
gius cesar prosequi uetuit. et qd loci naturam
gnorabant et qel magna parte dici consumpta
munitioni castrorĩ tempit relinqui uolebat.
postridie eius dici mane tripartito milites eqͥ¬
tesq in expeditionem misit: ut eos qui fugerãt
ꝑsequerentur. his aliquantulũ itmeris progres¬
sis cũ iam extremi essent in prospectu equites
a A. atrio. ad cesarem Uenerunt. qui mĩcia¬
ient suꝑiore nocte. maxima coorta tempestate
prope omnes naues afflictas atq in littore eie¬
neq naute gubernatorelqr. Uim tempestati pati
possent. Itaq ex eo concursu nauium magnũ

Expanded text:
causa iam ante praeparaverant; nam crebris arbocausa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eieneque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum
Abbreviated transcription (Latin):
cesar ex captiuis cognouit: cũ magne manus
co conuenissent multitudine nauiũ ꝑ territe.
que cũ anotuus priuatisq quas sui quisq cõ¬
modi gracia fecerat amplius octingente uno
erant iise tp̃e: a littore discesserant. ac se in
suꝑiore loco abdiderant. Cesar exposito exerti¬
tu et loco castris idoneo capto: ubiꝰ ex captuus
cognouit quo in loco hostium copie consedissẽt.
cohortibus decem ad mare relictis. et equitibus
trecentis: qui presidio nauibus eslent. de tercia
iugilia ad hostes contendit: eo minus Ueritus
nauibus qd̾ in littore molli et aperto deligatas
ad anchorãs relinquebat: et presidem nauib
Qatrium prefecit. ipe noctu progressus
illi equitatu atq essedis ad flumen progressi.
ex eo loco supiore nrõs prohibere et prelium
cõmittere ceperunt. Repulsi ab equitatua far siluas
abdicerunt: locum nacti egregie et naturde bat
ꝯpere iuntu: queni demestici belli ntuidebas

Expanded text:
Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bieno incõtmente cũ tribu legionibus et equitũ
millibus duobus relicto ut portus tueretur et
rem frumentar iã prouideret: q̃q n gallia gere¬
rentur cognosceret: consiliũq pro tp̃e et pro re
caperet ip̃e cum ꝗnq legionibus et pari nũo eqͥ¬
tum quem in cõtinenti reliquerat. ad solis oc¬
tasum naues soluit. et leni a frico prouectus.
mediam circiter noctem uento intermisso: cur¬
sum non tenuit. et longuis delatus estu orta
Luce. sub sinistra brtanniã relictam conspexit.
Tunc rursus estus cõnuitationem secutus remis
contendit: ut eam partem insule caperet: quani
optime esse egressum suꝑiori estate cognouerat.
Qua in re admodum fuit militum Uirtus lau¬
danda : qd̾ uectorns grauibusq nauigiis non
intermisso remigandi labore. longaꝵ nauiũ
cursum ade quauerant. Accessum est ad britã.¬
niam ommibis nauibus meridiano fere tẽpore.
neq in eo loco hostis est uisus. Sed ut postra

Expanded text:
bieno in continente cum tribus legionibus et equitum bieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea
Abbreviated transcription (Latin):
ratus qd chouis uentus nauigatione ĩpediebat.
uit. dabat oꝑam ut in officio dunorigem cõtio¬
neret inhilo tñ secius oĩa eius consiłia. cogno¬
sceret. Tandem idoneã nactus tempestatẽ. mili¬
tes equitesq conscendere in naues iubet. At om̃i¬
mmipeditis aĩt. dunorix cum equitibi heduorũ
a castris insciente cesare domũ distedere cepit.
Quare nunciata Cesar intermissa profectione.
atq omnibus rebus postpositis: magnã partemi
equitatus ad eum insequendũ misit. retrahiq
imꝑat. Si uimi faciat. neq pareat: interfici
iubet. inhil hunc se absente pro sano facturũ
arbitratus qui pñtis imꝑiũ neglexisset. Ille
em̃ rosistere ac se manu defendere suoꝵ q fidem
implorare cepit sepe clamitãs liberũ se libereq
esse ciuitatis. Illi ut erat imperatũ circũ sistunt
hoiẽm atq interficiunt. At equites hedui ad
cesarem om̃s reuertuntur. his rebus gestis la¬

Expanded text:
ratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, ratus, quod Carus ventus navigationem impediebat, vit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, La
Abbreviated transcription (Latin):
mare ⁊nuerer: partim qd̾ in religionibus impe¬
diri sese diceret. Postea ꝗ id obfimate sibi ne¬
gari iudit: omni spe impetrandi adempta. pͥn¬
cipes gallie sollicitare se uocare singulos hortati q̃
cepit: uti in continenti remanerent. metu terri¬
tare non sine causa fieri. ut gallia omni nobili¬
tate spoliaretur: id esse consiliũ cesaris: ut quos
in conspectu gallie iterfitere Uereretur. hos one
in britanmã traductos necaret. fidem reliquis
interponere. iusuirandũ postere: ut qͥ esse ex usu
gallie intellexissent. cõmuni cũ consilio admi¬
nniftrarent. hec a complurib ad cesarem defere¬
bantur. Qua re cognita celar qd tantũ ciuitati
hed ue dignitatis tribuebat: cohercendũ atq de¬
terrendũ quibuscũq rebus posset dunorigen
statuebat. qd̾ eius longius amentia progredi Ri¬
debat. ꝑspitiendu. ne quid sibi aut reipu. nocere
posset. Itaq circiter xxu. meo loco dies como¬

Expanded text:
mare timeret, partim quod religionibus impemare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commo
Abbreviated transcription (Latin):
atq eodem unde erant profecte. reuertisse. Neli¬
quas paratas ad nauigandũ atq omnb rebus
instructas inuenit. Eodem equitatus totius gal¬
lie conuenit nulliũ ño quattuor: principer
ex omirib ciuitatibus ex quib ꝑpancos quorũ
in se fidem ꝑspeyerat. reluiquere in gallia. re¬
liquos obsidum loco secum ducere de creuerat.
qđ cum ipse abesset: motuni gallie Uerebatur.
Erat Una cum ceteris dunorix heduus de quo
ante a nobis dictum est. hunc secũ habere inpͥ¬
mis constituerat: qd̾ eum cupidũ rerũ nouallo
cupidimni imperii. magni aĩ. magne inter gallos
auctoritatis cognouerat. Accedebat huc qđ in cõ¬
cilio hed uoꝵ dunorix dixerat. sibi acesare re¬
gnũ ciuitatis deferri. quod dictũ hediu gra¬
uiter ferebant. neq rocusandi aut deprecandi
causa legatos ad cesarem mittere audebant. P
primo onmubus petere contendit ut in gallia
relinqueretur. partim qd̾ insuctus nauigandi

Expanded text:
atque eodem unde erant profectae revertisse; reliatque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Ide omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi
Abbreviated transcription (Latin):
res ab instituto consilio de terreret. tu ne effarat
in Treueris consumere cogeretur. gibus ad brita¬
nĩcum bellum ⁊ebus comparatis. induciomiatunt
adduiclis. in hie filio propinquas qaerus oditibm
sion noiatin euo cauerat consolatier indiiolotr
hor tatus qi est uti in officio remanereto atihilo tũ
euis pricipibus treueroꝵ adss comuocatis meri
singillati cingentorigi conciliauita qđ en rerito
euis a se fieri mtelligebat. Tuni magni niterepli
arhitrabatur eius auctoritatem inter suos qͣplu¬
rni Ualere. cuius tam egregianinise lobutã¬
remi ꝓspexisset. id tulit factum grauiter iducio¬
marus: suam graciã inter suos inmui. et qui iã
ante irimico in nos aĩo fuisset. multo grauius
hot dollor exarsit. his rebus constitutit cesar ad
portum mitiũ cum legionib peruenit abi co¬
gnoscit hx. naues que in belgis facte erant
tempestate reiectas cursum tenere non potuisse

Expanded text:
res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
etatem in armis esse non poterant. in siluã arduẽ¬
nam abditis. que ingenti magnitudiue ꝑ medros
fines treueroꝵ a flumine rheno ad iiciui remoꝵ
ꝑtinet bellun parare instituit. Sed postea q̃ nõ¬
nulli principes ex ea ciuitate et faniliaritate tin¬
gentorigis adducti: et aduentu nrĩ exereitus ꝑ¬
territi. ad cesarem Uenerunt. et de suis priuatin
rebus ab co petere ceperunt. qũi ciuitati cõ sulcie
non posset. ueritus ne ab onnubus descreretur
induciomaris: legatos ad cesarẽ mnttit. sese idento
ab suis discedere: atq ad eum uenire uoluisse. quo
facilius ciuitatem in officio contieret. ne em̃is
nobilitatis discessu plebs ꝑꝓ imprudenciã laberet:
Itaq esse ciuitatem in sua pt̃ate: seq si cesar per¬
mitteret. ad eumi in castra uenturũ. suas tiuita¬
tisq fortunas euis fidei permissuru. Cesar etsi
intelligebat qua de causa ea dicerentur. q̃qr eun

Expanded text:
aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduenaetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum
Abbreviated transcription (Latin):
mitiũ conuenire iubet. Quo ex portu cõmodissi¬
mũ in britãniã traiectum esse cognouerat: circit
millia passiũ xxx. transmissum a continenti. huic
rei. qd̵ satil esse iusum est. nulitum relĩquit.
ip̃e cum legionibus expeditis quattuor et equitib
dece in fines treueror profitiscitur: qđ hi neq
ad concilia ueniebant. neq imperio parebant.
germanosqr tranlrhenanos sollicitare dicebant᷑
hec ciuitas longe plurimũ totius gallie equitatu
ualet. magnasq habet copias peditũ: rhenũ qr
ut sup̃ de monstrauimus. tangit. In ea ciuitate
duo de principatu. inter se contendebant induci¬
omarus et cingentorix. Ex quibus alter simul at
de cesaris legionũq aduentu cognitũ est: ad eũ
uenit. se suosq om̃s in officio futuros. neq ab a¬
micicia poͬ ros defecturos confu mauit. queq in
treueris gererentur: oñdit. At induciomarus
equitatum peditatumq cogere. hisq qui per

Expanded text:
Itium convenire iubet, quo ex portu commodissiItium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per