comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ieuis oracrlum re¬
muniscatur quo frui
famulum deseruata
sibi peccunia qđ pre-¬
rogandum susceꝑat increpa¬
uit dñs dicens. Tu si dedisles
peccuniã meam. ce ego ueniẽs
cum usuris exigillem eam. ñ
iam ociosus auditor. collatã
sͥ diuini muneris grãm suis
tantũ usib reseruabit. sed
cunctis eam cõmunicabilẽ
faciens. copiosiꝰ prerogando
securiꝰ possidebit. ut s ꝑ hoc
ce plurimis edificationis fru¬
cora arbor pomis referta ñ
infructuose Batur occupare
terram dum uiuit. cum & ꝑ
se ipsam siuis pomis ornat᷑.
& omĩs qui ex ea fructum ac¬
qd̃ mͥ utile ẽ: s qd̾ multis
ut salui fiant. Ideirͣcco nos
quib in uerb diuinis cre¬
dita ẽ. dispensatio. & qui
gregẽ. xp̃i alendũ nuttiend¬
q suscepimus. ñ sine ingerti
ꝑicło noxam nos credimus
euasuros. S non scd̃m hc̃
modũ uiuamus: ut etiam
si minime p̃dicemus. Et licet
ad hec precdicanda sios retar¬
det uite huiꝰ imꝓbitas. inuitat
nos tamen precepti necessitas

Expanded text:
es, oraculum reminiscatur quo Dominus frugi famulum de servata sibi pecunia, quam ad praerogandum susceperat, increpavit dicens: Tu dedisses pecuniam meam, et ego veniens cujam otiosus auditor collatam sibi divini muneris gratiam suis tantum usibus reservabit: sed, cunctis eam communicabilem faciens, copiosius praerogando securius poset plurimis aedificationis exhcora arbor pomis referta non infructuose probetur occupare terram, dum vivit, cum et per seipsam suis pomis ornatur, et omnes qui ex ea fructum pequod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Idcirco nos quibus in verbis divinis credita est dispensatio, et qui gregem Christi alendum nutriendumque suscepimus, non sine ingenti periculo noxam nos credimus evasuros, si non secundum hunc modum vivamus, aut etiam si minime praedicemus. Et licet ad haec praedicanda nos retardet vitae hujus improbitas, invitat nos tamen praecepti necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
one signant᷑. Non ille cuiꝰ san¬
guis sacerdotũ manib funde¬
batuR. s quia seipso sacerdote
uero ꝓ salute nr̃a offerendus
p̃figurabatur. neq enim dig¬
na hostia eque munda potuit
tam digna hostia dignae of¬
ferretur. Ipse enim de se ipto sic¬
ait. Nemo tollit animã meã¬
ame. s ego pono eam &e iter̃¬
assumo eam. Iste agnus sine
macła ce ruga uirginem sibi
Unde natiuitas qua temꝑalit̾
natiuitati qua spũaliter natꝰ¬
mater uirgo concepit. uirgo

Expanded text:
one signantur; non ille, cujus sanone signantur; non ille, cujus sanguis sacerdotum manibus fundebatur, sed qui a seipso sacerdote vero pro salute nostra offerendus praefigurabatur. Neque enim aeque digna hostia, aeque munda potuit tam digna hostia digne offerretur. Ipse enim de seipait: Nemo tollet a me animam meam; sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Iste Agnus sine macula et ruga Virginem sibi Unde nativitas, qua temporaliter nativitati qua spiritualiter nascmater virgo concepit, virgo
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ suam deiecit au¬
tiqui hostis suꝑbiam. ꝑ obe
uerbo docuit & exemplo ꝓba¬
uit. ut que imitanda ꝓposu¬
it obedienter impleremus.
que separanda ꝓmisit. sine
hesitatione speraremus. Quã¬
mendis soluerit medicus iste
a montib audiamus. De pro¬
fundo enum clamat ille mõs
altus. cui ã moute montiũ
commisse sunt claues regni
celorum. Non enim corrup¬
tibilib auro & argento redem¬
pti estis de uana ur̃a conuer¬
satione. sed pretioso sangume
agni iminaculati. Huic con¬
sonat alius mons asoie iusticie
illustratus doctor gentium.
Empti estis p̃cio magno glo¬
rifirate & portate dm̃ in cor¬
pore ur̃o. Anuus iste immacła-¬
tus non est ille qui ueteri sa¬
crificio requirebat᷑ absq ma¬
cule uarietate de pecorib natꝰ.
S uerus ce innocens de unma¬
culato uirginis utero generatꝰ.
non ille cuiꝰ sanguine postes
tingebantur. sed in cuiꝰ fide fi¬
delium frontes crucis impressi¬

Expanded text:
humilitatem suam dejecit anhumilitatem suam dejecit antiqui hostis superbiam, per a et verbo docuit, et exemplo probavit, ut quae imitanda proposuit, obedienter impleremus; quae speranda promisit, sine haesitatione speraremus. Quanmendis solverit iste medicus, a montibus audiamus. De profundo enim clamat ille mons altus, cui a monte montium commissae sunt claves regni coelorum. Non enim corruptibilibus auro et argento redempti estis de vana vestra conversatione, sed pretioso sanguine agni immaculati . Huic consonat alius mons, a sole justitiae illustratus doctor gentium: « Empti estis pretio magno, glorificate Deum et portate in corpore vestro . » Agnus iste immaculatus non ille est, qui in veteri sacrificio requirebatur absque maculae varietate de pecoribus natus: sed verus et innocens, de immaculato virginis utero generatus; non ille, cujus sanguine postes tingebantur, sed in cujus fide fidelium frontes crucis impressi
Abbreviated transcription (Latin):
ficia sui redemptoris accepit.
humilitatẽ quippe agnou̾it.
quia ipse medicus in infir¬
mitate nr̃e carnis tanqͣm ĩ
lectulo decubuit infirmã¬
tium. ut exꝑiretur quid sa¬
nandis infirmis ẽẽt necessa¬
rum. Sapientiam quoq¬
huius medici nouit egrotus.
quia iuxta rationem medicine
in quibuscdam sanitatem con¬
tulit. egrotis ꝑ similia. in qͣb dã
morbos euacuauit ꝑ contraria.
ꝑsimilia quidem. quia natus
est ut renasceremur. infirmatꝰ
est passibilia nr̃e mortalitatis
ꝑferendo. ut nos ab omi pas-¬
sibilitate. sanaremur. Crucifixꝰ
est ne nos cruciatib eternis
subiceremur. M ortuus est tem¬
poraliter : ne nos in eternum
moreremur. Suscitatus est.
ut ei consuscitaremur. Ascendit
ut ꝑ suam ad dexteram patris
sessionem secum traheret deuo¬
ti generis humilitatẽ. Si uero
quib contrariis contrarios mor¬
bos euacuauerit attencdatur.
uidemus quia ꝑ formã serui
nrãm reꝑauit lib̾tatem. Per

Expanded text:
ficia de sui Redemptoris manu accepit. ficia de sui Redemptoris manu accepit. Humilitatem quippe agnovit; quia ipse medicus noster in infirmitate nostrae carnis tanquam in lecto decubuit infirmantium, ut experiretur quid sanandis suis infirmis esset necessarium. Sapientiam quoquhujus medici novit aegrotus; quia, juxta rationem medicinae, in quibusdam sanitatem contulit aegrotis per similia, in quibusdam morbus evacuavit per contraria. Per similia quidem, quia natus est ut renasceremur; infirmatus est, passibilia nostrae mortalitatis perferendo, ut nos ab omni passibilitate servaremur; crucifixus est ne nos cruciatibus aeternis subjiceremur; mortuus est temporaliter, ne nos in aeternum moreremur; suscitatus est, ut ei consuscitaremur; ascendit, ut per suam ad dexteram Patris sessionem secum traheret devoti gregis humilitatem. Si vero quibus contrariis contrarios morbos evacuaverit, attendatur, videmus quia per personam servi nostram reparavit libertatem, per
Abbreviated transcription (Latin):
loquio insinuaret maiestatẽ.
excitaret caritatẽ. Facto ita¬
q collirio de terra. &e saluia
teci nati ocłos aꝑuit. quia
dei sapientia in uuitate ꝑ¬
sone nr̃e nature couincta in
humano genere cecato a pri¬
nitum diligeret reformauit.
Ut iam multiplici beneficio
obligatum eum non amare
non posset. cuius tam multa
beneficio emi pͥme conditio¬
nis sapientia &e urtus condi¬
toris euituit. in beneficio re
conciliationis quo aduersos
&e male meritos renocauit.
ad peuas remifit. premia re¬
ꝓmisit. quantum qđ condi¬
it amaret euidenter ostẽ¬
dit. & sic in eis quos priordi¬
lexerat ignem sui amoris ac¬
ffendit. Agnouit enĩ egrotꝰ
medicum sue salutis affectu¬
osum & ꝑitum. miratus est
hinmilitatẽ. miratus est sapi¬
entiam. dilexit sanitatẽ. ag¬
nouit qͣm pretiosum ẽẽt an¬
didotum quod confecerat
medicus suus ad euacuandũ
morbum tam acutum. & tã
inueteratum. & ideo ingratꝰ¬
ẽẽ non potuit. qui tot bene¬

Expanded text:
loquio insinuaret majestatem, loquio insinuaret majestatem, excitaret ad charitatem. Facto itaque collyrio de terra et saliva, caeci nati oculos aperuit, quia Dei sapientia, in unitate personae nostrae naturae conjuncta in humano genere caecato a prinitum diligeret, reformavit, ut jam multiplici beneficio obligatum eum non amare non posset, cujus tam multa beneficio enim primae conditionis, sapientia et virtus conditoris enituit: in beneficio autem reconciliationis, quo aversos et male meritos ad se revocavit, poenas remisit, praemia repromisit, quantum, quod condidit amaret, evidenter ostendit, et sic in iis quos prior dilexerat, ignem sui amoris accendit. Agnovit enim aegrotus medicum suae salutis affectuosum et peritum, miratus et humilitatem, miratus et sapientiam, dilexit sanitatem. Agnovit quod pretiosum esset antidotum, quod cum fecerat medicus suus ad evadendum morbum tam acutum, tam inveteratum; esse non potuit, qui tot bene
Abbreviated transcription (Latin):
N diuine miserationis ma¬
gnitudine libet aciem mẽ¬
ntis intendere. ce quantum
rationalis suo debeat redẽ¬
ptori ex beneficioꝵ comme¬
moratione colligere. Primo
quidẽ. quia hominẽ cum
non ẽẽt mirabiliter plas¬
mauit. dehinc cum astu¬
tia serpentis &e fallacia
mulieris ꝑditus cẽte mirabi¬
luis reformauit. In plasna¬
do mira potestas. in foman¬
do mirabilior potentis arpa¬
ruit humilitas. nec enim ad¬
eo humana miratur infir¬
mitas si potens aligius inrw¬
meros seruos seue conditio¬
n seruituros potenter adq¬
rat. qm si eosdem fugitiuos
niterim abscondita minis po¬
testate renissis indebite hu¬
militatis blandimentis reuo¬
catos apprehendat. In pͥmo¬
statu conditionis homo de¬
sipiens. quia timuit pote¬
statem. non dilexit maiesta¬
tem. appetiuit libertatẽ. in¬
currit seruitutẽ. & qui per
obehientiam potuit. ex se hoc
subugari. Benignus gͥ con
ditor uolens ꝑur qđ creaue¬
rat in habitu serui conseruus
apparuit. ut familiarie col¬

Expanded text:
n divinae miserationis magnitudinem libet aciem mertis intendere, et quantum rationalis creatura suo debeat Redemptori, ex beneficiorum commemoratione colligere. Primo quidem quia hominem cum non esset, mirabiliter de terra plasmavit, dehinc cum astutia serpentis et fallacia mulieris perditus esset, mirabilius reformavit. In plasmando mira potestas, in reformando mirabilior potestatis apparuit humilitas. Nec enim adeo humana miratur infirmitas, si potens aliquis innumeros servos suae ditioni servituros potenter acquirat, quam si eosdem fugitivos interim abscondita potestate, minis remissis, indebitae humilitatis blandimentis revocatos apprehendat. In pstatu conditionis homo desipiens, quia tumuit potestate, non dilexit majestatem; appetivit libertatem, et incurrit servitutem: et qui per obedientiam potuit deificari, subditor nolens perire quod creaverat, in habitu servi conservis apparuit, ut familiari col
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut leuius est de plano
corruere. sit grauius est si
grauiori casu couidit᷑. homor
quidẽ ep̃alis corã bonnuib
preclarus ẽ. s si ruitiam su¬
stineat dolor magnus est.
ruina grauior est. Magna sub¬
limitas magnam cdebet hab̾e
cautelam. Honor gͣnilis grã¬
diori debet sollicitudine cir¬
cumuallari. Cui plus cre¬
ditur: aplus ab eo exigitur
Sicut scriptum ẽ. qͥa sẽmper
obtimis ꝓmixta sũt pessima.
.r. alibi. Potentes potentiora
tormenta patientur. ce sciẽ¬
ti legem ce ñ facienti eam
peccatum est gͣuͣde. Et seris
sciens uoluntatẽ dñi sui. si
non fecerit eam: uapulabit
multum. Aliud est enim qd̾
ab ep̃o requirit ds: & aliud
qͥ ab p̃sbr̃o. & aliud qd̾ a dia¬
aliud qd̃ alaico. uł a singłis
quibq hominib. Et licet
omnium hominũ oꝑa deus
in suo examinat iudicio. plꝰ
tamen ab illo exigitur: cui
plus committitur. fmpli¬
ores enim penas luit. cuim
numerosior regendoꝵ popłõ¬
rum fuerit cura commissa.

Expanded text:
Et ut levius est de plano corruere, sic gravius fit, qui  est, graviori casu colliditur. Honor quidem episcopalis coram hominibus praeclarus est; sed si ruinam sustineat, dolor magnus est. ruina gravior est. Magna sublimitas magnam debet habere cautelam: honor grandis grandiori debet sollicitudine circumvallari. Cui plus creditur, ab eo plus exigitur, sicut scriptum est : Quia semper optimis permixta sunt pessima; et alibi: Potentes potentiora tormenta patientur ; et: Scienti legem et non facienti eam, peccatum est grande ; et: Servus sciens voluntatem domini sui, si non fecerit eam, vapulabit multum . Aliud est enim quod ab episcopo requirit Deus, et aliud quod a presbytero, et aliud quod a diaaliud quod a laico, vel a singulis quibusque hominibus. Et licet omnium hominum opera Deus in suo examinet judicio, plus tamen ab eo exigitur, cui plus committitur; ampliores enim poenas luit, cui numerosior regendorum populorum fuerit cura commissa.
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ regła reuoluenda ẽ. que
de his ꝑ singła ep̃ales auctꝰ
depingit. Sic ad cunctose¬
põs beatus ait aplłs paulus.
Eidelis sermo. Ac si diceret.
De quo sum locuturꝰ ueraci¬
ter loguor. He quis me ex¬
istimet fuisse mentitum:
subiuinxit. Si quis ep̃atum
desiderat: bonum opus de¬
siderat. hoc ẽ. si ep̃c eẽ desid̾as
magnũ est qd̃ cupis est. Sed
si opus bonun simul ample¬
ctaris. nam si aliter ẽẽ cupis.
ep̃c. ẽẽ non potes qđ sequit᷑.
Oportet enim epm in reprehẽ¬
sibilem. Inrep̃hen sibilem ẽe¬
ait. Ham si ep̃c rep̃henditur
deformiter culpe subditur.
Et ꝓfecto culpa ad reatum
post paululum ait niꝰ uxo¬
altiorẽ sensum conscendimꝰ:
inhibet ep̃m duas elsurpare
eccłias. Et si adhuc introrsus
catholicum dogna sensum
hereticum. S xp̃ianam tan¬
tum catholicam & orthodoxã
sͥ ass otiet fidem. et uniꝰ uxo¬
ris tantum mͦ & catholite
deinde. & ait. Sobrium. Hoc
est ñ u̾no tantum. sed intus
parcum. ut ñ uino ampliꝰ¬

Expanded text:
nobis regula revolvenda, quae de iis per singula episcopales actus depingit. Sic ad cunctos episcopos beatus ait Apostolus: Fidelis sermo ; ac si diceret: De quo sum locuturus, veraciter loquor; ne quis existimet me fuisse mentitum. Subjunxit: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat , hoc est, si episcopus esse desideras, magnum est quod esse cupis: sed si et opus bonum simul amplectaris. Nam si aliter esse cupis, episcopus esse non potes, quia sequitur: Oportet enim episcopum irreprehensibilem esse . Irreprehensibilem ait; nam si episcopus reprehenditur, deformiter subditur culpae. Et profecto culpa ad reatum post paululum ait: Unius uxoaltiorem sensum conscendimus, inhibet episcopum duas usurpare Ecclesias: et si acatholicum dogma sensum haereticum, sed Christianam tantum catholicam et orthodoxam sibi associet fidem, et unius uxoris tantummodo et catholicae deinde, et ait: Sobrium , hoc est, non vino tantum, sed et vitiis parcum; ut nec vino ampli
Abbreviated transcription (Latin):
suonem. in quo eoꝵ excellẽ¬
tiam simul ce casum. mostra-¬
iumus. ne fidentes in subli¬
mitate bonoꝵ minime re¬
quirerent ꝑfectionẽ moꝵ.
nomine plusqͣm opere głari.
Et qͣqͣm sciam ꝓ hoc libelio
plurimos sacerdotes qui hec
que loquimur agere nolunt¬
mͥ infideliter ẽc̃ detracturos.
credos tamen plurimos qui
hoc agunt uel agere nitunt᷑
fideliter ꝓ nob̾ oraturos. Sed
sicut lacerationib obtrecta¬
toꝵ minime pregrauamur.
rorum orationib adiuuam᷑.
Age iam nunc scĩficus sp̃s
q nos in hoc oꝑe diuinis as¬
pirationib adiuuisti. cunctos
sacerdotes adiuua. ce prãut
faciant que in hocopuscło
ipse loqui inspirasti. ut eis

Expanded text:
onem, in quo eorum excellentiam simul et casum demonstravimus; ne fidentes in sublimitate honorum, minime requirerent perfectionem morum, nomine plus quam opere gloriari. Et quamquam sciam pro hoc libello plurimos mihi sacerdotes, qui haec quae loquimur, agere nolunt, infideliter esse detracturos; credo tamen plurimos, qui haec agunt, vel agere obnituntur, fideliter pro nobis oraturos. Sed sicut lacerationibus obtrectatorum minime praegravamur, orum virorum orationibus adjuvamur. Age jam nunc, sanctificus Spiritus, qui nos in hoc opere divinis inspirationibus adjuvisti, cunctos sacerdotes adjuva, et praesta ut faciant quae in hoc opusculo ipse eloqui inspirasti; ut eis
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo fr̃s sicut senatorẽ clauris
ornat. sicut agri cultura ru¬
sticum. sicut barbarũ arma.
sicut nautam naiuigationis
pitia. & singłos quosq opi¬
fices sui oꝑis qualitas ipse
demonstrat autores. sic ep̃m
non aliter nͥ ep̃alis oꝑatio de¬
signat. ut ex bono oꝑe ma¬
gis qͣm ꝓfessione noscatur

Expanded text:
Ergo, fratres, sicut senatorem chlamys ornat, sicut agricultura rusticum, sicut barbarum arma, sicut nautam navigationis peritia, et singulos quosque opifices operis sui qualitas ipsos demonstrat auctores: sic episcopum non aliter nisi episcopali operatio designat; ut ex bono opere magis, quam professione noscatur
Abbreviated transcription (Latin):
petulans inueniat᷑ ad cedẽ:
athleta magis qͣm ep̃s iudi¬
cetur. S magis e diuersoab
aliis illatas patienter ferat
imurias. ut mentis modestiã
cunctis hominib tranqͥllam
demonstret. & firmam patien¬
tiam ostendat. Iterum addit
ditens. Non litigiosum .i. ñ
linguam ad conuitiũ relaxet
ep̃s. ne ꝑ eandem linguam
ꝑ quam lauiles refert deo. &
diuina libat sacrificia. litiũ
uenena ꝓferat. quia ñ licet¬
uel decẽt de ore ep̃i benedic¬
tionem simul &r maledicu¬
onem egredi. ne ꝑ eandem
linguã qua ds̃ laudat᷑. homo
maledicatur. ep̃c non potest
de uno fonte dulcẽ ce ama
cupidum .i. non turpis lucri
cupidũ. ne lucri cupiditate
ep̃c teneatur obneat᷑ obuo¬
xiiis. ce nutriat auariciam
que est racdx omniũ maloꝵ
Qui stipendiis tantũ ususẽ
eccłie sue penitus ñ ambigat
que intelligit ẽẽ suꝑflua. Sed
de ipsa potus pauꝑtate ec¬
cłie sue libenter imꝑtiat par¬
ꝑibus xp̃i sicut scriptumẽ.

Expanded text:
petulans invenitur ad caedem, petulans invenitur ad caedem, athleta magis quam episcopus judicetur. Sed magis e diverso ab aliis illatas patienter ferat injurias; ut mentis modestiam cunctis hominibus tranquillam demonstret, et firmam patientiam cunctis ostendat. Iterum addidit dicens: Non litigiosum , id est, non linguam ad convicium relaxet episcopus, ne per eamdem linguam, per quam laudes refert Deo, et divina libat sacrificia, litium venena proferat: quia non decet de ore episcopi benedictionem simul et maledictionem egredi, ne per eamdem linguam, per quam Deus laudatur, homo maledicatur; quia non potest de uno fonte dulcem et amarcupidum , id est, non turpis lucri cupidum: ne lucri cupiditate episcopus teneatur obnoxius, et nutriat avaritiam, quae est radix omnium malorum . Qui stipendiis tantum contentus ecclesiae suae, penitus non ambiat, quae intelligit esse superflua: sed de ipsa potius paupertate ecclesiae suae libenter impertiat pauperibus Christi, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
natum ẽẽ. ut ille sacerdos
plateat. qui ammã habuerit
compositam in deo. Et post ħ
addidit. Hospitalem. Ut hu
manitatis intuitu respicrat ñ
tecto in domum suam. ne solꝰ
deuoret dona xp̃i. que ei lar¬
gita est bonitas xp̃i. Et hila¬
rem datorẽ diligit. xp̃c. si smne
murmure contribuit. xp̃i pacu¬
ꝑibus. Sequitur deinde ce ait.
Docibilem .i. sic polleat ep̃c
sapientia. ut non solum sibi
ones a catholica repellere ec¬
clesia. ne sua imꝑitia impe¬
ritos minime doceat. & huiꝰ¬
modi casu ip̃uento eueniat
illi qd scriptum est. Cecus
ceco ducatum prebens ambo
in foueam cadunt. Qui uero
talem ut diximus se eẽ. ig¬
norat: sacerdotium mitu¬
me appetat. nec locum al¬
terius usurpare presumat.
Reserum illius qui fulgore
sue sapientie popłoꝵ potest
corda lustrare. Subuingit ⁊
datur uel uideatur ep̃s.
utrum biberit annon igno¬
tetur. ne post largam pota¬
tionem uini mulierum ille¬
cebra. nec ꝑuinum sicutait
apls: om̃ĩs nutriat᷑ luxuries.

Expanded text:
ornatum; ut ille sacerdos placeat Deo, qui animam habuerit compositam Deo. Et post haec addidit: Hospitalem ; ut humanitatis intuitu hospitio recitecto inducat in domum suam, nec solus devoret dona Christi, quae ei largita est bonitas Christirem datorem diligit Deus, sine murmure contribuat pauperibus Christi. Sequitur deinde, et ait: Docibilem , id est sic polleat episcopus sapientia, ut non solum crediones a catholica repellere Ecclesia, ne sua imperitia imperitos minime doceat, et hujusmodi casu praeventus eveniat illi, quod scriptum est: Caeco caecus ducatum praebens, ambo in foveam cadunt . Qui vero talem se, ut diximus, esse ignorat, sacerdotium minime appetat, nec locum alterius usurpare praesumat, praesertim illius qui fulgore suae sapientiae populorum potest corda lustrare. Subjunxit etdatur vel videatur episcopus, utrum biberit an non, ignoretur; ne post largam potationem vini mulierum delectetur illecebra, nec per vinum, sicut ait Apostolus, omnis nutriatur luxuries .
Abbreviated transcription (Latin):
uerocuncta fr̃s ideo nos p̃¬
ut ostenderemui nichil ẽẽ
in hoc secło excellentius sacer¬
repꝑiri. ut cum dignitatẽ ep̃õ
noscamus qͥd sumus. & quod
sumus. ꝓfessione. actione.
potius qͣm nomine demou¬
stremus. ut nomen congruat
actioni. actio respondeat no¬
mini. ne sit nomen inane. ce
crimen immane. ne sit ho¬
ne sit deifica ꝓfessio. & illicita
actio. ne sit religiosus amictꝰ
ce irreligiosus ꝓfectus. ne. sit
gradiis excellus. et deformis
excellus. ne habeat᷑ in eccłia
cathedra sublimior. & cons¬
cientia saceidotalis hurilior.
reppiatur. ne locutionem
simulemus columbinam.
ce mentẽ habeamus caninã.
ne ꝓfessione monstremꝰ oumã¬
ce ferocitatẽ habeamus lu¬
puiam. ut digne nob̾ respon-

Expanded text:
vero cuncta, fratres, ideo nos prut ostenderemus nihil esse in hoc saeculo excellentius sacerreperiri; ut cum dignitatem episconoscamus quid sumus, et quod sumus professione, actione potius quam nomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit hone sit deifica professio, et illicita actio: ne sit religiosus amictus, et irreligiosus provectus: ne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in Ecclesia cathedra sublimior, et conscientia sacerdotis reperiatur humilior: ne locutionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinaet ferocitatem habeamus lupinam; ut digne nobis
Abbreviated transcription (Latin):
xit dicens. Prudentẽ. Pru¬
dentiam quippe ñ mundialẽ
de qua dicitur. qd̾ stulticia sit
sicut serpens. & simplex sicut
columba. Et denuo infert.
Omnatum. Qd̃ si uxta littere
amictum querimꝰ clariorem.

Expanded text:
 dicens: Prudentem. Prudentiam quippe non mundialem, de qua dicitur quod stultitia sit sicut serpens, et simplex sicut columba . Et denuo infert: Ornatum. Quod si juxta sensum amictum quaerem
Abbreviated transcription (Latin):
tͥplicem ꝯtͥcionem. uuln̾is. li¬
uoris. plage tumentis. Sedã
di capitis. mesti cordis. egro
fatigationẽ etiam sami corꝑis.
rdelicet laboris egestatis. ꝑ¬
senias fatigationes c̃taminũ.
inuitus defectꝰ. peccatũ temp
tatis mali spontaneꝰ ꝯsensus.
sepe illi etiam malo sponte
ꝯ sentit. cui facile resistere
morbos uicioꝵ. t̾cium leni
re dolores fatigationũ. In pec¬
grẽ : indefectiuũ cautelam
oleum głe. In peccator ũ sane
fectam. B̾i in quit quoꝵ re¬
misse sunt iniquitates. ⁊ qͦr̃
tecta sunt peccata. Mirabile
ro facit beatũ. Contra uici¬
ꝯfectionem ex oleo grẽ: B̾s ĩ
malum erudit adutrũq dis¬
c̾nend̾. Adiuiuare. erudire. de¬
fectum nͣł boni. ꝑmũ qua
debilitatẽ languidi capitis.
scdm ꝯtͣ caliginẽ n̾ientis cor¬
dis. t̾cium ꝯtͣ anxietatẽ infir¬
mi corꝑis. in quietudinẽ estu¬
antis cupiditatis. hẽ ad huc
ꝯtͣ tͥplicem corꝑis iam cũ uales¬
toentis defatigatione. Contra

Expanded text:
plicem contritionem, vulneris, livoris, plagae tumentis. Secunddi capitis, moesti cordis, aegrofatigationem etiam sani corporis videlicet laboris, egestatis, plenias fatigationes certaminum. itus defectus, peccatum est tentantis mali spontaneus consensur quam saepe illi etiam malo sponte consentit cui facile resistere morbos vitiorum. Tertium vero lenire dolores fatigationum. In pecgratiae; in defectuum cautelam, oleum gloriae; in peccatorum sane fectam: Beati, inquit, quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Mirabilero facit beatum. Contra vitifectionem ex oleo gratiae: Beatus malum, erudit ad utrumque discernendum. Adjuvare, erudire, defectudebilitatem languidi capitis, secundum contra caliginem moerentis cordis, tertium contra anxietatem infirmi corporis inquietudinemque aestuantis cupiditatis. Habemus adhuc tra triplicem corporis jam convalescentis defatigationem. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatib coħcem᷑. Uincłis
ołis astringim᷑. U incła attra¬
hentia p̃ceptiones. uincła
retͣhentia ꝓhibiciones. uindã
astringentia admoniciones.
ꝑceptio ⁊ eoꝵ que ficri opor¬
tet ꝓhibicio eoꝵ q̃ fi̾ ñ licet.
admonicio eoꝵ q̃ quidẽ ex¬
pedit fi̾ cum t̾n sñ culpa pos¬
sit p̃t̾iri. P̾ceptionib sane
illuc sepe urgem᷑ quo boni
oꝑis gͥssum sine dificultate
dirigimꝰ. ꝓhibicionib aut
b uͦ cordiũ nr̃oꝵ hiantia. se¬
n etiam fluxa arcuis alliga¬
mꝰ. cum uoluntates nr̃as ali¬
citoꝵ ⁊̃ usu sepe restͥngimꝰ.
Uincłã itaq attrahentia st̃.
dilige dñm dm̃ tuũ exto.
corde. tuo. ⁊ẽ Et honora¬

Expanded text:
voluntatibus coercemur. Vinculis culis astringimur. Vincula attrahentia, praeceptiones; vincula retinentia, prohibitiones; vincula constringentia, admonitiones. Praeceptio est eorum quae fieri oportet. Prohibitio eorum quae fieri non licet. Admonitio eorum est quae quidem expedit fieri, cum tamen sine culpa possint praeteriri. Praeceptionibus sane illuc saepe urgemur, quo boni operis gressum sine difficultate non dirigimus. Prohibitionibus autem bus vero cordium nostrorum hiantia seu etiam fluxa arctius alligamus, cum voluntates nostras a licitorum etiam usu saepe restringimus. Vincula itaque attrahentia sunt: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑. tͥb modis inflattir.
Aꝑit᷑ in modũ uulneris.
obducit᷑ in modũ liuoris.
Inflat᷑ in modũ plage tum̃¬
tis. Uulnꝰ aꝑtũ. peccatum
manifestũ. S pecc̾i uulnꝰ
ałr manifestatur hoĩ inse¬
ipso. alit̃ ꝓximo. alit̃ dõ.
Sibi ꝑ ꝯgnitionẽ. ꝓximo
Quantũ u in nob̾ ÷ illud dõ
abscondimꝰ. qd coram ipso
pecc̾i ꝯtͥcio abscondit᷑. ⁊ ad
liuoris similitudinẽ qͣdam
occultationis pelle obduci-¬
tur. Alr̃ enĩ abscond̾r no¬
b̃met ipsis. alit̃ dĩ occłis.
alit occultat᷑ ꝑximis. Nob̃
abscondr ꝑerrorem. dõ
ꝑtatiturnitatẽ: ꝓximo

Expanded text:
ducitur, tribus modis inflatur. Aperitur, in modum vulneris; obducitur, in modum livoris; inflatur, in modum plagae tumentis. Vulnus apertum, peccatum manifestum. Sed peccati vulnus aliter manifestatur homini in seipso, aliter proximo, aliter Deo. Sibi, per cognitionem, proximo, Quantum enim in nobis est, illud Deo abscondimus, quod coram ipso peccati contritio absconditur, et ad livoris similitudinem quadam occultationis pelle obducitur. Aliter enim absconditur nobismetipsis, aliter Dei oculis, aliter occultatur proximis. Nobis absconditur per errorem; Deo, per taciturnitatem; proximo
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat qͦ mͦ tͥsticia soleat se
ta uulneris modũ qͣi qd̾dã
sangͥnis ꝓfluuiũ in planc̾tu
⁊⁊ gemitu esfund̾e. Impudẽ¬
tie ã malũ sub lilentio se
abscondit. ꝙr liuida mens
uicium suũ manifestare e¬
rubescit.  iocͥco dissimula¬
tionis pelle se palleͥat. ne
si aꝑtum ꝓdeat. ꝯtemptui
pateat. omũib q ualescat.
latentis infirmitatis signa
in hunc modũ. ita ut quis
latere uelit penitus t̾n la¬
tere ñ qͣsit. s uixta liuoris
similitudinẽ eiudent̃ ext̾iꝰ
appareat. ꝗͣ uis sub dissimu
iuriam in dignationẽ. in tu¬
mescens ⁊⁊ plage tumesitis
eruĩpens. dũ pudore ⁊⁊ timo
re magna ex parte coħ cerat᷑.
latiꝰ int̾i ꝑ uotũ quã ext̾uis
ꝑ u̾bum. in ultionis malũ
grassat᷑. ꝑpendis sane ut ar¬
bitror. qͥta siłitudo tristicie
cũ uulnere. inuidie cum
liuore. iracũdie cũ plaga tu¬
mente. Quanta qͣue tũda

Expanded text:
nesciat quomodo tristitia soleat seita vulneris modum, quasi quoddam sanguinis profluvium in planctu et gemitu effundere? Invidentiae autem malum sub silentio se abscondit, quia livida mens vitium suum manifestare erubescit, et idcirco dissimulationis pelle se palliat, ne, si in apertum prodeat, contemptui pateat omnibusque vilescat. latentis infirmitatis signa, in hunc modum, ita ut quamvis latere velit, penitus tamen latere non possit. Sed juxta livoris similitudinem evidenter exterius appareat, quamvis sub dissimuljuriam indignatione intumescens, et pro plagae tumentis erumpens, dum pudore aut timore saepe magna ex parte coerceatur, latius interius per votum, quam exterius per verbum in ultionis malum grassatur. Perpendis sane, ut arbitror, quanta similitudo tristitiae cum vulnere invidiae, cum livore iracundiae, cum plaga tumente. Quanta vero, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nil aliud ÷ plaga tumens
qͣ uulnꝰ in luiorem u̾sum.
sic pecc̾m ꝯsuetudis nil
alid̾ ÷ quam actionis malũ
in ꝯsuetudinem ductũ. Pec¬
catũ gͦ ꝑ actionẽ manifestũ
quid alid̾ quam uulnꝰ aꝑtũ.¬
uł cadauer elatũ: Et qͥ ÷
aliud peccatũ hadhuc in
cogitationẽ latens. uͥ liuor
sub pelle putrescens uł ca¬
dauer domꝰ sue latebras nͨͦ¬
tredine iam tumida. uł feten¬
tis cadaueris menbra iam
tabida.¬

Expanded text:
il aliud est plaga tumens quam vulnus in tumorem versum, sic peccatum consuetudinis nihil aliud est quam actionis malum in consuetudinem ductum, peccatum ergo per actionem manifestum, quid aliud est quam vulnus apertum, cadaver elatum? Et quid aliud est peccatum adhuc in cogitatione latens, nisi livor sub pelle putrescens, vel cadaver domus suae latebras nectredine jam tumida, vel fetentis cadaveris membra jam tabida
Abbreviated transcription (Latin):
d huc ad augm̃tũ mali
& illud accedit qd̾ ħ q̃
mortalia sunt nulla pene
arte. nlła sagacitate ad pleñ
uitari possunt. S si ħ tan¬
ta mala plene uitare ñ pꝰ¬
sumus. Cur saltẽ remedi
a ꝯtẽpnimus : Remedioꝵ
sane ꝯtemptus ostendr: in

Expanded text:
dhuc ad augmentum mali et illud accedit quod haec quae mortalia sunt, nulla pene arte, nulla sagacitate ad plenum vitari possunt. Quis, ta mala plene vitare non possumus, cur saltem remedia contemnimus? Remediorum sane contemptus ostenditur in
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥuͦ peccat ex infirmitate
ł ignorantia. sic̃ aliqũa excu¬
sacionẽ ħt inculpa. sic aliqͥd
remissionis hͣre deb inpena.
Recte cum eis uł inp̃senti satis¬
facione. ł in fut᷑a dampnatiõe
remissiꝰ agr quoꝵ culpa ꝑĩ
potentie. ł ignorantie excu¬
satione leuigat᷑. Recte nieh̾¬
ominꝰ qui inculpa mcħ ħnt
excusationis. ĩ pena silr̃ nl
accipiunt remissionis. Miro
itaq mͦ qui de uoluntariis
sione accipiunt. Accipiunt
namq plenã remissionẽ cũ¬
missi cͥminis: sine ulla remiᷤ¬
sione ꝯbigne satisfationis.
Peccare itaq in patrẽ est.
ignorantiam. ꝑeccare in sp̃m¬

Expanded text:
 peccant ex infirmitate vel ignorantia, sicut aliquam excusationem habent in culpa, sic aliquid remissionis habere debent in poena. Recte cum eis vel in praesenti satisfactione, vel in futura damnatione remissius agitur quorum culpa per impotentiae, vel ignorantiae excusationem levigatur. Recte nihilominus qui in culpa nihil habent excusationis, in poena similiter nihil accipiunt remissionis. Miro itaque modo qui de voluntariis ssione accipiunt. Accipiunt namque plenam remissionem commissi criminis, sine ulla remissione condignae satisfactionis. Peccare itaque in Patrem, ut impotentiam; peccare in
Abbreviated transcription (Latin):
Sodm̃ hc̃ tͥplicem peccandi
modũ dicim᷑ peccare inpatͤm
peccare infilium. peccare in
tͥum potentia. sapi̾a. boni¬
cis. potentia patͥ. sapĩa filio.
bonignitas spi scõ. quasi
specialit̃ uident᷑ assignari.
Qͥ gͥ ꝑ infirmitatẽ delinqͥt.

Expanded text:
m hunc triplicem peccandi modum dicimur peccare in Patrem, peccare in Filium, peccare in t potentia, sapientia et bonicis, potentia Patri, sapientia Filio, benignitas Spiritui sancto quasi specialiter videntur assignari. Qui igitur per infirmitatem delinquit,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ancillis tuis. nõ ser¬
Gr. In seruis .n. ⁊ si despec
ta conditio sit uirilitas
irget. In ancillis autẽ cũ
conclicione parit̾ sexꝰ iacet.¬
uatorueniens. & suos con¬
mittens. relictis sapientib
insipientes. relictis fortib
debiles. relictis diuitib:¬

Expanded text:
eum ancillis tuis? - Sego. In servis etsi despecta est conditio, virilitas viget, in ancillis autem cum conditione pariter sexus aitveniens, et suos conmittens, relictis sapientibus insipientes, relictis fortioribus debiles, relictis divitib
Abbreviated transcription (Latin):
qui dixit de tenebris lumen
splendesc̾e. emittens lucem sei-
mane. Emissa namo. ⁊ accep¬
ta intelligentia ueritatis. in¬
cipit statim homo diuidere
a meliorib. ⁊⁊ mala apeiorib.
tandem uͦ meliora ab optumᷤ.
⁊ peiora apessimis. Aliꝰ in qͥt¬

Expanded text:
qui dixit de tenebris lumen splendescere, emittens lucem suam,mane. Emissa namque et accepta intelligentia veritatis, incipit statim homo videre a melioribus, et mala a pejoribus; tandem vero meliora ab optimis, et pejora a pessimis. In
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi debet. qui ħꝰ¬
mͦi cor ħt. dolore carete ñ po¬
sine dolore ñ sustinet: ĩ mo
quanto meliꝰ agnoscit. ꝗͣto
ꝯsultiꝰ agit. tanto amplius
plangit. Qui enĩ apponit
scĩam. appontn ⁊ cdolorem.
Iebet añ dolor nr̃. ⁊ acͥus noᷤ
urgere intus. ⁊ apparere ext̾iꝰ.
Intus: ad remediũ. foris: ad
colũba seducta. & ñ ħns cor.
om̃ino ñ sumꝰ. si absq ꝯsilio
⁊ sine prudentia ñ existimꝰ.
ꝓhibemus in oꝑe: ꝗͣ u̾e dole

Expanded text:
intelligi debet, qui hujusmodi cor habet, dolore carere non vasine dolore non sustinet, imo quanto melius agnoscit, quanto consultius agit, tanto amplius plangit. Qui enim apponit scientiam, apponit et dolorem. Debet autem dolor noster et acrius nos urgere intus, et apparere exterius. Intus ad remedium, foris ad ecolumba seducta et non habens cor omnino non sumus, si absque consilio et sine prudentia non existimus, probemus
Abbreviated transcription (Latin):
stat̾a mendax ẽẽt. si ñ alium
diciꝑet. si ñ ab alio deceptus fu
negotiator ẽ qui in estimanda
in uolutus tenebris. habitans
iurregione imbre mortis. In¬

Expanded text:
statera mendax esset, si nemo alium deciperet, si nemo ab alio deceptus fuinegotiator, qui in aestimanda involutus tenebris, habitans in regione umbrae mortis? Im
Abbreviated transcription (Latin):
lacrunarũ effusio. uisusq he¬
betatio. Assidua N lacͥmar̃
effusio. acciem occłoꝵ corrũpit.
& citius cagligare facit. Recte
gͦ dr̃ quia om̃e cor meret:
i nr̃i examine peccamꝰ. dum
mus. Qui cdicit bonũ malũ.¬

Expanded text:
lacrymarum effusio, visusque hebetatio? Assidua enim lacrymarum effusio aciem oculorum corrumpit, et citius caligare facit. Recte ergo dicitur, quia omne cor moeret, i nostri examine peccamus, dum. Qui dicit bonum malu
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ bonũ torpet. Cor meret: qr
mabũ qd̃ patit᷑ ꝯsilium. sicut
nec ignoraret. sic̃ nec dissimu¬
larer ualet Pes com toto cor¬
ꝑe dolet: quia ꝯcupisentie
malũ undiq feruet. Capitis

Expanded text:
 bonum torpet. Cor moeret, quia malum quod patitur, consilium sicut nec ignorare, sic nec dissimulare valet. Pes cum toto corpore dolet, quia concupiscentiae malum undique fervet. Capitis
Abbreviated transcription (Latin):
scit malum qd̾ meret᷑ : tanto
tir. Des con toto corꝑe dolet.
qr dolorem in singłis m̃bris
ꝓpͥa infirmitas extorquet.
Aplauta n pedis usq ad .uͭ. ñ¬

Expanded text:
it malum quod patitur, tanto tur. Pes cum toto corpore dolet, quia dolorem in singulis membris propria infirmitas extorquet. A planta enim pedis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. Languor. meror. in¬
loꝵ seqͥtur contemptꝰ reme¬
dioꝵ: in qͦ uere ẽ. desꝑatio
egrotoꝵ. Non ẽ. inqͥt circũ¬
ligata .n.c. m. n .f. oleo. Ecce

Expanded text:
na. Languor, moeror, inmalorum sequitur contemptus remediorum, in quo vere est desperatio aegrotorum. Non est, inquit, circumligat
Abbreviated transcription (Latin):
uicia. postea pceccata des-
cribuntur. ubice remedicꝵ¬
contemptus adnectitur. in
quib tribus totuis sp̃alis cor¬
reiptionis summa compre¬
henditur. Trplex uicium. tͥ¬
plex peccatum. triplex reme¬
tia. ignorantia. concupiscen

Expanded text:
vitia, postea peccata mystice describantur, ubi et remediorcontemptus adnectitur, in quibus tribus totius spiritualis corrutionis summa comprehenditur. Triplex vitium, triplex peccatum, triplex remetia, ignorantia, concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
alia potes hr̃e inpotestate. a¬
tia in lib̾tate. alia inuoluntate.
alia innec̾c̾itate. Ills ÷ inpott̾a¬
ti. Pͣ illd inlib̾tate hm̃is. ad qͥ
aliena uiolentia cogi ñ possu¬
mus. Inuoluntate aũ ẽ qd̾ fi¬
eri uelis etiam si id efficere ñ
possis. Innecessitate uͦ ħs eiu ce
tiam ẽ uoli̾us resistere ñ uales

Expanded text:
alia potes habere in potestate, alia in libertate, alia in voluntate, alia in necessitate. Illud in potestat. Illud in libertate habemus ad quod aliena violentia cogi non possumus. In voluntate autem est quod fieri velis, etiamsi id efficere non possis, in necessitate vero habes cui etiam cum volueris resistere non vales
Abbreviated transcription (Latin):
uis ab is qui lib̾t ꝯmittũ ma¬
lũ dicatur. ⁊ diligat᷑ quasi
bonũ. Bonũ aũ ꝙ ñ est ad
meritũ. sic̃ nec ad reatum.
in lib̾tate u̾ũ aũ multoti¬
ens in potestate. sic̃ ⁊ eoꝵ
quesunt adreatũ multa ht̃
sepe ñ solũ in uoluntate. s
etiam in necci̾tate. E oꝵ ã q̃
inlibro arbito. nͥ qd̃ exdiui¬
no aduitorio. De disficulta¬

Expanded text:
ab his qui libenter committunt malum dicatur, et diligatur quasi bonum. Bonum autem quod non est ad meritum, sicut nec ad reatum, in libertate, verum etiam multoties in potestate, sicut, et eorum quae sunt ad reatum multa habet saepe non solum in voluntate, sed etiam in necessitate. Eorum autem quae in libero arbitrio nisi ex divino adjutorio. De di
Abbreviated transcription (Latin):
locum occupat. mũdumq sͥ
ꝯgrũ seruat. corpꝰ insua sa¬
nitate ꝑdurat. Ꝙd̃ aũ sunt
iiͦuͬ. pncipales affertiones ĩ
corple. ⁊ qd ⁊ sensus in cartie:
h ÷ intellectus in mente. Usus
ñ ht̃ sensũ cordis. sicut sen¬
sum corporis nominare. uñ
sensũ solemꝰ dr̃e. Amor itaq
⁊ odium. gaudiũ ⁊ doloruu.¬
mꝰ. qñ t̾n amasse uł o disse
minime. ł mod̾atiꝰ debemꝰ.
Et itẽ qm̃ multa sunt ꝓ qͥ¬
b inmod̾ate ⁊ in mod̾ate gau¬
demus siue dolemꝰ. Qͤm admo
dum aũ humores in corꝑe.
sic n astectiones incorde. scdm
qd̃ ordinẽ modũq ꝯgritum
ꝑbturbant uarias infirmita-¬
tes ꝓcreant. Suꝑiꝰ iam uidi¬
mꝰ qͣ sit hebes cordis sensus.
uideamus nẽ qͣ sit infirmus
ꝑ singła pene mom̃ta in nr̃
loris ad nr̃a desideria effrena¬
mur. Nusqͣ. modꝰ. nusꝙͣ cer¬
ta m̃sura seruat᷑. dum auimꝰ
semꝑ excarnis impetu turbi
cogitatio in sua ex aĩ actione
fallit᷑. uͥ nlła affectio in suo

Expanded text:
locum occupat, modumque sibi congruum servat, corpus in sua sanitate perdurat. Quod autem sunt incipales affectiones in corde, et quod est sensus in carne, hoc est intellectus in mente. Visus etiam habet sensum cordis, sicut sensum corporis nominare, unde sensu solemus dicere. Amor itaque et odium, gaudium et dolor, qmus, quae tamen amasse, vel odisse minime, vel moderatius deberemus, et item quam multa sunt pro quibus inordinate vel immoderate gaudemus, sive dolemus. dum autem humores in corpore, sic et affectiones in corde, secundum quod ordinem modumque congruum perturbant, varias infirmitates procreant. Superius jam vidimus quam sit hebes cordis sensus. Videamus nunc quam sit infirmus per singula pene momenta in nostra loris ad nostra desideria effrenamur. Nusquam modus; nusquam certa mensura servatur, dum animus semper ex carnis impetu turbincogitatio in sua examinatione fallitur, ubi nulla affectio in suo
Abbreviated transcription (Latin):
in eo .s. Ttotiũ firmitas occupat.
tas nec expellit necessitatem.
nec explet uoluntatẽ. nͨ expli-¬
cat. s inplicat ampliꝰ lib̾tatẽ
unũ. ⁊ rone redde̾ debet. Itaq
totum occupauit infirmitas.

Expanded text:
itas. Totum infirmitas occupat atas nec expellit necessitatem, nec explet voluntatem, nec explicat, sed implicat amplius libertatem. unde et rationem reddere debet. Itaque totum occupavit infirmitas,
Abbreviated transcription (Latin):
btas ab alio cogi ñ posse. ic
mitas ĩ seipso ad ome bonũ
torpere. Quia gͥ in homine
nullo interiori int̃ nat̾alia
bona nichil hac lib̾tate digniꝰ
nil sublimiꝰ inuenit᷑. recte ꝑ
cãputꝰ designat᷑. Et quia ẽ
assignata infirmitate om̃is ħo
uiuit n morit᷑: ꝯ grue languo¬

Expanded text:
tas ab alia cogi non posse, sic mitas in seipso ad omne bonum torpere. Quia igitur in homine illo interiori inter naturalia bona nihil hac libertate dignius, nihil sublimius invenitur, recte per caput designatur. Et quia, cum assignata infirmitate omnis homo vivit et moritur, congrue san
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tas cũ infirmitate. ⁊ eꝯt᷑.¬
intantũ ut ne ut p̾uidicet
alt̾i. nec insirmitas lib̾tati.
nec lib̾tas infirmitati. quia
nͦ infirmitas minuit lib̾tatẽ.
ntec lib̾tas aufert infirmitatẽ.¬
posse. Quo mͦ gͦ arbitͥum hoĩ
lib̾tate nlł ui. ulło potestate
pͥuari p. Nam hoc nẽc creat᷑a
ualet. nec c̾atorem decet. S qͦ
tia arbitͥũ pot̃ sua pͥuari lib̾¬
tate. ꝯstat illud sũmam lib̾ta

Expanded text:
libertas cum infirmitate, intantum ut neutra praejudicet alteri, nec infirmitas libertati, nec libertas infirmitati; quia, nec infirmitas minuit libertatem, nec libertas aufert infirmitatem.posse. Quomodo ergo arbitrium hominis libertate nulla vi, nulla potestate privari potest. Nam hoc, nec creatura valet, nec Creatorem decet. Sed qutia arbitrium potest sua privare libertate, constat illud summam liberta
Abbreviated transcription (Latin):
nestauit ĩ die leticie cor¬
dis .i. natiuitatis. sicut
in die conceptionis. q̃ .N.
sine libiline. ⁊ uiri oꝑe
concepit: conceptũ.: ̃ si ne
labore ⁊ dolore edidit. Uir-¬
go in concipienclo. uͥigo in
pariendo. q̃ leticia nõ car¬

Expanded text:
 die laetitiae cordis, id est nativitatis, sicut in die conceptionis; quae enim sine libidine et viri opere concepit, conceptum etiam sine labore et dolore edidit, virgo in concipiendo, virgo in pariendo, quae laetitia non car
Abbreviated transcription (Latin):
escã carnis quã uiclebat
appetiit. transficus ẽ aculeo
diuinitatis quã nõ p̃ui¬
dit. Inde dñs ad iob.
Nũ qͥd extrahere poteris
leuiatan hamo. leuiatan:
acdditamentũ eoxũ dicit᷑.
.l. hominũ. qͥb semel eul¬
pã p̃uaricationis intrilit.
& hanc eoticlie usq ad
mortẽ et̾nã: pessimis sug¬
gestionib extendit. cõmĩ¬
sit nimiũ suggestionis. ut
traheret ad consensũ de¬
leetationis quem dñs ha¬
mo extraxit. qͥa de se in¬
necẽ diaboli: hamũ fecit.
assumenclo corpus. in qͦ
ille escã suã mortẽ earnis
appeteret. s ibi erat diui¬
nitas. q̃ faciẽ raptoris ꝑfo¬
raret. Sqrͣ. In die despon¬
sationis sue. Duplex hie
desponsatio accipitur. uel
septũ ÷ insermone qͦ dam
desponsata sum hõi in do.
& placui sũmo deo. diui¬
na qͥppe uͥtute ẽ fecũcla-¬
ta. non humano more

Expanded text:
escam carnis quam videbat, appetiit, transfixus est aculeo divinitatis, quam non praevidit. Unde Dominus ad Job: « Nunquid extrahere poteris Leviathan hamo . » Leviathan additamentum eorum dicitur, id est hominum, quibus semel culpam praevaricationis intulit, et hanc quotidie usque ad mortem pessimis suggestionibus extendit, et commisit vitium suggestionis, ut traheret ad consensum delectationis, quam Dominus homo extraxit, quia de semine diaboli hamum fecit, assumendo corpus, in quo ille escam suam mortem carnis appeteret: sed ibi erat divinitas, quae faciem raptoris perforaret. Sequitur: In die desponsationis suae. Duplex hic desponsatio accipitur, vel scriptum est in sermone quodam: « Desponsata sum homini in Deo, et placui summo Deo. » Divina quippe virtute 538 est fecundata, non humano more
Abbreviated transcription (Latin):
ce edos tuos .i. motus illi¬
citos. ⁊ ĩmundos. Non i¬
ꝑat s egredienti contingat
pͤdicit. iguorans.n. egrede¬
re. ⁊ ad praua desideria:
de qua ini ꝑsalmo dr̃. Ex
tã. in ꝓfundo maris: exis¬
tentes .i. in medio babi¬
lonis. ꝓpt̾ hũc exitũ ostẽ¬
denclũ ÷ extra portã pas¬
sus ẽ dñs. Et nos egre¬
diamur ad eũ extra cas
die .i. peccati feruore. sic
egressi uidere regẽ alom̃.

Expanded text:
ce haedos tuos, id est motus illicitos et immundos. Non imperat, sed ne egredienti contingat, praedicit; ignorans enim egredi, ad prava desideria cde qua in Psalmo dicitur: « Ex  existentes, in medio Babylonis. Propter hunc exitum ostendendum, extra portam passus est Dominus. Et nos egrediamur ad eum extra castdie, id est peccati fervore. Sic egressi videre poterimus
Abbreviated transcription (Latin):
donorũ. Ad qͥd beate iob li¬
brũ scͥbi postrilas. ut in
humero portẽ illũ. Ideo
imponitur. ut ei portan¬
do ꝑ ordinationẽ manei¬
petur. qd̃ erux ĩ scapulis¬
babtiratieli facta signifi
fronte. confessioirẽ ĩ ore.
erux ĩ scapulis: exibitio¬
nẽ oꝑis demonstrat. ñ
ĩ benecdictionib genesis
iacob dicit. ysachar asinꝰ
fortis. Nidit reqͥem quod

Expanded text:
donorum. » Ad quid, beate Job, librum scribi postulas? ut in humero portes illum. Ideo liber imponitur, ut ei portando, per ordinationem mancipetur. Quod crux in baptizandi scapulis facta significfronte, confessionem in ore; crux in scapulis, exhibitionem operis demonstrat. Unde in benedictionibus Genesis Jacob dicit: « Issachar asinus fortis, vidit
Abbreviated transcription (Latin):
ael scłi uolũptates con¬
cupiscentias. egreditur
diabolo corrũpenda sub¬
ft̾nr. Eece malus exitus.
bonus aut̃: qͦ filii isił¬
yse duce. immo deo. ubi
graui seruitute preme¬
bantur. Sñ t̾cia man¬
obtineret. ⁊ semen sicut
stellas .c. Pluruna de ta¬
li exitu. seripturarũ oc¬
curunt testimonia. nͣ
autẽ exeundũ sit: ihere.
oftendit dicens. Exi de me¬
dio babilonis. Babilon est
mundi confusio. Que ha¬
bet pͥncipiũ. mediũ. ⁊ ex¬
tremũ. pͥma extremitas
ẽ cũ qua nascuur .i. pec¬
catũ originale. Alt̾a : sine

Expanded text:
es  f. voluptates et concupiscentias egreditur, diabolo corrumpenda substernitur. Ecce malus exitus. Bonus autem est, quo filii Israyse duce, imo Deo, ubi gravi servitute premebantur. Unde in tertia manobtineret, et semen sicut stellas coeli. Plurima de tali exitu Scripturarum occurrunt testimonia. Unde autem exeundum sit Jeremias, ostendit, dicens: « Exi de medio Babylonis . » Babylon est mundi confusio, quae habet principium, medium et extremum. Prima extremitas est cum qua nascimur, id est peccatum ori
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorũ honera libent̾
portat. Itẽ. Moises de ben¬
iamin: in deuteronoinio.
amantissimꝰ dñi. habitabit
confilent᷑ in eo. & uiter
humeros illiꝰ reqͥescet. ꝑ
quiescet. quãto qͥs ꝓ illo
durissimos labores tolle-¬
rau̾it. a quẽ inuitans a¬
exodo. Mense dñi iubetur
fieri eorona suꝑ labiũ in¬
trã sił. alta quatuor di¬
gitis. Mensa diuina scp¬
tura est. Uñ. parasti in
conspectu med mensam.
oe catuli edũt de m̃sa
dñorũ. Labiũ aureũ fit
mense: ꝑ eircuitũ. qͥa sc̃a
scͥptura eũ recte intelli¬
gitur. ex oĩ parte sue lo¬
qͥutionis: claritatẽ celes¬
tis sapientie sonat alta.
libris. in t̾rasił ꝓ uarieta¬
te m̾itorũ:⁊ suꝑ illã coro¬
nã. alt̾a aureola fieri iu¬
bet᷑. in qua significatur
eoꝵ remunerat᷑ro. qͥ doctri¬
na excellũt. Corona ꝓmit¬
titur cũ dicitur. Si uis ad
uitam ingredi: serua mã¬
data. Aureola supponitur:

Expanded text:
mandatorum onera libenter portet. Item Moyses de Benjamin in Deuteronomio: « Amantissimus Domini habitabit confidenter in eo . . . . inter humeros illius requiescet . » tius requiescet, quanto quis pro illo durissimos labores toleraverit. Ad quod invitans, aExodo, mensae Domini jubetur fieri corona super labium, interrasilis, alta quatuor digitis . Mensa, divina Scriptura est. Unde: « Parasti in conspectu meo mensam , » et: « Catuli edunt de mensaorum . » Labium autem fit mensae per circuitum, quia sacra Scriptura cum recte intelligitur, ex omni parte suae locutionis, claritatem coelestis Sapientiae sonat; alta libris; interrasilis, pro varietate meritorum; et super illam coronam altera aureola fieri jubetur, in qua significatur eorum remuneratio, qui doctrina excellunt. Corona promittitur cum dicitur: « Si vis ad 219 vitam ingredi, serva mandata . » Aureola super ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bene dicit᷑ coronasse qͥa
nõ de arbore libielinis cõ¬
cepit. nec de peceato ori¬
ginali. sicut alie solent:
deturpauit eũ : aut deho¬
nestauit. s immaculata.
et intacta. inmunis ab
om̃i peccato: sc̃m sc̃orũ
ecdiclit. mũditie florem.
om̃iũ redẽpdorẽ. Ueritas.N.

Expanded text:
Et bene dicitur coronasse, quia « non de arbore libidinis concepit, nec peccato originali, sicut aliae solent, deturpavit eum, aut dehonestavit, sed immaculata, et intacta, et immunis ab omni peccato Sanctum sanctorum edidit, » munditiae florem, omnium Redemptorem. Verita