comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sufficer.Idinquiredas res suas p̾¬
fata tem S nobis melior sma
resedit ue domim matiñus sui
rebus defraudentur neq c̃toloc
constitutioem sup promiigar¬
imuus qlia cautum eut res quid
mobiles ptriemñum usu capia¬
tur. Immobiles uo plogi tẽpois
ponõnem idest intpresentes de¬
cenno int̾.ibsentes .xx. annis u¬
sucapiantur. ¶ Et hismodis
quirãtur¶ Set aliquetiamsi mi¬
rime quis bõa fide rempossedent
ñ tñ illi usu capio ulb tẽpore
peccut ulutisi quis liberum hõi¬
nem ulremsactamaliegiosam.¬

Expanded text:
sufficere ad inquirendas res suas praefata tempora, nobis melior sententia resedit, ne domini maturius suis rebus defraudentur neque certo locconstitutionem super hoc promulgavimus, qua cautum est, ut res quidem mobiles per triennium usucapiantur, immobiles vero per longi temporis possessionem, id est inter praesentes decennio, inter absentes viginti annis, usucapiantur, et his modis, quiratur. Sed aliquando etiamsi maxime quis bona fide rem possederit, non tamen illi usucapio ullo tempore procedit, veluti si quis liberum hominem vel rem sacram vel religiosam
Abbreviated transcription (Latin):
non eo pertiuzut ne ip̃e fur que
periuim posside ⁊ nsucape po¬
sit nahis alia rõe us capio ñ
conpetir quia silicet mala fite p¬
sident. s nec ullus alius quam¬
ins abeis bona.f. emerit. ul exali
aca acceperit. usu capiẽdi nis.
bat. Ende in rebus mobilibu
ñ facile ꝓccdit ut bõc fidei possori
usu capio conpetat. ¶FLamqus
alienamrem uendidit. ułecaua
cãtradid̃it funtimicius comini¬
sihes tem defuncto commodat᷑a.
aur locatamaił apud cum depo¬
sitam existimans brditariamẽc̃.

Expanded text:
ut ne ipse fur quive per vim possidet usucapere possit: nam his alia ratione usucapio non competit, quia scilicet mala fide possident: sed ne ullus alius, quamvis ab eis bona fide emerit vel ex alia causa acceperit, usucapiendi ius habeat. unde in rebus mobilibus non facile procedit ut bonae fidei possessori usucapio competat. nam qui alienam rem vendidit vel ex alia causa tradidit, furtum eius commisi heres rem defuncto commodatam aut locatam uel apud eum depositam existimans eam esse
Abbreviated transcription (Latin):
Intdi cimus ig rectorib uenabi¬
lum domnumtale aliquidagẽ
añc̃te cognoscẽ quia sino cumoi
sub tilitate fecẽint contetꝰ. s fẽre
eccliis. au̾monastiis. aũxenodoe¬
biis. añnosocomus. au̾aliis ne¬
dochiis aut nosochomiis. aupco¬
trophis. aũorphanatrophꝰ.ant
gerõto com̃. desuo ei qui dedit sa

Expanded text:
Interdicimus igitur rectoribus venerabilium domorum tale aliquid agere, aut certe cognoscere, quia si non cum omni subtilitate fecerint contractus, sed feecclesiis, aut monasteriis aut xenodochiis, aut nosocomiis, aut aliis vedochus, aut nosocomus, aut ptochotrophus, aut orphanotrophus, aut gerontocomus, de suo e
Abbreviated transcription (Latin):
psoã maiore ut minore. sũ inciz¬
gulom costituta suborũ quic̾ea
nos sũt. nũaliorumquis piami
lipenitus licentiamec̃talem qẽ¬
pian egmaticam ꝓferre typũ.
neqr exboc accipe aliquid descĩssi¬
nus ecełiis copendiuim. aur ox

Expanded text:
sona majore, vel minore, sive in cingulo constituta, sive horum qui circa nos sunt, sive aliorum quispiam inter li penitus licentiam esse talem quempiam pragmaticum proferre typum, neque ex hoc accipere aliquod de sanctissimis ecclesiis c
Abbreviated transcription (Latin):
ntriemhũ nrelegis obsuatoez
etumsic cadat quidem deempi¬
teosĩ ⁊ qd datum ẽ maneatapoᷤᷤ
uenãbilem domum. debet aut
cõtinuo ⁊ post casũ ephyteoma
tis quãtum futuras erat solue
nicłꝰ apõ eumi remanete exreb
pauperum q̃ frust ⁊̃ ꝑ ẽphyteosu¬

Expanded text:
trae legis observationem, etiam sic cadat quidem de emphyteosi, et quod datum est maneat apud venerabilem domum, det autem continuo et post casum emphyteomatis, quantum futurus erat solvernihil apud eum remanente ex rebus pauperum, quae frustra ei per emphyteos
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliie quibusdã eã dem̃ imminẽ
pena. Et tabellioos succubeleonis
pie memorie costitutõisi egint tale
aliqd̾ instrumtum¶Et do amabi¬
los epos au uenabiles yconomos
sinpiculo refutare hiꝰ sacras p̃gma¬
cieas formas magis aut cumpicu¬
lo susciꝑe⁊ agnoscẽ.quia cireaip̃m
sac̃dotimpiculum sustinebt. sire¬
gligẽtes leges hasq̃ ita fiñt p̾gnia¬
tieas seqintin formas. Oportet eͥ
uptoemcomumum agilegum.
his sol undelier oõducendis⁊emp¬
yteosis dadis reb quas cũq puta¬

Expanded text:
ut aliis quibusdam eandem imminere poenam: et tabelliones succumbere Leonis piae memoriae constitutioni, si egerint tale aliquod instrumentum, et deo amabiles episcopos aut venerabiles oeconomos sine periculo refutare huiusmodi sacras pragmaticas formas, magis autem cum periculo suscipere et agnoscere, quia circa ipsum sacerdotium periculum sustinebunt, si neglegentes leges has quae ita fiant, pragmaticas sequantur formas. Oportet eniuptionem communium agi legum. His solis videlicet conducendis et emphyteosi dandis rebus, quascumque puta
Abbreviated transcription (Latin):
sidiuinius atua celsitudire
inoccasioẽ nos ip̃i prebim̃
gium supplicas sesacre nr̃e po¬
testatiapse explana̾se dicẽtes
qui cõsnenint nauclerus sen
negotiatiõib. Outuare m̃e¬
ꝯmetuẽ eo. ñ pote dubitatioi¬
ad c̾tissimamducet formam.
Itaq nos dedarasseribidubita¬
tiõtonatãm eognoscere ⁊ bãc ad
nos deducẽ quateñ manifesta
festa lege coprebenderet ppetua
tuamqne glam becanobis agẽ
lsa conuiocassenaucłos quibhoe
mutua cure sũt ⁊ int̾rogasse q̃ aliqͥ

Expanded text:
audivimus a tua celsitudine, cui occasionem nos ipsi praebuimus. gium supplicasse sacrae nostrae potestati et per se explanasse dicentes, quia consueverunt naucleris seu negotiatoribus mutuare et metuere eos utpote dubitationiad certissimam duceret formam. Itaque nos delegasse tibi dubitationis naturam cognoscere et hanc ad nos deducere, quatenus manifesta retur lege comprehenderetur perpetua; tuamque gloriam haec a nobis agere iussam convocasse naucleros quibus haec mutua curae sunt, et interrogasse, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pusuris. impõs antenieditores
respiceereuntib piculum. siuo
nõ erumpat hanc mameditore
aliqd cectum numandu s do¬
neo nanes reutantur salue sccłm
hocant̾e scema cõtingit forsam
altũm ext̃ debitorem in aneat de¬
bitum boc item nalepiliam rĩ

Expanded text:
pro usuris, in ipsos autem creditores respicere ex eventibus periculum. Si vero non sumant hanc viam creditores, aliquod certum numerandam, sed donec naves revertantur salvae. Secundum hoc autem schema contingit forsan alterum extra debitorem maneat debitum. Hoc idem valere a
Abbreviated transcription (Latin):
num ałic iudiciales sũt.
alie p̃torie alic conuenti¬
onales alie comunes tai
p̾toriẽ quam iudiciases Indicia.¬
es sunt dumtarat que amero iu¬
chicis offitio ꝑficiscuntur. uelutu
dedolo cantio u depsequemdo ẜ¬
o qui infuga e restituendoneptio
pretorie sunt queameio pretorr
offitio ꝓfiuscuntur ueluu dampĩ

Expanded text:
num aliae iudiciales sunt, aliae praetoriae, aliae conventionales, aliae communes tam praetoriae quam iudiciales. Iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iuicis officio proficiscuntur, veluti de dolo cautio aut de persequendo servo qui in fuga est restituendove pretio. Pretorie sunt que a mero pretoris officio proficiscuntur, veluti damni
Abbreviated transcription (Latin):
niunt. Conuẽtouales sunt que
ex comenditiõe utriuso panis ꝯ¬
cipiuntur hoc ẽ neq nissu udiciᷤ.
cẽbentum qu anmii totidem gna
sunt: qͦt pene cdaccrin ierum cont¬
bendarum. ¶Commmes sunt
stipulatoesuelutirem saluamfo¬
re pupilli. Damptor iuber tem
saluam forepupillo cam̃amtcb¬

Expanded text:
orum. Conventionales sunt que ex conventione utriusque partis concipiuntur, hoc est neque iussu iudicis entium. quarum totidem genera sunt, quot paene dixerim rerum contrahendarum. Communes sunt stipulationes veluti rem salvam fore pupilli: nam et praetor iubet rem salvam fore pupillo ca
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam qindam lesiceminferẽs. h
bene habẽ indicam brem inccłile¬
gefert emi quibdam cõstitũtiõi¬
br.ũnulli clirissimorum liceatp
se litem cxercẽ. s ꝓpeuratoremom¬
nino. s hãc quidem antiquitas. ꝓ
dignitatum bonore scripsit. młtos
autemcospicimus dignitates qui¬
demademptos. unt̾ clanssimos in¬
scͥptos añ comtes. aũtribunos uel
siqui alii ꝯsstunt huim oclisubstã¬
sufficiat adpcuratores orcliriãdo

Expanded text:
sionem inferens, hoc bene habere iudicamus brevi mederi lege. Fertur enim quibusdam constitutionibus, ut nulli clarissimorum liceat per se litem exercere, sed per procuratorem omnino. Sed haec quidem antiquitas pro dignitatum honore scripsit, multos autem conspicimus dignitates quidem adeptos et inter clarissimos inscriptos aut comites aut tribunos vel si qui alii consistunt huiusmodi, substansufficiant ad procuratores ordinando
Abbreviated transcription (Latin):
letum. curatores accipuit.
Ouilieet puberes sint. adbre
tñ buius etatis fũt ut negon¬
a sua tucri ñ possint. ¶Dantui
at curatores abisdem magist¬
sidib. ¶t inuitiadolesce̾tes
curatores ñ accipn̾nt prete¬
quam inlicem curator enim
et ad cẽtam cãmdan p̃t.
bularum. ¶Br solent itcoe

Expanded text:
letum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistaesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. bularum. sed solent Romae
Abbreviated transcription (Latin):
s temꝰpłis atutela excusantur
solent curatores duͦ qo sicu¬
tor aneisa ualituctine.nl alia
necessitate impeclitur quo mi¬
nus negotiapupilli ammini¬
strare poisit ⁊pupillus abñ
t.ułinfans sit quem uel̃it acto¬

Expanded text:
 tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit acto
Abbreviated transcription (Latin):
morbopetuo laborant quia
rebus suis supce non
possunt curatae dadisum̃t.
Int̾clum autem pupilli cura¬
toesaccpũt ut pote si łgitimuᷤᷤ
tutor ñ sridoneus ꝗa bñti
tucorci tutor danñ postest.
Itemsi testam̃to datus tutor
uł aptore ła preside. icdneui
n̾ sit ad aniministrationem
nectamen frandulenter ne¬
gotia amministret folet eic¬
rator adiungi. ¶Item inlo

Expanded text:
morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in lo
Abbreviated transcription (Latin):
inmelius ꝑ constitutiõnem refo¬
manit iit fictione pristina exploͣ¬
sa. rectaina apconpetentes iud¬
ices.uł magistralũs parentes in¬
trent. ⁊ fihios suos uł filias. uł
nepotes ulneptes ac deinçops su¬
a man᷑ũ dimitat. ¶S tunc ex
edicto p̾toris in unius filii uel
filie nepotis ułneptis bonis qui
uł que apparente manumissus
uł manumiss a frat eatẽ uira pr̃a¬
tur ꝓarẽti. que tͥbiustur ptiono in
sliberti. ¶Et preterea sim¬
putes i fili uelfili i ceti ipe pa¬
ren ex manuinssice tutelamei
naciscitum. ¶Amoẽ¬

Expanded text:
in melius per constitutionem refoin melius per constitutionem reformavit, ut, fictione pristina explosa, recta via apud competentes iudices vel magistratus parentes intrent et filios suos vel filias vel nepotes vel neptes ac deinceps sua manu dimitterent. et tunc ex edicto praetoris in huius filii vel filiae, nepotis vel neptis, bonis, qui vel quae a parente manumissus vel manumissa fuerit, eadem iura praestantur parenti quae tribuuntur patrono in bonis liberti: et praeterea si impubes sit filius vel filia vel ceteri, ipse parens ex manumissione tutelam eius nanciscitur. Admo
Abbreviated transcription (Latin):
captũs ẽ semꝑ incinitate fuisse.
nĩo ibi decessit exĩn exquo ca¬
ptus ẽ pater silius suiumis fuis¬
sc niderur ¶ Ip̃e quoq filius.
repos ue̾ s ab bostibus captus si¬
erit siłr dicimus pꝑiꝰ ptlminis
uis quoq potatis parentis insu¬
speso ẽc̃ dictum ẽ antem postlim.¬
iniumalimine ⁊ p̾t ureum qui
ab bostib captus nisines nros⁊
pea ꝑuenit post liminic rensu
recte dicimus. Namliuminasiẽ
indomibrfinemqueindam fa¬
cunt sic etiam imperii finemlim
eẽ ueteres uoluenint bince lumie
dictus ẽ qĩ finis quidam⁊ tminꝰ.
ab eo p̾liminium dictum. qr
codem liminereu̾tebatut quo a¬
etis bostibr recupatur. postlmh̃
redisse existimatur. ¶Pretẽra ꝑ¬
emancipatõe quoq desimint li¬
ben᷑ impotestate parentumeẽ s
emancipatio an huidem nel per
anquam legis obsuationemꝓ
cedebãt. que ꝑimaginarias nen¬
ditiones: int̾cedẽtes manimrissi¬
ones celebrabatus lexinꝑiali re¬
scrpͣto ñra autem ꝓuidentia⁊ boc

Expanded text:
captus est semper in civitate fuisse: si vero ibi decesserit, exinde, ex quo captus est pater, filius sui iuris fuisse videtur. ipse quoque filius neposve si ab hostibus captus fuerius quoque potestatis parentis in suspenso esse. dictum est autem postliminium a limine et post, et eum qui ab hostibus captus in fines nostros postea pervenit postliminio reversum recte dicimus. nam limina sicut in domibus finem quendam faciunt, sic et imperii finem limen esse veteres voluerunt. hinc et limes dictus est quasi finis quidam et terminus. ab eo postliminium dictum quia eodem limine revertebatur quo actis hostibus recuperatur, postliminio rediisse existimatur. Praeterea emancipatione quoque desinunt liberi in potestate parentum esse. sed ea emancipatio antea quidem vel per antiquam legis observationem procedebat, quae per imaginarias venditiones et intercedentes manumissiones celebrabatur, vel ex imperiali rescripto. nostra autem providentia et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bestus subiciunt: ¶Tilius fa¬
milias similitiũerit ł. si senat¬
or. ł consulfu̾it factus. manẽt
impatris potate militia enim
uł consularia dignitasd patri
potestate filium nͥlibe̾rat. Set¬
⁊ exconstitũtione nr̃asumina
patriciatus dignitas illico ĩpra¬
libus cecdicillis prestitis filiũ a
patͥa potãte libat ¶Quis eͥ
pariatim patremquidem posseꝑ
emacipationis modum siuepo¬
testatis netibus filiumrelaxre.
Impatoriã au̾t celsitudinem
ualere cumquem sibipat
elĩgͥi ab aliena eximete potesta¬
te. ¶ Siab hostib captus fintꝰ
parens qu muis su̾bostium fi
pristinauira recipiunt. Id cnrco

Expanded text:
ubiciuntur. Filius familias si militaverit, vel si senator vel consul fuerit factus, manet in patris potestate. militia enim vel consularia dignitas patris potestate filium non liberat. sed ex constitutione nostra summa patriciatus dignitas illico ab imperialibus codicillis praestitis a patria potestate liberat. quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si ab hostibus captus fuerit parens, quamvis servus hostium fiapristina iura recipiunt. idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
isquo temͣpore anns moritur
autiam morñius ẽant exut
depotestate patris tẽ bnqui in
potestatem eiꝰ cadere ñ possunt.
sui imis fiunt. ¶Cumantei
ns qui obaliqd̃ malefitium n
insulam deporratur cruitat̾e
amittit: Sequitur ut qui eo mͦ
cenũo ciuium romanorumt¬
ollitur. perin acsimortuo eo
desmant libi inpotate eius ẽẽ.
Pariratione. Et si isquimpote¬
state parẽtis sit. in insulam de¬
portatus sĩt desit inpot̾ate pa¬
rẽtis cẽs ⁊ si exindulgentia prĩ¬
cipali restituri fuĩnt ꝑ omitia pͥ¬
stinum statũ recipiunt  Neleg¬
ati autem pareres in insulam.i
potestate sualibos retinenrs es¬

Expanded text:
is quo tempore avus moritur aut iam mortuus est aut exiit de potestate patris, tunc hi, quia in potestatem eius cadere non possunt, sui iuris fiunt. Cum autem is, qui ob aliquod maleficium in insulam deportatur, civitatem amittit, sequitur ut, quia eo modo ex numero civium Romanorum tollitur, perinde acsi mortuo eo desinant liberi in potestate eius esse. pari ratione et si is qui in potestate parentis sit in insulam deportatus fuerit, desinit in potestate parentis esse. sed si ex indulgentia principali restituti fuerint, per omnia pristinum statum recipiunt. Relegati autem patres in insulam in potestate sua liberos retinent: e
Abbreviated transcription (Latin):
biecti sunt eo iur libantim.
Et quidem sui quem amodũ
potestate lbantm. exbis intelli¬
gere possumus que de siuns
manumittendis suꝑius exp¬
osuimus. Uni u̾o quimpotãte
parentum sunt mortuo eo sus
iuri fumesethee distintioẽm
recip̃. nammorilio p̃at᷑ saẽ oĩ¬
mo filius filiaue sui iuris effi

Expanded text:
liberantur. et quidem servi quemadmodum potestate liberantur, ex his intellegere possumus quae de servis manumittendis superius exposuimus. Hi vero qui in potestate parentis sunt mortuo eo sui iuris fiunt. sed hoc distinctionem recipit. nam mortuo patre sane omnimodo filii filiaeve sui iuris effi
Abbreviated transcription (Latin):
incessimum diem pre sentẽti ru¬
dicib ⁊ de his qui iuratoriam cau¬
tionem exponunt. ⁊ antelitis ꝯtesta¬
xorib ut habeant quandam ꝑte

Expanded text:
VICESIMAM DIEM PRAESENTENTVR IVDICIBVS, ET DE HIS QVI IVRATORIAM CAVTIONEM EXPONVNT ET ANTE LITIS CONTESTAXORIBVS, VT HABEANT QVANDAM
Abbreviated transcription (Latin):
Dos RIn¬
bonestas pignoratões ⁊eclibilẽ
suꝑ bis eractiões. plurime q¬
ue autemanob̾ posite. Erne¬
scumnquem ad modum calieett
tantis castigatalegis lanoibrad¬

Expanded text:
do. Inhonestas pignorationes et odibiles super his exactiones plurimae que autem a nobis positae; sed nescimus quemadmodum causa licet tantis castigata legislationibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Spsumtem alium ꝑalio sccłm
pignoratõis formam aurumay
aliquid alid̾ exitẽ. hoc redd̾e inqua¬
druplumiuolẽtiam psso ⁊ cadẽ
eti amactiõe quam babuitadu̾s
cumꝑ quo ecactiõem fecit. Nonenĩ
habrratioem alium quidem ẽẽ debi¬
torem. alium uõ crigi. s nec alt̃no
lestum ẽe ꝓaltero quodam tamq̃m
inuasi cẽmauinuriam commutn¬
tem⁊ aliur qĩ rricaneum existẽte
cedi. aũ in uriam sustinẽ. ⁊ aliquid

Expanded text:
sumentem alium pro alio secundum pignorationis formam aurum aut aliquid aliud exigere, hoc reddere in quadruplum violentiam passo, et cadere etiam actione quam habuit adversus eum pro quo exactionem fecit. Non enim habet rationem alium quidem esse debitorem alium vero exigi, sed nec alteri molestum esse pro altero quondam tamquam invasionem aut iniuriam committente, et alium quasi vicaneum existentem caedi aut iniuriam sustinere et aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
te fiant inpublico. atabellionib cõ¬
plete ⁊ sub scripit̾em bntes ⁊ eĩ qui
fec̃⁊ testium. ⁊anam doãtionumob¬
suatioem. nõ egebũt gestis monum¬
torum ciũ cumq qmtitatis sĩt. nõ
entẽ conseques ũ nec bis fruat.

Expanded text:
te fiant in publico a tabellionibus completae et subscriptionem habentes et eius qui fecit et testium et aliam donationum observationem, non egebunt gestis monumentorum, cuiuscumque quantitatis sint. Non enim est consequens ut nec his
Abbreviated transcription (Latin):
le aboc insins ⁊ emacipatis filus
Iat insuꝑ ⁊theodosi decernit ñ mn
parlꝰ solu b̾ dispositoes. s etiam
inmatrib ⁊ascẽdentibrutrĩq ya¬
t̾e bancapp̃bendentes licẽtiam
homines initaram ec̃ssisunte
quam inpretantib ħ agẽnt.ita

Expanded text:
lere: et hoc in suis et emancipatis filiis ait; insuper et Theodosii decernit, non in patribus solum haec disponens, sed etiam in matribus et ascendentibus utriusque naturae. Hanc adprehendentes licentiam homines in tantum egressi sunt quam interpretantibus haec egerent: ita
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dus adere̾t. Quate causa ãhores
quoq ih isce inate eorumd̾
sunt. ¶Litorum quop esus
publicus einĩs gentucsi
cut ipsius malisctobit quis¬
libet libei nee ca samibiin¬
ponere inquase reciput sicur
reciasiͤcarc ⁊ exmandeducere.
ꝓprietas coruͣm autem potest
intelligi nulliuis eẽ set cioem
iuns eẽ cuius mate ⁊que suo¬
iacent man terra uł atena.
Tnu̾sitatis sunt ñsinguloꝵ
ucluti que incuntatibus sũt
tt teatra stadĩ. aasimilia afi
qua aliasunt cõmiiuaciuit¬
atum. ¶Hullius autem sr̾
res sacre greligiose ⁊ sc̃e. qued
eimidiuini iuns ẽ id nullius
inbõis ẽ.Sacre sunc querite ꝯ
ppontifices deo cosemte sut
ueluti edes sacre ⁊ d a q̃rite
administenum dei dedicata
sunt. que ctiam pnrã m cõisti¬
tutõem alicnan. ꝯpobligan
probibuimus eccepta ca ndẽ¬
toĩs captiuorum. ¶Siquis
uõ anctoritate sua qr sacru
sibi constitiĩt. sacrum non ẽ
si ꝓpbanũ locus autem in qio
sacre eds edificate sunt ꝯ̾ iam

Expanded text:
s haerent: qua de causa arbores quoque in iisdem natae eorundem sunt. Litorum quoque usus publicus iuris gentium est, sicut ipsius maris: et ob id quibuslibet liberum est, casam ibi imponere, in qua se recipiant, sicut retia siccare et ex mare deducere. proprietas autem eorum potest intellegi nullius esse, set quae subiacent mari terra vel harena. Universitatis sunt, non singulorum, veluti quae in civitatibus sunt theatra, stadia et similia et si qua alia sunt communia civitatium. Nullius autem sunt res sacrae et religiosae et sanctae: quod enim divini iuris est, id nullius in bonis est. Sacra sunt, quae rite et per pontifices Deo consecrata sunt, veluti aedes sacrae et dona quae rite ad ministerium Dei dedicata sunt, quae etiam per nostrum constitutionem alienari et obligari prohibuimus, excepta causa redemptionis captivorum. si quis vero auctoritate sua quasi sacrum sibi constituerit, sacrum non est, sed profanum. locus autem, in quo sacrae aedes aedificatae sunt, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
su religiosus locus sit Scc̃ qͦ¬
q resucluti mimꝰ porte quo¬
dam mõ diuini nuris sunt et
ido nullius inbonis sunt. Id̾o
antem muros sc̃os dicimusq
pena capitis constituita ẽ in ea
qui aliquid iiminros deliq̾n¬
nł Ideo ⁊legumeas partes qb
penas constuuimus. adusus
cos qui comra leges fecenint
sanctões nocamus. ¶ Gingi¬
lorum aut hominum multi
modis resfir̃t. Quanimda
cnim rerum dñnuĩ naciscum¬
tui iunt naturali qd sicut dixi¬
mus appellatin ius genuum.
quarumdam nire cnli.
tustiore nre incipere palamẽ
autem uetustius ius ee natale
ius qd̾ cum ipo genere humão
rerum natura is pr̾olidit. ori¬
lia enimiuratune ceperunt eũ
et ciuitatts codi ⁊ magistratus
geanꝰ leges senbi cepenant.

Expanded text:
 religiosus locus fit. Sanctae quoque res, veluti muri et portae, quodammodo divini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. ideo autem muros sanctos dicimus, quia poena capitis constituta sit in eos qui aliquid in muros deliquerint. ideo et legum eas partes quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint sanctiones vocamus. Singulorum autem hominum multis modis res fiunt: quarundam enim rerum dominium nanciscimur iure naturali, quod, sicut diximus, appellatur ius gentium, quarundam iure civili. tustiore iure incipere. palam est autem, vetustius esse naturale ius, quod cum ipso genere humano rerum natura prodidit: civilia enim iura tunc coeperunt esse, cum et civitates condi et magistratus creari et leges scribi coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
f. e ꝓprictanum placet nisi ꝯ¬
semptiente usa fructuanoloc̃
religiosumnfacere põt In a¬
lienum locum cõcedente dyo
licet inferte al p̃̾ea ratum nor¬
babũt .i. postquam illatꝰ est

Expanded text:
 proprietarium placet, nisi consentiente usufructuario, locum religiosum non facere. in alienum locum, concedente domino, licet inferre: et licet postea ratum habuerit quam illatus est
Abbreviated transcription (Latin):
um hutur. ¶O uetam enim
pleraqr singulorum que
uañis excas ciq ad qui¬
nintur sic̃ exsubietuis appaẽ¬
bit. ¶Et quidem naturili
uure comunia sũt omnnum
bec a erꝗiqua ꝑfluens ⁊ ma¬
re ⁊ perboc littora mans.O Ie¬
mo igitur adlitus mans ac¬
cedert ꝓhibetur dumtamen
uillis ꝯ monuintis ⁊ edifiti¬
is abstineat
qui n sunt iuris gentum
sicut. ⁊maͣre. ¶Rumina au¬
rem omnia ⁊ portus public
as̃. Ioque ius piscandi omi¬
bus comñine ẽ inportuflu¬
mans quatinus hibñ fluctꝰ
marimus excĩt. ¶ ⁊ipartu
tum ẽsicut ipsius fluminis.¬
ltaq nauem ad casapplicac
funes arboribus ibi natis it¬
ligare. honus aliqd ubis re¬
Pnere cuiliber liberumẽ sic̾¬

Expanded text:
um habentur. quaedam enim pleraque singulorum, quae variis ex causis cuique adquiruntur, sicut ex subiectis apparebit. Et quidem naturali iure communia sunt omnium haec: aer et aqua profluens et mare et per hoc litora maris. nemo igitur ad litus maris accedere prohibetur, dum tamen villis et monumentis et aedificiis abstineat, quia non sunt iuris gentium, sicut et mare. Flumina autem omnia et portus publicideoque ius piscandi omnibus commune est in portu fluest quatenus hibernus fluctus maximus excurrit. Riparum tium sicut ipsius fluministaque navem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, onus aliquid in his reponere cuilibet liberum est, sic
Abbreviated transcription (Latin):
rutoris anctori tate dedẽno n
contrabit obliganionẽmqae
pecimiam nfaci accipicatis.
sant sicubi extent s. hinm
quos mutuominor deditab
edQUI accepithea fide comsui¬
puisunt ec̃o ciposunt. si mal¬
a fide ad exbidebum debis agi
põt int. ¶At contraro os
res pupillo. ⁊pupille sine tut¬
oris anctoritate recte dan pes¬
sunt. Ioꝙ si debitor pupillo ss

Expanded text:
itate dederit non contrahit obligationem, quia pecuniam non facit accipientis, sunt, sicubi extent: sed si nummi, quos mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibendum de his agi potest. at ex contrario omnes res pupillo et pupillae sine tutoris auctoritate recte dari possunt. ideoque si debitor pupillo s
Abbreviated transcription (Latin):
dere cmiꝰ tendre utrio  pnti
coitorum⁊ debitorum satio
diumus neq pupilmmneꝙ
pripillamilllã remim̃ puton
anctoritate abienare ꝑone. Ioo

Expanded text:
edere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis di sumus, neque pupillum neque pupillam ullam rem sine tutoris auctoritate alien
Abbreviated transcription (Latin):
sima rõe statutũ ẽ in constitut¬
o quam ad cesaneses aduocat¬
os Resuggetoe tribuniani ui e
minctinimi questoris sacri re
curatori debitorc̾rt̾ pupillare
solue. ut prius sententia iudi¬
cialis sineomn dãpno celeb̈¬
ta boc ꝑmittat quo subsecuto
soluĩt sequetur huius mecli
solutione ꝑ lenissima secirrit¬
as. Siantem aliter quam di¬
sposuimus solutlo facta fuit c
pupillus aut exealoeri plectiõ
si aad buc cantdem summam
pecunie ⁊ petat pexceptoem e¬
doli. m summouei̾ potit.
¶d̾siaut male consumpsit¬
ꝓdit debitori dolimali excepto.
S nicħ bominus dap̾nabitur
quia remc̃ sine tutoris auctori¬
lleq soluere sinc tutoris aucto¬
ritate n possuñt quia id quod i¬
soluit nͥsit iccipientis. Cum
silicet millius rei alienatio eis
fine aucroritate tutoris cõress

Expanded text:
one statutum est in constitutione, quam ad Caesarienses advocatos ex suggestione Triboniani, viri eminentissimi, quaestoris sacri palcuratori debitorem pupillarem solvere, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permittat. quo subsecuto, solverit, sequatur huiusmodi solutionem plenissima securitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit et pupillus aut ex ea locupletior sit et adhuc eandem summam pecuniae petat, per exceptionem doli mali summoveri poterit: quodsi aut male consumpserproderit debitori doli mali exeptio, sed nihilo minus damnabitur, quia temere sine tutoris auctorillae solvere sine tutore auctore non possunt, quia id quod solvunt non fit accipientis, cum scilicet nullius rei alienatio eis sine tutoris auctoritate concess
Abbreviated transcription (Latin):
onib embescẽtelegem. Siccinz
eñit patres bomi⁊ nrãdignilegis la¬
tõe ⁊ iustiquidem erunt solam̾le¬
gem custochietes ¶aquid antem
ctiam sup̃legem reliquernt. erũt
uistisimul ⁊ ħumami patres ⁊nõ
boc diciimus int̾m gtos⁊ guatos⁊
filios demgtis emini am sepuis

Expanded text:
onibus, erubescentes legem. Sic enim erunt patres boni et nostra digni legislatione: et iusti quidem erunt solam legem custodientes, si quid autem etiam supra legem reliquerint, erunt iusti simul et humani patres. Et non haec dicimus inter ingratos et gratos filios de ingratis enim
Abbreviated transcription (Latin):
mel augntes abintestato ptemi
onmofilas relinquetam⁊ usq
ad qͣttuo q filisᷤ qͥrtuoruntias oi¬
no defimetes. si autem ult̃ quat¬
corumangustiam. resoluetes. Sit
tigit᷑ presens lex futuro tõri sancti¬
ens sicu sepius dicetes puerrimu.¬

Expanded text:
ntes ab intestato partem omnino filiis relinquendam et usque ad quattuor quidem filios quattuor uncias omnino definientes, si autem ultra quateorum angustiam resolventes. Sit igitur praesens lex futuro tempori sanciens, sicut saepius dicentes praevenimu
Abbreviated transcription (Latin):
e ecbat miptias qu restitutio p̾sti¬
tarumusuranim suscipi facłtat̾e.
aufiat manifestum nulla ten pos
cim h̾ omnim̃o cius hrdes. ncħ
neq dedatis usuns reddetes. bãc
ip̃am autem intreducim obẜuãti¬
am⁊ eudem intellectum.⁊ siũ ꝯin¬
ges altutris q̃subtali relinquerit
dolitione. s alius aliquis exc̃neuᷤ
siũ utro. sũ mulien subtali c̃oclito¬
ne dari quiduoluit. iidelicet forty¬
itorum casuum scđm suannatu¬
rã it legesup bistam inpstanlis
quã inrestituedis suata ¶Doc igit

Expanded text:
at nuptias quando et restitutio praestitarum usurarum suscipiet facultatem aut si fiat manifestum nullatenus posenim hoc omni modo eius heredes, nihil neque de datis usuris reddentes. Hanc ipsam autem introducimus observantiam et eundem intellectum, et si non coniuges alterutris sub tali reliquerint condicione, sed alius aliquis extraneus sive viro sive mulieri sub tali condicione dari quid voluerit: videlicet fortuitorum casuum secundum suam naturam et leges super his tam in praestandis quam in restit
Abbreviated transcription (Latin):
onĩ casuhar relato ĩuirilem por¬
tionem hoc qdlegis ẽ etiam mat
ueĩat. siue soli consistat masculi.
dicere leguustum existimauim.
sieiummonat᷑iur aũ mulierfilio
Untes.⁊ expriorib ⁊ exscdis nupti¬
cus ẜuarioportet. hec sãctimus in¬
suꝑ ⁊ decramus portẽes. quaꝰ ne¬
cesse ẽ parentes legittims ⁊ nom
gͣtis relinque filus ip̃os genitoes
n̾oertiustum adscd̾am omnux
dechinare ꝓlem⁊ qd erlege ẽ tanty¬
m̃o relinquẽtet pori

Expanded text:
ni casu huc relato in virilem portionem hoc quod legis est etiam mater veniat, sive soli consistent masculi dicere legi iustum aestimavimus. Si enim moriatur vir aut mulier filios habentes et ex prioribus et ex secundis nuptitiis servari oportet, haec sanximus, insuper et decrevimus portiones quas necesse est parentes legitimis et non ingratis relinquere filiis: ipsos tamen genitores non erit iustum ad secundam omnino declinare prolem et quod ex lege est tantummodo relinquentes pri
Abbreviated transcription (Latin):
tieẽ⁊ om̃ia pene descłis  ꝓmitias
sposita sũt. futuris secłis explanã
subtilissimam introduces quere¬
tibutilitatem. om̃ib que suꝑta
lib posite sũt constitutiõib infy¬
cĩs post hãc legeri nram nuptiis.¬

Expanded text:
omnia paene de secundis pronuntians sposita sunt futuris secundis explanans subtilissimam introducens quaerentibus utilitatem. Omnibus quae super talibus positae sunt constitutionibus in futuris post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos qd̾ plus ẽ teducebat᷑ filus
enstẽtib defimeti filu h accipiunt
scłmꝓpriam quidem multitu cliẽ
hacten legib indiscretum ẽ quato
cõuẽiat quod ꝑlũs ẽ inspicere ait¬
rum sm oblatiois tps. an uero ma¬
trimou solutõe. optimum nob i
sume mortis bĩnubi parc̃tis. obł¬
miñ. cuemẽtes autem fortune cẽ¬
no euentus sepius opantin¶In¬

Expanded text:
ad quos quod plus est deducebatur filiis existentibus, defuncti filii hoc accipient secundum propriam quidem multitudinem, um est, quando conveniat quod plus est inspicere, utrum secundum oblationis tempus an certe matrimonii solutionis, optimum nobis visum est esse mortis binubi parentis obsminus, evenientes autem fortunae contrarios eventus saepius operan
Abbreviated transcription (Latin):
maneat ig hoc ⁊ hͥisqui expͥorib nu¬
ptiis sunt filiis c̃odonatum. nisi fõ¬
te anpchictam cõstitutionem iudi¬
ciał sententia⁊tns actio int̾ parte
fc̃a debis aliquid statrar. ¶Etq̃m
mat̾ exclr debatur quidem afilio e¬
masculob̃ facientesenatus cõsu¬
auter cu tͥnsmattebatur.nos no
queretes filiorumins. s exin eile¬
gittima iura dãtes. nocarnm̃ qui¬
dem eametiam cum mascułfrib¬

Expanded text:
Maneat igitur et hoc his qui ex prioribus nuptiis sunt filiis condonatum, nisi forte ante praedictam constitutionem iudicialis sententia et transactio inter partes facta de his aliquid statuit. Et quoniam mater excludebatur quidem a filio masculo hoc faciente senatusconsuautem contransmittebatur, nos non quaerentes filiorum ius, sed exinde ei legitima iura dantes vocavimus quidem eam etiam cum masculi
Abbreviated transcription (Latin):
samita festrinimata dilectum u¬
dam̃licentiam b agencdi no tam
omninopores quidemfilios mi¬
nũe. sed̾os autem ange̾. s neq ne¬
bemter maguificare augñitum
nec ommino obliuisci porum iya¬
tmõiorum.neq firmare queapd¬
filu ambo sũt nta faciete succio¬
num intestamtis diuisioem. Si
enim ĩtestamtis eis morrinslex
om̃s erequo uocat. cõpetens c̃eo
iutates leges ño ueheniter uya

Expanded text:
ita dilectum, udamus licentiam hoc agendi, non tamen omnino priores quidem filios minuere, secundos autem augere, sed neque vehementer magnificare augmentum nec omnino oblivisci priorum matrimoniorum neque firmare quae prfilii ambo sunt, et ita facientes successionum in testamentis divisionem. Si enim intestatis eis mortuis lex omnes ex aequo vocat, competens est eos imitantes legem
Abbreviated transcription (Latin):
is demonstratra.Miorum omni¬
um q̃ desucc̃ĩonib deã sunt paretũ
ĩfilus. aũfiliorummnparẽtib.inta¬
ctis manetibIngatudine̾m at
l consideramus nõ solum adma¬
trem scłm pridem anob cdictum.

Expanded text:
is demonstrantur; aliorum omnium quae de successionibus dicta sunt parentum in filiis aut filiorum in parentibus, intactis manentibus. Ingratitudinem autem hic consideramus non solum ad matrem secundum pridem a nobis dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
habẽ firmam. su̾ie pri
quai
hr̃s relinquat sinc p̾ca
adsedas uenĩt nuptias. auferente
ducdum adsccłas uenre matrimo¬
nium sãxmmĩus ⁊q̃sdãm ꝓporuma¬
cipiẽtes filiorum firmeeis ẜuates
ita nob p̾sens lex disponat᷑ sãciat.
ergo necc̃eẽ filio moriente siũ ma¬
sculosĩ femma. suitestatus moĩ¬
at᷑. siuc etiam sin boc. intĩmergo eaq̃
extestam̃to srnt lic̃e tesata ad or
dimnem qui abitestato ẽ uememu.
Sugitur legittime filiꝰtestatus fiñt.
⁊ relinq̃t matri subam siue ꝑtem eiꝰ
aliquam. hac illa accipiat pscripty¬
ram̃. qui aũq custodire morietium
ita matriderelmques sũi mstituto¬
nemsiũ legatum.recte dereliquat ⁊
tͥnsecus aduenerut fuĩt facultas. si¬

Expanded text:
habere firmam, sive prius quam heres relinquatur sive postea ad secundas venerit nuptias; auferentes dudum ad secundum venere matrimonium sancimus et quosdam propriorum accipientes filiorum, firme eis servantes ita nobis praesens lex disponatur et sanciatur. Ergo necesse est filio moriente sive masculo sive femina, sive testatus moriatur sive etiam sine hoc: interim ergo ea quae ex testamento suno est veniemus. Si igitur legitime filius testatus fuerit et relinquat matri substantiam sive partem eius aliquam, hanc illa accipiat per scripturam, quia ubique custodire morientiumita et matri derelinquens sive institutionem sive legatum recte derelinquat et trinsecus advenerunt fuerit facultas si
Abbreviated transcription (Latin):
qd &priio mat̾monio efilusma¬
neat. qd̾ suꝑ pclictam a nob̾ cõstit¬
tumẽ sanctioem. Qd̾ si antenup¬
tialemdoationem quam mat no¬
rẽtemanto lucrabatin cotigerit
admoriẽtem filium ꝑueire.⁊ ꝓpea¬

Expanded text:
quod ex primo matrimonio est, filiis maneat, quod super praedictam a nobis constitutum est sanctionem: quod, si antenuptialem donationem, quam mater moriente marito lucrabatur, contigerit ad morientem filium perve
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fortempecumis aualus mobi¬
lib rebrnuptiat doatio tatamꝑ
tem usurarum accipiẽte matre
cum prius sactita cautela. no ẽr̃i¬
gia filiis auitri. nsi fortesm̃m
md̾ia sitarifacltas ⁊ bat auru
⁊argetum. ⁊ uestes.⁊ quicquidẽo

Expanded text:
est forte in pecuniis aut aliis mobilibus rebus nuptialis donatio, tertiam partem usurarum accipiente matre cum prius sancita cautela non exigi a filiis aurum, nisi forte sine invidia sit viri facultas et habeat aurum et argentum et vestes et quidquid co
Abbreviated transcription (Latin):
nouim diuine memorie eostiti.¬
toẽm desis niptuis si ad cas ueni¬
aens mulier no ualeat dare fide¬
ĩsio racautelam quia filus restiti.¬
at res ttiamptem cetesime accip¬
ies.nos cãmadhuc melius abea
cõstitumus. qd̾ eñim supl sta¬
tutis eõpetentem adĩecini sub¬
duisicemasancimmus hoc qd̾ pri¬
dem anobinquadamdictume.
cõstitutione. ñsiquis offerat ul
res ꝑonuptialem deãtionem siq¬
demons inmobiles costitute
sũt maneat earimius apd̾ mat

Expanded text:
novimus divae memoriae constitutionem de secundis nuptiis, si ad eas veniens mulier non valeat dare fideiussionis cautelam quia filiis restituat res, tertiam partem centesimae accipiens: nos causam adhuc melius ab ea constituimus; quod enim super hoc, statutis competentem adiecimus subdivisionem. Et sancimus hoc quod pridem a nobis in quadam dictum est constitutione ut, si quis offerat vel res per nuptialem donationem, si quidem omnes immobiles constitutae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e electionem matrisi uelit res a¬
cciꝑe ⁊ dare fidei̾soriam cantoems
bus illa tene que pridem sãximu.
Quĩo contingłt inmobilib rebꝰ
oimiamiptialis dẽtiomis cõstity¬
ta.purdrat mulieras̃ nrespuat in¬
enimdebis scripta ẽ seriptalexa
nobad hermo genẽ głose memo¬
rie magistrum. sacro rum moru
factum offõnmm rescriptabilisai̾
matres adfilii ño relinquetes lib¬
os cum cĩ qui morruus ẽ fr̃ĩb sux
cãtio¬
ne uoem suceessiõem

Expanded text:
unc electionem matri, sive velit res accipere et dare fideiussoriam cautionem bus illa tenere quae pridem sanximus, sive contigerit in mobilibus rebus omnia antenuptialis donationis constituta. Provideat mulier, quod non respuat imenim et de his scripta est lex a nobis ad Hermogenem gloriosae memoriae magistrum sacrorum nostrorum factum officiorum rescripta, Belisarii  sanximus matres ad filii non relinquentis liberos cum eius qui mortuus est fratribus sine causatione vocari successionem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ hat᷑ usumꝯusun fructum. s ĩ alũ
reb hec sancim ⁊ deiceps tradimus
tp̃ri. que cũq post nuptialem doati¬
onem sut apatre uementia filio. ay
exalus cais tam ertestamcto qua
abitestato succĩonib.raroe contra
ing̃tos filĩcs uliq⁊ supistis reb ẜ¬

Expanded text:
 et usumfructum. Sed in aliis rebus haec sancimus et deinceps tradimus tempori, quaecumque post nuptialem donationem sunt a patre venientia filio aut ex aliis causis, tam ex testamento quam ab intestato successionibus. Ratione contra ingratos filios undiqu
Abbreviated transcription (Latin):
hic infentes. ⁊ solutẽemeis penaꝵ
d̾ates camdem qua etiam ilł ut sup¬
plicet imꝑatori⁊ mecliam portõe
dent silus suanim rerum neq ufr¬
fructu apd̃ eas manẽte ⁊ simplici¬
t̾equalemeam ponim ppnptia

Expanded text:
em eis poenarum dantes eandem quam etiam illis, ut supplicent imperatori et dimidiam portionem dent filiis suarum rerum, neque usufructu apud eas remanente. Et simpliciter aequalem eam ponimus propter
Abbreviated transcription (Latin):
sculi⁊ femine tiũnt hoc ipm dis¬
sponẽtes. Si uõ mat̾ifilie sole cõ¬
sistantbi senatꝰ consultum me¬
diam quidem ꝑtem dabat. matri.
tesiduam uõ mediamsororio
quãte cumq exstitissẽt. qd̃ quiay
primitus correxin̾i. moteduamꝰ

Expanded text:
sculi et feminae fuerint, hoc ipsum disponentes. Si vero mater et filiae solae consistant, ibi senatusconsultum mediam quidem partem dabat matri, residuam vero mediam sororibus, quantaecumque extitissent. Quod quia non primitus correxiumus, modo
Abbreviated transcription (Latin):
redoat usuras Gi nõ nõ ualdelo¬
cuplẽs fin̾̃t etiam fideĩsorem hũc
erigi/ Gi antem nõ ualint fidei¬
sorcindare tc̃ sub iuratoria cautoe
⁊hypotheca. scłm qd̃ dictum sua
rumrerum.accipiat quidem qd
relictumemnox autom ũ ad sedas¬

Expanded text:
reddat usuras. Si vero non valde locuples fuerit, etiam fideiussorem hunc exigi. Si autem non valuerit fideiussorem dare, tunc sub iuratoria cautione et hypotheca, secundum quod dictum est, suarum rerum accipiat quidem quod relictum est. Mox autem ut ad se
Abbreviated transcription (Latin):
turnirsꝰ eractic ipea bene nobuisum
num quidemnõ cẽ penitus pentiõe
altipsonarum statim pbeat pceptet
ũpote nequa q̃r nuptiarum eristẽte
spe. Eaũo transire contigĩt annaletẽ¬
p̾ damus quidem ꝑsõe binc accipe ꝙ
relictum ẽ. ñõ absolute tri.neq simp¬
licit. Si siquidem inmnobilis fu̾it res.

Expanded text:
rursus exactio, propterea bene nobis visum num quidem non esse penitus petitionem alteri personarum statim praebeat perceptionem, utpote nequaquam nuptiarum existente spe. Si vero transire contigerit annale tempus, damus quidem personae huic accipere quod relictum est, non absolute tamen neque simpliciter; sed si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ accipiat qd̾ relictũm ẽ. nouissimi
sceli est despicere uoluntatem defũe¬
tuta fluctuãtem. ueidetur licẽtia nubẽ
diaaccipiẽdi qd̾ relictum ẽ ⁊ꝑomm
a cõtristandi priorem mantum ¶ Qñ¬

Expanded text:
non accipiat quod relictum est, novissimi sceleris est despicere voluntatem defuncti ita fluctuantem, ut ei detur licentia nubendi et accipiendi quod relictum est et per omnia contristandi priorem maritum.
Abbreviated transcription (Latin):
illumsolum tamq̃m ing̃tum cu¬
ca frẽmeffectum participarilũ crr̃
ño cõcedimus. qui mortemno¬
lint friant criinalem indacẽ¬
uat inferre iact̃am. erus enim porto
illam qͥ a nobfacta ẽ sub chansione
introducẽs huique futõ tp̃r sed̾o e
matmoio future sut uiris demats¬

Expanded text:
illum solum tamquam ingratum circa fratrem effectum participari hoc lucrum non concedimus, qui mortem voluerit fratri aut criminalem induceit inferre iacturam. Eius enim portio illam quae a nobis facta est subdivisionem introducens his quae futuro tempore secundo matrimonio futurae sunt viris. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝯnubẽtes. ⁊trasscendetes mo¬
riẽtiumuoluntates. existimaui¬
mũs prius intim sãc̃tiore mechi
parte ⁊puimĩ eiꝰ cobibẽ. necsmere
tali asubire iuramta. inquib oĩ¬
nec illd̾ merat legi. ut oportet sux
filus esistẽtes mulieres ħ iirare sa¬
cram̃tum. s etam filios Hntib ad¬
siacebat iusuiradum. qd̾ de uii
simul⁊ defũcti amimam costristar
cũutiq pumium quidem eẽt ĩprõ¬
tu. filiorumuo pereatio in casum
nrã sanctiuim legẽ iusiurandu
eis auferẽtes⁊talem ꝑmittetes
peeptoem. considauimus qmal
tutrum quererum̃ anob pt̾inissy

Expanded text:
morientium voluntates, aestimavimus prius interim sacratiorem mederi partem et periurium eis cohibere nec sinere talia subire iuramenta, in quibus omnnec illud inerat legi, ut oporteret sine filiis existentes mulieres hoc iurare sacramentum, sed etiam filios habentibus adiacebat iusiurandum, quod deum simul et defuncti animam contristaret, cum utique periurium quidem esset in promptu, filiorum vero procreatio in casus nostra sancivimus lege iusiurandum eis auferentes et talem permittentes perceptionem, consideravimus quoniam alterutrumque rerum a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩens rectitudinemqͣm mine
sectãtes p̾sentia sancimus Cex
enuim q̃ uocatur uilia miscella ler
cãhoc agent ⁊ qd relictum erat ac¬
cipe ⁊ hãc quidem mnãnumdabat
as no ueniret nuptias. s hãc quo¬
q acliẽctoem ip̃e iulius miscelluꝰ
adͥuenĩt. s quintus mutiꝰ sceuolab¬

Expanded text:
veniens rectitudinem: quam nunc sectantes praesentia sancimus Lex enim quae vocatur Iulia Miscella, lex causa hoc ageret, et quod relictum erat accipere. Et hanc quidem in annum dabat ecundas non veniret nuptias Sed hanc quoque adiectionem non ipse Iulius Miscellus adinvenit, sed Quintus Mucius Scaevola
Abbreviated transcription (Latin):
babeler ꝑmutit filus s etiam man¬
tisubam trahit cum bypothecis is¬
si quoq int̾dicit fili successicemin¬
puberis moriẽtis. licet exsubstituti¬
oe ꝑat eamuenire ad filii clixĩt suce¬
autem miram qd̾ mulierem sicin¬
piam cõstitutam ũetiam ħ̃ ipsum
uisiurandum negligeret.⁊sicadin¬
maturas nuptias  deuẽiret. tribꝰ ma¬
rimis neglectis ḋo⁊ defimcti meox¬
ria.⁊ cantate filiorum.ita paringi
sub didunt penis. illãquidem q̃
anluctuosum nub̃ tempus. meco¬
mino mat̾ filiorum ẽosistit. pum¬
unt am̃are. ⁊ licet filios nobat. ꝓpt̾
solum honestatemb ag̃t muliere
ip̃is sub diderunt penis quas susti¬
nẽt que ãnlugubre tp̃s ad scd̾a not¬
a declinauert. ioq sancim eas que
sic pestifera deceto presumũt mu¬

Expanded text:
ermittit filiis, sed etiam mariti substantiam trahit cum hypothecis; ipsi quoque interdicit filii successionem impuberis morientis, licet ex substitutieam venire ad filii dixerit succautem miramur, si mulierem sic impiam constitutam, ut etiam hoc ipso iusiurandum neglegeret et sic ad immaturas nuptias deveniret, tribus maximis neglectis deo et defuncti memoria et caritate filiorum, ita parvis subdiderunt poenis, et illam quidem, quae ante luctuosum nubit tempus et nec omnino mater filiorum consistit, puniunt amare, et licet filios non habeat, propter solam honesipsis subdiderunt poenis quas sustinent quae ante lugubre tempus ad secunda vota declinaverunt. Ideoque sancimus eas, quae sic peierare de cetero praesumunt mu
Abbreviated transcription (Latin):
inde ⁊ om̃ino cẽxent nuptias. h¬
unc ernia constitutõe cade sac̾doti¬
o cõscitumius atq uolimnis
¶Siuolector eristens ⁊nuptias fa¬
ciens deinpꝑ aliquam ĩ euitabile
necc̃itatem ad scd̾as uen̾t inp¬
tianequaq̃m admaioris sac̾do¬
tu ascẽdat culm. s illic manebit
apd mulierem affectum illius
p̃ponens meliori ꝓuectua ¶S. mo
cumsitlaicꝰ adc̃liatĩe sbdiacoĩay

Expanded text:
ias, hunc ex nostra constitutione cadere sacerdotio constituimus atque volumus. Si vero lector existens et nuptias faciens deinde propter aliquam inevitabilem necessitatem ad secundas veniat nuptias, nequaquam ad maioris sacerdotii ascendat culmen, sed illic manebit apud mulierem, affectum illius praeponens meliori provectui. Si vero, cum sit laicus, ad ordinationem subdiaconi aut
Abbreviated transcription (Latin):
difuictices ermorte sarcuamꝰ
brer quodasmone ⁊illo adiçim
quia q̃cumq lucrati fuint parẽte
h̾ adinstar exmorte lucrorum õi
afuetur filus. ħ idem custodi ẽdo
etiam supĩdotatis uxoribrubia
nob̾ positas cõstitutio ꝑ cacitãte
matmõnim repudiosit solutum
ptus filus ex quib ꝑcesẜunt filu.
nũprimasolutasint matrimoia
repucho. siũ eciam sed̾as. licet itie
ño secute sũt nuptie. ¶Deaugni¬

Expanded text:
iunctiones ex morte sancivimus, brevi quodam sermone et illud adicimus, quia quaecumque lucrati fuerint parentes haec ad instar ex morte lucrorum omnia serventur filiis. Hoc idem custodiendo etiam super indotatis uxoribus, ubi a nobis posita constitutio procacitatem matrimonium repudio sit solutum.ptiis filiis, ex quibus processerunt filii, sive prima soluta sint matrimonia repudio sive etiam secunda, licet tertiae non secutae sint nuptiae. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Dotes autem quas accepnit eche¬
tes nõ dabunt facile mulicrib cõ¬
siscctib ad buc matinons. isit in
ercãs quas ler miaint. aliequin
siquid tale gesẜint. instardõatois¬

Expanded text:
Dotes autem, quas acceperint contrahentes, non dabunt facile mulieribus consistentibus adhuc matrimoniis, nisi tamen ex causis quas lex numeravit; alioquin, si quid tale gesserint, instar donati
Abbreviated transcription (Latin):
uolete adnuptias ueire tutelam
gente muliere ⁊ orcdinet minori¬
b cutoraratc̃ee. suscipiantur. ⁊ qd̾
legatum sub eõditioem aũ die da¬
re.no aliter exigipdatoe legatorũ
cautoemhãc indelicet quelegato¬
ruim fuadorum c̃auocatur. iisiya¬

Expanded text:
volente ad nuptias venire tutelam gerente muliere et ordinetur minoribus tutor et rationes suscipiantur et quod legatum sub condicione aut die dare, non aliter exigi pro donatione legatorum cautionem, hanc videlicet quae legatorum servandorum causa vocatur, nisi