comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oc igitur beati uiri
corpus cum ad urbẽ
ꝓpriam deportaretur: uen¬
tum est ad transitum flu¬
iiii. cui sarta uocabulũ
est. Ad declarandum ergo
quanti meriti ẽẽt cuius re¬
liquie ferebantur. equi qͥ
lecticam sc̃arum gestabãt
ex uinarum. ceteris iux
enatantib inter undas
ualidas ac ꝓfunde cetita¬
tis gurgites: nec genibus
aqua tactis. litus alterum
cunctis mirantib subie¬
runt. Cum uero tota urbꝰ
festinaret in occursum pii
pastoris:quedam nulier
paruuilum filium calcla¬
rie imposuerat: supposito¬
q igne membra infantu¬
li aqua tepente lauabat.
Que uoce psallentiũ adco¬
nita officium ceptum de¬
serit: oblitaq in fantuli
cum ceteris obuiam sc̃o
accurrit. Igitur dum ea
uen erantissimis moratur
exequiis. ignis infanti sup¬
positus calescens. uas fer¬
reum in quo paruulus po¬
situs erat obambit. immẽ¬
sosq calores efficit. ⁊ effer¬
uentes in se ip̃m refuncdit
uapores. Quis putaret in
tali cliscrimine uiuere pos¬
se: Porro beata mat̾ cum

Expanded text:
oc igitur beati viri corpus cum ad urbem propriam deportaretur, ventum est ad transitum fluvii, cui Sartae vocabulum est. Ad declarandum ergo quanti meriti esset cujus reliquiae ferebantur equi, qui lecticam sanctarum gestabant exuviarumcaeteris vix enatantibus, inter undas validas et profundae caecitatis gurgites, nec genibus aqua tactis littus alterum, cunctis mirantibus subierunt. 33. Cum vero tota urbs festinaret in occursum sui pastoris, quaedam mulier parvulum filium caldariae imposuerat, suppositoque igne membra infantuli aqua tepente lavabat: quae voce psallentium attonita officium coeptum deserit, oblitaque infantuli, cum caeteris obviam sancto accurrit. Igitur dum ea venerantissimis moratur exsequiis, ignis infanti suppositus calescens, vas ferreum, in quo parvulus positus erat, obambit, immensosque calores efficit et efferventes in seipsum refundit vapores. Quis putaret in tali discrimine vivere potuisset? Porro beata mater cum
Abbreviated transcription (Latin):
omnes. Ioh̾es est inqͥt no¬
men eius. Hoc est non ei
nos nomen imponimus:
qui iam a deo nomen acce¬
pit habet uocabulũ suum
quod agnouimus: nõ qd̃
elegimus. Habent hoc meri¬
ta sc̃oꝵ: ut a deo nom̃ acci¬
piant. Sic iacob isrł dicit᷑.
quia dñm uiclit : Sic do¬
minus nr̃ ih̾c nominatus
est antequam natus: cui
nõ angłs. sed pater nom̃
imposuit. Reuelabitur
enim inquit filius meus
ih̾s cum his qui cũ eo iocũ¬
dabuntur: qui relicti sũt
in annis qua dringentis.
Et erit post annos hos. et
morietur filius meus xp̃e:
⁊ conuercetur scłm. Uides
angelos que auclierũt. nõ
que usurpauerunt nunci¬
are. Nec mireris si nomen
mulier quod nõ aucliuit
asserint: quando sp̃s ei
sc̃s qui angelo mandane¬
rat reuelauit. Neq enim
poterat clñi ignorare pre¬
nuntium: que ꝓphetaue¬

Expanded text:
o. Iohannes est inquit nomen eius, hoc est: non ei nos nomen inponimus, qui iam a deo nomen accepit. habet uocabulum suum quod agnouimus, non quod elegimus. habent hoc menta sanctorum, ut a deo nomen accipiant. sic Iacob Israhel dicitur, quia deum uidit, sic dominus noster Iesus nominatus est, antequam natus, cui non angelus, sed pater nomen inposuit. reuelabitur enim inquit filius meus Iesus cum his qui cum eo iocundabuntur, qui relicti sunt in annis quadringentis. et erit post annos hos et morietur filius meus Christus et conuertetur saeculum. uides angelos quae audierint, non quae usurpauerint nuntiare. nec mireris si nomen mulier quod non audiuit adseruit, quando spiritus ei sanctus, qui angelo mandauerat, reuelauit. neque poterat domini ignorare praenuntium quae prophetaue
Abbreviated transcription (Latin):
circo tristib leta succedũt:
⁊ clicitur. filius hominis
uenturus est in gl̾ia prĩs
sui: cum angelis suis. Ti¬
mes mortem: auch glori¬
am triumphantis. Uereri ᷤᷤ
crucem: ausculta angło¬
rũ ministeria. Et tunc
uiri ⁊ mulieris pauperũ
ne. sed oꝑa cõsiderantur.
uobis: sunt quiclã
de hic stantib qui nõ gus

Expanded text:
circo tristibus laeta succedunt, circo tristibus laeta succedunt, et dicit: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Times mortem, audi gloriam triumphantis; vereris crucem, ausculta angelorum ministeria. Et tunc, viri et mulieris, pauperum nae, sed opera considerantur. vobis, sunt quidam de hic st
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑ auaritiam pecuniar̃.
siue ꝑtimorem mortis atq
amorem corporalis uite sa¬
lutem animaꝵ querere ne¬
gligamus: quia nichil ꝓ¬
derit temporalia lucri fa¬
cere. si perdantur eterna.
datur cõmutatio egyptꝰ.
anima humana illa sola¬
est retributio. quã psalmi¬
sta canit. Quid retribuã
dño ꝓ omnib que retribu¬
it michi: Calicem saluta¬
ris accipiam: ⁊ nom̃ dñi
innocabo.
ilius enim hoĩs nen
curus est in głia pris
sui cum angłis suis. Qͥa
qui in hominis natura mi¬
nor est. patrez ip̃e in cliui¬
nitate unius ensclemq
glorie cum patre. Et trnc
redlet unicuiq scd̃m oꝑa
eius. Petrus preclicatione
mortis clominice scanda¬
lizatus. sententia domini
fuerat increpatis: prono¬
catis cum discipulis suis
ut abnegarent se ⁊tolle¬
rent crucem suam. ⁊ mo¬
rientium animo magis¬
trum sequerentur. Grã¬
dis terror auclientium:
⁊ qui possit principe apos¬
coloꝵ perterrito. etiã aliiᷤ
apłis metum in icere. Id¬

Expanded text:
ne per avaritiam pecuniariam, sive per timorem mortis, atque amorem corporalis vitae, salutem animarum quaerere negligamus; quia nihil proderit temporalia lucrifacere, si perdantur aeterna.datur commutatio Aegyptus, anima humana illa sola retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Filiturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Quia qui in hominis natura minor est Patre, ipse in unitate unius ejusdemque est gloriae cum Patre. Et tunc reddet unicuique secundum opera ejus. Petrus praedicatione mortis Dominicae scandalizatus, sententia Domini fuerat increpatus, provocatis discipulis suis ut abnegent se et tollant crucem suam, et morientium animo magistrum sequerentur, grandis terror audientium, et qui posset principe Apostolorum perterrito etiam aliis Apostolis metum injicere. Id
Abbreviated transcription (Latin):
uult post me uenire: ab¬
neget semet ip̃m ⁊ tollat
crucem suam ⁊ sequatur
ostquam cliscipulis
mysterium sue passi¬
onis ⁊resurrectionis ostẽ¬
clit: hortatur eos ad seq̃n¬
dũ sue passionis exẽplũ.
Et omnib quidem ꝓpter
se tribulationem perpessiᷤᷤ.
salutem in futuro ꝓmit¬
tit animarum: nõ tam̃
omnib uerum perfectio¬
rib quanta ip̃e passurus.
quod ue a mortuis ẽẽt re¬
surrecturus aperuit. Siqͥs
uult inquit post me ueni¬
re: cleneget semet ipsum.
Tunc aũit nosmet ip̃os ab¬
negamus: cũ uitamꝰ qcł
ꝑ uetustatem fuimꝰ. ⁊ ad
hoc nitimur. quo ꝑ noui¬
tatem uocamur. Lc .x.¬

Expanded text:
vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur Postquam discipulis mysterium suae passionis et resurrectionis ostendit, hortatur eos ad sequendum suae passionis exemplum, et omnibus propter se tribulationem perpessis, salutem in futuro promittit animarum; non tamen omnibus, verum perfectioribus quanta ipse passurus, quodve a mortuis esset resurrecturus aperuit, si quis vult, inquit, post me sequi, abneget semetipsum; tunc autem nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Et tol
Abbreviated transcription (Latin):
cens filius hominis uen-¬
turus est in głia pr̃is sui
cum angłis suis: in suꝑ
auctoritate indicis addi¬
ta. ⁊ reddet unicuiq scd̾m
opera eius. Poterat apło¬
rum tacita cogitatio: is¬
tius modi scanclalũ sus-¬
tinere. Occisionem ⁊mor¬
tem nunc clicis ẽe uentu¬
ram: quod aũt ꝓmittis
cũ angłoꝵ ministeriis ⁊
iudicis potestate. hoc ĩ di
sent obicere: p̾sentem ti¬
morem presenti cõpensat
p̾mio. Quid enim clicit:
Sunt quidam de hic stã¬
tib. qui nõ gustabunt
mortem. donec uicleant
filium hominis uenien¬
tem in regno suo. Ut qͣlis
increclulitatem ur̃am p̾¬
senti tempore demonstre¬
in quo filius clei idest qͥ
⁊ filius hominis regnat:
hoc loco presens ecclesia no¬
catur. Et quia nõ nulli
ex discipulis usq a deo
ut eccłiam dei constructã
cõspicerent.⁊ contra mũ¬
cli huius głiam per aucto¬
ris sui potentiam erectã:
consolatoria promissiõe
nunc clicitur. Sunt qui¬
dam de hic stantib qͥ nõ

Expanded text:
cens: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: et reddet unicuique secundum opera sua. Poterat apostolorum tacita cogitatio, istiusmodi scandalum sustinere: occisionem et mortem nunc dicis esse venturam: quod autem promittis cum angelorum ministeriis, et judicis potestate, hoc in diesent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo; ut qualis incredulitatem vestram praesenti tempore demonstrein quo Filius Dei idem qui et Filius hominis regnat hoc loco praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent et contra mundi hujus gloriam per auctoris sui potentiam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
se excusare cepisset licens.
ponderare equaliter nõ pos¬
se: ip̃a felicissima femina¬
⁊ confregit in tres ⁊ uoluit
Mirum in moclum cũ post¬
argenti in pondere essent
enense. nulla pars alia mi¬

Expanded text:
ue excusare se coepisset dicens, ponderare se aequaliter non posse, ipsa felicissima confregit in tres, ut voluit, Mirum in modum, cum postn pondere essent emensae, nulla pars alia mi
Abbreviated transcription (Latin):
beret ꝓpter suam in opiam
unde ignem nucriret. ⁊ ci¬
bum unde tales cibaret hos
pices: incidens ligna tela¬
ria in quib texturam dela¬
rum operabatur in ignem¬

Expanded text:
beret, propter suam inopiam, unde tales nutriret, et cibum unde tales hospites cibaret, incidens ligna telaria, in quibus textura telarum operabatur in
Abbreviated transcription (Latin):
telaria ligna similiter sibi
ꝓ ceteris reparata. in tali for¬
ma ⁊ quantitate in qua pͥ¬
ora fuerant contemplata
est. Sicq sc̃a brigida felici
ꝓgressu ⁊ mirabilis facta
uirtute. domui ⁊ habitato¬
rib ualeclicens: pacifice ⁊¬

Expanded text:
telaria ligna similiter sibi prae caeteris reparata, in tali forma et quantitate in qua priora fuerant, contemplata est. Et sic sancta Brigida felici progressu, et mirabili facta virtute, et habitatoribus valedicens, pontific
Abbreviated transcription (Latin):
cio cleputata: ibiq suffi¬
cientem sibi agapem tum
reliquis ptochio resiclen
aliquot clieb eger robus¬
tior reclclitur: ac gressus
uaricantes. rectius incede¬
re cliscunt. Postremo resi¬
clentib cunctis fratribus¬
lectionem capituli regu¬
riam. iubetur ab adalgau
guiclus sacro se presenta¬
re conuentui: atq ob du¬
bietacem a quoꝵ clam cor¬
clib auferenclam. putan¬
tium nec clum eum plenã
sospicatem recepisse. situlã
plenam aque cleferre. Qd̃
confestim implecum est.
Erat igitur spectare mira¬
culum. Uicleres astaresta¬
bili firmoq gressu. duclũ
terre genutenus in herentẽ.
acceleri directoq calle qͦ tͦ
discurrere: qui nuꝑ nutã¬
ti crure. uix baculo susten¬
tante quolibet progrecli
ualebat.

Expanded text:
tio deputata, ibique suffitio deputata, ibique sufficientem sibi agapem, cum reliquis ptochio  πτωχεῖοaliquot diebus aeger robustior redditur, ac gressus ivaricantes rectius incedere discunt. Postremo residentibus fratribuslectionem capituli reguriam, jubetur ab Adalgaudguidus sacro se praesentare conventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam aquae deferre. Quod confestim impletum est. Erat igitur spectare miraculum, videres astare stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discurrere, qui nuper nutanti crure vix baculo sustentante quolibet progredi valebat.
Abbreviated transcription (Latin):
per orbem penetrante.
gram xp̃i prestabilẽ astore
quib q mortalib in cõmo¬
clitate corporea laboranti¬
b ad lumina confessoris x¬
uncletimq monasterium¬
eus petere: quarimis opta¬
bilis sanitatis compotes ẽẽ
ualerent. In terca cũ reliquiᷤ
quiclam utroq elebilis gres¬
petlib concessum fuerat iter
carpere. sed magis sca bello¬
rum uiuamine. genuculis
se per terram nouerat trahe.
rie apud sacros cineres excu¬
bans: tanclem respectu cli¬
uine pietatis. atq interuẽ¬
tu clilecti dñi beneclicti sani¬
tati redditus gr̃as cleo si¬
mulqz intercessori suo. ꝓ
moclulo scientie sibi cosla¬
te referre nõ clistulit. Sa¬
ne quia insuetus clolor la¬
borq nõ moditus. in exten¬
siont cliutius contractoꝵ
neruoꝵ grauiter clebilem
afflixerat: nequa quam
repentina celeritate igno¬
tum pergere iter ualebat.
cdonec titubantia genua
clolore ꝓcul semoto firmt¬
us stabilirentur. le .iii.¬
eruatur pro incle ĩ clo¬
mo pauperum hospi¬

Expanded text:
orbem penetrante, gratiam Christi praestabilem adfore quibusque mortalibus incommoditate corporea laborantibus, ad limina confessoris undecunque monasterium petere, quatenus optabilis sospitatis compotes esse valerent. Interea cum reliquis quidam utroque debilis grespedibus concessum fuerat iter capere, sed magis scamellorum juvamine, geniculis se per terram noverat trahereginis Mariae apud sacros cineres excubans, tandem respectu divinae pietatis atque interventu dilecti Domini Benedicti sanitati redditus, gratias Domino simulque intercessori suo pro modulo scientiae sibi collatae referre non distulit. Sane quia insuetus dolor, laborque non modicus in extensione diutius contractorum nervorum graviter debilem afflixerat, nequaquam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospi
Abbreviated transcription (Latin):
pridie nonarum clecẽbri¬
um. cum ingenti honore
⁊ lauclib cliuinis. t̾re hu¬
mili terram multi precii red
contexit thesaurum. Nãq
quantum dilectus deo ama¬
bilis ip̃e locus sit: testant᷑
in numere clebilium sani
se. quo presciuit propria
ossa ꝓpriis relictis seclibris
ut si scriberentur propriis
indigerent libris: prestan¬

Expanded text:
pridie Nonas Decembripridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere coelestum thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitse quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus trut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestan
Abbreviated transcription (Latin):
ecl cleus qui benigna¬
sua piecate sc̃ĩ uiricor¬
pus de loco priori transfe¬
rendum decreuit: in seq̃n¬
ture preuiclit. Nam cum
cluu sicut iam clictum est
beate memorie mũmolus
suꝑ hac re cogitaret. consi¬
liumq utile quereret: in¬
tempesta nocte consueta o¬
rationis furca requirẽs strac¬
tis relictis sicuti consueue¬
rat. clormitorio egressus.
sub mido celo cepit inter
alia precari. ut cliuina pi¬
etas ei salubre consilium
suggereret: quo nam in
loco scissima membra lo¬
caret. Affunit his p̾cib ile¬
mens auris omnipotentis:
que seruos suos nista petẽ¬
tes auclire consuenit. Nam
lux subito celitus emissa an¬
te basilice frontem beate dei
genitricis marie in modũ
nunc est conclitum corpus
uir clomini mũmolus ui
clit: omni clubietate post¬
quod hic locus aptus esset
sancti uiri membris locãdis.
Gitur post habitis lt .iii.¬
morclacib curis uisioni õl¬
modis fidem clans: in eo¬
clem loco quo sibi clemõ¬
stratum fu erat cũ mag¬

Expanded text:
ed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum nunc est conditum corpus vir Domini Mummolus ut vidit, omni dubietate postquod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
nis nescit. Celestis plane ĩ¬
ber in uirgineum uellus
placiclo se infuclit elapsu:¬
⁊ tota cliuinitatis uncla se
contulit in carnem: quã¬
do uerbum caro fr̃m est.Ac
deinde per crucis patibulũ
expressum. terris omnib
⁊ stilliciclia gratie celestis
humanis prestitit mẽtib.
ominus tecũ ĩqͥt le .xii.

Expanded text:
tia carnis. Coelestis plane imtia carnis. Coelestis plane imber in virgineum vellus, placido se infudit illapsu: tota divinitatis unda se contulit in carnem, quando Verbum caro factum est: ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
munerib: ut ẽẽt gr̃a ple¬
na. que celis cleclit glori¬
am. terris cleum pacemq
refuclic ficlem gentibus.
finem niciis. uuite orclinẽ:
morib lisciplinam.
acl uirginem mutit᷑.
quia semper est angelis cog¬
nata uirginitas. Profecto
in carne preter carnem ui¬
uere: nõ terrena uita est
sed celestis. Unde incarne
angelicam gloriam ad qͥ¬
rere: maius est meritis esse
quam habere. Esse enim an
gelum felicitatis est. ẽẽ ue¬
ro uirginem uircutis: dũ
hoc obtinere uirib nititur
cum gr̃a. qcł habet angeluᷤ
ex natura. Utrumq tamen
⁊ ẽẽ uirginem ⁊ angelũ: cli¬
uini muneris est officium
nõ humanũ. Aue inqͥt gr̃a
plena. Et bene plena:quia
ceceris per parces prestatur.
marie uero simul se tota in¬
fudit plenitudo gr̃e. Hoc
quippe est: quod clauid canit
Descenclet sicut pluuia in
uellus. Uellus itaq cum sit
cle corpore: nescit corporis
passiones. Sic ⁊ uirginitas
cum sit in carne:uicia car¬

Expanded text:
muneribus, ut esset gratia plemuneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virgin carne præter carnem viuere, non terrena vita est, sed cœlestis. Vnde in carne Angelicam gloriam adquirere, maius est meritum, qugelum, felicitatis est, esse vero virginem, virtutis; dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus a natura, utrumque tamen et esse virginem vel angelum, divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et virginitas cum sit in carne, nescit vi
Abbreviated transcription (Latin):
ulli clubium quin to¬
tum acl gloriam lau¬
dis eius pertineat: quicqͥl
cligne genitrici sue impen¬
sum fuerit ac sollempnit̾
exibitum. Ex quo timeo sa¬
tis ⁊ ualtle pertimesco. cdum
ur̃is cupio parere ꝓ fectib.
ne forte sicut improb ita
⁊ inclignus lanclator inue¬
niar. profecto cũ nec sc̃itas
uł facundia suppeclitet. ut
beatam ⁊ gloriosam uirgi¬
nem cligne lauclare queã.
qm̃ ut uerum fatear. quie¬
quil humanis clici. potest
uerbis. minus est a laucle
celi: qua cliuinis est ⁊ an¬
gelicis excellentius p̾clicata
⁊ lauclata p̾coniis. aꝓpħis
quidem p̾mintiata. a pa-¬
triarchis figuris ⁊ enigia¬
tib presignata ab euãge¬
listis exhibita ⁊ monstrata:
ab angelo uenerabiliter
atq officiosissime saluta¬
ta. Preterea qualis ⁊ quan¬
ta esset ab eoclem cliuinitꝰ
declaratur: cum ait. Aue
maria: gr̃a plena. Dominꝰ
tecum. Beneclicta tu in mu¬
lierib. Talib namq clece¬
bat uirginem oppignerari

Expanded text:
ulli dubium quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat, quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, ac solemniter attributum. Ex quo timeo satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar, profecto cum nec sanctitas vel facundia suppetat, ut beatam et gloriosam virginem digne laudare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli, quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata, a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Talibus namque decebat virginem oppignerari
Abbreviated transcription (Latin):
ci remuneratione clonauit:
ut ⁊ p̾teriti si qui fuerant de¬
coquerentur errores. ⁊ celerit̾
defecata sanctitas p̾staret᷑.
Quiq peccatis p̾teritis forsi¬
tan tentbatur obnoxius: in¬
ciperet fenerator ẽẽ uircutũ.
Itaq uir beatissimus qd̃ est
difficillimum: inter freq̃n¬
tias ppłoꝵ solituclinis uitã.
⁊ heremum in scłi conuersa¬
tione seruauit. le .u.¬

Expanded text:
ci remuneratione donavit, ci remuneratione donavit, ut et praeteriti, si qui fuerant, decoquerentur errores et celeriter defecata sanctitas praestaretur, quique peccatis praeteritis forsitan tenebatur obnoxius, inciperet fenerator esse virtutum.Itaque vir beatissimus, quod est difficillimum, inter frequentias populorum solitudinis vitam et heremum in saeculi conversatione servavit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
usui fuit. nisi forte clona¬
tum est: clonec aterione
nimia solueretur. cilicio sẽ¬
per interuis in herente.
lectuli sui. trabecule do¬
latiles ambiebant: in iecto ᷤᷤ
coticliana impressione cdẽ¬
sati: in confecti soli clurici¬
am p̾ferebant. Stratũ om¬
ne: sub iecto cilicio. ⁊ super¬
posito uno tantum sagn¬
lo fuit. Caput ab humeris
per ceruicis confinium: nł¬
la subleuauit adiectio. Ita
pronus ꝓstrata perterram
membra clampnauerat.
Noctib numquam uesti¬
tum: raro cirigulum. raro
calciamenta cletraxit. Re¬
cdimitus loro semper: ⁊cap¬
sula scõꝵ reliquias continẽ¬
te. Iugis gemitiis: oratio ꝑ¬
seuerans. Longum enim tẽ¬
pus: sompnum capere int̾
cormenta nõ pot̾at. Dicat
quisq quod senserit. Cere¬
rum ego ab solute clefinio:
beatum germanum ĩter tot
cruces longum traxisse mar¬
tirium. O quam preclara clei
nr̃i uircus ⁊ pietas. qui famu¬
lum suum in uia ueritatis
fideliter graclientem. clupli¬

Expanded text:
usui fuit, nisiforte donausui fuit, nisiforte donatum est, donec adtritione nimia solveretur, cilicio semper interius inhaerente. ectuli sui trabiculae dolatiles ambiebant, iniectos cotidiana inpressione densati, inconfecti soll duritiam praeferebaut. Stratum omne subiecto cilicio et superposito uno tantum sagulo fuit; caput ab humeris per cervicis confinium nulla sublevavit adiectio. Ita pronus prostrata per terram membra damnaverat. Noctibus numquam vestitum, raro cingulum, raro calciamenta detraxit, redimitus loro semper et capsula sanctorum reliquias continente. Iugis gemitus, oratio perseverans; longum enim tempus somnum capere inter tormenta non poterat. Dicat quisque, quod senserit; ceterum absolute definio, beatum Germanum inter tot cruces longum traxisse martyrium. O quam praeclara Dei nostri virtus et pietas! qui famulum suum in via veritatis fideliter gradientem dupli
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝑsecutor inluerit. Bre¬
uiter iuxta ueri ficlẽ uni¬
uersa perstringam. Ex ea
die qua sacerclotii sump¬
sit exorclium usq ad termi¬
num uite. tanta obstina¬
tione tabe corporis animam
suam pauit: ut num qͣm
panem frumenti. nõ uinũ
nõ acetum. nõ oleum. nõ
legumen. numquã uel
salem ad usum concliendi
saporis acceperit. Sane clie
resurrectionis uł natiuita¬
tis dominice: potiones sin¬
gule sumebantur. In quib
ita uinz sapor aquis nimii
diluebatur: ut a ceci auste¬
ritas solet largis ꝑmixci¬
onib temperari. In refecti¬
onib primum cinerẽ pre¬
libauit: cleincle panẽ orcle¬
acium sumpsit. quẽ tam̃
ip̃e excussit ⁊ moluit. Et
cum hic cib grauior ieui¬
niis inclicitur: numquã
nisi uespere. interclum ta¬
men in ebelomacla meclia.
plerumq clie septimo po¬
nebatur. Inclumentũ: cu¬
culla ⁊ tunica incliscretis
fuere temporib. Nã neq
hieme accessit adiectio: ne¬
q estate leuamen ad missũ
est. Quod utrumq tam diu

Expanded text:
sui persecutor induerit. Breviter iuxta veri fidem universa perstringam. Ex ea die, qua sacerdotii sumpsit exordium, usque ad terminum vitae tanta obstinatione tabe corporis animam suam pavit, ut numquam panem frumenti, non vinum, non acetum, non oleum, non legumen, numquam vel salis ad usum condiendi saporis acceperit. Sane die resurrectionis vel nativitatis dominicae potiones singulae sumebantur, in quibus ita vini sapor aquis nimiis delebatur, ut aceti austeritas solet largis permixtionibus temperari. In refectionibus primum cinerem praelibavit, deinde panem ordeaceum sumpsit, quem tamen ipse excussit et moluit. Et cum hic cibus gravior ieiuniis iudicetur, numquam nisi vespere, interdum tamen in ebdomada media, plerumque die septimo ponebatur. 4. Indumentum cuculla et tunica indiscretis fuere temporibus. Nam neque hieme accessit adiectio, neque aestate levamen admissum est. Quod utrumque tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
quadam die matutinali
sollempnitate perfecta, dũ
one conferret: tristissimã
ꝓtulit mentionem inqui
michi pernocturnum sopo¬
rem: a clño nr̃o uiaticum
peregrinaturus accipere. Et
cum causam peregrina¬
tionis inquirerem: ne me¬
tuas in quit. Ad patriam
nõ ad peregrinationem te
clirigo: ubi habebis quie¬
tem ⁊ requiem sempit̾nam.
Siriuabant intellectu alio
sompnium sacerclotes s
ille stu cliosius commencla¬
bat extrema dicens. Bene
noui: quam patriam cłs
suis famulis repromittit.
ut post clies aliquot
sequeretur in cõmodum.
Quo in grauescente: ciui¬
tas tota turbatur. Accele¬
rabat transitum qui uo¬
cabat acl głiam: ⁊ fessum
a laborib dñs inuitat ad
premia. Regina placidia
deposito imperii supercilio
occurrit pauperi: requirit
infirmũ. tribuens quicqͥd
ab ea benefici postulat. P̃e¬
culiariter sane petiit quod
illa inuita concessit: ut
gleba corporis sui patrie
red deretur.

Expanded text:
Quadam die, matutinale sollemnitate perfecta, dum one confertur, tristissimam protulit mentionem, inquiemihi per nocturnum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et cum causam profectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiternam"'. Dirivabant intellectu alio somnium sacerdotes; sed ille studiosius commendabat extrema, dicens: 'Bene novi, quam patriam Deus suis famulis repromittit'. ut post dies aliquot sequeretur incommodum; quo ingravescente, civitas tota turbatur. Accelerabat transitum, qui vocabat ad gloriam, et fessum eroam laboribus Dominus invitat ad praemia. Regina, deposito imperii supercilio, occurrit pauperi, requirit infirmum, tribuens, quicquid ab ea beneficii postulat. Peculiariter sane petiit, quod illa invita concessit, ut gleba corporis sui patriae redderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tino iam eccł̾iam ingrede¬
retur: ad declarancla fu¬
ueo canclore columba chi¬
uinitus elapsa. suꝑ capd̃
ip̃ius clescendit ac secdit.
Quod uiclentes multi. ad
beati marcini mox sese ge¬
nua prostrauerunt: una¬
nimes una uoce ficdeliter
ac clamantes: mauriliũ
episcopatu esse clignissi¬
mum: nõ ab hominibus
tantum. secl ab omnipotẽ¬
ce electum fore ac clemon¬
stratum. Tum maurilius
tali uel miraculo uł p̾cib
uictus pariter ⁊ adlictus:
ut erat humilis ⁊ mitissi¬
mus nõ contempsit impe¬
rium: secl implens precep¬
tum suscepit sacerclotiũ.
Nam ut multi uiclere me¬
ruerunt: quocienseumq
beatus martinus ad sacrã
consecranch antistitis be¬
neclictionem super caput
eius extenclisset manum:
semꝑ ei p̾fata aclitum da¬
bat columba.

Expanded text:
tino iam ecclesiam ingredetino iam ecclesiam ingrederetur, statim ad declaranda tveo candore columba divinitus elapsa super caput ipsius descendit ac sedit. Quod videntes multi ad beati Martini mox se se genua prostraverunt unanimes una voce fideliter acclamantes Maurilium episcopatu esse dignissimum, non ab hominibus tantum sed ab omnipotente electum ac demonstratum. 62 Tum Maurilius tali vel miraculo vel precibus victus pariter et addictus, ut erat humilis et mitissimus, non contempsit imperium, sed implens praeceptum suscepit sacerdotium. Nam, ut multi videre meruerunt, quotienscumque beatus Martinus ad sacram consecrandi antistitis benedictionem super caput eius extendisset manum, semper ei praefata aditum dabat columba.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nõ est a cleo consili¬
um: numquam poterit
um igitur hec in uicẽ
uoluerent. nec diffini¬
re ualerent: subito scĩssi¬
nium sc̃e seclis turonice ar¬
chiep̃m cuius ⁊ potior erat
potestas anclegauensi eccłie
pontificem eligere. nunti¬
atur acdesse marcinũ. hu
ius clum pene omnes sentẽ¬
tiam prestolarentur: ait.
uiri fratres auclite:⁊atcen¬
clite consilium bonũ. Qui
a deo uobis electus est pon¬
tifex: ip̃m suscipite sacerdo¬
tem. Sane maurilius ca¬
lonuensis eccl̾ie presbiter:
erit pontifex nr̃. Quod au¬
clientes: primo mirati sũt.
S quia simul maurilii iã
nouerant ⁊ uircutes ⁊ meri¬
ta: post posita statim om̃i
priori cliscorlia: mox pa¬
ri mente ac noto munam
uenere sententiam. Accep¬
toq clomini archiep̃i pre¬
cepto: celerrime legati di¬
riguntur ad uirum. Quẽ
fisi ep̃i auctoritate de ꝓpria
raptum eccłia: marcini p̾¬
sentie nolentem sistunt.
Qui clum cur beato mar¬

Expanded text:
Quod non est a deo consiliQuod non est a deo consilium numquam potent um igitur haec in vicem volverent nec diffinire valerent, subito sanctissimum sanctae sedis Turonicae archiepiscopum, euius et potior erat potestas Andecavensi ecclesiae pontificem eligere, nunciatur adesse Martinum. 59 Huius dum paene omnes sententiam praestolarentur, ait: Viri fratres, audite et adtendite consilium bonum. Qui a deo vobis electus est pontifex ipsum suscipite sacerdotem. Sane Maurilius Calonnensis ecclesiae presbiter erit pontifex vester. 60 Quod audientes primo mirati sunt, sed quia simul Maurilii iam noverant et virtutes et merita, postposita statim omni priori ignorantia mox pari mente ac voto in unam venere sententiam. Acceptoque domni archiepiscopi praecepto, celerrime diriguntur ad virum, quem fisi episcopi auctoritate de propria raptum ecclesia Martini praesentiae nolentem sistunt. 61 Qui dum cum beato Mar
Abbreviated transcription (Latin):
mino mancipabat. Quã¬
tas uero qualesue ibiclem
dñs per ip̃m uirtutes opera¬
tus sit: nõ est nr̃e facul¬
tatis euoluere. Nam quau¬
tum in ip̃o fuit: omnes uir¬
tutes suas occultare malu¬
it. Secl quia que in sc̃is su¬
is omp̃s operatur coram
hominib fieri ⁊ lucere pre¬
cepit: licet occultare uo¬
luerit: ex toto celare nõ
q floreret meritis ⁊ uir¬
tutib: urbs anclegaua
ꝓprio pastore uiduatur.
Tunc plebs urbana uł rus¬
tica. necnõ ⁊ uniu̾sa nobi¬
litas: collectis etiam undi¬
q sacerclotib inunum ue¬
nere concilium: conquirẽ¬
tes quis eoꝵ substitui clebe¬
ret in poncificale minis¬
terium. S reuera ant uẽ¬
toso nobilitatis fauore. aut
pecuniis sub rogati: acl
tanti culminis clignita¬
tem quiclam alios prefe¬
rebant. Ideoq in unum
nõ ualebant uenire clecre¬
tum: eo quod etiam scrip¬
tum sit perꝓpham. Dñs
scit cogitationes hominũ:
qm̃ uane sunt. Et iterum.

Expanded text:
mino mancipabat. Quanmino mancipabat. Quantas qualesve ibidem dominus per ipsum virtutes operatus sit, non est nostrae facultatis evolvere, nam quantum in ipso fuit omnes virtutes suas occultare maluit. 10 Sed quia quae in sanctis suis omnipotens operatur coram hominibus fieri et lucere praecepit, licet occultare voluerit, ex toto celare non ae floreret meritis et virtutibus, urbs Andecava proprio pastore viduabatur. 56 Tum plebs urbana vel rustica nec non et universa nobilitas, collectis etiam undique sacerdotibus, in unum venere concilium, conquirentes quis eorum substitui deberet in pontificale ministerium. Sed re vera aut ventoso nobilitatis favore aut pecuniis subrogati ad tanti culminis dignitatem quidam alios praeferebant. 57 Ideoque in unum non valebant venire decretum, eo quod etiam scriptum sit per prophetam: Dominus seit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt, et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
lit iniuria quateretur. et
simul animans ut ip̃m
quia nõ parica ibi uulga¬
rium suꝑsticio seruabat᷑
euerteret: ibidem adue¬
nit. uiclens uero quia nisi
uirtus illud diuina cliru¬
eret. eo quod clignita tem
loci tenebat humana non
posset manu diuelli: tota
acl clñm mente conuersus
expetiit: ut qui ad peticio¬
nem quonclam helie ꝓph̾e
ignem de sublimi deposu¬
it. qui in fideles quinqua¬
genos primo ac sccło exus¬
sit: ip̃e fanum clenoniis
consecratum ubi cliu̾sis
errorib mentes fraucdabã¬
tur humane. quod ille nõ
poterat. ip̃e clestrueret. Mor
uero cliuinus ignis e celo
demissus quicquid simu¬
lacroꝵ ⁊ inmunclicie ibi¬
cdeni repperit: sub mom̃ti
hora consumpsit. Le¬
liminata igit᷑ om̃i¬
spurcicia honorabi¬
lem xp̃i ibi funclauit es¬
clesiam: ⁊ ut declicaret᷑
obtinuit: ip̃amq postirio¬
dum fore uicum institu¬
it. Ibi enim bissenos degẽs
per annos: multis se ieiu¬
uiis ⁊ orationib seclule. do¬

Expanded text:
lic iniuria quateretur, et lic iniuria quateretur, et simul animans, ut ipsum, quia non pauca ibi vulgarium superstitio servabatur, everteret, ibidem advenit. 7 Videns ergo, quia nisi virtus illud divina dirueret, eo quod dignitatem loci tenebat, humana non posset manu divelli, tota ad dominum mente conversus expetiit, ut qui ad petitionem quondam Heliae prophetae ignem de sublimi deposuit, qui infideles quinquagenos primo ac secundo exussit, ipse fanum daemoniis consecratum, ubi diversis erroribus mentes fraudabantur humanae, quod ille non poterat ipse destrueret. 8 Mox vero divinus ignis e caelo dimissus quicquid simulacrorum et inmunditiae ibidem repperit sub momenti hora consumpsit. Eliminata igitur omnispurcitia honorabilem Christi ibi fundavit ecclesiam et ut dedicaretur obtinuit ipsamque postmodum fore vicum instituit. 9 Ibi enim bis senos degens per annos multis se ieiuniis et orationibus sedule do
Abbreviated transcription (Latin):
imperium. quiq cogenti¬
b populis turonicam ĩ gal¬
lia iam regebat metro po¬
lim: expetiit. Et tã clu cũ
eocdem commoratus est cdi¬
uinis semper occupatus of¬
ficiis: usq clum ceteros es¬
clesiasticos gradus gr̃am¬
q sacerdotii inuitus mar¬
tino cogente susciperet.
clonii honore: artiorẽ
quam incer monachos clu¬
ceret diligens uitam ut
solus solum liberius clñm
sequi ualeret: martini ad¬
moclum doctrinis eruditꝰ.
⁊ eque benedictionib robo¬
ratus: sese inuicem osculã¬
tes ⁊ multum flentes. ab eo¬
cdem ip̃o uolente discessit.
Pretiosus cdeniq sacerlos¬
clei maurilius turonis egͣs¬
sus: quo solitariam qͣm
potius cdiligebat si posset
sibi uitam eligeret: ancle¬
gauoꝵ aggressus est urbẽ.
Audiens aũt aut longe
ab ip̃a super ligerim flu¬
uium inuilla quaclam
cui prisca uetustas calon¬
ne nomen inicliclerat fa¬
num fore antiquissimũ
cdiuersis ydoloꝵ culturis
declicatum: ut maiori il¬

Expanded text:
imperium quique cogentiimperium quique cogentibus populis Turonicam in Gallia iam regebat metropolim, expetiit et tam diu cum eodem commoratus est divinis semper occupatus offitiis, dum caeteros ecclesiasticos gradus gratiamque sacerdotii invitus Martino cogente susciperet. dotii honore artiorem quam inter monachos duceret diligens vitam, ut solus solum liberius dominum sequi valeret, Martini admodum doctrinis eruditus et aeque benedictionibus roboratus, se se invicem osculantes et multum flentes, ab eodem ipso nolente discessit. 5 Pretiosus denique dei sacerdos Maurilius Turonis egressus, quo solitariam quam potius diligebat si posset sibi vitam eligeret, Andecavorum aggressus est urbem. 6 Audiens autem haud longe ab ipsa super Ligerim fluvium in villa quadam cui prisca vetustas Calonnae nomen indiderat fanum fore antiquissimum diversis idolorum culturis dedicatum, uti maiori il
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur maurilius medi¬
olanensis oppidi inli¬
gena extitit: parentib
splendidissimis ꝓ crea¬
tus:⁊ ab ip̃is pene cuna¬
bulis a beato martino
qui illis demporib medi¬
olani sibi monastertũ
tino arrianoꝵ perfidia cle
ciuitate illa expulso: sc̃s
iam maurilius tã amore
quam magnoꝵ p̾̃ceptis pa¬
rentum qui martinum pri¬
us sequi concupierat ibiclẽ
clemoratus est: quousq
a beato ambrosio ip̃ius ci¬
uitatis ep̃o officium lecto¬
ris accepit. Inderea pater ip¬
suis qui nobilitate ac uiri¬
b totam pene regebat hes¬
periam: communz sorte
preuentus. hominẽ exiuit.
Maurilius uero uerissimꝰ
iam euangelici cultor p̾¬
cepti clicentis: qui reliq̃¬
rit patrem aut matrem uł
agros ꝓpter me. centuplũ
accipiet ⁊ uitam eternam
possiclebit: relicta matre.
omniumq rerum suaꝵ
cupiditate habencli: sub
iuliano tunc cesare mar¬
tinum tuius primo profe¬
rebat instrumentis. cuius¬
q uirtutes ꝑ totum prope
romanoꝵ cliuulgabantur

Expanded text:
gitur Maurilius Mediolanensis oppidi indigena extitit parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis pene cunabulis a beato Martino, qui illis temporibus Mediolani sibi monasterium tino Arrianorum perfidia de civitate illa expulso, sanctus iam Maurilius tam amore quam magnorum praeceptis parentum qui Martinum prius sequi concupierat ibidem demoratus est, quousque a beato Ambrosio ipsius civitatis episcopo offitium lectoris accepit. 3 Interea pater ipsius, qui nobilitate ac viribus totam pene regebat Hesperiam, communi sorte praeventus hominem exivit. Maurilius vero verissimus iam evangelici cultor praecepti dicentis: Qui reliquerit patrem aut matrem aut agros propter me centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit, relicta matre omniumque rerum suarum cupiditate habendi, sub Iuliano tunc caesare Martinum, cuius primo profecerat instrumentis cuiusque virtutes per totum prope Romanorum divulgabantur
Abbreviated transcription (Latin):
ocest aũt ⁊ ita recte ĩ
telligi quod ait. non
ueni uocare iustos secl pes¬
catores: quia nõ illos uoca¬
uerit qui suam iusticiam
uolentes constituere iusticie
clei nõ sunt subiecti: sed eos
potius qui fragilitatis sue
conscii nõ erubescunt pro¬
fiteri. qr in multis offencli¬
mus omnes. Si quos autem
⁊ cle illis qui fallaciter sũt
iusti correctos uocat adue¬
niam: etiam in illis imple¬
bitur eius sermo. quia nõ
uenerit uocare iustos secl
peccatores: icl est nõ elatos
secl humiles: nõ cle sua ius¬
ticia inflatos. sed ei qui ius¬
tificat impium cleuota mẽ¬
te substratos. Nam ⁊tales
ubi conũtundur: nequaꝙͣ
se iuistos s peccatores neces¬
se est sincero corle testent᷑.
minus arcem iusticie. ma¬
theum quem de publica¬
nis actib elegit. ut spem
remissionis peccatorib am¬
pliaret aduexerit. Qualis
namq sit factus: ip̃e apło¬
rum numerus cui insertus
est clocet. Docet ⁊ ip̃a gens
ethyopum.: quam de ulti¬

Expanded text:
s et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur.minus arcem justitiae Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de fini
Abbreviated transcription (Latin):
ura ceruice ⁊ incircũ¬
uos semper spiritui scõ re-
persecuti patres ur̃i : Et occi¬
derunt eos qui prenuntia¬
nos nunc proclitores ⁊ ho¬
micide fuistis. Qui accepis

Expanded text:
ura ceruice, et incircumuos semper Spiritui sancto rem non sunt persecuti patres uestri? Et occiderunt eos, qui praenuntiaos nunc proditores et hom
Abbreviated transcription (Latin):
ceret homines ad consorti¬
um deitatis. Quod ergo at¬
tulit: erogauit. Nec sibi
aliquid minuit: sed mira¬
biliter ⁊ suoꝵ fidelium pau¬
periem litauit. ⁊ in deficiẽ¬
tib chesauris plenus ipse
ꝑmansit. Caritas ergo que
que precessit in rege: ipsa
subsequenter refulsit in mi¬
lite. O ad miranda ubiq po¬
tentia saluatoris: o precli¬
canda indesinenter gratia
relemptoris. Ostendit in
matre uirginitatis et̾ne
miraculum: demonstrauit
in martyre inuicte caritatiꝰ
inclitium. Integritas qͥ ppe
intemerata ꝑmansit ĩuir¬
gine: dilectionis urtus in¬
uicta ꝑseuerauit in marcy¬
re. Et sictit in matre domini
nõ potuit uirginitas uio¬
lari: sic in martyris men¬
te nõ potuit xp̃i caritas
tanto seuientium agmi¬
ne superari.

Expanded text:
ceret homines ad consorticeret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quaequae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari.
Abbreviated transcription (Latin):
uero uilib armis potuit p̾¬
muniri. qui a multis nõ po¬
tuit superari: Inuicte nãq
in eo enituit in signe uir¬
tutis: que nec frementiũ
seuiciam formidauit. nec
lapidantium ictib de uicta
succubuit. Usq a deo enim
inter frementes permansit
interritus. ⁊ inter lapiclũ
fuit cruciamenta securus:
ut increclulitatem uideoꝵ
fidenter argueret. ⁊benig¬
nus ꝓlapidantib exoraret.
Quod est ergo tam magnũ
atq in superabile genus ar-¬
repercutiens sed paciens su-¬
peraret, insuper ⁊ occisus
aulam celestis regni uiuuᷤ
⁊ coronatus intraret: Pro¬
culclubio munimine regio
septus: nullatenus est ab
aduersariis superatus. Qm̃
rex nr̃ cum sit altissimus
ꝓ nobis humilis uenit: sed
in anis uenire nõ potuit.
Magnum quippe donati¬
uum suis militib acculit:
quo eos nõ solum copiose
clitauit. sed etiam ad certã¬
clum inuictissime confor¬
tauit. Acculit. namqz do¬
num caritatis: que perdu¬

Expanded text:
vero vilibus armis potuit praevero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus arrepercutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perdu
Abbreviated transcription (Latin):
ne laureatus. Ascenclit iste
lapidantib uideis: quia ille
descendit letantib angelis.
Gloria in excelsis deo heri exl̃¬
uerunt: hodie stephanũ le¬
tantes in suũ consortiũ sus¬
ceperunt. Heri dominus exi¬
uit de utero uirginis: hoclie
seruus egressus est de ergastu¬
lo carnis. Heri xp̃s ꝓ nobis
pannis est inuolutus: hodie
stephanus stola est ab eo im¬
mortalitatis inclutus. Heri
p̾sepis angustia xp̃m porta¬
uit infandem: hoclie immẽ¬
sitas celi suscepit stephanũ
triumphantem. Solus cles-¬
cendit dñs ut multos eleua¬
ret: humiliauit se rex nost̾.
ut suos milites exaltaret. Qͥ
enim corpori suo uirginis
p̾parauit uterũ: ip̃e martiri
suo aperire clignatus est ce¬
lum. Dñs xp̃s angustias
intrare nõ declignatus est
uteri: ut animã stephaniͣ
seuitiam indeoꝵ potuit su-¬
perare: ut ita meruisset fe¬
liciter triumphare. Neq enĩ
paruipendenda sunt: talis
uirtus talis triumphus. Aut

Expanded text:
ne laureatus. Ascendit iste ne laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis Deo heri sancverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani lsaevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud
Abbreviated transcription (Latin):
genib: clamauit uoce mag¬
illis hoc peccatũ. Et cum hoc
clixisset: ob dormiuit. Sau¬
lus aũt erat consentiens ne¬
ci eius. Facta est aũt in illa
die ꝑsecutio magna in ec¬
clesia: que erat iherosolimiꝰ.
Et om̃s disꝑsi sunt ꝑ regio¬
nes iudee. ⁊ sa marie: preter
apostolos. Curauerũt aũt
stephanum uiri timorati: ⁊
fecerũt planctum magnũ
super illum.¬
km̃i temporalem sempi¬
terni regis nr̃i natalem ho¬
lie celebramus trium phalẽ
militis passionem. Heri enĩ
rex nr̃ trabea carnis indutꝰ.
de aula uteri uirginalis egre¬
cliens uisitare clignatus est
mundum: hoclie miles de
tabernacule corporis exiens.
triumphator migrauit ad
celum. Ille sempiterne deita¬
tis maiestate seruata seruile
cinctorium carnus assumẽs
in huius sch̾ campũ pugna¬
tũrus intrauit: iste depositiᷤᷤ
corruptibilib corporis indu¬
mentis. ad celi palatium ꝑ¬
henniter regnaturus ascen¬
clit. Ille descenclit carne ue¬
latus: iste ascendit sangui¬

Expanded text:
 clamavit voce magillis hoc peccatum et cum hoc dixisset obdormivit Saulus autem erat consentiens neci eius facta est autem in illa die persecutio magna in ecclesia quae erat Hierosolymis et omnes dispersi sunt per regiones Iudaeae et Samariae praeter apostolos curaverunt autem Stephanum viri timorati et fecerunt planctum magnum super illum temporalem sempiterni Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnis assumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indumentis, ad coeli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sangui
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. ut a nõ nullis etiam
rp̃e putaretur. Nec in super¬
bia sua alienum est secutꝰ
ertorem. nec ausus est clic̾e
sum quod putatis. secd bonũ¬
ei erat quod agnouit: ut
acl pecles lomini. ⁊ ad corri¬
giam calciamenti seruus
humiliaretur: ne uenco
suꝑbie lucerna extinguere¬
tur.

Expanded text:
sus est Joannes, ut a nonnullis etiam Christus putaretur. Nec in superbia sua alienum est secutus errorem, nec ausus est dicere, Sum quod putatis: sed, quod bonum erat ei, se agnovit, ut ad pedes Domini, et ad corrigiam calceamenti servus humiliaretur, ne vento superbiae lucerna exstingueretur.