comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nendent illã: & homines sensati ob¬
uiabunt illi. Homines stulti uon
uidebunt illã. longe enĩ ab est a
suꝑbia & dolo. Uiri mendaces non
erunt illius memores. & uiri uera¬
ces inueniuntur in illa. & successũ
habebunt usq ad inspectionẽ dĩ.
Non ẽ speciosa laus in ore peccatoris.
qmͣ a dõ ꝓfecta est sapientia. Sapi¬
entiȩ enĩ dĩ astabit laus. & in ore
fideli habundabit. et dominator
dabit eam illi. Non dixeris. ꝑ dm̃ ab¬
est. que eni odit ne feceris. Non di¬
cas. ille me un planauit. non em̃
necessarii funt illi homines impii.
Omne execramentũ erroris odit dñs.
et ñ erit amabile timͣtib illum.
Iũs ab nutio constituit.x liii.¬
hominẽ. & reliquit illũ in manu¬
consilui sui. Adiecit mandata &
pͣcepta sua. si uolueris mandata¬
conseruare. conseruabunt te. et
in ꝑpetuũ fidem placitã facere.
Apposuit tibi aquã & igne̾. ad qđ
uolueris porrige manũ tuam.
Ante hominẽ uita et mors. bonu̾
& mnalũ: quod placuerit ei. dabi¬

Expanded text:
hendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem consilii sui. adiecit mandata et praecepta sua: si uolueris, mandata conseruabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod placuerit ei, dabi
Abbreviated transcription (Latin):
quis intelligit: Et ꝓcella quã nec
oculus uidebit hominus. nã plu¬
rima oꝑa illius sunt in abscon¬
sis. seo oꝑa iustitiȩ eiꝰ quis enunti¬
abit. aut quis sustinebit: Longe
enĩ ẽ testamentũ a quibusdã. et
interrogatio hominũ in consũma¬
tione est. Qui minoratur corde.
cogitat mania. & uir imprudens

Expanded text:
quis intellegit et procella quam nec oculus videbit hominis nam plurima opera illius sunt in absconsis opera iustitiae quis enuntiabit aut quis sustinebit longe enim est testamentum a quibusdam et interrogatio omnium in consummatione est qui minoratur corde cogitat inania et vir inprudens
Abbreviated transcription (Latin):
cos usq in finẽ. Sedes ducũ suꝑboꝵ
destruxit dñs. et sedere fecit mites
ꝓ eis. Radices gentiũ suꝑbarum
arefecit dñs. et plantauit humiles
ex ipsis gentibus. Terras gentiũ e
uertit deus. et ꝑoidit eas usq ad fim¬
dam̃tũ. Arefecit ex ipsis. & disꝑdidit
illos. & cessare fecit memoriã eoꝵ
a terra. Perdidit ds̃ memoriã suꝑboꝵ.
& reliquit memoriã humiliũ sensu.
Non est creata hominib suꝑbia. neq
iracũdia nationi mulierũ. Semen
hominũ honorabitur hoc quod cimet
dm̃. semen aut̃ hoc ex honorabitur. qđ¬

Expanded text:
o Sapientiae: Sedes ducum superborum detraxit Deus, et sedere fecit mites pro eis . Item: Radices gentium superbarum arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsis gentivertit Dominus, et perdidit eas usque ad fundamentum. Arefecit ex ipsis, et disperdidit eos, et cessare fecit memoriam eorum de terra. Perdidit Deus memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium sensu. Non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi mulierum. Semen hominum honorabitur hoc quod timet Deum; semen autem hoc exhonorabitur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat uias illius in suo corde. et
in absconsis illius intelligens. ua¬
dens post illã quasi inuestigator.
&e in uiis illius consistens. Qui respi¬
cit ꝑ fenestras eius et in ianuas illiꝰ
audiens. qui requiescit iuxca do¬
mũ illius. & in parietib illius fi¬
gens palũ. Statuet casulã suam
ad manus illius. & requieseunt in
casula illius bona ꝑ euu. Statuet
filios sub teginine illius. & sub ra¬
mis illius morabitur. Protegetur
sub tegmine illius a feruore. ꝙ in
gła eius requiescet. Qui timet dm̃
faciet illud. & qui continens e iusti¬
tiȩ apprehendet illam. & obuiabit
illi quasi mater honorificata: et
quasi mulier a uirgmicate suscipi¬
et illum. Cibabit illũ pane uitȩ &
intellectus. & aqua sapientiȩ salu¬
taris pocabit illum. Et firmabitur
in illo et non flectetur. & contine

Expanded text:
cogitat vias illius in suo corde et cogitat vias illius in suo corde et in absconsis illius intellegens vadens post illam quasi vestigator et in viis illius consistens qui respicit per fenestras et in ianuas illius audiens qui requiescit iuxta domum illius et in parietibus illius figens palum statuet casulam suam ad manus illius et requiescunt in casula eius bona per aevum statuet filios suos sub tegimen illius et sub ramis illius morabitur protegetur in subtegmine illius a fervore et in gloria eius requiescet qui timet Deum faciet illud et qui continens est iustitiae adprehendet illam et obviabit illi quasi mater hquasi mulier a virginitate suscipiet illum. Cibabit illum pane vitae et intellectus, et aqua sapientiae salutaris potabit illum. Et firmabitur in illo, e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inferoꝵ. quia demonstratũ ẽ
tibi. Testamentũ enĩ huiꝰ mundi. mor¬
te morietur. Ante mortẽ benefac
amico tuo. et scd̾m uires tuas expor¬
rigens. da pauperi. Non defraude¬
ris a die bouo: & particula boni
doni non te pͣtereat. Nonne alus
ramques dolores & labores tuos:
In diuisione sortis da & accipe. et
iustifica animã tuã. Ante obitum
tuũ operare iustitiã. qmͣ̃ non est
apud inferos inuenire cibuͣ. Om̃is
caro sicut fenũ ueterescet. & sicut
folium fructificans in arbore ui¬
ridi. alia generantur. & alia dei¬
ciuntur. sic generatio carnis & san¬
gumis. alia finitur. & alia nascit᷑.
O m̃e opus corruptibile in fine defi¬
ciet. & qui illud operatur ibit cũ
ipso. & omẽ opus electũ iustificabi¬
tur. et qui operatur illud honorabi¬
tur in illo. Beatus uir qui in sapien¬
tia sua morabitur. & qui in iusti¬
tia sua meditabitur. & in sensu co¬
gitauit cureu̾spectionẽ dĩ. Qui ex¬

Expanded text:
ntum inferorum, quia demonstratum est ntum inferorum, quia demonstratum est tibi. Testamentum hujus mundi morte morietur. Ante mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi. Non defrauderis a die bona, et particula boni doni non te praetereat. Nonne aliis relinques dolores et labores tuos in divisione sortis? Da, et accipe, et justifica animam tuam. Ante obitum tuum operare justitiam, quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur: sic generatio carnis et sanguinis alia finitur et alia nascitur omne opus corruptibile in fine deficiet et qui illud operatur ibit cum ipso et omne opus electum iustificabitur et qui operatur illud honorabitur in illo beatus vir qui in sapientia sua morietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu cogitabit circumspectionem Dei qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
eatus uir qui ñ est lapsus uer¬
bo ex ore scio. & non ẽ stimulatus
in cristitia oelicti. Felix qui non ha¬
buit animi sui cristitiam. & non ex¬
cedit ab spe sua. Uiro cupido & te¬
naci sine ratione est substantia. et
homini liuido ad quidaurũ: Qui
aceruat ex animo suo inuste. aliis
congregat. & in bonis illius. alius
luxuriabitur. Qui sibi nequã ẽ.
cui alio bonuserit: Et non iocun¬
dabitur in bonuis suis. Qui sibi ta¬
uioet. nichil est illo nequius. & hec
redoitio ẽ malitiȩ illius. Et si bene
fecerit. ignoranter & non uolens
facit. & in nouissimo manifestat
malitiã suam. Nequa ẽ oculus liui¬
oi.  auertens faciem & despiciens
animã suã. Insatiabilis oculus cupi¬
di. in partẽ miquitatis ñ satiabit᷑
donec consumet arefaciens animã
suã. Oculus malus ad mala. & non
satiabitur pane. indigens. & intri¬
strtia erit suꝑ mensã suam.XLii.
ili si habes benefac tecũ. & dõ
dignas oblationes offer. Memor
esto qmͣ mors non tardat. & cestamͣ¬

Expanded text:
eatus uir, qui non est lapsus uerbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti. felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua. uiro cupido et tenaci sine ratihomini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam nequa est oculus lividi et avertens faciem et despiciens animam suam insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis non satiabitur donec consummet arefaciens animam suam oculus malus ad mala et non satiabitur pane et in tristitia erit super mensili, si habes, benefac tecum, et Deo dignas oblationes offer. Memor esto, quoniam mors non tardat, et testame
Abbreviated transcription (Latin):
pius. et tantomagis nͣ habundat.
Est nomo marcidus egens recupe
ratione. plus deficiens uirtute. et
habundaus pauꝑtate. & oculus oĩ
respexit illũ in bono. et erexit illũ
ab humilitate ipsius. & exaltauit
caput eius. & mirati sunt in illo
multi et honorauerunt dm̃. Bona
e mala. uita s mors. & pauꝑtas os
honestas. a dõ sunt. Datio dĩ ꝑma¬
net iustis. & ꝓfectus illius succes¬
sus habebunt meternũ. Est qui
locupletatur parce agendo. et hec
pars mercedis illius. in eo qđ dicit.
nueni requiẽ mͥ. & nunc manducabo
quere. & in oꝑa mandatoꝵ tuoꝵ ue¬
ceresce. lle manseris in oꝑib pec ca¬
toꝵ. confide autͣ in oõ. & mane in¬

Expanded text:
pius et tanto magis non abundat pius et tanto magis non abundat est homo marcidus ratione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexit illum in bono, et erexit illum ab humilitate ipsius et exaltabit caput ejus, et mirati sunt in illo multi et honoraverunt Deum. Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas a Deo sunt. Datio Dei permanet justis, et profectus illius successus habebunt in aeternum. Est qui locupletatur parce agendo, et haec pars mercedis illius in eo quod dicit: « Inveni requiem mihi, et non manducabo quere et in opera mandatorum tuorum veterasce. Ne manseris in operibus peccatorum. Confide autem in
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia humiliati exaltabit
cãput illius. &s in medio magna¬
toꝵ consedere illũ faciet. Non lau¬
des uirũ in specie sua. neq sꝑnas
homine̾ in uisu suo. Breuis in uo¬
latilib ẽ apis. & initiũ dulcoris
habet fructus illius. In uestitu ne
glorieris uinquã. nec in die hono¬
altissimi solius. & gloriosa & abscon¬
sa & inuisa oꝑa illiꝰ. Multi tyranu
sederunt in thirono. et insuspicabi¬
lis portabit deadema. Multi poten¬
tes oppressi sunt ualide. et glori¬
osi traditi sunt in manus alteroꝵ.
riusquã int̾roges. ne uituperes que¬
quã. & cuͣ int̾rogaueris. corripe iꝰte.
Priusquã audias. ne respondeas
uerbũ. & in medio semoꝵ ne ao¬
icias loqui. Deea re que nͣ ce mo¬
lestat ne certeris. & in udicio pec¬
cantiũ ne consistas. Fili ne in mul¬
tis sint actus tui. et si diues fueris.
ñ eris inmunis a delicto. Si enĩ
secutus fucris. nͥ appͣliendes. ꝙ nĩ
effugies si pͣcucurreris. Est homo¬
laborans et festinans. et dolens m¬

Expanded text:
Sapientia humiliati exaltat caput ipsius, et in medio magnatorum consedere illum faciet. non laudes uirum in specie sua, neque spernas hominem in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in die honoAltissimi solius, et gloriosa, et absconsa, et invita opera illius. Multi tyranni sederunt in throno, et insuspicabilis portavit diadema. Multi potentes oppressi sunt valde, et gloriosi traditi sunt in manus alterorum. Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste. priusquam audias ne respondeas verbum et in medio sermonum ne adicias loqui de re ea quae te non molestat ne certeris et in iudicio peccantium ne consistas fili ne in multis sint actus tui et si dives fueris non eris inmunis a delicto si enim secutus fueris non adprehendes et non effugies si praecucurreris est laborans et festinans et dolens im
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Diuiti decepto multi recuperato¬
res. locutus est suꝑba. & iustificauer
illũ. Humilis deceptus est. insuper &¬
arguitur. locutus est sensate. & ñ est
datus ei locus. Diues locutus ẽ & om̃s
tacuerunt. & uerbũ illius usq ad
nubes ꝑducent. Pauꝑ locutus est &
dicunt. Quis ẽ hic: Et si offenderit.

Expanded text:
tis diviti decepto multi recuperatotis diviti decepto multi recuperatores locutus est superba et iustificaverunt illum humilis deceptus est et insuper arguitur locutus est sensate et non est datus ei locus dives locutus est et omnes tacuerunt et verbum illius usque ad nubes perducent pauper locutus est et dicun
Abbreviated transcription (Latin):
das multis uerbis illtus. Ex multa
enĩ loquela tẽptabit te. & subridens
int̾rogabit te. De absconditis cuis
immiitis animo illius. & conserua¬
bit uerba tua. & non parcet de ma¬
litia & de uincuilis. Caue tibi & at¬
tende diligenter auditui tuo. qmͣ
cũ subuersione tua ambulas. Audi¬
ens uero illa quasi in somins uide.
e uigilabis om̃i uita tua. Dilige om̃.
& inuoca eũ in salute tua. Omne
animal diligit simile sibi. sic et
om̃is homo ꝓximũ sibi. Om̃is caro
ad similẽ sibi coniungetur. & om̃is
homo simili sibi sociabitur. Si
cõmunicabit lupus agno aliquã¬
do. sic peccator iusto. Que cõmu¬
nicatio scõ homini ad canẽ aut
quę pars bona oiuiti ad pauperẽt
Uenatio leonis onager in heremo. sic
pascua sunt diuitũ pauperes. Et sicut
ab ominatio ẽ suꝑbo humilitas. sic
execratio diuitis pauper. Diues cõmo¬
tus confirmatur ab amicis. humilis
autͣ cũ ceciarit expelletur & a no¬

Expanded text:
das multis verbis illius; ex multa das multis verbis illius; ex multa enim loquela tentabit te, et subridens interrogabit te de absconditis tuis inmitis animus illius conservabit verba tua et non parcet de malitia et de vinculis cave tibi et adtende diligenter auditui tuo quoniam cum subversione tua ambulas audiens vero illa quasi in somnis vide et vigilabis omni vita tua dilige Deum et invoca eum in salute tua omne animal diligit similem sibi sic et omnis homo proximum sibi omnis caro ad similem sibi coniungitur et omnis homo simili sui sociabitur si communicabit lupus agno aliquando sic peccator iusto quae communicatio sancto homini ad canem aut quae pax bona diviti ad pauperem venatio leonis onager in heremo sic pascua sunt divitum pauperes et sicut abominatio est superbo humilitas sic execratio divitis pauper dives commotus confirmatur ab amicis humilis autem cum ceciderit expellitur et a no
Abbreviated transcription (Latin):
induet suꝑbiã. Pondus suꝑ se collit.
qui honestiori se cõmunicat. Et di¬
tiori ce. ne socus fueris. Quio cõmu¬
nicabit caccabus ad ollã. Quando
enĩ colliseriit confringentur. Dines
iniuste egit &e fremebit. Pauꝑ autẽ
lesus tacebit. Si largitus fueris assu¬
met ce. & si non habueris. de relin¬
quet te. Si habes conuiuet tecũ &
euacuabit te. & ipse nͣ dolebit suꝑte.
Si necessarius illi fueris. supplantabit
te.  subridens spem dabit narrans
tibi bona. et dicit. Quid opus ẽtibi:
Et confundet te ni cibis suis donec te
exmaniat bis e ter. & in nouissimo
deridet te. Postea uidens derelinquet
te. & caput suu mouebit a te. Humi
de ne seductus in stultitia humilie¬
ris. Noli eẽ humilis in sapientia tua.
ne humiliatus in stultitia seducaris.
Aduocatus a potentiore discede. ex
hoc enĩ magis te ad uocabit. Ne imꝓ¬
b sis. ne impingaris. & ne longe¬
sis ab eo. ne eas in obliuionẽ. Ne re¬
tineas ex equo loqui eũ illo. & cre¬

Expanded text:
itari. « Pondus super se tollit, qui honestiori se communicat; et ditiori te ne socius fueris. Quid communicabit caccabus ad ollam? Quando enim se colliserint confringentur. Dives injuste egit et fremet; pauper autem laesus tacebit. Si largitus fueris, assumet te; et si non habueris, derelinquet te. Si habes, convivet tecum et evacuabit te: et ipse non dolebit super te. Si necessarius illi fueris, supplantabit te, et subridens spem dabit tibi, narrans tibi bona, dicit: Quid opus est tibi? Et confundet te in cibis suis, donec te exinaniat bis et ter; et in novissimo deridebit te, postea videns derelinquet te, et caput suum movebit ad te. » de ne seductus in stultitia humilieris. Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris. Advocatus a potentiore discede, ex hoc enim magis te advocabit. Ne im sis, ne impingaris; et ne longe absis, ne eas in oblivionem. Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne cre
Abbreviated transcription (Latin):
timens dm̃. quã mille filii impu.
et utile est mori sine filus. quã re¬
linquere filios impios. Ab uno sen¬
sato inhabitabitur patria. & a tri¬
b impus deseretur. Multa alia ui¬
dit oculus m̃s. & fortiora hoꝵ an¬
diuit auris mea. In synagoga pec¬
cantiũ exardebit ignis. & in gerte
incredibili exardescit ira. Non
exorauerunt ꝓ peccatis suis anti¬
qui gigantes. qui destruxerunt
confidentes suę uirtuti. & non pe¬
ꝑcit peregrinationi illoꝵ & execr¬
tus ẽ illos pre suꝑbia illoꝵ. Non¬
sexcenta milia peditũ qui congre¬
gati sunt in duritiã cordis sui. &
si unus fuisset ceruicatus. mirũ
si fuisset immutus. Misccłia eni
& ira est cuͣ illo. potens exoratio.
et effundens iram. Scd̾m miscdil
fuã. sic correptio illius. homines
scdm opera sua iudicat. Non ef¬
unicuiq seđm meritũ operũ suoꝵ.
& scđm intellectũ peregrinationis
scondar. & ex sũmo quis mei me

Expanded text:
timens Deum, quiam mille filii impii. Et utile mori sine filiis, quam relinquere filios impios. Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. Multa alia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea in synagoga peccantium exardebit ignis et in gente incredibili exardescit ira non exoraverunt pro peccatis suis antiquis gigantibus qui destruxerunt confidentes suae virtuti et non pepercit peregrinationi illorum et execratus est illos prae superbia verbi sexcenta millia peditum, qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim et ira est cum illo, potens exoratio, et effundens iram. Secundum misericordiam suam, sic correptio illius. Hominem secundum opera sua judicabit. Non efunicuique secundum meritum operum suorum, et secundum intellectum peregrinationis ipsius. sco
Abbreviated transcription (Latin):
cũ utro iniquo. & obuolutus ẽ in pec¬
catis eius: Una hora tecũ ꝑmanebit.
si aut̃ declinaueris. non subportabit.
In labis scus indulcat inimicus. & in
corde suo insidiatur. ut subuertat te
in foueam. In oculis suis lacrimatur
imicus. & si inueuerit tẽpus non
satiabitur sanguine. Si incurrerint
tibi mala. inuenies eũ illic priorẽ.¬
In oculis tuis lacrimatur inimicus.
.x quasi adiuuans fuffodiet plan¬
tas tuas. Caput suũ mouebit & plau¬
debit manu. et multa susurrans
cõmutabit uultum suum.xl.

Expanded text:
cum uiro iniquo et obuolutus est in peccum uiro iniquo et obuolutus est in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris, non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in ocuinimicus, et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine. Si incurrerint tibi mala, invenies eum illic priorein oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et multa. susurrans commutabit uultum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
dictã. custodiens eos in die uin¬
dicte. Da bono & non receperis pec¬
catorẽ. benefac humili. & ñ dede¬
ris impio. Prohibe illis panẽ oa¬
re. ne in ipsis potentior te sit. Nlã
duplicia mala inuenies in om̃ib
bonis. qmͣ & altissimus ocdio habet
peccatores. et impiis redoet uindic
bonis amicus. & non abscondetur
in malis municus. In bonis uiri.
inunici. illius. in cristicia & in ma¬
litia illius amicus agnicus ẽ. Non
credas inimico tuo meternu. sicut
etuĩ eramentũ eruginat nequitia
illius. Et si humiliatus uadat cur¬
uus. abice animu tuũ & custodi te
ab illo. Non statuas illũ penes ce.
nec sedeat ad dexterã tuã. ne conuer¬
sus stet in loco tuo. ne forte conuer
sus in locũ tuũ. inquirat cathedrã
tuam. & in nouissimo cognoscas uer¬
ba mea. & in sermonib meis stimu¬
leris. Quis miserebitur incanta¬
tori a serpente ꝑcusso. & om̃ib qui
apꝓpiant bestus. & qui comitatur

Expanded text:
dictam custodiens eos in die vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et non receperis peccatorem benefac humili et non dederis impio prohibe panes illi dare ne in ipsis potentior te sit nam duplicia mala invenies in omnibus bonis quoniam et Altissimus odio habet peccatores et impiis reddet vindictam bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum erugillius. Et si humiliatus vadat curvus, abice animum tuum et custodi te ab illo. Non statuas illum penes te, nec sedeat ad dexteram tuam, ne conversus stet in loco tuo, ne forte cosus in locum tuam inquirat cathedram tuam et in nouissimo agnoscas uerba mea et in sermonibus meis stimuleris. quis miserebitur incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant bestiis? et qui comitatur
Abbreviated transcription (Latin):
uir. Non om̃em homine̾ inoucas
in oomũ tuã. multe erũ insidiȩ sitit
dolosi. Sicut enĩ eructuant p̃cor¬
dia fetantiũ. et sicut ꝑdix inducit᷑
in cauea. & ut caprea in laqueũ.
uidens casũ ꝓximi sui: bona emĩ
in mala conuertens insidiatur.
& in electis imponet maculã. Ab
seintilla una augetur ignis. et ab
uno doloso augetur sanguis Homo
uͦ peccator. sanguini insidiatur.
Attende tibi a pestifero. fabricat eni
mala. ne forte inducat suꝑte sub¬
sannationẽ in ꝑpetuũ. Admitte a te
alicingenã. ne subuercet te in tur¬
bine. et ab alienabit ce auus ꝓprus.
Si benefeceris seito cui xx.xuiii.¬
feceris. & erit grͣa in bonis cuis mul¬
ta. Benefac iusto. & inuenies retri¬
butionẽ magnã. & si non ab ipso
certe a dõ. Non ẽ ei bene qui assidu¬
us ẽ in malis. et elemosinã nͣ dan¬
ti. qmͣ altissimus odio habet pecca¬
tores. & misertus e̾ penitentibus.
Da miscdi. & ne suscipias peccatorẽ.
et impus & peccatorib reodet uin¬

Expanded text:
um: Non omnem hominem inducas in domum tuam: multae enim insidiae sunt dolosi. sicut enim eructuant praecordia infantium, sicut perdix inducitur in foueam et ut caprea in laqueo, uidens casum proximi sui. bona enim in mala conuertens insidiator et in electis inponet maculam. ab scintilla una augetur ignis et ab uno doloso augetur sanguis. homo uero peccator sanguini insidiatur. adtende te a pestifero: fabricat enim mala ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum admitte ad te alienigenam et subvertet te in turbore et abalienabit te a tuis propriis si benefeceris scito cui feceris et erit gratia in bonis tuis multa benefac iusto et invenies retributionem magnam et si non ab ipso certe a Domino non est ei bene qui adsiduus est malis et elemosynam non danti quoniam et Altissimus odio habet peccatores et misertus est paenitentibus da misericordi et ne suscipias peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vin
Abbreviated transcription (Latin):
oberraueris in plateis illiꝰ. Auerte
faciẽ tuã a muliere compta. ⁊ ñ cir¬
cũspicias speciẽ alienã. Propt᷑ speciẽ
mulieris multi perierunt. & ex hoc
concupiscentia quasi ignis exardes¬
cit. Om̃is mulier que ẽ fornicaria.
quasi stercus in uia conculcabitur.
Speciẽ mulieris alienȩ multi amini¬
rati. reꝓbi facti sunt. Colloquiũ
eni illiꝰ. quasi ignis exardescit. Cũ
aliena muliere non sedeas om̃ino.
nec accũbas cũ ea suꝑ cubitũ. & ñ
alterceris cũ illa mumo. ne force
declinet cor tuũ in illa. et sanguine
tuo labaris in ꝑditione. X.XXI.¬
e derelinquas amicũ antiquum.
nouus eni non erit simmilis illi. Uinũ
noitũ amicus nouus. ueterescat. & cũ
suauitate bibes illud. Non ⁊eles głam
x opes peccatoris. ñ enĩ scis quȩ futu¬
ra sit illiꝰ subuersio. Non placeat tͥ
ab homine potestatẽ habente occidendi.

Expanded text:
. Averte faciem tuam a muliere composita: et non circum inspicias speciem alienam. Propter speciem mulieris multi perierunt: et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit. Omnis mulier que est fornicaria: quasi stercus in via computatur. Speciem mulieris aliene multi admirati: reprobi facti sunt: colloquium enim illius quasi ignis exardescit. Cum aliena muliere non sedeas omnino: nec adcubes cum ea super cubitum. Et non alterceris cum ea in vino: ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labores in perditionem. Non te derelinquas amicum antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud. non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae futura sit ipsius subuersio. non placeat tibi ab
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽ ñ despicere homine̾ iustũ pau¬
perẽ. & non magnificare uiruͣ pec¬
catorẽ diuitẽ. Magnus ẽ iudex. et
potens ẽ honore. & non ẽ maior illo
qui timet dm̃i. Seruo sensato liberi
seruiunt. & uir prudens & discipli¬
natus. ñ murmurabit. Noli te extol¬
lere in faciendo oꝑe cuo. & noli cun¬
ctari in tẽpore angustie. Melior eͣ
qui operatur & habundat in om̃ib.
quã qui głatur et eget pane. Fili m
mansuetudine serua animã tirã.
eda illi honorẽ scđm meritũ suũ.
Peccantẽ in animã suã quis iustifi

Expanded text:
 est despicere hominem iustum pauperem et non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum. seruo sensato liberi seruiunt: uir prudens et disciplinatus non murmurabit correptlere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam s
Abbreviated transcription (Latin):
labis. Scđ̾m uitutẽ tuã caue te a ꝓxi¬
iri uisti sint tibi conuiue. & in timo¬
redĩ sit tibi gloriatio. & in sensu sit
tibi cogitatus di. & om̃is narratio tua
in pͣceptis altissimi. In manꝰ artificũ

Expanded text:
m uirtutem tuam caue tibi a proxiViri iusti. sint tibi conuiuae, et in timore domini sit tibi gloria. cum sensatis sit tibi tractatus, et omnis narratio tua in praeceptis altissimi. in manibus artificum
Abbreviated transcription (Latin):
e contra faciẽ stes contumeliosi.
ne seoeat quasi insidiator ori cuo.
Noli fȩnerare homini fortiori te. qđ
si feneraueris. quasi ꝑditũ habe.
Non spondeas suꝑ uirtutẽ tuã. quoo
si spoponderis. quasi restituens co¬
gita. Non uidices contra uidice̾.
qm̃ scđ̾m qđ dignũ ẽ iudicat. Cũ
audace non eas in uia. ne forte
grauet mala sua inte. Ipse eni
scđ̾m uoluntatẽ suã uadit. et simul
cũ stultitia illiꝰ peries. Cũ iracun¬
do non facias rixam. et cũ audace
non eas in desertũ. qm̃ quasi ni¬
chil ẽ añ illłi sanguis. et ubi ñ est
aduitoriũ elioet te. Cũ fatius ne
consiliũ habeas. ñ enĩ poterunt
diligere. nisi quȩ ipsis placent.
Corã extranco ne facias consiliũ.
nescis enĩ quid pariet. Non om̃ĩ
homini cor cuũ manifestes. ne
forte inferet tibi gr̃am. et conui¬
Ion reles mulierẽ sinus cui. ne
ostendat suꝑ te malitiã doctrinȩ nequã.
Non des mulieri potestatẽ animȩ tuę.

Expanded text:
e contra faciem stes contumeliosi e contra faciem stes contumeliosi ne sedeat quasi insidiator ori tuo noli fenerare homini fortiori te quod si feneraveris tamquam perditum habe non spondeas super virtutem tuam quod si spoponderis quasi restituens cogita non iudices contra iudicem m quod dignum est iudicat cum audace non eas in via ne forte gravet mala sua in te ipse enim secundum voluntatem suam vadit et simul cum stultitia illius peries cum iracundo non facias rixam cum audace non eas in desertum quoniam quasi nihil est ante illum sanguis et ubi non est adiutorium elidet te cum fatuis ne consilium habeas non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent coram extraneo ne facias consilium nescis enim quid pariet non omni homini cor tuum manifestes ne forte inferat tibi gratiam et convinon zeleostendat super te maliciam doctrine nequam. Non des mulieri potestatem anime tue:
Abbreviated transcription (Latin):
das cũ uiro locuplete. ne forte econ¬
tra constituat litem tibi. Multos
enĩ ꝑdidit aurũ atq argentum. &
usq ad cor regum extendit et con
uertit. Non litiges cũ homine lin¬
guato. & non strues in ignem illiꝰ
ligna. Non cõmunices homini indo¬
cto. ne male de ꝓge. me tua lo qua¬
tur. Ne despicias ho minẽ auer¬
tentẽ se a peccato. neq impperes ei.
lle sꝑnas hominẽ in sua senecta. et¬
eiũ ex nobis senescunt. xXUIII.¬
oli de mortuo mimico tuo gaude.
sciens qmͣ om̃s moruur. & in gau¬
dium nolumus uenire. Ne despi¬
cias narrationẽ presbiteroꝵ sapi¬
entiũ. et in ꝓuerbiis illoꝵ cõuersare.
Ab ipsis enĩ aisces doctrinã intellectus.
et seruire magnatis sine quele la.
Non te pͣtereat narratio semoꝵ. ⁊ ip¬
si eñ didicerunt a patrib suis. qm̃
ab ipsis disces intellectũ. & in tẽpo¬
re necessitatis oabis responsũ. Non
incendas carbones peccatoꝵ argu¬
ens eos. et ne incendaris flamina
ignis peccatoꝵ illoꝵ. X.xIx.¬

Expanded text:
das cum viro locuplete, ne forte contra constituat litem tibi: multos enim perdidit aurum atque argentum: et usque ad cor regum extendit et conuertit. non litiges cum homine linguoso et non strues in ignem illius ligna non communices homini indocto ne male de progenie tua loquatur ne despicias hominem avertentem se a peccato neque inproperes ei Ne spernas hominem in sua senecta: etenim ex nobis senescunt. Noli de mortuo inimico tuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur, et in gaudium nolumus venire. Ne despicias narrationem presbyterorum sapientium, et in proverbiis illorum conversare. Ab ipsis enim disces doctrinam intellectus, et servire magnatis sine querela. non te praetereat narratio seniorum et ipsi enim didicerunt a patribus suis quoniam ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum non incendas carbones peccatoris arguens eos ne incendaris flamma ignis peccatorum illorum n
Abbreviated transcription (Latin):
dicus. Sic & rex. Hodie est. & eras mo¬
rietur. Cũ enĩ morietur homo. here¬
ditabit serpentes. & bestias. e uermes.
nitiũ suꝑbie hominis aposta xXXU.¬
care a dõ. qmͣ ab eo qui fecit illũ re

Expanded text:
is: “Rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes et bestias et vermes. Initium superbie hominis apostatare a Deo, quoniam ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
dotes illius scĩfica. In om̃i uirtute¬
tua dilige euͣ qui te fecit. & ministio
eiꝰ ñ derelinquas. Honora dm̃ ex to¬
ta anima tua. et honorifica sacer¬
dotes. et ꝓpurga te cũ brachiis. Da
illi partẽ sicut mandatũ ẽ tibi pri¬
mitiarũ & purgationis. & de negligen¬
tia purga te cũ paucis. Datũ brachi

Expanded text:
a in omni virtute dilige eum qui te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis et de neglegentia purga te cum paucis da
Abbreviated transcription (Latin):
offeres dño iitia scõꝵ. & pauꝑi por¬
rige manũ tuã. ut ꝑficiatur ꝓpi¬
tiatio s benedictio tua. grã datus
in conspectu om̃is uiuentis.x.xui.
Et mortuo non ꝓhibeas gram. Non
d̾esis plorantib in consolationẽ. &
cũ lugentib ambula. Non te pige¬
at uisitare infirmũ. ex his enĩ in di

Expanded text:
offers initia sanctorum et pauperi porrige manum tuam ut perficiatur propitiatio et benedictio tua gratia datus in conspectu omnis viventis et mortuo non prohibeas gratiam non desis plorantibus in conrogatione et cum lugentibus ambula non te pigeat visi
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate. neq mercennariũ dan¬
tẽ animã suam. Seruus sensatus¬
sit tibi dilectus quasi anima tua.
non defraudes illũ libertate. neq in¬
opẽ derelinquas illũ. Pecora tibi sunt
attende illis. et si sunt utilia. per¬
seuerent apuote.xxiii.¬
ilu tibi sunt erudi illos. & curua
illos a pueritia eoꝵ. Filiȩ tibi sunt
serua corpus illarũ. & ñ ostendas

Expanded text:
in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
Le tare gͦ niuenis in adolescentu
tua. & in bono sit cor tuuͣ in di¬
b iuuentutis cuȩ. & ambula in
uus cordis tui. & in intuitu ocu¬
loꝵ tuoꝵ:  scito quod ꝓ om̃ib
his adducet te deus in iudicium.
ufer tram acorde tuo. xxuii¬
& amoue malitiam a carnetua.
adolescentia enĩ & uoluptas. uan
emento creatoris. xxxiii sutłi¬
tui indieb iuuentutis tue anti¬
quã ueniat tempus afflictionis
e appropinquent anni de quib
dicas non mͥ placent. antequã
lentes imminuto numero & te¬
nebrescent uidentes ꝑ foramina.
ce claudent ostia in platea in hu¬
militate uocis molentis. & con¬
surgent ad uocẽ uolucris & ob¬
surdescent om̃s filiȩ carminis.

Expanded text:
in adolescentia tua; et in bono sit cor tuum in diebus juventutis tuae, et ambula in viis cordis tui, et in intuitu oculorum tuorum; et scito quod pro omnibus his adducet te Deus in judicium. Aufer iram a corde tuo, et amove malitiam a carne tua. Adolescentia enim et voluptas vanMemento Creatoris tui: in diebus iubentutis tue. Antequam veniat tempus afflictionis: et adpropinquent anni de quibus dicas non mici placent. Antequam lentes in minuto numero. Et tenebrescent videntes per foramina, et claudent ostia in platea: in umilitate vocis molentis. Et consurgent ad vocem volucris: et obsurdescent omnes filie
Abbreviated transcription (Latin):
Iane semina semen tuũ. & ues¬
ꝑe ne cesset manus tua: quia na¬
cis quid magis oriatur. hoc aut
illud. Et si utrumq simul. meli
erit. Dulce lumen & delectabile
ẽ oculis uidere solem. Si antus
multis uixerit homo. & in his
om̃ib letus fuerit. meminisse
debet tenebrosi temporis. e dic

Expanded text:
mane semina sementmane semina sementpere ne cesset manus tua: Quia nescis quid magis oriatur, hoc an illud, et si utrumque simul, melius erit. Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetatus fuerit: Meminisse debet tenebrosi temporis, et di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & cuius principes uescuntur
in tẽpore suo ad reficiendum.
⁊ non ad luxuriã. In pigritus
humiliabitur contignatio. & in
infirmitate sua manuũ ꝑstilla¬
bit domus. In risu faciunt panẽ
ac uinũ. ut epulentur bibentes.
Et pecumie obediunt omĩa.xxiiii¬
n cogitatione tua regi ne detra¬
nas. & in secreto eubilis tui ne¬
maledixeris diuiti: quia auis
çȩli portabit uocẽ tuã.& qͥ habet¬
pennas annuntiabit sententiã.
seuntes aquas. quia post multa
tẽpora inuenies illum. Da par¬
tẽ septẽ. nec non & octo. quia ig¬
noras quid futurũ sit mali su¬
ꝑ terrã. Si repletȩ fuerint nubes.
ibres suꝑ terrã effundent. Si g¬
ciderit lignũ ad austrum aut ad
aquilonẽ. in quocũq loco cecider
ibi erit. Qui obseruat uentũ. non
seminat. & qui considerat nubes
numqu̾a metet. Quomͦ ignoras
que sit uia sp̃s. & qua ratione cõ¬
pingantur ossa in uentre preg.¬
nantis: sic nescis oꝑa dĩ qui fa¬
bricator est om̃ium.xxUi

Expanded text:
cujus principes vescuntur in tempore suo, ad reficiendum, et non est ad luxuriam. In pigritia humiliabitur contignatio, et infirmitatate manuum praestillabit domus. In risu faciunt panem, et vinum ut epulentur viventes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto maledixeris diviti, quia avis caeli portabit vocem tuam, et pennas annuntiabit sententiam. er transeuntes aquas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali suerram. Si repletae fuerint nubes, imbrem super terram effundent. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem in quocumque loco ceciderit ibi erit qui observat ventum non seminat et qui considerat nubes numquam metet quomodo ignoras quae sit via spiritus et qua ratione conpingantur ossa in ventre praegnatis sic nescis opera Dei qui fabricator est omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ne accõmodes cortiui. ne forte au¬
dias seruũ tuũ maledicentẽ tibi.
Scit enĩ tua conscientia. quia & cu
crebro maledixisti aliis. Cuncta
tẽptaui in sapientia. Dixi. Sapiens
efficiar. & ipsa longuis recessit a
me multomagis quã erat. Et alta
ꝓfunditas. quis inueniet eam: Lus¬
traui uniuersa animo meo ut sci¬

Expanded text:
e forte audias servum tuum maledicentem tibi scit enim tua conscientia quia et tu crebro maledixisti aliis cuncta temptavi in sapientia dixi sapiens efficiar et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat et alta profunditas quis inveniet eam lustravi universa animo meo ut sci
Abbreviated transcription (Latin):
lorebit amigdalũ. impingua¬
bitur locusta. & dissipabitur
capparis. qmͣ ibi homo in domũ
cternitatis suȩ. & circuibunt
in platea plangentes.x.ii.
Intequã rumpatur funis ar¬
genteus. & recurrat uitta aurea.
& conteratur hẏdria suꝑ fontẽ.
naͣe reuertatur puluis iter¬
sapientissimus cec lesiastes docu¬
it popłm. & enarrauit quȩ fe¬
cerat. & inuestigans cõposuit
parabolas multas. Quesiuit
uerba utilia. & conscripsit ser¬
mones rectissimos. ac ueritate

Expanded text:
um inpinguabitur lucusta et dissipabitur capparis quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae et circumibunt in platea plangentes antequam rumpatur funis argenteus et recurrat vitta aurea et conteret conuertatur puluis in tersapientissimus ecclesiastes, docuit populum et enarravit que fecerat, et investigans composuit parabolas multas, quesivit verba utilia et conscripsit sermones rectissimos ac veritate
Abbreviated transcription (Latin):
tũ p̃cederet sapientia stultitiam.
quantũ differt lux a tenebris. Sa¬
pientis oculi in capite eiꝰ. stultus in
tenebris ambulat. Et didici qđ unꝰ¬
utriusq eẽt interitꝰ. e dixi in cor¬
de meo. Si unꝰ. & stulti et meus oc¬
casus erit. quid mͥ ꝓdest qđ maio¬
rẽ sapientiȩ deoi operã: Locut̾usa
cũ mente mea. animaduerti qđ
hoc quoq esset uanitas. Non enĩ eri
memoria sapientis similiter ut
stulti in ꝑpetuũ. & futura tẽpora
obliuione cuncta pariter operiente
Moritur doctus similiter ut indoctis
& iccirco teduit me uitȩ meȩ uidens
mala ec̃ uniuersa sub sole. & cuncta
uanitatẽ. e afflictionẽ sp̃s. Rursum
detestatus sum omẽm industriã mei¬
x que sub sole studiosissime labora¬
ui. habiturus heredẽ post me. quẽ
ignoro utrũ sapiens an stultus fu¬
turꝰ sit. & dominabit᷑ in laborib
meis quib desudaui. e sollicitꝰ fui.¬

Expanded text:
tum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. sapientis oculi in capite eius: stultus in tenebris ambulat. Et aliutriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione cuncta pariter operient: moritur doctus similiter ut indoctus. Et idcirco taeduit me vitae meae, videntem mala esse universa sub sole et cuncta vanitatem atque adflictionem spiritus rursum detestatus sum omnem industriam meam quae sub sole studiosissime laboravi habiturus heredem post me quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit et dominabitur in laboribus meis quib
Abbreviated transcription (Latin):
ui fodit foueam incidet .x.xi¬
in eã. & qui dissipat sepẽ : mor¬
debit eum coluber. Qui transfert
lapides affligetur in eis. & qui scmn¬
dit ligna uulnerabitur ab eis.
Si retunsũ fuerit ferrũ. & hoc nͣ
ut prius. sed hebetatũ fuerit.
multo labore exacuetur. & post
industriã sequitur sapientia.xxii
Si mordeat serpens in silentio.
nichil cominus habet qui occul¬
te detrahit. Uerba oris sapientis
grã. ⁊ labia insipientis p̾cipita¬
bunt eum. Initiũ uerboꝵ eiꝰ stul¬
titia. & nouissimũ oris illiꝰ error
pessimus. Scultus uerba mul¬
tiplicat. Ignorat homo quid an¬
te se fuerit. & quod post futurũ
ẽ. quis illi poterit indicare: La¬
bor stultoꝵ affliget eos. qui nesci¬
unt in urbem ꝑgere. Ue tibi ter¬
ra. cuiꝰ rexẽ puer. & cuius prin¬

Expanded text:
ui fodit foueam, incidet in eam: et qui dissipat saepem, mordebit eum coluber. qui transfert lapides, adfligetur in eis: et qui scindit ligna, uulnerabitur ab eis. si retunsum fuerit ferrum et hoc ut prius, sed hebetatum erit, multo labore exacuetur, post industriam sequitur sapientia si mordeat serpens in silentio nihil eo minus habet qui occulte detrahit verba oris sapientis gratia et labia insipientis praecipitabunt eum initium verborum eius stultitia et novissimum oris illius error pessimus stultus verba multiplicat ignorat homo quid ante se fuerit et quod post futurum est quis illi poterit indicare labor stultorum adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ hominis illius pauꝑis. Et di¬
cebã ego meliorẽ eẽ sapientiã for¬
titudine. Quomͦ gͦ sapientia pau¬
ꝑis contẽpta ẽ: & uerba eius non
sunt auditał Uerba sapientium
audiunt᷑ in silentio. plus quã cla¬
mor principis inter stultos. Me
lior ẽ sapientia quã arma belli¬
ca. & qui in uno peccauerit: mui¬
ta bona perdet. xx
Iusce morientes. ꝑdunt suaui¬
tatẽ unguenti. Pretiosior ẽ sapien¬
tia. ⁊ gła parua ad tẽpus stultitia.
Cor sapientis in dextera eiꝰ. ⁊ cor
stulti in sinistra illius. Sed & in
uia stultus ambulans. cũ ipse insi¬
piens sit: om̃s stultos estimat. Si
sp̃s potestatẽ habentis ascenderit
suꝑ te. locũ tuũ ne dimiseris. qͥa

Expanded text:
et dicebam ego meliorem esse sapientiam fortitudine quomodo ergo sapientia pauperis contempta est et verba eius non sunt audita verba sapientium audiuntur in silentio plus quam clamor princilior est sapientia, quam arma bellica: et qui in uno peccaverit, multa bona perdet. Cap. X. Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti. Pretiosior est sapientia et gloria, parva ad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiser
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta tua candida. & oleũ de
capite tuo ñ deficiat. Perfruere
uita cũ uxore quã diligis cunctis
dieb uite instabilitatis tuę. qui
dati sunt tibi sub sole. om̃i tẽpore
uanitatis tuȩ. Hec ẽ enĩ pars in
uita & in labore tuo. quo laboras
sub sole. Quodeũq potest manꝰ

Expanded text:
vestimenta tua candida et oleum de vestimenta tua candida et oleum de capite tuo non deficiat perfruere vita cum uxore quam diligis cunctis diebus vitae instabilitatis tuae qui dati sunt tibi sub sole omni tempore vanitatis tuae haec est enim pars in vita et in labore tuo quod laboras sub sole
Abbreviated transcription (Latin):
homo utrũ amore an odio dig¬
nus sit: sed omͣia in futurum
seruantur incerta. eo quod um¬
uersa eque eueniant iusto &e i¬
pio. bono & malo. mundo & un¬
mundo. immolanti uictimas.
& sacrificia contẽpnenti. Sicut
bonus sic & peccator. ut ꝑiurus
ita & ille qui uerũ deiurat. Hoc
ẽ pessimũ inter omͣia que sub
sole fiunt. quia eadem cunctis
eueniunt. Unde & corda filioꝵ
hominũ implentur malitia
& contẽptu in uita sua. & post
hec ad inferos deducentur. Ne¬
mo eͣ qui semꝑ uiuat. & qui hu¬
uis rei habeat fiduciã. Melior
ẽ canis uiuus. leone mortuo.
Uitientes eni sciunt se eẽ moritu¬
ros. mortui uͦ nichil nouerunt
amplius. nec habeant ultra mer¬
cedẽ. quia. obliuioni tradita est
memoria eoꝵ. Amor quoq. &s odi¬
ũ & inuidia simul perierunt.
nec habent partẽ in hoc scło. &
in oꝑe qđ sub sole geritur. Uade
gͦ & comede in letitia panẽ tuum.
& bibe cũ gaudio uinũ tuũ: quia
dõ placent oꝑa tua. Om̃i tẽpore sint

Expanded text:
homo utrum amore an odio dignus sit; sed omnia in futuro servantur incerta, eo quod universa aeque eveniant justo et impio, bono et malo, mundo et immundo, immolanti victimas, et sacrificia contemnenti. Sicut bonus sic et peccator ut periurus ita et ille qui verum deierat hoc est pessimum inter omnia quae sub sole fiunt quia eadem cunctis eveniunt unde et corda filiorum hominum implentur malitia et contemptu in vita sua et post haec ad inferos deducentur nemo est qui semper vivat et qui huius rei habeat fiduciam melior est canis vivens leone mortuo viventes enim sciunt se esse morituros mortui amplius, nec habent ultra mercedem: quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque, et odium, et invidiae simul perierunt, nec habent partem in hoc saeculo, et in opere quod sub sole geritur. Vade ergo, et comede in laetitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum: quia Deo placent opera tua omni tempore sint
Abbreviated transcription (Latin):
habet potestatẽ in die mortis. nec
sinitur quiescere ingruente bel¬
lo. neq saluabit impietas impiũ.
Om̃ia hec consideraui. & dedi cor
meũ in cunctis oꝑib quę sub so
le. Interdũ dominatur homo ho¬
mini in malũ suũ malo suo. Uidi
impios sepultos. qui etiam cũ ad¬
huc uiuerent in loco scõ erant. et
laudabantur in ciuitate. quasi
iustoꝵ operũ. Sed & hoc uanitas ẽ.
Etenĩ quia non ꝓfertur .xUii¬
cito contra malos sententia. absq¬
ullo timore filii hominũ ꝑpetrant
mala. Atcamen peccator ex eo qđ
centies facit malũ. & ꝑ patientiã
sustentatur. ego cognoui quod e¬
rit bonũ timentib dm̃ qui ue¬
rentur faciem eius. Non sit bonu̾
impio. nec ꝓlongetur dies eius.
sed quasi umbra transeant qui
non timent faciem diũi. Est & alia

Expanded text:
habet potestatem in die mortis nec habet potestatem in die mortis nec sinitur quiescere ingruente bello neque salvabit impietas impium omnia haec consideravi et dedi cor meum inle. Interdum dominatur homo homini in malum suum. Vidi impios sepultos: qui etiam dum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum: sed et hoc vanitas est. Etenim quia non profertur cicontra malos sententia, absque timore ullo filii hominum perpetrant mala. Attamen peccator ex eo quod centies facit malum, et per patientiam sustentatur, ego cognovi quod erit bonum timentibus Deum, qui verentur faciem ejus. Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant qui non timent faciem Domini. Est Deo na
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Uincula sunt manꝰ illius. qui
placet dõ effugiet eam: qui autem
peccator est. capietur ab illa. Ecce hoc
inueni dixit ecclesiastes. unũ & al¬
terũ ut inuenirẽ rationẽ ꝗtia ad huc
querit anima mea. & ñ inueni.
ds̃ hominẽ i rectũ. & ipse se infini¬
tis miscuerit questionibus..x¬
uis talis ut sapiens est. & quis
cognouit solutionẽ uerbi Sapien¬
tia hominis lucet in uultu eiꝰ. et
potentissimus faciem illius cõmu¬
tabit. Ego os regis obseruo. & p̃cep¬
ta iuramenti dĩ. Ne festines rece¬
dere a facie eiꝰ. neq. ꝑmaneas in
opere malo. quia ome qđ uoluerit
faciet. & sermo illius potestate
plenus ẽ. nec dicere ei quisquam
potest. quare ita facis. Qui custo¬
dit p̾ceptũ. ñ experietur quicquã
mali. Tempus & responsionẽ cor
sapientis intelligit. Omĩ negocio
tempus ẽ & oportunitas. & multa
hominis afflictio. quia ignorat
pͣterita & uentura nullo scire
potest nuntio. Non est in homi¬
nis ditione ꝓhibere spm̃. nec

Expanded text:
eius vincula sunt manus illius qui placet Deo effugiet eam qui autem peccator est capietur ab illa ecce hoc inveni dicit Ecclesiastes unum et alterum ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea et non inveni Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus. Quis talis ut sapiens est, et quis cognovit solutionem verbi sapientia hominis lucet in vultu eius et potentissimus faciem illius commutavit ego os regis observo et praecepta iuramenti Dei ne festines recedere a facie eius neque permaneas in opere malo quia omne quod voluerit faciet et sermo illius potestate plenus est nec dicere ei quisquam potest quare ita facis qui custodit praeceptum non experietur quicquam mali tempus et responsionem cor sapientis intellegit omni negotio tempus est et oportunitas et multa hominis adflictio quia ignorat praeterita et ventura nullo scire potest nuntio non est in hominis dicione prohibere spiritum nec