comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Adũsa uͦ qr aliqͥs amaritudi¬
nis habent: uelut potio amłra
me suspectũ ⁊ timidũ fucint:
hoagis timeo malũ qͦd facio mabs¬
condito. q̃m qd inaꝑto. ¶dalũ nãq
qͦd nemo uidet. nullus rep̃hendit.
i ubi nõ timet᷑ rep̾hensor: securiꝰ
accedit tẽptitor. faciliꝰ ppetratur
ĩiquitas. Himirũ ut᷑biq bellũ. utͦ¬
hostili regione uersantib hac illac¬
q ecũspiciendũ ẽ. ⁊ ad om̃em stre¬
pitũ circũ agenda ẽ ceruix. Caro
suggerit mͥ mollu. mundꝰ uana.
diabolus amara. Etiens aliqua ear¬
nalis esgiatio m̃tẽ meã importu¬
ne pulsis aecybo. de potu. de sõ¬
no. ccłisq almlib ad carnis eurã
uero de ambitione scłi. de iactancia.
de arrogantia. cogitatio uana. in
corde u̾satur : de mundo ẽ. Endo
aut̃ adirã. ad iracundiã. ⁊ ad amari¬
tudinẽ animi ꝓuocor diabolica sug¬
gestio ẽ. cuii. non alit̃ qͣm ipsi diabõ
re. nr̃m ẽ illis ñ consentire. N am
qͥciens resistimꝰ. diabolũ suꝑamus.

Expanded text:
unt. Adversa vero quia aliquid amaritudinis habent, velut potiones amare me suspectum et timidum faciunt. Magis timeo malum quod facio in abscondito, quam quod in aperto. Malum namque quod nemo videt, nullus reprehendit: et ubi non timetur reprehensor, securus accedit tentator, et facilius perpetratur iniquitas. Nimirum utrobique bellum, utrhostili regione versantibus, hac illacque circumspiciendum est, et ad omnem strepitum circumagenda est cervix. Caro suggerit mihi mollia, mundus vana, diabolus amara. Quia quoties carnalis cogitatio mentem importune pulsat de cibo et potu, de somno, caeterisque similibus ad carnis curam um de ambitione saeculi, de jactantia, de arrogantia cogitatio vana in corde versatur, de mundo est. Quando autem ad iram et iracundiam, et amaritudinem animi provocor, diabolica suggestio est: cui non aliter quam ipsi diabolore: nostrum est illis non consentire. Nam quoties resistimus, diabolum superamus,
Abbreviated transcription (Latin):
iunii. nec ulla temptacio inimici. ñ
peccandi uoluntas. nec delinquendi
facultas. s totũ leticia totũ exultatio
possidet. hominesq angłis sociati sine
ulla carnis infirmitate ĩꝑpetuũ uer¬
nabũt. ibi erit iocunditas infuta.
beatitudo sempiterna. inqua qui se¬
mel suscipit᷑ : semꝑ tenetur. Ibi ẽ re¬
quies alaborib. pax ab hostib. anie¬
nitas denouitate. securitas de eter¬
nitate. suauitas atq dulcedo. de di
uisione. & quis nõ illic uehem̃ter¬

Expanded text:
junii, nec ulla tentatio inimici, nec junii, nec ulla tentatio inimici, nec peccandi voluntas, nec delinquendi facultas, sed totum laetitia, totum exsultatio possidet. Homines quoque angelis sociati, sine ulla carnis infirmitate in perpetuum manebunt. Ibi erit jucunditas infinita, beatitudo sempiterna: in qua qui semel suscipitur semper tenetur. Ibi est requies a laboribus, pax est ab hostibus, amoenitas de novitate, securitas de aeternitate, suavitas atque dulcedo de Dei visione. Et quis non illic
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit deuorari insepulchro aĩa le¬
tetur eũ seĩs in celo. Illue sp̃s diri¬
gendus ẽ qͦ ẽ iturus. Illuc festina¬
re debemus. uͥ semꝑ uiuamꝰ. ⁊ubi
nũqͣm ampliꝰ mori timeamꝰ. Si sic
amamꝰ istã labilẽ ⁊ caducã ubi eum
tanto labore uiuimꝰ. ubi comeden¬
do. bibendo. dormiendo urx neces¬
sitatib carnis satisfacimus : multo
magis amare debenꝰ et̾̃nã uitam.
ubi nullũ laborẽ sustinebimꝰ. ¶bi
sũma semꝑ iocunditas. sũma felici¬
tas. felix libtas. et felix beatitudo.
Ubi simles erũt homines angłis
di. ⁊ fulgebũt iusti. siẽ sol in regno
patͥs sui. Qualis putatis. tẽ erit
splendor aĩarũ. qͣndo solis splendo¬
rẽ habebit lux corꝑũ:. Hulla e¬
rit ibi tͥsticia. nulla atigustia. nultꝰ
dolor. nullus timor nullus ibi labor
nulla mors. s ꝑpetua sanitas semꝑ ꝑse
nis miseria. nulla ẽ ibi egͥtudo. nulla
oĩno necessitas. Nulla ẽ ibi fames. ñ
sitis. ñ frigus. ñ estus. ñ lassitudo ie¬

Expanded text:
 devorari in sepulcro, anima laetetur cum sanctis in coelo. Illuc spiritus dirigendus est, quo est iturus: illuc festinare debemus, ubi semper vivamus, et ubi mori amplius non timeamus. Si sic amamus istam labilem et caducam vitam, ubi cum tanto labore vivimus, ubi comedendo, bibendo, dormiendo, vix carnis necessitatibus 334 satisfacimus: multo magis amare debemus vitam aeternam, ubi nullum laborem sustinebimus, ubi summa semper jucunditas, summa felicitas, felix libertas, et felix beatitudo; ubi similes erunt homines angelis Dei, et fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Qualis, putas, tunc erit splendor animarum, quando solis splendorem habebit lux corporum? Nulla erit ibi tristitia, nulla angustia, nullus dolor, nullus timor, nullus ibi labor, nulla mors, sed perpetua sanitas semper ibnis miseria. Nulla est ibi aegritudo, nulla omnino necessitas: non est ibi fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo je
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnio contra me ẽ. fidelis uideł lum̃ scien¬
cie. ꝯscientie puritatẽ. Inutͦq falleris.
s falli ñ eredis. ita uł dilectione mea
tangeris. uł opinione. Ego noui quis
sim. ⁊ qͥri possim. Pecc̃or enĩ sũ ⁊ ultra
modũ peccans peccator ⁊ ingenii uiua¬
eitas illũ in me ñ ht locũ. accedit ad

Expanded text:
idelicet lumen scientiae, conscientiae puritatem. In utroque falleris, sed falli non credis; ita vel dilectione mea tangeris vel opinione. Ego novi, quid sim, et quid possim; peccator enim sum et ultra modum peccans peccator, et ingenii vivacitas ullum in me non habet locum. Accedit
Abbreviated transcription (Latin):
ies homns sic̃ umbra suꝑ
chil ẽ. cũ stare uidet᷑. Cur gͦ thesau¬
rizat in t̾ra. cũ sine dilatione tnse¬
at. ⁊ illud qͦd colligit᷑. ⁊ ip̃e qͥ eolligit:
Et tu homo quẽ fructũ expectas ĩ
mundo. euiꝰ fruetus runa ẽ. cuiꝰ fi¬
nis mors ẽ: Utinã saꝑes ⁊ intellig̾es
ac nouissima prudent̃ ꝓuideres. Scio
quendã qͥ ꝑ annos plurimos tecum
familiarit᷑ uicit. ad m̃sã tuã sedit.
sibũ de manu tua sũpsit. in sinu tuo
dormiũ. cũ uoluit teeũ colloquiũ
habute. hic iure hereditario seruus
tuus. est. S qr ab in eunte etate deli¬
cate nutristi eũ. ⁊ uirge ꝑoꝑ cisti:
ꝯtumax effectus ẽ. leuauit caleaneũ
suũ suꝑ caput tuũ ⁊ te inseruitutem
redegit.⁊ tui crudelit̃ dominat᷑. S
fortasse dieis. quis ẽ hic : Uetus hõ

Expanded text:
ies hominis sicut umbra super hil est, cum stare videtur. Cur ergo thesaurizat in terra homo, cum sine dilatione transeat, et illud quod colligitur, et ipse qui colligit? Et tu homo, quem fructum exspectas in mundo, cujus fructus ruina est, cujus finis mors est? Utinam saperes, et intelligeres, ac novissima prudenter provideres! Scio quemdam qui per annos plurimos tecum familiariter vixit, ad mensam tuam sedit, cibum de manu tua sumpsit, in sinu tuo dormivit, cum voluit tecum colloquium habuit: hic jure haereditario servus tuus est. Sed quia ab ineunte aetate delicate nutristi eum, et virgae pepercisti, contumax effectus est: levavit calcaneum suum super caput tuum, et te in servitutem redegit, et tui crudeliter dominatur. 39. Sed fortasse dices: Quis est hic? Vetus homo
Abbreviated transcription (Latin):
nerat.⁊ mors uitt ꝑfenestras meas.
Audit auris ⁊ intentionẽ cordis in¬
flectit.Odoratꝰ cogitationẽ ĩpedit.
Et nͥ ilico respuat᷑. ⁊ expuat᷑ subito
totũ corpus occupat ⁊ estuat. urit
et incendit. ꝓrumo carnẽ eatha mo¬
dicũ titillat: deinde delectatione
t᷑pi mentẽ maculat. ad extremũ
ꝑconsensũ prauitatis sͥ mentẽ sub¬
iugat. Porro diabolus qm udere
dit areũ suũ. ⁊ in eo parauit sigit
quis uidebit eos: Laqueũ posuie in
auro ⁊ argento ⁊ in omnib quib ab¬
utimur. Cũ in illis male delertamur
illaqueam᷑. Hec solũ laqueũ posuit. s
⁊ inscum. Uiseus ẽ amor possessioĩs.
affectus cognationis. cupiditas ho¬
noris. ⁊ carnis uoluptas. quib aĩa in¬
iuscat᷑. ⁊ irretitur. ne pennis ꝯtem¬
plationis ꝑ plateas suꝑne sion diseur¬
rere possit. Sagitte diaboli sunt
his telis suꝑat᷑ sepe fidelis. Eu mͥ
lant. undiq temptam̃ta. undiq
ꝑicła. Qcumq me u̾tã: nulla se¬

Expanded text:
nerat; et mors intrat per fenestras meas iAudit auris, et intentionem cordis inflectit. Odoratus cogitationem impedit. et nisi illico respuatur, subito totum corpus occupat, urit et incendit. Primo carnem cogitatione modicum titillat: deinde delectatione turpi mentem maculat; et ad extremum per consensum pravitatis sibi mentem subjugat. Porro diabolus quem videdit arcum suum, et in eo paravit sagittQuis videbit eos? Laqueum posuit in auro et argento; et in omnibus quibus abutimur, cum illis male delectamur et illaqueamur. Nec solum laqueum posuit, sed et viscum. Viscus est amor possessionis, affectus cognationis, cupiditas honoris, et carnis voluptas: quibus anima inviscatur et irretitur, ne pennis contemplationis per plateas supernae Sion volare possit. Sagittae diaboli sunt his telis superatur saepe fidelis Heu mihlant, undique tentamenta, undique pericula. Quocunque me vertam, nulla se
Abbreviated transcription (Latin):
stimulatus imꝑio. postea quã in achaie
partibus euangłm scribens. grecis fideli¬
bus in carnationem dm̃ fideli narratione
ostendit. eundemq exstirpe dauid descen¬
disse monstraute : ei non in merito scͥiben¬

Expanded text:
stimulatus imperio, in Achaiae partibus Evangelium scripsit, Graecisque fidelibus incarnationem Domini fideli narratione ostendit, eumdemque de stirpe David descendisse monstravit. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
noscit᷑. Facit ⁊ mercennariꝰ. S qr ñ gra¬
tis: ꝓpͥa trahi eupiditate ꝯuincit᷑. Por¬
ro ubi ꝓpͥetas: ibi singularitas. Ubi
aut̃ singularitas: ibi angulus. Ubi uͦ
angulus: ibi sine dubio sordes siue ru¬
bigo Sit itaq seruo sua leac timor ip
tẽptatur abstractus ⁊ illectꝰ. S harũ
nulla aut sine macula ẽ. aut aũs cõ¬
q̃s facit ⁊ uoluntarias. Porro meo tã¬

Expanded text:
ncitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipsdo ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas conquas facit et voluntarias. 4. Porro in eo ea
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ puto de illa dictã. Leoc đm in ma
possit animũ.⁊ mđm dirig̾e. Nec ti¬
mor quippe nec amor pͥuatus cõuertũt
animã. Mutant int̾dũ uultũ uł ac¬
tũ affectũ nũqͣm. Facit quidẽ etiam
seruus ñ nĩquã oꝑusdi. d quia nõ

Expanded text:
rem puto de illa dictum, Lex Domini immpossit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunquam. Facit quidem etiam ser
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis impetus letificat: euius
diligit ãns portas suꝑ om̃ia tab̃nacu¬
la iacob. quod uideł ⁊ in tab̃naculis
⁊ si qñ gaudetur deuictoria. labora¬
tur tamen in pugna. et tumen ꝑt¬
plerumq ꝑielititur de uiti. in ista
aut̃ patria nulla ꝓrsus ad mitratur
aduersitas. siue tristicia quẽ id mo¬
dũ de illa canitur. Sic̃ letantiũ om¬
nũ habitatio inte. Et rursum. Le¬
ticia sempiterna erit eis. Demq
aut miscdie tempus ⁊ nullus ꝓfec¬
to eẽ pot̾it miscrationis affectus.

Expanded text:
ificat , cujus diligit Dominus portas super omnia tabernacula Jacob ; quod videlicet in tabernaculis etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut laetantium omnium habitatio in te ; et rursum: Laetitia sempiterna erit eis . Deniqaut misericordiae tempus, nullus profecto esse poterit miserationis affectus.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ que dni ẽ subiectã.Et quidẽ suã
sibi quisq legẽ facere potuerunt. non
tam̃ eã ui ꝯmutabili et̾ne legis ordini
sub duc̾e potuer. Tunc aut̃ dixcerun
quẽq sibi fecisse suã legẽ. qndo ꝯmuni

Expanded text:
ni est, subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt: non tamen eam incommutabili aeternae legis ordini subducere potuerunt. Tunc autem dixerim quemque sibi fecisse suam legem, quando communi
Abbreviated transcription (Latin):
corur̃m. Hinc turbari ⁊ formidare poterat corillorum:
qͦd ibat ab eis. quauis eẽt ad illos uenturꝰ. ne forsan gre¬
gem lupꝰ hoc int̾uallo inuaderet ꝑ pastoris absentiam.
s a quib homo abscedebat : ds̃ ñ relinquebat. Cur gͦ tur¬
baretur ⁊ formidaret cor eorum. qñ fic deserebat occłos.

Expanded text:
os. « Hinc turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus esset ad eos: ne forsan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: etbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos,
Abbreviated transcription (Latin):
Suiꝰ auctoritate ⁊ huic mulieri. ⁊ cuicũq uolebat: pecc̾a dimit¬
ritas humanis m̃tib innotescẽt. que fide purgande sunit: ut
huiꝰ luminis aspectu inde digne reddantur. Unde sequitur.
¶Qi sequitur me ñ. a .ĩ. tis .h.l.ii. Qͥ in p̃senti meis iussis ob¬
sequit᷑. mea inquantũ suffic̃ exempla imitat᷑: in futo ñ tuebit

Expanded text:
cujus autoritate huic mulieri et cuicunque volebat, peccata dimitritas humanis mentibus innotesceret: quae fide purganda est, ut tanti luminis aspectu digna efficiatur. Unde secutus ait: Qui sequitur me, non ambulatsequitur, et mea in quantum sufficit exempla imitatur, in futuro non timebit
Abbreviated transcription (Latin):
ingentẽ meã ueni. ⁊ oblationes ⁊ uota.
in quib inuener̃ me purificatũ in tẽplo.
nõ cõturba. neq eũ tumultu. Quidã aut̃
exasia iudei. quos oportebat apud te p̃sto
ẽẽ. ut accusarent si quid haberent aduer¬
sũ me aut hi ipsi dicant. si quid in uener̃
ime iniquitaͭs. cũ stem in cõcilio. nͥ
de una hac uoce solũmodo qua clamaui
int̾ eos stans: qm̃ de resurrectione mor

Expanded text:
meam, veni, et oblationes, et vota. In quibus invenerunt me purificatum in templo, non cum turba neque cum tumultu. Quidam autem ex Asia Judaei, quos oportebat apud te praesto esse, et accusare si quid haberent adversum me: aut hi ipsi dicant si quid invenerunt in me iniquitatis, cum stem in concilio, nisi de una hac solummodo voce, qua clamavi i
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mofficio misse agitur ante secre
tum mede priore est. Qͦd aut̃ inise¬
ara incensi. ⁊ archa testam̃ti. et ta¬
bula suꝑ areham. et suꝑ tabulam
duo cherubim głe mutuo sese res
picientes. Huc intrabat solus pon¬
tifex semel manno. habens nomi¬
na patrũ in r̃onali ⁊ suꝑ humerali
scͥꝑta ferens sangumẽ et carbones
quoseũ timiamate in thuribulo
orans ponebat donec fumus obrũ¬
braret eũ. Deinde asꝑgebat tabulã.
et aram sanguine. P ost exibat ad
ppłm et lauabat uestes nec udicaba¬
tur mundus ante uesꝑam. Hec sig¬

Expanded text:
 officio missae agitur ante Secretum, quasi in aede priore est. Quod autem in Seara incensi et arca testamenti, et tabula supra arcam, et supra tabulam duo cherubim gloriae mutuo vultu sese respicientia. Hunc intrabat solus pontifex semel in anno, habens nomina Patrum in rationali et superhumerali scripta ferens sanguinem et carbones; quos cum thymiamate in thuribulo orans ponebat, donec fumus obumbraret eum. Deinde aspergebat tabulam et arcam sanguine, post exibat ad populum et lavabat vestes, nec vocabatur mundus ante vesperam. Haec sig
Abbreviated transcription (Latin):
hoc misteriũ missa uocabat᷑. Se¬
eretũ aut̃ iõ appellabat᷑ : qr secreta
uoce ꝑagitur. In pͥmitiua enĩ ec¬
clesia alta uoce ꝓferebatur: donee
pastores cordetenus extotidiano
usu u̾ba retinentes. in campis eadẽ
cantabant. s ipsi diuina uindicta
ibidẽ ꝑcussi sunt. Inde eccłia
consueuit ꝓpter reuerentum. tantum
misteriũ secreto agere. Secretũ etiã
tantũ misteriũ nequaqͣm caꝑe potest.
ad qͦd significandũ : merito secreta uo¬
ce celebratur. De hoe tanto et tam
secreto officio: summã breuiter dica¬
mus. Sacerdos gͥ secretũ misse cele¬
brans. representat ea que olim pon¬
sidandũ ẽ quod templũ olim du

Expanded text:
erium missa vocabatur. Secretum autem ideo appellabatur quia secreta voce peragitur. In primitiva autem Ecclesia alta voce proferebatur, donec pastores memoriter ex quotidiano usu verba retinentes, in camnis eadem cantabant. Sed ipsi divina vindicta ibidem percussi sunt. Unde Ecclesia consuevit propter reverentiam tantum mysterium secreto agere. Secretum etiam tantum mysterium capere potest. Ad quod significandum merito secreta voce celebratur. De hoc tanto et tam secreto officio summam breviter tangamus. Sacerdos igitur Secretum missae celebrans repraesentat ea quae olim ponsiderandum est quod temp
Abbreviated transcription (Latin):
quid huius modi. Post hec sacerdoᷤᷤ
pulũ sublum uoce.⁊ monet sur¬
sũ habere corda. et gr̃as agere pa
potestas. Tandẽ sacrat dona sieran¬
git. Post preces: uenit ad disci¬
pulos dicens. Uigilate et orate.
hec oblatus ẽ. Dum iuffit iugila¬
re: salitauit. quia salus ad est uigilan¬
tibus. Dũ dixit orate. monuit sursũ
nisi que sursũ sunt. dum uocat ad
requiẽ dicens dormite: monet grãs
agere. Qui enĩ requiescit amalo:
gratus efficitur đo. quod ẽ gracias
agere. Et ut digne do reddantur
id est ut uita nr̃a consonet suꝑnis
at q concelebrant. et tremunt.
⁊ homo do sociatur. De hine statim
quo ut inlibro ysaie reꝑitur cho¬
Grates agit creatori de benefici is
dum dicit. plemi sunt celi ⁊ terra
gła tua. De beneficiis sp̃alis redẽp.¬
tionis dũ cantat. Benedictus qui
facit. Chorus iterat osanna mex¬
celsis : ut saluemur corpore et a¬
nima it̃ angłos. Post hoc sacer¬
dos secretũ incipit. Hoc aquib¬
dã missa uocat᷑. qr inpͥminua ec

Expanded text:
quid hujusmodi. Post hoc sacerdos pulum sublimi voce, et monet sursum habere corda et gratias agere Patpotestas. Tandem sacrat dona sacrangit. Post preces venit ad discipulos dicens: Vigilate et orate .haec oblatus est. Dum jussit vigilare, salutavit, quia salus adest vigilantibus. Dum dixit: Orate, monuit sursum nisi quae sursum sunt. Dum vocat ad requiem dicens: Dormite, monet gratias agere. Qui enim requiescit a malo, gratus Deo efficitur; quod est gratias ei agere. Et ut digne Deo gratiae reddantur, id est, ut vita nostra consonet superniatque concelebrant, et tremunt, pernis et homo Deo sociatur. Dehinc statim quo, ut in libro Isaiae reperitur , choGratias agit Creatori de beneficiis, cum dicit: Pleni sunt coeli et terra gloria tua. De beneficiis specialiter redemptionis, dum cantat, Benedictus qui facit. Chorus iterat Hosanna in excelsis, ut salvemur corpore et anima inter angelos. Post haec sacerdos Secretum incipit. Hoc a quibusdam missa vocatur quia i
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ secretũ hoc sacramentũ ⁊mi¬
raculis plenũ et misteriũ inscrutabi¬
le. Unde quia dũ de eo tractamus.
supra rimamur adid qͦd residuum
ẽ uicina domus aduocetur. Quod
si nec ipsa suffecerit: igni qͦd rema¬
net cumburatur : hoc ẽ sp̃ui sẽo tra¬
datur. qui om̃ia subtilit̃ et plene
intuetur. qui ut uult et qͣntum uult
spirat et erudit. de uino et aqͣ
onalad sacrificandũ. panẽ scilicet
et uinũ. S uino suꝑ additur aqua¬
C hoc forsitan miraris. S et hoc mag¬
nũ ẽ sacram̃tũ. Unda labilis. homo
mortalis ẽ. Hec mixxta unno. signifi¬
et eccłie. Rursus hec iõ coniungi de¬
bent. quia nil ꝓdest fons baptismi
sine sanguine xp̃i : nec sanguis sine
baptismo. utrũq emĩ de latere xp̃i
manauit.Qui unũ demit: nõ mii¬
tatur misteriũ passionis. Sacerdoᷤᷤ
incepturus tantũ sacram̃tum
orat. ut oracio om̃iũ sibi aueili¬
etur. Un de eccłia ꝓeo orat dicẽs.¬

Expanded text:
Est enim secretum hoc sacramentum et miraculis plenum et mysterium inscrutabile. Unde quia, dum de eo tractamus, supra nos rimamur, ad id quod residuum est vicina domus advocetur. Quod si nec ipsa suffecerit, igne quod remanet comburatur, hoc est Spiritui sancto tradatur, qui omnia subtiliter et plene intuetur, qui ubi vult et quantum vult spirat et erudit. Nunc autem ad hdona ad sacrificandum, panem scilicet et vinum, sed et vino superadditur aqua. Hoc forsitan miraris, sed et hoc magnum est sacramentum. Unde labilis homo est mortalis, haec misto vino signifiet Ecclesiae. Rursus haec ideo conjungi debent, quia nihil prodest fons baptismi sine sanguine Christi, nec sanguis sine baptismo; utrumque de latere Christi manavit. Qui unum demit non imitatur mysterium passionis. Sacerdos tantum incoepturus sacramentum orat ut oratio omnium sibi auxilietur. Unde et Ecclesia pro eo orat dicens
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. sanguis. passionẽ. carbones :
caritatẽ xp̃i. thuribulum. carnẽ
ipsiꝰ. Thus crematũ.: p̃ces odori
testam̃ta. que adinincẽ se respi¬
ciunt ⁊ concordant. Uestis que la¬
uatur : hominẽ significat. Uesꝑa¬
hominis. Confert gͦ que olim fiebant.
et que ap̃s egit. E t respice quomͦ mi¬
iuster eccłie illa representat: et hec

Expanded text:
Christum; sanguis, passionem; carbones, charitatem Christi; thuribulum, carnem ipsius Christi; thus crematum, preces odoriftestamenta: quae adinvicem respiciunt sese, quia concordant. Vestis quae lavatur, hominem significat; veshominis. Confer ergo quae olim fiebant et quae Christus egit, et respice quomodo minister Ecclesiae illa repraesentat et haec
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd hec ẽ unctana q̃ uineit mundũ f¬
des nr̃a. ⁊ elypeus inexpugnabilis cõtra
antiquũ hostẽ. Un de petrus. Cui resisti¬
te fortes infide. In hac hori dicit᷑ oratio
d̾niea. in qua septẽ peticiones. ad haben¬

Expanded text:
eo quod haec est victoria quae vincit mundum, fieo quod haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra , et clypeus inexpugnabilis contra antiquum hostem, unde Petrus, Cui, inquit, resistite fortes in fide . In hac Hora dicitur Dominica Oratio, in qua septem petitiones sunt ad haben
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃ssius qͦdam mͦ nurũ loquit᷑ sine uerbis
potius qͣm ꝑuerba: innuit qͣntũ sit gaudiũ
celi. ubi uerba cessabunt. cũ om̃s omnia
scient. E neuma sequit᷑ oratio ut actio nr̃a
q̃ ꝑ d̃m incepit ꝑ ipsũ finiat᷑. Quod autẽ
infine uoce puerili dicit᷑ benedicamꝰ d̃no.
signaficat qͦd om̃is laus nr̃a puerilis est
ad comꝑationẽ di quẽ laudamꝰ. Et qͥequid¬
illic dici potest: minus ẽ alaude di. Ae si
dicat eccłia. Laudamꝰ. s laudando nõ suffi¬
cimus. qͥa suꝑ eminentia dĩ eloquiũ nr̃m
suꝑat ⁊ ntellectũ. Iuia accedet homo ad
ẽ: suꝑari in laude. De prima.
ore aut̃ pͥme officiũ m̾̃ito celebramꝰ:
Et quia hec hora mitiũ ẽ diei. in ea lauda¬
mus d̃m: qui dedit noctẽ. Inuocato gͥ di¬
uino auxilio. ⁊ glorificata tͥnitate ꝑsona¬
rũ ut dignũ ẽ ymnũ d̾o iam lucis orto
sydere reddimus. Beinde in hac prima
hora qͣi qͥnq psalmos canimus. ut quinq
adiungimus ex positionẽ catholice fidei.

Expanded text:
us quodammodo mirum loquor sine verbis quam per verba innuit, quantum sit gaudium coeli, ubi verba cessabunt, cum omnes omnia scient. Post Pneuma sequitur Oratio, utactio nostra quae per Deum incipit, per ipsum finiatur. Quod autem in fine voce puerili dicitur: Benedicamus Domino, significat quod omnis laus nostra puerilis est ad comparationem Dei quem laudamus, et quod quidquid hic dici potest minus est a laude Dei. Ac si dicat Ecclesia: Laudamus, sed laudando non sufficimus, quia supereminentia Dei eloquium nostrum superat et intellectum, quia accedet homo ad est, in laude Dei superari. Horae autem Primae officium merito celebramus,Et quia haec hora initium est diei, in ea laudamus Deum, quia dedit nobis noctem vino auxilio, et glorificata Trinitate personarum, ut dignum est, Hymnum Deo, Jam lucis orto sidere, reddimus. Deinde in hac Prima Hora quotidie quinque psalmos canimus, ut quinqueur. His adjungimus expositionem catholicae fidei, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ismo ad gentes apłis p̃dicantib ubiq. E
t̃eiũ credens gentilitis. ꝑ quartũ: resipis¬
cens iudea. S teius ⁊ quartꝰ sub una gła
iinguntur: quia gentiles ⁊ iudei. inu¬
nitate fidei coniungent᷑. anteqͣm ueniat
ꝑsecutio antixͥ sub quo qͥntus benedicet
feruntur. Unde tres ultimi psalmi frũt
illi tres ordines similes erunt ⁊ pariter
glorificabunt᷑. Post psalmos fit erortacio
ꝑcapitulũ ne deficiamꝰ inina.cun chonis
assentiens: ymnũ resonat. Uersus quoq
exccitat. E ꝓpħum zacharie dnm benedi¬
cimus. recolentes qͦd fecit redemptionẽ
turibulo mcensat altare. Thuribulum
cor hominis ẽ. Ignis caritas. incensum
rigatur oratio mea siẽ incensũ in cons¬
pectu tuo. Quelibet intipħa caritatẽ
integre significat qͦd caritas hic uciata¬
ẽ. ⁊ pꝰ hanc uitã cõsummabit᷑ eĩnaliter.
et hoc erit mletici menarrabili. Unde
p̃gustat᷑. nec penitus expͥmi nec penitꝰ
taceri potest. Unde eccłia diumis uerbiᷤᷤ

Expanded text:
s ad gentes, apostolis praedicantibus ubique; tertius, credens gentilitas; quartus resipiscens iu Judaea. Sed tertius et quartus sub una gloria junguntur; quia gentiles et Judaei in unitatem fidei conjunguntur ante quam veniat persecutio Antichristi. Sub quo quintus ordfruentur. Unde tres ultimi psalmi fluuntilli tres ordines simul erunt et pariter glorificabuntur. Post psalmos fit exhortatio, per Capitulum, ne deficiamus in via, cui chorus assentiens Hymnum resonat. Rursus quoque excitati per prophetiam Zachariae Deum benedicimus, recolentes quod fecit redemptionem thuribulo incensat altare. Thuribulum est cor hominis, ignis charitas, incensum rigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quaelibet antiphona charitatem integre, significat quod charitas hic initiata post hanc vitam consummabitur aeternaliter, et hoc erit in laetitia inenarrabili. Unde praegustatur, nec penitus exprimi nec penitus taceri potest. Unde Ecclesia verbis demissis
Abbreviated transcription (Latin):
qui qͦd audiuit oꝑe impleuit. Humerus istoꝵ
idẽ gerit mysteriũ: qd numerus psalmoꝵ.
Tres turbe lectionũ et responsoria notãt
surrectionis: que nocte dnica uel festiua
ad memoriã reducitur. Ternarius in singłis
nocturns fidẽ sẽe trinitatis designat :¬
insingłis tẽporib. Quat̾̃narius qui apud
idẽ historialẽ. allegoricũ. tͦpologicum.
et anagogicũ. ¶el ierłm intelligit᷑ eiui¬
tas t̾rena.⁊ eccłia et q̃libet fidelis anpna:
⁊ suꝑna patria. Sequit alta uoce. te d̃m
laudamꝰ. ꝑ qͦd monstrat᷑ quã manifeste
inde sacerdos ꝑuersum hortatur.: ut ĩ
laude d̃i ꝑmaneat. Dequit᷑ matutinale
officiũ de qͦ ꝓpħa : adte deluce igilo đs.
infigura nr̃i mare rubrũ transsisse. ⁊
qͦd inuigilia matutina ex odus demons¬
trat factũ eẽ. In hoc etiã dñi recolimus
cium p̃dictis causis plenũ ẽ laudib. In
pͥncipio huius diuinũ inuocamus audcili¬

Expanded text:
qui quod audivit implet opere. Numerus istorum qui quod audivit implet opere. Numerus istorum idem gerit myterium quod numerus psalmorum. Tres turbae Lectionum et responsoriorum notant surrectionis; quae nocte Dominicali vel festiva ad memoriam reducitur. Ternarius numerus in singulis Nocturnis, fidem Trinitatis designat in tribus temporibus; quaternarius apud id est historialem, allegoricum, tropologicum. et anagogicum. Ut Jerusalem intelligitur civitas terrena, et Ecclesia, et quaelibet fidelis anima, et superna patria. Sequitur alta voce: Te Deum laudamus; per quod monstratur quam manifeste inde sacerdos per versum exhortatur, ut in laude Dei permaneant. Sequitur matitunale officium, de quo propheta: Ad te in figura nostri mare Rubrum transisse et, quod in vigilia matutina Exodus monstrat factum fuisse . In hoc etiam Dominicam recolimus cium praedictis de causis plenum est laudibus. In principio hujus divinum invocamus auxili
Abbreviated transcription (Latin):
Antiphone caritatẽ ex pͥmunt : q̃ nu¬
merũ ipsoꝵ habent. ꝓpt̾ causas suꝑ dic¬
tas de psalmis. Im ꝓfectis dieb duode¬
cim psalmos canimꝰ ꝓsingulis horis noc¬
tis in quib do seruiend̾ est : et sexx anti¬
phonis binos psalmos copulamꝰ qͥa cari
tatur. sig̾cat qͦd d̾s prior dilexit nos: ⁊
nos dilectioni eiꝰ cõmunit̃ respondere
debemꝰ. Heuma infine: in effabile gaudi¬
um. ꝑ ost psalmos ⁊ antipħas exclamat᷑
uersus acuta uoce ad excitandos animoᷤᷤ.
gritemur. ut uertamꝰ nos ad orientem.
⁊ toto corde ad d̃nm. Sequit᷑ d̃niea oratio
Lecturus dicens ucario xp̃i. iube dom¬
ne benedicere pͥncipatũ eccłie ĩnuit. et
qͣm larga potestas benedicendi tradita
fit: cui iubere datũ ẽ. Qͦd aut̃ sacerdos
orat ut d̾ns benedicat. sapieitẽ ꝑ. xp̃m be
p̃dicamus: responsoria sunt bona oꝑa.
Unde sic pulcre dicuntur: quia pea res
pondemus. Pulchre enĩ respondet p̃dicationi:

Expanded text:
Antiphonae charitatem exprimunt, quae nuAntiphonae charitatem exprimunt, quae numerum psalmorum habent propter causas supradictas de psalmis. In non festis diebus duodecim psalmos canimus pro singulis horis noctis in quibus Deo serviendum est, et sex antiphonis binos psalmos copulando, quia chtatur significat quod Deus prior dilexit nos, et nos dilectioni ejus communiter respondere debemus. Pneuma in fine loquitur ineffabile gaudium. Post psalmos et anthiphonas exclamatur Versus acuta voce ad excitandos animos, ngritemur,, et ut vertamus nos ad orientem et toto corpore ad Deum. Sequitur Dominica Oratio Lecturus dicens vicario Christi: jube, Domine, benedicere, principatum Ecclesiae innuit, et quam larga potestas benedicendi illi tradita sit, cui jubere datum est. Quod autem sacerdos orat ut Dominus benedicat, sapienter per Christunibus itaque praedicamus. Responsoria sunt bona opera. Unde sic pulchre dicuntur, quia per ea pondemus. Pulchre enim respondet praedicationi
Abbreviated transcription (Latin):
dite me. Quod aut̃ inepiphania p̃t̃mit¬
titur. iõ ẽ quod magi pͥmitie gentium
anullo inuitati uixta illud. nemo nos cõ¬
duxit: uener̃ regẽ celi adorare. Eno
clauso ostio laudat ꝓpt̾ se. set manifeste
ꝓpt̃ alios ut accendat ardor ꝓrimos.
dequit᷑ yminus qͥ ẽ laus di cũ cantieo.
Uel uox humana inlaude di metriee
cõposita: qr pꝰ muitacionẽ multi con¬
secuntur landẽ dni eũ leticia. ixta
illud. Audiuit ⁊ letata ẽ soon. Postea psal¬
mi qui oꝑa significant secunt᷑ duodeepm
na defendam᷑ uirtute.⁊ nouẽ ordinib
angłoꝵ mereamur ꝯingi. ilłq sociatos
eẽ quoꝵ festa agimꝰ monstremꝰ. E hoc aut̃¬
una tͥnitatis glorificatione copulamus.
eos significat inuna fide tͥnitatis quatuor
uirtutes cardinales habuisse. ⁊ ali is exẽ¬
plo monstrasse seilicet prudentiã. iusti¬
ciã. fortitudinẽ temꝑantiã. Quod psal¬
mi alternatĩ cantant᷑. pnnuit alternam
scõꝵ adbene oꝑandũ exhortationem.

Expanded text:
dite me . Quod autem hoc in Epiphania praetermittitur, ideo est quod magi primitiae gentium a nullo invitati, juxta illud: Nemo nos conduxit , venerunt regem coeli adorare. Et nclauso ostio laudat Deum propter se; sed manifeste propter alios, ut ascendat ardor proximos. Sequitur hymnus, qui est laus Dei cum cantico, vel vox humana in laudem Dei metrice composita, quia post invitationem multi consequenter laudant Deum cum laetitia, juxta illud: Audivit et laetata est Sion . Postea psalmi, qui opera significant, sequuntur, duodecim, na defendamur virtute et novem ordinibus angelorum mereamur conjungi illisque sociatos nos esse quorum festa agimus, monstremus. una glorificatione Trinitatis copulamus, eos significat in una fide Trinitatis quatuor virtutes cardinales habuisse et aliis exempla monstrasse, scilicet prudentiam, justitiam, fortitudinem, temperantiam. Quod psalmi alternatim cantantur, innuit alternam sanctorum ad bene operandum cohortationem.
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ misterialit̃ innuit᷑ qͦd uterq ppłs in
fine mundi sub una fide confitebitur.
ꝑ qͣrtum quẽ pueri in camino ignis can
psalmos liudis qui qͣi unus sub una gła
demde conungunt tres ordines eccł̃ie
quod iob. noe. daniel exprimunt cũ sponso
Uel octo psalmi exprimũt octo dies qui
ꝑbaptismũ meccłia sic̃ octo amme ꝑdiluui¬

Expanded text:
i, mysterialiter innuitur quod uterque populus in fine mundi sub una fide confitebitur; per quartum quem pueri in camino ignis cantpsalmos Laudis qui quasi unus sub una Gloria demum conjunguntur tres ordines Ecclesiae, quos Job, Noe, Daniel exprimunt, cum sponso  significantur. Vel octo psalmi exprimunt octo ordines qui per batismum in Ecclesia sicut octo animae per diluvi
Abbreviated transcription (Latin):
diumitas: aqͥ humanitas. Sic ppłs
seĩficatut. doctrina fidei. oe memo¬
ria passionis. punctus suo capiti d̃o
& homini. Inde altare ⁊ eccłia interus
humilitas ẽ xͥ. qua asꝑsa mundatur ee¬
cłia catholica. Circuit asꝑgendo quasi
lustns. oe omnib curã impendens. In¬
terim cantatur ps̃ exurgat đs. cum¬

Expanded text:
divinitas, aqua humanitas. Sic populus sanctificatur doctrina fidei et memoria passionis junctus suo capiti Deo et homini. Unde altare et Ecclesia interius humilitas est, qua aspersa mundatur Ecclesia catholica. Circuit aspergendo quasi lustrans et curam omnibus impendens. Interim cantatur: Exsurgat Deu
Abbreviated transcription (Latin):
et media nocit ad ebnfitendum
surrexisse indicat. Deto gͥ horas seĩ pa¬
tres p̃eeteris ad laudandũ dm elegerũt.
ẽ ut homo qui corpus ex quatuor elem̃¬
tis gerit. quat̃ respectu noctis.⁊ quater
ẽ facere. Hocte enĩ media natus ẽ de uir¬
gine. diluculo surrexit. hora t̾eia sp̃s¬

Expanded text:
et media nocte ad confitendum Domino surrexisse indicat. Octo igitur horas sancti Patres prae caeteris ad laudandum Deum elegeruntest ut homo qui corpus gerit ex quatuor elementis, quater respectu noctis, et quater est facere. Nocte enim media natus est de Virgine, diluculo surrexit, hora prima
Abbreviated transcription (Latin):
mdertra. et tam̃ agentib indextra.
tro augulo occidentis qͦs constat ẽẽ de¬
terioes eis qui pͥus gentiles fuerunt.
dambuca qͥ scribitur misticat inpiis¬
teriũ doctoꝵ. qͦ facta ẽ conuersio gen¬
tiũ ⁊ facienda ẽ iudeoꝵ. Quod deinde
cat. significat eos qui ꝑcepta fide ad
pugnam se p̃parant. E quia ad huc
sunt incertamine. quia inter suspiria
mundũ alleluta additur. Post hoc aqͣ

Expanded text:
in dextera, et tandem a gentibus in dextera in dextera, et tandem a gentibus in dextera tro angulo occidentis, quos constat esse deteriores quam prius gentiles invenerit. Cambuca qua scribitur mysticat ministerium doctorum, quo facta est conversio gentium et perficienda Judaeorum. Quod deinde cat, significat eos qui percepta fide ad pugnam se praeparant. Et quia adhuc sunt in certamine, quasi inter suspiria, nondum alleluia adjungitur. Post hoc aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ d̾s oꝑatur: que uerũ templũ
dĩ ẽ ubi fides fundam̃tũ facit. spes e¬
rigit. caritas cõsũmat. Ipsa etiã ercła
da ẽ anima sẽificanda. aqͣ penitentia.
sal sapientia. tͥna asꝑsio trina ĩmersio
baptizandi. Luminaria duodecĩ apłi
tiũ. t̾restriũ. unfernoꝵ dominatio. ut
trina rerũ machina. flectat genu iam
subdita. Introgatio inelusi. ignoran¬
cia ppłi. aꝑtio ostii.: euacuatio pecoati.
Pontifex in trans pacem d̃ni p̃dicat.
liatus adpassionẽ. ꝓdiscipulis et cre
dituris omnib orabat dicens. Pater
seĩfica eos innomine tuo. Surgens nõ¬
dendũ eis qui ñ dũ scĩficati sũt : set
ꝓipsis orandũ. Descͥptio alphabeti i
pauim̃to. ẽ simplex doetrina in paui
tro orientis. insinistro occidentis cru¬
cẽ exprimunt. ⁊ collectionẽ utrius q¬
ppłi uirta qͦd iacob eancellatis manib
filios ioseph benediait. Licet enĩ abo¬
riente trasiens cop̃s: tam̃ insinistra
bus licet fuissent. inoccidente dat ẽẽ

Expanded text:
virtutem Deus operatur, quae verum templum Dei est, ubi fides fundamentum facit, spes erigit, charitas consummat. Ipsa etiam Ecclesda est anima sanctificanda; aqua, poenitentia; sal, sapientia; trina aspersio, trina immersio baptizandi; luminaria duodecim, totitium, terrestrium et infernorum dominatio; ut trina rerum machina flectat genu jam subdita; interrogatio inclusi, ignorantia populi; apertio ostii, evacuatio peccati. Pontifex intrans pacem domui precaturliatus ad passionem pro discipulis et cdituris omnibus Patrem orat dicens: « Pater, sanctifica eos in nomine tuo . » Surgens dendum iis qui nondum sanctificati sunt, sed pro ipsis orandum. Descriptio alphabeti in pavimento est simplex doctrina fidei in tro orientis in sinistrum occidentis, crucem exprimunt et collectionem utriusq quod Jacob cancellatis manibus filios Joseph benedixit . Licet enim ab oriente transiens Christus, tamen in sinistra bus licet fuissent in occidente dat esse
Abbreviated transcription (Latin):
xxp̃i uidere: cui astant angłoꝵ chori.
regẽ in mortalẽ uidendũ facie ad faciẽ.
p̃parat se p̃sens cecłia. Et dũ hic agit
festa tẽporalia : patͥe sue festiua ⁊ eter¬
na recolit giudit. Drbi sponsus suus¬
angelicis liudatut orgonis. om̃sq scĩ
diẽ magne festiuttatis quã d̃ns fecit
continue celebrantes: inepitalami is
gͥcurta elegit clem̃tia. De qua ut ab
eterno p̃uiderat ait. Ibo mͥ ad montẽ
myrre & adcolles libani.⁊ loquar spon¬
se mee. ꝓ qͥ exultauit ut gigas ade᷑ .iii.¬
dũ factus ẽ egressus eiꝰ apatre regres¬
sus eiꝰ ad patrem excursus usq ad infe¬
ros: recursus ad sedẽ di. ut omnes e¬
lectos apͥncipio usq ad finẽ unde reg¬
nũ inuisione summe tͥnitatis. in qua

Expanded text:
i videre, cui astant angelorum chori, regem immortalem videndum facie ad faciem praeparat se praesens Ecclesia; et dum hic agit festa temporalia, patriae suae festiva et aeterna recolit gaudia, ubi sponsus angelicis laudatur organis. Omnesque sancti diem magnae festivitatis quam fecit Dominus continue celebrantes, in epithalamiis siam sibi gratuita elegit clementia. De qua, ut ab aeterno praeviderat, ait: Ibo ad montem myrrhae et ad colles Libani, et loquar sponsae meae . Pro qua exsultavit ut gigas ad dum factus est egressus ejus a patre, regressus ejus ad Patrem: excursus usque ad inferos, recursus ad sedem Dei, ut omnes electos a principio usque ad finem mundi unum regnum in visione summae Trinitatis fa
Abbreviated transcription (Latin):
on circa nos di dilectio. qͥ ut seruũ
hoc signo armat se eccłia inpectore &¬
infronte. significans erueis misterium
corde credendũ ⁊ manifeste ore confiten
tra insinistrã. illud ex pͥmimus misteri¬
um. qͦd d̾s inclinauit celos ⁊ descendie.
ut doceret et̾na p̃ferre temporalib.
ꝑͥ hoc gͦ signum: confundit᷑ ciuitas dia¬
boli. Triumphat eccłia. t̾ribilis ut castro¬
rũ acies ordinata. Terribilis ẽ enĩ in qͥd
locus iste: nõ ẽ hic aliud nͥ domus dĩ.

Expanded text:
oni circa nos Dei dilectio, qui ut servum hoc signo armat se Ecclesia in pectore et fronte, significans crucis mysterium corde credendum et manifeste ore confitendtra ad dexteram, illud exprimimus mysterium, quod Deus inclinavit coelos et descendit, ut doceret praeferre aeterna temporalibus. Per hoc autem signum confunditur civitas diaboli. Triumphat Ecclesia terribilis ut castrorum acies ordinata . Terribilis est inquit locus iste; non est hic aliud nisi domus Domini .
Abbreviated transcription (Latin):
uestieris. Gradus quib ascendit᷑ ad alta¬
re. sp̃ualtẽ demonstrant apłos ⁊ mres
xͥ. quos qͥa ꝓ eiꝰ amore sanguinẽ suũ fu¬
derũt. sponsa meantico amoris uocat
amicũ ascensũ purpureũ. Qndecim
qͦ uirtutes exprimũt: q̃ ꝑ quindeeĩ
gradus quib ascendebat᷑ in templũ sa¬
psalmis continue demonstrat : quis uir
beatus ascensiones in corde suo disposu¬
te. Hane uidit iacob scalam: sũmitas
eiꝰ celos tangebat. luminaria eccłie sũt
illi quoꝵ uita ⁊ doetrina fulget eccłia
ut sol ⁊luma: quib uocedm dicitur.
Nos estis lux mundi: uel bonoꝵ oꝑm

Expanded text:
vestieris. . Gradus, quibus ascenditur ad altare, spiritualiter demonstrant apostolos sanguinem suum fuderunt. Sponsa in Canticis canticorum vocat ascensum purpureum . Quindecim quoque virtutes exprimuntur, quae per quindecim gradus quibus ascendebatur in templum Saquindecim psalmis continue demonstrantur, quas vir beatus ascensiones in corde suo disposuit. Hanc vidit Jacob scalam: summitas cujus coelos tangebat. Luminaria ecclesiae sunt illi quorum doctrina fulget Ecclesia ut sol et luna. Quibus voce Domini dicitur. Vos est
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ columpne: iuacta illud incanti¬
cis canticoꝵ. Colũpnas fecit argente
Reclinatoriũ aureũ. Tigna sũt : que
sp̃altt̃ subleuant laquearia que ornãt.
culũ fecit sibi rexe salomon delignis
tate candidatis. Cancellꝰ humilio reliquo
corꝑe eccłie. nusticat qͣnta humilitas
beat ẽẽ melero: iacta illud. Qu

Expanded text:
cuntur columnae, juxta illud in Canticis canticorum: Columnas fecit argenteaReclinatorium fecit aureum . Tigna sunt quae spiritualiter sublevant. Laquearia quae ornant culum fecit sibi rex Salomon de lignis tate candidatis. Cancellus humilior reliquo corpore ecclesiae mysticat quanta humilitas debeat esse in clero, juxta illud: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia intꝰ ornat᷑ festiue nõ ectra: mut¬
rialit̃ innuit. qͦd omnnis gła eiꝰ ad intui
ẽ. licet enĩ sit exterius desꝑicabilis:
manima tam̃ q̃ sedes dĩ ẽ radiat. Unde
dicit. Higra sũ s formosa. hinc d̃ns.
Et enĩ hereditas mea: p̃clara ẽ michi.
Hoc ꝓpħa consid̾ans att. Dñe dilexi
decorẽ domus tue: ⁊ locũ habitationiᷤᷤ
głe tue qͣm sp̃ualit̃ ex ornant fides. speᷤᷤ.
caritas. Cruxc tͥumphalis in medio ec¬
clesie ponit᷑. eo quod medio cordis eecła
redemptorẽ diligit. qͥa media carita¬

Expanded text:
ia intus ornatur festive, non extra moraliter innuit quod omnis gloria ejus ab intus est. Licet enim sit exterius despicabilis, in anima tamen quae sedes Dei est radiat, unde dicit: Nigra sum sed formosa . Hinc dicit: Etenim haereditas mea praeclara est mihi . Hoc propheta considerans ait: Domine, dilexi decorem domus e . Quam spiritualiter exornant fides, spes, charitas. Crux triumphalis in medio Ecclesiae ponitur, eo quod in medio cordis Ecclesia Redemptorem suum diligit, qui media charita
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑nsmittunt. habitantes illuminant.
hee intus latiores sunt: qͥa mistieus
sensus amplior ẽ ⁊ p̃cellit litterali. Has
secunt᷑ p̃dicatores qͥ ut nubes uolant:
⁊ quasi colũbe ad fenestras stant. Itẽ ꝑ
fenestras qͥnq sensus corpors significan¬
tur. qui exctra stricti eẽ. debent ne ua¬
nitates hauriant. oe intꝰ patere ad bona

Expanded text:
transmittunt, inhabitantes illuminant. Hae intus latiores sunt, quia mysticus sensus amplior est et praecellit litterali. Has frequentant praedicatores, qui ut nubes volant et quasi columbae ad fenestras suas . Item per fenestras quinque sensus corporis significantur, qui extra stricti esse debent, ne vanitates hauriant, et intus patere ad bona
Abbreviated transcription (Latin):
ti que tendit ad alta: rep̃sentat. Cam¬
pane quarũ sonoritate ppłs ad eccłiam
conuocatur. p̃dicatores mystice sig¬
nifieat it qui quia ad multa sir̃e ne¬
cessarii: multis designant᷑ uoca¬
bulis. Plextrũ aut̃ quod exutraq
parte sonũ elicit lingua p̃dicatoris est :
q̃ utrũq testam̃tũ resonare facte. Lig¬
cruci astrietus głatur. iusta illud.
¶ichi aut̃ absie głari: insi meruce d̃ni

Expanded text:
ti quae tendit ad alta, repraesentat. Campanae quarum sonoritate populus ad ecclesiam convocatur, praedicatores mysticant, qui quia ad multa sunt necessarii, multis designantur vocabulis. Plectrum quod ex utraque parte sonum elicit, lingua praedicatoris est, quae utrumque Testamentum resonare facit. Ligcruci astrictus gloriatur, juxta illud: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ad altare cantans. in t̾ibo ad altare dei.
ad basim altaris effundit ꝯmittens do
qͦd excedit uires humanas. intanto sa¬
cram̃to. De hinc altare linteo ex tergi¬
tur. Altare xp̃s ẽ. luteolũ caro eus
tonsionib passionũ ad candorẽ ⁊ głam
inmortalitatis ꝑ ducta. hĩc pontifer
offert suꝑ altare thus accensum in
quatuor anguloᷤ eiꝰ crucẽ facit de oleo
parietes cccłie eodẽ oleo erismatur.
Et sie pacta conseeratione altare al¬
bo uelamine oꝑitur. Incensũ: oratio
qͦd descendit in barbã barbã aaron.¬

Expanded text:
ad altare cantans: Introibo ad altare Dei ,ad basim altaris effundit, committens Deo quod excedit vires humanas in tanto sacramento. Dehinc altare linteo extergitur. Altare Christus est, linteum caro ejus tunsionibus passionis ad candorem et gloriam immortalitatis perducta. Hinc pontifex offert super altare thus in modum crucis accensum in quatuor angulos ejus crucem facit de oleo parietes Ecclesiae de eodem oleo chrismantur, et sic peracta consecratione altare albo velamine operitur. Incensum, orationquod descendit in barbam, barbam Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ⁊ inferuitutẽ redigo. hii etiã uer¬
tuite se contͣ uentũ qͣndo merepando
i arguendo cont᷑ rebelles fortit̃ resistũt.
ut nõ loquat᷑ sp̃u honinis. s d̃i scđm
scͥpturas. Iusta illud. diqͥs loquit᷑ qua¬
si sermones di. Quod uirga suꝑ cru

Expanded text:
meum et in servitutem redigo . Hi etiam vermeum et in servitutem redigo . Hi etiam vertunt se contra ventum, quando increpando et arguendo contra rebelles fortiter dimicant vut non loquatur ex spiritu hominis, sed Dei secundum Scripturas, juxta illud: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
duꝑ edifieati parietes. iuidei sũt et
gentiles : de quatuor mundi partib
uenientes ad xp̃m. Om̃s lapides pol¬
fundamentũ singłare. In hoc eni edi¬
fito qͣnto quis differentius excellit.
tanto humilior plus edifinũ subleuat.
Om̃s una caritas more cem̃ti con¬
uingit: dũ uiui lapides pacis cõ¬
pag ligantur. Turris aut̃ sunt p̃di
ñc̃ra ⁊ defensio eiꝰ. Unde sponsus ad
tuũ sic̃ turris dauid: edificata eũ ꝓ¬
pugnaculis. Gallus supͣ positus: tte
p̃dicatores rep̃sentat. Gallus enĩ noe¬
tis ꝓfunde ꝑuigil horas eiꝰ diuidit: ca¬
entes sunt filii huiꝰ scłi. in peecatis ia¬
centes. Gallus : chorus p̃latoꝵ. qui dis¬
tincte p̾dicant. Bormientes excitat.
ut abieientes oꝑa tenebrat ũ : clama¬
ntes ue dariientib exurge qui dormis.
Lucẽ futurã p̃nuntiant : dũ diẽ iudi¬
eii osfuturã głam p̾dicant. Prudent̃
a somno peceati excitantes: corpus su¬
um castigant. Unde apłs. Castigo corpꝰ

Expanded text:
edificati parietes, Judaei sunt et gentiles de quatuor mundi partibus venientes ad Christum. Omnes lapides expofundamentum. In hoc enim aedificio quanto quis differentius excellit, tanto humilior plus aedificii sublevat. Omnes una charitas more caementi conjungit, dum vivi lapides pacis copage ligantur. Turres autem praedicatmenta et defensio ejus. Unde sponsus ad tuum sicut turris David, aedificata cum propugnaculis . Gallus qui superpositus est praedicatores repraesentat. Gallus enim, noctis profundae pervigil, horas ejus dividit caentes sunt filii hujus saeculi in peccatis jacentes; gallus, chorus praelatorum qui districte praedicant, dormientes excitant, ut abjiciant opera tenebrarum, clamantes: Vae dormientibus! Exsurge, qui dormis. Lucem venturam praenuntiant: dum diem judicii et futuram gloriam praedicant. Prudentera somno peccati excitantes, corpus suum castigant. Unde Apostolus: Castigo corpus
Abbreviated transcription (Latin):
qr nicħ ita cõtrariũ. nicħ ita disere¬
pantissimũ in scribendo. qͣm matu
ritas ⁊ scełitas. Digne ⁊ enĩ inuenire
quod queris ⁊ cõpetentib uerbis
digͣmus qͦd inuenis. ⁊ locũ aptum
⁊ tempꝰ feriatũ. ⁊ ingeniũ uiuidũ.
et stilũ excercitatũ desidat. Uerũp¬
tam̃ absconde epłam uł librũ si sie
magis eligis nominare. uł si ꝓpalare
de creueris. tace nom̃ auetoris. No¬
uit auetor salutis. eui soli omnis ho¬
nor ⁊gła qͣntũ ego diligã ⁊ honorẽ
ꝑsone tue et salutẽ aĩe tue. Ipse ẽ¬

Expanded text:
quia nihil ita contrarium, nihil ita disrequia nihil ita contrarium, nihil ita disrepantissimum in scribendo, quam acceleratio et celeritas. Digne enim invenire quod quaeris, et verbisis, et locum aptum, et tempus feriatum; et ingenium vividum, et stylum exercitatum desiderat. Verumtamen absconde epistolam vel librum, si sic magis eligis nominare; vel si propalare decreveris, tace nomen auctoris. Novit Auctor salutis, cui soli omnis honor et gloria, quantum ego diligam et honorem personae tuae, et salutem animae tuae. Ipse e