comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que. neuulnera curatione ipsa rescinderentur
C̃rgo cum turbidis contioribris uelut dasico ciuita¬
tem terriuss& : profectus inetruriam arma in¬
de & exercitum urbia admouerat. sediam muluũ
pontem collemque ianiculum litatius catulus
geus que pompeius syllanae dominatiorur du¬
cnucque sugnifieri. alio ȩxercitu in siderant: ⁊qͥb
primostatim impetu retro pulsus. hostisque asona¬
du iudicatus. incruenta fuga & ruriam inde sar¬
oitam xetessit: ibique morbo & poerutentia into¬
bells uictores : quod nontemere alias inciui libus
bellis pace contenti fuerunt I ANNE ROTI

Expanded text:
que, ne uolnera curatione ipsa rescinderentur. que, ne uolnera curatione ipsa rescinderentur. Ergo cum turbidis contionibus uelut classico ciuitatem terruisset, profectus in Etruriam arma inde et exercitum urbi admouebat. Sed iam Muluium pontem collemque Ianiculum Lutatius Catulus Gnaeusque Pompeius, Sullanae dominationis duces atque signiferi, alio exercitu insederant. A quibus primo statim impetu retro pulsus hostisque a senatu iudicatus incruenta fuga Etruriam, inde Sardiniam recessit, ibique morbo et paenitentia interiit. Victores quoque, quod non temere alias in ciuilibus bellis, pace contenti fuerunt. Cati
Abbreviated transcription (Latin):
certamitia cum hinc domitius & horius indeldr taber
pliderent: moxhis caput sego uiam illis appudonnam
flurieri oppressis: ipsiduces commnitaus iunuicen ex¬
du poenas aabat. donec oppresso domesti qusauo
ertorio iucto dedito que ꝑporana aae mes tud i
eomriiam fidem uerdere urbes. oscaterp mes tudicu
ualentia auixuma. o inifame nilil norere duala gue¬
ras ent a ceptam pace hispania npe soren ducets erũ¬
ne citius oppres aum est quam oiipes de seal q uari¬
s east cipidus amque rerion nouoriom pnissle¬
lepidus: acta tanti uiri rescindere parabat: nec inme¬
rito: sitameri poss& sine magna dadereͥ publice a
cum iure belli sylla dictator proscripsiss&e ininicos
qui superant: reuocante lepido quid aliud quani as
bellum uocabantur. cumq dampnatorum ciuium
bona ad licente sylla quam uis male capta uire trime
repetitio eorum ꝓcul dubio labe factabat conposi¬
tam cuutatem. ex pediebat ergo quasi acgere
sauciaequȩ rei publicȩ requiescere. quoniodo cum¬

Expanded text:
certamina, cum hinc Domitius et Thorius, inde Hirtuleius proluderent; mox hoc apud Segouiam, illis apud Anam flumen oppressis, ipsi duces comminus inuicem exdiae poenas dabat; donec oppresso domestica fraude Sertorio, uicto deditoque Perperna, ipsae quoque in Romanam fidem uenere urbes Osca, Termeste, Clunia, Valentia, Auxume et in fame nihil non experta Calagurris. Sic recepta in pacem Hispaniane citius oppressum est quam inciperet: sed quago exarsit. Cupidus namque rerum nouarum per insoleLepidus acta tanti uiri rescindere parabat; nec inmerito, si tamen posset sine magna clade rei publicae. Nam cum iure belli Sulla dictator proscripsisset inimicos, qui supererant reuocante Lepido quid aliud quam ad bellum uocabantur? Cumque damnatorum ciuium bona addicente Sulla quamuis male capta iure tamen tenerentur, repetitio eorum procul dubio labefactabat compositae ciuitatis statum. Expediebat ergo quasi aegrae sauciaeque rei publicae requiescere quomodocum
Abbreviated transcription (Latin):
dixerum. nescio: quippe quod lusitaru cel tiberique
romanio gesserint duce: Texul& pro fugus feralis illius
tabulae uir. summae quidem sed cala mitose uir tutis
malis suis maria terras que ꝑmisouit: & iam africae
uam baliaribus in sulis fortunam expertus. mis susciue
noceanum fortunatasque insulas penitrauit. standẽ
ner alias magis apparuit hispani muilitis uigor:
quam romatio duce quam quam ille non contentus
inspania: admithri datem quoque ponticos quere¬
pexit regemque classe iuuit & qui futurum faitan
satis tanto hosti uno imperatore reñstere resromana
non potuit: additus metello . qn. pompeius: hi: copias
prius bello quam suoꝵ scelere & uisidus getinceiciu

Expanded text:
dixerim nescio, quippe quod Lusitani Celtiberique dixerim nescio, quippe quod Lusitani Celtiberique Romano gesserint duce. Exul et profugus feralis illius tabulae, vir summae quidem sed calamitosae virtutis malis suis maria terrasque permiscuit; et iam Africae, iam Balearibus insulis fortunam expertus usque in Oceanum Fortunatasque Insulas penetravit consiliisconvenit. Nec alias magis apparuit Hispani militis vigor quam Romano duce. Quamquam ille non contentus Hispania ad Mithridatem quoque Ponticosque respexit regemque classe iuvit. Et quid futurum fuit satis tanto hosti, cui uno imperatore resistere res Romana non potuit? additus Metello Gnaeus Pompeius. Hi copias aprius bello quam suorum scelere et insidiis extinctu
Abbreviated transcription (Latin):
proposita est ingens illa tabula & exipso equestri or
dinis flore acsenatu : duo milia electi qui mori iuberen¬
tur: noui generis edictum: pig& posthȩc referre: ludi¬
brio habita fata carborus fata soranii pretorios atque
uenuleios baebium. sine ferro ritu ferarum inter ma¬
nus lancinatum. mariũ ducis ipsuis fratrem: apud ca¬
tuli sepulchrum oculis manibus crurribus que de fossis
seruatum aliquandii ut ꝑ singula membra moreretur.
positis singulorum hominum fere poenus: murucipia
italiae splendidissima subhasta uenierunt. spoletium
interramauum preneste. Florentia : nam sulmone
u&us oppidum socium atque amicum. facinus indig
num. nondum expugnatum. ut obsides iure belli. & mo¬
do morte dagnati: duci iubentur: sic dam priatam
ciuitatẽ uissit sylla deleri: BELLUM SERTORIANŨ
ellum sertorianum quid aliud quam sillanae pro¬
scriptionis hereditas fuit.s hostile potius anciuile

Expanded text:
propopropodinis flore ac senatu duo milia electi, qui mori iuberentur: noui generis edictum. Piget post haec referre ludibrio habita fata Carbonis, fata Sorani, Plaetorios atque Venuleios, Baebium sine ferro ritu ferarum inter manus lancinatum, Marium, ducis ipsius fratrem, apud Catuli sepulchrum oculis effossis, manibus cruribusque effractis seruatum aliquamdiu, ut per singula membra moreretur. Possis singulorum hominum ferre poenas: municipia Italiae splendidissima sub hasta uenierunt, Spoletium, Interamnium, Praeneste, Florentia. Nam Sulmonem, uetus oppidum socium atque amicum — facinunum—non expugnat aut obsidet iure belli; sed quo modo morte damnati duci iubentur, sic damnatam civitatem iussit Sulla deleri. BELLUM SERTORIANUM BELLUM Sertorianum quid amplius quam Sullanae proscriptionis hereditas fuit? Hostile potius an civile
Abbreviated transcription (Latin):
sum sanguinẽ senatus sibi parentabant obsessa que
curia sic desenatu quasi det arcere qui uigularent᷑
educti quid fuerum in foro incirco inpatentibus tẽ¬
plis: nam cum mucuis scaeuola porifex uestales
amplexus aras: tantum non eodem igne sepelitur:
lam poruus atque telesinus samintum duces. atro¬
cius pyrrho & hanrubale camparuam & ruriamq:
populantur. & sub speciȩ partium seuindicant: apud
sacriportum. collinam que portam debellatae om¬
nes hostium copiae: ibi marius. hictele sinus oppressi¬
uec idem tameni caedium qui bello finus fuit: strieti enĩ
& in pace gladii. anim aduersũsque in eos quise sponte¬
quat tuor milia deditorum inerimium ciuium inuilla
publica int̾fici uissit: isti tot in pace non plures sunt .
quis aut̃ illos potest computare. quos in urbe passim
quis quis uoluit occidit. donee admonente furfidro
uiuere aliquos debere ut essent quibus imperaret.

Expanded text:
sum sanguine senatus sibi parentabant, obsessaque sum sanguine senatus sibi parentabant, obsessaque curia sic de senatu quasi de carcere qui iugularentur educti. Quantum funerum in foro, in circo, in patentibus templis! nam Mucius Scaeuola pontifex Vestalis amplexus aras tantum non eodem igne sepelitur. Lamponius atque Telesinus, Samnitum duces, atrocius Pyrrho et Hannibale Campaniam Etruriamque populantur, et sub specie partium se uindicant. Apud Sacriportum Collinamque portam debellatae omnes hostium copiae; ibi Marius, hic Telesinus oppressiNec idem tamen caedium qui bello finis fuit. Stricti enim et in pace gladii, animaduersuQuattuor milia deditorum inermium civium in Villa Publica interfici iussit: isti tot in pace non plures sunt? Quis autem illos potest conputare, quos in urbe passim quisquis voluit occidit? Donec admonente Fufidio vivere aliquos debere, ut essent quibus imperaret,
Abbreviated transcription (Latin):
unimanum pene adinternicionem exeratus cedcidiss&.
insignia trabeis & fascibus nostris quae ceperat in mon¬
tibus siuis tropͥea fixiss&. tandem & iam fabius maxi¬
mus consul opresserat: sed ad succesore popilio: uiolata
uictoria est. quippe qui conficiendae rei cupidus. frac¬
tum ducem. & extrema deditionuis agitantem. ꝑ frau¬
dem & insidias & domesticos ꝑcussores aggressus. hanc
hosti glariam dedit. uit uideretur aliter uiͣcino non
potiusse: BELLUM NUMANPINUR
umantia quantum carthaginiis. capuae co¬
ruiti. opibus inferior: ita uirtutis nominie
& honore par omnibus sum munique siui¬
ros aestimes hnsparuae decus: quippe quȩ sine muro
sine turribus. modice aedito intumulo aput flumen
silata quatuor milibus celtiberorum: xl exerotũ
sed saeuius aliquanto ꝑculit. pudendis que foederib
ad fecit: nouissime cum inuictam esse constar&: op
fuit eo quoque quicarthaginẽ euerterat: inanti cen¬

Expanded text:
Vnimanum paene ad internicionem exercitus cecidit et Vnimanum paene ad internicionem exercitus cecidit et insignia trabeis et fascibus nostris quae ceperat in montibus suis tropaea fixit. Tandem et eum Fabius Maximus consul oppresserat; sed a successore Popilio violata victoria est. Quippe qui conficiendae rei cupidus, fractum ducem et extrema deditionis agitantem per fraudem et insidias et domesticos percussores adgressus, hanc hosti gloriam dedit, ut videretur aliter vinci non posse. BELLUM NUMANTINUM Numantia quantum Carthaginis, Capuae, Corinthi opibus inferior, ita virtutis nomine et honore par omnibus, summumque, si vero aestimes, Hispaniae decus. Quippe quae sine muro, sine turribus, modice edito in tumulo apud flumen sita, quattuor milibus Celtiberorum quadraginta esed saevius aliquando perculit pudendisque foederibus adfecit. Novissime, cum invictam esse constaret, opus fuit eo qui Carthaginem everterat. Non te
Abbreviated transcription (Latin):
latius celticos lusitanosque & omaus callaciae populos.
formidatum que militibus flumen obluuorus pagri¬
to que uictor occanu litore : non prius signa conuer¬
tit quam cadentẽ in maria solem obruptum que aquis
ignem : nonsine quodam sacrilegii metu& ourore de¬
prehendit : Sed tota certaminum moles : cumlusitadus
fuit & numantinis. nec immerito quippe solis gentiũ
his paniae duces contigerent. fuis s& & comominibus cel¬
tiberis : nisi dux illius motus inutobelli oppressus seo
sum mus uir astutus & audaciae sire cessiss& solondicus
qui hastam argenteam quatiens uelut caelo messam. uati¬
conanti sinilis omtuium in sementes conuerterat : Sedcũ¬
pari temeritate sub nocte castra consulis adiss& iuita
tentorium ipsum pilo uigilus exceptus est : E&erum lusi¬
tanos uiriatus erexit uir calliditatis acerrie: quiȩ
uenatore latro. exlatrone subito dux atque imperator
castra etiam precoriarum presidium ad gressus claudiũ

Expanded text:
latius Celticos Lusitanosque et omnis Callaeciae populos latius Celticos Lusitanosque et omnis Callaeciae populos formidatumque militibus flumen Obliuionis, peragratoque uictor Oceani litore non prius signa conuertit quam cadentem in maria solem obrutumque aquis ignem non sine quodam sacrilegii metu et horrore deprendit. Sed tota certaminum moles cum Lusitanis fuit et Numantinis. Nec inmerito. Quippe solis gentium Hispaniae duces contigerunt. Fuisset et cum omnibus Celtiberis, nisi dux illius motus initio belli ui oppressus esset, summus uir astu et audacia, si processisset, Olyndicus, qui hastam argenteam quatiens quasi caelo missam, uaticinanti similis ompari temeritate sub nocte castra consulis adisset, iuxta tentorium ipsum pilo vigilis exceptus est. Ceterum Lusitanos Viriatus erexit, vir calliditatis acerrimae. Qui ex venatore latro, ex latrone subito dux atque imperator castra etiam praetorum et praesidia adgressus, Claudium
Abbreviated transcription (Latin):
trui scipio ille mox africa. inuasit isque statim cap¬
ta carthagine. & aliis urbibus. non contentus poenos
ex pulisse stipendrariam nobis prouinciam fecit
ominem citra utraque hiberum subiecit imperio: primꝰ¬
que romanorum ducum uictor: adgades &oceaniora
ꝑuenut : plus est prouinciam retinere quam facere:
itaque por partes iam hucͣ misi duces. qui fero cis simas
& ad idtemporis liberas gentes. id eo inpatientes iugi.
multo labore nec incruentis certaminubus seruire do¬
uerunt: Cato ille censorius celtiberos. id÷ robur hispa¬
nac aliquot proelus fregit : Gracchus pat̃ ille graccho
eosdem centum & quinquaginta urbium euersione mni¬
tauit metellus ille qui ex macedonua cognomem me¬
ruerat : & celtibericus fieri .cum. & cumtrebiam me¬
pꝑote uollus turdullos atque uacceos: dequibus sci¬
pio ille posterior singulari certamine cumrex fuis &
uocatus : opima rettulerat : Decinus brutus aliqua ito

Expanded text:
trui Scipio ille mox Africanus inuasit, isque statim captrui Scipio ille mox Africanus inuasit, isque statim capta Carthagine et aliis urbibus, non contentus Poenos expulisse, stipendiariam nobis prouinciam fecit, omnes citra ultraque Hiberum subiecit imperio primusque Romanorum ducum uictor ad Gades et Oceani ora peruenit. Plus est prouinciam retinere quam facere. Itaque per partes iam huc, iam illuc missi duces, qui ferocissimas et in id tempus liberas gentes ideoque inpatientes iugi multo labore nec incruentis certaminibus seruire docuerunt. Cato ille censorius Celtiberos, id est robur Hispaniae, aliquot proeliis fregit. Gracchus, pater ille Gracchorum, eosdem centum et quinquaginta urbium euersione multauit. Metellus ille, cui ex Macedonia cognomen, meruerat et Celtibericus fieri, cum et Contrebiam mea pepercisset. Lucullus Turdulos atque Vaccaeos, de quibus Scipio ille posterior singulari certamine, cum rex fuisset prouocator, opima rettulerat. Decimus Brutus aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
libiuit neque aut imperium experiri: aut lib̾tatem tue¬
ri suam publice alio qul ita undique mari. pyreneo¬
que uallata est: ut ingeniositus uecadri quidẽ potue¬
rit: sed antea aromanũs obsessa est. q̃uanise ipsa cog¬
noscer& sola omniũ ꝓuuiciarum: uires suas postꝗ
uicta est intellexit INhac prope ꝑducentos annos
dimicatumn est. a primis scipiorubus in primum caesa¬
rem augustum: non contiruie neco herenter. sed pro¬
ut causae latessi erant: nec cum his parus irutio.
sed. pͥoeNus. in inspanua inde centagio & series causa¬
que bellorum: Prima ꝑpireneum uigum signa roma
na. p&. eñ. scipiones intulerunt. proelus que ingentib
hanc nonĩ & has drubalem fratrem hannibalis cecider̃:
rapta que erat impetu hisparua: Fratrem nisi fortis¬
simi uiri irupsa uictoria sua oppressi puruca frau¬
de caecidissent. terra marique uictores: igitur quasi
nouam integram que ꝓuinaciã : ultor patris & pa¬

Expanded text:
libuit, neque aut imperium experiri aut libertatem tuelibuit, neque aut imperium experiri aut libertatem tueri suam publice. Alioquin ita undique mari Pyrenaeoque uallata est, ut ingenio situs ne adiri quidem potuerit. Sed ante a Romanis obsessa est quam se ipsa cognosceret, et sola omnium prouinciarum uires suas postquam uicta est, intellexit. In hac prope ducentos per annos dimicatum est a primis Scipionibus in primum Caesarem Augustum, non continuo nec cohaerenter, sed prout causae lacessierant, nec cum Hispanis initio, sed cum Poenis in Hispania. Inde contagium serpens causaeque bellorum. Prima per Pyrenaeum iugum signa Romana Publius et Gnaeus Scipiones intulerunt proeliisque ingentibus Hannonem et Hasdrubalem fratres Hannibalis ceciderunt; raptaque erat impetu Hispania, nisi fortissimi uiri in ipsa uictoria sua oppressi Punica fraude cecidissent, terra marique uictores. Igitur quasi nouam integramque prouinciam ultor patris et pa
Abbreviated transcription (Latin):
mum. de inde tuba p̃cinente delecta est: squid signo
quid uestium. quidue tabularum: raptum. incensum
atque piectum est quantas opes & abstulerit & cre¬
mauerit hinc scias. quod quic quid corinthu aeris
toto orbe laudattr: incendio suꝑ fuisse conperimus:
nam & aeris notam: preciosiorem ipsa opulentissimae
urbis feat iniuria. quia incendio ꝑmixtis plurimis
statius. atque simula cris aeris auri argentique ue¬
rae incommurie fluxorunt: PRESIN HISRANUA GES
t carthaginẽ corinthas: itacoruꝵ Pae¬
thum numantia secuta est. nec de inbe orbe¬
toto quiequam intactum armis fuit
post illa duo clarissima urbium incencdia: late atque
passim nec peruices sed simul pariter quasi rinum undi
que bellum fuit prorsus ut ille quasi agitantibus uen¬
tis diffudisse quȩdam belli incendia toto orbe uidere¬
cur. IInspaniae: numquam animus fuit aduersus nos
uniuersȩ consurgere. numquam conferre uires suas

Expanded text:
mum, deinde tuba praecinente deleta est. Quid signorum, mum, deinde tuba praecinente deleta est. Quid signorum, quid vestium quidve tabularum raptum incensumque atque proiectum est! Quantas opes et abstulerit et cremaverit, hinc scias, quod quidquid Corinthii aeris toto orbe laudatur incendio superfuisse comperimus. Nam et aeris notam pretiosiorem ipsa opulentissimae urbis fecit iniuria, quia incendio permixtis plurimis statuis atque simulacris aeris auri argentique venae in commune fluxerunt. RES IN HISPANIA GESTAE VT Carthaginem Corinthus, ita Corinthum Numantia secuta est; nec deinde orbtoto quicquam intactum armis fuit. Post illa duo clarissimarum urbium incendia late atque passim, nec per vices, sed simul pariter quasi unque bellum fuit; prorsus ut illae, quasi agitantibus uentis, diffudisse quaedam belli incendia orbe toto uiderentur. Hispaniae numquam animus fuit aduersum nos uniuersae consurgere, numquam conferre uires suas
Abbreviated transcription (Latin):
uasi saeculum illud euersionibus urbium currer&:¬
ita carthaginis rumam statm corinthos ex cacpit
achaiȩ caput graticiȩ decus int̃ duo maria ionum
&egeum quasi spectaculo exposita haec: faciius in¬
digium. ante oppressaest quam innionerum certo¬
rum hostium referretur: ICrito laus causabelli qui
libtate aromarus data: aduersus ipsos usus est. lega¬
tosque romarios dubium an&manu. certe oratione
uiolauit: igitur metello ordinanti cum maxime ma¬
cedoniae mandata est ultio & lnc achaicum bellum:
ac primam critolai manum metellus cons. ꝑꝑatentis elidos
campos toto ceridit alfeo. & uno ꝓelio ꝑactum erat
bellum.iam & urbem ipsam terrebat obsidio. sed facta
rerum cummetellus dimicass& : aduictoriam mnum¬
mius uenit: hc alterius ducis dignitate exercitum
sub ipsis istlimi faucibus fudit geminos portus sangui¬
ne infecit: tum ab incolis deserta ciitas. direpta pri¬

Expanded text:
Quasi saeculum illud eversionibus urbium currerQuasi saeculum illud eversionibus urbium curreret, Carthaginis ruinam statim Corinthus excepit, Achaiae caput, Graeciae decus, inter duo maria, Ionium et Aegaeum, quasi spectaculo exposita. Haec—facinus indignum—ante oppressa est quam in numero certorum hostium referretur. Critolaus causa belli, qui libertate a Romanis data adversus ipsos usus est legatosque Romanos, dubium an et manu, certe oratione violavit. Igitur Metello ordinant! tum maxime Macedoniam mandata est ultio; et hinc Achaicum bellum. Ac primum Critolai manum Metellus consul per patentis Elidos campos toto cecidit Alphio. Et uno proelio peractum erat bellum; iam enim urbem ipsam terrebat obsidio; sed—fata rerum—cum Metellus dimicasset, ad victoriam Mummius intervenit.Hic alterius ducis Diaei late exercitum sub ipsis Isthmi faucibus fudit geminosque portus sanguine infecit. Tum ab incolis deserta civitas direpta pri
Abbreviated transcription (Latin):
que mars romanius obsederat: illi alterum ibi portun
abalia urbis parte foderunt. nec ut fugerent: sed quia
nemo illos nec euadere posse credebat: inde quasi ena¬
ta subito classis erupit: tum interim iamdiebus iam
noctibus noua aliqua moles. noua machina. noua ꝑdi¬
torum hominium manus: quasi exob̾ato incendio subita
decineribus flam ma prodibat deploratis nouis sune
rebus : xL. semilia uirorum dediderunt quod minus cre¬
das : duccas drubale: quanto fortius femina & uxor ducis.
quȩ conp̃hensis duobus liberis: aculmine se domus in
medium misit incendium. imitata reginam : quȩ car¬
thaginem condidit Iquanta urbs deletasit : ut dece¬
teris taceam uł ignium mora probari potest. quippe
ꝑ continuos decem & septem dies: uix potuit incendiũ
extingui : quod domibus actemplis suis sponte hostes
inmiseranit ut quatenus urbs eripi romanis uon¬
poterat : triuni phus arder&: IBELLVM ACHAICUN

Expanded text:
que mari Romanus obstruxerat. Illi alterum sibi portum que mari Romanus obstruxerat. Illi alterum sibi portum ab alia urbis parte foderunt, nec ut fugerent; sed qua nemo illos nec euadere posse credebat, inde quasi enata subito classis erupit, cum interim iam diebus, iam noctibus noua aliqua moles, noua machina, noua perditorum hominum manus quasi ex obruto incendio subita de cineribus flamma prodibat. Deploratis nouissime rebus triginta sex milia uirorum se dediderunt, quo minus credas, duce Hasdrubale. Quanto fortius femina et uxor ducis! Quae conprehensis duobus liberis a culmine se domus in medium misit incendium, imitata reginam quae Carthaginem condidit. Quanta urbs deleta sit, ut de ceteris taceam, uel ignium mora probari pote est. Quippe per continuos decem et septem dies uix potuit incendium exstingui quod domibus ac templis suis sponte hostes inmiserant; utpoterat, triumphus arderet. BELLUM ACHAICUM
Abbreviated transcription (Latin):
iam spes ulla suꝑ ess& : s& quia patriam suam mallent
hostium quam suis marubus euerti: qui rebellantium
fuerit furor uel hinc intelligi potest. quod inusum
nouab classis. tecta domusque resaderunt: marmo¬
nit i rum offianias aurum & argentu proaere
ferroque conflatum est: intormentorum iuncula: matro¬
nae crines suos contulerunt IMaicino de inde cons. ter¬
ra mari quȩ feruebat obsidio operis. portus nudatus. & pͥ¬
mus. & sequens . iam & tertius maurus. cum tamer byrsa
quod nomen arci fuit: quasi altera auitas resistebat
quam ius ꝓfligato urbis excidio. tamen fatale a fricae
nomeni scipionum uidebatur: Igitur malium sapionẽ
conuersa resp: finem belli reposcebat: hunc paulo mace¬
donico procreatum : a fricã illius magni filius. indecus
gentis assũpserat. hoc scilic& fato ut quam urbem con¬
sic plus negotii fuit cum semiruta carthagine quam
uite gra: compulsis in unam arcem hostibris : portum quo¬

Expanded text:
iam spes ulla superesset, sed quia patriam suam mallent iam spes ulla superesset, sed quia patriam suam mallent hostium quam suis manibus euerti. Qui rebellantium fuerit furor, uel hinc intellegi pote est, quod in usum nouae classis tecta domuum resciderunt; in armorum officinas aurum et argentum pro aere ferroque conflatum est, in tormentorum uincula matronae crinis suos contulerunt. Mancino deinde consule, terra marique feruebat obsidio. Operti portus, nudatus et primus et sequens, iam et tertius murus, cum tamen Byrsa, quod nomen arci fuit, quasi altera ciuitas resistebat. Quamuis profligato urbis excidio, tamen fatale Africae nomen Scipionum uidebatur. Igitur in alium Scipionem conuersa res publica finem belli reposcebat. Hunc Paulo Macedonico procreatum Africani illius magni filius in decus gentis adsumpserat, hoc scilicet fato, ut quam urbem consic plus negoti fuit cum semiruta Carthagine quam cum integra. Compulsis in unam arcem hostibus portum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersus numidas quidem separass& classem & exercitũ
frequeris autem masi nissȩ fines territabat: sed huc
bono sõcioque regi fauebatur: cumbello seder&: debel¬
li fine tractum:. Icato in expiabili odio delendam esse
carthaginem : & cum dealio consuleretur : ꝓnuntiabat
Scipio nasica seruandam. nemetu ab lato aemulae urbis
luxuria felicitas urbis in aper&: medium senatus elegit
ut urbs tantum loco moueretur: nihil enim speciosius
uidebatur: quam esse carthaginem quȩ nontimeret᷑
Igitur manilio censori noq: conss̃: populus romanus
aggressus carthagiem spepacis intecta traditam
auolentibus classem subipso ore urbis incenidit tum
euocatis principibus: si salui esse uellent ut migra¬
rent finibus imperatum quod ꝓre atroatate ad eo
mouit iras: ut extrema mallent: comploratum igit᷑
publice statim. & pari uoce clamatum est adarmna
Sedit que sententia: quo quo modo rebellandum. nonqua

Expanded text:
aduersus Numidas quidem, sed parassent classem et exercitum. aduersus Numidas quidem, sed parassent classem et exercitum. Frequens autem Masinissa finis territabat; sed huic ut bono socioque regi fauebatur. Cum de bello sederet, de belli fine tractatum est. Cato inexpiabili odio delendam esse Carthaginem, et cum de alio consuleretur, pronuntiabat, Scipio Nasica seruandam, ne metu ablato aemulae urbis luxuriari felicitas urbis inciperet; medium senatus elegit, ut urbs tantum loco moueretur. Nihil enim speciosius uidebatur quam esse CaIgitur Manilio Censorinoque consulibus populus Romanus adgressus Carthaginem spe pacis iniecta traditam a uolentibus classem sub ipso ore urbis incendit. Tum euocatis principibus, si salui esse uellent, ut migrarent finibus imperauit. Quod pro rei atrocitate adeo mouit iras, ut extrema mallent. Comploratum igitur publice statim et pari uoce clamatum est «ad arma!» seditque sententia, quoquo modo rebellandum; non quia
Abbreviated transcription (Latin):
nus : ihuentio p̃tore contentus. uirum non macedoni¬
as modo sed trachiae quoque auxilus uigentibus ua¬
lidum temere tẽptauit: Inuictusque : non aueris re¬
gibus. sed ab illo imaginario & scaenico rege superat᷑
Sed cons metello : amissum cum legione pretorem ple¬
nis sime uultus est: nam & macedoruam seruitute mul¬
tauit : & ducẽ belli deditum abeo adquem confugerat
chraciac regulo. inurbem incatenus reduxit: hoc quoq
illi nmalis suis indul gente fortuna: ut de eo popłs
romanus qua si derege uero trium pharo¬
ercium cum africa bellum & tempore exguum. non
quadriennio patratum est & inconparatione priorum
minimũ labore non enĩ tamcum iuris quam cum ipsa
urbe pugnatum est: sed planeri maximum euentu:
quippe tandem carthago finita est: atque siquis diũ
temporum momenta consider&: primo com missum
est bellum. ꝓfligatum secundo. tertioriero: confestũ¬
est. Ned huus causa belli : quod contra foederis legen

Expanded text:
nus, Iuuentio praetore contentus, uirum non Macedoninus, Iuuentio praetore contentus, uirum non Macedonicis modo, sed Thraciae quoque auxiliis ingentibus ualidum temere temptauit inuictusque non a ueris regibus, sed ab illo imaginario et scaenico rege superatus est. Sed consul Metellus amissum cum legione praetorem plenissime ultus est. Nam et Macedoniam seruitute multauit et ducem belli deditum ab eo, ad quem confugerat, Thraciae regulo in urbem in catenis reduxit, hoc quoque illi in malis suis indulgente fortuna, ut de eo populus Romanus quasi de rege uero triumpharertium cum Africa bellum et tempore exiguum — nam quadriennio raptum est — et in comparationem priorum minimum labore — non enim tam cum uiris quam cum ipsa urbe pugnatum est — sed plane maximum euentu: quippe tandem Carthago finita est. Atquin si quis trium temporum momenta consideret, primo commissum est bellum, profligatum secundo, tertio uero confectum. Sed huius causa belli, quod contra foederis legem
Abbreviated transcription (Latin):
est: duo iuuenes candidis equis apud uiturnae lacum pul¬
uerem & cruorem abluebant: hi nuntiauere: castorẽ
& pollucem fuisse creditum uulgo. quod geminii fius¬
sent. inter fiusse bello: quod sanguinie maderent¬
amacedonia uenire : quod ad huc anhelarent:
ut romanum at ergo distringerent. aꝑse rege
conducti petunua milttauer̃: sine mora abanicio p̃¬
toͦre subigunt᷑ Scordam caput gentis delesse suffecit:
statim setuta deditio est: denique hoc bellum ante fini¬
niss& int̃poenos & macedonas ut tertio quoque
uincerentur: eodẽ tempore utrique arma mouer̃
sed prior uigum excutit macedo aliquanto quam
ante grauior: dum contennitur causa belli prope
erubescenda quippe regnum pariter & bellum uir
ultinae sortis andriscus inuaserat : dubium liber an
litudine philippi speudo philippus uocabatur regiam
formam. regium nomen. animo quoque regio imple¬
uit Iigicur dum ligt ipsa contẽnprit populus roma¬

Expanded text:
est: duo iuuenes candidis equis apud Iuturnae lacum pulest: duo iuuenes candidis equis apud Iuturnae lacum puluerem et cruorem abluebant. Hi nuntiauere. Castorem et Pollucem fuisse creditum uolgo, quod gemini fuissent; interfuisse bello, quod sanguina Macedonia venire, quod adhuc anhelarent. ut Romanum a tergo distringerent, a Perse rege conducti pecunia militaverunt. Sine mora ab Anicio praetore subiguntur. Scodram, caput gentis, delesse suffecit; statim secuta deditio est. Denique hoc bellum ante fininter Poenos et Macedonas ut tertio quoque vincerentur, eodem tSed prior iugum excutit Macedo, aliquanto quam ante grauior, dum contemnitur. Causa belli prope erubescenda. Quippe regnum pariter et bellum uir ultimae sortis Andriscus inuaserat, dubium liber an us ex similitudine Philippi Persae filii uocabatur, regiam formam, regium nomen, animum quoque regis inpleuit. Igitur dum haec ipsa contemnit populus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
templa & arepossent defendefer quem nec montes sui nec
arma potuissent Inemo regum dutius amissae fortunae
conscientiam recinuit supplex: Cum scriber& adimpera¬
torem abillo quo confugerat templo. nomenque epistalae
notar& suion: regem addidit: sed nec reuerentior captae
maiestatis alius paulo fuit cum in conspectum ueniss&
hostis : intomiplum recepit . & conuiuus adhbuit. liberos¬
que admoniuit suos. ut fortunam cutantum licera
reuere rentur Inter pulcherrimos hunc quoque po¬
pulus romonus demacedorua duxit acuidit trium phũ
quippe cuius spectaculo triduum impleuerit: primus
dies : signa tabulasque. sequens: arma pecuauas trans¬
uexit : tertus. captiuos ipsumque regem at tonitum
adhuc tamquam subtto malo stupentem ¶Sed multo pͥ¬
us gaudium uictoriae populus romanus. quam episto¬
lis uictoris prȩceperat: quippe eodem die quo uucar¬
tus est ꝑses ininacedonia: romae cogrtum

Expanded text:
templa et arae possent defendere, quem nec montes sui nec templa et arae possent defendere, quem nec montes sui nec arma potuissent. Nemo regum diutius amissae fortunae conscientiam retinuit. Supplex cum scriberet ad imperatorem ab illo quo confugerat templo nomenque epistolae notaret suum, regem addidit. Sed nec reuerentior captae maiestatis alius Paulo fuit. Cum in conspectum uenisset hostis, in tribunali recepit et conuiuiis adhibuit liberosque admonuit suos ut fortunam, cui tantum liceret, reuererentur. Inter pulcherrimos hunc quoque populus Romanus de Macedonia duxit ac uidit triumphum; quippe cuius spectaculo triduum impleuerit. Primus dies signa tabulasque, sequens arma pecuniam transuexit, tertius captiuos ipsumque regem adtonitum adhuc tamquam subito malo et stupentem. Sed multo prius gaudium uictoriae populus Romanus quam epistolis uictoris praeceperat. Quippe eodem die quo uictus est Perses in Macedonia, Romae cognitum
Abbreviated transcription (Latin):
ferociam trachum. disciplinam macedoricam temp̃e¬
rauerunt: accessit his consilium ducis. quisitum regio
num suarum summo speculatus haemo positis ꝑa
bruta castris. ita macedoriiã suam armis ferroq
ualla uerat: ut non reliquisꝗͣue aditum nisiacelo
philippo cons̃. eam ꝓuiniciam ingressus populus
cribus. quoque uidebatur inuia: accessit. regem que securu
& nihil tale mecuente. subita belli eruptione t̾ruit:
cuius tanta trepidatio fuit : ut pecunam omnem in
mare iusserit mergi: neperir&. dassem cremari: ne in¬
cenderetur Ilaulo coñs: cum maiora & crebra essent
inposita presidia. ꝑ alias uias macedonia dep̃ssa est
sum ma quedem arce & industria ducis: cum alia semi¬
natus alias in repiss&: cuius adiustus ipse eo terribilis
regi fuit: ut inter esse non auder&. sed gerenda ducibus
bella mandauerit absens ergo uictus : fugit: inmaria.
insulam que samothracen. fretus celebr religione. quasi

Expanded text:
ferociam Thracum disciplina Macedonica tempeferociam Thracum disciplina Macedonica temperauere. Anum suarum a summo speculatus Haemo, positis per abrupta castris, ita Macedoniam suam armis ferroque vallaverat, ut non reliquisse aditum nisi a caelo Philippo consule eam prouinciam ingressus populus cribus quoque, ut uidebantur, inuia accessit regemque securum et nihil tale metuentem subita belli inruptione deprehendit. Cuius tanta trepidatio fuit, ut pecuniam omnem in mare iusserit mergi ne periret, classem cremari ne incenderetur. Paulo consule, cum maiora et crebriora essent inposita praesidia, per alias uias Macedonia deprensa est, summa quidem arte et industria ducis, cum alia eminatus alia inrepsisset. Cuius aduentus ipse adeo terribilis regi fuit, ut interesse non auderet, sed gerenda ducibus bella mandauerit. Absens ergo uictus fugit in maria insulamque Samothracen, fretus celebri religione, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu hosti relictis sedibus: in altissimos semontes rece¬
pissenit solos tologiorum tectos sagatiam insiderant.
utrique fundis sagittisque acti: imꝑpetuam sepacem de¬
derunt: sed alligati miraculo quodam fuere. cum catenas
morsibus & ore temptassent. cum offocandas inuicem
fauces prebuissent: naniorgia contis regis uxor acentu¬
rione stuprum passa: memorabili exemplo custodiam
euasit. reuulsum que militis caput: ad maritum suum re¬
culit BELLUM MACEDoNuaN+1
um aliae aliae que gentes syriaci belli secuitur ruinã:
macedonia serursus exexit. fortissunum popłm.
memoria & recordatio suae nobilitatis agitabat: &
suc cesserat philippo filius perses. qui semel inperpetuum
iutam esse macedoruam non putabat. exgentis dignitate
multo ueliementius: ssub hoc macecedones.: quam sub
patre consurgunt: qui petra chas inuires suas traxerant
atque ita industria macedonum. uiribus thracum.

Expanded text:
aduentu hostis relictis sedibus in altissimos se montes receaduentu hostis relictis sedibus in altissimos se montes recepissent. Tolostobogi Olympum, Tectosagi Magabam insederant. Vtrimque fundis sagittisque detracti in perpetuam se pacem dediderunt. Sed alligati miraculo quidam fuere, cum catenas morsibus et ore temptassent, cum offocandas inuicem fauces praebuissent. Narione stuprum passa memorabili exemplo custodiam evasit, revolsumque adulteri hostis caput ad maritum reportavit. BELLUM MACEDONICUM SECUNDUM Dum aliae aliaeque gentes Syriaci belli secuntur ruinam, Macedonia rursus se erexit. Fortissimum populum memoria et recordatio suae nobilitatis agitabat, et successerat Philippo filius Perses, qui semel in perpetuum uictam esse Macedoniam non putabat ex gentis dignitate. Multo uehementius sub hoc Macedones quam sub patre consurgunt. Quippe Thracas in uires suas traxerant, atque ita industriam Macedonum uiribus Thracum,
Abbreviated transcription (Latin):
tuna illa marii purpura dedit. quid futurum fuit siannã
consularis implessa t̃ scipione norbano quinto consa
us ille turbo auilis insanię toto furore deconuit: quippecũ
hinc octo legiones inde quingentae cohor tes starent in
armis. inde abasiacum uictore exercitu sylla propera¬
r& & sanccum tam ferus insyllanos marius fussa : quaon¬
ta sȩuitia opus erat ut sylla demario uiidicaretur
primum aputł cupuam subamne uulturno signa concur¬
nunt: & statim norbani fusus exercitus stati moninci
scipionis coprae: ostentata spe pacis obpresse: tum marus
uiuerus & carbo consules. qer quasi desperita iuetorra
ne multi perient: quibus brenno duce uastauerant gre¬
ciam. morientem secuci inmedia asiae parte sederunt
Itaque ut frugum semina mucato solo degenerant sic illa
genuna feritas eorum. asiatica amoentate mollita est
duobuis itaque proelus fusi fugati quesunt. quam uis sub

Expanded text:
tima illa Marii purpura dedit. Quid futurum fuit, si annum tima illa Marii purpura dedit. Quid futurum fuit, si annum consulatus implesset? Scipione Norbanoque consulibus tertius ille turbo ciuilis insaniae toto furore detonuit; quippe cum hinc octo legiones, inde quingentae cohortes starent in armis, inde ab Asia cum uictore exercitu Sulla properaret. Et sane cum tam ferox in Sullanos Marius fuisset, quanta saeuitia opus erat, ut Sulla de Mario uindicaretur? Primum apud Capuam sub amne Vulturno signa concurrunt, et statim Norbani fusus exercitus, statim omnes Scipionis copiae ostentata spe pacis oppressae. Tum Marius iuuenis et Carbo consules quasi desperata uictoria, e Gallorum, qui Brenno duce uastauerant Graeciam, orientem secuti, in media Asine parte sederunt; itaque, uti frugum semina mutato solo degenerant, sic illa genuina feritas eorum Asiatica amoenitate mollita est. Duobus itaque proeliis fusi fugatique sunt, quamuis sub
Abbreviated transcription (Latin):
uer aisdes cuii di hommibusq intestus redird. statum
primo impetu diens & alumna urbis ostia nefanda strage
diripitur: mox: i urbem quadriplici agiine intratur
diusere copias cinna marius. carbo. sertorius: lc post¬
quamnus omniis octauu depulsa ianiculo est. statim
ad principiũ caedem signodato. aliquanto seuiusquã aut
inpunica aut incmbrica urbe sȩuitur Ioctauii consulis
caput prorostris exponitur: antoni consularis inmar
ipsius mensis: cacsar & fimbria. inpenatibus domorum
suarum trucidantur: crassipat̃ & filius in mutuo alter
alterius aspectu: baebiũ atque numitoriũ. ꝑ medium fo¬
rum unatraxere carnificum: catulus se ignis haustu lu¬
dibrio hostium exemit: merula flamedialis incapieu
iouis. ipsius oculos uenarum cruore respersit: ancharius
ipso uidente mario confossus ÷. quia fatalem illam
scille& manum non porrexerat salutanti: haec tot
senatus funera: intracalendas & idus ianuarii mensis. sep¬

Expanded text:
peret. Sed cum dis hominibusque infestus rediret, statim primo impetu cliens et alumna urbis Ostia nefanda strage diripitur. Mox in urbem quadruplici agmine intratur. Diuisere copias Cinna, Marius, Carbo, Sertorius. Hic postquam manus omnis Octaui depulsa Ianiculo est, statim ad principum caedem signo dato aliquanto saeuius quam aut in Punica aut in Cimbrica urbe saeuitur. Octaui consulis caput pro rostris exponitur, Antoni consularis in Mari ipsius mensis. Caesares a Fimbria in penatibus domorum suarum trucidantur, Crassi pater et filius in mutuo alter alterius aspectu. Baebium atque Numitorium per medium forum unci traxere carnificum. Catulus se ignis haustu ludibrio hostium exemit. Merula flamen Dialis in Capitolio Iouis ipsius oculos uenarum cruore respersit. Ancharius ipso uidente Mario confossus est, quia fatalem illam scilicet manum non porrexerat salutanti. Haec tot senatus funera intra kalendas et idus Ianuarii mensis sep
Abbreviated transcription (Latin):
tus uocatus est : duȩ tribus a diec̃tȩ. pomptinia && publilia:
icuuius stolo lege data dapnatis ÷ quod plus quingentis
uigeribus agripossider& .m. ualerius tributius militum
gallum aquo ꝓuo catus erat. insid ente gallo coruo. &
unguibus rostroq hostẽq infestante: occidit & exeo
coruni nomera accepit. consulq ꝓximo arno cum an¬
nos xxiii. haber&: obuir tutem creatus est: Amicitia
cumi carthaginiensibus firmata est: cam panui a sanitib
bello urgerentur. auxilio. aduersus eos asenatu petito
cum id non inpetrarent : urbem & agros popło .r̃. deder̃
uersus samnites placuit. cum abaulo cornelio cons exer¬
atus in locum iniquum deductus inmagno discrimine. eẽt:
decu muri tribuni militum oꝑa seruatus est: Iiu occupa¬
to colle. suꝑ id uigum in quo sam nites insederant occasioñ
cum suli inequiorens locum euadendi dedit. Ipse abhostib

Expanded text:
tus uocatus est. Duae tribus adiectae, Pomptina et Publilia. tus uocatus est. Duae tribus adiectae, Pomptina et Publilia. Licinius Stolo lege lata damnatus est, quod plus quingentis iugeribus agri possideret. M. Valerius tribunus militum Gallum, a quo prouocatus erat, insidente galeae coruo et unguibus rostroque hostem infestante occidit et ex eo Corui nomen accepit, consulque proximo anno, cum annos XXIII haberet, ob uirtutem creatus est. Amicitia cum Carthaginiensibus iuncta est. Campani cum a Samnitibus bello urgerentur, auxilio aduersus eos a senatu petito, cum id non impetrarent, urbem et agros populo R. dediderunt. ello aduersus Samnites placuit. Cum ab Aulo Cornelio cos. exercitus in locum iniquum deductus in magno discrimine esset, P. Deci Muris tribuni militum opera seruatus est. Qui occupato colle super id iugum, in quo Samnites consederant, occasionem consuli in aequiorem locum euadendi dedit; ipse ab hostibu
Abbreviated transcription (Latin):
pł ꝑ quinquennuum soli magistratus fuis sent̾ ꝑ tuler̃
Et primus explebe consul . L. sextuis creatus ÷: lata ÷
& al tera lex. netui plus quingentis uigeribus agri lice¬
r& possidere: sLiseR Viii
uo noiu magistratus adiecti sunt. p̃tira curuli
sedilitas. pestilentia auitas laboraũ. eamq. insig¬
nem fecit mors furii camillis. cuius remedium :
finis. aumꝑ nouas religiones quereretur. ludi sconici
tunc primum facti sunt : Cum dies . L. manlio dicta eẽt
lium filium rus relegatum sine ullo crimine. ad olescens
ipse cuius relegatio patri obiciebatur: uenit incubitu¬
lum tribunii. strictoq gladio coegit eum in uerba sua
uirare seꝑseueraturum in accusatione: tunę omia p̃ciosa
missa sunt inp̃altam uoraginem urbis romanȩ. meam
liberauerat contra gallum ꝓuocantem aliquem demi¬
aureum detraxit. quem ipse postea tulit & exeo torqua¬

Expanded text:
pl. per quinquennium soli magistratus fuissent, pertulerunt; pl. per quinquennium soli magistratus fuissent, pertulerunt; et primus ex plebe consul L. Sextius creatus est. Lata est et altera lex, ne cui plus quingentis iugeribus agri liceret possidere. Ex libro VII Duo noui magistratus adiecti sunt, praetura et curulis aedilitas. Pestilentia ciuitas laborauit eamque insignem fecit mors Furi Camilli. Cuius remedium et finis cum per nouas religiones quaereretur, ludi scaenici tunc primum facti sunt. Cum dies L. Manlio dicta essetlium filium rus relegatum sine ullo crimine, adulescens ipse, cuius relegatio patri obiciebatur, uenit in cubiculum tribuni strictoque gladio coegit eum in uerba sua iurare, se non perseueraturum in accusatione. Tunc omnia pretiosa missa sunt in praealtam uoraginem urbis Romanae. In eam uindicauerat, contra Gallum prouocantem aliquem ex miiso torquem aureum detraxit, quem ipse postea tulit, et ex eo Torqua
Abbreviated transcription (Latin):
sex tum mensem urbe expulit ceciditq: Dictum ÷ adueios
migrandum . eẽ ꝓpt̃ incensam & dirutam urbem : qđ cum¬
silium camuillo auctore discussum ÷: mouit popłm uocis quo¬
q om̃. excenturione auditae: quicum inforum uenis s&
manx pularibus suis dixerat. aestimabiles hic optone¬
uaa ciiiuimanebinius Aedis ioui capitolino facta est. quo ante urbẽ
Nes aduersus uolscos & equos & p̃nestinos prospere ges¬
tas contin& quat tuor tribus adiecte suit. stellatina.
promenitina. sabitana. armensis .M. manlius qui capito¬
lium agallis defenderat. cum obstrictos aere alieno libera¬
r& nexos exoluer&. crimine affectati regni dãpnatus:
dexaso deiectus ÷. in cuius notam sic factum est: necui de
manlia gente manlia cognomen ess&: Cilicinius . &.l
sextius tr̃ p̃l legem ꝓmulgauer̃. ut consules ex plebe
fierent qui expatribus creabantur. eãque. cum mag¬
na contentione repugnantibus patribus cum idem tr̃

Expanded text:
sextum mensem urbe expulit ceciditque. Dictum est ad Veios sextum mensem urbe expulit ceciditque. Dictum est ad Veios migrandum esse propter incensam et dirutam urbem, quod consilium Camillo auctore discussum est. Mouit populum uocis quoque omen ex centurione auditae, qui cum in forum uenisset, manipularibus suis dixerat: sta, miles, hic optime manebimus. Aedis Ioui Capitolino facta est, quod ante urbem Res aduersus Vulscos et Aequos et Praenestinos prospere gestas continet. Quattuor tribus adiectae sunt, Stellatina, Tromentina, Sabatina, Arniensis. M. Manlius, qui Capitolium a Gallis defenderat, cum obstrictos aere alieno liberaret, nexos exsolueret, crimine adfectati regni damnatus de saxo deiectus est. In cuius notam S. C. factum est, ne cui de Manlia gente Marco nomen esset. C. Licinius et L. Sextius tribuni pl. legem promulgauerunt, ut consules ex plebe fierent, qui ex patribus creabantur, eamque cum magna contentione repugnantibus patribus, cum idem tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
postea factum est qm̃ eo lustro agallis roma capta est:
urius camillus cumdies ei ab.l. apuleio tr̃ pl. dicta ess&.
in exilium abit: Cum galli senones clusium obsiderent. &¬
legati a senatu missi ad componenda int̃ eos & clusios pacẽ
pugnantes contra gallos starent inacie clusinorum.
hoc facto eorum concitati senones urbem infesto agmine
petierunt. fisisq ad aliam romanis. c̃aepere urbem preter
capitolium: in quose uiuentus scumtulerat. M aiores natu
cum in signibus honorumn quos quinq gesserat inuestibulis
aedium sedentes ceciderunt & cũ ꝑ&uersam partem capi¬
tolu. iam in summum euasissent : ꝓditi clangore anseris
.iñ. manlii precipue oꝑa detectisunt: Coactis de inde ꝓpt̃
famemromarus : descendere: ut decem pondo auri darent
ut hoc p̃cio finem obsidionus emerent. furius camillus
dictator absens creatus : int̃ ipsum eloquium quo depacis
conditionibus a gebatur cum exercitu uenit. & gallos poste

Expanded text:
postea factum est, quoniam eo lustro a Gallis Roma capta est. postea factum est, quoniam eo lustro a Gallis Roma capta est. Furius Camillus, cum dies ei ab L. Apuleio tribuno pl. dicta esset, in exilium abiit. Cum Galli Senones Clusium obsiderent et legati a senatu missi ad componendam inter eos et Clusinos pacem pugnantes contra Gallos starent in acie Clusinorum, hoc facto eorum concitati Senones urbem infesto exercitu petierunt fusisque ad Aliam Romanis cepere urbem praeter Capitolium, quo se iuuentus contulerat; maiores natu cum insignibus honorum, quos quisque gesserat, in uestibulis aedium sedentes occiderunt. Et cum per auersam partem Capitoli iam in summum euasissent, proditi clangore anserum M. Manli praecipue opera deiecti sunt. Coactis deinde propter famem Romanis eo descendere, ut M pondo auri darent et hoc pretio finem obsidionis emerent, Furius Camillus, dictator absens creatus, inter ipsum conloquium, quo de pacis condicionibus agebatur, cum exercitu uenit et Gallos post
Abbreviated transcription (Latin):
propter crudelitatem ab exercitu occisus est: Sapendium
exaerario tum primum militib datum est: Res pt̃ea
gestas aduersus uolscos & fide nates & labscos contin&
Nobsidione ueiorum tabernacula militibus facta sunt
Eares. cum. eẽt. noua indignationem tribunorum ple¬
bis mouit querentium ñ dari plebi nec ꝑhiemem militiȩ
requiem equi tes tumpronum equis suis mereri caeperunt
cum inundatio & lacu albano facta ess&: uates qui eam
rem inter p̃taretur ex hostibus captus ÷ furius camillus
dictator .x. annis obsessos ueios caepit simulacrum romã
transtulit: Decinam p̃dȩ fos apollinu misit: itemtribus
militum cum faliscos obsider&: ꝓditos hostium filiosi paren¬
tibus renusit. statmq deditione facta faliscorum uictoriã
iustitia consequutus est: Cum alter excensoribus .c. uilius
decessiss& : in locum eius . in. cornelius suffectus est: nec id

Expanded text:
propter crudelitatem ab exercitu occisus est. Stipendium propter crudelitatem ab exercitu occisus est. Stipendium ex aerario tum primum militibus datum est. Res praeterea gestas aduersus Vulscos et Fidenates et Faliscos continet. Ex libro V In obsidione Veiorum tabernacula militibus facta sunt. Ea res cum esset noua, indignationem tribunorum plebis mouit querentium non dari plebi nec per hiemem militiae requiem. Equites tum primum equis suis mereri coeperunt. Cum inundatio ex lacu Albano facta esset, uates, qui eam rem interpretaretur, ex hostibus captus est. Furius Camillus dictator X annis obsessos Veios cepit, simulacrum Iunonis Romam transtulit, decimam praedae Delphos Apollini misit. Idem tribunus militum cum Faliscos obsideret, proditos hostium filios parentibus remisit statimque deditione facta Faliscorum uictoriam iustitia consecutus est. Cum alter ex censoribus C. Iulius decessisset, in locum eius M. Cornelius suffectus est. Nec id