comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt signa damhel ẽ Aui respondit. Salua rex
S tatimꝙ cũ apuissent hostiũ. intuitꝰ rex m̃sã
cecdlamauit uoce magna. Magnus es bel. &
non estapudte dolus quisquã. Et risit dan¬
hel. & tenuit regẽ ne ingrederetur intro.
Etdixit. Ecce pauim̃tũ. animaduerte cuius
uestigia sunt hȩc. Et ait rex. Uideo uestigia
uiros. & mulierũ. & infantũ. Et iratuisꝰ rex
tuncapprehendit sacerdotes & uxores& filios
or. & oftenderunt e abscondita hostiola ꝑ
que in grediebant᷑. & consum ebant quȩ crag
suꝑmensã. Occidit gͥ illos rex & tradidit bel
in potestatẽ danihelis. Qui subuerait eũ. &
templũ enis. Et erat draco magnus in¬
eũ loco illo. & colebant eibabylonii. Et dixit rexda¬
nihli Ecce nunc ñ potes dicert. quia non fit iste
dsuiuens. Adora eͥ cũ. dixitq danihel. Dñm
dm̃ meũ adoro. quia ipse est ds̃ uiuens. Tu
aut̃ rex damͥ potestatem. & int̾ficiã draconẽ
absq gladio & fuste. Et aitrex. dotibi. Tulit

Expanded text:
lva, rex. Statimque cum aperuisset ostium, intuitus rex mensam, exclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te dolus quisquam. Et risit Daniel: et tenuit regem ne ingrederetur intro: et dixit: Ecce pavimentum, animadverte cujus vestigia sint haec. Et dixit rex: Video vestigia virorum, et muliernc apprehendit sacerdotes, et uxores, et filios eorum, et ostenderunt ei abscondita ostiola, per quae ingrediebantur, et consumebant quae erant super mensam. Occidit ergo illos rex, et tradidit Bel in potestatem Danielis, qui subvertit eum et templum ejus. Et erat draco magnus in loco illo, et colebant eum Babylonii. Et dixit rex Danieli: Ecce nunc non potes dicere quia non sit iste Deus vivens: adora ergo eum. Dixitque Daniel: Dominum Deum meum adoro, qautem, rex, da mihi potestatem, et interficiam draconem absque gladio et fuste. Et ait rex: Do tibi. Tulit
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectũ nabuchodonosor. Completos dies
triennui tempus intellige quod rex constituerat.
ut enutriti trib annis post ea starent in con¬
specturegis. Et om̃e uerbũ sapientiȩ & intel¬
lectus quod sciscitatus est ab eis rex. inuenit in eis

Expanded text:
in conspectu Nabuchodonosor. Completos dies, in conspectu Nabuchodonosor. Completos dies, triennii tempus intellige, quod rex constituerat, ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatus est ab eis rex, invenit in eis
Abbreviated transcription (Latin):
seruos tuos dieb decem. & dentur nob legumina
ad uescendũ. & aqua adbibendũ. Incradibilis
fidei magnitudo. non solũ sibi corp ylentiam
polliceri uil iorib cibis. seđ & tempꝰstatuere.
Non est gͦ temeritatis sed fidei. obquã regias dapes
contempserant. PUIRIS aut̃ his dedit ds disci¬
daniheli aut̃ intelligentiã om̃ium uisionũ &
somnios. Nota quod ds̃ dederit sc̃ĩs ꝓueris scien¬
tiam& disciplinã scłariũ litterarũ in om̃i libro
& sapientiã. ꝓ quo symmacus inter pretatus est
artem gramaticã. ut cuncta quȩ legebant in¬
telligerent. & spũdĩ de chaldeorum scientia
iudicarent. Danih& aut̃ hoc extratres ꝓueros
habebat insigne. quod uisiones & somnia quib
ꝑ symbola quedã & enigmata futura monstrant᷑.
sagacimente cernebat. uti quȩ alii uidebant
inphantasmate. hic oculis cordis aspiceret.
ompletis itaq dieb post quos dixerat rex ut intro¬
ducerent᷑: introdurit eos prȩpositus eunuchoꝵ

Expanded text:
rvos tuos diebus decem, et dentur nobis legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum. Incredibilis 626 fidei magnitudo non solum sibi corpulentiam polliceri esu vilioris cibi, sed et tempus statuere. Non est ergo temeritatis, sed fidei, ob quam regias dapes contempserunt. Pueris autem his dedit Deus sciDanieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. Nota quod Deus dederit sanctis pueris scientiam et disciplinam saecularium litterarum in omni libro et sapientia. Pro quo Symmachus interpretatus est, artem grammaticam, ut cuncta quae legebant, intelligerent, et spiritu Dei de Chaldaeorum scientia judicarent. Daniel autem hoc extra tres pueros habebat insigne, quod visiones et somnia quibus per symbola quaedam et aenigmata, futura monstrantur, sagaci mente cernebat: ut quod alii videbant in phantasmate, hic oculis cordis aspiceret. Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut introducerentur, introduxit eos praepositus eunuchorum
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu principis eunuchorũ. Qui ꝓpter pe¬
catamaioꝵ ductus est in captiuitatem : ꝓpter
uirtutũ suarũ magnitudinẽ statim mercedem
recepit. Proposuerat enĩ in corde suo ne polluerꝗt
de mensa regis. & epulis regiis pposuerat uiles
cibos. iccireo grãm & miscdiam in conspectuprin.¬
cipis eumchoꝵ accepit dño largiente. Ex quo
intelligimꝰ. ꝓ necessitate rerũ si quando sc̃i dili
gantur ab infidelib : dĩ esse miscdiȩ non bonita¬

Expanded text:
eunuchorum, etc. Qui propter peccata majorum ductus est in captivitatem, propter virtutum suarum magnitudinem statim mercedem recepit. Proposuerat enim in corde suo, ut non pollueretur de mensa regis, et epulis regiis praeposuerat viles cibos: idcirco gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum accepit, Domino largiente. Ex quo intelligimus pro necessitate rerum, si quando diliguntur sancti ab infidelibus, Dei esse miserico
Abbreviated transcription (Latin):
iudices. duces & tẏrannos. & prefectos. om̃sq
principes regionũ. Excelsa periculosius stant.
& eitius corruunt quȩ sullimia sunt. Principes
congregant᷑ ad adorandã statuam. ut & pͥncipes
seducant᷑ & gentes. Qui enĩ diuites & potentes¬
sunt dũ timent carere diuitiis & potentia.
facilius supplantant᷑. Seductis aut̃ magistra¬
tib: subditi popli maioꝵ exemplo pereunt.
Et prȩco clamabat ualent̃. Uobis dicit᷑ popłis.
tribub & linguis. In hora qua audieritis so¬
ntũ tubȩ & fistulȩ & citharȩ. sambucȩ & psal

Expanded text:
judices, duces et tyrannos, et praefectos omnesque judices, duces et tyrannos, et praefectos omnesque principes regionum. Excelsa periculosius stant, et citius corruunt quae sublimia sunt. Principes congregantur ad adorandum statuam, ut per principes seducantur et gentes. Qui enim divites sunt et potentes, dum timent carere divitiis et potentia, facilius supplantantur. Seductis autem magistratibus, subditi populi majorum exemplo pereunt. Et praeco clamabat valenter: Vobis dicitur, populis, tribubus et linguis, in hora qua audieritis sonitum
Abbreviated transcription (Latin):
& abdenago. Non obliuiscitur coꝵ cũ quib
dñm deprecatus est. & qui secũ periclitati
fuerant. Itaq facit cos tudices ꝓuintiarũ
ipsc autem aregis latere non discedit.¬
I abuchodonosoi rexfecit statuã auream.
altitudine cubitoꝵ sȩxaginta. latitudine
cubitoꝵ sex. Udor obliuio ueritatis. ut qui
dudũ seruũ dĩ quasi dm̃ adorauerat: nunc
statuã sibi fieri iubeat. ut ipse adoretur
instatua. Quod aut̃ aurca fit & infituti
ponderis: illud in causa est ut stuporem
uidentib crect. & resinanima adoret᷑ ut
ds. dũ unusquisq suam congregat auariciã.
Datur quoq ꝑ occasionẽ captiuoꝵ barbaris
nationib salutis occasio. ut qui primũ ꝑ
danihelis reuelationẽ potentiã cognoueran
unius dĩ: intriũ quoq ꝓueroꝵ fortitudi¬
ñ colere. Et statuit eam in campo durã.¬
ꝓuintiȩ babylonis. Pro. duram. theodotio
ꝑoor transtulerunt. quod nos uiuariũ
uel conclusum locum dicere possumus.

Expanded text:
 regis. Non obliviscitur eorum cum quibus Dominum deprecatus est, et qui secum periclitati fuerant. Itaque facit eos judices provinciarum: ipse autem a regis latere non receditrex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta, latitudine cubitorum sex. Velox oblivio veritatis, ut qui dudum servum Dei, quasi Deum adoraverat, nunc statuam sibi fieri jubeat, ut ipse adoretur in statua. Quod autem aurea 636 sit, et infiniti ponderis, illud in causa est, ut stuporem videntibus creet, et res inanimata adoretur ut Deus, dum unusquisque suam consecrat avaritiam. Datur autem per occasionem captivorum barbaris nationibus salutis occasio : ut qui primum per Danielis revelationem potentiam cognoverant unius Dei, in trium puerorum quoque fortitudintemni, et idola non colere. Et statuit eam in campo Dura provinciae Babylonis. Pro Dura, Theodotio, ολον transtulerunt, quod nos vivarium vel conclusum locum dicere possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei. quare danihel & trespuer⁊ non sint in¬
gressi ad regem cũ aliis sapientib . & plata sen¬
tentia iubeantur ꝑirecũ cȩteris. Quod itaedis¬
serunt. ut eo tempore quo rex prȩmia & dona
& honorẽ maximũ ꝑmittebat ire noluerint.
ne impudent᷑ diuitias & dignitatem chaldauã
uiderent᷑ appetere. Aut certe ipsi chaldei inui¬
dentes głȩ eoꝵ & scientiȩ soli ingressi sunt quasi
soli premia ꝑcepturi. & postea inꝑiculo uolũ¬
crunt habere consortes. quos in spegłs refutauer̃.
t interrogauit eum qui a rge acceat potesta¬
tem: quã ob causam tam crudelis sententiaa
facie regis esset emissa. Scientes chaldei quod de¬
cuplum suꝑ cunctos ariolos & magosquierant
in untuersa chaldea danihel & trespueri sape¬
rent & intelligerent: celauerunt eis interro¬
gationẽ regis. ne prȩferrent᷑ sibi in int̃preta¬
tione somnu. Et ob hanc causam interrogat
danihel de crudelitate sententiȩ. qui causam

Expanded text:
Hebraei, cur Daniel et tres pueri non sint ingressi ad regem cum aliis sapientibus, et prolata sententia jubeantur perire cum caeteris. Quod ita edisserunt, ut eo tempore quo rex praemia et dona, et honorem maximum promittebat, ire noluerint, ne impudenter divitias et dignitatem Chaldaicam viderentur appetere. Aut certe ipsi Chaldaei invidentes gloriae eorum et scientiae, soli ingressi sunt, quasi soli praemia percepturi, et postea in periculo voluerint habere consortes quos in spe gloriae refutaverant. Et interrogavit eum qui a rege acceperat 629 potestatem, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Scientes Chaldaei, quod decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universa Chaldaea, Daniel et tres pueri saperent et intelligerent, celaverunt eos interrogationem regis, ne praeferrentur sibi in interpretatione somnii. Et ob hanc causam interrogavit Daniel de crudelitate sententiae, qui causam
Abbreviated transcription (Latin):
bit regnũ in fraudulentia. & brachia pugnan¬
tis expugnabunt᷑ a facie eius & conterentur.
insuꝑ & dux foederis. & post amicicias cum eofa¬
ciet dolũ. Et ascendet & suꝑabit in modicopo¬
pulo abundantes. & uberes urbes ingredictur.
& faciet quȩ non fecerunt patres etus & patres
patrũ eiꝰ . Rapinas & predã & diuitias eoꝵ dissi¬
pabit. & contra firmissimas cogitationes iniet.
& hoc usq ad tempus. Et concitabitur fortitu¬
docius & cor eiꝰ aduersus regem austri. in exer¬
citu magno. Et rex austri ꝑuocabit᷑ ad bellũ
multis auxilis & fortib nimis. & non stabunt
quia inibunt aduersus cũ consilia. & comeden¬
tes panẽ cũ eo conterent illũ. exercitusq eius
opprimet᷑. & cadent interfecti plurimi. Duoꝵ
quoq regũ corerit ut malefaciant. & ad m̃sã
unã mendaciũ loquentur. & ñ ꝓficient. quia
adhuc finis in aliud tempꝰ. Et rcuercetur in
t̃rã suã cũ opib multis. & cor eius aduersus

Expanded text:
bit regnum in fraudulentia, Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie ejus, et conterentur: insuper et dux foederis. Et post amicitias, cum eo faciet dolum: et ascendet, et superabit in modico populo. Et abundantes et uberes urbes ingredietur; et faciet quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum epabit, et contra firmissimas cogitationes inibit: et hoc usque ad tempus. Et concitabitur fortitudo ejus, et cor ejus adversum regem austri in exercitu magno: Et rex austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque ejus opprimetur: et cadent interfecti plurimi. Duorum quoque regum cor erit, ut malefaciant, et ad mensam unam mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. Et revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor ejus adversum
Abbreviated transcription (Latin):
steterit : conteretur regnum eius & diuidetur
in quattuoi uentos celi. sed non in posteros eius. neꝙ
scđm potentiã illius qua dominatus est. Lacerabi¬
tur enim regnũ eius etiam in extremis. exceptis
his. Et confortabitur rex austri. & de principib eꝰ
pͣualebit suꝑ eum & dominabit᷑ dicione. A ulta
enim dominatio eiꝰ. Et post finẽ annos foederabunt᷑.
filiaq regis austri ueniet ad regem aquilonis facere
amiciciã. & non obtinebit fortitudinẽ brachii. neq

Expanded text:
 dividetur in quatuor ventos coeli; Sed non in posteros ejus, neque secundum potentiam illius, qua dominatus est. Lacerabitur enim regnum ejus etiam in externos, exceptis his. Et confortabitur rex Austri: et de principibus ejus praevalebit super eum, et dominabitur ditione: multa enim dominatio ejus. Et post finem annorum foederabuntur: filiaque regis austri veniet ad regem aquilonis facere amic
Abbreviated transcription (Latin):
cõplebunt᷑ uniuersa hȩ Et ego audiui. & non
intellexi. & dipi. Dnẽ mi. quiderit post hec ͤ
Et ait. Uade danihel. quia clausisunt signatiq
sermones. usq ad tempus consũmationis. Eli¬
gentur & dealbabunt᷑. & quasi igni probabuif᷑
multi Et impie agent impii. neq intelligent
om̃s impii. Porro docti intelligent. Et a tẽpore
cũ ablatũ fuerit iuge sacrificiũ. & posita fuerit
abominatio in desolationẽ. dies mille ducenti¬
nonainta. Beatus. qui expectat & ꝑuenit ad

Expanded text:
ntur. Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi quid erit post haec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi signatique sunt sermones usque ad tempus consummationis. Eligentur et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur tur, et impie agent impii, neque intelligent omnes impii; porro docti intelligent. Et a tempore cum ablatum fuerit iuge sacrificium, et posita fuerit abhominacio in desolacione, dies MCCLXXXX. Beatus qui exp
Abbreviated transcription (Latin):
ariũ fortitudinis. & auferent iuge sacrificiũ
& dabunt abominationẽ & desolationem. &
impu testam̃tũ simulabunt fraudulenter.
Populus aut̃ sciens dm̃ obtinebit & faciet. &¬
docti in popło docebunt plurimos. Et ruent
ingladio & inflãma. incaptiuitate & in ra¬
pina dierũ. Cũq corruerint subleuabunt᷑
auxilio paruulo. & applicabunt᷑ eis plurimi
fraudulent̃. Et de eruditis ruent. ut confient᷑

Expanded text:
 auferent juge sacrificium, et dabunt abominationem in desolationem, Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et docti in populo docebunt plurimos: et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. Et de er
Abbreviated transcription (Latin):
S ed & species mea immutata est in me & emarcui.
nec habui in mẽ quicquã uirium. Et audtuiuocẽ
sermonũ eiꝰ. & audiens iacebã consternatꝰ super
facim meã uultusq m̃s herebat t̾rȩ. Et ecce manꝰ
decigit me & erexit me suꝑ genua mea. & suparti¬
culos manut̃ mearũ. & dixit adme. danihel
uir desiderios. intellige uerba quȩ ego loquar
adte. & sta ingradutuo. Nunc enĩ missus sum
adte. Cũꝙ dixisset mͥ sermonẽ istũ. steci tre¬
mens. Et dit adme. Noli metuere damhel. quia
exdie primo quoposuisti cor tuũ ad intelligendũ
ut te affugeres in conspectu dĩ tui. exaudita st̃

Expanded text:
sed et species mea immutata est in me, et emarcui, sed et species mea immutata est in me, et emarcui, nec habui quidquam virium. Et audivi vocem sermonum ejus: et audiens jacebam consternatus super faciem meam, vultusque meus haerebat terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua mea, et super articulos manuum mearum. Et dixit ad me: Daniel, vir desideriorum, intellige verba, quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. Et ait ad me: Noli metuere, Daniel: quia ex die primo, quo posuisti cor tuum ad intelligendum, ut te affligeres in conspectu Dei tui, exaudita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sar. & uerũ uerbũ & fortitudo magna. Intel¬
lexitq sermonẽ. Intelligentia enĩ opus est in
uisione. Indieb illis ego danihel lugebam triũ
ebdomadarũ diebus. panẽ desiderabilem non
comedi. & caro & uuinũ non introierunt in õs
meũ. sed neq unguento unctus sum. donec cõple¬
rentur triũ ebdomadarũ dies. Die aut̃ uicesi¬
ma & quarta mensis primi. eram iuxta fluuiũ
magnũ qui est tigris. Et leuaui oculos meos &
uidi. & ecce uir unꝰ uestitus lineis. & renes eius
accincti auro obrito. & corpus eius quasi cri¬
solitus. & facies eius uelut species fulgoris. &
oculi eiꝰ ut lampas ardens. & brachia eius &
quȩ deorsũ usq ad pedes quasi species hȩriscan¬
dentis. & uox sermonũ eiusut uox multitudi¬
nis. Uidi aut̃ ego danthel solus uisionẽ. Porro
uiri quierant mecũ non uiderunt. sed terror
mmius irruit suꝑ eos. & fuger̃t in abscondi¬
tum. Ego aut̃ relictus solus uidiuisionem
grandem hanc. & ñ remansit in me fortitudo.

Expanded text:
tudo magna: Intellexitque sermonem: intelligentia enim opus est in visione. In diebus illis ego Daniel lugebam trium hebdomadarum diebus: panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt in os meum; Sed neque unguento unctus sum: donec complerentur trium hebdomadarum dies. Die autem vigesima et quarta mensis primi, eram juxta fluvium magnum, qui est Tigris, Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir unus vestitus lineis, et renes ejus accincti auro obryzo: Et corpus ejus quasi chrysolithus, et facies ejus velut species fulguris, et oculi ejus, ut lampas ardens: Et brachia ejus, et quae deorsum usque ad pedes, quasi species aeris candentis: et vox sermonum ejus, ut vox multitudinis. Vidi autem ego Daniel solus visionem: porro viri, qui erant mecum, non viderunt: sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum. Ego autem relictus solus vidi visionem grandem hanc: et non remansit in me fortitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
sua susanna. cũ ioachim marito eius & cogna¬
tis om̃ib. quia non cet in ea inuenta resturpis
Damhel aut̃ factus est magnus in conspectu popłi.
adicilla & deinceps. Et Rix astiages
appositus est ad patres suos. & suscepit cyrus

Expanded text:
 Joacim marito ejus, et cognatis omnibus, quia non esset inventa in ea res turpis. Daniel autem factus est magnus in conspectu populi, a die illa, et deinceps. Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit Cyrus
Abbreviated transcription (Latin):
sent conuenerunt inunũ. & sciscitantes
ad inuicem causã confessi sunt concupiscentiã suam.
⁊t tunc in cõmune statuerunt tempꝰ. quando eã
possent in uenire solam. F actũ est autẽ. Cum
obseruarent diem aptũ: ingressa est aliquando
sicut heri &̾ ndius tercius cũ duab solis pu

Expanded text:
ent, venerunt in unum: et sciscitantes  invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam: et tunc in communi statuerunt tempus, quando eam possent invenire solam. Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est aliquando sicut heri et nudiustertius, cum d
Abbreviated transcription (Latin):
tus es : Qui cũ staret in medio eoꝵ: ait. Sic fa¬
tui filii isrł. ñ iudicantes neq quod uerũ est
cognoscentes. condemnastis filiam isrł: Reuer¬
timini adiudiciũ. quia falsũ testimoniũ locĩ¬
ti sunt aduersus eam. Reuersus est gͦ popts
cũ festinatione. & dixerunt ei senes. Ueni oe
sede inmedio nr̃m & indica nobis. quia tibi
dedit ds̃ honorem senectutis. Et dixit adeos
danihel. Separate illos ab inuicẽ ꝑcuil. dt
diuidicabo eos. Cũ gͦ diuisi essent alt̃ ab alte¬
ro: uocauit unũ de eis & dixit ad eum : Inue¬

Expanded text:
staret in medio eorum, ait: Sic fatui, filii Israel, non judicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis filiam Israel? Revertimini ad judicium, quia falsum testimonium locuti sunt adversus eam. Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes: Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis: quia tibi Deus dedit honorem senectutis. Et dixit ad eos Daniel: Separate illos ab invicem procul, et dijudicabo eos. Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis,
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ eoꝵ cũ creuerint in iquitates iniquitates :¬
consurget rex impudens facie & intelligens ppo
sitiones. & roborabit̃ fortitudo eiꝰ sed non in uirib
suis. Et supra quã credi potest uniuersa uastabit.
scõs scđm uoluntatẽ suã. & dirigetur dolus in ma¬
nu eius. & cor suũ magnificabit. Et in copia rerũ
om̃iũ occidet plurimos. & contra principem prin¬
cipũ consurget. & sine manu conteretur. Etui
uisionẽ. quia post dies multos erit. & ego danh&.¬

Expanded text:
regnum eorum, cum creverint iniquitates, regnum eorum, cum creverint iniquitates, consurget rex impudens fsitiones. Et roborabitur fortitudo eius, sed non in uiribus suis. Et supra quam credi potest, uniuersa uastabit, secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu eius, et cor suum magnificabit. Et in copia rerum ommum occidet plurimos et contra principem principum consurget, et sine manu conteretur hic avisionem, quia post dies multos erit. Item Danie
Abbreviated transcription (Latin):
inundabit᷑ scũariũ. E actũ est aut̃. Cũ uiderem
ego danihel uisionẽ: & quȩrerẽ intelligentiam:
ecce stetit in confetu meo quasi species uiri. & audiui
uocẽ iuri int̃ ulaĩ. & damauit & dixit. Gabriel. fac
inteligere istũ uisionẽ. Et uenit. & stetit iuxta ubi
egostabã. Cũq uienisset : pauens corrui infaciem
meã. Et ait admẽ. Intellige fili hominis. qm̃ in
tempore fims cõplebit᷑ uifio. Cũq loqueret᷑ ad me:
collapfus sum in terrã ꝓnus. Et teagit me. & statu¬
it me in gradumeo. dixitq michi. E gostendã t
quȩ futura sunt in nouissimo maledictionis qm̃
habet tempꝰfinẽ suũ. Aries quẽ uidistihabere
cornua. rex medoꝵ est atq ꝑsarũ. P oirohẏrcus
caprarũ. rex grecoꝵ est. Et cormi grande qđ erat
int̃ oculos eius. ipse est rex primꝰ. Qd aut̃ fracto
illo surrexerunt iiͦIͦͬI. ꝓeo: quattuor reges de gente
eiꝰ consurgent. sed non infortitudine eius. Et post

Expanded text:
mundabitur sanctuarium: Factum est autem cum viderem ego Daniel visionem, et quaererem intelligentiam: ecce stetit in conspectu meo quasi species viri. Et audivi vocem viri inter Ulai: et clamavit, et ait: Gabriel, fac intelligere istam visionem. Et venit, et stetit juxta ubi ego stabam: cumque venisset, pavens corrui in faciem meam, et ait ad me: Intellige, fili hominis, quoniam in tempore finis complebitur visio. Cumque loqueretur ad me, collapsus sum pronus in terram, et tetigit me, et statuit me in gradu meo, dixitque mihi: Ego ostendam tibi quae futura sunt in novissimo maledictionis: quoniam habet tempus finem suum. Aries quem vidisti habere cornua, rex Medorum est atque Persarum. Porro hircus caprarum, rex Graecorum est, et cornu grande quod erat inter oculos ejus, ipse est rex primus. Quod autem, fracto illo, surrexerunt quatuor pro eo, quatuor reges de gente ejus consurgent, sed non in fortitudine ejus. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
quoq colebat eũ. & ibat ꝑsingulos dies adorare¬
um Porro danihel adorabat dm suũ. dixitq
airex. Quare ñ adoras bel: Qui respondens
uit ei. Quia non colo idola manufacta. sed ui¬
uentẽ dm̃quicreauit celũ & terram. & habet
potestatẽ om̃is carnis. Et dixit ad eũ rex. Non
tibi uidet᷑ esse bel uiuens ds̃: Annon uides.
quanta cõmedat & bibat cotidie: Et ait dani¬
he arridens. Ne erres rex. Iste enim intrinse¬
cus luteus est & forinsecus hȩreus. neq comedit
aliquando. Et iratus rex uocauit sacer dotes eiꝰ
& ait illis. Nisi dixeritis m quis est qui comedat
impensas has moriemtini. Si aut̃ ostenderias
qmbel comedat hec: morit᷑ danihel quiblasphe¬
mauit inbel. & dixit danihd regi. Fiat iuxta
uerbũtuũ rex. Frant aut̃ sacerdotes bel sep

Expanded text:
quoque colebat eum, et ibat per singulos dies adorare eum: porro Daniel adorabat Deum suum. Dixitque ei rex: Quare non adoras Bel? Qui respondens ait ei: Quia non colo idola manufacta, sed viventem Deum, qui creavit coelum et terram, et habet potestatem omnis carnis, Et dixit ad eum rex: Non tibi videtur esse Bel vivens Deus? Annon vides quanta comedat et bibat quotidie? Et ait Daniel arridens: Ne erres, rex. Iste enim intrinsecus luteus est, et forinsecus aereus, neque comedit aliquando. Et iratus rex vocavit sacerdotes ejus, et ait eis: Nisi dixeritis mihi, quis est qui comedat impensas has, moriemini. Si autem ostenderitis quoniam Bel comedat haec, morietur Daniel, quia blasphemavit in Bel. Et dixit Daniel regi: Fiat juxta verbum tuum. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
nendũ uniuersũ regnũ eius. & recta faciet cũ eo.
Et filiam feminarũ dabit ei ut euertat illũ. & non
stabit nec illius erit. Et conuertet faciẽ suam
ad insulas. & capiet multas. Et cessare faciet prin¬
cipem opꝓbri sui. & oppbriũ eius conuertetur
in eũ. Et conuertet faciem suã ad imꝑiũ terrȩ suȩ.
& impinget & corruet. & non iuemet᷑. It stabit

Expanded text:
num ejus, et recta faciet cum eo: Et filiam feminarum dabit ei, ut evertat illud: et non stabit, nec illius erit: Et convertet faciem suam ad insulas, et capiet multas: Et cessare faciet principem opprobrii sui, et opprobrium ejus convertetur in eum. Et convertet faciem suam ad imperium terrae suae, et impinget, et corruet, et non invenietur. Et stabit
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc loquerer & orarẽ. & confiterer peccata
mea & peccata popłi mei isrł. & ꝓsternerẽ p̃ces
meas in conspectu dĩmei ꝓmonte sc̃o dĩmei: ad huc
me loquente in oratione. ecce uir gabrihel quem
uiderã in uisionis principio. cito uolans tetigit
me in tempore sacrificii uesꝑtini. & docuit mẽ
ce locutus est michi. Dixitq. damhel. nunc
ego gressus sumut docerem tẽ. & intlligeres.
Ab exordio precũ tuarũ egressus est sermo. ł go
aut̃ ueni ut indicarem tibi. quia uir desiderios
as Tug animaduerteser monẽ. & intellige uisi¬
onem. Septuaginta eb domades adbreuiatȩ suñ
metur pͣuaricatio & finem accipiat peccatũ.
& deleatur iniquitas & adducat̃ iusticia sempi¬
& rursũ edificabit᷑ platea & muri in angustia
temporũ. Et postebdomades sexaginta duas

Expanded text:
er peccata mea, et peccata populi mei Israel, et prosternerem preces meas in conspectu Dei mei, pro monte sancto Dei mei: Adhuc me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in visione in principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini. Et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Das sum, ut docerem te et intelligeres. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo. Ego autem veni, ut indicarem tibi, quia vir desideriorum es. Tu ergo animadverte sermonem, et intellige visionem. Septuaginta hebdomades abbreviatae sunt metur præuaricatio, & finem accipiat peccatum, & deleatur iniquitas, & adducatur iustitia sempiet rursum edificabitur platea et muri in angustia temporum. Et post ebdomadas sexaginta duas
Abbreviated transcription (Latin):
ferrei comedebat & cõminuebat. & reliquas
pedib suis conculcabat. & de cornib: decẽ quȩ
habebat in capite. & de alio quod ortũ fuerat ante
qđ ceciderant tria cornua: de cormi illo quod
habebat ocłos & os loquens grandia. & maius
erat ceteris. Aspiciebã. & ecce cornuillud faciebat
bellum aduersũ scõs. & p̃ualehat eis donec ue¬
intantiquus dierũ. & iudiciũ dedit scĩs excel

Expanded text:
t comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud faciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit sanctis E
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra quod maiꝰ erit om̃ib regnis. & deuorabit
uniuer sam t̾ram & conculcabit & cõminuet eã.
Porro cornua decẽ. ipsius regni decẽ reges erunt.
Et alius consurget post eos. & ipse potentior erit
priorib Et tres reges humiliabit. & sermo¬
nes contra excelsũ loquet᷑. & scõs altissimi con¬
teret. it putabit qđ possit mutare tempora

Expanded text:
in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit, et comminuet eam. Porro cornua decem ipsius regni, decem reges erunt: Et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit. Et sermones contra Excelsum loquetur, et sanctos Altissimi conteret: Et putabit quod poss
Abbreviated transcription (Latin):
ent. Potestas eius potesd sȩt̃na quȩ non auferẽtur.
& regnũ eiꝰ quod ñ corrũpet᷑. horruit sp̃s m̃s¬
ł go danihel territus sũ in his. & uisiones capitis
mei conturbauerunt me. Accessi ad unũ de
assistentib. & ueritatẽ quęrebã ab eo de om̃ib
his. Qui dixit michi interp̃tationẽ sermonũ.
& docuit me. Hȩ bestiȩ magnȩ quattuor. uͦIͬi.
regna consurgent de terra. Suscipient autem

Expanded text:
us potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurge
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinẽ cęli. Et deiecit de fortitudine & de
stellis & conculcauit eas: & usq ad principẽ for¬
titudinis magnificatꝰ est. Et ab eo tulit iuge sacri¬
ficiũ. & deiecit locũ sanctificationis eius. Robur
aut̃ datũ est contraiuge sacrificiũ ꝓpter peccata
& ꝓsternet᷑ ueritas in terra. & faciet & ꝓsꝑabit᷑.

Expanded text:
ejecit de fortitudine, et de stellis, et conculcavit eas. Et usque ad principem fortitudinis magnificatum est, et ab eo tulit juge sacrificium, et dejecit locum sanctificationis ejus. Robur autem datum est contra juge sacrificium propter peccata; et prosternetur veritas in terra, et faciet, et
Abbreviated transcription (Latin):
& capilli capitis eiꝰ quasi lana munda. Thronꝰ
eius flãma ignis. rotȩ eiꝰ ignis accensus. Flu¬
uius igneus rapidusq egrediebat᷑ a facie cius.
M ilia miliũ ministrabant ei. & deciesmilies
centena milia assistebant ei. Iudiciũ sedit . & libri

Expanded text:
 capilli capitis eius quasi lana munda; thronus eius flammę ignis, rotę eius ignis accensus. Fluuius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius. Milia milium ministrabant ei, et decies centena milia assistebant ei. Iudicium sedit, et libri
Abbreviated transcription (Latin):
ta: inme. Sed& corãte rex delictũ ñ feci.
łuncrex uehement̃ gauisus est suꝑeũ. &
danihelẽ prȩcepit educi de lacu. Eductꝰ¬
q ÷ danihel de lacu. & nulla lȩsio inuen¬
taest ineo. qr credidit dõ suo. lubente
aut̃ rege adducti sunt uiri qui accusa¬
uerant danthelem. & in lacũ leonũ mis¬

Expanded text:
t in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accusaverant Danielem: Et in lacu
Abbreviated transcription (Latin):
cora tẽ & tua optimates tui & uxores
tua ce concubinȩ tuȩ uinũ bibistis in
eis dos quoq argenteos& aureos & hȩ
reos ferreos ligneosq & lapideos. qui
non uligent neq audiunt neq sentiunt.
undasti. Porrodm̃ qui habet flatũ tu¬
uinmanusua & om̃s uiastuas. ñ glori¬
ticusti Iecirco abeo missus ÷ articulus ma¬
nus quiscripsit hoc qđ exaratũ est. hec
Ql aue scriptura quȩ digesta est. Manẽ
techel phares. Et hȩc interp̃tatio sermo¬
nis Mane. numerauit ds regnũ tuũ
&e cõpleuit illud. ⁊ hechel: appensus esua
stacria &r inuentus es minus habens. eha¬

Expanded text:
coram te et tu et optimates tui et uxores tuę et concubinę tuę vinum bibistis in eis, deos quoque argenteos et aureos et ęreos ferreosque, ligneos et lapideos, qui non vident neque audiunlaudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHA
Abbreviated transcription (Latin):
rentur uasa aurea & argentea quȩ aspor¬
tauerat nabuchodonosor pat̾ eiꝰ de tem¬
ploqđ fuit in ierłm. ut biberent in eis
rexa optimã tescius uxoresq eiꝰ & con¬
cubinȩ. Tc̃ allata sunt uasa aurea & ar¬

Expanded text:
asa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fuit in Jerusalem, Ut biberent in eis rex et optimates ejus, uxoresque ejus, et concubinae. Tunc allata sunt vasa aurea,
Abbreviated transcription (Latin):
liberaret eũ. & usq ad occasũ solis labora¬
bar ut erueret eũ. Uiri aut̃ illi intelligen¬
tes regẽ. dixer̃ ei. Scito rex quia lex medo¬
rũ: atq ꝑsarũ. ut om̃e decretũ qđ coniᷤ¬
tituerit rex ñliceat immutari. Tunc
rex prȩcepit & adduxer̃ danihelẽ. &
miserunt eũ in lacũleonũ. Dix̃q rex da¬
niheli. dĩ tuus quẽ tucolis sẽꝑ. ipse libe

Expanded text:
ccasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum atque Persarum est, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem, et miserunt eum in lacum leonum. Dixitque rex Danieli: Deus tu
Abbreviated transcription (Latin):
uixta regem psarũ. Ueni aut̃ ut docerẽ te quȩ
uenturasunt popło tuo in nouissimis diebus.
qmadiruc uisio indies. Cũq loqueret᷑ michihiuꝰ¬
cemodi uerbis: deieci uultũ meũ ad terrã & tacui.
de &ce quasi similitudõ hominis filii tetigit labia
mea. Et apiens os meũ locutꝰ sũ. & dixi ad eum
qui stabat contrame. Domine mi. inuisione tua
ume remansit uiriũ. Et quomodo poterit ser¬
uus dm̃mei. loqui cũ dño meo : Nichil enim
in me remansit uiriũ. sed & halitu m̃s
int̃cludit. Rursũ gͦ tetigit me quasi uisio ho¬
minis. & confortauit me & dixit. Noli time¬
re uir defideriors. Pax tibi. confortare & esto
robustus. Cũq loqueretur mecũ: conualui &
dixi. Loquere dñe mi: quia confortasti me.
ł tait. Nunquid scis quare uenerĩ adte : Et nẽ
reuertar. ut prodier aduersus principẽ ꝑsarũ.

Expanded text:
a regem Persarum. Veni autem, ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus, quoniam adhuc visio in dies. Cumque loqueretur mihi hujuscemodi verbis, dejeci vultum meum ad terram, et tacui. Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum qui stabat contra me: Domine mi, in visione tua in me remansit virium. Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur. Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, et dixit: Noli timere, vir desideriorum: pax tibi: confortare, et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: Loquere, Domine mi, quia confortasti me. Et ait: Numquid scis quare venerim ad te? Et nunc revertar ut praelier adversum princi
Abbreviated transcription (Latin):
nonabgltare quasi hora una. & cogitationes
eus contur babant eũ. Respondens autem
erxacõ Balt hasar somniũ& int̾pretatione¬
cias ñconturbent te Respondit balthasar.
icisti sullimẽ atq robustã euiꝰ altitudo

Expanded text:
tationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
celuinfunderis. Septẽ quoq tẽpora muta¬
Suntur suꝑte: donec scias qđ dominetur
excelsus suꝑ regnũ hominũ & cuicunq
uoluerit det illud. Qđ aut̃ prȩcepit ut
relinqueretur germ̃ radicũ eiusid: arbo¬
ris. regnũ tuũ tibi manebit. postqua cog¬
noueris potestatẽ esse cȩlestem. Quã obrem

Expanded text:
 tempora mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Quod autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum ejus, id est, arboris: Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
magna c multa deditei. & c̃stituit eũ ꝑrin¬
moem suponis ꝑuintias babylonis &e p̃fectũ
magistratuũ suꝑcunctossapientes babylo¬
mis. danihel aũt postulauit arege. & c̃stitu¬
u supoꝑa puintia babylonis sidrach mỹ¬
sach &. ab denago. Ipse aut̃ danihel erat
inforib regis. Naro chodonosor rex fec̃
statuã aureã altitudine cubitoꝵ sexaginta
latitudine cubitoꝵ sex & statuit eã incã

Expanded text:
ituit eum principem super omnes provincias Babylonis et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis Danihel autem postulavit a rege et constituit super opera provinciae Babylonis Sedrac Misac et Abdenago ipse autem Danihel erat in foribus regis Nabuchodonosor rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta latitudine cubit
Abbreviated transcription (Latin):
pletis aut̃ dieb postquos dixerat rexut
introducerent᷑ introdux̃ cosp̃positꝰ eunu¬
chorũ inc̾spectu nabuchodonosor. Cũq lo¬
cutꝰ eis fuisset rex: non sunt inuenti de u¬
niuersis cales: ut danihel ananias. misael.
& ararias. Et steter inconspectu regis & om̃e
uerbũ sapientis & intellectꝰ qđ sciscitatꝰ:¬

Expanded text:
rex ut introducerentur introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor cumque locutus eis fuisset rex non sunt inventi de universis tales ut Danihel Ananias Misahel et Azarias et steterunt in conspectu regis et omne verbum sapientiae et intellectus q
Abbreviated transcription (Latin):
imutetur. Est uir in regno tuo qͥ sp̃m
tui scientia & sapientia inuentȩ sunt
ineo Nãa rex nabuchodonosor pater
tuus. principẽ magorũ. incantatorũ
chaldeorũ & aruspicũ constituit eum.
pat᷑ inquã tuusorex. quia sp̃s amplior
a prudentia atq intelligentia. int̃pre¬
tatiosoniorũ & ostensio secretorũ ac so¬
lutioligatoꝵ inuentȩ st̃ ineo. hoc ÷ inda
nihele. cuirex imposuit nom̃ baltha¬
sar. Nc̃ igitur danihel uocetur. & int̃¬
p̃tationem narrabit Igitur introduc¬
tus : danihel corã rege. Adquẽ prȩfatꝰ rex
ait. Tues danihel de filiis captiuitatis
uideȩ . quã adduxit rex pat̃ m̃s de udea :

Expanded text:
immutetur. Est vir in regno tuo, qui spiimmutetur. Est vir in regno tuo, qui spitui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutiniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea?
Abbreviated transcription (Latin):
& hȩreos. ferreos. ligneosq & lapideos. In ea¬
dem hora apparuer digiti quasi manus
hominis scribentis contra candelabrum
insuꝑficie parietis aulȩ regiȩ. & rexaspi¬
ciebat articulos manus scribentis. Tunc
regis facies cõmutata ÷ & cogitationes eiꝰ
pturbabant eũ. & cõpages renũ eiꝰ solueban¬
tur. & genua eiꝰ adse inuicẽ collidebant᷑.
Exclamauit itaq rex fortiter. ut intro¬
ducerent magos. chaldeos. & aruspices.
&ploquensrex ait sapientib babylonis.
Auicunq legerit scripturã hanc& int̃¬
p̾tationẽ eius manifestã mͥ fecerit: pur¬
pura uestietur & torquẽ aureã habebit
incollo & tercius in regno meoerit. Tunc
ingressi om̃s sapientes regis. ñ potuert̃¬
nec scripturã legere: nec int̃pretationẽ
indicare regi. Unde rexbalthasar̾ satis
na aũt. pre quȩ acciderat regi & optima¬
tib eiꝰ domũ conui uĩ ingressaest. & ꝓ¬
loquensait. Rex inȩt̃nũ uiue. Honte con¬
turbent cogitationes tuȩ. neq facies tua

Expanded text:
et ęreos, ferreos, ligneosque et lapideos, in eadem hora apparuerunt digiti quasi manus hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulq regię et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est et cogitationes eius perturbabant eum et compages renum eius solvebantur et genua eiExclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis na autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inmanꝰeiꝰoachim re¬
gemuda & partẽ uaso¬
rũ domꝰ dĩ coepit & aspor¬
tauit ea intram senna¬
ar indomũ dĩ sui &e
dsa intulit indomũ thesauri dĩ sui.
Etait rex asfanat p̃posito eunuchoꝵ¬
suorum. ut introduceret de filiisisrł
&e de semine regio& tyrannorũ pue¬
rosinquib nulla esset macula. deco¬
ros forma & eruditosom̃ĩ sapientia.
cautos scientia &e doctos disciplina. &
qui possent stare inpalatio regis. ut
docereteos litteras&e linguã chalde¬
orũ. Et constituit eisrexannonã ꝑsin¬
gulos dies de cibissuis & de uinounde
bibebat ipse. ut enutrititrib annis.
posteastarent inconspecturegis. fu¬
Aer ergo inter eos de filiisiuda. daniel.
anamas. misaheł &atarias & impo¬
suit eis prȩpositu seunuchorũ nomina.
lanihelibalthasar. & ananiȩ sydrach.¬

Expanded text:
nus in manu ejus Joiacim regem Juda, et partem vasorum domus Dei: Et asportavit in terram Sennaar in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui. Et ait rex Asphanaz praeposito eunuchorum, ut introduceret de filiis Israel, et de semine regio et tyrannorum, pueros, In quibus nulla esset macula, decoros forma, et eruditos omni sapientia, cautos scientia, et doctos disciplina, Et qui possent star linguam Chaldaeorum. Et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis, et de vino unde bibebat ipse; Ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Fuerunt ergo inter eos de filiis Juda, Daniel, Ananias, Misael, et Azarias. Et imposuit eis praepositus eunuchorum, nomina: Danieli, Baltassar: Anani
Abbreviated transcription (Latin):
stitus suꝑ regnũ satrapas .c. xx. ut eeat
inregrioto et suꝑcos principes tresex
quib d anihełunerat. ut satrape uius
redd erent ratione. & rex non sustine¬
ret nedistia liitur danihel suꝑabat
oens principes& satrapas. quia sp̃s dĩ am¬
ynoperat ineo. Porrorex cogitabat con¬
slu auert eũ suꝑ om̃e regnũ. Unde princi¬
pesc satrapȩ quȩrebant occasionemut
usle nitent daniheli exlatere regis.
Nullaq causã de suspicionẽ reꝑire potue¬
suspicio non inueniretur ineo. dixer̃ gͦ
uirulli : Honinueniemꝰ daniheli huic a¬
uquã occasionẽ. nisi forte in lege dĩ sui
Tunc principes & satrapȩ subripuerutt
ros po sic ocuti sunt ei darie rexinȩt̃¬
num uiue. Consiliũ inierunt cuncti pͥn¬
qui petierit aliquam petitionẽ a quocun
tum. ut ñ immutetur qđ statutũ: a
medis atq: psis. nec prȩuaricari cuiquã
liceat Porrõ rexdarius ꝓ posuit edictũ
& statuit. Quodcũ danihel cõꝑiss& id÷¬

Expanded text:
t super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuesuspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei sui. Tunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti prinqui petierit aliquam petitionem a quocumqtum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum Daniel comperisset, id
Abbreviated transcription (Latin):
nosor regem Post finẽ mensiũ duodecun
inaula regis babylonis de ambulabat.
Responditq rex& ait. Nonne hec ÷ babylon
magna quã ego edificaui indomũ regni
unrobore fortitudinis meȩ. & ingła deco

Expanded text:
nosor regem. Post finem mensium duodecim in aula regis Babylonis deambulabat rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna quam ego aedificavi in domum regni, in robore
Abbreviated transcription (Latin):
dunt in eo & uerbũ regis immutauert̃.
de tradider̃ corpora suã nẽ seruirent &
ne adorarent omẽm dm̃ excepto dõ suo.
Ame g ꝓpositũ ÷ hoc decretum ut omĩspo¬
płs trib & ligigua quȩcunq locuta fue

Expanded text:
derit in eum: & verbum Regis immutaverunt, derit in eum: & verbum Regis immutaverunt, & tradiderunt corpora sua, ne servirent, & ne adorarent omnem Deum, excepto Deo suo. 96. A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, & lingua, q
Abbreviated transcription (Latin):
Uiic nabuchodonosor rex obstupuit & sur¬
rexit ꝓꝑe .& ait optimatib suis. Nonne tres
uiros misimꝰ inmediũ ignis cõpeditos: Qui
respondentes dixer̃ regi. Uerc rex. Respon¬
dit rex&ait. Ecce ego uideo uiros .iiiͦiʳ. solu¬
tos abulantes in medio ignis & nichil cor
ruptionis in eis: Et species quarti. si mi¬
ls filio dĩ t÷ iccessit nabuchodonosor ad
hostiũ forn signis ardentis. & ait. Si dracͥ
misach & abdci goserui dĩ excelsi. egre¬
dimini & uenite Statĩq egressi sunt
sydrach mysach & abdenago. de medio
ignis. Et congregati satrapȩ. magistratꝰ
& iudicesce potentes regis. contẽplaban¬
tur uiros illos. qm̃ nichil potestatis habu¬
isset ignis incorporib eorũ. & capillus
capitiseoꝵ ñess& adustus & saraballa eoꝵ
non fuissent immutata & odor ignisñ
transisset ꝑeos. Et erũ pens nabuchodono¬
sor. ait benedictus ds̃ eorũ. sydrach ui¬
delicet mỹsach & abdenago. qui misit
angłm suũ & eruit seruos suos. qr credi

Expanded text:
unc Nabuchodonosor Rex obstupuit et surrexit propere: et ait optimatibus suis. Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt Regi. Vere Rex. Respondit 187 et ait. Ecce ego video quatuor solutos et ambulanet species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor Rex ad ostium fornacis ignis ardentis et ait. Sidrac: Misac: et Abdenago servi Dei excelsi: egredimini et venite. Statimque egressi sunt Sidrac: Misac: et Abdenago de medio ignis. Et congregati Satrape: magistratus: et judices: et potestates Regis: contemplabantur viros illos: quoniam nihil potestatis habuisset ignis in corporibus eorum: et capillus capitis eorum non esset adustus: et sarabela eorum non fuissent imminuta: et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens Nabuchodonosor ait. Benedictus Deus eorum: Sidrac videlicet: Misac: et Abdenago: qui misit Angelum suum: et eruit servos suos:
Abbreviated transcription (Latin):
fes qđ aominetur excelsus in regnohomi¬
nũ. & cuicunq uoluerit dabit illud & hu¬
muidimũ hominẽ constituet suꝑ illud
hoc sonium uidi ego rex nabuchodonosor
oisobalthasar int̃pretationẽ narra festi¬
nũs quia om̃s sapientes regnimei ñeque¬
unt solutionẽ edicere mͥ łuaut̃ potes

Expanded text:
gno hominum; Et cuicumque voluerit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes,