comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ Hrȩ aplicȩ ex cõmunicationis telo ꝑfossu nri etiam apłici anathematis gladio trans uerberatũ nec nis ꝑdignã satis¬
ftistione salut phstine sẽpad aindum. Quiuꝰ se ab ho obseruauerit. et in uiolatũ hoc nsum priuilegium ꝑ manere laudeue¬
rit hc benediftione gram et om̃e bonũ a hechbutore omnũ bonosum do. et in phesenti scło consequat᷑ et infutuio
criptu ꝑmanus GREGORI notarii et scrimirii sacri Laterti nensi spalacii In mense MARCII Indictione xi. Datu
Signum Romanae et apłicae sedis
Nno Prono lontificat᷑ Donii Eł ST E Eua¬

Expanded text:
um, nostræ Apostolicæ excommunicationis telo perfossum, nostri etiam Apostolici anathematis gladio transsuerberatum, nec nisi per dignam satisum, nostræ Apostolicæ excommunicationis telo perfossum, nostri etiam Apostolici anathematis gladio transsuerberatum, nec nisi per dignam satisfactionem salutam, et omne bonum a retributore omnium bonorum Deo, et in praesenti saeculo consequatur, et in futuro. Scriptum per manus Gregorii notarii et scriniarii sacri Lateranensis palatii, in mense Martii, indictione XI. Datum santae Romanae et apostolicae sedis, anno primo pontificatus domni papae
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. Cũ omium fidelui pettionibus et necessitatib subuenide debeat apłicȩ cahtatis gra malltoma¬
gis is qđ imꝑtienda fuis benefitii clementia quos singulaht̃ ꝓprios acspecialit segaudet filior habe sc̃a Ro
man aeccła et suae utilitatis gr̃a et pcedentium patsum auctohtate aegregia. Q uosum aicim

Expanded text:
tuum. Cum omnium fidelium perditionibus et necessitatibus subvenire debeat apostolicae charitatis gratia, multo magis his est impertienda ejus beneficii clementia quos singulariter proprios, et specialiter se gaudet filios habere sancta Romana mater Ecclesia, et suae utilitatis gratia, et praecedentium Patrum auctoritate egregia. Quorum eti
Abbreviated transcription (Latin):
ulla refragatione sincera pietate fieri. Nesorte uideat᷑ caritas disglutnando mor tificiri. ẽ dur¬

Expanded text:
ulla refragatione sincera pietate fieri; ne forte videatur caritas disglutinando mortificari, et duulla refragatione sincera pietate fieri; ne forte videatur caritas disglutinando mortificari, et du
Abbreviated transcription (Latin):
uł quicquid adherere uidebat ipsi. uicinã etiã ⁊ pͥam p̃fatimonasteru in honore conf dõmmar
subde subfragari & condonare deberemꝰ eymiterio ũdic ticenobii. Addentes oli un petratũ
ab antecessore ur̃o haberi uenerabiliep̃o lamberto. int̾misso tantũ obcapedinante dilatione fir¬
micis ex boc testamtũ. ꝑ concatũ itaq petitũ & diligent̃ arbitrantes. iustũ acsalubre foere assen¬
tiriindagantes cũ consultu omium ꝑ egimꝰ cessimꝰ fecimꝰ. & fae tu. ratastabilitate firmauimꝰ.
gimꝰ itaq hoc grata testificatione omium uicinantiũ. & augm̃tatione sacre cultȩ & honore ibide¬
gentiũ. Quesumꝰ igit᷑ sacre huiꝰ sedis sessorib nr̃is successorib hocillibate cestam tũ conseruari.
inꝑtuũq saluari. neq sinere ullomꝰ irritari aut corrũpi. uł inquictari. quod constat a nob̾ asq

Expanded text:
 sustentatione vel quicquid adherere videbat ipsi, vicinam etiam et propriam prefati monasterii, in honore confessor sustentatione vel quicquid adherere videbat ipsi, vicinam etiam et propriam prefati monasterii, in honore confessorsubdere, suffragari et condonare deberemus, cymiterio jam dicti cenobii addentes olim impetratum ab antecessore nostro haberi venerabili episcopo Lamberto, intermisso tantum ob capedinante dilatione firmitas ex hoc testamentum. Percontatum itaque, petitum et diligenter arbitrantes justum ac salubre fore, assentiri indagantes, cum consultu omnium peregimus, cessimus, fecimus, et factum rata stabilitate firmavimus. Egimus itaque hoc grata testificatione omnium vicinantium et augmentatione sacre culturæ et honore ibi degentium. Quesumus igitur sacre hujus sedis sessoribus nostris successoribus, hoc illibate testamentum conservari in perpetuumque salvari, neque sinere ullo modo irritari aut corrumpi, vel inquietari, quod constat a nobis absque
Abbreviated transcription (Latin):
e roldus sõe dĩ cecłe matisconenensium. ta instantib quaue futis utͥusq ordinis nob̾ cõmissis
Salutẽ indõ iħu. Ratio pontificał & norma apostolicał lem̃i quosatius ap̃uos seit᷑ docet iustru¬
it & monstrat. qualit̾ quilibet pastor ꝓͥam diocesim regere oporceat eccłarũ uidelicet sagax ꝑ¬
r insistat̾. monasterioꝵq sollers increm̃coꝵ existat. & quod addendi uł
dũ equali lance ꝑ agat iustomoderamine omia taxans ꝑficiat. Qui sispiritalib donis coequat
ñ tm̃ cẽporalib onis ꝓportionib equiꝑare conuenit. ixta formã apłi. Qui quod distrabebat alti
porrigelat. dicens ita. Expoliaui alis eccłas sumens stipendiũ ad minusteriũ uri. Puide dũper
successu tp̃is aliquod ꝑrimarinitererem. & ue exa̾sim ex ꝑtes huiꝰ see crediti nuneris uideremur.
sed ꝓposse tẽptantes scđm malieui quiddã ad implere conarem accessit uenerabił abba intȩet̃a

Expanded text:
eroldus, sancte Dei ecclesiæ Matisconensium, tam instantibus quamve futuris utriusque ordinis nobis commissis, salutem in Deo Jesu. Ratio pontificalis et norma apostolicalis, karissimi, quo satius apud vos scitur, docet, instruit et monstrat qualiter quilibet pastor propriam diocesim regere oporteat, æcclesiarum videlicet sagax provisor insistat, monasteriorumque sollers incrementorum existat, et quod addendum vel eximendum aut æquandum equali lance peragat, justo moderamine omnia taxans perficiat. Qui si spiritalibus donis coæquat, non tamen temporalibus omnes proportionibus æquiparare convenit, juxta formam apostoli, qui quod distrahebat alteri porrigebat, dicens ita: «Expoliavi alias ecclesias, sumens stipendium «ad ministerium vestri.» Proinde, dum, per successu temporis, aliquod perrimari niteremur et ne ex assim expertes hujusce crediti muneris videremur, sed pro posse temptantes secundum mali evi quiddam adimplere conaremur, accessit venerabilis abba inter cætera
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit omium fideliũ nr̃orum industria p̃sentiũ ac futurorũ qualit̃ Hugo comes consangiuneus nr̃ ad uit regiãm ag

Expanded text:
nouerit omnium fidelium nostrorum memoria præsentium ac futurorum, Qualiter Hugo Comes consanguineus noster adiit regiam mag
Abbreviated transcription (Latin):
tur adstricts̃ In honestũ eni nob̵ uidet᷑ ut sine nro iudicio a quoqua a nathematisetur scae sedis agłicae syluis
ueluti cuiuscumq subiectae aeccłȩ discipłs. Siqua uͦ competens ratio aduersus eos quemquã mouer dit. & hoc
alitꝰ de terminas nequiuerit. iudiciu̾̃ apłicũ qđ nulli õiudiciũ oͥtendẽ patitur suꝑ hoc patient᷑ prestolet᷑

Expanded text:
tur adstricti. Inhonestum enim nobis videtur, vt sine nostro iudicio a quoquam anathematizetur sanctæ Sedis Apostolicæ filius, veluti cuiuscumque subiectæ Ecclesiæ discipulus. Si qua vero competens ratio aduersus eos quemquam mouerit, & hoc aliter determinari nequiuerit, iudicium Apostolicum, quod nulli præiudicium prætendere patitur, supra hoc patienter præstolet
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝰq eccłe udebat᷑ peculiarit̾ insitũ. sed quod omib
scĩs locis cõmuni diuoscit᷑ iure ceessũ. uidelicet ut
ne uł ea que suiiuris iã erant. uł deniceps fut̾a erant.
quis piam uiolentꝰ inuader&. sed sua omia rector
eccłẽ in pacis ac tranquillitatis otio possidoe. Hoe
itaq pͥui legium om̃s epĩ intanto concilio si necausa
lectum cẽ dicentes unauimit̃ decre uer̃ uichil
hoc p̃ iudicare pͥuilegiis mnonasterii que pͥdie corã
om̃ib lec tafuerant. nichil in inuere dehis que uul¬
lis legebant᷑. ab apłice sedis lib̾alitate concessa. Sic
itaq ꝑsynodale c̾cilium ꝑpetua monasterii lib̾tate
omis ammositatis atq discidit Eissura com¬
ponit᷑. & int̾ utrũq sp̃italẽ ⁊ delie& airũ.
firma pax caritatis glutirs reformat᷑. Hec
igit pordinẽ brcui serpone disgessinius.
ut purissime relationis riuum. quẽ nr̃is

Expanded text:
esiae videbatur peculiariter insitum, sed quod omnibus esiae videbatur peculiariter insitum, sed quod omnibus locis sanctis communi dignoscitur jure concessum: videlicet ut ne vel ea quae sui juris jam erant vel deinceps futura erant, quispiam violentus invaderet, sed sua omnia rector Ecclesiae in pacis ac tranquillitatis otio possideret. Hoc itaque privilegium omnes episcopi in tanto concilio sine causa lectum esse dicentes, unanimiter decreverunt nihil hoc praejudicare privilegiis monasterii, quae pridie coram omnibus lecta fuerant: nihil minuere de his quae in illis legebantur ab apostolicae sedis liberalitate concessa. Sic itaque per synodales concilium perpetua monasterii libertate omnis animositatis atque dissidii scissura componitur, et inter utrumque spiritualem videlicet virum firma pax charitatis glutino reformatur. Haec igitur per ordinem brevi sermone digessimus, ut purissimae relationis rivum, quem nostris
Abbreviated transcription (Latin):
PITRUU con lata est sic̃ scãe aeccłaȩ fideles a suis
peccatis p̃teritis si se em̃dare uoluerint ab soluimꝰ.
Et illos qui contrarii quolib& modo extiterint. sub
anathematis uinculo ut iã dictũ est nisi resipue¬
erint usq indiẽ dñ obligamꝰ Pax & gr̃a xp̃i obser¬
uantibus multiplic&̃ Scriptũ ꝑmanus leonis nota

Expanded text:
Petrum collata est, sicut sanctae Ecclesiae fideles a suis Petrum collata est, sicut sanctae Ecclesiae fideles a suis peccatis praeteritis, si se emendare voluerint, absolvimus, et illos qui contrarii quolibet modo exstiterint, sub anathematis vinculo, ut jam dictum est, nisi resipuerint, usque in diem Domini obligamus. Pax et gratia Christi observantibus multiplicetur. Scriptum per manus Leon
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ memoriȩ Uulelmi continet᷑. Ita sit subiestũ ut
nũꝗ aut canonico. aut laico. aut &iã abbati monacho
nisi regularit̾ uiuenti cõmendet᷑. Villas uͦ quasibide
pie memorie RordULFUS REX contulit obhoc aqͥp̃dic¬
N on ẽ tam̃ aliquis tã longeue aetatis quiumquã in p̃die¬
tis aeccłis uestiturã deillis uillis ullam habere uidis¬
s&. & quia p̃stitutũ legale tempꝰ adrecuperandas hu¬
iusmodi querelas ꝑtransut om̃is rep&itio conquiescat
&erũ & deoe dͥin ando abbate & de inmunitateresũ
ipsius cenobii sic̃ iniã dictis prulegiis continet᷑ sit
ges filii nr̃i eidẽ loco contuler uł aliud aliquid de
reb eius loci aut qdecenobio qđ uocat᷑ CARILoCUS
qđ nr̃ antecessor ꝑaustoritatẽ pͥulegii adipsumClu¬
nere p̃sumpserit. hunc ex comunicamꝰ. C&erũ cunc¬
tos qui adiutores ipsius cenobii uł fratnitatis inbo¬
no fuerint hos quantũ potestas nob̃ adõ ꝑbeatum

Expanded text:
bonae memoriae Guillelmi continetur, ita sit subjectum, ut bonae memoriae Guillelmi continetur, ita sit subjectum, ut quam aut canonico, aut laico, aut etiam abbati monacho nisi regulariter viventi commendetur. Villas vero quas ibidem piae memoriae Rodulphus rex contulit ob hoc ad praedicnon est tamen aliquis tam longaevae aetatis, qui unquam in praedictis ecclesiis vestituram de illis villis ullam habere vidisset. Et quia praestitutum legale tempus ad recuperandas hujusmodi querelas pertransiit, omnis repetitio conquiescat. Caeterum de ordinando abbate et de immunitate rerum ipsius coenoges filii nostri eidem loco contulerunt, vel aliquid aliud de rebus, aut de coenobio quod vocatur Carilocus, quod noster antecessor per auctoritatem privilegii ad ipsum Clutinere praesumpserit, hunc excommunicamus. Caeterum cunctos qui adjutores ipsius coenobii vel fraternitatis in bono fuerint, hos quantum potestas nobis a Deo per beatum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib suis & cũ matre. & donnus lanfrancꝰ cũ matre. atq petrꝰ cũ cunctis familiaribus
istoꝵ dominoꝵ. dõno hugoni cluniacensi abbi fidele seruitiũ. Eccł̃am quam dedimus
uob̾ & beatissimo petro apło ꝓredẽptione animarũ nr̃arũ & parentũ nr̃oꝵꝑ contulimꝰ. Rogamꝰ
E& obsecramꝰ uos ut int̾eedẽ dignemini ꝓ nob̾ addm̃ quatenꝰ ur̃is orationib mereim̾ inuenire per¬
petuã uitã. & deanniuersariis parentũ nr̃oꝵ flagitamꝰ ut faciatis scrib̾e in ur̃o marcir logium.¬

Expanded text:
ribus suis et cum matre, et donnus Lanfrancus, cum matre, atque Petrus, cum cunctis familiaribus istorum dominorum, domno Hugoni, Cluniacensi abbati, fidele servitium. Ecclesiam quam dedimus vobis et beatissimo Petro apostolo, pro redemptione animarum nostrarum et parentum nostrorum contulimus; rogamus et obsecramus vos, ut intercedere dignemini pro nobis ad Deum, quatenus vestris orationibus mereamur invenire perpetuam vitam, et de anniversariis parentum nostrorum flagitamus ut faciatis scribere in vestro martirlogium
Abbreviated transcription (Latin):
legato hugone archiepo lugdunensi. & subscribente p̃sentib etiam ep̃is aliquib &
mitis aruernoꝵꝵ. ¶ uuilelmi filuciꝰ. S ademari ep̃i aniciensis. ꝙ aganonis epi heduen
aurelianensis. ꝑ Girini capellani archiep̃i lugdunensis. ꝑ berardi archidiaconi lugdu
Petri iteru. ⁊ humbti debello ioco. Rambabdus aduicẽ cancellarii subscripsi usuregis.

Expanded text:
legato Hugone, archielegato Hugone, archiemitis Aruernorum. S. Willermi filij Aurelianensis. S. Girini, capellani archiepiscopi Lugdunensis. S. Berardi, archS. Petri Iterij. S. Humberti de Bello-ioco. S. Vmbaldi Vicecancellarij, qui subscripsit iussu Regis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hnnomine sc̃e & indiuidue trinitatis. Nouerint om̃s sc̃ȩ̃ dĩeccłȩ tamp̃sentes quam̃
posteri filii. quod ego dĩ grã francoꝵ rex philippus inautiacum ueniens. & multoꝵ tes¬
timonio locũ ipsum culpa & desidia in habitantium monachoꝵ regularis diu attritũ p̾tia
ricatione disscipline ad discens: Rogatu Rob̾ti comitis. & uulelmifilii eiꝰ. uenerabili cluni¬
acensi abbati hugoni. & om̃ib succerib eius ipsũcum om̃ib ad seꝑtinentib iure ꝑpetuo
possidendũ. atq regularit̾ ordinandũ ꝓsalute anime meȩ regia aue toritate concessi.
sicut p̃fatos comites dono & confirmatione arruernensis ep̃i duranni. & canonicorũ eius.¬
re. & eã irritã facere p̾sumpserit : taterrena quã sac̃dotali censura coherccat᷑. & nisi resipue¬
rit ꝑpetuę dampnationi subiaceat. donũ uõ nr̃m in conuulsũ ꝑmaneat. Et ut hȩc nr̃a cõ
cessio stabił & intaminata ꝑsistat manunrã subt̃ signaumus. & sigillo nĩo imp̃sso corro¬

Expanded text:
nomine sanctę & indiuiduæ Trinitatis. Nouerint omnes sanctę Dei Ecclesiæ tam præsentes quam posteri filij, Quod ego Dei gratia Francorum PHILIPPVS Mausiacum veniens, & multorum testimonio locum addiscens, rogatu Rotberti comitis et Wilelmi filii ejus, venerabili Cluniacensi abbati Hugoni et omnibus successoribus ejus, ipsum cum omnibus ad se pertinentibus jure perpetuo possidendum atque regulariter ordinandum, pro salute animæ meæ regia auctoritate concessi; sicut præfatos Comites dono & confirmatione Aruernensis Episcopi Duranni, & Canonicorum eius,re, & eam irritam facere præsumpserit, tam terrena quam sacerdotali censura coerceatur, & nisi resipuerit, perpetuæ damnationi subiaceat: Donū vero nostrum inconuulsum permaneat. Et vt hęc concessio nostra stabilis & intaminata persistat, manu nostra subtersignauimus, & sigillo nostro impresso corro
Abbreviated transcription (Latin):
ititi iis loli paste detra concedere digio¬
ad tribuimꝰ sup̃nominato coenobio mansos uestitos
sitos incomitatu maticensi. tres mainsos insalustriao¬
co et tresinuergaisona. et unũ absũ incaiuanicas
res deruficico quas arlebaildus dedit qͥo et sc̃is cipłis pe¬
tro et paulo. resde calmeriaco et decolonis quȩ fue¬
runt Richardi et teutbaldi cũ mancipiis utriusq
fexus. cũ praitis. uineis. Siluis. Campis cultis et incul¬
tis et omĩa quȩ ad ipsos mansos aspiciust tĩ inquisita
quã etiã inquirendai. et seruientes tres qui sunt sub¬
diti adͥpiscinc̃ quȩ nuncupat᷑ Osci cũ instintib eoꝵ.
et mansis quos ipsitenent. id est uuandal fredus.
Constantius. Consttibolus. Delegamꝰ nichi lominꝰ ꝑh.
donciuerint om̃i tẽpr̃ absq alicuiꝰ inquietudine inc̃uul¬
se ꝑmaneant. Ut aut̃ haec firmitas in aeuũ ꝑmcineat
et a nullo nr̃orum successorũ sit ꝑmutcinda nr̃o nomi¬
m insigniri hac anulinr̃i imp̃ssione iussimꝰ sigillairi¬

Expanded text:
i et Pauli, partem de terra concedere dignaadtribuimus supranominato cœnobio mansos vestitos, sitos in comitatu Maticensi, tres mansos in Salustriaco et tres in Vergasona, et unum absum in Cavanicas, res de Rufiaco, quas Arlebaldus dedit Deo et sanctis apostolis Petro et Paulo, res de Calmeriaco et de Coloniis quæ fuerunt Richardi et Teutbaldi, cum mancipiis utriusque sexus, cum pratis, vineis, silvis, campis cultis et incultis, et omnia quæ ad ipsos mansos aspiciunt, tam inquisita quam etiam inquirenda, et servientes tres qui sunt subditi ad piscinam quæ nuncupatur Osa, cum infantibus eorum et mansis quos ipsi tenent, id est Vuandalfredus, Constantius, Constabolus. Delegamus nichilominus perdonaverint, omni tempore, absque alicujus inquietudine, inconvulse permaneant. Ut autem hæc firmitas in ævum permaneat et a nullo nostrorum successorum sit permutanda, nostro nomini insigniri, hac anuli nostri impressione jussimus sigillari
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosii. & oprandi quihanc cartulam donationis fierirogauer̃. Signum manuum hugonis ⁊ petri seuami¬
tonis. lege longobarda uiuentes. Rainerius & hugo. itẽ hugo teuzo. & lanzo. uuido grimaldus. otto ⁊ isinar¬
dus. uiub̾tus. homines eoruidẽ. ambrosui. scilic& & auprandi. Ibi fuer̃ & uicini deipso loco ꝓuallio similiter.

Expanded text:
Ambrosii et Oprandi, qui hanc cartulam donationis fieri rogaverunt. Signum manuum Hugonis et Petri seu AmiAmbrosii et Oprandi, qui hanc cartulam donationis fieri rogaverunt. Signum manuum Hugonis et Petri seu Amizonis, lege Longobarda viventes; Rainerius et Hugo, item Hugo, Teuzo et Lanzo, Vuido, Grimaldus, Otto et Isinardus, Vuibertus, homines eorumdem Ambrosii scilicet et Auprandi ibi fuerunt, et vicini de ipso loco Provallio similiter,
Abbreviated transcription (Latin):
suis reb sub exstimatione restituamus in consimilib locis. Tali itaq tenore ut nullus abbas dep̃dic tomonastĩo¬
hedificanda in iam nominato loco ꝓuallio. submittere in alterius regimine ullo modo. sed semꝑ maneat sub consti¬
tutione suþra scripti conobii cluniacensis. neq reb ipsius eccłẽ quam eidonauinius habeant uir tutẽ uendendi
donandi p̃cariandi commutandi liuel landi atq inuestituram faciendi neq in beneficium dandi. ullo modo. ut
mus & sic ordinauimus. & ꝑ anim arum nr̃arum reinedio nr̃orumq parentum necnon & ꝓom̃ĩb uiuis & fidelib de¬
fue tis absolutione. Hanc eiũ cartulã ⁊ paginã donationis uiub̾ti notarii tradimus. & scrib̾e rogauimus. In qua
subter confirians: testibq obtulit roborandam. ac tum in su prascripto loco ꝓuallio felicit̃. Signum suꝑscripti

Expanded text:
suis rebus, sub estimatione restituamus in consimilibus locis; tali itaque tenore ut nullus abbas de predicto monastesuis rebus, sub estimatione restituamus in consimilibus locis; tali itaque tenore ut nullus abbas de predicto monasteiam, quæ est hedificanda in jam nominato loco Provallio, submittere in alterius regimine ullo modo, sed semper maneat sub consttutione suprascripti cœnobii Cluniacensis, neque rebus ipsius ecclesiæ quam ei donavimus habeant virtutem vendendi, donandi, precariandi, commutandi, livellandi atque investituram faciendi, neque in beneficium dandi ullo modo, ut mus et sic ordinavimus, et pro animarum nostrarum remedio nostrorumque parentum, necnon et pro omnibus vivis et fidelibus defunctis absolutione. Hanc enim cartulam et paginam donationis Vuiberti notarii tradimus et scribere rogavimus; in qua subter confirmans testibusque obtulit roborandam. Actum in suprascripto loco Provallio feliciter. Signum suprascripti
Abbreviated transcription (Latin):
secrata in honore scĩ petri. cum om̃ib reb ꝑtinentib eidẽ ęccłe iure ꝓpͥetario. Eodem uõ ordine ut faciant offici
lẽ monasterii ap̃sentidie de eadẽ ȩccła & deomib reb ꝑtinentib eidem eccłȩ quic
sine om̃i contradictione nr̃a. & heredum nr̃orũ. premedio animarũ nr̃arum. & earum quȩ ibisepulte sunt uł
sepeliede erunt. Quam aut̃ ȩccłam scĩ petri cum om̃ib reb ad eam ꝑtinentineib scilica&e nr̃i iuris donamus &
concedimus una cum accessionib & ingressoras earũ. seucuni suꝑiorib & inferiorib suis qualit̃ supralegit᷑ in in
habeant potestatẽ faciendi. Et ini suꝑ spondimus atq ꝓmittimus nos qui supra ambrosius & oprandus una cum
heredib nr̃is iam dictam ȩccłam qualit̾ supra legitur abomi homine defensare quod sidefendere non potuerimus.¬
aut si parti supradicti monasterii cluniacensis subtrahere quesierimus. tunc induplum eam ȩccłam cum om̃ib¬

Expanded text:
secrata in honore sancti Petri, cum omnibus rebus pertinentibus eidem æcclesie jure proprietario, eodem vero ordine ut faciant officiales ejusdem monasterii a presenti die de eadem æcclesia et de omnibus rebus pertinentibus eidem ecclesiæ, quicsine omni contradictione nostra et heredum nostrorum, pro remedio animarum nostrarum et earum quæ ibi sepulte sunt vel sepeliende erunt. Quam autem æcclesiam Sancti Petri, cum omnibus rebus ad eam pertinentibus, scilicet nostri juris, donamus et concedimus, una cum accessionibus et ingressoras earum, seu cum superioribus et inferioribus suis, qualiter supra legitur, in ind juste voluerint habeant potestatem faciendi. Et insuper spondimus atque promittimus nos qui supra, Ambrosius et Oprandus, una cum heredibus nostris jam dictam æcclesiam, qualiter supra legitur, ab omni homine defensare; quod si defendere non potuerimus,aut si parti supradicti monasterii Cluniacensis subtrahere quesierimus, tunc in duplum eam æcclesiam, cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵq p̾sentiũ & futuroꝵꝵ industria notufore decernimꝰ qui adiit p̃sentiam nr̃am uelicꝰ filius
nr̃ hearol comes obsecrans ut cuidã unanimi fidelinr̃o & sc palatu nr̃i obsecundator familiaris¬
simus bononomine ficere iuberemꝰ p̾ceptũ super quendã curcilũ intreciano quẽ deleiũ hebreo
comparauit cumcãpis & siluis & uineam suꝑse habentẽ quam cũ bene bono exipsa hereditate in
sauilla cõmutaũ. Cuius petitioni aurẽ ac cõmodantes hosure eminentiȩ
ad quisitas firmit̾ & secure ad ꝓpͥetatẽ obtinere regere & posside ualeant. Et ut hec nrẽ largiti
auc toritas in conuulsam obtineat firmitatẽ manuꝑ pͥa subt̃ firmauimꝰ & a¬

Expanded text:
resentium et futurorum industria, notum fore decernimus, quia adiit presentiam nostram inclitus filius noster, Karolus comes, obsecrans ut cuidam unanimi fideli nostro et sacri palatii nostri obsecundator familiarissimus, Bono nomine, facere juberemus preceptum super quendam curtilum in Treciano, quem de Levi, Hebreo, comparavit, cum campis et silvis, et vineam super se habentem, quam cum bene Bono ex ipsa hereditate in ipsa villa commutavit. Cujus petitioni aurem accommodantes, hos nostre eminenadquisitas firmiter et secure ad proprietatem obtinere, regere et possidere valeant. Et ut hec nostre largitionis auctoritas inconvulsam obtineat firmitatem, manu propria subterfirmavimus
Abbreviated transcription (Latin):
ne insolentia nrẽ infirmitatis ordo deterescat &
repulsa in aliquo patiat᷑ dõppitio sẽꝑ admeliora ꝑuehendus Et netegnã alicuiꝰ excusationiꝰ
ptendat. nã sic̃ quis ad regim̃ incautꝰ aspirat. ita siquis dignꝰ refugit merito constringendus¬
auulelmoduce fundatũ. nomine pͥncipis apłoꝵ sacratũ. pͥuilegus romane sedis nisignitum.
regalib p̃ceptis confirmatũ. areuerendis quoq abbatib dõno Ber none. atq Oddone. uecũ¬
dic tofrĩ ordidandũ tradimꝰ. atq tã ad ordinẽ seruandũ. scđm beatũ benedietũ. & instituta

Expanded text:
ne insolentia nostræ infirmitatis ordo deterescat, et repulsam in aliquo patiatur, Deo propitio semper ad meliora provehendus. Et ne tegnam alicujus excusationis pretendat nam sicut quis indigne ad regimen incautus aspirat, ita si quis dignWillelmo duce fundatum nomine principis apostolorum sacratum, privilegiis Romanae sedis insignitum, regalibus pdicto fratri ordinandum tradimus, atque tam ad ordinem servandum, secundum beatum Benedictum et instituta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipimꝰ. et p̃cipiendo optamus ut remota omi inqui&udine & ccilumnia adhonorẽ clumensis
fratrum sibi adherentium teneant et possideant. It ut haec nr̃i imperialis p̃cepti sanctio in corrupta ꝑmaneat.
et firma. manu ꝓpria roborantes sigilli nr̃i impressione in signiri iussimur
ignum domn henirici scđi serenissimi romanorum
Hugo archicancellarius
et archiep̃s recognoni. datũ
IINOÑ DECEAB̃ Anno dominicȩ incarnationis cñ¬
xl.uiiii. Indict̃ .iii. Anno domni
HEINRICI tercii regis inuistissimi ordinationis eius
xxi. Regni quidẽ xi. Imperii
uero iii. Actum argentine feliciter amen

Expanded text:
cipimus et precipiendo optamus, ut remota omni inquietudine et calumnia, ad honorem Cluniensis monasterii et utilitatem fratrum sibi adherentium teneant et possideant. Et ut hæc nostri imperialis precepti sanctio incorrupta permaneat et firma, manu propria roborantes sigilli nostri inpressione insigniri jussimus. Signum domni Heinrici secundi serenissimi Romanorum primi. Hugo archicancellarius et archiepiscopus recognovi. Datum II nonas decembris, anno Dominicæ incarnationis M.XLVIIII, indictione III, anno domni Heinrici tercii regis invictissimi ordinationis ejus XXI, regni quidem XI, imperii vero III. Actum Argentine, feliciter. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Piscaria in yoginȩ fluuio auado belli uillaris usq ad aquã quȩ dr̃ edera. Medietas be¬
banis uillȩ & silua quȩ dr̃ ostengauis. Decima toloner mauritaniȩ castri. Iolonei quoq deci¬
ma nogenti castri. Decima & iam pasnadisiluȩ quȩ nominatur Ros Hio. ltem aecełas scĩdee¬

Expanded text:
earum. Piscaria in Yoginiæ fluvio, à vado Bellivillaris usque ad aquam, quæ dicitur Edera: medietas Beearum. Piscaria in Yoginiæ fluvio, à vado Bellivillaris usque ad aquam, quæ dicitur Edera: medietas Bebanis villæ et sylva, quæ dicitur Ostenganis. Decima Telonei Mauritaniæ castri, Telonei quoque Nogenticastri decima. Decima etiam Pasnadii sylvæ, quæ nominatur Resno. Item Ecclesia sancti Ste
Abbreviated transcription (Latin):
de aschonis uilla. Eccła scĩ hylarii cum decimis & appendiciis suis om̃ibꝰ. Eccła scĩ leobi
flatiaco. S̃ leobini de braole.S ls. larii debellanis uilla .S̃. Albi
demauritama. s̃. Macuti. & s̃. Germani. Eccła  Albini de cãpo rotundo cũ tota nirellȩ¬
terra & appendicus suis om̃ibus. Suꝑ heram fluuiolum in loco qui dicitꝰ uiuariis: cerra
om̃is culta & inculta. ex quisita & inquirenda cumpratis. siluis & seruorũ rebus. ibiq & in
consuetudinarii tam ad usus aeccłae quam ad usus mona chorum & om̃ium suor. p̃ter
salcum ꝑticuli. In om̃ibꝰ saltibas pascua poraorũ monasterii gratis. In loco quidicitꝰ orato¬
rius : terra uniꝰ aratri. In morismi uilla: unius aratri terra. Infracta ualle: decẽ agriper
uineȩ. MNolendinũ deruitura. Terra de bremerii curtȩ. Terra boiniaci cum mediatorus

Expanded text:
de Asconis villa. Ecclesia S. Hilarij cum decimis & appendiciis suis omnibus. Ecclesia S. Leobini de Asconis villa. Ecclesia S. Hilarij cum decimis & appendiciis suis omnibus. Ecclesia S. Leobini de Flaciaco, S. Leobini de Bracle, S. Hilarij de Bebanisuilla, S. Albinide Mauritania, S. Macuti, & S. Germani. Ecclesia S. Albini de Caterra et appendiciis suis omnibus. Super Heram fluviolum, in loco qui dicitur Vivariis, terra omnis culta et inculta, exquisita et inquirenda cum pratis, sylvis, et servorum rebus ibidem et in consuetudinarii tam ad usus Ecclesiæ, quàm ad usus Monachorum et hominum suorum præter saltum Perticuli. In omnibus saltibus pascua porcorum Monasterii gratis. In loco qui dicitur Oratorius, terra unius aratri. In Morisim villa unius aratri terra. In fracta valle decem agripenni vineæ, molendinum de Ruitaria, terra de Bremum Curte, terra Bonnaci cum mediatoriis
Abbreviated transcription (Latin):
Gonis abbatis p̾sentia obtulit. Quam oblationem: nr̃a postulatierunt auc coritate firma
osigitur. tam p̃fatũ bẽati dyonisi monasterium. quã om̃ia ad id ꝑtin
& dispositione cluniacensiũ frm̃ ꝑp&uo ꝑmanere sancimus. Precipientes & sub diftric¬
tione anathematis int̾ dicentes. nequis unquam eundem locũ acluni acensis cenobii uni¬
unitate subtrihat. Npł ica & tam alic coritate statuimꝰ. ut quȩcunq dona quascunq pos¬
sessiones p̃faticomites uel alii quilib & fideles de suo uire eidem monasterio contulerunt:
sub apłice. sedis tutela integra semꝑ & illibata ꝑmaneant. Uicus scilic& supramemoratȩ ad¬
iacens aecclae cũ decem pratiagripennis & tota in circuitu a eccłae t̾ra usq ad rodnam
fluuium. & suꝑ ipsũ duo molendina. Terraburchardi cũ broilo terras de bel feria.

Expanded text:
gonis Abbatis præsentia obtulit. Quam oblationem nostra postulauerunt auctoritate firmari. gonis Abbatis præsentia obtulit. Quam oblationem nostra postulauerunt auctoritate firmari. Nos igitur tam præfatum beati Dionysij Monasterium, q& dispositione Cluniacensium fratrum perpetuo permanere sancimus. Præcipientes, & sub districtione anathematis interdicentes, ne quis vnquam eundem locum a Cluniacensis Cœnobij vnitate subtrahat. Apostolica etiam auctoritate statuimus, vt quæcumque dona, quascumque possessiones præfati Comites, vel alij quilibet fideles de suo iure eidem Monasterio contulerunt, sub Apostolicæ sedis tutela integra semper & illibata permaneant. Vicus scilicet supra memoratæ adiacens Ecclesiæ cum decem prati agripennis, & tota in circuitu Ecclesiæ terra vsque ad Roduam fluuium, & super ipsum duo molendina. Terra Burchardi cum broilo. Terra de Belseria,
Abbreviated transcription (Latin):
TABMNULIPS SERUI PERUOLUMDEIUNIUEESE CONGREGATIO¬
Ini monasteru scĩ dyonisi. quod situm est int̾flum̃ ioginiȩ castrũq nogenti. salutem
& ap łicam benedictionẽ. Aicut irrationabilia poscentibꝰ negari debet assensus sic iuxta
paentiũ uotis benigna debemꝰ assensione concurrere. Iccis co dilecti filii nr̃i Gaufredi
comitis de mauritania & eius conuigis BEXIRICIS deuotioni duximꝰ annuendũ. Issiqͥdem
comes beati dyorusii martyris monasteriũ in carnotensi parro echia int̃ yoginiȩ flu¬
uĩ & castrũ nogenti ab auo suo gaufredo fundatum. & apatre suo Rotroco expar¬
teAedificatum sua tandem instantia consũmauit. Consũmatũ & rebꝰ suis donatũ. an¬
entibus uenerabilibus uiris Richerio senonensi archi epõ & Gaxfredo
laudantibus & sub seribentibus tam uxore eius supra nominata beatrice quamfilioRo¬
troco scis apłis PeTRO & PAlo & cli niaeensi cȩnobio subreuerentissimi confr̃is nr̃i hu¬

Expanded text:
orum Dei, vniuersæ Congregationi Monasterij S. Dionysij quod situm est inter flumen Igunæ castrumque Nogenti, salutem & apostolicam benedictionem. Sicut irrationabilia poscentibus negari debet assensus, sic iusta petentium votis benigna debemus assentione concurrere. Idcirco dilecti filij nostri Gauffridi Comitis de Mauritania, & eius coniugis Beatricis deuotioni duximus annuendū. Is siquidem Comes B. Dionysij Martyris Monasterium in Carnotensi parrochia inter Igunæ fluuium & castrum Nogenti ab auo suo Gauffrido fundatum: & a patre suo Rotroco ex parte ædificatum, sua tandem instantia consummauit, consummatum, & rebus suis donatum, annuentibus venerabilibus viris Richerio Senonensi Archiepiscopo, & Gaufrido Carnotensi Episcopo, collaudantibus & subscribentibus tam vxore eius supra nominata Beatrice, quam filio Rotroco, sanctis Apostolis Petri & Paulo & Cluniacensi Cœnobio sub reuerendissimi confratris nostri Hu
Abbreviated transcription (Latin):
& ipso defonte tec tu. & donburulli ibidẽ cũ om̃ib eoꝵ ꝑtiuentus. In castella uetula. Trans pat̾num
cu omib suis hereditatib atq scm muichaelẽ detorme cũ suis apendiciis. In soba scm̃ ioħem cũsuahe¬
reditate. In aisturiis scam mariã deportu cumom̃b quȩ ꝑtinent ad eam. Inbigͦ Rari scami mariam
debarrica. cũ omĩ sua ꝑtiuentia. Innaralenlense uõ suburbio uillas quȩ nunccũpant᷑ socomalo & iulla
quȩ ꝑtinent ad eas. Inaukiense aut̃ uilla quȩ uocatur haggegges cũ om̃ib quȩ ad
eã ꝑtinent.: Id hȩc ad supradic tiloci seruitiũ dedi & det̾minaui illũ etiã episcopatũ quiẽ descõ mar¬
tino degarra usq in rotellã &e as lanģonẽ ⁊ porã: ex aliauõ parte: exalaue c̾nuinis usque adas repã
ercutelliũ castrum inasturus. Pariȩ uõ ułtͥbuti mee trȩ uł illius quȩ clsm siue mnis suecessorib de¬

Expanded text:
n Castella Vetula, Traspaterum, cum omnibus suis hereditatibus; atque Sanctum Michaelem de Torme cum suis appendiciis; in Soba, Sanctum Johannem cum sua hereditate; in Asturiis, Sanctam Mariam de Portu cum omnibus que pertinent ad eam; in Biskaya, Sanctam Mariam de Barrica cum omni sua pertinentia; in Nayalense vero suburbio, villas quæ nuncupantur Sotto Malo et villaertinent ad eas; in Aukense autem, villam quæ vocatur Haggegges, cum omnibus que ad eam pertinent. Ad hec, ad supradicti loci servitium, dedi et determinavi illum etiam episcopatum qui est de Sancto Martino de Zaharra usque in Sotellam et Aslanzonem et Posam; ex alia vero parte, ex Alave terminis usque ad Arepam et Cutellium castrum in Asturiis. Parie vero vel tributi mee terre vel illius que Deus michi sive meis successoribus de
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc regał decreti cartam. Ego Garsias Rex cũ stephauia uxore atq filiis ꝓpͥis manib confirma¬

Expanded text:
Hanc regalis decreti cartam ego Garsia rex, cum Stephania uxore atque filiis, propriis manibus confirmaHanc regalis decreti cartam ego Garsia rex, cum Stephania uxore atque filiis, propriis manibus confirma
Abbreviated transcription (Latin):
noũ ꝑficit. & panimamei dĩ seruitium ibifrequent faciat. i logaliiure sine alicuiꝰ con¬
dic tione potestatiue omiã quȩ scę mariȩ traditasunt possideat gub̾u&& atq regit donec
in mea fidelitate ꝑmaneat. nec qͥsquã meoꝵ filioꝵ uł heredũ hec in friugere licentiam habeat.
testor om̃s meos hereditarios successores ⁊ cune tos pͥmates et uniuersum popłm uẽ ac iuposterum
cunctis retro tẽporib quatinꝰ nullimeo regno subiacenti ullomͦ liceat infringere seucon
quȩ ame regali sanc tioue concessa sunt uł ordinata dõ iscę̃ mariȩ. Siquis aut̃ quod ñeredimꝰ huius
reitemerator aut contẽptor existere uoluerit: ex cõmunicatꝰ & anathematis atꝰ ȩt̃na dãpiutione sub¬
sibi contrarios. atq in inferiori inferno ludã traditorẽ habeit corsortẽ & diabolũ consolatorẽ inceptũ
uõsuum irritũ maneat. Ille aut̃ ꝓausata inqͥ etudine mille milia auri scę inarie talenta ꝑsoluat.

Expanded text:
ficiat, et pro anima mea Dei servitium ibi frequentare faciat, et legali jure sine alicujus contradictione, potestative omnia quæ Sancte Marie tradita sunt possideat, gubernet atque regat, donec in mea fidelitate permaneat; nec quisquam meorum filiorum vel heredum hec infringere licentiam habeat. testor omnes cunctis retro temporibus, quatinus nulli meo regno subjacenti ullo modo liceat infringere seu convellere hec que a me regali sanctione concessa sunt et ordinata Deo et Sancte Marie. Si quis autem, quod non credimus, hujus rei temerator aut contemptor existere voluerit, excommunicatus et anathematizatus eterna dampnatione subjectos hic et in futuro sentiat sibi contrarios, atque in inferiori inferno Judam traditorem habeat consortem, et diabolum consolatorem, inceptum vero suum irritum maneat. Ille autem pro ausata inquietudine mille millia auri Sancte Marie talenta persolvat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ portarł orbẽ. Qđ aduos ꝑtinet qͥbꝰ cõmissa est
cura eccłe dĩ. & causa ppłi caxpĩani. Reqͥrite pacẽ
augete studiũ honestae utte. & in cepto bono ꝑseue¬
rantes admeliora tendite. nt dm̃ dõn iisyon a¬
dere possitis feliei exultatione. Obscero nos

Expanded text:
 portant orbem: quod ad vos pertinet, quibus commissa est cura Ecclesiæ Dei, et causa populi Christiani. Requirite pacem, augete studium honestæ vitæ et in cœpto bono perseverantes ad meliora tendite, ut Deum deorum in Syon videre possitis felici exultatione. Obsecro vos
Abbreviated transcription (Latin):
Uilla quȩ dr insula. Cella etiã in castro quãdiaco. cũ omib aeccłis. uillis. et terris. quȩ uidet᷑ hab̾e iamdietꝰ locus in-
lum arthedunũ. Cella qͦq Sciuiniacũ. Et custẽ Ambaricicu. Aeccłam Sc̃i Andeoli. Aeccłam quȩ uocat᷑ ad bora
torũ. Custẽ deromanis. Cella cauariacũ. Cellulã ł uinicicũ. Villa Tusciacu Om̃s quoq uillas & t̾ras quas Mich.¬
dus moriens eidẽ loco Cluniensi contulit cũ om̃ib que uidetur habe supdictꝰ locꝰ iniãdista ep̃ctu. Cella & ia que

Expanded text:
villa quae dicitur Insula; cellam etiam in castro Candiaco, cum omnibus ecclesiis, villis, et terris, quae videtur habere jam dictus locus in ivilla quae dicitur Insula; cellam etiam in castro Candiaco, cum omnibus ecclesiis, villis, et terris, quae videtur habere jam dictus locus in ilam Arthedunum, cellam quoque Saviniacum et curtem Ambariacum; ecclesiam Sancti Andreoli; ecclesiam quae vocatur ad Oratorium. Curtem de Romanis. Cellam Cavariacum. Cellulam Luiniacum. Villam Tusciacum. Omnes quoque Villas et Terras quas Wichardus moriens eidem loco Cluniensi contulit, cum omnibus quæ videtur habere supradictus locus in jamdicto Episcopatu. Cellam etiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾ omib ad se ꝑtinentib exutraq paste fluminis Intreccisino ẽpatu Cella in honore sc̃i Amaindi consecrata. In
epatu Astiusico. Cella in pogio Odoleno. Mon cisteriũ in honore sc̃i Panta leonis constructu adeũ ꝑtinentib Inga
pacensi ẽpatu Celła in honore sc̃i Andreȩ constructa. ia dicto Cluniacensi coenobio concessa Arigaudo clerico
cũ omib suis appenditiis. Canagobiense quoq Monasteriolu . et custe Valentioła et omia que uidetur habere
supdictus Locus cluniacꝰ et dequib reb hab& donatione et deschptione. atq deulla et castio sarrianis. et de omib
monte son. Mloncisteriũ sc̃ Mcrcelli qđ dr̃ ad salicto cũ omib: suis ꝑtinentiis et om̃ia quȩ uid& hab̃e ipse locꝰ in llo
ep̾atu Inepatu uuenense Monasteriũ qđ uocat᷑ Taerniaicu cũ cella quȩ dr̃ Ccusella. et ulla quȩ uocat᷑ Bracost. et

Expanded text:
et cum omnibus ad se pertinentibus ex utrâque parte fluminis. In Trecassino Episcopatu Cellam in honore S. Amandi constructam. In et cum omnibus ad se pertinentibus ex utrâque parte fluminis. In Trecassino Episcopatu Cellam in honore S. Amandi constructam. In Episcopatu Arausico Cellam in Podio Odoleno, Monasteriolum in honore sancti Pantaleonis constructum cum omnibus apicensi episcopatu cellam in honore sancti Andreae constructam jam dicto Cluniacensi coenobio concessam a Rigaudo clerico cum omnibus suis appendiciis. Ganagobiense quoque monasteriolum et curtem Valentiolam, et omnia quae videtur supra supradictus locus Cluniacus, et de quibus rebus habet donationem et descriptionem, atque de villa et castro Sarrianis, et de omnibus monte Sion monasterium Sancti Marcelli quod dicitur ad Salcetum, cum omnibus suis pertinentiis, et omnia quae viderium quod vocatur Taderniacum, cum cella quae dicitur Causella, et villa quae vocatur Brocost, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis atq speculũ Tam laudabile gͦ monasticȩ phylosophiae ginnaisio. Tamq ordinatȩ aciti castroru caelestiũ ut¬
dignu est totis pcordiis deuoti scđm postulationistue tenore. Eme fili et abba huco. austoritate scorum apłoru
PETRI & PΛVLI. quosu patrocinio pfaitũ Cluniacense coenobiũ innititur Perhiunse decretalis pagiȩ inuo labile

Expanded text:
tis atque speculum. Tam laudabili ergo Monastictis atque speculum. Tam laudabili ergo Monasticabba Hugo, auctoritate sanctorum apostolorum Petri et Pauli, quorum patrocinio praefatum Cluniacense coenobium innititur, per hujus nostrae decretalis paginae inviolabile
Abbreviated transcription (Latin):
EUERENTISSIMO INIO HUSON ABBATI VENERABIIS
monasteri qđ aualle clunaca agnominat᷑ Clunacu in honofe
beatosũ apłofu PE T RIEEPAULI consechatũ incomitatu matis¬
conensi sitũ. et ꝑeũ cunctis tiuis sucessoyb abbatib inibi fegulcsst ꝓmouendis inꝑpau̾um. Adhoc do austose inspecula¬
scae & uniuiscłis aeccłae eminentioses conspeculatosb nłe consistimꝰ. ut salut et qui&iꝰ uniusoru. sollicitius inuig¬
lemus. Qđ utiq et speciali apłicȩ sedis phulegio adepti. siomib infatigabilit conspicete debemꝰ. multomagis illis quo
munia. sed &iam unu cor est. et amima una. Inquoru soste non infe hus censetur Clumacense coenobium. Quod ab ipso
suȩ fundationis phmordio actenus longe lateq eiubsait scae conuersationis iubar claris simum. Ado ut ftciendo et
docendo extiterit et existat. gallicanis Germaniosltalici s. et plene cunstis latine linguȩ monasteris forma sc̃ita¬

Expanded text:
everendissimo filio HUGONI abbati venerabilis monasterii quod a valle Cluniaca agnominatur Cluniacum, in honore beatorum apostolorum Petri et Pauli consecratum, in comitatu Matisconensi situm, et per te cunctis successoribus tuis abbatibus inibi regulariter promovendis in perpetuum. Ad hoc, Deo auctoretimus, ut saluti et quieti universorum sollicitius invigilemus. Quod utique ex speciali apostolicae sedis privilegio adepti, si omnibus infatigabiliter prospicere debemus, multo magis illis quos munia, sed etiam unum cor est et anima una. In quorum forte non inferius censetur Cluniacense Cœnobium, quod ab ipso suæ fundationis primordio hactenùs evibrat longè latéque sanctæ conversationis jubar clarissimum: adeo ut faciendo et docendo extiterit et existat Gallicanis, Germanicis, Italicis, et planè cunctis Latinæ linguæ Monasteriis forma sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
steho ab eustorgio nobilissimno uiso taditis. Cellulam &ia iuxta posita in bonore scae d̃ Genithcis seicrat᷑a quȩ uocatur
ad montes. Moncisterũi aut̃ Cel sinianense cũ Cellis Aeccłus Villis Terris. Carniacũ uidelicet Burniunculũ. Abol¬
nicicũ Ginnicicu. Cardonetũ et cu om̃ib aeccłus et terris ad ipsum manasteriũ ꝑtinentib Cella qͦq ubi requiescit
ses Elorus quã trtdidit supdisto loco Fustorgius clericꝰ cũ om̃ib adeã ꝑtinentib Mansionesqq in bhuatensi uico
et monasterui &ia qđ dr̃ uolta in honore scae Chucis consecratũ sic̃ sc̃s Odilo phecessor tuus in predio pafentũ suoꝵ
construxit cu om̃ibus suis ꝑtinentiis. Cella etia Regiliccu cucuste et om̃ib adeã ꝑtinentib Cella etia in honore

Expanded text:
sterio ab Eustorgio Nobilissimo viro traditis: Cellulam etiam juxta positam in honore sanctæ Dei genitricis sacratam, quæ vocatur ad montes. Monasterium autem Celsinianense cum Cellis, Ecclesiis, Villis, Terris, Carniacum videlicet, Burnunculum, Abolniacum, Ginniacum, Cardonetum, et cum omnibus Ecclesiis et Terris ad ipsum Monasterium pertinentibus. Cellam quoque ubi requiescit sanctus Florus, quam tradidit supradicto loco Eustorgius clericus, cum omnibus ad eam pertinentibus; mansiones quoque in Brivatensi vico et monasterium etiam quod dicitur Volta, in honore Sanctae Crucis consecratum, sicut sanctus Odilo praedecessor tuus in praedio parentum suorum construxit, cum omnibus suis pertinentiis; cellam etiam Relliacum cum curte et omnib
Abbreviated transcription (Latin):
dicto comitatu. In comitatuuͦ Cabilonensi. Cellam debello monte in honore scȩ di Genetricis Mariae dicata cu om̃ib
Aeccłam sci Genuls cũ suis ꝑtinentiis. Cellã scõfum mastysu eosme & damiani. et Monasteriũ sq̃ Uabcelli cu̾omib
sci lohis baptiste consecratũ. Cella &iam Diadellis cu̾omib suis appenditis. Illas oeic aecłas et terras quas łheotarduscle¬
ricus contulit iam dicto Cluniaicenses coenobio. Confirmam etia et cor roborobos timꝰ nr̃a apl̃ica austoritate illa conuenienti¬
cuomibadse ipsũ ꝑtinentiis. Om̃sq eccłas et terras et quecuq supdistꝰ. locus clumacus uidet᷑ habere iniam disto comitatu¬

Expanded text:
dicto comitatu; in comitatu vero Cabilonensi; cellam de Bellomonte in honore sanctae Dei genitricis Mariae dicatam, cum omnidicto comitatu; in comitatu vero Cabilonensi; cellam de Bellomonte in honore sanctae Dei genitricis Mariae dicatam, cum omniecclesiam Sancti Gengulfi cum suis pertinentiis; cellam sanctorum martyrum Cossancti Joannis Baptistae consecratum; cellam etiam Oiadellis cum omnibus suis appendiciis, villas etiam, ecclesias et terras quas Theotardus clericus contulit jam dicto Cluniacensi coenobio. Confirmamus etiam et corroboramus nostra apostolica auctoritate illam convenienticum omnibus ad ipsum pertinentibus, omnesque ecclesias et terras et quaecunque supradictus l
Abbreviated transcription (Latin):
tiscensis inquirit᷑. quinimirũ ñ minꝰ quam
cȩt̾i om̃s epi ratapͥuilegia. & in uiolabili ae
ꝑ petuo iure seruanda. lib̾e cunctis audien¬
tib ꝓfitet᷑. Et qua in eisdẽ pͥuilegiis hocin
t̾cęta sub anathematis intentatione cautũ ẽ
necuilib& ep̃oꝵꝑ liceat in p̃faticȩnobi mo¬
nachos ex c̃municationis ꝓmulgare sententiã.
ep̃s aut̃ ñ absolute sic se funditꝰ exeusabat.
ex c̃municationis iaculũ intulit. sed ita ut ꝑ¬
hibebat iracõmotꝰ ait. Siqͥsunt inuĩ iuris in
il lo monasterio. qͦ mͥ liceat ex cõmuiueare il¬
los ex cõmunieo. Cuigit᷑ in hac ex cõmuiu¬
citione p̃dictũ ep̃m licet ignoran tẽ contrapͥui¬
letia romine eccłe quomͦ libet egisse conuincer&.

Expanded text:
e quoq. Matiscensis inquiritur, qui nimirum non minus quam e quoq. Matiscensis inquiritur, qui nimirum non minus quam cæteri omnes Episcopi, rata priuilegia, & inuiolabili ac perpetuo iure seruanda libere cunctis audiētibus profitetur. Et quia in eisdem priuilegiis, hoc inter cætera, sub anathematis intentatione cautum est, ne cuilibet Episcoporū liceat, in pręfati Cœnobij Monachos excommunicationis promulgare sententiam, Episcopus autem nō absolute sic se funditus excusabat excommunicationis iaculum intulit, sed ita vt perhibebat, ira cōmotus ait. Si qui sunt mei iuris in illo Monasterio, quos mihi liceat excommunicare, illos excommunico. Cum igitur in hac excōmunicatione prædictum Episcopum, licet ignorantem, contra priuilegia Romanæ Ecclesiæ quomodolibet egisse conuinceret,
Abbreviated transcription (Latin):
potuit iuxta ęcełastice discipliuȩ ⁊egu¬
Li seruanda c̃stituit. ciusãq cluniacen¬
sis monasteru ꝓqua p̃sertĩ cõponenda
deuenerat. diunui auxiliante cleĩtia.
optimo iudiciał calouli fine conclusit.
Nã inconspectu totius soĩ ccilii lectũẽ mo¬
nim̃tũ quod comes ille Willelmꝰ pͥmꝰ scĩ
loci fundator & oblator instituit. ubiui¬
delic& p̃t̃ romanũ pontificẽ. nullũ ius nul¬
lũ dominium ciucũq mortaliũ uł ciilib&e
ꝓrsus eccłe dereliquid Lec taqͦq ntehil¬
ominꝰ sunt sedis apłice pͥuilegia. detuitione.
munitione ac p̃fatimonasterii ꝑ petua liber¬
tate. ꝑs uecedentiũ sibim& romanoꝵ pon¬
tificũ uicissitudines instituta. Inquisiti sunt
om̃s epi. sipͥuilegia que audierant rata decer¬
nerent. om̃s uno ore c̃cordit̾ laudauerunt.
atq ut ꝑpetuo seruanda atq inlibata ꝑ ma¬
neant c̃muni iudicio decreuer̃. & tã quã non

Expanded text:
potuit, iuxta Ecclesiasticæ disciplinæ regupotuit, iuxta Ecclesiasticæ disciplinæ regulam seruāda constituit, causamq. Cluniacensis Monasterij, pro qua præsertim componenda deuenerat, diuina auxiliante clementia, optimo iudicialis calculi fine conclusit. Nā in conspectu totius sancti Cōcilij lectum est monimentum, quod Comes ille Willelmus primus loci fundator & oblator instituit, vbi videlicet, præter Romanum Pontificē, nullum ius, nullum dominium cuicumq. mortalium, vel cuilibet prorsus Ecclesiæ dereliquit. Lecta quoque nihilominus sunt sedis Apostolicæ priuilegia, de tuitione, munitione, ac præfati Monasterij perpetua libertate, per succedentium sibimet Romanorum Pōtificum vicissitudines instituta. Inquisiti sunt omnes Episcopi, si priuilegia quæ audierant, rata decernerent, omnes vno ore concorditer laudauerunt, atque vt perpetuo seruanda atq. illibata permaneāt, communi iudicio decreuerunt: Et tanquā non
Abbreviated transcription (Latin):
possessor ĩgenuus. iugũ l degeneris seruitu¬
tis exhorruit. & tãquã lep̃ male c̃suetudinis
nouit̃ obrepenti medicam̃to c̃ tradictionis
occ̾rit. caputq quimoliebat᷑ ĩ gredi uiuacio¬
ris ĩ genii pedectũ. Romanã itaq syudum
impiger ad iit. querelã suã corã scõ c̃cilio
fideł relator ex posuit. nouo ꝑicło sc̃iloci rui¬
nã ꝓculdubio minitanti. ut obuiaret᷑ orauit.
Cumq sinistrũ nuntiũ eoꝵ maxime qui sanius
sapiebant corda ꝑceller&. & tante relionis tãq
celebris famȩ locũ. nequantulib&. alib̾tatis
sue statu corruera&: prec̃passionis studio for¬
midarent unit ext̾os perrah igeliun anus
ueniendũ monasterio. ꝑta longi tĩ asꝑi
tã duri i neris. picula destinauit. Enĩ¬
uõ apđ cabilouense ciuitatẽ ex aueto¬
ritate apłice fedis sy nodũ c̃gregauit.
inulla que ꝑpera uidebant᷑ cẽ c̃sũpta.
canonice sauctionis uigore correx queq

Expanded text:
possessor ingenuus, iugum hoc degeneris seruitupossessor ingenuus, iugum hoc degeneris seruitutis exhorruit, & tanquā lepræ malæ consuetudinis nouiter obrepenti medicamento contradictionis occurrit, caputq. quod moliebatur ingredi, viuacioris ingenij pede contriuit. Romanam itaque synodum impiger adiit, querelam suam corā sancto Concilio fidelis relator exposuit, nouo periculo sancti loci ruinā proculdubio minitāti, vt obuiaret orauit. Cumq. sinistrum nuntium eorum maxime, qui sanius sapiebant corda percelleret, & tātæ religionis tamquam celebris famæ locum ne quantumlibet a libertatis suæ statu corrueret, piæ cōpassionis studio formidarent: inter cæteros Petrus Damianus ueniendum monasterio, per tam longi, tam asperi, tam duri itineris pericula destinauit. Enimuero apud Cabilonensem ciuitatem, ex authoritate Apostolicæ sedis Synodum congregrauit: nōnulla quæ perperam videbantur esse consumpta, canonicæ sanctionis vigore correxit, quæque