comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rificare dignabitur. łt cornu pro potestate positũ sepe iam diximꝰ
quod hic humiliatũ est. ꝓpter afflictiones & dolores. quos pat¬
tur populus fidelis: ibi autem exaltabitur. ubi omnis gła manifes¬
ta preftatur: primũ quia dexterã merentur deinde cũ dño
iudicabunt: tertio in ęternã pacem gaudiumq transibunt: ut me¬
rido exaltati dicantur. qui usq ad ipsius dñi contemplationem mi¬
rabili pietate eius perueniunt. Quod tunc fit. sicut dicit apłs:
cũ tradiderit regnum deo patri cũ euacuauerit omnem prin¬
cipatũ & omnem poteftatem. & uirtutem: oportet enim eum reg¬
nare. donec ponat om̃s inimicos sub pedibus eius. Sequitur. Umnꝰ
omnib scĩs eius. Uox ista promissio est. te totius beatiaidinis
surma perfectio. Nam quod merebuntur sc̃ĩ ymnus est dñi. quẽ
tunc canunt. quando ȩterno munere. coronabuntur. Isto enim per¬

Expanded text:
rificare dignabitur. Et cornu pro potestate positum, saepe jam diximus, rificare dignabitur. Et cornu pro potestate positum, saepe jam diximus, quod hic humiliatum est propter afflictiones et dolores, quos patitur populus fidelis; ibi autem exaltabitur, ubi omnis gloria manifesta praestatur: primum, quia dexteram merentur; deinde cum Domino judicabunt; tertio, in aeternam pacem gaudiumque transibunt; ut merito exaltati dicantur, qui usque ad ipsius Domini contemplationem mirabili ejus pietate perveniunt. Quod tunc fit sicut dicit Apostolus cum tradiderit regnum Deo Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem . Oportet enim eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus. Sequitur, hymnus omnibus sanctis ejus. Vox ista promissio est et totius beatitudinis summa perfectio. Nam quod merebuntur sancti, hymnus est Domini, quem tunc canunt quando et aeterno munere coronabuntur. Isto enim per
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur nexibus absolutus. Sequitur causa iuftissima quare dñs
debeat predicari: utiq quia exaltatũ est nomen eius solius. ł xal¬
tatũ est quippe: dũ illi sicut dicit apłs. omne genu flecatur. ce¬
lestium. terrestrium. & infernorum. Adiecit: confessio euis super
celũ & terram. Hic confessio laudem illam significat: quȩ illi post
scłi istius innouationem. ab omnibus rationabilibus creaturis exoł¬
uitur. Super cȩlũ & terram dixit: quia nec cȩlestia nec terrena.
illis predicationibus possunt ȩqualia reperiri. Et exaltauit cornu¬
populi sui: ymnus omnib scĩs eius. filiis israhel. populo ap̃propin¬
quanti sibi. Hic ex sc̃itate dñi: ymnus absolute ꝓfunditur Nam cũ
dicat. ex altauit cornu populi sui. ymnus omnibus sc̃ĩs eius. fili¬
is ifrahel. popło appropinquanti sibi: sine dubio scĩtas dñi mu¬
neraq laudantur: qui scõs suos participatione sui muneris glo¬

Expanded text:
noscitur nexibus absolutus. Sequitur causa justissima quare Dominus noscitur nexibus absolutus. Sequitur causa justissima quare Dominus debeat praedicari, utique quia exaltatum est nomen ejus solius. Exaltatum est quippe, dum illi, sicut dicit Apostolus, Omne genu flectitur coelestium, terrestrium et infernorum . Adjecit, confessio ejus super coelum et terram. Hic confessio laudem illam significat quae illi post saeculi istius innovationem ab omnibus rationabilibus creaturis exsolvitur. Super coelum et terram dixit, quia nec coelestia nec terrena illis praedicationibus possunt aequalia reperiri. Verpopuli sui; hymnus omnibus sanctis ejus: filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Hic ex sanctitate Domini hymnus absolute profunditur. Nam cum dicit: Exaltabit cornu populi sui; hymnus omnibus sanctis ejus: filiis Israel, populo appropinquanti sibi, sine dubio sanctitas Domini muneraque laudantur, qui sanctos suos participatione sui muneris glo
Abbreviated transcription (Latin):
timus. Et ut nobiles intelligeres ac potentes: uide quid sequitur.
Et om̃s iudices terrȩ. Quod frequenter euenire cognouimus: ut
subito mundi potestate derelicta. dñi diligant subire seruitia.
luuenes dicit: qui ętaas calore feruentes. ad modeftie se tempe¬
ramenta conuertunt. Seniores cũ iunioribus. permixtã significat eta¬
tem. quia de omĩ sexu. de omni ȩtate. potens est dñs euocare quos
eligit. Nam ut hȩc omnia ad homines potuisses referre : uide quid
lius: confessio eius super cęlũ & tcram. Et hic quoq locus: ex magni¬
ficentia ipsius & singularitate predicatur. Nam cũ dicatur. quia ex¬
altatũ est nomen eius solius. confessio eius super cęlũ & terram:
sine dubio. magnificentia ipsius in toto orbe declaratur. Sed usq
ad hanc sententiam superiora suspensa sunt: ut laudet dñm po¬
pulus fidelis: in illa scilicet patria constitutus. qui iam peccatorũ

Expanded text:
timus. Et ut nobiles intelligeres ac potentes, vide quid sequitur: timus. Et ut nobiles intelligeres ac potentes, vide quid sequitur: et omnes judices terrae. Quod frequenter evenire cognovimus, ut subito mundi potestate derelicta, Domini diligant subire servitia. Juvenes dicit, qui aetatis calore ferventes, ad modestiae se temperamenta convertunt. Seniores cum junioribus permixtam significat aetatem: quia de omni sexu, de omni aetate potens est Dominus evocare quos eligit. Nam, ut haec omnia ad homines potuisses referre, vide quid lum et terram. Et hic quoque locus ex magnificentia ipsius et singularitate praedicatur. Nam cum dicatur, quia exaltatum est nomen ejus solius; confessio ejus super coelum et terram, sine dubio magnificentia ipsius in toto orbe declaratur. Sed usque ad hanc sententiam superiora suspensa sunt, ut laudet Dominum populus fidelis, in illa scilicet patria constitutus, qui jam peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex duritia peccatorũ conuersi. fructus morũ intulere dulcissimos.
Sedri ab solutȩ superbos significant & elatos: bestiȩ. crudeles atq indo¬
mitos: uniuersa peccora. cõmunem & infinitam scilicet plebem. Serpen¬
tes uenenosos dicit & callidos: uolucres pennatas. philosophos signi¬
ficat. qui cogitationũ suarũ uelocitate. naturas rerũ discurrere
consuerunt. De quibus omnibus generibus hominũ xp̃c sibi electos pa¬
rat : qui in illa resurrectione angelorũ possint cętibus aggregari
& uirgines. senȩs cũ iunioribus. Reges terrȩrũ frequenter diximꝰ
scõs uiros esse. regentes corpora sua: qui carni propriȩ imperan¬
tes. eam non permittunt illecebras suȩ uoluntatis implere. Dm̃s
populi turbas significat : quȩ ad dñm numerosa simul uoluntate¬
conueniunt. Principes: scłi potestates excelsas. non indecenter aduer¬

Expanded text:
qui ex duritia peccatorum conversi, fructus morum intulere dulcissimos. qui ex duritia peccatorum conversi, fructus morum intulere dulcissimos. Cedri, absolute superbos significant et elatos; vestiae, crudeles atque indomitos; universa pecora, communem scilicet et infinitam plebem. Serpentes, venenosos dicit et callidos. Volucres pennatae philosophos significant, qui cogitationum suarum velocitate naturas rerum discurrere consuerunt. De quibus omnibus generibus hominum Christus sibi electos parat, qui in illa resurrectione angelorum possint coetibus aggregariet virgines, seniores cum junioribus. Reges terrarum frequenter diximus sanctos viros esse, regentes corpora sua, qui carni propriae imperantes, eam non permittunt illecebras suae voluntatis implere. Omnes populi turbas significat, quae ad Dominum numerosa simul voluntateconveniunt. Principes, saeculi potestates excelsas non indecenter adver
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: ut dñs debeat omnium creaturarũ uirtute laudari. Sed
qm̃ auctoritate patrũ diximus. hunc psalmũ ẏmnũ esse beatorũ.
qui post huius scłi permutationem itantatur. dracones. & abr̃ssos.
personas hic truculentas & ualidas debenus accipere : quȩ hic conuersȩ
in illa patria dñicis laudibus honorantur. Ignis. grando .nix. glaties.
sp̃s ꝓcellarũ: qui faciunt uerbũ eius. Ignis. grañdo. nix. glaties. per al¬
legoriam sicut dictũ est. homines significant: qui in hoc scło ex turbule¬
ntis & pessimis. ad deuotionis tranquillissima ftudia peruenerunt.
Deniq uide quid sequitur. Sp̃s ꝓcellarũ: qui faciunt uerbũ eius. Qui
faciunt uerbũ eius: nisi qui ex tempestuosis & improbis. ad confessionis
cres pennatȩ. Montes significant homines prȩtumida poteftate.
sublimes: colles. mediocres se qualitate tractantes. Ligna fructifera.

Expanded text:
posuit, ut Dominus debeat omnium creaturarum virtute laudari. Sed posuit, ut Dominus debeat omnium creaturarum virtute laudari. Sed quoniam auctoritate Patrum diximus hunc psalmum hymnum esse beatorum, qui post hujus saeculi permutationem cantatur: dracones et abyssos personas hic truculentas et validas debemus accipere, quae hic conversae, in illa patria dominicis laudibus honorantur. Vers. 8. Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum, quae faciunt verbum ejus. Ignis, grando, nix, glacies per allegoriam sicut dictum est homines significant, qui in hoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranquillissima studia pervenerunt. Denique vide quid sequitur, spiritus procellarum, qui faciunt verbum ejus. Qui faciunt verbum ejus, nisi qui ex tempestuosis et improbis ad confessionis cres pennatae. Montes significant homines praetumida potestate sublimes; colles, mediocres aequalitate tractantes; ligna fructifera,
Abbreviated transcription (Latin):
ia nortuptibliẽ. Rec ilali. legem ediet. sue concirtuonem: it omuia sub
ipsius potestate esse noscantur. Prerire autem non potest. quod om̃ps
& om̃s abyssi. Decursis cęlestibus substantus. propheta uenit ad
scđam partem : ubi terrena commonet. siue animata siue in animata
ut laudes dñi per naturas sapientissimas debeant explicare. Draco est
sulcata squamis in modum serpentis producta nimis corporea magnitu¬
do : qui naturali feruore succensus. in remedium temperamenti sui
a quosis speluncis inhabitat: qui non humo repit. sed cum moueri
uirtute mirabili. nexibus suis ita ingentium beluarũ menbra cons-¬
t̾ringit: ut eis spiritũ uitalem. uelut muscis eripiat. Abyssorũ uero
id est marinorũ fluctuum considerata profunditas: uniuersos de-¬
bet rationales ad laudes dñi concitare. Et respice ordinem dictio-¬
nis: quia unam substantiam de sensibilibus: alterã de insensibilibis

Expanded text:
immortalitatem . Praeceptum, legem dicit, sive conditionem, ut omnia sub immortalitatem . Praeceptum, legem dicit, sive conditionem, ut omnia sub ipsius potestate esse noscantur. Praeterire autem non potest, quod omnipotens a, dracones et omnes abyssi. Decursis coelestibus substantiis, propheta venit ad secundam partem, ubi terrena commonet, sive animata, sive inanimata, ut laudes Domini per naturas sapientissimas debeant explicare. Draco est sulcata squamis, in 498 modum serpentis producta nimis corporea magnitudo, qui naturali fervore succensus, in remedium temperamenti sui, aquosis speluncis inhabitat. Qui non humi repit, sed cum moveri virtute mirabili nexibus suis ita ingentium belluarum membra constringit, ut eis spiritum vitalem velut muscis eripiat. Abyssorum vero, id est marinorum fluctuum considerata profunditas, universos debet rationales ad laudes Domini concitare. Et respice ordinem dictionis: quia unam substantiam de sensibilibus, alteram de insensibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
preteribit. Hic quoq locus potentiam dñi uirtutemq declarat: dicens:
statuit ea in eternũ & in scłm scłi: preceptũ posuit & non preteribit:
ut dubium non sit omnipotentem esse dñm quando quȩ ille confltt¬
Nt aulla mitabilitate uertuntur. in parte siquidem cȩlestium rerum.:
facta conclusio est. Sed cũ legatur de futuro scło. erit celũ nouum & ter¬
ra nouanquem acimodũ de isto çlo dicitur. stauuit ea in eaernũ med
omnouad cuemauta non dubum eft. Nam & homo iꝑse quamuis moria¬
dumi iuinitaa statutus est dũ resurgit Sic terra &rcȩlũ deo perma¬
nent cũ nouantur. Deposit enim ut patres dicunt. in clȩmentia siue
corruptibui qualitate. nalra ipsa meliorata permanetucã ioissa fuerte
in xternotate q uansistere scut & de corporis nr̃i permutatione ilicue apłs¬
cũ corruptibile hoc iluerit incorruptionem& moreale ithoc mdue suo

Expanded text:
praeteribit. Hic quoque locus potentiam Domini virtutemque declarat, dicens: praeteribit. Hic quoque locus potentiam Domini virtutemque declarat, dicens: Statuit ea in aeternum, et in saeculum saeculi; praeceptum posuit, et non praeteribit; ut dubium non sit omnipotentem esse Dominum, quando quae ille constituit, nulla mutabilitate vertuntur. In parte siquidem coelestium rerum facta conclusio est. Sed cum legatur de futuro saeculo: Erit coelum novum et terra nova , quemadmodum de isto coelo dicitur: Statuit ea in aeternum? Seddubium est. Nam et homo ipse quamvis moriatur, Divinitati statutus est cum resurgit; sic et coelum et terra Deo permanent cum novantur. Deposita enim ut Patres dicunt inclementia sive corruptibili qualitate, natura ipsa meliorata permanet, cum jussa fuerit in aeternitate consistere, sicut et de corporis nostri permutatione dicruptionem, et mortale hoc induerit
Abbreviated transcription (Latin):
& apłs ait: qui est imago dei inuisibilis. primogenitus omnis creaturȩ.
quia in ipso concdita sunt omnia in cęlis & in terra. uisibilia & inuisibi
la. siue sedes siue dñationes. siue principatus siue potestates: omnia
per ipsum & in ipso condita sunt. Qua propter. philosophorũ falsissima sen¬
tentia conquiescat: qui mundũ putant coȩternũ diuinitati pęr se exifaere.
potuisse. Dixit ergo. quando ait. fiat lux. & facta est lux: mandauit. au¬
tem significat confatuit. atq firmauit: sicut & alius indicat psalmus.
mandauit in ȩternũ teftamentũ suum. Facta uero & creata. habent aliquã
cdistantiam: si subtilius inquiramus. facere enim possumus. etiam nos. qui
creare non possumus. Sed qm̃ dixerat generale uerbum. addidit. quod
erat diuinitatis ꝓprium: quatinus sic faeta intelligeres: ut creata esse
sentires. Statuit ea in ȩternum & in scłm scłi: preceptũ posuit & non

Expanded text:
Et Apostolus ait: Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae: Et Apostolus ait: Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae: quia in ipso condita sunt omnia in coelis sedes, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt . Quapropter philosophorum falsissima sententia conquiescat, qui mundum putant coaeternum Divinitati per se existere potuisse. Dixit ergo quando ait: Fiat lux, et facta est . Mandavit autem significat constituit atque firmavit, sicut et alius indicat psalmus: Mandavit in aeternum testamentum suum . Facta vero et creata habent aliquam distantiam si subtilius inquiramus. Facere enim possumus etiam nos, qui creare non possumus. Sed quoniam dixerat generale verbum, addidit quod erat Divinitatis proprium, quatenus sic facta intelligeres, ut creata esse sentires. Vers. 6. Statuit ea in aeternum, et in saeculum saeculi; praeceptum posuit, et non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ defluunt esse non dubium est: testante genesi: cataractę cȩli
apertȩ sunt. & facte est pluuia suꝑ terrã. quadraginta diebus &
quadraginta noctibus: & cętera. Quod non adeo querere necessarium
est: quando aut per se. aut per substantias rationales. laudare dñm
omnia cõmonentur. Laudent nomen dñi: quia ipse dixit & facta suN.
ipse mandauit & creata sunt. In hoc uersu: ex operibus suis dñm p̃cipit
esse laudandum. Quid enim dignius: quã ut craeatura creatorem suum.
idest conditio rerũ. proprium laudet auctorem: Et ut sententias phi-¬
losoͤrũ. ueritatis ipsius uoce conuinceret: ait: quia ipse dixit & fac¬
ta sunt. Dicendo ipse: dñm significat saluatorem. Ipse est enim uerbũ
caro factũ. cuius iussione cuncta creata sunt: sicut ueritas euan¬
gelii dicit: omnia per ipsum facta sunt. & sine ipso factũ eft nichib

Expanded text:
quae depluunt esse non dubium est, testante Genesi: Cataractae coeli quae depluunt esse non dubium est, testante Genesi: Cataractae coeli apertae sunt, et facta est pluvia super terram quadraginta diebus et quadraginta noctibus , et caetera. Quod non adeo quaerere necessarium est, quando aut per se, aut per substantias rationales laudare Dominum omnia commonentur. Vers. 5. Laudent nomen Domini: quia ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. In hoc versu ex operibus suis Dominum praecipit esse laudandum. Quid enim dignius quam ut creatura creatorem suum, id est conditio rerum proprium laudet auctorem? Et ut sententias philosophorum veritatis ipsius voce convinceret, ait: quia ipse dixit, et facta sunt. Dicendo, ipse, Dominum significat Salvatorem. Ipse est enim Verbum caro factum, cujus jussione cuncta creata sunt, sicut veritas Evangelii dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil .
Abbreviated transcription (Latin):
nouisse quȩ homini non licebat effari: & hic plurali numero nuncũ¬
pantur:. Quod tali forsitan ratione cencordat. Dicimus unũ esse pala¬
tium: quod multis menbris. multis spitus ambrtur. lta forsitan & cȩ¬
li partes dicimus cęlos: dũ complexio itq sinus eius. unus esse mo¬
nfcretur. Aquas uero super celos esse: gensis refert Ait enim. diu
mentũ. Quod utrumq. nimiȩ laudis designa archanũ: ut & cȩlorũ
tenuitas firma consifat: & aquȩ supra ipsui positȩ cũ sint grauio¬
res. nisi quando fuerint iussȩ non defluant: eli uerõ subfaraui
quauis pura. lucida. atq egregia esse pitandi sit dienaq talibus
ac tantis habitatoribus suis. tamen animal esse non comperi: & teme¬
rarium est ex opinione hominũ dicere. quod celestium litterarũ non
tradit auctoritas. Aquae uero quȩ super cęlos suntꝰ istas ut arbittror

Expanded text:
novisse quae homini non licebat effari; et hic plurali numero nuncunovisse quae homini non licebat effari; et hic plurali numero nuncupantur, quod tali forsitan ratione concordat. Dicimus unum esse palatium, quod multis membris, multis spatiis ambiatur: ita forsitan et coeli partes dicimus coelos, dum complexio atque sinus ejus unus esse monstretur. Aquas vero super cquod utrumque nimiae laudis designat arcanum, ut et coelorum tenuitas firma consistat, et aquae supra ipsum positae, cum sint graviores, nisi quando fuerint jussae, non defluant. Coeli vero substantia, quamvis pura, lucida atque egregia esse putanda sit, dignaque talibus ac tantis habitatoribus suis, tamen animal esse non comperi; et temertradit au
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: quamuis celi speciem decoro lumine ornare uideantur. Eam il¬
la ad quȩ peruenit aspectus noster. licet sint lucida atq subtilia.
tamen corpora esse manifestũ eft : & necesse est ut illis cedant. quȩ
inuisibili uirtute subsistunt. Qua propter solem. lunam. & stellas. stꝰ¬
ue per propriam rationem. siue per alias sensibiles & iudicabiles
substantias ꝓpheta laudare precepit dñm: quia creatoris benefi¬
cio exiftere meruerunt. Considerata enim tot lumina. ingentẽs am¬
mirationes poterunt cõmouere: quando & mortales oculos uidere
faciunt. & ipsa in tã splendida claritate consistunt. His rebus lumen
generaliter adiuctũ est: ut cȩtera in se lumen habentia quȩ dinu¬
merata non sunt. tali complexione ad laudes dñicas ineitaret. Laudate
cęlũ fabricatũ esse legerimus: tamen eos plurali numero & paulus
apłs appellauit. qui refert in tertium se celũ raptũ. ibiq talia cog¬

Expanded text:
gitur, quamvis coeli speciem decoro lumine ornare videantur. Nam ilgitur, quamvis coeli speciem decoro lumine ornare videantur. Nam illa, ad quae pervenit noster aspectus, licet sint lucida atque subtilia, tamen corpora esse manifestum est; et necesse est ut illis cedant, quae invisibili virtute subsistunt. Quapropter solem, lunam et stellas sive per propriam rationem, sive per alias sensibiles et judicabiles substantias Propheta laudare praecepit Dominum, quia Creatoris beneficio eximirationes poterunt commovere, quando et mortales oculos videre faciunt, et ipsa in tam splendida claritate consistunt. His rebus lumen generaliter adjunctum est, ut caetera in se lumen habentia, quae dinumerata non sunt, tali complexione ad laudes dominicas incitaret. Vers. coelum fabricatum esse legerimus, tamen eos plurali numero et Paulus apostolus appellavit, qui refert in tertium se coelum raptum, ibique talia cog
Abbreviated transcription (Latin):
Laudate eum om̃s angłi eius: laudate eũ om̃s uirtutes eius. Quod
angelus greca lingua dicitur. latinȩ nuntius interpretatur : sed cũ
ad aliquid perficiendum mittitur uirtus cęlorũ. ab officio suo hoc
nomen assumit. Angelus enim officii dicitur nomine: non naturȩ.
Sequitur. Laudate eum om̃s uirtutes eius. Hoc generale nomen eft.
lbi enim concluduntur omnia: quȩ celestis militiȩ dignitate grande¬
scunt. Sed ideo forsitan hoc loco angeli uirtutibus sunt prelati: quia
honorabilior ȩstimandus est per quem dñi iussa complentur. Pulche¬
rrime autem in laudibus dñi ab angelis fecit initium : qui inter
creaturas estimantur eximii. Laudate eum sol & luna: laudate eum om̃s
ftellȩ & lumen. Sol. luna. ftellȩ. ut quidam dicunt. & si aliquo sp̃u
ꝓprio regantur. tamen quia carnalibus oculis patescunt. inferiores
esse uirtutibus quȩ non uidentur. non absurda ȩftimatione colli¬

Expanded text:
Laudate eum, omnes angeli ejus; laudate eum, omnes virtutes ejus. Quod Laudate eum, omnes angeli ejus; laudate eum, omnes virtutes ejus. Quod angelus Graeca lingua dicitur, Latine nuntius interpretatur. Sed cum ad aliquid perficiendum mittitur virtus coelorum, ab officio suo hoc nomen assumit. Angelus enim ab officii dicitur nomine, non naturae. Sequitur, laudate eum, omnes virtutes ejus. Hoc generale nomen est: ibi enim concluduntur omnia quae coelestis militiae dignitate grandescunt. Sed ideo forsitan hoc loco angeli virtutibus sunt praelati, quia honorabilior aestimandus est per quem Domini jussa complentur. Pulcherrime autem in laudibus Domini ab angelis fecit initium, qui inter creaturas aestimantur eximii. Vers. 3. Laudate eum, sol et luna; laudate eum, omnes stellae et lumen. Sol, luna, stellae ut quidam dicunt, etsi aliquo spiritu proprio regantur, tamen quia carnalibesse virtutibus, quae non videntur, non absurda aestimatione colli
Abbreviated transcription (Latin):
lestia ymnos dño iugiter ꝓfundant: perscrutandũ est quare ꝓpheca
illud primũ ammonet fieri. quod continuȩ ꝓbatur impleri. Usus ifte
humanus est: ut cũ uidenus in agro laborantes. dicamus. laborate: cum
legentes. legite: cũ fabricantes. fabricate : ut exͥortatio ista ad augendũ ma¬
gis ftudium: quã inchoandũ aliquid dici posse uideatur. Sed quȩ sunt
ista de cęlis quȩ laudare. ꝓuocantur.: Scilicet illa quȩ ad contemplandũ
dñm purissimo intellectu ipsius largitate ualentia sunt: & perpetua ca¬
ritate succensa. auctorem suum suaui exultatione concelebrant. Nam sicut sum
im mortalia: ita nec eorũ laudes aliquo fine clauduntur. In excelsis.
significat substantias digniores: quas merito sibi excelsas imbecillitas
humana ꝓfitetur: quia carnis fragilitate deprimitur. Dignũ est enum.
ut unaqueq res scđm percepti muneris modũ. suum laudet artificem.

Expanded text:
lestia hymnos Domini jugiter profundant, perscrutandum est quare propheta lestia hymnos Domini jugiter profundant, perscrutandum est quare propheta illud primum admonet fieri, quod continue probatur impleri? Usus iste humanus est, ut cum videmus in agro laborantes dicamus: Laborate; cum legentes, legite; cum fabricantes, fabricate; ut exhortatio ista ad augendum magis studium quam ad inchoandum aliquid dici posse videatur. Sed quae sunt ista de coelis, quae laudare provocantur? Scilicet illa quae ad contemplandum Dominum purissimo intellectu ipsius largitate valentia sunt, 497 et perpetua charitate succensa, auctorem suum suavi exsultatione concelebrant. Nam sicut sunt immortalia, ita nec eorum laudes aliquo fine clauduntur. In excelsis significat substantias digniores, quas merito sibi excelsas imbecillitas humana profitetur, quia carnis fragilitate deprimitur. Dignum est enim ut unaquaeque res secundum percepti muneris modum suum laudet artificem. Vers. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ars orationis ista paucis quidem sillabis artatur sed cogitata
semper extenditur. Nouitates enim suauissimas de se eicit: cum
eã acies mentis inspexerit. Nam dũ alectore dicitur. predicatio
laudiꝰ est. cũ a populo respondetur. ymnus est. Sic una uoce peragit᷑
tam diuersum ministerium : cũ in ipsa nichil appareat immitatum
Subtiliter autem psalmus iste tractandus est: qm̃ ꝓpħa per paucarũ
cõmemorationem. om̃s creaturas hortatur laudes dñi debere cantare
rationales & intellectuales per se. eas uero quȩ sunt intellectu. uel
sensu carentes. ꝑ illa scilicet quȩ opera dñi sapientissima considãtione collaudan.
onsiderans ꝓpħa in celestib & terreftribus reb. om̃s operas dñi
contineri prima parte celestia hortatur ad laudes: scđa uero
allegoricis allusionibus: terrena cõmonet ut dñm deuota mente
concelebrent: unã causam ꝓbabilem utrisq subiungens: quia dignũ eft
ut creatura. suum debeat laudare creatorem.

Expanded text:
a orationis paucis quidem syllabis arctatur, sed cogitata semper extenditur. Novitates enim suavissimas de se ejicit, cum eam acies mentis inspexerit. Nam, dum a lectore dicitur, praedicatio laudis est; cum a populo respondetur, hymnus est. Sic una voce peragitur tam diversum mysterium, cum in ipsa nihil appareat immutatum. Subtiliter autem psalmus iste tractandus est, quoniam propheta per paucarum commemorationem, omnes creaturas hortatur laudes Domini debere cantare. Rationabiles et intellectuales per se; eas vero, quae sunt intellectu, vel sensu carentes, per illas scilicet quae opera Domini sapientissima consideratione collaudant. onsiderans propheta in coelestibus et terrestribus rebus omnes operas Domini contineri, prima parte coelestia hortatur ad laudes; secunda vero allegoricis allusionibus terrena commonet, ut Dominum devota mente concelebrent: unam causam probabilem utrisque subjungens, quia dignum est ut creatura suum debeat laudare creatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
faciem hominũ seci inabsconso: sicut ipse dicit. nolite facere iusticiã urãm coram
hominib ar cȩtera. lilo enim prȩsente sit quando hurianꝰ non affectore aspecstꝰ
ne unis laudib intumescat. cum se aliquis bom quicquã fecisse dis seminat uedt
& nonsum cdeceptꝰ. Iue reuera non decipitur: cui ꝓmissa complent Sollietuc
autom ꝑquirendum÷: quare dicat negaui cosolari anisiam meã. quiram elĩ sõ¬
templatione gaudebat. Sc̃ł uir iure negat illis reb consolari anomã sucã auiet ht¬
manis Teiderus appetunt᷑: ut sifatigatur iuigilus. remissam uegntione abuetoni
nins siss terp suuni congrua hilaritate reficrat. sitristis aneorum cons abelncno ibi¬

Expanded text:
faciem hominum, sed in abscondito, sicut ipse dicit: Nolite facere justitiam vestram coram faciem hominum, sed in abscondito, sicut ipse dicit: Nolite facere justitiam vestram coram hominibus , etc. Illo enim praesente fit, quando humanus non affectatur aspectus, ut vanis laudibus intumescat, cum se aliquis boni quidquam fecisse disseminat. Sequitur, et non sum deceptus. Ille revera non decipitur, cui promissa complentur. Sollicitius autem perquirendum est quare dicat: Negavi consolari animam meam, qui jam Domini contemplatione gaudebat. Sanctus vir jure negat illis rebus consolari animam suam, quae humanis desideriis appetuntur; ut si fatigatur vigiliis, remissam vagationem quaerat; si jejuniis, corpus suum congrua hilaritate reficiat; si tristis
Abbreviated transcription (Latin):
mes nfr exquisulii anib meis nocte corã eo: & non sum deceptur iegauo aonsolari
anunam meainsius olent inundanis desiderus occupati intribula somibatem¬
tare ut abila possint quã sustment necessitate liberari: ut sreg pentio san orriem
querat: Siperegrinꝰ: pati iams ipaiꝑ. ex pensase iste ut breua grentione sustine
psetara co nelucter&. nichil desuis angustiis uociferatꝰ e nec impatiert̃ ue fostine:¬
bat ingessit: scd tanquã quietus. ac malorũ suorũ nescius. an dieraribulit ionis
sut toto desiderio contẽplationẽ dnĩ perquirebat. Addidic. Oanib meis nocte
coram eo: & non sum deceptus. hic conplectitur que madmoclũ cd̃m urdite dun¬
quisiuit : & qui fruetꝰ eiꝰ accionis a paruit. Mlanib meis. oꝑib elic̃ banis. que ecdiuis¬
gnis noscunt conuenire mancdatis. Nocte. mundi istius significat uitã que quis
lucem habere indeat᷑. peccatoꝵ tam̃ obscuritate fuscata :. Coram eo. idinon ad

Expanded text:
eis nocte coram eo, et non sum deceptus: negavi consolari animam meam. Solent mundanis desideriis occupati in tribulationibus optare, ut ab illa possint, quam sustinent, necessitate liberari: ut si aegrotus est, sanitatem quaerat; si peregrinus, patriam; si pauper, expensas. Iste, ut brevi petitione omnia profutura concluderet, nihil de suis angustiis vociferatus est, nec impatienter quae sustinebat ingessit; sed tanquam quietus ac malorum suorum nescius, in die tribulationis suae toto desiderio contemplationem Domini perquirebat. Addidit, manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus. Hic complectitur quemadmodum Dominum viriliter inquisivit, et quis fructus ejus actionis apparuit. Manibus meis, operibus dicit bonis, quae divinis noscuntur convenire mandatis. Nocte mundi istius significat vitam, quae quamvis lucem habere videatur, peccatorum tamen obscuritate fuscata est. Coram eo, id est non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut pars eorum in pͥistinas religione constar&: pars aut̃ i dolif coacta ser-
uir&. Dñẽ ds̃ uirtutũ conuerte nos: & ostende faciem tuã & salui
erimus. Repetit uersũ quem tam superius ante hosto tres posuisse¬
monstratur: quia desideranus mos. ẽ frequenter

Expanded text:
ut pars eorum in pristina religione constaret, pars autem idolis coacta sut pars eorum in pristina religione constaret, pars autem idolis coacta sine Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Repetitur versus quem jam superius ante hos tres posuissmonstratur: quia desiderantis mos est frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
clistributo modulo dicit. sicut ait apłs. Fidelis ds̃ qui non patiet᷑ uos tẽpta¬
ri. suꝑ id quod potestis. sel faci& cũ temptatione etiã prouentũ uestrũ ut
possitis sustinere. Posuistinos in contradictionẽ uicinis nr̃is: & immici nr̃i
deriserunt nos. Contraclictio gentilis illa cogitanda. ẽ. quȩ aduersus prę¬
dicatores. xp̃i. prauis contentionib erigebatur: creclens illa se posse de-¬
fendere. quȩ intemplis suis uidebatur adorare gentilitas:ͥ Siue magis illud
tempꝰ cõmemorare uicletur. quod insuperiorib dixit: quia subrege anthi¬
oco. dum aliqui uidei sacrificarent ilolis. contradicebant his qui legem
dnĩ custodire uidebant᷑ : et icleo uicinos parentes :debemꝰ aduertere: qui
eis ꝓximitate generis adherebant. Sequituri & inimici nr̃i deriser̃ nos.
Merito ininici deridebant inter quosi tam nefariũ uidebant. ẽẽ. certam̃

Expanded text:
distributo modulo dicit, sicut ait Apostolus: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentadistributo modulo dicit, sicut ait Apostolus: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentPosuisti nos in contradictionem vicinis nostris, et inimici nostri deriserunt nos. Contradictio illa gentilis cogitanda est, quae adversum praedicatores Christi pravis contentionibus erigebatur, credentes illa se posse defendere, quae in templis suis videbatur adorare gentilitas. Sive magis illud tempus commemorare videtur, quod in superioribus dixit: quia sub rege Antiocho dum aliqui Judaei sacrificarent idolis, contradicebant his qui legem Domini custodire videbantur. Et ideo vicinos, parentes debemus advertere, qui eis proximitate generis adhaerebant. Sequitur, et inimici nostri deriserunt nos. Merito inimici deridebant, inter quos tam nefarium videbant esse certamen,
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝓuenire facias. quę ꝓmisisse cognosceris: Ꝙ intuere pietatẽ ac desiderium
supplicantis. Iratũ sibi dñm credebat: qm̃ humano generi elienire tardabat.
Cibabis nos pane lacrimarũ: & potum dabis nobis in lacrimis inmensura
Postquã se differri posse prȩsenserat: enumerat mala quȩ passurus erat
popłs hebrcorũ. Dicit enim cibabis nos pane lacrimarũ: significans eos sub
afflictione uicturos. Panis enim lacrimarũ. uita . ẽ. plena clolorib : sel tamen
inea dñi miseratione cybamur. quancdo cladib ȩrunnisq non extinguimur.:i
sed potius eruclimur. Sequitur. & potũ dabis nobis inlacrimis. Prus dixit
panẽ: nunc dicit potũ. Ista enĩ duo st̃ quib uiuit om̃is humanitas: ut panẽ
pro qualib& ȩsca ponas: potũ pro omĩpotione. Nam quod tempꝰ a lacrimis. ẽẽ
poterat uacuum: quib & ipsa refectio uidebatur. eẽ. ploratio. Inmensura in

Expanded text:
jam provenire facias, quae promisisse cognosceris? Et intuere pietatem ac desiderium jam provenire facias, quae promisisse cognosceris? Et intuere pietatem ac desiderium supplicantis. Iratum sibi Dominum credebat, quoniam humano generi subvenire tardabat. Vers. 5. Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura? Postquam se differri posse praesenserat, enumerat mala quae passurus erat populus Hebraeorum. Dicit enim, Cibabis nos pane lacrymarum, significans eos sub afflictione victuros. Panis enim lacrymarum vita est plena doloribus; sed tamen in ea Domini miseratione cibamur, quando cladibus aerumnisque non exstinguimur, sed potius erudimur. Sequitur, et potum dabis nobis in lacrymis. Prius dixit panem; nunc dicit et potum. Ista enim duo sunt quibus vivit omnis humanitas, ut panem pro qualibet esca ponas, potum pro omni potione. Nam quod tempus a lacrymis esse poterat vacuum, quibus et ipsa refectio videbatur esse ploratio? In mensura, in
Abbreviated transcription (Latin):
um: quȩ preces: quȩ uota sufficiunt illud expetere quod mundũ posste
qui solus prȩual& le increcdulitats morte liberare. Et quia se nouerat esse
distortum: conuerti se magnoꝑe postulauit. Hoc enim cui conueniat facere.
nisi uirtutũ dño ͥ qui solus potens . ẽ. quȩ uult uniuersa complere: Post con¬
uersionis aut̃ benefitiũ. apte sequitur. ostencle fatiem tuam: quia sol& diui-¬
nitas. homines iam conuerso corde respicere. Quod enim addilit & saluierimꝰ.
euiclenter significat dñm saluatorẽ:: cuiꝰ reuera sumꝰ incarnatione saluati. Dñe dĩ¬
uirtutũ. quousq irasceris in orationẽ serui tui : Hoc de illo tempore sȩfentiendũ
est: quo asaph uenire dñm postulabat. Et quia ꝓclispensatione cliuina erat ali¬¬
quatenus differendũ. dicit. quousq irasceris inorationẽ serui tui÷ ut non illa

Expanded text:
um, quae preces, quae vota sufficiant illud expetere, quod mundum possit um, quae preces, quae vota sufficiant illud expetere, quod mundum possit qui solus praevalet de incredulitatis morte liberare. Et quia se noverat esse distortum, converti se magnopere postulavit. Hoc enim cui conveniat facere, nisi virtutum Domino, qui solus potens est quae vult universa complere? Post conversionis autem beneficium, apte sequitur, ostende faciem tuam; quia solet Divinitas homines jam converso corde respicere. Quod enim addidit, et salvi erimus, evidenter significat Dominum Salvatorem, cujus revera sumus incarnatione salvati. irtutum, quousque irasceris in orationem servi tui? Hoc de illo tempore sentiendum est quo Asaph venire Dominum postulabat. Et quia pro dispensatione divina erat aliquatenus differendum, dicit: Quousque irasceris in orationem servi tui, ut non illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissus fuerat ꝑ ꝓpħas exicleoꝵ gente nascatur. Sed qm̃ non incassum
hȩc nomina more scriptura diuinȩ̃ uident᷑ aptata: interpretationes
eorum stucdiosissime requiramꝰ. Effrem signifacat fructificatio benianun
filius dextere: manasse: oblitus. Has uirtutes in ẽẽ constat dño saluatori.
Frucdificauit enim: quando ad tempꝰ corpore trucidato al ꝑpetua
celorum regma surrex̃. filuas dexterȩ: id ẽ. filius omĩpotentis patris.¬
Oblitus.
illud inclicat: quancło iniuriarũ suarũ oblitꝰ. incruce po¬
situs
ꝓiudaico popło supplicauit. Orabat ergo: ut inhis uirtutib
uenir&. quas eũ facturũ eẽ. nullatenus ambiger&. s equit᷑. Excita potentiã
tuã & ueni: ut saluos facias nos. Quantã nobis utilitatem: ꝑ in carnationẽ
dñi norerat. ẽẽ tribuenclam: tanto studio se deprȩcat᷑ ut excit& poten-¬
tiam suam & ueniat ad peccata human generis abluenda. Quod enĩ lesideri-¬

Expanded text:
s ex Judaeorum gente nascatur. Sed quoniam non incassum haec nomina more Scripturae divinae videntur aptata, interpretationes eorum studiosissime requiramus. Ephrem interpretatur fructificatio; Benjamin, filius dexterae; Manasses, oblitus. Has virtutes inesse constat Domino Salvatori; fructificavit enim quando ad tempus corpore trucidato, ad perpetua coelorum regna surrexit. Filius dexterea, id est Filius omnipotentis Patris.Oblitus, illud indicat quando injuriarum suarum oblitus, in cruce positus pro Judaico populo supplicavit. Orabat ergo ut in his virtutibus veniret, quas eum facturum esse nullatenus ambigeret. Sequitur, excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos. Quantam nobis utilitatem per incarnationem Domini noverat esse tribuendam, tanto studiose deprecatur ut excitet potentiam suam, et veniat ad peccata humani generis abluenda. Quod enim desideri
Abbreviated transcription (Latin):
mur claritate conspicui. Sequit᷑. Qui deducis uelut oues ioseph. Iosepb fide¬
lem popłm debemꝰ aduertere: qui sic in caulas dñi declucit᷑. quasi oues
acdpascta congregentur. Nam &ipsũ nomen ioseph significat sine oppro¬
brio quod decioto popło certum ÷ conuenire. Et nota propra uerb
in secreto suȩ maiestatis erat: rogat ut benesicio sç̃ȩ incarnationis ap-¬
pareat: quatenꝰ ficdeles suos firmissima crecdulitate consolid&. & uicde
quia trina inuocatione uersus iste contextus est: ut om̃ia cooꝑare scãm

Expanded text:
mur claritate conspicui. Sequitur, qui deducis velut oves Joseph. Joseph fidemur claritate conspicui. Sequitur, qui deducis velut oves Joseph. Joseph fidelem populum debemus advertere, qui sic in caulas Domini deducitur, quasi oves ad pascua congregantur. Nam et ipsum nomen Joseph significat sine opprobrio, quod devoto populo certum est convenire. Et nota propria verba in secreto suae majestatis erat, rogat ut beneficio sanctae incarnationis appareat; quatenus fideles suos firmissima credulitate consolidet. Et vide quia trina invocatione versus iste contextus est, ut omnia cooperari sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
cde : qui declucis uelut oues iosepħ. qui sedes suꝑ cherubin appare. Per sccłam
spetiem diffinitionis quȩ grece mnematice dicit᷑. latine notio nun cupatur.
magno desiderio uenire xp̃s dñs postulatur : ut ꝑ iel quod facit. planissime
indicatꝰ. eẽ. uicdeatur. Nam ist& speties definitionis ñ ꝑsubstantiã: sed ꝑ actus
suos unam quãq ꝑsonam indicare cognoscitur. Recte igitur dicit᷑ regi cȩli &
terrae qui regis israel: cuiꝰ arbitrio & creata sunt. & ae ministrant᷑ uniuersa.
Sed quauis in eius potestate omĩa sint posita: illa tamen regere dicit᷑ quae se
tractare cȩlesti conuersatione nouer̃. Ideo enim subiunctũ. ẽ. israel: quia ipsos
ꝓpitius regit. qui eũ puro corde respiciunt. Israel enim interp̃tatur sicut
sepe dictũ. ẽ. uir mente uidens dm̃. Intende. ac si dicer& supra nos lumen
tuȩ pietatis infunde. ut qui per nos sumus tenebrosi. aspectus tui redda¬

Expanded text:
velut oves ms. A., ovem Joseph; qui sedes super cherubim, appare. Per secundam speciem definitionis quae Graece ennoematice 275 dicitur, Latine notio nuncupatur, magno desiderio venire Christus Dominus postulatur; ut per id quod facit, planissime indicatus esse videatur. Nam ista species definitionis non per substantiam, sed per actus suos unamquamque personam indicare cognoscitur. Recte igitur dicitur Regi coeli et terrae: Qui regis Israel, cujus arbitrio et creata sunt et administrantur universa. Sed quamvis omnia in ejus potestate sint posita, illa tamen regere dicitur, quae se tractare coelesti conversatione noverunt. Ideo enim subjunctum est Israel, quia ipsos propitius regit qui eum puro corde respiciunt. Israel enim interpretatur sicut saepe dictum est vir mente videns Deum. Intende; ac si diceret: Supra nos lumen tuae pietatis infunde, ut qui per nos sumus tenebrosi, aspectus tui redda
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriantib foliis. sterilis uidebat᷑ in pomis. Multiplicati sunt autẽ. quando fideles bene¬
Seqͥt᷑ ł t ium̃ta eorũ non sunt minorata. lum̃ta. simplices homines debemꝰ accipere. fidei qui¬
dem ꝓbitate pollentes. sed nulla disertitudine gloriosos: meliores uita quã lingua: plu¬
rimũ ualentes non sermone sed corde: qualem paulũ legimꝰ simplicẽ: qui demonib impe¬
rauit. Tales g non sunt minores facti: qui magnã uident᷑ dñi grãm consecuti. Sic ista hominũ

Expanded text:
luxuriantibus foliis sterilis videbatur in pomis. Multiplicati sunt autem, quando fideles beneluxuriantibus foliis sterilis videbatur in pomis. Multiplicati sunt autem, quando fideles beneSequitur, et jumenta eorum non sunt minorata. Jumenta simplices homines debemus accipere, fidei quidem probitate pollentes, sed nulla disertitudine gloriosos, meliores vita quam lingua: plurimum valentes, non sermone, sed corde, qualem Paulum legimus simplicem qui daemonibus imperavit. Tales ergo non sunt minores facti, qui magnam videntur Domini gratiam consecuti. Sic ista hominum
Abbreviated transcription (Latin):
habitationis. est eccła catholica: in qua firmit̾ se confatuunt qui supernis iussionib obsecunt᷑¬
eis & multiplicati sunt nimis. & ium̃ta eorũ non sunt minorata. Seminant agros & plantañ
uineas. qui corpora sua mundatis sentib peccatorũ. cȩlesti institutione purificant: ut fructus
illos inueniant. qui dño placere noscunt᷑. Felix labor: ꝓuentꝰ mirabilis: sic operari. ut redeo¬
tor gentiũ placatꝰ possit agnosci. Ager enĩ dictus est ab agendo: qđ ibi diuersa uictꝰ causa
ꝑagant᷑ Addidit: & fecerunt fructũ natiuitatis: & benedixit eos & multiplicati sunt ni¬
mis ł ructus. a fruendo dicit᷑. Et ideo qui fructũ sp̃ualem faciunt. benedictione dñi ꝓfru¬
unt᷑: quos uero infecundos ẽẽ contigerit. abscidunt᷑: sicut euangłii illa ficulnea quȩ

Expanded text:
habitationis est Ecclesia catholica, in qua firmiter se constituunt qui supernis jussionibus obsequuntuhabitationis est Ecclesia catholica, in qua firmiter se constituunt qui supernis jussionibus obsequuntueos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt minorata. Seminant agros et plantant vineas, qui corpora sua mundatis sentibus peccatorum coelesti institutione purificant; ut fructus illos inveniant, qui Domino placere noscuntur. Felix labor, proventus mirabilis, sic operari ut Redemptor gentium placatus possit agnosci. Ager enim dictus est ab agendo, quod ibi diversa victus causa peragantur. Addidit, et fecerunt fructum nativitatis, et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis. Fructus a fruendo dicitur; et ideo qui fructum spiritualem faciunt, benedictione Domini perfruuntur: quos vero infecundos esse contigerit, absciduntur; sicut Evangelii illa ficulnea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatis int̾cipit. Sed quare illis contigerit. causa sub iuncta est ꝓpt̾ maliciã scili¬
cet eorũ. qui t̾rã illã fructiferã idest dñi tabernaculũ sub dolosis mentib habitare ui¬
illic esurientes: & conftrtuerunt ciuitatẽ habitationis. Iste uersus ad popłm pertinet
xp̃ianũ. quorũ siccitati. sacri baptismatis data est unda salutaris. Stagna enĩ. ꝓfontib eccła¬
rũ arbitror posita: a quib suscepta aqua quieto lacu retinet᷑: donec nouȩ regenerationis dig¬
nitas impleat᷑. Stagna siquidem ab stando dicta sunt: Terra enĩ sine aqua. incredula signifi¬
cat corda gentiliũ: quȩ rigata unda baptis matis. sc̃a p̃dicatione floruerunt. Sed in isto benefi¬
cio: ilico congregati sunt. qui dñi munera głosa nimis auiditate complexi sunt. Ciuitas autẽ

Expanded text:
cunditatis intercipit. Sed quare illis contigerit causa subjuncta est: propter malitiam scilicunditatis intercipit. Sed quare illis contigerit causa subjuncta est: propter malitiam scilicet eorum qui terram illam fructiferam, id est Domini tabernaculuillic esurientes; et constituerunt civitatem habitationis. Iste versus ad populum pertinet Christianum, quorum siccitati sacri baptismatis data est unda salutaris. Stagna enim pro fontibus Ecclesiarum arbitror posita, a quibus suscepta aqua, quieto lacu retinetur, donec novae regenerationis dignitas impleatur. Stagna siquidem a stando dicta sunt. Terra enim sine aqua, incredula significat corda gentilium, quae rigata unda baptismatis, sancta praedicatione floruerunt. Sed in isto beneficio collocati sunt qui Domini munera gloriosa nimis aviditate complexi sunt. Civitas autem
Abbreviated transcription (Latin):
dia iudeorũ. omĩs plenitudo uenit ad popłm xp̃ianũ. Illa siquidem flumina ideft. ꝓphȩ
uel apłi: non credentib iudȩis ad deserta gentiũ transierunt. Nam cũ uerba dñi contumax po¬
płs hebreorũ. sp̃ualit̃ nequaquã suscipere uoluisset: uelut fons irriguus diriuatꝰ ad gentes om¬
nis diuinꝰ sermo translatꝰ est: & facti sunt uberrimi. qui priꝰ siccati fuerant ariditate pecca¬
ti. Mirabilit̾ autẽ dictũ est exitꝰ aquarũ in sttm. idest ad gentes quȩ aqͥs cȩlestes sitienter
anos: nẽ dicit expulsionẽ iudȩorũ: quȩ illis per suꝑbiã ꝓuenisse declarat᷑ Terra enĩ erat
fructifera quando superna religione florebat: sed facta est salsiͥgo. cũ dñi p̃cepta contẽp¬
sit. Humor enĩ salsus. fructib ꝓꝓbat᷑ aduersus: quia ubicũq dominatꝰ fuerit. grãm fe-¬

Expanded text:
dia Judaeorum, omnis plenitudo venit ad populum Christianum. Illa siquidem flumina, id est prophdia Judaeorum, omnis plenitudo venit ad populum Christianum. Illa siquidem flumina, id est prophetae vel apostoli non credentibus Judaeis ad deserta gentium transierunt. Nam cum verba Dei contumax populus Hebraeorum spiritualiter nequaquam suscipere voluisset, velut fons irriguus derivatus ad gentes omnes divinus sermo translatus est, et facti sunt uberrimi, qui prius siccati fuerant ariditate peccati. Mirabiliter autem dictum est, exitus aquarum in sitim, id est, ad gentes quae aquas coelestes sitienter tianos, nunc dicit expulsionem Judaeorum, quae illis per superbiam provenisse declaratur. Terra enim erat fructifera, quando superna religione florebat; sed facta est salsilago, cum Domini praecepta contempsit. Humor enim salsus fructibus probatur adversus: quia ubicunque dominatus fuerit, gratiam fe
Abbreviated transcription (Latin):
excelsus est: non qđ illi quicquã possit addi: sed ut nos in ipsiꝰ exaltatione debeamꝰ auge¬
ri. Nam quando eũ cogitamꝰ atq laudamꝰ imm̃sus & in cõprehensibilis apparet altissimꝰ. Hic
autẽ plebem non quodcunq abiectũ hominũ genꝰ debemꝰ accipere: sed illã nobilem uera
religione pollentẽ: quȩ dñm religiosis actib semꝑ exaltat. Nam cũ dicit & in cathedra seni¬
orũ laudent eũ.: om̃s doetores p̃cipit laudes dñi ꝑsonare: qui in cathedra seniorũ residere
noscunt᷑: idest qui successores ueterũ pontificũ ẽẽ meruerunt. Cathedrã siquidem doctorib
dari: in primo psalmo sufficient̃ expositũ est. Quia posuit flumina in deserto: & exitꝰ aqua¬
rũ in sitim. Causam reddit quare debeat dño consiteri turba fideliũ: quia repbata ꝑfi¬

Expanded text:
excelsus est; non quod illi quidquam possit addi, sed ut nos in ipsius exaltatione debeamus augeexcelsus est; non quod illi quidquam possit addi, sed ut nos in ipsius exaltatione debeamus augeri. Nam quando eum cogitamus atque laudamus, immensus et incomprehensibilis apparet Altissimus. Hic autem plebem, non quodcunque abjectum hominum genus debemus accipere, sed illam nobilem veraque religione pollentem, quae Dominum religiosis actibus semper exaltat. Nam cum dicit, et in cathedra seniorum laudent eum, omnes doctores praecipit laudes Domini personare, qui in cathedra seniorum residere noscuntur; id est qui successores veterum pontificum esse meruerunt. 369 Cathedram siquidem doctoribus dari, in primo psalmo sufficienter expositum est. Vers. 33. Quia posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Causam reddit quare debeat Domino confiteri turba fidelium: quia reprobata perfi