comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d dicitur ⁊ est misa uoluntas sicut ⁊
arbitriũ destruere. siũ qnͣtum in se est ali¬
quatenꝰ imnuere potetis quẽq ad uer̾¬
sitas uel nccitas. S licet ubios pariter
sme sui diminutõne ꝑtluret. nõ tamen ꝑu
sicut de bono potuit ꝑse in malũ corru¬
ere. ita quoq ꝑse de malo in bonũ potit᷑
respirare. Nemo ꝓinde putet ideo dictũ¬
ubeꝵ arbitriũ qd̾ equa int̾ bonũ ⁊ ma¬
lum pot̾ate uel facilitate usetur. cum
cadere quidẽ ꝑse poterit. nõ ãt resurg̾e
nisi ꝑ dñi spiritum. Nunc igitur ex eo
potius liberum arbitriũ d̾r. quod siue
in bono siũ in malo eque liberam faciat
nec item malꝰ dici debeat aut ẽe uale
at nisi uolens. Tali iam rõne nõ in ⁊¬
grue dicetur. ad bonũ se ⁊̃ ad malũ hr̃e
cqualit̾ qd̃ utrobiq uidel par sit ei nõ¬
quidem in electõne fatilitas. s in uolun¬
tate libertas. Hac sane dignitatis di

Expanded text:
sed dicitur, et est misera voluntas, sicut et sed dicitur, et est misera voluntas, sicut et arbitrium destruere, sive, quantum in se est, aliquatenus imminuere poterit quaecunque adversitas vel necessitas. 25. Sed licet ubique pariter sine sui diminutione perduret; non tamen pariter sicut de bono potuit per se in malum corruere, ita quoque per se de malo in bonum poterit respirare. Et liberum arbitrium, quod aequa inter bonum et malum potestate aut facilitate versetur, cum cadere per se quidem potuerit, non autem resurgere, nisi per Domini Spiritum. Alipotius liberum arbitrium dicitur, quod sive in bono, sive in malo, aeque liberam faciat nec item malus diat, nisi volens. Tali etiam ratione non incongrue dicetur ad bonum se et ad malum habere aequaliter, quod utrobique videlicet par sit ei non in electione facilitas, sed in voluntate libertas. Hac sane dignitatis div
Abbreviated transcription (Latin):
uł sapere. s tm̃ uelle. Nec potentem fa¬
cis creaturã nec sapientem. s tr̃a uolen¬
tem. Non gͦ si pocens/ aut sapiens. s
tatum si uolens esse desierit. libeꝵ arbi¬
tum amifisse putanda erit. Ubi enim
non est uoluntas nec libertas. non di¬
co si uelle bonum. s si uelle omnino
creatura desierit. fatentlum sine dita¬
dictõne. Ubi nõ iam ex uoluntate uo¬
nitas. s ipsa ex toto uolũtas perit. ⁊̃
libeꝵ deꝑire arbu̾im. Qd̃ si uelle non
nõ liberum s ⁊ filiũ. Si aũt nõ quidẽ
uelle s ad id quod adiam nõ ułt bo¬
num ei posse defuetit. nou̾it sibi de¬
esse ubeꝵ dplatit. nõ libeꝵ pisse arbi¬
trium. Si ergo libeꝵ arbitrium ita ubi¬
q sequit᷑ uoluntatẽ. ut nisi penitus
esse nõ desinat. isto nõ careat. U olũtas
uero situt in bono ita etiam in malo
eque ꝑtdurat. eque ꝑfecto ⁊ libeꝵ ar¬
bitrium tam in malo qͣm in bono in te¬
sita inmiseria nõ desinit esse uolũtas

Expanded text:
vel sapere, sed tantum velle: nec potentem facit creaturam, nec sapientem, sed tantum volentem. Non ergo si potens, aut sapiens, sed tantum si volens esse desierit, liberum arbitrium amisisse putanda erit. Ubi enim non est voluntas, nec libertas. Non dico si velle bonum, sed si velle omnino creatura desierit; fatendum sine contradictione, ubi non jam ex voluntate bonitas, sed ipsa ex toto voluntas periit, etiam liberum deperire arbitrium. Quod si velle bonum non arbitrium, sed consilium. Si autem non quidem velle, sed ad id quod jam vult bonum, ei posse defuerit; noverit sibi deesse liberum complacitum, non liberum periisse arbitrium. Si ergo liberum arbitrium ita ubique sequitur voluntatem, ut nisi illa penitus esse desinat, isto non careat: voluntas vero sicut in bono, ita etiam in malo aeque perdurat: aeque profecto et liberum arbitrium tam in malo, quam in bono intesita in miseria non desinit esse voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
Olent freq̃nter frẽs in firma¬
ri clareuallis. cum gaudio
atq ad miratõne referre. dequotlam
honeste uite ꝯuerso: qui cum deue¬
nisset ad mortem. cepit icqui latino
lento sermone disserebat : nitħ pe¬
nitus ꝓferens: nisi qd̾ sane doctrine ⁊¬
tilenas que nusqͣm audiri dsuenerã.
modulatis uocib depromebat: ita
ut audientes miraculi nouitate ob¬
stupefaceret: ⁊̃ cantuũ suanitate ml¬
ceret. Qui dum hec aliqm diu fac̾et.

Expanded text:
olent frequenter fratres infirmarii Clarevallenses cum gaudio atque admiratione referre, de quodam honestae vitae converso, qui cum devenisset ad mortem, coepit loqui Latino lento sermone disserebat; nihil penitus proferens, nisi quod sanae doctrinae ctilenas, quae nusquam audiri consueverant, modulatis vocibus depromebat, ita ut videntes miraculi novitate obstupefaceret, et cantuum suavitate mulceret. Qui dum haec aliquandiu face
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Si clarauallem ꝯu̾sionis gͣ
adire nolu̾s: ⁊ in aĩa ⁊ incorꝑe saluꝰ
eris. Ad ad̃ ille sendit. En trado me
su̾um deo: ⁊ domui clareuallensi. At¬
ub hoc uolutans in corde suo. firma
uo luntate ꝓposuit . o Dox recetlente fla¬
gello. ⁊̃ dolor totus euantut. Qd̃ cũ
ille uidisset. continuo nõ acquienit car¬
niet sanguini:t̃ ne muꝰ quidem ho¬
re morulam sustineret. nisi qd̃ ita ad
manũ equitatura nõ fuit. qua die cad̾e̾
comꝑata incrastinũ ssimo mane iter
arripiens. domt̃i. familiam. agros red¬
tlitus. census ⁊ cuncta que harebat. ꝓ
xp̃o arbitrat᷑ ut stercora dereliꝙͥ: ⁊ u̾eĩ¬
ens ad claramuallem. ibiq usq hod ͤ
ꝑmaneus: sacis in sua duersione de¬
uere ab illo fuĩt. qui eos ques a mat
arguit. ⁊̃ castigat. omnẽq filtum ꝙ̃
recipit. pat̾na pietate flagellat.¬

Expanded text:
dicens: « Si Claramvallem conversionis gratia dicens: « Si Claramvallem conversionis gratia adire volueris, et in anima et in corpore salvus eris. » Ad quod ille respondit: « En trado me servum Deo et domui Clarevallensi. » At, ubi in corde suo hoc firma voluntate proposuit, mox recedente flagello, etiam dolor totus evanuit. Quod cum ille vidisset, continuo non acquievit carni et sanguini; et ne unius quidem horulae morulam sustineret, nisi quod ita ad manum equitatura non fuit. Qua die eadem comparata, in crastinum summo mane iter arripiens, domum, familiam, agros, redditus, census et cuncta quae habebat, pro Christo arbitratus ut stercora, dereliquit, et veniens ad Claramvallem, ibique usque hodie permanens, satis in sua conversatione devere ab illo fuisse, qui eos quos amat, arguit et castigat; omnemque filium quem recipit, paterna pietate flagellat
Abbreviated transcription (Latin):
Quatlam igitur uite. cum ad aliꝙͣ
domum iocandi causa multi ⁊ flue¬
rẽt. ut theatricis plausib ⁊ nugis di¬
em ipsam solito more d sumerent: a
et ipse pasceret etlos suos de spectatło
uanitatis. Erant autem illis aleatore ᷤ.
quida cum aleis ludentes: quos ut
melius exalto ꝓficeret: super men¬
sam ibidem positam pronꝰ accubabat.
nus hominis: ip̃m inuisibili flagel
sciper feriente. crebris ictibs tuntleba.
Ipse uero iacebat ĩmobilis : quid
nocem clamoris et planctꝰ eramꝑe.
s pre puilore ꝓpter cirtumstrepentes
połos nõ aud ens: molestiam uerbe¬
rum ege ferebat. Arguens uero se¬
metip̃m : lequebatur in amaritudĩe
anime sue dicens. Ei michi dñe d̾s.
nũc inueneꝵt me pc̃ca mea : ⁊ ecce
mlior. ⁊ ad inferos cum dolore descẽ¬
do: carens pnie fructu. Ssi michi d¬
cederes spaciũ ementlandi: qnͣta est
mitbi uoluntas. tibi in omnib obse¬
quendi. Dum hec ⁊ similia in corde
coram dño lcq̃ret᷑. fc̃a est nox ad ip̃m

Expanded text:
Quadam igitur vice cum ad aliquam domum jocandi causa multi confluerent, ut theatricis plausibus et nugis diem ipsum solito more consumerent, acet ipse pasceret haedos suos de spectaculo vanitatis. Erant autem illic alcatores quidam cum aleis ludentes quos ut melius ex alto prospiceret, super mensam ibidem positam pronus accubabat.nus hominis, ipsum invisibili flagellsuper feriente crebris ictibus tundebat. Ipse vero jacebat immobilis, quid fvocem clamoris et planctus erumpere, sed prae pudore propter circumstantes populos non audens, molestiam verberum aegre ferebat. Arguens vero semetipsum, loquebatur in amaritudine animae suae, dicens: « Hei mihi, Domine Deus! nunc invenerunt me peccata mea; et ecce jam morior, et ad inferos cum dolore descendo, carens poenitentiae fructu. O si mihi concederes spatium emendandi, quanta est mihi voluntas tibi in omnibus obsequendi! » Dum haec et similia in corde coram Deo loqueretur, facta est vox ad ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
lensis uir religiosõ ⁊ per omnia landabi¬
lis. quatlam uice cum in lectulo suo qui¬
esceret. uidit insompnis cluos. quasi
ephebos adolescentes. uultu ⁊̃ habitu
in signiter relucentes. qui qͣsi lylia. ro¬
sas. et molas. ac diuersi genis flores
inchoro clareuallensi copiose sꝑgebant.
Quo uiso miratus est: ⁊ dreit ad eos.
Quid uobis iusum est oboni iuuenes
dtra dsuetutlinem nr̃am. pauimẽtũ
hoc florib sternere: ⁊ monasterio nr̃o
huiꝰ motli nouitatem intlucere: Illi
uero dixerunt adcum. Noli ista mi¬
rari. nec moleste accipias. quia modo
inchoro isto celebrabitur. noua noui
cuiꝰdam sci festiuitas. Catlem igitur
hora defunttus est inĩfirmitorio reli¬
giosus quitlam et boni testimonii frat.
Cumq pro eo tabula pulsaretur exci¬
tatus a sompno istlem uen̾abilis pater.
ꝓperanter uenit ad eum cum cet̾is fr̃ĩb:¬

Expanded text:
lensis, vir religiosus et per cuncta laudabilis, quadam vice cum in lecto suo quiesceret, vidit in somnis quasi duos ephebos adolescentes, vultu et habitu insigniter relucentes; qui quasi lilia, rosas et violas ac diversi generis flores in choro Clarevallensi copiose spargebant. Quo viso, miratus est et dixit ad illos: « Quid vobis visum est, o boni juvenes, contra consuetudinem nostram pavimentum hoc floribus sternere, et monasterio nostro hujusmodi novitatem inducere? » Illi vero dixerunt ad eum: « Noli ista mirari, nec moleste accipias, quia modo jam in choro isto celebrabitur nova novi cujusdam sancti festivitas. » Eadem igitur hora defunctus est in infirmitorio religiosus quidam et boni testimonii frater. Cumque pro eo tabula pulsaretur, excitatus a somno isdem venerabilis Pater, properanter venit ad eum cum caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
bio. homo religiosus. ⁊̃ bone
opĩonis. cum ad extrema ꝑuenisset:
aꝑtis oculis iudit angelos scõs p̃sente ᷤ.
asistere lectulo suo. Qui statim cͥcũ¬
stantib frĩb ait. Numqͥd nõ aspici¬
tis angelos dei: qui mͦ ad uenerũt:
Pulsate qnͣtotius tabulam: qm̃ ipsi
prestolant᷑ exitum meũ. ⁊̃ cum ista
dixisset. protmꝰ cgressa est anima:

Expanded text:
eligiosus et bonae operationis, cum jam ad extrema devenisset, apertis oculis vidit angelos sanctos praesentes assistere lectulo suo. Qui statim circumstantibus fratribus ait: « Nunquid non aspicitis angelos Dei qui modo advenerunt? Pulsate quantocius tabulam, quoniam ipsum praestolantur exitum meum. » Et cum ista dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
tlam approbate du̾sacõnis uiro. ostẽ¬
sa est huiꝰ motli uisio. Aspiciebat in
uisu. noctis. ⁊ duo angeli de celo ue¬
mentes. de multis ulus que incimi¬
terio ip̃iꝰ monasteriz apꝑebant. qͣtu¬
or p̃ciderunt: ⁊̃ catlem secum ad sidera
detuleꝵt. Quod cum ille uideret: Dix̃
ad cos. Quare obsetra succiditis li¬
lia nr̃a: Qui respondeꝵt. Noli inde
mirari frater: quia nr̃a sunt lilia.
⁊̃ quidem ista quatuor ad p̃sens no¬
biscum asportabimꝰ.reliqua uero pa¬
ulatim. cũ oportuũ fuerit. deincept¬
colligeraus. ⁊ ne unũ quidẽ poterit
remanere. qnͥ om̃a tñsferamꝰ. ¶i ox
igitur in eotlem cenobio. defuncti sũt
quatuor fratres boni ⁊ religiosi : de qͥb
certum est. quod ꝑ quatuor lila deci¬
miterio p̃cisa. fuerint designati Ueꝵ
in eo qd̃ dcm est. nullũ ibidem fore re
xp̃i membra. genientes de nr̃a iper¬
fectõne dolemus: ⁊ dolendo clama¬
mus. maurib pt̃ĩs misericordiarũ:

Expanded text:
dam approbatae conversationis viro ostendam approbatae conversationis viro ostensa est hujuscemodi revelatio: Aspiciebat in visu noctis, et ecce duo angeli e coelis advenientes de multis liliis quae in coemeterio ipsius monasterii apparebant, quatuor praeciderunt, et eadem secum ad sidera detulerunt. Quod cum ille videret, dixit ad eos: « Quare, obsecro, succiditis lilia nostra? » Qui respondit: « Noli inde mirari, frater, quia nostra sunt lilia; et quidem ista quatuor ad praesens nobiscum asportabimus, reliqua vero paulatim deinceps cum opportunum fuerit colligemus; et ne unum quidem poterit remanere quin omnia transferamus. » Mox igitur in eodem coenobio defuncti sunt quatuor fratres boni et religiosi, de quibus certum est quod per quatuor lilia de coemeterio praecisa fuerint designati. Verum in eo quod dictum est, nullum ibidem fore relChristi membra gementes, de nostra imperfectione dolemus, et dolendo clamamus in auribus Patris misericordiarum:
Abbreviated transcription (Latin):
Lius quidam frater uidit inui¬
sione ꝑfeciosa quetlam deꝑalli¬
is et seritis in tlumenta. in infirmi¬
torio clareuallensi incidi. atq p̃pari
De tuaiꝰ rei nouitate cum multum ob¬
stupuss. ilictum est ei. Bruamẽta
ista de quib miraris. p̃parata sunt cͥ¬
dam de filiab albis clareuallensis.
que mͦ ꝓcetlit ad nuptias: ⁊̃ quia
minus habet pulchritudinis inise ꝙͣ
dueniat gen̾i suo. oꝑtet ut habeat
saltem p̃ciosaꝵ uestium fraglantiã.
atq decorem: unde placeat niro. Ca¬
dem hora pulsata est tabula. ⁊ defũc¬
tus est frater quid̾a: de quo in uentũ
est. qd̃ qmuis bonam uolũtatẽ habu¬
erit. tamen in operatõne aliq̃ntũ ne¬
gligens. ⁊ remissus extiterit. Unde ne¬
cesse erat. ut cui grãm absoluti deco¬
ris ꝓpria m̾ita non p̃stabant: ei n¬
miꝵ frẽs de oratõnib suis. copiosio¬
rem ornatum impend̾ent. De frĩb
S
niatum. qd est unũ de filuis cla¬
reuallis. nõ ignobile monasteriũ. cui¬

Expanded text:
lius quidam frater vidit in visione pretiosa quaedam de palleis et sericis indumenta, in infirmitorio Clarevallensi incidi atque praeparari. De cujus rei novitate cum multum obstupuisset, dictum est ei: « Ornamenta ista de quibus miraris, praeparata sunt cuidam de filiabus abbatis Clarevallensis, quae modo procedit ad nuptias, et quia minus habet pulchritudinis in se quam conveniat generi suo, oportet ut habeat saltem pretiosarum vestium fragrantiam atque decorem, unde placeat viro. » Eadem igitur hora pulsata est tabula, et defunctus est frater quidam; de quo inventum est quia, quamvis bonam voluntatem habuerit, tamen in operatione aliquantulum negligens et remissus exstiterit. Unde necesse erat ut cui gratiam absoluti decoris propria merita non praestabant, ei nimirum fratres de orationibus suis copiosiorem ornatum impenderent. 199 CAPUT s niacum quod est de filiis Claraevallis non ignobile monasterium, cui
Abbreviated transcription (Latin):
magis in labore hominũ nõ sc̃t. s lon¬
ge amplius aliena ab hom̃e flagella
uolare altera iubet. reꝑe mouet alt̾a. cum
neutrũ ꝓfc̃o sit homĩs. Qs eñi es tu: ait
rec. Qiis uero ille uel ille est. aut que do¬
mus patrum eoꝵ. ut eis in aliquo cedas.
ut reuerearis cos. ut eis aliquatenꝰ blann¬
diaris: at bonus sĩno bonũ locum ĩ ue¬
nit ait ambitõ. ⁊ interdum qͦ qui prodes¬
se nõ p̃t potest obesse. Dissimtila prim̃¬
pͥn. ũ uinũ bonũ pone donec uentat ho¬
ra tua. Auaricia quoq ⁊ appetitus lau
gat hic disꝑgit. Nec minꝰ diraria sũt.
que simulatõ ⁊ pusillaĩtas suggerũt. in¬
gula exigit. An nõ ad aliud pruritꝰ auri¬
um uocat. Sic ⁊ odoratus ⁊ tactus diu̾sis
interdum inperant. forsitan ⁊ adñsa. dũ

Expanded text:
magis in labore hominum non sint; sed longe amplius aliena ab homine flagella Volare altera jubet, repere monet altera; cum neutrum profecto sit hominis. Quis enim es tu, ait haec, quis vero ille vel ille est, aut quae domus patris eorum, ut eis in aliquo cedas, ut reverearis eos, ut eis aliquatenus blandiaris? At bonus sermo bonum invenit locum, ait ambitio, et interdum quoque qui prodesse non potest, potest obesse. Unde dissimula: primum vinum bonum pone, donec veniat hora tua. Avaritia quoque et appetitus laudgat, hic dispergit. Nec minus contraria sunt quae simulatio et pusillanimitas suggerunt imgula exigit, ad aliud pruritus aurium vocat? Sic et odoratus et tactus diversa interdum imperant, forsitan et adversa, dum
Abbreviated transcription (Latin):
stincamꝰ. Tamen ad hũiliandos nos ip¬
in nobis. ⁊̃ gͣratꝰ affugere nos ut senti¬
amus quid nobis gr̃a p̃stet. ⁊ semper
ad illius auxiliũ recuriamꝰ. Sic ⁊ de mi¬
norib istis pc̃cis pia dispensatõe agi¬
tur. ut nõ penitꝰ auferant. s in illis
crudiat nos d̾s. ⁊ cũ minima cauere non
possumus. certi simus qd nõ nr̃is uiri¬
b maiora suꝑemus. semperq timora¬
ti.⁊ omnio solliciti simus quomͦ eius
grãm nõ an̾itamꝰ.qͣm nobis tam inł¬
tpliciter ncͣcͣcm esse sentimꝰ¬

Expanded text:
; tamen ad humiliandos nos ipin nobis, et graviter affligere nos, ut sentiamus quid nobis gratia praestet, et semper ad illius auxilium recurramus: sic et de minoribus istis peccatis pia dispensatione tur, ut non penitus auferantur; sed in illis nos erudiat Deus, ut cum minima cavere non possumus, certi simus quod non nostris viribus majora superemus; semperque timorati et omnino solliciti simus quomodo ejus gratiam non amittamus, quam nobis tam multipliciter necessariam esse sentim
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑxp̃m ⁊ axp̃o. Nec ideo tamen ꝓeis
necesse est nimis esse sollicitos. ignoscet
fatile ĩmo ⁊ libñter si modo agnoscamꝰ
In huiꝰ mͦi namq quasi ineuitalib: ⁊
negligen᷑ dcupiscibił est. ⁊ timor ĩmod̾a¬
tus temꝑantlꝰ. quia dampnatõ est hiis¬

Expanded text:
 cum eo. Nec ideo tamen pro eis necesse est nimis esse sollicitos; ignoscet facile, imo et libenter, si modo nos agnoscamus. In hujusmodi namque, quasi inevitabilibus, et negligentia culpabilis est, et timor immoderatus
Abbreviated transcription (Latin):
anime. tlum in hoc puln̾e gratlimͣ exto¬
to mũde esse nõ possunt. qͥn aliqͣndo uan¬
tati. aliqñ uoluptati. aut curiositati plus
qͣm oꝑtet cedat animꝰ uł ad horam. In mltis
eni offendimus om̃s. Uerũtamẽ nemo ⁊¬

Expanded text:
 dum in hoc pulvere gradimur, ex toto mundi esse non possunt, quin aliquando vanitati, aliquando voluptati, aut curiositati plus quam oporteret, cedat animus vel ad horam: In multis enim offendimus omnes . 5. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
sicut tu dmedeꝵt ⁊ bibeꝵt. riserũt duxe¬
runt in bonis dies sucs.⁊̃ inpuntto ad ĩ¬
fu̾a descendert. Hic cato eoꝵ u̾mib ⁊ illic
felici collegio cosligati sempit̾nis ĩ uol¬
uantur incendis qui socii fu̾nt ĩ uicus
Una namq pena implicat quos uius
amor intͥmine ligat. Quid ꝓfuit illis
in anis gloria. hieuis leticia mũtli. po¬
centia. carnis i. aꝑtas. false diuicie.
risus. U̾bi locus. Ubi iactantia. Ubi arro¬
gantia: De tanta leticia qnͣta tristicia
post tantam uoluptate tam grauis mi¬
Quicꝙ illis accidit. tibi accidere potest.
qr homo es. homo de humo limꝰ delimo.
de terra es ⁊ det̾ra uiuis. ⁊ int̾ram reuer¬
ceris qͣndo ueniet clies ultima. que sub

Expanded text:
sicut tu: comederunt, biberunt, riserunt, duxesicut tu: comederunt, biberunt, riserunt, duxerunt in bonis dies suos; et in puncto ad inferna descenderunt . Hic caro eorum vermibus, et illic felici collegio colligati, sempiternis involvantur incendiis, qui socii fuerunt in vitiis. Una namque poena implicat, quos unus amor in crimine ligat. Quid profuit illis inanis gloria, brevis laetitia, mundi potentia, carnis voluptas, falsae divitiae, risus, ubi jocus ubi jactantia, ubi arrogantia? De tanta laetitia, quanta tristitia! post tantillam voluptatem, quam gravis miQuidquid illis accidit, tibi accidere potest, quia homo es: homo de humo, limus de limo. De terra es, et de terra vivis, et in terram reverteris, quando venerit dies illa ultima, quae sub
Abbreviated transcription (Latin):
longior tauto culpa maior. Cottidie nã¬
q crescunt mala. ⁊ sb̃trahñt uona. assi¬
clue uariat homo ꝑprosꝑa ⁊ aduersa et
ignorat qͣnlo morĩatur. Sicit enĩ stella¬
in celo coruscans uelocit᷑ currit ⁊ repente
deficit. ⁊̃ sicut scintilla ignis sõito extingri¬
tur ⁊ incinetẽ retligitur. sit cito finitam
datur istam ceruere uitam. Dum enim
libñter ac iocunilissime moratur homo i
inundo. diuq sc uictuꝵ arburat᷑ ac multa
longo temꝑe disponit agentia subito ra¬
pitur in morte ⁊ ex inpuiso aufert᷑ acorꝑe.¬
Dies enĩ homĩs sũt sicut iunbra super
dilatõne tnseat ⁊ ulud qd̾ colligit᷑ ⁊ pp̃e
qui colligit. Itu ohomo quẽ fructũ spectas
ĩnundo. cuiꝰ fructus ruina est. Cuiꝰ finis
mors est Utinam saperes ⁊ in tlligeres ac
sũt amatores mũdi qui ante panca temꝑa
uobiscũ erant: Nichil excis remansit
nisi ciñes ⁊ uermes. Attenle diligenter
quid sunt uł ꝙͣ trant. homines fu̾nt

Expanded text:
o culpa numerosior. Quotidie namque crescunt mala, et subtrahuntur bona: assidue variatur homo per prospera et adversa, et ignorat quando moriatur. Sicut enim in coelo stella coruscans velociter currit, et repente deficit; et sicut scintilla ignis subito exstinguitur, et in cinerem redigitur: Sic cito finitam datur istam cernere vitam. Dum enim libenter ac jucundissime moratur homo in mundo, diuque se victurum arbitratur, Ac multa in longum disponit tempus agenda; subito rapitur in mortem, et ex improviso anima aufeDies hominis sicut umbra super dilatione transeat, et illud quod colligitur, et ipse qui colligit? Et tu homo, quem fructum exspectas in mundo, cujus fructus ruina est, cujus finis mors est? Utinam saperes, et intelligeres, ac sunt amatores mundi, qui ante pauca tempora nobiscum erant? Nihil ex eis remansit, nisi cineres et vermes. Attende diligenter quid sunt, vel quid fuerunt. Homines fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tia qm̃ temptatõ uita homĩs est suꝑ
terram. Siquidem fallax est nec simpͭ
fallere ꝯsueuit. Ut eni młtiplrꝰ illuclat
hominib. nutat faciem. mutat uocẽ.
modo at. modo negat. nec erubescit. De
ipsa qnͣtitate sita diu̾sis diu̾sa icquit᷑.
ĩmo ⁊ eidem diu̾so temꝑe dtratia sug¬
gerit ⁊ aduersa. Modo eñi preuem si¬
esse causa. modo simulat longiorẽ dũ
pc̃care delectat. ad huc gemit altius pro
brenitate sua. nec breuitas falsa. s ge¬
mitus fallax. qd̃ memoret cũ merore.
Unde mag̃ oꝑtuerat gratulari. Si quidẽ¬

Expanded text:
iam tentatio est vita hominis super terram : siquidem fallax est, nec simpliciter fallere consuevit. Ut enim multipliciter illudat hominibus, mutat faciem, mutat vocem: modo ait, modo negat, nec erubescit: de ipsa quantitate sua diversis diversa loquitur, imo et eidem diverso tempore contraria qugerit et adversa. Modo enim se brevem esse causatur, modo simulat longiorem. Cum peccare delectat adhuc, gemit altius pro brevitate sua. Nec brevitas falsa, sed gemitus fallax, quod id memoret cum moerore, unde magis oportuerat gratulari. Siquide
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Uñ ergo ħ tanta pussillaĩtas ⁊ ab¬
iectio tam mirabilis. ⁊t egregia c̾atã
capax eterne btĩtudinis ⁊ glorie mag¬
ul dei. utpote cuiꝰ sit inspiratõne ddita.
similitutiine insignita cruore redemꝑta.
fide dotata. spiritu ad optata miseram nõ
erubescat sub putretline ac corporeoꝵ sen¬

Expanded text:
i. Unde enim haec tanta pusillanimitas et abjectio tam miserabilis, ut egregia creatura, capax aeternae beatitudinis et gloriae magni Dei, utpote cujus sit inspiratione condita, similitudine insignita, cruore redempta, fide dotata, spiritu adoptata, miseram non erubescat sub putredine hac corporeorum sen
Abbreviated transcription (Latin):
uili materia fc̃s ĩ ulissimo panno inuo¬
lutus. menstruali sangͥnis. nutero ma¬
nos. nec memor es. qm sit unles origo tui.
forma sauor połi. feruis iuuenis. oꝑesq
Surripuere tibi noscere qͥd sis homoNi
chil enim aliud est homo qͣm sꝑmama fe¬
tilum. Saccus stercor. ⁊ tib uermiũ. pt
Sic̾ nõ hominẽ u̾titur om̃is homo. Cur¬

Expanded text:
vili materia factus, et vilissimo panno invovili materia factus, et vilissimo panno involutus, menstruali sanguine in utero manos: Nec memor es quam sit vilis origo tui. Forma, favor populi, fervor juvenilis, opesque Subripuere tibi noscere quid sit homo. Nihil aliud est homo quam sperma fetidum, saccus stercorum, cibus vermium. Post Sic in non hominem vertitur omnis homo.
Abbreviated transcription (Latin):
sata fide. dotata sp̃u. tetlempta sangͥne.
deputata cum angłis. capax bt̃itudinis.
heres bonitatis. rõnis ꝑticeps. quid tibi
cum carne Unde ista pat̾is: ꝓpter caruẽ
aliena pcca tibi imputanturꝰ ⁊ tue iusti
qua tibi tanta societas. insi spuima caro
facta fragili uestita decore. S erit qd̾ est ca¬
qͣnt̾cũq excolatur semꝑ caro est. Si diligent
ꝯ sideres quid ꝑos ⁊ nares cetosq corꝑis
meatus egretliat᷑ ulius sterquilinũ nũꝙͣ
rare uelis qm sit oñata pcc̃is irretita ui¬
cus pruriens dcupiscentus. occupata pas¬
sionib. polluta illusionib. ꝓua semper
nam omni ꝯfusione. ⁊ igno̾mnia ĩ ueĩes.
p̾ropter caruem homo uanitati simul fc̃s
captinus teneat᷑. ⁊ in culuat᷑ ut cliligat
uanitatem ⁊ miquitatem oꝑetur. Niten¬
dc homo quid fecisti ante ortũ. ⁊ quis es fusti
abortil usq adeccaẜ. at quideris post hãc
uitam : ꝓfc̃o fuisti qđ nõ eras. Postea ile

Expanded text:
sata fide, dotata spiritu, redempta sanguine, sata fide, dotata spiritu, redempta sanguine, deputata cum Angelis, capax beatitudinis, haeres bonitatis, rationis particeps, quid tibi cum carne unde ista pateris? Propter carnem aliena peccata tibi imputantur, et tuae justqua tanta est tibi societas, nisi spuma caro facta, fragili vestita decore: sed erit, quando erit caquantumcunque excolatur, semper caro est. Si diligenter consideres, quid per os et nares caeterosque corporis meatus egrediatur, vilius sterquilinium nunquam rare velis, quam sit onerata peccatis, irretita vitiis, pruriens concupiscentiis, occupata passionibus, polluta illusionibus, prona sempnam omni confusione et ignominia invenies. Propter carnem homo vanitati similis factus captivus tenetur et incurvatur, ut diligat vanitatem, et iniquitatem operetur. 8. Attende, homo, quid fuisti ante ortum, et quid es ab ortu usque ad occasum, atque quid eris post hanc vitam. Profecto fuit quando non eras: postea de
Abbreviated transcription (Latin):
omnes ⁊̃ totos filios adam. idq aclie
exitus de uentre mtis eoꝵ usq in diẽ
sepulture in mr̃em oĩm. In sordib
gen̾amur. in tenebris ꝯfouem᷑. in do¬
lorib ꝑturimui. Ante exitũ misas.
oneramꝰ matres. inexitu more uip¬
pereo laceramꝰ. mirũ qd̃ nõ ip̃i ꝑiter la¬
ceram᷑. pͥmam uocẽ ploratõnis edimꝰ.
m̃ito quidẽ utpote ualem ploratõnis in¬
omnia. omnia lubrica. oꝑta tenebris
obsessa laqueis ꝑcc̃oꝵ. Ubi ꝑi ditant᷑ aĩe.
graue miseris quib ⁊ uiu̾e labor est. qui¬
b ⁊ qd̃ pauci uident adu̾tere sentire penit
nemo. ipse queq sensualitatis usus ĩ ue¬
nitur oñi adeo ut nequeat sustineri. nͥ
alt̾na requie forieamͣ. Non in nobis li¬
bera ratõ. s untliq ei luctandũ est. Sic eĩ
⁊ ab infimis uisco quotlam captiria tene¬
tur.⁊ asũmis intligna repellit᷑. ut neq
abhis sine dolore possit auelli. neq ad
illa sine magno gemitu geꝰ queat am̃ti.
ymagine. decorata silitutline despon¬

Expanded text:
ios Adam, idque a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium? In sordibus generamur, in tenebris confovemur, in doloribus parturimur. Ante exitum miseras oneramus matres, in exitu more vipereo laceramus: mirum quod non ipsi pariter laceramur. Primam vocem plorationis edimus, merito quidem, utpote vallem plorationis inomnia, omnia lubrica, operta tenebris, obsessa laqueis peccatorum; ubi periclitantur animae, grave miseris, quibus et vivere labor est? quibus et quod pauci videntur advertere, sentire penitus nemo ipse quoque sensualitatis usus invenitur oneri, adeo ut nequeat sustineri, nisi alterna requie foveamur? bera ratio, sed undique ei luctandum est. Sic enim et ab infimis visco quodam captiva 814 tenetur, et a summis indigna repellitur: ut nec ab his sine dolore possit avelli, nec ad illa sine magno gemitu vel raro queat admitti.magine, decorata similitudine, despon
Abbreviated transcription (Latin):
le semen. ⁊ sangius coagulatꝰ inut̾o. demde
miserus huiꝰ uite expositus ⁊ põco postea
ũmis ⁊ cibus u̾miũ futurꝰ intumulo.
nasci miẜia. uiu̾e pena. mori angustiaͤ
guas ⁊ adornans qͣmi post paucos dies
uermes deuoraturi sunt insepulchro:
Nnimam uero tuam nõ ornas bonis
oꝑib que ileo ⁊̃ angelis eius p̃sentanda
est incelis. Quare animã tuã talipen¬
dis ⁊ ei carnem tuã p̃ponis: Dñam an¬
cllari ⁊ ancillam dñari magna ab usio
est. Totus si quulem iste mũtlus adu
nius siquide anime p̃cium estimari

Expanded text:
is coagulatus in utero; deinde miseriis hujus vitae expositus et peccato, postea vermis et cibus vermium futurus in tumulo? nasci miseria, vivere poena, mori angustia? inguas et adornas, quam post paucos dies vermes devoraturi sunt in sepulcro; animam vero tuam non adornas bonis operibus, quae Deo et Angelis ejus praesentanda est in coelis? Quare animam tuam vilipendis, et ei carnem praeponis? Dominam ancillari, et ancillam dominari, magna abusio est. Totus quidem iste mundus ad unius animae pretium aestimari
Abbreviated transcription (Latin):
ret cibi homo nudus ⁊ pauper. ⁊ miser
sit homo natus ad laborem nõ ad hono¬
rem. Homo natus de młre. ⁊ obhoc cũ
reatu. breui uiuens tẽꝑe. iõ cũ metu. re
dum tlormit. miseriis dum iugilat. mi¬
calamitate uacat nascenti in pcc̃ato. f¬
gili corpore. ⁊̃ mente st̾ili. U̾e ergo reple¬
tus. cui infirmitas corꝑis ⁊ fatuitas cor¬
tlis cumulat traduce sortlis mortis
quippe ex omnib filiis ade sine labore hic
uiuit nemo sine dolore. Homoin qͥt na¬
tus ad laborem. non adolorem senatũ du
bitet. qui natusͥ est indolore. s dolore
ꝑturientis clamor dolorem plis fletus in
impassionib est. Et qui declinat aliquos
s incitlit proculdubio graniores. In labo¬
reiiqͥt hommũ nõ sunt. ⁊ cum homini¬
bus nõ flagellabunt᷑. Non tam̃ dtinuo
sine labore s̃. aut mĩme flagellant᷑. De

Expanded text:
rret tibi homo nudus, et pauper, et miser, sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; cum dormit, miseriis dum vigilat, micalamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis quippe ex omnibus filiis Adae sine labore hic vivit, nemo sine dolore. Est qui tur ad laborem . Nam ad dolorem natum se dubitat, qui non natus est in dolore. Sed dolorem parturientis clamor, laborem prolis fletus indin passionibus est. Proindesed incidit procul dubio in graviores. In labore, inquit, hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Non tamen continuo 1088 sine labore sunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾eotlem pendeat fato. ĩpiũ esse cum
monachus omnem uitam in eccl̃i eo¬
sũpsit obsequio: ut careat saltem
unius anui post mortem stipendio.
Illũcitissime obitioꝵr. sed qͥcqͥd pro eo
fieret. ad alioꝵ quib abstułat refun
it ille: ⁊ nichil se uanium iidisse. tã
recentib plagis. quam proximo sui

Expanded text:
sub eodem pendeat fato; impium esse, cum sub eodem pendeat fato; impium esse, cum monachus omnem vitam in ecclesiae consumpserit obsequio, ut careat unius saltem anni post mortem stipendio: illum citissime obiturum, sed quicquid pro eo fieret, ad aliorum quibus abstulerat refundit ille; et nihil se vanum vidisse, tam recentibus plagis quam proximo sui
Abbreviated transcription (Latin):
cretlit in iuriam religioni facit. Non
eodem loco exicialis lues grassata. priꝰ
albem corripuit: Post multos mona¬
choꝵ extruxit. Suꝑstites pͥmo quisq
timere. orones ⁊ elemosmas largiores
facere ⁊ s processti temꝑis ut hominũ
omniũ natura petletentĩ metu abiec¬
to onuittere: cellerariꝰ p̃sertim. qͥ pa¬
lam ⁊ ritditule clamitabat. non posse
panũ tot expensis sufficere. sperasse
semper aliqd̃ alleniamentũ ⁊ pro tot
elatõnib simeꝵ. Nithil ultra spei esse.
si qd̃ uiui nequissent. mortui dsume¬
rent. Itaq cum quatlam nocte ꝓpter
ncͣcͣia soporem diu distulisset: tandem
elaquetis moraꝵ retib in dormitoriũ
ire ꝑgebat. ⁊̃ ecce rem mirantlam.
auditurꝰ es. Uidit incapitulo albem.
⁊ omnes qui obierant illo anno. eo qͦ
decesserant ordine sedere. Tmudus ⁊¬
itaq ⁊̃ monastico more flagellatus.
auliuit nerba abb̃is in hanc omnĩo
sententiam ⁊ stultũ eẽ de alterius mor¬
te emoli mento in hyare: cum sors cq

Expanded text:
credit, injuriam religioni facit. « Non eodem loco exitialis lues grassata prius abbatem corripuit, mox multos monachorum extinxit. Superstites primo quisque sibi timere, orationes et eleemosynas largiores facere: sed processu temporis, ut est omnium natura hominum, pedetentim, metu dempto, omittere; cellararius praesertim, qui palam et ridicule clamitaret non posse penum tot expensis sufficere; sperasse se nuper aliquod alleviamentum, pro tot elationibus funerum; nihil ultra spei esse, si quod vivi nequissent, mortui consumerent. Itaque cum quadam nocte pro re necessaria soporem diu distulisset, tandem elaqueatis morarum retibus in dormitorium ire pergebat; et ecce, rem miram auditurus es, videt in capitulo abbatem, et omnes qui obierant illo anno, eo quo excesserant ordine sedere. Timiditus, et monastico more flagellis coercitus, audivit verba abbatis in hanc omnino sententiam, Stultum esse de alterius morte emolumento inhiare, cum sors cujusque
Abbreviated transcription (Latin):
cur risisset. Stupenda inqͥt uidi. nec
ideo sinc causa tisi. Time ut mores
est humani ingenii. sciscitari et que¬
uere ceperũt ardentius: ut supplitib
dignantꝰ rem inꝑciatur. Ille multũ
dcitatꝰ: tandem circum stantib mira re¬
sponlit. seꝑtem dormientes incelio mõ¬
te requiesc̾e̾ iam ducentis anuis. in dex¬
ra risus sui. latus uertisse sinstrũ:
futurũ autem ut septuaginta qͣtuor an¬
seꝑtuagnnita quatuor annis. que dñs
cͥra annos finem m̃di p̃dixit oisciplis
sius⁊ gentem dira gentẽ surrecturã.
regnũ aduersus regnum. ⁊ cetera q̃
tõnes. gentilium inxp̃ianos bella.
itemq xp̃itolaꝵ in ꝑaganos uictoria ᷤ.
Talia mirantib incultans. passicẽs
seꝑtem dormientiũ. ⁊ habitudines
cor porum singuloꝵ. quas nulla docet
litera. ita prõpte disseruit : ac si cũ
eis comidiano iuditasset ⁊ tub̃no.
Nis auditis comes nulitem. ep̃e de
ritum. albas monachum. ad m̾tatem
nerboꝵ extulpend̾a. manicheti. ⁊ stan¬

Expanded text:
cerit. « Stupenda, » inquit, « vidi, nec ideo sine causa risi. » Tum illi, ut moris est humani ingenii, sciscitari 378 et quaerere causam ardentius, ut supplicibus dignanter rem impertiatur. Ille, multum cunctatus, tandem instantibus mira respondit: Septem dormientes in Caelio monte requiescere jam ducentis annis in dexsa risus sui, latus invertisse sinistrum; futurum ut septuaginta quatuor anseptuaginta quatuor annis quae Dominus circa finem mundi praedixit discipulis suis: « gentem contra gentem surrecturam, et regnum advertiones, gentilium in Christianos bella, item Christicolarum in paganos victorias. » Talia mirantibus inculcans passionem septem dormientium, et habitudines corporum singulorum, quas nulla docet littera, ita prompte disseruit ac si cum eis quotidiano victitaret contubernio. His auditis, comes militem, episcopus clericum, abbas monachum, ad veritatem verborum exsculpendam, Manicheti Constan
Abbreviated transcription (Latin):
tubantib. Super quem misera inposita.
mox abcculis intuentĩ. tum toto sodoᷤ¬
licio stio disparint. Audiebant᷑ tamen
clamores ꝑ quatuor u̾ere nuliaria mise¬
rabiles. subspecte orantis. Ista icre¬
dibia nõ indicabit. qui ieg̾it pt̃i grego¬
semel auditũ est qd̾ ditam. Karolum
marcellũ insigne fortitudinis uirum
qra sarracenos galliaᷤ in gressos. h yspa¬
niam redire dpulit ex actis suis die¬
patrimoniã omniũ monasterioꝵ ꝓ¬

Expanded text:
tuberantibus. Super quos misera illa imposita, tuberantibus. Super quos misera illa imposita, mox ab oculis intuentium cum toto sodalitio disparuit: audiebantur tamen clamores per quatuor fere rabiles suppetias orantis. Ista incredibilia non judicabit qui legerit beati Gregosemel auditum est quod dicam: Karolum Martellum insignis fortitudinis virum, qui Saracenos, Gallias ingressos, Hispaniam redire compulit, exactis diebus supatrimonia omnium pene monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
Humio. Qm̃ꝙͣ uerear ne fugiat t̾ra
fmib me recipere ⁊ fonere fius: q̃ to¬
tiens grauata est malitus meis.
s atum est uit f̃ceperat illis magno
tanta erat młrcule malicia. tanta dya¬
boli uiolentia. pͥmis eñ duabs noctib
cum chori dericoꝵ. psalmos t̾ca corpꝰ cor¬
creparent: singuli demones hostiũ etcͤ
nmqni obice: dausum leui negotio
defrĩgentes: extremas cathenas diruꝑunt.
illibata durauit. Tercia nocte cͥca galliti¬
nium. strepitu aduenientiũ hostiũ. om¬
ne monasteriũ a fundam̃tis moueri ui¬
terribilior. et statura eminentor. tanu¬
as maiori ui ꝯcussas. in fragmenta deie¬
cit. Dirignere clerici metu: steterũttis
cessit. ⁊ niclamato nomĩe ut surgeret ĩ¬
cathenam que cet̾aꝵ feraꝵ ferociam dau¬
serat: ilło conamĩe ut stupeum uintłm
dirupit. oꝑculum ⁊̃ tumbe. pede depulit:
apphensamq mani palam omnib n¬
Uidebat᷑. Untis freis ꝑtergum totũ pro¬

Expanded text:
humo; quanquam verear ne fugiat terra humo; quanquam verear ne fugiat terra sinibus me recipere et fovere suis, quae totiens gravata est malitiis meis. » Factum est ut praeceperat, illis magno tanta erat mulierculae malitia, tanta diaboli violentia. Primis enim duabus noctibus, cum chori clericorum psalmos circa corpus concreparent, singuli daemones ostium ecclesiae, immani obice clausum, levi negotio defringentes, extremas catenas diruperunt; illibata duravit. Tertia nocte, circa gallicinium, strepitu advenientium hostium omne monasterium a fundamentis moveri viterribilior et statura eminentior, januas majori vi concussas in fragmenta dejecit. Diriguere clerici metu, « steteruntqucessit, inclamatoque nomine, ut surgeret imcatenam, quae caeterorum 354 ferociam eluserat, nullo conamine ut stuppeum vinculum dirupit. Operculum apprehensam manu palam omnibniens, uncis ferreis per totum pro
Abbreviated transcription (Latin):
pectus santia. dtinuo decubuit. senti¬
ensq morbñ ꝑ repere aduitalia: suꝑ¬
singulciente alloquit᷑. Ego fili qntlam
meo mifabili fato demonitis semper
artib in siu̾mi. ego uicõꝵ omniũ sen¬
tina. ego illecebꝵ omniũ mag̃ra fui.
Erat tamen inter mala spes uestre
religionis. que miseram auimã pal¬
paret. De me desperata: in uos recli¬
nabar. Uos ꝓponcbam ꝓpuguatores
ad uersus demones : tutores dtra pes¬
simos hostes. Nunc gͥ quia ad finẽ
uite accessi: ⁊ illos habebo ex actores in
pena. quos habui suasores ĩculpa:
rers ae ꝑmaterna ubera si qua fides.
siqua pietas ut mea saltem alleuiare
ite me corio ceruino. Deinde in saito
cathenis st̾eis. ingͣui scil pondere cir¬
cumtlate: ꝓsalmicines trib funt noc¬
tib. eiusidemq numeri sint misse
dieb : que adu̾sarioꝵ excursꝰ feroteᷤᷤ
lerugent. Ita si trib dieb secura ia¬
cuero: qrͣto die infotlite matrẽ ur̃am

Expanded text:
pectus saucia continuo decubuit; sentipectus saucia continuo decubuit; sentiensque morbum perrepere ad vitalia, supsingultiente alloquitur: « Ego, filii, quodam meo miserabili fato daemonicis semper artibus inservii; ego vitiorum omnium sentina, ego illecebrarum magistra fui. Erat tamen, inter haec mala, spes vestrae religionis quae miseram palparet animam; de me desperata, in vobis reclinabar; vos proponebam propugnatores adversus daemones, tutores contra saevissimos hostes. Nunc igitur, quia ad finem vitae accessi, et illos habebo exactores in poena quos habui suasores in culpa, rogo vos per materna ubera, si qua fides, si qua pietas, ut mea saltem tentetis aite me corio cervino, deinde in sarcopcatenis ferreis, magni scilicet ponderis, circumdate: psalmicines quinquagintibus, ejusdemque numeri missae diebus, qui adversariorum excursus feroces levigent. Ita, si tribus noctibus secure jacuero, quarta die infodite matrem vestram
Abbreviated transcription (Latin):
Ed cum retulero. nõ facillabit fides
historie: ⁊ si mentes autlitoꝵ sint in¬
credule. Ego abali uiro audiui. qui
se uidisse turaret: cui crubesce̾ non
crede̾. Mulier in berchilegia mansi¬
tabat in aleficus. ut post patuit as¬
sueta. augurioꝵ ueternoꝵ nõ m¬
scia gule patrona: petulantie arbi¬
tra: flagitis nõ ponens motlũ. qd̾
ess ad huc cͥca sentũ. uicino licet pede
pulsans aditũ. Hec cũ quatlã die
duinaret᷑ cornitula qͣm in delicis habe¬
bat. Uocalius ⁊ sepius solito nescio qͣd
cornitulata est. Quo audito dña. cũl¬
tellus de manu excudlit: sił et iultus
ex palluut. et ꝓtlucto genutu hodie ait
ad ultimũ sulcum ꝑuenit a ratrũ me¬
um. hoctie andi am. et accipiam gͣnde ĩ¬
dmnotlum. Cum dicto nũcius miseria¬
rum int̾uit. ꝑcunctat᷑ quid ita nul¬
tuosus aduentaret: affero iqͥt tibi
exuilla illa ⁊ nomt̃aui locum. filii
obitu: ⁊tocus familie ex subita ru¬
ma interitum. Hoc dolore femina

Expanded text:
quod cum retulero, non vacillabit fides historiae etsi mentes auditorum sint incredulae. Ego illud a tali viro audivi, qui se vidisse juraret, 352 cui erubescerem non credere. Mulier in Berkeleia mansitabat, maleficiis, ut post patuit, insueta, auguriorum veterum non inscia, gulae patrona, petulantiae arbitra, flagitiis non ponens modum, quod esset adhuc citra senium, vicino licet pede aditum. Haec cum quadam die convivaretur, cornicula quam in deliciis habebat, vocalius solito, nescio quid, cornicata est: quo audito, dominae cultellus de manu excidit, simul et vultus expalluit; et, producto gemitu, « Hodie, ait, ad ultimum sulcum meum pervenit aratrum; hodie audiam et accipiam grande incommodum. » Cum dicto nuncius miseriarum intravit: percunctatus quid ita vultuosus adventaret, « Affero, inquit, tibi ex villa illa, » et nominavit locum, « filii obitum et totius familiae ex subita ruina interitum. » Hoc dolore foemina
Abbreviated transcription (Latin):
Uper itaq corpus p allantis filii
euantlri. de quo iurgilius narrat.
rome reꝑtum est illibatum. in genti stu¬
pore omniũ: qd tot secula in coꝵptõe
seͥparanit: quo ea si natura ⁊ditoꝵ
or petlib ⁊ sems mesuratũ est. Epita
Ardens luterna ad caput in uenta ẽ.¬
arte methanita ut muillius flaius uio¬
ientia: Nullius liquor is aspergine ua¬
ieres extingui. Qd̃ cum młti mirarẽt᷑.
unus ut semper aliqui sollertius i¬
geniũ in malis habent. stilo subtus
to aere ignis tyanuit. Corpus muro
applicitum. uastitate sui mentũ altitu
talium corruptõnem agnouit: cute
Duo erant capita. quatuor brachia.
⁊ cet᷑a gemia omnia usq ad ymblicũ.
Inferius duo crara. duos pedes. ⁊ cet̾a
om̃a singula. Ridebat. bibebat come¬
debat. loquebat᷑ una. flebat esuriebat.
suiꝑ uixit altera. Portabat pene triẽnio
uiua mortuam. donee ⁊ mole pondis.
⁊ nidore cadau̾is ipsa quoq defecit. De¬

Expanded text:
206. Tunc corpus Pallantis filii Evandri, de quo Virgilius narrat, Romae repertum est illibatum, ingenti stupore omnium quod tot secula incorruptione sui superavit: quod ea sit natura conditorum or pedibus et semis mensuratum est. EpitapArdens lucerna ad caput inventa arte mechanica, ut nullius flatus violentia, nullius liquoris aspergine, valeret extingui. Quod cum multi mirarentur, unus, ut semper aliqui solertius ingenium in malis habent, stylo subtus to aere, ignis 358 evanuit. Corpus, muro applicitum, vastalium corruptionem agnovit, cute Duo erant capita, quatuor brachia, et caetera gemina omnia usque ad umbilicum: inferius duo crura, duo pedes, et caetera omnia singula. Ridebat, comedebat, loquebatur una: flebat, esuriebat, supervixit altera: portavit pene triennio viva mortuam, donec et mole ponderis et nidore cadaveris ipsa quoque defecit.
Abbreviated transcription (Latin):
rex eadmuntlus. archiep̃e elfegns. culbertꝰ
antiqꝰ pr̃. om̃es in uiolate cutis ⁊ carns.
flexibilib articulis. extremo quetlam
uitali tempore spẽm dormitantiũ imitã¬
tes. Quis enumeret ceteros omnifarie
ceri: atq ideo nullũ de plede necesse est
noiare: setd tantũ regie stirpis ꝑueros

Expanded text:
x Edmundus, archiepiscopus Elfegus, Cuthbertus antiquus pater, omnes inviolatis cute et carne, flexibilibus articulis, extremus vitali quodam tepore, speciem dormientium meditantes. Quis enumeret caeteros omnifariaeceri. Atque adeo nullum de plebe necesse est nominare, sed tantum regiae sti
Abbreviated transcription (Latin):
obernus pcc̃or ⁊ si uellem celare. qdͣ
id factum̾ sit referam. ut omnib ĩ¬
notescat. qͣnta sit pena in obetliẽtie.
Framus ad irgilias natalis dñt m
q̃tlam iulla saxonie. ubi erat eccłia
magni martyis. pbr nomine. rob̾tus
sonarent. Quo ccͣ mandato nobis ut
deceremꝰ neglecto. inp̃cat᷑ est dicens:
ut ita cantantes. ꝑmaneatis usq ad
annũ. Werba pondus habu̾nt. statĩ¬
qs filius psbri iob̾is sororem suam
nobiscũ cantantem ꝑ brachiũ arri¬
puit. mox illud acorꝑe auulłit: set
guita sanguinis nõ extuit. Ip̃a qͦ
sit: choros ilucens et cantans. Pluia
nõ tecidit super nos. frigus nͨ calor.
nec fames nͨ sitis. nec lassitudo nos
affecit. In dumenta ⁊ calciamenta no¬
stra nõ attruumꝰ: sed quasi uecordes
cantabamꝰ. Primo ad genua. dein¬
de ad genua femora. terre dimersi su¬
mus E abrica cecti alñ nutu dei suꝑ
nos erigebatur. ut pliuuias arceret.
Tandem euoluto anno. Herbert᷑ colo

Expanded text:
Otbertus peccator, et, si vellem celare quod um factum sit referam, ut omnibus innotescat quanta sit poena inobedientiae. Eramus, ad vigilias Natalis Domini, in villa quadam Saxoniae ubi erat ecclesia Magni martyris: presbyter, nomine Robertus,sonarent. Quocirca, mandato nobis ut taceremus et neglecto, imprecatus est, dicens: ut ita cantantes permaneatis usque ad annum! » Verba pondus habuerunt. Filius presbyteri Joannis sororem suam nobiscum cantantem per brachium arripuit, statimque illud a corpore avulsit, sed gutta sanguinis non exiit. Ipsa qsit choros ducens, et cantans: pluvia non cecidit super nos; frigus, non calor, nec fames, nec sitis, nec lassitudo nos affecit; indumenta nec calceamenta nostra attrivimus; sed quasi vecordes cantitabamus. Primum ad genua, mox ad femora, terrae dimersi sumus. Fabrica tecti aliquando nutu Dei super nos erigebatur, ut pluvias arceret. Tandem, evoluto anno, Herbertus, civ
Abbreviated transcription (Latin):
Onsiderandũ nobis qͣntus liuime
pietatis fulgor. abmitõ fidei xͥane.¬
populũ angloꝵ cirtum fulsi̾t. qd nus¬
qͣm gentiũ ut opinor. reꝑies tot scõ¬
Quod ideo fieri credo celitus : ut natio
extra orbem posita. ex ofid̾atõne in coꝵp¬
tele scõꝵ ⁊ fidentius aspem resurrectõis

Expanded text:
onsiderandum quatenus divinae pietatis fulgor ab initio fidei populum illum circumfulserit, quod nusquam gentium, ut opinor, reperies tot sQuod ideo fieri credo coelitus, ut natio pene extra orbem posita, ex consideratione incorruptelae sanctorum, fidentius ad spem resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
garentur. Cum dicto astitit alteri ꝑti tã¬
ta demonũ uis. hastilia acuta uibran¬
tium. ignes afflantiũ. Ut ager fr̾eus
aer flameus uideret᷑. Eoꝵ horrore sũ
affectus. ut nec si t̾ra deisceret. nec si
celum patesceret. tuto michi utrobio
quo euatiã dubito: repente ut hes di
lerem: halitã recepi. ꝯfestim effusurꝰ.
Dixit et cum uerbo pene sp̃m emisit.¬
modo miraculo. ut aiunt diumo. altiꝰ
trib pedib stiper terram eleuatum ẽ.¬

Expanded text:
garentur. Cum dicto astitit alteri parti tangarentur. Cum dicto astitit alteri parti tanta daemonum vis, hastilia acuta vibrantium, ignes efflantium, ut ager ferreus, aer flammeus videretur. Eorum horrore ita sum affectus, ut si terra dehisceret, si coelum patesceret, tuto mihi utrobique quo evadam dubito, repente ut haec dlerem halitum recepi, confestim effusurus. » Dixit, et cum verbo pene spm, miraculo, ut aiunt, divino tribus diebus altius super terram elevatum e
Abbreviated transcription (Latin):
fulsit. Is post bene ⁊ sancte ꝑ actam ui¬
tam. cum ad extremũ deo uocante uenis¬
ne die iacuit defunctus. Uerũtamẽ cũ
iam pararet᷑ meccłiam deferri. ania
resũꝑta cirrũstantes lacrimabili gaudͦ
ꝑfidit: ⁊ stupentes hoc smone corro¬
pientes. Naturali morte resolutꝰ fui.
s ut uobis intimarem que uidi redue¬
tus sum. Nec aliq̃n diutius subsistã
qr in domino soporari delectat. Duc¬
tores spiritus mei. ultib et uestib
ad omnem elegantiã erãt ꝯpositi.
cortlabat u̾boꝵ lenitas. cum nitore ue¬
stium: ut nichil defiderarem pret̾ iu
orientem. Promtebat᷑ michi sedes pa¬
radisiaca. non młto post in tranda. In
mom̃to p̃terita europa. ingressi asyam.
uenimꝰ ierosolinã. Ibi sc̃is adoratis.
iordanem ꝑtendimus. Ceterioris ri
ora studio tñsitum maturabã. Tync
comites deum pcepisse referunt. Ut
ante demonũ uisione t̾rificarer: qͣtu
ueniales culpe. quas dfessione nõ dilu¬
eram: pauore horrentlaꝵ formaꝵ pur¬

Expanded text:
us. Is post bene et sancte actam vitam, cum ad extremum Deo vocante venisa die jacuit defunctus; veruntamen, cum jam pararetur in ecclesiam ferri, anima resumpta circumstantes lachrymabili gaudio perfudit. Stupentes hoc sermone corropientes. Naturali morte resolutus fui, sed, ut vobis intimarem quae vidi, reductus sum; nec aliquanto diutius subsistam, quia in Domino soporari delectat. Ductores spiritus mei vultibus et vestibus ad omnem elegantiam erant compositi; concordabat verborum lenitas cum nitore vestium, 449 ut nihil desiderarem praeter ttur, versus orientem: promittebatur mihi sedes paradisiaca, non multo post intranda. In momento praeterita Europa, ingressi Asiam, venimus Jerosolymam; ibi sanctis adoratis, Jordanem pertendimus; citerioris ripora studio, transitum maturabam. Tunc comites Deum praecepisse referunt ut ante daemonum visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore horrendarum formarum pur