comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo ulla: multominꝰ scłarium
qͥs. Ad quos tñ siqui forte eẽnt di¬
uert̾e: tum ꝓpt̾ causam qm agimꝰ.
tum ꝓpt̾ religionẽ qmͣ ab initio us-
qincoluimꝰ. nec religiosum nobis
nec honestũ. Nec tñ ob id fr̃es lo¬
quor hec quasi contra boni patris¬
familias inhibitum: adeo sollicitus
de crastino. Sꝑo quippe quod qͥ in mõ¬
te uidit dñs: ipse et in solitudine hac
nos mundũ deserentes. ⁊ a mundo
et ab his etiã qui mundũ deseruert᷑
iam desertos. ipse consuete pietatis
sue oculis nos respiciet. Sꝑo inqm
et certissime sꝑo. quod in arcto hoc
misericors et miserator dñs angustie
nr̃e et in opie suam amplissime aꝑi¬
turus sit manũ: et benedictione im¬
plebit. ueruntũ mͥ necdũ aꝑta est
uia qua uelit nos dñs ab hac solitu¬
dine educere: et ꝓuidere eductis. Qͦd
quidẽ ad modũ nunc desidero. ne
uidełe post ꝓpositũ nob de recessu
nr̃o uerbũ: deinceps faciamꝰ hic mo¬

Expanded text:
solitudo ulla, multo minus saecularium solitudo ulla, multo minus saecularium quis. Ad quos tamen, si qui forte essent, divertere, tum propter causam quam agimus, tum propter religionem quam ab initio usque incoluimus, nec religiosum nobis nec honestum. Nec tamen ob id, fratres, loquor haec, quasi contra boni patrisfamilias inhibitum adeo sollicitus de crastino. Spero quippe quod qui in monte vidit Dominus, ipse et in solitudine hac nos mundum deserentes et a mundo et ab his etiam qui mundum deseruerunt, jam desertos ipse consuetae pietatis suae oculis nos respiciet. Spero, inquam, et certissime spero, quod in arcto hoc misericors et miserator Dominus angustiae nostrae et inopiae suam amplissime aperiturus sit manum et benedictione implebit. Verumtamen mihi necdum aperta est via, qua velit nos Dominus ab hac solitudine educere et providere eductis. Quod quidem admodum nunc desidero, ne videlicet, post propositum nobis de recessu nostro verbum, deinceps faciamus hic mo
Abbreviated transcription (Latin):
di plurimũ potestatis hic habet. qui
etiam usq huc nos ꝑsequit᷑. hinc dei¬
cit: et deinceps hic ꝑegrinari ñ ꝑ-¬
mittit. Quid gͦ faciemꝰ uiri fr̃es:
Quo ibimꝰ. quo diuertemꝰ: Siqͥdem
solitudines int̾dicunt᷑. nec etiam
int̾ mortuos scł̃i nob̃ iam concedit᷑
locus. Non edificiũ nob̃. nec domnici¬
lium. ñ aurũ non argentũ. non pe-¬
cunia. nec possessio ulla. elongati
sumꝰ ab amicis et ꝓximis. uix etiam
qͥ compati audeat: nedũ susciꝑe nos
uł subuenire. Quis enĩ qui hoc au¬
deat. que eccł̃a. qͥs ordo. qͦd ue mona¬
st̾ium. nob̃ atam spectabili tam ap¬
ꝓbato ordine quẽ int̾ pegrinatioĩs
nr̃e initia adeo p̾optauimꝰ. quẽ pre¬
elegimꝰ. eiectis sic: Certe tũ quia
postpositis aliis preelegimꝰ ꝑegͥna¬
ri hic : tum ꝓpt̾ timorẽ mundi et
mundane potestatis minas. non ẽ
qui nos suscipiat᷑. Non eccl̃a. ñ ꝑso¬
na eccl̃astica ñ ordo ullus. seu etiã

Expanded text:
di plurimum potestatis hic habet, qui di plurimum potestatis hic habet, qui etiam usque huc nos persequitur, hinc dejicit, et deinceps hic peregrinari non permittit. Quid ergo faciemus, viri fratres? Quo ibimus? Quo divertemus? Siquidem solitudines interdicuntur, nec etiam inter mortuos saeculi nobis jam conceditur locus. Non aedificium nobis nec domicilium, non aurum, non argentum, non pecunia, nec possessio ulla: elongati sumus ab amicis et proximis: vix etiam qui compati audeat, nedum suscipere nos vel subvenire. Quis enim qui hoc audeat, quae ecclesia, quis ordo, quodve monasterium nobis, a tam spectabili, tam approbato ordine, quem inter peregrinationis nostrae initia adeo praeoptavimus, quem praeelegimus ejectis sic? Certe tum quia postpositis aliis praeelegimus peregrinari hic, tum propter timorem mundi et mundanae potestatis minas, non est qui nos suscipiat, non ecclesia, non persona ecclesiastica, non ordo ullus, seu etiam
Abbreviated transcription (Latin):
festis. grande compactũ ẽ corpus epi¬
stolare: de quo supͣ nos hic dicturos
ꝓmisimꝰ. Compactũ est inqmͣ corpꝰ
ex his. multas in se epłas continens:
Quas etiã scđ̾m ordinem hystorie. ue¬
nerabilis prior sc̃e cantuariensis eccłe
alanus. laboriose quid̃e et studiose
digessit: In quib de exilii nr̃i labori¬
osa hystoria ꝑ plurima continent᷑.
Uñ et eo qͦd in epłis illis diligentiꝰ con¬
scribant᷑: multa in libello hoc breni¬
tatis causa p̃teriuimꝰ. Presertim
qͥa liber ille epłaris a multis ꝑsonis
et a multis ecclesiis iam habetur.
Uñ et qui sufficient̾ archip̾sulis
uerba ⁊ oꝑa in exilio conatꝰ et actus.
agones et sudores pastorales nosse de¬
siderat ad illum recurrat. ut post
libellum hẏstoricum hunc: legat
et illum librũ epłarem. In quo et si
in plerisq epłarum desint dictio¬
num sollemnia: ꝓ mat̾ia tñ satis
cõmodꝰ est. Quo nos amͦ in hystoria
linguarũ. S ecce quia pͥnceps mun¬

Expanded text:
fectis, grande compactum est corpus epistolare, de quo supra nos hic dicturos promisimus. Compactum est, inquam, corpus ex his multas in se epistolas continens; quas etiam secundum ordinem historiae venerabilis prior sanctae Cantuariensis Ecclesiae Alanus laboriose quidem et studiose digessit. In quibus de exsilii nostri laboriosa historia perplurima continentur; unde et eo quod in epistolis illis diligentius conscribantur, multa in libello hoc brevitatis causa praeterivimus, praesertim quia liber ille epistolaris a multis personis et a multis ecclesiis jam habetur. Verum et qui sufficienter archipraesulis verba et opera in exsilio, conatus et actus, agones et sudores pastorales nosse desiderat, ad illum recurrat, ut post libellum historicum hunc legat et illum librum epistolarem. In quo, etsi in plerisque epistolarum desunt dictionum solemnia, pro materia tamen satis commodus est. Quo nos amodo in historialinguarum. Sed ecce quia princeps mun
Abbreviated transcription (Latin):
tanqmͣ gygas gemine substantie. bifor¬
misq nature. ex pͥma sui et et̾na nat᷑a
sccłm qm patrẽ habet ⁊ ñ matrẽ: ge¬
stans coronam om̃ipotẽtie. Sccl̃m al¬
ht̃ et ñ ꝑatrẽ: scd̃am illam gestans
coronam gle. Taceo nc̃ de t̾cia imꝑato¬
ris nr̃i corona: corona udełc illa spinea
qua pꝰ patrẽ suũ et matrẽ: coronauit
eũ nou̾ca sua sẏnagoga. De illa inqm
taceo: utpote que nc̃ a reliqͥs imꝑato¬
ris duab coronis quasi absorta: nec po¬
habuit: acquisiuit głam palme. In
pͥma corona: imꝑatoris nr̃i maiestas
ẽ in cõprehensibilis. In scd̃a: ipsuis
gła ãmirabilis. sicut in t̾cia: ipsuis fu¬
erat humilitas despicabilis. in qua nec
species ei nec decor. Nec enĩ decoris s
potiꝰ dedecoris: corona hec. Uñ post
istam sic exaltato imꝑatore: nicħ mͦ
imꝑatori ⁊ corone illi. sicut nec illis
qͥ imꝑatorem tc̃ suũ nc̃ nr̃m: corona¬
uerunt sic
de duplici corona militis.

Expanded text:
substantiae biformisque naturae, ex prima sui et aeterna natura secundum quam patrem habet et non matrem gestans coronam omnipotentiae: secundam alhabet et non patrem, secundum illam gestans coronam gloriae. Taceo nunc de tertia imperatoris nostri corona, corona videlicet illa spinea qua post patrem suum et matrem coronavit eum noverca sua Synagoga. De illa, inquam, taceo utpote quae nunc a reliquis imperatoris duabus coronis quasi absorpta nec pohabuit acquisivit gloriam palmae. In prima corona imperatoris nostri majestas est incomprehensibilis. In secunda ipsius gloria admirabilis, sicut in tertia ipsius fuerat humilitas despicabilis, in qua nec species ei nec decor. Nec enim decoris sed potius dedecoris corona haec. Unde post istam sic exaltato imperatore nihil modo imperatori et coronae illi, sicut nec illis qui imperatorem tunc suum nunc nostrum coronaverunt sic. DE DUPLICI CORONA MILITIS.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris. Prima: qua pat̾ suus ip̃m
coronauit. Et hec est corona om̃ipoten¬
tie. Scl̃a: qua mat̾ sua ipsũ magis co-¬
ronauit: qmͣ induerit. Et hec est co¬
rona głe: sacco sic in soccum conu̾so.
Ecce enĩ quẽ saccti obuolutũ uidimꝰ.
in qͦ quasi absconditꝰ uultꝰ eiꝰ et despectꝰ.
uñ nec reputauimꝰ eũ ecce inꝗͣ magnꝰ im¬

Expanded text:
imperatoris: prima qua pater suus ipsum imperatoris: prima qua pater suus ipsum coronavit, et haec est corona omnipotentiae; secunda qua mater sua ipsum magis coronavit quam induerit: et haec est corona gloriae sacco sic in soccum converso. Ecce enim quem sacco obvolutum vidimus, in quo quasi absconditus vultus ejus et despectus; un
Abbreviated transcription (Latin):
tus est obediens patͥ usq ad mortem
mortẽ autẽ crucis: pat̾ hanc filii sui
coronam exaltauit qñ caro eiꝰ refloru¬
it. et sic deuicta morte: de hostib tri¬
umphauit. Et ita corona hec incruce
tanqmͣ in fornace ꝑ ignẽ passionis ex¬
aminata. et om̃i sic uetustatis excocta
rubigine: tota resplenduit. qͥa totus
homo refloruit. Et ut uideri potest in
quadam uelut sanguinis tinctura p̃s¬
so et calcato sacco: et in soccum conu̾so.
Uñ ꝓpħa. Quis est iste qui uenit de edom.
tinctis uestib de bosra : Iste formosus
in stola sia. gradiens in multitudine
fortitudinis sue. Etiam in hac matris
sue corona adeo głosus. formosus et
fortis. ut quẽ pauls ante uidimꝰ angłis
minoratũ: cernamꝰ nc̃ adorari ab an¬
głis. suꝑ angłos et suꝑ omnẽ creaturã
exaltatum. Unde ⁊ magist᷑. Eum qui
modico qmͣ angłi minoratus est: uide¬
mus iħm ꝓpt̾ passionem mortis gła et
honore coronatũ. Ecte duplex corona

Expanded text:
tus est obediens Patri usque ad mortem, tus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, Pater hanc Filii sui coronam exaltavit, quin caro ejus refloruit, et sic devicta morte de nostibus triumphavit. Et ita corona haec in cruce tanquam in fornace per ignem passionis examinata et omni sic vetustatis excocta rubigine tota resplenduit, quia totus homo refloruit. Et ut videri potest in quadam velut sanguinis tinctura presso et calcato sacco et in soccum converso. Unde propheta: Quis est iste qui venit de Edom tinctis vestibus de Bosra? Iste formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae . Etiam in hac matris suae corona adeo gloriosus, formosus et fortis ut quem paulo ante vidimus angelis minoratum cernamus nunc adorari ab angelis super angelos et super omnem creaturam exaltatum; unde et Magister: Eum qui modico quam angeli minoratus est videmus Jesum propter passionem mortis gloria et honore coronatum . Ecce duplex corona
Abbreviated transcription (Latin):
leticia circumdatꝰ. Et ne diutiꝰ ĩmorer
his. ex suꝑiori caritatis ꝓmisso ad alia ꝓ¬
perans: de hac sccl̃a imꝑatoris corona:. sub
breuitate nc̃ dicendum exp̃ssuis.
mꝑator patris sui sic̃ unicus ⁊ pͥmogeni¬
tus. quẽ admodũ a patre suo pͥmam et̾¬
ne deitatis sue coronã ab et̾no habuit:
sic ⁊ amatre sua uirgine: in temꝑe hu¬
manitatis nr̃e coronam assumpsit. Hec
ꝓfecto corona. diadema illud est: quo
rex sapiens imꝑatorem hunc a matre
sua coronatũ p̾conizauit. Egredimini
inquiens filie syon: ⁊ uidete regem
salomonẽ in diademate quo coronauit
eũ mat̾ sua. Et ecce salomon hic: ĩmo
etiã plus qm salomon hic. Et ecce sa¬
lomonis corona hec. qua benedicitur
mat̾ sua ip̃m coronasse: potiꝰqmͣ indu¬
isse. In hac quippe nr̃e humanitatis
et humilitatis carne: uidemꝰ eũ nunc
situt t̾renas et aerias potestates triũ¬
phasse. Nam obedientie merito qua fa-¬

Expanded text:
laetitia circumdatus. Et ne diutius immorer laetitia circumdatus. Et ne diutius immorer his, ex superiori charitatis promisso ad alia properans de hac secunda imperatoris corona sub brevitate nunc dicendum expressius. Imperator patris sui sicut unicus et primogenitus quemadmodum a Patre suo primam aeternae Deitatis suae coronam ab aeterno habuit, sic et a matre sua Virgine in tempore humanitatis nostrae coronam assumpsit. Haec profecto corona, diadema illud est quo rex sapiens imperatorem hunc a matre sua coronatum praeconizavit: Egredimini, inquiens, filiae Sion, et videte regem Salomonem in diademate quo coronavit eum mater sua . Et ecce Salomon hic, imo etiam plus quam Salomon hic. Et ecce Salomonis corona haec, qua benedicitur mater sua ipsum coronasse potius quam induisse. In hac quippe nostrae humanitatis et humilitatis carne videmus eum nunc sicut terrenas et aerias potestates triumphasse. Nam obedientiae merito, qua fac
Abbreviated transcription (Latin):
anc tñ coronam
suã pͥmam qua patꝰ suus adonay
coronauit ip̃m añ scła: ꝓpter hominẽ
in fine scłoꝵ qͦi deposuit. ⁊ aliam incõ-¬
parabilit̾. inferiorem assũpsit. tanqm
exuens soccum: et induens saccum uñ
ipse. Concidisti inqͥt saccũ meũ. Qui
simpͥma illa ⁊ et̾na corona sua ꝓpria
et ꝓprio socco mundo apparuisset: ñ
iam rex udeoꝵ s potius angłorum:
ĩmo etiã plus qmͣ archangłoꝵ imꝑator
cognosceret᷑. immo nec cognoscetur:
quẽ nec totꝰ mundꝰ sustin̾e sic posset.
Qs enĩ. que caro. qͦd animal. qͥd corup¬
tibile posset etiã appropin qͤre ne dum
habitare cũ illo deuorante igne. cũ ardo
descendens. talem int̾ nos et ex nob̃ coro¬
nam assumpsit ⁊ talem soccum indu¬
it: quale ad iudeos ꝓpt̾ quos specialit᷑ ad
nõ uenit: tc̃ decuit. saccũ tn reuera magis
qmͣ soccum. Alioqͥn nisi iudicio nobis
in cõprehensibili talem soccum induis¬
set: ñ fuisset saccus eiꝰ concissus. nec ipse

Expanded text:
nam suam primam, qua pater suus Adonai coronavit ipsum ante saecula, propter hominem in fine saeculorum quasi deposuit et aliam incomparabiliter inferiorem assumpsit, tanquam exuens soccum et induens saccum. Unde ipse: Conscidisti, inquit, saccum meum . Qui si in prima illa et aeterna corona sua propria et proprio socco mundo apparuisset, non jam rex videor sed potius angelorum, imo etiam plus quam archangelorum imperator cognosceretur, imo nec cognosceretur quem nec totus mundus sustinere sic posset. Quis enim, quae caro, quod animal, quod corruptibile posset etiam appropinquare, nedum habitare cum illo devorante igne, cum ardordescendens, talem inter nos et ex nobis coronam assumpsit et talem soccum induit, qualem ad Judaeos, propter quos specialiter ad nos venit tunc decuit, saccum tamen revera magis quam soccum. Alioquin nisi judicio nobis incomprehensibili talem soccum induisset, non fuisset saccus ejus conscissus nec ipse
Abbreviated transcription (Latin):
itaq hic nr thomas ꝓfessionem stulit¬
ꝓfessiom. ⁊ sic conu̾sationẽ conu̾sati-¬
om contrariã: cogntauit acuriis scła¬
riũ ad aliquẽ grandem uirũ eccłiasti¬
cum se tͣnsferre. Et dño sic inspiran¬
te ⁊ cooꝑante.⁊ cogitationẽ confir-¬
mante: ad scẽ recordationis patris the-¬
obaldi. uenerabilis tunc archi p̾sulis
cantuariensis obsequiũ se transtulit.

Expanded text:
taque hic noster Thomas professionem professioni et sic conversationem conversationi contrariam, cogitavit a curiis saecularium ad aliquem grandem virum ecclesiasticum se transferre. Et Domino sic inspirante et cooperante et cogitationem confirmante ad sanctae recordationis Patris Theobaldi venerabilis tunc archipraesulis Cantuariensis obsequium se transtulit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sedemꝰ. Presertim cũ talia iuriᷤ
ꝑitis sint notissima. Nos itaq appel¬
lationi iam dicte tanqm ad iustici-¬
am eludendam. et in oppressorũ
opp̃ssionem manifestissime facte:
ab inferiori uidice minime defe¬
rendum iudicauimus. Quotqͦt
tamen nos dño nostro archip̃suli
supplicauimꝰ. monuimꝰ. consului¬
mꝰ : ut sola regis ꝑsona adhuc re-¬
maneret intacta.
Qual̾r archip̾̃sul
multos de aulicis a nathematirauit.

Expanded text:
supersedemus, praesertim cum talia viris supersedemus, praesertim cum talia viris peritis sint notissima. Nos itaque appellationi jam dictae, tanquam ad justitiam eludendam et in oppressorum oppressionem manifestissime factae, ab inferiori judice minime deferendum judicavimus. Quotquot tamen nos domino nostro archipraesuli supplicavimus, monuimus, consuluimus ut sola regis persona adhuc remaneret intacta. 23. QUALITER ARCHIPRAESUL MULTOS DE AULICIS ANATHEMATIZAVIT.
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate ipsa cenomannis: nõ¬
nulle regni ꝑsone iam conuene¬
rant. Et uidentes sic pacẽ nequa¬
qm ꝑ cardinales posse fieri: inau-¬
dientia cardinalium suas appellati-
sedem apłicam reappellantes. Post
aliqntulũ uͦ temꝑis cardinales mł-¬
tuma rege honorati. ⁊ ambitiosis one
ad romanam reu̾tuntur eccłam. Nos
uero de sccła appellatione hac an ei
deferendum: mox inquirere cepimꝰ.
Qmͣ qm enĩ ius indistincte loquatur.
et dicat. appellatione int̾posita siue
recepta sit siue ñ nicħ in nouandũ:
ne uidełc cognitionali delib̾ationi
p̃iudiciũ fiat: et scd̾m utrunq iꝰ
eiꝰ ẽẽ. de appellatione cognosc̾e̾ ad qũe
appellatum fuerit: eruditi tñ nr̃i
nequaqm hoc passim ⁊ sine distin-¬
ctione uerum. prudent̾ ⁊ erudite
tanqmͣ uiri exercitati in his docu¬
erunt: multa inducentes ad docen¬
dum quomͦ intelligendũ sit ius qͦd
de appellatione loquit᷑ fic. Aquib
tunc inductis hic causa breuitatis

Expanded text:
in civitate ipsa Cenomannis nonin civitate ipsa Cenomannis nonnullae regni personae jam convenerant; et videntes sic pacem nequaquam per cardinales posse fieri, in audientia cardinalium suas appellationsedem apostolicam reappellantes. Post aliquantulum vero temporis cardinales, multum a rege honorati, et ambitiosis onerad Romanam revertuntur Ecclesiam. Nos vero de secunda appellatione hac an ei deferendum, mox inquirere coepimus. Quanquam enim jus indistincte loquatur et dicat, appellatione interposita, sive recepta sit sive non, nihil innovandum, ne videlicet cognitionali deliberationi praejudicium fiat et secundum utrumque jus ejus esse de appellatione cognoscere, ad quem appellatum fuerit; eruditi tamen nostri nequaquam hoc passim et sine distinctione, verum prudenter et erudite, tanquam viri exercitati in his docuerunt, multa inducentes ad docendum, quomodo intelligendum sit jus, quod de appellatione loquitur sic. A quibus tunc inductis hic causa brevitatis
Abbreviated transcription (Latin):
regłam crebriꝰ it̾antes. uidelc nõ
remitti peccatũ. nisi restituat᷑
ablatũ. Et eo certe maiora pete¬
bamus. et talia que certissime scie¬
bamus ꝑ ipsos apud regem imple¬
ri ñ posse: quia ꝑ quosdam aulicos
amicos nr̃os s occultos. secreto p̾mu¬
niti eramꝰ: ⁊ nos dep̾hendimus sic:
qͦd nec eciam hoc ipsum qͦd nobis of¬
ferebant. impetrassent a rege. Iam
enĩ rex certissime ꝓposuerat. et eti¬
am publice iurau̾at: archip̾sulem
ipso regnante ad eccl̃am suam nõ
reuersurum. uerũ cardinales quoꝵ
alter regi ꝑ om̃ia fauit. pacis qua¬
liscũq uerbũ nobis ꝓposuerant:
ut ita quoquo mͦ regem excusarent
quasi ꝑ ipsum ñ staret quo minus
pax fieret: et ut iam diximꝰ. ne ip¬
si frustra uenisse ⁊ nich egisse uide¬
rent᷑. Uñ ⁊ infecta pace. immo eti¬
am absq om̃i spe pacis ꝑ ipsosde¬
inceps faciende: discessimꝰ ab eis
sic. ipsis ad regem confestim reu̾-

Expanded text:
regularem crebrius iterantes, videlicet non regularem crebrius iterantes, videlicet non remitti peccatum, nisi restituatur ablatum. Et eo certe majora petebamus et talia quae certissime sciebamus per ipsos apud regem impleri non posse, quia per quosdam aulicos amicos nostros sed occultos secreto praemuniti eramus, et nos deprehendimus sic, quod nec etiam hoc ipsum quod nobis offerebant impetrassent a rege. Jam enim rex certissime proposuerat et etiam publice juraverat, archipraesulem ipso regnante ad ecclesiam suam non reversurum. Verum cardinales, quorum alter regi per omnia favit, pacis qualiscunque verbum nobis proposuerant, ut ita quoquo modo regem excusarent, quasi per ipsum non staret quo minus pax fieret, et, ut jam diximus, ne ipsi frustra venisse et nihil egisse viderentur. Unde et infecta pace, imo etiam absque omni spe pacis per ipsos deinceps faciendae, discessimus ab eis sic, ipsis ad regem confestim revert
Abbreviated transcription (Latin):
tione ⁊ dissoluta. Uñ si in eccłiastice
pacis reformatione talis sit tacitur¬
nitas. ⁊ a tali qui contͣdicendi haber
ꝑsonam. ita ut de consuetudinib
illis euacuandis. nec in specie nec
uel in genere ulla fiat mentio:
manifestus uid̾etur consensus: et
prior illa que iam expirauit obli¬
gatio illicita. reuiuisc̾et. In qͦ casu
multi locunt᷑ canones. Quoꝵ unus.
Qui ñ obuiat inqͥt cũ potest: consen¬
tire ꝓbatur. Et. Nec caret scrupulo cõ¬
sensionis occulte: qui manifesto fa¬
cinori desunt obuiare. Et multi
alii canones in modũ hunc tunc ibi
inducti: et exempla multa. uerum
et canonib ibi nductis ⁊ exemplis
parit̾. breuitatis hic causa suꝑ sede¬
mus: p̃sertim cũ hec modicã etiam
habentib uris exꝑientiam: notis¬
sima sint.
ret̾ea ablatoꝵ nob̾ immo eccłe po¬
tius. restitutionẽ bonoꝵ tam mo¬
bilium qmͣ ĩmobiliũ. instantissi¬
me petebamꝰ: illam diuini uiris

Expanded text:
tione et dissoluta. Unde si in ecclesiasticae tione et dissoluta. Unde si in ecclesiasticae pacis reformatione talis sit taciturnitas, et a tali qui contradicendi habet personam, ita ut de consuetudinibus illis evacuandis nec in specie nec vel in genere ulla fiat mentio, manifestus videretur consensus, et prior illa quae jam exspiravit obligatio illicita revivisceret. In quo casu multi loquuntur canones: quorum unus: « Qui non obviat, inquit, cum potest, consentire probatur: et nec caret scrupulo consensionis occultae, qui manifesto facinori desinit obviare. » Et multi alii canones in modum hunc tunc ibi inducti, et exempla multa: verum et canonibus ibi inductis et exemplis pariter, brevitatis hic causa supersedemus, praesertim cum haec modicam etiam habentibus juris experientiam notissima sint. Praeterea ablatorum nobis, imo Ecclesiae, potius restitutionem bonorum, tam mobilium quam immobilium, instantissime petebamus illam divini juris
Abbreviated transcription (Latin):
uelut totiꝰ mali radix extirparetur:
Presertim cũ ut supͣ ostendimꝰ archi¬
p̃sul circũuentꝰ ⁊ seductus: assen¬
sum illis p̃buerit. Uñ si nulla uel
in specie uł in genere consuetudi-¬
num habita m̃tione cum rege cõ-¬
poneret: priorem illũ de consuetu¬
dinib assensum. ratum hr̃e uid̾et᷑:
et que ꝑperam gesta confirmare:
Iuxta illam ciuilis iuris regulam:
rati habitio retro trahit᷑: ⁊ que sũt
gesta confirmat. Addebamꝰ ⁊ quod
eadem que inducebant contͣ regem
ꝓpter nos: potius ꝓ rege contͣ nos
facerent. de consensu uidelc tacito
et ñ expresso. Taciturnitas enĩ ut
dicebamꝰ ñ aboleret. s potiꝰ eo am¬
plius ad pͣuarũ illarũ consuetudi¬
num obseruationẽ archip̾sulem
obligaret: ad quas aliquo tempore
male ⁊ illicite se obligauerat:
ꝑ apłice absolutionis gr̾am. ꝑ contͣ¬
dictionem acerbam. et ꝑ exilium gra-¬
ue: rupta penitꝰ illicita illa obliga¬

Expanded text:
velut totius mali radix exstirparetur. velut totius mali radix exstirparetur. Praesertim cum, ut supra ostendimus, archipraesul circumventus et seductus assensum illis praebuerit. Unde si, nulla vel in specie vel in genere consuetudinum habita mentione, cum rege componeret, priorem illum de consuetudinibus assensum ratum habere videretur, et quae perperam gesta confirmare juxta illam civilis juris regulam Ratihabitio retro trahitur et quae sunt gesta confirmat. Addebamus et quod eadem, quae inducebant contra regem propter nos, potius pro rege contra nos facerent, de consensu videlicet tacito et non expresso. Taciturnitas enim, ut dicebamus, non aboleret sed potius eo amplius ad pravarum illarum consuetudinum observationem archipraesulem obligaret, ad quas aliquo tempore male et illicite se obligaverat apostolicae absolutionis gratiam, per contradictionem acerbam, et per exsilium grave, rupta penitus illicita illa obliga
Abbreviated transcription (Latin):
rit rex uob̃ tam̃ ñ concedentib hã.
nec ad tenendas has uos obliganti¬
b: eo ipso intelligentur euacuate.
⁊ uos obtinuisse in causa. Rex et¬
enĩ sic ⁊ si non expressim: tacite ta¬
men intelligetur abolitioni con¬
sensisse. Et addebant exempla. qũẽ¬
admodũ ut aiebant si ep̃c quẽqmͣ
ad sacros ordines ꝓmouerit. et si ex¬
pressus non fuerit: tacitꝰ tam̃ de
continentia fuit consensus. Et ad
hoc ipsum qͥdẽ ꝓbandũ tanqͣm uri
⁊ in diuino ⁊ in humano iuire ꝑcci:
pleraq alia induxerunt exempla.
Iuxta quod utrimq ius loquit᷑
de consensu int̾dum expresso: int̾¬
dum uͦ tacito.⁊ ñ expresso.
Ios uͦ ediu̾so expressam petebamꝰ
consuetudinũ abolitionẽ: et ut ex¬
pressum illud de quo satis supͣdictũ.
cyrographum decreti euacuaretur.
Alioqͥn minime intuto fore nr̃am
uł eccl̃ie pacẽ. nisi totiꝰ turbatioĩs
et dissensionis pͥma ⁊ sũma causa

Expanded text:
rit rex, vobis tamen non concedentibus has rit rex, vobis tamen non concedentibus has nec ad tenendas has vos obligantibus, eo ipso intelligentur evacuatae et vos obtinuisse in causa. Rex etenim sic, etsi non expressim, tacite tamen intelligetur abolitioni consensisse. » Et addebant exempla, quemadmodum, ut aiebant, si episcopus quemquam ad sacros ordines promoverit, etsi expressus non fuerit, tacitus tamen de continentia fuit consensus. Et ad hoc ipsum quidem probandum, tanquam viri et in divino et in humano jure periti, pleraque alia induxerunt exempla; juxta quod utrumque jus loquitur de consensu interdum expresso, interdum vero tacito et non expresso. Nos vero e diverso expressam petebamus consuetudinum abolitionem, et ut expressum illud de quo satis supradictum chirographum decreti evacuaretur. Alioquin minime in tuto fore nostram vel Ecclesiae pacem, nisi totius turbationis et dissensionis prima et summa causa
Abbreviated transcription (Latin):
nulla exp̃ssione facta int̾ regem
et archip̃sulem de consuetudinib
quas supra in scͥptum redactas dixi¬
mus. ob quarũ contradictionẽ et
nos ꝑegrinabam᷑: archip̾sul ad suã
reuert̾etur eccłiam. si tam̃ ⁊ hoc ã
rege posset obtineri uł sic. Dicebãt
etenĩ quod nocerent expressa: et
pacis ꝓcessui fieret sic offendiculũ.
Nam sicut adiciebant turpe ẽẽt re¬
gi ⁊ indecens. ita manifeste et ex¬
pressim consuetudinib illis reñ-¬
tiare: que ꝑantiquiores ⁊ maio¬
res regni. et etiam ꝑ ipsos ep̃os.
etiam et ꝑ nos. ad regiam dignita¬
tem ꝑtinere. et ad coronam suam
spectare. recognitum ẽ. Si uͦ rex
pacem ut aiebant uobis concesse¬
rit. de consuetudinib siue tenen¬
dis siue abolendis nulla habita m̃¬
tione: eo ipso euacuate intelligun¬
tur et abolite. Presertim cũ suꝑ his
int̾ uos et regem: tam dura questio
mota. et tota sint hec dissensioĩs
mat̾ia. Unde si uobis pacẽ concesse¬

Expanded text:
nulla expressione facta inter regem nulla expressione facta inter regem et archipraesulem de consuetudinibus, quas supra in scriptum redactas diximus, ob quarum contradictionem et nos peregrinabamur, archipraesul ad suam reverteretur ecclesiam, si tamen et hoc a rege posset obtineri vel sic. Dicebant etenim quod nocerent expressa et pacis processui fieret sic offendiculum. Nam sicut adjiciebant, turpe esset regi et indecens, ita manifeste et expressim consuetudinibus illis renuntiare, quae per antiquiores et majores regni et etiam per ipsos episcopos, etiam et per nos ad regiam dignitatem pertinere, et ad coronam suam spectare recognitum est. « Si vero rex pacem, ut aiebant, vobis concesserit de consuetudinibus sive tenendis sive abolendis nulla habita mentione, eo ipso evacuatae intelliguntur et abolitae; praesertim cum super his inter vos et regem tam dura quaestio mota, et tota sint hae dissensionis materia. Unde si vobis pacem concesse
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝓxima ante colloquium. ar¬
chi p̾sul uidit somniũ sicut ipse
nobis mane ad colloquiũ euntib
retulit: quod uidelc ꝓpinaret᷑ ei ue¬
nenum in calice aureo. Et quidem
accidit sic. Alter quippe cardinaliũ
prefatus uidelc willelmꝰ de Papia.
uir elegantis eloquii ⁊ uerba habenᷤ
ꝑsuasibilia: pacis quidem suaues
⁊ blandos sermones nobis obtulit.
Et uidebant᷑ in suꝑficie bona uer¬
ba et pacifica. que tñ siquis int̾uiꝰ
aspiceret: eccłiastice paci ⁊ liberta¬
ti ñ modicũ derogabant. Et ita nõ
audientes illa ⁊ pensantes: relate
nob priꝰ uisionis nocturne mox ad¬
u̾timus comecturam. Uñ ⁊ singła
fere que ab cardinalib de pace ꝓpo¬
nebant᷑. nobis suspecta erant: me¬
tuentib capi in sermonib qͥ molli¬
ti ⁊ melliti erant. et tñ ipsi nich̾o¬
minus iacula. Et ut ibi ꝓlixius
dicta breuit̾ hic ⁊ in sũma dicant᷑:
summũ fuit cardinaliũ consiliũ
et om̃imodis intebant᷑ ad hoc. ut

Expanded text:
xima ante colloquium archipraesul vidit somnium, sicut ipse nobis mane ad colloquium euntibus retulit, quod videlicet propinaretur ei venenum in calice aureo. Et quidem accidit sic. Alter quippe cardinalium, praefatus videlicet Willelmus de Papia vir elegantis eloquii, et verba habens persuasibilia pacis quidem suaves et blandos sermones nobis obtulit. Et videbantur in superficie bona verba et pacifica, quae tamen si quis interius aspiceret, ecclesiasticae paci et libertati non modicum derogabant. Et ita nos audientes illa et pensantes relatae nobis prius visionis nocturnae, mox advertimus conjecturam. Unde et singula fere quae a cardinalibus de pace proponebantur, nobis suspecta erant, metuentibus capi in sermonibus, qui molliti et melliti erant, et tamen ipsi nihilominus jacula. Et ut ibi prolixius dicta breviter hic et in summa dicantur, summum fuit cardinalium consilium et omnimodis nitebantur ad hoc, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cum corpus adhuc eẽt in humanũ. ⁊ qͦ¬
mͦ sicut monachalis mos est ut lauarẽt
corpꝰ prima tollentes uestimenta: rep¬
pererunt int̾ius totum corpꝰ cilicinis
cooꝑtum. ⁊ de sepultura.⁊ sepeliendi
mͦ. ⁊ loco. ⁊ abincarnatione dñi ⁊ etatis
uite ipsius: anno quoto.
Ghomus sextus.

Expanded text:
cum corpus adhuc esset inhumatum et qucum corpus adhuc esset inhumatum et quomodo, sicut monachalis mos est, ut lavarent corpus, prima tollentes vestimenta, repererunt interius totum corpus cilicinis coopertum, et de sepultura et sepeliendi modo et loco, et ab Incarnatione Domini et aetatis vitae ipsius anno quoto. TOMUS SEXTUS.
Abbreviated transcription (Latin):
De athlete imꝑiosa inhibitione sub
anathemate: ne quemqm suoꝵ carnifi¬
ces lederent.⁊ de tanti ⁊ tam głosi mar¬
tyrii preconio.
e iterata discipłi excusatione. si forte
in describendo martyrii agone: uideatur
rius ⁊ si tñ contra uoluntatẽ: ad descri¬
bendũ ultimũ martyrii finẽ inuitꝰ ac
I De ultima uiri consũmacedat.¬
tione. ⁊ de carnificũ militũ numero cũ¬
De urtute patientie ui  cohorte.¬
ri admiranda. ⁊ de flagitii immanitate
⁊ ciliciis uiri que reppererẽ reiectis.
quoꝵ tam̃ ñnulli ꝑcutientes pectora
sua: tacite loquebant᷑ sibi uere hic ho-¬
mo uistus erat.
De martyrio infra dies quindecĩ a con¬
summatione ipsuis cognito ꝑ scãm t̾rã¬
breuit̾ tangit. ꝓmittens qͦd in fine huiꝰ
hystorici cantici conuenientia hec pleniꝰ
audietur ⁊ attentuis.
De his que post martyrium sunt ge-¬
sta: prosequitur.
De forma ⁊ cõpositione iam ex animiz
corporis consũmatio martyrio.
De gestis in crastino post martyrium:

Expanded text:
De athletae imperiosa inhibitione sub anathemate, ne quemquam suorum carnifices laederent, et de tanti et tam gloriosi martyrii praeconio. 6. De iterata discipuli excusatione, si forte in describendo martyrii agone videatur prius, etsi tamen contra voluntatem, ad describendum ultimum martyrii finem invitus accedat. 8. De ultima viri consummatione et de carnificum militum numero cuDe virtute patientiae viri admiranda et de flagitii immanitate et ciliciis viri quae repererunt rejectis; quorum tamen nonnulli percutientes pectora sua tacite loquebantur sibi: Vere hic homo justus erat 11. De martyrio infra dies quindecim a consummatione ipsius cognito per sanctabreviter tangit, promittens quod in fine hujus historici cantici convenientia haec plenius audietur et attentius. 13. De his quae post martyrium sunt gesta prosequitur. 14. De forma et compositione jam exanimis corporis consummato martyrio. 15. De gestis in crastino post martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
petunia: exigit rex cautionẽ. S respõ¬
dit archip̃sul ad hoc. se in regno habe¬
re. quod pecunia ad iudicata multo
pluris ẽẽt: nec decere sieẽt de regis
beneplacito. ut aliam cautionẽ exhi¬
beret. seu etiã ut rex exigeret. S ob¬
iectum ẽ. quod de mobili nec etiam
haberet tm: eoqͦd die hesterna uniu̾¬
sa bona sua mobilia ꝑ iudiciũ confis¬
cata fuissent. Instatur gͦ et cautio pe¬
titur. et ibidem acerrime dictũ eim
faciem: qͦd aut caueret. aut remane¬
ret. Qui cõminabat᷑. corꝑis captionẽ
sic innuens. Uerũ ñ nulli rege ex
directo iam aduersante. uidentes ar-¬
chip̃sulem destitutũ: qui nec etiam
a suffraganeis suis suffragiũ s naufra¬
giũ potiꝰ incipiebat iã pati. ũdñteᷤᷤ inqͣm
sic et cõmoti: sponte eoꝵ aliqui se ob¬
tulerunt. et fideuissert̃ ꝓ eo. Et e¬
rant fide iussores qͥnq: singłi ꝓ libris
centũ. Et hec petunia sic exacta ab

Expanded text:
pecunia exigit rex cautionem: sed responpecunia exigit rex cautionem: sed respondit archipraesul ad hoc, se in regno habere quod pecunia adjudicata multo pluris esset, nec decere si esset de regis beneplacito ut aliam cautionem exhiberet, seu etiam ut rex exigeret. Sed objectum est quod de mobili nec etiam haberet tantum, eo quod die hesterna universa bona mobilia sua per judicium confiscata fuissent. Instatur ergo et cautio petitur, et ibidem acerrime dictum ei in faciem quod aut caveret aut remaneret: qui comminabatur corporis captionem sic innuens, verum nonnulli, rege ex directo jam adversante, videntes archipraesulem destitutum, qui nec etiam a suffraganeis suis suffragium, sed naufragium potius incipiebat jam pati, videntes, inquam, sic et commoti, sponte eorum aliqui se obtulerunt et fidejusserunt pro eo. Et erant fidejussores quinque singuli pro libris centum. Et haec pecunia, sic exacta ab
Abbreviated transcription (Latin):
ie uͦ sequenti rex ipse exigit ab
chip̃sule pecuniam. qmͣ ut asse-¬
rebat. cancellariꝰ tunc a se acceꝑat
mutuam: argenteoꝵ uidelc libras qͥn¬
gentas. Quod audiens archip̃sul. qͣr
instuporẽ mox u̾sus: incuule in qͥt
regie p̃sertim magnificentie. dona-¬
ta repetere. Nec infitior qͥdem tem-¬
pore cancellaxie eam qmͣ nunc ut
audio repetis. numeratã mͥ pecuni-¬
am. ñ mutuam. s donatã⁊ Et si
placeret. in officio illo qualẽ me ob¬
sequio ur̃o exhibuerim. magis ñc̃
ad memoriam reuocandũ: qm ex
inlignatione adu̾sũ me ut sentio
concepta. sic inme nc̃ ꝑ urter
nos gesta tunc. undicandũ. uerũ
rex ad uerba ñ respiciens: iuditi¬
um postulat. Et prefati illi para-¬
ti ad iudicandũ tam pontifices nr̃i
qͣm ꝓceres. petitã pecunã soluen¬
dam iudicant: eo qͦd archip̃sul pe¬
cuniã illam et sidonationis titulo.
quem t̃n tunc ꝓbare ñ poterat. con¬
fessus ẽ se recepisse. Adiudicata uͦ sibi

Expanded text:
ero sequenti rex ipse exigit ab archipraesule pecuniam quam, ut asserebat, cancellarius tunc a se acceperat mutuam, argenteorum videlicet libras quingentas. Quod audiens archipraesul, quasi in stuporem mox versus, incivile inquit, regiae praesertim magnificentiae, donata repetere: « Nec inficior quidem tempore cancellariae eam, quam nunc, ut audio, repetis, numeratam mihi pecuniam non mutuam, sed donatam: et, si placeret, in officio illo qualem me obsequio vestro exhibuerim, magis nunc ad memoriam revocandum, quam ex indignatione adversum me, ut sentio, concepta, sic in me nunc, per inter nos gesta tunc, vindicandum. » Verum rex ad verba non respiciens judicium postulat, et praefati illi parati ad judicandum, tam pontifices nostri quam proceres, petitam pecuniam solvendam judicant, eo quod archipraesul pecuniam illam, etsi donationis titulo quem tamen tunc probare non poterat, confessus est se recepisse. Adjudicata vero sibi
Abbreviated transcription (Latin):
lerici retati et accusati de quacun¬
ꝙ re: summoniti a iusticia regis ue¬
nient in curiam ipsius. responsuri
ibidem de hoc unde uidebit᷑ curie
regiꝰ ꝙ sit ibi respõdendũ. ⁊ ĩcuria eccliasti¬
ca uñ uidebit᷑ ꝙ sit ibi respõdendũ. ita ꝗ
dũ qͣ rõne res ibi tͣctabit᷑. ⁊ si cł̾icꝰ ꝯuictꝰ uł
confessus fuerit: de cet̾o non debet
non licet exire de regno absq licen¬
tia regis: ⁊ si exierint. si regi pla¬
cuerit assecurabunt quod nec in
eundo nec in moram faciendo: per¬
quirent malum. uł dampnum
Excõmunicati non debent dare ua-¬
dium ad remanens nec prestare
iuramentũ: s tm̃ uadium et ple¬
gium standi iudicio eccle ut absol-
certos ⁊ legales accusatores.⁊ testes.
quicqm quod inde hr̃e debeat. Et
si tales fuerint qui culpantur quod
non uelit uł ñ audeat eos aliquis
ccusare: uiceromes requisitus ab
faciet uirare duodecim legales
homines de iusneto seu de uilla corã
ep̃o. quod inde ueritatẽ scł̃m con-¬

Expanded text:
lerici retati et accusati de quacunque re, submoniti a justitia regis venient in curiam ipsius, responsuri ibidem de hoc, unde videbitur curiae regis quid sit ibi respondendum, et in curia ecclesiastica, unde videbitur quod sit ibi respone res ibi tractabitur. Etsi clericus convictus vel confessus fuerit, de caetero non debet non licet exire de regno absque licentia regis; et si exierint, si regi placuerit, assecurabunt quod nec in eundo nec in moram faciendo perquirent malum vel damnum rAMNAVIT. Excommunicati non debent dare vadium ad remanens, nec praestare juramentum, sed tantum vadium et plegium standi judicio Ecclesiae ut abscertas et legales accusatores et testes quidquam quod inde habere debeat. Et si tales fuerint qui culpantur, quod non velit vel non audeat eos aliquis accusare, vicecomes requisitus ad id faciet jurare duodecim legales homines de visneto seu de villa coram episcopo, quod inde veritatem secundum con
Abbreviated transcription (Latin):
conuinctio hec. uas uidelc cũ cruce et
cirta crucẽ. ⁊ itidem crux crucifixi im¬
ꝑatoris: coniunctim cũ uase decaluati
ꝓ imꝑatore militis. Imꝑatore int̾ se
et militẽ suũ in signis suis et uexillis
nes fenestras meas mox intrans ex solo
tͥumphantiũ: huiꝰ militis dñi mei
signũ ⁊ uexillũ cũ imꝑatoriꝰ famili¬
arius sic coniunctũ. Et reuera imꝑa¬
toris ⁊ militis in uia ⁊ uita hac confor¬

Expanded text:
conjunctio haec, vas videlicet cum cruce et conjunctio haec, vas videlicet cum cruce et circa crucem et itidem crux crucifixi imperatoris conjunctim cum vase decalvati pro imperatore militis. Imperatore inter se et militem suum in signis suis et vexillis,nes fenestras meas mox intrans ex solo triumphantium hujus militis domini mei signum et vexillum cum imperatoris familiaribus sic conjunctum. Et revera imperatoris et militis in via
Abbreviated transcription (Latin):
tͥumphalem p̾stolet᷑. Dño ut iuderi
potest hoc p̃cipiente de duob his signis
et uexillis imꝑatoris et militis: qͦd et
de uerb̃ ipsius legis. Ponite inqͥt hec
uerba mea in cordib ⁊ in animis uris.
et suspendite in signo manib in: et
uit̾ ocłos ur̃os collocate. Quando sede¬
ris in domo tua ⁊ ambulaueris in uia et
acubueris atq surrexeris: scribes ea
suꝑpostes et ianuas domꝰ tue. Similit̾
et alibi in lege et obidem p̾cepit dñs:
ut fimbrie ꝑ pallioꝵ angulos fierent:
in quib uite racinctine pon̾ent᷑. Quas
cũ uident filii isrł: retordarent᷑ man¬
datoꝵ dñi. Uñ ⁊ pharisei legis p̾ cet̾is
emulatores: in pitaciis scribebant de¬
ꝓpensum. S ed ad signa
nr̃a et uexilla: redeamus.
Ecce enĩ imꝑatoris et militis signoꝵ
consonantia: quasi in una pugna. Ec¬
ce uexilloꝵ coniunctio: qͣi in una palma.
Uñ et in multis eccłiis sepe uderi pot̾

Expanded text:
triumphalem praestoletur, Domino, ut videri triumphalem praestoletur, Domino, ut videri potest, hoc praecipiente de duobus his signis et vexillis imperatoris et militis; quod et de verbis ipsius legis: Ponite, inquit, haec verba mea in cordibus et in animis vestris et suspendite in signo in manibus et inter oculos vestros collocate; quando sederis in domo tua et ambulaveris in via, et accubueris atque surrexeris, scribes ea super postes et januas domus tuae . » Similiter et alibi in lege et ob idem praecepit Dominus, ut fimbriae per palliorum angulos fierent, in quibus vittae hyacinthinae ponerentur, quas cum viderent filii Israel, recordarentur mandatorum Domini. Unde et Pharisaei legis prae caeteris aemulatores in pitaciis scribebant Des haberent appensum. Sed ad signa nostra et vexilla redeamus. Ecce enim imperatoris et militis signorum consonantia quasi in una pugna. Ecce vexillorum conjunctio quasi in una palma, unde et in multis ecclesiis saepe videri potest
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ crucis imꝑatoris signũ
et uexillũ: mundo palam semꝑ osten¬
dat᷑. Similit̾ et uasis signũ et uexillum
militis: mundo palam semꝑ ꝓponit᷑.
Et ñ uangulo. ñ sub tecto absconditũ:
nec ã tergo s coram et in facie: gestat᷑
in pectore. In quo tanta ẽ consonantia
signi ad signũ. uexilli ad uexillũ: ut
hoc ipsum sub eisde etiã pene dictio¬
nib aptando. sic possimꝰ dicere de signo
et uexillo militis: qͦd iam diximꝰ de sig¬
no et uexillo imꝑatoris. Quod militis
signũ et uexillum sicut de imꝑatoris
diximꝰ ideo gestat᷑ in pectore: ut quis¬
qͥs hñs qͥd pectoris: recolat iugit me¬
moriam passionis militis. Sapient̾ etiã
inspiciat pͥmo et attendat: tͥꝑtitam
qm supͣ distucimꝰ uitã militis. cuius
uexillare uas est signum: et deinde tͥ¬
umphalis in ortis ipsius exitum: cuiꝰ
idem est uexillũ. Ut ita quisqͥs. uite hꝰ
triꝑtite militis uigilans emulator fue¬
rit: ex ipsa post ipsam: mortẽ similit̾

Expanded text:
crucis imperatoris signum et vexillum mundo palam semper ostendatur. Similiter et vasis signum et vexillum militis mundo palam semper proponitur, et non in angulo, non sub tecto absconditum nec a tergo, sed coram et in facie gestatur in pectore. In quo tanta est consonantia signi ad signum, vexilli ad vexillum, ut hoc ipsum sub eisdem etiam pene dictionibus aptando sic possimus dicere de signo et vexillo militis, quod jam diximus de signo et vexillo imperatoris; quod militis signum et vexillum, sicut de imperatoris diximus, ideo gestatur in pectore, ut quisquis habens quid pectoris recolat jugiter memoriam passionis militis. Sapienter etiam inspiciat primo et attendat tripertitam quam supra distinximus vitam militis, cujus vexillare vas est signum et deinde triumphalis mortis ipsius exitum, cujus idem est vexillum. Ut ita quisquis vitae hujus tripertitae militis vigilans aemulator fuerit, ex ipsa post ipsam mortem similiter
Abbreviated transcription (Latin):
nes hodie multiplices letificent ani-¬
mam meã. Crescente quippe in dies
uiri gła: et ipse mͥ gaudiũ indies au¬
get. Quo mͥ orphano derelicto. et con¬
fratͥb meis qͦnclam passionis sociis ã
in misera mea ꝑegͥnatione hac: qm̃
magna ẽ gła eiꝰ. Ueruntñ ut paulo añ
p̾missa repetã. quo iam ꝓorime dixi
me peccatorẽ homuiniciũ: tam citum.
tã expeditũ xp̃i athletam dũ adhuc
certaret int̾ nos. animasse ad fortia:
qͦd inqmͣ dixi sic nemo arbitret᷑ ob id
dictum: quasi multũ necesse tã citũ
tam strenuũ p̾sentis huiꝰ uie ⁊ uite
cursorem: aliqͥb sermonũ stimulis.
urgere ad cursũ: uł etiã monere ad cur¬
rendum. it pote ex quo semel cepit:
spu semꝑ feruentissimũ. Non in qm
opꝰ sermonũ stimulis urgere ad cur¬
sum: quẽadmodũ nec opꝰ balsamũ
unguentis delinire. aut solem facib
adiuuare: aut aquile ad uisam ⁊ con¬
cupitam p̾dam aptare pennas. Attñ

Expanded text:
nes hodie multiplices laetificent anines hodie multiplices laetificent animam meam. Crescente quippe in dies viri gloria, et ipse mihi gaudium in dies auget. Quo mihi orphano derelicto, et confratribus meis quondam passionis sociis a in misera mea peregrinatione hac quam magna est gloria ejus. Verumtamen, ut paulo ante praemissa repetam, quo jam proxime diximus me peccatorem homuncium tam citum, tam expeditum Christi athletam, dum adhuc certaret inter nos, animasse ad fortia quod, inquam, dixi, sic nemo arbitretur ob id dictum quasi multum necesse tam citum, tam strenuum praesentis hujus viae et vitae cursorem aliquibus sermonum stimulis urgere ad cursum, vel etiam movere ad currendum, utpote ex quo semel coepit spiritus semper ferventissimum. Non, inquam, opus sermonum stimulis urgere ad cursum quemadmodum nec opus balsamum unguentis delinire aut solem facibus adjuvare aut aquilae ad visam et concupitam praedam aptare pennas. Attamen
Abbreviated transcription (Latin):
le ⁊ quare signũ crucis ẽet hoc ⁊ uexil¬
lum. Et quare sic ⁊ in uia ⁊ in eccła ñ
a tergo qͥdem nec in humero seu etiam
in pectore: s quod maiꝰ semꝑante faci¬
em suã portaret᷑ erectum. Semꝑ d̾s scit
instant̃ exhortans. ut ipsa potissimũ
oꝑm uirtute recoleret: signũ illud im¬
ꝑatoris sui et uexillũ: qͦd ita quasi opor¬
tune et importune negotiis suis. curis.
causis. ⁊ consiliis: tota die se ingerebat.
O quotiens cũ uirũ ad fortia anima¬
rem sic: hanc ⁊ si ñ tantã pollicebar
ipsi głam qmͣ nc̃ uideo ĩmno qm et
mundus uidet ⁊ exhibet: et etiam lapis cla¬
mat de pariete. Uñ ut uerũ fatear: sub
sole gaudiũ mͥ maiꝰ non ẽ: s nec tm̃.
Non modicã apud altissimũ fiduciam
hñs: ꝑ tantũ patrẽ hunc et patͦnum
ꝑ qu̾e et ꝓ quo: gaudium meũ diatim
crescit. Ita ut scdm eam que p̾cessit
multitudinẽ doloꝵ meoꝵ: consolatio¬

Expanded text:
le et quare signum crucis esset hoc et vexille et quare signum crucis esset hoc et vexillum; et quare sic et in via et in ecclesia non a tergo quidem, nec in humero, seu etiam in pectore, sed quod majus, semper ante faciem suam portaretur erectum; semper Deus scit, instanter exhortans ut ipsa potissimum operum virtute recoleret signum illud imperatoris sui et vexillum, quod ita quasi opportune et importune negotiis suis, curis, causis et consiliis tota die se ingerebat. O quoties cum virum ad fortia animarem sic, hanc etsi non tantam pollicebar ipsi gloriam, quam nunc video, imo quam et mundus videt et exhibet, et etiam lapis clamat de pariete! Unde, ut verum fatear, sub sole gaudium mihi majus non est, sed nec tantum. Non modicam apud Altissimum fiduciam habens per tantum patrem hunc et patronum, per quem et pro quo gaudium meum diatim crescit. Ita ut secundum eam quae praecessit multitudinem dolorum meorum consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ in eccł̃ia coniunctio hec. In suꝑi¬
orib quippe qͥd agatur inuisibilit̾:
nob̾ in hac lacͥmarũ ualle: inferiora
ħ indicant. Iuxta qͥd ait suꝑmunda¬
nꝰ ille ⁊ uere in signis theologꝰ: quam
pulchre diuina et celestia etiã ꝑdissi¬
milia simbola manifestari. Et uere
manifestant᷑: et si pauci sint qͥ ueni¬
ant ⁊ uideant oꝑa dñi que posuit ꝓdi¬
gia suꝑ t̾ram. O quotiens cũ adhuc in
carne militaret imꝑatoris miles hic
dñs m̃s. ea ipsi ore ad os p̃dixi de ipso
euent᷑a: que nc̃ de ip̃o cerno cõpleta.
si tñ ut adiciebam ipsi loquens: im¬
ꝑatoris sui prelia fortit᷑. uirilit̾ ⁊ con¬
stant᷑ dimicaret. Qquotiens imꝑato¬
ris crucis signũ ⁊ uexillũ qͦd ut metͦ¬
politane illiꝰ eccłe mos est. semꝑ añ ip̃m
erigebat᷑. qͦd ⁊ tam assidue corꝑaliter
cernebat: ego tñ nactͥo loco ⁊ temꝑe:
etiã mentis sue ocł̃is ingerere ñ desiste¬
bam. discipłs magistrũ erudiens: qua¬

Expanded text:
 in Ecclesia conjunctio haec. In superioribus quippe quid agatur invisibiliter nobis in hac lacrymarum valle inferiora haec indicant. Juxta quod ait supermundaus illi et vere insignis theologus, quam pulchre divina et coelestia etiam per dissimilia symbola manifestari. Et vere manifestantur, etsi pauci sint qui veniant et videant opera Domini quae posuit prodigia super terram. O quoties cum adhuc in carne militaret imperatoris miles hic Dominus meus ea ipsi ore ad os praedixi de ipso eventura, quae nunc de ipso cerno completa, si tamen, ut adjiciebam, ipsi loquens imperatoris sui praelia fortiter, viriliter et constanter dimicaret! O quoties imperatoris crucis signum et vexillum, quod ut metropolitanae illius ecclesiae mos est semper ante ipsum erigebatur, quod et tam assidue corporaliter cernebat! ego tamen nacto loco et tempore etiam mentis suae oculis ingerere non desistebam, discipulus magistrum erudiens qua
Abbreviated transcription (Latin):
e aduocatione et presentatione
ecclarum si controuersia emer¬
serit int̾ laicos. uł int̾ clericos ⁊ laicos.
uł int̾ clericos: incuria dñi regis tra¬
ctetur et terminetur.

Expanded text:
De advocatione et praesentatione Ecclesiarum si controversia emerserit inter laicos, vel inter laicos et clericos, vel inter clericos, in curia domini regis tractetur et terminetur.
Abbreviated transcription (Latin):
apparatꝰ decuiss. Uerũ in leuita nr̃o
cãusa qmͣ iam p̃fati sumꝰ suberat: ut
aulam intraret. Qũa etiam mira di¬
uni dispensatione iudicii postea ꝑ
martyrium. modicũ subtractus mũ¬
do ñ sublatꝰ: magis qm in hac carne
uiuus sicut hodie cernit᷑ ⁊ sacerdotio
ꝓ futurus erat ⁊ regno

Expanded text:
apparatus decuisset. Verum in levita nostro apparatus decuisset. Verum in levita nostro causa quam jam praefati sumus suberat ut aulam intraret. Qua etiam mira divini dispensatione judicii postea per martyrium modicum subtractus mundo, non sublatus magis quam in hac carne vivus, sicut hodie cernitur et sacerdotio profuturus erat et regno