comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro cõsũmant᷑. Ad hunc gͥ mundũ ⁊ istã trenã mortalẽq intã hominũ
ad nos regendos in tẽptatione laborantes uenientẽ regem xp̃m suscipieas
ex orsus est ab abmam. ⁊ enmerauit quadraginta homines. Ab ipsa
eñ gente hebreoꝵ que aceteris gentibꝰ ut distingueretur. ds̃ de tr̃a sua
&e de cognatione sua separauit abrtam. xp̃s uenit in carne. ut ⁊ ħ
ꝓmittebatur ex qua eẽt gente uenturꝰ. Cum enĩ quaterdenas ge¬
nerationes tribus distinxisset articulis. dicens ab abraam usq ad dã
generationes eẽ quatuordecĩ. & a dauid usq ad transmigrationẽ ba¬
biloniȩ alias quatuordecim: totidemq alias usq ad natiuitatẽ xp̃i.
ñ tamen eas duxit in sũmã ut diceret fuint om̃s quadraginta duȩ.
nus quippe in illis ꝓgeneratoribꝰ bis numerat᷑. idest iechonias. a quo
facta ẽ quedam in extraneas gentes deflexio. quando in babilonam

Expanded text:
ro consummantur. Ad hunc igitur mundum et ad istam terrenam mortalemque uitam hominum ro consummantur. Ad hunc igitur mundum et ad istam terrenam mortalemque uitam hominum ad nos regendos in temptatione laborantes uenientem regem Christum Mattheus suscipiens exorsus est ab Abraham et enumerauit quadraginta homines. ipsa enim gente Hebraeorum, quae a ceteris gentibus ut distingueretur, deus de terra sua et de cognatione sua separauit Abraham, Christus uenit in carne, ut et hoc neret, quod promittebatur, ex qua esset gente uenturus. cum enim quater denas generationes tribus distinxisset articulis dicens ab Abraham usque ad Dauid generationes esse quattuordecim et a Dauid usque ad transmigrationem Babyloniae alias quattuordecim totidemque alias usque ad natiuitatem Christi, non tamen eas duxit in summam ut diceret: fiunt omnes quadraginta duae. unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Iechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsuis dm̃ ieuiiũ quibꝰ diebꝰ quadraginta eciam temptabatur a diabło.
quid aliud quam ꝑ omne huuis scł̃i tempꝰ temptationẽ nr̃am incar¬
ne sua quam de nr̃a mortalitate assumere dignatꝰ ẽ p̃fignrans. Post
resinrectionem qͦq ñ amplius quam dies quad raginta cum discipulis
in hac tenra ẽẽ uoluit. huic eoꝵ uitae adhuc humana cõuersatione cõ¬
mixtꝰ & cum illis alim̃ta mortaliũ quãuis iam nõ moriturꝰ accipieos
ut ꝑ ipsos quadraginta dies significaret se occulta p̃sencia qđ ꝓmi¬
serat impleturũ. quando ait. Ecce ego uobiscũ sum usq in cõsũma¬
tionẽ scłi. Cur aut̃ iste numerus hanc temporalem uitã t̾renãq
significet : illa in terim causa de ꝓrimo occuirit. quãuis sit alia
fortasse seeretior qđ & tp̃ra annoꝵ quadriꝑtitis uicibꝰ cuir̃. et
mundꝰ ipse quatuor partibꝰ t̾minatur. quas aliq̃no uentoꝵ nomi¬
ne scriptura cõmemorat. ab oriente. ⁊ occidente. aquilone ⁊ me

Expanded text:
raginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saeculi tempus temptationem in carne sua, quam de nostra mortalitate adsumere dignatus est, praefigurans? post resurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse uoluit huic eorum uitae adhuc humana conuersatione commixtus et cum illis alimenta mortalium, quamuis iam non moriturus, accipiens, ut per ipsos quadraginta dies significaret se occulta praesentia, quod promiserat, impleturum, quando ait: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi. cur autem iste numerus hanc temporalem terrenamque significet uitam, illa interim causa de proximo occurrit, quamuis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripertitis uicibus currunt et mundus ipse quattuor partibus terminatur, quas aliquando uentorum nomine scriptura commemorat, ab oriente et occidente, ab aquilone et
Abbreviated transcription (Latin):
eum uoce magna dixisse & ipse lucas similit̾ attestatꝰ. ẽ. ut intelligerenꝰ
hanc funse uocẽ magnã quã matħis ⁊ marchꝰ cõmemorauer̃. S dirit
iołs qđ nullus illoꝵ trium eum dixisse cõsummatũ est cũ acetũ accepiss
qđ eum ante ipsam uoceni magnã dixisse intelligimꝰ. Hec sunt em̃ uerba
ioħs. Cum gͦ accepisset iħis acetum dix̃. consummatũ ẽ. & inclinato
capite tradidit sp̃m. Inter illud qđ ait consuminatũ.ẽ. & illud qđ ait &
mdinato capite tradidit sp̃m : emissa est illa uot magna quã tacuit iste.
ceteri aũt tres cõmemorauer̃. Hoc enim apparet ẽẽ ordinis ut ante dic̃et
cõsimiatũ c̃. cum ꝑfectum i illo eẽt qđ de illo ꝓpħatũ erat. & tãꝗͣ ad
hoc erpectaret qui utiq cum uellet imoreretur. deinde commendans tra¬
didit sp̃m. S quo uis ordine quilibet arbitretur dici potuisse: hoc magno
pere cauendũ ẽ ne cui uideat᷑ quisꝗͣ eiuugłistarꝰ alteri repugnare. si uel

Expanded text:
llegeremus hanc fuisse uocem magnam quam Mattheus et Marcus commemorauerunt. sed dixit Iohannes, quod nullus illorum trium, eum dixisse: consummatum est, cum acetum accepisset, quod eum ante ipsam uocem magnam dixisse intellegimus. haec sunt enim uerba Iohannis: cum ergo accepisset Iesus acetum, dixit: consumpite tradidit spiritum . Inter illud quod ait, Consummatum est, et illud quod ait, et inclinato capite tradidit spiritum, emissa est illa vox magna quam tacuit iste, caeteri autem tres commemoraverunt. Hoc enim apparet esse ordinis, ut ante diceret, consummatum est, cum perfectum in illo esset quod de illo prophetatum erat, et tamquam ad hoc expectaret qui utique, cum uellet, moreretur, deinde commendans tradidit spiritum. sed quouis ordine quilibet arbitretur dici potuisse, hoc magno opere cauendum est, ne cui uideatur quisquam euangelistarum alteri repugnare, si uel
Abbreviated transcription (Latin):
in templo que a lucba nairantur. quici uerba symeonis & annȩ de illo
ꝓpħantum cum cepissent ab eis qui audierant predicari. ad pristi¬
nam intentionem reuocatura erant animũ regis. ammonitus ꝑ sõ¬
nium iosepł cum infante ⁊ matre eius fugit m egiptum deinde
uulgatis rebus que in templo factȩ. dictȩq fuenint. herodes se a
mag̾is sensit illisum. Ac deinde ad xp̃i mortem cupiens ꝑuenire.
multos infantes sicut matħs namit occid̾it. Matheus ergo de io¬
hanne ita contexit. In diebus aũt illis uenit ioħs baptista p̃dicats
in deserto uidee. & dicens. Penitenciam agite. appropinquabit

Expanded text:
in templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae de illo in templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae de illo prophetantium, cum coepissent ab eis qui audierant praedicari, ad pristinam intentionem reuocatura erant animum regis, admonitus per somnium Ioseph cum infante et matre eius fugit in Aegyptum. deinde diuulgatis rebus, quae in templo factae dictaeque fuerant, Herodes se a magis sensit inlusum ac deinde ad Christi mortem cupiens peruenire multos infantes, sicut Mattheus narrat, occidit. XII. Mattheus ergo de Iohanne ita contexit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in deserto Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropin
Abbreviated transcription (Latin):
om̃mo uł inipediri. Neq emni enumerari possunt causae quibꝰ hoc
potuerit accidere. quas tomen multas & magnas ẽẽ potuisse nemo ita
rerũ humanarum in exꝑtus est ut aut negetꝰ aut dubitet. Cuius enĩ
cogitationi non occurat quam multa talia terribiliora regi nunciari
potuerint seu uera. seu falsa. ut qui regem infanten post aliquot an¬
nos sibi uel filiis suis aduersaturũ timuenit. aliquoꝵ magis ꝓpinqͣn¬
tium ꝑiculorꝰ terroribꝰ agitatus ab illa cura mentẽ abreptam ialus
ꝓrime cauendis potius occuparet. Ut gͦ hec omitam. illud dico
postea quam nichil herodi magi reminciauerunt eum credere potu¬
isse. illos falla ci stellȩ uisione deceptos. postea quam non inuener̃
quẽ natum putauerant erubuisse ad se redire. atq ita eum timore
depulso abinquirendo ac ꝑsequendo puero quieuisse. Cum gͦ post
purgationem matris euis in ihrłm cum illo uenissent. & ea gesta eẽnt

Expanded text:
omnino uel inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc omnino uel inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc potuerit accidere, quas tamen multas et magnas esse potuisse nemo ita rerum humanarum inexpertus est, ut aut neget aut dubitet. cuius enim cogitationi non occurrat, quam multa alia terribiliora regi nuntiari potuerint seu uera seu falsa, ut qui regem infantem post aliquot annos sibi uel filiis suis aduersaturum timuerat aliquorum magis propinquantium periculorum terroribus agitatus ab illa cura mentem abreptam in aliis proxime cauendis potius occuparet? ut ergo haec omittam, illud dico, posteaquam nihil Herodi magi renuntiauerunt, eum credere potuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad se redire adque ita eum timore depulso ab inquirendo ac persequendo puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent
Abbreviated transcription (Latin):
Uinc etiam illa soluitur questio si aliquem mouet cum iam sollicitus
esset ille maior herodes ꝑculsus maiorum nuncio qđ rex iudeoꝵ natus fu¬
isset. quomodoi potuerint completis diebꝰ purgationis matris eius tuto
cum illo ascendere in templum ut fierent circa eum scd̾m legem dñi que
Tuchas cõmemorat. Quis enim non uideat eciam illum unum diẽ
regem multis occupatum latere potuisse: Si aũt̃ illud ueri simile non
uidetur qđ herodes qui ualde sollicitus expectabat quid sibi magi de
puero renunciarent post tam multos dies se sensit illusum: ut trans¬
acto tempore purgationis matris eius. & ꝑacta cura infantẽ sollemnitate
primogemtoꝵ in templo ihrłm. post eciam ꝓfectionẽ eorᷤ in egẏptum.
in mentẽ illi uenerit querere animam pueri. & necare tot paruulos.
si hoc gͦ mouet. omitto dicere quot & quantis occupationibꝰ regia
cura distendi potuerit. & ꝑ plurimos dies ab illa intentione uł auerli

Expanded text:
inc etiam illa soluitur quaestio, si aliquem monet, cum iam sollicitus esset ille maior Herodes perculsus magorum nuntio, quod rex Iudaeorum natus fuisset, quomodo potuerint conpletis diebus purgationis matris eius tuto cum illo ascendere in templum, ut fierent circa eum secundum legem domini quae Lucas commemorat. quis enim non uideat etiam illum unum diem regem multis occupatum latere potuisse? si autem illud ueri simile non uidetur, quod Herodes, qui ualde sollicitus expectabat, quid sibi magi de puero renuntiarent, post tam multos dies se sensit inlusum, ut transacto tempore purgationis matris eius et peracta circa infantem sollemnitate primogenitorum in templo Hierusalem, post etiam profectionem eorum in Aegyptum in mentem illi uenerit quaerere animam pueri et necare tot paruulos, si hoc ergo mouet, omitto dicere, quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit et per plurimos dies ab illa intentione uel auerti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam: & cetera : ut post uerba eius matħs ita nanationem conte¬
ant. Ipse aũt ioħs habebat uestimentũ de pilis cameloꝵ. & cetera.
Q đ si ita est. non mirum si & intenogatus quid diceret de se ipso sic̃
nairat iołs euuangłista. Ego ait uoxꝰ damantis in deserto. sicut iã
dixerat p̃cipiens ut agerent pꝰoenitenciam. De uestitu gͦ euis ⁊ uictu
ita matħs sequitur dicens. Ipse aũt ioħs habebat uestimentũ de pilir
cameloꝵ. & zona pellicia cira lumbos enis. Esca aut̃ eius erat lo¬
custa ⁊ mel siluestre. Hoc ⁊ marchus dicit pęne totidem uerbis. Ce¬
teri aũt duo tacent.¬

Expanded text:
prophetam, et cetera, ut post uerba eius Mattheus ita narrationem conteprophetam, et cetera, ut post uerba eius Mattheus ita narrationem contexat: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum, et cetera. quod si ita est, non mirum si et interrogatus, quid diceret de se ipso, sicut narrat Iohannes euangelista: ego, ait, uox clamantis in deserto, sicut iam dixerat praecipiens, ut agerent paenitentiam. de uestitu uero eius et uictu ita Mattheus sequitur dicens: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum et zonam pelliciam circa lumbos suos. esca autem eius erat lucustae et mel siluestre. hoc et Marcus dicit paene totidem uerbis, ceteri autem duo tacent.
Abbreviated transcription (Latin):
rognum celoꝵ. hic ẽ enim qui dictus ẽ ꝑ ysaiam ꝓpħam. & cetera.
eq enim hoc mouere debet quit ñ ait ego sum qui dictꝰ sum ꝑ ẏsaiã
ꝓpħiam. s ait. hic est enim qui dictꝰ ẽ. Solet quippe eẽ talis loquu¬
tio & ipsoꝵ enugłistarũ oatħi ⁊ iołis. Nam ⁊ matheus dixit. Inueñ
hominem sedentem in theloneo. Nec dixit inuenit me. Q ioħs. Inc
est inquit discpłs qui testimonium ꝑhibet dehis & scripsit hec. & scimꝰ
quia uerum est testi monium eius. Non dixit ego sum. aut uerũ est
testimonium meum. Dñs aũt ipse sepissime dixit filius hominis aut
filius dei: & non dicit ego. & oportebat inquit xp̃m pati & resurge¬
re terio die. Nõ ait oportebat me pati. Potuit gͦ ⁊ ioħs baptista cũ
dixisset agite poenitenciam. apꝓpinquauit enim regnum celoꝵ. de
se ipso adiuugere.que sequuntur. hic est enim qui dictus est ꝑ ysaiã

Expanded text:
regnum caelorum. hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera. regnum caelorum. hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera. neque enim hoc mouere debet, quia non ait ego sum enim qui dictus sum per Esaiam prophetam\', sed ait hic est enim qui dictus est. solet quippe esse talis locutio et ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus dixit: inuenit hominem sedenteest, inquit, discipulus, qui testimonium perhibet de his et scripsit haec et scimus quia uerum est testimonium eius, non dixit \'ego sum\' aut \'uerum est testimonium meum\'. dominus autem ipse saepissime dicit filius hominis aut filius dei, et non dicit \'ego\', et: oportebat, inquit, Christum pati et resurgere tertio die, non ait \'oportebat me pati\'. potuit ergo et Iohannes baptista, cum dixisset: agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum, de se ipso adiungere quae sequuntur hic est enim qui dictus est per Esaiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Uor clamantis in deserdo parate uam dñi rectas
facite semitas eiꝰ. Marchus quoq i luchas consentiunt hoc y̾saie
testimonium ẽẽ de iohanne. Nam plura uerba eciam conseqñtia
ex codem ꝓpħa luchas cõmemorauit cum de baptista ioħe nanaret.
ołis aũt euugłista ipsum ioħem baptistam de se ipso idem testimoniũ
isaiȩ ꝓtulisse cõmemorat. sicut nunc matheus dixit quedam ioħis
uerba que alii non dixer̃. Predicans inquit in deserto uideȩ & dicers.
Penitenciam agite. appropinquauit enim regnum celoꝵ. hec uerba
iohannis alii p̃termiser̃. Iam uero qđ sequitur matheus ⁊ adiungit
hic est enim qui dictus est ꝑ ysaiam ꝓpħam dicentem. Uox damantis
in deserdo. parate uiam domini rectas facite semitas eius: Ambigue
positum est. nec elucet utrum exꝑsona suc idem matħs hoc cõmemo¬
rauerit. an adhuc uerba eusdem iołns sequutus ad unxerit. ut totũ
Hoc ioħs dixisse intelligatur. Pentenciam agite. apꝓpinquabit enim

Expanded text:
mini, rectas facite semitas eius. Marcus quoque et Lucas consentiunt hoc Esaiae testimonium esse de Iohanne. nam plura uerba etiam consequentia ex eodem propheta Lucas comrnemorauit, cum de baptista Iohanne narraret. Iohannes autem euangelista ipsum Iohannem baptistam de se ipso idem testimonium Esaiae protulisse commemorat, sicut nunc Mattheus dixit quaedam Iohannis uerba, quae alii non dixerunt. praedicans, inquit, in deserto Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. haec uerba Iohannis alii praetermiserunt. iam uero quod sequitur Mattheus et adiungit: hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius, ambigue positum est, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, an adhuc uerba eiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim
Abbreviated transcription (Latin):
buisse nairare quo uoluissec dr̃ ea ipsa que nanabat euis recordationi sugge¬
rere. in eis dum taxat rebus quarum ordo siue ille siue ille sit nichil minuit
ꝓut uult. & ideo menter quoq sc̃oꝵ ꝓpter libror in tanto auctoritatis culmine
collocandor in recolendoq̃ scribent sine dubio gubnans & regens aliũ sic alnĩ
uero sic. nanationem suam ordinare ꝑmiserit quisquis pia diligencia que¬
siuerit diuinitus aduitus poterit inuenire. Hoc tam̃ non ẽ huius oꝑis munꝰ
qđ nime suscepimꝰ. tantum ut demonstremus euugłistas neq sibi neq int̾
se repugnare. quolibet ordine uł easdem ros uł alias factoꝵ dictoꝵq xp̃i imꝰ
quisq eoꝵ potuerit uolueritue nairare. Qua ꝓpter ubi ordo tp̃rũ nõ appa¬
ret : nichil nr̃a inter eẽ debet quem narrandi ordinem quilibet eoꝵ tenuerit.

Expanded text:
buisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggebuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit a unicuique prout uult et ideo mentes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nairatur. post hoc eciam factum necesse est intelligat᷑. Nimirũ
tam̃ iste hoc recoluisse intelligitur qđ prius omiserat.Nam id mar¬
chiis nairat ante quam illud de leꝓso mundato cõmemoret. qđ post¬
sermonem in montẽ habitum de quo ipse tacuit indetur inter posinss
taq ⁊ Luchas post hoc factum namit de socru Pecri. post qđ ⁊ marchus
ante sermonem eciam ipse quẽ ꝓlixum interposuit qui potest idem¬
uideri quem dicit habitum in monte matħs. Quid aut̃ inter est qͥs
quo loco ponat. siue qd̃ ex ordine inserit. siue qđ omissum recolit.
siue qđ postea factum ante p̃occupat. dum tamen non aduersentur
eadẽ uł alia nairanti. nec sibi nec alteri. Quia enim nullius in potesta¬
te ẽ quamuis optime fideliterq res cognitas quo quisq ordine recordetur.
datur. Satis ꝓbabile est qđ imusquisq euugłistarũ eo se ordine credidit de¬

Expanded text:
quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de lesermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, videtur interposuisse. Itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri , post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur —datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit de
Abbreviated transcription (Latin):
gestum eẽc aꝑuit. ut ex hoc intelligere cogereniur quẽadmodũ eũ accessisse
direrit alius qui mentiri non potuit. sic enim & illa mulier que
fluxum sanguinis patiebatur quamuis fimibriani uestimenti ei tenue¬
rit magis tamen tetigit dñm qua illȩ turbae a quibꝰ premebatur: Ut
enim hec quo magis credidit eo magis tetigit dñm. ita ⁊ centurio quo
magis credidit eo magis accessit ad dñm. Iam cetera in hoc capitulo
que alter dicit & alter p̃termitcit suꝑfluo ꝑtractantur. cum ex illa re¬
gula primitus cõmendato nichil inueniantur habere contrariũ.X.xI.
ł quitur Matħs ⁊ dicit. & cum uenisset iħs i domum Pecri. uidit
socrum eius iacentem. & febricitantẽ. & tetigit manum eius. & di¬
misit eam febris. & sunrexit ⁊ nimistrabat eis. Hoc quando factum
sit. id est post quid. uł ante quid. nõ expressit matłis. Non enim post

Expanded text:
gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrarium. XXI. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post
Abbreviated transcription (Latin):
nenientium ꝑsonarum interpositionẽ ambitionis arte ꝑtiugunt. Si gͦ
ipsa ꝑuentio usitate dr̃ ꝑ alios fieri quantomagis accessus ꝑ alios fieri po¬
test: Qui plerũq insra ꝑuentionem remanet quando potuerit qͥsq
plurimum quidem accedere. s tanen non potuerit ꝑuenire. Non
gͦ absurde matheur eciam qđ uulgo possit intelligi ꝑ alios facto accessu
centurionis ad dñm compendio dicere uoluit accessit ad eum centurio.
Uerinntam̃ non neglegenter intuenda ẽ eciam sci eungłistȩ altitudo mi.¬
sticȩ loquutionis. scđ̾m quam descriptum est in psalmo. Accedite ad
eum ⁊ illuminamini. ꝓmde quia fidem centurionis qua uere accedit᷑
ad iħm ipse ita laudauit ut diceret. Non inueni tantam fidem i isrł.
ipsum potuis accessisse ad xp̃m dicere uoluit prudens euugłistã quã
illos ꝑ quos uerba ᷤ miserat. Pono aũt lucas ideo totum quem admodũ

Expanded text:
uenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. si ergo uenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire! non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
noli uexari. nõ enim dignus sum ut sub tectum meum intres. ꝓpt̃ qđ
⁊ me ipsum non sum dignus arbitratus ut uenirẽ ad te. s dic uerbo et
sanabitur puer meus. Si enim hoc ita gestum ẽ. quomodo erit uerũ qđ
matħs nanit. Accessit ad eum quid am centurio cum ipse nõ accesserit
s. amicos miserit. nisi diligenter aduertentes intelligamꝰ matħm non
om̃imodo deserusse usitatũ morem loquendi: Nonsolum enim dicere
solemur accessisse aliquid eciam ante quã ꝑueniat illuc quo dr̃ accessisse.
nde eciam dicimus parum accessit. uł multum accessit eo qđ appetit
ꝑuenire : uerum eciam ipsam ꝑuentionem cuius adipiscendi causa acce¬
ditur dicimus plerũq factam. & si eum ad quẽ ꝑuenit ñ uideat ille
qui ꝑuenit. cum ꝑ amicũ ꝑuenit ad aliquem cuius ei fauor est necessa¬
ruis. Qđ ita tenuit consuetudo ut iam eciam ulgo ꝑuentores appel¬
lentur qui potentum quorumlibet tamquã in accessibiles animos ꝑ cõ¬

Expanded text:
noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consuetudo, ut iam etiam uulgo peruentores appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per con
Abbreviated transcription (Latin):
cipulos eus. atq ita illis ceterisq turbis p̃sentibꝰ unum habuisse ser¬
monem quẽ matħs. Luicasq nanarunt. diuerso nairandi modo. s eadẽ
ueritate rerũ & sentenciarum quas ambo dixer̃ iam eum p̃monunnus.
qđ ⁊ nullo p̃monente imicuiq sponte uidendũ fuit. siquis p̃mitat
aliquid qd alius dicat nõ ẽẽ contrarium. nec si alius alio modo aliud
dieat. dum eadem rerũ sententiarũq ueritas explicetur. ut qđ oratłis
ait Cum autem descendisset de monte simul eciam de illo campestri
loco qui in latere montis eẽ potuit intelligatur. demde matħis de
lepso mundato nantit. qđ eciam marhꝰ & lucas similiterꝰ. x&i.

Expanded text:
cipulos eius adque ita illis ceterisque turbis praesentibus unum habuisse sercipulos eius adque ita illis ceterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Mattheus Lucasque narrarunt diuerso narrandi modo, sed eadem ueritate rerum et sententiarum, quas ambo dixerunt. iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique sponte uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur, ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de leproso mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas simil
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. non solum quem matħs uerum eciam quem lucas interponit.
Ieq enim apparet post descensionem de monte quantũ temporis fuerit
int̃positum. s hoc solum uoluit significare matħs post illam descen¬
sionem multas turbas fuisse cum dño quando lepsum mundauit. nõ
quantum tp̃ris int̾suerit. p̃sertim cum eundem lępsum Luchas iam
in ciuitate posito dño dicat ẽẽ mundatũ. qđ matħs dicere ñ curauit.
uãquã eciam illud possit occumere m aliqua excelsiore parde montis
primo cum solis discipulis dñm fuisse quando ex eisꝰ duodecĩ elegit.
deinde cum eis descendisse Non de monte. s de ipsa montis celsitudme
in campestrem locum idest in aequã aequalitatem que in latere mon¬
tis erat. & multas turbas capere poterat. atq ibi stetisse donec ad eum
turbae congregarentur. ac postea cum sedisset accessisse ꝓpinquius dis¬

Expanded text:
fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas turbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum solis discipulis dominum fuisse, quando ex eis illos duodecim elegit, deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat et multas turbas capere poterat, adque ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset, accessisse propinquius dis
Abbreviated transcription (Latin):
in mundis curabantur. & om̃is turba querebat eum tangere quia uirtꝰ
de illo exiebat & sanabat om̃s. Q̾ ipse eleuatis oculis in discipulos: dice¬
bat. Beati pauꝑes. quia ur̃m est regnum dei. & cetera. Hic potest intel¬
ligi cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribꝰ quos apłos nomi¬
nauit. qđ matłis p̃termisit tunc illum habuisse sermonem quẽ matłis
interposuit & lucas tacuit hoc est in monte. ac dennde cum descendisset
in loco campestri habuisse alterũ similẽ. Ae quo matħs tacet. lucas ñ tacet.
& utrũq sermonẽ codem modo ẽẽ conclusum. Qđ aũt matłis isto ser¬
mone t̃minato sequitur & dic̃ : Ꝙ factum ẽ cum consumasset iłis uerba he
ammirabantur suꝑ doctrinam eius. potest uideri discipuloꝵ turbas di¬
xisse ex quibꝰ illos duodecim elegerat. Qđ uero mox ait Cum autem
descendisset de monte sequute sunt eum turbae multae. & ecce leꝓsꝰ
ueniens adorabat eum potest intelligi post utrũq sermonẽ factum

Expanded text:
rba quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanabat omnes. et ipse eleuatis oculis in discipulos dicebat: beati pauperes, quia uestrum est regnum dei, et cetera. hic potest intellegi, cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos apostolos nominauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Mattheus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde, cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Mattheus tacet et Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. Quod autem Mattheus isto sermone terminato sequitur et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus uerba haec, admirabantur turbae super doctrinam eius, potest uideri discipulorum turbas dixisse, ex quibus illos duodecim elegerat. quod uero mox ait: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum
Abbreviated transcription (Latin):
añs. uidecmus utrum ei ceteri enugliste nichił ad uersari uideant᷑. Mareh
qͥpoe nã cũ cõnnemorauit ommno nec aliquid eiꝰ simile diẽ. nisi quasdã seni¬
teneias non cõtextim s sparsim quas dm̃ locis . atiis repetuut. Reliquit tam̃
locũ in tertu marrationis suae. ubi intelligamus. humnc dictuni ẽẽ sermo¬
nẽ s ab eo p̃termissum:. & erat inguit p̃dicans insinagogis eoꝵ & om̃i

Expanded text:
dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in synagogis e
Abbreviated transcription (Latin):
one : diabłs recessit ab illo. usq ad tempꝰ. & regressus est iħs in uirtute
sp̃s in galileam. ⁊ fama exiit ꝑ uniuersam regionẽ de illo. Unde intelli¬
gitur hos tres euugłistas non ioħi euugłiste contraria nairasse. s p̃ter¬
misisse prinum dñi aduentum ingalileam postea quam baptizatꝰ est qũo
illic aquam conuertit nñ uinum. Tunc enim nondum erat traditꝰ oħs.
Ioħm tinditum factus est. De quo eius reditu in galileam. eciam ipse ioħs
ciuigłista sic loquitur. Ut gͦ cognouit iħs quia audier̃ pharisei quia iħs
plures discipulos facit & baptiiat quam ioħs quamquam iħs non bapaza
ret s discipuli eius. reliquit iudeam. & abiit iterum in galilean. Tunc
gͦ intelligiuis iam fuisse traditum ioħem uideos uero audisse qđ plures
discipulos faceret & baptizaret quam fecerat & baptiz auerat ioł̃is
am nunc de illo sermone ꝓlixo quẽ scđm matħmm m monte habuit

Expanded text:
one diabolus recessit ab illo usque ad tempus. et egressus est Iesus in uirtute one diabolus recessit ab illo usque ad tempus. et egressus est Iesus in uirtute spiritus in Galilaeam et fama exiit peruniuersam regionem de illo. unde intellegitur hos tres euangelistas non Iohanni euangelistae contraria narrasse, sed praetermisisse primum domini aduentum in Galilaeam, posteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus IohaIohannem traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic loquitur: ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Iret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipulos faceret et baptizaret, quam fecerat et baptizauerat Iohannes. Iam nunc de illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum in monte habuit
Abbreviated transcription (Latin):
Alud etiam requirendũ ẽ quomodo ioħs euugłista ante quã ioħs b̃bista¬
missus cẽt in carcerẽ dic̃ iħm isse in galileam. Postquã enĩ comemora¬
uit qđ in chanax galileae fecit de aqua umum & descendit cafarnaum cũ¬
matre ⁊ discipulis & ibi manser̃ non multis diebꝰ. dicit eum deuide ascendisse
hrłimam ꝓpter pascha. post hec uenisse in uideam teram & discipulos eius.
& illic demoratum cum eis & baptizantem : Ubi sequutus ait: Erat aũt ⁊
Iołs baptizans in aenori uixta salim quia aque multȩ erant illic. & adue.¬
nebant & baptizabantur. Nondum enim missus erat incarcerem ioħs.
C imiliter & marchus. Postea quam aut̃ traditꝰ est inquit ioħ̃s. uenit iħs in
galileam. Luchas eciam nichil quidem dicit de tradito ioħe. s tamen
& ipse post baptismum & temptationem xp̃i dic̃ eum isse in galileam. sic̃
illi duo. Nam ita contexit intionẽ suam. Ꝙ consũmata om̃i temptati¬

Expanded text:
lud etiam requirendum est, quomodo Joannes evangelista, antequam Jomissus esset in carcerem, Jesum isse in Galilaeam. Postquam enim commemoravit quod in Cana Galilaeae fecit de aqua vinum, et descendit cum matre et discipulis, et ibi manserunt non multis diebus, dicit eum deinde ascendisse Hierosolymam propter pascha, posthet illic demoratum cum eis et baptizantem, ubi secutus ait: erat autem et Iohannes baptizans in Aeno iuxta Salim, quia aquae multae erant illic, et adueniebant et baptizabantur: nondum enim missus erat in carcerem Iohansimiliter et Marcus: posteaquam autem traditus est, inquit, Iohannes, uenit Iesus in Galilaeam. Lucas etiam nihil quidem dicit de tradito Iohanne, sed tamen et ipse post baptismum et temtationem Christi dicit eum isse in Galilaeam, sicut illi duo. nam ita contexit narrationem suam: et consummata omni temtati
Abbreviated transcription (Latin):
num celoꝵ. & cetera. Hic potest uideri multas turbas uitare uoluisse.
& ob hoc ascendisse in montem tamquã secedendo a turbis ut solis suis dis¬
cipulis loqueretur. Cui rei uidetur attestari eciam lucas ita naians. Fac¬
tum ẽ aũt millis diebꝰ exiit in montem orare & erat ꝑnoctans in oratione
dei. Ꝙ cum dies factꝰ ẽẽt uocauit discipulos suos & elegit duodecĩ ex¬

Expanded text:
, et cetera. hic potest uideri multas turbas uitare uoluisse et ob hoc ascendisse in montem tamquam secedendo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur. cui rei uidetur adtestari etiam Lucas ita narrans: factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare et erat pernoctans in oratione dei. et cum dies factus e
Abbreviated transcription (Latin):
Lucasq consentiant. Alatħs enmi dicit. Accessit ad eum centurio rogaos
eum & dicens. Puer meus iacet in domo paraliticus. Cui uidetur repug¬
nare qđ ait luchas. & cum audissee de iħu misit ad eum seniores iudeoꝵ.
rogans eum ut ueniret ⁊ saluaret seruum eius. At illi cũ uenissent ad iħm

Expanded text:
Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret
Abbreviated transcription (Latin):
raliticus in domo & male torquetur. & cetera usq ad eum locũ ubi ait
et sanatus ẽ puer ex illa hora. Hoc de puero centurionis eciam luchas
cõmemorat: Uon sicut iste post lepsum mundatum quẽ ille postea re¬
conlatus cõmemorauit s post finem illuis ꝓlixioris sernonis qđ ita cõ¬
ungit Cum aut̃ implesset om̃a uerba sua inaures plebis. intrauit ca¬
farnaum. centurionis aũt cuiusdã male habens erat moriturus. qui illi¬
erat p̃ciosus. & cetera usq in eum locum quo sꝗnatus est. Hic intelligen¬
dum ẽ cum iuplesset quidem oninia uerba sua in aures plebis. intrasse
xp̃m cafarnaum. hoc est quic non ante quam hee uerba t̃minaiset intra¬
uit. s non eẽ exp̃ssum post quantum temporis interuallum eũ istos ser
mones t̃minasset intrauerit cafaruaum. Ipso quippe interuallo lepsus
ille mundatus est. quem loco suo matħs interponit. iste ant̃ postea re¬
cordatur. Iam gͦ uideamus utrum sibi de hoc seruo centurionis matħs

Expanded text:
ralyticus, et male torquetur, et caetera, usque ad eum locum ubi ait, Et sanatus est puer ex illa hora . Hoc de puero Centurionis etiam Lucas commemorat: non, sicut iste, post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemoravit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita conjungit: Cum autem implesset omnia verba sua in aures plebis, intravit Capharnaum: Centurionis autem cujusdam erat pretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus
Abbreviated transcription (Latin):
on sane istos duos sermones quorũ unum matłi alterum lucas inseruit lon¬
ga tpr̃is distancia separari hinc ꝓbabiliter creditur quod ante & postea
quedam similia uł eadem ambo nairarunt. ut non absurde sentiatur
eorũ nantitiones hec interponentium in eisdem locis & diebꝰ ẽẽ uersa-¬
tas. Nam matħs hoc ita dicit. Et sequute sunt eum turbȩ multe de ga¬

Expanded text:
Non sane istos duos sermones, quorum unum Matthaeus, alterum Lucas inseruit, lonNon sane istos duos sermones, quorum unum Matthaeus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia separari, hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia vel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interponentium in eisdem locis et diebus esse versatas. Nam Matthaeus hoc ita dicit: Et secutae sunt eum turbae multae de Ga
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & ad extremũ ser monis ipsa cõclusio ꝓrsus eadẽ repperitur de hõme
prudente. qui edificat suꝑ petram. & de stulto qui edificat suꝑ harenam. nͥ
qđ ibi flumen taontum dicit illisum domui. ñ ⁊ pluuiam ⁊ uentos sic̃ matłis.
osset gͦ facillime credi eundẽ eciam ipse domini interposuisse sermonem.
liquas  aũt p̃termisisse sentencias quas matħs posuit. Item alias posuisse
quas iste non dixit quedã eciam non eisdẽ uerbis. custodita tam̃ ueritatis
inteꝗnitate similiter explicasse. Posset hoc sicut dixi facillime credi nisi mo¬
ueret qđ matħs in monte dixit hunc habitum eẽ sermonẽ a dño sedente.
Luchas aũt in loco campestri a dño stante. Hec itaq diuersitas facit uideri
alium fuisse illum. alium istum. Quid enim ꝓhiberet xp̃m aubi quedã re¬
petere que antea iam dixerat. aut iterum quedam facere que antea iamfecerat:

Expanded text:
sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto, qui aedificat super harenam, nisi quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui, non etiam pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset ergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermonem, aliquas autequas iste non dixit; quasdam etiam non iisdem verbis, custodita tamen veritatis integritate, similiter explicasse. 45. Posset hoc, sicut dixi, facillime credi, nisi moveret quod Matthaeus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a Domino sedente; Lucas autem in loco campestri a Domino stante. Haec itaque diversitas facit videri alium fuisse illum, alium istum. Quid enim prohiberet Christum alibi quaedam repetere quae jam antea dixerat, aut iterum quaedam facere quae antea jam fecerat?
Abbreviated transcription (Latin):
monitios iẽ fecit onatłis. Namq idem or arthꝰ ita sequit᷑. & uenit adeurnta¬
hoosur depcans eum & genu flero dix̃. tħi ius potes e mudaren se gece
de hos sepso nuindato talia conectit. ut ipse intelligatur auẽ oratbs come¬
moret tuic ee muna atum quando post illum sermonẽ dnis de monte aes¬
cendit. Sic enim ait matħs. Cum aũt descendisset de monte: sequutȩ s̃
eum turbȩ multȩ. & ecce lȩpsus ueniens adorabat eum dicens. dñe si uis
potes me mundare. & cetent. Huuis leprosi eciam lucas menunit nõ sane
hoc ordine s ut solent p̃termissa recordari. uł posterius facta p̃occupa.¬
ri. sicut diuinitus suggerebantur que antea cognita postea recordan¬
do conscriberet. Ueruntam̃ idem luchas sermonem eciam ipse dñi ꝓlixũ
narauit. ⁊ ibi eciam sic exorsus ẽ ut in isto matheus. Hic enĩ dix̃. Beati
regnũ dĩ. Deinde multa que sequuntur eciam in lucae nairatione similia

Expanded text:
enit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellegatur, quem Mattheus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem dominus de monte descendit. sic enim ait Mattheus: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae. 2et ecce leprosus ueniens adorabat eum dicens: domine, si uis, potes me mundare, et cetera. Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diuinitus suggerebantur quae ante cognita postea recordando conscriberent. uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum narrauit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Mattheus. hic enim dixit beati regnum dei. deinde multa quae sequuntur etiam in Lucae narratione similia
Abbreviated transcription (Latin):
moscien ciae scđm eundẽ sp̃m.
alius diem dño sapit.
alius de pectore lni liquidius aliqͥd bibit. alius deuatus
usq ad tc̃iuĩ celũ in effabilia uerba audit. om̃s tam̃ quãdiu sunt
m corpore ꝑegrinant᷑ a dño. & om̃ibꝰ bone spei fidelibꝰ in libro utae scͥp¬
tis seruatur qđ dictũ ẽ. & ego diligã eũ & ostendã me ipsũ illi. ⁊lerum
tam̃ in hac ꝑegrinatione quantũ rei huius intelligencia uł sciencia qͥsq ꝓfe¬
tam multo ampluis p̃ciꝑe de dulcedine caritatis. & qr illud p̃ceptũ ueri¬

Expanded text:
mo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profetam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum ueri
Abbreviated transcription (Latin):
taq alia mireq sublimia de quibꝰ disserere sic̃ dignũ ẽ exiã si iã eẽmꝰ
idonei. in ħ tam̃ oꝑe ñ id nos suscepisse qͥs ñ aduertat: Qđ alibi for¬
tasse reddendũ ẽ. Inc certe ñ ẽ expetendũ. Cõmendare qͥppe uolu¬
imus amatoribꝰ uerbi dĩ ⁊ studiosis scãe ueritatiꝰ quãuis eiusdẽ xͥ¬

Expanded text:
taque alia mireque sublimia, de quibus disserere, sicut dignum est, etiamsi iam essemus taque alia mireque sublimia, de quibus disserere, sicut dignum est, etiamsi iam essemus idonei, in hoc tamen opere non id nos suscepisse quis non aduertat? quod alibi fortasse reddendum est, hic certe non est expetendum. commendare quippe uoluimus amatoribus uerbi dei et studiosis sanctae ueritatis, quamuis eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
qui credit inme eciã si mortius fuerit uinet. & om̃is qͥ iuit & credit inme
matheo & marcho. ubi factũ ẽ illud de unguento p̃cioso. qͦ pedes eiꝰ a maria¬
ad sermones dñi attinet ñ cessat se attollere in ea q̃ ille abhinc eciã subli¬
andreã habuit excelsũ sermonẽ quẽ alioꝵ euugłistarũ nullus inseruit.
lbi p̃clara it̾ũ de luce illuminante & lucis filios faciente cõmemorit.
Deide in ipsa cena de qͣ euugłistarũ nullꝰ tacuit quã multa & quã ex¬
celra uerba cuis ioħs cõmemorat que alii tacuer̃. ñ solũ de cõmendati¬
one humilitatis qño pedes disoipuloꝵ lauit scirprcem ilo undocĩ¬
spũ sc̃o parelito quẽ missurꝰ eis ernt. & de sua clarificatione quã ha¬
fuit aꝑud patrẽ pͥꝰ quã mundꝰ e̾e̾t. & qđ unũ nos faceret inse sic̃ ipse
a pat̃ imũ s̃. ñ ut ipse & pat̾ ⁊ nos unũ. s nos unũ sic̃ ipsi unũ. mul¬

Expanded text:
t in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis qui uiuit et credit in me, Mattheo et Marco, ubi factum est illud de unguento pretiosoad sermones Domini attinet, non cessat se attollere in ea quae ille ab hinc etiam sublionem, quem aliorum euangelistarum nullus inseruit; ibi praeclara iterum de luce inluminante et lucis filios faciente commemorat. deinde in ipsa cena, de qua euangelistarum nullus tacuit. quam multa et quam excelsa uerba eius Iohannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum lauit, sed, cum spiritu sancto paracleto, quem missurus eis erat, et de sua clarificatione, quam habuit aput patrem, priusquam mundus esset, et quod unum nos faceret in se, sicut ipse et pater unum sunt, non ut ipse et pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum, mul
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit̾ teneat.ne peccet. a rege xp̃o regatur. si forte peccauerit
ab codẽ sacerdote xp̃o expiet᷑. atq ita in actione bonae cõu̾sationis
⁊ uitae nutritis pennis geminae dilectionis tãquã duabꝰ alis ua¬
lidis seuinctꝰ a tr̃is ab eodẽ ipso xp̃o uerbo illumineturꝰ. uerbo qđ
in pͥncipio erat. & uerbũ ap̃ dm̃ erat. & uerbũ ds̃ erat. & si ꝑ spe¬
culum & in enigmate. longe tam̃ sublimiꝰ ab om̃i similitudine cor
porali. Qua ꝓpt̾ quãuis in illis tribꝰ actuat. in ioħis aũt euugło
dona cõtemplatiuae uirtutis eluceant eis qui hec dinoscere sunt

Expanded text:
fideliter teneat. Ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccaverit, fideliter teneat. Ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccaverit, ab eodem sacerdote Christo expietur, atque ita in actione bonae conversationis et vitae nutritis pennis, geminae dilectionis, tanquam duabus alis validis evectus a terris, ab eodem ipso Christo Verbo illuminetur, Verbo quod In principio erat, et Verbum apud Deum erat, et Verbum Deus erat; etsi per speculum et in aenporali. quapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohannis autem euangelio dona contemplatiuae uirtutis eluceant eis qui haec dinoscere sunt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ascendi ad patrẽ. Discipulis eciã insufflando dedit spm scm̃. ne ipse
sps̃ qͥ tͥnitati consubstancialis & coaet̾nꝰ. ẽ. tantũmͦ patͥs ee ñ eciã filii sp̃s
putaret᷑. Postremo suas oues petro se amanti eũq amare t̾ cõfitenti
cõmendans. dic̃ eundẽ sic se uelle manere donec ueniat. ubi eciã mͥ ui¬
det᷑ alto docuisse misterio istã ipsã ioħis eiugłicã dispensationẽ qͣ in
lucẽ liquidissimã uerbi sublimit̾ fertur. ubi trinitatis aeqͣlitas ⁊ incõ¬
mutabilitas uideri potest. & qua maxime ꝓpͥetate distet a cet̾is homo
debet minuendis finiendisq cupiditatibꝰ huiꝰ scłi. moralis uirtutiꝰ acti¬
one tãꝗͣ in comitatu trium illoꝵ einigłistarũ cũ mediatore xp̃o ambu¬
lans. eũ aui filius dĩ semꝑ ẽ ꝓpt̃ nos filiũ hominis factũ. ut sẽpiẽna
uirtous ⁊ diunitas nrae infirmitati ⁊ mortalitati cõtẽꝑ

Expanded text:
enim ascendi ad patrem. discipulis etiam insuflando dedit spiritum sanctum, ne ipse enim ascendi ad patrem. discipulis etiam insuflando dedit spiritum sanctum, ne ipse spiritus, qui trinitati consubstantialis et coaeternus est, tantum modo patris esse, non etiam filii spiritus putaretur. Postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam uerbi sublimiter fertur, ubi trinitatis aequalitas et incommutabilitas uideri potest, et qua maxime proprietate distet a ceteris homo, debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambulans. eum qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae inf