comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pisdẽ suꝑpositũ. Et panẽ uidert̃. Uł ita
potiꝰ idert primas positas & piscẽ suꝑ¬
positũ ÷ uidert̾ & panẽ. Iubente etiam
dũo attulert᷑ ce de piscib i qͦs ip̃i ceꝑat᷑.
Qa eos fuisse qͣnuis a narrante ñ ẽẽt ex¬
p̃ssũ: tñ dñm iussisse ñtacitũ ẽ. Ait enĩ
Afferte de piscib : qͦs app̃hendistis ti̾c. E
utiq uibn̾te illo eos nͥ fecisse qͥs credat i
hinc gͦ fecit p̾ndiũ dñs ulis septẽ disci¬
płis suis: de pisee scł quẽ primis suꝑ¬
positũ uid̾ant huic adiungens ex iu
qͦs ceꝑant: ce de pone quẽ nichilominꝰ
eos uidisse narratũ est. Piscis assus: ip̃e
ẽ passus. Ip̃e ẽ enĩ ce panis qͥ de celo des¬
cendit. Huic cõcoꝑat᷑ eccłia: ad partici¬
pandã beatitudinẽ sempit̾nã. ꝓpt̾ qd̾¬
ut om̃s qͥ hac spẽ gerimꝰ suꝑ illũ septe¬
nariũ numerũ discipłoꝵ ꝑ qu̾e potest
hoc loco nr̃a uniũsitas intelligi fig᷑ata
tanto sac̃n̾ito nos cõmunicare nossemꝰ:

Expanded text:
situm, et panem viderunt. Vel ita potius: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, viderunt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant; quod eos fecisse quamvis a narrante non esset expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quos apprehendistis nunc . Et utique jubente illo eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis, de pisce scilicet quem prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant, et de pane quem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit . Huic incorporatur Ecclesia ad participandam beatitudinem sempiternam. Put omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto Sacramento nos communicare nossemus,
Abbreviated transcription (Latin):
des manꝰ tuase & aliꝰ te eiget. & duces
q tu ñ uis. Hoc autẽ dixit: significans qͣ
morte clarificatur᷑ eẽt dm̃. Hc̾ muenit
exitũ ille negator & amator. Presum̾do
elatꝰ: negando ꝓstrat᷑. flendo pͣgatꝰ. cõ¬
ficn̾do ꝓbatꝰ : paciendo coronat᷑. huno
iuenit exitũ: ut ꝓ eiꝰ nomine ꝑfecta
dilectone moreret᷑: cũ qͦ se morit᷑um
resinrect̾one firmat᷑ : qd̾ ĩmat᷑e polli¬
cebat᷑ infirmꝰ. Hoc enĩ oportebat ut

Expanded text:
ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. » Hunc invenit exitum ille negator, et amator; praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus: hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lantẽ & iubentẽ qͥd facere debeamus:
qͦsdã minia sue uoluntatis fidutia
expulit in suꝑbiã. & qͦsdã nimia sue
uoluntatis diffidentia deiecit in negligen¬
tiã. Illi dict̃. Qoͥ rogamꝰ dm̃ ne uincam᷑¬
in temptatone : qd̾ in nr̃a ẽ potestate:
Isti dict̃. Ut qͥd conam᷑ bñ uiuere⁊ qd̾
in dei ẽ potestate: O dñe. o pat̃ qͥ esin
celis ne nos inferas in qmlibet istarũ
tẽptatõnũ: s libera nos a malo. Au¬
diamꝰ dñm dicentẽ. Rogaui ꝓte pet᷑
ne deficiat fites tua: ne sic existime¬
mꝰ fidẽ nrãm eẽ in libero arbitͥo. ut
diuino non egeat adintorio. Audiam᷑
ce eu angłistã dicentẽ. dedit eis potesta

Expanded text:
lantem; et jubentem quid facere debeamus, lantem; et jubentem quid facere debeamus, Quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam, et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Ut quid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: « Dedit eis potesta
Abbreviated transcription (Latin):
scire debemꝰ: s etiã siqͥd aliter sapimꝰ. id
qͦq nobis d̾s reuelabit. ꝑuenimꝰ autẽ in
uiam fidei: hanc ꝑsciutantissime teneamꝰ
Ip̃a ꝑducet ad cubicłm regis: iͦ sunt om̃s
chesauri sap̃ie & scientie absconditi. Non
p̃cipue electis discipłis inuidebat qͣndo
dicebat. Multa habeo uobis dicere: s non illa¬
potestis portare mͦ. Ambulandũ ẽ. ꝓfici¬
endũ ẽ. crescendũ ẽ: ut sint corda nr̃a
capacia ear̃ rerũ qͣs caꝑe mͦ ñ possumꝰ.
Qd̾ si nos ultimꝰ dies ꝓficientes inuene¬
rit : ibi discemꝰ qͦd hic non potirimꝰ. Siqͥs
autẽ istã q̃stionẽ liqͥdiꝰ & meliꝰ nouit se
posse & confidit exponere : absit ut
non sim ꝑatior discere qmͣ docere. Tan¬
tũ ne audeat qͥsꝗͣ liberũ arbitͥum sic
defendere. ut nobis or̃onẽ qͣ dicimꝰ ne
nos inferas in temptatõnẽ conet᷑ aufer¬
re. Rursum ne qͥsꝗͣ neget uoluntatis
arbitriũ: & audeat excusare peccatũ.
S audiamꝰ dnĩn ce p̃cipientẽ & opitu¬

Expanded text:
scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Nonmagnis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitu
Abbreviated transcription (Latin):
cifixꝰ ẽ. & eg̃o mundo. Ad hoc enĩ & ip̃e
dñs crucẽ suã uͥ eũ dem̃tia suꝑbe im¬
pietatis inrisit in eoꝵr qͥ in illũ crede¬
rent frontib fixit: uͥ ẽ qͦdãm sedes u̾e¬
cundie ⁊ ut de nomine eius fides non
erubescat : ce magis dei głam qͣm ho¬
minũ diligat.

Expanded text:
. Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut se nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligant.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑaris fic d̾i brchiũ dõm est eiꝰ uerbũ:
qa ꝑ uerbũ oꝑatꝰ est mundũ. Cur enĩ
homo brachiũ ut aliqͥd oꝑet᷑ extendit ⁊
nͥ qͥa ñ continuo fit qd̾ dixerit: Si autẽ
tanta potestate p̃ualeret: ut sine ullo
motu corꝑis sui qd̾ diceret fieret: bra¬
dm̃ filiũ ÷ ñ nobis obstrepat consuetu¬
do carnalis: s qnͣtũ illo donante possumꝰ¬

Expanded text:
operaris, sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est mundum; cur enim homo brachium, ut aliquid operetur extendit? quia non continuo fit quod dixerit; si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, braDei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possum
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Iuditia tua sic̃ abyssus inł
ta. Non gͦ me sis̾ ad hãc penetnͣdã alti¬
tudinem ad hãc abẏssũ discutiendã:
ad inscrutabłia ꝑscrutanda. expectatõ
ur̃e caritatis impingat. Agnosco modu¬
lũ meũ: sentire mͥ uideor etiã modulũ
urm. Altiꝰ ẽ hoc increm̃tis meis: ce for¬
tiꝰ uirib meis. Puto qr & ur̃is. Simul

Expanded text:
in Psalmo, Judicia tua, sicut multa abyssus . in Psalmo, Judicia tua, sicut multa abyssus . 7. Non ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis;
Abbreviated transcription (Latin):
spm cõpunctõnis ocłos ut ñ uideant
ce aures ut non audiant ce excauit o¬
eoꝵ uoluntatẽ meruisse respondeo. Sic
enĩ excecat. sic obelurat ds: deserendo
ce ñ adiriuando. Qdͦ occulto iudicio fa¬
cere potest: iniqͦ ñ pot̃. Hoc omnino
pietas religiosoꝵ inconcussum debet
iniriolatũ ꝙ seruare: sic̃ apłs cũi eam¬
dem ip̃ãm tractaret clifficillimã q̃stio¬
tas apud dm̃ : Absit. Si gͦ absit ut
sit iniqͥtas apud dm̃ ⁊ siue qnͣdo adiu¬
iuuat iuste facit: qr omnia ñ teme¬
ritate s iuditio facit. Porro si iuditia
scõꝵ iusta sunt: qnͣtomagis sc̃i̾fican¬
tis ce iustificantis derͤ Iusta gͦ sunt: s
occulta. Ideo cũ q̃stiones huiꝰmodi in
qͣre ille deo deserente excecat᷑: ille deo ad¬
iuuante illuminetur : ñ nobis iuditi¬
ũ de uiditio tanti iudicis usurpemus:
s contremiscentes exclamemꝰ cum a¬
pło. O altitudo diritiar̃ sapĩe & scien¬
tie der qmͣ inscrutabilia sunt iuditia

Expanded text:
eant, et aures ut non audiant, et excaecavit oeorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo, et non adjuvando, quod occulto judicio facere potest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare. Sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestio absit ut sit iniquitas apud Deum, sive quando adjujuvat, juste facit, quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in sic judicetur, quare ille Deo deserente excaecatur, ille Deo adjuvante illuminatur, non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia
Abbreviated transcription (Latin):
nendi aĩam meã: Qs ponit aĩam ⁊ oe
iterũ sumit eãs xp̃e ex eo qd̾ uerbũ ẽ
ponit aĩam ce sumit eã iterũ. An ex
eo qd̃ anima humana ẽ ip̃a se po¬
nit ⁊ ce iterũ ip̃a se sumit: An ex eo
caro ẽ caro animã ponit : oe iterũ
sumit: Tria ꝓposui. Omĩa ꝑtͣctemꝰ.
ce hoc eligamꝰ qd̾ conueniat regłe
u̾itatis. Si enĩ dix̾imꝰ qr ũbũ dei po¬
suit animã suã & iterũ fũpsit eam:
metuendũ ẽ ne subintret praua co¬
gitat̾o ce dicat᷑ nobis. Ergo aliqñ ani¬
ma illa seꝑata ẽ a u̾bo: & aliquͦ u̾bũ
illud ex qͦ suscepit aĩam illã. fuit su̾
anima. uideo enĩ fuisse sũ aĩa huma

Expanded text:
it animam, et iterum sumit eam? Christus ex eo quod Verbum est, ponit animam, et sumit eam iterum? An ex eo quod anima humana est, ipsa se ponit, et iterum ipsa se sumit? An ex eo quod caro est, caro animam ponit, et iterum sumit? Tria proposui, omnia pertractemus, et hoc eligamus quod conveniat regulae veritatis. Si enim dixerimus, quia Verbum Dei posuit animam suam, et iterum sumpsit eam; metuendum est ne subintret prava cogitatio, et dicatur nobis: Ergo aliquando anima illa separata est a Verbo, et aliquando Verbum illud, ex quo suscepit animam illam, fuit sine anima. Video enim fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
luit posuit. ⁊ qñ uoluit sũpsit. Ponere
g animã: mori ẽ. Sic ce apłs petiꝰ dño
dixit: animã meã ꝓ te ponã: idest ꝓte¬
moriar. Carm hoc tͥbue. Caro ponit a¬
nimã suã: ce caro iterũ sumit eã. Non
tñ potestate sua caro: s potestate inhabi¬
expirando. Uide ipm̃ dnĩn. in cruce sicio
tlixit. Ili qͥ aderant tuixert̃ spongiã in
aceto alligauer̃t arundini: de apposire¬
rt̃ ori eiꝰ. Qd̾ cũ accepisset: ait. ꝑfectũ ẽ.
Qdͥ est ꝑfectũ ẽ : Impleca sunt omĩa q̃
ante mortẽ fut᷑a de me fuerãt ꝓphetata:
x qr potestatẽ habebat qñ uellec po¬
nendi animã suã. Postea qmͣ dixit ꝑfec¬
tũ ẽ qd ait euangłista: Et inclinato ca

Expanded text:
luit, posuit, et quando voluit, sumpsit. Ponere ergo animam mori est. Sic Petrus Domino dixit: Animam propter te ponam , id estmoriar carne. Caro posuit animam suam, et caro iterum sumpsit animam; non tamen potestate sua caro, sed potestate inhabiexspirando. Vide ipsum Dominum in cruce; Sitio dixit: illi qui aderant tinxerunt spongiam in aceto, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus; quod cum accepisset, ait, Perfectum est: quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante mortem futura de me fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam; posteaquam dixit, Perfectum e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba locut᷑ sit imico u̾bo. aut egebat dĩ
uerbis di uerbũ. Bixit gͣ pr̃ filio. sicut
dedit uitã filio: ñ ꝗ nesciebat uł ñ ha¬
baebat. s qd̾ ip̃e filiꝰ erat. Qb ẽ auitẽ sicut
dixit mͥ sic loguor nͥ uerũ loqͦr: Ita

Expanded text:
ba locutus sit unico verbo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio: uidete qͥd dicat. Qͥ sꝑnit me c
ñ audit u̾ba mea: ht̃ qͥ iudicet eũ. Ser¬
mo quẽ locttꝰ sum: ille iudicabit eum
in nõuissimo die. Non ait qͥ sꝑnit me
ce ñ accipit uerba mea: ego eũ in no

Expanded text:
nit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait: Qui spernit me et non accipit verba mea, ego eum non
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Et ip̃e dñs. Maiorẽ hac dilectõnẽ
nemo ht̃: ꝗͣ ut animã suã ponat ꝓ a
micis suis. Et qͥs nim̾et omi̾a diuina¬
rũ testimonia paginar̃ qͥb dñs ih̾c¬
dilector oscendit᷑. S ꝓfecto lacet hic ali¬
or locꝰ u nobis dñs aliqͥd donet. de hoc
secreto ꝗͣtũ sufficit dicere. Innuit gͥ
symon petr cr dicit ei N otanda locntõ
est dici aliqͥd ñ sonando: s tñm᷑ innu¬
endo. Innotit in qͥd & dicit. Utiq in nu¬
endo dicit. Si enĩ cogitando aliqͥd dici¬
t᷑. sic̃ scͥpt᷑a loqͥt᷑. Dixert̃ ap̃ semet ip̃os
qͣntomagis innuendo uͥ iã foras qͣ lib¬
cũꝑ signis ꝓmit᷑. qd̾ fuerat corde con¬
ceptũ: qͥd gͦ dixit innuendoͦ. Qoͥ nͥ qd̾
sequit᷑ : Qd ẽ de qͦ dicit: Hec uerba
petrꝰ innuit : qr ñ sono uocis s mo¬
tu corꝑis dixit. Itaq cũ recubuisset¬

Expanded text:
os . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus dilector ostenditur? Sed profecto latet hic alior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu cor
Abbreviated transcription (Latin):
post panẽ : iunc intͦiuit in illũ sacha¬
tias. Exp̾ssus ẽ tͣditor. ntidate sunt la¬
debre tenebraꝵ. Bonũ ẽ qd̃ accepit. s
malo suo accepit: qͥa male bonũ malꝰ
accepit. Uerũ de isto pane tincto qͥ por¬
rectꝰ ẽ ficto. & de his q̃ secunt᷑ multa
dicenda sunt: qͥb nec̃cium ẽ pł tẽꝑis

Expanded text:
in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus
Abbreviated transcription (Latin):
uangłiũ: sic̃ postea manifestat. Erat
ceras ministrãt. ut qñ ab aliqͦ eoꝵ
diuina narrabat᷑ historia:. cũ ad fe¬
ip̃m ueniret tanꝗͣ de alio loq̃retur:
& sic se insereret ordini narratonis
sue tanꝗͣ rerũ gestar̃ scͥptor ñ tanꝗͣ
sui ipsiꝰ p̃dicator. Nã &e hoc sc̃s math̾s
fecit. qͥ eũ in textu narratõnis sue ue¬
nisset ad se ipm : iudit inqͥt in thelo¬
neo sedentẽ q̃ndã publicanũ noĩe ma-¬
theũ: & ait illi. Seq̃re me. Non ait ui¬
dit mei ce dixit mͥ. Hoc fecit & beatꝰ mo¬
yses: ita de se ip̃o tanꝗͣ de alio cuncta
narrauit ut ait. Dyxit dñs ad moysen.
hoc fecit̃. ⁊ã utiq de seip̃o ait. Scio
hominẽ in xp̃o añ annos qͣtuordeci si¬
ue in corꝑe siue extͣ corpꝰ nescio ds scit:

Expanded text:
vangelium, sicut postea manifestat . Erat nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen .hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit,
Abbreviated transcription (Latin):
bis tͣdet me: qͥa et ille qͥ ait si fuis¬
sent ex nob̾ mansissent utiq nobis¬
cũ: iã dix̾at ex nobis extert̃. Ac ꝑ hoc
utr̃q uerũ ẽ. Ex nobis: & ñ ex enobis
Sed̾m alud ex nobis: scd̾m aliud ñ ex
nobis. Scd̾m c̃omixt̃onẽ sacͣmentoꝵ ex
bis. Aspiciebant gͦ adinruoẽ discipłi he¬
sitantes de qͦ diceret. Sic ꝯͥppe in eis erat
erga magr̃m suũi pia caritas: uttñ eos
humana alt̾a de alt̾o̾ stimularet infir-¬
mitas. siota qͥdẽ sibi erat cͦ cõscĩdetia.
głꝰ. & in singłis cet̾i. Erat gͦ recuibẽs
imꝰ ex discipłis eiꝰ in simi iħu quẽ dili

Expanded text:
 tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis; secundum communionem Sacramentorum ex bis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; nguli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, que
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i intelligere uͥait maiora hoꝵ faci¬
et: milla necessitas cogit. hoꝵ enĩ for¬
sitan dixit q̃ illa hora faciebat ⁊ tẽ aũ
uerba fitei faciebat: & de his oꝑib fu¬
erat p̃locut᷑ dicens. U̾ba q̃ ego loqͦr uo¬
bis: a me ip̃o ñ loqͦr. Pat̾ autẽ in me

Expanded text:
i intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ip̃is erat: ce ñ cognoscebat᷑. sonne ip̃e
dix̾at ce qͦ uado scitis. ⁊ uiã scitis. & se nes¬
cire di centes. eos hec scire cõuicerat ad dñ¬
do atq dicendo: ego sum iua. u̾itas. & uita:
qͦmͦ nẽ dicit. tanto temꝑe uobiscũ sũ ce ñ
cognoiustis me cũ ꝓfecto ce qͦ iret & iã
scuent ñ ob aliudi nͥ qd̾ ipm utiꝙ sciret̃:

Expanded text:
psis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi
Abbreviated transcription (Latin):
addid̾at. & qͦ ego uado scitis & uiã scitis.
Nichil q aliud ostendit ẽẽ qd̾ dixit: nͥ
qr ip̃m sciebant. Qͥd ẽ gͦ eẽ tre ad se ip¬
sum ꝑ se ipm qd̃ etiã discipłis p̃stat
ut eant ad ip̃m ꝑ ip̃m : ut potiumꝰ pͥs¬
tino sermone iam diximꝰ. Qd̃ itaq ait
rit uͥ ego sum & uos sitis : uͥ fut᷑i erant¬

Expanded text:
scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, u
Abbreviated transcription (Latin):
tͣbati sumꝰ: unde illa uox bẽ. ad me ip̃m
t᷑bata ẽ anima mea. atꝙ in det̾ius cõmuta¬
tũ neq id qd̾ fuimꝰ manere potuimꝰ. Cũ
aũ ꝑ ip̃m uenimꝰ ad prẽm sic̃ ait. nemo
lienit ad prẽm nͥ ꝑ me: manentes i illo
nec a pr̃e nos qͥsꝗͣ pot̾it seꝑare nec ab illo.
Conectens itac seqñtia p̃cedentibꝰ. si cog¬
nouissecis me inqͥt: & prẽm meũ utiq cog¬
noscetis. Hoc ẽ qd̃ ait: nemouienit ad prẽm

Expanded text:
 unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tenens: Qd̃ itaq ait & mͥ eos dedisti. ho¬
minẽ se accepisse hãc potestatẽ: ut eos
tiꝰ tͥbuisse uideat᷑ ut ab illo eos acceꝑit
dedit: hoc ẽ cũ prẽ d̾s xp̃c. homini xp̃o¬
qd̾ cũ pr̾e ñ ẽ homines dedit. Demq
qͥ hoc loco dicit tui erant ce mͥ eos dedis¬
ti : iã suꝑiꝰ eisd̾ discipłis diy̾at ego uos
de m̃do elegi. Conterat᷑ hic cogitatõ car¬
nalis atꝙ disꝑeat de m̃do. Sa pr̃e dicit
filiꝰ datos homines: qͥb alio loco dicit.
do elegit cũ pr̃e: idẽ ip̃e homo filiꝰ de
m̾do eos accepit a pr̃e. Non enĩ pr̾ il¬
los filio dedisset nͥ elegisset. Ac ꝑ hoc
filiꝰ sic̃ ut ñ inde seꝑauit prẽm qͣndo
dixit. ego uos de m̃do elegi qm̃ simul
erant. Nẽ aũ homo idẽ ip̃e filiꝰ accep̃
eos qͥ ñ erant ipsiꝰ : qr ⁊ formã serui ac¬
cepit d̾s idẽ : q̃ ñ erat ipsiꝰ. Seqͥt᷑ ac di¬
cit: ce sermonẽ tuũ seruauert̃. ⁊c̃ cog

Expanded text:
itenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos tius tribui videtur, ut ab illo eos acciperededit, hoc est, cum Patre Deus Christus homini d cum Patre non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, do elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum se
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ uere: expon̾e uoluit aduingendo
e credidert. Hoc itaꝙ credidert᷑ u̾e: qr
cognouert̃ u̾e. Io enĩ e̾ ate exii: qd̾ ẽ cu
me misisti. Cũ gͦ dixisset cognouert u̾e:
ne qͥsꝗͣ putaret istã cognitõnẽ iã ꝑ spe¬
ciẽ factã ñ ꝑ fidẽ. exponendo addidit
&e credideit: ut subaudiamꝰ u̾e. & in¬
telligamꝰ hoc dcm̃ eẽ cognouert̃ n̾e qd̾ ÷ͥ¬

Expanded text:
adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
de pr̃e genitꝰ pr̃i ꝙ coet̾nꝰ accepisse a
prẽ ista u̾ba cogitat᷑. nichil ibi temꝑis
cogitet᷑. qͣ pͥus fuerit qͥ eã ñ habue
do dedit. Ita enĩ dedit filio pr sũ qͥb fi¬
lꝰ ẽẽ ñ posset: siẽ ei dedit ut eẽt ⁊ tã
qͣm alit̾ ũbo uerba daret aliqͣ⁊ in qͦ
S iã q̃ secunt᷑ alio sunt expectanda

Expanded text:
coaeternus, accepisse a Patre ista verba cogitatur, nihil ibi temporis cogitetur quasi prius fuerit qui ea non habuerdo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo quae sequuntur, alio sunt exspectanda
Abbreviated transcription (Latin):
ad te uemio. Iturꝰ itaꝙ ad dextam
pris unde uent᷑us ẽ ad uiuoi ce mor¬
tuos iudicandos p̃sentia ait idem cor¬
ꝑali. scd̾m fidei regłam sanã ꝙ doc¬
trinã. Nam p̃sentia sp̃itali cũ eis
erat utiq futtuꝰ pꝰ ascensionẽ suã
de cũ tota eccłra sua in hoc mndo us
in cõsũmatonẽ scłi. Non itaꝑ recce¬

Expanded text:
ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. Un
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m crederent. ñ om̃o ẽẽ potuit hoc
nomen ignotũ. Hec ẽ enĩ ius u̾e diuini¬
tatis ut creat᷑e rõnali iã rõne utenti
ñ omĩno ac penitꝰ possit abscondi. Ex¬
ceptis enĩ paucis in qͥb nat᷑a nimiũ de¬
pͣuata ẽ: imiu̾sũ genꝰ humanũ deũ
m̃di huiꝰ fatet᷑ auctorẽ. In hoc gͦ qd̾ fe

Expanded text:
istum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auc
Abbreviated transcription (Latin):
m̃d̾ eẽt apd̾ te. om̃s suos tiobebat in¬
telligi qͥb notũ faciendo prẽm cla¬
rificat eũ. Cũ enĩ dixisset ut filiꝰ
titus clarificet de mox q̃ad mod̾ id fie¬
ret demonstratit dicens. Sic̃ dedis¬
ti trei potestatẽ om̃is carnis: ut om̃e
qd̾ dedisti ei det eis uttã et̃nã. Heo ẽ ã¬

Expanded text:
mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: & insaniã ñ ferendã. Aniã uratõna¬
balem eũ hĩe uoluert̃: iõnabilẽ nega¬
uert. Deder̃t̃ illi ammã peccoris : sub¬
trayert̃ hominis. S illi abstulert̃ xp̃o
rõnem: ñ cenendo rõnem. Absit hoc a
nobis: in fide cacholica nutritis atq
fundatis. Ey hac gͦ occasione admonu¬
erĩ caritatẽ urãm ut qͦmͦ suꝑiorib lec¬
tionib satis uos instruximꝰ adu̾isus
sabellianos ce arrianos sabellianos

Expanded text:
n ferendam. Animam irrationalem cum habere voluerunt, rationalem negaverunt: dederunt ei animam pecoris, subtraxerunt hominis. Sed illi abstulerunt Christo rationem, non tenendo rationem. Absit hoc a nobis, in fide catholica nutritis atque fundatis. Ex hac ergo occasione admonuerim Charitatem vestram, ut quomodo superioribus lectionibus satis vos instruximus adversus Sabellianos et Aria
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ xp̃m ẽẽ dixert̾ : contͣ manicheos. qͥ so¬
lũ sine homine dm̃i. Ex hac occasione
de anima instruamꝰ uos: & contͣ apolli
rõnabẽ aĩam intelligentẽ aĩam in qͥt
in ꝗͣ distamꝰ a pectore qd̾ homines sumꝰ.

Expanded text:
ne Deo esse dixerunt; contra Manichaeos, qui solum sine homine Deum: ex hac occasione de anima instruamus vos et contra Apollinrationalem, animam intelligentem, animam, inquam, in qua distamus a pecore, quod homines
Abbreviated transcription (Latin):
tialit̾ ht̃: qͦm dictũ ẽ sic̃ ht̃ pr̃ uitã in se¬
met ip̾o: sic dedit ce filio intã hĩe in sert¬
ip̃o ⁊ cũ filiꝰ ip̃e sit uita:. Non potestas mi
ꝑfectũ genuit. omĩa gigriendo dedit. Ita il¬
in tenebris & cenebre eã ñ cõphondebãt
dissenfio int̾im fca ẽ int̾ uideos ꝓpt̾ sermo¬
nes hos. Dicebant autẽ multi ey ip̃is : De

Expanded text:
vitam in semetipso. sic dedit Filio vitam habere in semetipso , eam Filius ipse sit vita, non potestas minperfectum genuit omnia gignendo dedit. Ita ilin tenebris, et tenebrae eam non comprehendebant. Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. D
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sunt. ce uerbũ in forma dei qͥ acce¬
pit formã serui. & anima ce caro in for¬
ma serui: q̃ accepta ẽ a forma dei hu¬
miliauit semet ip̃m fes obediens usq ad
mortẽ. Iam in morte sola caro ẽ a iudeis
occisa. Si enĩ discipłis dixit nolite timere
cũ caro animã posuit: xp̃c animã posu¬
it. Et cũ caro ut resurgeret aĩãm sũpsit:
xp̾c aĩam sũp̾sit. sectñ potestate carnis hoc
plerent᷑ assũpsit. hoc inqtͥ mandatũ accepi
a pr̃e meo. u̾bũ ñ a uerbo accepi mandatu:¬

Expanded text:
omnia sunt, et Verbum in forma Dei, quae accepit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morte sola caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere cum caro animam posuit, Christus animam posuit; et cum caro, ut resurgeret, animam sumpsit, Christus animam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc plerentur, assumpsit. 14. Hoc, inquit, mandatum accepi a P
Abbreviated transcription (Latin):
dixi in ihm xp̃m filiũ eiꝰ unicũ dñm nr̃m:
totũ ibi intellige & uerbũ. & animã. &e car¬
nem. S utiq confiteris etiã illud qd̃ ht̃
eadẽ fides: in eũ xp̃m te credere qͥ crucifiyꝰ ẽ
& sepultꝰ. Eigo etiã sepultũ xp̃m eẽ ñ ne¬
gas: ce tñ sola caro sepulta ẽ. Si etũ erat ibi
anima: ñ erat mortuus. Si autẽ u̾a mors
nͥ caro. Disce hoc etiã in apłicis uerbis.
Hoc sentite inqͥd in uobis: qd ce in xͦ¬

Expanded text:
m Filium ejus unicum Dominum nostrum. Totum ibi intellige, et Verbum, et animam, et carnem. Sed utique confiteris etiam illud quod habet eadem fides, in eum Christum te credere qui crucifixus est et sepultus. Ergo etiam sepultum Christum esse non negas: et tamen sola caro sepulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors nisi caro. Disce hoc etiam in apostolicis verbis. Hoc sentite, inquit, in vobis, quod et in
Abbreviated transcription (Latin):
unde hoc ꝓpͥe dix̾it dñs: sacis apparet. Lo¬
q̃bat᷑ enim apud iudeos: in issits aũ fue¬
rat ad ip̃os udeos. Non ꝓpt̾ qͦsoã immani
odio ꝑtinaces & ꝑseũantes in tenebris: s ꝓp̃
qͦsdã in ip̃a gente qͣs dixit oues fuas. De qͥb
ait. ⁊ on sum missus nͥ ad oues q̃ ꝑierant¬

Expanded text:
unde hoc proprie dixerit Dominus, satis apparet. Loquebatur enim apud Judaeos, missus autem fuerat ad ipsos Judaeos, non propter quosdam immani odio pertinaces et perseverantes in tenebris, sed propter quosdam in ipsa gente quas dicit oves suas: de quibus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
bant maius iudiciũ sumerẽt: qr ce p̾sen¬
tia ẽ illiꝰ exibita. Ip̾e dñs ibi fuit. ibi ma¬
trẽ elegit ⁊ ibi concipi. ibi nasci: ibi san¬
gumẽ fundere uoluit. Ibi sunt uestigia
eiꝰ. mͦ adorant᷑: uͥ nouissime stecit: imde
ascendit in celũ: ad gñtes autẽ misit. S
forte aliqͥd̾ arbitrat᷑ qm̃ ñ ip̃e ad nos ue¬
int: s misit ad nos. non nos audisse uo¬
cẽ ipsiꝰ ÷ s uocẽ eoꝵ qͦs misit. Absit. Pel¬
latux ista cogitatio de cordib ur̃is: & in
his qͦs misit ip̃e erat. Ip̃m paulũ audite
quẽ misit. Ad gentes enĩ p̃cipue paulũ¬

Expanded text:
bant, majus judicium sumerent, quia et praesentia est illis exhibita. Ipse Dominus ibi fuit, ibi matrem elegit; ibi concipi, ibi nasci, ibi sanguinem fundere voluit; ibi sunt vestigia ejus, modo adorantur, ubi novissime stetit, unde ascendit in coelum: ad Gentes autem misit. 5. Sed forte aliquis arbitratur, quoniam non ipse ad nos venit, sed misit ad nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Gentes enim praecipue Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum pastor bonꝰ. Uͥ est ouis: Int̾roga
roga amicũ sponsi. Ecce agnꝰ dĩ: ecce qͥ tol¬
lit peccata mundi. Adhuc aliqͥd sed̾m istas
similitudines: mirabiliꝰ sum dicturꝰus.
Et agnꝰ enĩ & oius. & pastor: int̾ se amica
sunt. Cont᷑ leones aũ a pastorib ouescus

Expanded text:
Ego sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga roga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastorib
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ. Ex qͦ enĩ u̾bũ caro fem̃ ẽ ut ha¬
bitaret in nob̾⁊ & susceptꝰ ẽ a u̾bo hõ
id÷ tot᷑ homo anima & caro. Qd fecit pas¬
sio qͥd fecit mors nͥ corpꝰ ab anima seꝑaũ :
Animã uͦ a uerbo ñ seꝑauit. Si enim mor¬
tiuis ẽ dñs. ĩmo qͥa mortuus ẽ dñs ÷ mor¬
tius ẽ em̃ ꝓ nobis: in cruce sinedubio
caro ipsiꝰ expirauit animã⁊ ad tẽpus
exiguũ anima deseruit carnẽ: s redeun¬
te anima resurrect᷑am. A u̾bo aũ aĩam
seꝑatã eẽ ñ dico. Latronis amme dixit.
hodie mecũ eris in ꝑadiso. fidelẽ latronis
animã ñ deserebat: c& deserebat suã: Ab¬
sic. S illiꝰ ut dñs eustodiuit: suã uͦ in se¬
ꝑabilit̾ habuit. Si aũ dixxrimꝰ qr ip̃a se
anima posuit ⁊ &e iterũ ip̃a se sũpsit : ab
Ecoe homo qͥlibet ñ constans ex u̾bo ce
anima c carne ⁊ s ex anima ce carne.
De isto homine int̾rogemꝰ qͦm ponat a¬
nimã suã qͥcũq homo. An forte nuliꝰ hõ

Expanded text:
bum caro factum est, ut habitaret in nobis , et susceptus est a Verbo homo, id est totus homo, anima et caro; quid fecit passio, quid fecit mors, nisi corpus ab anima separavit? Animam vero a Verbo non separavit. Si enim mortuus est Dominus, imo quia mortuus est Dominus; mortuus est enim pro nobis in cruce; sine dubio caro ipsius exspiravit animam: ad tempus exiguum anima deseruit carnem, sed redeunte anima resurrecturam. A Verbo autem animam separatam esse non dico. Latronis animae dixit: Hodie mecum eris in paradiso . Fidelem latronis animam non deserebat, et deserebat suam? Absit: sed illius ut Dominus custodivit, suam vero inseparabiliter habuit. Si autem dixerimus quia ipsa se anima posuit, et iterum ipsa se sumpsit, absuEcce homo quilibet non constans ex Verbo et anima et carne, sed ex anima et carne: de isto homine interrogemus quomodo ponat animam suam quicumque homo. An forte nullus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea me pat̾ diligit ingͥt : qr morior ut
ego. qr ego pono inqtͥ: pono animã me¬
ã. Ego pono. sid ẽ ego pono: Ego illam
pono: ñ glorient᷑ iudei. Seuire potueit̃
potestatẽ hr̃e ñ potueit̃. Seinant qnͣ̃tũ
possunt. Si ego noluero ponere aĩam:
qͥd seiuendo facturi sunt: Una res¬
ponsione ꝓstrati sunt: qñ eis dem̃ ẽ
Quẽ q̃ritis: Dixeit̾. Ih̾m. Et ait eis.
Ego sum. Redieit̾ retro: & cecidert᷑. Qͥ
oecideit̾ ad unã uocẽ xp̃i morituri: qͥd
faciũt sub uoce iudicat᷑iͦ Ego inquã

Expanded text:
pterea me Pater diligit: quia morior ut , ego: Quia ego pono, inquit, pono animam meam, ego pono. Quid est, ego pono? Ego illam pono: non glorientur Judaei; saevire potuerunt, potestatem habere non potuerunt: saeviant quantum possunt; si ego noluero animam meam ponere, quid saeviendo facturi sunt? Una responsione prostrati sunt: quando eis dictum est, Quem quaeritis? dixerunt, Jesum; et ait eis, Ego sum: redierunt retro, et ceciderunt . Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient sub voce judicaturi? Ego, ego, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
pastor intͣndo ꝑ se. Et qͥdẽ sis qd̾ pastorest:
dedit &e menbris suis. ⁊ am oe petrꝰ pastor
ep̃i pastores: ostiũ uͦi nemo nr̃m se dicit. Hoc¬
sͦ ip̃e ꝓpͥe tenuit: qr intrent oues. Demq pau¬
lꝰ apłs boni pastoris implebat officiũ qͣndo
oues indisciplinate cepert̃ facere scismata
ce alia ostia sͥ pon̾e. ñ qͣ intͣrent ut cõgre¬
garent᷑. s qͣ errarẽt ut diuiderent᷑: dicenteᷤ
¶alis ego sũ pauli ego sum cephe. alii ego apollo. alii
ego xp̃i: expauescens ad eos qͥ dixert̃ ego sũ
pauli tanꝗͣ clamans ad oues ⁊ misere qͣ
itis: Non sum ostiũ. Nunqͥd paulꝰ ꝓ uo¬

Expanded text:
pastor intrando per se, et quod pastor est dedit etiam suis, quia et Petrus pastor, t pastores. Ostium vero nemo nsibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quandoves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣ multa ꝑsimilitudines: & alio q̃ con¬
memorare longũ ẽ. Si autẽ ꝓͥietates dis¬
cutias rerũ qͣs uidere consuesti. nec petra
eũ faber fecit: nec lapis angłaris ẽ qr ñ ẽ
ab structore cõpositꝰ: nec pastor ẽ. qi custos
ouiũ qͣteupedũi ñ ẽ. nec leo ẽ qi fera ñ est:
nec agnꝰ ẽ qi pec̾ ñ est. Omĩa gͦ ista ꝑsimi¬
litudinẽ. Qͥd gͦ ꝓpͥe. In pͥncipio erat ũbũ ÷

Expanded text:
m multa per similitudines, et alia, quae commemorare longum est! Si autem proprietates discutias rerum quas videre consuesti; nec petra eum non fecit; nec lapis angularis est, quia non est ab structore compositus; nec pastor est, quia custos ovium quadrupedum non est; nec leo est, quia fera non est; nec agnus est, quia pecus non est. Omnia ergo ista per similitudinem. Quid ergo proprie? In principio erat Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ es ꝓ xp̃o aĩam tuã ponere: Et ad ista
u̾ba sic mͥ respondet: ꝑatus sũ. Qmͦ mͥ
responderat cũ dicerẽ ꝑatꝰ es mori: hoc
est gͦ ponere aĩam: qd̾ est mori. S ꝓ qͦ:
Ibi est certamen. Om̾s enim homines qñ
moriunt᷑ pont̾ animã: s non om̃s ꝓ xͦ¬

Expanded text:
ro Christo animam tuam ponere? Et ad ista verba sic mihi respondet, Paratus sum; quomodo mihi responderat cum dicerem, Paratus es mori. Hoc est ponere animam, quod est mori. Sed pro quo ibi est certamen? Omnes enim homines quando moriuntur, ponunt animam; sed non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
deat in reqͥe cũ xp̃o: uerũ dicit. Itẽ siqͥs res¬
pondeat rome in sepulcto: & ip̃e uerũ dicit.
Illud mͥ de anima hoc de eiꝰ carne respondetr
nectũ ideo duos dicimꝰ apłos paułos: imũ
qͥ reqͥescit in xp̃õ ⁊ alt̾um qͥ ẽ positꝰ in sepul¬
cro: qͣmus apłm paulũ dicamꝰ inuere in
in sepulcio. Morit᷑ aliqͥs dicimꝰ bonꝰ homo
fidelis homo in pace ẽ cũ dño ÷ &e continuo
eamꝰ ad exeqͥas ipsiꝰ: sepeliamꝰ eillũ. Eũ se¬
pulturꝰ es quẽ iã dix̾as in pace ẽẽ cum
d ĩo: cũ aliud sit anima q̃ ĩmortalit᷑ uiget.
aliud coepꝰ qd̾ corruptibilit̾ iacet. S ex quo
consortiũ carnis &e anime hominis nomen
accepit: iam &e singłm atꝙ seꝑatũ utrũ¬
libet eoꝵ nom̃ hominis tenuit. Nemo gͦti¬
tubet qñ audit dñm dixisse pono animã
meã: & iterũ sumo eã. Ponit eam caro:. s
ex potestate u̾bi. Sumit eam caro: s ex po¬

Expanded text:
deat, In requie cum Christo; verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro; et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de ejus carne respondet. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos; unum qui requiescit in Christo, alium qui positus est in sepulcro: quamvis apostolum Paulum din sepulcro. Moritur aliquis, dicimus, Bonus homo, fidelis homo, in pace est cum Domino: et continuo, Eamus ad exsequias ipsius, et sepeliamus illum. Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex quo consortium carnis et animae hominis nomen accepit, jam et singulum atque separatum, utrumlibet eorum nomen hominis tenuit. 13. Nemo ergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi: sumit eam caro, sed ex po
Abbreviated transcription (Latin):
ait pastor bonꝰ animã suã ponit ꝓ ouib¬
sius ñ ip̃e imꝰ hoc fecit: atñ si ill qͥ fece¬
runt m̃bra eiꝰ sunt: idem ip̃e imꝰ hoc fecit.
Ip̃e enĩ potuit facere sine illis: ip̃i su̾ illo
unde potuert̃ cũ ip̃e dir̾it ⁊ sine me m¬
chil potestis facere: Hinc autẽ ostendi¬
qͥa pͥmꝰ exibuit. Ido qͦdã loco scͥtũ est. Si
sederis cenare ad mensam potentis sapien¬
ter intellige q̃ apponent᷑ tͥ & mitce manimm
tuã sciens qr talia te oportet p̃ꝑare. Mensa
Qͥ accedit ad talem mensã: p̃paret talia. Ꝙͥ
qͥ s p̃paret talia: Qͦm ip̃e ꝓ nobis animam
suã posuit: sic &e nos debemꝰ ad edificandã
plebẽ & asserendã fidẽ animas ꝓ fr̾ib pon̾e

Expanded text:
stor bonus animam suam ponit pro ovibus, non ipse unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt membra ejus sunt, idem ipse unus hoc fecit. Ipse enim potuit facere sine illis; ipsi sine illo unde potuerunt, cum ipse dixerit, Sine me nihil potestis facere ? Hinc autem ostendiqui primus exhibuit. Ideo quodam loco scriptum est: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Mensa hristi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus, ad aedificandam plebem et asserendam fidem, an
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. hoc tercio usq ad eiꝰ tristiciã. Et cum
indicauit ÷ ut ter confiteret᷑ qͥter negaue¬
rat. & ei suas oues pascendas t̾cio commnen¬
dasset: ait illi. Cũ umior eẽs cingebas ce:
& ãbulabas uͥ uolebas. Cũ autẽ senueris
ertendes manꝰ cuas ce alt̾ te cinget: & duces
qͦtu ñ uis. Exposuit euangłista qd̾ dñs dixe¬
rit. Hoc aũ inqͥt dixit significans qͣ mor¬
te clarificaturꝰ eẽt dm̃. Ad hoc gͦ ꝑtinet pas¬
ce oues meas: ut ponas animã tuã ꝓ oui¬
b meis. Iam illud qdͥ ait. sic̃ nouit me pat̾ ÷
& ego agnosco prem qͥs nescit: Ip̃e enĩ agnos

Expanded text:
rum, hoc tertio usque ad ejus tristitiam. Et cum judicavit, ut ter confiteretur qui ter negaverat, et ei suas oves pascendas tertio commendasset; ait illi, Cum junior esses, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et ducet quo tu non vis. Et exposuit Evangelista quid Dominus dixerit: Hoc autem inquit, dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Ad hoc ergo pertinet, Pasce oves meas: ut ponas animam tuam pro ovibus meis. 3. Jam illud quod ait, Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e germane de grege sollicit᷑ maluit fili¬
ũ mitt᷑e: & int̾ m̾cennarios reman̾e. Inue¬
nimꝰ & m̾cennarios: ñ cos discutit nͥ dñs. Q
cor inspicit. ip̃e discutit: tñ aliqñ intelli¬
gunt᷑ a nobis. Non enĩ frustͣ dixit ip̃e dn̾s
etiã de lupis: ex fructib eoꝵ oognoscetis e¬
os. Multos int̾rogant tẽptatõnes ⁊ & tẽ ap¬
parent cogitatõnes: multi autẽ lacẽt. Ha¬
heat in ouile dñs p̃positos. & filios. & m̃cen¬
narios. P̾positi aũ qͥ filii sunt: pastores sc̃.
Si pastores sunt qͦmͦ unꝰ pastor⁊ nͥ qi st̃ illi
om̃s uniꝰ menbra pastoris. cuiꝰ sunt orres

Expanded text:
ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi omnes unius membra pastoris, cujus sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
nit: Eece dñs dix̾at ostiũ : ñ intellexe¬
ramꝰ. Qnͣdo ñ intelleximꝰ: clausũ erat. Qͥ
aꝑit : ip̃e est ostiariꝰ. Nulla ẽ gͦ necessitas
aliqͥd aliud q̾rere. Nulla nerassitas: sed
fortasse est uoluntas. Si ẽ uoluntas: no¬
li exorbitare ⁊ noli a tͥnitate discedere

Expanded text:
nit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere.
Abbreviated transcription (Latin):
carn tue ẽ amittere uitã suã. Mori aĩe
tue. est amittere intã suã. uita carnis
tue: aĩa tua. Uita aĩe tue: ds tuus. Qͦmͦ
morit᷑ caid amissa aĩa q̃ uita ẽ eiꝰ: sic
morit᷑ anima amisso dõ qͥ uita ẽ eiꝰ. Cer¬
te gͦ inmortalis ẽ animaͥ plane ĩmorta¬
lis: qr uiuit & mortua. Qd̃ enĩ de iudua
delitiosa dixit apłs ÷ etiã de aĩa si dm̃ suũ
let. Die dnnico uacat nobis hoc lucrent᷑:
etiãqͥ ad tĩbũ dĩ etiã die hodierno con¬
caio. Nec sic homo ut sola caro. S qr hõ
constat ex carne & anima: totꝰ autẽ hõ
in xp̃o. Non enĩ partẽ dec̃iorẽ suscepisset:¬
homo. Qͥd ÷ uerbũ & homo: Uerbũ. aĩa
caro. Tenete hoc: qr ñ defuert̃ hetici ce in
ista sententia. Pulsi qͥdẽ iamolim a iũ¬
tate catholica stñ iit fures ce latͦnes ñ in¬
tͣnͣtes ꝑ ostiũ: insidiari ouili ñ desimint.
Apollinariste ħetici dicti sunt qͥ auisi st̃

Expanded text:
ae, est amittere vitam suam: mori animae tuae, est amittere vitam suam. Vita carnis tuae, anima tua: vita animae tuae, Deus tuus. Quomodo moritur caro amissa anima, quae vita est ejus; sic moritur anima amisso Deo, qui vita est ejus. Certe ergo immortalis est anima. Plane immortalis, quia vivit et mortua. Quod enim de vidua deliciosa dixit Apostolus, etiam de anima, si Deum suum let die dominico: vacat nobis, hoc lucrentur qui ad verbum Dei etiam die hodierna conrbum et homo. Nec sic homo ut sola caro: sed quia homo, constat ex carne et anima, totus autem homo in Christo. Non enim partem deteriorem sushomo. Quid est Verbum et homo? Verbum, anima et caro. Tenete hoc, quia non defuerunt haeretici et in ista sententia, pulsi quidem jam olim a veritate catholica: sed tamen ut fures et latrones non intrantes per ostium, insidiari ovili non desinunt. Apollinaristae haeretici dicti sunt, qui ausi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: itẽ p̃sentib ce fut̾is. & illis ce nobis:
ce ꝯͦtcͦt etiã post nos fueñt oues eiꝰ: qͥs
ad eas missus eẽt ostendit. Om̃s gͦ audi¬
unt uocẽ pastoris sui dicentis. Ego fum
pastor bonꝰ. Non adderet bonꝰ: nͥ ẽẽnt pas¬
cores mali. S pasteres mali: ip̃i sunt fu¬
res ce latrones. Aut certe ut multũ mer¬
cennarii. Om̃is enĩ hic ꝑsonas qͦs posuit:
reqͥrere. distinguere. nosse debemꝰ. Aꝑ¬
uit enĩ iam duas res dñs: qͣs qͦdãm clau¬
sas ꝓposuerat. Iam scrmꝰ qͥa ostiũ ip̃e ẽ.
Sennꝰ qr pastor ip̃e ẽ. fures &e latrones
ẽ. hodie autẽ audiuimꝰ m̃cennarium
audiuimꝰ & lupũ: heri noiatꝰ ẽ ce osti¬
ariꝰ. In bonis gͥ ostiũ ẽ. ostiariꝰ: pastor
ce oues. Inmalis: fures ae latͦnes. m̃cen¬
Pastorẽ: ip̃m ostiariũ. Qui hec enĩ duo
ip̃e exposuit: ostiariũ nobis q̃rendũ
reliqͥt. Et qͥd ait de ostiario: hiuc in¬
qtͥ ostianꝰ aꝑit. Eui aꝑit : Pastori. Qd aꝑu

Expanded text:
es: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes ergo audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures est. Nunc autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum, nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor, et oves; in malis fures et latrones, mercepastorem ipsum: ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiarium nobis reliquit quaerendum. Et quid ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
bũ erat apud dm̃: & d̾s̾ erat uerbũ. Si q̃¬
ab et̾no genitꝰ. eqͣlis gignenti ꝑ quẽ scã
sunt omĩa cũ prẽ incõmutabił ⁊ ce accep¬
ta forma hois ñ mutatꝰ: ex incarnatõ¬
ne homo filiꝰ hominis ce filiꝰ dĩ. hoc totũ
qdꝰ dixi ñ similitudo s res est. Non

Expanded text:
m, et Deus erat Verbum . Si quab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non