comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri talib. et si ñ consentis: ñdum ẽ ꝑfec-¬
ta sanitas. Sanabis gͦ corde contrito: sa-¬
nab̃is. Noli erubesce̾. conterere cor. Ta-¬
les sanat ds̃. S quid ago inqͥes mͦ: Con¬
delector enim legi dei scđ̃m int̾iorẽ ho-¬
minẽ: uideo autẽ legẽ in m̃bris repug-¬
nantẽ legi mentis meȩ. et captiuũ me-
ducentẽ in legẽ pecĩ Qͥa agis: Contere
cor. Confitere: age: dic sequentia. Infe¬
lix ego honio. qͥs me lib̾abit de corꝑe mor¬
tis huiꝰ : Hoc enim dicẽ infelix hõ: iã cor
conterere ẽ. Illȩ sꝑet felicitatẽ: qui confite¬
tur infelicitatẽ. Dic gͥ. infelix ego hõ quis
me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ: ut respõ¬
deatur tͥ. Grã dĩ: ꝑ ib̃m xp̃m dnm nr̃m.¬

Expanded text:
ri talibus, etsi non consentis, nondum est perfecri talibus, etsi non consentis, nondum est perfecta sanitas. Sanaberis ergo, corde contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei s aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Quid agis? Contere cor, confitere; age, dic sequentia: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Hoc enim dicere, «Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret felicitatem, qui confitetur infelicitatem. Dic ergo, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus;» ut respondeatur t
Abbreviated transcription (Latin):
nat gͦ contͥtos corde: quia ilł ꝓpinqͣt ut sa-¬
net: sicut dr̃ alio loco. ꝓpe ẽ. dñs: hisqͥ
obtͥuer̃ cor. Qui obtriuer cor: humileᷤᷤ.
Qui ñ obtuer̃ cor: Suꝑbi. Contritũ sa¬
nabit᷑: elatum elidet᷑. Adhoc enĩ forte eli¬
Male erigitur: qͦd ñ pͥmo corrigit᷑. Qui
sanat contritos corde: et alligat contrici¬
ones eorum. Sanat inquit contritos cor-¬
de: sauat gͦ humiliatos corde: sanat cõ-¬
fitentes: sanat seipsos punientes: inse se¬
uerũ iudiciũ exercentes: ut possint eẽ illiꝰ
ta eorum sanitas tͣnsacta mortalitate fi¬
et: qñ corruptibile hoc induerit in cor-¬
ruptionem et mortale hoc induerit in¬
mortalitatẽ: qñ nicħ erit qͦd ex carnis
labe sollicitet: ñ solum nichil cui consen¬
tiamꝰ: s nichil hͦd suggeratur ex carne.
Et enim mͦ frẽs mei quante illicite dele¬
ctationes animum tangunt: qͣmuis eis
ñ consentiamus. ut menbra nr̃a iusticiȩ
seruiant ñ iniquitati. Tam̃ uel delecta¬

Expanded text:
nat» ergo «contritos corde:» quia illis propinquat ut sanet; sicut dicitur alio loco, «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Qui obtriverunt cor? Humiles. Qui non obtriverunt cor? Superbi. Contritum sanabitur, elidetur elatum. Ad hoc enim forte elimale erigitur, quod non primo corrigitur. 6. «Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Sanat,» inquit, «contritos corde:» sanat ergo humiliatos corde, sanat confitentes, sanat seipsos punientes, in se severum judicium exercentes, ut possint esse illiuta eorum sanitas transacta mortalitate fiet, quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; quando nihil erit quod ex carnis labe sollicitet, non solum nihil cui consentiamus, sed nihil quod suggeratur ex carne. Etenim modo, fratres mei, quantae illicitae delectationes animum tangunt! Quamvis eis non consentiamus, ut membra nostra justitiae serviant, non iniquitati; tamen vel delecta
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ: dõ nr̃o inquit iocunda sit lauda
tio Qmͦ erit dõ nr̃o iocunda laus: Si bene
uiuendo laudet᷑. Audi: quia tẽ erit illi io¬
osa laus ñ ẽ: iocunda ñẽ. hoc enĩ iocundũ:
qͦd speciosũ. Tis gͦ ut dõ tuo iocunda sit
laus: Noli bone cantilenȩ tuȩ obstreꝑe
morib malis. Dõ nr̃o iocunda sit laus. Qd
dixit: Qui laudatis: bene uiuite. Lau¬
datio impiorũ offendit dm̃. Piꝰ illȩ atten-¬
dit quiduiuas: qͣm qͥd sones. Certe cũ eo
quẽ laudas pacẽ hr̃ẽ iuis. Quomͦ cũ illo q̃riᷤᷤ
pacemͥ qñ ateipso dissonas: Quomͦ inqͥes
ameipso dissono: Aliud sonat lingͣ: ali¬
ud indicat uita. Dõ nr̃o iocunda sit laus.
Pot̾ enĩ iocunda laus ẽẽ homini: c̃ audit
concinnis acutisq sententiis et suauisuoce
laudantẽ. S deo nr̃o iocunda sit laus: cꝰ
aures ñ ad os. s ad cor. ñ ad linguã s ad
det se nob̾. Grãs dignationi eiꝰ. Dignat᷑ enĩ
cominendare se nob: ñ qͣsi aliquid p̃stat᷑is :

Expanded text:
sit laus.» Quomodo erit Deo nostro jucunda laus? Si bene vivendo landetur. Audi quia tunc erit illi juosa laus non est, jucunda non est; hoc enim jucundum, quod speciosum. Vis ergo ut Deo tuo jucunda sit laus? Noli bonae cantilenae tuae obstrepere moribus malis. «Deo nostro jucunda sit laus.» Quid dixit? Qui laudatis, bene vivite. Laudatio impiorum offendit Deum. Plus ille attendit quid vivas, quam quid sones. Certe cum eo quem laudas, pacem habere vis: quomodo cum illo quaeris pacem, quando a teipso dissonas? Quomodo, inquies, a memetipso dissono? Aliud sonat lingua, aliud indicat vita. «Deo nostro jucunda sit laus.» Potest enim laus jucunda esse homini, cum audit concinnis acutisque sententiis et suavi voce laudantem: sed «Deo nostro jucunda sit laus;» cujus aures, non ad os, sed ad cor; non ad linguam, sed ad dat se nobis: gratias dignationi ejus. Dignatur enim commendare se nobis, non quasi aliquid praestaturis,
Abbreviated transcription (Latin):
castus c̃ comuge thorꝰ. Et si ẽ cura ꝓpa¬
gandi lib̾os: ñ sit effrenata luxuries
libidinum. Defer in lecto tuo coniugi
tue: quia m̃bra xͥ estis ambo. Ambo
abillo conditi: ambo sanguine ipsius
reꝑati. Hȩcagens laudas eũ: nec omĩo
silebit laudatio tua. Quid c̃ somnꝰ ad¬
uen̾it: Et c̃ dormis. ñ te excitet aqͥete
mala conscientia tua: et innocentia
agas negotium: laudas cũ cibũ et potum
capis: laudas cum in lecto quiescis: landas
c̃dormis. Quando ñ laudas: ꝑ ficiet᷑ ĩnob
laudatio dĩ cũ ad illam ciuitatẽ uen̾imꝰ: qñ
effecti fuimꝰ eqͣles angłis dei: qñ nulla nos¬
corporalis necessitas ulla exparte sollicitat:
ñ fames. ñ sitis interpellat: ñ estus fatigat.
ñ frigus constͥngit: ñ febris deicit: ñ morᷤᷤ
finit. Ad illã ꝑfectissimã laudem exercea-¬
mus nos: laudatione ista in bonis oꝑib.¬

Expanded text:
castus cum conjuge torus; et si est cura propacastus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia mus.» Laudas cum agis negotium, laudas cum cibum et potum capis, laudas cum in lecto requiescis, laudas cum dormis; quando non laudas? Perficietur in nobis laudatio Dei, cum ad illam civitatem venerimus, quando effecti fuerimus aequales Angelis Dei ; quando nos nulla corporalis necessitas ulla ex parte sollicitat, non fames, non sitis interpellat, non aestus fatigat, non frigus constringit, non febris dejicit, non mors finit. Ad illam perfectissimam laudem exerceamus nos laudatione ista in bonis o
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemas dm̃. Itaq ad auriũ exhortati¬
onem canta uoce: corde ne sileas: uita ne
taceas. Non cogitas in negotio fraudẽ: psal¬
lis deo. Cũ manducas et bibis psalle: nõ
int̾miscendo sonoꝵ suauitates ad aurasap¬
tas: s modeste et frugalit̾ et temꝑanter
manducando et bibendo: quia hoc dicit
apłs. Siue manducatis siue bibitis. siue
aliud qͥd facitis: omĩa ingłam dei facite.
Si gͦ bñ agis qͦd ⁊ manducas et bibis. et
ad corꝑis refectionem sumis reparationẽ¬
q m̃broꝵ: grãs agens ei qͥtͥ p̾buit mor-¬
tali et fragili ista supplem̃torũ solatia:
et cib tuus et potustius laudat dm̃.
Si uͦ modũ nat᷑ȩ debitum in modatioe
uoracitatis excedas. ⁊ uinolentia te in¬
gurgites: qͣntaslibet laudes dĩ lingua
tua sonet: uita tua blasphemat. Post
cibũ ⁊ potũ requiescis ut dormias. Nec
inlecto aliqͥd turpit̾ agas: nec exceda ͤ
ult᷑ concessã licentiam in lege dĩ. Sit

Expanded text:
blasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortatiblasphemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate ꝑficit᷑. Desidauit aliqͥd: ñ con¬
cessũ ẽ. ad uoluntatẽ: ut consuleret᷑ ad
sanitatẽ. Hic gͦ qͥd nob̃ ꝓpositũ ẽ: Lau
mini ẽ. Hoc gͦ ait. Laudate dñm: qm̃
bonũ ẽ laudare dnm. Nonsic p̃t̾eamꝰ.
Laudate dñm dictũ ẽ: et tͣnsiit. Fac¬
mꝰ. Cantauimꝰ: ce conqͥeuimꝰ. Imꝰ in ali¬
ud forte agendum qͦd restat: et aliȩ ac¬
tiones cum occurrerint nob̵. laudatio
diuina cessauit innob̃. Non sic. Nam
lingͣ tua ad horam laudet: uita tua sẽꝑ
q̃ inuenta s̃ ad cantandũ. Qui gͦ psallit.
ñ sola uoce psallit: s assupto etiã qͦdam
organo qͦd uocatur psalt̾iũ. Acceden¬
tib manib. uoci c̃cordat. Tis gͦ psalłe:
Non sola uox tua sonet laudeᷤᷤ di: s oꝑa
tua concordent cũ uoce tua. Cũgͦ uoce
cantau̾is: silebis aliqñ. Uita sic cantat:
ut ñ ꝗͣ sileas. Negotium agis. et frau-¬
no oꝑe tuo: oꝑe tuo laudas dm̃. Et cũblas¬
phemat᷑ deus de malo oꝑe tuo: oꝑe tuo

Expanded text:
aliquid; non concessum est ad voluntatem, ut consuleretur ad sanitatem. Hic ergo quid nobis propositum est? «Laudmini est. Hoc ergo ait, Laudate Dominum, quoniam bonum est laudare Dominum. Non sic praetereamus laudare Dominum. Dictum est, et transiit; facmus; cantavimus, et conquievimus. Imus in aliud forte agendum quod restat, et aliae actiones cum occurrerint nobis, laudatio divina cessabit in nobis? Non sic; nam lingua tua ad horam laudat, vita tua semper quae inventa sunt ad cantandum. Qui ergo psallit, non sola voce psallit; sed assumpto etiam quodam organo, quod vocatur psalterium, accedentibus manibus voci concordat. Vis ergo psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et frauno opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, opere tuo
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ꝑfecta pax. oͦ esurimꝰ et sitimꝰ iusticiã
Beati qui esuriunt et sitiunt iustici.ĩ: qm̃
ip̃i saturabuntur. Quomͦ ipsi satuabũt᷑:
Cum ad pacem uen̾imꝰ. Ideo cum dixiss
qui posuit fines tuos pacẽ: quia ibi sat᷑i¬
tas et nulla indigentia: subdidit statim.
Et adipe frum̃ti satiat te. Frẽs: qm̃ pax¬
ip̃a deqͣ loqͥm᷑ ñdum ẽ. intotis nob. id ẽ ĩ
uno qͦ nr̃m tota: adhuc forte spm nr̃m
delectat audire: s si nicħ resistat et re¬
bellet excorpore. Finiemꝰ psalmũ. fatiga¬
tos uos nunꝗͣ sentio: tam̃ u̾eor nouit ds̃.
ne oñi sim uob̃. aut quibꝰdã fr̃ib Et ui¬
deo studia multoꝵ exigentium de me
qͥs in amphiteatro. Nunqͥd illi si tam diu
starent. adhuc spectarent: Ergo frẽs audi¬
amus cet̾a: quia hoc uultis. Assit dñs: assit
et uirib et m̃tib nr̃is. Qui posuit finestu
ciȩ: succedit saturitas. Qui ibi erit adeps

Expanded text:
ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturitas et nulla indigentia, subdidit statim, «Et adipe frumenti satians te» 21. Fratres, quoniaipsa de qua loquimur, nondum est in totis nobis, id est in unoquoque nostrum tota, adhuc forte spiritum vestrum delectat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corpore, finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tamen vereor, novit Deus, ne oneri sim vobis aut quibusdam fratribus: et video studia multorum exigentium de me qui sunt in amphitheatro. Numquid illi si tam diu starent, adhuc spectarent? Ergo, fratres, audiamus caetera, quia hoc vultis. Adsit Dominus, adsit et viribus et mentibus nostris. «Qui posuit fines tutiae, succedit saturitas. Qui ibi erit adeps
Abbreviated transcription (Latin):
gaudendo intꝰ. Fines enim ierłm pax:
quia posuit inqͥt fines tuos pacẽ. oͦͦ desi¬
damꝰ pacẽ: qͣm hic habemꝰ inspe. Adhuc
enim in nob̾ ipsis qͣł pax: Caro concupis
in uno hoĩe: te̾ erit plena in omĩb ciuib ie¬
rłm. Qͣdo erit plena pax: Qnͣdo corrupti¬
bile hoc induerit incorruptionẽ: et mortale
hoc induerit ĩ mortalitatẽ. Tc plena pax: tc̃
firma pax. Nicħ litigat adu̾s animã in ho¬
mine: ñ ip̃a adu̾sũ se ex qͣdã parte saucia :¬
ñ carnis fragilitas. ñ indigentia corꝑis: nõ
fames : ñ sitis: ñ frigꝰ: ñ estus: ñ lassitudo:¬
n ulla inopia: ñ ꝓuocatio rixe: ñ certe ipsa
sollicita cautela et uitandi mimici &e dili¬
gendi. Hȩc omĩa frẽs meilitigant ad u̾sum
nos: ñdum ẽ plena pax. et ꝑfecta pax. Qͦd
damastis. qui iã dudũ nominata pace ex
desidio clamastis: clamor ur̃ desiti fuit
ñ desat᷑itate: quia ibi er it ꝑfecta iusticia

Expanded text:
gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habemus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro concupiscin uno homine, tunc erit plena in omnibus civibus Jerusalem. Quando erit plena pax? Quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc plena pax, tunc firma pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Lam totũ corpꝰ xͥ loquit᷑ omĩũ linguis: au¬
Crescit enim ȩccłia: donec occupat omnes
linguas. Quiduos deseruistis qͦusq creuit:
Tenete nob̾cũ qͦusq accessit: ut nob̃cum
ꝑueniatis ad eam quȩ ñdum accessit. Lo¬
qͦr omniũ linguis: audeo tͥ dicẽ. Incorꝑe¬
linguis loquit᷑: & ego in om̃ib linguis sũ
Mea ẽ greca: mea ẽ syra: mea ẽ hebrea :
mea ẽ omniũ gentium: quia inunitate sũ
omniũ gentium. Ergo frẽs cȩpit eccłia¬
abierłm: it ꝑ om̃s gs. Quid euidentius
testimoniũ spei nr̃ȩ inunitate corꝑis nr̃i.
Gaudete infrumentis: tolerate ⁊ izania
Gemite intritura: suspirate in horreum.
ueniet illud tempꝰ qͦ gaudebimꝰ: c̾̃firma¬
tis uectib portar̃ ierłm. Intret qui intrat᷑u ẽ.
Qui illue manifestus intrabit: huc ñ fictꝰ
intret. Qui autẽ hic fictꝰ intrat: foris ẽ. Fo¬
risẽ: et nescit. Tentilabrum ꝓbabit: uec¬
firmit̾ intus. Qͥ hic tolerando intꝰ: ibi

Expanded text:
Christi loquitur omnium linguis: Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo tibi dicere. In corlinguis loquitur, et ego in omnibus linguis sum; mea est graeca, mea est syra, mea est hebraea, mea est omnium gentium, quia in unitate sum omnium gentium. 20. Ergo, fratres, coepit Eccalem; iit per omnes gentes: quid evidentius testimonium spei nostrae in unitate corporis Christi. Gaudete in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui intraturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc fictus non intrat. Qui autem huc fictus intrat, foris est. Foris est, et nescit: ventilabrum probabit, firmiter intus: qui autem hic tolerando intus, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
temꝰ dm̃ informa dĩ: u̾bum eqͣlȩ patͥ. Ip̃a
ẽ. sapĩa dĩ: deqͣ dictum ẽ. Attingit afine
usq ad finẽ fortit̾. Q uanta uelocitas:
attingit. a fine usq ad finem fortit̾. S for¬
te immobilitate attingit. Si ĩ mobilitate
tanqͣm moles saxͤa aliqͣ impleat locũ aliꝗͣ:
ta dic̾ent᷑: acutꝰ inquit: mobił: certus:
incoinqͥnat᷑. Sic utiq sapĩa dĩ mobilis. Si gͦ
mobił: qñ hoc tangit. illud ñ tangit: aut¬
ut hoc tangat illud deserit: Et uͥẽ uelo¬
citas: Hoc facit uelocitas: ut & uͥq semꝑ
sit. et nꝰꝗͣ inclusa teneat᷑. s cogitare ista
ñ possumꝰ: pigͥ sumꝰ. Quis ista cogitet: Et
sic intellexi: et qͦmͦ potuistis intellex istis.
s quid dix̃ apłs: Ei autẽ qui potens ẽ.
fac̾ẽ supͣ qmͣ petimꝰ aut intelligimꝰ. Quid
hic ostendit: Quia qͣntũc̃q intellex̾imꝰ:
ñ intelleximnꝰ sicuti ẽ. Quare hoc: Corpꝰ¬

Expanded text:
um aequale Patri; ipsa est Sapientia Dei, de qua dictum est: «Attingit in fine usque ad finem fortiter» . Quanta velocitas! «Attingit a fine usque ad finem fortiter.» Sed forte immobilitate attingit. Si immobilitate, tanquam moles aliqua saxea impleat locum aliquemta dicerentur: «Acutus,» inquit, «mobilis, certus, incoinquinatus» . Sic utique sapientia Dei mobilis. Si ergo mobilis; quando hoc tangit, illud non tangit? aut hoc tangit, illud deserit? Et ubi est velocitas? Hoc facit velocitas, ut et ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sed cogitare ista non possumus; pigri sumus. Quis ista cogitet? Et si intellexi, et quomodo potuistis intellexistis. Sed quid dicit Apostolus? «Ei autem qui potens est facere supra quam petimus, aut intelligimus» . Quid hic ostendit? Quia quotiescumque intellexerimus, non intelleximus sicuti est. Quare hoc? «Corp
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ. Et tanto queq res uelox ẽ. qͣnto ẽ
particeps uelocitatis. Illa res magis parti¬
ceps uelocitatis: gͥ magis uelox: aut minꝰ
particeps uelocitatis: gͦ minꝰ uelox. Ipsa ita¬
q uelocitate quid uelociꝰ: gͦ quousq currit:
Usq inuelocitatem. Quantum uis auge
qͦd uelox ⁊ u̾bum: et dic uelociꝰ ẽ. qͣmillud
Usq in ipsam uelocitatẽ currit. Telocita ᷤ
ipsa quid ẽ frẽse uͥq ẽ. Non ẽ ĩ parte: Hoc

Expanded text:
minus; et tanto quaeque res velox est, quanto est minus; et tanto quaeque res velox est, quanto est particeps velocitatis. Illa res magis est particeps velocitatis; ergo magis velox: aut minus particeps velocitatis; ergo minus velox. Ipsa itaque velocitate quid velocius? Ergo quo usque currit? «Usque in velocitatem.» Quantum vis auge quod velox est verbum, et dic: Velocius est quam illud usque in ipsam velocitatem? Velocitas ipsa quid est, fratres? Ubique est, non est in parte. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
salẽ nos syon: qñ confirmabunt᷑ uectes
portarũ nr̃arũ. Et enim illȩ qui tc̃ sacia¬
bit ad ipe frum̃ti: qͥd facit iusta ꝑegͥnati¬
one: hoc qͦd seqͥtur. Qui emittit u̾bum
suũ t̾rȩ. Ecce int̾ra laboramꝰ: fessi languidi.
pigri. frigidi. Quando leuarem᷑ ad adipẽ
frum̃ti satiantẽ: nͥ mitt̾et u̾bum suũ ter¬
rȩ qͣ grauabam᷑. t̾rȩ qͣimpediebam᷑ a redi¬
tu: ooisit u̾bũ suũ: ñ deseruit &ẽ inħemo.
Pluit manna de cȩlo. Qui emittit u̾bũ suũ
t̾rȩ: et uenit ad t̾ras u̾bum eiꝰ. Qmͦ aut qͦd
ẽ. u̾bũ eiꝰ: usq inuelocitatẽ currit u̾bum
eiꝰ usq inuelocitatem. Intelligamꝰ frẽs. Ñ
potuit elig̾e meliꝰ u̾bum. Calidꝰ. calore
calescit. Frigidꝰ. frigore frigescit. Velox.
uelocitate uelox fit. Quid calidius ipso ca
ipĩo frigore. qͦ frigescit quicqͥd frigidũ
fit: Quid gͦ uelocius ipsa uelocitate. qua
uelox fit. quicqͥd uelocit̾ currit: ꝑ osst᷑
dicimulta uelocia: et alia magis. alia

Expanded text:
salem, nos Sion, quando confirmabuntur vectes portarum nostrarum. Etenim ille qui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur ad adipem frumenti et satietatem, nisi mitteret verbum suum terrae, qua gravabamur; terrae, qua impediebamur a reditu? Misit verbum suum, non deseruit etiam in eremo, pluit manna de coelo. «Qui emittit verbum suum terrae;» et venit ad terras verbum ejus. Quomodo? aut quod est verbum ejus? «Usque in velocitatem cuejus usque in velocitatem.» Intelligamus, fratres; non potuit eligere melius verbum. Calidus calore calescit, frigidus frigore frigescit, velox velocitate velox fit. Quid calidius ipso calipso frigore, quo frigescit quidquid frigidum fit? Quid ergo velocius ipsa velocitate, qua velox fit quidquid velociter currit? Possunt dici multa velocia, et alia magis et alia
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce xꝑc surgens amortuis: ostendit se dis¬
cipulis fuis. Nuptiȩ ipsiꝰ s̃. Ipse spomꝰ: ec¬
clesia spona. Ecce sponsus qui dicebatur
mortuus. ab sumptꝰ. finitꝰ: ecce integer
resurrexit: ecce ostenditur odis disci-¬
płorũ: ecce p̃bet᷑ contrectantib manib
Ecce tetig̾unt cicatͥces: q̃ desꝑata s̃ uul-¬
Desꝑant enim de salute sua. Exhorta-¬
tur eos: et c̃firmat infide. Palpate et
Immo uͦ apparet in linguis omĩb. Tunc it
ñdum erat ȩccłia ꝑt̾rar̾ orbem diffusa: ut

Expanded text:
Ecce Christus surgens a mortuis, ostendit se disEcce Christus surgens a mortuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse sponsus, Ecclesia sponsa. Ecce sponsus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; ecce integer resurrexit, ecce ostenditur oculis discipulorum, ecce praebetur contrectantibus manibus, ecce tetigerunt cicatrices, quae desperatae sunt vulesse; desperaverunt enim de salute sua. Exhortatur eos, confirmat in fide: «Palpate, etImo vero apparet in linguis omnibus: tunc enim nondum erat Ecclesia per terrarum orbem diffusa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃. Quid dix̾unt ꝓpħȩ: Commemorabunt᷑
dicturꝰ es. Surgat aliquis amortuis. Egonõ
feris surg̾et. Et ipse aliqͥs. ñ quic̃q si u̾itas
furrexit ab inferis: qui de inferis uer̃ dicẽt.
et si ad inferos ñ ueniret. Tam̃ ꝓpt̾ uoces im¬
ꝑitoꝵ maloꝵ. ecce ipse mortuus ẽ: ecce sur¬
rexit ab inferis. Quid dicis hereticȩ. qͥd
dicis: coͦ te audiã. Finite s̃ om̃s excusatio¬
nes tuȩ: et siu̾ba dices diuitis adp̃ inferos
constituti. Surrex̃ amortius. xp̃c. Dignaris
uel ip̃m audire: Ecce qͦd forte simił es diui-¬
timortuo: uiuos desicdabas surg̾e ab inferis.
Nonpat̾ tuus. ñ auus tuus: ñ illi surrexer̃
qͥ nescio qͦs nomine tͣdicionis infamauert̃.
S ecce ñ infamau̾int. uer̃ dix̾int. Cis nos¬
se qͣm nichilad me : Audiamꝰ simul: quid
dix̾it. qͥfurrex̃ a mortuis. Quid plurib im-¬
ocłos nr̃os gesta p̾t̾ita: ꝓpt̾ cauenda fut᷑a.

Expanded text:
gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, dicturus es: Surgat aliquis ex mortuis; ego nonferis surgeret; et ipse aliquis, non quicumque, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui verum de inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen propter voces imperitorum malorum, ecce ipse mortuus est, ecce resurrexit ab inferis. Quid dicis, haeretice? quid dicis? Modo te audiam, finitae sunt omnes excusationes tuae; etsi verba diceres divitis apud inferos constituti, surrexit a mortuis Christus: dignaris vel ipsum audire? Ecce quod forte similis diviti mortuo vivus desiderabas, surrexit ab inferis: non pater tuus, non avus tuus, non illi surrexerunt qui nescio quos nomine traditionis infamaverunt. Sed ecce non infamaverunt, verum dixerunt; vis nosse quam nihil ad me? Audiamus simul quid dixerit qui surrexit ab inferis. Quid pluribus imoculos nostros gesta praeterita, propter cavenda futura.
Abbreviated transcription (Latin):
abraha et in abraham manens: dix̃ senten¬
tiam. Hñt ibi moysen et ꝓpħas. Si ipsos ñ
audiunt: neq si aliquis ex mortuis resur¬
rexit credent ei. O heretici: habetis hic
audire. Adhuc licet corrigi: animositatem
frenare. u̾itatẽ ten̾e adbuc concedit᷑. Discep¬
tate uob̃cum utrum audiendus sit moyseᷤ
et ꝓpħȩ: qui fidei suȩ testimonia tanta ex-¬
hibuer̃. Cum uideamꝰ sic currere res huma¬
nas. ut abipsis p̃dictȩ s̃: quid dubitatis ad¬
huc credȩ moysi et ꝓpħis: Quid dubitatis
audire: Anforte queritis refurgentem
amortuis. utr̃ et ipse uob̃ dicat de ȩccłia
sua: Quesiuit hoc diues apud inferos: ali¬
quẽ ex mortuis mitti ad frẽs suos. Rep̾hen¬
susẽ: quia hoquesiuit. Suffic̾e debuert᷑
fr̃ib eiꝰ: moỹses et ꝓpħȩ. Ad hoc illȩ frustͣ
quesiuit: ut uosiam exemplo admoniti.
ne frustra et sero querentes sic̃ illȩ torq̃a-¬
mini. audiatis. hñt moysen et ꝓpħas. Eo
dixit moyses: Insemine tuo benedicent᷑ om̃s

Expanded text:
sententiam: «Habent ibi Moysen et Prophetas; si» illos «non audiunt, neque si aliquis a mortuis resurrexerit, credent ei.» O haeretici, habetis hic audire, adhuc licet corrigi, animositatem frenare; veritatem tenere ad huc conceditur: disceptate vobiscum utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae testimonia tanta exhibuerunt; cum videamus sic currere res humanas, ut ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc credere Moysi et Prophetis? quid dubitatis audire? An forte quaeritis resurgentem a mortuis, utrum et ipse vobis dicat de Ecclesia sua? Quaesivit hoc dives apud inferos, aliquem mitti ex mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; sufficere debuerunt fratribus ejus Moyses et Prophetae. Ad hoc ille frustra quaesivit, ut vos jam exemplo admoniti, ne frustra et sero quaerentes, sicut ille torqueamini. Audiatis Moysen et Prophetas. Quid dixit Moyses? «In semine tuo benedicentur omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Hodie itaq demonstñda ẽ. ip̃a congruen¬
tia. In euugłica illa lectione. t̾titi sumꝰ de
die nouissimo. Terior illȩ securitatẽ par¬
turit. Territi enim p̾cauemꝰ: p̾cauentes se¬
curi erimꝰ. Quomͦ enim p̾posta securitas int̾r¬
ores impellit: ita ordinata sollicitudo securi¬
tatem parit. Territi autem sumꝰ: ne p̾sentem
uitam deficientem. uolaticã tͣnsitoriam. sic ame¬
mus. qͣsi alia nulla sit. Si enĩ alia nulla est:
amemꝰ hanc. Si alia uita nulla ẽ: feliciores
xp̃m infide sua. Si dormit fides. m̾ito fluc¬
dormiebat innaui: et nauis fluctuabat in
aquis. et tempestatib multis. Fluctuat cor:
xp̃c dormit: fides tua dormit. Quid adhuc
dubitas: ut tempestate iacteris: Excita .le iii.¬
xp̃m: excita fidem tuam: conspice oculis fi¬
dei uitam futuram : ꝓpt̾ qͣm credidisti: ꝓpt̾
quã signo crucis signaris. qui ꝓpt̾ea duxit
hanc uitam ut tͥ ostendẽt qͣm sit contẽpnẽ¬

Expanded text:
Hodie itaque demonstranda est et ipsa congruenHodie itaque demonstranda est et ipsa congruentia. In evangelica illa lectione territi sumus de die novissimo. Terror ille securitatem parturit; territi enim praecavemus, praecaventes securi erimus. Quomodo enim praepostera securitas in terrores impellit, ita ordinata sollicitudo securitatem parit. Territi autem sumus, ne praesentem vitam deficientem, volaticam, transitoriam, sic amemus, quasi alia nulla sit: si enim alia nulla est, amemus hanc. Si alia vita nulla est, feliciores Christum in fide sua: sed dormit fides. Merito flucdormiebat in navi, et navis fluctuabat in aquis et tempestatibus multis . Fluctuat ergost ergo, Christus dormit? Fides tua dormit. Quid adhuc dubitationis tempestate jactaris? Excita Christum, excita fidem tuam: conspice oculis fidei vitam futuram, propter quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, qui propterea duxit hanc vitam, ut tibi ostenderet quam sit contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
dici debuisse ut dictũ : hȩc enim pietas
faciet te capacem. ut quȩras quod dictum ẽ:
et cũ quȩsieris inuenias : et cum inuen̾is
gaudeas. Assit gͦ nob̾ apud dnm̃ dm̃ no¬
strũ. iste affectꝰ p̾cum ur̃arum: ut si nõ
ꝓpt̾ nos. certe ꝓpt̾ uos donare dignet᷑ qͦd
hic absconditũ latet. ooͦ gͦ putate nos qm̃
cͦoã expectaculi et editionis diuinȩ diemꝓ
misimꝰ: ꝓnunciatis istis u̾sib et ñdũ exposit᷑.
inuolutas qͣsdam editoris nr̃i sarcinas ꝓtulis¬
se. Utiq ad hoc inuolutȩ ꝓferunt᷑: ut euo¬
lute expectentur. Uos autẽ ñ tantũ intueri
s et uestiri paramini. Dix̾amꝰ autẽ die do¬
minico. si meminit caritas ur̃a qͥ affuistis.
ip̃am euuangłicam lectionẽ q̃ nos diutius
tenuit ut psalmi expositio differret᷑: con¬
gruã lectã fuisse eidẽ psalmo. Hoc tc̃ dixim̃:
s ostende ñ ualuimꝰ: quia psalmũ distulimꝰ.

Expanded text:
dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas facie te capacem ut quaeras quod dictum est, et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. Adsit ergo nobis apud Dominum Deum nostrum iste affectus precum vestrarum; et si non propter nos, certe propter vos donare dignetur quod hic absconditum latet. Modo ergo putate nos, quoniam cujusdam spectaculi et editionis divinae diem promisimus, pronuntiatis his versibus et nondum expositis, involutas quasdam Editoris nostri sarcinas protulisse. Utique ad hoc involutae proferuntur, ut evolutae exspectentur: vos autem non tantum intueri, sed et vestiri paramini. 3. Dixeramus autem die dominico, si meminit Charitas vestra, qui adfuistis, ipsam evangelicam lectionem, quae nos diutius tenuit, ut Psalmi expositio differretur, congruam lectam fuisse eidem psalmo. Hoc tunc diximus, sed ostendere non valuimus, quia Psalmum distulimus.
Abbreviated transcription (Latin):
se: dixisse aliqͦs. et uer̃ dixisse: magna
oꝑa dĩ: unde particula q̃dã commemora¬
ta ẽ. & ip̃a t̾rena et ꝓpe om̃ib annis nota:
qͦmͦ inniuat ds: qͦmͦ nebulam spargat:
qͦmꝰ &̃ christallum solidet: alios dixisse iͥ.
Putasne sine causa ista inscͥptis positast᷑.
it nix ista et lana. nebula et cinis. christal¬
lum et panis: S quare sic sie scͥpt᷑a loqͥ uo¬
luit. ꝑ quasdam qͣsi caligines similitudinũ:
Quanto meliꝰ aꝑtiꝰ loqueret᷑. Quare uel q̃ro.
uel hesito. quid s illa u̾ba exigant: Quare ĩ
audiendo uel laboro: quarȩ pler̃q audito
psalmo in doctus abscedo: hoc ẽ qͦd paulo-
ante dixi. Patere te curari. Tta sanandus
es. Multũ suꝑbꝰ et p̃ceps ẽ eger: qui et medi¬
cũ mon̾e audet. & hominẽ. Consiliũne
audebit dare medico. uͥ hõ egͦtat et ds cu¬
rat: Magnum pietatis et sanitatis ẽ. inici-
um: anteꝗͣ scias qͣre qͥd dictũ sit. crede ita

Expanded text:
se; dixisse aliquos, et verum dixisse, Magna se; dixisse aliquos, et verum dixisse, Magna opera Domini, unde particula quaedam commemorata est, et ipsa terrena, et prope omnibus annis nota, quomodo ningat Deus, quomodo nebulam spargat, quomodo etiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, Putasne sine causa ista in Scripturis posita sunt, it nix ista et lana, nebula et cinis, crystallum et panis? Sed quare sic Scriptura loqui voluit, per quasdam quasi caligines similitudinum? quanto melius apertius loqueretur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa verba exigant? quare in audiendo vel laboro? quare plerumque audito psalmo indoctus abscedo? Hoc est quod paulo ante dixi: Patere te curari; ita sanandus es. Multum superbus et praeceps est aeger qui et medicum monere audet, etiam hominem. Consiliumne audebit dare aeger medico? Ubi homo aegrotat, et Deus curat, magnum pietatis et sanitatis initium est, antequam scias quare quid dictum sit, credere ita
Abbreviated transcription (Latin):
lucio facilis ñ sit. Niues enim p̾t̾itȩ hiemiᷤ.
facile dissoluit estas adueniens. N enim
eis ad confirmandam duriciã. accessit an¬
nositas. Ttbi autẽ niues multȩ ꝑ annos
multos suꝑ inuicẽ missȩ fum̾t. et copia
sua uiolentiam estatis euic̾int. ñ estatis
unuis s multar᷑: p̃sertim in his terrȩ par¬
tib. id÷ in aqͥlonia plaga. uͥ nec estate sol
feruentissimꝰ inuenit᷑: ip̃a diuturna et
annosa duricia reddit hanc speciẽ quȩ
christallus dr̃. Intendat caritas ur̃a. Qͥd
ẽ. eigo christallum: Nix ẽ glacie durata ꝑ
multos annos: ita ut solȩ uel igne facile
dissolui ñ possit. Hoc ꝓpt̾ea aliquanto diu¬
tius ex posuimꝰ: quia multi ignorant. Nec
illi qͥl forte norunt. de re ꝗͣ nouer̃ on̾osũ
debent hr̃e sermonẽ: adhibitũ ñ ꝓpt̾ se
s ꝓpt̾ eos qͥ ñ nouer᷑. hȩc gͦ cum audistis ꝑ¬
sonante lectore: ñ dubito uos diu̾sa cogitas¬

Expanded text:
lutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis lutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem nives multae per annos multos super invicem missae fuerint, et copia sua violentiam aestatis evicerint, non aestatis unius, sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in aquilonia plaga, ubi nec aestate sol perferventissimus invenitur; ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallum dicitur. Intendat Charitas vestra. Quid est ergo crystallum? Nix est glacie durata per multos annos, ita ut a sole vel igne facile dissolvi non possit. Hoc propterea aliquanto diutius exposuimus, quia multi ignorant: nec illi qui hoc forte norunt, de re quam noverunt onerosum debent habere sermonem, adhibitum non proptepter eos qui non noverunt. Haec ergo cum audistis personante Lectore, non dubito vos diversa cogitas
Abbreviated transcription (Latin):
consilium medico dare audeat: Cũ leg̾et᷑
c̾do aut om̃s. aut multos urm anĩadũ¬
tisse qͦd habeat aliqͦsu̾s ad qͦs apiendos
pulsandũ ẽ: maximeq uͥait. Quidat ni¬
uem uelut lanã: nebulã uelut cinerem
spargit. Quimittet cristallũ suũ sicut
frustra panis: infaciẽ frigoris eiꝰ qͥs sub¬
fistet: his enim auditis. quisqͥs ea accep̃
ad litt̾am: oꝑa quidẽ diuina cogitauit.
Quis enĩ dat niuẽ nͥ ds: Et qͥs nebulã
spargit. nͥ ds: Christallũ qͥs durat. nisi
ipse: Et hñt hȩc tria. similitudines c̃gru¬
as appositas. E enim dissimił ÷ lana niui:
aut cinis nebulȩ: aut frusta panis candi¬
didi: nitori et candori christalli. Est enĩ
christallum species eius quedã in modũ
uitri: s candidum ẽ. Hoc autẽ genꝰ tͣlit᷑
abeis qui nouer̃. unde dubitare ñ debemꝰ
qm̃ fidelissima scͥptura testimoniũ dicit:
et ñ resoluta niue ita congelasc̾e̾: ut reso¬

Expanded text:
consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam velut cinerem spargit: qui mittit crystallum suum velut frusta panis; in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem divina cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis nebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalli. Est enim crystallum species quaedam in modum vitri, sed candidum est. Hoc autem genus traditur ab eis qui noverunt; unde dubitare non debemus, quoniam fidelissima Scriptura testimonium dicit: et non resoluta nive, ita congelascere, ut reso
Abbreviated transcription (Latin):
uent᷑us ÷ iudicare te. nͥ qui uenit iudicari
ꝓpt̾ te: Non timeas accusatorẽ: deqͦ ipse
dix̃. Princeps hꝰ mundi: missꝰẽ. foras. Nõ
timeas malũ aduocatum. Illȩ enim tͥ mͦ
aduocat᷑ ẽ: qui tc̃ iudex futurꝰ ẽ. Ille errt
et tu: et causa tua. Sermo causȩ tuȩ: te¬
stimoniũ conscientiȩ tuȩ. Quisqͥs gͦ fu¬
turum iudicẽ times: p̾sentẽ conscientiã
tuã mͦ corrige. Parumine tͥ ẽ. qͦd p̾t̾ita re
quiret ñ: Sine reliqͦ spatio temporis iu
dicabit: s cum qͣnto spatio temporis mͦ
p̃cipit. Tunc iam corrigi ñ licebit. oͦ qͥs
ꝓhibet: Hoc cũ uehement̾ comm̃daremꝰ
dm̃co die. qͥa reu̾a qr ꝓpe hoc solũ dicen-¬
dum ẽ: ñ par̃ teꝑis effluxit: et coacti
sumꝰ hunc psalmũ susceptum ad tractã¬
dum. in hunc diem differre. ooͦ ipse pre¬
sto ẽ. Intendamꝰ ineum: ĩmo indm̃. qui
pensare dignat᷑ ẽ. ita ut ipse nouit ex pe¬
dire infirmitatib nr̃is. Quis enĩ eger

Expanded text:
est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem conscientiam tuam modo corrige. Parumne tibi est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio temporis tunc judicabit: sed cum quanto spatio temporis modo praecipit? Tunc jam corrigi non licebit: modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis effluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui ritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus nostris. Quis enim aeger
Abbreviated transcription (Latin):
hoc abrahȩ ds. Insemine tuo benedicent᷑
om̃s gs̃. Audit unꝰ homo et credit: et sit
in multis pꝰmulta tempora. Quando dic¬
tum ẽ credit᷑: qͣndo implet᷑ dubitat᷑. hoc
gͦ dix̾ moyses. Dicant et ꝓpħe. ⁊ side cõ¬
mercium redẽptionis nr̃ȩ. Xp̃c pendet ĩ
ligno. Uide quanto emit: & sic uideb̃ quid
emit. Empturꝰ ẽ aliqͥd: ipsum aliqͥd ñ dũ
scis. uide qͣnti: et uidebis quid. Sangͥnẽ
fudit. Sanguine suo emit. Sanguine iꝰ
macłati emit. Sanguine uniq filii dei e¬
mit. Quid ẽptum ÷ sanguine unici filii

Expanded text:
hoc Abrahae Deus: «In semine tuo benedicentur hoc Abrahae Deus: «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Audit unus homo et credit, et fit in multis post multa tempora. Quando dictum est, creditur: quando impletum est, dubitatur? Hoc ergo dixit Moyses, dicant et Prophetae. Vide commercium emptionis nostrae. Christus pendet in ligno; vide quanto emit, et sic videbis quid emit. Empturus est aliquid; ipsum aliquid nondum scis. Vide, vide quanti, et videbis quid. Sanguinem fudit, sanguine suo emit, sanguine Agni immaculati emit, sanguine unici Filii Dei emit. Quid emptum est sanguine unici Filii
Abbreviated transcription (Latin):
tbunali dicis tu sententiã in orbẽ t̾rarũ:
Inqͦ foro ante te mundꝰ stecit: Nolo mͥ
dix̃ moyses dehis futuris temporib ad a¬
braham dictũ: In semine tuo benedicen¬
t᷑ om̃s gentes. Andubitas quid sit sem̃
abrahe: Puto: quia c̾apłs dix̾it. ñ du¬
bitabis. Aut si et de apło dubitab̾: qͣre
milia annorũ dictũ ẽ abrabȩ: insemine
tuo benedicent᷑ om̃s g̾s. Quod ante milia
annorũ dictũ ẽ. et ab uno creditũ ẽ: mͦ
iam uidemꝰ impletũ. Hac legimꝰ: hac in¬
tuem᷑: et tu resistis de tͣnsũso ueniens.
Quid dicturꝰ: Noli crede: Qui: Spũl
dei: dõ loquenti adabrahã. Et cui cre¬
do:tͥ: Non hoc dico inquies. Non hoc
dicis. Non dicis. mͥ potiꝰ crede qͣm sp̃ui
dei: et deo loquenti ad abrahã. Quid gͦ mͥ
dicis: Illȩ dedit: et illȩ tradidit. De eu̾¬
quib credo. Tibi enim ñ credo. Unde lec¬
turꝰ es : hoc mͥ pat̾ meus ait: hoc mͥ auuᷤ

Expanded text:
tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? in quo foro ante te mundus stetit? Nolo mihi dixit Moyses de futuris his temporibus? Ad Abaraham dictum est: «In semine tuo benedicentur omnes gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? Puto quia cum Apostolus dixerit, non dubitabis: aut si et de Apostolo dubitabis, quare, millia annorum dictum est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes gentes:» quod ante millia annorum dictum est, et ab uno creditum, modo jam videmus impletum. Hac legimus, hac intuemur, et tu resistis de transverso veniens? Quid dicturus? Noli credere. Cui? Spiritui Dei? Deo loquenti ad Abraham? Et cui credo? Tibi? Non hoc dico, inquies. Non hoc dicis? non dicis: Mihi potius crede, quam Spiritui Dei et Deo loquenti ad Abraham? Quid ergo mihi dicis? Ille tradidit, et ille tradidit. De Evaquibus credo; tibi enim non credo. Unde lecturus es? Hoc mihi pater meus, ait, hoc mihi avus
Abbreviated transcription (Latin):
inea cũ claudunt᷑ portȩ et firmant᷑ uec¬
tes: hanc qͣm nominatã sic amatis et di¬
ligitis. ip̃am sectamini: ipsam desid̾ate:
ipsam indomo. ipsã innegotio: ipsam
inuxore. ipsã infiliis. ipsã inseruis. ipsã
immicis. ip̃am ñinimicis diligite. Ipsa ẽ
pax qͣm ñ hñt heretici. Quid agit pax
in huiꝰ ad huc regionis incertis: mista
hamo ẽ alteri conspicuus. nemo uidet
cor ald̾ius: Qd agit pax: de inc̾tis nõ
iudicat: incognita ñ confirmat. ꝓcliui¬
or ẽ. adbene credendum de homine: qͣm
ad male suspicandũ. Non se multu dolet
errare cum bene credit etiã de malo: ꝑ¬
niuose autẽ cum male sentit forte de bo¬
no. Nescio qualis sit. Quid ꝑdo sicredo qr
bonus ẽ: s incertum ẽ. Licet ut caueas
ne forte uer̃ sit: ñ tam̃ dampnes tanꝗͣ
uer̃ sit. Hoc pax iubet. Quere pace̾ ait:
et sequere eam. Heresis quid monet:
Affrica remansit. Bene udicasti. Dequo

Expanded text:
rant cum clauduntur portae, et firmantur vecrant cum clauduntur portae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in negotio, ipsam in uxoribus, ipsam in filiis, ipsam in servis, ipsam in amicis, ipsam in inimicis diligite. 16. Ipsa est pax quam non habent haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc regionis incertis, in ist adhuc nemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,» ait, «et sequere eam» . Haeresis quod monet? tianus, Africa remansit. Bene judicasti. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
colligat qͦs parturiuit et peꝑit. oͦ iam
intꝰ filii st̃: securi s̃. uolar̃ de nido ⁊ ino¬
ris: uolar incelestia. uolar̃ in ȩt̾na: iam
tum delectam᷑: qñclamat de cordib ur̃is
pacis dilectio. Qmͦ uos delectauit. Nichil
dre̾am: nich exposuerã. tisum ꝓnunciaui:
et exclamastis. Qͥd de uobis cdlamauit:
dilectio pacis. Quid ostendi oculis ur̃is:
Unde clamastis. siñ amatis: unde ama
exhibet d̾s rer̾ inuisibiliũ. Qnͣta pulcri¬
tudine intellectus pacis corda ur̃a ꝑcus¬
sit. Quid iam ego loqͣr de pace. aut de
sude pacis: Preuenit omia u̾ba mea ur̃ af¬
fectus. Nimplebo: ñ possũ: infirmꝰ sũ. Dif¬
feramꝰ om̃s laudes pacis: ad illam patͥa pa¬
cis. Ibi eam pleniꝰ laudabimꝰ: uͥ eam ple¬
niꝰ habebimꝰ. Si inchoatam in nob̾ sic ama-¬
mꝰ: ꝑfectam qͦmͦ laudabimꝰ: Scce hoc dico.
E ilii dilectionis. filii regni. et ciues ierłm:¬
qm̃ ierłm uisio pacis ẽ. et om̃s qui hñt
pacem benedicuntur inea: et ip̃i mtͣnt¬

Expanded text:
m intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt in aeterna; jam tum delectamur, quando clamat de cordibus vestris pacis dilectio. Quomodo vos delectavit? Nihil dixeram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amatexhibet Deus rerum invisibilium. Quanta pulchritudine intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude pacis? Praevenit omnia verba mea vester affectus: non impleo; non possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in nobis si sic amamus, perfectam quomodo laudabimus? Ecce hoc dico, o filii dilecti, o filii regni, o cives Jerem visio pacis est; et omnes qui amant pacem, benedicuntur in ea, et ipsi int
Abbreviated transcription (Latin):
ate eg̾e uoluit: et tu manꝰ retͣhis: Certe
tu porigis manũ: et petis ado. Audi scͥpt᷑ã
Nonsit manꝰ tua porrecta ad accipiendũ:
et addandũ collecta. E rogari s uult ds̃
ex illo qͦd dedit. Quid enĩ das qͦd ille ñ dedit:
Quid enim habes qͦd ñ accepisti: Aut ũ ñ
dico deo: sicuilibet de tuo das aliqͥd: de illiꝰ
das: qui iubet ut des P̾rogator esto: ñ iua¬
sor. Hȩc gͦ faciens et si bona humilitate diciᷤ
de illo oleo. ne forte ñ suffitiat nobis: intraᷤᷤ
ꝓminmo ẽ. ut a uob̃ diuidicer. Qdo enim
potestisiudicare c̃scientiã meã: qñ examina¬
re qͦ animo facio quicqͥd facio: Qntũ posstẽ
bomines de alio iudicare: płhomo utis ip̃e
uu̾głio. Claudit᷑ hostium: et stabunt et
clamabunt. aꝑi nob̾: et ñ aꝑiet᷑: qĩ confirinaũ¬
sec̾a lauda: sinȩ fine lauda. fortit̾ clause s pn
dix̃ filios tuos inte. Nonuagant᷑ foru:
ñ ꝑegͥnant᷑. Intͦ gaudent: intꝰ laudant:
int᷑ benedicunt᷑. Intꝰ ñ parturiunt: quia

Expanded text:
a te voluit; et tu manus retrahis? Certe tu porrigis manum, et petis a Deo: audi Scripturam, «Non sit manus tua porrecta ad accipiendum, et ad dandum collecta» . Erogari sibi vult Deus ex illo quod dedit. Quid enim das quod ille non dedit? quid enim habes quod non accepisti ? Aut vero, non dico, Deo, sed cuilibet de tuo das aliquid? De illius das, qui jubet ut des. Praerogator esto, non invasor. Haec ergo faciens, et si bona humilitate dicis de illo oleo, «Ne forte non sufficiat nobis,» intras minimum est ut a vobis dijudicer» . Quando enim potestis dijudicare conscientiam meam? quando examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse vangelio, Claudetur ostium, et stabunt et clamabunt, «Aperi nobis;» et non aperietur: «Quoniasecura lauda, sine fine lauda. Fortiter clausae sunt dixit filios tuos in te.» Non vagantur foris, non peregrinantur; intus gaudent, intus laudant, intus benedicuntur; intus non parturiunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fantasias suauitatis suȩ et memoriã suã pas¬
centes reb ñ solum in utilib s et ꝑniciosis.
gaudentes ineis tanqͣm in dulcib s pestife¬
ris : uident pler̃q ut fit. tͣnsire seruos d̾i:
cognoscunt ipso habitu uel uestis uł capi¬
tis. uel forte notos hñt: et dicunt apud
semet ipsos et sec̃. Omiseros istos: qͥd ꝑdt̃.
Q uia bonũ illud putant: bñ nob̾ uolunt.

Expanded text:
phantasias vanitatis suae, et memoriam suam pasphantasias vanitatis suae, et memoriam suam pascentes rebus non solum inutilibus, sed et perniciosis, gaudentes in eis tanquam in dulcibus, sed pestiferis; vident plerumque, ut fit, transire servos Dei, cognoscunt ipso habitu vel vestis vel capitis, vel fronte notos habent, et dicunt apud semetipsos et secum: O miseros istos, quid perduquia bonum illud putant. Bene nobis volunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Non gratis gemitis frẽs. ꝓrsus illi qui eua¬
serunt dep̾cantes ꝓhis qui ꝑiclitant᷑ qui et
ipsi fuerunt innum̾o ꝑiclitantiũ exaudiũt᷑:
et abstrahet deus acaptiuitate babiloniȩ ple¬
bem suã. Redimet omnino: et eruet. ꝑfici¬
etur num̾us scõrũ: gestantiũ imaginẽ dei.
Non ibi er̃ quoꝵ imaginẽ d̾s inciuitate sua
sꝑnet. et ad nichilũ rediget: quia et ipsi in
ciuitate sua hoc ẽ inbabilonia imaginẽ eiꝰ
adnichilum redig̾unt. Erit illȩ ppłs lau
Collauda: quia exmultis constas. Lauda:
quia unum facta es. m ulti inquit apłs uiĩ¬
mꝰ: qr unũ laudamꝰ. Ilem multi qui unũ :
quia illȩ inqͦunum semꝑ unꝰ. Quare inqͥt
hȩc ierłm collaudo dm̃. et laudo dm̃ meũ
speculatio. Uidete si aliud sonant ista noĩa.
nͥ spectacula: ne putent g̾s se hr̃e specta¬
cula et nos ñhr̃e. Aliqñ dimisso theatro
aut amphiteat᷑. cũ ceꝑit ex illa cauea euomi
turba ꝑditorum: aliq̃n tenentes in animo

Expanded text:
non gratis gemitis, fratres. Prorsus illi qui evaserunt, deprecantes pro his qui periclitantur, quia et ipsi fuerunt in numero periclitantium, exaudiuntur; et abstrahet Deus a captivitate Babyloniae plebem suam, redimet omnino et eruet, et perficietur numerus sanctorum gestantium imaginem Dei. Non ibi erunt, quorum imaginem Deus in civitate sua spernet, et ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitate sua, hoc est Babylonia, imaginem ejus ad nihilum redegerunt. Erit ille populus laCollauda,» quia ex multis constas; «lauda,» quia unum facta es. «Multi,» inquit Aposmus; quoniam unum, laudamus. Iidem multi qui unum; quia ille in quo unum, semper unus. 8. Quare, inquit haec Jerusalem, collaudo Dominum, et laudo Deum meum Speculatio. Videte si aliud sonant ista nomina, nisi spectacula; ne putent gentes se habere spectacula, et nos non habere. Aliquando, dimisso theatro aut amphiteatro, cum coeperit ex illa cavea evomi turba perditorum, aliquando tenentes in animo