comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
santur nobis: nonne uax ista nr̃a. c̃. cũ eis qui
oberunt pacem eram pacificus. cã loquerer cis
nos :s henorate apm. Nos nolumꝰ honorari.
qui tam̃ dicto illis parnulis. quos mali ho.¬
mines & mali suasonas scidere ab unitate in
scismati uolebant. E cis dicebat ille: Nũ qͥd
panlus ꝓ uobis crucifixus est. aut in nomine
panli baptizati estis : Hoc ꝙ nos dicimꝰ. Amate
pacem. amate xp̃m.Si eu̾i amant pact̾. amant¬

Expanded text:
santur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui santur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, nos? Sed, Honorate Christum. Nos nolumus honorari, Qui tamen dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate Christum. Si enim amant pacem
Abbreviated transcription (Latin):
bonis postta. Si nutic mali a bonis seꝑari ñ posst̃.
ferendi sunt ad tempꝰ. Mali in arta nobiscũ esse
possunt: in horreo non possunt. Et forte hodie qͥ mali
appareut: eras boni etunt. & qui hodie de uanitate
suꝑbinnt: cras mali inueniunt᷑. Quisqͥs gͥ humilit̃
malos ad terpus fert: ipse ꝑuenit ad requiem scm¬
pit̾nam. Hec uox catholica est. Illoꝵ autẽ uox qͥlis
ẽ: non intelligentiũ. neq quȩ locuntur: neꝙ de qͣb
asfirmant: Ne tangas inmundũ. & qͥ tetigerit
ĩmundũ: inqutiabitur. Scparemus nos: ne com¬
misctamur malis. Et nos alis. Amate pacẽ. dili¬
gite unitatẽ. Pascita a quãmultis bonis separe.¬
mini: qũ quas malis calũpnamini. furunt.
seuiunt. ꝗnds isti dicimꝰ. Nã quęxunt & mor¬
tificare nos. Apparuerunt impetus eoꝵ. apparu¬
crunt sepe insidiȩ. Cũ gͦ int̾ insidias illoꝵ
uiuimus. &. quib dicimꝰ amate pacem. aduer¬

Expanded text:
bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adver
Abbreviated transcription (Latin):
iusti essetis: int̾ paleam grana. gemeretis. Nam
quia sunt grana in cathesidd ealera grana st̃:
ideo tolerant paleã. dgnedi nentilct᷑ area: quia
int̃ paleas clamant. Heumẽ quod incolatus
m̃s longinqꝰ factus ẽ: in habitam cũ tab̾nadis
cȩdar. Inhabitaui inqͥt cũ paleis. Sed quomodo
de palea multas fumus exit: sic exdar tenebrȩ.
nhabitaui cũ tabnaculis cȩdar: multũ ꝑ egrinata
est anima mea. frumentoꝵ eni uox est: inter
paleas gementiñ. Hec loquimur illis: qͥ odert̃
pacem. & dicimus. Cũ bis qui oderunt paoc̾.
cram pacificus. Qui sunt qui oderunt pacem:
Qui conscindunt unitatt̾. Si cm̃ pacẽ ñ odissent:
in uaitate mansissent. Ded indelicet se ꝓpterta
seꝑauerunt ut iusti marsissent. ut ñ haberent
mixtos miustos. Aut nrã est ista uex: aut isloꝵ. Elige
cuł sit. Gatholica dicit. Non est dimititada unitus.
non est p̃cidinda xcłia dĩ: iudicabit de malis &

Expanded text:
si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et
Abbreviated transcription (Latin):
corde: non ascendit ꝑ ascensiones cordis. nͥ anima
quȩ ꝑogrinatar. S donec ꝑueniat: multũ ꝑegrina¬
cantetis. nͥ ceꝑitis facere qͦd cantatis. Quantũ¬
libet illud dicã. quorlibit exponã. qualibꝰcũq
uerbis uersẽ: non intrat in cor eiꝰ. in qͦ non est
opꝰ eiꝰ. Incipite agere. & nidete qͥd loquamur
Tune adsingła uerba lacͥmȩ ꝓsluent. tunc psalm̃
cantatur. & facit cor qͦd in psalmo cintat᷑. Quã
multi eñi sonant noce. & corbe mlti sunt: &
quãmulti tacent labiis. & clamlit affectu: qͥa
ad cor hominis aures dĩ. Sicut aures corporis
ad os hominis : sic cor hominis ad aures dei.
Multi clauso ore exaudiunt᷑. ꝙ multi in mag¬
nis clamorib ñ gxaudiunt᷑. Affectib orare
debemus & dicere. multũ ꝑegrinata.c̃. anima
mea. cũ bis qui oderunt prcẽ. eram pacificus.
Qͥd cñi aliud dicimꝰ istis herencis. nͥ cognoscite
pactm. amate pacem : Iustos uos dicitis. Si

Expanded text:
corde, non ascendit per ascensiones cordis nisi anima corde, non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinacantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
a carnalib: D quid dicit scriptura: Eice ancilla m
& filiũ eiꝰ. Non eñi heres erit fas ancille: cũ filio
meo ysaao. S hoc quod dicit eice. quando erit: oñdo
arta cgnt uentilari. Modo autẽ anteꝙͣ ciciatur:
hen me. quod incolatus m̃s longinquus factus est:
inhabitam cũ tab̾naculis eibar. Et exponit nobis
qui sunt isti. qui ꝑtinent ad tabernacula cedar.
Corpus ꝑegrinatur locis. anima ꝑ egrinat᷑ affecti¬
bus. Si amaueris t̾ram: ꝑegruaris a dõ. Si ama¬
ueris dm̃: ascendis ad cã. In caritate dĩ & ꝓximi
exercemur : ut redeamus ad caritatẽ. Si cadamꝰ
in t̾ra: maroescimus & putrescinus. Iste aut̃ qui
ceciderat. descensũ. ẽ. ad cũ ut ascrnderet. Intendeu
tempꝰ ꝑcgrmationis suȩ. Ayxit se ꝑegrinari cum
tabernaculis cȩdar. Quart: quia multũ ꝑegrinata
est anima mea. Ibi pegrinatur: ubi asceudit. Non
corpe ꝑegrinatur. non corꝑt ascendit. S ubi ascen¬
dit ÷ Ascensiones inqͥt in ende. Si gͦ ascendit in

Expanded text:
ce ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ad tabernacula Cedar. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in
Abbreviated transcription (Latin):
horũ est in se: & om̃ia fictus est ꝓpt̾ te. Hine gͦ
asccndendũ. ẽ. iluc ascenaendã. ab exemplo illiꝰ.
ad diuinitatem ipsus. Exemplum cñi t fecit.
humiliando sc̃: Nam qui nosebant a cẽmiualle
plorationis asoendere: cõpressi sunt ab ipso. Prx¬
ꝓpere cm̃i uolebant habert asotusum. Honores
altos cogitabant. mã humilitatis ñ ergitabant.
ntelligat caritas nrã quod dico. duos discipłos
uoluisse ad latera dm̃i. unĩ ad dexterã. altepũ
a simstrã sedere. Uidit eos dñs pͥproꝑt ꝙ pre.
postere dc honorib cogitart: cum ꝑrius disccre

Expanded text:
horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendeExemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum ad sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honori
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbũ caro fictã. ẽt & babitauit ¶ nob. Quis
est uallis plorationis : Prebuit ꝑcutienti se
mixillam. saturatus est opprobriis. Q est
uallis plorationis: Colaphitatus est. sputiss
illitus. spinis corouatus. crucisixus. c̃. He
est uallis plorationis. unde tͥ ascendendã est.
Sid quo ascendendũ. c̃: In principio erat uerbum.
& ueobũ erat apud dm̃: ars crat uerbũ. Ipsum cũi
terbũ caro factũ. e̾: & habitauit in nobis. Sio
aescendit ad te: ut maneret in st. Descendit
ad te: ut sieret tibi connallis plorationis. mansit
in se: ut. eẽt. tbi mons ascensiotus. Erit inqͥt
ysaias in nouissimis dieb manifestus mons dñi.
paratus in cacumine montiũ. E cec quo ascen¬
dendũ. c̃. S noli aliquid terrenũ cogitare. Noc
quia montẽ audisti alta quȩdam cogites terrȩ.
nec cñ saxũ intis. aut petram: aliqua duritia
a te intelligatur. Nec cũ audis leonẽ cogites fe¬
ritatem : nec cũ andis agnũ cogites peeus. Hichil

Expanded text:
erbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Quid est vallis plorationis? «Praebuit percutienti se maxillam; saturatus est opprobriis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde tibi ascendendum est. Sed in quo ascendenduerat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris: ysaac in luce. Si gͦ ismahel in umbra:
ñ mirũ. quia ibi tenebre. Pinguiores ciũ umibre.
teneboe sunt. Ergo isiahel in tenebris: rsaae in
luce. Quict̃q hic eciam in xccłia t̾renã silicitatẽ
querunt a dõ: adbuc ad ismahel ꝑtinent. Ipsi sunt
detrahunt illis: & habent labia iniusta. Mlinguas
subdolas. Contra quos rogauit iste ascendens. & ap¬
positi sunt ei carbones desolatorii: & sagutȩ potentis
acute. Int̾ illos em̃ adhuc uiuit: doneo tota area
uentiletur. Ioco dixit. In habitaui cũ tab̾naculis gdar.
NIa & ipsa tab̾tiacula ismahel: cedar dicta sunt. Sic
habet liber genescos. sic habet quod cedar adismahel
ꝑtinet. Ergo ysaie. cũ ismahel. Id. ẽ. qui ꝑtinent ad
ysaac. int̾ illos uiuunt: qui ꝑtinent ad ismabel. Isti
sursũ uolunt asccudere. illi deorsũ uolunt p̃mere.
lere. Nãq apud apłm ita dicit᷑. Sed sicut tẽ qui

Expanded text:
in umbra, Isaac in luce. Si ergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: lere. Namque apud Apostolum ita dic
Abbreviated transcription (Latin):
clĩ sine lecbone. sinc bateris. Qu em̃i nobis ꝑ
paginã seriꝑtũ. ẽ: ꝑ faciem dĩ illi cernunt. Qua¬
lis patria : dhagna patria. Et miseti st̃ pere.¬
grim ab illa patria. S quid ait iste : Longra
dicens. A sinib t̾rx ad te clamaui. Quis nr̃m
clamat a finib t̾rȩ : Nec ego. nec tu: nec ille.
s a finib tr̃ȩ ipsa sola pocłia. tota hereditas xp̃i
clamat: quia ꝓocłia hereditas ciꝰ. & de eccłia dicꝰ¬
tũ.ẽ. Postula a me & dabo tͥ g̃s herenitatẽ tuã.

Expanded text:
Dei sine lectione, sine litteris: quod enim nobis per Dei sine lectione, sine litteris: quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria! Magna patria, et miseri sunt peregrini ab illa patria. 7. Sed quod ait iste, «Longinqdicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas Christi clamat; quia Ecclesia haereditas ejus, et de Ecclesia dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑegrinatio mea. facta est longinqua. quia¬
ñdum ueni in patriã illã. ubi cũ nullo malo
ucturus sũ: ñdum ueni ad illã societatẽ angłoꝵ
ubi scandala ñ timebo. Quart autẽ ñdũ ibi sũ:
Quia incolatꝰ m̃s longinqꝰ factus ẽ. In colatus. ꝑe.¬
grinatio.ẽ. In cola dicit᷑. qui habitat in t̾ra aliena.
ñ in eiuitate sua. Longinquus inqͥt factus est:
incolatꝰ m̃s. Q ubi longinquus: Aliquando ft̃s
mei cũ ꝑegrinatur homo int̾ meliores utuit. qͣm
in patria sua forte uiueret. Sed non sic est qͥndo
de illa iherłm celesti ꝑegrinam᷑. Mutat eñi
homo patriã. & aliquando in ꝑegrinatione illi
bene est. Inuenit amieos fideles ꝑegrinando. qͦs
in patria imuenire ñ potuit. Inmicos habuit
ubi om̃s boni. Quicãq iude ꝑegrina.tͦ. inter
malos est. Nec rrcddit᷑ a malis potest: insi cum
redierit ad socitilat dngłoꝵ: nt ibi sit unde ꝑe.¬
grinat᷑. Ibi oñs iusti dscĩ. qui fruunt᷑ uerbo

Expanded text:
si, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam ubi cum nullo malo victurus sum. Nondum veni ad illam societatem angelorum ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? quia incolatus meus longinquus factus est. Incolatus peregrinatio est. Incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. Longinquus factus est incolatus meus. Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo inter meliores vivitque, in patria sua forte viveret, sed non sic est quando de illa Jerusalem coelesti peregrinamur. Mutat enim homo patriam, et aliquando in peregrinatione illi bene est: invenit amicos fideles peregrinando, quos in patria invenire non potuit. Inimicos habuit, ubi omnes boni: quicumque inde peregrinatur, inter malos est; nec recedere a malis potest, nisi cum redierit ad societatem Angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur. Ibi omnes justi et sancti, qui fruuntur Verbo
Abbreviated transcription (Latin):
Quos quidem cõmemorat apss. & ad imagniem
duoꝵ testamentoꝵ. cẽ. dicit. Unus de ancilla
trat: & alter de libera. E x ancilla hismael erat.
De libera sara. quem suscepit ex desꝑatione ꝑfidẽ.
ysaac erat. Uterq ex semine abraham: seo non
ut̃q heres abrahȩ. De abrabam natus unus. sed
tam̃ ñ bereditat: alter etiã heres. Non solũ filus.
s heres. In hismael sunt om̃s. qui carnaliter
colunt dm̃. Ad ipsos cñi & uetus testamentũ
ꝑtinet. quia sic dixit apłs. Sub lege uolentes esse.
legem non audistis: Scriptum est quod abraham
duos filios habuit: unũ de ancilla. & unũ de lib̾a.
quȩ sunt in allegoria. Ho sunt duo testamenta.
Quȩ sunt duo testamenta : Unũ uetus. &. alterum
nouũ. Uitus testamentũ add̃. & nouũ testam̃tũ
a dõ: quomͦ ab abraham & hismael. & ysaac. Sed¬

Expanded text:
quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quom
Abbreviated transcription (Latin):
sca cst in xp̃o: ipse unus homo dicit. a finib t̾rx ad te
damani. dũ angeritur coi mcũ. Huiꝰ gͦ hominis.
longinqua ꝑegrinatio facta est int̾ malos. Et
tanqua si diceretur illi. cũ quib ergo habitas ut
gimas: ꝑegrinatio inquit mea longinqͣ facta est.
S quid si cũ bonis esset : Si cũ bonis. cẽt. ñ diceret
heu me. Heu me uox est miserię. uox est cala¬
mitatis. & infelicitatis. S tam̃ in spe. quia iam
uolens redire. cognoscit infelicitatẽ ꝑegrinatio¬
nis suȩ. Quia cognouit illam: redit. a asctudere
incipit. quia canticũ graduũ cepit cantare.
U bi ergo gemit. & int̾ guos habitat: In habitaui
cũ tabernaculis exdar. Uerbũ hoc quia hebreũ
est : ꝓculdubio non intellexistis. Ed ÷ in habita¬
ui cũ tab̾naculis ꝯdar: C dar quantũ memini¬
mus ex int̾p̃tatione nominũ hebreoꝵ: tenebras
significat. Int̾p̾tatũ exdar latine.: t enebre nũcu¬
patur. Hostis ant̃ duos filios habuisse abrahã.

Expanded text:
Christo est; ipse unus homo dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» inquit, «mea longinqua facta est.» Sed quid, si cum bonis esset? Si cum bonis esset; non diceret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s.  de illa similitudine hoc nos docet dnł.
de frumentis &. oiraniĩs. Cũ aut̃ creuisset
herba & frumentũ fecisset: tõ apparuerunt
yeixania. Id est quia nulli homini apparent
mali: nisi factus fuerit ipse bonꝰ. Qa cum
crcuisset herba & fructum fecisset: tunc
apparuerunt ⁊igania. Iati ergo iste cepit ꝓficere.

Expanded text:
fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, de frumentis et zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania» : id est quia nulli homini apparent mali, nisi factus fuerit ipse bonus; quia «cum crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Jam ergo iste coepit profice
Abbreviated transcription (Latin):
fraudator. Modo quomͦ dõ seruit. quã inno¬
cens factus est. Noli mirari: carbo c̃ Qiuiũ
gaudes. quem extinctum plangebas. S qͣndo
laudas uiuũ. si nosti laudare: adhibe illum
mortuo. ut accendat᷑. Id.ẽ. quicũq adhuc pi¬
ger est sequi dñi: admoue illi carbonẽ qui
erat extinctus. & habeto sagittã uerbi dei.
& carbonẽ uastatorẽ: ut occurras labiis in¬
iustis. & linguę subpole ⁊ Quid sequit᷑: Acce¬
pit iste sagutas ardentes: accepit carbones
uastatores. Iam repellit linguã subdolam.
& labia iniusta. Iã ascendit gradũ. incipit
ꝑficere. s adhuc uiuit int̾ malos. int̾ miqͦs.
nũdũ .c̾. area nentilata. Ptta. quia triticũ
factũ.c̃. Nũquid iã in horreo. ẽ Adhuc
necesse est multa palea p̃matur. Et quantã
ꝓficit : tantũ uidet maiora scandala inppło.
Nã si ñ ꝓficiat: non uidet miqͥtates. Si non
sit uerax xp̃ianus: non uidet fictos. Et eñi

Expanded text:
fraudator: modo quomodo Deo servit, quam innofraudator: modo quomodo Deo servit, quam innocens factus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem exstinctum plangebas. Sed quando laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger est sequi Deum, admove illi carbonem qui erat exstinctus, et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem vastatorem, ut occurras labiis iniquis et linguae subdolae. 6. Quid sequitur? Accepit iste sagittas ardentes, accipiat carbones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata: puta quia triticum factum est, numquid jam in horreo est? Adhuc necesse est multa palea prematur; et quantum proficit, tantum videt majora scandala in populo. Nam si non proficiat, non videt iniquitates; si non sit verax christianus, non videt fictos. Etenim,
Abbreviated transcription (Latin):
multa que male fronduerant. carnales multȩ
cogitationes : scłares multi amores. Ipsi urunt᷑
carbonib uastatoriis. ut fiat purus locus deso.¬
latus: in cuiꝰ loci puritate faciat dĩ ꝓdificium
suũ: quia facta ibi erat ruina diaboli. & edisi¬
catur sbi xp̃e. Nã quãdici manet ibi diaboł:
non potest edificari ibi xp̃c. Accedunt carbo¬
nes acsolatorii. & dticiunt quod male suerat
edificatũ. & desolato loco: accedit structura fe¬
licitatis ꝑperuę. Uidete ergo. Quare dicti st̃
carbones: Quia qui se couuertunt ad dm̃: de
mortuis reuiuiscunt. Carbones aut̃ quando
acccndunt᷑. antequã accenderent᷑. extincti erant.
Nã extineti carbones. mortui dicunt᷑: ardentes.
uiui appellant᷑. E oempla ergo multoꝵ ini¬
quoꝵ qui conuersi sunt ad dm̃: carbonos
dicti sunt. Audis homines mirari & dicere.
Ego illũ noui quã cbriosus fuit. quã scderatꝰ.
qualis amator circi. aut amphiteatri. qualis

Expanded text:
multa quae male fronduerant, multae carnales multa quae male fronduerant, multae carnales cogitationes, saeculares multi amores: ipsi uruntur carbonibus desolatoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibi Christus: nam quamdiu manet ibi diabolus, non potest aedificari Christus. Accedunt carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur, exstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur. Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut amphitheatri, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ccptũ euangłicũ: habes sagitã. s carbones ñdũ
habes. Timendũ ne sagita sola non ualeat aduer¬
sus singuam subdolam. Sunt & carbones. Utꝑuta.
incipit em̃i tibi dicere ds̾. Ti non potes. quare
ille potest: Quare alter potuit.: Nũquid tũ
delicatior es illo senatore: Nũquid tu infirmior
es. illo. aut illo inualido: Nũquid tũ infirmior
es feminis: feminȩ potuerunt. uiri ñ possurat:
S ego inquit multũ peccaui: & multũ peceator
sum. Numerant᷑ etiã qui multa peccauerunt.¬
& eo plus amauerunt: quo plura illis dimissa
sunt. Quomͦ dictam. ẽ. in enangłio: Cui mo¬
dicũ dimittit᷑. modieñ diligit. Cũ gͦ fuerint
numerata & nominatĩ dicti fuerint bomines
qui potuerunt. ille accepta sagitta in corde.
accedentib gciã carbonib desolatoriis: desolat ᷑
in illo terrena cogitatio. Qͥa est eñi desolat᷑
Ad aesolationẽ ꝑducitur. E rant autẽ in illo

Expanded text:
praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt et carbones. Utputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es illo, aut illo in valetudine? numquid tu infirmior es feminis? Feminae potuerunt, viri non possunt? Sed ego, inquit, multum peccavi, et multum peccator sum. Numerantur etiam qui multum peccaverunt; et eo plus amaverunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittitur, modicum diligit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus etiam carbonibus desolatoriis, desolatur in illo terrena cogitatio. Quid est enim, desolatur? Ad desolationem perducitur. Erant autem in illo
Abbreviated transcription (Latin):
idem significat. Uidite. Uastatores carbones dicunt᷑.
qui nastando e desolando ad desolationẽ facile ꝑ¬
ducunt. Qui sunt isti carbones: Intelligat ca.
cũ ttinfixa suerint cotda sagittis utobi di: amorꝰ
gcitatur. non interitus comꝑatur. Houit ds̃ sagit.¬
tart ad amorem: & nemo pulcriꝰ sagutat ad amorẽ
quã qui uerbo saggntat. Inmo sagiitat cor aman¬
tis ut adiuuet amantẽ: sagntat ut faciat amantẽ.
Sagittȩ autẽ sunt. cũ agimus uerbis. Car bones
autẽ uastatores qui funt: Parũ est uerbis agere.
contra linguã sutdolã. & labia iiusta. Parũ est
nerbis agere: & egxemplis agendũ.c̃. Exempla sunt
catbones uastatores. ꝙ quare uastatores dicuntur.
breuit̃ accipiat caritas ur̃a. Primo quomͦ exemplis
igendũ sit. uidete. Lingua subdola. nichil sic nouit
dicere quo magis subdola est: nisi uide ne ñ possis
implere. multũ est ad te hoc aggredi. Accepisti tu

Expanded text:
idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem facile perducunt. Qui sunt isti carbones? Intelligat Charcum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; et nemo pulchrius sagittat ad amorem, quam qui verbo sagittat; imo sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum agimus verbis. Carbones autem vastatores qui sunt? Parum est verbis agere contra linguam subdolam et labia iniqua, parum est verbis agere; et exemplis agendum est. Exempla sunt carbones vastatores. Et quare vastatores dicuntur, breviter accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit dicere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu
Abbreviated transcription (Latin):
bortare. Quare laudando p̃mis: Maiꝰ uituꝑares.
quam dolose laudares. Quid eñi diceres ui-¬
iꝑando: Absit. fpoa ista uita est: mala ista uita
est. Sed quia nosti cũ hȩc dixeris. p̃mi te posse
auctoritate ȩuangłica : conuertis te ad aliud
suadendi genus. ut laudando me falso: a uera
runt. forte tu non poteris. Incipis ascendere: cadis.
Monere uiditur. serpens est. dolosa lingna est. ue¬
Quid dabit᷑ tibi. & qͥd apponetur tͥ ad linguam do¬
losam: Id.c̃. quod habeas adu̾sus linguã dolosã.
qͦd opponas linguȩ dolosȩ. quo te munias adu̾sus
linguã dolosã: Qd tͥ dabitur. & quid apponetur :
Interrogauit exercens. Nã ipse dicturꝰ ẽ. qͦd inter¬
rogat. Respondit eñi. subiciens sibi interroganti.
Sagutȩ potentis acute. cũ carbonib desolatoriis. uł
uastatorib. Siue desolatoriis dicas. siue uaᷤtatorib
dicas. nã in diuersis codicib diuerse scriptũ est:

Expanded text:
hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut laudando falso, me a vera runt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, ve«Quid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas adversus linguam dolosam, quod opponas linguae dolosae, quo te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interroganti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ascendendi. & quia ũ asccasurus
est geniditus. quid orat: Dñc crue anmã icã
a labĩs miustis. Calingna subdola. Quȩ est
lingua subdola: Habens imaginẽ consulendi.
eꝑniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt. Et
tu hoc facturus es quod nemo fccit: S tu solꝰ
es ap̃ianus: Et si ostenderit alios hoc faccre.
e legerit guanglium ubi p̃cepit dãs ficri. &¬
leginit actus apłoꝵ: ali quid dicunt in lingua  lais
imquis: Non poteris forte implere. multũ est quod
aggreoeris . Aiii. ꝓhibendo deterrent. alii laudando
plus p̾miat. Quia cũi talis uita est quȩ iã occu¬
pauerit mundũ. tanta aͨctoritas ap̃i est: ut repre.¬
henaere um afm nec paganus audeat. legitur ille
qui reprebendi non potest: quia dixit. Uade uende
omia quȩ habes. & distribue pauꝑib: & sequere
me. Xp̃o contradici non potest. guangłio contradici
non potest. rep̃hendi xp̃c non potest: conuertit
se subdola lingua ad laudẽ ꝓbibentẽ. Si laudas:

Expanded text:
us est exauditus, quid orat? «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» Quae est lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Christi est, ut reprehendere jam Christum nec paganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas,
Abbreviated transcription (Latin):
ascensurũ hominẽ. Ubi ascensurũ : In corde.
VInde asctasurũ : Ab humilitate .id. ẽ. a conualle
plorationis. Quo ascensurũ: Ad illud ineffabile
ꝓficere: incipit pati linguas aduersantiũ. Qui
Simul exꝑiatur. Incipiat ꝓficere. inetpiat uelle
ascendere. uille antẽpnere terrena. fragilia.
temporalia. sdicitatem scłi ꝓ nchilo habere.
dm̃ solũ cogitare. lucris non gauaere. damp¬
nis non contabescert. om̃ia etiam sua uelle
uendere. & pauꝑib tribuere. & sequi dep̃m.
Uideamus quemadmodũ patiatur linguas re.¬
trahentiũ. & multa contradicentiã.  qͦs est
gniuius quasi consulendo a salute auertentiũ.
Qui eñĩ consulit alicui: ad salutẽ consiait adid
salute. Quia ergo uidetur habert palliũ con¬
sulentis. ͥ habet uenenũ ꝑmientis: lingna
dolosa dicta est. Ascensurus gͦ contra ipsas liu¬
guas: primo am̃ aeprecatur. Ait e nim.
d te diĩe cũ tribularer elamaui:

Expanded text:
ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, id est a «convalle plorationis.» Quo ascensurum? Ad illud ineffabile proficere, incipit pati linguas adversantium. Quicsimul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitatem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad isalute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait enim, «Ad te, Domine, cum tribularer clamavi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ tẽ factus. ẽ: & crescis ad io qͦd est. Sunt ergo
ascendentes. & descendentis. In illis scalis. &
asceudentes a descendentes sunt. Asorndentes
qui sunt: Qui ꝓficiunt ad intellectũ sp̃ualiũ.
Descendentes qui sunt: Qui quãius quantũ
homines possunt fruantur intelligentia
spũaliũ : tam̃ descendirat ad parnulos. ut talia
cis dicant. qualia posfunt caꝑe: & lacte nugiti
possint idonei fieri & ualidi ad capiendũ cibẽ
spũalcm. Isaras fr̃o. etiam ipse ad nos de auscen.¬
aentib fuit. Nã o ipsi gradus ciꝰ aesocadentes
apparent. Cũ cñi dicerit de spũ scõ. reqͥpseet
consiliĩ &fortitudinis. sp̾s scientiȩ &pictatis:
& sp̃s timoris dm̃. a sapientia cepit: ꝙusq ad
timorem descendit. Quomͦ ille qui docebat
a sapientia desoeudit. usq ad timorem: tu qui
discis & ꝓficis. a timore asccnde ad sapientiã.
Scriptã est cũ. Initum sapientie timor dai. Iamg̾
psalmũ audite. Eocc anit oculos nr̃os ponamꝰ

Expanded text:
pro te factus est, et crescis ad id quod est. Sunt ergo ascendentes et descendentes. In illis scalis et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent. Cum enim diceret de Spiritu sancto, «Requiescet,» onsilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et Spiritus timoris Domini» : a sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psalmum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus
Abbreviated transcription (Latin):
quo asccndendũ. t̾r Ioco cũ dici non posset. Ait.
in locũ quẽ. disposuit. Quid tͥ plus dicturꝰ sũ.
talem. aut locum talem: Quid qͥd dixtro: ter¬
renũ cogitas. humo repis. caruẽ porias. Corpꝰ
quod corrumpitur aggrauat animã. & depͥmit
terrena inhabitatio senstĩ multa cogitanten.
Cui loquor. quis auditurus est. quis capiet.
ubi erums post hanc uitã. si in corde ascen¬
derimus : Qua ergo nemo sꝑat aliquẽ inief¬
fabilẽ iesfabilit̾ bestitudinis locũ quẽ sibiͣ
disposint. qui asceusiones itiam in corde tuo
disposuit. Sed ubi : In conualle plorationis. Con¬
uallis humilitatẽ significat. mons celsitudinẽ.
Est mons quo asecndamus. spłialis quedaͣ celsi¬
tudo. As quis est iste mons quo ascendunus.¬

Expanded text:
quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum,talem, aut locum talem? Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons quo ascendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ modo nobis cantatũ audiui.¬
mus: & cantando respondimus.
Non diu labombitis in audiendo.
ne infructuose laborabitis in ope¬
ranido. Est eũi sicut eiꝰ titulus p̃notat: canti¬
Graduis. uł descendeatiũ funt : uł ascendentium.
S gradus quomꝰ in his psalmis positi sunt: asccuden¬
tes significant. Intelliganius ergo tanquã ascen¬
suri. neo ascensiones pedib cotꝑulib quetamus:
s sicut in alio psalmo seriptil. c̾. ascensiones
in corde euis disposuit in conualle plomtionis.
in loco quẽ disposuit. Dixit ascrnsiones. Ubi :
Io.c̃. in corte. Vnde: A conualle plorationr⁊.
Et im quo ascendatur. tanquã defecit sermo
humanus. Nec explicari ꝓpotest forte uec
cogitari. Audistis mͦ cũ apłs legeritur. quod
oculus ñ uidit. nec auris audiuit: nec in
cor hominis ascendit. In cor hominis non
asceudit: cor bommis illue asctndat. Ergo
quia oculus non utoit. nec auris audiuit.
nec in cor bominis asctudit. quomͦ dici posset

Expanded text:
quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «CantiGradus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in quem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis modo, cum Apostolus legeretur, «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . «In cor hominis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset
Abbreviated transcription (Latin):
tes. non ut negaret illis quod uellent: sco ut
ostenderet qua uenirent. Itaq sr̃s mei. huuc
psalmũ ascrnsionis canttius. a socusuri in ocide:
quia ut asocudamus. Aesocusũ est ad nos. Nam
scalas uidit ucrb. o in ipsis scalis lemonsirati
sirat ci asocudentes a desomnaentes. U̾doũq udit.
Possumus putire aserudentes uisos ꝓficientes.
aesecudentes acficientes. quia a re¬
nera inuem  mus hoc in ppło aci.¬

Expanded text:
sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in po
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ reodat ꝓuincialis annonã. Ut autẽ hinc
dicã potiꝰ qͣuia  iumenta st̃. boui trituranti os.
ñ insrenabis. ꝓduceus in qͥt fenũ uim̃tis. ꝙ qͥsi hoc
exponens addidit. & herbã seruituti hoĩũ. słe non
intelligeres qͦd dictã.ẽ. ꝓducens seaũ iumentis:
repetitione exposuit qͥd p̃miait. Qͦd eñi dix̃ supra
stiũ. postea hertũ nominauit. quod aut̃ dycerat

Expanded text:
sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsũ fȩnũ donaret t̾rȩ: ego inqͥt nulliꝰ horum
usus sũ. Ostendit sibi deberi & ñ accepit. nec con¬
ac̃pnauit eos qui acccꝑunt quod debebat᷑. Con¬
dampnandi ciũ erant exigentes indebita: non
accipientes mercedẽ suã. Iue tam̃ & ipsã merce.
dẽ donauit. Non quia tibi alius donauit ñ debes
alteri : Alioquin ñ eris irrigata t̃ra. quȩ ꝓdu.¬
cit senũ iumentis. De fructu operũ tuoꝵ inqͥt
satiabit᷑ t̾ra. ꝓducens fȩnũ umentis. Tu noli. et̃.
sterilis. ꝓduc sȩnũ ium̃tis. Si nolunt iumenta
fȩnũ tuis. non te tarã sterilẽ inueniant. Accipis
sp̃ualia. reode carnalia. debita suat militi. militi
reodes. Prouintialis ap̃i es Quis militat suis stipxn¬
diis unquã: Quis plantat uineã. & de fructa eius
ũ idit: quis pascit gregeni. & de lacte gregis non
ꝑcrpit: Non idõ dico. ut ista siat in me. fu̾it qͥdara
miles. qui eciã ꝓuin E tiali donaret annonã:

Expanded text:
ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ nos gͦ scriptura dicit. Quomͦ gͦ ꝓducit t᷑ra
senũ um̃tis: Qͥa dñs constituit. ut
qui ȩuangłm amnuntiant. de ęuati¬
gelio uiuant. Misit p̃dicatores. & ait
illis. Omĩa quȩ ab ipsis apponunt᷑ uobis: mandu¬
cate. Dignus. ẽ. eñ oꝑarꝰ merecoe sua. Cũ em̃i
dixisset quȩ apponunt᷑ uobis manducate. ne illi
dicertut impbi erimus ad iensas alienas cũ
indigebimꝰ. uis nos ita esse frontosos: non inqͥt.
Non est illa donatio eoꝵ. s ur̃a merces. Sed cuiꝰ
rei merces: Quid dant: Quid accipiunt: Dant
spu̾alia. accipiunt carnalia. Dant aurũ. acci¬
piunt fȩnũ. Omĩs cñi caro fȩaũ. & claritas carniᷤᷤ
ut fios feni. Om̃ia tẽporalia quȩ tibi suꝑfluunt
& redundant: fenũ iunitoꝵ est. Quare: Qͥa car.¬
nalia sunt. Audi quoꝵ iumentoꝵ sit fenũ. Si
nos uobis spũalia seminauimꝰ. magnũ est si car¬
nalia ura metamus: Hoc apłs dixit. Talis aritĩ¬
tiator. tam laboriosus. tam impiger. tã exercitatus.

Expanded text:
Propter nos ergo Scriptura dicit. Quomodo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus,
Abbreviated transcription (Latin):
paret. Calpx tuus in ebrians quãp̾clarus est.
Holumus dicere. neno se inebriet. In ebriamini.
s uidete unde. Si uos in ebriat calpo dñi. p̃clarꝰ
uidebit᷑. Ista ebrictas in oꝑib ur̃is indebitur.
in scõ amore iustitiȩ uidebit᷑. postremo in aliena
tione m̃tis ur̃ȩ: s a t̾renis in celũ. Ut exhilaret
faciem in olco. Uideo quȩ t̾ra. quantũ fructũ
educat: s ꝓducat stnũ ium̃tis. Non isti serui
uendunt quod dant. Non cũi uenditores euan¬
gelii sunt. Gratis dant: quia gratis acccꝑunt.
enĩ quęrt᷑ datũ. s requirt̃ fructũ. Qtud c̃. erhr¬
laratio faciei in oleo : Grx̃ dĩ nitor quidã in ma¬
nifestatione. sicut dicit apłs. unicuiq. autẽ
datur sp̃s ad manifestationẽ. Sm̃ quedã que

Expanded text:
paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitin coelum. «Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperuntenim quaerunt datum, sed requirunt fructum. Quid est exhilaratio faciei in oleo? Gratia Dei, nitor quidam in manifestationem; sicut dicit Apostolus: «Unicuique autem datur Spiritus ad manifestationem» . Gratia q
Abbreviated transcription (Latin):
torquent᷑. an non est intus qͦd edatur: Rigans
montes de suꝑiorib suis. de fructu oꝑũ tuoꝵ
satiabit᷑ t̾ra. PBeati qui faciunt. beati qui ista
fruetuose audiunt. beati qui non manit̃ ela¬
mant. de fructu oꝑum tuoꝵ satiabitur t̾ra.
ꝓ duccns sęnũ iumentis. & herbã seruituti homi¬
nũ. Ut qͥo hoc: Ut edueat pant̃ de t̾ra. Quem
panem: xpm̃. De qua t̃ra: De petro. de paulo. de
cȩt̾is dispensatorib ueritatis. Audi quia de t̾ra.
Habemus inquit thesaurũ istũ in uasis fict̾aibus.
ut eminentia sit uirtutis dĩ. Ipse est panis qui de
celo descendit. ut de t̾ra educat᷑: cũ ꝑ seruoꝵ suoꝵ
carnẽ p̾dicat᷑. Term fȩnũ ꝓducit. ut pane̾ de t̾ra
educat. Quȩ terra fenũ ꝓducit : Plebͤs piȩ. plebes
scẽ. Aut de qua t̾ra panis educat᷑: Uerbũ dĩ de
apłis. de dispensatorib sacram̃toꝵ dĩ adhue in
tatem paret. ĩmo se om̃is bomo ad ebrietatem

Expanded text:
torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Utquid hoc? «Ut educat panem de terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit , ut e terra educatur, cum per servorum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei, adhuc in tatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem