comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratergo ex quo facta ẽ. Namsisine principio eã dicunt esse
iam non solu dm̃ sed etiã ylen sine principio dicentes: definian
ubina erat. Si in loco. ergo etiã locus sine principio fuisse astruitꝰ
iquo erat materia rerum. quȩ pͥnciptũ non habebat. Quod si
ab surdũ uidet᷑ de loco credere: uidete neforte uolatilem terrã
debeamꝰ estimare: quȩ ñ habens fundam̃tũ. alarũ remigiis sus¬
pendebatur. Unde gͦ ei alas sumemꝰ: Nisi forte huc deriuemus
prophici sermonis interp̃tationẽ: A pennis t̾rȩ ꝓdigia audiuimꝰ
& iliud. Ue trȩ auiũ pennȩ. Sed si sic accipiamꝰ in quo aere uolabat
tͣraSine aere eni. uolare ñ poterat. Sedaer adhuc ẽẽ ñ pot̾at.
quia ñ erat sine rerũ materia. elem̃ton facta diftinctio eum

Expanded text:
erat ergo ex quo facta est. nam si sine principio eam dicunt esse, erat ergo ex quo facta est. nam si sine principio eam dicunt esse, iam non solum dominum, sed etiam ὕλην sine principio dicentes definiant ubinam erat. si in loco, ergo etiam locus sine principio fuisse astruitur, in quo erat materia rerum, quae principium non habebat. quod si absurdum uidetur de loco credere, uidete ne forte uolatilem terram debeamus aestimare, quae non habens fundamentum alarum remigiis suspendebatur. unde ergo ei alas sumemus, nisi forte huc deriuemus prophetici sermonis interpretationem a pinnis terrae prodigia audiuimus et illud uae terrae nauium pinnae? sed ut sic accipiamus, in quo aere uolabat terra? sine aere enim uolare non poterat, sed aer esse adhuc non poterat, quia non erat sine rerum materia elementorum facta distinctio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
conibi qui msttiuns d isrittacionib se refellunt: Nobis auce satis
esenibsasiut maisiratationũ controuersia sed p̃ceptorũ uereaas
est ad sali eationis astutia sed fidesm̃tis. ut seruiamus creatori
pecanqua creaturȩ qui ẽ benedictꝰ in scła. Terra aut̃ erat inuisi¬
balit& incõposita Bonꝰ artifex prius fundam̃tũ ponit. postea fuii¬
dam̃to posito edificationis membra distinguit. adiungit ornam̃i¬
da bosuosigtur fundamto terrȩ & confirmata cęli substantia. duo
eñ ista sunt uelut cardines rerũ. subtexuit. Terra autẽ erat in¬
Vsibilis & in cõposita. Quid ÷ erat. nisi forte ut in infinitũ & sine
initium : Uerũ hoc dicentib respondebis. quia scriptũ ẽ: erat
aute cam oꝑarius terrȩ. Et de eo qui iubal dictus est. haboe scrip
ara hicerat pat̃ qui demonstrauit psalteriũ & citharã. Et homo
erat in ausitchidi regione. cui nom̃ iob desinant gͦ de uerbo que¬
stionẽ mouere. cum presert̃ premiserit moyses. quia fecit ds̃ t̾rã.

Expanded text:
tionibus, qui mutuis disputationibus se refellunt. Nobis autem satis em non disputationum controuersia, sed praeceptorum ueritas nec argumentationis astutia, sed fides mentis, ut seruiamus creatori potius quam creaturae, qui est deus benedictus in saecula. Terra autem erat inuisia Gen. I, 2. Bonus artifex prius fundamentum ponit: postea, fundamento posito, aedificationis membra distinguit, et adjungit ornatum. Posito igitur fundamento terrae, et confirmata coeli substantia, duo enim ista sunt velut cardines rerum, subtexuit: Terra autem erat invisibilis et incomposita. Quid est, Erat, nisi ne forte in infinitum et sine initium. Verum hoc dicentibus respondebis, quia scriptum est: Erat autem Cain operarius terrtura: hic erat pater, qui demonstrauit psalterium et citharam et homo erat in Ausitide regione, cui nomen Iob. desinant ergo de uerbo quaestionem mouere, cum praesertim praemiserit Moyses quia fecit deus terram.
Abbreviated transcription (Latin):
naepicit tram &e facit ea tremere & alibi. Aa hae semel ego¬
pnatuaterra Non ergo tralibram̃tis suis immobilis noqnecu
senfrequertꝰ dei mitu et arbitrio cõmouet sicut & iobdiubi
uorrlipib suis : Coltinȩ celi euolauert ex pauer̃q ab increpati
mei ui stute mtaigauit mare. disciplina strauit cetã : Claus
aauit cełi diment eum. Uoluntate gͥ dĩ inmobilis manet.
mouear & mitat Nongͦ fundam̃tis suis nixa subsistit. nec
fulcris suis stabilis perseuerat. sed dñs statuiteã & firmaa¬
łtͥhec fidei simplicitas argumentis om̃ibꝰ apre cellara lameduo
alie qdes iao pusquã deculat terra. qr scđm natura in medic
regionẽ possideat suã. eo qđ necesse sit eã manere inregione
ruia se paparte inclinari alterã. Quando contra naturam ñ¬
comouctu sed scđmnaturã: p̾dicent artificis diuin & oꝑa¬
toris ec̃mi excellentiã. Quis enĩ artificũ ñ ab illo accepit
urqus dedit mulierib texturȩ sapientiã aut uarietat is

Expanded text:
aspicit terram, et facit eam tremere . Et alibi: Adhuc ego semel concutio terram . Non ergo libramentis suis immobilis manet: sed frequenter Dei nutu et arbitrio commovetur, sicut et Job dicit: in nubibus suis. columnae caeli euolauerunt et expauerunt ab increpatione eius. uirtute mitigauit mare, disciplina strauit cetum, claustra autem caeli timent eum. uoluntate igitur dei inmobilis manet movetur, et nutat. Non ergo fundamentis suis nixa subsistit, nec fulcris suis stabilis perseverat: sed Dominus statuit eam, et firmaines terrae. Et haec fidei simplicitas argumentis omnibus antecellit. Laudent alii quod ideo nusquam decidat terra, quia secundum naturam in medio regionem possideat suam, eo quod necesse sit eam manere in regione nec in partem inclinari alteram, quando contra naturam non mouetur, sed secundum naturam, praedicent artificis diuini et operatoris aeterni excellentiam — quis enim artificum non ab illo accepit aut quis dedit mulieribus texturae sapientiam aut uarietatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Sꝓpham ait. qͥs m̃sus: manuaquã & cęlũ palmo & uniuersã
tn dausã manu: Quis statuit montes in libra a rupes instatera
& nemorã iniugo: Quis cognouit sensũ dnĩ. aut qͥs consiliarius eiꝰ
fun uuqs instrux eũ. de quo eaiã alibi legimꝰ ꝙ tenet circũitũ
tre : an cra uelut nichilũ fecit. Et ieremias ait. di qͥñ fecer cȩlũ
&e corter insapientia sua & in sua prudentia extendit cȩlũ
&e multitudine aquȩ incęlo. Et addidit. Infatuatꝰ: homo absci¬
entia sua. Quienĩ corruptibilia mundi seqͥt᷑. & exhis putat qđ diui-¬
ne possit naturȩ cõphendere ueritatẽ. qͦmͦ ñ infatuat᷑ uersugȩ dis¬
putitionis astutia: Cũꝙͥ tot oracula audias. qͥb testificat᷑ &o quođ
fecerit mundũ. nolicũ sine pͥncipio eȩ credere qͥa qͣsi spera munđꝰ
et duatꝰ ut pͥncipiũ etꝰ nullũ uideat᷑ cestare. & cũ intonat quasi
incircuitu omia cõmoueans. ut unde incipiat. ubi desinat ñ

Expanded text:
s ait: quis mensus est manu aquam et caelum palmo et uniuersam terram clausa manu? quis statuit montes in libra et rupes in statera et nemora in iugo? quis cognouit sensum domini aut quis consiliarius ei fuit uel quis instruxit eum? de quo etiam alibi legimus terrae, et terram velut nihilum fecit . Et Jeremias ait: Dii, qui non fecerunt coelum t sapientia sua et in sua prudentia extendit caelum et . multitudinem aquae in caelo. et addidit: infatuatus est homo ab scientia sua. qui enim corruptibilia mundi sequitur et ex his putat quod diuinae possit naturae conprehendere ueritatem quomodo non infatuatur uersutae disputationis astutia? Cura ergo tot oracula audias, quibus testificatur deus quod fecerit mundum, noli eum sine principio esse credere, quia quasi sphaera mundus esse dicatur, ut principium eius nullum uideatur extare. et cum intonat, quasi in circuitu omnia commouentur, ut unde incipiat, ubi desinat non
Abbreviated transcription (Latin):
bomunũ siẽ intelligens aut requirens dm̃ : & aeligi. super fil us¬
lo lasul. ut este uidiciuã terra tremuit &e quieuit Et merto
uisibilis. quia in cõposita erat. quȩ figuiã &especiem congra¬
cant adhue ñ aceperat a proprio conditore ⁊es fent conecu¬
canto: Qur ene ds s ct dirit & faccast̃ ñ simul ornat congr¬
os rebn as surgentib donauit elem̃tis q uasi nor orniat᷑ coligr
fra copostria uestiri : Pocut utiu sedido primo sacta pe¬
stea eõposta declarar ne uere increatado premo fuota. po¬

Expanded text:
intellegens aut requirens deum. et alibi ait: de caelo iaculatus est iudicium: terra tremuit et quieuit. et merito inuisibilis, quia inconposita, quae figuram et speciem congruentem adhuc non acceperat a proprio conditore. et fortasse dicant: cur enim deus - sicut dixit et facta sunt non simul ornatus congruos surgentibus donauit elementis, quasi non potuit caelum  fructibus terra uestiri? potuit utique, sed ideo primo facta, postea conposita declarantur, ne uere increata et sine p
Abbreviated transcription (Latin):
in hac melior tui portio est. Peniq int̾pretatꝰ est dñs qͥd sis cu
dicens. Actendite uobis a falsis ꝓpħis. Isti enĩ animã debilitant.
mentem subruunt. Nongͥ carotu es. Quid enĩ ÷ carosine ani¬
mȩ gub̾naculo. sine m̃tis uigore : Caro hodie sumit᷑. crasde¬
ponit᷑. Caro temporał. anima diuturna. Caro amictꝰ ÷ anĩȩ
quȩ se induit quodã corporis uestimento. Non gͥ tu uestim̃¬
tũ es. sed qͥ uestim̃to uteris. Idõ tͥ dicit᷑. ut expolians ueterem
hoiẽ cum actibꝰ eiꝰ. nouũ induas. qui non in corporis qͣlitatem.

Expanded text:
in qua melior tui portio est. denique interpretatus est dominus qui sis tu in qua melior tui portio est. denique interpretatus est dominus qui sis tu dicens: adtendite uobis a falsis prophetis; isti enim animam debilitant, mentem subruunt. non igitur caro tu es. quid enim est caro sine animae gubernaculo, mentis uigore? caro hodie sumitur, cras deponitur. caro temporalis, anima diuturna. caro amictus est animae, quae se induit quodam corporis uestimento. non igitur tu uestimentum es, sed qui uestimento uteris. ideo muneris dicitur ut expolians ueterem hominem cum actibus eius nouum induas, qui non in corporis qualitate,
Abbreviated transcription (Latin):
ut saltẽ dum formidant᷑ illa ad fidem ꝓuocare te possint:
Qđ si dm̃ non cimes. ueł ultricia ꝑfidiȩ uenena formida. Nẽ
qm̃ &e elephantos uides tͥ subditos. &e leones. e̾ẽ. subiectos. cog¬
nosce te ipfum ohomo. Qđ non ut fer̾ apollinis picu sed sa¬
lomonis scĩ ÷ qui ait. Nisi scias te formosa in mulierib. Quan¬
quã multo ante moyses in deuteronomio scripserit. Atten¬
de tͥ ohomo Tibi attende ait lȩx. Et ꝓpħa ait. Nisi scias te.
Cui hoc dicit: Formosa inquit in mulierib. Quȩ ÷ pulcra in
mulierib nͥ anima quȩ in utroq sexu prȩstantiã possidet
pulchritudinis: Et merito decora est. quȩ non t̾rena sed cȩle¬
stia ñ corructibilia sed incorrupta desidat. in qͥb decꝰ ꝑire ñ
soleat. Corporalia enĩ omĩa ꝓcessu ȩtatis aut egritudinis in eqͣ¬
litate marcescunt. Huc attende dicit moyses. In qͦ tu totus es.

Expanded text:
ut saltem dum formidantur illa ad fidem prouocare te possint. ut saltem dum formidantur illa ad fidem prouocare te possint. quod si deum non times, uel ultricia perfidiae uenena formides. nunc quoniam et helefantos uides tibi subditos et leones esse subiectos, cognosce te maritus o homo, quod non, ut ferunt, Apollinis Pythii, sed Solomonis sancti est, qui ait: nisi scias te, formonsa in mulieribus, quamquam multo ante Moyses in Deuteronomio scripsit: adtende tibi. homo, tibi adtende ait lex et propheta ait: nisi scias te. cui hoc dicit? formonsa inquit in mulieribus. quae est pulchra in mulieribus nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulchritudinis ? et merito decora est, quae non terrena sed caelestia, non corruptibilia sed incorrupta desiderat, in quibus decus perire non soleat; corporalia enim omnia processu aetatis aut aegritudinis inaequalitate marcescunt. huic adtende, dicit Moyses, in qua tu totus es,
Abbreviated transcription (Latin):
magis quã ludo dediti. Uides qͥd terribilia illa flagella ꝓfici¬
ant Sic & serpentes flagella st̃ eorum. qͥb infirmi animi
ȩtas. & quȩdã puerił mentis ÷ uirtꝰ. Cȩterũ fortiorib no¬
cere ñ possunt. Deniq confidenti in dño dictũ ÷. Suꝑ aspidẽ
&e basiliscũ ambulab̾. & conculcab̾ leonẽ & draconẽ. Paulum
mo mordit uiꝑa. & putabant eũ qͣsi peccatorẽ uix de nau¬
fragio seruatũ. ueneno. ẽẽ moriturũ. Sed postea quã in uio¬
labił mansit. excussa in ignem uiꝑa. plus apud intuentes
uenerationis inuenit. Sed o ipse dñs ad om̃s ait. Qui credi.¬
derit & baptizatꝰ fuerit. hic saluus erit. qͥuͦ non crediderit
dãnabit᷑. Signa aut̃ credentiũ hȩc dixit fore. ut serpen¬
tes manu mulcerent. uenena his atq omẽ mortiferum
ohomo. quã uenena metuenda serpentiũ sunt:. li me gͥ illa.

Expanded text:
magis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficimagis quam ludo dediti. uides quid terribilia illa flagella proficiant ? sic et serpentes flagella sunt eorum quibus infirma animi aetas et quaedam puerilis mentis est uirtus: ceterum fortioribus nocere non possunt. denique confidenti in domino dictum est: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem. Paulum momordit uipera, et putabant eum quasi peccatorem uix de naufragio seruatum ueneno esse moriturum: sed posteaquam inuiolabilis mansit excussa in ignem uipera, plus apud intuentes uenerationis inuenit. sed et ipse dominus ad omnes ait: qui crediderit et baptizatus fuerit hic saluussalu erit; qui uero non crediderit damnabitur. signa autem credentium haec dixit fore, ut serpentes manu mulceant, uenena his atque omne mortiferum, o homo, quam uenena metuenda serpentium sunt. time igitur illa,
Abbreviated transcription (Latin):
rem timet. Leo qͥdem rex ferarũ. exiguoscorpionis acul eo agitat᷑
& ueneno serpentis occidit᷑. Eximia leonis pulchritudo coman-¬
tes ceruice thoros excutit. cũ sublato serpens pectore attollit ora:
Sed qͥs non miretur tam breui scorpionis aculeo ut incorpore¬
um putes. ingentiũ corporum exire mortem: Mec hoc qͥs quã
reprehendat. qđ creator serpentes creaturis suis aliaq uel ani¬
mantiũ uel herbarũ genera uenenata miscuerit. Nata enĩ
sunt hȩc ad correctionẽ nram. non ad deformationẽ. Nanꝙ
ignauis aut infirmis aut impus plerunq offensioni atq t̾ro¬
ri sunt. aliis usui. Ita sunt hȩc. ut pedagogi. Paruulis amari
uident᷑. a cerbi & molesti : formidabiles uerbere. Lib̾tatem
lascuuendi negant. necessitatẽ disciplinȩ exigunt. pueriles
animos ne luxu defluant. terrore constringunt. Idõq ho¬
rũ austeritatem frugi euadunt. sobrii & continentes. laudi

Expanded text:
rem timet. Leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur, rem timet. Leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur, et veneno serpentis occiditur. Eximia leonis pulchritudo comantes cervice toros excutit, vel sublato pectore attollit ora. Sed quis non miretur tam brevi scorpionis aculeo, ut incorporeum putes, ingentium corporum exire mortem? Nec hoc quisquam reprehendat, quod Creator serpentes creaturis suis, aliaque vel animantium enim haec ad correptionem nostram, non ad deformationem. nam quae ignauis aut infirmibus aut impiis plerumque offensioni atque terrori sunt, aliis usui ita sunt haec ut paedagogi paruolis. amari uidentur, acerbi et molesti, formidabiles uerbere, libertatem lasciuiendi negant, necessitatem disciplinae exigunt, pueriles animos, ne luxu defluant, terrore constringunt, ideoque horum austeritate frugi euadunt, sobrii, continentes, laudi
Abbreviated transcription (Latin):
tis creatura habere robustius. nichil tam terribile uł ꝓcerũ.
nichil tamferum quam leones. uel tygrides sunt. Et
hȩc seruiunt homini. & naturã suam humana instituti
onȩ deponunt. Obliuiscunt᷑ qđ nata sunt. induunt᷑
qđ iubent᷑. Quid multa : Docentur ut paruuli seruiunt
ut infirmi. uerberant᷑ ut timidi corrigunt᷑ ut sub¬
Mirabilis igitur natura in maximis. mirabilis enĩ in excelsis
dñs. mirabilis etiã in minimis. Sicut enĩ non minꝰ plana cãpo
quã montiũ alta miram᷑. nec plus altitudinẽ cedri stupemꝰ
quã uitis aut oleȩ breuis foecunditatẽ. ita ñ ampliꝰ miror
elephantũ qͥa ꝓcerꝰ ÷: quã murem qͥa terribilis elephanto ẽ.
Naturȩ gͥ hȩc potentia ÷. ut tribilia aliis. aliis meticulosa sint.
Est enĩ prerogatiua donata quȩdã singulis creaturis. ut qͥbdã
pͥuilegus ꝓprus fulciant᷑. formidabilistauris elephatitꝰ. mu¬

Expanded text:
tis creatura habere robustius, nihil tam terribile uel procerum, tis creatura habere robustius, nihil tam terribile uel procerum, nihil tam ferum quam leones uel tigrides sunt. et haec seruiunt homini et naturam suam humana institone deponunt. Obliviscuntur quod nata sunt, induunt quod jubentur. Quid multa? Docentur ut parvuli, serviunt ut infirmi, verberantur ut timidi, corriguntur ut subrunt. Mirabilis igitur natura in maximis; mirabilis enim in excelsis Dominus, mirabilis etiam in minimis. Sicut enim non minus plana camporum, quam montium alta miramur, nec plus altitudinem cedri stupemus, quam vitis aut oleae brevis fecunditatem: ita non amplius miror elephantum quia procerus est, quam murem, quia terribilis elephanto est. Naturae igitur haec potentia est; ut terribilia aliis, aliis meticulosa sint. Est enim donata praerogativa quaedam singulis creaturis; ut quibusdam privilegiis propriis fulciantur. Formidabilis tauris elephantus mu
Abbreviated transcription (Latin):
uel iugit̃ ambulauerint genua uexant᷑ & plantȩ :
Coniuncta enim & articulata faciliꝰ quã contracta atq
solidata. aut doloris sensũ aut casũ offensionis admit¬
tunt. Et qͥd miraris si uestiti armus quandoquidem
dentib suis tanquam naturalib spiculis sẽꝑ armatist̃:
Promuscida sua quicquid inuoluerint frangũnt. pede uͦ
qͥcqͥd compresserint. uelut qͦdã lapsu ruinȩ ingentis ex a-¬
nimant. Inuoluunt ꝑmuscida nemora ad suã escam.
& quasi quidã altissimi dracones serpentinis qͦs coeꝑint
spiris flagellant. Plerunq eas in orbem colligunt. maxi¬
me cum de terra cibus legit᷑. aut potus hauritur. Docum̃
togͦ nobis sunt qđ nichil suꝑfluum sit creatũ. Et tam̃ hȩc
tantȩ molis bestia subiecta nobis. imꝑus seruit humanis.
Et enĩ qm̃ de hominis creatura dicturi sumꝰ. cõmendationem
eiꝰ prȩstruere & prȩlibare debemꝰ. Uidebat᷑ nichil elephan¬

Expanded text:
uel iugiter ambutaueuntambulauerint, genua uexantur et plantae! uel iugiter ambutaueuntambulauerint, genua uexantur et plantae! coniuncta enim et articulata facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis admittunt. et quid miraris, si uestiti armis timentur, quandoquidem dentibus suis tamquam naturalibus spiculis semper armati sunt? promoscide sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. documento itaque nobis sunt, quod nihil superfluum sit creatum. et tamen haec tantae molis bestia subiecta nobis imperiis seruit humanis. Etenim quoniam de hominis creatura dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare debemus. uidebatur nihil helefan
Abbreviated transcription (Latin):
gitus fragore om̃ium ꝑturbant confidentiã. Quid his fa¬
ciat pedes. quanuis lacertis ualidus & manu ꝓmptꝰ cũ sibi
septus armators popłs gradientiũ ut murꝰ occurrat : Riud
faciat eques. cum equus eiꝰ ꝑterrefactus tantȩ bestiȩ ĩma-¬
nitate diffugiat: Quid faciat sagittariꝰ. cum desuꝑ ferra¬
ta uirorũ corpora iaculi ictũ sentire non possint: bestia
quoq nec nuda facile penetrabilis sit ferro. & munita lo¬
rias obuias sine sui periculo acies secet. & conterat tͣmas:
Itaq ut immensa edificia. ita elephanti fundamentis uali¬
diorib sustinentur. Alioquin. paruis fulti pedib. intra
breuẽ laberent᷑ etatem. Nunc autẽ trecentis & ampliꝰ
ferunt᷑ annis uitam ducere. quia omĩa sibi ad magni¬
tudinẽ mẽbra conueniunt. Ideoq ñ distincti ut nob̾.
sed compacti artus sunt. quo sint robustiores. Quãcito
hominib si diusteterint aut uelocius cucurrerint

Expanded text:
gitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his fagitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. nunc autem trecentis et bestiis conexione annis uitam producere, quia omnia sibi ad magnitudinem membra conueniunt. ideoque non distincti ut nobis, sed conpacti artus sunt, quo sint robustiores. quam cito hominibus, si diu steterint aut uelocius cucurrerint
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ. hȩc quoq in elephantis pbare debemꝰ. qͥa magnũ reb
bellicis usum ministrant. Indi gens ꝑsarũ feroxbellis. ua¬
lida sagittis omĩq telorũ iactu. qͥa de suꝑiorib ad inferio.¬
ra ualidiore nisu torquent᷑. acies eoꝵ uelut gradientibus
turrib septa ꝓcedit. in medus campis tanquã de murodi¬
micant. & uelut in arce qͣdam &e specula collocati. spectans̃
magis bella quã subeunt. Itaq alieni aꝑiculo uident᷑. tuti
molib bestiarũ. Quis enĩ eas adire audeat. cũ desuꝑ iacui¬
lis facile figat᷑. inferiꝰ elephantorũ conterat᷑ incursu . eniq
cedunt illis acies . & armatorũ cunei. & castra illa qͣdrasa
soluunt. Intolerabili nanq impetu in hostes ruunt. & nul¬
lo agmine bellator. nulla constipatione militũ. nullo
clipeorũ obiectu retardant᷑. Uelut qͥdam mobiles montes
uersant᷑ in pręliis. & ut colles alto eminent ueraice. &e mu¬

Expanded text:
limus, haec quoque in helefantis probare debemus, quia magnum rebus limus, haec quoque in helefantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usum ministrant. inde interpellari Persarum ferox bellis, ualida sagittis omnique telorum iactu, quia de reflexos ad inferiora ualidiore nisu tela torquentur. acies eorum uelut gradientibus turribus saepta procedit. in mediis campis quasi de muro dimicant et uelut in arce quadam et specula conlocati spectant magis bella quam subeunt itaque alieni a periculo uidentur tuti molibus bestiarum. quis enim eas adire audeat, cum desuper iaculis facile figatur, inferius helefantorum conteratur incursu ? denique cedunt illis acies et armatorum cunei et castra illa quadrata signorum. intolerabili namque inpetu in hostes niuntruunt. ut nullo agmine bellatorum, nulla constipatione militum, nullo clipeorum retardentur obiectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mu
Abbreviated transcription (Latin):
hinc uenit usus ꝑiculi. Nanq arbori innixi aut costas fricant
aut in sõnum sese relaxant. Quȩ nonnunquã uicta atq
inflexa tanto corpore frangit᷑. atq ille qͥ sese in eandem re¬
fuderat corruit. nec erigere atq eleuare se potest. ibiq ia¬
cens interit. aut gemitii suo ꝓditꝰ sternitur. dũ uent̾ cȩtera¬
q uixta molliora ad uulnꝰ pateant: Nam dorsũ eiꝰ ceteraq
exteriora. nulla facile solent tela penetrare Sunt aut̃ qui
ꝓpt̾ ebur has illi insidias parant. ut arbores eas qͥb se appli
care consueuerint. ex alia parte qua infrequentior usus eissit.
aliqͣntũ recidant. ut reflectente se elephanto pond membrors
eiꝰ sustinere non possint. ruinãq eiꝰ arcessant. Sed si qͥs ista
rep̃hendit. rep̾hendat etiã altitudines ȩdificiorũ. qͥa cituis
si illa ꝓpt̾ pulchritudinẽ aut ꝓpt̾ speculam frequent̾ attol¬

Expanded text:
hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. sunt autem qui propter ebor has illis insidias parant, ucare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere noreprehendit, reprehendat etiam altitudinem inluminant, quia citius si illa aut propter pulchritudinem aut propter speculam frequenter adtol
Abbreviated transcription (Latin):
aut collecto flumine possit inundare potantẽ. Ceruix sane
minor ÷ quã poscat tanti corporis moles. ne ea qͦq oneri ma¬
gis ẽẽt quam usui. Idõq nec genua flectit. qͥa rigidioribus
opꝰ fuit crurib. quo uelut colunnis tanta posset menbrorũ
machina sustineri. Calcaneũ leuit̃ incuruat. rigent cȩtera
pedũ a summo usq ad imũ. Nec sicut in ancylas nos sepe de¬
ponimꝰ. ita se potest bestia tanta deflectere. Uerũ qͥa ñ uoluen¬
di se net curuandi usũ cum cȩteris animalib potest haberȩ
cõmunem: fulcit᷑ hinc inde trabibus marimis. ut in sonũ
aliqͣntulũ sinẽ periculo reflectat᷑ qͥa pes eiꝰ nulla artium
coniunctione distinguit᷑. Mansuetis gͥ ueluti quȩdã fulera
eonĩ quib hic usus ÷ parant᷑ in genio. feris aut̃ oe a grestib.
qͥa nemo huiꝰmodi quib sustentari queant fulcra sũbsternit

Expanded text:
aut collecto flumine possit inundare potantem. Cervix sane aut collecto flumine possit inundare potantem. Cervix sane minor est quam poscat tanti corporis moles; ne ea quoque oneri magis esset quam usui. Ideoque nec genua inflectit, quia rigidioribus opus fuit cruribus, quo velut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. Calcaneum leviter incurvat, rigent caetera pedum a summo usque ad imum. Nec sicut in ancylas nos saepe deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere; meritoque non volvendi se, neque curvandi usum cum caeteris animantibus potest habere communem. Fulcitur hinc inde trabibus maximis; ut in somno aliquantulum sine periculo reflectatur, quia pes ejus nulla artuum conjunctione distinguitur. Maneorum quibus hic usus est parantur ingenio, feris autem et agrestibus, quia nemo huiusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit,
Abbreviated transcription (Latin):
bus. ursis qͦq aliis plixiora ut elephantis & camelis. Non ne
euidens causa ÷ qͥa illis fęris quȩ carne uescunt᷑. non erat opꝰ
ꝓlixitate ceruicis: Non enĩ in terrã pascendi grã ceruicem
atq ora deicunt. sed aut ceruũ inuadunt. aut bouẽ ouemq
discerpunt. Cameł uero cũ sit altior. qͦmͦ herbis minutissimis
pasceret᷑. nͥ ꝓlixiora usq ad terrã colla ad usũ pastionis exten¬
deroe: Itaq camelꝰ pratione ꝓceritatis suȩ plixiora colla sortitꝰs.
łquus ꝓratione. bos quoq similimꝰ. hȩc enĩ herbis pascuntur.
Clephantꝰ aut̃ etiam ꝓminentẽ ꝓmuscidã habet. quia cum
sit eminentior cunctis. indinare se ad pascendũ non potest.
Itaq ꝓmuscidȩ suȩ ad colligendũ cibum utit᷑ ministerio. ea
ĩmani bestiȩ largi potꝰ infundit humorẽ. Id eoq concaua ÷ :
qͦ ad restinguendam tantȩ beluȩ sitim plenũ lacũ hauriat.

Expanded text:
bus, ursis quoque; aliis prolixiora, ut elephantis et camelis. Nonne bus, ursis quoque; aliis prolixiora, ut elephantis et camelis. Nonne evidens causa est; quia illis feris quae carne vescuntur, non erat opus prolixitate cervicis? Non enim in terras pascendi gratia cervicem atque ora dejiciunt: sed aut cervum invadunt, aut bovem ovemque discerpunt. Camelus vero cum sit altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora usque ad terram colla ad usum pastionis extenderet? Itaque camelus pro ratione proceritatis suae prolixiora colla sortitus est, equus pro ratione, bos quoque simili modo; hi enim pascuntur herbis. Elephantus autem etiam prominentem promuscidem habet; quia cum sit eminentior cunctis, se inclinare ad pascendum non potest. Itaque ejus ad colligendum cibum utitur ministerio. Ea immani bestiae largi potus infundit humorem; ideoque concava est, quo ad restinguendam tantae belluae sitim plenos lacus hauriat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed medicat᷑ interdũ dolorib Sumat᷑ ꝓmedicam̃to. ñ ꝓcibo
Sumat᷑ ab egrotantib.: non ab epulantibus. Medicamentũ
quȩris & ieiuniũ fugis. qͣsi maius aliud remediũ repire pos¬
sis: leuini hõis spitũ si serpens gustauerit. morit᷑. Gides qͣn¬
tauis ieiunii sit ut & sputo suo hõ terrenũ serpentẽ interfi¬
ciat. & merito spũalem: Quantã dñs etiã minusculis in¬
fundit prudentiã : Turtur nido suo ne pullos suos incurset
lupus. squillȩ folia suꝑiacit Nouit enĩ qđ huiꝰ modi folia
lupi fugere consuer̃. Nouit uulpecula qͦmͦ posteritatem
foueat suã. & tu ignoras. tu neglegis qͦmͦ aduersꝰ uulpes neqͥ¬
ciȩ spũalis. posteritatẽ huiꝰ uitȩ habeas aitiorem: Sed reu̾:¬
tamur ad seriem creaturȩ. & consideremꝰ ꝗͣ ratione dñs ali¬
is bestus angustiora colla formauerit. ut leonib atq tigridi¬

Expanded text:
sed medicatur interdum doloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sed medicatur interdum doloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. medicamentum quaeris et ieiunium fugis, quasi maius aliud remedium repperire possis. ieiuni hominis sputum si serpens gustauerit, moritur. uides quanta uis ieiunii sit, ut sputo suo homo terrenum serpentem interficiat et merito spiritalem. quantam dominus etiam minusculis infudit prudentiam! turtur nido suo, ne pullos suos incurset lupus, scillae folia superiacit. nouit enim quod huiusmodi folia lupi fugere consuerunt. nouit uulpecula quomodo posteritatem foueat suam, et tu ignoras, tu neglegis quomodo aduersus lupos nequitiae spiritalis posteritatem uitae huius habeas tutiorem? Sed reutamur ad seriem creaturae, et consideremus qua ratione Dominus aliis bestiis angustiora colla formaverit, ut leonibus atque tigridi
Abbreviated transcription (Latin):
tu ignoras o homo remedia aia  Tu nescis qͦmͦ uirattem
eripias adu̾sario. ut te tanꝗ p̃uisus lupus effugere ñ possit.
ut oculo tuȩ mentis eiꝰ ꝑfidiam dep̾hendas. &e prior cursu
uerborũ eiꝰ impedias impudentiam.: & acumen disprtati¬
onis obtundas: Qđ si te ille prȩuenerit. uocẽ tuam auferae.
Et si õmutueris. solue amictũ duum ut sermonem resoluas.
Et sim te insurrexerit lupꝰ: petram accipe & fugit. Petra tus
xp̃c est. Si ad xp̃m confugias. fugit lupꝰ. nec terrere te ptr¬
rit Hanc petram quęsiuit petrus cum titubaret in flucb
& inuenit. qͥa dextrã amplęxus ÷ xp̃i. Quid dicã allio hoĩes
delectari : & illud ad escam sumere qđ & leopardus fugit ᷤ
Deniq sicubi alliũ aliqͥs confricandũ putauerit. leopardus
inde ȩxilit nec resistit. Cuiꝰ uenenata fera odorẽ non potest
sustinere. tu id ꝓcibo sumis. & uscerib infundis internis:

Expanded text:
tu ignoras, o homo, remedia tua. tu nescis quomodo uirtutem tu ignoras, o homo, remedia tua. tu nescis quomodo uirtutem eripias aduersario, ut te tanquam praeuentus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis eius perfidiam deprehendas et prior cursum uerborum eius inpedias, inpudentiam eius et acumen disputationis obtundas. quod si te ille praeuenerit, uocem tibi auferet. et si ommutueris, solue amictum tuum, ut sermonem resoluas, et si in te insurrexerit lupus, petram cape et fugit. petra tua Christus est. si ad Christum confugias, fugit lupus nec terrere te poterit. hanc petram quaesiuit Petrus, cum titubaret in fluctibus et inuenit, quia dexteram amplexus est Christi. quid dicam alio homines delectari et illud ad escam sumere, quod leopardus fugit? denique sicubi alium aliquis confricandum putauerit, leopardus inde exilit nec resistit. cuius uenenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis et tuis uisceribus infundis internis!
Abbreviated transcription (Latin):
ciali qdam uidetur ꝓpͥetate redolere. Habet suos usus natura.
& sensus domesticos. Uix infantulo coeꝑunt dentes ꝓrũpe. & iã
nouit sua arma tẽptare. Nlondũ catulo dentes. & tanqͣm ha.¬
beat ore pprio se quęrit ulcisci. Nondũ ceruo cornua. & tam̃
fronte preludit. atq ea quȩ nondũ exꝑtꝰ sit tela minat᷑. Lupus
si pͥor hominẽ uederit uocem eripit. & despicit eũ tanq uictor
uocis ablatȩ. Idem si se p̃uisum senserit. deponit ferocitatẽ: non
potest currere. Leo gallũ &e maxime album ueretur. Capra
uulnerata dicta̾num petit . & de uulnere excludit sagittas.
orunt &e bestiȩ remedia sua. Leo eger si miã quęrit ut deuo¬
ret. quo possit sanari. Leo pardus capreȩ agreftis sanguinẽ
bibit. & uim languoris euitat. Omĩs fera egra. canis hausto
curatꝰ sanguine. Ursus eger formicas deuorat. Ceruus oles
ramusculos mandit. Ergo ferȩ nor̃ ea petere quȩ sibi ꝓsis

Expanded text:
ciali quadam videtur proprietate redolere. Habet suos usus natura, ciali quadam videtur proprietate redolere. Habet suos usus natura, et sensus domesticos. Vix infantulo coeperunt dentes prorumpere, et jam novit sua arma tentare. Nondum catulo dentes, et tamquam habeat, ore proprio se quaerit ulcisci. Nondum cervo cornua, et tamen fronte praeludit, atque ea quae nondum expertus sit, tela minitatur. Lupus si prior hominem viderit, vocem eripit, et despicit eum tamquam victor vocis ablatae. Idem si se praevisum senserit, deponit ferociam, non potest currere. Leo gallum et maxime album veretur. Caprea vulnerata dictamnum petit, et de vulnere excludit sagittas. Norunt et bestiae remedia sua. Leo aeger simiam quaerit, ut devoret; quo possit sanari. Leopardus capreae agrestis sanguinem bibit, et vim languoris evitat. Omnis fera aegra canis hausto curatur sanguine. Ursus aeger formicas deramusculos mandit. \' Ergo ferae norunt ea petere quae sibi prosint:
Abbreviated transcription (Latin):
citat. ut responsurȩ uocem excitet. quo ad eiꝰ sonũ errabunda
explicet uestigia. Multis licet uersetur inmilib ouiũ recognos¬
cit uocem parentis. festinat ad matrem : lactis quoq mat̾ni
notos sibi fontes reqiuirit. Quanuis cibi desiderio teneatur &
potꝰ transcurrit tam̃ aliena ubera grauida. licoe humore
lactis exundent. solam matrẽ reqͥrit: soliꝰ sibi mat̾ni uberi
pauꝑes succos significat habundare: Illa quoq int̃ multa ag¬
niculoꝵ milia. solũ filium nouit. Unus ÷ plurimoꝵ balatꝰ.
cadem speties. sed illa tam̃ foctũ suum discerit a cȩteris¬
& solum filiũ tacito pietatis testimonio recognoscit sastor errat
indiscretione ouiũ. ainiculꝰ in agnitione matris nescit errare.
Pastor fallitꝰ spetie. sed ouis pietate non fallit᷑. Unꝰ odor om̃ib. sed
tam̃ habet natura odorem suũ domesticũ. quẽ soboles cara spe¬

Expanded text:
citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desipotus, transcurrit tamen aliena ubera gravida, licet humore lactis exundent; solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes succos significat abundare. Illa quoque inter multa agniculorum millia solum filium novit; unus plurimorum balatus, eadem species; illa tamen fetum suum discernit a caeterist solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. Pastor errat in discretione ovium, agniculus in agnitione matris nescit errare. Pastor fallitur specie: sed ovis pietate non fallitur. Unus odor omnibus, sed tamen habet natura odorem suum domesticum quem soboles chara 123 spe
Abbreviated transcription (Latin):
atq app̃hensũ tenuit. & uelut epilogo quodã miserabile
carm̃ immꝰ murans. uniu̾sos conuerat in lacrimas. fidemq¬
ꝓbationi contulit qđ solũ tenuit ex plurimis. nec dimisit.
Deniq ꝑturbatꝰ ille. qͦd tam manifestũ rei indiciũ. neq odii
neq inimiciciarũ. neq inuidiȩ. aut inuiriȩ alicuiꝰ poterat
obiectione uacuare. crimen diutius nequiuit refellere.
Itaq qͦd erat difficiliꝰ ultionem ꝑpessus ÷: quia defensionem
sibi pẽstare non potuit. Quid nos dignũ nrõ referimꝰ creato¬
ri. cuiꝰ cibo uescim᷑ & dissimulamꝰ in urias. & sepe inimicis
dĩ eas quas a dõ accepimꝰ epulas exhibemꝰ : Quid agniculis sipli¬
dꝰ qͦs minusculȩ paruuloꝵ cõparamꝰ infantiȩ : Sepe exhis in
magno grege aigniculꝰ ꝑ ouilia tota uagatur errata matre.
&e cum eam repperire non possit. balatu frequenti absentem

Expanded text:
atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile atque adprehensum tenuit et uelut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ille, quod tam manifestum rei indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem
Abbreviated transcription (Latin):
insilire nouerunt. & extraneoꝵ accessus pi̾bere noctur nos
&e mori ꝓdñis. & cõmori cũ dominis sint parati  Sepe
etiã necis illatȩ euidentia canes ad redarguendos reos
indicia ꝓdiderunt. ut muto eor testimonio plerunq sit
creditum. Ai ⁊ hiochiꝑ ferunt inremotiore parte urbis¬
quendã trepusculo necatum uirũ. qͥ canem sibi ad unctum
haberet. Miles qͥdam predandi studio minister cedis exaiterat.
Tectus idem tenebroso adhuc diei exordio. in alias partes secesse¬
rat. lacebat inhumatũ cadauer. frequens spectantiũ uulgus
asstabat. canis questu lacrimabili dnĩ deflebat erũnam.
Forte is qui necem intulerat ut se habet uersutia humani in¬
genii. quo uersandi in medio auctoritate presũpta fidem
asciscer& in nocentiȩ. ad illam circũspectantis popłi accessit
coronã &e uelut miserans apppinqͣuit ad funꝰ. Tunc canis
sequestrato paulisꝑ questu doloris. arma ultionis assũpsit.

Expanded text:
insilire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos insilire nouerunt et extraneorum accessus prohibere nocturnos et mori pro dominis et commori cum dominis sint parati? saepe etiam necis inlatae euidentia canes ad redarguendos reos indicia prodiderunt, ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. Antiochiae ferunt in remotiore parte urbis crepuscolo necatum uirum, qui canem sibi adiunctum haberet. miles quidam praedandi studio minister caedis extiterat. tectus idem tenebroso adhuc dies exordio in alias partes concesserat: iacebat inhumatum cadauer, frequens spectantium uulgus adstabat, canis questu lacrimabili domini deflebat aerumnam. forte is qui necem intulerat, ut se habet uersutia humani ingenii, quo uersandi in medio auctontateauctoritate praesumpta fidem ascisceret innocentiae, ad illam circumspectantis populi accessit coronam et uelut miserans adpropinquauit ad funus. tunc canis sequestrato paulisper questu doloris arma ultionis adsumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
rit & qđdam uiarũ compitum. qđ partes in plurimas scin¬
dit᷑ obiciens singularũ semitarũ exordia. tacitus ipse secũ¬
ꝑtractat. uelut sillogisticã uocem sagacitate colligendi o¬
doris emittens. Aut in hanc partem inqͥt deflexitꝰ aut in
illam. aut certe in hunc se anfractũ contulit. Sed nec
se partem sine dubitatione contulerit. Qđ homines uix
plixa cõpositȩ artis meditatione cõponunt. hoc canib ex na¬
tura suppetit ut ante mendatium depręhendant: & postea
falsitate repudiata. inueniant ueritatẽ. Nonne totos dies
conterunt philosophi. ꝓpositiones sibi in puluerẽ diuidemr¬
tes. qͥ radio sibi describunt singulas. & ex tribus cũ unam
carũ ueram e̾e̾ necesse sit : duas pͥmo interfiunt tanꝗam
m̃datio congruentes. & sic in ea quȩ relicta est uĩ uerita
tis hȩrere definiunt: Qiuis tam tenax potest esse beneficu
& memor grãe. qͣndoqͥdem ꝓdnõ canes etiã in latrones

Expanded text:
rit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinrit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum contulit: sed nec se partem sine dubitatione contulerit. Quod homines vix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura suppetit; ut ante mendacium deprehendant, et postea falsitate repudiata inveniant veritatem. Nonne totos dies conferunt philosophi propositiones sibi in pulvere dividentes, qui radio sibi describunt singulas, et ex tribus cum unam earum 122 veram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes, et sic in ea quae retis haerere definiunt? quis tam tenax potest esse beneficii et memor gratiae? quandoquidem pro domino etiam in latrones
Abbreviated transcription (Latin):
fȩtus suos innumeris licet obsessa cuneis armatorũ. non
ris septos immunes prȩstat ꝑiculi. Quid dicit homo qͥ
mandatũ neglegit. naturã oblitterat: Filiꝰ patrẽ despi¬
cit. pat̾ abdicat filiũ. & hoc putant ius esse. ubi dãnat᷑
foecunditas. Se potiꝰ pat̾ damnat. qͥ facit irritũ esse qđ
genuit. Et hoc putat᷑ autoritatis. ẽẽ. ubi sterilitate na¬
tura multat᷑. Pxortem rationis canem. ẽe̾. nemo dubitaue¬
rit. lam̃ si sensus eiꝰ uigorẽ consideres: censes eum sentien.¬
di sagacitate iũ sibi rationis asciscere. Deniq qđ pauci in
gĩnasiis constituti. qͥ totam in discendo uitȩ longeuitatẽ
contriuerint. uix potuer̾ cognoscere ut sillogis morum
coniunctiones contexerent: hoc naturali canis eruditione
cõprehendere facile poterit estimari. Nam ubi uestigiũ
leporis ceruiue reppererit atq ad diu̾ticulũ semitȩ uene¬

Expanded text:
fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatorum, non fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatorum, non ris septos immunes praestat periculi. Quid dicit homo qui mandatum negligit, naturam oblitterat! Filius patrem despicit, pater abdicat filium; et hoc putant jus esse, ubi damnatur fecunditas: se potius pater damnat, qui facit irritum esse quod genuit. Et hoc putatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura muletatur. Exsortem rationis canem esse nemo dubitaverit; tamen si sensus ejus vigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate vim sibi rationis adsciscere. Denique quod pauci in gymnasiis constituti, qui totam in discendo vitae longaevitatem contriverint, vix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum conjunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione comprehendere facile poterit aestimari. Nam ubi vestigium leporis cervive repererit, atque ad diverticulum semitae vene
Abbreviated transcription (Latin):
stimulo uel ocit̾ fugienti unminet. Iterũ ille spere obiec¬
tu sequentẽ retardat. nec tam̃ sedulitatẽ matris memo.¬
ria fraudis excludit. Cassam uersat imaginẽ. & quasi lac¬
tatura foetũ residet. Sicq pietatis suȩ studio decepta.
& uindictã amittit & ꝑlem. Qđ nob̾ scriptura affert
quȩ dicit. E ilii diligite̾ patres urõs. parentes nolite ad
ut catulos ꝓpͥos ament. foetus suos diligant. Nesciunt illȩ
odia nouercalia. nec mutato concubitu parentes a sobo¬
le deprauant᷑ neq nouer̾ preferre filios posterioris co-¬
pulȩ. suꝑioris autẽ neglegere. Norunt pignora sua.
nesciunt caritatis differentiã. odiorũ incentiua. offen¬
sionũ discrimina. Simplex ferarũ natura est. nescit ue¬
ritas calumnias. Sic enim omnia tẽꝑauit ds̃. ut quib
munus rationis daret: plus indulgeret affectꝰ. Que fera
ꝓcatulis suis ñ ipsa potissimũ se offerat morti: Quȩ fera

Expanded text:
stimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiecstimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiectu sequentem retardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus et vindictam amittit et sobolem. Quod nobis Scriptura affert, quae dicit: Filii, diligite patres vestros: parentes, nolite adut catulos proprios ament, fetus suos diligant. Nesciunt illae odia novercalia, nec mutato concubitu parentes a sobole depravantur, neque noverunt praeferre filios posterioris copulae, superioris autem negligere. Norunt pignora sua, nesciunt charitatis differentiam, odiorum incentiva, offensionum discrimina. Simplex ferarum natura est, nescit veritatis calumnias. Sic enim omnia temperavit Deus, ut quibus minus rationis daret, plus indulgeret affectus. Quae fera pro catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti? Quae fera
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ magistra ueritatis natura est. Hȩc sine ullius magiste.¬
rio. suauitatẽ sanitatis nrĩs infundit sensib ẜ adẽ dolo¬
ris acerbitatẽ docet esse fugiendã. Hinc uita dulcior.
mors amarior. Hȩc cõm̃dat leenȩ catulos suos. immitẽ
ferã mat̾no mollit affectu. Hec tigridis int̃pellat feroci¬
tatẽ. & imminentẽ eã prede reflẽctit. Nanq ubi uacuũ
raptȩ sobolis cubilȩ reppererit: ilico uestigiis raptoris
insistit. At ille quanuis equo uectꝰ fugaci. uidens tam̃
uel ocitate fere se posse prȩuerti. nec euadendi ullum
suppetere sibi posse subsidiũ: decnã huiꝰ modi fraude molit᷑.
Ubi se contiguum uiderit: sperã de uitro ꝑicit. At illa
imagine sui ludit᷑ & sobolem putat. Reuocat impetum.
colligere foctum desiderans. Rursus in ani specie retenta.
totis se ad cõprehendũ equitẽ uirib fundit. & iracundiȩ

Expanded text:
enim magistra ueritatis natura est. haec sine ullius magisteenim magistra ueritatis natura est. haec sine ullius magisterio suauitatem sanitatis nostusnostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. hinc uita dulcior, hinc mors amarior. haec commendat leaenae catulos suos et inmitem feram materno mollit affectu. haec tigridis interpellat ferocitatem et inminentem eam praedae reflectit. namque ubi uacuum raptae subolis cubile reppererit, ilico uestigiis raptoris insistit. at ille quamuis equo uectus fugaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam huiusmodi fraude molitur. ubi se contingi uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subolem putat. reuocat impetum colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprehendendum equitem uiribus fundit et iracundiae
Abbreviated transcription (Latin):
eũ contingendũ putauerit. uulneret᷑. Idemq echinus
futuri puidus. geminas sibi respirandi uias munit.
ut quando boream flaturũ collegerit. septentrionalẽ
obstruat. qͣndo nothũ cognouerit det̾gere aeris nebu¬
lam : ad septentrionalẽ se conferat. ut flatꝰ declinet ob¬
uios. & eregione nocituros. Unde dignã dnõ laudẽ ꝓpħa
disputatione colligit᷑. Ualidius est enim naturȩ testi¬
moniũ. quã doctrinȩ argum̃tum. Cui aninantium
in cognitũ ÷ : quẽ ad modum suã tueat᷑ salutẽ. si uirtus
uendo: Quis eausũ medendi herbarũq docuit habere
& plerunq quas salubres putamꝰ. noxias reꝑimꝰ. Quotiens
int̾ dulces epulas cib lȩtalis irrepsit. & int̾ ipsas aulicoro
excubias ministrorũ uitalia regũ feralis esca penecrauit.
Fere solo norunt odore. noxia & ꝓfutura discernere. Nullo
preuio. nullo pregustatore carpitur herba nec ledit. Melior

Expanded text:
eum contingendum putaverit, vulneretur. Idemque echinus eum contingendum putaverit, vulneretur. Idemque echinus futuri providens geminas sibi respirandi vias munit; ut quando Boream flaturum collegerit, Septentrionalem obstruat; quando Noto cognoverit detergi aeris nubila, ad Septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obvios, et e regione nocituros. Unde dignam Domino laudem Propheta disputatione colligitur. Validius est enim naturae testimonium, quam doctrinae argumentum. Cui animanti incognitum est quemadmodum suam tuendo? quis eas usum medendi herbarumque docuit habere r et plerumque quas salubres putamus noxias repperimus. quotiens inter dulces epulas cibus letalis inrepsit et inter ipsas aulicorum excubias ministrorum uitalia regum feralis esca penetrauit! ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere, nullo praeuio, nullo praegustatore carpitur herba nec laedit; melior