comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canitur aut
tur Et ens̃
sincertaniuo¬
cem det tuba
quisꝑarabit
se ad bellum:
Ita ⁊ uos ꝑlin¬
guam nisi ma¬
nifestum ser¬
monem dederi
multa ut pu¬
ta genera lin¬
guaꝵ sunt in
hoc mundo: st
nichil sine uo
⁊ intelligibiles sonoᷤᷤ
quomodo scietur qd̾
canit᷑ tibia. aut qd̃
dicare pot̾it. modos
ł consonantias can¬
tilene. Et enim.
Item ꝑ aliam fiłitu¬
nescietur. qr nec de
tuba. Et enĩ si tuba
det incertã uocẽ Iu¬
deis erat usus tube
rabit se ad bellum:
effectus iudicat. qr
nemo se ad bellũ:
loqñtg ꝑ linguam.
quoꝵlibet sig̾noꝵ
ist incognitam. nͥ
sermonẽ manifest̃
ꝑ int̾pretationem
ced̾itis. qui debetis
ad bellum ccͣ demoᷤ¬
nes hommes hor
inaera .i. ad aures
homniũ inani ae¬
risictu. ñ ad corda
hominil intellectu
ideo eritis loqñtes

Expanded text:
canitur, aut tur? Etenim si incertam vocem det tuba, quis parabit se ad bellum? Ita et vos per linguam, nisi manifestum sermonem dederitmulta, ut puta genera linguarum, sunt in hoc mundo, et nihil sine vo intelligibiles sonos, quomodo scietur quod canitur tibia, aut quod indicare poterit modos, vel consonantias cantilenae? Etenim. Item, per aliam similitunescietur, quia nec de tuba. Etenim si tuba det incertam vocem. Judaeis erat usus tubaerabit se ad bellum? effectus indicat, quia nemo se parat ad bellum. loquentes per linguam, quorumlibet signorum, vel incognitam, nisi sermonem manifestum per interpretationem dederitis, qui debetis ad bellum contra daemones homines hortin aera, id est ad aures hominum inanis aeris ictu, non ad corda hominum intellectu. Ideo eritis loquentes
Abbreviated transcription (Latin):
At plures e
auderent sũ
timore u̾bũ
dei loqui. qui¬
inuidiam et
contentionẽ
quidã autẽ ⁊¬
tem bonam

Expanded text:
t plures e auderent sine timore verbum Dei loqui. Quiinvidiam et contentionem, quidam autem ter bonam
Abbreviated transcription (Latin):
comu̾inter locutꝰ est
ostendens suã. erga il¬
los caritatẽ. iñ ponit¬
sp̃alit̾ ea q̃ tolleranti
fore ꝑticipes gaudii

Expanded text:
uniter locutus est ostendens suam erga illos charitatem, inde specialiter ea quae tolerantiafore participes gaudii
Abbreviated transcription (Latin):
libet mala sustineo. patet nõ eẽ scelus falsita¬
tis. qd̾ mine iusta uindc̃a ꝑcellat. s qmͣdam¬
u̾itatis imitatẽ qmͣ sustinendi fortitudo ma
rio. ubi maiores ꝯueniunt. ⁊ incet̾is oĩb locis.
Cum eiuĩ apłs rome uinctus retrusus ess
ĩ cart̾e in domo imꝑatoris. ⁊ docet euͣngłm ⁊
infirmos curaret. multaq miratula patͣ¬
ret. multi ꝑ eũ credid̾unt in tm̃ u̾t domũ
ꝑsecutoris eccłiam fac̾et. redemptoris. ⁊ tũc
manifestatũ ẽ. inpͣtorio ⁊ moĩb locis .i. imꝑ¬

Expanded text:
libet mala sustineo, patet non esse scelus falsitatis, quod in me justa vindicta procellat; sed quamdam veritatem, quam sustinendi fortitudo magrio, quo majores conveniunt; et in caeteris omnibus locis. Cum enim Apostolus Romae vinctus retrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret Evangelium, et infirmos curaret, multaque miracula patraret, et multi per eum crederent, in tantum ut domum persecutoris Ecclesiam faceret redemptoris; et tunc manifestum est in praetorio et in omnibus locis, i
Abbreviated transcription (Latin):
.i. exterioꝵ undiq¬
me circundans ha¬
bundantia passioñ¬
uł ideo ait cirta me.
qr ñ ad int̾iora ꝑtin¬
gunt mag̾ uener̃t
ad ꝓfectum tuuan̾¬
gelui. qmͣ a ddetrimẽ¬
tum ut mali inten¬
cerunt ad ꝓfectum
uen̾unt dico. itaut

Expanded text:
est exterior undiqme circumdans abundantia passiol ideo ait circa me, quia non ad interiora gunt, magis venerunt ad profectum Evangelii, quam ad detrimentum ut mali intederunt ad profectum. Venerunt dico ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
infirius ẽ. ut demonstrata ĩ firmitate
q̃rat gr̃am. lex gͦ ducit ad fidẽ. fides ĩperrt
sp̃m sargiorẽ. qui diffund̾ caritatẽ q̃ ĩplet
legẽ. Sine sp̃u ñ ẽ nolũtas hõis libera cũ
cupiditatib uincat᷑. liberum enĩ arbitriũ
⁊ ad bonsi. ⁊ ad malũ faciend̾. ꝯfitend̾ ẽ nos
hr̃e. S ĩmalo faciendo. libera quid̃ ẽ uo¬
uod si mi

Expanded text:
s est, ut demonstrata infirmitate quaerat gratiam. Lex ergo ducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, qui diffundit charitatem quae implet legem. Sine spiritu non est voluntas hominis libera cum cupiditatibus vincatur. Liberum enim arbitrium, et ad bonum et ad malum faciendum, confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera quidem est vouod si mi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩco uos bñfecisse.
ñ ut ego impleat. s
explear datis reb. S
requiro fructũ.i. bo
nam ⁊rectam uolũ¬
tatẽ. bone oꝑatõi ad¬
iũctam. Non enĩ tã
gaudet subuentum
ẽẽ sue nec̃citati qmͣ
illoꝵ gratulat᷑ feꝯ¬
ditati disc̾ne inter
uatũ ⁊ fructum. datũ
ẽ res ip̃a q̃ datur. ut
toris. Uñ dñs in ewͦ.¬

Expanded text:
Dico vos bene fecisse, non ut ego implear, sedexplear datis rebus, sed requiro fructum, id est bonam et rectam voluntatem bonae operationi adjunctam. Non enim tam gaudet subventum esse suae necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Discerne inter datum et fructum: datum est res ipsa quae datur, ut toris. Unde Dominus in Eva
Abbreviated transcription (Latin):
nͥuos soli
qui ⁊thessa¬
lonicam se¬
mel ⁊bis ĩ
usum mi¬
chi misistis.
Non quia
q̃ro datum
sedrequiro
fructum ha¬
bundantem
habeo autẽ

Expanded text:
os soli: quia et Thessalonicam semel et bis in usum mihi misistis. Non quia quaero datum, sed requiro fructum abundantem Habeo autem
Abbreviated transcription (Latin):
cat scͥpturã. sacra uͥ fi deliũ aĩe sp̃nali cito re¬
ficiantur ⁊ sagniantͤ. Iudei u̾o de littera le¬
gis p̾sum̃tes ⁊ spͨualem intelligentiã ꝯtẽpnẽ¬
tes adm̃sam sedent esurientes. ħ gͦ m̃sa .i.
nem uellẽt atcend̾e possent intellig̾e hoc in ꝙͣ

Expanded text:
cat Scripturam sanctam, ubi fidelium animae spirituali cibo reficiuntur et saginantur. Judaei vero de littera legis praesumentes et spiritualem intelligentiam contemnentes ad mensam sedent esurientes. Haec ergo mensioni vellent intendere possent intelligere. Haec, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
lauł telicto. qui ei fu̾at ꝓ delicto iratus adydoiat¬
am rediit sꝑans aliquid de ea. cui ⁊ inp̾senti ob¬
fuit. ⁊n futuro geminã ultricẽ gen̾auit. ideo
offendiculo infirmoꝵ. quibus ydolatre uide¬
rent᷑. uel ne ip̃i infrimi ydolatre sint edendo
sub ydoli uen̾atione. ⁊ putando ydolũ aliqͥd

Expanded text:
l, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis .i. uerus in prõ¬
missis. qui se ꝓtectorẽ
suoꝵ electoꝵ fore ꝓmi¬
sit. qui non pacietur
uos. ꝑ se tribulatos te¬
ptari. supͣ id qd̾ potestiᷤᷤ

Expanded text:
fidelis, id est verus in promissionibus, qui se protectorem rum electorum fore promisit, qui non patietur ro se tribulatos, tentari supra id quod potestis
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. qͥui enĩ dat
temptanti diaboto¬
licentiam ip̃e dat:
ita facit prouentum
sustm̃e. ne deficiatis
ilucta. s uincatio¬
qd̾ fit ꝑ humilitatẽ
humilitas enĩ custo¬
tione ut illi ñ crepẽt
infornace qui ñ hñt
sola sacrameuta. ñ
saluant.⁊ qr qui ca¬
uit punitur. qr au
ydoloꝵ cultura .i. abstiuete. ab om̃i sccietate
ydolatrie ne ꝑ hor nascatur indiũ temptatõ
Nemo gͥ sit assldnus mydolio. mcł speret
deso. de cõ eni spare ẽ. dedeo dubitare. ut ⁊¬

Expanded text:
mentum. Qui enim dat tentanti diabolicentiam, ipse dat Ita facit proventum, stinere, ne deficiatis in lucta, sed vincatid fit per humilitatem. Humilitas enim custotione, ut illi non crepent ornace, qui non habent sola sacramenta non salvant, et quia qui cadit punitur, et quia idolorum cultura, id est abstinete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rii sunt. nc añ .i. mundi. qr delictis ꝯiugis
natisiuit. i sub cieatoris uen̾atione natist
eipte. uł itaut agat defiliis iam uatia qͥ ĩ
infidelitate remanẽt.Si uicissim se dnuit
tunt. &. dico. ut fidelis ñ dmntiat infidelẽ

Expanded text:
sunt, id est mundi, quia de licitis conjugiis nati sunt, et sub Creatoris veneratione nati sunt ex pare. Vel ita, ut agat de filiis jam natis quae in fidelitate remanent, si vicissim se dimittunt. Quasi dicat: Dico ut fidelis non dimittat infidelem.
Abbreviated transcription (Latin):
supportate me insi¬
pientẽ. nc̃ it̾m di¬
co apte. ne quispu¬
tet me insipientẽ.
gis accipite .i. acci¬
pietis me insipiẽ¬
tem. ingła camis.
nec simplicit̾ dicit
nisipiente̾. s ait
uelut ĩsipientẽ qr
nec inhoc u̾e insi

Expanded text:
supportate me insipientem, nunc iterum dico aperte, ne quis putet me insipientem, gis accipite, id est accipietis, me insipientem, in gloria carnis. Nec simpliciter dicit insipientem, sed ait velut insipientem, quia nec in hoc vere in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̃ ait. Ne dix̾is. ħ ã¬
iusticia fidei ẽ. ne du¬
bitet᷑ despe dei. q̃ ẽ in¬
spoliasse infernũ. ⁊ cũ¬
aĩab celũ ascendisse
ex quib iustꝰ efficit᷑. de¬
hac gͦ dicit moyses
uł ip̃a ĩcorde hõis hoc

Expanded text:
e dixeris. Haejustitia fidei est, ne dubitetur de spe Dei quae spoliasse infernum, nimabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur juhac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
S uur ñ ht. potesta¬
sui.cor. ad aliam. s
mulier. In hoc pares¬
sunt uir ⁊ mulier
eri corpꝰ suũ licet alii
debitores sũt. In ħc
cã ne pecrandi dare

Expanded text:
 vir non habet potestacorporis ad aliam, sed mulier. In hoc parsunt vir et mulier, eri corpus suum licet alii debitores sunt in hac causa, ne peccandi dare
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinentie cã expetit. uł ille dematrimonio ł
illa. ñ sͥ ałtutrũq negent. ne ꝑ hoc incidant iu
Dampnabiles corruptelas. Redde̾ enĩ debitũ
conugale nulliꝰ ẽ criminis. erig̾e aũ ultrage¬
nerandi necc̾itatem culpe ẽ ueniał. fornicari
aũ uł mechari pimiendi ẽ criminis. Noli

Expanded text:
continentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est criminis. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientiã eligit pote¬
rit ĩ dei opere habũda¬
re. licet enĩ exiguum
sit qd paꝵ hñs tͥbuit
habu̾dat tũ qr recto
uditio fit qr q̃ritur
deqnͣto. ⁊ quo aĩo det

Expanded text:
sufficientiam eligit, poterit in Dei opere abundare: licet enim exiguum sit quod parum habens tribuit, abundat tamen quia recto judicio fit: quia quaeritur de quanto, et quo animo det
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinas facia¬
tis. ⁊i deo hoc timore
nenio trmeat dare
⁊ augebit increm̾ta
tatẽ dandi ełas. In¬
trem̃ta dico. frugũ

Expanded text:
eleemosynas faciatis. Et ideo hoc timore nemo timeat dare, et augebit incrementa, tatem dandi eleemosynas, incrementa dico, frugum
Abbreviated transcription (Latin):
qł uitantũ ãugebit
⁊res ⁊ uolũtatem dã¬
Di. ut. uos locupleta¬
simplici aĩo ft̃am. si̾¬
plicitatẽ dico onmnẽ.
.l. per fectam. q̃ largi
largitiomis nos su¬
nus ministri.

Expanded text:
 tantum augebit, et res et voluntatem dandi, ut vos locupletasimplici animo factam. Simplicitatem, dico, omnem, id est perfectam, quae largitlargitionis nos sumus ministri.
Abbreviated transcription (Latin):
plura: Otimothee ꝑ nom̃ admonet ꝓpri¬
im reddens eũ attͥẽ¬
timotheE timi custodi depp̃itũ.
dauimꝰ deuitans. ut
possis illud custodire¬
nouitates uocũ nõ
sũt cͣc religionẽ ut

Expanded text:
plura? O Timothee, per nomen admonet proprium reddens eum attentum, custodi depositum, mus, devitans, ut possis illud custodirenovitates vocum, non sunt contra religionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gu uitandã. necc̃ita¬
tẽ dicit penuriam
recdlidisse rõnem uirginitatis. muus ampliꝰ
cõm̃dando. S̾uꝑgreditur enĩ uirginitas cõdi¬
tionẽ humane nature ꝑ qm hõĩes angeł assi
milant᷑. Maior tñ uictoria uirgm̃tas qmͣ an¬
głoꝵ. Angeli .N. sñ carne uiuũt. uirgines enĩ
incarne triumphant. Inde ẽ qd̾ intab̾naculo
dm̃ suꝑpmum oꝑm̃tum erat de pellib iacinc¬
tinis. ꝑ qd̾ intlłigit᷑ celibum uita. ħt enĩ ia¬
cictus ip̃em finulem throno. ita qui incarne
uirgnieam puritatẽ seruant. suꝑ celestib
smulant᷑. hii sunt qͣui cũ mulierib ñ sunt
comquinati. ⁊ sequnt᷑ agnũ quoc̃q ierit.¬

Expanded text:
 vitandam. Necessitatem dicit penuriam reddidisse rationem virginitatis munus amplius commendando. Supergreditur enim virginitas conditionem humilantur. Major tamen victoria virginum quam angelorum. Angeli enim sine carne vivunt, virgines vero in carne triumphant. Inde est quod in tabernaculo Domini supremum operimentum erat de pellibus hyacinthinis, per quod intelligitur caelibum vita. Habet enim hyacinthus speciem similem throno, ita qui in carne virgineam puritatem servant, supercoelestibus similantur. Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati, et sequuntur Agnu
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ Anignoratis fr̃es. ⁊c̃. Hactenus egit de
ni gr̃e ostendens ex ea ñ ex lege eẽ salutẽ. nc̃
dicit. qr lex ultra nõ ẽ tenenda. ⁊ agit de fi¬
ne legis ⁊ priori inutilitate eiꝰ. Ne gͦ mirẽ¬
tur romani. qr apłc ait. ñ estis sub lege. s
sub gr̃a. Supͣ enĩ dicebat᷑ lex ñ ustificare
hic dr debe cessare. qr data ẽ us ad xp̃m.¬

Expanded text:
 An ignoratis, fratres, etc. Hactenus egit de vi gratiae, ostendens ex ea non ex lege esse salutem: nunc dicit quod lex ultra non est tenenda, et agit de fine legis, et priori inutilitate legis. Non ergo mirentur Romani, quia Apostolus ait: Non estis sub lege, sed sub gratia . Supra enim dicebatur lex non justificare; hic dicitur debere cessare, quia data est usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
lex: qr nõ debetis ignorare: enĩ .i. qr uos scitiᷤ
iegẽ s. moysi. erant euĩ romani de iudeis ⁊
gentib. ⁊ ego loqͦr scientib legem. inqua
qd̾ dico manifestat᷑ si sp̃uałr intelligat᷑. de¬
inde ꝑ simile illud ostendit subdens
am que sub¬

Expanded text:
id est quia vos scitis legem, scilicet Mosi. Erant enim Romani de Judaeis et gentibus. Et ego loquor scientibus legem, in qua quod dico manifestatur, si spiritualiter intelligatur. Deinde per simile illud ostendit subdens, nam quae j
Abbreviated transcription (Latin):
nͥon inm̃ico illatam
S debitam demonstͣ¬
llit. ret. stipendia .it. qs m̃itoꝵ sunt ⁊sti¬
pendium ꝓ opere diabolice milicie de¬
bitum reddit᷑ nõ donat᷑. gr̃a u̾o nͥ gratis ẽ
na m̾ita ẽẽ dei mim̾ia. quib cũ uita ecerna

Expanded text:
non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Stipendia enim quasi emeritorum sunt, et stipendium pro opere diabolicae militiae debitum redditur, non donatur. Gratia vero, nisi na merita esse Dei munera, quibuscum vita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
uemĩ adpacientiam tribulationũ mouet ex¬
pseudo apłoꝵ. Tandem admouitionẽ mo¬
ralem int̾scrit. ⁊ ꝓpe finẽ degr̃a. qm̃ sͥ romã
ꝑepafroditum miserant gaud̾e se dicit. p̾mit
tens gͦ salutationẽ ait. Paulus ⁊ tunotheꝰ
timotheum apponit. qr nc̃ er̾at ad eos misur

Expanded text:
 patientiam in tribulationibus monet expseudoapostolorum; tandem admonitionem moralem interserit, et prope finem de gratia, quam sibi Romam per Epaphroditum miserant, gaudere se dicit. Timottens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missur
Abbreviated transcription (Latin):
g dignitatẽ supprimit. qi deeo recte sentiebãt
⁊ ẽ intentio apłi in hac epła cohortari phylip¬
penses adpacientiã cc tribulatões. ⁊ ad ꝯstanti¬
am ccͣ pseudo p̾dicatores. MSodus talis est
more solito salutationẽ p̃mitrit. deide gr̃as

Expanded text:
ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ significat ꝑ ep̃os ⁊ diacones maiores ꝑ sc̃os
minores. ⁊ est sensus. scribunt. sc̃s ⁊ ep̃is ⁊
diatomib .i. inmdrib ⁊ maiorib. qi mino¬
res p̃mutit aohuinilitatẽ inuitat. ⁊ qi hos
subnecit ostendit ñ eẽ alique adeo ꝑfectũ qͥ ñ
indigeat hac ãmonitõe. uł paulus scribit et
timothens. ꝯm̃ib̾scĩs qui st̃ philippis scribit di¬
co. cũ ep̃is ⁊ diaconib. qui eoꝵ bonũ optabãt.
parit̾. ⁊ inscridendo premitit᷑ salutatio ĩ ħc
mod̾. grã .s. remissio pect̾oꝵ. sit uob̃ ⁊ pax. s.

Expanded text:
et significat per episcopos et diaconos majores, per sanctos minores. Et est sensus: Scribun minores, ad humilitatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum episcopis et diaconibus, quia eorum bonum pariter optabant, et in scribendo praemittitur salutatio, in hunc mod
Abbreviated transcription (Latin):
subditi uere lib̾i sunt. sic̃ enĩ duo sunt
timore. qui faciut duo gen̾a timentiũ
Sic due seruitutes q̃ facunt duo generaser¬
uoꝵ. Est enĩ timor ꝙ̃ ꝑfecta caritas foras
mittit. est ⁊̃ seruitus simul cũ eo foras mit¬
tenda ẽ. ⁊ alius timor castus permanens ĩ
secłm scłi. cui a diũcta ẽ alia seruitꝰ qua mi¬
ro ⁊ meffabili. sed tñ uero modo. sic serui su¬
mus. ut liberi simꝰ. serui. s. timore casto ad ꝙ̃
ꝑtinet seruitus: intrans ingandiũ dñi siñ.
sion seruit eũ timorẽ foras mittendo ad ꝙ̃
ꝑtin seruitus. ñ manens uieternsi in domo

Expanded text:
i sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est enim timor quem perfecta charitas foras mittit. Est etiam servitus simul cum eo foras mittenda. Et alius timor castus permanens in saeculum saeculi: cui adjuncta est alia servitus, qua miro et ineffabili modo, sed tamen vero sic servi sumus, ut liberi simus servi, scilicet timore casto, ad quem pertinet servitus intrans in gaudium Domini sui, non servi, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servitus, non manens in aeternum i
Abbreviated transcription (Latin):
ut.s ꝓximus nõ possit
a duos sitis. Simpliceᷤᷤ¬
ñ dupplices. ut quidu¬
ob dñis sernire uo¬
potestis deo seruire et
mamone. Simpliçes
dico. sic̃ filu dei. Sicnt
lii eiꝰ. puro i simplici
corde debent inccdere
⁊ eciã qnͣtũ ad ext̾os.
estote sũrephensione
ut ñ sit in uob̾ qd̾ pa¬
teat. rep̃hensioni. ⁊ ħ
tum ordinẽ depͣuãt
tio. qr ñ sunt renati
exaqua ⁊ sp̃u sc̃o. int̾
quos lucetis .i. lucere
tebetis dctrma ⁊ uita
.i. ad hoc estis ꝯstituti
ut luceatis ⁊ ideo deez
lucetis dico: sic lumi¬
naria. fixa incelo lu¬
cent᷑. inmũdo. Sic ⁊
uos sol mũdi estis.
quos isluminat lux
upr̃a u̾a. ⁊ hoc ideo. qr
estisꝯtmentes ũbum

Expanded text:
ut proximus non possit ad vos sitis simplicenon duplices ut qui duobus dominis servire vopotestis Deo servire et mammonae . Simplices, dico, sicut filii Dei. Haimo filii ejus puro ac simplici animo debent incedere; et etiam quantum ad exteros estote sine reprehensione, ut non sit in vobis quod pateat reprehensioni. Et hoc tum ordinem depravant tio, quia non sunt renati ex aqua et Spiritu sancto. Inter quas lucetis, id est lucere debetis doctrina et vita, id est ad hoc estis constituti ut luceatis. Et ideo decet Lucetis, dico. Sicut luminaria fixa in coelo lucent in mundo, sic et vos sol mundi estis quos illuminat lux vera. Et hoc ideo quia estis continentes verbum
Abbreviated transcription (Latin):
xanoꝵ qr in lib̃tatẽ nasꝯtur. liber ent̃ fit qui
accipit remissionẽ pecc̃oꝵ. Ec̾ce expositũ ẽ eui¬
dent᷑ quid sig̃tent illa uerba legis. Uñ osten¬
dit̾ lex ñ ẽẽ tenenda q̃ inseruitutẽ gn̾abat.
S noua q̃ in lib̾tatẽ parit. Uñ addit᷑.

Expanded text:
a in libertatem nascuntur. Liber enim fit qui accipit remissionem peccatorum. Ecce expositum est evidenter quid significent illa verba legis. Unde ostenditur lex non esse tenenda quae in servitutem generabat, sed nova quae in libertatem parit. Unde addi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. pani̾s ꝙ̃ frangimus. Item. aug̾. qñ¬
manducatur ꝑtes deillo facimus. ⁊ qd̾ insa¬
cram̃to sic fit. Item. Unusquisq partẽ suam
accipit per ꝑtes mandurat᷑. ⁊ manet integer.
Ecce exhis patet qd integrũ. ⁊ incorruptum
subiecto. Sic mirabilit pot̃ ibi eẽ fractio ĩ ac¬
cidenti. uł siue om̃i re q̃ frangatur. Magnũ
endũ ⁊̃ qd̾ licet diu̾se sint ibi spes panis. iiu
ni.ñ rñ duo sacram̃ta dici debent. s unũ: qr
latione illoꝵ u̾boꝵ. hoc ẽ corpus meũ. hic ẽ calix
quale tũc erat .i. passibile ⁊ mortale. p̃terea
ni fc̃m sit: Ad qd̾ illi eendent. uł inp̃ratẽ¬

Expanded text:
dicens: Panis quem frangimus. Item Augustindicens: Panis quem frangimus. Item Augustinmanducatur, nec partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. Item: Unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et manet integer. Ecce ex his patet quod integrum et incorruptum subjecto, sic mirabiliter potest ibi esse fractio in accidenti, et sine omni re quae frangatur. Magnum endum etiam quod licet diversae sint ibi species panis et vini, non tamen duo sacramenta dici debent, sed unum, quia latione illorum verborum: Hoc est corpus meum, et, hic est calix, quale tunc erat, id est passibile et mortale. Praeterea ni factum sit. Ad quod illi respondent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾ti. Modum u̾o ꝯũsionis ignorare ñ erubẽ¬
cedentia fuerũt. q̃ nec ip̃m xp̃i corpus afficiũt
nec ĩ eo fundant᷑. Si u̾o q̃ritur ubi fundentur
om̃s nob̃ potiusuideri qd̾ sint sũ subiecto
qm̃ insubiecto. defractione aũ illa ⁊̃ q̃ri sol
q̃ ibi fieri uidet᷑. cuiꝰ rei. uł in qua re fit: cũ qͣ
ip̃m corpus incorruptibile sit. qr inmortale
ẽ ⁊ inpassibile in ip̃o nõ posse ẽẽ idetur. uñ
⁊ ast redarguit. carnalem sensum distiy loꝵ
qui putabant carnẽ xpĩ. sic̃ aliam inparteseẽ
obicitur qd̾ ait ambꝵ. Nichil fłm putand̾ ẽ
insacrifitio u̾itatis. uł sic̃ fit inmagoꝵ p̾sti¬
gus uͥ de lusione quadam falluntur oculi.
nos uisus: nec fallit᷑. qd̾ eẽt si tred̾etur sic
frangi ut uidet᷑. nec illusio ẽ qr adutilita¬
tem fidei. nec ad deceptionẽ sic fiti alii dũt
qd̃ ibi sit fractio ñ qd̾ incorpore. s inip̃a for¬
ma panis sacram̃tali. qd̾ uidet᷑ apłs uelle

Expanded text:
ti, modum vero conversionis ignorare non erubeaccidentia fuerunt, quae nec ipsum Christi corpus afficiunt, nec in eo fundantur. Si vero quaeritur ubi fundentur, dicimus nobis potius videri quod sint sine subjecto quam in subjecto. De fractione etiam illa quaeri solet, quae ibi fieri videtur cujus rei vel in qua re sit, cumque ipsum corpus incorruptibile sit quia immortale et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Nam et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dicum dicat Ambrosius: Nihil falsum putandum esse in sacrificio veritatis, vel sicut in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi unos visus nec fallitur. Quod esset si crederetur sic frangi ut videtur. Nec illusio est quod ad utilitatem et non ad deceptionem fit, sicutquod ibi fit fractio, non quidem in corpore, sed in ipsa forma panis sacramentali, quod videtur Apostolus velle
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui xp̃m sub sacram̃to uidemus ⁊ sinumtꝰ
infuturo: eiundẽ faciead faciem sic̃ est uidea¬
mus. ¶ Illud qͦ huic u̾itati ccͣire uidetur.
qd̾ u̾itas dicit. Non hoc corpꝰ qd̾ uidetis man¬
oucat᷑i estis. ⁊ bibitim illum sanguinẽ quẽ¬
quẽ fusuri sunt. qui me crucifigent. s sacra¬
intum aliqd̃ ꝯm̃daui uob̃. Exhis u̾bis calũpni¬
atores u̾itatis audatiã sumunt. oblatrandi
nob̃ quib ne amodo errare liceat. illud inuo¬
lutum euoluimꝰ. nõ hoc corpus. ⁊ t̃.i. ñ in hac
sp̃e manducaturi estis. s in sacram̃to ñ mor¬
sib disceiptum ⁊ laceratũ ut putatis. S in¬
tegrũ cullesum. Cum aũ panis. uł uinũ ascĩs
dicat᷑ ⁊ acunctis fi delib credatur transire ĩ
sub̾am corporis ⁊ sanguinis ¶ Que sitilla con¬
u̾sis: an formalis. ansub̾alis queri sol. Qd̃
aũ formalis non sit manifestum est. qr for¬
ma panis ⁊ uni remanz. utrũ u̾o sit sub̃alis
ꝑspicuum nõ est. Quidam enĩ dñt sic subam¬

Expanded text:
ut qui Christum sub sacramento videmus et sumimus, in futuro eumdem facie ad faciem, sicut est, videamus. Illud quoque huic veritati contraire videtur quod Veritas dixit: Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifigent, sed sacramentum aliquod commendavi vobis. Ex his verbis calumniatores veritatis audaciam sumunt oblatrandi nobis, quibus ne amodo errare liceat, illud involutum evolvimus. Non hoc corpus, etc., id est non in hac specie manducaturi estis, sed in sacramento nratum, ut putatis, sed integrum et illaesum. Cum autem panis vel vinum a sanctis dicatur, et a cunctis fidelibus credatur transire in substantiam corporis et sanguinis, quae sit illa conversio an formalis an substantialis quaeri solet. Quod autem formalis non sit manifestum est, quia forma panis et vini remanet. Utrum vero sit substantialis perspicuum non est. Quidam autem dicunt hic subst
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate c̃tum ñ sit. sine assertione nob̃
resim. s obliuione p̾termitatur. il ideo mi
bulantẽ adhuc suꝑt̾tam. ꝑs ĩ altari usq
ad finem remanens misse corpora scõꝵ us in
finem seculi in sepulcris iacentia. Sequit᷑¬

Expanded text:
obis certum non sit, sine assertione quod resim, sed oblivione praetermittitur, non ideo mibulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem remanens missae, corpora sanctorum usque in finem saeculi in sepulcris jacentia. VE
Abbreviated transcription (Latin):
ait enĩ augꝰ. Ronus accipit satram̃tum ⁊
rem sacram̃ti. nalus uero sacram̃itũ. ⁊ nõ
rem. Ad qd̾ dm̃s. Sacram̃tum hic appellari
corpus domnui de uirgine sumptũ. Rem
aũ sp̃ualem carnẽ ip̃i q̃ ẽ unitas fideliũ
Bonus gͦ accipit sacram̃tũ .i. carnẽ xp̃i ꝓpri

Expanded text:
 Bonus accipit sacramentum et rem sacramenti, malus vero sacramentum et non rem. Ad quod dicemus sacramentum hic appellari corpus Domini de Virgine sumptum; rem autem spiritualem carnem Christi quae est unitas fidelium. Bonus ergo accipit sacramentum, id est carnem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
gine sumpsit Quia sic̃ corpus xͥ exmultis
menbris puris. ⁊ ab oĩ macula pecc̃i innuni¬
b ꝯstat. ita ⁊ unitas etͣcstica ex multis ꝑso¬
nus. mundis ⁊ ninaculatis ꝯsistit. meuiꝰ
rei typo ft̾ã ẽ archa dñi delignis sechim q̃
sunt inpittribilia. ⁊ albe spine similia. ecce

Expanded text:
gine sumpsit; quia sicut corpus Christi ex multis membris puris et ab omni macula peccati immunibus constat, ita et unitas ecclesiastica ex multis personis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis techni, quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
spuat est. q̃ cum reuerentia degnitata ꝑurebi
onis. ut redemptior is nr̃i memoros maiora
⁊sangumẽ memores eẽ debemus. iuhde ꝯse¬
ciuti nouu testam̃tũ qd̾ est noua lex q̃ obe¬
Dientẽ sibi tradid̾ celestib regnis. Festam̃tũ

Expanded text:
s est, quae cum reverentia degustata purificonis, ut Redemptoris nostri memores, majora sanguinem memores esse debemus, in hoc consecuti novum testamentum, quod est nova lex, quae obedientem
Abbreviated transcription (Latin):
xpc dehec mũdo adimisibilia pat̾ne maie¬
statis trisiturus celebrato sacram̃to uetis
pasche post typicum agnum imuiltimo cor¬
pus suu ⁊ sanguinẽ inspem panis ⁊ uini
fradibit discipulis sus ubi diligent iad¬
atendum esti qr p̃ typiti agni iacram̃tum
stolis. ⁊ qͣre subalia sp̃e: ⁊ cũ sub alia. qpr̃ po¬
ciuis subista: ⁊ cũ subista. qr subdupplicie de¬
uide qͣre aqua ad misteatur post qͣuid a
bonis ⁊ quid amalis sumatur. Deide q̃ ibi
pulis. ut ostendet uet̾is legis sacrai̾ita ses¬
uatura. ⁊ ut p̃cipuum erat agni paschalis
sacram̃tũ. ⁊ noue logis sacraiñta susscireda
int᷑ q erpellit dominici corꝑis sacraiñtuoi
i adceta poscala dedit. ut memorie disci¬
piloꝵ tenatus infigͥetur. ⁊ ab ecclia delceps¬

Expanded text:
 de hoc mundo ad invisibilia aeternae majestatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni sacramentum stolis, et quare sub alia specie; et cum sub alia, quare potius sub ista; et cum sub ista, quare sub duplici. Deinde quare aqua admisceatur, post quid a bonis et quid a malis sumatur; deinde quae ipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
Sacram̃tũ ⁊ non res ẽ spẽs uisibił panis ł
uini. sacram̃tũ ⁊ res caro xp̃i ꝓpria ⁊ sangͥs
Res ⁊ nõ sacramĩtum: est mistica xp̃i caro
porro sp̃es illa uisibił sacram̃tum ẽgemi¬
tat. ⁊ uinum hominẽ letificat. atq mebri¬
at. sic saro xp̃i int̾iorem homine̾ magis cet̾is gͣ

Expanded text:
ilis panis vel vini. Sacramentum et res, caro Christi propria et sanguis. Res et non sacramentum est mystica Christi caro. Porro species illa visibilis sacramentum est gemitat et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem ma
Abbreviated transcription (Latin):
subspẽpanis cotus subfpe uini sumat᷑ Cu̾nr
p̃ muna. s induab dedit. Ideo ut ostende¬
returꝰ ⁊p̾c totam humanã naturã .i. aĩam
⁊ corpus assumpsisse ut utrũq redim̃et. pa¬
nis enĩ ad corpus refertur unum ad aĩam.
qr uinũ oꝑatur sanguinem. in quo sedes a¬
mine aphisicis eẽ d̾r. Ideo gͦ in duab sp̃eb
significetꝰ ¶des uero apponit᷑ a qua ut ost¬
endatur ur̃a redemptio facta ꝑ xp̃i passionẽ
⁊ enis passiõ ꝓcurata. ꝓ nr̃a dilectione. aqua .4
genus humanũ sig̃cat. unde in apͣotalipsi. aq̃
quas iudisti ppłi sunt ⁊ gentes quoꝵ salus non
poss eẽ sine passione domini. nec domini paissio
sine pͥpͥ dilectione. nisi enĩ nos dilig̃et ꝓ nobis
mortise nõ trad̾et. ¶Post hec uidendũ est¬
inaltari. qd̾ aquibdam incredulis negaturꝰ
qd̃ ⁊ ip̃a u̾itas ꝯfutat dicens accipite ħ est
corpus meum. ⁊ sc̃oꝵ auctoritates in mediũ
ducte. ait eiũ ambiꝵ. añqm̃ consecretur pa

Expanded text:
specie panis, totus sub specie vini sumatur, cur non in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus totam humanam naturam, id est animam et corpus assumpsisse, ut utrumque redimeret. Panis enim ad corpus refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus significetur. Ideo vero apponitur aqua, ut ostendatur nostra redemptio facta per Christi passionem, et ejus passio procurata pro nostra dilectione. Aqua enim genus humanum significat. Unde in Apocalypsi: Aquae quas vidisti, populi sunt , et gentes, quorum salus non posset esse sine passione Domini, nec Domini passio sine populi dilectione. Nisi enim nos diligeret, pro nobis se morti non traderet. Post haec videndum in altari, quod a quibusdam incredulis esse negatur, quos et ipsa Veritas confutat, dicens: Accipite, hoc est corpus meum, et sanctorum auctoritates in medium deductae. Ait enim Ambrosius: Antequam consecre
Abbreviated transcription (Latin):
Shomo. ⁊ c̃. hoc¬
aũ nõ facit exin¬
opia reddende rõnis¬
s hominẽ ad sue
capacitatis ꝯsidera¬
tionẽ reuocat di¬
cens. o homo. qͣite¬

Expanded text:
O homo, etc. Hoctem non facit ex inopia reddendae ratised hominem ad suae capacitatis considertionem revocat dicens, o homo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt. carni:
ñ sunt tͦti. Cur ñ:
sunt sapiũt
⁊curiosi. sunt in
carnalib carna¬
ꝯcupiscẽtes. qd̃ re¬
pugnat iusticiẽ.¬

Expanded text:
sentiunt carni, non sunt justi. Cur non? Quia sapiunt curiosi sunt in carnalibus, carnacupiscentes; quod repugnat justiti
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ s indesid̾iis il¬
licitis. Sic enĩ sim̃ida¬
delidlis̃. sũt alim̃ta ꝙ̃ admod̾ medicam̃¬
ta. fames eni ⁊ sitis quidã do¬
lores sũt. urũt. et sic̃ febres necant. nͥ alim̃toꝵ
meclicina succurrat. qd p̾sto ẽ ex ꝯsolatione
mun̾uni dei. qͥ regnũ dci. q̃rentib om̃ia adi¬
scenda ꝓmisit. sic gͦ sum̃da ẽ alimonia. ut me¬
ditina. s dũ ad quietẽ sacietatis. ab ĩdigẽtia
tnͣsitur ĩ ip̃o tnͣsitu insidiat᷑ laq̃us ꝯcupiscẽ¬
cie ⁊ cũ salus debeat ẽẽ cã edendi. adiũgit se
tãqmͣ pedisseca ꝑiculosa ioꝯditas. ⁊ sepe cona¬
tur p̃rre. ut eiꝰ cã f̾iat. qd saluti cã faciend̃ erat
⁊ sepe inc̾tum fit. utrũ ad huc necͣcia corꝑis cͤa
subsidiũ petat. an uolũtaria cupiditas falla¬
cie ministeriũ suppetat. Ad ħ incertũ hylares¬
cit infelix aĩa gaudens ñ apparcre. qd satis
sit mod̾ationi ualitudinis. nt obtẽtu salutis
obumbret negotiũ uoluptatis. nec id̾ ntͥusq¬

Expanded text:
tionem, sed in desideriis illicitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur praeire, ut ejus causa fiat quod salutis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescinium, gaudens non apparere quid satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his t
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ habrahe. scd̾ carue̾. hii sunt filii .i. heredes
habrahe. In hiis ostendit qd̾ sola gr̃a ñ genus
facit filios dei. alit̾ ab illo loco. ueritatẽ dei. u̾i
qͣlit̾ gr̃a ꝯfirmatus sit. apłs supͣ ostendit.
Diceus. nitħ eũ posse diuidere axp̃o. Nunc u̾o
qͣntum priꝰ errau̾it dũ ip̃i eccłiam ꝑsequebat᷑¬

Expanded text:
semen Abrahae, secundum carnem, hi sunt filii, id est haeredes Abrahae. In his ostendit quod sola gratia, non genus, facit filios Dei. Aliter ab illo loco: Veritatem dico. Qualiter gratia confirmatus sit Apostolus supra ostendit dicens, nil eum posse dividere a Christo. Nunc vero quantum prius erraverit, dum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
saluandos decreuit. p̃¬
scius ñ ꝑsonaꝵ accep¬
tor. Nullũ enĩ dãpnat
añ qmͣ peccet. nullũ coronat. añ qm uincat
s p̾scientia diffiitũ ht. qualis uniꝰciuiꝰq
fit̾ fut᷑a uoluntas exqua dãpnet᷑. uł coronet᷑¬

Expanded text:
salvandos decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientia definitum habet qualis uniuscujusque sit futura voluntas ex qua damnetur, vel coronet
Abbreviated transcription (Latin):
Da ẽ esse in hoĩe q̃ lateat ⁊̃ ip̃m hominẽ. inqͦ
est ut in petro ꝓfunditas infirmitatis late¬
bat. cũ se cũ dno moriturum tem̾e ꝓmitce¬
bat. Cum gͦ quisq dese. aut ñ om̃io. aut
uix possit. ueram ferre siũam. quomͦ pot̃ de
alio iudicare. cũ nemo sciat quid agatur in

Expanded text:
da est esse in homine quae lateat etiam ipsum hominem in quo est, ut in Petro profunditas infirmitatis latebat, cum se Domino commoriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se aut non omnino aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare, cum nemo sciat quid agatur in
Abbreviated transcription (Latin):
g qͥcqͥd alii faciant
m ꝓminimo ẽ. ut a
dispensator. aut ab
humano die .i. hu
mano intellectu. qͥ
ñ uidet occulta. ⁊ pot̾
falli. uł abhumano
die .i. ab hominib

Expanded text:
quid alii faciant. Mihi pro minimo est ut a dispensator, aut ab humano die, id est humano intellectu, qui non videt occulta, et potest falli. Vel, ab humano die, id est ab homini
Abbreviated transcription (Latin):
monens diu̾sos sepa¬
uiant. ñ solũ obeliẽ¬
do ut mulieres niris
⁊ filii parentib. ⁊ ser¬
ut iuri mulierib. pa

Expanded text:
monens diversos sepaviant, non solum obedido ut mulieres viris, et filii parentibus, et serut viri mulieribus, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ce. infuturo peiuserit uob̃. dominicã cenã
dicit acceptionemeucharistie. qmͣ ñ debẽt
pransi sumere uł msis suis miscere. ut facie¬
bant illi quos arguitapłs. Si enĩ in honorẽ
ĩ deo tñ calumpiuandũ est uniu̾se eccłie
qd̃ aieumis semꝑ sumit᷑. nam saluator qͦ
uebem̃tus ꝯm̃daret mist̾ii illius altitudi¬
nem. ultimum hoc uoluit infig̃e cordib
⁊ memorie discipuloꝵ. a quib ad passionem
digssurus erat. Quo aut ordine deinceps su¬

Expanded text:
 in futuro pejus erit vobis. Dominicam coenam dicit acceptionem eucharistiae, quam non debent pransi sumere, vel mensis suis miscere, ut faciebant illi quos arguit Apostolus, sed jejuni,  calumniandum est universae Ecclesiae, quod a jejunis semper sumitur. Nam Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Quo autem ordine deinceps su
Abbreviated transcription (Latin):
perẽ. głiam suã dicit qmͣ ħt apd̾ dm̃ ĩ firmis¬
ꝯpatiens. Quisqͥs enĩ eo qd̾ sibi dlitͤ uti nõ
uult amplius ĩpendit ecclie. Maximã gͥ hebat
głiam apłs. apd̃ dm̃ ñ engendo scipendiũ de¬
bitũ abinfirmis. s de suis laborib. trãsigen¬
eo cotidianũ tuctũ. hoc ẽ qd̾ stabulario. adꝙ̃
uulñat᷑ ille qui incidit ĩ latrones ꝑ ductꝰ ẽ. do¬
euͣngelio. ħ rõnabi¬
lit̾ fecit. ut expediti¬
ores sint. ad p̃dicãd̾
u̾bũ dei. quam licẽ¬

Expanded text:
perem. Gloriam suam dicit, quam habet apud Deum infirmismpatiens. Quisquis enim eo quod sibi debetur uti non vult, amplius impendit Ecclesiae. Maximam igitgendo stipendii debitum ab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulario, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, DoEvangelio. Hoc rationabiliter fecit ut expeditiores sint ad praedicandum verbum Dei, quam lice
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicit qi ⁊ hec. ⁊
alia cod̾ spectantia
corda aꝑit ad fide̾ de¬
bet arare ĩspe. stipen¬
spem. nõ enĩ hec deb¬

Expanded text:
nos dicit, quia haec et alia eodem spectantia,corda aperit ad fidem, debet arare in spe stipenspem; non enim haec deb
Abbreviated transcription (Latin):
ultra debitũ coapłos
mã ducabant abcis
sumptũ. quib gratui¬
tam gr̃am p̃dicabant.
hec quid̾ sccłm hũane
ꝯsuetudinis licĩciam

Expanded text:
ultra debitum coapostomanducabant, ab eis sumptum quibus gratuitam gratiam praedicabant. Haec quidem secundum humanae consuetudinis licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ debet ĩ
arareEt
qui triturat
inspe fructꝰ
ꝑcipiendi.
i nos uo¬
bis sp̃ualia
seminaumꝰ
magnum
est si ur̃acar¬
metamus.
i alii po¬
testatis ur̃e
perticipes st̃¬
pocuis nos
Sed nõ usi
esse intentio sua. et
is discernit. moꝵ qͣli¬
tate debet similit hoc
face̾ Inspe ꝑcipiendi
fructꝰ .i. stipendioꝵ.
Si nos nob̾. ꝑostqͣm
licet eis accipere .q. u̾e
Di hm̃s qr si nos scmmi.¬

Expanded text:
m debet in arat et qui triturat in spe fructus percipiendi. si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum est si uestra carmetamus? si alii potestatis uestrae participes spotius nos? sed non usiesse intentio sua, et is discernit, morum qualitate, debet hoc similiter facere, in spe percipiendi fructus stipendiorum. Si nos vobis. Postquam licet eis accipere. Quasi ddi habemus, quia si nos semi
Abbreviated transcription (Latin):
fec. uł ideo hoc dic̃¬
qr forsan. ⁊ hu a¬
uari erant. udeo
apłm odirent. si
quicqmͣ ab eis ac¬
oic̃. qr si acciperet
abeis. putarent
se emisse licẽciam¬
pecrandi. ⁊ italib̾¬
tatẽ arguendi apo¬
stolus minueret:
Descitis. ⁊c̃. Re¬
Uit rursus ad illd̾¬

Expanded text:
fecit. Vel ideo hoc dica forsan et hi avari erant, et olum odirent, si quidquam ab eis acdicit, quia si acciperet ab eis, putarent se emisse licentiampeccandi, et ita libertatem arguendi Apostolus minueret. Nescitis, etc. Redit rursus ad ill
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ indigentie carnio
mdulta sunt. Ex a¬
lii ammori Item a
minori ꝓbat sibi lio̾e
sumptus ab eis. acci¬
ꝑe dicens.si alii. si pse¬
udo sunt ꝑticipes urẽ
potestatis .i. tam potẽ¬
uos ip̃i. qͣre ñ pociꝰ¬

Expanded text:
 indigentiae carnis indulta sunt. Si alii. Item a minori probat sibi licere sumptus ab eis accipere, dicens: Si alii, scilicet pseudo, sunt participes vestrae potestatis, id est tam potenvos ipsi, quare non po
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝙ cc̃ auctorẽ est sacrilega m̃te muentũ estꝰ.
simulata gͦ ẽ ibi religio. ut uideant᷑ u̾a q̃ falsa
sunt. ⁊ illa traditio. uł religio ẽ ĩhũlitate
qr m̃tes int̾ra hũiliat. ne engantur ad su
ẽ xp̃c .i. ecc̃e. ⁊ ñ est in bonore aliquo. illis qr
truncati sũt acapite xp̃o toti se dantes m̃do.
ditio humana. q̃ hec dicit suffic̾e. qr carnis
tradit prudentia.
gitur si cõ

Expanded text:
 auctorem est, sacrilega mente inventum est. Simulata ergo ibi est religio ut videantur vera quae falsa sunt. Et illa traditio vel religio est in humilitate, quia mentes in terra humiliat, ne erigantur ad suest Ecclesiae. Et non est in honore aliquo illis quia truncati sunt a capite Christo, toto se dantes mundo, ditio humana, quae hoc dicit sufficere quod carnis tradit prudentia. gitur si co
Abbreviated transcription (Latin):
Quia eisdẽ ⁊̃ quipa¬
cumtur. pena ꝓpria est aliqũ purgatio:
ut ꝓpħa abdo. qui ꝓhibitus ab ałt̾o ꝓpħa co¬
medit. sic̃ lege in libro regimꝰ. hec dic̃ dñs
qr in obediens fuisti. ⁊ ñ cuscodisti mãdatu
⁊ bibisti aquam. ubi p̾cepi tibi ne comed̾es
uł bileres noninferetur tadauertuũ insepul¬
chrum patrum tuoꝵ dc̃menĩ fu̾at illi ut in
samaria p̃dicaret. ⁊ ñ ibi comed̾et. Ip̃ẽ tñ come¬
Uit ibi. uñ illud minatur ei dñs ꝑ alt̾m pro¬
phetam. qr ⁊ si post mortẽ ñ est pena cadau̾i¬
quẽ hẽbat ad carnem suã. potuit in de t̾reri.
uł contristari iuuuis deeo qd̾ ñ erat sensurus
mortuus. ⁊ ꝑ hoc inobedientia. ꝓpħe puntri po¬
tuit. ne ad suppliciũ tartatrum eius aĩa repet᷑
Unde subdit. Ut nõ. ⁊c̃.q. ideo uidicam. uł cor

Expanded text:
quia eisdem etiam qui patiuntur poena propria est aliquando purgatio, ut prophetae Abdo qui prohibitus ab altero propheta comedit, sicut legitur in libro Regum: Haec dicit Dominus, quia inobediens fuisti, et non custodistet bibisti aquam, ubi praecepit tibi ne comederes, vel biberes, non inferetur cadaver tuum in sepulcro patrum tuorum . Dictum enim fuerat illi, ut in Samaria praedicaret, et non ibi comederet. Ipse tamen comedit ibi. Unde illud minatur ei Dominus per alterum prophetam, quia etsi post mortem non est poena, niquem habebat ad carnem suam, potuit inde terreri vel contristari vivus, de eo quod non erat sensurus mortuus. Et per hoc inobedientia potuit puniri, ne ad supplicium tartareum ejus anima raperetur. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
patre amausꝰ ⁊ filio. Ip̃e ut dilig̃etur nob  de¬
uit. qui ñ dilectus nos dilexit Ipe e fons
te quo scͥptura dicit. fons aq̃ niue ss̃t tbi
ꝓprius. ⁊ nemo alienꝰ cõicet t. alieni sũt
om̃s quisi diligunt dm̃ ⁊ ip̃e ẽ fons sp̃s .s.¬

Expanded text:
Patre amamus et Filio. Ipse ut diligeretur nobis dedit, qui non dilectus nos dilexit. Ipse est fons de quo Scriptura dicit: Fons aquae vivae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Alieni enim sunt omnes qui non diligunt Deum; et ipse f
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtatẽ. ideo ita facio
ruit apłs. Quid enum
facies agnus uͭ aries tͤ
mit: Nos gͦ t̾ret suo ex¬
emplo dicens setune¬
re. qd̾ cto ꝯting̾̃e poss
tũc alus mag̾ canend̾
ẽ ne offendendo sĩt reꝑ¬
abstinere aqͣcitis indu¬
stione similiũ ⁊ exẽplo
sui decuit. hic exemplo
uideoꝵ qui negligẽtia
sua offenderunt nos
sollititos facit. osten¬
tens antiquos pres¬
ꝑ sacram̃toꝵ uettrũ
cõicationẽ penã sĩ eua¬

Expanded text:
oluntatem. Ideo ita facio,ruit Apostolus. Quid enim facit agnus ubi tremit aries? Nos ergo terret suo exemplo, dicens se timere quod cito contingere posset, tunc aliis magis cavendum est ne offendendo sint reabstinere a licitis inductione similium, et exemplo sui docuit. Hic, exemplo Judaeorum qui negligentia sua offenderunt, nos sollicitos facit, ostendens antiquos, per sacramentorum veterum communicationem, poenam non eva
Abbreviated transcription (Latin):
mio. In incercũ currit. quitalia facit. ut exqui
b dam sꝑare exaliis possit desꝑare. hoc añ se ñ
Recisse dicit apłs. ĩ quo ponit se aliis in exemp¬
lum. Seqr̃. Sic pugno. cͣc hostes. ñ qiͣ aerẽ
u̾berans .i. nõ uerbis. s reb contendo. uł nõ
inanit̾ pugno. ut qui ꝓ hoste ferit aerẽ. s
⁊ inseruitutẽ. rõnis redigo. illud cũ alio tende

Expanded text:
mio. In incertum currit, qui talia facit, ut ex rare, ex aliis possit desperare. Hoc autem se non fecisse dicit Apostolus, in quo ponit se aliis in exemplum. Sic pugno, contra hostes, non quasi aerem verberans, id est non verbis, sed rebus contendo, vel non inaniter pugno, ut qui pro hoste ferit aerem, sedet in servitutem rationis redigo illud, cum alio tende
Abbreviated transcription (Latin):
de petra. manna i aꝙͣ
q̃ fluxit depetra dicit᷑
sp̃ualia. qr ñ natura¬
ñ mũdi lege. s deiui¬
rtute ꝑata sũt sñ cle¬

Expanded text:
de petra. Manna, et ae fluxit de petra, dicit spiritualia, quia non naturan mundi lege, sed Dei virtute parata sunt, sine ele
Abbreviated transcription (Latin):
Ar̃em muitos aspcre
corripiendo. ĩquo pe¬
ꝑcit eis. ne eo asꝑiore
uerterent᷑ inseditio¬
nẽ. uult gͦ prius mi¬
tigari eos. ⁊ em̃dari ⁊
ĩdeo. ñ exleuitate. uł
carali cogitatione ñ impleuit. q̃ disposu¬
it. sp̃ualis aũ tu̾c dispositum ñ implet. qñ
ꝓuidentius aliquid ad salutẽ meditat᷑. et
actionẽ paciat᷑ fides ur̃a. q̃ uoliuitatis est
ñ neccitatis s ideo. dico. qr adiutores simiꝰ
ne dixi fidei nr̃e. Nam fide. q̃ ꝑ dilectionẽ ope¬
ratur statis nõ dñio.S

Expanded text:
arem multos aspere corripiendo, in quo pepercit eis, ne eo asperiore verterentur in seditionem. Vult ergo prius mitigari eos et emendari, et ideo non ex levitate vel ex carnali cogitatione non implevit quae disposuit. Spiritualis enim tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid ad salutem meditatur. Et patiatur fides vestra, quia voluntatis est non necessitatis; sed ideo dico, quia adjutores sumus, ne dixi fidei vestrae. Nam fide, quae per dilectionem operatur, statis non dominio.
Abbreviated transcription (Latin):
ne putent se ꝯtemp¬
tos. ad quosire dist¬
ulit. ut tunc iret. cũ
iam ꝓpe om̃s em̃datoᷤᷤ
inueniret. hiis enĩ
loquit᷑ nunc. qui ui¬
debatur se uelle cor¬
rigere. s operam nõ

Expanded text:
ne putent se contemptos ad quos ire distulit, ut tunc iret cum jam prope omnes emendatos inveniret. His enim loquitur nunc qui videbantur velle se corrigere, s
Abbreviated transcription (Latin):
leges. ⁊ satis necessaria ẽ ista distinctio. lex
inquit spr̃ uite. Ecce ima lex. alege pecc̃ĩ ⁊ mor¬
tis. ecce alt̾a lex ⁊ seqr. qd̾ impossibile ẽ legĩ
erat. Ecce t̾cia lec. ħ ẽ lex ꝑ moysen data in
monte syna. Due gͦ leges hic bone sunt
.s. lex fidei q̃ pecc̃m tollitꝰ ⁊ lex moysi q̃ pecca¬
tum ostendit ⁊ ꝑhibet. lex u̾o pecci mala.

Expanded text:
leges, et satis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae; ecce una lex; a lege peccati et mortis, ecce altera lex; et quod impossibile erat legi, ecce tertia lex. Haec est lex per Mosen data in monte Sina. Duae ergo leges hic bonae sunt, scilicet lex fidei quae peccatum tollit, et lex Mosi quae peccatum ostendit et prohibet, lex vero peccati m
Abbreviated transcription (Latin):
apłos scłarium lict̃aꝵ
diues romane digni¬
tatis parentela ꝯspicu¬
us fuit. qui tñ hoc. ni¬
chil pendit. nec usus ẽ¬

Expanded text:
os saecularium litterarum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, nec usus e
Abbreviated transcription (Latin):
gnosci. ñ ĩdeo hoc dic̃
nescirent᷑. cum ⁊ ioseph
aᷤccusatus decrimine¬
missus sit incarcerẽ
⁊ fr̾es eiꝰ dĩcerunt. mi¬
to ħpatimur. qr peita¬

Expanded text:
gnosci, non ideo hoc dicit nescirentur, cum etiam Joseph accusatus de criminemissus sit in carcerem; et fratres ejus dixerunt: Mc patimur, quia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Hic dicit̾ se cũ pre¬
sens fuit opere im¬
plere. qd absens u̾¬
bo minat᷑. hoc aũ
dic̃ occõne illiꝰ sũie¬
ulciscioninẽ i obedi¬

Expanded text:
Hic dicit se cum praesens fuerit, opere implere quod absens verbo minatur. Hoc autem dicit occasione illius seulcisci omnem inobedi