comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putat inquit aliquid scire. nondum scit quem¬
ad modum scire oporteat. Quisquis aut̃ dili-¬
git dm̃: hic cognitus ẽ. ab illo. Non quidem
dix̃ cognouit illum : quae ꝑiculosa p̃sũptio
ẽ: sed cognitus. ẽ. ab illo. Sic et alibi cũ di-¬
xisset nẽ aut̃ cognoscentes dm̃: statim cor¬
rigens immo cogniti estis inquit adõ Ma-¬
ximeq illo locoꝰ fr̃s inquit ego me ipsum
non arbitior app̃hendisse Unum autem
quae r&b oblitus in ea quae ante st̃ extentꝰ.
scđm intentionem sequor ad palmam suꝑnȩ
uocationis dĩ in xp̃o itũ. Quotqͦt gͦ ꝑfecti
hoc sapiamus. ꝑfectionem in hac uita dic̃
non aliud quam ea quȩ r&io st̃ obliuisci:
et in ea quae ante st̃ extendi scđm intentio¬
nem. Iutissima. ẽ enim querentis intentio.
donec app̃hendatur illud qͦ tendimus et
qua extenidimur. Sed ea recta intentio .ẽ
que ꝓficiscitur a fide Certa enim fides:
ut cumq inchoat cognitionem. Cognitio
uera certa ñ ꝑficitur nisi post hanc uitã:

Expanded text:
putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbitror apprehendisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentivocationis Dei in Christo Jesu. Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ea quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumque inchoat cognitionem: cognitio vero certa non perficietur, nisi post hanc vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
pore ãbulamꝰ int̾ra: corde habitamꝰ ixcęlo
habitamꝰ ibi : si illuc aliꝗd mittimꝰ qđ ibi nos
teneat. Nemo enim habitat corde: nisi unide
cogitat. Inde aut̃ cogitat: ubi thesauritat.
Thesaurirat int̾ra: cor ipsius a t̾ra ñ recedit.
Thesauritat in caelo : cor ipsiꝰ a caelo ñ discedit.
dño aꝑte dicene Vbi ÷ thesaurꝰ tuus: ibi¬
erit et cor tuũ

Expanded text:
pore ambulamus in terra, corde habitamus in coelo. Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi nos teneat. Nemo enim inhabitat corde, nisi unde cogitat: inde autem cogitat, ubi thesaurizat. Thesaurizavit in terra, cor ipsius a terra non recedit, thesaurizavit in coelo, cor ipsius de coelo non descendit: Domino aperte dicente, Ubi est thesaurus tuus, illic et cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
die iustus uidex. Primo benignus pat̃
ut erueret de lacu miseriȩ. ut donaret
peccata. lib̾ar& de luto limi: post ea
iustus uidex reddens bene ambulani
qđ ꝓmisit: cui primo ut bene ambu¬
lar&e donauit:
ponere : ut in ea quȩ nob̵ ꝓmittunt᷑
delectatione p̃t̾itis. et cum quadam con¬
cupiscentia fruendi. ne redeam corde
in egeptum. Quid de p̃sentib: Quomodo
iubẽt etiam ipsa contemni: N respicien¬
tib in qͥt quae uidentur sed quȩ ñ uident᷑.
Quȩ enim uidentur temporalia st̃: quȩ aut̃¬

Expanded text:
die justus judex . Primo benignus pater, die justus judex . Primo benignus pater, ut erueret de lacu miseriae, ut donaret peccata, ut liberaret de luto limi: postea justus judex, reddens bene ambulanti quod promisit, cui primo ut bene ambularet donavit. ponere, ut in ea quae nobis promittuntur delectatione praeteritis, et cum quadam concupiscentia fruendi, ne redeamus corde in Aegyptum. Quid de praesentibus? quomodo jubet etiam ipsa contemni? Non respicientibus, inquit, quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: qu
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apłs ñ solum qđ nescimus et scire
debemus : sed etiam quid alit̾ sapimus.
id quoq nobis ds̃ reuel auit ꝑuenimus
aut̃ in uiam fidĩ hanc ꝑseuerentissime
teneamus. ipsa ꝑducit̃ ad cubiculum
cipłis inuidebat: ꝗdo dicebat. multa ba¬
beo uob̾ dicere: sed ñ potestis illa por¬
tare mͦ Ambulandũ ẽ ꝓficiendũ ẽ
crescendũ ẽ ut sint corda nr̃a capacia earum
perum qͥs caꝑe mͦ ñ possumꝰ. &d si nos ultimꝰ
dies ꝓficieates inuenerit: ibi discimꝰ qđ hic
non potuimus

Expanded text:
 non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum cipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum ererum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discimus quod hic non potuimus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦtqͦt gͦ in qt ꝑfecti hͦc sapiamꝰ. et si qͥd alit̃ sapi¬
tis hoc qq ds̃ uob̾ reuelabit. Et ne forte
incurrerent in seductores qͥ eos uelint a
fide aũtere ꝓmittendo scientiã ueritatis.
reuelabit. ctinuo subiunx̃. Uerũ tam̃ in qđ
ꝑuenimꝰ. in eo ãbulemꝰ. Si qͥd gͦ intellexe¬
ris qđ ñ sit c̃tra regulam catholicȩ fidĩ. ad
qͣm uelut uiã quȩ te ducat ad patriam ꝑue¬
nisti. & sic intellexeris ut inde dubitari o-¬
mnino ñ debeat: ad de edificiũ. noli tam̃
relinqere fundam̃tum
Sꝑo de miscdã dĩ qđ in omnib ueris quaȩ
pirationes atq ãmonitiones: siue ꝑmanifesta
eloqͥa sua. siue ꝑfrat̾nas sermocinationes

Expanded text:
quit, perfecti, hoc sapiamus: et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seductores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, it; continuo subjunxit, Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentumordia Dei, quod in omnibus veris quae pirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes
Abbreviated transcription (Latin):
non solido cibo pascuntur. Sed illis dico
qui iam manducant solidum cibum iam
uidentur eẽ. ꝑfecti. qr intelligunt ȩqua¬
litatem uerbi cum patre: Ad huc non
sic uident. qͦmͦ uidendum ẽ. facie ad fa¬
ciem. Ad huc ex parte in enigmate:
Currant gͦ. qr cũ uia finita fuerir: inc̃
redimus ad patriam . Currant: exteri¬
qua re non redis ad lac matris: qr si non
in gredimini in mirabilib suꝑ uos: sed
seruatis humilitatẽ. reuelabit uob ds̃
qͦd alit̃ sapitis Si autem hoc ipsum qđ
Aliter sapitis defenđe uultis. & ꝑtinacit᷑
astruere c̃tra pacem eccłae. fit uob̾ ma¬
ledictum hoc qđ dix̃ suꝑ matrem cum
estis ut foris alacte separemini foris a
uiscerib matris fame moriamiNii.
Si aut̃ ꝑseueretis in pace catholica. si
quid forte aliquid sapitis quã oport&
saꝑe. ds̃ uob reuelabit humilibus.:
Quare : qi ds̃ suꝑbis resistit. humilib: aut̃ dat grãm¬

Expanded text:
non solido cibo pascuntur; sed illis dico, non solido cibo pascuntur; sed illis dico, qui jam manducant solidum cibum. Jam videntur esse perfecti, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: adhuc non sic vident, quomodo videndum est, facie ad faciem; adhuc ex parte, in aenigmate . Currant ergo, quia cum via finita fuerit, tunc redimus ad patriam: currant, extenquare non redis ad lac matris? quia si non ingredimini in mirabilibus super vos, sed servatis humilitatem, revelabit vobis Deus quod aliter sapitis. Si autem hoc ipsum quod aliter sapitis defendere vultis, et pertinaciter astruere, et contra pacem Ecclesiae, et vobis maledictum hoc quod dixit super matrem cum estis, ut foris a lacte separemini, foris a visceribus matris fame moriamini. Si autem perseveraveritis in pace catholica, si quid forte aliter sapitis quam oportet sapere, Deus vobis revelabit humilibus. Quare? quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gra
Abbreviated transcription (Latin):
mnia euȩ temłoris fine claudunt᷑:¬
ptransactis habenda st̃. Vnde ea
⁊sibi apłi post posuit intentio quae r&ro
st̃ obliuiscentis. ubi tẽporalia enc̃ta opor¬
tet intelligi. et in ea quȩ ante st̃ extensi
quae appetitio ẽ. aet̃tiorum
ui tanta reuelabant᷑ qͥd ait: Fr̃s. ego
me ipsum ñ arbitror app̃hendisse
angłm satanȩ. ne extolleret᷑ in magnitudi¬
nemꝰ reuelationum suarum. Quis auder
dicere qr comp̃hendit: Ecce paulus ñ ap¬
p̃hendit: et dic̃ ñ me arbitor app̃hendisse
Et quid agis o Paule: Ad huc curro inquit
inquit quȩ rero sunt oblitus. Hoc fac & tu
uitam ptitam malam obliuiscese Si te de¬
lectauit aliꝗdo uanitas : non te delectet
Quae neyo oblitus inquit in ea quȩ ante st̃
extentus : scđm intentionem sequor ad pal¬
Audio uocem dĩ desuꝑ: & curro ut app̃ben¬
dam. N enim dimisit me in uia rema.¬
nere : qͥ ñ cessat alloqui me Quotquot
imꝑfectis quib ad huc ñ possum loqui
sapientiam : qui ad huc lacte potantur.

Expanded text:
mnia quae temporis fine claudunturpro transactis habenda sunt. Unde et ea sibi Apostoli postposuit intentio, quae retro sunt obliviscentis, ubi temporalia cuncta oportet intelligi; et in ea quae ante sunt extenti , quae appetitio est aeternorumui tanta revelabantur, quid ait? «Fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse.angelum satanae, ne extolleretur in magnitudine revelationum suarum. Qui audet dicere quia comprehendit? Ecce Paulus non apprehendit, et dicit, «Non me arbitror apprehendisse.» Et quid ais, o Paule? «Adhuc curro», inquit, inquit, «quae retro sunt oblitus.» Hoc fac et tu, et vitam praeteritam malam obliviscere. Si te delectavit aliquando vanitas, non te delectet «Quae retro oblitus,» inquit, «in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palAudio vocem Dei desuper, et curro ut apprehendam. Non enim dimisit me in via remanere, quia non cessat alloqui me. Ergo, imperfectis, quibus adhuc non possum loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aut̃ desidas ñdum uides. sed de¬
siderando capax efficeris : ut cũ uenerit
qđ uideas implearis. Sic̃ enim si uelles
implere aliquem sinum & nosti quã mag¬
num ẽ qđ dabitur extendis sinum uł
sacci uł utris. uł alicuius rei. nosti qͣntũ
missurus es. et uides qr angustus. ẽ sinus. ex¬
tendendo facis capatiorem. sic ds̃ diffe¬
rendo extendit desiđium. Desiđando ex
Uidete paulũ extendentem sinum. ut pos
arbitror ñ app̃hendisse Quid gͦ agis
in hac uita si nondum app̃hendisti
Vnũ aut̃ inquit quȩ yeio oblitus. in ea
quae ante st̃ extentus. scđm intentionẽ
sequor ad palmam suꝑnȩ uocationis
Extentum se dix̃ : & scđm intentionem
sequi se drc̃. Minorem se sentiebat ad
capietidum qđ ođs non uidit. nec au¬
ris audiuit. nec in cor hoĩs ascendit:

Expanded text:
 autem desideras, nondum vides; sed de autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum missurus es, et vides quia angustus est sinus; extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo extendit desiderium, desiderando extVidete Paulum extendentem sinum, ut possarbitror apprehendisse. Quid ergo agis in hac vita, si nondum apprehendisti? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Extentum se dixit, et secundum intentionem sequi se dixit. Minorem se sentiebat ad capiendum quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequor ad brauium suꝑnȩ uocatio¬
pse confitetur nondũ se accepisse.
nondum eẽ. ꝑfectum: ea plenitudine
iustitiȩ quam adipisci dilexit in xp̃o:
sed ad huc scđm inuentionem sequi.
&p̃t̃ita obliuis cengem in ea quȩ ante st̃ ex¬
tendi : ut nouerimꝰ etiam ad ipsum ꝑtinere
illud qđ ait. Et si ext̃ior homonr̃ corrum¬
pitur : sed int̾ior renouatur dedie indiem :
quam uis iam e&̃ ꝑfectus uiator. & si non¬
dum erat ipsius ĩtineris ꝑfectione ꝑuentor.
Deniq tales uult secũ in isto cursu comites
raꝑe: quib continuo subiungit & diẽ
quotqͦt gͦ ꝑfecti hoc sapiamus. Et
siquid alit̾ sapitis: hoc quoq ds reuelauit.
Ueñ tam̃ in qđ ꝑuenimꝰ. in eo ambulemꝰ Am¬
bulatio ista non corꝑis pedibi sed m̃tis affec¬
tib &uitae morib geritur : ut possint ꝑfe
cti eẽ iustitiȩ possessores. qui recto itinẽre
de die indiem sua renouatione profici¬
entes. iam ꝑfecti facti st̃ eiꝰdem iustitiae
uiatores.

Expanded text:
sequor ad palmam supernae uocatiose confitetur nondum accepisse, nondum esse perfectum in plenitudine iustitiae, quam adipisci dilexit in Christo, sed adhuc secundum intentionem sequi et praeterita obliuiscentem in ea quae ante sunt extendi, ut nouerimus etiam ad ipsum pertinere illud quod ait: et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem, quamuis iam esset perfectus uiator, etsi nondum erat ipsius itineris perfectione peruentor. denique tales uult secum in isto cursu comites rapere, quibus continuo subiungit et dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et quid aliter sapitis, hoc quoque deus uobis reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. ambulatio ista non corporis pedibus, sed mentis affectibus et uitae moribus geritur, ut possint esse perfecti iustitiae possessores, qui recto itinere fidei de die in diemsua renouatione proficientes iam perfecti facti sunt eiusdem iustitiae uiatores.
Abbreviated transcription (Latin):
Iemo fideliũ quam uis multũ ꝓfece¬
rit: dicat sufficit mͥ. Qui enim dix̃
remansit & hȩsit inuia ante finem. qͥ noti
ꝑseuerauerit usq in fitiem.
ouauita in fide nẽ inchoatur : & spe¬
geritur. Nam tunc erit cũ absor
bebitur mors inuictoriam : cum illa ini
mica destruetur mors. cũ immutati fue¬
rimus et ȩquales angłis facti. Om̃s enim
inquit resurgemus : sed non om̃s immu¬
tabimur. Et oñs Erunt inquit ȩquales
angłis dĩ. App̃hensi enim sumus modo
intĩmore ꝑfidem : tñc aut̃ app̃hendemꝰ
in caritate ꝑspeciem. Quã diu enim sum
in corpore. ꝑegrinam᷑ ad ño. Per fidem
enim ambulamꝰ : et non ꝑspeciem. Ipse
itaq apłs qui dicit ut app̃hendam
sicut & app̃hensus sum: aꝑte se nori
app̃hendisse confitetur. Ers inquit
ego me ñ arbitor apphendisse
mediatore filio hominis int̾ te
colligar sequens unum: p̃tita oblitus
non in ea quȩ futura & transitura
sunt. sed in ea quae ante st̃ non dis¬

Expanded text:
Nemo fidelium, quamvis multum profecerit, dicat, Sufficit mihi. Qui enim dixerit, remansit, et haesit in via ante finem, qui non perseverabit usque in finem.o uita in fide nunc inchoatur et spegeritur; nam tunc erit, cum absorrbebitur mors in victoriam, cum illa novissima inimica destruetur mors, cum immutati fuerimus, et aequales Angelis effecti: Omnes enim, inquit, resurgemus; sed non omnes immutabimur . Et Dominus: Erunt, inquit, aequales Angelis Dei . Apprehensi enim sumus modo in timore per fidem, tunc autem apprehendemus in charitate per speciem. Quandiu enim sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Ipse itaque Apostolus qui dicit, ut apprehendam, sicut apprehensus sum, aperte se non apprehendisse confitetur: Fratres, inquit, ego me non arbitror apprehendismediatore filio hominis inter tecolligar sequens unum, praeterita oblitus, non in ea, quae futura et transitura sunt, sed in ea quae ante sunt non dis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e in notescaN apđ dm̃
onsic accieiendũ. ẽ tanꝗ dõ innotes¬
in notescant apđ dm̃ ꝑtolerantiam : ñ apdđ
homines ꝑiactantiã. Aut forte in notescant etiã¬
eẽ conouerint. hͦc nob̾ uł euident̃ uł latent̃ re¬
portent. Dix̃ enĩ angłs homini. Cũ oraretis: ego
optuli orationẽ ur̃am in c̃spectu claritatis dĩ¬
NDomnia qͥppe scienda quȩ scit sufficit sibi
illa ꝑfectio. Hab& qͥdem ñtios idẽ angtos: ñ tam̃
qͥ ei quȩ nescit anñtient. ñ enĩ st̃ ulla qͦȩ nesciat.
Sed bonũ eoꝵ ẽ de oꝑib sius eiꝰ consulere ueritatẽ
Ethoc ÷ qđ dicunt᷑ ñ nulla ñtiare : ñ ut ipse ab eis
discat sedut ab illo hic ꝑ ũbũ eiꝰ sine corporali sone
ñtient etiã qđ uoluerint: ab eo missi ad qͦs uolu-¬
erit. Totũ ab illo ꝑ illud ũbũ eiꝰ audientes. id est
in eiꝰ ueritate inuenientes qͥd sibi faciendũ. qͥd

Expanded text:
trae innotescant apud deum, non sic accipiendum est, tamquam deo innotesinnotescant apud deum per tolerantiam, non apud homines per iactantiam, aut forte innotescant etiesse cognoverint, hoc nobis vel evidenter, vel latenter reportent. Dixit enim angelus: Cum oraretis, ego obtuli orationem vestram in conspectu claritatis Domnia quippe scienda quae scit, sufficit sibi illa perfectio. Habet quidem nuntios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; et hoc est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, discat, sed ut ab illo hic per verbum ejus sine corporali sono nuntient, etiam quod voluerint ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud verbum ejus audientes, id est in ejus veritate invenient
Abbreviated transcription (Latin):
intenitionem ÷  non scđm app̃hensionem N re¬
labam unde iam transiliuimꝰ : nec remanea¬
mus in illis in quae iam uenimus. Curramꝰ :
intendamus Inuia sumus: nec tam sis
securus ex eis quȩ transisti. quam sollicitꝰ

Expanded text:
entionem, nondum secundum apprehensionem. Non relabamur unde jam transilivimus, nec remaneamus in illis in quae jam venimus. Curramus, intendamus, in via sumus: nec tam sis securus ex eis quae transisti, quam sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
ex lege.ẽ. secutus adiunxit. sed eam quȩ
norabant de quib ait Ignorantes dĩ
iustitiam id ẽ quȩ ÷ ex dõ: hanc
enim dat non littera occidens sed ui¬
uificans sp̃s. et suam uolentes consti¬
tuere quam dixit ipse ex lege uifatiã
cum dicer& non habens mẽam iusti¬
tiam quȩ ex lege ÷: iustinȩ dĩ non
st̃ subiecti: hõc ÷ gr̃ȩ dĩ ñ st̃ subiecti.

Expanded text:
ex lege est; secutus adjunxit, sed eam quae ex lege est; secutus adjunxit, sed eam quae norabant, de quibus ait, ignorantes Dei justitiam, id est, quae est ex Deo hanc enim dat non littera occidens, sed vivificans spiritus; et suam volentes constituere, quam dixit ipse ex lege justitiam, cum diceret, non habens meam justitiam quae ex lege est: justitiae Dei non sunt subjecti, ho
Abbreviated transcription (Latin):
aeternȩ. P ropt̃ quem omnia detrim̃tũ
crifaciam. et inueniar in illo ñ habens
meam iustitiam quae ex lege ÷ sed illã
tia in fide
quod inalum habebant Et in¬
resurrectionem xp̃i dato atq manifestato
ex consuetudine solemnitatis sed ex neces¬
sitate salutis eẽ celebruenda. Quȩ tam̃ si
num quam fuisseñ necessaria: infructuosȩ
atq in anit̃ ꝓ eis machabei martyres fi¬
bantur. Hos atq buius modĩ errores &
uitia dicit se damnare et stercora arbi¬
tratur ut xp̃m lucri facer&: et non nob¬
seruationes legis si more patrio celebra¬
pentur. sic̃ ab ipso celebrate st̃ sine ulla
salutis necessitate si cut iud ȩi celebrandas
putabant. aut fallaci simulatione qđ
in ꝑ&ho repbes iderat
uID ẽ non habens meam iustitiam
qu& ex lege .ẽ cum sua non e&̃
lex ipia sed dĩ. nisi quia suam iustitiam¬
dixit quã uis ex lege eẽt qe sua uolun¬
tate legem se posse putabat implere sine
dixisset noñ habens mn eam iustitiam quȩ

Expanded text:
tri, propter quem omnia detrimenta um lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae est ex lege, sed illam tia in fidequod malum habebant, et inresurrectionem Christi dato ac manifestato ex consuetudine sollemnitatis, sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres firentur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderatutem, non habens meam justitiam quae ex lege est; cum sua non esset lex ipsa, sed Dei: nisi, quia suam dixit justitiam, quamvis ex lege esset, quia sua voluntate legem se posse putabat implere sine Ideo cum dixisset, non habens meam justitiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit: ibi hesit Attende apłm cui
ñ sufficit. Uide quomodo se uult ad¬
iuuari : donec ꝑueniat. Fr̃s inquit ego
me ñ arbitror app̃hendisse ne illi sibi
uidentur app̃hendisse Quib rursus
dicit. Qui se putat aliquid scire non¬
dum scit quem ad modum oport& scire
uid xͦ ait: fr̃s ego me ñ arbitor app̃

Expanded text:
cui non sufficit; vide quomodo se vult adjuvari, donec perveniat: Fratres, inquit, ego me non arbitror apprehendisse; ne illi sibi viderentur apprehendisse, quibus rursus dicit, Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oportet scire . Quid ergo ait? Fratres, ego me non arbitror app
Abbreviated transcription (Latin):
Pinem illum dieit quem currens
intuebatur apłs et de sua imꝑ¬
fectione c̃fitebatur aliud in se intuens:
Aliud alibi quȩrens. Ait enim. N qriam
acceꝑim. aut quia iam ꝑfectus sim. Pr̃s
ego me ipsum non arbitor app̃hendisse
et ne diceses ñ app̃hendit apłs ego appre
Uide quid agat : attende quid̃ diecat
quid g agis apłe Nondum app̃hendisti
nondum ꝑfectus es: Quid agis: ad quam
actionem me hortaris: Quid mͥ imitandũ
sequendũq ꝓponis: unum autem in qͥr

Expanded text:
inem illum dicit, quem currens intuebatur Apostolus, et de sua imperfectione confitebatur, aliud in se intuens, aliud alibi quaerens. Ait enim, Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim, fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse. Et ne diceres, Si non apprehendit Apostolus, ego apprehctus sum? vide quid agat, attende quid dicat. Quid ergo agis, Apostole? Nondum apprehendisti, nondum perfectus es? Quid agis? ad quam actionem me hortaris? quid mihi imitandum sequendumque proponis? Unum autem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum essemus mortui peccatis conuiuificauit
nos in xp̃o : cuius grã sumus salui facti Rur¬
agentes ab ominabiles inuicem odio ha¬
bentes Talis saulus fuit. qͣndo scđm iustitiã
quȩ in lege. ẽ sine querela fuisse se dicit
Nam qr non post haoic abominabilem uitã
ut e&̃ sie querela in lege ꝓfecerat moresq
mutauerat. euident̃ in his quȩ secuntur
ostendit: quando quidem mutatum se ñ
dicit ab his malis nisi ꝑ gr̃am saluato¬
ris : adiungens hoc ipsum etiam hic.
sicut ad titum ait. Cum aut̃ benignitas
& bonitas illuxit saluatoris dñi nr̃i ñ
ex oꝑibus iustitiȩ quaȩ nos fecimꝰ. sed seđ¬

Expanded text:
t cum essemus mortui peccatis conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. ruragentes, abominabiles, inuicem odio habentes. talis Saulus fuit, quando secundum iustitiam, quae in lege est, sine querella fuisse se dicit. nam quia non post hanc abominabilem uitam, ut esset sine querella, in lege profecerat moresque mutauerat, euidenter in his quae sequuntur ostendit, quando quidem mutatum se non dicit ab his malis nisi per gratiam saluatoris; adiungens enim hoc ipsum etiam hic sicut ad Ephesios ait: cum autem benignitaset humanitas illuxit salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae nos fecimus, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
uulua alienati st̃ peccatores : in qͤa
iterum parturio donec xp̃c formetur in uob̃.
Expecta gͦ formare. Noli tͥ tribuere iudicium
qđ fortẽ ñ nost Carnał es: ad huc conceptꝰ
es eo ipso qͦ accepisti nom̃ xẜ̃i sacitem̃to qo¬
dam natus es inuiscerib matris. N enim
ex uisceribus tantum nascitur homo: sed
inuiscerib. Priꝰ nascit᷑ inuisceribus : ut
uiscera eccłȩ qͥdam paruuli: et bonũ est
ut formati exeant. ne ab ortu labantur.
usq qͦ in te creata sit doctrina ueritatis :
Continere te debeꝗ mat̾na uiscera: Si aut̃¬
in insipientiam tuam concusseris lattera
matris: cũ dolore qͥdem te excutiet foras
sed magis tuo malo quã suo.

Expanded text:
vulva alienati sunt peccatores, in qua iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Exspecta ergo; formare. Noli tibi tribuere judicium quod forte non nosti. Carnalis es adhuc, conceptus es: eo ipso quo accepisti nomen Christi, sacramento quodam natus es in visceribus matris. Non enim ex visceribus tantum homo nascitur, sed et in visceribus. Prius nascitur in visceribus, ut pviscera Ecclesiae quidam parvuli; et bonum est ut formati exeant, ne abortu labantur. usquequo in te certa sit doctrina veritatis, continere te debent materna viscera. Si autem impatientia tua concusseris latera matris, cum dolore quidem te excutit foras, sed magis tuo malo quam suo.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uelit agat. uictus m̃s saluus. ẽ honor
m̃s saluus . ẽ & lac & lana. satis ẽ .mͥ. Cat
quisq qͣ potest. Ergo integra tͥ st̃ omnia. si
eatqͥsq qua potest : Nolo te p̃positum facere
Unum te confatuo de ipsa plebe Si patitur
unum m̃brũ cõpatiunt᷑ omnia m̃bra. Ro¬
inde ipse Apłs cũ eos cõmemoraret qͣles fuer̃
erga illũ. ne qͣsi oblitꝰ eoꝵ honorificentiae
dĩ susceper̃ eum. Qđ si fieri posset ocłos suos
uellent eruere : & illi dare Et tam̃ accedit
ad ouem languidam. Ad ouem putridam.
secase uulnus : ñ parcere putredini Ergo
neglexit. Non enim sua quaerebat: sed

Expanded text:
quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergoneglexit. Non enim sua quaerebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
supplende necessitatis: & fauorem honoris
& lcuidis. Et enim uestim̃tum ꝓpt̃ea bene in¬
telligitur in honorem: qr nuditatem con¬
tegit᷑. Est enim unus qͥsq homo infirmus
Et quid. ẽ. qͥsqͥs uob̵ prȩ ẽ. nisi qđ uos eftis:
Carnem portat : mortał ẽ manducait dor¬
mit. surgit. Natꝰ ẽ moriturus ẽ Si gͦ cogites
qͥd sit scđm se ipsum: homo .ẽ. & tu hono
rando tam̃ amplius. ueluti contegis qđ
infirmũ .ẽ. Videte cuius modi indum̃tum
acceꝑat abona dĩ plebe paulus cũ dicene.
Sic̃ angłm dĩ excepistis me Teftimonium
enim u̾ob ꝑhibeo qr si fieri posset octos
urbs eruissetis et dedissetis mͥ. Sed cum tantꝰ
illi honor exhibrais eẽ: nũquid ꝓpt̃ ipsũ
honorem sibi exhibitũ ne forte negaretur.
et minus ille cum arguer& laudãsetur pe¬
ꝑcit errantibus : Nã si hoc fecisset: ẽẽ int̃
illos qui se ipsos pascunt ñ oues: Diceret¬
gͦ apđ se ⁊psum. Quid ad me ꝑtinet: Quis

Expanded text:
supplendae necessitatis, et favorem honoris supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est quisquis vobis praeest, nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogitas quid sit secundum se ipsum, homo est: rando tamen amplius velut contegis quod infirmum est. Videte cujusmodi indumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei excepistis me. Testimonium enim vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi . Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, nunquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte negaretur, et minus ille cum argueret laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, esset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque
Abbreviated transcription (Latin):
piustis. Nlud ẽ induci intemptatio¬
nem : aliud ẽ. tẽptari. Nam sine temp¬
tatione probatus eẽ nullus potest. ⁊¬
siue sibi ipse sic̃ scriptum. ẽ Qui ñ. ẽ
temptatus qualia scit. siue aliis ficut
apłs dicit: & temptationem uram in
carne mea ñ spreuistis. Hinc enim eos
a ccritate deflexi. Nam dõ noti sumus
et ante om̃s temptationes : qͥ scit omnia
apło An experim̃tũ quaeritis eiꝰ qͥ in me lo¬
quitur xẽc : It licet dicat. neq qͥ plantat. ẽ
aliquid neq qͥ rigat: sed qͥ in crem̃tum dat
amandus qͥ ait. Esuriui : & dedistis michi
manducare. Nenim ait dedistis illis:
sed dedistis mͥ. Tanta ẽ caritas capitis¬
erga corpus suum.
rguuntur quidam qr cum lac consu¬
merent & lanis se tegerent : oues ne¬
tsgligebant. Suagͦ tantum quȩrebant: non
sumere : quaeramꝰ quid sit lanis tegere. Qui
p̃bet lac: potum p̃bet. Et qui p̃bet lanam:
honorem p̃bet. Ista st̃ duo quȩ apopłis quȩr̃
qui se ipsos pascunt non oues. Commodum

Expanded text:
iud est autem induci in temtationem, aliud temtari. nam sine temtatione probatus esse nullus potest, siue sibi ipse, sicut scriptum est: qui non est temtatus, qualia scit? siue aliis, sicut apostolus dicit: et temtationem uestram in carne mea non spreuistis. hinc enim eos a caritate deflexi. nam deo noti sumus et ante omnes temtationes, qui scit omnia, Apostolo, An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Et licet dicat, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat amandus, qui ait: Esurivi, et dedistis mihi manducare . Non enim ait, Dedistis illis: sed, Dedistis mihi. Tanta est charitas capitiserga corpus suum! rguuntur? Quia cum lac consumerent, et lanis se tegerent, oves negligebant. Sua ergo tantum quaerebant, non sumere, quaeramus quid sit lanis se tegere. Qui praebet lac, victum praebet; qui praebet lanam, honorem praebet. Ista sunt duo quae a populis quaerunt, qui se ipsos pascunt, non oves; commodum
Abbreviated transcription (Latin):
ymbrib autumnalib t̾ra satiata. ẽ uł
si qui forte alii naturales effectus circa
motum deris et humoris ad uariandas
temporum qualitates. in syderum ordina¬
tissima c̃ũsione notati st̃. De quib dictũ ÷
cũ conderentur. Et siñ in signis et tem¬
porib. et indieb et annis. Scits autem¬

Expanded text:
imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si quae
Abbreviated transcription (Latin):
catum sit dies obseruare . & m̃ses & annos. &
tempora. sic̃ obseruant qui certis dieb siue
m̃sibus siue annis uolunt uł nolunt Aliqͥd
in choare. eo qđ scđm uanas doctrinas homi¬
num. fausta uł in fausta ȩstimant tempora.
remꝰ qͥ talib ait. timeo uos ne forte sine
causa laborauerim in uob.¬
oN itaq Dies obseruamꝰ. et annos.
et m̃ses. & tempora. ne audiamus
ab apło. Timeo uos ne forte sine causa la¬
borauerim in uob Eos enim culpat. qͥ di¬
cuñ. non ꝓficiscar quia posterus. ẽ aut qr
luna sic fertur : uł proficiscar ut ꝓsꝑa ce¬
dant. qr ita se hab& positio syderum : nẽ
agam hoc m̃se cõmercium. qr illa stella mͥ
facit m̃sem uł agam qr suscepit m̃sem ÷ ñ
plantem hoc anno uineam. qr bissextꝰiẽ
Non autem quisquam sapiens arbitratur
obseruatores temporum rep̃hendendos qͥ
dicunt ñ ꝓficiscar hodieqr tempestas ex¬
reliquiae : aut tempus seminandi. ẽ qđ

Expanded text:
catum sit, dies observare et menses et annos et catum sit, dies observare et menses et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus sive mensibus sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora; remus, qui talibus ait, Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobon itaque dies obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exhibernae reliquiae\', aut: \'Tempus seminandi est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rabilit̃ usus . ẽ ubi ait. Nẽ aut̃ cognoscen¬
tes dm̃. immo cogniti adõ. Neq enim tñc
eos cognouerat ds̃. prȩ cognitos uidelicet
Ante constitutionem mundi: sed qr
tunc ipsi eũ illius munere non suo me¬
rito uł facultate cognouerant. maluit
hopice loqui: ut tñe ab illo cognitos
diceret cũ eis cognoscendũ se pręsatit.
et uerbũ corrigeret : quasi hoc minus
recte dixerit quod proprie dixerat: qͣm
sinere ut hoc sibi arrogarent se potuisse.
qđ eis posse ille donauerat.
Dies obseruatis. et m̃ses. et tẽpora. et annos
Timeo uos ne forte sine causa laboraue¬
rim in uobis.¬
uNt Quaedam quae leuissima puta¬
rentur nisi inscripturis demon
hennae putan&e. nisi ueritas dicene.
Cui tam̃ uulneri subiecit continuo medi¬
cinam. p̃ceptum frat̾nȩ reconciliatio¬
nis adiungens. Mox quippe ait. Si gͦ
offeres munꝰ tuũ ad altare. & ibi recordatꝰ
fueris qr fr̃ tius habet aliquid adũsũ te
Etcoeterti: Aut qͥs ȩstiman& qͣm magnum pec¬

Expanded text:
rabiliter • usus est, ubi ait: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo. neque enim tunc eos cognouerat deus, praecognitos uidelicet ante constitutionem mundi; sed quia tunc eum ipsi illius munere. non suo merito uel facultate cognouerant, maluit tropice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et uerbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit, quod proprie dixerat, quam sinere, ut hoc sibi adrogarent se potuisse, quod eis posse ille donauerDies observatis, et menses, et tempora, et annos; timeo ne sine causa laboraverim in vobisunt autem quaedam quae levissima putrentur, nisi in Scripturis demonshennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te, etc. . Aut quis aestimaret quam magnum pec
Abbreviated transcription (Latin):
Aut̃ ciues terrene ciuitatis. peccato ui¬
tiata natura : cęlestis uͦ ciuitatis ciues
parit apeccato naturam liberans gr̃a
Unde illa uocantur uasa irȩ : ista uasa
miscđiȩ. Si gnificatũ ẽ hoc etiam iN
duob filiis abrachae. qđ unus de an¬
cilla quȩ dicebatur agar scđm carnẽ
natꝰ ÷ ismahel. alt̾ ẽ autem de sara lib̃a
scđm repromissionem natus isaac¬

Expanded text:
autem ciues terrenae ciuitatis peccato uitiata natura, caelestis uero ciuitatis ciues parit a peccato naturam liberans gratia unde illa uocantur uasa irae, ista uasa misericordiae. Significatum est hoc etiam in duobus filiis Abrahae, quod unus de ancilla, quae dnatus est Ismahel; alter est autem de Sara libera, secundum promissionem natus: uter
Abbreviated transcription (Latin):
iũ Sed forte qr natꝰ ñ ẽ: idõ eũ ñ uul¬
tis eẽ naturam. Putatis enim : qͦd anas¬
tatis eẽ. dicendũ eiꝰdem filium cuius
pat̃. ẽ eẽ. naturȩ : dicite cuiꝰ pat̾ ẽ. eẽ. sub¬
stantiaȩ Ad cuisam quȩ int̃ nos agitur
sufficit nob̵. Uerũ tam̃ ammonendi
estis. ut intueamini qđ ait apłs. His qͥ
natura ñ st̃ dii. seruistis. Vbi certe nos
dõ qͥ natura .ẽ. ds̃ seruire monstra¬
uit. Vos gͦ qui dm̃ patrem ñ naturam
dm̃ eẽ. q̃editis: ubi eũ c̃stituatis ad uer¬
les eẽ. uultis: petimꝰ ne uelitis : et dm̃
patrem natura dm̃. eẽ dicatis: eiusq
filium quem ñ gr̃ã sed natura filiũ eẽ.
iam dicitis. eiusdem nature cuiꝰ pat̾. ẽ

Expanded text:
 Sed forte quia natus non est, ideo eum non vultis esse naturam; putatis enim quod a nastatis esse dicendum, ejusdem Filium cujus Pater est esse naturae; dicite cujus Pater est esse substantiae: ad causam quae inter nos agitur, sufficit nobis. Verumtamen admonendi estis, ut intueamini quod ait Apostolus, His qui natura non sunt dii, servistis : ubi certe nos Deo qui natura est Deus, servire monstravit. Vos ergo qui Deum Patrem non natura Deum esse creditis, ubi eum constituatis, adverles esse vultis, petimus ne velitis, et Deum Patrem natura Deum esse dicatis: ejusque Filium, quem non gratia, sed natura Filium jam esse dicitis, ejusdem naturae cujus Pater est
Abbreviated transcription (Latin):
cum filiis suis. Nec forma intelligendi
de apłica auctoritate descendens. locum
nobis aꝑit quẽ ad modũ scripturas duoꝵ
testam̃toꝵ ueteris & noui acciꝑe debeamus.
Pars enim quȩdam terrenae ẽciuitatis imago
caelestis ciuitatis effecta. ẽ: ñ se significando
sed alteram : & idõ seruiens. Non enim ꝓpt̃ se
ipsum. sed propt̃ aliam significandam ẽ. in¬
fatuta : & p̃cedease alia significatione : &
ipsa p̃figurans p̃figurata ẽ Namq a gar
ancillã sarȩ eiusq filius. imago quaedam
huius imaginis fuit : Inuenimus gͦ inter
rena ciuitate duas formas : unam suam p̃¬
sentiam demonstrantem. Alteram caelesti
ciuitati significandȩ sua p̃sentia seruientẽ¬
Umbra gͥ quȩdam ciuitatis huius & imago
ꝓpħia significandae potiꝰ quã prestanoaẽ
seruiuit in t̾ris. qͦ eam tempore demons¬
trari oportebat. & dicta ẽ etiam ipsa ci¬
uitas scã merito significantis imaginis
ñ exp̃ssȩ sic̃ futura ẽ uetatis De hac ima¬

Expanded text:
 liberauit. Haec forma intellegendi de apostolica auctoritate descendens locum nobis aperit, quem ad modum scripturas duorum testamentorum, ueteris et noui, accipere debeamus. Pars enim quaedam terrenae ciuitatis imago caelestis ciuitatis effecta est, non se significando, sed alteram, et ideo seruiens. Non enim propter se ipsam, sed propter aliam significandam est instituta, et praecedente alia significatione et ipsa praefigurans praefigurata est. Namque Agar ancilla Sarrae eiusque filius imago quaedam huius imaginis fuit; et quoniam trrena ciuitate duas formas, unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruienteUmbra sane quaedam ciuitatis huius et imago prophetica ei significandae potius quam praesentandae seruiuit in terris, quo eam tempore demonstrari oportebat, et dicta est etiam ipsa ciuitas sancta merito significantis imaginis, non expressae, sicut futura est, ueritatis. De hac ima
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo temporis. misit ds̃ filium suu̾
factum ex muliere. factum sub lege ut
eos qui sub lege erant redimeret. ut ad¬
optionem filioꝵ reciperemus. Hȩc gͥ ad¬
optio quanti sacrem̃ti sit: his atque
huuis modi testimonis satis appare.
Unicum enim filiũ ds habet quem ge¬
nuit de substantia sua : de qͦ dr̃. Cũm
in forma dĩ e&̃. ñ rapinam arbitratus
ẽ eẽ. aqualis dõ. Nos aut̃ ñ desubstantia
sua genuit. Creatura enim sumus: qͣm
itaq modus qͦ nos ds̃ cũ iam essemus
Ab ipso non nati sed conditi et instituti.
ũbo suo & gr̃a sua genuit ut filii eiꝰ es¬
semus. adoptio uocat᷑. Unde ioħs dic̃
Dedit eis potestatem filios dĩ fieri¬

Expanded text:
uum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimoniis satis apparet. Unicum enim Filium Deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creaitaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eis potestatem filios dĩ fieri qđ illa ad
optio significat quam pciulꝰ commemorat
eosdem dixit natos exdõ. Atq ut aptius osten¬
det qͣ gr̃a factũ sit : &ũbum inqt caro facaus̃ e
et habitauit in nob̵. Ianꝗ dicene: Quid mi¬
rum si filui dĩ facti st̃ cum caro eẽꝵ p̃pt̃ qͦs u.¬
nicus caro factꝰ ẽ cũ ũbũ e&̃: Hoc sane ma¬
gna distantia: qr nos effecti filii dĩ mutam᷑
in melius: ille aut̃ filius dĩ cum filius ho-¬
minis factus eã ñ ẽ mutatus in deterius
sed assumpsit qđ erat inferius. Dic̃ et
ia cob. Uoluntariae genuit nos ũbo ue¬
ritatis: ut simꝰ initium aliqd creature eius ÷
ne scilicet ineo qđ ait genuit: hoc nos
fieri putaremꝰ qđ ipse .ẽ. Ideo pͥncipatum
quendam increatura nob̵ hac adoptio¬
ne concessum satis osteridit.
Doetionis nom̃ plurimum hab̾e
Min nr̃a fide sacraem̃tũ aplica do¬
trina testatur Unde

Expanded text:
dedit eis potestatem filios dei fieri, dedit eis potestatem filios dei fieri, optio significat, quam Paulus commemorat, eosdem dixit natos ex deo. adque ut apertius ostenderet, qua gratia factum sit, et uerbum, inquit, caro factum est et habitauit in nobrum si filii Dei facti sunt cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum Verbum esset? Hac sane magna distantia, quia nos effecti filii Dei mutamur in melius, ille autem Filius Dei cum filius hominis factus esset, non est mutatus in deterius, sed assumpsit quod erat inferius. Dicit et Iacobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quendam in creatura nobis hac adoptione concessum satis ostendit. doptionis nomen plurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testatur. unde
Abbreviated transcription (Latin):
sed utiq dilectione ad optauit. Quo ũbo apłs
sepe iun on ob aliud intelligitur : nisi ad discer¬
nendum unigenitum ante om̃nem creaturam
ꝑ quem facta st omnia. qͥ solus de substantia
patnis natus ẽ scđm eqͣlitatem diuinitatis hoc
onenino qđ pat̃. Quem missum dicit ad susci¬
piendam carnem ex illo genere quo & nos scđ
naturam nr̃am sumus: ut illo paricipante
moralitatem nr̃am ꝑ dilectionem nos effice¬
reoparticipes diumitatis sue ꝑ adoptionem Ita
enim dicit. Cum autem uenit plenitudo tem¬
poris: misit ds̃ filium suum factum exmuliere
factum sub lege: ut eos qui sub lege erant redi¬
mere. ut ad optionem filiorum recipemꝰ ⁊t
tam̃ dicim̃ etiam nati ex dõ: id. ẽ accepta po¬
teffate ut filii eius efficiamur. qui iam ho¬
mines eramus. Efficiamur autem ꝑ gr̃am. Nͦ
ꝑ naturam. Nam si ꝑ naturam filii essemꝰ
nũꝗ aliud fuissemus. Cum enim dixisset iołs

Expanded text:
sed utique dilectione adoptauit. quo uerbo apostolus sed utique dilectione adoptauit. quo uerbo apostolus saepe uti non ob aliud intellegitur, nisi ad discernendum unigenitum ante omnem creaturam, per quem facta sunt omnia, qui solus de substantia patris natus est, secundum aequalitatem diuinitatis hoc omnino quod pater, quem missum dicit ad suscipiendum carnem ex illo genere, quo et nos secundum naturam nostram sumus, ut illo participante mortalitatem nostram per dilectionem nos efficeret participes diuinitatis suae per adoptionem. ita enim dicit: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum recipiamus. et tamen dicimur etiam nati ex deo, id est accepta potestate, ut filii eius efficiamur, qui iam homines eramus, efficiamur autem per gratiam, non per naturam. nam si per naturam filii essemus, numquam aliud fuissemus. cum enim dixisset Iohannes:
Abbreviated transcription (Latin):
borum: facta est confessio humilium lam con¬
fitentur xgroti : qr egrotant Ueniat medicus
et sanet ȩgr̃otos. Medicus quis : Dñs nr̃ iic xp̃c¬
isit itaq ds filium suum factũ ex muliere
factum sub lege Nam legis sacram̃ta ꝓce¬
pit: ut eos qui sub lege erant redimeret. io :
quos lex reos tenebat occidente littera dum
p̃ceptum ñ implere antequam uiui ficaret
erant redimeret : continuo subiunã ut adop¬
tonem filiorum recipemus Ut uidelicet
huius grãm benefici discerneret ab illa filui
natura qͥ missus ẽ filius ñ adoptione factus
sed semꝑ genitus filius : ut participata natura
filiorũ hominum ad participandam etiam
naturam suam adoptaret filios hominum
eq enim absurde dr̃ quisqr nora car¬
ne sed caritate genuisse. quem filium¬
euance sibi ad optauerit. Aut̃ uͦ. etiam nos quib dedit
ĩ ds potestatem filios eius fieri. denatura atq
substantia sua nos genuit sic̃ unicum filium

Expanded text:
borum, facta est confessio humilium: jam conborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet aegrotos. 3. Medicus quis? Dominus isit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta percepit, ut eos, i qui sub lege erant, redimeret, id est quos lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret serant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominume enim absurde dicitur quisque non carne, sed caritate genuisse, quem filium sibi adoptauerit, aut uero etiam nos, quibus dedit deus potestatem filios eius fieri, de natura adque substantia sua nos genuit sicut unicum filium,
Abbreviated transcription (Latin):
factum ex muliere. factum sub lege: ut
eos qui sub lege erant redimene. ut ad¬
optionem filiorum̃ reciꝑemus. Ecce ad hoc
uenit xp̃c. ut eos qui sublege erant redime¬
ret: ut iam ñ simus sub lege. sed sub gr̃a
Quis gͦ dedit legem : Ille dedit legem : qui de¬
dit & grãm. Sed legm ꝑ seruum dedit: cũ
grã ip̃se descendit. Et unde facti erant homi¬
nes sub lege: Non implendo legm. Qui enĩ
legem implet: ñ .ẽ. sub lege sed cum lege. Qui aut̃
sub lege .e: non subleuatur sed p̃mitur lege
Om̃s itãq homines sublege consaitutos ieos fac̃
lex. & ad hoc illis suꝑ caput. ẽ ut ostendat pec¬
cata ñ tollat. Lex gͦ iubet. Dator legis miseretur
in eo qđ lex iubet᷑. Conantes homines uirib
raria & p̃cipiti p̃sumptione cecider̃. Et nori
cum lege sed sub lege fact st̃ rer. Et q̃m suis ui¬
rib im̃plere non põterant legem: facti iei sub
lege. implorauer̃ liberatoris auxilium. Et reatꝰ
legis fecit ggritudinem suꝑbis. Egritudo super¬

Expanded text:
ctum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Ecce ad hoc venit Christus, ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantes homines implereraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo super
Abbreviated transcription (Latin):
figuram gerit . Et qm̃ transiture erant ũbrȩ
lũce ueniente : idõ dix̃ liba sara. quȩ siģ¬
nificabat liberam ciuitatem. Cui rursus
alio mͦ significanNde etiam illa umbra ser¬
uiebat. Eice ancillam et filiũ eiꝰ. N enim
heres erit filius ancillȩ cũ filio meo isaacał ut apl¬

Expanded text:
fuit; et quoniam transiturae erant umbrae luce ueniente, ideo dixit libera Sarra, quae significabat liberam ciuitatem, cui rursus alio modo significandae etiam illa umbra seruiebat: Eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
terq quidem de semine¬
abrahaȩ: sed illũ genuit: demonstrans consuetudo
naturam : illum uͦ dedit ꝓmissio significans gr̃ãm.
Ibi humanꝰ susus ostenditur: hinc dinũ bene¬
ficium cõm̃datur. Natus ẽ gͦ ismahel sic̃ nascunt᷑
homines ꝑmixtione sexus utriusq usitata lege
naturȩ. Idõ dictũ ẽ scđm carnem: ñ qđ ista be¬
neficia dĩ ñ sint. Aut ñ illa oꝑetur ds̃ cuius
opifex sapientia attngit sic̃ scriptũ . ẽ a fine usq
ad finem fortiter & disponit omã suauit̃ : sed
ubi significandũ fuerat dĩ donum qđ indebitũ
hominibus gr̃a largiretur. sic oportuit dari
filiũ quem admodũm naturȩ ñ debebatur ex¬

Expanded text:
terque quidem de semineAbrahae, sed illum genuit demonstrans consuetnaturam, illum vero dedit promissio, significans gratiam. Ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Natus est ergo Ismael sicut nascuntur homines permistione utriusque sexus usitata lege naturae. Ideo dictum est secundum carnem, non quia ista beneficia Dei non sint aut non illa operetur Deus, cuius opifex sapientia adtingit, sicut scriptum est, a fine usque in finem fortiter et disponit omnia suauiter; sed ubi significandum fuerat Dei donum, quod indebitum hominibus gratia largiretur, sic oportuit dari filium, quem ad modum naturae non debebatur ex