comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
strum. Si mͦ nos in p̃t̾itum peccasse pe¬
niteat. & confitentes atq intelligentes de¬
licta nr̃a quib nos dominum nc̃ offendi¬
mꝰ. uł de cet̾o nos ambulare in uiis eiꝰ et
p̃cepta eius metuere spondeamꝰ: pat̾nos
&corrigit & tuetur. stantes infide & in
potest separare credentes. nichil potest
auellere corporieius & sanguni coheren¬
tes: E secutio ista examinatio ẽ. atq explora-¬
tio pectoris nr̃i Excuti nos uoluit d̾s̃ yꝓ-¬
bari. sicut suos semꝑ ꝓbauit. nec tam̃ in
ꝓbationib eius aliquando auxilium cre-¬
dentib defuit: Deniq ad minimum fa-¬
mulum suum & indelictis licet plurimis
constitutum. & dignatione euis indignum.
tam̃ ille ꝓsua circa nos bonitate manda-¬
redignat᷑ ẽ: Dic illi inquit: Securꝰ sit: qͥa
pax uentura ẽ: S qd̾ interim morula est.
suꝑ sunt adhuc aliqui qui ꝓbent᷑: S & de
uictu parco & sobrio potu diuinis digna¬
tionib ammonem᷑. scilicet ne uigore cȩle-¬

Expanded text:
strum, si modo nos in praeteritum peccasse paeniteat, et confitentes adque intellegentes delicta nostra quibus nunc Dominum offendimus, uel de cetero nos ambulare in uiis eius et praecepta eius metuere spondeamus. pater nos et corrigit et tuetur, stantes tamen in fide et potest separare credentes, nihil potest auellere corpori eius et sanguini cohaerentes. persecutio ista exploratio est adque exploratio peccati nostri excuti nos Deus uoluit et probari, sicut suos semper probauit., nec tamen in probationibus eius aliquando auxilium credentibus defuit Denique ad minimum famnlum suum et in delictis licet plnrimis constitutum et dignatione eius indignum tamen ille pro sua circa nos bonitate mandare dignatus est. dic illi, inquit, securus sit, quia pax uentura est, sed quod interim morula est, supersunt adhuc aliqui qui probentur. sed et de uictu parco et sobrio potu diuinis dignationibus admonemur, scilicet ne uigore caele
Abbreviated transcription (Latin):
o docuit ꝓphas om̃s & legem p̃ceptis du¬
ob inclusit. Qmͣ uͦ unitatẽ seruat. quam
dilectionem custodit aut cogitat qui dis¬
cordiȩ furore uesanus eccł̃iam scindit. fi¬
dem destruit. pacem turbat. caritatẽ
dissipat. sacram̃tum ꝓphanat: Malũ
hoc fidelissimi fr̃s iam pͥdem ceꝑat. sed
nunc creuit eiusdem mali infesta clades.
& surg̾e ac pullulare plus cepit. hereticȩ
ꝑu̾sitatis & scismatũ uenenata ꝑnicies:
quia sic in occasum mundi oportebat
tempora molesta. erunt homines sͥ pla¬
centes. suꝑbi. tumidi. cupidi blasphemi.
parentib indicto ñ audientes. ingrati.
impii. sine affectu. sine fed̾e. delatores.
inc̃tinentes. ummites. bonum ñ amantes.
ꝓditores ꝓcaces. stupore inflati. uolunta¬
tes suas mag̾ qmͣ dm̃ diligentes habentes
deformationem religionis. uirtutẽ autẽ
euis abnegantes: Ex his sunt qui reppunt
in domos. & p̃dantur mulierculas onera¬

Expanded text:
o docuit, prophetas omnes et legem praeceptis duo docuit, prophetas omnes et legem praeceptis duobus inclusit. quam uero unitatem seruat, quam dilectionem custodit aut cogitat qui discordiae furore uesanus ecclesiam scindit, fidem destruit, pacem turbat, caritatem dissipat, sacramentum profanat P Malum. hoc, fidelissimi fratres, iam pridem coeperat, sed nunc creuit eiusdem mali infesta clades et surgere ac pullulare plus coepit haereticae peruersitatis et schismatum uenenata pernicies, quia et sic in occasu mundi oportebat tempora molesta, erunt homines sibi placentes, superbi, tumidi, cupidi, blasphemi. parentibus in dicto non audientes, ingrati, impii, sine adfectu, sine foedere, delatores, incontinentes, inmites, bonum non amantes, proditores, procaces, stupore inflati, uoluptates magis quam Deum diligentes, habentes deformationem religionis, uirtutem autem eius abnegantes. ex his sunt qui repunt in domos et praedantur mulierculas onera
Abbreviated transcription (Latin):
uenient in nomine meo dicentes ego sum
& urtutes magnas in terris fac̃e. sublimis
itaq & ammirabilis res est Non tam̃ regirũ
cȩleste consequit᷑ qͥsq in his om̃ib inuenit᷑:
nisi recti& iusti itineris obseruationis uia¬
gͣliatur. denuntiat dominꝰ ꝙ dicit. Multi
mͥ dicentin illo die domine domine. nonne
intuo nomine ꝓpħauim. & in tuo nomine
demonia exclusimꝰ. & in nomine tuo uir¬
tutes magnas fecimꝰ: & t̃c dicam illis: Nꝗͣ
uos cognoui. discedite ame: qui oꝑamini
iniusticiam. Iusticia opꝰ ẽ ut ꝓmereri pos
sit dum iudicem: p̃ceptis eiꝰ & monitis ob¬
temꝑandum ẽ: ut accipiant m̾ita nr̃a
mercedem: Dominꝰ in eungłio cũ spei et
fidei nr̃ȩ uiam compendio breui ante di¬
& de dota anima tua. et de tota uirtute
Diliges ꝓximum tuũ tamꝗͣ te. In his du¬
ob p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓpħe Uni-¬
tatem simul & dilectionem magist̾io su-¬

Expanded text:
uenient in nomine meo dicentes: ego sum uenient in nomine meo dicentes: ego sum et uirtutes magnas in terris facere sublimis utique et admirabilis res est, non tamen regnum caeleste consequitur quisque in his omnibus inuenitur, nisi recti et iusti itineris obseruatione gradiatur. denuntiat Dominus et dicit: multi hi dicent in illo die: Domine, Domine, nonne in tuo nomine prophetauimus et in tuo nomine daemonia exclusimus et in nomine tuo uirtutes magnas fecimus? et tunc dicam illis: numquam uos cognoui, recedite a me qui operamini iniquitatem. iustitia opus est, ut promereri quis possit Deum iudicem: praeceptis eius et monitis obtemperandum est, ut accipiant merita nostra mercedem. Dominus in euangelio cum spei et fidei nostrae uiam conpendio breuiante diet de tota anima tua et de tota uirtute diliges proximum tuum tamquam te. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. unitatem simul et dilectionem magisterio su
Abbreviated transcription (Latin):
nanima ẽ: caritas benigna ẽ. caritas ñ emu¬
lat᷑ ñ inflat᷑. ñ irritatur: ñ agit ꝑꝑam. ñ
cogitat ꝓximo malum. omĩa diligit. om¬
nia credit. omĩa sꝑat. omĩa sustinet: cari¬
tas ñqm excidet Nũqmͣ inquit excidet:
fr̃nitatis sͥ coherentis unitate durauit. Ad
regnum cȩlorum ñ potest ꝑuenire discor¬
dia. nec ad p̃mium xp̃i qui dixit hoc ẽ man¬
datum meum ut diligatis inuicem: qͦmad¬
modum dilexi uos Ad xp̃m ꝑtin̾e ñ pot̾it.
qui dilectionem xp̃i ꝑfida dissensione uio¬
lauit:. Qui caritatem ñ ht̃: dm̃ ñ ht̃. Ioh̃is¬
manet indilectiõe. & dñs in illo manet. Cũ
domino manere non possunt. qͥ eẽ in eccl̃i-¬
a dei unanimes noluert̃ Ardeant licet fła¬
mis: & ignib tͣditi. uł obiecti bestiis ani-¬
mas suas ponant. ñ erit illa fidei corona.
spȩna ꝑfidiȩ: nec religiosȩ uirtutis exitꝰ
głosus s desꝑationis int̾itꝰ. Occidi talis po-¬
ipsodomino p̃monente & dicente Multi

Expanded text:
s benigna est, caritas non aemulatur, non inflatur, non inritatur, non agit perperam, non cogitat malum, omnia diligit, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. caritas numquam excidet. numquam, inquit, excidet fraternitatis sibi cohaerentis unitate durabit. ad regnum caelorum non potest peruenire discordia, ad praemium Christi qui dixit: hoc est mandatum meum ut diligatis inuicem, quemadmodum dilexi uos, pertinere non poterit qui dilectionem Christi perfida dissensione uiolauit. qui caritatem non habet Deum non hmanet et Deus in illo manet. cum Deo manere non possunt qui esse in ecclesia Dei unanimes noluerunt. ardeant licet flammis et ignibus traditi uel obiecti bestiis animas suas ponant, non erit illa fidei corona sed poena perfidiae nec religiosae uirtutis exitus gloriosus sed desperationis interitus. occidi talis poipso Domino praemonente et dicente: multi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint opinant᷑ qui extͣ. xp̃i eccłiam col¬
ligunt᷑: Tales &̃ si occisi in confessione no¬
minis fiuĩnt: macła ista nec sanguine ab¬
luit᷑ in expiabilis & gͣuis culpa discordiȩ
nec passione purgat᷑. Esde martyr ñ po¬
test: qui in eccłia non ẽ Ad regnum dei ꝑ¬
uenire non pot̾it: qui eam quȩ regnat᷑a
derelinquit: Pacem nob̃ xp̃c dedit. concor-¬
desatq unanimes eẽ p̃cepit. dilectionis
& karitatis fed̾a incorrupta atq inuio¬
lata seruari mandauit:. Exhib̾e se ñ po¬
test mrẽm: qͥ fr̾nam ñ tenuit karitatẽ.
Docet hoc & contestat᷑ paulꝰ apls dicens.

Expanded text:
fuerint, opinantur qui extra Christi ecclesiam colfuerint, opinantur qui extra Christi ecclesiam colliguntur? Tales etiam si occisi in confessione nominis fuerint, macula ista nec sanguine abluitur: inexpiabilis et grauis culpa discordiae nec passione purgatur. esse martyr non potest qui in ecclesia non eat: ad regnum peruenire non poterit qui eam quae regnatura est dereliquit. pacem nobis Christus dedit, concordes adque unanimes esse praecepit, dilectionis et caritatis foedera incorrupta adque inuiolata mandauit: exhibere se non potest martyrem qui fraternam non tenuit caritatem. docet hoc et contestatur Paulus apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit eccłiam: s exꝓbrans discordiam ꝑfi¬
dis & fidelib pacem sua uoce cõm̃dans. o¬
stendit magis ẽẽ se cum duob aut tͥb una¬
numit̾ orantib. qm cũ dissidentib płimis:
plusq impetrari posse paucorũ ꝯcordi p̃¬
ce. qmͣ di scordiosa oratione multorũ. Ideo
& cum orandi legem daret: addidit dicens
Ꝙ cum steteritis ad orationẽ: remittite
si quid habetis adu̾sus aliquem. ut & pat̾
ur̃ qui in cęlis ẽ. remittat peccata uob̃ Et
ad sacrificium cum dissensione uenientem
reuocat ab altari. & iubet pͥus concordari ẽ
fr̃e. tc̃ cũ pace redeuntem dño munꝰ offere
quia nec ad eaim munera respexit ds: Neq
enim habere paccatum dominum pot̾at.
quicum fr̃e pacem ꝑzeli discordiam ñ ha¬
bebat. Qm sͥ igͥ pacem ꝓmittunt ininrici
fr̃m. quȩ sacrificia celebrare se credunt.e¬
muli sacerdotum. secum ẽẽ xp̃m cũ collecti

Expanded text:
fecit ecclesiam, sed exprobrans discordiam perfifecit ecclesiam, sed exprobrans discordiam perfidis et fidelibus pacem sua uoce commendans ostendit magis esse se cum duobus aut tribus unanimiter orantibus quam cum dissidentibus plurimis plusque inpetrari posse paucorum concordi prece quam discordiosa oratione multorum. Ideo et cum orandi legem daret, addidit dicens: et cum steteritis ad orationem, remittite si quid habetis aduersus aliquem, ut et pater uester qui in caelis est remittat peccata uobis. et ad sacrificium cum dissensione uenientem reuocat ab altari et iubet prius concordare cum fratre, tunc cum pace redeuntem Deo munus offerre, quia nec ad Cain munera respexit Deus: neque enim habere pacatum Deum poterat qui cum fratre pacem per zeli discordiam non habebat. quam sibi igitur pacem promittunt inimici fratrum? quae sacrificia celebrare se credunt aemuli sacerdotum? secum esse Christum, cum collecti
Abbreviated transcription (Latin):
clesia loquit᷑. ut si ipsi concordes fu̾int. si sec̃¬
dum qd̾ mandauit & monuit duo aut
tres licet collecti unanimit̾ orauerint. duo
aut tres licet sint: impetͣre possint de d̾i
maiestate qd̾ postulant Ubicumq fu̾t
duo auttres: ego inqͥt cum eis sũ: Cũ sim¬
plicib scilicet atq pacatis: cum dominum
tim̃tib & dei pͣcepta seruantib. cum his du¬
ob uł tͥb licet eẽ se dixit. quomͦ & eñ trib
pueris in camino ignis fuit: & qͥa in dño
simplices atq int̾se unanimes ꝑmane¬
bant.flammis ambientib medio roris
sp̃u animauit: Quomͦ apłis duob incu¬
stodia clausis qr simplices. qr unanumes e¬
rant: ipse affuit. ipse resolutis carceris
claustris ut u̾bum qd̾ fidelit̾ pͣdicabant.
multitudini tͣderent. ad forum rursꝰ impo¬
suit Qnͣ gͦ in p̃ceptis sius ponit ꝙ dicit uͥ
fuerint duo aut tres ego cũ eis sum: ñ ho¬
mines ab eccłia diuidit qui instituit &

Expanded text:
clesia loquitur, ut si ipsi concordes fuerint, si secuclesia loquitur, ut si ipsi concordes fuerint, si secundum quod mandauit et monuit duo aut tres licet collecti unanimiter orauerint, duo aut tres licet sint, inpetrare possint de Dei maiestate quod postulant. ubicumque fuerint duo aut tres, ego, inquit, cum eis sum, cum simplicibus scilicet adque pacatis, cum Deum timentibus et Dei praecepta seruantibus. cum his duobus uel tribus licet esse se dixit, quomodo et cum tribus pueris in camino ignis fuit et quia in Deum simplices adque inter se unanimes permanebant, flammis ambientibus medios spiritu roris animauit, quomodo apostolis duobus in custodia. clausis, quia simplices, quia unanimes erant, ipse adfuit, ipse resolutis carceris claustris, ut uerbum quod fideliter praedicabant multitudini traderent, ad forum rursus inposuit. quando ergo in praeceptis suis ponit et dicit: ubi fuerint duo aut tres, ego cum eis sum, non homines ab ecclesia diuidit qui instituit et
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi abȩccłia scissi sunt: ita capituli unius
sententiam scindunt: Dominus enim cum
discipulis suis unanimitatem suaderet &¬
pacem. dicoinquit uob qm̃ si duob ex uob̾ẽ
uenerit in terra de om̃i re quamcumq pe-¬
tieritis. continget uob̃ apatre meo qui in cȩ-¬
lis ẽ Ubicumq enim fuerĩt duo aut tres
collecti in nomine meo: ego cum eis sũ. osten¬
dens ñ multitudini. s unanimitati dep̃can¬
tium plurimum tribui: si duob inquit ex
uob̾ conuen̾it in terra Unanimitatẽ prius
posuit. concordiam pacis ante p̃misit. ut
sa fr̃nitate ñ conuenit: Quom possunt duo
aut tres in nomine xp̃i colligi. quos constet
nos ab illis. s illi a nob̃ recesser̃t. Ꝙ hereses
ꝙ scismata postmodum nata sint. cum conuen-¬
ticulas diu̾sa constituunt ueritatis caput
atq origenem reliquerunt: Dominꝰ autem
de eccłia sua loquitur. & ad hos qui st̃ in ec¬

Expanded text:
ut ipsi ab ecclesia scissi sunt, ita capituli unius ut ipsi ab ecclesia scissi sunt, ita capituli unius sententiam scindunt. Dominus enim cum discipulis suis unanimitatem suaderet et pacem: dico, inquit, nobis quoniam si duobus ex uobis conuenerit in terra, de omni re, quamcumque petieritis, continget nobis a patre meo qui in caelis est. ubicumque enim fuerint duo aut tres collecti in nomine meo, ego cum eis sum, ostendens non multitudini sed unanimitati deprecantium plurimum tribui. siduobus, inquit, ex uobis conuenerit in terra: unanimitatem prius posuit, concordiam pacis ante praemisit: ut rsa fraternitate non conuenit? quomodo possunt duo aut tres in nomine Christi colligi quos constet n enim nos ab illis, sed illi a nobis recesserunt et cum haereses et schismata postmodum nata sint, dum conuenticula sibi diuersa constituunt, ueritatis caput adque originem reliquerunt. Dominus autem de ecclesia sua loquitur et ad hos qui sunt in ec
Abbreviated transcription (Latin):
docuissent popłm meũ: conu̾tissent eos a
malis cogitationib eorum: Hos eosdem dñs
denuo designat & denotat dicens: Me dere¬
liquert̾ fontem aquȩ uiuȩ. & effod̾unt sͥ la¬
cus decͥtos. qui ñ possunt aqmͣ portare. Qnͣ¬
tizare se posse opinant᷑ uitȩ fontȩ deserto.
uitalis & salutaris aquȩ grãm pollicent᷑.
Non abluunt᷑ illic homines s pociꝰ sordi¬
dant᷑. nec purgant᷑ delicta: ĩmo cumulant᷑.
Non domino natiurtas illa. s diabolo filios
generat. ꝑ m̃dacium nati. u̾itatis ꝓmissa
ñ capunt: de ꝑfida ꝓcreati. fidei gra̾m ꝑ-¬
dunt: Ad pacis p̃mium uenire ñ possunt:
qui pacem domini discordiȩ furore rupe¬
runt. nec se quidem uana int̾pretatione
decipiant. qd̾ dixerit dñs. lc̃q fuerint duo
auttres collecti in nomine meo: ego cum
eis sum: Corruptores euangłii atq int̾p̃tes
falsi extrema ponunt. ⁊suꝑiora p̃tereunt
partim memores. & partim subdole c̃pͥm̃tes

Expanded text:
si docuissent populum meum, conuertissem eos a si docuissent populum meum, conuertissem eos a malis cogitationibus eorum. hos eosdem denuo Dominus designat et denotat dicens: me dereliquerunt fontem aquae uitae et effoderunt sibi lacus detritos qui non possunt aquam portare. qutizare se posse opinantur. Vitae fonte deserto, vitalis et salutaris aquae gratiam pollicentur. Non abluuntur illic homines, sed potius sordidantur; nec purgantur delicta, sed immo cumulantur. Non Deo nativitas illa, sed diabolo filios generat. Per mendacium nati Veritatis promissa non capiunt: de perfidia procreati fidei gratiam perdunt. Ad pacis praemium 198 venire non possunt, qui pacem Domini discordiae furore ruperunt. XII. Nec se quidam vana interpretatione decipiant, quod dixerit Dominus: ubicumque fuerint duo aut tres collecti in nomine meo, ego cum eis sum. corruptores euangelii adque interpretes falsi extrema ponunt et superiora praetereunt, partis memores et partem subdole conprimentes:
Abbreviated transcription (Latin):
storum animȩ diuidunt᷑. & afrum̃to palȩȩ
separant᷑. Hinc sunt qui se ultͦ apd̾ teme¬
rarios conuenas sine diuma dispositione
p̃ficiunt. qui se p̃positos sine ulla ordi¬
nationis lege constituunt. qui nemine
Quos designat in psalmis sp̃c sc̃s. sedentes
in pestilentiȩ cathedra. pestes & lues fid̾i ser¬
pentis ore fallentes. & corrumpende u̾itatis
artifices. uenena letalia linguis pestiferis e¬
uom̃tes. quorum sermo ut cancer serpit. qͦ¬
rum tractat᷑ pectorib & cordib singłorum
mortale uirꝰ infundit: Cont᷑ eiusmodi cla-¬
mat dominꝰ. ab his refrenat & reuocat er¬
rantem plebem suam dicens Nolite audi¬
domini. dicunt eis qui abiciunt u̾bũ dñi.
pax erit uob. & om̃ib ambulantib in uolũ¬
tatib suis Om̃is qui ambulat in errore
cordis sui. ñ uenient suꝑ uos mala: N locutꝰ
sum ad eos: & ipsi ꝓpħauert̃. Si stetissent
in substantia mea. & audissent u̾ba mea &

Expanded text:
storum animae diuiduntur et a frumento paleae storum animae diuiduntur et a frumento paleae separantur. hinc sunt qui se ultro aput temerarios conuenas sine diuina dispositione praeficiunt, qui se praepositos sine ulla ordinationis lege constituunt, qui nemine quos designat in psalmis Spiritus sanctus sedentes in pestilentiae cathedra, pestes et lues fidei, serpentis ore fallentes et corrumpendae ueritatis artifices, uenena letalia linguis pestiferis euomentes: quorum sermo ut cancer serpit, quorum tractatus pectoribus et cordibus singulorum mortale uirus infundit. Contra eiusmodi clamat Dominus, ab his refrenat et reuocat errantem plebem suam dicens: nolite audiDomini. dicunt eis qui abiciunt uerbum Dei: pax erit uobis et omnibus ambulantibus in uoluntatibus suis, omnis qui ambulat errore cordis sui non uenient super te mala. non locutus sum ad eos, et ipsi prophetauerunt. si stetissent in substantia mea et andissent uerba mea et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dulcedine. caligo cum lumine. pluuia cũ
serenitate. pugna cum pace. cũ fȩc̃ditate ste¬
rilitas. cum fontib ficcitas. cũ tnͣquillitate
tempestas Nemo existimet bonos de eccłia
posse discedere: Triticum non rapit uent᷑.
nec arborem solida radice fundatam ꝓcella
subũtit:. Ianes palȩe tempestate iactantur:¬
& inualidȩ arbores turbinis incursione uer¬
Ex nob̃ exierunt: s non fuerunt ex nobis.
Si enun fuissent ex nob̾: mansissent nob̾c̃.
Hinc hereses & factȩ sunt frequent̾ ꝙ fiut̃.
dum ꝑu̾sa mens ñ ht pacem. dum ꝑfidia
discordans ñ tenet unitatem: fieri uͦ hȩc
dominꝰ ñ ꝑmittit. & patit᷑ manente. ꝓpriȩ
lib̾tatis arbitrio: ut dũ corda & m̃tes nr̃as
u̾itatis discͥmen examinat ꝓbatorum fides
integra manifesta luce clarescat. ꝑ apłm p̃
deles. sic ꝑfidi detegunt᷑. sic & ante iudicii
diem. hic quoq iam iustorum atq inu¬

Expanded text:
cum dulcedine, caligo cum lumine, pluuia cum cum dulcedine, caligo cum lumine, pluuia cum serenitate, pugna cum pace, cum fecunditate sterilitas, cum fontibus siccitas, cum tranquillitate tempestas. nemo existimet bonos de ecclesia posse discedere: triticum non rapit uentus nec arborem solida radice fundatam procella subuertit: inanes paleae tempestate iactantur, inualidae arbores turbinis incursione uerex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum. Hinc haereses et factae sunt frequenter et fiunt, dum peruersa mens non habet pacem, dum perfidia discordans non tenet unitatem. fieri uero haec Dominus permittit et patitur manente propriae libertatis arbitrio, ut dum corda et mentes nostras ueritatis discrimen examinat, probatorum fides integra manifesta luce clarescat. per apostodeles, sic perfidi deteguntur, sic et ante iudicii diem hic quoque iam iustorum adque iniu
Abbreviated transcription (Latin):
unanimes in domo: In domo d̃i in eccł̃ia xp̃i¬
itnanimes habitant. concordes & simplices
ꝑseuerant. Iccirco & in columba uenit sp̃s
sc̃s. simplex animal & letũ. ñ felle amarum.
nonmorsib seuum. ñ unguiũ laceratio¬
ne uiolentum. hospicia humana diligere.
unius domꝰ consortium noss e. cũ generant
simul filios ed̾e. cũ c̾meant uolatib in ui¬
cem coherere communi conu̾satione uitã
suam deg̾e. oris oscło concordiam pacis ag¬
noscere. legem circa omia unanimitatis im-¬
plere: Hȩc ẽ in eccłia noscenda simplicitas hec
karitas obtinenda. ut columbas dilectiofr̾m-¬
tatis imitetur: ut mansuetudo & lenitas ag¬
nis & ouib ȩquet᷑. Qd facit in facit in pe¬
ctore xp̃iano luporum feritas. & canũ rabi¬
es. & uenenum letale serpentum. & cruenta
seuicia bestiarume Gratulandum ẽ cũ ta-¬
les de eccl̃ia separant᷑. ne columbas. ne oues
Coherere & coniungi ñ potest amaritudo

Expanded text:
unanimes in domo. in domo Dei, in ecclesia Chriunanimes in domo. in domo Dei, in ecclesia Christi unanimes habitant, concordes et simplices perseuerant. Idcirco et m columba uenit Spiritus sanctus: simplex animal et laetum est, non felle amarum, non morsibus saeuum, non unguium laceratione uiolentum, hospitia humana diligere, unius domus consortium nosse, cum generant simul filios edere, cum commeant uolatibus inuicem cohaerere, communi conuersatione uitam suam degere, oris osculo concordiam pacis agnoscere, legem circa omnia unanimitatis inplere. haec est in ecclesia noscenda simplicitas, haec caritas obtinenda, ut columbas dilectio fiaternitat imitetur, ut mansuetudo et lenitas agnis et ouibus aequetur. quid facit in pectore christiano luporum feritas et canum rabies et uenenum letale serpentum et cruenta saeuitia bestiarum? gratulandum est, cum tales de ecclesia separantur, ne columbas, ne oues cohaerere et coniungi non potest amaritudo
Abbreviated transcription (Latin):
ones: sitis autẽ compositi in eod̾ sensu. et
in eadem sententia & iterum dicit Susti¬
nentes inuicem in dilectione. satis agentes
seruare unitatem sp̃c in conunctiõe pacis:
Stare tu & uiu̾e putas posse de eccłia rece¬
dentem. sedes s̃ͥ alias. & diu̾sa domicilia con¬
dentem. cũ dictum sit araab inqͣ p̃formabat᷑
eccł̃ia Patrem tuum & matrem tuam & ft̃s
tuos. & totam domum patͥs tui colliges adte
ipsam in domum duã. & erit om̃is qͥ exierit
hostium domꝰ tuȩ foras reus sͥ erit: Item sacͣ¬
m̃tum pasche nichil aliud in exodi lege con¬
tineat. qmͣ ut agnus qui in figura xp̃i ocei¬
ditur. in domo una edat᷑: Loquit᷑ dñs dicens.
Indomo una comedet᷑. ñ eicietis de domo car¬
nem foras: Caro xp̃i & scm̃ domini eici foras
ñ potest. nec alia ulla credentib pret̾ unam
eccłiam domͦ ẽ. Hanc domum hanc unani¬
mitatis hospicium designat. & denuntiat

Expanded text:
mata: sitis autem compositi in eodem sensu et mata: sitis autem compositi in eodem sensu et in eadem sententia. et iterum dicit: sustinentes inuicem in dilectione, satis agentes seruare unitatem spiritus in coniunctione pacis. stare tu et uiuere putas posse de ecclesia recedentem, sedes sibi alias et diuersa domicilia condentem? cum dictum sit ad Rhaab, in qua praeformabatur ecclesia: patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et erit omnis qui exierit ostium domus tuae foras, reus sibi erit, item sacramentum Paschae nihil aliud in Exodi lege contineat quam ut agnus qui in figura Christi occiditur in domo una edatur. loquitur Deus dicens: in domo una comedetur, non eicietis de domo carnem foras. caro Christi et sanctum Domini eici foras non potest nec alia ulla credentibus praeter unam ecclesiam domus est. hanc domum, hoc unanimitatis hospitium designat et denuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis: & dabo tͥ decem sceptra. & duo
men meum illic Cum duodecim tͥb isrł
scind̾ent᷑. uestim̃tum suum achias ꝓph̃a di¬
scidit: at uͦ quia xp̃i ppłs ñ potest scindi:
tunica eiꝰ ꝑ totũ textilis & coherens. diuisa
apossidentib ñ ẽ:. Indiuidua. copulata co¬
nexa.ostendit ppłi nr̃i qui xp̃m indiumꝰ cõ¬
cordiam coherentem Sacͣm̃to uestis & sig¬
no. declarauit eccł̃iȩ unitatem Qs gͦ sic sce¬
lerat᷑ & ꝑfidus. quis sic discordiȩ furore ue¬
sanus. ut aut credat scindi posse. aut aude¬
at scind̾e unitatẽ dei. uestẽ ani eccł̃iam xp̃r.
Monet ipse in eunͣgłio suo & docet dicens:
t erunt unus grex & unus pastor. &ẽẽ pos¬
se uno in loco aliquis existimat. aut mul
tos pastores. aut greges plures: Apl̃e item
paulus hanc tandem nob insinuans unita¬
tem: obsecrat & bortat᷑ dicens: Obsecro inqͥt
ipsum dicatis om̃s⁊ ñ sint in nob̃ dissensi¬

Expanded text:
Salomonis et dabo tibi decem sceptra, et duoSalomonis et dabo tibi decem sceptra, et duomen meum illic. cum duodecim tribus Israel scinderentur, uestimentum suum propheta Achias discidit. at uero quia Christi populus non potest scindi, tunica eius per totum textilis et cohaerens diuisa a possidentibus non est: indiuidua, copulata, conexa ostendit populi nostri qui Christum induimus concordiam cohaerentem. sacramento uestis et signo declarauit ecclesiae unitatem. Quis ergo sic sceleratus et perfidus, quis sic discordiae furore uesanus, ut aut credat scindi posse aut audeat scindere unitatem Dei, uestem Domini, ecclesiam Christi? monet ipse in euangelio suo et docet dicens: et erunt unus grex et unus pastor. et esse posse uno in loco aliquis extos pastores aut plures greges? Apostolus item Paulus, hanc eamdem nobis insinuans unitatem, obsecrat et hortatur dicens: Obsecro, inquit, ipsum dicatis omnes et non sint in uobis schis
Abbreviated transcription (Latin):
coherentis ostendit᷑ quando in eungłio tu-¬
pocius indueret. integra uestis accipit᷑. et
incorrupta atq indiuisa tunica possidet᷑.
Loquit᷑ acdicit scͥpt᷑a diuina: de tunica aut̃¬
eiꝰ. quia de suꝑiore parte ñ consubtilis s ꝑ
totum textilis fuerat: dixerunt ad inuic̃e
ñ scindamꝰ illam: s sortiam᷑ de ea cuiꝰ sit:
Unitatem ille portabat. de suꝑiore parte
uenientem. idẽ de cęlo & a patre uenientẽ.
quȩ ab incipiente ac possidente. scindi om̃ĩo
ñ poterat. s totam semel & solidam firmita¬
tem inseꝑabilit̾ obtinebat Possid̾e ñ pot̃
indum̃tum xp̃i. qui scindit & diuidit eccli¬
am xp̃i. Contͣ deniq cum salomone mori¬
ente regnum eius & ppls scindet᷑ achias ꝓ¬
pha ieroboam regi obuius factꝰ in campo.
induodecim scissuras uestim̃tum suũdis¬
cidit dicens Sume tͥ decem scissuras quia b̃
dicit dominꝰ. Ego scindo regnum de manu

Expanded text:
cohaerentis ostenditur, quando in euangelio tucohaerentis ostenditur, quando in euangelio tuChristum potius indueret, integra uestis accipitur et incorrupta adque indiuidua tunica possidetur. loquitur ac dicit scriptura diuina: de tunica autem, quia de superiore parte non consutilis sed per totum textilis fuerat, dixerunt ad inuicem: non scindamus llam sed sortiamur de ea, cuius sit. unitatem ille portabat de superiore parte uenientem id est de caelo et a patre uenientem quae ab accipiente ac possidente scindi omnino non poterat, sed totam semel et solidam firmitatem inseparabiliter obtinebat. possidere non potest indumentum Christi qui scindit et diuidit ecclesiam Christi. contra denique cum Salomone moriente regnum eius et populus scinderetur, Achias propheta Hieroboam regi obuius factus in campo in duodecim scissuras uestimentum suum discidit dicens: sume tibi decem scissuras, quia haec dicit Dominus: ecce scindo regnum de manu
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑat᷑ nec ꝑueniet adxp̃i pͣmia: qui reliqͥd
bere iam ñ potest dm̃ patrem. qui ȩccłiam
non ht̃ matrem Si potuit euad̾e quisq
extra archam inqua noe fuit: & qui extͣ
eccłiam foris fui̾t euadit: monet dñs & dic̃:
Qui ñ ẽ mecum: adu̾sum me ẽ. Et qui ñ me¬
cum colligit: disꝑgit. Qui pacem xp̃i ⁊ c̃cor¬
diam rumpit: adu̾sus xp̃m facit. & qͥ alibi
p̃ter eccłiam colligit: xp̃i eccłiam spargit.
Dicit dñs Ego & pat̾ unum sumꝰ Q iterũ
de patre & filio & spu sco scͥptum ẽ. Et tres
unum sunt. Et quisqm credit hanc uni¬
tatem de deuina firmitate uenientẽ sacͣ¬
m̃tis cȩlestib coherentẽ scuidi in eccłia
posse. & uoluntatẽ collidentiũ diuortio
separari Hanc unitatem qͥñ tenet. ñ te¬
net dei legem. ñ tenet pat̾s & filii fidem.
uitam non tenet & salutem: Hoc unitatis sa-¬
cram̃tum. hoc uincłm concordiȩ in seꝑabilit̾

Expanded text:
separatur, nec perueniet ad Christi praemia qui reliquit separatur, nec perueniet ad Christi praemia qui reliquit bere non potest Deum patrem qui ecclesiam non habet matrem. si potuit euadere quisque extra arcam Noe fuit, et qui extra ecclesiam foris fuerit euadit. monet Dominus et dicit: qui non est mecum aduersus me est, et qui non mecum colligit spargit. qui pacem Christi et concordiam rumpit aduersus Christum facit: qui alibi praeter ecclesiam colligit Christi ecclesiam spargit. dicit Dominus: ego et pater unum sumus. et iterum de Patre et Filio et Spiritu sancto scriptum est: et tres unum sunt. et quisquam credit hanc unitatem de diuina firmitate uenientem, sacramentis caelestibus cohaerentem scindi in ecclesia posse et uoluntatum conlidentium diuortio separari? hanc unitatem qui non tenet, non tenet Dei legem, non tenet Patris et Filii fidem, uitam non tenet et salutem. Hoc unitatis sacramentum, hoc uinculum concordiae inseparabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tas tam̃ seruat᷑ in origine Auelle radiũ solis
a corꝑe. diuisionem corꝑis lucis unitas ñ cap̃
ab arbore frange ramum: fractꝰ g̾minare ñ
pot̾it. Afonte p̃cide riuum. p̃cisus arescit:
Sic & eccł̃ia domini luce ꝑfusa. ꝑ orbem to-¬
tum radios suos porrigit Unum tam̃ lu¬
men ẽ qd̃ uͥq diffundit᷑. nec unitas corporis
separat᷑ Ramos suos in uniu̾sam terram
copia ubtatis extendit ꝓfluentes largit᷑ riuos
latius expandit. unum tñ caput ẽ & origo
una & una mat̾ fȩcunditatis successib copi¬
osa. Illius fȩtu nascimur. illiꝰ lacte nutrim᷑.
spu eiꝰ animam᷑ adulterari ñ potest spon
saxp̃i. incorrupta ẽ & pudica. unam domũ
nouit. unius cubicłi sc̃ĩtatem casto pudore
custodit. Hȩc nos domino seruat. hȩc filios
regno quos generauit assignat. Quisq ab
eccłia seg̾gatus adult̾ȩ iungit᷑ a ꝓmissis eccłiȩ

Expanded text:
tas tamen seruatur in origine. auelle radium solis tas tamen seruatur in origine. auelle radium solis a corpore, diuisionem lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, fractus germinare non poterit: a fonte praecide riuum, praecisus arescit. sic et ecclesia Domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit: unum tamen lumen est quod ubique diffunditur, nec unitas corporis separatur. ramos suos in uniuersam terram copia ubertatis extendit, profluentes largiter riuos latius pandit: unum tamen caput est et origo una et una mater fecunditatis successibus copiosa: illius fetu nascimur, illius lacte nutrimur, spiritu eius animamur. Adulterari non potest sponsa Christi, incorrupta est et pudica. unam domum nouit, unius cubiculi sanctitatem casto pudore custodit. haec nos Deo seruat, haec filios regno quos generauit adsignat. quisque ab ecclesia segregatus adulterae iungitur a promissis ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
fidem credite Qui eccłiȩ renitit᷑ & refistit.
in eccłia se ẽẽ ꝯfidit: Quando & beat᷑ apłc¬
paulus hoc idem doceat. & sacram̃tũ uni¬
tatis ostendat dicens. unum corpꝰ. ꝙ unꝰ
sp̃c. una spes uocationis ur̃ȩ. unus dñs u¬
na fides. unum baptisma. unꝰ ds. Quam
unitatem tenere firmiter & uindicare
debemꝰ. maxime ep̃i qͥ in eccłia p̃sidemꝰ:
ut ep̃atum qͦq ipsũ unum atq in diuisũ
ꝓbemꝰ: Nemo fr̃nitatem m̃datio fallat. ne-¬
mo fidei iu̾tatem ꝑfida p̃uaricatione cor-¬
rumpat Ep̃atꝰ unꝰ ẽ: cuius a singłis in so¬
lidum par ᷤ tenet᷑. Eccł̃ia una ẽ: quȩ in mł¬
titudinem laciꝰ increm̃to fecunditatis o¬
stenditur. Quomͦ solis multi radiĩ. s lum̃
unum. & rami arboris multi. s robor unõ
tenaci radice fundatum. & cũ de fonte uno¬
riui plurimi defluunt: numerositas licet diffu¬
sauideatur. ex undantis copiȩ largitate: uni¬

Expanded text:
fidem credit? Qui ecclesiae renititur et resistit fidem credit? Qui ecclesiae renititur et resistit in ecclesia se esse Paulus hoc idem doceat et sacramentum unitatis ostendat dicens: unum corpus et unus spiritus, una spes uocationis uestrae, unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus. Quam unitatem tenere firmiter et uindicare debemus, maxime episcopi qui in ecclesia praesidemus, ut episcopatum quoque ipsum unum adque indiuisum probemus. nemo fraternitatem mendacio fallat, nemo fidem ueritatis perfida praeuaricatione corrumpat. episcopatus unus est, cuius a singulis in solidum pars tenetur. ecclesia una est quae in multitudinem latius incremento fecunditatis extenditur, quomodo solis multi radii sed lumen unum, et rami arboris multi sed robur unum tenaci radice fundatum, et cum de fonte unoriui plurimi defluunt, numerositas licet diffusa uideatur exundantis copiae largitate, uni
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis doctͥna seruat᷑ Quȩ siqͥs conside¬
ret & examinet: tractatu longo. atq
argum̃tis opꝰ ñ ẽ Probatio ẽ ad fidem fa¬
cilis cõpendio u̾itatis: Loquit᷑ dñs ad pe¬
trum. ego tͥ dico inquit quia tu es petrꝰ
& suꝑ istam petram edificabo meam: eccłiã
& porte inferorum non uincent eam: & t̃
dabo claues regni cȩlorum. & quȩ ligaueris
suꝑ terram erunt ligata & incęlis Et iterũ¬
post resurrectionem suam dicit: Pasce oues
tribuat & dicat. sicut misit me pat̾ ꝙ ego
eritis tenebunt᷑: tam̃ ut unitatem manife¬
staret unitatis eius originem ab uno inci-¬
pientem. sua auctoritate disposuit. Hoc erãt
p̾diti. & honoris & potestatis. s exordium
ab uno ꝓficiscit᷑. ut eccłia xp̃i una monstre
et dicit: Una ẽ columba mea. ꝑfecta mea.
una ẽ matͥs suȩ electa genttͥcis suȩ Hanc
eccłiȩ unitatem qui non tenet. tenere se

Expanded text:
caelestis doctrina seruatur. Quae si quis considecaelestis doctrina seruatur. Quae si quis consideret et examinet, tractatu longo adque argumentis opus non est. probatio est ad fidem facilis conpendio ueritatis. loquitur Dominus ad Petrum: ego tibi dico, inquit, quia tu es Petrus et super istam petram aedificabo ecclesiam meam, et portae inferorum non uincent eam. dabo tibi claues regni caelorum: et quae ligaueris super terram erunt ligata et ineidem post resurrectionem suam dicit: Pasce oves tribuat et dicat, Sicut misit me Pater, et ego piritum sanctum, tamen ut unitatem manifestaret, unitatis ejusdem originem ab uno incipientem sua auctoritate disposuit. Hoc erant praediti et honoris et potestatis. Sed exordium ab unitate proficiscitur, ut ecclesia una monstretet dicit: Una est columba mea, perfecta mea; una est matri suae, electa genitrici suae. Hanc ecclesiae unitatem qui non tenet tenere se
Abbreviated transcription (Latin):
fallat incautos. Hereses inuenit.⁊scis¬
mata. quib subu̾tẽt fidem. u̾itatẽ cor¬
rumꝑet. scinderet unitatẽ. qͦs detinere
ñ potest. in uiȩ uet̾is cecitate circ̃scͥbit.¬
& decipit noui itineris errore. Rapit
de ipsa eccłia homines. & dum s appro-¬
pinquasse iam lumini atq euasisse scłi
noctem uident᷑ alias nescientib dene¬
bras rursus infundit. ut cum euͣngłio
xp̃i. & cum obseruatione eius & lege.
ñ stantes xp̃ianos se uocant. et ãbulan¬
des in tenebris habere se lum̃ existiment.
blandiente adu̾sario atq fallente. qui
uelut ministros iusticiȩ. asserentes noe¬
tem ꝓ die. interitum ꝓ salute. desꝑatio¬
nem sub obtentu spei. ꝑfidiam sub p̃te¬
xtu fidei. antixp̃m sub uocabulo xp̃i.
ut dum ueri similia m̃tiunt᷑: u̾itatẽ
sub utilitate frustrent᷑. Hoo eo fit fr̃s
dilectissimi. dũ ad u̾itatis originem ñ
redit᷑. nec caput querit᷑. nec magistri

Expanded text:
fallat incautos? haereses inuenit et schisfallat incautos? haereses inuenit et schismata, quibus subuerteret fidem, ueritatem corrumperet, scinderet unitatem. quos detinere non potest in uiae ueteris caecitate circumscribit et decipit noui itineris errore. rapit de ipsa ecclesia homines et, dum sibi adpropinquasse iam lumini adque euasisse saeculi noctem uidentur, alias nescientibus tenebras rursus infundit, ut cum euangelio Christi et cum obseruatione eius et lege non stantes christianos se uocent et ambulantes in teblandiente adversario atque fallente, qui,velut ministros justitiae, asserentes noctem pro die, interitum pro salute, desperationem sub obtentu spei, xto fidei, antichristum sub uocabulo Christi, ut dum uerisimilia mentiuntur, ueritatem subtilitate frustrentur. hoc eo fit, fratres dilectissimi, dum ad ueritatis originem non reditur nec caput quaeritur nec magisterii
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ cecidit Fundata enim fuit: suꝑ petr̃a:
Uerbis gͥ eius insiste̾. quȩc̃q & docuit et
qui fidem ñ uult seruare mandati: Hutet
necesse ẽ & uagetur. & spu erroris arreptꝰ
uelut puluis quem uentꝰ excutit uentilet᷑.
nec ambulando ꝓficiat ad salutẽ qͥ salutaris
uiȩ ñ denet u̾itatem Cauenda sunt autem
ñ solum quȩ st̃ aꝑta atq manifesta: s et
astutȩ fraudis subtilitate fallentia Quid
uentu detectꝰ ac ꝓstrat᷑ inimioꝰ: Postqmͣ
lux gentib uenit. & sospitandis homi¬
nib salutare lum̃ effulsit. ut surdi audi¬
tum gr̃ȩ sp̃alis ãmitterent. aꝑirent ad
dm̃ ocłos suos cȩci. infirmi ȩt̾na sanita¬
te reualescerent claudi ad eccłiam cur¬
rerent. muti claris uocib n p̃cib ado¬
rarent. Hidens ille ydola derelicta  ꝑ
nimium credentium ppłm. sedes suas
actempla deserta excogitaũit nouam
fraudem. ut sub ipso xp̃iam noĩs tycło

Expanded text:
et non cecidit. fundata enim fuit super petram. et non cecidit. fundata enim fuit super petram. uerbis igitur eius insistere, quaecumque et docuit et qui fidem non uult seruare mandati? nutet necesse est et uagetur et spiritu erroris abreptus uelut puluis quem uentus excutit uentiletur nec ambulando proficiet ad salutem qui salutaris uiae non tenet ueritatem. Cauenda sunt autem non solum quae sunt aperta adque manifesta sed et astutae fraudis subtilitate fallentia. quid uentu detectus ac prostratus inimicus, postquam lux gentibus uenit et sospitandis hominibus salutare lumen effulsit, ut surdi auditum gratiae spiritalis admitterent, aperirent ad Dominum oculos caeci, infirmi aeterna sanitate reualescerent, clodi ad ecclesiam currerent, muti claris uocibus et precibus orarent, uidens ille idola derelicta et per nimium credentium populum sedes suas et templa deserta excogitauerit nonam fraudem, ut sub ipso christiani nominis titulo
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo ꝓstratꝰ: quia agnitꝰ ẽ atq detectꝰ. Un-¬
de nob̃ datũ ẽ uet̾is hominis uiam fugere.
uestigiis xp̃i uincentis insistere ne denuo
incauti in mortis laqueum reuoluam. s
ad ꝑiculum ꝓuidi & cauti accepta ĩmor¬
talitate potiam᷑ imortalitate aud̾ẽ poti¬
ri quomͦ possumꝰ. nͥ ea quib mors expugna¬
tur & uincit᷑ xp̃i mandata seruemꝰ. ipsomo¬
nente & dicente. siuis ad uitam uenire ser¬
ua mandata: Eiterum: Si feceritis quȩ
mando uob̃:iam u̾ dicam uos seruos sed
amicos. Hos deniq fortes dicit & stabi¬
les. hos supͣ petram robusta mole funda¬
tos. hos contra omnes tempestates & tͥbi¬
nes scłi ummobili & inconcussa firmitate
solidatos. Qui audit inquit u̾ba n facit
ea: similabo eum uiro sapienti. qͥ edifi-¬
cauit domum suam supͣ petram. descen-¬
dit pluuia. aduener̃ẽ flumina. uener̾t
uenti. & impegerunt in domum illam:

Expanded text:
et ideo prostratus quia agnitus adque detectus. Ynet ideo prostratus quia agnitus adque detectus. Ynde nouestigiis Christi uincentis insistere, ne denuo incauti in mortis laqueum reuoluamur sed ad periculum prouidi accepta inmortalitate potiamur. inmortalitatem autem potiri quomodo possumus, nisi ea quibus mors expugnatur et uincitur Christi mandata seruemus ipso monente et dicente: si uis ad uitam uenire, serua mandata, et iterum: si feceritis quod mando nobis, iam non dico uos seruos sed amicos. hos denique fortes dicit et stabiles, hos super petram robusta mole fundatos, hos contra omnes tempestates et turbines saeculi inmobili et inconcussa firmitate solidatos. qui audit, inquit, uerba mea et facit ea, similabo eum uiro sapienti, qui aedificauit domum suam super petram. descendit pluuia, aduenerunt flumina, uenerunt uenti et inpegerunt in domum illam:
Abbreviated transcription (Latin):
tolicȩ eccłiȩ unitate :¬
um moneat dñs & dicat.
uos estis salterrȩ. oũq eẽ
nos iubeat ad innocentiam simplices. &
tam̃ cũ simplicitate prudentes. quid aliud
fr̃s dilectissimi qmͣ ꝓuid̃e nob conuenit &
sollicito corde uigilantes subdoli hostis in
enda salute uideam᷑: Neq enim ꝑsetutio
sola metuenda ẽ: s & ea quȩ subruendis ac
deiciendis seruis dĩ oꝑͤa impugnatione gras¬
santur facilior cautio ẽ. uͥ manifesta formi-¬
do ẽ & ad certam̃ animꝰ ante prestruit᷑.
quando se adu̾sarius confitet᷑ plustũdꝰ
ꝑ pacis imaginem fallens occultis accessib
serpit: unde & nom̃ serpentis accepit. Ca
ẽ semꝑ eius astucia. ea ẽ cͥcumueniendi ho¬
minis ceca & latebrosa falladia. sic ab ini¬
cio statim̃ fefellit mundi. & ũb̃ m̃dacibus
blandiens. rudes animas incauta crudeli-¬
tate decepit Sic dominum ipsum tempta¬
re conat᷑. quasi obriꝑet rursus & falleret.
latent̾ accessit. intellectꝰ tam̃ ẽ & recur sus.

Expanded text:
OLICAE ECCLESIAE VNITATE. Cum moneat Dominus et dicat: uos estis sal terrae cumque esse nos iubeat ad innocentiam simplices et tamen cum, simplicitate prudentes, quid aliud, fratres dilectissimi, quam prouidere nos conuenit et sollicito corde uigilantes subdoli hostis insenda salute uideamur? neque enim persecutio sola metuenda est et ea quae subruendis ac deiciendis semis Dei aperta inpugnatione grassantur, facilior cautio est ubi manifesta formido est, et ad certamen animus ante praestruitur, quando se aduersarius confitetur. plus timerepit, cum per pacis imaginem fallens occultis accessibus serpit, unde et nomen serpentis accepit. ea est eius semper astutia, ea est circumueniendi hominis caeca et latebrosa fallacia. sic ab initio statim mundi fefellit et uerbis mendacibus blandiens rudem animam incauta credulitate decepit: sic dominum ipsum temptare conatus, quasi obreperet rursus et falleret, latenter accessit: intellectus tamen est et retusus
Abbreviated transcription (Latin):
tatur Precepta ipsa diuina uelut arma
pugnantib suggerenda sunt. illa sint
militaris turbȩ hortam̃ta. illa pugnan¬
tib clasica. in de aures erigant᷑. inde in¬
struant᷑ m̃tes. inde & animi & corporis
uires ad omnem passionis tolerantiã
roborentur. Nos tantum qui domino
ꝑmitente pͥmum baptisma credentib
dedumꝰ ad aliud quoq singłos p̃paremꝰ:
insinuantes & docentes hoc ẽe baptisma
in gr̾a maius. in potestate sublimiꝰ. in
xp̃c eius exultant. baptisma ptͦ qd̾ ne¬
mo iam peccat. baptisma qd̾ fidĩ nr̃e
increm̃ta consũmat. baptisma qd̃ nos
de mundo recedentes statim dõ copu¬
lat: In aquȩ baptismo accipiunt᷑ peccato¬
rum remissa. in sanguinis corona uirtutũ:
Amplectenda res & optanda. & om̃ib po¬
stulationum nr̃arum p̃cib expetenda. ut
qui seruid̃i fuimͦꝰ: sim & amici In exhortã¬

Expanded text:
tatur. praecepta ipsa diuina uelut arma tatur. praecepta ipsa diuina uelut arma pugnantibus suggerenda sunt. illa sint militaris tubae hortamenta, illa pugnantibus classica. inde aures erigantur, inde instruantur mentes, inde et animi et corporis uires ad omnem passionis tolerantiam roborentur. nos tantum qui Domino permittente primum baptisma credentibus dedimus ad aliud quoque singulos praeparemus insinuantes et docentes hoc esse baptisma in gratia maius, in potestate sublimius, in Christus eius exultant, baptisma post quod nemo iam peccat, baptisma quod fidei nostrae incrementa consummat, baptisma quod nos de mundo recedentes statim Deo copulat. in aquae baptismo accipiuntur peccatorum remissa, in sanguinis corona uirtutum. amplectenda res est et optanda et omnibus postulationum nostrarum precibus expetenda, ut qui serui Dei fuimus simus et amici. In exhortan
Abbreviated transcription (Latin):
uidear tibi misisse qmͣ mat̾iam in trac̃ta¬
tib prebuisse Quȩ res inusum singł̃is ꝓ-¬
ficit. utilitate maiore Nam si confectam
& paratam iam uestem darem. uestis es¬
set mea qua alius uteret᷑ & forsitam ñ pro
habitudine staturȩ & corporis res alt̾i ft̃a
minꝰ congruens haberet᷑ Nunc uͦ de agno
ꝑ quem redempti ac uiuificati sumꝰ. lanã
ipsam ac purpuram misi. quam cũ acce¬
ꝑis tunicam tͥ ꝓ uoluntate conficies e plꝰ
o possint qd̾ misimꝰ exhibebis ut uetere
illa nuditate contecta ꝑferant om̃s indu¬
m̃ta xp̃i. celestis gr̃e scĩficatione uestiri
Necñ & illud consilium fr̃ kñe. utile ꝙ
salubre ꝓspexi: In exhortatione tam ne¬
cessaria que martyres faciat amputandas
ẽẽ u̾borum nr̃orum moras. & tarditates
atq ambages sermonis humani subtra¬
hendas. ponenda illa sola que d̾̃s loquit᷑
quib seruos suos ad martyrium xp̃c hor¬

Expanded text:
uidear tibi misisse quam materiam tractauidear tibi misisse quam materiam tractantibus praebuisse. quae res in usum singulis proficit utilitate maiore. nam si confectam et paratam iam uestem darem, uestis esset mea qua alius uteretur et forsitan non pro habitudine staturae et corporis res alteri facta minus congruens haberetur: nunc uero de agno per quem redempti ac uiuificati sumus lanam ipsam et purpuram misi, quam cum acceperis tunicam tibi pro uoluntate conficies et pluo possint, quod misimus exhibebis, ut uetere illa nuditate contecta perferant omnes indumenta Christi caelestis gratiae sanctificatione uestiti. Nec non et illud consilium, fratesalubre prospexi in exhortatione tam necessaria quae martyras faciat amputandas esse uerborum nostrorum moras et tardidates adque ambages sermonis humani subtrahendas, ponenda illa sola quae Deus loquitur, quibus seruos suos ad martyrium Christus hor
Abbreviated transcription (Latin):
nisi usum & ꝑiciam uirium ante meditet᷑.
Adu̾sarius uet̾ ẽ & hostis antiquus cũ quo
p̃lium gerimꝰ Sex milia annorum iam pe¬
ne complent᷑ ex quo hominem diabolus
impugnat: Om̃ia genera temptandi. & ar¬
tes. atq insidias deiciendi. usu ipso uetꝰtatis
edidicit. si imparatũ inuen̾it xp̃i militem.
si rudem. si non sollicito ac toto corde uigi¬
lantem. circũuenit nescium. fallit incau¬
tum. decipit imperitũ: Si uͦ quis dñica p̃¬
cepta custodiens. et fortit̾ xp̃o adherens.
cont᷑ eum steterit. uincat᷑ necesse ẽ: quia
xp̃c quem confitet᷑ inuictꝰ ẽ: Aone in lon¬
gum sermonem meum extenderem fr̃ ca¬
rissime. & audientem uł legentẽ stili lati¬
oris copia fatigarem: compendiũ feci. ut
ꝓpositis titulis quos qui & nosse debeat &¬
tenere. capitula dnĩca subnecterem. & id
qd̾ ꝓposueram diuinȩ lectionis auctorita¬
te solidarem: ut ñ tam tractatũ meum

Expanded text:
nisi usum et peritiam uirium ante meditetur. nisi usum et peritiam uirium ante meditetur. aduersarius uetus est et hostis antiquus cum quo proelium gerimus. sex milia annorum iam paene conplentur, ex quo hominem diabolus inpugnat. omnia genera temptandi et artes adque insidias deiciendi usu ipso uetustatis edidicit. si inparatum inuenerit Christi militem, si rudem, si non sollicito ac toto corde uigilantem, circumuenit nescium, fallit incautum, decipit inperitum. si uero quis dominica praecepta custodiens et fortiter Christo adhaerens contra eum steterit, uincatur necesse est, quia Christus quem confitemur inuictus est. Ac ne in longum sermonem meum extenderem, frater carissime, et audientem uel legentem stili latioris copia fatigarem, conpendium feci, ut propositis titulis quos quis et nosse debeat et tenere capitula dominica subnecterem et id quod proposueram diuinae lectionis auctoritate solidarem, ut non tam tractatum meum
Abbreviated transcription (Latin):
& in finem atq in c̃sum-¬
mationem mundi antix̃pi tempꝰ infe-
stum appropinqͣre iam cepit: ad p̃paran-¬
das & corroborandas frm m̃tes de diui-¬
nis septuris hortam̃ta c̃ponerem. quib
rem obtemꝑandum fuit desiderio tuo tam
necessario. ut qnͣtum sufficit mediocritas
nr̃a auxilio diuine inspirationis instru-¬
cta. quasi arma ac munim̃ta quedam pu¬
gnaturis fr̃ib de p̃ceptis dñicis ꝓmerent᷑.
Parum ẽ enim qd̾ dei plebem classico no-¬
strȩ uocis erigim᷑ nisi credentium fidem
& dicatam deo deuotamꝰ quȩ uirtutẽ di-¬
uina lectione firmemͦ Quid autẽ pocius
aut maius curȩ nr̃ȩ ac sollicitudini cõgru¬
it. qmͣ commissum nob̃ diuinit᷑ ppłm ex̃¬
citumq in castͥs cȩlestib constitutũ. adu̾¬
sus diaboli tela & iacula exhortationib
assidius p̃pararee Neq enim idoneus po¬
test ẽẽ miles ad bellum qui ñ ex̃citat᷑ in
campo prꝰior fuerit: aut qui agonisticam
coronam querit adipisci in stadio coronat᷑

Expanded text:
et in fine adque in consummatione mundi antichristi stum appropinquare jam coepit, ad praeparandas et corroborandas fratrum mentes de divinis Scripturis hortamenta componerem, quibusrem. Obtemperandum fuit desiderio tuo tam necessario, ut, quantum sufficit mediocritas nostra auxilio divinae inspirationis instructa, quasi arma ac munimenta quaedam pugnaturis fratribus de praeceptis Dominicis promerentur. Parum est enim quod Dei plebem classico nostrae uocis erigimus, nisi credentium fidem et dicatam Deo deuotamque uirtutem diuina lectione firmemus. Quid autem potius aut maiae curae nostrae ac sollicitudini congruit quam commissum nobis diuinitus populum et exercitum in castris caelestibus constitutum aduersus diaboli tela et iacula exhortationibus adsiduis praeparare? neque enim idoneus potest esse miles ad bellum qui non exercitatus in campo prius fuerit, aut qui agonisticam coronam quaerit adipisci in stadio coronabitur,