comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niti adam labefactaret affectum:
femineis magis illecebris. quã sus
cõmisit uenenis : Itaq femina
uirun. quẽ serpens tẽptare non
austis est cibo oris & in amoris in¬
flexum. molli quadam & consilia¬
tricula urorie sedulitatis affectio¬
ne traduxit: & adhuc eua libe¬
ros non habebat. quorũ gr̃a ut
dulcis ad amorem. ita facilis ad
lapsum. plurunos ad martyris
consummationẽ sepe reuocauit.
Deniq sepe cognouimus. qm̃ quẽ
formidolosa carnificum ponpa ñ
terruit. nec diuisi lateris fulcus
infregit. nec ardentes lamine a
triumphalis fortitudinis deducere
rigore potuerunt: eũ iam inter
sacra p̃mia constitutũ. uxor tenere
sobolis oblatio miserabilis. uniꝰ lacri¬
me miseratione decepit. Sanson
captus ẽ ꝑ uxorẽ: nunquid tu for¬
tiors Salomon captus ẽ in urorẽ:
nunquid tu sapientior: Ille gͥ cuiꝰ
sapientia totis celebrat᷑ scolis. factꝰ
ẽ insipiens: qi nunium amauit uxo¬
rem. Quid de fratribus dicam:

Expanded text:
niti Adam labefactaret affectum, niti Adam labefactaret affectum, femineis magis inlecebris quam suis commisit uenenis? itaque femina uirum, quem serpens temptare non ausus est, cibo oris et ui amoris inflexum molli quadam et conciliatricula uxoriae sedulitatis affectione traduxit. et adhuc Eua liberos non habebat, quoriun gratia ut dulcis ad amorem, ita facilis ad lapsum plurimos a martyrii consummatione saepe reuocauit. denique saepe cognouimus, quoniam, quem formidolosa carnificum pompa non terruit nec diuisi lateris sulcus infregit nec ardentes laminae a triumphalis fortitudinis abducere rigore potuerunt, eum inter sacra iam praemia constitutum uxor tenerae subolis oblatione miserabilis unius lacrimae miseratione decepit. Samson captus est per uxorem: numquid tu fortior? Salomon captus est in uxore: numquid tu sapientior ? ille igitur, cuius sapientia totis celebratur saeculis, factus est insipiens, quia nimium amauit uxorem. Quid de fratribus dicam ?
Abbreviated transcription (Latin):
tempiis pacis: De quo hoc dĩc
eccłiastes: Nonne de eo qd̾ ra-¬
tione temporis fiat. ut aliquos
pie & amare & odisse possuntis.
& quos dilexeris odisse. & quos
oderis amare contiemat: Non
gͦ parentũ infudiodia pectoribꝰ
filiorum: nec conitigam suasi fasti¬
dia mentibus maritorum. Natu-¬
ram interroga. quid exegerim:
quȩ utiq auctoris arbitrtum gem¬
tali singłãrum necessitudintim
testat᷑ affectu. Amare patribiis fi¬
lios lex naturȩ ẽ maritis comuges.
lex diuina ẽ. quȩ coningii carita¬
tem in naturã uertit: ut fiat u¬
na caro. & tinꝰ sp̃c. Diligere fratribꝰ¬
fratres naturȩ p̃rogatiua ẽ: que
eodem domicilio dui fotos asfue¬
fecit ad gratiam caritatis. Non
ergo necessitudinum intestina
bella mandaur: sed illecebram sus¬
pectam habui. Annon iure suspec¬
tam: cum serpens ille callidas
& astutus. ad construendas neqͥ¬
tiȩ sue artes. qtio incorrupte a ru¬
dis nattire dote fundatũ pͥmoge¬

Expanded text:
tempus pacis ? De quo hoc dicit tempus pacis ? De quo hoc dicit Ecclesiastes? Nonne de eo quod ratione temporis fiat; ut aliquos pie et amare et odisse possimus: et quos dilexeris, odisse; et quos oderis, 1163 amare conveniat? Non ergo parentum infudi odia pectoribus filiorum: nec conjugum suasi fastidia mentibus maritorum. Naturam interroga quid exegerim, quae utique auctoris arbitrium genitali singularum necessitudinum testatur affectu. Amare patribus filios lex naturae est: maritis conjuges, lex divina est, quae conjugii charitatem in naturam vertit; ut fiat una caro et unus spiritus. Diligere fratribfratres naturae praerogatiua est, quae eodem domicilio diu fotos adsuefecit ad gratiam caritatis. Non ergo necessitudinum intestina bella mandaui, sed inlecebram suspectam habui. an non iure suspectam, cum serpens ille callidus et astutus ad construendas nequitiae suae artes, quo incorruptae ac rudis naturae dote fundatum primoge
Abbreviated transcription (Latin):
longo decem mensitm fastidio pii
fetus onera portantẽ: cui in abso¬
litione plus pericuili in dilatione
pltis tedii ẽ. Quid dulcissimi me¬
rentur liberi. ut pat̾no excludã¬
tur amore: cum sit impitim nolle
mori ꝓ liberis: Quid uxor caris¬
sima quedam uitȩ coheres: & con
sortium cõmune nature: Quid
fratres hisdem concreti uisceribꝰ
atq formati: eodemq nature hos¬
pitio in hunc usum lucis emissi:
Oderim gͦ pignora caritatis: Ita
euangłñ lenitate rigorem p̃dure
legis inflectis: ut quorũ lex condc̃p¬
nat initirias. eorum tu euangłio
tuo condẽpnes gr̃amr᷑ llide istiꝰ¬
modi assertioni me respondere
ñ posse: sed tu dñe responde. Nec
enĩ indiges ut excuseris: qui non
egtisti ut diceres. Respondebit
g. Ego non condempno pietatẽ.
qui odi inqͥtatem: Ego paren¬
tes p̃cipio ñ amandos. qui mimi¬
cos siradeo diligendos: S non
legisti tempꝰ amandi. & tempus
odio habendi: & tempus belli. &

Expanded text:
longo decem mensium fastidio pii longo decem mensium fastidio pii fetus onera portantem, cui in absolutione plus periculi, in dilatione plus taedii esi. quid dulcissimi merentur liberi, ut a paterno excludantur amore, cum sit impium mori nolle pro liberis? quid uxor carissima, quaedam uitae coheres et consortium commune naturae? Quid fratres iisdem concreti visceribus, atque formati eodem naturae hospitio in hunc usum lucis emissi? Oderim ergo pignora charitatis? Ita Evangelii lenitate rigorem praedurae Legis inflectis, ut quorum Lex condemnat injurias, eorum tu Evangelio tuo condemnes gratiam? 17. Video istiusmodi assertioni me respondere non posse: sed tu, Domine, responde; nec enim indiges ut excuseris, qui non eguisti ut diceres. Respondebit igitur: Egone condemno pietatem, qui odi iniquitatem? Ego parentes praecipio non amandos, qui inimicos suadeo diligendos? Sed non legisti: Tempus amandi, et tempus odio habendi, et tempus belli, et
Abbreviated transcription (Latin):
iniirie ledentibus ñ rependerit.
p̃uaricatores tamen diuine legis
exosos horrescat. In quo utiq et cle¬
mentia mortm eiꝰ mansuetudoq
pietatis & uebemens detiotionis
aꝑitur intentio. euangłici precepti
dei hostes. etrã si nobis aut paren¬
tum. aut filiorum. aut contugiĩ ger¬
manitatisq necessitate copulent᷑.
odio ꝑsequendos. Sic enĩ scͥptum ẽ.
Siquis uenerit ad me. & non ode¬
rit patrem. & matrem. & uxorẽ.
& filios. & fratres. & sorores. ad¬
huc etiam animã suã: non ẽ me
dignts. Quod siquis otiosis acci¬
piat auribus: fortasse dicat. Tu
dñe legem ĩħu dedisti dicens. dili¬
ge dñm deum tuũ. dilige ꝓxi-¬
mum tuũ. & ut impleres hanc
legem uenisti. dixisti ꝑ legem
honora patrem & matrẽ. oo in
euangłio iabes ut parentes ode¬
rim: Quomͦ sibi contieniunt
ista p̃cepta : Sic mitis & hamił
corde uenisti: Non posfum sal¬
uo pietatis iure odisse patrem. cui
debeo quod creatus sum. matrem

Expanded text:
iniuriae laedentibus non rependerit —, iniuriae laedentibus non rependerit —, praeuaricatores tamen diuinae legis exosus horrescat. in quo utique et clementia morum eius mansuetudoque pietatis et uehemens deuotionis aperitur intentio euangelici praecepti dei hostes, etiamsi nobis aut parentum aut filiorum aut coniugii germanitatisque necessitudine copulentur, odio persequendos. sic enim scriptum est: si quis uenerit ad me et non oderit t patrem et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores, adhuc etiam et animam suam, non est m e dignus. Quod si quis otiosis accipiat auribus, fortasse dicat: \'tu, domine Iesu, legem dedisti dicens: dilige dominum deum tuum, dilige proximum tuum, et ut impleres hanc legem uenisti. dixisti per legem: honora patrem et matrem, et in euangelio iubes ut parentes oderim ? quomodo sibi conueniunt ista praecepta? sic mitis et humilis corde uenisti? non possum saluo pietatis iure odisse patrem, cui debeo quod creatus sum, matrem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi quadam linea alligent au¬
dientẽ. uel modesti ac uerecundi
& iuuentutis flore gratissimi. &¬
si atractu pudore reuocentur. re¬
ingenas quafi a capite sacerdota¬
li descendit unguentum eluceat
pulchritado doctrine. Et hoc ca¬
put mouet synagoga. Et ideo
abstulit dñs mirabilem consilia¬
rium & prudentem architectum
& sapientẽ auditorẽ caput inqͥt
& caucdam: qm̃ qͥ caput ñ tenue¬
rant nouissima habere ñ possunt.
S iamea que annexa st̃: considẽmꝰ.
Niquos odio habui: & legem
tuam dilexi. Quanto erga dm̃¬
se ꝓtendat affectu sc̃s ꝓpħa dauid.
hoc uersiculo declarauit: qi cum
suos municos nequaꝗͣ sit ꝑsecutꝰ.
ut pote qͥ & regis saul a cuiꝰ insidiis
periculum salutis cauere uix pote.¬
rat. nec  uitam putauerit appe¬
tendam & mortem estimatierit
uindicandam. & parricide filii in¬
genuerit interitum. & multorũ
ꝑsequentium se flagitiis appetitus
ignouerit. & ut ipse ait. qr uicem

Expanded text:
verbi quadam linea alligent auverbi quadam linea alligent audientem: vel modesti ac verecundi, et juventutis flore gratissimi etsi a tractatu pudore revocentur, rein genas quasi de capite sacerdotali descendit unguentum, eluceat pulchritudo doctrinae. Et hoc caput movit Synagoga; et ideo abstulit Dominus mirabilem consiliarium et prudentem architec um et sapientem auditorem, caput, inquit, et caudam, quoniam qui caput non tenuerant nouissima habere non possunt. sed iam ea quae adnexa sunt consideremus. 1 Iniquos odio habui et legem tuam dilexi. quanto erga dominum propendat affectu, sanctus propheta Dauid hoc uersiculo declarauit, quia, cum suos inimicos nequaquam sit persecutus — utpote qui et regis Saul, a cuius insidiis periculum salutis cauere uix poterat, nec uitam putauerit adpetendam et mortem aestimauerit uindicandam et parricidae filii ingemuerit interitum et multorum persequentium se flagitiis adpetitus ignouerit, ut ipse ait, quia uicem
Abbreviated transcription (Latin):
ra sunt reuelare. & aperire alta¬
sensuum. Et huiꝰmodi disputato¬
res crines eccłẽ funt sĩc pulli coruoꝵ.
qͥb dñs escam dat: sic̃ dedi: scõ
iob a iuuentute eiꝰ & eũ pauit.
hos altos ac ꝓfundos ubertate doc¬
trine: pascit dñs celestibus sacra¬
mentis. Oculi quoq eiꝰ sicut colũ¬
bȩ. Oculi sunt uiri uidelicet spi¬
ritalibus ornati sensibus. qͥ ad ui-¬
denda mysteria funt acuiti & pa¬
rati ad penetranda scͥpture secreta
diuine. rationali lacte fulgentes:
in quibus non fit aliqua doli ma¬
culosa confcisio. sed simplicis affec¬
tus pura & iminaculata sinceritaᷤᷤ.
Ideo in aquarum habundantia. lo¬
tas has columbas in lacte memora
uit. Iam cetera. dentes & genas &
fic̃ coccineum restictilũ. labia spon-¬
se intelligimus anime esse uirtu¬
tes. doctoeumq diuersitates. qͥ uel
spiritalem menti alimoniam dis¬
pensatione secdula subininstret̃.
uel p̃dicatione dm̃ce crucis ficut

Expanded text:
ra sunt reuelare et alta aperire ra sunt reuelare et alta aperire sensuum. et huiusmodi disputatores crines ecclesiae sunt, sicut pulli coruorum, quibus dominus escam dat, sicut dedit sancto Iacob a iuuentute eius et eum pauit. hos altos ac profundos ubertate doctrinae pascit dominus caelestibus sacramentis. Oculi quoque eius sicut columbae. oculi sunt uiri uidelicet spiritalibus ornati sensibus, qui ad uidenda mysteria sunt acuti et parati ad penetranda scripturae secreta diuinae, rationabili lacte fulgentes, in quibus non sit aliqua doli maculosa conftus pura et immaculata sinceritas. Ideo in aquarum abundantia lotas has columbas in lacte memoravit . 14. Jam certe dentes, et genas, et sicut coccinum resticulum labia sponsae , intelligimus animae esse virtutes, doctorumque diversitates: qui vel spiritalem menti alimoniam dispensatione sedula subministrent: vel praedicatione Dominicae crucis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dum suos uoluit esse discipłos. Que
est corona qua coronatur xp̃c. nͥ
corona glorie: Iosepb coronam ha¬
buit castitatis: paulus iusticie.
petrus fidei. Singalarum uirtu¬
tum corone sunt. Soltis habet
xp̃c coronam gloriȩ: qua eum ec¬
clesia coronauit. In hac corona om¬
nes corone sunt: qr glouia ñ portio
tinius corone. s p̃mitim omnium
coronarum est. Tercia traditione.
mouerunt caput suum: hoc xp̃m
rum cephris. Alnde aquila. petrã
aurum dixit. symachus lapidem
auret̃: quod fignificat stabilem
eminentemq sapientiam. Corpꝰ
xp̃i eccłia ẽ. huitis caput ut aurũ
sapientia p̃tiosa sancti ẽ: hoc ẽ ui¬
ri iustiatq prudentis. Crines eiꝰ
abie tes: ngri ficut corax. De qͦ
alibi ait. Capillamenttun tuũ
sic̃ grex tonsartim. Ideo capillam̃¬
tum: qi uirtus omnium senfcitim
in capite ẽ. Occili enĩ sapientis: in
capite eiꝰ. ꝓfunda gͥ doctorum
prudentia: q̃ potest ea que obscu¬

Expanded text:
dum suos voluit esse discipulos. Quae dum suos voluit esse discipulos. Quae est corona qcorona gloriae? Ioseph coronam habuit castitatis, Paulus iustitiae, Petrus fidei — singularum uirtutum coronae sunt —: solus Christus habet coronam gloriae qua eum ecclesia coronauit. in hac corona omnes coronae sunt, quia gloria non portio unius coronae, sed praemium omnium coronarum est. Tertia traditione mouerunt caput suum, hoc est Crum cephaz. unde Aquila petram aurum dixit, Symmachus lapidem aureum, quod significat stabilem eminentemque sapientiam. corpus Christi ecclesia est. huius \'caput aurum\' sapientia pretiosa sanctorum est, hoc est uiri iusti atque prudentes. crines eius abietes, nigrae sicut corax, de quo alibi ait: capillamentum tuum ut grex tonsarum. ideo capillamentum, quia uirtus omnium sensuum in capite est; oculi enim sapientis in capite eius. profunda igitur doctorum prudentia, quae potest ea quae obscu
Abbreviated transcription (Latin):
ditas uniuerse t̾re. insi domus po¬
ptili xp̃iani. aula scõeum de quibꝰ
scͥptum ẽ. in omnem t̾ram exit
sonus eortim: & in fines orbis t̾re
uerba eorum: Ergo qi corona glo¬
rie ẽ eccłia: ideo dicit᷑ in canticis.
monem. in corona qua coronauit
eũ mater eiꝰ in die sponsaliumeiꝰ.
& in die iocunditatis cordis eiꝰ. Ad
animas dicitur ut egurgustiis
& claustris exeant corporalibus
extra corporis cogitationes exeant:
egrediantur a cupiditatibus. &o
a curis. & a ceteris carnis istitis.¬
de affetus lubrici passiombus
supra mundum ascendant. de
hoc niundo exeant xp̃o occurrãt.
parate assint facibus ardentibus
relucentes. Quasi angłi xp̃t hoc
locuntur. Non potestis uidere
claritatẽ eiꝰ. gloriam eiꝰ: nisi egre-¬
diamini humane fragilitatis cu¬
ras filie ierłm. Quasi dicant. Qd
uiuentem inter mortuos que¬
ritis: Non intra hunc mundũ
querit᷑ xp̃c: qui supra hunc mũ¬

Expanded text:
ditas universae terrae, nisi domus poditas universae terrae, nisi domus populi Christiani, aula sanctorum, de quibus scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum ? Ergo quia corona gloriae est. Ecclesia; ideo dicitur in Canticis: monem in corona, qua coronavit eum mater ejus in die sponsalium ejus, et in die jucunditatis cordis ejus . Ad animas dicitur ut e gurgustiis 1161 et claustris exeant corporalibus, extra corporis cogitationes exeant, egrediantur a cupiditatibus, et a curis, et a caeteris carnis istius affectibus et lubricis passionibus, supra mundum ascendant, de hoc mundo exeant, Christo occurrant, paratae adsint facibus ardentibus relucentes. Quasi angeli Christi haec loquuntur: Non potestis videre claritatem ejus, gloriam ejus, nisi egrediamini humanae fragilitatis curas, filiae Hierusalem. Quasi dicant; Quid viventem inter mortuos quaeritis? Non intra hunc mundum quaeritur Christus, qui supra mun
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriũ quereremꝰ in uerbis. llñ
ait. Posusti nos in parabolam genti¬
btis: cõmotionẽ capitis in popłis.
Quod in bono utiq accipitur: qr
p̃misit o in nationes disꝑsisti nos.
Disꝑsi sunt enĩ iudei: ut reliquie
eorum salue fierent scdm electio¬
nem gratiȩ. In parabolam autẽ
positi. ut ea quȩ parabolam dicta
sunt. reuelata esse illorum exitu
disceremus: uel eorum exemplo
ammoneremur cauere ꝑfidiam.
as iudeam esse deflendam: & idõ
ierłm captam esse tuno temporis
ꝓpħauit. qñ redemptorem ꝓpriũ
ñ recepit. Illi gͥ insultatur. de qͣ
dicent inquit. hec est ciuitas um
uerse terrȩ. eo quod uͥ erat ante
fidei iocunditas. ibi nunc sit a¬
maritudo ꝑfidie: uel certe mo¬
uendo caput suũ & de corporalibꝰ
ad spiritalia tͣnͣseundo. mereat᷑
audire cum crediderit in xp̃m
qd corona sit glorie. Que ẽ autẽ
corona gloriȩ. nͥ eocłã: que captit
sutum xp̃m coronat: Quȩ iocũ¬

Expanded text:
mysterium quaereremus in uerbis. unde mysterium quaereremus in uerbis. unde ait: posuisti nos i Q parabolam gentibus, commotionem capiQuod in bono utique accipitur; quia praemisit: Et in nationes dispersisti nos . Dispersi sunt enim Judaei; ut reliquiae eorum salvae fierent secundum electionem gratiae: in parabolam autem positi; ut ea quae per parabolam dicta sunt, revelata esse illorum exitu disceremus, vel eorum exemplo admoneremur cavere perfidiam. as Judaeam esse deflendam: et ideo Hierusalem captam esse tunc temporis prophetavit, quando Redemptorem proprium non recepit. Illi igitur insultatur, de qua dicent, inquit: Haec est civitas . . . universae terrae ; eo quod ubi erat ante fidei jucunditas, ibi nunc sit amaritudo perfidiae: vel certe movendo caput suum, et de corporalibus ad spiritalia transeundo mereatur audire; cum crediderit in Christum, quod corona sit gloriae. 11. Quae est autem corona gloriae, nisi Ecclesia, quae caput suum Christum coronat? Quae jucun
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes: tolle tolle. crucisige eum.
Et mouerunt caput suum. qui
onera fua motiere nolebant: cum
ligarent onera grauia & aliis im
ponerent. Ipsi autẽ digito inquit
ea mouere nolunt. Quod est my¬
sticum: qr corporalis ritus obserua¬
tionem nunquã mutare uoluert̃.
& introduc̾e intellectum spiritasẽ.
Digitum enĩ ꝓ sp̃u legimmus: ut lex
digito dei scripta ẽ. Et ideo lex
spiritalis est. Noluerunt ergo one¬
ra iua mouere q̃ sunt grauia: &
leue. xp̃i iugum atq onus eiꝰ stra¬
ue susciꝑe. Ulerum q passio saltra-¬
toris omnes redemit. ñ absurdum
est intelligere. ita hos mouisse.
capita sua: sic̃ ꝓpħabat pͥnceps ille
synagoge. Expedit unũ hominẽ
mori ꝓ poplõ. Aliud dice̾ uolebat:
aliud significabat. Et isti aliter
mouebant captit quasi insultantes
& aliud anmintiabãt: qi ipse erat
qͥuenit ut pigrum illud atq t̾re¬
num pͥncipale hominũ cõmoueret
qͦ euacuata obseruatione littere

Expanded text:
dicentes: tolle tolle, crucifige eum. dicentes: tolle tolle, crucifige eum. et mouerunt caput suum qui onera sua mouere nolebant, cum ligarent onera grauia et aliis in- ponerent, ipsi autem digito, inquit, ea mouere nolunt. quod est mysticum, quia corporalis ritus obseruationem numquam mutare uoluerunt et introducere intellectum spiritalem. digitum pro spiritu legimus, ut lex digito dei scripta est, et ideo lex spiritalis est. noluerunt ergo onera sua mouere, quae sunt grauia, et leue Christi iugum atque onus eius suaue suscipere. Uerum quia passio saluatoris omnes redemit, non absurdum est intellegere ita hos mouisse capita sua, sicut prophetabat princeps ille synagogae: expedit unum hominem mori pro populo. aliud dicere uolebat, aliud significabat. et isti aliter mouebant caput quasi insultantes et aliud adnuntiabant, quia ipse erat qui uenit, ut pigrum illud atque terrenum principale hominum commoueret, quo euacuata obseruatione litterae
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ illam intelligibilem
nub̾e ex lege uoluerunt: qi lex¬
etangłm fraterna quadã p̃dica¬
tione p̃cessit. Ergo synagoge
captit mortuũ ẽ: hoc ẽ caput eiꝰ
lex mortua ẽ. Obseruatio uideli¬
cet legis euacuata ẽ : legis litt̾a
spiritalis eiꝰ intellectus astruit᷑.
Hitiꝰ cõmotionis meminit. dauid
in quadragesimo tertio psalmo.
dicens. posiusti nos in parabolam
gentibus comotionẽ capitis in po¬
pulis: eo quod a lege in euangłim
sit facta commotio. quasi tͣnsittis
quidam. In uicesimo autẽ & pͥmo
psalmo in quo ꝓphetat᷑ totius series
passionis: sic habetur. Omnes qui
conspitiebant me asꝑnabantur
me: & locuti sunt labiis. & moue¬
runt caput. Sꝑauit in dño eripiat
eum: saluum faciat eũ qm̃ uult
eũ. Mouerunt ergo legem quȩ im
pharisei fuerunt: idest a ueritate
diuisi. Vnde & ueritatẽ ñ credide¬
uerunt caput suum xp̃m qͥ in sua
uenerat. s mouerunt eum: qr fui
eũ ũ receperunt. Mouerunt aut̃

Expanded text:
mulierem illam intelligibilem mulierem illam intelligibilem nubeuangelium fraterna quadam praedicatione praecessit. ergo synagogae caput mortuum est, hoc est caput eius lex mortua est, obseruatio uidelicet legis, euacuata est legis littera, spiritalis eius intellectus adstruitur. huius commotionis meminit Dauid in quadragesimo tertio psalmo dicens: posuisti nos in parabolam gentibus, commotionem capitis in populis, eo quod a lege in euangelium sit facta commotio quasi transitus quidam. in uicesimo autem et primo psalmo, in quo totius prophetatur series passionis, sic habet: omnes qui conspiciebant me aspernabantur me et locuti sunt labiis et mouerunt caput. sperauit in domino, eripiat eum; saluum faciat eeum . Moverunt ergo Legem, quae imPharisaei fuerunt, id est, a veritate diuisi, unde et in ueritatem non credideuerunt caput suum Christum qui in sua uenerat, sed mouerunt eum, quia sui eum non receperunt. mouerunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ lapsus ẽ: sed ꝑtͣnsitit a se¬
cularibus ad spiritalia. a tempo¬
ralibus ad et̾na. Et qͥ indit im¬
pium. nec remansit. s ptͣnsitit.
euasit: qr ñ adhesit impio. ne
fieret unum corpus. sed se ab eo¬
dem separauit. Et cui dr̃ tͣnsi.
recumbe. euadit utiq laboriosam
p̃sentium seruitatẽ ut habeat glo¬
riosam futurorum quietem. Et
sponsȩ dicitur. Ades huc a libano
sponsa. ades a libano tͣnsibis & ꝑ¬
transibis apͥncipio fidei. Transit
& ꝑtransit. quȩ festinat ad spon
Nunc discutiamus: quid sit moue¬
re caput. Quis est popłi caput.
caput autẽ uiri xp̃c. S etiã lex
caput intelligibilis mulieris. De-¬
niq mulier sub lege tanquam
sub uiro fuit: mortificato autẽ
ritu iudaico qͥ erat scdm litterã
legis impsit ei mulier qͥ a mor¬
tuis resurrexit. Vnde quidã my¬
sticȩ int̾pretati funt. mortifica¬
to ritu iudaico tanꝗͣ fratri de¬
functi ritus ueteris. euangelio

Expanded text:
autem non lapsus est: sed pertransivit a saeautem non lapsus est: sed pertransivit a saecularibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. Et qui vidit impium, nec remansit, sed pertransivit, evasit ; quia non adhaesit impio, ne fieret unum corpus, sed se ab eodem separavit. Et cui dicitur: Transi, recumbe , evadit utique laboriosam praesentium servitutem; ut habeat gloriosam futurorum quietem. Et Sponsae dicitur: Ades huc a Libano, Sponsa, ades huc a Libano, transibis et pertransibis a principio fidei . Transit et pertransit, quae festinat ad Spons ad Christum. 8. Nunc discutiamus quid sit movere caput. Quis est populi caput,caput autem viri Christus . Sed etiam Lex caput intelligibilis mulieris. Denique mulier sub Lege tamquam sub viro fuit. Mortificato autem ritu Judaico qui erat secundum litteram Legis, innupsit ei mulier qui a mortuis resurrexit. Unde quidam mystice interpretati, mortificato ritu Judaico, tamquam fratri defuncti ritus veteris Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
eam: omnes tͣnseuntes uiã. Quise¬
nim nͥ ꝑfidus despoliat umeam
dixerunt tͣnseuntes uiam: bene¬
dictio dñi suꝑ uos. Stantibus enĩ
dr̃. ecce nunc benedicite dñm. Tam̃
tam & in bono legimꝰ tͣnsire: ut
est illud moysi tͣnsiens uidebo hoc
uisum magnum. Et uidi impiũ
exaltatum ultra cedros libani:
tͣnsim inqͥt. & ecce ñ erat. Et
iremo dicit seruo: tͣnsi recumbe.
Que gͦ distinctio sit consideremꝰ.
nͥ forte illa qi uͥ in bono accipit᷑
tͣnsire absolute lectum ẽ. ñ dixit
hoc aut illud tͣnsiens. s tantummͦ
tͣnsiens: uͥ in malo tͣnseuntes inqͥt
uiam. uia eñ bona ẽ: que a com¬
meantibꝰ frequentat᷑. Non facile
incursat᷑ a latronibus: qͥ auiersa
iiarũ obsidere consueuert̃. It̾
regale. munitum est. Moyses aut̃
ñ transiuit uiã. s in uia stetit.
cui dictum est: tu autẽ hic sta
mecũ. Stetit cũ illo qͥ ait: ego
sum uia. & ueritas & tuta. Hanc

Expanded text:
eam omnes transeuntes uiam. quis eeam omnes transeuntes uiam. quis enim nisi perfidus despoliat uineamdixerunt transeuntes uiam: benedictio domini super uos; stantibus enim dicitur: ecce nunc bendicite do dominum. tamen et in bono legimus transire, ut est illud Moysi: transiens uidebo hoc uisum magnum, et qui uidit impium exaltatum ultra cedros Libani: transiui, inquit, et ecce non erat, et nemo dicit seruo: transi, recumbe. Quae ergo distinctio sit consideremus, nisi forte illa, quia, ubi in bono accipitur transire, absolute dictum est, non dixit \'hoc\' aut \'illud transiens\', sed tantummodo transiens\', ubi in malo: \'transeuntes, inquit, uiam. uia enim bona est quae a commeantibus frequentatur, non facile incursatur a latronibus, qui auersa uiarum obsidere consuerunt; iter regale munitum est. Moyses autem non transiuit uiam, sed in uia stetit, cui dictum est: t n autem hic sta mecum. stetit cum illo qui ait: ego sum uia, ueritas et uita. hanc
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. Quid hoc manifestius. qñ
ec nom̃ expressum ẽ. & comp̃hen¬
fio int̾ manꝰ ꝑsequentram ꝑfidorũ
est declarata: & umbra uiuificans
o gr̃a gentibꝰ conferenda descͥpta
ẽ: S etiam ipsa uerba significãt
que in euangło de passione dñi le¬
giinus: qr hoc loco mors eiꝰ annun¬
tiata ẽ ꝑ ꝓpħam. Sic enĩ matheus
scͥpsit. Transeuntes autẽ blasphe
filius dei es. Uulgus popłi cum in¬
sultat alicui: sibilare consueuit si¬
mul. Quia uocem ñ habebant qͥ
uerbum negabant. sic irrationabi¬
lia animalia sibilabant. & ideo tͣn¬
fibant uiam: qͥ in uia stare debue¬
rant. Non stabant gͦ qͥsi constanteᷤ.
s tͣnsibat̃ quasi mobiles. Iusti autẽ
pedes stabant in atriis ierłm. in
quib ꝑfidi stare ñ poterat̃. & idõ
p̃teribat: sic̃ marcus significauit.
Preterit umbra: ñ ueritas. Dies eꝰ
sĩc umbra p̃terit: qui obliuiscittir
qͥ derelinqͥt. S & tͣnsire in fideles
legimꝰ: sic̃ ẽ illud. Et uindemiant

Expanded text:
nifestius, quando et nomen expressum est et conprehensio inter manus persequentium perfidorum est declarata et umbra uiuificans et gratia gentibus conferenda descripta est? Sed etiam ipsa uerba significant quae in euangelio de passione domini legimus, quia hoc loco mors eius adnuntiata est per prophetam. sic enim Matthaeus scripsit: transeuntes autem blasphemfilius dei es. uulgus populi cum insultat alicui, sibilare consueuit. simul quia uocem non habebant, qui uerbum negabant, sicut inrationabilia animalia sibilabant et ideo transibant uiam qui in uia stare debuerant. non stabant ergo quasi constantes, sed transibant quasi mobiles. iusti autem pedes stabant in atriis Hierusalem, in quibus perfidi stare non poterant et ideo praeteribant, sicut Marcus significauit. praeterit umbra, non ueritas. dies eius sicut umbra praeterit qui obliuiscitur, qui derelinquit. sed et transire infideles legimus, sicut est illud: et uindemiant
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. esset etiam ipse suꝑa¬
tus. Quid igitur fuit illa temp¬
tatio. quid in opia facultatum.
destitutio filiorum. tolerantia
uulnerum. nisi exercitium fidei.
insigne pacientiȩ. eruditio glorio¬
sa. uirtutis confessio plena uicto¬
riȩ: ut qui ante contradicentẽ.
habebat diabolam. postea ñ ha-¬
beret: Nemo gͦ dura putet ẽẽ.
que iusta sunt. Non uidebant᷑
dura ei qui poterat dicere. Nu¬
dus natus sum. nudus exibo: dñs
dedit dñs abstulit. sit nomen dñi
benedictum. Benedicit dñm iustꝰ¬

Expanded text:
potestate esset etiam ipse superapotestate esset etiam ipse superatus. quid igitur fuit illa temptatio, quid inopia facultatum, destitutio filiorum, tolerantia uulnerum nisi exercitium fidei, insigne patientiae, eruditio gloriosa uirtutis, confessio plena uictoriae, ut, qui ante contradicentem habebat diabolum, postea non haberet? nemo ergo dura putet esse quae iusta sunt. non uidebantur dura ei qui poterat dicere: nudus natus sum. nudus exibo. dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum. benedicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
iob liberis stis: in quos dñs dia¬
bolo potestatem dedit. Nunqͥd
iniquus deus: Absit. Inmo u¬
stus quia ꝓbaturus iustum per
huiꝰmodi exercitia: in quibtis eiꝰ
ꝓbata sapientia. magis dignũ
qui ꝓbaretur effecit. Quo emĩ
clarius meritum coronati: hoc ube¬
rior iusticia coronantis. Nudatus ẽ
facultatibus cum diues esset. & hec
ideo subiit ꝑmittente dispendia.¬
Non erãt pecume iam dampna.
sed uitȩ: cum deesset. alimonia
ademptis ominibus. Quis accu:¬
sat iusticiam dei. cum si non omnẽ
iob amisisset pecuniam. non tan¬
tam inuenisset gratiam: Athle¬
tam suum nudam ungere uoluit
deus oleo penitentiȩ: ut & suberin¬
do faceret certamim fortiorem.
& emerendo p̃mio digniorem.
ꝑfusus totuim cortpus ulcere gra¬
ui. sedebat in stercore radens sa¬
mem seuis uulnerum ubicibꝰ
defluentem: & hoc ꝑnussu dm̃
diabolus intulerat iusto uiro.
llideretur uicisse sibi diabolus:
nisi accepta quã poposcerat

Expanded text:
Iob liberis suis, in quos domiIob liberis suis, in quos dominus potestatem diabolo dedit. numquid iniquus deus ? absit. immo iustus. quia probaturus iustum suum per huiusmodi exercitia. in quibus eius est probata patientia, magis dignum qui probaretur effecit. quo enim clarius meritum coronati, hoc uberior iustitia coronantis. nudatus est facultatibus. cum diues esset, et haec deo subiit Non erant pecuniae jam damna, sed vitae; cum deesset alimonia, ademptis omnibus. Quis accuset iustitiam dei, cum. si non omnem Iob amisisset pecuniam, non tantam inuenisset gratiam? athletam suum nudum ungere uoluit deus oleo patientiae, ut et subeundo faceret certamini fortiorem et merendo praemio digniorem. pertusus totum corpus ulcere graui sedebat in stercore, radens saniem saeuis uulnerum uibicibus defluentem, et hoc permissu domini diabolus intulerat iusto uiro; uideretur uicisse sibi diabolus, nisi accepta quam poposcerat
Abbreviated transcription (Latin):
quid incertumi. nunquid impossi¬
bile erat quod itrauit ds̃: Nan¬
quid poterat esse mutabile: No¬
li ergo usurpare exemplũ sacra¬
menti: qui implendi sacram̃ti.
ñ habes potestatem. Quid ergo
nirauit daind: Custodire iudi¬
cia iusticie dm̃i. In nullo iidelicet
iam ꝑfectum. iam instructum
diume iusticie mouebant iudi-¬
çia. Quanti mouentur ctm tu¬
dent iustum aliquem orbattm
liberis. dispendiisq frequentibus.
adultime egestatis deductum ne¬
cessitates. ut ipsa alimentorum
subsidia habere non possit. frac¬
tum egritudine graui. & ppetua
debilitate uexatum: ut habere
nequeat cominunis offitia na-¬
ture. S qui firmus est non mo-¬
uetin. & is magis intelligit dei
iusticiam predicandam: quia cor¬
ripit dñs quem diligit. Nunqͥd
ñ frequentis corripitur seruuł.
quã filius: Iniusta ergo patris
pietas magisquam dñi seueritase
Aspioribus exercet pater filium.
quam dñs uernactilum s dura
iusticie est. Orbatus est sanctus

Expanded text:
mquid incertum, numquid inpossimquid incertum, numquid inpossibile erat quod iurauit deus ? numquid poterat esse mutabile ? noli ergo usurpare exemplum sacramenti qui implendi sacramenti non habes potestatem. Quid igitur iurauit Dauid? custodire iudicia iustitiae domini. in nullo uidelicet iam perfectum. iam instructum diuinae iustitiae mouebant iudicia. quanti mouentur, cum uident iustum aliquem orbatum liberis dispendiisque frequentibus ad ultimae egestatis deductum necessitatem, ut ipsa alimentorum habere sub- sidia non possit, fractum aegritudine graui et perpetua debilitate uexatum, ut obire nequeat communis officia naturae! sed qui firmus est non mouetur et is magis intellegit dei iustitiam praedicandam, quia corripit dominus quem diligit. numquid non frequentius corripitur filius quam seruulus? iniusta ergo pietas patris magis quam domini seueritas ? asperioribus exercet pater filium quam dominus uernaculum, sed dura iustitiae est. Orbatus est sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo bene iurat: nisi qui potest
scire quod urat. Iurare igitur in¬
ditium scientiȩ: destimonium con¬
scientiȩ est. Et bene uirat qui ad
lucernam uerbi pedes suos diri-¬
git: qui lucem in semitis suis cer¬
nit. Lux tibi pre eat. si urare dis.¬
ponis. idest cognitio ueritatis. p̃ce¬
dat: ut uinctilum sacramenti tͥ
non posfit nocere. Ubi religio sanc¬
tior: ibi fides ueritatis ẽ plenior.
Deniq ideo dñs qui uenit docẽ
paruulos. imbuere nouos. firma¬
re imꝑfectos. ait in euangelio. ñ
utrandũ omnino: quia infirmis
loquebat᷑. Deniq non ad solos a¬
postolos loquebat᷑: sed ad turbas.
lloltut enimi de ñ uirare: ne ꝑnu¬
res. Et addidit. te ñ iurare. neq
ꝑ celum. neq ꝑ terram. neq ꝑ ie¬
rosolimã. neq ꝑ caput tuum: per
hȩc uidelicet quȩ subiecta ñ suint
nitebit eum. Iuret gͦ ille: quẽ sa¬
cramenti sin penitere non pote¬
rit. Et quid iurauit deus: Quia
xp̃c in et̾num sacerdos est. Nu¬

Expanded text:
nemo bene iurat nisi qui potest nemo bene iurat nisi qui potest scire quod iurat. iurare igitur indicium scientiae, testimonium conscientiae est. et bene iurat qui ad lucernam uerbi pedes suos dirigit, qui lucem in semitis suis cernit. lux praeeat, si iurare disponis, id est cognitio ueritatis praecedat, ut uinculum sacramenti tibi non possit nocere. ubi religio sanctior, ibi fides ueritatis est plenior. denique ideo dominus, qui uenit docere paruulos, imbuere nouos, firmare perfectos, ait in euangelio: non iurandum omnino, quia infirmibus loquebatur. denique non ad solos apostolos loquebatur, sed ad turbas —■ uoluit enim te non iurare, ne periures — et addidit: non iurare neque per caelum neque per terram neque per Hierosolymam neque per caput tuum, per haec uidelicet quae subiecta non sunt  minus nec paenitebit eum. iuret ergo ille quem sacramenti sui paenitere non poterit. et quid iurauit deus ? quia Christus in aeternum sacerdos est. nu
Abbreviated transcription (Latin):
nam gresstis nr̃ forensis: internꝰ¬
q moueatur. S progrediamur
ad cetera. & fiat pedibus meis
lucerna uerbum dei: & semitis
meis lux. Pedibis lucerna satis ẽ
ad ambulandum: semitis non ẽ
satis ad illuminandum. Idem ta-¬
men uerbum & pedibus lucerna
est & semitis lux est: quia idem
unigenitus dei filius. & delinq̃nti-¬
bus aduocatus. & remunerator ẽ
fortibus. Peccatorum remissor:
ficut lucebant sco dauid. Et idõ
quasi in lumine ambulans: ait.
Iuram & statui custodire iudicia
iusticiȩ tuȩ: humiliatus sum usq
quaq. llox ambtilantis in lumi¬
ne est cum audoritate dicere:
iuraui & statui. Qui enim sta-¬
tuit non mouetur. ñ metuit ne
cadat: quia plus est statuere qͣ
stare. Stat gͥ dauid mentis statio¬
ne fundatus: nec timet ne in his
mundi huiꝰ tenebris posfit erra-¬
re. Si enum mettieret: non iura-¬
ret. Si trepidaret utrũ diuina
posset custodire iudicia: non ui¬
ris iurandi statueret sacramento.

Expanded text:
nam 25 gressus noster forensis internunam 25 gressus noster forensis internusque moueatur. Sed progrediamur ad cetera et fiat pedibus meis lucerna uerbum dei et semeis lux. Pedibus lucerna satis est ad ambulandum, semitis non est satis ad illuminandum: idem Verbum tamen et pedibus lucerna est, et semitis lux est; quia idem unigenitus Dei filius et delinquentibus advocatus, et remunerator est fortibus, peccatorum remissor, sicut lucebant sancto David; et ideo quasi in lumine ambulans dicit: ui e t stat u i custod i r e iudicia iustitiae tuae. humiliatus sum usque q u a q u e. uox ambulantis in lumine est cum auctoritate dicere: iuraui et statui. qui enim statuit non mouetur, non metuit ne cadat, quia plus est statuere quam stare. stat igitur Dauid mentis statione fundatus nec timet, ne in his mundi huius tenebr\'s possit errare. si enim metueret, non iuraret, si trepidaret, utrum diuina posset custodire iudicia, non cum iuris iurandi statueret sac-ramento.
Abbreviated transcription (Latin):
ardenteᷤᷤ N ad horã exultemꝰ ĩlumine. Ad ho¬
iã exultat qui audit uerbtim in eccłia
est: qui fine lucerna in domo fua
ambulat. Ideoq in tenebris ambu¬
lat. qui oꝑa tenebrarum facit. in
cominessatiomibus. & ebrietatibuis.
in cubilibus & in pudicitiis. conten-¬
tiomibus. & emtlatiomibus. indutꝰ
diaboli uestim̃ta: non xp̃m. Heo
fiunt: quando uerbi lucerna non
lucet. Nunquã ergo negligamus
uerbum dm̃. ex quo nobis omnt̃i
origo uirtutum est: unitiersorũ¬
q oꝑum quidam ꝓcesstis. Si men-¬
bra corporis nr̃i sine luce recte o
perari non queunt. nam pedes
uacillant sine lumine. & manus
errant: quantomagis ad uerbi lu-¬
men dirigenda sunt anime nr̃e
uestigia mentis incessus : Sunt &¬
manus animȩ quȩ bene tangunt.
ut tetigit thomas dominice restir¬
rectionis inditia: si uerbi p̃sentis
nobis lumen eluceat. Hec lucer-¬
na accensa sit: in omni uerbo in
omni tempore. Ad hanc lucer-¬

Expanded text:
ardentes . Non ad horam exsultemus in lumine. Ad hoardentes . Non ad horam exsultemus in lumine. Ad horam exsultat, qui audit verbum in Ecclesia est qui sine lucerna in domo sua ambulat; ideoque in tenebris ambulat, qui opera tenebrarum facit, in comessationibus et ebrietatibus, in cubilibus et inpudicitiis, in contentionibus et aemulationibus, indutus diaboli uestimenta, non Christum. haec fiunt quando uerbi lucerna non lucet. numquam ergo neglegamus uerbum domini, ex quo nobis omnium origo uirtutum est uniuersorumque operum quidam processus. si membra corporis nos sine luce operari recte non queunt — nam pedes uacillant sine lumine et manus errant —, quanto magis ad uerbi lumen dirigenda sunt animae nostrae uestigia, mentis incessus! sunt et manus animae quae bene tangunt, ut tetigit Thomas dominicae resurrectionis indicia, si uerbi praesentis nobis lumen luceat. haec lucerna accensa sit in omni uerbo, in omni opere, ad hanc lucer
Abbreviated transcription (Latin):
litteram. quod p̃cipitur scdm sp̃m.
Tabernaculum enim testimonii
corpus hoc nr̃m est in quo xp̃c ad¬
uenit ꝑ amplius & ꝑfectius taber¬
naculum sicut scͥptum est ut ꝑ
sanguinem suum intraret in scã.
& conscientiam nr̃am ab omni o¬
pere mortuorum & labe munda¬
ret: quo in corporibus nr̃is quȩ
stiorum testimonio & qualitate
factorum. cogitationum nr̃arum
abscondita & occulta testantur.
lucernarum modo luceat nr̃artim
lux clara uirtutum. Iste funt lucer¬
ne ardentes: que die ac nocte in
templo dei lticent. Si templum dĩ
in corpore tuo seruas. si menbra tua
menbra fant xp̃i. lucent uirtutes
tuȩ. quas nullus extinguit: nifi
eas tuum crimen extinterit. Hoc
lamine caste mentis. & pie deuotio
nis sollempnitatis nr̃e festa resplẽ¬
deant. Luceat ergo semꝑ lucerna
tua. Arguit xp̃c etiam eos qui u¬
tantur lucerna: si non semꝑ utant᷑.
dicens. Sint lũbi ur̃i p̃cincti ⁊ luc̾ne

Expanded text:
litteram quod praecipitur secundum spiritum. litteram quod praecipitur secundum spiritum. tabernaculum enim testimonn corpus hoc nostrum est, in quo Christus aduenit per amplius et perfectius tabernaculum, sicut scriptum est, ut per sanguinem suum intraret in sancta et conscientiam nostram ab omni opere mortuorum et labe mundaret, quo in corporibus 25 nostris, quae suorum testimonio et qualitate factorum cogitationum nostrarum abscondita et occulta testantur, lucernarum modo luceat nostrarum lux clara uirtutum. istae sunt lucernae ardentes, quae die ac nocte in templo dei lucent. si templum dei in corpore tuo seruas, si membra tua membra sunt Christi, lucent uirtutes tuae, quas nullus extinguit, nisi eas tuum crimen extinxerit. hoc lumine castae mentis et piae deunis solemnitatis nostrae festa resplendeant. 12. Luceat ergo semper lucerna tua. Arguit Christus etiam eos qui utuntur lucerna; si non semper utantur, dicens: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae
Abbreviated transcription (Latin):
nere mentis eterne: ꝑ singulos
ctra sit gressus. Halli credas
tuum: insi preẽtinte lucernȩ
istuis lace ꝓcesscum: Et ubi pti¬
tas quod luocat garges est. Lli¬
detur lucere: sed pollut. Et
ubi putas solidum esse uel siccũ.
tibi lubricam est: si lucernatͥ
longnis sit. Sit ergo tibi fides iti¬
neris tui p̃ura: sit tibi iter scrip¬
tura diuma. Bonus est celestis duc¬
tus eloquii. Ex hac lucerna. accen-¬
de & tu lucernam: ut luceat in¬
terior oculustuus. qui lucerna est
corporis tui. Multas habes lucer¬
nas. Accende omnes: quia dictum
est ti .i. Sint lumbi ur̃i precincti
& lucerne ur̃e ardentes. quia
multe tenebre. maltȩ lucernȩ st̃
tis tenebris lumen eluceat. Istas
lucernas lex significauit semꝑ lu-¬
cere debere in tabernaculo testi¬
monii: non illas quas iudei accen¬
dunt cotidie. Ille stib umbra lu¬
cent & extinguntur cotidie: qi
quod faciunt non uident. quod
legunt nescunt. accipientes scdm

Expanded text:
nere mentis internae. per singulos nere mentis internae. per singulos cura sit gressus, nulli credas tuum nisi praeeunte lucernae istius luce processum. et ubi putas quod luceat gurges est, uidetur lucere, sed polluit, et ubi putas solidum esse uel siccum, ibi lubricum est, si lucerna tibi longius sit. sit ergo tibi fides itineris tui praeuia, sit tibi iter scriptura diuina; bonus est caelestis ductus eloquii. ex hac lucerna accende et tu lucernam, ut luceat interior oculus tuus qui lucerna est tui corporis. multas habes lucernas; accende omnes, quia dictum est tibi: sint lumbi uestri praecincti et lucernae uestrae ardentes. quia multae tenebrae, multae lucernae sunt tis tenebris lumen eluceat. istas lucernas lex significauit semper lucere debere in tabernaculo testimonii, non illas quas Iudaei accendunt cotidie. illae sub umbra lucent et extinguntur cotidie, quia quod faciunt non uident, quod legunt nesciunt, accipientes secundum
Abbreviated transcription (Latin):
quens nallum lapidem offensiois
incurram. Errabat petrus in te¬
nebris ignorantie. negabat xp̃m
esse moriturum: quia adhuc non
uidebat moriturum. & resurrec¬
turum esse ꝓ nobis. Conuersus ad
eum dñs ait. Llade retro post me.
Ostendit illi lucernam quiam de¬
beret sequi: post me dicens. Secutꝰ
uerbum dei: confirmatus est. Po¬
stea cepit inherere xp̃o: timens
ne iterum aliquo laberetur erro¬
re. Nonne & ipse qui dicebat lu¬
cerna pedibus meis uerbum tuũ
ad hanc lucernam festinauit. cũ
diceret in mari. dñe iube me ue¬
nire ad te suꝑ aquam: Sed qr
non sequebatur lucernam. motꝰ
est atq titubatit: nature uehe¬
mentioris mole tarbatus. Sequa¬
mar ergo lucernam hanc. fictit
lucernam: & sicait in nocte ambu¬
lemus ad lumen. Multe fouee:
multi scopuili in istitis sectili caligi¬
ne non uidentur. Prefer tibi lu-¬
cernam quam ꝓpħa monstrauit
unde quo debeas transferre uesti¬
gnuim contuere. llbi pedem po-¬

Expanded text:
quens nullum lapidem offensionis quens nullum lapidem offensionis incurram. errabat Petrus in tenebris ignorantiae, negabat Christum esse moriturum, quia adhuc non uidebat moriturum et resurrecturum esse pro nobis. conuersus a -eum dominus: uade retro post me. ostendit illi lucernam quam deberet sequi, \'post me\' dicens. secundum uerbum dei confirmatus est, postea coepit inhaerere Christo timens ne iterum aliquo laberetur errore. nonne et ipse, sicut qui dicebat: lucerna pedibus meis uerbum tuum, ad hanc lucernam festinauit, cum diceret in mari: domine, iube me uenire a te super aquam? sed quia non sequebatur lucernam, motus. est atque titubauit, naturae uehementioris mole turbatus. Sequamur ergo lucernam hanc sicut lucernam et sicut in nocte ambulemus ad lumen. multae foueae, multi scopuli in istius saeculi caligine non uidentur. praefer tibi lucernam quam propheta monstrauit, uide quo debeas transferre uestigium, contuere ubi pedem po
Abbreviated transcription (Latin):
Accipe & aliud candelabrum: con¬
sidera os tuum. considera & sermo¬
nem tuum. Nonne os tuum cande¬
labrum est: & uerbtim tuum lu-¬
cerna est cum de tuo ore ꝓfercturͤ
Hȩc luicerna tibi semꝑ luceat: hoc
est uerbum tuum luceat. & nun¬
quam extinguatur. Queris ut
doceam. quomodo non possit ex-¬
tinguis Scriptum est. Lumen
iusti inextingiubile est: lumen
autẽ impiorum extinguetur. Hoc
lumenerat lucerne que lucebat
in tabernaculo testimonii: & hodie
quȩ lucet in eccłia. Llir sapiens hic
est oculus eccłiȩ: qui non dicit ma-¬
Ergo suꝑ candelabrum lucebat:
qui dicebat. nr̃a autẽ conuersatio
in celis est. Ham & dauid iamto¬
ta mente conseruabatur in celo:
& adhuc tamen dicebat lucerna
pedibus meis uerbum tuum. Aut
fortasse quasi bonus magister mͥ
preire cupiebat. ut lumen sequi
discerem: & illius pedibus ambu
nam sequi discere. in istius ignorã¬
tiȩ. in istius oꝑimento corporẽe in¬
firmitatis constitato: ut xp̃m se¬

Expanded text:
accipe et aliud candelabrum. conaccipe et aliud candelabrum. considera os tuum, considera et sermonem tuum. nonne os tuum candelabrum est et uerbum tuum lucerna est, cum de tuo ore profertur? haec lucerna semper tibi luceat, hoc est: uerbum tuum luceat et numquam extinguatur. Quaeris ut doceam, quomodo non possit extingui? scriptum est: lumen iusti semper inextinguibile est, lumen autem impiorum extinguetur. hoc lumen erat lucernae quae lucebat in tabernaculo testimonii et hodie quae lucet in ecclesia, uir sapiens. hic est oculus ecclesiae qui non dicit manergo super candelabrum lucebat qui dicebat: nostra autem conuersatio in caelis est. nam et Dauid iam tota mente conuersabatur in caelo et adhuc tamen dicebat: lucerna pedibus meis uerbum tuum. aut fortasse quasi bonus magister mihi praeire cupiebat, ut lumen sequi discerem et illius pedibus ambulnam sequi discere in istius ignorantiae, in istius operimenti corporei tenebris constituto, ut Christum se
Abbreviated transcription (Latin):
et lucerna sub modio. Lucet lex
sed non uidetur: quia oꝑta eorũ
doctrina est & cogitatione uitioꝵ
& cecitate ꝑfidie. Poplõ autẽ ex
natiombus lux est. Deniq popłõ
qui sedebat in regione umbre
mortis. lux orta est. Aperi igit᷑
fenestras tuas. ut splendor tibi
magne lucis introeat: paratum
fac candelabrum tutim ut lux
tua non oꝑ̾atur in teguinento
corporis tui. & mensure terre
ne fragilitatis. sed supra mensu¬
ram corporeȩ infirmitatis am-¬
mȩ tuȩ ueritate prefulgeas. Aut
si ad mensuram deneris. uide ne
suꝑ effitiant ipse mensure ne suꝑ¬
effluant. sed bonis seminibus sint
contente: non sit otiosus sermo
tuus. non ferietur & uacet uer¬
bum tuum. ne fiat lucerna sub
modio. Potens est deus qui suꝑ
candelabrum constituat lucernã
tuam. ut luceat omnibus qui in
domo funt: ut qui ingrediuntur
lumen uideant. Candelabrum
pͥncipale nr̃m est. Pone sermonẽ
in pͥncipali tuo: & omnibus lu¬
cet qui ingrediuntur in eccłam.

Expanded text:
et lucerna sub modio. lucet lex, et lucerna sub modio. lucet lex, sed non uidetur, quia operta eorum doctrina est et contagione uitiorum et caecitate perfidiae; populo autem ex nationibus lux est. denique populo qui sedebat in regione umbrae mortis lux orta est. aperi igitur fenestras tuas, ut splendor tibi magnae lucis introeat. paratum fac candelabrum tutum, ut lux tua non operiatur integimento corporis tui et mensura terrenae huius fragilitatis, sed supra mensuram corporeae infirmitatis animae tuae uirtute praefulgeas. aut si ad mensuram teneris, uide ne superefficiant ipsae mensurae, ne superefficiant, sed bonis seminibus sint contentae. non sit otiosus sermo tuus, non ferietur et uacet uerbum tuum, ne fiat lucerna sub modio. potens est deus qui super candelabrum constituat lucernam tuam, ut luceat omnibus qui in domo sunt, ut qui ingrediuntur lumen uideant. candelabrum principale nostrum est. pone sermonem in principali tuo, et omnibus lucet qui ingrediuntur in ecclesiam.
Abbreviated transcription (Latin):
da est caro tua. Si autẽ in te te¬
nebrosa est conscientia tua: etiã
corpus tuum conscientie tuȩ noc¬
te tenebrosum est. Lucerne ergo
& nos sumus: toto oꝑti corpore
uix aliquid exiguum habentes.
ioħs lucerna erat: sicut dixit de¬
eo dñs. Ille erat lucerna ardens:
& illaminans. Bona lucerna quȩ
lumen accipiebat a xp̃o: ut luce¬
re posset in hoc scłõ. Merito ar¬
dens. merito illuminans: quia
erat nuntius xp̃i. illaminans
p̃dicatione fidei pectora singuloꝵ.
S ob istis lucernis dedit ut lux
mundi essent: dicens ad apłos.
di fulgebat in hoc seculo. quid
dicunt de uerbo dei quod o lu¬
cerna est pedibus meis. & fortas¬
se ubi non sunt tenebre. non ẽ
lucerna uerbum dei. sed supra
lucernam quia lux est: denebre
his non funt qui uident lucem.
Demq tunc iusti fulgebunt: sic̃
sol in regno patris sui. Et fortas¬
se secundum legem lucerna est
uerbum dei: scdm̃ euangelium.
lux magna est. ludeis lucerna ẽ

Expanded text:
da est caro tua; si autem in te teda est caro tua; si autem in te tenebrosa est conscientia tua, etiam corpus tuum conscientiae tuae nocte teet nos sumus toto operti corpore, vix aliquid exiguum habentes u et Joannes lucerna erat, sicut dixit Dominus de eo: Ille erat lucerna ardens, et illuminans . Bona lucerna, quae lumen accipiebat a Christo; ut lucere posset in hoc saeculo: merito ardens, merito illuminans; quia erat nuntius Christi, illuminans praedicatione fidei pectora singulorum. Sed et istis lucernis dedit, ut lux mundi essent, dicens ad apostolos: di fulgebat in hoc saeculo, quid dicimus de Verbo Dei, quod et lucerna est pedibus meis? 9. Et fortasse ubi non sunt tenebrae, non est lucerna Verbum Dei, sed supra lucernam; quia lux est. Tenebrae iis non sunt qui vident lucem. Denique, tunc justi fulgebunt sicut sol in regno patris sui . Et fortasse secuuerbum dei, secundum euangelium lux magna est. Iudaeis lucerna est