comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fideles infidelitatis & immuncȩ repis:
continuo proice foras. ut mundatis creden¬
tiũ cordib quȩ sunt gazophylacia dni
cũ uirtutũ fuerint plena diuicus uasa
dnĩ inferant᷑. hoc est illa ipsa corda quȩ
paulo ante uasa erroris fuerant ꝑ culpam:
denuo uasa dnĩ fiant ꝑ correctionẽ ibiq
sacrificiũ bonȩ oꝑationis & chus purȩ ora¬
tionis. ubi pridem spelunca latronũ era
inueniat᷑. Sed & illi uasa tobiȩ ammantas
de gazophylacio tẽpli eiciunt. ibiq uisa
domꝰ dĩ & sacrificiũ & thus referunt:
qͥ ex communicatis siue a nathematira
hereticis aut falsis catholicis ac de ȩccła
expulsis. catholicos in eoꝵ gradũ xpĩ
famulos subrogant. qui fidelib ei actib
atq orationib deseruiant. Comparan¬
dũ sane hoc opꝰ neemiȩ zelo dnĩ saluato¬
ris. quando inueniens uendentes intẽplo
& entes fecit flagellũ deresticulis. & cunc¬
tos foras eiecit Apteq neemias sic᷑ incȩteris

Expanded text:
fideles infidelitatis et immunditiae reperis, continuo projice foras, ut immundatis credentium cordibus, quae sunt gazophylacia Domini, cum virtutum fuerint plena divitiis, vasa Domini inferantur; hoc est, illa ipsa corda, quae paulo ante vasa erroris fuerant per culpam, denuo vasa Domini fiant per correctionem; ibique sacrificium bonae operationis, et thus purae orationis, ubi pridem spelunca erat latronum, inveniatur. Sed et illi vasa Tobiae Ammonitis de gazophylacio templi ejiciunt, ibique vasa domus Dei, et sacrificium et thus referunt, qui excommunicatis sive anathematizatis haereticis aut falsis catholicis, ac de Ecclesia expulsis, catholicos in eorum gradum Christi famulos subrogant, qui fidelibus ei actibus atque orationibus deserviant. Comparandum sane hoc quoque Nehemiae, zelo Domini Salvatoris, quando inveniens vendentes in templo et ementes, fecit flagellum de resticulis, et cunctos foras ejecit ; apteque Nehemias sicut in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ ÷ decreta legis diumȩ traditio¬
nib hominũ post ponere. uel etiã legẽ uer¬
bis prȩdicare. & factis impugnare. dñm tep¬
tare nec doctrine aut oꝑib eiꝰ credere. Ab
huiꝰ modi gͦ ferm̃to: prȩcipit eis cauere. at
illi cogitãbant intͣ se dicentes. qͥa panes non
accepimꝰ: ideo ñ uult ut de panib eorum
cometlamꝰ & fortassis ieiunantes deficiemꝰ.
ñs sciens hoc dixit eis. Quid cogitatis mala¬

Expanded text:
Pharisaeorum, est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere, vel etiam legem verbis praedicare, et factis impugnare, Dominum tentare, nec doctrinae aut operibus ejus credere. Ab hujusmodi fermento praecepit eis cavere. At illi cogitabant intra se dicentes, quia panes non accepimus; ideo non vult ut de panibus eorum comedamus, et fort assis jejunantes deficiemus. Jesus sciens hoc, dixit eis: Quid cogitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnullis enĩ contigit ut dũ merito uitȩ
minorib existerent & uiri honorandi
putarent᷑ acceptis pecuniis siue prȩsidiis.
inchoata iusticiȩ rudim̃ta ꝑderent.: &e cũ
carnalib illec ebris & auaricia incauti se

Expanded text:
Nonnullis etenim contigit, ut dum ob meritum vitae biles existerent, et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis, inchoata justitiae rudimenta perderent, et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia i
Abbreviated transcription (Latin):
secretiora intelligentiȩ: quȩ popłsñ pocel
cape: illis credant᷑ & cõmittantur. qͥidons
st̃ intelligere & alios docere. sicut erant
duodenario numero solet ꝑfectionis cuꝰ¬
libet siima signari. Rectẽ ꝑ xii cophnos
fragm̃tor plenos õĩs doctoꝵ sp̃ualũ
chorus exprimit᷑: qͥa obscura scriprurarĩ
quȩ ꝑsẽ turbȩ nequeunt intelligere.
ibent᷑ meditando colligere & meditati
&e mandata litteris suo parit᷑ & cur iarũ
usui conseruare. foris qͥde despectist̃. se
intꝰ salutari cibo ad alenda humilium
cortla cumulati. quare dñr cophiniplas
fragmñtis. Constat enĩ cophinis seruilia
oꝑa solere geri. Xp̃s g cophinos fragña
impleuit: qui infirma mundi elegi
confunderet fortia.
anducantiũ autt̃ Nmerus qͥnq mila

Expanded text:
ntelligentiae, quae populus non potest capere, illis credantur et committantur, qui idonei sunt intelligentiae, et alios docere, sicut erant duodenario numero solet perfectionis cujuslibet summa signari. Recte per duodecim cophinos fragmentorum plenos omnis doctorum spiritualium chorus exprimitur, quia obscura Scripturarum, quae per se turbae nequeunt intelligere, jubentur meditando colligere, et meditata ac mandata litteris suo et turbarum usui consvervare. Foris quidem despecti, sed intus salutari cibo ad alenda humilium corda cumulati. Quare dicuntur cophini pleni fragmentis? constat enim cophino servilia opera solere geri. Christus, qui cophinos fragmentis replevit, qui infirma mundi elegit, ut confunderet fortia. Manducantium autem n
Abbreviated transcription (Latin):
tas cdesignat᷑. & qa tunc manifestꝰ aduenit
recte admirantes uniuersi locuti st̃. uri
filius dei es. Confessio eñ uniuersoꝵ tunc & ab¬
soluta & publica erit: dei filiu iam ñ m him¬

Expanded text:
tas indicatur. Et quia tum manifestus adveniet, recte admirantes universi locuti sunt: Vere filius Dei est . Confessio enim universorum tum et absoluta et publica erit, Dei filium non jam in hum
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta autẽ uigilia noctis uenit¬
Stationes & uigili&e militares int̃¬
hec horarum spacia diuidunt᷑. Quando
Ꝙ dicit qͦrta uigilia noctis dñm uenisse
adeos: ostendit tota nocte periclitatos.
quante & lucifero solis ac diei exortũ
pmittente. Uenit cͦ dñs &e suꝑambulans
tumida freti terga cõprimit : quia cũ¬
nichil erga seqiã tenebras& hostiũ
cernit angustias. Cũ uͦ mentẽ addiuinũ
prȩsidiũ erigit: quasi int̃ tenebras ortũ
eũ supra mare amblilantẽ: turbati
st̃ dicentes. qͥa phantasma ẽ. Siiuxta
timent. ne phantasma uideant. D
incerta: magnitimoris ÷ indicium.
E

Expanded text:
Quarta autem vigilia noctis, ettiones et vigiliae militares interna horarum spatia dividunt. Quando ergo dicit, in quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, quante, et lucifero solis dieique exortum promittente venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit, quia cunihil erga se quam tenebras et hostium cernit angustias. Cum vero mentem ad divinum praesidium erigit, quasi inter tenebras ortum eum supra mare ambulantem turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Si juxta timent ne phantasma videant? Etincerta vox, magni timoris indicium e
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ire id: ñ habent necesse diuersos
care frouocat apłos ad fractionẽ panis :
ut illis se ñ habere testantib magnitudo
signi fiat notior. simul insinuans qͥa cocidie
licet eor uel exemplis uel litteris ad amanda

Expanded text:
necesse ire, id est non habent necesse diversos c. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat: simul insinuans, quia quotidie licet cum eorum vel exemplis vel litteris ad amanda
Abbreviated transcription (Latin):
familias inuttatos diuersis reficit
cibis: ut unꝰ qͣsq scđm naturã stomachi
su alim̃ta suscipet uaria. Unde & in
pori parabola non dixit alteram sed
aliã. Si enĩ dixisset alterã. ñ poteramꝰ

Expanded text:
familias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomachi sui varia alimenta susciperet. Unde et in priori parabola non dixit alteram, sed aliam. Si enim praemisisset alteram,
Abbreviated transcription (Latin):
secessit inde in nauicula in locũ desertũ
seorsũ. Saluator audita nece baptistȩ¬
sui sececdit inlocũ desertũ. ñ ut qͥdã dicunt
tinore mortis: sed parcens inimicis suis ne
homicidio homicidiũ uingerent. uel qͥa distulit
prebet nobis exemplũ uitandi temeritatem
tradentũ. Quia ñ om̃s eadẽ constantia ꝑseue¬
rant in torm̃tis: qua se torquendos offerunt.¬
ꝓsecuti fuerint inuna ciuitate.: fugite in aliã.

Expanded text:
secessit inde in navicula in locum desertum deorsum, etc. Salvator audita nece sui Baptistae, secessit in locum desertum. Non, ut quidam dicunt, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidium homicidio jungerent, ut praeberetpraeberet nobis exemplum vitandi temeritatem tradentium, quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qui se torquendos offerunt.persecuti fuerint in una civitate, fugite i
Abbreviated transcription (Latin):
Animalis enã hõ ñ ꝑcipit ea quȩ dei st̃. IN
ordeo tñ latet mecdulla suauissimi
sensus: quȩ ꝑfectis danda ÷ fidelibus.
ꝑduos pisces ꝓpħiã & psalmos habemꝰ:
Tetr. Qui ait illis Afferte illos mͥ huc.
Quasi mistice dicat. Legis intellectũ
referendũ. Q cũ iussisset turbam

Expanded text:
Animalis enim homo non percipit ea quae Dei sunt. In hordeo tamen latet medulla suavissimi sensus, quae perfectis est danda fidelibus. Per duos pisces, prophetias et psalmos habemus.de me. Qui ait illis: Afferte huc illos mihi. Quasi mystice dicat, legis intellectum,referendum. Et jussit turbam
Abbreviated transcription (Latin):
rauit in dieb baptiste ioħis hȩc eadẽ
fecisse tetrarchen galilee: qͣndo etiam
cdñs iuuenis baptizatꝰ est. Matħs autẽ
mortuo herode dicit ꝑuerũ iñm ab
egipto remeasse : qͦd utrunq uerũ ẽẽ

Expanded text:
rauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ta leggis in eccła. quȩ qͥscũ ex
parte intellectu attigerit: illic magna
latere sentit. ce uadit & oĩa sua uendit:
& illũ enut id ÷ contẽptũ tẽporalium
tori: querenti bonas margaritas inuenta
autẽ una p̃ciosa margarita: abiit &
uendicdit oia quȩ habuit &emut eã Questio
ecur animero plurali ad singularẽ
ensierit ut cũ querat hõ bonas marga

Expanded text:
Testamenta legis in Ecclesiae, quae quis cum ex parte intellecta attingit, illic magna latere sentit, et vadit et omnia sua vendit, et illum emit, id est per contemptum temporalium tori, quaerenti bonasautem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Quaestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo bonas margar
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ Sed plane hic erat filius fabri ferrũ
igne uincentis. omnẽ scilicet scłi uirtutẽ
idicio decoquentis: massãq formantis in
om̃e opus humane utilitatis. informẽ scilicet
corpors nr̃oro materiẽ in diuersa mem¬

Expanded text:
sunt . Sed plane hic fabri erat filius, ferrum igne vincentis, omnem saeculi virtutem judicio decoquentis, massamque formantis in omne opus utilitatis humanae: informem scilicet corporum nostrorum materiem in diversa mem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore regnaret sic̃ eugłica testatur
historia: archelaus filius ei ei successit
in regno. Quo cũ uix decẽ annis potiret᷑.
ẽ. exilio. Deinde augustus ut regru
uidaici minuret potentiã diuisam in
quattuor partes ꝓiunciam pilatum &e
tres fr̃s archelai herodes cognomento¬

Expanded text:
 pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis potiretur,amnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai e
Abbreviated transcription (Latin):
unũ fascẽ: aut unũ aceruũ zizanior.
Seci fortasse ꝓpt̃ uarietatẽ hereticor:
ñ solũ a tritico s etiã ase ipsis discre-¬
pantiũ. dictũ : hoc. Quappt᷑ alligatio
fasciculorꝑ in fine futura est : ut non
punat᷑. Quod autẽ sequit᷑ triticũ uero¬
congregate in horreũ sc ÷ intelligendũ:
ut punitis illis qͥ diuersitates & scismata
secuti ft̃ in celeste horreũ recipiant᷑
& seruent᷑ qͥ haritatis unitatẽ amauert

Expanded text:
em, aut unum acervum zizaniorum? sed fortasse propter varietatem haereticorum, non solum a tritico sed etiam a se ipsis discrepantium dictum est hoc, quapropter alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non quisque. Quod autem sequitur: Triticum congregate in horreum, sic est intelligendum, ut punitis illis, qui diversitates et schismata secuti sunt, in coeleste horreum recipiantur et serventur, qui charitatis unitatem amaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ sem̃ seminasti in agro tuo: Unde¬
g habet ⁊it ania. Uidendũ ÷ utrũ ipsi
snt serui qͦs paulo post messores appellat.
Sed quis auderet dicere messores angelos
scilicet nescisse. quis ⁊izania seminauerit:
& ea tunc apparuisse illis. cũ herba fructũ
fecisset : Magis gͦ oportet intelligi hoĩes
ipsos fideles seruor nõie significatos: quos
etiã bonũ sem̃ dicit. Non eñ ait. in tẽpore
messis dicã uobis colligite pͥmũ tizania.
s dixit dicã messorib. Unde intelligunt᷑
alia eẽ officia seruoꝵ: alia ẽẽ officiã messoꝵ

Expanded text:
 semen seminasti in agro tuo? Unde ergo zizania? Videndum est, utrum ipsi sint servi, quos post messores appellat. Sed quis auderet dicere messores angelos, scilicet, nescisse quis zizania seminaverit et eis tunc apparuisse illa, cum herba fructum fecisset? Magis ergo oportet intelligi homines ipsos fideles servorum nomine significatos, quos etiam bonum semen dicit. Non enim dicit: In tempore messis dicam vobis: Colligite primum zizania, sed dixit: Dicam messoribus. Unde intelliguntur alia esse officia servorum, alia messo
Abbreviated transcription (Latin):
damitcduns agrũ ipsũ ñ eccłam s hc̃ mundũ
interpretatꝰ t̾ bene incelligunt᷑ heretici
han societate unius ȩccłȩ uel unius fidei:
societate solius nominis xp̃iani. in hoc
mundo pmuscent᷑ bonis. Ut illi qͥ in eadẽ
fide mali st̃ paleis potiꝰ quã ⁊izanus de¬
habet cũ frum̃to radicẽq comunẽ. in illa
tauppe sagena qͣ concludunt᷑ & mali & boni
pisces: ñ absurde mali hatholici intelli¬
gunt̃. Aiud ÷ eñi mare qͦd magis mundũ
stu ignificat. aliud sagena quȩ uniꝰ fidei
uel unius eccłȩ cõmunionẽ uidet᷑ ostendere
Int̃ hereticos u &e malos katholicos hoc int̾¬
est: qdheretici falsa credunt. illi autem
uera credentes ñ uiuunt ita ut credunt.
Sed de his hactenus.

Expanded text:
Dominus agrum ipsum, non Ecclesiam, sed hunc mundum interpretatus est, bene intelliguntur haeretici, quia non societate unius Ecclesiae vel unius fidei, sed societate solius nominis christiani in hoc mundo permiscentur bonis: ut illi qui in eadem fide mali sunt, palea potius quam zizania dehabet, cum frumento, radicemque communem. In illa quippe sagena, qua concluduntur et boni et mali pisces, non absurde mali catholici intelliguntur. Aliud est enim mare, quod magis mundum istum significat, aliud sagena, quae unius fidei, vel unius Ecclesiae communionem videtur ostendere. Inter haereticos et male catholicos hoc interest, quod haeretici falsa credunt, illi autem vera credentes, non vivunt ita ut credunt. Sed de his hactenus.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hi qͥ uirtutes admirabant᷑. reggẽ illum
facere uellent: fugit in monte orare.
u u illi qͥ uirtutib eꝰ inuidebant morti
tradere disponerent. proptꝰ occurrit: IN¬
formans nos hoc exemplo. ut parati simus
ad aduersa scłi toleranda: cauti adblandi

Expanded text:
cum hi qui virtutes ejus admirabantur regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant eum morti tradere disponerent, occurrit formans exemplo ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandi
Abbreviated transcription (Latin):
lã nobis ꝑsuadet᷑. si diligentiã adhibeam
ut bonã uoluntatẽ. cautelã: patientim
discretionẽ: longanimitat᷑e. & iusticuan
habere laboremꝰ: quȩ oĩa suis lociꝰ an
parabola distincte inueniunt᷑. ubienm
dicit seminauit bonũ sem̃ sem̃ uocat bni
uoluntat̾e quȩ in electis. ẽ. Ubi uero deti
Uenit inimicus & suꝑ seminauit tanã
in medio tritici & abiit: cautelã habenduã¬
ẽẽ intimare uoluit. Quom autẽ audto
uerbo decrescentib Zizanus ñ exarit in
irã : sed quasi patient̾ ferens ait himicus
hõ hoc fecit: patientiã nobis cõmendaut

Expanded text:
gentiam adhibeamus, ut bonam voluntatem, cautelam, patientiam, discretionem, longanimitatem, justitiam, habere laboremus, quae omnia in suis locis in parabola distincte inveniuntur. Ubi enim dicit: Seminavit bonum semen, vocat bonam voluntatem, quae in electis est. Ubi vero dicit: Venit inimicus, et superseminavit zizania in medio tritici et abiit, cautelam habendam intimare voluit. Quando autem audito verbo decrescentibus zizaniis, non exarsit in iram, sed quasi patienter ferens ait: Inimicus homo hoc fecit, patientiam nobis commendavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ioss tanquã lex clausa tenet᷑: uoce dare
ñ ꝑmittit᷑ Adultimũ in natali herodisid ÷
in expletione naturalis uoluptatis saltat
fliaid: ecultat uoluptas praua ex inti¬
delitace orta a postulat addi acl delicias
suas caput ioħns. id ÷ xp̃m auferri de intellectu
legis. Defert᷑ itaq ꝑ filiã matri:qͥa ꝑ prauam
uoluntatẽ satissit infidelitati. Quo facto discipłi

Expanded text:
Joannes tanquam lex, clausa tenetur, et vocem dare Joannes tanquam lex, clausa tenetur, et vocem dare non permittitur. Ad ultimum in natalis Herodis, id est in expletione naturalis voluptatis, saltat filia, id est exsultat voluptas prava infidelitate orta, et postulat addi ad delicias suas caput Joannis, id est Christum auferri de intellectu legis. Defertur itaque per filiam matri, quia per pravam voluntatem satis fit infidelitati. Quo facto
Abbreviated transcription (Latin):
Teqr herodes enĩ tenuit ioħem & alli¬
gauit eũ & posuit in carcerẽ ꝓpter¬
de opinione resurrectionis. cũ nichil de
morte dixissec : ideo reuertit᷑ & narrat.
qualit᷑ &ẽ cur obierit. Uetus narrat histo¬
ria philipps̃ herodis maioris filiũ subqͦ
rns fugit in egiptũ : fr̃em ẽẽ herodis hus
sub qͥ passus : xp̃s & duxisse uxorẽ herodi¬
adde filiã reg̃ĩs arethȩ. Postea uͦ socerũ eiꝰ
exortis qͥbusdã contra generũ simulta¬
cib tu ł ise filiã suã & in dolorẽ mariti
prioris inimici eꝰ herodis nuptus copulasse:¬
eo qͦd ipse eet maioris potestatis & famȩ.
Factuq ÷ adulteriũ publicũ sic̃ ꝑfidis causa
peundi : ita fidelissimo preconi nr̃ȩ redẽ¬
ptionis materia triũphandi qͥ ꝓhibendo
inuista. loħs figurã tenet legis herodes¬
ui significat popłm iudaicũ qui sibi uelut
uxorẽ gentilis popłi de eodẽ parente ꝓgȩ¬
niti sociauit infidelitat᷑ẽ. Quod qͥa uetat

Expanded text:
des enim timuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem, pde opinione resurrectionis Joannis cum nihil de morte dixisset, ideo revertitur, et narrat, qualiter obierit. Vetus narrat historia, Philippum Herodis majoris filium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam Regis Aretae, postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam et in dolorem mariti prioris inimici ejus nuptiis copulasseeo quod ipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo Joannes figuram tenet legis. Herodes significat populum Judaeorum, qui sibi velut uxorem gentilis populi de eodem parente progeniti sociavit infidelitatem, quam quia vetat
Abbreviated transcription (Latin):
ea  Quib ipsa ueritas quȩ patient᷑ om̃s
supportet: respondet. Non. ne forte colli¬
gentes ⁊izania. eradicetis simul & tri¬
ticũ. in quo docet ñ ita hominẽ constitũ¬
tũ ẽe in hac uita ut certꝰ ẽȩ posiit. qͣlis
qsqis post ea futurꝰ sit : uel qͥd etiã error¬
ei conferat ad ꝓuentũ bonorp. Dicit
q n adhic tales ẽẽ auferendos de hac
uita ne cũ malos interficere conarent᷑
honos interficerent. qͦd forte futurist᷑:
aut bonis obsint: qͥb & inuiti forte
utiles st̃. Sed tt oportunȩ fieri cũ ĩa
in finẽ restat uel tẽpus cõmutandȩ
uite uel ꝑficiendi ad ueritatẽ ex alieni

Expanded text:
ea? quibus ipsa veritas, quae patienter omnes supportat, respondet: Non, ne forte cum zizania eradicetis simul et triticum. In quo docet, non ita hominem constitutum in hac vita, ut certus esse possit, qualis quisque postea futurus sit, cujus eejus conferat ad proventum bonorum. Dicit ergo, non adhuc tales auferendos de hac vita, ne dum malos interficere conarentur, bonos interficerent, qui forte futuri sunt, aut bonis obsint, quibus etiam inviti forte utiles sunt; sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non restat, vel tempus mundanae vitae, vel proficiendi ad virtutem ex alieni
Abbreviated transcription (Latin):
Nex parabola scđa ÷ interptatione sua ñstaci
posita: sed interiectis aluis parabolis postra¬
edisserta. Hic enĩ ꝓponit᷑ & postea dimisisꝰ
turbis uenit᷑ domũ. Etunc accedt̃ adcũ
discipłi rogantes. Edissere nobis parabcłã

Expanded text:
nda parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere
Abbreviated transcription (Latin):
amore iusticiȩ qͥa erat discipłs: uel humana
curiositate cupiens scire qͥd iudicaret de eo¬
eo pontifex utrũ neci ad diceret: anflagellatũ
dimitteret Ꝙ in hoc nota diuersitatẽ int̃ eũ

Expanded text:
amore justitiae, quia erat discipulus, vel humana curiositate cupiens scire, quid de eo judicaret pontifex, utrum neci addiceret, an flagellatum dimitteret. Et in hoc nota diversitatem inter eu
Abbreviated transcription (Latin):
gemiida. & partẽ uaso¬
tauit ea int̾ram senna¬
ar indomũ dĩ sui &
ułasa intulit indomũ thesauri dĩ sui.
Etait rex as fanat p̃posito e unuchoꝵ
suorum. ut introduceret de filus isrł
& de semine regio& tẏrannorũ pue¬
ros inquib nulla esset macula. deco¬
ros forma & eruditos omĩ sapientia.
cautos scientia & doctos disciplina. &
qui possent stare inpalatioregis. ut
doceret eos litterasae linguã chalde¬
orũ. Et constituit ei srexannonã ꝑsin¬
gulos dies de cibissuis & de uinounde
bibebat ipse. ut enutrititrib annis.
posteastarent in conspecturegis. fũ¬
er̃ ergo inter eos de filiisiuda. daniel
anantas. misahel & atarias & impo¬
suit᷑ eis prȩpositii seunuchorũ nomina
daniheli balthasar. & ananiȩ sydrach.
misaheli misuclie maq caa
helem duodecimũ librũ scri
psit porphyrius. nolens eum
ab ipso cuiꝰ inscriptꝰ est nomi¬
ne esse cõpositũ. sed a quodar
itemporib antiochi qui appellatꝰ est epiphan

Expanded text:
gem Iudae et partem vasotavit ea in terram Sennaar in domum dei sui et vasa intulit in domum thesauri dei sui et ait rex Asfanaz praeposito eunuchorum suorum ut introduceret de filiis Israhel et de semine regio et tyrannorum pueros in quibus nulla esset macula decoros forma et eruditos omni sapientia cautos scientia et doctos disciplina et qui possent stare linguam Chaldeorum et constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis et de vino unde bibebat ipse ut enutriti tribus annis postea starent in conspectu regis fuerunt ergo inter eos de filiis Iuda Danihel Ananias Misahel et Azarias et inposuit eis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae hpsit Porphyrius, nolens eum ab ipso, cujus inscriptus est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes,
Abbreviated transcription (Latin):
quod filiũ habeat.
sit expatre & filio ꝓ¬
cedens: patri & fillo
coet᷑nꝰ. Pater gͦ pͥncipi¬
um deitatis. qͥ sicut nsiquã fuit non ds: ita nũ¬

Expanded text:
quod Patrem habeat; sit ex Patre et Filio procedens, Patri et Filio coaeternus. Pater ergo principium deitatis; qui sicut nunquam fuit non Deus, ita nu
Abbreviated transcription (Latin):
faceri coepit quȩ ꝑ inanis apperitu laude sfa¬
ciebat: quasi sobolẽ suã tam &e si indigne edi¬
tam dño consecrans ciuem ierusolimitanum
facit quia oplis male inchoatũ corrigens en
PFACTU EST IN MENSE CHASLEU ANNO
uicesimo. et ego erã insusis castro. Et
uenit anani unus de fr̃ib: meis. ipse &
uiri iuda. & in terrogaui eos de uideis qui
remanserant & suꝑerant de captiuitate ierłm.

Expanded text:
facere coeperit quae pro inanis appetitu laudis faciebat, quasi sobolem suam, tametsi indigne editam, Domino consecrans, civem Jerosolymitanam facit, quia opus male inchoatum corrigens ex factum est in mense Casleu, anno vicesimo, et ego eram in Susis castro. Et venit Anani unus de fratribus meis, ipse et viri ex Juda: et interrogavi eos de Judaeis, qui remanserant et supererant de captivita
Abbreviated transcription (Latin):
ricors & uerax. Multũ del ectat om̃s pecca¬
tores & amatores scłi huiꝰ qͥa misericors &
miserator dñs. qͥa longanimis & multum
misericors. Sed si amas tã multã miscđiam:
time ibi & ultimũ qd̃ ait. & uerax. Si enĩ
te ad securitatẽ &̾ mptinitatẽ. & ad licentiã
peccato faceres qđ uelles: utereris scłouł
iussisset. Et siqͥs te bene ammonendo ob¬
iurgaret atq terreret. ut cohiberes te
ab immo derato fluxii. eundo post concu¬
piscentias tuas & deserendo dm̃ tuũ: incer
medias uoces obiurgantis obsisteres. impu¬
denti qͥde fronte ueluti audita diuina auc¬
toritate & legeres delibro dñico. Quid me
tres dõ nros Iile misericors. e. & miserator
& multũ misericors. N etalia homines
dicerent uncĩ uerbũ addidit infine qđ
at cerierax. Nt excussit lecitiã male p̾su¬
mentiuese indur tmorẽ dolentũ S audea

Expanded text:
omnes peccatores et amatores saeculi hujus, quia misericors et miserator Dominus, quia longanimis et multum misericors. Sed si amas tam multa mitia, time ibi et ultimum quod ait, Et verax. Si enim te ad securitatem et impunitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculoum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum addidit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. Gaudea
Abbreviated transcription (Latin):
F iliꝰ m̃s primogenitꝰ isrł Quẽ ab infant̃¬
peccatũ ñ faceret. nec inueniret᷑ doli
inore eius. sed impleret eum timor dR
obias gabelo contribuli suo egenti.
ait sub cyrographo decẽ talenta argen
diuinę legis qͣ in decalogo continet᷑ scient
cõmisit. ut ꝑ hoc eas ab infidel itatis egest
liberaret. Sub cyrographo autẽ dedit. i
sub conditione restituendi postquã ipse
tesceret. uł qͥ dederat repeteret. Acceꝑu
autẽ gs uerba dĩ apopło isrł ꝑ int̾prer

Expanded text:
Quem ab infantpeccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenti. divinae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per
Abbreviated transcription (Latin):
TOBIAE
IBER SGIPATRIS NRI¬
Litterȩ salubris patet legen¬
tib. ut pote qui maximis uite
moralis & exemplis habundat
& monitis: & si quis eundẽ etiã
allegorice nouit interp̃tari.
qͣntũ poma folus: tantũ inte¬
riorẽ eiꝰ sensũ simplicitati uidet¬
litterȩ prestare. Maxima

Expanded text:
Tobiam Liber sancti Patris litterae salubris patet legentibus, ut pote qui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simplicitati litterae praest
Abbreviated transcription (Latin):
Ieroboã qͥppe qͥ ad deceptionẽ sub ditoꝵ sibi uitulos
fabricauit aureos. idolatrię auctores exprimit.
tatis ñ deseruit. Hȩc captiuitas a rege assy¬
rioꝵ facta. illã generis humani captiuitatẽ desig¬
nat. quã ꝑ regẽ om̃iũ prauoꝵ hoc. ẽ diabolũ

Expanded text:
eroboam quippe, qui ad deceptionem subditorum sibi vitulos fabricavit aureos, idololatriae auctorem exprimit. tatis non deseruit. Haec captivitas a rege Assyriorum facta illam generis humani captivitatem designat, qua per regem omnium pravorum, hoc est diab
Abbreviated transcription (Latin):
rudib suȩ gentis auditorib s & his qͥ exnationib
in ritũ conuersationis eoꝵ conuerti uoleban
ministrabat. Quicqͥd enĩ naturalis boni habe
poterat qđ ñ abhoste captiuante tollerẽt
totũ hoc suis in exẽplũ uirtutis ostendeb̃
Sed & portionẽ seꝑ aliquã scientiȩ salutar̃
etiã gentib dabat. qđ est detͤimationẽ su
substantię tobiam ad uenis ministrat̃
Nobias post quã factus ÷ uir. accep
to: accepit synagogã cerimoniis legali
xp̃m ex suo genere nasciturũ. ẽẽ. cogp̃¬
uit. dicente moyse. Propħam uob s¬

Expanded text:
et his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat; quod est decimationem suae substantiae Tobiam advenis ministrare. Tobias postquam factus est vir, accepit ficatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis legalibm ex suo genere nasciturum esse cognovit, dicente Moyse: Prophetam susci
Abbreviated transcription (Latin):
liter nc̃ intelligunt. & ad conquirenda
uirtutũ diuitias exercent. Reddunt
foeneratori. cũ credentes infine scłi ud
in unitatẽ eccłȩ recipiunt. eisq saluand
xp̃i sacramtta committunt. & scriptur¬
rum quoq reserant archana.
ubebat᷑ tobias a rege occidi & tolli omi
substantiã eiꝰ. ꝓpt̾ bona q fecit. Sed & N¬

Expanded text:
liter nunc intelligunt, et ad conquirendas virtutum divitias exercent; reddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a rege occidi, et tolli omnem substantiam ejus propter bona quae fecit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
accepti erunt dõ cuiꝰ grã sunt redemp¬
* accepti erunt & angłis quorum
numerũ cõplebunt. quib in ꝑpetuũ
fraterna societate copulandi sunt.
Hi sunt & enĩ habitatores terrȩ illius.
de qua dñs dicit. Beati mites. quoniã
ipsi possidebunt terram. Quam ui¬

Expanded text:
accepti erunt Deo, cujus gratia sunt redempti accepti erunt et angelis, quorum numerum complebunt, quibus in perpetuum fraterna sunt societate copulandi. Hi sunt etenim habitatores terrae illius, de qua Dominus dicit: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram ; quam vi
Abbreviated transcription (Latin):
Filiꝰ m̃s primogenitꝰ isrł Quẽ ab infantia¬
om̃i peccato. credendo & confitendo quia
peccatũ ñ faceret. nec inueniret᷑ dolus
inore eius. sed impleret eum timor dñi.
obias gabelo contribuli suo egenti. de¬
ait subcyro grapho decẽ calenta argenti.
Et popłs dĩ gentib ꝑseptuaginta int̾pretes
diuinȩ legis qͣ in decalogo continet᷑ scientiã
cõmisit. ut ꝑ hoc eas ab infidel itatis egestate
liberaret. Sub cyrographo autẽ dedit. id ÷
sub conditione restituendi postquã ipse di¬
tesceret. uł qͥdederat repeteret. Acceꝑunt
autẽ g̃s uerba dĩ apopło isrł ꝑ int̾pretatio¬
nẽ. quȩ post incarnationẽ dñicã etiã spũa¬
liter nc̃ intelligunt. & ad conquirendas
uirtutũ diuitias exercent. Reddunt uͦ
foeneratori. cũ credentes infine scłi iudeos
in unitatẽ ȩccłȩ recipiunt. eisq saluandis
xp̃i sacram̃ta committunt. & scriptura¬
rum quoq reserant archana.
Iubebat᷑ tobias a rege occidi & colli omnẽ

Expanded text:
imogenitus Israel . Quem ab infantitc. Credendo et confitendo, quia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenti. Et populus Dei gentibus per LXX Interpretes divinae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnationem dominicam etiam spiritualiter nunc intelligunt, et ad conquirendas virtutum divitias exercent; reddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a rege occidi, et tolli omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Leroboã qͥppe qͥ ad deceptionẽ subditoꝵ sibi uitulos
fabricauit aureos. idolatriȩ auctores exprimit
tatis ñ deseruit. Hȩc captiuitas a rege assp¬
rioꝵ facta. illã generis humani captiuitatẽ desig¬
nat. qua ꝑ regẽ om̃iũ prauors hoc. ẽ diabolũ

Expanded text:
eroboam quippe, qui ad deceptionem subditorum sibi vitulos fabricavit aureos, idololatriae auctorem exprimit. tatis non deseruit. Haec captivitas a rege Assyriorum facta illam generis humani captivitatem designat, qua per regem omnium pravorum, hoc est dia
Abbreviated transcription (Latin):
rudib suȩ gentis auditorib s & his qͥ exnationib
inritũ conuersationis eoꝵ conuerti uoleban
ministrabat. Quicqͥd enĩ naturalis boni hab̾e
poterat qđ ñ ab hoste captiuante tolleretur
totũ hoc suis in exẽplũ uirtutis ostendebat.
Sed & portionẽ seꝑ aliquã scientiȩ salutaris
etiã gentib dabat. qđ est detͤimationẽ suę
substantiȩ tobiam ad uenis ministrare.
obias post quã factus ÷ uir. accepit
uxorẽ annam extribu sua. Et popłs idẽ
post qm adoleuit & amplificatꝰ est in egẏp¬
to: accepit synagogã cerimoniis legalib
xp̃m ex suo genere nasciturũ. ẽẽ. cogno¬
uit. dicente moyse. Propħam uob susci¬

Expanded text:
 et his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat; quod est decimationem suae substantiae Tobiam advenis ministrare. Tobias postquam factus est vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, etc. Et populus idem, postquam adolevit et amplificatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis legalibusm ex suo genere nasciturum esse cognovit, dicente Moyse: Prophetam susci
Abbreviated transcription (Latin):
& eccłȩ sacram̃ta si sp̃ualiter
intelligit᷑ in se continere ꝓbatur. Si quidẽ
ipse tobias popłm isrł designat. qͥ cunctis gen¬
tib idolatriȩ deditis. ipse seruiebat dõ feq̾e
recta & oꝑibus iustis. sic̃ de tobialegit᷑ qͥa cũ
irent omnes ad uitulos aureos qͦs fecerat iero

Expanded text:
esiae sacramenta, si spiritualiter intelligitur, in se continere probatur. Siquidem ipse Tobias populum Israel designat, qui, cunctis gentibus idololatriae deditis, ipse serviebat Deo fide recta et operibus justis, sicut de Tobia legitur. Quia cum irent omnes ad vitulos aureos, etc. Jero
Abbreviated transcription (Latin):
uidȩ. uenit nabu chodonosor rex ba¬
bylonis terłm. & obsedit eam . loachin
filius iosiȩ. cuiꝰ tercio decimo anno
ꝓphetare orsus est ieremias. sub
quo etiam obda mulier ꝓphauit. ipse est qui
alio nomine appellatur eliachim. & regnauit suꝑ
tribũ uida & ierłm annis undecim. Cui successit
in regnum filius eius ioachin. cognomento iecho¬
nias. Qui tercio mense regni sui. decima die captꝰ

Expanded text:
buchodonosor rex Babylonis Jerusalem, et obsedit eam. Joacim filius Josiae cujus tertio decimo anno prophetare orsus est Jeremias, sub quo et Olda mulier prophetavit, ipse est qui alio nomine appellatur Heliachim, et regnavit super tribum Juda et Jerusalem annis undecim: cui successit in regnum filius ejus Joachim, cognomento Jechonias; qui tertio mense regni sui, die decimo, captu
Abbreviated transcription (Latin):
LOBIAE
IBER SGIPATRIS NRI¬
TOBTE O INSUꝑRICIE
litterȩ salubris patet legen¬
tib. ut pote qui maximis uitȩ
moralis & exemplis habundat
&ꝰ monitis : & si quis eundẽ etiã
allegorice nouit interp̾tari
qͣntũ poma folis : tantũ inte¬
riorẽ eiꝰ sensũ simplicitati uidet

Expanded text:
Tobiam Liber sancti Patris Tobiae, et in superficie litterae salubris patet legentibus, ut pote qui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simplicitati lit
Abbreviated transcription (Latin):
imitari ꝑlaceat. ratione ꝙ auctoritate simul concurrentib ꝓ fac
sura om̃ia mod̾anda sunt: ne quid ut suꝑfluũ diffluat dicente apło.
unicuiq sicut ds̃ diuisit scdm m̃surã fidi: de ea in pͥmis udendũ
quid sit .&. quas partes habe at:
argunentum non apparentum. Subtantia
rerum spandarũ. quia ꝑ fidem sꝑanda in nobis
subsistunt. Sꝑanda uocat bona illa cc̃tia qut oesi¬
deramus ut immortalitas & cet̾a. que tu nob iamꝑ
rꝓbanio. quia si qius oubitat inde: ñ p aligtianoo ꝓbari humara
ratione. Dt si quis quereret. unde scis partum uirgius. fucurũ
eciam statum eleccoꝵ: Non habeo aliud argum̃tũ. n qđ eredo i¬

Expanded text:
imitari placeat et ratione et auctoritate simul concurrentibus pro imitari placeat et ratione et auctoritate simul concurrentibus pro s omnia moderanda sunt, ne quid ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: Unicuique Deus divisit mensuram fidei ; de ea in primis est videndum quid sit, et quas partes habeat. argumentum non apparentium . » Substantia rerum sperandarum, quia in nobis subsistunt. Speranda vocat bona illa aeterna quae desideramus, ut immortalitas, etc. quae in nobis per robatio; quia si quis dubitat inde posse aliquando probari humana ratione; ut si quis quaerat: Unde scis partum Virginis, futurum etiam statum electorum? non habeo aliud argumentum, nisi: Credo i
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ni postenti rationem red¬
dere ut ait beatus petrus in
epła sua parati ẽẽ debemius
eum modestia ꝙ timore. Itaq
ut pariter seruentur modes¬
lia in firmone. timor in asser¬
tione: ꝓfanas uerboꝵ nouita¬
in nullam partẽ p̃cipiti asser¬
tione declinemꝰ. Melius est
enim non eloqui magna ubi sine ꝑiculo ñ errat᷑ maꝑtio:
quam diffinire contraria. S uͥcunq possumꝰ. auccoritatum
uestigia imitem᷑. Ubi uero certa deest auctoritas: hispotissi¬
mum assentire studeamꝰ. qͥ maxime accoritatib accedunt.
& non de suo sensu p̃sumentes. scͥpturas expietate int̃ptãt᷑.
Scͥptura enim ut ait beatꝰ auorstuiꝰ altinidine suꝑbos irri¬
det. ꝓfunditate attentos tenet. magnos ueritate: ꝑ aruulos
nutrit affabilitate. Si qua gͥ obscura nobis occurrerĩt. sit nr̃i
ꝓ positi pͥmum ad accoritates confug̾e. deinde quid nr̃i tẽꝑis sapi¬
entes inde sentiant in mediũ conferre. ꝙ cur potiꝰ hos quã illos

Expanded text:
omni poscenti rationem reddere, ut ait Petrus in Epistola sua, parati esse debemus cum modestia et timore . Itaque, ut pariter servetur modestia in sermone, timor in assertione, profanas verborum novitain nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim non eloqui ubi sine periculo non erratur magna, quam definire contraria. Sed ubicunque possumus auctoritatum vestigia sequamur, ubi vero certa deest auctoritas, his potissimum assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt; et non de sensu suo praesumentes, scripturas ex pietate interpretantur. Scriptura enim sancta, ut ait beatus Augustinus, altitudine superbos irridet, profunditate attentos tenet; magnos veritate, parvulos nutrit affabilitate. Si qua igitur obscura nobis occurrerint, sit nostri propositi primum ad auctoritates confugere; deinde quid nostri temporis sapientes de illis sentiant in medium conferre; et cur potius hos quam illos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubito cõplenda. Est itaꝙ fides sub̃a sꝑandaꝵ rerum quantũ
ad nosi argum̃tũ ñ apparentũ quantũ ad alio. S hac diffinitiõ e
compbendit. cum spanda ñ p̃terita s fucura tantũ contineat. ¶t
sic diffinir ip̃. Fides ẽ uoluntaria certitudo absentium. supra opi¬
nonem ꝙ. infra scientiã constituta. Poluntaria quia ñ cogit᷑ Ab¬
sentium .i. sensib corporeiꝰ ñ subiacentiũ. Supͣ opinionẽ: q plus
est ercd̃e quami opmari. Infra scientiã: quia minus ceedere quã
scire. Ideo etuim credinius: ut aliquando sciatnus.
Spes: que sic diffiiri pͭ. Spes est fiducia futuroꝵ bono
ex gr̃a dĩ & ex bona conscientia.e fide ꝙ sꝑe

Expanded text:
andarum, quantum ad nos; argumentum non apparentium, quantum ad alios. Sed hac diffinitione idei comprehendit, cum speranda non praeterita, sed futura tantum contineat: Quare sic diffiniri potest. Fides est voluntaria certitudo absentium supra opinionem et infra scientiam constituta. Voluntaria; quia non cogitur, absentium, id est sensibus corporis non subjacentium; supra opinionem, quia plus est credere quam opinari; infra scientiam, quia minus est credere quam scire. Ideo enim credimus, ut aliquando sciamus. Cspes, quae sic diffiniri potest: Spes est fiducia futurorum bonorum, ex gratia Dei et ex bona conscientia venie
Abbreviated transcription (Latin):
tributa persoluebat: nunqͣm
munera obtulit Quuis ergo estu.
qui sic intrepidus nr̃os fines in¬
gressus es: Non solum nr̃a sup¬
plicia ñ uereris: insuper et õs
ceps nr̃ sathan dicebat: quod
ꝑ tuam mortẽ crucis. totius mũ¬
di potestatẽ accepturus esses.¬
Tunc rex głe dominus. maies

Expanded text:
tributa persolvit, nunquam munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nostros fines ingreditur; et non solum nostra supplicia non veretur, insuper et alios munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nostros fines ingreditur; et non solum nostra supplicia non veretur, insuper et alios
Abbreviated transcription (Latin):
Pontius pilatus: regi claudio
salutẽ. Nuper accidit quod et¬
ip̃e ꝓbaui: iudeos per inuidrã
se suosq posteros per iħm cru-¬
deli dãpnatione punisse: de quo
cũ ꝓmissum haberent patres eoꝵ
quod illis d̃s̃ eoꝵ mitteret illũ¬
de celo sc̃osuõ qui eoꝵ merito
rex diceretur: & hunc se ꝓmisit¬
eum hebrei cecos illuminasse.
leprosos mundasse. paraliticos
curasse: demones ab hominib
fugasse: mortuos etiã suscitasse:
imperasse uentis:⁊ ambulasse
siccis pedib suꝑ undas maris:
⁊ multa alia signa miracłoꝵ fecisse.¬

Expanded text:
Pontius Pilatus Claudio salutem. Nuper accidit, et quod ipse probavi, Judaeos per invidiam se suosque posteros crudeli condemnatione punisse. Denique cum promissum haberent patres eorum, quod illis Deus eorum mitteret de coelo Sanctum suum qui eorum Rex merito diceretur, et hunc se eum cecos illuminasse, leprosos mundasse, paraliticos curasse, demones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris et multa alia mirabilia fecisse,
Abbreviated transcription (Latin):
alieni tam̃ st̃ a ꝓmissione hac:
pes autem iustoꝵ humilita¬
te subnixa ẽ: & desidium cari¬
date. De his aut̃. caritate sciliti
⁊ humilitate: qͣsi defontibus
saluatoris. hauruntur sc̃aꝵ
aque lacrunaꝵ. ꝑie enĩ plorat:
qui post culpam salubrit᷑ cõ¬
punctus. ⁊ in tmore dei hu¬
miliatus. iniquitatẽ detesta-
t᷑: & semper dolet fecisse. quod
ñ ꝯsentit iterare. He st̃ ꝑie la¬
cͥme: de quib psalmista dic̃.
Exitus aquar̾ deduxer̃t ocłi
mei: qr non custodier̃t legem
tuam. Pie plorat: qui desicłio
spiritali gaudio resolutus. in
lacrimas diffluit ⁊ liquescit:
⁊ recordatione desiderabiliũ
suoꝵ miro modo interius se
effundit: ut dicere possit. Hec
recordatus sum. ⁊ effudi in me
aĩam meã: qm̃ transibo ĩ locũ
tabernaculi admirabilis. usq
ad domũ dei. haꝵ lacrimarũ
dulcedinẽ exꝑta ẽ illa amore
languida: que dicebat. Enuna
mea liquefacta ẽ: ut dilectus.

Expanded text:
alieni tamen sunt a promissione hac: alieni tamen sunt a promissione hac: pes autem justorum humilitate subnixa est, et desiderium charitate. De his autem, charitate scilicet et humilitate, quasi de fontibus Salvatoris, hauriuntur sanctarum aquae lacrymarum. Pie enim plorat, qui post culpam salubriter compunctus, et in timore Dei humiliatus, iniquitatem detestatur; et semper dolet fecisse, quod non consentit iterare. Hae sunt piae lacrymae, de quibus Psalmista dicit: Exitus aquarum deduxerunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam . Pie plorat, qui desiderio spirituali et gaudio resolutus in lacrymas diffluit et liquescit, et recordatione desiderabilium suorum miro modo interius se effundit, ut dicere possit: Haec recordatus sum, et effudi in me animam meam; quoniam transibo in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . Harum lacrymarum dulcedinem experta est illa amore languida, quia dicebat: Anima mea liquefacta est, ut dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
desiderare: nisi adiciat peccata
relinquere.⁊erraia corrigeres
⁊ bona quib bonus fiat appre¬
hendere. Illiud est enĩ. bona hec
sꝑare uł desicłare: aliud. habere.
Nemo siquidem solum sꝑando
uel desiderando. uł se habere
opinando bona quib bonus
sit: s magis hec habendo. bonꝰ
est. Multi emm peniten¬
tiã ⁊ peccatoꝵ ueniã. quibus
sperant. Sic caritatẽ ⁊ hu¬
militatẽ: cet̾aq bona. quibus
boni siant. S uana ẽ spes eorũ:
desidium quoq ⁊ opinio eorũ:
mutiliter cõpungunt᷑ ad iusti¬
ciã. Sicut boni innoxie tẽptant᷑
ad culpam. An non bonos se pu¬
tant. qui desus m̾itis superbiꝰ
iudicantdut se cũ dño iudica¬
tͦos confidant: De qualib scͥp¬
tũz. Cadent a latere tuomille:
⁊ decẽ milia a dextͥs tuis. Qui
ergo huiusmodi s̃t: & nc̃ inspe
sua habundantius gaudentiꝰ.¬
⁊si in desidiis ⁊ suspiriis. ⁊ sin¬
gultib aĩe lacrimis fiuant:

Expanded text:
desiderare, nisi adjiciat peccata desiderare, nisi adjiciat peccata relinquere, et errata corrigere, et bona quibus bonus fiat apprehendere. Aliud est enim bona haec sperare, vel desiderare, aliud habere. Nemo siquidem solum sperando vel desiderando, vel se habere opinando bona, quibus bonus sit, sed magis haec habendo, bonus est. Multi enim poenitentiam et peccatorum veniam, quibus sperant; sic charitatem et humilitatem, caeteraque bona, quibus boni fiant; sed vana est spes eorum, desiderium quoque et opinio eorum, inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut boni innoxie tentantur ad culpam. An non bonos se putant, qui de suis meritis superbius judicant, ut se cum Domino judicaturos confidant? De qualibus scriptum est: Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis . Qui ergo hujusmodi sunt, etsi in spe sua abundantius gaudeant; etsi desideriis et suspiriis et singultibus animae lacrymis fluant,
Abbreviated transcription (Latin):
go ⁊ he ydrde: suigule caprũt
metretas un.s uel ternas. Os
autem he lacrime. q̃ de tedio ma¬
loꝵ suie ex desidio bonoꝵ ma¬
nant: omunes possunt eẽ ⁊ bo¬
nis ⁊ malis. Nam ꝓ omnib his
causis. ꝯpunguntur boni: cõ¬
punguntur & mali. Plorant
boni. plorant ⁊ mali: S salubri¬
ter boni : steriliter mali. Nam
esauut apłs testatur: cupiens
heditare repromissionẽ. repbatꝰ
ẽ. Non enĩ muenit locũ peniten¬
tie: qͣiquã lacrimis requisisset
illam. Et iudas penitentia du¬
ctus: retulit triginta argenteoᷤᷤ.
Et balaam inutiliter ad iustici¬
ã ꝯpunctus ẽ. dicens: moriatur
aĩa mea morte iustoꝵ: & fiant
nouissima mea hoꝵ similia.
Mala itaq dolenda ⁊ timenda.
possunt mali dolere ⁊ tiniere:
bona quoq sp̃ualia uł et̾na.
sperare ⁊ desicłare: et hoꝵ spe
uł desidio. illoꝵ uero dolore
uł timore ad lacrimas usq
cõpungi: tanto sterilius. qͣnto
mnanius. Quia nulli sufficit
mala lugere ⁊ b na perare uł

Expanded text:
t metretas binas vel ternas. Omnes autem hae lacrymae, quae de taedio malorum, sive ex desiderio bonorum manant, communes possunt esse bonis et malis. Nam pro omnibus his causis compunguntur boni, compunguntur et mali. Plorant boni, plorant et mali; sed salubriter boni, inutiliter mali. Nam Esau, ut Apostolus testatur, Cupiens haereditare promissionem, reprobatus est. Non enim invenit locum poenitentiae, quamvis cum lacrymis inquisivisset illam . Et Judas poenitentia ductus retulit triginta argenteos ; et Balaam inutiliter ad justitiam compunctus est, dicens: Moriatur anima mea morte justorum; et fiant novissima mea horum similia . Mala itaque dolenda et timenda possunt mali dolere et timere; bona quoque spiritualia vel aeterna sperare et desiderare; et horum spe vel desiderio, illorum vero dolore et timore ad lacrymas usque compungi, tanto sterilius quanto inanius. Quia nulli sufficit mala lugere, et bona sperare vel