comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatori quod conuentus fieret
in titulo praxedis. ⁊ misit ⁊ tenuit¬
simmetrium presbiterum cum aliis
uiginti duob. quos sine int̾rogati¬
one gladio puniri precepit in eodem
titulo. Quoꝵ corpora noctu beata
praxedis collegit. ⁊ sepeliuit in cimi¬
terio priscille: sub die septimo ka¬
lendaꝵ iunii. Tunc afflictione con-¬
stricta beata praxedis ingemuit ⁊
orauit ad dñm ut transiret ex hoc
mundo. Cuius orationes ⁊ lacrime.
tyrium scoꝵ supradictoꝵ ⁊ coronã:

Expanded text:
atori quod conventus fieret in titulo Praxedis, misiSymmetrium presbyterum, cum aliis viginti duobus, quos sine interrogatione gladio puniri praecepit in eodem titulo, quorum corpora beata Praxedis collegit et sepelivit in coemeterio Priscillae sub die VII Kal. Julii. Tunc afflictione constricta beata Praxedis ingemuit, et oravit ad Dominum ut transiret ex hoc mundo, cujus orationes et lacrymae tyr
Abbreviated transcription (Latin):
cipaliter agebatur. ut de cordibus
apłoꝵ crucis scandalum tolleretur:
nec conturbaret eoꝵ fidem uolunta¬
rie humilitas passionis. quib reue¬
lata eẽt abscondite excellentia dig¬
nitatis. s ñ minore prouidentia
spes sc̃e ecclesie fundebatur. ut to¬
tum xep̃i corpus agnosceret quali
eet cõmutatione clonandum. ⁊ eiuꝰ
sibi honoris consortium menbra ꝓ¬
mitterent. qui in capite p̾fulsisset.
He quo idem dñs dixerat cum de
acluentus sui maiestate loqueretur.
tunc iusti fulgebunt sicut sol ĩ reg¬
no pr̃is sui: protestante hoc ip̃m bea¬
to paulo apło ateꝑ dicente. Existimo
onim fratres quod nõ sunt condi¬
gne passiones huius temporis ad

Expanded text:
cipaliter agebatur, ut de cordibus cipaliter agebatur, ut de cordibus discipulorum crucis scandalum tolleretur; nec conturbaret eorum fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis. Sed non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutatione donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; protestante hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus t
Abbreviated transcription (Latin):
ut de supplitio xp̃i ñ erubescerẽt.
nec pudenclam sibi eam patien¬
tiam crederent. que sic subitura erat
seuitiam passionis ut ñ amitteret
głam potestatis: assumpsit ihc ꝑe¬
et conscenso ccm eis seorsum mon¬
te precelso claritatem illius sue
glorie demonstrauit:quia licet
intellexisient in eo maiestatẽ dei.
ip̃ius tamen corporis quo diui¬
nitas tegebatur potentiam nesci¬
ebant. Proprie signant̾ꝙ ꝓmiserat
gustare mortem qͣm uiderent filiũ
hominis uemientem in regno suo
iel est in regia claritate: qͣm sper¬
aliter acl naturam suscepti homi¬
nis ꝑtinentem. hiis trib uiris uo¬
luit ẽẽ conspicuam. Nam illã ip̃ius
seruatur. nullo modo mortali ad¬
huc carne circumdati intueri pote
electis testib głam suam. et cõmu¬
nem illam cum ceteris corporis for¬
mam tanto splendore clarificat: ut
et facies eius solis fulgori similis. Et
uestitus candori niuium ẽẽt equalis.
In qua tranffiguratione illud prin¬

Expanded text:
ut de supplicio Christi non erubescerent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevitiam passionis, ut non amitteret gloriam potestatis: Assumpsit Jesus Peet conscenso cum eis seorsum monte praecelso, claritatem illis suae gloriae demonstravit: quia licet intellexissent in eo majestatem Dei, ipsius tamen corporis, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat gustare mortem, quam viderent Filium hominis venientem in regno suo , id est in regia claritate, quam specialiter ad naturam suscepti hominis pertinentem, his tribus viris voluit esse conspicuam. Nam illam ipsius servatur, nullo modo mortali adhuc carne circumdati intueri poterelectis testibus gloriam suam, et communem illam cum caeteris corporis formam tanto splendore clarificat, ut et facies ejus solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem prin
Abbreviated transcription (Latin):
struenda erat de inferioris substan¬
tie sacramento. ne aplica fides ad
gloriam confitende in xp̃o dertatis
euecta: infirmitatis nr̃e receptionẽ
et ita iam in cxp̃o humanam crede¬
ret glorificatam ẽẽ naturam. ut nec
supplitio posset affici: nec morte dis¬
solui. Et icleo dicente dño qd̃ opor¬
tet eum ire iherosolimam. ⁊ multa
pati a seniorib et a scribis ac prin¬
cipib sacerlotum. et occidi et tercia
die resurgere: cum beatus petrus
contumelias illusionum. ⁊ crude¬
lissime mortis obprobrium. religi¬
benigna ab ihu increpatione cor¬
reptus. et ad cupiditatem partici¬
pancde cum eo passionis animatus
est. Subsequens enĩ exhortatio sal¬
uatoris hoc inspirauit. hoc docuit.
ut uolentes eum sequi negarent
se sibi: et pro spe eternoꝵ leuissi¬
mũ ducerent temporalium detri
stantie fortitudinẽ toto apłi cor¬
de conciperent. et nichil de susci¬
piende crucis aspitate trepidarẽt.

Expanded text:
struenda erat de inferioris substanstruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petruscontumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium religibenigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent temporalium detrimstantiae fortitudinem toto apostoli corde conciperent, et nihil de suscipiendae crucis asperitate trepidarent,
Abbreviated transcription (Latin):
aluator humani generis d̾s¬
S
xp̃s condens eam filem que
impios ad iusticiam. ⁊ mortuos re¬
uocat ad uitam: ad hoc discipulos
miraculis imbuebat. ut idem et
unigenitus dei ⁊ filius hominis
crederetur. Nam unum hoꝵ sine
alio ñ proderat ad salutem. Et eqͣ
deum tantummͦ sine homine aut
sine deo solum hominem crecliclisse:
cum utrumq eẽt pariter confiten¬
dum. quia sicut deo uera humani¬
tas: ita homini inerat uera diuinitaꝰ.
del confirmandã ergo huius fidei
porea suꝑans.⁊ humana transcen¬
dens: uidit mentis oculis filium
dei uiui. ⁊ confessus est glam dei¬
tatis: quia ñ ad solam respexit sub¬
stantiam carnis ⁊ sanguinis. Tan-¬
tum q in hac fidei sublimitite placu¬
it. ut beatitudinis felicitate dona¬
tus. sacram inuiolabilis petre ac¬
ciperet firmitatem: supra quã fun¬
data ecclesia portis inferi ⁊ mor-¬
tis legib preualeret. nec in soluen¬
dis aut ligandis quoꝵꝙ causis
aliud ratum eẽt in celo: qm quod

Expanded text:
alvator enim humani generis Jesus Christus condens eam fidem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos miraculis imbuebat, ut idem Christus et unigenitus Dei et hominis Filius crederetur. Nam unum horum sine altero non proderat ad salutem, et aequDeum tantummodo sine homine, aut sine Deo solum hominem credidisse, cum utrumque esset pariter confitendum: quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera Divinitas. Ad confirmandam ergo hujus fidei porea superans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
est ceteris uirginib. ita ⁊ incom¬
parabilis recte est aliorum ommiiũ
scõꝵ. festiuitatib. et admiranda
etiam uirtutib angelicis. Propter
hoc ex ꝑsona suꝑnor ciuium in
eius ascensione admirans sp̃c sc̃s
ait in canticis. Que est ista q̃ ascen¬
dit ꝑ desertum. quasi uirgula
fumi ex aromatib: Bene quasi¬
uirgula fumi. quia gracilis et
de licata. quia diuinis extenua-¬
ta disciplinis. Etenim concrema¬
ta unitus in holocaustum. incen¬
dio ꝑii amoris ⁊ desiderio carita¬
tis. ut uirgula inquit fumi ex aro¬
matib. Nimirum quia multis re
pleta erat uirtutum odorib. manãs
ex ea fraglabat suauissimus odor
etiam spiritib angelicis. ascende¬
bat aũ de deserto presentis seculi
uirga de raclice iesse olim ecorta.
s mirabantur electoꝵ anime p̾ gau¬
dio: quenam eẽt que etiam meritoꝵ
uirtutib. angeloꝵ uinceret dignita

Expanded text:
est caeteris virginibus, ita et incomparabilis ista est festivitas omnium sanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, et concremata intus in holocaustum incendio pii amoris et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aromatibus; nimirum quia multis erat repleta virtutum odoribus; manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta. Sed morabantur electorum animae prae gaudio quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus, angelorum vinceret dignita
Abbreviated transcription (Latin):
nor materus eus est qui est na¬
tus ex ea: quem omnis celoꝵ ordo
ueneratur. ⁊ adorat suꝑ se eleuatũ
cum pr̃e in sede maiestatis deum.
Legimus qͣm sepe ad funera et ad
cum hymnis ⁊ laudib detulisse. u¬
bi ⁊ utriusꝙ sexus chori comme¬
morantur frequenter auditi lau¬
des cetinisse Interdum ⁊ quod ꝑer¬
spicatius est: multo ñ minqͣm
lrunine eosdem resplenduisse. in¬
suꝑ et adhuc uiuentes in carne
miri odoris fragiantiam diutius
ꝑsensisse. Si ad recreandam spem
functos: qͣnto magis creclendum
hodierna clie militiam celoꝵ cum
suis agminib festiue obuiam ad¬
uenisse genitrici dei. eam ꝙ ingen¬
ti lumine circumfulsisse: ⁊ usq ad
thronum olim sibi ante mundi
constitutionem ꝑaratum cũ lau¬
dib ⁊ canticis spirctalib ꝑduxis¬
se. Nulli ddubium illam celestem ihe¬
rusalem tunc exultasse ineffabili le¬

Expanded text:
nor maternus ejus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus enim quam saepe ad funera et ad cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem,functos: quanto magis credendum est hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse! Nulli dubium, omnem illam coelestem Jerusalem, tunc exsultasse ineffabili lae
Abbreviated transcription (Latin):
ascenclit quasi aurora consurgens.
pulchea ut luna. electa ut sol. terri¬
bilis ut castroꝵ acies ordinata : ad
ascensu huius uirginis admiran-¬
tes facit: quod quasi noui dilucu¬
li aurora ritilans ascensu suo re-¬
splencdeat: multis freta ⁊ uallata
scõꝵ agniinib. unde dicitur terri¬
bilis ut castroꝵ acies ordinata. si qͥ¬
dem terribilis sius facta urtutib.
ut castroꝵ acies admocdum orclina
crior qm luna. quia iam sine defe¬
ctu sui coruscat celestib illustrata
fulgorib. Electa ut sol fulgore uir¬
tutum. quia ip̃e eam elegit sol iu¬
sticie ut nasceretur ex ea. ad beate
fas est credlere famulabantur ange¬
li. ⁊ uniuerse celoꝵ congratulaban¬
tur curie. Nec hoc mirum. quia ho

Expanded text:
inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? Admascensu hujus Virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinatchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Electa ut sol, fulgore virtutum, quia ipse elegit eam sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
de mutua uisione sua leti: ut¬
⁊ plis ꝑmisse certitudine secuti
debitas humiliũ exaltatori grãs
egerunt. Itaq adorato dño: domũ
suã sunt regressi. diuinũ ꝓmissũ
certi ⁊ hylares expectabant. Ista¬

Expanded text:
isione laeti, etprolis certitudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Conc
Abbreviated transcription (Latin):
uatorẽ mundi gen̾abit. Ee. utũ¬
taq surgens ascende iletłm: et
cũ ꝑuen̾is ad portam que aurea
ꝑ ẽo qd̾ deaurata est uocat᷑ aibĩ
signo uirũ tuũ ꝓciius in colu¬
mitatis statu sollicita es oburꝰ

Expanded text:
rem mundi generabit. Itaque surge, ascende Jerusalem: et cum perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium
Abbreviated transcription (Latin):
et extenso eo in lecto. buliens in ore eius
precepit. ut quasi territus passione
eius: sacrificiis consentiret. Cumq ex¬
tensus eẽt beatus primus. quasi a¬
quam frigidam ita omne plumbũ¬

Expanded text:
ns in os eius sset ut quasi territus passione eius sacrificiis consentiret. Extensus autem sanctus Primus quasi aquam frigidam plumbu
Abbreviated transcription (Latin):
runt eos tradi promoto presidi ci¬
re noluissent. sic eos interficeret.
Et accipientes eos milites duxerũt
in uia que dicitur numentana.
miliario terciodecimo ferro uin¬
ctos:⁊ miserunt eos in carcerẽ iuxta
forum ciuitatis. Cotidie uero ab
dicebant dñm. Post multum uero
temporis iussit sibi ꝓmotus p̾ses

Expanded text:
i cienis eos interficeret. Et accipientes eos milites, duxerunt in viam, quae dicitur Numentana, milliario decimo tertio ferro vinctos et miserunt eos in carcerem juxta forum civitatis, ubi iterum relevantur. Post multum vero tempor
Abbreviated transcription (Latin):
celestiũ tunc gandioꝵ hẽtis
bertate porfrui. Heati qui nũc
Aetis quia ridebitis. Nõ tempo¬
yaliũ dampna cõmodoꝵ. s uir¬
tutũ detrimenta spũaliũ qͥ fiẽt.
eterna bĩtudine ꝯsolabuntur
ubi nõ nt̃a solum s proximi
iubeniut cõmissa defteri. Quẽ
eius obedimꝰ conseq̃nter illius
⁊ profectu nos gratulari ⁊ ne
lum tribulari: uerum ad lacri¬

Expanded text:
coelestium tunc gaudiorum habebitis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem mus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et dlum tribulari, verum ad lacry
Abbreviated transcription (Latin):
templi nomine uiliana arrepta a
demonio. clamabat dicens. Deus ca-¬
ip̃e inclignatus est pollutionib rei¬
publice ur̃e: ⁊ conteret regnũ morta
le ur̃m. quia ñ adoratis ueritatem.
Audiens hoc palmatius. solus cucur¬
rit al beatum calyxtum. ⁊ cecidit
ciemones confessi sunt hocdie. ꝑ ip̃m
te adiuro ut liberes me a cultura de¬

Expanded text:
templi nomine Iuliana arrepta a demone clamauit dicens: «Deus Caipse indignatus est pollutionibus reipublicae vestrae, et conteret regem mortalem vestrum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, cucurrit ad beatum Callistum tdaemones confessi sunt hodie. Per ipsum te conjuro ut liberes me a cultura dae
Abbreviated transcription (Latin):
simplicii senatoris clamans ⁊ dicens.
Baptiza me in nomine dñi nr̃i ih̾u¬
xp̃i. qui tenuit manum meam: et
leuauit me. Tunc beatus palmatius
misit ad sc̃m calixtum ep̃m. ⁊ ueni¬
ens baptiz auit felicem cum uxore
sua blanda. Hoc uidens simplitius.

Expanded text:
Simplicii senatoris dicens: «Baptiza me in nomine Christi qui tenuit manum meam et alleuauit me». Tunc Palmatius misit ad Calixtum papam; et ueniens baptizauit Felicem cum uxore sua Bland
Abbreviated transcription (Latin):
teruam in tuis hodie laudib con-¬
gregatam: tuo uexillo signatam.
hec cum clixisset. preciosissimã par¬
tem ligni quam secum detulerat:
tuus recepit ꝓpriam uitam. para¬
litici quoq quatuor adeꝑti sunt
sanitatem amissam. leprosi decem
cutem receperunt mundam.qͥn-¬
decim quoq ceci luci restituti sũt.¬

Expanded text:
tervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt rest
Abbreviated transcription (Latin):
ste triumphum. Tantaꝙ mentis mu¬
tatio chosdroe inuasit exercitum.
Quos ale benigne suscipiens. in
hoc illis clementiam prestitit: ut
omnes ad baptismũ conuolarent.
Qu ita se facturos ẽẽ omnes pari¬
ter spoponderunt. Ip̃e aũ xp̃ianis¬
simus princeps cum suo tantum
exerciti. regna que chosoroe te¬
nuerat circumquaq ꝑlustrans: ad
seclem ip̃ius ꝑuenit. et cũ paucis
acl eum ascendit: seclentem ꝙ eũ
in throno aureo repperit. Nullus
namq de excercitu eius erat. qui
ei euentum belli aliquatenus
nuntiasset:quia ꝓpter sue crude¬
exosum habebant. Cumq treme

Expanded text:
ste triumphum; tantaeque mentis muste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, quia propter suae crudeexosum habebant; nec imme
Abbreviated transcription (Latin):
am quasi collegam crucem cliũcã
posuerat: filio ꝙ suo regno tracli¬
to ip̃e in fano huiusmodi residebat.
Illo itaqꝑ tempore eradius arcem
tenebat imꝑii. uir armis strenuus.¬
ꝑgens filius chosoroe contra era¬
dium. iuxta clanubium magnũ
fluuium cum suo consedit execci¬
tu. Tandem inspiraute clementia
cipib placuit: ut ip̃i singuli ĩ me¬
dio ponte fluminis dimicaturi
confligerent. ⁊ cui sors uictoriam
contulisser: ip̃e sine dampno utri-¬
usq exercitus imꝑium usurpant.
Decretum etiam cum iuramento est:
ut si aliquis eoꝵ ppło principi suo
uenire in auxilium p̾sumpsisset.
crurib extisis ⁊ brachiis ab eo in¬
II. flumine mergeretur. Cum utriꝙ
ppło hec pactio placuisset. inuicẽ
ut dictum est dimicantes: diu mł¬
tum q in pontis medio sunt con¬
gressi. Tandeu pulsatus dñs lacri
cui se die eodem memoratus prin-¬
ceps attentius cõmendauerat: fi¬
cdeli suo eraclio. xp̃c concessit de ho¬

Expanded text:
a, quasi collega Deo, crucem Dominicam a, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia cipibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus laccui se die eodem memoratus princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de ho
Abbreviated transcription (Latin):
lestinam cum subuigasset ⁊ egyp¬
tum: regna ꝙ que intra uł extra li¬
mitaneum conglitinabantur ꝑ
circulum suo crudelissimo subiceret
as. xp̃i subuertit. totam q finiti¬
mam regionẽ uastauit. incendit
atq precdatus est. Ad sepulcrum
añi cũ uoluisset accedere. territus
reclist: s tamen ligni salutis par¬
tem. qͣm religiosa regina ibi in te¬
stimonium iurtutis reliquerat:
asportauit. Fecerat sibi chosoroe tur¬
rim argenteam. in qua interlucen¬
tib gemmis tronum extruxerat
aureum: ubi solis quadrigam ⁊
lune uł stellaꝵ ymaginem collo¬
cauerat.Per occultas fistulas aque
meatus addixxerat. ut quasi deus
pliuiiam desuper uideretur ĩ fuu¬
dere. Dum subterraneo specu eipus
in circuitu trahentib circumacta
turris fabrica inoueri uidebatur.
quasi quodam modo rugitum to¬
nitrui iuxta possibilitatem artifi¬
cis mentiebatur. In hoc itaq loco
seclem sibi parauerat. atq uicta e¬

Expanded text:
Palaestinam cum subjugasset et AegypPalaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret as Christi subvertit, totamque finitimam regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta e
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo postqͣm con¬
stantino augusto contͣ
maxentium tyrannũ ꝓperanti ad
bellum. signum crucis celitus fuis¬
set ostensum: ⁊ ip̃o felicit̾ obtinente
triumphum. ab helena iamclicti
principis matre sca crux fuisset in¬
uenta: atq ꝑ sanitatem egroti et
resuscitationẽ mortui fuisset eui¬
denti inditio uirtutis cdeclarata.
regina uoti compos effecta: ita sa¬
lutare lignum fecit secari ꝑ medi¬
um. ut ⁊ crucem constantinopolĩ
deferret ad filium:⁊crucem ihero¬
solimis thecis argenteis conditam
silio. scilicet ut ubi fuerat menbris
dñicis aptata supplitio: ibidem glo¬
rum labente tempoꝵ curriculo. cũ
ꝓphanus ⁊ impius regnum adep¬
tus est ꝑsaꝵ. Qui in tantam au¬
ab incolis uicinaꝵ gentium quas
impetu uastans. barbarico suo nefan¬
do subiugauerat dñio. coli se iube¬
ret ut deum. ⁊ uocari se regem re¬
gum: ⁊ clñm dñantium. Nec hoc
solum ei suffecit ad sue dampnari¬
onis interitum. uerum etiam ⁊ pa

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam silio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorum labente curriculo, cum, profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et
Abbreviated transcription (Latin):
us muncdi. passionis sacram̃ta per
hunc aditum completurus introi¬
uit. ñ se purpuratum. nec cdyadema¬
te renitentem exhibuit: aut equi po¬
tentis uehiculum requisiuit. s hu¬
milis aselli terga inseclens: cultori¬
b suis humilitatis exempla reliqͥt.
Tunc imꝑator gauclens in dño de
uisitatu angelico. depositis impe¬
rii insignib: discalciatus protinus.
linea tantũ zona p̾cinctus: crucem
dñi manu suscipiens. profusus faci¬
em lacrimis. ad celum oculos erigẽs:
ꝓperabat ad portam usq progrediẽs.
Statim ꝙ porta se subrigens. liberũ
intrantib patefecit ingressum: odor¬
aromata omnia therebititina thu¬
ra uel balsama ato myrram. Con¬
festim igitur popularis gaudii fa¬
uor in altum sublatus. diuinam
laudabat potentiam. Sic q glorio¬
sus augustus erumpens in laudi-¬
b ait. O criꝑx admirabile signum.
sus pro nr̃oꝵ pondere criminũ mor¬

Expanded text:
us mundi passionis sacramenta per us mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliquit.Tunc imperator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens.statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odoraromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabile signum, sus, pro nostrorum pondere criminum mor
Abbreviated transcription (Latin):
lueris: regnum tibi ꝑsaꝵ tantum
cum primonio ⁊ uita: acceptis a te
pacis obsidib dabo. Sinautẽ ali-¬
ud egeris. mox meo gladio int̾ibis.
Cum ille nequaqͣm acquiesceret. era¬
clius abstracto gladio caput illius
manclauit: ip̃e ꝙ eum de sacro fou¬
te suscepit. Erat enim iam decem
putauit. aurum uero uł geminas
in uasis uł utensilib: ad restaura¬
tionem ecclesiaꝵ quas tyrannus de-¬
struxerat reseruauit. Suscipienti
dentes omnes ppłi cum ramis pal-¬
maꝵ. cereis ⁊ lampaclib. uł diu̾so
glorie apparatu: cum hymnis ⁊can
set. et ꝑ eam portam quam dñs in-¬
trauerat quando ad passionem ue
trare. repente lapides descendentes
clauserunt se inuicem:⁊ fc̃s ẽ par¬
es unus. Cum q mirarent᷑ atconiti
nimio q merore constricti. respici-¬
entes in celum uiderunt signum
crucis in celo: flamineo fulgore resplẽ¬
dere. Angelus autem dñi accipiens
illud in manib. stetit suꝑ portam
⁊ ait. Quando rex celoꝵ ⁊ clñs toti¬

Expanded text:
ueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius jussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem putavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiens dentes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et cantset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem ventrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus toti
Abbreviated transcription (Latin):
dum ip̃am fidem ꝑsequeretur ele¬
git: Qui dum uelut acerrimus ꝑse¬
cutor. xp̃ianam uastat ecclesiam. ini¬
mico adhuc eius in pectore amicum
sibi cor xp̃c inuenit. Sum ꝙ tempo¬
ralia capit ad supplitia xp̃ianos. ip̃e
perpetuam captus ad gr̃am: factus
est pastor subito ex lupo. ex predone
custos ⁊ xp̃i ex hoste cdefensor. unde
patens fuit nec paulum maligne
mentis ꝓposito plebem dñicam ꝑse¬
cutum. nec xp̃m latiusse quẽ eligeret
in paulo. Hic est paulus qui xp̃i
uocib inclamatus ecelo. oculis in
se iudaice infidelitatis obtusis: ui¬
dencli aciem ñ perdilit s mutauit.
aAmisit oculos ⁊ recepit. ut uno eodẽ¬
q tempore et in ꝑsequentem cecitatu
uindicta procederet: ⁊ uocantis dei
gr̃a illuminaret electum. ait namqe
illi de celo dñs. Saule saule quid me
ꝑsequeris: ul est cur me ꝑsequeris sau

Expanded text:
dum ipsam fidem persequebatur, eledum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; ait illi oelo Dominus: Saule, Saule, quid me persequeris ? Id est, cur me persequeri
Abbreviated transcription (Latin):
ni celoꝵ. hec illi confessio cdeclit. ut
ante claues regni celestis acciꝑet: qͣm
celi ianuas introiret. Clauis celi lin¬
gua est petri. quia singuloꝵ merita
censendo: apłs unicuiꝙ regnũ celi
aut clauclit aut aꝑit. Non est ergo
clauis ista mortalis artificis aptata
rum detinueritis detenta erunt.
bilis fides. quam nec ꝑurgentis pe¬
riculi potuit turbare formido. Cla¬
mando enim dum mergitur. dñe
libera me: de se diffisus est. ñ de dño
dubitauit. Hic est petrus. cui xp̃c
dñs comunionem sui nominis li¬
benter indulsit. Ut enĩ sicut paultiᷤ
apłs eclocuit petra erat xp̃c. ita ꝑ
xp̃m petrus fc̃s est petra: clicente ei
dño. Tu es petrus. ⁊ suꝑ hanc petram
edificabo ecclesiam meam. Nam sicut
in deserto dñico sitienti ppło aqua
fluxit e petra. ita in uniuerso mundo
ꝑfidie ariditate lassanti: cle ore pe-¬
tri fons salutifere confessionis emer¬
sit. Quid ñ de gloriosissimo pau¬
lo. in quo dñs fidem nominis sui

Expanded text:
coelo? Haec illi confessio dedit, ut ante claves regni coelestis acciperet quam coeli januas introiret. Sed gua est Petri; quia singulorum merita censenda apostolus unicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata rum detinueritis, detenta erunt bilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Dominus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, petra erat Christus, m Petrus factus est petra, dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emerit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimos xp̃iane fidei
principes annuis sollempni-
debita religione uenerainur. Apłi
namq latino sermone dicũnt᷑ mis¬
si. Qui ergo honorant missos. ma¬
nifestum est eos honorare mitten¬
tem: qm̃ clignitas que defertur
ministris. illi sine dubio cuius mi¬
nistri sunt exhibetur ut ait ipse
saluator acl discipulos suos. Qui
uos audit me audit: et qui uos
recipit me recipit. Uere beata apłoꝵ
merita. in quib se xp̃c ⁊ recipi pre¬
dicat ⁊ audiri. Beati et illi quoꝵ

Expanded text:
loriosissimos christianae fidei principes annuis solemnitatidebita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus e
Abbreviated transcription (Latin):
submisit. Nec piguit eum pro illo
mori. quem sepe probauerat uiuere
⁊ regnare post mortem. atq ita fcm̃
est ut gloriosissimum paulum qui
in diuersis gentib pro fide xp̃i ml¬
to certamine dimicando innumera
bella ꝑegerat. uelut uictorem mun¬
di roma susciꝑet ad triumphum.
hii ergo sunt beatissimi petrus et
paulus. qui sacramentum celestis
regni uno sp̃u preclicantes: sub uni¬
us passione diei doctrinam suam
pio sanguine ⁊morte fortissima con¬
ĩecrarunt

Expanded text:
submisit; nec piguit 221 eum pro illo submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ego enĩ sum ihc nazarenus quem tu
ꝑsequeris: qui terras celo. crucem reg¬
no. mortem perpetuitate mutaui: de
quib omnib ñ te debere cunctari. et
ereptus tibi nunc ⁊ post paululum
redditus suadebit aspectus. at bea¬
tissimus paulus repentina quidem
cecitate coercitus. intellecta tamen ma¬
iestate loquentis e celo: continuo fr¬
delis effectus. et a ꝑsecutione destitit:
et nouos intuendi. xp̃m oculos ac¬
quisiuit. hic est paulus qui ꝓ suar
remuneratione uirtutum ultra hu¬
mana merita. tertium raptus ad ce¬
lum. celestia secreta cognouit: ut eccle¬
siaꝵ futurus doctor inter angelos
disceret. quod inter homines predi¬
caret. aAut quis impune ei ultra nõ
creclat. qui de sacramentis dñicis ñ
solum audita loquitur: s et uisa te¬
statur: Quanta hoc dei nr̃i actumẽ¬
gr̃a. ut qui de celestib in apłatum
uocatus est: apłatus eius conse cra
uices suas quas aduersum xp̃i nom̃
superbus erexerat. perficloꝵ cedendas
gladio humilimus pro xp̃i honore

Expanded text:
Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi: de quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum, ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit; ut Ecclesiarum futurus doctor, inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur. Quanta hoc, fratregratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecrarevices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore
Abbreviated transcription (Latin):
Erat utiq eis xp̃c uiuere. quibus
uiuere. quia totum. xp̃i ꝓficiebat
ecclesiis quod uiuebant. Erat eis et
mori lucrum. quia tali hac morte
uitam sibi mercabantur eternam.
Erat eis mori lucrum. quoꝵ corrup¬
tioni incorruptio succederat: et
dampna presentium tempoꝵ lu¬
cra perpetua sequebantur. S ꝓpri¬

Expanded text:
at utique eis Christus vivere, quibus vivere, quia totum Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. S
Abbreviated transcription (Latin):
tibz et confessis qui matutinali officio
festi eiusdẽ in ecclesia in qua idem cele¬
braretur adessent. centum. Qui uero
misse. totidem. Qui autem primis¬
uesperis ipsius festi similiter centum
Qui uero secundis uesꝑis. totidẽ. Illis
uerc qui prime. tercie. sexte. none. ac
completorii adessent officiis. proquali¬
bet horarum ipsarum quadraginta

Expanded text:
tibus et confessis qui in Matutinali officio festi eiusdem in ecclesia in qua illud celebraretur interessent Centum qui vero Misse totidem et qui in primis ipsius festi Vesperis similiter Centum, qui autem in secundis totidem Illis vero qui Prime Tertie Sexte None et Completoni horarum Offitiis, pro qualibet ipsarum Quadraginta,
Abbreviated transcription (Latin):
pore: archidiaconus turonis misit
uelociter. qui hec diligenter inqͥ¬
reret. Qui ueniens eo die eaclem¬
ꝙ hora manifestissiẽ cognouit
transisse beatum uirum: quo sc̃s
seuerinus audiuit psallentium cho¬
rum. Et si ad seueri returramus hy¬
storiam: ip̃a hora eum sibi scripsit

Expanded text:
pus archidiaconus, et Turonos misit pus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed et si ad Severi recurramus Historiam, ipsa hora eum sibi scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
gat si aures eius. ꝑcuterẽt uoces:
quas ille attentius audiret. Respõ¬
dit. Nequãquã. Cu ille. Biligeñ
inquit ausculta. Nrchiliaconus
aũ cepit sursum collum extende¬
re. aures erigere:⁊ suꝑ summos
articulos baculo sustentante sta¬
re. S credo eum ñ fuisse equalis me¬
riti. a quo hec ñ merebantur audi-¬
ri. Tunc prostrati terre ip̃e pariter
ut hoc ei cliuina pietas auclire ꝑ¬
mitteret. Crectus aũ rursum inter¬
rogat senex. Quicl audis: Qui
ait. uoces psallentium tanqͣm in ce¬
lo audio. s quid sit prorsus igno¬
acono. Ego tibi quid sit narrabo.
Domnus meus martinus nugra
c mnendo eum deferunt in excelsũ.
Et ut parumꝑ mora eẽt ut hec au¬
direntur. diabolus eum cum iniqͥs
angelis retinere temptauit: nichil¬
c suum in eodem reꝑiens. confusus
abscessit. Quid ergo erit de nobis
peccatorib. si tantum as talem sacer¬
dotem uoluit pars iniqua nocere:
Hec sacerdote loquente. notato tẽ¬

Expanded text:
gavit si aures ejus percuterent voces gavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae, ipse pariteut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignolle: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcocanendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retinere tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti voluit pars inimica Al., iniqua nocere? Haec sacerdote loquente notavit tem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ei inspiratum est: ñ suꝑflu¬
am cooꝑationem sin laboris adiun¬
xit. Nam matheus suscepisse intelli¬
gitur incarnationem dñi scđ̃m stir¬
pem regiam. ⁊ plera q scõm homi¬
num presentem uitam facta ⁊ di¬
cta eius. Marcus eum subsequutus
tanqͣm pedissequus ⁊ breuiator eius
uidetur. cum solo quippe ioh̃e nichil
dixit: solus ip̃e ꝑ pauca cum solo lu¬
ca pautiora. cum matheo uero pliui¬
ma: ⁊ multa pene totichẽ atq ip̃is
uerbis siui᷑ cum solo siue cum ceteris
cor sonante. Lucas aũ sccłm sacerdota¬
lem dñi stirpem atq ꝑsonam magis
occupatus apparet. nam ⁊ ad ip̃m da¬
uid ñ regium stemina sequutus a¬
scendit: s ꝑ eos qui reges ñ fuerunt
eatus seuerinus. colonĩ¬
en̾sis cĩuitatis ep̃c uir
honeste uite ⁊ ꝑrcuncta
laudãbilis: dum dĩe dñico lõca sc̃a.
ex consuetudine. post matutĩnas.
cum sius clericis circuiret⁊ illa hora.
auckuit chorum canẽntiũ. ĩ subli¬
mi uocato q archidiacono. interro¬

Expanded text:
ique inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam facta et dicta eius. Marcus eum subsecutus tamquam pedisequus et breuiator eius uidetur. cum solo quippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciora, cum Mattheo uero plurima et multa paene totidem adque ipsis uerbis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Lucas autem circa sacerdotalem domini stirpem adque personam magis occupatus apparet. nam et ad ipsum Dauid non regium stemma secutus ascendit, sed per eos, qui reges non fueruntautem Severinus Coloniensis civitatis episcopus, vir honestae vitae, et per cuncta laudabilis, dum die Dominica loca sancta ex consuetudine post matutinos hymnos cum suis clericis circumiret, illa hora audivit chorum canentium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłos gesta sunt que sufficere cre¬
didit ad edificancdam fidem legenti¬
um uł audientium ita scripsit: ut
solus eius liber fide dignus habere¬
tur in ecclesia: de apłoꝵ actib nar¬
marcus ⁊ liicas. quo ñ solum ab ec¬
clesia xp̃i uerum etiam ab ip̃is ad¬
huc in carne manentib aplis ꝓba¬
ri potuerunt. Nam dñi nutu gere¬
batur. ut ñ solum apłi qui uiderãt
s ⁊ ducipuli qui auditi didicerant:
sequentib ecclesie doctorib ea que
ñ iuderant predicandi sc̃ibendi q
fuclutia pariter ⁊ auctoritas prebe.

Expanded text:
per apostolos gesta sunt, quae sufficere credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientium, ita scripsit, ut solus eius liber fide dignus haberetur in ecclesia de apostolorum actibus narMarcus et Lucas, quo non solum ab Ecclesia Christi, verum etiam ab ipsis adhuc in carne manentibus apostolis probari potuerunt. Nam Domini nutu gerebatur ut non solum apostoli qui viderant, sed et discipuli qui auditu didicerant, sequentibus Ecclesiae doctoribus ea quae non viderant praedicandi scribendique fiducia pariter et a
Abbreviated transcription (Latin):
infirmus peclib. sedebat claudus
ex utero matris sue: qui nunqͣm
ambulauerat. Hic audiuit paulũ
loquentem. Qui intuitus eum. et
uuilens quia haberet fidem ut saliuis
labat. Factum est aũ euntib nobis ad
orationẽ. puellam quandam habentẽ
sp̃m phitonem obuiare nobis: que
questum magnũ prestabat dñis su-¬
is diuinando. Hec subsecuta paulũ
et nos: clamabat dicens. Isti homines
serui clei excelsi sunt: qui annuntiant
uobis uerbum salutis. Hoc aũ faciebat
multis dieb. Solens autem paulus
et conuersus sp̃ui dixit. Precipio tibi
in nomine ih̃u xp̃i exire ab ea. Et exiit
lus in asiam. disputabat in scola ty
erant in asia audirent uerbum dei¬

Expanded text:
infirmis pedibus sedebat claudus ex utero matris sue: qui nunquam ambulaverat. Hic audivit Paulum loquentem: qui intuitus eum et vidit quia haberet fidem: ut salvus nos. Factum est autem euntibus nobis ad orationem, puellam quamdam habentem spiritum Pythonem obviare nobis, quae quaestum magnum praestabat dominis suis divinando. Haec subsecuta Paulum, et nos, clamabat dicens: Isti homines servi Dei excelsi sunt, qui annuntiant vobis viam salutis. Hoc autem faciebat multis diebus. Dolens autem Paulus, et conversus, spiritui dixit: Praecipio tibi in nomine Jesu Christi exire ab ea. Et exiit los cotidie disputans in scola Tyrhabitabant in Asia audirent verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
Surgens uade in uicum qui uocat᷑
rectus. et quere in domum iucde sau¬
lum nomine tharsensem: ecce enim
orat. Et uidit uirum ananiam no¬
mine introeuntem.⁊ imponentem
sibi manum ut uisum reciperet. Re¬
spondit autem ananias. Dñe audiui
a multis de uiro hoc: quanta mala
scĩs tius fecerit in ierusalem: ⁊ hic¬
habet potestatem a principib sa

Expanded text:
um, qui vocatur rectus, et quaere in domo Judae Saulum nomine, Tharsensem, ecce enim orat. Et vidit virum Ananiam nomine introeuntem et imponentem sibi manus, ut visum recipiat, Respondit autem Ananias: Domine, audivi a multis de viro hoc, quanta mala fecerit sanctis tuis in Hierusalem. Et hic potesta
Abbreviated transcription (Latin):
mere probaris:Astasius comes dixit.
Ego te quomodo timeo: Prothasius
si ñ sacrificauero. Si enĩ ñ timeres te
ledi a me: ad sacrificandum me ñ
compelleres. Ego aũ ñ te timens con-¬
tempno minas tuas.⁊ omnia ydola
tua uelut stercora computans: deũ
uerum qui regnat in celis adoro. Au
diens hec astasius comes. iussit eu
fustib cedi. Postea uero erecto eo. dixit¬
ad eum. Miser ut quid tam super
b ⁊ rebellis existis: uis perire. sicut
probasti perire germanum tuum:
Prothasius dixit. Non tibi irascor.¬

Expanded text:
mere probaris? Comes dixit: mere probaris? Comes dixit: Ego te, quomodo timeo? Protasius si non sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser, ut quid tam superbus et tam rebellis existis? vis perire, sicut tuum probasti perire germanum? Protasius dixit: Non tibi irascor
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia conscripta. Cum ab intestato
geruasius ⁊ prothasius scĩs parentib¬
ꝓpriam in qua nati fuerant.⁊ res pa
quam etiam ingenuam fecerunt. Ip̃i¬
uero in uno cenaculo se concluserunt.
ꝑ decem annos lectionib ⁊ orationib¬
tur ad bellum. quod a marcoman¬
nis fuerat excitatum: occurrerunt ei
temploꝵ cultores cum sacerdotib
suis dicentes. Si uis letus ad augu
sa contempnunt. audiens hec astasi¬
us comes iussit eos teneri ⁊ adduci
ad se: quib ⁊ dixit. hortor uos iuue
tes. ad immolandum eis deuote stu-¬
cdeatis insistere: ut expeditio mea ua¬
lidius celebretur. Sc̃s geruasius dixit.
Nictoriam de celo cdebes ab omnipo¬
tenti deo requirere. ñ de symulacris
plumbatis contundi: qͣmdiu exala¬
ret sp̃m. Quo amoto. iussit sibi asta¬
re prothasium: cui ⁊ dixit. Miser uel
tu uiuere stude. et noli bioth anatus
fieri:. sicut et frater tuus. Cui protha¬
sius respondens dixit. Quis ẽ miser
ego qui te ñ timeo. an tu qui me ti¬

Expanded text:
t ad Christum, ab intestato jure Gervasius et Protasius parentibpropriam in qua nati fuerant, et res u suam ingenuam fecerunt: ipsique se in uno coenaculo concluserunt, et per decem annos lectioni et orationitur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus ad Augusre contemnunt. 15. Audiens haec Astasius comes jussit eos teneri, et ad se adduci. Quibus dixit: Hortor vos ut tes, ad immolandum eis devoti studeatis insistere; ut expeditio mea gnaviter celebretur. Beatus Gervasius dixit: Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulacris plumbatis tundi, quamdiu exhalaret spiritum. 16. Quo amoto, jussit sibi astare Protasium, cui dixit: Miser, vel tu vivere stude, et noli βιωθάνατος fieri, sicut et frater tuus. Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me ti
Abbreviated transcription (Latin):
gentib se. ut eis indulgeretur pa
nescis quid facias. Nunc age que
cepisti. ut michi possit cum fratre
comes astasius. iussit eum capite
Quod
cum fc̃m fuisset. ego philippus cũ
credens me orationib eoꝵ consequi

Expanded text:
tius ut eis indulgeretur, ornescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre comes Astasius jussit eum capite Quod cum factum esset, ego Philippus abstcredens me orationibus eorum consequi