comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ũ comquinari ñ uidebam:
qd̾ mͥtalem figurabam. Metue¬
bam itaq credere incarne natũ:
ne credere cogerer ex carne inqͥ¬
.ẽ. a pct̃orib salus. qͣlis ego tunc
aderam: ⁊ tam̃ ꝓpinquabam sensi.
⁊ nesciebam. Cum enim ñ satage¬
rem discere q̃ dicelut s tãtũ quẽ¬
admodũ dicebat audire: ea mͥ qͥ rpe
lã desꝑãti a d te uiã pat̾e hoĩ ĩ anisꝰ cã
remanserat. Sz ueniebant in a¬
nimũ meum simul cũ u̾bis q̃
diligebam. res etiã qͣs neglige¬
bam. Neq enĩ ea dirimere pot̾ã.
⁊ dũ cor aꝑirem ad excipiendũ
qm diserte diceret. parit̾ intra¬
bat ⁊ qm uere dic̾et. gradatim
quidẽ. Nam primo eciam ip̃a de¬
fendi posse m̾ iam ceperant ui¬
deri. ⁊ fidem catholicam ꝓ qͣ nicħ
posse dici ad u̾sus oppugnãtes
manicheos putau̾am. iã ñ im¬
pudent̾ asseri existimabam: ma¬
xime audito uno atq alt̾o et
sepius enigmate soluto
de scripturis uet̾ib: Ubi cũ ad

Expanded text:
et non coinquinari non uidebam, et non coinquinari non uidebam, quod mihi tale figurabam. metuebam itaque credere incarnatum, ne credere cogerer ex carne inqest a peccatoribus salus, qualis ego tunc aderam. et tamen propinquabam sensim et nesciens. Cum enim non satagerem discere quae dicebat, sed tantum quemadmodum dicebat audire — ea mihi quippe desperanti ad te uiam patere homini inanis cura remanserat — ueniebant in animum meum simul cum uerbis, quae diligebam, res etiam, quas neglegebam. neque enim ea dirimere poteram. et dum cor aperirem ad excipiendum, quam diserte diceret, pariter intrabat et quam uera diceret, gradatim quidem. nam primo etiam ipsa defendi posse mihi iam coeperunt uideri et fidem catholicam, pro qua nihil posse dici aduersus oppugnantes manichaeos putaueram, iam non inpudenter asseri existimabam, maxime audito uno atque altero et saepius aenigmate soluto de scriptis ueteribus, ubi, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ca fides qmͣ ẽẽ arbitrabar: et
magis puis mͥ uidebar. si te d̾̃s
m̃s cui ꝯfitentur ex me mise¬
rationes tue uel excet̾is partib
infinitum crederem. qmuis exuna
qͣ tibi moles mali opponebatur
cogerer finitum fat̾iqmͣ si ex oĩbꝰ
partibꝰ ĩcorporis humam forma
te opinarer finiriz ⁊ melius mͥ
uidebar credere ulłm malũ te cre¬
asse. qd̃ mͥ metienti ñ solũ aliqͦ
substantia. s etiã corporea uide¬
batur. quia ⁊ m̃tẽ cogitare nõ
nou̾am. nisi eam subtile corpꝰ eẽ
qd̾ tam̃ ꝑ loci spacia diffund̾et᷑.
qm credere abste ẽẽ qualẽ puta¬
bam naturã mali: ip̃mq sal¬
uatorẽ nr̃m unigenitum tuũ
tanꝙͣ de massa lucidissima mo¬
lis tue porrestum ad nr̃am sa¬
lutem ita putabam: ut aliud
de illo ñ crederẽ. nsi qd̃ possem
uanitate ymaginari. Talẽ ita¬
q naturam nasci ñ posse de ma¬
ria uirgine arbitrabar: nisi
carni ꝯcerneretur. Concerni aũ

Expanded text:
ca fides, quam esse arbitrabar. et ca fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur ex me miserationes tuae, uel ex ceteris partibus infinitum crederem, quamuis ex una, qua tibi moles mali opponebatur, cogerer finitum fateri, quam si ex omnibus partibus in corporis humani forma te opinarer finiri. et melius mihi uidebar credere nullum malum te creasse — quod mihi nescienti non solum aliqua substantia sed etiam corporea uidebatur, quia et mentem cogitare non noueram nisi eam subtile corpus esse, quod tamen per loci spatia diffunderetur — quam credere abs te esse qualem putabam naturam mali. ipsum quoque saluatorem nostrum, unigenitum tuum, tamquam de massa lucidissimae molis tuae porrectum ad nostram salutem ita putabam, ut aliud de illo non crederem nisi quod possem uanitate imaginari. talem itaque naturam eius nasci non posse de Maria uirgine arbitrabar, nisi carni concerneretur. concerni autem
Abbreviated transcription (Latin):
ator omniũ uisibiliũ ⁊ inui¬
sibilium. posse in ueniri ueꝵ
unde me illi au̾t̾ant. multũ¬
q mͥn turpe uidebatur credere
figuram te habere humane
cum de deo meo cogitare uellem:
cogitare nisi moses corpoꝵ non
noueram. Ney enim udebatur
maxima ⁊ ꝓpe sola causa erat
in euitabilis erroris mei. Hinc
enim ⁊ mali substantiã qnͣdã
credebã ẽẽ talem: ⁊ habere suam
molem tetram ⁊ deformẽ. siue
crassam qm t̾ram dicebãt siue
tenuem atq subtilem siciti. ẽ.
aeris corpus. qm malignã ĩntẽ
ꝑ illam t̾ram repentem ymagi¬
nantur. Et quia dm̃ bonũ nul
lam naturã creasse qualiscũq
me pietas credere cogebat: ꝯftitu¬
ebam ex adu̾so sibi duas moles.
utramq in finitam. s malam
angustius. bonam granduis.
⁊ ex hoc initio pestilentioso. me
cet̾a sacrilegia seq̃bantur. Cum
enim conaretur animꝰ meus
recurrere incatholicã fidem. re¬
ꝑcuciebar: quia ñ erat catholi¬

Expanded text:
ator omnium uisibilium et inuiator omnium uisibilium et inuisibilium, posse inueniri uerum, unde me illi auerterant, multumque mihi turpe uidebatur credere figuram te habere humanaecum de deo meo cogitare uellem, cogitare nisi moles corporum non noueram — neque enim uidebatur maxima et prope sola causa erat ineuitabilis erroris mei. Hinc enim et mali substantiam quandam credebam esse talem et habere suam molem tetram et deformem siue crassam, quam terram dicebant, siue tenuem atque subtilem, sicuti est aeris corpus: quam malignam mentem per illam terram repentem imaginantur. et quia deum bonum nullam malam naturam creasse qualiscumque me pietas credere cogebat, constituebam ex aduerso sibi duas moles, utramque infinitam, sed malam angustias, bonam grandius, et ex hoc initio pestilentioso me cetera sacrilegia sequebantur. cum enim conaretur animus meus recurrere in catholicam fidem, repercutiebatur, quia non erat catholi
Abbreviated transcription (Latin):
eaq ip̃a. quib si nichil melius
repperirem ꝯtentus ẽẽ decreu̾ã:
iam remissinꝰ negligentuis q
retinebam. Et enim suborta. ẽ. eti¬
am mͥ cogitatio prudentiores
illos cet̾is fuisse philorophos.
quos academicos appellant. qd̃
de omnib dubitandũ eẽ cen¬
suerant: net aliquid ueri ab
homine deprehendi posse decre¬
u̾ant. Ita enim ⁊ mͥ liquido sẽ¬
sisse uidebantur ut uulgo ha¬
bentur. etiam illoꝵ intentionẽ
ñdum intelligenti: nec dissi¬
mulaui eundem hosprtẽ meũ
reprimere animi a fiducia ꝙͣ
sensi eum habere de reb fabulo¬
sis. quib manichei libri pleni
sunt. Amicitia tam̃ eoꝵ fami¬
liarius utebar: qm cet̾oꝵ hoĩm
qui in illa heresi ñ fuissent. Nec
eam defendebam pristina ani¬
mositate. s tam̃ familiaritas
eoꝵ. Plures enim eos roma oc¬
cultat: pigrius me faciebat ali¬
ud q̃rere. presertim desꝑantem
in eccłia tua. Dñe celi ⁊ t̾re. cre¬

Expanded text:
eaque ipsa quibus si nihil melius eaque ipsa quibus si nihil melius reperirem, contentus esse decreveram, jam remissius negligentiusque retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, prudentiores caeteris fuisse illos philosophos, quos Academicos appellant, quod de omnibus dubitandum esse censuerant, nec aliquid veri ab homine comprehendi posse decreverant. Ita enim et mihi liquido sensisse videbantur, ut vulgo habentunondum intellegenti. nec dissimulaui eundem hospitem meum reprimere a nimia fiducia, quam sensi eum habere de rebus fabulosis, quibus manichaei libri pleni sunt. amicitia tamen eorum familiarius utebar quam ceterorum hominum, qui in illa haeresi non fuissent. nec eam defendebam pristina animositate, sed tamen familiaritas eorum - plures enim eos Roma occultabat — pigrius me faciebat aliud quaerere praesertim desperantem in ecclesia tua, domine caeli et terrae, cre
Abbreviated transcription (Latin):
ram. s eis etiam quos elestos
uocant. Ad huc enim mͥ uide¬
batur ñ ẽẽ nos qui peccamus.
s nescio qmͣ aliam in nobis pec¬
care naturam.⁊ delectabat
suꝑbiam meam extra culpã¬
ẽẽ: ⁊ cum aliquid mali fecissẽ
ñ ꝯfit̾i me fecisse ut sanares
aĩam meam qm̃ peccabam t̃:
s extusare eam amabam. ⁊ ac¬
cusare nescio quid aluid qd̃
mecum ẽẽt ⁊ ego ñ essemde¬
rum aũt totũm ego eram
⁊ adu̾sus me impietas mea me
dimiserat: ⁊ id erat pccm in sa¬
nabilius quo me pcc̃orem ñ eẽ
arbitrabar. ⁊ execrabilis iniqͥ¬
tas te d̃s om̃pe. te ame ad per¬
niciem meam qmͣ me ate ad
salutẽ malle suꝑari. Nondũ
gͦ posueras custodiam ori m̃o
⁊ oftium ꝯtinencie cirtũ labia
mea: ut ñ declinaret cor meũ
in u̾ba maligna ad extusãdaᷤ
excusationes in pcc̃is. cũ hõib
oꝑantib iniquitatem. ⁊ ideo
adhuc ꝯbinabam cum electis
falsa doctrina me posse ꝓficere:

Expanded text:
ram, sed eis etiam, quos electos ram, sed eis etiam, quos electos uocant. adhuc enim mihi uidebatur non esse nos, qui peccamus, sed nescio quam aliam in nobis peecare naturam et delectabat suesse; et cum aliquid mali fecissem, non confiteri me fecisse, ut sanares animam meam, quoniam peccabat tibi; sed excusare eam amabam, et accusare nescio quid aliud, quod mecum esset, et ego non essem. Verum autem totum ego eram, et adversum me impietas mea me diviserat: et id erat peccatum insanabilius, quo me peccatorem non esse arbitrabar; et exsecrabilis iniquitas te, Deus omnipotens, te in me ad perniciem meam, quam mea te ad salutem malle superari. Nondum ergo posueras custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declinaret cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem; et ideo adhuc combinabam cum electis falsa doctrina me posse proficere;
Abbreviated transcription (Latin):
te audiret intuis sermonib.
⁊ tu illã in suis orationib: Hu¬
ius ne tu lacrimas quib non
a te aurũ ⁊ argentum petebat.
nec aliqd̃ mutabile aut uo¬
lubile bonum: s salutẽ anime
filii sui:Cu cuius munere talis
erat. ꝯtẽpneres ⁊ repelleres ab
auxilio tuo: Nequaꝙͣ domine:
ĩmo uero aderas ⁊ exaudiebaᷤ.
⁊ faciebas ordine quo predesti¬
nau̾as ẽẽ faciendũ. Absit ut
tu falleres eam in illis uisioni¬
b ⁊ responsis tuis q̃ iam ꝯme¬
illa fideli pectore tenebat. ⁊ sẽꝑ
orans tanqm̃ cyrographa tua
ingerebat tibi. Bignaris enĩ
omnia debita dimittis: etiã
ꝓmissionib tuis debitor ficri.
Recreasti gͦ me ab illa egritu¬
dine ⁊ saluum fecisti filium
ancille tue. tunc int̾u corꝑe:
atq certiorem clares. ⁊ iunge¬
bar etiam tunt rome falsis il¬
lis atq fallentib scĩs. Non enĩ
tantum auditorib eoꝵ. quoꝵ
e numero erat etiam is in cuiꝰ
domo egrotau̾am ⁊ ꝯualue¬

Expanded text:
te audiret in tuis sermonibus te audiret in tuis sermonibus et tu illam in suis orationibus? huiusne tu lacrimas, quibus non a te aurum et argentum petebat nec aliquod nutabile aut uolubile bonum, sed salutem animae filii sui, tu, cuius munere talis erat, contemneres et repelleres ab auxilio tuo? nequaquam, domine, inmo uero aderas et exaudiebas et faciebas ordine, quo praedestinaueras esse faciendum. absit, ut tu falleres eam in illis uisionibus et responsionibus tuis, quae iam conmeilla fideli pectore tenebat et semper orans tamquam chirografa tua ingerebat tibi. dignaris enim,omnia debita dimittis, etiam promissionibus debitor fieri. Recreasti ergo me aL illa aegritudine et saluum fecisti filium ancillae tuae tunc interim corpore, atque certiorem dares. et iungebar etiam tunc Romae falsis illis atque fallentibus sanctis: non enim tantum auditoribus eorum, quorum e numero erat etiam is, in cuius domo aegrotaueram et conualue
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ꝑiculo baptisinum tuũ
⁊ melior eram puer quod illũ
de mat̾na pietate flagitau sic̃
iam recordatus atq ꝯfessus sũ.
s inde decꝰ meũ creu̾am ⁊ ꝯsili¬
a meclicine tue clemens irride¬
bam. qui ñ me si iusti talẽ bis
mori. quo uulnere si feriretur
cor matris: nunꝙͣ sanaretur.
Non enim satis eloquor. quid
erga me habebat animi: ⁊ qnͣto
maiore sollicitudine me partu¬
riebat sp̃u qmͣ carne peperat.
Nõ itaq uideo quo modo sana¬
retur: si mea talis illa mors
transũberass iuscera dilectõis
eius. Et ubi ẽent tante pretes:¬
⁊ tam trebre sine int̾missione :
Nusqmͣ nisi ad te An u̾o tu
⁊ humiliatũ uiclue caste ac so¬
brie frequentantis elemosinas
obseqñtis atq seruientis scĩs
tuis nłłm diem p̾t̾mittẽtis
oblationem ad altare tuum.
bis indie mane ⁊ uesꝑe ad
eccl̃iam tuam sine ulla int̾miᷤ¬
sione uenientis. ñ ad uanas fa¬
bulas ⁊ aniles loqͣcitates: s ut

Expanded text:
tanto periculo baptismum tuum tanto periculo baptismum tuum et melior eram puer, quo illum de materna pietate flagitaui, sicut iam recordatus atque confessus sum. sed in dedecus meum creueram et consilia medicinae tuae demens irridebam, qui non me siuisti talem bis mori. quo uulnere si feriretur cor matris, numquam sanaretur. non enim satis eloquor, quid erga me habebat animi et quanto maiore sollicitudine me parturiebat spiritu, quam carne pepererat. Non itaque uideo, quomodo sanaretur, si mea talis illa mors transuerberasset uiscera dilectionis eius. et ubi essent tantae preces, tam crebrae sine intermissione? nusquam nisi ad te. an uero tu, et humiliatum uiduae castae ac sobriae, frequentantis elemosynas, obsequentis atque seruientis sanctis tuis, nullum diem praetermittentis oblationem ad altare tuum, bis die, mane et uespere, ad ecclesiam tuam sine ulla intermissione uenientis, non ad uanas fabulas et aniles loquacitates, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad solita. ⁊ ego romã. Et ecce ex¬
cipior ibi flagello egritudinis
corporalis:⁊ ibam iam ad infe¬
ros portans omnia mala que
ꝯmiseram ⁊ in te ⁊ in me ⁊ in
alios multa ⁊ grauia suꝑ ori¬
ginalis pc̃ci uinculũ quo om̃s
madam morimur. Non enim
micitias quas tetũ ꝯtraxerã pc̃cis
meis. Quomodo enim eas sol¬
ueret incruce phantasmatis.
qd̾ de illo credideram: Qm ergo.
falsa michi uidebatur mors
carnis eius. tam uera erat aĩe
mee: ⁊ qm uera erat mors car¬
nis eiꝰ. tam falsa uita aĩe mee
q̃ id ñ credebat ⁊ ingrauescẽtib
febrib iam ibam ⁊ ꝑibam. Qͦ
enim irem. si hinc tunc ab irẽ.
nisi in ignẽ atq torm̃ta cligna
fc̃ĩs meis inu̾itate ordinis tui.
Et hoc illa nesciebat. ⁊ tamen ꝓ
me orabat absens. tu aũ ubiꝙ
p̾sens. ubi erat exaudiebas eam:
⁊ ubi eram miserebaris mei. ut
recuꝑarem salutem corꝑis. ad¬
huc insanus corde sacrilego.
Neq enim desiderabam in illo

Expanded text:
ad solita, et ego Romam. Et ecce exad solita, et ego Romam. Et ecce excipior ibi flagello aegritudinis corporalis et ibam iam ad inferos portans omnia mala, quae conmiseram et in te et in me et in alios, multa et grauia super originalis peccati uinculum, quo omnes in Adam morimur. non enim imicitias, quas tecum contraxeram peccatis meis. quomodo enim eas solueret in cruce phantasmatis, quod de illo credideram? quam ergo falsa mihi uidebatur mors carnis eius, tam uera erat animae meae, et quam uera erat mors carnis eius, tam falsa uita animae meae, quae id non credebat. et ingrauescentibus febribus iam ibam et peribam. quo enim irem, si hinc tunc abirem, nisi in ignem atque tormenta digna factis meis in ueritate ordinis tui? et hoc illa nesciebat et tamen pro me orabat absens. tu autem ubique praesens ubi erat exaudiebas eam et ubi eram miserabaris mei, ut recuperarem salutem corporis adhuc insanus corde sacrilego. neque enim desiderabam in illo
Abbreviated transcription (Latin):
quo ipe flagrabat. in eas litt̾as
quas tunc iam rethor tarthagi¬
ni adolescentes docebam: ⁊legere
cum eo siue q̃ ille audita deside¬
raret siue q̃ ip̃e tali ingenio ap¬
ta existimarem. Cet̾um conatus
omnis m̃s quo ꝓficere in illa
secta statueram: illo homine
cognito ꝓrsus int̾tidit. ñ ut ab
eis omnino separarer s qͣsi meliꝰ
quicꝙͣ ñ inueniens. eo quod iã
quoqͦ modo irrueram ꝯtentus
int̾im ẽẽ decreu̾am. nisi aliquid
forte qd̃ magis eligendum eẽt
eluceret: ita ille faustus qͥ młtis
laq̃us mortis extitit. Meũ .i quo
captus eram relaxare iam ceꝑat
nec uolens nec sciens: manꝰ enim
tue d̾s m̃s in abdito ꝓuidencie
tue ñ deserebant aĩam meam:
⁊ de sanguine cordis matris mee
ꝑ lacrimas euis dieb ac noctib
ꝓme sacrificabatur tibi: ⁊ egisti
tu illud egisti d̃s meus nã adño
gressus hominis diriguitur.
ratio salutis pret̾ manũ tuã¬
ad depretandum te ꝓme abut

Expanded text:
quo ipse flquo ipse flquas tunc jam rhetor Carthagini adolescentes docebam; et legere cum eo, sive quae ille audita desideraret, sive quae ipse tali ingenio apta existimarem. Caeterum conatus omnis meus, quo proficere in illa secta statueram, illo homine cognito prorsus intercidit: non ut ab eis omnino separarer, sed quasi melius quidquam non inveniens, eo quo jam quoquo modo irrueram, contentus interim esse decreveram, nisi aliquid forte quod magis eligendum esset eluceret. Ita ille Faustus, qui multis laqueus mortis exstitit, meum quo captus eram relaxare jam coeperat, nec volens nec sciens. Manus enim tuae, Deus meus, in abdito providentiae tuae, non deserebant animam meam; et de sanguine cordis matris meae, per lacrymas ejus diebus ac noctibus pro me sacrificabatur tibi; et egisti Tu illud egisti, Deus meus. Nam a Domino gressus hominis diriguntur; ratio salutis, praeter manum tuaad deprecandum te pro me abiit
Abbreviated transcription (Latin):
trabar. Que tam̃ ubi ꝯsidanda
⁊ discucienda ꝓtulr. modeste sane
ille nec ausus. ẽ. subire ip̃am sar¬
cinam: nou̾at enim se ista nõ
posse. net cum puduit ꝯfit̾i: nõ
erat de talib qͣles multos loqͣceᷤ
passus eram.conantes ea me do¬
cere ⁊dicentes nichil. Iste uero
cor habebat. ⁊ si ñ rectum ad te
nec tamen nimis in cautum
ad seip̃m. Non usq quaq ĩꝑitꝰ
erat ĩꝑicie sue. ⁊ noluit se te¬
mere disputando inea coartari
unde net exitꝰ ei ulł. nec facilis
ẽẽt reditꝰ etiam hinc mͥ ampliꝰ
placuit. Pulchrior. ẽ. enim tẽꝑã¬
cia ꝯfitentis animi. qmͣ illa q̃
nosse cupiebam: ⁊ eũ in oĩbus
difficiliorib ⁊ subtiliorib q̃sti¬
onib talem inueniebam. Re¬
fracto itaq studio qd̃ intende¬
ram inmanichei litt̾as. magiᷤˢ¬
q desꝑans de cet̾is eoꝵ doctorib
qnͣdo in multis q̃ me mouebant
ita ille noĩatus apparuit: cepi
cũ eo ꝓstuclio eiꝰ agere uitam

Expanded text:
trabar. quae tamen ubi consideranda trabar. quae tamen ubi consideranda et discutienda protuli, modeste sane ille nec ausus est subire ipsam sarcinam. nouerat enim se ista non nosse nec eum puduit confiteri. non erat de talibus, quales multos loquaces passus eram, conantes ea me docere et dicentes nihil. iste uero cor habebat, etsi non rectum ad te, nec tamen nimis incautum ad se ipsum. non usquequaque inperitus erat inperitiae suae et noluit se temere disputando in ea coartari, unde nec exitus ei ullus nec facilis esset reditus: etiam hinc mihi amplius placuit. pulchrior est enim temperantia confitentis animi quam illa, quae nosse cupiebam. et eum in omnibus difficilioribus et subtilioribus quaestionibus talem inueniebam. Refracto itaque studio, quod intenderam in Manichaei litteras, magisque desperans de ceteris eorum doctoribus, quando in multis, quae me monebant, ita ille nominatus apparuit, coepi cum eo pro studio illius agere uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptius magisq seductoriũ mo¬
deramine ingenii ⁊ qͦdam le pore
naturali. Ita ne.ẽ. ut recolo dñe
d̾s m̃s arbit̾ ꝯscientie meec corã
te cor meum ⁊ recordatio mea qͥ me
tunc agebas abdito secreto ꝓuidẽ¬
cie tue: ⁊ in honestos errores mõs.
iam ꝯu̾tebas ante faciem meam.
ut uiderem ⁊ odissẽ. Nam pꝰea¬
qm ille mͥ imꝑitus eaꝵ artiũ
quib eum excellere putauerã
satis apparuit: desꝑare cepi. pꝰse
m̾ eum illa q̃ me mouebant ap¬
ꝑire atq dissoluere. quoꝵ quidẽ
ignariis poss u̾itatem tenere pi¬
etatis. s si manicheus ñ eẽt. Libri
quippe eoꝵ pleni sunt longissimiᷤ
fabulis decelo ⁊ syderib ⁊ sole ⁊
luna q̃ michi eũ qd̃ irtiq cupie¬
bam collatis numeroꝵ rationib
quos alibi ego legeram utrũ
potius ita ẽẽnt ut manichei lib̾s
ꝯtinebantur: an certe certe uel
par etiam inde ratio redd̾etur sb̃¬
tilit̾ explicare posse iam ñ arbi¬

Expanded text:
ceptius magisque seductorium moceptius magisque seductorium moderamine ingenii, et quodam lepore naturali. Itane est ut recolo, Domine Deus meus, arbiter conscientiae meae? Coram te cor meum et recordatio mea, qui me tunc agebas abdito secreto providentiae tuae, et inhonestos errores meos jam convertebas ante faciem meam, ut uiderem et odissem. Nam posteaquam ille mihi inperitus earum artium, quibus eum excellere putaueram, satis apparuit, desperare coepi posse mihi eum illa, quae me mouebant, aperire atque dissoluere; quorum quidem ignarus posset ueritatem tenere pietatis, sed si manichaeus non esset. libri quippe eorum pleni sunt longissimis fabulis de caelo et de sideribus et sole et luna: quae mihi eum, quod utique cupiebam, conlatis numerorum rationibus, quas alibi ego legeram, utrum potius ita essent, ut Manichaei libris continebatur, an certe uel par etiam inde ratio redderetur, subtiliter explicare posse iam non arbi
Abbreviated transcription (Latin):
q extolluntur quisciunt. ⁊ ꝑ¬
batur quidem motu affectuq dis¬
putantis: ⁊ u̾bis ꝯgruentib at¬
q ad uestiendas sententias facile
occurrentib. Delectabar aũ ⁊ cũ
multis uel etiã p̾ multis lauda¬
bam ac ferebam: s moleste habe¬
bam qd̃ in cetu audientiũ ñ si¬
nerer ingerere illi ⁊ partiri cũ eo
curas q̃stionũ meaꝵ ꝯferendo fa¬
miliarit̾. ⁊ accipiendo ac reddẽdo
sermonẽ. Qd̃ ubi potui. ⁊ aures
eius cũ familiarib meis eo quoq
tempore occupare cepi. quo ñ dede¬
c̾e̾t.i alt̾nis disserere ⁊ ꝓ tuli q̃dã
q̃ memouebant. exꝑtus sum priꝰ
hominẽ exꝑtẽ lib̾alium discipli¬
sitato modo. ⁊ quia legerat aliqͣs
tullianas orationes ⁊ paucissi¬
mos senete libros. ⁊ ñ nulla po¬
etarum ⁊ sue seste siqͣ uolumi¬
na latine atq ꝯposite ꝯscripta
erant. ⁊ quia ad erat cotidiana
sermocinandi exercitatio: in de
suppetebat eloquiũ qd̃ fiebat ac¬

Expanded text:
que extolluntur qui sciunt, que extolluntur qui sciunt, batur quidem motu affectuque disputantis et uerbis congruentibus atque ad uestiendas sententias facile occurrentibus. delectabar autem et cum multis uel etiam prae multis laudabam ac ferebam; sed moleste habebam, quod in coetu audientium non sinerer ingerere illi et partiri cum eo curas quaestionum mearum conferendo familiariter et accipiendo ac reddendo sermonem. quod ubi potui et aures eius cum familiaribus meis eoque tempore occupare coepi, quo non dedeceret alternis disserere, et protuli quaedam, quae me monebant, expertus sum prius hominesitato modo. Et quia legerat aliquas Tullianas orationes, et paucissimos Senecae libros, et nonnulla poetarum, et suae sectae si qua volumina latine atque composite conscripta erant, et quia aderat quotidiana sermocinandi exercitatio; inde suppetebat eloquium, quod fiebat ac
Abbreviated transcription (Latin):
illi: qui tantũ potuerunt uałe.
rt possent estimare scł̃m. qm̃ꝙͣ
eius dñm̃ minime inuenerint:
qm magnus es dñe. ⁊ humilia
respicis excelsa aũ alonge cognos¬
cis. nec ꝓpinquas nisi obtritis
corde. nec inueniris a suꝑbis. nec
si illi curiosa ꝑitia numerent
stellas. ⁊ arenam. ⁊ dimeciant᷑
sy dereas plagas ⁊ inuestigent
iuas astroꝵ. Mente sua enĩ q̃rt̃
ista ⁊ ingemo quo tu dedisti eiͤ.
⁊ multa inaienerunt. ⁊ pͥnunci¬
auerunt ante multos annos
defectus luminariũ solis ⁊ lune.
quo die qua hora. qnͣta ex parte
futuri eẽnt ⁊ ñ eos fe fellit nume¬
rus: ⁊ ita fc̃m ẽ ut p̾nunciaue¬
runt ⁊ scripser̃t regulas inda¬
gatas. ⁊ leguntur hodie atq ex
eis prenuntiatur quo anno ⁊ qͦ
m̃se anni ⁊ quo die m̃sis. ⁊ qua
hora dieret quota parte lumĩs
sui defectura sit luna uel sol. ⁊
ita fiet ut prenunciatur. ⁊ mi¬
rantur hec homines. ⁊ stupent
qui nesciunt. ea ⁊ exultant at¬

Expanded text:
illi, qui tantum potuerunt ualere, illi, qui tantum potuerunt ualere, ut possent aestimare saeculum, quamquam eius dominum minime inuenerint. quoniam magnus es, domine, et humilia respicis, excelsa autem a longe agnoscis nec propinquas nisi obtritis corde nec inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et harenam et dimetiantur sidereas plagas et uestigent uias astrorum. Mente sua enim quaerunt ista et ingenio, quod tu dedisti eis, et multa inuenerunt et praenuntiauerunt ante multos annos, defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, et scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque ex eis praenuntiatur, quo anno et quo mense anni et quo die mensis et qua hora diei et quota parte luminis sui defectura sit luna uel sol: et ita fiet, ut praenuntiatur. et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exultant at
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanguis. s tu dñe qui fecisti.
reficis ⁊ ꝯsolaris eos. Et ubi ego
eram qñdo te q̃rebam: Et tu eras
ante me. ego aũ ⁊ a me cliscesse¬
rã: nec me inueniebam: qnͣto
minus te: Ploquar in ꝯspectud̾i
mei annũ illum unde trigesi¬
mum etatis mee. Iam uenerat
cartaginem quidam manicheoꝵ
diaboli: ⁊ multi implicabantur
in eo ꝑ illecebram suauis eloquẽ¬
tie. qmͣ ego iam tam ⁊ si laudabã.
discernebam tam̃ au̾itate rerũ.
quaꝵ discendaꝵ auidus erã. Nec
qͣli uasculo sermonis. s quid mͥ
scientie comedendũ apponeret ĩ¬
tuebar noĩatus apud eos ille fau
stus. Fama enim de illo p̾locuta
mͥ erat. qd̃ ẽẽt honestaꝵ omuiũ
doctrinaꝵ ꝑitissimus: ⁊ ad pͥme
disciplinis lib̾alib eruditꝰ. Et
qm̃ multa philosophoꝵ legerã.
memorieq mandata retinebam.
ex eis q̃dam ꝯꝑabam illis maniche¬
orum longis fabulis. ⁊ mͥ ꝓbabi¬
liora ista uidebantur q̃ dixerũt

Expanded text:
et sanguis, sed tu, domine, qui fecisti, et sanguis, sed tu, domine, qui fecisti, reficis et consolaris eos. et ubi ego eram, quando te quaerebam? et tu eras ante me, ego autem et a me discesseram nec me inueniebam: quanto minus te! Proloquor in conspectu dei mei annum illum undetricensimum aetatis meae. iam uenerat Carthaginem quidam manichaeordiaboli, et multi inplicabantur in eo per inlecebram suauiloquentiae. quam ego iam tametsi laudabam, discernebam tamen a ueritate rerum, quarum discernendarum auidus eram, nec quali uasculo sermonis, sed quid mihi scientiae comedendum adponeret nominatas apud eos ille Faustus intuebar. fama enim de illo praelocuta mihi erat, quod esset honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eis quaedam conparabam illis manichaeorum longis fabulis, et mihi probabiliora ista uidebantur, quae dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
erunt tibi: aut in quo imꝑiũ
tuum de honestauerunt. a celo
usq in nouissima iustũ ⁊ in te¬
grum: Quo enim fugerunt cũ
fugerent a facie tua: aut ubi
tu ñ inuenis eos: S fugerunt
ut ñ uid̾ent te uidentem se: at¬
q excecati in te offend̾ent. quia ñ
deseris aliquid eoꝵ q̃ fecisti. Ite
offenderunt in usti. ut iuste ue¬
xarentur: subtrahentes se leni¬
tati tue ⁊ offendentes in recti¬
tudinem tuam. ⁊ cadentes in
asꝑitatem suam: iuidelicet nesci¬
unt qd̾ ubiq sis. quem nullus
circumscribit locus. ⁊ solus es p̾¬
sens etiam hiis qui longe st̃ a te.
Conu̾tantur gͦ ⁊ q̃rant te: qͥa
ñ sicut ip̃i deseruer̃t te creatorẽ
suum. ita tu deseriuisti creaturã
tuam. Ipsi ꝯu̾tantur. ⁊ q̃rant¬
te ⁊ ecce ibi es incorde eoꝵ ĩ corde
ꝯfitentium tibi ⁊ ꝓitientium
se inte. ⁊ plorantium insinu tu¬
o pꝰ uias suas difficiles. ⁊ tu fa¬
cilis tͥges lacrimas eoꝵ ut magis

Expanded text:
erunt tibi? aut in quo imperium erunt tibi? aut in quo imperium tuum dehonestauerunt a caelis usque in nouissima iustum et integrum? quo enim fugerunt, cum fugerent a facie tua.? aut ubi tu non inuenis eos? sed fugerunt, ut non uiderent te uidentem se atque excaecati in te offenderent — quia non deseris aliquid eorum, quae fecisti — in te offenderent iniusti et iuste negarentur, subtrahentes se lenitati tuae et offendentes in rectitudinem tuam et cadentes in asperitatem tuam. uidelicet nesciunt, quod ubique sis, quem nullus circuminscribit locus, et solus es praesens etiam his, qui longe fiunt a te. conuertantur ergo et quaerant te, quia non, sicut ipsi deseruerunt creatorem suum, ita tu deseruisti creaturam tuam. ipsi conuertantur, et ecce ibi es in corde eorum, in corde confitentium tibi et proicientium se in te et plorantium in sinu tuo post uias suas difficiles: et tu facilis tergens lacrimas eorum, et magis
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium ꝯfessioñ
mearum de manu lĩ¬
gue mee qm formasti.⁊ extitas¬
ti ut ꝯfiteatur nomini tuo: ⁊
sana oĩa ossa mea ⁊ dicant. d̾s
quis similis tibi: Neq eñĩ docet
te quid inse agatur quitͥ ꝯfi¬
tetur: quia oculum tuum ñ ex¬
cludit cor clausũ. nec manũ tuã
repeslit duritia hominũ. s soluis
eam cũ uoles. aut miserans. au
uindicans. ⁊ ñ .ẽ. qui se abscõdat
a calore tuo. S te laudet aĩa me¬
a ut amet te: ⁊ ꝯfiteatur tibi
miserationes tuas: ut laudet te.
Non cessat nec tacet laudes tuas
uniu̾sa creatura tua. nec sp̃s
omnis hominis ꝑ os ꝯu̾sum ad
te. nec aĩalia nec corꝑalia ꝑ osꝯ
sid̾antium ea ut exurgat in te
a lassitudine aĩa nr̃a. innitens
cis q̃ fecisti.⁊ transiens ad te qui
fecisti hec mirabilit̾. ⁊ ibi refectio
⁊ uera fortitudo. Eant ⁊ fugiãt
ate inquieti ⁊ iniqui. ⁊ tu uideᷤ
eos ⁊ diftinguis umbras: ⁊ ecce
pulchra sunt cum eis omnia. ⁊
ipsi turpes sunt. Et quid nocu¬

Expanded text:
sacrificium confessionum mearum de manu linguae meae, quam formasti et excitasti, ut confiteatur nomini tuo, et sana omnia ossa mea, et dicant: domine, quis similis tibi? neque enim docet te, quid in se agatur, qui tibi confitetur, quia oculum tuum non excludit cor clausum nec manum tuam repellit duritia hominum, sed soluis eam, cum uoles, aut miserans aut uindicans, et non est qui se abscondat a calore tuo. sed te laudet anima mea, ut amet te, et confiteatur tibi miserationes tuas, ut laudet te. non cessat nec tacet laudes tuas uniuersa creatura tua nec spiritus omnis hominis per os conuersum ad te nec animalia nec corporalia per os considerantium ea, ut exsurgat in te a lassitudine anima nostra innitens eis, quae fecisti, et adtransiens ad te, qui fecisti haec mirabiliter: et ibi refectio et uera fortitudo. Eant et fugiant a te inquieti iniqui. et tu uides eos et distinguis umbras, et ecce pulchra sunt cum eis omnia et ipsi turpes sunt. et quid nocu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qnͣtum restet ad finem. Set
absit ut tu ꝯditor unu̾isitatis.
ꝯditor animarum ⁊ corpoꝵ: ab¬
sit ut ita nou̾is omnia futu¬
ra ⁊ pret̾ta: longe tu longe
mirabilius: longeq secretius.
Neq enim sicut nota cantãtis.
notum ue canticum audiẽtis
expectatione uocũ futuram
⁊ memoria pretitaꝵ uariatur
affectus sensusq distenditur:
ita tibi aliquid accidit in com¬
mutabiliter et̾no. hoc ẽ uere et̾¬
no creatori m̃tium. Sicut gͦ
nosti in principio celũ ⁊ t̾ram
sine uarietate noticie tue: ita
feristi inprincipio celũ ⁊ t̾rã
sine diftictõne actionis tue. Q.
intelligit. ꝯfiteatur tibi: ⁊ qͥ
ñ intelligit. ꝯfiteatur tibi. O
qm excelsus es: ⁊ humiles cor¬
de sunt domus tua. Tu enim
erigis elisos: ⁊ ñ cadũt quoꝵ
celsitudo tues.

Expanded text:
et quantum restet ad finem. sed et quantum restet ad finem. sed absit ut tu, conditor uniuersitatis, conditor animarum et corporum, absit ut ita noueris omnia futura et praeterita: longe tu, longe mirabilius longeque secretius. neque enim sicut nota cantantis notumue canticum audientis exspectatione uocum futurarum et memoria praeteritarum uariatur affectus sensusque distenditur, ita tibi aliquid accidit incommutabiliter aeterno, hoc est uere aeterno creatori mentium. sicut ergo nosti in principio caelum et terram sine uarietate notitiae tuae, ita fecisti in principio caelum et terram sine distinctione actionis tuae. qui intellegit, confiteatur tibi, et qui non intellegit, confiteatur tibi. o quam excelsus es, et humiles corde sunt domus tua! tu enim erigis elisos, et non cadunt quorum celsitudo tu es.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud dicitur nisi nullo tẽꝑe
fecisse : Uideant itaq nullum
tempus esse posse sine creatu¬
tatem loqui. Extendantur etiã
inea q̃ ante sunt. ⁊ intelligãt
te ante omnia tempora et̾num.
creatorem omniũ temporum.
neq ulla tempora tibi ẽẽ coet̾¬
na: nec ullam creaturã. etiam¬
si ẽ aliqua supra temꝑa. Dñe¬
d̾s m̃s: quis ille sinus est alti
secreti tui: Et qm̃ longe inde me
ꝓiecerunt ꝯsequentia delictorũ
meoꝵ: Sana oculos meos: ⁊ cõ¬
gaudeam luci tue. Certe si ẽ tã
grandis scientia ⁊ p̾scientia pol¬
lens animus cui cuncta preter¬
ita ⁊ futura ita nota sint sic̃
mͥ unum canticũ notissimũ:
nimirum mirabił est animu
iste. atq ad horrorem stupẽdus:
quippe quem ita ñ lateat quic¬
quid ꝑactum ⁊ quicquid reli¬
qum scłoꝵ ẽ: quemad modũ
me ñ latet cantantem illud cã¬
ticum. quid ⁊ qͣntum eiꝰ abie¬
rit ab exordio: quid ⁊ qnͣtum
eius abierit ab exordio:quid

Expanded text:
aliud dicitur nisi ; nullo tempore aliud dicitur nisi ; nullo tempore fecisse? uideant itaque nullum tempus esse posse sine creatutatem loqui. extendantur etiam in ea quae ante sunt et intellegant te ante omnia tempora aeternum creatorem omnium temporum neque ulla tempora tibi esse coaetna nec ullam creaturam, etiamsi est aliqua supra tempora. Dodeus meus, quis ille sinus est alti secreti tui et quam longe inde me proiecerunt consequentia delictorum meorum? sana oculos meos, et congaudeam luci tuae. certe si est tam grandi scientia et praescientia pollens animus, cui cuncta praeterita et futura ita nota sint, sicut mihi unum canticum notissimum, nimium mirabilis est animus iste atque ad horrorem stupendus, quippe quem ita non lateat quidquid peractum et quidquid relicum saeculorum est, quemadmodum me non latet cantantem illud canticum, quid et quantum eius abierit ab exordio, quid et qeius abierit ab exordio, quid
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ñ distentus. s intentus.
Non sccłm distensionem s sccl̃m
intentionẽ sequor ad palmnã
suꝑne uocationis: ubi audiã
uerem laudis. ⁊ ꝯtẽpler delecta¬
tẽem tuã nͭ ueniẽtẽ nec pret̾euntẽ.
Nunc uero anni mel ingemi¬
tib. ⁊ tu solatium meum dñe:
pater meus et̾nus es: at ego in
temꝑa dissilui quoꝵ ordinem
nescio: ⁊ tumultuosis uarieta¬
tib dilamantur cogitationes
mee intima uscera aĩe mee do¬
nec inte ꝯfluam purgatus et
liquidus igne amoris tui: et
stabo atq solidabor inte infor¬
ma mea u̾itate tua: nec paciar ⁊ͣ¬
q̃stiones hominũ. qui poenali
morbo plus sitiunt qmͣ capiũt
⁊ dicunt. Quid faciebat deus
anteqmͣ faceret celum ⁊ t̾ram:
Aut quid ei uenit inm̃tem uͥ
aliquid faceret. cum antea nũ¬
qmͣ aliquid fecerit: Da illis
dñe bene cogitare quid dicant:
⁊ in uenire quia ñ dicitur nũ¬
qm ubi ñ ẽ tempus. Qui ergo
dicitur nunqm̃ fecisse: quid

Expanded text:
sunt non distentus, sed extentus, sunt non distentus, sed extentus, non secundum distentionem, sed secundum intentionem sequor ad palmam supernae uocationis, ubi audiam uocem laudis et contempler delectationem tuam nec uenientem nec praetereuntem. nunc uero anni mei in gemitibus, et tu solacium meum, domine, pater meus aeternus es; at ego in tempora dissilui, quorum ordinem nescio, et tumultuosis uarietatibus dilaniantur cogitationes meae, intima uiscera animae meae, donec in te confluam purgatus et liquidus igne amoris tui. Et stabo atque solidabor in te, in forma mea, ueritate tua, nec patiar quaestiones hominum, qui poenali morbo plus sitiunt, quam capiunt, et dicunt: "quid faciebat deus, antequam faceret caelum et terram?" aut "quid ei uenit in mentem, ut aliquid faceret, cum antea numquam aliquid fecerit?" da illis, domine, bene cogitare, quid dicant, et inuenire, quia non dicitur numquam, ubi non est tempus. qui ergo dicitur numquam fecisse, quid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in expectationem. ꝓpt̾ qd̃ dcũ¬
rus sum: presens tam̃ ad ẽ attẽ¬
tio mea. ꝑ qmͣ traicitur qd̃ e¬
rat futurum. ut fiat preteri¬
tum. Qd̃ qnͣto magis agitur¬
⁊ agitur: tanto breuiata ex¬
pectatione ꝓlongatur mea¬
memoria. donec tota expecta¬
tio ꝯsumatur: cum tota illa
actio finita transierit in me¬
moriã. Et qd̾ intoto cantico. hoc
insingulis particulis eiꝰ fit.
atq insingulis syllabis eius
hoc mactione longiore. cuius
forte particula ẽ illud canticũ
hoc intota uita hominis. cuius
partes sunt om̃s actiones hoĩs.
hoc in toto scło filioꝵ hominũ.
cuiꝰ partes sunt omnes uite ho
uita mea. ⁊ me suscepit dextera
tua in lño deo meo mediatore
filio hom̃ĩs int̾ te unum ⁊ nos
multos. in multis ꝑ multa: uͭ
ꝑ eum apprehendam in quo et
apprehensus sum: ⁊ a uetib di¬
eb colligar sequens unum pre¬
t̾ita oblitus ñ in ea q̃ futura ⁊
transitura sunt: s in ea q̃ ante

Expanded text:
et in expectationem propter quod dictuet in expectationem propter quod dicturus sum; presens tamen adest attentio mea, per quam traiicitur quod erat futurum, ut fiat preteritum. Quod quanto magis agitur, tanto breviata expectatione prolongatur mememoria, donec tota expectatio consumatur, quum tota illa actio finita transierit in memoriam. et quod in toto cantico, hoc in singulis particulis eius fit atque in singulis syllabis eius, hoc in actione longiore, cuius forte particula est illud canticum, hoc in tota uita hominis, cuius partes sunt omnes actiones hominis, hoc in toto saeculo filiorum hominum, cuius partes sunt omnes uitae houita mea, et me suscepit dextera tua in domino meo, mediatore filio hominis inter te unum et nos multos, in multis per multa, ut per eum adprehendam, in quo et adprehensus sum, et a ueteribus diebus colligar sequens unum, praeterita oblitus, non in ea, quae futura et transitura sunt, sed in ea quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾itum qd̃ iam ñ ẽ: nisi qͥa
in animo qui illud agit tria
sunt: Nam expectat. ⁊ attẽdit
⁊ meminit. uͭ id qd̃ expectat
ꝑ id qd̃ attendit transeat ĩ id
qd̾ meminerit. Quis igitur ne¬
gat futura ñdum eẽ : S tam̃
iam ẽ in aĩo expectatio futuro¬
rum. Et quis negat pret̾ita iã
ñ eẽ. Stam̃ ad huc ẽ in animo
memoria pret̾itoꝵ. Et quis ne¬
gat presens tempus carere
spatio: quia in puncto p̾t̾it:
S tam̃ ꝑdurat attentio: per
qmͣ ꝑgat abeẽ qd̾̃ aderit. Nõ
igitur longum tempus futu¬
rum qd̃ non ẽ. s longum fu¬
turum. longa expectatio futu¬
ri ẽ. Neq longum pret̾itum
tempus qd̃ non est. s longum
pret̾itum. longa memoria pre
qd̃ noui: anteqmͣ incipiam
intotum expectatio mea tendi¬
tur. Cum aũ cepero qnͣtum ex
illo inpret̾itum decerpsero tẽ¬
ditur in memoria mea: atq
distenditur uita huiꝰ aftõnis
mee inmemoriam. Spt̾ qd̃ dixi.

Expanded text:
praeteritum quod jam non est, nisi quia praeteritum quod jam non est, nisi quia in animo qui illud agit tria sunt? Nam et exspectat et attendit et meminit, ut id quod exspectat, per id quod attendit, transeat in id quod meminerit. Quis igitur negat futura nondum esse? Sed tamen jam est in animo exspectatio futurorum. Et quis negat praeterita jam non esse? Sed tamen adhuc est in animo memoria praeteritorum. Et quis negat praesens tempus carere spatio, quia in puncto praeterit? Sed tamen perdurat attentio per quam pergat abesse quod aderit. Non igitur longum tempus futurum quod non est, sed longum futurum longa exspectatio futuri est; neque longum praeteritum tempus quod non est, sed longum praeteritum longa memoria praequod novi: antequam incipiam, in totum exspectatio mea tenditur; cum autem coepero, quantum ex illa in praeteritum decerpsero, tenditur in medistenditur vita huius actionis mee in memoriam, propter quod dixi;
Abbreviated transcription (Latin):
nuit: ñ ne cogitationẽ tendi¬
mus ad m̃suram uocis quasi
sonaret: ut aliquid de int̾ual
lis silentioꝵ in spatio temꝑis
renuntiare possimꝰ: Nã ⁊ uo¬
ce atq ore cessante ꝑagimus
cogitando carmina ⁊ u̾sus. ⁊
quẽq sermonem. motionũq
dim̃siones quaslibet: ⁊de spa¬
tiis tempoꝵ. qnͣtum illud ad
illud sit renuntiamꝰ: ñ alit̾
ac si ea sonando diceremus. S
uoluit aliquis edere longius¬
culam uocẽ ⁊ ꝯstituerit pre¬
melitando qmͣ loriga futã
sit: egit utiq iste spatium
temporis insilentio memorie:
q ꝯm̃dans cepit edere illam
uocẽ q̃ sonat: donet ad ꝓposi¬
tum t̾minũ ꝑducatur. Imo
sonuit. ⁊ sonabit. Namꝰ qd̃
eiꝰ iam ꝑ actũ ẽ: utiq sonu¬
it: qd̃ aũ restat. sonabit: at¬
q ita ꝑagitur. dum p̾sens ĩ¬
tentio futurum in pret̾itũ
traicit. diminutione futu¬
ri crescente pret̾ito: donec ꝯ¬
sũmatiotione futuri sit totũ
ñdum ẽ: Aut quomͦ crescit

Expanded text:
nuit, nonne cogitationem tendinuit, nonne cogitationem tendimus ad mensuram uocis, quasi sonaret, ut allis silentiorum in spatio temporis renuntiare possimus? Nam et voce atque ore cessante, peragimus cogitando carmina, et versus et quemque sermonem, motionumque dimensiones quaslibet, et de spatiis temporum, quantum illud ad illud sit renuntiamus, non aliter ac si ea sonando diceremus. Si voluerit aliquis edere longiusculam vocem, et constituerit praemeditando quam longa futura sit; egit utique iste spatium temporis in silentio, memoriaeque commendans coepit edere illam vocem quae sonat, donec ad propositum terminum perducatur: imo sonuit et sonabit; nam quod ejus jam peractum est, utique sonuit; quod autem restat, sonabit: atque ita peragitur, dum praesens intentio futurum in praeteritum trajicit, diminutione futuri crescente praeterito, donec consumptione futuri sit totum nondum est? aut quomodo crescit
Abbreviated transcription (Latin):
tio: pret̾itio ẽ. Quid gͦ ẽ qd̃
metior. Ubi ẽ ꝙͣ metõr breuis: U̾
ẽ lõga ꝙͣ metor: Abe sonuer̃t et¬
uolauerunt. pret̾ier̃t iam nõ
sunt:⁊ego metior: fidenterq
respondeo qnͣtum exertitato sẽ¬
su fiditur illam simplam
eẽ: illam duplam inspatio sci¬
licet temporis: Neq hoc possum:
nisi quia pret̾ierunt ⁊ finite
sunt. Non gͦ ip̃as q̃ iam ñ sũt:
s aliquid in memoria mea
metior qd̃ infixum manet.
Inte anime m̃s tempora meti¬
orz noli michi obstrepere qd̃ ẽ:
noli tibi obstrepere turbis af¬
fectionum tuaꝵ. In te inqmͣ
tempora metior. affectionem
qm res pret̾euntes in te faciũt.
⁊ cum ille pret̾ierint. manet:
Ip̃am metior presentem: ñ eas
q̃ pret̾ierunt ut fieret. Ip̃am
metior. cum tempora metior.
Ego aut ip̃a sunt temꝑa: aut
ñ temꝑa metior. Quid cũ meti¬
mur silentia.⁊ dicimus illud
silentium tantum tenuisse
temporis qnͣtum illa uox te¬

Expanded text:
tio praeteritio est. quid ergo est, quod tio praeteritio est. quid ergo est, quod metior? ubi est qua metior breuis? ubi est longa quam metior? ambae sonuerunt, auolauerunt, praeterierunt, iam non sunt: et ego metior fidenterque respondeo, quantum exercitato sensu fiditur, illam simplam esse, illam duplam, in spatio scilicet temporis. neque hoc possum, nisi quia praeterierunt et finitae sunt. non ergo ipsas, quae iam non sunt, sed aliquid in memoria mea metior, quod infixum manet. In te, anime meus, tempora mea metior. noli mihi obstrepere, quod est: noli tibi obstrepere turbis affectionum tuarum. in te, inquam, tempora metior. affectionem, quam res praetereuntes in te faciunt et, cum illae praeterierint, manet, ipsam metior praesentem, non ea quae praeterierunt, ut fieret; ipsam metior, cum tempora metior. ergo aut ipsa sunt tempora, aut non tempora metior. quid cum metimur silentia et dicimus illud silentium tantum tenuisse temporis, quantum illa uox te
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nec ea q̃ t̾minos ñ habẽt
Nec futura gͦ nec prec̾ita nec p̾¬
sentia nec pret̾euntia tempora
metimur: ⁊ metimur tamen
temꝑa. D̾s creator omnium:
u̾sus iste octo sillabarum bre¬
uib ⁊ longis alt̾nat syllabis.
Quatuor itaq breues. prima
t̾cia. quinta. septima. simple
sunt ad quatuor longas: scd̃a
quartã. sextam. octauã. He sin¬
gule ad illas singulas duplũ
habent temꝑis. ꝓnuntio ⁊ re¬
nuntio: ⁊ ita c̃ qnͣtum sentit᷑
sensu manifesto. qnͣtum sen¬
sus manifestus ẽ. Breui syl¬
laba longam metior: eamq
sentio habere bis tantũ. S
cum alt̾a post alt̾am sonat. si
prior breuis longa post̾ior: qͦ¬
modo tenebo breuem:⁊ quomͦ
cã longe metiens applicabo ut
inueniam qd̃ bis tantum ha¬
beat. qnͣdo quidem longa sona¬
re ñ incipit. nisi breuis sona¬
re destit̾it: ip̃am quoq longã
ñ p̾sentem metior qnͣdo nisi fi¬
uitam ñ metior. Eius aũ fini¬

Expanded text:
tur, nec ea, quae terminos non habent. tur, nec ea, quae terminos non habent. nec futura ergo nec praeterita nec praesentia nec praetereuntia tempora metimur et metimur tamen tempora. Deus creator omnium: uersus iste octo syllabarum breuibus et longis alternat syllabis: quattuor itaque breues, prjma, tertia, quinta, septima, simplae sunt ad quattuor longas, secundam, quartam, sextam, octauam. hae singulae ad illas singulas duplum habent temporis; pronuntio et renuntio, et ita est, quantum sentitur sensu manifesto. quantum sensus manifestus est, breui syllaba longam metior eamque sentio habere bis tantum. sed cum altera post alteram sonat, si prior breuis, longa posterior, quomodo tenebo breuem et quomodo eam longae metiens applicabo, ut inueniam, quod bis tantum habeat, quandoquidem longa sonare non incipit, nisi breuis sonare destiterit? ipsamque longam num praesentem metior, quando nisi finitam non metior? eius enim fini
Abbreviated transcription (Latin):
erat q̃ metiri poss S ⁊ tunc ñ
stabat: ibat enim: ⁊ pret̾ibat.
An ideo magis pot̾at : Pretiens
igitur tendebatur in aliqd̃ spa¬
cium temporis quo metiri pos¬
s: qm̃ presens nullum habet
spatium Si gͦ tunc pot̾at ecce
puta alterã cepit sonare: et
adhuc sonat. ꝯtinuato tenore.
sine ulla distinctione. Metiam᷑
eam dum sonat. Cum enim so¬
nare cessau̾it. iam pretita erit:
⁊ ñ erit q̃ possit metiri. Metia¬
mur plane.⁊ dicimus qnͣta sit:
s ad huc sonat nec metiri potest:
nisi ab initio sui quo sonare
cepit usq ad finem quo desi¬
nit. Ip̃m quippe int̾uallum
metimur ab aliquo initio: us¬
q ad aliquem finem. Qua pp̃
uel breuis sit: nec dici aut eqͣl
alicui aut ad aliqm simpla
uel dupla. uel quid aliud. Cũ
aũ finita fu̾it iam ñ erit.ꝰ.
pacto gͥ metiri pot̾it: Et meti¬
muir tam̃ tempora. nec ea que
ñlum sunt: nec ea q̃ iam ñ st̃.
nec ea q̃ nulla mora extendũ¬

Expanded text:
erat, quae metiri posset. sed et tunc non erat, quae metiri posset. sed et tunc non stabat; ibat enim et praeteriebat. an ideo magis poterat? praeteriens enim tendebatur in aliquod spatium temporis, quo metiri posset, quoniam praesens nullum habet spatium. si ergo tunc poterat, ecce puta altera coepit sonare et adhuc sonat continuato tenore sine ulla distinctione: metiamur eam, dum sonat; cum enim sonare cessauerit, iam praeterita erit et non erit, quae possit metiri. metiamur plane et dicamus, quanta sit. sed adhuc sonat nec metiri potest nisi ab initio Sui, quo sonare coepit, usque ad finem, quo desinit. ipsum quippe interuallum metimur ab aliquo initio usque ad aliquem finem. quaproptuel breuis sit, nec dici aut aequalis alicui aut ad aliquam simpla uel dupla uel quid aliud. cum autem finita fuerit, iam non erit. quo pacto igitur metiri poterit? et metimur tamen tempora, nec ea, quae nondum sunt, nec ea, quae iam non sunt, nec ea, quae nulla mora extendun
Abbreviated transcription (Latin):
iͥn uisum ẽ nichil esse aliud tẽ¬
pus: qmͣ distensionem. S ciuiꝰ
rel nescio ⁊ mirum si ñ ip̃ius
animi. Quid enim metior. ob¬
secro deus m̃s. ⁊ dico. aut ĩdif¬
finite. longius ẽ hoc tempus
qmͣ illud: aut etiam diffinite
duplum ẽ hoc ad illud: Cempꝰ
metio saio. ẜ ñ mcuior futurũ
quia ñclum ẽ. Non metior p̾sẽs.
quia nlło spatio tenditur. Nõ
metior pret̾itum: quia iam ñ
ẽ. Quid ergo metior: An pret̾e¬
untia temꝑa. ñ pret̾ita: Sic e¬
nim dixeram Insiste anime
m̃s: ⁊ adtende fortit̾: d̃s ad iu¬
tor nr̃: ip̃e fecit nos. ⁊ ñ ip̃i nos.
Ad tende: ubi albescit u̾itas: et¬
ce puta uox corporis incipit
sonare. ⁊ sonat. ⁊ ad huc sonat.
ecce desinit sonare iamq silẽ¬
tium ẽ: ⁊ uox illa pret̾ita est
⁊ ñ est iam. Uox futura erat añ¬
qm sonaret: ⁊ ñ pot̾at metiri
quia ñdum erat.⁊ nunt non
potest. quia iam ñ est. Tunc gͥ
pot̾at cum sonabat: quia tũc

Expanded text:
mihi uisum est nihil esse aliud temmihi uisum est nihil esse aliud tempus quam distentionem: sed cuius rei, nescio, et mirum, si non ipsius animi. quid enim metior, obsecro, deus meus, et dico aut indefinite: "longius est hoc tempus quam illud" aut etiam definite: "duplum est hoc ad illud?" tempus metior, scio; sed non metior futurum, quia nondum est, non metior praesens, quia nullo spatio tenditur, non metior praeteritum, quia iam non est. quid ergo metior? an praetereuntia tempora, non praeterita? sic enim dixeram. Insiste, anime meus, et adtende fortiter: deus adiutor noster; ipse fecit nos, et non nos. adtende, ubi albescet ueritas. ecce puta uox corporis incipit sonare et sonat et adhuc sonat et ecce desinit, iamque silentium est, et uox illa praeterita est et non est iam uox. futura erat, antequam sonaret, et non poterat metiri, quia nondum erat, et nunc non potest, quia iam non est. tunc ergo poterat, cum sonabat, quia tunc