comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
querent. & tamͣ uentura bona adhuc cer¬
tius ñ uiderent. Ubi & apte subdit᷑. Et
caligine illud quasi pannis infantiȩ obuol¬
uerem. Dũ enim rudem popłm ñ aꝑta
spͣc prȩdicatione edocuit. sed figurata locu¬
tione preceptis litterȩ astrinxit. adhuc
infirma sapientes uerborum suoꝵ caligine.
quasi pannis infantiȩ̨ obuoluit: ut man¬
datis grossiorib ligati crescerent. ne male
liberi in suis uoluptatib perirent. Quos
aduiam iustitiȩ dũ ñ iam caritas. sed ad¬
huc timor astringeret: diuina dispensatio
quasi pressit ut nutriret. Infirmꝰ nanq
popłs cum preceptoꝵ pannos nolens ꝑtu¬
lit: ad firmiorem statũ ex ipsa sua ligati¬
one ꝑuenit. Quia enĩ timor eum prius
a culpa cohercuit: competent᷑ post modum
in libertatẽ sp̃c exiuit. Hos pannos infantiȩ
nͣ bona. Mala enim quasi mala esse desi¬
nunt cõparatione peiorum: & bona quasi
bona ñ sunt. cõparatione meliorũ. Nam

Expanded text:
querent, et tamen ventura bona adhuc cerquerent, et tamen ventura bona adhuc certius non viderent. Unde et apte subditur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Dum enim rus praedicatione edocuit, sed figurata locutione praeceptis litterae astrinxit, adhuc infirma sapientes verborum suorum caligine quasi pannis infantiae obvolvit, ut mandatis grossioribus ligati crescerent, ne male liberi in suis voluptatibus perirent. Quos ad viam justitiae dum non jam charitas, sed adhuc timor astringeret, divina dispensatio quasi pressit ut nutriret. Infirmus namque populus cum praeceptorum pannos nolens pertulit, ad firmiorem statum ex ipsa sua ligatione pervenit. Quia enim timor eum prius a culpa coercuit, competenter postmodum in libertatem spiritus exivit. Hos pannos infantiae, aecepta non bona . Mala enim quasi mala esse desinunt comparatione pejorum, et bona quasi bona non sunt comparatione meliorum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
S diliges ꝓximũ tuum: & odio habebis inimi¬
Scum tuũ. Ego autẽ dico uobis. diligite ini¬
Smicos ur̃os. & benefacite his qui uos oderunt.
Qui igitur prius nequitias oꝑis ꝓhibet.
postmodũ culpas cordis exhaurit: nimirũ
tumenti mari ne circunducta iustitiȩ litora
transeat. bis ostia imponit. Bene autẽ cũ¬
tempus adiunxit dicens: quando erumpe¬
bat quasi de uulua ꝓcedens. Quia uideli.¬
cet tunc humano generi preceptis legis ob¬
uiauit: quando adhuc scłm suȩ origini
uicinum. quasi ab ortu ꝓprio ad ꝓfectum
uitȩ carnalis exiebat. De uulua quippe ꝓce¬
dere est. in lucẽ pręsentis głȩ carnalit᷑ appa¬
rere. Et recte subiungit᷑. cũ ponere nubem
uestimͣtum eius: quia nimirũ ds̃ hominib
nͣ tunc aꝑta ostensione se intulit: sed dum
eos ab errore ꝑfidiȩ eripuit. nec tam̃ illis
claritatẽ sui luminis patefecit: quasi ex
tenebris eos abstulit. sed adhuc nube uesti¬
uit: ut & pristina prauitatis acta relin¬

Expanded text:
nimicum tuum; ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos . Qui igitur prius nequitias operis prohibet, et postmodum culpas cordis exhaurit, nimirum tumenti mari, ne circumducta justitiae littora transeat, bis ostia imponit. Vet. Xtempus adjunxit, dicens: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Quia videlicet tunc humano generi praeceptis legis obviavit, quando adhuc saeculum suae origini vicinum, quasi ab ortu proprio ad profectum vitae carnalis exibat. De vulva quippe procedere est in luce praesentis gloriae carnaliter apparere. Et recte subjungitur: Cum ponerem nubem vestimentum ejus. Quia nimirum Deus hominibus non tunc aperta ostensione se intulit, sed dum eos ab errore perfidiae eripuit, nec tamen illis claritatem sui luminis patefecit, quasi ex tenebris eos abstulit, sed adhuc nube vestivit, ut et pristina pravitatis acta relin
Abbreviated transcription (Latin):
ad rabiem furoris excitant᷑: & bona nascen¬
tia quȩ nolunt imitari ꝑsequunt᷑: Sed
tam̃ int̾ hȩc etiam qui redemit ñ relinqͥt.
Seriptum quippe est. Fidelis autem ds̃¬
: qui ñ patietur uos temptari supra quã
potestis: sed faciet cũ temptatione etiam¬
ꝓuentũ. ut possitis sustinere. Nouit enĩ
conditor nr̃ quando exurgere ꝑsecutionis
ꝓcellam sinat: quando exurgentẽ repͥmat.
Nouit ꝓ custodia nr̃a restringere. quod
contra nos egredi ꝓ nr̃a exercitatione ꝑmit¬
tit: ut sęuiens nos diluat ꝓcella ñ mergat.

Expanded text:
ad rabiem furoris excitantur, et bona nascenad rabiem furoris excitantur, et bona nascentia, quia nolunt imitari, persequuntur? Sed tamen inter haec etiam qui redemit, non relinquit. Scriptum quippe est: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum, ut possitis sustinere. Novit autem Conditor noster, quando exsurgere persecutionis procellam sinat, quando exsurgentem reprimat. Novit pro custodia nostra restringere quod contra nos egredi pro nostra exercitatione permittit, ut saeviens nos diluat procella, non mergat.
Abbreviated transcription (Latin):
rum mane nuntiant: ab humanis cordib
prȩsentis uitȩ tenebras fugant. Sed ecce
angeli diuinã potentiã laudant: quia
ipsa eos tantȩ claritatis uisio dilatat. Nos
autẽ qui redimim᷑. sed tam̃ corruptione
adhuc carnis grauamur: donum quod
ꝑcepimus. qua uirtute laudamꝰ: Quo¬
modo enĩ ualebit lingua dicere. quod ñ
sufficit mens nr̃a sentire: Sequit᷑. Et
dicit᷑. cũ cordis lȩtitia. oris efficacia non
expletur: sed quibdam modis gaudium
ꝓdit. qđ ipse qui gaudet nec tegere p̃ualet.
nec explere. Laudent itaq angeli qui iã
tantȩ claritatis latitudinẽ in sublimibus
uident: iubilent uero homines. qui adhuc
in inferiorib oris sui angustias sustinent.
Quȩ quia certo futura dñs nouerat: non
tam facienda insinuat. quã facta narrat.
Sed quid agimus. qđ cum boni de redẽptio¬
nis suȩ mysterio iubilant: malos inuidia
inflammat: Dũ electi ꝓficiunt. reꝓbi

Expanded text:
rum mane nuntiant, ab humanis cordibus rum mane nuntiant, ab humanis cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed ecce angeli divinam potentiam laudant, quia ipsa eos tantae claritatis visio dilatat. Nos autem qui redimimur, sed tamen corruptione adhuc carnis gravamur, donum quod percipimus, qua virtute laudamus? Quomodo enim valebit lingua dicere, quod non sufficit mens nostra sentire? Sequitur: dicitur cum cordis laetitia oris efficacia non expletur; sed quibusdam modis gaudium prodit, quod ipse qui gaudet, nec tegere praevalet, nec explere. Laudent itaque angeli, qui jam tantae claritatis altitudinem in sublimibus vident. Jubilent vero homines, qui adhuc in inferioribus oris sui angustias sustinent. Quae quia certo futura Dominus noverat, non tam facienda insinuat, quam facta narrat. Sed quid agimus, quod cum boni de redemptionis suae mysterio jubilant, malos invidia inflammat; dum electi proficiunt, reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
tina astra angeli uocant᷑. Qui si ita est. dũ
terra ẽet inuisibilis. & incõposita. dum tene¬
brȩ essent suꝑ abyssum: uenturum diem
subsequentis sȩculi. ꝑ lucẽ sapientiȩ existen¬
do pͣuenerunt. N ec negligent᷑ audiendũ ẽ.
quod additur simul: quia nimirũ matuti
na astra etiam cũ uesꝑtinis redemptoris po¬
tentiam laudant: dũ electi angeli etiam cũ
redemptis in mundi fine hominib largitatẽ
grę suꝑnȩ glorificant. Ipsi quippe ut nos
ad laudem conditoris accenderent: hoc qđ
suꝑius diximus orta ꝑ carnem luce clamaue¬
runt. Gła in excelsis dõ: & in terra pax ho¬
minib bonȩ uoluntatis. Simul ergo lau¬
dant: quia redemptioni nr̃ȩ uoces suȩ exuil¬
tationis accomodant. Simus laudant: qͥa
dũ nos conspiciunt recipi. suum gaudent
numerũ repleri. Qui &. fortasse ideo matu¬
tina astra nominant᷑: quia sepe ad exhor¬
tandos homines missi sunt. Et dũ uentu¬

Expanded text:
tina astra angeli vocantur. Quod si ita est, dum tina astra angeli vocantur. Quod si ita est, dum terra esset invisibilis et incomposita, dum tenebrae essent super abyssum , venturum diem subsequentis saeculi per lucem sapientiae existendo praevenerunt. Nec negligenter audiendum est quod additur, Simul, quia nimirum astra matutina etiam cum vespertinis Redemptoris potentiam laudant, dum electi angeli etiaredemptis in fine mundi hominibus largitatem gratiae supernae glorificaverunt. Ipsi quippe ut nos ad laudem Conditoris accesuperius diximus, orta per carnem luce, clamaverunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Simul ergo 910 laudant, quia redemptioni nostrae voces suae exultationis accommodant. Simul laudant; quia dum nos conspiciunt recipi, suum numerum gaudent repleri. Qui et fortasse ideo matutina astra memorantur, quia saepe ad exhortandos homines missi sunt; et dum ventu
Abbreviated transcription (Latin):
obligati. contemplationis studia derelin¬
quant. Sed sic in utrisq mentẽ partiendo
coniungant: quatinus nec amorem dĩ pre¬
pediat amor ꝓximi. nec amorem ꝓximi
quia transcendit abiciat amor dĩ. Quia
igitur humano eordi quid ageret igno¬
rantia dĩ atq hominis mediator apparuit:
qui & agendo transitoria disponeret. &
contemplando ostenderet: unde cuncta
penderent: recte dicitur. Uel quis dimisit
lapidem angularem eus: Aesi aꝑte dñs
diceret. nisi ego: Qui unicũ quem sine
tempore genui seruandis hominib cum
tẽpore ostendi: in cuius uita discerent etiã
diuersa uiuendi studia ñ discrepare. Et
notandum qđ eum se nͣ emisisse sed dimisisse
asserit: quia ꝓfecto humana naturã filius
suscipiens. ad ima de sublimib uenit. Cuiꝰ
incarnationis mẏsterium quia & electi
angeli mirati sunt. qui eodem mysterio re¬
prima in tẽpore condita natura rationabi¬
lium sp̃uum creditur: ñ immerito matu¬

Expanded text:
obligati contemplationis studia derelinobligati contemplationis studia derelinquant; sed sic in utrisque mentem partiendo conjungant, quatenus nec amorem Dei praepediat amor proximi, nec amorem proximi, quia transcendit, abjiciat amor Dei. Quia igitur humano cordi quid ageret ignoranti Dei atque hominis Mediator apparuit, qui et agendo transitoria disponeret, et contemplando ostenderet unde cuncta penderent, recte dicitur: Vel quis dimisit lapidem angularem ejus? Ac si aperte Dominus diceret: Nisi ego, qui unicum quem sine tempore genui servandis hominibus cum tempore ostendi, in cujus vita discerent etiam diversa vivendi studia non discrepare. Et notandum quod eum non se emisisse, sed dimisisse asserit, quia profecto humanam naturam Filius susciincarnationis mysterium etiam electi angeli mirati sunt, qui eodem mysterio reprima in tempore condita natura rationabilium spirituum creditur, non immerito matu
Abbreviated transcription (Latin):
Lapis quippe angularis est: ad saera elo¬
quia intellectus duplex. Qui tc̃ diuinitꝰ
dimittit᷑. quando nequaquam districto
iudicio ignorantiȩ suȩ tenebris illigatur:
sed quadam libertate ꝑfruitur. dum in p̃¬
ceptis dĩ sufficit uel exequendo exteriora
agere. uel contemplando interna sentire.
Ad qđ nunquã nr̃ intellectus assurgeret:
si ad suscipiendam naturã nr̃am ipse nͣr
conditor ñ ueniret. Qui aliter angularis
lapis dicitur. quia duos inse populos
iunxit: atq alit̾ quia coniuncte utriusq
uitȩ. actiuȩ uidelicet & contemplatiuȩ in
se exempla monstrauit. Ab actiua enim
uita longe comtẽplatiua distabat. sed in¬
carnatus redemptor nͣr ueniens: dum
utranq exhibuit. in se utranq sociauit.
Nam cũ in urbe miracula faceret. in
monte uero orando continue ꝑ noctaret.
eremplũ siuis fidelib prebuit: ut nec contẽ¬
plationis studio ꝓximorum curã negligaNs:
nec rursum cura ꝓximorũ immoderatius

Expanded text:
Lapis angularis est ad sacra eloquia intellectus duplex, quia tunc divinitus dimittitur, quando nequaquam districto judicio ignorantiae suae tenebris illigatur, sed quadam libertate perfruitur, dum in praeceptis Dei sufficit vel exsequendo exteriora agere, vel conteAd quod nunquam noster intellectus assurgeret, si ad suscipiendam naturam nostram ipse noster conditor non veniret. Qui aliter angularis lapis dicitur, quia duos in se populos junxit; atque aliter, quia conjunctae utriusque vitae, activae videlicet et contemplativae, in se exempla monstravit. Ab activa enim vita longe contemplativa distat; sed incarnatus Redemptor noster veniens, dum utramque exhibuit, in se utramque sociavit. Nam cum in urbe miracula faceret, in monte vero orando continue pernoctaret, exemplum suis fidelibus praebuit, ut nec contemplationis studio proximorum curam negligant, nec rursum cura proximorum immoderatius
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a diuina retineret. temptationũ procellis
mare sȩuiens terram ꝓculdubio humanae
mentis obruisset: ut salsis fluctib ꝑfusa
aresceret. id est ꝑniciosis carnis uoluptatib
delectata deperiret. Solus ergo dñs ostus
mare concludit. qui prauis motib cordis
claustra inspiratȩ formidinis obicit. Quia
uero ea quȩ cernimꝰ sequi ꝓhibemur. quia
a corporearũ rerum delectatione retundim᷑:
libet iam ad inuisibilia oculos mentis at¬
tollere. atq hȩc ipsa quȩ sequi precipimur
uidere. Sed quid agimus: Infirmis illa
obtutib necdũ patent. Ecce ad eoꝵ amorẽ
uocamur: sed tam̃ a uisione restringimur.
Qui & siquando aliquid furtim parumq
aspicimꝰ: sub incerto nimis adhuc uisu cali¬
gamus. Unde apte subiungit᷑. Cũ ponerẽ¬

Expanded text:
a divina retineret, tentationum procellis mare saeviens terram procul dubio humanae mentis obruisset, ut salsis fluctibus perfusa aresceret, id est perniciosis carnis voluptatibus delectata deperiret. Solus ergo Dominus ostiis mare concludit, qui pravis motibus cordis claustra inspiratae formidinis objicit. Quia vero ea quae cernimus sequi prohibemur, quia a corporearum rerum delectatione retundimur, libet etiam ad invisibilia oculos mentis attollere, atque haec ipsa quae sequi praecipimur videre. Sed quid agimus? Infirmis illa obtutibus necdum patent. Ecce ad eorum amorem vocamur, sed tamen a visione restringimur, quia et si quando aliquid furtim parumque aspicimus, sub incerto nimis adhuc visu caligamus. Unde apte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione constricti. quo uolunt brachia
ñ extendunt. Et si cuncta mala ꝑpetrare¬
leuiter appetunt: nequaquã tamen im¬
plere cuncta quȩ appetunt ꝑmittunt᷑.
Terminis suis dñs mare circundat: quia
iras ꝑsequentium iudiciorum suorum
dispensatione modificat. ut insani tumi¬
da unda feruoris. plano frangat᷑ littore
Soccultȩ dispositionis. Sequitur. Et po¬

Expanded text:
pensatione constricti, quo volunt brachia pensatione constricti, quo volunt brachia non extendunt, et si cuncta mala leviter plere cuncta quae appetunt permittuntuTerminis suis Dominus mare circumdat, quia iras persequentium, judiciorum suorum dispensatione modificat, ut insani tumida unda fervoris plano frangatur littore occultae dispensationis. Sequitur: CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ras: ut cũ in te intenditur. ipso ã te cogita¬
tionum suarũ nubilo reflectat᷑. Et quȩ
terrena hȩc assidue cogitat quia uult:
hȩc etiam toleret in oratione cũ ñ uult.
Quia igit᷑ ipsa ꝑsecutorũ nequitia suꝑna
dispensatione constringit᷑. ne contra scõs
uiros in quantũ uoluerit effrenat᷑. post¬
quam dixit cum ponerẽ nubem uestim̃¬
tum eius: apte subdidit. Et caligine illud
quasi pannis infantiȩ obuoluerẽ. Pannis
quippe infantiȩ pedes ac brachia constrin¬
guntur: ne huc atq illuc dissoluta liber¬
tate iactentur. Quia ergo ꝑsecutores seẽ
ȩccłȩ instabilitate cordis inquieti. atq
huic scło dediti. ñ grandeua sed puerilia
sapiunt: qui quidem obscuritate atq
caligine ñ intellectu suꝑni iudicii con-¬
stringunt᷑: ne tantum ꝑsequi ualeant
quantũ uolunt. pannis infantiae refe¬
runtur obuoluti. Quia sicut dictum ẽ
puerilia quidẽ sapiunt: sed diuina dis¬

Expanded text:
ras, ut cum in te intenditur, ipso a te cogitaras, ut cum in te intenditur, ipso a te cogitationum suarum nubilo reflectatur; et quae terrena haec assidue cogitat quia vult, haec etiam toleret in oratione cum non vult. Quia igitur ipsa persecutorum nequitia superna dispensatione constringitur, ne contra sanctos viros inquantum voluerit effrenetur, postquam dixit: Cum ponerem nubem vestimentum ejus; apte subdidit: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Pannis quippe infantiae pedes ac brachia constringuntur, ne huc atque illuc dissoluta libertate jactentur. Quia ergo persecutores sanctae Ecclesiae instabilitate cordis inquieti, atque huic saeculo dediti, non grandaeva, sed puerilia sapiunt, qui quidem obscuritate atque caligine, non intellectu superni judicii constringuntur, ne tantum persequi valeant quantum volunt, pannis infantiae referuntur obvoluti, quia, sicut dictum est, puerilia quidem sapiunt, sed divina dis
Abbreviated transcription (Latin):
euexit: & sȩuientes maris impetus erecta
eiusdem ȩccłȩ potestate cohercuit. Sed huic
seuienti mari: quid dñs fecerit audiamus.
itur: quia crudelitas ꝑsequentium stulti¬
tiȩ suȩ uelam̃to uestitur. Interposita enĩ
caligine infidelitatis suȩ. ꝑspicuam uerita¬
tis lucem uidere ñ sufficit: & id quod agit
ꝑ crudelitatis impulsum. ꝑ eȩcitatis suae
meritum ñ agnoscit. Nam si cognouissen
sitos premere: sed quosdam etiã iuuentes
carnalit᷑ intra eccłam tenebrare. Unde scĩ
uiri qui alienȩ etiam negligentiȩ compa
tiunt᷑. & se pati estimant quod ꝑpeti alios
sentiunt: dõ orantes dicunt. Opposuisti
nubem: ne transeat oratio Aesi aperte
dicant. Menti nr̃ȩ terrenis uoluptatib
assuetȩ. curarũ suarum fantasmata iusto
iudicio obicis: quib eam in ipsa orationis
suȩ intentione confundis. Et quã desideriis
infirmis deditam ñ ignoras. recte cȩcatam
ab intuenda lucis tuȩ ꝑspicuitate reuerbe¬

Expanded text:
evexit, et saevientis maris impetus, crecta evexit, et saevientis maris impetus, crecta ejusdem Ecclesiae potestate, coercuit. Sed huic saevienti mari quid Dominus fecerit, audiamus. itur, quia crudelitas persequentium stultitiae suae velamento vestitur. Interposita enim caligine infidelitatis suae, perspicuam veritatis lucem videre non sufficit; et id quod agit per crudelitatis impulsum, per caecitatis suae meritum non agnoscit. Nam si cognovissentsitos premere, sed quosdam etiam viventes carnaliter intra Ecclesiam tenebrare. Unde sancti viri, qui etiam alienae negligentitiuntur, et se pati aestimant quod pati alios sentiunt, Deo orantes dicunt: Opposuisti nubem, ne transeat oratio . Ac si aperte dicant: Menti nostrae, terrenis voluptatibus assuetae, curarum suarum phantasmata justo judicio objicis, quibus eam in ipsa orationis suae intentione confundis; et quam infimis desideriis deditam ab intuenda lucis tuae perspicuitate reverbe
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim mare. nisi scłm: quid uuluã.
nisi conceptũ carnalis cogitationis accipimꝰ:¬
Hoc enim loco uuluȩ nomine: occulta &
maliciosa carnaliũ cogitatio designatur.
Quȩ uulua ñ ad ꝓferendam ꝓlem conci¬
pit substantiã corporis: sed ad explendam
nequitiam causam doloris. De hac uulua
cordis iniquoꝵ alias dicit᷑. Concepit dolo¬
rem. & peperit iniquitatem. Per hane
uuluam praui concipiunt: cum mala
cogitant. Per hanc uuluam pariunt: cũ
mala quȩ cogitauerint oꝑant᷑. Erũ pebat.
ergo mare. quasi de uulua ꝓcedens: cum
minarũ sȩculariũ fluctus de carnalis cogi¬
tationis iniquitate concepti. in scȩ ȩccłȩ inte¬
ritum sȩuirent. Sed auctore dõ ostiis hoc
mare conclusum ẽ: quia contra tumores
ꝑsequentium sc̃i uiri quasi quȩdam ostia
oppositi sunt: ut eorum miraculis atq
reuerentia irȩ ꝑsequentium frangerent᷑.
Humiliatis quippe dñs terrenis principi¬
bus. ꝑ eos scãm ȩccłam supra mundi culmͣ

Expanded text:
Quid enim mare nisi saeculum, quid vulvam, nisi conceptum carnalis cogitationis accipimHoc enim loco vulvae nomine occulta et malitiosa carnalium cogitatio designatur. Quae vulva non ad proferendam prolem concipit substantiam corporis, sed ad explendam nequitiam causam doloris. De hac vulva cordis iniquorum alias dicitur: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Per hanc vulvam pravi concipiunt, cum mala cogitant. Per hanc vulvam pariunt, cum mala quae cogitaverint operantur. Erumpebat ergo mare quasi de vulva procedens, cum minarum saecularium fluctus de carnalis cogitationis iniquitate concepti, in sanctae Ecclesiae interitum saevirent. Sed auctore Deo, ostiis hoc mare conclusum est, quia contra tumores persequentium sancti viri quasi quaedam ostia oppositi sunt, ut eorum miraculis atque reverentia irae persequentium frangerentur. Humiliatis quippe Dominus terrenis principibus, per eos sanctam Ecclesiam supra mundi culmen
Abbreviated transcription (Latin):
ostia opposuit: quia & prius humano
generi precepta legis. & post modũ nouȩ
grẽ testam̃tum dedit. Secundo obiectis¬
ostus huius maris impetũ clausit: quia
eos quos ad obsequium sui cultꝰ assũmpsit.¬
& prius ab idolis data lege cohercuit: &¬
post ab intellectu carnali gr̃a reuelata cor-¬
rexit. Secundo mare ostia accepit: quia
humanũ genus prius ds̃ ab oꝑib iniqͥtatis
ꝓhibuit. post modũ uero etiam ã cogitationi ᷤ
culpa constrinxit. Uideamus quẽ admodũ
prima tumenti mari dñs ostia imponat.¬
Ecce ꝑ legem dicitur: ñ occides. ñ mechabe¬
ris. ñ furtum facies. non falsum testimoniũ
dices. Uideamꝰ quẽ admodũ secundis hoc
mare dñs ostiis claudat. Ecce in euangłio
dicit. Audistis quia dictũ est antiquis.
ñ mechaberis. Ego autẽ dico uobis. qm̃
Somis qui uiderit mulierẽ ad concupiscendũ

Expanded text:
ostia opposuit, quia et prius humano ostia opposuit, quia et prius humano generi praecepta legis, et postmodum novae gratiae testamentum dedit. Secundo objectisostiis hujus maris impetum clausit, quia eos quos ad obsequium sui cultus assumpsit, et prius ab idolis data lege coercuit, et post ab intellectu carnali gratia revelata correxit. Secundo mare ostia accepit, quia humanum genus prius Deus ab operibus iniquitatis prohibuit, postmodum vero etiam a cogitationis culpa constrinxit. Videamus quemadmodum prima tumenti mari Dr: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices . Videamus quemadmodum secundis hoc mare Dominus ostiis claudat. Ecce in Evangelio dicit: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis; ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mulier
Abbreviated transcription (Latin):
sedatur. Ibiq fluctus suos mare frangit:
quia ad cognitionẽ ueritatis ueniens. om̃e
qđ nequiter egit erubescit. Fracta quippe
unda in se reliditur: quia uicta nequitia
etiam ꝑ cognitionẽ sui cordis accusatur.
Et quasi ipsam uim quã intulerat reci¬
pit: quia de prauitate quã gesserat. reatꝰ
sui stimulos sentit. Unde quibdam ꝑ pau¬
lum dicit᷑. Quẽ ergo fructum habuistis
Stunc in illis: in quib nunc erubescitis:
Acsi diceret᷑. Quid se in altum fluctꝰ ur̃ȩ
prauitatis extulerunt: qui nunc in semet¬
ipsis fracti unde ꝑuersos uos inflauerant.
conuersos inde confundunt: Recte itaq
dicit᷑. Et hic confringes tum̃tes fluctꝰ tuos.
Quod uero in hac conclusione marif scdõ
de ostiis dicitur: more sacri eloquii res
semel dicta ꝓ confirmatione replicatur.
tin
Si autẽ hoc in loco mare accipere ñspecia¬
liter turbam ꝑsequentiũ. sed generaliter
scłm debemus: scdo contra hoc mare dñs

Expanded text:
sedatur; ibique fluctus suos mare frangit, sedatur; ibique fluctus suos mare frangit, quia ad cognitionem veritatis veniens, omne quod nequiter egit erubescit. Fracta quippe unda in se reliditur, quia victa nequitia etiam per cogitationem sui cordis accusatur; et quasi ipsam vim quam intulerat recipit, quia de pravitate quam gesserat reatus sui stimulos sentit. Unde quibusdam per Paulum dicitur: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc erubescitis ? Ac si diceretur: Quid se in altum fluctus vestrae pravitatis extulerunt, qui nunc in semetipsis fracti, unde perversos vos inflaverant, conversos inde confundunt? Recte itaque dicitur: Et hic confringes tumentes fluctus tuos. Quod vero in hac conclusione maris secundo de ostiis dicitur, more sacri eloquii, res semel dicta pro confirmatione replicatur. inSi autem hoc in loco mare accipere non specialiter turbam persequentium, sed generaliter saeculum debemus, secundo contra hoc mare Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
aulȩ aditum claudit. Quid cuncti apo¬
stoli: nisi scẽ ȩccłȩ ostia existunt. cũ uoce
redemptoris sui audiunt: accipite sp̃m
scmͣ. quorũ remiseritis peccata remittunt᷑
eis: & quorum retinueritis retenta sunt:
Aesi illis aꝑte diceret᷑. Per uos ingredient᷑
ad me hii quib uosmet ipsos panditis. &
repellent᷑ quib obseratis. Igitur dũ mare
sęuit. dñs uectem & ostia opponit: quia
ab amaris & ꝑfidis cordib dũ ꝑsecutionis
ꝓcella se dilatat in mundo: ds̃ unigeniti
sui głam prȩdicatorũq eius reuerentiã
exaltat. Et dum innotescit my steria
diuinȩ fortitudinis: frangit in impus
uenies. & ñ ꝓcedes amplius : quia nimirũ
iudicii occulti mensura est. & quando
ꝑsecutionis ꝓcella ꝓsiliat. & quando con¬
quiescat: ne aut ñ exagitata electos non
exerceat. aut ñ moderata in profundum
mergat. Cũ uero notitia fidei usq ad ꝑse¬
quentes extendit᷑ : turbati maris tumor

Expanded text:
aulae aditum claudit. Quid cuncti apoaulae aditum claudit. Quid cuncti apostoli nisi sanctae Ecclesiae ostia existunt, cum voce Redemptoris sui audiunt: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt ? Ac si illis aperte diceretur: Per vos ingredientur ad me hi quibus vosmetipsos panditis; et repellentur quibus obseratis. Igitur dum mare saevit, Dominus vectem et ostia opponit, quia ab amaris et perfidis cordibus dum persecutionis procella se dilatat in mundo, Deus unigeniti sui gloriam praedicatorumque ejus reverentiam exaltat; et dum innotescit mysteria divinae fortitudinis, frangit in impiis venies, et non procedes amplius. Quia nimirum judicii occulti mensura est, et quando persecutionis procella prosiliat, et quando conquiescat, ne aut non exagitata electos non exerceat, aut non moderata in profundum mergat. Cum vero notitia fidei usque ad persequentes extenditur, turbati maris tumor
Abbreviated transcription (Latin):
quanto ea sua obseratione roborauit.
Quia eni ista sc̃ȩ ȩccłȩ ostia uectis huius
oppositione solidata sunt. potuerunt
quidem tundi fluctib. sed effringi nequi¬
uerunt: ut ea exterius unda ꝑsecutionis
illueret. sed nequaquã cordis eoꝵ interna
penetraret. Et quia doctores scĩ prȩdica¬
tione quidem sequentib aperti sunt.
auctoritate autẽ sua resistentib clausi:
ñ immerito ostia uocant᷑. id est aꝑta con¬
uersationi humiliũ. & clausa terroribus
suꝑborũ. Non immerito ostia uocantur:
quia & ingressum fidelib aꝑiunt. & rur¬
sum sese ꝑfidis ne ingrediant᷑ opponunt.
Pensemꝰ quale ȩccłȩ ostium extitit petrus:
qui inuestigantẽ fidem corneliũ recipit.
pretio quȩrentẽ miracula sẏmonẽ rep¬
pulit. Illi dicens. in ueritate comperi
qm ñ est ꝑsonarũ acceptor as̃. secreta re¬
gni benigne aperit: huic inquiens. pe¬
cunia tua tecum sit in ꝑditione: ꝑ di
strictȩ dampnationis sententiã celestis

Expanded text:
quanto ea sua observatione roboravit. Quia enim ista sanctae Ecclesiae ostia vectis hujus oppositione solidata sunt, potuerunt quidem tundi fluctibus, sed effringi nequiverunt, ut ea exterius unda persecutionis illideret, sed nequaquam cordis eorum interna penetraret. Et quia doctores sancti praedicatione quidem sequentibus aperti sunt, auctoritate autem sua 912 resistentibus clausi, non immerito ostia vocantur, id est aperta conversationi humilium, et clausa terroribus superborum. Non immerito ostia vocantur, quia et ingressum fidelibus aperiunt, et rursum sese perfidis ne ingrediantur opponunt. Pensemus quale Ecclesiae ostium exstitit Petrus, qui investigantem fidem Cornelium recepit, pretio quaerentem miracula Simonem repulit. Illi dicens: In veritate comperi quoniam non est personarum acceptor Deus , secreta regni benigne aperuit. Huic inquiens: Pecunia tua tecum sit in perditionem , per districtae damnationis sententiam coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
mare tumultuosum uidelicet cogitationib
cor nr̃m nube uestitur: quia ne internã
quietem in tempore conspiciat. in quietu

Expanded text:
Mare tumultuosum videlicet cogitationibus cor nostrum nube vestitur, quia ne in terrenam quietem pure conspiciat, inquietu
Abbreviated transcription (Latin):
grauatur. Pondus enim quoddam est: qđ
omnẽ animã quã replet leuet. Incorporeũ¬
lumen est. qđ & interiora repleat: & repleta
exterius circumscribat. Sine strepitu sermo
est: qui & auditum aperit. & habere sonitũ
nescit. Quid enim de aduentu scĩ spiritus
scriptum este Factus est repente de cȩlo sonꝰ
Itanquã aduenientis sp̃e uehementis: & re¬
pleuit totam domũ ubi erant sedentes. &
apparuerunt illis disꝑtitȩ linguȩ qͣsi ignis:
seditq suꝑ singulos eorũ. Per ignem quidẽ
dñs apparuit: sed ꝑ semet ipsum locutionẽ
interius fecit. Et neq ignis ds̃. neq ille
sonitus fuit: sed ꝑ hoc quod exterius exbi¬
buit. expressit hoc qđ interius gessit. Qͥa¬
ditos intus reddidit: foras linguas igneas
ostendit. In significatione igitur admota
sunt elementa. ut ignem & sonitum sentirer
corpora: igne uero inuisibili & uoce sine so¬
nitu. docerent᷑ corda. Foras ergo fuit ignis
qui apparuit: sed intus qui scientiã dedit.

Expanded text:
gravatur; pondus enim quoddam est, quod omnem animam quam replet levet. Lumen incorporeum est quod et interiora repleat, et repleta exterius circumscribat; sine strepitu sermo est qui et auditum aperit et habere sonitum nescit. Quod enim de adventu sancti Spiritus scriptum est: Factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis spiritus vehementis, et replevit totam domum ubi erant sedentes; et apparuerunt illis dispertitae linguae quasi ignis, seditque supra singulos eorum ; per ignem quidem Dominus apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit. Et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit, expressit hoc qditos intus reddidit, foras linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igne vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda: foraqui apparuit, sed intus qui scientiam dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
diuersum ẽẽ ꝓhibent ubi continent᷑. Si
autẽ unum quid cuncti agerent: corpus
si hoc concors membroꝵ diuersitas nͣ tener&.
Quia ergo scis membris ȩccłȩ uirtutum
diuisit ds mensuram fidei. Et rursũ. Ex
quo totum corpus compactũ & conexum
ꝑ omnẽ iuncturã subministrationis: scdm
oꝑationem in mensura uniuscuiꝰq mẽbri

Expanded text:
diversum esse prohibent ubi continentur. Si diversum esse prohibent ubi continentur. Si autem unum quid cuncti agerent, corpus m non existeret, si hoc concors membrorum diversitas non teneret. Dum sanctis membris Ecclesiae virtutum divisit Deus mensuram fidei . Et rursum: Ex quo totum corpus compactum et connexum er omnem juncturam subministrationis secundum operationem
Abbreviated transcription (Latin):
rentes exhibemꝰ. Hinc rursum ꝑ paulũ
dicit᷑. Nam & corpus ñ est unũ membrũ:
sed multa. Si dixerit pes qm̃ non sum ma¬
Snus. ñ sum de corpore: ñ ideo non est de
Seorpore : Et si dixerit auris qm̃ ñ sum
Soculus. ñ sum de corpore: ñ ideo ñ est de
corpore: Si totum corpus oculus: ubi
auditus : Si totũ auditus: ubi odoratus:
Et paulo post. Qđł si essent om̃a unum
membrum. ubi corpus : Nunc autem
multa quidem membra. unũ uero corpus.
Quid enĩ scã ȩccła. nisi suꝑni sui capitis
corpus est: In qua alius alta uidendo ocu¬
lus: alius recta oꝑando maniis. alius ad
iniuncta discurrendo pes. alius p̃ceptoꝵ
uocem intelligendo auris. alius malorum
fetorem bonorũq fraglantiam discernen¬
do naris est. Qui corporaliũ more mem¬
brorum dũ uieissim sibi accepta officia im¬
pendunt: unũ de semet ipsis om̃ĩb corpus
reddunt. Et cũ diuersa in caritate ꝑagunt:¬

Expanded text:
rentes exhibemus. Hinc rursum per Paulum rentes exhibemus. Hinc rursum per Paulum dicitur: Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Et si dixerit auoculus, non sum de corpore: num ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus? Et paulo post: Quod si essent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum vero corpus . Quid enim sancta Ecclesia nisi superni sui capitis est corpus, in qua alius alta lus, alius recta operando manus, alius ad injuncta discurrendo pes, alius praeceptorum vocem intelligendo auris, alius malorum fetorem bonorumque fragrantiam discernendo naris est. Qui enim corporalium membrorum more dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt; et cum diversa in charitate peragunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui sibi subicit᷑ attendat. Ne lieet se
prȩire ex aliis assentiat: eidem tam̃ quem
superat se in aliis postponat. Sie cuncta
moderatur: ut dũ singula quȩq st̾ omniũ.
int̾posita quadam caritatis necessitudine fi¬
ant om̃a singulorũ. Et unusquisq sic quod
ñ accipit in altero possideat: ut ipse alteri
possidendum qđ accipit humilit᷑ impendat.
Hinc enĩ ꝑ petrum dicit᷑. Unusquisq sicut¬
S accepit grãm in alterutrum illam admini¬
strantes: sicut boni dispensatores multifor¬
S mis gr̃ȩ dĩ. Tunc nanq bene inultiformis
grã dispensatur. quando acceptũ donum
& eius qui in hoc nͣ habet credit᷑: quando
ꝓptͣ eum cui impendit᷑. datum putat᷑. Hinc
ꝑ paulũ dicitur. Per caritatem seruite in¬
uicem. Tunc enĩ nos caritas a iugo culpe
liberos reddit. cũ uicissim nos nr̃o ꝑ amo¬
rem seruitio subicit: cum & aliena bona
nr̃a credimus. & nr̃a aliis quasi sua offe¬

Expanded text:
eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet se eum qui sibi subjicitur attendat; ac licet se praeire ex aliis sentiat, eidem tamen quem superat se in aliis postponat: Sic cuncta moderatur, ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita quadam charitatis necessitudine, fiant omnia singulorum; et unusquisque sic quod non accepit in altero possideat, ut ipse alteri possidendum quod accepit humiliter impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Tunc namque bene multiformis Dei gratia dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Hinc per Paulum dicitur: Per charitatem servite invicem . Tunc enim nos charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amorem servitio subjicit, cum et aliena bona nostra credimus, et nostra aliis quasi sua offe
Abbreviated transcription (Latin):
arenti terrȩ uerbo pluuias reddit. Iste ope¬
ratione uirtutũ ad prȩsentem uitã etiam
mortuos reuocat: &. tam̃ ꝓphetiȩ grãm non
habens. quȩ sibi uentura sunt ignorat. Ille
uentura quȩq uelut prȩsentia attendit: &
tam̃ in nulla signorum oꝑatione se exerit.
Iste ꝑ discretionẽ sp̃uum in factis subtiliter
mentes conspicit: sed tam̃ diuersi generis
linguas nescit. Ille diuersi generis linguas
examinat: sed tam̃ in rebus similib dissimi¬
lia corda ñ pensat. Alius in una lingua
quã nouit sermonũ pondera int̾pretando
prudent᷑ discutit: & tam̃ reliquis bonis quȩ
ñ habet patient caret. Sic itaq ereator nͣr
ac dispositor cuncta moderatur : ut qui ex
tolli poterat ex dono qđ habet. humiliet᷑
ex uirtute quã non habet. Sic cuncta mo¬
deratur: ut cũ ꝑ impensam grãm unum¬
quenq subleuat. etiam ꝑ disparem alteri
alt̾um subdat: & meliorẽ quisq dono alio

Expanded text:
arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste opearenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non habens, quae siventura quaeque velut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit; iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit, et tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen viribus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpretando prudenter discutit, et tamen reliquis bonis quae non habet, patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta motolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alterius alterum subdat, et meliorem quisque dono alio
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam. quis posuit mensuras eius si
nosti. uel quis tetendit. suꝑ eam lineam:
Quis enĩ nisi conditor nrͣ. huiꝰ terrȩ mensuras
ponit: Qui interni iudicii secreto modera¬
mine. alii sermonẽ sapientiȩ. alii sermonem
scientiȩ. alii plenam fidem. alii grãm sanita¬
tum. alii oꝑationem uirtutum. alii ꝓphetiã.
alii discretionẽ sp̃uum. alii genera linguarũ.
alii int̾pretationem sermonũ tribuit : quã¬
tinus in uno eodemq spũ. iste u̾bo sapientiȩ
polleat. nec tam̃ sermone scientiȩ id ẽ doctri¬
nae fulciatur: quia sentire atq inuenire
sufficit etiam qđ ꝑ dicendi studiũ non appre¬
hendit. Ille sermone scientiȩ fulgeat. nec tam̃
in uerbo sapientiȩ conualescat: quia & suffi¬
cit explere quantũ didicit. & tam̃ ad sentien¬
dum ex semet ipso subtile aliquid ñ assurgit.
Iste ꝑ fidem & elem̃tis imperat: nec tamen ꝑ
sanitatũ grãm infirmitates corporũ curat.
Ille orationis ope morbos subtrabit: nec tam̃

Expanded text:
ientiae . Quis posuit mensuras ejus si nosti, vel quis tetendit super eam lineam ? Quis enim nisi Conditor noster hujus terrae mensuras ponit, qui interni judicii secreto moderamine, alii sermonem sapientiae; alii sermonem scientiae; alii plenam fidem; alii gratiam sanitatum; alii operationem virtutum; alii prophetiam; alii discretionem spirituum; alii genera linguarum; alii interpretationem sermonum tribuit ? Quatenus in uno eodem spiritu iste verbo sapientiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae fulciatur: quia sentire, atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone scientiae fulgeat, nec tamen in verbo sapientiae convalescat; quia et sufficit explere quantum didicit, et tamen ad sentiendum a semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis opere morbos subtrahit, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dũ ex uirtute ẽadem furtiue culpa sub¬
oritur: quasi dũ in anteriora respicitur. ad
sagittam latus nudat᷑. Sȩpe uero dũ subori¬
entem culpam metuimꝰ: uirtutẽ quȩ agenda
ẽ declinamus: & quasi dũ latius circũspicitur.
nequaquã cernitur pes in anteriora quomͦ
ponatur. Bene ergo dicit᷑. dñs erit in latere
tuo. & custodiet pedem tuũ ne capiaris: qͥa
miles dĩ diuinȩ gr̃ȩ clipeo ꝓtectus. & quȩ ex
latere possint ꝓdere circumspiciendo conside¬
rat: & gressum ante faciem ferre ꝓficiendo¬
ñ cessat. Cui fraudulentus hostis inuidens.
quia ꝑ pharetram & hastam nequaquam se
prȩualere conspicit. clipeũ opponit: ut si
resistentis pectus feriendo ñ ꝑforat. saltem
quib lam obiectionib ꝓficientis it̃ int̃cludat.
Quasdam nanq difficultates ipsis eius
conatib obicit: & cũ superare ñ ualet. uel re¬
sistit. Sed quid contra tot argumͣta bellorũ

Expanded text:
sed dum ex virtute eadem furtim culpa subsed dum ex virtute eadem furtim culpa suboritur, quasi dum in anteriora respicitur, ad sagittam latus nudatur. Saepe vero dum suborientem culpam metuimus, virtutem quae agenda est declinamus; et quasi dum latus circumspicitur, nequaquam cernitur pes in anteriora quomodo ponatur. Bene ergo dicitur: Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris, quia miles Dei divinae gratiae clypeo protectus, et quae ex latere possint prodire circumspiciendo considerat, et gressum ante faciem ferre proficiendo non cessat. Cui fraudulentus hostis invidens, quia per pharetram et hastam nequaquam se praevalere conspicit, clypeum opponit, ut si resistentis pectus feriendo non perforat, saltem quibusdam objectionibus proficientis iter intercludat. 1034 Quasdam namque difficultates ipsis ejus conatibus objicit; et cum superare non valet, vel resistit. Sed quid contra tot argumenta bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciunt. uitȩ suȩ custodiam negligen¬
tes. in immunditiam libidinis dimergunt᷑.
Sunt uero ẽ diuerso ñnulli. qui dũ libedi¬
nis immunditiã fugiunt: ꝑ castitatis cui¬
men in uoraginẽ elationis ruunt. Quasi
ergo aꝑte feriens hasta est culpa de uicio:¬
& quasi ex occulto uulnerans de pharetra
sagitta ẽ. culpa de uirtute. Sed equus dĩ
& ante faciem hastam superat cũ libidinẽ
calcat: & a latere sagittam circumspicit. eũ
in castitatis munditia se ab elatione custodit.
Unde bene int̾ utraq certanti. ꝑ salomonẽ
dicitur. Dñs erit in latere tuo: & custodiet
pedem tuũ ne capiaris. Pes nanq in anteri¬
ora tendit. Anteriora autẽ ñ uidet: qui ea
quȩ sunt a latere conspicit. Rursumq qui
pedis custodiam ꝓuidens anteriora cernit:
circumspectionem lateris deserit. Dũ uero
ante faciem positȩ uirtutis aliquid agimus:
quasi quo pes debeat poni prȩuidemus.

Expanded text:
conspiciunt, vitae suae custodiam negligenconspiciunt, vitae suae custodiam negligentes in immunditiam libidinis demerguntur. Sunt vero e diverso nonnulli, qui dum libidinis immunditiam fugiunt per castitatis culmen in voraginem elationis ruunt. Quasi ergo aet quasi ex occulto vulnerans de pharetra sagitta est culpa de virtute. Sed equus Dei et ante faciem hastam superat cum libidinem calcat, et a latere sagittam circumspicit cum in castitatis munditia se ab elatione custodit. Unde et bene inter utraque certanti per Salomonem dicitur: Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris . Pes namque in anteriora tendit. Anteriora autem non videt, qui ea quae sunt a latere conspicit. Rursumque qui pedis custodiam praevidens anteriora cernit, circumspectionem lateris deserit. Dum vero ante faciem positae virtutis aliquid agimus, quasi quo pes debeat poni praevidemus;
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ualidum contra auaritiã cernit:
importune eius cogitationib domesticorũ
suorũ inopiam suggerit : ut dum mens
ad ꝓuisionis curam quasi pie flectitur.
seducta furtim in rerum ambitu. iniq
rapiatur. E quum ergo dĩ sagitta ꝑ insi¬
dias impetit: quando ei hostis callidus
sub uirtute uicium abscondit. Hasta autẽ
cõminus uulnerat: cũ manifesta nequitia
etiam scientẽ temptat. S ȩpe uero cȩlesti
militi uno eodemq tempore utrunq ab
hoste obicitur: ut in qualibet una ꝑcus¬
in insidus latens: ut dum de occulto sa¬
gitta metuit᷑. minus ante faciem hasta
timeatur. uel dũ ante faciem hastȩ resistit᷑.
nequaquã ex occulto ueniens sagitta ui¬
deatur. S ȩpe enĩ temptationẽ ꝓponit de¬
libidine: & subito fraudulentius cessans.
elationẽ suggerit de seruata castitate.
Et sunt nonnulli. qui dũ multos ex casti¬
tatis arce in elationis foueam cecidisse

Expanded text:
fortasse validum contra avaritiam cernit, fortasse validum contra avaritiam cernit, importune ejus cogitationibus domesticorum suorum inopiam suggerit, ut dum mens ad provisionis curam quasi pie flectitur, seducta furtim in rerum ambitu inique rapiatur. Equum ergo Dei sagitta per insidias impetit, quando ei hostis callidus sub virtute vitium abscondit. Hasta autem cominus vulnerat, cum manifesta nequitia etiam scientem tentat. 82. Saepe vero coelesti militi uno eodemque tempore utrumque ab hoste objicitur, ut in qualibet una percuss, et in insidiis latens, ut dum de occulto sagitta metuitur, minus ante faciem hasta timeatur; vel dum ante faciem hastae resistitur, nequaquam ex occulto veniens sagitta videatur. Saepe enim tentationem proponit libidinis, et subito fraudulentius cessans, elationem suggerit de servata castitEt sunt nonnulli, qui dum multos ex castitatis arce in elationis foveam cecidisse
Abbreviated transcription (Latin):
& clipeus. Quia enĩ uidit sc̃ȩ mentis stu¬
dium contra se & aliis ꝓdesse: multiplica¬
ta hanc satagit temptatione confundere.
Unde sȩpe contingit. ut hii qui regendis
alus pręsunt. temptationũ certamina for¬
tiora patiant᷑: quatinus corporaliũ more
bellorum dum dux ipse ad fugam uertit᷑:
resistentis exercitus constipata unanimitas
sine labore dissipet᷑. Hostis itaq callidus
contra cȩlestem militẽ diuersa ꝑcussionum
uulnera exquirens. modo ex pharetra per
insidias eũ sagitta uulnerat. modo ante eiꝰ
faciem hastam uibrat: quia uidelicet ui¬
cia & alia sub uirtutũ specie contegit. &¬
alia ut sunt aꝑta eius oculis opponit.
Ubi enim infirmari dĩ militẽ conspicit:
illic fraudis uelamina ñ requirit. U̾bi au¬
tem sibi resistere fortem considerat: illic
contra uires ꝓculdubio dolos parat. Nã
cũ infirmũ quẽpiam in carnis illecebram
uidet: aꝑte speciem corporis quȩ concupi¬
sci ualeat. eius optutib obicit. Si autem

Expanded text:
lo.--- Quia enim videt sanctae mentis studium contra se et aliis prodesse, multiplicata hanc satagit tentatione confodere. Unde saepe contingit ut hi qui regendis aliis praesunt tentationum certamina fortiora patiantur, quatenus corporalium more bellorum dum dux ipse ad fugam vertitur, resistentis exercitus constipata unanimitas sine labore 1033 dissipetur. Hostis itaque callidus contra coelestem militem diversa percussionum vulnera exquirens, modo ex pharetra per insidias eum sagitta vulnerat, modo ante ejus faciem hastam vibrat, quia videlicet vitia et alia sub virtutum specie contegit, et alia ut sunt aperta ejus oculis opponit. Ubi enim infirmari Dei militem conspicit, illic fraudis velamina non requirit. Ubi autem sibi resistere fortem considerat, illic contra vires procul dubio dolos parat. Nam cum infirmum quempiam in carnis illecebra videt, aperte speciem corporis quae concupisci valeat ejus obtutibus objicit. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ solutione uincatur. Cum se recti zeli
stimulis excitat: sum mopere prȩ̃uidet. ne
plusquã necesse est. irȩ se flãma succendat.
Cũ magna mansuetudinis tranquillitate
se temperat: uigilant̃ obseruat. ne torpore
frigescat. Quia ergo spũalis militis cogita¬
tione om̃e uiciũ priusquã subripere possit
aspicitur : recte de equo dicitur. ꝓcul odorat᷑
bellum. Perpendit etiam quȩ turba iniqui¬
tatum proruat: si mala ad se ingredi uel
pauca ꝑmittat. Unde & sequit᷑. E xhor

Expanded text:
nae dissolutione vincatur. Cum se recti zeli nae dissolutione vincatur. Cum se recti zeli stimulis plus quam necesse est irae se flamma succendat. Cum magna mansuetudinis tranquillitate se temperat, vigilanter observat ne torpore frigescat. Quia ergo spiritalis militis cogitatione omne vitium prius quam subrepere possit aspicitur, recte de equo Dei dicitur: Procul odoratur bellum. Perpendit etiam quae turba iniquitatum proruat, si mala ad se ingredi vel pauca permittat. Unde et sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
insidiantia conspicit. securã se quiescere non
consentit. Primo autẽ ne mala quelibet. sccło
uero loco considerat: nebona incaute faciat.
Et post quã praua subigerit. ipsa etiã sibi
subicere recta contendit: ne si mentis domini¬
um transeant. in elationis culpam uertant᷑.
Quia enĩ sicut suꝑius dictum ẽ. plerunq
ex bonis ꝑ incuriȩ uiciũ mala nascunt᷑: uigi¬
lanti studio contẽplatur quomodo ex doctri¬
na arrogantia. ex iustitia crudelitas. ex pie¬
tate remissio. ex zelo ira. ex mansuetudine
torpor oriatur. Cunq bona hȩc agit: qͦt
hic contra se hostes ꝑ hȩc exurgere ualeant
conspicit. Nam cũ adipiscendis doctrinȩ
studus elaborat: mentẽ sollicite contra
certamen arrogantiȩ prȩparat. Cũ culpas
delinquentiũ iuste ulcisci desiderat: sagacis¬
sime euitat. ne modũ iustitiȩ crudelitas
uindictȩ transcendat. Cum pietate frenare
se nititur. sollerter ꝓspicit: ne qua discipli¬

Expanded text:
insidiantia conspicit, secura quiescere non insidiantia conspicit, secura quiescere non consentit. Primo autem ne mala quaelibet agat: secundo vero loco considerat, ne bona incaute faciat: et postquam prava subegerit, ipsa etiam sibi subjicere recta contendit: ne si mentis dominium transeant in elationis culpam vertantur. Quia enim sicut superius dictum est: plerumque ex bonis, ex incuriae vitio, mala nascuntur, vigilanti studio contemplatur, quomodo ex doctrina arrogantia, ex justitia crudelitas, ex pietate remissio, ex zelo ira, ex mansuetudine torpor oriatur. Cumque bona haec agit, quot hinc contra se hostes per haec exsurgere valeant, conspicit: nam cum adipiscendis doctrinae studiis elaborat, mentem sollicite contra certamen arrogantiae praeparat. Cum culpas delinquentium juste ulcisci desiderat, sagacissime evitat, ne modum justitiae crudelitas vindictae transcendat: cum pietate frenare se nititur, sollerter prospicit, ne qua discipli