comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
captiuũ me ducentẽ
in lege peccati. quȩ est in membris meis. Ad
ima quippe trahit caro ne extollat᷑ sꝑc: & ad
summa trahit sꝑc. ne ꝓsternat᷑ caro. Spͣc leuat.
ne iaccamꝰ in infimis: caro aggrauat. ne extolla¬
mur ex sũmis. Si sine subleuante sp̃u nos caro
temptaret: ꝑfectione ꝓculdubio tẽptationis
suȩ inima deiceret. Rursum uero si ñ tẽptante
carne ad sũma nos sꝑc subleuaret: in suꝑbiȩ casu
ipsa nos peius subleuatione ꝓsterneret. Sed fit
certo moderamine. ut dũ unusquisq sc̃oꝵ iam
quidem interius ad sũma rapitur. sed adhuc
temptat᷑ exterius. nec desperationis lapsum.
nec elationis incurrat: qm nec tẽptatio exterior
culpam. ꝑficit. quia interior intentio sursum
trahit: nec rursum intentio interior in suꝑbi¬
am eleuat. quia tẽptatio exterior humiliat
dũ grauat. Sicq magno ordine cognoscimꝰ in
interiori ꝓuectu quid accipimꝰ: in exteriori de¬
fectu quid sumus. Et miro modo agit᷑. ut ne

Expanded text:
captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Ad ima quippe trahit caro, ne extollatur spiritus, et ad summa trahit spiritus, ne prosternatur caro: spiritus levat, ne jaceamus in infimis, caro aggravat, ne extollamur ex summis; si non sublevante spiritu nos caro tentaret, perfectione procul dubio tentationis suae in ima dejiceret. Rursus vero si non tentante carne ad summa nos spiritus sublevaret, in superbiae casu ipsa nos pejus sublevatione prosterneret. Sed fit certo moderamine, ut dum unusquisque sanctorum jam quidem interius ad summa rapitur, sed adhuc tentatur exterius, nec desperationis lapsum, nec elationis incurrat, quoniam nec exterior tentatio culpam perficit, quia interior intentio sursum trahit; nec rursum interior intentio in superbiam elevat, quoniam tentatio exterior humiliat dum gravat. Sicque magno ordine cognoscimus in interiore profectu quid accipimus, in exteriori defectu quid sumus. Et miro modo agitur ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
appareat. quanto secretus. Unde ꝑ salomonẽ
mulier ex typo hereseos suadet dicens. Aquȩ
furtiuȩ dulciores sunt: & panis absconditus
suauior. Quȩ occulta scilicet prȩdic amenta
Sdetestat᷑ ueritas dicens. Si quis uobis dixerit.¬

Expanded text:
appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem mulier ex typo haereseos suadet dicens: Aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior . Quae occulta scilicet praedicamenta detestatur Veritas, dicens: Si quis vobis dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
riuos. qui aquis hiemalib colligunt᷑: qui
cȩteris etiam temporib arescunt. Iure itaq
inuentores ꝑuersorum dogmatũ torrentes
uocant᷑: quia a calore caritatis frigidi. quasi
in torpore temporis hiemalis excrescunt.
Qui ñ ꝑpetua plenitudine ꝓfluunt: sed
catholicoꝵ alligationib. quasi estiuis solib
exsiccant᷑. Et quidem inuentores ꝑuersorum
dogmatũ contra scam ȩcclam exorti sunt
feruore iam ueritatis extincti: sed tam̃ eoꝵ
discipuli ea quȩ illi docuerunt. tenere ac
defendere ñ desistunt. Hi ergo qui illorũ
sequunt᷑ errores. in desertis habitant torren¬
tium. id est in eoꝵ prȩdicatione confidunt:
quoꝵ eloquia catholicorũ iam responsione &
aliud cauernas terrȩ: quã occultas hereti¬
corum prȩdicationes accipimꝰ: Sic enĩ here¬
tiei int se clandestinis conuenticulis coeunt.¬
ut errori suo reuerentiã quã ex ratione non
ualent. prebeant ex occultatione: & infirmis
animab prauitatis sermo tanto reuerendus

Expanded text:
ui certis etiam temporibus arescunt. Jure itaque inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, quia non perpetua plenitudine profluunt, sed Catholicorum allegationibus quasi aestivis solibus exsiccantur. Et quidem inventores perversorum dogmatum contra sanctam Ecclesiam exorti, fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuerunt tenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui illorum sequuntur errores, in desertis torrentium habitant, id est in eorum praedicatione confidunt, quorum eloquia Catholicorum jam responsione et aliud cavernas terrae quam occultas haereticorum praedicationes accipimus? Sic enim haeretici inter se clandestinis conventiculis coeunt,ut errori suo reverentiam, quam ex ratione non valent, praebeant ex occultatione, et infirmis animabus pravitatis sermo tanto reverendus
Abbreviated transcription (Latin):
:nięt fidem in terram: Metuens refouet᷑. cum
latroni dicit᷑. Hodie mecũ eris in paradyso.
Sed terretur p̾sumens. cũ udas ex apostolatus
gła in tartarum labit᷑: de quo ꝑ sententiȩ dif̃¬
:finitionẽ dicitur. Quodecim uos elegi. & unus
Sex uobis diabolus est. Formidantes refouet. cũ¬
S dicit. Si dimiserit uir uxorem suã. & recedens
Sab ea duxerre uirũ alterum: nunquid reuer¬
fornicata es cũ amatorib multis: tam̃ reuerte¬
Sre ad me dicit dñs. Sed presumentẽ deterret
Scũ dicit. Quid clamas ad me suꝑ contritione¬
S tua: In sanabilis est dolor tuus. Formidantem
refouet dicens. Ergo saltem amodo uoca me
Spater mͣs: dux uirginitatis meȩ. tu es. Sed pͣ¬
sumentẽ deterret dicens. Pater tuus amorre¬
Sus. & mat̾ tua cethea. Formidantẽ rẽfouet
Scũ dicit. Reuertere ad me aduersatrix isrł:
& ñ auertam faciẽ meã a uobis. quia scs ego
sum dicit dñs: & nͣ irascar in ꝑpetuum. Sed

Expanded text:
niet fidem in terra ? Metuentes refovet, cum niet fidem in terra ? Metuentes refovet, cum latroni dicit: Hodie mecum eris in paradiso . Sed terret praesumentes, dum Judas ex apostolatus gloria in tartarum labitur. De quo per sententiae definitionem dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Formidantem refovet, cum dicit: Si dimiserit vir uxorem suam, et recedens ab eo duxerit virum alterum, nunquid reverfornicata es cum amatoribus tuis multis; tamen revertere ad me, dicit Dominus . Sed praesumentem deterret, cum dicit: Quid clamas super contritione tua? insanabilis est dolor tuus . Formidantem refovet, dicens: Ergo saltem amodo voca me: pater meus, dux 641 virginitatis meae tu es . Sed praesumentem deterret, dicens, Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Chetea . Formidantem refovet, cum ait: Revertere, adversatrix Israel, et non avertam faciem meam a vobis, quia sanctus ego sum, dicit Dominus, et non irascar in perpetuum . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis sui capitis formidantes. rẽfouet dicens.
Nolite timere pusillus grex: quia cõplacuit
patri ur̃o dare uobis regnum. Atq iterum
p̾sumentes terret. dũ dicit. U igilate & orate:
ut nͣ intretis in temptationẽ. Rursum formi¬
dantes refouet dicens. Gaudete quia nomina
urͣa scripta sunt in cęlo. Sed in semec ipsis p̾su¬
mentes deterret cũ ait. Uidebam satanan.
sicut fulgur de cȩlo cadentem. Formidantes
refouet cum dicit. Ques meȩ uocẽ meam audi
unt. & ego cognosco eas. & sequunt᷑ me: & ego
uitam ȩtͣnam do eis & nͣ peribunt in ȩternum:
& ñ rapiet eas quisquã de manu mea. Sed in
semet ipsis prȩsumentes. deterret dicens. Da¬
bunt signa magna & ꝓdigia. ita ut in errorẽ
inducant᷑ si fieri potest etiam electi. Formidan¬
tes refouet cũ dicit. Qui ꝑseuerauerit usq
in finem. hic saluus erit. Prȩsum̃tes det̾ret¬
:dicens. Cũ uenerit filius hominis. putas inue¬

Expanded text:
verbis sui capitis formidantes refovet, dicens: verbis sui capitis formidantes refovet, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Atque iterum praesumentes terret cum dicit: Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem . Rursum formidantes refovet, dicens: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed in semetipsis praesumentes deterret, cum ait: Videbam satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Formidantes refovet, cum dicit: Oves meae eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis; et non peribunt in aeternum, et non rapiet eas quisquam de manu mea . Sed in semetipsis praesumentes deterret, dicens: Dabunt signa magna et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Formidantes refovees deterretdicens: Cum venerit Filius hominis, putas inve
Abbreviated transcription (Latin):
gent. qm ipsi consolabunt᷑. Et rursum. Uidebo
uos. & gaudebit cor ur̃m: & gaudium urm
nemo tollet ã uobis. Ea uero quȩ de sc̃e ȩccłȩ
capite diximus: nil obstat. si ad uocem quoq
eiusdem ȩccłȩ referamꝰ. In ea quippe ordo do¬
ctorum quasi rex prȩsidet: quem sn fide¬
lium suoꝵ turba circũstat. Quȩ scilicet mul¬
titudo fideliũ. recte quoq exercitus dicit᷑: quia
in procinctu bonoꝵ oꝑum indesinent᷑ cotidie
sentis peregrinationis erũna. afflictas mentes
electorum pensat: & has ȩternȩ patriȩ consola¬
tione lȩtificat. Considerat etiam. qđ cogita¬
tiones fidelium diuino sint timore ꝑcussȩ: &
quos de dõ conspicit districta audisse ut time¬
ant. agit quoq quatinus & mansuetudinẽ
pietatis eius audiant. ut pͣsumant. Sic naͣq¬
sca ȩccła fidelib suis de pietate & iustitia redẽ¬
ptoris. in prȩdicationis serie spem miscet &¬
metum: quatinꝰ nec incaute de miseda confi¬
dant. nec desperate iustitiam timeant. Nam

Expanded text:
um videbo vos, et gaudebit cor vestrum; et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Ea vero quae de sanctae Ecclesiae capite diximus, nil obstat, si ad vocem quoque ejusdem Ecclesiae referamus. In ea quippe ordo doctorum quasi rex praesidet, quem fidelium suorum turba circumstat. Quae scilicet multitudo fidelium recte quoque exercitus dicitur, quia in procinctu bonorum operum indesinenter quotidie sentis peregrinationis aerumna afflictas mentes electorum pensat, et has aeternae patriae promissione laetificat. Considerat etiam quod cogitationes fidelium divino sint timore percussae; et quos de Deo conspicit districta audisse ut timeant, agit quoque quatenus et mansuetudinem pietatis ejus audiant ut praesumant. 13. Ecclesia fidelibus suis de pietate et justitia Redemptoris in praedicationis serie spem miscet et metum, quatenus nec incaute de misericordia confidant, nec desperate justitiam timeant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
si ȩterna dĩ
sapientia con¬
spici nͣ ualet:
quando ipsa
quoq inuisi¬
bilia quȩ ꝑ¬
eam sunt condita. humanis
oculis comprehendi ñ possunt:
In rebus ergo creatis discunus. creatorẽ omni¬
um quanta humilitate ueneremur: ut in
hac uita usurpare sibi de omĩpotentis dei
specie mens humana nil audeat. qđ solum
electis suis premiũ in subsequenti remune¬
ratione seruat. Unde bene postquã dictũ
est. abscondita est ab oculis omniũ uiuen¬
tium. ilico sub infertur: uolucres cęli quoq

Expanded text:
rna Dei sapientia conspici non valet, quando ipsa quoque invisibilia quae per eam condita sunt humanis oculis comprehendi non possunt? In rebus ergo creatis discimus creatorem omnium quanta humilitate veneremur, ut in hac vita usurpare sibi de omnipotentis Dei specie mens humana nil audeat, quod solum electis suis praemium in subsequenti remuneratione servat. Unde bene postquam dictum est: Abscondita est ab oculis omnium viventium, illico
Abbreviated transcription (Latin):
Potest nomine olei. ipsa scĩ spͣc unctio designa¬
ri: de quo ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Com putrescet iu¬
gum a facie olei. Lugum quippe a facie olei
a captiuitatis nr̃ȩ seruitute liberam᷑. Dumq
maligni spͣs dominatio suꝑba repellit᷑. iugum
conteritur: quo libertatis nr̃ȩ colla preme¬
bantur. De hoc rursus olei riuo scriptum est.
Uinea facta est dilecto meo: in cornu filio
olei. Filius quippe olei.fidelis poplłs dicitur:
quia ad fidem dĩ interna sc̃i spͣc unctione
generat᷑. Multis ergo tunc scã ȩccła tribu¬
lationib depressa. dona sp̃c & mira quȩ ncͣ
habet prȩdicam̃ta ad memoriã reuocet: &¬
suum silentiũ deploret dicens. Petra funde¬
bat michi riuos olei. Quib uerbis congrue

Expanded text:
olei ipsa sancti Spiritus unctio designari, de qua per prophetam dicitur: Computrescit jugum a facie olei . Jugum quippe a facie olei a captivitatis nostrae servitute liberamur: dumque maligni spiritus dominatio superba repellitur, jugum conteritur, quo libertatis nostrae colla premebantur. De hoc rursus oleo scriptum est: Vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei . Filius quippe olei, fidelis populus dicitur, qui ad fidem Dei interna sancti Spiritus unctione generatur. Multis ergo tunc sancta Ecclesia tribulationibus depressa, dona Spiritus, et mira quae nunc habet praedicamenta, ad memoriam revocet, et suum silentium deploret, dicens: Petra fundebat mihi rivos olei. Quibus verbis congrue
Abbreviated transcription (Latin):
In cęlũ ascendam. suꝑ astra cęli exaltabo soliũ
aquilonis. Ascendam suꝑ altitudinem nu¬
bium: & ero similis altissimo. Eece quam
alta suꝑbe uolando petut. quẽ etiam uolatũ
& primis hominib ꝑsuasit. Ipsi quippe uo¬
lando quasi suꝑ se ire conati sunt: quando
eis dictum ẽ. ut gustarent. & essent sicut
dii. Cunq similitudinẽ diuinitatis ap̃pe¬
tunt: immortalitatis munera ꝑdiderunt.
Qui in terrã moriendo ñ issent: si suꝑ terrã
humilit᷑ stare uoluissent. At contra in bono
uolueres poni solent: sicut in ȩuangłio dñs
cũ similitudinẽ denuntiaret regni cę̧lestis &
grano sinãpis dicens. Cui simile est regnum
dĩ. & cui simile ęstimabo illud : Simile ẽ¬

Expanded text:
In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Ecce quam alta superbe volando petiit. Quem etiam volatum et primis hominibus persuasit. Ipsi quippe volando quasi super se ire conati sunt, quando eis dictum est, ut gustarent, et essent sicut dii . Cumque similitudinem divinitatis appetunt, immortalitatis munera perdiderunt . Qui in terram moriendo non issent, si super terram humiliter stare voluissent. 3. At contra in bono volucres poni solent, sicut in Evangelio Dominus cum similitudinem regni coelestis ex grano sinapis Dei; et cui simile esse aestimabo illud? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ studis aduersȩ. unde ueritatis ore
dicitur. qm semen quod secus uiam cecidit.
uenerunt uolucres & comederunt illud÷ qͥa
nimirũ maligni sꝑc humanas mentes obsi¬
dentes. dũ cogitationes noxias ingerunt.
uerbum uitȩ a memoria euellunt. Hine
rursum cuidam diuiti suꝑbo sapienti dicit᷑.
Uulpes foueas habent. & uolucres celi ũidos.¬
S filius autẽ hominis. ñ habet ubi caput suũ
reclinei. Uulpes ualde fraudulenta sunt
animalia: quȩ in fossis uel specub abscon¬
duntur. Cunq apparuerint: nunquã
rectis itmerib. sed tortuosis anfractibus cur¬
runt. U olueres uero ut nouimꝰ alto uolatu se
in aera subleuant. N omine ergo uulpium.
dolosa atq fraudulenta: nomine autẽ uo
ur̃o. id est in cogitatione suꝑbiȩ inueniunt
habitationẽ suam: filius autẽ hominis ubi
caput suum reclinet nͣ habet. id est humili
Quasi in quodam uolatu uolueris illa pͥma
se extulit: quȩ ꝑ elatam cogitationẽ aixit.

Expanded text:
orum studiis adversae. Unde Veritatis ore dicitur: Quoniam semen quod secus viam cecidit, venerunt volucres et comederunt illud ; quia nimirum maligni spiritus humanas mentes obsidentes, dum cogitationes noxias ingerunt, verbum vitae a memoria evellunt. Hinc rursum cuidam superba sapienti dicitur: Vulpes foreas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Vulpes valde fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus absconduntur. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aere sublevant. Nomine ergo vulpium dolosa atque fraudulenta, nomine autem volvestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam, filius autem hominis ubi caput suum reclinet Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionẽ: quia nominata boni oꝑis pati¬
entia quasi totam electȩ actionis fabricã
dixerat: subtilit᷑ ilico ubi bases eiusdem
fabricȩ consisterent. exquisiuit dicens.
Głam & honorem & incorruptionẽ. quȩren¬
tibus uitã ȩternã. Acsi aꝑte diceret. Et
si quidam patientiã boni oꝑis ostendunt.
głam & incorruptionẽ non recipiunt. si
intentiones cordis id est bases fabricȩ in fun¬
damento ñ figunt: quia uidelicet ds̃ uel
honestȩ uitȩ ędificium ñ inhabitat. quod
extra se positum ñ ipse sustentat. Quia gͥ
ȩt̾nitatis innitunt᷑: recte uoce dominica
de hac terra dicitur. Suꝑ quo bases illius
solidatȩ sunt: Acsi aꝑte diceret: nisi suꝑ
me: Cui dum iusta quȩq anima inten¬
dit. om̃e qđ temporalit᷑ facit: in me ꝓcul
dubio non temporalit̾ construit. Quia
uero tunc robustius in fundamͣto solida¬
mur: cũ uerba dĩ & in exteriorib pͣceptis

Expanded text:
ruptionem ; quia, nominata boni operis patiruptionem ; quia, nominata boni operis patientia quasi totam electae actionis fabricam dixerat, subtiliter illico ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, dicens: Gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus, vitam aeternam . Ac si aperte diceret: Et si quidam patientiam boni operis ostendunt, gloriam et incorruptionem non recipiunt, si intentiones cordis, id est bases fabricae, in fundamento non figunt, quia videlicet Deus vel honestae vitae aedificium non inhabitat quod extra se positum non ipse sustentat. 32. Ad saeternitatis innituntur, recte voce 909 Dominica de hac terra dicitur: Super quo bases illius solidatae sunt? Ac si aperte diceret, Nisi super me. Cui dum justa quaeque anima intendit, omne quod temporaliter facit, in me procul dubio non temporaliter construit. Quia vero tunc robustius in fundamento solidamur, cum verba Dei et in exterioribus praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
roborant᷑. Incassum uero alta suꝑ se bases
ȩdificia erigunt: si ñ ipsȩ in fundamenti
soliditate consistunt. Quia nimirũ quã¬
libet summa oꝑa inanit᷑ faciunt: si inten¬
tiones cordium extra ȩternitatis certitudi¬
nem deflectunt᷑. & uerȩ uitȩ prȩmia non
requirunt. Tantoq grauiora ruinȩ suꝑ se
dampna ȩdificant: quanto altiora edificia
extra fundamentũ portant. Quia cum
ȩternȩ uitȩ pręmiis ñ intendunt: quo plus
se quasi in uirtutib erigunt. eo in gloriae
inanis foueam ꝓfundius cadunt. Non gͦ
pensandũ est bases quid sustinent. sed ubi
sustineant᷑: quia ꝓfecto humana corda di¬
uinitus ꝑscrutantur. ñ solum quȩ faciunt.
sed quid in oꝑib quęrunt. Unde cũ distri¬
ctum iudicẽ paulus describeret. atq actio¬
num bona narraret dicens. qui reddet
unicuiq scđm oꝑa eius: his quidem qui¬
scdm patientiam boni oꝑis głam & incor¬

Expanded text:
roborantur. Incassum vero alta super se bases roborantur. Incassum vero alta super se bases aedificia erigunt, si non ipsae in fundamenti soliditate consistunt, quia nimirum quamlibet summa opera inaniter faciunt, si intentiones cordium extra aeternitatis certitudinem deflectuntur, et vitae verae praemia non requirunt, tantoque graviora ruinae super se damna aedificant, quanto altiora aedificia extra fundamentum portant, quia cum aeternae vitae praemiis non intendunt, quo plus se quasi in virtutibus erigunt, eo in gloriae inanis foveam profundius cadunt. Non ergo pensandum est bases quid sustinent, sed ubi sustinentur, quia profecto humana corda divinitus perscrutantur, non solum quae faciunt, sed quod in operibus quaerunt. Unde cum districtum judicem Paulus describeret, atque actionum bona narraret, dicens: Qui reddet unicuique secundum opera ejus, his quidem, secundum patientiam boni operis, gloriam et cor
Abbreviated transcription (Latin):
coram hominib cernitur. apud examen
tam interni iudicis obscuratur. Ubi &¬
Stenebrȩ sunt: ipsȩ tenebrȩ quantȩ sunt:
Quia si hoc qđ bene nos agere credimus.
ex mala intentione fuscamus: quanta ipsa
mala sunt. quȩ mala eẽ etiam cũ agimus ñ
ignoramus : Et si ibi nil cernimꝰ. ubi quasi
discretionis lum̃ tenemus: qua cȩcitate in
illa offendimꝰ. quȩ sine discretione ꝑpetramꝰ:
Uigilanti igitur cura ꝑcuncta oꝑa intentio
nobis nr̃a pensanda est: ut nil temporale in
hisquȩ agit appetat. totam se in soliditate
ȩternitatis figat: ne si extra fundam̃tum
actionis nr̃ȩ fabrica ponit᷑. terra dehiscente
quippe uniuscuiꝰq sunt animȩ : intentio¬
nes suȩ.Nam sicut fabrica columnis. co¬
lumnȩ autẽ basib innitunt᷑: ita uita nr̃a
in uirtutibus. uirtutes uero in intima in¬
tentione subsistunt. Et quia scriptum est.
damento sunt: cum intentiones nrͣȩ in xp̃o

Expanded text:
coram hominibus ccoram hominibus ctamen interni judicis obscuratur. Si tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt ? Quia si hoc quod bene hos agere credimus ex mala intentione fuscamus, quanta ipsa mala sunt, quae mala esse etiam cum agimus, non ignoramus? Si igitur ibi nil discernimus ubi quasi discretionis lumen tenemus, qua caecitate in illa offendimus quae sine discretione perpetramus? Vigilanti cura per cuncta opera intentio nobis nostra pensanda est, ut nil temporale in his quae agit appetat; totam se in soliditate aeternitatis figat: ne si extra fundamentum actionis nostrae fabrica ponitur, terra dehiscente quippe uniuscujusque sunt animae intentiones suae. Nam sicut fabrica columnis, columnae autem basibus innituntur, ita vita nostra in virtutibus, virtutes vero in intima intentione subsistunt. Et quia scriptum est: damento sunt, cum intentiones nostrae in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde bene in ȩuangelio ueritas dicit. Lu¬
Scerna corporis tui ẽ oculus tuus. Si oculus
tuus simplex fuerit: totum corpus tuum
lucidũ erit. Si autẽ oculus tuus nequam
fuerit: totũ corpus tuum tenebrosũ erit.
Quid enim ꝑ oculũ exprimit᷑: nisi opus
suũ prȩueniens cordis intentio e Quae
priusquã se in actione exerceat: hoc iam
qđ appecit contẽplatur. Et quid appel¬
latione corporis designatur: nisi una quȩq
actio quȩ intentionẽ suam quasi intuentẽ
oculum sequit᷑: Lucerna itaq corporis ẽ
oculus: quia ꝑ bonȩ intentionis radium.
merita illustrant᷑ actionis. Et si oculus
tuus simplex fuerit. totum corpus tuum
lucidũ erit: quia si recte intendimus per
simplicitatẽ cogitationis. bonũ opus efficit᷑.
etiam si minus bonũ eẽ uideat᷑. Et si ocu¬
lus tuus nequã fuerit. totum corpus tuũ
tenebrosum erit: quia cũ ꝑuersa intenti¬
one quid uel rectum agitur. & si splendere

Expanded text:
Unde bene in Evangelio Veritas dicit: LuUnde bene in Evangelio Veritas dicit: Lucerna corporis est oculus. Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erifuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quid enim per oculum exprimitur, nisi opus suum praeveniens cordis intentio? quae priusquam se in actione exerceat, hoc jam quod appetit contemplatur. Et quid appellatione corporis designatur, nisi unaquaeque actio, quae intentionem suam quasi intuentem oculum sequitur? Lucerna itaque corporis est oculus, quia per bonae intentionis 908 radium merita illustrantur actionis. Et si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit, quia si recte intendimus per simplicitatem cogitationis, bonum opus efficitur, etiam si minus bonum esse videatur. Et si oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, quia cum perversa intentione quid vel rectum agitur, etsi splendere
Abbreviated transcription (Latin):
reseruat᷑: ut tanto post uicia ualent̾ feriat.
quanto a ꝑcussione interim prudent̾ cessat.¬
Subtili igit᷑ discretione suꝑ hanc terram
linea tenditur: quando ostensis unicuiq¬
animȩ exemplis prȩcedentiũ patrum & uti¬
liter ad oꝑationem uirtus accenditur. &
ñnunquã utilius temperat᷑. Sed cũ parũꝑ
ab opere zeli fortitudo seponitur. alta con¬
sideratione opus est: ne fortasse nequaquã
comminꝰ boni consilio: sed timore ꝓprio uel
cuius libet ambitionis studio a uirtutis
exercitatione cesset᷑. Qdđ nimirum cum
agitur: iam ñ dispensationi. sed culpȩ seruit᷑.
Unde curandũ sollicite ẽ. ut cũ quis suscep¬
tum negotium cũ uirtutis cessatione dispen¬
set. semet ipsum prius in radice cordis inspi ti mis¬
ciat: ne sibi ꝑ hoc aliquid auarus appetat.
sibi ꝑ hoc soli timidus parcat. Et eo fiat
prauum qđ in opere sequit᷑: quo non ex
recta cogitationis intentione generatur.

Expanded text:
reservatur, ut tanto post vitia valenter feriat, reservatur, ut tanto post vitia valenter feriat, quanto a persecutione interim prudentSubtilis igitur discretionis super hanc terram linea tenditur, quando ostensis unicuiqanimae exemplis praecedentium patrum, et utiliter ad operationem virtus accenditur, et nonnunquam utilius temperatur ab opere zeli fortitudo seponitur, alta consideratione opus est, ne fortasse nequaquam communis boni consilio, sed timore proprio vel cujuslibet ambitionis studio a virtutis exercitatione cessetur. Quod nimirum cum agitur, jam non dispensationi, sed culpae servitur. Unde curandum sollicite est ut cum quis susceptum negotium cum virtutis cessatione dispensat, semetipsum prius in radice cordis inspiciat, ne sibi per hoc aliquid avarus appetat, sibi per hoc soli timidus pareat; et eo fiat pravum quod in opere sequitur, quo non recta cogitationis intentione generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad libertatẽ fidei uenientes circuncidi ꝓhi¬
buit. & tam̃ listris atq iconium transiens.
ipse timotheum qui gentili patre editus
fuerat circuncidit. Uidens enĩ quod nisi se
mandata litterȩ seruare ostenderet. iudȩoꝵ
rabiem etiam in his qui sibi tune comites
aderant excitaret. assertionis suȩ uim post¬
posuit: & sine dampno fidei se suosq a ꝑsecu¬
Ationis immanitate custodiuit. Fecit quod
Afieri fidei amore ꝓhibuit: sed ad fidei retor¬
sit ministeriũ. qđ quasi ñ fideliter fecit.
Plerunq enim uirtus cił indiscrete tenetur
amittit᷑: cũ discrete intermittit᷑. plus tenet᷑.
Nec mirum si in incorporeis intelligimus:
qđ agi & in corporeis reb uidemꝰ. Ex studio
nanq arcus distendit᷑: ut in suo tempore
cũ utilitate tendatur. Qui si ocium relaxa¬
tionis nͣ accipit: feriendi uirtutẽ ipso usu
tensionis ꝑdit. Sic aliquando in exercitatio¬
ne uirtus cũ ꝑ discretionẽ pret̾mutitur

Expanded text:
ad libertatem fidei venientes circumcidi prohiad libertatem fidei venientes circumcidi prohibuit; et tamen Lystris, atque Iconium transiens, ipse Timotheum qui Gentili patre editus fuerat, circumcidit . Videns enim quod nisi se mandata litterae servare ostenderet, Judaeorum rabiem etiam in his qui sibi tunc comites aderant, excitaret, assertionis suae vim proposuit, et sine damno fidei se suosque a persecutionis immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei amore prohibuit, sed ad fidei retorsit ministerium, quod quasi non fideliter fecit. Plerumque enim virtus, cum indiscrete tenetur, amittitur, cumque discrete intermittitur, plus tenetur. Nec mirum si in incorporeis intelligimus, quod agi et in corporeis rebus videmus. Ex studio namque arcus distenditur, ut in suo tempore cum utilitate tendatur; qui si otium relaxationis non accipit, feriendi virtutem ipso usu tensionis ne virtus cum per discretionem praetermittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur. ne ꝑ alterius actionis fortitu¬
dinem ad alterius causȩ uiciũ transeatur:
dieatur nunc quemadmodum in una
eademq uirtute discretionis lineã deserimꝰ:
si hanc & aliquando agere. & aliquando
post ponere nesciamꝰ. N on enĩ res eadem
semꝑ est uirtus: quia ꝑ mom̾ta temporum.
sȩpe merita mutant᷑ actionum. Unde fit.
ut cũ quid bene agimus. plerunq melius
ab eius actione cessemus: & laudabilius ad
tempus deserat. qđ in suo tempore laudabilit̾
mens tenebat. Nam si ꝓ nr̃is bonis minimis¬
quib actis ꝓficimus. nec tam̃ int̾missis inte¬
rimus: maiora laborũ mala ꝓximis immi¬
nent. necessario nos uirtutum augmenta
seponimꝰ: ne infirmiorib ꝓximis fidei detri¬
menta generemꝰ: ne tanto iam qđ agimus
uirtus nͣ sit. quanto ꝑ occasionem sui in ali¬
enis cordib fundamͣta uirtutũ destruit.
Quã discretionis lineam bene ante intuen¬
tium oculos paulus tendit: qui & gentiles

Expanded text:
tenditur, ne per alterius actionis fortitutenditur, ne per alterius actionis fortitudinem ad alterius causae vitium transeatur; dicatur nunc quemadmodum in una eademque virtute discretionis lineam deserimus, si hanc et aliquando agere et aliquando postponere nesciamus. Non enim res eadem semper est virtus, quia per momenta temporum saepe 907 merita mutantur actionum. Unde fit ut cum quid bene agimus, plerumque melius ab ejus actione cessemus, et laudabilius ad tempus deserat quod in suo tempore laudabiliter mens tenebat. Nam si quibus actis proficimus, nec tamen intermissis interimus, majora laborum mala proximis imminent; necessario nos virtutum augmenta seponimus, ne inferioribus proximis fidei detrimenta generemus; ne tanto jam quod agimus virtus non sit, quanto per occasionem sui in alienis cordibus fundamenta virtutum destruit. Quam discretionis lineam bene ante intuentium oculos Paulus tendit, qui et Gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
plerunq & in his etiam quȩ inter fideles
positus senserit. se cȩteris prȩponit. Sua
magis consilia eligit: & sibi potius quam
recta aliorum consilia ñ recipiens. pedem
extra limitẽ tendit. Hunc petrus extra
mensurȩ lineam reuocat: qui post quam
libertate uocis auctoritatem principum
pressit. ꝑ hunilitatẽ cordis. de ñ circunci¬
dendis gentib. pauli consiliũ audiuit.
Sic enĩ semet ipsum contra aduersarios
ex auctoritate curabat erigere. ut tamͣ sibi¬
met ipsi ñ crederet in his quȩ ñ recte sentira&e:
ut & libertate fortitudinis tumentes pote¬
states excederet. & humilitate mansuetudi¬
nis obȩdientiã in recto consilio etiam mino¬
rib fr̃ib exhiberet: & modo ꝑ semet ipsũ
aliis. modo & sibimet ipsi cũ aliis obuiaret.
Infactis igitur petri quȩdam ante oculos
nr̃os auctoritatis & humilitatis linea ten¬
ditur: ne mens nr̃a aut ꝑtimorem ad
mensuram ñ ꝑueniat. aut ꝑ tumorem

Expanded text:
plerumque et in his etiam quae inter fideles plerumque et in his etiam quae inter fideles positus senserit, se caeteris praeponit; sua magis consilia eligit, et sibi potius quam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet: et modo per semetipsum aliis, modo et sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis igitur Petri quaedam ante oculos nostros auctoritatis et humilitatis linea tenditur, ne mens nostra, aut per timorem ad mensuram non perveniat, aut per tumorem
Abbreviated transcription (Latin):
minas terrenȩ potentiȩ ꝑtimescit: &. eont᷑
iuim resistentiũ. ueritatem defendere non
presumit. Hinc petrus quia in timore
angustum respicit: ostensa exemplorum
suoꝵ linea ad uirtutis latitudinẽ tendit.
Ipse quippe flagellatus a principib popli.
eũ iccirco se relaxari conspiceret. ut ã pͣdi¬
catione cessaret: cũ ꝓhiberetur loqui in
posterum. nequaquã saltem in pͣsens cessit.
Nam respondit ꝓtinus dicens. Obȩdire
oportet dõ magis quam hominibus. Et
rursum. Ñon enĩ possumus quȩ uidimus
& audiuimꝰ. ñ loqui. At ille dudũ debilis
& pręsentia dampna formidans. dũ exẽpla
tantȩ fortitudinis contẽplatur: in auctori¬
tate uerbi iam petri lineam sequit᷑. Iam nil
aduersitatis metuit. iam resistentes dõ pote¬
states sȩculi etiam cũ corporis laceratione
contẽpnit: sed tam̃ quanto iures ꝑsequen¬
tium patiendo fortit̾ destruit. quanto
int̾ aduersa nullis terrorib cedit. tanto

Expanded text:
minas terrenae potentiae pertimescit, et contra minas terrenae potentiae pertimescit, et contra vim resistentium veritatem defendere non praesumit. Hunc Petrus quia in timore angustum respicit, ostensa exemplorum suorum linea ad virtutis latitudinem tendit. Ipse quippe flagellatus a Principibus populi, cum idcirco se relaxari conspiceret, ut a praedicatione cessaret; cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit. Nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus ; et rursum: Non enim possumus quae vidimus et audivimus, non loqui. At ille dudum debilis et praesentia damna formidans, dum exempla tantae fortitudinis contemplatur in auctoritate verbi, jam Petri lineam sequitur; jam nil adversitatis metuit; jam resistentes Deo potestates saeculi, etiam cum corporis laceratione contemnit. Sed tamen quanto vires persequentium patiendo fortiter destruit, quanto inter adversa nullis terroribus cedit, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
quid in suis actib seruet: quatinꝰ respecto
iusti limitis tramite nec infra minima ne¬
gligens deficiat. nec ultra maxima suꝑbi¬
ens tendat: nec minus conetur explere
quã sufficit. nec plus arripiat quã accepit:
ne aut ad mensuram quã debet ñ ꝑueniat.
aut eandem mensuram deserens extra li¬
mitem cadat. Angusta quippe porta est.
quȩ ducit ad uitam. Et ille hanc ingre¬
ditur: qui in cunctis quȩ agit. discretio¬
nis subtilitate ꝓpt̾ hanc sollicite coartat᷑.
Nam qui ꝑ uoluntates ꝓprias secura
mente se dilatat: angustȩ sibi portȩ aditũ
dampnat. Ut ergo hiius terrȩ mensura
seruetur. suꝑ eam diuinitus linea tenditur:
quia ut nr̃a oꝑa uel minora ꝓficiant. uel
maiora moderent᷑. ꝑ sacra eloquia subtilis
ante nos sc̃oꝵ uita expandit᷑: & quid nobis
quantũq agendum sit ostensa illoꝵ discre¬
tione diffinit᷑. E ece aliquis uel dampna
rerum. uel afflictionẽ corporis metuens.

Expanded text:
quid in suis actibus servet, quatenus respecto quid in suis actibus servet, quatenus respecto justi limitis tramite: nec infra minima negligens deficiat, nec ultra maxima superbiens tendat; nec minus conetur explere quam sufficit, nec plus arripiat quam accepit: ne aut ad mensuram quam debet non perveniat, aut eamdem mensuram deserens, extra limitem cadat. Angusta quippe porta est quae ducit ad vitam; et ille hanc ingreditur, qui in cunctis quae agit discretionis subtilitate propter hanc sollicite coarctatur: nam qui per voluntates proprias secura mente se dilatat, angustae sibi portae aditum damnat. Ut ergo hujus terrae mensura servetur, super eam divinitus linea tenditur. Quia ut nostra opera vel minora proficiant, vel majora moderentur, per sacra eloquia subtilis ante nos sanctorum vita expanditur; et quid nobis quantumque agendum sit, ostensa illorum discreominibus . Ecce aliquis, vel damna rerum, vel afflictionem corporis metuens,
Abbreviated transcription (Latin):
rium quia ꝑuertit interimit. Dum enĩ
ꝓpriis hȩc usib ñ aptantur: & sua officia
deserunt. & ad extranea non assurgunt.
Bene itaq dauid intra acceptas ex diuina
largitate mensuras pedem cordis pͣsserat.
cũ dicebat. Neq ambulaui in magnis.
neq in mirabilib suꝑ me. Suꝑ se qͦuppe
in mirabilib ambularet: si apparere magnꝰ
ultra quam poterat quȩreret. Suꝑ se nanq
in mirabilib attollitur: qui & in his ad
quȩ ñ sufficit uideri conat᷑. Bene intra
has mensuras. etiam in ipsa paulus prȩdica¬
tionis suȩ se latitudine coartabat cũ diceret.
Non enĩ audeo aliquid loqui eorum. quȩ
ꝑ me ñ efficit xp̃c. Tunc autẽ recte accep¬
ta mensura seruatur: cũ ante posita ocu¬
lis uirorum spuͣalium uita respicit᷑. Unde
electȩ unicuiq animȩ ad assumendam ui¬
uendi regulam patrũ prȩcedentiũ exempla
monstrant᷑: ut ex illorum uita consideret.

Expanded text:
rium, quia pervertit, interimit. Dum enim rium, quia pervertit, interimit. Dum enim propriis haec usibus non aptantur, et sua officia deserunt, et ad extranea non assurgunt. Bene itaque David intra acceptas ex divina largitate mensuras, pedem cordis presserat, cum dicebat: Neque ambulari in magnis, neque in mirabilibus super me . Super se quippe in mirabilibus ambularet, si apparere magnus ultra quam poterat quaereret. Super se namque in mirabilibus attollitur, qui et in his ad quae non sufficit, videri conatur. has mensuras etiam in ipsa Paulus praedicationis suae se latitudine coarctabat, cum diceret: Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus . Tunc autem recte accepta mensura servatur, cum anteposita oculis virorum spiritualium vita respicitur. Unde electae unicuique animae ad sumendam vivendi regulam, patrum praecedentium exempla monstrantur; ut ex illorum vita consideret
Abbreviated transcription (Latin):
sui in caritate. Sed cũ miro consilio auctor
ac dispositor nr̃ huic illa largitur quȩ
alii denegat. alii hȩc denegat quȩ isti lar¬
gitur: mensuras sibi positas egredi nititur.
quisquis posse plusquam acceperit conat᷑.
Ut fortasse is cui tantũmodo datum est
prȩceptoꝵ occulta disserere. temptet etiã
miraculis choruscare: aut is quẽ suꝑnae
uirtutis donũ ad sola miracula roborat.
etiam diuinȩ legis pandere occulta conten¬
dat. In precipiti enim pedem porrigit: qͥ
mensurarũ suarum limitẽ ñ actendit. Et
plerunq amittit & qđ poterat: qͥ audacter
ea adquȩ ꝑtingere ñ ualet. arripere festinat.
Nam & membroꝵ nr̃orum tunc bene mi¬
nisteriis utimur: cũ sua eis officia distincte
seruamꝰ. Lucem quippe oculis cernimus:
uocem uero aurib audimꝰ. Si quis autem
mutato ordine. uoci oculos. lĩci aures accõ¬
modet: huic utraq incassum patent. Si
quis odores uelit ore discernere: sapores
nare gustare. utriusq sensus sibi ministe¬

Expanded text:
s corpus reddunt. Miro consilio auctor ac dispositor noster huic illa largitur quae alii denegat, alii haec denegat quae isti largitur. Mensuras itaque sibi positas egredi nititur, quisquis posse plus quam accut si fortasse is cui tantummodo datum est praeceptorum occulta disserere tentet etiam miraculis coruscare, aut is quem supernae virtutis donum ad sola miracula roborat etiam divinae legis pandere occulta contendat. In praecipitio enim pedem porrigit qui mensurarum suarum limitem non attendit. Et plerumque amittit et quod poterat qui audacter ea ad quae pertingere non valet arripere festinat. Nam et membrorum nostrorum tunc bene ministeriis utimur cum sua eis officia distincte servamus. Lucem quippe oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem mutato ordine voci oculos, lmodet, huic utraque incassum patent. Si quis odores velit ore discernere, sapores nare gustare, utriusque sensus ibi ministe
Abbreviated transcription (Latin):
ptionis molestias pugnam nobiscum huc
deferimus: quã cum labore uincamꝰ. Unde
recte de hoc mari dicit᷑. Quando erumpe¬
bat quasi de uulua ꝓcedens. Uulua enim
prauȩ cogitationis. adolescentia est. De
qua ꝑ mos sen dñs dicit. Sensus enim &
cogitatio humani cordis: prona ẽ in malũ
ab adolescentia sua. Corruptionis namq
malũ quod unusquisq nr̃m ab ortu desi¬
deriorum carnaliũ sumpsit: in prouectu
ȩtatis exercet. Et nisi hoc citius diuinae
formidinis manus reprimat: om̃e conditȩ
naturȩ bonũ repente culpa in ꝓfundum
uorat. Ñ emo igitur sibi cogitationũ suarũ
uictoriam tribuat: cũ ueritas dicat. Qͥs
conclusit ostiis mare: quando erumpebat
quasi de uulua ꝓcedense Quia nisi ab
ipso cogitationis primordio cordis fluctus

Expanded text:
ptionis molestias pugnam nobiscum huc ptionis molestias pugnam nobiscum huc deferimus, quam cum labore vincamus. Unde et recte de hoc mari dicitur: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Vulva enim pravae cogitationis adolescentia est. De qua per Moysen Dominus dicit: Sensus enim et cogitatio humani cordis prona est in malum ab adolescentia sua . Corruptionis namque malum, quod unusquisque nostrum ab ortu desideriorum carnalium sumpsit, in provectu aetatis exercet; et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Veritas dicat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens? Quia nisi ab ipso cogitationis primordio cordis fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
se stare sublimit̾ ñ ignorat. cũ quanta eius
ȩdificatione sint dicta ꝑpendimus: si hȩc
etiam moralit᷑ disseramus. Dicat itaq.¬
nisi cor nrͣm furore turbidum. rixis amarũ:
elatione suꝑbiȩ tumidũ. fraude maliciȩ ob¬
scurum: Qđ̃ mare quantũ sȩuiat attendit :¬
quisquis in se occultas cogitationũ tempta¬
tiones intelligit. E cce enĩ iam ꝑuersa re¬
linquimꝰ. iam desideriis rectis inheremus.
iam praua oꝑa foras abscidimꝰ: sed tamen
latent᷑ intus ea cũ qua huc uenimus. uitȩ
ueteris ꝓcella fatigamur. Quam nisi re¬
spectu iudicii. & ȩterni pauore tormenti
immensi timoris claustra constringerent:
cuncta in nobis penitus suꝑȩdificati oꝑis
fundam̃ta corruissent. Si enim quod ꝑ
suggestionẽ sȩuit intrinsecus. ꝑ deliberatio¬
nem foras erumꝑet: uitȩ nr̃ȩ fabrica fun¬
ditus euersa iacuisset. In iniquitate nanq
concepti. & in delicto editi. ꝑ insitȩ corru¬

Expanded text:
se stare sublimiter non ignorat, cum quanta ejus se stare sublimiter non ignorat, cum quanta ejus aedificatione sint dicta perpendimus, 915 si haec etiam moraliter disseramus. Dicat itaqnisi cor nostrum furore turbidum, rixis amarum, elatione superbiae tumidum, fraude malitiae obscurum? Quod mare quantum saeviat, attendit quisquis in se occultas cogitationum tentationes intelligit. Ecce enim jam perversa relinquimus, jam desideriis rectis inhaeremus, jam prava opera foris abscindimus; sed tamen latenter intus ea cum qua huc venimus vitae veteris procella fatigamur, quam nisi respectu judicii et aeterni pavore tormenti immensi timoris claustra constringerent, cuncta in nobis penitus superaedificati operis fundamenta corruissent. Si enim quod per suggestionem saevit intrinsecus, per deliberationem foras erumperet, vitae nostrae fabrica funditus eversa jacuisset. In iniquitate namque concepti, et in delicto editi , per insitae corru
Abbreviated transcription (Latin):
ostia priora transcenderat: quia claustra
legis oppositȩ humani tumoris unda salie¬
bat. At postquam mundus oppositũ sibi
unigenitũ repperit. elationis suȩ impetum
fregit. & transire ñ ualuit: quia eiꝰ fortitu¬
dinem furoris sui terminũ clausũ inuẽnit.
Unde recte ꝑ ꝓpħam dicitur. N are uidit¬
& fugit. Possunt etiam ꝑ ostia: aꝑtȩ passio¬
nes eius ñ inconuenient᷑ intelligi. Quib
ex occulto uectem posuit: quia eas ex inui¬
sibili diuinitate roborauit. Contra quas
mundi fluctus ueniunt. sed fracti desilis¬
cunt: quia suꝑbi eas uidendo despiciunt.
sed earum uires experiendo ꝑtimescunt.
Nam dũ passiones unigeniti humanum
genus prius irrisit. post modum expauit:
quasi contra opposita ostia more eligendi
maris & tumore elatum uenit: & fractum¬
uirtute desiliuit. Sed quia iccirco hoc ad
beatũ iob dicit᷑: ut de tot uirtutib cordis eiꝰ
gła premeretur: ne sibi fortasse tribuat qđ

Expanded text:
ostia priora transcenderat, quia claustra ostia priora transcenderat, quia claustra legis oppositae humani tumoris unda transiliebat. At postquam mundus oppositum sibi unigenitum reperit, elationis suae impetum fregit, et transire non valuit, quia ejus fortitudine furoris sui terminum clausum invenit. Unde recte per Prophetam dicitur: Mare vidit, et fugit . Possunt etiam per ostia apertae passiones ejus non inconvenienter intelligi. Quibus ex occulto vectem posuit, quia eas ex invisibili divinitate roboravit. Contra quas mundi fluctus veniunt, sed fracti dissiliunt, quia superbi eas videndo despiciunt, sed earum vires experiendo pertimescunt. Nam dum passiones unigeniti humanum genus prius irrisit, postmodum expavit; quasi contra opposita ostia, more elidendi maris, et tumore elatum venit, et fractuvirtute dissiluit. Sed quia idcirco hoc ad beatum Job dicitur, ut de tot virtutibus cordis ejus gloria premeretur, ne sibi fortasse tribuat quod
Abbreviated transcription (Latin):
rum species. maior fortitudo sp̃c nuntiat᷑.¬
Recte itaq dicitur. & caligine illud quasi
pannis infantiȩ obuoluerem: quia unde eiꝰ
teneritudinis infirma ꝑtulit. inde altam
significationẽ spũalium nubem fecit. Quẽ¬
quia preceptoꝵ limite ab immoderatis
animi euagationib einxit: recte subicit.
Circundedi illud terminis meis. Et quia
huiꝰ humani generis motus misso mediatore
cohercuit: apte subiungit. & posui uectem
& ostia. Uectem quippe & ostia posuit:
quia redẽptore nr̃o contra culpas delin¬
quentiũ misso. nouȩ uitȩ prȩdicamenta
firmauit. Clausa nanq ostia. opposito
uecte roborant᷑. Uectem ergo ds̃ opposuit:
quia contra lasciuos motus humani gene¬
ris unigenitũ misit. qui precepta sp̃ualia
quȩ loquendo docuit. agendo solidauit.
Bene autẽ subditur. Et dixi. hucusq ue¬
nies. & ñ ꝓcedes amplius: & hic confringes
tumentes fluctus tuos. Hoc quippe mare

Expanded text:
rum species major fortitudo spiritus nuntiatrum species major fortitudo spiritus nuntiatRecte itaque dicitur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem, quia unde ejus teneritudinis infirma pertulit, inde altam significationum spiritalium nubem fecit. Vequia praeceptorum limite ab immoderatis animi evagationibus cinxit, recte subjicit: Circumdedi illud terminis meis. Et quia hujus humani generis motus misso Mediatore coercuit, apte subjungit: Et posui vectem et ostia. Vectem quippe et ostia posuit, quia Redemptore nostro contra culpas delinquentium misso, novae vitae praedicamenta firmavit. Clausa namque ostia opposito vecte roborantur. Vectem ergo Deus opposuit, quia contra lascivos motus humani generis unigenitum misit, qui praecepta spiritalia, quae loquendo docuit, agendo solidavit. Bene autem subditur: Et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos. Hoc quippe mare
Abbreviated transcription (Latin):
dũ discunt mala ñ multiplicius reddere.
quandoq discerent ea & multiplicata spon¬
te tolerare. Hinc ẽ qđ eundem rudẽ popłm
a quibdam ꝓhibuit. quȩdam uero ei in usu
pristino seruauit: sed hȩc ipsa tam̃ in melio¬
ris uitȩ figura composuit. Bruta nanq
animalia idolis in egypto mactabant. eiq
in usum post modum animaliũ mactatio¬
nem recinuit: sed idolorũ cultum uitauit:
ut dũ de usu suo aliquid amuitteret. consõ¬
laretur eius infirmitas ꝑ hoc quod de usii
suo aliquid haberet. Mira autẽ dispensa¬
tione consilii. quod ei dñs de consuetudine
carnali retinuit: hoc in figura sp̃e poten¬
tius uertit. Quid enĩ sacrificia illorum
animaliũ: nisi unigeniti morte̾ designant:
Quid saerificia illorum animalium: nisi
extinctionẽ carnalis nr̃ȩ uitȩ significant:
Unde ergo imbecillitati populi rudis conde¬
scenditur: inde ei ꝑ obumbratas allegoria¬

Expanded text:
dum discunt mala non multiplicius reddere, dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usum pristinum servavit. Sed haec ipsa tamen in melioris vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant, eisque in usum postmodum animalium mactationem retinuit, sed idolorum cultum vetavit, ut dum de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod eis Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium, nisi Unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium, nisi exstinctiones carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde per umbratas allegoria
Abbreviated transcription (Latin):
sicut peius delinquenti iudeȩ de sodoma
atq samaria dicit᷑. iustificasti sorores tuas
in omnib abhominationib tuis quas ope¬
rata es: ita meliorib testam̃ti noui pͣceptis
subsequentib. precepta bona quȩ rudibus
data sunt. ñ bona eẽ memorant᷑. Neq enĩ
mentes usui uitȩ carnalis inherentes euelli
ab infimis possent: nisi gradatim ducta p̃
dicatione ꝓficerent. Hinc quippe est. qđ in
egy ptum positis pio iustoq moderamine
latenti eoꝵ concupiscentiȩ condescendit᷑. &
uicinorũ suoꝵ uasis aureis argenteisq
sublatis discedere iubent᷑: qui ad synã mon¬
tem ducti accepta lege mox audiunt: nͣ
concupisces rem ꝓximi tui. Hinc est quod
in eadem lege oculũ ꝓ oculo. dentem pro
dente precipiunt᷑ exigere: & quandoq tam̃
reuelata grͣa ꝑcussi maxillam alteram iu¬
bentur prebere. Quia enĩ plus semꝑ ira
in undicta exigit. quã in iniuria aecepit:

Expanded text:
sicut pejus delinquenti Judaeae de Sodoma sicut pejus delinquenti Judaeae de Sodoma atque Samaria dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibus tuis, quas operata es , ita melioribus Novi Testamenti praeceptis subsequentibus praecepta bona quae rudibus data sunt non bona esse memorantur. Neque enim mentes usui vitae carnalis inhaerentes evehi ab infimis posseaedicatione proficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur. Qui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est quod in eadem lege, oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen revelata gratia, percussa maxilla alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit, quam injuria accepit, ut