comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulo ullius dubitationis apparet. cur fidelẽ cũ in fideli con¬
uigio ꝑ manere non & dñs sicut apłs iubet. nisi forte isto loco
uacat illud qđ tã fident̃ ipse ait. An uultis experim̃tũ acci
quid dicã. aut in hoc explanando aliqͣnto diligentius immo¬
rabor: Attende ut rẽ ipsã tanquã in conspectu considerandã
planiore sermone ponamꝰ. Ecce coniuges duo uniꝰ infidelitar
ita fuerunt qͣndo uincti sunt. Nulla de his quȩstio ẽ quȩ per¬
tineat ad illã dñi uissionẽ doctrinãq apłicã. & p̃ceptum
testam̃ti ueteris & noui. qͦ ꝓhibet᷑ fidelis cũ infideli copu¬
lare conuigium. Iã sunt conuiges & adhuc ambo sunt infideles
Adhuc tales sunt quales fuer̃ antequã uingerent᷑ qualesq
coniuncti sunt. Uenit euangłi p̃dicator. credidit eoꝵ aut
unus aut una. Sed ita ut infidelis cũ fideli habitare con¬
sentiat. Iubet fideli dñs ne infidelẽ dimitat. an non iubet:

Expanded text:
pulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infideli in conpulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infideli in coniugio permanere non et dominus sicut apostolus iubet? nisi forte isto loco uacat, quod tam fidenter ipse ait: an uultis experimentum acciquid dicam? an in hoc explanando aliquanto diligentius immorabor? Adtende, ut rem ipsam tamquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. ecce coniuges duo unius infidelitatis; ita fuerunt quando iuncti sunt. nulla de his quaestio est, quae pertineat ad illam domini iussionem doctrinamque apostolicam et praeceptum testamenti ueteris et noui, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infideles; adhuc tales sunt, quales fuerunt, antequam iungerentur, qualesque coniuncti sunt. uenit euangelii praedicator, credidit eorum aut unus aut una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet?
Abbreviated transcription (Latin):
dñs hoc docet apłs. ut non nisi uniꝰ religionis & fidĩ maneant
copulata conuigia. quare contra dñi iussũ contra
doctrinã suã contra p̃ceptũ testam̃ti ueteris & noui uibet apłs
ut diuersȩ fidĩ coniugia maneant copulata : Quia paulus inquis
gentiũ p̃dicator & apłs. iã in conuigio positos non solũ monet sed
secũ tam̃ habitare consentientẽ non dimitteret. his uerbis tius
aliud hoc alud.eẽ. illud satis euident̃ ostendis Illud eñi de hi
conuigiis agit᷑ quȩ sibi primitus copulant᷑: ne nubat femina
non suȩ religionis uiro. uł ne uir talẽ ducat uxorẽ. Id enĩ ut
diuersũ. ẽẽ. quis abnuat. ubi agit᷑ non de conuingendis sed de
conuinctis: Ambo quippe uniꝰ eiusdẽq infidelitatis fuerunt
qͣndo conuincti sunt: sed euangłiũ cũ uenisset. alt̾ sine altera.
uł altera sine altero credidit. Sigͦ aliud . ẽ. hoc qđ sine seru¬

Expanded text:
dominus, hoc docet apostolus, ut nonnisi unius religionis et fidei maneant dominus, hoc docet apostolus, ut nonnisi unius religionis et fidei maneant copulata coniugia, quare contra hoc domini iussum, contra doctrinam suam, contra praeceptum testamenti ueteris et noui iubet apostolus, ut diuersae fidei coniugia maneant copulata? \'quia Paulus, inquis, gentium praedicator et apostolus, iam in coniugio positos non solum monet, sedsecum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud hoc, aliud esse illud satis euidenter ostendis. illud enim de his coniugiis agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut  hoc autem diuersum esse quis abnuat, ubi agitur non de coniungendis, sed de coniunctis? ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt, quando coniuncti sunt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scru
Abbreviated transcription (Latin):
cui placet ita non licere qđ non uetat dñs sed apłs. quẽ ad¬
modũ non licet qđ uetat dñs cũ exponere uoluisses quid sibi
uellet qđ ait. ego dico non diis cũ alloqueret᷑ fideles quib
essent. coniuges in fideles dixisti. quia dñs uissit ne coniugia
sibimet diuerse religionis copularent᷑ & ipsũ adhibiusti tes¬
timoniũ dñi dicentis non accipies uxorẽ filio tuo afiliab
alienigenarũ. ne traducat eũ post deos suos & pereat animo
eiꝰ addidisti eciã uerba apłi ubi dixit. Mulier alligata . ẽ.
quã diuuir eiꝰ uiuit. Qđ si mortuus fuerit uir eiꝰ : libata ẽ
cui uult nubat tantũ in dño Qđ ita ex posiuisti ut ad iungere
id .ẽ. xp̃iano. Deinde secutus es & a isti. hoc ẽ. gͦ dñi p̃ceptũ
tã inueteri quã innouo testam̃to: ut non nisi uniꝰ religio¬
nis & fidei conuigia sibi maneant copulata. Si hoc gͦ est
dñi p̃ceptũ tã inueteri testam̃to qua innouo. & hoc iubet

Expanded text:
cui placet ita non licere quod non uetat dominus, sed apostolus, quemadmodum non licet quod uetat dominus, cum exponere uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et pereat anima eius. addidisti etiam uerba apostoli, ubi dixit: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit. quodsi mortuus fuerit uir eius, liberata est; cui uult nubat, tantum in domino. quod ita exposuisti, ut adiungeres id est christiano\'. deinde secutus es et aisti: hoc est ergo domini praeceptum tam in ueteri quam in nouo testamento, ut nonnisi unius religionis et fidei coniugia sibi maneant copulata\'. si hoc ergo est domini praeceptum tam in ueteri testamento quam in nouo et hoc iubet
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde siuxor dimiserit iurũ suũ & alii nupserit: mȩchatur.
& qui dimissa auiro duxerit: inȩchatur. Idõq ex eodẽ p̃cepto
dñi uir uxorẽ ne dimittat: qm̃ qui dimiserit uxorẽ suã p̃ter
causã foriucationis facit eã mȩchari. Sed si ꝓpt̃ causã hane
dimiserit: etiã ipse sic maneat. Om̃is eñi qui dimittit uxorẽ
suã & ducit alterã : mȩchatur. Hȩc constituta dñi. sine ulla
retractatione seruanda sunt. Habent eñi hanc iustitiã quȩ

Expanded text:
tur, et qui dimissam a uiro duxerit, moechatur. ideoque ex eodem praecepto domini et uir uxorem ne dimittat, quoniam qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis, facit eam moechari. sed si propter hanc causam dimiserit, etiam ipse sic maneat; omnis enim qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. Haec constituta domini sine ulla re
Abbreviated transcription (Latin):
uo docum̃to satis constet hominẽ bestus excellere
Int̃ multa qͥb ostendi potest hominẽ ratione bestiis
ante cellere : hoc om̃ib manifestũ ẽ. qđ belue ab hominib
domari & mansuete fieri possunt. homines abeluis nullo
iphantasma fuit corpꝰ xp̃i : fefellit xp̃c. Et si fallit:¬

Expanded text:
uo documento constet homines bestiis antecellere. Inter multa quibus ostendi potest hominem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nullo phantasma fuit corpus Christi, fefellit C
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ qđ se intelligit.
cõp̃hendit se. Qđ aũ se cõp̃hendit : finitũ ẽ sibi.
& intellectꝰ intelligit se. Ergo finitꝰ .ẽ. sibi. Hec infinitꝰ eẽ
uult quis possit: qͥa notꝰ. sibi eẽ. uult. Amat enĩ se AUIIy
e filio. Ds̃ om̃iũ q̃ st̃ : causa. ẽ. Qđ aũ onũ rerũ causa
.ẽ: eciã sapientie sue causa ẽ. Nec ũꝗ ds̃ sine sapi
tia. Suȩ gͥ sẽpit̾ne sapientie causa .ẽ. sẽpit̾na nec tẽpr̃ pͥor
.ẽ. ꝗ sua sapientia. Deinde si patre. c̾e̾. sẽpit̾nũ in ẽ. deo.

Expanded text:
quod se intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus sibi esse vult, amat enim se. XVI. De Filio Dei. Deus omnium quae sunt, causa est. Quod autem omnium rerum causa est, etiam sapientiae sentia sua. Igitur sempiternae sapientiae suae causa est sempiterna: nec tempore prior est quam sua sapientia. Deinde si Patrem sempiternum esse inest Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
gressus hominis dirigunt᷑. & uiã eiꝰ uolet & de pęnitentia dicit
apłs. Ne forte det illis ds̃ pęnitentiã. De ipsa etiã continentia
donũ: Sed forte continentia donũ dĩ. ẽ. sapientiã uͦ sibi ipse
homo p̃stat. qͣ illud donũ ñ suũ s dĩ eẽ cognoscat Immo dñs sa¬
pientes facit cȩcds. & testimoniũ dñi fidele sapientiã p̾stans par¬
uulis & siqͥs in diget sapientia : postul& adõ qͥ dat om̃ib affluent̃

Expanded text:
gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet; et de paenitentia dicit gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet; et de paenitentia dicit apostolus: ne forte det illis deus paenitentiam. De ipsa etiam continentia s esset hoc donum? Sed forte continentia donum dei est, sapientiam uero sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed dei esse cognoscat. immo dominus sapientes facit caecos, et: testimonium dei fidele sapientiam praestat paruulis, et: si quis indig
Abbreviated transcription (Latin):
di uistitiã ac sua uolens constituere. iustitȩ dĩ ñ subiciat᷑ In quo
uitio erat simon ille: que suꝑ auit muliercui dimissa st̃ peccata
multa qm̃ dilex̃ multã. Sed cautiꝰ & uerius eogitabit om̃ia pec¬
cata sic habenda tanꝗ dimittant᷑: a quib eds custodit ne com¬
mittant᷑ Testes st̃ uoces piarũ dep̃cationũ in scripturis sc̃is. quib
ostendit᷑ ea ipsa quȩ p̃cipiunt᷑ adõ ñ fieri nͥ dante atq ad iuuante

Expanded text:
dei iustitiam ac suam uolens constituere iustitiae dei non subiciatur. in quo dei iustitiam ac suam uolens constituere iustitiae dei non subiciatur. in quo uitio erat Simon ille, quem superauit mulier, cui dimissa sunt peccata multa, quoniam dilexit multum. sed cautius et uerius cogitabit omnia peccata sic habenda, tamquam dimittantur, a quibus deus custodit ne committantur. testes sunt uoces piarum deprecationum in scripturis sanctis. quibus ostenditur ea ipsa, quae praecipiuntur a deo, non fieri nisi dante
Abbreviated transcription (Latin):
Enisi dñs custo dierit ciuitatẽ. in uanũ uigilauit qͥ custodit.
łt de ipsa continentia loquens apłs ait. Uolo aũt om̃s eẽ¬
sic̃me ipsũ. Sed unꝰ quisq ꝓpriũ donũ hab& adõ aliussicalius
uuisi sluis gͦ donat ista: Quis distribuit ꝓpa unicuiq sic̃ uula
Nepe asti a pđ que ñ ie. iniqͥtas Acꝑ hoc q eauitate ille faciat
aliessic alios aut sic. homini nosse aut in possibile aut om̃ino dis¬
ficide est luin tam̃ eqtate faciat dubitare fasnon d iliand auu
subes qđ nomaccep isti: Aut qua ꝑuersitato mnꝰ diligis a quo
plus aace posti Quo ꝓpt̃ hec pͥma sit induendt̃ humilitads
cogitatio: ne a se sibi putait. eẽ dĩ uirgo qđ talis ce naicniom
potius hoc donũ optimũ desuꝑ descenđe apatie lumunuan
aod que non e. dransmutatio nec momti obuimbratio sta enũ¬
n putabit modicũ sibidimissũ: ut modicũ diligat. & ignorans

Expanded text:
et: nisi dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilauit qui custodit. et: nisi dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilauit qui custodit. et de ipsa continentia loquens apostolus ait: uolo autem sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius autem sic. quis ergo donat ista? quis distribuit propria unicuique sicut uult? nempe deus, apud quem non est iniquitas. ac per hoc qua aequitate ille faciat alios sic, alios autem sic, homini nosse aut inpossibile aut omnino difficile est; quin tamen aequitate faciat, dubitare fas non est. quid itaque habes quod non accepisti? aut qua peruersitate minus diligis, a quo amplius accepisti? Quapropter haec prima sit induendae humilitatis cogitatio, ne a se sibi putet esse dei uirgo, quod talis est, ac non potius hoc donum optimum desuper descendere a patre luminum, apud quem non est transmutatio nec momenti obumbratio. ita en ut modicum diligat et ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dimitti existimabat. ob alud hoc errore cȩcabat᷑. nͥ qͥa igno¬
rans dĩ iustitiã & suã querens constituere iustitiȩ dĩ sub iectus
ñ erat : Uos aut̃ genꝰ electũ & ielectis electius uirginei chori
sequentes agnũ  etiã uos gr̃a salui facti estis ꝑ fidẽ. E hoc ñ ex
uob̾. sed dĩ donũ ẽ. Non ex oꝑibus ne forte qͥs extollat᷑ Ipsius
enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis: quȩ p̃parauit
ds ut in illis ambulemꝰ. Ergo ne hunc qͣnto eiꝰ donis ornatiores
estis tanto minꝰ amabits: Auerterit tã horrendã ipse dem̃tiam.
Proinde qm̃ uerũ ueritas dixit qđ ille cui modicũ dimittit᷑
modicũ diligit. Uos ut ardentissime diligatis cu diligendo
a conuigioꝵ nexib liberi uacatis. deputate uob̾ tanꝗ om̃ino
dimissũ quicqͥd mali a uob̾ non . ẽ. illo regente cõmissũ. Oculi

Expanded text:
sibi dimitti existimabat, ob aliud hoc errore caecabatur, nisi quia ignosibi dimitti existimabat, ob aliud hoc errore caecabatur, nisi quia ignorans dei iustitiam et suam quaerens constituere iustitiae dei subiectus non erat? uos autem genus electum et in electis electius, uirginei chori sequentes agnum, etiam uos gratia salui facti estis per fidem; et hoc non ex uobis, sed dei donum est. non ex enim sumus figmentum, creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. ergone hunc quanto eius donis ornatiores estis, tanto minus amabitis? auerterit tam horrendam ipse dementiam. proinde quoniam uerum ueritas dixit, quod ille, cui modicum dimittitur, modicum diligit, uos ut ardentissime diligatis, cui diligendo a coniugiorum nexibus liberi uacatis, deputate uobis tamquam omnino dimissum quidquid mali a uobis non est illo regente commissum. oculi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ audis qͣ ꝓpt̃ qͥse putat stare caueat ne cadat: Int̃ hȩc diuina
monita & humana pericula itane adhuc uirginib scĩs humilitatẽ
ꝑsuadere laboramꝰ : An uͦ ꝓpt̃ aliud credendũ . ẽ. ꝑ mittere dm̃
ut misceant᷑ nuinero ꝓfessionis ur̃ȩ multi & multȩ casuri & casurȩ
nͥ ut his cadentib: timor ur̃ augeat᷑ qͦ suꝑbia cõprimat᷑ quã sic
odit dsut contra hanc unã se tantũ humiliarit altssimꝰ: Nisi forte
reuera idõ minꝰ tuneb̾ magisq in flaberis. ut modicũ diligas eũ.
qͥ te tantũ dilex̃ ut traderet semet ipsũ ꝓte: quia modicum tͥ
dimisit. uiuenti iudelic& apueritia religiose. pudice .pia castitate
illibata uirginitate: Quasi uͦ ñ tu multo ardentiꝰ diligere debes eũ
qͥ flagitiosis ad se conuersis quȩcunq dimisit. in ea te cađe ñ ꝑmisit:
At ił ille phariseus qͥ ꝓpt̾ea modicũ diligebat quia modicum

Expanded text:
quod audis: quapropter qui se putat stare, caueat ne cadat? inter haec diuina quod audis: quapropter qui se putat stare, caueat ne cadat? inter haec diuina monita et humana pericula itane adhuc uirginibus sanctis humilitatem persuadere laboramus? . An uero propter aliud credendum est permittere deum, ut misceantur numero professionis uestrae multi et multae casurae et casuri, nisi ut his cadentibus timor uester augeatur, quo superbia comprimatur? quam sic odit deus, ut contra hanc unam se tantum humilaret altissimus. nisi forte reuera ideo minus timebis magisque inflaberis, ut modicum diligas eum, qui te tantum dilexit, ut traderet se ipsum pro te, quia modicum tibi dimisit, uiuenti uidelicet a pueritia religiose, pudice, pia castitate, inlibata uirginitate. quasi uero non tu multo ardentius diligere debes eum, qui flagitiosis ad se conuersis quaecumque dimisit, in ea te cadere non permisit. aut uero ille pharisaeus, qui propterea modicum diligebat. quia modicum
Abbreviated transcription (Latin):
oleaster ipse usus ÷ dicens Noli altũsaꝑe s: time. Ipse om̃ia menbra .xi
generalit ad monens ait. Cũ timore & tremore urãm ipsoꝵ salutẽ
oꝑamini. Ds̃ est eñi qͥ oꝑat᷑ in uob̾ & uelle & oꝑari ꝓbona uolun¬
tate: ne aduetus testam̃tũ uideat᷑ ꝑtinere qđ scriptũ. ẽ. seruite
d̃o intimore : & exultate ei cũ tremore. Et quȩ magis mebra sc̃i
uirginalẽ ꝓfitent᷑ sc̃itatẽ : Quomͦ aũt requiescit. ubi ñ inuenit
locũ suũ : Quid aliud qua cor humiliatũ qđ impleat ñ unde resi
iuste uiuis. iã pie uiuis. pudice. castȩ. uirginali scitate uiuis: ad huc
tam̃ hic uius: & ñ humiliaris audiendo nunqͥd ñ tẽp̃tatio.ẽ. uita
humana suꝑ t̾ram: Non te a p̃fidenti elatione reuerberat. uȩs
mundo ab scandalis: Non contremiscis ne de puteris in multis
quoꝵ refrigescit caritas qm̃ abundat iniqͥtas: Non ꝑcutit pectus

Expanded text:
oleaster, ipse usus est dicens: noli altum sapere, sed time; ipse omnia membra Christi oleaster, ipse usus est dicens: noli altum sapere, sed time; ipse omnia membra Christi generaliter admonens ait: cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate. ne ad uetus testamentum uideatur pertinere quod scriptum est: seruite domino in timore, et exultate ei cum tremore. Et quae magis membra corpuirginalem profitentia sanctitatem? quomodo autem requiescit, ubi non inuenit locum suum? quid aliud quam cor humilatum quod inpleat, non unde resilentem uerba mea? iam iuste uiuis, iam pie uiuis, pudice, sancte, uirginali castitate uiuis; adhuc tamen hic uiuis et non humilaris audiendo: numquid non temptatio est uita humana super terram? non te a praefidenti elatione reuerberat: uae mundo ab scandalis? non contremescis, ne deputeris in multis quorum refrigescit caritas, quoniam abundat iniquitas? non percutis pectus,
Abbreviated transcription (Latin):
ded ectationẽ dñi. & ꝓtegr tẽplo eiꝰ & neaũcas faciẽ tuã ame &e desi¬
derat & deficit anima mea in atria dñi. Illas uoces habuegieq oculos
leuiare ũ audebat ad celũ : & quȩ rigabat lacrimis pedes dñ ad un¬
petrandã ueniã grauiũ peccntoꝵ has aũt tu habeto. quȩ sollitta es
ea que st̃ dñi ut sis scã & corpore & sp̃u. Illis uocib comitat᷑ tunor
qͥ torm̃tũ habet. que ꝑfecta caritas foras muiteit his aũt uocibus
comita t̃ tinor dñi castus: ꝑ manens in scłm scđi. & utriq generi di¬
cendũ ẽ. noli altũ saꝑe s time: ut homo nec depeccatoꝵ suoꝵ de¬
fensione nec de iustitȩ p̃sũptione se ex collat. Nã & ipse paulus qui
dixit non eni accepistis sp̃m seruitutis iterũ iitimore .: tam̃ comite
caritãs ait. cũ timore & tremore multo fui a pđ uos. Et ea sententia
quã cõmenoraui ne aduersus fractos oleȩ ramos insertus suꝑbiret

Expanded text:
ni et protegi templum eius, et: ne auertas faciem tuam a me, et: desiderat et deficit anima mea in atria domini. illas uoces habuerit, qui oculos leuare non audebat ad caelum et quae rigabat lacrimis pedes ad impetrandam ueniam grauium peccatorum; has autem tu habeto, quae sollicita es ea quae sunt domini, ut sis sancta et corpore et spiritu. illis uocibus comitatur timor, qui tormentum habet, quem perfecta caritas foras mittit; his autem uocibus comitatur timor domini castus permanens in saeculum saeculi. et utrique generi dicendum est: noli altum sapere, sed time. ut homo nec de peccatorum suorum defensione nec de iustitiae praesumptione se extollat. nam et ipse Paulus, qui dixit: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timore, tamen timore comite caritatis ait: cum timore et tremore multo fui ad uos, et ea sententia, quam commemoraui, ne aduersus fractos oleae ramos insertus superbiret
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ diligere qͥsi a qͦ tͥ modicũ dimissũ .ẽ. s potiꝰ multũ dilige
aqͦ tͥ multũ tributũ .ẽ. Si enĩ diligit cui donatũ.ẽ. ne reddent:
qͣnto magis debet diligere cui donatũ.ẽ. ut habert. Nlã & quis qͥs
abuutio pudicꝰ ꝑmanet ab illo regit᷑. & quis qͥs ex impudico pudi¬
cus fit. ab illo corrigit & quisquis usq in fiẽ impudicus ẽ. ab illo
deserit᷑. Hoc aũt ille occulto uidicio facere potest: iniqͦ ñ potest
& fortasse idõ latet: ut plus timeat᷑ & minꝰ suꝑbiat᷑: de inde ĩam
sciens homo grã di se ẽe. qđ ẽ. ñ incidat in aliũ suꝑbiȩ laqueũ.
ut de ipsa dĩ gr̃a se extollendo spernat cęteros. Quouitio alius
ille phariscus & de bonis quȩ habebat dõ gr̃as agebat: & tam̃ se
suꝑ publicanũ peccata confitentẽ extollebat s Sndigit fuodon

Expanded text:
gere, quasi a quo tibi modicum dimissum est, sed potius multum dilige, a quo tibi multum tributum est. si enim diligit, cui donatum est, ne redderet, quanto magis debet diligere, cui donatum est, ut haberet! nam et quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis ex inpudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis usque in finem inpudicus est, ab illo deseritur. hoc autem ille occulto iudicio facere potest, iniquo non potest. et fortasse ideo latet, ut plus timeatur et minus superbiatur. Deinde iam sciens homo gratia dei se esse quod est, non incidat in alium superbiae laqueum, ut de ipsa dei gratia se extollendo spernat ceteros. quo uitio alius ille pharisaeus et de bonis, quae habebat, deo gratias agebat et tamen se super publicanum peccata confitentem extoll
Abbreviated transcription (Latin):
apłs etiã apse paulus. Non enĩ accepimꝰ spm̃ seruitutis iterũ
intimo̾e s accepimꝰ sp̃m ad optionis filioꝵ. in qͦ clamanꝰ
abba pat̃. Illũ eũ timorẽ credo dicere. qͥ datꝰ erat in ue¬
teri testam̃to : ne ad muterent᷑ tẽporalia boni a quȩ
edsꝓmiserat ñ sub grã fibiis sed sublege adhue ł seruis
Est etiã timor ignis ȩt̃ni ꝓpt̃ quẽ deuitandũ dõ sen¬
iure. nondũ ẽ iutiq ꝑ fectȩ caritatis. Aluid ẽ. enĩ¬

Expanded text:
apostolus etiam Paulus: non enim accepimus spiritum seruitutis iterum apostolus etiam Paulus: non enim accepimus spiritum seruitutis iterum in timore; sed accepimus spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: abba, pater. illum eum timorem credo dicere, qui datus erat in uetere testamento, ne amitterentur temporalia bona, quae deus promiserat nondum sub gratia filiis, sed sub lege adhuc seruis. est etiam timor ignis aeterni, propter quem deuitandum deo seruire nondum est utique perfectae caritatis. ali
Abbreviated transcription (Latin):
uirginalis : ut sic quomͦ uirgo es sic omĩno seruans in
corde qđ renata es seruans in carne qđ nata es concipias
tam̃ timorẽ dñi & parturias spm salutis. Tunor quidẽ ñ .ẽ.
in caritate . s ꝑ fecta sic̃ scriptũ ẽ. caritas foras mittit timorẽ:
s timorẽ hominũ ñ dĩ. timorẽ tẽporaliũ maloꝵ. ñ diuini
infine iudicii. Noli altũ sapere s time. Ama dĩ bonitatẽ. time
seueritatẽ. Utrũq te suꝑbã. eẽ ñ sinit. Amando eñi times
ne amatũ & a mantẽ grauit̃ offendas. Na grauior offensio
quã ut suꝑbra illi displiceas qui ꝓpt̃ te suꝑbis displicaut ⁊¬
& ubi magis. eẽ. debet timor ille castus ꝑ manens i scłm
non .e. incaritate. iste aũt castus ñ recedit a caritate
Si ñ amastime ne pereascisi am astine displiceas. Illum
timorẽ caritatis foras mitat: cũ ista intro currit. Dicit

Expanded text:
uirginalis, ut sic, quomodo uirgo es, sic omnino seruans in uirginalis, ut sic, quomodo uirgo es, sic omnino seruans in corde, quod renata es, seruans in carne, quod nata es, concipias tamen a timore domini et parturias spiritum salutis. timor quidem non est in caritate, sed perfecta, sicut scriptum est, caritas foras mittit timorem, sed timorem hominum, non dei, timorem temporalium malorum, non diuini in fine iudicii. noli altum sapere, sed time; ama dei bonitatem, time seueritatem: utrumque te superbam esse non sinit. amando enim times, ne amatum et amantem grauiter offendas. nam quae grauior offensio. quam ut superbia illi displiceas, qui propter te superbis displicuit? et ubi magis esse debet timor ille castus permanens in non est in caritate; iste autem castus non recedit a caritate. si non amas, time, ne pereas; si amas, time, ne displiceas. illum timorem caritas foras mittit; cum isto intro currit. dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Uade ueni ad illũ : & disce qm̃ mitis .ẽ. & humilis corde. Non
ibis ad eũ qͥ oculos ad celã leuare ñ audebat onere iniqͥtatis
sed adeũ q de celo descendit pondere caritatis don ibis ad eã
quȩ dñ I sui pedes lacrimis rigauit. querens indulgentiã
grauium peccatoꝵ sed ibis ad eũ qͥ cũ daret indulgentiã
om̃iũ peccatoꝵ. lauit pedes seruoꝵ suorũ. Noui dignitatẽ
uirginitatis tuȩ. Non tͥ ꝓpono imitandũ publicanũ humilit̃
accusantẽ delicta sua. s timeo tibi phariseũ suꝑbe iactantẽ
merita sua. Non dico. esto qualis illa de qͣ dictũ . ẽ. dimittunt᷑
ei peccata multa qm̃ dilex̃ multũ: sed metuo necũ tͥ modicũ
dimita putas. modicũ diligas. Metuo inqũã tͥ uehem̃ter.
necũ te agnũ quocunq ierit secuturã. eẽ. gloriaris: eũ p̃tu
more suꝑbiȩ seqͥ ꝑ angusta non possis. Bonũ tibi . ẽ. o anima

Expanded text:
uade, ueni ad illum et disce, quoniam mitis est et humilis corde. non uade, ueni ad illum et disce, quoniam mitis est et humilis corde. non ibis ad eum, qui oculos ad caelum leuare non audebat onere iniquitatis, sed ad eum, qui de caelo descendit pondere caritatis; non ibis ad eam, quae domini sui pedes lacrimis rigauit quaerens indulgentiam grauium peccatorum, sed ibis ad eum, qui, cum daret indulgentiam omnium peccatorum, lauit pedes seruorum suorum. noui dignitatem uirginitatis tuae: non tibi propono imitandum publicanum humiliter accusantem delicta sua, sed timeo tibi pharisaeum superbe iactantem merita sua. non dico: esto qualis illa, de qua dictum est: dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum, sed metuo, ne, cum tibi modicum dimitti putas, modicum diligas. Metuo, inquam, tibi uehementer, ne, cum te agnum quocumque ierit secuturam esse gloriaris, eum prae tumore superbiae sequi per angusta non possis. bonum tibi est o anima
Abbreviated transcription (Latin):
ini te audiant: qm̃ mitis es & humilis corde. hii aͣnto magna sunt hu¬
milient se in om̃ib: ut corã te inuenant grãm Iusti st̃. s ñ qͥd sicut tu
uostificant impiũ casti sunt. s eos inpeccatis matres eoꝵ inuteris aluert̃¬
ñ abeis qͥb peccata dimitas  seda te ipso agno dĩ qͥ tollis pec¬
cita mundi: qm̃ mitis es & humilis corde. Non ego de aiuima pre
pudicuqus appeticũ carnalẽ necusq ad concessu conuugiũ sela¬
xusti que decessurũ corpus nec suecessori ꝓpangando in dulsisti
quȩ fluitantia menbra t̾rena in cęli consuetudinẽ suspendisti
ñ ego te ut discas humilitatẽ ad publicanos & peccatores mitto
qͥ tam̃ in regnũ cȩloꝵ p̃cedt̃ suꝑbos Nonte ad hos mitto. Indigni
forma p̃ filiis hominũ & conteptũ a filiis hominũ ꝓfiliis hominũ
Ad eũ qͥ dominans angłis in mortalib nonde dignat᷑ ẽ. seriuit
mortalibus Eũ certe humilẽ ñ iniqͥtas sed caritas fecit caritas

Expanded text:
i te audiant, quoniam mitis es et humilis corde. Hi quanto magni sunt, tanto humilient se in omnibus, ut coram te inveniant gratiam. Justi sunt: sed numquid sicut tu justificans impium? Casti sunt: sed eos in peccatis matres eonon ab eis, quibus peccata dimittis, sed a te ipso agno dei, qui tollis peccata mundi, quoniam mitis es et humilis corde. Non ego te, anima pia, pudica, quae adpetitum carnalem nec usque ad concessum coniugium relaxasti, quae decessurum corpus nec successori propagando indulsisti, quae fluit-antia membra terrena in caeli consuetudinem suspendisti: non ego te, ut discas humilitatem, ad publicanos et peccatores mitto, qui tamen in regnum caelorum praecedunt superbos, non te ad hos mitto; indigni forma prae filiis hominum et contemptum a filiis hominum pro filiis hominum, ad eum, qui dominans angelis inmortalibus non dedignatus est seruire mortalibus. eum certe humilem non iniquitas, sed caritas fecit, caritas
Abbreviated transcription (Latin):
duũ illud .ẽ. in peccore simile hominis. hoc in homine simile
peccoris. Uerũ qđ dixi ad naturã ꝑtinere nuptiarũ ut maris¬
& femina generandi societate uingantur. & ita in uicẽ non
fraudent sicut om̃is societas fraudulentũ sociũ naturaliter
pati non uult. hoc tã euidens bonũ cũ infideles habent : qͥa in fidelit̃
utuit᷑ uimalũ peccatũq conuertunt. Eomodo gͦ & illã concupis¬
centiã carnis qua caro concupiscit aduersus sp̃m: ini usũ iustitiȩ con¬
uertunt fideliũ nuptiȩ. habent quippe intentionẽ generandi
regenerandos. ut qui ex eis scłi filii nascunt᷑ in dĩ filios renascantur
Qua ꝓpt̃ qͥ non hac intentione ac uoluntate hoc fine generant
filios ut eos ex menbris hominis pͥmi in menbra transferant xp̃i
sed infideles parentes in fideli ple głient᷑ etiã si tantȩ sit obser

Expanded text:
duorum illud est in pecore simile hominis, hoc in homine simile duorum illud est in pecore simile hominis, hoc in homine simile pecoris. uerum quod dixi ad naturam et femina generandi societate jungantur, et ita invicem non fraudent, sicut omnis societas fraudulentum socium naturaliter pati nutuntur, in malum peccatumque conuertunt. eo modo ergo et illam concupiscentiam carnis, qua caro concupiscit aduersus spiritum, in usum iustitiae conuertunt fidelium nuptiae. habent quippe intentionem generandi regenerandos, ut qui ex eis saeculi filii nascuntur in dei filios renascantur. quapropter qui non hac intentione, hac uoluntate, hoc fine generant filios, ut eos ex membris hominis primi in membra transferant Christi, sed infideles parentes de infideli prole gloriantur, etiamsi tanta sint obser
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt hȩc homines sine fide quȩ uident᷑ ad conuigalẽ
pudicitiã ꝑtinere. siue hominib placere querentes. uł
sibi uł aliis. siue in his reb quas uiciose concupiscunt huma¬
nas molestias deuitantes. siue de monib seruientes: non
peccata cohercent᷑. sed aliis peccatis alia peccata uinciunt᷑
Ab sit hoc pudicũ ueracit̃ dici: qui non ꝓpt̃ dm̃ uerũ fidẽ
conubi i seruat uxori. Copulatio itaq marise feminȩ gene¬
randi causa : bonũ. ẽ. naturale nuptiarũ. Sed istobono male
utitur qui bestialit̃ utitur: ut sit eiꝰ intentio in uoluptate
libidinis non in uoluntate ꝓpaginis: Quã qua in non nullis
animalib rationis exꝑtib sicut in plerisq alitib & coniugioꝵ
quȩdã quasi confederatio custoditur: & socialis idificandi
oꝑa alt̾na pulloꝵ. magis eas uideri faciunt agere cũ coeunt
negotiũ sustinendi generis qũa explende libidinis. Quoꝵ

Expanded text:
faciunt haec homines sine fide, quae uidentur ad coniugalem faciunt haec homines sine fide, quae uidentur ad coniugalem pudicitiam pertinere, siue hominibus placere quaerentes, uel sibi uel aliis, siue in his rebus quas uitiose concupiscunt humanas molestias deuitantes siue daemonibus seruientes, non peccata cohercentur, sed aliis peccatis alia peccata uincuntur. absit ergo pudicum ueraciter dici, qui non propter deum uerum fidem conubii seruat uxori. Copulatio itaque maris et feminae generandi causa bonum est naturale nuptiarum. sed isto bono male utitur qui bestialiter utitur, ut sit eius intentio in uoluptate libidinis, non in uoluntate propaginis, quamquam in nonnullis animalibus rationis expertibus, sicut in plerisque alitibus, et coniugiorum quaedam quasi confoederatio custoditur et socialis nidificandi opera alterna pullorum magis eas uideri faciunt agere, cum coeunt, negotium substituendi generis quam explendae libidinis. quorum
Abbreviated transcription (Latin):
quã in ee nos oportere adhȩe accipienda & habenda etiã ꝓpam
uosunt ate cu u dẽ dona. ẽe. monstrantur : a quo petenda sunt
deiscitur sinon habent & cui sint agende gr̃ae si habent᷑: ur̃asq
uoluntates adhec ex petenda sum̃da recinenda. pacu uulsede
nos. diuinit᷑ ad iuuentur. Quidd gͣ dicimꝰ qͣndo & in quibusdã
impiis inuenit᷑ pudicitia conuigalis: Utrũ eo peccare
dicendi sunt quod dono dĩ male utant᷑. non id referentes
ad cultũ eiꝰ a quo acceper̃. An forte nec dona dĩ putanda
sunt ista qͣͥndo hȩc infideles agunt scđm apł̃i sententiam
dicentis. om̃e qđ non ÷ ex fide peccatũ. ẽ: Quis aũt audeat
dicere donũ dĩ. eẽ. peccatũ : Anima eñĩ & corpus. & quecũq
bona anine & corpori naturalit̾ insita. eciã in peccatorib
dona dĩ sunt: qm̃ ds̃ non ipsi ista fecerunt. De his aũt quȩ
faciunt dictũ ẽ : om̃e qđ non . ẽ ex fide peccatũ . ẽ. Cũ igit᷑

Expanded text:
quam inesse nobis oportere ad haec accipienda et habenda etiam propriam uoluntatem; cum uero dona dei esse monstrantur, a quo petenda sint discitur, si non habentur, et cui sint agendae gratiae, si habentur, nostrasque uoluntates ad haec expetenda, sumenda, retinenda parum ualere, nisi diuinitus adiuuentur. Quid ergo dicimus, quando et in quibusdam impiis inuenitur pudicitia coniugalis? utrum eo peccare dicendi sunt, quod dono dei male utantur non id referentes ad cultum eius a quo acceperunt? an forte nec dona dei putanda sunt ista, quando haec infideles agunt, secundum apostoli sententiam dicentis: omne quod non est ex fide peccatum est? quis autem audeat dicere donum dei esse peccatum? anima enim et corpus et quaecumque bona animae et corporis naturaliter insita etiam in peccatoribus dona dei sunt, quoniam deus, non ipsi ista fecerunt; de his autem quae faciunt dictum est: omne quod non est ex fide peccatum est. cum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
donare sermonẽ. Na m nũꝗ placuit cuiqũa illustri iuro & tanta
qͣnta es ipse sublimitate conspicuo p̃sertĩ non ociosa degnatate lã
fruenei seci adhue. ac tib publicis eusdẽq militarib occupato. aliqͥd
meoꝵ opusculoꝵ legendũ non ame petenti. non tã diligene qõm
impudent inpingere. Si quid gͦ tale nunc feci ꝓpt̾ eas quas cõmemo¬
raui calsas dignant̃ ignosce & beniuolũ animũ adea queus¬
quunt᷑ untende: Donũ di et̃. etiã pudicitiã conuigalẽ beatus pat¬
sus ostendit. ubi dehacre loquensait. Uolo aũt om̃s homs desi ele
sicutꝰ machsũ nseduenꝰ quisq ꝓpriu habet donũ adõ Alius quidẽ¬
sier alius uͦ sic. Eece & hoc donũ dĩ. eẽ. dixit adõ. & si inferius qua

Expanded text:
donare sermonem. nam mihi numquam placuit cuiquam inlustri uiro et tanta donare sermonem. nam mihi numquam placuit cuiquam inlustri uiro et tanta quanta es ipse sublimitate conspicuo, praesertim non otiosa dignitate iam fruenti, sed adhuc actibus publicis eisdemque militaribus occupato, aliquid meorum opusculorum legendum non a me petenti non tam diligenter quam impudenter impingere. si quid ergo tale nunc feci, propter eas quas commemoraui causas dignanter ignosce et beniuolum animum ad ea quae secuntur intende. Donum dei esse etiam pudicitiam coniugalem beatissimus Paulus ostendit, ubi de hac re loquens ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum a deo, alius sic, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
impudent̃ laudat̾ pudenda concupiscentia nulla. eẽt nisi
homo aute peccasset. Nuptiȩ uero eent: etiã si nemo peccasset
fieret quippe sine isto morbo seminatio filioꝵ in corpore
corpore mortis huiꝰ fieri non potest. Cur aũt ate pocisiumũ
de hac re scribere uoluerum tres maxine causȩ sirie quas
breuit᷑ uitimabo. Una .ẽ: quia donante xp̃o magna tibi ẽt
obseruantia pudicitiȩ coniugalis. Altera: quia ꝓphanis istis
nouitatib quib hic disputando resistimꝰ tu potestante cu¬
rando & in stando efficacit᷑ restitisti. Tercia: qm̃ quiddã litte¬
rarũ abeis conscriptũ in tuas manus uenisse cognoui. Quod
licet fide robustissuna irriseris. bonũ .ẽ. tam̃ ut etiã nouerun
.te. pceput ad confessionẽ om̃i poscenti nos rationẽ defide & spe
sciatis quo modo oporteat uos umniciuq respondere. Ista sunt p̃cipue
quȩ me copuler ut hoc uolumine tecũ haberẽ qualẽ dĩs dignaret᷑

Expanded text:
impudenter laudatur, pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio filiorum. Huc usqucorpore mortis huius. Cur autem ad te potissimum de hac re scribere uoluerim, tres maximae causae sunt, quas breuiter intimabo. una est, quia donante Christo magna tibi est obseruantia pudicitiae coniugalis; altera, quia profanis istis nouitatibus, quibus hic disputando resistimus, tu potestate curando et instando efficaciter restitisti; tertia, quoniam quiddam litterarum ab eis conscriptum in tuas manus uenisse cognoui, quod licet fide robustissima inriseris, bonum est tamen, ut etiam nouerimus esse praecipit ad confessionem omni poscenti nos rationem de fide et spsciatis quomodo oporteat uos unicuique respondere. ista sunt praecipue quae me compulerunt, ut in hoc uolumine tecum haberem qualem dominus dignaretur
Abbreviated transcription (Latin):
culpa quisꝗ ab officio remoueat᷑: sacram̃to dñi semel im¬
posito non carebat quã uis ad uidiciũ ꝑmanente. Generatio¬
nis itaq causa fieri nuptias apłs ita testis . ẽ. Uolo inquit iu¬
niores nubere. & quasi ei diceretur. ut quid: continuo sub¬
iecit: Filios ꝓcreare: matres famuilias ẽe. Ad fidẽ castita¬
tis illud ꝑ tuiet. Uxor aũt non habet potestatẽ corporis
sui : sed uir. Similit̃ & uir non habet potestatẽ corporis sui

Expanded text:
culpa quisquam ab officio remoueatur, sacramento domini semel inculpa quisquam ab officio remoueatur, sacramento domini semel inposito non carebit, quamuis ad iudicium permanente. generationis itaque causa fieri nuptias apostolus ita testis est. uolo, inquit, iuniores nubere. et quasi ei diceretur: ut quid? continuo subiecit: filios procreare, matres familias esse. ad fidem autem castitatis illud pertinet: uxor non habet potestsui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
se habet : ut siquid i eis ꝑ carnis cõmixtionẽ quod excedat
generandi necessitatẽ qua ius uenialit̃ factũ fuerit:
contaminatio sit. Nam quid ex piat uenia. si om̃ino non
contaminat illa ꝓgressio : Aqua contaminatione mirum si
inmunes. eẽnt. pueri sequentes agnũ: nisi uirgines ꝑmanerent
Bonũ igitur nuptiarũ ꝑ om̃s gentes atq om̃s homuines in
causa generandi.ẽ: & infide castitatis. Quod aũt ad popłm
dĩ ꝑtinet. etiã in scĩtate sacram̃ti: ꝑ qũa nefas. ẽ. etiã repudio
discedentẽ alteri nub̃e dũ uir eius uiuit. nec saltim ipsa
causa pariendi. Quȩ cũ sola sit qua nuptiȩ fuint: nec ea re
subsequent̃ ꝓpt̃ qua fuint soluitur uinculũ nuptiale nisi
conuigis morte : quẽ ad modũ si fiat ordinatiocleri ad plebẽ
congregandã etiã si plebis congregatio non subsequat᷑. ma¬
nec tam in illis ordinatis sacram̃tũ ordinationis Et si aliqͣ

Expanded text:
se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. Bonum causa generandi, et in fide castitatis; quod autem ad populum Dei pertinet, etiam in sanctitate sacramenti, per quam nefas est repudio discedentem alteri nubere, dum vir ejucausa pariendi: quae cum sola sit qua nuptiae fiunt, nec ea re non subsequente propter quam fiunt soluitur uinculum nuptiale nisi coniugis morte. quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto ergo citius ut etiã sine uxore. ẽẽt. sic hoc iuberetur
audiret. Unde non frustra sepe miram nonnullos utriuisq
sexus ab om̃i concubitu continentes negligent̃ obȩdire pre¬
ceptis : cũ tã ardent̃ arripueruit non uti concessis. Unde quis
dubitet excellentiȩ scõꝵ illoꝵ patrũ atq matrũ filios ge¬
nerantiũ non recte cõparari mares ac feminas nr̃i tẽporis quã¬
uis ab om̃i concubitu in munes. in uirtute obedientiȩ minores.
etiã si illis hominib & in habitu animi defuis sec qđ in istoꝵ
oꝑe manifestũ .ẽ: Sequantur gͦ agnũ pueri cantantes canticũ
norũ : sicut in a pocalipsi scriptũ. ẽ. qui cũ mulierib se non conta¬
minauerunt. non ob aluid nisi quia uirgines ꝑ manserunt:
nec idõ se arbitrentur meliores. eẽ. primis patrib sc̃ĩs. qui nup¬
tus ut itã dicã non nuptialit̾ usi sunt. Carũ quippe usus ita

Expanded text:
quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc iuberetur, quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc iuberetur, audiret! unde non frustra saepe miramur nonnullos utriusque sexus ab omni concubitu continentes neglegenter oboedire praeceptis, cum tam ardenter adripuerint non uti concessis. unde quis dubitat et excellentiae sanctorum illorum patrum atque matrum filios generantium non recte conparari mares et feminas nostri temporis, quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute oboedientiae minores, etiamsi illis hominibus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulieribus se non contaminauerunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis, ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ꝑ tinet non fornicari. non mechari. nullo illicito con¬
cubitũ maculari. Quȩ qui non obseruant. contra p̃ceptũ dĩ
faciunt: & ob hoc extorres sunt a uirtute obedientiȩ. Uir¬
ginitas aũt ꝓpt̾ea potest. ẽẽ. sine oboedientia: quia potest
femuia consilio iurginitatis accepto & custodita uirginitate
p̃cepta contẽpnere. sicut multas sacratas uirgines nouimus
uerbosas. curiosas. ebriosas. litigiosas. auaras. suꝑbas. Quȩ
om̃ia contra p̃cepta sunt: & sic̃ ipsã euã in obȩdientiȩ erimine
occidunt. Qua ꝓpt̃ non solũ obȩdiens in obedienti: sed &x obȩ¬
dientior conugata. muius obȩdienti uirgini p̃ponenda . ẽ.
Ex hac obȩdientia pat̾ ille qui sine uxore non fuit: esse sine
unico filio & a se occiso paratus fuit. Unicũ enĩ non in merito
dixerim: de quo audiuit adño. Inisa ac uocabit᷑ tibi noͤmen.

Expanded text:
namque pertinet non fornicari, non moechari, nullo inlicito connamque pertinet non fornicari, non moechari, nullo inlicito concubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorres sunt a uirtute oboedientiae. uirginitas autem propterea potest esse sine oboedientia, quia potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam inoboedientiae crimine occidunt. quapropter non solum oboediens inoboedienti, sed oboedientior coniugata minus oboedienti uirgini praeponenda est. Ex hac oboedientia pater ille, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit. unicum enim non inmerito dixerim, de quo audiuit a domino: in Isaac uocabitur tibi semen.
Abbreviated transcription (Latin):
conferas ebriosam uirginẽ sobriȩ coniugate. quis dubitet eandẽ
ferre sententiam: N aptiȩ quippe & uirginitas duo bona sunt:
quoꝵ alterũ mauis Sobrietas aũt & ebriositas. sicut obȩdientia
&e contumatia : illa bona sunt. hȩc mala. Melius ẽ. aũt habere
om̃ia bona uđ minora qũa magnũ bonũ cũ magnomalo : quia
&e in corporalib bonis melius . ẽ. habe zachei staturã cũ sanitate
cõparanda sitꝰ quia & illa nuptialis casticas. ẽ. & idõ bonũ.ẽ.
sed minus qũa uirginalis Tanto gͦ minor in bono obedienti
quanto maior inbono castitatis si altera alteri cõparet᷑: quȩ
pͥponenda sit uidicat. qui primo ipsã castitatẽ && obedientiã
cõparans uidet om̃ium uirtutũ quodã mͦ matrẽ. eẽ obȩdien¬
tiam. Acꝑ hoc idõ potest. eẽ. obȩdientia sine uirguutate:
quidẽ potest: sel sine castitate. ẽe. non potest. Ad castitatẽ

Expanded text:
conferas ebriosam virginem sobriae conjugatae, quis dubitet eamdem conferas ebriosam virginem sobriae conjugatae, quis dubitet eamdem ferre sententiam? Nuptiae quippe et virginitas duo bona sunt, quorum alterum majus: sobrietas autem et ebriositas, sicut obedientia et contumacia, illa bona sunt, haec mala. Melius est autem habere omnia bona vel minora, quam magnum bonum cum magno malo: quia et in corporis bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate, comparanda sit; quia et illa nuptialis castitas est, et ideo bonum est, sed minor quam virginalis. Tanto quanto maior in bono castitatis, si altera alteri conparetur, quae praeponenda sit iudicat qui primo ipsam castitatem et oboedientiam conparans uidet omnium uirtutum quodam modo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboedientia sine uirginitate, quidem potest, sed sine castitate esse non potest. ad castitatem
Abbreviated transcription (Latin):
est habet: id qđ .ẽ. amplius non utiq habet. Insexaginta eñi sunt
habet. in distributione officioꝵ positũ .ẽ. non ingesta uirtutũ.
quia nec bono mi scđiae caret. qui nonuenit miseros. quib pos¬
sit misericordit̃ sub uenire. Huc accedit: quia non recte cõparant᷑
homines hominib ex uno aliquo bono. Pieri eñi potest ut alius
non habeat aliqͥd qđ alius habẽt: sed aliud habeat qđ pluris
estimandũ.ẽ. Mauis eñi bonũ. ẽ. obȩdientiȩ: qũã continentiae.
Nã conubiũ nusqũa nr̃arũ scripturarũ auctoritate dãnat᷑:
in obȩdientia uero nusqũa absoluitur. Si gͦ ꝓponat᷑ uirgo ꝑ¬
mansura sed tam̃ in obȩdiens. & maritata quȩ uirgo ꝑ manere
non posset. sed tam̃ obȩdiens: qu̾a meliorẽ dicamꝰ minus lauda¬
bilẽ qua si uirgo. eẽt. an condẽnabilẽ sicut uirgo. ẽ Ita si¬

Expanded text:
est habet, id quod est amplius non utique habet. in sexaginta enim sunt est habet, id quod est amplius non utique habet. in sexaginta enim sunt habet, in distributione officiorum positum est, non in egestate uirtutum, quia nec bono misericordiae caret, qui non inuenit miseros, quibus possit misericorditer subuenire. Huc accedit, quia non recte conparantur homines hominibus ex uno aliquo bono. fieri enim potest, ut alius non habeat aliquid quod alius habet, sed aliud habeat quod pluris aestimandum est. maius enim bonum est oboedientiae quam continentiae. nam conubium nusquam nostrarum scripturarum auctoritate damnatur, inoboedientia uero nusquam absoluitur. si ergo proponatur uirgo permansura, sed tamen inoboediens, et maritata, quae uirgo permanere non posset, sed tamen oboediens, quam meliorem dicamus? minus laudabilem quam si uirgo esset, an damnabilem, sicut uirgo e
Abbreviated transcription (Latin):
maiores in oꝑe. eius: quã ini animo eius qui ꝓpt̃ea tenuit con¬
uigu castitatẽ. quia non potuit ampliorem. Sic & femuna
innupta quȩ cogitat ea quȩ sunt dñi. ut sit scã & corpore &
sp̃u. cũ audierit inpudentẽ illũ p̃cantatorẽ dicentẽ. tu ergo
melior qũa sarra : Respondeat. Ego melior sũ: sed his quȩ uir
tute huiꝰ continentiȩ carent. Quod de sarra non credo. Fecit gͦ
illa cũ ista uirtute qđ illi tẽpr̃i congruebat. quo ego sũ immu¬
nis ut in ineo etiã corpore appareat qđ illa in animo conserua¬
bat Resgͦ ipsas si cõparemus : nullo modo dubitandũ . ẽ. meliorẽ
ẽẽ. castitatẽ continentiȩ. qua castitatẽ nuptialẽ. cũ tam̃ utrũq
sit bonũ. Homines uero cũ cõparamꝰ : ille ẽ melior qui bonum
amplius qũa alius habet. Porro qui amplus eiusdẽ generis
habet: & id quod muus. ẽ. habet. Qui aũt tantũ modo quod min

Expanded text:
maior est, quam in animo eius, qui propterea tenuit conmaior est, quam in animo eius, qui propterea tenuit coniugii castitatem, quia non potuit ampliorem. sic et femina innupta. quae cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu, cum audierit inprudentem illum percontatorem dicentem: tu ergo melior quam Sarra? resptute hujus continentiae carent: quod de Sara non credo. Fecit ergo illa cum ista virtute quod illi tempori congruebat, a quo ego sum immunis, ut in meo etiam corpore appareat quod illa in animo conservabat. Res ergo ipsas si comparemus, nullo modo dubitandum est meliorem esse castitatem continentiae quam castitatem nuptialem, cum tamen utrumque sit bonum; homines uero cum comparamus, ille est melior, qui bonum amplius quam alius habet. porro qui amplius eiusdem generis habet, et id quod minus est habet; qui autem tantummodo quod minus