comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis ex pressit dicens. qđ firmaint celũ sicut fumũ.
subtilem eiusnaturã. pec solidã cupiens declarare.
Ad speciem quoq eius abundat. quod ipse de caeli
firmam̃to locutus est. quia fecit dscelũ sic̃ camerã.
quod intra cęli ambitum uniuersa claudantur:
quae uel in marigeruntur & terris. Quodsimilit̃
significatur cũ legitur. quia caelũ dñs extendit.
Extenditur enĩ uel quasi pellis ad tabernaculũ ꝓtec¬
tionis habitationisq scõꝵ. uel quasi liber ut pluri-¬
morum scribantur nomina. qui xp̃i gram fide & dcuo¬
tione meruer̃. quib dr̃. G audete: quia nomina ur̾̃a
scripta sunt in cado. De terrȩ quoq uel qualitate
uel positione tractare. Nichil ꝓderit ad spem futuri
cum satis sit ad scientiã qđ scripturarũ diuinarũ series
cõprehendit. quia suspendit terrã innihilo. Quid
nobis discutere utrum inaere pendãt ansuꝑ aquam
ut inde nascatur controuersia. quomodo aerisnat᷑ã

Expanded text:
elestis expressit dicens quod firmauerit caelum sicuti fumum, subtilem eius naturam nec solidam cupiens declarare. ad speciem quoque eius abundat quod ipse de caeli firmamento locutus est quia fecit deus caelum sicut cameram, quod intra caeli ambitum uniuersa claudantur, quae uel in mari geruntur et terris. quod similiter significatur, cum legitur, quia caelum deus extendit. extenditur enim uel quasi pellis ad tabernacula, habitationes sanctorum, uel quasi liber, ut plurimorum scribantur nomina, qui Christi gratiam fide et deuotione meruerunt, quibus dicitur: gaudete quia nomina uestra scripta sunt aquis. de terrae quoque uel qualitate uel positione tractare nihil prosit ad speciem futuri, cum satis sit ad scientiam quod scripturarum diuinarum series conprehendit quia suspendit terram in nihilo. quid nobis discutere utrum in aere pendeat an super aquam, ut inde nascatur controuersia, quomodo aeris natura
Abbreviated transcription (Latin):
filium patri. atq utriusq eandem głam confit&ur
Reste autem non plures. sed duo sunt hominipedes.
Q uaterni enim pedes feris acbeluis sunt bini auib
conpl&us est dies sextus. & inundani operis summa
conclusa est ꝑfesto uidelic& homine inquo principa
tus est animantium uniuersarum. & summa quaedam
uniuersitatis. & omnis mundanȩ grãcreature Ceste
deferamus silentium. quõ requieuit ds̃ ab omnib mundi
operib. requi euitꝰ in recessu hominis. requieuit in eius mente

Expanded text:
Filium Patri, atque utriusque eamdem gloriam confitetur. Filium Patri, atque utriusque eamdem gloriam confitetur. Recte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim pedes feris ac belluis sunt, bini avibucompletus est dies sextus, et mundani operis summa conclusio est; perfecto videlicet homine in quo princtus est animantium uniuersarum et summa quaedam uniuersitatis et omnis mundanae gratia creaturae. certe deferamus silentium, quoniam requieuit deus ab omnibus mundi operibus. requieuit autem in recessu hominis, requieuit in eius mente
Abbreviated transcription (Latin):
quando nulla est uiscerum crassitudoq pulsum possit
obducere: ossa quoque omnia tenui oꝑta sunt uiscere &
reunsta neruis. precipuę tamencapitis leuitesta sunt.
corio. quo possint aliquod aduersum inbres & frigora
habere inunimen capillis densioribus uestiuntur
Quidde genitalibus loquor. quae uenis eregione ceruicis
ꝑrenes lumbosq deductis suscipiunt genitale semi¬
nium ad munus & ad grãm ꝓ creandi: quid deoffi¬
cio pedum. qui totum corpus sine Uilla sustinent
oneris iniuria: flexibile genu quo prec&eris dñi miti¬
gatur offensa. iram uilc& ur. gr̃ã ꝓ uocatus: Hoc en in
patrissũ mi erga filium donum est. ut in nomine dñi
omne genu curu& celestium & terrestrium & infernoꝵ
& omnis lingua confiteatur quo dñs ĩc iN gła dĩ
patris: Ouo enim sunt quae prec&eris dm̃ mulcent.
humilitas & fides: spes . Itaq ex primit humilitatis
affestum & sedulȩ seruitutis obsequiun: Fides aequat.

Expanded text:
quando nulla est uiscerum crassitudo, quae pulsum possit quando nulla est uiscerum crassitudo, quae pulsum possit obducere. ossa quoque omnia tenui operta sunt uiscere et reuincta neruis, praecipue tamen capitis leui tecta sunt corio et, quo possint aliquod aduersus imbres et frigora habere munimen, capillis densioribus uestiuntur. quid de genitalibus loquar, quae uenis e regione ceruicis per renes lumbosque deductis suscipiunt genitale seminium ad munus et gratiam procreandi? quid de officio pedum, qui totum corpus sine ulla sustinent oneris iniuria? flexibile genu, quo prae ceteris domini mitigatur offensa, ira mulcetur, gratia prouocatur. hoc enim patris summi erga filium donum est: cuius nomine domini omnes genu curuent caelestium et terrestrium et infernorum et omnis lingua confiteat 11. Duo enim sunt quae prae caeteris Deum mulcent, humilitas, et fides. Pes itaque exprimit humilitatis affectum, et sedulae servitutis obsequium: fides aequat
Abbreviated transcription (Latin):
non possint. Inmariquoq positus. siqͥs t̃re adꝓpinquare se conicit
impsa maris fastigia. & celsa antẽnarũ cornua. uoti explarator
ascendit. & adhuc inuisibilẽ reliquis nauigantib eminus t̾ram
salutat: Ac foste dicas. Sispecula editior necessaria fuit. cur
ñ supra sũmũ uesticẽ capitis. oculi constiaitisunt. sicut cancris
ł sacrabeis insũmo sunt. quib lic& nullum caput appareat.
colla acdorsa tamen cȩtero corpori celsiora sunt: sed illis
testaualida nectam tenuis menbrana sicut nobq facile
nr̃ ductus reliquarum auultu hominis auestit. nedum
aliium purgamus in quinaremus aspectum: Simul
illud considera. quod ea quae pudoris plena sunt. eo
loco constituta sunt. ubi oꝑta uestib dsdscere non
possint. uenaꝵ pulsus ł infirmitatis int̃ nuntia. uel
salutis est eaedem tam̃ cum toto diffusasint incorpore.
Ueq nudȩ atq intactaesunt. & ita leuib operiuntur
uiscerib. ut explorandi copia sit & celeritas sentiendi.

Expanded text:
non possint. in mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis oculi constituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet nullum caput adpareat, colla ac dorsa tamen cetero corpore celsiora sunt ? sed illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile noster ductus reliquiarum a vultu hominis avertit, ne dum alvum purgamus, inquineremus aspectum. Simul illud consloco constituta sunt, ubi operta uestibus dedecere non possint. Uenarum pulsus uel infirmitatis internuntius uel salutis est. eaedem tamen cum toto diffusae corpore sint, neque nudae atque intectae sunt et ita leuibus operiuntur uisceribus, ut explorandi copia sit et celeritas sentiendi,
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ figurȩ : cotidie gͦ reges nascerent᷑. nec regalis infilios trans¬
mittere̾̃ successio: sed sẽꝑ exdiuerso statu. qͥius. imꝑialis ad qui¬
rerent potestatis orirent᷑. Quisigit᷑ regũ geniturã fili sui colligit.
Legimꝰ ceste ꝙ abiud genuit asaf. &asaf genuit iosa fat. & iosa¬
uitatẽ ꝑreges generis part̃ & honoris dusta suecessio est. Nũ qͥd

Expanded text:
s figurae! cottidie ergo reges nascerentur nec regalis in filios transs figurae! cottidie ergo reges nascerentur nec regalis in filios transmitteretur successio, sed semper ex diuerso statu qui ius his adquirerent potestatis orerentur. quis igitur regum genituram filii sui colligit, legimus certe quod Abia genuit Asaph, Asaph genuit Iosaphat, svitatem per reges generis pariter et honoris ducta successio est. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ. & aerũ nã ase abstulit. & crim̃ ab oleuit: Sed haec eoꝵ sapi¬
entia telģa raneae c̃parat᷑. inquasi culex aut musca in ciderit.
exuere se ñ potest. Siuero ualidioꝵ animantiũ ullũ genꝰ incur¬
risse ui sũ÷ ꝑ transiuit & casses rupit. infirmos atq inanes laq: os
dispauit. Talia st̃ r&ia chaldeoꝵ. ut in his infirmihereant. ualidiores
sensu offensionẽ habere ñ possint. Itaq uos. ualidiores estis. cũ uideritis
mathematicos dicite. telã araneae texunt. q. necusũ aliquẽ potest
hab ere uincula: situ ñ qͦsi culex aut musca lapsũ tuȩ infirmita¬
tis incurras. Sed qͣsi passer Aut colũba casses inualidos p̃peas uolatꝰ
celeritate dissoluas: Et eni qͥs prudentiã credat. ꝙ signoꝵ motꝰ qͥad
diem sepe mutant᷑ & multiplicit᷑ in se recurrunt ansignia deferant
potestatũ: Nã sita ess&. quantȩ ad diẽ regaliũ natiuitatũ exprime¬

Expanded text:
lulum, et aerumnam ab se abstulit, et crimen absolvit. Sed haec eorum sapilulum, et aerumnam ab se abstulit, et crimen absolvit. Sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culeexuere se non potest, si uero ualidiorum animantium ullum genus incurrisse uisum est, pertransiuit et casses rupit infirmos atque inanes laqueos suam. talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, ualidiores sensu offensionem habere non possint. itaque uos, qui ualidiores estis, cum uidetis mathematicos, dicite: telam araneae texunt. quae nec usum aliquem potest habere nec uincula, si tu non quasi culex aut musca lapsu tuae infirmitatis incurras, sed quasi passer aut columba casses inualidos praepetis uolatus celeritate dissoluas. etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur et multipliciter in se recurrunt, insignia deferant potestatum ? nam si ita esset, quantae ad diem regalium natiuitatum hi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorent: itaq cũ illo uagũ celerẽq motũ ñq ant c̃p̃hendere
Sȩpe fit ut ꝑ illã puncti & mom̃ti ĩ c̃p̃hensibilis subtilitatẽ ponant
bene fici signi aspestũ. ubi grauis atq nociua incurrit offensio: Et qͥd
mirũ si ibi homines ludunt᷑. ubi signa innoxia blas phemant᷑: q. si
nat᷑a noxia ẽẽ credunt᷑. dsgͦ sũmꝰ arguit᷑. si fecit ꝙ malũ ẽ. & fuit in¬
ꝓbitatis oꝑat̃or: Siuero exsua uoluntate putant᷑ ad supsisse ꝙ noceant
insontib & nullius adhuc facinoris pessimi sibi ẽ seust qͥb pena
ad scribit᷑ antequã culpa: qͥdtã in rationabile. ꝙͥ &iã inrationabiliũ
bestiaꝵ excedat inmanitatẽ. ut usus fraudis aut grẽ. ñ meritis homi¬
nũ deput&. sed signoꝵ motib defenit᷑ : Nihil inqͥđ ille deliqͥd.
sed noxia eũ stella c̃spexit. sat̾ ni ei sidus accurrit: Aũ tit sȩpau¬

Expanded text:
commemorent. Itaque cum illum vagum, celeremque motum non queant comprehendere, commemorent. Itaque cum illum vagum, celeremque motum non queant comprehendere, saepe fit ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi gravis atque nocituri incurrat offensio. Et quid mirum si ibi luduntur homines, ubi signa innoxia blasphemantur? Quae si natura noxia esse creduntur, Deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est, et fuit improbitatiinsontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis, quibus poena ascribitur antequam culpa, quid tam inrationabile, quod etiam inrationabilium bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit se pau
Abbreviated transcription (Latin):
ipsȩ dicunt. ꝙ concito motu ferant᷑. & decies milies indie. aut si
hoc incredibile uid&. multiplicẽ speciẽ innumera suic̃ũ sione con¬
mutent. fide car& ꝙ tã uago sui errore & tã cleri motu fixã nobis
adq in mobilẽ uiuendi substatiã sostẽq decernant. uerũ tam̃ ñ ẽẽ
aeqͣles omniũ motꝰ. sed alioꝵ celeriores. alioꝵ tardiores ẽẽ circuitꝰ.
ut in eadẽ hora &uideant sefreq̃nt̃ & freq nt̃ abscondant. dum
aliud ab alio p̃terit᷑: Aiunt aũt̃ plurimũ referre. utrũ ostũ gene¬
eẽ distantiã. ꝙ bene fici signa aspestꝰ plurimũ c̃ferat. malefici et
noxu plurimũ noceat: Sic enĩ eadẽ signaq uenerant᷑ appellare
consuert̃.: Necesse eni habeo eoꝵ. ut in omnib quoꝵ utor ad sestio¬
nib Neignorata magisquã uacue fasta atq destructa sua argum̃ta

Expanded text:
ipsi dicunt, quod cito motu ferantur, et decies milies in diem aut, si ipsi dicunt, quod cito motu ferantur, et decies milies in diem aut, si hoc incredibile uidetur, multiplicem speciem innumera sui conuersione commutent, fide caret quod tam uago sui errore et tam celeri motu fixam nobis atque inmobilem uiuendi horrens sortemque decernant. ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores. aliorum tardiores esse circuitus, ut in eadem hora et uideant se frequenter et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. Aiunt autem plurimum referre utrum ortum geneesse distantiam, quod benefici signi aspectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum noceat. sic enim eadem signa, quae uenerantur, adpellare consueverunt. Necesse enim habeo eorum uti nominibus, quorum utor assertionibus, ne ignorata magis quam vacuefacta atque destructa sua argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
dit laboriosus & patientientes seruitii quos nascentes taurus
aspexerit. qr hoc animal laboriosũ & ad su&ũ iugo. spontaneȩ
seruituti colla sub dentẽ: ꝑcussorẽ qͦq cuiꝰ natiuitatẽ scorpiuꝰ in sua
tũ sit. Quid igit᷑ auctoritatẽ uiuendi datorẽ tesignoꝵ celestiũ dign¬
tate p̃tendis. & denugis qͥbdã argum̃ti adsestiones ad sumis :
Namside animalib ad sũtȩ huiꝰ modi moꝵ ꝓpͥetates cȩli motib in pri¬
munt᷑: & ipsũ uid& bestialis nature potestati ẽẽ subiectũ. ex qͣcausas
uitalis substantiȩ qͦs hominib inꝑtir& accepit: Quod si hoc ab¬
horreta uero. multo magis illud ridiculũ. ueri eos subsidio desti¬
tutos hinc fidẽ suȩ disputationis arcessere: Deinde illud considere¬
mus. ꝙ planetas ea signa appellant. quoꝵ motib formari ad serunt
uitȩ nr̃ȩ mecessitates: Siueigit᷑ ut nom̃ sonat sẽꝑ uagent᷑. siue ut

Expanded text:
dit, laboriosos et suauis seruitii quos nascentes taurus dit, laboriosos et suauis seruitii quos nascentes taurus aspexerit, quia animal laboriosum ad sumendum iugum spontanea seruituti colla subdat, ouis quoque. euius natiuitatem scorpius sua ritatem uiuendi daturum te signorum caelestium dignitate praetendis et de nugis quibusdam argumentum adsertionis adsumis? nam si de animalibus adsumptae huiusmodi morum proprietates caeli motibus inprimuntur, et ipsum uidetur bestialis naturae potestati esse subiectum, ex qua causas uitalis substantiae, quas hominibus inpertiret, accepit. quod si hoc abhorret a uero, multo magis illud ridiculum, ueri eos subsidio destitutos hinc fidem suae disputationis arcessere. deinde illud consideremus, quod planetas ea signa adpellant, quorum motibus formari adserunt uitae nostrae necessitates. siue igitur, ut nomen sonat, semper uagentur, siue, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Etq rentib apłis signũ aduentꝰ: Respondit: Solobscurabit᷑. & luna
ñ dabit lum̃ suũ. & stellȩ cadent decelo: Haecdĩx. fore signa fut᷑ȩ con¬
sũ mationis: sed c̃ ueniens deb& curȩ nr̃ȩ m̃sura seruari: deniq ñ nulli
natiuitatũ tẽpta uert̃ expͥmere qualitates. qualis futurus sit unꝰ¬
qͥsq qͥnatꝰ sit: cũ hoc ñ solũ uariũ. sed &iã inutile sit querentib.
inpossibile pollicentib: Quid enĩ tã mucile. quã ut unꝰ qͥsq ꝑsua
disciplinã: Quom igit᷑ decęlo nob̵ causas rerũ & substantiã uitȩ huiꝰ
arcesst᷑. cũ ipsis caelestib signis causas motꝰ sui ex qualitatib uilis ani-
mandis in ꝑtiant. liberalẽ aiunt signũ ostũ ari&is. eo ꝙ lanã suã aries
ñ inuitꝰ deponat: & huiꝰ modi uistutẽ malunt uilis animantis naturȩ
deputare quãcęlo. unde nob̾ & serenitas fulg&. & pluuia sȩpe descen¬

Expanded text:
et quaerentibus apostolis signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur et luna et quaerentibus apostolis signum aduentus eius respondit: sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo. haec dixit fore signa futurae consummationis, sed exortum debet curae nostrae mensura alluuione. Denique nonnulli natiuitatum temptauerunt exprimere qualitates, qualis futurus sit unusquisque qui natus sit, cum hoc non solum comprimitur, sed etiam inutile sit quaerentibus, inpossibile pollicentibus. quid enim tam inutile quam ut unusquisque disciplinam. quomodo igitur de caelo nobis causas rerum et substantiam uitae huius arcessunt, cum ipsis caelestibus signis causas motus sui ea qualitatibus escae uilis inpertiant ? liberalem aiunt signo natum arietis, eo quod lanam suam aries non inuitus deponat, et deligit uirtutem malunt uilis animantis naturae deputare quam caelo, unde nobis et serenitas fulget et pluuia saepe descen
Abbreviated transcription (Latin):
pictores ũbrã corpoꝵ pͥusquã pinxerint nitant᷑ expͥmere. idq astis eẽ
ad serant ñ int̃ mittere uĩ nat᷑e ͥ & quasinat᷑alis iuris p̃uaricatorhabeat᷑.
cuiꝰ pictura ñ &iã ũbrã suã expͥmat Ergo sic̃ indie cũ eregione
solis aliquot corpꝰ occurrit. ex eapaste qualum̃ reꝑcutit᷑ ũbra sub¬
sistit: Siccũ cedente die eregione luminis eiꝰ aut solis t̃rȩ obiectus
occurrit. obũbrat᷑. Qnde liqu& quod noctẽ faciat ũbra t̾raꝵ fecit
gͦ solẽ & lunã & stellas. & p̃stituit illis m̃suras tẽpoꝵ. solidiur¬
nas. lune stellasq noct᷑ nas: ut iste augeat diei grãm. ille ũ brã tene
tẽpora habent. paresq mensuras ꝓm̃siũ uicib sol & luna cũstellis.
& st̃ insigna Nonpossumꝰ iregare ꝙ exsole & luna. signa aliqua
colligant᷑. Nam & dñs dix̃. Eterunt signa insole & luna & stellis:

Expanded text:
pictores umbras corporum quae iudicium nitantur exprimere idque artis esse pictores umbras corporum quae iudicium nitantur exprimere idque artis esse adserant non praetermittere uim naturae, et quasi naturalis iuris iucujus pictura non etiam umbram suam exprimat. Ergo sicut in die cum e regione solis aliquod corpus occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur, umbra subsistit: sic coccurrit, obumbratur aer. unde liquet quod noctem faciat umbra terrarum. fecit ergo solem et lunam et stellas et praestituit illis mensuras temporum, soli diurnas, lunae et stellis nocturnas, ut iste augeat diei gratiam, illae umbram tentempora habent paresque mensuras pro mensuum uicibus sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis
Abbreviated transcription (Latin):
minatio eiꝰ in ex tinguibilis est ad ꝑfestionẽ bonoꝵ. exustio uehe¬
mens. ad suppliciũ peccatoꝵ: Sedreuestamur ad discr&ionem diei
acnostis: Oriente dieilumine nox fugat᷑. dędente die. nox infundit̾.
ñ ti÷ luci soci&as ulla cũ tenebris: Siqͥdẽ nat᷑ ali lege hoc dñs ĩ pͥma
oꝑatione sua c̃stituit: Et enĩ quando lum̃ fec̃. & discr&ionẽ fecit
int̃lucẽ & tenebras: Deniq inipso die iãsole infuso t̃ris. udemus
um brã ł hominis. Tuirgulti alicuiꝰ alumine sepaniri. ut mane
adoccasum dirigat᷑. uesperi r&orqueat᷑ in orientẽ. meridianis
horis ad uuͣtrionẽ declinet. luminitam̃ ñ c̃fundit̾ atq misc&̃. sed
cedit & refugit Similit̃ & noxcedere uid&̾ diei. & se ab eiꝰlumine de¬
clinare. Est enĩ ut ꝑitiores ꝓ bar̃t̃. qͥ no̾b ł aetate łmunere p̃currert̃

Expanded text:
minatio ejus inextinguibilis est ad perfunctionem bonorum, exustio veheminatio ejus inextinguibilis est ad perfunctionem bonorum, exustio vehemens ad supplicium peccatorum. 11. Sed revertamur ad discretionem diei ac noctis. Oriente diei lumine nox fugatur, decedente die nox infunditur. Non est enim luci societas ulla cum tenebris; siquidem naturali lege hoc Dominus in prima operatione sua constituit. Etenim quando lumen fecit, et discretionem fecit inter lucem ac tenebras. Denique in ipso die, jam sole terris infuso, videmus umbram vel hominis, vel virgulti alicujus a lumine separari, ut mane ad Occasum dirigatur, vesperi retorqueatur in Orientem, meridianis horis ad Septentrionem inclinet: lumini tamen non confunditur atque miscetur, sed cedit et refugit. Similiter et nox cedere videtur diei, et se ab ejus lumine declinare; est enim, ut peritiores probarunt qui nobis vel aetate vel munere praecurrerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ignis autem & inluminat & exurit. Unde ds̃ uolens moysi
ostendere. suae operationis minrculum. quomorsen ad
obediendi studium ꝓ uocar&. atq ad fidẽ in flam mar&
eius a ffectum. inigne uisus est in rubo & rub non exurebat᷑.
sed tantum splendor ignisspecie uidebatur Alterum igitur
munus ignis uacabat. alterum operabatur. uacabat exustio¬
nis uis. operaetur inluminationis Id eo stupebat moyses. qr
contra naturam suam ignis nonexurebat rubum. qui &iã
uehementiorẽ materiẽ consueuit exurere: Sed dñi ignis.
inluminares exurere non sol& Acfoste dicas. quomo do
scriptum est. egosum ignis consumens: Bene admonisti.
nonsol& consumere nisi sola peccata. inr& ributionib
quoq meritoꝵ colligimus diuidi ignis naturam. ut alio
illumin& alios exurat. illumin& iustos exurat impios.
⁊̃ eosdem quos illumin& exurat. & quos exurat illumin&. sed illu¬

Expanded text:
Ignis autem et illuminat et exurit. Unde Dominus volens Moysi Ignis autem et illuminat et exurit. Unde Dominus volens Moysi ostendere suae operationis miraculum, quo Moysen ad obediendi studium provocaret, atque ad fidem inflammaret ejus afsed tantum splendere ignis specie videbatur. Alterum igitur munus ignis vacabat, alterum operabatur. Vacabat exustionis vis, operabatur illuminationis. Ideo stupebat Moyses, quia contra naturam suam ignis non exurebat rubum, qui etiam vehementiorem materiem consuevit exurere. Sed Domini ignis illuminare solet, exurere non solet. 10. At forte dicas: Quomodo scriptum est: Ego sum ignis consumens ? Bene admonuisti. Non solet consumere, nisi sola peccata. In retributionis quoque meritorum colligimus dividi ignis naturam; ut alios illuminet, alios exurat, illuminet justos, exurat impios. Non eosdem quos illuminat, exurit; et quos exurit, illuminat: sed illu
Abbreviated transcription (Latin):
sol. & filius fecit solẽ. Dignum erat enĩ. ut solẽ
prõdere uel occasus Nam ante solem luc& quidẽ sedñ
refulgae dies quia amplius quoq meridiano sole resplendo.
quodo stendit ꝓphetadicens Et educt sicut lunen iustitiamtuã.
& iudicium tuum sicut meridiẽ.: Nonsolum enim lumini sed&iã
occasum diei distinguat & noctis exordium: Nam ubi occiderit
sol. man& tamen adhuc aliquid reliquiaꝵ diei. donec tene¬
brae terram oꝑiant. & tunc luna oriatur & stellȩ: & denocte
quidẽ aꝑte liqust. quia lunã & stellaꝵ in luiminatio. nostis
spatia testatur Siquidẽ ꝑdiẽ. fulgorem illum lunarem stellaꝵ
q omnium sol exostus abscondit. uel ipsa solis flagratia do¬
cere nos potest diuersam diurni luminis. & solis esse naturã-
Et ipsam esse speciem discolorem: Simplex enim lucis est spe¬
cies ut lumen prebeat: Atuero sol non solum uistutem
in luminandi hab&. sed & iam uaporandi. igneus est enin:

Expanded text:
sol\', et filius fecit solem; dignum enim erat, ut solem sol\', et filius fecit solem; dignum enim erat, ut solem prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridiano sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non solum enim lumini, sed etioccasum diei distinguat et noctis exordium. nam ubi occiderit sol, manet tamen adhuc aliquid reliquiarum diei, donec tenebrae terram operiant, et tunc luna oritur et stellae. et de nocte quidem aperte liquet, quia lunae et stellarum inluminatio noctis spatia testantur, siquidem per umque omnium sol exortus abscondit. De die autem vel ipsa solis flagrantia docere nos potest diversam diurni luminis et solis esse naturam, et ipsam esse speciem discolorem. Simplex est enim lucis species, ut lumen praebeat. At vero sol non solum virtutem illuminandi habet, sed etiam vaporandi; igneus est enim.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. mecũ corruptionis subditus seruituti. mecũ con¬
gemiscit & con parturit. ut ueniat adoptio filioꝵ
& humani generis redẽptio. quo possimus & nos
a seruitio eẽ liberi. mecũ ad sistens laudat auccore
mecũ ymnum dicit dño dõ uro. Ubi maior est
eius gratia. ibi mecũ est ei cõmune consortium
Ubi sol benedicit. ibi ternx benedicit. Benedicunt
ligna fructifenx. benedicunt pecora. benedicunt
uolucres. In mari positus illũ nauta accusat. me
desiderat. in montib illũ pastor declinat. ad mea
germina ad meas festinat arbores. quibus exestu-¬
anf obumbr&ur. ad meos fontes sitiens & lassus
occurrit. Sed ne oculorum tibi exiguum uidea¬
tur esse testimonium. Emunda aurem. ad moue
eam caelestib oraculis. Duobus enim & tribus
testibus stat omne uerbum. Audi dicentem
Fiant luminaria in firmamento caeli. ad in lu¬
minationẽ terrae. Quis hoc dicit. ds̃ dicit.
Et cui dicit nisi filio. Ds ergo pat̾ dicte fiat

Expanded text:
ti, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum conti, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, benedicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt uolucres mecum. in mari positus illum nauta accusat, me desiderat; in montibus illum pastor decliuatdeclinat, ad mea germina. ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad meos fontes sitiens et lassus cum. >Sed ne oculorum tibi exiguum uideatur esse testimonium, emunda aurem, admoue eam caelestibus oraculis; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. audi dicentem: fiant luminaria in firmamento caeli ad inluminationem terrae. quis hoc dicit? deus., dicit. et cui dicit nisi filio? deus ergo pater dicit: fiat
Abbreviated transcription (Latin):
iora quam solis: Aut numquid potior ligni
Absit ut insensibilia tantimu¬
neris preferamus ministro. Quid igitur p̃uidit
altitudo sapientiae & scientiae dĩ. ut prius in¬
ciperent ligna eẽ quam illa duo mundi lumina-¬
ria Et quidã caelestis oculus firmamenti. pisi
ut cognoscerent oñs diuinae testimonio lectionis.
terrã sine sole eẽ fecundatã. Namq̃ potuit sine
ole prima rerũ semina germinare. potest utiq semi
accepta nutrire. & proprio fotu sine calore solis
partus edere. Hac igit᷑ uoce quadã suorũ munerũ
clamat naͣra. Bonus quidẽ sol. sed ministerio non
imꝑio. Bonus meae fecunditatis ad iutor. sed non
creator. Bonus meoꝵ altor fructuũ. sed ñ auctor
In terdũ partus mocis & ipse adurit. frequent̃ mihi
& ipse damno est. plerisq me locis indotatam relin¬
quid. nonsũ ingnrta conseruo. mihi est in usũdatꝰ.
mecũ labori est mancipatus. mecũ subiectus ẽ uanita¬

Expanded text:
iora quam solis aut numquid potior ligni iora quam solis aut numquid potior ligni praerogatiua ? absit ut insensibilia tanti muneris praeferamus ministro. quid igitur praeuidit altitudo sapientiae et scientiae dei, ut prius inciperent ligna esse quam illa duo mundi lumina et quidam caelestis oculi firmamenti, nisi ut cognoscerent omnes diuinae testimonio lectionis terram sine sole posse esse fecundam? nam quae potuit sine sole prima rerum semina germinare potest utique semina accepta nutrire et proprio fotu sine calore solis partus edere. hac igitur uoce quadam suorum munerum clamat natura: bonus quidem sol, sed ministerio, non inperio, bonus meae fecunditatis adiutor, sed non creator, bonus meorum altor fructuum, sed non auctor. interdum partus meos et ipse adurit; frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus est uanita
Abbreviated transcription (Latin):
semper est & maiestate sua conpl& omnia.
Si ad mirabilis qui iub&ur exire. quã supraad¬
mirationẽ qui dicit soli & non exoritur ut legimus.
Si magnus est qui per horarum uices locisaut ac¬
cedit aut decedit cotidie. qualis ille qui etiam cum
se exinaniret. ut nos eum possemus in uenire erat
lumen uerum. quod in luminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundum: Si prestantissimꝰ
qui obiectu ternce patitur sepe defectus. quante
maiestatis qui ait. Adhuc & egosemel mouebo ter¬
ram: Illum terra abscondit. istius motum non po¬
test sustinere. pisi uoluntatis eius substantia fulciat᷑
Siceco damnum est huius solis gratiam non uidere
quantomagis peccatori damnum. ueri luminis mu¬
nere defraudatũ. ac ꝑ petuae noctis tenebras susti¬
nere: Ergo cum uides solem. adtende terram
quae ante fundata est. Ad tende herbã foeni.
quae prestat ordinis priuilegio. Ad tende ligna
quae plaudunt quod priora luminibus caeli
esse coeperunt. Numquid merita foenima¬

Expanded text:
semper est et maiestate sua complet omnia! si admirabilis qui iubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli et non exoritur, ut legimus! si magnus est qui per horarum uices locis aut accedit aut decedit cotidie, qualis ille qui etiam, cum se exinaniret, ut nos eum possemus uidere, erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum! si praestantissimus qui obiectu terrae patitur saepe defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego semel et mouebo terram! illum terra abscondit, istius motum non potest sustinere, nisi uoluntatis eius substantia fulciatur. si caeco damnum est huius solis gratiam non uidere, quantum peccatori damnum ueri luminis munere defraudatum perpetuae noctis tenebras sustinere! Ergo cum uides solem, adtende terram, quae ante fundata est, adtende herbam faeni, quae praestat ordinis priuilegio, adtende ligna, quae plaudunt, quod priora luminibus caeli esse coeperunt. numquid merita faeni ma
Abbreviated transcription (Latin):
tu oefonst᷑ diues & nihilei suaspolia ꝓfuerutł im momagis
utlis p̃da decesta: Quanti ineo repperiunt᷑ qͥ alios deuorauerant.
actudiues hab es insinutuo alterius p̃datorẽ ille habebat facul¬
cates pauperis quas inuaserat: tueũ oppͥmens. duo patrimonia
cius facultatib addidisti. & adhuc tanto ñ satiaris augm̃to: &di¬
cis ꝙ alios uindicars. cũeadẽ cõmittas ꝙ ulcisceris. inustoii¬
uustior & inqus iniqͥore. auaro auarior: uide meidẽ reqͥ onscẽ

Expanded text:
tus est diues et nihil ei sua spolia profuerunt, immo magis utilis praeda detecta est. quanti in eo repperiuntur, qui alios deuorauerant! et tu diues habes in sinu tuo alterius praedatorem. ille habebat facultates pauperis, quas inuaserat: tu eum oppnmensopprimens duo patrimonia tuis facultatibus addidisti et adhuc tanto non satiaris augmento et dicis quod alios uindicaueris, cum eadem committas quae ulcisceris, iniusto iniustior et iniquo iniquior et auaro auarior. uide ne idem te qui piscem
Abbreviated transcription (Latin):
tributũ łcensũ a filiis suis aut ab alienis: Et respondente ab alienis.
dit dñs uade ad mare. & mitte hamũ. & cũ piscẽ qͥ pͥmꝰ ascenderit
tolle. & apto oreeiꝰ inuenies ibistãterẽ. illũ sumens daeis ꝑme & te
Uolugit̾ obone piscis p&ri hamũ timere: ñ occidit sedẽ secrat: Noli¬
me quasi uilẽ c̃tẽpnere. qr uides corpus infirmũ: habes in oretuo
in altum. & laxato r&ia.: Nonenim insinistrã pastẽ mittit. sed indextram.
sic iussus axp̃o.ẽ. Nolitimere sinꝰ eiꝰ. qr dictũ: ei. ex hoc eris homines
uiuificans Ideo misit r&ia & conplexus ÷ stephanũ qͥde euangelio
pͥmꝰ ascendit. habensinore suo staterẽ iustitiȩ. Unde c̃fessione cori¬
stanti clam auit dicens. ecce uideo celos aꝑtos. & filiũ hominis stantem
a. dextris dĩ ꝓhoc pisce stabat dñs iñ esciebat exĩ ee in ore ciptiũ

Expanded text:
enis\' enis\' ait dominus: uade ad mare et mitte amum et eum piscem, qui primus ascenderit, tolle, et aperto ore eius inuenies ibi staterem; illum sumens dabis pro me et te. noli igitur, o bone piscis, proprios amum timere; non occidit, sed consecrat. noli quasi uilem te contemnere, quia uides corpus infirmum. habes in ore tuoin altum et laxato retia; non enim in sinistram partem mittit, sed in dextram, sicut iussus a Christo est. noli timere sinus eius, quia dictum est ei: ex hoc eris homines uiuificans. ideo misit retia et conplexus est Stephanum, qui de euangelio primus ascendit habens in ore suo statera iustitiae. sua confessione constanti clamauit dicens: ecce uideo caelos apertos et filium hominis stantem ad dexteram dei. pro hoc pisce stabat dominus Iesus; sciebat enim esse in ore eius pretium
Abbreviated transcription (Latin):
Cticamñ fu sanan cuisit ait rexis uinculr ualidiqͥ incurnt. qͥb se ñ posse¬
exuere sine dubio. Et hominum iniqͥtas. qͦ grauiora c̃miserint eo
magis scelere suo tuta eẽ ñ poterit: qͥualiqͥndo dissoluat ꝙpscelerum
ptios ẽstat difficile posse uitari Piscisgͦ esohomo dudi qr piscissimile
est iegnuinceloꝵ r&i misso inmare. ꝙ exomni genere piscium ẽgre¬
gauit. Cum aut̃ ess& in pletũ. duxer̃ id adlitꝰ. Et sedentes elegerunt
optimos inuasis suis. malos aut̃ foras miser̃: Sicerit inc̃sumatione scli.
Exibunt angłi. & separabunt. demedio iustoꝵ. & mittent eosincami¬
numignis. Sunt gͦ e boni & malipisces. honiseruant̾ ad p̃tiũ mali
statim ardent. Bonũ piscẽ necr&ia inuoluunt. sedeleuant Nechan
int̃ necat atq ĩ cficit. sed p̃tiosi uulneris ꝑfundit sanguine ĩncuiꝰ
oriss efessione bonũ ptiũ repperit᷑ qͦtributũ apostolicũ & census ip̃i¬
possit ex solui Siceñ scriptũ÷ dicente dño. Regest̾rȩ aqͥb accipius¬

Expanded text:
cinam non euasit aut nexus uinculi ualidioris incurrit, quibus se non posseexuere. sine dubio et hominum iniquitas quo grauiora commiserit, eo magis scelere suo tuta esse non poterit, quin aliquando dissoluat quod pro scelerum pretio constat difficile posse uitari. piscis ergo es, o homo. audi quia piscis es: simile est regnum caelorum reti misso in mare, quod ex omni genere piscium congregauit. cum autem esset inpletum, duxerunt id ad litus et sedentes elegerunt optimos in uasis suis, malos autem foras miserunt. sic erit in consummatione saeculi. exibunt angeli et separabunt malos de medio iustorum et mittent eos in caminum ignis. sunt ergo et boni et mali pisces; boni seruantur ad pretium, mali statim ardent bonum piscem nec retia inuoluunt, sed eleuant, nec amus internecat atque interiicit, sed pretiosi uulneris perfundit sanguine, in cuius oris confessione bonum pretium repperitur, quo tributum apostolicum et census Christi proprium. sic enim scriptum est dicente d
Abbreviated transcription (Latin):
eptus sermo hominũ qui futurus est. faticescat uana
opinio . antequã solis fiat luminare. herba nascat᷑

Expanded text:
eptus sermo hominum, qui futurus est, facessat uana opinio. antequam solis fiat luminare, herba nascat
Abbreviated transcription (Latin):
enebre erant quia splendor de erat lucis. Tene¬
bre erant. quia aer ipse tenebrosus est. Aqua
ipsa sub nube tenebrosa est.quia tenebrosa aqua
innubib aeris. Frant ergo tenebre super abyssos
aquarũ. Non enĩ malas intellegendũ arbitror
potestates. qđ dñs earũ malitiã creauerit. cũ utiq
non substantialis sed accidens sit malitia. quaeana¬¬
ture bonitate deflexerit. Itaq in constitutione
mundi opinio malitiae interim sequestr&ur. pe
diume oꝑationi & pulcherrimȩ creaturȩ ea quȩ
decolora sunt ad miscere uideamur: maxime cũ
sequatur

Expanded text:
enebrae erant, quia splendor deerat lucis, tenebrae erant, quia aer ipse tenebrosus est. aqua ipsa sub nube tenebrosa est, quia tenebrosa aqua m nubibus aeris. erant ergo tenebrae super abyssos aquarum. non enim malas intellegendas arbitror potestates, quod dominus earum malitiam creauerit, cum utique non substantialis, sed accidens sit malitia, quae a naturae bonitate deflexerit. itaque in constitutione mundi opinio malitiae interim sequestretur, ne diuinae operationi et pulcherrimae creaturae ea quae decolora sunt admiscere uideamur, maxime cum sequatur:
Abbreviated transcription (Latin):
nihil mirũ. qr speciȩ marmoris ualidi. eiꝰdẽ metalliniueo cando re
resplendent. salubres corporis cibo. & potui nimis grati: qͦ mͦ & iam
ĩ dechorus lapis coraliũ in mariherbasit: Sinaerẽ trans ferat᷑ lapis
firmitate solid&: Unde &iã ostreis p̃tiosissima margarita nat᷑a ĩ fixerit.
uo mͦ ea maris aqͣ intã molli carne solidauerit:q. difficile apudreges¬
inueniunt᷑. Ea inlitorib qͦsiuilia iacent. uulgo & saxis asperis & cautib
colligunt᷑: Aureũ & iã uellus aqͦͣnutrit. & lanã inmemoratispeciẽ metalli
gignunt litora: cuiꝰ colorẽ nullus adhuc eoꝵ qͥ fucis diuersis obducund
uellera imitari potuit: Ad eo nat̾ȩ maritimȩ grãm. humana ĩplere
nescit industria: Scimꝰ qͥꝰ sollicitudine uellera ouiũ & iã minꝰ p̃tiosa

Expanded text:
nihil mirum, qui <in> speciem marmoris ualidi eiusdem metalli niueo candore resplendent, salubres corporis cibo et potui nimis grati: quomodo etiam non indecorus lapis coralium in mari herba sit, si in aerem transferatur, lapidis firmitate solidetur: unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixequomodo eam maris aqua in tam molli carne solidaverit. 94 Quae difficile apud regesinveniuntur, ea in littoribus quasi vilia jacent vulgo, et in saxis asperis et cautibus colliguntur. Aureum etiam vellus aqua nutrit, et lanam in memorati speciem metalli gignunt littora, cujus colorem nullus adhuc eorum qui fucis diversis obducunt vellera, imitari potuit; adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria! Scimus qua sollicitudine vellera ovium etiam minus pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
ergo adminicdloꝵ ordines. iugationesq describam
grãe : quae uere atq manifeste aequalitatẽ docent
in ecđa ee seruandã. ut nemo diues & honoratus ex¬
tollatur . Nemo pauꝑ deiciat᷑. ignobilisq desper&.
omib sit in eccła par atq una libertas . Om̃ib in ꝑ¬
tiatur iustitia cõmunis & gr̃a : & ideo turris in me¬
dio est quae exemplũ de illis rusticanis. De illiscir¬
cumferat piscatorib : qui uirtutũ arcẽ tenere me¬
ruer̃. Quoꝵ exemplis nrerigat᷑ ad fectus. neq hu
milis & despȩcabilis iaceat. sed uniuscuiusq mens ad
supiora se subrigat & audiat dicere. pr̃a aut̃ con-¬
uersatio in caelis est. Unde nequib ꝓcellis scłi possit in¬
flecti & tẽpestate deduci. clauiculis illis & circulis quasi
amplexib caritatis ꝓximos quoq cõplectit᷑. & in eoꝵ
cognitionẽ requiescit. Caritas ẽ gͦ quae nossuꝑiorib
nectit. cęloq inserit. qui enĩ manet incaritate.
dsin eo manet. Vnde dñsait. Man&e in me. & ego

Expanded text:
ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit flecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque inserit. qui enim manet in caritate, deus in eo manet. unde et dominus ait: manete in me et ego
Abbreviated transcription (Latin):
non fluctibus. VUnde pulchre habes. quia dscongre¬
gationes aquarũ uocauit maria. Ita & una ẽ. gene¬
ralis collectio quae dr̃ mare. & multȩ collectiones.
quae maria ꝓregionib nuncupant᷑. Sic̃ enĩmul¬
tae terrȩ. ut affrica. hispania. tracia. macedonia.
syria. aegyptus. gallia. atq italia. ꝓ regionũ
appellant᷑ uocabulis. & una ẽ terra. ita multa
dicunt᷑ ꝓlocoꝵ appellationib maria. & unũ est
mare. sic̃ ait ꝓph& a dicens. Tui sunt caeli & tua
est terra orbẽ terrarũ & plenitudinẽ eius tu fun¬
dasti.aquilonẽ & mare tu creasti. Et adiobipse
dñsait . Conclusi aut̃ mare portis. Nunc quia
de una collectione diximꝰ. illud occurrit. utrũ
cũ ꝑ om̃e fere terrarũ. aut suꝑ terrã fuerint diffusa
quae ꝑ uallestria agroꝵ concaua montiũ. plani¬
ciemq cãpoꝵ. immodũ ȩquoris fusa congregatio
una potuerit om̃saquas illas reciꝑe. atq ex ina¬
nire terras. quae ante fuso ꝑ uniuersũ flumine

Expanded text:
non fluctibus. Unde pulchre habes, quia Deus congregationes aquarum vocavit maria . Ita et una est generalis collectio, quae dicitur mare, et multae collectiones quae maria pro regionibus nuncupantur. Sicut enim multae terrae, ut Africa, Hispania, Thracia, Macedonia, Syria, Aegyptus, Gallia, atque Italia pro regionum appellantur vocabulis, et una est terra: ita multa dicuntur pro locorum appellationibus maria, et unum est mare, sicut ait propheta, dicens: Tui sunt coeli, et tua est terra, orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti, Aquilonem et mare tu creasti . Et ad Job ipse Dominus ait: Conclusi autem mare portis . 14. Nunc quia de una collectione diximus, illud occurrit; utrum cum per omnem fere terram et super terram fuerint diffusae aquae per vallestria agrorum, concava montium, planitiemque camporum, modo aequoris fusa congregatio una potuerit omnes illas aquas recipere atque exinanire terras, quae ante fuso per universum flumine
Abbreviated transcription (Latin):
bribus made facta fastidio est. Maria ꝓcellis turbata
quos non incutiunt metus. Pulcherrima ẽ. rerum
species. Sed quid si e& sine lumine. quid sine tẽperie
quid sine aquarũ congregatione. quib ante demer¬
sa polihuius habebant᷑ exordia: Tolle solẽ terris.
tolle cȩlo stellarũ globos. om̃a tenebris inhorrescunt
Sic erant antequã lum̃ huic mundo dñsin funderet
& ideo scriptura ait
QUIATENEBRE ERANT SUꝑ
ABISSUM

Expanded text:
bribus madefacta, fastidio est. Maria procellis turbata, bribus madefacta, fastidio est. Maria procellis turbata, quos non incutiunt metus? Pulcherrima est reruspecies: sed quid esset sine lumine, quid sine temperie, quid sine aquarum congregatione, quibus ante demersa poli huius habebantur exordia? tolle solem terris, tolle caelo stellarum globos: omnia tenebris inhorrescunt. sic erat, antequam lumen huic mundo dominus infunderet. et ideo scriptura ait quia tenebrae erant super abyssum
Abbreviated transcription (Latin):
terrx aut̃ ut uestimencũ ueteresc&. Haec terra ẽ.
quae ante erat in cõposita. Nondũ enĩ erant mariu
suo fine distincta. & ideo uago fluctu & ꝓfundo
gurgite. terra in undabatur. Considera quia etã
nunc palustriuligine terra in horrere consueuit
nec patiens ẽ uomeris. ubi in fusus terris humor
exundat. Erat ergo incõposita. ut pote sollertis
agricolȩ in aratnae culturis. quia ad huc de erat
cultor Erat in cõposita. quia nuda gignentium.
nec rotis herbosa riparũ. nec opaca nemoribus.
nec leta segetib. nec umbrosa suꝑciliis montium.
necodora floribus: nec grata uineis. Merito in com¬
posita. quae ornatib indigebat. cui deerant uitium
serta geminantiũ. Ostendere enĩ uoluit ds̃. quia nec
mundus ipse haber& gram. nisieũ uario cultu oꝑator
ornass&. Cȩlũ ipsum intextũ nubib : horrorem
oculis. mestitiã animis excitare consueuit. Terraim¬

Expanded text:
terra autem ut uestimentum ueterescet. haec terra est, terra autem ut uestimentum ueterescet. haec terra est, quae ante erat inconposita. nondum erant enim maria suo fine distincta, et ideo uago fluctu et profundo gurgite terra inundabatur. consnunc palustri uligine terra inhorrere consuevit, nec patiens est vomeris, ubi infusus terris humor exundat. Erat ergo incomposita; ut pote solertis agricolae inarata culturis, quia adhuc deerat cultor. Erat incomposita; quia nuda gignentium, nec thoris herbosa riparum, nec opaca nemoribus, nec laeta segetibus, nec umbrosa superciliis montium, nec odora floribus, nec grata vinetis. Merito incomposita, quae ornatibus indigebat, cui deerant vitium serta gemmantium. Ostendere enim voluit Deus, quia nec mundus ipse haberet gratiam, nisi eum vario cultu operator ornasset. Coelum ipsum intextum nubibus, horrorem oculis, moestitiam animis excitare consuevit. Terra im
Abbreviated transcription (Latin):
dei remouerent lapidẽ desepulchro. ut uidentesmor¬
tuum. postea resuscitatũ crederent. Deinde uocauit
latarũ. & resurrex̃. & ligatis manib & pedib exiuit
foras. Nonne poterat remouere lapidem.qui poterat
mortuũ suscitare : & qui potuit defuncto uitã reddere.
non potuit nexus soluere uinculoꝵ: Cui uincts pedib
gressum dedit. huic non potuit ruptis uinculis inces¬
sum reddere: Sed utiq ad uertimus. quod uoluit
primo monstrare mortuũ. ut oculis suis crederent.
deinde resuscitare: Tertio iubere. ut ipsi uincula fu¬
neris soluerent. ut inter ista fides in funder&ur in¬
fidelibus. & ꝑ gradus quosdã credulitas nasceretur
fecit ergo primum dĩ caelũ & terrã. & ea tamen
non quasi ꝑ p&ua. sed quasi corruptibilis creaturȩ
consũmationi uoluit subiacere. Unde in isaiae
libro ait. Tollite in cęlũ oculos uros. & aspicite in
terrã deorsum. quia caelũ ut fumus solidatum est.

Expanded text:
daei removerent lapidem de sepulcro, ut mortuum videntes,daei removerent lapidem de sepulcro, ut mortuum videntes, postea resuscitatum credereLazarum, et resurrexit et ligatis manibus et pedibus exiuit foras. nonne poterat remouere lapidem qui poterat mortuum contendunt? et qui potuit defuncto uitam reddere non potuit nexus soluere uinculorum? cui uinctis pedibus gressum dedit, huic non potuit ruptis uinculis incessum reddere ? sed utique aduertimus quod uoluit primum demonstrare mortuum, ut oculis suis crederent, deinde resuscitaresuscitare, tertio iubere, ut ipsi uincula funeris soluerent, ut inter ista fides infunderetur infidelibus et per gradus quosdam credulitas nasceretur. Fecit ergo primum deus caelum et terram, ea tamen non quasi perpetua, sed quasi corruptibilis creaturae consummationi uoluit subiacere. unde in Esaiae libro ait: tollite in caelum oculos uestros et aspicite in terram deorsum, quia caelum ut fumus solidatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nis. cum gn diuinȩ remunenationis ad fulserit. Dena¬
tunx aut̃ & qualitate substantiae caeli. quid enumerẽ
ea quae disputationib suis phylosophi texuer̃. cũ alii
cõpositũ cȩlũ ex quattuor elementis asserant : aluqͥntã
quandã naturõẽ noui corporis ad constitutionẽ eius in¬
diicant. atq ad fingant aethereum eẽ corpus. cuineq¬
& motũ naturȩ. ut grauionx demergant & inꝓnũ
ferant᷑. uacua & leuia in suꝑiorax se subrigant: Est
enĩ ꝓprius cuiusq motus in sperȩ aut̃ circuitu ista
confundi. & uim sui cursus amittere. quo spera in
orbẽ suũ uoluit᷑. & suꝑiora in feriorib : suꝑioribus
quoq in feriora mutantur. Quoꝵ aut̃ scđm na-¬
turã motus mnutati sunt. horũ necessario ferunt
mutari solere qualitatis substantiarũ suarum
Quidigitur defendimꝰ acthereũ corpus ee ne uide¬
atur corruptioni obnoxium: Quod enĩ cõpositũ
ut primo facer&. postea cõponeret. pe alterum altero¬

Expanded text:
nis, cum divinae remunerationis gratia affulserit. De natura autem et qualitate substantiae coeli quid enumerem ea quae disputationibus suis philosophi texuerunt? cum alii compositum coelum ex quatuor elementis asserant: alii quintam quamdam naturam novi corporis ad constitutionem ejus inducant, atque affingant aethereum eet motum naturae, ut grauiora demergant et in pronum ferantur, uacua et leuia in superiora se subrigant — est enim proprius cuique motus —, in sphaerae autem circuitu ista confundi et uim sui cursus amittere, quoniam sphaera in orbem suum uoluitur et superiora inferioribus, superioribus quoque inferiora mutantur. quorum autem secundum naturam motus mutati sunt, horum necessario ferantferunt mutari solere qualitates substantiarum suarum. quid igitur defendimus aetherium corpus esse, ne uideatur corruptioni obnoxium? quod enim conpositum ut primo faceret, postea componeret, ut alterum altero
Abbreviated transcription (Latin):
aũros nebulȩ. aut tumescentis uesticis sudor. Excipitur suꝑcilio
netenerȩ offensa acie uisiones molliũ ꝑturbentur oculoꝵ:
adherent uelut quib dã montiũ iugis suꝑcilia oculis. ut &
protegente montis cacumine tutioressint & tamquã in sõmo
locati dequadã scͥena superiore uniuersa ꝓspestent: neque
opostebat eos humiles ẽẽ. sic̃ aures łos. ipsos narium in¬
entium cat̃uaꝵ hostilium. explorari possit aduentus. nein¬
pro uisuͤ occupent otio uacantem Turb̾ populum. limperatoris
exercitum. Sic latroNum quoq cauentur incursus. sic ex plorato¬
res inmuris aut inmontib. aut turrib excelsis suꝑ cilio sint
locati. ut de suꝑ expestent plaria regionũ. in quib insidiae. latere

Expanded text:
aut ros nebulae aut umescentis uerticis sudor, excipitur supercilio, ne teneras offensa acie uisiones mollium perturbet oculorum. Adhaerent uelut quibusdam montium superciliis oculi, ut et protegente montis cacumine tutiores sint et tamquam in summo locati de quadam scaena superiore uniuersa prospectent. neque enim oportebat eos humiles esse sicut aures uel os ipsosque narium inentium catervarum hostilium explorari possit adventus, ne improviso occupent otiantem vel urbis populum vel imperatoris exercitum. Sic latronum quoque caventur incursus, si exploratores 137 in muris aut turribus aut montis excelsi supercilio sint locati; ut desuper spectent plana regionum, in quibus insidiae latr