comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terminantes uineas: ut uineẽ
nr̃e floreant. Quo ostenditur
quo uel dñs iħc uel eccłã frau¬
dulentortim dolos a uineis fcus
exterminandos esse p̃cipiant.
ne pusilli illis uineis noceant:
quia adultis iam uiribus nocere
non posfunt. Heretictis enim im¬
perfectam temptare potest:
non potest supplantare ꝑfectum.
cor: uel ut alia habet interp̃ta¬
tio. seruo. Unde uidetur ammo¬
nere uel prudenter hec intelli¬
genda: uel sollicite seruanda p̃.¬
cepta. Nam hoc pͥmus statim
uerficulus ammonet. Cor etenĩ
sibi mundum creari. in suꝑiori¬
bus hic ꝓpheta ut legimus postu¬
lauit: cor sibi prudens dari a¬
Qui ergo habet cor mundum.
qui habet cor prudens: ipse in-¬
telligit seriem subditorum uer¬
suum atq uirtutum. Uude &
alibi inuenimus cor solum. id est
uel singulare. uel quod nulla ille¬
cebra scłi huius impediat: et
carnis possit interturbare sapi¬
entia. Qui autẽ habet cor seruat
mandata dei: quemadmodum

Expanded text:
terminantes uineas, ut uineae terminantes uineas, ut uineae nostrae floreant. quo ostenditur, quod uel dominus Iesus uel ecclesia fraudulentorum dolos a uineis suis exterminandos esse praecipiant, ne pauxillulis uineis noceant, quia adultis iam uitibus nocere non possunt. haereticus enim inperfectum temptare potest, non potest subplantare perfectum\'cor\' uel, ut alia habet interpretatio, \'seruo\'. unde uidetur admonere uel prudenter haec intellegenda uel sollicite seruanda praecepta. nam hoc primus statim uersiculus admonet; cor etenim sibi mundum creari in superioribus hic propheta, ut legimus, postulauit, cor sibi prudens dari oqui ergo habet cor mundum, qui habet cor prudens, ipse intellegit seriem subditorum uersuum atque uirtutem. unde et alibi inuenimus \'cor solum\', id est uel singulare uel quod nulla inlecebra saeculi huius inpediat et carnis possit interturbare sapientia. qui autem habet cor, seruat mandata dei, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
lenter interrogari aduerte-¬
ret dixit. uulpes foueas habẽt̃.¬
& uolucres celi idos. uͥ requies¬
cant: eo quod fraudulenter in
derrestrium passiontim quibus-¬
dam latibrilis demorentur. In¬
de etiam sanson binas uulpes
fibi nexuit. ad quarum caudaᷤᷤ
alligauit faces. & dimifit eas
ꝑmesses allophilorum: ꝑ hanc
figuram significans quod imꝑ-¬
bi ac fraudulenti homines etꝰ
maxime heretici liberam lin-¬
guam habeant ad latrandum.
sed exitus impeditos aut litigio¬
sa principia. finem uͦ fraudis
suȩ incendio deputatum. Ideo¬
q & trecentas uulpes dimisit.
eo quod ꝑfidi crucis quidem
se p̃dicatione commendare de-¬
siderant. s misterium eiꝰ ten̾e
non possunt. qui hac p̃dicatio¬
ne composita & falsa atq simu¬
lata urere magis fructis conã¬
tur alienos: cum utiq uera crax
dñi non exurat aliena merita
s fecundet. Meritoq scͥptum
est in canticis canticorum. Prẽ¬
dite nobis uulpes pusillas ex¬

Expanded text:
lenter interrogari aduertelenter interrogari aduerteret, dixit: u ulpes foueas habent et uolucres caelinidos, ubirequiescant, eo quod fraudulenter in terrestrium passionum quibusdam latibulis demorentur. inde etiam Samson binas uulpes sibi nexuit, ad quarum caudas alligauit faces et dimisit eas per messes allophylorum, per hanc figuram significans, quod inprobi ae fraudulenti homines et maxime haeretici liberam linguam habeant ad latrandum, sed exitus inpeditos, aut litigiosa principia, finem uero fraudis suae incendio deputatum. ldecque et trecentas uuipes dimisit, eo quod perfidi crucis quidem se praedicatione commendare desiderant, sed mysterium eius tenere non possunt, qui hac praedicatione composita et falsa atque simulata urere magis fructus conantur alienos, cura utique uera crux domini non exurat aliena merita, sed fecundet. meritoque scriptum est in Canticis canticorum. prendite nobis uulpes pusillas ex
Abbreviated transcription (Latin):
poscit a dño: & postea custodiã
testimonioꝵ elestium pollicet᷑.
Non enum cominimis hec uita
custodit celeste mandatum: sed
illa que munere fulcitur eter-
no. ꝑ oꝑationem gratie spirita¬
lis. Possumus etiam sic intellig̾e.
Quiꝰ iam ꝓpħa quȩ erant legis
ignorauerat. optat aduentus do¬
minici misericordiã. ut accipiat
p̃cepta quibus lex adimpleat᷑:
ut non solum adulterium sciret
esse uitandum. s etiam concupis¬
centiam adulterii declinandam.
Os enim patris iħc dñs locutus
est in euangłio: eum qui uide-¬
rit mulierem ad concupiscen¬
dum eam in corde suo adulteri¬
um ꝑpetrasse. Quantum etran¬
gelio ꝓfecerunt studia castita¬
tis. quo non solum turpioris
facti:. sed etiam studii de gene-¬
ris ablegatur obꝓbrium. Qui
sint autẽ de quibus dicit quod
patilominus constimmauerunt
eum in terra. nisi ꝑsecutores:
De quorum uno ait dñs iħc:
ite dicite uulpi. hoc est de he-¬
rode. Et alibi cum se fraudu-¬

Expanded text:
poscit a domino et postea custodiam poscit a domino et postea custodiam testimoniorum caelestium pollicetur; non enim communis haec uita custodit caeleste mandatum, sed illa quae munere fulcitur aeterno per operationem gratiae spiritalis. possumus etiam sic intellegere: quia iam propheta quae erant legis agnouerat, optat aduentus dominici misericordiam, ut accipiat praecepta quibus lex adimpleatur, ut non solum adulterium sciret esse uitandum, sed etiam concupiscentiam adulterii declinandam. os enim patris Iesus dominus locutus est in euangelio eum, qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, in corde suo adulterium perpetrasse. quantum euangelio profecerunt studia castitatis, quo non solum turpioris facti, sed etiam studii degeneris ablegatur obprobrium! Qui sunt autem, de quibus dicit quod paulo minus consummauerunt eum in terra, nisi persecutores ? de quorum uno ait do- minus Iesus: ite dicite uulp illi, hoc est de Herode. et alibi cum se fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
insurgentes huius corporis appeti¬
tus. in hac tam fragilis nature
infirmitate suꝑare. Magna gͥ
uirtus. quȩ sub tantis ꝑ secutio¬
nibiis constituta. & pene oppres¬
sa. tamen suum non est oblita
p̃sidium: nec mandata dñi de¬
reliquit. Ideoq quia solum sibi
dñm ꝓfuisse cognouit: preces
ad dñm dirigens ait uersu se-
tionem sui postulet supradiximꝰ.
quia non id precatus est quod
habebat. sed quod desiderabat.
id est ut uiueret in eternim
intelligens uite beatitudinem
in hoc fluitanti & infido nob̃
corpore esse non posse cuius im¬
becillitas ꝓpositum animȩ dere¬
linquat. Opus est ergo dei mi¬
sericordia ut contimia & ꝑpetua
sit in hoc corpore uificatio: qͦ
cotidie iustus deo uiuat. pecca¬
toq morratur. Si enim calpa
moriatur in nobis. erit uita deo
uiuens: & custodia p̃ceptorum
celestium ꝑseuerams. Quam uti¬
q ille custodit: qui uuificatuꝵ
a dño. Deniq uiuificari se ante

Expanded text:
insurgentes hujus corporis appetiinsurgentes hujus corporis appetitus in hac tam fragilis naturae infirmitate superare. Magna igitur virtus, quae sub tantis persecutionibus constituta, et pene oppressa; tamen suum non est oblita sidium nec mandata dei dereliquit. Ideoque, quia solum sibi deum profuisse cognouit, preces ad dominum dirigens ait uersu sequtionem sui postulet, supra diximus, quia non id precatus est quod habebat, sed quod desiderabat, id est ut uiueret in aeternum, intellegens uitae beatitudinem in hce fluctuanti et infido nobis corpore esse non posse, cuius inbecillitas propositum animae derelinquat. opus est ergo dei misericordia, ut continua et perpetua sit in hoc corpore uiuificatio, ut cotidie iustus deo uiuat peccatoque moriatur. si enim culpa moriatur in nobis, erit uita deo uiuens et custodia praeceptorum caelestium perseuerans, quam utique ille custodit qui uiuificatur a domino. Denique uiuificari se ante
Abbreviated transcription (Latin):
tis intioluit: uenerabilis quidẽ
ignorantiȩ. pudende tam̃ com¬
mixtionis non euasit incestum.
uritur ille flaminis mulierum:
quem sulphurea flamina non
ussit. In hac terra: etiam datud
ꝓpemodum consummatum ẽẽ¬
se dyxit. Si quidem pene motos
pedes suos & gresstis suos paulo¬
mintis sensit effusos: quia diui¬
tias sectilares & successiis corpo¬
ralium ꝓsperorum loco beatitui¬
dinis estimauit peccatoribus ha-¬
bundare. ꝓpter quod etiam fla-¬
gellatus est: sed flagella isto
remedia salatis sunt. Castigat
enim dñs omnem filium: quẽ
recipit. Unde etiam datid con-¬
uersus ad dm̃ caritatem. atq
in eius eruditus p̃ceptis. non ig-¬
norans quod caducis cadrica for-¬
tuito quodam deferanttir euen-¬
tu. & quia non diuitiarum
habundantia s uirtutũ gratia
uitȩ ꝓbabilis merita pensantur.
dilȩxit magis quã dereliquit mã¬
data dei: quibtis solis potuit in-¬
gruentes nequitias spiritales &

Expanded text:
tis involvit, veniabilis quidem tis involvit, veniabilis quidem ignorantiae, pudendae tamen commixtionis non evasit incestum . Uritur iste flammis mulierum, quem sulphurea flamma non ussit. 26. In hac terra etiam David propemodum consummatum se esse dixit. Siquidem pene motos pedes suos et gressus suos paulominus sensit effusos: quia divitias saeculares et successus corporalium prosperorum loco beatitudinis aestimavit peccatoribus abundare. Propter quod etiam flagellatus est; sed flagella justo remedia salutis sunt. 1113 Castigat enim Dominus omnem filium quem recipit . Unde etiam David conversus ad Domini charitatem, atque in ejus eruditus praeceptis, non ignorans quod caducis caduca fortuito quodam deferantur eventu, et quia non divitiarum abundantia, sed virtutum gratia vitae probabilis merita pensantur, dilexit magis quam dereliquit mandata Dei, quibus solis potuit ingruentes nequitias spiritales, et
Abbreviated transcription (Latin):
tiat : Quem luxtiria non ener¬
uet : Quem lascitua non emol¬
lat : Quem non supplantet
ebrietas: Quasi conscius igit᷑
carnalis infirmitatis. & explo¬
rator ꝑsecutionis hostilis: dicit.
Paulominis consũmauerunt
me in terra. In hac utiq ter-¬
ra. in qua adam pͥmus corruit:
& pudenda ꝓlapsione deiectꝰ.
totius gressum future posteri¬
tatis inflexit. In hac terra in
qua cam fraterna dolens mu¬
nera suis esse p̃lata: ruina est
stratus inudiȩ. Deniq tiox fra¬
tern sanguinis clamanit a ter¬
ra. In hac terra noe sanctuis
quem totius orbis diluuia in
tantis ꝓcellis & fluctibus per¬
tigilem ꝓbauerunt. ubi tamen
otioso curas laxauit corpori. somp¬
num ebrietatis offendit. contu
meliam paterne pietatis incar¬
rit: docens periculosa otia secti¬
re esse uirtuti. In hac terra loch
reuerendi parentis imitator.
quem non luxuriantis sodomi-¬
tane plebis decoloratut impuri¬
tas. non flamina sodome arden¬

Expanded text:
tiat, quem luxuria non euaptiat, quem luxuria non euaporat, quem lasciuia non emolliat, quem non supblantet ebrietas? Quasi conscius igitur carnalis infirmitatis et explorator persecutionis hostilis dicit: paulo minus consummauerunt me in terra. in hac utique terra, in qua Adam primus corruit et pudenda prolapsione deiectus totius gressum futurae posteritatis inflexit; in hac terra, in qua Cain munera fraterna dolens suis esse praelata ruina est stratus inuidiae; denique uox fraterni sanguinis clamauit a terra. in hac terra Noe sanctus, quem totius orbis diluuia in tantis procellis et fluctibus Peruigilem probauerunt, ubi tamen otioso curas laxauit corpore, somnum ebrietatis offendit, contumeliam paternae pietatis incurrit , docens periculosa otia securae esse virtuti. In hac terra Lot reverendi parentis imitator, quem non luxuriantis Sodomitanae plebis decoloravit impuritas, non flamma Sodomae arden
Abbreviated transcription (Latin):
certamen. plura quȩ fibi p̃lra
p̃parata dimicaturo: nunc ad¬
uerfus nequitias spiritales que
sunt in celestibtis. nunc aduer¬
sus calorem sanguinis & innu-¬
meras corporis huius illecebras.
Quarum nexu uario. & diu-¬
turna collaͤtatione lassatus pu-¬
dendo corruisset certamine:
Discamus cauere quem gerimꝰ.
Hic nob̃ hostis domesticus. hic
inunicus grauis nr̃i ipsius usus¬
corporis. inflãmat᷑ uino. ardet
libidine. decore mulieris occur¬
santis accendititr. spe alitur.
desꝑatione uritur. illecebris ex¬
tiritur. non euaporat effectu.
timore turbatur. metu frangit᷑.
luxuria mollitur. lascuua dis-¬
soluitur. labore afficitur. sollici¬
tudine fatigatu: passione con-¬
teritur. Miraris si inter tot
aduersarias passionum uices.
se etiam iustus tenere uix possit.
cum impares simus etiam singti¬
larum certamint passionum:
Quem uel sola libido non iudi¬
cet. Quem non subitget auari¬
tia: Quem formido non qua-¬

Expanded text:
certamen pluraque sibi proelia certamen pluraque sibi proelia praeparata dimicaturo nunc aduersus nequitias spiritales quae sunt in caelestibus, nunc aduersus calorem sanguinis et innumeras corporis huius inlecebras, quarum nexu uario et diuturna conluctatione lassa- TUS Pudendo corruisset certamine, discamus cauere quem gerimus. hic nobis hostis domesticus, hic inimicus grauis nostri ipsius corporis. inflammatur uino, ardet libidine, decore mulieris occursantis accenditur, spe alitur, desperatione uritur, inlecebris exuritur, non euaporat effectu, timore turbatur, metu frangitur, luxuria mollitur, lasciuia dissoluitur, labore adficitur, sollicitudine fatigatur, passione conteritur. miraris, si inter tot aduersanas passionum uices se etiam iustus tenere uix possit, cum inpares simus etiam singularum certamini passionum ? quem uel sola libido non uindicet, quem non subiuget auaritia, quem formido non qua
Abbreviated transcription (Latin):
patrimonio. studium de potesta¬
tibus & honoribus non de p̃latio¬
ne. que etiam iustos exagitare
confueuit: sed ille preferri ᷤ pu¬
tabat. qui esset pluribus uerbe¬
ribus flagellatus. Merito ergo
dauid occasiones expetit trium-¬
phandi: & certandi copiam ꝓde-
uotionis eruditione non metuit.
qui nouerit ꝑsecutiones iniquo¬
rum ꝓficere ad incrementa.
uirtutum. Non enim dixit
quia ꝑsecutiones patior adiuua
me: sed initiste inquit ꝑsectiti
stint me adtuina me. Potest e¬
nim quis & ꝑsectitiones pati
sed non iniuste: quia est etiam
iusta ꝑsecutio si oderimus obs¬
cenos. si infesti simus iniustis.
si iniquos uelimtis oppͥmere. ne
pluribus noceant. si auartim
fraudis sue compendiis. exua-¬
mus. si execremur insolentiam
suꝑborum. Qui autẽ ꝑfide. ꝑ
iusticia. ꝓ castitate. psecutioneᷤᷤ
patitur. bene is dicit. inuiste
ꝑsecuti sunt me adiuua me.
num quesunt auxilium. qui
sciebat sibi aduersus fortes ẽẽ

Expanded text:
patrimonio, studium de potestapatrimonio, studium de potestatibus et honoribus, non de praelatione, quae etiam iustos exagitare consueuit, sed ille se praeferri putabat, qui esset pluribus uerberibus flagellatus. Merito ergo Dauid occasiones expetit triumphandi et certandi copiam pro deuotionis eruditione non metuit, qui nouerat persecutiones iniquorum proficere ad incrementa uirtutis. non enim dixit: \'quia persecutiones patior, adiuua me\\ sed: iniuste, in-_ quit, persecuti sunt me, adiuua me. potest enim quis et persecutiones pati, sed non iniuste, quia est etiam iusta persecutio, si oderimus obscenos, si infesti simus iniustis, si iniquos uelimus opprimere, ne pluribus noceant, si auarum fraudis suae conpendiis exuamus, si execremur insolentiam superborum. qui autem pro fide, pro iustitia, pro castitate persecutionem patitur, bene is dicit: iniuste persecuti sunt me, adiuua me. num quaesiuit auxilium, qui sciebat sibi aduersus fortes esse
Abbreviated transcription (Latin):
materia est. Quam pulchre
nobis ꝑsecutionis ꝓcessere tẽ¬
pora. Intentus sicut mendicꝰ
erat: intime ad deum mentis
affectus. Illi adherebat: nec
ullas cogitationes obstrepente ᷤᷤ
sibi p̃cantis anits sentiebat.
Totis uisceribus fundebatur
oratio: & quidam miscebatuꝵ¬
sermo cum dño. Cotidiana me¬
ditatio habebat iam contemptũ
periculi: & usum calcande mor¬
tis. Recuꝑerat quod amisimꝰ
exercitium. Temptant otia: qͦs
bella non fregerant. Periculosa
igitur & pacis otia. In pace plu¬
res ꝑsecutiones esse ceperunt.
Nullus erat tempore ꝑsecutio¬
nis adulator qui callida mentẽ
adulatione temptaret. non ua-¬
cabat animo corporis delectatione
dissolui. & huiusmodi que ã scłis
rebus excitari solent admittere
passiones. Ideo apłi cum cederen-¬
tur. includerentur. exultabant:
quod illis iniuriis. eterne gratiȩ
meritum lucrabantur. qui digni
fuerant ꝓ. xp̃i nomine inuirias
sustinere. Non illis erat cura de

Expanded text:
materia est. Quam pulchre materia est. Quam pulchre nobis persecutionis processere tempora! intentus sicut medicus erat intimae ad deum mentis affectus. illi adhaerebat nec ullas cogitationes obstrepentes sibi precantis animus sentiebat. totis uisceribus fundebatur oratio et quidam miscebatusermo cum domino. cotidiana meditatio habebat iam contemptum periculi et usum calcandae mortis receperat. quod amisimus exercitium, temptant otia quos bella non fregerant. periculosa igitur et pacis otia; in pace plures persecutiones esse coeperunt. nullus erat tempore persecutionis adulator qui callida mentem adulatione temptaret. non uacabat animo corporis delectatione dissolui et huiusmodi quae secundis rebus excitari solent admittere passiones. ideo apostoli cum caederentur includerentur, exultabant, quod illis iniuriis aeternae gratiae meritum lucrabantur, qui digni fuerant pro Christi nomine iniurias sustinere. non illis erat cura de
Abbreviated transcription (Latin):
lant pie uiuere in xp̃o ih̃u
ꝑsecutiones patiuntur: uide¬
tur is qui ꝑsecutionẽ ñ pati-¬
tur abdicatus. quod non sit
pie intentionis in xp̃o. Deuo¬
tionem enm fidei: prelia ꝑse-¬
cuntur. Si desint certamina:
uereor ne deesse indeatar qͥ
certare desideret. Omnia inqͥt
p̃cepta tua ueritas. Quȩ p̃cep¬
ta insi illa. si me ꝑsecciti sunt &
uos ꝑsequentur: Hec p̃cepta
dauid anterior licet incarna¬
tionis sacramento. iam tam̃ au¬
diebat in sp̃u: & quasi xp̃i dis¬
cipulus ñ subtrahebat se passio¬
nibus. sed certaminbus offerebat.
Sciebat hoc sibi ad gloriami fruc¬
tuosum. hoc ad custodiam salu-¬
tis tutum: ut frequentibtis exer¬
citiis iusti pietas confirmaret᷑.
Cito enim fides in exercitata
languescit: & crebris otiosa tẽp¬
tatur in cominodis. Remissas
excubias callidus infidiator ir-¬
rumpit: assuetum autẽ bello
turum externa fratis instruit.
& gloriose ꝓtiehit palma uicto¬
rie. Pax ergo dei. corruptele

Expanded text:
lunt pie uiuere in Christo Iesu lunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur, uidetur is qui persecutionem non patitur abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; deuotionem etenim fidei proelia persequuntur; si desint certamina, uereor ne deesse uideatur qui certare desierit. omnia, inquit, praecepta tua ueritas. quae praecepta nisi illa: si me persecuti sunt, et uos persequentur? haec praecepta Dauid, anterior licet incarnationis sacramento, iam tamen audiebat in spiritu et quasi Christi discipulus non subtrahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat. sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad custodiam salutis tutum, ut frequentibus exercitiis iusti pietas confirmaretur; cito enim fides inexercitata languescit et crebris otiosa temptatur incommodis. remissas excubias callidus insidiator inrumpit, adsuetum autem bello uirum externa fraus instruit et ad gloriosae prouehit palmam uictoriae. pax ergo fideli corruptelae
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis & ꝓuidus aspirare fibi
ditinitus orat auxilia. & pie
deuotionis fidelia fibi aditimen¬
ta deposcit. Ideoq non poscit
ut ꝑsecutiones quiescant: sed
inꝑsecutionibus postulat se ni¬
uari. Sciebat enim quod om̃s
qui uolunt pie uiuere in xp̃o
iħu ꝑsecutiones patiantur. Ma-¬
nult ergo ꝑsecutiones pati. ut
pie uiuere possit in xp̃o. Et
bene non unam ꝑsecutionem
s multas ꝑ secutiones dixit :¬
nec expressit uocabula ꝑsequẽ¬
tium. quia multi ꝑsecutores.
non solum quos uidemus. sed
etiam quos non uidemus. Pse-¬
cuntur nequitiȩ sp̃ales: ꝑ seqͥt᷑
heretictis in deu̾gentilis. Om̃s
ergo sub ꝑsecutoribus qui uo¬
lunt pie uitiere. quia ubi
multi ꝑsecutores. ntllum a
ꝑsecutoribus uacat tempus.
pie inuere gestienti. Et for-¬
tasse cum ꝑsecutiones non pa-¬
timur. tanquã condempna¬
ti habemur: quia nequaquã
pie uitiere uelimus in xp̃o.
Nam utiq cum sit definita
sententia. quod omnes qui uo¬

Expanded text:
fidelis et prouidus adspirare sibi fidelis et prouidus adspirare sibi diuinitus orat auxilia et piae deuotionis fidelia sibi adiumenta deposcit. ideoque non petit, ut persecutiones quiescant, sed in persecutionibus postulat se iuuari. sciebat enim, quod o mnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur. mauult ergo persecutiones pati, ut pie uiuere possit in Christo. et bene non unam persecutionem, sed multas persecutiones dixit nec expressit uocabula persequentium, quia multi persecutores non solum quos uidemus, sed etiam quos non uidemus. persequuntur nequitiae spiritales, persequitur haereticus Iudaeus gentilis. omnes ergo sub persecutoribus qui uolunt pie uiuere, quia, ubi multi persecutores, nullum a persecutionibus uacat tempus pie uiuere gestienti. et fortasse, cum persecutiones non patimur, tamquam condemnati habemur, quia nequaquam pie uiuere uelimus in Christo. nam utique, cum sit definita sententia, quod omnes qui uo
Abbreviated transcription (Latin):
do. Os tuum habtindauit neqͥ-¬
tia: & lingua tua concumauit
dolum. Lingua enim quȩ uult
astruere mendatium: dolum
utiq nectit asserit. S huns-¬
modi fu est: & cum faire con¬
currens. Multi enim fures st̃.
qui uerbum dei non adutilita¬
tem suam furantur & rapiunt.
s ad fraudem & patrimonium
quoddam celestium scͥpturarũ
in stia furta detorquent: adul¬
terina sibi compendia colligẽ¬
tes. dolo magis quã ueritate
quesita. S ii sunt qui miscent
aquã uino tanquã caupones pes¬
simi adulterantes sermonem dĩ:
& in sincerum ꝓferentes quic¬
quid ꝑfido & tanquã ebrio ore
depmpseruit. Et ideo aliena
locuntur a lege. Unde bene eos
ꝓpb̾a refugit atq reprehendit:
sciens quid p̃scͥpto legis acceꝑit.
Recte ergo ait sequenti uersi¬
calo. Omnia p̃cepta tua ueri¬
tas: iniuste ꝑsecuti sunt me ad
iitia me. Quasi bonus miles
bella non refugit. nec conflic-¬
tus quamuis grauium p̾liorã
bellator pauescit assuetus. s

Expanded text:
do: Os tuum abundavit nequido: Os tuum abundavit nequitia, et lingua tua concinnavit dolum ; lingua enim quae vult astruere mendacium, dolum utique nectit assertis. Sed hujusmodi fur est, et cum fure concurrens. Multi enim fures sunt, qui verbum Dei non ad utilitatem suam furantur et rapiunt, sed ad fraudem; et patrimonium quoddam coelestium Scripturarum in sua furta detorquent, adulterina sibi compendia colligentes, dolo magis quam veritate quaesita. Sed hi sunt qui miscent aquam vino, tamquam caupones pessimi, adulterantes sermonem Dei, et insincerum proferentes quidquid perfido et tamquam ebrio ore deprompserint; loquuntur a lege. unde bene eos propheta refugit atque reprehendit, sciens quid praescripto legis acceperit. Recte ergo ait sequenti uersiculo: omnia praecepta tua ueritas: iniuste per s e cuti sunt w e, adi u u a m e. quasi bonus miles bella non refugit nec conflictus quamuis grauium proeliorum bellator pauescit adsuetus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dam fabule nenias narratas sͥ
dicit adleschias: hoc est suꝑfluas
loquacitates. Narratores enim
suꝑflui fictit hẏrtindines dispu¬
tationes suauitate natiuitatem
loquacitatis continuatione cor-¬
rumpunt: ut aristotilis senten¬
tia est. Siꝑflcia gͥ loquitar he¬
reticus. qui non loquitur uerita¬
tem: non loquitur scdm legem.
Qui autẽ fundatus in lege est
nouit a ueris falsa discernere.
sp̃ualis eruditione doctrine: he-¬
retica ab euangłicis dogmata
separare. Ideoq ne multi deci-¬
piantur: iubetur a dño tacere
peccator. Peccatori enim dixit
deus. quare tu enarras iusticias
nieas : Conticescat gͥ ꝑfidia. que
tramitem ueritatis tenere non
nouit: quȩ dei p̃cepta non ser-¬
uat. Cur enim ꝑ os suum as¬
sumunt peccatores euangłium
ueritatis. in quorum ore ueritas
non est: Omina autẽ p̃cepta
dñi ueritas: xp̃c autẽ ueritas.
Non ergo est xp̃e in disputatio¬
mbiis ꝑfidorum: qui dicit ꝑfi-¬

Expanded text:
lae cuiusdam naenias narratas sibi lae cuiusdam naenias narratas sibi dicit ἀδολεσχίας, hoc est superfluas loquacitates. narratores enim superflui sicut hirundines disputationis suauitatem natiuae loquacitatis continuatione corrumpunt, ut Aristotelis sententia est. Superflua igitur loquitur haereticus qui non loquitur ueritatem, non loquitur secundum legem. qui autem fundatus in lege est, nouit a ueris falsa discernere, spiritalis eruditione doctrinae haeretica ab euangelicis dogmata separare. ideoque, ne multi decipiantur, iubetur a domino tacere peccator; peccatori enim dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? conticescat igitur perfidia quae tramitem ueritatnovit, quae Dei praecepta non servat. Cur enim per os suum assumunt peccatores Evangelium veritatis, in quorum ore veritas non est? Omnia autem praecepta Dei veritas, Christus autem veritas. Non ergo est Christus in disputationibus perfidorum, qui dicit perfi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e omnes contrarias potestate ᷤ:
ut fide tua uerbo tuo. conuer¬
satione tua. & oꝑibus conteran¬
tur. Si ergo non conteris adu̾¬
sarium tua culpa est: qui ꝑmis¬
sa non uteris potestate. In nob̃
est igitur ut aut fubitiatur ad¬
uersarns: aut resultet. Si enim
actus nr̃ displiceat: incipit ad¬
uersarius suꝑbire. Si autem
bonis inhereamus oꝑibus. ut¬
exerceamus studia castitatis. ui-¬
sticiȩ continentiȩ : calcamus ser-¬
pentem & scorpionem. Calcamꝰ
enim illum pedibus castitatis.
conterumus scorpionem. ne pos-¬
sit excutere: calcamus uestigiis
continentie. uerecundie usticiȩ¬
q gressibus. Possumus gͦ & in
hac uita breui: triumphtm de
aduersariis habere ꝑpetuum.
Sequitur uersus. Narrauert̃
michi iniusti exercitationes. s
non sicut lex tua dñe. Bene
optat iudicium sibi fieri de ꝑ-¬
sequentibus: qui non solum oꝑa
iusti impedire. uerum etiam
fidem suꝑflua narratione co-¬
nati sunt. Etemm quasi cuiꝰ¬

Expanded text:
nostrae omnes contrarias potestates, nostrae omnes contrarias potestates, ut fide tua, uerbo tuo, conuersatione tua et operibus conterantur. si ergo non conteris aduersarium, tua culpa est, qui permissa non uteris potestate. in nobis est igitur, ut aut subiciatur aduersarius aut resultet. si enim actus noster displiceat, incipit aduersarius superbire, si autem bonis inhaereamus operibus, exerceamus studia castitatis iustitiae continentiae, calcamus serpentem et scorpionem. calcamus enim illum pedibus castitatis, conterimus scorpionem, ne possit excutere, calcamus uestigiis continentiae, uerecundiae iustitiaeque gressibus. possumus ergo et in hac breui uita triumphum de aduersariis habere perpetuum. Sequitur uersus quintus: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, dom in e. bene optat iudicium sibi fieri de persequentibus, qui non solum opera iusti inpedire, uerum etiam fidem superflua narratione conati sunt. etenim quasi fabu
Abbreviated transcription (Latin):
confessus est dicens. Quid uem¬
sti ante tempus torquere nos:
Hoc ergo deposcit uirtutum
stabilitate fundatus ꝓpheta:
ut subitiatur sibi non homo. s
ille qui loctim sibi in homine
uendicauit. Unde & apłs ip-¬
sum magis in hominis peccato
putauit esse dampnandum.
ipsam subitiendum: de quo
ait. Conterat deus sathanan:
sub pedibus ur̃is cito. Ex hoc
ergo ꝑsecutore indicium sibi
fieri gestit. ut fidei ꝓphetice
uestigiis aduersarits conterat᷑.¬
& comminuat eum sub pedibꝰ
suis ꝓpheta sicut puluerem. et
in hac corporis sui militia consti¬
tutus quamuis breuis dies uite
sit: triumpbum tam̃ de aduer¬
sario adipiscatur: quo reforma¬
ti hominis in ueterem gratiam.
quem ante delictorum tunculis
tenebat astrictum. & feruentis
libidinis lassabat estu. libertatẽ
ingemiscat. potestatem sentiat.
Subiectus igitur est aduersarius
scłm dm̃i sententiam. Et enim
dñs ihc ueniens in hunc mundũ
ꝑ uirginis partum subiecit aĩe

Expanded text:
confessus est dicens: quid uenconfessus est dicens: quid uenisti ante tempus 10 requere nos? Hoc ergo deposcit uirtutum stabilitate fundatus propheta, ut subiciatur sibi non homo, sed ille qui locum sibi in homine uindicauit. unde et apostolus ipsum magis in hominis peccato putauit esse damnandum, ipsum subiciendum, de quo ait: conterat deus satanan sub pedibus uestris cito. ex hoc ergo persecutore iudicium sibi fieri gestit, ut fidei propheticae uestigiis aduersarius conteratur et comminuat eum sub pedibus suis propheta sicut puluerem et in hac corporis sui militia constitutus, quamuis breues dies uitae sint, triumphum tamen de aduersario adipiscatur, quo reformati hominis in ueterem gratiam, quem ante delictorum uinculis tenebat adstrictum et feruentis libidinis lassabat aestu, libertatem ingemescat, potestatem sentiat. subiectus est igitur aduersarius secundum domini sententiam. etenim dominus Iesus ueniens in hunc mundum per uirginis partum subiecit animae
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. ut non solum moras annu¬
as ꝓphetica uisione transcurre¬
ret: uerum etiam splendidum
sibi ute huius curriculum uir¬
tutum lumine declararet. Me-¬
ritoq secutus ait. Quando fa¬
cies mͥ de ꝑsequentibꝰ me iudiciũ :
Michi inqͥt udicrum de ꝑseq̃ntibꝰ¬
me facias non de me ꝑsequentibꝰ
iudicium dabis: qm̃ non resur¬
gunt impii in iudicio. S michi
inqͥt da iudicium: ut cum
remuneras innocentiam. fidem
absurdum etiam illud. ut quia
breues dies & pauci sunt istius
titȩ. non duitius gratiam suam
dñs circa ꝓpħam suum differat:
sed ipsi iudicium de ꝑsequenti¬
bus faciat. Nam hic quoq iudi-¬
cium est de ꝑsecaitoribus. Siqui¬
dem qui non credit in xp̃o: iam
iidicatus est. Indicium autẽ hoc
est: quod dedit seruulis suis dñs
iħc dicens. Habebitis potestatẽ
calcandi supra serpentes & scorpio¬
nes: & siꝑ omnem uirtutem ini¬
mici. Et uerum iudicium in qͦ
torquetur inmicus: sicut ipse

Expanded text:
dixit, ut non solum moras annudixit, ut non solum moras annuas prophetica uisione transcurreret, uerum etiam splendidum sibi uitae huius curriculum uirtutum lumine declararet. meritoque securus ait: quando facies mihi de persequentibus me iudicium? mihi, inquit, iudicium de persequentibus facies, non de me persequentibus iudicium dabis, quoniam non resurgunt impii in iudicio. sed mihi, inquit, da iudicium, ut, cum remuneraris innocentiam, fidem absurdum etiam illud, ut, quia breues dies et pauci sunt istius uitae, non diutius gratiam suam dominus circa prophetam suum differat, sed ipsi iudicium de persequentibus faciat. nam hic quoque iudicium est de persecutoribus, siquidem qui non credit in Christo iam iudicatus est. iudicium autem hoc est, quod dedit seruulis suis dominus Iesus dicens: habebitis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones et super omnem uirtutem inimici. et uerum iudicium, in quo torquetur inimicus, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationum. ut peccata mea
ipse confitear: & luxurram car-¬
nis mẽe compͥmani. Moriendũ
enim mundo: ut uiuamts deo.
Si autẽ uiuamus carni. mors
ntiq est carnis prudentia. ui-
uere non possumus deo: quia
inimica deo carnalis ista sapi-¬
entia. & uita est secularis. Se
test sic accipi. quot funt dies ser-¬
ui tui: quasi dicat. Quanti st̃
dies homini : Quantum tem¬
pus: Quantum spatium: Cur
inuidetur tam breui uite. ne
tranquillo cursu istius scłi ꝑfrua-¬
tur : Cur in breui spatio tam
multi ꝑsequentium nobis laq̃i
tenduntur: Assit iam iudiciũ
in quo pena est ꝑfidorum: in quo
ꝑsecutoribus digna impietatis
sue pretia redduntur. llel sic.
Quousq insultare poterunt.
quousq inquietare. qui nos di¬
uersis modis querunt affligere:
Non serus erit terminus. Et¬
enim quasi ꝓph̃a celeritatem
transcurrende istius uite. non
annorum s dierum estimatio¬
ne subducit dicens quot sunt
dies serui tui: Et bene dies

Expanded text:
justificationum; ut peccata mea justificationum; ut peccata mea ipse confitear, ut luxuriam carnis meae comprimam; moriendum est enim mundo, ut vivamus Deo. Si autem vivamus carni, mors utique est carnis prudentia: vivere 1109 non possumus Deo; quia inimica est Deo carnalis ista sapientia, et vita saecularis. 16. test sic accipi: quot sunt dies serui tui?, quasi dicat: \'quanti sunt dies humani, quantum tempus, quantum spatium? cur inuidetur tam breui uitae, ne tranquillo cursu istius saeculi perfruamur ? cur in breui spatio tam multi persequentium nos laquei tenduntur? adsit iam iudicium in quo poena est perfidorum, in quo persecutoribus digna impietatis suae pretia redduntur. uel sic: \'quo usque insultare poterunt, quo usque inequitare, qui nos diuersis modis quaerunt adfligere?\' non serus erit terminus; etenim quasi propheta celeritatem transcurrendae istius uitae non annorum, sed dierum aestimatione subducit dicens: quot sunt dies serui tui? et bene \'dies\'
Abbreviated transcription (Latin):
periis. & in hoc mundi gelici-¬
dio non arescat: uel quia cor-¬
pus affuctionis fumus. & mor¬
pore circumferre debemus. Hic
est uter qui castigat corpus
suum non ut ille incrassatus
& obesus poptilus. qui sedit
manducare & bibere & furrexit
ludere. Hic est uter qui in ebrrat.
non uino sed sp̃u: in quo
non botrio amaritudi¬
nis non draconum fu-
ror aspidum. s pocubam in ebri-¬
ans quam p̃clarum. In hoc glorra¬
tur dauid: quia factus est sictit
uter in gelicidio oꝑationem pec¬
cati non sentiens. Et bene pecca¬
tum gelicidio comparatur: Sĩc
enim gelicidium ad nullum u¬
sum utile est ad ntllam oꝑatio¬
nem: sic culpa nulli ꝓdest usui.
nulli oꝑatiom. Et id̾eo ficut ge¬
liciditim declinanda est: ne no¬
ceat & adurat. Bonum ergo
michi fieri sicut utrem ingeli¬
cidio. ut possim non oblurisci ui-¬
stificationes dñi: ut earum liqͦ¬
re ꝑfusus refrigeret omnis fer¬
uor interne cupiditatis. Non gͥ
uacuum sed plenum hunc utrẽ
esse oportet. plenum sp̃c. plenũ

Expanded text:
gelicidio non arescat: vel quia corpus afflictionis sumus, et morpore circumferre debemus. Hic est uter qui castigat corpus suum, non ut ille incrassatus et obesus populus, qui sedit manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Hic est uter qui inebriat non vino, sed spiritu: in quo non botryo amaritudinis, non draconum furor, non furor aspidum, sed poculum inebrians quam praeclarum est! In hoc ergo gloriatur David, quia factus est sicut uter in gelicidio, operationem peccati non sentiens. 15. Et bene peccatum gelicidio comparatur. Sicut enim gelicidium ad nullum usum utile est, ad nullam operationem; sic culpa nulli prodest usui, nulli operationi: et ideo sicut gelicidium declinanda est, ne noceat et adurat. Bonum ergo mihi fieri sicut utrem in gelicidio; ut possim non oblivisci justificationes Domini, ut earum liquore perfusus refrigeret omnis fervor internae cupiditatis. Non ergo vacuum, sed plenum hunc utrem esse oportet, plenum spiritus, plenum
Abbreviated transcription (Latin):
le esse: ut diues intret in reg-¬
num celorum. S qtiod impossi¬
bile ꝑ humanas cupiditates.
hoc ꝑ diuinam gratiam solam
posse esse possibile: Alibi quoq
ait. Quictnq remiserit pa¬
trem aut matrem. domum.
aut fratres. aut sorores centu¬
plum accipiet in hoc sclo: & utã
eternam possidebit. forsitan di¬
cas. Utiq qui relinquendo do¬
mum. ꝑ domum autẽ totum
censum intellige. qui relinquen¬
do ꝓpinquos deum sectitus fuerit.
habet etiam uitã eternã. Et q
accepto centuplo fiet in hoc scło
diues: diues inquit intrat in reg¬
num celorum. Deniq si centu¬
plum dat: dñs eorum que etiã
simpla impedimentum afferre
consuerunt ad ꝑceptionem he¬
reditatis eterne: centum gͦ pos¬
sessiones reddit ꝓtina possessio¬
ne centum pondera auri ꝓtino
pondere. Multos quidem in hoc
scłõ qui sua patꝑibus donaue¬
runt: uberiore thesatiro locu¬
pletatos fuisse cognouinius. Et
pulcherrimus loctis: ut etiam

Expanded text:
le esse, ut diues intret in regle esse, ut diues intret in regnum caelorum, sed quod inpossibile per humanas cupiditates, hoc per diuinam gratiam solam posse esse possibile. Alibi quoque ait: quicumque remiserit patrem aut matrem, domum aut fratres aut sorores, centuplum accipiet in hoc saeculo et uitam aeternam possidebit. forsitan dicas: utique qui relinquendo domum — per domum autem totum censum intellege —, qui relinquendo propinquos deum secutus fuerit, habet etiam uitam aeternam et, quia accepto centuplo fit in hoc saeculo diues, diues, inquis, intrat in regnum caelorum. deinde si centuplum dat dominus eorum, quae etiam simpla inpedimentum adferre consuerunt ad perceptionem hereditatis aeternae, centum ergo possessiones reddit pro una possessione, centum pondo auri pro uno pondere. Multos quidem in hoc saeculo, qui sua pauperibus donauerunt, uberiore thesauro locupletatos fuisse cognouimus. et pulcherrimus locus, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
git anima mea. Accipe scdm lit¬
teram qta quesutit in noctibuis
orando. dep̃cando etiam lacͥmis
deplorando. Questuit in noctiaꝰ
quia postut tenebras latibulum
suum: ut querere eum sollitiuͦs
disceremus. Quesiuit gͥ in ꝓpħs¬

Expanded text:
xit anima mea . Accipe secundum litxit anima mea . Accipe secundum litteram. Quaesivit in noctibus orando, deprecando, etiam lacrymis deplorando. Quaesivit in noctibus; quia posuit tenebras latibulum suum; ut quaerere eum sollicitius disceremus. Quaesivit igitur in p
Abbreviated transcription (Latin):
citiȩ głã non recensetur. Noxerat
quando iidas ꝓdidit: quando
petrus negauit. Illo gͥ precipue
tempore itstificationes deiam-¬
mo retexende sunt. relegenda
mandata hortatoria. Illa de casti¬
tate p̃cepta ñ absint: ut his oc¬
cupata mens. flagrantiam libidi-¬
nis. carnis restringat ardorem.
Tene illud animo. Lauabo per
singulas noctes lectum meũ. Qs
enim stupris deditus. flagitiis
lectum suum: Nescit flere qui
flenda cõmittit: & cum sit ipse
lacͥmabilis. non habet pene la-¬
crimas sue. At ille qui castigat
corpus suum. & sui sollicitas gu¬
bernator est atq ingemiscens oo
dolens laꝑsi suꝑioris offense. quȩ¬
rit quomͦ abluat eam fletibtis
penitentie: hic lauat ꝑ singulas
noctes lectum scium. Non dor-¬
miamus gͦ totis noctibus: sed
maximam partem earum lectio-¬
ni & oratiomibus deptitemus. Au
di eccłie uocem: querentis etiam
in noctibus xp̃m. Inctibili in qͥt
meo in noctibuis quesicu: quẽ dili¬

Expanded text:
citiae gloria non recensetur. nox erat, citiae gloria non recensetur. nox erat, quando ludas prodidit, quando Petrus negauit. Illo igitur praecipue tempore iustificationes dei animo retexendae sunt, relegenda mandata hortatoria, illa de castitate praecepta non absint, ut his occupata mens flagrantiam libidinis. carnis restinguat ardorem. tene illud animo: lauabo per singulas noctes lectum meum. qui enim stupris deditus. flagitiis noctes lectum suum. nescit flere qui flenda committit et, cum sit ipse laccrymas suae. At ille qui castigat corpus suum, et sui sollicitus gubernator est, atque ingemiscens et dolens lapsus superioris offensae quaerit quomodo abluat eam fletibus poenitentiae, hic lavat per singulas noctes lectum suum. Non dormianus ergo totis noctibus: sed maximam partem earum lectioni et orationibus deputemus. 33. Audi Ecclesiae vocem quaerentis etiam in noctibus Christum. In cubili, inquit, meo, in noctibus quaesivi quem dile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulas noctes lectum suum
lacrimis diluebat. surgebat etiã
noctis medio. ut dño confiteret᷑:¬
& tu totam noctem sopori existi¬
mas deputandam: Tunc magis
tibi orandus est dñs. tunc p̃sidia
postulanda culpa cauenda: quando
uidetur habere secretum. Tunc
maxime quando tenebre in cir-¬
cuitu meo & parietes me oꝑiunt:
consideranditin quia ds̃ omnia
intuetur abscondita. Ne dixeris
ergo circumfusus tenebris. quis
me tudet. & quem uereor septus
parietibus & inclusus: quia uultͦ
dñi suꝑ facientes mala. Deinde
si arbitrum non uides. te ipsum
non uides: Tue conscientiȩ testi¬
monium non uereris: Nescis illã
caliginem noctis non oꝑtorium. s
incentiuum esse peccatis Cum
sompno & cibo feruent corpora:
tunc etram mentis uigor sopore
laxatur. sompno resoluitur. Cunc
irrepit impuri libido concubitꝰ.
tunc ꝑturbatur cor sqtialore u¬
munditiȩ. ñ uidetur castitas.
puritas non consideratur: ptidi¬

Expanded text:
per singulas noctes lectum suum per singulas noctes lectum suum lacrimis diluebat, surgebat etiam noctis medio, ut domino confiteretur, et tu totam noctem sopori existimas deputandam ? tunc magis tibi orandus est dominus, tunc praesidia postulanda, culpa cauenda, quando uidetur habere secretum ; tunc maxime, quando tenebrae in circuitu meo et parietes me operiunt, considerandum, quia deus omnia intuetur abscondita. ne dixeris ergo: \'circumfusus sum tenebris; quis me uidet et quem uereor saeptus parietibus et inclusus ?\', quia uultus domini super facientes mala. deinde, si arbitmm non uides, te ipsum non uides, tuae conscientiae testimonium non uereris? nescis illam caliginem noctis non opertorium, sed incentiuum esse peccati? cum somno et cibo feruent corpora, tunc etiam mentis uigor sopore laxatur, somno resoluitur, tunc inrepit inpuri libido concubitus, tunc perturbatur cor, squalor inmunditiae non ueretur, castitatis puritas non consideratur, pudi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Beniq cantabat moyses qͥ
legem accepit: cum p̃tergressus
pedibus mare. seruati poplĩ duc¬
tor. iustificationes dei p̃dicaret.
Suꝑ est adhuc ꝓpositum uiri itisti¬
egregium. quia omni tẽmpore
cura dei laudes debet esse inten¬
tus. non solum die s etiã nocte.
Ideoq addidit. Memor fui noc¬
te nominis tui dñe: & custodiui
legem tuam. Ulideamus si & ille
memor est qui uocat dñm uer-¬
bo: non custodit autẽ diuina
mandata. De quo satis dictum
potuerit affectum. fides autem
ꝓbitas. innocentia: memorem
ꝓbant. Quod autẽ ait. memor
fui nominis plena deuotio ẽ:
quia nemo dicit dñm iħm nifi
in sp̃u sc̃o. Hoc nomen: inuocat᷑
diebus & noctibus. Nullum dem¬
pus predicandi nactium: sinat sc̃a
detiotio preterire. Si studentes
doctrinis scłaribus ꝑparum somp¬
no indulgent: quantomagis qui
deum cupiunt cognoscere. non de-¬
bent sompno corporis impediri nͥ
quantum naturȩ satis est: Dauid

Expanded text:
sunt. denique cantabat Moyses, qui sunt. denique cantabat Moyses, qui legem accepit, cum praetergressus pedibus mare seruati populi ductor iustificationes domini praedicaret. Superest adhuc propositum egregium uiri iusti, quia omni tempore circa dei laudes esse debet intentus, non solum die, sed etiam nocte. ideo addidit: memor fui nocte nominis tui, domine, et custodiui legem tuam. uideamus, si et ille memor est, qui uocat dominum uerbo, non custodit autem mandata diuina. de quo satis dictum potuerit affectum. fides ergo, probitas, innocentia memorem probant. quod autem ait: memor fui nominis tui, plena deuotio est, quia nemo dicit dominum Iesum nisi in spiritu sancto. hoc nomen inuocetur diebus et noctibus, nullum tempus precandi uacuum sinat sancta deuotio praeterire. Si studentes igitur doctrinis saecularibus perparum somno indulgent, quanto magis, qui deum cupiunt cognoscere, non debent somno corporis inpediri, nisi quantum naturae satis est! Dauid
Abbreviated transcription (Latin):
atq peregͥnos: sed ciues scõrum
eo domesticos dei. Qui enim do-¬
mesticus dei est: exul est intin¬
do. Qui conuer satur in celestibꝰ.
peregrinus est terris. Peregͥna¬
bantur in hoc mundo hebrer:
naturã incendii non sentieabes.¬
Cantabiles habebant iustificatio¬
nes dei: cum hymntm deo de
creaturarum laudatione canta¬
rent. Bemiq qui cantat uacius
est & diuersarum cogitationtĩ
curas religat: sequestrat auari¬
tiam. Non soltm corporis uoce
sed etiam mentis uiuacitate se
mulcet. Non enim tanquã mestꝰ
mopie sollicitudine: sed tanquã
liber ab omnibtis corporalitm af¬
fectiomibus passionum canebat idẽ
ꝓpha. Psallam tibi in cithara sc̃s
isrł. Gaudebunt. labia mea cum
cantatiero tibi: & amina mea quã
redemisti. Cantabat hȩc letus:
tanquã his melioribus epulis pas¬
geretur. Epulabatur enim animꝰ
pie deuotionis alimentum. Non
solum itaq hymini & psalmi: sed
etiam legis p̃cepta cantabilia scĩs

Expanded text:
et peregrinos: sed cives sanctorum et peregrinos: sed cives sanctorum et domesticos Dei. Qui enim domesticus Dei est, exsul est mundo: qui conversatur in coelestibus, peregrinus est terris. Peregrinabantur in hoc mundo Hebraei, naturam incendii non sentiecantabiles habebant iustificationes dei, cum hymnum deo de creaturarum laudatione cantarent. Denique qui cantat uacuus est et diuersarum cogitationum curas relegat, sequestrat auaritiam et non solum corporis uoce, sed etiam mentis uiuacitate se mulcet. non enim tamquam maestus inopiae sollicitudine, sed tamquam liber ab omnibus corporalium affectibus passionum canebat idem propheta: psallam tibi, deus, in cithara, sanctus Israel. gaudebunt 1abia mea cum cantauero tibi, et anima mea quam redemisti. cantabat haec laetus, tamquam his melioribus epulis pasceretur; epulabatur enim animus piae deuotionis alimento. non solum itaque hymni et psalmi, sed etiam legis praecepta cantabilia sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
datus est hodie in ocalis puella-¬
rum suapum ancillarum: sicut
unus exsaltatoribꝰ : Et dixit
dauid ad michol in conspectti
dñi. Benedictus dñs qui elegit
me suꝑ patrem ttium. ob sup
oninẽ domtm illuis. constitus.¬
re in pͥncipem scp plebem suã
demudaboe adhuc sic. eo eronti¬
gax in conspecta tuoi &o cum
ꝓuellis cum quibus dyxisti me
nudatum glorisicabor. Et michol
inquit saul filie: non erat filitis
usq in diem mortis eius. Etudens
itaq exemplum quod & ꝓph̃a¬
qui ꝑcutiebat in organis. & salta¬
uit ante archam dm̃i iustificatus
est: & illa que rep̃hendit eum
sterilitate dampnata est. Sed ñ
satis est ut aliquis cantabiles ha¬
beat iustificationes dei: nifi ter¬
renarum exeat seruitio sollici¬
tudinum. Ideoq addidit. In loco¬
peregrinationis meẽ. Contieiit
sibi. Si quidem & alibi ait. Ad¬
uena sum ego in terra hac. Unde
& apłs non uult nos in domo dĩ
fideiq deuotione aduenas esse

Expanded text:
datus est hodie in oculis puelladatus est hodie in oculis puellarum suarum ancillarum, sicut unus ex saltatoribus? Et dixit David ad Michol in conspectu Domini: Benedictus Dominus qui elegit me super patrem tuum, et super omnem domum illius constituere in principem super plebem suam denudabor adhuc sic, et ero nugax in conspectu tuo, et cum puellis cum quibus dixisti me nudatum, glorificabor. Et Michol, inquit, filiae Saul non erat filius usque in diem mortis ejus . Evidens itaque exemplum quod cutiebat in organis et saltauit ante arcam domini, iustificatus est et illa, quae reprehendit eum, sterilitate damnata est. Sed non satis est ut aliquis c-antabiles habeat iustificationes dei, nisi terrenarum exeat seruitio sollicitudinum. ideoqperegrinationis meae . Convenit sibi; siquidem et alibi ait: Advena sum ego in terra hac . Unde et Apostolus non vult nos in domo Dei, fideique vocatione advenas esse
Abbreviated transcription (Latin):
patris illius filium recupantis ꝑ¬
crepuisse. symphoniam quȩ epu¬
lantes delectabatur fideles: ꝑfidꝰ
autẽ impatienter auidiebat. Dul¬
cis gͥ cantilena que non corpus
effeminat: sed mentem antint̃¬
q confirmat. Ideoq canticum
dicitur dm̃ testamentum: quia
remissionem omnium peccatoꝵ
dñiq iusticias in scͥpturis euan¬
gelii suaui mentis exultatione
conciminus. Ipse quoq dñs non
dedigiratus est dicere: cantaui¬
mus nob̃. & non saltastis. Canta¬
uit nobis in euangłio ueniam de¬
lictorum debuerunt iudei men
tem attollere. non hystrionico
corporis motu sed sancto sp̃u. Nõ
fecerunt: ideo rep̃hend unt᷑.
S etiam corporis saltatio in ho¬
norem dei: laudabilis habetur.
Demq saltauit dauid ante ar¬
cham dm̃i. & uidit eum michol
filia saul saltantem & ꝑcutientẽ
in organis armizatis in conspectu
dñi: & ait ad eam. postea quam
se domum recepit. Quid utiq
honorificatus ẽ rex isrł qr denti¬

Expanded text:
patris illius filium recuperantis perpatris illius filium recuperantis percrepuisse symphoniam, qua epulantes delectabantur fideles, perfidus autem inpatienter audiebat. dulcis igitur est cantilena quae non corpus effeminat. sed mentem animumque confirmat. ideoque canticum dicitur domini testamentum, quia remissionem omnium peccatorum dominique iustitias in scripturis euangelii suaui mentis exultatione concinimus. ipse quoque dominus non dedignatus est dicere: cantauimus uobis et non saltastis. cantauit nobis in euangelio ueniam deltem attollere non histrionico corporis motu, sed sancto Spiritu. Non fecerunt, ideo reprehenduntur. 27. Sed etiam et corporis saltatio in honorem Dei laudabilis habetur. Denique saltavit David ante arcam Domini, et vidit eum Michol filia Saul saltantem, et percutientem in organis harmonizatis in conspectu Domini, et ait ad eum, posteaquam se domum recepit: Quid utique honorificatus est rex Israel; quia denu