comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aleph& uomͦ sedet sola ciuitas plena popło: Sic̃ int̾ omĩa cantica ueteri
ac noui testam̃ti pͥmatũ tenet canticũ qđ salomon cecinit in ꝑsona xpi
samta ueteris & noui testam̃ci lam̃tationes ieremiȩ pͥncipatũ tenent intantĩ
ee e Inpͥnpis om̃iũ sentenciarũ. alfabeti series distincta÷ ꝓordinẽ.: sed in¬
tpres qͥ transtulit eas de hebreo inlatinũ noluit moras inneccere ut hoc
obser uaret  tantũ mͦ elem̃ta licterarũ in pͥncipio posuit.: qͥa sens sentenciȩ
ex ient ptatione littere pendet. S ce hoc sciendũ. qͥa possunt hȩc lamenta

Expanded text:
leph. Quomodo sedet sola civitas plena populo. Sicut inter omnia cantica veteris et novi Testamenti, primatum tenet Canticum quod Salomon cecinit in persona Chlamenta veteris et novi Testamenti Lamentationes Jeremiae primatesse: et in principio omnium sententiarum, alphabeti series distincta est per ordinem; sed interpres qui transtulit eas de Hebraeo in Latinum, noluit moras innectere, ut hoc observaret, sed tantummodo elementa litterarum in principio posuit, quia sensus sententiae ex interpretatione litterae pendet. Sed etiam hoc sciendum quia possunt haec lamenta
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ. Principiũ gͦ ruinȩ ierłm istud fuic. quia misit hostis nabucho¬
donosor
uł romanorum exercitus manum suam &tulit omĩa desiderabilia eius.
hoc ÷ regnum. sacerdotium : tẽplum & ciuitatem. Sp̃ualit̃ uͦ hostis nr̃ diabolꝰ::
qͥa qͣndo mittit manum suã. hoc ÷ oꝑationẽ & suggestionẽ malignã: auferc
uirtutes bonaq oꝑa quȩ designant᷑ ꝑ desiderabilia ierłm .& in suꝑ ducit¬
illis qualia merent᷑. Omĩs popłs eiꝰ gemens & querens panẽ. Quia gͦ manus

Expanded text:
animae. Principium ergo ruinae Jerusalem istud fuit, quia misit hostis, Nabuchodonosor, vel Romanorum exercitus, manum suam, et tulit omnia desiderabilia ejus, hoc est, regnum, sacerdotium, templum et civitatem. Spiritualiter hostis noster diabolus est, qui quando mittit manum suam, hoc est, operationem et suggestionem malignam, aufert virtutes, bonaque opera, quae designantur per desiderabilia Jerusalem, et insuper iilli qualia merentur. Omnis populus ejus gemens et quaerens panem. Quia ergo manus
Abbreviated transcription (Latin):
popłi plorans plorauit in nocte : dũ duceret᷑ incaptiuitatẽ. & lacrimȩ eius
tiorẽ intelligentiã ꝑtinet. in nocte plorabat id ÷ in captiuitate &e tribulatiõẽ
& qđ bis dixerit plorans plorauit. augm̃tũ prȩstat repeticio uerbi. Lacrimȩ
eiꝰ in maxillis eiꝰ: id÷ in pͥncipib eiꝰ. Lica enĩ om̃s plorarent: tam̃ illi mari¬
me qͥ scientiã habebant. Idõ aut̃ pͥncipes & sapientiores ꝑ maxil lesintelli¬
gunt᷑: qͥa sicuti amaxillis cib in corpꝰ deducit᷑. ita & ab illis doctrina descen¬
dere debuerat in popłm. Non ÷ qͥ consolet᷑ eã exomĩb caris eiꝰ. Exꝓphetis
uidelicae. regib & sacerdotib: pꝰ dñĩ ascensionẽ. hȩc uerba ꝓp̾e ad ulti-¬

Expanded text:
nocte, dum duceretur in captivitatem: et lacrymae ejus tiorem intelligentiam pertinet, in nocte plorabat, id est, in captivitate et tribulatione. Et quod bis dixit: plorans ploravit, augmentum praestat repetitio verbi. Lacrymae ejus in maxillis ejus, id est, in principibus ejus; licet enim omnes plorarent, tamen illi maxime qui scientiam habebant. Ideo autem principes et sapientiores per maxillas intelliguntur, quia sicuti a maxillis cibus in corpus deducitur: ita et ab illis doctrina descendere debuerat in populum. Non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus: ex prophetis videlicet, Regibus et sacerdotibus, post Domi
Abbreviated transcription (Latin):
enas. Abaras aut̃ seribit ciuitatẽ esau. S & unꝰ filioꝵ eiꝰ theman appellabat᷑
le supꝰ diximꝰ T harthat : quã int̾ra iudȩ euei condidere. Thalassa: regio
soriȩ Thogorma legimꝰ in erechiel. ł haphet: legimꝰ iieremia arã thaphet¬

Expanded text:
mias. Abdias autem scribit civitatem Esau. Sed et unus filiorum ejus Theman appellabatur mias. Abdias autem scribit civitatem Esau. Sed et unus filiorum ejus Theman appellabatur sicut supra diximus. 287 Tharac, quam in terra Judaea Evaei condidere. Thalassar, regio Syriae. Thogarma, legimus in Ezechiel. Taphet, legimus in Jeremia
Abbreviated transcription (Latin):
Salamoi locꝰ inqͥ bener misit addauid. S sciendũ. qđ ꝓhõc uerbo aqui la
regni salomonis. Thermoth. ciuitas quã ȩdificauit salomon in deserco.
Cuiꝰ in libris hebraicarũ quęstionũ fecimꝰ mentionẽ. Tharsis: unde aurũ
salomoni deferebat᷑. Hanc putat iosephus tharsũ urbẽ et̃. ciliciȩ. Porro.
iurta er echielẽ ꝓpħam cartago sentit᷑. Si qͥdẽ in eo loco ubi scđm. lxx. in
sp̃teslegimꝰ cartaginẽ: in hebreo habet᷑ seriptũ tharsis. Nonmulli indiã
putauer &de hocta in libro epłarũ quas ad marcellũ scripsimꝰ. quã in librã
hebraucarũ questionũ pleniꝰ dictũ est. tharsa: ubi asa rex isrł fuit. łharsila:
unde fuit manaen. Usq hodie ÷ uiculꝰ samarita noꝵ in regione batanea qͥ
tersila dr̃ Thesba unde ortꝰ ⁊ helias ꝓpħa thesbites. Ineman: iuxta ez erhielẽ
ciuitas idumee. forro esaias inuisione ea ponit arabiȩ. Meminit huiꝰ & iere¬

Expanded text:
amuge, locus in quo Abenner misit ad David. Sed sciendum quod pro hoc verbo Aquila iregni Salomonis. Thermoth, civitas quam aedificavit Salomon in deserto cujus in libris Hebraicarum Quaestionum fecimus mentionem. Tharsis, unde aurum Salomini deferebatur: hanc putat Josephus Tarsum urbem esse Ciliciae. Porro juxta Ezechiel tes legimus Carthaginem, in Hebraeo scriptum habet Tharsis. Nonnulli Indiam putaverunt et de hoc tam in libro Epistolarum , quas ad Marcellam scripsimus, quam in libris Hebraicarum Quaestionum plenius dictum est. Thersa, ubi Asa rex Israel fuit. Thersila, unde fuit Manaen: usque hodie est viculus Samaritanorum in regione Batanaea, qui Thersila dicitur. Therba, unde ortus est Elias propheta, Thesbites. Theman, juxta Ezechielem civitas Idumaeae. Porro Isaias in visione eam ponit Arabiae. Meminit hujus et Jere
Abbreviated transcription (Latin):
phibentib adhodiernũ. & cuitatib in quib nati sunt. & regionibꝰ.
inquib aliquid oꝑati uestigia reliquer̃. in quib etiã sepulti de¬
monstrant᷑. Nunc ergo ꝑ singulos decurram. tot ac tantos nouos.
ueteres. barbaros. grecos. romanos. peregrinos. captiuos. adoptiuos.
ꝓprios. communes. masculos. feminas. rusticos. urbanos. nauticos.
militares. Otiosum est etiam titulos ꝑsequi ut colligam in cõpendi¬
um. & hoc non quo cognoscatis. sed recognoscatis: certe enĩ oblitos agitis:
iet saturnũ ds penes uos nemo est . x. DE SATURNO ET IOU¬

Expanded text:
perhibentibus ad hodiernum et civitatibus in quibus nati sunt, et regionibus perhibentibus ad hodiernum et civitatibus in quibus nati sunt, et regionibus inmonstrantur. Nec ego per singulos decurram, tot ac tantos, novos, veteres, barbaros, Graecos, Romanos, peregrinos, captivos, adoptivos, proprios, communes, masculos, feminas, rusticos, urbanos, nauticos, militares; otiosum est etiam titulos persequi, ut colligam in compendium, et hoc non quo cognoscatis, sed recognoscatis; certe enim oblitos agitis. Ante Saturnum deus penes vos nemo est, ab illo censu
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝓ imꝑatorib sacrificia non penditis. Sequit᷑ ut eadem
ratione ꝓ aliis non sacrificemꝰ quia nec ꝓ nobis ipsis semel
Deos non colendo itaq sacrilegii &e maiestatis rei c̃uenimur.
dũma hȩc causa immo tota est. & utiq digna cognosci. si ñ
prȩsũptio aut iniquitas iudicet. alta quȩ disꝑat: alt̾a quȩ recusat
ueritatem Deos ur̃os colere desinimꝰ. ex quo illos none̾e̾ cognoscimus.
hoc igit᷑ exigere debetis. uti ꝓbemus non e̾e̾ illos deos & iccirco ñ colen¬
dos. quia tunc demum coli debuissent si dii fuissent Tunc &e xp̃iani
puniendi. si quos non colerent quia putarent non ee. constaret illos
deos esse. Sed nobis inquitis dii sunt. appellamꝰ & ꝓuocamꝰ auobis ad
conscientiã ur̾am. illa nos iudicet. illa nos damnet. si poterit negare
om̃s istos deos ur̃os homines fuisse. si & ipsa inficia. si erit de suis
antiqͥtatũ instrumentis reuincetur. de quib eos dicit testimoniũ

Expanded text:
eratoribus sacrificia non penditis. Sequitur ut eadem ratione pro aliis non sacrificemus, quia nec pro nobis ipsis, semel deos non colendo. Itaque sacrilegii et maiestatis rei convenimur. Summa haec causa, immo tota est, et utique digna cognosci, si non praesumptio aut iniquitas iudicet, altera quae desperat, altera quae recusat veritatem. Deos vestros colere desinimus ex quo illos non esse cognoscimus. Hoc igitur exigere debetis, uti probemus non esse illos deos, et idcirco non colendos, quia tunc demum coli debuissent, si dei fuissent. Tunc et Christiani puniendi, si quos non colerent, quia putarent non esse, constaret illos deos esse. Sed nobis, inquitis, dei sunt. Appellamus et provocamus a vobis ad conscientiam vestram: illa nos iudicet, illa nos damnet, si poterit negare omnes istos deos vestros homines fuisse. Si et ipsa inficias ierit, de suis antiquitatum instrumentis revincetur, de quibus eos didicit, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib uirib. & uincens in proelio gaudet qui de pręlio quȩrebatur.
quua & głam consequitur &e prȩdam. Prȩlium ÷ nobis quod ꝓuocamur
ad tribunalia. ut illic subdiscrimine capitis ꝓueritate certemꝰ Hictoria
et aut̃ ꝓ quo certaueris optinere. ea iuccoria habet & głam placendi dei
& prȩdam uincendi in ȩternum. Sed obducimur certe. cũ optiniumus
Erto uincimus cum occidimur. deniq euadimus cum obducimur. licet ie
sarmenticios & semaxios appelletis. quia ad stiprteneorie nbe. hois relums

Expanded text:
omnibus viribus, et vincens in proelio gaudet qui de proelio querebatur, omnibus viribus, et vincens in proelio gaudet qui de proelio querebatur, quia et gloriam consequitur et praedam. Proelium est nobis quod provocamur ad tribunalia, ut illic sub discrimine capitis pro veritate certemus, victoria est autem pro quo certaveris obtinere. Ea victoria habet et gloriam placendi deo et praedam vivendi in aeternum. Sed obducimur. Certe cum obtinuimus. Ergo vicimus, cum occidimur, denique evadimus, cum obducimur. Licet nunc sarmenticios et semaxios appelletis, quia ad stipitem dimidii axis revincti
Abbreviated transcription (Latin):
seuitiȩ. non mͦ cȩcum hoc uulgus exultat & insultat. sed & quidã ur̃m
quib fauor uulgi de iniquitate captatusͦ Glantur quasi non totum
qđ in nos potestis nr̃m sit arbitrium. Certe siuelim xp̃ianus sũ. Tunc
ergo me dãpnabis: si dam nari uelim. Cum uͦ quod in me potes nͥuelim
non potes. iam meȩ uoluntatis est quod potes. non tuȩ potestatis.
Proinde et uulgus de nr̃a uexatione uane gaudet. Proinde eni nrm̃est
gaudium. qđ sibi uindicat qui malunt damnari. quã a dõ excidere. Con¬
tra illiqui nos oderunt : dolere non gaudere debebant. consecutis nob
quod elegimus. Ergo inquitis cur quȩrimini quod uos insequamur:
si pati uultis. cum diligere debeatis ꝑ quos patimini quod ult is
Plane uolumꝰ pati uerum eo more quo & bellum miles. Nemo quidem
libens patimir. cum &e trepidare &e ꝑiditari sit necesse. Iam̃ & pręliatꝰ

Expanded text:
saevitiae non modo caecum hoc vulgus exsultat et insultat, sed et quidam vestrum, saevitiae non modo caecum hoc vulgus exsultat et insultat, sed et quidam vestrum, quibus favor vulgi de iniquitate captatur, gloriantur. Quasi non totum quod in nos potestis nostrum sit arbitrium. Certe, si velim, Christianus sum. Tunc ergo me damnabis, si damnari velim; cum vero quod in me potes, nisi velim, non potes, iam meae voluntatis est quod potes, non tuae potestatis. Proinde et vulgus vane de nostra vexatione gaudet. Proinde enim nostrum est gaudium, quod sibi vindicat, qui malumus damnari quam a deo excidere: contra illi, qui nos oderunt, dolere, non gaudere debebant, consecutis nobis quod elegimus. Ergo, inquitis, cur querimini quod vos insequamur, si pati vultis, cum diligere debeatis per quos patimini quod vultis? Plane volumus pati, verum eo more, quo et bellum miles. Nemo quidem libens patitur, cum et trepidare et periclitari sit necesse. Tamen et proeliatur
Abbreviated transcription (Latin):
mplum iugis uidic poenam nutrientes montes urust & curarte
nos inepti. Illi honorandi. nos irridendi. immo eo amplius et puniendi : fal¬
sa nunc sint quȩ tuentur. & merito. prȩsũptio at tamen necessaria inep¬
ta. at tamen utilia. Si quidem meliores fieri coguntur qui eis credunt. me¬
tu aeterni supplicu. & spe ȩterni refrigerui. Itaq non expedit falsa dici
net in epta haberi quȩ expedit uera prȩsumi. Nullo titulo dãpnari licor
om̾ino. quȩ ꝓsunt in uobis. Itaq prȩsũptio est hȩc ipsa quȩ dãpnat utilia.
Proinde nec inepta e̾e̾ possunt: certe & si falsa &e inepta. nulli tam̃ noxia.
N am or multis aliis similia quib nullas poenas irrogatis. uanis & fabulosis
in accusatis ce impunitis. ut in noxiis. Sed in eius modi eñi si utiq irrisui ui¬
dicandum est: non gladus & ignib. & crucib & bestiis. De qua iniqͥtate

Expanded text:
exemplum iugis iudicii poenam nutrientis. Montes uruntur et exemplum iugis iudicii poenam nutrientis. Montes uruntur et nos inepti; illi honorandi, nos inridendi, immo eo amplius et puniendi. Falsa nunc sint quae tuentur et merito praesumptio, attamen necessaria; inepta, attamen utilia; siquidem meliores fieri coguntur qui eis credunt, metu aeterni supplicii et spe aeterni refrigerii. Itaque non expedit falsa dici nec inepta haberi quae expedit vera praesumi. Nullo titulo damnari licet omnino quae prosunt. In vobis itaque praesumptio est haec ipsa quae damnat utilia. Proinde nec inepta esse possunt; certe etsi falsa et inepta, nulli tamen noxia. Nam et multis aliis similia quibus nullas poenas inrogatis, vanis et fabulosis, inaccusatis et inpunitis, ut innoxiis. Sed in eiusmodi enim, si utique, inrisui iudicandum est, non gladiis et ignibus et crucibus et bestiis, de qua iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
transferatur. aeque temporalis quȩ illi dispositioni ȩternitatis aulae uice
oppansa est: tunc restituetur om̃e humanum genus. ad expungendum
uod in isto ȩuo boni seu mali meruit. Et exinde pendendũ in ĩmensam
ternitatis ꝑpetuitatem. Iaeoq nec mors iam. nec rursus ac rursus resurrec.¬
o: sed erimus idem qui nunc:. nec alii. Post dĩ quidem cultores. apud dm̃
Idm̃. in poena iugis ignis. habentes ex ipsa natura eiꝰ diuinã scilicet submi¬
strationem incorruptibilitatis. Nouerunt & philosophi diuersitatem
cham &e publici ignis. ita longe alius est qui usui humano alius qui
dicio dĩ apparet: siue de cęlo fulmina straingens. siue de terra ꝑuertices
ontium enictans. Non eñi absumit quod exurit : seddum erogat repa
Adeo manent montes semꝑ ardentes. oe qui de cȩlo dangitur sal uess est
muillo iam igni decinerescat. & hoc erit testimonium ignis ȩterni hoc

Expanded text:
transferatur aeque temporalis, quae illi dispositioni aeternitatis aulaei vice transferatur aeque temporalis, quae illi dispositioni aeternitatis aulaei vice oppansa est, tunc restituetur omne humanum genus ad expungendum quod in isto aevo boni seu mali meruit, et exinde pendendum in immensam aeternitatis perpetuitatem. Ideoque nec mors iam, nec rursus ac rursus resurrectio, sed erimus idem qui nunc, nec alii post, dei quidem cultores apud deum gre ad deum, in poena aeque iugis ignis, habentes ex ipsa natura eius divinam scilicet subministrationem incorruptibilitatis. Noverunt et philosophi diversitatem arcani et publici ignis. Ita longe alius est qui usui humano, alius qui iudicio dei apparet, sive de caelo fulmina stringens, sive de terra per vertices montium eructans; non enim absumit quod exurit, sed dum erogat, reparat. Adeo manent montes semper ardentes, et qui de caelo tangitur, salvus est, ut nullo iam igni decinerescat. Et hoc erit testimonium ignis aeterni, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uihons sutor nomcia s intelligas te uel de atuilo pitłn pe dicens dĩtl
omuuis mnorientura resurgentium ad hoc morieris ut perras dibicunq
msolittis sueris quȩcunq te materia destruxerit. hausert adoleuert
ans destinasset. ingratis experireris conditionis tuȩ legem. At nunc
non aliter destinauit quã prȩdicauit. Quȩ ratio uniuersitatẽ ex diuer¬
sitate cõposuit. ut omĩa amulis substantus sub unitate cum constaren:
exuacuo & solido. oex animali & inanimali. ex cõpręhensibili &e incom¬
prȩhensibili. ex luce & tenebris. ex ipsa uita & morte eadem. Euum
quoq ita destinata distincta conditione conseruit: ut pͥma hȩc pars ab
exordio rerum quã incolimus temporali ȩtate ad finem defluat: Sequens
sͦ quam expectamus. in infinitam aeternitatẽ ꝓpagetur. Cum gͦ finis
& limes medius qui interhiat affuerit. ut etiam ipsius mundi fpecies

Expanded text:
u homo, tantum nomen, si intellegas te vel de titulo Pythiae discens, dominus u homo, tantum nomen, si intellegas te vel de titulo Pythiae discens, dominus omnium morientium et resurgentium, ad hoc morieris, ut pereas? Ubicumque resolutus fueris, quaecunque te materia destruxerit, hauserit, aboleverit, dominus destinasset, ingratis experireris conditionis tuae legem. At nunc non aliter destinavit quam praedicavit. Quae ratio universitatem ex diversitate conposuit, ut omnia aemulis substantiis sub unitate constarent ex vacuo et solido, ex animali et inanimali, ex conprehensibili et inconprehensibili, ex luce et tenebris, ex ipsa vita et morte: eadem aevum quoque ita destinata et distincta condicione conseruit, ut prima haec pars, ab exordio rerum quam incolimus, temporali aetate ad finem defluat, sequens vero, quam expectamus, in infinitam aeternitatem propagetur. Cum ergo finis et limes, medius qui interhiat, adfuerit, ut etiam ipsius mundi species
Abbreviated transcription (Latin):
ctoris uoluntate qui te uoluit eẽ de nichilo: Quid noui tibi eueniet :
Qui non eras factus es: cum iterum non eris. fies. Redde si potes rationem
qua factus es: & tunc require qua fies. Et tam̃ utiq facilius fies quod fui¬
sti aliquando. quia ȩque non difficile factus es quod nunquã fuisti ali¬
quando. Dubitabitur credo de dĩ uiribus qui tantum corpus hoc mun-¬
di de co quod non fuerat. non minus quã de morte uacationis &e in anitati
imposuit animatum spum om̃ium ammarũ auimato eobis nataeoni
mpuiln samanis resurrestionis exemplũ in cestononne uobis lax eoti¬
die lute huaansp lende: d cenebre pari uice decerlendo sucecli con
udem de fceta uiuescunt. tempora ubi fununt᷑ mpiunt. fruotus esor¬
uenantur dereunt terte semina non nisi corrupta ce disolastor man¬
cundus sure uaterami a percundo seruantur omia de irteritu neformant̃¬

Expanded text:
ctoris voluntate qui te voluit esse de nihilo? Quid novi tibi eveniet? ctoris voluntate qui te voluit esse de nihilo? Quid novi tibi eveniet? Qui non eras, factus es; cum iterum non eris, fies. Redde si potes rationem qua factus es, et tunc require qua fies. Et tamen facilius utique fies quod fuisti aliquando, quia aeque non difficile factus es quod nunquam fuisti aliquando. Dubitabitur, credo, de dei viribus, qui tantum corpus hoc mundi de eo quod non fuerat non minus quam de morte vacationis et inanitatis inposuit, animatum spiritu omnium animarum animatore, signatum et ipsum humanae resurrectionis exemplum in testimonium vobis. Lux cotidie interfecta resplendet et tenebrae pari vice decedendo succedunt, sidera defuncta vivescunt, tempora ubi finiuntur incipiunt, fruetus consummantur et redeunt, certe semina non nisi corrupta et dissoluta fecundius surgunt, omnia pereundo servantur, omnia de interitu reformant
Abbreviated transcription (Latin):
ponimus. multo utiqs dignius credi hominem ex homine rediturum.
quẽ libet ꝓ quolibet dum hominem ut eadem qualitas animȩ in ean¬
dem restauraretur conditionem. & si non effigiem certe quia ratio resti¬
tutionis destinatio iudicu est: necessario idem ipse qui fuerat exhibebit᷑.
ut boni seu contrarii meriti iudicium a dõ referat. Ideoq repsentabunt᷑
&e corpora. quia neq pati quicquam potest anima sola sine materia sta.¬
bili idest carne. & quod om̾ino de iuditio dĩ pati debent animȩ. non
sine carne meruerunt. intra quã omĩa egerunt. Sed quo mͦ inquis disso¬
luta materia exhiberi potest : Considera te ipsum õ homo. & fidem re⁊
inuenies. Recogita quid fueris antequam esses: utiq nichil. meminisses
cñi si quid fusses. Qui ergo nichil fueras priꝰquam esses. idem nichil factꝰ
cum esse desieris: cur non possis rursus e̾ẽ de nichilo eiusdem ipsius au.¬

Expanded text:
ponimus multo utique dignius credi hominem ex homine rediturum, ponimus multo utique dignius credi hominem ex homine rediturum, quemlibet pro quolibet, dum hominem, ut eadem qualitas animae in eandem restauraretur conditionem, etsi non effigiem. Certe quia ratio restitutionis destinatio iudicii est, necessario idem ipse qui fuerat exhibebitur, ut boni seu contrarii meriti iudicium a deo referat. Ideoque repraesentabuntur et corpora, quia neque pati quicquam potest anima sola sine materia stabili, id est carne, et quod omnino de iudicio dei pati debent animae, non sine carne meruerunt intra quam omnia egerunt. Sed quomodo, inquis, dissoluta materia exhiberi potest? Considera temetipsum, o homo, et fidem rei invenies. Recogita quid fueris antequam esses. Utique nihil. Meminisses enim, si quid fuisses. Qui ergo nihil fueras priusquam esses, idem nihil factus cum esse desieris, cur non possis rursus esse de nihilo eiusdem ipsius au
Abbreviated transcription (Latin):
liberius de sententia phitagorȩ. hominẽ fieri ex mulo. colubram ex
muliere. & in eam opinionem omĩa argumenta eloquii uirtute distor¬
serit: non ne consensum mouebit. & fidem infiget etiã ab animalib
abstinendi: Propterea ꝑsuasum quis habeat. ne forte bubulam de aliqͦ
pauo suo obsonet: At enĩ xpianus side homine hominem. ipsũq de:
gaio gaium reducem repromittat lapidib magis nec saltim cȩcibus a
popło exigetur. Si quȩtunq ratio prȩest animarũ humanarũ recipcan.¬
darum incorpora. cur non in eandem substantiam redeant. cum hoc sit
restitui. id ẽẽ quod fuerat: lam non ipsȩ sunt quȩ fuerant. quia nons
potuerunt esse quod non erant. nisi desinant e̾e̾ quod fuerant. Multis
etiam locis ex otio opus erit. si uelimus ad hanc parcem lasciuire. Quis in
quã bestiam reformari uideretur: Sed de nr̃a magis defensione quiꝑ-¬

Expanded text:
Laberius de sententia Pythagorae, hominem fieri ex mulo, colubram ex Laberius de sententia Pythagorae, hominem fieri ex mulo, colubram ex muliere, et in eam opinionem omnia argumenta eloquii virtute distorserit, nonne consensum movebit et fidem infiget etiam ab animalibus abstinendi propterea? Persuasum quis habeat, ne forte bubulam de aliquo proavo suo obsonet? At enim Christianus si de homine hominem ipsumque de Gaio Gaium reducem repromittat, lapidibus magis, nec saltim coetibus1 a populo exigetur. Si quaecunque ratio praeest animarum humanarum reciprocandarum2 in corpora, cur non in eandem substantiam redeant, cum hoc sit restitui, id esse quod fuerat? Iam non ipsae sunt quae fuerant, quia non potuerunt esse quod non erant, nisi desinant esse quod fuerant. Multis etiam locis3 ex otio opus erit, si velimus ad hanc partem lascivire, quis in quam bestiam reformari videretur. Sed de nostra magis defensione, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
idõ magis poetis & philosophis existimet credendum. qͥa ñ xp̃ianis
taq ridemur prȩdicantes dm̃ iudicaturũ. Sic enĩ &e poetȩ &e philosophi
tribunal apud inferos ponunt. & gehennãsi cõminemur. quȩ est ignis
archani subterranea ad poenã thesaurus. ꝓinde decachinnamur. sic
eni pyri flegeton apud mortuos anmis est. Et si paradisũ nominemꝰ
locum diuinȩ amoenitatis. recipiendis sc̃or sp̃itib destinatũ. maceria
quadã igneȩ illiꝰ tonȩ a notitia orbis cõmunis segregatũ. heli su cãpi
fidem occupauerunt. Unde hȩc oro uos philosophis aut poetis tã consimi¬
magisq credenda. quorũ imagines quoq fidem inueniunt. Si de suis
sensib iam ergo sacramenta nr̃a imagines posteriorum habebuntur.
quod rerum forma non sustinent. Nunquã enĩ corpus umbra. aut
ueritatem imago prȩcedit. Age iam si qui philosophus affirmet ut au

Expanded text:
ideo magis poetis et philosophis existimet credendum quia non Christianis. ideo magis poetis et philosophis existimet credendum quia non Christianis. Itaque ridemur praedicantes deum iudicaturum. Sic enim et poetae et philosophi tribunal apud inferos ponunt. Et gehennam si comminemur, quae est ignis arcani subterraneam ad poenam thesaurus, proinde decachinnamur. Sic enim et Pyriphlegethon apud mortuos amnis est. Et si paradisum nominemus, locum divinae amoenitatis recipiendis sanctorum spiritibus destinatum, maceria quadam igneae illius zonae a notitia orbis communis segregatum, Elysii campi fidem occupaverunt. Unde haec, oro vos, philosophis aut poetis tam consimimagisque credenda quorum imagines quoque fidem inveniunt. Si de suis sensibus, iam ergo sacramenta nostra imagines posteriorum habebuntur, quod rerum forma non sustinet. Nunquam enim corpus umbra aut veritatem imago praecedit. Age iam, si qui philosophus adfirmet, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
nib ad philosophicas sententias adulterauer̃. & de una uia obliquos
multos & in explicabiles tramites sciderunt. Qđ ideo suggesserim. ne cui
nota uarietas sectȩ huiꝰ in hoc quoq nos philosophis adęquare uideat᷑.
& ex uarietate defensionũ udelicet ueritatẽ. Expedite aut̃ pręscribimꝰ
adulteris nr̃is. illam e̾ẽ regulam ueritatis quȩ ueniat a xp̃o transmissa
ꝑ comites ipsuis. quibs aliquanto posteriores diuersi isti cõmentatores ꝓba:¬
buntur. Omĩa aduersus ueritatẽ de ipsa ueritate constructa sunt. oꝑan-¬
tib ȩmulationẽ istam sp̃itib erroris. abhis adulteria huiꝰ modi salutaris
disciplinȩ subornata. ab his quȩdam etiã fabulȩ immissȩ. quȩ de simili¬
tudine fidem infirmarent ueritatis. uel eam sibi potius eiuncerent. ut
quis idõ non putet xp̃ianis credendũ. qͥa nec poetis & philosophis: uel

Expanded text:
nibus ad philosophicas sententias adulteraverunt et de una via obliquos nibus ad philosophicas sententias adulteraverunt et de una via obliquos multos et inexplicabiles tramites sciderunt. Quod ideo suggesserim, ne cui nota varietas sectae huius in hoc quoque nos philosophis adaequare videatur et ex varietate defensionum iudicet veritatem. Expedite autem praescribimus adulteris nostris illam esse regulam veritatis quae veniat a Christo transmissa per comites ipsius, quibus aliquanto posteriores diversi isti commmentatores probabuntur. Omnia adversus veritatem de ipsa veritate constructa sunt, operantibus aemulationem istam spiritibus erroris. Ab his adulteria huiusmodi salutaris disciplinae subornata, ab his quaedam etiam fabulae inmissae quae de similitudine fidem infirmarent veritatis vel eam sibi potius evincerent, ut quis ideo non putet Christianis credendum quia nec poetis nec philosophis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
te oe de natura eius &e de sede disceptent. Mlii incorporalem asseuerant.
alii corporalem. ut tam platonici quam stoici: alii ex athomis. alii ex nu¬
meris qua epicurus & phitagoras. alii ex igni qua eradito uisum est.
Et platonici quidem curantem̃ rerum. contra epicurei ociosum & in exer¬
citũ & ut ita dixerim neminẽ humanis rebs positũ uͦ extra mundum.
stoici qui figuli modo extrinsecus torqueat molem hanc intra mundum.
platonici. qui gubernatoris exemplo intra id maneat quos regat. Dic oe
de ipso mundo natus innatus ue sit. decessurꝰ mansurus ue sit uariant.
ic & deam maiestatem. quã alii diuinam & ęcernam. alii dissolubilem
contendunt. ut quis senfit ita & intulit aut̃ reformauit. Nec mirum
si uetus instrumentũ ingenia philosophorum interuerterunt. Ex horum
semine etiam nram hanc nouitiolam paraturã. uiri quidã suis opinio.¬

Expanded text:
te et de natura eius et de sede disceptent. Alii incorporalem adseverant, te et de natura eius et de sede disceptent. Alii incorporalem adseverant, alii corporalem, ut tam Platonici quam Stoici; alii ex atomis, alii ex numeris, qua Epicurus et Pythagoras, alius ex igni, qua Heraclito visum est: et Platonici quidem curantem rerum, contra Epicurei otiosum et inexercitum, et ut ita dixerim, neminem humanis rebus; positum vero extra mundum Stoici, qui figuli modo extrinsecus torqueat molem hanc; intra mundum Platonici, qui gubernatoris exemplo intra id maneat quod regat. Sic et de ipso mundo natus innatusve sit, decessurus mansurusve sit, variant. Sic et de animae statu, quam alii divinam et aeternam, alii dissolubilcm contendunt, ut quis sensit, ita et intulit aut reformavit. Nec mirum, si vetus instrumentum ingenia philosophorum interverterunt. Ex horum semine etiam nostram hanc novitiolam paraturam viri quidam suis opinio
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Quis poȩtarum. quis sophiftarum qui non omino de ꝓpħarum
fonte potauerit : Inde igit᷑ philosophi sitim ingenii sui rigauer̃. ut quȩ
de nr̃is babent: ea nos cõparent illis. Inde opinor oe a quibusdam philosophia
quoꝙ eiecta est: a thebeis dico & asparciacis & argiuis. dum ad nr̃a conantur.
& homines glȩ ut diximus et eloquentiȩ solius libidinosi si quid in sc̃is scri¬
pturis offenderint digestis exꝓinstituto curiositatis ad ꝓpria oꝑa uerterunt. Neto
satis credentes diuina e̾e̾ quominꝰ interpolarent. neq satis intelligentes ut
adhuc tunc sub nubila. etiam ipsis iudȩis obũbrata quorũ ꝓpria uidebant᷑
Nam &e si qua simplicitas erat ueritatis. eo magis scrupulositas humana fidem
asꝑnata mutabat. ꝑ quod incertum miscuer̃ etiam qđ inuenerant cercũ.
nuentũ enĩ solum mͦ dm̃ non ut inuenerant disputauer̃. ut & de qͣlita¬

Expanded text:
tionem. Quis poetarum, quis sophistarum, qui non omnino de prophetarum tionem. Quis poetarum, quis sophistarum, qui non omnino de prophetarum fonte potaverit? Inde igitur philosophi sitim ingenii sui ligaverunt, ut quae de nostris habent, ea nos conparent illis. Inde, opinor, et a quibusdam philosophia quoque eiecta est, a Thebaeis dico, et a Spartiatis et Argivis, dum ad nostra conantur, et homines gloriae, ut diximus, et eloquentiae solius libidinosi, si quid in sanctis scripturis1 offenderunt digestis, ex proprio instituto curiositatis ad propria opera verterunt, neque satis credentes divina esse, quo minus interpolarent, neque satis intellegentes, ut adhuc tunc subnubila, etiam ipsis Iudaeis obumbrata, quorum propria videbantur. Nam et si qua simplicitas erat veritatis, eo magis scrupulositas humana fidem aspernata mutabat,2 per quod in incertum miscuerunt etiam quod invenerant certum. Inventum enim solummodo deum non ut invenerant disputaverunt, ut et de qualita
Abbreviated transcription (Latin):
ficie nepotatur. icthydias dum ciuitati insidias disponit occiditur. Hoc pro
suis omĩa atrocitate dissipatis. nemo unquã tẽptauit xp̃ianꝰ. Sed dicet
aliquis etiã de nr̃is excedere quosdam a regula disciplinȩ. desinunt tam̃
xp̃iani haberi penes nos. philosophi uͦ illi cum talib factis in nomine &
honore sapientiȩ ꝑseuerant adõ. Quid simile philosophus &e xp̃ianus .:
Gretiȩ discipłs et caeli. famȩ negotiator. &e uitȩ uerborũ & factoꝵ oꝑator.
&e rerum aedificator & destructor. amicus & inimicus erroris. ueritatis int̃¬
polator. && integrator. & expressor. & furator eiꝰ & custos. antiquior om̃ibs
ueritas. Nisi fallor &e hoc mͥ ꝓficit antiquitas prȩstructa diuinȩ littera¬
turȩ. quo facile credatur thesaurum eam fuisse posteriori cuiq sapien¬
tiȩ. Et si non onus iam uoluminis tẽꝑarem: excurrerẽ in hanc quoꝙ ꝓba¬

Expanded text:
ficie nepotatur, et Hippias dum civitati insidias disponit, occiditur. Hoc pro ficie nepotatur, et Hippias dum civitati insidias disponit, occiditur. Hoc pro suis omni atrocitate dissipatis nemo unquam temptavit Christianus. Sed dicet aliquis etiam de nostris excedere quosdam a regula disciplinae. Desinunt tamen Christiani haberi penes nos, philosophi vero illi cum talibus factis in nomine et honore sapientiae perseverant. Adeo quid simile philosophus et Christianus? Graeciae discipulus et caeli? famae negotiator et vitae? verborum et factorum operator, et rerum aedificator et destructor? amicus et inimicus erroris? veritatis interpolator et intcgrator et expressor, et furator eius et custos?3 Antiquior omnibus veritas, nisi fallor, et hoc mihi proficit antiquitas praestructa divinae litteraturae, quo facile credatur thesaurum eam fuisse posteriori cuique sapientiae. Et si non onus iam voluminis temperarem, excurrerem in hanc quoque proba
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã emendatione ꝓfitetur. At xp̃ianꝰ saluis ocłis feminas non¬
uidet. animo aduersus libidinẽ cȩcus est. Si de ꝓbitate defendã. ecce
lutulentis pedib diogenis suꝑbos platonis toros alia suꝑbia deculcat:
Xp̃ianus nec in pauꝑem suꝑbit. Si de modestia certem. ecce phitagoras a
tyrios. tenon apud priennenses tyrannidẽ affectant. xp̃ianus uͦ nec
edilitatẽ. Si de ȩquanimitate congrediar. lycurgus apocarcȩres in optauit.
qđ leges eiꝰ lacones emendassent. xp̃ianꝰ etiam dãpnatus gr̃as agit. Si de fide
uocatur. Si de simplicitate consistam. aristoteles familiarem suũ hermian
turpiter loco excedere fecit: xp̃ianꝰ nec inimicũ sium lȩdit. Idem aristo.
teles tam turpit̃ alexandro regendo potius adulatꝰ. quam plato adionisio
ur̃i gr̾a uenditatur. aristippus inpurpura sub magna grauitatis super¬

Expanded text:
tinentiam emendatione profitetur. At christianus salvis oculis feminam vtinentiam emendatione profitetur. At christianus salvis oculis feminam videt, animo adversus libidinem caecus est. Si de probitate defendam, ecce lutulentis pedibus Diogenes superbos Platonis toros alia superbia deculcat. Christianus nec in pauperem superbit. Si de modestia certem, ecce Pythagoras apud Thurios, Zeno apud Prienenses tyrannidem affectant: Christianus vero nec aedilitatem. Si de animi aequitate congrediar, Lycurgus ἀποκαρτέρησιν optavit, quod leges ejus Lacones emendassent: Christianus etiam damnatus gratias agit. Si de fide vocatur. Si de simplicitate consistam, Aristoteles familiarem suum Hermiam turpiter loco excedere fecit: Christianus nec inimicum suum laedit. Idem Ariteles tam turpiter Alexandro regendo potius adolatur, quam Plato Dionysio2 ventris gratia vcnditatur. Aristippus in purpura sub magna gravitatis super
Abbreviated transcription (Latin):
tant xp̃i & necessario appetunt & integre prȩstant. ut qui saluti suȩ
curant adeo neq de scientia. neq de disciplina ut putacis equamurr
deni thales ille pͥnceps phisicoꝵ sciscitanti croesso de diuint aderom¬
tum renuntiauit cõmeatꝰ delibandi sepe frustratꝰ .Dm̃ quilibe opi
assignat. licet plato affirmet. factitatorem uniuersitatis. neq inueniri
facilem. & inuentũ enarrari in om̃s difficilem. Cȩterũ si de pudicitia
ꝓuocemꝰ. lego partem sententiȩ atticȩ in socratẽ: corruptorẽ adolescen¬
tiũ ꝓnuntiatũ sexum nec femineũ mutat xp̃ianus. Noui & phrynen
meretricẽ diogenis supͣ recumbentis ardorem subantẽ: audio &e quen¬
dam spesippum de platonis scola in adulterio ꝑisse. Xp̾ianus uxori suȩ
soli masculus nascitur. Democretus excȩcando semet ipsũ quod mulieres
sine concupiscentia aspicere non posset. & doleret si non eẽ potitꝰ incon¬

Expanded text:
aptant: Christiani eam necessario appetunt et integre praestant, ut qui saluti suae aptant: Christiani eam necessario appetunt et integre praestant, ut qui saluti suae curant. Adeo neque de scientia neque de disciplina, ut putatis, aequamur. Quid enim Thales ille princeps physicorum sciscitanti Croeso de divinitate certum renuntiavit, commeatus deliberandi saepe frustratus? Deum quilibet opifex assignat; licet Plato affirmet factitatorem universitatis neque inveniri facilem, et inventum enarrari in omnes difficilem. Caeterum si de pudicitia provocemus , lego partem sententiae Atticae in Socratem corruptorem adolescentium pronuntiatam. Sexum nec femineum mutat Christianus. Novi et Phrynen meretricem Diogenis supra recubantis ardori subantem. Audio et quemdam Speusippum de Platonis schola in adulterio periisse. Christianus uxori suae soli masculus nascitur. Democritus excaecando semetipsum, quod mulieres sine concupiscentia aspicere non posset, et doleret si non esset potitus, incon
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in principes latrant. sustinentib uobis & facilius statius & salarus
remunerantur. quam ad bestias ꝓnuntiant᷑. Sed merito. philosophi enĩ
non xp̃iani cognominant᷑. Nomen hoc philosophorũ. dȩmonia ñ fugat.
Quidni cum scđm deos philosophi dȩmonas deputent: Socratis uox est.
si dȩmoniũ ꝑmictat. Idem & cum aliquid de ueritate sapiebat deos
negans. esculapio tam̃ gallinatiũ ꝓsecari iam infine iubebat. Credo ob
honorẽ patris eiꝰ. quia socratem apollo sapientissimũ om̃ium cȩtinit.
apollinẽ in considatum. sapientiȩ testimoniũ dedit ei uiro. qͥ negabat
deos e̾e. In quantũ odium flagrat ueritas. in tantũ qui eam ex fidẽ prȩ¬
stat offendit. Qui aut̃ adulterat : affectat hoc maxime nomine grãm.
pangit insectatores ueritatis. quã illusores & corruptores in imice phi¬
losophi affectant ueritatem. & affectando corrũpunt. ut qui głam cap

Expanded text:
Plerique etiam in principes latrant sustinentibus vobis, et facilius statuis et salariis Plerique etiam in principes latrant sustinentibus vobis, et facilius statuis et salariis remunerantur quam ad bestias pronuntiantur. Sed merito. Philosophi enim non Christiani cognominantur. Nomen hoc philosophorum daemonia non fugat. Quidni? cum secundum deos philosophi daemonas deputent. Socratis vox est: Si daemonium permittat. Idem et cum aliquid de verinegans, Aesculapio tamen gallinaceum prosecari jam in fine jubebat credo ob honorem patris ejus, quia Socratem Apollo sapientissimum omnium cecinit. O Apollinem inconsideratum! Sapientiae testimonium reddidit ei viro, qui negabat deos esse. In quantum odium flagrat veritas, in tantum qui eam ex fide praestat offendit; qui autem adulterat et affectat, hoc maxime nomine gratiam pangit apud insectatores veritatis, qua et illusores et contemptores. Mimice philosophi affectant veritatem et affectando corrumpunt, ut qui gloriam c
Abbreviated transcription (Latin):
rũ litterarũ. ltem ex confessione sp̃italium potestatum. qui nos reuicere au-¬
debit non arce uerborum. sed eadem forma qua ꝓbationẽ constiaumus de
ueritate. Sed dũ unicuiq manifestatur ueritas. nr̃a interim incredulitas
dũ de bono sȩctȩ huiꝰ obducitur. qđ usui iã & decõmertio innotuit: non
utiq diuinũ negotium existimat: sed magis philosophiȩ genus. Fadem
inquit & philosophi monent atq ꝓfitentur. innocentiã. iusticiã. pacien.¬
tiam. sobrietatem. pudicitiã. Cur gͦ quibs cõparamur de disciplina. non
pinde illis adȩqͦmur ad licentiam impuritatẽq disciplinȩ: Sel cur
oe illi ut pares nr̃i non urgentur ad offitia quȩ nos non obeuntes ꝑieli-¬
tamur. Quis eñĩ philosophorũ sacrificare aut deiegerarȩ. aut lucernas
meridie uanas ꝓferre cõpellit᷑: Quin immo & deos ur̃os planam destru¬

Expanded text:
rum litterarum, item ex confessione spiritualium potestatum. Qui nos revincere aurum litterarum, item ex confessione spiritualium potestatum. Qui nos revincere audebit, non arte verborum, sed eadem forma qua probationem constituimus, de veritate? Sed dum unicuique manifestatur veritas nostra, interim incredulitas, dum de bono sectae huius obducitur, quod usui iam et de commercio innotuit, non utique divinum negotium existimat, sed magis philosophiae genus. Eadem, inquit, et philosophi monent atque profitentur, innocentiam, iustitiam, patientiam, sobrietatem, pudicitiam. Cur ergo quibus comparamur de disciplina, non proinde illis adaequamur ad licentiam impunitatemque disciplinae? vel cur et illi, ut pares nostri, non urgentur ad officia quae nos non obeuntes periclitamur? Quis enim philosophum sacrificare aut deierare aut lucernas meridie vanas proferre conpellit? Quinimmo et deos vestros palam destru
Abbreviated transcription (Latin):
do contẽpnere ex uoluntate uel necessitate delinquendi. recogitate ea
etiam ꝓbreuitate supplicu cuius libet non tam̃ ultra mortem reman¬
suri. Sic &e epicurus omẽm crutiatũ doloremq depreciat modicũ qͥdem
contẽptibilem ꝓnuntiando. magnum uͦ non diuturnũ. Eñiuͦ nos qui sub
dõ om̃ium speculatore dispungimur. quiq abeo poenam ꝓuidemꝰ ȩternam.
merito soli innocentiȩ occurrimꝰ. & ꝓspicientiȩ plenitudine & ꝓ latebrarum
difficultate. & ꝓ magnitudine crutiatus non diuturni uerum sẽpiterni eũ
timentes quem timere debebit &e ipse qui timentes udicat: dm̃ non ꝓcon-¬
sulem timentes. Constitimꝰ ut opinor aduersus om̃ium criminũ intentatio.¬
nẽ. quȩ xp̃ianoꝵ sanguinẽ flagitat. Ostendimꝰ totũ statũ nr̃m &e qͥb modis
ꝓbare possimus ita e̾ẽ sicut ostendimꝰ. ex fide scilicet & antiquitate diuina¬

Expanded text:
do contemnere ex voluntate vel necessitate deliquenti? Recogitate ea do contemnere ex voluntate vel necessitate deliquenti? Recogitate ea etiam pro brevitate supplicii cuiuslibet, non tamen ultra mortem remansuri. Sic et Epicurus omnem cruciatum doloremque depretiat, modicum quidem contemptibilem pronuntiando, magnum vero non diuturnum. Enimvero nos qui sub deo omnium speculatore dispungimur, quique aeternam ab eo poenam providemus merito, soli1 innocentiae occurrimus, et pro scientiae plenitudine et pro latebrarum difficultate et pro magnitudine cruciatus non diuturni, verum sempiterni, eum timentes quem timere debebit et ipse qui timentes iudicat, deum, non proconsulem timentes. Constitimus, ut opinor, adversus omnium criminum intentationem, quae Christianorum sanguinem flagitat. Ostendimus totum statum nostrum, et quibus modis probare possimus ita esse sicut ostendimus, ex fide scilicet et antiquitate divina
Abbreviated transcription (Latin):
datam: uobis aut̃ humana aestimatio in nocentiam tradidit. humana
item dominatio imꝑauit. Inde nec plene nec adeo timendȩ estis discipli¬
nȩ adinnocentia᷑ ueritatem. Tanta est prudentia hominis ad demonstran.¬
dum bonum. quanta auctoritas ad exigendũ. tam illa falli facilis. quam
ista contẽpni. atq ad eo quid plenius dicere. non occides. nͣe irascaris qͥdem:
uid ꝑfectius ꝓhibere adulterium. an etiam ab ocłorum solitaria concupis¬
centia arcere.: Quid eruditius de maleficio. an & de maleloquio inter¬
dicere: Quid instructius in iuriam non ꝑmictere. an nec uicem iniuriȩ¬
inuiriȩ sinerȩ: Dum tam̃ sciatis ipsas leges quoq ur̃as quȩ uidentur
ad innocentiã ꝑgere. de diuina lege ut antiqͥore forma mutuatas diximꝰ
iam de moysei ȩtate. Sed quanta auctoritas legum humanarũ cum illꝗͦ
ed euadere homini contingat. & plerunq in admissis delitiscendi. & aliqͣn¬

Expanded text:
datam. Vobis autem humana aestimatio innocentiam tradidit, humana datam. Vobis autem humana aestimatio innocentiam tradidit, humana item dominatio imperavit; inde nec plenae nec adeo timcndae estis disciplinae ad innocentiae veritatem. Tanta est prudentia hominis ad demonstrandum bonum quanta auctoritas ad exigendum; tam illa falli facilis quam ista contemni. Atque adeo quid plenius, dicere: Non occides, an docere: Ne irascaris quidem? Quid perfectius, prohibere adulterium, an etiam ab oculorum solitaria concupiscentia arcere? Quid eruditius, de maleficio, an et de maliloquio interdicere? Quid instructius, iniuriam non permittere, an nec vicem iniuriae sinere? Dum tamen sciatis ipsas leges quoque vestras quae videntur ad innocentiam pergere de divina lege, ut antiquiore forma, mutuatas. Diximus iam de Moysi aetate. Sed quanta auctoritas legum humanarum, cum illas et evadere homini contingat et plerumque in admissis delitiscenti, et aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
tam grande quã uerum. nemo circũspicit. illam inuriã ciuitatis
nullus expendit. cum tot iusti impendim᷑. cum tot innocentes ero¬
gamur. Uros eñi iam contestam᷑ actus qui cotidie iudicandis custodus
pręsidetis. qui sententus eologia dispungitis. toc a uobis nocentes uarus
criminũ eologus recenfentur. Quis illio sicarius. quis manticularius. qͥs
sacrilegus aut̃ corruptor. aut lauantiũ predo: Quis ex illis etiã xp̃ianus
asscribitur. aut cum xp̃iani suo titulo offerunt᷑. quis ex illis etiã talis
quales tot nocentes: De ur̃is semꝑ estuat carcer: de ur̃is sẽꝑ metalla suspi.¬
rant. De ur̃is semꝑ bestiȩ saginantur. De ur̃is sẽꝑ munerarii noxiorum
greges pascunt. Nemo illic xp̃ianus nisi plane tantum xp̃ianus. aut si
os ergo soli in nocentes. quid mirũ si necesse ÷ eniuͦ necesse est.
innocentiam adõ edocti & ꝑfecte eam nouimꝰ ut aꝑfecto magistro
reuelatam. & fideliter custodimꝰ ut ab incontẽptibili dispectore man¬

Expanded text:
tam grande quam verum nemo circumspicit, illam iniuriam civitatis nullus expendit, cum tot iusti impendimur, cum tot innocentes erogamur. vestros enim iam contestamur actus, qui cotidie iudicandis custodiis praesidetis, qui sententiis elogia dispungitis. Tot a vobis nocentes variis criminum elogiis recensentur: quis illic sicarius, quis manticularius, quis sacrilegus aut corruptor aut lavantium praedo, quis ex illis etiam Christianus adscribitur? aut cum Christiani suo titulo offeruntur, quis ex illis etiam talis quales tot nocentes? De vestris semper aestuat carcer, de vestris semper metalla suspirant, de vestris semper bestiae saginantur, de vestris semper munerarii noxiorum greges pascunt. Nemo illic Christianus nisi plane tantum Christianus, aut si Nos ergo soli innocentes. Quid mirum, si necesse est? Enimvero necesse est. Innocentiam a deo edocti et perfecte eam novimus, ut a perfecto magistro revelatam, et fideliter custodimus, ut ab incontemptibili dispectore man
Abbreviated transcription (Latin):
&e om̃i morte reputari: nec quicquã tam̃ ꝑfict exquisitior quȩq crude¬
litas ur̃a. illecebra ÷ magis sectȩ plures efficimꝰ. Quotiens mecim᷑ a uobis:
semen est sanguis xp̃ianoꝵ Multi apud uos ad tolerantiã dolorisce mor¬
is hortantur: ut cicero in tusculanis. ut seneca in fortuitis. ut diogenis.
it prrraꝵ ALlinicus. Nec tamen tantos inueniunt uerba discipłos.
lus eñi non cõntẽplatione eiꝰ concutitur ad requirendũ. quid intꝰ in resitꝰ
Is non ubi reqͥsiuit accedit. ubi accessit pati exoptat. ut totam aĩ grãm redi¬
nat. ut omẽm ueniã ab eõ compensatione sanguinis sui expediat . imĩa
ni oꝑa huic delicta donant᷑. Inde ÷ qđ ibidẽ sencentus ur̃is gras agimus.¬

Expanded text:
et omni morte reputari. Nec quicquam tamen proficit exquisitior quaeque crudeet omni morte reputari. Nec quicquam tamen proficit exquisitior quaeque crudelitas vestra: illecebra est magis sectae. Plures efficimur, quoties metimur a vobis: semen est sanguis Christianorum. Multi apud vos ad tolerantiam doloris et mortis hortantur, ut Cicero in Tusculanis, ut Seneca in Fortuitis, ut Diogenes, ut Pyrrhon, ut Callinicus. Nec tamen tantos inveniunt verba discipulos,Quis enim non contemplatione ejus concutitur ad requirendum, quid intus in re sit? Quis non, ubi requisivit, accedit, ubi accessit, pati exoptat, ut totam Dei gratiam redimat, ut omnem veniam ab eo compensatione sanguinis sui expediat? Omnia enim huic operi delicta donantur. Inde est, quod ibidem sententiis vestris gratias agimus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ prȩposuisset. ut ea potius orbi terrȩ prȩcelleret quȩ cineres iouis
texit. Uellet iuno punicam urbem posthabita samo dilectam. ab enea-¬
darũ utiq gente deleri. quod sciam hic illius arma. hic currus fuit. hoc
regnũ de agentib e̾ẽ. si qua fata sinant iam tundenditq fouetq. Mise¬
ra illa coniux iouis & soror. aduersus fata non ualuit. Plane fato stat
iupiter ipse. nec tantũ tamen honoris fatis romani dicauerunt deden-¬
tibus sibi cartaginem aduersus destinatũ uotumq iunonis. quantum
ꝓstitutissimȩ lupȩ laurentinȩ :

Expanded text:
suum praeposuisset, ut ea potius orbi terra1 praecelleret quae eineres Iovis suum praeposuisset, ut ea potius orbi terra1 praecelleret quae eineres Iovis texit? vellet Iuno Punicam urbem posthabita Samo dilectam ab Aeneadarum gente deleri? Quod sciam hic illius arma, hic currus fuit, hoc regnum dea gentibus esse, si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque. Misera illa coniunx Iovis et soror adversus fata non valuit! Plane fato stat Iupiter ipse. Nec tantum tamen honoris fatis Romani dicaverunt dedentibus sibi Carthaginem adversus destinatum votumque Iunonis quantum prostitutissimae lupae Larentinae.