comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
requirere inscripturis diuinis quib
in locis. uel quo intempore nom̃ ama¬
lech scriptũ sit. quo ue exgenere gens
ista descendat. facilius enĩ quod querit᷑
agnoseet᷑: si ex plurib locis quȩ de eadẽ¬
re scripta sunt ꝓferant᷑. Igitur ingene¬
sodomis: pꝰ aliquanta ita refert᷑. Et¬
egressi inquit uenerunt ad fontem

Expanded text:
requirere in Scripturis divinis, quibus in locis vel quo in tempore, nomen Amalec scriptum sit, quo vel ex genere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in GeneSodomis, post aliquanta ita refertur: Et venerunt ad fontem
Abbreviated transcription (Latin):
& nequitiȩ sꝑales: Horũ ergo pͥncipes
qui sunt: Illi si ne dubio p̾rincipatꝰ.
a duersus quos scĩs ẽ colluctatio. Ad¬
uersus principatꝰ enĩ & potestates &
mundi huiꝰ rectores: sunt eis agones:
Quos tam̃ suꝑare non poterunt. nisi
Om̃is enim qui se adscĩmoniam con¬
uertit: habet semꝑ ante oculos suos.
fontẽ iudicii. Prospicit enĩ iudicii di¬
em. & purificato corde. tam maloꝵ pe¬
nas. quam pioꝵ beatitudines contuet᷑
& hec faciens: om̃s amalechitarum pͥn¬
cipes ꝓsternit & deicit. Siqui aut̃ ñ
se conuerterint ad cades. idẽ adscĩmo¬
niã fontẽq iudicii. neq futurũ iudicii
cogitant diem: isti subiecti sunt pͥnci¬

Expanded text:
 nequitiae? Horum ergo principes, qui sunt? Illi sine dubio principatus, adversus quos sanctis est colluctatio. Adversum principatus enim et potestates, et mundi hujus rectores, sint eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi Omnis enim qui se ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes Amalecitarum principes prosternit et dejicit. Si qui autem non se converterint ad Cades, id est, ad sanctimoniam fontemque judicii, neque futurum judicii cogitant diem, isti subjecti sunt princi
Abbreviated transcription (Latin):
nitus esau. dux theman. dux gomer dux
sophar. dux cenet. dux chore. dux gothom.
dux amalech. Hic igitur amalech filius
fuit eliphat. pͥmogeniti esau: natus ex
coneubina nomine thamna. S redeamꝰ
ad pͥmã de amalec cõmemorationẽ: ubi¬
hii qui reuersi sunt & uenerunt ad
fontẽ iudicii qui uocat᷑ cades. intersi
ciunt om̃s pͥncipes amalech. Cades¬
uertunt᷑ ad scm̃. & conuertunt se ad
scificationẽ. int̾ficiunt & ꝑimunt a¬
malech: illũ scilicet qui ablingit uel
declinat ppłm. Quis aut̃ ẽ qui decli

Expanded text:
x Theman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judiccient omnes principes Amalec. Cadesvertuntur ad sanctum et convertunt se ad sanctificationem, interficiunt et perimunt Amalec, illum scilicet qui ablingit populum, vel declinat populum. Quis autem ali
Abbreviated transcription (Latin):
quanta fecerit tibi amalech inuia cũ
Om̃sqͥ laborabant pꝰ te tu aut̃ esurie¬
bas & laborabas. & non timuit dm̃.
Obserua ergo & inhis quomodo ama¬
lech obstitit isrł inuia. s tam̃ non po¬
tuit caput eius abscidere. nisi caudã
tro positi erant: qui ultimi sequebant᷑.
nec ea que retro erant obliuiscentes
extendebant se adea quȩ in ante sunt.¬
& ideo puto. quia dñs pͣcipiebat in
euangeliis dicens. Nemo mitdens ma¬
nũ suã in aratrũ. & retro respiciens:
aptus ẽ regno dĩ. & merito. Si enĩ
retro quis inuentꝰ fuerit in cauda.
abscidet eam amalech. S & aliam¬

Expanded text:
quanta feomnes qui laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit, in cauda abscindet eum Amalec. Quod ai
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitabant insarantheni. In his
pͥmo locis amalech nemini nominatũ.
S requirat᷑ fortassis utrũ duȩ gentes
eiꝰdem nominis habeant᷑. qm̃ quidem
& incatha logo filioꝵ esau & ducũ qui
ex eiꝰ genere descenderunt. refert̾ amalech.
Ita enim scriptum est Iste sunt autem

Expanded text:
qui habitabant in Asasonthamar . In his primo locis Amalec memini nominatum. Sed requiratur fortassis, utrum duae gentes ejusdem nominis habeantur: quoniam quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt au
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset spar sum. & panes non haberent.
pluit illis dñs manna. Cũ aũt uenert᷑
ad t̾ram scãm. & fructus ceꝑunt ꝓuin¬
ciȩ palmarũ. defecit eis manna. & tunc
edere ceꝑunt defructib t̾re. Itaq tres
species ciborum generalit̾ deseribunt᷑.
Unum quidem quo uescimur exeuntes
de t̾ra egrpti. s hoc ad paruũ tempus
sufficit. Post hoc aut̃ manna succedit.
Terciũ uero. iam det̾ra scã capiamꝰ fructũ
Inquib differentiis ut meȩ paruitatis in¬
tellectus assequit᷑. illud arbitror indicari.
quod prinus cib ẽ quẽ de egypto exeun
positi idẽ in hoc inquo nc̃ sumus uitȩ
legis instructionib erudim᷑. Qui uero
meruerit t̾ram reꝓmissionis intrare:
id ẽ ea quȩ a saluatore remissa sunt con¬
sequi. ille edet fructus eregione palmaꝵ.
Uere enĩ fructũ palme inueniet. quide¬
uicto hoste ad ꝓmissa ꝑuenerit. Certũ
nãqua ẽ quod quantac̾q illa st̃ quȩ nc̃ in
lege dĩ uel indiuinis luteris intelligere

Expanded text:
spersum: cum panes non haberent, pluit eisdem manna; cum autem venerunt ad terram sanctam, et fructus ceperunt provinciae palmarum, defecit eis manna, et tunc edere coeperunt de frugibus terrae. Itaque tres partes ciborum generaliter describuntur. Unum quo vescimur exeuntes de terra Aegypti, sed hoc ad parvum tempus sufficit. Post hoc succedit manna. Tertio vero jam de terra sancta capimus fructus. In quibus differentiis, ut meae parvitatis intellectus assequitur, illud arbitror indicari, quod primus cibus est quem de Aegypto exeuntpositi, id est in hac in qua nunc sumus vita, legis instructionibus erudimur. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione palmarum. Vere fructum palmae inveniet, qui devicto hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei et divinis litteris intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
uidisset iħe: non eũ uelut cõmunẽ homĩ¬
nẽ uidit. s intellexit uirtutẽ ẽẽ quandã.
Nondũ tam̃ certus ẽ ex diuinis uirtutib
an excontrariis una sit quȩ uidet᷑. & idõ
int̾rogat & ꝑquirit dicens. Noster es
an aduersarioꝵ: At ille ait. Ego sum
princeps militiȩ uirtutis dñi: nunc ad¬

Expanded text:
em hominem vidit, sed intellexit virtutem esse: nondum tamen intellexit ex divinis virtutibus, an ex contrariis una sit quae videtur, et ideo interrogat et perquirit, dicens: « Noster es, an adversariorum? » At ille ait: « Ego sum princeps militiae virtutis Domini: nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbriũ egrptia uobis. Non enĩsufficit
nobis cucuncidi. s & p̾circuncisionẽ
sanari: id ẽ usquequo cuxatricem ipsũ
eieuncisionis uulnus obducat. Qnͣ
ergo cuxatrix inuulnere nr̃ȩ cireuncisi¬
onis obducit᷑: Ego ita arbitror quod cir¬
cuncidi ꝑ dñm nr̃m. hoc ẽ uitiis carere.
malas consuetudines & pessima insti¬
tuta deponere. fedos & inconditos mores.
& quiequid abhonestatis & pietatis re¬
gula abundat abscidere. S hoc eum
iinitiis facimus. ipsa nouitatis quo¬
dãmodo difficultate constringimͦ: &
quasi cũ labore quoda & dolore animi.
ueteris consuetudinis culpas nouella
institutione mutamꝰ. E ideo ẽ. ut di¬
xi quedam difficultas ininitiis. &¬
uix egreq amputare possumus pͥma.
& scda susciꝑe. Hoc ergo michi uidetur
tempus eẽ. quo uelut indolore circunsi¬
onis nr̃ȩ dicimur residere. uisquequo ob¬
obducta euratrice sanem. Obducimꝰ aut̃
curatricem cũ iam noua instituta absq
difficultate complemꝰ. & in usũ nobis uer¬

Expanded text:
 reliqua. Non enim sufficit nobis circumcidi, sed post circumcisionem sanari, id est, usquequo etiam cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi, quaedam difficultas est in initiis exuere quae amputare possumus, prima et secunda suscipere. Hoc ergo mihi videtur tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam nova instituta absque difficultate complemus, et in usum nobis ver
Abbreviated transcription (Latin):
neq statim pꝰcircuncisionẽ carnes agni
isrł quarta decima die mensis. Uides ergo
quia nemo immundus facit pascha. ne¬
mo incircuncisus: s quicũq mundus
fuerit. & circuncisus. sicut & apłs inter¬
pretat᷑ dicens. & enĩ pascha nrͣm immo¬
latus ẽ. xp̃c. Itaq diem festũ cȩlebremus

Expanded text:
nim ante circumcisionem carnes agni Israel decima quarta die mensis. Vides ergo quia nemo immundus facit pascha, nemo incircumcisus, sed qui mundus fuerit et circumcisus, sicut Apostolus interpretatur dicens: « Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Itaque diem festum celebremus
Abbreviated transcription (Latin):
hostium dequib suꝑius memorauimus.:
sicut & iheremias ꝓpb̃a dicit. Maledictus
homo qui facit opus dñi negligenter:
& aufert macheram suam asanguine
inimicoꝵ. Hoc si sed̾m litteram intelli¬
gamus: necesse erit nos indesinenter
sanguinẽ effundere. Quod iudei putan¬
tes qui integro sunt caro & sanguis. crude¬
les & implacabiles fiunt. dicentes male¬
dictionẽ eẽ positam his qui asanguine
effundendo cessauerint. & ideo pedes eoꝵ
ueloces sunt ad effundendũ sanguinem.
S illis huiuscemodi intelligentia qui
auferre spũalem gladiũ uerbi di asan¬
guine contrariarũ uirtutũ: & mortifi¬
tis earum oꝑa non agatis. Dicit᷑ aut̃
in consequentib: quia cepit iħc omnẽ
t̾ram sicut mandauit dñs moysi. Ille¬

Expanded text:
ius memoravimus. Sicut et Jeremias propheta dicit: « Maledictus homo qui facit opera Dei negligenter , » et aufert machaeram suam a sanguine inimicorum. Hoc si secundum litteram intelligamus, necesse erit nos indesinenter sanguinem fundere: quod Judaei putantes, qui ex integro caro sunt et sanguis, crudeles et implacabiles fiunt, dicentes maledictionem impositam esse his qui a sanguine effundendo cessaverint: et ideo pedes eorum veloces sunt ad effundendum sanguinem. Sed illis hujuscemodi intelligentia, quia auferre spiritalem gladium verbi Dei a sanguine contrariarum virtutum, et mortifitis eorum opera non agamus. Dicitur autem in sequentibus quia accepit Jesus omnem terram, sicut mandavit Dominus Moysi. C
Abbreviated transcription (Latin):
puer dñi moyses sermo ipse legis appella¬
tur: sicut & in euangelio dicit. Habent
moysen & ppħas: audiant illos. Lerx ergo
p̃cipit nobis int̾ficere om̃s reges peccati:
qui nos ꝓuocant ad peccatũ. Sic fecit
quȩ constituit ei moyses. Diximus quidẽ
scđm priorẽ expositionis ordinẽ. quia q̃¬
cunq lex dĩ quȩ nunc mos ses appellat᷑
constituit. implet iħc innobis: & ipse ẽ
qui interemit in nobis uitia. & nequis¬
sima peccati regna conuertit. Potest tam̃
etiam de ipso dño & saluatore nr̃o dici.
quia om̃ia quȩ precepit moẏses in lege
fecit iħc. & non ẽ transgressus quicquã:
qm̃ quidẽ dicit apłs. quia cum uenisset
plenitudo tempoꝵ misit ds filium
suũ factum ex muliere factum sub lege.
Si ergo factus ẽ sub lege. cum sub lege eẽt.
om̃ia quȩ lex mandabat impleuit: ut
nos redimeret a maledicto legis. S & ip¬
se dese dicit. Non ueni soluere legem. s
om̃s inbello. quia ꝑdnm factum ẽ ut

Expanded text:
 Moyses sermo ipse legis appellatur, sicut et in Evangelio dicit: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Lex ergo praecepit nobis interficere omnes reges peccati qui nos provocant ad peccatum, sicut fecit quae constituit ei Moyses. Diximus quidem, secundum priorem expositionis ordinem, quia quaecunque lex Dei, quae nunc Moyses appellatur, constituit, implet Jesus in nobis; et ipse est qui interimit in nobis vitia, et nequissima peccati regna subvertit. Potest tamen etiam de ipso Domino et Salvatore nostro dici, quia omnia quae praecepit Moyses in lege, fecit Jesus, et non est transgressus quidquam. Quoniam quidem dicit Apostolus, « quia cum venisset plenitudo temporum, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . » Si ergo factus est sub lege, cum lege etiam omnia quae lex mandabat implevit, ut nos redimeret a maledicto legis. Sed et ipse de se dicit: « Non veni solvere legem, sed o
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc ipse uere cepit omnẽ t̾ram: in eo
quo d exom̃i t̾ra atq ex om̃ib nationib
ad eum concurrit credentiũ multitudo.
Addit᷑ etiã pꝰ hȩc. pꝰ ea quam omnem
t̾ram: cepit iħc. & requieuit inquit t̾ra
a bellis hoc quomodo uere uidebitur
dici de filio naue quia cessauit tra abellis:
que nunquã fere temporib euspausauit
abellis: S hoc complet᷑ in solo dño meo¬
iħu xp̃o. Si enĩ consideres te qui uenisti
onẽ consecutus es peccatorum. & iam inte
non pugnat caro aduersus sp̃m. & sp̃c ad
uersus carnem. cessabit t̾ratua abellis. si
tam̃ mortẽ iħu xp̃i in corpore tuo circunferas.¬
ita ut cessantib inte om̃ib p̃liis efficiaris
pacificus. & filius dĩ uoceris. S hoc fiet
pꝰea quam bella transieris: & aduersarios
subieceris. Tunc tibi dabitur requies. ut
requiescas sub uite tua qui ẽ. xp̃c iħe. &
deo patri om̃ipotenti inipso xp̃o dño nr̃o.¬

Expanded text:
s, ipse cepit vere omnem terram in eo quod ex omni terra atque ex omnibus nationibus ad eum concurrit credentium multitudo. Additur etiam post haec, posteaquam omnem terram cepit Jesus, et « requievit, » inquit, « terra a praeliis. » Hoc quomodo vere videbitur dici de filio Nave, quia cessavit terra a bellis, quae nunquam vere temporibus ejus cessavit a bellis? Sed hoc completur in solo Domino meo. Si enim consideres te, qui venisti onem consecutus es peccatorum, etinon pugnat caro adversus spiritum et spiritus adversus carnem . Cessavit ergo terra tua a bellis, si tam mortem Jesu in corpore tuo circumferas,ita et cessantibus in te omnibus praeliis efficieris pacificus, et filius Dei vocaberis. Sed hoc fiet posteaquam bella transieris, et adversarios viceris; tunc tibi dabitur requies, ut requiescas sub vite tua, quae est Christus, et Domino Patri omnipotenti in ipso Christo
Abbreviated transcription (Latin):
isi bella ista carnalia figuram
bellorum sꝑalium gererent:
nunquã opinor iudaicarũ historiarũ
libri discipłis xp̃i qui uenit pacem do¬
cere legendi ineuangłiis fuissent ab
apłis traditi. Quo enim eis bellorum
ꝓficeret ista descͥptio quib dicitur ab
iħu. pacem meã do uobis. pacem meã
relinquo uobis: & quib ꝑ apłm ubet᷑
s magis in uiriã ꝑcipite. & magis fraudẽ
patimini : Unde deniq sciens apls
nulla nobis iam ultra bella eẽ carnalit̾
pagenda. s auime certamina con¬
tra sꝑales aduersarios desudanda: ue¬
lut magister militiȩ preceptum dat
militib xp̃i dicens. Indiute uos armatu¬
ra di. ut possitis stare aduersum astutias

Expanded text:
isi bella ista carnalia figuram bellorum spiritalium gererent, nunquam, ut opinor, Judaicarum historiarum libri discipulis Christi, qui venit pacem docere, legendi in ecclesiis fuissent ab Apostolis traditi. Quo enim eis bellorum proficeret ista descriptio, quibus dicitur ab Jesu: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis? et quibus per sed magis injuriam accipite, et magis fraudem patimini? Unde denique sciens Apostolus nulla nobis jam ultra bella esse carnaliter peragenda, sed animae certamina contra spiritales adversarios desudanda, velut magister militiae praeceptum dat militibus Christi, dicens: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus astutias
Abbreviated transcription (Latin):
rantes. seruientes desideriis uaruis in
malitia. & in inuidia agentes. odibiles.
& odientes inuicẽ: & om̃e quodcumq¬
illud ẽ peccati genus quod inuenit᷑ inho¬
minib antequam credant. Bene ergo
dicit quia om̃s occidit ih̃e qui exierunt
adbellũ. Nulla enĩ species peccati tanta
ẽ: qua nonsit suꝑior ih̃e qui ẽ uerbũ &
sapientia dĩ. Om̃ia enĩ suꝑat & uncit.
Aut non ita credimus. quia om̃e genus
peccati cum ad salutare lauachrum ue¬
nimus aufert᷑: Hoc etiam & apl̃s paulus
designat. qui cũ uniuersa peccatoꝵ gene¬
ra dinumerasset. addit pꝰom̃ia & dicit.
cati estis. & uistificati estis in nomine dñi

Expanded text:
ariis, in malitia et invidia agentes, odibiles et odientes invicem, et omne illud quodcunque est peccati genus quod invenitur in hominibus antequam credant. Bene ergo dicit quia omnes occidit Jesus qui exierunt ad bellum, nulla enim species peccati tanta est qua non sit superior Jesus, qui est Verbum et sapientia Dei. Omnia enim superat et vincit. An non ita credimus quia omne genus peccati cum ad salutare lavacrum venimus aufertur? Hoc enim et Apostolus designat, qui cum universa peccatorum genera dinumerasset, addit post omnia, et dicit: « luti estis, sed sanctificati estis
Abbreviated transcription (Latin):
quidem non ẽ scriptum quia subnerua¬
ti sunt. quia nec madianitarũ spolia uł
animalia interempta dicant᷑. s ꝓ suisse
isrłiticis usib : de istis aut̃ qui non habe¬
bant asinos s equos precepit ipse dñs
& dixit. equos eorum sub neruabitis.
quod & ih̃c sicut a dño mandabatur ex
scilicet paruulos. qui nulli alii intel¬
liguntur nisi cogitationes malȩ. que cor
nrͣm confundunt. & conturbant. Hoc
enĩ int̾pretat᷑ babylon. Quȩ cogitationes¬
habent. tenendȩ sunt & allidende adpe
de ut nichil innobis resideat quod res¬

Expanded text:
quidem non est scriptum quia subnervaquidem non est scriptum quia subnervati sunt, nec Madianitarum spolia et animalia interempta dicuntur, sed profuisse Israeliticis usibus. De istis autem qui non habebant asinos, sed equos, praecipit ipse Dominus et dicit: Equos eorum subnervatis, quod et Jesus, sicut a Domino mandabatur, exscilicet parvulos, qui nulli alii intelliguntur nisi cogitationes malae, quae cor nostrum confundunt et conturbant: hoc enim interpretatur Babylon. Quae cogitationeshabent, tenendae sunt et allidendae ad pejugulandae, ut nihil in nobis resideat quod res
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur a deo datum adiħm. ut postea quã
expugnasset hostes suꝑuis memoratos. nul¬
li parceret. sed equos eoꝵ subneruaret. Un¬
de uelut mandatũ dĩ implens iħc. fecit
sicut precspit ei dñs. In quo pͥmo omnium
dicimus adeos. qui uolunt scđm litteram
tantũ hȩc intelligi: quia siquidem suꝑ fuis¬
set aliquis ex hostib. consequens uidebat᷑
fugam. Nunc uero cum dicatur nullus
relictus ẽẽ. qui spiraret in hostib: cur etiã
equi subneruari iubentur. qui utiq usui
ac ministerio poterant eẽ uietoribus:
Nis aut̾ scire. quia solebant isrłite huius
rei & utilitatis habere curam: &. deuictis
hostib adsuos usus reseruare iumenta:
In numeris legimus scriptũ. quia eum ex
precepto dĩ ꝓcessissẽt pugnare ad uersũ
madianitas. deuictib hostib aliquot mi¬
lia asinoꝵ dep̃da hostiũ reseruarunt
suis usib ꝓfuturos. nec om̃ino refertur
ibi quia int̾fecerunt asinos hostibus su¬
ꝑatis. Nos ergo scripturam scãm sibimet¬

Expanded text:
dicitur a Deo datum ad Jesum ut posteaquam expugnasset omnes hostes superius memoratos, nulli parceret, sed equos eorum subnervaret. Unde velut mandatum Domini implens Jesus, fecit sicut praecepit ei Dominus. In quo primo omnium dicimus ad eos qui volunt secundum litteram tantum haec intelligi, quia si quidem superfuisset aliquis ex hostibus, consequens videbatur fugam. Nunc vero cum dicatur nullus relictus esse qui spiraret in hostibus, cur etiam equi subnervari jubentur, qui utique usui et ministerio poterant esse victoribus? Vis autem scire quia solent Israelitae hujus rei et utilitatis habere curam, et devictis hostibus, ad suos usus reservare jumenta; in Numeris legimus scriptum: « Qui cum ex praecepto Dei processissent pugnare adversus Madianitas, devictis hostibus, aliquot millia asinorum de praeda hostium reservarunt, suis usibus profuturos ; nec omnino refertur ibi quia interfecerint asinos, hostibus superatis. Nos ergo Scripturam sanctam sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
incentores peccatorum sp̃e & euincentes
eos atq eoꝵ unũ quenq suꝑantes. imini¬
nuant exercitũ demonũ & uelut equos¬
plurimos eoꝵ interimant. Uerbi causa.
ut is qui caste pudiceq uiuendo fornica¬
tionis sp̃m suꝑauerit. non ultra fas sit il¬
lum sp̃m qui abillo sc̃o uictus ẽ impug¬
nare iterũ aliũ hominẽ: s sicut illi spẽ¬
qui rogabant iħm ne in abyssum mitterent᷑.
quod cunc interim dñs ꝓpresenti dispen¬
satione concessit: ita consequens uidet᷑
quod plurimo demonũ numero iam de¬
uicto ad credulitatẽ gentes uenire laxan¬
tur: qui utiq nullatenus sin erẽtur. si
integre eoꝵ sicut prius fuerant subsiste¬

Expanded text:
incentores peccatorum spiritus, et vincentes incentores peccatorum spiritus, et vincentes eos, atque eorum unumquemque superantes, imminuant exercitum daemonum, et velut quamplurimos eorum interimant. Verbi causa, ut is qui caste pudiceque vivendo fornicationis spiritum superaverit, non ultra fas sit illum spiritum qui ab illo sancto victus est, impugnare iterum alium hominem, sed sicut illi spiritus rogabant Jesum, ne in abyssum mitterentur, quod tunc interim Dominus pro praesenti dispensatione concessit , ita consequens videtur, quod plurimo daemonum numero jam devicto, ad credulitatem gentes venire relaxentur; quae utique nullatenus sinerentur, si integrae eorum sicut prius fuerant, subsiste
Abbreviated transcription (Latin):
locis neq unũ eẽ irȩ sp̃m qui diuersis in
locis diuersos homines agitet s puto
magis pͥncipem quidẽ fornicationis sp̃m
ẽẽ unũ. innumeros uero eẽ qui in hoc ei of¬
ficio pareant: & ꝑsingulos quosq homines
diuersi sp̃c sub eo principe militantes. ad
huuiscemodi eos peccata sollicitent. Simi¬
liter & iracundiȩ sp̃m principem unum
ẽẽ arbitior: innumeros uero eẽ subipso agen¬
tes: qui ꝑsingulos quosq homines huuisce¬
modi uitii peccata succendant. Similit̾
& auaridiȩ unum ẽẽ principem. sic & suꝑ
sibi eẽ. & nobis om̃ib seribit. Esse tamen
reor horum omniũ principem uelut e¬
minentiorẽ quenda innequitia & insce¬
lere celsiorem: qui totum mundũ quem
isti ad peccata singuli qͥq ꝑpeccatoꝵ species
cuteremus. ꝓ paruo intelligentiȩ ñȩ captu
insuꝑiorib patefecimus. Puto sane quia
scĩ quiq repugnantes aduersum istos

Expanded text:
locis; neque unum esse irae spiritum qui diversis in locis; neque unum esse irae spiritum qui diversis in locis diversos homines agitet: sed puto magis principem quidem fornicationis unum esse, innumeros vero esse qui in hoc ei officio pareant, et per singulos quosque homines diversi spiritus sub eo principe militantes, ad hujuscemodi eos peccata sollicitent. Similiter et iracundiae spiritum principem esse unum arbitror, innumeros vero esse sub ipso agentes, qui per singulos quosque homines hujuscemodi vitii peccata succendant. Similiter et avaritiae unum esse principem, sicut et ssse pugnam et nobis omnibus scribit . Esse tamen reor horum omnium principem velut eminentiorem quemdam in nequitia, et in scelere celsiorem, qui totum mundum, quem isti ad peccata singuli quique per peccatorum species cuteremus, pro parvo intelligentiae nostrae captu, in superioriribus patefecimus. sancti quique repugnantes contra istos
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ ut inualesceret cor eoꝵꝵ & occur¬
rerent inp̃lium contra isrł ut ext̾mina¬
rentur. Dũ eniñ ueniunt inimicȩ uir¬
tutes quȩ peccata oꝑant᷑ in nobis. nec
ꝓuocant nos ad peccandu. nec la scessũt
ad dimicandũ: int̾fici non possunt nec
ext̾minari. Ideo ergo ds dicit᷑ ꝑmittere
immo & incitare ꝓpemodũ aduersarias
uirtutes exire aduersũ nos inprelium:
ut & nos uictoriam capiamus. & ille in¬
teritum consequant᷑. Vnde micbi uidet᷑
ẽẽ infinitus numerus contrariarum uir¬
tutũ: ꝓ eo quod ꝑsingulos pene homines
genera molientes. Uerbi causa ẽ. aliquis
inse habere inimicos putandus ẽ sp̃e.
Unde & ꝑsingulos plures eẽ credendi sunt.
quia non singula singuli homines habent
uitia: uel peccata cõmittunt: s plura ab
uno quoq uident᷑ admitti. &e iterum non
ẽ putandũ quod unus fornicationis sp̃c
seducat eum qui uerbi grã in britanniis
fornicatur. & illum qui in india uel maliis

Expanded text:
factum est ut invalesceret cor eorum, et occurrerent in praelium contra Israel ut exterminarentur. Dum enim non veniunt inimicae virtutes quae peccata operantur in nobis, nec provocant nos ad peccandum, nec lacessunt ad dimicandum, interfici non possunt nec exterminari. Ideo ergo dicitur Deus permittere, imo et incitare propemodum, adversarias virtutes exire adversus nos in praelium, ut et nos victoriam capiamus, et illae interitum consequantur. Unde mihi videtur esse infinitus quidam numerus contrariarum virtutum, pro eo quod per singulos pene homines genera molientes; verbi causa, est aliquis in se habere inimicos putandus est: unde et per singulos plures esse credendi sunt spiritus, quia non singula singuli habent homines vitia, vel peccata committunt, sed plura ab unoquoque videntur admitti. Et iterum non est putandum quod unus fornicationis spiritus seducat eum qui verbi causa in Britanniis fornicatur, et illum qui in India, vel in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
eis. ut si aͥs defendendo se cont᷑ clicum. exces¬
sit modum: incidat in excoẽm si illud fecit
de excessu. uł ⁊̃ quantum ad prnãm et irre¬
gularitatẽ si forte pp̃ illam repetcut̾soẽm mor᷑
secita ẽ. tutius c̾¬
E

Expanded text:
eis, ut si aliquis defendendo se contra clericum excessit modum, incidit in excommunicationem, si illud fecit si excessit, vel etiam quantum ad penitentiam et irregularitatem, si forte propter illam repercussionem mors secuta est, tutius cre
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰ redde debitum. ⁊ si nõ exigis: redde ꝓ scĩficatione
perftã dẽ tͥ computabit si nõ qd̃ tibi debet᷑ exigis
s reddis quod debes uxori. De t̾cio augꝰ. forte ali¬
ueniam concedens apls concubitum attendit con¬
iugatorum. u est in continẽtie malũ. Incontinẽ¬
tie malum est qd̵ uir cognoscit uxorem ⁊̃ ultͣ nõci¬
tatem procreandi filios. s et ibi est nuptiarum bo¬
bonũ. s illud malum fit ueniale pp̃bonum nup
nõ affectu nõ regnat in eo impetus uoluptatis. fi
p̾ceps fertur ad coitum. nichil felius qmͣ ama¬
re uxorem qua
si adulteram.

Expanded text:
 Redde debitum; et si non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod tibi debetur exigis, sed reddis quod debes uxori. Idem, secundum verba aoncedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae malum. Incontinentiae malum est quod vir cognoscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bobonum; sed illud malum fit veniale, propter bonum nupnon affectu; non regnat in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Excusatur. Nunquid simiłr excusant᷑ amici et cog¬
nati mouentes bellum qui nõ sunt ei subditi. et
milites et sermentes stipendiarii. extranei si iust̃
cdant ẽẽ bellum. R. credo ꝙ nõ. quia nõ excusat
eos bonũ obecdientie sic̃ subditos. nec debent se com¬
mitt̾e discrimini in lubio: ut uuient aliꝙ̃ in p̃iu¬
dm alt̾ius. quia sicut dicit ambꝵ qr si non potest
alicui eaueniri quin grauent alt̾um commodĩ
net est simile de aduocato qũe excusat bona fides
qm̃ dua credit iustam eẽ cãm qm̃ fou. licet in ue¬
ritate sit iniusta quia ibi est iudex superior qui
cũm examinat et iudicat de allegatis. In bello
uero siue inguerra uirib corporalib negiciũ nint᷑:¬

Expanded text:
ensis Numquid similiter excusantur amici et cognati moventis bellum, qui non sunt eius subditi et milites et servientes stipendiorum extranei, si credant iustum esse bellum? Credo quod non, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in preiudicium alterius, quia sicut dicit Ambrosius: Si non potest alicui subveniri quin gravetur alter, melius Nec est simile de advocato, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam quam fovet, licet in veritate sit iniusta, quia ibi est iudex superior, qui causam examinat et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guerra viribus corporalibus negotium nit
Abbreviated transcription (Latin):
talis blasphemus per dm̃ uerum facilius
obuiaret tali iuram̃to et tñ mag̃ peccar¬
It pone qd̃ aliquis ten̾et᷑ captus ab hostibeg
uł a pͥdonib coac̾tus per metum grauissim̃
qui posset cad̾e in constantẽ uirum. promi¬
sit et uirauit se solittur̃ . m . sb̾. uł traditu

Expanded text:
talis blasphemus per deum verum, facilius obiuraret tali iuramento et tamen magis peccarie Pone quod aliquis, dum teneretur captus ab hostibus vel a predonibus, coactus per metum gravissimum, qui posset cadere in constantem virum, promisit et iuravit se soluturum mille vel traditur
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. Nec int̾ uiuos alibi non pot̾ ultra t̾ciam s
t̾ciam pot̾ dare et legare int̾ uiuos et cã mortis
Dde mobilib etiam cliu̾se sunt consuetudineᷤ in
cuil in suo loco. It̾. noͣ ꝙ sciłm leges nõ debetur le¬
gittima iure ñe consanguineis de linea tnͣsũsali:
ĩmo pot̾ super totam hereditatem suam si libe¬
ros nõ hẽat aut patrem uel matrẽ exͣneo dare. ⁊
exͣneum heredem institu̾e nec h̾ebit fr̃ eus que¬
relam de in officioso testamento nͥ qñ scripti sunt
de collatera lib parentib qui ab intestato debent
succede quod obseruatur de filiis

Expanded text:
mortis, nec inter vivos. Alibi non potest ultra tertiam, sed tertiam potest dare et legare inter vivos et causa mortis. De mobilibus etiam diverse sunt consuetudines, es, non debetur legitima iure nature consanguineis de linea transversali, immo potest totam hereditatem suam, si liberos non habeat, aut patrem vel matrem extraneo dare et extraneum heredem instituere, nec habebit frater eius querelam de inoffi inofficioso testamento, nisi quando scripti sunt de collateralibus consanguineis, qui ab intestato debent succedere, quod observatur de filiis
Abbreviated transcription (Latin):
dat ei impossibile. Et qr¬
non sufficit abstinere a¬
malo nisi fiat bonũ: restat
ut in eisdẽ sex supͣdc̃is cõ¬
silium et auxilium fidelis domino suo prestet¬

Expanded text:
dat ei impossibile. Ut non sufficit abstinere amalo nisi fiat bonum, restat ut in eisdem sex supra dictis, consilium et auxilium fideliter domino suo preste
Abbreviated transcription (Latin):
artiũ mechanicarsi.
ut acus texorie suto¬
rie. et similium q̃
necessarie sunt usu¬
i humano. ex cã st̃
ħ inhonesta q̃ fiunt
cum intentione corr̃p¬
ta. uidel pp̃ cupidita¬
tem uel alium ma¬
lum finem. ⁊ sccł̃m
h ꝓhibita sunt oĩb
indifferent̾. pu in de¬
calogo nõ concupisceᷤᷤ
rem ꝓximi tui. ⁊ di.¬

Expanded text:
artium mechanicarum, rtis textorie, sutrie et similium que necessarie sunt usui humano. Ex causa sunt hec inhonesta, quando fiunt cum intentione corrupta, videlicet propter cupiditatem vel alium malum finem. Et secundum hoc prohibita sunt omnibus indifferenter, primo in decalogo: Non concupisces rem proximi tui. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
nũquid irregularis ef¬
Si ex sola curiositate int̾fuerit suspensioni latro¬
nis uel ubi quis int̾ficit᷑ in duello. l multũ graui¬
ter peccet. nõ efficit᷑ irregularis. si nec consilium.
nec auxilium. nec auctoritatẽ p̃stiterit. Quid de

Expanded text:
numquid irregularis efRespondeo: si ex sola curiositate interfuerit suspensioni latronis vel ubi quis interficitur in duello, licet multum graviter peccet, non tamen efficitur irregularis, si nec consilium nec auxilium nec auctoritatem prestiterit. DE
Abbreviated transcription (Latin):
sioꝵ q̃ tnͣsportant᷑ add remota loca cum sine grauĩ
comodo no possunt ddieb festis uacare ab eundo et qͣ¬
alrigando. De barbariis et minutoriis et uectoribus
peregtioꝵ in uchietilis uis aut iuintis et e f

Expanded text:
norum que transportantur ad remota loca, cum sine gravi norum que transportantur ad remota loca, cum sine gravi incommodo, non possint diebus festis vacare ab eundo et quadrigando. De barbitonsoribus autem et vectoribus peregrinorum in vehiculis suis aut iumentis et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suas quas siue scriptura nõ possent memorie cõ¬
mendare. uł sermones quos stillo aut plumbo no¬
tauunt: scribere credo possunt et lcões libroꝵ quoᷤ
audiunt corrig̾e. locare aũt aut conduc̾e operas
suas aut alienas pp̃ corrigendos libros clieb hiꝰ nõ de¬
bent. fegulares aut̃ et sacdotes qui absq urgente
nc̃citate dieb dm̃cis quadrigant. uł hiꝰ faciunt
cum exemplo suo cet̾os corrumpant: nõ audeo ex¬
cusare a mortłi. Qui aũt in uigiliis festiuitatum
feriandarum mitrunt quadrigas aut equos acd fe¬
renda nct̃ia in cdie festo: si ea que afferunt sunt¬
nc̃tia ad ip̃m d̃iem ita ꝙ sine illis nõ possent como¬
de cnͣsig̾e tliem illũ nec ante potuerunt suꝑ hiis
auferendis sibi ꝓuidere: excusari possunt per ne¬
cessitatẽ. ał non. si maxime ħ faciant cdie festo ut ire
uestores mercium ad undinas. Uł loca remota. et ui¬

Expanded text:
tamen suas, quas sine scriptura non possent memorie comtamen suas, quas sine scriptura non possent memorie commendare, vel sermones quos stilo aut plumbo notaverunt, scribere credo possunt et lectiones librorum quos audiunt corrigere. Locare etiam aut conducere operas suas vel alienas propter corrigendos libros diebus huiusmodi non debent. Regulares autem et sacerdotes, qui absque urgente necessitate diebus dominicis quadrigant vel huiusmodi faciunt, cum exemplo suo ceteros corrumpunt, non audeo excusare a mortali. Qui autem in vigiliis festivitatum feriendarum mittunt quadrigas aut equos ad afferenda necessaria in die sancto, si ea que afferunt necessaria sunt ad ipsum diem, ita quod sine illis non possent commode transigere diem illum, nec ante potuerunt super his afferendis sibi providere, excusari possunt per necessitatem; alias non maxime si hoc faciant die festo, ut vehvectores mercium ad nundinas vel loca remota et vi
Abbreviated transcription (Latin):
de possit adiri. ał credo ꝙ
lia facere¬
cessitate liceat operari ĩ
lem. Credo au̾t ꝙ si iacen¬
tibus segetib in agris aũ
fenis in pͣtis. si ĩnmineat
tempestas aut pluiuia q̃
corrumpat aut det̾ioret
multum sic̃ a solo separa
dampnitati sue p̾cauere.
ea que debent uend̾e in
uel instatõnibus suis.¬
ctualia in dieb festiᷤ¬
si die p̾cedenti non po¬
t̾unt come de p̃parare¬
aut parata seruare
aut agrum et purger
remansit purgandum.¬
qui a dñis suis compł¬
lunt᷑ operari infestis¬
si iusto metu inducti¬
nc̃citatem posse excu
operis possit quis sñ pec¬
cato fac̾e die feriando: nõ¬
ant uesturam bladoꝵ¬
ebus feriandis ut
reliquis diebus pro¬
festis possint liberiꝰ ꝯ¬
suetis et ꝓpriis uacare laborib: nõ sunt extusabiles
in hor nisi forte arcta necitas eos acł ħ compellat. Ico¬
larib etiam nõ credo ꝙ. liceat gnͣde aliquid tñscri¬
bere de quat̾uo in quat̾num. un dieb hĩ lectiones

Expanded text:
do possit adiri, alias credo quod lia facerecessitate liceat operari in lem. Credo autem quod si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separatdemnitati sue precavere. ea que debent vendere l in stationibus suisctualia in diebus festsi die precedenti non pnt commode prepararaut parata servare aut agrum et purget remansit purgandumqui a dominis suis compeoperari in festsi iusto metu inducticessitatem posse excuoperis possit quis sine pecato facere die feriando, noant vecturam bladoebus feriandis, reliquis diebus profestis possint liberius consuetis et propriis vacare laboribus, non sunt excusabiles in hoc, nisi forte arcta necessitas ad hoc eos compellat. Scholaribus etiam non credo quod liceat grande aliquid transcribere de quaterno in quaternum in diebus huiusmodi. Lectiones
Abbreviated transcription (Latin):
ras impendunt. Si aist principałr pp questum aũ
cupiditatem imꝓbam lucrancdi talia faciant: nõ
uideo qu̾o debeant excusari. ⁊̃ qui faciunt racli bar¬
retunia siue non. nõ audeo comlempnare. si ħ faci¬
ant in festis maxime. cum etiã ẜ legem concessum
rum expłen possit: credo seruandam ẽẽ consuetudi¬
nem regõis nõ prohibitam a pͥlatis curca feriationẽ
a talib in festis ferianlis. De molendinis aũt que
trahunt᷑ per ium̃ita credo ꝙ debent quiesc̃e diebus
feriandis cum ẜ legem nõ solum homines s etiam
festis pͣterqmͣ in maioribus anni sollempnita¬
uictum suum et sustentatõem nccĩam acqͥ¬
rendam ita tñ ut de illis studeant ꝓ posse lar¬

Expanded text:
ras impendunt. Si autem principaliter propter questum aut cupiditatem improbam lucrandi talia faciant, non video quomodo debeant excusari. Illi etiam qui faciunt radi barpecunia sive non, non audeo condemnare si hoc faciant in festis, maxime cum etiam secundum legem concessum rum expleri possit, credo servandam esse consuetudinem regionis, non prohibitam a prelatis circa feriationem a talibus in festis feriandis. De molendinis autem que trahuntur per iumenta, credo quod debent quiescere diebus feriandis, cum secundum legem non solum homines, sed etiam festis preterquam in maioribus anni solemnitavictum suum et sustentationem necessariam acquirendam, ita tamen ut de illis studeant pro posse lar
Abbreviated transcription (Latin):
dencdum ẽ sollicita intẽ¬
tione rectoribus ut ab eis nõ solum pͣua nullo mͦ
s nec recta quidem nimie et in ordinate ꝓferan¬
tur. quia sepe dectoꝵ uirtus perdit᷑: cum apd̃
corda audientium locacitas in tanta importu¬

Expanded text:
e est solicita intentione rectoribus, ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur, quia saepe dictorum virtus perditur, quum apud corda audientium loquacitatis incauta importu
Abbreviated transcription (Latin):
phisicis uel cy rurgicis:
Dic ꝙ si ꝑiti erant in
arte phica. uel cỹrur¬
gia. et nͣl omiserunt
ẜartem de contingenti¬

Expanded text:
phisicis chirurgicis? Dic quod si periti erant in arte physica vel chirurgia et nihil omiserunt secundum artem de contingenti
Abbreviated transcription (Latin):
in bello iusto nõ reprobo
nisi sit ibi corrupta intñ¬
tio. uel talis persona cum armis cui non
liceat arma deferre ut cłicus uł religio¬
ritatem om̃s dico inclistincte repellendoᷤ
qui fuerunt ex ꝑte iniuriantium. ⁊ ⁊̃ eoꝰ
qui fuerũt ex ꝑte eorum quib fiebat in¬
iuria. sicłici erant ⁊
ibi mou̾unt arma.

Expanded text:
in bello iusto non reprobo, nisi sit ibi corrupta intentio vel talis persona cum armis, cui non liceat arma deferre, ut clericus vel religioomnes dico indistincte repellendos, qui fuerunt ex parte iniuriantium et etiam eos qui fuerunt ex parte illorum quibus fiebat iniuria, si clerici erant et ibi moverunt arma.
Abbreviated transcription (Latin):
deras. cui iure ĩferũ¬
tur arma. huic legittime auferuntur usure.
quem bello uincere non potes. ab hoc usurã
exige que nõ sit crimen occidere. Siue ferro
dimitat qui usuras flagitat. gͦ ubi iusbel¬

Expanded text:
deras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius bel
Abbreviated transcription (Latin):
sed pone qd̃ xͥanus accepit usuras a uideo.
om̃s usuras quas accepit. quas nisi uelit fa¬
cere: tutius xp̃iano consulo qd̾ cum aucte ec¬
cłie restituat nõie udei illis xp̃ianis a qͥbuꝰ
ip̃e iuideus exegerat usuras. ⁊ notificet hoc
iudeo ut sciat se lib̾¬
atum ab illis xͥaniᷤ¬

Expanded text:
Sed pone quod christianus accepit usuras a iudeo; omnes usuras quas accepit, quod nisi velit facere, sanius christiano consulo, quod cum auctoritate ecclesie restituat nomine iudei illis christianis, a quibus ipse iudeus exegerat usuras et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberatum ab illis chri
Abbreviated transcription (Latin):
do. Alii intelligunt de iudeo. et exponunt ab¬
illo .s. udeo usuram .i. magnã impensionẽ.¬
telligunt de pagauis et hostibus rei publice
sicut litt̾a plane sonat. Talibus .n. ⁊ aꝑte.
et per insidias ⁊ om̃ibus mod̾ possunt tan¬
qmͣ indig̾s auferre q̃ male detinent. Seus
de uideis. quia illi serui nr̃i sunt. et parati ser¬
I.II. ⁊. q.ii. dñs. Alu dicunt quoꝵ opinio
qͥor est quod a nullo homine xͥano. uideo. pa¬
teram negantem sic. ab illo exi. usu. o tu qͥ¬
cunq sis cui merito nocere desideras. S nul¬
li m̾ito debes desiderare nocere: ergo a nullo

Expanded text:
o. Alii intelligunt et exponunt de iudeo, ab illo scilicet iudeo, usuram, id est magnam pensionetelligunt de paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperte et per insidias et omnibus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus de iudeis, quia illi servi nostri sunt et parati serire nobis. Alii dicunt quorum opinio communior est quod a nullo homine christiano, iudeo, pateram negative sic: Ab illo exige usuram, cui tu quicumque sis merito nocere desideras, sed nulli merito debes desiderare nocere, e
Abbreviated transcription (Latin):
si dicat qd̾ credit iuste possid̾e iuris auct̾e. nͨ
tionem consilio peritoꝵ deposuit omnem
scrupłositatẽ ꝯscĩe. nc̃ consulerẽ ei ut resti

Expanded text:
si dicat quod credit se iuste possidere iuris auctoritatetionem, consilio peritorum deposuit omnem scrupulositatem conscientie, tunc consulerem ei ut resti
Abbreviated transcription (Latin):
lucratiua ut tunc
dum. ꝙ aut iste possessor post completam p̾¬
scriptõniem hãt ꝯsciãm remordentem aũ ñ.
In primo cãu dicam ei p̾cise qd̾ restituat rẽ
eclificat ad gehen

Expanded text:
lucrativa, ut tunc dum, quia aut iste post completam prescriptionem habet conscientiam remordentem aut non. In primo casu dicam ei precise quod restituat rem, edificat ad gehen
Abbreviated transcription (Latin):
bus. d nũquid possunt aufer¬
ri eis filii eoꝵ ad baptizandũ.
sel adulti nõ debent nͥ consense¬
rint sponte baptizari. nec ⁊̃
paruuli perillos qui non sũt
dñi eorum. S si u̾i nõis ser¬
ui sunt iudei. sic̃ et sunt. Sic̃¬

Expanded text:
bus Sed nunquid possunt auferri eis filii eorum ad baptizandum? Respondeo: adulti non debent, nisi consenserint, sponte baptizari nec etiam parvuli per illos qui non sunt domini eorum, sed si veri nominis servi sunt Iudei, sicut et sunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑuulos tanqmͣ mancipi¬
a sua aliis dare uł uendere in
seruitutẽ inuitis parentib iͦ
possent eos offerre ad baptismũ.
et in h m̾erent᷑ dũ tñ ħ nõ face¬
rent pp̃ compellendos ħ modo ꝑ¬
entes ad fidem. s p̃p saluandos
pueros per fidei sacͣmentum.
ad cuiꝰ susceptionẽ sufficit qd̃ nĩ
inueniat obicẽ cõtrarie uolũ¬

Expanded text:
 parvos, tanquam mancipia sua et aliis dare vel vendere in servitutem, etiam invitis parentibus, ita possent eos offerre ad baptismum et in hoc mererentur. Dum tamen hoc non facerent propter compellendos hoc modo parentes ad fidem, sed propter salvandos pueros per fidei sacramentum, ad cuius susceptionem sufficit, quod non inveniat obicem contrarie volun
Abbreviated transcription (Latin):
tie t̾rene auida. nec absti
nouit a uetitis. nec gau¬
dere concessis. ne pietati
ad hibere consensum
¶ Bonoꝵ. actori ałr inhe¬
piditatem a nobis om̃ium¬
malorum raclix est abscin

Expanded text:
cuniae avida nec abstinere novit a vetitis nec gaudere concessis, nec pietati adhibere consensum bonorum auctori haerepiditatem a nobis, qumalorum radix est, abscin
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r plus erga corrigendos a
gat beniuolentia qmͣ se¬
tieritas. plus cohortatõ qmͣ
cominonitõ. plus caritas qmͣ
sulere. subditis placet ĩ flati
uisum est ad concordiam.
tendit ad noxam.¬

Expanded text:
 plus erga corrigendos agere debet benivolentia quam severitas; plus cohortatio quam commotio; plus caritas quam sulere subditis placet, honor inovisum est ad concordiam, tendit ad noxam
Abbreviated transcription (Latin):
ciens. Item debet pñialis dirig̾e caute ac diligẽ¬
ter intentiones talium ut recto fine laborent.
et exerceant officia sua. ¶ S quid de illis.¬
qui faciunt uel uendunt gladios quadrel¬
los. sagittas ⁊ similia. quibus homines occidunt᷑.
Item. quid de huis qui faciunt uł uencdunt ue os¬
nenũ uel toxicũ. Item. quid de hiis qui faciũt

Expanded text:
et penitentialis dirigere caute ac diligenter intentiones talium, ut recto fine laborent et exerceant officia sua. Guillelmusqui faciunt vel vendunt gladios, quadrillos, sagittas, balistas et similia, quibus homines occiduntur? Item quid de illis qui faciunt vel vendunt venenum vel toxicum? Item quid
Abbreviated transcription (Latin):
pena. ¶ quid faciet iudex penitenti.¬
alis de m̾catoribus. pelliparuis et similibus.
qui de longa. nõ dico consuetudine s corru¬
ytela. nec em̾e sciunt nec uendere abs mẽ¬
daciis et iuramentis incautis. necñ. et int̾¬
dum ꝑiuriis ⁊ breuit̾ mentiunt᷑ simplicib
rem uilem uel corruptam p̾ciosam eẽ. ⁊ in h̃ẽ
modum exercent ꝓ magna parte quicquid
doli ⁊ fraudis excogitari potest. Ad ħ̃ dico qd̃
quotiens scient̾ ⁊ cã decipiendi ꝓximum peie¬
rat. uel mentitur: peccat mortalit̾. et tenet᷑
ad restitutoẽm. in qnͣtum decepit ꝓximum
illi eidem decepto faci¬
endam. si scit uel pot̾¬
uel herecli eius uel si

Expanded text:
e Quid faciet iudex penitentialis de mercatoribus, pellipariis et similibus qui de longa, non dico consuetudine, sed corruptela, nec emere sciunt nec vendere absque mendaciis et iuramentis incautis, necnon et interdum periuriis et breviter mentiuntur simplicibus rem vilem vel corruptam pretiosam esse et in hunc modum exercent pro magna parte, quicquid doli et fraudis excogitari potest. Ad hoc dico, quod quoties quis scienter et causa decipiendi proximum peierat vel mentitur, peccat mortaliter et tenetur ad restitutionem, inquantum decepit proximum, illi eidem decepto faciendam, si scit vel pot heredi eius vel si
Abbreviated transcription (Latin):
tentio requirenda. quia corrupta intentio. pu¬
ta si pp̃ hoc facerẽt uenderẽt ut hos̃es hrẽnt ta¬
lia ail abusum. uel scient̾ uendant uel donẽt
alicui quem sciant uel credant talibus abusu-¬
rum. talis inqmͣ uitentio ẽ mortale pcc̃m er
grauissimũ. et om̃ia pecã que postea occõe re¬
rum illarum ab aliis perpetrant᷑. sͥ imputan¬
tur. ⁊ rei st̾: apud dm̃ oĩm animarum que

Expanded text:
intentio requirenda, quia corrupta intentio, puta si propter hoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad abusum vel si scienter donent vel vendunt alicui, quem sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale peccatum et gravissimum et omnia peccata que postea occasione rerum illarum ab aliis perpetrantur, sibi imputantur et rei sunt apud deum omnium animarum que