comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lei: &e tabernaculor. Si tabernaculoꝵ.
ce pentecostes. quȩ ad quinqua gesimum
refertur numerum. Et honorabi¬
lem uirum. & consiliarium. Pro duob
id est honorabili uiro & consiliario. Lxx.
unum uirum & mirabilẽ consiliarium
transtulert̃. Int̃ cęteras gr̃as. etiam hoc
añs auferet a udea ut nullum habeant
consiliarium. secl faciant cuncta absq
consilio. Et greci poetȩ laudabilis illa ꝙ
admiranda sententia est. primum essebei¬
tum qui ꝑse sapiat. scđm qui sapientem
audiat. Qui autem utroq careat. hunc in¬
utilem esse tam sibi quam omĩb. Unde &
illud in nr̃is libris legimus. Amici sint tii
plurimi. consiliarii aut̃ unus de mille.
Et iterum. Cum consilio omĩa age. & dabt
tibi ꝓuidentia. Et mirabilẽ consiliarium
Senatus quoq consulta dicuntur. Et pͥncip
quondam romani consules appelsati sunt
uel a consulendo ciuib. uel a regendo cun¬
cta consilio. & nos habemus in ȩccłia se¬
natum nr̃m. coetum prb̃roꝵ. Cum gͦ uit

Expanded text:
Tabernaculorum, et Pentecostes, quae ad quinquagesimum refertur numerum. Et honorabilem vultu, et consiliarium. Pro duobus, id est, honorabili vultu, et consiliario, LXX unum virum admirabilem consiliarium transtulerunt. Inter caeteras gratias etiam hoc Dominus auferet a Judaea, ut nullum habeant consiliarium: sed faciant cuncta absque consilio. Et Graeci poetae laudabilis illa et admiranda sententia est: « Primum esse beatum, qui per se sapiat; secundum, qui sapientem audiat. » Qui autem utroque careat, hunc inutilem esse, tam sibi, quam omnibus. Unde et illud in nostris libris legimus: Amici tibi sint plurimi, consiliarius autem unus de mille . Et iterum: Cum consilio omnia age : et dabit tibi prudentia admirabilem consiliarium. Senatus quoque consulta dicuntur, et principes quondam Romani, consules appellati sunt, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. 51 Et nos habemus in Ecclesia senatum nostrum, coetum presbyterorum. Cum ergo inter
Abbreviated transcription (Latin):
uiri uda germen laudabile eiꝰ. Et uise.¬
ptuagesimo nono psalmo. Uineã de egy¬
pto transtulisti. eiecisti gentes & planta¬
sti eam. In euangelio quoq pene isdem
uerbis quib ꝓpħa nunc loquitur. dñs
terit parabolam. Homo quidã erat pat̃¬
familias qui plantauit uineã. & iace¬
riam illi circundedit. & fodit in ea torcui¬
lar. & edificauit turrem. & locauit eam
agricolis. & cętera. Et inieremia legimus.
Ego plantaui te uineam fructiferam. totã
ueram. Quomodo conuersa es in amari¬
tudinem uinea aliena : Itaq ierłm ut
diximꝰ plangitur. & sermone ꝓphetico
illius ruina cantatur. Porro eccłiȩ &
popło quondam gentium. aliud carmen
est editum. de quo in psalmis legimus.
Cantate dño omis terra. annunciate diem
ex die salutare eius. Annunciate in gentib
głam eiꝰ. in omĩb popłis mirabilia eius.
Et rursum. Cantate dño canticum nouum.
quia mirabilia fecit. Ostendit dñs salutare

Expanded text:
vir Juda germen laudabile ejus. Et in sevir Juda germen laudabile ejus. Et in septuagesimo nono psalmo : Vineam de Egypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. In Evangelio quoque pene eisdem verbis, quibus Propheta nunc loquitur, Dominus texit parabolam: Homo quidam erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et maceriam illi circumdedit: et fodit in ea torcular, et aedificavit turrim, et locavit eam agricolis, etc. . Et in Jeremia legimus: Ego plantavi te vineam fructiferam, totam veram: quomodo conversa es in amaritudinem, vinea aliena ? Itaque Jerusalem, ut diximus, plangitur: et sermone prophetico illius ruina cantatur. Porro Ecclesiae, et populo quondam gentium, aliud carmen est editum, de quo in psalmis legimus: Cantate Domino, omnis terra, annuntiate diem ex die salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam illius in omnibus populis mirabilia ejus . Et rursum: Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit. Ostendit Dominus salutare
Abbreviated transcription (Latin):
&e filios tuos. Et rursum. Quotiens uolui
congregare filios tuos sicut gallina con-¬
gregatꝰ pullos sub alas. & noliusti. Ecce
dimittetur uobis domus ura deserta. Cui si.¬
mile est hoc quod nunc isto carmine dicit᷑.
dilectus atq carissimus. quẽ aquila. poy¬
uel patruelem: quadragesim i quarti psalmi
nos inscriptio docet. Canticum ꝓdilecto.
Et uar dñi patris in euangelio. Hic est filius
m̃s dilectus. in quo mͥ complacui. Et insexa.¬
gesimo septimo psalmo legimus. Dñs dabit
uerbum euangelizantib uirtute multa.
rex uirtutum dilecti. Hic gͦ dilectus car.¬
men lugubre fecit uineae suȩ. qđ ego can.¬
tabo dilecto atq miserabili popło meo¬
U el certe ita intelligendum. Cantabo om.¬
ni potenti deo patri canticum xp̃i qui est
patruelis m̃s. hoc est exeadem gente mecũ
generatus. Qđ aut̃ uinea dĩ appelletur
popłs isrł: & in fine huius cantici legunꝰ.
Uinea dñi exercituũ domus isrł est. &

Expanded text:
et filios tuos . Et rursum: Quoties volui et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur:dilectus atque charissimus, quem Aquila πvel patruelem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et in sexagesimo septimo psalmo legimus: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Rex virtutum dilecti . Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae 68 suae, quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo Omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei appelletur populus Israel, et in fine hujus cantici legimus: Vinea Domini exercituum, domus est Israel, et
Abbreviated transcription (Latin):
ptectio &e tabernaculum erit in umbracui.¬
lum diei abestu. & in securitatẽ & in abscon¬
sonem. a turbine & apluuia. Hunc locũ
uidei ad antixp̃m referunt. quem ꝑ turbi.¬
nen & tempestatẽ significari estimant.
quando eos diĩs a potentissimo aduersario
defensurus sit. Nos aut̃ omĩa referamus
ad pͥmũ aduentum. xp̃i. de quo &e inpsal¬
mis legimus. Protexit me in abscondito
taberna culi sui. in petra exaltauit me
sup quam fundata ȩccłia nulla tempe.¬
state concutit᷑. nullo turbine uentisq
subuertitur. Plurimi uideoꝵ. & hȩc & uni¬
uersa quib ista sociata sunt suꝑ babilonia
captiuitate & reditu in ierłm subroroba-¬
bel ce esdra &e neemia intelligunt.
m̃tabile popło isrł: quod composuit¬
ille de quo scriptum est in euangelio. Cũ
aut̃ uidisset eam haud dubium quin ierłm:
fleuit suꝑ eam & dixit. Si scires & tu que
adpaceni sunt tibi. Qm̃ uenient dies suꝑ
te & circundabunt tͥ inimici tui muni¬
tiones. & uallabunt te & ꝓsternent tẽ¬

Expanded text:
abernaculum erit in umbraculum diei ab aestu, et in securitatem, et in absconsionem a turbine et a pluvia. Hunc locum Judaei ad Antichristum referunt, quem per turbinem et tempestatem significari aestimant, quando eos Dominus a potentissimo adversario defensurus sit. Nos autem omnia referamus ad primum adventum Christi, de quo et in psalmis legimus: Protexit me in abscondito tabernaculi sui: in petra exaltavit me : super quam fundata Ecclesia nulla tempestate concutitur, nullo turbine ventisque subvertitur. Plurimi Judaeorum et haec et universa, quibus ista sociata sunt, super Babylonia captivitate et reditu in Jerusalem sub Zorobabel et Ezra et Neemia intelligunt. entabile populo Isrille, de quo scriptum est in Evangelio : Cum autem vidisset eam, haud dubium quin Jerusalem, « flevit super eam, et dixit: Si scires et tu quae ad pacem tibi, quoniam venient dies super te, et circumdabunt tibi inimici tui munitiones,
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. Uetera transierunt. & ecce on¬
facta sunt noua. Pro quo septuaginta tu¬
stulerunt. Et ueniet. & eritꝰ locus montis
syon. & omĩa quȩ in circũitu eius sunt
ꝓteget nubes ꝑdiem. & lumen ignis flan¬
mantis in nocte. Quis aut̃ ueniet. nisulle
de quoscriptum est ueniet ex syonqui
liberet. de quo alius ꝓpħa commeniorit.
ad huc paululum modicum qui uenturis
est ueniet & non tardabit: Cum illeue.¬
nerit: reddetur popło felicitas pͥstina qͥu
aliquando habuere in heremo. pcedente
uersis aliquando turbentur. Qd̾ & inpl¬
mo legitur. ꝑ diem sol non uret tẽ. neq
luna ꝑ noctẽ. Fumus aut̃ in hoc loco no
errorem &e ignorantiam. sed gł am sigu

Expanded text:
etera transierunt: ecce facta sunt omnia nova . Pro quo LXX transtulerunt: Et veniet, et erit omnis locus montis Sion, et omnia quae in circuitu ejus sunt, proteget nubes per diem, et lumen ignis flammantis in nocte. Quis autem veniet nisi ille, de quo scriptum est: Veniet ex Sion qui liberet . Et de quo alius propheta commemorat: Adhuc paululum modicum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Cum ille venerit, reddetur populo felicitas pristina, quam aliquando habuere in eremo; praecedentversis aliquando turbentur. Quod et in psalmo dicitur: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Fumus autem in hoc loco non er
Abbreviated transcription (Latin):
apłos crediderunt. Cum abluerit
reliquiȩ de isrł. quando inbaptismate
saluatoris eis fuerint peccata dimissa
& ille sanguis ablutus quem suꝑ sẽ
erans populus imprecatus est. sanguisas
Cum ex tenderitis manus. non exaudun
uos. Manus enim ur̃ȩ. sanguine plene se
Et postea  sd poenitentiã ꝓuocans: uifer
Tauamini. mundi estote. Et nota. qđͥ sons
filiarum syon lauerit spu iudicii. sangu
leue est lauatur. quod grauius exuritur
De quo iudicii sp̃u. & sp̃ũ combustionis. i¬
hannes baptista in euangelio loquebatu
Ego uos baptito in aqua. qui aut̃ post mi
uenit. ipse uos baptizabit in spũ scõ &
igni. Ex quo discimus qđ homo tantum
aquã tribuat. dñs autem sp̃m scm̃ quoꝙ
sordes abluuntur. & sanguinis peccata
purgaritur. Et creabit diis suꝑ
omnem locum montis syon & ubi iuori¬
tus est nubemꝑdiem. & fumũ. & spleni¬
rem ignis flammantis in nocte.

Expanded text:
luerit reliquiae de Israel, quando in baptismate Salvatoris eis fuerint peccata dimissa, et ille sanguis ablutus, quem super se errans populus imprecatus est: Sanguis ejCum extenderitis manus, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Et postea eos ad poenitentiam provocans infert: Lavamini, mundi estote. Et nota quod sordes filiarum Sion laverit spiritu judicii, sanguileve est, lavatur: quod gravius, exuritur. De quo judicii spiritu, et spiritu combustionis Joannes Baptista in Evangelio loquebatur: Ego baptizo vos in aqua, qui autem post me venit, ipse vos baptizabit in Spiritu Sancto, et igni . Ex quo discimus, quod homo tantum aquam tribuat: Deus autem Spiritum sanctum, quo et sordes abluuntur, et sanguinis peccata purgantur. Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum et splendorem ignis fla
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit anaboloio ornam̃ta sunt
uestium muliebrium. quib humeri
&e pectora ꝑtegunt᷑. Mutatoria iuxta
anagogen illa sunt de quib dr̃. Ibunt
de uirtũte in uirtutẽ. Et linteamina ut
lauti in dño delitiis ꝑfruam᷑. scdm
illud quod inpsalmis scriptum est. iom¬
te uoluptatis tuȩ potabis eos. Hȩc auteon¬

Expanded text:
transtulit ἀναβολαια, ornamenta sunt transtulit ἀναβολαια, ornamenta sunt vestium muliebrium, quibus humeri et pectora proteguntur. Mutatoria juxta anagogen illa sunt, de quibus dicitur: Ibunt de virtute in virtutem . Et linteamina, ut lauti in Domino deliciis perfruamur, secundum illud quod in psalmis scriptum est: Torrente voluptatis tuae potabis eos
Abbreviated transcription (Latin):
militiam. quẽ ds̃ signauit pat̃. Unde dr̃
ad principẽ tyri. Tues signaculum simili¬
tudinis. Filius quoq ꝓdigus. cum stola
recepit anulum. & calciamenta. Et gemmaᷤᷤ
infronte pendentes quib nr̃a ora decoran¬
tur. de cuius capitis ornam̃to. & inpsalmo
legimus. Sicut unguentũ in capite. qđ
descendit in barbam barbam aaron. Quȩ
simmachus ac theodotion diuersis modis
int̃p̃tentur: nos ut potuimꝰ uel de hebreo.
uel de ipsoꝵs translatione texuimus. nec
uolumus diutius in singulis immorari.
ne friuola sit expositio. & prudenti le.¬
ctori fastidium faciat. Et mutato¬
ria & pallia. & linteamina. Pro lintea¬
int̃p̃tati sunt. uolentes tenuissimas signi¬
ficare uestes. quib lacedemonior qui
fuerunt ad bella promptissimi & auste¬
rioris uitȩ corpora tegebant᷑. quanquã
laconica nechebraicum habeat. nec
ullus alius int̾p̃tum. Mutatoria aut̃
& pallia quȩ significantiꝰ simmachus

Expanded text:
militiam, quem Deus signavit Pater ; unde dicitur militiam, quem Deus signavit Pater ; unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signaculum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola recepit annulum et calceamenta et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra ora decorantur; de cujus capitis ornamento et in psalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron . Quae Symmachus, ac Theodolio diversis modis interpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de ipsorum translatione texuimus: nec volumus diutius in singulis immorari, ne frivola sit expositio, et prudenti lectori fastidium faciat. Et mutatoria, et pallia, et linteamina. Pro linteainterpretati sunt: volentes tenuissimas significare vestes, quibus Lacedaemoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitae, corpora tegebantur: quamquam Laconica, nec Hebraicum habeat, nec ullus alius interpretum. Mutatoria autem et pallia, quae significantius Symmachus
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Describit monilia feminarũ. & ꝑhę̧c
insignia ciuitatum. uel uixta anago¬
gen uariarum ornam̃ta uirtutũ. Habent
mulieres in lunȩ similitudinẽ bullulas
dependentes. quas nos adȩccłiȩ ornam̃ta
trans ferimꝰ. quȩ illuminat᷑ sole iusticiȩ.
Torques quoq quȩ ad pectꝰ usq pendentes.
intelligentiam ac principale mentis in
corde demonstrant. & monilia quȩ uno ser.¬
mone omĩa ornamenta significant. & ar.¬
millarũ bona oꝑa quales rebecca accepit
insponsalib. & mitras capitis ornamenta.
&e discriminalia ut iudicium habeat sin¬
gulor. & ꝑiscelidas quib nr̃ gressus orna-¬
tur. & audimus. pes tuus non offendet.¬
& eruet pedes meos a lapsu. Et murenulas.
quȩ auri atq argenti texuntur uirgulis.
sensum uidelicet scripturarũ. Et olfacto¬
riola. ut xp̃i bonus odor simus. Et in aures.
ne audiamus uidicium sanguinis. sed dni
uerba dicentis. qui habet aures audiendi.
audiat. & anulos quib signat᷑ ad dñi

Expanded text:
t. Describit monilia feminarum, et per haec insignia civitatum, vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum: habent mulieres in lunae similitudinem bullulas dependentes, quas nos ad Ecclesiae ornamenta transferimus, quae illuminantur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque dependent, intelligentiam ac principatum mentis in corde demonstrant. Et monilia quae uno sermone omnia ornamenta significant, et armillarum bona opera, qualia Rebecca accepit in sponsalibus: et mitras capitis ornamenta et discriminalia, ut judicium habeat singulorum, et periscelidas, quibus noster gressus ornatur: ut audimus: Pes tuus non offendet . et: Eruet pedes meos a lapsu . Et muraenulas, quae auri atque argenti texuntur virgulis, sensum videlicet Scripturarum. Et olfactoriola, ut: Christi bonus odor simus . Et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba, dicentis: Qui habet aures audiendi audiat . Et annulos quibus signamur ad Domini
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. sp̃c consilii & fortitudinis.
sp̃s scientiȩ & pietatis. & implebit eum
sp̃s timoris dni: apprehendent iesum
quem multo tempore desiderauerant. qͥ a
nullum alium potuerant inuenire. in qͦ
eterna statione requiescerent. Unde ce
iohannes baptista refert in euangelio.
Qui misit me: ipse dixit mͥ. Suꝑ quem uide¬
ris sp̃m scm̃ descendentem & manenten
in eo: ipse est. In zacharia quoq legimus
suꝑ lapidem unum septem oculos
x in uno aureo candelabro septem lucer¬
nas. & seꝑtem suffosoria. & duas oliuas
exutraq parte lampadis firma radice
fundatas. Quod aut gratiȩ sp̃s scĩ cuncta
nullo uiuente ut sp̃s scĩ dona poscebant.
ꝓpt̾ea iesu nomen sibi cupiunt inuocari.
ut quod inlege imꝑfectum erat. in euan-¬

Expanded text:
intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis: et implebit eum spiritus timoris Domini ; apprehendent Jesum, quem multo tempore desideraverant, quia nullum alium potuerant invenire, in quo aeterna statione requiescerent. Unde et Joannes Baptista refert in Evangelio: Et qui misit me, ipse mihi dixit: Super quem videris Spiritum sanctum descendentem et manentem in eo, ipse est . In Zacharia quoque legimus super lapidem unum septem oculos, et in uno aureo candelabro septem lucernas, et septem suffusoria, ac duas olivas ex utraque parte lampadis, firma radice fundatas . Quod autem gratia sancnullo vivente ut sancti Spiritus dona poscebant, propterea Jesu nomen sibi cupiunt invocari, ut quod in lege imperfectum erat in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
nec calciamenta consumpta. Quȩ sunt
ista calciamenta: Illa de quib apłs scri-¬
bit adephesios. Calciati pedes in pͣpara.¬
tione euangelii pacis. Quȩ calciamenta
animȩ ꝑditurę sunt: quando extento
collo ambulauerint & pedib traxerint
uestimenta. ut ꝓmundicia matronali
terrȩ uerrant spurciciã. Et lunulas.

Expanded text:
nec calceamenta consumpta. Quae sunt nec calceamenta consumpta. Quae sunt ista calceamenta? Illa de quibus Apostolus scribit ad Ephesios: Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Quae calceamenta animae perditurae sunt, quando extento collo ambulaverint, et pedibus traxerint vestimenta, et pro munditia matronali, terrae verrent spurcitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ peccata celantur. cum impletũ fue¬
rit illud qđ scriptum est. nichil occultum
qđ non reuelabitur. Quam diu enĩ ꝓtegim᷑
crine & ueste ignorantiȩ. & homines nos
putant sepulcħra dealbata. quiintus su-¬
mus pleni ossib mortuoꝵ: uidemus aliqͥd
habere mundiciȩ. Cum aut̃ patuerit qđ
occultum est: auferet᷑ uniuersa cęsaries.
& foeda caliicies omnib apparebit.
n die illa auferet dñs ornamentũ caltia.¬
mentor. Inqua die uidei putant captiui¬
tatem babiloniȩ. nos uerus esse conuin¬
cimus quando ã romantᷤ capti sunt &
omĩa uestium atq gemmarũ auriq
ac monilium ornam̃ta. &e diuersȩ suppel-¬
lectilis ꝑdiderunt. Siue ꝑ metaforam
mulierum. omis ornatus urbium destru-¬
ctus esse narratur. Ornamenta urbium
in plateis &e porticib. foro atq ginnasiis.
&e moenib publicis intellige. Quȩ si refe.¬
ramus ad animarum statum : calciatos
pedes eiꝰ qui carnes agni comesurus est

Expanded text:
quorum peccata celantur, cum impletum fuequorum peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepulcra dealbata , qui intus sumus pleni ossibus mortuorum, videmur aliquid habere munditiae. Cum autem patuerit quod occultum est, auferetur universa caesaries, et foeda calvicies omnibus apparebit. In die illa auferet Dominus ornamentum calceamentorum. In qua die? Judaei putant, captivitatis Babyloniae. Nos verius esse convincimus, quando a Romanis capti sunt, et omnia vestium atque gemmarum, aurique ac monilium ornamenta, et diversas supellectiles perdiderunt. Sive per metaphoram mulierum, omnis ornatus urbium destructus esse narratur. Ornamenta urbium in plateis et porticibus, foro atque gymnasiis et moenibus publicis intellige. Quae si referamus ad animarum statum, calceatos pedes ejus, qui carnes agni comesturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
licet ciuitates. uici & opꝑida. Unde ce
inlibro iesu naue ꝑsingulas trib ponunt᷑
nomina ciuitatũ. & postea describuntur
uillȩ atq castella. & filiȩ nuncupantur.
Alii scđm tropologiam mulieres animas ar-¬
bitrantur. quȩ si extento collo ambulaue-¬
rint. & se erexerint insuꝑbiã. ce ñ uirilẽ
duriciam sed dissolutionem sectatȩ fuerint
feminarum: corripiant᷑ a sermone ꝓphe.¬
tico. & omĩa ꝑdant ornamenta uirtutũ.
quȩ sub lunulis torquibq & monib. atq
armillis. mitris &e discriminalib. & cȩt̃is
huiuscemodi describunt᷑. Ab utendum :
hoc testimonio᷑ aduersum eccłiȩ feminas
quȩ ambulant collo ertento & nutib
loquunt᷑ oculoꝵ. & plaudunt tã manib
quampedib. & ut composito incedant
gradu. non naturam sequunt᷑ ducẽ. sed
hustriones redimunt prȩceptores.
Oecaluabit dñs uerticem filiarũ syon:
& crinem earum nudabit. & ꝓornatu
erit ignominia. Hoc &e nobis accidet.

Expanded text:
et civitates, vici et oppida. Unde et in libro Jesu per singulas tribus ponuntur nomina civitatum , et postea describuntur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambulant collo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet
Abbreviated transcription (Latin):
abraham fieret ego sum. Qđ aut̃ dñs pͥn¬
ceps sit quinquagenarius. ex una festiui.¬
tate intelligere possumꝰ. de qua ait. Diis
est sabbati filius hominis. Qd si sabbati.
& Ralendarum. Si kalendarum: &e paschȩ.

Expanded text:
Abraham esset, ego sum . Quod autem Dominus PrinAbraham esset, ego sum . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenarius, ex una festivitate intelligere possumus, de qua ait: Dominus est Sabbathi, filius hominis . Quod si Sabbathi, et Kalend
Abbreviated transcription (Latin):
rios &e alius quinquaginta. ad hanc refert᷑
intelligentiam. Vnde & apłs apud epliesios
quib mystica quȩq dissoluerat uult ꝑma-¬
nere usq ad pentecosten: donec ꝑfecte ad
dm̃ conuertantur dicens. Hostium enĩ mͥ
aptum est magnum &e euidens. sed aduer.¬
sarii multi. Imitatur aut̃ & ẽi abolus
israheliticum exercitũ. de quo iethro de¬
derat genero suo moysi consilium. ut
constitueret suꝑ popłm tribunos &e cen¬
turiones. & quinquagenarios. Unde im¬
pius rex mittit duos quinquagenarios
cum subditis sibi militib ut exhibeant he.¬
liam. qui diuino igne consumpti sunt.
ercius autem saluatur ex eis. qui conuersus
ad preces poenitentiȩ sacramenta cogno.¬
uerat. Vnde &e iudei nolentes dnm̃ esse
ꝑfectum. nec principẽ quinquagenariũ.
dicunt adeum. Quinquaginta annos non¬
dum habes. & abraham iudisti: Et ille
sciens se esse nonsolum poenitentiũ pͥnci¬
pẽ sed &r iustoꝵ: respondit. Antequam

Expanded text:
rios, et alius quinquaginta, ad hanc refertur rios, et alius quinquaginta, ad hanc refertur intelligentiam. Unde et Apostolus apud Ephesios, quibus mystica quaeque dissolverat, vult permanere usque ad Pentecosten, donec perfecte ad Dominum convertantur, dicens: Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, sed adversarii multi . Imitatur autem, et diabolus Israeliticum exercitum, de quo Jethro dederat genere suo Mosi consilium, ut constitueret super populum tribunos et centuriones et quinquagenarios . Unde impius rex mittit duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhiberent Eliam: qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem salvatur ex eis, qui conversus ad preces, poenitentiae sacramenta cognoverat. Unde et Judaei, nolentes Dominum esse perfectum, nec principem quinquagenarium, dicunt ad eum: Quinquaginta annos necdum habes, et Abraham vidisti ? Et ille sciens se esse non solum poenitentium principem, sed et justorum respondit: Antequam
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiã. pͥncepsq poenitentiȩ & ca¬
put eoꝵ qui saluantur ꝑpoenitentiam
xp̃c est: breuit̃ numeri huius sacram̃ta
pandamus. In genesi legimꝰ loquente
abraham addnm. qđ a quinquaginta
pͥmũ iustis si inueniantur inciuitate.
dixerit urbẽ esse saluandã. Et septem
ebdomadarũ innumeris idest penteco.¬
sten celeberrima festiuitas est. lubeleus
quoq idest remissionis annus. qui septe¬
nis annoꝵ ebdomadib idest quadra¬
ginta nouem annis texit᷑. in qͦ clangunt
tubȩ &e ad om̃s reuertit᷑ antiqua pos.¬
sessio: hoc continet sacramentum
Unde & dauid in quinqua gesino
numero. psal mum scribit poenitentiȩ
Legimus quoq in eodẽ numeroꝵ libro. qđ
tam de hominib quam de iumentis accipi¬
ant sacerdotes. & quinquagesimum leuitȩ
qui custodiunt fores tabernꝰ aculi. Ila quoq
euangelii parabola ii qua dicunt᷑ duo debi¬
tores:. unus qui debebat quingentos dena-¬

Expanded text:
poenitentiam: princepsque poenitentiae, et capoenitentiam: princepsque poenitentiae, et caput eorum, qui salvantur per poenitentiam, Christus est: breviter numeri hujus sacramenta pandamus. In Genesi legimus, loquente Abraham ad Dominum, quod a quinquaginta primum justis, si inveniantur in civitate, dixerit urbem esse salvandam. Et septem hebdomadarum in Numeris, id est, Pentecostes celeberrima festivitas est. Jubileus quoque, id est, remissionis annus, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, quadraginta novem annis texitur, in quo clangunt tubae, et ad omnes revertitur antiqua possessio, hoc continet sacramentum. Unde et David in quinquagesimo numero Psalmum scribit poenitentiae. Legimus quoque in eodem Numerorum libro, quod tam de hominibus, quam de jumentis accipiant sacerdotes, et quinquagesimum levitae, qui custodiunt fores tabernaculi. Illa quoque Evangelii parabola , in qua dicuntur duo debitores, unus qui debebat quingentos dena
Abbreviated transcription (Latin):
Haud dubium quin sapientia. de quascri¬
ptum est. Canicies hominũ. prudentia :.
Cumq nongentos &e eo amplius annos ab
idest senexx. nisi abraham. qui multo
pauciorib annis uixisse conuincitur.
Unde scribit & iohannes post pueros & u¬
uenes etiam & senes. dicens. Scripsi uob̃
patres. quia cognouistis eum qͥ a pͥncipio
est. Et roboam filius salomonis ideo ꝑ¬
didit regnum: quia noluit audire pres¬
biteros. P rincipem suꝑ quinquagin¬
enim centuriones uocant᷑ qui centum
pͣsunt militib. & chyliarchi qui mille.
quos nos tribunos appellamꝰ abeo qđ
prȩsint tribui: sic in israhelitieo exerci.¬
tu quinquagenarii uocabant᷑. qui ini
capite erant quinqua ginta militum.
Unde &e decanos dicimus: qͥ decem p̾sunt
hominib. Nec mirum si apud uideos
omĩs ꝑierit dignitas bellatoꝵ. cũ mili¬
tandi sub gladio & arma portandi non
habeant potestatem. Quia uͦ quinqua¬
genarius numerus semꝑ refertur ad

Expanded text:
haud dubium quin sapientia, de qua scrihaud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est . Cumque nongentos, et eo amplius annos ab id est, senex, nisi Abraham, qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros et juvenes, etiam ad senes, dicens, Scripsi vobis, patres, quia cognovistis eum, qui a principio est . Et Roboam filius Salomonis ideo perdidit regnum, quia noluit audire presbyteros . Principem super quinquaginenim Centuriones vocantur, qui centum praesunt militibus, et Chiliarchi, qui mille, quos nos Tribunos appellamus, ab eo quod praesint tribui: sic in Israelitico exercitu Quinquagenarii vocabantur, qui in capite erant quinquaginta militum. Unde et Decanos dicimus, qui decem praesunt hominibus. Nec mirum si apud Judaeos omnis perierit dignitas bellatorum, cum militandi sub gladio, et arma portandi non habeant potestatem. Quia vero quinquagenarius numerus semper refertur ad
Abbreviated transcription (Latin):
dubium est. Querimꝰ iuxta hebraicum
quomodo inter p̃temur ariolum. quẽ om̃s
interp̃tati sunt diuinum. exceptis. Lx.ax.
qui ꝓhoc coniectorem transtuler̃t. Et di¬
cendum quod sepe etiã ꝑ alienos futura
dicantur. sic̃ in balaam diuino legimꝰ.
& indiuinis quinq urbium palestinarũ.
gatȩ. & ascalonis. geth. acharonis. &
atoti. qui dant consilium quomodo ar¬¬
ca dĩ remitatur. Q est sensus. Et uera
& falsa a iudeis parit̃ auferentur. Senẽ
scierit inscripturis scĩs prƀros merito
& sapientia eligi. non ȩtate. Neq enim
apud udeos senes esse cessar̃. quoᷤusq
ad decrepitã senectutẽ sepe uenire con¬
spicimus. & inueteratos dierũ malor
duos prb̃ros uxta theodotionẽ in dani¬
helis principio legerimꝰ. Nam & moysi
prȩcipitur. ut elig̾at prbros quos scit
ipse pres biteros. & apłs paulus qualis
prbr eligi debeat plenissime scribit
Gła senum canicies. Quȩ est ista canicies:

Expanded text:
dubium est. Quaerimus juxta Hebraicum, dubium est. Quaerimus juxta Hebraicum, quomodo interpretemur hariolum, quem omnes interpretati sunt divinum: exceptis LXX, qui pro hoc conjectorem transtulerunt. Et dicendum quod saepe etiam per hariolos futura dicantur, sicut in Balaam divino legimus, et in divinis quinque urbium Palaestinarum, Gazae et Ascalonis, Geth, et Accaronis, et Azoti, qui dant consilium quomodo arca Domini remittatur . Et est sensus: Et vera et falsa a Judaeis pariter auferentur. Senem scierit in Scripturis sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venire conspicimus. Et inveteratos dierum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus . Nam et Mosi praecipitur, ut eligat presbyteros, quos scit esse presbyteros . Et apostolus Paulus, qualis presbyter eligi debeat, plenissime scribit s dicitur: Gloria senum canities . Quae est ista canities?
Abbreviated transcription (Latin):
quem fortẽ. De forti supra dictum est.
Gigante autem in bonam partẽ. hoc est de
ano saluatore: in nono decimo psalmo le.¬
gius. E xultauit ut gigas ad currendã¬
uiam. a summo cȩlo egressio eiꝰ. & occursus
eł usq ad summũ illius. Sin aut̃ legerimꝰ
nembrod gigantẽ qui fuit uenator coram
Año. & gigantes ꝓpt̾ quos uenit diluuiũ
suꝑ terram: in contrariam partẽ accipien¬
di sunt. Uirum quoq bellatorẽ iuxta
historiam sic intelligimꝰ. qđ capti sint &
usq hodie seruiant. & non deposuerint
seruitutis uigun. Sed nec iudices quidem
habeant ꝓprios. romanisq subiciantur
udicib. in tantũ ut de principib eoꝵ qͥ
esse uident᷑ in popło: Romani pͥncipes
uidicent. Sed &e hoc dicendum. qđ nullus
sit apud eos bellator in lege. habens scien¬
tiam uidicandi. sed omĩa uana sint &e ca-¬
duca. & plena stulticiȩ. De ꝓpheta
autem qđ apud eos esse cessauerit: nulli

Expanded text:
quem fortem. De forti supra dictum est. quem fortem. De forti supra dictum est. Gigantem autem in bonam partem, hoc est, de Domino Salvatore, in octavo decimo psalmo legimus: Exultavit ut gigas ad currendaviam suam: a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum illius . Sin autem legerimus, Nemrod gigantem , qui fuit venator coram Domino, et gigantes , propter quos venit diluvium super terram, in contrariam partem accipiendi sunt. Virum quoque bellatorem juxta historiam sic intelligimus, quod capti sint, et usque hodie serviant, et non deposuerint servitutis jugum. Sed ne judices quidem habeant proprios, Romanisque subjiciantur judicibus: in tantum ut de principibus eorum, qui esse videntur in populo, Romani principes judicent. Sed et hoc dicendum, quod nullus sit apud eos bellator in lege, habens scientiam judicandi: sed omnia vana sint, et caduca, et plena stultitiae. De Propheta autem, quod apud eos esse cessaverit, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
dabo ei. fiet in eo fons aquȩ salientis in
uitam ȩt̃nam. De huiuscemodi panib.
&e in ꝑuerbis legimꝰ. Aꝑi oculos tuos ae
replerȩ panib Habent udei panem sth
absq fortitudine. Habent aquas. sed asq
robore. Legunt enĩ seripturas. & ñ intelli.¬
gunt. Tenent membranas. & xp̃m qu
in membranis scriptus est ꝑdidert. ladt
enĩ aluntur quasi pariili. & ñ solido cils
Et quia fortitudinem ꝑdiderunt & infir
sunt: ꝓptẽa olera comedunt. Athletarum
aut̃ solidus cibus est: qui & uitani sust.¬
tat humanã. & uiuentib prȩbet fora¬
tudinem. & de istiusmodi pane & aqu
qd auferantur a uideis. etiã alius ꝓpłi
testatur dicens. Ecce dies ueniunt dict
dñs. & emittam famẽ suꝑ terram. i famne
panis neq situn aquae. sed famẽ audend
sermonis ani Fortẽ c&e uirũ belladis
udicem ee ꝓphiam. &e ariolũ. et senieli
Pro forti quod solum est in hebreo. duos si¬
mul septuaginta transtulerunt. gigantẽ
an fortem eundẽ uolentes gigantem esse

Expanded text:
s aquae salientis in vitam aeternam . De hujusmodi panibus et in Proverbiis legimus: Aperi oculos tuos, et replere panibus . Habent Judaei panem, sed absque fortitudine; habent aquas, sed absque robore. Legunt enim Scripturas, sed non intelligunt. tenent membranas, et Christum, qui in membranis scriptus est, perdiderunt . Lacte enim aluntur, quasi parvuli, et non solido cibo. Et quia fortitudinem perdiderunt, et infirmi sunt, propterea olera comedunt. Athletarum autem solidus cibus est, qui et vitam sustentat humanam, et viventibus praebet fortitudinem . De istiusmodi pane et aqua, quod auferantur a Judaeis, etiam alius Propheta testatur, dicens: Ecce dies veniet, dicit Dominus, et emittam famem super terram: non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermones Domini . Fortem et virum bellatorem, judicem et Prophetam, et hariolum, et senem. Pro forti, quod solum est in Hebraeo, duo simul LXX transtulerunt, gigantem et fortem, eumdem volentes gigantem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
stare. quor uia fuerat dissipata. Contra
principes aut̃ & prbros popłi sui uenit
adiudicium. non ut uidicet sed ut part
iudicetur. dans eis locum defensionis. si
potuerint habere quod respondeant. um
illud qͦd in quinquagesimo psalmo dr
Ut iustificeris insermonib tuis. & uincs
pheta. tale quid legimus. qđ in suo loco iis¬
terp̃tati sumus. Ergo contra phariseos &
deiteotas prȩsens locus accipitur. lnt̾ sens
aut̃ & principes hoc fuisse reor inueter
popło. qđ nunc est int̾ prb̃ros ce episcops
Uos enim depasti estis uineam meã. rapu
pauꝑis indomo ur̃a. Quare atteritis po.¬
popłm meum. & facies pauꝑum cõmoli¬
tis siue conteritis. & ut septuaginta inte¬
p̃tati sunt confunditis: Seruat᷑ consuetu¬
dinẽ ꝓphetalem. ut mutet repente ꝑsons
Supra enim ipse dñs dixerat. Popłs m̃s qui
beatum te dicunt. ipsi te decipiunt. & pe¬
ea ꝓpła subiecerat. Stat ad iudicandum
dñs. dñs adiudicandũ ueniet. Igitur por

Expanded text:
stare, quorum via fuerat dissipata. Contra principes autem et presbyteros populi sui venit ad judicium, non ut judicet, sed ut pariter judicetur: dans ei locum defensionis, si potuerint habere quod respondeant, juxta illud quod in quinquagesimo psalmo dicitur: Ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas pheta tale quid legimus , quod in suo loco interpretati sumus. Ergo contra Pharisaeos et Δευτερωτὰς, praesens locus accipitur. Inter senes autem et principes hoc fuisse reor in veteri populo, quod nunc est inter presbyteros et episcopos. Vos enim depasti estis vineam meam: rapina pauperis in domo vestra. Quare atteritis populum meum, et facies pauperum commollitis, sive conteritis, et ut LXX interpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui 59 beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea Propheta subjecerat: Stat ad judicandum Dominus: Dominus ad judicium veniet. Igitur post
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur in euangelio. Egosum uia. & uita
& ueritas. Stat ad udicandũ dñs.
& stat adiudicandos popłos. Dñs adiu¬
dicium ueniet cum senib popłi sui. &
cum principib eiꝰ. Populus qui ꝓpter
simplicitatẽ imꝑitiamq deceptꝰ est: ad¬
hue uocatur popłs dĩ. & ꝓpt̾ea iudicat᷑

Expanded text:
loquitur in Evangelio: Ego sum via, et vita, loquitur in Evangelio: Ego sum via, et vita, et veritas . Stat ad judicandum Dominus: et stat ad judicandos populos. Dominus ad judicium veniet cum senibus populi sui, et cum principibus ejus. Populus, qui propter simplicitatem imperitiamque deceptus est, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
qui lacrimas non risum mouet. qui corri-¬
pit peccatores. qui nullum beatũ. nullũ
dicit esse felicem. nec pͣuenit sententiam
uidicis sui. dicente scriptura scã. Ne beatũ
dicas quenquam hominem ante mortem.
Sedoe in alio loco legimus. Qui benedicit
amico mane grandi uoce. maledicenti
nil differt. Unde spernentes hominum
iudicia. nec laudib extollamur. nec ob¬
trectationib contristemur. sed in gredia.¬
mur rectam uiam. & tritas a scĩs ꝓpħis
State inuiis & uidete. & int̾rogate semitas
dni sempit̾nas. quȩ sit uia bona. & ambu¬
late in ea. Qđ siquando errauimꝰ. & qͣsi
homines ꝑuerso itinere ꝑreximꝰ. dñi ꝑ
et echiel expectemus ꝓmissa dicentis.
Dabo eis uiam alterã. &e cor aliud. Exacto¬
res autem ꝑuerter̃ atq turbauer̾ uiam
dnĩ. ut habentes clauem scientiȩ nec ipsi
intrarent. nec intrare popłm paterent᷑.
sed facerent eos ꝑdere uiam ueritatis quȩ

Expanded text:
qui lacrymas, non risum, movet, qui corriqui lacrymas, non risum, movet, qui corripit peccatores, qui nullum beatum, nullum dicit esse felicem: nec praevenit sententiam judicis sui, dicente Scriptura sancta : Ne beatum dicas quemquam hominem ante mortem. Sed et in alio loco legimus ; 58 Qui benedicit amico mane grandi voce, a maledicente nihil differt. Unde spernentes hominum judicia, nec laudibus eorum extollamur, nec obtrectationibus contristemur: sed ingrediamur rectam viam, et tritas a sanctis prophetis State in viis, et videte: et interrogate semitas Domini sempiternas, quae sit via bona: et ambulate in ea . Quod si quando erraverimus, et quasi homines perverso itinere perrexerimus, Domini per Ezechiel exspectemus promissa dicentis: Dabo eis viam alteram, et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque turbaverunt viam Domini: ut habentes clavem scientiae, nec ipsi intrarent, nec populum intrare paterentur; sed facerent eos perdere viam veritatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Accusansq luxuriã eoꝵ & turpẽ conuer-¬
sationẽ. nonsolum exactores appellat ut
ab inuitis pecuniã uideant᷑ exigere. sed
mulieres quia ꝓpt̾ libidinẽ omĩa faciant.¬
& sint dediti uoluptatib. Caueamꝰ gͦ &e nos
ne exactores simꝰ in popło. ne uixta impiũ
porphirium matronȩ & mulieres sint
nr̃ senatus quȩ dominantur in ȩcclesiis.
&e de sacerdotali gradu fauor iudicat fe¬
minarum. P opłe m̃s. qui beatum
tẽ dicunt ipsi te decipiunt. & uiã gressuũ
tuoꝵ dissipant. siue conturbant. Scribas
&e phariseos ex actores appellauerat non
magistros. & supra illusores. qui ꝓpt̾ mu¬¬
nerã quȩ excȩcant oculos etiã sapientũ.
non solum peccatores in popło ñ corripie.¬
bant. sed ꝓdiuitiis atq compendiis effe¬
rebant laudib. beatos uocantes & colũ¬
nas domus dĩ. & cętera quȩ solent adula¬
tores dicere. Ille est gͦ doctor ecclesiasticꝰ

Expanded text:
accusansque luxuriam eorum, et turpem converaccusansque luxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, ut ab invitis pecuniam videantur exigere; sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne juxta impium Porphyrium matronae et mulieres sint noster senatus, quae dominantur in Ecclesiis, et de sacerdotali gradu favor judicat feminarum. Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant, sive conturbant. Scribas et Pharisaeos exactores appellaverat, non magistros; et supra illusores, qui propter munera, quae excaecant oculos etiam sapientium, non solum peccatores in populo non corripiebant, sed pro divitiis atque compendiis efferebant laudibus: beatos vocantes, et columnas domus Dei, et caetera quae solent adulatores dicere. Ille est ergo doctor Ecclesiasticus,
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ eoꝵ qm̃ cogitauert consiliũ pessimũ
contra semet ipsos dicentes. alligemus
iustum. qm̃ inutilis est nobis. itaq fructꝰ
operum suorum cocomedent: ꝑspi¬
cue de xp̃i dicitur passione. qđ inierint
consilium pessimũ ñ tã contra iustũ quam
contra semet ipsos & animã suã. & nunc
fructus oꝑum suor comedant. Quȩ enim
seminauerit homo hȩc & metet. & unusqͥsq
onus suũ portabit. Popłmmeũ exacto.¬
res sui spoliauer̃. & mulieres dominatę
sunt eis. Pro mulierib quas solus int̃pre¬
tatꝰ est simmachus. & hebraice dr̃ nasim.
yntos. qui significant exactores. theodoti.
on.dancta. idest feneratores. Loquitur aut̃
sermo ꝓpheticus contra scribas & phariseos.
qui turpis lucri grã ut acciꝑent decimas
& pͥmitias dĩ filium negauert. & non eos
uocat magistros. scribas atq doctores:
sed exactores qui quȩstum putant esse pie-¬
tatẽ. & deuorant ñ uxta apłm domos
tantũ uiduarũ. sed uniuersum popłm.

Expanded text:
oniam cogitaverunt consilium pessimum contra semetipsos, 57 dicentes: Alligemus justum, quoniam inutilis est nobis: itaque fructus operum suorum comedent, perspicue de Christi dicitur passione, quod inierint consilium pessimum, non tam contra justum, quam contra semetipsos, et animam suam: et nunc fructus operum suorum comedant. Quae enim seminaverit homo, haec et metet , et unusquisque onus suum portabit. Populum meum exactores sui spoliaverunt: et mulieres dominatae sunt eis. Pro mulieribus, quas solus interpretatus est Symmachus, et Hebraice dicuntur NASIM  : ῦντας, qui significant exactores: Theodotio δανειστὰς, id est, foeneratores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atque doctores, sed exactores , qui quaestum putant esse pietatem: et devorant, non juxta Apostolum, domos tantum viduarum, sed universum populum;
Abbreviated transcription (Latin):
qui relictus fuerit insyon & residuus
in ierłm : sanctus uocabitur. omĩs qui scri¬
ptus est in uita in ierłm. Cum filiȩ syoN
ciderit. om̃sq bellatores eius perierint
in proelio in tantum ut multȩ mulieres
urum unum habere uix possint: tunc
orietur germen nominis xp̃iani. & tra
isrł saluati fuerint. de quib & supra
dictu. ẽ. Nisi dñs sabaoth reliquisset no.¬
bis semen. quasi sodoma essemus. & simi-

Expanded text:
uus in Jerusalem, sanctus vocabitur, omnis qui scriptus est in vita in Jerusalem. Cum filiae Sion ciderit, omnesque bellatores ejus perierint in praelio, in tantum ut multae mulieres unum virum habere vix possint: tunc orietur germen nominis christiani, et Israel salvati fuerint, de quibus et supra dictum est: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt esse diuitias. Et dixit dñs.
roeo qđ el euatȩ sunt filiȩ syon ce ambula¬
uerunt extento collo. & nutib oculoꝵ
ibant & plaudebant. ambulabant &e pedil
suis composito gradu incedebant. Supra
& popłm &e principes tam ꝓpħa quã dñs
corripuerat. nunc ad mulieres de quibus
prius dixerat & mulieres dominatȩ sunt
eis ꝓpheticus sermo conuertitur. ne se
alienas arbitrarentur a crimine. obqua¬
rum delitias atq luxuriam depasti sunt
exactores uineam dñi. & rapina pauꝑis
in domib eoꝵ est. & attriuerunt popłin
eius. & facies pauꝑum confuderunt.

Expanded text:
faciunt esse divitias. Et dixit Dominus: faciunt esse divitias. Et dixit Dominus: pro eo quod elevatae sunt filiae Sion, et ambulaverunt extento collo, et nulibus oculorum ibant, et plaudebant, et ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant. Supra et populum et principes tam propheta quam Dominus corripuerat; nunc ad mulieres de quibus prius dixerat: Et mulieres dominatae sunt eis, propheticus sermo convertitur, ne se alienas arbitrentur a crimine, ob quarum delicias atque luxuriam depasti sunt exactores vineam Domini: et rapina pauperis in domibus eorum est, et attriverunt populum ejus, et facies pauperum conf
Abbreviated transcription (Latin):
uineam de egypto transtulisti. & in hoc
eodem ꝓpħa. uinea dñi saba otl domus
isrł est: Hanc uineã & in euangłio loca¬
uit dñs agricolis pessimis. qui missũ adle
patris familiȩ filium int̾fecerunt. Rapis
ait pauꝑis in domib ur̃is. Pauꝑem uel
simplicit̾ accipe qui indiget elemosina.
uel certe pauꝑem sp̃u. de quo scriptum:
beatus qui intelligit suꝑ egenũ &e pauꝑm
Et paulus apłs. Tantum inquit ut pauꝑu
memores essemus. Qͦdq sequitur. quare
atteritis popłm meum. & facies pauꝑum
cõmolitis siue confunditis: manifeste ad
referri potest. si atcerant subiecta sibi ple¬
bẽ. & pauꝑes delui quentes publice arge¬
ant atq confundant. diuitib autemi
maiora peccantib ne mutum quide: face¬
cor quando replent thes auros suos ce eceliȩ
opu: abutuntur in delitias publicas. qr
stopes quȩ a sustentationẽ pauꝑum date
supt uel sibi reseruant uel ꝓpiquis di¬
stribuunt. ce alienam in oꝑiam suas suoꝵꝙy

Expanded text:
in hoc eodem propheta: Vinea Domini sabaoth, domus est Israel . Hanc vineam et in Evangelio locavit Dominus agricolis pessimis, qui missum ad se patrisfamilias filium iuterfecerunt . Rapina, ait, pauperis in domibus vestris. Pauperem vel simpliciter accipe, qui indiget eleemosyna: vel certe pauperem spiritu, de quo scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et Paulus Apostolus: Tantum, inquit, ut pauperum memores essemus . Quodque sequitur: Quare atteritis populum meum, et facies pauperum commollitis, sive confunditis, manifeste ad referri potest, si atterant subjectam sibi plebem, et pauperes delinquentes publice arguant atque confundant, divitibus autem pejora peccantibus ne mu quidem facebus eorum est, quando replent thesauros suos, et Ecclesiae opibus abutuntur in delicias, publicasque stipes, quae ad sustentationem pauperum datae sunt, vel sibi reservant, vel propinquis distribuunt, et alienam inopiam, suas suorumque
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ualidȩ. uolo inquit omĩs uos uirginẽ
castam ex hibere dõ. Fortitudo aut̃ panis
&e fortitudo aquȩ. ꝓomĩ cibo & potu acei¬
pitur. Legimus qđ moyses fuerit in mon¬
te synai. & quadraginta dieb panem non
comederit. & aquam ñ biberit. Illud quos
qđ ad adam dr̃. insudore uultus tuiuesie¬
ris pane tuo donec reuertaris in terrã uide
sumptꝰ es similit̾ audiendũ. Nec ñ & a saliu¬
tore dr̃. Non in pane solo uiuit homo. ses
in omi uerbo qđ egreditur ꝑos dĩ Fortitu¬
do gͥ panis auferetur abeis il le qui dicit
Ego sum panis uiuus. qui de cęlo descendi
& fortitudo aquȩ. de qua idem dñs loquebs
Omĩs qui bihit ex aqua hac. sitiet iterun
Qui aut̃ biberit ex aqua quam ego dabo

Expanded text:
s vos virginem castam exhibere Christo . Fortitudo autem panis, et fortitudo aquae, pro omni cibo, et potu accipitur. Legimus quod Moses fuerit in monte Sinai, et quadraginta diebus panem non comederit, et aquam non biberit . Illud quoque quod ad Adam dicitur: In sudore vultus tui comedes panem tuum, donec revertaris in terram, de qua sumptus es , similiter audiendum. Nec non quod a Salvatore dicitur: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo quod egreditur per os Dei . Fortitudo igitur panis auferetur ab eis: ille qui dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et fortitudo aquae, de qua idem Dominus loquebatur: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo
Abbreviated transcription (Latin):
enim post naufragium tabula est &e
consolatio miseriarum. impietatẽ suã
abscondere. Vnde & principes appellant᷑
sodomor. qui sodomitica habuere peccata.
lum. retributio enĩ manuũ eiꝰ fiet ei.
luxta hebraicum & cęteros int̃p̃tes. hunc
sensum habet. Ue illis. quiꝰ sua scelera re.¬
ceꝑunt. Unde uos qui auditis uel qui librũ
ꝓphȩ legitis. laudate iusticiã di bene fe¬
cerit. quia impii labores manuũ suarũ
comedert. & ue impio popło inmalum.
recepit enĩ qd merebat᷑. Et qui principẽ
suum Romanȩ tradidit potestati. ipse
romanȩ subiacet seruituti. luxta septua.

Expanded text:
enim post naufragium tabula est, et enim post naufragium tabula est, et consolatio miseriarum, impietatem suam abscondere. Unde et principes appellantur Sodomorum, quia Sodomitica habuere peccata. lum: retributio enim manuum ejus fiet ei. Juxta Hebraicum et caeteros Interpretes hunc sensum habet: Vae illis quia sua scelera receperunt. Unde vos qui auditis, vel qui librum Prophetae legitis, laudate justitiam Dei, quia benefecerit: quia impii labores manuum suarum comederunt. Et vae impio populo in malum: recepit enim quod merebatur. Et qui principem suum Romanae tradidit potestati, ipse Romanae subjacet servituti