comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in carne: qui absq om̃i prorsus
pollutionis labe apparuit in carne.
Et qui insimilitudinem caruis prccati.
non autem incarne prccati aduenit:
remedium quo caro precati consurnr¬
rat mundari non respuit: sicut etiã
undam baptismatis. qua noue gratiȩ
popłos a prccatoꝵ sorde lauare uoluit.
ipse non necessiatis seo exempli eausa
subut. Utraq gͦ purificatio ecireũ¬
cisionis uidelicet inlege. ꝙ meu̾glio
baptismatis: tollende prenarioationis
primȩ gr̃a posita ẽ. Et ureui seculi
labentis ȩtati supni respectus imunera
de essent: ili quoq qui amundi eror¬
dio usq ad tempora date circunicisio¬
nis. uei post datam circũcisionem de
aliis nationib dõ placuerunt. uel
bostiarum oblationib uel certe sola
nđdei uirtute suas suoꝵq animas erea¬
tori commendantes. a primi rratus uin¬
culis ab soluere curabant. Sire fide
emm: impossibile ẽ placere dõ. Et
sicut alias scriptum ẽ: iustus autem

Expanded text:
in carne, qui absque omni prorsus in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causant. » Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est, et ne cui saeculi labentis aetati superni 240 respectus munera deessent, illi quoqdio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem
Abbreviated transcription (Latin):
na namq dispensatione pietatis. ad
redẽptionem generis huinani ds̃ pat̃
non angłia ñ archangłim. Rdfilium
suum unigenitum mittere dignatus ẽ.
Queniquia indiuuntatis sur specie ui¬
dere nrquiuimus: magna rursum
dilectionis arte ꝓuidit. ut hunc factũ
ex muliere hoc est ex materne carins
substantia. sinr uirili admixtione con¬
ceptum. ad humanos uerum hominẽ
ꝓferret aspretus. qui induuna iurtute
ac substantia manrus ꝑomĩa. qd̾ erat:
ueram nature mortalis infirmitatem
quam non habebat indurret. Et ut
nobis necessariam obediendi uirtutẽ.
precipuo cominendaret exemplo: fac¬
tum sub lege filium suum misit inmun¬
dum. non quia ipse legi quic quam
drbrat. qui unꝰ magister: nr̃ unus est
legif lator &. uidex: sed ut cos quisub
lege positi. legis ontra portare nrqui¬
uerant sua compassione uuaret. ac
de seruili conditione que sublege erant
ereptos. in ad optionem filioꝵ quȩ per
gr̃am ẽ. sua largitate reduceret.
circuncisionem lege decretã

Expanded text:
tione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. circumcisionem lege decretam
Abbreviated transcription (Latin):
anis impia suꝑsticio: ꝓdigiosumq ien¬
datium. Ultra enim omnem mnodum
distant a sempiterno temporalia. ab
incorporeo corporea. a dominatore sub¬
ircta: quȩ & si mirandam habent pul¬
chritudinem: ad orandam tam̃ non
habent ditatem. Illa ergo uirtus. illa
sapientia. illa est ad oranda sola maies¬
tas: quȩ uniuersitatem mundi ereauit
ex nichilo. & inquas uoluit formas atq
mensuras. terrenam celestemq substan¬
tiam. om̃ipotenti ratione ꝓduxit. Sol¬
ꝙ luna & sydera sint commoda uteritib
sint speciosa cernentib. sed ita ut de
ullis gr̃e referantur auctori. &. ad oret᷑
ds̃ qui hec condidit. ñ creatura quȩ ser¬
uit. Laudate igitur dñm dilectissum
in om̃ib operib eiꝰ. atq iudicus: sit
inuobis indubitata credulitas. iurginee
integritatis &. partus. Reformationis
humanȩ saerum diuinumq inysteri¬
um: sc̃o atq sincerõ honoeate famula¬
tu. Amplectimini xp̃m innr̃a carne

Expanded text:
anis impia superstitio prodigiosumque menanis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne
Abbreviated transcription (Latin):
gis : Et si celestis militie sacramenta
seruaueris. non dubites te in castris
triumphalib regis eterni. ꝓiuctoria
coronandum: cum te resurrectio pus
parita. susceꝑit in regni celestis con¬
sortium prouehendum.ri fid
as entes igitur tante spei fidu¬
ciam dilectissimi. in fide qua
fundati estis stabiles ꝑmanete.
ne idem ille temptator. cuius iam auo¬
bis dominationem. xp̃e exlusit. ali¬
quib nos iterum seducat insidus. et
hrc ipsa p̃sentis diei guidia. fallatie¬
sux arte corrumpat: iludens simpli¬
ciorib aninis dequorumdam ꝑsuasi
arnoui ut dicunt solis ortu uidrtur¬
nonorabilis. quorum corda uastis tene¬
bris obuoluta: & ab omi ineremento
uere luicis aliena sunt. Tuhunt̾ enim
adhuc stultissimis gentilitatis errorib.
et quia supra to quod caruali intuent᷑
asprctu. urqueunt aciem iuentis erige¬
re. murstra mundi luminaria. uii.io
honore uenerant᷑. Ausit ab aninis. xp̃i¬

Expanded text:
igas, et si coelestis militiae sacramenta igas, et si coelestis militiae sacramenta servaveris, non dubites te in castris triumphalibus regis aeterni pro victoria coronandum, cum te resurrectio piis parata susceperit in regni coelestis consortium provehendum. CAP. VI. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasiode novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
paratur. qm̃ simul &. redemptio at¬
fert seruitutem: et regrnertio mu¬
tat origniem: & fides iustificat ꝑnt¬
catorem. Oiuisquis igitur apiouo
noinur pie ꝙ. fidelit głaris. reconea
liationis huius gr̃m uisto ꝑpende
tibi extruso aparady si sedib tibi ꝑexi¬
lia longa morienti. tibi inpuluerem q
emerrin dissoluto. cui iam nonerat spes
ulla uiuendi: ꝑ mcarnationem tierbi
potestas data ẽ. ut de louginquo ad tuũ
rrurrtaris auetorem. recognoseas paren¬
tem. liber efficiaris exseruo. de extra¬
uro ꝓurharis infilium. ut qui excorrup¬
tibili carux natus es. ex dĩ spĩi reuasca¬
ris: et optinras ꝑgr̃am. quod non habe
optionis sp̃m agnoueris. dm̃ patrrm
audeas nuncupare. Malȩ conscien¬
tir absolutus reatu. celestia regna
suscipias: uoluntatem dĩ facias. diui¬
no fultus auxilio. imiteris angelos
suꝑ terramꝰ immortalis substantir
uirtute pascaris: securus aduersus in¬
imicas potestates pro pietate confu¬

Expanded text:
paratur: quoniam simul et redemptio auparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem. CAP. V. Quisquis igitur Christiano nomine pie fideliter gloriaris, reconnsationis hujus gratiam justo perpende tibi extruso e paradisi aedibus, tibi per exsilia longa morienti, tibi in cinerem et pulverem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes optionis agnoveris, Deum Patrem audeas nuncupare. Malae conscientiae reatu absolutus, ad coelestia regna suspires, voluntatem Dei facias divino fultus auxilio, imiteris angelos super 72 terram, immortalis substantiae virtute pascaris, securus adversus inimicas tentationes pro pietate confl
Abbreviated transcription (Latin):
annos. de naturalib non dubitauit aug¬
mentis. Intri. hec intulit contumelias.
multiplicauit inuirias. adhibuit malr¬
dicta. obꝓbria. blasphemias. conuitia.
Omnem postremo in ipsum uim furoris
esfudit. om̃ia temptamentoꝵr genera ꝑ¬
cucurrit. & screns quod humanam natu
tot documrntis didicit ẽc̃ mortalem.
Perstitig᷑ imꝓb predo et auarus exactor.
ineum qui nichil ipsius habebat insur¬
gere: & dum uitiate origius p̃uidiciũ
generale ꝑsequit᷑. cyrographum quo
intebatur excessit: ab illo iniquitatis
exigtiis prnam: in qͦ millã repꝑit culpã.
Doluitur itaq letifere
pactionis in alx suasa conscriptio:
et ꝑ iniusticiam plus prtendi.
totius debiti sũma uacuatur. Fortis
ille nectitur uinculis suis: &. omne
conmentum diaboli. in caput ipsuis
retorquetur. Ligato mundi principt.
captiuitatis uasa rpiuntur: Redit
inhonorem suum ab antiquis conta¬
gus. purgata natum. Mors morte
destruitur: uatiuitas natiuitate re¬

Expanded text:
annos de naturalibus non dubitavit augannos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens qtot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ille nectitur suis vinculis, et omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate re
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum in om̃ib matribus. nonfiat sine
precati sorde conceptio: hec inde pur¬
gationem traxit. unde concepit.
Quo eiuim paterni seminis trausfusio ñ
ꝑuenit. peccatise illic origo non miscuit.
Inuiolata uirginitas concupiscentiam
nesciiit: substantiam ministrauit.
Issueꝯpta est de matre
dñi natura nonculpa: creata
est forma seruisine conditio¬
nr seruili. quia nouus homo sie com¬
temprratus ẽ ueteri. ut ꝙ ueritatem
susciperet generis: & uitium exelu¬
deret uetustatis. Cum igitur mise¬
ricors omp̃sq saluator. ita susceptionis
humane moderaretur exordia. ut
uirtutem insuprrabilis astio homine
aeitatis. puelamen ur̃e infirmitatis abs¬
conderet: illusa ẽ seeuri hostis astutia:
qui natiuitatem prieri iusalutem hu¬
omium noscentium puitauit obuoriã.
idit enum uagientem atq lacrumautẽ:
uidit pannis obuolutum. circumcisioni
subditum: & legalis sacrificii oblationt
ꝑfunctum. Agnoinit de inceps solita

Expanded text:
Et cum in omnibus matribus non fiat sine Et cum in omnibus matribus non fiat sine peccati sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium excluderet vetustatis. CAP. IV. Cum igitur misericors omnipotensque Salvator ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salutem geomnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita
Abbreviated transcription (Latin):
tu quem non aliud uideret quã alios
non aliter crederet natum eẽ quam
ceteros: Cuius enim simlem cum
uniersis aduertit naturam: pare
habere arbitratus est cum omnbus
causam. Nec intellexit a trans gres¬
sionis uinculis liberum: quem ab in¬
firmitate mortalitatis non inurint
alienum. Uerax amq mnisedĩa dĩ
cum ad reparand ꝓn humanum
genus iueffabiliter ei multa support̃¬
rent
hanc potissimum consulendi elegit uiã.
qua ad destruendum opus diaboli non
uirtute uteretur potentie. sedratione
tusticie. Nani suꝑbia hostis antiqui. ñ
inmerito sibi in om̃es homines ius tyrau¬
nicum uendicabat: nec indebito domi¬
uatu p̃mebat: quos amandato di. sponta¬
nros in obsequium sue uoluntatis ille¬
xerat. Non itaq iuste amitteret origi¬
nalem humani genrris seruitutem: nisi
dreo quod uicerat uinceret᷑. Quod ut
fieret. fiune uirilis seminis coitu. xp̃i ex
manus coitus. seł sp̃e sc̃s fecundauit.

Expanded text:
tu, quem non alium videret quam alios, tu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Quod ut fieret, sine virili semine conceptus est manus coitus, sed Spiritus sanctus fecundavit.
Abbreviated transcription (Latin):
homo natusẽ. ut uolebat ꝙ poterat.
Snnrs atem queris nature: humanã cd¬
nelue mnateriam. Si rationẽ scrutaris
ciginis: uirtntem confitere diunam.
re non ppeti: nec succumberr uitus sed
mederi. Uenit ut omirem languorem
cor ruptionis: & unuiersa ulcera sorden¬
tium curaret animarum. Propter qd
oportuit ut nouo nasceretur ordine:
qui nouam impollutę sinceritatis gram
numanis corporib inferebat. Opoctu
it ut primam genitricis integritatem.
nascentis in corruptio custodiret: et
complacitum sibi elaustrum pudoris
ta erigere. confracta solidare. & supe¬
randis carnis illecebris. multiplicatam
pudicitiȩ donare uirtutem. ut uirgi¬
untas quȩ inalus nom poterat salua ẽẽ
generando: fueret in aliis mutabilis
oc ipsum autem dilectissimi
quod xp̃c nasci ȩlegit ex uir¬
gur. nonne apparet fuisse¬
altissime consilium uritionis. ut scilic&
humani generis natam salutem diabo¬
lus ignoraret: &. spũali latẽnte concep¬

Expanded text:
homo natus est, ut volebat et poterat. homo natus est, ut volebat et poterat. Si veritatem quaeris naturae, humanam cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere divinam.re, non perpeti; nec succumbere vitiis, sed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis et universa ulcera sordentium curaret animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris,ta erigere, confracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente concep
Abbreviated transcription (Latin):
hominum furrant prestͣta. ingreditur
non recedens: nouo ordine. nouanati¬
uitate generatus. Nouo ordinȩ. quia
unissibilis insuis. uirbilis factus est¬
in ur̃is. In comprehensibilis. uoluit
comp̃hendi. nte tempora mauens.
c̃e cepit extempore. Inuersitatis dñs.
ferinlem formam obumbrata maresta¬
tissue dignitate suscepit. Impassibilis
d̾s non dedignatus ẽ homo ec̃ passibi¬
lis .&. unniortalis mortis legib sub ia¬
cere. Noua autem natiuitate gene¬
ratus ẽ. conceptus a uirgine. natus
ex uirgine sine paterne carnis concu¬
piscentia. sinr materne integritatis
iniuria: quia futurum hominum
saluatorem talis ortuis decebat. qui&
inse haberet humanx substantie na¬
turam: & humane carins in quina¬
menta nesciret
inte: & uirtus altissimi obumbrabit tͥ.
doq quod nascetur exte scm̃. uocabitur
tiauis dẽ Origo dissimilis. seadnatu¬
ra consumlis: humano usu & consuetu¬
rt. Non hic cogitetur parientis con¬
ditio. sed nascentis arbitrium: quissie

Expanded text:
hominum fuerant praestituta, ingreditur non recedens, novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, vimprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse cepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptus a Virgine, natus ex Virgine, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret.in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et consuetvirgo permanserit. Non hic cogitetur parientis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
anetam uenerandamq presen¬
tis festi memoriam. paucis qui¬
arm uerbis euglista cõprehen¬
dit. sed non pauea cȩlestis mnysterii uir¬
tute grauidam reliquit. Ex posita
namq natiuitate diũca. cuius gaudia
mox angli  dignis laudib. ex¬
tulerunt. pastores deuota uisitationc
celrbrarunt. om̃s qui tunc audiere
congruis missarum hymnorumq
sollem. pniis ex egimus: subiiuixit
atq ait. Et post quam consiunma¬
tisunt dies octo. ut circumcideretur
purr. uocatum est nomen eiꝰ iħe: qd̾
uocatum ẽ ab angło. priusquam in

Expanded text:
anctam venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
ni.&. in pace deducemini. Montes &.
colles cantabunt coram uobis laudem.
& omĩa ligna regionis plaudent ma¬
mi. Pro saliunca ascendit abies: et ꝓ
urtica crescet myrtus. Et erit dñs
nominatus insignum eternum: quod
non auferetur.¬

Expanded text:
deducemini montes et colles cantabunt coram vobis laudem et omnia ligna regionis plaudent manu pro saliunca ascendet abies et pro urtica crescet myrtus et erit Dominus nominatus in signum aeternum quod non auferetur
Abbreviated transcription (Latin):
tio inuenisse solatium: dm̃ quoq uste
seueritatis exigente ratiour erga homi¬
uria quemtanto honore condiderat
antiquam mutasst̃ sententiam : opus
fuit dilectissimi seereti dispensatione.
consilii. ut in comniutabilis ds̃ cuius
uoluntas ñ potest sua brmautate pri¬
uari. primam pietatit sus apensatio¬
nem. occultiore sacraprentt Sompsert.

Expanded text:
tio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae tio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositione
Abbreviated transcription (Latin):
uluxit dies redẽp¬
tionis nr̃e. repara¬
tionis autique. felicitatis eternx̧. Repa¬
ratur enim nobis salittis nr̃e annua re¬
uolutione sacramentuni: ab initio pro¬
missum. iufine redꝙͥ tu: snc fiue
mansuruin. luquo digniut est nos
re my sterium: ut quod magno dĩ mnii¬
uere agitur. magnis eccłȩ gaudiis ce¬
lebretur. Ds̃ enim omp̃s &. elemens.
cuius natura bonitas. cuius uoluntas
potentia. cuius opus misedia ẽ: statumm
ut nos diabolica malignitas. urneno sux
mortificauit inuidie. p̃parata renouan¬
dis morto lib. pietatis sue remedra int
ipsa mundi primordia presignaut:
demintians serpenti futurum semen
mulieris. quod noxii capitis elationẽ
qui natus ex uirgine. iuolatorem hu¬
mane ꝓpaginiis incorrupta natiuitate
dampnaret.
am quia gloriabatur. diabolus.
bominem sua fraude deceptum
diuinis caruisst munrrib et
immortalitatis dote nudatum. duram
mortis subisse sententiam: seq inmalis
sius quoddam depreuaricatoris consor¬

Expanded text:
is dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos re mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. am quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consor
Abbreviated transcription (Latin):
Ais et ostentit nobis. Et ueuriunt
festm antes. et inuenerunt mariam
& iostpsꝰ q infantem positum iupre¬
sepio. Pastoers quidem ad̃si felici guie
festinauerunt uidere quod audierant:
et quia ardenti amore quesierunt. conti¬
nuo saluatorei quem quesierunt inuemi¬
rt meruerunt. Sed et intellectualium
pastores gregum immo cuncti fideles qͥ
mentis industria xp̃m querere debeant.
dictis pariter suis ostenderunt t factis.
usq bethlrem ciuitatem daiuid: q reco¬
lannuis amando quod uira uerbum caro
factum ẽ⁊ atq rtus in caruationrra dig¬
nis cȩlebremus honorib. Transeamus
abiectis concupiscentiis carualib. toto mñ¬
tis desiderio usq bethleem suꝑnan: id:
domum panis uiuii non manu factã sea
eti. nam incelis: et recolamus amando.
quia uerbum quod caro factum ẽ illuc
carne ascendit: ibi indextera dĩ pni :is
sedet. Illo eum tota inr tutum iustantia
sequaniur. & sołacita cordis ac corporis
castigatione ꝓcur emus. ut quem illi in

Expanded text:
 et ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. usque Bethleem civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in
Abbreviated transcription (Latin):
do exortum ẽ in tenebris luuen rec
co die misericors et miserator dns.
Uetmese porua iniiis angli uideret᷑
auctoritas: post quam unus sacramentũ
noue natiuitatis edocuit. statim multitu¬
do cęlestium agiminum ᷤ glam dõ cã¬
neret. pocemq simul om̃ib p̃dicaret
affuit: aꝑte demonstr aus. quia ꝑhaue
natuittatem. h omines ad pacem unius
fidei spei et dilectionis. atq ad gloriam
diuine laudationis essent conuertendĩ.
ionificanr autem¬
mystice pastores isti gregum
doctores quosq ac rectores fide¬
uum anmarum. Nex cuius uigilias
custodiebant suꝑ gregem suum. peris¬
cula temptationum indicat: a quibus
se suosq subiectos om̃s quiꝑfecte ugi¬
lant custodire non desistunt. Et bene
nato dño: pastores supra gregem uigi¬
lant. Iile et enim natus ẽ. quidicit.
Ego sum pastor bonus. Bonis pastor. ani¬
mam suam dat ꝓ oiub suis. Sed et tẽpus
imminebat: quod idem pastor sumine
bonus misis in mundum pastorib oues

Expanded text:
in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autemmystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, ove
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uipi cum aperuisset sigillũ
sextum: et ecce terre motus
factus ẽ magnus. & sol factus
est niger taiiquam saccus cilicinis: &.
luna tota facta ẽ sieut sangius. Et

Expanded text:
 vidi cum aperuisset sigillum sextum, et ecce terremotus factus est magnus, et sol factus est niger tamquam saccus cilicinus, et luna tota facta est sicut sanguis. It
Abbreviated transcription (Latin):
putauit turbare posse corsilium dei:
głam.xp̃i. salutem uecessariam mundi. sed
contulit infantib multis martyrium. dũ
infantem querit occidere xp̃m. Prestat.
hostis dum nocet: brueficium tribuit. cũ
Sed alix sunt terrestres pugne. aliȩ cȩlestes
uictorir. Inprelio. xp̃i moriendo uiuitur
cadendo surgitur. uictoria ꝑ interitum
comparatur.

Expanded text:
putavit turbare posse consilium Dei, putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Christi, salutem necessariam mundo. Sed contulit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum oSed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uno natiuitatem et mortem.
ingressum & exitum. principium et
occasum: ut ipsis posset tempore uno
ut dixi contingere. et nascendo ingre¬
di mundum. et dedicare martyrio ce¬
lum. Frobat nouos exercitus xp̃c. ru¬
des milites signat. legiones lactentes uie¬
toria ꝑpetrata coronat. Fiunt ꝓ xp̃o
uictores. qui etate fuerant cocquales.
ẜiunt inquam infantes sine certamine for¬
tes. sine pugna uictores. Norunt uin¬
cere. qui pugnare nonuorant. Ex istunt
uictorie compores: qui fuerant ȩtate im¬
belles. Mercantur pena martyrium.
głam sanguine comparant. eternam
uitam temporali morte cominutant.
Nec tunuit etas illa mortem nec horruit:
timere enim non potuit: que tunere
nonnouit. Trans mitit infantes uifans
xp̃c ad celum: offert noua exenia patͥ.
primitias fructuum ex hibet genitori.
Ostendit futuram fecundissimam messẽ:
dum inseminr tantam exhibet ub̃tatem.
Derisit se derisit hostilis iminanitas. quȩ

Expanded text:
tempore uno nativitatem et mortem, tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum sit fletus consolatione tergiꝰ
Uel certe cur indiguit flerr. quȩ uon
indiguit consolationis sermone: Sed
noluit inquit scriptura consolari qͥa
non siuit: id est uoluit consolari quia sunt.
Si iccirco uoluit consolari quia sunt:
quomodo uoluit flere quasi illos qui
non sunt: Sed ut compendio iam diper¬
sitatum causa reddatur. conditio ama¬
tre defletur. sed spt głe consolatio hu¬
mana contempnitur. Pietatis affectus
infietib declarattir: sed occisorum gła
irpudium consolationt indicitur.
Pugnant enum in matr. affictus ꝙ fides.
humanitas eum druotione concertat
Plangit affectus. sed fides exultat.
Deflet humanitas. sed de¬
uotio consolatur.
icuit enini matri humanitus fle¬
re. cui non licuit consolatione huma¬
nitus indigere. Adeo et dñs. xp̃c inla
quam consolatione indiguit. quia ho¬
minis fuit quod fleuit: cum manifeste
d̾s sit qui laz arum suscitauit. Sed obe¬
git dedicare martiria. Ex pungunt

Expanded text:
manifestum sit fletus consolatione tergi? manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigere. Ideo et Dominus Christusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o begit dedicare martyria. Expungunt
Abbreviated transcription (Latin):
ones: cum abel sanguis clouiet ad celũ:
aut occisoꝵ animx ab altari uociferent᷑
ad đm.
oNTUlir martirium
laudem. quib negauerat natu¬
ra sermonem. Lieuit sanguiue
clamare: quib narrare non licebat uoce.
Licuit sanguine loqͥ: quib lingua non
licuit. Miscent cum dño colloquia.
quib humana nrgata sunt uerba. Sed
enim occisis in nocentib istis: impleta st̃
ꝓphetie uerba dicentis. Uox in rama
audita ẽ. fletus et plorationis rachelis.
flentis filios suos: et noluit consolari
quia nonsunt. Rachelem primo eccse
eẽ ꝑsonam. nemo qui abnuat: nemo qui
aliud cõtra urritatem defendat. Sed
duo in illa diuersa conspicio. fletus et
consolationis contemptus. Si rnum fle¬
uit. cur consolari contempsit: Aut si
consolari contempsit. cur fleuit:
Aut qͦmͦ competit consolari noluisse cui
comprtit flesse: cum aut flere ñdebuit.
que consolari contempsit. aut consolari
debuit que nonflere ñ potuit. cum

Expanded text:
ones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, ones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat crimen. Dignus a dignis lau¬
datur: & in nocens unocentium testi¬
monio predicaturꝰ. Accipiunt enim
axp̃o et reddunt: consequuntur & re¬
ferunt. Uno enu tempore et qui de¬
derat recipit: et qui acceperat reddit.
Uno in quan tempore. sua xp̃o reddun¬
tur: dum eius laudes illi ab infantib
referuntur Diximus de laude infan.¬
tum: quid delactentium laudib pro¬
ferenius. quorum laudem inuenire ñ
possumus. nisi eos ipsos qui laudauerint
nouerimus : Quisint. ubi sint. quam
laudem intulerint quero: qui loqui
nonnorant. Neq enum etas illa pote-¬
rat nosse quod natura non dederat: aut
cȩlebrari a talib poterat. quod institu¬
tio denegabat. Dicunt namq laudes
dño trucidati abherode lactentes: lo¬
quuntur sanguinr quod lingua non
possunt. Passione canunt: quod sermo¬
ur nonuorunt. Occisi predicant. quod
uiui non poterant. Nec nouum quod
dicitur: ut innocens sanguis aut deo
referat laudes. aut suas indicet passi¬

Expanded text:
noverat crimen. Dignus a dignis launoverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passi
Abbreviated transcription (Latin):
eoicaruir nouus ab infantib¬
sermo. scis laudib xp̃i. In głam
dñi: primam uocem aperiunt
innocentes. Fiunt diserti laude: qui
furrant imperiti sermone. Offerunt
dño primitias lingue: nouos oris immo¬
lant fructus. uerborum principia li¬
bant. Infantia enim quȩ ꝑetatem lo¬
qui non poterat: glorias dõ cum gaudio
resonabat. Norunt laudare. xp̃m. qui
loqui non norant. Piunt periti laude.
qui fuerant impiti fermone. Ostendunt
laudib dñm. suffragiis prꝑdicant
xp̃m Fiunt interea purri sinr magistro
diserti. doctisine doctore. periti sine
eruditore. Agnoscunt xp̃m. p̃dicant
dñm. non quem ꝑsuano humana
docuerat: sed quem diuinitas innocentib
inspiraibat. Cessant enum humana cum
diuina tractantur. quia humana ipsa
ꝓdesse non poterunt. nisi diuinorum
solatio subleuentur.
eessss est enun terrena suecum¬
bere. cum celestia predicantur:
naturalia silere. cum uirtutes
loquuntur. Erigitur itaq infantium
etas in laudem: que delictorum non

Expanded text:
edicatur novus ab infantibusermo sanctis laudibus Christi. In gloriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non
Abbreviated transcription (Latin):
inerat quȩ baptismo tergeretur culpa:
immo qui ꝑ sui grãm sp̃c. cumctam cre¬
dentib mundi tolleret culpam. Unde
recte intelligitur: quod hic dicit ioħes
ego ate debeo baptizari: hoc ẽẽ quod
apud eugłistam ioħem illo ad se ueui¬
ente dixisse narratur. Ecce agnus dri:
ecce qui tollit prccata mundi.
s illo enun debemus om̃s bapti¬
tari: qͥ ad hoc uenit umundũ.
ut peccata tolleret mundi. Ab illo de¬
buit ipse ioħes baptirari: id: apeccati
eeiginalis contagione mundari. Qui
quam uis nullo internatos mulierum ini¬
nor. tamen quasi natus ex muliere eulpr
ueuo. non carebat: idõq cumceteris mu¬
uerum natis. abro quinatus ex uirgine
ds in carne apparuit. opus habebat
ablui. Qm̃ gͦ scriptum ẽ. quid ẽ homo
ut immaculatus sit. &. ut mundꝰ appa¬
reat natus ex muliere. iure timuit ho¬
mo quamuis sẽs. natus tam̃ ex muliere.
&. ob id aculpe macula ñ inmunis. bap¬
tirare dnm̃n. quem ex uirguir uatum.

Expanded text:
inerat quae baptismo tergeretur culpa, inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evangelistam Joannem, illo ad se veniente, dixisse narratur, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptizari, qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est, a peccati originalis contagione mundari. Qui quamvis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebat ablui. Quoniam ergo scriptum est: Quid est homo ut immacuculatus sit, et ut mundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus, natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum
Abbreviated transcription (Latin):
qui prccatum ñ fecit. nec inurntus ẽ do¬
ius morr eius. sed pia dispensatione ablu¬
endi om̃is ur̃i contagionem peccati: qui
iminultis offendimꝰ õs. Et si dixerimus
quia prccatum ñ habemꝰ. uos ipsos sedu¬
cimiis. & urritas in nobis uon est.
ENu baptirari inaquis ipsarum
conditor aquarum: ut nobis qui
miniquitatib concepti. et in de¬
lictis sumus generati. scd̾e natiuitatis
que ꝑaquam ꝙ. sp̃m celebratur. appeten¬
dum insinuaret mysterium: dignatus
ẽ lauari aquis iordanicis. qui erat mun¬
dus a sordib cunctis. ut addiluendas
nr̃oꝵ sordes scelerum. om̃ium flurnta
scĩficaret aquarũ. Sed quia humillimã
dñi dispensationem. ex lectiont euange¬
lica cognouimus: etiam serui humillimã
obedirntiam. sollicita intentione uideamꝰ.
Sequitur. Iaħ̾es autem: ꝓhibebat eum¬
dicens. Ego a te debro baptuari. ꝙ. tu
ueins adme: Ex panit illum ad se ue¬
nisse ut baptuaretur aqua. cui nulla

Expanded text:
qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est doqui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione videamus. Sequitur: Joannes autem dicens: Ego a te debeo baptizari et tu venis ad me? Expavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla
Abbreviated transcription (Latin):
inseruo. dat ꝑfecte humilitatis exemplũ.
Indno quidem: qu̾a cum sit dñs. ñ solum
ab homine seruo baptizari. sed etiam
ipse adhunc bapticandis uenire dignat᷑
est. Inferuo autem:. quia cumsciret pre¬
cursorem se ac baptistam sui saluatoris des¬
tinatum. memor tam̃ ꝓpriȩ fragilitatis.
mn iunctum sibi humilit̾ excusauit offi¬
cium dicens. Ego ate debro baptizari:
hominis ꝓpt̾ homines instruendos hu¬
milis apparicit. mox adõ patre quan¬
tum suꝑ homines. immo etiam super
angłos. &. suꝑ om̃e quod ereatum est
emineret apparuit: uoce delapsa ad
eum huius modi a magnifica gloria. hic
est faluis m̃s dilectus inquo mͥ complacui.
& fidelissimus atq humi. Aimus seruus
titare dñĩn: & aꝑtis sux nuentis oculis.
descendentem suꝑ rum sp̃m preceteris
mortalib uidere promeruit.
ERUm quia breuiter ista pios¬
libauimus: latius iam ci neta
exposituri. ipsum sacre lectio¬
nis idramtis exordium. Tunc uxnit rl
abluendi alicuius sui peccati compulsus.¬

Expanded text:
ervo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homines, imo etiam quantum super angelos, et super omne quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus sertizare Dominum, et apertis suae mentis oculis descendentem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc venit, inabluendi alicujus sui peccati
Abbreviated transcription (Latin):
tus. recubuerit. et cum dixisset eis am̃
amen dico uobis quia unus ex uobis
tradet me: responderit ille discipulus
innuente petro. ut interrogaret et
diceret ei. Tnẽ quis est: Nit dñs.
Ille est inquit: eui ego intietum pa¬
rem porrexero.

Expanded text:
ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, ejus recubuerit; et cum dixisset eis: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, responderit ille discipulus, innuente Petro ut interrogaret, et dixerit ei: Domine, quis est? Ait Dominus: Ille est, inquit, cui ego intinctum panem porrexero.
Abbreviated transcription (Latin):
it me pater. et ego dilexi uos: manete in
dilectione mea. Sedininc pre om̃ibus
diligit: qui uirgo electus ab ipso. uir¬
go inruum ꝑinansit. Tradunt namq
hustorie. quod cum denuiptus uolentẽ
nubrre uocauerit: et propterea quem
a carnali uoluptate retraxerat. potio¬
re sui amoris dulcedine donauit. De¬
niq huic moriturus incruce. matrem¬
suam commendauit. ut uirginẽ uir¬
go seruaret: & ipso post mortem ac
resurrectionem cȩlos ascendente. non
de esset eius genitrici filius: cuius casta
uita. castis eius tueritur obsequiis.
Ponit & aliud suȩ ꝑsone bratus iohannes
in dicium sub ungens. Qui et recubu¬
it incena suꝑ pectus eius: & dixit. dñe
quis est qui tradet te. Hoc quomodo
gestumsit. suꝑiora huius eugłii loca
plenius ostendunt: quod uidelicet
incena. quam uitimam ante passioñe
cum discipulis saluator habuit. inqua
rorum pedes lauit. eisq corporis & san¬
guinis sui tradidit mysteria cebebranda.
discipulus ille quem diligebat supra per

Expanded text:
manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit, qui virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae quod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; et propterea quem a carnali voluptate retraxerat, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem commendavit suam, ut virginem virgo servaret: et ipso post mortem et resurrectionem coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita ejus castis tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora hujus Evangelii loca plenius ostendunt: quia videlicet in coena, quam ultimam ante passionem cum discipulis Salvator habuit, in qua eorum pedes lavit, eisque corporis et sanguinis sui tradidit mysteria celebranda; discipulus ille, quem diligebat, super pectus
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. Neq incredibile ẽ. ideo utrumq
discipłm corporali gressu. uestigia dñi
secutum: quia nec dum intessexerat quid
significauerit. inro quod petrum se seqͥ
fraternitati. quissit ille discipulus quẽ
diligebut iłc: ioħes uidelicet ipse cui
natalitia festa bodie cȩlebrannus. qui
hoc seripsit eugłmͥ atq idõ suani prr¬
sonam maluit indicus rerum acciden¬
tium. quamꝓprio designare tiocabua
ilioesat autem rum
ihe. non exceptis ceteris sui¬
gulariter soluit: ste precect¬
tis quos diligebat fann i ir iis uiunt

Expanded text:
noverat. Neque incredibile est ideo utrumque noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerat quid significaverit in eo quod Petrum  Al., Pfraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quo