comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&domum & cubi culũ donec
incons pectueius astar& quȩ
omnia & si non oculis patiens
ille cernebat. tamennisi aliquo
modo cerner& non tã ueractt̃ enin¬
ͤ Erat autẽ iste febriens & tam¬
quaminfrenesiista dicebat
& sostereuera fren&icus erat.
sed propter ista demoniũ pati
putabatur. Nullum refectio¬
nis cibũ accipiebat a suis sed
a solo illo presbstero: resiste¬
bat &iam suis uiolenter quat¬
tum ualebat illo solo presby¬
tero ueniente qui escebat
illitantũ subditus erat & sub¬
ditȩrespondebat. nec tamen
eidem saltĩ presby tero illac¬
esset mentis alienatiosiue
demonum nisi cũsanus. e&
a febrib sicut frenaticisanari
solent. Nec aliquando postea
talcaliquid passus .e. Nouimus
&iam sine dubitatione sten&i¬
cum futura mostẽ cuius dam
saemine predixisse non sane
speciediuinandi sedtam quam
factum ac pr&critũ recolens
Nam cumcius apud eũ comme¬
moratio fier&. mostua est
inquit ego eã uidi esferri hac

Expanded text:
et domum et cubiculum, donec et domum et cubiculum, donec in conspectu eius adstaret. quae omnia, etsi non oculis patiens ille cernebat, tamen nisi aliquo modo cerneret, non tam ueraciter enuntiaret. erat autem iste febriens et tamquam in phrenesi ista dicebat. et forte reuera phreneticus erat, sed propter ista daemonium pati putabatur. nullum refectionis cibum accipiebat a suis, sed a solo illo presbytero. resistebat etiam suis uiolenter, quantum ualebat; illo solo presbytero ueniente quiescebat, illi tantum subditus erat et subdite respondebat. nec tamen eidem saltem presbytero illa cessit mentis alienatio siue daemonium, nisi cum sanus esset a febribus, sicut phrenetici sanari solent, nec aliquando postea tale aliquid passus est. Nouimus etiam sine dubitatione phreneticum futuram mortem cuiusdam feminae praedixisse, non sane specie diuinandi, sed tamquam factum ac praeteritum recolens. nam cum eius apud eum commemoratio fieret, "mortua est", inquit, "ego eam uidi efferri, hac
Abbreviated transcription (Latin):
pore uteas inuicẽ in nr̃o spũ
uidereneque amus ĩnuenire
& esplicare difficile ẽ. Cestis¬
simis tamen indicuis apudrios
constitit enuntiatas ademoni¬
b cogitationes hominum qui
tamen siius tutũ internam
speciem possent. in hominib:
cernere nontẽtarent: sicut
illã in iob nobilẽ acmirabilẽ
patientiã procul dubio sipos¬
sed diabolus cernere noll&
atemtato utique superari:
C& erum alicubi longe iam sac¬
ta quod nuntiant. qua e post
aliquod dies uera eẽ. fiment᷑
non .ẽ. mirandũ possunt enĩ
hoc efficere non solũ acrimo¬
nia cernendi &iã corpor¬
lia in comparabiliter prȩs¬
tantiora quam nr̃a ẽ : sed
&iam ipsorum corporum
longeutiq: subteriorũ mira
uel ocitate. Conperimus
&iam indomoconstitutũ
patientẽ spm̃ inmundum
dicere solere quando ad eũ
uenire coepiss esduo am
milib presbiter & perom¬
ma loca itineris ubiẽ &. &
quam propinquar&. & quan¬
do ingreder&ur. & fundum

Expanded text:
pore, ut eas inuicem in nostro spiritu pore, ut eas inuicem in nostro spiritu uidere nequeamus, inuenire et explicare difficile est. certissimis tamen indiciis apud nos constitit enuntiatas a daemonibus cogitationes hominum: qui tamen, si uirtutum internam speciem possent in hominibus cernere, non temtarent; sicut illam in Iob nobilem ac mirabilem patientiam procul dubio si posset diabolus cernere, nollet a temtato utique superari. ceterum alicubi longe iam facta quod nuntiant, quae post aliquot dies uera esse firmentur, non est mirandum. possunt enim hoc efficere non solum acrimonia cernendi etiam corporalia inconparabiliter praestantiore quam nostra est, sed etiam ipsorum corporum longe utique subtiliorum mira uelocitate. Conperimus etiam in domo constitutum patientem spiritum inmundum dicere solere, quando ad eum uenire coepisset ex duodecim milibus presbyter et per omnia loca itineris ubi esset et quam propinquaret et quando ingrederetur et fundum
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ continuo sp̃s inscipso
formar& acmemoriar& iner&
ignorar&ur scđa syllaba utrũ
scđa e&. cumiã primautique
nulla e& quae ꝑcussa aure
transierat. acsi c omnis locutio¬
nis usus omnis cantandisuaui¬
tas. omnis postremo in actibus
nr̃is corporalis motus dilapsis
occider&. Nequeillum progres¬
sumnanciscer&ur. Si transactos
corporis motus memonter
sp̃s non tener& quib conse quen¬
tes in agendo conecter&. quos
utiq nonten& nisi imaginalit̃
a sefacto sinisi ipsarum &iamfu¬
turarum motionũ imaginer
praeueniunt fines actuum nos¬
trorum: Quid enim agimus ꝑ
corpus quod non cogitando p̃¬
occupauerit sp̃s omnium q
u sibiliũ operũ similitudine¬
sine scipso primitus uiderit
& quoda modo disposuerti:
quaespiritales corporalium
similitudines in animo nostro
quẽ ammodum in notes cant
spiritalib: &iaminmundis
uel quid obstaculianima nr̃a
patiatur ecisto terrenocor¬

Expanded text:
imaginem continuo spiritus in se ipso imaginem continuo spiritus in se ipso formaret ac memoria retineret, ignoraretur secunda syllaba utram secunda esset, cum iam prima utique nulla esset, quae percussa aure transierat . ac sic omnis locutionis usus, omnis cantandi suauitas, omnis postremo in actibus nostris corporalis motus dilapsus occideret neque ullum progressum nancisceretur, si transactos corporis motus memoriter spiritus non teneret, quibus consequentes in agendo conecteret: quos utique non tenet nisi imaginaliter a se factos in se. ipsarum etiam futurarum motionum imagines praeueniunt fines actuum nostrorum. quid enim agimus per corpus, quod non cogitando praeoccupauerit spiritus omniumque uisibilium operum similitudines in se ipso primitus uiderit et quodammodo disposuerit? Quae spiritales corporalium similitudines in animo nostro quemadmodum innotescant spiritibus etiam inmundis uel quid obstaculi anima nostra patiatur ex isto terreno cor
Abbreviated transcription (Latin):
corporis imago quã corpustamen
quia illud quod tẽporeposterius
ẽ. fitineo quod natura prius est
prestantior sic̃ imago corporis
inspũ quam ipsũ o corpus in sub¬
tantia sua: Nec saneputandũ
ẽ. facere a liquid corpur inspũ
tam quã sp̃s corport facienti
materie uice subdatur. Omni
enim modo praestanti oest qui
facit ea rede qua aliquid facit.
Neq ullo modo spũ prestantiuse
corpus immo ꝑspicuo modo sp̃s
corpore quãuis ergoprius uide¬
amus aliquod corpus quod antea
non uideramus. atq inde incipi¬
at imago eius eẽ inspũ nostro:
Quo illud cum absensus fueritre¬
cordemur. tamen eandem eius
imaginem non corus inspũ.
sed ipse sp̃s inscipso facitcelari¬
tate mirabili. quae in essabilit̃
longe .e. a corporis tarditate.
Cuius imago mox ut oculis uisũ
fuerit inspũ uidentis nullius
punctitemporalis intesposi¬
tione formatur. Itemq in audi¬
tui nisi aurib percepte uocis

Expanded text:
corporis imago quam corpus, tamen, corporis imago quam corpus, tamen, quia illud, quod tempore posterius est, fit in eo, quod natura prius est, praestantior sit imago corporis in spiritu quam ipsum corpus in substantia sua. nec sane putandum est facere aliquid corpus in spiritu, tamquam spiritus corpori facienti materiae uice subdatur. omni enim modo praestantior est qui facit ea re, de qua aliquid facit. neque ullo modo spiritu praestantius est corpus, immo perspicuo modo spiritus corpore. quamuis ergo prius uideamus aliquod corpus, quod antea non uideramus, atque inde incipiat imago eius esse in spiritu nostro, quo illud cum absens fuerit recordemur, tamen eandem eius imaginem non corpus in spiritu, sed ipse spiritus in se ipso facit celeritate mirabili, quae ineffabiliter longe est a corporis tarditate; cuius imago mox, ut oculis uisum fuerit, in spiritu uidentis nullius puncti temporalis interpositione formatur. itemque in auditu, nisi auribus perceptae uocis
Abbreviated transcription (Latin):
tilis simum incorpore. & obhoc
animae uicinius quam c& era
id est iuxprimũ peroculos sola
diffunditur emicatq in radi¬
is oculorũ adusibilia contu¬
enda. Deinde mixtura quadã
primo cũ aere puro. secundo cũ
aerecaliginoso atq nebuloso
testio cum corpulentiore humo¬
re quas tocum terre nacrassi¬
tudine quinq: sensus cumipso
ubi sola excellit oculorũ sensu
efficit : sicut in libroquasto. Itẽ¬
q: inseptimo disseruis se mere¬
colo. Est autẽ hoc caelum ocu¬
lis conspicuum undelumina¬
ria & si dera effulgent excellen¬
tius utiq omnib corporeis ele¬
mentis sicut oculorũ sensus ex¬
cellit incorpore quia uero sp̃s
omnis omniest corpore sinedu¬
bitatione prestantior sequitur
ut non locipositione sed natu¬
raedigni praestantiorsit
natura spiritalis istocorporeo
caelo &iã illa ubirerũ corpora¬
lium exprimuntur imagines
Hic existit quid dã mirabile
ut cum priorsit corporesps̃ & posterio

Expanded text:
tilissimum in corpore et ob hoc tilissimum in corpore et ob hoc animae uicinius quam cetera, id est lux primum per oculos sola diffunditur emicatque in radiis oculorum ad uisibilia contuenda, deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit, oculorum sensu efficit, sicut in libro quarto itemque in septimo disseruisse me recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, unde luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corporeis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. quia uero spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur, ut non loci positione, sed naturae dignitate praestantior sit natura spiritalis isto corporeo caelo etiam illa, ubi rerum corporalium exprimuntur imagines. Hic existit quiddam mirabile, ut, cum prior sit corpore spiritus et posterior
Abbreviated transcription (Latin):
& sequitur quod eum motum
se quisol& cum hoctã sine peccato
fiatquã sine peccato auigilante
dicitur quod uidicer&ur sine
dubio cogitatũ.ẽ. Verum tam̃
propter animȩ affectionem
bonã quae desi derio meliore
mundata multas interficit cu¬
piditates : quae ad naturalẽ
carnis motũ non ꝑtinent.
quem castiuigilantes cohibent
& refrenant. Dormientes
autemideo non poss̃ quia non
habent in potestate quȩ ãmo¬
ueatur expressio corporalis
imaginis quaedis cerninon pos¬
sit acorpore propter illã ergo
affectionẽ animȩ bonã &iã
in somnis quaedã eiurmerita
clarent nam &iã dormiens
salo mon sapientiã preposuit
omnibus rebus eamque nec lec¬
tis c&eris est praecatus adño &
sicut scriptura testatur placuit
hoc coramdño nec distuli tr&r¬
butionembonã prodesiderio
bono. Quaecum ita sint per¬
tin& corporis sensus aduisacor¬
poralia. qui perquinq quasiri¬
bulus. distanter ualentes dis¬
tribuit᷑ Cum illud quod .ẽ. sub¬

Expanded text:
et sequitur, quod eum motum et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine dubio cogitatum est. uerum tamen propter animae adfectionem bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem casti uigilantes cohibent et refrenant, dormientes autem ideo non possunt, quia non habent in potestate quae admoueatur expressio corporalis imaginis, quae discerni non possit a corpore: propter illam eraffectionem animae bonam, etiam in somnis quaedam ejus merita clarent. Nam etiam dormiens Salomon sapientiam praeposuit omnibus rebus, eamque neglectis caeteris est precatus a Domino: et sicut Scriptura testatur, placuit hoc corambutionem bonam pro desiderio bono. Quae cum ita sint, pertinet corporis sensus ad uisa corporalia, qui per quinque quasi riuulos distanter ualentes distribuitur, cum illud, quod est sub
Abbreviated transcription (Latin):
bere sibi uidentur. uel contra
propositũ suum ł contra&iã
licitos mores quod non con¬
tingit. nisi cũ eaqua eiugilantes
& um cogitamus non cum placita
consensionis sed sicut &iamtalia
propter aliquid loquimur sic ã¬
monentur in somnis & expri¬
muntur. ut eis caro naturalit̃
moueatur. & qd naturalit̃
Colligit pergenitales uias
emittat. Sicut hoc ipsudicere
utiq non possemnisi &ia i co¬
gitarem. Porro imagines re¬
rum corporalium quas neces¬
sario cogitaui ut haec dicerẽ
si tanta expressione presenta¬
rentur in somnis quanta pre¬
sentantur corpora uigilantib
fier& illuo quod sine peccato
figeri auigila pte non poss&
Quis onim uelcũ loquitur & pos¬
tulante necessi tatesermonis
de suo concubitu aliquid dici
possit non cogitare quod dicit.
Porro ipsa phantasia que fitin
cogitatio sermocinantis cum
ita expres sa fuerit in uisione
somniantir ut inter illã &ueram
commixtionẽ corporum nondis¬
cematur continuo mou&ur caro

Expanded text:
bere sibi uidentur uel contra bere sibi uidentur uel contra propositum suum uel contra etiam licitos mores: quod non contingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogitamus, non cum placito consensionis, sed, sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admonentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessario cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro
Abbreviated transcription (Latin):
Quorũ similitudines in somnis
uident aut aliquid offuit.¬
p&ro quod solutus auinculis
seq angelo deducente sactũ
est repentino miraculo ut pu¬
car& seui sum uidere: Velcũ
in illa extasi respondit. Nequa¬
quã dnẽ quia numquã man¬
ducaui omne com mune & in¬
mundum. putans ea ipsa
quacin dircode monstrabaN᷑
tamquam uera animalia.
Haeo quando alit inuenta
fuerint. quã putata sunt
cum uiderentur non nospe¬
nit& ita nobis fu is seuisa
si non arguatur uel infidelitas
dura uel opinatiouana. siue
sacrilega qua propter & cum
uisiscorporalib diabolus fil¬
lit nihilobẽ quod ludificant᷑
oculi si non erratur inueritate
fidei & intelleg entiae sanita¬
te quãdo c& dr̃ subditosfibiauł
si ludi fic& animam. spirica¬
liuisione imaginib corporũ
ut put& corpus eẽ quod non
est aliquid ob .ẽ. animae siꝑ
niciosae sua sioni non conser¬
tiat. Un de ali quando fit
quaestio de consensionbus
somniantium: cum&iã cõcũ¬

Expanded text:
quorum similitudines in somnis quorum similitudines in somnis uident; aut aliquid Petro obfuit, quod solutus a uinculis seque angelo deducente factum est repentino miraculo, ut putaret se uisum uidere. uel cum in illa extasi respondit: nequaquam, domine, quia numquam manducaui omne commune et inmundum, putans ea ipsa, quae in disco demonstrabantur, tamquam uera animalia. haec quando aliter inuenta fuerint quam putata sunt, cum uiderentur, non nos paenitet ita nobis fuisse uisa, ad non arguatur uel infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imaginibus corporum, ut putet corpus esse, quod non est, aliquid obest animae, si perniciosae suasioni non consentiat. Unde aliquando fit quaestio de consensionibus somniantium, cum etiam concum
Abbreviated transcription (Latin):
aliut opinat᷑ quã ẽ. autsun
telligit. continuo uerũ. ẽ.
Quid enĩ facianoculi non
habent cũ similecorpus ui¬
derint quod ab alio discerne¬
re non possint autquidfaciat
animi intentio cumspũ fac¬
ta fuerit corporissi militu¬
do quã non ualeat distingue¬
re acorpore sed adhib& ur
intellectus quaerens quid
illa significent uel utiledo¬
ceant. & aut inueniens
ad fructũ suũ ꝑuenit aut
non inueniens indiscep¬
tatione s& en& ne aliqua
pernitio satemeritate
prolabatur. In exitiabilc̃ errorẽ.
Iudicat autẽ sobrius intellec¬
tus diuinitus adiutus quae
uel quanta fint. In quibus &i¬
am aliuoputare quã est non
sit anmae ꝑnitio sum Neq:
enimputantium periculo
& non potius efitio suo quis¬
que bonis putatur bonus &i¬
am si occultus sit malus sun
reb ipsis id ẽ. in ipsobo no
quo fitquisq bonus nonerre¬
tur: Aut aliquid ob ẽ omnib
hominib: quod cũ dosmiunt
uera corpora. ẽẽ. arbitrantur

Expanded text:
aliud opinatur quam est, aut, si aliud opinatur quam est, aut, si intellegit, continuo uerum est. quid enim faciant oculi non habent, cum simile corpus uiderint, quod ab alio discernere non possint, aut quid faciat animi intentio, cum in spiritu facta fuerit corporis similitudo, quam non ualeat distinguere a corpore. sed adhibetur intellectus quaerens, quid illa significent uel utile doceant, et aut inueniens ad fructum suum peruenit aut non inueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniciosa temeritate prolabatur in exitiabilem errorem. Iudicat autem sobrius intellectus diuinitus adiutus, quae uel quanta sint, in quibus etiam aliud putare quam est non sit animae perniciosum. neque enim putantium periculo et non potius exitio suo quisque a bonis putatur bonus, etiamsi occultus sit malus, si in rebus ipsis, id est in ipso bono, quo fit quisque bonus, non erretur, aut aliquid obest omnibus hominibus, quod, cum dormiunt, uera corpora esse arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Discretiosa nedifficilimaẽ.
cum sp̃s malignus quasitras¬
quillius ait acsine aliquaues¬
atione corporis assumto huma¬
nospũdicit quod potest quan¬
do &iã ueradicit & utili ap̃¬
dicat trans figurans sesicut
scriptũ .ẽ. uelut angelum
lucis adhocutcũ illi in mani¬
festisbonis. Creditũ fuerat
seducat ad suã. hunc discer¬
ni non arbitror nisidonoillo
doquo ait apostolus cum de
diuersis dĩmunerib: lo quere¬
tur alii diiudicatio spm̃ non
enim magnũ .ẽ. tunc eum di¬
noscere cũ ad aliqua per¬
uenerit uel perduxerit quȩ
sunt contrabonos mores uel
regulam fidei. Tunc enim
amultis discernitur. Illoaũ
dono inipso primordio quo
multis adhuc bonus appar&
continuo diiudicat᷑ anma¬
lus sit. Tamen & procorpo¬
ralẽ uisionẽ & proimagines
corporaliũ quaede monstran¬
tur in spũ & boni instruunt¬
& malifallunt. Intellectu¬
alis autẽ uisio non fallitur
aut enĩ non intellegit. qui

Expanded text:
est. discretio sane difficillima est, est. discretio sane difficillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corporis adsumto humano spiritu dicit quod potest. quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur an malus sit. Tamen et per corporalem uisionem et per imagines corporalium, quae demonstrantur in spiritu, et boni instruunt et mali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intellegit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
exseratur sed ipsaprorsus in
haec adsumitur siu& antũ
spiritaliter cernenda siue&iã
intellec tualiter cognoscen¬
da. An aliquando in seipsa
uid& ista aliquando peralte¬
rius sp̃s commiftionẽ. Quid¬
quid horum. ẽ. temere affir¬
marinon opost& illud tam̃
dubium ẽẽ. non deb& corpora¬
les imagines quaespũcernun¬
tur non sempersigna. ẽẽ. alia¬
rumrerũ. siue in uigilantib:
siueindor mientib siue in egro¬
tantib. Mirũ ẽ. aũsi aliquan¬
do extasis fieri potest ut non
ille corporaliũ rerũ similitu¬
dinesaliquid significent.
Non sane mirum ẽ. si & demo¬
nium habentes aliquando
ueradicunt quae absunta p̃¬
sentiũ sensib quod ceste nescio
qua occulta mixtura eiusdẽ
sp̃s fit ut tamquã unus sit
patiaentis atq uexantis.
Cum autẽ sp̃s bonus in haec
uisa huma num spm̃ assumit
aut rapit nullo modo illas
imagines signarerũ aliarũ
esse dubitandum . ẽ. & ea rum
quas nosse utile .ẽ. di enimuns:

Expanded text:
exeratur, sed ipsa prorsus in exeratur, sed ipsa prorsus in haec adsumitur, siue tantum spiritaliter cernenda siue etiam intellectualiter cognoscenda? an aliquando in se ipsa uidet ista, aliquando per alterius spiritus conmixtionem? quidquid horum est, temere adfirmari non oportet. illud tamen dubium esse non debet corporales imagines, quae spiritu cernuntur, non semper signa esse aliarum rerum siue in uigilantibus siue in dormientibus siue in aegrotantibus; mirum est autem, si aliquando extasis fieri potest, ut non illae corporalium rerum similitudines aliquid significent. Non sane mirum est, si et daemonium habentes aliquando uera dicunt, quae absunt a praesentium sensibus: quod certe nescio qua occulta mistura eiusdem spiritus fit, ut tamquam unus sit patientis atque uexantis. cum autem spiritus bonus in haec uisa humanum spiritum adsumit aut rapit, nullo modo illas imagines signa rerum aliarum esse dubitandum est, et earum, quas nosse utile est; dei enim munus
Abbreviated transcription (Latin):
potest cum semꝑ uelit. Anqͥ¬
a non semꝑ adiuuabat᷑ ut
possit. cumergo adiuuat᷑
num quid a nullo aut a cor¬
pore ad hoc adiuuari potest.
Pro inderestat ut abspũ ad¬
iuu&ur. Deinde quomodo
adiuuatur utrum incorpo¬
refitali quid uł inde quasi
relax&ur &emie& eiusinten¬
tio quo in id ueniat ubi in seipsa
uideat significantes similitu¬
dines queibiiam erant nec uide¬
bant᷑ sicut multa habemus &
in memoria quȩ non semꝑ pro
intuemur. Anfiunt illicquȩ
ante non fuerant uel in aliquo
spũ sunt. quo illa erumpens &
emergens ibieas uiditat. Sed
siamin illa erant quasi propͥ¬
e quur easnon &iam consequen¬
t̃ intellegit aliquando enim
immo plerũq non intellegit.
Ansicut sp̃s eius adutus est
ut eas in seuider&. Ita & mens
nisi adiuu&ur eaquae hab&
sp̃s intellegere non potest
an foste non corpore a remo¬
uentur uel quasi relaxentur
inpedimenta ut suo im p&u
anima in ea que uidenda sunt

Expanded text:
potest, cum semper uelit? an, qupotest, cum semper uelit? an, quia non semper adiuuatur, ut possit? cum ergo adiuuatur, numquid a nullo aut a corpore hoc adiuuari potest? proinde restat, ut ab spiritu adiuuetur. deinde quomodo adiuuatur? utrum in corpore fit aliquid, ut inde quasi relaxetur et emicet eius intentio, quo in id ueniat, ubi in se ipsa uideat significantes similitudines, quae ibi iam erant nec uidebantur, sicut multa habemus et in memoria, quae non semper intuemur? an fiunt illic, quae ante non fuerant, uel in aliquo spiritu sunt, quo illa erumpens et emergens ibi eas uideat? sed si iam in illa erant quasi proprie, cur eas etiam non consequenter intellegit? aliquando enim, immo plerumque non intellegit. an sicut spiritus eius adiutus est, ut eas in se uideret, ita et mens nisi adiuuetur ea, quae habet spiritus, intellegere non potest? an forte non corporea remouentur uel quasi relaxantur inpedimenta, ut suo inpetu anima in ea, quae uidenda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ginationes. sicut &iamuigi¬
lantes & sani & nulla alie¬
natione moti multorũ corpo¬
rũ quae non assunt sensibus
corporis cogitationes uersint
uerum hoc inter ẽ. q̃d easa
presentib ueris que corporib
constantiaffectione discer¬
nunt. Siautẽ aliquid signifi¬
cant. si uedormientib: ex¬
hibeant. si ueuigilantib
cum & oculis uidentpre¬
sentia corpora & ab sentiã
imagines cernunt tã quã
oculis prȩstosint siueilla
quae extasis dicit᷑ aliena¬
toprorsus animo a sensib¬
corporis mirus modus est.
Si commixtione alterius sp̃s
fieripotest ut ea que ipsescit
ꝑ huius modi imagines eicui
misc&ur ostendat siue intel¬
legentisiue ut abalio intel¬
lecta pandatur. Sienim
demontrantur haec non
utiq corpora de monstraripos¬
sunt quid restat nisi ut ab ali¬
quo spũ demonstrent᷑. Non¬
nulli quidem uolunt animã
humanam habere uim quan¬
dam diuinationis inseipsa
sedsi ita .ẽ. quur non sempes

Expanded text:
ginationes: sicut etiam vigiginationes: sicut etiam vigilantes et sani, et nulla alienatione moti, multorum corporum, quae non adsunt sensibus corporis, cogitatione imagines uersant. uerum hoc interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt. si autem aliquid significant, siue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium imagines cernunt spiritu, tamquam oculis praesto sint, siue illa quae extasis dicitur alienato prorsus animo a sensibcorporis, mirus modus est, si conmixtione alterius spiritus fieri potest, ut ea, quae ipse scit, per huius modi imagines ei, cui miscetur, ostendat, siue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si enim demonstrantur haec nec utique a corpore demonstrari possunt, quid restat, nisi ut ab aliquo spiritu demonstrentur? Nonnulli quidem uolunt animam humanam habere uim quandam diuinationis in se ipsa. sed si ita est, cur non semper
Abbreviated transcription (Latin):
corpora ipsa ꝑcorpus ita ut
simulcernatur. &homoali¬
quis p̃sens oculis & absensalius
spũtã quã oculis nã expestis
simus sic affectos &cũ eis loquu¬
tos qui uero aderant & cum
aliis quinonerant tã quam¬
uia adessent. Resi piscentes aũ¬
aliqui referunt quod uidisseN
aliqui non poss̃. Sic enim &
somnia quidã obliuiscunt᷑
quidam meminer̃ quando
autẽ penitus auestiturat¬
q abripitur animi intentio
a sensib corporis tuno magis
dici extasis sol& tuncom¬
nino que cumq sint presen¬
tia corpora &iã patentib.
oculis non uidentur nec
ulle uoces prorsus audiun¬
tur totus animi contuitus
aut incorporũ imaginib:
.ẽ. ꝑ spiritalẽ aut inrebus
incorporeis nulla corpors
imagine figuratis ꝑ intelectu¬
alem uisionem sed cũs piritalis
uisio penitus alienato a sen¬
sib corporis animo imagi¬
nib: corporalium d& in &ur
siue in somnis. siue in extasi
sinihil significant quae uidex¬
tur ipsius anime sunt ima¬

Expanded text:
corpora ipsa per corpus, ita ut corpora ipsa per corpus, ita ut simul cernatur et homo aliquis praesens oculis et absens alius spiritu tamquam oculis. nam experti sumus sic adfectos et cum eis locutos, qui uere aderant, et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. resipiscentes autaliqui referunt, quod uidissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminerunt. quando autem penitus auertitur atque abripitur animi intentio a sensibus corporis, tunc magis dici extasis solnino quaecumque sint praesentia corpora, etiam patentibus oculis non videntur, nec ullae voces prorsus audiuntur: totus animi contuitus aut in corporum imaginibus est per spiritualem, aut in rebus incorporeis nulla corporis imagine figuratis per intellectualem visionem. 26. Sed cum spiritualis visio, penitus alienato a sensibus corporis animo, imaginibus corporalium detinetur, sive in somnis sive in ecstasi, si nihil significant quae videntur, ipsius animae sunt ima
Abbreviated transcription (Latin):
ad intellectualẽ. Sed cum
uigilantes neq mente asensi¬
b corporis alienata inuisio¬
necorporali sumus dicertimus
ab co uisionem spiritalẽ qua
corpora absentia imagina¬
liter cogitamus siue memori
recordantes quȩ nouimus siue que
non nouimus & tamen sunt in
ipsa sp̃s cogitatione ut cumq
formantes siue qua e omnino
nus quã sunt. Pro arbitrio uel
opinatione fingentes ab his
omnib: itadis cernimus illa
corporalia qua e uidemus.
Et in quib presentibus sunt
sensus corporis nr̃i ut non
dubitemus hec eẽ corpora
illas uero imagines corpoꝵ
Cũ autẽ uelnimia cogitatio¬
nis intentione uel aliqua
ui morbi ut fren&icis ꝑ febrẽ
accidere sol& uel commix¬
tione cuius quã alterius sp̃r
seumali seuboni itacorpo¬
raliume rerũ inspũ expͥ¬
muntur imagines tam¬
quã ipsis corporis sensibus
corporas prefententur
manente tamen &iam in
sensib corporis intentione
sic uidentur quemnspũ fiuN
imagines corporũ quẽ amodũ

Expanded text:
ad intellectualem. Sed cum ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensibus corporis . alienata in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absentia imaginaliter cogitamus, siue memoriter recordantes, quae nouimus, siue quae non nouimus et tamen sunt in ipsa spiritus cogitatione utcumque formantes siue quae omnino nusquam sunt pro arbitrio uel opinatione fingentes. ab his omnibus ita discernimus illa corporalia, quae uidemus et in quibus praesentibus sunt sensus corporis nostri, ut non dubitemus haec esse corpora, illas uero imagines corporum. cum autem uel nimia cogitationis intentione uel aliqua ui morbi, ut phreneticis per febrem accidere solet, uel conmixtione cuiusquam alterius spiritus seu mali seu boni ita corporalium rerum in spiritu exprimuntur imagines, tamquam ipsis corporis sensibus corpora praesententur manente tamen etiam in sensibus corporis intentione, sic uidentur, quae in spiritu fiunt imagines corporum, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
dauit tune communia dixe¬
ris ipseindicauit dicens sed mi¬
hi ds̃ ostendit. Neminem cõ¬
munem aut inmundum ho¬
discum uider& alienatus a cor¬
poris sensib: & illas uoces mac¬
ta & manduca. & quaeds̃mur¬
dauit tu communia nedife¬
ris in spũ audiebat redditus
autẽ corporissensib: id ipsũ
quod uisum atq auditũ me¬
moria tenuerat in eodemspũ
cogitando cernebat qua eom¬
nia non corporalia sed cor¬
poralium imagine serant
si uaecum primum im ipsa alienatio¬
ne uisae sunt si ue cũpostea recorda¬
te atq cogitatȩ cum uero discepta¬
batur & requirebat᷑ utilla signa
intellegerentus mentis eratac¬
tio conantis sedde erat affectus
donec nuntiati sunt quia uenerat̃
a cornelio. haec uero corporali
&iam accedente uisione cũ & sps
cadiuinitus mens intellexit
quidillis signis omnib ager&ur
His atq huius modireb diliger¬
ter consideratis satis appar&
corporalẽ uisionẽ referriad
spiritalẽ eãq spiritalẽ referri

Expanded text:
dauit, tu ne communia dixedauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum didiscum uideret alienatus a corporis sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia ne dixeris in spiritu audiebat. redditus autem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, cum et spta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri
Abbreviated transcription (Latin):
batur idhabens efmentis of¬
ficio & quiare quirebatur
quid significar& &iam ipsam
inquisitionẽ utique mens age¬
bat quo non conpesto dahiel
accessit. & spũ proph&ico
mente in lustrata ꝑ turbato
regi quid illo signo postende¬
r&ur aperuit. Ipse potius
proph& a ꝑ hocgenus uisionis
quod mentis ẽ. proprium
quamillequi & signum. Cor¬
poraliterfactũ. corporalit̃
uiderat & trans actieius
imaginẽ inspũ cogitando
cernebat. Nec aliquid intel¬
lectu poterat nisi nos sesig¬
num eẽ. & quid significar&¬
cus inquirere. Uidit p&rus in
alienatione mentis uas quat¬
tuor lineir aligatũ summiti
decȩlo plenum uariis anima¬
lib cumaudiuit & uocem
macta & manduca. quicũ reddi¬
tus sensibus deuisu disceptar&
Eccequos cornelius miserat nun¬
tiauit eos sp̃s dicens ec ceuiri
quȩ runtte sed surgedercende
& uadecũ illis quia ego misi eos
quicũ ueniss&. ad cornelium
quid in illa uisione intellexe¬
rit ubi audierat quae ds̃ mun¬

Expanded text:
batur id habens ex mentis ofbatur id habens ex mentis officio. et quia requirebatur, quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. quo non conperto Danihel accessit et spiritu prophetico mente inlustrata perturbato regi, quid illo signo portenderetur, aperuit, ipse potius propheta per hoc genus uisionis, quod mentis est proprium, quam ille, qui et signum corporaliter factum corporaliter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mun
Abbreviated transcription (Latin):
continuo fit imago eius inspũ
sed nondinos citur facta nisi
cũ ablatis oculis ab eoquod
peroculos uidebamus imagi¬
nem eius in animo in uerimus
& siquidem sp̃r inrationalis
ẽ. ueluti pecoris hocusq: ocul
nuntiant siautẽ animarati¬
onalis . ẽ. &iamintellec tuinun¬
tiat᷑ qui & spũi presid&. ut
si illud qd hauserunt oculi atq
id spũi ut eius illic imagofier&
nuntiauerunt alicuius rei
signum .ẽ. aut intellegatur
continuo quid signific& aut
querat qm̃ nec intellegi nec
requinisi officio mentis po¬
test. Vi dit rexbalda sarticu¬
los manus scribentis inpari¬
&ccontinuo que percorpo¬
rissensum imago reicorpora¬
liter factȩ spũi eius in prȩssa
ẽ. atq ipsoui so facto. Ac pre¬
terito illa incognitione per¬
mansit. Videbat᷑ inspũ &
nondum intellegebatur nec
tunc intellectũ erat. Hoc sig¬
num cum corporaliter fier&
atq oculis corporalib apparer&
Iamtamen signũ. eẽ. intellege¬

Expanded text:
continuo fit imago eius in spiritu; continuo fit imago eius in spiritu; sed non dinoscitur facta, nisi cum ablatis oculis ab eo, quod per oculos uidebamus, imaginem eius in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis est, ueluti pecoris, hoc usque oculi nuntiant; si autem anima rationalis est, etiam intellectui nuntiatur, qui et spiritui praesidet, ut, si illud, quod hauserunt oculi atque id spiritui, ut eius illic imago fieret, nuntiauerunt, alicuius rei signum est, aut intellegatur continuo, quid significet, aut quaeratur, quoniam nec intellegi nec requiri nisi officio mentis potest. Uidit rex Baltasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus adpareret, iam tamen signum esse intellege
Abbreviated transcription (Latin):
tantum intellegatur nec intel¬
legat nunc intellectuale & in¬
tellegibile subeandem signifi¬
catione appellamus. Tria
ignur ista genera uisorũ cor¬
porale spiritale & intellectu¬
a le singillatim consideras sunt
ut ab inferiorib ratio ad supe¬
riora conscendat. Ium quidem
superius ecem plumproposui¬
mus quo in una sententia om¬
Cũ enĩ legit᷑ diligis proximũ
tuũ tã quã teipsum corpora¬
liter aeuident᷑. spiritaliterproxi¬
mus cogitat᷑ intellectuali ter
dilectio conspicitur. sed & litce¬
reabsentes possunt spiritalit̃
cogitari & proximus presens
potestcorporaliter uideri di¬
lectio autemnec ꝑ substantiã
suã potest oculis corporis cerni
necperimaginẽ corporisimilẽ
spũ cogitari sed solamente id
ẽ intellectu cognosai & ꝑcipi.
Corporalis sane uisio nulli
horum generi presi d& sed q̃d
ꝑeãsentitur illi spiritali tã¬
quã p̃sentia nuntiatur. Nã
cum aliquid oculis cernitur

Expanded text:
tantum intellegatur nec inteltantum intellegatur nec intellegat, nunc intellectuale et intellegibile sub eadem significatione appellamus. Tria igitur ista genera uisorum, corporale, spiritale, intellectuale, singillatim consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. iam quidem superius exemplum proposuimus, quo in una sententia omcum enim legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, corporaliter litterae uidentur, spiritaliter proximus cogitatur, intellectualiter dilectio conspicitur. sed et litterae absentes possunt spiritaliter cogitari et proximus praesens potest corporaliter uideri, dilectio autem nec per substantiam suam potest oculis corporis cerni nec per imaginem corpori similem spiritu cogitari, sed sola mente, id est intellectu, cognosci et percipi. corporalis sane uisio nulli horum generi praesidet, sed quod per eam sentitur, illi spiritali tamquam praesidenti nuntiatur. nam cum aliquid oculis cernitur,
Abbreviated transcription (Latin):
talegenus uisorũ qualec¬
amcorporũ absentiumima¬
tuale autẽ illud excellen¬
tius qõ mentis. ẽ. propriũ
nec mihi hoc currit omnino
itaplurib: modis diciposse
intellectũ sicut spm̃ mul¬
tis modis appellatum. ẽẽ.¬
bson conperimus. Siueautem¬
ei intellec tuale dicamus.
si uem tellegibilẽ hoc idem
significa mus quã quam
non nihilinter. eẽ nonnul¬
liuoluerunt utintelligibi¬
lis sic resipsa qua esolo intellec¬
tu peres potest intellectualis
autẽ mens quae intellegit sco
eẽ aliquã rem quae sołintellec¬
tucerni possit ac non &iã in¬
tellegat magna & dificilis quȩs¬
tio est. Esse autẽ remquae in
tellectu percipiat & non &iã
intellectu ꝑcipi possit. non
arbitrorquẽ quã uel putare
ueldicere. Mens quippenon pari¬
uid&us nisimente quia ergo
uideri pot est intellegibilis quia
& uidert intellectulis . ẽ. scđm
illam distinctionẽ. qua prop¬
tersequestrata illa dificillima
questione utrũ sit aliquid qd

Expanded text:
tale genus visorum, quali ettale genus visorum, quali etiam corporum absentium imatuale autem illud excellentius, quod mentis est proprium. Nec mihi occurrit omnino, ita pluribus modis dici posse intellectum, sicut spiritum multis modis appellatum esse comperimus. Sive autem intellectuale dicamus, sive intelligibile, hoc idem significamus. Quanquam nonnihil interesse nonnulli voluerunt, ut intelligibilis sit res ipsa, quae solo intellectu percipi potest; intellectualis autem, mens quae intelligit: sed esse aliquam rem quae solo intellectu cerni possit, ac non etiam intelligat, magna et difficilis quaestio est. Esse autem tellectu percipiat et non etiam intellectu percipi possit, non arbitror quemquam uel putare uel dicere; mens quippe non uidetur nisi mente. quia ergo uideri potest, intellegibilis, quia et uidere, intellectualis est secundum illam distinctionem. quapropter sequestrata illa difficillima quaestione, utrum sit aliquid, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s informatus ẽ. ut ui der&¬
huius mens inluminat aut
intelleger&. Ac perhocinillo
erat lingua in istoproph&i¬
a. quia in illorerũ imagina¬
tio inisto imaginatio nũ int̃¬
pr&atiominus ergo prophe¬
taquirerũ qua e significant̃
sola ipsa signa inspũ ꝑrerum
corporalium imagines ima¬
ph&a qui solo earumintel¬
lectu praeditus . ẽ. sed maxi¬
me proph&a qui utroq prae¬
cellit. ut &uideat᷑ spũcor¬
poralium rerum significa¬
tiuas similitudines. & eas
uiuacitate mentis intelle¬
gatur. Sicuthmi helis ex¬
cellentia temptata ẽ. & pro¬
bata qui regi& somniũ qd̃
uiderat difit & quid signi¬
ficar& a peruit. E ipse
quippeimagines corpora¬
les inspũ eius efpressaes
& earum intellectus.
Peuelatus inmente exhoc
ergo modo quo appellatur
spũ orabo autẽ & mente
ut & signa rerũ formarent᷑
inspũ & eorum refulger&
intellectus. inmente scđm
haue in quã distinctionẽ
spiritale nunc appellauim

Expanded text:
spiritus informatus est, ut uiderspiritus informatus est, ut uiderhuius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus ergo propheta, qui rerum, quae significantur, sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines pheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuit. et ipsae quippe imagines corporales in spiritu eius expressae sunt et earum intellectus reuelatus in mente. ex hoc ergo modo, quo appellatur sput et signa rerum formarentur in spiritu, et eorum refulgeret intellectus in mente; secundum hanc, inquam, distinctionem spirituale nunc appellavimus
Abbreviated transcription (Latin):
prius fitreuelatio ł agnitio uel
proph&ia. ł doctrina. Prom¬
dea it siuenero aduos linguis
loquens quid uobis prodero
nisi loquar uobis in reuȩlatio¬
ne. aut in agnitione. autin
proph&ita. autin doctrina
Id estcum signis hoc ẽ lingua ac¬
cesserit intellectus ut non spũ
tantũ sed &iã mentẽ agaturqd
agitur. proinde quibus signa
ꝑliquas rerũ corporaliũ similitu¬
dines de monstrabant᷑ inspũnisi
accessiss mentis officiũ u&iã
intellegerentur nondũerat
proph&ia. Magisq proph&a
erat quiinter pr&abat᷑ quod
alius uidiss: quã ipse qui uidiss
undea ppar& magis ad mentẽ
ꝑtinere proph&ia quã adistũ
spm̃ qui modo quodã proprio
uocatur sp̃s uis animae quȩ¬
dam mente inferior ubi corpo¬
ralium rerũ similitudines ex¬
primuntur. Itaq magisio seph
proph&a qui intellexit quid
significarent. Septem spice
& septẽ boues quã pharuo qui
casuidit in somnis. Illius enĩ

Expanded text:
prius, fit reuelatio uel agnitio uel prius, fit reuelatio uel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur, quod alius uidisset, quam ipse qui uidisset. unde adparet magis ad mentem pertinere prophetiam quam ad istum spiritum, qui modo quodam proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco dicere obscuras & mrs¬
ticas significationes a quibus
suntellectũ mentis remoues
nemo edificat audiendo quod
non intellegity Unde&iã
dicit. Quienim loquitur lin¬
gua non hominib loquitur
seddõ nemoenm audit sp̃s
aũloquitur misteriasatis in¬
dicat cã selinguã hoc locoappel¬
lare ubi sunt significationes ue¬
lutimagines rerũ acsimilitudi¬
nes quȩ ut intellegantor indigex
mentis obtutũ cum autẽ non in¬
tellegunt᷑ inspũ easdicit ẽẽ ñ
inmente. Vndeaꝑtius ait
si bene dixeris spũ qui suppl&lo¬
cum ideotae comodo dic& am̃
suꝑ tuã benedictionẽ quando¬
quidem nescit quiddicas quia
ergo &iã lingua id ẽ. membro
corporis quod mou&ur inore
cum loquimur signa utiq rerũ
dant᷑ non res ipsae proferunt᷑
ꝓpterea trans lato uerbo linguã
appellauit. quã lib& signoꝵ
pro lationẽ prius quam in telle¬
gantur quod cum intellectus
adcesserit qui mentis . ẽ pro¬

Expanded text:
hoc loco dicere obscuras et myshoc loco dicere obscuras et mysticas significationes, a quibus si intellectum mentis remoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedixeris spiritu, qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoquidem nescit, quid dicas? quia ergo etiam lingua, id est membro corporis, quod mouemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum dantur, non res ipsae proferuntur, propterea translato uerbo linguam appellauit quamlibet signorum prolationem, priusquam intellegantur: quo cum intellectus accesserit, qui mentis est pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsesursum & spspecoris sider¬
cendat. ipsedeorsum in terrã
dicitur sp̃s & ipsa mens ratio¬
nalis ubi est quidã tam quã
aculus anime adquẽ ꝑtin&
imago &agnitiodi. undedicit¬
tur a postolus renouamini sp̃s
mentis ur̃ae & induite nouũ
hominem qui scđm dm̃ creatus
est cum alibidicat. de in terio¬
re homine. qui renouatur in
agnitione dĩ. scđm : maginem
eius. quicreauit eũ. It ẽcum
dixiss igitur. ipse ego mente
seruio legidĩ carneautem
legi peccati. Alio loco eandẽ
sententiã conmemorans. ca
ds̃ sicut ait dñs in euangelio
quos cominemorauimus quib
appellat sp̃s nontrasimus hoc
uocabulũ quo appellauimus
spirita le hocuisionir genus de
quonuncagimus. sedecillo
uno modo que minuenimus
Inepistola ad corinthios quo sp̃s
amente distiguitur. e uiden¬
tissimo t estimonio sienimora¬
uero inquit ligua sp̃s meus orat
mens autẽ mea infructuosa .ẽ.
Cumergo linguã intellegatur

Expanded text:
ipse sursum, et spiritus pecoris si desipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur spiritus et ipsa mens rationalis, ubi est quidam tamquam oculus animae, ad quem pertinet imago et agnitio dei. unde dicit apostolus: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouum hominem, qui secundum deum creatus est, cum et alibi dicat de interiore homine: qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. item cum dixisset: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati, alio loco eandem sententiam commemorans, cardeus, sicut ait dominus in euangelio:quos commemorauimus, quibus appellatur spiritus, non traximus hoc uocabulum, quo appellauimus spiritale hoc uisionis genus, de quo nunc agimus, sed ex illo uno modo, quem inuenimus in epistula ad Corinthios, quo spiritus a mente distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ergo ipsefigure significa¬
tiue translato utique uoca¬
bulo non proprie dicte sunt.um¬
breita & quodait plenitudinẽ
diuinitatis corporaliter habi¬
tar&rans lato uerbo usus. est
spiritale aũ plurib: modus di¬
citur. Namscorpus quod fu¬
turũẽ in resurrectione scõrũ
spiritale appellat apostolus.
ubia it seminatͥ corpusanima¬
le resurg& corpus spiritale.
eo quod miris modis adomnẽ
facilitatẽ & incorruptionẽ
spũi subdatur & sine ulla in di¬
gentia corporaliũ alimento¬
rum solo uiui fic&ur spũ.
Non quod in corporeã substan¬
tiã sit habiturũ. Neq enim
& hoc corpus quale nunc. ha¬
bemus animaehab& substan¬
tiã. & hoc est quod anima
uel aeriste uelflatus. ei idest
motus eiꝰ sicut dictũ. ẽ
ignis grandonix. glaciessps
tempestatis. dicitur & iam
sp̃s anima siue pecoris. siue homi¬
nis sicut scriptũ .ẽ. & qui scit
sp̃s filiorum hominis siascendat

Expanded text:
sicut ergo ipsae figurae significasicut ergo ipsae figurae significatiue translato utique uocabulo non proprie dictae sunt umbrae, ita et quod ait plenitudinem diuinitatis corporaliter habitare translato uerbo usus est. Spiritale autem pluribus modis dicitur. nam et corpus. quod futurum est in resurrectione sanctorum, spiritale appellat apostolus, ubi ait: seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, eo quod miris modis ad omnem facilitatem et incorruptionem spiritui subdatur et sine ulla indigentia corporalium alimentorum solo uiuificetur spiritu, non quod incorpoream substantiam sit habiturum; neque enim et hoc corpus, quale nunc habemus, animae habet substantiam et hoc est quod anima,ritus dicitur uel aer iste uel flatus eius, id est motus eius, sicut dictum est: ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis. dicitur etiam spiritus anima siue pecoris siue hominis, sicut scriptum est: et quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat