comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi. memoriȩq mandastis. Con¬
uersio inquit aggei &rtacharie.
Hundũ erant hũ ꝓpħȩ. cum ista
antata sunt. Namq inter tempus dauid &
transmigrationẽ ppłi istł in babilonam:
quatuordecĩ generationes ntimerant᷑. sicut
diuina scriptura maximeq mathens euangłista
iheremis ꝓphetiam ex ala transmnigratione. pꝰt¬
annos septuaginta sperabat᷑. Qui cũ comple¬
rentur sub dario rege babilonis: impleti sunt
ambo post inuicem intra unũ annũ ꝓphetare
cȩꝑunt: quod ad renotiationẽ templi sicut tento
ante p̃rietã est ꝑtinere uidebat᷑. Sed quisqͥs
corporalit̾ gestis ogulũ cordis insigio. neq in¬
dt in grãm spũ alis intellectus extenartur:¬
habitit cogitatione in lapidib templi. quibus
uisibilis fabrica manub hominũ instructa con¬
surgit: nec ipse lapis uiuus efficit᷑ templo illi
accõmodatus atq aptus. quod in suo arꝑe pͥmum
dñs sigurauit: cñ ut. Soluite tempbã hoc : & in

Expanded text:
psalmi, memoriaeque mandastis. «Conversio,» inquit, «Aggaei et Zachariae.» Nondum erant hi prophetae, cum ista cantata sunt. Namque inter tempus David, et transmigrationem populi Israel in Babyloniam, quatuordecim generationes numerantur, sicut divina Jeremiae prophetiam, ex illa transmigratione post septuaginta annos sperabatur : qui cum complerentur, sub Dario rege Babylonis impleti sunt Scharias; et ambo post invicem intra unum annum prophetare coeperunt, quod ad renovationem templi, sicut tanto ante praedictum est, pertinere videtur . Sed quisquis corporaliter gestis oculum cordis infigit, neque inde in gratiam spiritualis intellectus extenditur,habitat cogitatione in lapidibus templi, quibus visibilis fabrica manibus hominum instructa consurgit; nec ipse lapis vivus efficitur, templo illi accommodatus atque aptus, quod in suo corpore primum Dominus figuravit, cum ait: «Solvite templum hoc, et
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ diuisos fluctus maris transisse ꝑ siccũ : ior¬
danem quoq fluuiũ cũ ꝑ eũ in t̾ram ꝓmissionis
intrarent. tactum pedib sacerdotũ archam dñi
portantium stetisse desuꝑ iufrenato lapsu. ab
inferiorc autẽ parte defluxisse quo currebat
in mare: donec in sicco stantib sacerdotib tran¬
siret ppłs uniuersus. Houimus hec. nec tamen
arbittati nos oportet in hoc psalmo. cui nẽ allelu¬
talia cogitemus. Illa eñi sicut dicit apłs. in si.
gura contingebant illis. Scripta sunt aut̃ ꝓpt̃¬

Expanded text:
inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jorinter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Allelutalia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolus, «in figura contingebant illis; scripta sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
esse me sine filiis & uiduam: Quis gͦ nstos educa¬
uit mͥ: Ego eñi ^¶ felicta fui sola. hi autẽ mͥ ubi
erant: Ex ea g̃ parte ista dicit eccłia. qua uidet᷑
nichil parere in istis turbis: quȩ non dimisert̃
om̃ia sua ut sequerent᷑ dt̃m. & sederent suꝑ du¬
odecim thronos. S quãmulti in eadem turba
facientes sibi amicos de mãmona iniqͥtatis. ꝑ oꝑa
miscricodit ed dexteram stabunt. Non solũ ergo
erigit de stercore quẽ collocet cũ pͥncipib ppłi su:
s giam habitare facit sterilem in domo matrem
filioꝵ lȩtantem. Qui in altis habitat & humilia
respicit in cęlo ꝙ ia t̾ra: semen abrahã sicuti stel¬
las edi. scĩtate sublimȩ. in suꝑnis sedib collocat.
& sicut arenam in ora maris misericordem atq¬
iti numerã multitudint᷑ a sinistris fluctib aque
dilectissimi fes qͦd narratur in libro exodi. ppłm
isrł liberatum abiniqua dñatione egyptior um

Expanded text:
me esse sine filiis et viduam? Quis ergo istos educame esse sine filiis et viduam? Quis ergo istos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur Dominum, et sederent super duodecim thronos. Sed quam multi in eadem turba facientes sibi amicos de mammona iniquitatis, per opera misericordiae ad dexteram stabunt? Non solum ergo erigit de stercore, quem collocet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem:» qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra, semen Abraham sicut stellas coeli, sanctitatem sublimem in supernis sedibus collocatam, et sicut arenam in ora maris, misericordem atque innumeram multitudinem a sinistris fluctibus atque dilectissimi fratres, quod narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
lib quȩ in t̾ta respicit dñs : Pauciores cñi sunt illi
amici iudicaturi cũ dño. plures aut̃ isti quos re.¬
cipiunt in tabnacula pterna. Quãuis enĩ tota
frumenti massa in cõꝑatione seiuncte palcȩ. pau¬
cos habere uidcatur: ꝑ se tam̃ considerata copiosa ẽ.
Multi cm̃i filiĩ desertȩ. magis quam eiꝰ quȩ habet ui¬
rum. Multi filii ciꝰ quȩ ꝑ grãm in senectate concꝙ̃.
quam eiꝰ quȩ ab ineunte ętite legis uinculo mari.¬
tata est. Et ego quidem dico in senectute concepit.
intuens saram matrem nrãm in uno ysaao: quȩ¬
ꝑ om̃s gentes mat̃ est fidelium. Quȩ aut̃ ꝑsona est
apud ysaiam: uidete quasi om̃ino non matris.
nec eius quȩ peꝑit aliquem. & tanĩ quid ei dicit᷑:
Dicent inquit in aurib tuis filii tui quos amise¬
ras. Angustia nobis est in isto loco. facite itaq
nobis & nc̃ locũ: in quo cõmorimur. Tu uͦ dices
in corde tuo. Quis generauit mͥ istos. cum sciam

Expanded text:
a respicit Dominus? Pauciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures autem isti quos recipiunt in tabernacula aeterna. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem. Et tamen quid ei dicitur? «Dicent», inquit, «in auribus tuis filii tui quos amiseras: Angustia nobis est in isto loco, facite itaque nobis et nunc locum in quo commoremur. Tu vero dices in corde tuo: Quis generavit mihi istos, cum sciam
Abbreviated transcription (Latin):
sit nobaen am̃ benedictam. Sit a uobis nomet
am̃i benedictũ: ex hoc utiq ex quo uobis dicit᷑.
Incipitis cm̃ landare. s fine sine laudate. Ex hoc
cipimus quidem laudare dñm: qui a pueri sumꝰ.
s cũ creuerimꝰ. magniq fucrimꝰ: nos ipsos landabi.¬
mus. Non sic pucri. non sic. ꝓꝑt̾ca dicit dñs ꝑ
ẏsaiam. Ego sũ. onsq dñ senescatis ego sũ. Iule
semꝑ lanandus. c̃: qui est. Laudate pueri ex hoc.
landate senes. ousq in scłm: quia sencetus urã
albescet quidem canis sapientis. s non marcescet
pocius uidetur signisicatt pueritia. cun con¬
traria est uana & falsa suꝑbie magnitudo. ꝓidõ
dũm insi pueri non laudant. quia suꝑbi cum
laudare non possunt: sit sencctus nr̃a putrilis.
copueritia seuilis. Id est ut nec sapientia ur̃a
sit cũ suꝑbia : nec humilitas sinc sapientia.
ut laudtus dñm. ex hoc nẽ onsq in scculum.
Quacũq aut̃ in paruulis scã eccłia xp̃i diffim¬

Expanded text:
aedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. «Ex hoccipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate, senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra albescet quidem canis sapientiae, sed non carnis vpotius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc et usque in saeculum.» Quacumque autem in parvulis sanctis Ecclesia Christi di
Abbreviated transcription (Latin):
suã constituit: ne quis de oꝑum meritis gloriet᷑.
quia suic montes gestiant uelut arietes. sine
colles nelut agni ouia: a facie añi cõmota est
tra. ne int̾renis sordib ꝑpetuo remanerent:

Expanded text:
suam constituit, ne quis de operum meritis glorietur: suam constituit, ne quis de operum meritis glorietur: quia sive montes gestiant velut arietes, sive colles velut agni ovium; a facie Domini commota est terra, ne in terrenis sordibus perpetuo remanerent.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. aduertite in scĩs scripturis quã sibi sept
iungant᷑. In sua qͥppe miscłla uocauit impios.
& in ueritate iudicat eos: qui uocati utnire
noluerunt. Nequando dicant gentes. ubi. ẽ. at̃
ubi et as̃ coꝵ. et̃ eis non tohuc eredendus p̃dicat᷑.
om̃ia corꝑa olestia & t̃restria. Nec sic. ẽ. in eelo
ãs nr̃. quasi subtracto edo ruinã sine sede for¬
midet. In celis enĩ & in t̾ra. om̃ia quȩcumq
uoluit fecit. Nec indiget oꝑib suis. tanꝗͣ in
tis collocctur ut mancat: sed in sua et̃uitate ꝑ¬
sistit. in qua manens og̃ia quȩcumq uoluit
fecit in elis & in t̾ra. Neq eñi iam eũ porta.¬
bant ut ad eo fieri possent. quando nͥ ficrent
cũ portare non possent. Ergo in quib est ipse.
tanquã indigentia continet. non ab eis tanquã
indigens continet᷑. Siue sic intelligat᷑ in edis
& in t̾ra om̃ia quęcũq uoluit fecit. uł in suꝑio.¬
rib uł in inferibrib pꝰpłi sui uoluntariã grãm

Expanded text:
te in sanctis Scripturis quam sibi saepe jungantur. In sua quippe misericordia vocavit impios, et in veritate judicat eos qui vocati venire noluerunt. «Nequando dicant Gentes, Ubi est Deus «Ubi est Deus eorum?» cum eis non adhuc credendus praedicatur, omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidet. «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Nec indiget operibus suis, tanquam in eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque voluit fecit in coelis et in terra: neque enim jam eum portabant, ut ab eo fieri possent; quando, nisi fierent, eum portare non possent. Ergo in quibus est ipse, tanquam indigentia continet, non ab eis tanquam indigens continetur. Sive sic intelligatur, «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit,» vel in superioribus, vel in inferioribus populi sui voluntariam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ confundent᷑. quando futuri temporis u̾ba sunt.
quis audeat de reb p̾teritis cogitare: & paulopꝰt
ipsos hostes nr̃os qui nos fugientes ut interime.¬
rent sequebant᷑: id. ẽ. delicta nrã sicut egiptios
in mari obrutos. ita in baptismo dimersa & ex¬
tincta luce clarius intimat dicens. Qm̃ uolun¬
tarius & misericors est ipse: conuertet & misere.¬
bitur nr̃i. Dimerget delicta nr̃a. dimerget in

Expanded text:
«et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, «et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, quis audeat de rebus praeteritis cogitare? Et paulo post, ipsos hostes nostros, qui nos fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta nostra, sicut Aegyptios in mari obrutos, ita in Baptismo demersa et exstincta luce clarius intimat, dicens: «Quoniam voluntarius et misericors est, ipse convertet et miserebitur nostri; demerget delicta nostra, d
Abbreviated transcription (Latin):
plerent᷑. Sed tam̃ dilectissimi. ꝓpła iste quẽ com-¬
memoraui. ętiam grossa corda limauit. & adin¬
telligenda de p̃teritis reb gestis futura incunc¬
tant᷑ getendit: ut non solũ apłica auctoritate
figuras nr̃as illas credamus fuisse. sed nec ab ipsis
ꝓphetis hoc p̃termissum esse. ut etiam coꝵ eloqͥo
pandente uidentes atq gaudentes. certi ac securi
de thesauro di: & noua & uetera concordit᷑ sibuno
choherentia ꝓferamus. Cum eñi tanto pꝰt egressũ
ppłi illus exegrpto. & tanto aute ista ecellȩ tẽpora
hȩc quȩ cõmemorani cecinerit: tam̃ se futura¬
p̃dicere. sine ulla dubitatione testatur. Scdm
dies inquit ꝓfectionis illoꝵ ex egrpto: ostendã
mirabilia illis. Uidebunt nationes & confunden¬
tur. hoc quod hic dictũ est mare uidit & fugit.
Si eñi hicsuerba p̃teriti temporis sicut est uidit
a fugit. occulte futura p̃dicant᷑: uidebunt certe

Expanded text:
pleretur. Sed tamen, dilectissimi, propheta iste quem compleretur. Sed tamen, dilectissimi, propheta iste quem commemoravi, etiam grossa corda limavit, et ad intelligenda de praeteritis rebus gestis futura incunctanter extendit; ut non solum apostolica auctoritate figuras nostras illas fuisse credamus, sed nec ab ipsis Prophetis hoc praetermissum esse, ut etiam eorum eloquio pandente, videntes atque gaudentes, certi ac securi, de thesauro Dei et nova et vetera concorditer sibimet cohaerentia proferamus. Cum enim tanto post egressum populi illius ex Aegypto, et tanto ante ista Ecclesiae tempora haec quae commemoraatur. «Secundum dies,» inquit, «profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur.» Hoc est quod hic dictum est, «Mare vidit, et fugit:» si enim hic per verba praeteriti temporis, sicut est, «vidit» et «fugit,» occulte futura praedicantur; «Videbunt» certe
Abbreviated transcription (Latin):
tem. & transgredicns impictatem residuis heredi.¬
tatis tuç: & non continuit in testimonio irã suã.
miserebitur nr̃i. Demerget delicta nr̃a. demerg&
titis sr̃s. manifestius hic aꝑiri sacroscã mysteria.
In hoc gͦ psalmo quãuis futura intucatur mirabi.
facta est inquit iudea sanctificatio eiꝰ. mare uidit
& fugit. & facta est & uidit & fugit: p̃teriti t̃poris
uerba sunt. Et conuersus est iordanis. & gestierunt
montes. ꝙ cõmota est t̾ra. eodẽ mͦ p̃teritũ sonant:
sine pre iudicio tam̃ intelligendi futura. Alioqͥn
contra ȩuangłicũ testimoniũ cogimur. ętiam illa
non de futuro p̾nuntiata: seo de p̾terito cõmemo¬
rata intelligere. diuiserunt sibi uestimenta mea.
& suꝑ uestem meam miscrunt sortem. Quȩ quãuĩ
uerbis p̃teriti temporis dicta sint: id tam̃ ꝓnu¬
tiabant. qͦo tanto post futurũ in passione dñi cõ¬

Expanded text:
tem, et transgrediens impietatem residuis haereditem, et transgrediens impietatem residuis haereditatis tuae; et non tenuit in testimonium iram suam, miserebitur nostri; demerget delicta nostra, et demerge titis, fratres, manifestius hic aperiri sacrosancta mysteria. In hoc ergo psalmo quamvis futura intueatur mirabili«Facta est,» inquit, «Judaea sanctificatio ejus: mare vidit et fugit:» et «facta est,» et «fugit,» praeteriti temporis verba sunt; et «conversus est Jordanis,» et «gestierunt montes,» et «commota est terra,» eodem modo praeteritum sonant; sine praejudicio tamen intelligendi futura. Alioquin contra Evangelicum testimonium cogimur etiam illa non de futuro praenuntiata, sed de praeterito commemorata, intelligere: «Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem» . Quae quamvis verbis praeteriti temporis dicta sint, id tamen praenuntiabant quod tanto post futurum in passione Domini com
Abbreviated transcription (Latin):
illis bene placuit dõ. ꝓstrati eñi sunt in deserto.
Hȩc aut̃ signrȩ nr̃e facte sunt. Quid uultis ampliꝰ
tr̃s dilectissum: Certe manifestũ est non humana
suspitione. s apłico id. ẽ. diuiuo & dñico magisterio.
D̃ cnĩ loquebat᷑ in cis. & quãuis de carneis irubbb
tam̃ as̃ intonabat. Certe gͦ tanto testimonio ma¬
nifestũ est illa om̃ia figurate gesta nẽ in nr̃a salute
compleri: quia tunc futura p̃nuntiabant᷑. nẽ p̃te¬
rita legunt᷑. & p̃sentia cognoscunt᷑. Audite qͥd
est mirabilius. libroꝵ ueterũ sacramenta occulta
atq uelata. ñnulla exparte a librił sie̾terib reue¬
lari. Hã micheas ꝓpħa ita loquit᷑. Pro ut dios
inquit ꝓfectionis illoꝵ ex ogrpto. ostendã mira¬
bilia illis. U idebunt nationes & confundentur
ab om̃i uigore eoꝵ. manib ora sua obstruent.
auris illis obsurdabunt᷑. delingentes t̾ram uelut
buntur a te. Quis dõ tuo similis auserens miqͥta¬

Expanded text:
n deserto. Haec autem figurae nostrae factae sunt» . Quid vultis amplius, fratres dilectissimi? Certe manifestum est non humana suspicione, sed apostolico, id est divino et dominico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. 4. Audite quod est mirabilius, Librorum veterum sacramenta occultata atque velata, nonnulla ex parte a Libris veteribus revelari. Nam Michaeas propheta ita loquitur: «Prout dies,» inquit, «profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur ab omni vigore eorum: manibus ora sua obstruent, aures illis obsurdabuntur, delingentes terram, velut buntur a te. Quis Deo tuo similis, auferens iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
est eñi t̾ra. s quia male pigra remanserat: cõmo¬
ta est ut solidius firmaret᷑ a facie qñi. Qui con
uertit petram in stagna aquarũ. & rupem i
fontes aquard. Se ipsum cũi & quandam suam
duritiam liquęfecit ad iprigandos fideles suos.
ut fieret in cis fons aquȩ salientis in uitã ȩt̾nã:
quia pͥus cũ ignoraret᷑. aurꝰ uidebat᷑. Inde illi tur.¬
bati sunt. & non expectauerunt donec seript᷑is
aꝑtis influcret atq inundaret in eos qͥ dixtot̃.
Durous est hic scrmo. quis potest cũ audire: Ista
duritia. ista petra conuersa esł in stagna aquaꝵ
& ista rupes in fontes aquarũ: cũ resurgen
exposuit cis incipiens a morse ꝑ om̃s ꝓpłias.
quia sic oportebat ap̃m pati. ꝓmisit spm̃ scm̃¬

Expanded text:
est enim terra; sed quia male pigra remanserat, commoest enim terra; sed quia male pigra remanserat, commota est, ut solidius firmaretur a facie Dominvertit petram in stagna aquarum, et rupem in fontes aquarum.» Seipsum enim et quamdam suam duritiam liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exposuit eis, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, quia sic oportebat Christum pati ; et misit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
rissimos monco. Hii sunt de quib dr᷑. Afferte
dño fili os arictum. Attendite ꝑ om̃s t̾ras. qui
nostis ista mirari & gaudere. atq cantare dño
dõ ur̃o. attendite ista cõplcri ꝑ om̃s gente⁊.
quȩ ante tã longa tempora sigurate gesta atq
p̃oicta sunt: int̾rogate o dicne. Qd est tͥ mare
quod fugisti. & tu iordanis quia conu̾sus es retrorsũ.
montes qͥa gestistis uelut arietes: & colles uelut agni
ouiũ : Quid est o scłm. qͦt tua impedim̃ta cessert̃:
Quid ẽ. tot milia toto orbe fidiliũ huic mundo re¬
quod gaucetis qͥtꝰ in sine dicetur. euge bone scoue.
qm̃ in pancis fidelis fuisti. supra multa te contituã :
quid est qͦd gaudetis quib in finc dicet᷑. uenite be.¬
nedioti patris mei. ꝑcipitt regnũ qͥd uobis ꝑatam
est ab origine mundi : Responaebunt uobis hex
om̃ia. uosq ipsi respondebitis uobis. A facie am̃
cõmota est tra. a facie am̃ dĩ iacob. Quid est a
uobiscũ sũ usq ad ꝯsũmationẽ scłi: Cõmota

Expanded text:
rissimos moneo» : hi sunt de quibus dicitur, «Afferte Domino filios arietum» . Attendite per omnes terras, qui nostis ista mirari, et gaudere atque cantare Domino Deo vestro; attendite ista compleri per omnes gentes, quae ante tam longa tempora figurate gesta atque praedicta sunt. 9. Interrogate et dicite, «Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quia conversus es retrorsum? montes, quia gestiistis velut arietes; et colles, sicut agni ovium?» Quid est, o saeculum, quod tua impedimenta cesserunt? quid est, o tot millia toto orbe fidelium, huic mundo requod gaudetis, quibus in fine dicetur: «Euge, bone serve, quoniam in paucis fidelis fuisti, supra multa te constituam?» quid est quod gaudetis, quibus in fine dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipint vobis haec omnia, vosque ipsi respondebitis vobis: «A facie Domini commota est terra, a facie Dei Jacob.» Quid est, «a vobiscum sum usque in consummationem saeculi» ? Commota
Abbreviated transcription (Latin):
fiat q illi as̃ ante faciem redeunti. quem sibi
a t̾̃go posuerat: & fiat illi retro mare huiꝰ scłi
quod sibi ante cũ illuc laberetur effecerat. &
sic obliuiscat᷑ ea quȩ retro st̃. & in ea quȩ ante
sunt extendat᷑. qd iam conuerso utile.ẽ. Ilãq
antequam conuertatur. si ea quȩ retro sunt obli¬
niscit᷑. dm̃ obliuisert᷑: quia ipsũ retro fecctat.
ad quem doisum posuerat. Et si in ea que
ciem posuerat: quo auidius irruebat. Iorda¬
nis g̾ illos significat. qui grãm baptismi ꝑ¬
ceꝑunt. Et sic iordanis conuertit᷑ retrorsũ.
cũ illi conuertunt᷑ ad dm̃: ut eũ iam retro ñ¬

Expanded text:
fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic obliviscatur ea quae retro sunt, ut in ea quae ante sunt extendatur : quod jam converso utile est. Namque antequam convertatur, si ea quae retro sunt obliviscitur, Deum obliviscitur; quia ipsum retro fecerat, ad quem dorsum posuerat: et si in ea quaeciem posuerat, quo avidus irruebat. Jordanis ergo illos significat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic Jordanis convertitur retrorsum, cum illi convertuntur ad Deum, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mundi factis. in quib sine fructu labo¬
rabat. tanꝗͣ in egypto lateres sub dura dũ a¬
tione diaboli factret. audita uoce dñi dicen.¬
tis. uenite ad me onis qui laboratis o honerati estis.
& ego uos resiciam: desertis atq abiectis sub leuẽ xp̃i
sartinã currert. Rccordetur gͦ unꝰquisq ur̃m.
quem admodũ om̃ia scłaria impedimenta cessert̃.
dissuadentiũ uoces aut eruꝑe non ause sunt. aut
considerato xp̃i nomino ꝑ omãs t̾ras exaltato &
honorato: tremesacte siluerunt. Ergo mare in¬
ait & fagit. ut tͥ sine contradictione ad liberta¬
tem sp̃ualem panderetar uia. Iordanis antem
quẽadmodũ retrorsum conu̾sui sit. nolo extra
uos quęratis. nolo aliqͥd mali suspicemini. In¬
crepat cm̃i dñs quosdam. qui dorsũ ad eũ po
deserit. ꝙa suo creatore auertit᷑: tanꝗͣ fluius
in mare labitur. in huiꝰ scłi amaricantẽ mali¬
tiam. Donũ gͦ illi est ut retrorsũ conu̾tatur.

Expanded text:
hujus mundi factis in quibus sine fructu labohujus mundi factis in quibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto lateres sub dura dominatione diaboli faceret, audita voce Domini dicentis, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam» , desertis atque abjectis sub levem Christi sarcinam currere: recordetur ergo unusquisque vestrum quemadmodum omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissuadentium voces aut erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus qudeserit et a Creatore suo avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uos cognoscitis israhelitas sccłm semen abnihã.
qui estis domꝰ iacob. scđm ꝓmissiont̃ heredes: cog¬
noscite uos ętiam exisse de egyꝑto. qui huic scło
renuntiatis. exisse de pͦpło barbaro: qui con¬
fessione pietatis uos a blasphemiis gentium
seiunxistis. Non est enĩ lingua nr̃a s barbara
quȩ dm̃ laudare non nouit. cui uos cantatis
alleluia. facta est eñĩ iudea scĩficatio eiꝰ in
uobis. Non eñi qui in manifesto iudeus est.
neq quȩ in mauifesto in carne est circũcisio.
s qui in occulto iudeus est. & circũcisione cor¬
dis. Int̾rogate gͦ corda ur̃a. Si ea circũcidit fides.
si purgauit confessio: in uobis facta. ẽ. iudea
scĩficatio eiꝰ. in uobis ifrł potestas eiꝰ. Dedit cñi
uobis potestatem filios dĩ fieri. Iam uͦ recordet᷑
unꝰquisq urm̃ cũ dõ uellet cor applicare. eiꝰq
suaui ugo recedens a pͥstinis ignorantiȩ suȩ
desideriis deuotũ animũ subdere. carnalibꝰq

Expanded text:
Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» Dedit enim vobis potestatem filios Dei fieri . 6. Jamvero recordetur unusquisque vestrum, cum Deo vellet cor applicare, ejusque suavi jugo, recedens a pristinis ignorantiae suae desideriis, devotum animum subdere, carnalibusque
Abbreviated transcription (Latin):
domis ia cob. Itera quippe isrł. qui iacob. Illa uero
turba udeoꝵ quȩ mertto ꝑsidiȩ reꝓbata est uolup.¬
tate caruali uendidit pͥmogenita sua. ut non ad
iacob. s ad esau potius ꝑtineret. Scitis nãq in hoc
mi sterio dictã esse. quia maior seruiet minori.
splialit̃ recedendũ ẽ: ne simus iugũ auetutes
eũ infideloo Sic eñi quisq ierłem clestis fit ciuis
iooneus. cũ pͥmũ huic scło reuuntiauerit: qut̃ad¬
modum ille ppłs in t̾ram ꝓmissionis auei ñ potuit.
nidi pͥus ab egspto recederit. S sicut ille ñ inde
discissit. idi diuino liberatꝰ auxilio: sie nemo cor
isto fine scłi. in hac sic̃ beatus ioħes apłs scribit
hora nouissima: cotidianis ecłiȩ fȩtib in uno qͦq
credente cõpletur. Audite aipłm doctorẽ gentiũ.
doctntem & instruentem. Holo eũi inquit uos¬
ignorare ft̃s. quia onĩ patres nr̃i sub nube sue.

Expanded text:
qui Jacob. Illa vero turba Judaeorum, quae merito perfidiae reprobata est, voluptate carnali vendidit primogenita sua, ut non ad Jacob, sed ad Esau potius pertineret. Scitis namque in hoc mysterio dictum esse, «Quia major serviet minori» . spiritualiter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem coelestis fit civis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo cordisto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docentem et instruentem: «Nolo enim vos,» inquit, «ignorare, fratres, quia omnes patr
Abbreviated transcription (Latin):
quandoquidem humilia isto loco ut scã intel¬
ligamus: ꝑ totum textum psalmi diuinȩ ad¬
monent luterȩ. est & alius intellectus. quem
niecũ caritas ur̃a consideret. Celos nunc
significari arbitror edsgui sedebunt suꝑ du¬
odecim thronos. e cũ dño iudicabunt. Terrã
aut̃ nomine. eeteram multitudinẽ benedictoꝵ

Expanded text:
quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelquandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae autem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
& inelo respicitur ꝓpt̾ spc̃ libertatem. & in t̾ra
ꝓpt̃ corꝑis seruitutem. Ioem quippe alio locodic̃.
Nrã eñi conuersatio in cilis est. Ipsc item dicit.
optimũ sibi et̃. dissolui. O esse cũ arp̃o: manere
& in carne mansiont̃ in t̃ris: simul oportet in¬
telligat dñm dm̃ nr̃m in excelsis habitantera.
quemadmodũ tam̃ cosaem scõs humiles sibi &
in celo respiciat: qm̃ quȩ sursũ sunt sapiunt.
dũ soluti sunt. carnis uinculo: ut ex tota uita
milia respicit in edo & alia in t̾ra: credo quod
in celo iam respicit quos uocauit & babitat in
eis. in t̾ra aut̃ respicit quos uocat. ut habitet
in cis. Istos eñi possidet eelestia cogitantes. illos
excitat terrena sonniantes. S quia difficile op¬
tinemus ut possint & ipsi iam humiles dici qui
nundũ suaui uigo dñi pia colla iunxerunt.

Expanded text:
et in coelo respicitur propter spiritus libertatem, et in terra et in coelo respicitur propter spiritus libertatem, et in terra propter corporis servitutem. Idem quippe alio loco dicit, «Nostra enim conversatio in coelis est» : ipse item dicit, «optimum» sibi «esse dissolvi et esse cum Christo, manere stoli in coelis, et in carne mansionem in terris; simul oportet intelligat Dominum Deum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmodum tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt,  quoniam nondum soluti sunt carnis vinculo, ut ex tota vita humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus in scĩs requiem habens. E xposuit qͥd
dixerit. in excelsis habitans. Hoc eñi planius
est locutus. In scĩs inquid requiem habens. S
qui sunt scĩ nisi humiles. qui pueri laudant
dñm: Itaq adiungit. & pusillanimis dans mag¬
nammitatem. & dans uitam. qui in humilitate
cordis sunt. In quib scĩs requiem habet. his pusillã.¬
nimis dat magnanimitatẽ. Dans utiq magnani.¬
mitatem. excelsos facit. in quib requiẽ habens
in excelsis habitat. S quia pusillanimis dat
magnanimitatem cadem exedsa in quib habitat:
humilia respicit. Seo humilia inquit respicit in
eglo & int̾ra. & gecitauit nos itum quęrert utrũ
eoem in eelo qͥue in t̃ra. an alia in elo. alia in
caruc̃ militamus. Arma eñi militit nr̃e. non
carnalia. s potentia dõ. Unde gͦ potentia. nͥ
quia spũalia: C ũ itaq apłi o in carne ambu¬
let. & spũalit̃ militet: non mirũ si humilitas e̾

Expanded text:
tissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid tissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an alia in coelo, alia in carnem militamus: arma enim militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo» . Unde ergo potentia, nisi quia spiritualia? Cum itaque Apmirum si humilitas ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lunã & stellas cui citaturȩ seruiunt. deseren¬
tes ertatorem: seo non solũ excelsus suꝑ om̃s gen-¬
tes dñs. uerũ etiam supra elos gła ciꝰ. Celi supra
se suscipiuunt cũ. o humiles cũ sccũ habent. consti¬
tuti carne infra cdñ. qui ꝓ illo ñ colunt celum.
Quis cũi sicut dñs dd̃ nr̃ qui in altis habitat. &
bumilia respicit: He quisquã putaret quod in
altis clis habitit. unde humilia t̾rena respiciat
humilia respicit in celo & in terra. In quib gͦ altis
habitat. unde humilia respiciat in oelo & in t̾ra:
An in quib altis habitat. ȩtiam ipsa humilia res¬
picit: Sic cñi exaltat humiles: ut non faciat
suꝑbos. Itaq & tu altis habitat quos exaltat. fa¬
cit q sibi cos eel. ũ. hoc est sedem suam. & cos tam̃
non suꝑbos. s semꝑ subditos intuendo: etiã in ipso
cilo humilia respicit. in quib excelsis habitat.
Sp̃c cr̃ ꝑ rsaiam ita loquit᷑. Hec dicit altissins
in exccdsis habitans. inct̾num nomen ciꝰ. dñs al¬

Expanded text:
erentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eum secum habent, constituti carne infra coelum, qui pro illo non colunt coelum.«sicut Dominus Deus noster, qui in altis habitat, et humilia respicit?» Quisquam putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus al
Abbreviated transcription (Latin):
factus est pat̃: cui dictum. ẽ: patrẽ multarũ gentiũ
posui te. Itultarũ aut̃. ñ quart̾idã. s omiũ. quod
aꝑte dicit᷑. cũ ei dicitur. Et benediceat᷑ in te om̃s
gentes. Paslus itaꝙ xp̃ianoꝵ. se a nomine isrł
arbitret᷑ extremeum. Ilis cñi qui crediderunt ex iu¬
deis in quoꝵ numero pͥncipalit̾ apłos inuenimꝰ:

Expanded text:
atrem multarum gentium posui te. Multarum» autem, non quarumdam, sed omnium ; quod aperte dicitur, cum ei dicitur: «Et benedicentur in te omnes gentes» . Nullus itaque Christianorum se a nomine Israel arbitretur extraneum. Illis enim qui crediderunt ex Judaeis, in quorum numero principaliter Apostolos inven
Abbreviated transcription (Latin):
uidit & fugit. iordanis conu̾sus. c̃. retrorsũ: conte¬
xuit. Montes gesticrunt uelut arietes. & colles
uelut agra ouiũ. Eademq rursus int̾rogat. Qͥ a
est tͥ mare qͦd fugisti. aut tu ioedanis. quia conu̾

Expanded text:
vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum;» contevidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum;» contexuit, «Montes gestierunt velut arietes, et colles velut agni ovium: eademque rursus interrogat, «Quid est tibi, mare
Abbreviated transcription (Latin):
mus in psautio. in exitu isrł de ogypto domus
ucob de ppło barbaro. facta est iudea sc̃ĩficatio eiꝰ.
isrł potestas ciꝰ. mart uidit & fugit. iordanis con¬
uersus est retrorsũ: ne arbitremini nobis nar¬
rari p̃terita. s potius futura p̾dici Q uia illa
quoq miracula cũ in illo ppło fierent: p̃sentia
quidem. s non sine futuroꝵ significatione gere¬
bant᷑. Iodq ut ostenderet qui psallendo ista p̃di¬
cibat. cadem se uerbis agere quȩ illic figuris age
tur. ñ om̃ino ea dixit quȩ ibi gesta sunt: s alit̃
qnȩdam quam illic lecta didicimꝰ. ne uere pu¬
taret᷑ transacta recolere. potius quã uentura p̃ui.¬
dere. Primo eñi iordanem ipsũ non reuersũ esse
retrorsũ. s stetisse legimꝰ ab ea parte qua aquȩ de¬
suꝑ inftuebant: cũ ppłs ille transiret. deinae gesti¬
cutes montes collesq non legimnꝰ. quȩ sic addidit:
ut gciã omia ista repeteret. Nã cũ dixisset mart

Expanded text:
pto: In exitu Israel de Aegypto, domus Iacob de populo barbaro: facta est Iudaea sanctificatio eius, Israel potestas ejus; mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum:» ne arbitremini nobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miracula cum in illo populo fierent, praesentia quidem, sed non sine futurorum significatione gerebantur. Ideoque ut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebatur; non omnino ea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse legimus ab ea parte, qua aquae desuper influebant, cum populus ille transiret; deinde gestientes montes collesque non legimus: quae sic addidit, ut etiam omnia ista repeteret. Nam cum dixisset, «Mare
Abbreviated transcription (Latin):
arietes. & colles uelut agni ouiũs Aitendamꝰ gͦ
qͥd admoncanur. quia & illa facta figure nr̃e fu¬
erunt: o hec dicta ut nos ipsos recognoscamꝰ hor¬
tant᷑. Si eñi gr̃am ddĩ que data est nobis firmo corde
ritinemꝰ. nos sumꝰ isrł semen abralio. nobis dicit
apes: ergo sem̃ abtahȩ estis. Quia sic̃ alio loco
dicit. non in circũ cisione sed inp̃putio deputata est
abraliȩ fides ad iusticiam: & sigitum accepit circũei¬
sionis signacubũ iusticiȩ sidei quȩ est in p̃putio. ut

Expanded text:
colles, velut agni ovium?» 2. Attendamus ergo quid admoneamur; quia et illa facta figurae nostrae fuerunt, et haec dicta ut nos ipsos recognoscamus hortantur. Si enim gratiam Dei quae data est nobis firmo corde retinemus, nos sumus Israel semen Abrahae: nobis dicit Apostolus, «Ergo semen Abrahae estis» . Quia sicut alio loco dicit, «Non in circumcisione, sed in praeputio deputata est Abrahae fides ad justitiam, et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq indicaturꝰ : a t̾ra tam̃ inops crigit᷑. & de
stercore stmꝑͣ ex altat᷑. An forte non exaltat᷑ de
stercore. qui seruiebat desidcriis & noluptatib
uariis: S forte cũ ista iam diceret non crat
inops. non erat pauꝑ. Quid cogo adhuc in gemi¬
scit grauat᷑. babitaculũ qͦd de celo est. suꝑindui
cupieas: Cur ne focte se extollat. colaphitat᷑.
s sũbditut angło sathaniȩ stimulo carnis suş :
Aitus est quidem habitante in se dño. & habens
cũ spm qui scrutatur om̃ia. ętiã altitudinẽ dĩ.
Iteq in glo est: sed & ineclo dñs humilia respi

Expanded text:
 judicaturus; a terra tamen inops erigitur, et de stercore pauper exaltatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficitur lans. Illa oppressa atq delcta: qͥ głatur
in dño głitur. Non cantant ista. qui sc̃ magnos
putant. Non cantant ista. qui cognoscentes dm.
non sicut dm̃ glorificauerunt. aut gr̃as egerunt.
Sc̃ laudant illi non dm̃. non cm̃ pueri st̃. Nomcu
suũ pocius p̃dicari uolunt: & non laudatit nom̃
dm̃. Itaq enanuerunt in cogitationib suis. &
obseuratũ est insipiens cor coꝵ. & dicentes se asse
sapientes: stulti facti sunt. Uoluerunt nomen
suũ altissime & latissime diffamari: cito ipsi in
angastias transituri. Dm̃ decet. dñm nr̃m aecit

Expanded text:
perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, in Domino glorietur . Non cantant ista qui se magnos putant; non cantant ista qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant illi, non Deum; non enim pueri sunt. Nomen suum potius praedicari volunt, et non laudant nomen Domini. Itaque evanueruiens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decet, Dominum decet
Abbreviated transcription (Latin):
singulare humilitatis exemplũ. suꝑbiam ueteris
hominis ad innouandam humilit̾ uitam. simili¬
tudine puerilis ętatis accusat. Quaꝓpt̃ dilcctissi¬
mi cũ cantari auditis inpsalmis. laudait pueri
añm: ne arbitremini ad uos istam exhortatio¬
nẽ ñ ꝑtinere. qui iam corꝑis pueritiam suꝑgres¬
si: uł iuncnili accort uirescitis. uł senili hono.¬
suꝑbia: Ipsa cñi de uana granditate p̃sumens.
non sinit hominẽ ambulart partã uiã. & intra¬
ut ꝑ angustã portã. Puer aut̃ facile intrat ꝑan
gustũ. & idto nemo nͥ ut puer uttrat ui regnã
cloꝵ Quid aut̃ suꝑbis malitia deteriꝰ. quȩ
p̃positũ non uult habere nec dm̃: Nam scrip.¬
tũ est: initiũ suꝑbit hominis. apostatare a deo.
Hanc se aduersus diuina p̃cepta tamidis ocr.¬
uicib erigentẽ. & suaui iugo am̃ resistentem
dcicite. fr̾angut. cõminiute. atq consumite: &
landate pucri dñm. Laudate noñ dĩ. Iua cãi
ꝓsitata o extincta: ex ort infantiũ & lactentium

Expanded text:
ingulare humilitatis exemplum superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honosuperbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coelorum. Quid autem superbiae malitia deterius, quae praepositum non vult habere nec Deum? Nam scriptum est, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Istrata et exstincta, ex ore infantium et lactentium
Abbreviated transcription (Latin):
collaudati. recipiant᷑ ab eis in tab̾nacula et̃na.
quos amicos sibi de mamona iniqͥtatis in huiꝰ
uitȩ mortalitate fecerunt. Cis qͥppe dic̃ apłs.
Si nos uobis celestia scminauimꝰ. magnũ est
fueruit ꝑ suã malitiã quid facti sint ꝑdm̃ gr̃am.¬

Expanded text:
collaudati recipiantur ab eis in tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est fuerint per suam malitiam, et quid facti sint per Dei gra
Abbreviated transcription (Latin):
descendat loquitur. Eoet ioħes manentẽ in se
loquitur. In principio eit uerbũ: & uerbũ erat
apus dm̃. & d̾s erat uerbũ. Hoc erat in principio¬
apua dm̃. Om̃ia ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso
factum est nichil. Capt si potes. arripe. cibꝰ est.
Se dictarus es mͥ. Ille quidem cibus ẽ sed ego
infans sũ. Lactandus sũ: ut idoneus fieri posĩ
ad manducandũ cibũ. Ergo quia tu lactt nutri¬
endus es. ille autt̃ cibus est: ipse cibus ꝑ carnẽ
tibi traiectus.ẽ. ad fauces. Quomͦ ergo cibũ mat̃
comedit. ut ꝑ carnem traiciat ad infantem lac
factum: sic cibus angłoꝵ dñs. uerbũ earo factũ
est. & factus .c̃. lac. & dicit apłs. Lac uobis potũ
dedi non escam. Nondũ eñi poteratis. sed nec
adhuc quidem potestis. Ergo dando lac. des¬
cendit ad paruulos. a quia. descendit: descenden¬
do dedit. Ait eñi. Nũquid aixi aliquid me¬

Expanded text:
descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Dapud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus Angelorum Dominus «Verbum caro factum est,» et factus est lac: et dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
posset: ipse autẽ uidert illa uteũq posset. quȩ tibi
loqui non posset. Itaq si semꝑ manere uellet in co
quod uidebat. & loqui non poterat: te non leuaret
ubi & tu posses uidere. Qo autẽ fecit : Descenait.
loquimur ut caꝑt possitis. quia & xp̃s talẽ se fecit
nascendo & patiendo: ut possent de illo homines
loqui. Quia de homine homo facile loquit᷑. de
dõ homo quando loquit᷑. sic quomͦ aĩ. ẽ: Homo
autẽ de homine facile loquit᷑. Ut ergo magni
desccuderent ad paruos. & non illis tam̃ loqueren.¬
tur nisi magnũ: ipse qui magnus erat factus est
paruulus. ut de illo magno parui loquerentur.
Audistis mͦ quod dico cum apłs legeretur: si aurt
abuertistis. Dixit boc. Hon potui loqui uobis
quasi spñalib. s quasi carnali. Ergo spũalib
in gxoelsis loquitur. carnalib autẽ ut loquat᷑ desocii.¬
dit. Nlam ut sciatis quia cũ descendit: de illo qui

Expanded text:
posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi loqui non posset. Itaque si semper manere vellet in eo quod videbat, et loqui non poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. Quid autem fecit? Descendit. loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sic, quomodo Deus est? Homo autem de homine facile loquitur. Ut ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
nificart alȩ scale. se fete meliis in. telligunt᷑
om̃s boni in allis scalis. & ascendenes & descendentes. Hon
cñi frustra non dictum.s. cadentes. sed descendentes.
Multũ autẽ interest init̾ descendere & cadere. Nam
quia occidit adã: ideo descendit. xp̃s. Ille cecidit: ille
aesccadit. Ille cicidit suꝑbia. ille descendit miscdłia.
Non autẽ solus ipse descendit. & quidem de celo
ipse soltis descenait. s multi imitantes eũ scĩ descen¬
dunt ad nos: c̃ descenduͣnt ad nos. Nã in quadam
altitudine cordis habitabat apłs. cũ diceret: siue
eñi mente excessimus dõ. Iam quod mente excesserat:
dõ excesserat. E xcidens cm̃ omt̾m humanã fragili¬
tatt̃. om̃em scłl temporalitatt̃: om̃ia quecũq nascendo
& occidendo uanescunt. transcuntia hec: habitabat
corde in quadam ineffabili contẽplatione quantum
potenit. De qua dicit: quia aucdiuit ineffabilia uerba.
quȩ non licet homini loqui. Sed tibi illa loqui non

Expanded text:
e, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non