comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem credis unigenitũ ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. mutabilẽ
crediseum de quodicit euuangłium. In principio erat
uerbum. & uerbum erat apud dm̃. & ds̃erat uerbum.
dicã de spũ scõ. quando illũ quẽ uerũ dm̃ filium & uerũ
confiteris dm̃ mutabilẽ credis. qđ utiq noncrederes. si for¬
mam serui. Aforma dĩ esse susceptam non formam dĩ.
In formã serui mutatã. tam quã catholicus crederes &
uisibili homine ad sumpto ꝑmansisse in uisibilem dm̃.
non carnaliter sed spiritaliter cogitares. Nec contendo
diffideres: sed intellegendo conspiceres. & spm scm̃ uisi¬
bili suamanente natura nullomodo. in ignis aut colum¬
bȩ speciem mutata adq. conuersa. ꝑ subiectã creaturam
apparuisse. sicut uoluit uisibiliter. tu posses considare
fideliter. memento tamen nec maiorem patrem spũ scõ
nec adoratum patrem abspũ scõ. ullis diuinis testimo¬

Expanded text:
tabilem credis! Unigenitum per quem facta sunt omnia mutabilem tabilem credis! Unigenitum per quem facta sunt omnia mutabilem credis: eum de quo dicit Evangelium, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum;  sancto, quando illum quem verum Filium Dei et verum confiteris Deum, mutabilem credis? Quod utique non crederes, si formam servi a forma Dei esse susceptam, non formam Dei in formam servi esse mutatam, tanquam catholicus crederes; et visibili homine assumpto, permansisse invisibilem Deum, non carnaliter, sed spiritualiter cogitares; nec contendendo diffideres, sed intelligendo conspiceres: et Spiritum sanctum invisibili sua manente natura, nullo modo in ignis aut columbae speciem mutata atque conversa, per subjectam creaturam apparuisse, sicut voluit visibiliter , tu posses considerare fideliter. Memento tamen, nec majorem Patrem Spiritu sancto, nec adoratum Patrem ab Spiritu sancto, ullis divinis testimo
Abbreviated transcription (Latin):
diceres. tua nãq ista sunt uerba ea inquis quae de inui¬
sibilitate omni tenentis dĩ. ꝓsecutus etiam & ipse licet
pis filius sane informa hominis. pater autẽ. neq
inspecie columbȩ. nec informa hominis nec aliquan¬
douertit se informas. sed nec aliquando uertitur.
de quo scriptum . ẽ. Egosum qui sum & non sum muta.¬
tus. De inde adiungis & dicis. filius sane in forma dĩ
constitutus. lam ut ipse ꝓtulisti. formã serui accepit.
qđ non pater sp̃s aequȩ sc̃s suscepit speciem columbȩ
quam non suscepit pater. Scito ergo inquis qr unus. ẽ.
inuisibilis. unus &iam in capabilis adq: in mensus. hec
cogitare quid diceres . Homo esenim quilegis inscriptu¬
risscĩs Ego sum quisum & non sum mutatus. Et cum
uerba ista sint non pacrissolius: sed ipsius trinitatis. quȩ
unus ẽ ds̃ tu ea patri tantum modo tribuens filium mu-¬

Expanded text:
diceres. Tua namque ista sunt verba: Ea, inquis, quae de invidiceres. Tua namque ista sunt verba: Ea, inquis, quae de invisibilitate omnipotentis Dei prosecutus sum, etiam et ipse, licetnis: Filius sane, in forma hominis: Pater autem, neque in specie columbae, nec in forma hominis; nec aliquando vertit se in formas, sed nec aliquando vertetur: de quo scriptum est, « Ego sum qui sum, et non sum mutatus. » Deinde adjungis, et dicis: Filius sane in forma Dei constitutus jam, ut ipse protulisti, formam servi accepit, quod non Pater: Spiritus aeque sanctus suscepit speciem columbae, quam non suscepit Pater. Scito ergo, inquis, quia unus est invisibilis, unus etiam incapabilis atque immensus. Haec cogitare quid diceres? Homo es enim, qui legis in Scripturis sanctis, Ego sum qui sum, et non sum mutatus . Et cum verba ista sint, non Patris solius, sed ipsius Trinitatis, quae unus est Deus; tu ea Patri tantummodo tribuens, Filium mu
Abbreviated transcription (Latin):
luminosa ꝑ noctem. Deniq neputaretur columba
uel flammam ad substantiam ꝑtinere sp̃s scĩ. uel
quod se in haec uisibilia tantȩ maiestatis naturae
conuerterit aut inunitatem ꝑsonȩ suȩ ista suscepe¬
rit. Num quam postea sic apparuisse legitur sp̃r
effigiem in qua hominibus apparer& ac de¬
inde illa species prȩterir&. sed unitatẽ ꝑsonȩ suȩ ma¬
nente in uisibili dĩ forma accepit uisibilem hominis for¬
mam. Non solũ natus . ẽ in ea de homine matrẽ. uerum
&iam creuit in ea & manducauit. & bibit & dormiuit
in ea & occisus est in ea. Et resurrexit in ea. & ascendit
incȩlum & sed et ad dexterã patris inea. Adiudicandos
uiuos & mortuos est uenturus in ea. et in regno suo ei qui
illi subiecit om̃ia erit subiectus in ea. Haec tu in mea
responsione breuiter dicta quae nunc aliquanto latiur
ut uel sic in tellegeres explicaui. Ad tendere & conside¬
rare noluisti. in ruensintanta blasfemia ut naturam

Expanded text:
luminosa per noctem . Denique ne putaretur columba luminosa per noctem . Denique ne putaretur columba vel flamma ad substantiam pertinere Spiritus sancti, vel quod se in haec visibilia tantae majestatis natura converterit, aut in unitatem personae suae ista susceperit, nunquam postea sic apparuisse legitur Spirieffigiem, in qua hominibus appareret, ac deinde illa species praeteriret; sed in unitatem personae suae, manente invisibili Dei forma, accepit visibilem hominis formam; non solum natus est in ea de homine matre, verum etiam crevit in ea, et manducavit, et bibit, et dormivit in ea, et occisus est in ea, et resurrexit in ea, et ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris in ea, ad judicandos vivos et mortuos est venturus in ea, et in regno suo, ei qui illi subjecit omnia, erit subjectus in ea. Haec tu in mea responsione breviter dicta, quae nunc aliquanto latius, ut vel sic intelligeres, explicavi, attendere et considerare noluisti, irruens in tantam blasphemiam, ut naturam
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã adunitatẽ ꝑ sonȩ suȩ. quam uisse ꝑ subiectã
creaturã uisibiliter & ipse siueꝑ colum bȩ speci
ꝑ colum bȩ speci¬
em. siue ꝑ linguas igneassit demonstrare dignatus . Num
minor patre. Ad haec tu quasi respondens non tamen
respondisti. Non enim potuisti ostenđe spũscõ alicubi
patrem dictum fuisse maiorem sicut filius ꝓpt̃ formã
serui dixit pat̾ maior meest. & cũ ego dixerim sp̃m
sc̃m. non adunitatẽ ꝑ sonȩ suȩ ullam suscepisse creaturã
tu ita sp̃m scm. In columba & igne apparuisse dixisti
ꝑsona est. Ad horã qͥppe apparuerunt illa quȩ sp̃m
scm̃ significando monstrarent uisibiliter inuisibilem
columba ꝓpt̾ amorẽ scm̃. Ignis autẽ ꝓpter caritatis
lumen adq. feruorem. Et ꝑ acto significationis officio
corporales ille species transierunt. Adq esse ulterius
destiterunt. sicut columna ignis nubulosa ꝑdiem.

Expanded text:
creaturam ad unitatem personae suae, quamvis se per subjectam creaturam ad unitatem personae suae, quamvis se per subjectam creaturam visibiliter et ipse, sive per columbae olumbae speciem, sive per linguas igneas sit demonstrare dignatus , nunqminor Patre. Ad haec tu quasi respondens, non tamen respondisti. Non enim potuisti ostendere Spiritu sancto alicubi Patrem dictum fuisse majorem, sicuti Filius propter formam servi dixit, Pater major me est . Et cum ego dixerim, Spiritum sanctum non ad unitatem personae suae ullam suscepisse creaturam; tu ita Spiritum sanctum in columba et igne apparuisse dixisti,persona est. Ad horam quippe apparuerunt illa, quae Spiritum sanctum significando monstrarent visibiliter invisibilem; columba, propter amorem sanctum; ignis autem, propter charitatis lumen atque fervorem; et peracto significationis officio, corporales illae species transierunt, atque esse ulterius destiterunt; sicut columna nubis, nebulosa per diem,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi Nonitaq dico filium ingenitum sed patrẽ genito¬
rens filium genitũ. hoc tamen genuit pater quod est
Alioquin non est uerus filius. si quod est pater non est
filiur Sicut departub animalium supra iam diximꝰ
Etiam ad hoctu. nec uerũ nec falsum aliquid ꝓtulisti
Nono decimo loco quia poposceras ame ut ostendere
aequalitatẽ esse patri sp̃m scm. respondi tibi dics quid
est autem quod poscis ut ostendam tibi. ae qualẽ patri
sc̃õ. sicut potuisti ostendẽ defilio ꝓpter formam serui
Scimus enim inquam dictum esse patrẽ filio. eẽ. maiore
quia in forma serui erat filius. Et adhuc informaese
humana filius quã leuauit incęlum ꝓpterea deillo
dictum est quod & nunc interpellat pronobis. Et
sempit̃ na erit in regno haec eadem forma in mortalis
ꝓpt̃ qđ dictum est . Tunc & ipse filius subiectus erit ei
qui illi subiecit om̃ia. Nam despũ scõ quinullã suscepit

Expanded text:
dixi: Non itaque dico Filium ingenitum; sed Patrem genitodixi: Non itaque dico Filium ingenitum; sed Patrem genitorem, Filium genitum. Hoc tamen genuit Pater quod est: alioquin non est verus Filius, si quod est Pater non est Filius; sicut de partubus animalium supra jam diximus. Etiam ad hoc tu nec verum nec falsum aliquid protulistNono decimo loco, quia poposceras a me, ut ostenderem aequalem esse Patri Spiritum sanctum; respondi tibi dicens: Quid est autem quod poscis, ut ostesancto; sicut potuisti ostendere de Filio, propter formam servi? Scimus enim dictum esse Patrem Filio majorem esse, quia in forma servi erat Filius; et adhuc in forma est humana Filius, quam levavit in coelum: propterea dictum est de illo quod et nunc interpellat pro nobis . Et sempiterna erit in regno haec eadem forma immortalis: propter quod dictum est, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia . Nam de Spiritu sancto qui nullam suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
pientem. quid est ergo quod dixisti. sed uere solura¬
pien uat :eempe quo ꝑ ueneris & quanta blas femia
Septimo decimo loco egi tecum quo detiam filiur non
solus pater infectussit hoc est factis nonst. dixceras
enim ideo a uob̵ unum dm̃ ꝓnuntiari. quia unus est
suꝑ om̃ia innatus in fectur Respondens ergo huic
audaciȩ tuȩ sic autẽ inquam dicis patrẽ infectum.
quasi filius factussit ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. De inde
addidi Scito factum eẽ filium sed in forma serui
Namin forma dĩ usq adeo non est factur ut ꝑ illum
facta sint om̃ia. Si enim ipse factus . ẽ. inquã non per
illum sunt om̃ia facta sed c&era. Ad hȩc tu cũ
tota tii ꝓlixitate sermonis itanihil quod di¬
ceris inuenisti. ut hinc om̃ino tam quã id non audie
ris conticisceres: DE INGENITO PATRE
Ictauo decimo loco &iam de innato patre id est in¬
genito quia & hoc dixeras tecum agendum putaui &

Expanded text:
pientem? Quid est ergo quod dixisti, Sed vere solus sapientem? Quid est ergo quod dixisti, Sed vere solus sapiens Pater? Nempe quo perveneris, et a quanta blasphemia e infecto Deo. Septimo decimo loco egi tecum, quod etiam Filius, non solus Pater, infectus sit, hoc est, factus non sit. Dixeras enim ideo a vobis unum Deum pronuntiari, quia unus est super omnia innatus, infectus. Respondens ergo huic audaciae tuae: Sic autem, inquam, dicis Patrem infectum, quasi Filius factus sit, per quem facta sunt omnia. Deinde addidi: Scito factum esse Filium, sed in forma servi. Nam in forma Dei usque adeo non est factus, ut per illum facta sint omnia. Si enim ipse factus est, inquam, non per illum facta sunt omnia, sed caetera. Ad haec tu cum tota tui prolixitate sermonis, ita nihil quod diceres invenisti, ut hinc omnino, tanquam id non audieris, conticesceres. CAPUT XVIII. De ingenito Patre. Octavo decimo loco etiam de innato Patre, id est ingenito, quia et hoc dixeras, tecum agendum putavi, et
Abbreviated transcription (Latin):
audetis insipientẽ esse sapientiam dĩ. Ad hȩc tu sapientẽ
solum in quis patrem prȩdicat paulus beatus apłs dier
sic soli sapienti dõ. Sed requirenda .ẽ. in quisratio quẽ¬
admodum solus sapiens. Non quod xp̃s nonsit
sapiens sed quȩris de inceps & adiungis. quo¬
modo sapientẽ confitearis & xp̃m. Nam post nulla
quȩ ad rem non ꝑtinentia texuisti. ut sermonẽ tẽpusq
ꝓ duceres etiam hoc inseruisti uerbistius ut diceres
Sed uere solus sapiens pat̃ quasi apłs dixerit soli sipienti
esie uisi piens om̃ino nec poterit. Non ꝑ gram particeps
sapientiae. sed sapiens inmobilitate adq inmutabili¬
tate naturȩ. Namsi tibi dicã ita neuero. Ohono
xp̃iano nomine gloriaris. Xp̃ssic est sapiensut non
siereresepiens Ergo ne xp̃r qui est uerus dr̃ non.e.
uere sapiens. Nonnẽ ita subhac interrogatione cure¬
baueris. ut continuo respondeas xp̃m ueruim esse r̃¬

Expanded text:
audetis? insipientem esse sapientiam Dei. Ad haec tu: Sapientem audetis? insipientem esse sapientiam Dei. Ad haec tu: Sapientem solum, inquis, Patrem praedicat Paulus beatus apostolus, dicens sic: « Soli sapienti Deo. » Sed requirenda est, inquis, ratio quemadmodum solus sapiens, non quod Christus non sit sapiens. Sequeris deinceps, et adjungis quomodo sapientem confitearis et Christum: nam post nonnulla, quae ad rem non pertinentia texuisti, ut sermonem tempusque produceres, etiam hoc inseruisti verbis tuis ut diceres, Sed vere solus sapiens Pater: quasi Apostolus dixerit, Soli sapienti esse insipiens omnino, nec poterit; non per gratiam particeps sapientiae, sed sapiens immobilitate atque immutabilitate naturae. Nam si tibi dicam, Itane vero, o homo qui christiano nomine gloriaris, Christus sic est sapiens, ut non sit vere sapiens? ergone Christus qui est verus Deus, non est vere sapiens? nonne ita sub hac interrogatione turbaberis, ut continuo respondeas, Christum vere esse sa
Abbreviated transcription (Latin):
geris quomodo eum uidebat. quẽ sibi cupiebat ostend
quia utiq si dm̃ in substantia qua ds̃ est uider& ꝓfecto.
ut si illi ostender& non rogar& dixi etiam esse xp̃mui
sibilium & in uisibilium creatorem ut ipsum probarem
ꝑsubstantiam suam non esse tusibilem a quo creari non
solum uisibilia uerũ etiam in uisibilia potuerunt. Ad
haec tures ponđe conatus quã multa quẽ ad rem non ꝑ¬
tinent dixeris. Intueantur qui legunt. et tamen de
moyse cur sibi dm̃ cũ quo loquebat᷑ uellet ostendi
si eius naturã substantiamq. cernebat. prorsus nihil
aususes dicere. Et adhuc adfirmare non destiasti
dĩ filium in uisibilium creatorem. Et ante quã formã
serui acciper&. in forma dĩ fuisse uisibilem quẽ suꝑius
in formã serui underi potuisse. in substantia uero suȩ
Sexto decimo loco quia depatre tantum dixisse a¬
postolum dixeras. soli sapienti dõ. Ego dixi. ergo solus pa¬
ter est ds̃ sapiens. Et non est sapiens ipsa dĩ sapientia.

Expanded text:
t ostendi; quia utique si Deum in substantia qua Deus est videret, profecto ut se illi ostenderet non rogaret. Dixi etiam esse Christum visibilium et invisibilium creatorem, ut ipsum probarem per substantiam suam non esse visibilem, a quo creari non solum visibilia, verum etiam invisibilia potuerunt. Ad haec tu respondere conatus, quam multa quae ad rem non pertinent dixeris, intueantur qui legunt: et tamen de Moyse, cur sibi Deum cum quo loquebatur, vellet ostendi, si ejus naturam substantiamque cernebat, prorsus nihil ausus es dicere: et adhuc affirmare non destitisti, Dei Filium invisibilium creatorem, et antequam formam servi acciperet, in forma Dei fuisse visibilem; quem superius in forma servi videri potuisse, in substantia vero suae Sexto decimo loco, quia de Patre tantum dixisse Apostolum dixeras, Soli sapienti Deo ; ego dixi: Ergo solus Pater est Deus sapiens, et non est sapiens ipsa Dei sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
potentiam pater filio dederit anminorem. sĩ tantum non
solum potentem potens. uerum etiam om̃i potentẽ genuisse
dicatur. Credatur intellegat᷑ omp̃s. Siminorem quomo¬
do om̃ĩa quȩ hab& pater filii sunt. Si patris om̃i poten¬
tia filu non est quo modo quaecumq pat̾ facit haec &
filius similiter facit : qđ utiq non potest si omp̃s non est
ac ꝑ hoc quod ait apłr. Beatus & solus potens non cogor
depatre tantũ modo acciꝑe sed de dõ quod est ipsa tri¬
nitas. Loquens enim adtimotheum. Prȩcipio inquid
tibi corã dõ quiuiuificat om̃ia. & xpo iħu. qui cestimo¬
nium reddidit sub pontio pilato bonã confessionem:¬

Expanded text:
potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem potens, verum etiam omnipotentem genuisse dicatur, credatur, intelligatur omnipotens: si minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia Filii non est, quomodo quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit? quod utique non potest, si omnipotens non est. 2. Ac per hoc quod ait Apostolus, Beatus et solus potens: non cogor de Patre tantummodo accipere; sed de Deo, quod est ipsa Trinitas. Loquens enim ad Timotheum: Praecipio, inquit, tibi coram Deo, qui vivificat omnia, et Christo Jesu qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bona
Abbreviated transcription (Latin):
& filius. sed potentior pat̃filio. ut auctorib & doctorib
uob̾ potuerit potem potens. Nec potuerit omĩ potentem
gignere omp̃s. Ac ꝑ hoc si hab& pat̾ omĩpotentia quam ñ
hab& filius Falsum .ẽ. quod ait filius. om̃ia quȩ habet
pat̾ mea sunt. De inde si aliquid facit pat̃. quod facere
non potest filius. merito dicit᷑ potentior pater quã filitir
cum uero dicat. quȩ cũq pat̾ facit. haec & filius similiter
facit. Nonne melius audit᷑ ipse quã uos. melius quȩ ipsi
creditur dicenti. quã decipientib. uob̾. Sed potentiam pat̃
inquis a nemine filius uero accepit a patre. Natemur & nos
filium abillo accepisse potentiam. de quo natus ẽ. potens
patri uero potentiam nullus dedit. qr nullus eum genuit.
Cignendo enim dedit potentia pat̃filio. Sicut om̃ia quȩ
hab& insubstantia sua gignendo dedit ei quem genuit de
substantia sua. Sed quęritur utrum tantam quanta ipsi. ẽ.

Expanded text:
et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus vobis potuerit potentem potens, nec potuerit omnipotentem gignere omnipotens. Ac per hoc si habet Pater omnipotentiam quam non habet Filius, falsum est quod ait Filius, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Deinde si aliquid facit Pater, quod facere non potest Filius, merito dicitur potentior Pater quam Filius: cum vero dicat, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; nonne melius auditur ipse quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam decipientibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius vero accepit a Patre. Fatemur et nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia sua. Sed quaeritur utrum tantam, quanta ipsi est,
Abbreviated transcription (Latin):
non possit. Cur non & caelestes uirtutes pariter in ui.¬
sibiles ꝓnuntias. quando nec ipse obtutib humanis
uideri possunt. Ita hoc dicis quasi possit ab homine
conp̃hendi. quisille sit modus quo caelestes uirtutes
sunt inuisibiles. Aut ad hoc quȩrendum. eẽ. debeamꝰ
intenti dicente scriptura. Altiora te ne quȩsieris qđ p̃¬
ceptum ipse contemnens aususes dicere. Angłm uideri
ab ar changło. archangelum ab angelo non uideri.
Satis quod ostendi non esse consequens ut ideo credamꝰ¬
in forma dĩ. uisibilem filium quia scriptum. ẽ. in uisibili
soli dõ. quod tu depatre sic te accipere demonstrabas.
Tam quã filius inuisibilis nonsit. Cũ eum inuisibilium crea¬
torẽ scripturȩ testet᷑. uerũ turestat ut dicas. Ambo quidẽ
inuisibiles sunt. Id .ẽ. pat̃ & filius. sed pat̃ inuisibilior est
ac sidando aliquid patri quod non sit filii. mendacẽ facis

Expanded text:
non possit; cur non et coelestes virtutes pariter invinon possit; cur non et coelestes virtutes pariter invisibiles pronuntias, quando nec ipsae obtutibus humanis videri possunt? Ita hoc dicis, quasi possit ab homine comprehendi quis ille sit modus, quo coelestes virtutes sunt invisibiles; aut ad hoc quaerendum esse debeamus intenti, dicente Scriptura, Altiora te ne quaesieris . Quod praeceptum ipse contemnens, ausus es dicere angelum videri ab archangelo, archangelum ab angelo non videri. Satis sit, quod ostendi non esse consequens ut ideo credamin forma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibiles sunt, id est, et Pater et Filius, sed Pater invisibilior est: ac sic dando aliquid Patri quod non sit Filii, mendacem facias
Abbreviated transcription (Latin):
quas enuntiare usitatis nominib possumus Num quid
bonitas & sapientia & clementia. & potentia partesit̃
unius uirtutis quam simplicem. eẽ. dixisti. Si dixeris par¬
tessunt. simplex ergo uirtus ex partib constat. & simplex
ista uirtus te definiente unus.ẽ. dr̃. Ergo dm̃ expartib:
conpositum esse dicis nondico inquis. non sunt ergo par¬
tes. & tamen quattuor sunt. & una uirtus. ẽ. ea dem quȩ
simplex . ẽ. Siergo in una patris ꝑsona & plura inuenis.
s& partes. non inuenis. quanto magis pater & filius
Et ꝓpter unius cuiusq ꝓprietatẽ tres ꝑsonȩ sunt. &
ꝓpter singulorum ꝑfectionem partes unius dĩ non sun
& uirtutẽ. De uirtute ꝓcedentẽ non uis eandem hab̾e
naturam. hoc falsum dicis. hoc contra fidem rectam.
& catholicam dicis.
Vnde iam dixi suꝑius quoduisum est esse dicen¬
dum. Sed si obhoc inquisfilius in uisibilis a te
ꝓnuntiatur. eo quod oculis humanis contemplari

Expanded text:
quas enuntiare usitatis nominibus possimus; numquid quas enuntiare usitatis nominibus possimus; numquid bonitas et sapientia et clementia et potentia partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, Partes sunt; simplex ergo virtus ex partibus constat, et simplex ista virtus te definiente unus est Deus. Unum ergo Deum ex partibus compositum esse dicis? Non dico, inquis. Non sunt ergo partes: et tamen quatuor sunt, et una virtus est, eademque simplex est. Si ergo in una Patris persona, et plura invenis, et partes non invenis; quanto magis Pater et Filiuset propter uniuscujusque proprietatem tres personae sunt, et propter singulorum perfectionem partes unius Dei non sunt? et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam dicis. unde jam dixi superius, quod visum est dicendum. Sed si ob hoc, inquis, Filius invisibilis a te pronuntiatur, eo quod oculis humanis contemplari
Abbreviated transcription (Latin):
magis pars trinitatis esse non potest quicumq unus intri¬
mus. quid aliud dicere de prȩhendimꝰ nisi qđ auge¬
atur adherente homine. & recedente minuatur.
trinitatis tertia parsest unus . Nec maior pars
duo quam unus est ibi. Nec maius aliquid st̃ om̃s
quã singuli quia spiritalis non corporalis est
magnitudo qui potest capere capiat. qui autẽ non
expartibus eẽ conpositum. & quia de patre hoc
ius intellegi ille inquis quod est uirtus ẽ ingenita
simplex. Et tamen in hac simplici uirtute quã mul¬
ta comiemoraueris. Videnã suꝑiora uerba tuast̃
ds̃ dm̃ genuit . dñs dñm genuit. Rex regem genuit
creator creatorem genuitꝰ. bonus bonũ genuit sapiens
sapientem genuit. clemens clementẽ. potens potentem
Curergo in uirtute simplici qđ ẽ. ds̃ nontimuisti:
Tot cõmemorare uirtutes ut enĩ omittam quat tuor
quas loco supiore posuisti. Et alias quattuor dicã

Expanded text:
magis pars Trinitatis esse non potest, quicumque unus in trimagis pars Trinitatis esse non potest, quicumque unus in trimus, quid aliud dicere deprehendimur, nisi quod augeatur adhaerente homine, et recedente minuatur? Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli: quia spiritualis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere, capiat : qui autem nonex partibus esse compositum. Et quia de Patre hoc vis intelligi, Ille, inquis, quod est, virtus est ingenita, simplex. Et tamen in hac simplici virtute quam multa commemoraveris, vide. Nam superiora verba tua sunt: Deus Deum genuit, Dominus Dominum genuit, Rex Regem genuit, Creator Creatorem genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem genuit, clemens clementem, potens potentem. Cur ergo in virtute simplici, quod est Deus, non timuisti tot commemorare virtutes? Ut enim omittam quatuor quas loco superiore posuisti, et alias quatuor dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ dñm dm̃ esse nr̃m didicimus. ꝓfecto cumei soli
ea quae dõ debet᷑ seruitute seruimus. dño dõ solinos
seruire confidimus. Ergo inquis ds̃ pat̃ pars est dĩ.
Et hii tres quia unius substantiae sunt. unum sunt
& summȩ unum sunt ubi nulla naturarum nulla. ẽ.
diuersitas uoluntatum. Si autem natura unũ ess&.
& consensione non essent. Non sum mȩ unum essent.
Si uero natura dispares essent unum non essent. Hu
ergo tres qui unum sunt ꝓpt̃ ineffabilem coniuncti¬
onem deitatis. quia in effabiliter copulat᷑ unꝰ ds̃ est.
Porro autem xp̃s una ꝑ sonaest geminȩ substantiae
quia & dis̃ & homo ẽ. Nec tamen dĩ pars huiꝰ ꝑsonȩ
dici potest. Alio quin filius dĩ. dr̃ antequã susciper&
formam serui nonerat totus & creuit cum homodi¬
uinitatis eius accessit. quod si in una ꝑsona absordissimȩ
dicitur. quia parsrei ullius esse non potest ds̃ quanto

Expanded text:
unum Dominum Deum esse nostrum didicimus, profecto cum ei soli unum Dominum Deum esse nostrum didicimus, profecto cum ei soli ea quae Deo debetur servitute servimus, Domino Deo soli nos servire confidimus. 2. Ergo, inquis, Deus Pater pars est Dei. tus sanctus: et hi tres quia unius substantiae sunt, unum sunt, et summe unum sunt, ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si autem natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent: si vero natura dispares essent, unum non essent. Hi ergo tres, qui unum sunt propter ineffabilem conjunctionem deitatis, qua ineffabiliter copulantur, unus Deus est. Porro autem Christus una persona est geminae substantiae, quia et Deus et homo est. Nec tamen Deus pars hujus personae dici potest: alioquin Filius Dei Deus antequam susciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona absurdissime dicitur, quia pars rei ullius esse non potest Deus; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
sed pars unius dĩ qui constat extrib Noli timere nulla
nossine ullo scrupulo agnoscimus. quando audimus
& legimus. dñm dm̃ tuum ad orabis & illi soli seruies:
Ne forte ꝓpter haec uerba xpõ cuius mẽbra sumus
uel spũi scõ cuius templum sumus seruire nolimus
Si quod dictum . ẽ. dño dõ tuo soli seruies Sic accipimꝰ
tam quã de solo patre. & non de ipsa trinitate sit dictum.
Vos autem cũ quȩrit᷑ a uob quem credatis. eẽ de quo scrip¬
tum est. Dñs dr̃ tuus. dñsunus est. Respondetis. ds̃ pa¬
ter est. Itẽq cum quȩritur de quo dño dõ dictum sit.
dñm dm̃tuum ad orabis. & illi soli seruies. Rursus
dominos deos dicendo etiam xp̃m esse dnm dm̃. Itẽ
si pater .ẽ. cui uni dnõ dõ non soli seruiendum est quo¬
modo obtemꝑatis huic p̃cepto qui tam quam dño dõ
cundum fidem autẽ rectã quicũq ipsam trinitatem

Expanded text:
sed pars unius Dei qui constat ex tribus. Noli timere, nulla sed pars unius Dei qui constat ex tribus. Noli timere, nulla nos sine ullo scrupulo agnoscimus, quando audimus et legimus: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Ne forte propter haec verba, Christo cujus membra sumus , vel Spiritui sancto cujus templum sumus , servire nolimus, si quod dictum est, Domino Deo tuo soli servies, sic acceperimus, tanquam de solo Patre, et non de ipsa Trinitate sit dictum. Vos autem, cum quaeritur a vobis, quem credatis esse de quo scriptum est, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; respondetis, Deus Pater est. Itemque cum quaeritur de quo Domino Deo dictum sit, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies; rursus dominos deos, dicendo etiam Christum esse Dominum Deum? Item si Pater est, cui uni Domino Deo ac soli serviendum est; quomodo obtemperatis huic praecepto, qui tanquam Domino Deo cundum fidem autem rectam, quicumque ipsam Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tua sed qnm ueraciter dictum est quoduĩtas dixit. Et
om̃ia quȩ hab& pater filii sunt. Non potest non esse
filii quanta cumq sit incapabilitas patris: & hanc dñi
sententiam ubi ait. Omĩa quȩ hab& pater mea sunt
Tam quam rectissimam regulam ad uossine conuincendos.
siue quod magis cupimꝰ corrigendos ꝑmulta adhibere
debemus. ut ubi cumq aliquid tribuitis patri. qđ filio
denegatis. ipsam fidelissimam testem contra errorer
urõs uł contramendacia ꝓducamus. quid opus est
autem in eo tibi resistere qđ humanã sapientiam con¬
tendis. eẽ. uisibilem cũ ipsã humanã inqua est. In qͣ. ẽ.¬
utiq humana sapientia. inuisibilem. eẽ. concesseris.
sed quod lib& sentias de uniuersa in uisibili creatura
quantum ad dm̃ ꝑtinet de quo internos agit᷑: satis tibi de¬
monstratum est non. eẽ. solum in uisibilem patrem.
posse: Timens enimne pater solus non sit unus ds̃

Expanded text:
tua. Sed quoniam veraciter dictum est quod Veritas dixit, et tua. Sed quoniam veraciter dictum est quod Veritas dixit, et omnia quae habet Pater, Filii sunt; non potest non esse Filii quantacumque sit incapabilitas Patris. Et hanc Domini sententiam, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; tanquam rectissimam regulam ad vos, sive convincendos, sive, quod magis cupimus, corrigendos, per multa adhibere debemus: ut ubicumque aliquid tribuitis Patri quod Filio denegatis, ipsam fidelissimam testem contra errores vestros, vel contra mendacia producamus. Quid opus est autem in eo tibi resistere, quod humanam sapientiam contendis esse visibilem; cum ipsam animam humanam, in qua est utique humana sapientia, invisibilem esse concesseris? Sed quodlibet sentias de universa invisibili creatura, quantum ad Deum pertinet, de quo inter nos agitur, satis tibi demonstratum est non esse solum invisibilem Patrem.posse: times enim ne Pater solus non sit unus Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientem. & c&eratua. Sed quam sapienter ostendisti
filio incapabilẽ patrẽ. filium uero capabilẽ patri
Diccistienim. Vidit ergo patrẽ sed uidit in capabilẽ
Pater autẽ inquis sic uid& filium ut tenens insinu suo
& habens. Sic non sapiunt nisi qui carnaliter sapiua
Sinum quippe tibi fingis ut uideo aliqũa capacitatt̃ ma¬
ioris patris. qua filium minorẽ capiat atq contineat: Sicut
crouit & maior est factus. qua in forma dĩfuerat ut cũ prius
portaretur insinu patris. nunc sedeat addexterã patris: Abice
ista puerilia uel anicularia fantasmata de corde tuo & sinum
patris. ideo dictũ accipe ut intelligatur iste genitꝰ ille geni¬
tor. Non ut ille maior : hic minor: Namsi incaptibilis est
pat̃. filius uero incapabilis non est. non ueracit̃ dictum est.
Om̃iaquȩ hab& pater mea sunt. quando quidem respon¬
dere ei potest. Ecce in capabilitatem hab& pat̾ quȩ non . ẽ.

Expanded text:
sapientem, et caetera tua. Sed quam sapienter ostendisti sapientem, et caetera tua. Sed quam sapienter ostendisti Filio incapabilem Patrem, Filium vero capabilem Patri. Dixisti enim: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Pater autem, inquis, sic videt Filium, ut tenens in sinu suo et habens. Sic non sapiunt, nisi qui carnaliter sapiunt. Sinum quippe tibi fingis, ut video, aliquam capacitatem majoris Patris, qua Filium minorem capiat atque contineat: sicut crevit, et major est factus quam in forma Dei fuerat, ut cum prius portaretur in sinu Patris, nunc sedeat ad dexteram Patris. Abjice ista puerilia vel anicularia phantasmata de corde tuo: et sinum Patris ideo dictum accipe, ut intelligatur iste genitus, ille genitor; non ut ille major, hic minor. Nam si incapabilis est Pater, Filius vero incapabilis non est, non veraciter dictum est, Omnia quae habet Pater, mea sunt : quandoquidem responderi ei potest, Ecce incapabilitatem habet Pater, quae non est
Abbreviated transcription (Latin):
disunt angłi patre id esse maiores. Se diliganter
te existimas inuenisse quod diceres ubi aisti defilio.
Uidit ergo patrem sed uidit incapabilẽ. Nec ad¬
tendis quia & siuidit in capabilem quem sicut puitas ea¬
pere non potuit. Non tamen inuisibilem quem uidere¬
non potuit : Tuautem nob̵ cum non de capabili & in ca¬
pabili. sed de uisibili & in uisibili cumista diceres dispu¬
tabas quia nec apłs ait in capabili. sed ait in uisibili soli
dõ. Vnde hoc testimonium ꝓte adhibendum putasti
ut hinc &iam decolares filium tam quã ipse indĩ for¬
ma inuisibilis nonsit sed qnm ueritatẽ conuictus
& filium confessuses inuisibilem prȩparastitibi quantũ
existimo sic dicere in uisibilis inui sibilem genuit. quo¬
modo dixisti. potens potentem ut cum discutereris. hoc
ate quomodo diceretur. Responderis inuisibilior i¬
uisibilem genuit. Sicut potentior potentẽ sapientior

Expanded text:
di sunt Angeli Patre Deo esse majores? 2. Sed eleganter di sunt Angeli Patre Deo esse majores? 2. Sed eleganter te existimas invenisse quod diceres, ubi aisti de Filio: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Nec attendis, quia etsi vidit incapabilem, quem sicut putas, capere non potuit; non tamen invisibilem, quem videre potuit. Tu autem nobiscum non de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili, cum ista diceres, disputabas: quia nec Apostolus ait, Incapabili; sed ait, Invisibili soli Deo. Unde hoc testimonium pro te adhibendum putasti, ut hinc etiam decolorares Filium, tanquam ipse in Dei forma invisibilis non sit. Sed quoniam veritate convictus, et Filium confessus es invisibilem, praeparasti tibi, quantum existimo, sic dicere, Invisibilis invisibilem genuit; quomodo dixisti, potens potentem; ut cum discutereris, hoc a te quomodo diceretur, responderes, Invisibilior invisibilem genuit, sicut potentior potentem, sapientior
Abbreviated transcription (Latin):
test. Poterit enim homo sed tunc cũ aeter numerit
fidelium praemium uidere dm̃. propter qđ ioħs¬
apłs Dilectis simiinquid filii dĩsumus. & nondũ
apparuit quiderimus. Scimus quia cũ apparue¬
rit similes ei erimus. qui a uidebimus eum sicuti est.
quid est ergo quod dicis. solum. eẽ. in uisibilem patrem.
quod frustra diceres etiam si a solo filio uideretur nunc
uero cum diuina testentur eloquia eum uideri. & aban¬
gelis uidendum & ab hominibus. cum facti fuerint
aequales angłis. quid .ẽ. qđ dicis. ubi est qđ definire
ausus esminora uideri amaiorib maiora uero amino¬
rib. non uideri. quod quidem postea ꝑ didisti quan¬
do uideri a filio confessuses patrem. Cum autem¬
& ipsa substantia diuinitatis dicas filium minorẽ
patrẽq maiorem. Sed quid dicturus es de angelis.
qui semꝑuident faciem dĩ patris . Num quid ꝓpter
regulam tuam quã sine consiđatione fixisti putan¬

Expanded text:
test. Poterit enim homo, sed tunc cum aeternum erit test. Poterit enim homo, sed tunc cum aeternum erit fidelium praemium, videre Deum. Propter quo nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Quid est ergo quod dicis, solum esse invisibilem Patrem? quod frustra diceres, etiamsi a solo Filio videretur. Nunc vero cum divina testentur eloquia eum videri et ab Angelis, videndum etiam ab hominibus, cum facti fuerint aequales Angelis ; quid est quod dicis? Ubi est quod definire ausus es, minora videri a majoribus, majora autem a minoribus non videri? Quod quidem postea perdidisti, quando videri a Filio confessus es Patrem, cum et in ipsa substantia divinitatis dicas Filium minorem, Patremque majorem. Sed quid dicturus es de Angelis, qui semper vident faciem Dei Patris? Numquid propter regulam tuam, quam sine consideratione fixisti, putan
Abbreviated transcription (Latin):
Dm̃ nemo uiditum quã. Cũ eiusdem dni uerba sint
mescitis quia angłi eorum. semꝑ uident faciem patris
mei qui in caelis est. Quae sententia uos redarguit
quinescitis quẽ ad modum dicatis inuisibilẽ patrem
Illud autem quodait. Nonquia patrẽ uidit quuis qũ
nisi qui est adõ hic uidit patrem. ad homines referri
potest. quod dictum est quisquam & quia ipse homo
erat qui tunc loquebatur incarne. Ita hoc dixit
Ac si dicer&. non quia patrem uidit quis qũa homi¬
num. nisi ego cui dictum est. quis sapienr & intellegr¬
haec. Nonenim & descĩs angłis. id accipi potest. Unde
a płs de in uisibili dõ aꝑtius posuit quem nemo hominũ
uidit. nec uidere potest. Non enim ait nemo sed nemo
hominum ubi ostendit quẽ ad modum intellegi debeat
quod dictum ẽ dm̃ nemouiditumquã . Id est nemo ho¬
minum. Sicut nemo ascendit incaelum cũ angłi solean
illuc ascende. quia solent inde descende. Nec tamen apłs
dixit nemo hominum poterit uidere dm̃. sed nemopo¬¬

Expanded text:
 cum ejusdem Domini verba sint, Nescitis quia Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est ? Quae sententia vos redarguit, qui nescitis quemadmodum dicatis invisibilem Patrem. Illud autem quod ait, Non quia Patrem vidit quisquam, nisi qui est a Deo, hic vidit Patrem ; ad homines referri potest quod dictum est, quisquam. Et quia ipse homo erat qui tunc loquebatur in carne, ita hoc dixit, ac si diceret, Non quia Patrem vidit quisquam hominum, nisi ego: sicut dictum est, Quis sapiens, et intellighaec ? Non enim et de sanctis Angelis id accipi potest. Unde Apostolus de invisibili Deo apertius posuit: Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Non enim ait, Nemo; sed, Nemo hominum. Ubi ostendit quemadmodum intelligi debeat quod dictum est, Deum nemo vidit unquam; id est, nemo hominum: sicut, Nemo ascendit in coelum ; cum Angeli soleant illuc ascendere, quia solent inde descendere. Nec tamen Apostolus dixit, Nemo hominum poterit videre Deum; sed, Nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
useramomne inuetere uita. quas ꝑ cuuanglium renouando apli
genuit eserbũ autẽ dĩ dĩunigenit᷑ filiur sicuitiã dupute
uimꝰ ñ pruis aliqͥd suit. Et renouatione ẽ generatꝰ ⁊ patre
sed cumpitre semꝑ fuit sicut. ẽ semꝑ adq erit mirabili ado
in essebili modogenitus ab ȩterno coaet̃nus: Sedñ obhoc
introduxsti hanc dissimilen similitudinẽ ut adsereris dm̃
patrem in corruptibiliter genuisse. Noli laborare confiteor
om̃ino in corruptibilit᷑ genuisse dm̃ patrẽ sed quod .ẽ. ipse ge¬
nusse. Ierũ enĩĩ dico hic qđ uob sȩpe dicendum ẽ & ut de
aliqua substantia natꝰ ẽ. dĩ filius. aut denulla. si de nulla
Ergo denihilo qđ uos non dicere iam tenemꝰ: side aliquia
nec tamen de patris nonuerus ẽ dĩfilius si depatris. unius
traxit ut dicis: si eidẽ substantiȩ .ẽ.. Et tam̃ minor est.
nec sicut in fans crescere potest: lam uͦ de immortate di. quia

Expanded text:
illae animae in vetere vita, quas per Evangelium renovando Apostolus illae animae in vetere vita, quas per Evangelium renovando Apostolus genuit? Verbuvimus, non prius aliquid fuit, et renovatione est generatus a Patre, sed cum Patre semper fuit; sicut est semper atque erit mirabili atque ineffabili modo genitus ab aeterno coaeternus. Sed si ob hoc introduxisti hanc dissimilem similitudinem, ut assereres Deum Patrem incorruptibiliter genuisse: noli laborare; confiteor omnino, incorruptibiliter genuisse Deum Patrem, sed quod est ipse genuisse. Iterum enim dico hic, quod vobis saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia natus est Dei Filius, aut de nulla. Si de nulla, ergo de nihilo; quod vos non dicere jam tenemus. Si de aliqua, nec tamen de Patris, non verus est Filius. Si de Patris, unius traxit, ut dicis, si ejusdem substantiae est, et tamen minor est, nec sicut infans crescere potest? 5. Jam vero de immortalitate Dei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. caro corporalis filius non tam̃ de anima. ani¬
ma nascitur postistam quasi definitionẽ tuam rursus
ad firmas animã filios generare. Ad iungis enĩ & dicis
Siergo nrã anima in corruptibilit̃ generat & in passibilit̃
Nullã sentiens diminutionẽ. non inquinationẽ aliquam.
sed legitimȩ scđm iura diuina generat filium sapientia.
Consensu ad comodins corpori ipsa integra man& quan.¬
tomagis om̃i tenens dr̃ Et paulo post dicis quantomagis
ds̃ pat̃ in corruptibilis incorruptibiliter genuit filiũ
Iã supra dixi nescire me quid uolueris: de anima intellegi
de qua prius dixisti qđ ñ nascat᷑ anima de anima. &
postea qđ anima in corruptibilit̃ signat filium. Si ani¬
nã gignit. quo modo non nascitur anima de anima
uerus ẽ. dĩ filius. Si autẽ in corruptibilit gignere aninũ
filium sic accipi uoluisti quomodo ait apłs. Inaepoeni bu.

Expanded text:
nascitur caro, corporalis filius: non tamen de anima aninascitur caro, corporalis filius: non tamen de anima anima nascitur. Post istam quasi definitionem tuam, rursus affirmas animam filios generare. Adjungis enim, et dicis: Si ergo nostra anima incorruptibiliter generat et impassibiliter, nullam sentiens diminutionem, non inquinationem aliquam; sed legitime secundum jura divina generat filium, sapientia consensum accommodans corpori, ipsa integra manet: quanto magis omnipotens Deus? Et paulo post dicis: Quanto magis Deus Pater incorruptibilis incorruptibiliter genuit Filium? Jam supra dixi, nescire me quid volueris de anima intelligi, de qua prius dixisti quod non nascatur anima de anima, et postea, quod anima incorruptibiliter gignat filium. Si animam gignit, quomodo non nascitur anima de anima? verus est Dei Filius. Si autem incorruptibiliter gignere animam filium sic accipi voluisti, quomodo ait Apostolus, In Christ
Abbreviated transcription (Latin):
qua : sinon de patris. Aliam quȩre si aliam non inuens.
patris agnosce & filiũ cum patre. omousion confitere.
caro de carne nascitur. filius carnis. de substantia carnis
nascitur. corruptionẽ de medio tollite. passiones carna¬
les a lumine mentis abigite. Et inuisibilia dĩ ꝑ ea quȩ fac¬
ta sunt intellecta conspicite. Credite creatorẽ. quidedit
carni carnẽ gignere. qui dedit parentib ueros carnis filior
de carnis substantiam generare. Ac sic filius cumparen.¬
tib unius esse substantiȩ. multo magis potuisse uerum
gignere filium de sua substantia. & una cũ uero filio
habe substantiam manente incorruptione spiritali. &
longissimȩ hinc aliena corruptione carnali. Nã decima
quid dixeris. nescio uerba enĩ tua sunt ubi dicis. Nec
enĩ ad animȩ in genuitatẽ conparatistantã illã magni¬
ficentiam. sed ad fragilitatẽ corporis. de corpore utiq inqͥs

Expanded text:
qua? Si non de Patris, aliam quaere. Si aliam non invenis, quia omnino non invenis; qua? Si non de Patris, aliam quaere. Si aliam non invenis, quia omnino non invenis; Patris agnosce, et Filium cum Patre Homousion confitere. Caro de carne nascitur, filius carnis de substantia carnis nascitur. Corruptionem de medio tollite, passiones carnales a lumine mentis abjicite, et invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspicite . Credite Creatorem, qui dedit carni carnem gignere, qui dedit parentibus veros carnis filios de carnis substantia generare, ac sic filios cum parentibus unius esse substantiae, multo magis potuisse verum gignere Filium de sua substantia, et unam cum vero Filio habere substantiam, manente incorruptione spirituali, et longissime hinc aliena corruptione carnali. 4. Nam de anima quid dixeris, nescio. Verba enim tua sunt, ubi dicis: Nec enim ad animae ingenuitatem comparatis tantam illam magnificentiam, sed ad fragilitatem corporis. De corpore utique, inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ prȩualente quã postet uis uerbi sicut debuit in¬
tellet a ÷ omousion. Illud catholicȩ fidei sanitate
longelateq defensũ ÷. Quid ÷ enĩ omousion nisi uniꝰ
eidẽq substantiȩ : Quid ÷ inquã omousion. Ego &&
pat̾ unũ sumus. Sed nunc nec ego nicȩnũ. nectu debes
arriminense. tanquã p̃iudicaturus ꝓferre concilium.
nec ego huiꝰ autoritate. nectu illiꝰ detineris scriptura¬
rũ autoritatib: non quoꝵq ꝓpriis. sed utrisq: communib:
testib. Rescũ re. causa cum causa. Ratio cũ ratione con¬
cert&. Utriq legimꝰ ut simꝰ inuero filio eiꝰ iħu xp̃o¬
Ipse ÷ uerus ds̃ & uita ȩt̃na. utriq tanti ponderis molib.
cedimus: Dicite ergo nobis utrũ iste uerus dĩ filius. abeis
qui gr̃a filii sunt. huꝰ nominis quadam ꝓprietate discret
denulla substantia sit. ande aliqua. Non dico inquis de-
nulla ne denichilo dicam. Ergo de aliqua ÷: quero de

Expanded text:
licae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, inlicae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est. Quid est enim Homousion, nisi unius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, Homousion, nisi, Ego et Pater unum sumus ? Sed nunc nec ego Nicaenum, nec tu debes Ariminense tanquam praejudicaturus proferre concilium. Nec ego hujus auctoritate, nec tu illius detineris: Scripturarum auctoritatibus, non quorumque propriis, sed utrisque communibus testibus, res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione concertet. Utrique legimus, Ut simus in vero Filio ejuipse est verus Deus et vita aeterna. Utrique tanti ponderis molibus cedamus. Dic ergo nobis, utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt hujus nominis quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua. Non dico, inquis, de nulla, ne de nihilo dicam. Ergo de aliqua est: quaero, de
Abbreviated transcription (Latin):
tata conuersa est. sinihil horum ergo aut denihilo. aut
de aliqua substantia natus ẽ. sed ne crederemꝰ demihilo esse
dĩ filium uos puttire. Iam nos abista sollicitudine liberasti
Ad firmasti enim non auos dicere denihilo eẽ. dĩfilium
De aliqua ergo substantia est si non depatris. dequa dicite
dñm nr̃m de patris. eẽ substantia non uos nob̾cũ pigeat
c̃fiteri. Pat̃ ergo & filius uniuis sunt eiusdemq substantiȩ
Hoc .e. illud omo usion qđ in concilio niceno. aduersus
hereticos arrianos. a catholicis patrib uĩtatis auctoritate.
& auctoritate ueritatis firmatum. ẽ. quod postea in concilio
ariminensi ꝓpter nouitatẽ uerbi minꝰ quã potuit in tel¬
lectam quã tam̃ fides antiqua pepererat. multos
paucoꝵ fraude deceptis. heretica impietas subheretico
impr̃ constantio labefactare temptauit. Sed
post non lo Engum tempꝰ. libertate fidĩ catho¬

Expanded text:
tante, conversa est? Si nihil horum, ergo aut de nihilo aut tante, conversa est? Si nihil horum, ergo aut de nihilo aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus de nihilo esse Dei Filium vos putare, jam nos ab ista sollicitudine liberasti: affirmasti enim non vos dicere, de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia est. Si non de Patris; de qua? Dicittum Dominum nostrum de Patris esse substantia non vos nobiscum pigeat confiteri. 3. Pater ergo et Filius unius sunt ejusdemque substantiae. Hoc est illud Homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus veritatis auctoritate et auctoritatis veritate firmatum est: quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum, quod tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catho
Abbreviated transcription (Latin):
sed natura coaet̾na de dõ. ẽ. non.ẽ. aliud quam est ille
ignoro qui putatis
ẽdepatre. quomodo
tibiliter ista nascuntur accusatis
nos tã quam
generatione unigeniti quȩ depatre . ẽ. corporalem
passionem corruptionẽq tribuamꝰ. Carnalibus quippe
cogitationib pleni substantiam dĩ. de se ipsa gignere
posse filium non putatis. nisi hoc qđ substantiã quando
gignit patit᷑ carnis. Erratis non scientes seripturasneq
uirtutem dĩ. quando legitis. ut simus inuero filio eius
iħu xp̃o. uerũ dĩ filium cogitate. Hunc autẽ filium nul¬
lomodo uerũ dĩ filium cogitatis. si eum natũ esse de sub¬
stantia patris negatis. Non enĩ iã erat hominis filius
& dõ donante factus ẽ dĩfilius. Ex dõ quidem natus
sed grã nonnatura. An forte & si non hominis filiur tam̃
aliqua iam erat quał cũq. creatura. & indĩ fibium dõ mu¬

Expanded text:
sed natura coaeterna de Deo est, non est aliud quam est ille sed natura coaeterna de Deo est, non est aliud quam est ille ignoro, qui putatis e de Patre, quomodo et quoniam corruptibiliter ista nascuntur, accusatis nos tanquam generationi Unigeniti, quae de Patre est, corporalem passionem corruptionemque tribuamus. Carnalibus quippe cogitationibus pleni substantiam Dei de se ipsa gignere posse Filium non putatis, nisi hoc patiatur quod substantia quando gignit patitur carnis. Erratis, non scientes Scripturas, neque virtutem Dei . Quando legitis, Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo ; verum Dei Filium cogitate. Hunc autem Filium nullo modo verum Dei Filium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Num enim jam erat hominis filius, et Deo donante factus est Dei filius; ex Deo quidem natus, sed gratia, non natura? An forte etsi non hominis filius, tamen aliqua jam erat qualiscumque creatura, et in Dei filium, Deo mu