comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca appellatur. in qua disputatur quẽad¬
modum in reruim causis uel ice morib ue¬
ritas ipsa queratur. In phẏsica gͥ causa quͦ¬
rendi. inechica ordo niuendi: in logica rati¬
o intelligendi uersatur. Phyficam apud
grecos primꝰ ꝑscrutatꝰ est chales milesius
unis ex septem illis sapientib. Hic em̃ an¬
te alios celi causas atq um rerum natura¬
lum concẽplata ratione suspexit. qtĩa pꝰt¬
modtim placo in quatuor disfinitiones dis¬
tribuit: io ẽ. arichineticã. geometric̃a. inu¬
sicam. astronomiam. Ethicam socrates pͥ¬
inus ad corrigendos cõponendosq mores insti¬
tuit: adq omne studium eius ad bene inuen¬
di dispucationem ꝑduxit: diuidens eam in
quatuor uircatibꝰ anie. idẽ. prudentiã. ius¬
ticiam. forticudinem. tẽꝑantiam. Pruden¬
tia ẽ. inreb qua discernunt᷑ a bonis mala
forcitudo ẽ. qua adu̾sa equamimit̾ colerã¬
tar. Temꝑantia. qua libido concupiscenti¬

Expanded text:
ca appellatur, in qua disputatur quemadca appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium contemplata ratione suspexit, quam postmodum Plato in quattuor definitiones distribuit, id est Arithmeticam, Geometricam, Musicam, Astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendos conponendosque mores instituit, atque omne studium eius ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in quattuor virtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiuendi conuncta. Hec dti abꝰ ex reb
constare uidecur scientia & opinatione.
Scientia ẽ: ctim res aliqua cerca ratiõe
ꝑcipitur. Opinatio autẽ: cũ adhuc in cer¬
ta res latet &e nulla ratione arma indet᷑.
ut puca sol uerũ ne tantus qͣntꝰ uidetar.
an maior sit qͣm om̃is terra: item luna
globosa sit an concaua. ꝙ stelle utrã ne
adhereant celo an ꝑ aerem libero cursu fe¬
rantur: celum ipsum qua magnicudine
qua materia constet. utrum quietã fic
& immobile an incredibili celeritate nol¬
ua: tꝰ. qͣnta sit terre cinssicudo. aut quibꝰ
fundam̃tis lib eta & suspensa ꝑmaneat.
Ipsum autẽ nom̃ phylosophiȩ latine int̃¬
pretatum amorem sapientie ꝓficecar.
sapientiam dicant. Phylosophie species
criptica ẽ. Una nattiralis quȩ grece phy¬
sica appellatur: inqua de nature in qͥsici¬
one disseritur. Alcera moralis quȩ grecȩ
ethica dicitur: inqua de morib agitur.
Tercia rationalis que greco uocabulo logi¬

Expanded text:
ne vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: globosa sit, an concava; et stellae utrumne adhaereant coelo, an per aerem libero curus ferantur; coelum ipsum, qua magnitudine, quave materia constat, utrum quietum sit et immobile, an incredibili celeritate volvatur; quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata, et suspensa permaneat. 3. Ipsum autem nomen Latine interpretatum, amorem sapientiae profitetur. sapientiam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logi
Abbreviated transcription (Latin):
partibꝰ oratio plene sententie ita. Homo¬
ẽ aminal. rationale. mortale. risibile. bo¬
in maliq capax. Sic enĩ mom̃i oratiõe
substanciali candiu incerponere debenius
species & differentias qͣndiu secdusis om̃ib
quȩ hoc toem ẽẽ possunt. ad id ꝑueniatur
ut ꝓprietas iam certa teneatur. Y sagogaꝰ
autẽ ex greco in latinũ transtalit iuctoei¬
nus oraitor cõmentumq eiꝰ quinq libris
boetius elidit. De cathegoriis aristotelis

Expanded text:
partibpartibest animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. § 26 De categoriis aristotelis
Abbreviated transcription (Latin):
tullius exgenere & differentiis consistere.
Quidam postea pleniorem inducendo eiꝰ ꝑ¬
fectam substantialem diffinicionẽ. in qͥnq
partibꝰ uelut in membris suis diuisert: qr᷑
prima ẽ. de genere. scda despecie. tercia.
de differentia. qͣrta de ꝓpͥo. quinta de ac¬
cidenti. Genus: ut anmnal. Est enim uo¬
cabulum generale: & cõmune om̃ium ani¬
m̃a habentium. Speties ut homo. Est
enim specialitas. qua seꝑatur a cxt̾is anim̃a¬
tib. Differentia. ut rationale mortale. Hi
enim duobꝰ differt homo a cet̾ĩs. Cum e¬
nun dr rationale. discernit᷑ ab irrationabi¬
lib mucis. que non habent rationẽ. Cum
mortale. disceruit᷑ ab angłis qui nesciunt
mortẽ. Propͥum ut risibile. Homo ẽ. enum
qui ridet. & hoc ꝓpt̾. homin̾ẽ nulliꝰ animał
est. Accidens. ut color incorpore. doctrina
manimo. Hec enim tẽpoꝵ uarietate & as¬
cidunt &e mutant᷑. Et est ex om̃ib his qͥnq

Expanded text:
Tullius ex genere et differentiis consistere. 5. Tullius ex genere et differentiis consistere. 5. Quidam postea pleniores in docendo ejus perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, velut in membris suis diviserunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidente. 6. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a caeteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a caeteris. 7. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim, qui ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. 8. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur; et est ex omnibus his quinque
Abbreviated transcription (Latin):
tial diffinitione declarecur. Nam posi¬
to pͥmo genere. deinde species & alia que¬
uictna esse possunt subiunginꝰ. ac discretis
cõmumonib separamꝰ: tamditi interpo¬
hentes differentias quotsq ad ꝓpͥtim eius
de quo querimꝰ signaca eius expressione
ꝑueniamus: ut puca homo ẽ. animal ra¬
tionale. mortale. terrenum. bipes. risus
capax. Genus aminal cũ dictam ẽ: substã¬
tia hominis declarata ẽ. Est enim ad ho¬
minem genꝰ. aminal. s quia late patebat:
adiecta est species idẽ homo. Terrem̃i. iam
excliisum ẽ. id qd̾ aut etheream ẽ. atit hu¬
midum. Differentia uero tit bipes. quȩ pp¬
cer animalia posita ẽ: que multis pedib
innicuntar. Item rationale. ꝓpt̾ illa que
ratione egeant. Mortale autẽ ꝓpt̾ to quod
capax. Est enim solum hõis qd̃ ridet. Sic
ꝑfecta ẽ. om̃is exparte diffinitio ad homi¬
nem declarandum. Cuius discipline diffi¬
nitionẽ plenam existimauer̃t aristotiles &

Expanded text:
tiali definitione declaretur. Nam positiali definitione declaretur. Nam posito pvicina esse possunt subjungimus, ac discretis communionibus separamus, tandiu interponentes differentias, quousque ad proprium ejus de quo quaerimus signata ejus expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risus capax. 3. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. 103 Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut aethereum, aut humidum. Differentia vero, ut bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egent; mortale autem propter id quod a, est enim solum hominis quod ridet; sic perfecta est omnis ex parte definitio ad hominem declarandum. Cujus disciplinae definitionem plenam existimarunt Aristoteles et
Abbreviated transcription (Latin):
merabilis scđ̾m se. E eometrica ẽ. discipli¬
na magnitudins immobilis. & formarũ.
Musica est disciplina que de numeris loqͥ¬
tur. qui ad aliqͥd sunt. his qui inueniunt᷑
insonis. Astrononna ẽ. disciplina quȩ cur¬
sus celestium syderum. quȩ figuras contem¬
platur om̃s. & habicudines stellarũ circa se
ce circa terrã. indagabili ratione ꝑcurrit.
Porro actualis cłr. quȩ res ꝓpositas oꝑatiomibꝰ
suis explicat. cuiꝰ partes sunt cres: moralis.
dispeusatiua. & cunlis. Moralis cłr: ꝑ qͣm¬
mos uiuendi honestꝰ appeticur. & insticcita
aduirtutẽ tendentia p̃parant᷑. Dispensa¬
tiua dr cum cdomesticarũ rerum sapient̃
losophie diffinitiones inquibꝰ ge¬
neraliter omĩa continent᷑. nunc ysagoga̾
porphirii expediamus. Y sagoga quippe
grece. latine introductio dr̃: eoꝵ scilicet
qui phylosophiam incipicnt. continens
inse demonstrationem pͥmarũ rationum d̾
qualibet re quid sit: suaq certa ac substã¬

Expanded text:
etrica est disciplina magnitudinis inmobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt, his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina, quae cursus caelestium siderumque figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis dicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis mos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substan
Abbreviated transcription (Latin):
ut bicipites. et tͥmani. uł scinodonte. quibi
gemini ꝓcedunt dentes. Aua descccu par¬
tium. in quib altera plurimũ pars deficͤ
abaltera: uit manus amanu ulpesapedȩ

Expanded text:
ut bicipites et trimani, vel cynodentes, quibus gemini procedunt dentes. Alia defectu partium, in quibus altera pars plurimum defecit ab altera, ut manus a manu, vel pede
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃r nasũ. alii suuas latiuo sermone uocatoᷤ
arbitrant᷑ eo qͦd multa similitudo roms ĩ ci
huinane scutit᷑. set falsum est. hi eltinentoꝵ
sagaces noua luma exultant. media et caua
tristantur. fetus quos amaut auit segistãt
neglecti cirta matrem herent. horum go¬
nera quinq sunt ex quibus cicropetiti e¬
das habent. Suma enim cum cauda est.
quam quidam duram uocant. Ssingie
uillose sũt comis mamnuis ꝓmuentib
lociles adstritatis obliuionem. liiotisis
popp̃i similes simiis. s facie ad modũ camꝰ ñ
it nsicupati. Satiri facie ad modũ gcanastułiiᷤᷤ¬

Expanded text:
ii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum genera quinque sunt, ex quibus cercopitheci caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grat
Abbreviated transcription (Latin):
boĩtm cẽ ñ p̾se. In canib duo scͣ. aut fortitudo
aut uelocitas. C attili abusiue dñt qͥtu̾libit
bestiarum filii. Nã ꝓꝓ catuli canum sũt. ꝑdi
cent᷑. Sole̾̃t ⁊ udĩ frminas canti noctuĩsilus
nlligatas ad mitt̾e ad tigͥoes bestias a quib insili
ri masci exeodẽ fitucanes. ad̃o accrrimos for¬
ies. uͭ complexi leones ꝓstt᷑nãt. bulpes dicta qͣsi

Expanded text:
 non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per cuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
otulatis exfuluo cirtuł ingͣ ł alba aistĩguatur
uarictate. Hscmel õino parturit. Cuiꝰ cause
ĩmanifestaẽ. Damcũ inut̃o matͥs coalucit
catuli matisq ad nascendũ uirib̾ pollẽt. odiũt
tt̃poꝵ maras. Itaq oneratã fetib uuluãcãꝗͣ ob¬
stantẽ partui unguib lacerãt. esfũdit illa par¬
tũ scu potiꝰ dimittit. doloie cogẽte. Ita p̾ea
corruptis ⁊ cicatricosis sedibꝰ genitale semẽ
ifusũ ñ heret acceptũ. s irritũ resilit. Nã
plimꝰ dic̃. Aĩalia cũ acutis unguibꝰ. frcqñt̃

Expanded text:
oculatis ex fulvo circulis nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit. Cujus causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluerint catuli, maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras. Itaque oneratam fetibus vulvam, tanquam obstantem partui, unguibus lacerant. Effundit illa partum seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non erit acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unguibus frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
corpuscalũ ad colores qs udet facillima cõ¬
ũsatione uariat᷑. qͦd alioꝵ aĩalium ñ ẽ. ita
ad cõu̾sionẽ facił corpulentia. Camelco pardꝰ
dictꝰ qd dũ sit ut pardus albis macuł suꝑ as¬
melo c̃ similis. hc̃ etbiopia gignit. lincis

Expanded text:
lores, quos videt, facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleopardus dictus, quod, dum sit, ut pardus, albis maculis asmelo est similis. Hunc Aethiopia g
Abbreviated transcription (Latin):
utmc̃ti sinũ aꝑiti in qͦ ille õĩ ftrocitate dcposita
caput ponit. sicq sopcratus ueld̾ in ermis ca¬
pit. Eltsantum g̃ci amagnitudĩe coepis uo¬
catũ ꝑutãti qͦd strmã mõtis pscrat. S̾ce enm
mons elefio dr. ap̃d indossaũ a ude batro¬
postrũ aut̃ ꝑmuscida dr᷑. qm̃ illo pabulñ ori
ad mouit ⁊ ẽ. angui similis uallo nrguit᷑ eᷤ¬
burno. hos boues lueas dictis ab antͥsroma¬
aptũ ẽ. Ineis tm̃ ꝑse ⁊ indi ligneis tͣib collocati
tãqͣ deniuro iaculis dimitãt. Intellectu aut̃
unemoria multa uigẽt. gͥgatim incidũt. mo

Expanded text:
ti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat; Graece enim mons rostrum autem promoscida quoniam illo pabulum ori admovet. Est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romaaptum est. In eis enim Persae et Indi ligneis turribus collocatis tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent, gregatim inced
Abbreviated transcription (Latin):
leones necant. si quantulumcumq exilł
tiis simile uocatũ abstpidort spinarum
qo tergo igratas cmictit: ut caties nul¬
neret insequentes. En iaros bestiola. en
co mincupata. quod inaqͥs ũsetur: et ma¬
piine innylo. Que si inuenĩt dormien¬
tem cocodrillum. uolutat se inlutum
pͥmum & intrat ꝑos eius inuentrem:
et carpens omnia intranea eiꝰ sle mori¬
tur. Hic ncomon grece uocatur. eo qͦd
odore suo ce salubria ciborum et uene¬
nosa ꝓdantur. De quo dracontiusait.
nis. Siullus autem a secis ẽ. sicupatus.
Hic etiam serpñtes insequit᷑. Quicum
adũsus aspidem pugnat caudameri¬
git: quam aspis maxime incipit obser¬
uare quasi minantẽ. adquã cũ ĩ suã
transfert: decepta corripitur. Musio
appellatus. quod murib infestꝰ sit. Hc̃
uulgus catum a caꝑtura uocant. Aliĩ
dicunt quod captat .i. uidet. Nam
tanto acute cernit ut fulgore luminis
noctis tenebras suꝑet. Uñ &e ag̃co uenit
furio a furuo dictꝰ undea sur. Tenebre¬

Expanded text:
leones necant si quantulumcumque cii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa produntur. De quo Dracontius aitLni. Suillus autem a saetis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus cattum a captura vocant. Alii dicunt, quod cattat, id est videt. Nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit Furo a furvo dictus; unde et fur. Tenebro
Abbreviated transcription (Latin):
crsꝰ. Na aũt eos infories gcñare partꝰ. ⁊ car¬
nẽ qnͣdã nasci ꝗͣ. mat̾ lambendo ĩmb cõ¬
poiit. uñ ẽ illo̾. Sic format linqͥ fitũ cũ ꝓ¬
tulitursa. S ẜ nnat᷑icas partꝰ fac̃. Demq
tecsimo die gen̾at uñ eucint. uͭ p̃cipitata

Expanded text:
eos informes generare partus, et carnem quamdam nasci, quam mater lambendo in membra componit. Unde est illud, Sic format lingua fetus cum protulit ursa. Sed hoc immaturitas partus facit. Denique tricesimo die generat. Unde evenit, ut praecipitata
Abbreviated transcription (Latin):
& simiis: ac cct̾is quȩ ułore uł unguibus
scuiunt exceptis serpñtib. Bestie autem
dicte aui aqua scuiunt. fẽre appellate eo
quod naturali utantur lib̾tate. et desi¬
dio suo ferantur. Sunt enim lib̾e carum
uoluptates &e huc atꝙ illuc uagant᷑: et qͦ
animus dipxerit coserunt᷑. Lconis uoca¬
bulum ex g̃ca origine inflexum ẽ. inla

Expanded text:
 ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt: ferae appellatae, eo quod naturali utantur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem bestia uariis distincta maculis
uirtute & uelocitate mirabilis errinus no¬
mine flumen tygͥs appellatur. quodis ra¬
pidissimus sit omniũ fliuorũ hasmagis
uͥ uacuum rapte sobolis cubile reppit. ili¬
co uestigiis raptoris insistit. Atillequam¬
ius equo uectus fugaciuidñs tam̃ ueloci¬
tate fere se posse p̃ueniri. nec euadñdi
ullum suꝑpecere sibi posse subsidium: tc̃¬
cam huiusmodi fraude p̃pedire molitur.
putat. Reuocat impetum colligere fitũ
desidans. Rursus manispecieretenta to.¬
pis adse conip̃hendendũ edͥtẽ uiribꝰ fũditaira¬
cãdre stimulo uelocit̾ fugic̾ti ĩminct. Ille itm̃
speit obiectu scquetẽ rccardat. nec tñ sedulita¬
tt̃ matͥs memoria fraudis excludit. Cassã u̾sat
anaginẽ. ⁊ qͥsi lactat᷑a titꝰ residct. Sic pitatis
sue studio decepta. ⁊ umdictã amictit ⁊ prolẽ.

Expanded text:
Est autem bestia variis distinctis maculis, Est autem bestia variis distinctis maculis, virtute et velocitate mirabili, ex cujus nomine flumen Tigris vocatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis  vacuum raptae sobolis reperit cubile, illico vestigiis raptoris insistit, atque ille, quamvis equo vectus fugaci, videns tamen velocitate ferae se posse praeverti, nec ullum evadendi suppetere sibi posse subsidium, tigrim hujusmodi fraude amollitur: putat. reuocat impetum colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprehendendum equitem uiribus fundit et iracundiae stimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiectu sequentem retardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus residet. sic pietatis suae studio decepta et uindictam amittit et subolem.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ totum q̃tum ẽ sic̃ exdracena. Ut auit̃ loe¬
na lenadicatur: usurꝑatumẽ. apoetis. Leo
autẽ grece. latine rex interpretat᷑. coquod
pͥnceps sit omnium bestiarum. Cuiꝰ genus
tͥpharium dr̃. Equib breues & iuba scrispa
imbelles sunt: longi er coma simplici acres.
Animos eoeum frons et cauda indicat. Tur¬
tus corum inpectore: firmitas in capite. Sep¬
ti a uenatorib terram contuent᷑. quo minus
conspectis uenabulis terreant᷑. Rotariunti¬
ment strepitus. s ignis magis. Cum dornnie¬
rint uigilant ocłi. cum ambulant cauda
sua coopuint uestigia sua: ne cosuenator
inueniat. Cum genuerint catulum tͥbdie¬
b ec trib noctib catulus dormure fert᷑. tẽde¬
inde patris firmitu uł rugitu ueluti treme¬
ut nisi lesi nequeant irasci. Datet enimina¬
tura eorum misccłia exemplis assiditis. Pro¬
stratis enim parcunt. captiuosobiuos repa
interimunt. Dequib lucretius. Scum neꝙ
Ita enim nominant ꝑse &e medi sagntam¬

Expanded text:
 totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur, usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur eo, quod princeps sit omnium bestiarum. Cujus genus trifarium dicitur, e quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt: longi, et coma simplici, acres. Animos eotus eorum in pectore, firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. 5. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tunc deinde patris fremitu, vel rugitu veluti tremena, ut nisi laesi nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatinterimunt. De quibus Lucretius: Scymnique Ita enim nominant Persae et Medi sag
Abbreviated transcription (Latin):
apecunia peculatum est dictum iundi¬
cium. Non autem sic iudicatur furtũ¬
rei publice. sicut pritiate. Nam ille sie
iudicatur ut sacrilegus: quia fur est
sacrorum. Repetundarum iudicio¬
accusatur qui pecunias a sociis cepit:
in hoc iudicio reus. si ante moriatur.
in bona eus iudicium redditur. Un¬
cebantur. Incesti iudicium. in uirgines
sacratas uel ꝓpinquas sanguine consti¬
tutum est. Qui emin talibus miscent᷑.
incesti id est incasti habentur. Maiesta¬
tis reatu tenentur hi qui regiam maies¬
tatem leserunt uel uiolauerunt: uel
qui rem publicam ꝓdiderunt. uelcũ
hostibus consenserunt. Piaculum dic¬
tum pro eo quod expiari potest: com

Expanded text:
a pecunia peculatus est dicta pecunia peculatus est dictus. Non autem sic judicatur furtum publicae rei, sicut rei privatae; nam ille sic judicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. 24. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis coepit. In hoc 212 judicio reus si ante moriatur, in bona ejus judicium redditur. tur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; com
Abbreviated transcription (Latin):
necii iudiciũ in cum dabatur qui fal
sum testimonium fecerat: et ob id ho¬
minem occiderat. Accusatorem cius
necu autem significatio est: quasi q̃dã
interbibere. Et plautus. Interluere
mare. Id est ebibere. & eluere. furtum
est rei aliene clandestina contrecta¬
tio. a furuo id est fusco uocatum: qͥa
in obscuro fit. furtum autem capita¬
le cruncn apud maiores fuit: ante pe¬
nam quadrupli. Peruasio est: rei
aliene manifesta presumptio. furtũ
autem earum rerum fit: que de loco
in locum transferri possunt. ꝑtiasio
autem et earum que transferitntut.
et earum que mimobiles sunt. Infici¬
atio est. negatio debite rei. cũm a cit¬
ditore deposcitur. Id est et abiuratio.
id est rei credite abnegatio. Ambitus
iudicium in eum est. qui largiorem
honorem capit et ambit. amissurus
dignitatem quam munere inuadit.
Pecuiatus iudicium in eos datur qui
fraudem in erarios faciunt. pecuni¬
amq publicam intderuertunt. Nam

Expanded text:
rnecivum iudicium in eum drnecivum iudicium in eum dsum testamentum 211 fecerat, et ob id hominem occiderat. Accusatorem ejus necivi autem significatio est, quasi hominis s: Mare INTER- bibere. Et Plautus: INTER luere mare, id est, ebihere, et eluere. 19. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscura fit. Furtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadrupli. 20. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt, pervasio autem et earum quae transferuntur, et earum quae immobiles sunt. 21. Inficiatio est negatio debitae rei cum a creditore deposcitur. Idem et abjuratio, id est, rei creditae abnegatio. 22. Ambitus judicium in eum est, qui largitione honorem capit, et ambit, amissurus dignitatem quam munere invadit. 23. Peculatus judicium in eos datur, qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt; nam
Abbreviated transcription (Latin):
fando aliud quam uerum est. Inui¬
in turia est. quia audet aliquis contra
ordinem iuris. Seditio dicitur dissen¬
sio cunum. quod seorsum alii ad alios
seuiunt. Nam hi maxime turbatione
rerum et tumultu gaudent. Alii exi
stimant dissensionem animorum sedi¬
tionem uocari: quam greci diastasin
uocant. Sacrilegium ꝓprie est: sacͣrũ¬
rerum furtum. Postea et ydoloꝵ cultu
hesit hoc nomen. Adulterium est illu¬
sio aliem comugu. quod quia alter¬
alterius thorum cominaculauit. ad¬
ulterii nomen accepit. Stuprũ raptꝰ
proprie est ulicitus coitus. a corrum¬
pendo dictus. Unde qui rapto potitur
stupro fruitur. Honiꝰdii nocabulum
compositum est ex homine et cede:
Qui enim cedem in homine fecisse cõ¬
ꝑtus erat. homicidram ueteres appella¬
bant. Parrsdii actio non solum in eo da¬
batur qui parentem. idest qui patrẽ
uel matrem interemisset. sed et in cũ
qui fratrem occiderat. Et dictũ par¬
ricidium. quasi parentis cedium. Int̃¬

Expanded text:
fando aliud quam verum est. Iniufando aliud quam verum est. Iniuiniuria est, qua audet aliquis contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegiter dissensionem animorum seditionem uocatam, quam Graeci diastasin uocant. Inter bellum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
ui potestatis ablata atq extorta est. Ue
crimimb in lege conscriptis .xxxi.¬
rimen a carendo nomen accepit.
ut furtum. falsitas. et cetera que
non occidunt. sed infamant. facinus
dictum a faciendo malun: quod no¬
ceat alteri. flagitium a flagitando cor¬
ruptelam libidinis: quia noceat sibi.
Hec sunt duo genera omnium pecca¬
torum. Uis est urtus potestatis. ꝑ quã
causa suie res uel aufertur uel extorq̃t᷑
Uis priuata est: si quisq ante uidici¬
um in armatis hominib quequam a
suo deiecerit uel expugnauerit. Uis
publica est: siquis ciuem ante popłm
uel iudicem uel regem appellantem
necauerit aut torserit. siue uerbera.¬
uerit uel unxerit. Uolus est mentis
calliditas: ab eo quod deludat. Aliud
enim agit: aliud simulat. Petronius
aliter existimat dicens. Quid est iudi¬
cis dolus: Nimirum ubi aliquid fac¬
tum est. quod legi dolet. Habetis dolũ:
accipite nunc malum. Calumnia est
uirgium aliene litis. a caluendo idest
decipiendo dicta. falsitas appellata. a

Expanded text:
i potestatis ablata atque extorta est. § 26 De criminibus in lege conscriptis. Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a
Abbreviated transcription (Latin):
nomine appellantur. que latine dicũ¬
tur rogationes. Inter letanias uero
et exhomologesin hoc differt. quod
ex homologesmpro sola confessione pec¬
catorum aguntur: letame uͦ que
indicuntur ꝓpter rogandum deum
ad impetrandum in aliquo misccłiã
eius. Sed nune iam utrunq uocabu¬
lum sub una defignatione habetur.
nec distat uulgo utrum letame an ex¬
homologesin dicantur. Supplicatio¬
nis autem nomen quodam modo nẽ
ex gentilitate retinetur. Nam ferie
aut legitime erant apud cos: aut in¬
pauꝑtas antiqua romanorum excol¬
latione sacrificabat. aut certe de bo¬
nis damnatorum. Unde supplicia di¬
cuntur supplicationes. que fiebant
de bonis passorum supplicia. Sacre
enim res: de bonis execrandor fiebant.

Expanded text:
nomine appellantur, quae Latine dicunnomine appellantur, quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis pro sola confessione peccatorum agitur; litaniae vero, quae indicuntur propter rogandum Deum et inpetrandam in aliquo misericordiam eius. Sed nunc iam utrumque vocabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum litaniae an exomologesis dicantur. Supplicationis autem nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos aut inpaupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti est. confiteor tibi pater dñt
celi et terre. aut dum quisq confi¬
et frequentatur exhomologesis: qua
delictum nr̃m dño confitẽmur. nõ
quidem ut ignaro: cuius cognitioni
nichil occultum est. Sed confessio est.
rei scilicet eius que ignoratur ꝓfessa
cognitio. Utile enim sibi ac iocundum
quisquam cẽ existima uerat raꝑe. ad¬
ulterare. furari. Sed ubi hec cterne
damnationi obnoria ẽẽ cognoui.
cognitis his conficetur errorem. Con¬
fessio autem erroris: professio est desi¬
nendi. Desinendum gͦ a peccatis ẽ: dũ
confessio est. Confessio autem antecedit.
remissio sequitur. Ceterum extra ue¬
niam est qui peccatum cognoseit. nec
cognitum conficetur. Itaq exhomolo¬
gesis ꝓsternendi et humiliandi ho¬
minis disciplina est: habitu atq uic¬
tu sacco et cinere incubare. corpus sor¬
dib obscurare. animam meroribus
deicere. illa que peccant tristi tracta¬
tione mutare. Leta nie autem greco

Expanded text:
sicut est: Confiteor tibi, Pater, Domine sicut est: Confiteor tibi, Pater, Domine caeli, et terrae. Aut dum quisque confiet frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur, non quidem ut ignaro, cujus cognitioni nihil occultum est, sed conrei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae autem Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
Hi uero qui penitentiam agunt. pro¬
inde suos capillos et barbam nutri¬
unt. ut demonstrent abundantiam
criminum. quibus caput peccatoris
nuntur. ꝑ cilicium quippe recorda¬
tio est peccatorum. ꝓpter hedos ad si¬
nistram futuros. Quod autem ciuere¬
asꝑguntur. uel ut sint memores qͥa
cinis et puluis sunt. uel quia in¬
nes in puluerem unde sumpti sunt
redierunt. Bene gͦ in cilicio & cinere
penitens deplorat peccatum. quia
in cilicio asꝑitas et punctio peccatoꝵ.
mus. ut in punctione cilicii cognos¬
camus uicia que ꝑ culpam comini¬
simus. et ꝑ fauillam cineris ꝑpen¬
damus mortis sententiam ad quã
est: que post complementum pem¬
tentie adhibetur. Ntun sicut conci¬
liamur deo quando primum a gen¬
tilitate conuertimur. ita reconcili¬
amur quando post peccatum peni¬
tendo regredimur. Exhomologesis
greco uocabulo dicitur: quod lati¬
ne confessio interpretatur. Cuius no¬
minis duplex significatio est. Aut
enim in laude intelligitur confessio

Expanded text:
Hi vero qui poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris nuntur, per cilicium quippe recordatio est peccatorum, propter haedos ad sinistram futuros. asperguntur, vel ut sint memores, quia cinis et pulvis sunt, vel quia puem, in pulverem, unde facti sunt, redierunt. Bene ergo in cilicio et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et compunctio peccatorummus, ut in compunctione cilicii agnoscamus vitia, quae per culpam commisimus; et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam vero est quae post complementum poenitentiae adhibetur; nam sicut conciliamur Deo quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. 75. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cujus nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intelligitur confessio,
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Penitentie exemplum beatus iob
primus nobis exhibuit. quando post
etiam in cilicio & cinere lamenta peni¬
tudinis sumsit dicens. iccuro ago pe¬
nitentiam in fauilla & cinere. Post h̃ẽ
nobis dauid penitentie magisteriũ

Expanded text:
. Poenitentibus exemplum Job primus exhibuit, quando post etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere. Post hunc David nobis poenitentiae magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
diei abstinentia: non scłm legem. sed
scd̾m propriam uoluntatem. Statio
autem est obseruatio statutorum uł¬
dierum uel temporum. Dierum. ut
quarte ferie et sexte ferie ieiumum
ex ueteri lege preceptum. De qua
sexta sabbati. Temporum autem quedã
legalibus ac ꝓpheticis institutionibus
terminatis temporib statuta sunt: ut
ieiunium quarti. quinti. septimi. ac
in quib ablatus est sponsus: uel sicut
obseruatio quadragesime que in uni¬
uerso orbe institutione apłica obser¬
uatur. circa confinium dominice pas¬
sionis. His tertium genus quidam adi¬
ciunt. quam xerofagiam dicunt ab¬
stinentiam. scilicet ciborum humenti¬
um. Unde et nomen hoc clatum. eo qd̃
siocis quidam escis utantur. Ieiunior¬

Expanded text:
diei abstinentia, non secundum legem, sed diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege praeceptum: de qua sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac in quibus ablatus est sponsus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apostolica observatur circa confinium Dominicae passionis. His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ingiliarum. Sed et cibum non prius
sumere: quam interposita oratione.
Priora enmm habenda sp̃s refrigeria¬
sunt: quia priora celestia quam ter¬
rena. Qui autem uult orationẽ suam
uolare ad dñm: faciat illiduas alas.
ieninium et elemosinam .& ascendit
celeriter et exauditur. Ieuinium est
parsimonia uictus. abstinentia q ci¬
borum. cui nomen est inditum ex qua¬
dam parte uiscerum tenui semper &
uacua. quod uulgo ienumum uoca¬
tur. Unde etiam et ieiun ii nomencre¬
ditur diriuatum. quod sui media
uiscera uacua et exinanita existant.
leiunium autem et statio dicitur.
Statio autem de militari exemplo
nomen accepit: ꝓ eo quod nulla le¬
ticia o bueniens castris stationem
militum rescindit. Nam leticia libẽ¬
tius: tristicia sollicitius ad munstrat
disciplinam. Unde et milites nunquã
immemores sacramenti. magis statio¬
nib parent. Discernunt autem quidã
inter ieiunium et stationem. Nam ie¬
iunium est indifferenter cuiuslib

Expanded text:
vigiliarum; sed et cibum non prius vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratione. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et eleemosynam, et ascendet celeriter et exaudietur. Ieiunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
qui in carcere audientib custodibus
orabant et canebant deo. De tempore
u̾ dictum est sine intermissione orate.
Sed hoc singularib. Nam est obserua¬
tio quarundam horarum omnium¬
cominumum. que dici ipsa interspa¬
cia signant. tertia. sexta. et nona. Simi¬
liter et noctis. Sed idco he orandi hore
diuise sunt: ut si forte fucrimus aliqͦ
oꝑe detenti. ipsum nos ad officiũ tempꝰ
admoneat. Que tempora in scripturis
inucmnuntur. Primum enim sp̃s sc̃s con¬
gregatis disciplis hora tercia infusus
est. Petrus die qua uisionem cominum¬
cationis in illo uasculo exꝑtus est. sex¬
ta hora orandi gr̃a ascenderat. Idem
etiam cum iohanne hora nona tẽplũ
adut: quando paraliticum sanitate
reformauit. Sed et danidem legimus
hec tempora inoratione obseruasse. &
utiq ex israclis discipliua: ut ne minꝰ
quam ter in die adoremus. Debitores
orationib. que sine ulla admonitione
debentur. ingressus lucis ac noctis. siue

Expanded text:
qui in carcere, audientibus custodibus, qui in carcere, audientibus custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est obsertio quarundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia, sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter die adoremus. Debitores orationibus, quae sine ulla admonitione debentur, ingressus lucis ac noctis sive
Abbreviated transcription (Latin):
ab apłis: ut qm̃ plures credentium
litteras nesciunt. uel quiscrunt pre¬
occupatione scłi scripturas legere ñ
possunt. hec corde retinentes habeans
sufficientem sibi scientiam salutarẽ.
Est enim breue fidei uerbum. ⁊ olĩ
a propħa predictum: qm̃ uerbum
breuiatum faciet dñs suꝑ terram.
Simbolum autem quod tempore sa¬
crificui a popło predicatur. trecentoꝵ
si nodum nicenam est editum. Cuius
uere fidei regula tantis doctrine my
steriis precellit. ut de omni parte fidei
loquatur: nulla ꝙ sit heresis cui per
singula uerba uel sententias non res¬
pondeat. Omnes enim errores impieta¬
tum ꝑfidieq blasphemias calcat. & ab
populo acclamatur. Oratio petitio dr̃.
Nam orare est petere: sicut exorare im¬
petrare. Constat autem oratio
loco et tempore. Loco: quia non ubiꝙ
cum ꝓhibeamur a xp̃o in publico sed
ubi oportunitas dederit. aut necessitas
importauerit. Neq enim contra pre¬
ceptum reputatut ab apłis factum.

Expanded text:
ab apostolis; ut, quia plures credentium ab apostolis; ut, quia plures credentium litteras nesciunt, vel qui sciunt, praeoccupationibus saeculi, Scripturas legere non possunt, hoc corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a propheta praedictum: Verbum breviatum facieSymbolum autem, quod tempore sacrificii a populo praedicatur, trecentorusynodum Nicaenam est editum. Cujus verae fidei regula tantis doctrinae fidei mysteriis praecellit, ut de omni parte fidei loquatur, nullaque pene sit haeresis cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes enim errores impietatum perfidiaeque blasphemias calcat, et obpopulo proclamatur. Nam orare est petere: sicut exorare impetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique: cum prohibeamur a Christo in publico orare: sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum,
Abbreviated transcription (Latin):
um autem uel signum iccirco dicit᷑.
neis mintiantes. Iocireo igitur istud
predicaret. Deniq et inbellis cuul: bus
hoc obseruari ferunt. qm̃ et armorum
habitus pariter et sonus uocis idem
et unus est. atq eadem instituta bel¬
landi: & ut ne qua doli surreptio fiat.
simbola discreta unusquisq dux sius
militibus tradit. que collationes ul
signa uel indicia nominantur: ut
si forte occurrerit quis de quo dubitet᷑.
interrogatus simbolum ꝓdat si sit hos.¬
Quod simbolum fidei et spei nr̃e non
scribitur in carta et atramento: sed
in tabulis cordis carnalib. Iotireo de
re in cordib tradiderunt: ut certum
ec̃t neminem hoc non ex lectione q̃
interdum ꝑuenire etiam adĩfideles
solet. sed ex apłorum traditione susce¬
proinde credentes accipiunt. ut no¬
uerint qualiter contra diabolum si¬
dei certamina preparent: in quo qͥ¬
dem pauca sunt uerba. sed omnia con¬
tinentur sacramenta. De totis enim
scripturis hec breuiatim collecta st̃

Expanded text:
um autem, vel signum, idcirco dicitur, neis nuntiantes. Idcirco igitur istud praedicaret. 4. Denique et in bellis civilibus hoc observari ferunt, quoniam et armorum per habitus, et sonus vocis idem et mos unus est, atque eadem instituta bellandi; sed ut nequa doli subreptio fiat, 461 symbola discreta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine vel signa, vel indicia, nuncupantur, ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum prodat si sit hosQuod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio pecredentium cordibus tradiderunt, ut certum esset haec neminem ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex Apostolorum traditione didiproinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praepararent: in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacramenta. De totis enim Scripturis huc omnia breviatim collecta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Antiqui enim cum maxima
sacrificia administrarent: solebant
totas hostias in sacrorum consumi
flamina: & ipsa erant ho locaustoma¬
ta. Holo enimgrece. totum dicitur.
caustis incensio: & holocaustum cotũ
incensum dicitur. Cerimonie apud
latinos dicuntur sacra omnia que
apud grecos orgia uocantur. ꝓ prie
autem iisum est doctorib a carendo
appellari cerimonias. quasi carimomi¬
as: co quod ca que in sacris diuitus
offeruntur. in suo usu carerent his ho¬
mines. quod nomen etiam in usu ẽ
litterarum sc̃ãrum. Alii ctiam ceri¬
monias proprie in obseruationib
iudeorum credunt. abstinentias scili¬
cet quarundam escarum scdm ue¬
terem legem: co quod obseruantes care¬
ant his reb quib abstinuerunt. Sa¬
stituit: quando commendauit apłis
quam traderetur. Quod quidem¬
sacramentum melchisedech rex salẽ
figuraliter in typo corporis & sangui¬
est. relictis ac finitis udaicis uictimis.
quas in seruitutem ueteri popło cele¬

Expanded text:
fertur. Antiqui enim cum maxima fertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia adminitotas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocautomata. Holo enim Graece totum dicitur; καῦσις incensio, et holocaustum totum incensum. Caerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari caerimonias, quasi carimonias; eo quod ea quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines; quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii caerimonias proprie in observationibus Iudaeorum credunt; abstinentiam scilicet quarundam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes careant his rebus quibus se abstinuerunt. Sastituit, quando commendavit Apostoquam traderetur, sacramentum Melchisedech rex Salem figuraliter in typum corporis et sanguiest, relictis ac finitis Judaicis victimis, quae in servitute veteris populi cele
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. Omne autem quod deo da¬
tur aut dedicatur aut consecratur.
Quod dedicatur dicendo datur: un¬
de et appellatur. Unde errant. qui
consecrationem dedicationem putãt
significari. Immolatio ab antiquis
dicta. eo quod in mole altaris posita
uictima cederetur. unde et macta¬
tio post immolationem est. Nunc
autem immolatio panis et calicis
conuenit. Labatio autem: tantum
modo calicis oblatio est. Hinc est
illud. Et libauit de sangume uue.
Libare gͦ proprie fundere est: sũptũ¬
q nomen ex libero quodam. qui in
grecia usum repꝑit uitis. Hostie apd̃
ueteres dicebantur sacrificia. que fie¬
bant antequam ad hostem ꝑgerent.
uictime uͦ sacrificia que post uicto¬
riam deuictis hostib inmolaban¬
tur: et erant uictime maiora sacri¬
ficia quam hostie. Aui uictimam
dictam putauerunt. quia ictu per¬
cussa cadebat: uel quia uincta ad a¬
ras ducebatur. Holocaustum illud ẽ:
ubi totum igni consumitur quod of.¬

Expanded text:
nuntur. Omne autem quod Deo danuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur, unde et appellatur. Unde et errant quae consecrationem dedicatione putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est: nunc autem immolatio panis et calicis convenit. Libatio autem tanmodo calicis oblatio est. 32. Hinc est illud: Et libavit de sanguine uvae, ibare enim proprie fundere est, sumptumque nomen de Libero quodam, qui in Graecia usum reperit vitis. 33. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia, quae fiebant antequam ad hostem pergerent. 34. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabantur; et erant victimae majora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. 35. Holocaustum illud est ubi totum igne consumitur quod of