comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq qͥ uitã illius male inuendo interi¬
us premunt. Contẽplet᷑ gͥ erũna ir¬
ruentis aduersitatis afflicta. qͦmͦ ꝓspi¬
tatis suȩ tp̃re. iniquoꝵ & intra seuien¬
tiũ prauitate grauata sit: contẽplet᷑
qđ exigentib meritis quorundam.
ñ iniuste in illa uita turbata sit om̃iũ
& dicat. Qui rodebant insolitudim
squalentes calamitate & miseria.
Sicut in pͥma huiꝰ oꝑis parte p̾fatꝰ sũ
ꝓuirtute contẽplationis. non nunquã
solet intelligi solitudo m̃tis. Sed hoc
in loco. cũ solitudo pobiurgationẽ
dicit᷑ qͥd aliud quãm boni destitutio
demonstrat᷑ : Unde & sub iudeȩ typo.
ieremias peccatoris animã deplorat
dicens. Quomꝰ sedet sola. ciuitas ple¬
na popło: Sed cũ ꝑbeatũ iol de pra¬
libet intueri hoc etiã qđ ꝑpsalmistã
dictũ. ẽ. Inimici eiꝰ t̾rã lingent. Duo
qͥppe st̃ genera hominũ. ambitioni
sue seruientiũ. Unũ uidelicet qđ sẽp

Expanded text:
quoque qui vitam illius male vivendo interiquoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: Quomodo sedet sola civitas plena populo ? Sed cum per beatum Job de pralibet intueri, hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: « Inimici ejus terram lingent . » Duo quippe sunt genera hominum ambitioni suae servientium, unum videlicet quod semper
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi lȩtabant᷑. & esse subsentib
delitias cõputabant: Trahunt enĩ
qͦs ualent ad ꝑditionẽ suã & sub pec¬
catis esse. uł culpas culpis ad dere.
credunt se uirtutũ opulentiã cu¬
Foꝵs uidelicet filii. qͥ fuer̃ errorũ
magistri. Filii gͥ dicunt᷑ ñ de eorũ
semine. sed de imitatione generati.
Qui docendo ꝑuersa stulti fuer̃ ꝑigno¬
rantiã. uiuendo nequit̾ ignobil es
ꝑ actionẽ. qͥ redẽptori nr̃o. nulla
sapientiȩ. nulla uicȩ cognatione con¬
iuncti st̃: de qͦ salomonis uoce. in lau
pla secuti st̃. filii stultoꝵ & ignobi¬
liũ
esse memorant᷑. Recte aut̃ subiungit᷑
Et int̾ra penitꝰ ñ parentes. Quia dũ hic
inhereticoꝵ tẏpo diximꝰ: omĩno ni¬
chil obstat. si etiã de ꝑuersis atq carna¬
lib quãuis in recta fide positis. sen¬
tiamꝰ Neq enĩ scã electoꝵ ȩccła solos
sibi aduersarios deputat. qͥ ab eiꝰ
fide: positi extra dissentiunt: sed eos

Expanded text:
scemodi laetabantur, et esse sub sentibus scemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam cuum videlicet filii qui fuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur, non de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui Redemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. De quo Salomonis voce in laudepla secuti sunt, filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte subjungitur: Et in terra penitus non parentesin haereticorum typo diximus, omnino nil obstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
tare conspexerit: quȩ eor conuersa¬
tio fuerit. ad memoriã reducit dics̃.
caritatis. ex frigore m̃tis conualuit:
ꝓfecto intorreñtiũ desertis habitauit.
Quia uͦ aꝑta & libera ñ fuit. in ca¬
uernis latuit. Quia aut̃ plebem
ñ fixã sed mobilẽ tenuit: ñ suꝑ pe-¬
tram. sed suꝑ glareã mansit. De qͥb
adhuc subditur. Qui int̾ huiꝰ cẽmodi
cõputabant. Quid nomine sentiũ.
nisi eas quas iã supra diximꝰ punctio
quas flere debuer̃: om̃s heretici
tanto se inani lȩticia extollunt.
quanto magis ad peiora conualescun.
Atq esse sub sentib delitias deputañ:
qͥa inde puersã m̃tẽ ad gaudia sub¬
leuant. unde spinas peccatorũ por¬
tant. Nã si quando ad errorẽ suum
ualuerint quẽ piã trahere: sẽse ꝑlȩ
ticiã iactant. atq unde sibi. peccata
cotidie etiã alios ꝑdendo congregant
inde se quasi essẽ duces ad iusticiã
exultant. Bene gͦ dr̃. Qui int̾ huiꝰ¬

Expanded text:
tare conspexerit; quae eorum conversatare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memoriam reducit, dicenscharitatis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autem plebem non fixam, sed mobilem tenuit, non super petram, 648 sed super glaream mansit; de quibus actantur.---Quid nomine sentium nisi eas quas jam supra diximus punctioquas flere debuerunt, omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quanto magis ad pejora convalescunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laetitiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter huju
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce in penetralib: nolite credere.
Sic̃ enĩ fulgur exit ab oriente. & paret
usq in occidentẽ: ita erit & aduentꝰ
filii hominis. Hoc itaq illic in pene¬
trabilib qđ hic dicitur in cauernis.
In cauernis gͦ heretici habitant: qͥa
plerunq errorẽ suũ secretis p̾dica¬
tionib occultant. ut qͦ se doctiorib
prudentiorib q ñ indicant: eo ad se
uehem̃tius imꝑitos trahant. Unde
bene etiã sub infert᷑. Uł suꝑ glareã
Glareã. quippẽ illos minutissimos la¬
pides dicimꝰ : qͦs aqua fluuialis trahit:
Doctores gͦ ꝑuersorũ dogmatũ suꝑ
glareã ħabitant: qͥa illas hominum
m̃tes trahunt. que nulla grauitatis
stabilitate solidant᷑. quãs uelut de
loco sẽꝑ adlocũ trahunt flumina
sed forti cupet grauitate solidari:
admonuit diceñs. Ut iã ñ simꝰ par¬
uuli fluctuantes: nec circũ feram᷑ om̃i
uento doctrinȩ. Sca itaq eccł̃a ab
aduersariis ad modicũ depressa.
cũ sibi audaces errantiũ m̃tes in sul¬

Expanded text:
nolite credere. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissimos lapides dicimus quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur perversorum dogmatum super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina sed forti cuperet gravitate solidari, admonuit dicens: Ut jam non simus parvuli fluctuantes, nec circumferamur omni vento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insul
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in abiecte ꝓlis uilitate sopiunt᷑.
Quo enĩ id ad qđ conditi st̃ ñ intelliguns:
eo etiã cognitionẽ accepte ꝑ imagĩnẽ
generositatis ꝓdunt. Stult̾i st̃ er̃go &
ĩgnobiles. qͦs ab ȩt̾nȩ hȩreditatis con¬
sortio. repellit scruitꝰ m̃tis. Scriptũ
qͥppe. ẽ. Om̃is qͥ facit peccatũ. ser¬
uus.ẽ. peccati. Et uoce egregii p̾dica¬
toris dicit᷑. Sapientia huius mundi.
stulticia ẽ. apud dm̃. Qurgͦ dũ t̾re¬
na sapent. ab int̾na generõsitate re

Expanded text:
quasi in abjectae prolis vilitate sopiuntur: quasi in abjectae prolis vilitate sopiuntur: qui quo id ad quod conditi sunt non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem generositatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignobiles, quos ab aeternae haereditatis consortio repellit servitus mentis. Scriptum quippe est: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et voce egregii praedicatoris dicitur: Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum . Qui ergo dum terrena saperent ab in
Abbreviated transcription (Latin):
sua deserere. qͥd in ȩt̾nitate nobilius.
quã cũ dõ iudices uenire : Horũ sci¬
licet iudicũ nobilitas Salomone atte¬
stante memorat᷑. cũ hoc qđ iã p̃fatꝰ
sũ dicit᷑. Nobilis in portis uir eiꝰ
quando sederit cũ senatorib t̾rȩ
U alde qͥppe nobiles considerat: quos
senatores uocat. Hanc in se nobili¬
tatẽ paulus aspexerat. cũ cognitio¬
ni conditoris ꝑsp̃m iunctꝰ. dicebat
Genꝰ gͥ cũ simus dĩ. ñ debemꝰ estima¬
re. auro. aut argento. aut lapidi.
sculpturȩ artis. & cogitationi homi¬
nis. diuinũ esse simile. Genꝰ uide¬
licet dĩ dicim᷑. ñ ex eiꝰ natura editi.
sed ꝑ sp̃m illius. & uoluntarie con¬
diti: & ad optiue recreati. Tanto gͦ¬
adhanc nobilitatẽ quisq erigit᷑.
quanto ꝑ acceptã imaginẽ. ad simi¬
litudinẽm illius ex ini̾tatione reno¬
uat᷑ At contra st̃ stulti & ignobiles.
qͥdũ suꝑnã sapientiã semetipsos se¬
quentes fugiunt: in sua ignorantia

Expanded text:
sua deserere? et quid in aeternitate nobilius quam cum Deo judices venire? Horum scilicet judicum nobilitas; Salomone attestante, memoratur, cum hoc quod jam praefatus sum, dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Valde quippe nobiles considerat, quos senatores vocat. Hanc in se nobilitatem Paulus aspexerat, cum cognitioni Conditoris per Spiritum junctus dicebat: Genus igitur cum simus Dei, non debemus aestimare auro, vel argento, aut lasculpturae artis, et cogitationi hominis divinum esse simile . Genus videlicet Dei dicimur, non ex ejus natura editi, sed per spiritum illius et voluntatem conditi, et adoptive recreati. Tanto ad hanc nobilitatem quisque erigitur, quanto per acceptam imaginem ad similitudinem illius ex imitatione renovatur. At contra sunt stulti et ignobiles, qui supernam sapientiam semetipsos sequentes fugiunt, in sua ignorantia,
Abbreviated transcription (Latin):
congregabote. In mom̃to indign̾ati¬
onis abscondi faciẽ meã parũp a te.
& in miscdia sẽpit̾na misertus sũ
tui. Hinc etiã psalmista p̃cat᷑ dic̃s
Non me derelinquas usquequaq. Dere¬
linqui gͥ sese ad modicũ posse utilit̃
nouerat᷑: qͥ ne usquequaq relinque¬
ret᷑ petebat. Scõs & enĩ suos dñs ueni¬
endo adiuuat: derelinquendo ꝓbat.
donis firmat. tribulationib tẽptat.
Unde recte qͦq ꝑ quendã sapientẽ dr̃
In primis elegit᷑ eũ. timorem & metũ.
& ꝓbationẽ inducit suꝑ illũ. Excruci¬
autc illũ intribulation̾e doctrinȩ

Expanded text:
te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui . Hinc etiam Psalmista deprecabatur, dicens: Non me derelinquas usquequaque . Derelinqui igitur sese ad modicum posse utiliter noverat, qui ne usquequaque relinqueretur petebat. Sanctos etenim suos Dominus veniendo adjuvat, relinquendo probat; donis firmat, tribulationibus tentat. Unde recte quoque per quemdam sapientem dicitur: In primis elegit eum, timorem et metum et probationem inducet super illum, et excruciabit illum in tribulatione doctr
Abbreviated transcription (Latin):
nanq t̾ra nist peccator uocat᷑. cui
prima sententia dictũ est. tra es & in
t̾rã ibis: Luixgͦ uultus dñi in terrã
nequaquã cadit: qͥa uisi onis eiꝰ clari¬
tas ñ peccatorib apparet Scriptũ
nanq ẽ. Tollat᷑ impius. ne uideat
głam dĩ. Quasi enĩ lux in t̾rã caderet:
Ti in extremo iudicio ueniens. maiestatẽ

Expanded text:
namque terra, nisi peccator vocatur? cui prima sententia dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Lux ergo vultus Domini in terra nequaquam cadit, quia visionis ejus claritas peccatoribus non apparet. Scriptum namque est: « Tollatur impius, ne videat gloriam Dei. » Quasi enim lux in terram caderet, si in extremo ju
Abbreviated transcription (Latin):
ure itaq inuentores ꝑuersorũ dogna¬
tũ. torrentes uocantur: qͥa a calore
caritatis frigidi. quasi intorpore tẽ¬
poris hiemałis ęxcrescunt. Qui ñ ppe¬
tua plenitudine ꝓfluunt. sed cãtho¬
licoꝵ allegationib quasi estib solis
exiccantur. Et quidẽ inuentores ꝑ¬
uersorũ dogmatũ contra scãm ȩccłam
exorti. feruore iã ueritatis extincti
st̃: sed tam̃ eoꝵ discipłi. ea quȩ illi
docuer̃ tenere. ac defendere ñ de¬
sistunt. Ii gͦ qui illoꝵ sequunt᷑ erro
quors eloquia catholicoꝵ iã respon¬
sione & ratiocinatione siccata sunt.
Quid uͦ aliud cauernas t̾rȩ. quã occul¬
tas hereticorũ p̃dicationes accipimꝰ:
Sic enĩ int̾ se heretici clandestinis con¬
uenticulis cõeunt. ut errori suo: re¬
uerentiã quã ex ratione ñ ualent.
p̾beant ex occultatione. & infirmis
animab prauitatis sermo tanto re¬
uerendus appareat. quanto sec retꝰ.
Unde apud salomonẽ. mulier extypo
hereseos suadet dicens. Aquȩ furtiue

Expanded text:
ure igitur inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, qui non perpetua plenitudine profluunt, sed catholicorum allegationibus quasi aestibus solis exsiccantur. Et quidem inventores perversorum dogmatum contra sanctam Ecclesiam exorti fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuerunt tenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui illorum sequuntur errorquorum eloquia catholicorum jam responsione et ratiocinatione siccata sunt. Quid vero aliud cavernas terrae, quam occultas haereticorum praedicationes accipimus? Sic enim haeretici inter se clandestinis conventiculis coeunt, ut errori suo reverentiam, quam ex ratione non valent, praebeant ex occultatione, et infirmis animabus pravitatis sermo tanto reverendus appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem mulier ex typo haereseos suadet dicens: Aquae furtivae
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud quã auariciã. id ẽ. ma¬
teriã intelligimꝰ peccatoꝵ: Quia
gͦ plerunq heretici in uerbis suis¬
sola exteriora lucra sectant᷑. nec
ignorant qͥa ꝑuersa astruunt. sed
ẽrroris p̃dicam̃ta ñ deser̃. dũ sũptꝰ
ꝑciꝑe quasi doctores uolunt: bene
de eis scĩ uiri uoce nunc dr̃. Et ra¬
dix iuniperorũ. erat cibus illoꝵ.
Quia dũ totis suȩ m̃tis sensib aua¬
riciã cogitant : quasi eo alimento
uescunt᷑. de qͦ nasci ꝓcul dubio pec.¬
catoꝵ sequentiũ punctiones solent:
Qui si quando insacro eloquio quȩdã
quasi prudent̾ inueniunt. que dũ
ñ intelligunt. ꝓ suis esse assertionib
suspicantur: mox miseris auditorib
suis. quoꝵ ñ animas sed substantias
appetunt. hȩc uociferantes asꝑgunt.
Unde congrue subinfert᷑. Qui de con¬

Expanded text:
am avaritiam, id est, materiam intelligimus peccatorum? Quia igitur plerumque haeretici sola in verbis suis exteriora lucra sectantur, nec ignorant quia perversa astruunt, sed erroris praedicamenta non deserunt, dum sumptus percipere quasi doctorum volunt, bene de eis sancti viri nunc voce dicitur: Et radix juniperorum erat cibus eorum, quia dum totis mentis suae sensibus avaritiam cogitant, quasi eo alimento vescuntur, de quo nasci procul dubio peccatorum sequentium punctiones solent. Qui si quando in sacro eloquio quaedam quasi prudenter inveniunt, quae dum non intelligunt, pro suis esse assertionibus suspicantur, mox miseris auditoribus suis, quorum non animas, sed substantias appetunt, haec vociferantes apsergunt. Unde congrue subinfertur: C
Abbreviated transcription (Latin):
nanq iuniperi. ꝓ foliis punctiones
habet. Sic qͥppe hirsuta quȩ ꝓfert:
ut spinis similia. contrectantẽ pun-¬
gere ualeant. Spina uͦ ẽ om̃e pecca¬
tũ. qͥa dũ trahit ad delectationẽ.
quasi pungendo lacerat m̃tẽ. Unde
iusti uoce & poenitentis dr̃. Conuer¬
sus sũ in erũna mea. dũ confringitꝰ
spina. Quia scilicet mens ad lamtũ
uertit᷑: ut peccati punctio poentn¬
do frangatur. In trans latione ui alo
ñ confringi sed configi spina phibe
Qđ uidelicet ab eodẽ sensu n lile¬
nat: qͥa poenitentis animꝰ adluctuĩ
ducitur. dũ ꝑpetrata culpa inme¬
ex qua peccatoꝵ omiũ spinȩ ꝓdĩti¬
tur. de qua & ꝑ paulũ dicit᷑. radir
om̃iũ maloꝵ est cupiditas: Ipsa
qͥppe latent̾ oritur in m̃te: sea
ꝓducit in oꝑe. Quas uidelicet pun¬
ctiones ab hac radice surgentes.
statim p̃dicator egregius insinuit¬
cũ subdit. Quã quidã appetents
errauer̃ a fide. & inseruer̃ sẽ di¬
lorib multis. Qui enĩ multos dolo¬

Expanded text:
namque juniperi pro foliis punctiones habet. Sic quippe sunt hirsuta quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere valeant. Spina vero est omne peccatum, quia dum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Unde justi voce et poenitentis dicitur: Conversus sum in aerumna mea dum confringitur spina , quia scilicet mens ad lamentum vertitur, ut peccati punctio poenitendo frangatur. In translatione vero alia non confringi, sed configi spina perhibetur, quod videlicet ab eodem sensu non dissonat, quia poenitentis animus ad luctum ducitur, dum perpetrata culpa in meex qua peccatorum omnium spinae producuntur? De qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum est cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes, statim praedicator egregius insinuavit, subdens: Quam quidam appetentes, erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis. Qui enim multos dolo
Abbreviated transcription (Latin):
ante ueritas p̃monuit dicens. Si dixe¬
rint uob̾. ecce indeserto. ẽ: nolite exi¬
re. Qui recte phibent᷑ calamitate &
miseria squalidi. qͥa & morũ sunt ꝑ¬
nicie. & sensuũ prauitate despecti
Qui herbas qͦq & arborũ cortices man¬
dunt. qͥa elationis suȩ obice repulsi.
in sacro eloqͥo magna & intima ꝑciꝑe
nequeunt: sed uix in illo queda tenera
& exteriora cognoscunt. ꝑherbas
qͥppe dicta planiora. ꝑ arborũ cor¬
tices: patrũ eloqui a exteriora signan¬
tur. Qui ea scire appetunt ex quib
docti nequaquã sint sed esse uidean¬
tur : dũ in sacris uoluminib uim
caritatis ergadm̃ ac ꝓximũ meduil¬
litꝰ ñ exquir̃ quasi ex herba & cor¬
tice uescunt᷑. Quia uł imast̾ uel
exteriora. quȩ m̃tes supbientium
nutriunt. Uel certe herbas mande¬
re. ẽ: descriptura sacra minima
p̾cepta seruare. maiora contẽnere.
Quos bene ueritas increpat dicens.
Ue uob̾ scribȩ & pharisei hẏpocritȩ

Expanded text:
ante Veritas praemonuit, dicens: Si dixeante Veritas praemonuit, dicens: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire . Qui recte perhibentur calamitate et miseria squalidi, quia et morum sunt pernicie, et sensuum pravitate despecti. Qui herbas quoque et arborum cortices mandunt, quia elationis suae obice repulsi, in sacro eloquio magna et intima percipere nequeunt, sed vix in illo quaedam tenera et exteriora cognoscunt. Per herbas ippe dicta planiora, per arborum cortices Patrum eloquia exteriora signantur. Qui ergo ea scire appetunt ex quibus docti nequaquam sint, sed esse videantur, dum in sacris voluminibus vim charitatis erga Deum ac proximum medullitus non exquirunt, quasi ex herba et cortice pascuntur, quia vel ima, 646 vel exteriora sunt, quae mentes superbientium nutriunt. Vel certe herbas mandere est de Scriptura sacra minima praecepta servare, majora contemnere. Quos bene Veritas increpat, dicens: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae,
Abbreviated transcription (Latin):
telligendũ impossibilia esse uidebant᷑.
Nã puersȩ hereticoꝵ m̃tes. dũ sibi sup¬
be intellectũ tribuunt. quasi certas
dare sententias etiã de in cognitis prȩ¬
sumunt. Unde fit. ut eos ipsa elatio
quȩ intꝰ apud illos eleuat. a ueritate
foras repellat. uixq indictis dĩ exte¬
riora capiant. qͥ se secreta spũalia
penetrasse singularit̾ putabant:¬
solitudine. squalentes calamitate &
miseria. & mandebant herbas & arbo¬
ruĩ cortices. Rodi solet. qđ comedi ñ
potest. Heretici aut̃ qͥa scripturã
sacrã intelligere sua uirtute moliun¬
tur: eã ꝓcul lubio app̾hendere neqͣ¬
quã possunt. Quã quia nondũ intelli¬
gunt᷑. quasi ñ edunt. Et qͥa ꝑ suꝑnani¬
quidda conant᷑: sed ñ ad eiꝰ interiora
pueniunt. Qui qͥa ab uniuersalis ec¬
ȩ societate dis iuncti st̃: ñ qͦlibet
rodere. sed in solitudine memorant᷑
Ad quã nimirũ solitudinẽ qͥa p̾dicato¬
res falsi sequaces suos traherent. longe

Expanded text:
telligendum impossibilia esse videbantur. Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt, quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate foras repellat, vixque in dictis Dei exteriora capiant, qui se secreta spiritalia penetrasse singulariter putabantsolitudine squallentes calamitate et miseria, et mandebant herbas et arborum cortices. - Rodi solet, quod comedi non potest. Haeretici autem, quia Scripturam sacram intelligere sua virtute moliuntur, eam procul dubio apprehendere nequaquam possunt, quam dum non intelligunt quasi non edunt; et qquidem conantur, sed non ad ejus interiora perveniunt. Qui quia ab universalis Ecclesiae societate disjuncti sunt, non quolibet rodere, sed in solitudine memorantur. Ad quam nimirum solitudinem, quia praedicatores falsi sequaces suos traherent, longe
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: qͥa sunt ñ nulli. qͥ in sacris
uoluminib solã litterȩ suꝑficiẽ
uenerant᷑. nec quicquã de spũali
intellectu custodiunt. cũ nichil
in uerbis dĩ amplius. nisi hoc qđ
exterius audierint esse suspicant᷑
Quos tam̃ incunctis errorib suis. In¬
anis głȩ appetitꝰ possidet. eosq ho¬
noris̃ ambitꝰ captiuos tenet. Et
plerunq ꝑ ipsa quȩ loquunt᷑. nichil
aliud quã terrena lucra appetunt
Underecte qͦq subiungit᷑. Et radix¬

Expanded text:
nt nonnulli qui in sacris voluminibus solam litterae superficiem venerantur, nec quidquam de spiritali intellectu custodiunt, cum nihil in verbis Dei amplius nisi hoc quod exterius audierint esse suspicantur. Quos tamen in cunctis erroribus suis inanis gloriae appetitus possidet, eosque honoris ambitus captivos tenet, et plerumque per ipsa quae loquuntur nihil aliud quam terrena lucra appetunt.Unde recte quoque subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
indigni. Uirtꝰ qͥppe in manu .ẽ. magni
fide ꝑdita qͥcqͥd oꝑant᷑. Caritatẽ qͥppe
dĩ & ꝓximi deserune. qͥ & de dõ fal¬
sa sentiunt. & a ꝓximis uirgando di¬
uidunt᷑. Sed uirtutẽ manũũ sine ca¬
ritate. testat᷑ p̾dicator egregius nil
ualere. qͥ ait. Si distribuẽro in cibos¬
pauꝑum om̃s facultates meas. & si

Expanded text:
nt.---Virtus quippe in manu est magnitfide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt, et a proximis jurgando dividuntur. Sed virtutem manuum sine charitate testatur praedicator egregius nil valere, qui ait: Si distribuero omnes facultates meas i
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ capite diximꝰ. nichil obstat si
n illa qͥppe. ordo doctoꝵ quasi rex
p̃sidet. quẽ fideliũ suoꝵ turba cir¬
cũ stat. Quȩ scilicet fideliũ multi¬
tudo. recte qͦq exercitꝰ dicit᷑: quia¬

Expanded text:
Ecclesiae capite diximus, nihil obstat si . In ea quippe ordo doctorum quasi rex praesidet, quem fidelium suorum turba circumstat, quae scilicet multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ait In hoc cognoscent om̃s qͥa mei
estis discipłi. si dilectionẽ habueritis
ad inuice. Qui enĩ ñ ait. in hoc cagro¬
scet᷑ qͥa mei discipłi estis si signa fẽcer¬
tis. sed ait. si dilectionẽ habueritis
ad inuicẽ: aꝑte indicat. qͥa uerosdĩ
famulos. ñ miracula. sed uera caritas

Expanded text:
ait: In hoc cognoscent omnes, quia mei ait: In hoc cognoscent omnes, quia mei estis discipuli si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur, quia mei discipuli estis si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem; aperte indicat, quia veros Dei famulos non miracula, sed sola Dei charitas
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnunquã uͦ heretici signa qͦq ac mi¬
racula faciunt. sed ut ħnc p̃mia af¬
flictionis suȩ abstinentieq recipiant.
uidelicet laudes quas quęr̃. Unde &
redẽptoris uoce dr̃. Multi dicent mͥ
in illa die. Dñe. dnẽ. nonne in nomine
tuo ꝓphetauimꝰ & in nomine tuo demo¬
nia eiecimꝰ. & in nomine tuo uirtutes¬
multas fecimꝰ: Et tunc confitebor
illis qͥa nunquã noui uos. discedite a
me qͥ oꝑamini iniqͥtatẽ. Qua nimirũ
sententia quid dat᷑ intelligi. nͥ ut
in hominib caritatis humilitas ñ
aut̃ debeant uirtutũ signa uenerari:
Unde nunc scã ȩccł̃a. etiã si qua fiunt
hereticoꝵ miracula despicit: qͥa hȩc
scĩtatis speciẽ ñ esse cognoscit. Proba¬
tio qͥppe scĩtatis ñ est signa facere :
sed unũ quenq ut se dili̾gerẽ. de dõ
aut̃ uera. de ꝓximo uͦ meliora quã
de semet ipso sentire. Nã qͥa uera uir¬
tus in amore. ẽ. ñ aut̃ in ostensione
miraculi: ueritas demonstrat quȩ

Expanded text:
Nonnunquam haeretici signa quoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimtunc confitebor illis, quia nunquam novi vos. Discedite a me, op rarii iniquitatis . Qua nimirum sententia quid datur intelligi, nisi ut in hominibus charitatis humilitas, non autem debeant virtutum signa venerari? Unde nunc sancta Ecclesia etiamsi qua fiant haereticorum miracula despicit, quia haec sanctitatis speciem non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere; de Deo autem vera, de proximo vero meliora quam de semetipso sentire. Nam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, Veritas demonstrat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dño ñ recta senser̃. eos cũ canib gre¬
gis sui ñ ponit. qͥa cũ rectis p̾dicãtorib
les docendo atq suadendo. conati st̃
patres uideri: sed errores eoꝵ scã u¬
niuersalis eccła districta seueritate
di iudicans. eos int̾ custodes gregis
sui ñ numerat. qͦs eiꝰdẽ gregis unita¬
tẽ dissipantes dãnat. De quib uoce
pauli ephesiis dr̃. Scio qͥa post discessũ
meũ ingredient᷑ ad uos lupi graues.
ñ parcentes gregi. Et quiã ñ nunꝗ
heretici. quanto magis in ꝑfidiȩ erroᷤ¬
re dilabunt᷑: quasi tanto ãplius in
exteriori sese oꝑatione custodiunt.
ita ut agere p̃cȩteris magna uideant᷑:
scã uniuersalis ȩccła cuncta eoꝵ de
spicit oꝑa quȩ ex auctoritate fidei

Expanded text:
non recta sentiunt, eos cum canibus gregis sui non ponet, quia eos cum rectis praedicatoribus les, docendo atque supatres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunquam haeretici quanto magis in perfidiae errorem dilabuntur, tanto amplius in exteriori sese operatione custodiunt, ita ut agere prae caeteris magna videantur, sancta universalis Ecclesia cuncta eorum opera despicit, quae ex auctoritate fi
Abbreviated transcription (Latin):
Uamuis omnẽ scientiã
atq doctrinã scriptura
sacra sine aliqua cõpara¬
tione transcendat. ut
tacea qđ uera prȩdicat. qđ ad cȩlestem
patriã uocat. qđ a t̾renis desideri is
ad suꝑna amplectenda cor legentis
immũtat. qͦd dictis obscuriorib exer¬
cet fortes & paruulis humili sermone
blandit᷑. qđ nec sic clausa ẽ. ut pauesci
debeat. nec sic patet ut uilescat. qđ
usu fastidiũ collit. & tanto amplius di¬
ligit᷑ quanto ãplius meditat᷑. qđ le¬
gentis animũ humilib uerbis adiuuat
sullimib sensib leuat. qđ aliquo modo
cũ legentib crescit. qđ a rudib lecto¬
rib quasi recognoscit᷑. & tam̃ doctis
semꝑ noua reperit᷑ ut gͦ de rerũ pon¬
dere̾ taceã. scientias tam̃ om̃s atq do¬
ctrinas ipso etiã locutionis suȩ more
transcendit. qͥa uno eodẽq sermone
dii narrat textũ. ꝓdit mysterium.
Et sic scit p̃terita dicere: ut eo ipso nouert
futura p̃dicare. Et ñ immutato dicena

Expanded text:
uamvis omnem scientiam atque doctrinam Scriptura sacra sine aliqua comparatione transcendat, ut taceam quod vera praedicat, quod ad caelestem patriam vocat, quod a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat, quod dictis obscurioribus exercet fortes, de parvulis humili sermone blanditur: quod nec sic clausa est, ut pavesci debeat: nec sic patet, ut vilescat: quod usu fastidium tollit: et tanto amplius diligitur, quanto amplius meditatur: quod legentis animum humilibus verbis adiuvat, sublimibus sensibus levat: quod aliquo modo cum legentibus crescit: quod a rudibus lectoribus quasi recognoscitur, et tamen doctis semper nova reperitur. Ut ergo de rerum pondere taceam, scientias tamen omnes atque doctrinas ipso etiam locutionis suae more transcendit: quia uno eodemque sermone dum narrat textum, prodit mysterium: et sic scit praeterita dicere, ut eo ipso noverit futura praedicare: et non immutato dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa putabant᷑ indigni. Uel certe
om̃s hereticos scã ȩccła uita ipsa fi¬
tet᷑ indignos: qͥa nimirũ. sub noni¬
ne xp̃i militant contra nom̃ xp̃ĩ.
sacro eloquio plus secreta dĩ student
ꝑscrittari quã capiunt: fame suaste¬
riles fiunt. Neq enĩ ea quȩr̃ ex quib sent¬
ipsosad humilitatẽ erudiant. mores in
tranqͥllitate disponant. patientiã
seruent. longanimitatẽ ex hibeant:
sed ea solũ mõdo quȩ eos doctos ac
loquaces demonstrent. Illa scire ap¬
petunt. ex quib: singularit̾ eruditi
uideant᷑. Plerunq enĩ audacter de
natura diuinitatis tractant. cũ se¬
met ipsos miseri nesciant. Egestate
uͦ ac fame sua steriles fiunt. qͥ ea p¬
scrutari desiderant. ex quib bonȩ̃
uitȩ germina ñ ꝓdiicant. Utra se
qͥppe st̃ quȩ ꝑscrutant᷑. Dũq ad hoc
tendunt qđ cõp̃hendere nequeunt:
ea cognoscere neglegunt. ex quib
erudiri potuerũnt᷑. Quã bene eoꝵ
audaciã. p̃dicator egregius refrenat

Expanded text:
l certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi militant contra nomen Christsacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua steriles fiunt. Neque enim ea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat,
Abbreviated transcription (Latin):
niores gͦ tẽpore scãm ȩccłam irri¬
dent: cũ ii qͥ ab ea egressi st̃. doctri¬
nȩ eiꝰ uerba despiciunt. De qͥb ad
Quis ẽ. grex scẽ ȩccłe nisi multitudo
fideliũ: Uel qui alii huiꝰ gregis ca-¬
nes uocant᷑ nisi doctores sci. qui eo¬
rundẽ fideliũ custodes extiter̃: qͥdũ
tenti clamauer magnos ut ita dixerĩ
latratꝰ p̃dicationis deder̃ : De quib¬

Expanded text:
niores ergo tempore sanctam Ecclesiam irriniores ergo tempore sanctam Ecclesiam irrident, cum hi qui ab ea egressi sunt doctrinae ejus verba despiciunt, de quibus aQuis est grex sanctae Ecclesiae, nisi multitudo fidelium? Vel qui alii hujus gregis canes vocantur, 643 nisi doctores sancti, qui eorumdem fidelium custodes exstiterunt? Qui tenti clamaverunt, magnos, ut ita dixerim, latratus praedicationis dederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Inregimine gͦ popłi utrunq moy¬
ses miscuit. ut nec disciplina dees
U nde hic quoq iuxta utranq uirtutẽ
dr̃. Cũq sederẽ quasi ręxꝰ circũ stan¬
te exercitu. erã tam̃ merentiũ conso¬
lator. Sedere qͥppe circũstante
exercitu. uigor. ẽ. ac disciplina regi¬
minis merentiũ uͦ corda consolari.
ministeriũ . ẽ. pietatis. Sed qͥa int̾
hȩc necesse ẽ. ut expositionis sermo
ad spu alẽ intelligentiã recurrat.
scã eccła ab aduẽrsariis suis extre¬
mis tẽporib pressa. reminiscitur
transacti iura regiminis. reminisci¬
tur quanta afflictis ex hibuerit be¬
neficia pietatis. Cuiꝰ uidelicet disci¬
plina & miscłia tunc a leuib irri¬
rident me iuniores tẽpore. Om̃s he-¬
retici ȩtati uniuersalis ȩccłȩ com¬
parati. uiniores tẽpore congrue
uocant᷑: qͥa ipsi abea ñ aut̃ ipsa
egressa.ẽ. ab illis. Unde recte qͦq
nob: ꝑmansissent utiq nobiscũ. Iu¬

Expanded text:
In regimine ergo populi utrumque MoyIn regimine ergo populi utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina deessUnde hic quoque juxta utramque virtutem dicitur: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet disciplina et misericordia tunc a levibus irritempore. - Omnes haeretici universali Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis. Unde recte quoque nobis, permansissent utique nobiscum . Ju
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm & amicũ & ꝓximũ suũ. Cecidẽ¬
runtq indie illo. quasi .xxͣ triam¬
lia hominũ. Ecce qui uitã omiĩtũ
cũ sua morte petiit: paucorũ utĩ
gladio extinxit Intꝰ arsit ignib
amoris. foris accensus. ẽ. Teło seue¬
ritatis. Ianta fuit pietas. ut se ꝓ
illis corã dño morti offerre ñ dubs¬
taret Tanta seueritas. ut eos qͦs
diuinitꝰ feriri timuerat. ipse ndi¬
cii gladio feriret. Sic amauit eos
quib p̃fuit. ut ꝓeis nec sibi parct¬
ret. & tam̃ deluquentes sic psecutꝰ
.ẽ. qͦs amauit. ut eos eciã dño parten¬
te ꝓsterneret. Utrobiq legatꝰ fortis
utrobiq mediator ad mirãbilis:
causã popłi ad dm̃ p̃cib. causã dĩ
apud popłm gladiis allegauit Intꝰ
amans. diuin̾ȩ ire supplicando ob¬
stitit: foris seuiens. culpã feriendo
consũpsit. Succurrit citius omĩb
ostensa morte paucorũ. & itcirco om̃p̃s
ds̃ fidelẽ suũ famulũ citius exaudi¬
uit agentẽ ꝓpopło. quia uidit qͥd

Expanded text:
rem, et amicum, et proximum suum. Cecideruntque in die illo quasi viginti tria millia hominum . Ecce qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit igne amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans, divinae irae supplicando obstitit; foris saeviens, culpam feriendo consumpsit. Succurrit citius omnibus, ostensa morte paucorum. Et idcirco omnipotens Deus fidelem famulum suum citius exaudivit agentem pro populo, quia vidit quid
Abbreviated transcription (Latin):
illa: Tu aut̃ fornicata es cũ amatorib
multis. tam̃ reuertere ad me dic̃ dñs.
Sed p̾sum̃ tẽ deterret. cũ dicit. Quid
clamas suꝑ contritione tua: Insanabi¬
lis. ẽ. dolor tuus. Formidantẽ refouet
dicens. Ergo saltẽ amodo uoca me. pat̃
ins. dux uirginitatis meȩ tues. Sed prȩ¬
sumentẽ det̾ret dicens. Pat̃ tuus amor¬
reus. & mat̾ tua cethea. Formidantẽ
refouet. cũ ait. Reuertere auersatrix
isrł: & ñ auertã faciẽ meã a uob̃. quia
scs ego sũ dicit dñs. & ñ irascar in ꝑpe¬
tuum. Sed p̾sum̃tẽ de terret. cũ ꝓpħam
suũ ab int̾cessione ꝓhibet dicens Non
assumas ꝓeis laudẽ & orationẽ. quia
ñ exaudiam intẽpore clamoris eoꝵ ad
me in tp̃re afflictionis. Quia si stete

Expanded text:
 fornicata es cum amatoribus tuis multis; tamen revertere ad me, dicit Dominus . Sed praesumentem deterret, cum dicit: Quid clamas super contritione tua? insanabilis est dolor tuus . Formidantem refovet, dicens: Ergo saltem amodo voca me: pater meus, dux 641 virginitatis meae tu es . Sed praesumentem deterret, dicens, Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Chetea . Formidantem refovet, cum aiIsrael, et non avertam faciem meam a vobis, quia sanctus ego sum, dicit Dominus, et non irascar in perpetuum . Sed praesumentem deterret, cum prophetam suum ab intercessione prohibet, dicens: Non assumas pro eis laudem et orationem, quia non exaudiam in tempore clamoris eorum ad me in tempore afflictionis, q
Abbreviated transcription (Latin):
nis erũnã affuctas m̃tes electoꝵ pen¬
sat. & has et̾nȩ patriȩ ꝓmissione
lȩcificat. Considerat etiã. qđ cogi¬
tationes fideliũ diuino sint timore
ꝑcussȩ. & qͦs de dõ conspicit distrida
audisse ut timeant. agit qͦq quitiꝰ
& mansuetudinẽ pietatis eiꝰ audiant.
lb suis de pietate & iusticia redem¬
ptoris. in prȩdicationis serie spem mi¬
scet & mecũ: quatinꝰ nec incaute de
miscdia confidant. nec desꝑate iusti¬
ciã timeant. Nã uerbis sui capitis.
formidantes refouet dicens. Nolite
timere pusillus grex: qͥa cõplacuit
patri ur̃o dare uob regnũ Atq iterũ
p sumentes terret: dũ dicit. Uigilate
corate. ut ñ intretis intẽptationẽ.
Lursũ formidantes: refouet dicens.
Gaudete. qͥa nomina ura scripta st̃ in
celo. Sed in semet ipsis p̃sumentes
decerret. cũ ait. Uidebã Sathan
quasi fulgur decȩlo cadentẽ. Formi¬
dantes refouet. cũ dicit. Oues meȩ uo

Expanded text:
pensat, et has aeternae patriae promissione laetificat. Considerat etiam quod cogitationes fidelium divino sint timore percussae; et quos de Deo conspicit districta audisse ut timeant, agit quoque quatenus et mansuetudinem pietatis ejus audiant libus suis de pietate et justitia Redemptoris in praedicationis serie spem miscet et metum, quatenus nec incaute de misericordia confidant, nec desperate justitiam timeant. Nam verbis sui capitis formidantes refovet, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Atque iterum praesumentes terret cum dicit: Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem . Rursum formidantes refovet, dicens: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed in semetipsis praesumentes deterret, cum ait: Videbam satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Formidantes
Abbreviated transcription (Latin):
animamea ad popłm istũ. Scã itaq
benignitate subleuat. & de iudicii di¬
strictione ꝑturbat. Quatinꝰ in p̾dica¬
tione sua dũ bene utrunq ꝑ¬
miscet. electi eiꝰ nec de exhibita iusticia
p̾sumant. nec de p̃terita iniqͥtate de¬
est qđ ualde ȩdificare lectorẽ etiã
iuxta hystoriã potest. si ꝑpendat qͦmͦ
bonis rectorib mixta sit. & regendi
auctoritas. & benignitas consolandi.
Ait enĩ Cũq sederem quasi rex circũ¬
stante exercitu. Ecce auctoritas regimi¬
nis. Erã tam̃ merentiũ consolator.
Ecce ministeriũ pietatis. Disciplina
enĩ uł miscđia multũ destituit᷑: si
una sine altera teneat᷑. Sed circa sub¬
ditos suos inesse rectorib debet. &
iuste consulens mi scd̃ia. & pie seuiens
ꝑ uinũ mordeant᷑ uulnera. ꝑ oleum
foueant᷑. Quatinꝰ unꝰquisq qui sanan

Expanded text:
itaque benignitate sublevat, et de judicii districtione perturbat, quatenus in praedicatione sua dum bene utrumque permiscet electi ejus nec de exhibita justitia praesumant, nec de praeterita iniquitate deest quod valde aedificare lectorem etiam juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus mista sit, et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu. Ecce auctoritas regiminis. Eram tamen moerentium consolator. Ecce ministerium pietatis. Disciplina enim vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed circa subditos suos inesse rectoribus debet, et juste consulens misericordia, et pie corrigens per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur; q
Abbreviated transcription (Latin):
custodit. Et sepe adisciplinȩ metu
resoluimꝰ subditos: si nr̃o regimini
hylaritatis frena laxamꝰ. Quia dũ nos
quasi licent lȩtos aspiciunt: audacter
ipsi ad illicita resoluunt᷑. Sed ut re¬
ctoris uultꝰ etiã lȩcus debeat time
satione timeat. Illi & enĩ m̃ti diffi¬
cile de lȩticia credit᷑: quȩ qđ se ꝓ
amore dñi continue affligit a sub¬
ditis scitur. Qui enĩ incessanti estu
spu alis desiderii: suꝑna appetit:
ualde de eo in dubiũ uenit. hoc qđ
aliqͣndo ante homines hylarescit.
Unde & idembeatꝰ iob ñ longe post di¬
cturus. ẽ. Semꝑ enĩ quasi tum̃tes flu¬
tuebat iudicẽ suũ. quasi sub imminen¬
tes impetꝰ fluctuũ iamiãq moriturꝰ.
Cuiꝰ gͦ ita m̃tẽ meror diuini timoris
infuderat: recte hẏlaritati illius
subditi ñ credebant. Quia cogebantꝰ
ridenti ñ credere. cuiꝰ cor intimore
conditoris nouerant. quã continua

Expanded text:
custodit. Et saepe a disciplinae metu custodit. Et saepe a disciplinae metu resolvimus subditos, si nostro regimini hilaritatis frena laxamus, quia dum nos quasi licenter laetos aspiciunt, audacter ipsi ad illicita resolvuntur. Vet. III. Sed ut rectoris vultus etiam laetus debeat timersatione timeat. Illi etenim menti difficile de laetitia creditur, quae quod se pro amore Domini continue affligat a subditis scitur. Qui enim incessanti aestu spiritalis desiderii superna appetit, valde de eo in dubium venit hoc, quod aliquando ante homines hilarescit. Unde et isdem beatus Job non longe post dicturus: Semper enim quasi tumentes suptuebat judicem suum, quasi subimminentes impetus fluctuum, jamjamque moriturus. Cujus ergo in mentem moeror divini timoris infuderat, recte hilaritati illius subditi non credebant, quia cogebantur ridenti non credere, cujus cor in timore conditoris noverant quam continua
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriȩ uerba ꝑcipimꝰ: credi neces¬
se. ẽ. qđ uir sc̃s talẽ se exhibuerit
subditis. ut etiã ridens timeri po¬
tuisset. Sed cũ suꝑius se patrẽ pau¬
ꝑum. uiduarũ uero consolatorẽ
fuisse se ꝑhibet: magna ualde
discretione res indiget. quomͦ¬
in tanto t̾rore rigiminis. tanta qͦq
affuerit lęnitas & mansuetudo pieta¬
tis. Sine magna enĩ benignitatis lȩ¬
nitate ñ fuit. hoc qđ se pãtrẽ pauꝑũ
& uiduarũ consolatorẽ dixit. Sed
rursũ sine magna seueritate ñ potu¬
it etiã ridens timeri. Qu̾a in re. qͥd
aliud docem᷑. nisi qđ talis debet esse
dispensatio regiminis. ut is qui p̃est
ea se circa subditos m̃sura moderet᷑.
quatinꝰ & arridens timeri debeat. &
iratꝰ amari. ut eũ nec nimia lȩcicia ui¬
lem reddat. nec unmoderata seueri¬
tas odiosũ : Sepe eĩ subiectos fran¬
gunꝰ: dũ plus iusto: rigorẽ iusticiȩ
tenemꝰ. Qui ꝓfecto rigor. iã iusticię
ñ erit: si se subiusto moderamine ñ

Expanded text:
historiae verba percipimus, credi necesse est quod vir sanctus talem se exhibuerit subditis, ut etiam ridens timeri potuisset. Sed cum superius patrem se pauperum, viduarum vero consolatorem fuisse perhibet, magna valde discretione res indiget, quomin tanto terrore regiminis, tanta quoque affuerit lenitas, et mansuetudo pietatis. Sine magna enim benignitatis lenitate non fuit hoc, quod se patrem pauperum et viduarum consolatorem dicit. Sed rursum sine magna severitate non potuit etiam ridens timeri. Qua in re quid aliud docemur, nisi quod talis debet esse dispensatio regiminis, ut is qui praeest ea se circa subditos mensura moderetur, quatenus et arridens timeri debeat, et iratus amari? ut eum nec nimia laetitia vilem reddat, nec immoderata severitas odiosum. Saepe enim subjectos frangimus, dum plus justo vigorem justitiae tenemus. Qui profecto vigor jam justitiae non erit, si se sub justo moderamine non
Abbreviated transcription (Latin):
magistroꝵ. Debet enĩ subtilit is qui
docet ꝑspicere. ne plus studeat quã
ab auddiente capitur p̾dicare. Debet
ad infirmitatẽ audienciũ: semet¬
ipsũ contrahendo descendere. ne
dĩ paruis sullimia & iccirco ñ ꝓ¬
futura loqͥt᷑ se magis curet
ostendere. quã audi¬
ubente
aut dño. ñ solũ phyalȩ ad m̃sã
tabͥnaculi. sed etiã ciathi p̃parant᷑
Quid enĩ ꝑ phyalas nisi larga p̾dica¬
tio. quid aut̃ ꝑ ciathos. nisi mini¬
in doctrina sacri eloquii. ñ solũ¬
sunt exhibenda magna & arcana
quȩ debriant: sed etiã parua &
subtilia quȩ quasi ꝑgustũ noticiã
prestant. Huiꝰ gͥ discrecissimȩ dispen¬
sationis suȩ. scã eccła extremis pres-

Expanded text:
magistrorum. Debet enim subtiliter is qui magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam ab audiente capitur praedicare. Debet enim ad infirmitatem audientium semetipsum contrahendo descendere, ne dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se magis curet ostendere quam audiubente autem Domino, non solum phialae ad mensam tabernaculi, sed etiam cyathi praeparantur . Quid enim per phialas nisi larga praedicatio, quid vero per cyathos nisi miniin doctrina sacri eloquii, non solum exhibenda sunt magna et arcana quae debriant, sed etiam parva et subtilia quae quasi per gustum notitiam praestant. Hujus ergo discretissimae dispensationis
Abbreviated transcription (Latin):
deplorans dicit. Qui me audiebant ex¬
pectabant sententiã. & intenti taceluit
ut ii ꝓterui ac tumidĩ. qͥ dũ ueritats
uerba suscipe renuunt. pͣdicationis¬
meȩ sententias quasi docendo p̃curr̃¬
Cuius nunc discipłi intenti ad eiꝰ con¬
siliũ tacent: qͥa uerba eiꝰ ñ audent
impugnare. sed credere. Ut enĩ ꝓfice¬
re ex ipsis possint: ea ꝓculdubio.
ñ iudicaturi sed secuturi audiunt
addere nichil audebant. Quia nimi
rũ tunc heretici cũ contra hanc liber¬
tate pessima fuerint effrenati. dictis
eiꝰ addere aliqͥd p̃sumunt: cũ p̃dicam̃¬
torũ eiꝰ rectitudinẽ quasi em̃dare mo¬
suibdit. Et suꝑ illos stillabat eloquiũ
meũ In hac stillatione eloquii quid
aliud quã mensura scẽ p̃dicationis
acipit᷑ qua oportet ut exhortationis
ꝙrã: singulis iuxta capacitatẽ inge¬
uerbis meis addere nichil audebant.
reuerentia laudat᷑ audientiũ. ꝑ hoc
uͦ qdđ subdit᷑ & suꝑ illos stillabat
eloquiũ meũ: indicat᷑ dispensatio

Expanded text:
ant, exspectabant sententiam meam, et intenti tacebant ut hi protervi ac tumidi qui, dum veritatis verba suscipere renuunt, praedicationis sententias quasi docendo percurrCujus nunc discipuli intenti ad ejus consilium tacent, quia verba ejus non audent impugnare, sed credere. Ut enim proficere ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secuturi audiuntaddere nihil audebant. - Quia tunc nimirum haeretici cum contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi emendare moEt super illos stillabat eloquium meum. - In hac stillatione eloquii, quid aliud quam mensura praedicationis accipitur? Quia oportet ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingeVerbis meis addere nihil audebant, reverentia laudatur audientium. Per hoc vero quod subditur: Et super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
si hȩc uerba ex scẽ eccłȩ uocẽ suscipi¬
mus: ñ in congrue intelligere poteri¬
mus. lucẽ uultꝰ eiꝰ int̾ra ñ cadere. qͥa
occupatis in t̾renis actionib. uitat sũ¬
ma contẽplationis suȩ mysteria p̾di¬
care. Dici enĩ infirmis fortia ꝓhibet.
ne dũ incapabilia audiunt. p̃dicatio¬
nis uerbis quib subleuari debuerant.
opprimant᷑. Lux qͥppe ipsa corporea
quȩ oculos sanos irradiat. in firmos
obscurat. Et dũ lippientib oculis cla¬
ritati solis intenditur: plerunq eis
cȩcitas ex luce generat᷑. Scã itaq ec¬
cła oppressa ꝑsecutionis tẽpore. me¬
mor aut̃ p̃teritȩ discretionis suȩ: di¬
cat. Lux uultꝰ mei ñ cadebat in t̾rã
SE qͥa ex eiꝰ capite hȩc uerba intellige¬

Expanded text:
si haec verba ex sanctae Ecclesiae voce suscipimus, non incongrue intelligere poterimus lucem vultus ejus in terram non cadere, quia occupatis in terrenis actionibus vetat summa contemplationis suae mysteria praedicare. Dici enim infirmis fortia prohibet, ne dum incapabilia audiunt, praedicationis verbis quibus sublevari debuerant opprimantur. Lux quippe ipsa corporea, quae oculos sanos irradiat, infirmos obscurat; et dum lippientibus oculis claritati solis intenditur, plerumque eis caecitas ex luce generatur. Sancta itaque Ecclesia oppressa persecutionis tempore, memor autem praeteritae discretionis suae, dicat: Lux vullus mei non cadebat in terram. Sed quia ex ejus capite h