comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nibus seruierunt. quid̾ gͦ nob̃ in hac ciu¬
tate sꝑandum ẽ: statim subierit. ut p̃su¬
mas & speres. & qui diligunt nomen eius
habitabunt in ea. Hoc ẽ. enĩ sem̃ seruoꝵ eiꝰ.
qui diligunt nomen eiꝰ. Ea enĩ serui eius
dilexerunt nomen eiꝰ: quicunq ñ diligunt
nomen eiꝰ. ñ se dicant semen seruoꝵ eiꝰ. et

Expanded text:
 in hac civitate sperandum est? statim subjecit, ut praesumas et speres: Et qui diligunt nomen ejus, inhabitabunt in ea. Hoc est enim semen servorum ejus, qui diligunt nomen ejus. Quia enim servi ejus dilexerunt nomen ejus; quicumque non diligunt nomen ejus, non se dicant semen servorum e
Abbreviated transcription (Latin):
ra inimicus tunc oꝑatus est. Gentes enĩ tc̃
quȩ hoc fecerunt. dõs falsos colebant. simu¬
lacra adorabant. demonib seruiebant. Ope¬
rati sunt tam̃ multa mala in scĩs dĩ. Quando
possent nisi ꝑmitterent᷑ Quando aut̃ ꝑmit¬

Expanded text:
ra inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, ra inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando possent, nisi permitterentur? quando autem permit
Abbreviated transcription (Latin):
bas infinẽ. sic eleua manũ tuã. in suꝑbiam
eoꝵ infinem. Quoꝵ suꝑbiam: Aquib eũ¬
sa est ierłm. Aquib aut̃ nisi a regib gen-¬
tium: Bene eleuata ẽ. manus eius insuꝑ-¬
biam eoꝵ infinem. Nã & ipsi iam xp̃m̃ cog-¬
nouerunt. Finis aut̃ legis xpc̃ ad iusticiã
omni credenti. Qͣm bene illis optat. Qsi ira-¬
tus loquit᷑. & maledicere uidetur. & utinã
eueniat quod maleticttI mmo iam in nomi¬
ne xp̃i euenire gaudeamus. Iam tenentes sep¬
trum subduntur ligno crucis. iam fit qđ p̃¬
dictum est. adorabunt eum omnes reges t̾re.
omnes gentes seruient illi. iam infrontibus
regum p̃ciosius ẽ. signũ crucis. qͣmͣ gemina
diadematis. E leua manũ cuã insuꝑbiam eoꝵ
infinem. Quanta maligna oꝑatus ẽ. inimmi¬
cus in scĩs tius. In iis quȩ sc̃ã cua erant. idẽ.
in cemplo. in sacerdotio. in illis omnib sa¬
cramentis. quȩ illo tempore tempore fuert̃.
quanta maligna oꝑatus ẽ: inimicus. Reue¬

Expanded text:
 sic eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quorum superbiam? A quibus eversa est Jerusalem. A quibus autem, nisi a regibus Gentium? Bene elevata est manus ejus in superbiam eorum in finem; nam et ipsi jam Christum cognoverunt. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Quam bene illis optat? Quasi iratus loquitur, et maledicere videtur: et utinam eveniat quod maledicit! imo jam in nomine Christi evenire gaudeamus. Jam tenentes sceptrum, subduntur ligno crucis; jam fit quod praedictum est: Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Jam in frontibus regum pretiosius est signum crucis, quam gemma diadematis. Eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Reve
Abbreviated transcription (Latin):
sis xp̃ianis : sedens in cȩlo. Exurge dñe. iudicaꝰ
causam meã: quia in te credidi. Non ꝑeam qͥa
credidi quod non uidi. Spes mea non fallat.
accipiam qđ ꝓmisisti. Iudica causã meã. me¬
mento opprobrioꝵ tuoꝵ. eorũ quȩ ab impni¬
dente sunt cota die. Adhuc enĩ insultatur
xpõ. nec deerunt tota die. hoc ẽ. usq infinẽ
Adhuc dẽ. in anis ẽ. resurrectio mortuorum.
Iudica causã meã. memento opprobrioꝵ cuoꝵ.
S quoꝵ. nisi eoꝵ quȩ ab imprudente sunt
tota die: Nunquid prudens hoc dic̃ͦ Pru¬
dens enĩ dictus ẽ. porro uidens. Si prudenᷤᷤ
porro uidens: fide uidet porro. Nã oculis
iux ante pedes uidet᷑. Tota die. ne obliuis
& expectantium. iam qđ ꝓmisisti de nouo
testamento. & ad ipsam fidẽ ambulantium.
Ne obliuiscaris uocẽ dep̃cantiũ te. S illi ad¬
huc dicunt ubi ẽ. ds̃ cuus. Suꝑbia eoꝵ
qui te oderunt ascendat semꝑ ad cẽ. Noli et

Expanded text:
sis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica sis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica causam meam. Quoniam in te credidi, non peream; quia credidi quod non vidi, spe mea non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Memento opprobriorum tuorum; eorum quae ab imprudente sunt tota die. Adhuc enim insultatur Christo; nec deerunt tota die, hoc est usque in fineadhuc dicitur: Inanis est resurrectio mortuorum. Judica causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imprudente sunt tota die? Numquid prudens hoc dicit? Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ante pedes videtur tota die. 26. vers. et exspectantium jam quod promisisti de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum qui te oderunt, ascendat semper ad te: Noli et
Abbreviated transcription (Latin):
serpens. tactum ẽ. uetitum. mortuus ẽ. homo.
Nonne implecum est. potiꝰ quod minatus ẽ ds̃&
qmͣ quod ꝓmiserat inimicus: Sic ẽ. certe.
Agnoscimus hoc. inde omnes in morte. Iam
uel exꝑti cauti simus. Non enim cessat et
mͦ serpens insusurrare & dicere. Nunquid
uere dampnaturus est. ds̃ cantas curbas: Li¬
beraturus ẽ. paucos: Quid ẽ. aliud qmͣ faci¬
te contra preceptum. non morte moriemini:
D quomͦ tunc. sic & nunc. Si feceris quod sug¬
gerit diabolus. & contẽpseris qͦd p̃cepit ds̃:
ueniet iudicii dies. & inuenies uerum quod
minatus ẽ. ds̃. et falsum qđ pollicitus est.
diabolus. Exurge dñe iudica causam meam.
Mortuus es & contep̃tuis es. Dũ mͥ. ubi ẽ. ds cuus
Ex urge iudica causã meã. Non enĩ uenturus
ẽ. ad iudicium: nisi qui exurrexit amortuis.
Uenturtis p̃nuntiabat᷑. Uenit & contẽptus est.
a iuideis ambulans in terra. contempnit᷑ a fal¬

Expanded text:
serpens, tactum est vetitum, mortuus est homo . serpens, tactum est vetitum, mortuus est homo . Nonne impletum est potius quod minatus est Deus, quam quod promiserat inimicus? Sic est certe: agnoscimus hoc; inde omnes in morte: jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo serpens insusurrare, et dicere: Numquid vere damnaturus est Deus tantas turbas, liberaturus est paucos? Quid est aliud quam, Facite contra praeceptum; non moriemini? sed quomodo tunc, sic et nunc. Si feceris quod suggerit diabolus, et contempseris quod praecepit Deus; veniet judiciis dies, et invenies verum quod minatus est Deus, et falsum quod pollicitus est diabolus. Exurge, Domine, judica causam meam. Mortuus es, et contemptus es; dicitur mihi, Ubi est Deus tuus ? Exsurge, judica causam meam. Non enim venturus est ad judicium, nisi qui exsurrexit a mortuis. Venturus praenuntiabatur; venit, et contemptus est a Judaeis ambulans in terra; contemnitur a fal
Abbreviated transcription (Latin):
rexerat caro inuitam ȩt̾nam. ꝓmisit. exhi¬
buit. Nondum crediderant gentes. ꝓmisit.
exhibuit. Nonilũ heretici nomine xp̃i ar¬
matiꝰ contͣ᷑ xpm̃ militabant: p̃dixit. exhibuit.
Nondum idola gentiũ de t̾ra deleta erant:
p̃dixit exhibuit. Ista omnia cum p̃dixisset¬
& exhibuisset. de solo die iudicii mentitus ẽ:
Neniet omnino quomͦ ista uenerunt. quia
et ista anteqͣm uenirent futura erant. et
futura prius prȩnuntiata sunt. & postea ue¬
nerunt. Ueniet fr̃s mei. nemo dicat ñ ueni&.
aut ueniet s longe ẽ. quod ueniet. Sed cibi
prope ẽ. ut eas hinc. Sufficiat prima decep¬
tio. Si non potuimus pͥmo ꝑmanere in prȩ¬
cepto: saltem corrigamur exemplo. Nondũ erat
exemplũ casus humani. quando dictũ ẽ. ad adã.
morte morieris: si cetigeris. & uenit de trans¬
uerso serpens. & dixit. Non morte morieris. Cre¬
ditus ẽ. serpens. contemptus ẽ. ds̃. Creditus ẽ.

Expanded text:
rexerat caro in vitam aeternam; promisit, exhirexerat caro in vitam aeternam; promisit, exhibuit: nondum crediderant Gentes; promisit, exhibuit: nondum haeretici nomine Christi armati, contra Christum militabant; praedixit, exhibuit: nondum idola Gentium de terra deleta erant; praedixit, exhibuit: ista omnia cum praedixisset et exhibuisset, de solo die judicii mentitus est? Veniet omnino, quomodo ista venerunt; quia et ista antequam venirent futura erant, et futura prius praenuntiata sunt, et postea venerunt; veniet, fratres mei. Nemo dicat, Non veniet; aut, Veniet, sed longe est quod veniet: sed tibi prope est ut eas hinc. Sufficiat prima deceptio: si non potuimus primo permanere in praecepto, saltem corrigamur exemplo. Nondum erat exemplum casus humani, quando dictum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et venit de transverso serpens, et dixit: Non morte morieris. Creditus est serpens, contemptus est Deus; creditus est
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩno carnali. Ab illo forte didicit iste lit¬
teratꝰ dicere. ñ ero postea qm mortuus fuero.
iccent᷑ flumina etham. ꝑeant doctrinȩ istȩ
gentium. pullulent uirecta ierłm. Uideas
qđ possunt. corde credant: quod uidere non
possunt. Certe ista omnia quę ꝑ munctũmͦ
uident᷑. quando oꝑatur ds̃ salutẽ in medio
t̃̾rȩ. cũ ista dicebant᷑: nundum erant. Et ec¬
ce cunc p̃dicta sunt. nunc impleta monstnͣ¬
tua: & adhuc dic̃ stultus in corde suo: ñ est
as̃. Ne ꝑuersis cordib. qm̃ ita uentura suit.
quȩ restant: sicut uenerunt ista quȩ tunc
ñ fuerant. & uentura pręnuntiabant᷑. An
uͦ exbibuit nobis ds̃ omĩa quȩ ꝓmisit. et
de solo die iudicii nos fefellit: Non erat
xp̃c in terra. ꝓmisit. exbibuit. Non uirgo
pepererat. ꝓmisit. exhibuit. Non erat fusꝰ
sanguis preciosus. quo deleret᷑ ꝙ rographũ
mortis nr̃e. ꝓmisit. exhibuit. Nondũ resur¬

Expanded text:
in coeno carnali. Ab illo forte didicit iste litin coeno carnali. Ab illo forte didicit iste litteratus dicere, Non ero posteaquam mortuus fuero. Siccentur flumina Etham; pereant doctrinae istae Gentium, pullulent vireta Jerusalem: videant quod possunt; corde credant quod videre non possunt. Certe ista omnia quae per mundum modo videntur, quando operabatur Deus salutem in medio terrae, cum ista dicebantur, nondum erant: et ecce tunc praedicta sunt; nunc impleta monstrantur, et adhuc dicit stultus in corde suo, Non est Deus . Vae perversis cordibus! quoniam ita ventura sunt quae restant, sicut venerunt ista quae tunc non fuerunt, et ventura praenuntiabantur. An vero exhibuit nobis Deus omnia quae promisit, et de solo die judicii nos fefellit? Non erat Christus in terra; promisit, exhibuit: non virgo pepererat: promisit, exhibuit: non erat fusus sanguis pretiosus, quo deleretur chirographum mortis nostrae; promisit, exhibuit: nondum resur
Abbreviated transcription (Latin):
idoneum. ut quod ñ potest uidere. uel cre¬
dat. Non uideo inquit. Quid crediturus sũ
Anima enim tua uidet᷑ ut opinor. Sculte
corpus tuum uidetur. animã tuã qͥs udxͦ
Cum gͦ corpus cuum solũ uideat᷑. quare ñ
sepeliris: Miratur quia dixi. si corpus tu¬
um tantum uideatur quare ñ sepeliris.
& respondet. sapit enim adhoc: quia ui¬
uo. Unde scio quia uiuis. cuiꝰ anmã ñ
uideo: Unde scio: Respondebis quia
quia loquor. quia ambulo. quia operor.
culte ex oꝑib corporis: agnosco uuentem.
ex oꝑibus creaturȩ. non potes agnoscere cre¬
atorem: & forte qui dicit. cum mortuus
fuero postea nichil ero. & didicit. litteras et
ab epicuro didicit hoc. nescio quo de libro
phylosophi. uł potiꝰ amatoris uanitatis ñ
sapientiȩ. qm etiam ipsi phylosophi porcũ
nominauerunt. qui uoluptatem corporis
st̃mũ bonum dixit. Hunc phylosophũ phy¬
losophi porcum nominauerunt: uolutantẽ

Expanded text:
idoneum, ut quod non potest videre vel creidoneum, ut quod non potest videre vel credat. Non video, inquit: quid crediturus sum? Anima enim tua videtur, ut opinor! Stulte! corpus tuum videtur; animam tuam quis videt? Cum ergo corpus tuum solum videatur, quare non sepeliris? Miratur quia dixi, Si corpus tantum videtur, quare non sepeliris? Et respondet sapit enim ad hoc. Quia vivo. Unde scio quia vivis, cujus animam non video? unde scio? Respondebis: Quia loquor, quia ambulo, quia operor. Stulte! ex operibus corporis agnosco viventem; ex operibus creaturae non potes agnoscere Creatorem! Et forte qui dicit, Cum mortuus fuero, postea nihil ero: et litteras didicit, et ab Epicuro didicit hoc, nescio quo deliro philosopho, vel potius amatore vanitatis, non sapientiae; quem ipsi etiam philosophi porem corporis summum bonum dixit, hunc philosophum porcum nominaverunt, voluntatem se
Abbreviated transcription (Latin):
est gͥeus cuus. & quia non possũ osten¬
dere dm̃i meum: quasi inane sequar. in¬
sultatur mͥ. nec paganus tantũ. uel ui¬
deus. uel hereticus: s aliquando fr̃ ipse
tiatur. & adhiic ipse qͣmuis iam cinctus
a qua salutis ȩt̾nȩ. portans sacramentum
xpĩ. forsitan dicit. & quis huic surrexit:
&̾. Non audio patrem meũ de sepulero lo¬
quentem: ex quo eum sepeliui. Deus dedit
legem ad cempꝰ seruis suis. ad qͦd se auocenł.
Nam quis redit ab inferis: & quid faciam
talibus: Ostendam qͦd non uident: Non poᷤᷤ.¬
sum. Non enĩ ꝓpter illos ds̃ uisibilis de¬
bet fieri. Iam id agant. Si placet ita faci¬
ant. ita conentu. Quia ipsi nolunt con¬
uerti in melius: dm̃ comertant in peius.
ideat qui potest. credat qui ñ potest. ee̾.
dm̃. Ꝙ si uidet qui potest. nunquid ocłs
uidet: Intellectu uidet. corde udet. Nͣ
enim solem & lunam uolebat ostendere: qui
dicebat. Beati mundo corde. qm̃ ipse dm̃ ui¬
debunt. Immundũ aut̃ cor. nec ad fidem

Expanded text:
est Deus tuus ? Et quia non possum ostendere Deum meum; quasi inane sequar, insultatur mihi. Nec paganus tantum, vel Judaeus, vel haereticus; sed aliquando frater ipse tiatur. Et adhuc et ipse, quamvis jam tinctus aqua salutis aeternae, portans sacramentum Christi, forsitan dicit, Et quis huc resurrexit? et, Non audivi patrem meum de sepulcro loquentem, ex quo eum sepelivi. Deus dedit legem ad tempus servis suis, ad quod se avocent: nam quis redit ab inferis? Et quid faciam talibus? ostendam quod non vident? Non possum: non enim propter illos Deus visibilis debet fieri. Jam id agant, si placet; ita faciant, ita conentur: quia ipsi nolunt converti in melius, Deum convertant in pejus. Videat qui potest, credat qui non potest, esse Deum. Etsi videt qui potest, numquid oculis videt? Intellectu videt, corde videt. Non enim solem et lunam volebat ostendere, qui dicebat: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Immundum autem cor nec ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tute sua p̃sumunt. Siccent᷑ flumina eoꝵ.
ñ ꝓficiant doctrinę gentiũ. aruspicum.
mathematicoꝵ. magice artis : qm̃ siccati
sunt fluuii fertis. Tu siccasti flumina e¬
sunt omnia: Ille iꝑse qui oꝑatus est sa¬
lutẽ in medio terre : illi dr̃. tuus ẽ. dies et
tua ẽ .nox. Aliquid hic intelligere debemꝰ.
qͦd ꝑtineat ad ipsam salutem. qͣm oꝑatus ÷
in medio t̾rȩ. Tuus est dies. Qui sunt isti:
Sp̃uales. & cua ẽ. nox. Qui sunt isti: sarna¬
les. Tuus ẽ. dies & tua est nox. Loquant᷑
Spũalib spũalia comꝑantes. sapientiam
loquimur int̾ ꝑfectos. Nondum capiunt¬

Expanded text:
tute sua praesumunt. Siccentur flumina eorum: tute sua praesumunt. Siccentur flumina eorum: non proficiant doctrinae gentium, haruspiscum, mathematicorum, magicae artes; quoniam siccati sunt fluvii Fortis: Tu siccasti fluvios Esunt omnia ? Illi ipsi qui operatus est salutem in medio terrae, illi dicitur: Tuus est dies, et tua est nox. Aliquid hic intelligere debemus, quod pertineat ad ipsam salutem quam operatus est in medio terrae. Tuus est dies. Qui sunt isti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur Spiritualibus spiritualia comparantes, sapientiam loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
de uirtute sua p̃sumens. & dm̃ deserens. Ipse
ẽ fortis. qui ait. Ponam sedẽ meã ad aqͥlonẽ.
& ero similis altissimo. De ipso calice ꝑuerse
fortitudinis : homini ꝓpinauit. Fortes ẽẽ uolu¬
erunt qui se deos futuros de cibo uetito credi¬
derunt. Factus est adam fortis. cui insultare¬
tur. ecce factus est. adam tanqͣm unus ex no¬
bis. Fortes & iudei de iusticia sua p̃sum̃tes.
Ignorantes enĩ dei iusticiam. & suam iusticiã
q̃renteᷤ constituere canqͣm fortes. iusticiȩ dĩ ñ
sunt subiecti. Uidete hominẽ digessise for¬
titudinem suam & remansisse infiriũ. & in¬
opem longe stantẽ. nec oculos ad cȩlũ leua¬
re audentẽ. s ꝑcutientẽ pectus suũ. & qi¬
centem. Dnẽ. ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori. Iam
infirmus ẽ iam infirmitatẽ confitetiur.
ñ ẽ. fortis. Arida t̾ra ẽ. riget᷑ fontib &
torrentib. Illi adhiic foites st̃: qͥ de uir¬

Expanded text:
de virtute sua praesumens, et Deum deserens; ipse de virtute sua praesumens, et Deum deserens; ipse est fortis, qui ait: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . De ipso calice perversae fortitudinis homini propinavit. Fortes esse voluerunt, qui se deos futuros de cibo vetito crediderunt. Factus est Adam fortis cui insultaretur: Ecce factus est Adam tanquam unus ex nobis . Fortes et Judaei de justitia sua praesumentes: Ignorantes enim Dei justitiam, et suam justitiam quaerentes conssunt subjecti . Videte hominem digessisse fortitudinem suam, et remansisse infirmum, inopem, longe stantem, nec oculos ad coelum levare audentem; sed percutientem pectus suum, et dicentem: Domine, propitius esto mihi peccatori . Jam infirmus est, jam infirmitatem confitetur; non est fortis: arida terra est; rigetur fontibus et torrentibus. Illi adhuc fortes sunt, qui de vir
Abbreviated transcription (Latin):
finem. ñ relicturum dm̃ in omni cep̃tatione.
ꝓ ueritate ñ ꝓ falsitate & errore. omnes mo¬
lestias sustinentẽ. Hic unde sic uiget. nisi
quia uerbũ factum ẽ. in eo fons aquę salien¬
tis inuitam ȩt̾nam: Alius aut̃ accipit uer¬
bum. p̃dicat. ñ tacet. currit. s estas ꝓbat
fontem. aut correntẽ. Tam̃ exutroq riget᷑
t̾ra. ab eo qui oꝑatus ẽ. salutẽ in medio
t̾rȩ. Exundent fontes. currant torrentes.
Tu dirupisti fontes & correntes. tu siccasti
fluuios ethan. Hac rumpit fontes & cor¬
rentes. hac siecat fluuios. ut in de currant
aquȩ. atq hinc aquȩ siccent᷑. Nuuios inqͥt
ethan. Quid ẽ. ethan: Uerbũ hebreũ est.
Quid interp̾tatur echan: fortis. robustus.
Quis ẽ. iste foitis & robustus. cuiꝰ fluuios siccat
deus: Quis nisi ille ipse draco: Nemo enĩ
intrat in domum fortis. ut uasa eius eripiat:
nisi prius alligauerit fortem. Ipse ẽ.fortis

Expanded text:
finem, non relicturum Deum in omni tentatione; finem, non relicturum Deum in omni tentatione; pro veritate, non pro falsitate et errore, omnes molestias sustinentem: hic unde sic viget, nisi quia verbum factum est in eo fons aquae salientis in vitam aeternam? Alius autem accipit verbum; praedicat, non tacet, currit: sed aestas probat fontem aut torrentem. Tamen ex utroque rigetur terra, ab eo qui operatus est salutem in medio terrae; exundent fontes, currant torrentes: Tu disrupisti fontes et torrentes. 18. Tu siccasti fluvios Etham. Hac rumpit fontes et torrentes, hac siccat fluvios, ut inde currant aquae, et hinc aquae siccentur. Fluvios, inquit, Etham. Quid est Etham? Verbum enim hebraeum est. Quid interpretatur Etham? Fortis, robustus. Quis est iste fortis et robustus, cujus fluvios siccat Deus? Quis, nisi ille ipse draco? Nemo enim intrat in domum fortis, ut vasa illius diripiat, nisi prius alligaverit fortem . Ipse est fortis,
Abbreviated transcription (Latin):
tias fid̾i. ut irrigarent salsitatẽ gentium.
ut omnes infideles in fidi dulcedinẽ sua ir¬
rigatione conuerterent: dirupisti fontes
& correntes. foite discretũ est. forte unũ ẽ.
quia fontes tam largi fuert̃. ut flumina¬
facerent. tu dirupisti fontes & correntes. Si aũt
ad discretionem. in aliis fit uerbũ dĩ. fons
aquȩ salientis inuuitam ęt̾nam. alii aut̃ au¬
dientes uerbum dĩ. & ñ sic habentes. ut bene
uiuant. tam̃ ñ tacentes lingua: torrentes
fiunt. Torrentes eñ dicunt᷑ ꝓprie. qͥ ñ st̃
ꝑhennes. Nam aliqͣndo & cranslate dicit᷑
torrens ꝓfluuio. sicut dictũ ẽ. in ebriabunt᷑
ab ubertate domus tuę. & corrente delitiarũ
tuarum potabis eos. Non enĩ ille torrens ali¬
quando siccabitur. S torrentes ꝓpͥe dicun¬
tur flumina que estate deficiunt. aquis aũ
hẏemalib inundant᷑. & currunt. Nides gͦ
hominẽ bene fidelem. ꝑseueraturum usq in

Expanded text:
tias fidei, ut irrigarent salsitatem Gentium, tias fidei, ut irrigarent salsitatem Gentium, ut omnes infideles in fide dulcedinem sua irrigatione converterent. Disrupisti fontes et torrentes. Forte discretum est; forte unum est, quia fontes tam largi fuerunt ut fluminafacerent. Tu disrupisti fontes et torrentes. Si autem ad discretionem: in aliis fit verbum Dei fons aquae salientis in vitam aeternam ; alii autem audientes verbum, et non sic habentes ut bene vivant, tamen non tacentes lingua, torrentes fiunt. Torrentes enim dicuntur proprie, qui non sunt perennes: nam aliquando et translate dicitur torrens pro fluvio; sicut dictum est: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos : non enim ille torrens aliquando siccabitur. Sed torrentes proprie dicuntur fluvii qui aestate deficiunt, aquis autem hiemalibus inundantur et currunt. Vides ergo hominem bene fidelem, perseveraturum usque in
Abbreviated transcription (Latin):
dendo. culpando. accusando. quomͦ dictũ ÷.
in ꝓhibitione quid est. s cam̃ exp̃fsum.
Si aut̃ mordetis & comeditis inuicem. uide¬
te ne ab iniucem consumamini. Quid est
mordetis & comeditis inuicem: Litigatis
cũ inuicẽ. detrabitis inuicem. opprobria
obicitis inuicem. Attendite gͦ nunc his mor¬
sibus consumi diabolum. Quis ñ iratus seruo
suo. etiã paganus tlicat illi sathanas: Uide
diabolũ: datum inescam. Hoc dicit xp̃ianꝰ.
hoc dic̃ uideus. hoc dicit paganꝰ. Ipsũ ad orat.¬
secro intendite. Cũ magna uoluntate audi¬
untur. quia audita etiã in orbe t̾rarum
cognoscunt᷑. Hȩc quando dicebant᷑ ñ fuer̃.
quia cunc ꝓmittebant᷑. ñ reddebant᷑. Nunc
mus in libro. compleri uidemus in mundo:
Uideamis quid fecerit. qmͦ iam intellexit
a saph. qͦd oꝑatus ÷. salutẽ in medio t̾rę.
Ti dirupisti fontes & torrentes. Ut mana¬
rent liquorẽ sapientiȩ. ut manarent diui¬

Expanded text:
dendo, culpando, accusando. Quomodo dictum est, dendo, culpando, accusando. Quomodo dictum est, in prohibitione quidem, sed tamen expressum: Si autem mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini . Quid est, mordetis et comeditis invicem? Litigatis cum invicem, detrahitis invicem, opprobria objicitis invicem. Attendite ergo nunc his morsibus consumi diabolum. Quis non iratus servo suo, etiam paganus, dicat illi: Satanas? Vide diabolum datum in escam. Hoc dicit Christianus, hoc dicit Judaeus, hoc dicit Paganus; ipsum adorat, etsecro, intendite: cum magna voluptate audiuntur, quia audita etiam in orbe terrarum cognoscuntur. Haec quando dicebantur, non fuerunt; quia tunc promittebantur, non reddebantur: nunc mus in libro, compleri videmus in mundo! Videamus quid fecerit, quem jam intelligit Asaph, quod operatus est salutem in medio terrae. Tu disrupisti fontes et torrentes: ut manarent liquorem sapientiae, ut manarent divi
Abbreviated transcription (Latin):
consumendũ erat. & hoc ab ispłitis consu¬
mendtũ. Ex illo enĩ popło apłi. exillo pͥ¬
ma ȩccła. & dictũ erat petro de gencib.
macta & manduca. Quid est in acta & mau¬
duca: Occide qͦd sunt. fac quod es. Hac mac¬
ta & manduca. hac cõmuue & bibe. utrũq
tam̃ in eodem sacramento. Quia oportebat
utiq & sine dubitatione oportebat. ut cor¬
pus quod erat diaboli. credendo transiret
in corpus xp̃i. sic diabolus consumeret᷑
amissis membris suis. Hoc figuratum est.
& in serpente moysi. Nam fecerunt magi
similiter. ꝓiectisq uirgis suis exhibuert̃
dracones. s draco moysiꝰ omniũ illoꝵ ma¬
goꝵ uirgas absorbuit. Intelligat᷑ gͦ. & mͦ
corpus diaboli. hoc fit. deuorat᷑ a gentib
quȩ crediderunt. factus ẽ esca popłis ethi¬
opib. Illud quoq intelligi potest. dectisti
eum escam popłis ȩthiopib. quia nunc eũ
om̃s mordent. Quid ẽ. mordent: Rep̃hen¬

Expanded text:
consumendum erat, et hoc ab Israelitis consuconsumendum erat, et hoc ab Israelitis consumendum. Ex illo enim populo Apostoli; ex illo prima Ecclesia. Et dictum erat Petro de Gentibus: Macta et manduca . Quid est, Macta et manduca? Occide quod sunt, et fac quod es. Hac, Macta et manduca; hac, Comminue et bibe: utrumque tamen in eodem sacramento; quia oportebat utique, et sine dubitatione oportebat, ut corpus quod erat diaboli, credendo transiret in corpus Christi. Sic diabolus consumitur amissis membris suis. Hoc figuratum est et in serpente Moysi. Nam fecerunt magi similiter, projectisque virgis suis exhibuerunt dracones; sed draco Moysi omnium illorum magorum virgas absorbuit . Intelligatur ergo et modo corpus diaboli: hoc fit; devoratur a Gentibus quae crediderunt, factus est esca populis Aethiopibus. Illud quoque intelligi potest, dedisti eum escam populis Aethiopibus: quia nunc eum omnes mordent. Quid est mordent? Reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
summarent: diabolũ qͦm consumerent.
Nam unde & uitulus ille qͦm ad orauit po¬
płs infidelis apostata. quȩrens deos egẏp¬
tiorũ. dimictens eum qui lib̾auit de ser¬
uitute ȩgẏptioꝵ: Unde agitatũ ẽ illito
magnũ sacramentũ: Cũ enĩ sic irasce¬
retur moỹ ses colentib & adorantibus
idolum. & telo dei inflãmatus uindicaret
temporaliter. &. amorte sempit̾na deuitan¬
da t̾reret : tam̃ ipsum caput uituli in
igne misit. & ext̾minauit. cõminuit. in
factum est. magnũ sacramentũ. Oira ꝓ¬
phetica. & animus ñ turbatus. s illumi¬
natus. Qͥ a egit: Mitte in igne ut priuᷤᷤ
confundatur forma ipsa. minutatĩ com¬
minue. ut paulatim consumatur. midce
in aqͣm. &. da popło bibere. Q uid ẽ. hoc.
nisi qđ adoratores diaboli. corpꝰ ipsius
facti erant. quomͦ agnoscentes xp̃m fi¬
unt corpus xp̃i. ut eis dicat᷑. uos aut̃ estiᷤᷤ
corpus xp̃i & membra: Corpus diaboli

Expanded text:
summarent; diabolum quem consumerent. summarent; diabolum quem consumerent. Nam inde et vitulus ille quem adoravit populus infidelis, apostata, quaerens deos Aegyptiorum, dimittens eum qui liberavit de servitute Aegyptiorum; unde agitatum est illud magnum sacramentum. Cum enim sic irasceretur Moyses colentibus et adorantibus idolum, et zelo Dei inflammatus vindicaret temporaliter, ut a morte sempiterna devitanda terreret; tamen ipsum caput vituli in ignem misit et exterminavit, comminuit, in factum est magnum sacramentum. O ira prophetica, et animus non turbatus, sed illuminatus! Quid egit? Mitte in ignem, ut prius confundatur forma ipsa; minutatim comminue, ut paulatim consumatur; mitte in aquam, da populo bibere. Quid est hoc, nisi quia adoratores diaboli corpus ipsius facti erant? Quomodo agnoscentes Christum, fiunt corpus Christi, ut eis dicatur: Vos autem estis corpus Christi et membra . Corpus diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
nita ẽ. enim eccła: initium peccati deuitare.
Quad ẽ. initium peccati. tanqͣm caput serpen¬
tis: Inttuim omnis peccati: suꝑbia. Confrac¬
tum e. gͣ caput araconis. confracta ẽ. suꝑbi¬
a diabolica. & quia de illo fecit. qͥ oꝑatus
e salutem in metio t̾rȩ: Dedisti eũ in escã
popłis ethiopib. Quid est hoe: Eͦmͦ intelli¬
go popsos ethiopes: Quomꝰ nisi ꝑ hos om̃s
gents : Se bene ꝑnigros. Ethiopes enĩ ni¬
gri sunt. Ipsi uocant᷑ ꝑ fidem. qui nigri
fuerunt ipsi ꝓrsiis. ut dicatur eis. fustis
enim ałiquando tenebre. nunc aut̃ lux in
dnõ. Ipsi prsus uocant᷑ nigri: s ne remane¬
ant igri. De his enĩ fit ȩccła. cui dicit᷑.
Quȩ ẽ. ista quȩ ascendit de albata: Quid enĩ
de ni gra faccum ẽ. nisi qđ dictũ ẽ. nigra
sum & speciosa: & quomͦ acceperunt ĩsti
in escam draconẽ istum: Puto. quia magis
xp̃m̃ acceperunt in escam. S xp̃m qͦ secon¬

Expanded text:
nita est enim Ecclesia initium peccati devitare. nita est enim Ecclesia initium peccati devitare. Quod est initium peccati, tanquam caput serpentis? Initium omnis peccati superbia . Confractum est ergo caput draconis; confracta est superbia diabolica. Et quid de illo fecit, qui operatus est salutem in medio terrae? Dedisti eum in escam populis Aethiopibus. Quid est hoc? Quomodo intelligo populos Aethiopes? Quomodo, nisi per hos, omnes Gentes? Et bene per nigros; Aethiopes enim nigri sunt. Ipsi vocantur ad fidem, qui nigri fuerunt; ipsi prorsus, ut dicatur eis: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Ipsi prorsus vocantur nigri; sed ne remaneant nigri: de his enim fit Ecclesia, cui dicitur, Quae est ista quae ascendit dealbata ? Quid enim de nigra factum est, nisi quod dictum est: Nigra sum, et speciosa ? Et quomodo acceperunt isti in escam draconem istum? Puto quia magis Christum acceperunt in escam: sed Christum quo se con
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib seꝑata. Mare in amaritutudine sua
gentes erant. t̾ramq illam undiq circum¬
luebant. Ecce confirmasti in uirtute tua
mare. & remansit t̾ra sitiens imbrẽ cuũ.
Confirmasti inuirtute tua mare. contrims᷑¬
ti capita draconum suꝑ aqͣm. Draconũ
capita. demonioꝵ suꝑ bias aqͥbus gentes
possidebant᷑: contriuisti suꝑ aquam. qͥa
eos qͦs possidebant. tu ꝑ baptismum lib̾alti.
dra cones habent pͥncipem suum. & ipse
primus ẽ magnus traco. & de illo quid
fecit. qui oꝑatus est salutem in medio t̾ri
Audi. Tii confregisti oapita draconis. Cuiꝰ
draconis: Intelligiimis dracones omniade¬
monia. sub diabolo militantia. Q̾m gͦ sin¬
gularem qͥraconẽ. cuiꝰ caput confractũ ẽ
nisi ipsum diabolũ intelligere debemus
Quid de illo fecit: Tũ confregisti caput dra¬
conis. Illud ẽ. mnitium peccati. Caput il¬
lud ẽ. qͦd accepit maledictũ. ut semen
euȩ obseruaret caput serpentis. Aadmo¬

Expanded text:
fluctibus separata, mare in amaritudine sua fluctibus separata, mare in amaritudine sua Gentes erant, terramque illam undique circumluebant: ecce confirmasti in virtute tua mare, et remansit terra sitiens imbrem tuum. Tu confirmasti in virtute tua mare: contrivisti capita draconum in aqua. Draconum capita, daemoniorum superbias, a quibus Gentes possidebantur, contrivisti super aquam; quia eos quos possidebant, tu per Baptismum liberasti.dracones habent principem suum, et ipse primus est magnus draco. Et de illo quid fecit qui operatus est salutem in medio terrae? Audi: Tu confregisti caput draconis. Cujus draconis? Intelligimus dracones omnia daemonia sub diabolo militantia: quem ergo singularem draconem cujus caput confractum est, nisi ipsum diabolum intelligere debemus? Quid de illo fecit? Tu confregisti caput draconis. Illud est initium peccati. Caput illud est quod accepit maledictum, ut semen Evae observaret caput serpentis . Admo
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt scła. oꝑatus ẽ. salutem in medi¬
o t̾rȩ Os̃ aut̾ rex nẽ ante secula quia
fecit: Opatus est salutem in medio cerre.
& ego adhue clamo quasi desertus. Illeo¬
ꝑ atur salutem in medio terre. & egore¬
mansi terra. Incellexit asaph bene: quia
intellectus asaph. Quare enim ista. aut
qualem salutem oꝑatus est xp̃o. nisi ut aiꝰ¬
cerent homines ȩt̾na desiderare. non semꝑ
temꝑalib in herere: Ds̃ aut̃ rex nr̃ ante
scła. oꝑatus ẽ. salutẽ in medio t̾re: dum
nos clamamis. usq quo dñe exprobrabit inim¬
cus infinem. usq quo irritat᷑ atduersarius
usq quo manum tuam auertis asiNu
cuo. Cum hȩc dicimus: ds̃ aut̃ rex nr̃ an¬
te sc ła. oꝑatus ÷. salutẽ in medio terrȩ:
& nos dormimus. Iam uigilant gentes &
nos stertimus. & tanquam nos ds̃ deseru¬
erit in somnis deliramus. Oꝑatus est
tem oꝑatus ẽ ds in medio t̾rȩ. cũ illa t̾ri¬
na urã salus euersa est. Quid fecit: Qͥaͥ

Expanded text:
edio terrae. Deus ergo rex noster ante saecula, quid fecit? Operatus est salutem in medio terrae; et ego adhuc clamo quasi desertus. Ille operatur salutem in medio terrae; et ego remansi terra. Intellexit Asaph bene, quia Intellectus Asaph. Quare enim ista, aut qualem salutem operatus est Christus; nisi ut discerent homines aeterna desiderare, non semper temporalibus inhaerere? Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae. Dum nos clamamus, Usquequo, Domine, exprobrabit inimicus in finem? usquequo irritat adversarius? usquequo manum tuam avertis a sinu tuo? Cum haec dicimus, Deus autem rex noster ante saecula, operatus est salutem in medio terrae; et nos dormimus. Jam vigilant Gentes; et nos stertimus, et tanquam nos Deus deseruerit, in somnis deliramus. Operatus estem operatus est Deus in medio terrae. Cum illa terrena vestra salus eversa est, quid fecit? quid
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt t̾rȩ : domoꝵ iniquiarum. Obscurati
sunt. repleti sunt t̾ra. Ibi obscurati qͥ sunt
Qui corda iniqua habent. s reddet illis dñs
⁊ confudit. E genus & in ops laudabunt noñ
tuum. Uidetis fr̃s qm debeat dulcis ẽẽ. po¬
pertas: Uidetis pauꝑes. & inopes ꝑtinere
mentes uerba dĩ. confitentes peccata sua.
ñ de suis meritis. nec de sua iusticia suꝑbi¬
entes. Qui sunt pauꝑes spũ: Qui quando
faciunt aliquid boni. dm̃ laudant. qͣndo
mali se accusant. Suꝑ qͦm requiescit sp̃s m̃s

Expanded text:
ti sunt terrae domorum iniquarum: obscurati ti sunt terrae domorum iniquarum: obscurati sunt, repleti sunt terra. Illi obscurati, qui sunt? Qui corda iniqua habent: reddit illis Dominus  confudit. Egenus et inops laudabunt nomen tuum. Videtis, fratres, quam debeat dulcis esse paupertas: videtis pauperes et inopes pertinere ementes verba Dei, confitentes peccata sua; non de suis meritis, nec de sua justitia praesumentes. Qui sunt pauperes spiritu? Qui quando faciunt aliquid boni, Deum laudant; quando mali, se accusant. Super quem requiescet Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
pleti sunt. qui obscurati sunt t̾rȩ domorum
mniquarum. Quia corda habebant iniqua.
Domis nr̃e. corda nr̃a. Ibi libent̃ habitant.
beati mundo corde. Respice gͦ dnẽ in testa¬
mentũ tuum. & reliquiȩ saluę fiant. quia
multi qui attendunt ad terram obscurati st̾
& repleti sunt t̾ra. Intrauit in oculos eor
puluis. & excecauit eos. & facti sunt puluis
qm picit uentus a facie t̾rȩ. Repleti sunt qͥ
obscurati sunt t̾rȩ domoꝵ imquarum. Aicen¬
dendo enĩ t̾ram: obscurati sunt. De quib
dictum ẽ. in alio psalmo. Obscurent᷑ oculi
coꝵ ne uideant. & dorsum eoꝵ semꝑ in curua
Terra gͦ repleci sunt: qui obscurati st̃ t̾re do¬
morũ iniquarũ. quia corda babebant iniqͣ.
Domus enĩ nrẽ sic̃ supͣ diximus. corda nrã sunt
Ibilibent̾ habitabimꝰ. si ea ab iniquitate mun¬
demus. Ibi ẽ. mala conscientia. quȩ inde
repellit hominem. quo iubet᷑ ire portans
grabatum suum. cui peccata dimissa sunt
dicente dño. Tolle gͣbatum tuum. & uade

Expanded text:
ti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum: » quia corda habebant iniqua. Domus nostrae, corda nostra: ibi libenter habitant beati mundo corde . Respice ergo in testamentum tuum; et reliquiae salvae fiant : quia multi qui attendunt ad terram, obscurati sunt, et repleti sunt terra. Intravit in oculos eorum pulvis, et excaecavit eos, et facti sunt pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum. Attendendo enim terram obscurati sunt, de quibus dictum est in alio psalmo: Obscurentur oculi eorum ne videant et dorsum eorum semper incurva . Terra ergo repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum, quia corda habebant iniqua. Domus enim nostrae, sicut supra diximus, corda nostra sunt: ibi libenter habitamus, si ea ab iniquitate mundemus. Ibi est mala conscientia, quae inde repellit hominem quo jubetur ire portans grabatum suum, cui peccata dimissa sunt, dicente Domino, Tolle grabatum tuum, et vade
Abbreviated transcription (Latin):
tes pectus nrm̃ dicimus. Dnẽ. ꝓpitius esto mͥ
tem expectamus. Respice in testam̃tum tuũ.
ñ illud uetus. Non ꝓpt̾ t̾ram chanaam rogo.
ñ ꝓpter inimicoꝵ temporalẽ subiectionẽ
non ꝓpt̾ filioꝵ carnalem fecunditatẽ. non
ꝓpt̾ diuitias t̾renas. ñ ꝓpter salutẽ temꝑalẽ.
Respice in testamentũ tuũ. quod ꝓmisisti regnũ
cȩloꝵ. Iam agnosco cestamentũ tuũ. iã intel¬
lectus a saph est. Non ẽ. pecus asaph. iam uida
qđ dictum ẽ. Ecce dies ueniunt dicit dñs et
consũmabo domui isrł & domui iuda cestam̃¬

Expanded text:
tes pectus nostrum dicimus: Domine, propitius esto mihi tes pectus nostrum dicimus: Domine, propitius esto mihi tem exspectamus. Respice in testamentum tuum; non illud vetus: non propter terram Chanaan roge; non propter inimicorum temporalem suunditatem, non propter divitias terrenas, non propter salutem temporalem; Respice in testamentum tuum, quo promisisti regnum coelorum. Jam agnosco testamentum tuum; jam intellectus est Asaph, non est pecus Asaph, jam videt quod dictum est: « Ecce dies veniunt, dicit Dominus; et consummabo domui Israel et domui Juda testam
Abbreviated transcription (Latin):
tiam confessio facta est: ne tradideris bestiis
animã confitentem tͥ. Quare confitentẽ ͥ
Quia conuersus sum in erũpna. dũ confrin¬
gitur spina. Compuncti sunt corde. & fac¬
ci sunt erumpnosi pęnitendo: qui fuerunt
głosi seuiendo. Ne tradideris bestiis animã
conficentem tͥ. Quib bestiis. nisi quarum
capita contrita sunt suꝑ aqm: Quia cdietꝰ
est. bestia. leo. & draco: ipse diabolus. Noli
sapio. si t̾rena desidero. si adbuc inpromissis
ueteris testamenti. nouoreuelato remaneo.
Cum aut̃ iam deposuerim suꝑbiã. & iusticiam
meã ñ agnoscam. s grãm tuam: ñ habeant
in me suꝑbȩ bestiȩ potestatem. Ne tradideris
bestiis animam confitentẽ tͥ. animas paupũ
tuoꝵ ne obliuiscaris in finem. Diuites eramꝰ.
fortes eramus. s siccasti flunios etbam. Iã mͦ
ñ constitumus iusticiam nrãm. s cognoscimꝰ
grãm tuã. Pauꝑes sumꝰ. exaudi mendicos cuo.
am ñ audemus oculos ad cȩlũ leuare. s ꝑcutie¬

Expanded text:
eris bestiis animam confitentem tibi. Quare, confitentem tibi? Quia conversus sum in aerumna, dum configitur spina . Compuncti sunt corde; et facti sunt aerumnosi poenitendo, qui fuerant gloriosi saeviendo. Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Quibus bestiis, nisi quarum capita contrita sunt super aquam? Quia dictus est bestia, leo, et draco, ipse diabolus. Noli,sapio, si terrena desidero, si adhuc in promissis Veteris Testamenti, Novo revelato, remaneo. Cum autem jam deposuerim superbiam, et justitiam meam non agnoscam, sed gratiam tuam; non habeant in me superbae bestiae potestatem. Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Animas pauperum tuorum ne obliviscaris in finem. Divites eramus, fonon constituimus justitiam nostram, sed agnoscimus gratiam tuam; pauperes sumus, exaudi mendicos tuos. Jam non audemus oculos ad coelum levare, sed percutien
Abbreviated transcription (Latin):
trementẽ uerba mea: Iam gͦ a saph inteslex̃.
iam t̾rȩ ñ hȩret. iam ꝓmissa t̾rena ex ue¬
teri testamento ñ expetit. Mendicuis cuiꝰ
factus est. pauꝑ tuus factus ẽ. fluuios cu¬
os sicit: quia sui siccati sunt. Qui gͦ talis
factus est: non fraudetur spe. Quȩ sunt
manib nocte coram te. ñ ctecipiatur.
Ne auertatur humilis confusus. egenus & in¬
ops laudabunt nomen cuũ. Confitentes poc¬
temporalib turgidi. non de ꝓpria iusticia
in supbia elati sunt & inflati. Non ipsi .s
qui: E gemis & inops laudabunt nomen

Expanded text:
ntem verba mea ? Jam ergo Asaph intellexit; jam terrae non haeret, jam promissa terrena ex Veteri Testamento non expetit: mendicus tuus factus est, pauper tuus factus est; fluvios tuos sitit, quia sui siccati sunt. Quia ergo talis factus est, non fraudetur spe: quaesivit manibus nocte coram te; non decipiatur . Ne avertatur humilis confusus: egenus et inops laudabunt nomen tuum. Confitentes pectemporalibus turgidi, non de propria justitia in superbiam elati et inflati, non ipsi; sed qui? Egenus et inops laudabunt nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enim. semꝑ tecum quasi pecus. & quid
postea ibi in ipso psalmo. ubi asaph: Tenu¬
isti manum dextere meȩ. inuoluntate tua
deduxisti me. & cum gła assumpsisti me. In
uoluntate cua. ñ in iusticia mea. dono tuo.
non oꝑe meo. Ergo & hic inmicus exꝓbra¬
uit dnõ. & populus imprudens exacerbauit
nomen tuum. Omnes gͦ ꝑierunt: Absit. &¬
si aliqui ex ramis fracti sunt. manent tamĩ
aliqui quo insereret᷑ oleaster. & radix ma¬
net. & ex ipsis ramis ꝑ infidelitatẽ fractis.
reuocati sunt quidam ꝑfidem. Nam & ip¬
se apłs paulus ꝑ infidelitatẽ fractus erat. et
ꝑ fidem radici restitutus ẽ. Ita plane popłs
imprudens exacerbauit nomen tuum: qͣndo
dictum ẽ. si filius dei est. descendat decruce.¬
S quid tu a saph iam in intellectu: Ne tradi¬
deris bestiis animas confitentes tͥ. Agnosco
inquit asaph. quia sicut in alio psalmo dr̃.
peccatum meũ cognoui. & facimuis meum

Expanded text:
dixit enim, Semper tecum, quasi pecus: et quid dixit enim, Semper tecum, quasi pecus: et quid postea ibi in ipso psalmo, ubi Asaph? Tenuisti manum dexterae meae; in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . In voluntate tua, non in justitia mea; dono tuo, non opere meo. Ergo et hic, Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Omnes ergo perierunt? Absit. Etsi aliqui ex ramis fracti sunt, manent tamen aliqui quo insereretur oleaster ; et radix manet, et ex ipsis ramis per infidelitatem fractis revocati sunt quidam per fidem: nam et ipse apostolus Paulus per infidelitatem fractus erat, et per fidem radici restitutus est. Ita plane populus imprudens exacerbavit nomen tuum, quando dictum est: Si filius Dei est, descendat de cruce quid tu, Asaph, jam in intellectu? Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Agnosco, inquit Asaph; quia, sicut in alio psalmo dicitur, Peccatum meum cognovi, et facinus meum
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ ex oꝑib. ne forte quis ex tollat᷑. Ergo
ñ erant oꝑa bona : łrant. S quomͦ : Grã di.
Sequere. udeamus. Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ.
creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis. Ecce qͦmͦ fecit
t̾minos terrȩ. qui oꝑatus ẽ. salutem in medio
terrȩ. Tu fecisti omnes t̾minos t̾rȩ. estatem et
uen cu fecisti ea. feruentes spũ estas est. Tu
uellos infide: uer est. Estatem & uer. cufe¬
cisti ea. Non głentur: quasi ñ acceperint.
citatem tuam. Inimicus exꝓbrauit dño. Dic¬
tum ẽ. xp̃o ingente sua. Peccator ẽ. iste. ñ
nouimus unde sit. Nos moysen nouimus.
illi locutus ẽ. deus. iste samaritanus ẽ. In imi¬
cus exꝓbrauit dño. & popłs imprudens ex-¬
acerbauit nomen tuum. P opłs imprudens.
Tunc asaph. s non intellectus asaph. Tunc
quid dr̃ in suꝑiore psalmo. Quasi peccus
factus sum apud te. & ego semꝑ tecum. Qͥa
ñ it addeos. adͥ idola gentium. Ꝙ si non cog¬
nouit ut pecus. tam̃ recognouit ut homo.

Expanded text:
 ex operibus, ne forte quis extollatur? Ergo non erant opera bona Erant; sed quomodo? Gratia Dei. Sequere; videamus. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Ecce quomodo fecit terminos terrae, qui operatus est salutem in medio terrae: Tu fecisti omnes terminos terrae. Aestatem et ver tu fecisti ea. Ferventes spiritu aestas est. Tu, ellos in fide; ver est. Aestatem et ver tu fecisti ea. Non glorientur quasi non acceperint: citatem tuam! Inimicus exprobravit Domino. Dictum est Christo in gente sua, Peccator est iste; non novimus unde sit: nos novimus Moysen, illi locutus est Deus; iste Samaritanus est . Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Populus imprudens tunc Asaph; sed non intellectus Asaph tunc. Quid dicitur in superiore psalmo? Quasi pecus factus sum ad te; et ego semper tecum: quia non iit ad deos et idola Gentium. Etsi non cognovit ut pecus, tamen recognovit ut homo,
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑfecisti solem & lunam. Solem: spũales.
lunam carnales. Adhiic carnalis est
non deserat᷑. & ipse ꝑficiatur. Gu ita faci¬
ꝑfecisti solem & simã. Solem tanquam sapi¬
entem. lunã tanqͣm insipientẽ. ñ tamen
q̃ eseruisti. Nam ita scriptum ẽ. Sapiens
ꝑmanet sicut sol. stultus aut̃ sicut luna
mutatur. Quid gͦ: Quia sol ꝑmanet. idͥ est.
quia sapiens ꝑmanet sicut sol. stultus sicut
luna mutatur. adhiic carnalis. adhiic in¬
sipiens deserendus ẽ: & ubi ͤ qđ dictũ est.
ab apło. sapientib & insipientib debitor
sum: Tu ꝑfecisti solem & lunã. tu fecisti

Expanded text:
Tu perfecisti solem et lunam: solem, spirituales; Tu perfecisti solem et lunam: solem, spirituales; lunam, carnales. Adhuc carnalis est, non deseratur, et ipse perficiatur. Tu perfecisti solem et lunam: solem, tauquam sapientem; lunam, tanquam insipientem; non tamen deseruisti. Nam ita scriptum est: Sapiens permanet sicut sol; stultus autem sicut luna mutatur . Quid ergo, quia sol permanet, id est, quia sapiens permanet sicut sol, stultus sicut luna mutatur, adhuc carnalis, adhuc insipiens deserendus est? Et ubi est quod dictum est ab Apostolo: Sapientibus et insipientibus debitor sum ? Tu perfecisti solem et lunam. 20. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt qui u erba faciunt. Quale gͦ illud̾
uerbum est: capis o carnalis: Responde.
Capis: Non capis adhue: ad noctẽ ꝑtines.
Luna t necessaria ẽ. ne in tenebris mori¬
aris. & enim quidam peccatores inten-¬
derunt areũ. ut sagitarent in obsoura
luna rectos corde. Obscurata ẽ. enĩ caro
xp̃i de cruce deposita. & in sepulcro posi¬
ta & illi qui occiderunt insultauerunt.
& nondum resurrexerat. Et sagittati sunt
discipłi recti corde. s in obscura luna. Ergo
ut non solum dies diei eruetet uerbum . s
etiam nox nocti annuntiet scientiam.
qm̃ tiuis ẽ. dies. & tua est nox: dignare
descendere. manere apud̃ eum a qͦ descen-¬
dis. s uenire ad quos descendis. Dignare
descenqere. qui in hoc mundo eras. & mun¬
dus ꝑte factus ẽ. & mundus ce ñ cogno¬
uit. Habeat & nox consolationem suam.
Habeat inquit. uerbum caro factũ ẽ. & ba¬
bitauit in nobis. Tuus ẽ. dies & tua ẽ. nox.

Expanded text:
facti sunt et qui verba faciunt. Quale ergo illud facti sunt et qui verba faciunt. Quale ergo illud Verbum est? Capis, o carnalis? responde; capis? Non capis, adhuc ad noctem pertines; luna tibi necessaria est, ne in tenebris moriaris. Etenim quidam peccatores intenderunt arcum, ut sagittarent in obscura luna rectos corde . Obscurata est enim caro Christi de cruce deposita, et in sepulcro posita: et illi qui occiderunt insultaverunt; et nondum resurrexerat, et sagittati sunt discipuli recti corde, sed in obscura luna. Ergo ut non solum dies diei eructet verbum, sed etiam nox nocti annuntiet scientiam; quoniam tuus est dies, et tua est nox; dignare descendere, manere apud eum a quo descendis, sed venire ad quos descendis. Dignare descendere qui in hoc mundo eras, et mundus per te factus est, et mundus te non cognovit. Habeat et nox consolationem suam; habeat, inquit, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : Tuus est dies, et tua est nox.
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ quasi spũalib. s quasi carnalib. cͦ
cum spũales spũalib loquunt᷑ : dies dici e¬
ruptat uerbum. Cum uͦ & ipsi carnales ñ
tacent fidem crucifixi xp̃i. quã possunt
capere parui: nox noct annuntiat scientiã.
Tuus est dies & cua est nox. Ad ce ꝑtinent
spũales. ad te ꝑtinent carnales. Illos illusts
incominutabili sapientię ueritate. illos con¬
solaris carnis manifestatione. tanqͣm luna
consolans noctem. Tuus ẽ. dies. & tua ẽ . nox.
Uis audire diem Gide si capis. erige qͣntum
potes mentẽ tuã Uideamus. si ꝑtines addic̃.
Iam uideamis. si ñ palpitat aspectus tuus.
Potes uidere qđ audisti mͦ ex ȩuangłio. in pͥn¬
cipio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃.
& ds̃ erat uerbum: Non nosti enĩ cu cogita¬
re uerba. nisi quȩ sonant & transeunt. Po¬
tes iam caꝑe uerbũ. ñ sonũ s dm̃: An nen
ibi audisti & deus erat uerbũ: S cu uerba ista
cogitas. Omna ꝑ ipsum facta sunt. & ꝑ eum

Expanded text:
alibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna consolans noctem. Tuus est dies, et tua est nox. Vis audire diem? Vide si capis; erige quantum potes mentem tuam. Videamus si pertines ad diem; jam videamus, si non palpitat aspectus tuus. Potes videre quod audisti modo ex Evangelio: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Non nosti enim tu cogitare verba, nisi quae sonant et transeunt. Potes jam capere Verbum, non sonum, sed Deum? Annon ibi audisti: Et Deus erat Verbum? Sed tu ista verba cogitas, Omnia per ipsum facta sunt: et per ipsum