comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricli.ẽ. cũ euigilauerit repudiabit si displicet.
tenebit si placet. Quis enĩ eũ recte uituꝑabit
qđ fortefalsũ uiderit in somnis. aut fortasse
illud formidabit ne dormiens amittat sapi¬
entiã. Si ꝓueris falsa ꝓ babit. hoc iã ne dor¬
miens qͥdem audet somniare ut sapientẽ ui¬
gilantẽ uocet. neget si dormienͣs: hoc etiã de
furore dici possunt. sed in alia festinat oratio
hec tam̃ sine conclusione securissima ñ relin-¬
quo. Aut amittitꝰ farore sapientia. & iã non
ęrit sapiens quẽ uerũ ignorare clamatis.
aut scientia eiꝰ manet in intellectu. etiã si
pars animi cetera id qđ accipit asensib uelut
in somnis imaginet᷑. Restat dialectica qͣm cer-¬
te sapiens bene nouit. nec falsũ scire qqͣm
potest. Si uͦ eã nescit ñ ꝑtinet ad sapientiã eiꝰ
cognitio siinequa. eẽ. sapiens potuit. ⁊ su¬
ꝑ fluo utrũ uera sit possit ue ꝑcipi querimꝰ.

Expanded text:
riculi est: cum evigilaverit, repudiabit si displicet, riculi est: cum evigilaverit, repudiabit si displicet, tenebit si placet. Quis enim eum recte vituperabit quod falsum vidit in somnis? Aut fortasse illud formidabit, ne dormiens amittat sapientiam, si pro veris falsa probaverit? Hoc jam ne dormiens quidem audet somniare, ut sapientem vigilantem vocet, neget si dormiat. Haec etiam de furore dici possunt: sed in alia festinat oratio. Haec tamen sine conclusione securissima non relinquo. Aut enim amittitur furore sapientia, et jam non erit sapiens, quem uerum ignorare clamatis, aut scientia eius manet in intellectu, etiamsi pars animi cetera id, quod accepit a sensibus, uelut in somnis imaginetur. Restat dialectica, quam certe sapiens bene nouit, nec falsum scire quisquam potest. si uero eam nescit, non pertinet ad sapientiam eius cognitio, sine qua esse sapiens potuit, et superfluo utrum uera sit possitue percipi quaerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dit aut colunbe. aut uox incerta. aut graue
pondus homini qđ camelis leue. ẽ aut alia
sescenta qͦ minꝰ dicant eo qd̃ delectant᷑ delec¬
tari se scire. uł eo qđ offendunt᷑ offendi
qđ refelli posse ñ uidȩo. eũ cõmouebunt
qͥ finẽ boni mente cõplectitꝰ. Quid hoꝵ tu
eligis : si qͥd mͥ uideat᷑ queris. In m̃te arbi¬
tror eẽ summũ hominis bonũ. Sed nc̃ de
scientia querimꝰ. Ergo in t̾roga sapientẽ
qͥ ñ potest ignorare sapientiã. mͥ tam̃ tardo
illi atq stulto licet interĩ scire boni bumani
finẽ inqͦ habitet beata uita. aut nullũ eẽ.
aut in animo eẽ: aut incorpore. aut in utroq
hoc me si potes nescire. conuince. qđ nouissi¬
me ille ur̃e rationes nullo mͦ faciunt. Qđsi
ñ potes. Non enĩ repperies cui falso simile sit:
ergone concludẽ dubitabo. Recte mͥ uideri sci¬
re sapientẽ. qͥc qͥd inphilosophia uerũ est:
tasse ne summũ bonũ eligat dormiens. nihil pe¬

Expanded text:
dit aut columbae collum aut uox incerta aut graue dit aut columbae collum aut uox incerta aut graue pondus homini, quod camelis leue est, aut alia sescenta, quominus dicant eo, quo delectantur, delectari se scire uel eo, quo offenduntur, offendi, quod refelli posse non uideo. eum commouebunt, qui finem boni mente complectitur? quid horum tu eligis ? si quid mihi uideatur quaeris, in mente arbitror esse summum hominis bonum. sed scientia quaerimus. Ergo interroga sapientem, qui non potest ignorare sapientiam: mihi tamen tardo illi atque stulto licet interim scire, boni humani finem, in quo inhabitet beata vita, aut nullum esse, aut in animo esse, aut in corpore, aut in utroque. Hoc me, si potes, nescire convince; quod notissimae illae vestrae rationes nullo modo faciunt. Quod si non potes, non enim reperies cui falso simile sit, egone concludere dubitabo, recte mihi videri scire sapientem quidquid in philosophia verum est, tasse ne summum bonum eligat dormiens. Nihil pe
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam̃ illud insomnus ȩtiã delectaret. qͣre
illud qđ me scire dixi. nulla confundit
similitudo falsoꝵ. ⁊ epicureus. uł cyrena¬
ici ⁊ alia multa fortasse ꝑ sensib dicant.
cont᷑ que nihil dictũ eẽ ab ademicis accepi.
Sed qͥd adme. si uolunt ista ⁊ si poss etiã me
fauente rescindant: qͥcqͥd enĩ contͣ sensus
ab eis disputat᷑: ñ contͣ om̃s philosophos ual&e
Sunt enĩ qͥ omia ista que corꝑis sensu ac¬
cipit animꝰ. opinionẽ posse gignere con¬
fitent̾. Scientiã uͦ negant. quã tam̃ uolunt
intelligentia contineri. remotãq asensib
in m̃te uiuere. ⁊ forte in eoꝵ numero est
sapiens. ille quẽ quęrimꝰ sed de hoc alias. nẽ
ad reliqua ꝑ gamus. que ꝓpt̃ ista que iã dicta
sunt paucis nͥ fallor explicabimus. Quid enĩ
de morib: inquirentẽ uł luuat uł impedit
corporis sensus. nͥ uͦ illos ipsos qͥ sũmũ homi¬
nis bonũ in uoluntate posuer̃. nihil impe¬

Expanded text:
sed me tamen illud in somnis etiam delectaret. quare sed me tamen illud in somnis etiam delectaret. quare illud, quod me scire dixi, nulla confundit similitudo falsorum et Epicureus uel Cyrenaici et alia multa fortasse pro sensibus dicant, contra quae nihil dictum esse ab Academicis accepi. sed quid ad me? si uolunt ista et si possunt, etiam me fauente rescindant. quidquid enim contra sensus ab eis disputatur, non contra omnes philosophos ualet. sunt enim qui omnia ista, quae corporis sensu accipit animus, opinionem posse gignere confitentur, scientiam uero negant, quam tamen uolunt intellegentia contineri remotamque a sensibus in mente uiuere. et forte in eorum numero est sapiens ille, quem quaerimus. sed de hoc alias. nunc ad reliqua pergamus, quae propter ista, quae iam dicta sunt, paucis, nisi fallor, explicabimus. Quid enim de moribus inquirentem uel iuuat uel Ünpedit corporis sensus ? nisi uero illos ipsos, qui summum hominis uerum bonum in uoluptate posuerunt, nihil impe
Abbreviated transcription (Latin):
plus assentibi. qͣm ut ita tibi apparere ꝑ¬
suadeas. & nulla deceptio. ẽ. Non enĩ ui¬
deo quomͦ refellat a cademicꝰ eũ qͥdicit.
hoc mͥ candidũ uideri. uł hoc m auditum
meũ delectari scio. hoc mͥ iocũde olere scio
hoc mͥ saꝑe dulcit̾ scio. hoc mͥ frigidũ eẽ¬
scio. Nic potiꝰ. utrũ ꝑ se amare sint oleastri
frondes. quas caꝑ tã ꝑtinacit̾ appetit. O
hominẽ imꝓbũ. non ne. ẽ. caꝑ ipse modes¬
tiorꝰ Nescio quales pecori sint : mͥ tam̃
affirmo. Quid si ȩnĩ alias alit causa nunc dul¬
ce quippiã nc̃ amarũ inore sentiat᷑. Illud dico
posse hominẽ cũ aliqd gustat bona fide uirare.
se palato suo scire illud suaue. ẽẽ. uł contͣ: nec
ulla calunma greca abista scientia posse de¬
duci. Quis ęnĩ tã impudens sit qui mͥ cũ de¬
lectatione aliqͥd ligurrienti dicat. fortasse
ñ gustas. sed hoc somniũ ẽ. Nunqͥd nã resisto:

Expanded text:
plus adsentiri, quam ut ita tibi apparere pplus adsentiri, quam ut ita tibi apparere persuadeas, et nulla deceptio est. non enim uideo, quomodo refellat Academicus eum qui dicit: hoc mihi candidum uideri scio, hoc auditum meum delectari scio, hoc mihi iucunde olere scio, hoc mihi sapere dulciter scio, hoc mihi esse frigidum scio. dic potius, utrum per se amarae sint oleastri frondes, quas caper tam pertinaciter appetit.s o hominem inprobum! nonne est caper ipse modestior? nescio, quales pecori sint, mihi tamen adfirmo. quid, si enim alias alia causa nunc dulce quippiam, nunc amarum in ore sentiatur? illud dico, posse hominem, cum aliquid gustat, bona fide iurare se scire palato suo illud suaue esse uel contra nec ulla calumnia Graeca ab ista scientia posse deduci. quis enim tam inpudens sit, qui mihi cum delectatione aliquid ligurrienti dicat: fortasse nongustas, sed hoc somnium est ? numquidnamresisto?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenimꝰ. Credo ȩnĩ sensus ñ accusari. uł qđ
imaginationes falsas furentes patiuntur. uł
qđ falsa in somnis uidemꝰ. Sienĩ uera uigili¬
uigilantib sanisq renuntiar̃ nihil adeos qđ
sibi animus dormientib: insanientisq con
Restat ut queratur utrũ¬
cũ ipsi renuntiant. uerũ renuntient. Age.
si dicat. epicureus quispiã. Nihil habeo qđ di
sensib querar. Iniustũ ẽ. enĩ ab eis exige¬
re plusꝗ possunt. qͥcquid aũ poss uide
oculi uerũ uident. Ergone uerũ. ẽ. qd̃ de
remo in aqua uident : ꝓrsus uerũ. Nam
causa accedente qͣre ita uideret᷑. si demer.¬
sus unda remꝰ rectꝰ apparerte : magis ocu¬
los meos false renuntiationis arguerẽ.
Ñ enĩ uider̃ qđ talib existentib causis ui¬
dendũ fuit. Quid multis opus est : hoc
de turriũ motu. hoc de pennulis auium.
hoc deceteris innumerabilib dici potest.
Ego tam̃ fallor si assentiar. ait qͥspiã. Noli

Expanded text:
non inuenimus. credo enim sensus non accusari, uel quod non inuenimus. credo enim sensus non accusari, uel quod imaginationes falsas furentes patiuntur uel quod falsa in somnis uidemus. si enim uera uigilantibus sanisque renuntiarunt, nihil ad eos, quid sibi animus dormientis insanientisque confingat. Restat, ut quaeratur, utrucum ipsi renuntiant uerum renuntient. age, si dicat Epicureus quispiam: \'nihil habeo quod de sensibus conquerar; iniustum est enim ab eis exigere plus quam possunt; quidquid autem possunt uidere oculi, uerum uident\', ergone uerum est quod de remo in aqua uident? prorsus uerum. nam causa accedente, quare ita uideretur, si demersus unda remus rectus appareret, magis oculos meos falsae renuntiationis arguerem. non enim uiderent, quod talibus existentibus causis uidendum fuit. quid multis opus est? hoc de turrium motu, hoc de pinnulis auium, hoc de ceteris innumerabilibus dici potest. \'ego tamen fallor, si adsentiar\', ait quispiam. noli
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut ñ hic. ñ ita sedens. ñ istis audientib dixe¬
rĩ. ut aũ hoc falsũ sit ñ potest. Nec ego me illud
ꝑcepisse dico qđ uigilẽ. Potes aũ dicere hoc
mͥ. dormienti etiã uideri potuisse. idq hoc
potest. eẽ. falso simillimũ. Si aũ unꝰ ⁊ sex mun¬
di s. septẽ mundos. eẽ. quo quomͦ affectus
sim. manifestũ. ẽ. ⁊ id me scire ñ impu¬
dent̃ affirmo. Quare uł hanc conexionẽ
uł illas superiꝰ disiunctiones doce. somno
aut furore. aut uanitate sensuũ posse
eẽ falsas : & me si exꝑgefactus ista memine¬
ro uictũ eẽ concedã. Credo ęnĩ iã satis lique¬
re que ꝑsomnũ ⁊dem̃tiã falsa uideant᷑.
ea scilicet quȩ ad corꝑis sensus ꝑtinent. Nã
ter t̃na nouẽ. eẽ. & quadratũ intelligibiliũ
uerũ. Quãqm ętiã ꝓipsis sensib multa ui¬
deo posse dici. que ab academicis rep̃hensa.

Expanded text:
fieri, ut non hic, non ita sedens, non istis audientibus dixefieri, ut non hic, non ita sedens, non istis audientibus dixerim; ut autem hoc falsum sit, non potest. nec ego me illud percepisse dico, quod uigilem. potes enim dicere hoc mihi etiam dormienti uideri potuisse, ideoque hoc potest esse falso simillimum. si autem unus et sex mundi sunt, septem mundos esse, quoquo modo affectus sim, manifestum est et id me scire non impudenter affirmo. quare uel hanc conexionem uel illas superius disiunctiones doce somno aut furore aut uanitate sensuum posse esse falsas et me, si expergefactus ista meminero. uictum esse concedam. credo enim iam satis liquere, quae per somnium et dementiam falsa uideantur, ea scilicet quae ad corporis sensus pertinent; nam ter terna nouem esse et quadratum intellegibiliuuerum. quam quam etiam pro ipsis sensibus multa uideo posse dici, quae ab Academicis reprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
ȩnĩ om̃is disputationis causa tolletur. ubi
regnare uos libet. si ñ solũ nihil scimꝰ. sed
ȩtiã nob̾ nihil uidet᷑. Si aũ hoc qđ mͥ uide¬
tur negas mundũ eẽ. de nomine contro¬
uersiã facis. cũ id ame dixeris mundũ
uocari. Etiãne in quies sidormis. mundus
.ẽ iste quẽ uides: iã dictũ.ẽ. qͥcqͥd tale mͥ
uidet᷑ mundũ appello. Sed si eũ solũ pla¬
cet mundũ uocare qͥ uidet᷑ auigilantib
uł ȩtiã asanis. illud contende si potes eos
qͥ dormiunt aut furiunt. ñ in mundo
furere atq dormire. Quã obrem hoc dico
istã totã corpoꝵ molẽ atq machinã in
qua sumꝰ. siue dormientes. siue furentes
siue uibilantes. siue sue sani. aut unã
.eẽ autꝰ ñ eẽ unã. Edissere quomͦ ista
possit falsa. eẽ. sententia Si ȩnĩ dormio
fieri potest ut nibil dixerĩ. Aut siȩtiã
ore dormientis uerba ut solet euaser: potest

Expanded text:
enim omnis disputationis causa tolletur, ubi enim omnis disputationis causa tolletur, ubi regnare uos libet, si non solum nihil scimus, sed etiam nil nobis uidetur. si autem hoc, quod mihi uidetur, negas mundum esse, de nomine controuersiam facis, cum id a me dixerim mundum uocari. Etiamne, inquies, si dormis, mundus estiste quem uides ? iam dictum est, quidquid tale mihi uidetur, mundum appello. sed si eum solum placet mundum uocare, qui uidetur a uigilantibus uel etiam a sanis, illud contende, si potes, eos, qui dormiunt ac furiunt, non in mundo furere atque dormire. quam ob rem hoc dico, istam totam corporum molem atque machinam, in qua sumus siue dormientes siue furentes siue uigilantes siue sani, aut unam esse aut non esse unam. edissere, quomodo ista possit falsa esse sententia. si enim dormio, fieri potest, ut nihil dixerim; aut si etiam ore dormientis uerba, ut solet, euaserunt, potest
Abbreviated transcription (Latin):
certe pendet quã cadit. Nẽpe plena est.
nẽpe iã potest aut falsa aut uera nomi¬
nari. hanc gͦ me scire dico. Tu qui nec ad
philosophiã ꝑtinere ifta negas. & eoꝵ sciri
nibil posse asseris. Ostende me ista nescire.
dic istas dis uinctiones aut falsas eẽ. aut a¬
liqđ cõmune habere cũ falso ꝑꝗđ discerni
omĩno ñ possunt. Unde inqt scis eẽ istũ
mundũ si sensus fallunt᷑: nũqd rationes
uoreuuti eum sensuũ refellere potuet. ut
coniunceretis nob̾ nihil uideri. nec omĩno
uidetur uebenter ꝑ suadere incubiuistis.
Ego itaq hoc totũ qualecũq ẽ. qđ nos continet
atq alit. hoc inqͣm qđ oculis meis apparet. ameq
sentit᷑ hab̾e t̾rã ⁊ celũ. aut quasi t̾ram ⁊ qͣsi
celũ : mundũ uoco. Sidicis nibil mͥ uiden.
nũqͣm errabo. Is ȩnĩ eͥrat: qͥ qđ sibi uidet᷑
temere ꝓbat. Posse enĩ falsũ uidĩ asenti¬
entib dicitis: nihil uideri ñ dicitis. ꝓrsus

Expanded text:
certe pendet quam cadit; nempe plena est; certe pendet quam cadit; nempe plena est; nempe iam potest aut falsa aut uera nominari. hanc ego me scire dico. tu, qui nec ad philosophiam pertinere ista negas et eorum sciri nihil posse asseris, ostende me ista nescire; dic istas disiunctiones aut falsas esse aut aliquid commune habere cum falso, per quod discerni omnino non possint. Unde, inquit, scis esse istum mundum, si sensus falluntur? numquam rationes uestrae ita uim sensuum refellere potuerunt, ut conuinceretis nobis nihil uideri, nec omnino uidetur uehementer persuadere incubuistis. ego itaque hoc totum, qualecumque est, quod nos continet atque alit, hoc, inquam, quod oculis meis apparet a meque sentitur habere terram et caelum aut quasi terram et quasi caelum. mundum uoco. si dicis nihil mihi uideri, numquam errabo. is enim errat, qui quod sibi uidetur temere probat. posse enim falsum uideri a sentientibus dicitis, nihil uideri non dicitis. prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
si aũ aluid qͥddã. ẽ sapientia : illã scit sapiens
ista contẽnit. Tañ ego qͥ longe ad huc absũ
uł auicinitate sapientis. in istis phisicis non¬
nihil scio. certũ habeo enĩ aut unũ eẽ mun¬
dũ. aut ñ unũ. ⁊ si ñ unũ. aut finiti nu¬
meri aut infiniti. istã sententiã carneades
false. eẽ. similẽ doceat. Itẽ scio mundũ istũ
nr̃m aut natura corpoꝵ aut aliqua ꝓuiden¬
tia sic. eẽ. dispositũ. eũq aut semꝑ fuisse &
fore. aut cepisse. eẽ. ⁊ minime dȩsiturũ.
aut ortũ extp̃re. ñ habere sed habiturũ. eẽ.
finẽ. aut ⁊ manere cepisse. ⁊ ñ ꝑpetuo. eẽ
mansurũ. & innumeͬbilia phisica hoc mͦ
noui. Uera ȩnĩ s̃ ista distincta. nec simili¬
tudine aliqua falsi ea quisqm potest con¬
fundere. Sed aliqͥd assume ait academicꝰ.
nolo. Hã hoc .e. dicere. relinq qđ scis: dic
qđ nescis. sed pendet sententia. Alelius

Expanded text:
si autem aliud quiddam est, sapientiam illam scit ssi autem aliud quiddam est, sapientiam illam scit sista contemnit. Tamen ego qui longe adhuc absum vel a vicinitate sapientis, in istis physicis nonnihil scio. Certum enim habeo, aut unum esse mundum, aut non unum; et si non unum, aut finiti numeri, aut infiniti. Istam sententiam Carneades falsae esse similem doceat. Item scio mundum istum nostrum, aut natura corporum, aut aliqua providentia sic esse dispositum; eumque aut semper fuisse et fore, aut coepisse esse minime desiturum; aut ortum ex tempore non habere, sed habiturum esse finem aut et manere COl\'pisse et non perpetuo esse mansurum et innumerabilia physica hoc modo noui. uera enim sunt ista disiuncta nec similitudine aliqua falsi ea quisquam potest confundere. sed adsume aliquid. ait Academicus. nolo; nam hoc est dicere: relinque quod scis. dic quod nescis. sed pendet sententia. melius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd egerit. uiderint sub quoꝵ examine dimi¬
canus. Sed qͥd metuo ineptus: si bene memi¬
ni mortuus es. Nec iã ꝓsepulchro tuo iure
pugnat alypiꝰ. facile me contͣ umbrã tuã
ds̃ adiuuabit. Hihil philosophia posse ꝑcipi
&e ut orationẽ tuã large lateq diffundas.
arripis rixas dissensionesq philosophoꝵ. &
eas tͥ contͣ illos arma ministrare arbitraris.
Quomͦ enĩ int̃ democritũ ⁊ suꝑiores phisicos
de mundo uno ⁊ innumerabilib litẽ diui¬
dicabimꝰ. cũ int̃ ipsũ heredẽq eiꝰ ȩpicurum
concordia manere neqͥuerit : Nã iste luxu¬
riosus cũ athomos quasi ancillulas suas id
.ẽ. corpuscula quȩ intenebris letus amplec¬
titur ñ̃ temere uiã suã. sed in alios limites
passim sponte declinare ꝑmittit. totũ pa¬
trimoniũ etiã ꝑ uirgia dissipauit. Hoc uero
nihil adme attinet. Sienĩ ad sapientiã ꝑtinae
hoꝵ aliqͥd scire: id ñ potest latere sapientẽ.

Expanded text:
quid egerit, uiderint, sub quorum examine dimiquid egerit, uiderint, sub quorum examine dimicamus. sed quid metuo ineptus ? si bene memini, mortuus es nec iam pro sepulchro tuo iure pugnat Alypius; facile me contra umbram tuam deus adiuuabit. Nihil ais in philosophia posse percipi et, ut orationem tuam large lateque diffundas, arripis rixas dissensionesque philosophorum et eas tibi contra illos arma ministrare arbitraris. quomodo enim inter Democritum et superiores physicos de uno mundo et innumerabilibus litem diiudicabimus, cum inter ipsum heredemque eius Epicurum concordia manere nequiuerit? nam iste luxuriosus cum atomos quasi ancillulas suas, id est corpuscula, quae in tenebris laetus amplectitur, non tenere uiam suam sed in alienos limites passim sponte declinare permittit, totum patrimonium etiam per iurgia dissipauit. hoc uero nihil ad me attinet. si enim ad sapientiam pertinet horum aliquid scire, id non potest latere sapientem.
Abbreviated transcription (Latin):
fundatã. qͣm si succidẽ tẽptabis. rediet bipen¬¬
nis incrura. Illa ęnĩ labefactata ñ solũ potest
aliqͥd ꝑcipi. sed etiã id potest qđ simillimũ
falso. ẽ. si eã ñ audeb ȩuertere. Est enĩ la¬
tibulũ tuũ unde in in cautos transire cu¬
pientes uehemens atq exilis. aliqͥs te her¬
cules in tua spelunca tanꝗ semi hominẽ
suffocabit. & euisdẽ molib oppͥm et. docens
aliquid . eẽ. inphilosophia qd tanꝗ simile
falso incertũ abste fieri ñ possunt. Certe
ad alia ꝓꝑabã hoc qsqͥs urget. te ipsũ car¬
neadẽ magna afficit cõtumelia. quẽ a
me uł mortuũ putat ubicũq aut unde¬
cunq posse suꝑari. Siau̾ ñ putat. im mi¬
sericors. ẽ qͥ me passim deserȩre p̾sidiu.
⁊ cũ incampo certare cogit. inquẽ descen¬
derẽ cũ cepissẽ. solo tuo nomine t̾ritus
pedẽ retuli. ⁊ desuꝑiori loco nescio qͥd
iaculatus sũ. qđ utrũ ad te ꝑuenerit uł

Expanded text:
fundatam. quam si succidere temtabis, rediet bipenfundatam. quam si succidere temtabis, rediet bipennis in crura; illa enim labefacta non solum potest aliquid percipi sed etiam id potest, quod simillimum falso est, si eam non audebis euertere. est enim latibulum tuum, unde in incautos transire cupientes uehemens erumpis atque exilis; aliquis te Hercules in tua spelunca tamquam semihominem suffocabit et eiusdem molibus opprimet docens aliquid esse in philosophia, quod tamquam simile falso incertum abs te fieri non possit. certe ad alia properabam; hoc quisquis urget, te ipsum, Carneade, magna afficit contumelia, quem a me uel mortuum putat ubicumque aut undecumque posse superari. si autem non putat, immisericors est, qui me passim deserere praesidia et tecum in campo certare cogit; in quem descendere cum coepissem, solo tuo nomine territus pedem rettuli et de superiore loco nescio quid iaculatus sum, quod utrum ad te peruenerit uel
Abbreviated transcription (Latin):
De assentiendo mox : nc̃ alia pauca deꝑcep¬
tione dicamus. Nihilne ꝓrsus dicitis pos¬
se cõp̃hendiꝰ hic euigilauit carneades.
Nã nemo istoꝵ minꝰ alte qm ille dormiuit.
⁊ circũ spexit rerũ ȩiudentiã. Itaq credo
secũ ipse ut sit loquens. Ergone ait carne¬
ades dicturus ȩs Hescire te utrũ homo sis
anformica. aut dete chrisippus trium¬
phabit: dicamꝰ ea nos nescire que int̾
philosophos inquirunt᷑. cȩterea ad nos
ñ ꝑtinere. Ut si in luce titubauero quo¬
tidiana ⁊ uulgari: ad illas imꝑitoꝵ tene¬
bras ꝓuocẽ. ubi soli quidã diuni oculi
uident. qui me etiã si palpitantẽ atq cadentẽ
aspexerint. cetis ꝑdere queant. Preserã arro¬
gantib ⁊ quos doceri aliqͥd pudeat. Laute qͥdẽ
ogrega industria succinta ⁊ parata ꝓcedis.
Sed ñ respicis illã diffinitionẽ. ⁊ inuentũ. eẽ.
philosophi. ⁊ inuestibulo philosophiȩ fixã atq

Expanded text:
de assentiendo mox; nunc alia pauca de percepde assentiendo mox; nunc alia pauca de perceptione dicemus. nihilne prorsus dicitis posse conprehendi? hic euigilauit Carneades - nam nemo istorum minus alte quam ille dormiuit — et circumspexit rerum euidentiam. itaque credo secum ipse, ut fit, loquens: ergone, ait, Carneade, dicturus es nescire te, utrum homo sis an formica? aut de te Chrysippus triumphabit? dicamus ea nos nescire, quae inter philosophos inquiruntur, cetera ad nos non pertinere, ut si in luce titubauero cotidiana et uulgari, ad illas imperitorum tenebras prouocem, ubi soli quidam diuini oculi uident, qui me, etiamsi palpitantem atque cadentem aspexerint, caecis prodere nequeant praesertim arrogantibus et quos doceri aliquid pudeat. laute quidem o Graeca industria, succincta et parata procedis, sed non respicis illam definitionem et inuentum esse philosophi et in uestibulo philosophiae fixam atque
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. qđ ꝑcipi posset. se ipsã talẽ eẽ demons¬
trauit: ita cõp̃hensibilib reb ⁊ definitio ẽ.
⁊ exemplũ. Utrũ ait ętiã ipsa uera sit nescio.
sed qr ẽ. ꝓbabilis idõ eã sequens ostendo ni¬
chil. eẽ tale quale illa exp̃ssit. posse cõpre¬
nec ita nos deserit scientia. Scimꝰ ȩnĩ aite
uerã. eẽ. aut falsũ. Non gͥ nihil scimꝰ. quãꝗ
nũqͣm efficiet ut in gratus sim. Prsus ȩgo
illã diffinitionẽ ueridissimã uidico. Aut
ȩnĩ posst̃ ꝑcipi & falsa qđ uebem̃tius aca¬
demici timent. ⁊ reuera absurdũ ẽ. aut
nec ea poss que st̃ falsis simillima. Unde
illa definitio uera ẽ Sed iã cetera uideamꝰ.
ꝯuãuis hec ni fallor possint aductoriã
satis. eẽ. ñ tam̃ fortasse ad uictorie satieta¬
tẽ. duo sunt que ab academicis diciuitur.
contͣ quȩ ut ualeamus uenire confaitiumꝰ
Noͥhil posse ꝑcipi. ⁊ nulli rei debere assentis

Expanded text:
esset quod percipi posset, se ipsam talem esse monsesset quod percipi posset, se ipsam talem esse monstrauit? ita comprehendibilibus rebus et definitio est et exemplum. utrum, ait, l\'tiam ipsa uera sit nescio; sed quia est probabilis, ideo eam sequens ostendo nihil esse tale, quale illa expressit posse comprenec ita nos deserit scientia. scimus enim aut ueram esse aut falsam; non igitur nihil scimus. quamquam numquam efficiet, ut ingratus sim, prorsus ego illam definitionem uerissimam iudico. aut enim possunt percipi et falsa, quod uehementius Academici timent et re uera absurdum est, aut nec ea possunt, quae sunt falsis simillima; unde illa definitio uera est. sed iam cetera uideamus. Quamuis haec, nisi fallor, possint ad uictoriam satis esse, non tamen fortasse ad uictoriae satietatem. duo sunt, quae ab Academicis dicuntur, contra quae, ut ualemus, uenire instituimus: nihil posse percipi et nulli rei debere assentiri.
Abbreviated transcription (Latin):
quid inueniri potest fortasse abste atq
abaliis stultis: at asapiente cur ñ potest.
si tͥ dicat ut illo memorabili acumine tuo
hanc ipsã tenonis definitionẽ refellas. &
ostendas eã etiã falsã. eẽ. posse. Qđ si ñ potue¬
ris: hanc ipsã quã ꝑcipias habes. siau refelle¬
ris : unde aꝑcipiendo impediaris ñ habes
Ego gam refelli posse ñ iudeo. Lom̃mo ue¬
rissimã uidico. Itaq cũ eã scio. qͣmuis sim
stultus ñ nihil scio. Sed fac illã uersutie
tue cedere. utar cõplexione securissima.
Aut enĩ uera .ẽ. aut falsa siuera: bene teneo
si falsa: potest aliqͥd ꝑcipi. ȩtiã habeat com¬
munia signa cũ falso. Onde inꝗͥt potest:
Uerissime igit᷑ ⁊ eno definiuit. nec ei qsqlͥs
uł in hoc consensit ęrrauit. An parue
laudis ⁊ sinceritatis definitionẽ putabimꝰ.
quȩ contͣ eos qui erant adũsũ ꝑceptio¬
ne multa dicturi. cũ designaret quale

Expanded text:
quid inueniri potest. fortasse abs te atque quid inueniri potest. fortasse abs te atque ab aliis stultis; at a sapiente cur non potest si tibi dicat, ut illo memorabili acumine tuo hanc ipsam Zenonis definitionem refellas et ostendas cani etiam falsam esse posse; quod si non potueris, hanc ipsam quam percipias habes. si autem refelleris. unde a percipiendo impediaris non habes. ego eam refelli posse non uideo et omnino uerissimam iudico. itaque cum eam scio, quamuis sim stultus, nonnihil scio. sed fac illam uersutiae tuae cedere. utar complexione securissima. aut enim uera est aut falsa. si uera, bene teneo; si falsa, potest aliquid percipi, etiamsi habeat communia signa cum falso. unde, inquit, potest? uerissime igitur Zeno definiuit nec ei quisquis uel in hoc consensit, errauit. an paruae laudis et sinceritatis definitionem putabimus, quae contra eos. qui erant aduersum perceptionem multa dicturi, cum designaret quale
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. id ẽ cũ han ͫ ᷤutã eẽ desieris. facile
ꝑfruetur. an ꝑ eũ qͥ dixerit. uenite mor¬
tales ad philosophiã magnꝰ hic fructꝰ. est.
quid enĩ homini sapientiã carius : Ueni¬
te gͥ ut sapientes sitis. & sapientiã nesciatis.
Non inquit ame ita dicetur. hoc ÷ deciꝑe.
nã nihil aliud apđte inuenietꝰ. Ita fit ut
si hoc dixeris fugiant tanꝗ insanũ:si alio
mͦ: adhoc addux eris. facias insanos. Sed cre¬
damꝰ ꝓpt̃ utrãq sententiã eque homines
nolle philosophari. si aliqͥd philosophie ꝑ¬
nitiosũ zenonis definitio dicere cogebat.
Adi homo idne homini dicendũ fuit. unde
se doleret. an id unde te derideret. Tanĩ
qđ zeno definiuit. quantũ stulti possumꝰ
discutiamꝰ. ld uisũ ait posse cõp̃bendi. qđ
sic appareret ut falsũ apparere ñ posset.
Manifestũ.ẽ. nihil aliud inꝑceptionẽ ueni¬
re. hoc ego inqt archesilas uideo. & hoc
ipso doceo nibil ꝑcipi . nlon ȩnĩ taleali¬

Expanded text:
uitam, id est cum homo esse desieris, facile perfruetur, an per eum, qui dixerit: uenite, mortales, ad philosophiam! magnus hic fructus est; quid enim homini sapientia carius? uenite igitur, ut sapientes sitis et sapientiam nesciatis! \'non\', inquit, \'a me ita dicetur\'. hoc est decipere; nam nihil aliud apud te inuenietur. ita fit, ut, si hoc dixeris, fugiant tamquam insanum, si alio modo ad hoc adduxeris, facias insanos. sed credamus propter utramque sententiam aeque homines nolle philosophari. si aliquid philosophiae perniciosum Zenonis definitio dicere cogebat, mi homo. idne homini dicendum fuit, unde se doleret, an id, unde te derideret? Tamen quod Zeno definiuit, quantum stulti possumus, discutiamus. id uisum ait posse comprehendi, quod sic appareret, ut falsum apparere non posset. manifestum est nihil aliud in perceptionem uenire. hoc et ego. inquit Arcesilas, uideo et hoc ipso doceo nihil percipi. non enim tale ali
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Miror quod sic tã cito tranferimini
ab eo qui uos uocauit ingloriã xp̃i. in
aliud euangeliũ Noc ergo exordio. cause
questionẽ breuit̃ insimiauit : quã quã
et salutatione cũ dicit se apłm non ab
hominib: neq ꝑ hominẽ quod in nulla
alia epistola dixisse inuenit᷑. satis ostendit
et illos qui talia ꝑsuadebant non eẽ a dõ
sed ab hominib: et ceceris apłis quantũ ad
auctoritatẽ testmonii euangelici ꝑtinet
in parẽ se haberinon oporterei quando¬
quidẽ non ab hominib neq ꝑ hominẽ sed

Expanded text:
pit: Miror quod sic tam cito transferimini, pit: Miror quod sic tam cito transferimini, ab eo qui vos vocavit in gloriam Christi, in aliud Evangelium. Hoc ergo exordio causae quaestionem breviter insinuavit: quanquam et ipsa salutatione cum dicit se apostolum non ab hominibus, neque per hominem, quod in nulla alia Epistola dixisse invenitur satis ostendit, et illos qui talia persuadebant non esse a Deo, sed ab hominibus: et caeteris apostolis, quantum ad auctoritatem testimonii evangelici pertinet, imparem se haberi non oportere. Quandoquidem non ab hominibus, neque per hominem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ausa ꝓpt̃ quã scribit apłs ad gala¬
÷thas hȩc ẽ ut intelligant gr̃am dĩ
id iecũ agere ut sub lege iã non sint. Cũ
enĩ p̃dicata eis eẽt euangelii gr̃a non de¬
fuerunt quidã ex circũcisione quãuis
xp̃iani nomine nondũ tam̃ tenentes ip¬
sũ gr̃ȩ beneficiũ & adhucuolentes eẽ sub
oneribus legis quȩ dñs ds̃ in posuerat
non iustitiȩ seruientib sed peccato: iustã
scilicet legẽ iniustis hominib dando ad
demonstranda peccata eo non auferenda.
Non eñi auferret peccata nisi gr̃a fidei:
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Subhac ergo
grã iã galatͥas constitutos illi uolebant con¬
scituere sub onerib legis: ad seuerantes
nichil eis ꝓdesse euangeliũ nisi circũci¬
derent᷑ & cȩteras carnales iudaiciri¬
tus obseruationes subirent. Et ido pau¬
lũ apłm suspectũ habere coeperant a qͦ
illis euangeliũ p̃dicatũ erat. tanquã ñ
tenentẽ disciplinã cȩterors apłorũ qui

Expanded text:
Causa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus legis, quam Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato, justam scilicet Legem injustis hominibus dando ad demonstranda peccata eorum, non auferenda: non enim aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum Apostolorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
I UIRTUTU TINIS UII MAXI¬
mus est. qui plurimorũ spec¬
tat profectũ: moderatio ꝓpe
bmium pulcherrima. ẽ. quȩ
ne ipsos quidem quos dam¬
nat᷑ offendit : & quos damnauerit
dignos solet facere absolutione. Deniq
sola. ẽ. quȩ dñi quȩsitam sanguine
eccłam ꝓpagauerit : imitatria benȩ¬
ficii celestis. et redemptionẽ uniuer¬
sorũ salubri fine temperans. quemꝑi
ferre possint aures hominũ : meni¬
tes non refugere: non pauere animi.
tenim qui studet humane infirmita¬
tis emendare uicia: ipsam infirmi¬
tadem suis debet sustinere. & quodam-¬
modo pensare humeris. ñ abicere:
tAm pastor ille euangłicus. lassam oue
uexisse legitr. non abiecisse. Et salo¬
moꝰ ait. Noli. ẽȩ. uistus nimiũ. Debet
enĩ iustitiam temꝑare moderatio.
Nam quẽ ad modũ se tibi curandũ p̃be¬
ulis corporalib & gressus om̃s mundi istius
nexii debemus absoluere:¬

Expanded text:
i virtutum finis ille est maximus, qui plurimorum spectat profectum, moderatio prope omnium pulcherrima est: quae ne ipsos quidem quos damnat, offendit; et quos damnaverit, dignos solet facere absolutione. Denique sola est, quae Domini quaesitam sanguine Ecclesiam propagaverit, imitatrix beneficii coelestis, et redemptionis universorum salubri fine temperans, quem ferre possint aures hominum, mentes non refugere, non pavere animi. 2. Etenim qui studet humanae infirmitatis emendare vitia, ipsam infirmitatem suis debet sustinere, et quodammodo pensare humeris , non abjicere. Nam pastor ille Evangelicus lassam ovem vexisse legitur, non abjecisse . Et Salomon ait: Noli justus esse nimium ; debet enim justitiam temperare moderatio. Nam quemadmodum se tibi curandum praeculis corporalibus, et gressus omnes mundi istius nexu debemus absolvere
Abbreviated transcription (Latin):
HoMINEM SIBI AETUA IT AN
uieissim uirts fortune repu¬
regnanti posset auferre : ut ab
ea sibi auferri reminem patitur. Iam dibi
ꝓfecto in iecisset manũ suiq uiris te ẽẽ
ꝓclamans. & in boiorũ aassimorũ pos¬
sessionem traducens: ne prospis quidẽ
casibus serure ꝑmitaa. Sed qm̃ ita copa
fitate naturȩ. ut duun animũ mortalib
in herentẽ nequaꝗͣ sapiend portus accipiat:
ubi neq aduersante naturȩ atu neq secuni¬
dante moueatur. nisi eo illui ipsa fortuna
uel secunda uel quasi adisa ꝑducat.
quib: ab illo cui hec cure sudõ. si pos¬
sumus impetremus: ut te tibleddat:
Ita enĩ facilȩ reddet & nobis: Natq
mentẽ illã tuam quȩ respiradiem¬

Expanded text:
hominem sibi aptum ita uicissim uirtus fortunae repugnanti posset auferre, ut ab ea sibi auferri nemine patitur, iam tibi profecto iniecisset manus suique iuris te esse proclamans et in bonorum certissimorum possessionem traducens ne prosperis quidem casibus seruire permitteret. sed quoniam itasitate naturae , ut divinum animum mortalibus inhaerentem, nequaquam sapientiae portus accipiat, ubi neque adversante fortunae flatu, neque secundante moveatur; nisi eo illum fortuna ipsa, vel secunda, vel quasi adversa perducat: quibus ab illo cui haec curae sunt Deo, si possumus, impetremus ut te tibi reddat; ita enim facile reddet et nobis; sinatque mentem illam tuam, quae respirati
Abbreviated transcription (Latin):
HOMINEM SIBI APTUM ITA
uicissim uirtus fortune repu¬
Q granti posset auferre : ut ab
a sibi auferrĩ reminem patitur. Iam tibi

Expanded text:
hominem sibi aptum ita uicissim uirtus fortunae repugnanti posset auferre, ut ab ea sibi auferri nemine patitur, iam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
UT INAM ROMANIN
HoMINEM SIBI APTUM ITAN
uicissim uirtus fortune repr¬
gnanti posset auferre : ut ab
ea sibi auferri neminem patitur. Iam tibi
ꝓfecto iniecisset manũ suiq uiris te ẽẽ
ꝓclamans. & in boiorũ aassimorũ pos¬
sessionem traducens: ne prospis quidẽ
casibus seruire ꝑmitdx. Sed qm̃ ita copa
fitate naturȩ. ut diuins animũ mortalib
inherentẽ nequaꝗͣ sapient portus accipiat.
ubi neq aduersante nature atu neq secun¬
dante moueatur. nisi eo illui ipsa fortuna
uel secunda uel quasi adisa ꝑducat:
quib: ab illo cui hec cure sudõ. si pos¬
sumus impetremus. ut te tibleddat:
Ita enĩ facilȩ reddet & nobis: Latq
mentẽ illã tuam quȩ respiradiem¬

Expanded text:
utinam, Romaniane, hominem sibi aptum ita uicissim uirtus fortunae repugnanti posset auferre, ut ab ea sibi auferri nemine patitur, iam tibi profecto iniecisset manus suique iuris te esse proclamans et in bonorum certissimorum possessionem traducens ne prosperis quidem casibus seruire permitteret. sed quoniam itasitate naturae , ut divinum animum mortalibus inhaerentem, nequaquam sapientiae portus accipiat, ubi neque adversante fortunae flatu, neque secundante moveatur; nisi eo illum fortuna ipsa, vel secunda, vel quasi adversa perducat: quibus ab illo cui haec curae sunt Deo, si possumus, impetremus ut te tibi reddat; ita enim facile reddet et nobis; sinatque mentem illam tuam, quae respirati
Abbreviated transcription (Latin):
C̃ PATRIS TOSIS LIBER. & insuꝑficie
litterȩ. salubris patet legentib ut pote qͥ
maximis uitȩ moralis & exemplis abundat &¬
monitis. Et siquis eumdem etiã allegoricȩ
nouit interp̃tari : qͣntũ poma folus tantũ interioraẽ
cius sensũ uidet simplicitati litterȩ p̃stare. Maxima
inse continere ꝓbatur. Siquidem ipse tobias popłm
isrł significabat. qui cunctis gentib idolatriȩ deditis
ipse seruiebat deo fide recta & oꝑib iustis sicut de
tobia legitur. Quia cũ irent om̃s ad uitulos au¬

Expanded text:
 Patris Tobiae, et in superficie litterae salubris patet legentibus, ut pote qui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simplicitati litterae praestare. Maxima in se continere probatur. Siquidem ipse Tobias populum Israel designat, qui, cunctis gentibus idololatriae deditis, ipse serviebat Deo fide recta et operibus justis, sicut de Tobia legitur. Quia cum irent omnes ad vitulos au
Abbreviated transcription (Latin):
deceptionẽ sibi uitulos fabricauit aureos: idolatriȩ
auctores exprimit. Et quidem captus erat tobias¬
positus. uiã ueritatis non deseruit. Haec captiuitas
a rege asspriorũ facta. illam generis human capti¬
uitatẽ designat: qđ ꝑ regẽ om̃iũ prauorũ hoc ẽ
diabolũ. de patriȩ celestis ẽ habitatione ꝓ iectũ. & in

Expanded text:
subditorum sibi vitulos fabricavit aureos, idololatriae auctorem exprimit. Et quidem captus erat Tobias. viam veritatis non deseruit. Haec captivitas a rege Assyriorum facta illam generis humani captivitatem designat, qua per regem omnium pravorum, hoc est diabolum, de patriae coelestis est h
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. sic uolumꝰ. ut. eẽ. miseri non solũ nolimꝰ. sed nequaquã
prorsus uelle possimus. Sicut ergo anima nr̃ã. &iam nunc
nolle infelicitatẽ. ita nolle iniquitatẽ. semꝑ habitura est.
sed ordo pretermittendus est. Fuit in quo ds̃ uoluit osten¬
dere: quã bonũ sit animal rationale. quod &iam non
peccare possit. quãuis sit melius qđ peccare non possit.
ieut minor fuit in mortalitas: sed tam̃ fuit. in qua

Expanded text:
sse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam sse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
conditus fuerat custodire uoluiss&. eũq oportuno
tempore post genitos filios sine int̾ positione mortis
ud meliora ꝑ ducer&. ubi iam non solum peccatũ cõmit¬
tere. sed nec uoluntatẽ possit habere peccadi. si ad per¬
manendũ sine peccado sicut factus erat. ꝑpetuã uolun¬
tatẽ habiturũ . eẽ. presciss&. Quia uero cum male usurũ
libero arbitrio : hoc. ẽ. peccaturũ esse prescibat ad
hoc potius p̃parauit uoluntatẽ suã ut bene ipse face¬
r& &iam de male faciente. ac sic hominis uoluntate
omnipotentis boNa.
ic eum oportebat prius hominẽ fieri. ut & bene
uelle possit & male. nec gratis si bene. nec inpune si¬
male. Postea uero sicerit ut male uelle non possit.
nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe li¬
berius erit arbitriũ. quod om̃ino non poterit seruire
peccato. Neq enim culpanda. ẽ. uoluntas. aut uolun¬
tas non est. aut liberti dicenda non est: qua beati

Expanded text:
conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntas momnipotentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec imale: postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati
Abbreviated transcription (Latin):
statim ut desꝑationẽ toller& addidit. Qui om̃s homines uult
saluos fieri. & ad agnitionẽ ueritatis uenire. Hoc¬
uenire.Hoc
quippe ds̃ bonũ iudicauit : ut orationib humiliũ. dignare¬
tur salutem prestare sublimiũ. qđ utiq iã uidemꝰ impletum.
sto locutionis modo. & dñs. ẽ usus in euangłio. ubi ait phariseis.
decimatis m̃tã. & rutã. & cr̃minũ. & om̃e olus. Neq enĩ
pharisei. & quȩcumq aliena. & om̃ium ꝑ om̃s terras alienige¬
narum om̃a olera decimabant. Sicut ergo hic om̃e olus
omẽ olerum genus. ita & illic om̃s homines. ome hominum
genꝰ intelligere possumus. & quocũq alio modo intelligi
potest: dum tamen credere non cogamur. aliquid om̃i po
tentẽ uoluisse fieri. factumq non esse : qui sine ullis am¬
biguitatib incęlo & int̾ra. sicut eum ueritas cantat. Omĩa
quȩcũq uoluit fecit: ꝓfecto facere noluit qđ ñ fecit a

Expanded text:
statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen crtentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque non
Abbreviated transcription (Latin):
nes. om̃e genus humanũ intelligamꝰ ꝑ quas cũque dif¬
ferentias distributum. reges. priuatos nobiles: ignobiles
sublimes humͥ les. doctos. indoctos. integri corporis.
debiles. ingeniosos. tardicordes. fatuos.
diuites.
pauperes: medio cres. mares. feminas. infantes. pueros.
adolescentes uiuenes. seniores. senes. in linguis om̃ibus. in
morib om̃ibus. in artib om̃ibus. in professionib om̃ibus.
ĩ uoluntatũ & conscientiarũ uarietate in numerabili cons¬
titutos. Et siquid aliud differentiarum est. in hominib
quia om̃ps uelle in aniter non potest. quod cũq uoluerit
receperat enim upłs. ut oraretur ꝓ om̃ibus hominib
& specialit̾ addiderat pro regibus. & his qui in sublimi¬
tate sunt. qui putari poterant fastu. & su ꝑ bia scłari.
fidei xp̃ĩane humilitatẽ ab horrere. pin de dicens
oc enĩ bonũ est corã saluatore nr̃o dõ. id ẽ. ut &ic̃ ꝓtalib oret̾

Expanded text:
nes omne genus humanum intelligamus per quascumque difnes omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus.quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque voluerit? Praeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, oc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur;
Abbreviated transcription (Latin):
ideo debemus omni potentissimȩ dĩ uoluntati aliquid
derogare: sed ita intelligere qđ scriptũ est : qui om̃s
homines uult saluos fieri. tãquã diceret᷑. nullũ hominem iutillimna¬
fieri saluũ. nisi quem fieri ipse uoluerit. non qđ nullus sit
hominũ. nisi quẽ saluum fieri uelit. sed quod nullus fiat
nisi quẽ uelit. & ideo sit rogandus ut uelit. quia necesse
.ẽ. fieri si uoluerit.
de orando quippe agebat: dõ apłs ut hoc dicer&. Sic enim
intelligimus & quod in euangłio scriptũ est. qui illuminat
omẽm hominẽ. Non quia nullus . ẽ. hominũ qui non illu¬
miNetur : sed quia nisi ab ipso nullus illuminat᷑. aut
certe sic dictum est : qui om̃s homines uult saluos fieri.
non qđ nullus hominũ. eẽt. quẽ saluũ fieri noll&. qui
uirtutes miraculoꝵ. facere noluit apud eos. quos dicit
acturos fuisse poenitentiam si feciss&. sed ut om̃s homi¬

Expanded text:
ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
fieri nolebat. satanas ab ipso qui occidi uenerat diceret᷑.
quã bonȩ appdrebant uoluntates piorũ fideliũ. qui
nolebant apłm paulam iherusalem ꝑgere. ne ibi pate¬
retur mala quȩ agabus ꝓpheta p̃dixerat. & tamen dĩ
hec illũ  uolebat. pro annuntianda fide xp̃i. exerceas
martrrem xp̃i. Neq istã bonã uoluntatem suã imple
uit. ꝑ xp̃ianoꝵ uoluntates bonas. sed ꝑ iudȩoꝵ malas
& ad eũ potius ꝑtinebant. qui nolebant quod uolebat
quã illi ꝑ quos uolentes factum. ẽ. quod uolebat: quia
ad ipsum quidem. sed ipse ꝑ eos bona. illi aut mala
uoluntate fecerunt¬
in uicta est. quȩ mala eẽ nũ quã potest. qui &iam cum
mala inrogat iusta .ẽ. & ꝓfecto quȩ iusta est: mala non
facit : nec Nisi uolens quicquã faẽ: & om̃a quȩcũq uult
legimus. qđ uelit om̃s homines saluos fieri. quam uis
certũ sit nob non om̃s homines saluos fieri. Non tam̃

Expanded text:
fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Paulum Jerusalem pergere, ne ibi pateretur mala, quae Agabus propheta praedixerat ? et tamen Deus haec illum pati volebat pro annuntianda fide Christi, exercens martyrem Christi. Neque istam bonam voluntatem suam impletianorum voluntates bonas, sed per Judaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem mala voluntate feceruntinvicta est, quae mala esse nunquam potest, sive etiam dum mala irrogat justa est; et profecto quae justa est, mala non facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecumque vultlegimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen