comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udi gͦ qđ confiteris te ñ uide. ꝗͣ m̃te
Mut consilio hoc adũsum uos capi¬
tulũ ꝓferamꝰ : N qđ a carnalibus abstineatis
Nã hoc aquibusdam et pͥmi parentes nr̃i
fecer̃ sic̃ cõmemoras  Ntam̃ ea dden nandi
sed significandi gr̃a qđ non intelligits. Et
xp̃icini ñ heretici sed catholici edomandi cor¬
poris cciusa ꝓpt̃ animã in orationib am¬
plius humiliandam. ñ qđ illa eẽ immunda
credant non solum acarnib uerum a qͥbrdam
etiam t̾rȩ fructibus abstineq uł semꝑ sicut
pauci. uł certis dieb atq temporib sic̃ per
qͣ dracgesimam fere om̃s quanto magis quisq
uł minꝰ seu uoluerit. seu potuerit᷑: Uos
aut̃ ipsam creaturam negatis bonã et im¬
mundam dicitis. qđ carnales dicibo lus
opetur foeculentiore material ac ꝑ hoc
eas tanquam inmundiora & truculen¬
tiora dĩ ur̃i uincula ex horrentes abicitis.

Expanded text:
udi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum proferamus . non quod a carnibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, etnon haeretici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula exhorrentes abicitis.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam concumbe quam nube ꝓhibetis. Con¬
cũbitur enĩ cciusa etiam libidinum: nubit᷑
eẽ. int̃ hortantes aduirginitatem bono mi¬
nori bonum ãplius p̃ponendo. et ꝓhiben¬
tes nube concubitum ꝓpagationis. qͥ solus
ꝓpͥe nuptiał ẽ uehem̃tiũs accusando :
Multum int̾ eẽ int̾ abstinentes acibis
ppt̃ sacratam significationem uł ꝓpt̾ cor¬
poris ocistigationem. et absanentes a cibis
quos ds̃ creauit. dicendo qͦd eos ds̃ ñ ceauit.
Pinde illa doctrina ẽ ꝓpħarum et apłoꝵ¬

Expanded text:
non tam concumbere, quam nubere prohibetis. Connon tam concumbere, quam nubere prohibetis. Concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur esse inter hortantes ad uirginitatem bono minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinenpropter sacratam significationem, vel propter corporis castigationem, et abstinentes a cibis quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa doctrina est prophetarum et apo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. q̃m omnis creatura dei bona. ẽ et
nichilabiciendum qđ cũ g̃erum actione
ꝑcipit᷑ Scificat᷑ enim ꝑũbũ dĩ et orationem.
Haȩc st̃ quȩ negat ds̃. hoc animo. hac uoluntate.
hac opiaione ab ȩscis huiꝰ modi temꝑantes. qđ
non significatione sed natura male et im-¬
mundae st̃s: Qua in re creatorem earum sine
dubio blasphematis Hoc ÷ qđ ꝑtinet ad
doctrinam dȩmoniorum Nolite gͦ mi¬
rari hoc de uob tanto ante a scõ spui pio¬
pħatum. Iterum si ad uirginitatem sic or¬
taremini quem ad modum hortatur apłica
doctrina. qui dat nuptum bene facit. et
qui non dat nuptum melius facit: ut bo¬
num eẽ. nuptias diceretis. sed meliorem
uirginitatem. sic̃ facit eccła quȩ uere xp̃i
malum eẽ dic̃: ñ qui hiuc bono aliud
melius ante ponit. Deniq uos cũ p̃cipue con¬
cubitum de testamini. qͥsolus honestus et con¬
iugał .ẽ & quem matrimoniales qͦq tabulȩ p̃¬
seger̃ liberbrum ꝓ creandoꝵ cciusa. unde uere

Expanded text:
ura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et imundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis tanto ante a sancto spiritu prophetatum. Iterum si ad uirginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, sicut facit ecclesia, quae uere Christi malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. Denique vos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et conjugalis est, et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, Liberorum procreandorum causa: unde vere
Abbreviated transcription (Latin):
biter. Sed quid p̃iud ebat. qd petebat: mu
Quid ÷ arbit̃ : Medius ad cõponendã ccuisam.
bamꝰ adũsus dm̃ : Quis finiite istam cauisam
malam. nisi ille medius arbit̃ de qͦ apłs dic̃.
ds̃ dicit alio loco. Mediator aut̃ unius
ñ ẽ: ds̃ autem unꝰ ÷. Int̃ duos mediator.
Ergo xp̃c mediator int̃ hões et dm̃: ñ qr¬
pr̃i : ñ mediator Vt aut̃ sit mediator
descendat a suꝑiore ad inferiorem. ab
eqͣlitate prĩs. faciat qd ait apłs semet¬
ipsum ex inaniuit. formam serui accipi¬
eas. in similitudinem hominum factꝰ et
habitu inuentꝰ ut hͦ. fundat sanguinem. deleat cr̃ib
graphum nr̃m. cõponat int̾ nos et dm̃ nr̃m. mit̃m
uoluntatem corrigens ad iustitiam : illiꝰ sententiã
flectens ad miscđiam¬

Expanded text:
biter! Sed quid praevidebat? quid optabat? «MuQuid est arbiter? Medius ad componendam causam. Nbamus adversus Deum? Quis finiret causam istam malam, nisi ille medius arbiter, qui Deus. Dicit alio loco: «Mediator autem unius non est; Deus autem unus est» . Inter duos mediator: ergo Christus mediator inter hominem et Deum. Non qtri, non mediator. Ut autem sit mediator, descendat a superiore ad inferiorem, ab aequalitate Patris; faciat quod ait Apostolus: «Semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et hgraphum nostrum , componat inter nos et Deum; nostram voluntatem corrigens ad justitiam, illius sententiam flectens ad miseri
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ebat᷑ : q̃ne ipse ÷ qͥ litteras acceꝑat a pͥncipibi
sac̃dotũ : Qr parũ illi erat ꝑseqͥ xpĩanos qui
erant in ierłm: sed uolebat ad alia loca ue¬
nire ubi eos inueniret. et ligaret. et puni¬
endos ad ducere. Nonne cũ it̃ agens spirat
et anhelat cedes de celo ꝑcussus. ẽ et uocẽ
dñi ad salutẽ fulminatus audiuit: dũ am¬
bulat ꝓstrat᷑: ut uideat excecat᷑ Ipse ẽ gͦ. qͥ
primꝰ erat. ꝑsecutor illo peior ñ fuit. hose sau¬
lus pꝰ ea pałilus. gratulatur se ad dĩ ꝑtinuisse
miscđiam qui primꝰ hoc ÷ excellens in pec¬
catis inuentꝰ : et tam̃ miscđiam c̃secutꝰ sũ ut
et̾nam. ut dicant sibi om̃s. Si paulus sanatꝰ
ẽ ego qͣre desꝑo : Si a tanto medico tã des¬
peratus sanatus ẽt eger : ego cũ uulnerib
meis illas manꝰ ñ optabo. ad illas manꝰ non
festinabo : ut hoc dicerent hões : idõ sau
ipsum sanat &si pauꝑrimũ inueniat. tam̃
desꝑatum inueniat. ñ ibi q̃erit mercedẽ

Expanded text:
quebatur? Nonne ipse est qui litteras acceperat a principibus sacerdotum? Quia parum illi erat persequi Christianos, qui erant in Jerusalem; sed volebat ad alia loca venire, ubi eos inveniret, et ligaret, et puniendos adduceret. Nonne cum iter agens spirat et anhelat caedes, de coelo percussus est, et vocem Domini ad salutem fulminatus audivit? Dum ambulat, prosternitur; ut videat, excaecatur. Ipse est ergo qui primus erat persecutor, illo pejor non fuit. CAlus postea Paulus gratulatur se ad Dei pervenisse misericordiam, quia primus, hoc est excellens in peccatis inventus est: Et tamen misericordiam consecutus sum, ut nam: ut dicant sibi omnes, Si Paulus sanatus est, ego quare despero? Si a tanto medico tam desperatus aeger sanatus est, ego cur vulneribus meis illas manus non aptabo? ad illas manus non festinabo? Ut hoc dicerent homines, ideo Saulipsum sanat: et si pauperrimum inveniat, tamen desperatum inveniat; non ibi quaerit mercedem,
Abbreviated transcription (Latin):
ec sic eẽ quisq deb̾ et ociosus: ut in eodẽ
otio utilitatem ñ cogitet ꝓximi: nec sic actuo¬
sus. ut contemplationẽ ñ reqͥrat dĩ. In otio¬
ñ in ers uacatio delectari debet: sed aut inqͥ¬
sitio aut inuentio ueritatis. ut in ea quisq ꝓ¬
ficiat: & qđ inuenerit ne alteri inuideat.
nactione uͦ ñ amanđ ẽ. honor in hac uita
siue potentia q̃m omnia uana sub sole: sed
opꝰ ipsum qđ ꝑ eundem honorem uł potentiã
fit si recte atq utilit̃ fit. id ÷ ut ualeat ad

Expanded text:
ec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, id est, ut ualeat ad
Abbreviated transcription (Latin):
illa cũ loqeretur apłs: ita subiecit. Salua aut̃
erit ꝑfilioꝵ generetionem: si ꝑmanserit infide
& dilectione. & sc̃ĩficatione cũ sobrietate. Per¬
manendo gͦ in fide : ipsa fides nidus ẽ pulloꝵ
tuoꝵ. Nam̃ ꝓpt̾ infirmitatem pullorum
faceres. In dutꝰ. ẽ enim foeno carnis : ut ad te
ueniret . In ista fide pone pullos tuos: in
isto nido oꝑare oꝑa tua.
qr ierłm int̃p̃tatur uisio pacis. Sic gͦ bene
tuos tantum: s filios filioꝵ tuoꝵ. Quid ÷
filios tuos: Oꝑa tua quȩ hic agis. Qui st̃
filii filiorum : Fructus oꝑm tuoꝵ pacis
demosinas : filii tui st̃. Popt̃ elemosinas accipis ui
tam: filii filiorum tuorum st̃ Videas filios filioꝵ¬

Expanded text:
cit: «Salva autem erit per filiorum generationem, si permanserit in fide, et dilectione, et sanctificatione, cum sobrietate» . Permanendo ergo in fide, ipsa fides nidus est pullorum tuorum. Nam propter infirmitatem pullorum de nidum faceres: indutus est enim feno carnis, ut ad te veniret. In ista fide pone pullos tuos; in isto nido operare opera tua. usalem interpretatur, Visio pacis. Sic ergo «betuos tantum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter eleemosynas accipis vitam aeternam, filii filiorum tuorum sunt. «Videas filios filio
Abbreviated transcription (Latin):
sensit multeri . Nã a serpede mulier seduct :
Nec mͦ potest aliqua mala suasio nisi carni
tuȩ pͥmo desiđium cõmouerit. Cui post ea si
m̃te consenseris: cecidit & passer. Si aut̃ uin
cuntur desidia carnis: tenent᷑ m̃bra ad opa
& incipit turtur hab̾e pullos. Propt̃ ea qͥd
ibi ait apłs: Salua aut̃ erit ꝑfiliorum ge¬
nerrtionem. Mulier uidua sine filiis si ꝑse
Nunqͥd salua ñ erit qr filios ñ habe. aut ad
dm̃ ñ ꝑtinet: salua gͦ erit mulier quae
in trpo carnis accipitur ꝑfilioꝵ genenea¬
onem : id ÷ si faciat oꝑa bona: seđ nori ubic̃q¬

Expanded text:
sensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . sensit mulieri: nam a serpente mulier seducta est . Nec modo potest aliqua mala suasio nisi carnis tuae primo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidicuntur desideria carnis, tenentur membra ad opera uferuntur; et incipit turtur habere pullos. Propterea quid ibi ait Apostolus? «Salva autem erit per filiorum generationem.» Mulier vidua sine filiis, si pernumquid salva non erit, quia filios non habet? aut ad Deum non pertinet? Salva ergo erit mulier, quae in typo carnis accipitur, per filiorum generationem, id est, si faciat opera bona. Sed non ubicumqu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitamꝰ dm̃ tanꝗ uolante passere ad suam
domum: carne autem agimꝰ bona oꝑa. U¬
detis enim ꝑ carnem scoꝵ qͣnta bona fiunt:
Phanc enĩ oꝑam᷑ quaȩ iussi sumꝰ oꝑari. Passer
xͦ ille qͥ cogitat domũ suam. ñ recedit a tur¬
ture quȩrenti sibi nidum ubi ponat pullos suos.
N enim abicit illos ubi cũq : sed inuenit
sibi nidum ubi eos ponat. Dicimꝰ aut̃ fr̃s
bona oꝑari: quam multi etiam pagani pascuns
esurientem. uestiud̃ nudum. suscipiu&̃ hosprtẽ
uisita ȩgibtũ. c̃solantur inclusum. Quam mu¬
lti haec faciun. Quasi uidetur parere turtur.
sed ñ sibi inuenit nidum. Quam multa mula
heretici ñ in eccła oꝑantur : ñ in nido pullos
ponunt. Conculcabunt᷑ & conterentur: non
seruabuntur. ñ custodient᷑ In huius enim
crnis oꝑatricis ꝑsona posita ÷ quȩdam mu¬
lier ab apło paulo cũ ait. Adam ñ ẽ seductꝰ
mulier aut̃ seducta. ẽ Post ea enim adam con¬

Expanded text:
cogitamus Deum, tanquam volante passere ad suam cogitamus Deum, tanquam volante passere ad suam domum; carne autem agimus opera bona. Videtis enim per carnem sanctorum quanta bona fiant: per hanc enim operamur quae jussi sumus operari, ergo ille qui cogitat domum suam, non recedit a turture quaerente sibi nidum, ubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubicumque, sed invenit sibi nidum, ubi eos ponat. Dicimus autem, frbona operari? quam multi etiam Pagani pascunt esurientem, vestiunt nudum, suscipiunt hospitem, visitant aegrotum, consolantur inclusum? quam multi haec faciunt? Quasi videtur parere turtur; sed non sibi invenit nidum. Quam multa multi haeretici non in Ecclesia operantur, non in nido pullo ponunt? Conculcabuntur et conterentur; non servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam con
Abbreviated transcription (Latin):
nidum sibi. ut imponat pullos suos. Quid. ẽ hoc :
Duo dixerat. & duo reddit insimilitudinib auiũ.
Dixerat exultasse cor suũ & carnem suam: & his du¬
obus reddit passerem & turturem. Cor tanquam
passer: cco tanꝗ turtur. Inuenit fibi domũ
passer: inuenit sibi domum cor meum. &¬
exercet pennas inuirtutib huiꝰ tẽporis. ini
ipsa fide spe. et caritate. qͥb uolet indomum
suam. et cũ uenerit ꝑmanebit. etiam qͤerula
uox passeris qͥȩ hic ÷ ñ erit ibi Nã et ipse ÷
quaerulus passer : de qͦ in alio psalmo dicit.
Sic̃ passer singularis intecto de tecto : uolet
Ad domum. lam sit intecto : calcet domum
carnalem : habebit quendam cȩleste Locum
ꝑpetuã domum. Passer iste finiet quaerellas
suas: turturi aut̃ dedit. & pullos id ÷ carni
Inuenit turtur nidum : ubi ponat pullos suos
Passer domum: turtur nidum. Et nidũ utiq
ubi ponat pullos suos. Domꝰ tanꝗ ad sempit̃nũ
erigitur : nidus Ad tempꝰ congeritur Corde

Expanded text:
hoc? Duo dixerat, et duo reddidit in similitudinibus avium: dixerat exsultasse cor suum, et carnem suam, et his duobus reddidit passerem et turturem; cor tanquam passer, caro tanquam turtur. Invenit sibi domum passer, invenit sibi domum cor meum. Exercet pennas in virtutibus hujus temporis, in ipsa fide, et spe, et charitate, quibus volet in domum suam: et cum venerit permanebit, et jam querula vox passeris quae hic est, non erit ibi. Nam ipse est querulus passer, de quo in alio psalmo dicit, «Sicut passer singularis in tecto» . De tecto volat ad domum. Jam sit in tecto, calcet domum carnalem: habebit quemdam coelestem locum, perpetuam domum; passer iste finiet querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit nidum turtur, ubi ponat pullos suos.» Passer domum, turtur nidum, et nidum utique ubi ponat pullos suos. Domus tanquam ad sempiternum eligitur, nidus ad tempus congeritur: corde
Abbreviated transcription (Latin):
đ dictum ẽ & ad uirum tuũ con¬
uersio tua. et ipse tui domina¬
bitur : uidendũ ẽ quem ad modum
possit accipi. Neq enim &ante peccatũ
alit̃ factam fuisse decet cređe mulie¬
rem. nisi ut uir ei dominaretur.
et adeum ipsa seruiendo c̃ũtẽtur. Sed aecte accipi
potest hanc sẽruitutem significtam. quȩ cuidã
conditionis. ẽ potiꝰ quã dilectionis: ut etiam ipsa
talis seruitus qua hões hominib post ea serui
eẽ coeper̃ de poena peccati reꝑlatur ex orta. Dix̃
sed neqͣqͣm dicer& inuicem dominamini. Posst̃
itaq coniuges ꝑcaritatem seruire inuicem : sed
Hoc enim iub potius sententia dĩ detulit. Et mã¬
ritum habe meruit dñm: mulieris non nat᷑a
sed culpa. Qđ tam̃ nisi seruetur: de pͣuabitur
amplius nat᷑a: et augebit᷑ culpa. Ndam enĩ¬

Expanded text:
 dictum est: et ad uirum tuum conuersio tua, et ipse tui dominabitur, uidendum est, quemadmodum proprie possit accipi. neque enim et ante peccatum aliter factam fuisse decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperunt, de poena peccati reperiatur exorta. dixit sed nequaquam diceret: inuicem dominamini. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura et augebitur culpa. Di
Abbreviated transcription (Latin):
stud apłi quale. ẽ : ñne ita mirabile: ut
nisi qr ipse dic̃. cui uera dicenti ẽtra di¬
cere nefas. ẽ sit incredibile : Quis enim
onem. et qͦd ille primꝰ auctor sit omnium pec¬
catoꝵ: Et tam̃ quidam tradunt᷑ satane :
ut discant ñ blasphemare Quomͦ igit᷑ opus
satanȩ excluditur oꝑe satanȩ :¬
ulla creatura ẽ. siue quȩ inueritate
manet dans głam dõ. siue quȩ inue
is ritate ñ stetit quȩrens głam suam: nulla
inquam ceaturci.ẽ quae ñ uelit nolit diuinȩ
ꝓuidentiȩ seruiat. Sed uolens fac̃ cũ ea qđ bonũ ÷
De illa uͦ quae hoc ñ uult. fit qđ iustũ. ẽ Nã si
etiam ipsi p̃uaricatores angłi cũ pͥncipe suo
diabolo ñ recte dicerent᷑ ꝓcuratores uł ac¬
tores diuinȩ ꝓuidentiae : ñ dñs magistratũ
huius mundi diabolum dicen&e nec uteret᷑
illo ad correptionem hominum ipsa po¬
testas apłica eodem paulo alibi dicente.
qͦs tradidi satanȩ ut discant ñ blasphe¬
mare. Et alio loco ad salutẽ. Ait enim.

Expanded text:
stoli quale est, nonne ita mirabile, ut nisi quia ipse dicit, cui vera dicenti contradicere nefas est, non sit credibile? Quis enim onem , et quod ille primus auctor sit omnium peccatorum? Et tamen quidam traduntur satanae, ut discant non blasphemare . Quomodo igitur opus satanae excluditur opere satanae? ulla creatura est, sive quae in veritate manet, dans gloriam Deo; sive quae in veritate non stetit, quaerens gloriam suam: nulla inquam creatura est, quae non, velit nolit, divinae providentiae serviat; sed volens facit cum ea quod bonum est; de illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est. Nam si etiam ipsi praevaricatores angeli, cum principe suo diabolo, non recte dicerentur procuratores vel actores divinae providentiae, non Dominus magistratum hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim,
Abbreviated transcription (Latin):
uit in nob̵. PRinceps inmedio eoꝵ. inde & me¬
humanitate : ñ ẽ mediatrix. Hum anitas
sine diuinitate ñ. ẽ mediatrix : sed int̃ diuni¬
tatẽ solã & humanitatẽ solam mediatrix. ẽ
humana diuinitas. & diuina humcinitas.¬

Expanded text:
inceps in medio eorum. Inde et mehumanitate non est mediatrix, humanitas sine divinitate non est mediatrix; sed inter divinitatem solam et humanitatem solam, mediatrix est humana divinitas et divina humanitas
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ et hominum ho̾em xp̃m uĩm. nisi eoe et ds
Sed cũ factꝰ enit Adã hͦ scilicet rectꝰ : mediatore
ñ opus eret. Cũ uͦ genꝰ humanum peccata longe
separauer̃ adõ: ꝑmediatorem qͥ solus sine
peccato natus ÷ uixit. occisus ẽ. rec̃ciliari nos
oportebat dõ usq Ad carnis resurrectionem iN
uitam xet̾nam : ut et humana suꝑbia ꝑ humi¬
litatem dĩ argueret᷑ ac sanaret᷑ & de monstraret᷑¬

Expanded text:
 nisi esset et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło remanser̃: Et ubi ÷ illa ꝓmissio sinis¬
tȩ. accipieñ in hc scło septies tantũ: Multi¬
plicationem ꝓmisit. Et ie uera. qͥd desit ho¬
mini dei: siquis forte infidelis. ẽ unam domũ
aut paucas habet. Fidelis hominis: totꝰ munđd
diuitiarum. ẽ Uide sinistram eiꝰ plenã sub capite:
accipiet iN hoc scło septies tantum. Uide dexte
tera eiꝰ anni uitȩ  & iNisinistra eius diuitiae
& horior. Fidelis sermo et om̃i acceptione
dignꝰ: In hoc enim laboramꝰ et maledicim᷑: qr
sꝑauimꝰ in dm̃ uiuum. qͥ ẽ saluator omiũ homi¬
num. maxime fidelium.

Expanded text:
hoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinishoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinistrae: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum»? Multiplicationem promisit. Et revera, quid desit homini Dei? Si quis forte infidelis est, unam domum aut paucas habet: «Fidelis hominis totus mundus divitiarum est» . Vide sinistram ejus plenam sub capite: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum.» Vide dextertera ejus anni vitae, et in sinistra ejus divitiaerae. fidelis sermo et omni acceptione dignus. in hoc enim laboramus et maledicimur, quia sperauimus in deum uiuum, qui est saluator omnium hominum, maxime fidelium.
Abbreviated transcription (Latin):
Sinistra eiꝰ sub capite meo: et dext̃a eius
Amplectetur me. Sinistra sub capite : dex¬
tera suꝑ caput. Amplectendis enim. de¬
suꝑ byachium: suꝑ caput : sinistra autem
subt̃ caput. Sinistra in qt eiꝰ sub capite
meo Non enim me deserit et in tempo¬
ralib necessariis. sed tam̃ ipsa sinistra sub
capite erit ñ capiti p̃ponstur. sed erit
sub capite. et dext̾a eiꝰ complectit᷑ me: pol¬
licens uitam ȩt̾nam. Ita enim sinistra sub ca¬
pite. dextera suꝑ caput. impletur qͦd scriptũ
Quid inp̃senti : SiNistra sub capite. Quid in
futuro: oexterci eiꝰ cõplectet᷑ me. Tempori
necessaria quȩritis: Quȩrite pͥmum regnũ dei id
sẽ dexteram : & hȩc omnia apponentur uobis.
Habetis & hic inquit diuitias et głam : et i futuro
scło tutam aet̃nam. Et sinistra continebo infirmita¬
tem uitom : et dexta coronabo ꝑfectionem unr̃m
An forte apłi relinqentes omnia sua. Aut pauꝑib
qͦd habebant distribuentes. sine diuitiis iri

Expanded text:
«Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me.» Sinistra sub capite, dextera super caput. Amplectentis enim desuper brachium super caput, sinistra autem subter caput. «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Non enim me deseret in temporalibus necessariis: sed tamen ipsa sinistra scapite erit, non capiti praeponetur, sed erit sub capite. Et dextera ejus amplectitur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, dextera super caput, impletur quod sic dictum quod in praesenti, sinistra futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite primum regnum Dei,» id est, dexteram; «et haec omnia apponentur vobis» . Habebitis hic, inquit, et divitias et gloriam, et in futuro saeculo vitam aeternam: et sinistra continebo infirmitatem vestram, et dextera coronabo perfectionem vestram. An forte Apostoli relinquentes omnia sua, aut pauperibus quod habebant distribuentes, sine divitiis in
Abbreviated transcription (Latin):
qđ diabolus eas fecisset. cũ idem dñs dicat
IN euangłio int̾bgatus utrum licet homini
dimittere uxorem̃ suam ex qͣlibet causa:
non licere excepta caiusa fornicationis. IN
qua responsione si meminifts hoc ar.
Qđ ds conunxit. homo ñ separet. Et qui
bene erudia st̃ fide catholica nouerus
qđ ds̃ fecerit nuptias: & sic̃ coniunictio adõ
ita diuortium adiabolo sit. Sed ꝓpt̃ ea in cau¬
sa forniccitionis licet uxorem dimittere. qr
ipsa eẽ. uxor prior noluit: quae fidem con¬
iugalem marito ñ seruauit: Nec ille quae
uirginitatem uoueds dõ qͣm qͣm ampliorem
gradum honoris et scĩtatis in eccła tene¬
ant. sine nuptiis st̃. Nã & ipsȩ ꝑtineNt ad
nuptias cum tota eccła: in quib nupti is
nit ad nuptias : ut conugał castitas firma¬
retur. & ostendetur sacram̃tum nuptiarũ :
qr et illarum nuptiarũ sponsus ꝑsonam
dñi figurebat. cui dictũ ẽ seruasti uinum

Expanded text:
quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica, noverunt quod Deus fecerit nuptias, et sicut conjunctio a Deo, ita divortium a diabolo sit. Sed propterea in causa fornicationis licet uxorem dimittere, quia ipsa esse uxor prior noluit, quae fidem conjugalem marito non servavit. Nec illae quae virginitatem Deo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, in quibus nuptiis svitatus venit ad nuptias, ut conjugalis castitas firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus personam Domini figurabat, cui dictum est, Servasti vinum
Abbreviated transcription (Latin):
moechabis ita uiolatis: ut hoc¬
maximȩ in coniugio de testemini qđ
filũ procreantur Ac̃ sic auditores uios dũ
cauent ne feminȩ q̃uib miscentus conici¬
piant: etiam uxoꝵ ad ulteros faciatis
quomodo gͦ ñ ꝓ̃hibes nube qđ de tanto
ante p̃dixit apłs. qͣndo id conaris au¬
fene de nuptiis. unde st̃ nuptiȩ Quo
ablato : mariti er̃ turpit̃ amatores mere¬
trices uxores. thalami fornices. soceri le-
occides ex eiusdem erroris ꝑũsitate ñ seruas
Dum enim times ne dĩ tui m̃brum ligetur
incarnem : non das esurienti panem̃. Hic
formidans homicidium falsum: illic ꝑpe¬
trans uerum. Itaq si in curras in eum fa¬
melicum qui mori possit nisi cibũ porri¬
gendo subuenias: iam tu homicida tene¬
beris. aut lege dĩ si ñ deđis: aut lege mani¬
chei si dederis
etiã hoc excepta mystici significciti¬
uiuii one confirmare uoluit qđ ipse fecit. Futuri
enim erant de quib dix̃ apłs probibentes
nub̃e. & dicentes qđ malũ eer nuptiȩ: &

Expanded text:
moechaberis, ita uiolatis, ut hocmaxime in coniugio detestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatisquomodo ergo non prohibes nubere, quod de te tanto ante praedixit apostolus, quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenooccides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederisetiam excepta mystica significatione, confirmare voluit quod ipse fecit nuptias. Futuri enim erant, de quibus dixit Apostolus, prohibentes nubere , et dicentes quod malum essent nuptiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
iuisitas eum : Omnis filiꝰ hõis homo : qͣm¬
uis ñ omnis hꝰ filiꝰ hoĩs possit intelligi. Adam
qͥppe hͦ : sed ñ filius hominis. Qua ꝓpt̃ hinc etiam
licet attendẽ atq discernere. quid hoc loco int̃
hõem et filiũ hõis distet: ut qui portant imagi¬
nem t̾reni hominis qͥ ñ ÷ filiꝰ hõis. hominum
nomine significent᷑. qͥ aut̃ portaNt imaginem
caelestis hõĩs filii hominum potiꝰ appellentur

Expanded text:
st, quia omnis filius hominis homo, quamvis non omnis homo filius hominis possit intelligi: Adam quippe homo, sed non filius hominis. Quapropter hinc jam licet attendere atque discernere, quid hoc in loco inter hominem et filium hominis distet: ut qui portant imaginem terreni hominis, qui non est filius hominis, hominum nomine significentur; qui autem portant imaginem coelestis hominis , filii hominum potius appellentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sint. nescitis qr angłi eoꝵ semꝑ uidenT
faciem prĩs mei qͥ in cęlis. ẽ Quȩ sententia
uos redarguit. qͥ nescitis quem ad modum di¬
catis inuisibilem patrem. Illud aut̃ qđ ait
ñ qr patrem uidit quis ꝗ nisi isqͥ ẽ adõ hic
uidit pr̃ẽm: ad hoẽs referri potest qđ dictũ
ẽ quisquam. Et qr ipse homo qͥ tñe loque¬
batur in carne. ita hoc dix̃. Ac si dicer&
non qr patrem uidit quisꝗ hominum nisi
ego. sic̃ dictũ ÷ quis sapiens et intelligit hȩc :
Non enim & de scĩs angłis id accipi potest.
Vnde & apłs de inuisibili dõ aꝑtiꝰ posuit : quem
nemo hominũ uidit nec uidẽ potest. Ñ enim ait
nemo: sed nemo hominũ. Vbi ostendit quem ad¬
modum intelligi debeat qđ dictũ ÷ dm̃ nemo
uidit umq. id ÷ nemo hominũ. Sic̃ nemo ascen¬
dit in cęlum. cũ angłi soleant illuc ascenđe : qr
solent inde descendere Nec tamĩ apłs dix̃ nemo
hominũ poterit uidẽ dm̃: sed nemo potest. Po¬

Expanded text:
 semper vident faciem Patris mei qui in coelis est ? Quae sententia vos redarguit, qui nescitis quemadmodum dicatis invisibilem Patrem. Illud autem quod ait, Non quia Patrem vidit quisquam, nisi qui est a Deo, hic vidit Patrem ; ad homines referri potest quod dictum est, quisquam. Et quia ipse homo erat qui tunc loquebatur in carne, ita hoc dixit, ac si diceret, Non quia Patrem vidit quisquam hominum, nisi ego: sicut dictum est, Quis sapiens, et intelliget haec ? Non enim et de sanctis Angelis id accipi potest. Unde Apostolus de invisibili Deo apertius posuit: Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Non enim ait, Nemo; sed, Nemo hominum. Ubi ostendit quemadmodum intelligi debeat quod dictum est, Deum nemo vidit unquam; id est, nemo hominum: sicut, Nemo ascendit in coelum ; cum Angeli soleant illuc ascendere, quia solent inde descendere. Nec tamen Apostolus dixit, Nemo hominum poterit videre Deum; sed, Nemo potest. Po
Abbreviated transcription (Latin):
& maxime beatũ ũbũ longe ÷ a mortalibus mi¬
seris: sed mediator ꝑ qͦd homo: eo ipso utiq
oftendens ad illud ñ solum beatũ uerum etiã
beatificum bonũ ñ oportere quaeri alios me¬
diatores ꝑ quos arbitrem᷑ nob̵ ꝑuentionis građ
eẽ moliendos. qr beatꝰ & beatificꝰ ds̃ factus par¬
ticeps humanitatis nr̃ȩ. cõpendium p̾buit
participandȩ diuinitatis suae Neq enim nos
a mortalitate & miseria libertens. ad angłos im¬
mortales beatosq ꝑducit. ut eoꝵ participati¬
one etiam nos immortales et beati simus: sed
głos eẽ uoluit. informa dĩ suꝑͣ angłos mansit.
id÷ in inferiorib: uia uitȩ qͥ insuꝑiorib uita.
ꝑũso excusare nituntur xp̃m ñ negauit.
qr int̾rogatus ab ancilla hoẽm se nescire
respoNdit sic̃ alii euangłistȩ contestantur
exp̃ssius : quasi. uͦ. qui hominem xp̃m negat. non
xp̃m negat & hoc in eo negat qđ factꝰ ẽ ꝓpr᷑ nos¬

Expanded text:
et maxime beatum Verbum longe est a mortalibus miet maxime beatum Verbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo: eo ipso utique ostendens ad illud beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales atque beati simus, sed gelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superioribus uita. perverso excusare nituntur Christum non negavit, quia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestantur expressius? Quasi vero qui hominem Christum negat, non Christum negat; et hoc in eo negat quod factus est pro
Abbreviated transcription (Latin):
sinat: qm ꝑsistit qđ impedit. id ÷ ipsa miseria
Ad hoc se aut̃ int̾posuit mortał et beatꝰ.
ut mortalitate transacta. et ex mortuis
facen& immortales qđ in se resurgendo
monstrauit. & ex miseris beatos unde nũꝗ ipse
discessit Alius ẽ gͦ medius malus qͥ separat amicos:
alius bonus qui reconciliat inimicos. Et idõ mul¬
ti st̃ medii separatores : qr multitudo quȩ be¬
ata. ẽ unius dĩ participatione fit beata. Cuiꝰ
participationis prtratione misera multi¬
tudo maloꝵ angłoꝵ quȩ se opponit potius
ad impedim̃tum quã int̾ponit ad beatitudinis
Adiutorium : etiam ipsa multitudine obstrepit
qͦdam mͦ ne possit ad illud unum beatificũ ꝑue
niri. Ad qͦd ut ꝑducerem᷑ : non multis sed uno
mediatore opus erat. Et hoc eo ipso cuius par¬
ticipatione simꝰ beati. hoc ÷ ũbo dĩ ñ facto ꝑ qđ̃
facta st̃ omnia. Nec tam̃ ob hoc mediator
ẽ : qr uerbũ. Maxime quippe immortale.

Expanded text:
sinat, quoniam persistit quod impedit, id est ipsa miseria: sinat, quoniam persistit quod impedit, id est ipsa miseria: ad hoc autem se interposuit mortalis et beatus, ut mortalitate transacta, et ex mortuis faceret immortales, quod in se resurgendo monstravit, et ex miseris beatos, unde nunquam ipse discessit. Alius est ergo medius malus, qui separat amicos; alius bonus, qui reconciliat inimicos. Et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est, unius Dei participatione fit beata; cujus participationis privatione misera multitudo malorum angelorum, quae se opponit potius ad impedimentum, quam interponit ad beatitudinis adjutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodammodo, ne possit ad illud unum beatificum bonum perveniri, ad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat; et hoc eo ipso, cujus participatione simus beati, hoc est Verbo Dei non facto, per quod facta sunt omnia. Nec tamen ob hoc mediator est, quia Verbum: maxime quippe immortale
Abbreviated transcription (Latin):
His contrarius ÷ mediator bonus. qͥ adũsus
eoꝵ immortalitatem & miseriam. et mor¬
talis eẽ. ad tempus uołuit. & beatus in
ȩt̃nitate ꝑsistere potuit. Ac sic eos et im¬
mortales suꝑbos ac miseros noxios. ne
immortalitatis iactantia seducerent ad
miseriam. et suȩ mortis humilitate. et
suȩ be artitudinis benignitate des-¬
truxit: in eis quoꝵ cordã ꝑ suã fidem
mundans ab illoꝵ immutidissima
dominatione liberauit. Homo itaq
mortalis & miser longe seiunctus ab im¬
mortalib et beatis. quid eligat mediũ
ꝑ qđ immortalitati et beatitudinu copu¬
letur Qđ possit delectare in demonum
immortalitate miserũ. ẽ: qͦd possit offendẽ
inxc̃i mortalitate iam ñ .ẽ Ibi gͦ cauenda
ẽ. miseria sempit̃na: hic mors tim̃da ñ. ẽ
quae ñ eẽ. potuit sempit̾na. et beaatud o
Amanda ÷ sempit̃na. Ad hoc se quippe
int̃ponit medius immortał et miser. ut
ad immortalitatem beatam transire ñ

Expanded text:
His contrarius est Mediator bonus, qui adversus His contrarius est Mediator bonus, qui adversus eorum immortalitatem et miseriam, et mortalis esse ad tempus voluit, et beatus in aeternitate persistere potuit: ac sic eos et immortales superbos, et miseros noxios, ne immortalitatis jactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda per suam fidem mundans, ab illorum immundissima dominatione liberavit. 2. Homo itaque mortalis et miser longe sejunctus ab immortalibus et beatis, quid eligat medium, per quod immortalitati et beatitudini copuletur? Quod possit delectare in daemonum immortalitate, miserum est: quod possit offendere in Christi mortalitate, jam non est. Ibi ergo cavenda est miseria sempiterna: hic mors timenda non est, quae esse non potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc quippe se interponit medius immortalis et miser, ut ad immortalitatem beatam transire non
Abbreviated transcription (Latin):
i om̃s Nões qͣm diu mortales st̃ etiam
miseri sint necesse . ẽ. querend ẽ mediꝰ
qui non solum homo uerũ etiam ds̃ sit:
ut hões ex mortali nuseria adbeatam immortalt¬
tatem huiꝰ medii beata mortalitas int̾ueniendo
neq ꝑmanere mortalem. Mortał qͥppe factꝰ
ẽ non infirmata uerbi diuinitate. sed car¬
nis infirmitate suscepta. Naut̃ ꝑmansit iN
ipsa carne mortał. quã resuscitauit a mortius.
Qm̃ ipse ÷ fructus meditationis eiꝰ. ut nec ii
ꝓpt̃ qs liberandos mediator effectus est: im
ꝑpeuũ in carnis morte remanerent. Ro¬
inde mediatorem int̾ nos et dm̃. et morta¬
litatem habe oportuit transeuntem & be¬
atitudinem ꝑmanentem : ut ꝑ id qͦd transit
congrueret morituris. ad id qđ ꝑmanet
trans ferret ex mortuis. Boni igiter angłi
int̃mistros mortales et beatos immortales
medii eẽ. ñ posst̃: qr ipsi qͦq et beati im
mortales st̃ Posst̃ aut̃ medii eẽ. angłi mali :¬
qr imin ortales st̃ cũ illis: miseri cum istis.

Expanded text:
omines, quamdiu mortales sunt, etiam miseri sint necesse est, quaerendus est medius, qui non solum homo, verum etiam Deus sit; ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem hujus medii beata mortalitas interveniendo neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est, non infirmata Verbi divinitate, sed carnis infirmitate suscepta: non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitavit a mortuis: quoniam ipse fructus est mediationis ejus, ut nec ipsi, propter quos liberandos mediator effectus est, in perpetua vel carnis morte remanerent. Proinde mediatorem inter nos et Deum, et mortalitatem habere oportuit transeuntem, et beatitudinem permanentem: ut per id quod transit, congrueret morituris; et ad id quod permanet, transferret ex mortuis. Boni igitur Angeli inter miseros mortales et beatos immortales medii esse non possunt; quia ipsi quoque et beati et immortales sunt: possunt autem medii esse angeli mali quia immortales sunt cum illis, miseri cum istis.
Abbreviated transcription (Latin):
nec in communione peccati. Nec idõ minꝰ
yeus: si sciens prudensq peccaiuit. Undȩ
et apłs ñ ait non pecccuit: sed ñ ẽ seductꝰ
Nam utiq ipsum ostendit ubi dicit. Per:
unum hõem peccatum intrauit idi mute
Et pciulo post aꝑtius. in similitudinem inqͥt
p̃uaricationis adȩ. Hos autem seductos
intelligi uoluit: qui id qͦd faciun ñ pu¬
tant ẽẽ pecccitum. Ille autem sciuit. Ali¬
oquin qͦmͦ uerum erit. adam ñ ẽ seductꝰ
Sed in exꝑtus diuinȩ seueritatis in eo falli
potuit. ut ueniale cyedet ẽẽ commissum:
ac ꝑ hoc in eo qͥdem qͦ mulier seducta ẽ
ñ est ille seductus. sed eum fefellit qͦmꝰ fue¬
rat iudicandum qđ erat dicturus mulier
quam dedisti mecum. ipsa mͥ dedit et
manducciui. Quid gͦ pluribus. Et si qe¬
dendo ñ st̃ ambo decepti. peccando tamen
ambo st̃ capti: et diaboli laqueis implicati

Expanded text:
nec in communione peccati; nec ideo minus nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccauit. Unde et apostolus non ait: \'Non peccauit\\ sed: Non est seductus; nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboli laqueis inplicati
Abbreviated transcription (Latin):
uiđ male suadenda uersutia in hõis sensũ
serꝑe affectans. cui utq stanti q̃m ipse ce¬
feminȩ. a parte scilicet inferiore illius hu¬
manȩ copule incipiens. ut gradatim ꝑue¬
nin& ad totum : ñ existimans uirum fãcile
credulum. nec errando posse decipi. sed
dum alieno cedit errori. Sic̃ enim aaron
erranti popło ad idolum fabricandum
ñ c̃sensit inductus sed cessit obstrictus. nec
salomonem credibile. ẽ errore putasse
idolis eẽ seruiendum. sed blanditus
femineis adilla sacrilegia fusse cõpulsum:
ita eredendum. ẽ illum uirum suae feminȩ uni
unum. hominem homini coniugen conuigi
ad dei legem tensgrediendam non tanꝗ
uerum loqueati credidisse seductum sed
sociali necessitudine paruisse Non enim
frustra dix̃ apłs. sed adam ñ ẽ seductus. mu¬
lier autem seducta ẽ: nisi qr illa qđ ei ser¬
pens locutus est tanꝗ uerum e&̃ accepit.
Ille aut̃ ab unico noluit consortio dirimi

Expanded text:
ui, malesuada uersutia in hominis sensum ui, malesuada uersutia in hominis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse cefeminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locutus est, tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentia. quam plerumq fit ut of¬
fendatur ds̃. ne ex amico fiat inimicus.
Qđ eum facere ñ debuisse : diuinȩ senten¬
tiȩ uiftus exitus indicauit. Ergo alio modo
qͦdam etiam ipse deceptꝰ ẽ: sed dolo illo
serpentino quo mulier seducta. ẽ nullo mͦ
illum arbitror potuisse seduci. Hanc aut̃
seductionem ꝓpͥe appellauit apłs: qͣm id qͦd
suadebat᷑ cũ falsum e&̃ uerũ putatum. ẽ id ÷¬
qͦd ds̃ idõ lignum illud tangere ꝓhibuerit.
qͦd sciebat eos si teagissent uelut dõs futu¬
ros. tanꝗ eis diuinitatem inuidẽt qͥ eos hoẽs
fecerat. Sed etiam si uirum ꝓpt̃ aliquã m̃ts
elationem quȩ dm̃ int̾noꝵ scrutatorem
latere ñ poterat. sollicitauitꝰ exꝑiendi cupi¬
ditas. cum mulierem uidẽt accẽpta illa ȩsca
ñ eẽ mortuam: ñ tam̃ eum arbitror si iam¬
sp̃ituali m̃te p̃ditus erat. ullo mͦ credẽ po¬
tuisse qđ eos ds̃ ab esca illius ligni in uidendo

Expanded text:
beniuolentia, qua pleramqe fit, ut ofbeniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iustus exitus indicauit. Ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. hanc autem proprie seductionem appellauit apostolus, qua id, quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id quod Deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, velut deos futuros, tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat. Sed, etiamsi virum propter aliquam mentis elationem, quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem viderat accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror, si spirituali mente praeditus erat, ullo modo credere potuisse, quod eos Dominus ab esca illius ligni invidendo
Abbreviated transcription (Latin):
miserit. et filium sium aeqͣlem qͥ hoc ÷ qđ ÷
pse dedit hõem faciendũ et ꝓ hõĩb occideadum :
ut ꝑ hoc qͦd tu es gustes qđ ñ es. Multum ad te
ercet̾ gustare sua uitatem dĩ: qr remota eyit illa
et nimis alta. Iu aut̃ nimis abiectꝰ. et inimo iacexs
In magna aut̃ separatione missus ẽ mediator
Ñ potertes addm̃ bomo : ds̃ factꝰ ÷ hͦ. Ut q̃m lꝰ pos

Expanded text:
et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras
Abbreviated transcription (Latin):
epulent᷑ : ita ut qͥsqͥs eoꝵ hoc noluerit in
pistrino semꝑ molat. uidetur qͥdem qͥc̃q
contempserit c̃tra uoluntatem dnĩ sui fa¬
cere. sed tnẽ eam uincet. si et pistrinum
contemnens effugerit. Qđ nullo mͦ fieri
potest sub dĩ potestate
aua gͦ nos qui salui futuri siñ nescientes.
om̃nes quib p̃dicamꝰ hanc pacem
saluos fieri uelle ds̃ iubet. et ipse in nob̃
hoc oꝑatur diffundendo istam caritatem

Expanded text:
epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest sub dei potestatea ergo nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nobis hoc operatur, diffundendo istam charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiuds̃. ñ ꝑcipiuds̃ nisi in xẽo. ita qđ dictum. ẽ. o-¬
mnes homines uult d̃s saluos fieri. cũ tam mul¬
tos nolit. saluos fieri : idõ dictũ ÷ qr omnes qui
salui fuins. nisi ipso uolente nion fuinit.¬
xlt aut̃ ds̃ om̃s hominies saluos fieri et
IN agnitionem ueritatis uenire. non sic
tam̃ ut eis adimat liberum arbitriũ. qͦuł
bene uł male utentes iustissime tudicent᷑. Qđ cũ
fit: infideles quidam c̃tra uoluntatem dĩfa¬
cuiÑ. cũ eiꝰ euangłio ñ credun. nec idõ tam̃ eã
uincuÑ. uerum se ipsos fraudant magno et
summo bono. małq poenalib implicant. ex¬
ꝓtłri in suppliciis potestatem eiꝰ. cuius in donis
miscđan contẽpser̃ : ita uoluntas dĩ sẽꝑ in ui¬
cta . ẽ. Uinceretur aut̃ si ñ inueninte quid de
ẽtemptorib facere. aut ullo mͦ possent
euadẽ qͦd de talib ille c̃satuit. Qui enim
dic̃ uerbi gr̃a. uolo ut hoes serui mei ope¬
rent᷑ inuinea. & post laborem reqͥescentes

Expanded text:
cipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiuntlt autem Deus omnes homines salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire, non sic tamen ut eis adimat liberum arbitrium, quo vel bene vel male utentes justissime judicentur. Quod cum fit, infideles quidam contra voluntatem Dei faciunt, cum ejus evangelio non credunt, nec ideo tamen eam vincunt, verum seipsos fraudant magno et summo bono, malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem ejus cujus in donis misericordiam contempserunt, et ita voluntas Dei semper invicta est. Vinceretur autem, si non inveniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes
Abbreviated transcription (Latin):
xpianae humilitatis ab horrere. Pinde diceN
hoc enim bonum ÷ corã saluatore nr̃o dõ. id ÷
ut etiam ꝓtalib oretur : statim ut desꝑationẽ
toller& addidit. qͥ om̃s hões uult faluos fi¬
eri. & ad agnitionem ueritatis uenire Hoc
quippe ds bonum iudiccuit: ut oratione
humilium dignaretur salutem p̃stare hu¬
milib Qđ utiq iam uidemꝰ impletum.
Isto locutionis mͦ et dñs. ẽ. usus in euglio. ubi ait
pharisȩis. Decimatis m̃tam. & rutam & omne olus
Neq enim pharisai. & qc̃q aliena. & omnium
ꝑom̃s tras alienigenarum omnia olera decima
Sic̃ e hic omne olus omne olerum genꝰ: ita illic
om̃nes hões omne hominum genus intelligere
possumꝰ. Et qͦc̃q alio mͦ intelligi potest : dũm
tam̃ cređe ñ cogam᷑ aliqͥd omni potentem uo¬
luisse fieri. factũq ñ eẽ. Qui sine ullis am¬
biguitatib si in caelo et int̾ra sic̃ eũ ueritas
cantat. om̃a q̃c̃q uoluit fec̃ : ꝓfecto facere
noluit qđ cũq non fecit

Expanded text:
umilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit