comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retur. In eadem autem domo manete:
edentes ⁊ bibentes que apud illos sunt.
Dignus est enim oꝑarns mercede stia.
Hic apparet non esse illa ussa. s ꝑmissa:
ut quisquis uti uellet. eo ureretur qo̾
sibi liceret ex dĩi constitatione. Si quis
autẽ uti nollet. non contra uissum face¬
ret. s de suo iure cederet: miscdius & la¬
boriosius conuersatus in euangłio. in quo
& debitam mercedem nollet accipere.
Alioquin contra uissum dñi fecit apłs:
qui postea quam ostendit sibi licere.
statim subiecit. S tamen ego non sum
usus hac potestate. d ad ordinem rede¬
amus: ac totum ipsum epłe locũ dili¬
genter consideremꝰ. Qunquid non ha¬
bemus inquit licentiam. manducandi
⁊ bibendi: Nunquid non habemius licen¬
tiam. sororem mulierem circumducen¬
di: Quam licentiam dixit: nisi quam
dñs dedit eis quos ad p̃dicandum reg¬
num celoꝵ misit dicenis. ea quȩ ab ip¬
sis sunt manducate: dignus est enim
oꝑarius mercede sua. & se ipsum ꝓponẽs

Expanded text:
eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt: dignus est enim operarius mercede sua . Hic apparet non esse illa jussa, sed permissa; ut quisquis uti vellet, eo uteretur quod sibi liceret ex Domini constitutione; si quis autem uti nollet, non contra jussum faceret, sed de suo jure cederet misericordius et laboriosius conversatus in Evangelio, in quo et debitam mercedem nollet acalioquin contra iussum domini fecit apostolus, qui posteaquam ostendit sibi licere, statim subiecit: sed t a me n ego non sum usus hac potestate. Sed ad ordinem redeamus ac totum ipsum epistulae locum diligenter consideremus. numquid non habemus. inquit, licentiam manducandi et bibendi? numquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi? quam licentiam dixit, nisi quam dedit dominus eis, quos ad praedicandum regnum caelorum misit dicens: ea quae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens
Abbreviated transcription (Latin):
mittebantur. sicut de illo scriptum est:
auferebat. Et mulieres uoluit. ut se ad
preparanda et ministranda necessaria
sequerent᷑. ostendens quid euangłistis
⁊ munstris dei tanquam militib aplebib
deitanquam ꝓtuntialib deberetur: ut qͥs
quis eo quod sibi debetur uti nollet. sicut
paulus apłs noluit. amplius inpenderer
eccłie. non exigendo stipendiũ debitum.
s cotidianum uictum. de suis laboribus
transigendo. Audierat enim stabulariꝰ:
ad quem uulnenitus ille ꝑductus est. Si
quid amplius erogaueris: in cedeundo
reddam tibi. Amplius ergo erogabat
apłs paulus: qui suis ut ipse taestatur sti¬
pendiis militabat. In euangłio enim
⁊ ipse iter faciebat ꝑ ciuitatem ⁊ castellũ.
p̃dicans ⁊ euuangłirans regnum dei.¬

Expanded text:
mittebantur, sicut de illo scriptum est, mittebantur, sicut de illo scriptum est, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi deberetur, uti nollet, sicut Paulus apostolus noluit, amplius inpenderet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius, ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius erogaueris, in redeundo reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse testatur, stipendiis militabat. in euangelio enim et ipse iter faciebat per ciuitatem et castellum praedicans et euang
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ⁊ uxor & mulier eodem uerbo grece
dicitur. Quãquam hoc ita posuerit apłs
ut falli non debuerint: quia neq muli¬
erem tantũ modo ait. s sororem mulie¬
rem. neq ducendi. s circum ducendi.
Uerumptam̃ alios interp̃tes non fefellit
hec ambiguitas: ⁊ mulierem non uxorẽ
interp̃tati funt. Quod quisqͥs putat ñ
potuisse ab apłis fieri. ut cum eis sc̃e con¬
uersationis mulieres irent. quacumq
euuangłm p̃dicarent. tt eis de substan¬
cia sua. necessaria ministrarent euan¬
głium audiant. & cognoscant quem¬
admodum hoc ipsius dñi exemplo faci¬
ebant. Dñs enim noster more misccłie suȩ.
infirmiorib comꝑatiens. cum ei possent
angłi ministrare: & loculos habebat quo
mitteret᷑ pecunia. quȩ conferebat᷑ utiq
abonis fidelibus. eoꝵ uictui necessaria.
Quos loculos uidȩ commnendauit: ut
etiam fures si euitare non possemus. tole¬
pare in eccłia disceremꝰ. Ille enun ea que

Expanded text:
quod et uxor et mulier eodem uerbo graece quod et uxor et mulier eodem uerbo graece dicitur, quamquam hoc ita posuerit apostolus, ut falli non debuerint, quia neque "mulierem" tantummodo ait, sed \'sororem mulierem\' neque <ducendi\', sed ccil\'cumducendi\'. uerumtamen alios interpretes non fefellit haec ambiguitas et cmuliel\'em, non \'uxorem\' interpretati sunt.\' Quod quisquis putat non potuisse ab apostolis fieri, ut cum eis sanctae conuersationis mulieres circumirent, quacumque euangelium praedicabant, ut eis de sua substantia necessaria ministrarent, euangelium audiant et cognoscant, quemadmodum hoc ipsius domini exemplo faciebant. dominus enim noster more misericordiae suae infirmioribus conpatiens, cum ei possent angeli ministrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus. ille enim ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tem sororem mulierem cirrum ducendi:
ficnt & ceteri apłi. &o fratres dm̃ & ceplꝑas:¬
ide quemadmnodũ primo ostendat
qͥd sibi liceat: & ideo liceat quoniq̃
apłs est. Inde enuim ceꝑit. Nonsum lib̾ s
ne opus meum uos estis indño: Quo ꝓba¬
to ostendit sibi licere. quod cet̾is apłis. id ÷ͥ
ut non oꝑetur manib suis. s ex euuangħo
uiuat. sicut dñs eis constituit. Quod in
consequentib aꝑtissime demonstrauit.
Ad hoc enim ꝙ sideles mulieres habentes
cerrenã substantiam. ibant cum eis. q
ministrabant eis de substantia sua: ut
nulliuis indigerent horum. que ad neces¬
saria uite huius ꝑtinent. S uod beatus¬
paulus licere quidem sibi demonstrat. sicut
et cȩteri apłi faciebant: sed ea potestate
uti se uoluisse postea commnemorat. Hoc
quidam non intelligentes: non sororem
mulierem aliquã cum ille diceret. nũqͥd
non habemus potestatẽ soroeẽ mulierem
circumducendi. s uxorem incerp̃tati
sunt. Fefellit eos uerbi greci ambiguitas.

Expanded text:
di sicut et ceteri apostoli et fratres domini et Cephas quemadmodum primo ostendat, quid sibi liceat et ideo liceat, quoniam apostolus est. inde enim coepit: non sum liber? ne opus meum uos estis in domino? quo probato ostendit sibi licere quod ceteris apostolis, id est. ut non operetur manibus suis, sed ex euangelio uiuat, sicut dominus constituit, quod in consequentibus apertissime demonstrauit; ad hoc enim et fideles mulieres habentes terrenam substantiam ibant cum eis et ministrabant eis de substantia sua, ut nullius indigerent horum, quae ad substantiam uitae huius pertinent. quod beatusPaulus licere quidem sibi demonstrat, sicut et ceteri apostoli faciebant, sed ea potestate se uti noluisse postea commemorat. hoc quidam non intellegentes non \'sororem mulierem\', cum ille diceret: numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi? sed 'uxorem\' interpretati sunt. fefellit eos uerbi graeci ambiguitas,
Abbreviated transcription (Latin):
aurum. neq argentum: neq pecum-¬
am in zonis urĩs. Non peram inuia: neq
ouas timicas. neq calciam̃ta. neq uir-¬
gam. Dignus enim est oꝑarius cibo suo.
Ecce ubi constituit dñs: quod idem
apłs commemorat. Ad hoc enum dix̃
illa omnia: ne putarent. ut tibi opus esses
ab eis acciperent. quib annuntiabant
regnum dei. Nequis autem arbitretur
solis duodecim hoc fuisse ꝑmissum: u¬
de quid etiam lucas narret. Post hec
inquit designauit dñs ⁊ alios septua¬
gunta duos: ⁊ misit illos binos ante faci¬
em suam. in omnem ciuitatem ⁊ locu᷑.

Expanded text:
tum neque pecuniam in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam; dignus enim est operarius cibo suo. ecce ubi constituit dominus quod idem apostolus commemorat. ad hoc enim dixit illa omnia ne portarent, ut, ubi opus esset, ab eis acciperent quibus adnuntiabant regnum dei. Ne quis autem arbitretur solis duodecim hoc fuisse concessum, uide quid etiam Lucas narret. post haec, inquit, designauit dominus et alios septuaginta duo et misit illos binos ante faciem suam in omnem ciuitatem et lo
Abbreviated transcription (Latin):
que erant curate ab spiritib malignis
⁊ infirmitatibꝰ. Martia que uocatur
magdalene: de qua. demoni septem
exierant. Iohanna uxor cure ꝓcuratoris
herodis. & susanna: ⁊ alie multe. quȩ
ministrabant eis de factiltatib suis.
Hoc exemplum dñi imitabant᷑ apłi:
ad accipiendum debitum sibi cibum.
De quo idem dñs aꝑtissime loquitur.
Ftintes inquit p̃dicate dicentes: quia
appropinquauit regnum celoꝵ. Infir

Expanded text:
e erant curatae ab spiritibus malignis et infirmitatibus, Maria quae uocatur Magdalene, de qua daemonia septem exierant, Iohanna uxor Chuzae procuratoris Herodis et Susanna et aliae multae, quae ministrabant eis de facultatibus suis. hoc exemplum domini imitabantur apostoli ad accipiendum debitum sibi cibum; de quo idem dominus apertissime loquitur. euntes, inquit, praedicate dicentes, quia adpropinquauit regnum caelorum. in
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ergo dicat quia non peccaui in
dñm. s peccatii in frẽm: in hoĩem peccaui.
leue peccatũ est: aut nullum peccatũ ẽ.
forte inde debes dicere leuius: quia cio
curatur. Peccasti in frẽm: fac satis ꝙ sanatꝰ
es. Cito fecisti rem mortiferam: s remedi¬

Expanded text:
eccavi in Deum, sed peccavi in fratrem, in hominem peccavi: leve peccatum est, vel nullum peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, quia cito curatur. Peccasti in fratrem: fac satis, et sanatus es. Cito fecisti mortiferam rem, sed remedi
Abbreviated transcription (Latin):
homines ista pectata contempnũt:
ꝙ dicunt. quid magn̾tun siesu hoĩem
peccaii. Noli contempnere. In hominẽ
peccastiᷤ Uis nosse: quia in hoiẽm peccan¬
do ꝑisti: Si te ille inqu̾e peccasti corripu¬
erit interte ꝙ ipsum solum. ⁊ audieris
illum: lucratus est te. Quid ẽ. lucratus est
te: nisi quia ꝑieras. si non lucraretur ees
Nam si non ꝑieras: quomodo lucratꝰ .:
Nemo ergo contempnat: quando peccat
cantes in fĩs. & ꝑeutientes conscientiam
eoꝵ infirmam: un xp̃m peccatis. Ideo m̃bra

Expanded text:
homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat cantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis : ideo quia
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾sis mi̾ibus. & tam̃ ad unitatẽ
consonis rem plane magnam & dicuram &
abditam nos doceret. de ista ipsa carne nr̃a
similitudinẽ dedit: cuiꝰ artificem dm̃ cum
posuit ds̃ menbra singła: unum qd̃q eoꝵ
incorpore. ꝓut uoluit. Si autẽ fuissent oĩa
unum menbrũ: ubi corpus: Nunc autem
multa menbra: unum autẽ corptis. Si ulla
non dico fides xp̃iana ut credatis apłõ. s
uillus sensts humanus in uob̃ est. ut mani¬
festa cernatis: unusqͥsq in semetipso ista ui¬
deat atq consid̾et quã uera. quam certa
sint. Quam in partio magna: & in extre¬
mo quã bona. Quandoqͥdem ista in laude
ponit apłs: ut ꝑ hec infirma corporalia q̃¬
& corporis nr̃i q̃ sic cõmendat. sic laudat apłs:
quisquis artifioem deum negit. uidetis qͥ con-¬
tradicat anmintians uob̃ p̃ter so quod acce¬
pimus. Quid gͥ optis ẽ: ut a me redarguat᷑
potiꝰ quã ab hominibus xp̃ianis anathemet᷑:¬

Expanded text:
diversis muneribus, et tamen ad unitatem consonis, rem plane magnam et divinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cujus artificem Deum, cum posuit deus membra singula, unum quodque eorum in corpore prout uoluit. si autem fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? nunc autem multa membra, unum autem corpus. non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponit apostolus, ut per haec infirma corporalia, qet corporis nostri, quae sic commendat, sic laudat Apostolus, quisquis artificem Deum negat, videtis cui contradicat, annuntians vobis praeter id quod accepimus . Quid igitur opus est ut a me redarguatur potius, quam ab omnibus Christianis anathemet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑutamꝰ ignobiliora m̃bra ẽẽ coeporis: Ins ho¬
norem. aibiusdantiarem circũdam᷑. & quȩ in¬
honesta st̃ nr̃a abundantiorem honorem
habent. Honesta autẽ nr̃a ncillitis egent.
S deus temꝑunt corpꝰ. ei cu deerat abiul¬
tuntiorem tribuendo honorem: ut non fit

Expanded text:
corporis, his honorem abundantiorem circumdamus. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent: honesta autem nostra nullius egent; sed Deus temperavit corpus, ei cui deerat abundantiorem tribuendo honorem, ut non sit
Abbreviated transcription (Latin):
crescit: si non uult decrescit. Quid est
auide inhiet uberibus matris. & cito cres¬
cit. Est autẽ mater eccłã: & ubera eius
duo testamenta ditiiarum scͥpturarũ.
hinc suggat᷑ lac omnium sacramentorũ
temporaliter. ꝓ eterna nr̃a salute gestorũ.:
ut nutritus atq roboratus ꝑueniat ad
manducandum cibum quod ẽ inpͥncipio
erat uerbum. & uerbum erat apud deũ.
eo deus erat uerbum. Lac nr̃m: xp̃c hu
milis est. Cibus nr̃ idem ipse xp̃c equa¬
lis patri: lacte nutrit. ut pane pascat.

Expanded text:
crescit: si vult, decrescit. Quid est crescit: si vult, decrescit. Quid est avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum divinarum. Hinc sugatur lac omnium sacramentorum temporaliter pro aeterna salute nostra gestorum, ut nutritus atque roboratus perveniat ad manducandum cibum, quod est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Lac nostrum Chmilis est: cibus noster, idem ipse Christus aequalis Patri. Lacte nutrit, ut pane pascat.
Abbreviated transcription (Latin):
oc a magnis & sp̃tialibus uiris eccłie
catholice alumpnis. uideo cautissi¬
me ꝓuiderr: nequid populariter agant.
quod nondum esse temporis ut cum popłõ
agatur intelligunt. Alimenta lactea:
dunt. Ualidioribus autẽ cibis: cum sapien¬
tibus & paucis uescunt᷑. Sapientiã enim
locuntur inter ꝑfectos. Carnalibus uͦ
& animalibus. & quamits non uis homi¬
nibus adhuc tam̃ paruulis: non nalla
obtegunt. s nulla mentiunt᷑. Non enmi¬
uanis honoribus suis consaltint. & mnanibꝰ
lau dibus: sed utilitati eorum cum quibꝰ
societatẽ uite htuꝰ in ire meruerunt.
Hȩc enini lex ẽ diune ꝓuidentiȩ: ut ne¬
mo a suꝑioribus ad iunetur ad cognoscen¬
dam & ꝑcipiendam gratiam dei. qui non
ad eandem puro affectu inferiores adiuue-¬
tas corporis non ẽ in tioluntate. Ita
nullus scłm carnem crescit quando
uult: sicut nullus quando uult nascitur.
llbi autẽ natiuitas in uoluntate est: et
crementum in uolutate ẽ. Nemo ex aqͣ
& sp̃u nascitur: nisi uolens. Ergo si uult

Expanded text:
 a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea ldunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuvetas corporis non est in voluntate. Ita nullus secundum carnem crescit quando vult; sicut nullus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex sermone de natali scĩ quadrati.
monitm de scͥpturis: in quo nob̾
glãm martẏrum cõmendanit. ꝓpter qd̵
scͥptum ẽ. inqͥt. credidi ꝓpter quod locttͦ
sum: & nos credimꝰ ꝓpter quod & loqͥm.
Si enĩ tantũmꝰ credidissent. &ñ loq̃¬
rent᷑ ñ paterent᷑. Credendo app̃hendert̃
uitam: & loq̃ndo inuenerunt mortẽ. S
mottẽ in qua corpꝰ coeruptibile seminare¬
tur. & incorruptio meteretar. Istum.
senstm. idest quod credimus ꝓpter qd̾
& loquim᷑: alio loco idem apłs sic explica¬
iit. Corde creditur ad iusticiam: ore auit
confessio fit ad salatẽ. ꝓpt̃ qd̾ ñ deficimꝰ:¬

Expanded text:
Ex Sermone de Natali sancti Quadratimonium de Scripturis, in quo nobis gloriam martyrum commendavit. Propter quod scriptum est, inquit, Credidi propter quod locutus sum. Et nos credimus, propter quod elloquimur . Si enim tantummodo credidissent, et non loquerentur, non paterentur. Credendo apprehenderunt vitam, et loquendo invenerunt mortem; sed mortem, in qua corpus corruptibile seminaretur, et incorruptio meteretur. Istum sensum, id est, quod credimus propter quod et loquimur, alio loco idem apostolus sic explicavit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Ex Sermone de tribu
Abbreviated transcription (Latin):
atiltis apls̃ interiorem hominem
ꝓ sp̃u mentis: exteriorẽ uero in cor¬
pore atq ista mortali uita uult intelligi.
Non tamen utrumq horum fimul duos
homines eum dixisse: aliquando in eins
literis legitur. S imum quẽ totũ ds̃
fecerit. Idest o id quod interitis ẽ: o id
quod exterius. S eum ad imaginẽ suã
ñ fecit: nͥ scd̃m id quod interius ẽ ñ solt̃
incorporeum uerui etram rationale quod
pecoribꝰ ñ inest. Honitaq unum homi¬
nem fecit ad imaginẽ stiam: o alterũ
fecit ñ ad imaginen suam. S ꝗuuia hoc¬
utrumq interits & externis simtil tuꝰ
homo ẽ: hunc unum hominem. fecit
habet ratiosalem menteni. qua cognos¬
cat deum: & omnibus irrationalibus
eadem rationis excellentia. p̃ponatur.

Expanded text:
tolus interiorem hominem per spiritum mentis, exteriorem uero in corpore atque ista mortali uita uult intellegi; non tamen utrumque horum simul duos homines eum dixisse aliquando in eius litteris legitur, sed unum, quem totum deus fecerit, id est et id, quod interius est, et id, quod exterius; sed eum ad . imaginem suam non fecit nisi secundum id, quod interius est, non solum incorporeum, uerum etiam rationale, quod pecoribus non inest. non itaque unum hominem fecit ad imaginem suam et alterum fecit non ad imaginem suam, sutrumque interius et exterius simul unus homo est, hunc unum hominem ad imaghabet rationalem mentem, qua cognoscat Deum, et omnibus irrationalibus eadem rationis excellentia praeponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta cdiutarnor. magis magisq corrumꝑit᷑.
uel etate uel morbo uel tariis afflictio¬
mbtis: donec ueniat ad ultimã quȩ ab
omnibus mors nocatur. Euis autẽ re¬
furrectio differtar in finem: ctm os
ipsa iustificationr̃a ꝑfitiet᷑ ineffabilit̾.
Tunc enim similes ei erimus: qm̃ uide¬
buntis eum sicuti ẽ. Nunc uͦ quãdiu
corpꝰ queo corrumpit᷑ aggrauat anintã.
& uita humana suꝑ terrã tota tempta¬
tio est: non iustificabitar in conspecta
eiꝰ omnis uiuens. in comparatione iusti

Expanded text:
ta diuturnior, magis magisque corrumpitur ta diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc uero quamdiu corpus quod corrumpitur adgrauat animam et uita humana super terram tota temtatio est, non iustificatur in conspectu eius omnis uiuens in comparatione iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuum hominem peccatũ intrauit in
mandr̃. & ꝑ peccatũ mors: & ita in om̃is
homines ꝑtransunt. in quo omnes pecca¬
nerunt. Ergo totus ille homo. idest & in¬
teriore & exteriore si parte inuetera¬
tit. ꝓpter peccatum: & pene moitalitatis
ad d̾ictus ẽ. Renouattir autẽ nc̃ sccłm inte¬
riorem hominem tͥ sccłm sui creatoris ima
gmnem reformat᷑: exuens se in iusticiam
hoc ẽ ueterẽ hominem. & induens iusticiã
hoc ẽ notũ hominẽ. Tunc autẽ cum re-¬
surget corpus spt̾iale quod seminat᷑ aninra¬
le. etiam exterior ꝑcipiet celestis habitu¬
dinis dignitatẽ: ut totum quod creatun
ẽ recreẽtar. & totũ quod factamẽ resitiat.
illo recreante qui creauit. & refitiente qͥ
Ncorpore adbuc mortali renouatio inte
inchoatur. ã fide qua creditur ieum. qͥ
itstificat impiũ bonisq moribus atiget᷑
& roboratur de die in diem: cum magis
magisq renonat᷑ interior homo. Corpus
uͦ tanꝗͣ homo exterior quanto ẽ bȩc cu¬

Expanded text:
catum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. ergo totus ille homo, id est et interiore et exteriore sui parte, inueterauit propter peccatum et poenae mortalitatis addictus est; renouatur autem nunc secundum interiorem homginem reformatur, exuens se injustitiam, hoc est, veterem hominem; et induens justitiam, hoc est, novum hominem. Tunc autem cum resurget corpus spirituale, quod seminatur animale, etiam exterior percipiet coelestis habitudinis dignitatem: ut totum quod creatum est recreetur, et totum quod factum est reficiatur, illo recreante qui creavit, et reficiente qui corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior, quanto est haec ui
Abbreviated transcription (Latin):
tamen rationis exꝑtiũ. nec hominibus peco¬
ribusq cõmtina. S fublimioris rationis est
iudicare de istis. corporalibis sobm rationes
incorporales & sempit̾nas. Quȩ nisi fupra
mentem humanã essent: incõmutabiles
ꝓfecto ñ essent. Atq his nͥ subiungeretur
aliquid nr̃m: ñ scdm̃ eas possemus de corpora¬
libus iudicare. Indicamus. autẽ de corporali¬
bus ex ratione dimensionũ atq figurarũi
qtiam incõmutabiliter manere mens no

Expanded text:
tamen rationis expertia, nec hominibus pecotamen rationis expertia, nec hominibus pecoribusque communia. Sed sublimioris rationis est judicare de istis corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas: quae nisi supra mentem humanam essent, incommutabiles profecto non essent; atque his nisi subjungeretur aliquid nostrum, non secundum eas possemus judicare de corporalibus. Judicamus autem de corporalibus ex ratione dimensionum atque figurarum, quam incommutabiliter manere mens no
Abbreviated transcription (Latin):
ne meliore nr̃i parte idest anima simmiles
pecoribus simtis. a quibꝰ corporis erectione
distamus. Non ut in ea quȩ sublimia
sunt incorporibus aninũ ꝓitiamus. nã
uel in talibus quietem noluntatis appe¬
tere. ꝓsternere ẽ animum: s sicut corpꝰ
ad ea quȩ sunt excelsa corporum. idest
ad celestia naturaliter erectum ẽ. sic ami.¬
mus quȩ substantia sp̃nalis ẽ. ad ea quȩ
sunt in sp̃ualibus excelsa erigendus ẽ. ñ
elatione suꝑbie. s pietate itsticie. Posst̃
extͥnsecus corporalia. &o ea memorie fira
reminisci: atq in eis appetere conduci¬
bilia. fugere incõmotia. llerum ea notare
non solum naturaliter apta. s etiam de
industria. memorie cõmendata retinere.
& moblituonem iam umq labentta. recor¬
dando atq cogitando pursus in pͥmere
bec atq huimodi. quãnis insensibilibꝰ atq
in eis que inde aninꝰ ꝑ sensum corporis
traxit agantur atq uersentur: ñ sunt

Expanded text:
ne meliore nostri parte, id est animo, similes ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter erectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in spiritualibus excelsa erigendus est, non elatione superbiae, sed pietate justitiae. CAPUT extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimereuamvis in sensibilibus, atque in eis quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Non quu & ipsa eodem modo sit imago
dei. Manifesta ẽ qͥppe apłica sententia.
q̃ interiorem hominẽ renouari in dei
agnitione declarat. scdm̃ imagnem eiꝰ
qͥ creatut eum: cum & alio loco ait. Et
si exterior homo nr̃ corrũpitur: sed
Neq enim frustra od iste homo dicit᷑:
nͥ quia inẽ ei m̃nulla interioris similitu¬
ge nunc: uideamus uͥ sit quasi q uod¬
dam hominis exterioris interioris¬
q confiniun. Quicqͥd enim habemus
in animo cõmune cum pecore: recte ad¬
huc dicitur ad exteriorem hominem
ꝑtinere. Non enim solum corpus homo
exterior deputabitur. S adiuncta qua¬
dam uita sua. qua compages corporis et
omnes sensus uigent. quib instructus
ẽ ad exteriora sentienda. Quorum sen¬
sorum imagines infixe in memorra. cũ
recordando reuisuntur res adhuc agitur
ad exteriorem hominẽ ꝑtinens: atq in
his omnibꝰ ñ distamꝰ a pecore. nͥ quod fi¬
gura corporis ñ ꝓni s erecti sumus. Qua
inre admonemur ab eo qui nos fecit:

Expanded text:
non quia et ipse eodem modo sit imago Dei. Manifesta est quippe apostolica sententia, quae interiorem hominem renovari in Dei agnitione declarat secundum imaginem ejus qui creavit eum: cum et alio loco dicat, Et si exterior homo noster corruNeque enim frustra et iste homo dicitur, nisi quia inest ei nonnulla interioris similituge nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
Tum dicit non in pluribus eorum.
erant ergo ibi aliqui in quib bene¬
placitum ÷ dño. ꝙ cum essent omnia cõ¬
muma sacramenta: non cõmunis erat
omnibus grã. quȩ sacram̃torum uirtus
est. Sictit & nunc etiam reuelata fide.
menbra corporis xp̃i cum suo capite rege¬
nerata sunt: non cõmunis ẽ. ommbus.
Nam & heretici habent eundem baptis¬
mum: & falsi fĩt in cominunione catho¬
lici nominis. Ergo & hic recte dicitur. S
non inominib illis bene placittm ⁊ deo.
Cum enim cdixisset apłs. s non in omĩb
illis bene placitum ÷ deo. tta ostendens
fuisse ibi etiam illos in quibus bene placi¬
tum ẽ. deo: continuo subiecit. Prostrati
emn sunt in descrto. Deinde adiunxit.
hec autem figure nostrȩ facte sunt. Ut
non sums concupiscentes mala: sicut
& illi concupierunt. Neq idolis seruien¬
tes: sicut quidam eorum. Sicut scͥptum
ẽ. sedit popłs manducare & bibere: & sur¬
rexerunt ludere. Neq formcenur sicut
quidani eorum fornicati sunt: & cecide¬

Expanded text:
Cum dicit, « Non in omnibus, » erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam revelata fide membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo et hic recte dicitur: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo.Cum enim dixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt: neque idolis servientes, sicut quidam eorum; sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornicemur, sicut quida
Abbreviated transcription (Latin):
mnia siginficantia uidentur.
quodammꝰ earim rerum quas
significant. sustinere ꝑsonas. Sicut dictũ
est ab apło. Petra erat xp̃c. Quoniam¬
petra illa de qua hoc dictum est: signi¬

Expanded text:
mnia significantia uidentur quodam modo earum rerum, quas significant, sustinere personas; sicut dictum est ab apostolo: Petra erat Cpetra illa, de qua hoc dictum est, signi
Abbreviated transcription (Latin):
temptauerunt: & aserpentib ꝑierunt.
Neq murmuraueritis. sicut qͥdam eoꝵ
murinurauerunt: & ꝑierunt ab exter¬
minatore. Omnia autem hȩc infigura
contingebant illis. Scripta autẽ sunt
ad correptionem nrãm: in quos fines
tus aserpentib & ab ext̾minatore. illa
ꝑditio. & gladii trucidatio. figure fuerũt
sicut eudenter dicit apłs. cum illa omĩa
contigisse manifestum sit. non enumm ait
infigura dicebant᷑. uł infigura scripta
sunt. s infigura inquit contingebant
illis: quanto maiore diligentia pietatis
cauende sunt pene. quarum figure
ille fuerunt: Proculdubio quippe sicut
mbonis reb. multo amplius bomi
est. ĩ eo qd̾ ꝑ figurã significat᷑ quam
in ipsa figura: ita in malis longe utiq
peiora sunt quȩ significant᷑ figuris. cũ
tanta mala sint etiã significantes fi¬
gurȩ. Nam sicut t̾ra ꝓmissionis. qͦ ille
ppłs ducebat᷑ in cõꝑationẽ regni celorum¬

Expanded text:
erunt, et a serpentibus perierunt. Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore. Omnia autem haec in figura contingebant illis: scripta autem sunt ad correptionem nostram, in quos finis tus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae significantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regni c
Abbreviated transcription (Latin):
in ethereũ corpꝰ. idest celeste possit muta¬
ru iam ipsa uicinitas ꝑfiudet. Ult gͦ ꝑ
hos gradus fieri posse concedit. ut terra
in corpꝰ ethereũ conuertat᷑: cur ñ acce¬
dente dei toluntate qua & corpꝰ huma¬
num suꝑ aquas potuit ambulare. celer.¬
rime id fieri posse. quẽadmodum dictã
ẽ. in ictu oculi. fine ullis talibtis gradibꝰ
credit : Sicut plerumq fumus in flã¬
mã mira celeritate conuertitur. Caro
enim nr̃a utiq ex terra est. Pulosophi
autẽ quiorũ argumentis sepuis resurreo¬
tiomi carnis refistit᷑. quib asserunt nul¬
lum esse posse terrenũ corpus in celo:
quodlibet corpus in omne corpꝰ comierti.
& mutari posse concedint. Qua corporis
resurrectione corpus a temporis conditio¬
ne liberatũ: eternauita ineffabili cari

Expanded text:
in aethereum corpus, id est in caeleste possit mutain aethereum corpus, id est in caeleste possit mutari, iam ipsa uicinitas persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in corpus aethereum conuertatur, cur non accedente dei uoluntate, qua corpus humanum super aquas potuit ambulare, celerrime id fieri posse, quemadmodum dictum est: in ictu oculi, sine ullis talibus gradibus credit, sicut plerumque fumus in flammam mira celeritate conuertitur? caro enim nostra utique ex terra est; philosophi autem, quorum argumentis saepius resurrectioni carnis resistitur, quibus asserunt nullum esse posse terrenum corpus in caelo, omne corpus in omne corpus conuerti et mutari posse concedunt. qua corporis resurrectione facta a temporis condicione liberati aeterna uita ineffabili carit
Abbreviated transcription (Latin):
caro erit & sangnis: s tantũ corpꝰ. Ctun
corpora. Omnis eni caro etiã corpꝰ est:
ñ autẽ omne corpꝰ etiã caro ẽ. Primo
in ipsis t̾restribꝰ: qm̃ lignum corpꝰ ẽ s ñ
caro. Hominis autẽ uel pecoris: & corpꝰ
& caro ẽ. In celestibus uͦ nulla caro s cor¬
pora simplitia & lucida: quȩ appellat
apls̃ sp̃uilia. nonnulli autẽ uocant ethe-¬
rea. Et  ideo ñ carnis resurrectio¬
ni contraA dicit illud qd̵ ait. caro &
sanguis regnum dei ñ posfidebunt:
s quale futarum sit quod caro & san¬
guis ẽ p̃di. ͥ cat. Ad qualem nat᷑am
quisqͥs hanc carnem conuerti posse
non credit: gradibus dricendus est ad fi¬
dem. Si enim ab eo queras utrum t̾ra
in aquã possit conuerti ꝓpter inicinita¬
tem: ñ ei uidetur incredibile. Rursis
si queras utrũ aqua possit in aerẽ: neq
abfurdim esse respondet. Ulicina enim
sunt sibi. E de aere si querat᷑. utrum

Expanded text:
caro erit et sanguis, sed tantum corpus caro erit et sanguis, sed tantum corpus corpora. Omnis enim caro etiam corpus est, non autem omne corpus etiam caro est: primo in istis terrestribus, quoniam lignum corpus est, sed non caro: hominis autem vel pecoris et corpus et caro est: in coelestibus vero nulla caro, sed corpora simplicia et lucida, quae appellat Apostolus spiritualia; nonnulli autem vocant aetherea. Et ideo non carnis resurrectioni contradicit illud quod ait, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; sed quale futurum sit, quod nunc caro et sanguis est, praedicat, in qualem naturam quisquis hanc carnem conuerti posse non credit, gradibus ducendus est ad fidem. si enim ab eo quaeras, utrum terra in aquam possit conuerti, propter uicinitatem non ei uidetur incredibile. rursus si quaeras utrum aqua possit in aerem, neque hoc absurdum esse respondet; uicina enim sunt sibi. et de aere si quaeras, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
nominatur: sed hec etiã insibilis caro
q̃ nat᷑aliter ẽ caro. Cniꝰ nomen anuna:
denda ẽ. refurgere. Uidet᷑ eñ paulas
apłs. eam tanꝗͣ digito ostẽ  dere: cum
dicit. Oportet corruptibile hoc induere
incorruptionẽ. Cum enĩ dicit hoc: in eã
quasi digtã intendit. Quod autẽ inisi¬
bile ẽ: in potest digito ostendi. Qm̃ pos
set etiã anima corruptibilis dici. Nam
uiciis morum ipsa corrumpit᷑. Et mor¬
tale hoc induet immnortalitatẽ. cũ legit᷑
eadem significat᷑ uisibilis caro: quia in eã
idenitidẽ uelut digitꝰ intendit᷑. Potest
enim & anima sicut corruptibilis ꝓpter
mortim intia: ita etiam mortalis dici.
Oors qͥppe animȩ ẽ: apostatare a deo.
Quod pͥmũ eiꝰ peccatũ in paradiso. sacͥs
litt̾is continet᷑. Resurget corpꝰ scłm xp̃ia¬
nam fidem: q̃ fallere ñ potest. Quod cui
itidet᷑ incredibile: qualis sit caro atten¬
dit. quał autẽ fut᷑a sit ñ considerat. Qa
illo tempore immutationis angłice. ñ iã

Expanded text:
ibilis caro, quae naturaliter est caro, cuius nomen anima denda est resurgere. uidetur enim Paulus apostolus eam tamquam digito ostendere, cum dicit: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem. cum enim dicit \'hoc\', in eam quasi digitum intendit. quod autem uisibile est, id potest digito ostendi, quoniam potest etiam anima corruptibilis dici; nam. uitale hoc induere immortalitatem cum legitur, eadem significatur visibilis caro, quia in eam identidem velut digitus intenditur. Potest enim et anima sicut corruptibilis propter morum vitia, ita etiam mortalis dici. Mors quippe animae est apostatare a Deo . Quod primum ejus peccatum in paradiso sacris litteris continetur. Resurget igitur corpnam fidem, quae fallere non potest. Quod cui videtur incredibile, qualis sit nunc caro attendit, qualis autem futura sit non considerat: quia illo tempore immutationis angelicae, non jam
Abbreviated transcription (Latin):
Irit gͦ regnum xp̃ianorum: quod mͦ
colligit᷑ qd̃ mͦ comparat᷑. quod mͦ
emitur sanguine xͥ. Erit aliquando mani¬
festum regnum eiꝰ: quando erit aꝑta cla¬
ritas scõrum eiꝰ. post iudiciũ ab eo factum.¬

Expanded text:
Erit ergo regnum Christianorum, quod modo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factum,
Abbreviated transcription (Latin):
miserarum delectationtĩ & uolup¬
tatum manifesta tormenta ꝓcedant: in¬
uenerint ad id quod illicite desiderant:
attendant si ñ cruciantur timore. Ulide¬
ant hic gͦ penas suas antequã ueniat illa
resurrectio: cum in carne resurgentes
ruptionẽ carnis: in qua doleant. ñ in qͥ
moriant᷑. Alioquin: & illi dolores finirent᷑.¬

Expanded text:
miserarum delectationum et voluptatum manifesta tormenta procedant. Inervenerint ad id quod illicite desiderant, attendant si non cruciantur timore. Videant ergo hic poenas suas, antequam veniat illa resurrectio, cum in carne resurgentes ruptionem carnis in qua doleant, non in qua moriantur; alioqui et illi dolores finirent
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorum. Quod erunt oo illa si mo¬
rientur. ubicumq moriant᷑: cum uita
carebunt. quã contuuo receptura st̃.
Sic gͦ ibunt in terram: quia ex iuuis
hominibus terra erunt. Quemad modũ
it in cinerẽ: qd̃ fit cinis. I łn uetaistatẽ:
qxͣ fit uetus. It in testam: qd̵ ex luto fit
testa. Et alia sescenta sic loquimur:.
ratiuncule uiribꝰ ut cł̃q conicimꝰ: tc̃
erit potius ut nosse possimus. Ex tract᷑¬

Expanded text:
mortuorum; quod erunt et illa. si momortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Qratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
seminari. atq ibi ꝓtintis imortaliter
atq incorruptibiliter reniuiscere: cum
credamꝰ quod idem ipse apłs aꝑtissime
dicit. in ictu oculi faturũ resurrectionẽ
& in menbra sine fine uictura. tanta
facilitate tamq inestimabili uelocitate
rediturũ antiquissimorum cadatierũ
ptiltierẽ: Nec ab illa sententia qua ho¬
mini dictum ẽ terra es & in t̾rã ibis.
futuros illos scõs arbitrem᷑ immines.
si eorum morientiũ in t̾rã ñ recedent
corpora: s ficut in ipso raptu morent᷑.
ita & refurgent diim ferunt᷑ in aeꝑa.
Int̾ram qͥppe ibis ẽ: in hoc ibis amissa
uita. qd̃ eras ante quã sumeres uitã
Idest hoc eris ex animatus: quod eras
ante quã esses animatꝰ. Terre qͥppe
insufflauit ds̃ in faciem flatũ uite:
cũ factus ẽ homo in animã uiuan. Ta¬
quã diceret᷑. Terra es animata quod
ñ eras: term eris exanimis sic̃ eras. Qs
sunt anteqͣ putrescant. omnra corpora

Expanded text:
seminari adque ibi protinus inmortaliter seminari adque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
gemus: uel ficuit aliĩ codices habent. omnes
dormiemꝰ. Cum gͦ nec resurrectio fieri nͥ
mors p̃cesserit possit. nec dormitionẽ pos¬
simꝰ illo loco intelligere nͥ mortem: quomͦ
omnes dormient uel refurgent. si tam
multi qͦs in corpore inuenturꝰ est. xp̃c. nec
dormient nec resurgent: Si ergo scõs
qui reperient᷑ xp̃o ueniente uiuentes.
eiq in obuiã rapientut. crediderimꝰ in eo¬
dem raptu de mortalibus corporibꝰ exitu¬
ros & ad eadem mox immortalia reditti¬
ros: nullas in uerbis apłi paciem angustiaᷤ.
Siue nͥ dicit̾. tu quod seminas ñ tutufi¬
cabitur: nͥ mouattir : siue nͥ dicit. omnes
resurgemꝰ ant omnes dormieniꝰ. Quia
nec illi ꝑ unmortalitatẽ uiuificahuntitr:
nͥ quãlibet paululum tamen aute mori¬
antur Ac ꝑ boc & a resurrectione non
erunt alieni quã dornitione p̃cedunt.
Quãns breuissima. ñ tam̃ nulla. Cur
attẽ nob̃ incredibile uideatur. illam mul¬
titadinem corporum in aere quodanimꝰ

Expanded text:
gemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
gratia. Lapis ẽ. Dunde eũ in partes. Par¬
in menses. Menses dinidunt᷑ in dies. Des
adhuc in horas ditudi posfunt Hore ad¬
huc in partes moñitorũ. quasdam ꝓdue¬
tiores admittunt ditusiones: usq qͥ ue¬
mas ad tantum punctum temporis: o qͥnd̃¬

Expanded text:
 lapis est; divide eum in partes, et parin menses, menses dividuntur in dies, dies adhuc in horas dividi possunt, horae adhuc in partes horarum quasdam productiores, quae admittunt divisiones, quousque venias ad tantum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi carnis ñ sit fut᷑a substantia. s car¬
nis & sanguinis nomine. ipsam corruptio¬
nem carnis & sanguinis intelligendris
ẽ apłs nuncapasse. Quȩ titiq in regno illo
ñ erit. uͥ caro incorruptibilis erit. Quam¬
uis & aliter possit intelligi. ut carnem &
sanguinem oꝑa carnis & sanguinis dixais¬
se accipiamꝰ apłm: & eos dei regnum non
possessuros. qͥ ꝑseueranter ista dilererunt.
esurgit gͦ pius popłs̃: ut ueteris
hominis sui reliquias transformet
in nonum. Resurgit autẽ impius popls.
qui ab initio tisq ad finem uterẽ homi¬
nem gessit: ut in scd̃am moitẽ p̃cipitet᷑.¬

Expanded text:
quasi carnis non sit futura substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nuncupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit, quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus apostolum, et eos dei regnum non possessuros, qui perseueranter ista dilexerint.ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ icttis octili. Non quo palpebrã mouentes
claudimus oculum: uel aꝑimꝰ. S ictum
dicit oculi: emissionẽ radiorum ad aliquid
emittitur indius tuus. Non dico ad parie¬
tẽ prormmum: s ad mortem longe distantẽ.

Expanded text:
 ictus oculi? Non quo palpebris claudimus oculum vel aperimus: sed ictum dicit oculi emissionem emittitur radius tuus, non dico ad parietem proximum, sed ad montem longe distantem:
Abbreviated transcription (Latin):
uidere. xp̃m se aliqͣndo esse uisurum:
Postremo scd̃m hanc iusticiam: nunqͥs
dixerat iam ñ uidebitis me : Hunquid
sissimus. stephanus : Qui cum lapidare¬
tur: ait. Ecce uideo celos aꝑtos: & filium
hominis stantẽ ad dexteram dei. Quid
gͦ ẽ ad patrem uado. & iam ñ udebitis
me: nisi qd̾ modo sum cum nobiscum sũ:
Tunc enim erat adhuc mortalis. in si¬
militadine carnis peccati. Qui esursre
poterat ac fitire: fatigari poterat atq
cum transiret de hoc mundo ad patrẽ.
ñ erant iam uisuri: & ipsa ẽ iusticia fi¬
dei. de qua dicit apłs. Et si noueramꝰ
itaq inqͥt ur̃a iusticia qua mundus ar¬
guitur: quia uado ad patrem. & iam ñ
uidebitis me. Qm̃ in eum quẽ ñ indebi¬
tis ⁊credetisin me. Et quando uidebi¬
tis: qnod tunc ero: non iudebitis mẽ.
quod sum nob̃ctim modo. Non uidebi.¬
tis himalem: s excelsum. Non uidebi¬
tis mortalẽ: s sempit̾num. Hon uidebi¬
tis iudicandum s iudicaturum: & de
hac fide ur̃a id est iusticia ur̃a. arguet

Expanded text:
um, se aliquando esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dixerat, Jam non videbitis me? Numquid sissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo est: ad Patrem vado, et non videbitis me? nisi quod modo sum vobiscum. Tunc enim erat adhuc mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat, ac sitire, fatigari poterat atque cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri; et ipsa est justitia fidei, de qua itaque, inquit, vestra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ecce facta st̃ noua. Omĩa aũ ex deo: qͥ recon¬
minis gͦ noua creatura id est
popłs innouatus ꝑ fidem. ut
habeat interim in spe. quod inre pꝰ ea
ꝑficiatur: in xp̃o habet etiã quod in se
sꝑat. Itaq ñc uetera tͣnsierunt. scdm̃
spem. Quia modo iam ñ ẽ tempꝰ ueceris
testam̃ti. quo temporle atq carnale
regnum expectetur a deo. ofacta fant
omnia noua scd̃m eandem spem: ut
regnum celorum ubi ntilla erit mors
atq corruptio ꝓmissum teneantis. In
resurrectione autẽ mortuorim ñ iam
scd̃m spem s scdm̃ rem o uetera tͣnsi¬
bunt. cum munica notussuma destrue¬
tur mors: & fiẽt omnia noua. cum cor¬
ruptibile hoc induerit in corruptio¬
tiem &o mortale hoc induerit inor¬
talitatẽ. Quodiam factum ẽ in xp̃o:
quẽ scdm rem iam ñ nouerat paulus
scd̃m carnem. Corum uͦ ꝓ quibus mor¬
tuus ẽ &o resurrexit: nondum scd̃m
rem s scd̃m spem neminẽ nouerat se¬

Expanded text:
onrgo nova creatura, id est, populus innovatus per fidem, ut habeat interim in spe, quod in re postea perficiatur — in Christo habet iam quod in se sperat. itaque nunc uetera transierunt secundum spem, quia modo iam non est tempus ueteris testamenti quo temporale atque carnale regnum expectetur a deo; et facta sunt omnia noua secundum eandem spem, ut regnum caelorum, ubi nulla erit mors atque corruptio, promissum teneamus. in resurrectione autem mortuorum non iam secundum spem, sed secundum rem et uetera transibunt, cum inimica nouissima destruetur mors; et fient omnia noua, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem, quod iam factum est in Christo, quem secundum rem iam non nouerat Paulus secundum carnem. eorum uero, pro quibus mortuus est et resurrexit, nondum secundum rem, sed secundum spem neminem nouerat se
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice militant: s ꝓpter illa quȩ acci¬
prunt. Sic non omnes ꝓpter salutẽ eccłiȩ
ministrant deo: s ꝓpter hec temporalia
quȩ tanqũã annonam &stipendia conse¬
cuntur. Aut & ꝓpter hoc: & ꝓpter illud.
S supra iam dictam est: non potestis du-¬
obus dñis seriure. Ergo simplici corde
tantũmodo ꝓpter regnum dei debemꝰ
oꝑari bontm ad omnes: non autem in
hac oꝑatione uł solam. uł cum regno
dei mercedem temporaltum cogitare.

Expanded text:
reipublicae militant, sed propter illa quae accireipublicae militant, sed propter illa quae accipiunt, sic non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporalia, quae tanquam annonam et stipendia consequuntur, aut et propter hoc, et propter illud. Sed supra jam dictum est, non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes, non autem in hac operatione vel solam, vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare.