comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ. qđ dicunt scripture quȩ ñ fallunt.
illi magis aurẽ prȩbentes serpenti sugge¬
renti ñ morte morieris. qđ dixerat in ꝑadi¬
so contra ueritatẽ dei constituentis & di¬
centis morte morieris: ita faciunt mala. ut
dicant sibi. Ueniet xꝑc. & dabit indulgentiã
om̃ib. Ita gͦ mendax ẽ: Ipse dixit. qͥa seꝑabit
iniquos adsinistrã. seꝑabit iustos addexte¬
ram. Iustis dicet᷑. uenete benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ. qđ uob̃ ꝑatũ est ab ini¬
tio mundi. Iniquis dicet᷑. ite in ignẽ ȩternũ.
qͥ paratꝰ est diabolo & angłis eiꝰ. Quomͦ gͦ
omib dabit indulgentiã: Quomͦ neminẽ
dannabit: Ergo mentit᷑: Hoc ẽ. dicere ñ ẽ.
ds̃. Uide gͦ. ne forte tumentiaris. Iu enim
homo es: ille ds̃. Ds̃ enim uerax. omĩs autẽ
homo mendax.S qͥd de istis. o corpus xꝑi:
Separa te interi corde & uita nec imiteris.
nec assuescas. nec annuas. nec apꝓbes. ma-¬
gis autẽ & redarguete. Qd enĩ attendis

Expanded text:
dicium, quod dicunt Scripturae quae non fallunt: illi autem magis aurem praebentes serpenti suggerenti, Non morte morieris , quod dixerat in paradiso contra veritatem Dei constituentis et dicentis, Morte morieris ; ita faciunt mala, ut dicant sibi: Veniet Christus, et dabit indulgentiam omnibus. Ita ergo mendax est ille qui dixit quia separabit iniquos ad sinistram, separabit justos ad dexteram; justis dicet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod paratum est vobis ab origine mundi; iniquis dicet, Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quomodo ergo omnibus dabit indulgentiam? Quomodo neminem damnabit? Ergo mentitur. Hoc est dicere: Non est Deus. Vide ergo ne forte tu mentiaris. Tu enim homo es, ille Deus: Deus enim verax, omnis autem homo mendax . Sed quid de istis, o corpus Christi? Separa te interim corde et vita, nec imiteris, nec assuescas, nec annuas, nec approbes: magis autem et redargue. Quid enim attendis
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ scĩs non opus ẽ. ut tu ostendas qͥa
ipsi gustant & norunt. impu sentire non
possunt qͥa gustare nolunt: qͥd gͦ facit
de iocunditate nominis dei : Tulit se con¬
tinuo. a turbis impioꝵ. Expectabo inqͥt
nom̃ tuũ: qͥa iocundũ est inconspectu
sc̃oꝵ tuoꝵ. Iocundũ est nom̃ tuũ. s non
in conspectu impioꝵ. Ego scio quia dulce

Expanded text:
etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
supra om̃s iocunditates. Expectabo nomen
tuũ. qm̃ iocundũ est Et qͥ probas qͥa iocun¬
dũ est: Damͥ palatũ cui iocundũ est. Lauda
mel qͣntũ potes. ex aggera dulcedinẽ eiꝰ qͥb
ualueris uerbis. homo nesciens qͥd sit mel.
exꝑimentũ inuitans psalmus qͥd ait: Gus¬
tate & uidete. qm̃ suauis ẽ. dñs. Eustare ñ
uis. & dicis iocundũ est: Qͥa iocundũ ẽ: Si
gustasti: infructu tuo inueniat᷑. ñ insolis
uocib tanquã tantũ mͦ infoliis. ne male¬
dictione dni arescere tanquã illa ficul¬
nea merearis. Gustate in qͥt & uidete quã
suauis ẽ. dñs. Si ustate & uidete. tunc ui¬
debitis. sigustaueritis. Homini autẽ non
gustanti unde ꝓbas: Laudando iocun¬
ditatẽ nominis dei: quantacunq dixe¬
ris uerba st̃. Aliud ẽ. gustus. Uerba laudiᷤ
eiꝰ audiunt & impii. ñ autẽ gustant quã
iocundũ est nͥ scĩ. Proinde iste sentiens
dulcedinẽ nominis dei. & uolens explica¬
re. uolens ostendere. nec inueniens qͥbus

Expanded text:
s. Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, experimentum te invitans psalmus, quid ait? Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficulnea merearis . Gustate, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus:
Abbreviated transcription (Latin):
nauert̃ simul inutiles facti st̃: non ẽ qͥ fa¬
ciat bonũ. non ẽ usq adunũ. Duȩ questi¬
ones oriunt᷑. aliquantũ difficiles. Si enĩ
respicit de cȩlo ds̃. ut uideat si ẽ. incelli¬
gens aut reqͥrens deũ: sub intrat cogi¬
tatio imprudenti. qͥa ñ omĩa nouit ds̃.
Hȩc una questio ẽ. Quȩ ẽ altera: Si non
ut qđ dono dei creatura facit. ds̃ facere
dicat᷑. Ut uerbi grã cũ misereris pauperi.
qͥa dei dono facis. as̃ miseret᷑. Cũ cognos¬
cis qͥs sis: qͥa illo allucente facis. si es qͥ
dicas. tu illuminabis lucernã meã. do¬
mine ds̃ m̃s illumina tenebras meas:
qđ deo donante & faciente cognoue¬
ris. ille cognoscit. Nam inde ẽ. cemp¬
tat uos dñs ds̃ ur̃. ut sciat si diligitis
illũ. Qd ẽ ut sciat: Ut dono suo scire
uos faciat. Sic gͦ & hic. Ds̃ de celo ꝓspex̃
suꝑ filios hominũ ut iideret si ẽ. intel¬
ligens aut requirens deũ. Assit ipse. & do

Expanded text:
les facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Duae quaestiones oriuntur aliquantum difficiles. Si enim respicit de coelo Deus, ut videat si est intelligens aut requirens Deum; subintrat cogitatio imprudenti, quia non omnia novit Deus. Haec una quaestio est: quae tura, ut quod dono Dei creatura facit Deus fdicatur: ut, verbi gratia, cum misereris pauperis, quia dono Dei facis, Deus misereatur: cum cognoscis qui sis, quia illo allucente facis, si is es qui dicas, Tu illuminabis lucernam meam, Domine Deus meus, illuminabis tenebras meas ; quod eo donante et faciente cognoveris, ille cognoscit. Nam unde est, Tentat vos Dominus Deus vester ut sciat si diligatis illum ? Quid est, ut sciat? Ut dono suo scire vos faciat. Sic ergo et hic, Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens au
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ gͥ illa alia questio ẽ. nͥ cm paulo ante
cõmemoraui. Si ñ est qͥ faciat bonũ. non
ẽ. usq ad unũ: nemo restat. qͥ gemat int̾
malos. Expecta inqͥt ds̃. & noli cito ferre
sententiã. donaui hominib benefacere
s ex me ñ inqͥt ex se. Ex se enĩ mali sunt.
filii hominũ st̃ quando male faciunt. qͣn¬
do bene: filii mei. Hoc enĩ facit ds̃. ex filuis
hominũ filios dei: qͥa ex filio dei fecit filiũ
hominis. Uidete quȩ sit illa participatio.
Promissa ẽ. nob participatio diuinitatis.
Mentit᷑ qͥ ꝓmisit. si ñ est pͥor factus particeps
mortalitatis. filiꝰ enĩ dei particeps morta¬
litatis effectus ẽ: ut mortalis homo fiat
particeps diuinitatis. Qui tͥ ꝓmisit com¬
municandũ tecũ bonũ suũ. pͥus tecum
cõmunicauit malũ tuũ. Qͥ t̾ ꝓmisit di¬
uinitatẽ. ostendit inte caritatẽ. Prgo tol

Expanded text:
lla alia quaestio est, nisi quam paulo ante commemoravi? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, nemo restat qui gemat inter malos. Exspecta, inquit Dominus; noli cito ferre sententiam: donavi hominibus bene facere, sed ex me, inquit, non ex se; ex se enim mali sunt: filii hominum sunt, quando male faciunt; quando bene, filii mei. Hoc enim facit Deus, ex filiis hominum filios Dei: quia ex Filio Dei fecit filium hominis. Videte quae sit illa participatio: promissa est nobis participatio divinitatis; mentitur qui promisit, si non est prior factus particeps mortalitatis. Filius enim Dei particeps mortalitatis effectus est, ut mortalis homo fiat particeps divinitatis. Qui tibi promisit communicandum tecum bonum suum, prius tecum communicavit malum tuum: qui tibi promisit divinitatem, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
naculo. Modo dohec iste idumeus ẽ. inta¬
bernaculo. s seruus ñ manet in domo in
ȩternũ. Oꝑat᷑ & iste aliqͥd boni. & si non
factis suis saltẽ uerbis dei. ut iȩccłia
qͣndo sua querit. saltẽ quȩ xp̃i sunt di¬
cat: s migrabit de tab̾naculo. Am̃ dico
uentiũ. Ergo int̾ra uiuentiũ nos debemꝰ
hab̾e radicẽ. Radix nrã ibi sit. In occul¬
to ẽ. radix. Fructꝰ uideri possunt. radix
uideri ñ potest. Radix nr̃a caritas nr̃a.
fructꝰ nr̃i oꝑa nr̃a. Opus ẽ. ut oꝑa tua
de caritate ꝓcedant. tunc ẽ. radix tua
in t̾ra uiuentiũ. Inde eradicabit᷑ iste do¬
hec. nec omino poterit ibi ꝑmanere:
qͥa nec altiꝰ ibi figit radicẽ. s qͦmͦ illa se¬
mina inpetra & si radicẽ eiciunt. tam̃
qͥa humorẽ ñ habent: sole orto continu¬
o arescunt. At uͦ illi qͥ altiꝰ figunt radi¬
cẽ: qͥd audiunt ab apło: flecto genua
ibi radix: ut possitis cõprȩhendere. quȩ
sit altitudo. latitudo. & longitudo. & ꝓ¬

Expanded text:
ste Idumaeus est in tabernaculo: sed servus non manet in domo in aeternum . Operatur et iste aliquid boni, etsi non factis suis, saltem verbis Dei, ut in Ecclesia quando sua quaerit , saltem quae Christi sunt dicat. Sed emigrabit te de tabernaculo tuo. Amen dico ventium. Ergo in terra viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi sit. In occulto est radix: fructus videri possunt, radix videri non potest. Radix nostra charitas nostra, fructus nostri opera nostra: opus est ut opera tua de charitate procedant, tunc est radix tua in terra viventium. Inde eradicabitur iste Doech, nec omnino poterit ibi permanere, quia nec altius ibi fixit radicem: sed quomodo illa semina in petra, etsi radicem ejiciant, tamen quia humorem non habent, sole orto continuo arescunt . At vero illi qui altius figunt radicem, quid audiunt ab Apostolo? Flecto genua jam radix, Ut possitis, inquit, comprehendere quae sit altitudo, latitudo, longitudo et p
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ iste qͥ ñ posuit deũ adiutorẽ suum:
Deniq illis qͥd precipit: diuites sint inbo¬
nis oꝑib facile tribuant. cõmunicent.
Et qͥd si facile tribuerint. si cõmunicaue¬
rint ñ habenti. intrabunt ꝑ foram̃ acus:
Intrabunt plane. Nam & ꝓillis: iam ipse
camelus intrauit. Ipse enĩ pͥor intrauit.
quẽ sic̃ camelũ nemo sarcina passionis¬
posset onerare: nͥ se ipse in terrã depone¬
ret. qͥa & ipse hoc dixit. Qđ hominibim¬
possibile ẽ: deo facile est. Damnet᷑ gͦ iste dohec:
timeant de illo mͦ iusti. rideant suꝑ eũ post¬
ea iusti. Merito enĩ dannat᷑. qͥa ñ posuit deũ
adiutorẽ suũ. sicut tuqͥ forte habes pecu¬
niã. s de deo prȩsumis ñ de pecunia. & sꝑa¬
uit in multitudine diuitiarũ suarũ: simi¬
lis factus illis. qͥ cũ dicerent beatũ populũ
cui hȩc st̃. id ẽ ista t̾rena. retulit continuo
iste qͥ insultat huic dohec. Deatus popłs
cuiꝰ est dñs ds̃ ipsius. Nam illa in qͥb dixer̃

Expanded text:
rem suum? Denique illis quid praecepit? Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent . Et quid, si facile tribuerint, si communicaverint non habenti? Intrabunt per foramen acus? Intrabunt plane: nam et pro illis jam ipse camelus intravit. Ipse enim prior intravit, quem sicut camelum nemo sarcina passionis oneraret, nisi se ipse in terram deponeret. Quia et ipse hoc dixit, Quod hominibus impossibile est, Deo facile est . Damnetur ergo iste Doech, timeant de illo modo justi, rideant super eum postea justi. Merito enim damnatur, qui non posuit Deum adjutorem suum, sicut tu: qui forte habes pecuniam; sed de Deo praesumis, non de pecunia. Et speravit in multitudine divitiarum suarum: similis factus est illis qui cum dicerent, Beatus populus cui haec sunt, id est ista terrena, retulit continuo iste qui insultat huic Doech, Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius. Nam illa in quibus dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qͥd fecisti: S miscđiam consecutꝰ sum.
qͥa ignorans feci. Confitebor tͥ inscłm qͥa
fecisti. Et expectabo nom̃ tuũ. qm̃ iocun¬
dũ est. Amarũ est scłm. s nom̃ tuũ iocun¬
dũ. Et si dulcia qliedã st̃ inscło. s cũ ama¬
ritudine digerunt᷑. Preponit᷑ nomen tuũ
ñ solũ magnitudine.s etiã iocunditate.
N arrauerunt mͥ in iusti delectationes: sed

Expanded text:
autem quid fecisti? Sed misericordiam consecutus sum, autem quid fecisti? Sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . Confitebor tibi in safecisti. 18. Et exspectabo nomen tuum, quia jucundum es. Amarum est saeculum, sed nomen tuum jucundum. Et si dulcia quaedam sunt in saeculo, sed cum amaritudine digeruntur. Praeponitur nomen tuum, non solum magnitudine, sed etiam jucunditate. Narraverunt etenim mihi injusti del
Abbreviated transcription (Latin):
one regni cȩloꝵ. & inspe ȩt̾nȩ felicitatis.
Dohec damnasti. dauid coronasti. Confite
qm̃ fecisti. Qͥd fecisti. nͥ hec ipsa quȩ supra
dicta st̃. ut tanquã oliua fructifera in do¬
mo dei sꝑarẽ inmiscđia dei in ȩternũ &.
in scłm scłi: Tu fecisti. Impius iustificare
se ñ potest.S qͥs ẽ qͥ iustificat: Credenti
inquit in eũ qͥ iustificat impiũ. Qͥd enim
habes qđ non accepisti: Si autẽ accepisti.
qͥd głaris qͣsi ñ acceꝑis. qͣsi exte habeas:
Absit ut ego sic głier ait iste. qͥ oppositꝰ est
contͣ dohec qͥ tolerat dohec in t̾ra donec
emigret ille de tabnaculo. & eradicetur
de t̾ra uiuentiũ. Nongłior qͣsi ñ accepe¬
rim. s indeo głior. Et confitebor tͥ qm fecis¬
ti. id ẽ. qͥa tu fecisti. ñ ex meritis meis. s ex mi¬
scđia tua. Ego enĩ qͥd feci: Si recolas. prius
fui blasphemꝰ & ꝑsecutor & iniuriosus. Tu

Expanded text:
one regni coelorum, et in spe aeternae felicitatis.one regni coelorum, et in spe aeternae felicitatis.Doech damnasti, David coronasti. Confitebquoniam fecisti. Quid fecisti, nisi haec ipsa quae supra dicta sunt, ut tanquam oliva fructifera in domo Dei, sperarem in misericordia Dei, in aeternum, et in saeculum saeculi? Tu fecisti: impius justificare se non potest. Sed quis est qui justificat? Credenti, inquit, in eum qui justificat impium . Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis , quasi ex te habeas? Absit ut ego sic glorier, ait iste qui oppositus est contra Doech, qui tolerat Doech in terra, donec emigret ille de tabernaculo, et eradicetur de terra viventium. Non glorior quasi non acceperim, sed in Deo glorior. Et confitebor tibi quoniam fecisti, id est, quia tu fecisti, non ex meritis meis, sed ex misericordia tua. Ego enim quid feci? Si recolas, prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
sentis: Qͥd tͥ sꝑas: Ego autẽ. Iammͦ corpus
illud audi. Egoautẽ sicut oliua fructifera
indomo dei. Non unus homoloquit᷑. sed
oliua illa fructifera. unde amputati sunt
suꝑbi rami. & insertus humilis oleaster.
diuitiarũ suarũ. ideo radix eiꝰ euellet᷑ de
t̾ra uiuentiũ. Ego autẽ sicut oliua fruc¬
tifera indomo dei. cuiꝰ radix nutritur.
ñ eradicat᷑. sꝑaui inmiscđia dei. S forte
modo. Nam & hinc errant homines ali¬
qͣndo. Deũ qͥdẽ colunt: & ñ st̾ iam simi¬
les illi dohec. s quãuis de deo prȩsumañ.
ad tẽporalia tam̃ ut dicant sibi. Colo
deũ meũ. qͥ me facturus ẽ. diuitẽ int̾ra.
qͥ mͥ filios daturus ẽ: qͥ mͥ uxorẽ daturus
ẽ. lalia qͥdẽ non dat nͥ ds̃. s ñ uult se
ꝓpter talia diligi ds̃. Ideo enĩ sepe ista
dat & malis. ut aliud ab illo discant
quęrere boni. Quomͦ gͦ tu dicis sꝑaui
inmiscđia dei : Forte ad temporalia ad¬
tibi repetendo quã fundatus eẽt indilecti¬

Expanded text:
sentis? quid tibi speras? Ego autem, jam modo corpus illud audi; Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei. Non unus homo loquitur, sed oliva illa fructifera, unde amputati sunt superbi rami, et insertus humilis oleaster .divitiarum suarum: ideo radix ejus evelletur de terra viventium. Ego autem quia sicut oliva fructifera in domo Dei, cujus radix nutritur, non eradicatur, speravi in misericordia Dei. Sed forte modo? Nam et hinc errant homines aliquando. Deum quidem colunt, et non sunt jam similes isti Doech: sed quamvis de Deo praesumant, ad temporalia tamen; ut dicant sibi, Colo Deum meum, qui me facturus est divitem in terra, qui mihi filios daturus est, qui mihi uxorem daturus est. Talia quidem non dat nisi Deus, sed non vult se propter talia diligi Deus. Ideo enim saepe ista dat et malis, ut aliud ab illo discant quaerere boni. Quomodo ergo tu dicis, Speravi in misericordia Dei? Forte ad temporalia adt ibi repetendo, quam fundatus esset in dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
gͥxp̃i ꝓcorpore eiꝰ qđ est ȩccłia. ꝓuno ipso
homine. idẽ ꝓipsa unitate. cuiꝰ caput
sursũ ẽ: psalmꝰ iste cantat᷑. Gemit autẽ
& parturit. & dolet iste homo. Quare uł
int̾ quos. nͥ qͥa accepit. & cognouit a capi¬
te suo dicente. abundabit iniqͥtas. & re¬
frigescet caritas multoꝵ: Si autẽ abun¬
dabit iniquitas. & refrigescet caritas
multoꝵ. qͥs remanebit qͥ parturiat:
Sequit᷑. Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ. hic
saluus erit. Unde eẽt magnũ ꝑseuerare. nͥ
int̾ molestias & tẽptationes. & turbationes.
& scandala eẽt. ꝑseuerandũ: Nemo enum
tur hic homines int̾ quos gemit᷑. inter qͦs
dolet᷑. & consolatio dolentis & parturien¬
tis inpsalmi fine de ꝓmit᷑ & expͥmitur.¬

Expanded text:
pro corpore ejus quod est Ecclesia , pro uno ipso homine, id est pro ipsa unitate cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala esset perseverandum? Nemo enim tur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd lenius: Sꝑares de hac lenitate cruces.
gladios: Noli mirari. lenes st̃ & radices
spinarũ. Siqͥs eas contrectet ñ pungitur.
manserunt. Hoc dicunt ipsi iudei. qͥ ad cesti¬
moniũ confusionis suȩ ubiq diffusi sunt.
hoc dicunt & heretici multi. Namq arriani
dixerunt. ñ est ds̃. E unomiani dixer̃. non ẽ.
ds̃. huic accidit fr̃s. qͥa & illide quib paulo
ante dixi qͥ male uiuunt. nichil aliua di

Expanded text:
quid lenius? Sperares de hac lenitate cruces, quid lenius? Sperares de hac lenitate cruces, gladios? Noli mirari, lenes sunt et radices spinarum; si quis eas contrectet, non pungitur: manserunt; hoc ipsum dicunt ipsi Judaei, qui ad testimonium confusionis suae ubique diffusi sunt; hoc dicunt et haeretici multi. Namque et Ariani dixerunt, Non est Deus: Eunomiani dixerunt, Non est Deus. Huc accedit, fratres, quia et illi de quibus paulo ante dixi, qui male vivunt, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
minabiles facti st̃. qͥd dixerunt: Non ẽ as̃.
Occidamꝰ eũ. non ẽ. as̃. Habes uocẽ ipsoꝵ in
libro sapientiȩ s primo illos uide corrup¬
tos. ut possint dicere incorde suo non est
ds̃. Premisso enĩ uersu. dixit imprudens
incorde suo ñ est ds̃. tanquã causȩ quere¬
rent᷑ unde hoc posset dicere imprudens:
subiecit. Corrupti st̃ & ab hominabiles
factist̾ miniquitatib suis. Audi illos cor¬
ruptos. Dixerunt enĩ apud se cogitantes
ñ recte. Cepit corruptio amala fide. Inde
itur inturpes mores. in de inaterrimas
iniqͥtates. Siradus isti st̃. Quid enĩ apud
se dixerunt cogitantes ñ recte: Exiguum.
& cũ tedio ẽ uita nr̃a. Ab hac mala fide. se
luxuria ipsa describit᷑. Coronemꝰ nos ro¬
sis antequã marcescant. ubiq relinqua
latiꝰ luxuriã. qͥd sequit᷑: Occidamꝰ paupe-¬
rẽ iustũ. Hoc ẽ. gͦ dicere ñ est as̃. Lenia
uidebant᷑ iam dudũ loqui. coronenꝰ nos
rosis. antequã marcescant. Qͥd delicacius:

Expanded text:
t, quid dixerunt? Non est Deus: occidamus eum, non est Deus. Habes vocem ipsorum in libro Sapientiae: sed primo illos vide corruptos, ut possint dicere in corde suo, Non est Deus. Praemisso enim versu, Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, tanquam causae quaererentur unde hoc possit dicere imprudens, subjecit: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis. Audi illos corruptos. Dixerunt enim apud se non recte cogitantes: coepit corruptio a mala fide, inde itur in turpes mores, inde in acerrimas iniquitates, gradus isti sunt. Quid enim apud se dixerunt cogitantes non recte? Exiguum et cum taedio est vita nostra. Ab hac mala fide sequluxuria ipsa describitur: Coronemus nos rosis, antequam marcescant; ubique relinqualatius luxuriam, quid sequitur? Occidamus pauperem justum : hoc est ergo dicere, Non est Deus. Lenia videbantur jam dudum loqui: Coronemus nos rosis, antequam marcescant. Quid delicatius,
Abbreviated transcription (Latin):
Salozyoꝯ istum uobiscum
tractandũ. quantũ dñs sugge¬
rit suscepimꝰ. Iubete fr̾s ut ue¬
limus. & orate ut possimus.
Siquid festinatione forte preter misero:
implebit inuob qͥ & nobis donare dignat᷑.
qđ dicere poterimꝰ. Titulus eiꝰ est infinem
malech sic̃ inhebreoꝵ int̾pretationibus
nominũ inuenimꝰ: uidet᷑ dicere ꝓpartu¬
riente. siue dolente. Qͥs autẽ in hoc scło par¬
turiat & doleat: agnoscunt fideles qͥa in¬
de st̃. Xp̃c hic parturit. xꝑc hic dolet. Ca¬
put ẽ. sursũ. menbra deorsũ. Neq enĩ ñ
parturiens & dolens diceret. saule saule.
qͥd me me ꝑsequeris. Quo ꝑsequente par¬
turiebat: eũ conuersũ parturire fecit.
Namq & ipse postea illuminatꝰ. & illis quȩ
ꝑ sequebat᷑ menbris insertꝰ: eadẽ caritate
p̃gnanᷤ dicebat. Filioli mei. qͦs iterũ partu

Expanded text:
salmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque et ipse postea illuminatus est, et illis quae persequebatur membris insertus, eadem charitate praegnans dicebat: Filioli mei, quos ite
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renȩ. Sed ille qͥ terrenꝰ est: etiã motus ẽ
idẽ. tanquã puluis quẽ ꝓiciet uentus a
facie t̾rȩ. Deniq qͥd in illis reprehendit᷑:
Non qͥa ista habuerint. nã & boni habent
ista.S qͥd: hoc intendite ne passim diui-¬
tes rep̃hendatis. & rursus ne de pauꝑtate
& egestate prȩsumatis. Si enĩ non ẽ. presu¬
mendũ de diuiciis. qͣntomagis non est
presumendũ de pauꝑtate.s de deo uiuo:
In quo gͦ isti notant᷑: Quia beatũ dixeruñ
populũ cui hȩc st̃.Ideo filu alieni. ideoos
eoꝵ locutũ est uanitatẽ. & dextera eoꝵ dex¬
tera iniquitatis. Tuautẽ qͥd: Beatus popłs

Expanded text:
ille qui terrenus est, etiam motus est, id est tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Denique quid in illis reprehenditur? Non quia ista habuerint; nam et boni habent ista: sed quid? Hoc intendite; ne passim divites reprehendatis, et rursus ne de paupertate et de egestate praesumatis. Si enim non est praesumendum de divitiis, quanto magis non est praesumendum de paupertate, sed de Deo vivo? In quo ergo isti notantur? Quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Ideo filii alieni, ideo os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Tu autem quid? Beatus populus
Abbreviated transcription (Latin):
S tu imponendo te qͦdã mͦ suꝑ ea: quȩ neces¬
se ẽ ut deorsũ eant: ñ illa facis. eẽ. suprabo¬
na. s tii cũ eis mergeris in mala. Propter
hoc sequit᷑ in psalmo. Dilexisti omĩa uerba
sũmersionis. f ripe gͦ te si potes asũ mersio¬
ne. Naufragiũ fugis & plunbũ amplecte¬
ris: Si ñuis mergi. tabulã apprȩhende lig¬
no portare. crux te ꝑdiicat. Tu uͦ qͥa doec
es idumeus. motus t̾renus. qͥd facis: Dile
tra fallatiȩ ẽ. lngua dolosa. aliud incor¬
de gestantiũ. aliud ore ꝓmentiũ. S inhis

Expanded text:
Sed tu imponendo te quodammodo super ea quae necesSed tu imponendo te quodammodo super ea quae necesse est ut deorsum eant, non illa facies esse supra bona, sed tu cum eis mergeris in mala. 11. vers. 6. Propter hoc sequitur in Psalmo, Dilexisti omnia verba submersionis. Eripe ergo te, si potes, a submersione. Naufragium fugis, et plumbum amplecteris! Si non vis mergi, tabulam apprehende, ligno portare, crux te perducat. Nunc vero quia Doech es Idumaeus, motus et terrenus, quid facis? Dilextra fallaciae est lingua dolosa, aliud in corde gestantium, aliud ore promentium. Sed in his
Abbreviated transcription (Latin):
uobis homines bona. hȩc & uos facite illis:
apud se habet unde nouerit. qͥa qđ inse
ñ uult fieri. ñ debet facere alteri. Dilexis¬
timalitiã suꝑ benignitatẽ. Iniq in ordi¬
nate ꝑuerse. uis leuare aquã suꝑ oleum:
Demerget᷑ aqua. oleũ suꝑ eminebit. Pone
subtenebris lucẽ. fugabunt᷑ tenebrȩ. lux
manebit. Suꝑ cȩlũ terrã uis collocare:
Pondere suo cadit t̾ra. in locũ suũ. Tu gͦ
mergeris diligendo malitiã suꝑ benigni¬
iniquitatẽ magisquã loqui equitatem.
Ante te ẽ. ȩquitas. ante te ẽ iniqͥtas. Unã
linguã habes. qua uis eã uertis. Quare gͦ
pocius adiniqͥtatẽ non adequitatẽ: Ci¬
bos amaritudinis ñ das uentri tuo. & ci¬
bos iniqͥtatis das linguȩ tuȩ. Maligne.
sicut eligis quo uescaris. sic elige qđ loqͣ¬
ris. Prepons g̃ imqͥtatẽ eqͥtati a prepo¬
nis malitiã benignitati. Tu quidẽ prȩponis.
s supra eẽ qͥd potest. nͥ benignitas & eqͥtas:

Expanded text:
vobis homines bona, haec et vos facite illis ; vobis homines bona, haec et vos facite illis ; apud se habet unde noverit, quia quod in se non vult fieri, non debet facere alteri . Dilexisti malitiam super benignitatem. Inique, inordinate, perverse vis levare aquam super oleum; demergetur aqua, oleum supereminebit. Ponere vis sub tenebris lucem; fugabuntur tenebrae, lux manebit. Super coelum terram vis collocare; pondere suo cadet terra in locum suum. Tu ergo mergeris diligendo malitiam super benigniiniquitatem magis quam loqui aequitatem. Ante te est aequitas, ante te est iniquitas: unam linguam habes, quo vis eam vertis; quare ergo potius ad iniquitatem, et non ad aequitatem? Cibos amaritudinis non das ventri tuo, et cibos iniquitatis das linguae tuae malignae? Sicut eligis quo vescaris, sic elige quod loquaris. Praeponis ergo iniquitatem aequitati, et praeponis malitiam benignitati: tu quidem praeponis, sed supra esse quid potest nisi benignitas et aequitas?
Abbreviated transcription (Latin):
uertit se ne uideat qđ uidere potest. Qͥd
enĩ de talib alio loco dictũ ẽ: Noluit intel¬
ligere. ut bene ageret. Nonenĩ dictũ est
ñ potuit. Noluit inqͥt intelligere. ut be¬
ne ageret. Clausit oculos a luce prȩsenti.
Et qͥd sequit᷑. Iniquitatẽ meditatꝰ est incu¬
bili suo. Hoc ẽ minteriore secreto cordis sui.
Tale hoc obicit᷑ huic dohec idumeo. maligno
corpori motui t̾reno. ñ ꝑmanenti. ñ cȩlesti.
Dilexisti malitiã suꝑ benignitatẽ. Namuis
nosse quã uideat malus utrunq. & illud
pociꝰ eligat. hinc se auertat: Quare clamat
qͣndo aliqͥd iniq patit᷑: Quare tunc exag¬
gerat qͣntũ potest iniqͥtatẽ & laudat beni¬
gnitatẽ. reprehendens eũ qͥ in illo oꝑatus
ẽ malignitatẽ suꝑ benignitatẽ : Sit gͦ re¬
gula sibi aduidendũ. De seipso iudicabit᷑.
Porro si faciat qđ scriptũ ẽ diliges ꝓximũ
tuũ tanquã te ipsũ. & quȩ uultis ut faciañ

Expanded text:
vertit se ne videat quod videre potest. Quid vertit se ne videat quod videre potest. Quid enim de talibus alio loco dictum est? Noluit intelligere ut bene ageret. Non enim dictum est, non potuit; sed noluit, inquit, intelligere ut bene ageret, clausit oculos a luce praesenti. Et quid sequitur? Iniquitatem meditatus est in cubili suo , hoc est in interiore secreto cordis sui. Tale quid objicitur huic Doech Idumaeo, maligno corpori, mortui terreno, non permanenti, non coelesti. Dilexisti malitiam super benignitatem. Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et illud potius eligat, hinc se avertat? Quare clamat quando inique aliquid patitur? Quare tunc exaggerat quantum potest iniquitatem, et laudat benignitatem, reprehendens eum qui in illo operatus est malignitatem super benignitatem? Sit ergo regula sibi ad vivendum: de seipso judicabitur. Porro si faciat quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ; et, Quae vultis ut faciant
Abbreviated transcription (Latin):
lis suis bene nobiscũ fecerunt id ẽ. de hisre¬
bus quas potest amputare uł radere illa no¬
uacula. Quia gͦ & de ipsis capillis boni ali¬
qͥd fieri potest. significauit & illa mulier
peccatrix. quȩ cũ fleuisset suꝑ pedes dñi. ca¬
pillis suis t̾sit. qͦs lacrimis rigauit. Qͥd signi¬
ficans: Quia cũ misertus fueris alicui: debes
& subuenire si potes. Cũ enim misereris: tan¬
quã lacrimas fundis. Cũ subuenis: capillis
tͥgis. Et si hoc cuicunq quanto magis pe¬
de quib dictũ ẽ. Quã speciosi pedes eoꝵ. qͥ
annuntiant pacẽ. qͥ annuntiant bona.
poralia. nunqͥd necessaria sempit̾na:. Dile
benignitas. ipsã diligeres. Non enĩ aliquid
eras erogaturus. aut qđ diligeres de longin¬
qua nauigatione allaturus eras. Iniqͥtas¬
elige. S forte habes oculũ. quo uideas ma¬
lignitatẽ. & ñ habes oculũ: quo uideas be¬
nignitatẽ. Ue iniquo cordi. Qđ peius est a¬

Expanded text:
lis suis bene nobis fecerunt, id est de his relis suis bene nobis fecerunt, id est de his rebus quas potest amputare vel radere illa novacula. Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest significavit et illa mulier peccatrix, quae cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos lacrymis rigavit . Quid significans? Quia cum misertus fueris alicujus, debes et subvenire, si potes. Cum enim misereris, tanquam lacrymas fundis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc cuicumque, quanto magis pede quibus dictum est, Quam speciosi sunt pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona !poralia; numquid necessaria sempiterna? 10. benignitas, ipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogaturus, aut quod diligeres de longinqua navigatione allaturus eras. elige. Sed forte habes oculum quo videas malignitatem, et non habes oculum quo videas benignitatem. Vae iniquo cordi! Quod pejus est, a
Abbreviated transcription (Latin):
hec homini meditanti in hac t̾ra regnũ cȩ¬
loꝵ. & fut᷑o in regno cȩloꝵ. & habenti secũ
Capillos rasura. caluũ factura ẽ. Et hoc adxꝑmꝑti
net. qͥ in loco caluarie crucifixus ẽ. Facit &
filiũ chore: qđ int̾prȩtat᷑ caluiciũ. Nam et¬
isti capilli: suꝑflua rerũ temporaliũ signi¬
ficant. Qui qͥdẽ capilli ñ suꝑflue facti sunt
adeo in corpore hominũ: s & aliqđ ornam̃¬
tũ. Tam̃ qͥa sine sensu precidunt᷑. illi qͥ ad
herẽt corde deo sic habent ista t̾rena tanꝗͣ
capillos. Sed &aliquando: aliquid boni de
capillis oꝑandũ est Quando frangis panẽ
esurienti. egenũ sine tecto inducis indomũ
tuã. si uideris nudũ uestis. postremo etiam
ipsi martires imitantes dñm sanguinẽ ꝓ
ȩccłia fundentes. audientes uocẽ illã sicut xp̃c
animã suã ꝓ nobis posuit. sic & nos debemus
ꝓfratrib animas ponere: quodã mͦ de capil¬

Expanded text:
ech homini meditanti in hac terra regnum coeech homini meditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum Capillos rasura, calvum factura est. Et hoc ad Chrinet, qui in loco Calvariae crucifixus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, sanguinem pro Ecclesia fundentes, audientes vocem illam, Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , quodammodo de capil
Abbreviated transcription (Latin):
nũ relinquere ñ potest. Interiꝰ inse ipse
seuit. &. tu exteriꝰ plagas inquiris: Inmo
ora ꝓillo. ut liberet᷑ a se. Ueruntam̃ ins
hoc psalmo fr̃s non oratio ẽ ꝓmalis. aut contͣ
malos s ꝓphetia qͥd sit euenturũ malis. Non
itaq putetis ex maliuolentia psalmũ aliqͥd
Tota potentia tua. & tota cogitatio iniqͥtatis
totadie. & meditatio malignitatis. & lin¬
gua tua sine int̾missione qͥd egit: Qͥd fecit:
Sicut nouacula acuta fecisti dolũ. Ecce qͥd fa¬
ciunt scĩs mali. Capillos radunt. Qd ẽ qͦd di¬
xi: Sis int̾ tales ciues ierłm qͥ audiant uocẽ
dnĩ sui. regis sui dicentis. nolite timere eos
qͥ corpus occidunt animã autẽ ñ possunt
occidere. qͥ audiant uocẽ quȩ mͦ ex euange¬
lio recitata ẽ. qͥd ꝓdest homini si totũ mun¬
dũ lucret᷑. se autẽ ipsũ detrimentũ faciat:
contempnunt omĩa presentia bona. insuꝑ
& ipsã uitã. Et qͥd factura ẽ nouacula do¬

Expanded text:
num relinquere non potest. Interius in se ipse num relinquere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius plagas inquiris? Imo ora Deum pro illo, ut liberetur a se. Verumtamen in hoc psalmo, fratres mei, non oratio est pro malis, aut contra malos, sed prophetia quid sit eventurum malis. Non itaque putetis ex malevolentia Psalmum aliquid rgo sequitur? Tota potentia tua, et tota cogitatio iniquitatis tota die, et meditatio malignitatis in lingua tua sine intermissione, quid egit? quid fecit? Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, qulio recitata est, Quid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Do
Abbreviated transcription (Latin):
inbonitate gloriant᷑. Primo ut ñ in se. sed
in dnõ glorient᷑. Deinde ut ea quȩ adedifi¬
cationẽ faciunt. studiose faciant. & talia
faciant: quȩ ualeant ad ꝑmanendum.
Quȩ aut̃ faciunt addestructionẽ: faciat̃
ꝓꝓcer disciplinã ꝓficientiũ. non ꝓpter op-¬
pressionẽ innocentiũ. huic gͦ potentie
cõparatũ corpus illud t̾renũ quare non
uallo. sine pausatione. & qͣndo ñ facis co¬
gitas. ut qͣndo aliquid mali ab est a mani-¬
b. a corde ñ absit. Aut facis malũ. aut dũ
non potes facere dicis malũ. hoc ẽ. maledi¬
cis. aut qͣndo nec hoc potes: uis & cogitas
malũ. Totadie gͦ id ẽ. sine int̾missione.
Expectamꝰ huic homini pęnã. Perpetua
sibi pȩna ẽ. Minaris ei. Tucũ ei minaris.
quo eũ uis mittere in malũ: Dimitte illũ
inse. Ut multũ seuiat: subsecturus es bes¬
tus. Inseipso peior ẽ bestiis. Bestia enim
lacerare corpus eiꝰ potest: ipse cor suũ sa¬

Expanded text:
in bonitate gloriantur: primo ut non in se, sed in bonitate gloriantur: primo ut non in se, sed in Domino glorientur; deinde ut ea quae ad aedificationem faciunt, studiose faciant, et talia faciant quae valeant ad permanendum; quae autem faciunt ad destructionem, faciant propter disciplinam proficientium, non propter oppressionem innocentium. Huic ergo potentiae comparatum corpus illud terrenum, quare non vallo, sine pausatione. Et quando non facis, cogitas; ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit: aut facis malum, aut dum non potes facere, dicis malum, hoc est, maledicis: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Tota die ergo, id est sine intermissione. Exspectamus huic homini poenam. Parva sibi poena est? Minaris ei: tu eum ei minaris, quo cum vis mittere in malum? Dimitte illum in se. Ut multum saevias, subjecturus es bestiis: in seipsum pejor est bestiis. Bestia enim lacerare corpus ejus potest: ipse cor suum sa
Abbreviated transcription (Latin):
licia. qͥ potens ẽ. idẽ. qͥ in malitia potens
ẽ. qͥd głatur: Opus ẽ. potentẽ ẽẽ. s inbo¬
nitate. ñ in malitia. Aliqͥd magnũ est
głari inmalitia: Edificare domũ pau¬
coꝵ ẽ. destruere multoꝵ. Quis ignauuꝰ potest.
Seminare frum̃ta. excolere segetẽ. expec¬
tare donec maturescat. & in eiꝰ fructu
in quo laborauit gaudere: paucoꝵ est.
Una scintilla omnẽ segetẽ incendere. qui¬
us potest. Susciꝑe infantẽ natũ. nutri¬
re. educare. ad iuuenilẽ ȩtatẽ ꝑducere:
magnũ officiũ est. Occidere illũ uno
puncto temporis: qͥ uis potest. Ergo ea
quȩ ad destructionẽ fiunt. facillime
tur. in bonitate głetur. Gloriaris. quia
potens es inmalo. Qd facturus es õpo¬
tens. qͥd facturus es. multũ te iactans: Mul¬
tũ tẽ iactas. Occisurus es hominẽ: Hoc &
scorpius. hoc & una febris. hoc & fungus
malus. huc cine redacta ẽ. omĩs potentia
tua. ut malo fungo ȩquetur: hoc gͦ faci¬
unt boni ciues ierłm: qͥ non inmalicia sed

Expanded text:
litia qui potens est? id est, qui in malitia potens est, quid gloriatur? Opus est potentem esse, sed in bonitate, non in malitia. Aliquid magnum est gloriari in malitia? Aedificare domum paucorum est, destruere quivis ignarus potest. Seminare frumenta, excolere segetem, exspectare donec maturescat, et in ejus fructu in quo laboravit gaudere, paucorum est: una scintilla omnem segetem incendere quivis potest. Suscipere infantem, natum nutrire, educare, ad juvenilem aetatem perducere, magnum officium est: occidere illum uno puncto temporis quivis potest. Ergo ea quae ad destructionem fiunt, facillime  : qui gloriatur, in bonitate glorietur. Gloriaris, quia potens es in malo. Quid facturus es, o potens, quid facturus es, multum te jactans? Occisurus es hominem: hoc et scorpius, hoc et una febris, hoc et fungus malus. Hucne redacta est omnis potentia tua, ut malo fungo coaequetur? Hoc ergo faciunt boni cives Jerusalem, qui non in malitia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ se putat stare. uideat ne cadat. Quare
cũ timore. Quia dicit alibi. Fr̃s si preocu¬
patus fuerit homo in aliquo delicto: uos
qͥ sp̃uales estis instruite huiusmodi in spũ
lenitatis. intendens de ipsũ. ne & tu dente¬
ris. Ergo iusti qͥ sunt mͦ. qͥ uiuunt exfide.
sic uident istũ dohec qͥd illi euenturum
sit: ut tam̃ timeant & sibi. Qͥd enĩ sunt
hodie sciunt: qͥd cras futuri sint nesciuinł.
Modo gͦ uidebt̃ iusti de timebunt. Quan¬
do autẽ ridebunt: Quando tͣnsierit im¬
qͥtas. qͣndo transuolauerit sic̃ iamex ma
gna parte transuolauit tempus incertũ.
Quando fugatȩ fuerint tenebrȩ huiꝰ scłi
inquib mͦ ñ ambulamꝰ. nͥ ad lucernam
scripturarũ. & ideo timemꝰ tanquã in
nocte. Ambulamꝰ enĩ ad ꝓphetiã de qͣ
dicit apłs petrus. Habemꝰ certiorẽ pro¬
pheticũ sermonẽ. cui benefacitis inten¬

Expanded text:
qui se putat stare, videat ne cadat . Quare, cum tremore? Quia dicit alibi: Fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens teipsum ne et tu tenteris . Ergo justi qui sunt modo, qui vivunt ex fide, sic vident istum Doech quid illi eventurum sit, ut tamen timeant et sibi: quid enim sunt hodie, sciunt; quid cras futuri sint, nesciunt. Modo ergo videbunt justi, et timebunt. Quando autem ridebunt? Quando transierit iniquitas, quando trtransvolavit tempus incertum, quando fugatae fuerint tenebrae hujus saeculi, in quibus modo non ambulamus nisi ad lucernam Scripturarum, et ideo timemus tanquam in nocte. Ambulamus enim ad prophetiam, de qua dicit apostolus Petrus: Habemus certiorem prophetiticum sermonem, cui bene facitis inten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Unde enĩ hoc facis ut uideas: Unde ꝓs¬
picis ut intelligas: Nonne corde: Sicorde
hoc facis xꝑiane. uide si sursũ cor habes.
Si surfũ cor habes: de cęlo int̾ram ꝓspicis.
ce qͥa hec dono di faciꝰ as̃ de cȩlo ꝓspexit suꝑ
filios hominũ. Illa gͥ questio ꝓ nr̃o modu

Expanded text:
est . Unde enim hoc facis ut videas, unde prosest . Unde enim hoc facis ut videas, unde prospicis ut intelligas? nonne corde? Si corde hoc facis, christiane, vide si sursum cor habeas. Si sursum cor habes, de coelo in terram prospicis. Et quia hoc dono Dei facis, Deus de coelo prospicit super filios hominum. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Hoc spugͦ quo cognoscimꝰ quȩ a
deo donata st̃ nob̃: discernimꝰ inter nos
& eos quib bȩc donata ñ sunt. Ex nobis
illos cognoscimꝰ. qͥa si nos aliqͥd bonum
habere ñ potusse intelligimꝰ nͥ illo do¬
nante & largiente aquo sunt omĩa bo¬
na: fimul uidemꝰ nichil tale posse ha.¬
bere eos. quib hȩc ds̃ non donauit. Ista
dinoscentia nob ex sp̃u dei ẽ. & ex eo qđ
uidemꝰ. hoc ds̃ uidet: qͥa id ds̃ facit ut ui¬
deamꝰ. hinc enĩ dictũ est & illud. Sp̃c enĩ
omĩa scrutat᷑. omĩa etiã altitudinẽ dei.
no ipsius tu facis: ille facere dr̃. qđ sine
illo ñ tu faceres. Ergo as̃ facere dr̃ cum
tu facis. De dono sp̃c filioꝵ quib donatꝰ
ẽ sp̃c dei. respiciunt suꝑ filios hominũ:
ut uideat si ẽ. intelligens aut requirens
deũ. S qͥa id dono dei & spũ dei faciunt:
ds̃ hoc facere dr̃ uelut ꝓspicere & uidere.
Quare autẽ de cȩlo.si hoc homines faciunt:
Qͥa dicit apłs. nr̃a autẽ conuersatio incȩł

Expanded text:
go quo cognoscimus quae a Deo donata sunt nobis, discernimus inter nos et eos quibus haec donata non sunt, et ex nobis illos cognoscimus. Quia si nos aliquod bonum habere non potuisse intelligimus, nisi illo donante et largiente a quo sunt omnia bona; simul videmus nihil tale posse habere eos quibus haec Deus non donavit. Ista dignoscentia nobis ex Spiritu Dei est; et eo quo videmus hoc, Deus videt; quia id Deus facit ut videamus. Hinc enim dictum est et illud, Spiritus enim omnia scrutatur, etiam altitudinem Dei : no ipsius tu facis, ille facere dicitur; quia sine illo tu non faceres. Ergo Deus facere dicitur, cum tu facis. De dono Spiritus filiorum, quibus datus est Spiritus Dei, respiciunt super filios hominum, ut videant si est intelligens aut requirens Deum: sed quia id dono Dei et Spiritu Dei faciunt, Deus hoc facere dicitur; velut prospicere et videre. Quare autem de coelo, si hoc homines faciunt? Quia dicit Apostolus, Nostra autem conversatio in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
& claritas hominũ ut flos feni. fẽnum.
aruit &. flos cecidit: uerbũ autẽ dñi ma¬
net in ȩternũ. Ecce ad qđ te teneas. aduer
bũ qđ manet in eternũ. Nam adfenum
aut ad florẽ feni si te tenueris: qm̃ fȩnũ
arescet & flos decidet: destruet te infinẽ
do illud uentilabrũ uenerit. & aceruus
paleȩ amassa fuerit separatꝰ: nonne mas¬
sa in horreo. & palea inigne:onne totꝰ
iste dohec adsinistrã stabit. qͣndo dictu¬
rus ẽ dñs. ite inignẽ ȩternũ. qͥ paratꝰ est¬

Expanded text:
minis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit; verbum autem Domini manet in aeternum . Ecce quo te teneas, ad quod manet in aeternum. Nam ad fenum et ad florem feni si te tenueris, quoniam fenum arescet, et flos decidet, destruet te Deus in do illud ventilabrum venerit, et acervus paleae a massa separatus fuerit. Nonne massa in horrea, et palea in ignem ? Nonne totus iste Doech ad sinistram stabit, quando dicturus est Dominus, Ite in ignem aeternum qui parat
Abbreviated transcription (Latin):
& timebunt. & suꝑ eũ ridebunt. Quan¬
do timebunt. qͣndo ridebunt: Intelli¬
gamus gͦ & discernamꝰ duo ista tc̃pora. satis
utiliter cimendi & ridendi. Qmdiu enĩ fu¬
mus in hoc scło. ñdum ẽ. ridendũ. ne postea
ploremus. Legimꝰ quid seruet᷑ infinẽ: huic
dohec: Legimꝰ. & qͥa intelligimꝰ. & credimꝰ:
uidemꝰ. s timemꝰ. hoc gͦ dictũ est uidebuñ¬

Expanded text:
et timebunt, et super eum ridebunt. Quando timebunt? quando ridebunt? Intelligamus ergo et discernamus duo ista tempora satis utiliter timendi et ridendi. Quamdiu enim sumus in hoc saeculo, nondum est ridendum, ne postea ploremus. Legimus quid servetur in finem huic Doech; legimus, et quia intelligimus et credimus, videmus, sed timemus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
adopus regni cȩloꝵ tanquã mnercenna¬
rii assũpti st̃: apłs gaudet de illis & dicit.
Sunt qͥ ꝑ inuidiã & contencionẽ xꝑm an¬
nuntiant. ñ caste existimantes tribulati¬
onẽ se suscitare uinculis meis. Qd enim:
Dũ omnim᷑ siue ꝑoccasionẽ. siue ꝑuerita¬
cens. Pharisei & scribȩ: suꝑ cathedrã moy¬
si seder. Quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faci¬
unt: facere nolite. Dicunt enĩ.&. ñ faciunt.
Quȩ dicunt ꝑtinent ad dauid: quȩ faciunt
ꝑtinent ad dohȩc. ser illos me audite. illos
imitari nolite. Ista duo genera hominũ:
sunt hodie int̾ra. De his duob generib
hominũ: cantat psalmꝰ iste. Habet autẽ¬

Expanded text:
ad opus regni coelorum, tanquam mercenaad opus regni coelorum, tanquam mercenarii assumpti sunt, Apostolus gaudens de illis dicit: Sunt qui per invidiam et contentionem Christum annuntiant non caste, existimantes tribulationem se suscitare vinculis meis. Quid enim dum omni modo sive per occasionem sive per veritacens: Pharisaei et Scribae super cathedram Moysi sederunt. Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt . Quae dicunt, pertinent ad David; quae autem faciunt, pertinent ad Doech. Per illos me audite, illos imitari nolite. Ista duo genera hominum sunt hodie in terra. De his duobus generibus hominum cantat psalmus iste. 5. ve
Abbreviated transcription (Latin):
ues regni t̾reni & aliquando. nã & hoc ta¬
cendũ non ẽ: quodã mͦ regnũ terrenũ an¬
gariat ciues regni cȩloꝵ: & regnũ cȩleste
angariat ciues regni terreni. Utrunq uo¬
bis de scriptura dei demonstramꝰ. Daniel
& tres pueri in babilonia prepositi sunt ne¬
gociis regis. Ioseph inȩgipto scd̃s arege: po¬
situs est administrare rem publicã De qua
re publica: erat ille popłs dei liberandus.
In ipsa re publica: angariã quodã mͦ facie¬
bat ioseph: sicut illi tres pueri. sicut dani¬
el. Manifestũ ẽ. gͦ qđ usurpat sibi ad oꝑa
sua idẽ ad oꝑa regni sui ñ ad facta sua
mala regnũ terrenũ ciues regni cȩloꝵ.
Qͥd regnũ cȩloꝵ quomͦ usurpat in hoc scło
ad tempus ciues regni t̾rem: Nonne de
his apłs dicit. qđ non caste ęuangłium an¬
nuntiabant. s t̾rena desiderantes regnũ ce¬
loꝵ predicabant: Fua querebant: & xp̃m
annuntiabant. Et ut noueris qͥa & ipsi

Expanded text:
ves regni terreni, et aliquando nam et hoc taves regni terreni, et aliquando nam et hoc tacendum non est quodammodo regnum terrenum angariat cives regni coelorum, et regnum coeleste angariat cives regni terreni. Utrumque vobis de Scriptura Dei demonstrabimus. Daniel et tres pueri in Babylonia praepositi sunt negotiis regis : Joseph in Aegypto secundus a rege positus est administrare rempublicam , de qua republica erat populus ille Dei liberandus: in ipsa republica angariam quodammodo faciebat Joseph, sicut illi tres pueri, sicut Daniel. Manifestum est ergo quod usurparat sibi ad opera sua, id est ad opera regni sui, non ad facta sua mala, regnum terrenum cives regni coelorum. Quid et regnum coelorum, quomodo usurpat in hoc saeculo ad tempus cives regni terreni? Nonne de his Apostolus dicit, quod non caste Evangelium annuntiabant, sed terrena desiderantes regnum coelorum praedicabant; sua quaerebant, et Christum annuntiabant? Et ut noveritis quod et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Duȩ ꝑsonȩ.s tam̃ unũ genus hominum.
Proinde inisto tempore & inisto scło. uidea¬
mus hȩc duo genera: ut ꝑtineat ad utili¬
tatem nr̃ãm uł qđ cantamus uł qđ cantari
attendite : qͣm mystica sint. Dohec: interp̃¬
catur motus. Idumeus: int̾ pretat᷑ t̾renus.
am uidetẽ q̃le genus hominũ significet do¬
hec iste motus: non gͦ per seuerans in eter¬
num. s emigrandus t̾renus. Qͥd expectas
de homine t̾reno aliquos fructꝰ: Celestis
homo erit in ȩternũ. Est gͦ regnũ terrenu
ut breuiter dicã. & cito insinuẽ hodie in
isto scło: uͥ est & regnũ celeste ꝑegrinum.
Habet ciues suos utrunq regnũ. & regnum
t̾renũ. & regnũ cȩleste. Regnũ eradicandũ.
regnũ ĩ eternũ plantandũ. Modo in hoc
scło. ciues utriusq regni ꝑmixti st̃. Cor¬
pus regni t̾rtni᷑ &. corpus regni celestis cõ¬
mixtũ est. Regnũ celestȩ gemit inter ci¬

Expanded text:
duae personae, sed tamen unum genus hominum. duae personae, sed tamen unum genus hominum. Proinde in isto tempore, et in isto saeculo videamus haec duo genera, ut pertineat ad utilitatem nostram, vel quod cantamus, vel quod cantari attendite quam mystica sint. Doech interpretatur Motus: Idumaeus interpretatur Terrenus. Jam videte quale genus hominum significet Doech iste motus: non ergo perseverans in aeternum, sed emigrandus. Terrenus: quid exspectatis de homine terreno aliquos fructus? Coelestis homo erit in aeternum. Est ergo regnum terrenum, ut breviter dicam et cito insinuem, hodie in isto saeculo, ubi est et regnum coeleste. Peregrinos habet cives suos utrumque regnum, regnum terrenum et regnum coeleste, regnum eradicandum et regnum in aeternum plantandum. Modo in hoc saeculo cives utriusque regni permixti sunt: corpus regni terreni, et corpus regni coelestis commixtum est. Regnum coeleste gemit inter ci