comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ infirmitas humanȩ intelligen¬
tiȩ ad ea quȩ crede iubetur. compre¬
henda ñ sufficit. sacri eloquii auctors¬
tatẽ interim fouenda ẽ. ñ ratione humana
discutienda. Qua ꝓpter ea quȩ a scĩs patrib
discrectione trium ꝑsonarum in deitate utia.
scđm catholicȩ u̾itatis firmam̃tũ iam dicta ft̃.
in medium ꝓferre libet. nichil de nr̃o addici¬
entes. ut pote qui nec sufficientes inuenimur
ad ea quȩ dicta sunt ab illis.
Augustinus ad

Expanded text:
uia vero infirmitas humanae intelligentiae ad ea quae credere jubetur comprehendenda non sufficit, sacri eloquii auctoritate interim fovenda est, non ratione humana discutienda. Quapropter ea quae a sanctis Patribus de discretione trium personarum, in deitate una, secundum catholicae veritatis firmitatem jam dicta sunt, in medium proferre libet, nihil de nostra adjicientes, utpote, qui nec sufficientes invenimur ad ea, quae dicta sunt ab illis. Augustinus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceutiȩ iuicite titillationẽ alquo m fuisse
eut dicat aut credat. quia si uel aliqͣm p̾ue
delectationis radicẽ. aut motum concupis¬
cetidi inordinatũ in ula fuisse dicereniis:
ꝓeficto ab omi uicio ułam negaremus. deti¬
osttem licnm nundaret. si uicĩ portares:¬

Expanded text:
centiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, centiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inordinatum in illa fuisse diceremus, profecto ab omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum falsa s horrenda etiã blasphemare
non tuuerunt. Quia enim apłe ait. ñ habe¬
mus pontificem qui non possit compati ifirmi¬
tatib nr̃is. temptatũ autem ꝑ omnia. asseru¬
it humanũ affeccum in xp̃o motus etiã uicio¬
rum sensisse. absq consensu tam̃ rationis. scdm
eam concupiscendi infirmitatẽ qua nos qui
peccatores sumus. ex illa originau corrupde¬
ne quã portamus. illicitos appetitus et motꝰ
concupiscentiȩ surgentis. et uicii temptan¬
tis delectationẽ. etiam inuiti sentire solemꝰ.
Hos autẽ motus idcireo xp̃m in carne sua
uoluntarie sustinuisse. ut quasi ulis temptan¬
tib resistendo uictor existeret: quatuiset
sibi temptationẽ uiciorũ suꝑando. pmiñe
iusticiȩ ad quireret. et nob̾ in temptacione
posttis. resistendi et uincendi in semet rpso
exemplum formaret.S. absit a sensu apiano.
ut ullam in illa carue sacrosca agni imna¬
cuiati. inordinatȩ delectationis et ooneupis¬

Expanded text:
non solum falsa, sed horrenda etiam blasphemare non solum falsa, sed horrenda etiam blasphemare non timuerunt. Quia enim Apostolus ait: Non habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris; tentatum autem per omnia ; asserunt humanum affectum in Christo; motus etiam vitiorum sensisse, absque consensu tamen rationis, secundum eam concupiscendi infirmitatem qua nos qui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentantis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immaculati inordinatae delectationis et concupis
Abbreviated transcription (Latin):
nuisse. S ñ attendunt quanta absurditas eiꝰ¬
modi assertionẽ consequat᷑. Quomͦ enĩ in xp̃o
uera compassio fuit. si uera passio ñ fuit: cmͦ
stabit qđ dicit ꝓpħa. uere langores nr̃os ipse
tulit. et dolores nr̃os iyse portauit : Si xp̃c in cru¬
ce dolorẽ passus non fuit. quare tantoꝑe calicẽ
passionis transferri a se postulauit: Quid sibi
uoluit sanguis ille desudans. angustiam immi¬
nentis mortis contestatꝰ : Quid sibi uoluit qđ
ipse xp̃c et infirmitatẽ scdm quã caro passionẽ
timuit. et uoluntatẽ scđdm quã spc̃ ꝓmptus
infirma : Isti gͦ qui negant in saluatorẽ scđ̾m
infirmitatẽ carnis ueram fuisse passionem.
quantũ in se ẽ eam quȩ ꝑ passionẽ xp̃i facta¬
ẽ negare coniuncuntur. redemptionẽ. Sunt
alii. qui ñ mori dem̃tia de affectib humanis
in xp̃o. quos scdm ueritatem naturȩ cum hu¬
manitate et in humanitate suscepit: quȩdam

Expanded text:
nuisse. Sed non attendunt quanta absurditas ejunuisse. Sed non attendunt quanta absurditas ejusmodi assertionem consequatur. Quomodo enim in Christo vera compassio fuit, si vera passio non fuit? Quomodo stabit quod dicit propheta: « Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . » Si Christus in cruce dolorem passus non fuit, quare tantopere calicem passionis transferri a se postulavit? Quid sibi voluit sanguis ille desudans, angustiam imminentis mortis contestatus? Quid sibi voluit quod ipse Christus in infirmitate, secundum quam caro passionem timuit, et voluntate, secundum quam spiritus promptus caro autem infirma? » Isti ergo qui negant in Salvatore secundum infirmitatem carnis veram fuisse passionem, quantum in se est, eam quae per passionem est, negare convincuntur redemptionem. Sunt alii qui non minori dementia de affectibus humanis in Christo quos secundum veritatem naturae cum humanitate et in humanitate suscepit quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Unde constat qđ xp̃o homini a pͥncipio
ñ solum ula inimortalitas debebat᷑. quã pͥmus
homo habuit ante p̃uaricationẽ. s illa quoq
quã nunc scd̾s habet. pꝰ resurrectionẽ: ut inde¬
licet sicut ex consorcio deitatis sp̃u confirmat
erat. ad u̾itatẽ ut peccare ñ posset. ita quoq
ex merito uirtutis carne confirmat᷑ eẽt ad in¬
corruptionẽ ut mori non posset. S quia caro
peccatrix a pena peccati libari non potuit. nͥ
eius caro quȩ sine peccato erat. pateretur: in¬
firmitatẽ. passibilitatis et mortalitatis in car¬
ne assumpta retinuit potestate. sustutuit uo¬
luntate. non passus ẽ necessitate. De sensii autẽ
passionis in carne. xp̃i quidã male sensisse inue¬
niuntur. asserentes carnẽ illam in bmnib nis
quȩ in ea et circa eã exhibita sunt passionis ge¬
nera. similitudinẽ passionis et doloris suscepis¬
se. s nullum omĩto dolorẽ aut passionẽ susti¬

Expanded text:
posset. Unde constat quod Christo homini a principio posset. Unde constat quod Christo homini a principio non solum illa immortalitas debebatur, quam primus homo habuit ante praevaricationem, sed illa quoque quam nunc secundus habet post resurrectionem, ut videlicet sicut ex consortio Deitatis spiritu confirmatus erat ad veritatem, ut peccare non posset, ita quoque ex merito virtutis carne confirmatus esset ad incorruptionem, ut mori non posset. Sed quia caro peccatrix a poena peccati liberari non potuit, nisi ejus caro quae sine peccato fuit, pateretur infirmitatem passibilitatis et mortalitatis in carne assumpta, retinuit potestate, sustinuit voluntate, non passus est necessitate. De sensu autem passionis in carne Christi quidam male sensisse inveniuntur, asserentes carnem illam, in omnibus his quae in ea et circa eam exhibita sunt passionis genera, similitudinem quidem passionis et doloris suscepisse, sed nullum omnino dolorem aut passionem susti
Abbreviated transcription (Latin):
mor non potuisset: atq ita in obedieutia pȩ¬
nam debitam ñ hab̾et. nec se recognosceret ali¬
quardo peccator si mortuus intus semꝑ fors
urueret. Icem si ex necesfitate mortat finsser.
etiam inobedientia ꝑsistens mori debilulee
ss onouste sĩne cuspa pumiretur. si ñ peceans
moreretur. Quappt̃ quia ꝓbandus erat. utr
in obedienta psisteret expectabat᷑. Caro quoq
ri poterat. et scđ̃m aliquid immortał erat. quia
poterat non mori: quatinus ex eo qđ mori pote¬
rat. moreretur si peccaret. et ex eo similiter quod
ñ mori poterat. ñ moreretur: si inobedientia
ꝑseueraret. Up̃c autẽ homo quia ꝑfectꝰ ap̾nei¬
pio et ꝓbatus inuentꝰ ẽ: ad ꝑfectionẽ uł ad ꝓ¬
bationẽ expectatꝰ ñ ẽ. Et iccirco sicut lhrum
arbitrium habuit nec tam̃ ita ut peccare pos¬
set: ita quoq et immortalitatẽ quantũ in se
erat hab̾e debuit. et ita ut mori omĩno non

Expanded text:
mori non potuisset, atque ita inobedientia poemori non potuisset, atque ita inobedientia poenam debitam non haberet. Nec se recognosceret aliquando peccator, si mortuus intus semper foris viveret. Item: si ex necessitate mortalis fuisset, etiam inobedientia persistens mori debuisset, et injuste sine culpa puniretur, si non peccans moreretur. Quapropter quia probandus erat et utrum inobedientia persisteret exspectabatur, caro quoque mori poterat; et secundum aliquid immortalis erat quia poterat non mori, quatenus ex eo quod mori poterat moreretur si peccaret, et ex eo similiter quod mori non poterat, non moreretur si in obedientia perseveraret. Christus autem homo quia perfectus a principio et probatus inventus est ad perfectionem vel ad probationem, expectatus non est, et idcirco sicut liberum arbitrium habuit, nec tamen ita ut peccare posset ita quoque et immortalitatem, quantum in se erat, habere debuit, et ita ut mori omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
culpa assumpsit. penam quoq mortalitatis
et passibilitatis infirmitatẽ ñ assumpsisse. s
eam ñ solum supͣ id qđ nos sumus mortales.
quia peccator non erat. s sup̃ id etiã quod pͥm̾
homo ante peccatum fuit. quia ꝓbandus ñ
erat a pͥma conceptione gła immortalitatis
induisse. Primus quippe hono quia ꝓbandꝰ
erat. talis eẽ debuit. qui et peccare et ñ pecca¬
re potuisset: ut uoluntatis ñ necessitatis eẽt
utrũq Neq enim uł obedienti meritum. uł
ñ obedienti culpa eẽ potuisset: nisi et obedien¬
tia et p̃uaricatio uoluntaria fuisset. Itaq qͥa
ad ꝓbationẽ utͥnq uoluntas eius expectabat᷑:
ad utrũq ei possibilitas prestabatur. Quia iã¬
et peccandi et ñ peccandi possibilitatẽ habuit
oportebat ut et moriendi et non moriendi pos¬
sbilitatẽ haberet. Si enim ex necessitate mi¬
mortauis fuissec. etiã preuaricator et peceator.

Expanded text:
culpa assumpsit, poenam quoque mortalitatis culpa assumpsit, poenam quoque mortalitatis , passibilitatisque infirmitatem, non assumpsisse; sed eam non solum super id quod nos sumus mortales, quia peccator non erat, sed super id etiam quod primus homo ante peccatum fuit, quia probandus non erat a prima conceptione gloriam immortalitatis induisse. Primus quippe homo quia probandus erat, talis esse debuit, qui et peccare et non peccare potuisset, ut voluntatis non necessitatis esset utrumque. Neque enim vel obedienti meritum, vel non obedienti culpa esse potuisset, nisi et obedientia, et praevaricatio voluntaria fuisset. Itaque quia ad probationem est utrumque voluntas ejus exspectabatur, ad utrumque ei possibilitas praestabatur. Quia ergo peccandi et non peccandi possibilitatem habuit, oportebat ut et moriendi et non moriendi possibilitatem haberet. Si enim ex necessitate immortalis fuisset, etiam praevaricator et peccator
Abbreviated transcription (Latin):
passibilitatem et sensum et affectum.
e carne uerbi hoc pͥmum cõmemorare
oportet: quod illam ab ipsa conceptio
mus. ut eam u̾bum ipsum lib̾am ꝓrsus et un¬
munẽ ab omi peocato assumeret. plena tantũ
peccati. uoluntate non necessitate asfum̃tis
remanente : ut dum ista in saluatore sine cul¬
pa pateretur. illa quȩ in saluandis ꝓ culpa
pene obnoxia fuerat libaretur. De hac itaq
pena passibititatis siue mortalitatis querunt
quidam. quomͦ in carne saluatoris erat. S
facile ẽ scire. quomͦ caro illa quandui in mas¬
sa generis humani sub originali delicto fuit:
pęnam quoq p̃uaricationis qua totũ tenebat᷑.
in toto ipso ex necessitate sustinuit. Postqͣm
autem a toto ipso singłarit̃ diuisa ẽ: ut nec
in ipso eẽt. nec cum ipso in causa participaret.
iam nichil pene debuit. quia culpȩ nil habu¬
it. Itaq quantum in ipsa fuit. ñ debuit susti¬
nere penam. quandã iã non habuit culpam.
Poterat gͦ iuste saluator in carne sua quã sine

Expanded text:
passibilitatem; et sensum et affectum. De carne Verbi hoc primum commemorare oportet quod illam ab ipsa conceptionmus, ut eam verbum ipsum liberam prorsus, et immunem ab omni peccato assumeret; poena tamen peccati voluntate non necessitate assumentis remanente, ut, dum ista in Salvatore sine culpa pateretur, illa quae in salvandis pro culpa poenae obnoxia fuerat, liberaretur. De hac itaque poena passibilitatis sive mortalitatis quaerunt quidam, quomodo in carne Salvatoris erat. Sed facile est scire quomodo caro illa, quandiu in massa generis humani sub originali debito fuit, poenam quoque praevaricationis qua totum tenebatur in toto ipso ex necessitate sustinuit. Postquam autem a toto ipso singulariter divisa est, ut nec in ipso esset, nec cum ipso in causa participaret, jam nihil poenae debuit, quia culpae nil habuit. Itaque quantum in ipsa fuit, non debuit sustinere poenam, quando jam non habuit culpam. Poterat ergo juste Salvator in carne sua quam sine
Abbreviated transcription (Latin):
orimus papa constituit cereũ mag¬
num in sabb̃o paschȩ benedici. quẽ
diaconus accepta benedictione a
sacerdote benedicit. Hic cereus xp̃m desig¬
nat. in cera humanitatẽ. in igne diuinita¬
tem. Qui cathecuminos ad baptismum
precedit illuminans. sic̃ olim colũpna ig¬
nis filios israel mare rubrum transeuntes.
precessit ꝑ ignẽ illuminans et obumbrans
ꝑ mibem. Sub eadem figura iuxta consu¬
etudinẽ antiqͣm in die paschali in ȩccłia
romana agni cerei benedicunt᷑. et popło
distribuuntur

Expanded text:
ozimus papa constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem antiquam in die paschali in Ecclesia Romana agni cerei benedicuntur, et populo distribuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
despiciunt. In lectione non uerba: s ueritas ẽ
amanda. Sepe autem reperitur simplicitas ueri¬
dica et composita falsitas: quȩ hominẽ suis erro¬
rib illicit. et ꝑ linguę ornamenta laqueos dul-¬
oes asꝑgit. Nichil aliud agit amor mundanȩ
scientie: nisi extollere laudib hominũ. Nam qͣu¬
to maiora fueruie litteraturȩ studia: tanto animꝰ
arrogantie fastu inflatꝰ maiori intumescit iactan¬
tia. Unde et bene psalmꝰ ait. Quia non cognoui
litteraturam: introibo in potentias domini.
Simpliciorib litteris: non est preponendus fucꝰ
gramatice artis. Meliores sunt enim cõmunes
litterȩ quia simpliciores: et ad solam utilitatẽ
legentium ꝑtinentes. Ilȩ uero nequiores:. quia
ingerunt hominib ꝑniciosam mentis elationẽ.¬
Meliores ẽẽ grãmaticos: qͣm hereticos. Heretici
enim: haustum letiferi suoi. hominibus ꝑ¬
suadendum ꝓpinant. Grãmaticoꝵ autẽ doctri¬

Expanded text:
despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibMeliores sunt grammatici quam haeretici. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Grammaticorum autem doctri
Abbreviated transcription (Latin):
plici sermone conseripti sunt: ut non in sapientia
uerbi s in ostensione sp̃c homines ad fidem ꝑduce¬
rentur. Iam si dialecticȩ acuminis uersucia. aut
rechoricȩ artis eloquentia editi ẽẽnt: nequatuam
putaretur fides xp̃i in dei uirtute. s in eloquen¬
tiȩ humanȩ arguientis consistere. Nec quemqͣm
crederemꝰ ad fidem diuino inspuamine ꝓuocari.
s pociꝰ uerboꝵ calliditate seduei. Oniis seculariᷤ
doctͥna spumantibꝰ uerbis resonaus. ac se ꝑ eloquen¬
tiȩ tumorem attollens: ꝑ doctͥnam simplicem et
humilem xp̃ianam euacuata ẽ. Sic̃ scriptum ẽ.
Nonne stultam ds̃ fecit ds̃ sapientiam nuius num-
di : Fastidiosis atq loquacib scripturȩ sc̃ȩ minꝰ
ꝓpt̃ sermonẽ simplicem ualent. Gentili enun elo¬
quentiȩ comparata: uidetur illis indigna. Quod
si animo humili misteria eius intendant: confe¬
stim aduercunt quantum excelsa funt quȩ mu illis

Expanded text:
plici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia plici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis
Abbreviated transcription (Latin):
menta legere poetarum. quia ꝑ oblectamenta mn ani¬
um fabularum mentẽ exeitant ad incentiua libidi¬
num. Non enim solum thura offerendo demonib
immolat᷑ : s etiam eoꝵ dicta libentius capiendo.
Quidam plus meditari delectantur gentilium di¬
cta ꝓpt̃ tumentẽ et ornatum sermonem: quam
seripturam sc̃am ꝓpt̃ eloquium humile. S quid
ꝓdest ininundanis doctrinis ꝓficere et inanesce¬
re in diuinis: Caduca sequi figinenta et celestia
fastidire inysteria : Cauendi sunt igitur tales libri:
et ꝓpter amorẽ scãrum scripturarum penit᷑ uitan
di. Gentilium dicta exterius uerboꝵ eloquentia
nitent: uiteriꝰ uacua uirtute sapientiȩ manent.
Cioquia autem sacra exterius incompta uerbis
apparent. intrinsecus autem misterioꝵ sapientia
fulgent. Unde et apłe. Habemus inquit thesaurũ
istum inuasis fictilib Sermo quippe dei occultũ
habet fulgorem sapientiȩ et ueritatis: repositum
in uerborum uilissimis uasculis. Ideo libri sci sun¬

Expanded text:
menta legere poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti sim
Abbreviated transcription (Latin):
qd traditori suo dñs ad notandum eum bucel¬
lam intinetam dedit. consuetudo habet ut
corpꝰ xp̃i fideles intinctum non accipiant.
Quod agnus pascalis figura corꝑis xp̃i fuit.

Expanded text:
quod traditori suo Dominus, ad notandum eum, buccelquod traditori suo Dominus, ad notandum eum, buccellam intinctam dedit, consuetudo habeat ut corpus Christi fideles intinctum non accipiant. CAP. V. Quod agnus paschalis figura corporis Christi fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt et hoc utrum corpus xp̃i illud
fuisse credendum sit. quod ipse tradi-¬
tori suo ꝑ intinctam pucellam porrex̃.
Cum intinxisset inquit iħc panẽ. dedit uidȩ
symonis scariothis. s ut dicit beatus augusti¬
nus non sicut putant quidã negligent̃ legen-¬
tes. tunc iudas corpꝰ xp̃i accepit. Intelligendũ
est enm qđ iam omnib eis distribuerat sa¬
cram̃tum corꝑis et sanguinis sui uͥ et ipse
sime narrat. Ac deinde ad hoc uentum ẽ uͥ scd̾m
narrationẽ ioħis aꝑtissime ꝑ bucellam tinctã
atq porrectam suum expͥmit traditorem.
fortassis ꝑ panis tinctionem illius significans
fictionem. Non enim omnia quȩ tinguntur
abluuntur : s ut inficiantur non nulla tin¬
guntur. Si autẽ bonum aliquid significat
hec tinctio : eidẽ bouo ingratum ñ in merito
ẽ secuta damꝑnatio. Et hec quidẽ sunt u̾ba
beati augustini suꝑ eo quod quesitum ẽ : si¬
iuidas in bucella corpꝰ xp̃i accepit. Ex eo tam̃

Expanded text:
erunt et hoc utrum corpus Christi illud fuisse credendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxisset, inquit, Jesus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis . Sed, ut dicit beatus Augustinus, non sicut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam eis omnibus distribuerat sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse sime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est ubi secundum narrationem Joannis apertissime per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem: fortassis per panis tinctionefictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquod significat haec tinctio, eidem bono ingratum, non immerito est secuta damnatio; et haec quidem verba sunt beati Augustini, super eo quod quaesitum eJudas in buccella corpus Christi accepit. Ex eo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uo funt tempora. ab altissimo
prestituta: in quibus datur ho
minib duplex remissio pecca¬
torũ. Est namq remissio publi¬
ca: et est remissio pͥuata. Publi¬
ca tempus suum habet: pͥuata
suum exercet tempus. In publica fons indul¬
gentiȩ : in pͥuata fructꝰ ẽ penitentiȩ. In illa do¬

Expanded text:
uo sunt tempora ab Altissimo praestituta, in quibus datur duplex hominibus remissio peccatorum. Est namque remissio publica et est remissio privata. Publica tempus suum habet, privata suum exercet tempus. In publica fons est indulgentiae, in privata fructus est poenitentiae. In illa do
Abbreviated transcription (Latin):
surgens ad sensibilia. a sensibilibꝰ surgens ad rationa¬
bilia. a rationabilibꝰ surgens ad creatorem. Intelligibi¬
lia: ꝑ se collaudant dm̃. Inrationabilia et insensibilia.
non ꝑse s ꝑnos: dum ea consid̾antes dm̃ laudamus.
S ideo dicuntur laudare ipsa. quia eandem laudem
earum parturit causa. Dixerunt antiqui qđ nichil tã
hebe sit: qđ non sensum habeat indm̃. hinc ẽ illud:
quod silice duro seitilla exeutitur. Et si ignis in saxo
utiq ibi sensui sentitur ubi se uita ñ sentit .u. Quod

Expanded text:
surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad rationasurgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad rationabilia, atque a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem earum parturit causa. Dixerunt antiqui quod nihil tam hebes sit quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utique ibi sensus sentitur ubi se vita non sentit. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudine agnoscatur creator.
epe ad incorpoream creatoris inagnitudinẽ.¬
creaturarũ corporea magnitudo componit᷑:
ut magna considentur ex paruis. et ex usibi¬
libꝰ inuisibilia estimentur: atq ex pulchritudine fa¬
ctorum. effector oꝑum agnoscatur. Non tam̃ parili¬
tate consimili: s ex quadam subdita et creata sp̃e
boni. Sic̃ ars in artifice retorquet laudẽ. ita rerum
creator ꝑ creaturam snam laudatur: et quanto sit
excellentior. ex ipsa oꝑis conditione monstratur. Ex
pulchritudine circunscͥptȩ creature: pulchritudi¬
uem suam quȩ circum scbi nequit facit ds̃ intelligi.
ut ipsis uestigus reu̾tatur homo ad dm̃ quibꝰ au̾sus
est. ut quia ꝑ amorem pulchritudinis creaturȩ a cre¬
atoris forma se abstulit. rursum ꝑ creaturȩ decorem:
ad creatoris pulchritudinẽ reuertatur. Quibdam
gradib intelligentiȩ ꝑ creaturam ꝓgreditur homo
ad intelligendtum dm̃ creatorẽ. idẽ ab insensibilib

Expanded text:
pulchritudine agnoscatur creator. 1. Saepe ad incorpoream Creatoris magnitudinecreaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine 121 factorum effector operum agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. 2. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum Creator per creaturam suam laudatur; et quanto sit excepulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinem revertatur. Quibusdam gradibus intelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dilig̾et. ⁊m eo ipso docit. ut sibi dilig̾et.
qr om̃is qͥ bonũ suũ diligit sibi diligit. Quia uͦ¬
ñ om̃is qui honũ alt̾iꝰ diligit illi diligit cuius
bonum diligit. post duectionẽ dĩ statim sub¬
uinxit dilectionẽ ꝑximi ũ hoc homo ꝓxcimo
suo cuꝑet diligendo illum quod sibi diligendo

Expanded text:
Deum diligeret, et in eo ipse dixit ut sibi diligeret, Deum diligeret, et in eo ipse dixit ut sibi diligeret, quia omnis qui bonum suum diligit, sibi diligit. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illi diligit cujus bonum diligit; post dilectionem Dei statim subjunxit dilectionem proximi, ut hoc homo proximo suo cuperet diligendo illum, quod sibi diligendo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cuꝑes ꝓdenno tuo. Disturcit gͦ scͥptura dilec¬
tionẽ istam scđm illã q̃ in aliis ⁊ de aliis bonis
ẽ dilectionẽ. pͥmum p̃cipiens hominũ ut dm̃
diligat. intendens utiq ut ineo ipso se ipsum
diligat. qr dilig̾e se ipsũ ñ alud ẽ. quã bonũ
suũ dilige. ⁊ bonũ suũ dilig̾e ñ aliud quã sibi
qui bonũ suum diligit. sibi cdiligit. ⁊ rursũ qr
om̃is qͥ dm̃ diligit bonum suum diligit coustat
ꝓfecco qr nemo dm̃ diligit. qui sibi illum ñ di¬
ligit. ⁊ om̃ĩs qui diligit. sibi diligit q desidat.
⁊ hab̾e cupit quẽ diligit. Itẽ qi ñ omis qui bo¬
num alterius ailigit. illum diligit cuns honũ
diligit. qr ñ illi ciligit bonũ qđ diligit. Distin¬
xit scͥptura humane menti scđm ea q̃ in huia¬
nis duusa aliqͦtiens inueniuntur id qđ diuina
in separabile habent. dicens homini ut pꝰ qu̾ã
cere posset s ne posse putaret. Pmũ gͦ diẽ ut

Expanded text:
et cuperes proximo tuo. Distinxit ergo Scriptura dilecet cuperes proximo tuo. Distinxit ergo Scriptura dilectionem istam secundum illam qua in aliis et de aliis bonus est. Dilectionem primum praecipiens homini, ut Deum diligat, intendens utique ut in eo ipso seipsum diligat, quia diligere seipsum non aliud est quam bonum suum diligere, et bonum suum diligere non aliud est quam sibi qui bonum suum diligit, sibi diligit; et rursum quia omnis qui Deum diligit, bonum suum diligit, constat profecto quia nemo Deum diligit, qui sibi illum non diligit; et omnis qui diligit sibi diligit, quia desiderat et habere cupit quem diligit. Item. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illum diligit cujus bonum diligit, quia non illi diligit bonum quod diligit. Distinxit Scriptura humanae menti, secundum ea quae in humanis divisa, aliquoties inveniuntur, id quod divina inseparabile habent, dicens homini ut, postquamcere possunt, sed ne posse putarent. Primum ergo dixit ut
Abbreviated transcription (Latin):
nisi dedis ⁊ illud. Pͥmum istud reliqua cum
isto. Non itaq dico duos. aut .iii. aut .iiii. hoĩes
s nec totum mundum contra anmã tuã dilig̾e
debes.Si enun aliquid contra animã tuãdiligis
idẽ ipsum ꝓfecto plus quã dm̃ diligere comꝑba¬
ris. quia animã tuã diligis nisi in eo solo qd̾ bo¬
animã tuã dilido bonum animẽ tuȩ deinde
etiã dilige ꝓximum tuũ sic̃ te ipsũ. diligo illi
bonum quod diligis tibi. ħ ẽ enim illum dili¬
gere bonum illi diligere. Nam illius diligere
ligere aut alt̾i cuilibet. ⁊ñ illi. Et ita illũ non
ailigeres quam ius bonum illius ailigeres qr
illi ñ diligeres. Posses dilig̾e. equũ illius ues
illius. fortitudinẽ illius. pulchritudinẽ aut
sapientiã illius. quã uis illũ ñ diligeres. quia
tibi cdiligeres ñ illi. Ita bonũ illius diligere
poteras. ⁊ tñ illũ ũ diligere. quia tibi dilig̾es

Expanded text:
nisi dederis et istud. Primum istud, reliqua cum nisi dederis et istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non autem dico duo aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum contra animam tuam diligere debes. Si enim aliquid plus quam animam tuam diligis, idipsum profecto plus quam Deum diligere comprobaris, quia animam tuam non diligis nisi in eo solo, quia boanimam tuam, diligendo bonum animae tuae. Deinde etiam dilige proximum tuum sicut teipsum, diligendo illi bonum quod diligis tibi. Hoc est enim illud diligere, bonum illi diligere. Nam bonum illius dilligere, aut alteri cuilibet, et non illi, et ita illum non diligeres, quamvis bonum illius diligeres, quia illi non diligeres. Posses diligere equum illius, llius, fortitudinem, pulsapientiam illius, quamvis illum non diligeres, quia tibi diligeres non illi. Ita bonum illius tibi diligere poteras, et tamen illum non diligere, quia tibi diligeres
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓpt̾ea ꝓsalute multorũ nr̃a nob̾ ꝑditionẽ
optandam ut potius multi salutur. ⁊ nos ꝑea¬
mus quam multi ꝑeant ⁊ nos saluemur. s
consicdate qm̃ dilectionis ordo talis ñ ẽ. ut
ante se diligat homo ꝓximum suũ cuius dilec¬
tionem asua trahere ⁊ formare iubetur cum
dicitur. Diliges ꝓximum tuũ ficut te ipsum
Si enim ꝓximum suũ diligis sic̃ se ipsũ ꝓfecto
ħ illi cupit. ⁊optat quod sibi. Si autẽ nꝰ illi
euenire desiderat quod sibi qͦmͦ illius salutem
desidat qui suam ꝑditionem optat: Itaq pͥmũ
se ipsum bene diligere debet. ut post ea scđm
se bñ diligat ⁊ ꝓocimum suũ. Si autẽ se ꝑde
uult ut saluum faciat ꝓximum suũ ñ ẽ ordi¬
nata dilectio. quia ꝓanima sua nullã cõmuta¬
tionẽ dare potest homo. hoc enu ate primũ
requit ds̃ ut animã tuã des illi. deide cȩtera
aditias: Siquid ꝓisto dare uolueris: ñ accipit᷑

Expanded text:
Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem optandam, ut potius multi salventur et nos pereamus, quam multi pereant, et nos salvemur. Sed considerate quoniam dilectionis ordo talis non est, ut ante se diligat homo proximum suum cujus dilectionem a sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Si enim proximum suum diligit sicut seipsum, profecto hoc illi cupit et optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat, qui sui perditionem optat? Itaque seipsum primum bene diligere debet, ut postea secundum se bene diligat et proximum suum. Si autem se perdere vult ut salvum faciat proximum suum, non est ordinata dilectio, quia pro anima sua nullam commutationem dare potest homo. Hoc enim a te primum requirit Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris non accipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
duos inde Dico quia ꝑtre necesse ẽ. aut unum
istum aut duos illos. Dic gͦ mͥ quid eligis qui
ꝓximum tuum quantum te ipsum diligis: Me¬
luis ẽ ꝑire unum quam duos quia meluis salua¬
riduos quam unum. Idõ inquis magis eligo
magis diligis quod potuis eligis. Ita inquis om¬
niuo magis diligo. Uide gͦ quid sequatur. Suꝑi¬
si non diligis tamen diligere debes ꝓximum
tium. quantũ te ipsum. Si gͦ tantum dilicas
unum istum quantũ te ipsũ ⁊ rursum duos
illos plus diligis quiam unum istum. Plus utiq
dm̃ ñ habeas neq diligas dm̃. ⁊ ꝑeas ut illi sal¬
ui fiant. Et fortassis aliquis existimabit eius.¬
modi dilectionem habuisse moysen qui iras¬
centi dõ ꝓsalute ꝓximorum se opponans ait.
Si ñ dimittis eis hanc noxam: dele me deli¬
hoc etiam aliquis ad amorẽ dĩ ꝑtinere credat.
ut eũ diligamus. ut głam eius in aliis potius
amplificari quam innobis coartari cupiamꝰ.

Expanded text:
duos inde. Dico quia perire necesse est aut unum duos inde. Dico quia perire necesse est aut unum istum, aut duos istos. Dic ergo tu mihi quid eligis, qui proximum tuum tanquam teipsum diligis? Melius est perire unum quam duos, quia melius est salvari duos quam unum. Ideo, inquis, magis eligo ergo illud magis diligis, quod potius est eligis: ita, inquis, omnino magis diligo. Vide ergo quid sequatur. Superisi non diligis tantum diligere debes proximum tuum, quantum teipsum. Si ergo tantum diligis unum istum quantum teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istum, plus utique non habeas neque Deum diligas et pereas, ut illi salvi fiant. Et fortassis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens, ait: Si non dimittis eis hanc noxam, dele me de li etiam hoc aliquis ad amorem Dei pertinere credat, ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari quam in nobis coarctari cupiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tum siue ⁊̃ scđm equalrtatẽ intelligendum
sit. Nam si ꝓximos nr̃os tantum dilig̾e uibe¬
mur. quantũ uos metipsos uͥdetur. quidã scru¬
pulosum uide oriri qd̾ ñ leuit̾ explicare posi¬
ius. Ecce duo st̃ qͦrũ alt̾um ꝑire necesse sit.
Dat᷑ um optio qd̾ uult eligat eduob quorũ
alt̾um omnino euitari ũ possit. Si suã salutẽ
magis eligit. minus ꝓximum diligit. Si ꝓximi
salutem magis eligis dm̃ minus diligit qͣm ꝓ¬
dicat quis parẽ ilectionẽ facere ñ posse electi
nec posse alterum alt̾i p̃ferre moptione quȩ
paria omuino constant̃ indilectione. Sie gͦ
forte quis hanc obiectionẽ euitare contendat.
S quid dicemus: Si unum aliquẽ hominẽ tm̃
diligẽ debeo quantũ me ipsum. Nonne duos
aut tres. aut .iiiiͦ. amplius diligẽ debeo quam
meipsum: Sic uadunt questiones hominum
⁊inquietant homines semetipsos cogitationib
suis. dicunt enim. Qd̾ melius ẽ amplius ẽ dili¬
gendum. Ponamus tres homines unum hinc.

Expanded text:
m secundum aequalitatem intelligendum sit. Nam si proximos nostros tantum diligere jubemur quantum nosmetipsos, videtur quoddam scrupulosum inde oriri quod non leviter explicare possumus. Ecce duo sunt quorum alterum perire necesse sit. Datur uni optio, quod velit eligat e duobus quorum alterum omnino evitari non possit. Si suam salutem magis eligit, minus proximum diligit. Si proximi salutem magis eligit: Deum minus diligit quam pro forte dicat quis parem dilectionem facere non posse electionec posse alterum alteri praeferre in optione, quae paria omnino constant in dilectione. Sic ergo forte quis hanc objectionem evitare contendat. Sed quid dicimus? Si unum aliquem hominem tantum diligere debeo quantum meipsum, nonne duos aut tres aut quatuor amplius diligere debeo quam meipsum? Sic vadunt quaestiones hominum, et inquietant homines semetipsos cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est amplius diligendum est; ponamus tres homines, unum hinc,
Abbreviated transcription (Latin):
extota anima tua. ⁊ extota m̃te tua. ⁊ extoto
intellecti tuo. ⁊ extoro affectu tuo. ⁊ ex tota
memoria tua. Quantum intelligis. quantũ sapis.
quantum sufficis. tantum dilige. totumr coginti¬
one impleatur. totum dilectione afficiat᷑. totũ
memoria teneatur. Quantiun illuninaris. tantũ
afficiaris. ut totum dulce sit quicquid de illo
uicognitionem ⁊ memoriam uenit. Si recte
totum ꝓbatur cur ñ totum diligatur: Qntũ
gͦ inuotescere dignatur. totum diligatur a
nob̾. totum quod capere possum diligamus
Dilige ꝓximum tuum sic̃ te ipsũ. Qd̃
mandatum tunc ꝓfecto inplemus si
ueraciter id qd̃ a uob̃ cupimus bonum etiã illi
cupiamus. In quib enun nos metipsos recte di¬
ligunus ꝓxximum nrm siue ad necessitatem
corporis siue ad anime salutẽ. sine sictione di¬
ligere ⁊ quantum rationabilit̾ possimus ad

Expanded text:
ex tota anima tua, et ex tota mente tua, id est ex toto ex tota anima tua, et ex tota mente tua, id est ex toto intellectu tuo, et ex toto affectu tuo, et ex tota memoria tua. Quantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si recte totum probatur, cur non totum diligatur. Quantum ergo innotescere dignatur nobis tantum diligatur a nobis. Totum quod capere possimus diligamuDiliges proximum tuum sicut teipsum . » Quod mandatum tunc profecto implemus, si vera citra id quod nobis cupimus bonum, etiam illi cupiamus. In quibus enim nosmetipsos recte diligimus proximum nostrum, sive ad necessitatem corporis, sive ad animae salutem, sine fictione diligere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgis incaritate. qi caritas sursum ducit. sicut
ait apłs. Ad huc excellentiorem uiam uobis de¬
monstrabo. Ascende gͦ dum potes mͦ tempus ẽ
crescendi ⁊ ꝓficiendi post cum consuminabuit.
om̃ia stabis ineo ad qd̾ ꝑueneris. ⁊ erit ħ sũmũ
tuum in illo supra qd̾ ñ transies amplius s sũmu̾
illum ñ erit. inqͦ ꝓpt̾ea si stas quasi ñ inuenias
amplius quo crescas. Idcͥco ascende dum potes.
quantũ potes. nũꝙͣ minus potes. nͥ nũquã totum
potes. Dilige dñm dm̃ tuũ extoto corde tuo⁊
totum tuum impleatur ñsi a tuo totũ illius
ñ capiatur. Totum replet inte. ⁊ suꝑ habundat
inse. Siuas ñ deficit. oleum sufficit: Cor tuum
uas ẽ. amor illius oleũ ẽ. Quandiu uas habes. ille
oleũ infunde ñ cessat. ⁊ postea cum tu amplius
noli parcere illi. Cape ꝗͣt̾ potes. Dilige quantũ suf¬
ficit. quia ille ñ deficit .D. extoto corde cuo.

Expanded text:
pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo, dum potes: modo tempus est crescendi et proficiendi; postea, cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneris. Et hoc erit summum tuum in illo, supra quod non transies amplius; sed summum illius non erit in quo propterea, si stas, quasi non invenias amplius quo crescas. Idcirco ascende, dum potes, quantum potes: nunquam nimis potes, ubi nunquam potes totum. Dilige Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, totum tuum impleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in te, et superabundat in se. Si vas non deficit, oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum est. Quandiu vas habes, ille oleum infundere non cessat, et postea cum tu amplius noli parcere illi, cape quantum potes, dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo et
Abbreviated transcription (Latin):
nitestat cum dicit. Dilige dñm dm̃ tuum ex
toto corde tuo ⁊ extota m̃te tua. ⁊ extota
anima tua. Quasi diceret. N tibi p̾cipio ut tan-¬
tum diligas uł tm̃ diligas dm̃ tium. Quantũ
potes tantum dilige. Possibilitas tua erit m̃sura
tua. Qtianto plus amas tanta plus habes. ⁊ quan¬
to plus habes. tanto felicior es. Extendere gͦ ⁊
dilatare quantum potes ut totum impleatur qd̾
inte ẽ. ⁊̃ si non totum capiatur quod in illo est.
Noli timere quia tibi deficerae debeat ille siminꝰ
capax fueris. Quantum cũq poteris. numquam
tantum poteris. quantum ille ẽ. Si tantũ posses
tentus eẽs. hunc autem crescere in illo ȩquare
illum ñ potes. Crescere gͦ ⁊ ꝓficere. Quanto mai
or inbono eris. tanto melior eris. Si summus eẽs
optimus eẽs. Nunc qr suminus eẽ. ñ potes. Potes
ẽe insummo. Et magnum tibi ħ. ẽ. ⁊ ex hoc tu
magnus es si in summo es ⁊ tanto utiq maior qͣn¬
to altior. Ascendis autem cum diligis. Sursum

Expanded text:
nifestat cum dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente, et ex tota anima tua . » Quasi diceret: Non tibi praecipio ut tantum diligas, vel tantum Deum tuum. Quantum potes, tantum dilige: possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes; et quanto plus habes, tanto fedilatare quantum potes, ut totum impleatur quod in te est, etiamsi non totum capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat ille si nimis capax fueris. Quantumcunque poteris, nunquam tantum poteris quantum ille est. Si tantum posses, tantus esses. Nunc autem crescere in illo potes, aequare illum or eris in bono; tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non potes, potes esse in summo. Et magnum tibi hoc est, et ex hoc tu magnus es, si in summo es, et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem, cum diligis. Sursum
Abbreviated transcription (Latin):
qđd autem maius bonum mͥ ẽ. ame plus dili¬
gendus ẽ quia m pͥmum infitũ ẽ ut diligã
mei. Seđm me ⁊post me aliquid illi debeo
aute me. uel contra me nichil. Alioquin ũ cons¬
taret diliges ꝓximum tuũ sic̃ tȩ ipsũ. si illũ
diligerem odio habens me ipfũ. Sed̾m hunc
itaq modum. nõ nisi duosunt p̃cepta carita¬
tis pͥmum dedilectione dĩ. in quo homo uera¬
citer ailig̃ se ipsum. scłm de dilectione ꝓximi

Expanded text:
 Quod majus bonum mihi est, a me plus dili Quod majus bonum mihi est, a me plus diligendum est, quia mihi primum insitum est, ut diligam mei. Secundum me et post me aliquid illi debeo, ante me vel contra me nihil. Alioquin non staret: « Diliges proximum tuum sicut teipsum, » si illum diligerem, odio habens meipsum. Secundum hunc itaque modum non nisi duo sunt praecepta charitatis: primum de dilectione Dei, in quo homo veraciter diligit seipsum. Secundum de dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere uellent s quia dm̃ si fieri posset. sine
pximo quẽ diligebant. posside nollent.
Affectus eium loquebatur. ⁊ qr dilectione
securus amato ⁊ amanti indulcedine dilec-¬
tionis de seꝑatione comminabatur. ñ qi illiꝰ
seꝑationẽ diligebat. s qr alt̾ius coniunctio¬
nem optabat. In eo autẽ quod ꝓocimi bonũ
amat. ⁊ ꝓpcino bonum amat bonũ suũ amat.
ꝯsi amat quia bonum sibi ẽ. bonũ ꝓximi
sui. si alnat illud ⁊ cupit illi qd̾ bonũ est
illi Uerum enim bonũ cum inuidia non pos¬
sidetur: ⁊ cum taritate felicius possidetur.
S dicis. Qđ manis bonum ẽ magis diligendũ
ẽ Manuis autẽ bonuim est. duos saluari qũa
unum. qu̾a ppt̃ si otio data fuerit qđ mali
ego diligere debeo ut multi saluent᷑ quĩa
ego solus h gͦ ñ attendis quia maius bonũ
ẽ mͥut saluus fiam ego solus. ⁊ plures ꝑeant
quã ut ꝑeam solus ego ⁊ multi saluentur.

Expanded text:
perdere vellent; sed quia Deum, si fieri posset, sine perdere vellent; sed quia Deum, si fieri posset, sine proximo quem diligebant possidere vellent. Affectus enim loquebatur, et quasi de dilectione securus amato et amanti in dulcedine dilectionis de separatione comminabatur; non quia illius separationem diligebat, sed quia alterius conjunctionem optabat. In eo autem quod proximi bonum amat et proximo bonum amat, bonum suum amat et sibi amat, quia bonum sibi est bonum proximi sui; si amat illud, et cupit illud illi, quod bonum est illi. Verum enim bonum cum invidia non possidetur, et cum charitate felicius possidetur. Sed dicis: Quod majus bonum est, magis diligendum est; majus autem bonum est duos salvari quam unum: quapropter si optio data fuerit quod malim, ego eligere debeo ut multi salventur quam ego solus. Hic ergo non attendis quod majus bonum mihi est, ut salvus fiam ego solus et plures pereant, quam ut peream ego solus et multi salventur.
Abbreviated transcription (Latin):
git qm̃ consequens erat cit tantũ diligetet di¬
tantum diligat s ut in eo in quo se diligit. il¬
gat. ⁊ qđ sibi cupit illi cupiat. Hoc enĩ dilig̾e
bonum pͥmum qͥdẽ sibi deinde illi. Nõ enim
amat illum sicut se nͥ pͥus amet se. Et in cor¬
poralib quidẽ bonis qui intantũ aliq̃n coar-¬
tant᷑. ut qđ ab uno solo possidet᷑ ad alterius
usum transire ñ possit. nisi ab eo a quo possi-
sp̃ał boni ampliorem remunerationẽ siue
dilectionem hõ se supͣ debitũ ñ extollat
nichil ꝓocuno impende cogitur qđ sue ne¬
cessitati debetur. Nlicħ enim ꝓximo debet
nisi pꝰ illud. ⁊ scđm illud. qd̾ sibi debet. Et
iccirro eũ qui utrumq ñ pot̾ pͥmũ faciat qd̾
pͥmum faciendum ẽ. De teliquo enim si de ẽ.
effectus sufficit affectus. Et fortassis pp̃. huno
affectum ostendendũ moyses delibro scͥpto
deleri petiit. ⁊ paulus ꝓfr̃ib anathema a
xp̃o fieri concupunt non qr dm̃ ꝓpt̾ hominẽ

Expanded text:
git Deum, consequens erat ut tantum diligeret tantum diligat, sed ut in eo in quo se diligit, il sibi cupit, illi cupiat. Hoc est enim dilibonum, primum quidem sibi, deinde illi. Non enim amat illum sicut se, nisi prius amet se. Et in corporalibus quidem bonis quae in tantum aliquando coarctantur, ut quod ab uno solo possidetur, ad alterius usum transire non possit, nisi ab eo a quo possidetur pter spiritualis boni ampliorem remunerationem aut dilectionem homo se supra debitum non extollat, nihil proximo impendere cogitur, quod sine necessitate debetur. Nihil enim proximo debet nisi post illud et secundum illud quod sibi debet. Et idcirco cum utrumque non potest, primum faciat, huod primum faciendum est. De reliquo enim si deest effectus, sufficit affectus. Et fortassis propter hunc affectum ostendendum, Moyses de libro scripto deleri petiit, et Paulus pro fratribus anathema a Christo fieri concupivit, non quia Deum propter hominem
Abbreviated transcription (Latin):
latronis: qđ latro timet leges hominum. et iõ
facit latrocinium: quia sperat se fallere leges
hominum: Tu autem leges eius times. ens pe¬
nam tunes: quem fallere non potes: Nam si
fallere posses. quid non fecisses: ergo et concu¬
piscentiam tuam malã non amor tollit: s ti¬
mor premit: Ad ouile uenit lupus: latratu ca¬
num et clamore pastoꝵ. ab ouile reuersus est:

Expanded text:
latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab ovili reversus est
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib sacramentis que fuerunt umbra
futuroꝵ. Lege dei proposita quisquis timu¬
erit. et suis uirib eam implere se posse pu¬
tauerit. et fecerit qđ iubet lex ñ amando iusti¬
ciam. s timendo penam: fuit quidem scđm
uisticiam que ex lege est. homo sine querela:
non furatur. non adulterat. non dicit falsum
testimonium. non facit homicidium. non con¬
cupiscit rem praximi sui: Potest hoc: Potest
fortassis: Undeᷤ timore pene: Qñꝗͣ qui timo¬
re pene non ꝯcupiscit: puto q ꝯcupiscit:
Terrore ingenti armoꝵ atq teloꝵ. et circũ¬
datus forsitan multitudinib uel obuiam
euutib. etiam leo reuocatur ap̃da: et tamen
leo uenit. leo redit. Predam non rapuit. non
malitiam posuit: Si talis ad huc uisticia est.
qua iusticia tibi consulis ne torquearis: quid
magnum est penam timerẽ : quis eam non
timet: quis latro : quis sceleratus: quis nefari:
sed hoc int̃ ẽ. int̃ timorem tuum et timorem

Expanded text:
carnalibus sacramentis, quae fuerunt umbrae carnalibus sacramentis, quae fuerunt umbrae futurorum: lege Dei proposita quisquis timuerit, et suis viribus eam implere se posse putaverit, et fecerit quod lex jubet, non amando justitiam, sed timendo poenam; fuit quidem secundum justitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscit rem proximi sui: potest hoc, potest fortassis; unde? Timore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque