comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam suam. Unde pallium xp̃i sc̃a ecclĩa eius aspersa cruore. Unde
ipra. In sanguine uue pallium suum. Lumbare domini pe¬
lus uideorum superbie uicie putrefactum. De quo ĩ iheremia scuip¬
tum est. Sicut lumbare adheret corpori sic applicaui populũ istũ
ad̃me dicit dominius. Cingulum xp̃i: iusticia siue fides eius. Hinc

Expanded text:
lam suam . Unde pallium Christi, sancta Ecclesia, ejus aspersa cruore; unde et lam suam . Unde pallium Christi, sancta Ecclesia, ejus aspersa cruore; unde et supra: In sanguine uvae pallium suum . Lumbare Domini, populus Judaeorum, superbiae vitio putrefactum; de quo in Jeremia scriptum est: Sicut lumbare adhaeret corpori, sic appellavi populum istum ad me, dicit Dominus . Cingulum Christi, justitia si
Abbreviated transcription (Latin):
assumptus homo a uerbo uel sancti apostoli. Dequo ĩ deutronomio
scriptum est. Qui appropinquant pedibz eius. accipiẽt de doctrina
illiuis. Et in psalmo. Adorabimus ĩ locobbi steterũt pedes eius. Ossa
up̃i. fortes ĩecclĩa: que est corpus eius. Dequo ĩpsalmo scriptum est.
dispersa sunt ommia ossa mea. Carnes xp̃i in firmm ĩ ecclĩa de quo
dicit ĩpsalmo. Dum appropinquant sr̃ me nocentes ut edant car¬
nes meas. Uestimenta domini: caro assumpta. Unde ĩ ezechiele
propheta scaptũ est. Ecce uir bestitus lineis. id est carne munda.
Item uestimenta xp̃i electi omnes. ut ĩ iob. Circũda tibi decorẽ tuũ
et speciosis induere uestibz. Tunica xp̃i eius ecclĩa cuius figuram
tunica illa habuit de qua in euangelio scrbitur. Non saindanius
illam sed forcianuir de illa cuius sit. Stola xp̃i caro assumpta pas¬
sionis uio mũdata. Hinc in genesi scuiptum est. Lauabit uio sto¬

Expanded text:
assumptus homo a Verbo, vel sancti apostoli; de quo in Deuteronomio assumptus homo a Verbo, vel sancti apostoli; de quo in Deuteronomio scriptum est: Qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius ; et in psalmo: Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus . Ossa Christi, fortes in Ecclesia, quae est corpus ejus; de quo in psalmo scriptum est: Dispersa sunt omnia ossa mea . Carnes Christi infirmi in Ecclesia; de quo dicitur in psalmo: Dum appropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas . Vestimenta Domini, caro assumpta; unde in Ezechiele propheta scriptum est; Ecce vir vestitus lineis , id est, carne munda. Item vestimenta Christi, electi omnes, ut in Job: Circumda tibi decorem tuum, et speciosis induere vestibus . Tunica Christi, ejus Ecclesia, cujus figuram tunica illa habuit de qua in Evangelio scribitur: Non scindamus illam, sortiamur de illa cujus sit . Stola Christi, caro assumpta, passionis vino mundata; hinc in Genesi scriptum est: Lavabit vino sto
Abbreviated transcription (Latin):
simstra uita presens. sicut ĩcantico canticorũ. ecclĩa dicit. Leua
eus sub capite meo. et dextera eius amplerabitur me. Itẽ dextera
electi. sinstra reprobi omnes. ut ĩeuãgelio. Statuet oues adextris.
hedos autẽ asimstris. Ubera xp̃i. euangelica doctrina. ut ĩcãtico cã¬
ticorum. Meliora sunt ubera tua uio. Mamille domini duo testa¬
menta. Unde legitur ĩ apocalipsi. Et zona aurea circa manillas.
Uenter xp̃i. lauacrum regeneracoĩs. ex quo electos suos per adop¬
cionis graciam ĩfilios generat. Hinc ĩcãtico canticorum dicitur.
Uenter tuus eburneus. In testina domini secretum diuinitatis.
siue ĩ sacra scriptura occulta sacramẽta. Hinc ĩerodo scriptũ est.
Capiũd cum pedib et in testims uorabitis. Crura eius. apostoli uel
ceteri predicatores totum ecclĩe corpus sustinentes. de quo ĩcãtico
canticorum diatur. Cruia eius sicut columbe marmoree. Pedes doͬͥ.

Expanded text:
sinistra, vita praesens; sicut in Cantico canticorum Ecclesia dicit: Laeva sinistra, vita praesens; sicut in Cantico canticorum Ecclesia dicit: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Item dextera, electi; sinistra, reprobi omnes, ut in Evangelio: Statuet oves a dextris, haedos autem a sinistris . Ubera Christi, evangelica doctrina; ut in Cantico canticorum: Meliora sunt ubera tua vino . Mamillae Domini, duo Testamenta; unde legitur in Apocalypsi: Et zona aurea circa mamillas . Venter Christi, lavacrum regenerationis, ex quo electos suos per adoptionis gratiam in filios generat. Hinc in Cantico canticorum dicitur: Venter tuus eburneus . Intestina Domini, secretum divinitatis, sive in sacra Scriptura occulta sacramenta; hinc in Exodo scriptum est: Caput cum pedibus et intestinis vorabilis . Crura ejus, apostoli vel caeteri praedicatores, totum Ecclesiae corpus sustinentes; de quo in Cantico canticorum dicitur: Crura ejus sicut columnae marmoreae . Pedes Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
legis significatur. Lingua cristi euangelicus sermo est. Lingua mea
adhesit faucibz meis. fauces xp̃i predicatores sunt euangelu. Nam
de gutture illius ita legitur ĩcãtico canticorũ. Guttur illius suauis¬
simum est. In gucture in terna dulcẽdo uerborum illius memoratur.
rum. Labia illius distillancia mirrã primã. Barba cristi homo as¬
sumptus a uerbo. uel perfecti ommnes. ut est ĩpsalmo. Sicut unguẽ¬
tum ĩ capite: quõd descendit ĩ barbam barbam a aron. Manus cristi
operarii iusticie: ad onme opus bonum parati. ut est illud ĩ cãtico
canticorum. Manus eius tornatiles auree. Digiti mei plena sũt
mira. In manib emm oꝑa. in digitis discrec̃o designatur ĩmirra.
continẽcia et passiones que tũc probatissima est: cũ solũmõdo pro ca¬
ritate dei et prorimi. uel continẽcia uel passioes fiunt. Dextera diñ.
testamentũ nouũ. Smnistra uetus. Item dextera beatitudo ꝑpetua

Expanded text:
legis significatur. Lingua Christi evangelicus sermo est: Lingua mea legis significatur. Lingua Christi evangelicus sermo est: Lingua mea adhaesit faucibus meis . Fauces Christi praedicatores sunt Evangelii. Nam de gutture illius ita legitur in Cantico canticorum: Guttur illius suavissimum est . In gutture interna dulcedo verborum illius memoratur: rum: Labia illius distillantia myrrham primam . Barba Christi, homo assumptus a Verbo, vel perfecti omnes, ut est in psalmo: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam Aaron . Manus Christi, operarii justitiae, ad omne opus bonum parati, ut est illud in Cantico canticorum: Manus ejus tornatiles aureae. Digiti mei pleni sunt myrrha . In manibus enim opera, in digitis discretio designatur: in myrrha continentia et passiones, quae tunc probatissima est, cum solummodo pro charitate Dei et proximi, vel continentia vel passiones fiunt. Dextera Domini, Testamentum Novum; sinistra, Vetus. Item dextera, beatitudo perpetua;
Abbreviated transcription (Latin):
alba. et tãꝙͣ nie. Antiquitas et iimortalitas magestatis ĩ capitis
candore ostenditur. Cui precipue iusti quiqz uelud capilli adherentes.
propter oues ad derteram futuras instar lane. et propter de albatorũ
nnumerabilem curbam et electorum e celo datorũ: in star mius ef¬
fulgent. Deuli cristi precepta sunt euangelica. Unde ĩ genesi legit
pulchuiores sunt cculi eius umo. hoc est bẽteris legis doctrmis. Itẽ oculi
up̃i doctores sũt. per quos ecclĩa uidet q̃ recta sunt ut est illud ĩcantico
canticorũ. Dculi eius sicut columbe. propter simplicitatẽ: et riuulis¬
aquarũ propter charismata diuina cõparantur. Dentes cristi apo¬
stoli sunt: et predicatores noui testamẽti. unde scriptũ est. Dẽtes eius
lacte candidiores. Qui precidunt aberroribz homines. et eos quasi
comedendo ĩ cristi corpus transferunt. Nomine autẽ lactis doctrina

Expanded text:
alba et tanquam nix . Antiquitas et immortalitas majestatis in capitis alba et tanquam nix . Antiquitas et immortalitas majestatis in capitis candore ostenditur. Cui praecipue justi quique velut capilli adhaerentes, propter oves ad dexteram futuras instar lanae, et propter dealbatorum innumerabilem turbam et electorum e coelo datorum, instar nivis effulgent. Oculi Christi praecepta sunt evangelica; unde in Genesi legitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino , hoc est, veteris legis doctrinis. Item oculi Christi doctores sunt, per quos Ecclesia videt quae recta sunt, ut est illud in Cantico canticorum: Oculi ejus, sicut columbae super aquarum, propter charismata divina, comparantur. Dentes Christi apostoli sunt et praedicatores Novi Testamenti; unde scriptum est: Dentes ejus lacte candidiores . Qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpus transferunt. Nomine autem lactis doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
Solus igitur homo ꝑtulit crucẽ; sed propter ũnitatẽ persone et deus
dicitur pertulisse. Hinc ẽ quõd scribitur. Si enĩ cognouissẽt ñquã
deũ glorie crucifixissent. filium enĩ dei crucifixum fatemur. nõ ex uir-¬
tute diuintatis. sed ex ĩfirmitate humanitatis. nõ ex sue nature
permansione: sed er nr̃a susceptõe. Inueniũt ergo membra corporali
ip̃o filio dei asscribi. necnõ et habitus corporis dequo iã supra aliqua
posuimus et ad huc alia subiciemus. Nam caput cristi deꝰ esse ĩ aposto¬
lo legitur. et caput ecclĩe cistus ut est illud. Nam caput mulieris
e uĩe. caput autẽ uĩri custus. caput uero cristi est deus. Corpus quidẽ
cristi sc̃a ẽ ecclĩa. sicut eciam idẽ apostolus ostendit. Capilli nãq xp̃i
candidi. multitudinẽ sanctorũ de albatorũ ĩ apocalipsi exprimunt
ubi scriptũ est. Caput autẽ eius et capilli erant candidi. tãq̃z lana

Expanded text:
Solus igitur homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus Solus igitur homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. Hinc est quod scribitur: Si enim cognovissent, nunquam Deum gloriae crucifixissent . Filium enim Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex suae naturae permansione, sed ex nostrae susceptione. Inveniuntur ergo membra corporalia ipso Filio Dei ascribi, necnon et habitus corporis, de quo jam supra aliqua posuimus, et adhuc alia subjiciemus. Nam caput Christi Deus esse in Apostolo legitur, et caput Ecclesiae Christus, ut est illud: Nam caput mulieris est vir: caput autem viri Christus, caput vero Christi est Deus . Corpus quidem Christi sancta est Ecclesia, sicut etiam idem Apostolus ostendit. Capilli namque Christi candidi multitudinem sanctorum dealbatorum in Apocalypsi exprimunt, ubi scriptum est: Caput autem ejus et capilli erant candidi tanquam lana
Abbreviated transcription (Latin):
ad astra remeauit. Nec mirũ si uilibus significacõib figuretur:qr usq
ad urãrum passionum seu carnis contumelias descendisse congnosatur
qui dũ sit dei patris coeternus ante secula filius; postꝙͣ uenit plentu¬
do temporis propter salutẽ nr̃am formã serui accepit. et factus est fi¬
liuis dei filius hommis. Unde quẽdam de illo ĩ scripturis secũdũ formã
dei: quedam secũdum formã serui dicũtur. Quorũ exempli gracia duo
quedã commemorantur ut singula ad singula referantur. Secũdũ
formã enim dei de seip̃o dicit. Ego et pater ũnũ sumus. Secũdũ formã
hominis dicit. Pater maior est. Hommes autẽ minus ĩtelligentes:
sunt uolunt transferre ad formã dei. et rursus ea que dicta sũt ad for¬
maiidei ut ad semuicẽ persone referantur; uolũt nomma esse na-¬
est humana natura: ut ex duabz substãcus fieret uña persona.

Expanded text:
ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur, qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis, propter salutem nostram formam servi accepit, et factus est Filius Dei filius hominis. Unde quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum exempli gratia duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de seipso dicit: Ego et Pater unum sumus ; secundum formam hominis dicit: Pater major me est . Homines autem, minus intelligentes sunt. uolunt transferre ad formam dei et rursus. quae dicta sunt, ut ad se inuicem personae referantur, uolunt nomina esse naest humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona.
Abbreviated transcription (Latin):
ipĩus redempti sumus. flos: quia electus. Bia: quia ꝑ ip̃m ad
deum imus. Ostium: quia ꝑ ip̃m ad deum ingredimur. Mons.
quia fortis. Petra. quia firmitas ẽ credẽcium. Lapis angularis
uel quia duos parietes ediuerso id ẽ de circũcisione et p̾pucio ĩbnã
fabricam ecclĩam iungit. uel quõd pacẽ angelis et hominibz ĩse fa¬
cit. Lapis offensiomis quia ueniens humilis offenderũt ĩeũ ĩcre¬
duli hommes. et factus ẽ petra scandali. Fundamẽtũ autẽ ĩdeo uo-¬
catur. quia fides ĩco fundata est. uel quia sr̃ eũ catholica ecclia cõ¬
structa est. Agnus dicitur propter innocẽciam. Dus propter mã-¬
suetudinem. Alries propter principatũ. Hedus propter similitudi¬
nem carnis peccati. Et uitulus pro eo quõd pro nobis est immolatꝰ.
Leo pro regno et fortitudine. Serpens pro morte et sapiẽcia. Idem
et uermis: quia resurrerit. Aquila pro eoquõd post resurrectionẽ

Expanded text:
ipsius redempti sumus; flos, quia electus; via, quia per ipsum ad ipsius redempti sumus; flos, quia electus; via, quia per ipsum ad Deum imus; ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur; mons, quia fortis; petra, quia firmitas est credentium; lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, in unam fabricam Ecclesiae jungit: vel quod pacem angelis et hominibus in se facit; lapis offensionis, quia veniens humilis, offenderunt in eum increduli homines, et factus est petra scandali. Fundamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo fundata est, vel quia super eum catholica Ecclesia constructa est. Agnus dicitur propter innocentiam; ovis, propter mansuetudinem; aries, propter principatum; haedus, propter similitudinem carnis peccati; et vitulus, pro eo quod pro nobis est immolatus; leo pro regno et fortitudine; serpens pro morte et sapientia. Idem et vermis, quia resurrexit; aquila, pro eo quod post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
illustrator. Oriens quia luminis fons et quod oriri nos faciat:
ad uĩtam eternã. Fons: quia rerum origo est uel quod saciat siciẽ¬
ces. Ip̃e quoq a et o. quia miciũ ⁊ finis. paraclitus ũ est aduo¬
catus. quia pro nobis intercedit apud patrẽ. et ad culpas nr̃as
remouendas curain gerit. sponsus qui de celo descendẽs ad hesit ec¬
clesie ut essent duo incarne ũna. Angelus dicitur amiuĩciacõem
silu angelus legitur: dum sit deus ⁊ domnius angelorũ Missus
perduxit. Propheta quod futura reuelauit. acerdos quõd prono¬
bis hostiam se obtulit. Pastor: quia custos ẽ. Magister: quia os¬
ensor. Naz areus uero a loco nazareth. Amerito id̃ est sancti
siue mundus. quia peccatum non feat. Siquidem et de aliis in¬
feriorib reb nominum species ad se trahit xp̃s ut facilius ĩtelli¬
gatur. Dicitur autẽ panis quia caro. Sitis quia ex sanguine

Expanded text:
illustrator. Oriens, quia luminis fons, et quod oriri nos faciat illustrator. Oriens, quia luminis fons, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quia satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω, quia initium et finis. Paracletus, id est, advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, et ad culpas nostras removendas curam gerit. Sponsus, quia de coelo descendens adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una. Angelus dicitur, propter annuntsilii angelus legitur, dum sit Deus et Dominus angelorum. Missus perduxit; propheta, quod futura revelavit; sacerdos, quod pro nobis hostiam se obtulit; pastor, quia custos est; magister, quia ostensor; Nazaraeus vero a loco Nazareth; a merito, id est, sanctus, sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. Dicitur autem panis, quia caro; vitis, quia ex sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
illa lingua. ita pro dei uerbo ponitur os. quia mos ẽ ut ore uerba for¬
itur. Gerbum autẽ ideo dicitur. quia per eũ omma pater co¬
didit siue iussit. Ueritas quia nõ fallit: sed tribuit quõd promisit.
Bita quia omma uiuificat. Imago dicitur propter parem simi¬
litudinem patris. figura: quod suscipiẽs formã serui per operum
uirtutũqz similitudinẽ patris ĩse ymaginem atq ĩmensã mag̾¬
tudinem designauit. Manus dei est: quod omnia per ip̃m facta st̃.
Uinc et dextera propter effectũ operis tocius creature: que ꝑ ip̃m
formata est. Brachium quõd ab ip̃o omnia continẽtur. uirtus
quõd omnem prĩs potestatẽ ĩ semetip̃o habeat et omma potest.
Sapiẽcia qͥd ip̃e reuelet misteria sciencie ⁊ archana sapiẽcie.
splendor propter quõ manifestat. Lumen quia illummat. lux
quia ad ueritatẽ contemplandam cordis oculos reserat. Solquia

Expanded text:
illa lingua, ita pro verbo Dei ponitur os, quia mos est ut ore verba forilla lingua, ita pro verbo Dei ponitur os, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum omnia Pater condidit sive jussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promittit. Vita, quia omnia vivificat. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura, quia suscipiens formam servi, per operum virtutumque similitudinem, Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera, propter effectum operis totius creaturae quae per ipsum formata est. Brachium, quod ab ipso omnia continentur. Virtus, quod omnem Patris potestatem in semetipso habeat, et omnia potest. d ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Splendor, propter quod manifestat. Lumen, quia illuminat. Lux, quia ad virtutem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia
Abbreviated transcription (Latin):
propter ũnitã cũ patre substãciam. dominius propter seruitutẽ sibi¬
creaturã. deus autẽ ⁊ homo quia uerbum et caro. Unigeĩtus autẽ
uocatur per diuinitatis excellẽciã. quia sine fratribz. primogenitus
per suscepõem homimis: ĩqua per adopaiõem gracie. Habere fratres
dignatus est; quibz esset primogeĩtus. Omousion patri abumtate
substancie appellatur. Substãcia emim uel essencia grece usiadicit.
omo ũnum. uirũqz enĩ cõiuĩctũ. sonat una substãcia. Principium
eo quod ab ip̃o sunt omma. et quia ante eũ nichil est. finis. uel quia
itus est ĩfine seculorum humiliter ĩcarne nasci et mori. uels
quicquid aginus ad illum referimus. et cũ ad illũ ꝑuenerimus
ultra quõd queramus nõ habemus. Os dei est. quia uerbũ eius est.
Nam sicut pro uerbis que per linguã fiint sepe. dicimus illa uẽl

Expanded text:
propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam, Deus autem et homo quia verbum et caro. Unigenitus autem vocatur per divinitatis excellentiam, quia sine fratribus. Primogenitus, per susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae habere fratres dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur, substantia enim vel essentia Graece usia dicitur. Omoynum, utrumque enim conjunctum sonat una substantia. Principium, eo quod ab ipso sunt omnia, et quia ante eum nihil est. Finis, quia dignatus est in fine saeculorum humiliter in carne nasci et mori; vel quia quidquid agimus ad illum referimus, et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia verbum est ejus. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt saepe dicimus illa vel
Abbreviated transcription (Latin):
ultis eciã modis cristus ĩscripturis ĩuenitur diui-¬
nis. Nam ip̃e dei patris unigenitus est filius qui
dum esset equalis patri. propter salutẽ nrãm for¬
mam serui accepit. Proinde quedam nomina in
illo ex diuimtatis substãcia. quedam ex dispẽsacõe suscepte hu-¬
manitatis assumpta sunt. Cristus nãq grece a crismate appellatꝰ
est. hoc est unctus. Sacerdotes ergo et reges apud uideos sacra unctiõe
ĩ uẽteri testamẽto ungebantur. et ideo rp̃s unctus appellatur: qui rex
et sacerdos est; qr nõ oleo materiali: sed oleo leticie. hoc ẽspuitusancto
est unctus pre omnibz participibz suis. Cristus uero hebraice messias
icaitur. Ihesus hebreum. grece sother. latine salutaris. uel salu
interpretatur. pro eo quod cũctis gẽtib salutifer uẽnit. Emanuel
er hebreo in latinum significat nobiscum deus: salicet quod per iuirgi¬
nem natus deus hominib ĩcarne mortali apparuit. Deus dicitur

Expanded text:
ristus in Scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris unigenitus est Filius, qui dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis assumpta sunt. Christus namque Graece a chrismate appellatus est, hoc est unctus. Sacerdotes ergo et reges apud Judaeos sacra unctione in Veteri Testamento ungebantur, et ideo Christus unctus appellatur, qui rex et sa unctus est prae omnibus participibus suis. Christus vero Hebraice Messias dicitur. Hiesus Hebraeum, Graece sother, Latine salutaris vel salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutifer venit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum, significat, nobiscum Deus, scilicet quod per virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit. Deus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
fauum mellis. Pisces duo coniuncti quĩqz panibz
duo testamenta legis uel duo caritatis precepta
siue due ꝑsone regia ⁊ sacerdotalis. In euangelio.
Et acceptis quinqz panibus ⁊ duobus piscib. Ha¬
mus diuinitas filu dei que carne induta latuit
hamus in esca. Deqguo hamo dommius ad iob lo-¬
quens ait. Nunquĩ abstrahere poteris leuiathã
hanco tuo. quia idem hostis antiquus humani ge¬
neris dum more piscis escam corporis domini ꝑ
passionem momordit enecatus ẽ ꝑ pacienciã di¬
uinitatis. Item in malam partem pro diabolo ꝑ¬

Expanded text:
favum mellis . Pisces duo conjuncti quinque panibus, favum mellis . Pisces duo conjuncti quinque panibus, duo testamenta legis, vel duo charitatis praecepta, sive duae personae, regia et sacerdotalis. In Evangelio: Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus . Hamus divinitas Filii Dei, quae carne induta latuit hamus in esca. De quo hamo Dominus ad Job loquens ait: Nunquid abstrahere poteris Leviathan hamo tuo? quia idem hostis antiquus humani generis, dum more piscis escam corporis Domini per passionem momordit, enecatus est per patientiam divinitatis. Item in malam partem pro diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
naturam erratica curiositate ꝑ tractant. Nam sicut
illi posita fronte itinera sibi reserant pelagi in un¬
datione confusa. ita et isti capite dimisso uenas re-¬
rum ratione humana assiduo labore perquirunt.
Sed cum sint pisces ⁊ fluminum non uacat quod hic
posuit maris prorpter eos qui sibi uidentur eẽ sapiẽ¬
tes uerum isti tales eorumq similes domini pedibus¬
feliciter subicitur quando ad xpĩane uenerint reli¬
gionis affectum. Piscatoris apłi uel cet̾i predicatores
Unde in euangelio legitur. Ite post me ⁊ faciam bos
piscatores hominum fieri. Et in malam partẽ pesaiã.
Lugebunt piscatores. pisces sancti. In euangelio.
Et traxerunt rete plenum piscibus magnis. Pisces
reprobi. In euangelio. Malos autem foras miserunt
et in amos. Sed ⁊ pisces maris congregabuntur.
piscs dominus ⁊hs̃ xp̃s tribulacoĩs igne assatus. In
euangelio. Posuerunt coram eo ꝑtem piscis assi et

Expanded text:
naturam erratica curiositate pertractant. Nam sicut naturam erratica curiositate pertractant. Nam sicut illi posita fronte itinera sibi reserant pelagi inundatione confusa, ita et isti capite demisso venas rerum ratione humana, assiduo labore perquirunt. Sed cum sint pisces et fluminum, non vacat quod hic posuit, maris, propter eos qui sibi videntur esse sapientes. Verum isti tales, eorumqfeliciter subjiciuntur, quando ad Christianae venerint religionis affectum. Piscatores, Apostoli vel caeteri praedicatores. Unde in Evangelio legitur: Ite post me, et faciam vos piscatores hominum fieri . Et in malam partem per Isaiam: Lugebunt piscatores . Pisces, sancti. In Evangelio: Et traxerunt rete plenum piscibus magnis . Pisces, reprobi. In Evangelio: Malos autem foras miserunt ; et in Amos: Sed et pisces maris congregabantur . Piscis, Dominus Jesus Christus tribulationis igne affatus. In Evangelio: Posuerunt coram eo partem piscis assi, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad eternum regnum apresentis seculi fluctib trahit᷑
ne in eterne mortis profunda mergatur. Que ex oĩ
genere piscium congregat. quia ad peccatorũ ueniã
sapientes ⁊ fatuos liberos i et seruos diuites ⁊ paupes
fortes et infirmos uocat. Sed litus hoc finem mundi¬
indicat sagena sanctam eccłiam quam trahebat. et
quidem boni pisces hoc ẽ bomi homies tunt recipiẽt
in basa hoc ẽ meternas ducuntur mansiones. mali
autem foras mittentur in caminum uidelicet ignis
ubi erit fletus et stridor dentium. Possunt ⁊ pisces
sapientes istus mundi significare ut ẽ illud psal¬
teru. Uolucres celi et pisces maris qui ꝑ ambulãt
semittas maris. Uolucres celi supbi hommes qui
inflati uento iactantie quasi ꝑ in ane aeris efferient
et humilia despicunt cum altius eleuantur. Uolucieᷤ
enim a uolatu crebro dicte sunt. Pisces emiin maris
philosophos fortasse significant qui huius mundi

Expanded text:
ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profundo mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quod ad peccatorum veniam sapientes, et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos indicat, sagena sanctam Ecclesiam, quam trahebat. Et quidem boni pisces, hoc est boni homines, tunc recipiuntur in vasa, hoc est, in aeternas ducentur mansiones: mali autem foras mittentur, in caminum, videlicet ignis, ubi erit fletus et stridor dentium. Possunt et pisces sapientes istius mundi significare, ut est illud psal. Volucres coeli et pisces maris, qui perambulant semitas maris. Volucres coeli superbi sunt homines, qui inflati vento jactantiae, quasi per inane aeris efferuntur, et humilia despiciunt, cum altius elevantur. Volucres enim a volatu crebro dictae sunt. Pisces vero maris philosophos fortasse significant, qui hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Ex quibus multa quodam nature intellectu or-¬
dinem temporum suorum agnoscunt. quedam uero
in sus locis sine mutatione uagantur. In piscibus
autem feminis alia cõmixtione masculi concipiunt
et pariunt catulos. alie ponunt oua sine me
susceptione concepta que iterum in sequens sui se¬
minis ictu ꝑfunduntur. et que hoc munere fuerint
afflata generabilia fuint. que uero perfusa nõ fue¬
rint. sterilia ꝑseuerant aut putrescunt. Pisciũ aut̃¬
uocabulo aliquando boni homines aliquando uero ma¬
li in scripturis designantur ut ẽ illud in euangelio
quo saluator iparabola de sagena missa in mari
narrat dicens. dimile ẽ regnum celorum sagene mis¬
se in mari et ex omni genere piscium congrẽganti.
Quam cũ impleta eẽt educentes et secus litus sedẽtes
runt. Sub qua parabola sancta ecclĩa sagene compa¬
ratur. que et piscatoribus ẽ cõmissa et ꝑ eam quisq

Expanded text:
lia. Ex quibus multa quodam naturae intellectu orlia. Ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem tin suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint afflata generabilia fiunt, quae vero perfusa non fuerint sterilia pevocabulo aliquando boni homines, aliquando vero mali in Scripturis designantur, ut est illud in Evangelio, quo Salvator in parabola de sagena missa in mari narrat, dicens: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreganti. Quam, cb hac ergo parabola sancta Ecclesia sagenae comparatur, quae et piscatoribus est commissa, et per eam quisque
Abbreviated transcription (Latin):
gelio ¶Illi autem spongiam plenam aceto hisopo cir-¬
cimponentes obtulerunt ori eus. Nam de ipĩs am-¬
mantibus alia sunt uiuentia in aquis ⁊ discurẽtu
ut pisces. alia que stant fira ut ostree. icini spun¬
gie. Sr hus alias mares dici eo ꝙ tenues sunt tes¬
tule. spissioresq alias feminas qui maiorib fistad¬
sis sunt ac ꝓpetius alias duriores quas greci e cõ¬
pellant tragos ⁊ nos hireos has dicere polium be
ob̃ asperitatem sui molissimum genus earitim pe¬
necilli uocantur eo ꝙ apte sint ad oculorum tuoid¬
res et ad extergendas lippitudines ntileti holedr
spirigie cira fiuint. per estatem emm s̃d iolem ster¬
nuntur et sicut cera punica candorem bibunt.A¬
minalium omnium in agus uiuentium nominca
centum quãdraginta quatuor plimus ant diuisa
in beluarum gẽnerib serpentium conumi uoltre
et aque cancrorum concharum locustarum polendũ
poliporum solearum lacer torũ ut loligo ⁊ huic sumi¬

Expanded text:
gelio: Illi autem spungiam plenam aceto hysopo cirgelio: Illi autem spungiam plenam aceto hysopo circumponentes obtulerunt ori ejus . Nam de ipsis animantibus alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces: alia, quae stant fixa, ut ostreae, icini, spungiae. Ex his alias mares dici eo quod tenues sint fistulae, spissioresqlis sunt, ac perpetuis: alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. 62. Mollissimum genus earnecilli vocantur eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae spungiae cura fiunt. Per aestatem enim ad solem sternuntur, et, sicut cera Punica, candorem bibunt. Animalium omnium in aquis viventium nomina centum quadraginta quatuor Plinius ait divisa in belluarum generibus, serpentium communium terrae et aquae, cancrorum, concharum, locustarum, poleridum, polyporum, solearum, lacertorum, ut loligo, et huic si
Abbreviated transcription (Latin):
erpsorat quando ostrea claustra testarum opete
tunc echuiser latenter lapillum incit atq ipedi¬
ta conclusione ostree carnes erodet. Tradunt qda
decem cancris cum ozimi mampulo alligatis. omnes
ui ibi sunt scorpiones ad eum locum corturos
sunt autem genera cancrorum fluuiales ⁊ marim.
Ostrea dicta ẽ a testa quibus mollicies in terior car¬
nis munitur. Grec emm testam ostrea dicũt. Ostrea
autem neutro. carnes eus femmnino genere dicũtur.
Musculi sunt ut prediximus coclee aquorum lacte cõ¬
cipint ostree et dicti musculi quasi masculi. Spũ¬
gia afingere dicta id̃ ẽ intidare et extergere. Unde
cicero. Et fingebatur spungis sanguis id ẽ exterge¬
batur. Ammal autem ẽẽ docetur cruore in herente
petris. Unde et dum absciditur sanguinem remit¬
cit. Spungia emm caua mistice significat dolosã
in fidelitatem iudeorum de quib scriptum ẽ in euan¬

Expanded text:
explorat, quando ostrea claustra testarum aperiat, explorat, quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum injicit, atque impedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam, decem cancris cum ozimi manipulo alligatis, omnes, qui ibi sunt, scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales et marini. Ostrea dicta est a testa quibus quae mollities interior carnis munitur. Graeci enim testam ostrea dicunt. Ostrea autem neutro, carnes ejus feminino genere dicuntur. Musculi sunt ut praediximus cochleae a quorum lacte concipiuntur ostreae, et dicti musculi, quasi masculi. Spungia a fingere dicta, id est, nitidare et extergere. Unde Cicero: « Et fingebatur spungiis sanguis, » id est, extergebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur, sanguinem remittit. Spungia enim cava mystice significat dolosam infidelitatem Judaeorum, de quibus scriptum est in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit auget humorem. cum uero in defectu uenerit
humores minuuntur. hoc enim phisia dicunt. Con-¬
che autem prime posicionis nomen coclee uero per
nnnuitionem quasi concule. Concharum mu
genera sunt inter quas et margarecifere q̃ coclee
dicuntur in quarum carne preciosus calculus so-¬
lidatur. Dequib tradunt hu qui de ammantium
scripsere naturis eo ꝙ nocturno tempore litora
appetunt et excelesti rore magaretum concipiunt
Unde et celoe nommantur. Murice coclea ẽ maris
dicta ab acumine ⁊ aspitate que alio nomine con¬
chilium nominatur. propter quod cutumcisa fer¬
pe lacritus purpurei coloris emittat ex quibus
purpuia tinguitur et inde ostrum appellatum quod
hee tinctura eo teste humore elicitur. Cancio lõ¬
ammaue conche sunt crura habentes inmiea ostrei
auimalia. Corum enim carmbus uiuunt mio ĩte¬
uoos geite cum balidam testam eus aꝑire nõ potest

Expanded text:
fuerit, auget humorem: cum vero in defectus venerit, fuerit, auget humorem: cum vero in defectus venerit, humores minuuntur. Hoc enim physici dicunt. Conchae autem primae positionis nomen, cochleae vero per diminutionem quasi conchulae. Concharum multa genera sunt, inter quas et margaritiferae quae cochleae dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi, qui animantium scripsere naturis, eo quod nocturno tempore littora appetunt, et ex coelesti rore margaretum concipiunt. Unde et coeloe nominantur. Murice cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchylium nominatur. Propter quod circumcisa ferro lacrymas purpurei coloris emittat, ex quibus purpura tinguitur, et inde ostrum appellatum, quod haec tinctura ex testae humore elicitur. Canchros vocari, quae conchae sunt, crura habentes, inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio. Quae cum validam testam ejus aperire non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
transilit rete ut uolare piscem uideas. Anguille si¬
militudo anguis nomen dedit. Prigo eius ex limo.
Unde et quando capitur adeo lenis ẽ. ut quanto
fortius presseris tanto cicius elabitur. Ferunt autẽ
orientis fluium gangen anguillas tricems pedib
gignere. Anguille uino necate. qui ex eo biberit ter¬
dium uini habent. Draco marius aculeos ĩbrãcus
habet ad caudam spectantes qui dum ꝑcusserit qͣqua
ferit uenenum fundit unde et uocatus. Murenam
grege minanam uocant eo ꝙ complicet se in arculos.
Hanc feminini tantum ẽẽ sexus tradunt et concipe̾¬
rpente. Ob iõ apiscatoribus tanquã a serpe
sibilo uocatur et capitur. ictu autẽ fustis difficul¬
ter interimitur. Conche et coclee hac ex causa uoca¬
te quia deficiente luna cauantur io ẽ euacuantur.
Omnium enĩ clausorum maris animaliũ atqz con¬
charum in cremento lune membra turgescũt de fec¬
fectu euacuantur. Luna enim cum in augniento.

Expanded text:
transilit rete, ut volare piscem videas. Anguillae sitransilit rete, ut volare piscem videas. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo ejus ex limo. Unde et quando capitur, adeo lenis est, ut quanto fortius presseris, tanto citius elabatur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae: qui ex eo biberint, taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branciis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit: unde et vocatus. Murenam Graeci minanam vocant eo quod complicet se in circulos. Hanc feminini tantum esse sexus tradunt et concipere a serpente. Ob id a piscatoribus, tanquam a serpente, sibilo vocatur et capitur: ictu autem fustis difficulter interimitur. Conchae et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est, evacuantur. Omnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento
Abbreviated transcription (Latin):
aquis ualens longitudine plerumqz uigniti cubi
torum denitium et unguium immanitate armatũ
tanteq cucis duricia ut quanius fortium ictus
lapidum tergo repcuciat. Nocte in aquis die humi
quiesat. Dua in terra fouet masculus ⁊ femina ui¬
ces seruant. Hunc quidam pisces serratã habentes
cristam tenera uentrium desecantes interimunt.
Rolus ex ammalibus superiorem maxillam mouere
dicitur. Ippotamus uocatus quod sit equo similis
dorso iubit et hunitu rostro resupinato aprimis de¬
tibus cauda tortuosa die in aquis commoratur noc¬
te segetes de pascitur. Et hunc nlus gignit. Mullꝰ
uocatus quod mollis sit atq tenerrimus. cuius abo
tradunt libidinem ihiberi aciem autem oculorum
hebetari. hommes uero quibus sepe pastus piscem
olent. ncullus in umo necatus. hu qui inde biberĩt
cedium unit habent. mugillus nomen habet quod
sit multum agilis. Nam ubi dispositas senserit pis¬
torum insidias confestim retrorsum rediens

Expanded text:
aquis valens, longituaquis valens, longitutorum, dentium et unguium immanitate armatum, tantaeque cutis duritia, ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercutiat. Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet, masculus et femina vices servant. Hunc quidam pisces, serratam habentes cristam, tenera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam movere dicitur. Hippopotamus vocatus, quod sit equo similis dorso, juba et hinnitu, rostro resupinato a primis dentibus, cauda tortuosa, die in aquis commoratur, nocte segetes depascitur. Et hunc Nilus gignit. Mullus vocatus, quod mollis sit atque tenerrimus: cujus cibo tradunt libidinem inhiberi, aciem autem oculorum hebetari: homines vero, quibus saepe pastus, piscem olent. Mullus in vino necatus: hi, qui inde biberint, taedium vini habent. Mugillus nomen habet, quod sit multum agilis. Nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum rediens, ita
Abbreviated transcription (Latin):
prima parte equi sunt postrema soluuntier in piscẽ.
Bocas dicunt ẽẽ boues marinos quasi boacas. Ce¬
eulei acolore appellati. nam ceruleum est uiride cũ
nigro ut ẽ mare Delfines certum habent uocabu¬
lum quod uoces hominum sequantur uel quõd ad
phoniam gregatim conueniunt. Nichil ĩma
uelocius istis nam plerumq salientes naues trans¬
uolant. Quando autem preludunt in fluctib ⁊ un-¬
darum se molibus saltu precipiti feriunt tempesta¬
tes significare udentur. hii proprie simones nomi-¬
nantur. Est ⁊ delfinum genus ĩ mlo dorso serrato¬
quõd crocodrillorum tenera uentrium secantes in¬
terimunt. Porai marim sunt qui uulgo uocantur
ut suilli. Qui dum escam guerunt more sius trã
sub aquis foduint. Circa. guctur emin habent oris
officium et insi rostrum arenis inmergant pastũ
non colligunt. Grocodrillus a croceo colore dictus.
Gignitur in mlo ammal quadrupes in terra et in

Expanded text:
prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Bocas discunt esse boves marinos, quasi boacas. Caerulei a colore appellati: nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delfines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mari velocius istis: nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus, et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie Simones nominantur. Est et delfinum genus in Nilo dorso serrato, crocodilorum tenera ventrium secantes interimunt. Porci marini sunt, qui vulgo vocantur, ut suilli. Qui dum escam quaerunt more suis, terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis immergant, pastum non colligunt. Crocodilus a croceo colgignitur in Nilo, animal quadrupes in terra, et in
Abbreviated transcription (Latin):
citate alios ꝑ sequantur acolore ut umbre quia co¬
lore umbre sunt et auritate quia in capite auri colo¬
rem habeant. et uarii a uarietate quos nuilgo truc¬
tas uocant a figura ut orbis qui rotundus ẽ totus
in capite constat. ut solia quõd sit instar calciamẽ¬
torum solida. asexu ut mulculus quõd sit ballene
masculus. Eius enm coitu concpere hec belua phi-¬
betur. Hinc musculi codearum quorum lacte conai¬
piunt ostree. Ballene autem sunt in mense magni-¬
tudinis bestie ab emittendo ⁊ fundendo aquas uocate.
Ceteris emin bestus maris altius iaciunt undas.
Ual enĩ grece emittere dicitur. Cete dicte.
hoc ẽ ob imimanitatem. dunt enim in gentia gene¬
ra beluarum et equalia montium corpora quãlis
cetus ercepit ionam cuius aliis tante magnitu¬
dinis fuit ut instar obtineret in ferui dicente prophe¬
ta eraudit me de uentre in feri. Equi marini qd̃

Expanded text:
voracitate alios persequantur: a colore, ut umbrae, quia covoracitate alios persequantur: a colore, ut umbrae, quia colore umbreae sunt: et auritatae, quia in capite auri colorem habeant: et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant: figura ut orbis, qui rotundus est, totusque in capite constat: ut solea, quod sit instar calciamentorum solida: a sexu, ut musculus, quod sit ballenae masculus. Ejus enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt immensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae. Caeteris enim bestiis maris altius jaciunt undas. Ballein enim Graece emittere dicitur. Cete dictae, hoc est, ob immanitatem. Sunt enim ingentia genera belluarum, et aequalia montium corpora: qualis cetus excepit Jonam, cujus alvus tantae magnitudinis fuit, ut instar obtineret inferni, dicente propheta: Exaudivit me de ventre inferi . Equi marini, quod
Abbreviated transcription (Latin):
isces inde dicti unde et pecus apascende sci-¬
licet. Repcilia dicuntur hec q̃ natant eo ꝙ
reptandi habeant speciem et naturam quã¬
uis se in profundum in mergant tamen in matãdo
Anfuua sunt quedam genera piscium unde dicta
eo ꝙ ambulandi interris usum et natanderia¬
quis officium habeant. Anfi enim grece utrumq
dicitur id ẽ quia et maguis ⁊ in tertis uilunt ut
foce crocodrilli ippotami hoc ẽ equi fluuiales. Pe¬
corib autem et bestus et uolatilibus antea hoies
nomina imposuerunt quam piscibus que pruls
iusa ⁊ cognita sunt. piscium uero postea paul e¬
tun congnitis generib nomina instituta. qi eis
susitudie tertestrium ut rane et iuitusi ⁊ leones
et ingri meruli et paui diuerso colore dorso ⁊ collo pre¬
ti et turdi albi et uari et cetera que sibi iuxta species
terrestrium amialium nomina uendicauerũt ⁊ mo¬
ribus terrestrium ut canes in mari a terrens canibz
incupati quod mordeant et lupi quod improba

Expanded text:
isces dicti unde et pecus, a pascendo scilicet. Reptilia ideo dicuntur haec quae natant, eo quod reptandi habeant speciem et naturam; quamvis se in profundum inmergant, tamen in natando Amphibia sunt quaedam genera piscium, dicta eo quod ambulandi in terris usum et natandi in aquis offidicitur, id est, quia et in aquis et in terris vivunt, ut focae, crocodili, hippopotami hoc est, equi fluviales. Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina imposuerunt, quam piscibus, quae prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta, aut ex similitudine terrestrium, ut ranae, et vituli, et leones, et nigri meruli, et pavi diverso colore dorso et collo picti, et turdi albi et varii, et caetera quae sibi juxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt ex moribus terrestrium, ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant: et lupi, quod improba
Abbreviated transcription (Latin):
agnes lapis.
indicus ali inuentore uocatus. fuit autem ĩidia
primum repertus grauis crepedarum baculiq
cispide herens cum armenta id ẽ magnes pasceret. pos¬
tea passim iuentus. est autem colore ferrugineus sed
probatur cum ferro adiunttus eius fecerit raptum: nã
ad eo apprehendit ferrum ut catenã faciat anulorũ. uñ
et eum uulgus ferrum uiuum appellat. Galates lapis
primum iuentus est in sicilra galatis fluminis flurre
reiectus. unde et nominatur licẽt in brictãma sit plurmu̾
est autem niger. planus leuis. sed ardens igni ad motus
fictilia ex eoscripta non delentur. incensus serpentis su¬
gat demoniacos prõdit iuginitatem de prehendet murũq¬
in modum accenditur aqua oleo extinguitũt Abestõar¬
chadie lapis ferri coloris ab igne nomen sortitus es quol
accensus semel minquam extinguatut. de quo lapide me¬
chana cum aliquĩ ars humana molita est quo genti-¬
les capti sacuilegio mirarentur: demq in templo quodã

Expanded text:
agnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India ita primum repertus: clavis crepidarum baculique cuspidi haerens, cum armenta idem Magnes pasceret: postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adjunctus, ejus fecerit raptum: nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam faciat annulorum, unde et eum vulgus ferrum vivum appellat. Gagates lapis primum inventus est in Cicilia, Gagatis fluminis fluore rejectus, unde et nominatur: licet in Britannia sit plurimus. Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur: incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit, mirum quia accenditur aqua, oleo exstinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur: de quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur: denique in templo quoda
Abbreviated transcription (Latin):
menta denunciant. Uespere significat tempus tradicoĩs
quando eum iudas cohortibus noscitur prodidisse se que¬
rentibus. mane cum ad ponciũ pilatum productus est
audiendus. meridie quia hora sexta ut euangelista
dicit in cruce suspensus est. Narrabo pertinet ad uesperã
quia ⁊c. omma locuta ẽẽ constat q̃ uidas nequissimus
facere disponebat adminciabo ad mane respondit quãdo
eciam et exaudiet uocem meam. Ad meridiem pertinet
quando in cruce dicit consummatum est et emisit spi-¬
ritum. Item uespere passionem significat mane resur¬
rectionem. meridies ascensionem eus in celum.¬
De nocte

Expanded text:
Sacramenta denuntiant. Vespere significat tempus traditionis, Sacramenta denuntiant. Vespere significat tempus traditionis, quando eum Judas cohortibus noscitur prodidisse se quaerentibus. Mane, cum ad Pontium Pilatum productus est audiendus. Meridie, quia hora sexta, ut Evangelista dicit, in cruce suspensus est. Narrabo, pertinet ad vesperam, quia tunc omnia locuta esse constat, quae Judas nequissimus facere disponebat. Annuntiabo ad mane respondit, quando, etiam, et exaudiet vocem meam. Ad meridiem pertinet, quando in cruce dixit, Consummatum est, et emisit spiritum. Item vespere passionem significat, mane resurrectionem, meridies ascensionem ejus in coelum.De nocte
Abbreviated transcription (Latin):
gnificet occubitum mortis xp̃i illud̃ psalmiste decla¬
rat ad uesperum demorabitur fletus et ad matuti-¬
num leticia. fletus demoratus est uespere qñ up̃s dñs
noster peremptus ẽ tune eñ uere demoratus est fle¬
tus dum per triduum fidelium turba congenutt
et mundi per ip̃ius occubitum natura concussa est.
in matutino quoq orta ẽ leticia quando tempore ma-¬
tutino resurcectio domini euangelio testante uulga¬
ta est. ⁊ discipuli presentia domini sui inimortalita¬
tem cernere meruerunt. Uespere ergo finem mundi
significat quando iam tempus operandi finitũ est.
unde dicitur. Uenit nor quando iam nemmi licet
opari. Penitentiam autem futurã significat ubi
peccatores intenebras exteriores proiciendi describũt
Hec tria tempora in uno uersũ psalimsta comphend̃.
dicens. Uespere mane et meridie narrabo et annunciabo
eraudiet uocem meã. Hec uerba magna nobis

Expanded text:
gnificet occubitum mortis Christi, illud Psalmista declagnificet occubitum mortis Christi, illud Psalmista declarat: Ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Fletus demoratus est vespere quando Christus Dominus noster peremptus est: tunc enim vere demoratus est fletus, dum per triduum fidelium turba congemuit, et mundi per ipsius occubitum natura concussa est. In matutino quoque orta est laetitia, quando tempore matutino resurrectio Domini, Evangelio testante, vulgata est, et discipuli praesentia Domini sui immortalitatem cernere meruerunt. Vespere ergo finem mundi significat, quando jam tempus operandi finitum est. Unde dicitur: Venit nox, quando jam nemini licet operari . Poenitentiam futuram significat, ubi peccatores in tenebras exteriores projiciendi describuntur. Haec tria tempora in uno versu Psalmista comprehendit, dicens: Vespere, mane et meridie narrabo et annuntiabo, et exaudiet vocem meam . Haec verba magna nobis