comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħu credo. et tanto me magistro tra¬
didi: quis mͥ futurꝰ ẽ. pat̾. Non utiq
amorreus: s nequior quidã pater.
cetur ad nos. Inuenientur & nob pa¬
tres: qui nos generant inpeccatis. Ut
enim si bonus fuero & inoptimo
actu constitutꝰ dic̃. mͥ iħs fili oimit¬
tuntur tͥ peccata. dic̃ michi paulus
discipulus iħu. in xp̃o enim ibu. per
euangeliũ ego uos genui: ita si factus
fuero peccator. generans me inpeccatiꝰ
diabolus. & assumens sibi eã uocẽ qͥ
pat̾ õs ad saluatorẽ locutꝰ ẽ. Aic̃ adme.
filiꝰ m̃s es tu ego hodie genuite. Et A¬
lii aut̃ płes patres mei erunt. aoqͦs
iturꝰ sum. Unꝰ quisq ad suos ꝓficiscit
patirs. Siquis ẽ. ad abraham dr ad
eum: tu aut̾ uade adpatͤs tuos cum
pace. educatus insenectute bona. Si
quis uͦ eg̾ditur de scło non cũ pace. s
cum peccatoꝵ bello. & senectute non
bona inueteratꝰ dierũ malorũ: utiq
dicitur acd ouma. Tũ autem uactis ad¬

Expanded text:
risto Jesu credo, et tanto me magistro traristo Jesu credo, et tanto me magistro tradidi, quis mihi futurus est pater? Non utique Amorrhaeus, sed nequior quidam pater. cetur ad nos? Inveniuntur et nobis patres, qui nos generant in peccatis. Ut enim si bonus fuero, et in optimo actu constitutus, dicit mihi Jesus: Fili, dimittuntur tibi peccata tua ; dicit mihi Paulus discipulus Jesus: In Christo enim Jesu per Evangelium ego vos genui: ita si factus fuero peccator, generans me in peccatis diabolus, et assumens sibi eam vocem, qua pater Deus ad Salvatorem locutus est, dicit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Et alii autem plures patres mei erunt, ad quos iturus sum. Unusquisque ad suos proficiscitur patres. Si quis est ab Abraham, dicitur ad eum: Tu autem vade ad patres tuos, cum pace educatus in senectute bona. Si quis vero egreditur de saeculo non cum pace, sed cum peccatorum bello, et senectute non bona, inveteratus dierum malorum, utique dicitur ad eum: Tu autem vade ad
Abbreviated transcription (Latin):
tua de t̾ra chanaan. Pat̾ tiuis amorreus:
& mat̾ tua cethea. Quia ierłm multa
peccata cominisit. ideo increpans illã
ꝓpba. ñ uno neq duob s trib nomini¬
bus insigniuit. Septem ingenesy gen¬
tes enumerantur adeo iino loco quẽ
tradidit filiisisrł. Septẽ aut̾ hȩ sc̾. In
t̾ram inquit chananeors et cetheorum
istas congregare. ut ꝑ has ignobilita¬
tem peccatricis ierłm ex ꝓbraret. se¬
cisset utiꝙ ꝓpħa sunc uero quid fec̃:
Amorreũ esegit exseptem & chana¬
neum: et ait. habere cõmunionem
peccałeẽ ierłm quippe ad chananeũ
iuxta radicẽ. & natiuitatẽ ꝓprie ad
cetheum scd̃m matrẽ. Si inierłm tan¬
ta dicuntur. de qua tã gnͣdia & tã
mira conscͥptu st̃ que eiꝰ st̃ reꝑmissa:
quid futurumẽ. misero michiꝰ sipec¬
cauero: Quis mͥ exit pat̾: aut que
michi exit mat̾: Tantȩ talisq ierłm
radix & generatio de t̾ra chananeoꝵ.
pat̾ eiꝰ amorreus. et mat̾ cethea nun¬
cupat᷑. Ego si peccauero qui mxp̃o

Expanded text:
tua de terra Chanaan. Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea. Quia Jerusalem multa peccata commisit, ideo increpans illam propheta, non uno neque duobus, sed tribus nominibus insignivit. Septem in Genesi gentes enumerantur a Deo in uno loco, quem tradidit filiis Israel. Septem autem hae sunt, In terram, inquit, Chananaeorum,eptem istas congregare, ut per eas ignobilitatem peccatricis Jerusalem exprobraret, fecisset utique propheta. Nunc vero quid fecit? Amorrhaeum elegit ex septem, et Chananaeum, et ait habere communionem peccatricem Jerusalem, quippe ad Chananaeum, juxta radicem, et nativitatem, proprie ad Cethaeam secundum matrem. Si in Jerusalem tanta dicuntur, de qua tam grandia, et tam mira conscripta sunt, quae ei sunt repromissa, quid futurum est misero mihi, si peccavero? Quis mihi erit pater, aut quae mihi erit mater? Tantae talisque Jerusalem radix, et generatio de terra Chananaeorum, pater ejus Amorrhaeus, et mater Cethaea nuncupatur. Ego si peccavero, qui in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
bo patris constitus. qui nasciturꝰ erat
refertur. quia inlumbos semina hu¬
mana collect᷑a st̃. fortitudo gͦ cont᷑ria
ubicũꝙ sr̃ semina. ibi insidiarum su¬
arum um conatur oftendere. Adũsũ
masculos. uirtus eiꝰ inlumbos ẽ: adũfũ
feminas uirtus eiꝰ. inumbilico uentͥs
ẽ. Et uide quomodo honeste uiri mu¬
lierisq genitalia obtectis nominibus
scͥptura nuncupauerit. ne ꝑ ea uocabu¬
la. que inpmptu st̃ turpitudinẽ signi¬
ficaret. Si intellectum est exemplum qd̾
ꝑtulimus de iob intellige michi. quia
ut iniuiro p̾putium circumciditur sic
infemina umbilicꝰ amputetur. Cum
enim pudica fui̾t mulier & mundis
usa mutationib feminarũ. scilicet
ne insordidas res & inpeccatoꝵ turpi¬
tudines ruat: tunc unibilicꝰ eiꝰ ab scis¬
sus ẽ. Si uero peccauerit. ñ est umbil¬
cus eiꝰ ab scissus. Increpat gͦ ierłm. qͣ¬

Expanded text:
bo patris constitutus, qui nasciturus erat, bo patris constitutus, qui nasciturus erat, refertur, quia in lumbos semina humana collecta sunt. Fortitudo ergo contraria ubicumque sunt semina, ibi insidiarum sarum vim conatur ostendere. Adversum masculos virtus ejus in lumbis est; adversum feminas virtus ejus in umbilico ventris est. Et vide quomodo honeste viri mulierisque genitalia obtectis nominibus Scriptura nuncupaverit, ne per ea vocabula, quae in promptu sunt, turpitudinem significaret. Si intellectum est exemplum, quod protulimus de Job, intellige mihi quia ut in viro praeputium circumciditur, sic in femina umbilicus amputatur. Cum enim pudica fuit mulier, et mundis usa mutationibus feminarum, scilicet ne in sordidas res, et in peccatorum turpitudines ruat, tunc umbilicus ejus abscisus est. Si vero peccaverit, non est umbilicus ejus abscisus. Increpat
Abbreviated transcription (Latin):
tores ierłm uocanur adeo. & habemꝰ
ea quȩ pͥma dicuntur. Scd̾a aut̃ si post
uisitationẽ. & noticiam dĩ ꝑ seuerauerimꝰ
inpeccatis: ad nos ꝑtinent. Tercia uero
mala que penitꝰ de testamur. scdm ordi¬
nem ꝓ sequimut. Nunc ut ad pͥmũ rede¬
am: scͥptum ẽ quasi de ierłm. Inqua die
nata es: non ẽ. excisus umbilicus tuus.
Aditorio dĩ indigemꝰ ut possimꝰ um¬
biculum non ꝑcisum. peccatricis hie¬
ritalib spiritalia comparans inueniã
quomodo non sit p̾cisus umbilicꝰ ierłm.
Scͥptum est iniob de dracone. Uirtus
eiꝰ inumbilico. & fortitudo eiꝰ. suꝑ um¬
bilicum uentris. Scio ex his que michi
grã duuna largita ẽ. cum p̾sentẽ locũ
exponerem me dixisse: quia draco sit
fortitudo contraria. Iste ẽ. enĩ draco ser¬
pens antiquuis uocatur qui diabolus et
sathanas. decipiens orbem t̾rarum uniu̾¬
sum. Istiꝰ fortitudo: inumbilico ẽ. Nec
dubium. Nam pͥncipium maloꝵ omĩũ.
inlumbo nĩsatur. Et icleo ad huc inlũ¬

Expanded text:
 habemus ea quae prima dicuntur. 937 Secunda autem si post visitationem et notitiam Dei perseveravimus in peccatis, ad nos pertinent. Tertia vero mala quae penitus detestamur, secundum ordinem prosequemur. Nunc ut ad primum redeam, scriptum est quasi de Jerusalem: In qua die nata es, non est excisus umbilicus tuus. Adjutorio Dei indigemus, ut possimus umbilicum non praecisum peccatricis Jeritualibus spiritualia comparans, inveniam quomodo non sit praecisus umbilicus Jerusalem. Scriptum est in Job de dracone: Virtus ejus in umbilico, et fortitudo ejus super umbilicum ventris . Scio ex his, quae mihi gratia divina largita est, cum praesentem locum exponerem, me dixisse, quod draco sit fortitudo contraria. Iste est enim draco, serpens antiquus, qui vocatur diabolus, et Satanas, decipiens orbem terrarum universum. Istius fortitudo in umbilico est. Nec dubium: nam principium malorum omnium in lumbo versatur. Et ideo adhuc in lum
Abbreviated transcription (Latin):
& uidi te: & ecce tempꝰ tuum. & tempꝰ
diu̾tentiũ. Quid ẽ. hoc qd̃ ait. tempuᷤᷤ
tuum. Tempꝰ significat ad olescenti¬
um. in quo iam ꝑ etatẽ possunt forni¬
cari. ẜt rursum: et tempus inquit di¬
u̾tentium. Qui sc̾ isti du̾itentes: dum
sumꝰ paruuli. hii qui dũitere uolunt
pessimi. demonia inmunda. angłi dia¬
boli. non habent locum quomͦ ao nos
possint diu̾tere. Cum aut̃ fuerimꝰ eta¬
te maiore. & iam peccare possumꝰ. que¬
runt aditum ad nos diu̾tendi: & boc tã
angłi di quã angłi sathane. Impossibi¬
le aut̃ ẽ. ut utriq ad nos diu̾tant. Si pec¬
camus angłi diaboli du̾tunt ad nos. si
stamꝰ fixo gradu. diu̾tunt ad nos angłi
dĩ. Uenit gͦ tempꝰ tuum. & tempꝰ di¬
animam nrãm. E xpandi alias meas suꝑ
te. Consueuit scͥptura pennas nuncu̾¬
pare uestium summitates. ut in ruth que
quasi ueste loquitur moutꝰ. Expandi alaᷤᷤ
meas suꝑ te. & oꝑui confusionẽ tuã. Beatꝰ.

Expanded text:
 vidi te, et ecce tempus tuum, et tempus divertentium. Quid est hoc, quod ait tempus tuum? Tempus significat adolescentium, in quo jam per aetatem possunt fornicari. Et rursum: Et tempus, inquit, divertentium. Qui sunt isti divertentes? Dum sumus parvuli hi, qui divertere nolunt pessimi, daemonia immunda, angeli diaboli, non habent locum, quomodo non possint divertere. Cum autem fuerimus aetate majore, et jam peccare possumus, quaerunt aditum ad nos divertendi, et hoc tam Angeli Dei quam angeli Satanae. Impossibile autem est ut utrique ad nos divertant. Si peccamus, angeli diaboli divertunt ad nos: si stamus fixo gradu, divertunt ad nos Angeli Dei. Venit ergo tempus tuum, et tempus dianimam nostram. Expandi alas meas super te. Consuevit Scriptura pennas  Al. poenas nuncupare vestium summitates: ut in Ruth, quaquasi veste loquitur indutus: Expandi alas measa supe
Abbreviated transcription (Latin):
ũtetur. si uelit dicẽ uł tace̾. Et quia in
arbitrio eiꝰ positum erat. & noluit dic̾e.
uide qnta eum st̃ consecuta post ea. Di¬
clitata ẽ. nauis ꝓpt̾ eum: sorte reꝑtus est
si dicerent uera. scłm dm̃ offen̾sa. si ti¬
m̃tes homines ꝓferrent falsa ꝓueris.
Idcͥco testificatus ẽ. ezecbiel: &ͦ notas fec̃
ierłm iniquitates eiꝰ & dix̃. Hec dic̃ do¬
minꝰ. Radix tua & gn̾atio tua de t̾racha¬
naan. Pat̾ tuus amorreus. & mater
tua cethea. Que ciuuitatum sic fuit ele¬
uata & altum sapuit inmundo: ut eiui¬
tam̃ ħ ipsa sibi magna ꝓmittens qͣsi
ꝓxima dĩ. & ciuitas eiꝰ. quia peccauit
arguitur aspũ scõ ut degener & extra¬
nea. Pat̾ enim eiꝰ amorreus. iã non dei.
Quamdiu ñ peccauit pat̾ eiꝰ erat d̾s. qͣndo
uero peccauit pat̾ eiꝰ amorreus factus ẽ.¬

Expanded text:
vertetur , si velit dicere, vel tacere. Et quia in vertetur , si velit dicere, vel tacere. Et quia in arbitrio ejus positum erat, et noluit dicere, vide quanta eum sunt consecuta postea: periclitata est navis propter eum, forte repertus est si dicerent vera: secundum Dominum offensa, si timentes homines, proferrent falsa pro veris. Idcirco testificatus est Ezechiel, et notas fecit Jerusalem iniquitates ejus, et dixit: Haec dicit Dominus: Radix tua et generatio tua de terra Chanaan, Pater tuus Amorrhaeus et mater tua Cethaea. Quae civitatum sic fuit elevata, et altum sapuit in mundo, ut civihaec ipsa sibi magna promittens, quasi proxima Dei, et civitas ejus, quia peccavit, arguitur a Spiritu sancto, ut degener, et extranea. Pater enim ejus Amorrhaeus, jam non Deus. Quamdiu non peccavit, pater ejus erat Deus: quando vero peccavit, pat
Abbreviated transcription (Latin):
non posuit ante oculos suos ꝑiculũ
qd̃ exp̃dicatione erat secuturum. sed
sit reuelatio sacrate intelligentie. de
At tam̃ ꝓpħans & fornicationis illam
arguit. quia diuaricauit pedes suos
omini tͣnseunti maledica uoce testatur.
increpat scelerum ciuitatẽ. S quia con¬
fidebat dei se fac̾e̾ uoluntatẽ: paratus &
mori & uiui̾e. loquebatur intrepidꝰ. Ui¬
quomodo inpotestate sit positum ꝓpħe
utrum dicat anñ consideremꝰ. Fãctus
ẽ. sermo diũ ad eum dicens. fili boĩs
testificare ierłm iniquitates eiꝰ. & di¬
ces. Hec dic̃ dñs. Non in necessitate
aspirationis. sed inuoluntate dicentis
dominꝰ posuit ut testificaretur. ad ie¬
rusalem iniquitates eiꝰ: & ait. dices.
Quid dices: ħ que sequuntur. In pro¬
pħa erat audiente. dices. utrum dicẽt.
neo ne. quomotio fuit positum & in
iona. In potestate quippe eiꝰ erat au¬
dientis. dic. ad huc tres dies et ninue sub¬

Expanded text:
non posuit ante oculos ejus periculum, non posuit ante oculos ejus periculum, quod ex praedicatione erat secuturum; sed sit revelatio sacratae intelligentiae de attamen prophetans, et fornicationis illam arguit, quia divaricaverit pedes suos omni transeunti, et maledica voce testatur, increpans scelerum civitatem. Sed quia confidebat Dei se facere voluntatem, paratus et mori et videre, loquebatur intrepidus. Viquomodo in potestate sit positum prophetae, utrum dicat an non, consideremus. Factus est sermo Domini ad eum, dicens: Fili hominis, testificare Jerusalem iniquitates ejus, et dices: Haec dicit Dominus, non in necessitate aspirationis, sed in voluntate dicentis Dominus posuit, ut testificaretur ad Jerusalem iniquitates ejus, et ait: Dices. Quid dices? Haec quae sequuntur. In propheta erat audiente, dices: utrum diceret necne, quomodo fuit positum in Jona. In potestate quippe ejus erat audientis: Dic, adhuc tres dies, et Ninives sub
Abbreviated transcription (Latin):
onsideranti michi constan¬
tiam ꝓpħartm miraculũ
subit: quomͦ uere creden¬
tes deo magis. quã hõĩb
contempserint mortẽ. ꝑ icula contu¬
melias. & omnia que passi st̃ ab eis
qͥ arguebantur. dũ uoluntat dĩ in ꝓ¬
phetatione deseruiunt. Admirabar
quondam ysayam. ante quã compa¬
rarem ezechiel: & ob stupescebam quo¬
modo dicẽt. Audite sermonem dnĩ pͥn¬
cipes sodomorum: attendite legem d̾i
enim hec: cum posset dice uł tacere.
Neꝙ enim ut quidam suspicantur. m̃te
excedebant ꝓpħe: et ex necessitate. sp̃s
loquebantur.Si alii inquit apłs re¬
uelatum fuit sedenti: pͥor taceat. Ex
quo ostenditur potestatẽ habere eum
qui loquatur: cum uelit dicẽ. & cũ uelit
tac̾e. Et ad balaam dicitur. Uerũtam̃¬
ẽ. u̾bum qd̾ immitto inos tuum. hoc ob¬
serua loqui: quasi potestatẽ hñte eo ut
accepto u̾bo d̾i. dic̾e̾t seu taceret. Qd
ei fuisset imꝑatum ut testaretur.
notas faceret ierłm iniquitates eiꝰ.

Expanded text:
onsideranti mihi constantiam prophetarum, miraculum subit, quomodo vere credentes Deo magis quam hominibus contempserint mortem, pericula, contumelias et omnia quae passi sunt ab eis: qui arguebantur, dum voluntati Dei in prophetatione deserviunt. Admirabar quondam Isaiam antequam compararem Ezechieli, et obstupescebam quomodo diceret: Audite sermonem Domini, principes Sodomorum; attendite legem Dei,enim haec, cum posset dicere, vel tacere. Neque enim ut quidam suspicantur mente excidebant prophetae, et ex necessitate spiritus loquebantur. Si alii, inquit Apostolus, revelatum fuerit sedenti, prior taceat . Ex quo ostenditur potestatem habere eum, qui loquatur, cum velit dicere, et cum velit tacere. Et ad Balaam dicitur: Verumtamen verbum, quod immitto in os tuum, hoc observa loqui : quasi potestatem habente eo, ut accepto verbo Dei, diceret seu taceret. Quiei fuisset imperatum, ut testaretur, et notas faceret Jerusalem iniquitates ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sgladium: in alio uͦ ignẽ ueni mittere sr̃
t̾ram ⁊utinã iam ardeat. Igitur defert
uttr̃q saluator. gladium & ignẽ. & bapti¬
deo cognita: plus tam̃ ingratiar clonatiõ e
quam intorm̃toꝵ uarietatib constituta.
sleq enĩ medici ex disciplina artis sue ra¬
tionabilit̾ eos quib medentur secant.
urunt. q̃antq poculum amarissimi tẽ¬
ꝑamen. multaq alia ꝓut causa postulat
facunt. Ds aut̃ uni̾isitatis dñs. sine ra¬
tionabili quadam sapientia. & sine dis¬
pensatione digna maiestatis sue penas
tantum in fert peccatorib. Neq enum
ut existimant ad hoc tantum adhibet
supplitia ut torqueat: s quasi pat̾ scit
uulnera omnisĩ nr̃oꝵ scit quia excausa
qdꝰ ulcus natum sit que putredo infelicis
anime. ex quo ducatur exordio. quał
spes doloris. ex quo peccato ueniat. scit
pformnas. & modos & nimeros peccatoꝵ
qui somel bn terꝙ peccauit. qui inimia

Expanded text:
sed gladium . In alio vero: Ignem veni mittere super sed gladium . In alio vero: Ignem veni mittere super terram, et utinam jam ardeat . Igitur defert utrumque Salvator, gladium et ignem, et baptiDeo cognita: plus tamen in gratiarum donatione, quam in tormentorum varietatibus constituta. Neque enim medici ex disciplina artis suae rationabiliter eos, quibus medentur, secant, urunt, dantque poculum amarissimi temperamenti, 928 multaque alia, prout causa postulat, faciunt: Deus autem universitatis Dominus, sine rationabili quadam sapientia, et sine dispensatione digna majestatis suae poenas tantum infert peccatoribus. Neque enim, ut existimant, ad hoc tantum adhibet supplicia, ut torqueat, sed quasi pater scit vulnera omnium nostrum: scit qua ex causa, quod ulcus natum sit, quae putredo infelicis animae, ex quo ducatur exordio, qualis species doloris, ex quo peccato veniat: scit et formas, modos, et numeros peccatorum; qui semel, bis, terque peccaverit; qui in una
Abbreviated transcription (Latin):
ob expositionẽ gladii p̃sentis assup̃simꝰ
duplicia infert tormenta. dũ adurit &
auuddit. Ut aut̃ necessarũ aliquid exqͥbꝰ
d sensum urm̃ ilłuminat inloco p̃sen
int̾ponamꝰ. accipe exemplũ. aiuint stu¬
diosi medicinał discipline ad quasdam
corporum curationes necessariã eẽ non
solum sectionẽ ferri.: uerũ etiã ad ustio¬
nẽ. siam ad eos qͥ canceris ueterno com¬
putreseunt. candentẽ sine nouacule la¬
mina. suie qd̾ cumq acutissimi ferri ge¬
nis adhibent. ut ꝑignẽ radices canceris
euellantur. ꝑ incisionẽ aut̃ & putrida ca¬
ro truncetur ⁊ uia pateat medicaminib
initiendis. Quis putas nrm canceris ut
ita clicam ht̃ simile peccatum. ut nones
sufficiat aut simplex acumen ferri. aut
sola ignis ex ustio. s utraq ad hibeantur. qͦ
uratur ꝙ secetur: Aucdi saluatorẽ: rationẽ
ignuis & ferri induob locis significantẽ.
Inalio loco ait. ñ ueni mitt̾e̾ pacẽ suꝑ t̾rã

Expanded text:
ob expositionem gladii praesentis assumpsimus, ob expositionem gladii praesentis assumpsimus, duplicia infert tormenta, dum adurit et dividit. Ut autem necessarium aliquid, ex quibus Deus sensum nostrum illuminat, in loco praesenti interponamus, accipe exemplum. Aiunt studiosi medicinalis disciplinae, ad quasdam corporum curationes necessariam esse non solum sectionem ferri, verum etiam adustionem. Nam ad eos, qui canceris veterno computrescunt, candentem sive novaculae laminam, sive quodcumque acutissimi ferri genus adhibent, ut per ignem radices canceris evellantur, per incisionem autem putrida caro truncetur, et via pateat medicaminibus injiciendis. Quis, putas, nostrum canceris, ut ita dicam, habet simile peccatum, ut non ei sufficiat, aut simplex acumen ferri, aut sola ignis adustio, sed utraque adhibeantur, quo uratur, et secetur? Audi Salvatorem rationem ignis et ferri in duobus locis significantem. In alio loco ait: Non veni mittere pacem super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
ames que ꝓpt̾ peccat̾tẽ inducit᷑¬
tr̃am iuxta possibilitatẽ nrarũ
uirium discussa ẽ. & post famẽ
debestiis pessimis diximꝰ quaᷤ
immittet d̃s suꝑ peccatores. Quatuor ⁊ĩ.
ultiones inpͥncipio ꝓposumꝰ. ẽ. quib
reliquȩ duȩ st̃ derumphea. ⁊ demorte.
conamur expon̾e̾ filioꝵ & filiarũ nom̃
annexum ẽ. io ẽ. inrumphea quacur¬
ruunt. qui cede eiꝰ digna fecert̃. Quis
ẽ.gͦ iste gladius idẽ. rumphea. qua̾
nos formidare debemus. neqͣndo mitta
quid hñtis inpena: h abitus quippe ip¬
sius gladii diuidit. & secat eum inquẽ
infertur: si uͦ ad acum̃ aciei eiꝰ etiamtac¬
tus ipse penalis ẽ. duplicit̾ torquetur
qui hoc gladio puniendus ẽ. Scͥptũ ẽ
enim. Statuit ignea̾ rumpheã & che¬
rubin: custo dire uiã ligni uitȩ. Et qͦmͦ
si gladius acutꝰ. & candens inferatur in
corpꝰ. dupsicẽ tͥbuit cruciatũ adustionis
& cedis. Nc d rumphea quȩ ad custodiã
parachy si statuta memoratur. quã minc

Expanded text:
ames, quae propter peccatricem inducituterram, juxta possibilitatem nostrarum virium discussa est, et post famem de bestiis pessimis diximus, quas immittet Deus super peccatores. Quatuor enim ultiones in principio proposuimus, e quibus reliquae duae sunt de romphaea, et de morte. conamur exponere, filiorum et filiarum nomen annexum est, id est, in romphaea, qua corruunt, qui caede ejus digna fecerunt. Quis est ergo iste gladius, id est, romphaea, quam nos formidare debemus, nequando mittatquid habentem in poena? Habitus quippe ipsius gladii dividit et secat eum, in quem infertur: si vero ad acumen aciei ejus etiam tactus ipse poenalis est, dupliciter torquetur, qui hoc gladio puniendus est. Scriptum est enim: Statuit igneam rompheam, et Cherubim custodire viam ligni vitae . Et quomodo si gladius acutus et caedens inferatur in corpus, duplicem tribuit cruciatum adustionis et caedis: sic et romphaea, quae ad custodiam Paradisi statuta memoratur, quam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
duu non peccauit radicẽ habuit abrahã
et isaãc & iacob: qnͣdo peccauit. raore eiꝰ
chananea facta ẽ. Sepe miratus sum io
qͦd dictum ẽ. ad ameloᷤᷤ ad prb̃m peccatorẽ
cui ꝓ peccato nom̃. imꝑonens. semen inqͥt
chanaan et ñ uda. Magnꝰ quidẽ & dani¬
el constantissime prb̃m peccatorẽ sem̃
chanaan appellans. & ñ uida. maior uͦ
comꝑatione eiꝰ ezechiel. ñ uni prbo. neq

Expanded text:
on peccavit, radicem habuit Abraham, et Isaac, et Jacob: quando peccavit, radix ejus Chananaea facta est. Saepe miratus sum id, quod dictum est a Daniele ad presbyterum peccatorem, cui pro peccato nomen imponens, Semen, inquit, Chanaan, et non Juda. Magnus quidem Daniel constantissime presbyterum peccatorem semen Chanaam appellans et non Juda . Major vero comparatione ejus Ezechiel, non u
Abbreviated transcription (Latin):
erant quippe ei oues septẽ milia. came¬
li tria milia. uga boum qͥngenta. S
suppellex multa ualoe. filii septem filie¬
liberis pat̾.repente orb efficitur. diues
incensu: dñs adultimam deducit᷑ egesta¬
tem. Ecce duo tp̃ra. Post hec apparet
ei dñs. & loquitur ei de nube. ⁊ ipse iob
ea quȩ st̃ inlibro eiꝰ scͥpta respondit. Igi¬
tur inpͥmo tẽꝑe di̾ laudib p̃dicatur
inscdo temptationi traditur. ⁊ seuissi¬
mo ulc̾e ꝑcussus a pedibusq ad caput
tͥstia & dura ꝑ petitur. Ad extͤmũ facte
st̃ ei oues quatuor decĩ milia. cameli sex
milia. uga boum mille. asine pascentes
mille. & nascuntur ei filii septẽ. & filie¬
tres: atq ita et iniob tria tꝑ̃ra dep̾hen¬
dimꝰ. quȩ iniuistis hominib reppimꝰ. Tria

Expanded text:
erant quippe ei oves septem millia, cameerant quippe ei oves septem millia, cameli tria millia, juga boum quingenta, et supellex multa valde, filii septem, eliberis pater, repente orbus efficitur: dives in censu Dominus, ad ultimam deducitur egestatem: ecce duo tempora. Post haec apparet ei Dominus, et loquitur ei de nube, et ipse Job ea, quae sunt in libro ejus scripta, respondit . Igitur in primo tempore Dei laudibus praedicatur; in secundo tentationi traditur, et saevissimo ulcere percussus a pedibus usque ad caput tristia et dura perpetitur. Ad extremum factae sunt ei oves quatuordecim millia, cameli sex millia, juga boum mille, asinae pascentes mille, et nascuntur ei filii septem et filiae . Atque ita et in Job tria tempora deprehendimus, quae in justis hominibus reperimus. Tria
Abbreviated transcription (Latin):
uidit mundum indiluuo. idẽ. incorrup¬
tione & in interitu peccatorum que in
die st̃ euentura udicii: rursum uide¬
bit mundum in resurrectione omniũ
peccatorum: Dicat mͥ aliquis: concedo
uitatem inpat̾e floruit nobilitate:
de inceps in babylonẽ tnͣslatus eunu¬
chus effectus ẽ. ut manifeste ex libro ipsiꝰ
intelligi potest. Uidit & reũ̾sionẽ in
ierłm. Ut aut̃ ꝓbetur quia aute cap¬
tem eunuichus effectus sit: aqumamꝰ
id qd̃ ad ezechiam dictum ẽ. accipieñ
de filiis tuis. & facient spadones indo¬
mo regis. De inde post .Ixx. annos
inuenitur de p̃cans d̾m ut completo
iam temꝑe captiuitatis. rursum ingre¬
diatur hierłm. habemꝰ orationẽ eius
inuolumine proprio conscͥptã. nec
tam̃ possumus inuenire ubi sit mortu¬
us. Uidit gͦ tria tꝑ̃ra: ante captiui¬
tatẽ. incaptiuitate. pꝰ captiuitatẽ. Tał
iustꝰ ẽ. Uideamꝰ aut̃. an & iob tria tem¬
pora babuerit. fuit quidẽ locuples:

Expanded text:
vidit mundum in diluvio, in corrupvidit mundum in diluvio, in corruptione et in interitu peccatorum, quae in die sunt eventura judicii: rursum videbit mundum in resurrectione omnium peccatorum. Dicit mihi aliquis: Concedo vitatem in patriae floruit nobilitate, et deinceps, in Babylonem translatus, eunuchus effectus est, ut manifeste ex libro ipsius intelligi potest: vidit et reversionem in Jerusalem. Ut autem probetur, quod ante captem eunuchus effectus sit, assumamus id quod ad Ezechiam dictum est: Accipient de filiis tuis, et facient spadones in domo regis . Deinde post septuaginta annos invenitur deprecans Deum, ut completo jam tempore captivitatis, rursum ingrediatur Jerusalem. Habemus orationem ejus in volumine proprio conscriptam , nec tamen 926 possumus invenire ubi sit mortuus. Vidit ergo tria tempora, ante captivitatem, in captivitate, et post captivitatem. Talis justus est. Videamus autem, an et Job tria tempora habuerit. Fuit quidem locuples:
Abbreviated transcription (Latin):
S & aliuo: bonũ ẽ confiders indño.
quam confidere inpͥncipib. Qd̃ si neceẽ
ẽ. in aliquo sꝑare: omnib derelictis
speremꝰ indno dicentes. Si constite¬
rint adu̾sum me cast᷑. ñ timebit cor
meum. Cum hec se ita habeant. etiã
alia nob questo oboritur quã cdiligenter
debemꝰ excur̾e ut scͥpturar᷑ ueritas eluces¬
cat: quare cum tanti sint iꝰti. nc̃ tantũ¬
mͦ tres nominentur noe & daniel &
iob. Audum qndã aquodã hebreo hunc
locum exponente atq dicente: ioeo
hos nominatos quia unꝰ quisq eoꝵ t̾a
tempora uid̾i̾t. letum. tͥste. & rursũ
letum. Uide noe ante diluuiũ. consi¬
dera munclum integrũ ⁊ eundẽ post
noe. in totiꝰ orbis naufragio. solum cũ
filiis suis & animalib inarcha seruatũ:
considera quomodo post diluiuum e¬
gressus sit: ⁊ plantauerit uineã. quodã¬
mͦ scłi rursus orbis creator existens
Talis ẽ. iustus. Uidit mundum ante
diluuiũ. hoc ẽ. ante consũmationem.

Expanded text:
Bonum est confidere in Domino, quam confidere in principibus . Quod si necesse est in aliquo sperare, omnibus derelictis, speremus in Domino dicentes: Si constiterint adversum me castra, nontimebit cor meum. Cum haec se ita habeant, etiam alia nobis quaestio oboritur, quam diligenter debemus excutere, ut Scripturarum veritas elucescat: Quare cum tanti sint justi, nunc tantummodo tres nominantur, Noe, Daniel et Job? 925 Audivi quondam a quodam Hebraeo hunc locum exponente atque dicente, ideo hos nominatos, quia unusquisque eorum tria tempora viderit, laetum, triste, et rursum laetum. Vide Noe ante diluvium, considera mundum integrum, et eumdem, post, Noe in totius orbis naufragio solum cum filiis suis et animalibus in arca servatum: considera quomodo post diluvium egressus sit, et plantaverit vineam, quodammodo secundi rursus orbis creator existens. Talis est justus: vidit mundum ante diluvium, id est ante consummationem:
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Uideamꝰ aut̃ & aliud opus irediuinȩ:
eimittentis int̾ram peccatricẽ bestias pessi¬
mas. ⁊uint etiã iudi. si quando lupi ho¬
mines deuorauerint impetum facientes
indomos. & cete bestiȩ ut hystoria refert.
leones quondam inhumanũ genꝰ immis¬
sos. & alio temꝑe ursos istius modi deuo¬
rationes ex d̾i indignatione descendere
Et hunc interim sensum. ut sequamur lit¬
reram ab altiori intellectu recedentes. nc̃
sequi uidemur ꝓpħam. Qui aut̾ spiritał¬

Expanded text:
rent. Videamus autem et aliud opus irae divinae rent. Videamus autem et aliud opus irae divinae emittentis in terram peccatricem bestias pessimas. Aiunt etiam Judaei, si quando lupi homines devoraverint, impetum facientes in domos, et caeterae bestiae, ut historia refert, leones quondam in humanum genus immissos, et alio tempore ursos, istiusmodi devorationes ex Dei indignatione descendere. Et hunc interim sensum, ut sequamur litteram ab altiori intellectu recedentes, nunc sequi videmus prophetam. Qui autem spirital
Abbreviated transcription (Latin):
minantur: sermo uͦ tiuis płimos af¬
firmat. & daniel & iob & noe. Cui
sic respondebimꝰ. Omnis multitudo
similiũ unꝰ ẽ. & ñ st̃ plures qui simi¬
uixta id qd̾ scͥptum ẽ. uos aut̃ estis cor¬
pus xpł & membra exparte.⁊ saluator
n̾r uenit querere & saluare qd̃ ꝑierat
insacͤm̃to nonaguita & nouẽ ouiũ
ñ errantium & uniꝰ ꝑdite. Uenit qͥp¬
pe filius hominis: querere & saluare
qd̃ ꝑierat. Quomodo enĩ unũ corpus
plura st̃ corꝑa. & una ouis płes sunt
oues quȩ ꝑierant. hoc pacto omnes
noe daniel & iob in unum noe da
mel & iob rediguntur. Ipsi miticia
sua saluabuntur dic̃ acdonay dñs. Pruis
nomen dĩ quatuor litterarũ ẽ. qd̃ int̾pre¬
tatur naturalit᷑ ds. Ergo emittitur ꝓpt̾
peccata tre fames. terra uero scd̾m om̃nes
sensus quos suꝑiꝰ diximꝰ & quoscũq intel¬
ligentie auditorum reliquimꝰ. ut ex nr̃is
aicdis ipsi sibi alias. intelligentias repperi¬

Expanded text:
minantur, sermo vero tuus plurimos afminantur, sermo vero tuus plurimos affirmat, et Daniel et Job, et Noe. Cui sic respondebimus: Omnis multitudo similium unus est, et non plures, qui simiuxta id quod scriptum est: Vos autem estis corpus Christi, et membra ex parte. Et Salvator noster venit quaerere et salvare quod perierat , in sacramento nonaginta novem ovium non errantium, et unius perditae. Venit quippe filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Quomodo enim unum corpus plura sunt corpora, et una ovis plures sunt oves, quae perierant, hoc pacto omnes Noe, Daniel, et Job in unum Noe, Job et Danielem rediguntur. Ipsi in justitia sua salvabuntur, dicit Dominus Adonai. Prius nomen Dei quatuor litterarum est, quod interpretatur naturaliter Deus. 923 Ergo emittitur propter peccata terrae fames. Terra vero secundum omnes sensus quos supra diximus, et quoscumque intelligentiae auditorum relinquimus, ut ex nostris dictis ipsi sibi alias intelligentias reperi
Abbreviated transcription (Latin):
tor eiꝰ dicentis. imitatores mei estote
si cauterium quo signatꝰ ẽ. paulus ha¬
buero. s eand̾ figuram qua ille figu¬
ratus ẽ. inxp̃o possedero. ꝑ quã ut bonꝰ
pat̾ aiebat. filioli mei: quos iterũ par¬
turio. donec xp̃s formetur inuob̾. Si
ui ex dissimilitudine signaculi coarguor
quia aliam formam habuerit paulꝰ.
quam ego in animã habea. me ipsum
decipio dicens. filiꝰ meus es: sem̃ pauli.
NIoli mirari. qd̾ filiꝰ apłi fias. Habeto
uirtutes. ⁊ eris filiꝰ xpĩ. filioli inquit:
ad huc pusillum uob̾cũ sum. Cum aut̃
fueris xp̃i. eris & omnipotentis patris:
quia uniꝰ st̃ iuncteq nat᷑e᷑. Ad hoc
laborat iustus. in hoc studiũ suũ omẽ
iã ñ uocetur hominũ nominib. sed
uocabulis filiorũ d̾i. Si gͦ fuerint
tͤs iuri isti. Non indiget᷑ sp̾s sc̃s: ut
etiam nc̃ noe & damel & iob ostendat.
Tres uiri isti: inmedio eiꝰ. Dic̃ michi
eruditus auditor. Tres inp̾senti no¬

Expanded text:
tor ejus dicentis: Imitatores mei estote tor ejus dicentis: Imitatores mei estote ; si cauterium, quo signatus est Paulus, habuero; si eamdem figuram, qua ille figuratus est in Christo, possedero, per quam, ut bonus pater, aiebat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Si vero ex dissimilitudine signaculi 922 coarguor, quia aliam formam habuerit Paulus quam ego in anima habeam, me ipsum decipio dicens: Filius meus es tu, semen Pauli. Noli mirari quod filius Apostoli fias. Habeto virtutes, et eris filius Christi. Filioli, inquit, adhuc pusillum vobiscum sum . Cum autem fueris Christi, eris et omnipotentis Patris, quia unum sunt, unitaeque naturae. Ad hoc laborat justus, in hoc studium suum omne jam non vocetur hominum nominibus, sed vocabulis filiorum Dei. Si ergo fuerint tres viri isti. Non indiget Spiritus sanctus, ut etiam nunc Noe et Danielem, et Job ostendat: Tres viri isti in medio ejus. Dicit mihi eruditus auditor: Tres in praesenti no
Abbreviated transcription (Latin):
tator ẽ. iob. Atq ita ⁊ inhunc modũ:
⁊ noe ⁊ daniel. & iob in eodẽ possunt
tꝑ̃re repperiri. Quia aut̃ nc̃ erechiel
ñ de his dixerit. quos inscͥpturis lec¬
titamus. uidelicet quos aut tͣnslatio
aut mors dep̾senti uita subtraxerit:
de alio quoq loco approbare conabi¬
mur. Daniel qui traditus ẽ. principi
eunuchoꝵ. cum anania. azaria misa¬
es. eunuchꝰ fuit: & ẽ. inp̾senti dictũ.
noe & damel & iob filios & filias non
lib̾ãbunt & reliqua. fingamꝰ quippe :¬
filios habuerit noe. Quomodo filii da¬
niel docebuntur. quẽ eunuchũ fuisse
iudei tradunt. Uerũ quia fertilis &
scã fuit anima illiꝰ. &̾ ꝓpheticis diui¬
nisq sermonib multos liberos ꝓ crea¬
uit: id cͥco dr. si fuerint intempore is¬
to uł illo. ut noe & daniel & iob. ipsi
soli saluabuntur. Et nos gͦ possumꝰ
fieri daniel. Et ut non enumerẽ om̃s
scõs. possum eẽ paulus si fuero imita¬

Expanded text:
tator est Job. Atque ita in hunc modum tator est Job. Atque ita in hunc modum et Noe, et Daniel, et Job in eodem possunt tempore reperiri. Quia autem nunc Ezechiel non de his dixerit, quos in Scripturis lectitamus, videlicet quos aut translatio, aut mors de praesenti vita subtraxerit, de alio quoque loco approbare conabimur. Daniel qui traditus est Eunuchorum principi cum Anania, Azaria, Misaele, eunuchus fuit, et est in praesenti dictum: Noe et Daniel et Job, filios et filias non liberabunt , et reliqua. Fingamus quippe filios habuerit Noe, quomodo filii Danielis, docebuntur, quem eunuchum fuisse Judaei tradunt? Verum quia fertilis et sancta fuit anima illius, et propheticis divinisque sermonibus multos liberos procreavit, idcirco dicitur: Si fuerint in tempore illo, vel isto, ut Noe et Daniel et Job, et ipsi soli salvabuntur. Et nos ergo possumus fieri Daniel, et ut non enumerem omnes sanctos, possum esse Paulus, si fuero imita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut indiluuio solus eligeretur a dño.
⁊ cet̾is inundatione ꝑcuntib cũ suis
seruaretur incolumis: s considera qͥ a
⁊ tu si feceris ea que fec̃ noȩ eris noe.
Audi saluatorẽ dicentẽ. Si cẽtis filii
abraham: oꝑa abrahe faceretis. Igitur
siquis filius ẽ abraham fac̃ gesta abra¬
ham. siquis filiꝰ ẽ. noe. fac̃ opus uoe.
si quis filius ẽ damel: fac̾ id qd̾̃ fecit
d aniel. Si quis sequitur ꝑ qd̃ głosus
effectus ẽ. ut puta omnis qui substan¬
tiam suã ꝑ dit. ⁊ sustinens patient̾
tam i acturas rerum familiariũ quã
mortes filiorum dic̃ dñs: dedit dñs ab¬
stulit. ut domino uisum ẽ. factum
ẽ. sit nom̃ domini benedictum inse¬
cusa. qui incenditur corporis malis.⁊
flagellatur uario malorum suorũ
dolore. ⁊ nicħ ominꝰ in ipsis suppliciis
glorificat om̃. qui potest respond̾e
diuina ⁊ int̾ cruciatus ꝓpħi cham uo¬
cem emittere. qualẽ emisit iob. imi¬

Expanded text:
est, ut in diluvio solus eligeretur a Domino, est, ut in diluvio solus eligeretur a Domino, et caeteris inundatione pereuntibus, cum suis servaretur incolumis: sed considera, quia si et tu feceris ea, quae fecit Noe, eris Noe. Audi Salvatorem dicentem: Si essetis filii Abrahae, opera Abrahae faceretis . Igitur si quis filius est Abraham, facit gesta Abraham: si quis filius est Noe, facit opus Noe: si quis filius est Danielis, facit id quod fecit Daniel. Si quis sequitur per quod gloriosus effectus est, ut puta omnis qui substantiam suam perdit; et sustinens patienter tam jacturas rerum 921 familiarium, quam mortes filiorum, dicit: Dominus dedit, Dominus abstulit; ut Domino visum est, ita factum est: sit nomen Domini benedictum in saecula : qui incenditur corporis malis, et flagellatur vario malorum suorum dolore, et nihilominus in ipsis suppliciis glorificat Dominum; qui potest respondere divina, et inter cruciatus propheticam vocem emittere, qualem emisit Job, imi
Abbreviated transcription (Latin):
tinum comedens quando uiuenis fu¬
it. ⁊ inuesꝑã dans escã. qnͣdo credens
spiritalẽ p̾buit cibũ a se eccłiis institu¬
tis. Igitur beniamin. beniann in
generat. Quomͦ gͦ homo ex homine.
beniamin exbeniamin. sic uida ex iuda.
ruben exrubennaᷤcit᷑. Ruben qͥppe ui¬
uat ⁊ non moriatur.⁊ sit multus in
numero. Intantũ n̾ erat de patͥarcha
sermo: s depopulo qui de patͥarcha
descensurꝰ erat. Cur hec dict̃a st̃. Ui¬
delicet ut p̾sentẽ lociim exponerem:
de noe. ⁊ de damel. ⁊ iob. Quomodo
enim isrł ifrł generat. ⁊ iob iob. Iru¬
ben ruben. reliqui reliquos: sic noe
noe. Et dicam quia de filiis noe. sech
habuit similitudinẽ patͥs sui. Et ut ñ
om̃s qͥ exlabraham filii abrahã. licet
sint de semine eiꝰ ñ st̃ filii ipsius qm̃
peccatores st̃. sic hi qui habent similitu¬
dinẽ factorum damel damel st̃ qui
imutantur patientiã iob. iob fiunt. No¬
li gͥ dic̾e. beatus noe qm̃ dignꝰ effectꝰ

Expanded text:
tinum comedens, quando juvenis futinum comedens, quando juvenis fuit, et in vesperam dans escam, quando credens spiritalem praebuit cibum a se Ecclesiis institutis. Igitur Benjamin Benjamin generat. Quomodo ergo homo ex homine, Benjamin ex Benjamin, sic Juda ex Juda, Ruben ex Ruben nascitur, Ruben quippe vivat et non moriatur, et sit multus in numero. Intantum non erat de patriarcha sermo, sed de populo, qui de patriarcha descensurus erat. Cur haec dicta sunt? videlicet ut praesentem locum exponerem de Noe, et Daniele, et Job. Quomodo enim Israel Israel genenerat, et Job Job, et Ruben Ruben, reliqui reliquos; sic Noe Noe. Et dicam quia de filiis Noe, Sem habuit similitudinem patris sui. Et ut non omnes, qui ex Abraham filii Abraham, licet sint de semine ejus, non sunt filii ipsius, quoniam peccatores sunt: sic hi qui habent similitudinem factorum Danielis, Daniel sunt; qui imitantur patientiam Job, Job fiunt. Noli ergo dicere: Beatus Noe, quoniam dignus effectus
Abbreviated transcription (Latin):
nis commoratꝰ ẽ. y iob qui tẽporib
pat̾archar̾ & moysi uixisse ꝑhibetur
hoc enim tempꝰ inuenimꝰ uite iob. Qo
gͦ possumꝰ dicẽ : Meminisse debemꝰ
ut sepe iam diximꝰ. quia ut homo
Et inuenimꝰ inscͥpturis: isrł. nom̃ tã
inuno homine quã inuniũso popło
dici. Sic non solum isrł isrł. uerũ ⁊
ruben generat ruben.⁊ simeon syme
on.⁊leui leui. ⁊ udas uidã ⁊ reliqui
om̃s qui intribuiuda st̃. ab illiꝰ stirpe
uenientes. uidas nuncupantur. Et
uida dicuntur. Iceteris non sic con¬
ueniunt patͥarchis. ut his qui cogno¬
minis eoꝵ ꝓpt̾ familie radicẽ extite¬
runt. Beniamin lupus rapax: ad matu¬
tinum comedit. ⁊ aduesꝑum dabit escã.
Beniamin ille nũꝗͣ fuit lupꝰ rapax.
beniamin ille nunꝗͣ inuesꝑam dedit
escam. s is qui natꝰ est extribu bema¬
min. hebreus ex hebreis. iuxta legem
phariseus. circuncisus octauo die. ben¬
iamin p̾dicabatur lupꝰ rapax. ad matu¬

Expanded text:
nis commoratus est, et Job, qui temporibus nis commoratus est, et Job, qui temporibus patriarcharum et Moysi vixisse perhibetur. Hoc enim tempus invenimus vitae Job. Quid ergo possumus dicere? Meminisse debemus ut saepe jam diximus quia ut homo Et invenimus in Scripturis, Israel nomen tam in uno homine quam in universo populo dici. Sic non solum Israel Israel, verum et Ruben generat Ruben, et Simeon geet Levi Levi, et Judas Judam, et reliqui omnes, qui in tribu Juda sunt ab illius stirpe venientes, Judas nuncupantur: et et Juda dicuntur , et caeteris non sic conveniunt patriarchis, ut his qui cognomines eorum propter familiae radicem exstiterunt. Benjamin lupus rapax ad matutinum comedit, et ad vesperam dabit escam. Benjamin ille numquam fuit lupus rapax. Benjamin ille numquam in vesperam dedit escam; sed is, qui natus est ex tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis juxta legem Pharisaeus, circumcisus octavo die, Benjamin praedicabatur lupus rapax ad matu
Abbreviated transcription (Latin):
rimus effecti: uolumꝰ pauca disserere.
Quomͦ pena matͥs ẽ. in exilium destina¬
tȩ. pͥuari filiis. aut certe filios suosad
aliam uidere ꝓnuntiã oestinari: sic qͦdã¬
modo mat̾ nr̃a t̾ra flagellatur ꝓ pecca¬
tis suis adeo. quando aufertur ab ea
homo ⁊ pecꝰ. letatur qnͣdo homines
ht̃. magis aut̃ qͣndo ht̾ homines oꝑti¬
mos. ⁊ inde studus. uiuentes. sic̃ supͣ
quasi dicatur. si qndo peccau̾it mat̾
auferã dedomo eiꝰ filium. sic & nc̃ aufe¬
ram de ea hominẽ. Letatur quippe t̾ra
cudib: quia placida & mansueta ani¬
malia diligit. Et auferã de ea bominẽ
& pecꝰ. Et si fuerint isti tres uirimme
dio eiꝰ. Quomͦ potest int̾ra peccatrice
tͥum istorum parit̾ numerꝰ cõmorari:
quomͦ tam diu̾sis temporib uiuen¬
tium potest int̾ se uita coniungi: Inp̃¬
sent legimꝰ inpeccatrice t̾ra eos parit̃.
consist̾e̾. ĩdẽ. noe qui indiliuuo fuit.
& danielẽ qui incaptiuitate babylo¬

Expanded text:
rimus effecti, volumus pauca disserere. rimus effecti, volumus pauca disserere. Quomodo poena matris est in exsilium destinatae privari filiis, aut certe filios suos ad aliam videre provinciam destinari: sic quodammodo mater nostra terra flagellatur pro peccatis suis a Deo, quando aufertur ab ea homo et pecus: laetatur quando homines habet, magis autem quando habet homines optimos, et in Dei studiis viventes, sicut supra quasi dicatur, si quando peccaverit mater, auferam de domo ejus filium: sic et nunc auferam de ea hominem. Laetatur quippe terra cudibus, quia placida et mansueta animalia diligit. Et auferam de ea hominem et pecus. Et si fuerint isti tres viri, de medio ejus. Quomodo potest in terra peccatrice trium istorum pariter numerus commorari? Quomodo tam diversis temporibus, viventium potest inter se vita conjungi? In praesenti legimus in peccatrice terra eos pariter consistere, id est, Noe, qui in diluvio fuit, et Danielem, qui in captivitate Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
homines & animarum malitiam immitta¬
tur fames: an ꝓpt̾ angłos quib st̃ cõmis¬
sa t̾rena. si peccauerint inea accidant
quȩ uidemus accidẽ. Si aut̃ sunt qͥdã
celestis dispensatiois ministͥ qͥ fructi¬
b p̾sunt: forte ⁊ ꝑꝑt̾ illos. infertilitas t̾re
eueniat. Plurima enim oꝑũ eiꝰ: in ab¬
sconsis sunt. Non possumꝰ magnitudi
nẽ sapientie effari. Harenam maris
merabit: Altitudinẽ celi ⁊ latitudi¬
nẽ terre. ⁊ ꝓ fundum sapientie: quis
inuestigabit. Sarie gͦ muttitur fames.
suꝑ peccatricẽ terram. Et auferã inqͥt
ex ea hominẽ & pecꝰ. Aliud ẽ. t̾ra. aliud
homo. Nam habitatores t̾rȩ ut quidã
putant nc̃ ꝑ t̾ra ñ nominat. Si enim
habitatores terre ꝓ terra accipi uelit:
suꝑ fluum fuerat᷑ dice̾. auferã exea
hominẽ ⁊ pecꝰ. Gaudet enĩ terra qͣndo
plena ẽ. accolis: meret cum id qd̃ dr
accid̾it. auferam ab ea hominẽ ⁊ pecꝰ.

Expanded text:
homines et animarum malitiam immittahomines et animarum malitiam immittatur fames? an propter Angelos, quibus sunt commissa terrena, si peccaverint, accidant ea quae videmus accidere? Si autem sunt quidam coelestis dispensationis ministri, qui fructibus praesunt, forte et propter illos infertilitas terrae eveniet. Plurima enim operum ejus in absconsis sunt. Non possumus magnitudinem sapientiae effari. Arenam maris merabit? Altitudinem coeli, et latitudinem terrae, et profundum sapientiae quis investigabit ? Varie ergo mittitur fames super peccatricem terram. Et auferam, inquit, ex ea hominem et pecus. Aliud est terra, aliud homo. Non habitatores terrae, ut quidam putant, nunc pro terra 919 nominat. Si enim habitatores terrae per terram accipi velit, superfluum fuerat dicere: Auferam ex ea hominem et pecus. Gaudet enim terra quando plena est accolis: moeret cum id quod dicitur, acciderit: Auferam ab ea hominem et pecus
Abbreviated transcription (Latin):
Ait gͦ. Terra que pecoaũt michi ut
delinquat delictum: ex tendã manũ
meã ⁊ tr̾am eiꝰ firmam̃tũ panis. Ex¬
tendens ds manũ suã suꝑ peccatricẽ
t̾ram: famẽ immittit meam. Possũ
& aliter int̾p̾tari: quia t̾ra aliqͣndo
desinquat. Terra quippe ẽ. anima
nrã: ut inparabola euangłii significa¬
tur. ⁊lnima petra: anima t̾ra bona.
⁊ fertilis. ꝑ multã patientiã. Ista gͥ
terra sepe peccat: sepe ñ peccat. Et si¬
quid peccau̾it : extendit manũ. suꝑ
es. ⁊ conterit omnẽ firmam̃tũ pantᷤᷤ
tum panis ab ista terra io ẽ. nra. qͥn
potuis largire nob̾ sem̃ tuum. ut fiat
in nob̾ fructum centuplũ. Et emit¬
tam ineam famẽ: Ntollã de ea ho¬
minẽ ⁊ pecꝰ. Quom possum tã recon¬
ditas res inpublicũ ꝓferre: Unde
mͥ ut expon̾ẽ ualeã: cur fames. cur
fertilitas. cur abundantia cureges¬
tas terre accidant: Oꝓfundũ diui¬
tiarꝰ sapientiȩ ⁊ stientie d̃i. Utrũ ꝓpter

Expanded text:
Ait ergo: Terra quae peccaverit mihi, ut Ait ergo: Terra quae peccaverit mihi, ut delinquat delictum, extendam manum meam, et conteram ejus firmamentum panis. Extendens Deus manum suam super peccatricem terram, famem immittit in eam. Possum et aliter interpretari, quia terra aliquando delinquat. Terra quippe est anima nostra, ut in parabola Evangelii significatur . Anima petra, anima terra bona et fertilis per multam patientiam. Ista igitur terra saepe peccat, saepe non peccat. Et siquidem peccaverit, extendit manum super eam, et conterit omne firmamentum panis tum panis ab ista terra nostra, quin potius largire nobis semen tuum, ut faciat in nobis fructum centuplum. Et emittam in eam famem, et tollam de ea hominem et pecus. Quomodo possum tam reconditas res in publicum proferre? unde mihi ut exponere valeam, cur fames, cur fertilitas, cur abundantia, cur egestas terrae accidant? O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Utrum propter
Abbreviated transcription (Latin):
leticia. Confitentur & miserabiles
iudĩ hec de xp̃i p̾sentia p̾dicari seo
stulte ignorant ꝑsona̾. cũ uideant
impleta que dicta st̃. Qnͣdo enĩ t̾ra
britannie ante aduentũ xp̃i inumꝰ
dĩ consensit religione. Qnͣdo terra
maurorum. qndo totus semel orb: Nunc
uero ꝓpt̾ eccłias. quȩ mundi limites te¬
nent uniu̾sa terra. cum leticia lamat
ad dm̃ isrł ⁊ capax ẽ. bonorũ sccłm fine
suos. Statuitq fines gentium. iuxta
numerũ filioꝵ isrł: ⁊ facta ẽ. pars dni
popusus eiꝰ iacob funiculus hereoitatis
eiꝰ isrł. Capax ẽ. inquam ut animal
uixta partium qualitates & bonoꝵ ac¬
Alit̾ quippe de habitatorib alit̾ de
ea dr̃ quȩ inhabitatur. C elum ⁊ c̾ra
Cur terra ꝑ tnsit. nͥ quia tͣnsitus sui
quedã digna fecerunt: Et alio loco
corrupta e. ait omnis terra. quando
corrupta ẽ. ante diluuiũ: non quo ꝑ
inundationẽ diluuii sit corrupta.

Expanded text:
laetitia? Confitentur et miserabiles laetitia? Confitentur et miserabiles Judaei haec de Christi praesentia praedicari, sed stulte ignorant personam cui videant impleta quae dicta sunt. Quando enim terra Britanniae ante adventum Christi unius Dei consensit religionem? Quando terra Maurorum, quando totus semel orbis? Nunc vero propter Ecclesias, quae mundi limites tenent, universa terra cum laetitia clamat ad Dominum Israel, et capax est bonorum secundum fines suos. Statuitque fines gentium juxta numerum filiorum Israel, et facta est pax Domini populus ejus Jacob, funiculus haereditatis ejus Israel . Capax est, inquam, ut animal juxta partium qualitates, et bonorum acAliter quippe de habitatoribus, aliter de ea dicitur, quae inhabitatur: Coelum et terra cur terra pertransit, nisi quia transitus sui quaedam digna fecerunt? Et alio loco: Corrupta est, ait, omnis terra . Quando corrupta est? ante diluvium, non quod per inundationem diluvii sit corrupta.
Abbreviated transcription (Latin):
timoniũ de t̾ra. Int̾rogat dł cam qͥs
occid̾it abel frem̃ eiꝰ. ⁊ post multos
sermones. quos ingenesi legimꝰ. ad
extremũ de t̾ra dic̾it. Maledicta t̾ra.
que aꝑuit os suũ. ad excipiendũ san¬
guine̾ fr̾is cui demanu tua. Ego nec
illud pretereo. mnaledicta t̾ra moꝑib
tuis. Et econtrario si qnͣdo benedicit᷑.
legimus quippe & maledictam & be¬
nedictam dĩ uocib t̾rã. Uides gͦ qͥa
merito dr: congemiscit om̃is creat᷑a.
Et ut preceoeus reu̾tar ad exemplũ:
offendit᷑ t̾ra minsidentib sibi. Puto
quia terra nos mat̾ sustinens. ⁊ lece¬
tur suꝑ bonis filiis. ⁊ doleat suꝑ pec¬
catorib. Ira quippe patris filiꝰ insipi
solum huic patri ⁊ matri. de quoꝵ
semine orimur: s ⁊ illi matri que
uere mat̾ nr̃a ẽ. Accepitq ds hu¬
mum de tr̾a. & plasmauit hominẽ.
Igitur tr̾a mat̾ nra ẽ. Letatur qͣndo
iustum filium sustinet. letabatur ter¬
ra: ferens abraham. isaac. & lacob.

Expanded text:
timonium de terra. Interrogat Deus Cain, qui timonium de terra. Interrogat Deus Cain, qui occiderit Abel fratrem suum: et post multos sermones quos in Genesi legimus, ad extremum de terra dicit: Maledicta terra quae aperuit os suum ad excipiendum sanguinem fratris tui de manu tua . Ego nec illud praetereo: Maledicta terra in operibus tuis: et econtrario si quando benedicitur. Legimus et maledictam, et benedictam Dei vocibus terram. Vides ergo, quia merito dicitur: Congemiscit omnis creatura. Et ut ad praecedens revertar exemplum, offenditur terra in insidentibus sibi. Puto quia terra nos ut mater sustinens, et laetetur super bonis filiis, et doleat super peccatoribus. Ita quippe patri filius insipiesolum huic patri et matri, de quorum semine orimur, sed et illi matri, quae vere mater nostra est. Accepitque Deus humum de terra, et plasmavit hominem. Igitur terra mater nostra est: laetatur quando filium justum sustinet. Laetabatur terra ferens Abraham, Isaac et Jacob.