comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ductũ appairet ingradibuis. quorũ ñnulli tc̃ ttrrdi & obliuuosi sunt: sut nẽ
pmna qͥdem discernere litterarũ elem̃tu potuerint. Quidã uͦ tante sunt
fatuititis: it ñ multũ a peccorib differant. qͦs moriones uulgo uocant
Respondet᷑ fortts se. corpora hoc fticiunt: Sed nunqͥd scđm hane sententicam
qua de fendi uolum anima sibi corpus elegit. & in eligendo cũ ftlleret᷑ errauit.
A ut cũ incorpus cogeret᷑ intrare necessitaite naiscendi: Aut cum in corpus¬

Expanded text:
ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: Corpora hoc faciunt. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo cum falleretur, errauit? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corp
Abbreviated transcription (Latin):
languescunt egritudinibus. torquentur doloribus. fame & csiti eruciant᷑
debilitant᷑ menbris. priuant᷑ sensibus. uexant᷑ ab immundis spiritibus:
Ion enĩ dici fcis. ẽ. aut ista ignorante dõ fieri. aut eũ ñ posse resistere
faicientibus. aut in iuste illa uel fticere uł ꝑ mittere. Nunqͥd ncim sicut
inmalia inrtitcionebilia recte dicim̃ inulus dari naturis excellentiorib: & si
de Eenomortle aunma ẽ. rationalis inilis m̃brisquȩ taptis afflitionib penas
luit ds bonus .e: ds ustus .ẽ. ds omnipotens. ẽ. Noc dubittoe. omuino dem̃tisẽ
Cutorã ergo malorũ que funt inparuilis: causa uitu diccẽ: Sempe
uoluit alit quȩ obscura s̃ hominũ coniectire conceditur: Sed hoc inmdiorib:
de paruulis dlte quid respondecim edissere si pȩnis tantis nulla. ẽ. mnillis¬
ditite quiddicã ⁊. que quidẽ inꝑcruulis latet. sed abipsis ex ordiis naturalib

Expanded text:
languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus le, etsi mortale. Anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit: Deus bonus est, Deus justus est, Deus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est. Tantorum ergo malorum, quae fiunt in parvulis, causa justa dicatur. Nempe voluit, alia quae obscura sunt homini conjectare conceditur, sed hoc in majoribus. De parvulis autem quid respondeamditate, quid dicam? quae quidem in parvulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus
Abbreviated transcription (Latin):
prudentẽ piũq consideratorẽ: in efftibilẽ laudẽ creatori excitunt.
quanto magis creatio non cuiꝰ libet animulis sedhominis: Si autẽ ccuisa
creandi quęritur . nulla citius & melius respondet᷑: nisi quia om̃is creatur ue
bona.ẽ. & quid digniꝰ quã ut bonu faciat bonꝰ ds. quẽ nemo potest face-¬
re nisi ds̃: Hȩc & alia quȩ possum. sic̃ possũ dico ciduersus eos qͥ hanc opi¬
nionẽ qͣ credunt᷑ animȩ. sic̃ illu una singulis fieri labefactare conant᷑
Sed cũ adpęnas uentũ ÷ paruulorũ: magnis mͥ crede coartor angustus.
nec quid respondet̃ prorsus inuenio. Quts habet posthanc uittm illa
damnatio. quo necesse. ẽ. trahant᷑ side corpore exierint sine xpĩci nȩ
grc̃ie scicrtm̃to: Sed ecas ipscis quȩ inhac uitu dolentib nobis uersant᷑¬
c̃inte oculos. qucis enumerare si uellem. priꝰquam tẽpus exemplu deficiunt.

Expanded text:
prudentemque consideratorem, ineffabilem laudem Creatori excitat; prudentemque consideratorem, ineffabilem laudem Creatori excitat; quanto magis creatio non cujuslibet animalis, sed hominis? Si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura Dei bona est. Et quid dignius quam ut bona faciat 1007 re nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ fut: & sp̃s reuertetur addñm qͥdedit illũ. Istã confirmat sententiam:
qua ee uolumus nrãm. Elusenim hoc suffragitdur eis: quexuna putꝗnt
omnes .ee. anipicis. Plam sicut conuertitur inquiunt puluis int̾iã sicut fuit :
sed at̾rã unde pͥmꝰ homo factus. ẽ. sicut & sps illius unuis spũ ꝓpagtitud ũtam̃¬
pistis sontiet: ut ñ omrimodo huic opinioni quam defendi uolo udet. õe con¬
piari d ad monendã ttintũ ciedidi prudentic̃ tuc̃. nec itilib testimoniis
erhis an gustiis me coneris  eruere : netalibus testimonus fugiat opttindo. ut
uerũ sit quod uerũ non .e. TAm̃ si fieri posset: optare uthec sepentia uesa iẽc¬

Expanded text:
spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et sed apro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera es
Abbreviated transcription (Latin):
exierint. & sc̃a scriptura & scc̃÷ testis eclesia. Unde illa decgum arum
nouarũ crectione sententia. si hanc fidẽ fundatussimam ñ oppugnat.
sit & meti siobpugnait. ñ sit & tua nolo mdicat᷑. ꝓhac sententia debere
accipi. quod scriptum ÷. qui fuxit spm̃ hominis inipso & qui finxit
Singillatimn corda eorũ : aliquid fortissimũ atq inuictis simũ requiren
dũ . ẽ : qđ nos ñ cogeit dm̃ credere ullcirũ animarũ sine culpa aliquu
damnatorẽ. Nã uł ttintũ dem ualet: ułplus ÷ for sittn creare quã
fingere. Et tam̃ scriptũ ÷ Cor mundũcrea in me ds̃. Nec ideo puttri
potest anima hoc loco obtare: si fieri pͥusquã aliquid esset. Sicut ergo
iam ex istens crettur uinouatione iustitiȩ : sic iam existens figͥitur cunformatio¬
ne doctrinȩ. Nec illud qđ meclesicosten scriptũ ẽ: tuncconuertetur int̾rã puluis¬

Expanded text:
exierint. et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum exierint. et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: Qui finxit spiritum hominis in ipso et: Qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissidum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis paruulis curr̃ p̾ropt̃ carnes ẽorũ non ꝓpt̃ animcs currereidem sectauꝰ
quidem cipanus non aliquod qdecretũ condens nouũ. sed ecelesiu tidem firmis.¬
simam seruans. adco yigendos qui puttabant cinte oettuium dieri natute¬
cipon s ae paruilũ bãpti ⁊ cordum : ñ carnem sed animcom dix̃ non esse
ꝑdendã & mox natũ rite bãptixari pos secum siuis quib dã eoepiscopiᷤ
ceniuit Sed contra cipricni aliquam opinionẽ ubi quediudendũ fuit fortas¬
se non iudit : senticat quisquis quolibet ttintũ contra apłictĩ manifestissimam
fidem nemo sentiat. quie xuinus delicto in om̃s incondemnationẽ duo p̃dicait
om̃s uiuificatur qui uluiticant᷑. Contra eccłȩ fundattissimũ morem nemo
sentiat. ubi aqdbciꝓptismũ si ꝑꝑ paruulorum sola corporle curritur bapti-¬
⁊andi. Offerentur & mortui. Quȩcũ ita sint: querenda ccuisa atq

Expanded text:
cum suis paruulis currunt, propter carnes eorum, non propter animas currere ? beatus cum suis paruulis currunt, propter carnes eorum, non propter animas currere ? beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi, quod uidendum fuit, fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat, omnes vivificantur quicunque vivificantur. Contra Ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum, si propter parvulorum sola corpora curreretur baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ unĩ hominem resurrectio mortuorũ. Ipsa ẽ. quat in ce põ om̃s uiuficabunt.
Qui autẽ male egerint: in resurrectionẽ iudicu. Quid hic ergo de illisinfcntb
intelligendum .ẽ. qui pͥusquã pos sent agere bene uł male. sine baptismo corpo-¬
Ne ex uti sunt.÷ Aibil hicdecdib dictũ. ẽ: sed si cciro eorũ ideo non resurget.
quia nec boni aliquid eger̃ nec mali: nec illorũ resurreetura. ẽ: quiꝑcep¬
ttuic bciptismi grã in illa defuncti sunt: inqua nihilbene uł maleagere
potuerunt. i autem illi int̾ scõs resurgent. id ẽ. int̾ eosqui bene eger̃.
uit quos & illi resurrecturi sunt: nis int̾ eos qui male eger̃ necliquas huma.¬
ncs anumcis credamus cor porti sua non recepturas siue inresurrectionẽ uite
siue inresurrectionẽ udicu. Que sententia. priusquã refellatur ⁊ pluu
noutttte iam displicet: deinde qui sꝑat si credant se illi qui adbciptis mumn

Expanded text:
tuorum, ipsa est, qua in Christo omnes uiuificabuntur —, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui, priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ autẽ boni ciliquid oꝑ at᷑ ds̃ in em̃dcitione in cuorum cum par uulorũ suor
qͥ eis ctiri sunt dolorib: ac mor tib  agellant᷑ cur ista non fiant quan¬
do cu tranierint ꝓñ ftictis er in quib fectȩ sunt : P rort̃quosaũ
facti sunt aut melioreser̃. sitẽ portlib in cõmodis em̃dati rectius elegerint
uiuere Aut ex cuscitionẽ infuturi iudicii supplicii ñ habebunt. si uita eius
cingorib cid ȩt̃nã uitc̃ desideriũ conuertere noluer̃: quiscuit̃ nouit qͥd par¬
uulis degͦrũ cruciatib duritia maiorũ contundit᷑. aut exercet᷑ fides. Aut miscdia

Expanded text:
cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides
Abbreviated transcription (Latin):
culo aliqꝰ bocuitu carne nunquã uoluit selquã uoluit occupauit s Nunquid
ho atabia uł clicere possum uel sentire debem : Doce igit qͥd sentire. qͥd licere
aebeam: ut constet nobratio nouarũ animarũ singulis corporib sing illatiq
factarũ. E go qͥdẽ non ingenus. sed s̃altẽ depenis paruulorũ quas inhac utu
patunt᷑ dixi . atiqͥd inlibris illis̃ delibero arbtrio qdđ quale: sit: &cur mihi
iisti quã habem inmanib questione ñ sufficiat intiriabo. & eũ ipsũ dettio
libro locũ scriptũ his literis in serã. Nã itti se habet. Decruciatib autẽ corpo¬
ris quib. affliguntur pariuli. qͦaũ ꝑeattẽ nulla perata sunt usi aime
qͥb uinimantur nonpriꝰquã ipsi hõmines ẽ. ceper. maior querela & quasi
misericori deponi sol& cũ dicitur. qͥd mali fecerunt ut ista paterentur.:
ꝗͣsi possit eis in nocentiȩ meritũ antȩ quã quisq nocere aliquid possit

Expanded text:
aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit!
Abbreviated transcription (Latin):
fieri nolebat. satanas ab ipso qui occidi uenerat diceret᷑.
quã bonȩ appdrebant uoluntates piorũ fideliũ. qui
nolebant apłm paulam iherusalem ꝑgere. ne ibi pate¬
retur mala quȩ agabus ꝓpheta p̃dixerat. & tamen dĩ
hec illũ  uolebat. pro annuntianda fide xp̃i. exerceas
martrrem xp̃i. Neq istã bonã uoluntatem suã imple
uit. ꝑ xp̃ianoꝵ uoluntates bonas. sed ꝑ iudȩoꝵ malas
& ad eũ potius ꝑtinebant. qui nolebant quod uolebat
quã illi ꝑ quos uolentes factum. ẽ. quod uolebat: quia
ad ipsum quidem. sed ipse ꝑ eos bona. illi aut mala
uoluntate fecerunt
ed quantȩlib& sint uoluntates. uel angłoꝵ. ut hominũ¬

Expanded text:
fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Paulum Jerusalem pergere, ne ibi pateretur mala, quae Agabus propheta praedixerat ? et tamen Deus haec illum pati volebat pro annuntianda fide Christi, exercens martyrem Christi. Neque istam bonam voluntatem suam impletianorum voluntates bonas, sed per Judaeorum malas, et ad eum potius pertinebant, qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem mala voluntate fecerunt. Sed quantaelibet sint voluntates vel angelorum vel hominu
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus uelle possimus. Sicut ergo anima nr̃ã. &iam nunc
nolle infelicitatẽ. ita nolle iniquitatẽ. semꝑ habitura est.
sed ordo pretermittendus est. Fuit in quo ds̃ uoluit osten¬
dere: quã bonũ sit animal rationale. quod &iam non
peccare possit. quãuis sit melius qđ peccare non possit.
ieut minor fuit in mortalitas: sed tam̃ fuit. in qua

Expanded text:
prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ud meliora ꝑ ducer&. ubi iam non solum peccatũ cõmit¬
tere. sed nec uoluntatẽ possit habere peccadi. si ad per¬
manendũ sine peccado sicut factus erat. ꝑpetuã uolun¬
tatẽ habiturũ . eẽ. presciss&. Quia uero cum male usurũ
libero arbitrio : hoc. ẽ. peccaturũ esse prescibat ad
hoc potius p̃parauit uoluntatẽ suã ut bene ipse face¬
r& &iam de male faciente. ac sic hominis uoluntate
omnipotentis boNa.
ic eum oportebat prius hominẽ fieri. ut & bene
uelle possit & male. nec gratis si bene. nec inpune si¬
male. Postea uero sicerit ut male uelle non possit.
nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe li¬
berius erit arbitriũ. quod om̃ino non poterit seruire
peccato. Neq enim culpanda. ẽ. uoluntas. aut uolun¬
tas non est. aut liberti dicenda non est: qua beati
.eẽ. sic uolumꝰ. ut. eẽ. miseri non solũ nolimꝰ. sed nequaquã

Expanded text:
ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non commitad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntas momnipotentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec imale: postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati sse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ds̃ bonũ iudicauit : ut orationib humiliũ. dignare¬
tur salutem prestare sublimiũ. qđ utiq iã uidemꝰ impletum.
sto locutionis modo. & dñs. ẽ usus in euangłio. ubi ait phariseis.
decimatis m̃tã. & rutã. & cr̃minũ. & om̃e olus. Neq enĩ
pharisei. & quȩcumq aliena. & om̃ium ꝑ om̃s terras alienige¬
narum om̃a olera decimabant. Sicut ergo hic om̃e olus
omẽ olerum genus. ita & illic om̃s homines. ome hominum
genꝰ intelligere possumus. & quocũq alio modo intelligi
potest: dum tamen credere non cogamur. aliquid om̃i po
tentẽ uoluisse fieri. factumq non esse : qui sine ullis am¬
biguitatib incęlo & int̾ra. sicut eum ueritas cantat. Omĩa
quȩcũq uoluit fecit: ꝓfecto facere noluit qđ ñ fecit a
conditus fuerat custodire uoluiss&. eũq oportuno
tempore post genitos filios sine int̾ positione mortis

Expanded text:
quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignarequippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen crtentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque non conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis
Abbreviated transcription (Latin):
acturos fuisse poenitentiam si feciss&. sed ut om̃s homi
ferentias distributum. reges. priuatos nobiles: ignobiles
sublimes humͥ les. doctos. indoctos. integri corporis.
debiles. ingeniosos. tardicordes. fatuos.
diuites.
pauperes: medio cres. mares. feminas. infantes. pueros.
adolescentes uiuenes. seniores. senes. in linguis om̃ibus. in
morib om̃ibus. in artib om̃ibus. in professionib om̃ibus.
ĩ uoluntatũ & conscientiarũ uarietate in numerabili cons¬
titutos. Et siquid aliud differentiarum est. in hominib
quia om̃ps uelle in aniter non potest. quod cũq uoluerit
tate sunt. qui putari poterant fastu. & su ꝑ bia scłari.
fidei xp̃ĩane humilitatẽ ab horrere. pin de dicens
oc enĩ bonũ est corã saluatore nr̃o dõ. id ẽ. ut &ic̃ ꝓtalib oret̾
statim ut desꝑationẽ toller& addidit. Qui om̃s homines uult
saluos fieri. & ad agnitionẽ ueritatis uenire. Hoc¬
uenire.Hoc

Expanded text:
acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homacturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homper quascunque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus.quia omnipotens velle inaniter non potest quodcunque voluerit? tate sunt : qui putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens: oc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo , id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in uicta est. quȩ mala eẽ nũ quã potest. qui &iam cum
mala inrogat iusta .ẽ. & ꝓfecto quȩ iusta est: mala non
facit : nec Nisi uolens quicquã faẽ: & om̃a quȩcũq uult
certũ sit nob non om̃s homines saluos fieri. Non tam̃
ideo debemus omni potentissimȩ dĩ uoluntati aliquid
derogare: sed ita intelligere qđ scriptũ est : qui om̃s
homines uult saluos fieri. tãquã diceret᷑. nullũ hominem iutillimna¬
fieri saluũ. nisi quem fieri ipse uoluerit. non qđ nullus sit
hominũ. nisi quẽ saluum fieri uelit. sed quod nullus fiat
nisi quẽ uelit. & ideo sit rogandus ut uelit. quia necesse
.ẽ. fieri si uoluerit.
de orando quippe agebat: dõ apłs ut hoc dicer&. Sic enim
intelligimus & quod in euangłio scriptũ est. qui illuminat
omẽm hominẽ. Non quia nullus . ẽ. hominũ qui non illu¬
miNetur : sed quia nisi ab ipso nullus illuminat᷑. aut
certe sic dictum est : qui om̃s homines uult saluos fieri.

Expanded text:
invicta est, quae mala esse nunquam potest, sive etiam dum mala irrogat justa est; et profecto quae justa est, mala non facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecumque vultquod velit omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est, vult omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui ilomnem hominem . Non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, qui omnes homines vult salvos fieri;
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim at tendunt qui haeo loquuntur. quia siñ er̃ corpora
ꝓfecto illi oculinon erunt corporales: Siaũ noner̃ corpora : erit quod
uiderepossint oculi corporales. Sed hȩc iam satis dicta sint : quȩ ab
intio huius opusculi mei diligent̃ lecta & relecta considerans. sine
ulla fortasse dubitatione ꝑspicies ad uidendum dm̃ ꝑ eius auxiliũ
cor mundum tẽ debere p̃parare. decorporeuero spiritali si dñs
uuerit: opere alio experiemur quiddis putare ualeamus.

Expanded text:
neque enim adtendunt, qui haec loquuntur, quia, si non erunt corpora, neque enim adtendunt, qui haec loquuntur, quia, si non erunt corpora, profecto illi oculi non erunt corporales; si autem erunt corpora, erit, quod uidere possint oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius uerũ &iam qđ sc̃s iheronimus dicam : non solũ patris diuini¬
tatẽ. sed nefilii quidẽ nec sp̃s scĩ quia una intrimtatenatura est :
possunt oculi carnis aspicere . sed oculi m̃tis de quibus ipsesaluator
ait: Beati mundo corde : quia ipsi dm̃ uidebunt. Namq sic̃ alibi idẽ
iheronimus breuit̃ ac̃ ueracit̃ definiuit. res incorporalis corporalib
oculis non uidetur. hãs sententias derẽ tanta uirorum tantoꝵ
non obhoc int̾pone reuolui. ut cuiusquam hominis sensum tanquã
scripturae canonicȩ auctoritatẽ sequendũ arbitreris: sed ut illi
qualit̃ sapiant conentur mente uidere quoduerum est. & in sim¬
plicitate cordis quȩrere dm̃. ne tam doctos diuinoꝵ eloquiorum
traciato res temere rep̃hendant. Necte moueat. qđ aquib. dã¬
minus coñsiderare tedicitur. Quid tunc uidebunt oculi corpora¬
les sidm̃ non uidebunt : Añ forte cȩci er̃ uel sine causa eruNt

Expanded text:
Ambrosius uerum etiam quod sanctus Hieronymus dicam, non solum patris diuiniAmbrosius uerum etiam quod sanctus Hieronymus dicam, non solum patris diuinitatem sed ne filii quidem nec spiritus sancti, quia una in trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere sed oculi mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. namque, sicut alibi idem Hieronymus breuiter ac ueraciter definiuit, \'res incorporalis corporalibus oculis non uidetur. Has sententias de re tanta uirorum tantorum non ob hoc interponere uolui, ut cuiusquam homiScripturae canonicae auctoritatem, sequendum arbitreris, sed ut illi qui aliter sapiant conentur mente videre quod verum est, et in simplicitate cordis quaerere Dominum, ne tam doctos divinorum eloquiorum tractatores temere repminus considerate dicitur: Quid tunc uidebunt oculi corporales, si deum non uidebunt? an forte caeci erunt uel sine causa erunt?
Abbreviated transcription (Latin):
miã sua implere dignetur ut uideri possit anob. Haec uerba sc̃iur
quae non carnalia sed spiritalia sunt. in quantum intelligis & uera. ẽẽ
non quia ipsedix̃ sed quia ueritas sine strepitu clamat agnoscis. hac
tantum intelligis unde ad hereas dño . teq ipsam intrinsecus p̃paras
incorporalem locum mansionis eus. ad audiendum silentiũ narrationis
eius. &uidendam inuisibilem formã eius. Beati enim mundi cordes. qua
ipsi dm̃ uidebunt : non cum eis sicut corpus exaliquo loci int̃ uallo
apparebit. sed cum uenerit ad eos. & mansionem fecerit apud eos.
qm̃ sic implebuntur in omẽm plenitudinem dĩ. non cum fuerint¬
& ipsi plenus ds̃. sed cum ꝑfecte fuerint plenidõ. Siaũt ñ nisi
corpora cogitamus. & nec illud saltem digne cogitare possum unde
uel ipsi corpora cogitemus : non quȩramus quid aduersumnos ipsos
loquamur. sed ab hac potius carnali consuetudine orando & in anteri¬
ora nos extendendo corda mundemus. Ut enimñ tantũ quod beatus

Expanded text:
ia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis. 2 2 Haec uerba sancti uiri, quae non carnalia sed spiritalia sunt, in quantum intellegis et uera esse, non quia ipse dixit, sed quia ueritas sine strepitu clamat, agnoscis, in tantum intellegis, unde adhaereas domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis eius ad audiendum silentium narrationis eius et uidendam inuisibilem formam eius. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni deo. si autem nonnisi corpora cogitamus et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde uel ipsa corpora cogitemus, non; quaeramus, quid aduersum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando et in anteriora nos extendendo corda mundemus. ut enim non tantum quod beatus
Abbreviated transcription (Latin):
arguit contumrtciã sororis ipsius. & dic̃ aliis ꝓphetis inuisione se
apparere & in somnio : morsi aũ ꝑspeciẽ : non ꝑenigmata. Vbi &iã
aodatidiẽs &eglam dñi uidit. Quid gͦ est qđ eũ sic fec̃ exceptũ. isi forte
qura illa contemplatione dignũ &iam tunchabunt poplisui talẽ rectorẽ
q ministrũ indomo tota sua fidelẽ utquẽ ad modũ concupiuerat iudera
dm̃ sicuti est: quȩ contẽplatio cunctis filuis infine ꝓmittit. Isstacredo

Expanded text:
arguit contumaciam sororis ipsius, et dicit aliis Prophetis in visione se arguit contumaciam sororis ipsius, et dicit aliis Prophetis in visione se apparere et in somno, Moysi autem per speciem, non per aenigmata: ubi etiam oriam domini uidit. quid ergo est, quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia illa contemplatione dignum etiam tunc habuit populi sui talem rectorem et ministrum in tota domo sua fidelem, ut, quem ad modum concupiuerat, uideret deum, sicuti est, quae contemplatio cunctis filiis in fine promittitur ? Ista credo
Abbreviated transcription (Latin):
latione non tacint. quã quã &illi antiquo fidelissimo famulo dĩ morsu
mirũ nisi in hac t̾ra laboraturo. popłmq illũ adhuc recturo concesũest
quod petiuit. ut claritatẽ dñi uideret : cui dixerat. Siinuenigram anite
ostende mihi tem& ipsũ manifeste. Accepit enim in p̃sentia congrium
responsũ: quod faciem dĩ uidere non posset : quãnem o uideret & uiuert :
hoc modo dõ significante alterius potioris uitȩ illã eeiusionem
Demde unuerbis dĩ future xp̃i eccłȩ misteriũ figuratũ est. Gestauit qui
dictũ est Cum transiero posteriora mea uideb : & ceta quȩ ibi dicunt
mrabili sacram̃to p̃nuntiant ȩccłam post fucurã unde m longum est
disputare. Quod aũ dicere instituerã: defiderio eius &i amilud qd peti¬
erat fusse concessũ. in libro numeroꝵ post ea demonstratũ est: ubi dñs

Expanded text:
latione non tacuit. Quamquam et illi antiquo fidelissimo famulo dei Moysi latione non tacuit. Quamquam et illi antiquo fidelissimo famulo dei Moysi mirum nisi in hac terra laboraturo populumque illum adhuc recturo concessum est, quod petiuit, ut claritatem domini uideret, cui dixerat: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum manifeste. accepit enim in praesentia congruum responsum, quod faciem dei uidere non posset, quam nemo uideret et uiueret, hoc modo deo significante alterius potioris uitae illam esse uisionem. deinde in uerbis dei futurae Christi ecclesiae mysterium figuratum est. gestauit quip ideo illi dictum est: Cum transiero, posteriora mea uidebis et cetera, quae ibi dicuntur, mirabili Ii sacramento praenuntiante ecclesiam post futuram, unde modisputare. Quod autem dicere institueram, desiderio ejus etiam illud quod petierat, fuisse concessum, in libro Numerorum postea demonstratum est; ubi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabilia ũba quȩ ñ lic& homini loqui. Ubi ad eo usq facta : ab hui illic
sensib quȩdã intentionis aũsio : ut siue incorpore siue extra corpꝰ fuert ides
utrũ sic̃ sol& inuehem̃tiore ex ta sy mens abhac uita in illã uitã fuerit alin¬
ta. manente corporis iunculo : añ om̃mo resolutio facta fuerit qualis inbien
morte contingit. nescire sediceret. Ita fit. &illud uerũ sit quod dictu den
Demo potest faciẽ meã uidere & inuere: quia necesseest abstrahi abhacura
m̃tẽ quando millius in effabilitatẽ uisionis assumitur. añ sit increibut
quib dã scĩs nondũ ita defunctis ut sepelienda cadauera remanerent &ã
ipsam excellentiã reuelationis fuisse concessam. Quod existimo contasu
loquebatur. &iã tunc potuisse donari. Certe ꝓpt̃ beatũ paulũ qua& i
se quam uis nouissimus. utiq apłserat : qui desua illa in effabilireaꝙ¬

Expanded text:
ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, ubi usque adeo facta est ab huius uitae ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui, ubi usque adeo facta est ab huius uitae sensibus quaedam intentionis auersio, ut, siue corpore siue extra corpus fuerit, id est utrum, sicut solet in uehementiore extasi, mens ab hac uita in illam uitam fuerit alienata manente corporis uinculo, an omnino resolutio facta fuerit, qualis in plena morte contingit, nescire se diceret. ita fit, ut et illud uerum sit, quod dictum est: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, quia necesse est abstrahi ab hac uita mentem, quando in illius ineffabilitatem uisionis adsumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda cadauera remanerent, etiam istam excellentiam reuelationis fuisse concessam. quod existimo cogitasse loquebatur, etiam tunc potuisse donari certe propter beatum Paulum. quia et ipse quamuis nouissimus utique apostolus erat, qui de sua illa ineffabili reue
Abbreviated transcription (Latin):
eponuuebunt sedait nec apłi om̃s tan quã aliqui tune uedere. ꝗdeu
upio idos qua ip̃se es pat᷑ unũ sunt : An forte illud attendit: qđ eũ
peions digissautues xp̃s filius dĩuiuĩ: responsum accepit. Beatuses
sinon bariona : quia ñtibi reuelauit caro & sanguis. sed patm̃s quiin
crdos est Quamius illa reuelatio utrũ ꝑfidẽ tantȩ rei credite. anꝑ
ilsionẽ conspecte facta in eiꝰ m̃te fuerit: non mͥuidet᷑ elucere. cum
uipsepetrus tam paruulũ se adhuc illi ostenderi tonte suera eu
amiseter& moxiente. quem filiũ dĩ uiui hoc est uitȩ fontẽ fuerat paulo
ante confenos e Deinde potest mouere: quomodo iã ipsa dĩ substantia
auidera potuerit aquib. dã in hac uita positis ꝓpt̃ illud qđ dictũ ÷
admoysen: Nemo potest faciem meã uidere. & uiuere nisi quia
potest humanamens diuinitus rapi ex hacuita ad angelicã uitã
ancequã ꝑistã cõmunc̃ mortẽ carne soluait᷑. Sic enĩ raptus ÷ qui audiuit illio

Expanded text:
ebant\', sed ait nec apostoli omnes\', tamquam aliqui tunc uiderent ea uisione, in qua ipse et pater unum sunt? an forte illud adtendit, quod, cum Petrus dixisset: Tu es Christus filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simon Bar Iona, quia non tibi reuelauit caro et sanguis sed pater meus, qui in caelis est? quamuis illa reuelatio utrum per fidem tantae rei creditae an per uisionem conspectae facta in eius mente fuerit, non mihi uidetur elucere, cum et ipse Petrus tam paruulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret, ne amitteret morientem, quem filium dei uiui, hoc est uitae fontem fuerat paulo ante confessus. Deinde potest mouere, quo modo iam ipsa dei substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest humana mens diuinitus rapi ex hac uita ad angelicam uitam, antequam per istam communem mortem carne soluatur. sic enim raptus est, qui audiuit illic
Abbreviated transcription (Latin):
Etideo dm̃ nemo uidit umquã : quia etmquȩ in dõ habitat
plenitudinẽ diuinitatis nemo conspexit nemom̃te qut
oculis cõp̃hendit. Uidit exũ ad utrumq referendum est
Deniq cũ cudit᷑ unigenitus filius ipse enarrabit: mentium
magis quã oculorum uisio declarat᷑. Species enĩ uidetum
uirtus uero narratur . Illa oculis. hȩc m̃te cõprehenditur
ed quid de trinitate dicã : seraphin. Quando uoluit apparut
& uocẽ eius escuas solus cudiuit. Apparuit angłs ÷ e nunu
presto .ẽ. sed non uidet᷑. Neq enim in potestate nr̃a ẽ uiden
sed in potestate illius apparere. tam̃ & si potestas non ẽ ut¬
dendi : est gr̃a ꝓmerendi ut uidere possimꝰ. Et ideo qui
habuit gr̃am : meruit copiam Nos copiam non merem
quia dm̃ uidendi grãm ñ habemꝰ. Et quid mirũ se mp
senti scło nisi quando uult dns̃ ñ uidet᷑  in ipsc quoq¬

Expanded text:
et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis conprehendit; uidit enim ad utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenditur. Sed quid de trinitate dicam? Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestate illius apparere. tamen, etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus. et quid mirum si in praesenti saeculo nisi quando uult dominus non uidet
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃ semsbila uident᷑ & is cuius in uoluntate situmiẽ uiden
Appcrunt eĩ ds̃ abrahcie quia uoluit : aliis quia noluit non ap¬
pairuit. Uisus ẽ. etiam scepha no cũ lapidtret᷑ apopulo apes¬
pire celũ uisus ẽ etiã iħs stans addexterã dĩ. & non .ẽ. uisus
apopulo uidit escuias dñm sabaoth sed aliud uidene nomn po¬
aipo pquia cui placuit apparuit. Et quid de hominibilo¬
quimcum etiam de ipsis cęlestib uirtutib & potestatib
legerimus quia dm̃ nemo uidit umquã: & addit qđ ultra
cȩlestes . ẽ. potestates unigenitus filius qͥest in sinu patris
ipse narrabit Aut ad quiescat᷑ igit᷑ neces se .ẽ. sidm̃ patrẽ
nemo uidit umquã filium uisum. eẽ. in ueteri testamento.
& desinant heretici ex uirgine ei pͥncipium dare. qͥ anteqͥ
nasceret᷑ ex uirgine uidebat᷑: aut certe refelli non potest
sio ea specie uider. quã uoluntas elegerit non natura tor

Expanded text:
liter sensibilia uidentur et is, cuius in uoluntate situm est uiderliter sensibilia uidentur et is, cuius in uoluntate situm est uiderapparuit enim deus Abrahae, quia uoluit; aliis, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri caelum, uisus est etiam Iesus stans ad dexteram dei et non est uisus a populo; uidit Esaias dominum sabaoth, sed alius uidere non potuit, quia, cui placuit, apparuit. et quid de hominibus loquimur, cum etiam de ipsis caelestibus uirtutibus et potestatibus legerimus quia deum nemo uidit umquam? et addidit quod ultra caelestis est potestates: unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe refelli non potest sio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura for
Abbreviated transcription (Latin):
qroquĩ Que nemo hominũ uidit nec uidere potesti audes
qua diffi cile men ꝓ posueris questionẽ: unde meraligd plexe
copioset sccibere uoluisti ex occasione breuis epistolȩ mere
que disbt uisa e diligentius & uberius explicandu ibne ergo
artendierequȩ apud alios interim cõperi diuinarũ scriptura¬
rũ egregios tractatores quid de uisione dĩ senserint. nefor er
sufficiant desiderio tuo quã uis ea forsitan noueris  Pauebrosto
ists adtende siplac& : cum eugłium exponens betitus ambrosius
mediola nensis ep̃s ueniss& ad eum locũ ubi angłs epparut ua
temiplo ⁊ achariȩ scicer doti ex hac occasione uide quanta & qͣlia
de diꝰ eciam iisione disseruit Non in merito inqurt sengł s icodeste
uetenplos quia uert sccerdotis iã nunti abcit᷑ aduentus & celeste
sacrificium parabcit᷑ in qͦ cingłi ministrarent. Et bene apparu
isłis aut de dõ scriptura diuina tenere consuerit puarqt ds
pentino uidet᷑ cispectũ : Apparere memorat᷑ Nonenĩ sier¬

Expanded text:
ere potest. uides, quam difficilem mihi proposueris quaestionem, unde me aliquid prolixe copioseque scribere uoluisti ex occasione breuis epistulae meae, quae tibi uisa est diligentius et uberius explicanda. uisne ergo adtendere, quae apud alios interim comperi diuinarum scripturarum egregios tractatores, quid de uisione dei senserint, ne forte sufficiant desiderio tuo, quamuis ea forsitan noueris? pauca ergo ista adtende, si placet. cum euangelium exponens beatus Ambrosius, Mediolanensis episcopus, uenisset ad eum locum, ubi angelus apparuit in templo Zachariae sacerdoti, ex hac occasione uide quanta et qualia de dei etiam uisione disseruit. mTon inmerito\', inquit, \'angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuigelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut, quod pentino uidetur aspectu, apparere memoratur. non enim simi
Abbreviated transcription (Latin):
consequens. ut &iam uideant dm̃ qui uoces ab eo factas aliquando
audiunt Neq enim uider̃ eũ : qui audier̃ quando dix̃ ad filium &
darificaui. &it̾um clarificabo: Uerum tam̃ ñ esse mirandũ. si aliqui
&iam Non mundi corde uident dm̃ inspecie quã uoluntas eiꝰ fecerit
latente in uisibili. & apud se im cõmutabili manente natura. Si
quaeris utrum &iam sicuti est aliquando possit uideri: respondeo
filuis hoc. eẽ. ꝓmissum dequib dictum est. Scimus quia cũ ap.¬
paruerit. similes ei erimus: qm̃ uidebimus eũ sicuti est. Siqueris
unde eum uidebimus : respondeo unde angłi uident quibus tunc
erimus aequales. Sicut enĩ uidentur ista quȩ uisibilia nominant᷑.
dm̃ nemo uiditumquã nec uidere potest : qm̃ lucẽ habitat in acces

Expanded text:
consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident dlatente invisibili et apud se incommutabili manente natura. Si quaeris utrum etiam sicuti est aliquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est, « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Si quaeris unde eum videbimus, respondeo: unde angeli vident, quibus tunc erimus aequales; sicut enim videntur ista quae visibilia nominantur, « Deum nemo vidit unquam , » nec videri potest, « quoniam lucem hab
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinẽ dĩ : post ea sids̃ uoluerit ꝓuiribus quas dederit disseremꝰ
unc aũ quodmͥ proposueras &adexp̾licandũ difficile uidebatur:
utrũ explicatum sit diligent̃ at tende recolendo quae dicta sunit
Sienim quaeris utrum possit ds̃ uideri : respondeo potest. Siquens
unde sciam : respondeo quia in ueracissima scriptura legitur
Beati mundo corde : qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. &ceta alia: Siqueris quom
dictus sit inuisibilis siuideri potest: respondeo inuisibilem & uati¬
rã uideri aũt cum uult sicut uult. Plurimis enim uisus ÷ non sicut at:
sed qualis specie illi placuit apparere. Siqueris quo modo eum uidit
uel cam sceleratus. quando de suo scelere ab illo int̾rogatus &iudicat᷑ est:
uelaiam ipse diabolus quando uenit cũ anglis ut corã illo assisteret
sibeati mundi cordes qm̃ ipsi dñ uidebunt : respondeo non quidẽ esse

Expanded text:
plenitudinem dei, postea, si deus uoluerit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. plenitudinem dei, postea, si deus uoluerit, pro uiribus, quas dederit, disseremus. Nunc autem, quod mihi proposueras et ad explicandum difficile uidebatur, utrum explicatum sit, diligenter adtende recolendo, quae dicta sunt. si enim quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quaeris, quo modo eum uidit uel Cain sceleratus, quando de suo scelere ab illo interrogatus et iudicatus est, uel etiam ipse diabolus, quando uenit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse
Abbreviated transcription (Latin):
anob Norte nanifestũ ÷ qđillã Notitiam ubi dixerat ro uimꝰ exfide
posuit exquo modo iustus uunt: ñ ex ẽtẽplatione quã dm̃ uidebimꝰ sicuti ẽ
anc enim sibi& nob consequent᷑ optauit: futuramq significauit dicendo
ut putarent nos hoc futuros omnino qđ ds̃ est. Haec enim uerba sior
recognoscis : apłs posuit ita loquens: Cognosc ere &iam suꝑ eminete
scientiae caritatem xp̃i. ut impleamini in om̃em plenitu dinemđ
Quã propt̃ si aliquid inqui unt minus quam ds̃ habebimus. & in aliquõ
minores erimus. quomodo implebimur in omnẽ ꝑlenitudinem dĩ
sed qm̃ implebimur. profecto erimus aequales : Auersaris istum
utiq & detestaris humanae m̃tis errorem : scio. recte facis: Sed quo mͦ
intelligenda ista plenitudo qua dictũ est implendos nos eẽ. in om̃em

Expanded text:
a nobis\'. certe manifestum est, quod illam notitiam, ubi dixerat \'nouimus\', ex fide a nobis\'. certe manifestum est, quod illam notitiam, ubi dixerat \'nouimus\', ex fide posuit, ex qua modo iustus uiuit, non ex contemplatione, qua deum uidebimus, sicuti est. hanc enim sibi et nobis consequenter optauit futuramque significauit dicendo:llexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino, quod deus est. haec enim uerba, sicut recognoscis, apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem dei? sed, quoniam implebimur, profecto erimus aequales. auersaris istum utique et detestaris humanae mentis errorem, scio; recte facis. sed quo modo intellegenda sit ista plenitudo, qua dictum est implendos nos esse in omnem
Abbreviated transcription (Latin):
luftãte uocatirr homo ad participationẽ tante gre aluis sice al iusaũ sid¬
onem intellestũs Sed siue hoc inistis aplicis uerb &um ille senserit dis
ouen in euangelicus sue aliud aliquid fortasse congruentiuse qudei
tam aram hosc hisifallor aregula fideinon abhorrere quendȩ aũ nune
agin. qpt ontunitũ spiritale cum dixiss& qui cognouit quȩ sit batitudo
xp̃iꝰ uidet & xp̃m. uid& & patrem : nec alicui tardissimo detorporali uisi¬
oñe ducere uideretur: Nos enim inquit iam secundũ carne ñnouimus
nouimus. scđm fidem dix̃ quȩ nunc est : ñ scđm contẽplationẽ quȩ tune
aoitiqia &illudnouumꝰ. quicquid fide ñ ficta &iam si nondũ ꝑspeciem
contuendo iam tam̃ inconcusse credendo retinemꝰ. Deniq cũ dixis sec
inom̃em plenitudin ẽ dĩ miã sua implere dignetur : ut uideri possit

Expanded text:
luntate uocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem siluntate uocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem siomnem intellectum. sed siue hoc in istis apostolicis uerbis etiam ille senserit euangelicus disputator siue aliud aliquid fortasse congruentius, uides tamen etiam hoc, ni fallor, a regula fidei non abhorrere. Unde autem nunc agimus propter contuitum spiritalem, cum dixisset: \'Qui cognouit, quae sit latitudo it et Christum, uidit et patrem\', ne alicui tardissimo de corporali uisione dicere uideretur, \'nos enim\', inquit, iam secundum carnem non nouimus nouimus, secundum fidem dixit, quae nunc est, non secundum contemplationem, quae tunc erit, quia et illud nouimus, quicquid fide non ficta etiamsi nondum per speciem contuendo iam tamen inconcusse credendo retinemus. denique cum dixisset em dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit