comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
felicio Recordationis bonifatii pp̃e octani predecessoꝵ
nostri quibus canetur ut quis extra suam cintatem
et diocesim inse in certio ex ceptio tas ibus et In s tłłis
ultra unam dictam a fine sue diocefis ad iudicium
enoretur scuic ne tudices asede de putati predicta
eõtra cutatem et diocesim in quibus de putati fuerit

Expanded text:
felicis recordationis Bonifacii pape VIII predecessoris nostri, quibus cavetur ne aliquis extra suam civitatem et diocesim certis exceptis casibus et in illis ultra unam dietam a fine sue diocesis ad iudicium evocetur, seu ne iudices a sede deputati predicta extra civitatem et diocesim in quibus deputati fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Cum illis uero que Ignorantes ut In contracto
matrimoure Remauere. Illas autem que scientersl
contraxerunt ab ex cõicacionis sentẽñ quam propter
prius tamen adfumicem ad tempus dequo tibi
uidebitur separatis ut matrunoniũ de noua cõtrahere
et Iueo postg᷑ contractum fuerit Remantre libere et
licite baltant dimimodo mulitres huiõi picopter hoc
Rapte non futroiit dispeusandi Et prolem iude
susceptum et sũscipieudam legitimam decernen di

Expanded text:
um aliis vero que ignorantes ut in contracto matrimonio remanere; illas autem que scientes contprius tamen ad tempus de quo tibi videbitur eis separatis, ut matrimonium de novo contrahere et in eo postquam contractum fuerit remanere libere et licite valeant, dummodo mulieres huiusmodi propter hoc rapte non fuerint, dispensandi, et prolem inde susceptam ac suscipiendam legitimam decernendi
Abbreviated transcription (Latin):
cauetur ne quis ex tra suam ciuita tem
et diocesim insi In certi exceptio casibus
ut In ellio ultre unam uietam a fine suc
diocesis ad fudiciũ enocetur Seu ne fudices
a sedei dexutati predicta extra cunitatem et
dioces cm̃ inquibus derputati fueruit contra
quoscumq procedere et alii uel algs uices¬

Expanded text:
r ne aliquis extra suam civitatem et diocesim certis exceptis casibus et in illis ultra unam dietam a fine sue diocesis ad iudicium evocetur, seu ne iudices a sede deputati predicta extra civitatem et diocesim in quibus deputati fuerint contra quoscumque procedere pre
Abbreviated transcription (Latin):
Elea religro gnae catholira est et catgulira murupatne non
solum a sine uwuimetiam ab omuibna Iuminicio uelmĩt anr
nolut Ipsi quog hapeẜiti et chisinatum almuni quando non
cum sine sos cum aetoaneie logmutuo Eulesiam nihie aliud
quam catgolicant uocant Nen enim possent Intolligi nisi cam

Expanded text:
atio, quae catholica est et catholica nominatur non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis, velint nolint. Nam ipsi quoque heretici et scismatum alumni quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, catholicum nihil aliud quam catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pelo. Cqubrie tbi accipienda ẽ bestis. et meno ac mẽbra
sinqula signa casgatrõne pumenda. amputenturre crins. qui
sana qlcriam. ocasioni lupuruae pstiterunt Sefluant oculi
harsiyma. qui mascilum simpliater no aspererimt pallestur
ficies. q̃ quandam breuit npadice. Semque tobu copus

Expanded text:
lugubris tibi accipienda est vestis, et mens ac membra singula digna castigatione punienda. Amputentur crines, qui per vanam gloriam occasionem luxuriae praestiterunt. Defluant oculi lacrymis, qui masculum non simpliciter aspexerunt. Pallescat facies, quae quondam irrubuit impudice. Deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
sara miptia ha dlgantur proles. fdg. Sauamctum
seo ples nõ be nascatir t̾m. ueru etiam ut renascatir¬
et capi rĩ. iam nũc si quodã modo initorrogeus bona.
illa miptralia unde ab cis potiurir potn. in paruules
ypagare. Pebiat nobis operatio propaganda prolis. ego
m paradito magis faelix essem si gitr no fusses ad¬
missimi: ad me nonque pertinet illa benedutio. crescise
et miltiplicamini ad hoc opas honm diuerti segua
diu̾ria mebra sunt q̃dita: q̃ quidem ante pit̾m iam crãt.
do budenda nd̃ erant. Rebit pudicitia. quid me i¬

Expanded text:
a nuptialia diligantur, proles, fides, sacramentum. Sed proles, non ut nascatur tantum, verum etiam ut renascaturfilii dei. Iam nunc si quodam modo interrogemus bona illa nuptialia, unde ab eis potuerit peccatum in paruulos propagari, respondebit nobis operatio propagandae prolis: ego in paradiso magis felix essem, si peccatum non fuisset admissum. ad me namque pertinet illa benedictio dei: crescite et multiplicamini. ad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt condita, quae quidem ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. respondebit pudicitiae fide
Abbreviated transcription (Latin):
loxiuunt Et quid enpi Rapaces insi sausus saeretitrrum fa
et Ralisi qui caneas orlosice sempa Iusestant et gagem ep̃i
qna qua possunt dilaauant Sas ut faleatine Entantie onibus
obrepant mauente euporum fedoria de ppomine enꝑmam spotran
et sa se dininao ligiar sententire guasi quibusdam uaeexiena

Expanded text:
apaces, nisi sensus Haereticorum feri et rabidi, qui caulas Ecclesiae semper infestant et gregem Christi quaqua possunt dilacerant? Sed ut fallacius incautis ovibus obrepant, manente luporum ferocia, deponunt lupinam speciem, et sese divinae legis sententiis velut quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Mentire si non otiam a Rgulie sins di sccepant Intio se dum
unnsguisds poo sur arbitoro modulaturo qua accepit ⁊ didiseit¬
Quem admrdum et do sur arbilrio composint Iere qui tradidit
agniscit naturam suam et caignno suae mirem pigfittua rei
Idem licuit ualentinane quod ualentur Qurmodo ago¬

Expanded text:
Mentior si non etiam a regulis suis variant inter se, dum unusquisque proinde suo arbitrio modulatur quae accepit, quemadmodum de suo arbitrio ea composuit ille qui tradidit. Agnoscit naturam suam, et originis suae morem, profectus rei. Idem licuit Valentinianis quod Valentino,
Abbreviated transcription (Latin):
Elea religro gnae catholira est et catgulira murupatne non
solum a sine uwuimetiam ab omuibna Iuminicio uelmĩt anr¬
nolut Ipsi quog hapeẜiti et chisinatum almuni quando non
cum sine sos cum aetoaneie logmutuo Eulesiam nihie aliud
quam catgolicant uocant Nen enim possent Intolligi nisi cam

Expanded text:
atio quae catholica est, et catholica nominatur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni, quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Silopesti. ait ueritatem Silexisti i idẽ impunita pcta
coz etram. quilus ignoscis. nõ relequisti. beritatem de¬
lopistie. sie misoricediam Pprogasti. ut seruares et beritatis
iqnossis gfitenti ignoscib sed se ip̃m pimienti sit seruatur
Etmisencordia et berctas: misericardia quia hs liberatur

Expanded text:
mihi. Veritatem dilexisti: id est, impunita peccata etiam eorum quibus ignoscis, non reliquisti. Veritatem dilexisti: sic misericordiam praerogasti, ut servares et veritatem. Ignoscis confitenti, ignoscis, sed seipsum punienti: ita servatur misericordia e
Abbreviated transcription (Latin):
sara miptia ha dlgantur proles. fdg. Sauamctum
seo ples nõ be nascatir t̾m. ueru etiam ut renascatir¬
illa miptralia unde ab cis potiurir potn. in paruules
ypagare. Pebiat nobis operatio propaganda prolis. ego
m paradito magis faelix essem si gitr no fusses ad¬
missimi: ad me nonque pertinet illa benedutio. crescise
et miltiplicamini ad hoc opas honm diuerti segua
diu̾ria mebra sunt q̃dita: q̃ quidem ante pit̾m iam crãt.
do budenda nd̃ erant. Rebit pudicitia. quid me i¬

Expanded text:
a nuptialia diligantur: proles, fides, sacramentum. sed proles, non ut nascatur tantum uerum etiam ut renascaturilla nuptialia, unde ab eis potuerit peccatum in paruulos propagari, respondebit nobis operatio propagandae prolis: ego in paradiso magis felix essem, si peccatum non fuisset admissum. ad me namque pertinet illa benedictio dei: crescite et multiplicamini. ad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt condita, quae quidem ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. respondebit pudicitiae fide
Abbreviated transcription (Latin):
releuari. cũ ꝓ eĩs sarifiliui mediatuis offertur. bel geleno¬
sinae in secliiã fumt sid haec cis ꝓsunt. qui cu biuerone
ut soc eis postia ꝓ desse ẜossent: meruerir. Est emim quida
biuendi modus nec tam bomis ut nd requirat ista post moe
nie tam malurs ut ei nõ ꝓ sint ista post mottem : ⁊dem sca

Expanded text:
r, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea prodesse possent, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus ut non requirat ista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista post mortem. Est
Abbreviated transcription (Latin):
yannb .quis sit borid saardos. et nõ quid berũ bap. ma.
yt emin sit quisque uerus sauordos. oportet. bt nõ solo
fea Sonatistas. si hoc hec. la utilitas postulat. autsi nd
administrant suim̃ ordinetionis suae tamẽ gerunt. et sdco
eis mamib inter laicos nõ imponitin. et insermone super¬

Expanded text:
aeramus quis sit uerus sacerdos et non quid sit uerum baptisma. ut enim sit quisque uerus sacerdos, oportet ut non solo ministrabant, si hoc Ecclesiae utilitas postulat; aut si non administrant, Sacramentum ordinationis suae tamen gerunt; et ideo eis manus inter laicos non imponitur. Nam neque sacra
Abbreviated transcription (Latin):
fecit gͦ eis ꝯuiuium: ⁊ post cibũ
& potum surgentes mane. uirauer̃
sibi mutuo. Dimisitq eos ysaac
pacifice in locum suũ. Ecce aut̃ ue¬
nerunt inpso die serui ysaac: an¬
nuntiantes ei de puteo quẽ fod̾ãt.
atq dicentes. Inuenimus aquã.
Unde appellauit eum abundantiã.
& nomen urbi impositũ ẽ bersabee.
usq in p̃sentẽ diem. Esau uͦ qua¬
dragenariꝰ duxcit uxcores. iudith
filiã beherith etthei. ⁊ basemath fi¬
liã helom eiusdẽ loci: quȩ ambę
offenderant anmũ ysaac ⁊ rebecce¬
ciꝰ: & uidere ñ poterat. Uocauitq
esau filium suũ maiorem: ⁊ dix̃ ei.
fili mi. Qͥ respondit. Adsum. Cui
pater. Uides inqͥd qͦd senuerim : et
ignorem diem mortis meȩ : Sume
arma tua pharetrã ⁊ arcum: & egre¬
dere foras. Cũq uenatu aliqͥd appre¬
henderis: fac mͥ inde pulm̃tũ si cut
uelle me nosti. & affer ut comedã:
& benedicat tͥ anima mea anteqͣm
moriar. Qͦd cũ audisset rebecca. et

Expanded text:
go eis convivium, et post cibum et potum, surgentes mane, juraverunt sibi mutuo, dimisitque eos Isaac pacifice in locum suum. Ecce autem venerunt in ipso die servi Isaac, annuntiantes ei de puteo quem foderant, atque dicentes: Invenimus aquam. unde appellavit eum Abundantiam et nomen urbi inpositum est Bersabee usque in praesentem diem Esau vero quadragenarius duxit uxores Iudith filiam Beeri Hetthei et Basemath filiam Helon eiusdem loci quae ambae offenderant animum Isaac ejus, et videre non poterat: vocavitque Esau filium suum majorem, et dixit ei: Fili mi! Qui respondit: Adsum. Cui pater: Vides, inquit, quod senuerim, et ignorem diem mortis meae. Sume arma tua, pharetram et arcum, et egredere foras: Cumque venatu aliquid apprehenderis, fac mihi inde pulmentum sicut velle me nosti, et affer, ut comedam, et benedicat tibi anima mea antequam m
Abbreviated transcription (Latin):
nem ouium. ⁊ armentoꝵ: ⁊ familiȩ
plurimũ. Ob hec inuidentes ei pales¬
tini. om̃s puteos qͦs foderant serui
patris illiꝰ abraham. illo tempore
obstruxerunt implentes humo:
in tantum ut ipse abymelecͥ diceret
ad ẏsaac. Recede a nob̾: qm̃ potenti¬
ut ueniret ad torrentẽ gerare. habita
retq ibi: rursum fodit alios puteos.
qͦs foderant serui patris sui abrahã:
et qͦs illo mortuo olim obstruocerant
philistiim. Appellauitq eos hisdem
nominibꝰ: quibꝰ aute pater uocaue¬
rat. Foderunt in torrente: ⁊ repperer
aquã uiuam. S & ibi iurgium fuit
pastoꝵ gerare. aduersũ pastores ysa¬
ac: dicentiũ nr̃a ẽ aqua. Q mobrem
nomen putei exeo qͦd acciderat: uoca¬
uit calumnniã. foderunt ⁊ alium:
& ꝓ illo quoq rixati sũt. Appellauit¬
q eum inmicicias. P rofectus inde.

Expanded text:
 familiae plurimum. Ob hoc invidentes ei Philistini, omnes puteos, quos foderant servi patris illius Abraham, illo tempore obstruxerunt, implentes humo, in tantum, ut ipse Abimelech diceret ad Isaac: Recede a nobis, quoniam potentius t alios puteos, quos foderant servi patris sui Abraham, et quos, illo mortuo, olim obstruxerant Philisthiim: appellavitque eos iisdem nominibus quibus ante pater vocaverat. Foderuntque in Torrente et repererunt aquam vivam. Sed et ibi jurgium fuit pastorum Gerarae adversum pastores Isaac, dicentium: Nostra est aqua: quam ob rem nomen putei ex eo quod acciderat, vocavit Calumniam. Foderunt et alium, et pro illo quoque rixati sunt, appellavitque eum
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob. ⁊ benedixit: p̃cepitq ei dicẽ.
Noli acciꝑe ꝯiuigem de genere cha¬
naan: s uade ⁊ ꝓficiscere in meso¬
potamiã syriȩ. ad domũ batuhel
patris matris tuȩ : ⁊ accipe tͥ inde
uxorem de filiabꝰ laban. auunculi
tui. Ds̃ aut̃ om̃ipotens benedicat
tͥ. ⁊ crescere te faciat. atq multi¬
plicet. ut sis in turbas ppłoꝵ: et¬

Expanded text:
Jacob, et benedixit ei, praecepitque ei dicens: Noli accipere conjugem de genere Chanaan: sed vade et proficiscere in Mesopotamiam Syriae, ad domum Bathuel patris matris tuae, et accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban avunculi tui. Deus autem omnipotens benedicat tibi, et crescere te faciat, atque multiplicet: ut sis in turbas po
Abbreviated transcription (Latin):
ubi apparuit ei dñs in ipsa no¬
cte dicens. Ego sum ds̃ abrahã patͥs
tui: noli metuere qͥa ego tecũ sũ.
et benedicã tibi & multiplicabo se-¬
men tuũ. ꝓpt̾ seruum meũ abrahã.
Itaq edificauit ibi altare: ⁊ inuoca
to noĩe dñi. extendit tab̃nacłmn.
Precepitq seruis suis. ut foderent
puteũ. Ad quẽ locũ cũ uenissent de
geraris abymelech ⁊ ochozath ami¬
ci illiꝰ. ⁊ phicol dux militũ: locutꝰ¬

Expanded text:
ubi apparuit ei Dominus in ipsa nocte, dicens: Ego sum Deus Abraham patris tui, noli metuere, quia tecum sum, et benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum propter servum meum Abraham. Ito nomine Domini, extendit tabernaculum; praecipitque servis suis ut foderent puteum. Ad quem locum cum venissent de Geraris Abimelech, Ochozath amicus illius, et Phicol dux militum, et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs.⁊ ait. Ne descendas in egyptũ:
s quiesce in terra qͣm dixcero tibi.⁊
ꝑegrinare inea: eroq tecũ ⁊ benedi¬
cam tͥ. Tibi enĩ ⁊ semini tuo dabo
uniuersas regiones has: complens
iuram̃tũ qͦd s̃popondi abrahã patri
tuo: & multiplicabo semen tuũ sic̃
stellas cęli: daboq posteris tuis uni¬
uersas regiones has. & benedicent᷑¬

Expanded text:
Dominus, et ait: Ne descendas in Aegyptum, sed quiesce in terra, quam dixero tibi. Et peregrinare in ea, eroque tecum, et benedicam tibi: tibi enim et semini tuo dabo universas regiones has, complens juramentum qtuo: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tim. Iherłm quȩ edificatur ut ci¬
uitas. fratres: qͣndo dicebat ista
dauid: ꝑfecta erat illa ciuitas non
edificabatur. Nescio qͣm gͦ ci uita¬
tem dicit. que modo edificatur: ad
quam currunt infide lapides in¬
ui. de quibꝰ dicit petrus. & uos tã¬
qͣm lapides uiui coedificamini in
domum spiritalem: idest templũ
sc̃m dei. Quid est lapides uiuico¬
edificamini: Uiuis: si credis.Si
aut̃ credis: efficeris templum dei.
qͥa dicit apłs paulus. templum
enim dei sc̃m est: quod estis uos
Ipsa gͦ modo ciuitas edificatur:
preciduntur de montibꝰ lapides.
ꝑ manus predicantium ueritatẽ:
cõqͣdrantur ut intrent instructurã
sempiternam. Ad huc multi lapi¬
des. in manibꝰ artificis sunt. Non
cadent de manibꝰ artificis: ut poᷤ¬
sint ꝑfecti coedificari in structurã
templi. Est gͦ ista ierłm que edifi

Expanded text:
tim, «Jerusalem quae aedificatur ut citim, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Fratres, quando dicebat ista David, perfecta erat illa civitas, non aedificabatur. Nescio quam ergo civitatem dicit, quae modo aedificatur, ad quam currunt in fide lapides vivi, de quibus dicit Petrus: «Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in domum spiritualem» , id est, templum sanctum Dei. Quid est, «lapides vivi coaedificamini?» Vivis, si credis: si autem credis, efficeris templum Dei; quia dicit apostolus Paulus, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.» Ipsa ergo modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista
Abbreviated transcription (Latin):
nec potuer̃ stare. Si gͦ illi ñ potuer̃
stare. qͥa suꝑbi fuerunt: humiliter
ascende ut dicas. Stantes erant pe¬
des nr̃i: in atriis ierłm. Cogita qͣliᷤᷤ
ibi futurus sis: & qͣmuis adhuc in
uia sis. hoc tibi pone ante ocłos. qͣsi
ibi stes: quasi iam inter angłos in¬
deficiens gaudeas: & fiat inte qͦd
dictum ẽ. Beati qui habitant indo¬
mo tua: in scła scłoꝵ laudabũt te.
Stantes erant pedes nr̃i: in atriis
num: Ergo iste concupiscebat stare
inter illos. qͥ interficiebant ꝓpħas:
⁊ lapidabant missos ad se: Absit.
ut de ista ierłm sic cogitet qui sic
amat: qui sic ardet. qui sic uult
ꝑuenire ad illam ierłm matrẽ nr̃am.
de qua dicit apłs eternam in celis.¬
udite quid sequatur:
& quam ierłm designet nien¬
tibꝰ nr̃is. Cum enim dixisset stanteᷤᷤ
erant pedes nr̃i inatriis ierłm: qͣsi
diceretur illi. de qua ierłm dicis:
de qua ierłm loqueris: subiecit sta¬

Expanded text:
non potuerunt stare» . Si ergo illi non potuerunt non potuerunt stare» . Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Stantes enum ergo iste concupiscebat, stare inter illos qui interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit Apostolus, «aeternam in coelisudi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit sta
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam patriam de longinquo: clamã¬
tes ad posteriores. in domũ dñi ibimꝰ.
Ambulate currite: uiderunt illam
apłi. ⁊ dixerunt nobis. Currite. am¬
bulate. seqͥmini: in domum domini
atriis ierłm. Ecce habes domũ dñi.
si querebas qͥd sit domus dñi. in illa
domo dñi laudatur qui condidit do¬
mum ipse delicie omnium habitan¬
tium in domo: ipse sola spes hic x
res ibi. & qui currunt. qͥd debent co¬
gitare: Quasi ibi iam sint ⁊ ibi stent
magnum est enim stare inter angłos
⁊ non deficere. Q enĩ inde lapsus est.
in ueritate non stetit. Iuicũq non
sunt lapsi: inueritate stant. Eyxi.
Ille securus stat. quiꝰ deo fruitur:
qui aut̃ se frui uoluerit. cadit.
Quiᷤ aut̃ se frui uult: qui suꝑbꝰ
meo. & apud te inqͥt fons uite: non
apud me. Et quid adiecit: Nonueniat.
michi pes suꝑbie: & manus peccato¬
ris ñ moueat me. Ibi ceciderunt om̃s
qui oꝑantur iniqͥtatem: expulsi s̃.

Expanded text:
ipsam patriam, de longinquo clamanipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, Currite, ambulate, sequimini; «In domum Domini atriis» «Jerusalem.» Ecce habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus meo: et, «Apud te,» inquit, «fon vitae;» non, apud me. Et quid adjecit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem; expulsi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mum dm̃ ibimus. Fratres: ueniat
in mentem caritati ur̃e. si qua forte
festiuitas mrum. ⁊ locus aliqͥs sẽs
nominatus. quo tercia die turbe cõ¬
fluunt ad celebrandam sollẽpnitatẽ.
ille rurbe quomͦ se exsuscitant: qͦmͦ
se cohortant᷑ ⁊ dicunt. Eamus ea¬
mus: ⁊ querunt quo eamus: ⁊ di¬
cunt. ad illum locũ. ad sc̃m locum:
inuicem sibi locuntur: ⁊ tanquã
incensi singillatim faciunt unam
flamam. & ipsa una flãma facta
ex collocutione sese accendentium.
rapit illos ad locum sc̃m: ⁊ cogita¬
tio sc̃a sc̃ificat eos.:
i ad locum temporalem rapit
amor sc̃s: qualis amor debet
esse qui concordes rapit incelum.⁊
dicentes sibi. indomum dñi ibimꝰ :
Ergo curramus. Curramus: qͥa in
qomum dñi ibimus. Curramus ⁊
non fatigemur: quia illuc ꝑueniemꝰ.
ubi non lassabimur. Curramus indo¬
mum dñi: iocundetur anima nr̃a.
inhis quȩ a nob̾ dicuntur. Qui enĩ
ea nobis dicunt. priores uiderunt

Expanded text:
mum Domini ibimus.» Fratres, veniat mum Domini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium rapit illos ad locum sanctum, et cogitatio sancta sanctificat eos. Si ergo ad locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra in his qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
possit. gemit in terr̾am suam: inest
ei uolandi desid̾ium. ⁊ dicit. Quiꝰ
dabit michi pennas sicut columbe:
& uolabo ⁊ reqͥescam: Qͦ aut̃ uolaũ¬
de mediis scandalis ubi gemebat:
cõmixta sunt: uolare uult. ubi
non paciatur cõmixtionẽ ⁊ societatẽ
hodie suscepimus tractandũ sc̃ĩ¬
tati ur̃x. ipsam ierłm desiderat: idest
iste qui ascendit inpsalmo. E st enĩ
canticum graduum quod sepe dixi
A scendere gͦ uult iste. E ꝗtto iult
ascendere: nisi ad celum: Qd est in
celo: Utrum ideo uult ascendere:
ut sit cum sole ⁊ luna ⁊ stellis : Absit.
S est in celo eterna ierłm: ubi sũt
ciues nr̃i angeli : ab ipsis ciuibꝰ nr̃is
peregrinamur interra. In ꝑegrina¬
tionẽ suspiramus: inciuitate gau¬
debimus. Inuenimus aut̃ ⁊ socios in
ista ꝑegrinatione. qui iam uiderũt
ipsam ciuitatem: & inuitant nos
ut curramus ad illam. Ad hoc gau¬
det iste: qui ⁊ dicit. Iocundatus sum
in his quę dicta sunt mĩchi: indo¬

Expanded text:
possit, gemit in terra, si jam inest possit, gemit in terra, si jam inest ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo aude mediis scandalis, ubi gemebat ecommixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctionem et societatem hodie suscepimus tractandum Sanctitati vestrae, ipsam Jerusalem desiderat, id est, iste qui ascendit in hoc psalmo: est enim, «Canticum graduum;» quod saepe diximAscendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In do
Abbreviated transcription (Latin):
Licut amor immundus in¬
flãmat animam.⁊ ad ter¬
rena concupiscenda ⁊ perit᷑a
sectanda ꝑituram uocat. ⁊ in ima
p̃cipitat. atq in ꝓfunda demergit:
sic amor sc̃s ad suꝑna leuat.⁊ ꝯdeter¬
na inflaminat: & ad ea quȩ non iͣn¬
seunt neq moriunt᷑ excitat animã
⁊ de ꝓfundo infermi leuat ad celũ
Habet tamen omnis amor uim suã:
nec potest uacare amor in anima a¬
mantis: s necesse est ut ducat. Si¬
aut̃ uis nosse qualis amor sit: uide¬
ad qͥd ducat. Non gͦ monemꝰ ut ni¬
chil ametis: s monemus ne mun¬
Edum ametis: ut eum qͥ fecit
mundum libere ametis. Obligata
enim anma amore terreno. quasi¬
auis cum uiscum habet in penns
uolare non potest: mundata uͦ ab
affectibus sordidissimis scłi. tanqͣm
extensis pennis. ⁊ duabus alis reso¬
tutis ab omni impedimento: idest
duobꝰ preceptis dilectionis dei.⁊
dilectionis ꝓximi uolat. Quo nisi
ad deum: Acenoit uolando: qui
ascendit amando. Quod antequam

Expanded text:
immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam
Abbreviated transcription (Latin):
exclud̾et lectionis. Non ẽ sane
mirũ si eloq̃ ntior sit in ꝓp̾o. idest
in hebreo. qͣm in ꝑegͥno. id ẽgre¬
ne. M ouet etiã qͦslãquare roma¬
noꝵ epla in pͥmosit positi. cũ eã
postea scͥptam racio manifestet:
Nam hanc se ꝓficiscentẽ ierosolimã
scͥpsisse testãtur. Scum coriutios ⁊
tatus sit. Unde intelligendũ ẽ. ita
om̃s epłas ordinatas. ut pͥma pon̾¬
etur quȩ ad inferiores fuerat desti-¬
nata: ⁊ ꝑ singłas epłas gradatĩ ad
ꝑfectiora ueniret᷑. Romani nãq
tam infirmi erant. ut ñ intellige¬
tos: ⁊ ob hoc duo inter se populi
ꝯflictarent. Idcirco illos indigere
dic̃ scientiȩ gr̃am eẽ ꝯcessam: ⁊ ñ
tam ipss increpat. qͣm cur peccã¬
tes ñ increpau̾int rep̃hendit. cũ

Expanded text:
excluderet lectionis. Non est sane excluderet lectionis. Non est sane mirum si disertior sit in proprio, id est in Hebraeo, quam in peregrino, id est Graene. Movet etiam quosdam quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et manifestet. Unde intelligendum est ita omnes Epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quae ad inferiores fuerat destinata, et per singulas Epistolas gradatim ad perfectiores veniretur. Romani namque tam infirmi erant, ut non intelligetos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcirco illos indigere dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non in
Abbreviated transcription (Latin):
specialiter sũt porrectȩ: ut ostẽ¬
deret nonum. ñ discrepare auet̾i
testam̃to. ⁊ se ꝯtͣ legem ñ fac̾e
deet inftituit liberatos: totidem
hic epłis. a diaboli ⁊ ydolatrie
seruitute. edocet ac qͥsitos. Nam
& duas tabulas lapideas. Auoꝵ
testam̃toꝵ figuramꝰ habuisse: un¬
ri eruditissimi tradider̃. E płam
sane quȩ ad hebreos scribit᷑. qͥdã
pauli ñ ẽẽ affirmant: eoq̃d ñ sit
eiꝰ nomine titulata. ⁊ ꝓpt̾ sermo¬
nis stiliq distantiã. s aut barna¬
bȩ iixta tertullianũ. aut lucę
iuxta qͦsdam: uł certe clementiᷤ
dendum ẽ. Si ꝓpt̾ea pauli ñ erit.
cuiꝰ erit: qͥa nulliꝰ nominȩ tlu¬
lat᷑. Ed si inconueniens ab surdũ
ẽ: ipsiꝰ magis ẽẽ credenda ẽ.
quȩ tanto doctͥne suefulget eloqͥo
Sed qͦniã apud hebreoꝵ eccła.
qͣsi destritetor legis falsa suspiti¬
one habebat᷑: uoluit tacito no¬
mine de figuris legis. ⁊ ueritate
xp̃i redd̾e rationem: ne odium
nominis fronte p̾lati. utilitatẽ¬

Expanded text:
ialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere one instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse affirmant, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam; sed aut Barnabae, juxta Tertullianum; aut Lucae, juxta quosdam; vel certe Clementis,dendum est: Si propterea Pauli non erit, cujus erit, quia nullius nomine titulatur; quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse concedenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte p
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum queritur apłi.¬
qͣre post euangłia quȩ sup¬
plem̃tum legis sunt. et
inqͥb nob̃ exempla ⁊ precepta
uiuendi pleuistime dĩgesta sũt:
uoluerit apłs has epistolas ad
singłas eccłas destinare. Hac
aut causa factum uide̾t᷑. scilicet¬
ut in inicio nascentis ȩcciȩ. nouiᷤꝰ
ciusis existentib. ⁊ p̾sentia atq
ouentia resẽcaret incia: ⁊ ut pꝰt
futuras excludet q̃stiones. exem¬
plo ꝓpħarũ. qͥ pt editam legẽ mo¬
ysi in qua om̃ia dĩ mandata le¬
gebant᷑. nichilominꝰ tam̃ doctri¬
na sua. rediuiua sẽꝑ ppłi cõpssere
peccata: ⁊ ꝓpt̾ exemplũ libriᷤᷤ ad

Expanded text:
Primum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare. Hac autem causa factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae, novis causis existentibus, praeorientia resecaret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et propter exemplum vivend
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ qͦd callidiᷤsimi pseudo apłis credider̃.
Ephesii sane nulla rep̃hensione.
s multa laude s̃ digni: qͥa fidem
apłicã seruauer̃. Philippenses etiã
multomagis collaudant᷑: qͥa nec
audire qͥdem falsos apłos uoluer̃.¬
t̃ hessalonicenses nichilominꝰ induab
epłis omni laude ꝓsequit᷑. eoqͦd
ñ solũ fidem in ꝯcussam seruauerit
ueritatis: s &̃. in ꝑ secutione qui¬
um fuerint ꝯstantes inuenti. Co¬
lossenses aut̃ tales erant: ut cũ
ab apło uisi corporalit̾ ñ fuissent.
hac laude digni habent᷑. & si cor¬
pore inqͥt absens sum: s sp̃u uob̃¬
cũ sum. gaudens ⁊ uidens ordinẽ
ur̃m. De hebreis uͦ qͥd dicendumẽ.
qͦrũ thessalonicenses qͥ płimũ lau

Expanded text:
m, quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Thessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi . Colossenses autem tales erant, ut cum ab Apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur: Etsi corpore, inquit, absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinem vestrum . De Hebraeis vero quid dicendum est? quorum Thessal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmnsiuimus pede: cum inimicos
nr̃os guissimi fluctus inuoluerẽt.
Nob̾ manna pluit dñs in deserto:
& qͣsi filiis sus celeste pabulũ minꝰ¬
trauit. Nos die noctuq in colũpna
nubis ignisq p̃cessit: ut nob̃ in in¬
uio iter ostend̾et. Atq ut cet̾a eius
mus. nos soli digni fuimꝰ legẽ dĩ
acciꝑe. & uocẽ dñi loq̃ntis audire.
euisq cognoscẽ uoluntatẽ: in qͣ
lege nob ꝓmissus ẽ. rp̃s. ad qͦs etiã

Expanded text:
pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent . Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet . Atque ut caetera ejus mus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, vocem Dei loquentis audire , ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sint: minime tam̃ in filios reputã¬
tur. His talit̾ altercantibꝰ apls se
medium int̾ponens: ita partium
dirimit q̃stiones: ut neutrũ eoꝵ
sua iusticia salutẽ m̾uisse cõfirmet:
ambos uͦ ppłos ⁊ scient̾ ⁊ grauiter
deliqͥsse. Iudeos qͦd ꝑp̃uarica¬
tionẽ legis dĩn inhonorau̾int. gen-¬
tes uͦ. qͦd cũ cognitũ de creat᷑a crea-¬
torem. ut dm̃ debuerint uenerari.:
głam eius in manufacta mutau̾it
simulacra. Utrosq etiã similiter
ueniam ꝯsecutos. eqͣles ẽẽ u̾issima
ratione demonstrat. p̃sertim cũ
in eadẽ lege. ut p̃dictũ ẽ ⁊ iudeos

Expanded text:
 minine tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse. Judaeos quitionem legis Deum inhonoraverint: Gentes vero, quod, cum cognitum de creatura creatorem ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse verissima ratione demonstrat, et praesertim cum in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
es.⁊ mei ñ es recordata: neq cogita¬
sti incorde tuo qͥa ego tacens. ⁊ qͣsi
ñ uidens: & mei oblita es. Ego an¬
nuntiabo iusticiã tuã. ⁊ oꝑa tua
ñ ꝓderunt tͥ. Cũ clamaueris: libe¬
rent te cõgregati tui. & om̃s eosau¬
feret uentus: tollet aura. Qͥ aut̃ fi¬
dutiã habet mei. hereditabit t̾ram:
et possidebit montẽ sc̃m meũ. Et
dicam: uiã facite. p̃bete iter. decli¬
nate de semita: auferte offendicła

Expanded text:
es recordata neque cogitasti in corde tuo quia ego tacens et quasi non videns et mei oblita es ego adnuntiabo iustitiam tuam et opera tua non proderunt tibi cum clamaveris liberent te congregati tui et omnes eos auferet ventus tollet aura qui autem fiduciam habet mei hereditabit terram et possidebit montem sanctum meum et dicam viam facite praebete iter declinate de se
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi pastores ignorauer̃ intelligen¬
tiã. Om̃s in uiã suã declinauer̃.
unusqͥsq ad auariciã suã a sũmo
usq ad nouissimũ. Uenite suma¬
mus uinũ. ⁊ impleam᷑ ebrietate.
& erit sic̃ hodie sic ⁊ cras. ⁊ multo

Expanded text:
igentiam: omnes in viam suam declinaverunt, unusquisque ad avaritiam suam, a summo usque ad novissimum. v.12. Venite, sumamus vinum, & impleamur ebrietate: & erit sicut hodie, sic & cras, & multo
Abbreviated transcription (Latin):
uos iusticia. Expectauimꝰ lucem.
ꝟecce tenebrȩ: splendorẽ. ⁊ in tenebͥs
ambulauimꝰ. Palpauimꝰ sic̃ ceci pari¬
etem: ⁊ qͣsi absq ocłis attrectauimꝰ.
Impegimꝰ meridie qͣsi in tenebris:
in caligosis qͣsi mortui. Rugiemus
qͣsi ursi om̃s: ⁊ qͣsi colũbe meditan¬
tes gememus:¬

Expanded text:
iustitia expectavimus lucem et ecce tenebrae splendorem et in tenebris ambulavimus palpavimus sicut caeci parietem et quasi absque oculis adtrectavimus inpegimus meridie quasi in tenebris in caligosis quasi mortui rugiemus quasi ursi omnes et quasi columbae meditantes gememus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qa ut mulierem derelictam.
& uxorem ab adolescentia abiectã:¬
dix̃ ds̃ tuus. Ad punctũ in modi¬
co dereliqͥ te: ⁊ in miserationibꝰ
magnis ꝯgregabo te. In momento
indignationis. abscondi faciẽ me¬
am parũꝑ ate: ⁊ in miscdia sẽpi-¬
terna misertus sum tui. dixit re-¬
dẽptor tuus dñs. Sic̃ in diebꝰ noe
istud mͥ ẽ: cui iuraui ne ind̾ueerẽ
aquas noe ultͣ suꝑ t̾ram: sic iura¬
ui ut ñ irascar tͥ: & ñ increpẽ te.
Montes enĩ cõmouebunt᷑. ⁊ colles
ꝯtremiscent: miscdia aut̃ mea ñ¬

Expanded text:
uia ut mulierem derelictam enus, et uxorem ab adolescentia abjectadixit Deus tuus ad punctum in modico dereliqui te et in miserationibus magnis congregabo te in momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te et in misericordia sempiterna misertus sum tui dixit redemptor tuus Dominus sicut in diebus Noe istud mihi est cui iuravi ne inducerem aquas Noe ultra super terram sic iuravi ut non irascar tibi et non increpem te montes enim commovebuntur et colles contremescent miseri
Abbreviated transcription (Latin):
cõtritoꝵ. Non enĩ in sẽpit̾nũ litiga¬
bo: neq usq infinẽ irascar: qͥa sp̃s
a facie mea egrediet᷑. ⁊ flatus ego
faciã. ꝓpt̾ iniqͥtatẽ auariciȩ eius
iratus sum.⁊ ꝑcussi eum: abscõdi
te ⁊ indignatus sum. abiit uagꝰ
in uia cordis sui. Uias eiꝰ uidi. ⁊
sanaui eum. ⁊ reduxi eum: ⁊ red¬

Expanded text:
contritorum non enim in sempiternum litigabo neque usque ad finem irascar quia spiritus a facie mea egredietur et flatus ego faciam propter iniquitatem avaritiae eius iratus sum et percussi eum abscondi et indignatus sum et abiit vagus in via cordis sui vias eius vidi et dimisi eum et reduxi eum
Abbreviated transcription (Latin):
ent in syon laudantes: ⁊ leticia sẽpit̾¬
na suꝑ capita eoꝵ. Gaudiũ ⁊ leticiã
tenebunt: fugiet dolor & gemitus.
Ego ego ipse ꝯsolabor uos. Qs tu ut
timeres ab homine mortali: iafilio
hominis. qͥ qͣsi fenũ ita arescet: Et
oblitus es dñi factoris tui. qͥ tetendit
celos. ⁊ fundauit t̾rã: ⁊ formidasti
iugiter tota die a facie furoris eiꝰ qͥ te
tribulabat: ⁊ parau̾at ad ꝑdendũ.
Ubi nũc ẽ furor tribulantis: Cito

Expanded text:
n laudantes et laetitia sempiterna super capita eorum gaudium et laetitiam tenebunt fugiet dolor et gemitus ego ego ipse consolabor vos quis tu ut timeres ab homine mortali et a filio hominis qui quasi faenum ita arescet et oblitus es Domini factoris tui qui tetendit caelos et fundavit terram et formidasti iugiter tota die a facie furoris eius qui te tribulabat et paraverat ad perdendum ubi nunc est furor tribulantis cito
Abbreviated transcription (Latin):
timens dñn: audiens uocem serui
eiꝰ. Qs ambulauit intenebris. ⁊ ñ ẽ
lumen ei. Sꝑet in nomine dñi: et
innitatur suꝑ dm̃ suũ. Ecce om̃s uõ
accendentes ignem: accincti flãmis.
Ambulate in lumine ignis ur̃i:⁊ in
flãmis qͣs succendistis. De manu mã
factũ ẽ hoc uob̃: in doloribꝰ dormie

Expanded text:
timens Dominum audiens vocem servi sui qui ambulavit in tenebris et non est lumen ei speret in nomine Domini et innitatur super Deum suum ecce omnes vos accendentes ignem accincti flammis ambulate in lumine ignis vestri et in flammis quas succendistis de manu mea factum est hoc vo
Abbreviated transcription (Latin):
Suo dño stat: aut cadit. Stabit
aut̃. Potens ẽ enĩ ds̃ statuere il¬
lum. Nã aliꝰ iudieat dr̃m at
diem : alius aut̃ iudieat omnẽ
nus qiq in suo sensu abun¬
det. Q sapit diem. Año sa¬
ñ manducat. dño ñ mandueat:

Expanded text:
o suo stat, aut cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere illum. Nam alius judicat diem inter diem: alius autem judicat omnem nusquisque in suo sensu abundet. Qui sapit diem, Domino sa manducat
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem : Credidit in xp̃m: ut sit
inter filios dei. Ue homim. nisi ⁊ ipsiꝰ
fidem dñs ꝓtegat: id est ut non te per¬
mittat temptari supra quam potes
ferre. sicut dicit apłs. fidelis deus qͥ
non uos ꝑmittet temptari. supͣ qͣm
potestis ferre. iii.

Expanded text:
potestatem, et credidit in Christum, ut sit potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» .
Abbreviated transcription (Latin):
omnes ad sinistram: erunt aut̃ filii
boni ad dexteram quibꝰ dicetur. Ueni¬
te benedicti patris mei: ꝑcipite regnũ
qͦd uobis paratum ẽ ab origine mundi.
It aut̃ sis adextris. id est .ii.
ut possis filius dei fieri: potesta¬
tem accepisti. Quam potestatem:
De qua dicit iohannes. Dedit cis po¬
testatem. filios dei fieri. Unde acce¬
pisti hanc potestatem: C̃ redentibus
inqͥt in nomine eiꝰ. Si gͦ credis ipse:
tibi potestas data ẽ. ut sis inter filioꝰ
dei. Esse aut̃ inter filios dei: hoc est
ad dexteram ꝑtinere. Ergo fides tua
manus dexterę. id est potestas quȩ
tibi data ẽ. ut sis unter filios de: ma¬
nus est dextere tue.S quid ualet ip¬
sa potestas quam accepit homo: nisi
dñs ꝓtegat: Ecce credidit. iam ain¬
bulat in fide: infirmus ẽ in tẽptatio¬
ne. Agitatur inter molestias. inter
carnales corruptiones. inter sugges¬
tiones cupiditatis. anter uersutias ⁊
laqueos inmici. Qd ualet gͦ qͥ habet

Expanded text:
omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ut autem sis ad dexteram, id est, ut possis Dei filius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dextertibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet
Abbreviated transcription (Latin):
nię. Manum potestatem dicit. Un¬
de ꝓbamus: q̃uia ⁊ manus dei. po¬
testas ddei dicta est. Nam diabolus
qui temptauit iob hoc ait deo: mit¬
te mauum tuam ⁊ tange omnia quę
nisi da potestatem: Ẽ uidentius au¬
di frater: ne forte carnali sensu adue
cogites. qͥa membris distinctuᷤ est
deus. Audi euidenter: quomͦ dicat᷑
manus potestas. A it quodã loco
scriptura. Mors ⁊ uita. in manibꝰ
linguȩ. Nouimus linguas: frusta
quedam carnis inore mouentur: &
ꝑcutiendo palatum ⁊ dentes. distin¬
gunt sonos quibus loquimur. Osten¬
dantur michi manus linguę. Lin¬
gua ergo non habet manus sz ha¬
bet manus. Que sunt ꝓianus lin¬
gue: Potestas luygue. Qͥd est mors
⁊ uita in moibus lingus: E xore
tuo iustificaberis: ⁊ exore tuo con¬
dempnaberis. Ergo si manus potes¬
tas: qͥd est manus dextere: Nichil
arbitror intelligi congruentius. nisi
ut intelligam manum dextere. potes¬
tatem quam tibi dedit deus. ut si ue

Expanded text:
tuae.» Manum potestatem dicit. Untuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut si vel
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud tollat quod temporale est.
⁊ non ea que eterne habes. Audite
paulum apłm hoc facientem. homi¬
nes ꝑ sequebantur in eo qͦd xp̃ianꝰ
erat: ꝑcutitur illi dextra. ille sinis¬
tram obponit. Ciuis romanus sum
ait. Dextram contempnebant illi.
& de sinistra terrebat ille: quia illi
dextram eius timere non poterant.
nondum enim xp̃o crediderant. Qd
ergo: Si dextera amplectitur: sini¬
stra sub capite est. Qd est nesciat si¬
nistra tua. qͥd faciat dextera tua.
Miscusti dexteram sinistrȩ: noli
facere nisi ꝓpter uitam eternam.
Ideo fac. ⁊ securus facies: hoc entin
las res humanas. ⁊ solam intã istã
facis qͦd facis: sinistra sola oꝑatus
eternam. s subrepit tibi cupiditas
uitȩ temporalis. ut adtendas & iam
istam quando facis opus bonum. ut
hic tibi aliquid retribuatur: miscx
so sinistra oꝑibus dextere. hoc uetat
eniamus nunc ad illud quod
ait psalmus. Dñs tegumen¬
tum tuum: suꝑ manum dexterę

Expanded text:
ut illud tollat quod temporale est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat demiscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim las res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatuaeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat eniamus nunc ad illud quod ait Psalmus: «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine inquit dierum replebo eũ.
& numqͥd aliter ꝓ magno diceretur.
honora patrem tuum ⁊ matrem tuã:
ut longeuus sis suꝑ terram: Super
qua enim terra: nisi de qua dicit᷑.
spes mea estu. porcio mea in terra ui¬
uentium: Ibi esse longeuum qͥd est.
nisi ibi uiuere meternum: Nam esse¬
hic longeuum quid est. nͥ usq ad senc¬
ctutem ꝑuenire: & si longa uidetur
uis quia finitur. Et multi maledi¬
centes parentibꝰ senescunt in hac ter¬
ra: multi aut̃ obsequentes parentibꝰ
cito eunt ad dñm. Numqͥd gͦ implet᷑
ut longeuus sit scđm hane uitame
S longeium. ꝓeternitate illa posi¬
tum est. Longa uita est in dextera
eius. At uero diuicie ⁊ głã. idest suf¬
ficientie inte huiꝰ ea que bona existi¬
mantur ab hominibus sinistra est.
escio quis uenit ⁊ uult tibi .iii.¬
ꝑcutere dexteram: idest tollere
tibi fidem. Tu accepisti alapam in
desteram: prebe sinistram: id est

Expanded text:
gitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . gitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicit: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum quid est, nisi ad senectutem pervenire? Etsi longa vide; quia finitur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est,