comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor ppłõrum: & quasi duarum genĩs huma¬
ni stirpium auetor atq creator. Maior enĩ
filius eos qui in unius dĩ ꝑmanserant cul¬
tura: minor eos qui usq ad colenda ydola.
dm̃ deseruere significat. Pars substancie qͦ
minori filio contigit: ipse sensus in homine
rationalis est. Uiuere enim. intelligere. me¬
minisse. ingenio aliquo excolere. duune sub¬
stantie munus est. Quam minor filuis expecit
a patre. cum homo sua potestate delectatꝰ.
ꝑ liberum sese arbitrium regere. atq a do¬
inuno quesut exuere conditoris. Diuisitqꝙ
illis substantiam. fidelib scilicet sue gr̃e
ꝓtectionem quam desiderabant imꝑtien-¬
do. infidelib uero: naturalis solum inge¬
nii quo contenti erant. beneficium conce¬
dendo. Et non post multos dies: congrega¬
tis omnib. ad olescentior filius ꝑegre ꝓfec¬
tus est in regionem longinquam. et ibi dis¬
sipauit substantiam suam. iiuendo luxu¬

Expanded text:
tor populorum, et quasi duarum generis humator populorum, et quasi duarum generis humani stirpium autor atque creator. Major enim filius eos qui in unius Dei permansere cultura; minor, eos qui usque ad colenda idola Deum deseruere significat. Pars substantiae quae minorem filium contingit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est. Quam minor filius expetit a patre, cum homo, sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere atque a dominio quaesivit exuere conditoris. Divisitque illis substantiam, fidelibus scilicet suae gratiae protectionem, quam desiderabant, impertiendo, infidelibus vero naturalis solum ingenii, quo contenti erant beneficium concedendo. Et non post multos dies, congregatis omnibus, adolescentior filius peregre profectus est in regionem longinquam, et ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxu
Abbreviated transcription (Latin):
iam lugeat. et tamen adhuc inuidie facib
tabescat: S mins est nalde quod dicutis
ut qui peccata deplorat. ploranda minme
commnittat. slam cogitandum summoꝑe
est. ut qui se illicita memiit commisisse.
a quibdam etiam licitis studeat abstinere.
quatinus ꝑ hoc conditori suo satisfaciat. ut
qui commisit ꝓhibita. sibunet ipsi abscidere
debeat etiam commissa. Ait autem. Homo
quidam babuit duos filios. et dixit ado¬
lescentior ex illis patri. Pater da mͥ portionẽ
substantie. que me contingit. Et clitiste
illis substantiam. Et cetera. Murmuran¬
tib de peccatorum susceptione scribis et
phariseis: tres ex ordine parabolas saluator
posuit. In duab primis de quib disputa¬
tum est: quantum ipse cum angelis depe¬
nitentie salute gaudeat insinuans. in t̾cia
uero quȩ sequitur. non suum tantum mͦ
suorumq gaudium demonstrano: s et¬
inuidentium murmur reprehendens. homo
pater intelligitur. duorum udelicet geni¬

Expanded text:
jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime committat. Nam cogitandum summopere est ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam commissa. Ait autem: Homo quidam habuit duos filios, et dixit adolescentior ex illis patri: Da mihi portionem substantiae quae me contingit. Et divisit illis substantiam. Murmurantibus de peccatorum susceptione, scribis et Pharisaeis, tres ex ordine parabolas Salvator posuit, duabus primis de quibus disputatum est, quantum ipse cum angelis de poenitentum salute gaudeat insinuans. Tertia vero quae sequitur, non suum, tantummodo suorumque gaudium demonstrans, seinvidentium murmur reprehendens. Homo Pater intelligitur, duorum videlicet geni
Abbreviated transcription (Latin):
mice uel uicine. nisi ille potestates sunt
celestes. iam suꝑiꝰ dicte: quȩ tanto suꝑne
sapientie uixta sunt. quanto ei continue
encdum cur ista mulier decem dragmaᷤᷤ
habusse ꝑhibetur. Angelorum quippe &
hominum naturam. ad cognoscendum se
dominus condidit. quam dum consistere ad ȩt̾¬
nitatem uoluit: eam ꝓcul dubio ad similitu¬
dinem suam creauit. Decem uero dragias
habuit muliet quia nouem sunt ordines an¬
gelorum. s ut compleretur electorum nu¬
mecus. Homo decimus est creatus: qui a
conditore suo nec post culpam periit. quia
hunc eterna sapientia ꝑ carnem miraculis
choruscans: ex lumine teste reparauit. Ita
suꝑ uno peccatore penitentiam agente. Pe¬
nitentiam agere est et ꝑpetrata mala plan¬
gere. et plangenda non ꝑpetrare. Nam qui
sic alia deplorat. ut tamen alia committat.
ad huc penitentiam agere. aut ignorat. aut
dissimulat. Quid enim ꝓdest si peccata qͥs
luxurie defleat. et tamen adhuc auaricie
estib anhelate aut quid ꝓdest surȩ culpas

Expanded text:
micae vel vicinae nisi illae potestates sunt coelestes jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per grati intuendum cur ista mulier decem drachmas habuisse perhibetur. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognosDominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. super uno peccatore poenitentiam agente. Poenitentiam agere est et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestubus anhelet? aut quid prodest si irae culpas
Abbreviated transcription (Latin):
gis attriuit. atq eum quem quilibet sedue¬
tor reꝑit. quasi brutum animal et nulla
ratione tenitens: quo uoluit errore sub¬
strauit. om̃s saluator adueniens sathane
iunculis adstrictos. om̃s in uno concupis¬
centie puteo dimersos iniuenit. Non est
enun distinctio. Om̃s enim peccauerunt.
et egent gła dĩ. iustificati gratis ꝑ gr̃am

Expanded text:
gis attrivit, atque eum quem quilibet seducgis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo dimersos invenit. Non est enim distinctio: Omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei. Justificati gratis per gra
Abbreviated transcription (Latin):
cus quippe quo amplius biberit: tanto¬
amplius sitit. et omnis auarus sitim mul¬
tiplicat. qui cum ea quȩ appetit ad eptꝰ
fuerit: ad appetenda amplius auhelat.
obseruatores sui phariseos coniuineit. ut
eosdem etiam auaricie condempnet.
Si uos inquit in sabbato asinum aut
bouem. aut aliuid quodlibet animal in
puteum decidens. eripere festinatis ñ
animali. s ur̃e auaricie consulentes. qͣn¬
tomagis ego hominem qui multo melior
est pecore debeo liberare: Congruenterq
bidropicum: anunali quod cecidit in pu¬
tetim comparauit. Humore enum labo¬
rabat. Sicut illam mulierem quã decem
et octo annis alligatam dixerat et ab
cadem alligatione soluebat comparauit
umento. quod soluitur ut ad aquam
ducatur. Et bene utroꝙ loco posuit
bouem et asinum. quia siue sapientes
quosq et hebetes. siue ut supradictum
est utrumq ppłm eos significare sentiamus.:
eum udelicet cuius ceriueem iugum le¬

Expanded text:
cus quippe, quo amplius biberit, cus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Set octo annis alligatam dixerant, et ab eadem alligatione solvebat. Comparavit jumento, quod solvitur, ut ad aquam ducatur, et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum significari sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum le
Abbreviated transcription (Latin):
auaro. qui quanto est copiosior duitiis
quib non bene utitur. tanto ardentius
talia concupiscit. Et respondens iħ̃e: dix̃
ad legis peritos et phariseos. licet sabbato
curare: at illi tacuerunt. Quod dicitur
respondisse iħc: ad hoc respicit quod pre¬
missum est. et ipsi obsertiabant eum. Dñs
enun nouit cogitationes hominum. Sed
mi̾to interrogati tacent: qui contra se
dictum quicquid dixerit uident. Nam
scilicet sabbato curare. quare saluatorẽ
ancuret obseruant: S non licet. quare
ipsi sabbato pecora curant: Ipse uero
apprehensum sanauit eum ac dimisit.
Prouida dispensatione dñs ante legis¬
ꝑitos et phariseos hidropicum curat.
et mox contra auariciam disputat: ut
uidelicet ꝑ huiꝰ egritudinem corporis.
in illis exprimeretur egritudo cordis.
Deniq post multa disputationis eius
hortamenta: subiunctum ẽ Audiebant
autem omnia hȩc pharisei qui erant
auari: et deridebant illum. Hydropi¬

Expanded text:
avaro, qui quanto est copiosior divitiis, avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropi
Abbreviated transcription (Latin):
post decantatas ei a turba laudes dixisse
testetur. Aliter quod dicte: hoc est nisi peni¬
tentiam egeritis. et confessi fuecitis ipsum
c̾e me de quo ꝓpħe cecinerunt filium omni¬
potentis patris: meam faciem non uidebi¬
tis. Habent uidei datum sibi tempus peni¬
tentie: confiteantur benedictum qui uenit
in nomitie domini. et xp̃i ora conspicient.
t factum est cum utraret in lUiii.¬
domum cuusdam pͥncipis phariseoꝵ
sabbato manducare panem. et ipsi obser¬
uabant eum. Et ecce homo quidam bi¬
dropictis erat ante illum. Hidropiᷤᷤ morb:
ab aquoso humore uocabulum trahit. Gre¬
ce enim hidros: aqua uocatur. Est autem
humor subeutaneus. de uicio uesice natus:
cum inflatione turgente et anelitu feti¬
do. Propriumq est hidropici: quantomagis
habundat humore mordinato. tanto am¬
plius sitire. Et ideo recte comparatur ei.
quem flieus carnalium uoluptatum ex¬
uberans aggrauat. Comparatur diuiti

Expanded text:
post decantatas ei a turba laudes dixisse post decantatas ei a turba laudes dixisse testetur. Aliter quod dicit, hoc est: Nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspicient.t factum est cum intraret in domum cujusdam principis Pharisaeorum Sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum, et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum. Hydropis morbus, ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti
Abbreviated transcription (Latin):
domini auxilio nudata. sue dilectioni
relinquitur. quia non solum atuis illtꝰ
potentis. quam potentis. quam matheꝰ
gallinam nuncupat. alis ꝓtegi despecit:
s et eandem auem se ꝓtegere uolentem
uulpib deuorandum. id est herodi et
pilato crucifigendum tradidit. xp̃m.
Nec mora uulpium carumdem. hoc est
regum terre: et ipsa rapine donatur.
Occiso enim domino. uenerunt romani:
et quasi nidum uacuum dicipientes. tu¬
lerunt eorum locum: gentem & regnũ.
Dico autem uobis: quia non uidebitis me
donec ueniat cui dicetis. benedictus qui
tienit in nomine domini. Hȩc quidem
turbe dixerunt domino: uenienti ad ie¬
rusalem. S quia lucas non dicit quo huic
abscesserit dominus ut non ueniret nisi eo
tempore quo iam illud diccretut. ꝑscuerat
quippe in ttinere suo donec ueniat ietłm:
cogit ꝓfecto hoc mistice intelligi. hoc est
de illo cius aduentu. quo in claritate uen¬
turus est. Maxime cum matheus hȩc ddt̃m

Expanded text:
Domini auxilio nudata, suae ditioni Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis, quam Matthaeus gallinam nuncupat, alis protegi despexit, sed et eamdem avem se protegere volentem vulpibus devorandam, id est Herodi et Pilato crucifigendum tradidit Christum. Nec mora, vulpium earumdem, hoc est regnum terrae, et ipsa rapinae donatur. Occiso enim Domino venerunt Romani, et quasi nidum vacuum diripientes tulerunt eorum locum, gentem et regnum. Dico autem vobis, quia non videbitis me, donec veniat cum dicetis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Haec quidem turbae dixerunt Domino veniente ad Jerusalem, sed quia Lucas non dicit quo hinc abscesserit Dominus, ut non veniret nisi eo tempore, quo jam illud diceretur perseverat quippe in itinere suo donec veniat Jerusalem, cogit profecto hoc mystice intelligi, hoc est de illo ejus adventu quo in claritate venturus est, maxime cum Matthaeus haec Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cidis ꝓpħas. et lapidas eos qui mittunt᷑ ad te:
Quotiens uolui congregare filios tuos:
quẽadmodum auis iudum suib pennus. &
noliusti. Ierłm non saxa et edificia ciuta¬
tis. s habitatores uocat. quam plangit
pat̾ris affectu. sicut et in alio loco legimꝰ.
quod uidens eam fleuerit. In eo autem qd̾
dicit. quotiens uolui congregare filios tuoᷤ.
om̃s retro ꝓpħas a se missos testatur ẽẽ:
Aiuis quoq similitudinem congregantis
sub pennis ndum suum: in cantico deute¬
ronomii legunus. sicut aquila ꝓtegere m¬
dum suum: & suꝑ pullos suos desidera¬
bit. Expandens alas suas suscepit eos.
et tulit suꝑ pennas suas. Et pulchre qui
hetodem de sua nece tractantem uulpem
uocat: seipsum aui comparat. fraudulen¬
ta enim uulpis semper insidias auibus
tendere non cessat Ecce relinquetur uob̃
domus ur̃a deserta. Ipsam ciuitatem quã
nidum suum uocauerat nunc domtum
iudeorum appellat. quȩ non in merito

Expanded text:
cidis prophetas, et lapidas eos qui mittuntur ad te, cidis prophetas, et lapidas eos qui mittuntur ad te, quoties volui congregare filios tuos quemadmodum avis nidum suum sub pinnis, et noluisti. Jerusalem non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam patris plangit affectu, sicut et in alio loco legimus quod videns eam fleverit. In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Avis quoque similitudinem congregantis sub pinnis nidum suum, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegere nidum suum, et super pullos suos desiderabit, expandens alas suas, suscepit eos, et tulit super pinnas suas . Et pulchre qui Herodem de sua nece tractantem vulpem vocarat, seipsum avi comparat. Fraudulenta enim vulpes semper insidias avibus tendere non cessat. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Ipsam civitatem quam nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat. Quae non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt qui xp̃m occidere. id est humi¬
litatem fidei xp̃iane credentib cripere
moliuntur Ecce eicio demonia. et san¬
tates ꝑficio hodie et cras. et tercia consum¬
mor. Mistice hȩc a domino: et figurate
dicta intelliguntur. Neq etum eo die pas¬
sus est qui est adhuc dies tercius: ut conti¬
nuo dicat. Ueruitamen oportet me hodie
et cras et sequenti ambulare. quia non ca¬
pit ꝓpħam petire ȩxcta ierłm. Ergo quod
ait eicio demonia et sanitates ꝑficio ho¬
die et cras. tercia consummor. refertur ad
corpus eius quod est eccłia. Expelluntur
enum demonia: cum relictis paterns suꝑ¬
stitionib. credunt in cum gentes. Et ꝑfi¬
cuintur sanitates. cum scdm cius precep¬
ta uiuitur. postea quam fuerit diabolo
et huic scło renunciatum: usq in finem
resurrectionis. quia tanquam tetcia cõ¬
summabitur: hoc est ad plenitudinem
angelicam. ꝑ corporis etiam unmortali¬
tatem ꝑficietur eccłia. Ierłm ietłm quȩ oc¬

Expanded text:
congruunt, qui Christum occidere, id est humicongruunt, qui Christum occidere, id est humilitatem fidei Christianae credentibus eripere moliuntur. Ecce ejicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor. Mystice haec a Domino et figurate dicta intelliguntur, neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: Verumtamen oportet me hodie et cras, et sequenti ambulare, quia non capit prophetam perire extra Jerusalem. Ergo quod ait, Ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor , referatur ad corpus ejus quod est Ecclesia. Expelluntur enim daemonia, cum relictis paternis superstitionibus credunt in eum gentes: et perficiuntur sanitates, cum secundum ejus praecepta vivitur, posteaquam fuerit diabolo, et huic saeculo renuntiatum usque in finem resurrectionis. Qua tanquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam, per corporis etiam immortalitatem perficietur Ecclesia. Jerusalem, Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
ppłĩ gentium dui sine fide uiuentes e̾e̾nt
ad fidem uocandi. et iudei caput fidei &
uisticie ꝑ tot scła tenentes: futuri c̾e̾nt
in caudam. Potest autem et ita intelligi:
quia non nulli ad scł̃m despecti. magrã
in futuro sint glam habituri: et alii apud
homines gloriosi. a districto sint iuidice
dampnandi. Potest et ita: quia multi sero
ad dei seruitium uenientes. magnis uite
meritis excellant. alii uero a pruna etate
spũali studio feruentes. ad extremum otio
torpore lassescanit. In ipsa die accesserunt
quidam phariseorum dicentes illi. Exi ce
uade binc quia herodes uult ue occidere:
Et ait illis. Ite et dicite uulpi illi. Propter
dolos et insidias herodem uulpem appel¬
lat. quod plenum fraudis est animal. et in
foueas semꝑ latere desiderans: odore etiam
tetro pudens. et num quam rectis ttinerib.
s tortuosis anfractib currens. Quȩ cuncꝰ¬
ta hereticis quorum herodes typum tenet

Expanded text:
populi gentium diu sine fide viventes, essent populi gentium diu sine fide viventes, essent ad fidem vocandi, et Judaei, caput fidei et justitiae per tot saecula tenentes, futuri essent in caudam: potest autem et ita intelligi, quia nonnulli ad saeculum despecti, magnam in futuro sint gloriam habituri, et alii apud homines gloriosi a districto sint judice damnandi. Potest et ita, quia multi sero ad Dei servitium venientes, magnis vitae meritis excellant, alii vero a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescant. In ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: Exi, et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos et insidias Herodem vulpem appellat, quod plenum fraudis est animal, et in fovea semper latere desiderans, odore etiam tetro putens, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currens. Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
S timendum est ualde: quod additur.
Et dicet uobis. nescio uos unde sitis. Dis¬
cedite a me om̃s operatii iquitatis. Nõ
inquit legalium festiuitatum epulatio
uiuat: quem fidei pietas non commen¬
dat. Non scientia scripturarum deo no¬
tum facit. quem opus iniquitatis ob¬
tutib eius ostendit indignum. Ibi erit
fletus et stridor dentium. fletus de atdore:
stridor dentium solet excitari de frigore.
Ubi duplex ostenditur gehenna. id ẽ nunii
frigoris. et intolerabilis ẽẽ feruoris. Cui be¬
ati iob sententia consentit dicentis. Ad ca¬
lorem nuium: transibunt ab aquis ni¬
uium. uel certe stridor dentium prodit
indignantis affectum: eo quod sero unũ¬
quemq peniteat. sero ingemescat. sero
irascatur sibi: quod tam periucaci un¬
probitate deliquerit. Et ecce sunt nouis¬
suni qui erant primi. et sunt prumi qͥ
erant nouissimi. Principalis quidem huiꝰ
sententie sensus ex suꝑiorib patet: quia

Expanded text:
Sed timendum est valde quod additur. Sed timendum est valde quod additur. Et dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes operarii iniquitatis. Non inquit legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat, non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna: id est nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erunt primi, et sunt primi qui erunt novissimi. Principalis quidem hujusce sententiae sensus ex superioribus patet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
te et bibunus. et in plateis nr̃is dociusti
uel simplicioet intelligendum. quod fi¬
dei misteria spernentes iudei eos se dño
notos arbitrentur: si solum uictimas ad
templum. deferant. et coram domino epu¬
lentur. si ꝓpħarum lectiom auscultant nes¬
cientes illud apłi. Non est regnum dĩ esca
et potus. s usticia et pax et gaudium in
carnali. Uel mistice sentiendum manduca¬
re eos. et bibere coram ddomino. qui u̾bi
pabulum digna auiditate ꝑcipiunt.
Unde ipsi qui hec dicunt. uelut exponendo
subiungunt et in plateis nr̃is dociusti. Scͥp¬
tura enun scã aliquando nobis cibus est
aliquando potus. In locis obscur iorib ci¬
bus est. quia quasi exponendo frangitur.
et manducando glutitur. Potus uero est
in locis aꝑtiorib quia ita sorbetur. sicut
inuenitur Et. occulta ergo mandata sa¬
cri eloqtui. et aꝑta se intellexisse testant᷑.
qui repbanti se iudici. quia manducaue¬
rinit coram illo et beberint conqueruntur.

Expanded text:
te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Vel simpliciter intelligendum quod fidei mysteria spernentes Judaei eo se Dnotos arbitrentur, si solum victimas ad templum deferant, et coram Domino epulentur, prophetarum lectioni auscultent, nescientes illud Apostoli: Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium in carnali. Vel mystice sentiendum manducare eos et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt; unde ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt, et in plateis nostris docuisti: Scriptura enim sacra aliquando cibus nobis est, aliquando potus. In locis obscurioribus cibus est, quia quasi exponendo frangitur, et mandendo glutitur. Potus vero est in locis apertioribus, quia ita sorbetur sicut invenitur. Et occulta ergo mandata sacri eloquii, et aperta se intellexisse testantur, qui reprobanti se judici quia manducaverint coram illo et biberint, conqueruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suum quod est eccłia: resur rectio¬
nis gła glorificatum. ad sue contemplati¬
onis gaudium ꝑducens reꝓbis locum
penicentie dollet quem nune cunctis pie
pulsantib aꝑit. Nam foris stantes hosti¬
um pulsanre est: a beatorum sorte secre¬
tos. misediam quam neglexeerant: a deo
frustra flagitari. Et respondens: dicet uo¬
bis. nescio tos unde sitis. Quomodo nescit
unde sint cum psalmus dicat. dñs nouit
cogitationes hominum: qm uane sunt
et alibi scriptum sit ipse nouit decipien¬
tem. et eum qui decipitut nisi quia scire
dĩ. aliquando cognoscere dieitut aliqñ
reꝓbare. Quoniam nouit dominus uiã
iustorum. Qui autem ignorat: ignora¬
bitur. Scit ergo reꝓbos. quos cognoscen¬
do iudicat. neq enim iudicasset quos mi¬
nime cognosceret. Et tamen quodammͦ
nescit eos unde sint apud quos fidei et di¬
lectionis sus caracterem non approbat. lc̃
incipietis dicere. Manducauimꝰ coram

Expanded text:
corpus suum, quod est Ecclesia, resurrectiocorpus suum, quod est Ecclesia, resurrectionis gloria clarificatum ad suae contemplationis gaudium perducens, reprobis locum poenitentiae tollet, quem nunc cunctis pie pulsantibus aperit. Nam foris stantes ostium pulsare est, a beatorum sorte secretos misericordiam, quam neglexerant a Deo frustra flagitare. Et respondens dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Quomodo nescit unde sint? cum Psalmus dicat: Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Et alibi scriptum sit: Ipse novit decipientem, et eum qui decipitur; nisi quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare. Quoniam novit Dominus viam justorum, qui autem ignorat ignorabitur . Et scit ergo reprobos quos cognoscendo judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret, et tamen quodammodo nescit eos unde sint, apud quos fidei et dilectionis suae characterem non approbat. Tunc incipietis dicere: Manducavimus coram
Abbreviated transcription (Latin):
uincuntur ꝑ quȩ anima semꝑ adima re-¬
uocatur. Quia multi dico uobis querunt
terunt itineris asꝑitat᷑e deterriti. Quert̃
hoc ambitione p̾miorum. a quomox la¬
borum timore refuguiit. non quia iui¬
gum domini asperum. aut onus ẽ gͣue.
s quia nolunt discere ab eo quia mitis
est. et humilis corde: ut inueniant requi¬
em animab sius. eoq fit angusta por¬
ta qua intratur ad uitam. Cum autem
intrauerit patetfamilias. et clauserit hos¬
tium incipietis foris stare et pulsare hos¬
tium dicentes. Domine apeti nobis. Pater¬
familias uidelicet xp̃c qui ubiq totus ẽ
ex diuinctate. intus quidem est eis quo ᷤᷤ
in celesti patria presens sua iustone leti¬
ficat. s quasi foris est adhuc eis quos in
hac ꝑegrinatione. certantes. occultus
consolator aduiuat: uixta quod ip̃e
pmisit. Ecce ego uob̾cum sum omnib dieb.
usq ad consummationem seculi. Intrauit
autem et clausit hostium. quando totũ

Expanded text:
vincitur, per quam anima semper ad ima revincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia multi, dico vobis, quaerentterunt, itineris asperitate deterriti: quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox laborum timore refugiunt; non quia jugum Domini asperum aut onus est grave, sed quia nolunt discere ab eo, quoniam mitis est et humilis corde ut inveniant requiem animabus suis; eoque fit angusta porta qua intratur ad vitam. Cum autem intraverit pater familias, et clauserit ostium, et incipietis foris stare et pulsare ostium dicentes: Domine, aperi nobis. Paterfamilias videlicet Christus, qui ubique totus est ex divinitate, intus quidem est eis, quos in coelesti patria praesens sua visione laetificat, sed quasi foris est adhuc eis quos in hac peregrinatione certantes occultus consolator adjuvat, juxta quod ipse promisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Intrabit autem et claudet ostium, quando totum
Abbreviated transcription (Latin):
fructus. tricesimus scilicet. sexagesuus.
et centesimus intelligi: id est conugato¬
rum. continentium. iueginum. Et pul¬
chre dieit eatenus absconditum in facina¬
in fariia fermentum. donec fermentaret᷑
totum: quia caritas in nr̃a mente recon¬
dita eo usq crescere debet donce totam m̃¬
tem in sui ꝑfectionem cominutet: ut se i¬
chil uidelicet preter ipsam conditoris sui
dilectionem. diligere. agere recolete. anima¬
possit. Quod hic quidem inchoari. s ibi ha¬
bet ꝑfici: ubi cum sit ds̃ omnia in omnib.
omnes uno eodemq sue dilectionis igne
calefacit. Ait autem illi quidam. Domine
si pauci sunt qui saluentur. Ipse autem
dixit ad illos. Contendite intrare ꝑ angꝰ¬
tam portam. Per angustam portam aula
salutis intratur: quia ꝑ labores neẽce est
et ieiuma scli fallentis illecebra iuncatur.
Et benedixit contendite intrare. quia nisi
mentis contentio ferueat: uicia muncdi ñ

Expanded text:
fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus intelligi, id est conjugatorum, continentium, virginum. Et pulchre di fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet praeter ipsam conditoris sui dilectionem diligere, agere, recolepossit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus, omnes uno eodemque suae dilectionis igne calefecit. Ait autem illi quidam: Domine si pauci sunt qui salvantur? Ipse autem dixit ad illos: Contendite intrare per angustam portam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est et jejunia saeculi fallentis illecebra vincatur. Et bene dixit: Contendite intrare: quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non
Abbreviated transcription (Latin):
existimabo regnum dĩ. et eui simile est:
fermento quod acceptum mulier abscon¬
dit in farine sata tria. donec fermentaret᷑
totum. Satum genus est mensure.iux ta
morem ꝓuincie palestine: unum et dini¬
dium modium capiens. fermentum gͦ
dilectionem dicit: que feruere facit. et ex¬
citat mentem. Mulierem uero illam fili¬
am abrahe cui supra manus imposuit.
et confestim erecta glorificabat dm̃. hoc
est eccłiam significat: cuius farina nos
sumus. quot quot timoris. et spei exerci¬
tio qͣi mola suꝑiore et inferiore conterum᷑:
ut iuxta apłm unuspanis. unum corptis
multi simus in xp̃o. Abscondit gͦ mulier
fermentum dilectionis in farine sata ttia:
quia precepit eccłia. ut diligamus dnĩn
ex toto corde. tota anima. tota uirtute.
Cui sub typo sare: ꝑ abraham dicitur.
Accelera tria sata. siile. commisce & fac
subcinericios panes. Possunt in farine sa¬
tis trib etiam tres dominici seminis

Expanded text:
aestimabo regnum Dei, et cui simile est? aestimabo regnum Dei, et cui simile est? Fermento quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum. Satum genus est mensurae juxta morem provinciae Palaestinae unum et dimidium modium capiens. Fermentum ergo dilectionem dicit, quae fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos sumus, quotquot timoris et spei exercitio, quasi mola superiore et inferiore conterimur, ut juxta Apostolum unus panis unum corpus multi simus in Christo. Abscondit ergo mulier fermentum dilectionis in farinae sata tria, quia praecipit Ecclesia ut diligamus Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute. Cui sub typo Sarae per Abraham dicitur: Accelera tria sata similae, commisce, et fac subcineritios panes . Possunt in farinae satis tribus, etiam tres dominici seminis
Abbreviated transcription (Latin):
nositate. et opima fectilitate gaudentis.
Et nota: quod dum in uinea ueteri ficus
in fecunda redarguitur. noua mox in or¬
to euangelii sinapis arbor procreatur.
Et uolucres celi requicuerunt in ramis eiꝰ.
Rami huiuis arboris. domorum sunt uari¬
etates. in quib auime caste que uirtutũ
pennis ad suꝑna tendere scuint nidifica¬
re. et requiescere gaudent. Quis dabit in¬
quit mͥ pennas sicut columbe. et uolabo &
requiescam: Potest in grano sinapis: ipsa
dominice incarnationis bumilitas iitelli¬
gi. Quod acceptum homo misit in hortum
suum: quia corpus crucifixi saluatoris.
accipiens ioseph in horto sepeluut. Cceuit
autem et factum est in arborem. quia re¬
surrexit. et ascendit in celum. Expandit
ramos in quib uoluctes celi cequiescerent:
quia predicatores disꝑsit in mundum. in
quorum dictis. atq consolationib. ab huiꝰ¬
uite consolatione fatigatione: fideles qͥq
respirarent. Et iterum dixit. Cui simile

Expanded text:
nositate et opima fertilitate gaudentis. nositate et opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Potest in grano sinapis ipsa dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph, in horto sepelivit. Crevit autem et factum est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Expandit ramos in quibus volucres coeli requiescerent, quia praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione fideles quique respirarent. Et iterum dixit: Cui simile
Abbreviated transcription (Latin):
cepto homo: misit in hortum suum. Homo
excolenda. et donanda munerib. Qui bene
dicitur idẽ quod scruauerit granum accepi¬
sse: quia udelicet dorra que nobis cum pa¬
tre tribuit ex diuinitate. nob̃cum accepit
ex humanitate. Unde dicitur. Accepit do¬
na in hominib. Et alibi petrus ait. Et pro¬
missione sp̃c sc̃i accepta a patre: effudit
hunc quem uos donum uidetis. et auditis.
Et creuit. et factum est in arborem magnã.
Creuit euangelii predicatio cunctum dis¬
seminata ꝑ orbem. crescit et inmente cuiꝰq
credentis: quia nemo repente fit ꝑfectus.
s ascensus inquit in corde eiuis disposuit:
in conualle lacrimarum. Et infra. Ambu¬
labunt de uirtute in urtutem: iudebi¬
tur ds̃ deorum in syon. Gradatim quippe
de conualle lacrimarum ascenditur. ut
umonte celestium gaudiorum ds̃ deorũ
uideatur. Ctescendo autem sinapis granũ.
non hecbarum quȩ uelocitet a rescunt. s
arboris iustar exurgit: longa scilicet an¬

Expanded text:
ceptum homo misit in hortum suum. Homo ceptum homo misit in hortum suum. Homo excolenda et donanda muneribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi Petrus ait: Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc quem vos videtis et auditis. Et crevit, et factum est in arborem. Crevit Evangelii praedicatio cunctum disseminata per orbem, crescit et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit perfectus, sed ascensus inquit in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum : et infra: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coelestium gaudiorum Deus deorum videatur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet an
Abbreviated transcription (Latin):
ciuimus: Et cum hec diceret: crubescebant
om̃s adu̾sarii eus. et omĩs ppłs gaudebat
in uniu̾sis que gloriose fiebant ab eo. O de
dictis saluatoris erubescunt. ficulnee steri¬
lis uire comparandos ostendunt: qui gau¬
dent de miractilis eius ad filiam abtahe
dm̃ de sua erectione glorificantem. hoc est
ad eccłiam. fidei pietate se ꝑtinere decla¬
rant Dicebat gͦ. Cui simile est regnum dĩ.
et cui simile e̾e existimabo illud: Simile
est grano sinapis. Regnum dĩ predicatio
cuangelii est. et noticia scripturarum que
ducit ad uitam. et de qua dr̃ ad iudeos.
Auferetur a uob̃ regntm dĩ. et dabitur
genti facienti fructus eus. Simile est gͦ
huiꝰ cemodi regniun grano sinapis: obferuo¬
rem utiq fidei. uel quod dicatur uenena ex¬
pellere. Unde & alibi legimus fidem ꝑfec¬
tam grano sinapis comparatam: quia ui¬
delicet omnia dogmata prauitatis. sua sim¬
plicitate & humilitate deuincat. Quod ac¬

Expanded text:
cuimus. Et cum haec diceret, erubescebant cuimus. Et cum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt. Qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae Deum de sua erectione glorificantem, hoc est, ad Ecclesiam fidei pietate se pertinere declarant. Dicebat ergo: Cui simile est regnum Dei, et cui simile esse existimabo illud? Simile est grano sinapis. Regnum Dei praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam. Et de qua dicitur ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. Quod ac
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. Idem est ergo mistice bouem uel asinũ
solutos a presepio potum agi: quod est fili¬
am abtahe a tunculo noxie indignationis
crigi: eccłiam uidelicet ex uidcis gentib q
congregatam. la queos peccatorum ꝑ aquã
baptismatis absolui atq ad celestia speran¬
da sublunari. Notandum sane quod infan¬
dissima heresis ex eo quod dñs ait. mulie¬
tem alligatam a sathana. conatur astrue¬
te corporum bumanorum uicia non ad dm̃
auctorem. s potius ad diabolum ꝑtinere. qͣi
diabolus cum habeat semꝑ cupiditatẽ no¬
cendi. nocere ciuiquam possit. nisi ab omni¬
potente acceꝑit potestatem. Nam qͥd ali¬
ud non solum in libto beati iob quem me¬
morata heresis cum ceteris ueteris insttu¬
mentis libris. et cum ipso deo. qui dedit
quasi maligno mundi principi uesanus
iesufflatur. s etiam in cuangelio declara¬
tur ubi demonia ne in porcos irent. nisi
hoc illis ipse concedetet. sicut et supra do¬

Expanded text:
ligi. Idem est ergo mystice bovem vel asinum ligi. Idem est ergo mystice bovem vel asinum solutus a praesepio potum agi, quod est filiam Abrahae a vinculo noxiae inclinationis erigi, Ecclesiam, videlicet, ex Judaeis gentibusque congregatam, laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane quod infandissima haeresis ex eo quod Dominus ait mulierem alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia non ad Deum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere, quasi diabolus cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud non solum in libro beati Job, quem memorata haeresis cum caeteris veteris instrumenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundo principe vesanus exsufflat, sed etiam in Evangelio declaratur, ubi daemonia nec in porcos irent, nisi hoc illis ipse concederet , sicut et supra do
Abbreviated transcription (Latin):
sepio. et ducit ad aquare: Infidelitatis qui¬
dem arguit principes synagoge. Et merito
hypoccitarum. id est simulatorum nomine
notat: qui cum magistri plebium uideri
appeterent. homuuis sanationem pecoris
cure. post ponere non puderet: s altiori
sensu bouis et asin uocabulo. iudeum
grecumq significat: de quorum uocatione
scciptum est. Bos cognouit possessorem su¬
um: et asinus presepe domini sui. Qui utet¬
q peccati uinctilis absolutus: situ estumq
mundi huiꝰ dominici fontis hausttumn de¬
posuit. Hanc autem filiam habrahe quã
alligauit sathanas. ecce decem et octo an¬
nis. non oportuit solui a uinculo isto die
sabbati: filia abrahe est anima queq fi¬
delis. filia abrabe: eccłia. de utro ꝙ ppło ad
fidci unitatem collecta. Quȩ tempore legis.
et domince resurrectionis impleto: pes
captiuitatis euasit. Nam et hoc modo:
fortasse misterium sabbati decemq et octo
annorum. potest non inconuenienter intel¬

Expanded text:
sepio, et ducit adaquare? Infidelitatis quisepio, et ducit adaquare? Infidelitatis quidem arguit principes synagogae, et merito hypocritarum, id est simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet: sed altiori sensu bovis et asini vocabulo, Judaeum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque mundi hujus dominici, fontis haustu deposuit. Hanc autem filiam Abrahae quam alligavit Satanas, ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vincuSabbati? Filia Abrahae est anima quaeque fidelis, filia Abrahae Ecclesia de utroque populo ad fidei unitatem collecta, quae tempore legis et dominicae resurrectionis impleto per gcaptivitatis erupit. Nam et hoc modo fortasse mysterium Sabbati decemque et octo annorum potest non inconvenienter intel
Abbreviated transcription (Latin):
nans quia sabbato curasset iħs: dicebat tur¬
be. Sex dies sunt in quib oportet oꝑari. In
his ergo uenite et cutamini. & non in die
sabbati. Sabbato curauit ib̃s: ostendens
iam e̾e tempus. ut sed̃m ꝓphetiam cantici
canticorum aspiratet dics. et remouerentur
umbre. S nesciebat archinagogus. uel hoc
uel illud multo excellentius sacramentũ
quod sabbato curando dominus intima¬
bat: quia scilicet post sex seculi huiꝰ etates
ppetua uite unmortalis erat gaudia datti¬
tus. In cuiꝰ figutam moyses sabbato non a
bona s aseruili. hoc est noxia precepit acti¬
one feriandum: illud utiq tempus prefi¬
gurans. quo seculatia nc̃a opera. non autem
teligiosa hoc est dm̃ laudandi acta cessa¬
rent. Fallitut ergo et fallit atchisinagogus:
quia lex insabbato non hominem curare.
s oneta fecre hoc est peccatis grauari ꝓhi¬
buit. Respondens autem ad illos dominus:
dixit. Hy pocritȩ unus quisq ut̃m sabbato
non soluit bouem suum aut asinum a pre¬

Expanded text:
ebat turbae: Sex dies sunt in quibus oportet operari, in his ergo venite et curamini, et non in die sabbati. Sabbato curavit Jesus, ostendens jam esse tempus, ut secundum prophetiam Cantici canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae. Sed nesciebat archisynagogus, vel hoc vel illud multo excellentius sacramentum, quod sabbato curando Dominus intimabat, quia scilicet post sex saeculi hujus aetates, perpetua vitae immortalis erat gaudia daturus. In cujus figuram Moyses sabbato non a bona, sed a servili, hoc est noxia praecepit actione feriandum, illud utique tempus praefigurans, quo saecularia nostra opera, non autem religiosa, hoc est Deum laudandi acta cessarent. Fallitur ergo et fallit archisynagogus, quia lex in sabbato non hominem curare, sed onera ferre, hoc est peccatis gravari prohibuit. Respondens autem ad illum Dominus dixit: Hypocritae, unusquisque vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a prae
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe namq aut longa egritudine tabes¬
cunt. aut afflicti inuiriis concidunt aut
ꝑcussi grauiorib dampnis asfuguntur.
seq ipsos in sius desid̃iis reprehendentes:
ad dñm corda conu̾tunt. Qui uero huiꝰ
mundi adu̾sitatib fracti. ad dĩ amorem
redeunt atq ã presentis utcȩ desideriis
corriguntut. quid isti nisi compelluntur
ut uttrent: S ualde est tremenda senten¬
cia: quȩ ꝓtinius subinfertur. Ait enim.
Dico autem uob̃: quod nemo iurorum
illorum qui uocati sunt gustabit cenã
meam. Ecce uocat ꝑ se. uocat ꝑ angelos.¬

Expanded text:
Saepe namque aut longa aegritudine tabesSaepe namque aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis affliguntur, sed qui ipsos in suis desideriis reprehendentes ad Dominum corda convertunt. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti nisi compelluntur ut intrent? Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Ait enim: Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabit coenam meam. Ecce per se vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe factum est ut imperasti: et adhuc locꝰ
est. Multi tales ad dñicam cenam ex iudea
collecti sunt: s multitudo que ex isrłitico
ppło credidit locum suꝑm comuiui non
impleuit. Intrauit autem iam frequen¬
tia uideorum. s adhuc locus uacat in
regno. ubi suscipi debeat numerositas
gentium. Unde eidem seruo dicit. Exi
in uias et sepes. et compelle intrare: ut
impleatur domus mea. Cum de uicis &
plateis ad cenam dominus inuitat. illũ
uidelicet ppłm designat: qui tenere legẽ
suburbana conu̾satione nouerat. Cum uͦ
conuuras suos colligi ex uis et sepib p̾¬
cipit: numirum agrestem ppłm colligere.
id est gentilem querit. Notandum uero
quod in hac inuitatione tercia non dicit᷑
inuita. s compelle intrare. Nam sunt nõ¬
nulli qui bona facienda intelligunt. sed
hȩc facere desistunt: his ut suꝑius diximꝰ
plcrumq contingit. ut eos in carnalib de¬
sid̾iis suis. mundi hunus adu̾sitas feriat.

Expanded text:
Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad Dominicam coenam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus est, vacat in regno ubi suscipi debeat numerositas gentium, unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam Dominus invitat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana conversatione noverat. Cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est, gentilem quaerit. Notandum vero quod in hac invitatione tertia, non dicitur invita, sed compelle intrare. Nam sunt nonnulli, qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt, his ut superius diximus, plerumque contingit, ut eos in carnalibus desideriis suis, mundi hujus adversitas feriat.
Abbreviated transcription (Latin):
elegit ds̃: ut confundat fortia. Pauꝑes au¬
tem et debiles dicuntur: qui udicio suo
apud semet ipsos infirmi sunt. Nam pau¬
ꝑes et quasi fortes sunt: qui positi in pau¬
ꝑtate suꝑbuint. Ceci uero sunt: qui nul¬
lum ingenii lumen hñt. Claudi quoq¬
sunt: qui rectos gressus in operatione ñ
habent. S dum morum uicia m̃btorum
debilitate signantur: ꝓfecto liquet. quia
sicut illi peccatores fuerunt qui uocati
uenire noluerunt: ita hii quoq pecca¬
tores sunt qui inuitantur et uemunt.
S peccatores suꝑbi respuuntur: et pec¬
catores humiles eliguntur. Hos itaq
rumq ipsa despectio hominem reuocat
ad semet ipsum. Pauꝑes et debiles. ceci &
clauli uocantur et ueniuint: quia in¬
firmi quiq atq in hoc mundo despecti.
plerumq tanto celerius uocem dornimi
audiunt: quanto et in hoc mundo non
hñt ubi delectentur. S ductis ad cenã
pauꝑib: quid puer subiungat audiamꝰ.

Expanded text:
elegit Deus, ut confundat fortia . Pauperes auelegit Deus, ut confundat fortia . Pauperes autem et debiles dicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque, qui rectos gressus in operatione non habent, sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt, qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt, qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, et peccatores humiles eliguntur. Hos itaquerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Pauperes et debiles, caeci et claudi vocantur et veniunt, quia infirmi quique atque in hoc mundo despecti plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur, sed ductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: