comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum cuelerius pauciores darentur : & singulis quibusq menib ꝓp&uã
numeri Legem primus casus cd duxit sic ftactum est ut alii xxx &¬
unum clui .xxx. sortrentur dier. primum mensem masti cuius se
filium crediuoluit dicauit. Eoquod hoc mense const& ninonem marte

Expanded text:
cum celerius pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus adduxit; sic factum est ut alii XXX et alii XXX unum sortirentur dies. Primum mensem Marti, cujus se filium credi voluit, dicavit, eo quod hoc mense constet Junonem Marte
Abbreviated transcription (Latin):
unt qui ciuras explonrre conati dicant lunam uouam quotes
sũpino cornu utroq uidaur. tempestuo sum mensem quotiese¬
recto uno serenum portendere. quod longealiter esse patunds
sictio ꝓdit: quid enim numquid credibil&e ẽ. lunae statum quissi
in & here perman& prosubia centium muttione flaborum
uel nubium posse alior sumquam fuerat conuerti & eam quasifu¬
turce m &utempestatis aliquanto altius cornu quam nature
ordo poscebat aitollere maxime cum non omnibus interris
idem fluctuantium possit existere flatus a untrum : lunae
autem stactus Idem eademq: sit prouari&ate solis digressu
conuersio: Dicunt enim eam sicut & beactus agustinus in&po¬
sitione psalmi decimi doc& nonbabere lumen proprium sed
a sole in lustrari: sed quando cumillo e eam partem adpos habe¬
re quanon inlustratur. & id eonihil in ealucis uidere: Cum cuit̃
incipit abillorecedere in lustrari ab ea &iampaste quamhab&
adterrm. & necessario incipere a cornibus donec fiat quipta¬

Expanded text:
unt qui, auras explorare conati, dicant lunam novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere. Quod longe aliter esse naturalis ratio prodit. Quid enim? numquid credibile est lunae statum, qui fixus in aethere permanet, pro subjacentium mutatione flabrorum, vel nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu conversio. Dicunt enim eam, sicut et beatus Augustinus in expositione psalmi decimi docet, non habere lumen proprium, sed a sole illustrari. Sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non illustratur, et ideo nihil in ea lucis videri; cum autem incipit ab illo recedere, illustrari ab ea etiam parte quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quin
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ dũ aquarũ concursus spm̃ secũ inimũ ꝓfundũ rapiens tã diu suffocat.
donecłienis trac diffusus fomta ignis uccendat: hmcscillȩi canes latrare
fangant dũ ꝓculnauigantes undatũ. frerane terrent̃. quas sorbenteuo¬
tagine conlidit aestus

Expanded text:
ri, dum aquarum concursus spiritum secum in imum profundum rapiens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas sorbente voragine collidit aestus
Abbreviated transcription (Latin):
lo est tribus partibus non adecima semper itinere quoco eperat
a sole digressa est & nesuspiciotibi forte argumenti fullentis ino¬
dut quaere ad dia m&rum cueli quod quintam decimã lunã tenere

Expanded text:
id est, tribus partibus, nona decima semper in itinere quo coeperat id est, tribus partibus, nona decima semper in itinere quo coeperat a sole digressa est. Et ne suspicio tibi forte argumenti fallentis incidat, quaere ad diametrum coeli, quod quintam decimam lunam tenere
Abbreviated transcription (Latin):
una cotidie quat tuor puno tiisiue crescens a sole longius ab it seu
decrescens soli uicinior quum pridiefuerit redditur: singula
cutem signa decempunctos habent. Id est ducs horas sicut &su¬
perius am monuimus Quinq: enim puncti honimfaciunt &ideo
siuis sare in quo signo lunaest. sume lunam quam uolueris. ut puta
quiptum multiplica perquattuor fiunt uiginti. Purtire perde¬
cem bis deni uies duobus ergo signis quinta lupa semper a soleds¬
tut Item sume octauam lunam. multiplica perquat tuor. fiupt
xxx duo partire perdecem. ter denitries. & remapent duo
tribus ergo signis & duobus punctis octiualuna sempera sole dirimitus¬
duos autem punctos sexpcistes intellege. Idest quantum solip
rodiaco sex diebus conficit itneris. Punctus siquidem hab& tres
pastes quia signum quodq: decempunctos. xxx autem hab& pates
septemergo signis & hont una quod est dimidium signi acpuncto

Expanded text:
una quotidie quatuor punctis, sive crescens a sole longius abit, sive decrescens soli vicinior quam pridie fuerat redditur. Singula autem signa decem punctos habent, id est, duas horas, sicut et superius admonuimus. Quinque enim puncti in luna horam faciunt. Et ideo si vis scire in quo signo luna est, sume lunam quam volueris, ut puta quintam, multiplica per quatuor, fiunt viginti; partire per decem, bis denivies. Duobus ergo signis quinta luna semper a sole distat. Item sume octavam lunam, multiplica per quatuor, fiunt triginta duo; partire per decem, ter deni tries, et remanent duo. Tribus ergo signis et duobus punctis octava luna semper a sole dirimituDuos autem punctos sex partes intellige, id est, quantum sol in zodiaco sex diebus conficit itineris, punctus siquidem habet tres partes, quia signum quoque decem punctos, triginta autem habet partes.  et remanent sex; septem ergo signis et hora una, quod est dimidium signi, ac puncto,
Abbreviated transcription (Latin):
uodi adeo quisque deses uer eberest ut ausque omhilcuons
conputandi cursum lunae scire uoluerit innitatur alpla¬
Iis quȩ in appaliude libello luxtu cursum distine tu
lun arem ubi duos lupae circuitus ld est quinquage nos & po¬
uenos dies terna tenent ulphab&a & quamcumq lit terem
lupa inuc u&ute semel hab& eandem pertotum appum sim¬
limodo nota tam in eadem semꝑ a&ate habere nondesip& pis
forte quod tamen nero accidit embolismorum. haec rtetio in mu¬
ta uerbignatu apno tertio cidi decenno uepnalis lupa quae
xerdies habitunt est semper aba nudo incipit secundaẽmb tefia
Ip c similiter pudisld est pullo puncto ad notutis x sic exordi¬
pe suue littent quaeq seruat u&atem lupae: Item luna quȩ updo¬
xxx dies hubitunt ẽ ab l. sub potato incipiens secunda. semꝑ iim
testiu est in  similifigunt notatis. & sio exordine recuitens lupa
suum cuiquae litterae restituit u&utem: Discernendienim gnatia

Expanded text:
uod si adeo quis deses vel hebes est, ut absque omni labore computandi lunae cursum scire voluerit, innitatur alphabetis quae in annali videt libello juxta cursum distincta lunarem, ubi duos lunae circuitus, id est, quinquagenos et novenos dies terna tenent alphabeta; et quamcunque litteram luna in hac aetate semel habet, eamdem per totum annum simili modo notatam in eadem semper aetate habere non desinit, nisi forte, quod tamen raro accidit, embolismorum haec ratio immutet. Verbi gratia, anno tertio cycli decennovenalis, luna quae triginta dies habitura est, semper ab a nudo incipit, secunda est in b, tertia in c, similiter nudis, id est, nullo puncto adnotatis, et sic ex ordine suam littera quaeque servat aetatem lunae. Item luna, quae undetriginta dies habitura est, ab l subnotato incipiens, secunda semper in m, tertia in n, simili figura notatis, et sic ex ordine recurrens luna suam cuique litterae restituit aetatem. Discernendi enim gratia
Abbreviated transcription (Latin):
non stutim post: ix duas ebdomadas. sed infine septuagesi ma& ebdo¬
madis. occisus ẽ xp̃r. quam ideo quantum conicere possumus segregauit
ac&eris quia dehacenit pluno relaturus. nam & xp̃s ip illa cruci¬
fixus & apopulo perfido non modo in passione uerum continuo ex quo a

Expanded text:
o statim post 62 ebdomadas, sed in fine septuagesimae ebdomadis occisus est Christus, quam ideo, quantum conicere possumus, segregavit a ceteris, quia de hac erat plura locuturus; nam et Christus in illa crucifixus est, et a populo perfido non modo in passione verum continuo ex quo a
Abbreviated transcription (Latin):
solis appum sicut hodie senuatur instituit. decemuidelica dies obserua¬
tiomiuaeri super adicens. ut appumꝰ ccciaudies qubipe ⁊odia cum lustut
ef ñcerent : & ne quaditns deesi& statuit ut quasto quoq apuo sacerdots
quicunbant nensibus ac diebus unum intercula pent diem. Eostilice meu
acloco quo etiã cipudu& eres menĩt inter calabĩtur. Id est apte qurq

Expanded text:
solis annum, sicut hodie servatur, instituit, X videlicet dies observationi veteri superadjiciens, ut annum CCCLXV dies, quibus ipse zodiacum lustrat, efficerent. Et ne quadrans deesset, statuit ut quarto quoque anno sacerdotes, qui curabant, mensibus ac diebus unum intercalarent diem, eo scilicet mense ac loco, quo etiam apud veteres mensis intercalabatur, id est, ante qu
Abbreviated transcription (Latin):
sus lucis eius ꝓfectus ut bona foras operemur um¬
mon& porro illuc ut eadem bona opera solo su¬
pernȩ mercedis. intuitu. geramur. Huc ut luccat lux
nr̃a coram. hominib: & uideant nostrabona opera
Illuc ut glorificent patrem nrm qui incelis est. inu¬
na s abbatiquȩ noui testamenti propria solempnitas
ẽ. instruimur ut sepe future nr̃e in xp̃o resurrec¬
tionis patienter inpresenti omnia aduersa proxpõ
& ipsam mortis tolleremus iniuriam. audientes.
ab apło: quia sisp̃s eius. quisus citauitihm amortuis habi¬
tat inpobis qui suscita uitihm̃ amortius uiuifi¬
cubit & mortulia corpora nr̃a per inhabitantem
spm̃ eius. in nobis cuius sps̃ quia septi formis estgra¬
tia potest eadem uii dierum. lunarium pumero
quo prefata una scibbati id est dies dominica circumferar
intimata. Nonin conuementer intellegi ingrum demy¬
teotamporis paschȩ siqui pleniurꝰ scre uult legat
beati aurdii cigustini ad ianuarium epłum TXVUI

Expanded text:
sus lucis ejus profectus, ut bona foris operemur adsus lucis ejus profectus, ut bona foris operemur admonet, porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramus. Huc, ut luceat lux nostra coram hominibus, et videant bona nostra opera, illuc, ut glorificent Patrem nostrum qui in coelis est. In una Sabbati, quae Novi Testamenti propria solennitas est, instruimur, ut spe futurae nostrae in Christo resurrectionis patienter in praesenti omnia adversa pro Christo, et ipsam mortis toleremus injuriam, audientes ab Apostolo: Quia si spiritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis habitat in nobis, qui suscitavit mortalia corpora nostra, per inhabitantem Spiritum ejus in nobis . Cujus Spiritus, qui est septiformis gratia, potest eodem septem dierum lunarium numero, qui praefata una sabbati, id est, die Dominica circumfertur, intimata non inconvenienter intelligi. Verum de mysterio temporis Paschae, si quis plenius scire vult, legat beati Aurelii Augustini ad Januarium epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
uersarumaueritate uirtutũ. carumq: folus ue¬
lutia moenȩ arboris adumbratione uelati.tãquam
l&ȩ atque fructiferȩ segites. pululemus inplem lu¬
nio ut ꝑfectum. splendorem sidei & sensus gerente
a peccati tenebris segregemur : in reuersa. cadem luce
ni sumus. humiliemur in omnibus dicentes. cum apło
singuli Gratia cutem dĩsum d quod sum quȩ proseo¬
to gratia muncris superni quia tertio tempore scłima¬
nifestius effusa est pulcherrima figurarum conse¬
quentia. tertialunȩ ebdomade lumen iosius quodea¬
tenus ad terras creuerat ad celestia iam cresgere h¬
choat pulchre hanc in pascha obseruare precipimur.
Vt gratiȩ quam accipimus. numquam obliti. per singu¬
los grados sp̃italis transitus. largitori. illius oboedi¬
endo uicem rependere meminerimus. udcerte
increscente adhomines. lunauitae nobis actiuae
in reuersa. uero ad cęlos speculatiuȩ trpus ostendi¬
tur uel in hac nobis conuersatione dilectio ꝓx¬
mi In illa nr̃i signatur auctoris: Aut huc conuer¬

Expanded text:
versarum varietate virtutum, earumque foliis veluti amoenae arboris adumbratione velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorem fidei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur. In reversa eadem luce ni sumus humiliemur in omnibus, dicentes cum Apostolo singuli: Gratia autem Dei sum id quod sum. Quae profecto gratia muneris superni, quia tertio tempore seculi manifestius effusa est, pulcherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade, lumen ipsius quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat, pulchre hanc in pascha observare praecipimur, ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritualis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus; vel certe, increscente ad homines luna, vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostri signatur auctoris. Aut huc conver
Abbreviated transcription (Latin):
& pr̃a quoq nobis resurrectione man& semper &x obtabi¬
tem adesiȩ quȩ pertotum mundum paschalibus c̃
redempta misteriis apparte denonciant Nam& sep¬
tenario sepe numero uniuersitatem designare scriptu¬
ra consueuit Ande quod cit proph&a Seꝑties indie
laudem dixitibi. nilmelius. intellegitur quẽ quod alibi
ait semper laus eius inoremeo : & specialiter totam ca¬
tholicȩ ecclesiȩ perfectionem. eosigurari lohannes
testatur. quiad aui asiȩ scribens ecdesias uniuersalis ꝑ
orbem ecdesiȩ misteria pate fecit linde & per omnia
quȩ singulis .vii. Scribit hortamenta. hunc uersiculum
sed ixisse palam. probans edesus. Necminur &iam
moralem nobis commendant paschalia temporae
sensum: in nomine quidem pasche ut deuitus adiur¬
tutes transitum. cotidie faciamus sp̃italem. inmense au¬
tem nouorum inquo adulti fructus aduentu suo pro¬
nuntiant: u& erum cesationem. ut auentes u& crem

Expanded text:
tra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabitra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabitem Ecclesiae, quae per totum mundum paschalibus est redempta mysteriis, aperte denuntiat. Nam et septenario saepe numero universitatem designare Scriptura consuevit. Unde et quod ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi , nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo . Et specialiter totam catholicam Ecclesiae profectionem eo figurari Joannes testatur, qui ad septem Asiae scribens ecclesias, univeorbem Ecclesiae mysteria patefacit. Unde et per omnia, quae singulis septem scribit, hortamenta hunc versiculum se dixisse probat Ecclesiis. Nec minus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum: in nomine quidem paschae, ut de vitis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritalem. In mense autem novarum, in quo adulti fructus adventu suo pronuntiant veterum cessationem, ut exuentes veterem
Abbreviated transcription (Latin):
usq: adultimũ terrȩ & bene luna cum nr̃õs crescit
ad oculos. paulatim asole recedit. cum uero ad cae¬
los parib ad eum spatiis redit. hocestenim quod
ipse dicit. Exiui apatre & ueni inmundum Iterũ
relin quo mundum & uado ad patrem & quod deillo
psclmus. Asummoclo egressio eius & occursus eius
usque ad sumum eius. quia ergo lunesuȩ lucis in¬
cremento quod &iens asole ad nrõs euoluit obtutus.
DÑi saluatoris. in carne usque ad tempora passionis.
doc trinam. uir tutesq: significat. Eoautem quod ad
solem rediens paulatim. cdiniusibilem nobis caelifa¬
ciem sere colligit. resurrectionis illius acposterioris
gloriȩ miracula demonstrat: merito axũ paschalis &¬
obseruatione sumptr. indiciis heredes noui testame¬
ti &iam diem. dominicam quam scriptura unam . si¬
ue primam. sabbati cognominat ad nectimus. nec
inmerito quȩ & conditione primitiuȩ lucis & cel¬
lens & triumpho dominicȩ resurrectionis insignis

Expanded text:
usque ad ultimum terrae . Et bene luna cum nostros crescit usque ad ultimum terrae . Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit; cum vero ad coelos paribus  at cum spatiis rediit. Hoc est enim quod ipse dixit: Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem ; et quod de illo Psalmus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole, ad nostros evolvit obtutus, Domini salvatoris in carne usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat, eo autem quod ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius, ac posterioris gloriae miracula demonstrat, merito a quiobservatione sumptis indiciis, haeredes Novi Testamenti etiam diem Dominicam, quam Scriptura unam sive primam Sabbati cognominat, adnectimus; nec immerito, quae et conditione primitivae lucis excellens, et triumpho dominicae resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ lucis. aterrenis. a uersum paulatim adcęlestia
reuertit. quȩ nimirum eius conuersio recte paschalis
gaudu misteria signat. quibus omnem mentis nr̃ȩ
gloriam auisibilib: auertere diutiis caducis que fa¬
uorib: atq cdsolam caelestis gratiam lucem sus pen¬
dere comtemplando docemur uel siutramque eius
conuersionem inbonum delectat inter pr&ari pos
sumus intellegere quod crescens adoculos huma¬
nos lumen lunȩ. uirtutum. gratiam. quib: appa¬
& homines Recrescens uero ad caelos. resurrectionis as¬
censionisq: illius gloriã design& quȩ insequidem iprã
max ꝑfecto peruenit sed in animo fidelium quib dam
lucis suȩ profectib: usq adfinem scłi crescere non
desinit: resurgens enim dñs amortuis primo singulis
discipulis omnibus apparuit. quibus uidentibus as cen¬
surus incaelum precepiteos suȩ dispensationis esse
testes. inhierusalem & in omni iudea & scmaria &

Expanded text:
suae lucis a terrenis aversum paulatim ad coelestia suae lucis a terrenis aversum paulatim ad coelestia revertit. Quae nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus conversionem in bonum delesumus intelligere, quod crescens ad oculos humanos lumen lunae, virtutum gratiam quibus appa gratia, apud Deum et homines . Recrescens vero ad coelos, resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet: quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium, quibusdam lucis suae profectibus, usque ad finem saeculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis, primo singulis discipulis omnibus apparuit, quibus videntibus ascensurus in coelum, praecepit eos suae dispensationis esse testes in Hierusalem, et in omni Judaea et Samaria,
Abbreviated transcription (Latin):
misia ipsius xspectamur in quibur iustitia habrat
sed& iohannes in apo calypsisua dixit qui sedebat inthro¬
no ecce facio om̃a noua deinde &iam tertiã mensis
eiusdem septimanam in pascha obseruamus quod
resurrectionis dñicȩ gaudus aptissime congruit
quia & eadem sacro sca eius resurrectio tertiadie
facta ẽ & tertio tempore sđi. Idest cum gratiae celes¬
tis aduentu totaeius in carne dispensatio quȩ ꝑresur¬
rectionis consũmp̃taẽ gloriã mundo apparuit pri¬
mam namque scłi tempora lege naturali. perpa¬
tres media lege litterali ꝑ proph& as & tremacha¬
rismate sp̃itali perseipsum ueniens in lustrare digna¬
tus ẽ ged & ipsa tunclunae conuersio pulcherrimũ
nobis sacramenti celestis spectaculũ preb&: namq
lunaquȩ rotandi facta schematis. asole lumen ut su¬
pra dirimus accipit. Ideoq: semper & dimidio orbem
quem adsolem hab lucidaẽ &xaltero autem cudi¬

Expanded text:
a ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat a ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . Sed et Joannes in Apocalypsi sua: Et dixit, qui sedebat in throno: Ecce facio omnia nova . Deinde etiam tertiam mensis ejusdem septimanam in pascha observamus, quod resurrectionis Dominicae gaudiis aptissime congruit: quia et eodem sacrosancta ejus resurrectio tertia die facta est, et tertio tempore saeculi, id est, cum gratiae coelestis adventu tota ejus in carne dispensatio, quae per resurrectionis consummata est gloriam, mundo apparuit. Prima namque saeculi tempora lege naturali per Patres, media lege litterali per Prophetas, extrema charismate spiritali per se ipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet. Namque luna, quae rotundi facta stemmatis, a sole lumen ut supra diximus accipit, ideoque semper ex dimidio orbe, quem ad solem habet, lucida est: ex altero autem di
Abbreviated transcription (Latin):
rum pascha spitaliter agere cognoscimuR
ram sicut tota paschalium obseruanitia cerimoniarũ
ita &icm tempus quo agi preceptac̃ totum mistera
sacrare dol& in primis namque equi noctium transgre¬
di indominici paschȩ celebratione iux talegis decr&a cu¬
ramus ut uidelic& solempnitas in qua mediator di & ho¬
minum dstructa potestate tenebrarum mundo lucit
apperuit &i cm temporis ordine foras quid intus habear
ostendat & quȩ nobis a&erne beatitudinis lumen promit¬
tt Tupc maxime cȩlebr&ur. cumsolis lumen annuo ꝓ¬
ficiens incremento primam sumit denoctis umbrauic¬
toriam deinde mensem primum anni qui& nouorum
uocatur in quo pascha glebremus ad tendimus Ipscau¬
tem est mensis in quomundus iste formatus. & homo
est primus in paradrsi sede locatus. quia per huuis
misteru solempnitatie primam nos stolam receptu¬
ros primum superne beatitudinis regnum aquo
longin quam regionem discessimus nos repaturos es¬
se speramus Secuius gloria regnibeatus apłs ꝓorio

Expanded text:
rum pascha spiritualiter agere cognoscimur.Nam sicut tota paschalium observantia ceremoniarum, ita etiam tempus quo agi praecepta est totum mysterio sacro redolet. In primis namque aequinoctium transgredi in dominicae paschae celebratione juxta legis decreta curamus, ut videlicet solennitas in qua mediator Dei et hominum, destructa potestate tenebrarum, mundo lucis iter aperuit, etiam temporis ordine foris quid intus habeat ostendat. Et quae nobis aeternae beatitudinis lumen promittit, tunc maxime celebretur, cum solis lumen annuo proficiens incremento, primam sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni qui et Novorum vocatur, in quo pascha celebremus attendimus. Ipse autem est mensis in quo mundus iste formatus, et homo est primus in paradisi sede locatus. Quia per hujus mysteria solennitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus nos repetituros esse speramus. De cujus gloria regni beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ellus siciliȩ q̃ cauernosa & sulphure acbitumine stratauentis poene
tota & ignib: pat&: Spũ introrsus cũ igne c̃certante. multis sȩpe locis
fumũ ł uaporem ł flãmas eructat ł &iã uento acrius in cũbente ha¬
renarũ lapidũ ue moles egerit: inde montis a& hne ad exemplũ gehenę
igniũ tã diuutinũ durat incendiũ dicunt: qđ insulcrũ acolidũ undis nutri

Expanded text:
ellus Siciliae, quae cavernosa et sulphure ac bitumine strata, ventis pene tota et ignibus patet, spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente, arenarum lapidumve moles egerit. Inde montis Aetnae ad exemplum gehennae ignium tam diutinum durat incendium, quod insularum Aeolidum dicunt undis nutri
Abbreviated transcription (Latin):
ueglegens cactis solum aclxy diebus omnesse annor agere debere
puta uerit magnum sibi mox inueni& annui circurtus occurrisse
dispendium. Ita ut post aliquot annorum uestentium curricula.
Aestiuis mensib: uernum tempus. uernis brumale. brumalibus
autumnale. Autum nalib uestiuum seoffendisse ꝑuersus com¬
putator horrescat: Sa cui sanequȩ designifero & cueliam

Expanded text:
ecentis solum ac sexaginta quinque diebus omnes se annos agere debere putaverint, magnum sibi mox inveniet annui circuitus occurrisse dispendium, ita ut post aliquot annorum vertentium curricula aestivis mensibus vernum tempus, vernis brumale, brumalibus autumnale, autumnalibus aestivum se offendisse perversus computator horrescat. Si cui sane quod de signifero et coeli am
Abbreviated transcription (Latin):
sescibid̃ uersundo perrantas. &uis ctisi inabilitate inquã liba postõ
uolentet erupentes magno concrepant murmure instar exilientiũ destabulis qua

Expanded text:
se ibidem versando pererrantes, et virtutis suae mobilitate in quamlibet partem violenter erumpentes, magno concrepant murmure, instar exilientium de stabulis quad
Abbreviated transcription (Latin):
rum generalibus eiusdem paschȩ solemonia colimus
quidem legem. aut proph&tis soluimuse sadeuan¬
gelie potius gratiȩ sacramentis ad implemius quia
onim & saluator noster sicut theophilus. cuius supra
memini uenerabilis alex andriȩ ep̃s scribit quarta
decima quidem est traditus luna hoc est quinta
uid&ur inuenta Sicuti & excuangeliorum obserua¬
tione comperimus habemus ergo solatium quore¬
te facere pascha possimus &iamꝰ sidelatio fucutt
consecuta propter incurrentem necessitatem ut si
xiiii primi mensis in sabbato euenerit luna aut sib
aliis ante scbbatum dieb septimane sequents as¬
ciderit sine dubitatione puscha celebremus. diuoro
in dominicum inciderit omnimodo inseptimanam
sequentem ut sepius dictum est differamus ꝓp eas
quas prefati sumus causas hisergo de monstratis
atque pate factis hoc &iã consideram dumẽ quoc
&le frequenter causa necessitatis cos qui constris¬
tione temporis quadam non potuerint in primo

Expanded text:
rum generibus ejusdem paschae solennia colimus.rum generibus ejusdem paschae solennia colimus.quidem legem aut prophetas solvimus, sed evangelicae potius gratiae sacramentis adimplemus; quia enim et Salvator noster, sicut Theophilus, cujus supra memini, venerabilis Alexandriae episcopus scribit, decima quarta quidem est traditus luna, hoc est, quinta videtur inventa, sicuti ex Evangeliorum observatione comperimus, habemus ergo solatium quo recte facere Pascha possimus, etiamsi dilatio fuerit consecuta, propter incurrentem necessitatem, ut si quarta decima primi mensis in sabbato evenerit luna, aut si in aliis ante sciderit, sine dubitatione Pascha celebremus. Si vero in Dominicum inciderit, omni modo in septimanam sequentem, ut saepius dictum est, differamus, propter eas quas praefati sumus causas. His ergo demonstratis atque patefactis, hoc etiam considerandum est, quod et lex frequenter causa necessitatis eos qui constrictione temporis quadam non potuerunt in primo
Abbreviated transcription (Latin):
re dominicȩ resurrectionis imposita. utcum cequi¬
noctium trans censo lunam primimensis uespere
dum pascha prosiliamus. sed dominicum diem quo
ipse pascha. Id est transitum demorte cduitam
decor ruptione ad in corruptionem. Depena ud
gloriam resurgendo facere dignatus est & spec¬
tantes in ipio tandem congrua paschȩ solem pni¬
a celebremus quod siquis obiccerit nonequi¬
noctu memoriam sed tantum primi mensis
& tudue in eo septimane posiusse legiserum sci¬
at quod &si aequitium nominatim non & primit¬
roboc tamen ipso quod apleni lunio primi men¬
sis pascha faciendum. precepit Aequi noctu trans¬
censum plenaria ratione depromit. qm̃ cbsq: ulla du¬
bi&ate constat eam. quȩ prima transitu ȩqui. noc¬
do plenum suum globum ostenderit. primimensis
& istere lunam: quoties ergo diem dominicum max
aduentante xũ lunã habemus nil nostrum tempus
paschale alegali desonat. quamiuis cdus sacramento¬

Expanded text:
re dominicae resurrectionis imposita, ut cum aequire dominicae resurrectionis imposita, ut cum aequinoctio transcenso lunam primi mensis decimamdum Pascha prosiliamus, sed Dominicum diem quo ipse Pascha, id est, transitum de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de poena ad gloriam, resurgendo facere dignatus est, expectantes, in ipso tandem congrua Paschae solennia celebremus. Quod si quis objecerit, non aequinoctii memoriam, sed tantum primi mensis et tertiae in eo septimanae posuisse legiferum, sciat quia etsi aequinoctium nominatim non exprimit, hoc tamen ipso quod a plenilunio primi mensis Pascha faciendum praecipit, aequinoctii transcensum plenaria ratione depromit, quoniam absque ulla dubietate constat eam quae prima transito aequinoctio plenum suum globum ostenderit, primi mensis existere lunam. Quoties ergo diem Dominicum mox adventante decima quinta luna habemus, nil nostrum tempus paschale a legali dissonat, quamvis aliis sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
dimittat eas crescere perdies usquedum xiiiͦ imple¬
dubit&. Porro plures quindenario numero si habu¬
erit aepactus. & as usque adtricesimum numerum
idest ipsius terminum mensis. perdies crescere si¬
tum rite repperi& ged& hoc. notandum quod
axiiii. luna si communis est annus xi dieb prius.
siuero embolis mus xuiiii. diebus tardius quam¬
precedente anno transierat semper redire consu¬
euit &cepto uno. dum texat primo circuli decen¬
pouennalis anno inquo propterrationem sul¬
tus lunaris xii. diebus annotinum cursũ precurre
⁊eptimo decen nouennalis circuli titulo dies pas¬
chȩ dominicus comprehenditur. qui dedominica
nr̃i sulutaris resurrectione amortuis & ordium
cepit nam cum inu&eri testamento tribus argumen
torum indicus pas chale tempus sit obseruari prȩ¬
ceptum. Uidelic& ut post ȩqui noctium ut mense
terminum uicesimȩ primȩ caelebr&ur. quarta
ineiusdem obseruatione regulaest nobis atempo¬

Expanded text:
dimittat eas crescere per dies usque dum quartum decimum implehabere non dubitet. Porro plures quindenario numero si habuerit epactas, et has usque ad tricesimum numerum, id est, ipsius terminum mensis, per dies crescere situm rite reperiet. Sed et hoc notandum quia quarta decima luna, si communis est annus, undecim diebus prius; si vero embolismus, decem et novem diebus tardius quampraecedente anno transierat semper redire consuevit, excepto uno duntaxat primo circuli decennovennalis anno, in quo, propter rationem saltus lunaris, duodecim diebus annotinum cursum percurreeptimo decemnovennalis circuli titulo dies paschae dominicus comprehenditur, qui de dominica nostri Salvatoris resurrectione a mortuis exordium coepit. Nam cum in Veteri Testamento tribus argumetorum indiciis paschale tempus sit observari praeceptum, videlicet ut post aequinoctium, ut mense terminum vigesimae primae celebretur, quarta in ejusdem observatione regula est nobis a tempo
Abbreviated transcription (Latin):
nouennalis sed quarto decimo eius appo qui est ultimus ogdo a¬
dismutationem lunae posuit faciens illam ascendere in aequipa¬
tio de octuua inuicesimam At contro uictorius testio ante finem

Expanded text:
novenalis, sed decimo quarto ejus anno, qui est ultimus ogdoadis, mutationem lunae posuit, faciens illam ascendere in aequinoctio de octava in vicesimam. At contra Victorius tertio ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
bitu paucis diximus foste habentur in cognita. Huic uulgari
& fostassis compendiosiori ac mani festiori patione sic tis facere
cuno uimus. Vt qui caeli signis intendere puerili inscola non
didicit saltim horologii lineis in terra quae necessaria quȩrit
ad pracehendat: & hic ergo sciat solem morulissius & tardi

Expanded text:
bitu paucis diximus, forte habentur incognita, huic vulgari, et fortassis compendiosiori, ac manifestiori ratione satisfacere curavimus, ut qui coeli signis intendere puerili in schola non dedicit, saltem horologii lineis in terra, quae necessaria quaerit apprehendat. Et hic ergo sciat solem morulis suis et tardi
Abbreviated transcription (Latin):
parua atq: uihopere constructu ecclena ẽ. incuius baptisterio nocte
sacroscã paschali baptizandi hone cumnullis canalis pulla fistulã sit.¬
nec aqua omnino uicina fons exseserepl&ur paucsq quifuerint cor¬
secratis cum deductorium nullum habeat ut uenerit aqua exsese
discedit : Tunc ergo cum subsea ẽ memoriae pupa rosimo usqͣ lucem
aq a non ueniente non consecrtti quibaptizandi fuerant recenerunt
Illa uero noc tequȩlucescebat indiem dominicam x die Halendarũ
inuiarum fons sacer hont comp&entrepl&ur est. Euidenti ergomit¬
culo daruit ocadentulium partium fuisse ertorem : liqu& racu
quiu&ur haec dehac a&ate lunari quaestio ẽ &ia molim berti
papae leonis industria diligenter exquisitu: Ipsa et quas long
inteorientis & oc cidentis ecdesi as gneuemq: controuersium focithue

Expanded text:
parva atque vili opere constructa ecclesia est, in cujus baptisterio nocte parva atque vili opere constructa ecclesia est, in cujus baptisterio nocte sacrosancta paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua omnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut venerat aqua, ex sese discedit. Tunc ergo sub sanctae memoriae papa Zosimo usque ad lucem aqua non veniente, non consecrati qui baptizandi fuerant recesserunt. Illa vero nocte quae lucescebat in diem Dominicam, decimo die Calendarum Maiarum, fons sacer hora competenti repletus est; evidenti ergo miraculo claruit occidentalium partium fuisse errorem. » Liquet itaque quia vetus haec de hac aetate lunari quaestio est, etiam olim beati papae Leonis industria diligenter exquisita, ipsa est quae longam inter Orientis et Occidentis Ecclesias gravemque controversiam feci
Abbreviated transcription (Latin):
ut non errorem incurrerent insolem nititis pasthalis ratione scirentq:
lunam primimensis iappo communi & embolismo. Legimus eodem
referene crrillo quiasi non scripsiss& synodus nicena cidum lunarem
primimensis sufficer& ciclus iapidis silenitis in perside ad exemplum
prtionis paschadir cuius candor interior cumluna primimen sis cresct
& decresat Hegimur Item scribente scõpascha sinolil lybeo aaptefate
ad beatissimum papam leonem : quiꝰ tempore rosrmi papue cum ess&
ultimur circuli decennouennalis anuus. & declinarent quidam .x.¬
Iecden durum maiarum dieparcha tenere celebrentes octuuo die
Κ ał aprilium. Id ẽ proemboembolismo communem tenentes appũ
quae esr& paschalis obseruantiae ueritas multiplici miro culo super¬
nae uistutis claruerit. Quaedam inquit uibssima possersio melqpus
appellatur in montibus arduis acsiluis densissimis constituta. Illic per¬

Expanded text:
ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque lunam primi mensis in anno communi et embolismo. Legimus, eodem referente Cyrillo, quia si non scripsisset synodus Nicaena cyclum lunarem primi mensis, sufficeret cyclus lapidis selenitis in Perside ad exemplum rationis paschalis, cujus candor interior cum luna primi mensis crescit et decrescit. Legimus, item, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam decimo Calendarum Maiarum die Pascha tenere, celebrantes octavo die Calendarum Aprilium, id est, pro embolismo communem tenentes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possessio Melthinas appellatur, in montibus arduis ac sylvis densissimis constituta, illic per
Abbreviated transcription (Latin):
numquid credendum est quicillam quamnos iii uonas aprilis.
nouam uidimur lunam nemo uiderit deillir ccc̃xviii. poptisi¬
cibus qui inniceno concilio residebant. Nemo demiuorum c&u
gre duum quillorum consilur adentut & stictutir & non potus
intellegendum quiacum lunam cumillius parchalem cipridie
pouas apiilis incipere signabaut. Alud maius periculum ꝑ
hoc dedipauerint neui delic& sicliter decernerent. In dissolubi¬
lis ille communium apnorum &embolis morum stitus soluer&ut:
Quem in uio labiliter ob seruandum diuinae legis duc tontite
bebreis tradentibus cgnouentnt: sed & specialib: diuinȩ aucto¬
recietis indicis obseruit tiam lunarem quam tenemus defendimꝑ
Negimu uemq scribente becto crrillo al exaudnȩ episcopo
quia pachomiur monachur in signir factis a postolicat gnoticie
fundatore ae grpti coenubiorum. ediderit
Atmonasteria quȩ regebat lit terrs quas apge lodictunte percepenit

Expanded text:
numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Aprilis numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Aprilis novam vidimus lunam, nemo viderit de illis CCCVIII pontificibus qui in Nicaeno concilio residebant, nemo de minorum coetu graduum, qui illorum consiliis aderant et statutis, et non potius intelligendum, quia cum lunam anni illius paschalem a pridie Nonas Aprilis incipere signabant, aliud majus periculum per hoc declinaverint, ne videlicet si aliter decernerent, indissolubilis ille communium annorum et embolismorum status solveretur, quem inviolabiliter observandum divinae legis auctoritate Hebraeis tradentibus agnoverant? Sed et specialiter divinae auctoritatis indiciis observantiam lunarem quam tenemus defendimus. Legimus namque, scribente beato Cyrillo Alexandriae episcopo, quia Pachomius monachus insignis factis apostolicae gratiae, fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit ad monasteria quae regebat litteras, quas angelo dictante perceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
sistens qua estioni dixerit senouamlunam eo apno quo scltus inserenđ
est hoc ẽ ultimo circuli decenno uennalis biduo prius quam prima co¬
uer&ur multis cum testib: uidisse. Id est quasto Nonarum april¬
umdie Cumeiusdem atini xiuĩ luna paschalis incircuilo memorato
xv. Kł inc̃a sit ad potuta. Id eoq: nonnis pridie Nonus a pribs
ẽẽ prima ualeat. Pationemq: a nobis huius causae exigerit: hic
pr̃a pussillitas nesui frgilitate deficiat Ad paternae immo di¬
uince cuctori tatis auxilium concurneo. Paternae & enim auc¬
tomtatis subsidio fulcimur: dumnicene synodiscita sectamur quae
xiiiiͦ festi pas chalis lunas tum firma stabilitate prȩfixit. ut decen¬
pouennalis eorum circuitus pus qua muucillare num quam falle¬
re porsit in quoui delic& circuitu lunam pas chalem annide quo
agitur. uͦ. nonas a prils fieri primam pulli calculantium in dubio
est Ideoq: hanc aliter desinire nulli fidelium fas est quidenim

Expanded text:
sistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus sistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum ejusdem anni XIV luna paschalis in circulo memoratoiarum sit adnotata, ideoque non nisi pridie Nonas Apriles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur, dum Nicaenae synodi scita sectamur, quae quartas decimas festi paschalis lunas tam firma stabilitate praefixit, ut decennovenalis earum circuitus nusquam vacillare, nunquam fallere possit. In quo videlicet circuitu, lunam paschalem anni de quo agitur II Nonas Aprilis fieri primam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc aliter definire nulli fidelium fas est. Quid enim?
Abbreviated transcription (Latin):
malunȩ luxcues pere mundum in prdiauitIt ccomnendies fiis
inlege auespene initiari inuespenem ꝑfici debere prcecipitur cor¬
gruentius ci&as lunaris. Auerpestina hort quam aliunde poua
copputubitur: Ecdemq a &atem quã uespere icho at sequep¬
tem usq: seruabit adues perrm & si quidem eam pauloante uese¬
pem accendi asole contigerit. mox sole occidente primã compil¬
ri & eẽ pecerse ẽ quia uidelic& illam temporis hortm qua prinũ
terris fulgere coepit adiit: sincutem post occubitum solis accenditus
Nos tamen primã prius quãuesperam uiderit sed tricesima potius eb¬
t& aestimari &ium si xxiui horaes postoc casum solis accensa sapsle¬
uerit Illam tamen quã oc cidente sole habuerat peprime cori¬
ditionis ordo turb&ur usq ad alium eius occasum r&inere debe
u&atem : Nec mirum lupam cum tot honer noua trans egerit ma¬
inari&e una eademq: dieillam mane pesimul & uespere cernimotu ui¬
delic& accensionis circameridiem fucto. Quodsi quigrauius huic ln¬

Expanded text:
ma lunae lux a vespera mundum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in vesperam perfici debere praecipitur, congruentius aetas lunaris a vespertina hora quam aliunde nova computabitur, eamdemque aetatem quam vespere inchoat, sequentem usque servabit ad vesperam. Et siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occidente primam computari et esse necesse est, quia videlicet illam temporis horam, qua primum terris fulgere coepit, adiit. Sin autem post occubitum solis accendatur, non tamen primam priusquam vesperam viderit, sed tricesimam potius oportet aestimare. Etiam si XXIII horas post occasum solis accensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit main Ariete, una eademque die illa mane simul et vespere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic in
Abbreviated transcription (Latin):
Vpde nos necesse est ob conuersandum ueritatis regulam dicam:
a peste & puscha ante aequi noctium tenebrasq deuictas non im mo¬
lapdum & hoc uequi noctium .xii. hłrum aprilium dieuera citer
asscribendum sicut non solum auc tontate paterna sed & horo¬
logicu considenttione docemur: sed & c&ent tria tem porum
huius modi confinia simili srtione aliquot diebus aNte uui
Radendarum sequentium esse notapda. XXX¬

Expanded text:
Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus aperte et Pascha ante aequinoctium tenebrasque devictas non immolandum, et hoc aequinoctium XII Kalendarum Aprilium die veraciter ascribendum; sicut non solum auctoritate paterna, sed et horologica consideratione docemur: sed et caetera tria temporum hujusmodi confinia simili ratione aliquot diebus ante octavum Kalendarum sequentium esse notanda.
Abbreviated transcription (Latin):
qui poctium pascha aelebnar licitum dicat. cut apte sep¬
timum Hłrum a prilium diempascha celebrari licitũ neg&:
psum quoq pascha quod d̃s pridie quã paterxur cum discipu¬
lis fecit. aut pono Rł rum aprilium die non fuisse aut ante
ue qui noe tium fuisse confirm& Non enim nostri tuntum tem¬
poris sed &iam legalis & mox saica decernit institutio ponap¬
te traps censum huius aequi noctu diem festi paschalis esse cue¬
lebrtudum sicut ãtestunte a natholio euidenter docet filo
& iosephus sicut &eorum antiquiores agatobolus & abeo eru¬
ditus aris tobolus expaneadu. quiunus ex illis lxx senioribus
fuit quimissi fuerunt a pontificibus ad ptholo in eum regemꝰ ȩbre
orum libros inter pne &uri in grecum sermonem. quiq multa ex
traditionibus morsi proponenti regipercontuntiq: responderunt:
Ipsier gocum questioner exodiex ponerent. dixerunt puscha pon
prius es se immolandum quam aequi noetium uernale trapsr&

Expanded text:
quinoctium Pascha celebrari licitum dicat, aut ante ocquinoctium Pascha celebrari licitum dicat, aut ante octavum Calendarum Aprilium diem Pascha celebrari licitum neget. Ipsum quoque Pascha, quod Dominus pridie quam pateretur cum discipulis fecit, aut IX Calendarum Aprilium die non fuisse, aut ante aequinoctium fuisse confirmet; non enim nostri tantum temporis, sed etiam legalis et Mosaica decernit institutio, non ante transcensum hujus aequinoctii diem festi paschalis esse celebrandum, sicut, attestante Anatholio, evidenter docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores AGATHOBOLUS, et ab eo eruditus ARISTOBOLUS ex Paneade, qui unus ex illis LXX senioribus fuit qui missi fuerunt a Pontiorum libros interpretari in Graecum sermonem; quibus multa ex traditionibus Mosi proponenti regi percontatique responderunt. Ipsi ergo, cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum quam aequinoctium vernale transiret.
Abbreviated transcription (Latin):
per & positione. quod auctoremlucis a&ernae cumcre¬
mento lucis temportniue concepisimul & nasci deer& poeni¬
tentiue uero prreconem quemopostebat minui. cum in¬
coataminoretione lucis generari pariter & concepi: uerum
quia sicut in rrtione paschali didicimus aequi noctium uerna¬
le .xii Halendarum aprilium die cunctorum onen taclium
sententus & maxime uegrptiorum quos calculan diesse
peritissimos constut speculiter appotatur: ceteros quo¬
que tres temporum articulos putamus aliquanto prius qua
uulguria scripta continent esse potindos: ut enim decequi¬
poctio uerno quod caput esse memo patirum quattuor
mutationum annalium mundiorigo doc& bre uiterlo¬
quamur: Pegulu ten& ec clesiustice obseruationis apice po
ip .vii. Nł maias in quinttur . Item catholicae institutionis
regula preccipit ut ante uernalis uequi poctu tronsgressũ
puscha poncelebr&ur: Quiigitur .uiii. Kalen darum a pri¬
lium dieputat aequi noctium: necesse ẽ idem aut apte ue¬

Expanded text:
 insuper expositione, quod auctorem lucis aeternae cum cremento lucis temporariae concipi simul et nasci deceret. Poenitentiae vero praeconem, quem oportebat minui, cum ihoata minoratione lucis generari pariter et concipi. Verum quia sicut in ratione paschali didicimus aequinoctium vernale duodecimo Calendarum Aprilium die cunctorum Orientalium sententiis, et maxime Aegyptiorum, quos calculandi esse peritissimos constat, specialiter adnotatur, caeteros quoque tres temporum articulos putamus aliquanto priusquam vulgaria scripta continent esse notandos. Ut enim de aequinoctio verno, quod caput esse memoratarum quatuor mutationum annalium mundi origo docet, breviter loquamur, regula tenet ecclesiasticae observationis, a Nicaeno usque in VII Calendas Maias inquiratur. Item catholicae institutionis regula praecipit ut ante vernalis aequinoctii transgressum Pascha non celebretur. Qui igitur VIII Calendarum Aprilium die putat aequinoctium, necesse est idem aut ante ae
Abbreviated transcription (Latin):
Rł uił ipso momento in crementu fellis rubei amit tuntur
& colert nignx adcrescunt. quod esse constat usq ad uequipoc¬
tium autumni. Id est usq ad tempore frigoris. utere cibis
dulcibus cunctis & bene olentib: & frigidiorib & qui uentrem
molliunt perdies xc: ab aequi noctio auautum ni qđ ẽ exdie um hã¬
crassitudo augetur. utere cibis ca lidisaa cerrimis omnibus
& abstine uenere & minus lauabis ex die suproe scripto usq
inoccasum uergiliarum. hoc est indiem vildus februarius
suut dits at vI . in occasum pliadum debacore hominibus sargus
ncili ͥnm conceptum & passum. Cundem in solstito baont¬

Expanded text:
o Calendas Julias, ipso momento incrementa fellis rubei amittuntur, o Calendas Julias, ipso momento incrementa fellis rubei amittuntur, et cholera nigra adcrescit, quod esse constat usque ad aequinoctium autumni, id est, usque ad tempora frigoris. Utere cibis dulcibus cunctis, et bene olentibus, et frigidioribus, et qui ventrem molliant per dies XC. Ab aequinoctio autem autumni, quod est ex die crassitudo augetur. Utere cibis calidis et acerrimis omnibus, et abstine Venere, et manus lavabis. Ex die supra scripto usque in occasum Vergiliarum, hoc est, in diem sextum Idus Febr., sunt dies XLVI in occasum Pleiadum. De hac hora hominibus sanguis rno Dominum conceptum et passum, eumdem in solstitio b
Abbreviated transcription (Latin):
sae tuctutenent lucem quae uero obliqua diore trapscunt
sputio sed & hypocneter archicutem antigonoregi scribens per
auui sputua qualiter adp̃cauendas inbecilli taterseobseruare de¬
ber& Itci dicit : Itaq ex ordium incipiumus a solstitio Id est¬
ub xiii. halendarum iciuuariarumn ex qua die umor corporibus¬
crescit usq adaequi noctium uernele quisunt dies xc. boctem¬
pus agit hominis fleuma ex quo frequenter pascitur homanbus
caturrum bo estillatio uuae & punctio laterum caligoo culo uet tumulus
aurium & odoere pihil possupt: Taliigitur tempore utere ca¬
lidis & lasc nctis & obtimis cibis piper habentib: & sinape raro la¬
uare: Caput uero sine inter missione purgu re uino indulgeue¬
peri non parcas, diesxiv proximae sequentes enimn sunt ge si¬
augentur hominibus umores dulces. Id est sangius utere beneo¬
nt rubea: utere cibis dulcibus. uino indulge. ueneri parce leiu¬
pia minime ex sequere: Item in cpit tempus aestiuum exdie .uii.

Expanded text:
e tractu tenent lucem; quae vero obliqua, ocyore transeunt spacio. » Sed et Hippocrates ἀρχίατρος Antigono regi scribens, per ni spacium qualiter ad praecavendas imbecillitates se observare deberet, ita dicit: « Itaque exordium incipiamus a solstitio, id est, VIII Calendas Januarias, ex qua die humor corporibuscrescit usque ad aequinoctium vernum, qui sunt dies XC. Hoc tempus auget hominis phlegma, ex quo frequenter nascitur hominibus catharrus, et distillatio uvae, et punctio laterum, caligo et tinnitus aurium, et odorari nihil possunt. Tali igitur tempore utere calidis et laseratis, et optimis cibis piper habentibus et sinapi, raro lana, caput vero sine intermissione purga; vino indulge, Veneri non parce dies XLV. Proxime sequentes autem sunt ex suaugentur hominibus humores dulces, id est, sanguis. Utere bene ora rubea. Utere cibis dulcibus, vino indulge, Veneri parce, jejunia minime exequere. Item incipit tempus aestivum ex die octav