comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aminalis: sic audit quecumq audit de
dei natura. ut aliud quam corpus cogita¬
re non possit. quamlibet amplissimum
ł unmensum. quamlibet lucidum ac
spetiosum corpus tamen. Ideo ꝓuierbia
illi sunt quecumq dicta sapientiȩ. de
incorporea immutabiliq substantia: ñ
quod ea tanꝗ̃ ꝓuerbia deputat. s quia
sic cogitat. quom qui ꝓuerbia solent au¬
dire. neq intelligere. Cum uͦ sp̃tialis
ceꝑit omnia diuudicare. ipse autẽ a ne-¬
mine duudicarr: etiam si in hac uita
adhuc uelut ꝑ spectilum &̾ ex parte.
ꝑspicit tam̃ ñ ullo corꝑis sensu. ñ
ulla imagͥnaria cogitatione. quȩ ca¬
pit aut fingit qualescuniq similitudi¬
nes corporum. s mentis certissima intel-¬
ligentia deuni ñ corpus esse s sp̃m. Ita
palam de patre annuntiante filio: ut
eiusdem substantiȩ conspitiat᷑ & ipse
qui annuntiat. Tanc in eiꝰ nomine pe¬
minis ñ aliuid quã res ipsa ẽ quȩ hoc
nomine uocatur. intelligunt. Nec a-¬
nui uanitate uel infirmitate con¬

Expanded text:
animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione, qua capit aut fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, ita Deum non corpus esse, sed spiritum, ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in ejus nomine pminis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate con
Abbreviated transcription (Latin):
de tenebris: idem apłs hoo dicat qͥ scri¬
bens ad fideles ait. Fusstis aliquando tene¬
bre: nunc autẽ lux in dño. Quis enĩ hoo
fecit: nͥ ille qui cum tenebre essent suꝑ
abyssum. dixit. suit lux ob facta ẽ lux.
Quod aꝑtius alio loco idem apłs paulus
expresfit: dicens. Deus qui dixit de te¬
nebris lucem clarescere: claruit incoꝵ¬

Expanded text:
 eidem apostolo hoc dicat, qui scribens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Quis enim hoc fecit, nisi ille, qui, cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux; et facta est lux ? Quod apertius alio loco idem apostolus expressit, dicens: Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
sit etĩ equalitas. Ult in parentibus & filis
inueniret᷑ imago. & equalitas. & sulita¬
do: si intertiallam temporis defuisset.
Ham & de parente expressa ẽ similitado
sili: ut recte imago dicatur. Et potesb
esse tanta ut recte etiã dicatur eqͣlitas:
nͥ quod parens tempore p̃cessit. Ex quo
etũ alquando esse similitudo & equalitas
qtuamtus ñ fit imago. Ut in oitis paribꝰ.
tudo eẽ uͥ eqͣlitas & imago sit. sic̃ de fili¬
is cõmemoratimꝰ excepto tẽpore qͦ p̃ce¬
dunt parentes. Sic enim eqͣlem sylla¬
bam sollabe dicimtis: quãtiis altera p̃ce¬
dat. alt̾a fubsequat᷑. In deo autẽ qura cõ¬
ditio tẽporis uacat. ñ enĩ potest recte
uideri ds̃ in tẽpore generasse filium ꝑ
lum imago eiꝰ sit. quia de illo ẽ o simili¬
tudo quia imago ẽ. s etiã equalitas tã a¬
ta ut ne temporis interuallum impe¬

Expanded text:
equalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imago et aequalitas et similitudo, si intervallum temporis defuisset; nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte dicatur imago, et potest esse tanta, ut recte etiam dicatur aequalitas, nisi quod parens tempore praecessit. Ex quo etiam aliquando esse similitudo et aequalitas quamvis non sit imago, ut in duobus ovis paribus. ubi et aequalitas et imago sit; sicut de filiis commemoravimus, excepto tempore, quo praecedunt parentes. Sic enim aequalem syllabam syllabae dicimus; quamvis altera praecedat, altera subsequatur. In Deo autem, quia conditio temporisvideri Deus in tempore generasse Filium per lum imago ejus sit, quia de illo est, et similitudo, quia imago est, sed etiam aequalitas tanta ut nec temporis intervallum impe
Abbreviated transcription (Latin):
um ecrã stulticie scͥbentis assig¬
initio semꝑ fuisse. lucem uͦ initiũ sũ psisse
de tenebris: quasi legerit in eo libro
cui calumpinat᷑ tenebras sempit̾nas.
cũ scͥptũ sit in pͥncipio creunt dc̃ celũ
& t̾ram. Terra autẽ erat inuisibilis os
incomposita: & tenebre erant suꝑ abyssũ.
Ex illo ergo tenebre esse ceperunt: ex qͦ
confusa moles celi esse cepit ac t̾re. anteꝗͣ¬
lux facta esset qua illuminaret᷑ quod sine
lace fuerat tenebrosum. Quid autẽ in¬
conueniens: si mundane materie fuerat̃
tenebrosa pͥmordia. ut accedente luce. me¬
lus quod factum ẽ redderet᷑: Et tanꝙͣ
ꝓficientis hominis. quod postea futarã
erat: hoc mͦ signisicaret᷑ affectio. Porro¬

Expanded text:
 etiam stultitiae scribentis assiginitio semper fuisse, lucem vero initium sumpsisse de tenebris: quasi legerit in eo libro, cui calumniatur, tenebras sempiternas; cum scriptum sit, In principio fecit Deus coelum t terram: terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum. Ex illo ergo tenebrae esse coeperunt, ex quo confusa moles coeli esse coepit ac terrae, antequam facta esset lux, qua illuminaretur quod sine luce fuerat tenebrosum. Quid autem inconveniens, si mundanae materiae fuerant tenebrosa primordia, ut accedente luce melius quod factum est redderetur; et tanquam proficientis hominis, quod postea futurum erat, hoc modo significaretur affectio?
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt. Quii uͥ imago: contintio similitar¬
do ẽ. ñ continuo eqͣlitas. Ubi eqͣlitas: conli¬
nuo: simih tido. ñ continuo imago. Ulbi
similitudo: ñ contintio imago. ñ conti¬
ntio equalitas. Ut in speculo s̃ imrago: qr
de illo expressa ẽ. Est etiã necessario si¬
militudo. ñ tamen equalitas: quia mul¬
ta desant imagiii. que insunt illi rei

Expanded text:
on continuo similitudo, non continuo aequalitas: ubi aequalitas, continuo similitudo, non continuo imago, ubi similitudo, non continuo imago, non continuo aequalitas, ut in speculo est imago, quia de illo expressa est; est etiam necessario similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris non esse sanctum: ingratus es.
Etenm ex alio laterez incipis iniuriam
ipsum induerunt sic̃ apls̃ dicit. quot¬
quot in rp̃o baptirati estis. xp̃m mdtustis.
si menbra stint facti corporis eius. & dicut̃
se scõs non esse: capiti ipsi faciunt inui¬
riam. cuiꝰ menbra sancta non sunt. Iam
uide ubi sis. & de capite tuo dignitatem
cape. Etenm eras in te tenebre: nunc
illuminator uenit. ut cenebre remaneretis.
aut in illo luix fieretis. Omĩa mͥ licẽt: s ñ¬

Expanded text:
dixeris non esse sanctum, ingratus es.dixeris non esse sanctum, ingratus es.Etenim ex alio latere incipis injuriam ipsum induerunt, sicut Apostolus dicit, «Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis» ; si membra sunt facti corporis ejus, et dicunt se sancta non esse, capiti ipsi faciunt injuriam, cujus membra sancta non sunt. Jam vide ubi sis, et de capite tuo dignitatem cape. Etenim eras in tenebris, «nunc illuminator venit, ut et tenebrae remaneretis, an ut in illo lux fieretis? Ergo dicat et
Abbreviated transcription (Latin):
anctus sum cum audio: uocem dñi
agnosco. & hic separo meũ. Certe
inseparabilit̾ a corpore suo loquit᷑: cum
sic loquitur. Et audebo ego dicere sc̃s
sum. Si sanctus tanꝗ sanctificans. & nul¬
lo scificante indigeus suꝑbus & mendax.
Si autẽ sc̃s & sanctificatus. scłm id quod
dictum est. sanctiestote quia & ego sanctꝰ
sum: audeat & corpus xp̃i audeat. & ille
unts homo clamans a fimbtis derre. cũ
capite. & sub capite suo dicere. sanctus sũ.
Accepit enin gratiam sc̃ĩtatis: gratiam
baptismi. & remissionis peccatorum. Et
hec quidem fuistis ait apłs: enumnerans
ta. & horribilia. Et hȩc quidem fustis.
s abluti estis. s sc̃ificati estis. Si ergo sc̃ifi¬
catos dicit: dicat & unusquisq fideliũ.
sanctus sum. Non est ista suꝑbia elati:
s confessio non ingrati. Si enim dixeris
te ex te esse sanctum: suꝑbus es. Rur¬
stis fidelis in xp̃o. & menbrum xp̃i. si te

Expanded text:
anctus sum,» cum audio, vocem ejus agnosco; et hic separo meam? Certe inseparabiliter a corpore suo loquitur, cum sic loquitur. Et audebo ego dicere, «Quoniam sanctus sum?» Si sanctus tanquam sanctificans, et nullo sanctificante indigens; superbus et mendax: si autem sanctus sanctificatus, secundum id quod dictum est, «Sancti estote, quia et ego sanctus sum» ; audeat et corpus Christi, audeat et unus ille homo clamans a finibus terrae , cum capite suo, et sub capite suo dicere, «Quoniam sanctus sum.» Accepit enim gratiam sanctitatis, gratiam Baptismi et remissionis peccatorum. «Et haec quidem fuistis,» ait Apostolus, enumerans ta et horribilia: «Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis» . Si ergo sanctificatos dicit, dicat et unusquisque fidelium, «Sanctus sum.» Non est ista superbia elati, sed confessio non ingrati. Si enim dixeris te ex te esse sanctum, superbus es: rursus, fidelis in Christo, et membrum Christi, si te
Abbreviated transcription (Latin):
suint. ut quamuis sint licita non expe-¬
diant. non in eis dici potest. bonum est
hoc. sed illud melius: sicut dictum est.
qui dat nuptum bene facit. & qui non
dat nuptum melius facit. Ibi enim u¬
trumq licet. Ec hoc aliquando: aliquã-¬
do illud expedit. Nam illis qui se non
continent: utiq expedit nubere. Et
quod licet: expedit. Quȩ autẽ uoue-¬
ruit continentiam: nec licet nec expedit.
Porro licet discedere ab infideli comuge.
s non expedit. Manere atitẽ cum illo si
coliabitare consentit. & licet & expedit:
quia si non liceret. expedire non posset.
Potest ergo aliquid licere: & non expe¬
dire. Expedire autẽ quod non licet: non
potest. Ac ꝑ hoc non omnia quȩ licita
sunt expeditint. Omna illicita non
expediunt. Sicut enim omnis qui xp̃i
sanguine redemptus est homo ẽ. non tam̃
omnis qui homo est etram sanguine xp̃i
redemptus est: ita omne quod non licet
non expedit. nec tamen omne quod ñ

Expanded text:
sunt, ut quamvis sint licita non expesunt, ut quamvis sint licita non expediant, non in eis dici potest, Bonum est hoc, sed illud melius: sicut dictum est, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit . Ibi enim utrumque licet, et hoc aliquando, aliquando illud expedit. Nam illis quae se non continent, utique expedit nubere, et quod licet, expedit; quae autem uouerint continentiam, nec licet nec expedit. porro discedere ab infideli coniuge licet, sed non expedit; manere autem cum illo, si cohabitare consentit, et licet et expedit, quia, si non liceret, expedire non posset. potest ergo aliquid licere et non expedire; expedire autem quod non licet non potest. ac per hoc non omnia quae licita sunt, expediunt, omnia uero inlicita non expediunt. sicut enim omnis, qui Christi sanguine redemptus est, homo est, non tamen omnis, qui homo est, etiam sanguine Christi redemptus est, ita omne quod non licet non expedit nec tamen omne quod non
Abbreviated transcription (Latin):
nulla est initiria. Aliud ẽ pati iniuriã.
aliud pati tribulationem. aut penam.
aut molestiam. aut supplitium. Confi¬
dera ubi fis: quid egeris uide. Quare pa-¬
ciaris uide. & ibi uides quid patiaris.
lus & inuria: contraria sunt. Iis enĩ
est: quod iustum est. Neq enim om̃e
quod ius dicitur: is est. Quod si ali¬
quis condat ius iniquũ: nec ius dicen¬
dum est.si iniustas est. Ilud ergo uerũ
ius: quod etiam iustum est. uide qͥd
feceris: ñ quid patiaris. Si ius fecisti.
iniriam pateris: si inuiriam fecisti.

Expanded text:
nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium. Considera ubi sis, quid egeris vide, quare patiaris vide; et ibi vides quid patiaris. Jus et injuria contraria sunt. Jus enim est quod justum est. Neque enim omne quod jus dicitur, jus est. Quid si aliquis condat jus iniquum? Nec jus dicendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si injuriam fecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
aciens iudicitm imuriam accipien¬
tes: racit issis iligititm. Qmibus: Qui
accipiunt inluriant. ꝓusuens omnes
inuiriosos. Si ergo fauebit inuriam
accipientibus & pumet inuiriosos: inde
modo de quorum nimero esse uis. llide.
attende. utrum in eis uelis esse qui in¬
iuriam accipiunt: an in eis qui inui¬
riam faciunt. Statim enim a te ꝓce¬
dit uox apłica: & dicit tibi. Iam qui¬
dem omnino delictiu est: quia iu-¬
dicia habetis uob̃cum. Quare ñ magis¬
riam patimini ͤ Corripit homines:
qr non pacumt᷑ iniuriam. Non ut
patiaris molestiam te hortatur: sed
ut patiaris inuriam. Non enim mo
lestia inuiria est. Quicquid enim ui¬
re pateris. non ẽ inuria: ne forte di¬
ceres. Et ego inter imuriam passos
uumeror: nam illud in illo loco. & il¬
lud illa causa passus sum. Uide si in¬
iuriam passus es. Latrones multa pa¬
tiuntur: sed non inuiriam. Scelerati.
malefici: effractores. adulteri. corrup¬
tores. om̃es paciunt᷑ multa mala: sed

Expanded text:
indicat injuriam accipienmei; facit illis judicium. Quibus? Qui accipiunt injuriam, puniens omnes injuriosos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriam accipiunt, an in eis qui injuriam faciunt. Statim enim ad te procedit vox apostolica, et dicit tibi, «Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum. Quare non magisriam patimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Honor ei tribuatur. Si non prestaretuꝵ.
desideratur. Quia prestita ẽ: contemp¬
nitur. Hec autẽ corpora nr̃a quȩ dicit
qd̃ ex genere coeporis nr̃i suscipit: hec g¬
nr̃a corpora. dicit idem apłs templum ẽẽ
in nobis sp̃c sancti. quẽ habemus ã deo.

Expanded text:
honor ei retribuitur? Si non praestaretur, honor ei retribuitur? Si non praestaretur, desideraretur: quia praestita est, contemnitur? quod ex genere corporis nostri suscepit; haec ergo corpora nostra dicit idem apostolus templum esse in nobis Spiritus sancti, quem habemus a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ xp̃c caput nr̃m ẽ. eo quod ħo
factꝰ est ꝓpter nos. Caput de quo dictũ
est: ipse saluator corporis. Corpus autem
est nobis. qui ex anima & corpore consta¬
mus: ꝓfecto illicis membra sunt & corpo¬
ra nr̃a. Si ergo unusquisq cupiens form¬
cari uilescat᷑ dͥ. & in seipso contempnat
seipsum: non in se contempnat. xp̃m. No
dicat facian: nichil sum. Ominstato fe¬
num. S corpus tutim: m enbrum est xp̃i.
Quo ibas: Recti. Quo te canꝗͣ precipi¬
tare cupiebas: Parce inte xp̃o: agnosce
in te xp̃m. Tollens ergo menbra xp̃i: fa¬
ciam menbra meretricis: Meretrix est
enim. quȩ tibi adulteria consentit. Ec
forte ipsa rp̃iana tollit menbra xp̃i:. &
facit menbra adulteri. Inuicem in tiob̃
contempnitis xp̃m. Nec agnoscitis dñm
ur̃m: nec cogitatis precium ur̃m. Qualis
autẽ ille dñs: qui seruos suos fecit fratre ᷤᷤ
stios: Sed parum erat fratres suos: nisi
faceret menbra sua. Ita ne tanta digni¬
tas uiluit: qi tam benigne prestita est:

Expanded text:
 caput nostrum est, eo quod homo factus est propter nos: caput de quo dictum est, Ipse Salvator corporis nostri . Corpus autem est nobis, qui ex anima et corpore constamus; profecto illius membra sunt et corpora nostra. Si ergo unusquisque cupiens fornicari, vilescebat sibi, et in se ipso contemnebat se ipsum; non in se contemnat Christum: non dicat, Faciam, nihil sum: Omnis caro fenum . Sed corpus tuum membrum est Christi. Quo ibas? Redi. Quo te tanquam praecipitare cupiebas? Parce in te Christo, agnosce in te Christum. Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis? Meretrix est enim quae tibi ad adulterium consentit: et forte ipsa christiana tollit membra Christi, et facit membra adulteri. Invicem in vobis contemnitis Christum, nec agnoscitis Dominum vestrum, nec cogitatis pretium vestrum. Qualis autem ille Dominus, qui servos suos fecit fratres suos? Sed parum erat fratres suos, nisi faceret membra sua. Itane tanta dignitas viluit? Quia tam benigne praestita est, non
Abbreviated transcription (Latin):
inter regnantes & non regnantes: opor¬
tet tam̃ in uno regno sint. ne in hostium.
aut alienorum numero deputentur. Os
enim romani romanum regnum poffi¬
dent: quãuis non omnes in eo regnent.
s oeteris regnantibus pareant. Non
autẽ ait apłs. qui talia agunt non reg¬
nabunt cum deo: sed regnum dei non
possidebunt. Quod etiam de carne
&o sangume dictam ẽ. Caro & sanguis
regnum dei non possidebit. quia corrcip¬
tibile hoc induet in corruptionem. & mor

Expanded text:
inter regnantes et non regnantes; oporinter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: quia corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
llud quale est: in quo sͥ blandiunt᷑. qui
sua se uanitate seducunt: Perseueranteᷤ
enu in malitiis atq luxuriis suis. cum
audiunt apłm dicentem qm̃ qui talia
agunt regnum dei non possidebunt:
audent sibi preter dei regnum. salutẽ
quã desiderant polliceri. atq ita inter
se locuntur dum recusant agere pem¬
tentiam ꝓ peccatis suis. & ꝑditos mores
aliquando in melius cõmutare. Reg¬
nare nolo. Sufficit michi saluũ me. ẽẽ.
In quo pͥmum eos fallit: qr eorum nec
salus est ulla. quorum iniquitas ꝑsecie¬
rat. Quod enim ait dñs. qm̃ habunda¬
uit iniquitas. refrigescet caritas multoꝵ.
qui autẽ ꝑseuerauerit usq in finem hic¬
saluus erit: salutẽ utiq ꝓmisit ꝑseuerã¬
tibus in caritate. ñ in iniquitate. llbi aũt̃
caritas est: oꝑa illa mala ã regno dei se-¬
perantia esse non possunt. Omins enim
lex. in uno sermone impleta est: in eo
qd scͥptum ẽ. diliges ꝑximum tuum tãꝗͣ
teipsum. Beinde si est aliqua differentia

Expanded text:
llud quale est, in quo sibi blandiuntur, qui sua se vanitate seducunt? Perseverantes enim in malitiis atque luxuriis suis, cum audiunt Apostolum dicentem, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt: audent sibi praeter Dei regnum salutem, quam desiderant, polliceri; atque ita inter se loquuntur, dum recusant agere poenitentiam pro peccatis suis, et perditos mores aliquando in melius commutare: Regnare nolo, sufficit mihi salvum me esse. In quo primum eos fallit, quia eorum nec salus ulla est; quorum iniquitas perseverat. Quod enim ait Dominus, Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum; qui autem perseveraverit usque in finemerit : salutem utique promisit perseverantibus in charitate, non in iniquitate. Ubi autem charitas est, opera illa mala a regno Dei separantia esse non possunt. Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua differentia
Abbreviated transcription (Latin):
gotiorum ȩxaminatoreᷤ esse uoluit. Unde
nusquã de illo scͥptum ẽ: quod aliquando
talibus uacauit. A quibus nos exctisare ñ
possumus. etiam si contẽptibiles simius: qr
& hos collocari uoluit. si sapientes defuis¬
sent. potins quã ut negotia xp̃ianorum
deferentur in forum. Quem tam̃ laborẽ
non sine consolatione dñi suscepimis ꝓ
spe uite et̾ne: ut fructum feramus cum
tolerantia. Serui enim sumus enis ȩccłiȩ.
& marinie infirmioribus menbris.: qualia¬
libet in eodem corpore menbra simus.

Expanded text:
gotiorum examinatores esse uoluit. unde gotiorum examinatores esse uoluit. unde numquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus cum tolerantia. serui enim sumus eius ecclesiae et maxime infirmioribus membris, qualialibet in eodem corpore membra simus.
Abbreviated transcription (Latin):
cuturus dico. testem inuoco suꝑ
manibus oꝑari. & ceteras horas habere.
ad legendum & orandum. aut aliquid
de diuinis litteris agendam liberas. quã
tumultuosissimas ꝑpͥexitates causarum
alienarum pati. de negotiis scłaribus.
uel iudicando dirimnendis. uel interue¬
nendo precidendis. Quibus nos mo¬
lestiis idem afflixit apls̃: non utiq suio
s eius qui ꝑ eum loquebatar arbitrio.
Quas tamen ipsum ꝑ pesfum fcusse non
leginus. Aliter enin se habebat epłãtus
eius discursus. Nec dixit. sclãria igitur
iudicia si habueritis ad nos deferte. aut
nos constituite ad iudicandum: sed eos
qui contemptibiles funt in eccłã. hos inqͥt
collocate. Ad uereciindiam ur̃ãm dico. Sic
non est inter uos quisꝗͣ sapiens. qui possit
inter fratrem diuidicare: sed frater cum
fratre iudicatur: & hoc apud infideles.
Sapientes ergo. qui in locis consistebant
tideles & sancti. non qui in hac atq hac
ꝓpter euanglm discurrebant: talium ne¬

Expanded text:
c dico, testem invoco super manibus operari, et caeteras horas habere ad legendum et orandum, aut aliquid de divinis Litteris agendum liberas, quam tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus vel judicando dirimniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur arbitrio, quas tamen ipsum perpessum fuisse non legimus. aliter enim se habebant apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui hac atque hac propter euangelium discurrebant, talium ne
Abbreviated transcription (Latin):
alia singula: s meliora simul omnia. quã
quelibet fingula. Xp̃i itaq te doctrina
sana. in eius corpore sanam faciat ꝑ eiꝰ
gratiã: ut id quod aliis melius habes
in corpore & spti. id est ipse sp̃c tritis qui
corpori dominat᷑. nec extollat insolentꝰ.
nec discernat inscienter.

Expanded text:
alia singula; sed meliora simul omnia quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per eius gratiam, ut id. quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter.
Abbreviated transcription (Latin):
distincte meritis & tanquã menbris
menbra p̃lata. quorum tam̃ neutra
sint a corpore separata. De innuptis
pore & in sp̃u scĩficationem intelligi uo-¬
luit: non corpus nuptarum omn scĩfica¬
tione pͥuauit. Disce itaq bontim tuum:
immo memento quod didicisti. Bontim
titum plus laudari. quia est illud bonũ
quo sit hoc melits. qtiã si aliter hoc bo¬
ntim esse non posset: nisi illud malum
esset aut onmino non esset. Habent ocu-¬
li in corpore magnum honorem. S mi¬
norem haberent si soli essent: & alia
minoris houoris menbra non essent. In
celo ipso. sua luce sol lunam suꝑat. non
uituꝑat: & stella ab stella differt in
gloria. non dissidet in suꝑbia. Ideo fecit
ud. nisi quia omnia. Nam & ꝑ singala
oꝑa dicebatur. Llidit ds̃: quia bonum
est. llbi autẽ omnia nominata sunt. ad¬
ditum est ualde: & dictum ẽ uidit deuis
omnia que fecit. & ecce bona ualde. Oẽ.¬
bra enun quedam meliora singula. qtiã

Expanded text:
distinctae meritis et tamquam membris distinctae meritis et tamquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore separata. quod igitur pore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gloria, non dissidet in superbia. ideo fecit ud, nisi quia omnia. nam et per singula opera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam
Abbreviated transcription (Latin):
& corpore & sp̃u: non fic accipien¬
dum est quasi nupta fidelis & casta. &
scłm scͥptaram subdita uiro. ñ sit sancta
corpore.s tantummꝰ fp̃ti. fieri emm ñ
potest ut sanctificato spu non sit sc̃m
etiam corpus: quo sc̃ĩficatus utitur sp̃e.
S ne cuiquã nos potitis argamentari
quã hoc dnuno eloquio ꝓbare uideam.
re: iltud eitsdem patili consideremtis.
ubi ꝓhibens fornicationes ait. Nescitis
qi corpora ur̃a menbra sunt xp̃ie Tollens
ergo menbrum xp̃i: faciam menbrum
meretricise Absit. Ergo audeat aliqͥs
dicere. menbra xp̃i sancta ñ esse : Aut
uero audeat. a menbris xp̃i: fidelium con¬
iugitarum corpora separare: Unde etrã
paulo post ait. Corpus ur̃m templum
in uob̃ est sp̃c sancti. quem habetis a deo:
& ñ estis ur̃i. Empti enim estis pretio
mragno. Corpus fidelium. & menbra xp̃i
ẽẽ qixit. & templum sp̃c sc̃i: ubi ꝓfecto
utriusq sexus fideles intelliguntur.
Ubi ergo sant npte ibi & inmipte. s

Expanded text:
 corpore et spiritu, non sic accipiendum est, quasi nupta fidelis et casta et secundum scripturas subdita uiro non sit sancta corpore, sed tantummodo spiritu. fieri enim non potest, ut sanctificato spiritu non sit sanctum etiam corpus, quo sanctificatus utitur spiritus. sed ne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamurre\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absit. audeat ergo aliquis dicere membra Christi sancta non esse; aut uero audeat a membris Christi fidelium coniugatarum corpora separare. unde etiam paulo post ait: corpus uestrum templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis pretio magno. corpus fidelium et membra Christi esse dixit et templum spiritus sancti. ubi profecto utriusque sexus fideles intelleguntur. ibi ergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed
Abbreviated transcription (Latin):
enim seꝑare poterit a caritate xp̃i:¬
Est enim anue quasi maritus quo¬
dammͦ sp̃c hominis: quia animalem
affectionẽ tanquam coniugem regit.
Nonille sp̃e sc̃s qui cum patre & filio
incõmutabilis manet. &o dignis anmis
incõmutabiliter datur: sed sp̃c homi
in homine: nisi sp̃c hominis. Nam ille
Sic & que dei sunt nemo scit: nͥ sp̃c dĩ.
tus est. & se pietate subicit deo: intelli
git homo q̃ sp̃tialiter dicunt᷑. Cum aũt
uraboli error tanqꝗͣ absente intellectu in
aĩa dñatur: adulter ẽ. Uloca gͦ in qͥt
iurum taĩ. idest sp̃m qui est in te:
quo potest homo intellig̾e sp̃ualia si et̃ lux
ueritatis illuistret. Ipse asfit cum loquor tͥ:
ut sp̃ualem aquam possis acciꝑe. Ex ser¬

Expanded text:
enim separare potuerit a charitate ChriEst enim animae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hin homine, nisi spiritus hominis. Nam ille sic: Et quae Dei sunt nemo scit, nisi Spiritus Dei . ens esgit homo quae spiritaliter dicuntur; cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuam, id est, spiritum, qui est in te, quo potest homo intelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis accipere. E
Abbreviated transcription (Latin):
ifione atq scientia: cum aliquid tempora¬
liter ac transitoriȩ gerit᷑. Sictit inde affi¬
ciunt᷑ sensus. tiel carnales animaliũ & ho-¬
minum: uel etiam celestes angełorum.
ac mistice de uelando mulieris capite:
loquitur. Quod nisi ad aliquod secretum
formam corporis homo factus est ad nragi
nem dei. s scłm rationalem mentẽ. Cogita¬
tio qͥppe turpiter uana ẽ : quȩ opinat᷑ dm̃
menbrorum corporalium limamentis circũ¬
scribi. atq definiri. Porro autẽ nonne idem
beatꝰ priulus apłs dicit: renotiamini sp̃u
mentis ur̃e. & induite nouum hominem

Expanded text:
visione atque scientia, cum aliquid temporavisione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum.ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aformam conem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem
Abbreviated transcription (Latin):
stantia: Cum autem ad adintoritim distri¬
buutur: quod ad eam ipsam solam attinet:
ñ ẽ imago dei. Quod atitem adittrum solam
attinet. imago dĩ ẽ tamplena atq integra
ex ea distribut᷑ aliquid. & qtiadã intentione
deriuat᷑ ad actionem rerum temporalnum.
nichilominꝰ ex qua parte conspectam consu¬
lit ueritatẽ. ymago dei ẽ ex qua uero inten¬
ditar inagenda inferiora. ñ ẽ nnago dĩ. Et
qm̃ quantumcumq se extenderit in id
qd̃ eternum ẽ: tanto magis inde formatur
ad imaginem dei. & ꝓpterea non ẽ cohiben¬
da. ut se inde contineat ac temꝑet. ideo uir
non debet uelare caput. Quia uͦ illi racio¬
nali actioni. que in rebꝰ corporalibus temꝑo¬
ralibusq uersattir. periculosa ẽ numia in
inferiora ꝓgressio: debet habere potestatẽ
suꝑ caput. Quod indicat uelam̃tũ: quod sig¬
nificatur esse cohibenda. Grata ẽ enim scĩs.
angłis. sacrata &. pra significatio. Nani ds̃
ñ ad tempꝰ uidet. nec aliquid noui fit in eiꝰ

Expanded text:
stantia. Cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam solam attinet, non est imago Dei. Quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque iex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tem stiã. eandemq rationalem. scđm quã
ipsa quoq facta ẽ ad imaginẽ dĩ. S ꝓpt̾
unitatẽ comunctionis: fecit ds̃ inqͥt ho-¬
minem ad imaginem dĩ. Ao nequisquã
putaret solum sp̃m hominis factum. quã¬
uis scd̾m solum sp̃m fieret: ad imaginem
dĩ fecit illtm inqͥt. masculam & femi¬
nam fecit illos. ut iam ecrã cdxpꝰ factã
intelligat᷑. Rursus nequisꝙͣ. arbitraret᷑
ita factum. ut in homine singłari uterq
sexus expͥmeret᷑. sic̃ in terdũ nascunt᷑ qͦs
androchynos uocant: ostendit se singula¬
rem numerũ ꝓpteꝵ conunctionis uni¬
tatẽ pofuisse. & quod de uiro mulier fac¬
ta ẽ. sic̃ postea maiifestat᷑. Et ideo plura

Expanded text:
tem suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singularem numerum propter coniunctionis unitatem posuisse et quod de uiro mulier facta est, sicut postea manifestabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
icet subtilissime disseratur. ipsam
mentẽ hominis in qua factus est ad imna¬
ginem dei. quandã scilicet rationalem
uitã distribui in et̾ne contẽplationis uer¬
tatẽ. & in rerum tẽporalium amministra¬
tionem. atq ita fieri quasi masctilum
& feminam illa parte confulente. hac
obtemꝑante: in hac tamen distributio.¬
ne ñ recte dr̃ imrago dei. nͥ illud quod in¬
heret contemplande incõmutabili ueri¬
tati. Incuiꝰ rei figura: paulus apls uirum
tantũ dicit imaginẽ & głam dĩ. Mulier
autẽ inqͥt gła uiri ẽ. Ita quamus hoc
in duobꝰ hominibꝰ diuersi sexus ext̾iꝰ scdm
corpꝰ figuratum sit. qd̃ etiã in una hoĩs
int̾iꝰ mente intelligitur: tam̃ & femina
quia corpore femina est renouat᷑ etran
ipsa in sp̃u mentis fue in agnitionẽ dei.
scd̃m ymaginem eiꝰ qͥ creauit. uͥ ñ ẽ mas¬
culus & femina. Sĩc autẽ ab hac gratia
renouationis. & reformatione imaginis
dĩ ñ seꝑant᷑ feminȩ. quamuis in sexu

Expanded text:
im subtilissime disseratur ipsam mentem hominis, in qua factus est ad imaginem dei, quandam scilicet rationalem uitam, distribui in aeternae contemplationis ueritatem et in rerum temporalium administrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago dei, nisi illud, quod inhaeret contemplandae incommutabili ueritati. in cuius rei figura Paulus apostolus uirum tantum dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, inquit, gloria uiri est itaque quamuis hoc in duobus hominibus diuersi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit, ubi non est masculus et femina. sicut enim ab hac gratia renouationis et reformatione imaginis dei non separantur feminae, quamuis in sexu,
Abbreviated transcription (Latin):
s quod multis ut salui fiant. Nulli autem
ꝓdest ut saluus fiat: si homo ei ꝓpter seipsũ
placeat. qui ñ placet utiliter nisi cum ꝓpt̾
deum placet. Idest ut ds placeat & glorifi¬
cet᷑: cum dona eiꝰ attenduntur in homine.
aut ꝑ ministerium hominis accipiuntur.
Curautẽ sic homo placet: non iam homo.
s ds̃ placet. Utrumq gͦ recte dici potest.¬
& ego placeo: & non ego placeo. Si enim as-¬
sit bonus intellector pusq pulsator: pate¬
bit utrumq & nulla inter se repugnantra
Necclĩa iste ordo est. Aliĩ p̃cedunt. aliĩ se¬
cunt᷑: & qui p̃cedunt exemplo se prebent
sequentibus. Ec qui ꝑsecunt᷑: imitantur
p̃cedentes. S & illi qui se exemplo prebẽt
seq̃ntibus: nunqͥd neminem secunt᷑: Si ne¬
minem secuntur: errabunt. Secunt᷑ gͦ &
illi aliquẽ: ipsum. xp̃m. Meliores quiq
in ecolĩa. qͥb ñ remansit iam homo quem
nutent᷑. quia omnes ꝓfitiendo suꝑarunt:

Expanded text:
sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
umquid qui hoc dyxit: placebat etiã
tam multis ꝑsecutoribꝰ suis: S place¬
bat omni generi hominum: quod xp̃i con-¬
gregabat eccłia siue iam intus positis. siuie
placerem: xp̃i seruus non essem.
Qui hominibus ꝓpter ueritatẽ placet: non
iam ipse illis. sed ueritas placet. Piacerem
autẽ dixit: quantum in seipso est. Id est quã.¬
tum ad eius uoluntatẽ attinet. Ac sudicet:
placere uellem. Non enim si hoc eo ñ agẽ.¬
te placeat alicii quasi ꝓpter seipsum. & ñ
ꝓpter deum atq euangłium quod annim¬
tiat: suꝑbie ipsius potius quam eiꝰ errori
cui ꝑuerse placet. tribuendum est. Si ad¬
huc hominibus quererem placere: xp̃i ser-¬
tius non essem. Iubet enim ille seruis suis:
ut discant ab ipso mites e̾ẽ & humiles cor¬
de. Qd nullomͦ potest: qui ꝓpter seipsũ.
idest ꝓpter suam quasi pͥuatã & ꝓͥam
głam pla̾e hominibꝰ querit. Non ergo moueat
quod dicit. Sicut & ego omiubꝰ ꝑ omĩa placeo.
Addit enim. Non q̃rens qtiod michi ꝓdest:

Expanded text:
m qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive placerem, Christi servus non essem . Qui hominibus propter veritatem placet, jam jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seipsum, et non propter Deum atque Evangelium quod annuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum est. Ihuc hominibus quaererem placere, Christi servus non essem. Jubet enim ille servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam  sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi hominis nati sumꝰ: ut nondum reddita
luce mentis. carnalibus sensibus subditi.
carnalem uitã sine ulla ueritatis intel¬
ligentia transigamus. Tales necesse est
ẽẽ infantes & partulos pueros: qura non¬
dum posfunt acciꝑe rationen. & quia
naturales sunt isti sensus. qui pͥmam eta¬
tem regunt. & deo artifice nob̃ tribati
sunt: recte dicunt᷑ uiri. id est mariti tã¬
quam legitimi. Qm̃ ñ eos error uitio
ꝓprio: sed dei artifitio natura contribuit.
Cum autẽ qͥsq uenerit ad eam etatem.
ut iam possit capax esse rationis. si ueri¬
tatem statim comp̃hendere potuerit.
ñ iam illis sensibꝰ rectoribus utet᷑. s ha¬
bebit uirum sp̃m rationalem. cui sensꝰ
illos infamulatum redigat. seruituti
subitiens corpꝰ suum. cum & ipse sp̃c ho

Expanded text:
mi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum: cum anima no
Abbreviated transcription (Latin):
torum solatia: & cibus tuiis & potus tu¬
us laudat deum. Si uͦ modum naturȩ
debitum immoderatione uoracitatis ex¬
cedas. & uinolentia ingurgites: quantas.¬
libet laudes dĩ lingua tua sonet. uita
blasphemat. Post cibum & potum reqͥ¬
escis: ut dormias. Nec in lecto turpiter¬
aliquid agis. Nec excedas ultra concessam
licentiam in lege dei. Sit castus cum conitige
thoruis. Et si est cura ꝓpagandi liberos: non
sit effrenata laxuries libidinum. Defer in
lecto tuo coniugi tuȩ: quia menbra. xp̃i estis
ambo. Ambo ab illo conditi: ambo sanguine
ipsitis reꝑati. Hec agens laudas eum: nec om¬
mino silebit laudatiotua. Quid: Cum sõpnꝰ
aduenerit. & cum dormis. ñ te excitet a qͥete
mala conscientia tua: & innocentia sompni

Expanded text:
torum solatia; et cibus tuus et potus tutorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni
Abbreviated transcription (Latin):
is psallere: Non solum uox tria¬
sonet laudes dei: sed & oꝑa tira
conbordent cum uoce tua. Cum gͦ uoce
cantaueris: si lebis aliquando. llita sic can¬
tat: ut numquam sileas. Negotium agis
& fratidem cogitas: siluisti a laude dei.
Et quod est grauius ñ solum a latide filu¬
isti. s in blasphemiam ꝑrexisti. Cum enĩ
d̃s̃ laudatur de bono oꝑe tuo: oꝑe tuo lau¬
das dñm. Et cum blasphemat᷑ ds̃ de
ad aurium exortationem: canta uoce.
Corde ne sileas: uita ne taceas. Non co¬
gitas in negotio fraudem: psallis. Cum
mandticas & bibis: psalle. Non int̾mis.¬
cendo sonoꝵ suauitates ad aures aꝑtas:
s modeste. & frugaliter. & temꝑaniter
manducando & bibendo. Quia hoc dĩc
apłs. Siue manducatis. siue bibitis. siue
quid facitis: omĩa ingłãm dĩ facite. Si
gͦ bene agis. & quod manducas & bibis.
& refectionem corporis sumis reꝑationẽ.¬
q menbrorum. gratias agens ei qui tibi
p̃buit mortali oofragili ista supplemen¬

Expanded text:
 psallere? Non solum vox tuasonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematur Deus dad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene ad refectionem corporis sumis, et reparationem membrorum gratpraebuit mortali et fragili ista supplemen
Abbreviated transcription (Latin):
postolus dicit uirum ẽẽ imaginẽ dei.
& ꝓpterea uelamentum ei capitis demit:
quod mulieri adhibendum monet. Quid ergo¬
sit contrariuni quod dicit apłs. ñ mulierem s
uirum eẽ imaginem dei. huic quod scͥptam est
ingenesi. fecit ds hominem. ad ymaginem dei
fecit etim: mascultim & feminã fecit eos. oo bene¬
dyxit eos. Ad imaginem qͥppe dei natitram ipsã
huimanam factam dicit: que sexii utroq com¬
plet᷑. nec ab intelligenda inragine dei separat fe¬
minã Dico enĩ qdfẽt dĩ hõie ad iagnẽ dĩ. fce̾ eũ
& seminã fecit eos. Quomͦꝰ gͦ ꝑ apłm atdimꝰ¬

Expanded text:
postolus virum dicat esse imaginem Dei, et propterea velamentum ei capitis demat, quod mulieri adhibendum monet, ita losit contrarium quod dicit Apostolus, non mulierem, sed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, et feminam fecit eos. Quomodo ergo per A
Abbreviated transcription (Latin):
iterum. Que enim consonantia xp̃i ad beli¬
al  Nisi forte qutia belial nominauit. & ge¬
neralem sotietatem demoniorum ꝓhibuit. licet
xp̃ianis sacrificare neptimo: quia nichil ꝓprie.
de neptano uetitum legimus. Uir quidem nou

Expanded text:
iterum, Quae enim consonantia Christi ad Beliiterum, Quae enim consonantia Christi ad Belial ? Nisi forte quia Belial nominavit, et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno vetitum legimus! Moneantu
Abbreviated transcription (Latin):
olo de ornamentis auri nel uestis p̃ ꝓpe.¬
ram habeas: in ꝓhibendo sententiã:
nisi eos quti neq contigati neq coniugari cu¬
pientes. cogitare debent quomͦ placeant dõ.
Illi autẽ cogitant que funt mundi: quomodo
placeant uel uiri uxoribꝰ. uel mulieres maritis.
Nisi quod capillos nudare feminas. quas etiã
caput uelare. apłs iubeo: nec maritatas decet.
fac̾cantẽ pigm̃itis quo uel rubicundior. uel cã¬
didior appareat: adulterina fallatra ẽ. Qua
non dubito etiam ipsos maritos se nolle deci
tantum nullus fuctis mende. nerũ ne atiri
quidem uestisq põpta. s mores boni funt.
Execranda autẽ su ꝑsticio ligaturartum in
quibus etiam in atires turorum in scĩmis
ex una parte auriculis suspense deputant᷑.
ñ ad placendum hominibtis. s ad seruiendũ
demombris adhibetur. Quis attẽ possit spe¬
tialis nefariarum suꝑstitiontm ꝓbibitiones
in scͥpturis inuenire: cum generalit̾ apłs
dicat. nolo uos sotios fieri demoniorum: &t

Expanded text:
 de ornamentis auri uel uestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel cadidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle deciptantum nullus fucus mendax, verum ne auri quidem vestisque pompa, sed mores boni sunt. 2. Exsecranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures virorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur, non ad placendum hominibus, sed ad serviendum daemonibus adhibetur. Quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in Scripturis invenire, cum generaliter Apostolus dicat, Nolo vos socios fieri daemoniorum ? et
Abbreviated transcription (Latin):
docti & spũales uiri. quantum homines
homimbus poterant: quemadmodum ñ
unus ẽẽ pater & filius s unum ee̾nt. Et
quid ꝓpͥe pater ẽẽt. quid filius: insinuare
conati funt. Quod ille genitor. ille geraitꝰ.
ille ñ de filio. ille de patre: ille hitiꝰ pͥnci
imago quamuis nulla ex parte dissimi-¬
lis o ommno indifferenter eqtalis. filiꝰ
patri debet: qd̃ est. Hoc etiam debens
utiq patri: quod idem patri equalis¬
ac par est. Pater autẽ nulli debet quic¬

Expanded text:
ines hominibus poterant, et quemadmodum non unus esset pater et filius, sed unum essent, et quid proprie pater esset et quid filius, insinuare conati sunt: quod ille genitor, ille genitus; ille non de filio, ille de patre; ille huius princiimago, quamuis nulla ex parte dissimilis et omnino indifferenter aequalis. Filius Patri debet quod est, hoc etiam debens utique Patri quod Patri aequalis est. Pater autem nulli debet quid