comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mre uidebuit qui aff̾mare
ad audeamꝰ in quo reuĩci pos /¬
mue ¶to magꝭ q̃ naturalia
q̃ sari dib hoĩe nõ pr̃ĩ scirese
putant furiosi demẽtesq sunt
iudicandi / Recce erxsotrates
⁊ eũ secuti achadenna scibĩ
sustulenũ q̃ nõ disputantis est
sed dĩnantꝭ suꝑest ut opina
ab est sciõ ad totum possidet
opinatio Id eñ opinat᷑ quilit
qd nestit Illieiũ qui de rebꝰ
naturalibus disputant opiõ¬
tur ita ẽẽ ut disxutant Resti¬

Expanded text:
nire uideamur qui adfirmare nire uideamur qui adfirmare id audeamus in quo reuinci possimus? quanto magis qui naturalia, quae sciri ab homine non possunt, scire se putant, furiosi dementesque sunt iudicandi! recte ergo Socrates et eum secuti Academici scientiam sustulerunt, quae non disputantis est, sed diuinantis. superest ut opinatabest scientia, id totum possidet opinatio. id enim opinatur quisque quod nescit. illi autem qui de rebus naturalibus disputant, opinantur ita esse ut disputant. nesci
Abbreviated transcription (Latin):
Receq̃ditur aut omuo nõ q̃rituo¬
⁊ uideauꝰ tamẽ id ixm̃i possit¬
an nchril duabus rebus uidet᷑
ab igenõ nõ potest ret rogi¬
tarbẽ omphendi quia ini se ipõ
bre ꝓpriã sciam nõ hois seddei
est Mortalis aũe natura nõ
capit stiam̃ insi q̃ ueniat ext̾u/¬
secus Pareo eiũ oculos ⁊
aurri ⁊ oeceros seusus patefeat
in corpore dm̃a solercia ut ꝑ
cos aditus sriencia pueniret
admuentem ¶Caui causas natura¬
liũ rerũ disquerẽ aut scire uelle
tol utrũne cartus quantus
uidetur an multꝭ ꝑtibus ma
glolosa an concant Et stelle
utiũne adireant celo an paerẽ
libero cursu ferant᷑ Celim
ipĩ qua magitudine ħ mare¬
ria conscet/ uerum quietum
sit ⁊ diobil an ĩcredibile
celeritate uoluat̃ Quanta
sit terie grossundo aut quibus
ꝓfecto quale sr dissere uelynꝰ
qualẽ eẽ arbutrem᷑. cuiusꝙ̃ remo¬
tissime gẽtis urbem quam
aliud ꝙͣ nomẽ auduuimꝰ Si
nobis nres re stiam̃ uindice/¬

Expanded text:
eritur aut omnino non quaeritureritur aut omnino non quaeritur. uideamus tamen id ipsum, possitan nihil. Duabus rebus uideturab ingenio non potest nec cogitatione conprehendi, quia in se ipso habere propriam scientiam non hominis, sed dei est. mortalis autem natura non capit scientiam nisi quae ueniat extrinsecus. idcirco enim oculos et aures et ceteros rpore diuina sollertia, ut per eos aditus scientia permanet ad mentem. nam causas naturalium rerum disquirere aut scire uelle sol utrumne tantus quantus uidetur an multis partibus maiglobosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus profecto, quale si disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspiam remotissimae gentis urbem, quam aliut quam nomen audiuimus. si nobis in ea re scientiam uindice
Abbreviated transcription (Latin):
In cetena artibus studiũ quid
efficiat ⁊ quo tendat apparet
quas crni discendo aliquis asse/¬
tutus est iam non scudiosus
artifici sedartifex noiãtus At
eiũ uẽcundie cã scudiosus se
sapiẽ nõ sapientes uocauerũt
Inio uero ꝑptagoras qui lroc
orue nouuẽ iuneuit cum pau/¬
lo pluo sapet̾ ꝙ illi spores
qui se sapientes putaueriũ
intelleet nuto humanostu¬
dio posse ad sapientĩ ꝑuem/
u rideo nõ oport̾ incomhẽ¬
se atq ipfecte rei ꝑfectũ
noruẽ impora. Itaq cum abro
queeret᷑ quẽ uam se firetur
quia nichil porest muenee
quia illo studio ad sapiam̃ non
Sueiut᷑ Nam si facultas mue/¬
mende ueritaꝵ huit scudio
subiater si rex̃ id scudiũ tanp̃¬
Cmi uerocot temporibus tot
ingeniis in eius inuisicr̃e coni¬
nal nõ sit comprelxisa apparet
querũe ubi aut quale sit nestiaãt
dime urit᷑ sapĩe seudent sine nõ
student sapiẽ̾ter nõsunt quia
nũꝙ̃ reperiii p̃e quod aut non

Expanded text:
in ceteris artibus studium quid in ceteris artibus studium quid efficiat et quo tendat apparet:. quas cum discendo aliquis adsecutus est, iam non studiosus artificii, sed artifex nominatur. at enim uerecundiae causa studiosos se sapientiae, non sapientes uocauerunt. immo uero Pythagoras, qui hoc primus nomen inuenit, cum paulo plus saperet quam illi priores qui se sapientes putauerant, intellexit nullo humano studio posse ad sapientiam perueniri et ideo non oportere inconprehensae atque inperfectae rei perfectum nomen inponi. itaque cum ab eo ququia nihil potest inuenire.esserim, quia illo studio ad sapientiam non peruenitur. nam si facultas inueniendae ueritatis huic studio subiaceret, si esset id studium taCum vero tot temporibus, tot ingeniis in ejus inquisitione contritis non sit comprehensa, apparet quaerunt, ubi, aut quale sit nesciunt. Sive ergo sapientiae student, sive non student, sapientes non sunt; quia nunquam reperiri
Abbreviated transcription (Latin):
peã rie defendant᷑ ut uera io/¬
aut eoꝵ eloquẽtiam ꝑtimesta/¬
mus q loqui eñ bene porue/¬
rut̃ ut homiẽs̃ crudui uere
aut̃ loqui nullomodo quia ueri /¬
taten non didicerant abeo qui
xius potens rẽt Nlet sane qua¬
gnũ aliquid efficiemus ꝙillos¬
ignorantie redargueiꝰ quõ
ip̃i sepissime conficent᷑ in quo
solo qm̃ hũs nõ treditur in quo
tolo credi debuit conabor ostende̾
poribus libris religionid fal¬
sitas de monstrata est necnõ
origo ipõ toaus eiroris expo¬
sita lmꝰ libri munꝰ est phiam̃
quoq ostendere ꝙͣ manis ⁊ flã
sit ut om̃ errore sublatõ ue/¬
ritas patefacta clarestat
nobie adatus patent ad dadend̃
ome corpue si tamẽ pt̃ corpus
uotari eiuus pteri ac membrae
ge colseant sed quasi disiecta
et dissipata palpitare potui
uideantur ꝙͣ uiuere/ / Pħiã est
ut nomẽ indicat ipoq defimiut
ex ipius noĩo significatr̃e / Qau
sopit soi ut sape̾ posset studet

Expanded text:
falsa sic defendantur, ut uera sofalsa sic defendantur, ut uera sout eorum eloquentiam pertimescamus. loqui enim bene potuerunt ut homines eruditi, uere autem loqui nullo modo, quia ueritatem non didicerant ab eo qui eius potens esset. nec sane magnum aliquid efficiemusignorantiae redarguemus, quam ipsi saepissime confitentur in eo solo, quoniam his non creditur, in quo solo credi debuit; conabor ostendereprioribus libris religionum falsitas demonstrata est nec non origo ipsa totius erroris exposita., huius libri munus est philosophiam quoque ostendere quam inanis et falsa sit, ut omni errore sublato ueritas patefacta clarescat.nobis aditus pateat ad excindendum omne corpus, si tamen potest corpus uocari, cuius partes ac membra se cohaereant, sed quasi disiecta et dissipata palpitare potius uideantur quam uiuere. Philosophia est, ut nomen indicat ipsique definiunt, ex ipsius nominis significatione? qui sapit, sed ut sapere possit studet.
Abbreviated transcription (Latin):
iuto ꝙ hronestam illoꝵ ⁊ opti/¬
mani uolmitatem nõ sit secu/¬
tus effeitus / quia neq quid
eẽt uerũ ixm stiebant neq
quomodo aut uba aut qua mẽ¬
ce querẽd̃ Ita dum succuorẽ
humanus etroribus cupunnt
nã se in plagar ⁊ ecrores
mapios induxeriũ/ Ad hoc
igitus int opus doargnendi
plriam̃ sustepte mate ordo ip̃e
deduxit Nam cũ error aut
religione folsa oriat᷑ aut ex
sipiõ in eo cõmnce udo necesse
est utrũꝙ subũtere cũ end̃sit
re et argumẽtis docend est
ne quie honesto sapĩe nomue
anductus aut mains eloquẽtie¬
splendore deceptus humaint
malit ꝙ̃ dĩis crede̾ que quid̃
cradita sunt br̃iter ⁊ nude Nec
eud detebat aliet ut cum deus
ad homiem̃ lequeretur arguniẽtꝭ
locutus est quasi ierẜ bnm ma/¬
mẽtare sed puũtiare uerum
ip̃r ut deus po Nos aul cuin
adres singlaẽ testimonia dĩe
uotis habramꝰ ꝓfecto moustra/¬
bnuꝰ quanto cercioribꝰ argumẽtꝭ
possuit uera deffendi cũ etiam

Expanded text:
uod honestam illorum et optimam voluntatem non sit secutus effectus; quia neque quid esset verum ipsum sciebant, neque quomodo, aut ubi, aut qua mente quaerendum. Ita dum succurrere humanis erroribus cupiunt, ipsi se in plagas, et errores maximos induerunt. ad hoc igitur me opus coarguendi philosophiam susceptae materiae ordo ipse deduxit. nam cum error omnis aut ei religione falsa oriatur aut ex sapientia, in eo conuincendo necesse est utrumque subuertere. cum enim sit re et argumentis docendum est, ne quis honesto sapientiae nomine inductus aut inanis eloquentisplendore deceptus humanis malit quam diuinis credere. quae quidem tradita sunt bremter ac nude. nec enim decebat ut cum deus ad hominem loqueretur, argumentislocutus est tamquam rerum omnium maxmentari, sed pronuntiare. uerum ipse, ut deus: nos autem cum ad res singulas testimonia diuinae uocis habeamus, profecto monstrabimus quanto certioribus argumentis possint uera defendi, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uet iustis quors uore torquent᷑
mẽtrri possiut Itaq maxine sexe
ululatibus editis uerberderi se
⁊ ardere ⁊ iam iainq exire pi¬
clamant Tantũ ħt̃ cogincio det
⁊ iusticia plõtis Qui ergo nocẽ
qui cognoneruẽ deun nõ tantũ¬
ab incursibus demonũ tutos eẽ
uerũ eciã nc fato quid̃ teneri
una inquit¬
custodia

Expanded text:
nec iustis quorum uoce torquentur nec iustis quorum uoce torquentur mentiri possunt. itaque maximis saepe ululatibus editis uerberan se et ardere et iam iamque exire proclamant: tantum habet cognitio dei ac iustitia potestatis. cui ergo nocere qui cognouerint deum non tantuab incursibus demonum tutos esse, verum etiam ne fato quidem teneri. Una, inquitcustodia
Abbreviated transcription (Latin):
Brebensibiles insnuãt se corpo¬
ribus homi ⁊ occulte in uiste¬
ribus oꝑati ualitudinẽ uiciãt
morbos citant sompniis aĩõs
terrent mẽtes furoribu qua¬
cuĩt ut homueũ huis malis
cogant adeoꝵ auxilia de tuorẽ
Quaꝵ om̃i fallaciarũ ⁊ acio¬
exꝑtibus ueritatꝭ obstuxa est
prodesse riũ putant cũ notere
desuũt qui nichil possũt aliud
iusa nocẽ / dicat fortasse ã̾quis
colendos ergo uẽ ne noceant
si quid̃ possanit nocere ꝑ No/¬
ocret illi quid̃ sed hus a quib
uenentur quos manus dei potẽr
⁊ epcelsa nõ ꝓtegit qui ꝓpham
sunt a racraquẽto ueritat Iustos
auẽ id est cultores dei metunt᷑ cuiꝰ
norẽ adiurati de corporibꝰ excedur
auoꝵ ueibis tamꝙ̃ flagiis uer/¬
beiata nõ modo demonas rẽ se
confitentur sed etiã noiã sica
sua edut̃ illa q̃ in temꝑlis ado/¬
rant᷑ Qd plerũq toram culto¬
ubus suis faciut nõ utiq in ob/¬
probriũ relagionis sed honoris
sau quia nec deo ꝑquẽ adiurãt᷑

Expanded text:
prehensibiies, insinuant se corporibus hominum et occulte in uisceribus operati ualetudinem uitiant, morbos citant, somniis animos terrent, mentes furoribus quatiunt, ut homines his malis cogant ad eorum auxilia decurrere. Quarum omnium fallaciarum raertibus ueritatis obscura est. prodesse enim putant eos, cum nocere desinunt, qui nihil possunt aliut quam nocere. dicat fortasse aliquis colendos ergo esse, ne noceant, siquidem possint nocere. nocent illi quidem, sed iis a quibus timentur, quos manus dei potens et excelsa. non protegit, qui profani sunt a sacramento ueritatis. iustos autem id est cultores dei metuunt. , cuius nomine adiurati de corporibus excedunt: quorum uerbis tamquam flagris uerbera.ti non modo daemonas esse se confitentur, sed etiam nomina sua edunt, illa. quae in templis adorantur. quod plerumque coram cultoribus suis faciunt, non utique in obprobrium religionis, sed honoris sui, quia nec deo per quem adiurantur
Abbreviated transcription (Latin):
Idaut̃ ucextũ suit ut ex artore
una que futũ in mediõ ꝑadisi
nõ gustaret in qua posuerat
incelligenciã boni et mali Cõ
e̾minator ille nndens dei oꝑi
bus omis fallacias ⁊ calliditu/¬
tes suas ad deiciend̃ hoiem̃
intendit ut er adimeret d̃¬
mortalitatem Et pmo mulie¬
rem dolo illexit ut uetitum
dei legẽ i Percepta igitur
sc̃i uoni et mali pudore eñ
unditatꝭ sue cepit abstondeꝰ¬
batq se a facie dei ꝙ aute nõ
solebat Tum deus sinã in¬
loccntunes peccatores data
cietit hoieñ de ꝑadiso ut uic¬
tum sibi labore conquireret
uallaut ue lromo posset acce¬
dere donec sũmũ indiciũ faciat
in terra ⁊ iustos uiros culto/¬
res suos in eid̃dem locũ reuo/¬
cet morte sublata sieut sarre
uoces docenr Et sibilla enthrea
cum dicit

Expanded text:
id autem praeceptum fuit, ut ex arbore id autem praeceptum fuit, ut ex arbore una quae fuerat in medio Paradiso non gustaret, in qua posuerat intellegentiam boni ac mali. tum criminator ille inuidens operibus dei omnes fallacias et calliditates suas ad deiciendum hominem intendit, ut ei adimeret inmortalitatem. et primo mulierem dolo inlexit ut uetitum dei legem. percepta igitur scientia boni et mali pudere eum nuditatis suae coepit absconditque se a facie dei, quod antea non solebat. tum deus sententia in peccatores data eiecit hominem de Paradiso, ut uictum sibi labore conquireret, uallauit, ne homo posset accedere, donec summum iudicium faciat in terra et iustos uiros cultores suos in eundem locum reuocet morte sublata, sicut sacrae uoces docent et Sibylla Erythraea, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
iectũ sicut terra celo est
eñ canꝙ uasculũ quo tamꝙ̃
donieilio temporali spuẽ hic
celestꝭ utar̃ utriusq officia
sunt ut hoc qued est excelo
⁊ deo imꝑet/ illud uero qͣuod
omit uis in aia ⁊ corpore
sita est Aiume impio corꝑit
ẜaucio magꝭ uriue᷑ Recte si ita
uixisser ut locutus est / dir /¬
uiuit eñ fedissimis uoluxta/¬
lum debet eiti sicut ignis
ne extingatur. hoc est ad
ĩmortalitatom que in eelo est
Et sicut ardẽ et uiuẽ non
pr̃ ignis nisi aliqua pingiu
materia teneat᷑ in qua ħẽat
al miẽtumi Sic aĩe matĩa et
cibus est sola iustitia qua te/¬
netur ad uitam/ Post lret
deus horem̃ qua exposer rõne
gnõtũ posuit in padiso id est
in orto fecũdissimo ⁊ amenissiõ
quẽ in ꝑtibus orient ꝭ oi gne̾
ligni arbors qz conseit ut
ex ears uarus fructibus alẽt᷑¬
exꝑo q om̃ lalor deo patri
dedit er certa mandata que
si obsiuasset dmortalis maner̾
si transtẽdisset morte afficeret᷑

Expanded text:
jectum, sicut terra coelo. Est enim quasi vasculum, quo tamquam domicilio temporali spiritus hic coelestis utatur. Utriusque officia sunt, ut hoc, quod est ex coelo et Deo, imperet, illud vero, quod omnis uis in a.nimo et corpore sita, est: animi imperio, corporis seruitio magis utimur. recte, si ita uixisset ut locutus est. seruiuit enim foedissimis uolulum debet eniti, sicuti ignis, ne extinguatur, hoc est ad immortalitatem, quae in coelo est. Et sicut ardere, ac vivere non potest ignis, nisi aliqua pingui materia teneatur, in qua habeat alimentum: sic animae materia et cibus est sola justitia, qua tenetur ad vitam. Post haec Deus hominem, qua exposuri ratione generatum, posuit in paradiso , id est, in horto foecundissimo, et amoenissimo: quem in partibus Orientis omni genere ligni arborumque consevit, ut ex earum variis fructibus alee omnium laborum deo patri dedit ei certa mandata, quae si obseruasset, inmortalis maneret, si transcendisset, morte adficeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aufere inqdna queq eũdsecta
om̃s alias eid̾cit ue se suaq
cõfiomet nec ulle alteri sapt̃
concedit nese desipe fatratur
demus ne igit᷑ unise suamq
doituam laudanti an multis
unius alteruis iggnorantiẽ cul¬
pantibus Rectuis sit necesse
est qd płdim senciũs ꝙ̃ qd  unꝰ

Expanded text:
auferemus. una quaeque enim secta omnes alias. euertit, ut se suaque confirmet, nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere fateatur: demusne igitur uni se suamque doctrinam laudanti an multis unius alterius ignorantiam culpantibus? rectius sit necesse est quod plurimi sentiunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
abfuit ꝑrecti q in t̾ram fueriũ
dina ignorando existimãdus et
anaxagoras ad que uidenda na¬
cum se dẽ dixie̾ nec celũ uidise
nec solẽ / Expedita est iit᷑
honuẽ racio ss sapiat cꝰ ppria

Expanded text:
afuit proiectique in terram fuerunt diuina ignorando , existimandus est Anaxagoras ad quae uidenda natum esse se dixerit, nec caelum uidisse nec solem. expedita est igitur hominis ratio, si sapiat: cuius propria
Abbreviated transcription (Latin):
pacũdtur aut uolũt / quor unĩd
solũ officiũ est ẜuee unitibus
facẽ  Sic eiũ nũdum regi a
deo dicinꝰ ut a rectae ꝓad̃ciã
cumꝰ apꝑitoreñ nemo socios in
ꝙͣnis illorũ nũsterio reci gera /¬
cuo Et hni eñ possunt aliquid

Expanded text:
lunt: quorum. unum solumque officium est seruire nutibus facere. sic enim mundum regi a deo dicimus ut a rectore prouinciam: cuius apparitores nemo socios esse in quamuis illorum ministerio res geratur. et hi tamen possunt aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Sedidem ip̃iauctores pñ¬
cia sua faciũs ut uira eẽ eredã/¬
cur Ita homi credulitatẽ mẽti¬
ta dunntate deludut̃ qd̾ illis
uerd aꝑire nõ expedit. hũst
qui fingẽ ymagmes ⁊ simulas
chra docuerũt qui ut homi
mẽter a cultu ueri dei au̾teret̃
effictos mort uor regnn uulra
⁊ or natos exquisita pud̾iudĩẽ
sibi noiã quasi ꝓponas aliquas
inducriã sed eos magi ⁊ Nn
quos uero moleficon uulgus
appellat cũ actes suas execra
at uagi spũs ut uurbent om̃o
errores huõms pectoribus
seffundant serũt ac istent falsa
cum ueris ipõ end̃ celestes mul/¬
gem Iouẽ eo ꝙ sint multi in¬

Expanded text:
Sed iidem ipsi auctores pia sua faciunt, ut vera esse credantur. Ita hominum credulitatem mentita divinitate deludunt, quod illis verum aperire non expedit. Hi sunt qui imagines, et simulacra fingere docuerunt; qui, ut hominum mentes a cultu veri Dei averterent, et fictos mortuorum regum vultus, et ornatos exquisita pulchritudine sibi nomina, quasi personas aliquas, induerunt. Sed eos magi, et ii quos vere maleficos vulgus appellat, cum artes suas execrabac vagi spiritus, ut turbent omnia, et errores humanis pectoribus offundant, serunt ac miscent falsa cum veris. Ipsi enim coelestes mulregem Jovem; eo quod multi
Abbreviated transcription (Latin):
solis uidendi cã natusͣ
Quis te in hoc spectatulum
indupit Aut quis celo ⁊cr
nature uisio tua confert  .¬
nirũ ut hoc dinẽsum se adnura¬
bile opus laudes confite igit᷑
oẽ rerũ oĩ constitutorẽ dẽ
quate in lrunc nũddum quase
testem laudato iẽt tanti su ogis
cuntor est Cur nõ iputs uio¬
tutẽ ꝓiuidentiã ptãtem ie¬
Necesse est eñ ut multo miꝰ¬
rabilior sit qui nurabilia fecit

Expanded text:
solis uidendi causa natus es: solis uidendi causa natus es: quis te in hoc spectaculum induxit aut quid caelo rerumque naturae uisio tua confert? nimirum ut hoc inmensum et admirabile opus laudes. confitere igitur esse rerum omnium constitutorem deum, qui te in hunc mundum quasi testem laudatoremque tanti sui operis auctor est? cur non ipsius uirtutem prouidentiam potestatem menecesse est enim multo mira
Abbreviated transcription (Latin):
I Nomo nũe ad sapĩe sumũ
borũ ciuius no᷑ hoc modo det¬
sit net cadat in ullũ ad aĩał
deinde ut poluꝰ admi nec coĩ¬
cari p̃t cun corpore postremo
ut nõ possit ciuꝙ̃ sine sciõ ⁊
uirtute contingẽ Qaie circũ¬
sc̃ptio illoꝵs om̃e sinãs exclu/
dit ac soluit Eore end q̃ dixe¬
rũt̃ nichil tale est/ dacã nut̃
nũ bonũ constitutũ nec uidẽ
net intellig̾e̾ nec suspicari
aliqñ potuerut Anapagoras
cum abeo quere̾tur culis rei
causa natus rẽt rũdit cel
ac solis uidendi hanc uoce
uidicãt At ego hunc puto
nõ muementẽ quid rũderet
effudisse hoc passum ne tatẽt
Quiodquid̃ setĩ ẜ sapiens fuiss
posuit nichil ad mẽtem res¬
rens sed ad corpus onnã Q
si cerus fuĩt officiũ ne homiã
amittẽt qd fieu sine occasir
ẽte corporꝭ ꝑtes carebũt ne¬
sius queq mumibus Qud
Qd plus est in auribus ꝙ in
oculio fitum ⁊ iñ doctna ⁊ pa¬
prencia ꝑcipi auribus solig
pẽ otulie solis nõ pi Celi at

Expanded text:
 ad uerae sapientiae summum bonum. cuius natura hoc modo detsit nec cadat in ullum aliut animal, deinde ut solius animi nec communicari possit cum corpore, postremo ut non possit cuiquam sine scientia et uirtute contingere. quae circumscriptio illorum omnes sedit, ac solvit; eorum enim quae dixerunt, nihil tale est. Dicam nunc, mum bonum constitutum, nec videre, nec intelligere, nec suspicari aliquando potuerunt. Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cujus rei causa natus esset, respondit, coeli ac solis videndi. Hanc vocem judicant. At ego hunc puto non invenientem quid responderet, effudisse hoc passim, ne taceret. Quod quidem secum, si sapiens fuissetposuit, nihil ad mentem referens, sed ad corpus omnia. Quid si caecus fuerit, officiumne hominis amittet, quod fieri sine occasu erae corporis partes? num carebunt suis quaeque muneribus? quid quod plus est in auribus quam . in oculis situm, quoniam doctrina et sapientia percipi auribus solis potest, oculis solis non potest? caeli ac
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamẽ falia dicẽtibus opp̃ssu¬
ni putem at nõ illa si minꝰ
orõne nr̃ que de touui fontr
ad mod̃ exilis emanat luiõ
tamẽ suo clara et illustris
q concesserim quam nemo to¬
gitando ac disputando assequr
eoꝵ scudiũ qui ueritatẽ stire

Expanded text:
d tamen falsa dicentibus oppressuiri putem ac nou illa si minus oratione nostra, quae de tenui fonte admodum exilis emanat, lumine tamen suo clara et inlustris ue concesserim, quam. nemo cogitando aut disputando adsequi eo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uolnpratẽ cũ lonestat̾e
iũperiũ cõmunionẽ hanc effu¬
gere uolueriũ sedeffeterunt
repugnaus bonũ qm̃ qui uoluxꝰ¬
tari deditus est honestate coreat
necesse est / qui honestati studet
nõ mnuꝰ sunt mutꝭ ꝙ̃ hõi necessa¬
ria / ac nestio an etuã magꝭ quia
homo sr medelis ⁊⁊ nũsterũs suble¬
uari p̃r muta aũt nõ possunt
nam sicut honũ opibus ad uitã tuẽ/¬
dam sic illis ⁊ pda et pabulis
opus est Ita inducendo bonũ
ꝙ nõ sit in honuẽ potestate totũ
horciñ aliene diciomi subiga/¬
uerut̾ / Audiamꝰ etia ienonẽ
nam his nuẽdum uirtutẽ somꝑ¬
tur / uoluptates appetiũ / fallũt
insidiant᷑ orcidunt et qd̾ adrẽ
mapine accinet deũ nestumt
Quid gͦ me docet ut uiuam
stdñ naturã que ip̃a in deteriꝰ
pna est / et quibud̃ blãdiẽ/¬
Reis le moribus in uicia xt̃ixi¬
tat / uel si aliã mutoꝵ aliã
honũs dicit eẽ naturã ꝙ homo

Expanded text:
qui uoluptatem cum honestate qui uoluptatem cum honestate iunxerunt, communionem hanc effugere uoluerunt, sed effecerunt repugnans bonum, quoniam qui uo-luptati deditus est, honestate careat necesse est, qui honestati studet,non minus sunt mutis quam homini necessaria ac nescio an etiam magis, quia homo et medellis et ministeriis subleuari potest, muta non possunt. nam sicut homini opibus ad vitam tuendam, ita illis praeda et pabulis opus est. Ita inducendo bonum, quod non sit in hominis potestate, totum hominem alienae ditioni subjugauerunt. audiamus etiam Zenonem: nam is interdum uirtutem somnuoluptates adpetunt, metuunt fallunt insidiantur occidunt et, quod ad rem maxime attinet, deum nesciunt. quid ergo me docet ut uiuam secundum naturam, quae ipsa in deterius prona est et quibusdam blandimentis lenioribus in uitia praecipitat? uel si aliam mutorum, aliam hominis dicit esse naturam, quod homo
Abbreviated transcription (Latin):
lutubentus Nam ideo cũ adũsa¬
rio sidma uiriũ cortencõe de¬
pugno ut uirtus mea ꝑiat
nuchi uoluptatẽ cumꝰ exꝑs
sun noc̃e est f uictus fuero¬
a petudibus at belius nõ sinã
sed lingna disterit/ Iua /¬
nonẽ dolors sũmiũ bonũ plitare
Q hoc disputatum/. Quid tã
rodiculã ꝙͣ id hr̃e pro sumo
bono quod medicus possit dare
dolend est gͦ. ut fruamur
bono equid̃ grauit̃ ⁊ sepe
ut sit postea nõ dolere Iocũ/¬
diu̾s Miserrnnꝰ est igitur qui
nudꝙͣ doluit quia bono coret
ꝙͣ uos felicissimũ putabamꝰ quia
malo coruit/ Abhac uaintate
nõ longe fuit qui om̃o nichil
doee siomiũ lonũ dixit Nam p̃ter
qd om̃e aĩae doloris̾ est fugiens
quis potest sibi hoc bonũ p̃stare
quod nobis ut euemet nnchil
aliud possumiꝰ ꝙͣ optare / Sĩmũ
aũe bonũ nõ pr̾ effice̾ quẽquẽ
cestate / hoc auẽ nõ uirtus
bronũ nõ doct̾na nõ labor sedua¬
tura ipã cunctꝭ animãtibus p̃stat

Expanded text:
lutulentus; \'nam ideo cum aduersalutulentus; \'nam ideo cum aduersario summa uirium contentione depugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus apsed lingua discernit? priuationem doloris summum bonum putare esse hoc disputatum? quid tam ridiculum quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem grauiter ac saepe, ut sit postea non dolere iucundius. miser- rimus est igitur qui numquam doluit, quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. ab hac uani- tate non longe afuit qui omnino nihil dolere summum bonum dixit, nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis ut eueniat, nihil aliut possumus quam optare? summum autem bonum non potest efficere quemquam testate: hoc autem 11011 uirtus homini, non doctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
est hoiem̃ nõ fuisse Sic eñ
uixit te luchil int̃cũ prcudẽ¬
q distaret insi unũ qd loque/¬
bat᷑ Qd si azmo aut sui aut
cam facultas loquẽdi tribuat
querasq ab eis quid sibi uelint
cum feias tam rabide corsertãt᷑
ut uix diuelle q̃ant cilos etĩ
porũãs negligant, cur autem
alios mares uiolent̃ abigant
aut nec uicti quid̃ absistant
sed a forcioribus sepe contriti
ro magꝭ inseide ncur cur net
ymbres nec fagora ꝑtumesciũ
laborẽ suscipiuẽ ꝑiculũ non¬
retusent / quid aliud rñdebũt
isi sionũ bonũ ẽẽ corporis
uoluptatẽ eã se appet̾e̾ ut affi¬
ciant᷑ suauissius seusibus
eos q cẽ tanta ut asseguedore
causa nec lalorẽ sibi ullum
net uulnã nec mortem ꝓpam
recusand̃ putant/ Au hũs¬
ne igitur p̃cepta uiuẽdi
petenus qui hoc idẽ seuciuũ
qd aĩe racionis exꝑtes/
Numnt gyrenaiei uirtutẽ
ipam̃ exro uẽ laudandã ꝙ sit
efficiens uoluxtatꝭ Nõ uero
inquit obstenus aut sus ille

Expanded text:
m non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, cur aut alios mares uiolenter abigant aut ne uicti quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti eo magis insectentur, cur nec imbres nec frigora pertimescant, laborem suscipirecusent? Quid aliud respondebunt, nisi summum bonum esse corporis voluptatem? eam se appetere, ut afficiantur suavissimis sensibus; eosque esse tanti, ut assequendorum causa, nec laborem sibi ullum, nec vulnera, nec mortem ipsam recusandam putent. Ab hisne igitur praecepta vivendi petemus, qui hoc idem sentiunt, quod animae rationis expertes? aiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex eo esse laudandam, quod sit efficiens uoluptatis. \'uero\' inquit obscenus canis aut sus ille
Abbreviated transcription (Latin):
ut lpnner̃ nasterent᷑ exterta¬
N ded confideret aliquis ꝙͣdiu̾
⁊ quibus modis educet᷑ infac̃
Incelliget ꝑfecto nõ poruisse
cerrigenas illos puõr sine
ullo educatore posse nut̾ri¬
l fuit eiũ necesse cõplĩbus
nẽsibus Iacẽ prectos donet
conf̾matus neruis monẽse
locdq mutare possent qd uix
int᷑ unꝰ ani spatiũ sier pt̃¬
is Iani uide utrĩ ne infans cod̃
loco ⁊ eod̃ modo quo effusus
est iacere ꝑ imielcos nẽses
ualuenit le non ⁊ Imõre illo
terre quod almiẽti gram̃ im¬
inftrabat ⁊ sui corporꝭ puogg ⁿ ᵒ
in unũ nuixtie obrutꝰ corrup¬
tusq moreret᷑  Itaq nullo
modo fieri pt̃ quin as aliquo
filũ educatꝰ iisi forte aĩdlia oĩa
nõ tenera nata sunt sed extre/¬
ta Quod ut dicerent Iadꝙͣ ue /¬
int illis in mẽtem Qmiõ igi᷑
illa ⁊acio impossibilie ⁊ uana
est si tanẽ racio dici pt̃ qua
id agit᷑ ut nibla sit ratio Qiu
elũ dicit omnio sua sponte esse

Expanded text:
ut homines nascerentur e terraut homines nascerentur e terra. si consideret aliquis quamdiu et quibus modis educetur infans, intelleget profecto non potuisse terrigenas illos pueros sine ullo educatore nutriri. fuit enim necesse conpluribus mensibus iacere proiectos, donec confirmatis neruis mutare possent: quod uix intra unius anni spatium fieri potest. iam uide utrumne infans eodem loco et eodem modo quo effusus est iacere per multos menses ualuerit ac non et umore illo terrae, quem alimenti gratia ministrabat, et sui corporis purgamentis in unum mixtis obrutus corruptasque mmodo fieri potest, quin ab aliquo fuerit educatus; nisi forte animalia omnia non tenera nata sunt, sed excreta: quod ut dicerent, numquam venit illis in mentem. Omnis ergo illa ratio impossibilis, et vana est: si tamen ratio dici potest, qua id agitur ut nulla sit ratio. Qui enim dicit omnia sua sponte esse
Abbreviated transcription (Latin):
cuut nõ erant aut cum essent
iueatus nõ habebant At nõ
dĩna moderatio q̃ cursus eor
temꝑat ⁊ gubnat cim ipis
maxime fugnuẽ Nondũ eñ
natis aiãlibus aliquis utiq
ꝓuidit ut nasterent᷑ ne or̃b
die desertus atq incultus horre/¬
iet ut aui de t̾ra sane effitio
parentũ naste possent necesse
est magna rõue eẽ puisum
deinde ut humor ille concietus
et̾ra in uauas ymagnies corpo¬
rid fingeret᷑ Item ut e folli¬
culigõ quibus tegebant᷑ accexta
ex aluo matrũ efunderẽtur
muira in extritabilisq ꝓusio
est li Bed putemꝰ id quoq
casu accidisse Illa certa que
secũtur fortuitu rẽ non pr̃t
ut terra cõtinuo lacte manoret
ut acris temperies eẽt eqͣlis
Que si corstat idcirto ed fitã
ut aĩõlia recent̃ edita uel
haberent almiõtum uel nõ
lirent pitulũ necesse est ut
aliquu dĩna nestio qua rõue
puiderit Qaus aĩi pĩ xide̾¬
insi deus ⁊ uideamꝰ tñ an id
ipm̃ qd dictitant fieri potiu̾e

Expanded text:
tunc non erant aut cum essent, tunc non erant aut cum essent, meatus non habeba-ut ac non diuina moderatio, quae cursus eorum temperat et gubernat, cum ipsis maxime fugiunt. nondum enim natis animalibus aliquis utique prouidit ut nascerentur, ne orbis ae desertus atque incultus horreret. ut autem de terra sine officio parentum nasci possent, necesse est magna ratione esse prouisum; deinde ut umor ille concretus e terra in uarias imagines corporum fingeretur, item ut e folliculis quibus tegebantur accepta ei aluo matrum profunderentur, mira inextricabilisque prouisio est. sed putemus id quoque casu accidisse, illa certe quae secuntur fortuita. esse non possunt, ut terra continuo lacte manaret, ut aeris temperies esset aequalis. quae si constat idcirco esse tacta, ut animalia recens edita uel haberent alimentum uel non haberent periculum, necesse est ut aliquis diuina nescio qua ratione prouiderit. quis autem pisi deus? uideamus tamen an id ipsum quod dictitant fieri potuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
et finẽ S her in ultimo libro
pliũbus nũt ad honner̃ originẽ
recurraniꝰi / Auunt c̃tis conõ/¬
siombus celi ⁊ astroꝵ motibꝰ
maciũtatem quandam extitisse
semẽ geintale retmnõtem fali¬
culos ex se quosd muetcior
smuilitudine ꝓtulisse de quibꝰ
lucrecius Crescebant uteri
cerra raddicibius aꝑti / eosq
cum inaturassent natura coyẽ/¬
ce iuptor̃ aialia tenera ꝓfudisse
de inde d̾iam ipam humore qra
qui uenĩ lacti simibis exube
uel caloris ferre aut uitare
potueruẽ / aut om̃o nasti cũ
ul ixureret frigꝰ abst̾ngẽt
u Noñ erant inquit in pͥncipio
mũdi net hyemos nec estas
sed ꝑꝓetua temperies et uer
equabile Cur ergo iuchil
horũ fieri xciõ iuic̃ uidemꝰ
⁊ Quia semol fieri necessa /¬
riũ fuit ut aiõlia nasterẽtur
hũs facultate generandi et
terra parẽ desut et rxĩõ cõdi¬
cio nutata est ꝭ Oꝙ facile
quod nõ sic ꝑmaneat ut repł
iret cno sol ⁊ luna et astra

Expanded text:
et finem. sed haec in ultimo libro et finem. sed haec in ultimo libro pluribus: nunc ad hominis originem recurramus. Aiunt certis conuersionibus caeli et astrorum motibus maturitatem quandam extitisse semen genitale retinentem folliculos ex se quosdam in uterorum similitudinem protulisse — de quibus Lucretius: crescebant uteri terram radicibus apti — eosque cum maturuissent, natura cogente ruptos animalia tenera profudisse. deinde terram ipsam umore quodam qui esset lacti similis exuberr uim frigoris uel caloris ferre aut uitare potuerunt aut omnino nasci, cum sol exureret, frigus adstringeret? \'non erant\' inquiunt \'in principio mundi nec hiemps nec aestas, sed perpetua temperies et uer aequabile. cur ergo nihil horum fieri etiamnunc uidemus? \'quia semel fieri necessarium fuit ut animalia nascerentur; his facultate generandi et terra parere desiit et temporis condicio mutata est. o quam facile quod non sic permaneat ut coepit. nec enim sol et luna et astra.
Abbreviated transcription (Latin):
eraꝵ q̃ accide̾ ꝑticulatõ solet
uel postilẽcia ubiq diffusa
q̃ singlaẽ urbes aut regiones
plerĩq pplãtur uel incendio
in orbem dinsso, quile Iain fe,¬
isse subx pletonce dicit᷑ uel
diluo aquare quale sub deuca/¬
lione araditus / cum pter unũ
lien genus om̃e deletũ est
S dilunũ si casu accidit ꝑfet¬
co potint accide̾ ut ⁊ ille unꝰ
qui suꝑfuit int̾dret Si autẽ
dñe piidẽtie nuru qd negari
nõ potest adreparandor honnes
reẜuatus est aparet in dei ꝑo¬
testate ẽ uel uitã uel infitũ
gnis hũãni Qd si pt̃ ocadere
in totum quia ꝑ ꝑtes occidit
apparet alũ ex̃ ortum et fragili/¬
tas ut miciũ sit declarat et
dminũ Que si uera sunt nõ
poterit defende̾ aristoͤͥˢ quo mi/¬
nus hũerit ⁊ mũdus ipr unͣ ᵒ¬
G si aristotili plato ⁊ epꝑcu¬
rus excorquent ⁊ platoni et
ariste  qui semꝑ fore mũdum
putauerut̃ licet sut eloquẽtes
iugratis tñ idcm exꝑcurut
cupiet quia sequit᷑ ut habeat

Expanded text:
e accidere particulatim solet, uel pestilentia, ubique diffusa, quae singulas urbes aut regiones plerumque populatur, uel incendio in orbem inmisso, quale iam fuisse sub Phaethonte dicitur, uel diluuio aquarum, quale sub Deucalione traditur, cum praeter unum hominem genus omne deletum est. quod diluuium si casu accidit, profecto potuit accidere ut et ille unus qui superfuit interiret. si autem diuinae prouidentiae nutu, quod negari non potest, ad reparandos homines reseruatus est, apparet in dei potestate esse uel uitam uel interitum generis humani. quod si potest occidere in totum, quia per partes occidit, apparet aliquando esse ortum, et fragilitas ut initium, sic declarat et terminum. quae si uera sunt, non poterit defendere Aristoteles quominus habuerit et mundus ipse  si Aristoteli Plato et Epicurus extorquent, et Platoni et Aristoteli qui semper fore mundum putauerunt, licet sint eloquentes, ingratis tamen idem Epicurus eripiet quia sequitur ut habeat
Abbreviated transcription (Latin):
quasi id est peritot ⁊ rerpstrot
Nros eñ putant deos uẽ Sciut̃
illi quid̃ faitura inulta sed
nõ omiã quipe quibus peritꝰ
consiliũ dei scire nõ licrat
Et ideosolent ĩia dambiguos
epitus temꝑare Eos poete
Hesiedus ita tradit.¬

Expanded text:
 id est, peritos, ac rerum scios, hos enim putant deos esse. Sciunt illi quidem futura multa , sed non omnia, quippe quibus penitus consilium Dei scire non liceat: et ideo solent responsa in ambiguos exitus temperare. Eos poetae Hesiodus ita tradit
Abbreviated transcription (Latin):
ne rursius longitudo uite causa
ret̃ excogitandore malor paula/¬
tm p̃singulas pgemes demiꝰ¬
⁊ uigniti ãiis metam colloca¬
uit quam trang̃di nõ liceret¬
u Ille uero cum egressus esset
exarcha sicuti sc̃e lrẽ docent
Rarscudiose coluit ac uineam
sua manu seint unde arguũtur
qui auctorẽ uiner liberum putãt
Ille eiũ nõ modo liberũ sedeciã
sacurnũ atq uranũ mult̾ꝭante/¬
cessit etatibus. Qua ex uinea
cum pmũ fautũ cepisset letus
factus bibit usq ebrictatẽ Quid¬
cum uidisset unus e filiis cui
nomẽ erat cham nõ texit
patris iuditatem sed egressꝰ
eciam frõbus indicauit It illi
simupto pallio intraucrut᷑ au̾su
uulribus patrẽ q teperiũ Que
facta cum pater cognouisset
abdicauit atq expulit faliũ
At ille ꝓfugue in eius ere
ꝑte concedit q̃ nũc orabia no¬
nuãtuo eaq tera de nomiẽ

Expanded text:
ne rursus longitudo uitae causa ne rursus longitudo uitae causa esset excogitandorum malorum, paulatim per singulas progenies demiet viginti annis metam collocavit, quam transgredi non liceret. Ille vero, cum egressus esset ex arca, ut sanctae litterae docent, studiose coluit, atque vineam sua manu sevit. Unde arguuntur qui auctorem vini Liberum putant. Ille enim non modo Liberum, sed etiam Saturnum, atque Uranum multis antecessit aetatibus. Qua ex vinea cum primum fructum cepisset, laetus factus, bibit usque ad ebrietatem, jacum uidisset unus ei filiis, cui nomen fuit Cham, non texit patris nuditatem, sed egressus etiam fratribus indicauit. at illi sumpto pallio intrauerunt auersis uultibus patremque texerunt. quae facta cum pater recognosset, abdicauit atque expulit filium. at ille profugus in eius terrae parte consedit quae nunc Arabia, nominatur, eaque terra de no
Abbreviated transcription (Latin):
no et
cum uarrbagnoraret apgume̾tari
uisus est Cur putarẽtur ãtiqͥ
nlle annos uictitasse At enĩ
apud egiptios pãnis iẽses
haberi ut nõ solis ꝑ duodecim
signa çircuitus faciat ãquẽ sed
lia q̃ orbrm illami sugniferum
Orenut qd fit ẜ̾ cepissime nulle
Iocire ac ducentꝭ mensibut
uiuũt̃ ⁊ auctores ydonei ⁊ͣdanr¬
ad nulle annos ꝑueniri solere
Bed quia ignoiabat uorro cur
ta ip̃e denuinuit cunistuet
nulle et quadringentꝭ mõsibꝰ
posse horcm̃ uiuere deus autẽ
pestra cum uidet̾ orbem terre
malicia ⁊ sceleribus oppletum
statuit humanũ genus diliuus
pardẽ scd tomẽ admultitudinẽ
reparandam delegit unũ quod
cortuptis om̃bus singulare
iustitie superat exͫ hic cun
sercentoꝵ erat añuoꝵ fabri¬
cauĩt archam /sicut ei p̾ceꝑat
deus In qua ip̃e cum cõiuge
⁊ tribus filus totidem q nutor¬
uius refuatus est, cum aqua
uniu̾sor mõtes alcissimor̃ opuis/¬
set/ Deinde orte siccato exetra/¬
tus ĩiusticiã prioris scłi deus

Expanded text:
 et cum Varro non ignoraret, argumentari nisus est cur putarentur antiqui mille annos victitasse. Ait enim, apud Aegyptios pro annis menses haberi, ut non solis per XII signa circuitus faciat annum, sed luna, quae orbem illum signiferum perveniunt, quod fit saepissime, mille certe ac ducentis mensibus vivunt. Et auctores idonei trnti annos perueniri solere. sed quia ignorabat Varro cur ta, ipse deminuit, cum sciret, mille et qua.drmgentis mensibus posse hominem uiuere. Deus autem postea cum uideret orbem terrae malitia et sceleribus obpletum, statuit humanum genus diluuio perdere. sed tamen ad multitudinem reparandam delegit unum, quod corruptis omnibus singulare iustitia supererat exemplum. hic cum sescentorum esset annorum, fabrica-uit arcam, sicut ei praeceperat deus, in qua ipse cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus reseruatus est, cum aqua uniuersos montes altissimos operuisset. deinde orbe siccato exsecratus iniustitiam prioris saeculi deus,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ colatur  plrĩ quoq de
hus disserut̃ Nlam pło etian
naruras uore in ẜimphosio ex¬
pnere conacꝯ̃ est Et socrares
cẽ cioca se assiduũ de mouemi
loquebaruo qui puero sibi
adhesisset cuiꝰ mitu ⁊ arbit̾o
sua uita regẽtuo  Mlagore
racionibus coustat a quibui
iuocati uisus hom ystigiis
obsecantibus fallunt ut nõ
uideant ea q̃ sunt / Hñ ut¬
dico spũs cõtaminati at ꝑditi
ꝑ orm̃ terram uagant᷑ ⁊ solacĩ
ꝓdicionis sue ꝑdendis hoĩbus
oꝑantur Itaq onnĩa insidiis frau/¬
dibus dolis erroribus complent
Adherent eiũ singulis hom̃ib
⁊ om̃o hostiatim domor occupant
ac sibi genoꝵ nomẽ assumũt¬
q Sit in latinõ ẜmone demo¬
nas ne̾pretant᷑ il hos in suis
pene tralibus consetrant hns

Expanded text:
non colatur. philosophi quoque de his disserunt. nam Plato etiam naturas eorum in Symposio exprimere conatus est et Socrates esse circa se adsiduum daemona loquebatur, qui puero sibi adhaesisset, cuius nutu et arbitrio sua uita regeretur. ma.gorum rationibus constat, a quibus inuoca-ti uisus hominum praestigiis obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et udico spiritus contaminati ac perditi per omnem terram uagantur et in solacium perditionis suae perdendis hominibus operantur. itaque omnia insidiis fra.udibus dolis erroribus conplent: adhaerent enim singulis hominibus et omnes ostiatim domos occupant ac sibi geniorum nomen adsumunt; sic enim latino sermone daemonas interpretantur. hos in suis penetralibus consecrant, his
Abbreviated transcription (Latin):
templis uenubant᷑ Et hue sac̃¬
ficia in apto celebrabat douec
ꝓcessu remporũ potẽtissimis
iegibus templa ⁊ simuilacra
fecoruẽ eaq uictis ⁊ odori/¬
bus colẽ iustituerut̃ Sit ab¬
o rrãtes a noticia dei gẽtes eẽ
ceperũt ¶ Errant igit᷑ qui
deoꝵ cultus ab exordio rers
fuisse contendũt ⁊ pporem
eẽ gẽtilitatẽ ꝙ̃ dei religionẽ
quam putãt posteriꝰ inue̾tã
quia fontẽ ac originẽ uerita/¬

Expanded text:
templis uenerabantur et his sacrtemplis uenerabantur et his sacrificia in aperto celebrabant, donec processu temporum potentissimis regibus templa et simulacra fecerunt eaque uictimis et odoribus colere instituerunt. sic aberrantes a notitia dei gentes esse coeperunt. errant igitur qui deorum cultus ab exordio rerum fuisse contendunt et priorem esse gentilitatem quam dei religionem, quam putant posterius inuentam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ri eius chananei i hec fuit
qm̃ unceps xius ⁊ conditor
tultũ dei a pre nõ accepit male¬
peruẽ Ipiũs autẽ prie posteri
hebrei dici pener quos religio
dei ⁊ esedit/ Sed et ab hiis postea
aparẽtibus uel sua sponte cui
reiũ pemiria cogeret ꝓfugi
adqrendas sibi nouas sedes huc
atq illut dispsi om̃o insulas et
orbem totum replenerut et a
scirpe scẽ radicis auulsi / noues
sibi mores atq iustituta pro
arbituo condiderunt Sed anñ p̾mi
qui egiptũ occupauerant celestiã
suspirẽ atq adorare ceperunt
Et quia neqz donuoillis teig.¬
tegebant᷑ ꝓpt̃ acus calitatem
net ullis in ea regione q/¬
bibus subtepitur celid̃ cursꝰ
sydeiũ ⁊ affectus notauerũt
du eñ sepius uenerõtes cui¬
riosuns ac liberius intuentur
postea deinde portẽtificas
aialiũ faguras quas colerẽt
cõmentate᷑ sunt quibusd̃ ꝓdi¬
guis iducti quoꝵ mox auto¬
res aꝑiemꝰ Ceteri autẽ
murintes elementa mũdi
re sine ullis ymagmibꝰ ac

Expanded text:
ei. haec fuit quoniam princeps eius et conditor cultum dei a patre non accepit malexerunt. ipsius autem patris posteri Hebraei dicti: penes quos religio dei resedit. sed et ab his postea ma parentibus uel sua sponte, cum rerum penuria cogeret, profugi ad quaerendas sibi nouas sedes huc atque illuc dispersi omnes insulas et orbem totum repleuerunt et a stirpe sanctae radicis auulsi nouos sibi mores atque instituta pro arbitrio condiderunt. sed omnium primi qui Aegyptum occupauerant caelestia. suspicere atque adorare coeperunt. et quia neque domiciliis tegebantur propter aeris qualitatem nec ullis in ea regione nubibus subtexitur caelum, cursus siderum et effectus nota-uerunt, dum ea saepe uenerantes curiosius ac liberius intuentur. postea deinde portentificas animalium Sguras quas colerent commenti sunt quibusdam prodigiis inducti, quorum mox auctores aperiemus. ceteri autem mirantes elementa mundi, re, sine ullis imaginibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
se dpune id face̾ arburant̃ quia
nullus existit qui errores eors
coarguat D fi existimarent
aescerisurn aliquã qua eos deli¬
delur̃s rebus quas stre non pñi
disutarent Nec iñ ideo felicior
puͣ est roꝵ imprudẽtia ⁊ au/¬
dacia quia nõ redargnũtur.
Redarguit end deus cui soli ue¬
ritas neta est licet conuinae
uideat᷑ eanu hon sapiẽtiam
sima stultitia computat
tis sed temerarii potius ac stul¬
Quid qd nõ tancum ab hũs duo
rẽ conferta/ In multas sectas
plrõ diua est ⁊ om̃o uaria seu¬
ciuue̾ In qua pormꝰ ueritatera
in onubus t̾ee nõ pocest/ defi /¬

Expanded text:
se inpune id facere arbitrantur, quia se inpune id facere arbitrantur, quia nullus exsistit qui errores eorum coarguat. quodsi existimarent descensurum aliquem qui eos delide iis rebus quas scire non possunt disputarent. nec tamen ideo felicior putanda est eorum inpudentia et audacia, quia non redarguuntur: redarguit enim deus, cui soli ueritas nota est, licet coniuere uideatur, eamque hominum sapientiam pro summa stultitia computat.st sapientis, sed temerarii potius ac stulquid quod non tantum ab his duobesse confecta? in multas sectas philosophia diuisa est et omnes uaria sentiunt. in qua ponimus ueritatem? in omnibus certe non potest. desi
Abbreviated transcription (Latin):
delubru dest̾bamꝰ si placet
mores habitũq ciuũ Red
cum hit dixerimꝰ alius cõ¬
araria dispucabit ⁊ enuhi¬
nulro darparia ꝙ̃ lyic opinati
sauꝰ Quid ergo exonũbus
ent ueraus fortasse nichil at
onniã dicta sunt q̃ in naturam
rerũ cadunt ut necesse sit alit¬
quid eoꝵ eẽ uer̃d It nestiet
quis uerũ dixerit/ potest fieri ut
oms ex ꝑte aliqua errauerint
ex pte actigut̾ ueritatẽ stulti
euto sumuꝰ s hoc disputacione
q̃ramꝰ /. potest ent suꝑuenire
aliquis qui opmionesi nrasi deri/¬
deat nosq pnisans habeat qui
uelimꝰ id quod nestianꝰ quale
sit opmariꝰ uerũ nõ opus d¬
si congo posita conquure unde
nemio fortasse uemat qui not
redorguat Age opiiemi quid
nuẽ in foro ycrat᷑ quid in turia
Congũ est id quoꝵ dicanur
nposito uno pariete quid fiat
Nemo id potest scire inf qui uide¬
rit ⁊audient nillus igit̾ audet
ad dite. quia nõ stati nõ uebit̃
quin hor ide̾ facuũ xh̃i qui dispus¬
tant in celo quid agat᷑ sed co

Expanded text:
delubris. Describamus, si placet, mores habitumque civium. Sed cum haec dixerimus, alius contraria disputabit; emulto disparia quam nos opinati s. quid ergo ex omnibus erit uerius? fortasse nihil. \'at omnia dicta sunt quae in rerum naturam cadunt, ut necesse sit aliquid eorum esse uerum.\' at nescietur quis uerum dixerit. potest fieri ut omnes ex parte aliqua errauerint, ex parte adtigerint ueritatem. stulti ergo simus, si hoc disputatione quaeramus: potest enim superuenire aliquis qui opiniones nostras derideat nosque pro insanis habeat, qui uelimus id quod nesciamus quale sit opinari. uerum non opus est longe posita conquirere, unde nemo fortasse ueniat qui nos redarguat. age opinemur quid nunc in foro geratur, quid in curia. longum est id quoque. dicamus interposito uno pariete quid fiat: nemo id potest scire nisi qui audierit aut uiderit. nullus igitur audet id dicere, quia statim non uerbis, quin hoc idem faciunt philosophi, qui disputant in caelo quid agatur, sed eo
Abbreviated transcription (Latin):
s hoc modo  tanꝙ̃ sptiate
illi poetaꝵ sit se mulce ingui¬
lant ut mer nemo ex onũbꝰ
restet/ d̾ eo fit quia g̃ladiũ
hñe stutũ nõ hñt / Si ergo
single secte multaꝵ sectaꝵ ii¬
dicio sculticie cõudcunt᷑ ortis
igitur uant atqz manes rexe/¬
riũtur / Ita se ipam̃ phĩo cõsu/¬
mit ⁊ confiat Qd̾ cum intellu¬
geet archesilas achadenne cou¬
ditor rep̃lseusiones mẽ se om̃

Expanded text:
si hoc modo et tamquam Sparti illi poetarum sic inuicem iugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent. si ergo singulae sectae multarum sectarum iudicio stultitiae conuincuntur, omnes igitur uanae atque inanes reperiuntur: ita se ipsa philosophia consumit et conficit. quod cum intellegeret Arcesilas Academiae conditor, reprehension
Abbreviated transcription (Latin):
Sadem sante Irẽ contineret
deus eni ueu patris efficio
functus est Ipe corpus affmpit
ipe aiam qua spiramꝰ infudit
illiuo est tot̃ quitquid sumꝰ Quo¬
modo id effecit sed uos oporte/¬
iet stire docuisset sieut docuit
oetã que cognicorih nobis et
pristim eirons ⁊ ueu luiã actu¬
lerue i Cum eigo marẽ Umũ
ad smulitudinẽ suam fmxisset
cũ eciam femiã configurauit
ad ip̃iũs honũs effig̾iẽ ut duo
mat̾darꝭ quas nũ se diximus
rẽ contrarias ignis ⁊ aque cõ¬
clusit ꝑfecitq rõnem / ficto
ciũ conpore spriauit ei aiãm
de uitou fonte spũs sui qui est
phennuis ut ioiẽ nũdi ex
contrarus censtantꝭ elepuẽt
smulitudinẽ hereret Constãt
eiũ ex aĩa ⁊ corpore / idest qͣ
excclo et terra qñ quidi aĩa
qua unumꝰ uelut e celoorit᷑
adco corpus e berra cuiꝰ elimo
diximꝰ uẽ formatũ a Empedo
quia de rerũ natura uersiba
st̾psit/ ut apud ⁊omanos lucietiꝰ
et uarro quatuor elementat
constituit igne. acre aquam

Expanded text:
adem sanctae litterae continent. deus ergo ueri patris officio functus est, ipse corpus effinxit, ipse animam qua spiramus infudit, illius est totum quidquid sumus. quomodo id fecerit si nos oporteret scire, docuisset, sicut docuit cetera quae cognitionem nobis et pristini erroris et ueri luminis adtulerunt. Cum ergo marem primum ad similitudinem suam finxisset, tum etiam femiad ipsius hominis effigiem, ut duo materiarum, quas inter se diximus esse contrarias, ignis et aquae, conclusit perfecitque rationem. ficto euim corpore, inspirauit ei animam de mtah fonte spiritus sui qui est perennis, ut ipsius mundi ex contrariis constantis elementis similitudinem gereret. constat enim ex anima et corpore id est quasi ex caelo et terra, quandoquidem anima qua uiuimus uelut e caelo oritur a deo, corpus e terra, cuius e limo diximus esse formatum. Empedocquia de rerum natura uersibus scripsit ut aput Romanos Lucretius et Varro, quattuor elementa constituit, ignem aerem aquam