comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cȩlum oꝑtum ẽ. tenebris: uxta
illud poeticum. impiaq ȩcernã
timuer̃t secula noctem: Ergo
hoc dicendum ẽ: quod extinc̃to
pharaone. qui trans figurabat se
in angelum lucis. de quo in alio
loco scriptum ẽ. lux impioꝵ exem¬
guetur. cȩlum siue cęli oꝑientur
tenebris: de quib et paulus lo¬
quitur. et sp̃iralia nequitiȩ m cȩle¬
stibꝰ. & nigrescere fecit dñs stellas
eius. uel draconis uel cęli: suꝑ qͦs
et iudas apłs scribit. sidera erran¬
tia. quib caligo tenebrarũ in ȩter¬
num reseruatur. Sol quoq nu-
be tegetur solis iniquitatis. qui
contrarius ẽ. soli iusticie : nubem
aut̃. uel ipsum dñm saluatorem
qui descendit in egiptum suꝑ nu-¬
bem leuem. nullo peccatoꝵ pon¬
dere p̃grauatum: uel prophetis
et apostolis de quib legimꝰ. man¬
dabo nubib. ne pluant suꝑ eam
imbrem: et in psalmis. ueritas
tira usq ad nubes. Cum aut̃ sol
iniquitatis fuerit obscuratꝰ. lu¬

Expanded text:
et coelum opertum est tenebris, juxta et coelum opertum est tenebris, juxta illud poeticum : Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem. Ergo hoc dicendum est, quod exstincto Pharaone, qui transfigurabat se in Angelum lucis, de quo in alio loco scriptum est: Lux impiorum exstinguetur , coelum sive coeli operientur tenebris. De quibus et Paulus loquitur: Et spiritualia nequitiae in coelestibus . Et nigrescere faciet Dominus stellas ejus, vel draconis, vel coeli. Super quo et Judas Apostolus scribit: Sidera errantia, quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur . Sol quoque be tegetur, sol iniquitatis, qui contrarius est soli justitiae, nube autem, vel ipso Domino Salvatore, qui descendit in Aegyptum super nubem levem , nullo peccatorum pondere praegravatam, vel prophetis et apostolis, de quibus legimus: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Et in Psalmis: Veritas tua usque ad nubes . Cum autem sol iniquitatis fuerit obscuratus, lu
Abbreviated transcription (Latin):
les implebuntur ex te : illud si¬
gnificat: quod omĩs suꝑbra. et
arrogans hereticoꝵ tumor. ñ
tam tntali et puro. quam putri¬
do atq fȩtenti sangnine cõplea¬
cur: iuxta illud quod scriptum ẽ Po¬
nes eos sicut stereus t̾rȩ. De quo sc̃s
a dño liberatur: qui suscitat de t̾ra
iopem. et de stercore erigit pau¬
perem: ut collocet eum principib.
cum principib populi sui. Ualles
aut̃ in inta dep̃ssos ut supra diximꝰ
aut inferna significant: aut hu¬
milem hereticoꝵ sensum. propt̃
uolutatẽ et t̾renas opes. cuncta
facientium. Quod aut̃ uingitur.
et oꝑiam cum extinctus fueris
oelum. et nigrescere faciam stellas
dabit lumen suum: omĩa lumi¬
naria cęli merere uel tenebrascere
faciam suꝑ te. et dabo tenebras
suꝑ tram tuam. dicit dñs ds̃. Si
sequamur litteram. pęnatus intel¬
ligi ñ potest. Quando enim inter¬
fecto pharaone siue dracone. sol et
luna et stelle. ñ dedert̃ lum̃ suum.

Expanded text:
les implebuntur ex te, » illud siles implebuntur ex te, » illud significat, quod omnis superbia et arrogans haereticorum tumor, non tam vitali et puro, quam putrido atque fetenti sanguine compleatur: juxta illud quod scriptum est: « Pone eos sicut stercus terrae . » De quo sanctus a Domino liberatur, « qui suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem: ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui . » Per valles autem in ima depressos, ut supra diximus, aut inferna significat, aut humilem haereticorum sensum, propter voluptatem et terrenas opes cuncta facientium. Quod autem jungitur: « Et operiam cum extinctus fueris coelum, et nigrescere faciam stellas luminaria coeli moerere, vel tenebrescere faciam super te, et dabo tenebras super terram tuam, ait Dominus Deus, si sequamur litteram, penitus intelligi non potest. Quando enim interfecto Pharaone, sive dracone sol, et luna, et stellae non dederunt lumen suum,
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopum: qui uel uolatilra uo¬
cantur. uel bestiȩ t̃rȩ. Uolatilia
quȩ sementẽ ut diximꝰ. uixta ui¬
am rapiunt : bestiȩ t̃rȩ. uitiis ef¬
feratȩ : quod ad hereticos atq
gentiles. referri potest. Quod au¬
tem sequitur. et dabo carnes tu¬
as suꝑ montes. et implebo colles
tuos sanie tua. siue implebo ual¬
les sanguine tuo: hunc habet sen¬
sum: ut uolatilra cęli et bestias
trȩ. deceptoꝵ populos intelliga¬
mus. crudelitatemq gentilumi
montes aut̃. ad principes refera¬
mus hereseon. qualis fuit aben¬
tinus et martion. Colles quoq
successores eorũ. qui saturantur
same draconis : siue ualles quȩ im¬
plentur draconis sanguine. iferi¬
ores quosq credentium : aut certe
montes. aduersarias potestates.
quȩ in aere discurrunt: et nal¬
les quȩ inferna penitrant er
ct̃nis suppliciis mancipatȩ sunt
Porro quod dicitur. et irrigabo
t̾ram pȩdore sanguinis tuĩ suꝑ
montes. siue irrigabitur t̃ra de
stercorib tuis suꝑ montes. et ual¬

Expanded text:
ethiopum . » Qui vel volatilia vocantur vel bestiae terrae. Volatilia, quae sementem ut diximus juxta viam rapiunt: bestiae terrae vitiis efferatae, quod ad haereticos atque gentiles referri potest. Quod autem sequitur: « Et dabo carnes tuas super montes, et implebo colles tuos sanie tua » sive implebo valles sanguine tuo: hunc habet sensum, ut volatilia coeli, et bestias terrae deceptorum populos intelligamus, crudelitatemque gentilium. Montes autem ad principes referamus haereseon, qualis fuit Valentinus et Marcion, collesque successores eorum, qui saturantur sanie draconis: sive valles, quae implentur draconis sanguine, inferiores quosque credentium. Aut certe montes adversarias potestates, quae in aere discurrunt, et valles, quae inferna penetrant, et aeternis suppliciis mancipatae sunt. Porro quod dicitur: « Et irrigabo terram poedore sanguinis tui super montes, » sive irrigabitur terra de stercoribus tuis super montes, « et val
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ os emisit ad uniuersa ligna regio¬
nis. P roptea eleuata ẽ. altitudõ eiꝰ
suꝑ omĩa ligna regionis siue cam¬
pi: et multiplicata sunt arbusta
ciuis: et eleuati sunt rami cius pre
aquis multis. Cumq extendisset¬
⁊ umbram suam: in ramis eiꝰ fecert̃
indos omĩa uolatilia cęli. & sub frõ¬
:dib sins genuert̃ om̃s bestiȩ saltu¬

Expanded text:
emisit ad universa ligna regionis. Propterea elevata est altitudo ejus super omnia ligna regionis sive campi: et multiplicata sunt arbusta sive rami, et elevati sunt rami ejus prae aquis multis. Cumque extendisset umbram suam, in ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli, et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs humilib dat grãm. & in alio
loco scriptum ẽ. Ante contritionẽ
exaltatur cor uiri: et ante altitudi¬
nem humiliatur. Suꝑbiam enim
contritio: et humilitatem sequitur
altitudo. Et scietis quia ego dñs: cũ
benefecero uob̃. Etenmi dñm salua¬
torem tumc magis cognouimꝰ. quan¬
do benefecit nobis. et passus ẽ. pro pec¬
catis nr̃is: et portauit miquitates
nrãs. et pro nob̾ doluit. Non pro ali¬
quo merito eorum qui saluantur: sed
propt̃ nom̃ suum. Alioquin. uiȩ nr̃ȩ
et scelera pessima: ñ miscđiam meru¬
ere. sed pęnam. Quicquid aut̃ de po
pulo diximus ifrł. qui liberatus de
egipto in solitudine multa cõmisit.
et offendit dm̃. et postea in t̾ram re¬
ꝓmissionis inductus. ueneratus ido¬
la. lignaq et lapides coluit: et postea
dei clem̃tra consertiatus ẽ: referamꝰ
ad cos qui de egipto seculi huiꝰ ma¬
nu excelsa dñi liberati sunt. et intro¬
ducti m uitiorum solitudinẽ. rursũ

Expanded text:
Dominus humilibus dat gratiam. Et in alio Dominus humilibus dat gratiam. Et in alio loco scriptum est: « Ante contritionem exaltatur cor viri, et ante exaltationem humiliatur . » Superbiam enim contritio, et humilitatem sequitur altitudo. « Et scietis quia ego Dominus, cum benefecero vobis. » Et Dominum Salvatorem tunc magis cognovimus quando benefecit nobis, et passus est pro peccatis nostris, et portavit iniquitates nostras et pro nobquo merito eorum qui salvantur, sed propter nomen suum. Alioquin viae nostrae, et scelera pessima, non misericordiam meruere, sed poenam. Quidquid autem dpulo diximus Israel, qui liberatus de Aegypto in solitudine multa commisit, et offendit Deum, et postea in terram repromissionis inductus, veneratus idola lignaque et lapides coluit, et postea Dei clementia conservatus est, referamus ad eos, qui de Aegypto saeculi hujus manu excelsa Domini liberati sunt, et introducti in vitiorum solitudinem, rursum
Abbreviated transcription (Latin):
eam patres ur̃os. quam illi suo uitio ꝑ¬
didert̃: et uos ñ tam ur̃o merito quã
mea clem̃tia recepistis. Et recorda¬
bimini ibi uiarum ur̃arum. et omĩ¬
um scelerum ur̃orum quib polluti
estis in eis: et displicebitis uobis in¬
÷ conspectu ur̃o an om̃ib malitiis ur̃is¬
⁊ quas fecistis.  scietis quia ego dñs.
cum benefecero uobis propt̃̾ nomen
meũ : ñ scđm uras ur̃as malas. neq
scđm scelera ur̃a pessima domus isrł.
ri scelerum nr̃orum atq uitiorum. ni¬
si inducti fuerimus in t̾ram isrł. Ibiq
positi. dicamus cum apło: qui ñ sum
dignus uocari apłs. quia ꝑsecutus
sum eccłiam dei. Et displicebitis ait
uobis in conspectu ur̃o. in om̃ib ma¬
litiis ur̃is quas fecistis : siue ut inter¬
p̃tatus ẽ. symmachus. et paruuli uob̾
ui debimmi propt̃ om̃s malitras ur̃as.
quas estis oꝑati: ut postquam ex cel¬
si fuerint. humiles eẽ. se credant: qͥa

Expanded text:
eam patres vestros, quam illi suo vitio peam patres vestros, quam illi suo vitio perdiderunt, et vos non tam vestro merito quam mea clementia recepistis. « Et recordabimini viarum vestrarum et omnium scelerum vestrorum quibus polluti estis in eis, et displicebitis vobis in conspectu vestro in omnibus malitiis vestris quas fecistis et scietis quia ego Dominus cum benefecero vobis propter nomen meum non secundum vias vestras malas neque secundum scelera vestra pessima domus Israhel ri scelerum nostrorum atque vitiorum, nisi inducti fuerimus in terram Israel, ibique positi dicamus cum Apostolo: « Qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . » « Et displicebitis, ait, vobis in conspectu vestro, in omnibus malitiis vestris quas fecistis; » sive, ut interpretatus est Symmachus: « Et parvuli vobis videbimini propter omnes malitias vestras, quas estis operati, » ut postquam excelsi fuerint, humiles esse se credant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fluent ad cum om̃s gentes: et ibunt
populi multi. et dicent. Uenite ascen
dei iacob et docebit nos uias suas. et
ambulabimꝰ in semitis eius. De syon
enim exibit lex: et uerbum dñi de
ierłm. Et rursum isaias : in montem
inquit excelsum ascende quȩ annun¬
tias sion : eleua et exalta uocem tuam.
quȩ euangelitas ierłm. Quẽ montem
sion. aut eccłiam intelligimꝰ quȩ int̃¬
p̃tatur specula. et in altitudine scõ¬
rum dogmatũ constituta ẽ: aut ipsũ
dñm saluatorem. in quo et primitię
et decimȩ. et omĩs cultura in odorem
uertitur suauitatis: ut om̃s in circui¬
tu nationes. uidentes popłm dñi esse
saluatum. glorificent dm̃: et cognos
cant qui saluati fuerint. quod ipse sit
dñs. Cum induxero uos ad t̃ram
isrł. in t̾ram pro qua leuaui manũ me¬
am. ut darem eam patrib ur̃is: tunc
scictis quod ego sim dñs. Quando in¬
duxero ait uos in t̾ram isrł. pro qua
leuaui manũ meã ut inducerem IN

Expanded text:
fluent ad eum omnes gentes, et ibunt fluent ad eum omnes gentes, et ibunt pDei Jacob, et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis ejus. De Sion enim exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Et rursum Isaias: In montem, inquit, excelsum ascende qui annuntias Sion: eleva et exalta vocem tuam qui evangelizas Jerusalem . Quem montem Sion, aut Ecclesiam intelligimus 238 quae interpretatur specula, et in altitudine sanctorum dogmatum constituta est: aut ipsum Dominum Salvatorem, in quo et primitiae, et decimae, et omnis cultura in odorem vertitur suavitatis: ut omnes in circuitu nationes videntes populum Domini esse salvatum, glorifcant, qui salvati fuerint, quod ipse sit Dominus « Cum induxero vos ad terram Israel, in terram, pro qua levavi manum meam, ut darem eam patribus vestris, tunc scietis quia ego sum Dominus. » Quando induxero, ait, vos in terram Israel, pro qua levavi manum meam, ut inducerem in
Abbreviated transcription (Latin):
que offertis idolis: et nomini meo
tantum blasphemiam facitis. ut qui
idolorum cultores estis. meos uos ẽẽ.
dieatis: hoc scitote quod in monte
scõ meo. in monte excelso isrł. ibi ser¬
intura sit michi omĩs domus isrł.
Non uos qui seruitis idolis: sed omĩs
domus isrł quȩ postea creditura est.
isrł. ait dñs ds̃: ibi seruiet michi omĩs
domus isrł. om̃s inquam in t̾ra in qua
placebunt michi. Et ibi quęram pri¬
mitias ur̃as: et initium decimarum
ur̃arum. In om̃ib scificationib ur̃is.
m odorem suauitatis suscipiam uos:
cum eduxero uos de populis. et con¬
gregauero de t̾ris in quas disꝑsi estis:¬
‸ et scĩficabor in uobis in oculis natio¬
num: et scietis quia ego dñs. De hoc
monte. in quo seruitura ẽ deo omĩs
domus isrł: isaias et micheas pari uo¬
ce cecinert̃. In nouissimis dieb erit
manifestus mons domus dñi in uertiee
montiũ: et eleuabitur suꝑ colles. & con¬

Expanded text:
quae offertis idolis, et nomini meo quae offertis idolis, et nomini meo tantum blasphemiam facitis, ut qui idolorum cultores estis, meos vos esse dicatis; hoc scitote, quod in monte sancto meo, in monte excelso Israel, ibi servitura sit mihi omnis domus Israel, non vos qui servitis idolis: sed omnis domus Israel quae postea creditura est. Israel, ait Dominus Deus, ibi serviet mihi omnis domus Israel, omnis, inquam, in terra in qua placebunt mihi, et ibi requiram primitias vestras et initium decimarum vestrarum in omnibus sanctificationibus vestris; in odore suavitatis suscipiam vos cum eduxero vos de populis et congregavero vos de terris in quas dispersi estis, et sanctificabor in vobis in oculis nationum, et scietis quia ego Dominus. » De hoc monte in quo servitura est Deo omnis domus Israel, Isaias et Michaeas pari voce cecinerunt: « In novissimis diebus erit manifestus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et con
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃orum calcate uestigia: me enim
audire ñ uultis : et nequaquã mi-¬
chi hostias mimoletis. nec ad oleatis in¬
censum. nec meus populus appelle¬
mini: michi enim nequaquam in lu¬
cis. et fanis. et idolorum locis serui¬
ent cultores mei. quod uos facitis:
sed in monte scõ meo. in monte ex-¬
celso ifrł. Porro septuaginta: propri¬
um explicant sensum. Dcrelinquite co¬
gitationes ur̃as pristinas: et mala ad¬
inuentionũ auferte peccata. Et si post
hȩc audieritis me et nomen meum ñ
pollueritis in mimerib urĩs atq simu¬
lacris: tunc in monte scõ meo offere-¬
tis michi uictimas. et seruietis. o omĩs
domus isrł. A quila uero syminacho
ex parte consentiens: in parte discor¬
dat. Ite inquit post idola ur̃a et ser¬
uite eis: quia indigni estis meo im¬
perio: nec me ur̃a cultura delectat.
Quod si et in hoc nequaquam audie¬
ritis me. sed nomen sc̃m meũ pollue¬
ritis. dum michi offerre simulatis

Expanded text:
vestrorum calcate vestigia. Me enim vestrorum calcate vestigia. Me enim audire non vultis, ut nequaquam mihi hostias immoletis, 237 nec adoleatis incensum, nec meus populus appellemini. Mihi enim nequaquam in lucis, et fanis, et idolorum locis servient cultores mei, quod vos facitis: sed in monte sancto meo, in monte excelso Israel. Porro Septuaginta proprium explicant sensum. Derelinquite cogitationes vestras pristinas, et malarum adinventionum auferte peccata: et si post haec audieritis me, et nomen meum non pollueritis in muneribus vestris atque simulacris: tunc in monte meo sancto offeretis mihi victimas, et servietis, o omnis domus Israel. Aquila vero Symmacho ex parte consentiens, in parte discordat: Ite, inquit, post idola vestra, et servite eis, quia indigni estis meo imperio, nec me vestra cultura delectat. Quod si et in hoc nequaquam audieritis me, sed nomen sanctum meum pollueritis, dum mihi offerre simulatis
Abbreviated transcription (Latin):
gula: ut sensum tantum legentib
p̃beamus. Et uos domꝰ ifrł. hȩc di¬
cit dñs ds̃. singuli post idola ur̃a am-¬
bulate : et seruite eis. Quod si et iN
hoc ñ audieritis me : et nomen me¬
um sc̃m pollueritis ultra in mune¬
rib ur̃is. et in idolis urĩs .Lxx. Et
uos domus isrł. hȩc dicit ad onay
dñs : unus quisq admnuentiones
suas auferat. E post hȩc si uos au¬
dieritis me. et nom̃ scm̃ meũ ñ pol¬
: lueritis ultra m munerib urĩs: et
in studiis ur̃is. Hune locum : ma¬
nifestius int̃pretatus ẽ symmachus.
Unus quisq idolis sius euntes ser¬
uite. quia noliustis audire me: no¬
men aut̃ meũ sc̃m. nolite ultra pol¬
luere ꝑ munera ur̃a atq simula-¬
cra. In monte uero scõ meo. in mon¬
te excelso isrł ait dñs ds̃: ibi serui¬
et michi omĩs domus isrł. Symina¬
chi translatio: hanc habet intelli-¬
gentiam. Quia michi seruire ñ uul-¬
tis. ite seruite idolis. et simulacroꝵ

Expanded text:
gula, ut sensum tantum legentibus gula, ut sensum tantum legentibus praebeamus. Et vos, domus Israel, haec dicit Dominus Deus: singuli post idola vestra ambulate, et servite eis. Quod si et in hoc non audieritis me, et nomen meum sanctum pollueritis ultra in muneribus vestris, et in idolis vestris. LXX: Et vos, domus Israel, haec dicit Adonai Dominus: Unusquisque adinventiones suas auferat: et post haec si vos audieritis me, et nomen meum sanctum non pollueritis ultra in muneribus vestris, et in studiis vestris. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus: Unusquisque idolis suis euntes servite, quia noluistis audire me: nomen autem meum sanctum nolite ultra polluere per munera vestra atque simulacra. In monte vero sancto meo, in monte excelso Israel, ait Dominus Deus, ibi serviet mihi omnis domus Israel. Symmachi translatio hunc habet sensum: Quia mihi servire non vultis, ite et servite idolis, et simulacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos : et tr̃am isrł ñ ingredientur:¬
 et scietis quia ego dñs. Taciam ait
seruitis idolis. quod feci patrib ur̃is
in egipto: ut educam uos in deser-¬
tum popłorum. et ibi iudicer uobis-¬
cum facie ad faciem: sicut aduersũ
illos iudicio contendi. quando egres¬
si sunt de egipto. Et postquam uos
iudieauero : subiciam uos seeptro meo
et imꝑio. et mibo pactum uob̾cum.
et inducam uos in t̃ram ur̃am. IN
unculis caritatis : ut ligati amore
meo nequaquã a me possitis recede¬
re. Transgressores aut̃ et impios. qui
cordis duritia in malis oꝑib ꝑseue¬
rant. cligam de uob̃: ñ ad possiden¬
dum. sed ad subiciendum. Et edueã
quidem eos de t̾ra incolatus eorũ:
ut educti ñ in grediantur t̾ram isrđ.
sed in diuersis pereant regionibꝰ et
distinctione bonorum et malorum
cognoscatis quod ego sim dñs. qui
facio cuncta iudicio. Ad reliqua fe¬
stinat oratio : breuit̃q ꝑcurrimꝰ sin¬

Expanded text:
 eos et terram Israhel non ingredientur eos et terram Israhel non ingredientur et scietis quia ego Dominus et servitis idolis, quod feci patribus vestris in Aegypto, ut educam vos in desertum populorum, et ibi judicer vobiscum facie ad faciem, sicut adversus illos judicio contendi, quando egressi sunt de Aegypto. Et postquam vos judicavero, subjiciam vos sceptro meo et imperio, et inibo pactum vobiscum, et inducam vos in terram vestram in vinculis charitatis, ut ligati amore meo, nequaquam a me possitis recedere. Transgressores autem et impios, qui cordis duritia in malis operibus perseverant, eligam de vobis, non ad possidendum, sed ad abjiciendum. Et educam quidem eos de terra incolatus eorum, ut educti non ingrediantur terram Israel; sed in diversis pereant regionibus: et distinctione bonorum et malorum, cognoscatis quia ego sum Dominus, qui facio cuncta judicio. Ad reliqua festinat oratio, breviterque percurrimus sin
Abbreviated transcription (Latin):
et brachio extento. et in furore effu¬
so: regnabo suꝑ uos. Nec uos ait
patiar cẽ. in gentib. nec et̃na cap¬
tiuitate retineri : sed educam de
populis et congregabo de t̃ris. iN
quas uos ad seruiendum hostilis
necessitas. huc illucq disꝑsit. Hȩc
aut̃ faciam: ñ ut ꝑdam uos et de¬
leam: sed ut rex urͣ sim. Ex quo m¬
telligimus. etiam eam quã appellant
heretici creatoris crudelitatem. so¬
nare dem̃tiam : dum ad hoc irascit᷑
et desęuit. et totum effundit furorẽ.
ut retrahat eos ad regnum suum.
qui dęmonũ tyrannidem ad scrui¬
endum elegerant. Et adducam
uos in desertum populoꝵ: et iudiea¬
bor uob̾cum ibi facie ad faciem. Si
cut iudicio contendi aduersum pa¬
tres ur̃os in deserto t̾rȩ egipti: sic
iudicabo uos dicit dñs. Et subici¬
am uos sceptro meo: et inducam
uos in uinculis fȩderis. & eligam¬
⁊ de uob̾ transgressores et impios: et
de tra in colatus eorum educam¬

Expanded text:
et brachio extento, et in furore effuet brachio extento, et in furore effuso regnabo super vos. Nec vos, ait, patiar esse in gentibus, nec aeterna captivitate retineri, sed educam de populis, et congregabo de terris in quas vos ad serviendum hostilis necessitas huc illucque dispersit. Haec autem faciam, non ut perdam vos et deleam, sed ut rex vester sim. Ex quo intelligimus etiam eam quam appellant haeretici Creatoris crudelitatem, sonare clementiam: dum ad hoc irascitur, et desaevit, et totum effundit furorem, ut retrahat eos ad regnum suum, qui daemonum tyrannidem ad serviendum elegerunt. Et adducam vos in desertum populorum, et judicabor vobiscum ibi facie ad faccut iudicio contendi adversum patres vestros in deserto terrae Aegypti sic iudicabo vos dicit Dominus Deus et subiciam vos sceptro meo et inducam vos in vinculis foederis et eligam de vobis transgressores et impios et de terra incolatus eorum educam
Abbreviated transcription (Latin):
 ut colamus ligna et lapides. Uiuo
ti et in brachio extento. et in furore
effuso regnabo suꝑ uos: hunc habet
sensum. Ne putetis cogitationes
urãs quib contra me blasphematis:
posse compleri. Dicitis cnum. Nolu¬
mus eẽ. sub dño. nec populus illius
appellari: sed ut cuncte in toto or¬
be sunt nationes. et una quȩq gens
suo uiuat arbitrio. ut colat ligna et
lapides. et idolis seruiat: etiam nos
una gens erimus e pluribꝰ. Ad quȩ
respondet ds̃. iuratq ꝑ semet ipsũ:
et dicit. Non uos relinquam neq
contẽpnam. ut fugaces seruos dñi
negligentes solent contẽpnere: sed
ad meũ retraham imꝑium: et bra¬
chio extento et ꝑcutiente. ac furore
effuso. in pristinam uos redigam
seruitutẽ. & regnabo suꝑ uos. ut ue-¬
litis nolitis mẽ habeatis regem: et
sentiatis iratum. cuius clementiam
neglexistis. Et educam uos de po¬
pulis: et congregabo uos de t̾ris. in
quib disꝑsi estis. In manu ualida

Expanded text:
, ut colamus ligna et lapides. Vivo , ut colamus ligna et lapides. Vivo ti, et in brachio extento, et in furore effuso regnabo super vos. Hunc habet sensum: Ne putetis cogitationes vestras quibus contra me basphematis posse compleri; dicitis enim: Nolumus esse sub Domino, nec populus illius appellari: sed sicut cunctae in toto orbe sunt nationes, et unaquaeque gens suo vivit arbitrio, ut colat ligna, et lapides, et idolis serviat, etiam nos una gens erimus e pluribus. Ad quae respondet Deus, juratque per semetipsum et dicit: Non vos relinquam neque contemnam, ut fugaces servos domini negligentes solent contemnere, sed ad meum retraham imperium, et brachio extento ac percutiente ac furore effuso, in pristinam vos redigam servitutem, et regnabo super vos: ut velitis nolitis, me habeatis regem, et sentiatis regem iratum, cujus clementiam neglexistis. Et educam vos de populis, et congregabo vos de terris in quibus dispersi estis: in manu valida
Abbreviated transcription (Latin):
pomenon libris seribitur. adhuc
populus adolebat incensum. et im¬
molabat in excelso: bama singula¬
riter. et bamoth pluralit̃ excelsa si-
et post offendicula eorum uos for¬
nicamini: et in oblatione donoꝵ
ur̃orum cum transducitis filios ue¬
stros ꝑ ignem. uos pollumimi iN
om̃ib idolis ur̃is usq hodie: et
ego respondebo uob̃ domus isrł:
Uiuo ego dicit dñs ds̃: quia ñ res¬
pondebo uobis. Patrum ur̃orum
imitamini uitia: et ꝑ easdem in¬
ceditis uras: ut delicta similia. si¬
milem mereantur et pęnam. Et
in tantum scelerum profecistis:
ut filios ur̃os ꝑ ignem dȩmonib
consecretis. Nee semel hoc fecisse suf¬
ficiat : sed usq in p̃sentiarum agi
tis eadem. Non quo hȩc seniores
in captiuitate faciant: sed quo il¬
li qui hierosolimis morabantur.
et quib captiuitas ĩminebat. hȩc
omĩa facere ñ cessent. Et ctm tan¬
tis flagitiis obligati sitis⁊ respon
sicut gentes. et sicut cognationes t̃rȩ.¬

Expanded text:
pomenon libris scribitur: Adhuc pomenon libris scribitur: Adhuc populus adolebat incensum, et immolabat in excelso: BAMA singulariter, et BAMOTH   pluraliter excelsa signet post offendicula eorum vos fornicamini. Et in oblatione donorum vestrorum, cum traducitis filios vestros per ignem, vos polluimini in omnibus idolis vestris usque hodie, et ego respondebo vobis, domus Israel? Vivo ego, dicit Dominus Deus, quia non respondebo vobis. Patrum vestrorum imitamini vitia, et per easdem inceditis vias, ut delicta similia similem mereantur et poenam, et in tantum scelus profecistis, ut filios vestros per ignem daemonibus consecretis: nec semel hoc fecisse sufficiat, sed usque in praesentiarum 235 agatis eadem. Non quod haec seniores in captivitate faciant, sed quod illi qui Jerosolymis morabantur, et quibus captivitas imminebat, haec omnia facere non cessent. Et cum tantis flagitiis obligati sitis, responssicut gentes, et sicut cognationes terrae
Abbreviated transcription (Latin):
phemauert̃ me. et duxere pro ni-¬
chili. Postquam introduxi eos in
t̃ram. quam mea fortitudine pos-¬
sederunt: quam ego ad possiden¬
dum dederam. illi uertert̃ ad exas¬
perandum me. Cum enim uidis¬
sent omnẽ collem excelsum. lignũq
nemorosum. sacrificabant in mon¬
tib. et in lucis. et in saltibus: et ido¬
lis uictimas ĩmolabant: et libami¬
na fundebant. Quod cum uidissẽ:
dixi ad eos. Quid ÷ bama. hoc enim
int̃pretatur excelsum: aut cur in¬
gredimini istius modi locum. quẽ
uob̾ in cuctis collib elegistis: Ita
ut usq hodie. istiusmodi loca ap-¬
pellentur bamoth: et antiquus
error. nomen pristinum teneat.
Pro bama. quod nos in excelsum
uertimꝰ. in septuaginta editione.
error obtinuit ut scribat᷑ abana:
quod ebraico sermone nil resonat. Po¬
test bama. si utramq sillabam in duo
diuidas uerba. significare in quo: sed
p̃senti loco. sensũs iste ñ congruit.
Ubicumq aut̃ in regum et parali¬

Expanded text:
phemaverunt me, et duxere pro niphemaverunt me, et duxere pro nihili; postquam introduxi eos in terram quam mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis victimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: Quid est, BAMA? hoc enim interpretatur excelsum: aut cur ingredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibus elegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAMA, quod nos in excelsum vertimus, in Septuaginta editione error obtinuit, ut scribatur ἀββανὰ, quod Hebraico sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non congruit. Ubicumque autem in Regum, et Parali
Abbreviated transcription (Latin):
suis. et posuert̃ ibi furorem mune¬
rum suorum: et posuert̃ ibi odorẽ
fraglantiȩ eorum : et libauert̃ ibi
libamina sua. & dixi ad eos. Quid est
abana. quia uos intratis illuc: Et¬
 uocauert̃ nomen eius abana: usq
in hodiernum diem. Uolui inquit
eos in solitudine delinquentes. IN
cunctas disꝑgere nationes: et dare
illis p̃cepta ñ bona: ut quod michi
offerre debuerant idolis immola
rent. et ome primitiuum suũ con¬
secrarent eis ꝑ ignem: ut int̾fice¬
rem eos. atq delerem. Quando au-¬
tem dicit uolui : ostendit se ñ fecis¬
se quod uoluit. Illudq quod se¬
quitur. et scient quia ego sũ dñs.:
in septuaginta ñ habetur. Non
enim eis uidebatur consequens
post int̾fectionem: nosse quod ip-¬
se sit dñs. Sed tu fili hominas. rur¬
sum loquere ad eos: hoc ẽ. seniores
domus isrł. qui te int̾rogare uene¬
runt. Patres ur̃i de quorũ uos stir-¬
pe descenditis: etram in hoc blas¬

Expanded text:
suis, et posuerunt ibi furorem munesuis, et posuerunt ibi furorem munerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eorum, et libaverunt ibi libamina sua. Et dixi ad eos: Quid est abbana, quia vos intratis illuc? Et vocaverunt nomen ejus abbana usque in hodiernum diem. Volui, inquit, eos in solitudine delinquentes in cunctas dispergere nationes, et dare illis praecepta non bona, ut quod mihi offerre drent, et omne primogenitum suum consecrarent eis per ignem, ut interficerem eos atque delerem. Quando autem dicit volui, ostendit se non fecisse, quod voluit, illudque quod sequitur: « Et scient quia ego sum Dominus, » in Septuaginta non habetur. Non enim eis videbatur consequens post interfectionem nosse quod ipse sit Dominus. Sed tu, « fili hominsum loquere ad eos, hoc est, ad seniores domus Israel, qui te interrogare venerunt: Patres vestri, de quorum vos stirpe descendistis, etiam in hoc blas
Abbreviated transcription (Latin):
ne sacrilegii. leuius fieret quod ñ
erat ꝑ se bonum. Et nequaquam
malum quia deo offerebatur: et ta-¬
men ñ bonum. quia boni auctorem
offenderant. Quam obrem loque¬
re ad domũ isrł fili hominis: et di¬
ces ad eos. Hȩe dicit dñs ds̃. Adhuc
et in hoc blasphemauert̃ me patres
ur̃i : cum sp̃uissent me contẽpnentes.
et induxissem cos in t̾ram. suꝑ quã
leuaui manũ meã ut darem eis. Ui¬
dert̃ omnẽ collem excelsum. et ome¬
s lignum nemorosum: et ĩmolauert̃
ibi uictimas suas. et dederunt ibi¬
in irritationem oblationes suas:¬
quod uos ingredimini : Et uocatũ
ẽ. nomen eius excelsum: usq ad hc̃
dicit adonai dñs. Usq ad hoc. me ad¬
s iracundiam prouocauerunt patres
ur̃i in delictis suis. quib corruert̃
in me: et introduxi eos in t̾ram. suꝑ
quam leuaui manũ meã. ut trade¬
rem eam illis. Uideruntq omnem
collem excelsum. et om̃e lignum ne¬
morosum: et immolauert̃ ibi diis

Expanded text:
ne sacrilegii, levius fieret quod non ne sacrilegii, levius fieret quod non erat per se bonum, et nequaquam malum, quia Deo offerebatur, et tamen non bonum, quia boni auctorem offenderant. Quamobrem loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Adhuc et in hoc blasphemaverunt me patres vestri, cum sprevissent me contemnentes, et induxissem eos in terram super quam levavi manum meam, ut darem eis derunt omnem collem excelsum, et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi victimas suas; et dederunt ibi irritationem oblationis suaequod vos ingredimini? et vocatum est nomen ejus: Excelsum, usque ad hanc dicit Adonai Dominus: Usque ad hoc me ad iracundiam provocaverunt patres vestri in delictis suis, quibus corruerunt in me, et introduxi eos in terram super quam levavi manum meam ut traderem eam illis. Videruntque omnem collem excelsum, et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi diis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sensus. Quia uidi filios. patrum sce¬
lerib adequari. et eadem facere pro¬
pt̃ quȩ offenderant dm̃: uolui illos
diuidere in nationes. et in toto orbe
disꝑgere. et dare illis p̃cepta ñ bona.
et iudicia in quib ñ uiuerent. ut pol¬
luerem illos in munerib suis: quia
omĩa primogenita idolis consecra¬
bant : et delerem eos inꝑpetuum.
et scirent quod ego eẽm dñs. ꝑ quȩ
ostendit eis ñ se dedisse p̃cepta ñ
bona. qui in heremo morabantur:
sed his quos disꝑgere uoluit in na¬
tiones. et facere in toto orbe pere¬
grinos. dare coegisse quȩ dedit: ut
ibi dei p̃cepta bona. uitio suo ñ bo¬
na facerent. dum idolis ęxibent.
quȩ ds̃ sibi p̃ceperat exhibenda. Po¬
test et hoc dici. quod ante offensã.
decalogum tantum acceꝑint: post
idolatriam uero et blasp̾hemiam.
multiplices legis cerimonias: ut
deo potius offerrent uictimas qͦs
dęmonib offerebant : et cõparatio¬

Expanded text:
est sensus: Quia vidi filios patrum sceest sensus: Quia vidi filios patrum sceleribus adaequari, et eadem facere propter quae illi offenderant Deum, volui illos dividere in nationes, et in toto orbe dispergere, et dare illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in muneribus suis, quia omnia primogenita idolis consecrabant, et delerem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Dominus. Per quae ostendit non se dedisse eis praecepta non bona qui in eremo morabantur, sed his quos dispergere voluit in nationes, et facere in toto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit: ut ibi Dei praecepta bona, vitio suo non bona facerent, dum idolis exhibent quae Deus sibi praeceperat exhibenda. Potest et hoc dici, quod ante offensam, decalogum tantum acceperint; post idololatriam vero, et 233 blasphemiam multiplices legis caeremonias, ut Deo potius offerrent victimas, quas daemonibus offerebant, et comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
uas suum in scĩficatione et castita¬
te. Quod si fecerit : nec bonum nec
malum ẽ. Dedit ergo eis ds̃ disꝑsis
in gentib. p̃cepta ñ bona: hoc est
dimisit eos cogitationib et desi¬
deriis suis: ut facerent ea quȩ ñ
conueniunt. & polluit eos in mu¬
nerib suis. sicut sacerdos leprosos
de populo separans. et cos pollutos
eẽ. demonstrans: dum idolis offert̃.
quȩ deo offerre deberent. et trans¬
ducunt om̃e quod aꝑit uuluam ꝑ
ignem bahali. id ÷ primogenita: ut
postquam deserti fuerint᷑ a deo et
idolorum cultui tradit. tune intel¬
ligant quod ipse sit dñs: quem suo
intio ad iracundiam concitarunt.
hunc locum manifestius in t̾̃pretatꝰ
ẽ. syminachus: pro p̃terito ponens
futurum. Igitur et ego dabo eis pre¬
cepta ñ bona. et iudicia propt̃ quȩ
ñ uiuent: et polluam eos propt̾ mu¬
nera sua: quia consecrant. et transdu¬
cunt om̃e quod aꝑit uuliram ut de¬
leam eos: et scient quia ego dñs. Et

Expanded text:
vas suum in sanctificatione et castitavas suum in sanctificatione et castitate . Quod si non fecerit, nec bonum nec malum est. Dedit ergo eis Deus dispersis in gentibus praecepta non bona, hoc est, dimisit eos cogitationibus, et desideriis suis, ut facerent quae non conveniunt. Et polluit eos in muneribus suis: sicut Sacerdos leprosos de populo separans, et eos pollutos esse demonstrans; dum idolis offerunt quae Deo offerre deberent. Et transducunt omne quod aperit vulvam per ignem Baali, id est, primogenita; ut postquam deserti fuerint a Deo, et idolorum cultui traditi, tunc intelligant quod ipse sit Dominus, quem suo vitio ad iracundiam concitaverunt. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus, pro praeterito ponens futurum. Igitur et ego dabo eis praecepta non bona, et judicia propter quae non vivent, et polluam eos propter munera sua, quia consecrant, et transducunt omne quod aperit vulvam, ut deleam eos, et scient quia ego Dominus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ut delerem eos: et qđ illi p̃termi¬
 serunt. et scient quia ego dñs. Ubi
in ueteri testam̃to. contra filios eorũ
qui in solitudine corruert̃ dñs le¬
uauerit manum suam. uolens eos dis¬
ꝑgere in nationes. scriptura ñ dicit:
sed ex eo quod hic refert. factum eẽ.
credendum ẽ. Siue hoc significat. qđ
postquam t̾ram repromissionis intra¬
uerint. uariis temporib. ob multa
peccata. diuersis traditi sint gentib
regibq : et eo tempore. quȩ natura
sua bona erant p̾cepta dei et iudicia.
in quib possent credentes uiuere.
facta sint eis ñ bona: dum nequa¬
quam ualent in captiuitate legis
p̃cepta seruare. et facere quȩ diuinꝰ
sermo mandauit. Neq dixit. dedi
eis p̃cepta mala: sed ñ bona. N oti
enim statim sequitur. ut quod bonũ
non ẽ sit malũ : sicut et apłs docet.
bonum ẽẽ homini uxorem uel mu¬
lierem ñ tangere : sed propt̃ in con¬
tinentiam. unum quẽq possidere

Expanded text:
ut delerem eos et quod illi praetermiut delerem eos et quod illi praetermiserunt: et scient quia ego Dominus. Ubi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in solitudine corruerunt, Dominus levaverit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura non dicit: sed ex eo quod hic refert, factum esse credendum est. Sive hoc significat, quod postquam terram repromissionis intraverint, variis temporibus ob multa peccata diversis traditi sunt gentibus regibusque, et eo tempore quae natura sua bona erant praecepta Domini, et judicia in quibus possent credentes vivere, facta sint eis non bona, dum nequaquam valent in captivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala: sed, non bona. Non enim statim sequitur, ut quod bonum non est, sit malum: sicut et 232 Apostolus docet, bonum esse homini uxorem vel mulierem non tangere; sed propter incontinentiam unumquemque possidere
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ nomen meũ: ut ñ uiolaretur
coram gentib. de quib eieci eos iN
oculis earum. Sed et filii inquit. pa¬
rentum scelera sunt secuti: feceruntq
omĩa quȩ illi fecerant. Unde et simi¬
lem meruere sententiam: sed eadem
qua et patres eorum miscđiȩ meę
magnitudine reseruati sunt. et ob
easdem causas quib et patrum mi¬
sertus sum. ut unus atq idem crea¬
tor amboꝵ. simili iram meã patien.¬
tia mitigarem. Manifesta ꝑcurrimꝰ.
et ad obscuriora transimꝰ. Iterum le¬
uaui manũ meã in eos in solitudine
ut disꝑgerem illos in nationes. et
reprobassent. et sabbata mea uiolas¬
 sent. et post idola siue cogitationes
patrum suoꝵ fuissent oculi eorum.
:Ergo et ego dedi eis p̃cepta ñ bona:¬
÷ et iudiciã in quib ñ uiuent. Q pol¬
lui eos in munerib stus: cum offer¬
rent siue transducerent om̃e qđ
aꝑit uuluam propt̃ delicta sua:
pro quo septuaginta transtulert̃.

Expanded text:
propter nomen meum, ut non violaretur propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus de quibus ejeci eos in oculis earum. Sed et filii, inquit, parentum scelera sunt secuti, feceruntque omnia quae illi fecerant: unde et similem meruere sententiam; sed eadem qua et patres eorum misericordiae meae magnitudine reservati sunt, et ob easdem causas, quibus et patrum misertus sum: ut unus atque idem Creator amborum, simili iram meam patientia mitigarem. Manifesta percurrimus, et ad obscuriora transimus. Iterum levavi manum meam in eos in solitudine, ut dispergerem illos in nationibus Vreprobassent, et sabbata mea violassent, et post idola sive cogitationes patrum suorum fuissent oculi eorum. Ergo et ego dedi eis praecepta non bona, et judicia in quibus non vivent, et pollui eos in muneribus suis cum offerrent sive transducerent omne quod aperit vulvam propter delicta sua pro quo LXX transtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
idolis siue cogitationib eorum pol
stodite. et facite ea: et sabbata mea
scĩficate: ut sit signum int̾ me et
trum qui in heremo corruert̃. p̃cep¬
ta dat filiis : in quorum salute mi¬
sertus ẽ patrum. et peꝑcit oculus
eos atq deleret: sed patres in fili¬
is reseruaret : eademq testatur. quȩ
et patrib ẽ locutus. Et post quam
in p̃ceptis illius ambulauerint. et
iudicia eius custodierint. et scĩfica¬
tionem sabbati. quod in signũ da¬
tum ẽ. reseruarint: tic sciant.
quia ipse sit dñs ds̃ corum. Precep¬
ta aut̃ et legitima patrum. et iu-¬
dicia eorum̃. errorem molitum si¬
gnificat: ne peccata eorum imitentur.
quorum torm̃ta ꝑspiciunt. Et exa¬
cerbauerunt me filii. In p̃ceptis meiᷤ
: ñ ambulauerunt. et iudicia mea ñ
custodiert̃ ut facerent ea. quȩ cum
fecerit homo. uiuet in eis: et sabbata
mea uolauerunt. & cõminatus sum
ut effunderem furorem meũ suꝑ eos.

Expanded text:
idolis sive cogitationibus eorum pollidolis sive cogitationibus eorum pollmea custodite, et facite ea, et sabbata mea sanctificate, ut sit signum inter me et trum qui in eremo corruerunt, praecepta dat filiis, in quorum salute misertus est patrum. Et pepercit, inqueos atque deleret, sed patres in filiis reservaret: eademque testatur, quae et patribus est locutus; ut postquam in praeceptis illius ambulaverint, et judicia illius custodierint, et sanctificationem sabbati quod signum datum est, reservaverint: tunc sciant quia ipse sit Dominus Deus eorum. Praecepta autem, et legitima patrum, et judicia eorum, errorem inolitum significat: ne peccata eorum imitentur, quorum tormenta perspiciunt. Et exacerbaverunt me filii, in praeceptis meis non ambulaverunt, et judicia mea non custodierunt, ut facefecerit homo vivet in eis, et sabbata mea violaverunt. Et comminatus sum, ait, ut effunderem furorem meum super eos
Abbreviated transcription (Latin):
suo loquitur ds̃: si steterint moyses
et samuel. in conspectu meo. Alioqͥn
et moxsi p̃ces exauditas eẽ. creden-¬
dum ẽ: quando pro populo int̃pel¬
lans ait. Si dimittis eis peceatum. di
am dei. in filios et famulos ñ ꝑditi¬
onem eẽ. sed em̃dationem: audiamꝰ
testimonia seripturarum. Fili Ne
contristeris ad disciplinam dr̃a.
neq deficias quando ab eo argueris.
Quem enim diligit dñs corripit:
flagellat aut̃ omnẽ filium quem
recipit. Et in alio loco: cum int̾fice¬
ret illos. tunc quęrebant eum. & in
deuteronomii cantico: ego int̾fici¬
am et ego uiuificabo. Possumus et
hoc iuxta litteram dicere. quod ñ
deleuerit eos neq consumpserit¬
eos. cum stirpe. sua atq progenie:
sed int̾fectis patrib peꝑcerit filiis.
quos in t̾ram repromissionis intro¬
duxit. Pixi autem ad filios eorũ in
solitudine. In p̃ceptis siue legitimis
:patrum ur̃orum nolite incedere: nec
iudicia eorum custodratis: nee iN¬

Expanded text:
suo loquitur Deus: Si steterint Moyses suo loquitur Deus: Si steterint Moyses et Samuel in conset Moysi preces exauditas esse credendum est, quando pro populo interpellans, ait: « Si dimittis eis peccatum, dimam Dei in filios et in famulos non ad perditionem esse sed emendationem, audiamus testimonia Scripturarum: Fili, ne contristeris ad disciplinam Domini, neque deficias quando ab eo argueris: « Quem diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . » Et in alio loco: « Cum interficeret illos tunc quaerebant eum . » Et in Deuteronomii cantico: « Ego intam, et ego vivificabo . Possumus et hoc juxta litteram dicere quod non deleverit eos, neque consumpserit cum stirpe sua atque progenie, sed interfectis patribus, pepercerit filiis, quos in terram repromissionis induxit. Dixi autem ad filios eorum in solitudine: In praeceptis sive legitimis patrum vestrorum nolite incedere, nec judicia eorum custodiatis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ : quia iudicia mea proiecerant.
et in p̃ceptis meis ñ ambulauerant.
et sabbata mea uiolauerant. Ipsiusq
causȩ hȩc causa ẽ ut ista ñ facerent:
quia cor eorum egipti idola sequeba¬
tur. Peꝑcit autem ait oculus meus.
ne intficerem eos atq delerem: nec
omĩno consumerẽ. In quo quęritur.
quomodo eis peꝑcit: quoꝵ cadauera
in solitudine corruert̃: excepto iħu
naue. et caleph filio ieffonne. t̾ram
repromissionis nullus ingressus ẽ.
Ex quo intelligimꝰ uiuere eos. nec
ȩt̃nis suppliciis reseruatos: nec dele¬
tos eẽ. de libro uiuentiũ. nec consũ¬
ptos ante faciem dñi. Si enim ex eo
quia ñ sunt introducti in t̾ram re-¬
promissionis. perisse credendi sunt:
ergo et moyses periit. qui uidit tan¬
tum t̾ram repromissionis et non ẽ.
ingressus in eam. De quo in libro iħu.
dñs loquitur : moxses famulus me-¬
us mortuus ẽ: et in malachi. mem̃¬
to legis moxsi serui mei. & in hiere¬
mia. quasi de amico et famaliarissimo

Expanded text:
tentiae, quia judicia mea projecerant, et in praeceptis meis non ambulaverant, et sabbata mea violaverant. Ipsiusque causae haec causa est, ut ista non facerent, quia cor eorum Aegypti idola sequebatur. Pepercit autem, ait, oculus meus ne interficerem eos atque delerem, nec omnino consumerem. In quo quaeritur, quomodo eis pepercerit, quorum cadavera in solitudine corruerunt, et excepto Jesu Nave, et Caleb filio Jephonae, terram repromissionis nullus ingressus est. Ex quo intelligimus vivere eos, nec aeternis suppliciis reservatos, nec deletos esse de libro viventium, nec consumptos ante faciem Domini. Si enim ex eo quod non sunt introducti in terram repromissionis, perisse credendi sunt: ergo et Moyses periit, qui vidit tantum terram repromissionis, et non est ingressus in eam. De quo in libro Jesu Dominus loquitur: Moyses famulus meus mortuus est . Et in Malachia: Mementote Legis Moysi servi mei . Et in 230 Jeremia, quasi de amico, et familiarissimo
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Eieci ergo eos de t̾ra egipti:¬
: et eduxi in desertum. & dedi eis p̃cep¬
ta mea. et iudicra mea ostendi eis:¬
: quȩ facrat homo et uiuat in eis. In¬
⁊ suꝑ et sabbata mea dedi eis. ut eẽt si¬
gnum int̾ me et eos : et scirent quia
ego dñs scificans eos. Et irritauert̃
me domus isrł in deserto. In p̃cep¬
tis meis ñ ambulauert̃. et iudicia
mea proiecert̃. quę faciens homo¬
uiuet in eis: et sabbata mea uiola¬
 uert̃ uehement̃. Dixi ergo. ut effim¬
derem furorem meũ suꝑ eos in de¬
serto: et consumerẽ eos. Et feci pro-¬
pter nomen meũ: ne uiolaretur¬
 coram gentib de quib eieci eos. in
conspectu earum. Hȩc ad eos dicun¬
tur. qui educti sunt de egipto iN
desertum: ut egiptiorum uitiis li¬
berati. facilius m solitudine dei pre¬
cepta complerent. et iudicia eius
facerent. et sabbata custodirent :
quȩ in signum data sunt int̾ eum
qui dedit. et eos quib data sunt: scri¬

Expanded text:
tus est. Ejeci ergo eos de terra Aegypti,tus est. Ejeci ergo eos de terra Aegypti, et eduxi in desertum, et dedi eis pndi eis, quae faciat homo, et vivat in eis, Insuper et sabbata mea dedi eis, ut esset signum inter me et eos: et scirent quia ego Dominus sanctificans eos. Et irritaverunt me domus Israel in deserto, in praeceptis meis non ambulaverunt, et judicia mea projecerunt, quvivet in eis. Et sabbata mea violaverunt vehementer. Dixi ergo ut effunderem furorem meum super eos in deserto et consumerem eos, et feci propter nomen meum ne violaretur coram gentibus de quibus ejeci eos in conspectu earum. » Haec ad eos dicuntur, qui educti sunt de Aegypto in desertum, ut Aegyptiorum vitiis liberati facilius in solitudine Dei praecepta complerent, et judicia ejus facerent et sabbata custodirent, quae in signum data sunt inter eum qui dedit et eos quibus data sunt, Scri
Abbreviated transcription (Latin):
 cos de t̾ra egipti: et eduxi in deser¬
tum. Ex quo ostenditur. necdũ eos
fuisse egressos de egipto: quando ef¬
fundere uoluit indignationẽ suam.
et implere iram suam suꝑ eis: et ꝑ¬
cutere eos in medio t̾rę egipti. E t̃
feci propt̾ nomen meũ. ut ñ iuola¬
retur coram gentib in quarũ me¬
: dio erant: et int̾ quas apparui eis.
ut educerẽ eos de t̾ra egipti. Qđ
facere cogitabam propt̾ iusticiã.
ñ feci propt̃ clem̃tiȩ magnitudi-¬
nem: ne pollucretur nomen meũ:
et uiderer ñ potuisse complere. qđ
israeli repromiseram. Peꝑci igitur
nomini meo: ne haberent occasio¬
nem blasphemandi nationes. int̃
quas notus factus sum eis. in t̾ra
egipti. Huc usq quid eis promiserit
in t̾ra egipti constitutis. et quomo¬
do statim offenderint. et quid con¬
tra eos dñs cogitauerit. et tamen
ñ fecerit: propħa describit: quę
sequuntur. egressis de egipto locu¬

Expanded text:
 eos de terra Aegypti, et eduxi in deser eos de terra Aegypti, et eduxi in desertum. Ex quo ostenditur, nec dum eos fuisse egressos de Aegypto, quando effundere voluit indignationem suam, et implere iram suam super eos, et percutere eos in medio terrae Aegypti. Et feci propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus, in quarum medio erant, et inter quas apparui eis ut educerem eos de terra Aegypti. Quod facere cogitabam propter justitiam, non feci propter clementiae magnitudinem, ne pollueretur nomen meum, et viderer non potuisse complere quod Israel repromiseram. Peperci igitur nomini meo, ne haberent occasionem blasphemandi nationes, inter quas notus factus sum eis in terra Aegypti. Hucusque quid eis promiserit in terra Aegypti constitutis, et quomodo statim offenderint, et quid contra eos Dominus cogitaverit, et tamen non fecerit, propheta describit. Quae sequuntur, egressis de Aegypto locu