comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rei popls̃ iste figuram gerebat cum
esset erutus de potestate egyptioeñ.
& translatus in regnum terrȩ ꝓmiffio¬
post cõmemorationem plagarum egip¬
tiorum psalmus. & dicit. Et abstulit
ficut oues popłm suum & ꝑduxit eostãꝙͣ:¬
eos in spe. & non timuerunt. & mi¬
micos eorum oꝑuit mare. Tanto fit
hoc melius. quanto interius. Ulbi eru¬
ti de potestate tenebrarum in regnũ
dei mente tranfferimur: & scdm̃
pascua sp̃ualia efficimur oues dei am-¬
bulantes in hoc sclõ uelut in deserto.
qmͣ nemini est fides nr̃a conspicua uñ
xp̃o in deo. Deducinur autem in spe:
qm̃ spe salui facti fumus. nec timere
debemus. Si enim pro nobis quis
contranose. Et municos nr̃os oꝑuit
mare: aboleuit in baptismo remissio
Et indixit eos in montem sc̃ificatio¬
nis suȩ. Quanto melius in sanctam
ecclime. Montem quen ad quisiuit
dextera enis. Quanto est ȩcclã suibli.
Nam quod aminꝰ gentes sunt: gen¬

Expanded text:
rei populus iste figuram gerebat, cum rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissiopost commemorationem plagarum Aegyptiorum Psalmus, et dicit: Et abstulit sicut oves populum suum, et perduxit eos taeos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua; und est cum Christo in Deo . Deducimur autem in spe, quoniam spe salvi facti sumus: nec timere debemus; si enim Deus pro nobis, quis contra nos ? Et inimicos nostros operuit mare; abolevit in Baptismo remissEt induxit eos in montem sanctificationis suae. Quanto melius in sanctam Ecclesiam? Montem quem acquisivit dextera ejus. Quanto est Ecclesia subliminam quodammodo Gentes sunt, gen
Abbreviated transcription (Latin):
piscentus cordis eorum ut faciant
quȩ non conueniunt: non illi mali
angeli tanquam in materia fui oꝑis
uersant᷑. & gaudent: quibtis iustifsi¬
mȩ subdita est uitiositas humana
preter eos quos liberat gratia. Et
ad hȩc quis idoneus: Unde cum
dirisset misit meos iram indignatio¬
nis suȩ. indignationem & iram et
tribulationem. ininissionem ꝑ ange¬
los malos: illud quod addidit uiam
fecit semite ux suȩ: cuius tandem
acies sufficit penetrare. iit intelligat
capiatq sententiam in tanta pro-¬
funditate latitantem : Erat enim se¬
mita ire dei. quȩ egyptioꝵ impieta¬
tem occulta equitate puniret. Sed
eidem semite uiam fecit: ut eos
tanquam ex abditis ꝑ angelos malos
innanifesta scelera ꝓducens meniden¬
tissimos impios euidentissime uindica-¬
ret. Ab hac potestate maloeum ange¬
lorum non liberat hominem nisigratia
dei de qua dicit apls̃: qui eruit nos
de potestate tenebrarum. & transtalit
in regnum filii claritatis suȩ. Cinus

Expanded text:
piscentias cordis eorum, ut faciant piscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquidunde deus iustissime iratus ab
eis fuum limen auferret: ut peccata qͣ̃
nulla tergiuersatione defendi possunt.
non esse peccata cecitas humane men¬
tis offenderet. ab itinere iusticie deui-¬
ando & errando. Et quod in alio psal¬
mo scriptumest: de hisipsis egyptiis
quod detis conuerterit cor eorumi. ut
odissent popłm eius. & dolum facerent
in seruos enis: bene creditur detis fecis¬
se ꝑ illos angelos malos etiam uitiose
mentis filioruni infidelitatis ꝑ eos ange-¬
los quibus amica funt uitia ut excita¬
rentur in odium popłi dei. atq ad ter-¬
rendos & corrigendos bonos illa mira¬
bilia sequerentur. Illa etiam mala moꝵ
quȩ his coeporalibus plagis significata
esse qdirimus. ꝓpter quod predictum ẽ
aꝑiam in parabolis os meum. ꝑ anglõs
malos ȩxerceri in eos qui illis diuina
equitate subduntur conuenientissime
creditur. Neq enim cum fit quod
ait ap̃. tradidit illos deus in concti¬

Expanded text:
aliquid, unde Deus justissime iratus ab aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concu
Abbreviated transcription (Latin):
uero qunifacit non latet: & citi uoltierit
reuelare. Uerumtamen quantum nr̃e
intentioni ditina scriptara moderatur
malis penas irrogari: & ꝑ bonos anglos
bari: non michi occurrit. Quod uero
pertinet ad prensentem psalmi huius
locum. si ea quȩ mirabiliter de creatu¬
ris facta funt malis angelis tribtiere non
audemis. habenus quod eis tribuere
sine dubitatione possumus. mortes peroꝵ
mortes primitiuorum: & illud maxime
unde relgata sunt omnia. obdurationẽ
coedis illoram ut popłm̃ dei nollent di-¬
mittere. Hinc enim iniquissimam &
malignissimam obstinationem deus cũ
facere dicittr. non instigando & inspi-¬
rando s deserendo facit: tit illi oꝑent᷑
in filiis diffidentiȩ. quod deus debite
iusteq ꝑmittit.Nam &c illud quod
isaias ꝓpheta dicit. dñe ecce tu iratus
es oonospeccauimus: ꝓpterea errauimꝰ
& factisiis sicut in mundi omnes ea
ratione intelligitur. Precessit enim

Expanded text:
vero qui facit, non latet, et cui voluerit vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divina moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos,bari, non mihi occurrit. 30. Quod vero pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim
Abbreviated transcription (Latin):
confisterent. hinc illos assligentes in de
fallentes. scdm iudicium & dispositionẽ
iustissimi & onmpotentissimi dei uis-¬
te utentis etiam iniquorum malitia :
Non audeo dicere. Unde enim scim¬
phes facere magi pbaraonis minime
potuerunt : An quia hoc ꝑmisfi ipsi
mali angłi non possunt : An quod ue-¬
rius dicendum est occulta causa est.
& iures nr̃e inqͥsitionis excedit : Hã
si ꝓpterea ꝑ malos anglõs illa deum
fecisse putauerimus quia pene infli¬
gebant᷑: non bencfitia prestabantur.
tanquam neninu deus penas irroget
per anglos bonos. s per illos uelut mali¬
tiȩ celestis cariifices. consequens erit
ut etiam sodomam per angłos malos
euersam esse credamus: & malos ange-¬
los abraham & loch hospitio suscepisse
uideantur. Quod absit ut contra scrip¬
turas apertissimas sentiamus. Claret
igitur ista omnibus ficri per bonos¬
& per malos angelos posse. Quid autẽ
quindo fieri oporteat me latet illum

Expanded text:
consisterent, hinc illos affligentes, inde consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum
Abbreviated transcription (Latin):
facturam. malitiam diaboli confide¬
bat. qm̃ quis illa in se ꝓbando uteret᷑
sciebat. In filiis uero dissidentie tan-¬
quam in suis mancipii oꝑatar. quem¬
admodum homines in pecoribus sius:
& illic tamen quantum dei indicio
sinitur. S aliuid est quando potestaᷤᷤ
eius etiam fuis sicut ei placet. tractan¬
dis maiore potestate ꝓhibetur: aliud
quando et potestas etiam in eos qui
ab illo aliem fant datur. Sicut homo
de pecore suo pro humano captui face
quod uult: nec sane facit si phibeat᷑¬
dari ab illo ciutis est. Ibi ergo potestas
quȩ fuerat ꝓhibetur: hic autem quȩ
non fuerat tribuitur. Quȩ cum ita
funt: si per anglõs malos deus illas plagaᷤᷤ
inffixit egyptip̃. numquid audebimts
dicere & aquam in sanguinem. per eos¬
dem angelos uersam. & ranas ꝑ eosdem
angelos factas. quorum simlia etiam ma-¬
gi pharaonis uenefitiis suis facere potue¬
runt. ut angłi mali ex utraq parte

Expanded text:
facturum; malitiam diaboli confundefacturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatdari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam in multis suꝑflus &
ludicris. & mirabiliter artifitiosis
oꝑibus. Nam innuinerabilia quȩ
appellatur mechaneminata. his elem̃tis
arte tractatis modisicantur. S hec
in angelis longe est amplior i potestas
& bonis & malis. quamuis utiq maior
bonis. s quantum dei nutu atq ordi-¬
ne iubetur aut sinitur: sicut & nobis.
Neq enim in his omnia qtiȩ uolu¬
nus possumus. In libro autem fidelis¬
simo legimus etiani de celo potuisse
diabolum ignem inmittere. ad saicti
uiri tantum pecorum numerum
mirabili & horrendo inpetu consu-¬
mendum. Quod diabolo tribuere
nemo fidelium fortassis auderet :
nisi sc̃ę scripture auctoritate legeret᷑.
S ille uir dei dono itstus & foctis
& pie peritus. non ait. dñs dedit
diabolus abstulit: sed dñs dedit do-¬
minus abstulit: optime sciens diabo¬
lum etiam quod facere de istis elem̃¬
tis poterat: non tamen seruo dei insi
eiis dño uolente ac ꝑmittente. fusse

Expanded text:
verum etiam in multis superfluis et verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quossibet a dño deo. quos hac pena
indicat dignos: durum tudetur eis qͥ
minus idonei funt cogitare. quemadmo-¬
dum sumina dei iusticia bene utatur
& malis. Quos quidem quantum per¬
tinet ad eorum substantiam: quis aliꝰ
quam ipse fecit: S malos ipse non
fecit: utit᷑ tamen eis qm bonus est
bene. id est conuementer & iuste:
ficut contra iniqui creatoris eius bo¬
nis utuntur male. lltitur ergo dsͣ
angelis. non soltim ad puniendos malos
ex dei uoluntate sedurit. ut caderet
in bello. uerum etiam ad ꝓbandos &
manifestaudos bonos. sicut fecit iob.
Quod autem ꝑtinet ad istam mate¬
riam corporalem uifibilium elem̃toꝵ.
puto quod possunt ea uti angłi et
bomi & mali. quantumcumq potes¬
tas est: quemadmodum ut homines
boni maliq utuntur talibus. quantũ
posfunt promodulo infirmitatis hu-¬
mane. Nam & terra utimur. et
aqua. & aere. &. igne. non solum in
necessariis rebus fustentationis nr̃e :

Expanded text:
super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus est, bene, id est convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur male. Utitur ergo Deus angelis malis, non solum ad puniendos malos,ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae,
Abbreviated transcription (Latin):
idest scimphes. ulcera. tenebre. alie
tres cominemorantur. quȩ ibi non st̃.
id est rubigo. pruma. & ignis: non fal¬
gurum. s cui dicta est tradita possessio
eorum. quod ibi non legitur. Satis aut̃
hic expressum est idicio dei fieri hec
in illis per angelos malos in hoc scłõ ma¬
ligno tanꝗͣ in egypto. & in campo taph¬
neos. ubi humules esse debemus: do¬
nec ueniat scłm tibi exaltari ex ista
htmilitate mereamur. Nam & e¬
gyptus in hebrea lingua tenebras uł
tribulationes significat. In qtra lingua
mile intelligitur esse mandatum. De
angelis ergo malis in isto psalmo cum
de ipsis plagis loqueretur. sicut int̾¬
positum est quod non transitorie pre¬
tereundtim est: misit inquit in eos
iram indignationis suȩ. indignationẽ
& iram & tribulationem inmissiones
per angelos malos. Esse autem diabolum
& angelos eius tam malos utiq ut eis
ignis p̃paretur eternus: nullus fidelis
ignorat. S inmitti ꝑ eos inmissionem

Expanded text:
id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua mile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem
Abbreviated transcription (Latin):
sam. quod ignis ille fecisse non legit᷑.
inmantatem ergo iracundiȩ michi
tudetur significare. qua & homicidi¬
tim amitti potest. Morte pecortim
significatum est quantum arbitror
dampnum pudicitiȩ. Concupiscentuͣ
quippe qua fecus exoritur: cõminẽ
cum pecoribus habenius. Hanc itaq
domitam habere ordinatam: pudicitie
tuytus est. Mors primitiuorum est
amissio ipsitis iusticiȩ: qua quisq hu¬
mano sotralis est generi. S fiue ita
s habeant harum rerum figarate
significationes. fine aliter melius intel¬
ligantur: queni non moueat quod .x.
plagis ꝑcatit᷑ egyptii. & decem pre¬
ceptis scribunt᷑ tabule. quibus regatur
poplẽ deis De quibus contrario int̾
se comparandis id est plagis & precep¬
tis: qm̃ alibi diximus expofitionem
psalmi huius. in his onerare non opꝰ.
Tantum admonemus: qtua &o hic si
non eodem ordine. decem tamen egyp¬
tiorum plage cõmemorantur: dum ꝓ
tribus quȩ sunt in exodo & bic non st̃.

Expanded text:
sam, quod ignis ille fecisse non legitur: sam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliter. Cynomia. cani mores sunt :
qui nec parientes quando nascantur
uident. Rana est loquacissima uani-¬
tas. Rubigo occulte nocet. quam
etiam erugniem nonnulli interpreta¬
ti fant: aliĩ caniculam. Quod maltĩ
cui uitiorum aptius comparatur:
nisi quod difficillime apparet. sicut
est multum de se fidere: dura est
enimnoria. quȩ hoc in fructibus la-¬
tenter oꝑatur: sicut in moribus occulta
siꝑbia: quando se quisquam putat
aliquid esse cum nichil sit. Locusta est
malitia ore ledens. infidelis scilicet testi¬
monio. Grando est iniquitas res alie-¬
nas auferens: unde furta rapine pre¬
dationesq nascinitur. Plus autem
iutio suo uastatur ipse uastator. Pru¬
na significatur uititim: quo caritas
ꝑxime stulticie. tenebris uelut noc¬
turno frigore congelasciti Ignis uͦ
si non hic cõmiemoratur qui erat
in grandine
ex fulgorantib
nubibuis.
qm hic cdhixit. tra¬
didit pos-¬
sessiones eortim
igni: tibi eã¬

Expanded text:
carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli scilicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi ea
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ubi marime scriptura curauit.
ut ea quibus asflicti sunt omina ex
ordine dicerentur. non inuenitur qd̃
eorum. Illud etiam quod cum dixis-¬
set. & tradidit grandini iumenta eoꝵ
addidit & possessionem eorum igni.
De iumentis grandine occisis. legitur
in ȩrodo. Quod uero possessio eoeñ
igne cremata sit omnino non legitur:
quaniius uoces & ignes cum grandine
fierent. sicut tonitrua cum fulgorib
solent. non tamen scriptum est aliqͥd
traditum grandini ut arderet. Be¬
niq mollia quȩ ledere grando non po-¬
terat dicuntur ñ eẽ ꝑcussa. id est du-¬
ris ictibus lesa: quȩ postea comedit lo¬
custa. Item quod hic dicitur & moros
eorum in pruina. non est in exodo:
multum enim pruina distat a gran-¬
dine. Nam serenis hiemalibus nocti¬
bus priuna terra cariescit. Quid gͦ
ista significent. dicat tractator ut po¬
test: nidicet lector auditus ut iustũ
est. Aqua in sanguinem: michi uidet᷑
significari de rerum causis sentire

Expanded text:
tur, ubi maxime Scriptura curavit tur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quodini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut justum est. Aqua in sanguinem conversa, mihi videtur significare de rerum causis sentire
Abbreviated transcription (Latin):
tiis accidisse non leginus. cum om̃s
eorum plage in exodo diligentissine
ex oedine contexantur. ut qm̃ id qd̃
ibi non dictum est. non frustra in
psalmo dictum esse certi simus. neq
id interpretari. insi figurate possimꝰ:
simul intelligamus cetera etiam qͣ
facta esse constat ob aliquam figara-¬
tam significationem facta uel conscrip¬
ta. facit enim hoc scriptura in mul¬
tis locis ꝓpheticorum eloquiorum. Di-¬
cit aliquid quod in illa re gesta quã
iudetar commemorare non intienit᷑.
immo & aliter esse muenitur: ut
hinc intelligatur non hoc dicere qd̃
potest putari: s illad potius quod ma¬
gis debet auerti. ficuti est illtid. Dña¬
bitur amari tisq ad mare: & aflumi¬
ne usq ad terminos oebis terrȩ. Qd̃
in illits salomonis regno constãt non
esse completumi de quo pritari posset
iste psalmus loqt: cum de xp̃o dño
loqueretur. In pligis ergo egyptioꝵ
quȩ sunt in libro qui exodus nuncupi¬

Expanded text:
disse Aegyptiis non legimus, cum omnes disse Aegyptiis non legimus, cum omnes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nomina
Abbreviated transcription (Latin):
custe. Et occidit in grandine umeaᷤᷤ
cortim & moros eortim in pruma: &
tradidit grandini iumenta eorum. &e
possessiones eorum igni. Misit in eos
iram indignationis suȩ: indignatio¬
nen & iram & tribulationem. inmis¬
sionem per angelos malos. lliam fe-¬
cit semite irȩ sue. non pepercit a mor-¬
te anmarum eorum: & iumenta eoꝵ
in morte conclusit. Et percussit
omne primogenitum in terra egẏp¬
ti: primitias omnis laboris eoꝵ in
tabernaculis cham. He omnes egip¬
tiorum pene allegorica inter preta-¬
tione exponi possunt. pro ut ea quis¬
q intelligere & rebus ad quas refe¬
rende sunt comparare uoluerit.
quod nos quoq facere temptabiniꝰ:
tanto aptius facturi. quanto magis di-¬
uinitus fuerimits aduiti. Ad hoc enĩ
psilmi huus illa terba constringut᷑.
tibi dictum est: aꝑiam in parabolis
os meum. eloquar ꝓpositiones ab ini-¬
tio. Propter hoc quippe etiam hic¬
aliqua dicta sunt quȩ omnino egyp¬

Expanded text:
custae. Et occidit in grandine vineas custae. Et occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina. Et trpossessiones eorum igni. Misit in eos iram indignationis suae, indignationem et iram et tribulationem, immissionem per angelos malos. Viam fecit semitae irae suae, non pepercit a morte animabus eorum, et jumenta eorum in morte conclusit. Et percussit omne primogenitum in terra Aegypti, primitias omnis laboris eorum in tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta sunt, quae omnino acci
Abbreviated transcription (Latin):
in illo ambulare: non potest autemꝑ
seipsum redire. nisi gratia reuocetur.
in ira concitauerunt eum in inaquo¬
so: &o conuersi fant & temptauerunt
deum. & sanctum ifrł ȩxacerbaner̃t.
Eandem illorum infidelitatem repe¬
tit: quam superius iam comemoraue¬
rat: sed repetendi causa est: ut com¬
memorentur & plage quas inffixit
egiptus ꝓpter illos. quȩ omnia utiq
recordari debuerant neq existere
ingrati. Deniq sequitur. Non st̃
recordati manus ens die qua rede¬
mit eos de manu tribulationis: et
incipit dicere quȩ fecit egiptus. Po
suit in egypto signa sua: & ꝓdigia
sua in campo tbaneos. Et conuertit
in sanguine flumina eorum. et im-¬
bres eorum ne biberent: uel potius
inationes aquarum. sicut nonnulli
melius incelligunt quod grece scrip
foderunt enim egyptĩ: & sanguinẽ
pro aquis inuene-¬
runt. Misit
in eos cinomiam
& comedit
eos: & ranam os
disperdidit¬
rubigini
fructum eorum: & labores eorum lo-¬

Expanded text:
in illa ambulare, non potest autem per in illa ambulare, non potest autem per seipsum redire, nisi gratia revocatus. in iram concitaverunt eum in inaquoso! Et conversi sunt, et tentaverunt Deum, et sanctum Israel exacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicsuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt quod graece scripFoderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et disperdidirubigini fructum eorum, et labores eorum lo
Abbreviated transcription (Latin):
impius. & redeat ouis ꝑdita. non tam̃
in uiribus suis. s in humeris reportata
pastoris: quȩ se ꝑdere potuit dum spon¬
te uagaretur. se ipsamautem inueni¬
re non potuit. nec omnino inueniret᷑.
nisi pastoris miscłia quereretar :
Hon enun & ille filius ad hanc non
pertinet ouem. qui reuersuis in semet¬
ipsum dixit: surgam & ibo ad pa-¬
trem metm: Occulta itaq uocatio¬
ne & inspiratione etiam ipse quesitus
est: &o resuscitatus non nisi ab illo qui
iuinficat omnia. Et iuentus a ꝗtio.
nisi ab illo qui perrexit saltare et que¬
rere quod perierat: Mortinis enim
erat & reuirit. perierat & inuentus est
Nam & illa non leuis sic soluitur ques¬
tio: quod in ꝓuerbiis scriptum est:
cum de ia iniquitatis loqueretur.
scriptura. omnes qui ambuilant in
ea non reuertentur: Sic enim dictũ
est. quasi de miquis ommbus desꝑandũ
sit. Scriptura uero gratiam cõmen-¬
dauit: quia per seipstim homo potest

Expanded text:
impius, et redeat ovis perdita; non tamen impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae se perdere potuit dum sponte vagaretur, se autem invenire non potuit, nec omnino inveniretur, nisi pastoris misericordia quaereretur. Non enim et ille filius ad hanc ovem non pertinet, qui reversus in semetipsum dixit: Surgam, et ibo ad patrem meum. Occulta itaque vocatione et inspiratione etiam ipse quaesitus est et resuscitatus, nonnisi ab illo qui vivificat omnia; et inventus, a quo, nisi ab illo qui perrexit salvare et quaerere quod perierat ? Mortuus enim erat, et revixit; perierat, et inventus est . Nam et ilia non levis sic solvitur quaestio, quod in Proverbiis scriptum est, cum de via iniquitatis Scriptura loqueretur: Omnes qui ambulant in ea, non revertentur . Sic enim dictum est, quasi de iniquis omnibus desperandum sit: Scriptura vero gratiam commendavit; quia per seipsum homo potest
Abbreviated transcription (Latin):
pulit deus plebem suam: Absit. Et
ego isrlita sum ex genere isrł tribu
beniami: hebreus ex hebreis. Hos
igitar scriptura preuit qui in xp̃m
fuerant ex isto popłõ credituri: & ac-¬
cepturi peccatorum remissionem. usq
ad illud marimum quo insanentes
ipsum medicum peremerunt. Hinc
omnino dictum est ipse autem est
misericors & ꝓpitius erit peccatis eorñ.
& non disꝑdet eos. & abundatut ut
auerteret iram suam: qtua etiam illad
remisit quod ab eis unicus filius eiꝰ
occistis est. Et non accendet ominem
iram suam: quia reliquiȩ salue facte
sunt. Et recordatus est quia carost̃.
sp̃c uadens & non reuertens. Ideo eos
uocando & miserando ꝑ suam gratiã
ipse reuocauit: quia ꝑ se ipsos redire
non possent. Quomͦ enim redit caro
so sp̃e ambulans & non reuertens.
urgentes se in una atq longinqua
malorum pondere meritorum: nisi
per electionem gratiȩ quȩ non meritiᷤ
tanquã merces redditur. s tanquã
dontim gratis datur. ut iustificetur

Expanded text:
pulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis » . Hos igitur Scriptura praevidit qui in Christum fuerant ex isto populo credituri, et accepturi peccatorum remissionem, usque ad illud maximum quo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam; » quia etiam illud remisit, quod ab eis unicus Filius ejus occisus est: et non accendet omnem iram suam; quia reliquiae salvae factae sunt. 24. Et recordatus est quia caro sunt; spiritus vadens, et non revertens. Ideo eos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens, urgente se in ima atque longinqua malorum pondere meritorum, nisi per electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces redditur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝑsius enim sumus fignientum creati
in xp̃o iħu: in operibus bonis. quȩ p̃pa-¬
rauit deus ut in illis ambulemus. non
quomͦ isti qui in lege eus noluerunt
ambulare: non credendo in eum. neq
tam suam reuelando ad eum: & spe¬
rando in eum ut ipse faceret. Et obli¬

Expanded text:
s enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus » . Non quomodo isti, qui in lege ejus noluerunt ambulare, non credendo in eum, neque viam suam revelando ad eum et sperando in eum, ut ipse faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntitulo psalmi huius tam breui et
simplici inmorandum esse non puto:
ꝓphetiam uero quam hic premissam
leginius. euudenter scimus impletam.
Cum enim ista canerentur. temporib
regis dauud. nichil tale adhuc contige¬
rat ex aduersitate gentium. cunta¬
ti ierłm nec templo dei: quod nec edi¬
ficatum adhuc erat. Post mortem
quippe dauid filium eius salomonem
deo templum fecisse quis nesciat :
Dicitur ergo tanquã preteritũ: quod
in sp̃u uidebatur fugtirum.

Expanded text:
titulo psalmi hujus tam brevi et simplici immorandum esse non puto. Prophetiam vero quam hic praemissam legimus, evidenter scimus impletam. Cum enim ista canerentur temporibus regis David, nihil tale adhuc contigerat ex adversitate Gentium civitati Jerusalem, nec templo Dei, quod nec aedificatum adhuc erat. Post mortem quippe David, filium ejus Salomonem Deo templum fecisse quis nesciat? Dicitur ergo tanquam praeteritum, quod in spiritu videbatur esse fu
Abbreviated transcription (Latin):
dicere potest intelligere me facito
& p̃scrutabor legem tuam. Promde
ne ab illo erremus dum densa uelut
ex nobis intelligentia fidimus: eits
manibus nos credendo subdamus.
Ipse in nobis eam faciat. ut intelligen¬
tiam manuum suarum nos deducat
er̾utos ab errore: eoq ꝑducat ubi ram
non possamus errare. Hic est fructꝰ
popłi dei ad tendentis legem dei. &.
inclinantis aurem suã in uerba oris eiꝰ
ut dirigit in eo cor suum. & sit cum
illo creditus sp̃c eius. ne inmnutetur
ingenerationem prauam & amarican¬
tem: sed his omnibisabi adnantia¬
tis non solum ad presentem̃ itam.
uerum etiam ad eternam: nec tantũ
ad recipienda bonorum operum p̃mia.
s etiam in ipsa bona oꝑa facienda po¬
nat in deo. spem suam. Incipit psalmꝰ¬

Expanded text:
dicere potest: Intelligere me facito, dicere potest: Intelligere me facito, et perscrutabor legem tuam . Proinde, ne ab illo erremus, dum de nostra, velut ex nobis sit, intelligentia fidimus, ejus manibus nos credendo subdamus. Ipse in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in eo cor suum, et sit cum illo creditus spiritus ejus, ne immutetur in generationem pravam et amaricantem; sed his omnibus sibi annuntiatis, non solum ad praesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorum operum praemia, sed etiam in ipsa bona opera facienda, ponat in Deo spem suam. IN PSALM
Abbreviated transcription (Latin):
centia manuum. & intellecta cordis:
hic autem qui magis quid loqueret᷑
sciebat. cordi maluit adiungere inno-¬
centiam: & manibus intelligentiã.
Illud ꝓpterea quantum existimo.
quia multi sibi uidentar innocen¬
tes: qui non faciunt mala cumtiment
ne paciantur si fecerint. uellent autẽ
facere si imptine potussent. Tales pos¬
sunt inderi habere innocentiam manu¬
uin: non tamen coedis. Et que tandem
aut qualis est imnocentia ista: fi cordis
non est ubi homo factus est ad unaginẽ
dei : Quod uero ait. in intellecta uel
intelligentia manuum fuarum deduxit
eos: udetur michi eam dixisse intelli¬
gentiam quam ipse facit in credentibꝰ.
uideo manitum suarum. facere quippe
ad manus ꝑtinet. S fictit possunt
intelligi mamis dei: quia & ap̃c sic hõ
ut etiam deus. Hoc certe ille datud
de cautis est iste semine facere non po¬
terat in poplã cui ficut homo regnibat:
s ille hoc facit cii recte anima fidelis

Expanded text:
centia manuum et intellectu cordis: centia manuum et intellectu cordis: hic autem qui magis quam alii quid loqueretur sciebat, cordi maluit adjungere innocentiam, et manibus intelligentiam. Illud propterea, quantum existimo, quia multi sibi videntur innocentes, qui non faciunt mala, cum timent ne patiantur si fecerint; vellent autem facere, si impune potuissent. Tales videri possunt habere innocentiam manuum, non tamen cordis. Et quae tandem aut qualis est ista innocentia, si cordis non est, ubi homo factus est ad imaginem Dei? Quod vero ait, In intellectu, vel intelligentia manuum suarum deduxit eos, videtur mihi eam dixisse intelligentiam quam ipse facit in credentibus; ideo manuum suarum: facere quippe ad manus pertinet: sed sicut possunt intelligi manus Dei, quia et Christus sic homo, ut etiam Deus. Hoc certe ille David, de cujus est iste semine, facere non poterat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc facit, cui recte anima fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
acceptus nunc alios greges pascit
ingentibus. & ipsos ncob & nrł: Sic
enim dictum est pascere iacob seritum
suum. & isrł hereditatem stiam. Non
enim quia ex gentibus iste funt ocies.
ideo ab illo semine alienate funt: quod
est iacob & isrł. Semen est enim abra-¬
he semen ꝓmisfionis. de quo ei dñs: in
isaic uocabitur tibi semen. Quod ex-¬
ponens dñs : non inquit filii carnis.s
filii ꝓmissionis deputantur in semine.
petiuit scriptura eanden sententiã.
nisi forte quispiam sic distinguere ue-¬
lit. ut hoc tempore iacob seruiat. tunc
sit autem eterna hereditas dei: quan¬
do uidebit deum facie ad faciem. im̃
quit in mocentia cordis sui. Quid illo
innocentius. qui ullum peccatum non
solum a quo uinceret᷑. sed etiam quod
uinceret non habebat: Et intellectu
manium suarum dedixit eos. uel sic̃
aliqui codices habent: in intellectib
mantum suarum. Alits putaret
ita congruentius potuisse dici in m̃o-¬

Expanded text:
acceptus, nunc alios greges pascit acceptus, nunc alios greges pascit in Gentibus, et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, Pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Non enim, quia ex Gentibus sunt istae oves, ideo ab illo semine alienatae sunt, quod est Jacob et Israel. Semen est enim Abrahae, semen promissionis, de quo ei Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Quod exponens Apostolus: Non, inquit filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine .iptura repetivit eamdem sententiam. Nisi forte quispiam sic distinguere velit, ut hoc tempore Jacob serviat; tunc autem sit aeterna haereditas Dei quando videbit Deum facie ad faciem, undequit, in innocentia cordis sui. Quid illo innocentius, qui ullum peccatum, non solum a quo vinceretur, sed etiam quod vinceret non habebat? Et in intellectu manuum suarum deduxit eos: vel, sicut aliqui codices habent, in intellectibus manuum suarum. Alius putaret ita congruentius potuisse dici, In inno
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥdibus dicitur in cantico canticoꝵ
uni ȩcclẽ quȩ constat ex multis: id est
um gregi cuius menbra multi greges.
De talibus ergo dicitur.dentes tui id
est per quos loqueris. uel per quos
in corpus tuum uelut manducando
ceteros traicis. hoc utiq significantes:
dentes tui sicut grex detonsarum
ascendens de lauachro. quȩ omnes ge¬
minos creant. & sterilis mon est in
eis. Depostierunt enim tanc uelat
tiellera onera scli. quando ante pedes
aplõrum uenditarum rerum fuarum¬
suarum pretia posuerunt. ascenden¬
tes de lauachro illo de qtio eos admo¬
net apls petrus. sollicitus quod xp̃i
sanguinem fuderint & dicit: agite
penitentiam &c baptizetur uncis-¬
quisq ur̃m in nomine dñi nr̃i iħ̃u
xp̃i. & dimittunt᷑ uobis peccata ur̃ͣa.
Gẽminos autem creauerunt: oꝑa scili¬
cet duorum preceptorum gemine ca-¬
ritatis dilectionis dei & dilectionis
ꝓximi: unde sterilis non erat in eis
De post has oues fetantes dauiꝰ nr

Expanded text:
de qualibus dicitur in Cantico canticorum de qualibus dicitur in Cantico canticorum uni Ecclesiae quae constat ex multis, id est uni gregi cujus membra sunt multi greges; de talibus ergo dicitur: Dentes tui, id est, per quos loqueris, vel per quos in corpus tuum, velut manducando, caeteros trajicis; hoc itaque significantes dentes tui, sicut grex detonsarum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in eis . Deposuerunt enim tunc velut vellera onera saeculi, quando ante pedes Apostolorum venditarum rerum suarum pretia posuerunt , ascendentes de lavacro illo, de quo eos admonet apostolus Petrus, sollicitos quod Christi sanguinem fuderint, et dicit. Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu Christi, et dimittentur vobis peccata vestra . Geminos autem creaverunt, opera scilicet duorum praeceptorum geminae charitatis, dilectionis Dei, et dilectionis proximi: unde sterilis non erat in eis. De post has oves fetantes David noster
Abbreviated transcription (Latin):
ouium. de post fetantes accepit eñ:
pascere iacob seruum suum. & isrł
hereditatem suam. Ille quidem dđ̃
ex cuius semine caro xp̃i est: ab offi¬
tio pastorali pecorum ad hominum
regnum translatus est: nrͣ autem
dauid ipse iħc ab hominibus ad ho-¬
mines. a uideis ad gentes: tamen
scdm ꝑarabolam ab omibus ad oues
ablatꝰ atq translatus est. Non
funt enim modo in terra illa ecclẽ
cisorum recenti. passione & resurrec¬
tione dm̃i nr̃i de quibus dicit a pls᷑.
Gram autem ignotus facie ecclẽ iu-
deȩ quȩ sunt in xp̃o. Tantum autẽ
audiebant quia his qui aliquando
per sequebattr: nunc etigłiat fidẽ
quam aliquando tiastabat᷑. & in me
magnificabant dñm. Iam hinc ille
ȩcclẽ transierunt. poplõtum circumci¬
sorum ac ꝑ hoc miudea quȩ modo in
terra est: non est modo xp̃c. ablatus
est inde. nunc reges gentium pascit.
sane de postfetantes inde acceptus
est. Ili quippe priores fuerunt. tales.

Expanded text:
ovium; de post festantes accepit eum, ovium; de post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus ad oves ablatus atque translatus est. Non sunt enim modo in terra illa Ecclesicisorum recenti passione et resurrectione Domini nostri; de quibus dicit Apostolus: Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae quae sunt in Christo: tantum autem audiebant quia is qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Dominum . Jam hinc illae Ecclesiae transierunt populorum circumcisorum; ac per hoc in Judaea quae modo in terra est, non est modo Christus: ablatus est inde; nunc Gentium greges pascit. Sane de post fetantes inde acceptus ost. Illae quippe priores fuerunt tales,
Abbreviated transcription (Latin):
latinorum inter pretum pocestate ẽ:
qm̃ utrumq significat. Et ideo in la¬
tinis codicibus illud aliter in aliis in¬
uenitar. Habent aliqui etiam plurali¬
ter id est in scl̃a: quod in grect quos
habuumus non intenimus. Qtus tͦ
fidelium dubitet ecclãm etiam fi
aliis ab euntibus aliis nementibus
ex hac uita mortaliter transit. tam̃
in eterntm esse fundatams Et ele
quo transeunte clamatierunt ceci.
miserere nobis. fili dauid: & conti¬
nuo miscdĩa eius. lumen receperunt.
seunter dicit: sed adtende cõmen¬
dat apls scribens ad timotheum.
rexisse a mortius ex semme dauid
scd̾m euangelium meũ. in quo laboro
usq ad uincula tanquam male faciens:
s sermo dei non est aligatus. Ipse itaq
saluator scdm carnem factus ex semme
datud: figuratur in hoc loco nomine
dauid quo nomine xp̃m significauit:
addidit seruum suum non filrum suũ.
Immo uero hinc agnoscanius non pa-¬
tri coeternam uigeniti substantiã:
s forman sermi fusceptam ex semine

Expanded text:
potestate est, quoniam utrumque significat; et ideo hoc in latinis codicibus, illud in aliis invenitur. Habent aliqui etiam pluraliter, id est, in saecula; quod in graecis quos habuimus, non invenimus, Quis vero fidelium dubitet Ecclesiam, etiamsi aliis abeuntibus, aliis venientibus, ex hac vita mortaliter transit, tamen in aeternum esse fundatam? 43. vequo transeunte clamaverunt caeci, Miserere nobis, fili David; et continuo misericordia ejus lumen receperunt ,seunter dicit, sed attente commendat Apostolus, scribens ad Timotheum: rexisse a mortuis ex semine David, secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque Salvator secundum carnem factus ex semine David, figuratur in hoc loco nomine David, quo nomine Christum significavit, addidit, servum suum; non, filium suum: imo vero hinc agnoscamus, non Patri coaeternam Unigeniti substantiam, sed formam servi susceptam ex semine
Abbreviated transcription (Latin):
suos. & impie uenditus merito pieta¬
tis castitatis. sapientie iustissime subli¬
matus est: & effrem maioei fratri aui
sui iacob. benedictione prelatus est :
& tamen deus reppulit tabernaculũ
ioseph: & tribum effrem non elegit.
Ulbi per hȩc preclari meriti nomina
quid aliud quam uniuersum popłm̃
illum uietusta cupiditate a dño terre.¬
na prenia requirentem. repulsum
& reprobatum intelligimus: Electã
autem tribum nida non pro meritis
ipsius iude. longe quippe maiora stͣ
merita ioseph: sed per tribum iuda
latum scriptura testatur aꝑiente do¬
mino in parabolisos fatim. Iam inde
etiam quod sequitur montem syon
quem dilexit. ecclãm xp̃i melitis intel¬
liginus. non ꝓpter presentis temporis
benefitia carnalia deum colentem: sel
futura eterna premra ocalis fidei lon¬
fitium stium. Unicoenui recte intelli¬
guntur quorum firma spes in untim
illud erigitur de quo alius dicit psalmꝰ.
unam petii a dño hanc requiram. sc̃ifi-¬

Expanded text:
suos, et impie venditus, merito pietasuos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed per tribum Juda,latum Scriptura testatur, aperiente Domino in parabolis os suum. Jam inde etiam quod sequitur, Montem Sion quem dilexit, Ecclesiam Christi melius intelligimus, non propter praesentis temporis beneficia carnalia Deum colentem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei lonficium suum. Unicornui recte intelliguntur, quorum firma spes in unum illud erigitur, de quo alius dicit psalmus, Unam petivi a Domino; hanc requiram . Sanctifi