comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et rregocia cłicis. et luc ͫ aduocatoĩs et me¬
dicint᷑ incasib nõ ꝯcessis eme̾ bladum
uinũ ut postea carius uendent uendantux
face̾ seita de florib ad uendend᷑. quoꝵ
usus est frequentius ad lastuuam. facẽ
decios simp ͭ ͤ ᷤᷤ et similia. Di tñ sunt pro¬
hita tłia ex hiis causis acquisita retimꝰ

Expanded text:
, negotiatio clericis, lucrum advocationis vel medicine in casibus non concessis, emere bladum vel vinum ut postea carius vendatur, facere serta de floribus ad vendendum, quorum usus est frequentius ad lasciviam, facere decios et similia, si tamen talia sunt prohibita, ex his causis acquisita ret
Abbreviated transcription (Latin):
eid̃ persone que dedͭ si adhuc remanear
madmĩstratoẽ illa maxĩe si credatur
correctus. Alias secuoius est ut ei nõ red¬
datur. Ded stat quod dictum est. si tñ eli
nõ correcto facta est restitutio liba̾ta
est que accepit Si aũt amotus sit au ad¬
mũstratoẽ illa aut claustralis est smmpł
qͥ dedit. et tunc facienda est restitutio
mosti̾o poratiu uel admĩstratiomi. Nec
libabitur si soluit illi qui dedͭ. nͥ tunc

Expanded text:
eidem persone que dedit, si adhuc remanet in administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, est quod ei non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restitutio monasterio, prioratui vel administratori nec liberabitur s
Abbreviated transcription (Latin):
eorum qui pugnant in harena uel indu¬
ello uel oꝑe mreͦtͥcum solutarum. In talib
turpiter acquisita res temꝰ potest ad usũ
acquirentis. ¶Qued̾ aũt sunt que pũlunt᷑
a iire per corꝑalem penã ues extortõm
tur pium lucr̃oꝵ Et taliter acquisita reti¬
suo tiͣ alii paupeu. Sed debent in alios
pios usus erogari nͥ forte restituta sint
iamillis aquib sunt hĩta. uel nͥ ille qui
habet restitue̾ uelit illis a quib hũit. ãd

Expanded text:
a vel in duello vel opera meretricum solita et in talibus turpiter acquisita retineri possunt ad usum acquirentis. Quedam sunt que puniuntur a iure per corporalem penam vel per extorsionem turpium lucrorum et taliter acquisita retisuo, tamquam alii pauperi, sed debent in usus pios erogari nisi forte restituta fuerint iam illis a quibus sunt habita, vel nisi ille qui habet, restituere velit eis a quibus habuit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
a ẜglo. hic. Si recepit ab aliquo de rebiz¬
et si sit momał cui datum est. sed acqui¬
ritur moͣstio quod accepit ¶ Honestius
tñ est ꝙ most̾ium nõ tenrat sed eroget
in pios usus. Si aũt recepit a cłico scłri
de rebus ecc̃ẽ fucienda est restitõ eccẽ scd
re cumilla que recepit ꝙ retineat illud
si scłris est mulier. aut cũ moͣsti̾o si re¬
głris est mlr ¶ Siaũt accep ͭ u ꝑsona re¬
gulari de rebus moͣst̾is quod p̾sumend̾ est
nisi ꝯstet de ꝯͣrio. distingne. aut recepͭ
ab hñte admi̾stratõm aut a simplici dau

Expanded text:
recepit ab aliquo de rebuetiam si sit monialis cui datum est, sed acquiritur monasterio quod accepit. Honestius tamen est quod monasterium non retineat, sed eroget in pios usus. Si autem a clerico seculari de rebus ecclesie, facienda est restitutio, secundum re cum illa que recepit, quod retineat istud, si secularis est mulier, aut cum monasterio, si regularis est. Si autem accepit a persona regulari de rebus monasterii quod presumendum est, nisi constet de contrario, distingue: aut recepit ab habente administrationem aut a
Abbreviated transcription (Latin):
portauit istud hͣne̾ nõ ꝑiclitabr̃ sic uel sit a̾
repbanda sunt ue ꝑdenda et peccant qͥ portãt
ea. & portant aut donãt aut uendũt a portã¬
da docent nͥ adeo fu̾i̾nt simplices ꝙ ignoran.
tia debeat eos epcusare. que nrõ excusat si
suꝑ ħ fu̾i̾nt aminoniti et instructi Que ᷑¬

Expanded text:
e, non periclitabitur sic vel sic, aut reprobanda sunt nec portanda. Et peccant qui scribunt ea aut portant aut donant aut vendunt aut portanda docent, nisi adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super hoc fuerint admoniti vel instructi. DE
Abbreviated transcription (Latin):
pͣusq ad m̃sem. uel ꝙ nõ ieunobͣ pdeo
uel pro pct̃ie sius in paire et aqua insi p̃¬
npnatur ei. uel ꝙ nõ dicet psaltium. uel
uii. ps̃. uel ꝙ nõ uiuabͭ iustũ inlicitis etho¬
nestis usꝙ ad c̾cum tp̃s. Sexto cũ exclu¬
dit opus indrñs pia intentõe pro dõ aut pro¬
ꝓxĩo faciendum. ut si quis iurat ꝓ nõ loq̃¬
tus martino uel nõ mtrab ͭ domũ eius ł
no coquet ad furnũ eius. uel nõ moler ad
melendinũ eius. aut eliã nõ faciet e. uea
ꝙ nõuendet es rem pro undri p̾cio ꝙ̃tłi. ł

Expanded text:
ad mensem, vel quod non ieiunabit pro deo vel pro peccatis suis in pane et aqua nisi precipiatur ei, vel quod non dicet psalterium vel VII psalmos, vel quod non iuvabit istum in licitis et honestis usque ad certum tempus. Sexto cum excludit opus indifferens, pia intentione pro deo aut proximo faciendum, ut si quis iurat quod non loquetur Martino vel non intrabit domum eius vel non coquet ad furnum eius vel molet ad molendinum eius, vel quod talia non faciet ei vel quod non vendet ei rem pro minori
Abbreviated transcription (Latin):
non audet istos ꝯdanmnare siad ħ mutuẽt
ut proximo subuemant dum mõ non aus¬
ferant ei libertatem liberandi se int̾ĩm sal¬
uendo uetem. ut si probalłr dubitetur utͫ
plus uel minꝰ ualitura sit ip̃e solõnis.
alias uerum est qd̾ dicit hic igr̃ .s. ray.¬
susuyas exigi. nũquid tenent. R ẜ¬

Expanded text:
non audeo condemnare, si ad hoc mutent ut proximo subveniant, dummodo non auferant ei libertatem liberandi se interim solvendo veterem vel si probabiliter dubitetur utrum plus vel minus valitura sit tempore solutionis; alias verum est quod dicit magister.USURAS
Abbreviated transcription (Latin):
que sit uel credit ipm non hẽte. et q. iã
tradidisset ei. locat ei proceita ãmia pẽ¬
fione usura est uel adminꝰ p̾sumendum
est in fraudemusurarum fieri Idem cre¬
do deillis qui scienter emũt fructus t̾ra¬
rum ab illis qui tos nõ hñt Si aut sũ
fraude et bona fide fiat haͥ emptio non
credo emptorem pectate ꝙdui durat bõ
tis nũdinis. Emũt inꝙͣ mĩori p̃cio ꝙͣ

Expanded text:
que scit vel credit ipsum non habere et quasi iam tradidisset ei, locat ei pro certa annua pensione, usura est vel ad minus presumendum est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab illis qui eos non habent. Si autem sine fraude et bona fide fiat huiusmodi emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat tis nundinis, emunt inquam minori pretio quam
Abbreviated transcription (Latin):
uẽntus uel ceddĩtus ad iitam uenditoris
ẜuatis ciocunstantiis. de quib loquitur hit
magister. tollerabłior est hꝯ̃ emptio. qr
nõ est ꝑicłm ꝓ aliter deside̾t moitem alti¬
us Sed ubi emitur ad uitam enĩtis nõ
est tutum ne uenditor deside̾t mortem
emptoris. Ideo em̃i inhi̾ta est promissio
p̾bende uel bñficii non uacantis et pactũ
de fultira fut successione et hẽdi ͭ ͤ testõris
pactum dico factum dum adhuc uiuuit. nõ

Expanded text:
ventus vel redditus ad vitam venditoris, servatis circumstantiis de quibus loquitur hic magister, tolerabilis est huiusmodi emptio, quia non est periculum quod alter desideret mortem alterius, sed ubi emitur ad vitam ementis, non est tutum, ne venditor desideret mortem emptoris. Ideo enim inhibita est promissio prebende vel beneficii non vacantis et pactum de futura successione in hereditate testatoris. Pactum dico factum dum adhuc vivit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
si nillo adhuc impenso ẜuicio receperunt
recta et studeant fideliter respondeꝰ ins¬
uicio ꝯpetenti. nt alias bona pauꝑm ꝯsu¬
pͥnatorum. Idem dico de illis qui enũt
nͥ facta sit tłis uendicio in fraudem usãꝵ
quod p̾sũtur ex cͥcunstantus por̃tis sup¬

Expanded text:
si nullo adhuc impenso servitio receperunt ecta intentio et studeant fideliter respondere in servitio competenti, ne alias bona pauperum consuntur. Idem dico de illis qui emunt, nisi sit facta talis venditio in fraudem usurarum quod presumitur ex circumstantiis positis
Abbreviated transcription (Latin):
uel epõs et pbr̃os ãmonemus ne flis pe¬
intentiis laycorum ammas decipi et infis
intentia agitur. aut cum sic agitur de
uno ut nondiscedat᷑ ab alio. un̾scͣptum
offend ͭ aũt in uno factus est om̃ reus .s.
ꝙtum ad uitam at̾nam Sicut eñ si pctis
om̃ibus esset inuolutus ita si in uns tm
maneat et̾ne uite ianuã non intrab ͭ. ffła
eñ pnia est cum penitens ab offõ uel
cupiali uel negonali nõ recedt quod snͦ
nullatenꝰ p̾ualet aut si deum incorde de¬
si offensus nõ indulgeat offendenti aut
si arma contͣ iustiãm gerat. ħ onña de pe

Expanded text:
et presbiteros ammonemus, ne falsis penitentiis laicorum animas decipi et in infnitentia agitur aut cum sic agitur de uno, ut non discedatur de alio. Unde scriptum offendat autem in uno, factus est omtum ad uitam eternam. Sicut enim si peccatis omnibus esset inuolutus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab officio uel curiali uel negotiali non recedit, quod sine ratione preualet, aut si odium in corde geut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra iustitiam gerat. Illud adicie
Abbreviated transcription (Latin):
unt iam por̾tis mensis uel parum añ ita
ꝓ ppõ ꝯtinuatõm tꝑis totũ debeat reputari
ẜuiendo sicut nõ peccant ẜuientes mediot᷑¬
um ꝑsd̾rum qͥ surgunt de mensa dñoꝵ¬
portent exẽma. et r̃uertentes iterũ comedt̃¬

Expanded text:
unt iam positis mensis vel parum ante, ita quod continuatione temporis tota debeat reputari eccent, sicut non peccant servientes mediocrium personarum, qui surgunt de mensa domportent xenia et revertentes iterum comed
Abbreviated transcription (Latin):
uita in ex̃emplo mutationis est poĩta
debent si possint det̾hentes sibi ua cõ¬
pelle̾. ut eorum predicatõm nõ audiant
qui audire non potant. et in pͥmis mo¬
ribus remanentes bñ iuie̾ ꝯteninant

Expanded text:
vita in exemplum imitationis est posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant
Abbreviated transcription (Latin):
uel hõmniẽs suos ł familiã suã ꝓ dicent
e. si quid stierint uel audiernt sbripuisse
aliquid de foresta sua uelde stagins aut
uiuariis aut de cet̾is rebus suet Itẽ quid
de marito zelotipo uel auars qͥ extorquet
iura ͭ ũ a familia fua ꝓ reuelab ͭ e Icquid
ꝯrecturis. et de daminficantib eum ĩ reb

Expanded text:
vel homines suos vel familiam, quod dicent ei, si quem scierint vel audierint surripuisse aliquid de foresta sua vel de stagnis aut vinariis suis aut de ceteris rebus suis? Item quid de marito zelotipo vel avaro, qui extorquet iuramentum a familia sua, quod revelabunt quicquid  coniecturis et de damnificantibus eum in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑtantem rs taliter eius custodie ꝯmẽda¬
tus. lz ħsolus iudeat potest clamare et tle̾m
furẽ maĩfestare proseqͥ rem furtiuã ne si in
hoc regulus negłus fu̾i̾t teneat ᷑ dãnũ Esti¬
possit probare qd̾ intend ͭ. Sn a̾ nõ teni ad
custodiam illaꝵ derum loc̃ h uel dnctio .s. ã

Expanded text:
asportantem res taliter eius custodie commendatas, licet solus hoc videat, potest clamare et talem furem manifestare et prosequi rem furtivam, ne, si in hoc negligens fuerit, teneatur damnum restipossit probare quod intendit. Si autem non tenetur ad custodiam illarum rerum, locum habet predicta
Abbreviated transcription (Latin):
diluuo. sodomitas ignt. egyptios mari.
Isilitas in hẽmo ꝑdidit. Etitote ideo temꝑa¬
liter pro pct̃o puniuisse. ne inext̾mnis
pumiet quia non iudicab ͭ deus bis ĩ id¬
ip̃m. quia gͦ punnti funt postea nõ pñ¬

Expanded text:
diluvio, Sodomitas igne, Aegyptios mari, et Israelitas in eremo perdidit, scitote ideo temporaliter pro peccatis punisse, ne in aeternum puniret, quia non judicabit Deus bis in idipsum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾t qd̾ suum ẽẽt. et isti aliquid subtrahe¬
rent rapina uel furtum ce̾t. uñ p̾cise tene¬
rentur ei ad restitom. et age̾ insr̾ pnĩa¬
uenialiter in mendatio. qd̾ erat mendaciũ¬
et miu̾gend̾ est eis in foro pm̃e ꝙ eam sul
in ꝯsimilib te᷑ quis ad soluend̾ enĩdam
nͥ fu̾it iudicata cont̾ ipm in forꝯ cãrum
quia tłia nõ debent᷑ nͥ tunc demũ cũ qͥs
Uñ si quis furtim asportau̾it pedagiũ uel
inciderit alienã siluã. uel ꝯmiẜit fuitũ
a sacͥlegium uel simile suꝑ quib statuta
est pena cor̾lis uel pecciũaria ꝑ legem uel
canonẽ nõ inũgend̾ penitenti ĩ foro pni̾a¬

Expanded text:
faceret quod suum est et isti aliquid subtraherent, rapina vel furtum esset, unde precise tenerentur ad restitutionem et agere insupenialiter in mendacio, quia erit mendaciuEt iniungendum est eis in foro penitentie ut ein similibus tenetur quis ad solvendam emendam, nisi fuerit iudicatum contra ipsum in foro causarum, quiaquis furtim asportaverit pedagium vel inciderit alienam silvam vel commiserit furtum aut sacrilegium aut similia, super quibus statuta est pena corporalis vel pecuniaria, per legem vel canonem, non est iniungendum penitenti in foro peni
Abbreviated transcription (Latin):
atemptatum restituendum est illi a quo in
tores u̾o et tñsseuntes credo indistunte ꝙ
debent solue antiquũ et nonũ. dum in̾ reci¬
piens faciat illud pp̃ quod fuit institutum¬
debent suꝑ hoc adire iudicem qd̾ tutius ẽ¬

Expanded text:
esse restituendum et illi a quo initores vero et transeuntes, credo indistincte quod debent persolvere antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit institutdire super hoc iudicem, quod tutius e
Abbreviated transcription (Latin):
plice contra predones int̾ra. uel contra
prratas inagua uel pro deffensõt fidei et
prĩe ꝯtra paganos uel hẽticos uel alia
fuit impoĩtum. libe̾ et sine stiupło ꝯstĩe
potest retine̾. Si aut̃ nrestit a quib fuit
institutum. cred ͭ eñ ꝙ ab illis qui potant
ex p̾dictis causis crauidem ¶ Idem credo
suste tłis nõ laborat modo nec facit
expensas quia nõ est nccͣe cum t̾ra sit
bñ purgata et in pace. ꝑatus est tñ et
labores et expensas impende si tẽt nte

Expanded text:
et contra pyratas in aqua vel pro defensione fidei et patrie contra paganos vel hereticos vel pro alia fuit impositum, libere et sine scrupulo conscientie potest recipere. Si autem nescit a quibus fuerit institutum, credit tamen quod ab illis qui potuerunt et ex predictis causis, credo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impendere, si esset ne
Abbreviated transcription (Latin):
litet recte potest illo iubente militare
contra preceptum dm̃ dei certum est uel
utrum sit e̾tum non est. Ita sit fortasse
reum fatiat regem iniquitas imꝑandi
innocentem aut militem oñdat ordo ẜui¬

Expanded text:
litet, recte possit illo iubente bellare ccontra dei praeceptum certum est uutrum sit, certum non est, ita, ut fortasse reum faciat regem iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo servi
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc ut scias plemꝰ hanc diu̾sitatem di¬
sc̾ne̾ distingue in augustino in radice .i. in
ip̃õ raptore a quo isti emerũt quia aut
ille erat dominꝰ. a̾ subditus. In pͥmo caũ
sũditus mouens bellũ pro dnõ sibi man¬
dante aut fcit bellum iustum. aut scit in¬
tom̃ quia plus debuit time̾ deum ꝙͣ hoẽ¬
ixcusat ᷑ enĩ per pp̃̾ bonũ obedĩe licet

Expanded text:
autem ut scias plenius hanc diversitatem, distingue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu cum subditus movet bellum pro domino sibi mandante, aut scit bellum iustum aut scit intur, quia plus debuit timere deum quam homExcusatur enim propter bonum obedi
Abbreviated transcription (Latin):
pensatur cum mrercede quam dant ẜuienti¬
bus illis. Nec possunt dici pauꝑiores pp̃ m̾¬
redem datam tum loco m̾cedis huu̾t comod
oꝑarum Si aũt in in honestis aut illicitis
non eedo ꝙ debeant recipe̾ mercedem dere¬
bus hiig. Idem etiam iudicandum est decul¬
toribus prediorum usurariorum et aliis m̃¬
cennariis eorundem et ceta.¬

Expanded text:
pensatur cum mercede quam dant servientibus illis, nec possunt dici pauperiores propter mercedem datam, cum loco mercedis habeant commodum operarum. Si autem in inhonestis aut illicitis, non credo quod debeant recipere mercedem de rebus huiusmodi. Idem etiam iudicandum est de cultoribus prediorum usurariorum et de aliis mercenariis eorundem. AD
Abbreviated transcription (Latin):
tem de rebushꝯͥ de equitate canonica
licet subtilitate iuris ciuilis aliter forte
posset dici Si aũt probłi ignon ductꝰ ast
quia credebat socerum non ẽẽ usuyarum
uel alias d̃e soluendo potest detem insolidũ
recipe̾. licet postinodum sciat u̾tatem ¶ In
creditore aũt qui recipͭ quod sibi debet: a
raptore uel usurario nõ distingo nͥ ꝙ boͣ¬

Expanded text:
tem de rebus huiusmodi de equitate canonica, licet de subtilitate iuris civilis aliter forte posset dici. Si autem probabili ignorantia ductus est, quia credebat non esse usurarium vel alias esse solvendo, potest dotem in solidum recipere, licet postmodum sciat veritatem. In creditore autem qui recipit quod sibi debetur a raptore vel ab usurario, non est
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rium credo ꝙ ip̃a ues usuraua in spẽ
nendetet recipi in solutum. quia debitor
qui eam dedit prousura potest eam qͣdi¬
ce̾. idest eiunce̾ eam a creditore si extat
irec posset creditor pro ea aliain rem ei

Expanded text:
contrarium, credo quod ipsa res usuraria in specie non debet recipi in solidum quia debitor qui eam dedit pro usura, potest eam abducere a creditore, si extat, nec posset creditor pro ea aliam ei
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ꝙͣtum ad eos ꝑuenit de usura. uel ꝙ̃tum
releuansunt ab expensis quas fecissent de
suo in sustinendis om̃ibus comitatis nͥ for¬
te p̃stit̾u̾it au̾ctem compellendo aut p̃cipien¬
do comitati taliter fenari. que alias non
esset ħ factura In quo caũ credo eos tem

Expanded text:
uantum ad eos pervenerit de usura vel quantum relevati sunt ab expensis quas fecissent de suo, in sustinendis oneribus communitatis, nisi forte prestiterint auctoritatem compellendo aut precipiendo communitati taliter fenerari, que alias non esset factura hoc. In hoc casu credo eos teneri
Abbreviated transcription (Latin):
¶ẽc est simile de marito ꝙͣtum ad dotem
ut dictum est quia socer dando dotem ge¬
noͣ efficitur pauꝑior insi quatenꝰ reuela¬
tur releuatur ab honc̾ alende filie.
Si debitor nõ sit pauꝑior reciprenu mu¬
tuũ acreditore. uel emptor aut uenditor
recipiendo remuel p̃cium res uendite¬
¶ Dreditor aũt qui mala fide credidit pciũa
puta cudendi malea uel daturo me̾tͥci
aut hyst̾om uel alias dilapidanti res¬
suas et bona non debet huiqͥ debitum reci¬

Expanded text:
 est simile de marito quantum ad dotem, ut dictum est, quia socer dando dotem genero efficitur pauperior, nisi quatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipiendo rem vel pretium vendite. Creditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bona sua, non debet huiusmodi debitum reci
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuscunz obligationis promissionis et
ꝯcessionis fc̃orum hactenus uel facendoꝵ
ceptum ad notĩam iporum ꝑuen̾int inthx
soluant. nec supͣdicti scłarẽs quo quomͦ
recipiant. et si soluerint uel p̃dicti rece¬
lña sp̃asi. tum nr̃e intentionis ex istat
tam horrendum scłarium ptatũ ab isũ
muillatemie sub dissimłatione tñssire
nõ obstantibus quibustun pͥuiłiis sub¬

Expanded text:
cuiuscumque oblacionis promissionis et cuiuscumque oblacionis promissionis et concessionis factarum haceptum ad noticiam ipsorum peruenerit, nichil soluant nec supradicti seculares quomodolibet recipiant et si soluerint uel predicta recelicencia speciali, cum nostre intencionis existat tam horrendum secularium potestatiuum abusum nullatenus sub dissimulatione transire non obstantibus quibuscumqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quicuns p̾lati eccͣastice q ꝑsone ⁊ eligio¬
se uel scłares quoruncũ ordinũ ꝯdiciomẽ
seu statuũ colletas uel tallias decuna
uel promisermt uel se soluturos ꝯsense¬
rint a ꝙͣiuis aliam ꝙͣtitatem portõm
aut quotam ip̃o ꝵ prouentuũ uel bonoꝵ¬
ex istimationis uel ualoris ip̃orum sb
aduitor mutui sub uentoĩs subsidr ul
dom noĩe seu quoius alio titlõ uel modo
comites uel barones uel ptãtes capitanei
officiales uel rectores quocuns nore cense¬
antur. ciuitatum castrorum seu quocũ
ceperint aut apud edes sacras depoĩta
sumpserint uel arestari safiri uel occupa¬
rimandauerint. aut occupata sasita
seuarestata receperint. Necnõ om̃s qui
scienter in p̃dictis dederit auxilium con¬
cilium uel fauorem pu ͭ ͤ uel occulte eo ipo
supponimus interdicto. Prelatis et ꝑ¬
soms eccasticis supͣdictis in iurtute obediẽ
et sub pena depoĩtiomis distͥcte mandantes
nullatenis acquiescant quotunz p̾textu

Expanded text:
 quicunque prelati Ecclesiasticeque persone religiose uel seculares quorumcumque ordinum, condicionis uel statuum Colleetas uel tallias, decimam, uel promiserint uel soluturos consenserint aut quamuis aliam quantitatem, porcionem aut quotam ipsorum prouentuum uel bonorum estimacionis uel ualoris ipsorum sub adiutorii, mutui, subuencionis, subsidii uel doni nomine seu quouis alio tytulo, modo comites uel Barones, Potestates, Capitanei, officiales uel rectores, quocunque nomine censeantur, Ciuitatum, Castrorum seu quorumcumque ceperint uel aput edes sacras deposita esumpserint uel arrestari, zaizzari uel occupari mandauerint aut occupata, zaizzata seu arrestata receperint necnon omnes, qui scienter in psilium, vel fauorem, publice vel occulte, eo ipssupponimus interdicto prelatis et personis ecclesiasticis supradictis in virtute obediencie et sub deposicionis pena districte mandantes, nullatenus acquiescant, Quodque pretextu
Abbreviated transcription (Latin):
iud si barones subditi cõmitis uel ducis
hñt guerram ꝯtra eum aut comes ꝯtra re¬
lꝯ comitis habet guerrã qͥ comitẽ. regis
auctͣs est reguirenda Si aũt comes q̃ regẽ
et rex nollet ez is exhibe᷑ per pares curie
hũcliter requisitus. credo ꝙ si ius suũ deffẽ
dat armis cum modamte inculpate tutelle
nõ peccat. Impugnare aũt regem auct̾e
ꝓpͥa nõ pot̾it ¶ Papa tñ facta demi̾natõ¬
ne de excessu regis si nollet rex a pcto
desiste posset regem excoͬcare. et cresten¬
arma. Cum autem rex habet cam̃ guerre
forma iudicii. cum neut̾ illoꝵ habeat suꝑ
se suꝑiorẽ peccaret tũ mouendo bellum
passus muroiã si miuriator offerret debi¬
tam satiffatom ad arbitͥum bonoꝵ iuro¬
rum de palacio et sñ strepitu iudiciorum

Expanded text:
id si barones subditi comitis vel ducis habent guerram contra eum, aut comes contra re comitis habet guerram contra comitem, regis est auctoritas requirenda. Si autem comes contra regem et rex nolit ei ius exhibere, per pares curie humiliter requisitus, credo quod si ius suum armis defendat, cum moderamine inculpate tutele, non peccat. Impugnare tamen regem auctoritate propria non poterit. Papa tamen facta denunciatione de excessu regis, si rex nollet a peccato desistere, posset regem excommunicare et crescenma contra eum. Cum autem rex habet causam guerre forma iudicii, cum neuter illorum habeat super se superiorem. Peccaret tamen movendo bellum passus iniuriam, si iniuriator offerret ei debitam satisfactionem, ad arbitrium bonorum virorum, de plano et sine strepitu iudiciorum
Abbreviated transcription (Latin):
iud si aliquis impellit mtmalium
dełalium mut et ille moritur nũ quid
tentor ¶ Item aliquis uult me ꝑtute᷑. et
dum declinoictum percutit alium et mori¬
cadit et moritur. mĩquid in hiis casibus¬

Expanded text:
id si aliquis impellit me in alium vel alium in me et ille moritur; numquid teneor? Item aliquis vult me percutere et dum declino ictum, percutit alium et moricadit et moritur; numquid in his casibus
Abbreviated transcription (Latin):
quod̾mo iaculatas hĩe. ut illa ingͥillã¬
ebetetur intencio. ac ꝑ ħ et ipĩ satis
oñdunt haus intentõm sicut nõ est
obẜ̾uanda si ꝑdurare non potest. ita si
ꝑdurauĩt non cito esse rumpendam.
tio. sed nõ desit multa p̾cacio. si feruens
ꝑseuãt intencio. Nam iccͥ multum loqͥ
in orando est zem nccͣiam suꝑflius age̾

Expanded text:
quodammodo jaculatas, ne illa vigilanhebetetur intentio; ac per hoc etiam ipsi satis ostendunt hanc intentionem, sicut non est obtundenda, si perdurare non potest, ita, si perdurauerit, non cito esse rumpendam. tio, sed non desit multa precatio, si feruens perseuerat intentio. nam multum loqui est in orando rem necessariam superfluis agere
Abbreviated transcription (Latin):
Non em̃ neibis tm̃ sed corde otandus
est deus. quapp̾ melior est un psalmo¬
zum decantacio cum cordis puritate ac
sanctitate et spũali hylautate ꝙͣ totiꝰ
psaltrrii modulatio cum anxietate cord̾

Expanded text:
Non enim verbis tantum, sed corde orandus est Deus. Melior est quinque psalmarum decantatio cum cordis puritate, et serenitate, et spiritali hilaritate, quam totius psalterii modulatio cum anxietate cordis
Abbreviated transcription (Latin):
eam reconciliare sͥ post sententiã. s ed¬
illa nõ uult. nũ quid est cogenda aut pͭ¬
michi ꝙ si uir nnocens est quia nõ
pcͨauit adulterando potest pete̾ illam
etiam sibi inuitam reconciliari nõ obftã¬
te sin̾a. quia quod fauors meo introdu¬
ctum est in dãnuĩ meum retorqueu ñ

Expanded text:
eam reconciliare sibi post sententiam, illa non vult: numquid est cogenda et pemihi quod si vir innocens est, quia non peccavit adulterando, potest petere illam, etiam invitam, sibi reconciliari, non obstante sententia, quia quod favore meo introductum est, in damnum meum retorqueri non
Abbreviated transcription (Latin):
et id quod est hoĩs. Hoĩs aũt est quicqͥd
ꝑtinet ad deffectum. sed dei est quicquid
ad reueñtiam qua homo deo submittitur. et
ideo homo secund̾ illud quod suum est d
est dei inse ip̃o subiciat ei quod aꝑꝑet esse
dei malto. Namilli qui dona dei ꝑticipãt
cognostunt se ea hr̃e scdm̃ illud ĩ coꝵ n
ut saamꝰ a dño que donatu sunt nobis¬
Et ideo absq p̾mdicio hũlitatis possũt
dona que ip̃i acceperunt pͣferre doĩs q̃
aliis aꝑꝑent esse collata sicut apꝰ ad¬

Expanded text:
et quod est hominis. Hominis autem est, quicquit pertinet ad defectum, sed dei est, quicquitie respicit reverenciam, qua homo deo subicitur. Et ideo quilibet homo secundum illud, quod suum est, debet est dei in seipso, subiciat ei, quod apparet esse dei in altero. Nam illi, qui dona dei participant, cognoscunt se ea habere secundum illud 1 ad Cor. 2: Ut sciamus, que a deo donata sunt nobis. Ideo absque preiudicio humilitatis possunt dona, que ipsi acceperunt, preferre donis dei, que aliis apparent collata. Sicut Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ scd̃m leges tłis debeat ẽẽ lima filiorum
sicut dictum est isi t̾cia pare uel medietas
neis ultra qͥntam ꝑtem he̾ditatis sue
que ꝯsistit in mobiłib. nec in testamẽ¬
to nec causa mortis. nec inter iuos. alibiã
tĩt pt ultra t̾ciam sed t̾cam potest dare
et legare inter iuiuos et causa mortis /
De mobłibus aut diu̾se sunt etiã ꝯsue¬
est ciilz in suo loco. hoc intellige si ñ sunt

Expanded text:
dum leges talis debet esse legitima filiorum, sicut dictum est, scilicet tertia pars vel medietas,neis ultra quintam partem hereditatis sue, que consistit in mobilibus, nec in testamento, nec causa mortis, nec inter vivos. Alibi non potest ultra tertiam, sed tertiam potest dare et legare inter vivos et causa mortis. De mobilibus etiam diverse sunt consueest quilibet in lo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid d̃ de epĩs et alb̾ibus hñtibus re¬
galia et iuxidcõm temꝑalem situt pͥmpes
secułres. In quoꝵ curiis iudicantur hgͥdu¬
in curiis suis inter subditos suos aut p̃¬
stant auctem spãlem iudicantib peccant
mortaliter. et efficiunt᷑ ruõ ues si stquat᷑
capłoꝵ uel alłtum et cl̾icorum sclarium
lites et guiter sicut credo cłia fieri susti¬
faciant iustiãm. in tłĩ uel in tłi causa.
ꝓuedo etiã ꝙ omña mala debeant potius
bus rusticio et plebib . d̾ tñ mature et

Expanded text:
Quid de episcopis et abbatibus habentibus regalia et iurisdictionem temporalem, sicut principes seculares, in quorum curiis iudicantur huiuin curiis inter subditos suos, aut prestant auctoritatem specialem iudicantibus, peccant mortaliter et efficiuntur irregulares, si sequatur  et abbatum et clericorum secularium viter et mortaliter, sicut credo, talia sustifaciant iustitiam in tali vel tali causa, Credo etiam quod omnia mala potius bus, rusticis et plebibus, dum tamen mature et
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad religiõm credo aliquẽ esse traħẽ
Ced si quis infidelis uellet baptizari nõ
tieret pauꝑtatem inter uͥanos. uel
siquis desiderans intrare religom si ess
solutus a debitis. aut si studiuss pera¬
liquos annos ut capatior esset ad intelli¬
gend̾ que legenturo in religione ab aliq
sciente eius ꝓpoĩtum recipe̾t pecciũa uel
tur a debitis aut recipe̾t expensas ĩ scolis¬
tamen nõ pro p̃cio reispũalis sed ad
amĩculum tollendi impedimẽti daretur

Expanded text:
nec ad religionem credo aliquem trahendum esSed si quis infidelis vellet baptizari, nisi timeret paupertatem inter christianos, vel si quis desideraret intrare religionem, si esset solutus a debitis, aut si studuisset per aliquot annos, ut capacior esset ad intelligenda que legerentur in religione, et ab aliquo sciente eius propositum reciperet pecuniam vel tur a debitis, aut ut reciperet expendas in scholistamen non pro pretio rei spiritualis, sed ut adminiculum tollendi impedimenti, daretur
Abbreviated transcription (Latin):
tiam assessoris maler iuidicauit exit ex¬
cusatus iudex si simpd erat et hu̾it bonam
ꝯsti̾am nec fuit inculpa elegendo tlẽm
assessorem. quia bonus et sufficiens q̃ter
credebatur. In maiori eñ culpa fuit ħ
eligitur pp̃ sciãm. sed nõ sic in iudite. mł¬
fuit hñt certos redditus eibi assugnatos
missi et similes si extorquent nõ tñ per
uim uel inimodatam improbitatẽ non
Rep̃hindunt᷑. Si ud̾ ꝑ ĩ modãtam improbi¬
ab ut̃q parte non insolenter accipĩt¬

Expanded text:
tiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic eligitur propter scientiam, sed non sic in iudice. Munt certos redditus sibi assignatos. missi et similes, si extorquent, non tamen per vim vel immoderatam improbitatem, non reprehenduntur. Si vero per immoderatam improbiab utraque parte non insolenter accipi
Abbreviated transcription (Latin):
lebranda missa de spũs. ul alia. uel qͥ dant de¬
narios cli̾cis pro dñdis psaltis uel exequiis
app̾ciatom̃. si notet cãm motĩa nõ pͥmã
et pͥnipalem. s r̾motam et occͣolem. licitũ
si quis dat pciuã collegio a̾cui pro gerenda
deuõe et diłctõe ĩ ip̃o collegio alicui. ut ex iͣ
deuotõe expaudiat᷑ in petitõe qͣ petit ut frẽs

Expanded text:
 sancto vel alia, vel qui dant donum clericis pro dicendis psalteriis in exequiis appretiationem. Sed si notat causam motivam non primam vel principalem, sed remotam et occasionalem, licitum si quis dat pecuniam collegio alicui progeneranda devotione et dilectione in ipso collegio, ut ex illa devotione e
Abbreviated transcription (Latin):
equał. aliam p̾cium usus qd usura dicit᷑¬
¶ Quẽd̾ ud res funt quarum usus nõ est
ip̃a rei ꝯsumptõ. sicut usus domꝰ est inhĩ¬
tatio nõ autem dissipatio. Et ideointlib
seorsum potest utrunq ꝯcedi puta cum
aliquis tradit altĩ dñium domꝰ retento
sibi usu ad aliquod tempꝰ uel eꝯͦ. cũ

Expanded text:
aliam vero pretium usus, quod usura dicitur. Quedam vero sunt quorum usus non est ipsa rei consumptio, sicut usus domus est inhabitatio, non autem dissipatio. Et ideo in talibus seorsum potest utrunque concedi, puta cum aliquis tradit alteri dominium domus, reservato sibi usu ad aliquod tempus; vel e conve
Abbreviated transcription (Latin):
usura est ex mutuo lucim ex pacto debitũ
uel exact᷑. Non em̃ puto usuram d̃mitti
si gratis oblatum gratis acci᷑. ar .xiiii.¬
la enĩ oblatio suscipienti culpani macule
inglt que nõ ex ambigentis petitione ꝓ¬

Expanded text:
Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gratis accila enim oblatio, suscipienti culpe maculam ingerit, que non ex ambientis petitione p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstdm̃ pħm in mr ethimo. om̃t illud
pro p̾cuĩa hẽtur. cuiꝰ p̃cium potest pciũa
mensurari. Et ideo sicut si aliquie pro pͭ¬
cui̾a mutuanda uel quatunz alia re que¬
que ex ip̃o usu ꝯsimutur peccuĩã accipit
pit cuiꝰ p̾cium peccuĩa mensurari possit
simile pctm̃̃ incurrit Si uo accipiat ad
huiꝯͥ nõ q. exigens. nec qiͣ ex aliqua oͥ¬
gatõne tacta uel exp̾ssa fes sicut gͣtuitũ
donũ non peccat quia etiã añꝙͣ pectiu̾am
mutuass licite pot̾a̾t aliquod domĩ gͣtis reci¬
pe̾ nec peioris ꝯditionis efficit᷑ ꝑ hoc qd̾
mutuauit ¶ Recompensatom ud eorum q̃
peccu̾a nõ mensurant᷑ licet pro mutuo

Expanded text:
sophum in 2 Ethicorum: Omne illud pro pecunia habetur cuius pretium potest pecunia mensurari. Et ideo, sicut si aliquis pro pecunia mutuata vel quacumque alia re que ex ipso usu consumitur pecuniam accipit rit cuius pretium pecunia mensurari potest simile peccatum incurrit. Si vero accipiat aliquid huius non quasi exigens nec quasi ex aliqua obligatione tacita vel expressa, sed sicut gratuitum donum, non peccat; quia etiam antequam pecuniam mutuasset, licite poterat aliquod donum gratis accipere. Nec peioris conditionis efficitur per hoc quod mutuavit, recompensationem vero eorum que pecunia non mensurantur, licet pro
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid d iudicare. Iudiciatia em̃ potestas
hoc eppostulat ut que d iudicare discernat
Dilutens gͫ in quisitor et subtilis iuestigͥa¬
tor sapienter et isuasi astute it̾roget a pᶜ¬
tatire ꝙ forsitan ignoret. uel ue̾tundia
uelit occultare.  ognito ituq tͥmiẽ uaue¬
tates enis non dubitet muestigare et secũ

Expanded text:
quicquid debet judicare. Judiciaria enim potestas hoc expostulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator, sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubitet investigare, et loc
Abbreviated transcription (Latin):
uel iiii. tur piloquia scuroilitas ludicra
tate mendacium. fr ius ꝑuiria furta
tur piolut᷑ appetitꝰ. fła testiã iuolentia
nhuãitas et ⁊ apacitas ¶Ee Ira homiti¬
dium clamor et indignatio / dde estiã
rancor pusillaminitas amaritudo et de
et corꝑis instabłitas uerbositas. et ẜ¬

Expanded text:
e, turpiloquia, scurrilitas, ludicra a, mendacium, fraudatio, furtaturpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia, inhumanitas, et rapacitas; de ira homicidium, clamor et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, et deet corporis, instabilitas, verbositas, et
Abbreviated transcription (Latin):
absolute uirauit. et mnoẽm euentũ tunc
ẜuare tene᷑ quicquid religꝰ faciat Dcit
aũt irescit quonꝰ iuxauit. uel quid intendͭ
Dic si emolum̾tum mensure est gͤ duobus
aquoz portetur epillis. uno peierante re

Expanded text:
ravit in omnem eventum, tunc servare tenetur quicquid reliquus faciat. Si autem nescit quomodo iuravit vel quid intendit, dic quod si emolumentum mensure sit commune duobus, a quocumque portetur ex illis, uno peierante, re
Abbreviated transcription (Latin):
Pauꝑtas odium fauor et uiciũ scelus
ordo. ꝑt sonas spoliant et loca uire suo
Ppõ odium ciuũ ꝯ̾ctum ex eo ꝙ occide¬
runt duos epõs suos ꝓpͥos successit doñ
forte ex alia simili causa ita en ormi ꝑd ͭ
pp̃ fauorem ꝯstantiopolitane ciuitatis
quã ꝯstantinꝰ ꝯstituit qiͣ nouã romã tñs¬
ferens se ad illam. fuit datus ecce con¬
stuntinopolitane pͥmus locus post romã
et amisit eum alexand̾a. di .xxii. reno¬
p̃latus ab admĩstratoe ecce . ex̾. decłi.

Expanded text:
pertas, odium, favor et vitium, scelus, ordo Personas spoliant et loca iure suo. Propter odium civium contractum, ex eo quod occiderunt duos episcopos proprios successive vel forte ex alia simili causa ita enormi, perdit r favorem Constantinopolitane civitatis, quam Constantinus constituit quasi novam Romam, transferens se ad illam fuit datus ecclesie Constantinopolitane primus locus post Romanam et amisit eum Alexandrina. Proprelatus ab administratione ecclesie. De
Abbreviated transcription (Latin):
hoc excoiitari casus in quo non esset ultͣ
sortem accipe̾.puta dum eggo eme̾m uel es¬
sem ꝑatus einr̾ t̾tas mtices de pectũa. et
tu pp̾ mimã infannã fecistime cessare a
tll emptõne. Peo ut tibi mutuarem. et ego
sen ibi hĩturus deillis m̃cibus. si eas illuc
defferrem. decipio tñ in nre ꝑict̾m ut supͣ
dictum est. Et hoc ideo. quia illud recipe̾t

Expanded text:
hic excogitari casus in quo non esset usura ultra sortem accipere, puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego essem ibi habiturus de istis mercibus. Si eas illuc deferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra dictum est, et hoc ideo, quia iste recipiet
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ãmius ꝑsonalis sit sine bursalis
nõ predialis. credo ꝙ licet quid̾ legiste di
uenditor facile posset desida̾re mortẽ em¬
ptoris ut sic libãtus esset. tum quianullũ
est emptoris ꝑicłm de stili ͭ ͤ t̾re aut tem¬
pestatibz que solent fructꝰ t̾re iam ꝑatos

Expanded text:
ditus annuus personalis sit sive bursalis, non predialis. Credo, licet quidam legiste dicvenditor facile posset desiderare mortem emptoris, ut sic liberatus esset, tum quia nullum est emptoris periculum de sterilitate terre aut tempestatibus, que solent fructus terre iam paratos
Abbreviated transcription (Latin):
in locato¶ Secunda quia pcciua nõ det̾io¬
ratur ꝑ usum. Decus in domo uel equo ł
alia re locata ¶Tercia quia usus pecciuẽ
nullum fructum uel utilitatẽ ꝑit intenti
utenti. Secus in usu agͥ uel domus uel
equi uel alt̾ius rei locate. licet em̃ inp̃
ciunt tłe mutuũ ꝓo spem lut pecauarii

Expanded text:
in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in cciunt tale mutuum propter spem lucri pecuniarii,
Abbreviated transcription (Latin):
tem recepturꝰ aliquid ultra soitem pro
eo ꝙ suscipit inse ꝑicłm. Idest si peccĩa
uel meices emptas portau̾it saluas alias
non teneatur sibi etiam de sorte ¶ Itẽm
aliquis mutuat intali loco mile solidos
ut malio reddant᷑ sibi centum auorei et
sat uel credit dictos auueos ibi plus uale̾
recipit autem ꝑiculum in se ut et pͥmus
nun quid in hns et similib ꝯmittit᷑ usuxa

Expanded text:
 recepturus aliquid ultra sortem, pro eo quod suscipit in se periculum, id est si pecuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliquis mutuat Bart. M sol solidos ut Cepte reddantur ei centum aurei et scit vel credit dictos aureos ibi plus valere, recipit autem in se periculum, ut et primus; numquid in his et similibus committitur usura
Abbreviated transcription (Latin):
si. Ad hoc dico ꝓ non est mutuũ et emptor
facit fructus suos sie ꝑicło nsure. licet
uenditor iuxͥ uenditõmis formam postea
recuꝑ et p̃dium. et hoc intelligas insi
in fraudem usuraꝵ sic facta tłis ꝯditõ¬
uel uenditio quod p̃sumitur exhiis ꝯre¬
cturis .i. ex eo qd̾ modicum est p̃cum re¬
spectu ualoris rei. ut eo de empti. et uen¬
di. ad nr̃ãm. Item ex eo quod aliquid ꝑ¬
soluit᷑ ultͣ summã receptam. puta fuĩt
uendita ꝑ centum. et est in pacto ꝙ cũ
restindatur uendicio reddant᷑ centum

Expanded text:
ibi non est mutuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta talis venditio quod presumitur ex his coniecturis, scilicet ex eo quod modicum est pretium respectu valoris rei. Item ex eo is rei. Item ex eo quod aliquid persolvitur ultra summam receptam, puta fuit vendita pro centum et est in pacto, quod cum rescindetur venditio, reddantur CXX.
Abbreviated transcription (Latin):
in dubio. ita similiter excusant᷑ amici et
cognati mouentis bellum qui nõ sunt ei
subditi. et milites et ẜuientes et scipendiari
extranei si credant iustum ẽẽ uellum. E ẜ¬
ꝙ nõ quia nõ excusat eos bonũ obedĩt sic̾
sbditos. nec debent se ꝯmitte discͥnĩ in
dubio utiiuent aliquẽ in p̾iudm̃ dt̾ius
quia sicut dt ombsius si nõ pt̃ alicui sbuelre
quin gͣuetur alter comodius est neuc ͫ iuuari¬
est simile aduocato. qm̃ excusat bona fides
ꝓͣdiu crodit iustam sẽ cam̃ quã fouet licet
mu̾i̾tate sit̾ ininsta. qm̃ ibi est uidex suꝑior
qui causam examimat et de allegatis indi¬
cat Inbello uo sie in guerra iurtb cor̃lib

Expanded text:
is Numquid similiter excusantur amici et cognati moventis bellum, qui non sunt eius subditi et milites et servientes stipendiorum extranei, si credant iustum esse bellum? Crn, quia non excusat eos bonum obedientie, sicut subditos, nec debent se committere discrimini in dubio, ut iuvent aliquem in preiudicium alterius, quia sicut dicit Ambrosius: Si non potest alicui subveniri quin gravetur alter, melius est neutrum iuvariest simile de advocato, quem excusat bona fides, quamdiu credit iustam esse causam quam fovet, licet in veritate sit iniusta, quia ibi est iudex superior, qui causam examinat et iudicat de allegatis. In bello vero sive in guerra viribus corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
gatarius et donatarius ten᷑ dare decimas
de relegata uel donata sicet decomata fui̾t
decimare si decimata funt a pr̃e Wed hẽs
ex̾neus tene᷑ ad ħ sicut legatariꝰ ueldo¬
natauus. qui om̃e lucͥ ͫ et eolimũtum

Expanded text:
gatarius et donatarius tenentur dare decimas de re donata vel legata, licet decimata fuerit decimare, si decimata sunt a patre, sed heres extraneus tenetur ad hoc, sicut legatarius et donatarius, qui omne lucrum vel emolumentum
Abbreviated transcription (Latin):
dari decinie. Rẜm cay .c .iii. debent decĩe¬
dau debent de om̃ib fructib A̾iaꝵ pomis
arboꝵ herbis ortorum mitͬmentis aĩaliu̾
lana lacte feno lignis pistatoĩbz uenatoĩ¬
bus. fictis pensionib molendinis etiam
ad uentũ balneis fulloniis argentariis
metallariis. lapidicins. Item de negociis
et artificiis et cet̾is bomis ⁊ de temꝑe. degse.¬

Expanded text:
ie Debent dari decime de omnibus fructibus terrarum, pomis arborum, herbis hortorum, nutrimentis animalium, lana, lacte, feno, lignis, piscationibus, venationibus, affictibus, pensionibus, molendinis etiam de vento, balneis, fullonicis, argentariis, metallariis, lapidiciniis. Item de negotiis et artificiis et ceteris bonis, etiam de te
Abbreviated transcription (Latin):
Item si aliquis furtiue dommiũ decinre residet
damie decime Item statim collectis fructib
ergo si nõ soluant᷑ statim cum ꝯpetenter sol¬
ui pñt in moia est rusocus. gͦ ꝑicliñ spectat
ad ipm qr tenetur ecce Siud nõ eratad¬
huc in mora et molenter sͥ ablatũ est ab¬

Expanded text:
ie? Solutio: dominium decime residet rationem statim collectis fructibus i non solvantur statim cum competenter solvi possunt, in mora est rusticus; ergo periculum spectat ad ipsum, quare tenetur ecclesie. Si vero non erat adhuc in mo
Abbreviated transcription (Latin):
de inquum cum quis e̾ta capita ouiũ tradͭ̃
estimata certo p̃cio et sub eo pacto qͣhit so¬
cietatem ꝓ totam deprouentib recipiat
sortem añꝙͣ alius aliquid inde recipiat
uel si pasciscatur ꝙ de fetib reꝑentur
capita caũ demortua an̾ꝙ alius aliqͥd¬

Expanded text:
de iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit de iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de proventibus recipiat sortem, antequam alius aliquid inde percipiat vel paciscatur quod de fetibus reparentur capita casu demortua, antequam alius aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
fetibus recuꝑent capita demortua. de aut̃
de uellibus et pellib ⁊mant᷑ alia ad au¬
gendum gregem aut si imunt aliud pactũ
licitum et honestum nõ peccant. dum
tñ ẜuetur equalitas inter eos. Ita ꝙ ex
ta. tradat ea alicui custodienda et pascen¬
da sub certa mercede pecciũe. ut ꝑticipatoẽ
prouentuũ gregis In quo caũ si dominꝰtz
retinet sibi ꝑiculum illorum capitum n ͨ
alias in pactis et quentionib guat con¬
ductorem licitus est ꝯͣctus. Item potest
ꝯcurrẽ ꝯtractus nuitui et societatis. ut
cum quis hño .xx. capita tradit ea estima¬
ꝯtingat postmodum de ouibus. et tunc
prouide̾ est acsi creditor dedisset ei mutus
capita. ita ꝓsint ꝯmu̾ia et ip̃i socii sint in
ꝑ icło et prouentib In quo casu. si comodati¬
one mutui gͥuet creditori debitorem incõ¬
tractu societatis usura est. Et in hoc caũ
procedendum est sicut dictum est in pͥmo
caũ de ꝯͣctu sonetatis. Illud eiutem est ual¬

Expanded text:
fetibus reparentur capita demortua aut de velleribus et pellibus emantur alia ad augendum gregem, aut si ineant aliud pactum licitum et honestum, non peccant, dum servetur equalitas inter eos, ita quod ta, tradat ea alicui custodienda et pascenda sub certa mercede pecunie vel participatione proventum gregis. In quo casu si dominus retinet sibi periculum eorum capitum, nec alias in pactis et conventionibus gravet conductorem, licitus est contractus. Item possunt concurrere contractus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea estimalidos, quicquid contingat postmodum de ovibus et tunc perinde est ac si creditor dedisset ei mutuo capita, ita quod sint communia et ipsi socii sint in periculo et proventibus. In quo casu si contemplatione mutui gravet creditor debitorem in contractu societatis, usura est. Et in hoc casu procedendum est, sicut dictum est in primo casu, contracta societate. Illud autem val
Abbreviated transcription (Latin):
cem. sed dilige̾ qnͣ sme caritate nemo pt̾¬
nec saluus esse Non gͦ tñĩ tueat perã
dum non est in re eus remissiõm. Std
iux uel aaro est tam iusta ꝯuersio mnẽ¬
dum est depenitente sero maxime cum
dus ad se aduocont iustum solet serotina

Expanded text:
cem, sed diligere, quia sine charitate nemo potest salvus esse. Non ergo tantum timeat poenam dum non est de ejus remissione. Sedix vel raro est tam justa conversio, timendum est de poenitente sero, maxime cum ndus ad se vocet. Multos solet serotina
Abbreviated transcription (Latin):
om̃t penã. Nam prius purgandꝰ astig᷑
purgationis qui in aliud stłm distulit
fructum ꝯuersions. Is aũt ignis. et si exͦ¬
Epocellit em̃ om penam quam nĩꝙͣ aliquis
passus est in hac uita. Nũgͫ in carire tanta
rint martires tormenta et multi nequit¬

Expanded text:
omnem penam: nam prius purgandus est igne purgationis qui in aliud seculum distulit fructum conversionis. Hic autem ignis, etsi eteexcedit enim omnem penam quam unquam aliquis passus est in hac vita. Nunquam in carne inventa nta martires
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuent. Et ideo st dm̃ auc̃tem canoi̾cam
ne illis ianta pietatis clausa iudeatur.
orõmbus et absclutionib ecc̃asticis sacra
unctione oleo liuiri. scdm̃ statuta sanctoꝵ
prim̃ coĩone uiatici reficiant᷑. ħ omiã xxui¬

Expanded text:
observet, et ideo secundum auctoritatem canonicam, ne illis janua pietatis clausa videatur, orationibus et consolationibus ecclesiasticis, sacra unctione olei inuncti, secundum statuta sanctorum Patrum communione viatici reficiantur. II.
Abbreviated transcription (Latin):
Dominꝰ deus nõ p̾miũ postulat sed hono¬
rem. Deus eni nr̃ qui dignat᷑ totum
Et qui eas dare nõ nolunt res alienas
sus ubicunq ip̃ẽ hĩtat illo decimas nõ
dante faine mortui funttantoꝵ hoi̾adi¬

Expanded text:
Dominus Deus, non praemium postulat, sed honorem; Deus enim noster, qui dignatus est totum Et qui eas dare noluerit, res alienas cis ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui fuerint, tant
Abbreviated transcription (Latin):
reddidistis decimas et pͥmicias iõ infaure
et pemuria maledicti estis. Item augꝰ ubi¬
sͣ. cum decimas dando et trest᷑a et celestia
possis prome̾ra. pro auaricia duplicẽ bñ¬
dictiom̃ fraudas .i. substrahis tibi. ħ est
dm̃ iustissima esuetudo. ut si tu decimã¬
illi nõ dedi̾s. tu ad decimã reuoceris .i. ad

Expanded text:
reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis. Item Augustinus: Cum decimas dando et terrena et celestia possis promereri, pro avaritia duplicem benedictionem fraudas, id est subtrahis tibi. Hec est domini iustissima consuetudo. Si tu illi decimam non dederis, tu ad decimam revoceri; d