comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressus mei ut non infirmentur. nec paulo minus effun-¬
dantur uestigia mea: Priusquã omnia memibra mea
fiant arma iusticiȩ. & omĩs in me mortalitas absorbeat᷑
a uita. & subiecta sit caro sp̃ui: Quis audeat adire ad
istum gradũ. ante quam castis & igne examinatis el o-¬
quiis dñi corde accendartur & mẽnte. ut aꝑiat eis scri¬
pturas: Ante quã describat ea tripliciter inlatitudine
cordis sui. ita ut sensũ habeat xp̃i: Ante quã abscondi¬
tos cȩteris inuisibiles atq obscuros thesauros scientiȩ
ingredi mereatur. ita ut ꝑceptis inde diuitiis possit
etiam cȩteros ipse ditare spũalib. comparans spũalia:
Ante quam contempletur sicut contẽplari dignũ. ẽ. dele¬
ctationem dñi. & uisitet templũ eius: Immo potius
ipse fiat templũ dĩ uiui & habitaculũ xp̃i in spũi:
Ante quam figurȩ & ueritatis discretionẽ cognitionẽq cogi¬

Expanded text:
gressus mei, ut non infirmentur nec paulo minus effungressus mei, ut non infirmentur nec paulo minus effundantur uestigia mea? prius­ quam omnia membra mea fiant arma iustitiae et omnis in me mortalitas absorbeatur a uita et subiecta sit caro spiri­ tui? 96-99. Quis audeat adire ad istum gradum, antequam castis et igne examinatis eloquiis domini cor accendatur et mentem, dum adaperit ei scripturas? antequam describat ea tripliciter in latitudine cordis sui, ita ut sensum habeat Christi? ante- quam absconditos ceteris inuisibiles atque obscuros thesauros scientiae ingredi mereatur, ita ut perceptis inde diuitiis possit etiam ceteros ipse ditare spiritalibus conparans spiritalia? antequam contempletur, sicut contemplari dignum est, delecta- tionem domini et uisitet templum eius, immo potius ipse fiat templum uiui dei et habitaculum Christi in spiritu? antequam figurae et ueritatis discretionem cognationemque cogno
Abbreviated transcription (Latin):
e quom᷑ habitum sacerdotale nomenq suscipem qui nom pri-¬
u sa̾rem me opib sc̃is consummasse manus measꝰ Quinon¬
dum oculũ docuissem rec̾te uidere creatura dĩ: Qui non
aurem meã prius aꝑuissem eruditioni dñi. ita ut mererer
ꝗddi mͥ aurem quȩ ñ grauiter audiret. & esset sardium pre¬
ciosum inauris in aurẽ mea qđ est sermo sapientis inaurẽ
oboeclienti: Qui non prius os meũ aꝑui & attraxi sp̃m uł
dilataui os meũ ut sp̃ii repleretur ad ꝓloquenda mysteria
& cdognata pietatis: Qui non obtuli lingiiã meam ut sol¬
uatur in tempore & repleatur exultatione in psalmis
& canticis dñi. exurgens uelut plectrũ matutinum iN
psalterio & cythara exurgens diluculo. & clamans ad
dñm usquequo raucȩ fiant fauces meȩ. & adhereat lingua
mea faucib meis: Priusquã supra petram stent pedes mei.
& consũmentur sicut cerui. ut dirigantur scđm dm̃

Expanded text:
uel quomodo habitum sacerdotalem nomenque suscipere, qui non priuuel quomodo habitum sacerdotalem nomenque suscipere, qui non prius scirem me operibus sanctis consummasse manus meas, qui nondum oculum docuissem recte uidere creaturam dei, qui non aurem meam prius aperuissem eruditioni domini, ita ut mererer addi mihi aurem, quae non grauiter audiret, et esset sardius pretiosus inauris in aure mea, quod est sermo sapientis in aure oboedientis? qui non prius os meum aperui et adtraxi spiritum uel dilataui os meum, ut spiritu repleretur ad proloquenda mysteria et dogmata pietatis? qui non obtuli linguam meam, ut soluatur in tempore et repleatur exultatione in psalmis et canticis domini exsurgens uelut plectrum matutinum in psalterio et cithara, exsurgens diluculo et clamans ad dominum usque quo raucae fiant fauces meae et adhaereat lingua mea faucibus meis? priusquam supra petram stent pedes mei et consummentur sicut cerui, ut dirigantur secundum deum
Abbreviated transcription (Latin):
demolei crismatis imitari cui quã fas. ẽ neq mixturam
incensi Et quid amplius dicã : Ne ipsũ quidem templii
ingredi sinitur qui non fuerit etiã minimis quib q ani¬
ma mundus & corpore. Et quomͦ temere & in considerate
irriumus in ipsa scã scõrum quo uni soli pontifici & ipsi
semel in anno ingredi fas erat. cui soli accedere ultra interius
uelum licebat. & arcam testam̾ti ac ꝓpiciatoriũ & cherubi
uidere: Quȩ nunc om̃s sibi & uidere & contingere licitũ
sacerdos esse uel sacrificium. qui non prius semet ipsum
exhibuit hostiam uiuam. scãm placentẽ dõ & rationabi¬
le suum obsequiũ gessit. & immolauit dõ sacrificium
laudis & sp̃m contribulatum qđ solum sacrificiũ expe¬
tit dĩ cȩteris omĩb abiectis atq contemptis. quomͦꝰ pote¬
ram audere ad sacerdotiũ accedere & ad hostras offereus
& imaginem ac figuram sacram̃torũ celestium celebrandũ

Expanded text:
idem olei chrismatis imitari cuiquam fas est neque mixturam idem olei chrismatis imitari cuiquam fas est neque mixturam incensi. et quid amplius dicam? ne ipsum quidem templum ingredi sinitur qui non fuerit etiam in minimis quibusque anima mundus et corpore. et quomodo temere et inconsiderate inrui- mus in ipsa sancta sanctorum, quo uni soli pontifici et ipsi semel in anno ingredi fas erat, cui soli accedere ultra interius uelum licebat et arcam testamenti ac propitiatorium et Cherubin uidere, quae nunc omnes sibi et uidere et contingere licitum sacerdos esse uel sacrificium, qui non prius semet ipsum exhibuit hostiam uiuam sanctam placentem deo et rationabile suum obsequium gessit et immolauit deo sacrifi­ cium laudis et spiritum contribulatum, quod solum sacrifi- cium expetit deus ceteris omnibus abiectis atque contemptis, quomodo poteram audere ad sacerdotium accedere et ad hostias offerendas et imaginem ac figuram sacramentorum caelestium celebrandam?
Abbreviated transcription (Latin):
corripuit. sed lenitate & mansuetudine patris. ñ seueritaite
& auctoritate pontificis. Quid orias ille qui arcam testan
dñi cum iuuenca fetus impatiens. directilimitis orbitan
declinasset. iamq lapsuram manu sedula ac sollicita susto¬
tasset nonne tantũ modo ꝓ hoc qđ scã tetigerat a dõ mor
multatus ẽ : Seio eito ne corporis quidẽ maculas in sacer¬
dotib prȩcer mitti sed ꝑscrutari & requiri omla plego
ne quid corporalis uiti i uł hostia habeat uł sacerdos. Qui
utiq figurȩ sunt ꝑfectionis eius & puritatis. quȩ ese debtꝰ
in corde & in anima sacerdotis. Sed ne ipsa quidem indum
sacerdotalia uł ministerii uasa cuilibet contingere fut
aut contrectare fas. ẽ. Ipsa quoq sacrificia non passiman
sed certis quibusq indulgetur insumere. & intra cercm
tempus. & intra prefinitũ locũ Sed ne compositione an¬

Expanded text:
corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non seueritate corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non seueritate et auctoritate pontificis. quid Oza ille, qui arcam testamenti domini, cum iuuenca fetus inpatiens directi limitis orbitam declinasset, iam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasset, nonne tantum­ modo pro hoc, quod sancta tetigerat, a deo morte multatus est? 94. Scio ego ne corporis quidem maculas in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per legem, ne quid corpo­ ralis uitii uel hostia habeat uel sacerdos. quae utique figurae sunt perfectionis eius et puritatis, quae esse debet in corde et anima sacerdotis. sed ne ipsa quidem indumenta sacerdotalia uel ministerii uasa cuilibet contingere saltim aut contrectare fas est. ipsa quoque sacrificia non passim omnibus sed certis quibusque indulgetur insumere et intra certum tempus et intra praefinitum locum. sed ne conpositionem qu
Abbreviated transcription (Latin):
lapidaretur: & ita ꝓcul astantib magnũ eis erat uł sonitũ
uocis audire. & hoc scĩficatis cum om̃i diligentia & cautela
Moyses uͦ solus & montẽ ascendit & nubem ingreditur: & fla¬
grantib nusquã flammis aduritur. & tabulas suscepit
Add multitudinẽ quidem uulgi tabulas litterȩ. ad eos autẽ
qui capiunt quȩ sunt sp̃s. tabulas inscriptas sp̃u dĩ uiui.
N adab uero & abiud qm̃ alienũ ignem ad incensũ altaris
obtulerant: ꝓ hoc solo consumuntur igni. Et eundẽ poene
locũ penȩ & interitus. quẽ culpȩ & impietatis habuere.
Et ne aaron quidem idoneus ad intercedendũ fuit. cum utiq
pater esset & secundis post moysen dõ honore sacerddotii ꝓ¬
pinquaret. Heli quoq sacerdos ꝓfiliorũ iniquitate damnat᷑.
qđł eos diuina sacrificia temerantes minus seuera anim ad¬
uersione plectebat. Miserũ me & quidem coercuit & quide

Expanded text:
lapidaretur — et ita procul adstantibus magnum eis erat uel sonitum lapidaretur — et ita procul adstantibus magnum eis erat uel sonitum uocis audire, et hoc sanctificatis cum omni diligentia et cautela —, Moyses uero solus et montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam flammis aduritur et tabulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, ad eos autem, qui capiunt quae sunt spiritus, tabulas scriptas spiritu dei uiui. 93. Nadab uero et Abiud, quoniam alienum ignem ad incensum altaris obtulerant, pro hoc solo consumuntur igni, et eundem paene locum poenae et interitus quem culpae et inpietatis habuere. et ne Aaron quidem idoneus ad interceden­ dum fuit, cum utique pater esset et secundus post Movsen deo honore sacerdotii propinquaret. Heli quoque sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos diuina sacrificia teme- rantes minus seuera animaduersione plectebat. miserum me et quidem cohercuit et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Ce. ꝓrinumꝰ s& amicũ uideat dĩ. Uerũ unde in himne metũ
ueperim neforte me arbitremini plus iusto. ẽẽ. meticulosũ.
indicare uoħ debeo ut non tã timidum me quã consulentem
mme iudicetis. Ns̃ cum ad moysen loqueretur in monte.
plures quoq alios cũ eo iussit ascendere. Inquib erat & aa¬
ron cũ filiis suis sacerdotib & septuaginta presbiteri ex
seniorib. Qui om̃s astantes. eminus iussi sunt adorare.
ꝓpe uͦ accedere solus moyses iubetur. nec alius cũ eo ullus
ascendere. Ex quo manifeste indicatur: qđ non ẽ cuius libet
ꝓiximũ fieri dõ. nisi sit aliquis qualis moyses. qui caꝑe iN
semet ipso possit głam dĩ. Sed & antea cũ primũ legis latio
pararetur: ꝗteros quidem tubarũ sonus & fulgura ac tonitrura
pstrepunt. caligo quoq & fumus montis ardentis. & metus
ac terror horribilis. ita ut uł bestia si montẽ contigisset

Expanded text:
se proximum et amicum uideat dei. 92. Uerum unde in hunc metum se proximum et amicum uideat dei. 92. Uerum unde in hunc metum uenerim, ne forte me arbitremini plus iusto esse meticulosum, indicare uobis debeo, ut non tam timidum me quam consulentem mihimet iudicetis. deus cum ad Moysen loqueretur in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendere, in quibus erat et Aaron cum filiis suis sacerdotibus et septuaginta presbyteri ex senioribus, qui omnes adstantes eminus iussi sunt adorare, prope uero acce­ dere Moyses solus iubetur nec alius cum eo ullus ascendere. ex quo manifeste indicatur quod non est cuiuslibet proximum fieri deo, nisi sit aliquis qualis Moyses, qui capere in semet ipso possit gloriam dei. sed et antea, cum primum legis latio pararetur, ceteros quidem tubarum sonus et fulgura ac tonitrua perstrepebant, caligo quoque et fumus montis ardentis et metus ac terror horribilis, ita ut uel bestia, si montem contigisset,
Abbreviated transcription (Latin):
rem eenis capatiorib exhlante. Secl &lege pst cati sui eet
oninembris nr̃is legi sps repugnante dum mmagine refta
que untra nos ẽ captiuam ducere studet it polus tes
illius conditionis influrit Vnde unx aliqiuli fint as ptim¬
ga sẽ o ilistricta regens phylosophia. de paulatr noben¬
tate anime siȩ recolens natura lucis que inse es homli
huic & tenebroso luto coniunctã reuocet ac reflect itu
dr̃ el si certe ꝓpicio eo agat utrunq parit̃ reuocauit:
si dam̃ longa & assicdua meditatione in suescait sur su semp
aspicere. & deorsum male trahentẽ ac degrauante snteri¬
am sibimet astrictã frenis artiorib sublcuare. Prius aute
quã hoc obtineat & ut in quantũ fieri potest ceciros hon¬
nes cordis puritate p̾cedat: prȩesse his uelle nondebit. quorũ
se purgitiorem eẽ non sercit Nec tutum putare mediatorẽ
esfiei popłi apud dm̃ qđ est speciale officiũ sacerdotis.: nisi

Expanded text:
rem uenis capacioribus exhalante, sed et lege peccati, quae est in mem­ bris nostris, legi spiritus repugnante, dum imaginem regiam, quae intra nos est, captiuam ducere studet, ut spoliis eillius conditionis influxit. unde uix aliquis fortasse longa se et destricta regens philosophia et paulatim nobilitatem animae suae recolens naturam lucis, quae in se est humili huic et tenebroso luto coniuncta, reuocet ac reflectat ad deum; uel si certe propitio eo agat, utrumque pariter reuocabit, si tamen longa et adsidua meditatione insuescat sursum semper aspicere et deorsum male trahentem ac degrauantem materiam sibimet adstrictam frenis artioribus subleuare. prius autem quam hoc obtineat et ut, in quantum fieri potest, ceteros homines cordis puritate praecedat, praeesse his uelle non debet, quorum se purgatiorem esse non sentit, nec tutum putare mediatorem effici populi apud deum — quod est speciale officium sacerdotis —, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uideamur. quos magis lȩdimus immo quos ꝑdimus. &
quorũ sanguinem in nocentẽ effundimus. iđ ẽ anima¬
rum simpliciũ m Interitũ damus. quȩ utiq de nr̃is mi¬
nib exquirentur. Prohis gͦ omnib considerabam esse
melius peritiorib aliis cedere regendi habenas. qua
currus prȩcipites ꝑ imꝑitiam dare: & magis accõmoda¬
re aurem ad oboedientiȩ auditũ. quam linguã impita
mouere. Hȩc ego & mecũ disserens & consiliario usus
memet ipso non malout opinor sin miuuis ceroe iuł sechuelo
die nfietis qu aa oietatẽ pinent dicere potiuis. u ioruis
palis qum docert sptibile nano: esesmi pcarumq

Expanded text:
uideamur, quos magis laedimus, immo quos perdimus et uideamur, quos magis laedimus, immo quos perdimus et quorum sanguinem inno­ centem effundimus, id est animarum simplicium uitam in interitum damus, quae utique de nostris manibus exquirentur. 47. Pro his ergo omnibus considerabam multo esse melius peritioribus aliis cedere regendi habenas quam currus praeci­ pites per inperitiam dare, et magis accommodare aurem ad oboedientiae auditum quam linguam inperitam mouere. haec egomet mecum disserens et consiliario usus memet ipso non malo, ut opinor, sin minus, certe uel sedulo, dicta factaque quae ad pietatem pertinent discere potius ignorans malui quam docer
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis atq mendacii. Quos utiq neq lacte potari. neo
olerib pasci. id. ẽ infirmo ac fragili conuenit cibo. Ali
quin. nequaquam roborabuntur in fortitudine xp̃i.
neq crescent laud abili increm̃to quo oportet omnẽ pni¬
ctum in ipso crescere & uirũ ꝑfectũ. in mensuram ȩtatis
plenitudinis xp̃i. Et adhȩc quis idoneus: Nonenim de¬
bemus esse sicut plurumi adulterantes uerbũ dĩ & misco¬
tes aquam uino. id ẽ. lȩtificanti cor hominis uerbo. ser¬
monem uilem admiscere ꝑterram repentẽ. qui uł iocũ
moueat. uł temporale aliquid narret. ita ut carnalis lu¬
cri ex hoc nobis aliquid nundinari uideamur: cũ ita sin¬
gulis loquimur ut ipsi delectantur audire. & sumus
uelut uentriloqui quidam. id . ẽ. de uentre & ꝓuentre
loquentes. & uentri in uerbis nr̃is omib ꝓuidentes. qđ
est uere de terra loqui. ut placere potentib & diuitib

Expanded text:
eritatis atque mendacii. quos utique neque lacte potari neque eritatis atque mendacii. quos utique neque lacte potari neque holeribus pasci, id est infirmo ac fragili conuenit cibo; alio­ quin nequaquam roborabuntur in fortitudine Christi neque crescent laudabili incremento, quo oportet omnem perfectum in ipso crescere in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. 46. Et ad haec quis idoneus? non enim debemus esse sicut plurimi adulterantes uerbum dei et miscentes aquam nino, id est laetificanti cor hominis uerbo sermonem uilem admiscere et per terram repentem, qui uel iocum moueat uel temporale aliquid narret, ita ut carnalis lucri ex hoc nobis aliquid nundinari uideamur, cum ita singulis loquimur, ut ipsi delectantur audire, et sumus uelut uentriloqui quidam, id est de uentre et pro uentre loquentes et uentri in uerbis nostris omnibus prouidentes, quod est uere de terra loqui, ut placere potentibus et diuitibus
Abbreviated transcription (Latin):
sibiq dissimile. commune hoc corpus ȩcclȩ qui instituendũ
suscepit. ac regendũ. cũ esse debeat ipse apud se semꝑ immo¬
hilis & idem. necesse habet tamen singulorũ se & morib
& institutionib conformare. ac sermonẽ suũ aptare
singulis opportunũ. Qm̃quidem alii lacte indigent. ii
uidelicet quib prima ad huc religionis rudiñta tradun¬
tur. & cũ sint paruuli in fide: uirilis adhuc ut ita dixerĩ
cibi uigorem ferre non possunt. Quem utiq contra uires
siquis ingerat. fortassis oppressi & degrauati.dũ mens no
sufficit ingesta susciꝑe sicut ne in paruulis quidem cor¬
ralis materia de coquere ualet maiores uirib: cibos: etis
prioruĩ iacturam ac detrimenta ꝑsentient: Alii uͦ sunt
qui sapientia indigent quȩ ꝓfertur & p̾dicatur int̾̃ ꝑfe¬
ctos. & cibis excelsiorib ac ualidiorib uti possunt. ꝓeo qd̾
exercitatos habent sensus ad discretionẽ boni uł mali. u¬

Expanded text:
sibique dissimile commune hoc corpus ecclesiae qui instituendum sibique dissimile commune hoc corpus ecclesiae qui instituendum suscepit ac regendum, cum esse debeat ipse apud se semper inmobilis et idem, necesse- habet tamen singulorum se et moribus et institutionibus conformare ac sermonem suum aptare singulis oportunum.. 45. Quoniam quidem alii lacte indigent, hi uidelicet quibus prima adhuc religionis rudimenta traduntur, et cum sint paruuli in fide, uirilis adhuc, ut ita dixerim, cibi uigorem ferre non possunt; quem utique contra uires si quis ingeratr fortassis oppressi et degrauati, dum mens non sufficit ingesta suscipere — sicut ne in paruulis quidem corporalis materia decoquere ualet maiores uiribus cibos —, etiam priorum iacturam ac detrimenta persentient. alii uero sunt qui sapien- tia indigent, quae profertur et praedicatur inter perfectos, et cibis excelsioribus ac ualidioribus uti possunt pro eo quod exer­ citatos habent sensus ad discretionem boni uel mali, u
Abbreviated transcription (Latin):
rum uł ꝓut natura poscit occurreret: Qm̃ quidem neq
eadem uor apta ẽ. omnib. neq eisdem ut ita dicam sibilis
aguntur. sed ne cibiis quidem cunctis unis atq idem est:
nec palpandi ac fouendi mos unus. ẽ bestiis. ita ut inter¬
ctum isdem ipsis quib mitigantur aliȩ. ad furorem aliȩ
suscitentur. Quib gͦ se modis. singulis quibusq bestiȩ
huius ille eruditor aptabit. quomͦ se ad unius cuiusq naturã
atq ingenium commodabit: Nonne necesse erit cũ sit apud
semet ip̃sum simplex & constans tam fieri uarium. & tam
in diuersa mutabilem. quam poscit ipsa diuersitas bestiarũ.
ut unũ quodq animal ꝓ naturȩ ingenii sui opportunitate
curetur. quo possit totius bestiȩ corpus ex tanta diuersitate
compositũ. recte inter se inuicem bestiolis moderatis in pace
ac tranquillitate ꝑsistere: Ita ex multis ac diuersis & morib
& linguis & institutionib uelit unũ animal compositũ

Expanded text:
rum uel prout natura poscit, occurreret! quoniam quidem neque rum uel prout natura poscit, occurreret! quoniam quidem neque eadem uox apta est omnibus neque eisdem, ut ita dicam, sibilis aguntur. sed ne cibus quidem cunctis unus atque idem est nec palpandi ac fouendi mos unus est bestiis, ita ut interdum hisdem ipsis quibus mitigantur aliae ad furorem aliae susci­ tentur. quibus ergo se modis singulis quibusque bestiae huius ille eruditor aptabit? quomodo se ad uniuscuiusque naturam atque ingenium commodabit? nonne necesse erit eum, cum sit apud semet ipsum simplex et constans, tam fieri uarium et tam in diuersa mutabilem quam poscit ipsa diuersitas bestiarum, ut unumquodque animal pro naturae et ingenii sui oportunitate curetur, quo possit totius bestiae corpus ex tanta diuersitate conpositum recte inter se inuicem bestiolis moderatis in pace ac tranquillitate persistere? ita ex multis ac diuersis et moribus et linguis et institutionibus uelut unum animal conpositum
Abbreviated transcription (Latin):
uentione pessimi seminis occupata. Alioquin duplicabitur
nobis labor dum necesse. ẽ prius conceptas maliciȩ formas
corde detrudere: tum deinde bonitatis imaginẽ uirtutũ
ceris uariantib reformare. Vt quam multȩ ac diuerse
fuerant in anima species deprauationis: tam multe sint
& restitutionis. Quorũ omniũ scientia ac disciplira ui¬
gere debet apud eum. cui animarũ instituendaruĩ curi
cõmititur. Ex quib nos quã plurima nuinc breuitatis stu¬
dio prȩtermittimus. Sicut enĩ uerbigr̃a si fieri possit ut
ero uitis animalib ac bestiolis genere ac specie diuersis.
maqis & exiguis. ferociorib & mitiorib asperiorib &
leniorib unũ aliquod animal. uł bestia una constaret.
H ec utiq ad mitigandũ sicui crederetur. quantũ ei immi¬
neret opis ac laboris: Quantũ eius requireretur industriȩ
Ut unicuiq bestiarũ uel animaliũ ꝓut mos exigit singulo¬

Expanded text:
uentione pessimi seminis occupata. alioquin duplicabitur uentione pessimi seminis occupata. alioquin duplicabitur nobis labor, dum necesse est prius conceptas malitiae formas corde detrudere, tum deinde bonita­ tis imaginem uirtutum ceris uariantibus reformare, ut, quam multae ac diuersae fuerant in anima species deprauationis, tam multae sint et restitutionis. quorum omnium scientia ac disciplina uigere debet apud eum, cui animarum instituen- darum cura committitur. ex quibus nos quam plurima nunc breuitatis studio praetermittimus. 44. Sicut enim uerbi gratia, si fieri posset ut ex multis animalibus ac bestiolis genere ac specie diuersis, magnis et exiguis, ferocioribus et mitioribus, asperioribus et lenioribus, unum aliquod animal uel bestia una constaret, haec utique ad mitigandum si cui crederetur, quantum ei inmineret operis ac laboris, quantum eius requireretur industriae, ut unicuique bestiarum uel animalium, prout mos exigit singulo
Abbreviated transcription (Latin):
& urridere nos incipiunt uelut nichil rationabile in fur
noa habentes &e patiuntur qđ accidere solet his qui ocule
dolent & solis limꝰ accusant. uł qui aures & uoces homuini
minus ese honoris quȩruntur ł ropterea gͥ multo utilus
E arune simplictter & pure ueritatis clementa susciuu
& uelut ceris ea nondum chararatis inscribere. qua supilla
que ante male seripta sunt suꝑducere id ẽ suꝑ mal a dol¬
Strĩ aon pl iersai dognaata uerbiĩ fidei ac ueritatis ingerere
& cũ primis postrem̃a confundere Nam ituamql iager
incedere att ritã & leuigitam assiduitate cõmeantiũ pne¬
stat quam inusitatam & rudem & nullis antea uestigrs
ꝓculcatam: Campũ quoq serere exercitio aratri frequen¬
tis edomitũ melius e quam illũ qui ignariis ẽ sulci
as uomeris nescius. Animã uͦ illam melius ex colam quȩ
nullo adhuc maligni cultoris aratro temerata . ẽ. nec prx̧¬

Expanded text:
et inridere nos incipiunt uelut nihil rationabile in fide et inridere nos incipiunt uelut nihil rationabile in fide nostra habentes et patiuntur quod accidere solet his qui oculos dolent et solis lumen accusant uel qui aures, et uoces hominum minus esse sono­ ras queruntur. 43. Propterea ergo multo utilius est animae simpliciter et pure ueritatis elementa suscipere et uelut ceris ea nondum charaxatis inscribere quam super illa quae ante male scripta sunt superducere, id est supra malam doctrinam et peruersa dogmata uerbum fidei ac ueritatis ingerere et cum primis postrema confundere. nam uiam quidem incedere adtritam et leuigatam adsiduitate commeantium praestat quam inusitatam et rudem et nullis antea uestigiis proculcatam, campum quo­ que serere exercitio aratri frequentis edomitum melius est quam illum qui ignarus est sulci et uomeris nescius; animam uero illam melius excolam, quae nullo adhuc maligni cultoris aratro temerata est nec prae
Abbreviated transcription (Latin):
corum more ueritatis margaritȩ pedib conculcantur Ali i
qͦq sunt qui nullã qđ est ex ꝓprio sensu opinionẽ deferunt.
Neq aliquam formam de fide dĩ optinent uł bonam uł
malam sed om̃ib se tradunt magistris. atq omnẽ susci¬¬
piunt sermonem. uelut qđ melius. ẽ. & rectius ex omnib
electuri. Ignorantes quia non bonos de ueritate iudices ele-¬
gerunt semet ipsos. Uidelicet iudicare se putant posse de
his quȩ se fatentur ignorare: Tum deinde ex ueri similib
frequent̃ in hoc modo in illud uersi atq mutati. & om̃i
umbo nunc ad qiuescentes. paulo post iterũ reluctante
simuil &e magistros & studia ꝑmutant & uelut puilius ux¬
to agtarus facile teansferuntur Ad uitimũ uero stulior
sue ꝓ ferunt Sructũ. Nã uelut fatigati audiendo. siueros
& uieti tedio simul omia respuunt & uelut incuiic aurses
& om̃ib quȩ crediderunt facti. continuo etia contemnen

Expanded text:
corum more ueritatis margaritae pedibus conculcantur. 42. Alii corum more ueritatis margaritae pedibus conculcantur. 42. Alii quoque sunt qui nullam quidem ex proprio sensu opinionem deferunt neque aliquam formam de fide dei obtinent uel bonam uel malam, sed omnibus se tradunt magistris atque omnem suscipiunt sermonem uelut quod melius est et rectius ex omnibus electuri, ignorantes quia non bonos de ueritate iudices elegerunt, semet ipsos uidelicet, et iudicare se putant posse de his quae se fatentur ignorare. tum deinde ex ueri similibus frequenter modo in hoc, modo in illud uersi atque mutati et omni uerbo nunc adquiescentes, paulo post iterum reluctantes simul et magistros et studia permu- tant et uelut puluis uento agitatus facile transferuntur. ad ultimum uero stultitiae suae proferunt fructum; nam uelut fatigati audiendo diuersos et uicti taedio simul omnia re­ spuunt et uelut uacui et inanes ex omnibus quae crediderunt facti continuo etiam contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
qu ignora ites dni uoluntatẽ. & iccirco non facienteseam:
Aut quĩ fortassis etiam corrigi aliquando potueruunt. uemene¬
daci qri religiosa mens quam cito offenlitur.tam pronite
ao facile curatur. Siquis forte ei sermo apte acompetenter
adhibitius cor pulsauerit. continuo sicut ignifer lapis puil¬
satuis a simili. ex ea quȩ sibi naturalit᷑ in est lucis scintilla
lampadas confestim ueritatis accendit. De illis uͦ quid
dicamus quidum iactantiȩ głam quȩrt̃. & prȩesse poplis
delectantiur. iniquitatem in excelsũ loquuntur. qui uelut
iamnes quidã & mambres non tam moysi quã ueritati re¬
sistunt. & aduersũ sanam doctrinam cõmouent arma
uerborum: Terciũ quoq genus. ẽ. ex imꝑitia contradicen¬
tium. quam utiq imꝑitiam consequent insolentia comi¬
tatur. & om̃i uerbo nisi si quod forte ipsi ꝓtulerint ho¬
st iliter & in solent᷑ occurrunt. a quib sccłm dñi dictũ. por¬

Expanded text:
quam ignorantes domini uoluntatem et idcirco non facien­ tes eam, quam ignorantes domini uoluntatem et idcirco non facien­ tes eam, aut qui fortassis etiam corrigi aliquando poterunt et emendari, quoniam religiosa mens quam cito offenditur tam prompte et facile curatur. si quis forte eis sermo apte et conpetenter adhibitus cor pulsauerit, continuo sicut ignifer lapis pulsatus a simili ex ea quae sibi naturaliter inest lucis scintilla lampadas confestim ueritatis accendit. 41. De illis uero quid dicamus qui, dum iactantiae gloriam quaerunt et praeesse populis delectantur, iniquitatem in ex- celsum loquuntur, qui uelut Iannes quidam et Mambres non tam Moysi quam ueritati resistunt et aduersum sanam doctri- nam commouent arma uerborum? tertium quoque genus est ex inperitia contra dicentium, quam utique inperitiam conse­ quenter insolentia comitatur; et omni uerbo, nisi si quod forte ipsi protulerint, hostiliter et insolenter occurrunt. a quibus secundum domini dictum por
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is scolis. ipsa auditorũ expectatio dicturo ꝑiculũ gen¬
rat: Tanquã enim de dõ audituri & de fumma omniũ
spe ac salute suscepturi uerbũ. quanto calidiores erga
fidem fuerint. tanto attentiores & scrupulosiores engi
audiendũ fient. ita ut sicubi aliquid secus dicentis sem
sonuerit. non titubationẽ linguȩ putent. sed ꝓditio¬
nem fidei. Pietateq condemnant & iudicant om̃ia i
docentis ratione sed ꝓpriis sensib. Non his qͦs in ȩccłi
audiuant̃ sed quos de domo secum deferurt Conse ruaores
doguat Ronquȩ rationabilit didicerunt sedqnȩ exconsu¬
couline non qͥ babili tenuerunt. Et hoc lies al huc nora
enl de nslorũ hominum uitiũ. qui licet regulisr̃i teneluic
uuote uil ermꝰ religiose hec patiuidetur⁊ se haber e. ee ueat
ual non sectmscren ietio set i deo fortassis uidebintun ñ debere
ueh uontius con demnari ut puto. net multa ua prilates cam¬

Expanded text:
nostris scholis ipsa auditorum expectatio dicturo periculum gennostris scholis ipsa auditorum expectatio dicturo periculum generat. 40. Tamquam enim de deo audituri et de summa om­ nium spe ac salute suscepturi uerbum quanto calidiores erga fidem fuerint, tanto adtentiores et scrupulosiores erga audiendum fient, ita ut, sicubi aliquid secus dicentis sermo sonuerit, non titubationem linguae putent, sed proditionem fidei pietatisque condemnent. et iudicant omnia non docentis ratione sed propriis sensibus, non his quos in ecclesia audiunt sed quos de domo secum deferunt conseruantes dogmata non quae rationabiliter didicerunt sed quae ex consuetudine non probabili tenuerunt. et hoc dico adhuc non ualde malorum hominum uitium, qui, licet regulam non teneant ueritatis, tamen religiose haec pati uidentur et habere zelum dei sed non secundum scientiam et ideo fortassis uidebuntur non debere uehementius condemnari utpote nec multa uapulaturi tam
Abbreviated transcription (Latin):
tur & auditur. Mundorũ nanq est mundũ continge
& scõrum . ẽ. scã cognoscere. Sciendũq illud in prims
est. qđ ꝑ difficile negocium. ẽ. in multitudine ꝑmrti
atq diuersa ubi ȩtas & institutio uaria. ẽ. de talib disp¬
tantem. & uelut multarũ cordarum quandã cytharam
ferientem inuenire & ꝓferre aptum ad om̃s prȩdicationis
uerbum. & ita uelut plectrũ singulis ad mouere ut nus¬
quam sonus offendat auditũ. Triplici nanq modo in ȩec
dicentiũ ꝑiculum pendet. ex sensu. ex uerbo ex auditũ.
ut ꝑfacile eueniat in uno saltẽ aliquo si non in omnib
labi. Aut enĩ minus illuminatus ẽ sensus. aut ad exparar¬
dum defuit sermo sufficiens. aut bene ꝓlata crassior non
recipit auditus. Et ex uno quolibet horũ casu: fit in om̃ib
ꝑiculũ ueritatis. Et quidem in aliis quibusq studiis & do¬
etrinis facile uł ꝓfertur sermo uł recipteur. In his uero

Expanded text:
tatur et auditur. mundorum namque est mundum contingere tatur et auditur. mundorum namque est mundum contingere et sanctorum est sancta cognoscere. sciendumque illud iu primis est quod perdifficile negotium est in multitudine permixta atque diuersa, ubi et aetas et institutio uaria, de talibus disputantem et uelut multarum chordarum quandam citharam ferientem inuenire et proferre aptum ad omnes praedicationis uerbum et ita uelut plectrum singulis admouere, ut nusquam sonus offendat auditum. triplici namque ex modo in ecclesia dicentium periculum pendet, ex sensu ex uerbo ex auditu, ut perfacile eueniat in uno saltim aliquo, si non in omnibus labi. aut enim minus inluminatus est sensus aut ad explanandum defuit sermo sufnciens aut bene prolata crassior non recepit auditus; et ex uno quolibet horum casu fit in omnibus periculum ueritatis. et quidem in aliis quibusque studiis et doctrinis facile uel profertur sermo uel recipitur, in his uero
Abbreviated transcription (Latin):
se unũquenq deferre dõ patri: ut ei auferat hoc ipsũ quod
pat̾ est. Cuius enĩ erit pater. si ab eo natura filii separatur.
& creaturis reliquis sociatur: Nonenĩ hoc est esse filium
uł alienari a patre. uł commisceri ac refundi in patrem. neq
rursũ tantũ putare agere ꝓ xp̃o. ut neq ipse seruetur. ẽeꝰ
qđ filius. ẽ. Cuius enim erit filrus. si non origo sua refera¬
tur ad patrẽ. ut sit ille qui genuit & iste sit qui ex illo
ꝓgenitus: Origo enĩ pater. ẽ. non exigui alicuius & indi-¬
gni sed deitatis & bonitatis. Origo. ẽ. quȩ in filio & sp̃u scõ
intelligitur & sentitur. In illo uelut filio & uerbo: in hoc
uelut sp̃u ab ipso ꝓcedente. Et ita necessarium. ẽ. ut & unĩ
dm̃ scđm ueritatem substantiȩ fateamur & patrem ao
filium & sp̃m sc̃m insua quenq subsistere subsistentia se¬
tiamus. Hȩc plus fortasse quam tempuis sinebat ꝓ traxeren

Expanded text:
se unumquemque deferre deo patri, ut ei auferat hoc ipsum quod se unumquemque deferre deo patri, ut ei auferat hoc ipsum quod pater est — cuius enim erit pater, si ab eo natura filii separatur et creaturis reliquis sociatur? non enim hoc est filium esse uel alienari a patre uel commi­ sceri ac refundi in patrem —, neque rursum tantum putare agere pro Christo, ut neque ipsi seruetur esse quod filius est; cuius enim erit filius, si non origo sua referatur ad patrem, ut sit ille qui genuit et iste sit qui est ex illo progenitus? origo enim pater est non exigui alicuius et indigni, sed deitatis et bonitatis origo est, quae in filio et spiritu sancto intellegitur et sentitur, in illo uelut filio et uerbo, in hoc uelut spiritu ab ipso procedente. et ita necessarium est, ut et unum deum secundum ueritatem substantiae fatea­ mur et patrem ac filium et spiritum sanctum in sua quemque subsistere substantia sentiamus. 39. Haec plus fortasse quam tempus sinebat protraxerim
Abbreviated transcription (Latin):
imultitudine uttans. qui solas appellationes nominũ putet
bellii impietatem ex huiuscemodi confusione ac ꝑmixtione
declinet : Vt dum unũ om̃ia nominari putit: nichil essẽ
unũquenq designet. Qñ quidem desinet. et̃. qđ est. cũ itil
altorutriꝰ id qͥ esse cdicitur unius cuiusq transfunditur. Uel
certe qđ ab surdũ est compositus nobis ex diuersis introducit᷑
as scđm illas uulgi fabulas. quib ex diuersis formis. unũ
tem diuinitatis affluentiam concludentes. ut solo ingenito
patri sunimã deitatis asscribant. uelut metuentes ne cor¬
ruptio nobis deitatis fieri uideatur. si ds̃ pat̾ sit ueri dĩ
contraria ꝓferant & diuersa. ut ꝑmulta principia rur sũ
ad paganorũ errores unde discessum fuerat redire uideant᷑
N eq int̾ substantias alienas a se inuicẽ & diuisas. fas est di¬
rimi deitatẽ scđm arrium. Oportet & enĩ non ita putare

Expanded text:
multitudinem uitans quis solas appellationes nominum putet multitudinem uitans quis solas appellationes nominum putet bellii inpietatem ex huiuscemodi confusione ac permix­ tione declinet, ut, dum unum omnia nominari putat, nihil esse unumquemque designet, quoniam quidem desinet esse quod est, cum in alterutrum id, quod esse dicitur unius­ cuiusque, transfunditur — uel certe, quod absurdum est, conpo- situs nobis ex diuersis introducitur deus secundum illas uulgi fabulas, quibus ex diuersis formis unum tem diuinitatis afluentiam concludentes, ut soli ingenito patri summam deitatis adscribant uelut metuentes ne corruptio nobis deitatis fieri uideatur, si deus pater sit ueri decontraria proferant et diuersa, ut per multa principia rursum ad paganorum errores, unde discessum fuerat, redire uideantur. 38. Neque in tres substantias alienas a se inuicem et diuersas fas est dirimi deitatem secundum Arrium. oportet enim non ita putare
Abbreviated transcription (Latin):
phy losophari oportet. quȩ de materia. quȩ de anima. quȩ
de mente. quȩ de intellectialib naturis siue bonis siue
contrariis. & qđ est maiximũ & qđ constringit & continet
ac componit uni uersa: de ꝓuidentia. & de singulis quȩ uel
contra rationẽ accidere humanã uidelicet uł iuxta rationẽ
uidentur. Sed & de primo nr̃o statu. ac nouissima reforma
tione: de prȩfigurationib & ueritate. de utroq testam̃to.
de aduentu xp̃i primo ac secundo. de incarnatione eius ac pas¬
sione & resurrectione atq ascensione incȩlos. De fine omniũ
de iudicio. de tribulatione. uł tristiũ uł bonorũ. Supra
om̃ia uero & qđ primũ. ẽ : de beata & principiũ omniũ te¬
nente trinitate. qualit̾ sentiendũ sit. In quo & ꝑiculi sũ m
consstit his qui ad illuminandos ȩteros prȩsunt. utine ul in
um subsistentiĩ ac ꝑsonã scrmone contracto tanquã deorum

Expanded text:
philosophari oportet, quae de materia, quae de anima, quae philosophari oportet, quae de materia, quae de anima, quae de mente, quae de intellectualibus naturis siue bonis siue contrariis et, quod est maximum et quod constringit et continet ac conponit uniuersa, de prouidentia et de singulis, quae uel contra rationem accidere — humanam uidelicet — uel iuxta rationem uidentur. 36. 37. Sed et de primo nostro statu ac nouissima reforma­ tione, de praefigurationibus et ueritate, de utroque testamento, de aduentu Christi primo ac secundo, de incarnatione eius et passione ac resurrectione atque ascensione in caelos, de fine omnium, de iudicio, de retributione uel tristium uel bonorum, supra omnia uero et quod primum est, de beata et principium omnium tenente trinitate qualiter sentiendum sit. in quo et periculi summa consistit his qui ad inluminan- dos ceteros praesunt, uti ne uel in unam subsistentiam ac personam sermone contracto tamquam deorum
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩteris ȩterni causa efficietur interitus. Igitur uia regu
incedendũ est: & neq his quȩ a dextris sunt. neq illis quȩ a
sinistris sunt. interdũ sicut & ꝓuerbialis ante sermo premo¬
nuit. Sufficiat gͦ hȩc de uitiis nr̃is & passionib memorist¬
& quid operis ad sui curam a bono pastore deposcat. Ab eo
scilicet qui scd̾m scripturȩ sententiã. scient̾ scit animas peo¬
uͦ uerbi dĩ curã & doctrinȩ rationẽ. quomͦ explicare ilea
ut ultimũ dicam qđ primũ est & magnũ. qm̃quidem ho¬
die ut uideo om̃s magistri st̃. & om̃s phylosophantur. Qđ
ego satis miror: si om̃s hi quos uideo in ȩccła ad faciendũ
sermonẽ in popło ꝓcedere : bene & recte norunt dare con¬
seruis suis intẽpore tritici mensuram. & disponere sermo¬
nes suos in iudicio: ac ueritatẽ dogmatũ nr̃orũ consequent᷑
& rationabilit̾ ex planare. Quȩcunq de mundis uł mundͥo

Expanded text:
et ceteris aeterni causa efficietur interitus. igitur uia regia et ceteris aeterni causa efficietur interitus. igitur uia regia incedendum est et neque his quae a dextris sunt neque illis quae a sinistris sunt intendendum, sicut et prouerbialis ante sermo praemonuit. sufficiat ergo haec de uitiis nostris et passionibus memorasse et quid operis ad sui curam a bono pastore deposcant, ab eo scilicet, qui secundum scripturae sententiam scienter scit animas pecoerbi dei curam et doctrinae rationem quo­ modo explicare ualeam — ut ultimum dicam quod primum est et magnum —, quoniam quidem hodie, ut uideo, omnes magistri sunt et omnes philosophantur? quod ego satis miror, si omnes hi, quos uideo in ecclesia ad faciendum sermonem in populo procedere, bene et recte norunt dare conseruis suis in tempore tritici mensuram et disponere sermones suos in iudicio ac ueritatem dogmatum nostrorum consequenter et rationabiliter explanare, quaecumque de mundis uel mundo
Abbreviated transcription (Latin):
rium.ẽ. recipi potest. ꝓut uel tempus uł res uel ipsa animo¬
rum ȩgritudo ꝑmittit. Uerũ uniuersa sermone distinguere
& explicare ꝑ singula. ita ut omnẽ medendi curã ꝑordinem
describamus: impossibile puto etiã his qui sapientiȩ ipsius
meruerunt archana cognoscere. Quantũ autem nobis ꝑ uer-¬
bum dĩ patefactũ. ẽ. & breuis exꝑientia potuit inuenire.
illud generali intentione obseruandũ puto. ut sicut his
quib ꝑ districtos in excelso funes incedere disciplina. ẽ
huc uel illuc declinare discrim̃ est. decinare aliquantulũ
quãuis illud ꝑ exiguũ uideatur interitus. ẽ: omĩs autẽ eis
in eo salus. ẽ. si contentã & directã incessus sui lineã teneant.
ita & in his nr̃is actib inquãcunq quis partẽ quacunq
excausa declinauerit. siue id malicia siue etiam imꝑitia faer¬
at: ultimi ꝑiculi res est. Si uͦ& aliis prȩsit: non sibi soli se

Expanded text:
rium est recipi potest, prout uel tempus uel res uel ipsa animorium est recipi potest, prout uel tempus uel res uel ipsa animorum aegritudo permittit. uerum uniuersa sermone distinguere et explicare per singula, ita ut omnem medendi curam per ordinem describamus, inpossibile puto etiam his qui sapien- tiae ipsius meruerunt arcana cognoscere. 34. Quantum autem nobis per uerbum dei patefactum est et breuis experientia potuit inuenire, illud generali intentione obseruandum puto: ut sicut his, quibus per districtos in excelso funes incedere disciplina est, huc uel illuc declinare discrimen est et deuiare aliquantulum, quamuis illud peregi­ guum uideatur, interitus est, omnis autem eis in eo salus est, si contentam et directam incessus sui lineam teneant, ita et in his nostris actibus, in quamcumque quis partem quacum­ ex causa declinauerit, siue id malitia siue etiam inperitia faciat, ultimi periculi res est. si uero et aliis praesit, non sibi soli sed
Abbreviated transcription (Latin):
& contemnere aliquos sed non contemnentes. & despare
non desꝑartes. quandoquidem ita imius cuiusq requinrit¬
ingenium. Alios uͦ curare lenitate debemꝰ. alios humilitai.¬
tes coniungendo eis uidelicet nosmet ipsos. & unã eandẽq
spẽi regulam pollicendo. Et alios quidem uincere. ab aliis
autẽ uinci interdũ meliuis fuit Et aliorũ quidem ꝓsꝑi¬
titem & potentiam. aliorũ uero pauꝑtatem & deiestionem
collaucdare nonmunquã conuenit & amplecti. Non enim
sicut uirtutis & ignaure ordo se ac species habet. ut una
semꝑ in laude sit & alia semꝑ inculpa: ita etiam nĩȩ disciplinȩ
ordo deposeit. ut qđ sanũ & utile & commodũ est. id semꝑ
ȩger rectpiat animus. Uerbi gr̃a uel acrius corripi uł lȩni¬
us commoneri. uł ex om̃ib quȩ supra cõmemorauimus alterũ
semꝑ eligere. sed ab aliis quidem hoc. ab aliis autẽ qđ contra¬

Expanded text:
et contemnere aliquos sed non contemnentes et desperare et contemnere aliquos sed non contemnentes et desperare non desperantes, quando quidem ita uniuscuiusque requiritingenium; alios uero curare lenitate debemus, alios humilitate, coniun­ gendo eis uidelicet nosmet ipsos et unam eandemque spei regulam pollicendo. et alios quidem uincere, ab aliis autem uinci interdum melius fuit; et aliorum quidem prosperitatem et potentiam, aliorum uero paupertatem et deiectionem conlau­ dare nonnumquam conuenit et amplecti. 33. Non enim, sicut uirtutis et ignauiae ordo se ac species habet, ut una semper in laude sit et alia semper in culpa, ita etiam nostrae disciplinae ordo deposcit, ut quod sanum et utile et commodum est id semper aeger recipiat animus — uerbi gratia uel acrius corripi uel lenius commoneri uel ex omnibus, quae supra commemorauimus, alteram semper eligere-, sed ab aliis quidem hoc, ab aliis autem quod contra
Abbreviated transcription (Latin):
Non nulli & enĩ monita secretiora contemnunt: erubescunt
uͦ publicam notam. Alii autẽ publice conuenti impuden
tiores fiunt: secretȩ increpationis ministeriũ uenerantes.
& oboedientiã sui uelut quoddã munus. honesto ac sedulo
officio retribuentes. Aliorũ conuenit obseruari om̃ta diligen¬
tius. & usq ad minimũ discuti. Eorũ prȩcipue qui dũ mala
sua arte quadã celare se putant: eriguntur aduersũ oȩteros
& inflantur. Aliorũ uͦ oportet & nonnulla p̾terire. ut
uidentes tanquã non uidisse & audientes tanquã non audis¬
se uideamur. scđm ꝓuerbi i seritentiã: utine ad contẽptũ
ultimũ ueniant ꝑ increpationẽ. qui fortassis erubescunt
culpas se extendere ac multiplicare. donec easignorari
putant Auctaces uͦ & precipites efficiuntur cũ eis ultimũ
emendationis atq unicũ remedium interrupta fuerit ue¬
recmadia interdũ etiã irasci debemus aliquib non irati

Expanded text:
nonnulli etenim monita secretiora contemnunt, erube- scunt nonnulli etenim monita secretiora contemnunt, erube- scunt uero publicam notam; alii autem publice conuenti inpuden­ tiores fiunt secretae increpationis mysterium uenerantes et oboedientiam sui uelut quoddam munus honesto ac sedulo officio retribuentes. 32. Aliorum conuenit obseruari omnia diligentius et usque ad minimum discuti, eorum praecipue qui, dum mala sua arte quadam celare se putant, eriguntur aduersum ceteros et intlalltur; aliorum uero oportet nonnulla praeterire, ut uidentes tamquam non uidisse et audientes tamquam non audisse uideamur secundum prouerbii sententiam, uti ne ad contemptum ultimum ueniant per increpationem, qui fortassis erubescunt culpas extendere ac multiplicare, donec eas ignorari putant, audaces uero et praecipites efficiuntur, cum eis ultimum emendationis atque unicum remedium interrupta fuerit uere- cundia. interdum etiam irasci debemus aliquibus non irati
Abbreviated transcription (Latin):
uersa conueniunt Ita etiã animas diuersus ac uaric compo¬
situs sermo curabit. Et erunt mͥ testes horũ illi ipsiqui
passi sunt. qđ alios quidem sermo solus emendat: alios erem¬
pla conuertunt. Nonnulli stimulis incitandi. alii frenis
in hibendi sunt. Proeo qđ tardiores alii & pigri sunt ad opis
bonũ qui utiq competent̃ sermonũ uerberib excitantur
alii uͦ feruentes sp̃ii nimiũ concitati. mensurã ȩquitatis
excedunt. Uelut cũ generosus & feruidus pullus & iugi
adhuc nouitatis impatiens ultra definita metarũ spacia
cursu lasciuiore diffunditur. Quos utiq refrenans & reuo¬
cans ad statutas lineas mandatorũ sermo melius tẽpabit
Multis laudari ꝓfuit. aliis uituꝑari. Utraq tam si in tẽpore
ꝓferantur. Alioquin: magis importune ꝓlata nocuerunt
Alios consolatorius sermo correxit. alios increpatio. Et ai¬
is conuenit coram omĩb argui: aliis sccretius cõmoneri.

Expanded text:
uersa conueniunt. ita etiam animas diuersus ac uarie conpouersa conueniunt. ita etiam animas diuersus ac uarie conpositus sermo curabit. et erunt mihi testes horum illi ipsi qui passi sunt, quod alios quidem sermo solus emendat, alios exempla conuertunt, nonnulli stimulis inci­ tandi, alii frenis inhibendi sunt pro eo quod tardiores alii et pigri sunt ad opus bonum — qui utique conpetenter sermo­ num uerberibus excitantur —, alii uero feruente spiritu nimium concitati mensuram aequitatis excedunt, uelut cum generosus et feruidus pullus et iugi adhuc nouitatis inpatiens ultra definita metarum spatia cursu lasciuiore diffunditur; quos utique refrenans et reuocans ad statutas lineas mandatorum sermo melius temperabit.. 31. Multis laudari profuit, aliis uituperari, utraque tamen si in tempore proferantur, alioquin magis inportune prolata nocuerunt. alios consolatorius sermo correxit, alios increpatio, et aliis conuenit coram omnibus argui, aliis secretius commo- neri.
Abbreviated transcription (Latin):
sum non eadem aptabuntur iis qui rationabiles sunt in
fide & ꝑspicaces in scripturis. & ris qui sola simplicitate
ꝓficiunt. Sed & iis qui exurbana conuersatione descen¬
dunt & illis qui ex agresti & rustica ueniunt. Non eadẽ
simplicib & astutis. neq in negociis positis. & ꝓcul ab eis
agentib acquietis. Neq iis qui post plagas peccator con¬
uersi sunt. & iis qui ante exꝑientiã mali delegert̃ bona.
n quib singulis ꝑmulta habenda . ẽ. differentia qm̃ quidẽ
etiã motus ipsi eorũ ut concupiscentiȩ. ꝑmultas int̾ se dif¬
ferentias gerunt. Deniq ex ipsa iterum corporali elem̃torũ¬
ratione. considera quãuis ex udem om̃s subsistamus clem̃tis
tam unius cuiusq corporis. ẽ. quoddã ꝓpriũ temꝑamentũ.
Et ppi hoe non om̃ib eidẽ medicam̃ta conducunt sedalius
alio indiget uł medicamento uł cibo uel potu & singulis di¬

Expanded text:
sum non eadem aptabuntur his qui rationabiles sunt in sum non eadem aptabuntur his qui rationabiles sunt in fide et perspicaces in scripturis et his qui sola simplicitate proficiunt, sed et his qui ex urbana conuersatione descendunt et illis qui ex agresti et rustica ueniunt; non eadem simplicibus et astutis, neque in negotiis positis et procul ab eis agenti­ bus ac quietis, neque his qui post plagas peccatorum conuersi sunt et his qui ante experientiam mali delegerunt bona. in quibus singulis permulta habenda est differentia, quoniam quidem etiam motus ipsi eorum et concupiscentiae permultas inter se differentias gerunt. denique ex ipsa iterum corporali elementorratione considera: quamuis ex eisdem omnes subsistamus elementis, tamen uniuscuiusque corporis est quod- dam proprium temperamentum. 30. Et propter hoc non omnibus eadem medicamenta condu­ cunt, sed alius alio indiget uel medicamento uel cibo uel potu et singulis di