comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
funib ꝑ equoꝵ crura c̃sertis.
ipsisq continuo eqͥs stimula¬
tis. postquã suaᷤᷤ hisdẽ funi¬
b quib eqͦꝵ crura nexuerãt
indidere ceruices. ꝓtracte at¬
q exanimatȩ s Inuenta e¬
tiã quȩdã. quȩ duos filio̾tra¬
iectis ꝑ colla eoꝵ laqueis. ad
suo pedes uinxerit. ⁊ cũ se¬
ipsam suspendio moriturã
dimisisset. secũ traxerit occi¬
dendos. Int hȩc multa ac
miserabilia mortis genera.
reguli qͦq duo strictiᷤ in se
gladiis concurrisse referui.¬

Expanded text:
funibus per equorum crura consertis funibus per equorum crura consertis ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas isdem funibus, quibus equorum crura nexuerant, indidere coruices, protractae atque exanimatetiam quaedam, quae duos filios, trajectis per colla eorum laqueis, ad suos pedes vinxerit, et cum seipsa suspendio moritura dimisisset, secum traxerit occidendos. Inter haec multa et miserabilia mortis genera, Reguli quoque duo strictis in se gladiis concurrisse referu
Abbreviated transcription (Latin):
nerati eqͥtes retro insuoᷤᷤ coge¬
rent᷑. totãq multitudine̾ ui¬
dispositã ⁊ adhuc aduentan¬
tẽ cont᷑bakent. ⁊ sol cũ uento
ortꝰ ex adu̾so emicuisset. uisꝰ
eoꝵ puluiᷤ oppleuit. ⁊ splendor
hebetauit. Ita factũ ẽ. ut tan.¬
ta ac tã t̾ribiliᷤᷤ multitudo. mi¬
nima romanoꝵ clade. sua aũt
ultima int̾necione cȩderet᷑::
Centũ quadraginta milia eoꝵ
tẽ in eo bello cęsa. sexaginta
milia capta dicunt᷑ M uliereᷤ
gͣuiorẽ pene excitauere pu¬
gͥnã: Quȩ plaustris in modũ
castroꝵ circũstructiᷤ. ipse aũt
desuꝑ ꝓpugnantes. du rep.¬
pulere romanos S cũ ab his
nouo cȩlis genere t̾rerentur.
abscisis enĩ cũ crine uerticib.
inhonesto satiᷤᷤ uulnere tͣpes
relinquebant᷑. ferrũ qͦd in ho¬
stes sũpserant. in se suo̾q u̾¬
ter̃ Nãq aliȩ c̃cursu mutuo
iugulatȩ. aliȩ app̃hen .sis inui¬
cẽ faucib strangulatȩ. aliȩ

Expanded text:
nerati equites retro in suos cogenerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite ad??uc aduentantem conturbarent, et sol cum uento ortus ex aduerso emicuisset, uisus eorum puluis oppleuit et splendor hebetauit. ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo minima Romanorum clade, sua autem ultima internecione caederetur. centum quadraginta milia eorum tunc in bello caesa, sexaginta milia capta dicuntur. mulieres grauiorem paene excitauere pugnam, quae plaustris in modum castrorum circumstructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. sed cum ab his nouo caedis genere terrerentur — abscisis enim cum crine uerticibus inhonesto satis uulnere turpes relinquebantur — ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque uerterunt. namque aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis inuicem faucibus strangulatae, aliae
Abbreviated transcription (Latin):
milia capta.uix triaᷤmilia
fugisse referunt᷑ Dux qͦq
eoꝵ theudob. occisus ẽ Mu¬
lieres eoꝵ constantiore animo
quã si uicissent. c̃suluere ẽ¬
sulẽ ut si in iuolata castitate
uirginib sacris ac diis serui¬
endũ eẽt. uitã sͥ c̾seruarent:
Itaqcũ petita ñ ĩpetrauissent.
paruulis suiᷤꝰ ad saxa collisis.
cunctȩ sese ferro ac suspendio
ꝑemer̃ Hec de tiguriniᷤᷤ ⁊ am¬
bronib gesta s̃ Theutones ay¬
tẽ ⁊ cĩbri integriᷤᷤ copiis alpix
niues em̃si. italie plana ꝑua¬
ser̃ Ibiq cũ rigidũ genu̾ dix
blandiorib auris. poculis. ci¬
biᷤᷤ ac lauacris emollirent᷑. ma¬
riys qͥnto consul ⁊ catuluᷤᷤ. ad¬
u̾suᷤᷤ eos missi. die ad pugnã
⁊ cãpo dato. hannibalis secu¬
ti ingeniũ. in nebula dispo¬
suere ꝓugnã. in sole pugna¬
uer̃ Prima qͥdẽ ꝑturbatio
galloꝵ fuit. qͦd romanã a¬
qẽ pͥus offendere dispositaor.
quã ad eẽ senser̃ Cũq ilico uul.¬

Expanded text:
millia capta, vix tria fugisse referuntur. Dux quoque eorum Teutobodus occisus est. Mulieres eorum, constantiore animo quam si vicissent, consuluere consulem, ut, si inviolata castitate virginibus sacris ac diis serviendum esset, vitam sibi reservarent. Itaque cum petita non impetravissent, parvulis suis ad saxa collisis, cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. Haec de Tigurinis et Ambronibus gesta sunt. Teutones autem et Cimbri, integris copiis Alpium nives emensi, Italiae plana pervaserant: ibique cum 330 rigidum genus diu blandioribus auris, poculis, cibis ac lavacris emolliretur, Marius quintum consul et Catulus adversum eos missi, die ad pugnam et campo dato, Annibalis secuti ingenium, in nebula disposuere pugnam, in sole pugnarunt. Prima siquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam, quam adesse senserunt. Cumque illico vul
Abbreviated transcription (Latin):
nib cũ clamore in pugnã ry¬
entib. subsecutꝰ est exer¬
citꝰ Mox iusto certamine
cõpositis ordinib. bellũ ge¬
stũ Ꝙ uicere romani Iuar¬
to die rursus ꝓductȩ utrĩ¬
q in cãpũ acies. usq ad me¬
ridiẽ pene pari pugnaue¬
re discrimine: Postubi inca¬
lescente sole fluxa galloꝵ
corpora in modũ niuiiũ dista¬
buer̃. usq in noctẽ cȩdes po¬
tiꝰ quã pugna ꝓtract᷑a ẽ: Du¬
centa milia armatoꝵ in eo¬

Expanded text:
nibus cum clamore in pugnam runibus cum clamore in pugnam ruentibus subsecutus exercitus, mox iusto certamine conpositis ordinibus bellum gestum et uicere Romani. quarto die rursus productae utrimque in campum acies usque ad meridiem paene pari pugnauere discrimine. post ubi incalescente sole fluxa Gallorum. corpora in modum niuium distabuerunt, usque in noctem caedes potius quam pugna. protracta est. ducenta milia armato
Abbreviated transcription (Latin):
festĩ cĩbri alpes transgrede¬
rent᷑. italiãq delerent. his¬
dẽ tẽporib quintꝰ fabius ma¬
ximꝰ. filiũ suũ adolescentẽ
rure relegatũ. cũ duob ser¬
uis parricidii ministris int̃¬
fecit: Ipso̾q c̃tinuo seruo in
p̃cir̃ sceleris manumisit. Die
te damnatus est.
Git᷑ mariꝰ quartõ consul. cũ
iuacta hisare rhodaniq flo¬
mina uͥ in sese confluunt.
castra posuisset. theutones.
cĩbri. ⁊ tigurini. ⁊ ãbrones.
postꝗͣ c̃tinuo triduo circa
romanoꝵ castra pugnar̃. si
qͦ pacto eõ excuterent uallo.
atq in ȩquũ refunderent.
trib agminib italiã petere
destinar̃. O arius post di¬
gressũ hostiũ castra mouit.
⁊ collẽ occupauit. qͥ cãpo ⁊
flu̾io uͥ hostes sese diffude¬
rant iminebat: Cũq exer¬
city eiꝰ aqua ad potandũ dees¬
set. querelisq omĩx coargu¬
eret᷑. aquã qͥ dẽ in conspec᷑tr
ẽẽ respondit. s eã ferrouin¬
dicandã. Primis itaq calo¬

Expanded text:
sgrederentur, Italiamque delerent. Iisdem temporibus Q. Fabius Maximus filium suum adolescentem rure relegatum cum duobus servis parricidii ministris interfecit, ipsosque continuo servos in pretium sceleris manumisit. Die te damnatus est. Igitur Marius quarto consul cum iuxta Isarae Rhodanique flumina, ubi in sese confluunt, castra posuisset, Teutones Cimbri et Tigurini et Ambrones postquam continuo triduo circa Romanorum castra pugnarunt, si quo pacto eos excuterent uallo atque in aequor effunderent, tribus agminibus Italiam petere destinarunt. Marius, post digressum hostium castra mouit et collem occupauit, qui campo et fluuio, ubi hostes sese diffuderant, imminebat. cumque exercitui eius aqua ad potandum deesset, querellisque omnium coargueretur, aquam quidem in conspectu esse respondit, sed eam ferro uindicandam. primis itaque calo
Abbreviated transcription (Latin):
cessu tp̃ris. lucuis ueturirs
eques romanoꝵ.emiliã uir¬
ginẽ uestalẽ furtiuo stu pro
polluit: Duas p̃t̾ea uirgi.¬
nes uestales eadẽ emilia ad¬
participationẽ incesti sollici¬
tatas. contub̾nalib sui corru¬
ptori exposuit ac tradidit:
Indicio ꝑseruũ facto. supplicir
de om̃ib sũptũ ẽ
iscdẽ p̾te̾a iugurtini belli
tẽporib. luciꝰ cassius consul. in
blius alt̃ legatꝰ ne residua e¬
xercitꝰ porcio quȩ in castra ẽ¬
fugerat deleret᷑. obsides ⁊ di.¬
midiã ꝓ artẽ rerũ omĩũ tigu.¬
rinis t᷑pissimo fȩdere dedit:
Qͥ romã reu̾sꝰ. a celio tribuno ple¬
bis die dicta eo qͦd tigurinis
obsides dederat. in exilir ꝓfu¬
git: Cepiꝰ ꝓconsul. capta ur¬
be galloꝵ cui nom̃ ẽ tholosa.
centũ milia pondo auri. ⁊ ar¬
genti centũ decẽ milia. ex tẽ¬
plo apollinis sustulit. Qd̃
cũ ad massiliã amicã ppło ro.¬
mano urbẽ cũ p̃sidus misis¬

Expanded text:
rcessu temporis L. Veturius rcessu temporis L. Veturius eques Romanus Aemiliam uirginem Vestalem furtiuo stupro polluit. duas praeterea uirgines participationem incesti sollicitatas contubernalibus corruptoris exposuit, ac tradIndicio per servum facto, supplicium de omnibus sumptum est. Iisdem praeterea Jugurthini belli temporibus L. Cassius consul, in llius, alter legatus, ne residua exercitus portio, quae in castra confugerat, deleretur, obsides et dimidiam partem rerum omnium Tigurinis turpissimo foedere dedit, qui Romam reversus, a Coelio tribuno plebis die dicta, eo quod Tigurinis obsides dederat, in exsilium profugit, Caepio proconsule, capta urbe Gallorum; cui nomen est Tolosae, centum mille pondo auri, et argenti centum et decem mille, e templo Apollinis sustulit: quod cum ad Massiliam, amicam populo Romano urbem, cum praesidiis misis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in triũpho ante currũ cũ
duob filiis suiꝰ actꝰ. ⁊ mox in
carcere strangulatꝰ ẽ:
Isdẽ dieb. obscȩnũ ꝓdigũ
ac triste uisũ ẽ Lucus helyi.¬
us eques romanꝰ. cũ uxore ⁊ fi.¬
lia de roma in apuliã rediens.
tẽpestate correptus. cũ filiã con¬
sternatã uideret. ut citiꝰ ꝓpiori¬
b tectĩ succȩderent. relictiᷤ ue¬
hiculiᷤᷤ. arreptisq equis. filiã
uirginẽ equo insidentẽ. in me¬
diu agm̃ accȩpit: Quella c̃ti.¬
nuo ictu fulminiᷤᷤ exanimata
ẽ: S om̃ib sine scissura aliqͣ
uestim̃tis ademptis. ac pe¬
ctoris pedũq uinculis disso¬
lutis. monilib etiã anulisq
discussis. ipso qͦq corpore il¬
leso nͥ qđ obscenum in modr̃
nucda ⁊ lingua paululũ exer¬
ta iacuit Equus quoq i¬
pse qͦ utebat᷑. straturis. fre¬
nis ⁊̃ cingulis dissolutis pas¬
sĩ ac disꝑsis. ex animiᷤ ꝓcul
iacuit: Paruo post hõc int.¬

Expanded text:
qui in triumpho ante currum cum qui in triumpho ante currum cum duobus filiis suis actus et mox in carcere strangulatus est. Isdem diebus obscenum prodigium ac triste uisum est. L. Heluius eques Romanus cum uxore et filia de Roma in Apuliam rediens, tempestate correptus cum filiam consternatam uideret, ut citius propioribus tectis succederent, relictis uehiculis arreptisque equis filiam uirginem equo insidentem in medium agmen accepit. puella continuo ictu fulminis exanimata est, sed omnibus sine scissura aliqua uestimentis ademptis ac pectoris pedumque uinculis dissolutis, monilibus etiam anulisque discussis, ipso quoque corpore inlaeso, nisi quod obscenum in modum nuda et lingua paululum exerta iacuit; equus quoque ipse, quo utebatur, straturis frenis et cingulis dissolutis passim ac dispersis exanimis procul iacuit. Paruo post hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
saluti fuit Siqͥdẽ repentina
pluuia sitientib romani ⁊ ȩstu.¬
antib. refrigeriũ potũq p̃bu¬
it: Porro aut̃ numidiᷤᷤ hastilia
teloꝵ q̃ manu intorquere sine
am̃tis solent. lubrica: ac ꝑ hoc
inutilia reddidit: Scuta &iã
quȩ elephanti corio extento at.¬
q durato habilia ⁊ tuta gesta¬
bant. cuiꝰ ea natura ẽ. ut acce¬
ptũ ĩbrẽ tanꝗͣ spongia ebibat.
ac ꝑ hoc intrectabile repenti.¬
no ponde fiat. qr circũ ferri
ñ poterant. defendere neqͥue¬
r̃ Ita ex insperato cont᷑batis
destitutiꝰq mauriᷤ ac numidiᷤ.
bochus ⁊ iugurta fuger̃. P ost
hoc. ñaginta milia armatoꝵ
nouissimo bello ab hisdẽ regi.¬
b obiecta. hȩc qͦq usq ad int¬
nicionẽ romanis uincentib.
cesa referunt᷑. Ex eo bochus
spẽ belli abiciens. pacẽ peguit.
Atq in p̃cir̃ pacis. iugurtam do¬
lo captũ. catenisq obrutũ. ꝑ sil¬
lã legatũ. misit ad mari uoi

Expanded text:
saluti fuit. siquidem repentina saluti fuit. siquidem repentina pluuia sitientibus Romanis et aestuantibus refrigerium potumque praebuit, porro autem Numidis hastilia telorum, quae manu intorquere sine ammentis solent, lubrica ac per hoc inutilia reddidit; scuta etiam, quae elephanti corio extento atque durato habilia et tuta gestabant — cuius ea natura est, ut acceptum imbrem tamquam spongia ebibat ac per hoc intractabile repentino pondere fiat — quia circumferri non poterant, defendere nequiuerunt. ita ex insperato conturbatis destitutisque Mauris ac Numidis Bocchus ac Iugurtha fugerunt. post hoc nonaginta milia armatorum nouissimo bello ab isdem regibus obiecta; haec quoque usque ad internecionem Romanis uincentibus caesa referuntur. ex eo Bocchus spem belli abiciens, pacem petiuit atque in pretium pacis Iugurtham dolo captum catenisque obrutum per Sullam legatum misit ad Marium.
Abbreviated transcription (Latin):
ita coacti in unũ romani eqͥteᷤ.
in unũ pecliteᷤᷤ densabant᷑:
nt̃capedinẽ tanti ꝑiculi. nox
Erũꝑe in hostẽ. quãius stricto
miles gladio ñ ualebat: Eminꝰ¬
enĩ iaculiᷤᷤ repellebant᷑ Fuge¬
re ñ poterat: Undiq enĩ. ue
locior ad ꝑsequenduo eques
incluserat. Iã t̾cia dies: ⁊ nul¬
lũ undecũq suffragiũ Dira
undiq mortiᷤᷤ facies obiciebat᷑
Tandẽ mariꝰ consul. forti desꝑa¬
tione spei uiã fecit Uniu̾so si¬
mul agmine. ꝓrupit e uallo.
cãpoq sese simul ⁊ p̃lio dedit.
Ee cũ iterũ circũfusi hostes ñ solũ
agminis extrema laniarent.
uerũ etiã mecdia excussis ꝓcul
teliᷤ cȩderent. tbatosq romanoᷤ
insuꝑ etiã estꝰ solis. intolerantia
¶sitis.
mortis circũstantia. usq ad ex¬
tremũ desꝑationis defatigaret.
subito notũ illud romanoꝵ
adu̾suᷤᷤ afros tẽpestatũ ĩbriũq
suffragiũ cȩlo missũ. insꝑatȩ

Expanded text:
ita coacti in unum Romani equites, ita coacti in unum Romani equites, in unum pedites densabantur. Intercapedinem tanti periculi nox ierupere in hostem, quamvis stricto miles gladio ferire non valebat, eminus jaculo repellebatur, fugere non poterat; undique enim locior ad persequendum eques incluserat. iam tertia dies et nullum undecumque suffragium, dira undique mortis facies obiciebatur: tandem Marius consul forti desperatione spei uiam fecit, uniuerso simul agmine prorupit e uallo campoque sese simul et proelio dedit. et cum iterum circumfusi hostes non solum agminis extrema laniarent, uerum etiam media excussis procul telis caederent turbatosque Romanos insuper etiam aestus solis, intolerantia sitis, mortis circumstantia usque ad extremum desperationis defetigaret, subito notum illud Romanorum aduersus Afros tempestatum imbriumque suffragium caelo missum insperatae
Abbreviated transcription (Latin):
ge fec̃. Cuiꝰ eqͥtatu in imm̃sũ
auctꝰ. marianũ exercitũ cre¬
brimis incursionib fatigauit:
ostremo apud cirthã urbem
antiquã masinissȩ regiã. ad¬
u̾sũ romanõ expugnationẽ
eiꝰ parantes. sexaginta milib
equitũ instructus occurrit:
N ũquã ulla romano militi ty¬
multuosior pugna ⁊ t̃ribili
or fuit. adeo ut discursu ⁊
fremitu circũcursantiũ ⁊ io¬
petentiũ eqͥtũ suscitatꝰ pul¬
uiᷤᷤ celũ subtexerit. diẽ ademe¬
rit. noctẽq obduxerit:
Tantꝰ aut̃ teloꝵ nĩb ingriie¬
rat. ut nulla pars corporis
a iactu tuta eẽt: Qiuippe.
qͥb ⁊ uisus ad ꝓspiciendũ ioo
pedim̃to caliginis. ⁊ expedi¬
tio ad cauendũ cõp̃ssione mul¬
titudinis deerat: Nec labo¬
rabat eques maurꝰ ac numida.
ut bene collocatũ hostẽ oportr¬
no teli ĩpetu rimaret᷑. s potiꝰ
in incertũ tela mittebant. cer¬
ti qđ uulnera incerta ñ ẽẽnt.

Expanded text:
ge fecit, cujus equitatu in immensum ge fecit, cujus equitatu in immensum auctus, Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigavit. Postremo apud Cirtam, urbem antiquam, Massanissae regiam, adversus Romanos expugnationem ejus parantes sexaginta millibus equitum instructus occurrit. Numquam ulla Romano militi tumultuosior pugna et terribilior 323 fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium equitum suscitatus pulvis coelum subtexuerit, diem ademerit, noctemque obduxerit: tantus autem telorum nimbus ingruerit, ut nulla pars corporis ab ictu tuta esset, quippe quibus et visus adpedimento caliginis, et expeditio ad cavendum compressione multitudinis deerat. Nec laborabat eques Maurus, ac Numida, ut bene collocatum hostem opportuno teli impetu rimaretur, sed potius in incertum tela mittebant, certi quod vulnera incerta non essent:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. In sequenti anno au¬
lũ postumiũ postumii consu
apud cãpsã urbẽ thesauris
regũs conditis inhiant̾e. bel¬
lo opp̾ssit: Cuiq uicto. ig¬
nominiosissimũ fedus exͦȩ¬
git: Uni u̾sam pene africã
a romanis deficientẽ. reg¬
no suo ninocit: Postea tam̃
metelli c̃sulis integͥtate⁊
disciplina cohercitꝰ. duob
te se ⁊ uastari numidiam
suã. ⁊ ñ posse defendi: A qͦ
addeditionẽ coactꝰ. trecen¬
tos obsides dedit. frum̃tũ
atq alioꝰ cõmeatꝰ ꝑsoluturũ
sese spopondit: Tria milia
ampliꝰ ꝑfugaꝵ reddidit ::
Exin cũ incertꝰ in pace p̃ꝓbos
ñ cohiberet excursus: gna¬
ui marii c̃sulis ñ minore pe¬
ne quã ipse p̃ditꝰ erat astu
Maxime postꝗͣ. mariurbẽ ca¬
psã ab hercule phenice ut
fer̃ conlitã. regiis tc̃ thesau¬
ris c̃fertissimã. dolo circũue¬
nit ⁊ cepit: Diffidens dein¬
de ꝓpis reb ⁊ uirib iugurta.
societatẽ cũ bocho mauroꝵ re¬

Expanded text:
venerit! Insequenti anno Avenerit! Insequenti anno A. Postumium, Postumii consulapud Calamam, urbem thesauris regiis 322 conditis inhiantem bello oppressit: cuique victo ignominiosissimum foedus exegit, universam pene Africam a Romanis deficientem, regno suo junxit. Postea tamen Metelli consulis integritate et disciplina coercitus, duobus te se et vastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus, trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spopondit, tria perfugarum amplius millia reddidit. Exin cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii consulis, non minore pene quam ipse praeditus erat astutmaxime postquam Marius urbem Capsam, ab Hercule Phoenice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam, dolo circumvenit et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus Jugurtha, societatem cum Boccho Maurorum re
Abbreviated transcription (Latin):
n no ab urbe ẽdita sexcen¬
one nasica ⁊ lucio calpurnio
bestia c̃sulib. iugurtȩ numi¬
daꝵ regi bellũ consensu ppłi
romani senatꝰ indixẽ S ego
de iugurta ordinis tantũ lo¬
co ⁊ causa cõmemorationis
breuit p̃strinxerĩ. qr ut de
natura eiꝰ uaria atq intolera¬
bili. ita ⁊ de reb tã dolose ꝗͣ
strenue gestis ꝓpt̾ opimã scri.¬
ptoꝵ luculentiã. satis suffici.¬
ens apud om̃s noticia ẽ Igit᷑
iugurta micipsȩ numidaꝵ re¬
gis adoptiuus. heresq int̾ na¬
coheredes suoᷤᷤ. id ẽ hiẽsalem
occidit. adherbalẽ bellonie.¬
tũ. africa expulit: Calpulnu
deinde consulẽ adu̾sũ se mis¬
sũ. pecunia corrupit. atq ad
t᷑pissimaᷤ conditiones pacis ad.¬
duxit: Pret̾ea cũ romã ipse
uenisset. om̃ib pecunia aut
corruptis aut at tẽptatis. se¬
diciones dissensionesq ꝑmi¬
scuit: Quã cũ egrederetur.
infami satis notauit elogio
dicens O urbẽ uenalẽ ⁊ ma¬
ture ꝑiturã.si emptorẽ in¬

Expanded text:
nno ab Urbe condita DCone Nasica et L. Calpurnio Bestia consulibus, Jugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Jugurtha ordinis tantum loco, et causa commemorationis, breviter perstrinxerim, quia ut de natura ejus varia atque intolerabili, ita et de rebus tam dolose, quam strenue gestis, propter opimam scriptorum luculentiam satis sufficiens apud omnes notitia est. Igitur Jugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptivus, haeresque inter nacohaeredes suos, id est, Hiempsalem occidit, Adherbalem, bello victum, Africa expulit. Calpurnium deinde consulem adversum se missum, pecunia corrupit, atque ad turpissimas conditiones pacis adduxit. Praeterea cum Romam ipse venisset, omnibus pecunia aut corruptis, aut attentatis, seditiones dissensionesque permiscuit: quam cum egrederetur, infami satis notavit elogio, dicens: O urbem venalem et mature perituram, si emptorem in
Abbreviated transcription (Latin):
la natꝰ ẽ. quadripes. qͥdrimanꝰ.
ocłis. uiͦi. aurib totidẽ. nat᷑a
uirili duplex.
i sicilia. mons ehtna uastd¬
Signes. eructauit ac fudit : Q
torrentũ mͦ ꝑ prona p̾cipites.
ꝓxcima quȩq corripientib
exussere fła̾mis. longinquio¬
ora aut fauilliᷤᷤ calidis cũ uapo¬
re gͣui late uolitantib torru.¬
er̃ͦ Qd̾ siciliȩ sẽꝑ u̾naculũ ge¬
nꝰ monstri. ñ portendẽ malũ asso.¬
let. s inferre In bononensi a
seruile ortũ ẽ Qd̃ ad eo gͣue ⁊
atrox multitudine seruoꝵ. in¬
structu cõpiaꝵ. magnitudine
uiriũ fuit. ut ñdicã p̾tores ro.¬
manos. qͦs penitꝰ ꝓfligauit. s¬

Expanded text:
la natus quadripes quadrimanus, la natus quadripes quadrimanus, oculis quattuor. auribus totidem, natura uirili duplex. in Sicilia. mons Aetna uastos ignes eructauit ac fudit, qui torrentum modo per prona praecipites proxima quaeque corripientibus exussere flammis, longinquiora autem fauillis calidis cum uapore graui late uolitantibus torruerunt: quod Siciliae semper uernaculum genus monstri non portendere malum adsolet sed inferre. in Bononiensi aseruile ortum est, quod adeo graue et atrox multitudine seruorum, instructu copiarum, magnitudine uirium fuit, ut. non dicam praetores Romanos, quos penit
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatiᷤᷤ ascribant. ut ñ dixe¬
rĩ hispani tot pulsati fatiga¬
tiq belliᷤᷤ. s ipsi saltĩ romani.
tã c̃tinuis subacti cladib. to¬
tiensq suꝑati Ut ñ exxꝓbrẽ
qͦt p̃tores eoꝵ. qͦt legati. qͦt c̃¬
sules. qͦt legioneᷤ. qͣntiq excer¬
citꝰ consũpti s̃. illud solũ reuol¬
uo. qͣnta fuerit timoriᷤᷤ am̃tia
miles romanꝰ hebetatꝰ. ut iã
ne ad exꝑim̃tũ qͥ dẽ belli cohi¬
bere pedẽ atq obfirmare ani¬
mũ posset. s mox conspecto
hispano specialit hostẽ diffu¬
giens. iunci se pene pͥus crede¬
ret. quã uideri: Qͦ argum̃to
patet. apud utrosq misera illa
tpra iudicata cũ ⁊ his pani &¬
si unc̾e pot̾ant. INuiti tam̃ de¬
sererent dulcia ocia sua. ⁊ bel¬
la ext̃na tolerarẽt.⁊ romani
qͣnto ĩpudentiꝰ alienȩ qͥeti sese
ingererẽt. tanto tur ꝑuis uin¬
flaco ⁊ qͥnto calpurnio piso.¬
ne c̃sulib. romȩ puer ex ancil¬

Expanded text:
felicitatis adscribant ut non dixefelicitatis adscribant ut non dixerim Hispani tot pulsati fatigatique bellis, sed uel ipsi saltem Romani tam continuis subacti cladibus totiensque superati; ut non exprobrem, quot praetores eorum, quot legati, quot consules, quot legiones quantique exercitus consumpti sint, illud solum reuoluo, quanta fuerit timoris amentia miles Romanus hebetatus, ut iam ne ad experimentum quidem belli cohibere pedem atque offirmare animum posset, sed mox conspecto Hispano specialiter hoste diffugiens uinci se paene prius crederet quam uideri. quo argumento patet apud utrosque misera illa tempora iudicata, cum et Hispani etsi uincere poterant, inuiti tamen desererent dulcia otia sua et bella externa tolerarent, et Romani quanto inpudentius alienae quieti sese ingererent, tanto turpius uinFlacco Q. Calpurnio Pisone consulibus Romae puer ex ancil
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ab eodẽ senatu deditione
uarrone displicuit. s tpr̃i con¬
cessũ ẽ: ⁊ hoc in mancino ꝑla¬
cuit. s scdm tẽ pꝰ p̃sũptũ est.
Atq idõ ab inicio ꝑfecistiᷤᷤ ut nec
quis consulat c̃uenient ingͣtiᷤᷤ
nec hostiᷤᷤ fidelit erdat infidis.
Nt̾ea brutus mnint̾iore hisꝑa¬
nia sexaginta milia galloꝵ
qͥ lusitanis auxilio uenãnt.
asꝑrimo bello ⁊ difficili ꝗͣ uis
incautoᷤ circũuenisset opp̾ssit:
ci. fuga euaser̃ In cit̾iore his.¬
pania lepidꝰ ꝓconsul uaccetaᷤᷤ
innoxiã gentẽ ⁊ supplicẽ. etiã
senatu ꝓhibente. ꝑtina cit
ex pugnare tẽptauit : S mox
exceꝑta clade gͣuissima. ĩꝓbe
ꝑtinaciȩ pęnas luit : Seoc mi¬
lia qͥppe romanoꝵ in hoc in au¬
stobello iustissime cȩsa s̃: Re¬
liqͥ exuti castriᷤ. armiᷤᷤ etiã ꝑdi¬
tis euaser̃. Hec minꝰ t᷑pis hȩc
sub lepido clades. quã sub manci
no fuit. Ita ñc sͥ hȩc tpra loco

Expanded text:
uit, ab eodem senatu deditione uit, ab eodem senatu deditione Varrone displiouit, sed tempori concessum est, et hoc in Mancino placuit, sed secundum tempus praesumptum est; atque ideo ab initio perfecistis, ut nec ciuis consulat conuenienter ingratis nec hostis fideliter credat infidis. Interea Brutus in ulteriore Hispania LX milia Gallaecorum, qui Lusitanis auxilio uenerant, asperrimo bello et difficili quamuis incautos circumuci fuga evaserunt. In citeriore Hispania Lepidus proconsule Vaccaeos innoxiam gentem et supplicem, etiam senatu prohibente, pertinaciter expugnare tentavit. Sed mox accepta clade gravissima improbae pertinaciae poenas luit. Sex millia quippe Romanorum in hoc injusto bello justissime caesa sunt: reliqui, exuti castris, armis etiam perditis, evaserunt. Nec minus turpis haec sub Lepido clades, quam no fuit. ita nunc sibi haec tempora loco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiclitantiᷤ pat̾ȩ uires in melio¬
ra tẽpora reseruauit: Aut si
displicuit fȩdꝰ qđ pactũ est.
cur mileᷤᷤ aut pignore redẽptꝰ
placuerat seruati militiᷤᷤ qͥlis¬
cũq ꝓuisio. cur mancinꝰ qui
ret᷑. collegã paulũ obluctantẽ
ĩpulit. repudiantẽ p̃cipitauit
exercitũ. infelices copias apud
infame ᷤ illas romanis cladibuᷤᷤ
cannas. ñ disposuit certamini:
s oꝑꝑosuit morti. Pluᷤᷤ ꝗͣ. xl.
milia ibi militũ romanoꝵ. sola
ĩpacientia sua de qua sͥ uictori.¬
ã iã dudũ hannibal p̾sumebat:
amisit: Collegã etiã paulũ Q
tandẽ uiro ꝑdito. nouissime in
urbẽ pene solꝰ ĩpudentissime
redire ausus ẽ. meruitq impu¬
dentiȩ suȩ p̃miũ: Nã gr̃e ei qͦd
de re publica ñ desꝑasset. quã
tam̃ ipse fecerat desꝑatã: pub¬
licȩ insenatu actȩ s̃. Porro aũt
mancinꝰ qͥ sorte bellica circũ uen¬
tũ exercitũ ne ꝑderet labora.¬

Expanded text:
periclitantes patriae uires in meliopericlitantes patriae uires in meliora tempora reseruauit? aut, si displicuit foedus quod pactum est, cur miles hoc pignore redemptusplacuit seruati militis qualiscumque prouisio, cur Mancinus, qui retur, collegam Paulum obluctantem impulit, trepidantem praecipitauit exercitum, infelices copias apud infames illas Romanis cladibus Cannas non disposuit certamini sed opposuit morti; plus quam XL milia ibi militum Romanorum sola inpatientia sua, de qua sibi uictoriam iam dudum Hannibal praesumebat, amisit. collega etiam Paulo — quo tandem uiro! — perdito, nouissime in Vrbem paene solus impudentissime redire ausus est meruitque impudentiae suae praemium. nam gratiae ei, quod de republica non desperasset, quam tamen ipse fecerat desperatam, publice in senatu actae sunt Porro autem Mancinus, qui sorte bellica circumuentum exercitum ne perderet labora
Abbreviated transcription (Latin):
fedꝰ. ⁊ mancinũ deduci nu¬
mantiniᷤᷤ p̃cepit. Ꝙ nudato
corpore manibq post t̃gũ re¬
uictiᷤᷤ. ante portas numanti¬
noꝵ ex posituᷤᷤ. ibi usq in no¬
ctẽ manens. a suiᷤᷤ desertꝰ. ab
hostib aũt ñ susceptꝰ. lacrima¬
bile utͥsq spectaculũ p̃buit:
E xclamare hic dolor exigit:
Tur falso uob̾ romani magna
F ortitudine opus fuit: pugnan¬
douicer̃. Fides exigebatur.
credentes alioᷤᷤ scdm se. quos
occidẽ potuerãt. pacto fȩle
dimiser̃: Iusticia ꝓbanda erat.
ꝓbauit eã uł tacitꝰ senatͦ cũ
idẽ numantini ꝑ legatos aut
qͦs pignore paci acceptoᷤᷤ iiuos
dimiserant reposcebant: Oi¬
satiꝰ docum̃ti deder̃. uł enut.¬
tendo ad uitã inimicũ exercitỹ.
uł ad pęnã ñ recipiendo man¬
cinũ: Mancinꝰ ne rogo deden.¬
dꝰ fuit. qͥ uicti exercitꝰ ĩpen¬
dentẽ trucidationẽ p̃tento ũ¬
bone pacti federiᷤᷤ depulit. qͥ

Expanded text:
foedus et Mancinum dedi Nufoedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lacrimabile utrisque spectaculum praebuit. Exclamare hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magna fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda erat? probauit eam uel tacitus senatus, cum idem Numantini per legatos suos ant quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misatis documenti dederunt uel emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento umbone pacti foederis dispulit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
re fastidiant᷑ aliena. Mitri¬
ab arsace. uicto demetrii p̃fec¬
to. babyloniã urbẽ finesq eiꝰ
uniu̾sos uictor inuasit. Om̃s
p̃t̾e̾a gentes q̃ int̃ hidaspẽ flu¬
uiũ ⁊ indũ iacent. subegit:
Adindiã qͦq cruentũ extendit
ĩꝑrũ. Demetriũ ipsũ scdo sibi
bello occurrentẽ. uicit ⁊ cep̃
Q capto. diodorꝰ qͥdã cũ alexan¬
dro filio. regnũ eiꝰ ⁊ regiũ noõs
usurpauit. Qui postea ipsũ
cino c̃sulib ꝓdigia apparue¬
re diu̾sa. ⁊ quantũ in ipsis
fuit. ex more euentuũ cura¬
ta sͣ. S ñ sẽꝑ aucupatorib ⁊
h ãq mancinꝰ consul postꝙͣ a po¬
pilio apud numantiã sus cȩꝑit
exercitũ. adeo infelicit p̃lia
cuncta gessit. atq in id sũp̃¬
ma desꝑatione ꝑductꝰ ẽ. ut
t᷑pissimũ fȩdꝰ cũ mantinis fa¬
cere cogeret᷑. Quãuis ⁊ põpeiꝰ
iã aliud ȩque infame fędꝰ cũ
hisdẽ numantiniᷤᷤ paulo ante
pepigisset. Senatus dissolui

Expanded text:
re fastidiantur aliena. Mithrire fastidiantur aliena. Mithriab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extendit imperium. Demetrium ipsum secundo sibi bello occurrentem uicit et cepit: quo capto Diodotus quidam cum Alexandro filio regnum eius et regium nomen usurpauit. qui postea ipsum cino consulibus prodigia apparuere diuersa et, quantum in ipsis fuit, ex more curata sunt. sed non semper aucupatoribus e. namque Mancinus consul postquam a Popilio apud Numantiam suscepit exercitum, adeo infeliciter proelia cuncta gessit atque in id suprema desperatione perductus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infame foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui
Abbreviated transcription (Latin):
bitur fabiꝰ consul contͣ lusita¬
nos ⁊ uiriatũ dimicanᷤ. bucciã
oppidũ qd uiriatꝰ obsidebat.
depulsis hostib lib̾auit.⁊ in
deditionẽ cũ płimiᷤaliis castelli̾
recȩꝓit. Fecit facinꝰ. etiã ulti¬
miᷤ barbariᷤᷤ scithiȩ. ñ dicã ro¬
manȩ fidĩ ⁊ moderatioĩ exe¬
crabile: Qͥngentiᷤ enĩ pͥncipib
eoꝵ qͦ societate inuitatoᷤ dedi
anni consul. fineᷤᷤ numantino.¬
ꝵ ingressꝰ. accepta maxima
cdade discessit. Nsolũ exercity
pene oĩ ꝓfligato. uerũ etiã płi¬
miᷤ nobihũ qui eiꝰ militie ad¬
heserant int̾ẽꝑtis Uiriatꝰ aũt
atq exercitꝰ ꝓtriuisset. insi¬
diis suoꝵ int̾fectꝰ ẽ. in hoc so¬
lo romaniᷤᷤ circa eũ fortit᷑ agen¬
tib. qd ꝑcussore ᷤᷤ eiꝰ indignos
p̃mio iudicar
cabilia bella poterã. q̃ raro un¬
quã nͥ scełib aut incipiũt aut
terminant᷑ : S romanoꝵ. cũ
qͥb nob̾actio ẽ tanta s̃. ut iu¬

Expanded text:
Igitur Fabius consul contra LusitaIgitur Fabius consul contra Lusitanos et Viriatum dioppidum, quod Viriathus obsidebat, depulsis hostibus, liberavit, et in deditionem cum plurimis aliis castellis recepit. Fecit facinus etiam ultimis barbaris Scythiae, non dicam Romanae fidei et moderationi, exsecrabile. quingentis enim principibus eorum, quos societate inuitatos deditis anni consul fines Numantinorum ingressus accepta maxima clade discessit, non solum exercitu paene omni profligato uerum etiam plurimis nobilium, qui ei militiae aderant, interemptis. Viriatus autatque exercitus protriuisset, insidiis suorum interfectus est, in hoc solo Romanis circa eum fortiter agentibus, quod percussores eius indiguos praemio iudicarucabilia bella poteram, quae raro umquam nisi sceleribus aut incipiunt aut terminantur ; sed Romanorum, cum quibus nobis actio est, tanta sunt, ut iu
Abbreviated transcription (Latin):
di. s etiã aꝑꝓpinqͣndi ad ur.¬
bẽ negabatur facultaᷤᷤ. tã sȩui
ꝑ totã urbẽ tabescentiũ sub
tectiᷤᷤ atq instratiᷤᷤsius cadaue¬
rũ putoreᷤᷤ exalabant᷑. Expia¬
to illa crudeliᷤᷤ. ⁊ uuã mortib
hominũ morte hominiᷤᷤ ex trp¬
ens. tandẽ romanis int̃ miseri.¬
aᷤᷤ suas erubescentib. qũa
misera ⁊ uana ẽẽt innotuit.
Ante enĩ in suffragiũ p̃uenien¬
dȩ cladiᷤ ẽ habita. ⁊ sic pestilen
ullis sacricioꝵ satisfactionib.
tantũmͦ sccłm m̃surã archani
iudicũ expleta correptione se¬
data ẽ Quã si artifices illi cir.¬
cũuentionũ aruspices. sub ip¬
sa ut assolent declinatione mor¬
boꝵ. forte celebrassent. ꝓcul du¬
bio sͥ diis ⁊ ritib suiᷤᷤ. reducte
sanitatiᷤᷤ grãm uindicass& Ita
misera ⁊ ad sacͥlegu male religi.¬
osa ciiitaᷤᷤ m̃dacis qͥb lib̾ari
ñ potat eludebat᷑:

Expanded text:
di sed etiam adpropinquandi ad Vrdi sed etiam adpropinquandi ad Vrbem negabatur facultas, tam saeui per totam Vrbem tabescentium sub tectis atque in stratis suis cadauerum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis et uiam mortibus hominum morte hominis struens tandem Romanis inter miserias suas erubescentibus quam misera et uana esset, innotuit. ante enim in suffragium praeueniendae cladis est habita et sic pestilentullis sacrificiorum satisfactionibus tantummodo secundum. mensuram arcani iudicii expleta correptione sedata est. quam si artifices illi circumuentionum haruspices sub ipsa ut adsolent declinatione morborum forte celebrassent, procul dubio sibi dis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam uindicassent. ita misera et ad sacrilegia male religiosa ciuitas mendaciis, quibus liberari non poterat, ludebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ociosus abscȩderet:
Aeio claudio ⁊ qͥnto cecilio me¬
tello c̃sulib. apiꝰ claudiꝰ adu̾suᷤᷤ
salassos galloᷤᷤ c̃gressus ⁊ uictꝰͦ
ta pugna.u. milia hostiũ occi¬
dit. S cũ iuxta legẽ qͦ constitu¬
tũ erat. ut qͣqͥs qͥnq milia hosti.
ũ ꝑemisset. triũphandi haber&
potestatẽ. iste qͦq tũpbũ expetiᷤᷤ¬
ꝓpt̃ suꝑiora uͦ dãna ñ ĩpetrauiᷤ¬
set. infami ĩpudentia atq am¬
bitione usus. pͥuatiꝰᷤ sũꝑtib tri¬
metello ⁊ qͥnto fabio maximo
seruiliano c̃sulib. int cetã ꝓ.¬
digia androginꝰ romȩ uisus.
iussu aruspicũ in mare merso
ẽ S nicħ ĩpiȩ expiationiꝰ ꝓcu¬
ratio ꝓfecit Nã tanta subito
pestilentia exorta ẽ. ut mini
ãq etiã magnȩ domꝰ. uacuȩ
uiuiᷤᷤ. plene mortuis remanse¬
r̃: Largissimȩ introrsũ here¬
ditatẽ. ⁊ nulli penitꝰ ħedes
Deniq iã ñ solũ in urbe uiuen¬

Expanded text:
otiosus abscederet. otiosus abscederet. Appio Claudio Q. Caecilio Metello consulibus Appius Claudius aduersus Salassos Gallos congressus et uictusta pugna, quinque milia hostium occidit. sed cum iuxta legem, qua constitutum erat, ut quisque quinque milia hostium peremisset triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetissopter superiora uero damna non impetrauisset, -infami impudentia atque ambitione usus priuatis sumptibus triMetello Q. Fabio Maximo Seruiliano conaulibus inter cetera prodigia androgynus Romae uisus iussu haruspicum in mare mersus est. sed nihil impiae expiationis procuratio profecit; nam tanta subito pestilentia exorta est, ut miniiamque etiam magnae domus uacuae uiuis plenae mortuis remanserunt: largissimae introrsum hereditates et nulli penitus heredes. denique iam non solum in Vrbe uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
gaiũ. plautiũ p̃torẽ icde̾ uiria¬
tuᷤ multiᷤᷤ plis fractũ. fugaũ.
Post etiã claudiꝰ unimaorꝰ cũ ma¬
gno instructu belli contra
uiriatũ missꝰ. quasi ꝓ abolenda
suꝑiore macła. t᷑piorẽ ipse auxxit
infamiã Hã c̃gressꝰ cũ uiriato.
uniu̾sã quaᷤᷤ secũ deduxerat co¬
piaᷤᷤ. maxximãq uires romani a¬
fa̾ces cȩt̾aq insignia romana.
in montib sui trophea p̃fiacit:
Codẽ tp̃r trecenti lusitani. cũ mil¬
le romaniᷤᷤ in qͦdã saltu c̃traxe¬
re pugnã. In qua. lorͣac. lusita¬
nos. romanoᷤᷤ aut̃ trecentoᷤ. xͣ.
cecidisse. claudiꝰ refert. Se cũ ii¬
ctores lusitani sparsi ac securi
abirent. unꝰ ex hiᷤᷤ longe a cȩt̾is
segregatꝰ. cũ a circũfusiᷤᷤ eqͥtib
pedes ipse dep̾hensꝰ. uniꝰ eoꝵ e¬
quo lancea ꝑfosso. ipsiꝰ eqͥtis ad u¬
nũ gladii ictũ caput desecuiss&.
ita om̃s metu ꝑculit. ut ꝓspec¬
tantib cũctiᷤᷤ. ipse contẽptĩ atq

Expanded text:
. Plautium praetorem idem Viriathus, multis praeliis fractum, fugavit. Post etiam Claudius Unimanus cum magno instructu belli contra Viriathum missus, quasi pro abolenda superiore macula, turpiorem ipse auxit infamiam. Nam congressus cum Viriatho, universas, quas secum deduxerat, copias, maximasque vires Romani efasces, caeteraque insignia Romana in montibus suis tropaea praefixit. Eodem tempore trecenti Lusitani cum mille Romanis in quodam saltu contraxere pugnam, in qua septuaginta Lusitanos, Romanos autem trecentos viginti cecidisse, Claudius refert, et cum ctores Lusitani sparsi ac securi abirent, unus ex his longe a ceteris segregatus cum, circumfusis equitibus pedes ipse deprehensus unius eorum equo lancea perfosso ipsius equitis ad unum gladii ictum caput desecuisset, ita omnes metu perculit, ut prospectantibus cunctis ipse contemptim atque
Abbreviated transcription (Latin):
sul. adu̾sũ cĩbros ⁊ theutonas
⁊ tigurinos. ⁊ abronas. gallo¬
ꝵ iꝰ germanoꝵ gentes. quȩ tc̃
ut ĩꝑiũ romanũ extinguerẽt
conspirauerant missi. ꝓum.¬
cias sibi thodano flumine me.¬
dio diuiser̃. Ubi dũ int̃ se
gͣuissima inuidia ⁊ ẽtentio¬
Ne discertant. cũ magna ig
ti s̃ Siqͥdẽ in ea pugna mar
cus emiliꝰ consularis. captꝰ
atq int̾fectꝰ ẽ Duo filii c̃¬
suliꝰ cȩsi Octoginta milia
romanoꝵ socioꝵꝙ. ea tẽpesta¬
te truçidata. quadraginta mi
calonũ atq lixaꝵ int̃fecta.
anthias scribit: Ita ex omĩ
penitꝰ exercitu. decẽ tantũ¬
modo homines qͥ miserũ nun¬
ciũ ad augendas miserias re¬
portarent. suꝑfuisse referii.
Hostes binis castris atq ingenꝰ¬
ti pda potiti noua qͥdã atq
in solita execratione cuncta
quȩ ceperant pessũ deder̃t:
Uestis. discissa atq ꝓiecła est.
Aurũ argentũq in flum̃ ab̃¬
iectã Lorice uiroꝵ concise:

Expanded text:
Teutonas et Tigurinos et Ambronas, Gallorum Germanorum gentes, quae tunc ut imperium Romanum extinguerent conspirauerant, missi prouincias sibi Rhodano flumine medio diuiserunt. ubi dum inter se grauissima inuidia et contentione disceptant, cum magna ignti sunt. siquidem in ea pugna M. Aemilius coatque interfectus est. Duo filii consulis caesi, octoginta millia Romanorum sociorumque ea tempestate trucidata, quadraginta millia calonum atque lixarum interfecta, Antias scribit. Ita ex omni penitus exercitu decem tantummodo homines, qui miserum nuntium ad augendas miserias reportarent, superfuisse referuntur. Hostes, binis castris atque ingenti praeda potiti, nova quadam atque insolita exsecratione, cuncta 328 quae ceperant, pessumdederunt. Vestis discissa et projecta est, aurum argentumque in flumen abjectum, loricae virorum con
Abbreviated transcription (Latin):
filia. misenũ ut dixi pͥoris fi¬
lii morte secesserat. Bona gra¬
chi. publicata s̃ F laccus ad¬
olescens. in robore necatꝰ ẽ Ex
Opimius consul. sic̃ in bello for.¬
tiᷤ fuit: ita in quęstiõe crudeli:
hã ampliꝰ quã triamilia homi¬
nũ. suppliciis necauit: Ea qͥb
płimi. nec dicta qͥdẽ causa. in¬
nocente ᷤ int̃fecti s̃
Disdẽ tpr̃ib metellꝰ balea.¬
res insulas bello ꝑuagatꝰ edomu¬
it.⁊ piraticã infestationẽ q̃ ab
hisdẽ tẽ exoriebat᷑. płima inco.¬
laꝵ cȩde cõpssit:
allobroges galloᷤ iuxta op.¬
pidũ uindaliũ grauissimo
bello uicit. maxime cũ ele¬
phantoꝵ noua forma equi
hostiũ hostesq cont̾riti diffu.¬

Expanded text:
filia, Misenum, ut dixi, prioris fifilia, Misenum, ut dixi, prioris filii morte secesserat. Bona Gracchi publicata sunt. Flaccus adolescens in robore necatus est. Ex Opimius cos., sicut in bello fortis fuit, ita in quaestione crudelis. Nam amplius quam tria millia hominum suppliciis necavit, ex quibus plurimi, nec dicta quidem causa, innocentes interfecti sunt. Iisdem temporibus Metellus Baleares insulas bello pervagatus edomuit, et piraticam infestationem, quae ab eisdem tunc exoriebatur, plurima incolarum caede compAllobrogas Gallos juxta oppidum Vindalium gravissimo bello vicit, maxime cum elephantorum nova forma equi hostium hostesque conterriti diffu
Abbreviated transcription (Latin):
ximo tumultu excitato. qͥdã
p̾co a grachianis int̾fec tꝰ.
uelut signũ belli fuit :
Flaccus duob filiis armatis cin¬
ctꝰ. comitante etiã gracho toga.¬
to. breuẽq gladiũ sub sinistra
occultante. quãuiᷤ ⁊ p̃conem
frustra p̃misisset. qͥ seruos ad
lib̾tatẽ uocaret. ianiũ tanqͣ. ar.¬
cẽ occupauit: Contͣ deciꝰ brutꝰ.
uir c̃sularis. ac huio publiocũ
ingenti certamine irruit: Ibi
flaccꝰ diu obstinatissime dimi¬
cauit: Sagrtarii ab opimio
missi. consertã multitudinẽ
disturbauer̃. Duo flacei. pãt
filiꝰq. cũ ꝑ edẽ lunȩ in pͥuatã
domũ desilrissent. foresq ob¬
iecissent. reciso cratitio parie¬
te. confossi s̃ Erachus du ꝓ
se amiciᷤᷤ pugnantib ac ꝑeun¬
tib. egre ad pontẽ subliciuor
ceruicẽ seruo suo p̾buit. Caput
grachi abscisũ. consuli allatũ
ẽ Corpꝰ ad corneliã matr̃ẽ. mi¬
senũ oppidũ deuectũ ẽ: Hȩc
aut̃ cornelia africani maioris

Expanded text:
ximo tumultu excitato quidam ximo tumultu excitato quidam praeco a Gracchanis interfectus uelut signum belli fuit. Flaocus duobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccho togato breuemque gladium sub sinistra occultante, quamuis et praeconem frustra praemisisset, qui seruos ad libertatem uocaret, Dianium tamquam arcem occupauit. contra D. Brutus nir consularis a cliuo Publicio cum ingenti certamine inruit. ibi Flaccus diu obstinatissime dimicauit; Grmissi consertam multitudinem disturbauerunt. dno Flacci pater filiusque cum per aedem Lunae in priuatam domum desiluissent foresque obiecissent, rescisso craticio pariete confossi sunt. Gracchus diu pro se amicis pugnantibus ac pereuntibus cervicem servo suo praebuit. Caput Gracchi excisum consuli allatum est, corpus ad Corneliam matrem, Misenum oppidum, devectum est. Haec autem Cornelia Africani majoris
Abbreviated transcription (Latin):
manoꝵ familiis q̃ eã incolerẽt.
restituta ⁊ repleta ẽ. magno
ante ꝓdigio pcȩdente: Nã cũ
mensores ad limitandũ cartha.¬
giniensẽ agrũ missi. stipices t̃¬
minoꝵ indices fixos. ⁊ noc te
a lupis reuulsos mordicꝰ corro.¬
sosq reꝑissent. aliqͣndiu hesi¬
tatũ ẽ. utrũ romanȩ paci expe¬
E diret. carthaginẽ reformari:
Todẽ anno grachus. gͣchi illiꝰ
fr̃. tribunꝰ pleb̾ ꝑ tumultũ cre¬
atꝰ. magna rei publicȩ ꝑnici.¬
es fuit Nã cũ seꝑe ppłm ro¬
manũ largitionib ꝓmissisq
nimiis in acerbissimaᷤᷤ sedici¬
ones excitauisset. maxime
legis agrariȩ causa. ꝓ qua e¬
tiam fr̃ eiꝰ grachus fuerat occi¬
sus. tandẽ a tribunatu minu¬
tio successore decessit Omu¬
tus tribunus pleb̾. cũ maxi¬
ma ex parte decessoris sui gͣ¬
chi statuta conuulsisset. le.¬
gesq abrogasset. gauis grachꝰ
cũ fuluio flacco ingenti stipa¬
tus agmine. capitoliũ uͥ con¬
cio agitabat᷑ ascendit Ibi ma.¬

Expanded text:
manorum familiis, quae eam incolerent, restituta et repleta est, magno ante prodigio praecedente. nam cum mensores ad limitandum Carthaginiensem agrum missi stipites, terminorum indices, fixos nocte a lupis reuulsos mordicus conrososque reperissent, aliquamdiu haesitatum est, utrum Romanae paci expediret Carthaginem reformari. Eodem anno C. Gracchus, Graochi illius frater, tribunus plebis per tumultum creatus, magna rei publicae es fuit. nam cum saepe populum Romanum largitionibus promissisque nimiis in acerbissimas seditiones excitauisset, maxime legis agrariae causa, pro qua etiam frater eius Gracchus fuerat occisus, tandem a tribunatu Minucio successore decessit. Minucius tribunus plebi cum maxima ex parte decessoris sui Gracchi statuta conuulsisset legesque abrogasset, C. Gracchus cum Fuluio Flacco ingenti stipatus agmine Capitolium, ubi contio agitabatur, ascendit: ibi ma
Abbreviated transcription (Latin):
limestore suo usq ad ꝓpinquoᷤᷤ
hospiteᷤᷤ scelerata & ne anti¬
qͥtatib uider ĩmorari. testis
ẽ roma de põpeio int̾fecto. te¬
stis egypt. de int̾fecło rege
ptolom̃o: Michi aũt pͥma qͣlis¬
cũq motꝰ ꝑtͣbatione fugienti.
qr de c̾fugiendi statione secu¬
ra uͥq patria. nͥq lex ⁊ religio
mea ẽ. Nc̃ me africa tã liben¬
t̃ exceꝑit. quã c̃fident̃ accessi
Nc̃ me inꝗͣ ista africa exceꝑit.
pace sĩplici. sine opꝓbrio. iure
cõmuni : De qͣ aliquando dic¬
tũ ⁊ uere dictũ ẽ hospitio ꝓ¬
hibem᷑ arenȩ. bella cient. pri¬
maq uetant c̃sistere t̾ra. nc̃
ultro ad suscipiendoᷤᷤ socios re¬
ligioĩs ⁊ paciᷤᷤ suȩ. beniuoluor
late gremiũ pandit. atq ul¬
tro fesso ᷤᷤ qͦs foueat inuitat.
Latitudo orientiᷤᷤ. septentonis
copiositaᷤᷤ. meridiani. difusio

Expanded text:
lymestore suo usque ad propinquos lymestore suo usque ad propinquos hospites scelerata? et ne antiquitatibus uidear immorari, testis est Roma de Pompeio interfecto, testis Aegyptus de interfectore Ptolemaeo. Мihi autem prima qualiscumque motus perturbatione fugienti, quia de confugiendi statione securo, ubique patria, ubique lex et religio mea est. nunc me Africa tam libenter excepit quam confidenter accessi; nunc me, inquam, ista Africa excepit pace simplici, sinu proprio, iure communi, de qua aliquando dictum et uere dictum est hospitio prohibemur harenae, Bella cient primaque uetant consistere terra; nunc ultro ad suscipiendos socios religionis et pacis suae beniuolum late gremium pandit atque ultro fessos, quos foueat, inuitat. latitudo orientis, septentrionis copiositas, meridiana duffusio
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuniᷤ rei publicȩ c̃ferat ipsa
nob̾cũ Aut si ab aliqͦ dr̃. tole¬
rabiliores parentib nr̃is roma
uincia suis regib. suisq legib.
suiꝰq morib utebat᷑. Nec erat
societas affectinũ. uͥ dissidebat
chu̾sitas potestatũ. Postremo.
solutaᷤᷤ ⁊ barbaras genteᷤᷤ qͥd tan¬
dẽ ad societatẽ ad duceret. qͣs
chu̾s iᷤᷤ sacroꝵ. actib instituta
etiã religio separabatͤ Siqͥs
gͥ tẽ acerbitate maloꝵ inctꝰ.
pata cũ hoste deseruit. quem
tandẽ ignotũ locũ ignotꝰ adiit:
Q uã gentẽ generalit hostẽ ho¬
sti orauit. cui se c̃gressu pͥmo
credidit. ñ societate noĩs mii¬
tatꝰ. ñ cõmunione iuriᷤᷤ ad ductꝰ.
ñ religioniᷤᷤ unitate secunꝰ: An
parũ exẽpli dedit busiris iN
egypto. ꝑegrinoꝵ infelicit᷑ in¬
currentiũ ĩpiissimꝰ ĩ molator:
Cru delissima circa aduenas di¬
ana ẽ taurica litatione. s magiꝰ
sacra crudelia thracia. cũ po¬

Expanded text:
communis reipublicae conferat ipsa communis reipublicae conferat ipsa nobiscum. Aut si ab aliquo dicitur, tolerabiliores parentibus nostris Romanrovincia suis regibus, suis legibus, suisque moribus utebatur: nec erat societas affectionum, ubi dissidebat diversitas potestatum. Postremo solutas et barbaras gentes quid tandem ad societatem adduceret, quas diuersis sacrorum ritibus institutas etiam religio separabat? si quia igitur tunc acerbitate malorum uictus patriam cum hoste deseruit, quem tandem ignotum locum ignotus adiit? quam gentem generaliter hostem hostis orauit? cui se congressu primo credidit, non societate nominis inuitatus, non communione iuris adductus, non religionis unitate securus ? an parum exempli dederunt Busiris in Aegypto peregrinorum infeliciter incurrentium impiissimus immolator, crudelissima circa aduenas Dianae Tauricae litora sed magis sacra crudelia, Thracia cum Po
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio uenditiᷤ. seruitute disꝑsis:
Quid tẽ sͥ maluerint. qͥd de roma¬
nis opinati sĩt. qͥd de tp̃rib in¬
dicarint omitto De regib ma¬
gnaꝵ opũ. magnaꝵ uiriũ. ma¬
captiᷤᷤ seruilĩt cathenatiᷤᷤ. sub
iugũ missiᷤᷤ. ante currũ actis.
in carcere trucidatiᷤᷤ. Quoꝵ tã
ti. pacẽ petentes. tͥbuta obtule¬
tributa dependimꝰ. ne bella ꝑa¬
tiam᷑: Ac ꝑ hoc: in portu ad quẽ
illiᷤ ducimꝰ: qr qđ illi ultimũ
deleger̃. noᷤ continue posside¬
mꝰ. Inqͥetudo enĩ belloꝵ. qua
illi attriti s̃. nob̾ ignota ẽ In
ocio aũt qđ illi post ĩꝑii cȩsa¬
riᷤᷤ natuitatẽq xp̃i tenuiter
gustauer̃. nos nascim᷑ ⁊ senes.¬
cimꝰ Qđ̃ illiᷤᷤ erat debita pen¬
sio seruitutiᷤ. nobis ẽ lib̾a colla¬
tio defensioniᷤᷤ Tantũq int̃ ẽ
int p̃t̾ita p̾sentiaq tpr̃a. ut qd̾
roma in usu luxuriȩ suȩ ferro
ex torquebat a nr̃is. nc̃ in usũ

Expanded text:
pretio uenditis, seruitute dispersis, pretio uenditis, seruitute dispersis, quid tunc sibi maluerint, quid de Romanis opinati sint, quid de temporibus iudicarint. omitto de regibus \'magnarum opum, magnarum uirium, macaptis, seruiliter catenatijugum missis, ante currum actis, in carcere trucidatis; quorum tamti, pacem petentes, tributa obtuletributa dependimus, ne bella patiamur: ac per hoc in portu, ad quemillis ducimus, quia quod illi ultimo delegerunt, nos continue possidemus. Inquietudo enim bellorum, qua illi attriti sunt, nobis ignota est. In otio autem, quod illi post imperium Caesaris, nativitatemque Christi tenuiter gustaverunt, nos nascimur et senescimus: quod illis erat debita pensio servitutis, nobis est libera collatio defensionis: tamtumque interest inter praeterita praesentiaque tempora, ut quod Roma in usum luxuriae suae ferro extorquebat a nostris, 287 nunc in usum