comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicium ⁊ Et illedies si saeculo
longe est : unicuique hominisue
uitae ultimus propeẽ ⁊ Tamen
utrumq: latere uoluit ds̃
Et quando ueniat finis sacculi:
& quandosit in uno quoq: homi¬
ne huius uita efinis Alis nonti¬
mere diemoccultums dumuene¬
rit inueniatte paratũ : Cumergo
praepositi adhocsint. ut hisqui
subiecti sunt consulant. Nec in co
quod praesunt omnino utilitatẽ
suumattendant. sed eorum qui¬
bus ministrant: Quis quisita
praepositus ẽ utin eo quod
praepositus ẽ gaudeat & hono¬
remsuum quaerat : & commo¬
dasua sola respiciat : sepascit
nonoues ⁊ Adhos sermo diri¬
gitur ⁊ Audite tam quamoues
dĩ : & uid& equemadmodũ
uos securos feceritd
Quales cumq sint quib is praesunt.
ldest quales cumq nossumus
uobis securitatem dedit quipas¬
cit israhel Namsi dr̃ non de se¬
rit oues suusc& mali pastores
promissa percipient :Videamus
ergo quid allo quatur pastores
scipsos pascentes non oues ser¬
modiuinus neminem palpans:

Expanded text:
dicium, et ille dies si saeculo dicium, et ille dies si saeculo longe est, unicuique homini suae vitae ultimus prope est: tamen utrumque latere voluit Deus, et quando veniat finis saeculi, et quando sit in unoquoque homine hujus vitae finis. Vis non timere diem occultum? Dum venerit, inveniat te paratum. Cum ergo praepositi ad hoc sint, ut his qui subjecti sunt, consulant: nec ideo quod praesunt, omnino utilitatem suam attendant, sed eorum quibus ministrant: quisquis ita praepositus est, ut in eo quod praepositus est, gaudeat, et honorem suum quaerat, et commoda sua sola respiciat, se pascit, non oves. Ad hoc sermo dirigitur. Audite, tanquam oves Dei, et videte quemadmodum vos securos fecerit Deus. Qualescunque sint qui vobis praesunt, id est, qualescunque nos simus, vobis securitatem dedit, qui pascit oves Israel. Nam si Deus non deserit oves suas, et mali pastores promissa percipient. Videamus ergo quid alloquatur pastores seipsos pascentes, non oves, sermo divinus neminem palpans:
Abbreviated transcription (Latin):
tur isti pastores: quia seipros
pascuntꝰ nonoues : quisunt
quiscipsos pascunt:
De quibus a postolus dicit. omnes
enim suaquaerunt mnonqua eihũ
xp̃i  Nosenim quos in locoisto
de quo periculo saratio redditur.
dñs secundum dignationem suã
non secundummeritum nr̃m
constituit: Habemus duoquae¬
dams unum quod xp̃ianisu¬
mus : alterum quod praepositi
sumus : Illud quod xp̃ianisu¬
mur propter nosẽ : quod p̃¬
positi sumus: propter uosẽ. I
In eo quocd xp̃iani sumus : atͥten¬
datur utilitas nr̃a  In eo quod
praepositi sumus non nisi ur̃a
Et sunt multis quixpianu &
non praepositi perueniunt
addm̃: Faciliore fosta sse
itinere ⁊ & tanto foste expedi¬
tius ambulantes : quan tomino¬
rem sarcinam postant : Nos
autem excepto quod xp̃ia nisumus
positi. underationem redde¬
musdõ : dedis pensatione nr̃a
Ad hoc istam difficultatem
propono ut conpatientes nobis
oretis pronobis : ueni& enim di¬
es quocunta adducanturiniu¬

Expanded text:
tur isti pastores: quia seipsos tur isti pastores: quia seipsos pascunt, non oves. Qui sunt, qui seipsos pascunt? De quibus Apostolus dicit: Omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi . Nos enim quos in loco isto, de quo periculosa ratio redditur, Dominus secundum dignationem suam, non secundum meritum nostrum, constituit, habemus duo quaedam. Unum, quod Christiani sumus: alterum, quod praepositi sumus. Illud, quod Christiani sumus, propter nos est: quod praepositi sumus, propter vos est. In eo quod Christiani sumus, attenditur utilitas nostra: in eo quod praepositi sumus, non nisi vestra. Et sunt multi, qui Christiani, et non praepositi, perveniunt ad Deum faciliore fortasse itinere, et tanto forte expeditius ambulantes, quanto minorem sarcinam portant. Nos autem, excepto quod Christiani sumus,positi, unde rationem reddemus Deo de dispensatione nostra. Ad hoc istam difficultatem propono, ut compatientes nobis, oretis pro nobis. Veniet enim dies, quo cuncta adducantur in ju
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio⁊ Interlaici autem & ep̃i
iustitiam: hoc interẽ. quod lai¬
cus potest appcirere iustus in pau¬
cis Ep̃s uero in tot exercereius
uipastorum nomina audire
uolunt. & pastorũ officiũ
implere nolunt : quida deos
perprophetam dicitur sicutlec¬
tum audiuimus recenseamus ⁊
Auditeuos cum intentione
audiamus noscum tremore :
Et factum ẽ. uerbum dñi inquit
hegiaabied ad medicens ⁊
Fili hominis propheta super
pastores israhel &dic: ad pas¬
tores is rahol : Hanc lectionem
modo cum legeretur audiui¬
mus : Hinc cumurã sc̃itate ali¬
quid lo qui decreuimus: Adiu¬
uabitipse utuera dicamus
si non nr̃a dicamus : Nam
si nr̃a dixerimus: pastores erimus.
pascentes nos non ouer
Si autem illius sunt quaedici¬
mus: perquem lib&i pseuos
pascit: Haccdicit dñs dr̃ :
Opastores ina hel quipas cuntse
solos : Numquid non oues pas¬
cuNt pastores : : Id est non sepas¬
cunt pastores. sed oues :
Haec prima cauaẽi quare arguan¬

Expanded text:
judicio. Inter laici autem et episcopi judicio. Inter laici autem et episcopi justitiam hoc interest, quod laicus potest apparere justus in paucis, episcopus vero in tot exercere jusQui pastorum nomina audire volunt, et pastorum officium implere nolunt, quid ad eos per prophetam dicatur, sicut lectum audivimus, recenseamus. Audite vos cum intentione, audiamus nos cum tremore. Et factum est verbum Domini, inquit Ezechiel, ad me dicens: Fili hominis, propheta super pastores Israel, et dic ad pastores Israel . Hanc lectionem modo, cum legeretur, audivimus: hinc cum vestra sanctitate aliquid loqui decrevimus. Adjuvabit ipse ut vera dicamus, si non nostra dicamus. Nam si nostra dixerimus, pastores erimus pascentes nos, non oves. Si autem illius sunt quae dicimus, per quemlibet ipse vos pascit. Haec dicit Dominus Deus: Vae pastoribus Israel, qui pascunt se solos. Nunquid oves pascunt pastores? id est non se pascunt pastores, sed oves. Haec prima causa est, quare arguan
Abbreviated transcription (Latin):
mone praeceptumest
Nunc econtrario quid habere
debeat explicatur  Sedhos¬
pitalem bonorũ amatorẽ
castum iustum sc̃m. continen¬
tem. abstinentem. Obtinen¬
temeum quisecundum doctrinã
ẽ. fidelem sermonem ut potens
sit consolari in doctrina sc̃a
& contradicentes arguere
Anteo ia hospitalitas futuro
ep̃o denuntiatur Sienimom¬
nes illud deeuangelio audire
desiderant hospes fui&sus¬
cepistirme. quanto magis ep̃s
cuius domus omnium commu¬
ned eb& eẽ hospitium :
Laicus enim unum aut duos¬
aut paucos reopiens. impleuit
hospitalitatis officium:
ep̃s nisiomnes receperit in huma¬
nus ẽ: Quomodo itaq man¬
su&udo patientia. sobri&as
moderatio. abstinentia lucri
Hospitalitas quoq & henignitas
ter cunctos laicos eminentia
sic & custitas propri &utita
dixerim pudiciti sacerdo talis
lt nonsolum aboperesemmu¬
populis quibus prae est exerceit
reddens unicuiq quodmere¬
tur. nec accipi& personam in

Expanded text:
mone praeceptum est: mone praeceptum est: nunc e contrario, quid habere debeat, explicatur. Sed hospitalem, bonorum amatorem, castum, justum, sanctum, continentem, abstinentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sana, et contradicentes arguere. Ante omnia hospitalitas futuro episcopo denuntiatur. Si enim omnes illud de Evangelio audire desiderant, Hospes fui, et suscepistis me , quanto magis episcopus, cujus domus omnium commune debet esse hospitium? Laicus enim unum aut paucos suscipiens, implevit hospitalitatis officium: episcopus nisi omnes receperit, inhumanus est. Quomodo itaque mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia lucri, hospitalitas quoque et benignitas inter cunctos laicos eminentia: sic et castitas propria et ut ita dixerim pudicitia sacerdotalis, ut non solum ab opere se immunopulis quibus praeest, exerceat, reddens unicuique quod meretur: nec accipiat personam in
Abbreviated transcription (Latin):
insanus erumpat: Melius ẽ
autem ut nonpercussorem illũ
ẽẽ dicumus quimansu&us
& patiens sciat in tempore quid¬
loquendum sit iquid tacendũ
ne sermone in utili conscientiã
percutiat infirmorum:
Turpis quoq lucri ad pecitus
abeo qui ep̃s futurus est.
essed eb& alienus : : Suntenim
turpis lucrigratiai quitotas
domus subuestunt & putant
quaestum ẽẽ pi&atem : melior
estautem iuxtasalomonem.
modica acceptio cumuistiua
quum multa gemina cum iniqui¬
tate : Et magis eligendum
in paupestate nomenbonum
quumindiuitus nomen pessimũ
cupit habens uictum & uestitũ
his tantum deb& ẽẽ contentus:
Qui altario seruiunt. dealtario
uiuant : uiui nt inquit : &non
diuites frunt ⁊ Vnde & aemo¬
bis excutitur orona:&unatan¬
tum tuni ca induimur. nedecras¬
tino cogitemus ⁊ Turpis lucri
adpetitio ẽ plus depraesentib:
quam de futuris cogitare :
Hucusq quid non debeat habere
ep̃s siue prerbiter a postoliser¬

Expanded text:
insanus erumpat. Melius est insanus erumpat. Melius est autem, ut non percussorem illum esse dicamus, qui mansuetus et patiens, sciat quid in tempore loquendum sit, quid tacendum, ne sermone inutili conscientiam percutiat infirmorum. Turpis quoque lucri appetitus, ab eo qui episcopus futurus est, esse debet alienus: sunt enim turpis lucri gratia, qui totas domos subvertunt, et putant quaestum esse pietatem. Melior est autem, juxta Salomonem, modica acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate: et magis eligendum in paupertate nomen bonum, quam in divitiis nomen pessimum cupit, habens victum et vestitum, his tantum debet esse contentus. Qui altario serviunt, de altario vivant . Vivant, inquit, et non divites fiant. Unde et aes nobis excutitur de zona, et una tantum tunica induimur, ne de crastino cogitemus. Turpis quoque lucri appetitio est, plus de praesentibus quam de futuris cogitare. Huc usque quid non debeat habere episcopus, sive presbyter, apostoli ser
Abbreviated transcription (Latin):
percutiat seruos & ancillas.
sed incestum dñi expectet ad¬
uentum et d& conseruis intem¬
porecibaria ⁊ Interui licum
autem & familiã: haec solu
distantia . ẽ. quod conseruus
praepositus ẽ conserius suis ⁊
Sciut itaq ep̃s & presbiter
sibi populum conseruum ẽe
non seruum : Cetera quaese¬
cuntur. In nobis posita sunt ⁊
Non proteruũu id est non tumen¬
tem & plucentem sibi quod ep̃rsit:
sed quasi bonum uilicum
id requirentem quod pluribus
prosit: Noniracundus ⁊ Tra¬
cundus ẽ qui semperirascitur.
& ad leuem res ponsionis au
quia liquando rras citur
ira cundus ẽ sedilledicitur
iracundus, qui crebro hacpas¬
sione superatur ⁊ Prohibet
si paululum tristis cuius dam
rei fuerit recordatus. Inter
pocula intersingultos prorum
gerit explicare ⁊ Postuino¬
lentiam &ium hoc praecepit
nepercus sorsit : quod quidem
& simpliciter intellectum: aedi¬
ficataudientẽ & Ne facilema¬
num porrigat adcedendũ
nein os alterius uerberandum

Expanded text:
percutiat servos et ancillas, percutiat servos et ancillas, sed incertum Domini exspectet adventum, et det conservis in tempore cibaria. Inter villicum autem et familiam haec sola distantia est, quod conservus praepositus est, conservis suis. Sciat itaque episcopus et presbyter, sibi populum esse conservum, non servum. Caetera quae sequuntur, in nobis posita sunt. Non protervum, id est, non tumentem et placentem sibi quod episcopus sit: sed quasi bonum villicum, id est requirentem quod pluribus prosit. Non iracundum. Iracundus est, qui semper irascitur, et ad levem responsionis aurqui aliquando irascitur, iracundus est: sed ille dicitur iracundus, qui crebro hac passione superatur. Prohibet si paululum tristis cujusdam rei fuerit recordatus inter pocula, in singultus prorumpgerit, explicare. Post vinolentiam etiam hoc praecepit, ne percussor sit. Quod quidem, et simpliciter intellectum, aedificat audientem, ne facile manum porrigat ad caedendum, ne in os alterius verberandum
Abbreviated transcription (Latin):
cantemicumtacitus sibi ipserer¬
pondeat eadem ã misis requae
corripit : Primumitaque
ea quae extranos sunt posita
reputentur Nonquo propter
uitam nram ep̃i non fiamus
sed quo propter filiorum
in continentiam ab hocgra¬
du arguendisimus : Quaenim
libesta tepossumus alienos fili¬
os corripere & docere quaerec¬
ta sunt: cum nobisstatĩ possit
qui fuerit correptus ingerere
ante docefilios tuos :aut qua
fronte & trancun corripiofor¬
nicantẽ cum mihi conscientiamea
ipsa res pondeat ex heredaergo
filiũ fornicantẽ. abicefilios
us oculo festucam detra here
intuo trabem non uidens
Nonitaque iustus polluitur
exuitus filiorum sed libestas
ab apostolo eccles iaei principi
reseruatur. ut talis fiat qui
non timeat propter uitia libero¬
rum & traneos reprehendere :
Opostet enim ep̃m sine crimine
esse: tam quumdĩ dispen¬
satorem ⁊ Qua eri turergo
interdis pensatores ut fidelis
quis inueniatur : & non comine¬
dens &bibens cum ebriosis

Expanded text:
cantem, cum tacitus sibi ipse rescantem, cum tacitus sibi ipse respondeat eadem se admisisse quae corripit? Primum itaqueea quae extra nos sunt posita, reputentur: non quod propter vitia nostra episcopi non fiamus, sed quod propter filiorum incontinentiam ab hoc gradu arcendi simus. Qua enim libertate possumus alienos filios corripere, et docere quae recta sunt, cum nobis statim possit, qui fuerit correptus, ingerere, Ante doce filios tuos? Aut qua fronte extraneum corripio fornicantem, cum mihi conscientia mea ipsa respondeat, Exhaereda ergo filium fornicantem, abjice filiosus oculo festucam detrahere, in tuo trabem non videns? Non itaque justus polluitur ex vitiis filiorum, sed libertas ab apostolo ecclesiae principi reservatur, ut talis fiat, qui non timeat propter vitia liberorum extraneos reprehendere. Oportet enim episcopum sine crimine esse, tanquam Dei dispensatorem. Quaeritur ergo inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur: et non comedens et bibens cum ebriosis,
Abbreviated transcription (Latin):
intercetera sit locutus : Atten
ecdesiam dñi quam ad quisiuit
pers anguinemsuum ⁊ & hic
diligentius obseruate quomo¬
do unius ciuitatis ephesi pres¬
bitoros uocins postea eos dem
ep̃os dixerit ⁊ Videamus
igi tur qualis presbiter siue ep̃s
ordinandus sit ⁊ Siquis est
sine crimine. unius uxorisuir
filios habens fideler non in ac¬
cusatione luxoriae. aut non sub¬
sinecrimine esse tam quãdĩ
dispensatorem NNon proteriũ
non iracundum: Non uinolen¬
tum non percussorem
non turpis lucri ad petitorem ⁊
Primum itaque si necriminesit
quod puta olis alio uerbo adti¬
motheum in reprehensibilem no¬
minatũ: Non quieo tantõtem¬
pore quo ordinandus ẽ sine
ullo sit crimine & praeceritas
maculus noua conuersationede¬
luerit sedex cotempore quo imx p̃m
renatus est nulla peccati conscien¬
tia mordeatur:: Quomo doenĩ
potest praeses ecclesiae aufer¬
remalum demedio eus. quiin
delictum simi lecorruerit
a ut qua libestate corripere pec¬

Expanded text:
inter caetera sit locutus: Attendiinter caetera sit locutus: Attendiecclesiam Domini, quam acquisivit per sanguinem suum . Et hic diligentius observate, quomodo unius civitatis Ephesi presbyteros vocans, postea eosdem episcopos dixerit. Videamus igitur qualis presbyter, sive episcopus ordinandus sit: Ssine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusationem luxuriae aut non subsine crimine esse sicut dispensatorem dei, non proteruum, non iracundum, non uinolentum, non percussorem, non turpilucrum, Primum itaque sine crimine sit, quod puto alio verbo ad Timotheum, irreprehensibilem nominatum. Non qui eo tantum tempore, quo ordinandus est, sine ullo sit crimine, et praeteritas maculas nova conversatione deleverit: sed ex eo tempore, quo in Christo renatus est, nulla peccati conscientia mordeatur. Quomodo enim potest praeses Ecclesiae auferre malum de medio ejus, qui in delictum simile corruerit? aut qua libertate corripere pec
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq eos quos baptiza¬
uerat putabatsuos non xp̃i
Intoto orbe decr&um ẽ sutunus
de praesbiteris cletus. suꝑpone¬
r&urc&eris adque momnis
cura ecclesiue ꝑtiner& & schis¬
matum semina tollerentur
Put& aliquis nonscriptur arũ
sed nostram esse sententiam
& aliu du&atis aliude ẽ nomen
officii ⁊relegat a postoli ad pħi¬
lippenses uerba dicentis : Pau¬
lus &timotheus seruix p̃ilhũ¬
philippis cum epĩs &dia conibus
gratia uohis & pax& reliquu::
Philippiuna ẽ urbs inicedoniae
& ceste in una ciuitate plures
ut noncpisantur epĩ eẽ non po¬
terant y s ed quiu eos deme põs
illo in tempore quos presbiteros
appellabant : propterea indif¬
ferenter deepĩs quasi depr es¬
biteris ẽ locutus : Adhuc alicui
hocuid&ur ambiguum nisial¬
tero testimonio conprob&ur
Inactib: a postolorum scriptũ ẽ.
Quodcum uenis s& a postolus pau¬
lus mil &um miserit ephesum
& conuo cauerit pr: esbitoros
eius de mecclesiae quib: postea

Expanded text:
unusquisque eos quos baptizaunusquisque eos quos baptizaverat putabat suos, non Christi, in toto orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus superponeretur caeteris, ad quem omnis cura Ecclesiae pertineret, et schismatum semina tollerentur. Putat aliquis non Scripturarum, sed nostram esse sententiam, et aliud aetatis, aliud esse nomen officii? Relegat Apostoli ad Philippenses verba dicentis: Paulus et Timothaeus servi ChPhilippis, cum episcopis et diaconibus, gratia vobis et pax, et reliqua . Philippi una est urbs Macedoniae. Et certe in una civitate plures, ut nunc putatur, episcopi esse non poterant. Sed quia eosdem episcopos illo in tempore quos presbyteros appellabant, propterea indifferenter de episcopis, quasi de presbyteris est locutus. Adhuc alicui hoc videatur ambiguum, nisi altero testimonio comprobetur. In Actibus apostolorum scriptum est, quod cum venisset apostolus Paulus Miletum, miserit Ephesum, et convocaverit presbyteros ejusdem ecclesiae, quibus postea
Abbreviated transcription (Latin):
sesta uerit : & diministerutilis
erit & perfectum sacerdotiũ
consummabit
utrudimenta nascentis eccle¬
siue confirmar& &siquid
uidebatur deeẽ corriger&:
Ipseꝑgensadalias nationes
utrur sumin eis xpĩ iucer&
fundumentum : Quod uutem
namuenisse scientiam uerita¬
tis: & lic& aba postolo cor¬
recti fuerint tamen ad huc
indigere correctionem : Et con¬
stituas perciuitates presbi¬
teros sicut ego tibi disposuis
Diligenter a postoliattendamus
uerba dicentis : ut constituas
ꝑciuitates presbiteros si¬
cut & egotibidis posui: Qui
qualispr esbiter debeator¬
dinari qn consequentib: disse¬
rensi hocẽisiquis ẽ si ne crimi¬
ne unius uxorisuir. & cȩtera :
postea intulit : Opost& enim
epis copum sine crimine esse :
tam quam dĩ dispensatorẽ ⁊
et antequã diaboli instinctu
studia in religionefierent:
& dicerent in populisaegosũ
pauliego apollo iego utem
caephȩ cominuni praesbite¬
rorum consilio ecclesia e guber
nabantur: Post quum uero

Expanded text:
sectaverit, et Dei minister utilis sectaverit, et Dei minister utilis erit, et perfectum sacerdotium consummabit.ut rudimenta nascentis Ecclesiae confirmaret: et si quid videbatur deesse, corrigeret, ipse pergens ad alias nationes, ut rursum in eis Christi jaceret fundamentum. Quod autem nam venisse scientiam veritatis: et licet ab apostolo correcti fuerint, tamen adhuc indigere correctione. Et constituas per civitates presbyteros, sicut et ego tibi disposui. Diligenter Apostoli attendamus verba, dicentis: Ut constituas per civitates presbyteros, sicut ego tibi disposui. Qui qualis presbyter debeat ordinari, in consequentibus disserens, hoc ait: Si quis est sine crimine, unius uxoris vir, et caetera, postea intulit: Oportet enim episcopum sine crimine esse, tamquam Dei dispensatorem. equam enim diaboli instinctu studia in religione fierent et dicerent in populis: Ego sum Pauli, ego Apollô, ego autem Cephe, communi presbiterorum consilio ecnabantur. Postquam vero
Abbreviated transcription (Latin):
enimomnes fidelesillud euan¬
gelicumaudire desiderant. hos¬
pesfui & suscepistisme. quanto
magis ep̃s cuius diuers orium
cunctorum deb& es recepta¬
culume Laicus enimunumaut
duos suscipiens implebit hos¬
pitalitatis officium : Ep̃s si X
omnes non receperit n huma¬
nus est ⁊ Inne gotiis cutem saecu¬
laribus dirimendis opost& eũ
cacusam merito discernere non
gratia : N eque enim sic deb& ep̃s
susciperepotentem ut contris¬
tac contne usticiam pau perem
Neq propaupere : auferreius¬
titiam a potente : Non de fen¬
dat in probum: nescã indigno
committenda arbitreture¬
que arguat iut in pugn&: cu¬
iuscrimen nonreprehendit ⁊
Erit quoq illi &iam iuxtaapos¬
tolumsmansu &udo. patientia
sobriu& ass moderatio abstineia
siue pudicitia sut non solum cb
opere iñ mundo seubstineat :
cogitationis errore : Itautdũ
nullum in seuitium regnure ꝑ¬
mittit. Impetrar eapud dm̃
ueniam prosubditorum faci¬
noribus ualeats Qui enimista

Expanded text:
enim omnes fideles illud evanenim omnes fideles illud evangelicum audire desiderant: Hospes fui, et suscepistis me ; quanto magis episcopus, cujus diversorium cunctorum debet esse receptaculum? Laicus enim unum aut duos suscipiens implevit hospitalitatis officium, episcopus, nisi omnes receperit, inhumanus est. In negotiis autem saecularibus dirimendis oportet eum causam merito discernere, non gratia, neque enim sic debet episcopus suscipere potentem, ut contristet contra justitiam pauperem, neque pro paupere auferat justitiam a potente. 20. Non defendat improbum, nec sancta indigno committenda arbitretur, neque arguat, aut impugnet, cujus crimen non reprehendit. Erit quoque illi etiam juxta Apostolum mansuetudo, patientia, sobrietas, moderatio, abstinentia, sive pudicitiaopere immundo se abstineat, cogitationis errore. Ita ut dum nullum in se vitium regnare permittit, impetrare apud Deum veniam pro subditorum facinoribus valeat. Qui enim ista
Abbreviated transcription (Latin):
umẽ scripturas legerei prae¬
tribus habere pacem necquẽ¬
quam ex membrissius discer¬
pere : Nullum damnarenisi
conprobatum : Nullum ex com¬
municarenisi discussum : Qui¬
queta humilitate pariter &
custoritate praestabit sut nec
ꝑnimiam humilitatem sucm
subditorum uitia conualescere
faciati nec ꝑ inmoderatam
austoritatẽ .s. eueritatis potes¬
tatem exerceat sSedtantu
cuutius erga conmissos agat¬
quanto ⁊ durius ax p̃oiudicari
formidat Ñ enebit quoque illã
suꝑ eminentem donis omnibus
curitatem sine qua omnisuistus
nihil. ẽ⁊ Custos enim scĩtatis ca¬
ritas ẽ NLocus autem huius
custodis humiltas ⁊abebit
curnis sit munda & libera ⁊ In¬
ter haec oport& eum sollicita
dispensatione curam pauperũ
gerere: esurientes pascere.
uestirenu dos. suscipere pere¬
grinos. captiuos redimere. Vi¬
duas ucpupillos tuere perui¬
gilem incunctis ex hiberecuram.
praecipua : ut omnes cumbenig¬
nitate & caritate suscipiat: Si

Expanded text:
um est Scripturas legere, perum est Scripturas legere, pertribus habere pacem, nec quemquam ex membris suis despicere, nullum damnare nisi comprobatum, nullum excommunicare nisi discussum: quique ita humilitate pariter et auctoritate praestabit, ut nec per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, nec per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat, sed tanto cautius erga coquanto durius a Christo se iudicari formidat. Teneat quoque illam supereminentem donis omnibus caritatem, sine qua omnis virtus nichil est. Custos enim sanctitatis caritas est, locus autem huius custodis humilitas. rnis sit munda et libera. Inter haec oportebit eum sollicita dispensatione curam pauperum gerere, esurientes pascere, vestire nudos, suscipere peregrinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam,praecipua, ut omnes cum 424 benignitate et charitate suscipiat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
sta tim possit correptus ingere¬
re ante docetequaerecta sunt¬
epĩ Quu propter quinegle¬
git recta facere desinatrecta
docere : Pruus qui ppese¬
m& ipsum corrigere deb&:
quiclios ad benedo cendummo¬
nere stud&: It aut in omnib:
sem& ipsum formã uiciondi
praebeat : Cunctosq ad bonũ
opus & doctrina & operepro¬
uoc&r : Ciu &ium scientia scrip¬
turarum necessaria ẽ : quiasi
epĩ tantum sit scũuita sibi soli
potest prodesse sicuiuens ÷
Porro si & dostrinafueriteru¬
ditus potest c& eros quosq in¬
struere & doceresuos. & ud¬
uersarios repercutere: Qui
nisi refutati fuerint atq con¬
uicti. facile possunt simplicũ
corda peruertere⁊ Huius
uutem sermo deb&essepurus
simplex &upestus. plenus gre¬
uitate & honestate. plenus
sucuitate & gratia it ractans
fideu deuistute continentiae.
dedisciplina iustitiae: Vnum¬
quemq diuersa cmmonens:
moremque qualitatem : Vi¬
delic& ut praenoscatquid
cuiquando uel quomodo ꝓferat ⁊¬

Expanded text:
statim possit correptus ingerestatim possit correptus ingerere: Ante doce te quae recta sunt? Quapropter qui negligit recta facere, desinat recta docere. Prius quippe semetipsum corrigere debet, qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi 423 praebeat, cunctosque ad bonum opus doctrina et opere provocet. Cui etiam scientia Scripturarum necessaria est, quia si episcopi tantum sancta sit vita, sibi soli potest pPorro si et doctrina fuerit eruditus, potest caeteros quosque instruere, et docere suos, et adversarios repercutere. Qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile possunt simplicium corda pervertere. Hujus autem sermo debet esse purus, simplex et apertus, plenus gravitate et honestate, plenus suavitate et gratia, tractans fidei, de virtute continentiae, de disciplina iustitiae, unumquemque diversa ammonens morum qualitatem, videlicet ut praenosceret, quid, cui, quando vel quomodo profe
Abbreviated transcription (Latin):
Vos sacerdo tes qui polluistis no¬
menmeum & dixistis In quo
polluimus eume offerentes
supalturemeum panem pol¬
lutum : & offerebatis caecum
expiutio populiẽ Non aliter
iub&ur offerriadaltare dñi
nisi qui terrenaopera non fece¬
rit iugumq delictinontraxe¬
rit. necuinculis peccatorum
fuerit alligatas sed quid plura
subiciamus: Sienimis qui in epis¬
copatum uel praesbi terium
positus mortalealiquod pecca¬
tum admiserit r&rahitur
nem si peccator inuentus ẽ ut ũ¬
ordin&ur. Qua ꝓpterquia
lex peccutor es a sacerdotio
remou&: consider& seunusquis¬
q: & sciens qui a potentes poten¬
ter tormenta patientur re¬
trahat se ab hoc non tam honore
quamonere & aliorum locã
qui dignisunt non abea coc¬
cupare. Quienim inerudien¬
dis atq in struendis deuistute
populis praeerit: necesse . ẽ
in omnibus sc̃ssit. & innullo
re prehensibilis habeatur ⁊
Quienim alium depeccatis ar¬
subiectos arguere poterit. cũilli

Expanded text:
Ad vos, o sacerdotes, qui polluistis noAd vos, o sacerdotes, qui polluistis nomen meum, et dixistis: In quo polluimus te? Offertis super altare meum panem pollutum. Nonne si offeratis caecum,expiatio est populi, non aliter jubetur offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque delicti non traxerit, nec vinculis peccatorum fuerit alligata . 15. Sed quid plura subjiciam? Si enim is qui, jam in episcopatu vel presbyterio positus, mortale aliquod peccatum admiserit retrahiturnem peccator inventus non ordinetur? Quapropter quia lex peccatores a sacerdotio removet, consideret se unusquisque, et sciens, quia potentes potenter tormenta patientur , retrahat se ab hoc non tam honore quam onere, et aliorum locum qui digni sunt non ambiat occupare. Qui enim in erudiendis, atque instituendis ad virtutem populis praeerit, necesse est ut in omnibus sanctus sit, et in nullo reprehensibilis habeatur. Qui enim alium de peccatis arsubjectos arguere poterit, cum illi
Abbreviated transcription (Latin):
docere poterit cumipse non di¬
dicerit: Nuncuero sa epe cer¬
nimus plurimis ordinationem
tulibus facere meceligunt qui
ecclesi ue prosint: sed quos uel
ipsiamant. uel quorum sunt ob¬
sequi is deliniti uel proquibus
muiorum quis piam rogauerit
Etut deterioradicam : qui ut or¬
dinarentur munerib: impe¬
trarunt : Taceo dereliquis ⁊
Alii successores filios uel paren¬
tes faciunt : & conuntur poste¬
risi praesulatus relinqueredis¬
nitatem scum hocnec morses ami¬
cus di facere potuit: sediosue
decliatribuelegit. ut scire¬
mus principatum in populo
non sanguinem defendendum
guntur ꝑ sonaerectorum ⁊ Vn¬
denouerint populi sui fuisse
meriti regimen peruersi
suscepisse pontificis ⁊ Quod
autemis qui postbaptis mum
ali quomortali peccato corrup¬
tus ud sacerdotium non proue¬
hatur lexipsa testatur
Morses eniminle gepraecepit
sacerdotib: : ne aliquod pecus
uitiatum cdaram diofferant :
Quod ipsum postea fferentib:
chiam in properauit dsdicens:

Expanded text:
docere poterit, cum ipse non didocere poterit, cum ipse non didicerit? Nunc vero saepe cernimus plurimos ordinationem talibus facere: nec eligunt qui Ecclesiae prosint, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit; et, ut deteriora dicam, qui ut ordinarentur muneribus impetrarunt. Taceo de reliquis; alii successores filios vel parentes faciunt, et conantur posteris praesulatus relinquere dignitatem. Cum hoc nec Moyses amicus Dei facere potuit, sed Jesum de alia tribu elegit, ut sciremus principatum in populo non sanguini deferendum guntur personae rectorum; 422 unde noverint populi sui fuisse meriti regimen perversi suscepisse pontificis. Quod autem is qui post baptismum aliquo mortali peccato correptus sit, ad sacerdotium non promoveatur, lex ipsa testatur. Moyses enim in lege praecepit sacerdotibus, ne aliquod pecus vitiatum ad aram Dei offerant . Quod ipsum postea offerentibuchiam improperavit Deus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
tur Ideo estinstitutumneali¬
quid contra fide mecclesiue
unius trrannica auctoritas
molir&ur :Propterea abom¬
nibus conuenientibus constitu¬
itur ac nonminus a tribus
praesentib c&eris tamen con¬
sentientib: testimonium litte¬
rarum ⁊ Huic autem dum con¬
secratur da turbaculus iut eius
indicio subditam plebem uel
regat uel corrigats uel in fir¬
mitates infirmorum sustineat ⁊
Datur & anulus ꝓptersignum
pontificalis honoris. uel signu¬
calum seer &e orum: Namulta
condunt nein dignis quibusq
sucramentadia periantur
amuero qđ sueculare suirun equa¬
quam administerium ecclesiae
ud sumantur eadem austoritas
a postolicudo c& &dicit : nonne
put&se non tam ministerium
humilitatis : quamadministra¬
tionemsaecularis potestatis
adeptum & condemnationem
suꝑbiue sicut dicbolus periac¬
tantium deiciatur: Quomodo
enimualebit suecularis homo
sacerdo tima gisteriumadim¬
plere cuius nec officiũ tenuit nec
disciplinam cognouit: aut quid

Expanded text:
tur, ideo institutum est, ne alitur, ideo institutum est, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur. Propterea ab omnibus convenientibus constituitur, ac non minus, quam a tribus praesentibus, caeteris tamen consentientibus testimonio litterarum. Huic autem, dum consecratur, datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat, vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus, propter signum pontificalis honoris, vel signaculum secretorum. Nam multa condunt, ne indignis quibusque sacramenta Dei aperiantur. Jam vero quod saeculares viri nequaquam ad ministerium Ecclesiae assumantur, eadem auctoritas apostolica docet et dicit: Manus , » putet se non tam ministerium humilitatis quam administrationem saecularis potestatis adeptum, et in condemnationem superbiae sicut diabolus per jactantiam dejiciatur. Non enim valebit saecularis homo sacerdotii magisterium implere, cujus nec officium tenuit, nec disc
Abbreviated transcription (Latin):
& ducatus in populoisrahel:
Sic& super impletor legis&
a postolos benedixit: Sicut
in eu angelio lucae scriptum ẽ
& perduxit illos transb& ha¬
nicm & eleuauit manus suas
& benedixit eos : Factumq
ẽ. cumbene dixi ss& illisdisces¬
sit ab eis: & ipsi reuersi sunt hie
rusalem cum gaudio magno
in epis copatum & sic missisuNt
adeuangelitundum: Quod
autematrigintacannis sucer¬
dos efficitur ub u& at escili
cocxpi sumptum ẽ ex qualdem
orsus ẽ praedicure : Haecenĩ
u&us profectumi cmnon
indig& paruulorum sed ꝑfec¬
tionisui plena ẽ & robustu. &
adomne disciplinae ac magiste¬
rii exercitium praeparata:
Quoduero unius uirginalis ma¬
trimoniae sint quieliguntur
in ordine pontificatus : & in
u&erile gemundatum .ẽ. et
plenius scribit a postolus di¬
cens. unius uxorisuirumꝙ Sa¬
cerdotem quuerit ecclesi a aut
demonogamia ordinatum
quode p̃snon abuno sed a cunc¬
tis prouincialibus epĩs ordina¬

Expanded text:
et ducatus in populo Israel. et ducatus in populo Israel. Sic et superimpletor legis eus impositionem apostolos benedixit, sicut in Evangelio Lucae scriptum est: Et perduxit illos trans Bethaniam: et elevavit manus suas, et benedixit eos. Factumque est cum benedixisset illis, discessit ab eis: et ipsi reversi sunt in Jerusalem cum gaudio magno in episcopatum, et sic missi sunt ad evangelizandum . Quod autem a triginta annis sacerdos efficitur, ab aetate scilicet Christi sumptum est, ex qua idem orsus est praedicare. Haec enim aetas profectu jam non indiget parvulorum, sed perfectionis vi plena est, et robusta, et ad omne disciplinae ac magisterii exercitium praeparata. Quod vero unius virginalis matrimonii sint qui eliguntur in ordine pontificatus, et in veteri lege mandatum est, et plenius scribit Apostolus dicens: Unius uxoris virum . Sacerdotem quaerit Ecclesia, aut de monogamia ordinatum,quod episcopis non ab uno, sed a cunctis provincialibus episcopis ordina
Abbreviated transcription (Latin):
tium tadum perhominem sic̃
histemporib: fauore populi
& potestatum in sucerdotium
subrogatur : Quurtum autẽ
genus ex seẽ sicut pseudo pro¬
phetarum &pseudo a postolo¬
rum : Quid sit autem nomenã¬
postolorum: A postolꝗ in lati¬
nalingua missunterpraetan¬
tur quiccipso smisit dñs euan¬
gelitareadinluminationem
omnium populorum : Episco¬
pusacutem ut quid am pruden¬
tium ait nomenẽ operis non
honoris Grecum ẽ enim. At¬
q indedustumuocabulũ quodil¬
lequi suꝑ efficitur super inten
dit Curam scilic& sub ditorum
intellegat non : eẽ epm̃ qui
non prodesses & praesse dixe¬
irit : Quoduero permanus
inpositionem a precessorib:
dĩ sacer dotibus epĩor dincen¬
tur aentiqua ẽ institutio
saucautem patriarchasc̃s. po¬
nensmanũ suã supercaput
ia cob & benedixit ei : Simili¬
ter &iu cobfiliis suis benedic¬
tionem dedit: Morsessuper
caputiosue manum sucm in¬
ponens dedit eis pm̃uistutis

Expanded text:
tium tantum per hominem, sicut tium tantum per hominem, sicut his temporibus multi favore populi et potestatum in sacerdotium subrogantur; quartum autem genus ex se est, sicut pseudoprophetarum, et pseudoapostolorum. Quid sit autem nomen apostolorum? Apostoli in Latina lingua missi interpretantur, quia ipsos misit Christus evangelizare ad illuminationem omnium populorum. 8. Episcopus autem, ut quidam prudentium ait, nomen est operis, non honoris. Graecum est enim, atque inde ductum vocabulum, quod ille qui super efficitur superintedit, curam scilicet subditorum intelligat non se esse episcopum, qui non prodesse, sed praeesse dilexerit. Quod vero per manus impositionem a praecessoribus Dei sacerdotibus episcopi ordinantur, antiqua est institutio. Isaac autem patriarcha sanctus ponens manum suam super caput Jacob, benedixit ei . Similiter et Jacob filiis suis benedictionem dedit . Sed et Moyses super caput Josue manum suam imponens, dedit ei spiritum virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
postue inferinon praeualebt̃
regnicaelorum: Hicergoligan¬
disoluendiq potesta tem primus
coepiti primusq ad fidem po¬
pulum uistute suae praedicatio¬
nis adduxit ⁊ Si quidem&ce
teria postolicumpetropari con¬
sostio honoris & potestatis acce¬
perunt : Qui &iam in toto orbe
dispersi. eu angelium praedi¬
cauerunt : Quib: q decidentib:
successerunt epĩ qui sunt consti¬
tuti ꝑ totum mundũ insedib: a pos¬
tolorum qui noniamex gene¬
rec crnis & sanguinis eliguntur
sicut primum secundum ordinẽ
aaroni sed prounius cuiusq me¬
rito quod in eum gratia diuina
contulerit : Sicut &ium ad
heli dñs pronuntiauit dicens
Hic ecdicit dñs ds̃israhel: Dixi.
domustua & domus patristui
permanebunt coramme usq
inaeternum. Et nunc dicit
dñs nequuquam. sed glorifi¬
cuntes me glorificcibo : Qui
me spernit. spernetur :
Quattuor enim sunt genera
upostolorum Vnum a do tan¬
tum ut morses: Alterum per
hominem & dm̃ utiosue : Ter¬

Expanded text:
portae inferi non vincent portae inferi non vincent regni coelorum » . Hic ergo ligandi solvendique potestatem primus accepit, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit; siquidem 419 et caeteri apostoli cum Petro pari consortio honoris et potestatis effecti sunt, qui etiam in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt. 6. Quibusque decedentibus successerunt episcopi, qui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum, qui non jam ex genere carnis et sanguinis eliguntur, sicut primum secundum ordinem Aaron, sed pro uniuscujusque merito, quod in eum gratia divina contulerit, sicut etiam ad Heli Dominus pronuntiavit, dicens: « Haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi. Domus tua, et domus patris tui permanebunt coram me usque in aeternum; et nunc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit spernetur » . 7. Quatuor autem sunt genera apostolorum: unum a Deo tantum, ut Moyses; alterum per hominem et Deum, ut Josue; ter
Abbreviated transcription (Latin):
eiuspr esbiterorum figuram
p̃inonstrasse fueruntenim
filua aron & ipsi sucerdotes
quibus merito ad stare debuis¬
sent leuitaesicut summosacer¬
doti : & hoc fuit interaaron
summum sacerdotem & inter
filios eius demaaron. qui& ipsi
enent sacerdotes : quod iaron
suꝑ tunicam accipiebat pede¬
remstolamscum̃ & coronum
cureammitrã. & tonam aure¬
supramemorata sunt : Filii au¬
temaaron suꝑ tunicas lineas
cinctitantum modo &thiarati
adstabant sucrificiođi: Sed
forsitanquueritur & hoccuius
figuram faciebat morses :
rorum figuram faciebant &
aaronsummi sacerdotis id est
Quoniam fuit similitudo me
uerus dux populorum uerus
princeps sacerdotum & dñs
pontificum cui est honor
& gloria insaeculu sueculo¬
rum amen. Ac tenus depri
mordiis sucerdotalib: inue
coepit: Ipsienim primum
datus. ẽ pontificatus unec¬
clesia xp̃i Sic enim loquitur
udeum dñs : Tue s inquit pe¬
trus & suꝑhanc petrumae¬
dificabo ecclesiammeam: &

Expanded text:
ejus, presbyterorum figuram ejus, presbyterorum figuram praemonstrasse. Fuerunt enim filii Aaron et ipsi sacerdotes, quibus merito astare debuissent levitae, sicut summo sacerdoti. Sed hoc fuit inter Aaron summum sacerdotem et inter filios ejusdem Aaron, qui et ipsi erant sacerdotes: quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auresupra memorata sunt. Filii autem Aaron, super tunicas lineas cincti tantummodo et tiarati astabant sacrificio Dei. Sed forsitan quaeritur et hoc, cujus figuram faciebat Moyses? rorum figuram faciebant, et Aaron summi sacerdotis, id estquoniam fuit similitudo med, qui est verus dux populorum, verus princeps sacerdotum, et dominus pontificum, cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amen. Hactenus de primordiis sacerdotalibus in Vcoepit. Ipsi enim primum datus est pontificatus in Ecclesia Christi. Sic enim loquitur ad eum Dominus: Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
enia musergo nunc ad sacra¬
tissimosor dines singulariter
demonstremus quodest sacer¬
dotii fundamentu. uel quoaue¬
tore pontificadisordo ado leuit
in saeculo : Initium quidem sacer¬
dotii aaron fuit. quã quã & melchi¬
sedechprior obtulerit sucrifici¬
um: & posthunc abra hami saac
&iucob Sedisti spontanea
uoluntater non sucerdo talia ue¬
toritate isti fecerunt: Cete¬
rumia aronprimus in lege sa¬
cerdo talenomen accepit pri¬
musq poncificalistola indutus
uictimus obtulit iubente dño
ac loquenteud morsen. Ac¬
cipe inquit uaron& filios eiup&
udplicabis adostium tabernacu¬
ltestimonii : cumꝰ laueris patrẽ
cumfiliis a łindues a aronuestim̃¬
tissus id ẽ linee& tonica & suꝑ¬
humerale & rationale. quod
us ad plieabis & induestunicis
lineis oingesq balteo a aron
scilic& & liberoseiuis & inpo¬
nes eismitras. Erunq sucer¬
dotes metreligione ꝑ petua:
Quolo co contemplari oport&
aaron summum sacerdotẽ id ẽ
episcopum fuisse. Namfilios

Expanded text:
Veniamus ergo nunc ad sacratissimos ordines, et singulariter demonstremus, quod est sacerdotii fundamentum, vel quo auctore pontificalis ordo adolevit in saeculo. Initium quidem sacerdotii Aaron fuit. Quanquam et Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed isti spontanea voluntate, non sacerdotali auctoritate ista fecerunt. 2. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit, primusque pontificali stola infulatus victimas obtulit, jubente Domino, ac loquente ad Moysen: « Accipe, inquit, Aaron, et filios ejus, et applicabis ad ostium tabernaculi testimonii. Cumquecum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali, quod us applicabis, et indues tunicis lineis, cingesque balteo, Aaron scilicet et liberos ejus, et impones eis mitras, eruntque sacerdotes mei religione perpetua. Quo loco contemplari oportet, Aaron summum sacerdotem, id est, episcopum fuisse, et nam filios
Abbreviated transcription (Latin):
cita Dico caritatiurãe iterum
dico : Et siuiuunt ouesi et si fostes
suntoues in uerbo dñi & tenent
illud quod audierunt ad ño suo
Quaedicunt facite qua e autem
faciunt facerenolite : Tamen
qui in conspectu populi maleui¬
uit quantũ in illo ẽ eum a quo
attenditur occidit : Non sibi
ergo blandiatur : quia illenonẽ
mostuus &illeuiuit. & ille homici¬
daẽ : Quomodo cum lasciuus ho¬
mointenditmulierem ad concu¬
piscendum ecceillu castaẽ : &
& apesta sententiaẽ: Quisquis
uiderit mulieram ad concupis¬
cendum eam. iam inoechatus ẽ
eam incordesuo ⁊ Non peruenit
ad illius cubiculum. & in interi¬
ore i amsuo cubiculo uolutatur :⁊
Sic omnis quimaleuiuit in conspec¬
tueorum quibus praepositusẽ
quinon imitatur uiuit : Tamen
quantum adillum pestinet : Ambos
occidit: & quod erassum ẽ inquit
inter fecistis &oues meas non pas¬
citis: Iam audistisquid diligant :
uidete quid neglegant ꝯ quod in¬
firmatũ ẽ non confostastis & quod

Expanded text:
cit? Dico Charitati vestrae, iterum cit? Dico Charitati vestrae, iterum dico: etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite ; tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus. Et ille vivit, et ille homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit in mulierem ad concupisc est sententia: Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus esqui non imitatur, vivit: tamen quantum ad illum pertinet, ambos occidit. Et quod crassum est, inquit, interfecistis, et oves meas non pascitis. Jam audistis quid diligant, videte quid negligant. Quod infirm
Abbreviated transcription (Latin):
& qua eneglegant : Vitia enim
osuium latae iacent. sanae
atq crassȩ ⁊ Oues perpaucae
sunt Id est solida eincibo ueri¬
tatis: utentes pascuis benede
muneredĩ : sed mali illi pastores
non parcunt talibus : Parũ ẽ
quod illas languentes & infir¬
mas & errantes & perditas non
curant : &ium istas fostes & pin¬
gues necant: quantũ in ipsisẽ
& illa euiuunt demisericordĩui
uunt ⁊ Lamen quuntũ ad pas¬
tores malos attin& ocadunt
Quomodo inquis occidunt male
uiuendo malum exemplum
praebendo : Anfrustradictũẽ
seruo dĩ eminenti in membris
summi pastoris  Circa omnes
te ipsum bonorũ operum prebens
exemplum. et forma esto fide¬
libus: Ad tenditenim ouis &iã
fostis. plerum que praepositũ su¬
um maleuiuentem: sideclin&
oculos a regulis dñi ÷ intendat
in bominem incipitdicere in
cordesuo: si praepositus meus
sicuiuit. ego quisum quin on faciã
ficauerat sed fostem aut robustũ
inuenerat. maleui uendo interfe¬

Expanded text:
et quae negligant. Vitia enim et quae negligant. Vitia enim ovium late patent. Sanae atque crassae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, quantum ipsis est; et illae si vivunt, de misericordia Dei vivunt; tamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis plerumque praeposito suo male viventi, si declinet oculos suos a regulis Domini, et intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfe
Abbreviated transcription (Latin):
quodredemit. Non perd& pro
quibus sunguinem fudit: et si
specta culis uolueritis oblectare
animos ur̃os. Itequid maliest
Et festa ista quaecelebrantur per
uniuersam ciuitatem in laetitia
conuiuantium e& publicis men¬
sis seipsos ut putant locundan¬
tiũ reuera perdentiũ: Itecele¬
brate securi. magnaẽ dĩmise¬
ricordia quaeto tum ignoscat:
Coronate uos s rosis santequũ
marcescant : Indomođiur̃
quundo uolueritis conuiuami¬
ni⁊ implemini cibo & uinocum
ur̃is t Ad hoc enim dataẽ ista
creatura uteaperfruamini
Nonenim paganis & impis dedit
ds̃ & uobis nondedit. Haec sidi¬
xerimus foste congregabimus
turbus ampliores : &si sunt qui¬
dum qui sentiantnos haec dicen¬
tes non rec tesaperes paucos offen¬
dimus sed multitu dinem
conciliamus ⁊ Quod si feceri¬
mus : non uerba łi Non uerba xp̃i
dicentes sed nr̃a : Erimuspas¬
tores pascentes nos m &ipsos
non oues : Cum autem dixiss&
quaediligant isti pastorer. dixit

Expanded text:
quod redemit; non perdet pro quod redemit; non perdet pro quibus sanguinem fudit. Et si spectaculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae celebrantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis seipsos ut putant jucundantium, re vera perdentium, ite, celebrate securi: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant. In domo Dei vestri, quando volueritis, convivamini: implemini cibo et vino cum vestris. Ad hoc enim data est ista creatura, ut ea pe fruamini. Non enim paganis et impiis eam dedit Deus, et vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores. Et si sunt quidam, qui sentiant nos haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; erimus pastores pascentes nosmetipsos, non oves. Cum autem dixisset quae diligant isti pastores, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uelit agat Victus meus salius ẽ :
hon ormeus saluus ẽ : & lac &
luna satisẽ. mihi ⁊eatquis que
qua potest ⁊ Ergo integra tibi
sunt omnia sieat quisq quapo¬
test Nolote praepo situm
facere sunumte constituo de ipsa
plebe : Sipatitur unum membrũ
conpatiuntur omnia membra :
Proinde ipse a postolus. cum cos
commemoraret quules fuerint
erga illum nequasi oblitus eorũ
honori ficentiaeui der&ur : tes¬
timonium perhib& quod sicutan¬
gelumdi susceperint eum quod
si fieri posset . oculos suos uellent
eruere : & illidare : Et ta men
acceditadouem lunguidum
adouemputridum secare
uulnus. non parcere putredin i:
Ergo in quit inimicus uobis factus
sum praedicuns ueritatem
Ecce &accepit delacte ouium
sicut paulo ante commemoraui¬
mus: & indutus ẽ lunis ouium
sed tamen oues non ne glexit :
Nonenimsua quaerebat sed
cumus uobis uiuite utuultis
securi estote. ds̃ neminem
perdet tantum modo fidem
xp̃ianam tenete non perd& ille

Expanded text:
velit, agat. Victus meus salvus est, velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicus factus sum vobis praedicans veritatem? Ecce et accepit de lacte ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lanis ovium: sed tamen oves non neglexit. Non enim sua quaerebat, sed camus vobis: Vivite ut vultis; securi estote, Deus neminem perdet. Tantummodo fidem Christianam tenete: non perdet ille