comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uertere: qualit̃ ab anima absq dimi¬
nutione eiꝰ in auditorẽ quempiã u
in actum trãseat. Sicunctis qui ad eẽ
uł audire possunt tuũ cõsilium ꝓfe¬
ras. tuãue scientiã dortor sedulus in
multorꝑ aures dicendo. docendo
tranfundas. & quos uacuos accepas
discentiũ animos impleas. num
iccirco sensus tuus defluxit. & ĩminut᷑.
est. ce sui aliqd̃ detͥm̃tum passus ẽ:
Itemq si artifex es &e egregium aliqd̃
opus meditaris modũq structure
pͥus inmente p̃pingis. & postmodũ
in re. mirandũ: atq laudandũ inac¬
tu cõponis. nunquid ingenii tui ue¬
naptinus aruit: nec idem retinet qd
edidit: Qnto magis gͦ dei sapientia
que d̾s est. que deifilius est. om̃ium
artifex. omnia ꝓspitiens. q̃ attingit.
a fine usq ad finem fortit̃. ñ sic nata
est ut e fflueret. ñ sic genita ẽ ut pat̃¬
nã substantiã diminueret: Nec tẽ
qnͣdo pͥmum ad cõponendã mundi
fabricã emicuit. & om̃ia uisibilia ł

Expanded text:
est advertere, qualiter ab anima absque diminutione ejus in auditorem quempiam vel in actum transeat. Si cunctis qui adesse vel audire possunt, tuum consilium proferas, tuamve scientiam doctor sedulus in multorum aures dicendo, docendo transfundas, et quos vacuos acceperas, discentium animos impleas, num idcirco sensus tuus defluxit, imminu tus est, et sui aliquid detrimentum passus est? Itemque si artifex es, et egregium aliquod opus meditaris, modumque structurae prius in mente praepingis, et postmodum in re mirandum atque laudandum in actu componis, nunquid ingenii tui vena protinus aruit, nec idem retinet quod edidit? Quanto ergo magis sapientia Dei, quae est Deus, Dei Filius est, omnium artifex, omnia prospiciens, quae attingit a fine usque ad finem , non sic nata est ut efflueret, non sic genita est ut paternam substantiam diminueret? Nec tunc, quando primum ad componendam mundi fabricam emicuit, et omnia visibilia vel
Abbreviated transcription (Latin):
questio. cur ds lapsũ hominis euenire
ꝑmiserit: cum utiꝙ ut omnip̃s impedire
potuerit. saltẽ ipsũ temptatorẽ ab ing̃s¬
su paradysi ꝓcul arcendo: malueritq
suã incarnationẽ humano generi ne¬
cessariam existere. qͣm ꝯpendio serpen¬
tem ab hominis collocutione abigere.
hoc apłs udeis scandalũ. gentib dum
ait esse stultitiã. nos autẽ si sp̃u pieta¬
tis regimur. ut mites simus: ce ideo que¬
rimꝰ ut inueniamꝰ: scient̾ ꝓfitebi mur.
hoc stultũ di sapientius ẽẽ hominib.
Quod ut ꝓbari possit facilius. libet pꝰ
rei taute magestatis aliqmͣ apponere si¬
m ilitudinẽ: ut quia diuinã iustitiam
uel sapientiã in semet ipsa radiantẽ in¬
firmi ꝑspicere ñ queunt oculi: tanqͣm
in subiecto speculo ꝯtemplantes. spetiosã
illam ẽẽ intelligant ꝑ ipsius imaginẽ.
unc gͦ ab eo

Expanded text:
quaestio: Cur Deus lapsum hominis evenire permiserit, cum utique, ut omnipotens, impedire potuerit, saltem ipsum tentatorem ab ingressu paradisi procul arcendo, malueritque suam incarnationem humano generi necessariam existere, quam compendio serpentem 34 ab hominis collocutione abigere. Hoc Apostolus Judaeis scandalum, gentibus autem ait esse stultitiam; nos autem, si spiritu pietatis regimur, ut mites simus, et ideo quaerimus ut inveniamus, scienter profitebimur hoc stultum Dei sapientius esse hominibus . Quod ut probari possit facilius, libet prius rei tantae majestatis aliquam apponere similitudinem, ut quia divinam justitiam vel sapientiam in semetipsa radiantem, infirmi perspicere non queunt oculi, tanquam in subjecto speculo contemplantes, speciosam illam esse intelligant per ipsius imaginem. Nunc ergo ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
meo: Petite ae accipietis. ut gaudiũ
ur̃m sit plenum. hec enim dñs deas¬
censionis gła sue locutus est. ꝑ qͣm
discipuli eius certi facti de illius oĩ¬
potentia. petere ceꝑunt in nomine
eius ut gaudium eor ess plenum:
ce ꝑ seuerantes unanimit in oratio¬
ne. cũ mulierib ce maria mat᷑ iħ̾u
ce fr̃ib eius. decimo die acceꝑunt
nobis suggerit᷑. ut in nomine eius
siducialit᷑ petamus. illud ad memo¬
riam reuocantes in ascensione eius.

Expanded text:
is, ut gaudium vestrum sit plenum . Haec enim Dominus de ascensionis suae gloria locutus est, per quam discipuli ejus certi facti de illius omnipotentia, petere coeperunt in nomine ejus, ut gaudium eorum sit plenum; et perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus, et Maria matre ejus, et fratribus ejus, decimo die acceperunnobis suggeret, ut in nomine ejus fiducialiter petamus, illud ad memoriam revocantes in ascensione ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo significat: qui eccłiam suã
ut auriga uerbo doctrine sue regit:
ce ut currus diuinitatis sue uehicłõ
in celũ subuehit. Heliseus uͦ qui se¬
mel ce ttum atq tercio residẽ sibimae
ꝑmissus. ob amorẽ magistri. ꝑmisso
cusantes uti. secunt᷑ illũ ultra t̃mi¬
num p̃cepti. spontanei sectatores cõ¬
silii. quod in euũgłio diues adolesceis
facere nolens abiit tͥstis. &e cũ illo ꝑ¬
ei qui huiusmi est petenti ce dicen¬
ti. obsecro ut fiat sp̃c tiuis duplex
petisti. Si uidĩs. id est si oculos m̃tis
ad terrena ñ deflexeris. s solis celes¬
tib inhiaueris: erit quod petisti.
In talib quippe duplex fit sp̃c xp̃i:
bulauerit. sicut significauit sp̃c sc̃s.
dũ suꝑ eum in spetie columbe ap¬
paruit: istos idẽ sp̃c mites pariter
et relo feruentes reddit. ad subditos
namq ꝓut causa uel tempꝰ exigit:
mansuetudinis. hec illa iocundi-¬
tas est: cuiꝰ uocẽ in introitu usq ad

Expanded text:
capitulo significat, qui Ecclesiam suam capitulo significat, qui Ecclesiam suam ut auriga, verbo doctrinae suae regit, et ut currus divinitatis suae vehiculo in coelum subvehit. Elisaeus vero, qui semel et iterum atque tertio residere sibimet permissus ob amorem magistri, permisso recusantes uti, sequuntur illum ultra terminum praecepti, spontanei spectatores consilii. Quod in Evangelio dives adolescens facere nolens, abiit tristis . Igiei qui ejusmodi est petenti et dicenti: « Obsecro ut fiat spiritus tuus duplex vidisti . » Si videris, id est si oculos mentis ad terrena non deflexeris, sed solis coelestibus inhiaveris, erit quod petisti. In talibus quippe duplex fit spiritus Chbulaverit, sicut signavit Spiritus sanctus, dum super eum in specie columbae apparuit , istos idem spiritus mites pariter et zelo ferventes, reddit. Ad subditos namque, prout causa vel tempus exigit, mansuetudinis . Haec illa jucunditas est, cujus vocem in introitu usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa legatione fungitur. si absq fre¬
no &e oris custodia ꝑ ociosa uel etiã
noxia uerba facile ulagatur. diffici¬
le dum petit auditur. quia uidelicet
a uanis quib assueta est usꝙ ad au¬
res dñi sabbaoth tantũ est int̾ual¬
lum. ut ñ facile mereat᷑ audiri. Et
his quidẽ qui eiuismodi sunt: ali¬
bi dicit idem apłs petitis &e ñ acci¬
pitis: eo quod male petatis. His autẽ
qui sicut ait in fine lectionis huius
Immaculatos se abhoc scło custodi¬
unt exemplo apłoꝵ. Fa miliariter
dñs ait petite ce accipietis. ut gaudi¬
um ur̃m plenũ sit. Quorp in typũ
helẏseus magistrũ ñ tantũ corpore
s cẽ corde secutus: audire meruit.
Postula a me qd̾ uis ut fatiã tͥ ante¬
qm tollar ate. At ille merito conces¬
sa cũ magna fide utens fiducia:
Obsecro inquit ut fiat sp̃c tuus
duplex in me. helias ce enĩ eurrus
isrł &e auriga eius dñm nr̃m p̃senti

Expanded text:
propria legatione fungitur, si absque frepropria legatione fungitur, si absque freno et oris custodia, per otiosa vel etiam noxia verba facile vagatur, difficile dum petit, auditur, quia videlicet a vanis, quibus assueta est, usque ad aures Domini Sabaoth tantum est intervallum, ut non facile mereatur audiri. Et his quidem, qui ejusmodi sunt, alibi dicit idem apostolus: « Petitis et non accipitis, eo quod male petatis . » His autem qui, sicut ait in fine lectionis hujus, immaculatos se ab hoc saeculo custodiunt, exemplo apostolorum, familiariter Dominus ait: Petite et accipietis, ut gaudium vestrum plenum sit. Quorum in typum Elisaeus, magistrum, non tantum corpore, sed et corde secutus, audire meruit: « Postula quid vis, ut faciam tibi antequam tollar a te . » Et illa merito concessa, cum magna fide utens fiducia: « Obsecro, inquit, ut fiat spiritus tuus duplex in me . » Elias etenim currus Israel et auriga ejus Dominum nostrum praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m iustum: &e ipse est ꝓpitiatio ꝓ¬
peccatis nr̃is. Nam ut in spem nr̃am
ad petendũ animaret. abiturus in
celum ꝑ passionis uiant. hoc cura
finem sermonis quẽ in cenã habu¬
it inculcare & repplicare dignatꝰ est.
subiecta ꝓtinus oratione. Qua com¬
pleta: confestim traditus est. Uerũ
ñ qualescumq simus nos. oblatam
apłis petendi facultatẽ. nobiseq̃
ut illis rapiendã esse putemus.
Nisi enim illorp similessimus. qͥ
hic audire merebantur. quib &̾
supra scđm lucam dixerat. Hos
estis qui ꝑ mansistis mecũ intemp¬
tationib meis. nisi inquam illoꝵ
similes simus. eadem fiducia nos ad peten¬
uerbi. &e ñ auditores tantũ: fallentes
uosmetipsos. fallit enim semetipsũ
miles. qui auditor t̃m & ñ factor im¬
ꝑii. larga ꝓ solo auditu donatiua
reposcit. Idem post pauca. Siquis
autem putat se religiosum esse. ñ re¬
frenans linguam suam s seducens
cor suum: huius uana est religio. Sa¬
ne dum petimus. lingua que quadã

Expanded text:
m justum, et ipse est propitiatio peccatorum . » Nam ut spem nostram ad petendum animaret, abiturus in coelum per passionis viam, hoc circa finem sermonis, quem in coena habuit, inculcare et replicare dignatus est, subjuncta protinus oratione qua completa, protinus traditus est. Verum non qualescunque simus nos, oblatam apostolis petendi facultatem, nobis aeque ut illis rapiendam esse putemus. Nisi enim illorum similes simus, qui haec audire mereantur: quibus et supra secundum Lucam dixerat: « Vos estis, qui permansistis mecum in tentationibus meis : » nisi, inquam, illorum similes simus, eadem fiducia nos ad petenverbi, et non auditores tantum, fallentes vosmetipsos . Fallit enim semetipsum miles, qui auditor, tamen non factor imperii, larga pro solo audito donativa reposcit. Idem post pauca: Si quis autem putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio Sane dum petimus lingua, quadam
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est confugiens. de interiore sen¬
su legis cupiebat refici. tanqm de mi¬
cis que cadebant de mensa diuitis.
uidelicet iudaici ppłi: qui cũ doctri¬
nã legis ñ ad caritatẽ habuit s adela¬
tionẽ: quasi de acceptis opib tumu
ñ erubuit: ulcerib plenꝰ extiit. & ei
mendicantis: qd̾ maxime claret ingra¬
dalt. Ego dixi dñe miserere mei. sana
animã meã qi peccaui tͥ. E pła. Ds ca¬
ritas ẽ. pͥmũ adu̾sus iudaici ppłi dep¬
debere admitti contendit. iuxta illud.
Quare introisti ad uiros p̃putiũ haben¬
tes: Manifestum est enim uideos sẽꝑ
gentiliũ odisse salutẽ. Simul quia mo¬
ralis quoꝙ sensus in hoc eũuglio ñ
deẽ. cõmonemur enĩ utilit̃ hocexem¬
li acciꝑe maxime quodait. Qui ñdili¬
git fr̃em suũ quẽ uidet. dm̃ quẽ ñ ui¬
det quomͦ potest dilig̃e:¬

Expanded text:
is confugiens, de interiore sensu legis cupiebat refici, tanquam de micis quae cadebant de mensa divitis, videlicet populi Judaici qui, dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuifiteri non erubuit, ulceribus plenus exstitit, et ei mendicantis, quod maxime claret in graduali: Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quia peccavi tibi . ritas est , primo adversus Judaici populi depdebere admitti contendit juxta illud: Quare introisti ad viros praeputium habentes? Manifestum est enim Judaeos semper gentium odisse salutem. Simul, quia moralis quoque sensus in hoc evangelio non deest, commonemur utiliter hoc exemli, accipere, maxime quod ait: Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest dilige
Abbreviated transcription (Latin):
cum nouum in regno patris mei. Et qui¬
dẽ cum in regno patͥs. id est cũ iam factꝰ
immortalis post resurrectionẽ suam cũ
discipulis suis manducauit cebibit.
potuit tunc pͥmũ trad̾e illis corpꝰ suũ
nunc ordinate egit: quia testamentũ
ratũnon fit. nisi ut ait apłs mors int̾¬
uenerit testatoris. Igitur sp̃c sc̃s qui huiꝰ
ce omnium sacram̃tory auctor ce uirtꝰ ÷.
congrue hora tercia dari dignatꝰ est.
ut tempꝰ ostend̾et quo sua quoq oĩa
sacram̃ta dari uł celebrari magis con¬
ueniret. Unde recte uniũsalis eccłie cõ¬
uentꝰ magis hac hora nisi forte dies ie¬
psallentio ꝯmuni. Nec cuiqͣm hec di¬
uina tradunt᷑ misteria post cibum
corporis: nisi urgeat ea que retardari
ñ potest in stantis necessitas mortis.

Expanded text:
scum novum in regno Patris mei . » Et quiscum novum in regno Patris mei . » Et quidem cum in regno Patris, id est, cum jam factus immortalis, post resurrectionem suam cum discipulis suis manducavit et bibit : potuit tunc primum tradere illis corpus suum, magis ordinate egit, quia testamentum ratum non fuit nisi, ut ait Apostolus, mors intervenerit testatoris . Igitur Spiritus sanctus qui hujus et omnium sacramentorum auctor et virtus est, congrue hora tertia dari dignatus est, ut tempus ostenderet, quo sua quoque sacramenta dari vel celebrari magis conveniret. Unde recte universalis Ecclesiae conventus, magis hac hora, nisi forte dies jepsallentio communi. Nec cuiquam haec divina traduntur mysteria post cibum corporis, nisi urgeat ea, quae retardari non potest, instantis necessitas mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
portune sp̃c sẽs omniũ arbit̃ sa¬
cram̃torr. hora tercia suꝑ aplos
adueniens. uiuificis eandem horam de¬
dicauit misteriis. qua homines ad huc
Primũ querere debent regnũ dei. Nam
quia dñs nr̃ qua nocte tradebat᷑. post
typicam agnicenam sacͣm corporis sui¬
ce sanguinis sui tradidit eucharistiã.
forte parũ aut nicb̾ referre arbitrem̃.
utrum pͣnsi anieiuni ad illud uite e¬
pulum accederemꝰ. At illud ratione ce
articulo temporis agebat᷑. ut tali ho¬
ra sacͣmentũ illud condere ñ morarem᷑. t̃
Ratione: quia ñ ante consumationem
ueteris: inchoandus erat ordo noui
sacrificii. Articulo temporis. quia sta¬
tim capiendus erat. & ad passionem
ducendus. aliud ñ habebat spatium:
ut ante mortẽ suam. hoc heredibus
suis conscriberet testam̃tũ. unde cumillis
tradens sangͥnis sui calicẽ dixiss. Bibite
ex hoc om̃s. hic ẽ enun calix sangͥnis m̃i.
bibam amodo de hoc genimine uitis.
usq in diem illum cũ illud bibam uob̃¬

Expanded text:
piritus sanctus omnium arbiter sacramentorum, hora tertia super apostolos adveniens, vivificis eamdem horam dedicavit mysteriis, qua homines adhuc primum quaerere debent regnum Dei. Nam quia Dominus noster, qua nocte tradebatur, post typicam agni coenam, sacram corporis et sanguinis sui tradidit Eucharistiam , forte parum aut nihil referre arbitraremur utrum pransi an jejuni ad illud vitae epulum accederemus. At ille ratione et articulo temporis agebatur, ut tali hora sacramentum illud condere non moraretur. Ratione: quia non ante consummationem veteris, inchoandus erat ordo novi sacrificii: articulo temporis, quia statim capiendus, et ad passionem ducendus, aliud non habebat spatium, ut ante mortem suam hoc haeredibus suis conscriberet testamentum. Unde cum illis, tradens sanguinis sui calicem, dixisset: « Bibite ex hoc omnes; hic est enim calix sanguinis mei bibam amodo de hoc genimine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam vobi
Abbreviated transcription (Latin):
si: ce sedm p̃euntis eple dicta. neq ꝑ
sanguinẽ hircooꝵ aut uitulorꝵ.s ꝓ ꝓpͥũ¬
sanguinẽ intro euntis semel in sc̃a.
Cuius sacerdocii quia beatꝰ petrꝰ pͥmꝰ
heres. pͥmusq post. xp̃m tempore et
dignitate pontifex est. quẽ ae dicen¬
tem sequere me secutꝰ est: simili mor¬
te cinctꝰ. &e quo nolebat adductꝰ. rec¬
te ad ipsum statio p̃senti offitio pre¬

Expanded text:
si, et secundum praeeuntis Epistolae dicta, neque per si, et secundum praeeuntis Epistolae dicta, neque per sanguinem hircorum aut vitulorusanguinem introeuntis semel in sancta . Cujus sacerdotii, quia beatus Petrus primus haeres, primusque post Christum tempore, et dignitate pontifex est, quem et dicentem: « Sequere me , » secutus est simili more cinctus, et quo nolebat abductus, recte ad ipsum statio praesenti officio pr
Abbreviated transcription (Latin):
sermones tuos: uiuifica me scdm uerbũ
tuum. id est ꝑ inhabitantẽ in me uerbi
tui potentiam. sequens uersus iuxta
euũglica uerba que p̃dicta sunt. Quis
ex uobis arguet me de peccato. qui ẽ ex
deo uerba di audit: immaculatos beati¬
ficat. qui ambulant in lege dñi. & scru¬
elogans. neumisq canorus. uox est deuo¬
te sidei cont̾rite & excitate. de hoc quod
pauloante audiuit. si ueritatẽ dico. qͣre
uos ñ creditis mͥ: Cum enim hunc eccłie
chorus cũ uociferatione extollit. exilire
uidetur de cetu illor. qui coarguunt᷑ ñ
credentes ueritatẽ dicenti. quiꝙ ꝓpterea
uerba di ñ audiunt. quia exdo ñ sunt.
apprehendensq uexillũ ueritatis da
mͥ inquit intellectũ &e cet̃a. Iuxta qd̾ ali¬
bi dicunt apłi adauge nobis fidẽ. Com¬
munio. Hoc corpus quod ꝓuobis trade¬
tur. notissima ce ꝑcelebris est uox hec
summi sacerdotisrͥ. noui testamenti
mediatoris. de templo sepe dicto egres¬

Expanded text:
sermones tuos, vivifica me secundum verbum sermones tuos, vivifica me secundum verbum tuum , id est per inhabitantis in me verbi tui potentiam. Sequens versus juxta evangelica verba, quae praedicta sunt: Quis ex vobis arguet me de peccato? Qui est ex Deo, verba Dei audit , immaculatos beatificat, « qui ambulant in lege Domini, et scruelegans neumisque canorus, vox est devotae fidei, conterritae et excitatae de hoc, quod paulo ante audivit: Si veritatem dico, quare non creditis mihi? Cum enim hunc Ecclesiae chorus cum vociferatione extollit, exsilire videtur de coetu illorum qui coarguuntur non credentes veritatem dicenti, quique propterea verba Dei non audiunt, quia ex Deo non sunt, apprehendensque vexillum veritatis: Da mihi, inquit, intellectum , etc. Juxta quod alibi dicunt apostoli: « Adauge nobis fidem . » Communio. Hoc corpus quod pro vobis tradetur , notissima et percelebris est vox haec summi sacerdotis Christi, novi testamenti mediatoris, de templo saepe dicto egres
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoris ppłi ne ab illisꝓpinatũ biberet
calicẽ. Unde ce signant̃ ñ dixit. tͣnseat
a me calix: s calixiste. sũ inqͦ hoc orasset:
reũtens in semetip̃m ꝙ. ex hoĩs ꝑsona tͤpi¬
deint̃ renuerat. exdĩ filio qͦ ꝯfirmat. Uerũ¬
ptam̃ ñ sic̃ ego uolo. s sic̃ tu Binde tanꝙͣ si
q̃ras. cͣ tẽplo aũsꝰ ce iratꝰ exierit: seqͥt᷑ ĩ tͣctu.
Sepeĩqͥens expugnauert̃ meã iuuẽtute
mea. id est ab eccłie pͥmordiis. a san¬
guine abel iusti. sepe inqͣm expug¬
nauerunt me a menbris meis in
corpore meo q uod est eccłia. occiden¬
do ꝓpħas. & lapidando eas qui ad
se missi sunt. Et ꝓ longauerunt in¬
iquitatẽ suã. ꝑseuerant̃ occidendo
hic est heres. uenite occidamꝰ eum.¬
p̃mium reposcit obedientie. factus
obediens usq ad mortẽ: dum dicit
scm formã serui. Retribue seruo
tuo ut uuã. id est ut resurgã. & tc̃
custodiam id est custodiri fatiam.

Expanded text:
prioris populi, ne ab illis propinatum biberet prioris populi, ne ab illis propinatum biberet calicem, unde et signanter non dixit, Transeat a me calix, sed « calix iste. » Cum, inquam, hoc orasset, revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter renuerat, ex Dei Filiique confirmat: « Verumtamen non sicut ego volr de templo aversus et iratus exierit, sequitur in tractu; Saepe, inquiens, expugnaverunt me a juventute mea , id est ab Ecclesiae primordiis, « a sanguine Abel justi , » saepe, inquam, expugnaverunt me, in membris meis, in corpore meo, quod est Ecclesia, occidendo prophetas, et lapidando eos, qui ad se missi sunt , « et prolongaverunt iniquitatem suam » 57 perseveranter occidendo Hic est haeres; venite; occidamupraemium reposcit obedientiae, « factus obediens usque ad mortem , dum dicit secundum formam servi: « Retribue servo tuo, ut vivam , » id est ut resurgam, et tunc custodiam, id est custodiri faciam,
Abbreviated transcription (Latin):
fex nr̃ emigrauit. Introitus uero
Iudica me d̾s ce discerne causam
meã degente ñ sc̃a. & cetera. Item
illud in graduali. Eripe me de
inimicis meis. uoces sunt eius exe¬
untis de templo. & orantis scđm hu¬
manitatem. ut manifesto discrimi¬
ne discernat᷑ causa eiuus. id est iuis¬
tificationib legis: quod & factũ est
in eo quod & templũ destructum
est. & sacrifitia iudeorꝑ ab olita sunt.
Nam si stetisset potentia uidaici reg¬
ni. cultusq templi uetis. maiori fuis¬
sent impedimento xp̃iane fidei. qm
ñ facile discernere possunt carna¬
les ce infirmi. uacuitatẽ ueteris
sacerdotii. si fulciretur ꝓsꝑitate ce
expediebat prius destrui templum
uetusq sacerdotium: ut absq scrupu¬
lo ad salutarẽ. xp̃i tͣnsiremus baptis¬
mum. Quod autẽ ingradali sequit᷑.
doce me fac̃e uoluntatẽ tuã. illud ẽ. qd̾
cũ imminente mortis articło dixisset orats.
mi pat̾ si pꝰsibile ẽ. tͣnseata me calixiste.
postulans ñ timore patiendi s miscdia

Expanded text:
r emigraverit. Introitus vero: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta , etc. Itemque illud in graduali: Eripe me de inimicis meis , voces sunt ejus exeuntis templo et orantis secundum humanitatem, ut manifesto discrimine discernatur causa ejus, scitificationibus legis, quod et factum est in eo, quod et templum destructum est, et sacrificia Judaeorum abolita sunt. Nam etsi stetisset potentia Judaici regni, cultusque templi veteris majori fuissent impedimento Christianae fidei, quia non facile discernere possent carnales, et infirmi vacuitatem veteris sacerdotii, si fulciretur prosperitate et expediebat prius destrui templum, vetusque sacerdotium ut absque scrupulo ad salutarem Christi transiremus baptismum. Quod autem in graduali sequitur: Doce me facere voluntatem tuam , illud est quod cum imminente mortis articulo, dixisset orans: « Mi Pater, si possibile est, transeat a me calix iste , » postulans, non timore patiendi, sed misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
offitium illud ꝑsonat quod ꝑ
eandẽ passionẽ dñi erat futurum:
uidelicet qd deserendũ erat uetꝰ sa¬
cerdotium uideoꝵꝑ. ꝑ ipsũ noui tes¬
tamenti mediatorẽ. nouiꝙ sacrificii
pontificem. Quod ce sc̃m euũgłm my¬
stice significat. & p̃currens apłlea lec¬
tio manifeste denuntiat. Nam cum
dixiss euũgłista. tulerunt lapides
uidei ut iacerent in eum. statim ad¬
iec̾it. Ihc autẽ abscondit se ce exuit
detemplo. Et quid abscondendo se¬
se ait beatus gregoriꝰ. dñs designat:⁊
nisi quod eis ipsa ueritas ab scon¬
ditur. qui eius uerba sequi contẽpnunt:
lã quippe qm ñ inuenit humilẽ. ueri¬
tas fugit mentem. hoc gͥ innuit. qd̾ tem¬

Expanded text:
officium illud personat, quod per eamdem passionem Domini erat futurum, videlicet quod deserendum erat vetus sacerdotium Judaeorum, per ipsum Novi Testamenti mediatorem, novique sacrificii pontificem. Quod et sanctum Evangelium mystice significat, et praecurrens apostolica lectio manifeste denuntiat. Nam cum dixisset Evangelista: Tulerunt lapides Judaei, ut jacerent in eum, statim adjecit: Jesus autem abscondit se, et exivit de templo .-- « Et quid abscondendo se, ait B. Gregorius, Dominus designat, nisi quod eis ipsa veritas absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt? Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. » Hoc ergo innuit, quod tem
Abbreviated transcription (Latin):
dinate construit᷑. recte om̃s lingue ad
hor artificũ orareuocant᷑. ne sicut ibi
cum quis posceret lapidẽ alius offere¬
bat bitum̃. cũ pet̾et aqͣm porrigebat trul¬
lam: ita ce hic constructores nr̃i.cũ an¬
nuntiarent pacem. nos suspicarem᷑ bel¬
lum. cum p̃dicarent regnium dei. nos
putaremus głam mundi

Expanded text:
dinate construitur , recte omnes linguae ad dinate construitur , recte omnes linguae ad horum artificum ora revocantur, nec sicut ibi, cum quis posceret lapidem, alius offerebat bitumen, cum peteret aquam, porrigebat trullam; ita hic, cum structores nostri annuntiarent pacem, nos suspicaremur bellum, cum praedicarent regnum Dei, nos putaremus gloriam mundi
Abbreviated transcription (Latin):
signum: ut inore eorꝑ omniũ genera
num: significauit enim qd̃ eccłia dm̃
hactenus notũ sibi inuidea. lingͥs
Ita uͦ signũ fuit: ut causaqͦ efficiens
pͥncipiumꝙ ess future rei. Nam qͦmͦ
gentiũ magistri fierent: nisi ꝑscien¬
tiam linguaꝵ. copiam habuissent
conferendi cũ eis sermonẽ:. Quomͦ
inqm saltẽ respondissemꝰ amen sup
benedictionẽ illore: cum quid dic̃ent
nesciremꝰ: T̃urrim isti edificati. eratł̃
nc̃ tempe accepto ae oꝑe diuino.Tur¬
rim inqm̃ cuius cacumen celostanget:
ꝑqͣm futurũ quisq metuens uditiũ.
incelũ fugere posset at illi qͥ olimabs
q magisterio soloq bumano oꝑe suꝑ¬
bia dnce t᷑rẽ sͥ extruere uoluert᷑ ꝑ quã
ascend̾ent in celũ factadiuisione ce¬
confusione lingͣrũ.
cum pͥus esset terra labii unius. de sermo¬
num eorydem. diuisi contra se ac dispsi
sunt. Gͥ nunc qͣndo dei consilio turris
corporis xͥ quod est ecclia de uiuis ceelectiꝰ
lapidib ꝑ uniuersũ mundũ rite ce or¬

Expanded text:
signum, ut in ore eorum omnium genera num: Significabat enim quod Ecclesia Deum, hactenus notum sibi in sola Judaea Ita vero signum fuit, ut causa quoque efficiens, principiumque esset futurae rei. Nam quomodo gentium magistri fierent nisi per scientiam linguarum copiam habuissent conferendi cum eis sermonem: Quomodo, inquam, saltem respondissemus: Amen, super benedictionem illorum, cum quid dicerent, nesciremus? Turrim isti aedificaturi erant, nunc tempore accepto et divino, turrim, inquam, cujus cacumen coelos tangeret , per quam futurum quisque metuens judicium, in coelum fugere posset. At illi, qui olim absque Dei magisterio, soloque humano opere, superbia duce turrim sibi exstruere voluerunt, per quam ascenderent in coelum, facta confusione linguarum, cum prius esset terra labii unius et sermonum eorumdem, divisi contra se, ac dispersi sunt . Igitur nunc, quando Dei consilio turris corporis Christi, quod est Ecclesia, de vivis et electis lapidibus per universum mundum rite et or
Abbreviated transcription (Latin):
t ñ sicut suspicant᷑ ñ nulli sic
in illoꝵ uocib om̃s loquele
atq sermones audiebant᷑. ut tamen
una tantum lingua scilicet hebrea
loquerent᷑. s uniꝰcuiꝰq nationis hoĩ
sua lingua uid̾et᷑: qd̾ ut ait beda mira
erat sensus. Non inqͣm sic egit ille sp̃c.
ueritatis. nec sic opinat᷑ de illo qͥcumq
prudent̃ discernit: qͥd deceat magistr i
illũ. qui omnẽ ueritatẽ docere uenit.

Expanded text:
t non sicut suspicantur nonnulli sic in illorum vocibus omnes loquelae atque sermones audiebantur ut tamen una tantum lingua, scilicet Hebraea, loquerentur: sed uniuscujusque nationis homini sua lingua videretur quod, ut ait Beda, miraerat sensus. Non, inquam, sic egit ille Spiritus veritatis, nec sic opinatur de illo, quicunque prudenter discernit quid doceat magistrum illum, qui omnem veritatem docere
Abbreviated transcription (Latin):
litteris eosasserant scͥpsisse: omnẽq ho¬
illorp apices eod miracło ssue lingͤ scͥpt᷑a
estimasse. Qd̾ ualde ridiculũ ẽ. Saltẽ
nosi latinos excipiant. Nã de nob̃
certum habemus. quia scripturas
quas aut hebrace aut grece cõscͥpse¬
runt absq translatorib leg̃e neqͥui-¬
mus. Illud quoꝙ consequens ẽ. aut
quamcũq linguã ipsi audirent pu¬
tarent hebiram: aut qm̃cumq uident
scripturam existimarent ẽẽ hebraicã.
p̃sumptuosam suspitionẽ scͥpture qͦ
auctoritate explod̾e. Et repleti sunt¬

Expanded text:
litteris eos asserant scripsisse, omnemque hoillorum apices, eodem miraculo suae linguae Scripturam aestimavisse: Quod valde ridiculum est: Saltem nos Latinos excipiant. Nam de nobis certum habemus quia Scripturas, quas Hebraice aut Graece conscripserunt, absque translatoribus legere nequimus. Illud quoque consequens est ut quamcunque ipsi linguam audirent, putarent Hebraeam, quamcunque viderent Scripturam, existimarent esse Hebraicam. praesumptuosam suspicionem, Scripturae quoque auctoritate explodere: « Et repleti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunc religiosa consuetudine legatũ
nobis a sacerdote damus et accipimꝰ
inuicẽ pacis osculũ. gaudentes atq
boc cõmemorantes. quia reconcilia¬
tisumꝰ do ꝑ mortem filii eius: nosq
colligari debere consignantes oscło
pacis: quod est uinculũ ꝑfectionis.
autꝰ quem ꝯmunionẽ dicimus.
quẽ post cibum salutarẽ canimꝰ
gr̃arum actio est: uixta illud. edent
cant: qui mortuus est inquit apłs.
immo qui ce resurrexit. qui est in dex¬
tera dei: qui etiã int̾pellat ꝓnobis.
Interpellat enim ꝓ nobis pontifex
summus. qui nos ꝑ io quod nr̃i ẽ
similis reconciliat: et ꝑ id quod pa

Expanded text:
unc religiosa consuetudine legatum nobis a sacerdote damus et accipimus invicem pacis osculum, gaudentes atque hoc commemorantes, quia « reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus , » nosque colligari debere signantes osculo pacis , quod est vinculum perfectionis . Cantus, quem communionem dicimus, quem pgratiarum actio est, juxta illud: Edent ant, qui mortuus est, inquit Apostolus, imo qui et resurrexit , qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis. Interpellat enim pro nobis pontifex summus, quia nos per id quod nostri est similis, reconciliat, et per id quod Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. clamans uoce magna tra¬
didit sp̃m. et centurio clamauit dicẽs.
uere filius dei erat iste. et mulieres la¬
mentabant᷑ flentes dñm. leuat sacer¬
dos uocẽ dicendo ꝑ omnia scła scłore.¬
& dominicã orationẽ. similit̾ꝙ chorꝰ
respondendo. imitantes paucos fide¬
les qui contrito et confracto corde lu¬
gebant dominum. uelut quondam
occisum abel inuidi furore fr̃is mali¬
re lamentati sunt. Post hoc tterum
breue silentiũ fit: sabbatũ respitiers
bonum significat nittium dnice
resurrectionis. dicente sacerdote. Pax
cognitus est infractione panis. triꝑ¬
tita fractura suã sc̃e trinitati assig¬
nat hostiam: particulãꝙ unã que
dsona ansimut fili sacto sanguini
ria gaudentis ecclle transcurrit

Expanded text:
dictum est, clamans voce magna tradictum est, clamans voce magna tradidit spiritum, centurio clamavit dicens: « Vere Filius Dei erat iste, « et mulieres lamentabantur flentes Dominum, levat sacerdos vocem, dicendo: « Per omnia sae Dominicam orationem. Similiter chorus respondendo, imitantes paucos fideles, qui contrito et confracto corde lugebant Dominum, veluti quondam occisum Abel invidi furore fratris malire lamentati sunt. Post hoc iterum breve silentium fit, sabbatum respiciens,bonum significat nuntium Dominicae resurrectionis, dicente sacerdote: « Pacognitus est in fractione panis, tripartita fractura suam sanctae Trinitati assignat hostiam, particulamque unam, quae personam insinuat Filii, sacro sanguini ria gaudentis Ecclesiae transcurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
głicam suos auditores tͣnsinittentis.
Qmuis autem sepe de aplicis sumatur
litt̃s: tñ in eo graduest: ac si semꝑ de
lege sit &e ꝓpħis. Semꝑ enim moralita¬
tem uitamꝙ actuam magis qmͣ con¬
templatiuam sublunitatẽ que in e¬
uit ce̾ dispensat. fpła uͦ grece. latine
dicitur suꝑ missio: uł suꝑerogatio.
Qd̃ nomen bene ꝯgruit littis aplicis:
Quia uidelicet eiuũigłio. xp̃i suꝑeroga¬
te sunt. Siquidem ordo aplicus. stabu
larius ille est: cui nr̃ samarttanus
nem illum quem a latronib. despo¬
denarios. id est legem et ꝓphas. et
dicens ei. Curam illius habe. et quod
E
astruens. ut cum suꝑ eucharistiam ora¬
tio diceret᷑ quam scolasticus composuit.
ipsa oratio ñ diceretur: qmͣ per se ipsũ
dominus nr̃ dictauit. Quod cum ag̃¬
cis accepisse uideret᷑. in hoc tñ differre
uoluit ut cum apud grecos ab omni
populo dicatur: apud nos asolo sa¬
cerdote cantet᷑. Tunc gͦ quia iħcut

Expanded text:
ngelicam suos auditores transmittentis. ngelicam suos auditores transmittentis. Quamvis autem saepe de apostolicis sumatur litteris, tamen in eo gradu est, ac si semper de lege sit et prophetis. Semper enim moralitatem vitamque activam magis quam contemplativae sublimitatem, quae in Euit et dispensat. Epistola vero Graece, latine dicitur supermissio, vel supererogatio. Quod nomen bene congruit litteris apostolicis; quia videlicet Evangelio Christi supererogatae sunt. Siquidem ordo aplarius ille est, cui noster Samaritanus, hominem illum quem a latronibus despodenarios, id est legem et Evangelium, dicensque ei: Curam illius habe, et quode astruens, ut cum super Eucharistiam oratio diceretur quam scholasticus composuit, ipsa oratio non diceretur, quam per se ipse Dominus noster dictitavit. Quod cum a Graecis accepisse videretur, in hoc tamen differre voluit, ut cum apud Graecos ab omni populo dicatur, apud nos a solo sacerdote cantetur. Tunc ergo quia Jesus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ihe xp̃s est mediator dei & homiñ.
⁊ impossibile est efna di benefitia
ꝑ aliam uiã decurrere ad nos qmͣ ꝑ
ipsum. ꝑ ipsũgͦ petimꝰ et impetramꝰ:
sicut sepe ꝑ mediantẽ cristalli lapidẽ¬
in subiectam escam a longinquo sole
celestem mutuamus ignem. hucusq
misse initium quod dicit᷑ introitꝰ cõ¬
memorans nobis introitũ saluatoris
in hunc mundũ. id est a natiuitate
baptiratus ipse et orans. quadragin¬
ta dierum ieuinium celebrauit
pistola ꝑsonam
gerens legis & ꝓpharum. p̃cursionis
fantem di populum uelut pedagogꝰ
custodiendum suscipiens. futurum ͥ
aduentum expectaredocuit: et ꝑ os di¬
gitumq ioħis iam p̃sentem xp̃m eidẽ
alumno suo iam adulto. ut eum se¬
queret᷑ indicauit. P recessit namq lex
euũgłm: sicut uirga sp̃m mansuetu¬
dinis. sicut timor caritatẽ. sicut initi¬
um ꝑfectionem. sicut dominantis p̃¬
ceptum. p̃cedit amantis consilium.
fectionem ꝓfitentis: et ꝑfectionẽ eũ¬

Expanded text:
ristus, mediator est Dei et hominum, et impossibile est aeterna Dei beneficia per aliam viam decurrere ad nos quam per ipsum. Per ipsum ergo petimus et impetramus, sicut saepe per mediantem cristalli lapidem subjectam escam, a longinquo sole coelestem mutuamus ignem. Huc usque missae initium quod dicitur introitus, commemorans nobis introitum Salvatoris in hunc mundum, id est a nativitate  quando baptizatus ipse et orans quadraginta dierum jejunium celebravitpistola personam gerens legis et prophetarum praecursionis fantem Dei populum, velut paedagogus, custodiendum suscipiens, futurum Christi adventum exspectare docuit, et per 14 os digitumque Joannis, jam praesentem Christum eidem alumno suo jam adulto, ut eum sequeretur, indicavit . Praecessit namque lex evangelium, sicut virga Spiritum mansuetudinis, sicut timor charitatem, sicut initium perfectionem, sicut dominantis praeceptum praecedit amantis consilium. erfectionem profitentis, et ad perfectionem eva
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. cui titulus inscribitur psalmꝰ
ipsi dauid. quẽ cantauit dño ꝓ uerb̃
chitsi. id est ethiopis. scilicet malitiosi
ppłi. qr iam cum herode uł post hero.¬
dem illũ ꝑsecuti sũt: et maxime pha¬
riseorum. qui ut mali agricole uineȩ
domini dixerunt. hic est heres. uenite
occidamus eum. & nr̃a erit hereditas
Qd̃ autẽ in fi ne orationis subiungit᷑

Expanded text:
nuit, cujus titulus inscribitur: Psalmus ipse David, quem cantavit Domino pro verbis Cusi, id est Aethyopis, scilicet malitiosi populi, qui jam cum Herode vel post Herodem illum persecuti sunt et maxime Pharisaeorum , qui ut mali agricolae vineae Domini dixerunt: « Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . » Quod autem in fine orationis subju
Abbreviated transcription (Latin):
ones dicunt᷑ ipsius dm̃i. cuius uita tota
continua ꝓ nobis et ꝑpes oratio fuit.
que &e designat᷑ in apocalypsi ꝑ fumũ
passioni ꝓpt̾ nos destinatus. cuius il¬
la uex est. holocaustum et ꝓ pecc̃o
ñ postulasti. tunc dixi ecce uenio. sem¬

Expanded text:
ones dicuntur ipsius Domini, cujus tota vita ones dicuntur ipsius Domini, cujus tota vita continua pro nobis et perpes, oratio fuit, qupassioni propter nos destinatus cujus illa vox est: Holocausta et pro delicto non postulasti, tunc dixi: Ecce venio sem
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu eccłie se ostendit &i filius
habens in maculatũ corpus. qđ et im¬
pleuit igne. quia corporalit̃ inipso sep¬
tiformis sp̃s sc̃i gr̃a requieuit. Interea
chorꝰ concinit kyrieleisoti: quod signi¬
ficat omnes uni uersalis eccłie preces. q̃
sunt incensa uera. de quib ibidem dicit᷑
Data sunt ei in censa multa ⁊ cer̾a. De ymno.¬
x sequit᷑ ymnus. Gła in excelsis do:
quẽ ab ore angłor eccł̃ia sc̃a rapuit.
Hic ymnus et angłore est et hominum.
pͥmũ autẽ angłoro congratulantiũ qđ
nato dño accensa iam eẽt lucerna claris¬
sima: cum qua sine dubio ꝑditã drag¬
mam inuentura eẽt et̾na sapientia. In¬
de est quod iam p̃ocupantes dicunt. et
interra pax hominib bone uoluntatis:
qr pacem qmͣ nemo omniũ qui in celo¬
pot̾ant facere int̾ dm̃ et homines: hic
factor omnium d̾s ꝓpter homines ho¬
mo factus. lam facturus ẽẽt in carne
qmͣ altenti fiant auditores. scđm orati¬

Expanded text:
in conspectu Ecclesiae se ostendit Dei Filius, in conspectu Ecclesiae se ostendit Dei Filius, habens immaculatum corpus, quod et implevit igne, quia corporaliter in ipso septiformis Spiritus sancti gratia requievit . Interim chorus concinit Kyrie eleyson, quod significat omnes universales Ecclesiae preces, quae sunt incensa vera, de quibus ibidem dicitur: « Data sunt ei incensa multa, ut daret de ox sequitur hymnus Gloria in excelsis, quem ab ore angelorum Ecclesia sancta rapuit. Hic hymnus et angelorum est et hominum. Primum autem angelorum congratulantium quod nato Domino accensa jam esset lucerna clarissima , cum qua sine dubio perditam drachmam inventura esset aeterna sapientia . Inde est, quod jam praeoccupantes dicunt: « Et in terra pax hominibus bonae voluntatis , » quia pacem nemo omnium, qui poterat facere inter Deum et homines, hic factor omnium Deus, propter homines homo factus, jamjam facturus esset in carne quam attenti fiant auditores, secundum orati
Abbreviated transcription (Latin):
suum dextrũ supͣ mare. sinistrũ uero
suꝑ t̾ram. Legalis enim moralitas iohe
baptista uł ipso domino docente tran¬
quillius audita est contra eugłicam dig¬
nitatem: id est manifestam fidei doctri¬
nan. u̾bigr̃a. E um diceret ego &ẽ pater
unũ sumus. et ante qmͣ abraham fieret
ego sum: uelut mirabiles elationes ma¬
ris. fluxa & salsacorda tumuerunt. Sub¬
diaconus quoꝙ p̃fert textũ eũgłii.q ꝓ
fecto lex testimonia continet. xp̃i. sic̃ ipse
dicit iudeis. Si credetis moysi: credetis for¬
sitan et michi. De me utiꝙ ille scripsit
Portat uͦ clausum: qi uidelicet ante qnͣ
agnus occisus aꝑuiss signacula septem:
clausumerat in libro legis sacramentum
Ngressus gͦ sacerdos. ubi scõ altari assistit:
turibulum ei quo incensum adoleat.
dat᷑ i manu. Nam p̃dictus angils sic̃
in alia diuisione ꝑ iocha apocalypseos
legimus. stetitiuxta aram templi ha¬
bens turibulũ aureũ in manu sua. dil

Expanded text:
m dextrum suum supra mare, sinistrum super m dextrum suum supra mare, sinistrum super terram . Legalis enim moralitas, Joanne Baptista vel ipso Domino docente, tranquillius audita est contra evangelicam vero dignitatem, id est manifestam fidei doctrinam, verbi gratia cum diceret: « Ego et Pater unum sumus ; » Et: « Antequam Abraham fieret ego sum , veluti mirabiles elationes maris fluxa et falsa corde tumuerunt . Subdiaconus quoque praefert textum Evangelii, quia profecto lex testimonia continet Christi, sicut ipse dicit Judaeis: « Si crederetis Mosi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . » Portat vero clausum quia videlicet antequam Agnus occisus aperuisset signacula septem, clausum erat in libro legis sacramentum gressus ergo sacerdos, ubi sancto altari assistit, thuribulum ei qui incensum adoleat, datur in manu. Nam praedictus « angelus, » sicut in alia periocha Apocalypseos legimus, « stetit juxta arani, habens thuribulum aureum in manu sua , » dum
Abbreviated transcription (Latin):
in uoces erumꝑe p̃cinendo antipho¬
nam que dicitur ad introitũ. Nã sic̃
introitus sacerdotis. ingressum filii
dei in hunc mundũ. sic antiphona q̃
dicit᷑ ad introitũ. uoces e expectationẽ
p̃fert patriarcharum & ꝓpharũ. In
g̾ditur gͦ antiphona p̃dicta ñ minꝰ qmͣ
semel decantata cum eiusmodi põpa:
que significate rei aptissime congruit:
p̃cedunt flammantes cereoli: uideli¬
cet in signum gaudii quod in ortu
saluatoris omni mundo effulsit. de qͦ
angls ad pastores. annuntio uob̾ gaudi¬
um magnum et cet̃a. Preuenuint sacer¬
dotem ministri duo: ñ parit neq ala¬
tere incedentes. s ante subdiaconus. pꝰ¬
diaconus. Signant enim hiduo uetꝰ et
nouũ testamentum. id est legem et euũ¬
głium. quory lextempore pͥor. euugłium
uͦ dignitate maius est. hec namꝙ duo
salutis minisfia mundo saluator mue
uere s adimplere uenit. Isti st̃ duo pede
angłi. qui ut supradictũ est. descendit
de celo amictus nube. et posuit pedẽ¬

Expanded text:
in voces erumpere praecinendo Antiphonam quae dicitur Ad introitum. Nam sicut Introitus sacerdotis, ingressum Filii Dei in mundum hunc, sic Antiphona quae dicitur Ad introitum, voces et exspectationem praefert patriarcharum et prophetarum. Ingreditur ergo antiphona praedicta, non minus quam semel decantata cum ejusmodi pompa quae significatae rei aptissime congruit. Procedunt flammantes cereoli, videlicet in signum gaudii, quod in ortu Salvatoris omni mundo effulsit, de quo angelus ad pastores: « Annuntio vobis gaudium magnum , » etc. Praecedunt sacerdotem ministri duo, non pariter, neque a latere incedentes, sed ante subdiaconos. Signant enim hi duo Vetus et Novum Testamentum, id est legem et Evangelium, quorum lex tempore prior, Evangelium vero dignitate majus est. Haec namque salutisvere, sed adimplere venit . Isti sunt duo pedes angeli, qui, ut supra dictum est: Descendit de coelo amictus nube, et posuit pede
Abbreviated transcription (Latin):
tandem ad sc̃m altare ingressuro:
debet tam ipse sacerdos. qmͣ et tota p̃¬
sens eccłia dilatare animã suam. et am¬
plo fidei sinu tenere memoriã in carna¬
tionis. natiuitatis. passionis. resurrec¬
tionis. et ascensionis dñi nr̃i ihu xp̃i:¬

Expanded text:
tandem ad sanctum altare ingressuro, debet tam ipse sacerdos quam et tota praesens Ecclesia, dilatare animam suam, et amplo fidei sinu tenere memoriam incarnationis, passionis, resurrectionis et ascensionis Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
taq neq ut arrius substantiã separamꝰ
neq ut sabelluis ꝑsonas intͥnitate con¬
fundimꝰ: utusq erroris uoraginem de¬
clinantes cũ execratione. & ua regia
currentes: uela pandimꝰ insignia cõ¬
fessionis catholice. Alit̃ enim illoꝵi fi¬
lium patre minorẽ ce creaturã atq ꝯ¬
uertibilẽ esse contendens: impie atq
sceleratissime creatori hoc auferre mo¬
litꝰ est. qd̾ ille creaturis a se factis oĩb
que uuunt tantũ. queq uiuunt
simul ce sentiunt. benigne largiri
dignatꝰ ẽ sic enim singła distiuxit.
ut inspetie sua generarent ae ñ degen̾a¬
rent: germinet inqͥens terra herbã uiren¬
tem &e facientẽ sem̃ iuxta gꝰ suũ. lignũq
faciens fructũ &e habens unumquodq
sem̃ scđm sp̃em suam. Item. Ereauit

Expanded text:
e, ut Arius, substantiam separamus, neque ut Sabellius, personas in Trinitate confundimus, utriusque erroris voraginem declinantes cum exsecratione, et via regia currentes, vela pandimus insignia confessionis catholicae. Alter enim eorum, Filium Patre minorem, et creaturam atque convertibilem esse contendens, impie atque sceleratissime Creatori hoc auferre molitus est, quod ille creaturis a se factis omnibus quae vivunt tantum, quaeque vivunt simul et sentiunt, benigne largiri dignatus est. Sic enim singula distinxit, ut in specie sua generarent, et non degenerarent: « Germinet, inquiens, terra herbam virentem, et facientem semen juxta genus suum, lignumque faciens fructum, et habens unumquodque semen s
Abbreviated transcription (Latin):
bii quidicunt᷑ humaniformii. ꝓ eo
picantes. inmane simulachrũ in
templo cordis sui scollocauerunt.
Nam cum scriptũ sit. celũ mͥ sedesẽ.
ce terra scabellũ pedũ meorp. cõseque¬
batur opinionẽ eorp. ut ds incelo tã
uastus sederet. ut terrã pedib tan¬
geret. Abintiore gͦ homine econtͣrio
argum̃tari licet. quod generatiofi¬
lii dei nullã paterue substantie di¬
minutionẽ. fluxũ ue compellat nos¬
recipere

Expanded text:
hi qui dicuntur Humaniformii, pro eo hi qui dicuntur Humaniformii, pro eo picantes, immane simulacrum in templo cordis sui collocaverunt. Nam cum scriptum est: « Coelum mihi sedes est, et terra scabellum pedum meorum , » consequebatur opinionem eorum, ut Deus in coelo tam vastus sederet, ut terram pedibus tangeret. Ab interiore ergo homine econtrario argumentari licet, quod generatio Filii Dei nullam paternae substantiae diminutionem fluxumve nos compellat recipere
Abbreviated transcription (Latin):
turalit̾ expatre natum confitentib
obicere ñ debuerant: qđ confessionem
nr̃am diuine substantie passibilitas
que ingeneratione carnis ñ ab est. id ẽ
fluxus uel diminutio consequeret᷑. Nã
ẽ quidẽ aliqua similitudo. acarne sũ¬
pta addm̃ qui sp̃c est. sacrisq inserta
scripturis. ut incanticis mysticisq ꝓpħa¬
rum libris: sub nominib spõsi ce spõ¬
se. aut uiri. ce uxoris. s omĩno hoc fi¬
gurate fit: ut in eo qd̃ littera sonat
longe alit̃ intelligas. scilicet in uiro
deũ. in semine dĩ filiũ. id est euis uer¬
bum. in amore sp̃m sc̃m. inuxore
creaturam rationalẽ. idẽ humanam
animã uel angłicam substantiã. S est
uerior illa similitudo. que abuit̾iore
homine sumpta suis hostẽ telis reuer¬
berat. Nam si ab homine similitudo
indm̃ conquerit᷑: inde sumat᷑ ubi eiꝰ
scilicet dei imago splend̾e ꝓbatur.
Non autẽ corpus hominis for matũ
est ad imagiẽ dĩ. qđ arbitrati sunt

Expanded text:
turaliter ex Patre natum confitentibus turaliter ex Patre natum confitentibus objicere non debuerant, quod confessionem nostram divinae substantiae passibilitas, quae in generatione carnis non abest, id est fluxus vel diminutio consequeretur. Nam est quidem aliqua similitudo a carne sumpta ad Deum qui spiritus est, sacrisque inserta Scripturis, ut in canticis mysticisque prophetarum libris, sub nominibus sponsi et sponsae, aut viri et uxoris, sed omnino figurate hoc, id est ut in eo quod littera sonat, longe aliud intelligas, scilicet in viro Deum, in semine Dei Filium, id est ejus verbum, in amore Spiritum sanctum, in uxore creaturam rationalem, id est humanam animam, vel angelicam substantiam. Sed est verior illa similitudo, quae ab interiore homine sumpta, suis hostem telis reverberat. Nam si ab homine similitudo in Deum conquiritur, inde sumatur ubi ejus, scilicet Dei imago splendere probatur. Non autem corpus hominis formatum est ad imaginem Dei, quod arbitrati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uel nasceret᷑. substantia patͥs deflut̃it.
ce filius localit̃ ab eadẽ patͥs substantia
traductus sit. & hanc pasibilttatis ca¬
lumpniã quasi consequent̃ ad ũsum
nos redarguit. Itemq de filio subicit.
erat. Et quasi necessario de temporali¬
tate concludens: coet̃nitatẽ patͥs filio
qͣnͣtum inse est auferre contendit. S
de coet̃nitate uel consubstantialitate
iam suꝑius dictumẽ. De argum̃to uͦ de¬
fluxionis uel diminutionis paterne
substantie. qm ingenerationẽ filii cõ¬
tendit. consequent̾ intelligi oportere.
dicendũ est male illos nimiũq carnali sen¬
su gͥmet illusisse. Non .N. a carne q̃ in ꝓpa¬
gando possibilit̃ defluit. argum̃tũ duc̃e
debuerant in ratione diuine geñationis
Reb qͥppe dissimilib eadẽ ñ ꝯueniunt. Qd
s oĩum sp̃uũ creator sp̃s : Deus .N. sp̃s
est: ce eum qui ad orat. in sp̃u ce uerita¬
te oportet ad orare. Nobis gͦ filiũ dĩ na-¬

Expanded text:
vel nasceretur, substantia patris defluxerit, vel nasceretur, substantia patris defluxerit, et filius localiter ab eadem patris substantia traductus sit, et hanc passibilitatis calumniam, quasi consequenter adversum nos redarguit. Itemque de Filio subjicit: erat. » Et quasi necessario de temporalitate concludens, coaeternitatem patris filio, quantum in se est, auferre contendit. Sed de coaeternitate vel consubstantialitate jam superius dictum est. De argumento vero defluxionis vel diminutionis paternae substantiae, quam in generatione filii contendit, consequenter intelligi oportere dicendum est male illos nimiumque carnali sensu sibimet illusisse. Non enim a carne, quae in propagando passibiliter defluit, argumentum ducere debuerant in ratione divinae generationis. Rebus quippe dissimilibus eadem non conveniunt. Quid ium spirituum creator spiritus? Deus enim spiritus est, et eum qui adorat, in spiritu et veritate oportet adorare . Nobis ergo Filium Dei na