comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas qͥse ipsosfliduas : dũ uident᷑ sibialiqura
ẽẽ cũ nicbil sin. Deniq hoc tumore suꝑbiȩ
sese obũbrantes. cuiꝰ pedem sibi ñ uenirede¬
p̃eatur sc̃s ille cantator qͥ diã inumine tuo
uidebimꝰ lum̃ : ab ipso lumine in cõmuta¬
bilis ueritatis aũsi st̃ & obscuratũ ẽ insi¬
piens cor eoꝵ. Non enim sapiens cor quam¬
uis cognouis seã dm̃. sed insipiens potius
quia ñ sic̃ dm̃ głificauer̃ aut gr̃as eger̃
Dix̃ enim homini: ecce pietas. e sapientia
Acꝑ hoc dicentes se ẽẽ sapientes : quos
non alit̾ intelligendũ ẽ nisi hoc ipsũ¬
sibi tribuentes stulti facti st̃ Iam quȩ
secuntur quid opus. ẽ dicere: Phancꝰ
quippe impietatem illi homines illi
inquam homines qui ꝑcreaturam cre¬
atorem cognoscere potueruq̃ : qo prolap¬
si eũ ds̃ suꝑbis refiscit. atq ubi demer

Expanded text:
 se ipsos seducunt, dum uidcntur sibi aliquid esse, cum nihil sint. denique hoc tumore superbiae sese obumbrantes, cuius pedem sibi non uenire deprecatur sanctus ille cantator qui dixit: in lumine tuo uidebimus lumen, ab ipso lumine incommutabilis ueritatis auersi sunt et obscuratum est insipiens cor eorum. non enimsapiens cor, quamuis cognouissent deum, sed insipiens potius, quia non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. dixit enim homini: ecce pietas est sapientia. ac per hoc dicentes se esse sapientes, quod non aliter intellegendum est nisi sibi tribuentes, stulti facti sunt. 20. Jam quae sequuntur quid opus est dicere? Per hanc quippe impietatem illi homines, illi, inquam, homines qui per creaturam Creatorem cognoscere potuerunt, quo prolapsi, cum Deus superbis resistit , atqu
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens quȩ fecit mundũ : contẽplato
mundo intelligit᷑. Inq̃oga mundũ ÷
ornatũ cȩli: fulgorẽ dispositionẽq
sr̃derũ: solem dies efficientem ÷ lu¬
nam noetis solatiũ. Int̃roga t̃ram
fructificantẽ herbis & lignis: am¬
malib plenã : hominib ex ornatã
Int̃rogamare qͣntis natatilib plenũ
ẽ Int̾roga aerem quantis uolatilib¬
uiget. Int̾roga om̃a: et uide si nor
specie sua tañ quã uoce tͥ respondent
ds̃ nos fecit. Hȩc phylosophi nobi.¬
les quȩsier̃: et ex arte artificem co

Expanded text:
sapiens quae fecit mundum contemplato mundo intelligitur; interroga mundum, ornatum coeli, fulgorem dispositionemque siderum, solem diei sufficientem, lunam noctis solatium: interroga terram fructificantem herbis et lignis, animalibus plenam, hominibus exormare quantis natatilibus plenum est, aerem quantis uolatilibus. Interroga omnia et uide si non specie sua tamquam uoce tibi respondeant: deus nos fecit. Haec philosophi nobiles quaesierunt et ex arte artificem co
Abbreviated transcription (Latin):
merar. Quã difficile inuenitur qui
num erare : ut etiam hoc addat ex
ad eam intelligat ꝑtinere qđ non¬
nullis quib: plus irasceris. parcere
uideris: ut prosꝑetur peccator in
ui a sua. & maiora recipiat in nouis¬
simo Potestas quippe humane
irȩ cũ corpus occiderit: amplius
ñ habet quid faciat. Ds̃ uero habex
potestatem et hic punire : et post
corporis mortẽ mittere in gehennã
Et apaucis eruditis maior eiꝰ ira in¬
telligitur: uana et seductoria in fe¬
licitas impioꝵ ¶Nũquid dixit eos¬
non detinere ueritatẽ : Ueritatem
ininiqͥtate detinent: Bonũ. ẽ. quod
tenent: sed malũ. ẽ ubi tenent. De

Expanded text:
 Quam difficile invenitur qui ram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorunon detinere veritatem? Sed, veritatem in iniquitate detinent. Bonum est quod tenent: sed malum est ubi tenent. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
homo cupit : sed uiam ñ omis homo
inuenit. Dm̃ ẽẽ quandam uitã ȩt̃nã
immutabilẽ intelligibilẽ. intelli¬
gentem. sapientem: sapientes faci¬
entem nonnulli etiam huius scłi
phylosophi uider̃ : ueritatem fixam
illã uͦ tã magnam & in effabilem be¬
atificã possessionem qua uia ueniret᷑
ñ inuener̃. Nam qr uider̃ etiã ipsi
qͣntũ uideri ab homine potest crea¬
torem ꝑ creaturã. factorem ꝑfacta
fabricatorem mundi ꝑmundũ : Paul
apłs testis. ẽ cui utiq debent credere
xp̃iani. Ait enim cũ detalib loquȩ¬
Sretur. AReuelat᷑ enĩ ira dĩ de cęlo
Isuꝑ omnem impietatem & iniusti¬

Expanded text:
it: sed viam non omnis homo invenit. Deum esse quamdam vitam aeternam, immutabilem, intelligibilem, intelligentem, sapientem, sapientes facientem, nonnulli etiam hujus saeculi philosophi viderunt. Veritatem fixam, beatificam possessionem, qua via perveniretur, non invenerunt. Nam quia viderunt etiam ipsi quantum videri ab homine potest creatorem per creaturam, factorem per facturam, fabricatorem mundi per mundum, Paulus apostolus testis est, cui utique debent credere Christiani. Ait enim, cum de talibus loqueretur: Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem. Ist
Abbreviated transcription (Latin):
saluator. Qua ꝓpt̃ quando uolumꝰ ut faci¬
at qđcũq petimꝰ non ut cũq sed in nomine
eiꝰ pxamꝰ ÷ hocẽ in nomine saluatoris pe
delib eiꝰ. Ist quippe impiis & dimnator:¬
qui dignat᷑ fidelib eẽ. saluator. Qui gͦ cre¬
dit in eũ qđcũq petierit in nomine qđ ẽ illis
qͥ credunt in eũ hoc facit: q̃m̃ hͦ sic̃ saluator

Expanded text:
sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petdelibus ejus. Est quippe impiis et dqui dignatur fidelibus esse salvator. Qui ergo credit in eum, quodcunque petierit in nomine quod est illis qui credunt in eum, hoc facit, quoniam hoc sicut Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
tate contenti. Et paulo posti Ita hu¬
manitas inquit. semꝑ memor naturȩ
et originis suȩ in illa diuinitatis imi¬
tationis ꝑseuerat: Vt sicuti pat̃ ac dñs.
ut sui similes ẽẽnt dõs fecit ęt̃nos: ⁊ ta
humanitas deos suos. ex sui uultus si¬
militudine figuraret. Erat enim de¬

Expanded text:
tate contenti.\' Et paulo post: \'Ita hutate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic
Abbreviated transcription (Latin):
alios eẽ dõs dicit a sũmo dõ factos: alios
ab hominib. Hoc qui audit sic̃ a me po¬
sitũ.ẽ putat dici de simulachris quia
oꝑa st̃ manuũ hominũ: At ille uisibi¬
lia & contrectabilia simulachrai uelut
corpora deoꝵ. ẽẽ asserit: in ee̾. aut̃ his
quosdam sp̃s inuitatos qͥualeant aliqͥd.
siue ad nocendũ. siue ad desideria non¬
nulla cõplenda eoꝵ aquib eis diuini ho¬
nores & cultus obsequia deferntur. Hos
gͦ sp̃s inuisibiles. ꝑ artem qͣndã uisibilib
reb corporalis materiȩ copular: ut siñ
quasi animata corpora. illis spiritibus
dicata & subdita simulachra hoc. eẽ.
dicit dõs facere : eãq: magnã & mira¬
bilem deos faciendi accepisse homines
potestatẽ. Huius egyptii uerba : sic̃ in
deorũq nob̵ indicitur sermo: potestatẽ
hominis o asclepi: uimq cognosce. Dñs
inquit & pat̃ uł qđ ẽ summum ds̃. ut ef¬
fector. ẽ deorũ cȩlestium: ita homo fictor
ẽ. deoꝵ qͥ intẽplis st̃. humana ꝓoximi¬

Expanded text:
alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla conplenda eorum, a quibus eis diuini honores et cultus obsequia deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Huius Aegyptii uerba, sicut in deorumque nobis indicitur sermo, potestatem hominis, o Asclepi, uimque cognosce. Dominus, inquit, et Pater uel quod est summum Deus ut effector est deorum caelestium, ita homo fictor est deorum, qui in templis sunt humana proximi
Abbreviated transcription (Latin):
DE gratiȩ dĩ cõm̃datione maxime ad ioma¬
nos apłica epła loquit᷑ : ut inde se p̃dica¬
tio eiꝰ uelut a capite orb toto orbe diffun¬
deret ła ẽ enim qͣuistificat᷑ impiꝰ id ẽ fit
iustus. qui priꝰ fuerat impiꝰ. Et idõ ꝑcipi¬
ende gr̃ȩ huiꝰ merita nulla p̃cedunt: qr
meritis impii ñ gr̃a sed poena debetur
Nec ista eõ gr̃a sin daretur gratuita sed de¬

Expanded text:
de cuius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ ex resurrectione mortuoꝵ iñu xp̃i
cũ dici potuisset usitate inuirtute sua. aut
ctione mortuoꝵ eiꝰ uł mortuoꝵ suoꝵ: non
cogim᷑ intelligere aliam ꝑsonã. sed unam
eandẽq scilicet filii dĩ dñi nr̃i utũ xp̃i.¬

Expanded text:
Filius Dei ex resurrectione mortuorum Jesu Christi; cum dici potuisset usitate, In virtute sua, aut,ctione mortuorum ejus, vel mortuorum suorum; non cogimur intelligere aliam personam, sed unam eamdemque, scilicet Filii Dei Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
chu ap̃i dñi nr̃i : tanquam alius sit fili
Inueteribus aut̃ libris crebraẽ ista locuttio
tt inpsaimis ita dictũ Dñi ẽ salus desux ro
płmm uisĩ uenedietio tua: quasi alteri diccũ
sit̃ non ei de qͥ dixerat dñi ẽ salus. Et iterũ
Atẽ inquit eruar a temptatione: & in dõ meo
transgrediar murũ : quasi alteri dixerit. ate
eruar a temptatione. Et iterũ Popłi sub te ca¬
de& in corde inimicoꝵ regis. Acsi dicere in
corde inimicoꝵ tuoꝵ. Ei quippe regi dixerat
quem regem intelligi uoluit. cum dicere ini

Expanded text:
i nostri : tanquam alius sit Filius In veteribus autem libris crebra est ista locutiot in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe regi dixerat,quem regem intelligi voluit, cum diceret, i
Abbreviated transcription (Latin):
Locutio ẽ inscriptiris usitatissima si qͥs¬
aduertat. Qđ ibi maxime appane ÷ ubi
etiam ꝓprium nom̃ exprimitur : ut eun¬
dem esse de quo dicitur. dubitari om¬
nino non possit Qualis. ẽ illa inpenta¬
atq illud sic̃ p̃cepit dñs moysi Nondixit
qđ usitatũ. ẽ in locutionib nr̃is : & fecit
morses sicut p̃cepit ei dñs: sed fecit mor¬
ses sic̃ p̃cepit dñs morsi Quan alius sit
morses cui p̾cepit. Realius morses qui fecit:
cũ idem ipse sit Tales locutiones in nor¬
uo testam̃to difficillime reꝑiuntur inde
e dam̃ quod ait apłs de filio suo qui face
est ei ex semine đđ scđm carnem : qui p̃des

Expanded text:
Locutio est in Scriptadvertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pentaatque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est tamen quod Apostolus ait: De Filio suo, qui factus est ei ex s
Abbreviated transcription (Latin):
malam: ipse facit in m̃bris eiꝰ ex mala
uoluntate bonam. Et illum gͦ & nos p̃¬
defanauit: qr et in illo ut esset ca¬
put nr̃m: & in nob̾ ut eius corpus ẽẽmꝰ
ñ p̃cessura merita nr̃aĩ sed oꝑa sua fit᷑a¬
p̃sciuit: filio dicet̃e Et ñc clarifica
me pat̃ apđ temet ipsũ claritate qua
habui priꝰ quã mundus ẽ&ẽ apud te: In¬
telligamꝰ p̃destinationem claritatis hu¬
mane quȩ in illo ẽ naturȩ ex mortali
imimortalis apud patrem futurȩ: &
hociã p̃destinando factũ fiusse anteꝗ
mundus e&̃: qđ in munido etiam suo
tempore fieret. Si exm de nob̾ dixit
apłs. sic̃ elegit nos in ipso ante mundi
constitutiorem : cur ab horrere pu¬
tatur auero. si tñe pat̾ eaput nr̃m glo¬
rificauit : quando nos in ipso ut m̃bra
eius essemus elegit: Sic enim nos ele¬
eti. qͦ modo ipse clarificatus : quia priꝰ¬
quã mundus esset nec nos eramus : nec
ipse mediator dĩ & hominũ homo xp̃e¬

Expanded text:
malam, ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit, quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis, ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futFilio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ : & scđm hominem uerissime
dix̃ pat̃ maior me ẽ Qui gͦ hunc fecit
ex semine dauid hominem iustum
qui nunqͣm eẽt iniustus. sine ullo
merito p̃cedentis uoluntatis eiꝰ ipse
ex iniustis facit iustos. sine ullo me¬
rito p̃cedentis uoluntatis ipsoꝵ. uit
ille caput. hi m̃bra siñ eius. Qui gͦ
fecit illũ hominem sine ullis eiꝰ p̃ce
tate ꝑpetrare peccatũ : ipse nullis
eoꝵ p̾cedentib merits facit ereden¬
tes in eũ. quib dimittat omne pec¬
catũ. Qui fecit illũ talem ut nũqͣm
habuerit habiturusq sit uoluntatem

Expanded text:
sumus, » et secundum hominem verissime sumus, » et secundum hominem verissime dixit: « Pater major me est . » Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus, sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus, ipse ex injustis facit justos sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum hominem sine ullis ejus meritate perpetrare peccatum, ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum. Qui fecit illum talem ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut qui suscepit & qđ suscepit. una eã
intrinitate ꝑsona. Neq enim homine
assũpto quaternitas facta ẽ sed trinitas
mansit: assumptione illa in effabiliter
faciente ꝑsonȩ unius indõ & homine
ueritatem. m ñ dm̃ tantũ dicimꝰ xp̃m¬
sic̃ heretici manichei: nec hominem
tantum sic̃ heretici fotiniani: nec ita
hominem ut aliquid minus habeat
qđ ad humanam certũ. ẽ ꝑtinere na¬
turam. siue animam. siue in ipsa ani¬
ma m̃tem rationalem. siue carnem
ñ defemina sumptam. sed factam de
uerbo in carnem conũso atq mutato
Quȩ omnia tria falsa & uana. here¬
ticorum apollinaristarum tres par¬
tes uarias diũsasq fecerurs : Sed di¬
cimus xp̃m dm̃ uerum. natũ dedeo
pade sine ullo initio temporis : eun¬
demq hominem uerũ natũ de ho¬
mine matre: certa plenitudine tem¬
poris. nec eius humanitatem qua
maior ẽ pat̾ minuere aliquid eius
diuinitati qua ȩqualis . ẽ patri. Hoc

Expanded text:
ita ut qui suscepit et quod suscepit, una esset ita ut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimusicut haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita hominem, ut aliquid minus habeat quod ad humanam certum est pertinere naturam, sive animam sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem, non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato; quae omnia tria falsa et vana, haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecerunt: sed dicimus Christum Deum verum, natum de Deo Patre sine ullo initio temporis; eumdemque hominem verum, natum de homine matre certa plenitudine temporis; nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. xp̃o illa generatio sed tributa: ut alienꝰ ab
omni obligãtione peccati. de spũ et uirgine
nasceretur: sic & nob̾ ut ex aqua & spũ renasce¬
rem᷑. ñ retributũ. ẽ pro aliquo merito. sed
gratis tributũ. Et si nos ad lauachrũ rege¬
nerationis fides duxit : ñ idõ putare debemꝰ
priores nos dedisse aliquid : ut recribuereur
nob̵ regenettio salutaris. Ille quippe nos
fecit erede in xp̃m: qui nob̃ fecit in quem
credimꝰ xp̃m. Ille facit in hominib pͥnci¬
piũ fidei & ꝑfectionem in inuũ: qͥ fecit ho-¬
minem pͥncipem fidei & ꝑfect orem nũm.
byeos Nullũ ẽ illustrius p̃destinatio¬
nis exemplũ: quã ipse mediator. Quis¬
attendat ipsũ: atq in il ło inueniat & se¬
ipsũ. Fidelis inquam: qui in eo ueram
naturam credit. & c̃fitetur humanã id
ẽ nr̃am : quã uis singularit̃ suscipiente
dõ uerbo. inunicum dĩ filiũ sublimatã:

Expanded text:
est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum:  Nullum est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse Mediator. Quisattendat ipsum, atque in illo inveniat et seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est, nostram, quamvis singulariter, suscipiente Deo Verbo, in unicum Dei Filium sublimatam,
Abbreviated transcription (Latin):
cationis: quia natꝰ ẽ de sp̃u scõ & uirgine
maria Ipsa ẽ illa in effabilit̃ facta hominis
ado uerbo susceptio singularis : lit filius dĩ
& filiꝰ hominis simul & filius hominis ꝓpt̃
susceptũ hominẽ & filius dĩ ꝓpt̃ suscipien¬
tem unigenitum dm̃ ueraciter & ꝓprie di¬
cereturꝰ ne nontrinitas sed quat̃nitas cre¬
deretur. Prȩdestinata ẽ ista naturȩ humanȩ
tanta & tam celsa & sũma subuectio. ut quo at¬
tolleretr altius non haberte: Sicut pro nob̾
ipsa diuinitas quo usq se deponeret humi¬
lius non habuit. quã suscepta natura ho¬
minis. cũ infirmitate carnis usq ad mortẽ
crucis. Sic̃ gͦ p̃destinatꝰ ẽ ille unus ut caput
nr̃m ea: ita multi p̾destinati sumꝰ : ut m̃bra
eiꝰ essemus Humana hic merita conticescad
Quis quis incapite nr̃o p̃cedentia merita sin¬
gularis illiꝰ generationis inuenerit: ipse in
nob̵ m̃bris eius p̃cedentia merita multiplicate
regenerirtionis in quirat. Neq enim retributa

Expanded text:
cationis; quia natus est de Spiritu sancto et virgine Maria. Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo Verbo susceptio singularis, ut Filius Dei et filius hominis simul, filius hominis propter susceptum hominem, et Filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum veraciter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. Praedestinata est ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic merita conticescant, Quisquis in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa
Abbreviated transcription (Latin):
Et si enim in quibusdam latinis exẽplarib
ñ legit᷑ factꝰ sed natꝰ ex semine dd: cũ gieca
factus habeant᷑ unde ñ ad uerbũ sed adsen¬
tentiam transferre uoluit dicendo natum
latinꝰ interpres: tam̃ xp̃m ex semine dđ. ee
scđm carnem om̃iũ libioꝵ atq linguarũ
concordat auctoritas. Dñs nr̃ utĩc xp̃c in¬

Expanded text:
etsi enim in quibusdam latinis exemplaribus non legitur: factus, sed natus ex semine Dauid, cum graeca factus habeant, unde non ad uerbum, sed ad sententiam transferre uoluit dicendo "n at u m" latinus interpres, tamen Christum ex semine Dauid esse secundum carnem, omnium librorum atque linguarum concordat auctoritas. in hoc autem P
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ in bonũ. his qui scđm ꝓpositum
uocati st̃ scĩ. Quos enim p̃ sciuit. & prȩ¬
destinauit conformes fieri imaginis:
fli eiꝰ . ut sit primogenitꝰ in multis
fr̃ĩb quos aut̃ p̃destinauit illos et
uocauit: Nisi forte ipsũ p̃destinatũ
dicere formidabimus: quia de nobis
tantũ ut efficiamur conformesi¬
maginis eius hoc dixis se uidetr
apłs. Quasi .uͦ quisquã regulam fidei
fidelit̾ intuens. filium dĩ negaturus
.ẽ. p̃ destinatum qui eũ neganeꝰ potest
hominem. Recte quippe dicitur non
p̃destinatus scđm id qđ ẽ uerbũ dei
timaretur : cũ iam etẽ qđ erat sine¬

Expanded text:
positum vocati sunt. Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, tinaretur, cum jam e
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute. Est etiam p̃clarissimũ lum̃ p̃desti¬
mo ut a uerbo patri cõȩt̃no inunitatẽ ꝑsone
assũptus filiꝰ dĩ unigenitus eae unde hõe me¬
ruit: Qđ eiꝰ bonũ qualecũq p̾cessit: ut ad hanc
ineffabilem excellentiam ꝑueniret: Paciente
ac suscipiee uerbo ipse homo ex qͦ eẽ. coepit:
filius dei unicꝰ eẽ coepit. Piliũ dĩ unicũ. femina
illa gr̃a plena concepit. De sp̃u sc̃o & uirgine
maria dĩ filius unicus natꝰ ẽ. Non carnis cu¬
pidine : sed solo dĩ munere dib̃a in illo uo¬
luntaserat Ac tanto magis erat: Qnto magis ser¬
uire peccato ñ poterat. Appayeat itaq nob in
ño capite ipe fons gr̃ȩ unde scđm uniꝰ cuiꝰq
m̃suram se ꝑcuncta eiꝰ m̃bra diffundit Ca gr̃a¬

Expanded text:
I. Est etiam praeclarissimum lumen praedestimo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Filium Dei unicum femina illa gratia concepit. De Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est; non carnis cupidine, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, ac tanto magis erat, quanto magis servire peccato non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra di
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dĩ in eo reuelat᷑ ex fide infidem sic̃ scrip¬
tum ÷ iustꝰ aut̃ exfide uiuit. Hȩc ÷ iustitia dĩ
quȩ intestam̃to ueteri uelata: in nouo re
ttbaec : fioes ex qͣ et inqͣm reuelat᷑ ex fide sci¬
licet annuntiantiũ. infidem oboedientiũ.
solus colendus ẽ gr̃as agimꝰ. Nec imme¬
rito apłs ex hoc articulo conũtit᷑ ad eos
cũ detestatione cõmemorandos qui ui¬
tio illo qđ suꝑius cõmemoraui. leues et
inflati ac ꝑse ipsos uelut ꝑ inane sub¬¬
lati ubi ñ reqͥescerent seđ fraca dissili¬
rent: in figm̃ta idolorũ tanquã in lapi¬
des decider̃. Quia enim cõm̃dauerat pie¬
tatẽ fidei qͣ dõ iustificati grati eẽ debemꝰ:
uelut contrariũ qđ de testarem᷑ sub infe¬
rens. ¶Reuelat᷑ enĩ inqͥt ira dĩ decȩlo suꝑ
Nomnem impietatẽ & iniustitiam homi¬
Inũ eoꝵ qͥ ueritatẽ in iniustitia decinent:

Expanded text:
fide in fidem, sicut scriptum est: iustus autem ex fide uiuit. haec est iustitia dei, quae in testamento uetere uelata in nouo reuet haec est fides, ex qua et in quam reuelatur, ex fide scilicet annuntiantium in fidem oboedientium. solus colendus est, gratias agimus. Xec inmerito se apostolus ex hoc articulo conuertit ad eos cum detestatione commemorandos, qui uitio illo, quod superius memoraui, leues et inflati ac per se ipsos uelut per inane sublati, ubi non requiescerent, sed fracti dissilirent, in figmenta idolorum tamquam in lapides deciderunt. quia enim commendauerat pietatem fidei, qua deo iustificati grati esse dcbemus, uelut contrarium quod detestaremur subinferens: reuelatur enim, inquit, ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum qui ueritatem in i
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃datur unus : in qͦ e&e redemptio totiꝰ
popłi isrł. Iste xp̃s spabatur uenturus a
popło iudȩoꝵ. Et qr humilis uenit: ñ ẽ
agnitus. Quia lapis paruus erat: offen¬
derunt in illũ: & fracti st̃ Uocatus¬

Expanded text:
commendatur unctus, in quo esset redemptio totius populi Israel. Iste Christus sperabatur venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sidetur ab om̃ĩb : lux ista fr̃s mei certe co¬
rporea decȩlo fulg& : oritur. occidit. cir¬
cuit: deloco in locũ mutatur: tam̃ ꝓce¬
durt in eam . & dirigunt᷑ omniũ ocłi & om¬
niũ ocłi parit̃ eam possideNt ñ eã diuiduns
Nullus in ea diues limites fixit: nec prior
p̃occupando ut uidet. ocłos pauꝑis aut ex¬
clusit aut angustauit. Dicat paup ds m̃s:
dicat diues ds̃m̃s. Minꝰ ille hab&: plus
hic hab&e: sed argentum nondm̃Testis¬

Expanded text:
sidetur ab omnibus? Lux ista, fratres mei, certe cosidetur ab omnibus? Lux ista, fratres mei, certe corporea, de coelo fulget; oritur, occidit, circumit, de loco in locum mutatur: tamen procedunt in eam et diriguntur omnium oculi, et omnium oculi pariter eam possident, non eam dividunt; nullus in ea dives limitem fixit, nec prior praeoccupando ut videret, oculos pauperis aut exclusit, aut angustavit. Dicat pauper, Deus meus; dicat dives, Deus meus: minus ille habet, plus hic habet; sed argentum, non De
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ om̃s ẽ ds : tam̃ nescio qͦmꝰ ñ facile qs quã
audet dicere ds̃ m̃s nisi qͥ in eũ credit & qua
eũ cdiligit ipsẽ dicit dõ m̃s. duũ tibi fecisti :
cuiꝰ es Hoc amat ipse Piorsus dulcedine
affectus tui. & secura et p̃fidenti dilectione
dic ds̃ m̃s. Securus dicis: uerũ dicis quia
integer : in singulis integer . Non enim qͥ
dicunt dm̃ meũ. singli diuidunt int̃ se
Si sermo iste quẽ iacto lingua & sono cons¬
tante licteris & sillabis totus ad singulos
ꝑuenit. nec diuidunt illũ int̾se qu̾i audi¬
uđ si sermo ad auies corporis corporaliter
sonans in ꝓpinqͦ clarius in longinqͦ langui¬
dius. ab omnibus tam̃ audientib totius
excipitur. ñ int̾se syllabatim eũ diuiden¬
tib sed ab omnib totũ accipientib : qͥnto
magis ille ds̃ ubiq p̃sens implens om̃a.
non propinqͣ clarius & longinqͣ langui¬
dius. sed ꝑtendens a fine usq ad finem
fortit̃ & disponens om̃a suauit̃ ȩqualit̃ pos¬

Expanded text:
 omnes est Deus: tamen nescio quomodo non facile quisquam audet dicere, Deus meus, nisi qui in eum credit, et qui eum diligit; ipse dicit, Deus meus. Tuum tibi fecisti; cujus es, hoc amat ipse. Prorsus dulcedine affectus tui, et secura et praefidenti dilectione dic, Deus meus. Securus dicis, verum dicis: quia ens, in omnibus integer, in singulis integer. Non enim qui dicunt, Deus meus, singuli dividunt inter se. Si sermo iste quem jacto lingua, et sono constante litteris et syllabis, totus ad singulos pervenit, nec dividunt illum inter se qui audiunt; si sermo ad aures corporis corporaliter sonans, in propinquo clarius, in longinquo languidius, ab omnibus tamen audientibus totus excipitur, non inter se syllabatim eum dividentibus, sed omnibus totum accipientibus; quanto magis ille Deus ubique praesens, implens omnia, non propinqua clarius, et longinqua languidius, sed pertendens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter , aequaliter pos
Abbreviated transcription (Latin):
neralit̃ isrł Non gͦ sic accipiendũ ẽ ac sĩ p̾ax
ipsa & reconciliatio ñ ꝑtineat ad grãm gene¬
ralem : sed qđ specialit̃ gr̃ȩ nomine remissio¬
nem signifi cauerit peccatoꝵ sic̃ legẽ spe¬
& generalit̃ ut in ea sint & ꝓpbȩ  Paimum

Expanded text:
ixi, non sic accipiendum est, ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed specialiter gratiae nomine remissionem significauerit peccatorum, sicut legem et spet generaliter, ut in ea sint
Abbreviated transcription (Latin):
cũ paulus ꝓconsul ꝑ eiꝰ militiã debellata
suꝑbia sub lene ugũ xẽi tui missus eã re¬
gis magni ꝓuincialis effectꝰ ipse qͦq ex pͥore
saulo paulus uocari amauit. ob tã magne
in signe uictorix Plus enĩ hostis uincitur
in eo quẽ plus tenet : & de qͦ pluies tenet
Plus aut̃ suꝑbos tenet nomine nobilitatis:
& de hisplures nomine auetoritatis.
bimusne hoc ꝓmissũ ubi ait qđ cũq petie¬
cõpletũ : Et cui tandem qđ pmittit implebit:
si apłos suos in sua ꝓmissione fraudauit: Lui¬
gila igit᷑ homo fidelis : &uigilant̃ audi quod
illic positũ. ẽ in nomine meo. Ipsũ enim qđ¬
cũq ñ ait petieritis ut cũq sed innomine
meo. Qui ꝓmisit gͦ tã magnũ beneficum

Expanded text:
cum Paulus pro consule per eius militiam debellata cum Paulus pro consule per eius militiam debellata superbia sub lene iugum Christi tui missus esset regis magni prouincialis effectus, ipse quoque ex priore Saulo Paulus uocari amauit ob tam magnae insigne uictoriae. plus enim hostis uincitur in eo, quem plus tenet et de quo plures tenet. plus autem superbos tenet nomine nobilitatis et de his plures nomine auctoritatis.bimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petiello completum? Et cui tandem quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium,
Abbreviated transcription (Latin):
discite ame qr mitis sũ & humilis corde in de
paulus Usum latinȩ locutionis aduertite : qr
paulũ modicũ dr̃. Paulo post uidebo te: Pau¬
lulũ hic expecta: id.ẽ post modicũ uidebo te.
mulier afluxu sanguinis sanata ẽ. In modico
isto magnus erat᷑ in minimo grandis habi¬
tabat: Et tantominus a se magnũ exclude¬
bat: quanto magis minor erat. Quid miram᷑
magnum habitare in angusto : magis in mini¬
mis habitabat. Audi illũ dicentẽ. Suꝑ quẽ
reqͥescit sp̃sm̃s nisi suꝑ humilem & quietũ.
& trem̃tem ũba mea : Idõ altꝰ habitat in
longe cognoscit. Humilia te. & ꝓpinqͣt tibi :
ut in tabnaculo tuo p̃pauꝑib accipiant᷑ ꝑ¬
sone diuitũ. aut p̃ignobilib nobiles : qͣndo
potiꝰ infirma mundi elegisti ut confundes
fortia. &i gnobilia huiꝰ mundi elegisti. & con¬
tẽptibiliã. & ea quȩ ñ st̃ tanquã sint : ut quȩ
st̃ euacuares. Et tam̃ idem ipsẽ minimꝰ apłoꝵ

Expanded text:
Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Inde Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Inde Paulus. Usum latinae locutionis advertite: quia paulum, modicum dicitur. Paulo post videbo te, paulum hic exspecta; id est, Post modicum videbo te, mulier a fluxu sanguinis sanata est . In modico isto magnus erat, in minimo grandis habitabat; et tanto minus a se magnum excludebat, quanto magis minor erat. Quid miramur magnum habitare in angusto? Magis in minimis habitat. Audi illum dicentem, Super quem requiescet spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Ideo altus habitat in longe cognoscit . Humilia te, et propinquabit tibi: naculo tuo prae pauperibus accipiantur personae diuitum aut prae ignobilibus nobiles, quando potius infirma mundi elegisti, ut confunderes fortia, et ignobilia huius mundi elegisti et contemtibilia et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt euacuares. et tamen idem ipse minimus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
Uis nosse quid sit saulus : Ipsũ audi iã paulũ
yecordantem quid fuerit ꝑmalitiam suam : &
qͥd iam sit ꝑ gram dĩ Audi quomͦ fuerit sau¬
lus: & qͦmodo sit paulus. Qui fui priꝰ inquit
Etsequit᷑. Qui ñ sum digꝰ uocari apłs. Qua¬
re : qr fui saulus. Quid ẽ fui saulus : Ipse
dicat : qr ꝑsecutus sũ inquit eccłam dei: sed
grã dei ait. sũ qđ sũ Abstulit sibi omẽm gran¬
ditatẽ suam. Minimꝰ iã in se: grandis in xeo.¬
Recordamini enim qui nostis litteras dei. qͥs
erat saul rex pessimus. ꝑͣsecutor sc̃ĩ serui dĩ
dauid Et ipse si memmistis. de dibu benia¬
min. inde iste saulus. ducto secũ tramite
seuiendi: sed in seuitia non ꝑmansurus.
Post ea si saulus a saule: paulus unde : Sau¬
lus arege sȩuo: cũ suꝑb cũ seuuens. cũ cedes
anhelans. Paulus autem unde : Paulus: qr
modicus. Paulus humilitatis nom. ẽ Paulus
post ea quã adductus ẽ ad magistrũ qui ait

Expanded text:
Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fui, inquit, priEt sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in ChriRecordamini enim qui nostis Litteras Dei, quis erat Saül. Rex pessimus, persecutor sancti servi Dei David: et ipse, si meministis, de tribu Benjamin. Inde iste Saulus, ducto secum tramite saeviendi, sed in saevitia non permansurus. Postea, si Saulus a Saüle, Paulus unde? Saulus a rege saevo, cum superbus, cum saeviens, cum caedes anhelans: Paulus autem unde? Paulus, quia modicus. Paulus humilitatis nomen est. Paulus, posteaquam adductus est ad Magistrum, qui ait,
Abbreviated transcription (Latin):
fortit̃ atq acriter dimicat: qr re uer
illo euidentior & clarior apparuit. E
mre ꝓfunda & nimis abdita ñ intelf¬
gentiũ et uerba sua sana in ꝑũsũ sen
detorquentiũ curat inuidiam: duf̃
tam̃ incunetant̃ p̃dicet donũ dĩ. que
salui fiunt filii ꝓmissionis. filii ben
quȩstio sola uersat᷑ tã puenacit̃ tã multiplicit᷑ :÷
ut fatiget quidem legentis intentionem : sed ta¬
men fatigatione utili ac salubri : ut interioris
hominis magis exerceat membra quã frangat:¬
Nem̃to de synagoga fuisse arietes quorũ filii
sumꝰ: unde dr̃ inpsalmo. Afferte dñõ filios arietũ
Qui inde arietes : P&rus. ioħs. ia cob ancheas. bar¬
tolomeus: & cȩteri apłi. Finc & ipse pͥmo saulus
pꝰ ea paulus. ĩdẽ primo suꝑbus: pꝰea humilis.
Saul enĩ dictus ẽ Nom̃ saulnostis : qr rex suꝑbus
& infrenis fuit. Non quasi iactantia aliqua
nom̃ sibi mutauit apłs: sed ex saulo factꝰ ẽ pau¬
lus: ex suꝑbo modicus. Paulũ enim modicũ ẽ

Expanded text:
fortiter atque acriter dimicat, quia reuera in illo euidentior et clarior apparuit, qui in re profunda et nimis abdita non intcllegent:um et uerba sua sana in peruersum sensum detorquentium curat inuidiam, dum tamen incunctanter praedicet donum dei, quo uno salui fiunt filii promissionis, filii beneficii quaestio sola uersatur tam pugnaciter, tam multipliciter, ut fatiget quidem legentis intentionem, sed tamen fatigatione utili ac salubri, ut interioris hominis magis exerceat membra quam frangatento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pore fieret. quẽ ad modũ ante om̃a tẽpora
p̃destinatũ eratut fieret. Quisquis gͥ dĩ fi¬
liũ p̃destinatũ negat : hunc eundem filiũ
hominis negat S̾ed ꝓpt̃ contentiosos etiã
hinc audiamꝰ apłm in suarũ exordio lit

Expanded text:
pore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum exordio Litt
Abbreviated transcription (Latin):
Nec omnino impoetuteritia ñ habet
remissionem neq in hͦc scło neq it fu¬
turo: Quia poenitentia impetrat re¬
missionem in hoc scło quȩ ualeat in
futuro: sed ista impenitentia uel cor
impoenitens. quã diu quisq in hac
carne uiuit non potest iudicari. De
nullo enim desꝑaridũ. ẽ quam diu pa¬
tieratia dei ad poenitentiã adducit.
Nec de hac uita rapit impiũ qui ñ uult
mortẽ impii quantũ yeũtatur et uiuat:
Paganus.ẽ hodie. Unde scis utrum sit
futurus crastino xp̃ian᷑: lud eus infideł
ẽ. hodie : Quid si cras credit inxpm:
Hereticus ÷ hodie: qͥd sicras seqͥtur catho¬
licã ueritatẽ : Scismaticus ẽ hodie :
Quid sicras amplectit᷑ catholicã pacem :
Quid si isti qͦs in qͦcũq genere erroris notas.
et tanquam desꝑantissimos mͦ damnas
Anteꝗ finiant istam uitã agunT poenitentiã.
et inueniunt ueram uitam.: Pinde
fr̃s etiam uos ad hoc admoneat qđ ait
apts. Nolite ante tẽpus quicquam iu¬

Expanded text:
ec omnino impoenitentia non habet remissionem, neque in hoc saeculo, neque in futuro, quia poenitentia impetrat remissifuturo. Sed ista impaenitentia uel cor impaenitens quamdiu quisque in hac carne uiuit non potest iudicari. de nullo enim desperandum est, quamdiu patientia dei ad paenitentiam adducit nec de hac uita rapit impium; qui non uult mortem impii, quantum reuertatur et uiuat. paganus est hodie; unde scis, utrum sit futurus crastino christianus? Iudaeus infidelis est hodie; quid, si cras credit in Christum? haereticus est hodie; quid, si cras sequitur catholicam ueritatem ? schismaticus est hodie; quid, si cras amplectitur catholicam pacem? quid, si isti quos in quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos modo damnas, antequam finiant istam uitam, agunt paenitentiam et inueniunt ueram uitam ? proinde, fratres, etiam ad hoc uos admoneat quod ait apostolus: nolite ante tempus quicquam in
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ contłgit : Secutus ostendit illi tẽpus
miscđiȩ. An diuitias benignitatis et
Ipatiecitiȩ. et longanimitatis eiꝰ contem¬
nis: Etuere quia hoc contẽpnebat:
sed fecit illũ sollicitũ. Ignoras inquit.
qm̃ benignitas dei ad poenitentiã te
adducit : Ecce tẽpus miscđiȩ. Ne autẽ
hoc ille sẽꝑ putare futurũ. qͦmͦ secutꝰ
eũ t̾ruit᷑ Tuautẽ.Iam tẽpuis iudicu
audi. Audisti tẽpus miscđiae Propt̃¬

Expanded text:
mihi contingit? secutus ostendit illi tempus mihi contingit? secutus ostendit illi tempus misericordiae: «An divitias benignitatis, et patientiae, et longanimitatis ejus contemnis?» Et vere quia hoc contemnebat; sed fecit illum sollicitum. «Ignoras,» inquit, «quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit» Ecce tempus misericordiae. Ne autem hoc ille semper putaret futurum, quomodo secutus eum terruit? «Tu autem» jam tempus judicii audi; audisti tempus misericordiae, propt
Abbreviated transcription (Latin):
Animꝰ malẽ sibi conscius dũ uidetur
sibi nullã poenam pati: credit qr ñ iu¬
dicet ds̃: cum abuti patientia dei et
ñ intelligere parcentis benignitatem:
iam sit magna damnatio.¬
i scđiȩ tempꝰ. ẽ: nondũ iudicui.
parcere: ñ inuenir&e qͦs ꝑ iudiciũ coro¬
naret. Est gͦ miscđiȩ tempus: qͣndo
patientia dĩ ad poenitenitiã adducit
tẽpus: et distingue ettu.  Existimas
autem inquit o homo omnis qui uidi:¬
cas eos qui faciuN ea et eadem agis :
qm̃ tu effugies uidiciũ dĩ : Intendite
tali. Uidebat se cõmittere multa ma¬
la coridie : & tam̃ uiuere : nichil mali
sibi contingere: et putabat aut dor¬
mire đm̃. aut yes humanas ñ atten¬
dere: aut amare facta hominũ mala
Tollit istã cogitationẽ de corde : sed be¬
ne intelligentibus. Quid gͦ ait : Existi¬
mas o homo qͥ uidicas eos qui talia
Nagunt et facis ea: Qm̃ tu effugies udi¬
cium dei : Et quasi dicene. Qua re fa¬
cio tanta mala cotidie : et nichil mali

Expanded text:
Animus male sibi conscius, dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit magna damnatioiae tempus est, nondum judicii. parceret, non inveniret quos per judicium coronaret. Est ergo misericordiae tempus, quando patientia Dei ad poenitentiam adducit ntem utrumque tempus, et distingue et tu: «Existimas autem,» inquit, «o homo qui judicas eos qui faciunt ea, et eadem agis, quoniam tu effugies judicium Dei?» Intendite. bat se committere multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali
Abbreviated transcription (Latin):
scđm duritiam cordis sui et cor impeni¬
tens thesaurizat sibi iram indiȩ nꝑ et
reuelationis uisti uidicu dĩ: qui red.¬
det unicuiq scđm oꝑa eiꝰ. Hec gͦ impoe¬
nitentia. sic enim uno aliqͦ nomine pos¬
sumꝰ ut cũq appellare blasphemiam
nitentia contͣ quam clamabant et
p̃co et iudex dicentes. Poenitentiam
agite. apppinqͣbit enim regnũ cȩloꝵ:
contͣ quam dñs os euangłicȩ p̃dicatio¬
nis apuit. & tanquam᷑ ipsum euan¬
geliũ ita toto orbe p̃dicandũ eẽ p̃dixit:
ubi post ea qͣm resurrex̃ amortuis. ait
discipłis suis. Oportebat xẽm pati. et
resurgere amortuis t̾cio die : et p̃dicari
in nomine eiꝰ poenitentiam & remissionẽ

Expanded text:
secundum duritiam cordis sui et cor impoenisecundum duritiam cordis sui et cor impoenitens thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuiqnitentia sic enim uno aliquo nomine possumus utcunque appellare blasphemiam,nitentia, contra quam clamabat et praeco et judex dicentes: « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum ; contra quam Dominus os evangelicae oraedicationis aperuit, et contra quam ipsum Evangelium in toto orbe praedicandum esse praedixit, ubi postea quam resurrexit a mortuis, ait discipulis suis: « Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remission
Abbreviated transcription (Latin):
& facere. Sed ista pęnitentia: cruciabi¬
lis ñ sanabilis. Uis hab̾e utilem poem¬
tentiame Modo habe. Si enim mͦ habu¬
eris : corrigeris Cũ correctus fueris.
fundetur ille thesaurus tuus. ubi colli¬
gebantur mala oꝑatua : et implecur
alius desaurus tuus ubi bona om̃a¬
oꝑa tua colligantur. Sed forte conũsus ad
deum : statim morieris. Oꝑa tua nulla
forte inueniunt᷑ in illo thesauro. Plane
inuenies ibi oꝑa tua : qr scriptũ ÷. Pax
in t̾ra hominib bone uoluntatis. Ds
ñ annotat facultatem : Sed coronat uo¬
luntatem. Scit qͥa uoluisti : & ñ potuisti
Sic te annotat: quasi feceris quod uoluisti.
Ergo opus ÷ ut conũtaris. ne differendo su¬
bito mouaris : Et omnino nichil inueni¬
atur qd inp̃senti habeas. et infuturo pos¬
qͦrum peccata om̃a dimittuntur ÷
et quẽ accipit ecła. ut cui dimiserit
&malũ et nimis impiũ. siue cogitatione
siue etiam lingua sua dicit quẽ patien¬
tia dĩ ad poenitentiam ñ adducit Ipse

Expanded text:
 eos: sed ista poenitentia cruciabilis, non sanabilis. Vis habere utilem poenitentiam? Modo habe. Si enim modo habueris, corrigeris: cum correctus fueris, fundetur ille thesaurus tuus, ubi colligebantur mala opera tua, et implebitur alius thesaurus tuus, ubi bona opera tua colligantur. Sed forte conversus ad Deum, statim morieris, opera tua nulla forte invenientur in illo thesauro? Plane ibi invenies opera tua, quia scriptum est, Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Deus non annotat facultatem, sed coronat voluntatem. Scit quia voluisti, et non potuisti; sic te annotat, quasi feceris quod voluisti. Ergo opus est ut convertaris, ne differendo subito moriaris, et omnino nihil inveniatur quod in praesenti habeas, et in futuro posquorum peccata omnia dimittuntur, et quem accepit Ecclesia ut cui dimiserit um valde malum et nimis impium, sive cogitatione sive etiam lingua sua dicit, quem patientia Dei cum ad poenitentiam adducat, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cũ rectas et scđm dm̃ habemꝰ
has affectiones huiꝰ uitȩ st̃ : ñ illiꝰ
qͣm futuram sꝑamꝰ: et sȩpe illis etiam in¬
Quiti cedimꝰ Itaq aliqͣndo quã uis ñ cul¬
pabili cupiditate sed laudabili caritate
moream᷑ : etiam dũ nolumꝰ flemꝰ. Habemꝰ
gͦ eas ex humanȩ conditionis infirmitate

Expanded text:
tiam cum rectas et secundum Deum has affectiones, hujus vitae sunt, non illius quam futuram speramus, et saepe illis etiam inviti cedimus. Itaque aliquando, quamvis non culpabili cupiditate, sed laudabili charitate moveamur, etiam dum nolumus, flemus. Habemus ergo eas ex humanae conditionis infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓpt̃ea nolle fieri xpianos : qr quasi
sufficiunt sibi debona uita sua Bene
uiuere opus ÷ ait : quid m p̃cepturus ẽ¬
xp̃s ut bene uiuã : lãbene uiuo quid
mͥ necessarius ÷ xp̃s: Nullũ homicidiũ :
nullũ furtũ: nullam rapinã facio ÷ res
alienas ñ c̃cupisco : nullo adultio cori¬
taminor Non inueniat᷑ aliquid inuita
mea qͦd rep̃hendatur: Etqui rephendit

Expanded text:
nos propterea nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi de bona vita sua. Bene vivere opus est, ait: quid mihi praecepturus e ut benc vivam? Jam bene vivo. Quid mihi necessarius est Christus? Nullum homicidium, nullum furtum, nullam rapinam facio, res alienas non concupisco, nullo adulterio contaminor, non invenitur aliquid in vita mea quod reprehendatur, et qui reprehenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
paratũ: suꝑ abundauit gr̃a. Unde aut̃ aabunx¬
dauit peccatũ : Lex autẽ sub intrauit: ut
abundaret peccatũ. Quare lege sub intrante
abrindauit peocatũ : Quia nolebant se confi¬
teri homines peccatores: Addita lege facti
stet puaricatores Preuaricator enm ñ ẽ qͥsq
nisi cũ legem transgressus fuerit. Ipse apo¬
stolus hoc dicit. Ubi enim ñ ẽ lex: nec p̃ua¬
ricatio. Abundauit gͦ peccatũ: ut suꝑ abun¬
daret gr̃a. Ergo ut dicere cȩperam. qr hoc. ẽ
in lege magnũ mysterium ideo datam
ut crescente peccato humiliarentur suꝑbi.
humiliati confiterentur: confessi sana¬
rentur. Istȩ sunt uiȩ occulte. quas notas
fecit morsi ꝑquem legem dedit: quia pec¬
catũ abundaret. ut suꝑ abundaret gr̃a
Non crudeliter hoc fecit deus: sed consilio
medicinȩ. Aliqͣndo enim homo uidetur
sibi sanus: et egrotat. Et in eo qđ egydtat :
non sentit: medicũ non quęrit Augetur
morbus : erescit molestia: quȩritur medicis

Expanded text:
abundavit gratia.» Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege subintrante abundavit peccatum? Quia nolebant se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem transgressus fuerit. Ipse Apostolus hoc dicit: «Ubi enim non est lex, nec praevaricatio» . Abundavit ergo peccatum, ut superabundaret gratia. Ergo, ut dicere coeperam, quia hoc est in Lege magnum mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim videtur sibi homo sanus, et aegrotat; et in eo quod aegrotat et non sentit, medicum non quaerit: augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus