comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ucliens a dño petrus.
quia diues clifficile ĩ¬
traret in regnũ celoꝵ. sciẽs¬
q se cum suis cõ cliscipulis
ad integrum muncli fal¬
lentis spreuisse delicias: uo¬
luit cognoscere. quid uel ip̃i
uł ceteri mũdi contẽptores.
ꝓ maiore mentis uirtute
maioris p̾mii sperare debe¬
rent. Et respondens domino:
ait. Ecce nos reliquimꝰ oĩa:
⁊ secuti sumus te. Quid gͦ¬
intuendũ quod nõ solum
se omnia reliquisse. sed et
dñm sequi gloriatur: qr
stultum ꝓfecto est iuxta
platonem ⁊ cliogenem et
quosclam alios philosophoᷤᷤ
uite quidem huius diuitiaᷤ
calcare: ⁊ nõ het pro eterna
adipiscenda uita. sed pro
in ani agere mortalium
laude captanda: stultum
p̾sentes labores ultro absqz
spe future subire quietis
et pacis.

Expanded text:
Audiens a Domino Petrus quia dives difficile intraret in regnum coelorum, sciensque secum suis condiscipulis ad integrum mundi fallentis sprevisse delicias, voluit agnoscere quid vel ipsi, vel caeteri mundi contemptores pro majore mentis virtute majoris praemii sperare deberent. Et respondens Domino ait: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te. Uintuendum quod non solum se omnia reliquisse, sed et Dominum sequi gloriatur: quia stultum profecto est, juxta Platonem et Diogenem, et quosdam alios philosophos, vitae quidem hujus divitias calcare, et non haec pro aeterna adipiscenda vita, sed pro inani agere mortalium laude captanda: stultum praesentes labores ultro, absque spe futurae subire quietis et pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
um hec igitur audis¬
sem: aio acd eum. Di¬
tito michi clomine. Tu qͥs
es ⁊ qui tecum: Et clicit
michi. Ego sum gama¬
liel qui nutriui paulum:
⁊ postea apls factus est.
est cdomnus stephanus
qui a iucleis ierosolimis

Expanded text:
um haec igitur audissem, aio ad eum: Dicito mihi, domine, tu quis es, et qui sunt tecum? Et dicit mihi: Ego sum Gamaliel, qui nutrivi Paulum qui postea apostolus factus est. m, domnus Stephanus est, qui a Judae
Abbreviated transcription (Latin):
a bestiis ⁊ auib cleuorare¬
eum nec aues tangere p̾¬
sumpserunt. Ego autem
gamaliel cum scirem scĩ¬
tatem uiri ⁊ ficlem. ⁊ de¬
uotionem euus: creclens
me partem cum eo inire¬
surrectione habere. misi
ad religiosos uiros ⁊ ficle¬

Expanded text:
a bestiis et avibus devorareeum, nec aves tangere praesumpserunt. Ego vero Gamaliel cum scirem sanctitatem viri et fidem et devotionem ejus, credens me partem cum eo in resurrectione habere, misi ad religiosos viros et fide
Abbreviated transcription (Latin):
lum formiclantes ad qui¬
escite consiliis meis. Et col¬
ligite corpus beati stepħi:
⁊ cdeferte ad possessionem
meam quam nomĩe meo
p̾paraui caphargamala.
Et deponice eum in monu¬
cite consueta sollempnia
per clies quadraginta in
ip̃a possessione, que est in
uigesimo sccło lapicle. Et
quecumq in expensis sollẽp¬
nib erogata fuerint. de mes
preberi faciam. le .iiii.¬
lle uero alius qui cũ eo ia¬
pos meus: qui nocte ad sal¬
uatorem ueniebat. ut ueri¬
tatis uerba cognosceretz et¬
baptismi gr̃am per aquam
uerba domini auclisset: bap¬
tiratus est a scĩs apłis petro
⁊ iohanne. Pro quo baptis¬
mate inclignati sũt prin¬
cipes sacerdotum aduersus
nichodemũ. ⁊ cogitabant
occicdere eum: secl ꝓpter ho¬
norem meum. ⁊ iura cõsan¬
guinitatis nõ fecerũt. A¬
tamen plagis cum multis
afficientes semimortuum
reliquerunt: ⁊ anathema¬
tizauerunt.⁊ foras ciuita¬
ten miserunt. diripiẽces
omnem substantiam eius.
Ego uero ⁊ hunc feci colli¬

Expanded text:
lum formidantes acquiescite consiliis meis, et colligite corpus sancti Stephani, et deferte ad possessionem meam, quam nomine meo appellavi Caphargamala: et deponite eum in monucite consueta solemnia per dies quadraginta, in ipsa possessione, quae est in vigesimo secundo lapide. Et quaecumque in expensis solemnibus erogata fuerint, de meo praeberi faciam. Ille vero alius, qui cum illo japos meus est, qui noctu ad Salvatorem veniebat, ut veritatis uam a Domino audisset, baptizatus est a sanctis apostolis Petro et Joanne. Pro quo baptismate indignati sunt principes sacerdotum adversus Nicodemum, et cogitabant occidere eum: sed propter honorem meum et rem consanguinitatis non fecerunt. Attamen plagis eum multis afficientes, semimortuum reliquerunt, et anathematizaverunt, et foras civitatem miserunt, diripientes omnem substantiam ejus. Ego vero et hunc feci colle
Abbreviated transcription (Latin):
rator. istis quib insultas
celi aꝑti sunt ut illic ascen¬
dant: tibi aũt tartaruis
aꝑtus est ut illuc clescẽtlas.
his clictis. expauit aurelia¬

Expanded text:
ane, istis quibus insultas celi aperti sunt ut illuc ascendant. Tibi autem tartarus apertus est ut illuc descendas». Ad hec expauit Aurelia
Abbreviated transcription (Latin):
pra fabricam continens al¬
leluya: funclens paululũ
aque in crucis imaginem
restinxit incendiũ. ac cle
manu sc̃i imbre seclata est
ignis uncla: quam uix res¬
tringerent flumina. Quod
tamen postero clie cuius in¬
sidiis actum est. hostis ipse

Expanded text:
pra fabricam concinens Alpra fabricam concinens Alleluia, fundens paululum aquae in crucis imaginem restinxit incendia: ac de manu Sancti imbre sedata est ignis unda, quam vix exstinguerent flumina. Quod tamen postero die cujus insidiis actum est hostis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta uero in ibi absti¬
nentia uixerit. quãtis qͦq
uigiliis continuando dura¬
uerit. quib elemosinis ꝓ¬
fusus extiterit: illa res una
testis est. Cum iam reb reli¬
quis pauperib erogatis nͨ
panis ip̃e resideret quatinꝰ
retruclens se in cellula ama¬
re fleuit. ⁊ cloluit. Int̾ hec
ip̃o orante: queclam anna
matrona cluoꝵ summari-¬
oꝵ cum pane dirigit onera.
Sequenti etiam cdie cum an-¬
nona clestinauit plena car¬
penti uehicula: ita ut ex in¬
de monachi cum saturarẽ¬
tur cibo terrerentur mira¬
culo. His itaq celeberrimiᷤ
intentus officiis: nõ clesiit
preclicandis manifestari
miraculis. lc .iiii.¬
Gitur quacdam uice clum
cibum fessus acciperet ĩgre¬
cliente amancdo monacho ĩ
fenile cũ lumine, carbone
deciclente flamma fenũ
corripuit: ⁊ arila nutrim̃¬
ta norax ignis allambit.
Concurtentib reliquis riec
tamen succurrentib. tar¬
dius ip̃e prosiliens rapta de
foco cucuma. ascendens su¬

Expanded text:
Quanta vero inibi abstiQuanta vero inibi abstinentia vixerit, quantis quoque vigiliis continuando duraverit, quibus eleemosynis profusus exstiterit, illa res una testis est, cum jam rebus reliquis pauperibus erogatis nec panis ipse resideret quatenus retrudens se in cellula, amare flevit et doluit. Inter haec ipso orante quaedam Anna matrona duorum saumariorum cum pane dirigit onera. Sequenti etiam die cum annona destinavit plena carpenti vehicula: ita ut exinde monachi cum saturarentur cibo, terrerentur miraculo. His itaque celebriter intentus officiis, non desiit praedicandis manifestari miraculis. IV. Igitur quadam vice dum cibum fessus acciperet, ingrediente Amando monacho in fenile cum lumine, carbone decidente, flamma fenum corripuit, et arida nutrimenta vorax ignis allambit. Concurrentibus reliquis, nec tamen incurrentibus, tardius ipse prosiliens, rapta de foco cucuma, ascendens su
Abbreviated transcription (Latin):
in altera: precipiens puel¬
le. ut uenientib ambobus
illi porrigeret de uino. isti
de maleficio. Secl ignorãs
ministra: ampullulam mu¬
tat ⁊ pocula. Uinum sancto
germanio: uenenũ clat stra¬
didio. Et clum in sonti pre¬
paratur interitus: auctor
cacdit in laqueũ. Quo mat̾
euis cognito: puellam incre¬
pat cum fletu. extinxisse se
filium. Cui stradidio solli¬
cite studio: fcõ de ip̃is ma¬
leficiis uario. ⁊ si mors ui¬
tam nõ abstulit: tam̃ sig¬
num mortis infixit. lc .iii.
inc ad parentem suum
sc̃m scopilionem lausia
se conferens: morib honestis
altus ⁊ institutus est. Qui
cum fere mille passus lõge
a uico consisterent. iugiter
ad matutinos currebant
clucti ficlei calore: ꝑ tẽpes¬
tatem. perhiemem. Qui ĩ¬
tra terni lustri spatiũ a bea¬
to agripino cliaconus ĩsti¬
tuitur: ⁊ sequenti triennio
presbiter orclinatur. De¬
hinc apontifice nectareo ab¬
ba ad sc̃m simphorianum
merito dignus asciscitur.

Expanded text:
in altera, praecipiens puelin altera, praecipiens puellae ut venientibus ambobus illi porrigeret de vino, isti de maleficio. Sed ignorans ministra, ampullulam mutat et pocula; vinum sancto Germano, venenum dat Stratidio; et dum insonti praeparatur interitus, auctor cadit in laqueum. Quo mater ejus cognito, puellam increpat cum fletu, exstinxisse se filium. Cui Stratidio, sollicite impenso studio, facto de ipsis maleficiis vario, etsi mors vitam non abstulit, tamen signum mortis infixit. III. Hinc ad parentem suum sanctum Scopilionem Lausia se conferens, moribus honestis alitus et institutus est. Qui cum fere mille passus longe a vico consisterent, jugiter ad matutinos currebant, ducti fidei calore per tempestatem, per hiemem. Qui intra terni lustri spatium a beato Agrippino diaconus instituitur, et sequente triennio presbyter ordinatur. Dehinc a pontifice Nectario abbas ad sanctum Symporianum merito dignus asciscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eatus germanus
parisioꝵ pontifex
territorii angus¬
tu dunerisis indi¬
gena. patre eleutherio. ma¬
tre quoq eusebia: honestis
honoratisq parentib ꝓcrea¬
tus est. Cuius genitrix ꝓ eo
qd̃ hunc post alterum intra
breue spatium cõ cepisset in
utero:puclore mota mulie¬
bri cupiebat ante parcum
infantem extinguere. Et as¬
cepta po tione ut abortinũ
ꝓiceret: dum nocere nõ pos¬
set in cubabat inuentre. it
pondere p̾focaret. quẽ uene¬
na leclere nõ ualerent. Cer¬
tabat mater cũ paruislo: re¬
nitebatur infans ab il cu¬
tero. Ergo erat pugna:
inter mulierem ⁊ uiscera. Id
actum est ut seruatiis in co¬
lumis. ip̃e illesiis ꝓcecleret:
⁊ matreni redcleret innocẽ¬
tem. Erat hinc futura pre¬
noscere: ante fecisse uircutẽ.
auallone castro cũ stra¬
didio ꝓpinquo puer scolis
excurreret: mater parentis
ut suam hereclitatem acd¬
quirtret cle adolescentis fal¬
litura nece tractanit. Que
temperata potione in ãpul¬
lula condidit. uinũ quoq

Expanded text:
gitur Germanus Parisiorum pontifex, territorii Augustodunensis indigena, patre Eleutherio, matre quoque Eusebia, honestis honoratisque parentibus, procreatus est. Cujus genitrix pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri, cupiebat ante partum infantem exstinguere; et accepta potione ut abortivum projiceret, dum nocere non posset, incubabat in ventre, ut pondere praefocaret quem venena laedere non valerent. Certabat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero; erat ergo pugna inter mulierem et visceractum est, ut servatus incolumis, ipse illaesus procederet, et matrem redderet innocentem. Erat hinc futura praenoscere, ante fecisse  Al., facAvallone castro cum Stratidio propinquo puer scholis excurreret, mater parentis ut ejus haereditatem acquireret, de adolescentis fallitura nece tractavit. Quae temperatam potionem in ampullula condidit, vinum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
casu quoclam esset le cena¬
culo cleuolurtus. ⁊ per cõfra¬
gosos scale graclus cleciclẽs
multis uulnerib eẽt affec¬
tus: cum ex animis iaceret
in cellula. ⁊ nõ moclicis do¬
lorib cruciaretur: nocte
ei angelus uisus est eluere
uulnera. ⁊ salubri ungui¬
ne contusi corporis mẽbra
ro die restitutus est sanita¬
ti: ut nichil umquam per¬
tulisse ir commochi putate¬
tur. Sel quia longum est
ire per singula: sufficiant
het uel pauca cde plurimis.
Satisq sit nos ⁊ in excellen¬
tib nõ subtrahere uerita¬
tem: ⁊ in multis uitare fas¬
tidium

Expanded text:
casu quodam esset de cenacasu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi corporis superliro die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium
Abbreviated transcription (Latin):
indite sunt. per sepe ab egro¬
tantib morbos effugauer̃t.
rborius aũt
uir p̾fectorius sc̃i al¬
modum ⁊ ficlelis in genii:
cum filia eius grauissimiᷤ
quartane febrib ureretur:
eplam martini que casu¬
ad eum ad eum delata fue¬
rat pectori puelle in ip̃o ac¬
censu arcdoris in seruit:sta¬
tiniq fugata febris est. Que
res arborium apud in tan¬
tum ualuit: ut statim pu¬
ellam cleo uoueret. ⁊ perpe¬
tue uirginitati dicaret. ꝓ¬
fectusq ad martinũ: puel¬
lam ei presens obuirtutũ
eius testimonium que per
absentem licet curata eẽt
obtulit. Neq ab alio eam
quam a martino. habitu
uirginitatis imposito pas¬
sus est consecrari. le .uiii¬
aulinus uero uirz
magni postinodum
exempli. cum oculũ graui¬
ter clolere cepisset ⁊ iã pu¬
pillam eius crassior mibes
suꝑclucta texisset oculũ
eus martinus peniculo cõ¬
tigit: pristinamq ei sa¬
nitatem sublato om̃i do¬
lore restituit. Ip̃e autẽ cum

Expanded text:
inditae persaepe ab aegroinditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sancti admodum et fidelis ingenii, cum filia ejus gravissimis quartanis febribus ureretur, epistolam Martini quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. Quae res apud Arborium in tantum valuit, ut statim puellam Deo voverit, et perpetuae virginitati dicarit; profectusque ad Martinum, puellam ei, praesens virtutum ejus testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino, habitu virginitatis imposito, passus est consecrari. Paulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo cotigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. ipse autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
tris egestus est.
Nterea cum cle metu aq
impetu barbaroꝵ subita ci¬
uitatem fama turbasset:
clemoniacum ad se exsberi
iubet. Imperat: ut an ueruᷤ
eẽt hic nuncius fateretur.
Tunc confessus est seclerim
demones fuisse qui rumo¬
rem hunc per ppłm clissemi¬
nassent. ut hoc saltem me¬
tu ex illo marcinus oppiclo
fugaretur.Barbaros nichil
minus quam irtuptionẽ
cogitare. Ita cum hec ĩmun¬
diis sp̃c metlia in eccłia fa¬
teretur. a metu ⁊ turbatio¬
ne p̾senti ciuitas liberata ẽ.
pud parisius
uero dum portã ciui¬
tatis illius magnis secum
turbis euntib introiret: le¬
prosum miserabili facie.
horrentib cunctis osculatus
est atq beneclixit. Statirri¬
q omtii malo emundatus:
postero die ad eccłiam ueni¬
ens intenti cute gr̃as pro sa¬
uitate quam receperat age¬
bat. Secl nec hoc pretereun¬
dum est quod fimbrie ues¬
timentoꝵ cilicioq cletracte
crebras super infirmantib
egere uirtures. Nam cum ant
digitis illigate aut collo

Expanded text:
tris egestus est. Interea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo
Abbreviated transcription (Latin):
clicens horribile in atrio do¬
mus demonium se uiclere.
Cui cum ut cliscecleret im¬
lia qui mninteriore ꝑte ecli¬
um morabatur arripuit.
Seuire clentib miser cepit:¬
⁊ obuios quosq laniare.
Commota domus: familia
turbata: populus in fugã
uersus. martinus se furẽti
obierit. Ac primum stare
ei imperat. Secl cum lenti¬
b fremeret hiantiq ore mor¬
sum immitaretur: ligito
ei martinus inos intulit.
Si habes in quit aliquid po¬
testatis: hos deuora. Tum
uero ac si canclens ferrum
faucibz accepisset:longe re¬
ductis clentib cligitos bea¬
ti uiri uitabat atcingere.
Et cum fugere le obsesso
corpore penis ⁊ cruciatibus
cogeretur: nec tamen ei cxi
re ꝑos liceret: fecla relin¬
quens uestigia fluxii uen

Expanded text:
dicens, horribile in atrio dodicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imlias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uen
Abbreviated transcription (Latin):
terra dii uinsclã prs¬
consularis uiri seruis de¬
monio correptiis: clolen¬
do exitu cruciabatur. Ro¬
gatus ergo martinus ut
ei manus imponeret: cle¬
cluci eum ad se iubet. Sed
nequam sp̃c nullo ꝓferri
moclo excella in qua erat
potuit: ita in adueniẽtes
rabiclis clentib seuiebat.
Tum te traduis ad genna
beati uiri aduoluitur orãs.
ut ad cdomum inqua le¬
moniacus habebatur ip̃e
clescenderet. Tum u̾o mar¬
tinus negare: se ꝓfani et
gentilis clomum adire pos¬
se. Nam tetracdius eocdem
tempore adhuc gentilita¬
tis errore implicitus cene¬
batur. Sponclet ergo se.
si cle puero demon fuissz
exactus: xp̃ianum fore. Ita
martinus imposita manu
puero: immunclum ab co
sp̃m ciecit. Quo uiso tetra¬
dius dñm nr̃m iħm cre¬
liclit: statiq cathecu¬
minus factus. nec multũ
post laptizatus est:semꝑ¬
q marcinum salutis sue
auctorem miro coluit af¬
er iclem tempus in eo¬
clem oppido ingressus
patrisfamilias cuiusclã do¬
mum in limine ip̃o restitit:

Expanded text:
Taetradii cuiusdam prconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negare se profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit afer idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit
Abbreviated transcription (Latin):
gro capitis: ⁊ crispo. Caro cã¬
tlicla. oculi grancles: nares
equales ⁊clirecte: aures coo¬
perte crine capitis: barba pro¬
uestitur colobio albo: claua¬
to purpura. Incluitur pal¬
lio albo: per singulos angu
los gemmas purpureas ha¬
bente singulas. Uiginti sex
anni sunt: quod numqͣm
sorcliclant᷑ uestimenta eius:
numquã ueterascunt. Simi¬
liter ⁊ sanclalia cius: ꝑ ui

Expanded text:
gri capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba prodverti. Vestitur colobio albo clavato purpura, induitur pallio albo, per singulos angulos singulas gemmas purpureas habens. Viginti sex anni sunt ex quo nunquam sordidantur vestimenta ejus, neque veterascunt. Similiter et sandalia in pedi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. honorificabit eum
pater meus. Nam quem
maiorem honorem accipe¬
re poterit ad optatus. quã
ut sit ubi est unicus. non
equalis fc̃s diuinitati. sed
consciatus et̾nitati: Quid
sit aũt ministrari xp̃o. cui
operi merces tanta ꝓmitti¬
tur: hoc potius debemus
inquirere. Si enim hoc pu¬
tauerimus ẽẽ ministrare¬
xp̃o. ea q̃ sunt corpori neces¬
saria p̾parare aut cenãti
cibum coq̃rere uł appone¬
re. uel poculum dare. potũ¬
q miscere: fecerunt hoc il¬
li qui potuerunt eum in
corpore habere p̾sentẽ sicut
marcha ⁊maria, quãdo
⁊lazarus unus erat ex re¬
cumbentib. Sed eo modo
xp̃o etiam iudas perclitus
ministrauit. Nam ⁊ locu¬
los ip̃e habebat:⁊quãuis
ex eis que mittebantur
sceleratissime furaretur.
per illum tamen etiam
necessaria parabantur.¬

Expanded text:
dicit, honorificabit eum dicit, honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est Unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? 12. Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta proponitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in coMartha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria parabantur
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo cause articu¬
lus uenerit ut hec con¬
ditio ꝓponatur. aut facien¬
dum ẽẽ contra dei p̾ceptũ.
aut ex hac uita emigran¬
dum: quoꝵ duoꝵ homo¬
si cogatur alterum eligere
cõminante mortem perse¬
cutore: ibi eligat deo di¬
lecto mori quam offenso
uiuere. Ibi oderit in hoc mũ¬
do animam suã: ut ĩuitã
suam eternam custodiat
eam. Siquis mich minis¬
trat: me sequatur. Quid
est me sequatur. nisi me
imitecur: xp̃s enim pro
nobis passus est. ait apłs
petrus: relinquens nobis
exemplum. ut sequamur
uestigia eius. Ecce qd̃ dc̃m
est: siquis michi ministrat.
me sequatur. Quo fructu.
qua mercede. quo premio:
Et ubi sum inquit ego: illic
⁊ ministri mei erunt. Gra¬
tis ametur: ut operis quo
ministratur illi. precium
sit ẽẽ cum illo. Ub enim
bene erit sine illo. Aut qͣn¬
do male eẽ poterit cum illo:
Quo honore, nisi ut sit cũ
filio eius: Quod enĩ supe¬
rius ait. ubi ego sum. illic
⁊minister meus erit: hoc
incelligitur exposuisse cũ

Expanded text:
um ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum
Abbreviated transcription (Latin):
ultima: ab omnib apucl
quos magnus ⁊ cloctus ha-¬
bebatur nichil ualuisse in
sue secte assertione iudicatꝰ
est. Qua ille confusione af
sic per memoraminz des hy¬

Expanded text:
ue ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione judicatus est. Qua ille confusione affsic per memoratum Dei ho
Abbreviated transcription (Latin):
omini poscenti se rationem
cleo est potensq exhortari ĩ
doctrina sana. ⁊ contracli¬
centes reclarguere: minime
renuit.
tus quia iam apud car¬
taginem scm̃ nouerat au¬
gustinũ secum in eoclẽ ad¬
huc errore constitutum: cũ
eodem congredi pauitabat.

Expanded text:
omni poscenti se rationem Deum est , potensque exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere , minime renuit. tus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum, cum eodem congredi pavitabat.
Abbreviated transcription (Latin):
enͣnͣgelii lectione cõpellor
clicere. ut ⁊ bona q̃ agitis.
cũ magna caudela timea¬
tis, ne per hoc qd̃ a uobis
rectũ geritur. fauor aut¬

Expanded text:
Evangelii lectione compellor dicere, ut bona quae agitis, cum magna cautela faciatis, ne per hoc, quod a vobis rectum geritur, favor, aut
Abbreviated transcription (Latin):
est quod sepe in sacro eloqͥo.
regnũ celoꝵ p̾sentis tp̃ris
eccłia dicit᷑. De quo alio
ĩ loco dñs dicit. Mittet fi¬
lius hõĩs angelos suos: ⁊ col¬
ligent de regno eiꝰ omĩa scan¬
dala. Neq enĩ in illo regno
beatitucdinis in quo pax sũ¬
ma ẽ inueniri scandala po¬
terũt: q̃ colligant᷑. Et uide¬
rursum clicitur. Qui gͦ solue¬
rit unũ de mandatis istis mi¬
nimis. ⁊ docuerit sic hoĩes:

Expanded text:
est quod sepe in sacro eloquio regnum celorum presentis temporis Ecclesia dicitur. De quo in alio loco Dominus dicit: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt, que colligantur. Et rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis et do
Abbreviated transcription (Latin):
d accenclendã aũt mẽ¬
tem ĩ amorẽ celestis de¬
siderii alia similitudo dat᷑
cũ sub infertur. Iterũ siłe
est regnũ celoꝵ hõi negoci¬
atori: q̃renti bonas marga¬
ritas. muenta aũt una p̃¬
ciosa margarita: abiit et

Expanded text:
d accendendum autem mentem in amorem coelestis desiderii, alia similitudo datur cum subinfertur: Iterum simile est regnum coelorum homini negotiatori, quaerenti bonas margaritas: inventa autem una pretiosa mar
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris uoce decẽ uirgi¬
nes. ⁊ tam̃ intra beatitudi¬
nis ianuã nõ om̃s recepte:
quia earũ quedã clũ de
uirginitate sua gloriam
foris expetunt. in uasis su¬
is oleum habere uoluer̃t.
uobis est quid sit ce¬
lõꝵ regnum: aut cur decẽ
uirginib cõparetur: que
etiam uirgines. prudentes
⁊ fatue clicant᷑. Dũ enĩ ce¬
loꝵ regnũ cõstat. quia reꝓ

Expanded text:
rgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es ualcle congriim. ual¬
de commoclum ⁊ maxime
xp̃ianis omnib appetendũ:
ut unusquisq cleficere nõ
clelectetur in peius: s om̃s
ꝓficere studeamus in meliꝰ.
Arbores sumus fratres ma
gro dominico constitnti:
deus aũt est nr̃ agricola. Il¬
le nos compluit: ille colit.
Ip̃e fecunclitatem donat:
infusio gr̃e sp̃ualis. Deus
igitur p̾cepto nos complu¬
it: adiutorio colit. Dum cõ¬
pluit aufert a nobis igno¬
rantie sicritatem: clum co¬
lit. bene uiuencli cõclonat
ubertatem. Dum pluit t̾¬
ram nr̃i corlis irrigat: dũ
uero colit. cle ip̃a terra spi¬
nas ⁊ tribulos munclane
cupiclitatis extirpat. De¬
bemus itaq fecunclari ce¬
lestib pluuiis: clebenus
congriia fructificatione
manib superni respondere
cultoris. Et si nõ possunt
omnes arbores equales fruc¬
tus afferre: nulla tamen
debet mnagro dominico ste¬
rilis ꝑ manere

Expanded text:
e congruum, valde commodum, et maxime Christianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro dominico constitutae. Deus est autem noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto nos compluit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere
Abbreviated transcription (Latin):
celicas recessisset ad secdes:
iam clictus mummolus
gregis sibi commissi eusto¬
clias optime seruans. ⁊ lec¬
tioni assidue studiũ dans:
inter cetera repperit in libriᷤ
beati ac precellentissimi uiꝰ¬
ri gregorii romani antisti¬
tis. quomodo sc̃s ac cleo ch¬
lectus beneclictus agonis
sui cursum in beneuenta¬
na ꝓuincia consummaue¬
rit. Recorclansq quia idẽ
uenerabilis pater. oraculo
diuino admonitus presci¬
ensq futuros casus predi¬
xerit illud monasterium
funcditus euertendũ. et
quod ille sp̃ualib oculis.
iste oculis patratum carue¬
is conspiciebat: misit ad
predictam prouinciam
unum ex commilitonib¬
suis. nomine aigulfum
monachum. Sic namq¬
cliuinitus sibi fuisse reue
uir illuc pergens corpus iã

Expanded text:
coelicas recessisset ad sedes, coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelpraedictus vir illuc pergens, corpus ja
Abbreviated transcription (Latin):
to reciproca uicissituclirie
pro eo agellum quenclam
floriacum cognominatũ
cum appendiciis suis. aut
testamentum mutue uicis¬
situdinis: usq hoclie in ar¬
chiuis publicis nr̃i reseruat᷑
monasterii. Prelictus aũt
uir clñi leo cleboclus hoc ne¬
gocio peracto. nequaquam
oblitus sui lestinationem
desiclerii: in supraclicto a¬
gello cepit ed ificare habita¬
tiones utiles monachis. Qd̾
opus sagaci insistens indus¬
tria: mirifico consũmauit
effectu. Eclificansq ibi ba¬
silicam in honore sc̃i petri.
itemq alian in honore sc̃e
marie: clño clelicari uolu¬
it. Mox etiam ut p̾parata
habitatio nõ in anis esset.
atq sine habitatorib. col¬
legit ibiclem quani plureᷤᷤ
al dño seruiendum sub
norma regule uiuere para¬
tos: patreniq ⁊ abbatem
his prefecit. nomine mum¬
molum. Qui quamliu re¬
bus humanis interfuit:
ut ycloneus pastor gregis
sibi commissi sollicite cu
ris euoluentib annis supͣ¬
dictus leodebodus corpore
exemptus. sicut creclimus

Expanded text:
to reciproca vicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curris evolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus
Abbreviated transcription (Latin):
bilissimus: rerum ad mi¬
nistrationem publicarũ
miro callebat ingenio.
Dem etiam rex le .iii.¬
cum egregiis polleret mo¬
rib. peticionib q iustis.
⁊ seruitio clei aptis assen¬
sum p̾beret. interpellatus
est abone memorie leocle¬
bodo. patre monasterii sci
aniani. quod est sitũ prope
menia urbis aureliane: ut
monasterium orclini mo¬
nastico congruens sibi lice¬
ret construere magro flo¬
riacensi. clatis ꝓ eoclem a¬
gro in mutuam uicissitu¬
clinem preliis que sib a
parentib iure hereclitario
relicta possiclebat. Nanq
iclem ager floriacensis sci¬
licet: regalis tunc fiscus
erat. Quib auclicis rex li¬
bentissime eius p̃cib an¬
nuit: ⁊ clesiclerium illius
quocl diu dilatione creue¬
rat. compleri iuclicanit.
parcib mutue cõmutati¬
ones facte sunt: memora¬
to abbate clante. qcł a pro¬

Expanded text:
bilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ittentes ergo rete. in
mare ad discipulatũ
suum dñs conuocat: qͥa
sepe eos quos terrenis lu¬
cris. in hiare cõsiderat ad
celestis regni desideritrr
a cupiditate temporaliũ
reuocat. Et nõ solcim ip̃os
inde retrahit: sed etiam
per eos retib euangelii. a¬
lios de ꝓfundo iniquitatiᷤ
ait illis. Uenite post me:
⁊ faciam uos fier piscato¬
res hominum. hic q̃stio
nõ parua ob oritur: qũo
ioħes clicat nõ in galilea.
sed iuxta iorclanem ad tes¬
timonium ioh̾is baptiste.
primo andream secutum
eẽ clñm. cum alio cuius
nomen tacetur. Deincle
petrum ab illo nom̃ acce¬
pisse: tercio philippũ uo¬
catum. ut eum sequeret᷑.
Ceteri aũt tres euangelis¬
te: de piscatione nocatos
clicunt. Quod tam̃ ita in¬
telligenclum est: nõ sic
ta iordanem. ut ei in sepa¬
rabiliter cohererent. sed tm̃
cognouisse quis ẽẽt. cũq
miratos ad ꝓpria remeasse.¬

Expanded text:
ittentes ergo rete in mare ad discipulatum suum Dominus convocat. Quia saepe eos quos terrenis lucris inhiare considerat, ad coelestis regni desiderium a cupiditate temporalium revocat et non solum ipsos inde retrahit, sed etiam per ipsos retibus Evangelii alios de profundo iniquitatis ait illis: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum. Hic ergo quaestio non parva oboritur quomodo Joannes dicat non in Galilaea, sed juxta Jordanem, ad testimonium Joannis Baptistae primo Andream secutum esse Dominum, cum alio cujus nomen tacet; deinde Petrum ab illo nomen accepisse, tertio Philippum vocatum esse, ut eum sequeretur, caeteri autem tres evangelistae de piscatione vocatos dicunt; quod tamen ita intelligendum est, non sic ta Jordanem, ut etiam inseparabiliter cohaererent, sed tantum cognouisse quis esset eumque miratos ad propria remeasse
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem clñi. legimꝰ eos
ẽẽ piscatos. Dictum gͦ est
quod deinceps capturus
ẽẽt homines: nõ clictum
est quod iam nõ ẽẽt cap¬
turus pisces. Unde datur
locus intelligere eos ad cap¬
turam piscium ex more
remeasse: ut postea fieret
quod mach̾s ⁊ marcus
narrant. quando eos bi¬
nos uocauit. ⁊ iussit ut
eum sequerentur. Primo
duob petro ⁊ andree: de¬
inde aliis ⁊ ebedei cluobus
filiis. Tunc enĩ nõ subduc¬
tis ad terram nanib tã¬
quã cura redeundi: s ita
eum secuti sunt. tamqͣm
uocantem ac iubentẽ ut
sequerentur.

Expanded text:
rectionem Domini legimus rectionem Domini legimus eos piscatos. Dictum ergo est quod deinceps capturus esset homines, non dictum est quod jam non esset capturus pisces. Unde datur locus intelligere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit, et ipse jussit ut eum sequerentur; primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis Zebedaei duobus filiis. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem ut sequerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
iacobum ⁊ ebeclei ⁊ ioh̾em
frẽm eius in naui cũ ⁊ebe¬
deo patre eoꝵ. reficientes
retia sua. ⁊ nocauit eos.
Queri autem potest quo¬
modo binos uocauerit de
nauiculis piscatores. pri¬
mo petrumi ⁊andream.
deinde progressus paulu¬
lum. alios luos filios ⁊e¬
bedei sicut narrant ma¬
theus ⁊ marcus: cũ lucas
clicat ambas eoꝵ nanicu¬
las impletas magna cap¬
tura piscium. sociosq pe¬
tri cõmemoret iacobũ et
ioh̾em filios ⁊ebedei. uoca¬
tos ad adinuanclũ cum
recia plena extrahere nõ
possent. si mulq miratos
tantã multitudinẽ pisci¬
um que capta erat.⁊ eũ
petro tm̃ clixisse. Noli time¬
re. ex hoc iam homines eris
capiens. Sinul eos tamen
subcluctis ad t̾ram naui¬
b secutos fuisse. lc .xii.¬
Ntelligendum est ergo¬
hoc primo ẽẽ factum quod
lucas insinuat: nec tunc
petro fuisse p̾lictum qd̃
homiries ẽẽt capturus. Qd̃
nõ ita dictum est: qͣi iã
pisces numiquã ẽẽt cap¬
turus. Nam ⁊post resur¬

Expanded text:
em fratrem ejus, in navi cum Zebedaeo patre eorum, reficientes retia sua, et vocavit eos. Quaeri autem potest quomodo binos vocaverit de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum naviculas impletas magna illa captura piscium, sociosque Petri commemoret Jacobum et Joannem filios Zebedaei vocotus ad adjuvandum, cum retia plena extrahere non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat, et eum Petro tantum dixisse: Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens, simul eos tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde intelligendum est hoc primo esse factum, quod Lucas insinuat, nec tunc Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus: quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus; nam et post resur
Abbreviated transcription (Latin):
ic itaq ubiq confidẽ¬
ter sc̃a clei canit eccłia:
quod cle nullo alio scõꝵ fas
est creclere. ut ultra angelo¬
rum uł archangeloꝵ meri¬
ta transcenclerit: quia ⁊ si
similitucdo repromittitur
scĩs: ueritas nõ negatur.
Hoc quippe priuilegium ñ
ginis marie: de qua natus
est ip̃e cleus ⁊ homo. Ieltrrco
⁊ ip̃a plus est meritis ⁊ non
natura: quam nirgo ⁊ ho¬
mo. Uncle ⁊ si cetere uirgi¬
nes imitantur illam risqz
ad conceptum parcus. ⁊ ga¬
brielis noue salutationis
obsequium: leinceps to¬
tum diuinum est qd̃ ope¬
ratur mea: teste angelo.
quia sp̃s sc̃s ⁊ uirtus ce al¬
tissimi obumbrabit.
nte hoc ip̃m¬

Expanded text:
ic utique ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum vel archangelorum merita transcenderit, quia et si similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non ginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur in ea, teste angelo, quia Spiritu sancto et virtute Altissimi obumbratur. Ante hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
duerce omĩa cliligent̾:
quomodo ⁊ cũ aplis as¬
cenclit. ⁊ descenclit ad tͣbas.
Qũo enim turba nisi ĩ hu¬
mili xp̃m uideret: Nõ seqͣr
ad excelsa: nõ ascenclit ad
sublimia. Deinq ubi cles¬
cenclit: inuenit infirmos.
In excelsis enim infirmi eẽ
nõ possunt. Sic etiã ma¬
theus docet: in inferiorib
debiles ẽẽ sanatos. Prius enĩ
unusquisq sanancluis est:
ut paulatim uirtutib pro¬
ceclentib ascendere possit ad
montem. Et ideo unũquẽ¬
q ininferiorib sanat: hoc
est a libidine reuorat: ĩiuri¬
am cecitatis auercit. Acl
uulnera nr̃a cdescenclit :
ut usu quoclam ⁊ copia
sui. nature compotes nos
faciat esse celestis. Et sana¬
bat hos quidem: sel inin¬
feriorib relinquebat. Et¬

Expanded text:
duerte omnia diligenter, quomodo et cum apostolis ascendat et descendat ad turbas; quomodo enim turba nisi in humili Christum uideret? non sequitur ad excelsa, non ascendit ad sublimia. denique ubi descendit, inuenit infirmos; in excelsis enim infirmi esse non possunt. sic etiam Matthaeus docet in inferioribus debiles esse sanatos; prius enim unusquisque sanatus est, ut paulatim uirtutibus procedentibus ascendere posset ad montem. et ideo unumquemque in inferioribus sanat, hoc est a libidine reuocat, iniuriam caecitatis auertit, ad uulnera nostra descendit, ut usu quodam et copia sui naturae conpotes nos faciat esse caelestis. et sanabat hos quidem, sed in inferioribus relinquebat.
Abbreviated transcription (Latin):
minicas posuit octo uero
sc̃s math̾s: sed inistis octo
ille quatuor sunt. ⁊ ĩ istis
quatuor ille octo. Hic enĩ¬
in his quattior. nelut uir¬
tures amplexus est. carcli¬
nales: ille in illis octo mis¬
ticum numerum resera¬
uit. Pro octana enĩ mul¬
ti inscribuntur psalmi.¬

Expanded text:
minicas posuit, octo uero minicas posuit, octo uero sanctus Matthaeus. sed in istis octo illae quattuor sunt et in his quattuor illae octo. hic enim quattuor uelut uirtutes amplexus est cardinales, ille in illis octo mysticum numerum reserauit. pro octaua enim multi scribuntur psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
batz tamen oculos eleua¬
uit. Sic enim etiam cũ la¬
z arum suscitaret: infrenui¬
it sp̃u. Sic etiam caput le¬
uauit: cum mulieri adul¬
dere peccata donaret. Quid
est enim leuare oculosz ni¬
si interius lumen aꝑire:
math̾s: aperuit inqͥt
os suum. Thesauri scilicet
sap̃ie ⁊ scientie dei reclusis
aditis: templi sui ora rese¬
rauit. Ergo ⁊ tui apert os
tuum: secl prius ut aperi¬
atur implora. Si enĩ pau¬
lus in apertione oris sui ĩ¬
plorat auxilium: multo
magis implorare te cõue¬
nit. Ostendit etiam tibi
clauem scientie. qua os
aperire tuum debeas: clicẽs
ꝓpha. Aperi os tuũ uerbo
dei. Uerbum dei: clauis
oris tui est. Clauis sciẽtie
oris cui clauis est: qͣ laxa¬
tis silentii cathenis. impe¬
ritie claustra reserantur.
Beati pauperes: quia nr̃m
est regnum dei. Beati qui
esuruint ⁊sitiuint: quia
saturabuntur. Beaci qui
nunc fletis: qr ridebitis. Bi
eritis cum uos oderint ho¬
mines. Quatuor tantiurm
beatitudines sc̃s lucas do¬

Expanded text:
bat, tamen oculos eleuauit. sic enim etiam, cum Lazarum suscitaret, infremuit spiritu, sic etiam caput leuauit, cum mulieri adulterae peccata donaret. quid est enim leuare oculos nisi interius lumen aperire? Matthaeus aperuit inquit os suum, thesauros scilicet sapientiae et scientiae dei, reclusis adytis templi sui ora reserauit. ergo et tu aperi os tuum, sed prius ut aperiatur inplora. si enim Paulus in apertionem oris sui inplorat auxilium, multo magis inplorare te conuenit. ostendit etiam tibi clauem scientiae, qua os aperire tuum debeas, dicens propheta: aperi os tuum uerbo dei. uerbum dei clauis tui oris est; clauis scientiae oris tui clauis est, qua laxatis silentii catenis inperitiae claustra reserantur. Beati pauperes, quia uestrum est regnum dei. beati qui nunc esuriunt et sitiunt, quia saturabuntur. beati, qui nunc fletis, quia ridebitis. beati eritis, cum uos oderin t homines. quattuor tantum beatitudines sanctus Lucas do
Abbreviated transcription (Latin):
la usus est. Dein cum in¬
quietudinem frequentã¬
tium ferre nõ posset: du¬
ob fere extra ciuitatern
nilib monasterium sibi
statuit. Qui locus grtam
secretus ⁊ remotus erat:
ut heremi solitudinẽ nõ
clesideraret. Ex uno enim
latere. precisa montis excel¬
sa rupe ambiebatur: reli¬
quam planiciem liger flu¬
uius reclucto paululũ si¬
nu clauserat. Una tantũ
eaclemq arta ad moclũ
uia. ad iri poterat. Ipse ex
lignis contextam cellulam
habebat. Multi quiclem e
fratrib: in euncdem modũ
Pleriq saxo superiesti mõ¬
tis cauato: habitacula si¬
bi fecerant. Discipuli u̾o
octoginta erant: qui ad
exemplum beati magistri
instiruebantur. Nemo ibi
quicquam ꝓprium habe¬
bat. Omnia in metlium
conferebantur. Nõ emere
aut uenclere ut plerisq
monachis moris est: quie¬
quam licebat. Ars ibi ex¬
ceptis scriptorib nulla ha¬
bebatur. Cui tamen operi:
minor etas deputabatur.
Maiores orationi uacabãt.
Karus cuiquam extra cel¬
lulam suam egressus: nnisi

Expanded text:
la usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
index iussit eam ex¬
poliari:⁊ nuclam ad lu¬
panar cduci. sub p̾conis¬
uoce clicentis. Agnem sa¬
crilegam uirginem. diis
blasphemiam inferentem:
scortum lupanarib datã.
Statim autem ut expoli¬
ata est. crine solutõ. tan¬
tam densitatem capillis
ta. Ingressa aũt turpi¬
tuclinis locum. angelum
domini ita illic paratum
inuenit. ut circum daret
eam immenso lumine:
ita ut nullus posset eam
enim tota cella illa: quasi
raclians sol inuirtute sua.
Et quanto quis curiosior
sui uisus aciem obtunde¬
bat. Cumq se in oratione
clño prostrasset: apparuit
ante oculos cins stola can¬
cliclissima. Et apprehen¬
dens eam incluit: se ⁊ cli¬
xit. Grãs tibi ago domine
iħu xp̃e: qui me in num̾io
ancillax tuax computãs
uestem hanc michi largi¬
ri p̾cepisti. Ita namq ad
mensuram corpusculi eiuᷤ
aptum erat uestimentũ.
⁊ita nimio candore conspi¬
cuum: ut nullus clubita¬
ret hoc nõ nisi angelicis
manib p̾paratum. Int̾ea¬
lupanar locus orationis

Expanded text:
e, jussit eam exspoliari, et nudam ad lupanar duci sub voce praeconia dicentis: Agnem sacrilegam virginem, diis blasphemiam inferentem, scortum traditam lupanaribus. Statim autem ut expoliatam est crine soluto, tantam deta. Ingressa autem turpitudinis locum, angelum Domini illic ita paratum invenit, ut circumdaret eam immenso lumine, ita ut nullus posset eam enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam induit se, et dixit: Gratias tibi ago, Domine Jesu Christe, qui me in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus praeparatum. Intlupanar locus . efficitu
Abbreviated transcription (Latin):
plesset orationem: ita ig¬
nis omnis extinctus est.
ut nec tepor quidem incen¬
clii remaneret.Tunc aspa¬
suis urbis rome uicarius
ppłi seclitionem nõ ferens:
ingutture eius gladiũ mer¬
gi precepit. Atq hoc exitu
roseo sanguinis sui rubo¬
re perfusam: xp̃c sibi spõ¬
sam ⁊ martyrem conserra¬
uit.

Expanded text:
plesset orationem, ita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius urbis Romae vicarius, populi seditionem non ferens, in guttur ejus gladium mergi praecepit: atque hoc exitu, roseo sui sanguinis rubore perfusam Christus sibi sponsam et martyrem dedicavit.