comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piscib. Iam enĩ credo inqͥt Greb̃oriꝰ.
quod ur̃a caritas aduertit: q̃uid ẽ
qd̃ petrus rete ad terrã trahit. Ipsi
tum redeam illo sermone scdo egit
de quo p̃dicta lectio actiũ apłor sũp¬
fidei conclusa sunt. Uersus graduał
Dextera dñi fecit uirtutẽ. pulchre
ad hoc concinit qd̃ ait. Mittite in
dext̾am nauigii rete. & inuenietis
Altius qͦ intuentib liquet qm̃ con¬
grua uox ẽ. ipsius dñici hominis
in littore stantis ut supradictũ est:
&e om̃s mortalitatis nr̃e fluctuatio¬
nes egressi. ꝑ potentiã resurrectionis.
Dextera inquit dñi fecit uirtutem:
id est potentia uerbi mͥ uniti. fecit
me uinc̾e mortem. Dextera dni ex¬
altauit me: id est laudabilẽ me
fecit. Iterumq repetens. Dextera
inquit dñi fecit uirtutẽ. ut osten¬
dat eiusdem resurrectionis quali-¬
tatẽ scilicet et̾nam: sicut sequit᷑
in eodẽ psalmo. Non moriar sed
uiuã. Iuxta quẽ sensũ cantamꝰ

Expanded text:
piscibus. Jam enim credo, inquit Gregorius, piscibus. Jam enim credo, inquit Gregorius, quod vestra charitas advertit quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi tum redeam, illo sermone secundo egit, de quo praedicta lectio actione apostolorum sumpfidei conclusa sunt. Versus Gradualis: Dextera Domini fecit virtutem , pulchre ad hoc concinit, quod ait: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Altius quoque intuentibus liquet, quia congrua vox est ipsius Dominici hominis in littore stantis, ut supradictum est, et omnes mortalitatis nostrae fluctuationes egressi per potentiam resurrectionis. Dextera, inquit, Domini fecit virtutem, id est potentia Verbi mihi uniti fecit me vincere mortem, « dextera Domini exaltavit me , » id est, laudabilem fecit me. Iterumque repetens: Dextera, inquit, Domini fecit virtutem ut ostendat ejusdem resurrectionis qualitatem, scilicet aeternam, sicut sequitur in eodem Psalmo: Non moriar, sed vivam . 102 Juxta quem sensum cantamus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ exeuntib discipłis. ad littus. tantũ
enĩ illud unũ a&e et̃num pͣndiũ est. u¬
na ce ꝑpetua cena est. Illic inuenient
om̃s electi quos hic apellat benedic¬
tos patris sui. quiq ꝑ illos pisces mag¬
nos &e mimeratos signati sunt. illic
fine prunas inuenient. & piscẽ suꝑpo¬
sitũ. pisscem inqͣm assũ. id est ap̃m
dm̃ &e hominẽ passũ. tunc in igne ñ
passionis s amoris positũ: de quo a
idest in p̃senti eccłia nunc ẽ aliqͣntu¬
lus. tunc in ierłm. id est in illa uisi¬
one pacis et̃ne ꝑpetuus & in extingui¬
bilis erit caminus. Inuenient ce pa¬
nẽ positũ: id est uerã uite et̾ne ali¬
moniã. dm̃ qui angłor cib est. qͦs
te. Epła de actib apłor sũpta de
beatipetͥ apłi p̃dicatione more suo cũ
testimonio secut᷑i p̃curtit euũgłii.
illũ maxime locũ contingens. quo
dicitur. ascendit aut̃ symon petrus
ce traxit rete interrã plenũ magnis

Expanded text:
quod exeuntibus discipulis ad littus, tantumqquod exeuntibus discipulis ad littus, tantumqenim illud unum aeternum prandium est, una et perpetua coena est. Illic invenientur omnes electi, quos hic appellat benedictos Patris sui, quique per illos pisces magnos et numeratos signati sunt. Illic,fine, prunas invenient et piscem superpositum, piscem, inquam, assum, id est, Christum Deum et hominem passum, tunc in ignem non passionis, sed amoris propositum, de quo amid est in praesenti Ecclesia nunc est aliquantulus, tunc in Hierusalem, id est, in illa visione pacis aeternae perpetuus, et inexstinguibilis erit caminus. Invenient et panem positum, id est veram vitae aeternae alimoniam Deum, qui angelorum cibus est, quos de Actibus apostolorum sumpta de beati Petri Apostoli praedicatione more suo, cum testimonio secuturi praecurrit Evangelii, illum maxime locum contingens, quo dicitur: Ascendit autem Simon Petrus, et traxit rete in terram, plenum magnis
Abbreviated transcription (Latin):
quod dñs nr̃ post resurrectionẽ suam
discipłis in mari laborantib stetit in
nitatis soliditate stabilitꝰ. Iam uob̾
in mari ñ appareo: qr uobiscũ in ꝑtͣ¬
bationum fluctib ñ sum. Quodq
mane facto stans in littore discipłis
nescientib qr dñs ẽ. mittite in qͥt in
dext̾am anauigii rete. & inuenietis.
suos uniuersali refurrectione ad dex¬
terã suam cong̾gabit. Magni c&e enĩ
pisces ce numerati om̃s centũ qͥnqua¬
gnta tres om̃s electos significant. qͥ
meritis magni. &e sc̃e tͥnitatis fide ꝑfec¬
tu. Tunc ad littꝰ maris. io est infinem
scli sunt colligendi. Ibi septẽ discipu¬
los ad conuiuiũ inuitat. qr ꝑfecta ec¬
cłia iãq tota septiformi spiritu constru¬
cta. tunc receptis corporib ad et̾nas
tũ illo discumbet epulas. Quid gͦ si¬
biuult hoc qd̃ cantamꝰ inintͦitu dic¬
tũ de die iudicii. Senite benecti pr̃is
mei ꝑcipite regnũ. nisi qi significatur
hoc ipsum in euũgłio p̃dicto. ꝑ illud

Expanded text:
us noster post resurrectionem suam, discipulis in mare laborantibus stetit in rnitatis soliditate stabilitus. Jam vobis in mare non appareo, quia vobiscum in perturbationum fluctibus non sum. Quod mane facto stans in littore, discipulis nescientibus quia Dominus est: Mittite, inquit, in dexteram navigii rete et invenietis ,suos universali resurrectione ad dexteram suam congregabit. Magni etenim pisces et numerati omnes centum quinquaginta tres, omnes electos significant, qui meritis magni, et sanctae Trinitatis fide perfecti, tunc ad littus maris, id est in finem saeculi sunt colligendi. Ibi septem discipulos ad convivium invitat, quia perfecta Ecclesia, jamque tota septiformi spiritu constructa, tunc receptis corporibus ad aeternas cum illo discumbent epulas. Quid ergo sibi vult hoc quod cantamus in Introitu, dictum de die judicii: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum , nisi quia significatur hoc ipsum in Evangelio praedicto per illud,
Abbreviated transcription (Latin):
ecundũ ea que dicta sunt ualde
congruit ce hoc: qd̾ p̃senti o ffi¬
cio p̃scripta est statio ad sc̃m petrũ.
Cui enĩ pat̾ om̃ium d̾s largiori gr̃a
dedit irriguũ supiꝰ. & irriguũ inferuis:
Reuocemꝰ ad memoriã q̃ circa illum
acta sunt: ae sic esse manifestius appare¬
bit: mox ut trina negatione cecidit. cõ¬
uersus inquit euugłista dñs respexit
petrum. &e recordatus est petrus ũbi
dñi qd̾ dixerat ei qr pͥusqͣm gallus
canter ter me negabis. & eg̾ssus foras fle¬
uit amare. Tc̃ uere beatꝰ inter om̃s
mites cepit possid̾e terrã uero timore
compunctus. quod est accepisse irri¬
guum inferius. Qnͣdo autẽ resurcer̃
dñs sicut in euũgłio legimus. & in
ꝯmunione hac die cantamus. Sur¬
rexit dñs &e apparuit petro: Quid pu¬
tamus quanto introrsus gaudio di

Expanded text:
ecundum ea quae dicta sunt valde congruit et hoc, quod praesenti officio prescripta est statio ad S. Petrum. Cui enim Pater omnium Deus largiori gratia dedit « irriguum superius et irriguum inferius, » revocemus ad memoriam quae circa illum acta sunt, et ecce manifestius apparebit. Mox ut trina negatione cecidit, « conversus, inquit evangelista, Dominus respexit Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini quod dixerat er me negabis, et egressus foras flevit amare . Tunc vere beatus inter omnes mites coepit possidere terram vero timore compunctus, quod est accepisse « irriguum inferius. » Quando autem resurrexit Dominus et sicut in Evangelio legimus , et in Communione hac die cantamus, Surrexit Dominus et apparuit Petro, quid putamus, quantus intro currenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
& beata dĩ genitrix omniũ ẽ regina
humiliũ. recte hodierna statione
ad sc̃mpetrũ beatos eius exemplo
p̃dicamus mites quia possidebuit
terrã. sicut hest̾na statione ad sc̃am

Expanded text:
i Genitrix omnium regina est humilium, recte hodierna statione ad S. Petrum, beatos ejus exemplo praedicamus « mites quia possidebunt terram . Sicut hesterna statione ad S.
Abbreviated transcription (Latin):
scientia dei sub nomine aqua p̃di¬
catur. a beatitudine lugentiũ non
discrepare ꝓbemus. Primo sciendũ
ẽ luctũ hunc. de quo dictũ est. beati
qui lugent. ñ esse mortuor ꝯmuni
tuorp. Sic paulus apłs flere se ac lu¬
gere dieit eos. qui post fornicationẽ¬

Expanded text:
scientia Dei sub nomine aquarum praediscientia Dei sub nomine aquarum praedicatur, a beatitudine lugentium, non discrepare probemus, Primo sciendum est luctum hunc de quo dictum est: « Beati qui lugent, » non esse mortuorum communi tuorum. Sic Paulus apostolus flere se ac lugere dicit eos, qui post fornicatione
Abbreviated transcription (Latin):
supradictarũ sententie beatitudi¬
num ñcitius aꝓpbaretur. nisi supͣ
dictis suffragantis scripture pa¬
trociniis sermo fulciretur. Nam
ostar quidẽ qđ nulla contrarietas:
s nec ulla sit insensib diuersitas. in
uerbis manifesta dissonantia ẽ: ui¬
delicet in illa sententia t̃c̃ie beatitu¬
dinis lugentes beatificant᷑. beati qͥ
lugent qm̃ ipsi consolabunt᷑. In
huuius autẽ officii introitu. aqua
sapientie beatiuiri potati referuit᷑.
Inofferenda intonante de celo dño
ae altissimo dante uocem suã. fontes
aquarp apparuisse memorant᷑. In ꝯ
totum pene offitium diuinã nob̾
ꝯmendat scientiã. nusqm beatorꝑ
luctum ꝓpͥis uocib denuncians. hic
gͥ necessario beati augustini que su¬
ꝑius int̾ cetera dicta est: patronam
tenemus sententiã. Tunc ille timor
git eum seipsũ lugere. Nam ista
scientia bone spei hominẽ ñ se ia¬
ctantẽ s lam̃tantẽ facit. Itaq nos
nẽ conferamus. a&e hoc offitiũ quo

Expanded text:
supradictarum sententiae beatitudinum, non citius approbaretur, nisi supra scriptis suffragantis Scripturae patrociniis sermo fulciretur. Nam constat quidem quod nulla contrarietas, sed nec ulla sit in sensibus diversitas, sed in verbis manifesta dissonantia est, videlicet in illa sententia tertiae beatitudinis, lugentes beatificamur: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . In hujus autem officii Introitu, aqua sapientiae beati viri potati referuntur. In Offerenda: Intonante de coelo Domino et Altissimo dante vocem suam, fontes aquarum apparuisse memorantur . In totum pene officium divinam nobis commendat scientiam, nusquam beatorum luctum propriis vecibus denuntians. Hic igitur necessario beati Augustini, quae superius inter caeteras est, patronam tenemus sententiam. « Tunc ille timor, git eum seipsum lugere. Nam ista scientia bonae spei hominem non se jactantem, sed lamentantem facit: quo nem conferamus, et hoc officium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
teamur. &e alła sine int̾missione dica¬
mus: &e nos filii sponsi quia nobiscũ
est sponsus ñ ieiuinemus. Cẽtum qͥ¬
cumꝙ monachi ordinis supradictã
ob causam supplicationẽ letanie. id ÷
kyrieleyson. de horis regularib per
hanc septimanam amputant. con¬
sequens est ut usq pentecosten ñ re¬
petant. qͣm ñ sola hec ebdomada.
s uniuersi qͥnquagnita dies isti et̃¬
num future resurrectionis signifi¬
cant iubeleũ. quo nichil iam suppli¬
candũ: s solum in salute ꝑfecta ex¬
es confirmata sit simłq & d̾ miracło cuidã

Expanded text:
teamur, et alleluia sine intermissione dicateamur, et alleluia sine intermissione dicamus, et nos filii sponsi, quia nobiscum est sponsus, non jejunemus. Caeternum quicunque monachici ordinis supradictam ob causam supplicationem litaniae, id est, Kyrie eleison, de horis regularibus per hanc septimanam amputant, consequens est, ut usque Pentecosten non repetant, quoniam non solum haec hebdomada, sed universi quinquaginta dies isti aeternum futurae resurrectionis significant Jubilaeum, quo nihil jam supplicandum, sed solum in salute perfecta exses confirmata sit, simulque de miraculo cuida
Abbreviated transcription (Latin):
ratorib institut. Nunqͣm enim scĩ
patres talem habuere consuetudinẽ:
ut contͣria uel repugnantia p̃ciꝑent.
p̃ceꝑat autẽ ante illũ beatꝰ benedictꝰ.
qui ut ipse asserit beatꝰ Gresorius
sp̃u omniũ iustoꝵ plenus fuit. ut
dñica die numqͣm minus duo decĩ
lectionib ad uigilias nocturnas lega¬
tur. Similit̾ &e de cet̃is regularib ho¬
ris uniuersalẽ absq ulla ex ceptio¬
ne canonẽ. suo p̃scripserat ordini.
Non gͥ credendum est quod beatus
ggorius cum actiue iuite ordinẽ
institueret. ad quẽ se descendisse
in suis deplorat epłis: suꝑiorẽ id
est contemplatiue uite ordinẽ ex
ali qua parte in contrariũ deflec¬
tere uoluerit. Rectius itaq suam
illud. eleuatus ẽ sol & luna stentin
ordine suo. tantũ in eo concordan¬
tib cunctis ut usꝙ post pentecos¬
ten. genua ñ flectentes. s stando ꝑorã¬
tes libertatem qͣm nob̃ resurgendo
xꝰ acqui siit. hac significatione ꝓfi¬

Expanded text:
ratoribus instituit. Nunquam enim sancti ratoribus instituit. Nunquam enim sancti Patres talem habuere consuetudinem, ut contraria vel pugnantia praeciperent. Praeceperat autem ante illum beatus Benedictus, qui, ut ipse asserit beatus Gregorius, spiritu omnium justorum plenus fuit, ut Dominica die nunquam minus a duodecim lectionibus ad vigilias nocturnas legantur. Similiter et de caeteris regularibus horis universalem absque ulla exceptione canonem suo praescripserat ordini. Non ergo credendum est quod beatus Gregorius, cum activae vitae ordinem institueret, ad quem se descendisse in suis deplorat epistolis, superiorem, id est, contemplativae vitae ordinem ex aliqua parte in contrarium deflectere voluerit. Rectius itaque suam illud: « Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo. . » Tantum in eo concordantibus cunctis, ut usque Pentecosten genua non flectentes, sed stando perorantes, libertatem, quam nobis resurgendo Christus acquisivit, hac significatione prefi
Abbreviated transcription (Latin):
uamius ea que supͣdicta sunt
rationẽ habeant theoricã. nr̃i
tamen. id est diuini monachi ordi¬
nis eque autenticã ñ debent immu¬
tare regłam: ut uerbi gr̃a. noct᷑nas
ulla dominica ad tres lectiones cõ¬
trahant uigilias. aut ꝑ horas regła¬
res leta nie remoueantͥ supplicatio¬
iccuto qđ in illa beatitudine qͣm sig-¬
nificat hec paschalis sollempnitas.
nulla erit dep̃catio miserorp. s sola
laudatio beator. S nec illud ut cũ
ñ habeant fontes. eas quas ꝓpter
sollempnitates fontium fieri dictũ ẽ.
uesꝑtinas suis in locis imaginent᷑
stationes. hee mamq pontificales ce
ad pastores plebium ꝑtinentes sunt
traditiones. &e licet beatus Gregor uis
qui stationes ordinauit. & pene om¬
nem cleri decorẽ digito di edoctus ex¬
poliuit. habitu monachico p̃fulse¬
rit: nec sic tam̃ monachico tenende
sunt ordini consuetudines huiꝰ mo¬
di. quas pontificali potius offitio tra¬
dens. inferioris id est actiue uite ꝓcu¬

Expanded text:
uamvis ea, quae supradicta sunt, rationem habeant theoricam, nostri tamen, id est monachi ordinis, aeque authenticam non debent immutare regulam, ut verbi gratia, nocturnas ulla dominica ad tres lectiones contrahant vigilias, aut per horas regulares litaniae removeant supplicatioidcirco quod in illa beatitudine, quam significat haec paschalis solemnitas, nulla erit deprecatio miserorum, sed sola laudatio beaterum. Sed nec illud, ut cum non habeant fontes eas, quas propter solemnitates fontium fieri dictum est, vespertinas suis in locis imaginentur stationes, hae namque pontificales et ad pastores plebium pertinentes sunt traditiones. Et licet beatus Gregorius, qui stationes ordinavit, et pene omnem cleri decorem digito Dei doctus expolivit, habitu monachico praefulserit, nec sic tamen monachico tenendae sunt ordini consuetudines hujusmodi; quas Pontificali potius officio tradens, inferioris, id est, activae vitae procu
Abbreviated transcription (Latin):
ifferendũ est gͥgaudium tante sa¬
lutis. tanteq nec essarie redẽptio¬
nis. tanti precii. cuius pond̾e captiui¬
tas mundi redempta est. inferni clau¬
stra confracta sunt. ianue celorꝑ aꝑte

Expanded text:
ifferendum est igitur gaudium tantae salutis, tantae tamque necessariae redemptionis, tanti pretii, cujus pondere captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, januae c
Abbreviated transcription (Latin):
illuditur. ueste alba indutꝰ. itemq ha¬
rundinẽ accipiens in dextera. uestẽq
purpureã. & spineã coronã. clauo¬
rumq fixurã. quib incruce
pendens legis est factus maledictũ.
bibitq aceti poculũ qm diu tot ob¬
usq adhoram nonã. iuge ac ꝓfun¬
dum teneamus silentiũ. meroriamic̃:
& intiorem penetrantes meditationis
solitudinẽ. soluentesq cũ moyse cal¬
ciamenta de pedib nr̃is. audiamꝰ illũ
tamqͣm de medio rubi dicentẽ. Sidets
cendi liberare eum. Nunc enim quasi
in rubo spinis inheret. clauis confpxꝰ.
spinisq coronat᷑. crucisq arbustum
guitis sanguinis qͦsi rubentib pul¬
lulat moris. Ut sicut prudentius ait.
tristes purgent᷑ sanguine culpe. quẽ
contorta rub densis cruciatib edit.¬
pra autem ferenona crucem.
qͣndo mer traditurus sp̃m cla¬
mauit uoce magna dicens. pat̾ in manͦ
tuas cõmendo sp̃m meum. uidensꝙ

Expanded text:
illuditur veste alba indutus, itemque ailluditur veste alba indutus, itemque arundinem accipiens in dextera, vestemque purpuream, et spineam coronam, clavorumque fixuram, quibus in cruce pendens, legis factus est maledictum, bibitque aceti poculum, quandiu tot opusque ad horam nonam, juge ac profundum teneamus silentium, moerori amicum, et interiorem penetrantes meditationis solitudinem, solventesque cum Moyse calceamenta de pedibus nostris, audiamus illum tanquam de cendi liberare eum . Nunc enim quasi in rubo spinis inhaeret, clavis confixus, spinis coronatus, crucisque arbustum guttis sanguineis quasi rubentibus pullulat mortis, ut, sicut ait Prudentius: . . . . tristes purgentur sanguine culpae, Quem contorta rubHora autem fere nona , quando mox traditurus spiritum clamavit voce magna, dicens: « Pater, in manus tuas commendo spiritum meum : » vidensque
Abbreviated transcription (Latin):
suã annuntiauit. quo nob̃ insemet¬
ipso. quod denobis sꝑemꝰ ostendit. &
tunc ꝓ redẽptione animarũ q̃hac die
patrata est. ce ꝓ resurrectione corpoꝵ que
illa luce condita est: ꝓ hac inqmͣ du¬
plici munere inenarrabilis. in estima¬
bilis: infinite sollempnitas dignitatis.
toto corde. toto ore. totis ꝙ uirib celebͣn¬
da est. hac int̾im die tristicia regnet.
hac inqͣm die tristicia denominata. id
est tristi die contristemur ad peniten¬
tiam. ferrum dñice passionis nr̃am ꝑ¬
transeat animam: claui manuũ acpe¬
dum eius carnẽ nr̃am configant.: crix
eiis nr̃am suspendat concupiscentiã:
compatiamur. ut conregnemꝰ: hodie
ñ sacrificemus dũ nobis hostia tollit
de manib. ñ sacrificent amici. dum
trucidant inimici. Dñs inquit moy¬
ses pugnabit ꝓuobis. & uos tacebitis.
Qmͣdui gͦ torcular calcat solus. & indu¬
mentum eius sanguine consꝑgitur.
qͣmdui ligatus deridetur. uelata facie
colaphiratꝰ. &e alapat᷑. consputꝰ. qͣmdiu

Expanded text:
am annuntiavit, quo nobis in semetipso, quid de nobis speremus, ostendit, et tunc pro redemptione animarum, quae hac die patrata est, et pro resurrectione corporum, quae illa luce condita est, pro hoc, inquam, duplici munere inenarrabilis, inestimabilis, infinitae solemnitatis, dignitatis toto corde, toto ore totisque viribus concelebranda est. Hac interim die tristitia regnet, hac, inquam, die tristitia denominata, id est tristi die contristemur ad poenitentiam, feria Dominicae passionis nostram pertranseat animam, clavi manuum ac pedum ejus carnem nostram configant, crux ejus nostram suspendat concupiscentiam. Compatiamur, ut conregnemus . Hodie non sacrificemus, dum nobis hostia tollitur de manibus. Non sacrificent amici, dum trucidant inimici. « Dominus, inquit Moyses, pugnabit pro vobis et vos tacebitis . » Quandiu ergo torcular calcat solus, et indumentum ejus sanguine conspergitur , quandiu ligatus deridetur, velata facie colaphizatur, et alapatus, consputus, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. & inuoluerunt lintheis cũ a roma¬
tib. tunc inqͣm quia licuit his ce ali¬
is discipulis apꝓpinquare. & quere¬
las tanto funeri deꝓmere. paulatĩ
dilapsis ꝑsecutorib. uel quia diutino
dñice mortis saciati spectaculo disces¬
serant. uel quia uiso terre motu quo
uelum templi scissũ est. & petre scis¬
se sunt. & monumenta aꝑta sunt. ter¬
riti diffugerant. Circa horã gͥ nonam
ñ tam missale offitiũ. quã funebrem
exhibeamus planctũ. quem &e hoc or

Expanded text:
nvolverunt linteis cum aromatibus ; tunc, inquam, licuit his et aliis discipulis appropinquare, et querelas tanto funeri depromere, paulatim dilapsis persecutoribus: vel quia diutino Dominicae mortis satiati spectaculo discesserant; vel quia viso terraemotu, quo velum templi scissum est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt, territi diffugerant . Circa nonam igitur horam n tam missale officium, quam funebrem exhibeamus planctum, quem et hoc ord
Abbreviated transcription (Latin):
uices suas delegauit ꝑ omne regnũ lo¬
deuuici.ce remensis eccłie pͥmatũ ad au
cessorib dereliquit. Mogontie crescens
apłi pauli discipulus p̃dicauit. Kaiecto
sc̾s willibrortꝰ a sergio papa est missus
S pͥmatum colonia metropolis opti¬
uuit: ea marime causa. quod crescensp̃¬
dictus. colonie quoq aplicam uerbi di
uisitationẽ pͥmus intulit. Cantuarieu
nobili anglorp metpoli augustinus abe
ato gregorio missus est pontifex pͥmus.
qui toti ãglor genti. ut xp̃m agnosc̾et
strenua p̃dicationis ad ministratione
subuenit Et deuestib quidẽ sacris qnͣ¬
tum ad p̃sens attinet ꝓposse satisdictũ est.

Expanded text:
vices suas delegavit per omne regnum Luvices suas delegavit per omne regnum Ludovici, et Remensis Ecclesiae primatum adaugecessoribus dereliquit. Moguntinae Crescens, apostoli Pauli discipulus, praedicavit. Trajecti Sanctus Willibrordus, a Sergio papa missus. Sed primatum Colonia metropolis obtinuit, ea maxime causa, quia Crescens praedictus Coloniae 13 quoque apostolicam Verbi Dei visitationem primus intulit. Cantuariae vero, nobili Anglorum metropoli, Augustinus a B. Gregorio missus est pontifex primus, qui toti Anglorum genti, ut Christum cognosceret, strenua praedicationis administratione subvenit. Et de vestibus quidem sacris, quantum ad praesens attinet, pro posse satis dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
bes cõꝓ uinciales ordinati sunt. et qui il¬
lis succedunt. usq hodie simplicit᷑ ep̃i
nominant᷑. Initiuĩ gͦ fidei habentes ab
aplica sede regłam hanc metropolita¬
ne obseruant eccłie. ut neminẽ habe¬
ant pontificẽ: nisi ab eadem sede mis¬
sum. aqua pͥmus illis p̃dicator fidei
missus est. Illa autẽ missio. supradicti
pallii largitio ẽ: qͦd ut dictũ est acol¬
lo dependens. humilitatẽ dñi signifi¬
cat dicentis. ficut misit me pat̾ et ego
mitto uos. Int̾ cet̾os uͦ galliarũ archi¬
p̃sules merito remensis auctoritate p̃¬
minet: quia uidelicet antiqua met᷑po¬
lis cum eẽt. accessit et hoc qͦd eius ponti¬
fex beatꝰ temigius quod magnũ est. ab
ipso do missus. et anteqmͣ nasceretur
magnifice ꝓmissus. gentẽ francorr simł
cũ rege pͥmus ꝑduxit ad fidem catho¬
licam. Qmͣ eius missionẽ ormisda pon
buit approbans. eidẽ remensi pontifici.

Expanded text:
urbes comprovinciales ordinati sunt, et qui ilurbes comprovinciales ordinati sunt, et qui illis succedunt, usque hodie simpliciter episcopi nominantur. Initium ergo fidei habentes ab apostolica sede regulam hanc metropolitanae observant Ecclesiae, ut neminem habeant pontificem, nisi ab eadem sede missum, a qua primus illis praedicator fidei missus est. Illa autem missio, supradicti pallii largitio est, quod, ut dictum est, a collo dependens, humilitatem Domini significat, dicentis: « Sicut misit me Pater, et ego mitto vos . » Inter caeteros vero Galliarum archipraesules, merito Remensis auctoritate praeeminet, quia videlicet antiqua metropolis cum esset, accessit et hoc, quod ejus pontifex beatus Remigius quod magnum est ab ipso Deo missus, et antequam nasceretur, magnifice promissus, gentes Francorum simul cum rege primus perduxit ad fidem catholicam. Quam ejus missionem Ormisda pontbuit, approbans, eidem Remensi pontifici
Abbreviated transcription (Latin):
st tamen octauũ archiep̃is indu¬
mentum ꝓ aurea lamina qd dr̃
pallium. abapłica sede datum. qd̾ acol¬
lo circapectus dependens: situ suo illã
que ualde condecer ep̃orx patrẽ. et eorꝑ
concilii pͥncipem. patent̾ designat hu¬
militatis ił sapientie torquẽ Qmͣ hoc
illory pͥuilegiũ habeat rationẽ. ñ ui¬
detur pret̾eundũ. postqmͣ duodecim
apłi xp̃i ꝑ uniuersũ mundũ disꝑsi sin¬
gulis ciuitatib p̃sederunt: tam ipsi ꝙͣ
successores eorx miserunt ꝑ contiguas
suis sedib ꝓuintias p̃dicatores quos
et ep̃os ordi nauerunt: ut ubi recepti
fuissent om̃ĩa xp̃ianitatis sacram̃ta
uelut ipsi apłi ꝑagerent. ut ꝑurbes
compunciales ep̃os ordinarent. Et¬
aliorum quidẽ apłorum successores pa¬
triarche sunt dicti: perri autẽ succes¬
sor ꝓ excellentia pͥncipis apłori apłicꝰ¬
nominatur. Qui autẽ ab eis ꝑ ꝓunti¬
as missi sunt. tam ipsi qmͣ successores
cory archiep̃i uocant᷑. et qui abhis ꝑur

Expanded text:
st tamen octavum archiepiscopis indumentum pro aurea lamina, quod dicitur pallium, ab apostolica sede datum; quod a collo circa pectus dependens, situ suo illam, quae valde condecet episcoporum partem, et eorum concilii principem, patenter designat humilitatis vel sapientiae torquem. Quam hoc illorum privilegium habeat rationem, non videtuuniversum mundum dispersi, singulis civitatibus praesiderent, tam ipsi quam successores eorum, misere per contiguas suis sedibus provincias praedicatores, quos et episcopos ordinaverunt, ut ubi recepti fuissent, omnia Christianitatis sacramenta, velut ipsi apostoli, peragerent, ut per urbes comprovinciales episcopos ordinarent, etaliorum quidem apostolorum successores patriarchae sunt dicti. Petri autem successor, pro excellentia principis aponominatur. Qui autem ab eis per provincias missi sunt, tam ipsi quam successores eorum, archiepiscopi vocantur, et qui ab his per
Abbreviated transcription (Latin):
carnationẽ filii di confitentis. iuix¬
sicut indignantib ce maledicẽtib phari¬
seis. & extra synagogam eicientibus
ñ tacebat ille dicens. ille homo qui
dicit᷑ iħe lutũ fecit ex sputo. & lini¬
uit odos meos. & modo iudeo. Sic
beati illi quib ait dñs. Beati eritis
cum uos oderint homines. & cum
separauerint uos ce exꝓbrauerint.
ce eiecerint nomen ur̃m tanqm
malũ ꝓpt̾ filiũ hominis. qͣntomag̃
maledicunt eis inimici xp̃i. c̾ os eox
opp̾munt. tanto magis p̃dicant: sci¬
entes & intelligentes lutũ illud. id:
incarnationẽ xp̃i il luminationẽ
omnium esse uidentiũ
ad utͦitũ

Expanded text:
carnationem Filii Dei confitentis, juxcarnationem Filii Dei confitentis, jux. Et sicut indignantibus et maledicentibus Pharisaeis, et extra synagogam ejicientibus, non tacebat ille, dicens: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit ex sputo, et linivit oculos meos, et modo video , sic beati illi, quibus ait Dominus: Beati eritis, cum oderint vos homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis , quanto magis maledicunt eis inimici Christi, et os eorum opprimunt, tanto magis praedicant scientes, et intelligentes lutum illud, id est incarnationem Christi, illuminationem omnium esse videntium. Ad Introitu
Abbreviated transcription (Latin):
hec sumpta cum uersib suis ad rẽ
concinit: maxime ieo qd ditint᷑
In multitudine uirtutis tue men¬
tient᷑ tibi inimici tui. Mentiti sũt
enim inimici eius dicentes. In beel¬
rebub pͥncipe demoniorꝵ eiecit
demonia:. cum ipse in digito dei
eiecerit. hoc autẽ illud p̃ibat agen¬
dum. quod in catecismo xp̃iane
fidei sp̃s inmundus eiceret᷑ de ho¬
minib ꝑidolatriã possessis. quos
ipse fortis armatꝰ male pacato cꝰ¬
custodiebat in atrio. Bene gͦ &e ue¬
nerabilit̾ cantamꝰ hac die. qua de
hac eiectione muti demonii e¬
mentiunt᷑ usq nunc inimici eius iu¬
dei: qd̾ ñ fiat in sp̃u dei. s frustra. Nã
illis blasphemantib hoc fit. quod se¬
quitur. Omnis terra adoret te ds. ue¬
prioris ppłi abiectione & gentiũ assũp¬
tione. Cõmunio quoq canora ac su¬
aui modulatione acittas uoces esfe¬
rens. gratulabunda p̃dicatione si¬
ue testificatione humani generis in¬

Expanded text:
haec sumpta cum versibus suis ad rem haec sumpta cum versibus suis ad rem concinit, maxime in eo quod dicimus: In multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui , etc. Mentiti sunt enim inimici ejus, dicentes: « In Beelzebub principe daemoniorum ejicit demonia , » cum ipse in digito Dei ejecerit. Hoc autem illud praeibat 53 agendum, quod in catechismo Christianae fidei spiritus immundus ejiceretur de hominibus per idololatriam possessis, quos ipse fortis armatus male pacato custodiebat atrio . Bene ergo et venerabiliter cantamus hac die, qua de hac ejectione muti daemonii mentiuntur usque nunc inimici ejus Judaei, quod non fiat in spiritu Dei. Sed frustra. Nam illis blasphemantibus hoc fit quod sequitur: Omnis terra adoret te. Veprioris populi abjectione, et gentium assumptione. Communio quoque canora, ac suavi modulatione acutas voces efferens, gratulubunda praedicatio sive testificatio est humani generis, in
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sepe dictus cecus illuminat᷑.
& extra synagogã eiectus. filium
dei foras in uenit. immo a filio d̾i
foras inuentus est: & ꝓcidens ad o¬
rauit eum. conueniens huic signi¬
ficationi sequit᷑ offerenda. Benedicite
gentes dñm dm̃ nr̃m. Nam in ipso
psalmo de quo sumpta est. iuxta sa¬
tram expositionẽ uenerabiliũ docto¬
rum loquunt᷑ apłi. exhortando gen¬
tiles laude in enarrabili. & oꝑe ce uo¬
ce dñi laudare: ce de occulto &e terri¬
bili iudicio eius quo illos assũpsit.
& ppłm sibi ante peculiarẽ &e electũ
repudiauit. intra se expauescere &e
timere: ne forte si naturalibi ramis
ñ peꝑcit quia in obedientes fuerũt.
immo quia cecum illuminatũ extͣ
synagogã eiecerunt. id est gentib
credentib cominunicare uoluerẽ.
nec ipsis parcat si suꝑbiant. Bene
gͦ deilio psallo. utpote de uoce a¬
płoꝵ. qui magnũ cecũ. id est om̃s
gentes catecizauerunt offerenda

Expanded text:
in quo saepe dictus caecus illuminatus in quo saepe dictus caecus illuminatus et extra synagogam ejectus, Filium Dei foras invenit, imo a Filio Dei foras inventus est, et procidens adoravit , conveniens huic significationi sequitur offerenda: Benedicite, gentes, Deum nostrum . Nam in psalmo illo, de quo sumpta est, juxta sacram expositionem venerabilium doctorum, loquuntur apostoli, exhortando gentiles laude inenarrabili, et opere et voce Deum laudare, et de occulto et terribili judicio ejus, quo illos assumpsit, et populum sibi ante peculiarem et electum repudiavit, intra se expavescere et timere, ne forte, si naturalibus ramis non pepercit, quia inobedientes fuerunt, imo, quia caecum illuminatum extra synagogam ejecerunt, id est gentibus cadentibus communicare noluerunt, nec ipsis parcat, si superbiant . Bene ergo de psalmo illo, utpote de voce apostolorum, qui magnum caecum, id est omnes gentes, catechizaverunt, offerenda
Abbreviated transcription (Latin):
cid erat moyses. & alie p̃cise in typũ
gentium. In scdã dum dicit ysaias.
Lauamini mundi estote. & si fuerint
peccata ur̃a ut coccinũ quasi nix de alba¬
buntur. & si fuerint rubra quasi uermi¬
culus uelut lana alba erunt: nichilo¬
minus remissio peccatoro que accipit᷑
in baptismate ꝯmendatur. Gradua¬
lia quoq pulchre atq consone ad ein¬
dem sensum coneinunt. Cuius enĩ
nisi catecrantis nouã sobolem ecclẽ
uox est. uenite filii audite me. Acce¬
dite ad eũ ce illum inamini: Nam
ut uxta euũgłm paucis immutet᷑
uerbis: idem est ac si dicat. uenite
ceci: ut luto quod fecit dñs ex spitto
ur̃i liniantur oculi. Accedite ad
natatoriam sẏ loe. & illuminam ini.
hoc autẽ quod due lectiones &e toti¬
dem gradualia p̃sens accumulant
offitiũ. sacramenti celebritas popoᷤᷤ¬
cit: uidelicet ut ꝓpter augmentum
filioꝵ. habeat quoq sp̃ualiũ aug¬
menta ciboꝵꝑ. Lecto autẽ eiuĩigłio

Expanded text:
aeciderat Moses , et aliae praecisae in typum aeciderat Moses , et aliae praecisae in typum gentium . In secunda, dum dicit Esaias: Lavamini, mundi estote. Et si fuerint peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur, culus, velut lana alba erunt , nihilominus remissio peccatorum, quae accipitur in baptismate, commendatur. Gradualia quoque pulchre atque consone ad eumdem sensum concinunt. Cujus enim, nisi catechizantis novam sobolem Ecclesiae, vox est: Venite, filii, audite me, accedite ad eum, et illuminamini? Nam ut juxta Evangelium paucis immutetur verbis, idem est ac si dicat: Venite, caeci, ut luto, quod fecit Dominus ex sputo, vestri linantur oculi, accedite ad natatoriam Siloe, et illuminamini. Hoc autem, quod duae lectiones totidemque gradualia praesens accumulat officium, sacramenti celebritas poposcit, videlicet ut propter augmentum filiorum habeat quoque spiritualium augmenta ciborum. Lecto autem Evangelio,
Abbreviated transcription (Latin):
pite. uniuersa menbra pendent
officii. Primũ in introitu uox ꝓ¬
phica: Dum scĩficatus inquit fu¬
ero inuobis. cong̃gabo uos de u¬
enim dñs in cathecuminis dum
audiunt &e credunt quia sc̃s est
ce ideo effusa super se aqua mun-¬
da idest sp̃u scõ. ꝑ quem hec ui¬
sibilis aqua mundat᷑ & mundi¬
ficat. emundati ab omnib inqͥ¬
namentis suis sic deinceps ui¬
uunt. ut testimonio sint ei qd
sc̃s sit. cuius p̃cepto & ipsi scĩft̃
hoc in utraq lectione diuersis
uerbis. s eodem sensu repetitur.
pħe. idem quod in introitu can¬
tatum est: legit᷑. &e ad ditur. et
auferã cor lapideum de carne
ur̃a. & dabo uobis cor carneum
&e cet̃a. Cor namq caneum id est
molle ac tenerum. & facile cedẽs
nouã legem scribenti digito dei
habent cathetumini nr̃i. dum inscri¬
ptam capiunt doctrinã fidei. qmͣ
ñ capiunt que cõfringunt᷑ lapidea
corda iudeoꝵ. quorꝑ in typũ con¬
fracte sunt priores tabule quas p̃¬

Expanded text:
pite universa membra pendent pite universa membra pendent officii. Primum in introitu, vox prophetica: Dum sanctificatus fuero inenim Dominus in catechumenis, dum audiunt, et credunt quia sanctus est, et ideo effusa super se aqua munda, id est Spiritu sancto, per quem haec visibilis aqua mundatur et mundificat, emundati ab omnibus inquinamentis suis, sic deinceps vivunt, ut testimonio sint eis, quod sanctus sit, cujus praecepto et ipsi sancti sunt . Hoc in utraque lectione diversis verbis, sed eodem sensu repetitur. lis prophetae, idem, quod in introitu cantatum est, legitur, et additur: Et auferam cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum , etc. Cor namque carneum, id est molle ac tenerum, et facile cedens novam legem scribenti digito Dei, habent catechumeni nostri, dum inscriptam sibi capiunt doctrinam fidei, quam non capiunt, qua confringuntur lapidea corda Judaeorum, quorum in typum confractae sunt priores tabulae, quas pr
Abbreviated transcription (Latin):
utqͥuando uerbũ suũ eructauit cor
eius interrenũ uterũ uirgniis. et
pulueri nr̃e nature. id est in unã
ꝑsonã ꝯiunxit: ut a tali tantoꝙ spu¬
to tantillus puluis formã stabilẽ
spetiem atꝙ decorem accipiens con¬
seruaretur. Igitur dum huius in¬
carnationis fides humano generi
p̃dicatur: magniceti ut dictũ est
oculi luto quod fecit dñs liniunt᷑.
Cum autẽ ita catecizatꝰ idẽ cecus ad
sacros fontes ꝑuenit. & lauat᷑ foute
uisibili. purificat᷑q uͥtute ĩuisibili:
hoc utiq agit quod dñs imꝑauit:
ade ad natatorium sẏloe &e laua.
Fons namq uisibilis inuocata uirtu¬
te sp̃c scĩ. factus est natatoria syloe
id est missus. quem ascendens ad pa¬
trem missurũ se ẽẽ dixit &e̾ misit dis¬
cipulis suis filius di: ille inqmͣ
missus in natatoriam suã descendit
&e illicitos oculos fide xp̃i sua re¬
missione lauat a peccatis. illumi¬
nat agnitione di. Ab hoc quasi ca¬

Expanded text:
vit, quando Verbum suum eructavit cor vit, quando Verbum suum eructavit cor ejus in terrenum uterum Virginis, et pulveri nostrae naturae in unam personam conjunxit, ut a tali tantoque sputo tantillus pulvis formam stabilem, speciemque atque decorem accipiens, conservaretur. Igitur, dum hujus incarnationis fides humano generi praedicatur, magni caeci, ut dictum est, oculi luto, quod fecit Dominus, linuntur. Cum autem ita catechizatus idem caecus ad sacros fontes pervenit, et lavatur fonte visibili, purificaturque virtute invisibili, hoc utique agit, quod Dominus imperavit: Vade ad natatoriam Siloe et lava . Fons namque visibilis, invocata virtute Spiritus sancti factus est natatoria Siloe, id est missi, quem ascendens ad Patrem, missurum se esse dixit, et misit discipulis suis Filius Dei. Ille, inquam, missus in natatoriam suam descendit, et illitos oculos fide Christi, sua remissione lavat a peccatis, illuminat agnitione Dei. Ab hoc quasi ca
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicendo. illa feria ueniente: col¬
ligite uos tempius ad eccłiam illam.
pium. quã mysticũ. scd̾m ea que dicta
sunt. sequit᷑ misse offitiũ. ꝓrimum in
euũgłio quod ut supradictum est. tociꝰ
officii pͥncipale catecismi simul atq
baptismi sacramentũ. spetiose a speti¬
Soso nr̃e salutis opifice di filio p̃figu¬
ratum est. homo enim cecus a nãti¬
uitate genus significat humanũ. mag¬
num utiꝙ cecum &e uaide cecũ. qui pul¬
chros ocłos ad uidendũ creatorẽ mundi
ubi fulget imago factoris inditos inpͥ¬
mo parente pͥncipem tenebrarum se¬
tiuitate cerum congrue significat᷑. Eui
reuocato adueritatis luinen dum p̃di¬
catur a ministris xp̃i incarnatio ipseꝰ
filii dei cet̾aq mysteria.: que incarne
ꝓ nr̃a salute gesit. lutũ ipse fecit ex
sa est: sputum inquam quod a capi
est. Expuit namꝙ caput ds in ter¬
ram. &e sputũ suũ pulueri quem
om̃is uentꝰ &e agitabat ce cͥcferebat uni¬

Expanded text:
ita dicendo: Illa feria veniente, colita dicendo: Illa feria veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam, pium, quam mysticum, secundum ea quae dicta sunt, sequitur missae officium. Primum in Evangelio, quod, ut saepe dictum est, totius officii principale est, catechismi simul atque baptismi sacramentum, speciose a specioso nostrae salutis opifice, Dei Filio, praefiguratum est. Homo enim caecus a nativitate , genus significat humanum, magnum utique caecum, et valde caecum, qui pulchros oculos ad videndum Creatorem, menti ubi fulget imago Factoris inditos, in primo parente principem tenebrarum retivitate caecum, congrue significatur. Cui revocato ad veritatis lumen, dum praedicatur a ministris Christi incarnatio ipsius Filii Dei, caeteraque mysteria, quae in carne pro nostra salute gessit, lutum ipse facit ex sa est , sputum, inquam, quod a capitest . » Expuit namque caput Deus in terram et sputum suum pulveri, quem omnis ventus agitabat et circumferebat, uni
Abbreviated transcription (Latin):
tis fuisse scrutiniũ. s omniũ
esse p̃cipuum. Nam uixta ordinem
romanũ usq in sabb̃m sc̃m in tugi¬
lia pasche septem agebant᷑ scruti¬
nia: ut dũ septenario num̃o impleren¬
tur cathecumini. daretur illis gr̃a sep¬
tiformis sp̃c scĩ Q uorꝑ pͥmũ erat tercia
quadragesime epdomada feria .ii
qua magnum huius diei scilicet quar¬
te ferie scrutinium sicerat ad cathecu¬
minos ꝓnuntiandũ. Scrutinii diem
dilectissimi fr̃es quo electi nr̃i diuinitꝰ
instruant᷑ imminere cognoscite: ibi
quarta fũa circa horam t̾ciam conue¬
nire dignemine. ut celeste mysterium
quo diabolus cum sua pompa des¬
truitur. & ianua regni celestis aꝑitur.
inculpabili ministerio ꝑagere ualea¬
mus. Item feria . iiͭi. finitis missarp
sollempniis. annuntiabat p̃sbit̃
ut in ipsa ebdomada reuerterent᷑
ad scrutiniũ: ita dicendo. die sabbi
ueniente. colligite uos temꝑius ad
eccłiam illam. iterũ atq iterũ annun¬
tiabat p̃sbit̃. qualem diem uoluiss.

Expanded text:
ium esse praecipuum. Nam, juxta ordinem Romanum, usque in Sabbatum sanctum in vigilia Paschae, septem agebantur scrutinia, ut, dum septenario numero implerentur catechumeni, daretur illis gratia septiformis Spiritus sancti. Quorum primum erat tertia quadragesimae hebdomada, feria secunda, qua magnum hujus diei, scilicet quartae feriae scrutinium sic erat ad catechumenos pronuntiandum. Scrutinii diem, dilectissimi fratres, quo electi nostri divinitus instruantur, imminere cognoscite, ibidquarta feria, circa horam tertiam convenire dignemini, ut coeleste mysterium, quo diabolus cum sua pompa destruitur, et janua regni coelestis aperitur, inculpabili ministerio peragere valeamus. Item feria quarta, finitis missarum solemniis, annuntiabat presbyter, ut in ipsa hebdomada reverterentur ad scrutinium, ita dicendo: Die Sabbati veniente, colligite vos temperius ad ecclesiam illam. Iterum atque iterum annuntiabat presbyter, qualem diem voluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
intuitu p̃sentis ire pauebunt. quã
ce ipsi incurrere poterant: si agr̃a de¬
serti fuissent. ait quippe dñs effrẽ. quia
ipsa agmina angłorp expauescent in
die aduentus. & contremiscent. S de ho¬
minib sc̃is qui annuntiando uerita-¬
tem dei. suꝑnoꝵp imitant᷑ officia sp̃u¬
um. ce iccuco ꝯmune cũ illis uocabulũ
sortiunt᷑. ut angłi uocentur. Angłs qͥp

Expanded text:
intuitu praesentis irae pavebunt, quam intuitu praesentis irae pavebunt, quam et ipsi incurrere poterant, si a gratia deserti fuissent. Ait quippe dominus Effrem, quia ipsa agmina angelorum expavescent in die adventus ejus, et contremiscent. Sed de hominibus sanctis, qui annuntiando veritatem Dei, supernorum imitantur officia spirituum, et idcirco commune cum illis vocabulum sort
Abbreviated transcription (Latin):
s uidebunt carnẽ qm sp̃uerunt. il¬
luserunt. conspuerunt. flagellaue¬
& ignis inquit hostes tuos deuoret.
Tunc trement angłi arq archangłi:
impii autẽ ubi parebunt: Trenient
inquam angeli. & sicut ait añs ad be¬
atum iob. territi pͣgabunt᷑. qͣndo uee¬
moth qui factus est ut nullũ timeret.
qui ẽ rex suꝑ om̃s filios suꝑbie. mira¬
bilit̃ creatus. ut in sua natura malitia¬
q & ferocitate conspicua formidabił
coram filii hominis fortitudine ad¬
ducet᷑. patefactis inferni uiscerib cim
sicut angłi purgatorio terrore ñ exami¬
nandi ꝓbantur. solidati namꝙ surt
ut firmam̃tum. quomͦ mollicies aqͣ
fertur in solidũ uerti cristallũ. ex qͦ
peccante illo peccati pͥncipe ipsi
peccare nolentes. hoc in remuneratiõe
acceꝑunt. ut iam peccare ñ possint.
nisi quia conditionis eiusdẽ cũ esserł.
ceipsi peccare potuissent. possibilita¬
tem eandem sibi unqͣm fuisse. fortassis

Expanded text:
sed videbunt carnem, quam spreverunt, ilsed videbunt carnem, quam spreverunt, illuserunt, conspuerunt, flagellaveEt ignis, inquit, hostes tuos devoret ibid. » Tunc trement angeli et archangeli, impii autem ubi parebunt? Trement, inquam, angeli, et, sicut ait Dominus ad beatum Job, « territi purgabuntur , » quando Behemot, qui factus est, nullum timeret, « qui est rex super omnes filios superbiae , » mirabiliter creatus, et in sua natura malitiaque et ferocitate conspicua formidabilis, coram Filii hominis fortitudine adducetur, patefactis inferni visceribus « esancti angeli purgatorio terrore non examinandi probantur; solidati namque sunt ut firmamentum, quomodo mollities aquarum fertur in solidum verti crystallum, ex quo peccante illo peccati principe, ipsi peccare nolentes, in hoc remunerationem acceperunt, ut jam peccare non possint; nisi quia conditionis ejusdem cum essent, peccare et ipsi potuissent, possibilitatem eamdem sibi unquam fuisse, fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ut supradictumẽ in spe: s hoc
ipsum gaudium spei magna ex par¬
te metus imminuit. Et quia sollicitu¬
do hec salubris est: competent̃ hic e¬
pistole finalis aculeus: ce adintͦitum
&e ad offerendã frequentatur. Sic ue¬
niet quemadmodũ uidistiseũ eun¬
tem incelũ Pota autẽ uis sententie.
tota pene huiꝰ euũgłice aĩositas tube
magis in ea ꝑsonat dictiuncsa que
uerbo apposita est: sic uenier. ꝑcutit
enim acriter infelicẽ suꝑbiã eorꝑ qͥ
illum transfixerunt. ꝑditãq mun¬
di sapientiã ac repbam fulmine ferit
prudentiam: quia tunc uere qd̃ infir¬
mumẽ di fortius erit hominib. c qd̵
stultum ẽ dei. stulticiã quippe iħ in xͫ.
crucifixum reputauerunt: hominib
sapientius erit: ipsis cum dolore fa¬
tentib Tunc implebit᷑ illud ysaie ter¬
rificum uaticiniũ. Dñe ex altet᷑ manꝰ
tua ut ñ uideant: subauditur głam
pii.quam uid̾e salus uidentiũ erit.

Expanded text:
quidem, ut supradictum est, in spe, sed hoc quidem, ut supradictum est, in spe, sed hoc ipsum gaudium spei, magna ex parte metus imminuit. Et quia sollicitudo haec salubris est, competenter hic epistolae finalis aculeus, et ad introitum, et ad offerendam frequentatur: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Tota autem vis sententiae, tota pene hujus evangelicae animositas tubae magis in ea personat dictiuncula, quae verbo apposita est: Sic veniet. Percutit enim acriter infelicem superbiam eorum, qui illum transfixerunt, perditamque mundi sapientiam ac reprobam fulmine ferit prudentiam: quia tunc vere quod infirmum est Dei fortius erit hominibus; et quod stultum est Dei stultitiam quippe Jesum Christum crucifixum reputaverunt hominibus sapientius erit , ipsis cum dolore fatentibus. Tunc implebitur illis illud Isaiae terrificum vaticinium: « Domine, exaltetur manus tua, ut non videant , » subauditur, glorpii, quam videre salus videntium erit,
Abbreviated transcription (Latin):
m captiuitatẽ scilicet carnẽ. cuiꝰ
natura nr̃as mentes in hoc scło tenet.
captiuas. ita ꝓximor utilitatib im¬
pend̾it: ut nichil ex eis in terra de¬
fossum. Idest interrenos usus praue
detortum ab usura sp̃uali uacare per¬
miserit. S esto. Inuenit᷑ int̾dum qui
probeiurilit̾q in huiusmͦ studiis bra¬
chium suũ roborauerit. & merito lau¬
datur: quia cum desides alii nudis
ac desertis eant laterib. hic multo
milite stipatus incedit: & illi regi cũ
decem militib occursurus ẽ ad bellũ.
id est ad disceptationẽ iudicii. At ille
factis suis rationẽ ux redłe possit. il
ledñs eius de cogitationib qͦ rationẽ
exiget cum redierit: atq tra duplici t̾¬
ritus int̾rogationũ exercitu. necesse ẽ
siuis diffidat simplis. acdimidiatiᷤᷤ respõ¬
sionib. Igitur dũ legatione mitten¬
da ce pace roganda solliciti responsũ
pacis eiusdem expectamus. gaudemꝰ

Expanded text:
 captivitatem , scilicet carnem, cujus  captivitatem , scilicet carnem, cujus natura nostras mentes in hoc saeculo tenet captivas, ita proximorum utilitatibus impenderit, ut nihil ex eis in terra defossum, id est in terrenos usus prave detortum, ab usura spirituali vacare permiserit. Sed esto. Inveniuntur interdum qui probe viriliterque in hujusmodi studiis brachium suum roboraverit. Et merito laudatur, quia cum desides alii nudis ac desertis erant lateribus, hic multo milite stipatus incedit, et illi regi cum decem millibus occursurus est ad bellum, id est ad disceptationem judicii . At illifactis suis rationem reddere vix possit, illi Dominus ejus de cogitationibus quoque rationem exigit, cum redierit. Atque ita duplici territus interrogationum exercitu, necesse est suis diffidat simplicibus ac dimidiatis responsionibus. Igitur dum de legatione mittenda et pace roganda solliciti responsum pacis ejusdem exspectamus, gaudemus
Abbreviated transcription (Latin):
ce adorantes ut lucas refert reuersi in
ierłm sunt cum gaudio magno: cuiꝰ
gaudii participes maxime sunt hii.
qui in se ꝑfectionẽ habentes caritatis.
fiduciam habent indie iudicii. Ascẽ¬
dit inquã ds in illor iubilatione. s
ascendit &e in uoce tube. id est cũ ter¬
rifico eiusdem p̃conio iudicii. dicenti¬
pe quiinpace eccłie finiunt᷑. nimirũ
rarus quisq ẽ qui tta pugnet.ita le-¬
gitime decertet. ut uenientis regis il¬
la in signia. scilicet crucẽ. elauoꝵiq sig¬
na securus aspiciat. & irreuerberata
deosculet᷑ conscientia: qui ita crucem
suã bauilando illũ secutus sit: ut ui¬
re larga reposcat ꝓ laboriosa militia
tanti triumphatoris donatiua. Im¬
mo ut scd̾m parabolam dictum sut
ab ipso ꝓpositam: Rarusẽ qui talen¬
ta que homo hic ꝑegre ꝓficiscens si¬
bi credidit. cum debito lucro repor¬
tet: id est que dona dedit hominib.
asc .i endens in altũ et captiuã ducers¬

Expanded text:
 adorantes, ut Lucas refert, reversi sunt in  adorantes, ut Lucas refert, reversi sunt in Hierusalem cum gaudio magno , » cujus gaudii participes maxime sunt hi qui in se perfectionem habentes charitatis fiduciam habent in die judicii. Ascendit, inquam, Deus illorum in jubilatione, sed ascendit et in voce tubae , id est cum terrifico ejusdem pe, qui in pace Ecclesiae finiuntur, nimirum rarus quisque est qui ita pugnet, ita legitime decertet, ut illa venientis regis insignia, scilicet crucem clavorumque signa securus aspiciat, et irreverberata deosculetur conscientia: qui, inquam, ita crucem suam bajulando, illum secutus sit, ut jure larga reposcat pro laboriosa militia tanti triumphatoris donativa, imo ut secundum parabolam dictum sit ab ipso propositam: Rarus est qui talenta, quae homo hic peregre proficiscens sibi credidit, cum debito lucro reportet , id est dona quae dedit hominibus ascendens in altum et captivam ducens