comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris conscientiȩ & delictorum sordib. quodã
reorum carcere: exi foras. delictum ꝓprium ꝓfer.
ut iustificeris. Ore eni confessio fit ad salutem. Si
conuersus fueris a xp̃o uocatus: claustra rumpentur
& om̃ia soluentur uincula. & si corruptele corporee
fetor. grauis sit. Quatriduum enim habebat ille.
cuiꝰ fecebat in tumulo caro. Cuius autem caro ñ
uidit corruptionem: triduo fuit in sepulcro. Carnis
enim uicia nesciuit: quȩ ex quattuor constat ele¬
mentorum substantiis. Quantus libet gͦ mor¬
tui fȩcor sit : aboletur om̃is ubi sacrum redo¬
luerit ungentun. & surget defunctus. & solui
iubentur eius uincula. qui ad huc in peccato ẽ.
Tollit uelamen de facie eius: qđ ueritatẽ grȩ
quã acceꝑat obumbrabat. Sed qr uenie donat᷑
ẽ: reuelare faciem. apire uultum uibetur. Non
enim habet qđ erubescat: cui peccatum remissum

Expanded text:
in tenebris conscientiae, et delictorum tuorum sordibus, quodam in tenebris conscientiae, et delictorum tuorum sordibus, quodam reorum carcere, exi foras, delictum proprium prode, ut justificeris: Ore enim confessio fit ad salutem . 58. Si confessus fueris, a Christo vocatus, claustra rumpentur, et omnia solventur vincula, etiam si corruptelae corporeae fetor gravis sit. Quatriduum enim habebat ille, cujus fetebat in tumulo caro: cujus autem caro non vidit corruptionem, triduo fuit in sepulcro; carnis enim vitia nescivit, quae ex quatuor constat elementorum substantiis. Quantuslibet ergo mortui fetor sit, aboletur omnis, ubi sacrum redoleverit unguentum: et resurgit defunctus, et solvi jubentur ejus vincula, qui adhuc in peccato est: tollitur velamen de facie ejus, quod veritatem gratiae quam acceperat, obumbrabat. Sed quia venia donatus est, revelare faciem, aperire vultum jubetur: non habet enim quod erubescat, cui peccatum remissum
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc peccatorem regnum tuum. Ueniet itaq adte.
leuari lapidem iubebit. quem ceruicib peccatoris lap-¬
sus imposuit. Potuit remouere lapidem: unꝑio ser¬
monis. Iubente enim xp̃o : etiam in sensibilis solet natu¬
ra obedire. Poterat tacitus ui oꝑationis occulte trans¬
ferre saxum sepulcri: in cuiꝰ passione remotis subito
lapidib pluruna defunctoꝵ sepultra patuert̾: sed ho¬
minib iussit ut remouerent lapidem. in ueritate
quidem ut increduli credent qđ uidebant. & aspice¬
rent rexurigentẽ mortuum. In tipo autem qͦ nobis
donaret ut leuaremus delictorum onera: moles quas.¬
dam reorum. Nr̃m ẽ onera remouere: illius ẽ rexusci¬
tare. illius educere de sepulcris. exutos iunculis.
Uidens itaq graue onus peccatoris: illacrimat dñs
iħs. Solam enim flere non patitur eccł̃am: compatit᷑
dilectȩ suȩ. & dicit defuncto. ueni foras. Hoc ẽ qui iaces

Expanded text:
in hunc peccatorem regnum tuum. 56. Veniet, et in hunc peccatorem regnum tuum. 56. Veniet, et levari lapidem jubebit, quem cervicibus peccatoris lapsus imposuit. Potuit removere lapidem imperio sermonis; jubenti enim Christo etiam insensibilis solet natura obedire: poterat tacita vi operationis occultae transferre saxum sepulcri in cujus passione remotis 429 subito lapidibus, plurima defunctorum sepulcra patuerunt: sed hominibus jussit ut removerent lapidem; in veritate quidem, ut increduli crederent quod videbant, et aspicerent resurgentem mortuum: in typo autem, quod nobis donaret ut levaremus delictorum onera, moles quasdam reorum. Nostrum est onera removere; illius est resuscitare, illius educere de sepulcris exutos vinculis. 57. Videns itaque grave onus peccatoris, illacrymat Dominus Jesus; solam enim flere non patitur Ecclesiam. Compatitur dilectae suae, et dicit defuncto: Veni foras , hoc est: Qui jaces
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ille enim iustificatur: qui ꝓprium: sponte
agnouerit. Deniq iustus in exordio sermonis: accu¬
sator ẽ sui. Nouit om̃ia dñs: sed expectat uocem
tuam. non ut punat : sed ut ignoscat. Non uult
ut in sultet tͥ diabolus: & cęlantẽ peccata tua ar¬
guat. Preueni accusatorem tuũ. Si te ipsum accu¬
saueris: accusatorem nullum timebis. Si te detu¬
leris ipse & mortuus fueris: reuiuisces. Ueniet ad
monumentum tuum xp̃s. & si uiderit flere ꝓte
martham. boni feminam ministerii: flere mariã
quȩ attente audiebat uerbum dei. Dic scã ecda
cum uiderit in tuo obitu lacrimas plurimorũ. & dicet.
Ubi posuistis eum: Hoc est. in quo rerum statuẽ: In
quo penitentium ordine: Uideam quem fletis: ut la¬
crunis siuis ipse me moueat. Uideam si iam peccato ei
cuiꝰ ueniam poscit defunctus ẽ. Dicit ei plebs. Ueni
& uide. Quid ẽ ueni: Hoc ẽ ueniat peccatoꝵ re¬
missio. ueniat defunctoꝵ uita. mortuoꝵ rexurrectio: uenat

Expanded text:
tur; ille enim justificatur, qui proprium crimen sponte agnoverit: denique justus in exordio sermonis accusator est sui . Novit omnia Dominus, sed exspectat vocem tuam; non ut puniat, sed ut ignoscat: non vult ut insultet tibi diabolus, et celantem peccata tua arguat. Praeveni accusatorem tuum: si te ipse accusaveris, accusatorem nullum timebis: si te detuleris ipse, etsi mortuus fueris, revivisces. 54. Veniet ad monumentum tuum Christus, et si viderit flere pro te Martham boni feminam ministerii, flere Mariam quae attente audiebat verbum Dei, sicut sancta E misericordia, cum viderit in tuo obitu lacrymas plurimorum, et dicet: Ubi posuistis eum ? hoc est, in quo reorum statu est, in quo poenitentium ordine. Videam quem fletis; ut lacrymis suis ipse me moveat. Videam si jam peccato ei cujus venia poscitur, defunctus est. 55. Dicet ei plebs: Veni, et vide . Quid est, veni? Hoc est, veniat peccatorum remissio, veniat defunctorum vita, mortuorum resurrectio, veniat et
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat᷑ aut quia iterauit qđ dixit.
ꝓpt̃ ea uoluit dicere sicut p̃diximꝰ.
Ipsa tam̃ iteratio saluberrimẽ inten¬
tionẽ mouet ad firmatatẽ retinendi
eam quȩ sic commendat᷑ fidẽ Modo
ergo hominib: suadeo andõ Aut
quȩro hominib placere Si adhuc
hominib placerẽ xp̃i seruus ñ essẽ
Nemo dõ suadet: quia manifesta sẽ
illi omia Sed hominib ille bene su¬
adet : qui non se illis placere uult
sed ipsam quã suadet ueritatẽ: Qui
enĩ placet hominib ñ ab ipsis suam
gloriã quȩrens sed dĩ ut salui fians:
ñ iã hominib sed dõ placet Aut iã
cũ et dõ placet sĩmul & hominib non
utiq hominib placet Aliud ẽ enĩ
placere hominib: aliud et dõ & homi¬

Expanded text:
praedixerat, aut quia iteraverit quod dixit, praedixerat, aut quia iteraverit quod dixit, propterea voluit dicere, sicut praediximus; tamen ipsa iteratio saluberrime intentionem movet ad firmitatem retinendi eam, quae sic commendatur, fidem. Ponibus suadeo, an Deo? an quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nemo Deo suadet, quia manifesta sunt illi omnia, sed hominibus. Ille bene suadet, qui non se illis placere vult, sed ipsam, quam suadet, veritatem. Qui enim placet hominibus, non ab ipsis suam gloriam quaerens, sed Dei, ut salvi fiant, non jam hominibus, sed Deo placet. Aut certe jam cum et Deo placet, simul et hominibus, non utique hominibus placet. Aliud est enim placere hominibus, aliud et Deo et homi
Abbreviated transcription (Latin):
dedit : iã nec euangeliũ recte dici
potest Vigilant̃ aut̃ cũ dixisset transfe¬
rimini ab eo qͥ uos uocauit. ad iunxit in
głam xp̃i : quã uolebant illi euacuare
sio carnis atq huius mͦdi oꝑa legis tan¬
tũ ualebant : ut ꝑ illã homines falui
fierent Nisi aliqui st̃ conturbantes uos:
& uolentes conũtere euangeliũ xp̃i
Non quẽ ad modũ istos conturbant ita
etiã conũtunt euangeliũ xp̃i : quia ma¬
net firmissiũ Sed tam̃ conũtere uo¬
lunt : qͥ ab spũalib: ad carnalia reuo-
geliũ xp̃i Sed licet sinos aut angelus
de cęlo uobis euangelizauerit. p̃ter¬
quã quod euangelizuimꝰ uobis ana¬
thema sit Ueritas ꝓpt̃ seipsam dili¬
genda ẽ : non ꝓpt̃ hominẽ aut ꝓpt̃ an¬
gelũ ꝑquẽ annunciat᷑. Qui enĩ ꝓpter
Amuntiatores diligit eam : potest &¬
m̃dacia dligere siqua forte sua ꝓtuleria
Sicut p̃diximꝰ et nunc iterũ dico: si quis
uobis euangelitauerit p̃t̃ quã quod
accepistis anithema sit Aut p̃sens hoc

Expanded text:
dedit; jam nec Evangelium recte dici potest. Vigilanter autem, cum dixisset, transferimini ab eo qui vos vocavit; adjunxit, in gloriam Christi, quam volebant illi evacuare,m circumcisio carnis atque hujusmodi opera Legis tantum valebant, ut per illa homines salvi fierent. Nisi aliqui sunt conturbantes vos, et volentes convertere Evangelium Christi. Non quemadmodum istos conturbant, ita etiam convertunt Evangelium Christi, quia manet firmissimum: sed tamen convertere volunt, qui ab spiritualibus ad carnalia revocaelus de coelo vobis evangelizaverit praeterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit. Veritas propter seipsam diligenda est, non propter hominem, aut propter angelum, per quem annuntiatur. Qui enim propter annuntiatores diligit eam, potest endacia diligere, si qua forte ipsi sua protulerint. Sicut praediximus, et nunc iterum dico, si quis vobis evangelizaverit praeterquam quaccepistis, anathema sit. Aut praesens hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nauerit. Singula ab ipso epłae uestibulo
ꝑmittente dño et adiuuante studiũ nr̃m
sic consideranda & tractanda suscepimꝰ
suscitauit illũ a mortuis et qui mecũ
st̃ om̃s fr̃s eccłi is galatiȩ. Qui ab hominib
mittit᷑ mendax ẽ qui ꝑ hominẽ mittit᷑ po-¬
test eẽ uerax : quia & ds̃ uerax potest ꝑ
hominẽ mittere : Qui ergoneq ab homi¬
nib: neq ꝑ hominẽ sed ꝑ dm̃ mittit᷑ ab
illo uerax ẽ qui etiã ꝑ hominẽ missos
ueraces fecit Priores uero apłiuera

Expanded text:
a igitur ab ipso Epistolae vestibulo, permittente Domino et adjuvante studium nostrum, sic consideranda et tractanda suscepimus. suscitavit illum a mortuis; et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiis Galatiae. Qui ab hominibus mittitur, mendax est; qui per hominem mittitur, potest esse verax, quia et Deus verax potest per hominem mittere: qui ergo neque ab hominibus, neque per hominem, sed per Deum mittitur, ab illo verax est, qui etiam per hominem missos veraces
Abbreviated transcription (Latin):
ri apłi ꝑ xp̃m ad huc ex parte hominẽ
te immortalẽ Sit ergo testimonii eius
aequalis auctoritas : in cuius honorẽ
implet clarificatio dñi: siquid habebat
ordo tẽporis minꝰ. Iđo eñi cũ dixisset
& d̃ patrẽ addidit qui suscitauit il¬
lũ amortuis ut etiã ex hoc mͦ breuiter ia
clarificato missũ seeẽ commemorar&¬

Expanded text:
r Christum adhuc ex parte hominem,te immortalem. Sit ergo testimonii ejus aequalis auctoritas, in cujus honorem implet clarificatio Domini, si quid habebat ordo temporis minus. Ideo enim cum dixisset, Et Deum Patrem, addidit, qui suscitavit illum a mortuis; ut etiam ex hoc modo breviter jam a clarificato missum se esse commemorar
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã paulus apłs non uera p̃dicasset
qđ eos circũcidi noluisset : et iđo sic coe¬
pit. Miror quod sic tã cito tranferimini
ab eo quiuos uocauit ingloriã xp̃i in
aliud euangeliũ Hoc ergo exordio. cause
questionẽ breuit̃ insimiauit : quã quã
et salutatione cũ dicit se apłm non ab
hominib neq ꝑ hominẽ quod innulla
alia epistola dixisse inuenit᷑. satis ostendit
et illos qui talia ꝑsuadebant non eẽ adõ
sed ab hominib: et ceceris apłis quantũ ad
auctoritatẽ testimonii euangelici ꝑtinet
in parẽ se haberinon oportere quando¬
quidẽ non ab hominib neq ꝑ hominẽ sed

Expanded text:
tanquam Paulus apostolus non vera praedicasset, tanquam Paulus apostolus non vera praedicasset, quod eos circumcidi noluisset: et ideo sic coepit: Miror quod sic tam cito transferimini, ab eo qui vos vocavit in gloriam Christi, in aliud Evangelium. Hoc ergo exordio causae quaestionem breviter insinuavit: quanquam et ipsa salutatione cum dicit se apostolum non ab hominibus, neque per hominem, quod in nulla alia Epistola dixisse invenitur satis ostendit, et illos qui talia persuadebant non esse a Deo, sed ab hominibus: et caeteris apostolis, quantum ad auctoritatem testimonii evangelici pertinet, imparem se haberi non oportere. Quandoquidem non ab hominibus, neque per hominem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gentes cogebant iudaitare. Eesserat eñĩ
taliũ hominũ scandalis apłs petrus. et
insimulationẽ ductus erat : tanquã & ipse
hoc sentiret. nichil ꝓdesse gentib: euan¬
geliũ nisi onera legis implerent: A qua
simulatione idem apłs paulus eũ reuocat.
sicut in hac ipsa epistola docet : Talis quidẽ
questio ẽ : & in epistola ad romanos. Verũ¬
tam̃ uidet᷑ aliquid int̾eẽ : quod ibi conten¬
tionẽ ipsam dirimit litẽq conponit. quȩ
int̃ eos qui ex iudȩis et eos qui ex gentib
crediderant orta erat: cũ illi tanquã
exmeritis operũ legis. sibi redditũ e¬
uangelii p̃miũ arbitrarent᷑. qđ p̃miũ
incircũcisis tanquã in meritis nolebant
dari illi contra iudȩis se p̃ferre gesti-¬
rent tanquã int̃fectorib dñi. In hac
uero epistola ad eos scribit qui iã
commoti erant auctoritate illorũ. qui
ex iudȩis erant & ad obseruationes le¬
gis cogebant. Cȩperant enĩ eis credere :

Expanded text:
gentes cogebant judaizare. Cesserat enim gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem eorum ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret, nihil prodesse gentibus Evangelium, nisi onera legis implerent. A qua simulatione idem apostolus Paulus eum revocavit, sicut in hac ipsa Epistola docet. Talis quidem quaestio est et in Epistola ad Romanos: verumtamen videtur aliquid interesse, quod ibi contentionem ipsam dirimit, litemque comprimit, quae inter eos qui ex Judaeis et eos qui ex gentibus crediderant orta erat: cum illi tanquam ex meritis operum legis sibi redditum Evangelii praemium arbitrarentur, quod praemium incircumcisis, tanquam immeritis, nolebant dari; illi contra Judaeis se praeferre gestirent, tanquam interfectoribus Domini. In hac vero Epistola ad eos scribit qui jam commoti erant auctoritate illorum qui ex Judaeis erant et ad observationes legis cogebant. Coeperant enim eis credere,
Abbreviated transcription (Latin):
ausa ꝓpt̃ quã scribit apłs ad gala¬
thas hȩc ẽ : ut intelligant gr̃am dĩ
iđ secũ agere ut sub lege iã non sint. Cũ
enĩ p̃dicata eis eẽt euangelii gr̃a non de¬
fuerunt quidã ex circũcisione quãuis
xp̃iani nomine nondũ tam̃ tenente s ip¬
sũ gr̃ȩ beneficiũ & adhuc uolentes eẽ sub
oneribus legis iquȩ dñs ds̃ in posuerat
non iustitiȩ seruientib sed peccato: iustã
scilicet legẽ in iustis hominib: dando ad
demonscranda peccata eor non auferenda
Non eñi auferret peccata nisi gr̃a fidei:
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Sub hac ergo
grã iã galat᷑as constitutos illi uolebant con¬
stituere sub onerib legis: ad seuerantes
nichil eis ꝓdesse euangeliũ nisi circũci¬
derent᷑ & cȩteras carnales iudgici ri-¬
tus obseruationes subirent. Et iđo pau¬
lũ apłm suspectũ habere coeperant a qͦ
illis euangeliũ p̃dicatũ erat : tanquã ñ
tenentẽ disciplinã cȩterors apłorũ. qui

Expanded text:
ausa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus legis, quam Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato: justam scilicet legem injustis hominibus dando, ad demonstranda peccata eorum, non auferenda. Non enim aufert peccata nisi gratia fidei quae per dilectionem operatur. Sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos illi volebant constituere sub oneribus legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum apostolorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
maligno Scłm p̃sens malignũ ꝓpt̃ malignos
homines qui in illo sunt intelligendũ ẽ:
sicut dicimꝰ & m alignã domũ ꝓpt̃ malignos
Quanto igit᷑ magis homines non debent
arrogant᷑ ad seipsos referre si qͥd ope¬
rantur boni: quando & ipse dĩ filius in
euangelio non głam suã se querere
dixit. neq uoluntatẽ suã uenisse facere.
sed uoluntatẽ eius qui eũ misit. Quã
uoluntatẽ glamq patris nunc comme¬
morauit a postolus: ut ipse quoq dñi
exẽplo a quo missus ẽ: non sequerere
głam suã significaret. nec facere uolun¬
tatẽ suã in p̃dicatione euangelii᷑ sicut
paulo post dicit. Si hominib placerem:

Expanded text:
m praesens malignum propter malignos homines qui in illo sunt, intelligendum est, sicut dicimus malignam domum propter malignos Quanto igitur magis homines non debent arroganter ad seipsos referre, si quid operantur boni, quando et ipse Dei Filius in Evangelio non gloriam suam se quaerere dixit, neque voluntatem suam venisse facere, sed voluntatem ejus qui eum misit . Quam voluntatem gloriamque Patris nunc commemoravit Apostolus, ut ipse quoque Domini exemplo, a quo missus est, non se quaerere gloriam suam significaret, nec facere voluntatem suam in praedicatione Evangelii, sicut paulo post dicit: Si hominibus placerem,
Abbreviated transcription (Latin):
enti si enĩ quȩ destruxi hȩc eadẽ rursus
edifico p̃uaritorẽ meipsũ constituo : respon¬
deri Quid ergo quia fidẽ xp̃i obpugna¬
bas antea quam nunc ȩdificas p̃uaricato¬
rẽ te constituis : Sed illã non destruxit
quia deffrui non potest: hanc aut̃ suꝑbiam
ucre destrux erat constant̃q destruebat.
quia destrui poterat. Et ideonon ille p̃ua¬
ricator ẽ quirẽ uerã cũ conaretur destru¬
ere et postea destrui non posse cognosce¬
retea ut in ea ȩdificaretur : sed ille p̃uci¬
ricator ẽ qui cũ destruxerẽ falsam quia
sed tam̃ ꝑ logẽ: siue quia iudȩus erat et
tanquã pedagogũ legẽ acceperat sicut postea
manifestat᷑: Hoc aut̃ agitur ꝑ pedagogũ ut
non sit necessarius pedagogus : sic̃ ꝑ ubera
nutritur infans. ut iã uberib: non indige¬
at : et ꝑnauẽ ꝑuenitur ad patriã ut iã
naui opꝰ nonsit. Siue ꝑ legẽ spũalit̃ intel¬
lectã legi mortuus ẽ ne sub ea carnalit̃
uueret Nã hoc modo ꝑ legẽ legi more¬

Expanded text:
enti, Si enim quae destruxi, haec eadem rursus aedifico, praevaricatorem meipsum constituo, Quid ergo, quia fidem Christi oppugnabas antea, quam nunc aedificas, praevaricatorem te constituis? Sed illam non destruxit, quia destrui non potest. Hanc autem superbiam vere destruxerat, constanterque destruebat, quia destrui poterat. Et ideo non ille praevaricator est, qui rem veram cum conaretur destruere, et postea vetenuit eam ut in ea aedificaretur: sed ille praevaricator est, qui cum destruxerit rem falsam, quia sed tamen per Legem: sive quia Judaeus erat, et tanquam paedagogum Legem acceperat, sicut postea manifestat . Hoc autem agitur per paedagogum, ut non sit necessarius paedagogus: sicut per ubera nutritur infans, ut jam uberibus non indigeat; et per navem pervenitur ad patriam, ut jam navi opus non sit. Sive per Legem spiritualiter intellectam Legi mortuus est, ne sub ea carnaliter viveret. Nam hoc modo per Legem Legi ut more
Abbreviated transcription (Latin):
pcccauer̃ Sed si ita inquit : ergo xp̃s peccaa
minist̃ est. Quod utiq non possunt dicere :
quia et ipsi qui nolebaat nisi circuncisis
gentib tradi euangeliũ. in xp̃m credideran
It ideo quod dicit absit non solus sed cum
ipsis dicit Destruxit aut̃ suꝑbiã gloriantẽ
de opib logis quȩ destrui & deberet et
posset: ne gr̃a fidei uideretur non neces¬
faria si oꝑa legis etã sine illa iustificare
crederent᷑. Et ideo p̃uaricator ẽ si rursus
illa ȩdificat: dicons quod oꝑa legis etiã
sine grã iustificant: ut xp̃s pecccti mi

Expanded text:
peccaverunt: sed, si ita est, inquit, ergo Christus peccati peccaverunt: sed, si ita est, inquit, ergo Christus peccati minister est. Quod utique non possunt dicequia et ipsi qui nolebant nisi circumcisis gentibus tradere Evangelium, in Christum crediderant, et ideo quod dicit, absit, non solus, sed cum ipsis dicit. Destruxit autem superbiam gloriantem de operibus legis, quae destrui et deberet et posset, ne gratia fidei videretur non necessaria, si opera legis, etiam sine illa, justificare crederentur: et ideo praevaricator est, si rursus illa aedificat, dicens, quod opera legis etiam sine gratia justif
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑ ipsam grãm fider spũalia opa logis
eos implere posse cognoscerent. Qm̃ ex
oꝑib legis cũ suis uirib ea quisq tri¬
buit non gr̃ȩ miserantis dĩ non iustifi¬
cabit᷑ om̃is caro idest om̃is homo siue om̃s
carnalit̃ sentientes. It ideo illi qui cũ iã
essent sub lege xp̃o crediderunt. nonꝗe
iusti erant sed iustificarent᷑ : uenerun
tib imposuerant iudȩi iã uecusta quadã
suꝑbia tanquã et ipsi iusti essent: uidendo
stipulã in oculo alieno et non trabẽ in suo
Scđm eorũ morẽ locutus apłs ait Nos
natura iudei et non ex gentib peccatores
id ẽ quos appellant peccatores cũ sint et
ipsi peccatores nos ergo inquit natura
iudȩi cũ gentiles essemus non quos ipsi
cari nisi esseat peccttores. An forte quia
in xp̃o uoluer̃ iustificari peccciucrunt
quia siiã iusti erant: aliud querendo utiq

Expanded text:
sed per ipsam gratiam fidei, spiritualia opera Legis sed per ipsam gratiam fidei, spiritualia opera Legis eos implere posse cognoscerent. Quoniam ex operibus Legis, cum suis viribus ea quisque tribuerit, non gratiae miserantis Dei, non justificabitur omnis caro, id est, omnis homo, sive omnes carnaliter sentientes. Et ideo illi, qui cum jam essent sub Lege, Christo crediderunt, non quia justi erant, sed ut justificarentur, venerunt tibus imposuerant Judaei, jam vetusta quadam superbia, tanquam ipsi justi essent, videndo stipulam in oculo alieno, et non trabem in suo. Secundum eorum morem locutus Apostolus ait, Nos natura Judaei, et non ex Gentibus peccatores; id est, quos appellant peccatores, cum sint et ipsi peccatores: Nos ergo, inquit, natura Judaei, cum Gentiles non essemus, quos ipsi cari, nisi essent peccatores. An forte quia in Christo voluerunt justificari, peccaverunt? quia, si jam justi erant, aliud quaerendo utique
Abbreviated transcription (Latin):
meũ et discite ame quoniã quatriduana
de sepulcris cadauera exuscito atq omia
demonia de corporib hominũ morbosq
depello et cȩtera huius modi: sed tollite
inquit iugũ meũ et discite a me mitis sum
et humilis corde. Illa eñi signa sunt rerũ
spualiũ : mitẽ aut̃ eẽ. humilẽ caritatis
conseruatorẽ res ipsȩ spũales st̃ adqs
ꝑ illa ducunt᷑ qui oculis corporis dediti
fidẽ in uisibiliũ quia de notis usitatisq
non possunt de nouis et repentinis uisibi¬
lib quęr̃ Si ergo et illi qui cogebans
gentes iudaitare didicisset mites eẽ et
humiles corde quod ad nõ petrus didice¬
ret : saltĩ correcto tanto uiro ad imitandũ
inuitarent᷑: nec putarent euangeliũ xũi.
iustitiȩ suȩ tanquã debitũ redditũ: sed
scientes quoniã non iustificat᷑ homo ex
at oꝑa legis adiuuante infirmitatẽ suam
non merito suosed grã dĩ. non exigerent
degentib: carnales legis obseruationes.

Expanded text:
meum et discite a me quoniam quatriduana meum et discite a me quoniam quatriduana de sepulcris cadavera exsuscito, atque omnia daemonia de corporibus hominum morbosque depello, et caetera hujus modi: sed, Tollite, inquit, jugum meum, et discite a me quia mitis sum, et humilis corde . Illa enim signa sunt rerum spiritualium: mitem autem esse et humilem charitatis conservatorem, res ipsae spirituales sunt, ad quas per illa ducuntur, qui oculis corporis dediti fidem invisibilium, quia jam de notis usitatisque non possunt, de novis et repentinis visibilibus quaerunt. Si ergo et illi qui cogebant Gentes judaizare, didicissent mites esse et humiles corde, quod a Domino Petrus didicerat; saltem correcto tanto viro ad imitandum invitarentur, nec putarent Evangelium Christi justitiae suae tanquam debitum redditum: sed scientes quoniam non justificatur homo exat opera Legis, adjuvante infirmitatem suam, non merito suo, sed gratia Dei; non exigerent de Gentibus carnales Legis observationes,
Abbreviated transcription (Latin):
gis iudaitare. Quod aut̃ hoc ei corã om̃ib
dixit. necessitas coegit: ut om̃s illius ob¬
iurgatione sanarent᷑ Non eñi utile erat
errorẽ qui palã noceret in secreto em̃¬
dare Huc accedit quod firmitas petri¬
& caritas cuiter a d nõ dictũ ẽ amas me
pasce oues meas obiurgationẽ talẽ
posterioris pastoris ꝓsalute gregis libea¬
tissime sustinebat. Nã erat obiurgatore
suo ipse qui obiurgabat᷑ mirabilior : et
adimitandũ difficilior. Facilius ẽ enĩ uide¬
re quid in alio corrigas. atq id uituperan¬
do uel obiurgando corrigere: quã uidere
quid inte corrigendũ sit libent̃q: corrigi
uel ꝑte ipsũ nedũ ꝑ aliũ. Adde posteriorẽ
adde corã om̃ib Valet aut̃ hoc ad magnũ
humilitatis exẽplũ que maxima ẽ disci¬
plina xp̃iana llumilitate enĩ conseruat᷑
caritas. Nã nichil eã cicius uiolat quã
suꝑbia. Et ideo dñs non ait tollite iugũ

Expanded text:
gis judaizare? Quod autem hoc ei coram omnibus gis judaizare? Quod autem hoc ei coram omnibus dixit, necessitas coegit, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret, in secreto emendare. Huc accedit quod firmitas et charitas Petri, cui ter a Domino dictum est, Amas me? pasce oves meas , objurgationem talem posterioris pastoris pro salute gregis libentissime sustinebat. Nam erat objurgatore suo ipse qui objurgabatur mirabilior, et ad imitandum difficilior. Facilius est enim videre quid in alio corrigas, atque id vituperando vel objurgando corrigere, quam videre quid in te corrigendum sit, libenterque corrigi, vel per teipsum, nedum per alium; adde posteriorem, adde coram omnibus. Valet autem hoc ad magnum humilitatis exemplum, quae maxima est disciplina christiana: humilitate enim conservatur charitas. Nam nihil eam citius violat quam superbia. Et ideo Dominus non ait, Tollite jugum
Abbreviated transcription (Latin):
tulit: quȩ nichil obst̃ fidei bonisq morib
Non enĩ si latro erat quisq cũ uocatus ẽ.
debec in latrocio ꝑmanere Petrus
aut̃ cũ uenisset antiochiã obiurgatꝰ
ẽ a paulo non quia seruabat consue¬
tudinẽ iudȩorũ in qua natus atq e¬
ducatus erat. quã quã apud gentes eã
conseruaret: sed obiurgatus ẽ quia gentib
eã uolebat inponere cũ uidisset quosdã
uenisse ab iacobo idẽ a iudea. Nã eccłȩ
iero soliontanȩ iacob p̃fuit. Timens ergo
eos qui adhuc putabant in illis obserua¬
tionib falutẽ constitutã segregabat se
agentib et simulate illis consentiebat ad
imponenda gentib illa onera seruitutis.
Quod in ipsius obiurgationeͥ uerbis satis
apparet. Non enĩ ait situ cũ iudȩus sis
gentilit̃ et non iud aice uiuis quẽ ad modũ
rursus ad consuetudinẽ iudȩorũ reuer¬
teris sed quẽ ad modũ inquit gentes co¬

Expanded text:
tulit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. tulit, quae nihil obsunt fidei bonisque moribus. Non enim si latro erat quisque cum vocatus est, debet in latrocinio permanere. Petrus autem cum venisset Antiochiam, objurgatus est a Paulo, non quia servabat consuetudinem Judaeorum, in qua natus atque educatus erat quanquam apud Gentes eam non servaret: sed objurgatus est, quia Gentibus eam volebavenisse ab Jacobo, id est, a Judaea; nam Ecclesiae Jerosolymitanae Jacobus praefuit. Timens ergo eos qui adhuc putabant in illis observationibus salutem constitutam, segregabat se a Gentibus, et simulate illis consentiebat ad imponenda Gentibus illa onera servitutis: quod in ipsius objurgationis verbis satis apparet. Non enim ait, Si tu, cum Judaeus sis, Gentiliter, et non Judaice vivis, quemadmodum rursus ad consuetudinem Judaeorum reverteris? sed, quemadmodum, inquit, Gentes co
Abbreviated transcription (Latin):
studui hoc ipsũ facere: communis cura
erat omnib: apłis de pauperib scõrũ
qui erant in iudȩ&: qui rerũ suarũ uen¬
ditarũ p̃tia ad pedes apłorũ posuerans
manos dic̃ Nunc aut̃ ꝑgã ierusalem
ministrare scĩs. Placuit enĩ macedoniȩ
et achaie communionẽ aliquã facere
in pauperes scõrũ qui sunt in ierusalẽ
Placuit enĩ illis: et debitores eorũ suat
nullã ergo simulationẽ paulus lapsus
erat : quia seruabat ubiq quod congru¬
ere uidebat siue ecclesiis gentiũ siue
iudȩorũ ut nusquã auferret consue
fluis poneret spem salutis: etiã si con¬
suecudinẽ in eis ꝓpt̃ offensionẽ infir¬
os dic̃ Circuncisus quis uocatus ẽ non
adducat p̃putiũ. In p̃putio quis uocatus
ẽ non circuncidat᷑. Circuncisio nichil ẽ
et p̃putiũ nichil ẽ sed obseruatio man-¬
datorũ dĩ. Unus quisq in qua uocatione
uocatus ẽ in ea ꝑmaneat. Hoc enĩ ad eas
consuetudines uł condiciones uitȩ re¬

Expanded text:
 hoc ipsum. Communis cura erat omnibus apostolis de pauperibus sanctis, qui erant in Judaea, qui rerum suarum venditarum pretia ad pedes apostolorum posuerant. manos dicit: Nunc autem pergam Jerusalem ministrare sanctis. Placuit enim Macedoniae et Achaiae communionem aliquam facere in pauperes sanctos, qui sunt in Jerusalem. Placuit enim illis, et debitores eorum sunt. nullam ergo simulationem Paulus lapsus erat, quia servabat ubique quod congruere videbat, sive Ecclesiis Gentium, sive Judaeorum, ut nusquam auferret consuetfluis poneret spem salutis, etiam si consuetudinem in eis propter offensionem infirus sunt: circumcisus quis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est sed obseruatio mandatorum dvocatus est, in ea permaneat » . Hoc enim ad eas consuetudines vel conditiones vitae re
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ : qui sublege ẽ. Sublege aut̃ uiuit in
quantũ quisq peccator ẽ id ẽ in quantũ
a ueteri homine non ẽ mutatus. Sua eñi
uita uiuit. It ideo supra illũ ẽ quia qui
cã non implet infra illã ẽ Nã iusto lex
posita non ẽ id ẽ in posita: ut supra illũ
sit . In illa cñĩ pocius ẽ quã sub illã quia ñ
sua uita uiuit: cui coercendȩ lex imponit᷑
Ut enĩ sic dicã ipsam quodã mͦ logẽ uiuit
qui cũ dilectione iusficiȩ iuste uiuit: non
ꝓprio ac transitorio sed communi ac stabili
gaudens bono. It ideo paulo non erat lex
imponendã qui dicit. Viuo aut̃ iã non ego :
uiuit ucro in me xp̃s. Quis ergo audeat xp̃o
legẽ imponere qui uiuit in paulo: Non

Expanded text:
autem, qui sub Lege est: sub Lege autem vivit, in quantum quisque peccator est, id est, in quantum a vetere homine non est mutatus; sua enim vita vivit, et ideo Lex supra illum est; quia qui eam non implet, infra illam est. Nam justo Lex posita non est , id est imposita, ut supra illum sit: in illa est enim potius quam sub illa; quia non sua vita vivit, cui coercendae Lex imponitur. Ut enim sic dicam, ipsa quodammodo Lege vivit, qui cum dilectione justitiae juste vivit, non proprio ac transitorio, sed communi ac stabili gaudens bono. Et ideo Paulo non erat Lex imponenda, qui dicit, Viro autem jam non ego, vivit vero in me Christus. Quis ergo audeat Christo Legem imponere, qui vivit in Paulo? Non
Abbreviated transcription (Latin):
uniũso poni: sicut in euangelio dictũ est
accipiet in hoc scło septies tantũ Ac si
diceret : quasi nichil habentes et omã
posstoentes. Vnde etiã iohannes ad sep¬
teriã oꝑationẽ sp̃s scĩ magis refertur
septenarius numerus columnarũ: sapi¬
entiȩ et intellectus consilii et fortitudi¬
nis scientiȩ et pietatis et timoris dnĩ. a
quib: oꝑationib: domus filii dĩ hoc est

Expanded text:
universo poni. Sicut in Evangelio dictum est, Accipiet in seculo hoc septies tantum. ac si diceret: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes. Unde etiam Ioannes ad septenariam operationem Spiritus sancti magis refertur septenarius numerus columnarum, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Dei , quibus operationibus domus Filii Dei, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
&e trigetiũ ad id qd̾ temere sȩ cõcessissȩ
arbitratur. res enĩ mei uiris. ẽ: redire
ꝑmitto. Tũ alipius. Suscepti ame officii
ñdũ partes. ȩẽ. uos met ipsi mecũ recognos¬
citis. Sed qm̃ id iã dudũ disposita ꝓfectio
int̾runꝑe me cõpellit: ꝓmeo quoq mu¬
nere geminatã sibi potestatẽ particeps me¬
cũ iudicii ñ renuet: usq inreditũ meũ.
Uidȩo enĩ hoc ur̃m certam̃ longuis ꝓgres¬
surũ. Et cũ discessiset : qđ inqt licentius
temere concęsseras : ꝓ me: et ille. Temȩre
dedi inꝗt ciceronẽ fuisse sapientẽ. Ergo ci¬
cero sapiens ñ fuit. aqͦ in latina lingua
philosophia & inchoata.est. & ꝑfecta:
E siconcedã inqt ȩe̾ sapientẽ : ñ omĩa tam̃
eius ꝓbo. at quin opordet multa eiꝰ alia
refellas: ut ñ impudent̃ hoc deqͦ agitur
imꝓbare uidearis. Quod si hoc solũ ñ recte
ut opinor nichil int̾ẽ. nͥ cuiꝰ ponderis

Expanded text:
et Trygetium ad id, quod temere se concet Trygetium ad id, quod temere se concarbitratur, res enim mei juris est, redire permitto. Tum Alypius: Suscepti a me officii nondum partes esse, vosmetipsi mecum recognoscitis. Sed quoniam id jamdudum disposita profectio interrumpere me compellit, pro meo quoque munere geminatam sibi potestatem particeps mecum judicii non renuet usque in reditum meum: video enim hoc vestrum certamen longius progressurum. Et cum discessisset: Quod, inquit Licentius, temere concesseras, profer. Et ille: Temere dedi, inquit, Ciceronem fuisse sapientem. Ergone Cicero sapiens non fuit, a quo in latina lingua philosophia et inchoata est, et perfecta? Etsi concedam, inquit, esse sapientem, non omnia tamen ejus probo. Atqui oportet multa ejus alia refellas, ut non impudenter hoc de quo agitur, improbare videaris. Quid si hoc solum non recte ut opinor, nihil interest, nisi cujus ponderis
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut intẽpore congruere uidebatur
tractaremꝰ. Quo tam̃ opere. licentiĩs in
poete studiũ sic inflãmatus est : ut ali¬
qͣntũ mͥ etiã repͥm̃dus uidereta
Ita ȩnĩ abhac intentione adnullã se rẽ

Expanded text:
atque, ut in tempore congruere uidebatur. atque, ut in tempore congruere uidebatur. tractaremus. quo tamen opere Licentius in poeticae studium sic inflammatus est, ut aliquantum mihi etiam reprimendus uideretur. iam enim a
Abbreviated transcription (Latin):
desidĩo meo. ꝗͥd te rogem: Tu te ipse
ꝓme rogas qnͣtũ scis. quia debes. Sȩd
nunc ambob dico. cauete nȩqͥd nosse¬
uos arbitremini: nͥ qd̃ ita didiceritis
saltĩ ut nostis. unũ. duo. tria. quõ tuor
simul collectã sũmam. fieri decẽ.
Sed itẽ cauetȩ. neuos inphilosophia uerita¬
tẽ aut ñ cognituros : aut nullo mͦ ita
posse cognosci arbitremini. Nã mͥ crediae
uł potiꝰ illi creditȩ qͥ ait. querite & inue¬
nuetis: nec cognitionẽ desꝑandã. eẽ. &
manifestiorẽ futurũ qͣm st̃ illi numen
Nunc ad ꝓpositũ ueniamus. Iã enĩ fero
cȩpi metuere. ne hoc principiũ modũ
excȩderet : ⁊ ñ ÷ leue. hã modus iã ꝓcul
rit : cũ dulcit̾ ducit. Ero cautior cũ
sapiens fuero. Post pristinũ sermonẽ
quẽ in pͥmũ libr̃u contulimꝰ .uii. ferȩ
dieb adisputando fuimꝰ ociosi. cũ tres
tam̃ uirgilũ libros post pͥmũ recenseremꝰ.

Expanded text:
desiderio meo, quid te rogem? Tu te ipse desiderio meo, quid te rogem? Tu te ipse pro me roga quantum scis, quia debes. Sed nunc ambobnosse arbitremini, nisi quod ita didiceritis saltem, ut nostis unum duo tria quattuor simul collecta in summa fieri decem. sed item cauete, ne uos philosophia ueritatem aut non cognituros aut nullo modo ita posse cognosci arbitremini. nam mihi uel potius illi credite, qui ait: quaerite et inuenietis, nec cognitionem desperandam esse et manifestiorem futuram, quam sunt illi numeri. nunc ad propositum ueniamus. iam enim sero coepi metuere, ne hoc principium modum excederet. et non est leue. nam modus procul rit, cum dulciter ducit. ero cautior. cum sapiens fuero. Post pristinum sermonem, quem in primum librum contulimus, septem fere diebus a disputando fuimus otiosi, cum tres tamen Uergilii libros post primum recenseremus
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ inest: ista tͥ fortasse disputatio
detrahęret. sepius enĩ succensiusti acha¬
demicis. eo qdẽ grauuis qͦminus erudi¬
tus es sed eo libentius quo ueritatis amorẽ
illiciebaris. Itaq iã cũ alippio te factore
confligã: & tͥ facile ꝑsuadebo qd uolo.
ꝓbabilit̃ tam̃ Nã ipsũ uerũ inuidebis.
nͥ inphilosophiã totus intraueris. Illud
aũ alterũ qđ te fortasse aliqͥd inuenis¬
se p̃sumis. qͣmuis a nobis iã querens du¬
bitansq discesseras : tam̃ siqͥđ suꝑstitio¬
nis in animũ reuolutũ ẽ. eiciet᷑ ꝓfecto.
uł cũ tͥ aliqͣm int̾ nos disputationẽ de
contulero. Ego enĩ nẽ aliud nichil agõ:
qͣm me ipsũ purgo auanis ꝑniciosisq
opinionibi. Itaq ñ dubito melius mͥ¬
ne tue: qđ solus frueris luciniano
mȩo. An & tu in uides. quia diximeoͦ
Sed qͥd dixi aliud qͣm tuo & om̃iũ qͥcũq
unũ sumus : de qͦ tam̃ ut subueniat

Expanded text:
si tamen inest, ista tibi fortasse disputatio si tamen inest, ista tibi fortasse disputatio detrahet. saepius enim suscensuisti Academicis eo quidem grauius, quo minus eruditus esses, eo libentius, quod ueritatis amore inliciebaris. itaque iam cum Alypio te fautore confligam et tibi facile persuadebo quod uolo, probabiliter tamen; nam ipsum uerum non uidebis, nisi in philosophiam totus intraueris. illud autem alterum, quod te fortasse aliquid inuenisse praesumis, quamuis a nobis iam quaerens dubitansque discesseris, tamen, si quid superstitionis in animum reuolutum est, eicietur profecto, uel cum tibi aliquam inter nos disputationem de contulero. Ego enim nunc aliud nihil ago, quam me ipse purgo a uanis perniciosisque opinionibus. itaque non dubito melius minae tuae, quod solus frueris Luciliano meo: an et tu invides quia dixi, meo? Sed quid dixi aliud quam tuo, et omnium quicumque unum sumus? De quo tamen ut subvenias
Abbreviated transcription (Latin):
lebã : qd si saltĩ uox. si adhuc facies
uideri ade ñ potest. ipsius pbilosopbiȩ
posset audiri: miraręris ꝓfecto. sed ñ
rideres. ñ desꝑares. Crede mͥ. de nullo
desꝑandũ .ẽ. de talib aũ : minimȩ.
Omino st̃ exempla. Facile euadit. fa¬
cile rȩuolat hoc genꝰ auiũ: multis in-¬
clusis multũ mirantib. Sed ad nos
redeamꝰ. Nos in ꝗt romaniane pbiloso¬
phȩm᷑. Reddã tͥ grãm. Iñ filius tuus
cȩpit philosophari. ego eũ repͥmo. ut
disciplinis necessariis priꝰ excultus:
uigentior & firmior insurgat. Q. ua-¬
rũ te nę mȩtuas exꝑtẽ : sibene te noui.
Auras tͥ libȩras tantũ opto. Nã de indole
qͥd dicã : utinã ñ tã rara eȩt̾. in hominib
qͣm certa .ẽ. inte. Restant duo uitia &
impedim̃ta inueniendi ueritatis: aqͥb
tͥ ñ multũ timȩo. Timeo tam̃ ne tȩ con¬
tẽnas. atq: inuenturũ. eẽ desꝑes: aut
certȩ ne inuenisse te credas. ꝯuoꝵ pͥmũ

Expanded text:
lebam ? quid, si saltem uox, si adhuc facies lebam ? quid, si saltem uox, si adhuc facies uideri a te non potest, ipsius philosophiae posset audiri? mirareris profecto, sed non rideres, non desperares. crede mihi, de nullo desperandum est, de talibus autem minime; omnino sunt exempla. facile euadit, facile reuolat hoc genus auium multis inclusis multum mirantibus. Sed ad nos redeam. nos, inquam, Romaniane, philosophemur; reddam tibi gratiam, filius tuus coepit philosophari. ego eum reprimo, ut disciplinis necessariis prius excultus uigentior et firmior insurgat. quarum te ne metuas expertem, si bene te noui, auras tibi liberas tantum opto. nam de indole quid dicam? utinam non tam rara esset in hominibus, quam certa est in te! restant duo uitia et impedimenta inueniendae ueritatis, a quibus tibi non multum timeo; timeo tamen, ne te contemnas atque inuenturum esse desperes, aut certe, ne inuenisse te credas. quorum primum
Abbreviated transcription (Latin):
grȩcis. ꝗd gͦ sapientia: Hon nȩ ipsa . ẽ.
pulcritudo uera: Germanȩ igit᷑ iste st̃¬
ꝓrsus. & eodẽ parente ꝓcreate : sed illa uisco
libidinis detracta celo suo. & in cdusa ca-¬
uea popłari : uiciniã tam̃ nominis te¬
nuit. ad cõmonendũ aucupem: ne se
conteninat. hanc igit᷑ sine pennis sordi¬
datã & ȩgentẽ. uolitans libere soror sȩpę
agnoscit : sed raro lib̾at. N enĩ philocalia
ista unde genus ducat agnoscit. nisi
philosophiã. qͣm totã fabulã. Nã subito
aesophus factus sũ : licentiꝰ tͥ carmine
suauius indicabit. Poeta .ẽ. enĩ pene ꝑ fec¬
tus. Ergo ille si uerã pulcritudinẽ cuiꝰ
falso amator .ẽ. sanatis renudatisq pau¬
lulũ oculis posset intueri: qͣnta uo¬
luptatȩ pbilosophie gremiose in uol¬
ueret . quomͦ ibi te cognitũ. sic̃ uerũ
frẽm ãplecterȩtur. Aliraris hȩc: & for¬
sitã rides. quid si hȩc explicarẽ ut uo¬

Expanded text:
Graecis. quid ergo sapientia ? nonne ipsa uera est Graecis. quid ergo sapientia ? nonne ipsa uera est pulchritudo ? germanae igitur istae prorsus et eodem parente procreatae; sed illa uisco libidinis detracta caelo suo et inclusa cauea populari uiciniam tamen nominis tenuit ad commonendum aucupem, ne illam contemnat. hanc igitur sine pinnis sordidatam et egentem uolitans libere soror saepe agnoscit, sed raro liberat; non enim philocalia ista unde genus ducat, agnoscit nisi philosophia. quam totam fabulam — nam subito Aesopus factus sum — Licentius tibi carmine suauius indicabit; poeta est enim paene perfectus. ergo ille, si ueram pulchritudinem, cuius falsae amator est, sanatis renudatisque paululum oculis possit intueri, quanta uoluptate philosophiae gremio se inuolueret? quomodo ibi te cognitum sicut uerum fratrem amplecteretur? miraris haec et forsitan rides. quid, si haec explicarem, ut uo
Abbreviated transcription (Latin):
dus amator ⁊ sẽs. mirans. hanhelans.
ȩstuans. ad uolaret. Habee enĩ ⁊ ille qđ
confitendũ. ẽ. quođdã decus animi. uł
potus decoris quasi sem̃tũ qđ erũꝑe in
uerã pulcritudinẽ nitens: tortuose ac
deformit̾ int̾ scabra uicioꝵ. & int̾ opini¬
onũ fallaciũ dumęta frondescit. Tam̃
ñ cessat frondescere: & paucis acute
ac diligent̃ indensa intuentib quantũ
sinit᷑ eminere. Inde.ẽ. illa hospitalitas. in¬
de inconiuiuis multa humanitatis.
condim̃ta : inde ipsȩ elegantiȩ nitor.
mundissima facies rerũ om̃iũ.⁊ undiq
cuncta ꝑ fundens adumbrate uenus¬
tatis urbanitas. philocalia ista uulgo
dr̃. Nȩ cõnteninas nom̃ hoc ex uulgi
nomine. Nã philocalia & pbilosophia.
ꝓpe similit̾ cognominatȩ st̃: & quasi gen¬
tilȩs int̾ se uideri uolunt. & s̃. Quid. ẽ.
ȩnĩ philophia amor scientię. Quid phi¬
localia: amor pulcritudinis. Quęre de

Expanded text:
dus amator et sanctus mirans anhelans dus amator et sanctus mirans anhelans aestuans aduolaret. habet enim et ille, quod confitendum est, quoddam decus animi uel potius decoris quasi sementem, quod erumpere in ueram pulchritudinem nitens tortuose ac deformiter inter scabra uitiorum et inter opinionum fallacium dumeta frondescit; tamen non cessat frondescere et paucis acute ac diligenter in densa intuentibus, quantum sinitur, eminere. inde est illa hospitalitas, inde in conuiuiis multa humanitatis condimenta, inde ipsa elegantia nitor mundissima facies rerum omnium et undique cuncta perfundens adumbratae uenustatis urbanitas. Philocalia ista uulgo dicitur. ne contemnas nomen hoc ex uulgi nomine. nam philocalia et philosophia prope similiter cognominatae sunt et quasi gentiles inter se uideri uolunt et sunt. quid est enim philosophia? amor sapientiae. quid philocalia? amor pulchritudinis. quaere de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus inme totus cursim rediebam.¬
Respexi tam̃ confiteor qͣsi de itinere:
in illã religionẽ quȩ pueris nobis
insita. ẽ &e medullitus implicata. ue¬
rũ aũ ipsa me ad se nescientẽ rapielut.
Itaq titubans. ꝓ ꝑans. hȩsitans: arripio
apłm paulũ. Neq enĩ uere in qͣm isti
tanta potuissent. uixissentq ita ut ȩos
uixisse manifestũ. est. sieoꝵ littęre atq
rationes huic tanto bono adũsarent᷑.
ꝑ legi totũ intentissime atq cautissine.
Func uꝰ quantulo cũq iã lumine asꝑo.
tanta sẽ mͥ pbilosophie faties aꝑuit:
ut ñ dicã tͥ qͥ eiꝰ incognite fama sẽꝑ
arsisti. sed si ipsi ad ũscrio tuo. aquo
nescio utrũ plus exercȩaris qͣm un¬
pedicris. eã demonstrare potuissen.
ne ille & baias. & amena pomȩria. &e de¬
licata nitidaq conuiuia. ⁊ domesticos
histriones. postremo qͥcqͥd eũ acrit̾ cõ¬
moriet inquoscũq delitias abiciens ⁊
relinquens: ab huiꝰ pulcritudinis blan¬

Expanded text:
us in me cursim redibam.respexi tamen, confitebor, quasi de itinere in illam religionem, quae pueris nobis insita est et medullitus inplicata; uerum autem ipsa ad se nescientem rapiebat. itaque titubans properans haesitans arripio apostolum Paulum. neque enim uere, inquam, isti tanta potuissent uixissentque ita, ut eos uixisse manifestum est, si eorum litterae atque rationes huic tanto bono aduersarentur. perlegi totum intentissime atque castissime. Tunc uero quantulocumque iam lumine adsperso tanta se mihi philosophiae facies aperuit, ut non dicam tibi, qui eius incognitae fame semper arsisti, sed si ipsi aduersario tuo, quo nescio utrum plus exercearis quam inpediaris, eam demonstrare potuissem, ne ille et Baias et amoena pomeria et delicata nitidaque conuiuia et domesticos histriones, postremo quidquid eum acriter commouet in quascumque delicias abiciens et relinquens ad huius pulchritudinem blan
Abbreviated transcription (Latin):
fragio sapientis cõmittendũ ẽe̾ uitã. ⁊¬
unde etiã conclusit: nulli rei eẽ assen¬
tiemlũ. Uerũ cũ ita seres hab̃et ut ue¬
tus academia magis aue qͣm oppugnata
uidert᷑: etitit filonis auditor antiocbus.
qͥ ut nullis uisus.ẽ. głe cupidior qͣm ne
uęritatis. insimultatẽ ad duxit acade¬
miȩ utriꝰq sententias. dicebat enĩ rẽ
insolitã & ab opinione ueterũ rȩmo¬
tissimã a cad e micõs nouos conatos
inducȩre : inqͣm rẽ ueterũ phisi coꝵ
alioꝵq magnoꝵ philosõphoꝵ im plora¬
bat fidẽ ipsos etiã academicos oppug¬
nans : qui se ueri simile contenderent
seqͥ. cũ ipsũ uęrũ se ignorare faterẽt᷑.
Multaq argum̃ta collegerat. qͥb nc̃ suꝑ¬
sedendũ arbitror. Nichil tam̃ magis

Expanded text:
fragio sapientis committendam esse uitam. fragio sapientis committendam esse uitam. unde etiam conclusit nulli rei esse adsentiendum. Uerum cum ita res se habeat, ut uetus Academia magis aucta quam oppugnata uideretur, extitit Philonis auditor Antiochus, qui. ut nonnullis uisus est, gloriae cupidior quam ueritatis in simultatem adduxit Academiae utriusque sententias. dicebat enim rem insolitam et ab opinione ueterum remotissimam Academicos nouos conatos inducere. in quam rem ueterum physicorum aliorumque magnorum philosophorum inplorabat fidem ipsos etiam Academicos oppugnans, qui se ueri simile contenderent sequi, cum ipsum uerum se ignorare faterentur, multaque argumenta collegerat, quibus nunc supersedendum arbitror, nihil tamen magis
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidẽ atenone illatã nouã quȩstionẽ:
dissolui discutiq oportebat. Nã de ñ ꝑci¬
piendo quanuis nullis conflictationib
agitata: in colens tam̃ uetęrũ ętiã aca¬
demicorũ mĩtes sententia ñ impudent̃
existimata. ẽ. Qđ ętiã ipsius socratis pla¬
tonisq ac reliquoꝵ uetęrũ auctoritatȩ
ꝓbatũ facilȩ est : qͥ se actenus crȩdiđunt
posse aberrore defendi. si assensionẽ ñ
temere cõmisissent: qͣnius ꝓprie dȩ hac
re disputationẽ inscolas suas ñ intro¬
duxerint. nec ab illis enucleate aliꝗdo
quȩsitũ sit: ꝑ cipi necne ueritas possit.
ꝯ d cũ zeno rudȩ ac nouũ intulisset:
contendetq nichil ꝑcipi posse. nͥ qđ
uerũ ita. eẽt. ut dissimilib notis. afalso
discernerȩt᷑. neq opinionẽ subeundã
ee̾ sapienti. atq id archesilas audiret.
negauit huiꝰ modi qͥcqͣm posse abo
homine reꝑiri. neq illi opiniu̾nis nau¬

Expanded text:
si quidem a Zenone inlatam nouam quaestionem si quidem a Zenone inlatam nouam quaestionem dissolui discutique oportebat. nam de non percipiendo quamuis nullis conflictationibus agitata, incolens tamen etiam ueterum Academicorum mentes sententia non inpudenter existimata est. quod etiam ipsius Socratis Platonisque ac reliquorum ueterum auctoritate probatu facile est, qui se hactenus crediderunt posse ab errore defendi, si se assensioni non temere commisissent, quamuis propriam de hac re disputationem in scholas suas non introduxerint nec ab illis enucleate aliquando quaesitum sit, percipi necne ueritas possit. quod cum Zeno rude ac nouum intulisset contenderetque nihil percipi posse, nisi quod uerum ita esset, ut dissimilibus notis a falso discerneretur, neque opinationem subeundam esse sapienti atque id Arcesilas audiret, negauit huius modi quidquam posse ab homine reperiri neque illi opinionis nau