comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã tuã debesillã fieri fornicariã :¬
si aliinupserit teuiuo. adultera erit :
Non uult tale lucro ds̃ conpensare
tale damnũ : Red de debitũ : & si non
exigis reddespscĩficatione ꝑfecta.
Ds̃ tibi cõputabut : si non qđ debesexigi
reddis qđ debet᷑ uxoritimes non facis:
Concutiuntur uinculatua: Audi qui a
uinculis ferreis constrictus es: alligatꝰes
uxori : nequȩsieris folutionẽ : durum ẽ :
ferreum. ẽ : Naniquando dñs hoc ait:

Expanded text:
tinentiam tuam debet illa fieri fornicaria? tinentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus compensare tale damnum. Redde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est. Nam quando Dominus hoc ait,
Abbreviated transcription (Latin):
Nondũ diligunt iustitiã. sed timent pęnã :
Ettim̃do pęnã iã acceper̃ cõpedes. & in
uinculis ferreis erudiuntur : Uenit
adnos homo de scło potens. offendit
illũ uxorsua. aut forte concupiuit
alterius pulchriorẽ. aut alterã ditiorẽ :
uult dimittere illã quã habet : Non
facit: audit a seruodĩ. audit a ꝓpheta.
audit ab apło: non facit: audit abeo incuiꝰ
excepta causa fornicationis: Audit
hoctimet᷑ ñ facit: pedes leues iã ꝓgre¬
diebant᷑ in lapsũ : cõpedib: tenentur:
Habet uincula ferrea timet dm̃: dictt᷑ illi.
damnabitte ds̃ si feceris: iudex. ẽ. supra
om̃s: audit gemitũ uxoris tuȩ . reus tene¬
beris inconspectu eiꝰ: hac concupiscentia
blanditur: hac pena de terret᷑: ad consci¬
endũ prauȩ cupiditatiꝰ. nisi uincula fer¬
rea retinerent: qđ plus. ẽ. si dicat con¬
tinere iãuolo nolo iã uxorẽ : n potest fon¬
quid situuis. & illa ñ uult: nũ quid ꝑcor¬

Expanded text:
Nondum diligunt justitiam, sed timent poenam; Nondum diligunt justitiam, sed timent poenam; et timendo poenam, jam acceperunt compedes, et in vinculis ferreis erudiuntur. Venit ad nos homo de saeculo potens; offendit illum uxor sua, aut forte concupivit alterius pulchriorem, aut alteram ditiorem: vult dimittere eam quam habet, et non facit. Audit a servo Dei, audit a propheta, audit ab apostolo, et non facit; audit ab eo in cujexcepta causa fornicationis : audit hoc, timet, et non facit. Pedes leves jam progrediebantur in lapsum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena deterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vincula ferrea retinerent. Quod plus est, si dicat, Continere jam volo, nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per con
Abbreviated transcription (Latin):
te alligasset: Cȩpisti atimore : consũ¬
mares ad sapientiã : Iuã multi sunt
qͥ propterea nolunt male facere. qr
gehennas timent : qr cruciatũ timent :
non dũ amant iustitiã : Suillis ꝓmittere¬
tur inpunitas. & diceretur eis. facite
qđ uultis securi inpuni᷑. uobi ferit : Emit¬
terent ꝓgressus libidinũ suarũ inquȩq
ne quisfimd ÷ & maxime fr̃s mei maxi¬
me reges & nobiles : qͥb: non facile dr̃
qͥd fecisti: Nã pauꝑ homo & finontimeat
dm̃ : qr nullarũ uiriũ .ẽ. nullarũ facul¬
tatũ. necum se cõmouerit. insuppliciũ
rapiat᷑ : Cessat timore hominis. & si
non dĩ : potentes autẽ mundi regos.
nobiles nisi dm̃timeant. qͥd timebut se
sed p̃dicat᷑ illis. & ꝑcutiunt᷑ framea
bis acuta᷑ dicit᷑ illis. quia .ẽ. qͥ ponat
alios addexterã. alios ad sinistrã ut
dicat eis quia sinistrissunq: Ite in ignẽ
ȩternũ qͥ paratꝰ .ẽ diabolo & angłis eꝰ:

Expanded text:
te alligasset. Coepisti a timore, consumte alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, quia gehennas timent, quia cruciatus timent? Nondum amant justitiam. Si illis promitteretur impunitas, et diceretur eis, Facite quod vultis securi, impunitum vobis erit; emitterent progressus libidinum suarum in quaeque nequissima: et maxime, fratres mei, maxime reges et nobiles, quibus non facile dicitur, Quid fecisti? Nam pauper homo, etsi non timeat Deum; quia nullarum virium est, nullarum facultatum; ne cum se commoverit, in supplicium rapiatur, cessat timore hominis, etsi non Dei. Potentes autem mundi, reges, nobiles, nisi Deum timeant, quid timebunt? Sed praedicatur illis, et percutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est qui ponat alios ad dexteram, alios ad sinistram; ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» .
Abbreviated transcription (Latin):
bilib: fecer̃ hoc : sed cessauer̃ isti eẽ¬
nobiles gentiũ : eleger̃ paupertatẽ in scło :
nobilitatẽ inxpõ : Multiautẽ tenent ipsã
nobilitatẽ : tenentregias potestates: & sic
sunt xp̃iani: Ipsi sunt tanquã in cõpedib
& tanquã inuinculis ferreis: Vnde hoc
ne progrederent᷑ adinlicita: cõpedes
acceper̃ : Cõpedes sapientiȩ : tõpedes
uerbi dĩ : Quare ergo uincula ferrea & non
uincula aurea : ferrea sunt: quã diutimeq :
ament : & aurea erunt: Ad tendat caritas
urã qͥdloquar : Audistis modo apłm
iohannẽ : timor non.ẽ. incaritate:
sed ꝑfecta caritas forasmicut timorẽ :
qr timor torm̃tũ habet .hoc .ẽ. uin
culũ ferreũ : & tam̃ nisi timore homo¬
incipiat dm̃ colere : non ꝑueniet
adamorẽ : Initiũ sapientiȩ timor dm̃
Incipit ergo auinculis ferreis: finitur
adtorquem aureum Dictũ. ẽ. enim
desapientia : & torquẽ aureũ circatuã
ceruicẽ . Nontibi inponeret torquem
aureũ : nisi primũ incõpedib ferreis

Expanded text:
cessaverunt isti nobiles esse gentium; elegerunt paupertatem in saeculo, nobilitatem in Christo. Multi autem tenent ipsam nobilitatem, tenent regias potestates, et sic sunt christiani. Ipsi sunt tanquam in compedibus, et tanquam in vinculis ferreis. Unde hoc? Ne progrederentur ad illicita, compedes acceperunt; compedes sapientiae, compedes verbi Dei. 15. Quare ergo vincula ferrea, et non vincula aurea? Ferrea sunt quamdiu timent; ament, et aurea erunt. Attendat Charitas vestra quid loquar. Audistis modo apostolum Joannem: «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem, quia timor tormentum  tamen nisi timore incipiat homo Deum colere, non perveniet ad amorem. Initium sapientiae timor Domini . Incipit ergo a vinculis ferreis, finitur ad torquem aureum. Dictum est enim de Sapientia, «Et torquem aureum circa tuam cervicem» . Non tibi imponeret torquem aureum, nisi primo in compedibus ferreis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uanis uident᷑ in rerũ natura temere
Montes & om̃s collesi ligna fructifera
& om̃s cȩdri Bestiȩ & om̃ia peccora.¬
& reptilia & uolatilia pennata : Deinde
ad homines Regesterrȩ & om̃s popłi
principes & om̃s uidices terrȩ : Iuuenes
& uirgines senes cũ iuniorib laudent
nom̃ dnĩ. Explicata .ẽ. lausdecȩlo ex¬
exaltari nom̃ suũ. Uis exaltari : illite
subde qͥ non potest humiliaris exalta¬

Expanded text:
quae vanis videntur in rerum natura temere quae vanis videntur in rerum natura temere «Montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; bestiae et omnia pecora, reptilia et volatilia pennata.» Deinde ad homines: «Reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laudent nomen Domini.» Explicata est laus de coelo, exexaltare nomen suum. Vis exaltari? Illi te subde, qui non potest humiliari: «Exalta
Abbreviated transcription (Latin):
nisi deuoluntate dĩ : deꝓuidentia ipsius.
deordine ipsius. denutu ipsius delegib: ip¬
sius. & sinos non intelligimꝰ. qͥd quare fiat :
demꝰ hoc ꝓuidentiȩ ipsius. qr non fit sine
causa: & non blas phemabimꝰ. Cũ enim
cȩperimꝰ disputare deoperib dĩ. quare
hoc quare illud & non debuit sic facere.
male fecit hoc ÷ Ubi.ẽ laus dĩ: ꝑ didisti
alleluia : Om̃ia sic considera. quomodo
placeas dõ & laudes arti ficẽ : quia suntares¬
forte in officina fabri ferrarii: non auderes
rep̃hendere folles. incudes. malleos:
& adimperitũ hominẽ nescientẽ qͥd quare
sit. & om̃ia rep̃hendit : sed si non habeat
peritiã artificis. & habeat saltm conside¬
rationẽ hominis qͥd sibi dicit: non sine
causa hocloco folles positi sunt : artifex
nouit. Quare & siego non noui Inofficina
non audet uituperare fabrũ : & audet¬
ad modũ ignis. grando nix glatiẽs. sp̃s
tẽpestatis quȩ faciunt uerbũ eiꝰ: si com̃ia

Expanded text:
nisi de voluntate Dei, de providentia ipsius, nisi de voluntate Dei, de providentia ipsius, de ordine ipsius, de nutu ipsius, de legibus ipsius: et si nos non intelligimus quid quare fiat, demus hoc providentiae ipsius, quia non fit sine causa, et non blasphemabimus. Cum enim coeperimus disputare de operibus Dei, Quare hoc, quare illud; et, Non debuit sic facere, male fecit hoc: ubi est laus Dei? Perdidisti Alleluia. Omnia sic considera, quomodo placeas Deo, et laudes artificem. Quia si intraresforte in officinam fabri ferrarii, non auderes reprehendere folles, incudes, malleos. Et da imperitum hominem nescientem quid quare sit, et omnia reprehendit. Sed si non habeat peritiam artificis, et habeat saltem considerationem hominis, quid sibi dicit? Non sine causa hoc loco folles positi sunt; artifex novit quare, etsi ego non novi. In officina non audet vituperare fabrum; et audetrando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus;» sic omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Quib exitib: martiresexire meru¬
er Nũ qͥd febrib: qͦ modo multioptant
ut febre soluantur : alii uno ictugla du
aluignib: alii besti is : & deuorauer̃ bestiȩ
corpora martirũ : & nontimuer̃ ne perirent
corpora ipsorũ. Vndeq enĩ ds̃ reducet
corpora scõrũ suorũ : cuicapilli nr̃i nume¬
rati sunt : & quando uoluit: trespueros
abigne liberauit : Nũ qͥdideo machabeos
inigne deseruit: illo saꝑte liberauit: illos
occulte poronauit: Nouit ergo ds qͥd agat:
tutime : & bonꝰesto: Vnde cũq uoluerit
ut extas: hinc paratũ te inueniat: In qͥlinꝰ
migrabis : & non eã tali conditione accepisti.
ut quasi tẽpora tͥcerta sint : Suid dixit
dñ sdđstuus : quando uoluero cũ dixero
migra: paratꝰ esto: expellotẽ dehospicio:
seodabo doũ. inqͥlinus es interra : erispos¬
sessor incȩlo : Quicqͥd ergo hic accidit con¬
trauoluntatẽ nr̃am: noueritis non ac cidere.

Expanded text:
sumus, Quibus exitibus martyres exire merusumus, Quibus exitibus martyres exire meruerunt? numquid febribus, quomodo multi optant ut febre solvantur? Alii uno ictu gladii, alii ignibus, alii bestiis. Et devoraverunt bestiae corpora martyrum, et non timuerunt ne perirent corpora ipsorum. Undique enim Deus reducet corpora sanctorum suorum, cui capilli nostri numerati sunt . Et quando voluit, tres pueros ab igne liberavit : numquid ideo Machabaeos in igne deseruit ? Illos aperte liberavit, istos occulte coronavit. Novit igitur Deus quid agat. Tu time, et bonus esto. Undecumque voluerit ut excas hinc, paratum te inveniat. Inquilinus migrabis: et non eam tali conditione, accepisti, ut quasi tempora certa tibi sint. Quid dixit Dominus tuus? Quando voluero, cum dixero, Migra; paratus esto. Expello te de hospitio, sed dabo domum: inquilinus es in terra, eris possessor in coelo. 12. Quidquid ergo hic accidit contra voluntatem nostram, noveritis non accidere,
Abbreviated transcription (Latin):
dico : tam̃ cũ tẽperantia sine suꝑbia : Possũ
ergo ꝓromodulomeo dicere: quare ꝑcuti¬
ant montẽ & ñ ꝑcutiant latronẽ : qr forte
adhuc latronis conuersionẽ quȩrit. & ideo
ꝑcutit᷑ mons qͥ nontimet ut mutet᷑ homo
qͥtimet Aliquando & tucũdas disciplinã
terrã feris: ut in fans ex pauescat & ali¬
quando ferit & quẽ uult hominẽ : Sed dicis
mͥ. Ecce cedit in nocentiorẽ : & dimittic
sceleratorẽ : Nolimirari. morsunde cũq
piobonũ ẽ. Vnde autẽ scisilli sceleratiori
sisemutari noluerit . ꝗd pȩnarũ in occulto
seruet᷑ : Nonne mallent fulmine in cen¬
di. qͥb in fine dicet᷑ ite inignẽ ȩternũ :
Opus ẽ ut in nocenssis : Iuid eni malũ ẽ mori
inaufragici : & bonũ ẽ. morifebre : siue inde
siue in demoriat᷑: quȩre qualissit qͥmorit᷑:
qͥbost mortẽ iturus ẽ. nonunde deuita
exiturus ẽ: quacũq occasione: exituri hinc¬

Expanded text:
dico, tamen cum temperantia, sine superbia: possum dico, tamen cum temperantia, sine superbia: possum ergo pro modulo meo dicere quare percutiant montem, et non percutiant latronem: quia forte adhuc latronis conversionem quaerit; et ideo percutitur mons qui non timet, ut mutetur homo qui timet. Aliquando et tu, cum das disciplinam, terram feris, ut infans expavescat. Et aliquando ferit et quem vult hominem. Sed dicis mihi: Ecce ferit innocentiorem, et dimittit sceleratiorem. Noli mirari: undecumque mors pio bona est. Unde autem scis illi sceleratiori, si se mutare noluerit, quid poenarum in occulto servetur? Nonne mallent fulmine incendi, quibus in fine dicetur: «Ite in ignem aeternum» ? Opus est ut innocens sis. Quid enim? malum est mori naufragio, et bonum est mori febre? Sive inde, sive inde moriatur, quaere qualis sit qui moritur; quo post mortem iturus est, non unde de vita exiturus. Quacumque occasione, hinc exituri
Abbreviated transcription (Latin):
int : & longũ .ẽ. cõmemorare diligentiorẽ
considerationẽ om̃iũ rerũ:qͥsillã explicatꝰ
tam̃ qͥ oculos habent: multa ibiuident:
Cũ uiderint: placent: Cũ placuerint.
laudantur : Nontanquã ipsa. sedilleqͥ
fecit: sta om̃ia laudabunt dm̃: Hȩc consi¬
derans sp̃s prophetiȩ. cũ dixissec ignis
grando .nix glaties. sp̃s tẽpestatis uȩ
omĩa turbata indentur qͥb: dã stultis.
& quasi casib agitari : addidit: quȩ faci¬
unt uerbũ eiꝰ: Nontibi ergouideantur
casib moueri : quȩ uerbodĩ in om̃i motu
suo deseruiunt : qͦuult dĩ il luc lucetignis
illuc fertur nubes: siue pluuiã. si ueniuen
siue grandinẽ portet : & quare aliquanco
ꝑcutiunt montẽ fulmina . & ñ ꝑcutiunt
latronẽ : qđ cũq possum dicere ꝓcaptu
m̃tis meȩ . quantũ ds̃ donare dignatur.
maiores maiora nouerint. &amplius in¬
telligant : & det uobis ds̃ plus sapere quã

Expanded text:
vit. Et longum est commemorare diligentiorem vit. Et longum est commemorare diligentiorem considerationem omnium rerum. Quis illam explicat? Tamen qui oculos habent, multa ibi vident: cum viderint, placent; cum placuerint, laudantur, non tanquam ipsa, sed ille qui fecit: ita omnia laudabunt Deum. 11. Haec considerans spiritus Prophetae, cum dixisset, «Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis,» quae omnia turbata videntur quibusdam stultis, et quasi casibus agitari, addidit, «Quae faciunt verbum ejus.» Non tibi ergo videantur casibus moveri, quae verbo Dei in omni motu suo deserviunt. Quo vult Deus, illuc ignis, illuc fertur nubes, sive pluviam, sive nivem, sive grandinem portet. Et quare aliquando percutiunt montem fulmina, et non percutiunt latronem? Quodcumque possum dicere pro captu mentis meae, quantum Deus donare dignatur: majores majora noverint, et amplius intelligant; et det vobis Deus plus sapere quam
Abbreviated transcription (Latin):
tur plinua : quasi non ibi fecit pisces
quasi non ibi fecit ammalia: ad tendite
qͦmͦ curr̃ pisces ad aquã dulcẽ : & quare
in qͥt piscipluit & mͥaliquando non pluit :
ut cogites te in regione. eẽ. deserti. & in
peregrinatione utȩ & amarescattibi
p̃sensuita. Et futurã desideres aut
ut flagelleris & corripiaris. & corrigaris:
Quomꝰ autẽ distribuit ꝓpria regionum:
ecce qr degetulia locuti sumꝰ: pluit hic
ꝓpe om̃i anno: & om̃ianno dat frum̃tũ:
seruarihic frum̃tũ ñ potest : cito corrũ¬
pitur : Quia om̃ anno datur: Ibi. quia
raro. multũ datur : & diuseruatur:
Sedforte putas qr ibi deserit ds̃ homi¬
nes : aut non ibi scđm iocunditatẽ suã
& laudant. & glorificant dm̃ : a pp̃hende
inde getuliũ : pone inter istas arbores
amoenas: fugere hinc uult. & redire ad
nudã getuliã: inom̃ib ergods locis regio¬
nib: tẽporib: sua quȩq distribuit. & ordini¬

Expanded text:
tur pluvia; quasi non ibi fecit pisces, tur pluvia; quasi non ibi fecit pisces, quasi non ibi fecit animalia. Attendite quomodo currunt pisces ad aquam dulcem. Et quare, inquit, pisci pluit, et mihi aliquando non pluit? Ut cogites te in regione esse deserti, et in peregrinatione vitae; et amarescat tibi vita praesens, ut futuram desideres; aut ut flagelleris, et corripiaris, et corrigaris. Quomodo autem distribuit propria regionum? Ecce, quia de Getulia locuti sumus, pluit hic prope omni anno, et omni anno dat frumentum: servari hic frumentum non potest, cito corrumpitur; quia omni anno datur: ibi, quia raro, et multum datur, et diu servatur. Sed forte putas quia ibi deserit Deus homines, aut non ibi secundum jucunditatem suam et laudant et glorificant Deum? Apprehende inde Getulum, pone inter istas arbores amoenas; fugere hinc vult, et redire ad nudam Getuliam. Omnibus ergo Deus locis, regionibus, temporibus, sua quaeque distribuit et ordina
Abbreviated transcription (Latin):
lueris si consideres m̃brorũ ipsius & ani¬
mationẽ uitȩ. quamouetur. ut ꝓse fugiat
mortẽ .Iamat uitã. appetit uoluntates
deuitat molestias. exerit sensus diuersos
uege tim motu congruo sibi : qͥsdedit acu¬
leũ culici qͦ sanguinẽ sugat : quã tenuis
fistula ẽ qua sorbst : qͥs disposuit ista:
qͥs fecit ista : ex pauescis in minimis:
lauda magnũ. Hocitaq tenete fr̃smei :
nemo uos defide excutiat ꝑsuã doctri¬
nã: Qui fecit incȩlo angłm: ipse fecit
in terra uermiculũ : Sed angłm incȩlo
ꝓ habitudine cȩlesti uerimculũ interra
ꝓhabitatione terrestri : Nũ qͥd angłm
fecit repere incȩno. & uermiculũ incȩlo:
distribuit sedib: habitatores : In corrup¬
tionẽ in corruptis dedit sedib : corrup¬
tibilia corruptibilib locis : totũ ad ten¬
de : totũ lauda : quiergo disposuit m̃bra
uermiculi. non gubernat nubes : & quare
inmaripluit : quasi non sint in mari qͥalan¬

Expanded text:
lueris. Si consideres ordinem membrorum ipsius, et anilueris. Si consideres ordinem membrorum ipsius, et animationem vitae qua movetur; ut pro se fugit mortem, amat vitam, appetit voluptates, devitat molestias, exserit sensus diversos, viget in motu congruo sibi! Quis dedit aculeum culici, quo sanguinem sugat? Quam tenuis fistula est qua sorbet! Quis disposuit ista? quis fecit ista? Expavescis in minimis; lauda magnum. Hoc itaque tenete, fratres mei; nemo vos de fide excutiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra vermiculum: sed angelum in coelo pro habitatione coelesti, vermiculum in terra pro habitatione terrestri. Numquid angelum fecit repere in coeno, et vermiculum in coelo? Distribuit sedibus habitatores; incorruptionem incorruptis sedibus dedit, corruptibilia corruptibilibus locis. Totum attende, totum lauda. Qui ergo disposuit membra vermiculi, non gubernat nubes? Et quare in mare pluit? Quasi non sint in mari, quae alan
Abbreviated transcription (Latin):
quando ista dicunt: Blasphemia enĩ sunt :¬
& execrabilia dõ: Sids ꝓluerst̃. nũqͥd
plueret inmare : qualis inqͥunt ꝓuidentia :
getulia sitit. & mare cõpluitur : acute
sibi uidentur tractare : qͥb hoc dicendũ. ẽ.
Retulia uel sitit : tune sitires. bonũ erat
ut diceres dõ. anima mea uelut terra sine
aquatibi : đ alio loco aꝑtedicit᷑: sitiuit
tibi animamea : quã multipliciter tibi
riunt & sitiunt iustitiã : qm̃ipsi satura¬
buntur : Iste enĩ iam saturatꝰ .ẽ. qͥtalia
disputat : qua si doctꝰ sibiuidetur. nec
uult discere : Id eo non sitit Nã sisitiret
uellet discere : & inueniret. quia totũdĩ
ꝓuidentia fit interra : & miraretur dis¬
posita etiã m̃bra pulicis: adtendat cari¬
ta surã : Quis disposuit m̃bra pulicis &
culicis: ut habeant ordinẽ suũ. habeant
uitã suã. habeant motũ suũ : unã bestiolã
breuem minutissimã considera quã uo¬

Expanded text:
quando ista dicunt; blasphema enim sunt equando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut terra sine aqua tibi» . Quod alio loco aperte dicitltipliciter tibi riunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Iste enim jam saturatus est, qui talia disputat; quasi sibi doctus videtur, nec vult discere, ideo non sitit. Nam si sitiret, vellet discere; et inveniret quia totum Dei providentia fit in terra; et miraretur disposita etiam membra pulicis. Attendat Charitas vestra. Quis disposuit membra pulicis et culicis, ut habeant ordinem suum, habeant vitam suam, habeant motum suum? Unam bestiolam brevem, minutissimam considera, quam vo
Abbreviated transcription (Latin):
umida natura aquarũ. simul cũ mari. &isto
infimo aere abissus. uł abyssi uocantur :
ubiuiuut dracones & laudant dm̃ : Iuid
putamꝰ qr chorus faciunt dracones. & lau¬
dant dm̃: abrssi Sed uosconsiderantes
dracones. ad tendite artificẽ draconum.
creatorẽ draconũ : & cũ miramini draco¬
nes & dicitis magnꝰ ds̃ qͥhȩo fetit: dracones
laudant dm̃ deuocib: ur̃is: Dracones
sp̃s tẽpestatis: & quȩ faciunt uerbũ eiꝰ:
Quare hic addidit quȩ faciunt uerbũ
eꝰ: multistulti non ualentes contẽplari.
& discernere creaturã locis suis & ordi¬
ne suo. sub nutu &iussudĩ agente motꝰ
suos : uisum ẽ illis quia superiora omia
ds̃ gubernat: inferiora uero despicit.
deserit. abicit. ut nec curet ista. nec gu¬
bernet nec regat : sed casib: regantur
Quomꝰ possunt. ꝗͣ possunt: te mouent
illos quȩdicunt aliquando sibi sed non
dicant tibi : id ẽ. neaudiendo consentias.

Expanded text:
humida natura aquarum, simul cum mari et isto humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abyssus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum. Quid? putamus quia choros faciunt dracones, et laudant Deum? Absit. Sed vos considerantes dracones, attendite artificem draconum, creatorem draconum; et cum miramini dracones, et dicitis, Magnus Deus qui haec fecit, dracones laudant Deum de vocibus vestris: «Dracones spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus.» Quare hic addidit, «quae faciunt verbum ejus?» Multi stulti non valentes contemplari et discernere creaturam locis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei agentem motus suos, visum est illis quia superiora omnia Deus gubernat, inferiora vero despicit, abjicit, deserit, ut nec curet ista, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias
Abbreviated transcription (Latin):
pellans qđ inferior parsmundisit : Noli
enĩ cogitare qͥdaccepit diabolus: sed qͥd
ꝑdidit : Omĩ a ergo ista : uidetis qualia s̃ :
Mutabilia. turbata. terribilia. corrupti¬
bilia tamen habent locũ suũ : habent
ordinẽ suũ.: implent & ipsa uniuersapul¬
chritudinẽ promodo suo: & ideo laudats
dnm : Conuersus ergo ad illa . tanquam
exhortans & ipsa. immo exhortansnos
ut eorũ consideratione laudemꝰ dm̃
Sic enĩ laudant dm̃ cũ considerata pari¬
unt laudẽ dĩ : cȩpit dicere. Laudate
dñm de terra : dracones & om̃s abyssi:
Dracones circa a quã uersantur : despe¬
luncis ꝓcedunt : ferunt᷑ inaere : conci¬
tatur ꝓpt̃ eos aerMagna quȩdam sut̃
Propterea inde coepio : dracones & om̃s abyssi:
Sunt autẽ speluncȩ aquarũ latentiũ. unde
fontes. unde flumina ꝓcedunt : & alia ꝓce¬
dunt ut fluant suꝑ terrã : Alia occulta
subter eunt : & totũ hoc atq om̃is ista

Expanded text:
pellans, quod inferior pars mundi sit. Noli pellans, quod inferior pars mundi sit. Noli enim cogitare quid accepit diabolus, sed quid perdidit. Omnia ergo ista videtis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pulchritudinem pro modo suo, et ideo laudant Dominum. Conversus ergo ad illa, tanquam exhortans et ipsa; imo exhortans nos, ut eorum consideratione laudemus Dominum sic enim laudant Deum, cum considerata pariunt laudem Dei, coepit dicere, «Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt ram. Propterea inde coepit dicere, «Dracones et omnes abyssi.» Sunt autem speluncae aquarum latentium, unde fontes, unde flumina procedunt; et alia procedunt, ut fluant super terram, alia occulte subter eunt: et totum hoc, atque omnis ista
Abbreviated transcription (Latin):
Nubilo sus iste aer : ad ab yssũ ꝑtinet:
Vbi nubes ubi uenti ubi tẽpestates ubi
pluuiȩ. coruscationes tonitrua. gran¬
Totũ hocterrȩ nomine appellauit:
qr nimis mutabile . ẽ. atq mortale :
Nisi forte putatis qr pluit fursumstellis
omĩa ista hic fiunt ꝓpead terram:
& aliquando sunt homines in cacuminib:
montiũ . & nubes subse uident : & fiuq
plerũq pluuiȩ : & apparet bene inten¬
tis om̃ia ista quȩ ꝑturbato aere conci¬
tantur. hic fieri in istamundi parte
infima : Propterea adista caliginosa.
idẽ ad hunc aerem tanquã ad carcerẽ
dam pnatꝰ ẽ. diabolus : d capparatu
superiorũ angłorũ lapsus cũ angłissuis:
Nam a płs hoc deillo dicit : scđm principem
potestatis aeris huiꝰ qͥ nunc oꝑat᷑ infiliis
diffidentiȩ: & alius apłs dicit: Sienimds
angłis peccantib: non peꝑcit. sed carcerib
caliginis inferm retrudens tradidit in iu¬
dicio puniendos seruari: infernũ hoc ap¬

Expanded text:
nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. Ubi nubes, ubi venti, ubi tempestates, ubi pluviae, coruscationes, tonitrua, grantotum hoc terrae nomine appellavit, quia nimis mutabile est atque mortale: nisi forte putatis quia sursum pluit stellis. Omnia ista hic fiunt prope ad terram. Et aliquando sunt homines in cacuminibus montium, et nubes sub se vident, et fiunt plerumque pluviae: et apparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi parte infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis: nam Apostolus hoc de illo dicit, «Secundum principem potestatis aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae» . Et alius apostolus dicit, «Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc ap
Abbreviated transcription (Latin):
inȩternũ : ꝓpt̃ quẽ mortuus ẽ. qͥuiuit
inȩternũ ÷ sed qͦm mortuus .ẽ. ds̃. & un¬
de mortuus .ẽ ds: & potest morids̃
Accepit exte : unde moreret᷑ prote:
Non posset mori. nisi caro : Nonposset
mori: nisi mortale corpus: Induit se ubi
ꝓtemoreret᷑ : induete ubicũ illo uiuas
Vbise induit mortẽ : in uirginitate ma¬
tris : Vbite induit uita : in ȩqualitate
patris : Elegit hic sibi thalamũ castum :
ubi coniungeretur sponsus sponsȩ:
Verbũ caro factũ. ẽ : ut fieret caput ecdȩ
Uerbũ enĩ ipsum non est pars ecdȩ :
sedut: eẽt. caput eccłȩ: carnẽ as sũpsit:
Quid damn rm̃ iã sursum .ẽ. qđ hic accepit
ubi mortuus ẽ. ubi crucifixus ẽ : lam
quȩdam primitiȩ tuȩ p̃cesser̃ : dubitas
Laudate dnm̃ deterra: Superius enim
unde cȩpit : Laudate dnm̃ decȩlis:
&enarrauit cȩlestia: modo audi terres¬
tria : Dracones & om̃s ab yssi: Abrssi
ꝓfunditates a quarũ sunt : maria om̃ia

Expanded text:
aeternum, propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus, et unde mortuus est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non posset mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus sponsae. Verbum caro factum est , ut fieret caput Ecclesiae. Verbum enim ipsum non est pars Ecclesiae; sed ut esset caput Ecclesiae, carnem assumpsit. Quiddam nostrum jam sursum est, quod hic accepit, ubi mortuus est, ubi crucifixus est: jam quaedam primitiae tuae praecesserunt, et dubitas «Laudate Dominum de terra.» Superius enim unde coepit? «Laudate Dominum de coelis;» et enarravit coelestia: modo audi terrestria. «Dracones et omnes abyssi.» Abyssi, profunditates aquarum sunt: maria omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
in eis iudiciũ conscriptũ: Facile ex posui¬
mꝰ. qͦmꝰ deframeis cadent ut exurgant.
separentur ut congregantur. uulnerent᷑
ut sanentur : moriantur ut uiuant:
Sed quid faciemꝰ : quomodo ex ponsmꝰ adalli¬
gando sreges eorũ in cõpedib: reges gentiũ
alligandisin cõpedib: : & nobiles eorũ inuin¬
culis. addidit ferreis : Ad estote ut agnos¬
catis qđ nostis : Isti enĩ uersus qͥ scepimꝰ expo¬
nere . obscuri sunt : sed illud qđ ex illis dic¬
turus sũ. non .ẽ nouum : Iam notũ ẽ uobis
modo non discere opus habetis : sed cõme¬
morari : Ad hoc autẽ uoluit᷑ obscurȩ ponere
quosdã uersus suos: non ut ali qͥd nouum
deillis eruat᷑ : sed ut iã qđ usitatũ erat.
obscuris expositis in nouet᷑ : Nouimus
reges factos xpianos: nouimꝰ nobiles gen¬
tiũ factosxp̃ianos: sunt hodie  & fu
inmanib: scõrũ : Quomͦ ergo ligatos
cõpedib: & uinculis ferreis intelligimꝰ:

Expanded text:
in eis judicium conscriptum.» Facile exposuiin eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; sed illud quod ex illis dicturus sum, non est novum. Jam notum est vobis; modo non discere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat, obscuris expositis innovetur. Novimus reges factos christianos, novimus nobiles gentium factos christianos. Sunt hodieque, etin manibus sanctorum. Quomodo ergo ligatos compedibus et vinculis ferreis intelligimus?
Abbreviated transcription (Latin):
illefit sic ꝑ illũ. & enĩ cũ factꝰ. eẽt. p̃dica¬
tor : accepit & ipse inmanib frameam
bis acutã. ad faciendã uindictã ingentib
seqͥt̃ & exponit: O biurgationes in po¬
płis. Ob iurgatio quȩ ẽ : correptio ꝓcedat
ex uobis framea bis acuta : Nolite cessare
dedit illã uobis ds̃ ꝓmodulo ur̃o: qualis
homoes qͥi dola colis. dic amico tuo:
si tam̃ remansit cuidicas: Qualis homoes
qͥ dimi sisti eũ a quo factꝰes & adoras
qđ fecisti : melior ẽ faber quã qđ fabri¬
cat faber: si fabrũ ad orare erubescis
adorando qđ faber fecit non erubes¬
ces : cũ cȩperit erubescere . cũ cȩperit
cõpungi fec istiuulnꝰ deframea: ꝑuenit
adcor : moriturus ẽ ut uiuat : frameȩ
bis acutȩ in manib: eorũ : Ad faciendam
uindictã ingentib: obiurgatione s inpopłis
Ut alligent reges eorũ in cõpedib & no¬
biles eorũ inuinculis ferreis: Utfaciant

Expanded text:
illi fit, sic per illum. Etenim cum factus esset praedicailli fit, sic per illum. Etenim cum factus esset praedicator, accepit et ipse in manibus frameam bis acutam, «ad faciendam vindictam in gentibus.» sequitur, et exponit: «Objurgationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; dedit illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fabrum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; pervenit ad cor, moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus eorum, ad faciendam vindictam in gentibus, objurgationUt alligent reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis. Ut faciant
Abbreviated transcription (Latin):
est facta uindicta in gentib: cotidie ipsa
fit: hoc agimꝰ & nos loquendo : Adtendi¬
te : quomodo cȩsȩ sunt gentes babyloniȩ:
Illi redditur duplũ sic enĩ deilla dictũ ẽ:
reddite duplũ illi ad quod fecit Quo¬
modo redditur duplũ: bellant scĩ :¬
educunt frameas bis acutas: fuint strages
funt occisiones separationes : uomͦ¬
duplũ illi reddit᷑ : illa quando poterat
ꝑsequi xpianos: carnẽ occidebat dm̃
confringebat: modo illiduplũ reddit᷑.
& pagani extinguntur : & i dola fran¬
guntur : Quomodo inquies pagani
occiduntur : quomodo nisicũ xp̃iani
fiunt : quȩro paganũ ÷ non inuenio : xp̃i¬
anꝰ. ẽ : ergo mortuus ẽ. paganꝰ: Nã si
non occiduntur. unde dictũ ẽ. petro.
macta & manduca: unde ipse faulus occi¬
sus est ꝑsecutor : & paulus erectꝰ ẽ. p̃di¬
cator: Quȩro saulũ ꝑsecutorẽ . & non in¬
uenio : occisus est . Vnde : de frameabis

Expanded text:
est vindicta facta in gentibus. Quotidie ipsa est vindicta facta in gentibus. Quotidie ipsa fit; hoc agimus et nos loquendo. Attendite quomodo caesae sunt gentes Babyloniae. Illi redditur duplum: sic enim de illa scriptum est, «Reddite illi duplum, ad quod fecit» . Quomodo redditur duplum? Bellant sancti, educunt frameas bis acutas; fiunt strages, fiunt occisiones, separationes: quomodo illi duplum redditur? Illa quando poterat persequi Christianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: modo illi duplum redditur; et Pagani exstinguuntur, et idola franguntur. Quomodo, inquies, Pagani occiduntur? Quomodo, nisi cum Christiani fiunt? Quaero paganum, non invenio; christianus est: ergo mortuus est paganus. Nam si non occiduntur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis
Abbreviated transcription (Latin):
in manib: & non in linguis: & frameȩ
bis acutȩ in qͥt inmanib: eorũ: In manib:
dixit : inpotestate : Acceper̃ enĩ sermonẽ dĩ
in potestate : ut ubiuellent dicerent.
cuiuellent dicerent: nontimerent potes¬
tatt̃ ñ contẽpnerent pauperẽ : In manib
enĩ habebant gladiũ : qua uolebant uibra¬
bant uersabant ꝑcutiebant: & hoc totũ
erat in potestate p̃dicantiũ : Nã si non . ẽ.
in manib: sermo. neforte aliqͥs dicat
Quomodo sermo ẽ. gladiusbis acutꝰ. & qͦ¬
modo inmanib: : siergo sermonon est
in manib: quare scriptũ. ẽ. factꝰ ẽ sermo
sermonẽ suũ ds indigitis ipsius fecit :
qͥd ẽ in manu ipsius : factꝰ ẽ in potes¬
tate illi datũ .ẽ. p̃dicare sermonẽ dĩ:
Postremo possumꝰ etiã & hasmanꝰ aliter
intelligere : Nã qͥlo quutis. in linguã
sibellũ & uictoria : qͥd fecer̃ isti haben¬
tes inmanib: frameasbis acutas : ofa¬
cien dã uindictã ingentib : Ui dete: si non

Expanded text:
in manibus, et non in linguis? «Et frameae in manibus, et non in linguis? «Et frameae bis acutae,» inquit, «in manibus eorum. In manibus» dixit, in potestate. Acceperunt ergo sermonem Dei in potestate, ut ubi vellent dicerent, cui vellent dicerent; non timerent potestatem, non contemnerent paupertatem. In manibus enim habebant gladium, qua volebant, vibrabant, versabant, percutiebant: et hoc totum erat in potestate praedicantium. Nam si non est in manibus sermo: ne forte aliquis dicat, Quomodo sermo est gladius bis acutus, et quomodo in manibus? si ergo sermo non est in manibus, quare scriptum est, «Factus est sermo sermonem suum Deus in digitis ipsius fecit? Quid est, «in manu» ipsius «factus est?» In potestate illi datum est praedicare sermonem Domini. Postremo possumus etiam has manus aliter intelligere. Nam qui locuti sunt, in lingua hsi bellum, et victoria. Quid fecerunt isti habentes in manibus frameas bis acutas? «Ad faciendam vindictam in gentibus.» Videte si non
Abbreviated transcription (Latin):
ab inuicẽ : Nurus uult : sed socrus nonuult:
eccła dĩ ꝑ totũmundũ nonerat: Ecce. ẽ
ante legebat᷑ & non uidebat᷑: modo sicut
legitur ita cernitur : Quic qͥd tẽporalit̃
nobis ꝓmissũ .ẽ. ad unã partẽ gladii
ꝑtinet : Quicqͥd insempiternũ. ad alterã
partẽ gladii ꝑtinet. Habes spem futu¬
rarũ rerũ : habes consolationẽ p̃sentiũ :
noli retrahi abeo qͥuult retrahere:
Pater mater soror uxor sit. amicussit :
nonte retrahant : & utilis tibierit gladiuis
bis acutꝰ: utiliterte ille sẽparat : male tẽ
tu conglutinas Venit ergo dñ snr̃
ferens gladiũ bis acutũ : ꝓmittens ȩt̃na
implens tẽporalia : Nã ideo & duo testa¬
m̃ta dicunt᷑: quȩ erant ergo frameȩ
bis acutȩ in manib eorũ e duo testam̃ta:
adgladiũ bis acutũ ꝑtinent : Vetus
testam̃tũ terrena ꝓmittit : nouum
aeterna : In utroq: sermodĩ uera x in¬
uentꝰ ẽ : ut gladius bis acutꝰ. Quare ergo

Expanded text:
ab invicem. Nurus vult, socrus non vult; ab invicem. Nurus vult, socrus non vult; Ecclesia Dei per totum mundum non erat? Ecce est. Antea legebatur, et non videbatur: modo sicut legitur, ita cernitur. Quidquid temporaliter nobis promissum est, ad unam partem gladii pertinet: quidquid in sempiternum, ad alteram partem gladii pertinet. Habes spem futurarum rerum, habes consolationem praesentium; noli retrahi ab eo qui vult retrahere: pater, mater, soror, uxor sit, amicus sit, non te retrahat; et utilis tibi erit gladius bis acutus. Utiliter te ille separat, male te tu conglutinas. Venit ergo Dominus noster ferens gladium bis acutum, promittens aeterna, implens temporalia. Nam ideo et duo Testamenta dicuntur. Quae erant ergo «frameae bis acutae in manibus eorum?» Duo Testamenta ad gladium bis acutum pertinent: Vetus Testamentum terrena promittit, Novum aeterna. In utroque sermo Dei verax inventus est, ut gladius bis acutus. Quare ergo
Abbreviated transcription (Latin):
macherȩ : Istȩ autẽ framee ipsȩ & rompheȩ i
ipsȩ etiã spatȩ appellant᷑. Magnũ miste¬
riũ habet hocgenꝰ ferram̃ti : qđ ex utraq
parte acutũ .ẽ. Ipsȩ frameȩ sunt bi sacutȩ
in manib: eorũ : frameas bis acutas : intelli¬
gimꝰ sermonẽ dni : & una fram ea .ẽ : Sed
ideo multȩ dicunt᷑: qr multa orda sunt.
& multȩ linguȩ scõrũ. Sermo ergo dĩ.
bis acutꝰ gladius. Undebis acut : dicit
detẽporalib: dicit deȩternis : in utroq
ꝓbat qͦd dicit : &eum quẽ ferit. se parat
amundo: Nonne ipse ẽ. gladius deqͦ dñs¬
dicit. non ueni pacẽ mittere in terrã.
sed gladiũ : ad tende quomodo uenit
disiungere : quomodo uenit separare
Dis iungit scõ se disiungit impios: separat
atẽ qđ te impedit: Filius uult seruare
dõ: pater non uult  Venit gladius. uenit
fermodĩ : diuidit filiũ a patre: Filia uult
mater non uult : gladio diuiduntur

Expanded text:
machaerae. Ipsae autem frameae, ipsae et romphaeae, machaerae. Ipsae autem frameae, ipsae et romphaeae, ipsae etiam spathae appellantur. Magnum mysterium habet hoc genus ferramenti, quod ex utraque parte acutum est. Ipsae «frameae» sunt «bis acutae in manibus eorum.» Frameas bis acutas intelligimus sermonem Domini: et una framea est; sed ideo multae dicuntur, quia multa ora sunt, et multae linguae sanctorum. Sermo ergo Dei, gladius bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo. Nonne ipse est gladius, de quo Domidicit: «Non veni pacem mittere in terram, sed gladium» ? Attende quomodo venit disjungere, quomodo venit separare. Disjungit sanctos, disjungit impios, separat a te quod te impedit. Filius vult servire Deo, pater non vult: venit gladius, venit sermo Dei; dividit filium a patre. Filia vult, mater non vult; gladio dividuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Quis gloriabitur castũ se haberecor: aut qͥs
gloriabitur mundũ se.eẽ. apeccato : est ergo
latione : Sed qm̃ multa s̃ ad huc quȩ poss
forte offendere oculosdĩ: lauda eũ qͥ tibi
ista donauit. &inc ꝑficiet qđ donauit: Prop¬
terea cũ dixisset. lȩtabuntur incubilib: suis :
ne quasi sibiplacentes uiderentur. ad iunx̃
statim : Exultationes dĩ in faucibus eorũ:
Sic lȩtabuntur in cubilib: suis ut non sibi tri¬
buant qđ bonisunt : sed illũ laudent a qͦ ac¬
ceper̃ qđ sunt. a quo uocantur ut ꝑueniant
adid qđ nondũ sunt : & aqͦ sꝑant ꝑfectionẽ :
cuigrã sagunt. qr in coauit exultationes dĩ
in faucib: eorũ : lam uidete scõs: inde tegłam¬
eorũ : uidete ꝑ uniuersũ mundũ : uidete
qđ exultationes dĩ sunt in faucib: eorum:
Et frameȩ bis acutȩ in manib: eorũ: Framea
appellatur : quã uulgo spatã dicunt:
Sunt enĩ gladii exuna parte acuti: ipsȩs̃

Expanded text:
«Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Est ergo latione. Sed quoniam multa sunt adhuc forte quae possunt offendere oculos Dei, lauda Deum qui tibi ista donavit; tunc perficiet quod donavit. Propterea cum dixisset, «Laetabuntur in cubilibus suis;» ne quasi sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, quia inchoavit: «Exsultationes Dei in faucib mundum, videte quod «exsultationes Dei» sint «in faucibus eorum.» 12. «Et frameae bis acutae in manibus eorum.» Framea appellatur, quam vulgo spatham dicunt. Sunt enim gladii ex una parte acuti, ipsae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inncitur. & diabolũ uicit: & ꝓte uicit.
& tibi uicit. & in te uicit: Talem inctorẽ
uestire nonuis: quare : quia minꝰ clamat᷑
quiaminus insanitur : Proptere a isti qͥtali
gła delectant᷑: in conscientia sua nihl
habent : Quomodo ex hauriunt arcas ut
uestes mittant: sic ex in anunT ipsã consci¬
ut nos dicamꝰ : Ipsius psalmi. audite sequen¬
tẽ uersum : Exultabunt sc̃i ingła: lȩ¬
tabunt᷑ in cubilib suis : Non inthesauris
non inamphiteatris. non incircis. non innugis
non inforis: sed incubilib suis. Quid est
incubilib: suis : in cordib suis : Audi apłm
paulũ: exultantẽ in cubili suo. Nã głana¬
hȩc .ẽ. testimoniũ consbientiȩ nr̃ȩ : Rursũ
tim̃dũ . ẽ. nequisque apud seipsũ fiat sibi
glorietur: debet enĩ qͥsq cũ tremore
exultare : quia donum dĩ est. Ande
exultat hon meritũ suũ : & enĩ sunt multi
sibi placentes. & iustosse. eẽ. arbitrantes :
&& ꝓcedit aduersus illos. alia pagina dicens:

Expanded text:
citur; et diabolum vicit, et pro te vicit, et tibi vicit, et in te vicit. Talem victorem vestire non vis. Quare? Quia minus clamatur, quia minus insanitur. Propterea isti qui tali gloria delectantur, in conscientia sua nihil habent. Quomodo exhauriunt arcas, ut vestes mittant; sic exinaniunt ipsam conscint, non opus est ut nos dicamus; ipsius Psalmi audite sequentum versum: «Exsultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud seipsum fiat sibi sua glorietur. Debet enim quisque cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit: homo non separet. Sed dura sut ̃
uincula : qͥs nesciat ipsam duritiam:
cũ uxore : non ex pedit nubere : Siuin¬
cula ferrea sunt : non opus ẽ. ut illuc
pedesmittantur : & dñs: Nonom̃s capi¬
unt uerbũ : sed qui potest capere capiat:
Alligatꝰ es uxori: ne quȩ sieris solutionẽ
Quiligatus es uinculis ferreis ux arem¬
in eis iudiciũ conscriptũ: hoc .ẽ. iudicium
qđ faciunt scĩ ꝑ om̃sgentes : Quare conscrip¬
tũ ÷ qr ista antea conscripta sunt: & modo
conplentur: Ecce modo fiant: aliquando
legebantur. nonfiebant : & conclusitita:
scĩ : sic glorificantur. sic exaltant dm̃
in faucib: suis sic lȩtantur incubilib
sins. sic exultant ingła : sic exaltantur
insa lute : sic cantant canticũ nouum :
sic dicunt alleluic. corde . ore. uita.

Expanded text:
junxit, homo non separet.» Sed dura sunt vincula. Quis nesciat? Ipsam duritiam cum uxore, non expedit nubere.» Si vincula ferrea sunt, non opus est ut illic pedes mittantur. Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum istud; sed qui potest capere, capiat» . «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem;» quia alligatus es vinculis ferreis. in eis judicium conscriptum.» Hoc est judicium quod faciunt sancti per omnes gentes. Quare, «conscriptum?» Quia ista antea conscripta sunt, et modo complentur. Ecce modo fiunt: aliquando legebantur, et non fiebant. Et conclusit ita: agunt, sic glorificantur: sic exaltant Deum in faucibus suis, sic laetantur in cubilibus suis, sic exsultant in gloria sua, sic exaltantur in salute, sic cantant canticum novum, sic dicunt Alleluia, corde, ore, vita.
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes scđm carnẽ ñ multi potentes:
non multi nobiles sed stulta mundi elegit
ds̃ & infirmamundi ut confundere for¬
tia : &ignobilia & contẽptibilia elegitos
& ea quȩ non sunt tanquã ea quȩ sunt ut ea
depiscatore : non piscatorẽ deimperato¬
re : & elegit ea quȩ nullius mõmenti
erant inmundo : Ipso simpleuit spũ suo:
dedit eis frameas bis acutas: p̃dicari cȩptt
fremuit mundus:erexit se leo aduersus
agnum : sed fortior leone inuentus. ẽ
agnꝰ: leo uictꝰ ẽ. sȩuiendo : agnꝰ uicit pa¬
tiendo : Conuersa sunt corda hominũ
ad timorẽ xp̃i : coeper̃ reges. cȩperunt
nobiles miraculis cõmoueri: ꝓphetiȩ
adimpletione turbari. uidere in unũ
nom̃ concurrere genꝰ humanũ : & qͥd fa¬
cerent multi eleger̃ ignobilitatem :¬
& dimittentes domꝰ suas. substantias
suas distribuentes pauꝑib: cacurrer̃
adꝑfectionẽ: Tali ergo in ꝑfecto : dicit᷑

Expanded text:
sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed stulta mundi elegit Deus, et infirma mundi, ut confunderet fortia; et ignobilia et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam ca quae» «sunt, ut ea de piscatore, non piscatori de imperatore; et elegit ea quae nullius momenti erant in mundo. Ipsos implevit Spiritu suo, dedit eis frameas bis acutas, praedicare praecrrarum . Fremuit mundus, erexit se leo adversus agnum: sed fortior leone inventus est agnus. Leo victus est saeviendo, agnus vicit patiendo. Conversa sunt corda hominum ad timorem Christi; coeperunt reges, coeperunt nobiles miraculis commoveri, prophetiae adimpletione turbari, videre in unum nomen concurrere genus humanum. Et quid facerent? Multi elegerunt ignobilitatem, et dimittentes domos suas, substantias suas distribuentes pauperibus, cucurrerunt ad perfectionem. Tali enim imperfecto dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit sibi. qͦmͦ uoluit : si parabolã ꝓpħȩ
exponeret dñs quando ipse ꝑ eos loquȩ¬
batur qđ dicebant : qͥs audiret dicere
non sic debere exponere : multomagis
quando ipse exposuit qđ ipse ꝓposuit:
qͥs auderet contra dicere manifeste ue¬
ritati: cũ ergo hanc parabolã dñs expo¬
neret : ait : Quia utẽ seminat bonum
semen : filius ẽ. hominis : seutiq: demon¬
strans: bonũ uero semen: filii sunt reg¬
ni ipsa ẽ eccła sc̃orũ : Tixania autẽ:
ꝑtotũ triticũ: & ꝑ totũ ⁊irania: Ager
dnĩ mundus ẽ : non africa : ñ qͦ modo terra
ista getuliȩ fert sexagenũ. autcente¬
nũ & numidia fert denũ : non sic ẽ.
dõ ager suus: ubiq illi fertur fructus.
&centenꝰ & sexagenꝰ. & tricenꝰ : tutantũ
uide qͥduelis eẽ si cogitas ad dñĩ fructũ
ꝑtinere : Ergo eccła scõrũ: eccła catho¬
corũ: Eccła scõrũ illa ẽ : quã p̃signauit¬

Expanded text:
Exposuit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae Exposuit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae exponeret Dominus, quando ipse per eos loquebatur quod dicebant; quis auderet dicere, non sic debere exponere? Multo magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse, quis audet contradicere manifestae veritati? Cum ergo hanc parabolam Dominus exponeret, ait, «Qui autem seminat bonum semen, est Filius hominis:» se utique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt regni:» ipsa est Ecclesia sanctorum. «Zizania autem, totum triticum, et per totum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus, et centenus, et sexagenus, et tricenus: tu tantum vide quid velis esse, si cogitas ad Domini fructum pertinere. Ergo Ecclesia sanctorum, Ecclesia cathocorum. Ecclesia sanctorum illa e