comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat exaltatus : et omr̃a agri
ligna concussa sunt. succisionẽ
similem formidantia. A sonituru¬
inȩ eiꝰ cõmori gentes: ut nullusp¬
ditionem illius ignoraret et dedu¬
etionem ad inferos cum cȩceris
socus crus. Aecepertq consolatio¬
nem omĩa ligna uoluptatis. id:
paradisi: dum uident et mala ma¬
lis. et bona bonis restitiu. h acc
aut̃ ligna libani. sunt aquis ir¬
rigatã fluminũ dei. quib et illa
arbor fuerat irrigata quȩ corru¬
it: siue omĩa ligna quȩ quondã
fuerant bona et irrigabantur
aquis. et in libani altitudit ie
morabant᷑. accipient consolatio¬
nem: quando principem suum
similia uiderint sustinere torm̃¬
ta. Et ipsa enim descendunt ad
infernum: ad int̾fectos gladio
dñi. & omĩs fortitudo lignorum
habitabit sub umbracuło cius id
ẽ in pena in medio omĩum nati¬
onum quȩ claustris inferi tet ie¬
buntur. Post hec ad ipsum phara¬
onem sermo conuertitur: cui die¬

Expanded text:
fuerat exaltatus. « Et omnia agri fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem similem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius ignoraret, et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. Acceperuntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum Domini, in quibus et illa arbor fuerat irrigata, quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo convertitur, cui dic
Abbreviated transcription (Latin):
ciparissum sententia dñi corruisse:
ñ elenabuntur in suꝑbiam. nec se
aliquid ȩstimabunt. nec irrigati¬
onem aquarum suarũ. proprias
arbitrabunt᷑ diuitras: eo quod om¬
nes rami et uolatilia cęli et be¬
stiȩ t̾rȩ. quȩ erant sub imꝑio assur.
deducantur in mortẽ ad tram ul¬
timã. De quib scriptum ẽ in cons¬
pectu eius cadent om̃s qui descen¬
dunt in t̾ram: et in alio loco. iN
gredientur ad extrema t̾rȩ: et
erunt nequaquam cum angelis.
sed cum filiis hominũ qui descen¬
dunt in lacum. siue in fotieam
sempit̾nam. Cum aut̃ ille descen¬
derit in extrema t̾rȩ. et pars uul¬
pium fuerit. a quib lacerandus
quȩ illum dolebunt ad inferos
descendisse. Unde dicit dñs: ope¬
rui eum abysso: cuiꝰ aquis fuerat
ante nutritꝰ. Et prohibui flumi¬
na eius id ÷ abyssi: et cohereui
aquas multas ne eum rigarent.
sed magis opprimerent. Contri¬
status ẽ suꝑ eum libanus. in qͦ

Expanded text:
cyparissum sententia Domini corruisse, cyparissum sententia Domini corruisse, non elevabuntur in superbiam, nec se esse aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias: eo quod omnes rami et volatilia coeli, et bestiae terrae, quae erant sub imperio Assur, deducantur in morte ad terram ultimam. De quibus scriptum est: In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram . Etgredientur ad extrema terrae , » et erunt nequaquam cum angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit in extrema terrae, et pars vulpium fuerit, a quibus lacerandus inum, quae illum dolebunt ad inferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutritus. « Et prohibui flumina ejus, » id est, abyssi, « et coercui aquas multas, » ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, » in quo
Abbreviated transcription (Latin):
micus et ultor ut assur intelliga¬
tur antixp̃e. et fortissimꝰ gentiũ.
cui traditus ẽ sathanas: iuxta il¬
lud apłi. Quos tradidi sathanȩ: ut
discant ñ blasphemare. Qui faci¬
rint imꝑata. Ista autem ciparis¬
sus ciecta ẽ de paradiso dei propt̃
impietatem suam: et succident.
illam alieni et crudelis. siue pesti¬
lentes in gentibus: ut impleatur
illud quod scriptum ẽ. Pestilen¬
te flagellato: stultus astutior
fiet. & iterum: iam securis ad
radices arboris posita ẽ. Qui p̃ci¬
dent eam suꝑ montes: ut corri¬
at in suꝑbra sua. In cunctis aut̃
conuallib corruent rami eiꝰ ut
ad tartarum deducantur om̃s.
qui in eiꝰ fuere comitatu. Et re¬
cedent de umbraculo illius. ut
relinquant eam: ut uolatilra cȩli
et bestiȩ t̾̃rȩ quȩ prius sub illa fue¬
rant. et illius umbraculo tege¬
bantur: postea penȩ eius partici¬
pes sint. Cumq uiderint cetera
ligna siluarum siue paradisi assur

Expanded text:
micus et ultor; ut Assur intelligamicus et ultor; ut Assur intelligatur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, udiscant non blasphemare. » Qui « facia Domino imperata. Ista autem cyparissus ejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam. « Et succident illam alieni et crudeles, » sive pestilentes « in gentibus, » ut impleatur illud quod scriptum est: « Pestilente flagellato stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur
Abbreviated transcription (Latin):
tatarũ ei fuerat adęquata: qͥa omẽ
lignum paradisi dei non ẽ assima¬
latum illi. et pulchritudini eiꝰ. Ne¬
quaquam enim erectȩ st̃ ꝑ suꝑbi¬
am: sed sciert̃ humilitatem sirã:
neq similitudinẽ dei sacrilego sibi
animo uindicare conatȩ st̃. Quodq
sequitur. et emulata sunt eam om̃a
ligna delitiarum. quȩ erant in pa¬
radiso: sic hoc disserimꝰ. Emulata
sunt ligna paradisi multitudinẽ
ramoꝵ eius: multi enim uocati
et pauci electi: et lata et spatiosa
ua quȩ ducit ad mortẽ Cupit enĩ
tantos habe in salutem: quantos
assur habuit in ꝑditionem. Unde
quia assur sublimatus ẽ. in altitu¬
dine et dedit sũmitatem suam ui¬
rentem atq condensam. siue usq
ad nubes cacumen crexit. et ele¬
uatum cor cius ut diceret. ero si¬
milis altissimo: propt̾ea traditus
ẽ m manu fortissimi gentium.
Quam intelligamus aliam dete¬
stabilem potestatem. cui traditur
ad puniendum: Ipse ẽ enim mi¬

Expanded text:
tarum ei fuerat adaequata, quia omne tarum ei fuerat adaequata, quia omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus. Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque sequitur: Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum quae erant in paradiso, sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus: Multi enim vocati, et pauci electi . Et; Lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim ini
Abbreviated transcription (Latin):
me nichil. ꝑ uum enim hominẽ.
peccatũ intrauit in mundũ. et ꝑ
peccatũ mors. et sic m om̃s homi¬
nes mors ꝑtransiit in quo om̃s pec¬
cauimꝰ: et in adam om̃s morimur.
cimetiq peccauimꝰ et indigemꝰ glia
dei et tamen in ipsa habitatatio¬
ne diuersa conditio ẽ. Alii habitant̃
m tamis ciꝰ quasi uolatilia. scientiã
sibi i philosophia et in hereticoꝵ
dogmatib pollicentes: alii quasi
bestiȩ. feri. immites. atq crudeles.
alii quasi similitudo gentium plu¬
rimarũ. ut cõmixtos diuersis uiti¬
is significet atq peccatis. Erat aut̃
assur pulcherrimꝰ in magnitudi¬
ne sua. et in dilatatione arbustorũ
suoꝵ quia aquis multis radre cius
fuerat irrigata in tantũ ut in para¬
diso dei nulla cedroꝵ et ciparissorũ
eẽ altior. nec abietes piniq adeqͣ¬
rent sublimitatẽ eius: siue plata¬
ni ñ essent eque frondib illius. Iocir¬
co aut̃ nulla arboꝵ in paradiso plan.¬

Expanded text:
me nihil . Per unum enim hominem me nihil . Per unum enim hominem peccatum intravit in mundum, et 375 per peccatum mors ; et sic in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei . Et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus quasi volatilia, scientiam sibi in philosophia, et in haereticorum dogmatibus pollicentes. Alii quasi bestiae ferae, immites atque crudeles: alii quasi multitudo gentium plurimarum; ut commixtos diversis vitiis significet atque peccatis. Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, in tantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus; sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco nulla arborum in paradiso plan
Abbreviated transcription (Latin):
orbis possedit imꝑium: dicens. Hȩc
omĩa michi tradita sunt. Q eleura¬
ti sunt rami eiꝰ: qui aquis abyssi
fuerant irrigati. Qui extendit si¬
ue dilatauit umbraculũ suũ: ut
om̃s suȩ subiceret ditioni. In ramiᷤᷤ
eius fecert̃ nidos: omr̃a uolatilia
cȩli. O mĩs enim qui facit peccatũ.
de diabolo natus ẽ: et de ramorũ
eiꝰ numero cõputatur. Illa aut̃ uo¬
latilia fecert̃ nidos in ramis eius
quę iuixta uiam euangelicã come¬
dere sem̃tem: siue qm̃ om̃s pecea¬
uert̃ et indigent miscđ̾ra dei. de
quib dictum ẽ. om̃s declinauert̃
simul inutiles facti sunt: iccirco
in ramis eiꝰ fecerunt nidos. Sequi¬
tur: et sub frondib eiꝰ genuert̃
om̃s bestiȩ saltuum: quȩ xp̃i man¬
suetudinẽ ꝑdidert̃. Et sub um¬
braculo illius habi: tabat oȩtus
gentium plurimarũ: ut nullus
cẽt qui ñ eius tangeretur umbracło:
pret̃ eum qui diyxit. Ecce uenit pͥn¬
ceps mundi istius: et inueniet it

Expanded text:
orbis possedit imperium dicens: Haec orbis possedit imperium dicens: Haec omnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum , de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa autem volatilia fecerunt nidos in ramis ejus, quae juxta viam Evangelicam comedere sementem , sive quia omnes peccaverunt, et indigent misericordia Dei , de quibus dictum est: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt : Idcirco in ramis ejus fecerunt nidos. Sequitur: Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, quae Christi mansuetudinem perdiderunt, et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum, ut nullus esset, qui non ejus tegeretur umbraculo, praeter eum qui dixit: Ecce venit princeps mundi istius: et inveniet in
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius scriptura scã uolens altitu¬
dinẽ demonstrare : appellat eum
sensum magnũ. quẽ nutrierunt
aquȩ. Non aquę siloe quȩ uaduit
cum silentio: sed aquę rasin. et
aquȩ egipti de quib scriptum ẽ
Quid tibi. ut bibas aquam gyori
siue syor. quod aquas turbidas so¬
nat: Abyssus quoq exaltauit eũ.
suꝑ quam in principio mundite¬
nebre ferebantur: et ad quã in
euangłio. demones ne mittanturm
gant. E lumina eiꝰdem abissi it
circuitu radicum eiꝰ erant: de qui¬
b dicitur. Quid tibi et uiȩ assyrio¬
rum: ut bibas aquas fluminũ: Et
in alio loco: ecce dñs inducet sup¬
uos aquam fluminis. fortẽ et mul¬
tam regem assẏrioꝵ: et omnem
głram cius. Riuos quoq suos emi¬
sit abyssus ad uniuersa ligna regi¬
onis: ut ñ solum principẽ mun¬
di huiꝰ. sed et socios illius irrigaret
Propt̃ea eleuatus ẽ et suꝑ omĩa
altissima ligna succreuit: et mul¬
tiplicata sunt arbusta eiꝰ. et totius

Expanded text:
Cujus Scriptura sancta volens altituCujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat eum cedrum magnam quam nutrierunt aquae. Non aquae Siloe, quae vadunt cum silentio, sed aquae Rasin et aquae Aegypti, de quibus scriptum est: « Quid tibi ut bibas aquam Geon , » sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum, super quam in principio mundi tenebrae ferebantur , et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant . Flumina ejusdem abyssi in circuitu radicum ejus erant, de quibus dicitur: Quid tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum ? Et in alio loco: Ecce Dvos aquam fluminis fortem et multam. Regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . » Rivos quoque suos emisit abyssus ad universa ligna regionis, ut non solum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius
Abbreviated transcription (Latin):
dini eius. In quo mirandũ : qđ qua¬
tuor int̃pretes ñ popłm dixerint.
sed multitudinem. Multi enim
uocati: et pauci electi. & in lege
scriptum ẽ. Non eris cum mũlti¬
tudine in malo. Diciturq ad re¬
gem egipti. cui similis factus es
in magnitudine siue altitudine
tua: quod et ipse se exaltauerit. et
subraceat illi sententiȩ. omĩs qui
se exaltat humiliabitur: sed tam̃
ñ sit eius altitudini similis. qui qͣsi
cedrus siue ciparissus in libano fu¬
erit. pulcher ramis et frondib ne¬
morosus: excelsusq altitudine: et
ad nubes usq erexerit caput. Ad
quas scđm dauid. ueritas dei ꝑma¬
net : et quib mandatur. ne pͥlu¬
ant suꝑ isrł imbrem. Pulchritu¬
do quoq illius p̃dicatur. quȩ it
turpitudinẽ praua uoluntate
mutata ẽ: ita ut dicatur de eo. son¬
fringet dñs cedros libani. Excel
sus ĩpse. in altissimo montiũ liba¬
no constitutus: quanto sublimi¬
or fuerat. tanto fortius caderet.

Expanded text:
dini ejus. In quo mirandum quod quadini ejus. In quo mirandum quod quatuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. Multi enim vocati, et pauci electi . Et in lege scriptum est: Non eris cum multitudine in malo. Diciturque ad regem Aegypti: Cui similis factus es in magnitudine, sive in altitudine tua? Quod et ipse se exaltaverit, et subjaceat illi sententiae: Omnis qui se exaltat, humiliabitur : sed tamen non sit ejus altitudini similis, qui quasi cedrus, sive cyparissus in Libano fuerit, pulcher ramis et frondibus nemorosus; excelsusque altitudine et ad nubes usque erexerit caput, ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant 374 super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudine prava voluntate mutata est ; ita ut dicatur de eo: Confrinsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet.
Abbreviated transcription (Latin):
mina propħarum ino uolumi¬
ne continentur. & apłi duodecĩ
sut: quoꝵ quia unus uidas pro¬
ditor fuit. in locum ciꝰ mathias
eligitur. Et archismagogi filia.
annoꝵ duodecim a dño suscitat᷑:
emorousa quoq anno duodecimo
recipit sanitatem. Sed quia corri
pitur pharao. et postea plangit᷑.
propt̾ea t̾eius mensis et unus di¬
es. idecim annoꝵ numero co¬
pulatur. Unde et in consequen¬
tib. duodecimo anno. mense duo¬
decimo. una mensis. fit uerbum
dñi ad iez echiel dicens fili homi¬
nis. assume planctum suꝑ pharao
regem egipti: et dices ad ecum. Qui
enim plangitur: ideo plangitur.
ut intelligat quanta bona ꝑdide¬
rit. Et tamen quia pharao erat.
et brachium eiꝰ necdum fuerat
colligatum. nec pristinam rece-¬
perat fortitudinẽ: propt̾ea in an-¬
no et in mense duodecimo. uigi¬
ti nouem dies adhuc remanent. ut
duodecim annoꝵ numerꝰ imple¬
atur. Uno igitur mensis die. ser
quatur regi egipti. et multitu¬

Expanded text:
mina prophetarum uno volumimina prophetarum uno volumine continentur. Et apostoli duodecim, quorum quia unus Judas proditor fuit, in locum ejus Matthias elegitur . Et archisynagogi filia annorum duodecim a Domino suscitatur. Hemorrhoissa quoque anno duodecimo recipit sanitatpitur Pharao, et postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde et in consequentibus duodecimo anno, mense duodecimo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel, dicens: Fili hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum. Qui enim plangitur, ideo plangitur ut intelligat quanta bona perdiderit; et tamen quia Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum, nec pristinam receperat fortitudinem: propterea in anno et in mense duodecimo, viginti novem dies adhuc remanent, ut duodecim annorum numerus compleatur. Uno igitur mensis die, sermquatur regi Aegypti et multitu
Abbreviated transcription (Latin):
cidentur. Hȩc inquit interim iuxta
historram dicta sint. quȩ pleriq m
consũatione mundi futura intel¬
ligunt: et regem pharao. hoc ẽ eam
põtestatem cui egiptus subiecta sit.
cõparari regi assiriorum potentissi¬
mo. hoc ẽ antrxp̃o. Quod si ille cor¬
ruerit: utiq alii rectores tenebra¬
rum istarum. et principes mundi.
facilius corruant. Dicamꝰ ergo de
singulis. breuit̾ omĩa ꝑstringen¬
tes: ut ñ tam disseramus et expla¬
nemꝰ obscura: quam explanare cu-¬
pientib materiã dedisse uideam᷑.
Primũq discutiendũ: cur undeci¬
mo anno. t̾cio m̃se. una die men¬
sis. factum ẽ uerbum dñ ad iete¬
chielem dicens. Fili hominis: dic pha¬
raoni regi egipti. et multitudini
eius. Locutũro ad pharaonẽ. unde¬
cimo anno sermo fit dñi: necdũ cmĩ
uenerat ad duodecimũ. qui nume¬
rus plene consũmateq uirtutis
ẽ unde et duodecim filii sunt ra-¬
cob. a quib postea duodecim no¬

Expanded text:
cidentur. Haec interim juxta cidentur. Haec interim juxta historiam dicta sint, quae plerique in consuligunt; et regem Pharaonem, hoc est, eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, Antichristo. Quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutiendum cur undecimo anno, tertio mense, una die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem dicens: Fili hominis, dic Pharaoni regi Aegypti, et multitudini ejus. Locuturo ad Pharaonem undecimo anno sermo fit Domini; necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim Jacob filii sunt , a quibus postea duodecim no
Abbreviated transcription (Latin):
es o melite atq sublimis. int̾ lig¬
na uoluptatis: Nullus tibi IN¬
quit par fuit : sed om̃s reges po¬
tentia suꝑasti. Ꝙ tamen cum cȩte¬
ris regib qui erant in comitatu
tuo ad t̾ras ultimas id ÷ ad inferos dedu¬
ctus es : dicente scriptura. Ingredien¬
tur ad extrema t̾rȩ: tradentur in ma¬
nus gladii: partes uulpium erunt.
In medio ait meircuncisoꝵ dormies:
cum his qui int̾fecti sunt gladio.
Ostendit quȩ eẽnt ligna quȩ cedruᷤ.
siue ciparissus. gladiis uulnerata:
it racens cum incircuncisis. Et ut
extrema anteriorib ingeret
quia supra dixerat. cui similis fa¬
ctus es in magnitudine tua: ecce
assur quasi cedrus in libano. pul¬
cher ramis et frondib et reliqua:
ninc infert. Sic ẽ. pharao. et om̃is
multitudo eius: dicit dñs. Quomͦ
inquit assirius. cedrus et ciparissus.
babilonio succidente deiecta ẽ: sic
pharao et populus eiꝰ: hoc ẽ ipsa
arbor et rami illius. a babilonio sue¬

Expanded text:
es, o inclyte, atque sublimis inter liges, o inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis? Nullus tibi, inquit, par fuit, sed omnes reges potentia superasti, et tamen cum caeteris regibus, qui erant in comitatu tuo ad terras ultimas, id est, ad inferos deductus es, dicente Scriptura: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . In medio, ait, incircumcisorum dormies cum his, qui interfecti sunt gladio. Ostendit quae essent ligna, quae cedrus, sive cyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: Cui similis factus es in magnitudine tua: ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et frondibus, et reliqua, nunc infert: Sic est Pharao, et omnis multitudo ejus, dicit Dominus. Quomodo, inquit, Assyrius, cedrus et cyparissus, Babylonio succidente, dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor et rami illius a Babylonio suc
Abbreviated transcription (Latin):
sonitum eius. uniuersȩ gentes com¬
moueant᷑ Cum deducerẽ inquit
eam ad infernũ. luxta litteram ar¬
bor ad inferos deduci ñ potest: cũ
aliis qui i lacum. id ÷ ad inferos
descendebant. Et consolata st̃ in
t̾ra infinia. in corde uidelicet terrȩ
omr̃a ligna uoluptatis siue delici¬
arum. quod ebraice appellat᷑ eden:
ut nemorosos saltus siluasq signi¬
ficet. egregra atq p̃clara quȩ fue¬
runt in libano. et irrigabantur
aquis. Nam et ipsȩ arbores cum ea
id ÷ cum assirio. descendent ad in¬
fernum: ad int̾fectos siue uulne¬
ratos gladio. Ligna. gladiis non
uulnerant᷑. sed ceduntur: nec des¬
cendunt ad infernum. & brachiũ
inquit siue semen. quod apud ebre¬
os sermo tara. utrumq sigraficat
requiescit in umbraculo eius iN⁊
medio nationũ: nequaqͣm silua¬
rum. sed gentium. Ad extremun
fit apostropha ad ipsum assiriũ:
siue ad pharaonẽ. Cui assimilatus

Expanded text:
sonitum ejus universae gentes comsonitum ejus universae gentes commoveantur. « Cum deducerem, inquit, eam ad infernum. » Juxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest. « Cum aliis qui in lacum, » id est, ad inferos, descendebant. « Et consolata sunt in terra infima, » in corde videlicet terrae, « omnia ligna voluptatis, » sive deliciarum, quod Hebraice appellatur eden, ut nemorosos saltus silvasque significet egregias atque praeclaras quae fuerunt in Libano: « Et irrigabantur aquis. » « Nam et ipsae arbores cum eo, » hoc est cum Assyrio, « descendent ad infernum, ad interfectos sive vulneratos gladio. » Ligna gladiis non vulnerantur, sed caeduntur, nec descendunt ad infernum. « Et brachium, » inquit, sive semen, quoniam apud Hebraeos sermo ZARA  , utrumque significat, requiescet in umbraculo ejus in medio nationum, nequaquam silvarum, sed gentium. Ad extremum fit apostropha ad ipsum Assyrium, sive ad Pharaonem. Cui assimilatus
Abbreviated transcription (Latin):
emplo. eleuari et in sublime eri¬
gi ultra desistant: nec stent in ⁊¬
altitudine sua: sed illa succisa . om¬
nes metu parit̃ succidantur. Qđq
ꝑ trans lationẽ dictum erat: fit
manifestius. Om̃s ait traditi sunt:
subauditur reges in mortem. Ad
t̃ram ultimã: hoc ẽ ad infernum.
In medio filioꝵ hominũ: nequa¬
quam int̾ arbores. Ad eos qui des-¬
cendunt in lacum: haud dubiũ
quin inferna significet: post suoci¬
et indixit dñs luctum: et rursũ
ꝑ trans lationem de eo loquitur
quod oꝑtus sit abisso: iuxta illud
quod scriptum ẽ Ueni in profun¬
dum maris: et tempestas demer¬
sit me. & omr̃a flumina. om̃s in¬
delicet nationes. cum ultra riga¬
re cessauerint: et contristatus sit si¬
ue contenebratus suꝑ cam. id÷ ar¬
borem. uel eum id ÷ assirium. libanꝰ
Ac ne putaremꝰ de arbore cẽ sermo¬
nem: sequitur. A sonitu ruinȩ eiꝰ:
cõmoui gentes. Quȩ enim tanta ru¬
ina eẽ. inius arboris potest: ut ad

Expanded text:
emplo elevari, et in sublime eriemplo elevari, et in sublime erigi ultra desistant, nec stent in altitudine sua, sed, illa succisa, omnes metu pariter succidantur. Quodque per translationem dictum erat fir manifestius: « Omnes, ait, traditi sunt subauditur reges in mortem ad terram ultimam, » hoc est, ad infernum; « in medio filiorum hominum, » nequaquam inter arbores, « ad eos qui descendunt in lacum: » haud dubium quin inferna significet. Post succiet indixit Dominus luctum, rursum per translationem de eo loquitur, quod opertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: « Veni in profundum maris, et tempestas demersit me , » et omnia flumina, omnes videlicet nationes eum ultra rigare cessaverint, et contritus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciparisso. dicuntur ad assirium: m¬
terfectioq illius appellatur succi-¬
sio. Quodq sequitur. tradidi cam
m manu fortissimi gentiũ: regẽ
babylonium uocat: ut quod dĩcit¬
ad assirium. ñ propriȩ fortitudinis.
sed diuinȩ intelligat potestatis.
Iuxta impietatẽ inquit eius cieci
eam: ut occulte babyloniũ mone¬
at ñ debere eẽ crudelem. nec op¬
primere popłm dei qui sibi traditꝰ
sit : ne similia patiatur ab assyrio.
qui crudelis et impius fuit. & suc¬
cident illam alieni et crudelissi¬
mi nationũ. siue iuxta septuagni¬
ta pestilentes: quod num qm dice
uersum gentem suam cõmoue¬
ret. Proĩcitur quoq suꝑ montes.
et in cunctis conuallib corru¬
ent rami eius. et confringuntur
in rupib et a cunetis derelinqui¬
tur populis : hoc ẽ uolatilib cęli.
et bestiis campi. Et in tantam
ueniet ꝑditionem: ut oms arbo¬
res quȩ putabantur excelsȩ. com¬
paratione assiriȩ arboris siue ex-¬

Expanded text:
cyparisso dicuntur ad Assyrium, icyparisso dicuntur ad Assyrium, interfectioque illius appellatur succisio. Quodque sequitur: Tradidi eam in manu fortissimi gentium, regem Babylonium vocat, ut quod vicit Assyrium, non propriae fortitudinis, sed divinae intelligat potestatis. Juxta impietatem, inquit, ejus ejeci eam, ut occulte Babylonium moneat, non debere esse crudelem, nec opprimere populum Dei, qui sibi traditus sit, ne simqui crudelis et impius fuit. « Et succident illam alieni, et crudelissimi nationum, » sive, juxta Septuaginta, pestilentes, quod nunquam volulum adversum gentem suam commoveret. Projicitur quoque super montes, et in cunctis convallibus corruunt rami ejus, et confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinquitur populis, hoc est, volatilibus coeli, et bestiis campi. Et in tantam veniet perditionem, ut omnes arbores, quae putabantur excelsae comparatione Assyriae arboris, suo ex
Abbreviated transcription (Latin):
et sub umbraculo illius habitabat
cȩtus gentium plurimarũ. Cedri
inquit et ciparissi abietes siue pi-¬
ni et platani siue ciparissi: ñ fuert̃
eque ramis illius. Et ne sigillatĩ
de cunctis arborib diceret: et om¬
nia inquit ligna paradisi dei. ñ
sunt assimilata illi et pulchritu¬
dini cius. Per quȩ ñnulli intelligẽ
ñ de rege dici assirio. sed de cont̾ria
fortitũdine : quȩ in sermone tyri
int̾ cherubim dicitur eẽ. memora
ta p̃tiosis distineta lapidibꝰ: et
postea ad t̾rena. suo uitio concidis¬
se. Qui et in isara cadens lucifer ap¬
pellatur: et in euangłio signatur
a dño: uidebam sathanam̃ quasi
fulgur de cęlo cadentem. Sed nos
hȩc̃ omĩa ut interim sequamur hi¬
storiam.⁊ ptps da ixic dicta in tel¬
gamus: quod tantȩ assirius fuerit
potentiȩ et sic cunctas oppresserit
nationes. ut se angłorum fortitu¬
dini cõpararit. Om̃nia autẽ Neri¬
ẽ spopueoc sub altissima cedro siue

Expanded text:
Et sub umbraculo illius habitabat Et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum. Cedri, inquit, et cyparissi, abietes, sive pinus et platani, sive cyparissi, non fuerunt aequae ramis illius. Et ne sigillatim de cunctis arboribus diceret, et omnia, inquit, ligna paradisi Dei non sunt assimilata illi, et pulchritudini ejus. Per quae nonnulli intelligunt non de rege dici Assyrio, sed de contraria fortitudine, quae in sermone Tyri inter Cherubim dicitur esse generata, et pretiosis distincta lapidibus, et postea ad terrena suo vitio concidisse, qui et in Isaia cadens, Lucifer appellatur , et in Evangelio signatur a Domino: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Sed nos haec omnia ut interim sequamur historiam hyperbolic ῶs dicta intelligamus, quod tantae Assyrius fuerit potentiae, et sic cunctas oppresserit nationes, ut se Angelorum fortitudini compararit. Omnia autem metaphorice sub altissima cedro, sive 371
Abbreviated transcription (Latin):
egipti et popłm eiꝰ sermo duũnꝰ ta¬
li aduersum illum ẽ usus exordio.
Cui similis factus es in magnaitu¬
dine tua: Ecce assur quasi cedrus
in libano: et reliqua. & ẽ sensus.
Non mireris si a babyloniis sis uin¬
cendus atq periturus. et tuum ꝑ¬
diturus imꝑium: om̃sq opes egip¬
tiȩ destruendȩ sint: cum assur mul¬
to te fortior. eodem chaldeo suꝑan¬
te deletus sit. Describitq potentiã
regis assirii. sub figura arboris cedri
tuaginta in monte libano constitu¬
tȩ : quȩ sit pulchra ramis et cori¬
densa frondib. et ad nubes usq sub¬
recta. Quȩ iccirco tantum creuit:
quod ñ aquis sed abyssis. hoc ẽ aquis
abundantissimis irrigaretur: abys¬
sus enim. multitudo sonitꝰ aquarũ:
ita ut om̃s aues. nidos fecerint in
ramis eius. et sub frondib eiꝰ genu¬
erint om̃s bestiȩ saltuum. Et ne du¬
bitaremꝰ quȩ essent cęli uolatilia.
quȩ siluarum bestiȩ: aꝑtius posuit:

Expanded text:
Aegypti, et populum ejus sermo divinus, taAegypti, et populum ejus sermo divinus, tali adversum illum est usus exordio: Cui similis factus es in magnitudine tua? Ecce Assur quasi Cedrus in Libano, et reliqua. Et est sensus: Non mireris si a Babyloniis sis vincendus atque periturus, et tuum perditurus imperium, omnesque opes Aegyptiae destruendae sint, cum Assur multo te fortior, eodem Chaldaeo superante, deletus sit. Describitque potentiam regis Assyrii sub figura arboris Cedri, arissi, in monte Libano constitutae, quae sit pulchra ramis et condensa frondibus, et ad nubes usque subrecta, quae idcirco tantum crevit, quod non aquis, sed abyssis, hoc est, aquis abundantissimis irrigetur. Abyssus enim multitudo sonitus aquarum: ita ut omnes aves nidos fecerint in ramis ejus, et sub frondibus illius genuerint omnes bestiae saltuum. Et ne dubitaremus quae essent coeli volatilia, quae silvarum bestiae, apertius posuit:
Abbreviated transcription (Latin):
Cui assimilatus es o melite atq sub¬
limis. int̃ ligna uoluptatis: Ecce
deductus es cum lignis uoluptatis
ad t̾ram ultimã. In medio incircũ¬
cisoꝵ dormies: cum his qui int̃fec¬
ti sunt gladio. Ipse ẽ pharao et
omĩs multitudo eius : dicit dñs ds̃.¬
Utramq editionem ex more com¬
miscui. ubi tamen plurimũ discre¬
pabant : ne duplex propositio. au¬
geret librorum magnitudinẽ. Ao
primum sciendum. quod quȩcũq
dicuntur de rege assirioꝵ futuro
transacta memorantur: et sic uel
ad arborem uel ad principem lo¬
quitur assirioꝵ. ut tã masculino
quã feminino genere de una ꝑso.¬
ia intelligatur: dũ arbor refertur.
assirioꝵ qui eo iam tempore captꝰ
fuerat a chaldeis. et ome robur assi¬
riorũ. babilonio subiacebat imꝑio.
Unde et decem trib hoc ẽ isrł. assi¬
rii capiunt: duas aut̃ hoc ẽ iudam
et beniamm. chaldei suꝑant: et ur¬
bem subuertunt ierłm. Dicturus
igitur contra pharaonem regem

Expanded text:
cui adsimilatus es o inclite atque sublimis inter ligna voluptatis ecce deductus es cum lignis voluptatis ad terram ultimam in medio incircumcisorum dormies cum his qui interfecti sunt gladio ipse est Pharao et omnis multitudo eius dicit DominusUtramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio augeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro transacta memorantur, et sic vel ad arborem, vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam, masculino quam feminino genere de una persona intelligatur, dum et arbor refertur aAssyriorum, qui eo jam tempore captus fuerat a Chaldaeis, et omne robur Assyriorum Babylonio subjacebat imperio. Unde et decem tribus, hoc est, Israel, Assyrii capiunt; duas autem, hoc est, Judam et Benjamin, 370 Chaldaei superant, et urbem subvertunt Jerusalem. Dicturus igitur contra Pharaonem regem
Abbreviated transcription (Latin):
fundum abiciant. Deniq sequit᷑
et conturbabas aquas pedib tuis.
uixta illud apłi. Qui aut̃ contur¬
bat uos: portabit iudiciũ quicũq
ẽ ille. Non uult enim aquas siloe
bibere quȩ uadunt cum silentio:
sed aquas egipti turbidas atq cȩ¬
nosas: quȩ antequam pedib cori¬
culcarentur draconis. purȩ erant
et suo fluentes ordine. Postquam
aut̃ pedib illius conturbatȩ sunt:
cursus sui ordinem ꝑdidert̃. Neq
enim utuntur heretici testimoni¬
is scripturarum sibi coherentibꝰ:
sed conturbant omĩa. & quia ip¬
se ẽ mimicus et ultor: ñ solum
aquas alienas draco ȩgiptiꝰ con¬
turbabat pedib suis: sed concul¬
cat flumina sua. ne parcat eis
quos semel in suam redegerit
potestatem. Quod deuitare cupiens
iustus: p̃catur. Non ueniat michi:
pes suꝑbiȩ. & in alio loco. concul¬
catus petit. ne iterum conculcetur:
loquitur: ut non magnificetur
ultra homo suꝑ tram. P ropterea

Expanded text:
fondum abjiciant. Denique sequitur: fondum abjiciant. Denique sequitur: Et conturbabas aquas pedibus tuis; juxta illud Apostoli: Qui autem conturbat vos, portabit ju; » Non vult enim aquas Siloe bibere, quae vadunt cum silentio, sed aquas Aegypti turbidas atque coenosas, quae antequam pedibus conculcarentur draconis, purae erant, et suo fluentes ordine. Postquam autem pedibus illius conturbatae sunt, cursus sui ordinem perdiderunt. Neque enim utuntur haeretici testimoniis Scripturarum sibi cohaerentibus, sed conturbant omnia. Et quia ipse est inimicus et ultor, non solum aquas alienas draco Aegyptius conturbat pedibus suis, sed conculcat flumina sua, ne parcat eis quos semel in suam redegerit potestatem. Quod devitare cupiens justus precatur: « Non veniat mihi pes superbiae . » Et in alio loco conculcatus petit ne iterum conculcetur, loquitur, « ut non magnificetur ultra homo super terram . » Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
quieuert̃ omĩa uolatilia cęli : et in
ramis eius fuert̃ uniuersȩ bestię¬
⁊ regionis. Quam obrem ñ deuabun¬
tur in alticudine sua omĩa ligna
aquarum : neq ponent sublimita
tem siram int̾ nemorosa atq fron
sunt in mortẽ ad t̃ram ultimã. in
medio filioꝵ hominũ. ad eos qui
descendunt in lacum. Hȩc dicit
dñs ds̃. In die quando descendit ad
mina eius: et cohercui aqͦs multas.
Contristatus ẽ siue contenebratꝰ suꝑ
eum libanus: et omĩa ligna agri
concussa sunt. siue defecert̃. A soni¬
ti rume eius. cõmorn siue commote fe
gentes: cum deducerem eũ siue eam
ad infernum. cum his qui descende¬
bant. siue descendunt m lacum. Et
consolata sunt in t̾ra infima oña
ligna uoluptatis siue delitiarũ egre¬
^gĩa atq p̃clara in libano: uniuersa¬
quȩ irrigabantur aquis. Nam et
ipsi cum ea siue eo descendent siue
descendert̃ ad infernum. ad interfe¬
ctos siue uulneratos gladio: et bra¬

Expanded text:
unt omnia volatilia caeli et in unt omnia volatilia caeli et in ramis eius fuerunt universae bestiae regionis quam ob rem non elevabuntur in altitudine sua omnia ligna aquarum neque ptem suam inter nemorosa atque frondsunt in mortem ad terram ultimam, in medio filiorum hominum ad eos qui descendunt in lanus Deus: in die quando descendit ad mina ejus et coercui aquas multas. Contritus est sive contenebratus super eum Libanus, et omnia ligna agri concussa sunt sive defecerunt. A sonitu ruinae ejus commovi sive commotae sunt gentes, cum deducerem eum sive eam ad infernum cum his qui descendebant sive descendunt in lacum; et consolata sunt in terra infirma omnia ligna voluptatis sive deliciarum egregia atque praeclara in Libano: universaque irrigabantur aquis. Nam et ipsi cum ea sive cum eo descendent sive descenderunt ad infernum ad interfectos sive vulneratos gladio, et bra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuert̃ altiores illo in paradiso dĩ.
A bietes siue pmi ñ adequauerunt
sũmitatem eiꝰ: et platani uel abie¬
tes ñ fuerunt ęque uel simile
frondib siue ramis illius. Om̃e li¬
et multis condensisq frondib. Et
⁊ emulata sunt ea omĩa ligna uo¬
in paradiso dei. Propt̃ea hȩc dicit
dñs ds̃. Pro eo quod sublimata ẽ¬
siue sublimatuᷤ in altitudinẽ. et
dedit sũmitatem suam uirentem
atq condensam. siue in medio nu¬
bium. & eleuatum ẽ cor eiꝰ m alti¬
tudine sua: tradidi eum siue eam
in manui fortissimi. siue principis
gentium. E aciens faciet ei. siue et
faciet ꝑditionem cius. Iuxta im¬
pietatem eiꝰ cieci eam. Et succident
illam alieni et crudelissimi natio¬
num. siue pestilentes gentium: et
proicient eam suꝑ montes. & in
cunctis conuallib corruent rami
eiꝰ : et confringentur arbusta eius
in uniuersis rupib. siue campis
t̾̃rȩ. Et recedent de umbraculo eiꝰ
om̃s populi t̃rȩ: et relinquent eã.

Expanded text:
fuerunt altiores illo in paradiso Dei, et abietes sive pini non adaequaverunt summitatem ejus, et platani vel abietes non fuerunt aequae vel similes frondibus sive ramis illius. Omne liet multis condensisque frondibus, et aemulata sunt eum omnia ligna voin paradiso Dei propterea haec dicit Dominus Deus pro eo quod sublimatus est in altitudine et dedit summitatem suam virentem atque condensam ebium, et elevatum est cor ejus in altitudine sua: tradidi eam sive eum in manu fortissimi sive principis gentium: faciens faciet ei: sive et faciam perditionem ejus: juxta impietatem ejus ejeci eam. Et succident eam alieni et crudelissimi nationum sive pestilentes gentiuproicient eum super montes et in cunctis convallibus corruent rami eius et confringentur arbusta eius in universis rupibus terrae et recedent de umbraculo eius omnes populi terrae et relinquent eum
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra uiuentium. Ibi elam. et
omĩs multitudo eiꝰ: ꝑ gyrum se¬
pulchri illius. Om̃s hi int̾fecti ru
entesq gladio : qui descendert̃ mcir¬
cuncisi ad t̾ram ultimam: qui po¬
et portauert̃ ignominiam suã cũ¬
his qui descendunt in lacum. In
medio int̾fectoꝵ posuert̃ eubile
eius: in uniuersis populis eiꝰ. In¬
÷ circuitu eius sepulchrum illius.
Om̃s hi incircuncisi. int̾fectiq gla¬
dio. Dederant enim t̾rorem in t̾ra
uiuentium: et portauert̃ igrio¬
miniã suam cum his qui descen¬
dunt in lacum. In medio int̃fe

Expanded text:
in terra viventium ibi Aelam et in terra viventium ibi Aelam et omnis multitudo eius per gyrum sepulchecti gladio, qui descenderunt incircumcisi ad terram ultimam; qui poet portaverunt ignominiam suam cuhis qui descendunt in lacum in medio interfectorum posuerunt cubile eius in universis populis eius in circuitu eius sepulchrum illius omnes hii incircumcisi interfectique gladio dederant enim terrorem in terra viventium et portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum
Abbreviated transcription (Latin):
intio et suꝑbia. deiectus sit in ȩc̃tia
supplicia. Et factum ẽ. in duode¬
cimo anno. in quinta decima men¬
sis. factum ẽ uerbum dñi ad me:
diceris. E ili hommis. cane lugu-¬
bre suꝑ multitudinẽ egipti: et de¬
trahe eam. ipsam et filias gentiũ
robustarum. ad t̾ram ultimã. cum
his qui descendunt in lacum. Quo
pulchrior es descende: et dormi cũ
incircuncisis. In medio int̃fectoꝵ
gladio cadent. Ci ladius datus ẽ At¬
traxerunt cum: et om̃s populos eiꝰ
loquentur ei potentissimi robusto¬
rum. de medio inferni: qui cum au-¬
xilratorib eius descendert̃: et dor¬
miert̃ incircuncisi. int̾fectiq gladio.
Ibi assur et omĩs multitudo eius:
in cireuitu illius sepulchra eorum.
Om̃s int̾fecti et qui cecidert̃ gladio:
quorum data sunt sepulchra it
nouissimis laci. Et facta ẽ multi-¬
tudo eiꝰ ꝑ girum sepulchri eiꝰ uni¬
uersi in t̾fecti cadentesq gladio:
qui dederant quondam formidinẽ

Expanded text:
vitio et superbia dejectus sit in aeterna vitio et superbia dejectus sit in aeterna supplicia. « Et factum est in duodecimo anno, in quinta decima mensis, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, cane lugubre super multitudinem Aegypti: Et detrahe eam ipsam, et filias gentium robustarum ad terram ultimam, cum his qui descendunt in lacum. Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis in medio interfectorum gladio cadent gladius datus est adtraxerunt eam et omnes populos eius loquentur ei potentissimi robustorum de medio inferni qui cum auxiliatoribus eius descenderunt et dormierunt incircumcisi interfecti gladio ibi Assur et omnis multitudo eius in circuitu illius sepulchra eius omnes interfecti et qui ceciderunt gladio quorum data sunt sepulchra in novissimis laci et facta est multitudo eius per gyrum sepulchri eius universi interfecti cadentesque gladio qui dederant quondam formidinem
Abbreviated transcription (Latin):
uideantur. Ungula quoq ium̃toꝵ
ñ turbabit eas: ut de limpidissi¬
mis atq nitentib. facrat turbidas
et cęnosas. Tunc reddentur ñ ab
alio sed ab ipso dño aquę purissi¬
mȩ. quȩ draconis fuert dñatione
turbatȩ : ita ut flumina eorũ la¬
bantur quasi oleum: et sint ueri
luminis nutrim̃tum. Hȩc autẽ
fient. cũ dederit dñs t̾ram ȩgipa
desolatam. et ꝑdiderit multitudi¬
nem cius. et ꝑcussi fuerint omẽs
habitatores illuis: ut isto profecto
scire possint. quia ipse sit dñs. Qd̾
aut̃ iungitur. planctus ẽ et plan¬
gent eum filię gentium. suꝑ egip¬
tum et suꝑ multitudinem ẽiũs
plangent eum : ait dñs ds̃. Perspi¬
cuum ẽ animas omĩtim gentium
quȩ prius opp̃ssȩ fuerant. siue a¬
rum gentium quȩ nequaquã in ȩgip¬
o morabantur. sed in regione uiuen¬
aum int̾fectum draconẽm plangere.
⁊ omnẽ multitudinẽ eiꝰ: ñ spẽ sa¬
lutis. sed quod de tanta potentia. suo

Expanded text:
videantur. « Ungula quoque jumentorum videantur. « Ungula quoque jumentorum non turbabit eas, » ut de limpidissimis, atque nitentibus faciat turbidas et coenosas. Tunc reddentur non ab aliis, sed ab ipso Domino aquae purissimae, quae draconis fuerant dominatione turbatae, ita ut flumina earum labantur, quasi oleum, et sint veri luminis nutrimentum. Haec autem fient cum dederit Dominus terram Aegypti desolatam et perdiderit multitudinem ejus, et percussi fuerint omnes habitatores illius, ut isto profectu scire possint, quia ipse sit Dominus. Quod autem jungitur, « planctus est, et plangent eum filiae gentium super Aegyptum et super multitudinem ejus plangent eum, ait Dominus Deus, » perspicuum est animas omnium gentium, quae prius oppressae fuerant: sive earum gentium, quae nequaquam in Aegypto morabantur, sed in regione viventium, interfectum draconem plangere, et omnem multitudinem ejus non spe salutis, sed quod de tanta potentia suo
Abbreviated transcription (Latin):
te cõmutat. Gladius autẽ regis
babylonis ueniet suꝑ draconem
egipti: ut in gladiis fortium siue
gigantum. deiciat dñs multitu¬
dinem eiꝰ. qui regem egipti secta¬
batur. I nexpugnabiles inquit si¬
ue pestilentes de gentib om̃s isti:
ut mali ad puniendũ tradantur
peiorib. de quib scriptum ẽ im¬
missionẽ ꝑ angelos pessimos: et
apłs. quos tradidi inquit sathanȩ
ut discant ñ blasphemare uel in
interitum carnis. ut sp̃c saluuo fi¬
at. Cum aut̃ ꝑ huiꝰcemodi mini¬
stros deiecta fuerit suꝑbia egipti
et multitudo illius dissipata: per¬
dentur omr̃a ium̃ta illius. quȩ
erant suꝑ aquas plurimas: et ñ
conturbabit eas pes hominis ult᷑.
Si enim bcatus ẽ qui seminat suꝑ
aquas. ubi bos et asinꝰ calcat: ẽ con
trario infelix qui simplices quidẽ
suo ultra poterit errore retinere. ita
ut pes hominis ñ calcet in eis: quo
ne signum quidem sapientiȩ atq
rationis. aquȩ egiptiȩ in se habere

Expanded text:
te commutat. Gladius autem regis te commutat. Gladius autem regis Babylonis veniet super draconem Aegyptium, ut in gladiis fortium, sive gigantium dejiciat Dominus multitudinem ejus, qui regem Aegypti sectabatur. Inexpugnabiles, inquit, sive pestilentes de gentibus omnes isti, ut 384 mali ad puniendum tradantur pejoribus, de quibus scriptum est: Immissionem per Angelos pessimos . Et Apostolus: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare, vel in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Cum autem per hujuscemodi ministros dejecta fuerit superbia Aegypti, et multitudo illius dissipata, perdentur omnia jumenta illius, quae erant super aquas plurimas, et non conturbabit eas pes hominis ultra. Si enim beatus qui seminat super aquas, ubi bos et asinus calcat : e cotrario infelix, qui simplices quidem suo ultra poterit errore retinere, ita ut pes hominis non calcet in eis, quo ne signum quidem sapientiae atque rationis aquae Aegyptiae in se habere
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate mutetur: de qua dicitur
hominaibꝰ. Et stupere inquit faci¬
am suꝑ te populos multos: ut qui
prius pharaonis ãmirabant᷑ po¬
tentiam: postea eum ãmirentuR.
de suo culmine cecidisse. Reges qͦq
popłoꝵ. horrore nimio formidabt̃
suꝑ eum: quoꝵ regna dño diabo¬
lus ostendit. et dẽ quib i psal¬
mo dicitur: astiterunt reges t̃rȩ.
et principes conuenert̃ in unum.
Hoc aut̃ fiet: cum uolare cȩperit
gladius dñi suꝑ facies eoꝵ subau¬
ditur regum siue popłoꝵ. R ladiꝰ
aut̃ dñi intelligendus ẽ uiuens
sermo dñi et efficax: et acutꝰ suꝑ
omnẽ gladium. ex utraq parte
acutum. Qui uolat atq diseur¬
rit. et ꝑstringit cernentiũ ocu¬
los. uultusq det̃ret : ut obstupes¬
centes suꝑ ruina pharaonis. se in
illo uideant eẽ. dciectos. Et drũ
quidem gladius de quo scriptum
ẽ. ecce hic positus ẽ. in rumam et
resurrectionẽ multoꝵ. iacentes
eleuat: et male erectos. humilita¬

Expanded text:
tivitate mutatur, de qua dicitur tivitate mutatur, de qua dicitur hominibus . Et stupescere, inquit, faciam super te populos multos, ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam, postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque populorum horrore nimio formidabunt super eum, quorum regna Domino diabolus ostendit, et de quibus in psalmo dicitur: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Hoc autem fiet cum volare coeperit gladius Domini super facies eorum, subauditur regum, sive populorum. Gladius autem Domini intelligendus est vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum, qui volat atque discurrit et perstringit cernentium oculos vultusque deterret, ut obstupescentes super ruina Pharaonis, se in illo videant esse dejectos. Et Domini quidem gladius, de quo scriptum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , jacentes elevat, et male erectos, humilita
Abbreviated transcription (Latin):
na quã hereticoꝵ sentimꝰ eccłam.
et quȩ ex sole iniquitatis lumen
putabatur acciꝑe. ñ dabit lum̃
suum: nec decipiet credentes. falsi
nominis scientia. O mĩa quoq lu¬
minarra. et quicquid in hereticis
tudetur cẽ. doctrinę. extincto draco¬
ne cȩcabitur. siue merebt̃ princi-
pe ꝑdito: ita ut ipse dñs t̾ram he¬
reticoꝵ oꝑiat tenebris. ignorantia
scilicet ueritatis ut oȩci cȩcos du¬
cant in foneam. et habitatores
t̃rȩ mittant᷑ in tenebras exteriores.
ubi ẽ. fletus. et stridor dentium.
Post hȩc dicitur. Et irritabo cor
populoꝵ multoꝵ. cum in duxero
contritionẽ siue captiuitatẽ tirã
in gentib. suꝑ t̾ram quam nescis:
ut qui prius pharaoni seruierant
irascantur contra eũ. uidentes cap¬
tiuitatem eiꝰ ad aliam t̃ram quã
draco nesciebat. eẽ. ꝑductam. Nec
debemꝰ ambigere. bonas cẽ terras
quas pharao nescrat: scilicet qͣn¬
do captiuitas pharaonis. alia cap¬

Expanded text:
na quam haereticorum sentimus Ecclesiam, na quam haereticorum sentimus Ecclesiam, et quae a sole 383 iniquitatis lumen putabatur accipere, non dabit lumen suum, nec decipiet credentes falsi nominis scientia. Omnia quoque luminaria et quidquid videtur in haereticis esse doctrinae, exstincto dracone, siccabitur, sive moerebunt, principe perdito, ita ut ipse Dominus terram haereticorum operiat tenebris, ignorantia scilicet veritatis, ut caeci caecos ducant in foveam, et habitatores terrae mittantur in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium. Post haec dicitur: Et irritabo cor populorum multorum, cum induxero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus super terram quam nescis, ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus ad aliam terram, quam draco nesciebat esse, perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando capti