comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad libanum ⁊ tulit medullam cedri. ⁊ summnita¬
tem frondium eius euulsit. Aquile uocabulo uel sb̃¬
tilis sanctorum intelligẽtia uel uolatus dominice
ascensionis exprimitur. Unde isdem propheta cũ sub-
anmalium specie euangelistas quatuor se uidere
describeret in eis sibi homimes leoms bours ⁊ aquile
faciem apparuisse testatur quartum procul dubio
ammal iohanicem ꝑ aquilam signans. qui uolando
terram deseruit. quia ꝑ subtilem intelligentiam in¬
terna misteria uerborum uidendo ponetrauit. Cũcta¬
rum guppe auium uisus acies aquile suꝑar. ⁊ta
ut solis radis firos in se eus oculos nulla lucis sue
choruscacõe uerberans claudat. Ad preceptum ergo
dei eleuatur aquila dum iussionib diunis obtẽpo¬
cans in supns suspenditur fidelium uita. q̃ et in
ardius indum ponere dicitur. quia terrena desideria
despiciens spe iam de celestib mitritur. In ardius
indum point quia habitacionem mentis sue in ab¬

Expanded text:
venit ad Libanum, et tulit medullam cedri, et summitavenit ad Libanum, et tulit medullam cedri, et summitatem frondium ejus evulsit . Aquilae vocabulo vel subtilis sanctorum intelligentia, vel volatus Dominicae Ascensionis exprimitur. Unde idem propheta cum sub animalium specie Evangelistas quatuor se videre describeret , in eis sibi hominis, leonis, bovis et aquilae faciem apparuisse testatur, quartum procul dubio animal Joannem per aquilam signans, qui volando terram deseruit: quia per subtilem intelligentiam interna mysteria verborum videndo penetravit. Cunctarum quippe avium visus acies aquilae superat: ita ut solis radiis fixos in nulla se ejus oculos lucis suae coruscatione verberans claudat. Ad praeceptum ergo Dei elevatur aquila, dum jussionibus divinis obtemperans in supernis suspenditur fidelium vita quae et in arduis nidum ponere dicitur, quia terrena desideria despiciens, spe jam de coelestibus nutritur. In arduis nidum ponit, quia habitationem mentis suae in ab
Abbreviated transcription (Latin):
teat obtutibus. de tanta sublimitate pisciculos
narare iudeat. ac tormenti instar descendens rap¬
tam predam pennis adlitus ꝑtrahat. Namn ⁊ contre
radium solis fertur obtutum non flectere. Unde et
pullos suos ungue suspensos radus solis obiat. et
quos iuderit immobilem tenere aciem ut dignos
genere conseruat. si quos uero inflectere obtutum
quasi de geueres cibiat. In scriptura sacra bocabulo aqͥ¬
le ailiquando maligni spurtus raptores aminarum.
aliquando presentis seculi potestates. aliguando uo
subtilissime sanctorum intelligẽtie uel incarnatus
domnius nna celeriter trans uolans et mor summa
repetens designatur. Aquilarum nomine in siãdotes
spuitus exprimuntur hieremia attestante qui ait.
Uelociores fuerunt ꝑsecutores nũ aquilis celi. Aqͥ le
uocabulo potestas terrena fuguratur. Unde ꝑ ezechiel
prophetã dicitur. Aquila grandis magnar alarũ
longo membrorum ductu plena plumis ⁊ uarietate

Expanded text:
teat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos teat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere. Unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit: et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere, conservat: si quos vero inflectere obtutum quasi degeneres abjicit. In Scriptura sacra vocabulo aquilae aliquando maligni spiritus raptores animarum, aliquando praesentis saeculi potestates, aliquando vero subtilissimae sanctorum intelligentiae, vel incarnatus Dominus ima celeriter transvolans, et mox summa repetens designatur. Aquilarum nomine insidiatores spiritus exprimuntur, Jeremia attestante, qui ait: Velociores fuerint persecutores nostri aquilis coeli . Aquilae vocabulo potestas terrena figuratur. Unde per Ezechiel prophetam dicitur: Aquila grandis magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate
Abbreviated transcription (Latin):
tus fouentur atqz in oꝑa parutur. ut postea filu
appellentur. ut ẽ in psaltĩo. Filu tui sicut nouelle
oliuarum in circuitu mense tue. Aliguando uero
pulli in malam partem accipiuntur ut ẽ illud in
salonone. Et pulli a quilarum deuorent eũ. Quũ
ut quidam uolunt spem significat. Unde legitur
iangelio. Aut quis ex uobis si petierit patre
ouum. minquid portiget ei scorpionem. Oua hereti¬
corum discipuli. In iõẜ. Relinquet oua sua in terra.
tem oua predicatio hereticorum. In esaia. Q
mederit de oius eorum morietur. Pulli sancti. In
psalmo. Et turtur indum ⁊c̾. Et alibi. Et pullis
coruorum muocantibus eum id ẽ fideles de in fide¬
libus gentibus. Pulli aquile fideles in ecclĩa. ut
in iob. Pulli eius sanguinem lingent id ẽ saccamẽ¬
ta passionis domini. Aquila ab acumine oculorũ
uoccita. Tanti enim contuitus ẽẽ dicitur ut cũ sr̃
maria. immobili penna feratur nec humanis pa¬

Expanded text:
tus foventur atque in opera pariuntur, ut postea filii tus foventur atque in opera pariuntur, ut postea filii appellentur: ut est in Psalterio: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae . Aliquando vero pulli in malam partem accipiuntur: ut est illud in Salomone: Et pulli aquilarum devorent eum . Ovum ut quidam volunt spem significat. Unde legitur in Evangelio: Aut quis ex vobis si petierit patrem ovum, nunquid porriget ei scorpionem? Ova, haereticorum discipuli. In Job: Relinquet ova sua in terra . Item ova praedicatio haereticorum. In Isaia: Qui comederit de ovis eorum, morietur . Pulli, sancti. In Psalmo: Et turtur nidum, etc. . Et alibi: Et pullis corvorum invocantibus eum , id est fideles de infidelibus gentibus. Pulli aquilae, fideles in Ecclesia, ut in Job: Pulli ejus sanguinem lingent , id est, sacramenta passionis Domini. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pa
Abbreviated transcription (Latin):
tatis quibus ad celeste regnum conscenditur siue
duo testamenta sicut in duabz alis cherubin et in
ezechiele anmalium que duabus alis uelabant
corpus suum ostenditur. Ale sex. predicacio diuina ꝑ
utrumqz testamentũ in hoc mundo qui in sex diebus
us ẽ adnunciata In esaia. dex ale .uii. et sex
alteri. elle suꝑbia sicut in iob pro heretico dicitur. Cũ
tempus aduenerit in altum alas erigit. Penne qͦ
significat. scripturas sacras ut ẽ illud in psalmo.
Penne columbe de argentate. Penne amme sancto
sunt uel iurtutes eorum. In ꝓsalmo. Et ue¬
uit suꝑ penias uentorum. Et alibi. Si sumpsero
pennas ante lucem. Nidus ergo ecclĩam aut reqͥẽ
sanctorum significat in excelso ut ẽ illud in psalmo.
Passer inueiit sibi domum ⁊ turtur indum ubi
reponat pullos suos. hoc ẽ filios suos. Aliter indus
bona conscientia in qua bonorum cogitacionum fe¬

Expanded text:
tatis, quibus ad coeleste regnum conscenditur, sive tatis, quibus ad coeleste regnum conscenditur, sive duo testamenta, sicut in duabus alis Cherubin, et in Ezechiele animalium, quae duabus alis velabant corpus suum, ostenditur. Alae sex, praedicatio divina per utrumque testamentum in hoc mundo, qui in sex diebus factus est, annuntiata. In Isaia: Sex alae uni, et sex alae alteri . Alae superbia, sicut in Job pro haeretico dicitur: Cum tempus advenerit, in altum alas erigit . Pennae quoque significant Scripturas sacras, ut est illud in Psalmo: Pennae columbae deargentatae . Pennae, animae sanctorum sunt, vel virtutes eorum. In Psalmo: Et volavit super pennas ventorum . Et alibi: Si sumpsero pennas ante lucem . Nidus ergo Ecclesiam aut requiem sanctorum significat in excelso, ut est illud in Psalmo: Passer invenit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suos , hoc est, filios suos. Aliter nidus bona conscientia, in qua bonarum cogitationum fe
Abbreviated transcription (Latin):
deutrononnio precipitur. Si ambulaueris ꝑ uiam
et in arbore uel interra indum auis inueneris et
matrem pullis uel ouis de super incubantẽ. non
tenebis eam cum filiis sed abire patieris captos
tenens filios. Quod de aplis intelligitur qui ex ea¬
dem plebe ꝑ xp̃m dominum assumpti sunt. illa uero
relicta. Auis diabolus in iob. Nunquid illudes ei qͣt
aui. Aliquando uero uolucres significant malignos
spiritus qui tollunt sementem in uia positũ uirta
irabolam euangelicam. Uia ergo mens ẽ sed
malarum cogitacionum meatu trita atq arefacta
ne uerbi semen exapere ac germinare sufficiat. atq
quitquid boni semimis uicinma talis uie con¬
gerit perit quia improbo pessime cogitacionis tran¬
situ conculcatum ademombus rapitur. Qui recte
uolucres celi siue quõ celestis spiritalisq sunt na¬
ture. siue quõd ꝑ aera uolitant appellantur ¶A le
quippe in scripturis significant duo precepta cari-¬

Expanded text:
Deuteronomio praecipitur: Si ambulaveris per viam, Deuteronomio praecipitur: Si ambulaveris per viam, et in arbore vel in terra nidum avis inveneris, et matrem pullis vel ovis desuper incubantem: non tenebis eam cum filiis, sed abire patieris captos tenens filios . Quod de Apostolis intelligitur, qui ex eadem plebe per Christum Dominum assumpti sunt, illa vero relicta. Avis diabolus in Job: Nunquid illudes ei quasi avi? Aliquando vero volucres significant malignos spiritus, qui tollunt sementem in via positum, juxta parabolam evangelicam . Via ergo mens est sedulo malarum cogitationum meatu trita atque arefacta, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat: atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contigerit, perit, quia improbo pessimae cogitationis transitu conculcatum a daemonibus rapitur. Qui recte volucres coeli, sive quod coelestis spiritalisque sunt naturae, sive quod per aera volitant, appellantur. Alae quippe in Scripturis significant duo praecepta chari
Abbreviated transcription (Latin):
cum autẽ creuerit maius omnib olerib ẽ. et fit
ai bor ita ut uemant uolucres ⁊ habitẽt in ramis ei
Predicatio euangelii minina ẽ omnibus disciplinis
coram oculis sapiẽtium istius mundi. sed cresat iar¬
borem ita ut uolucres celi quas ut anmas credeciũ
uel fortitudines dei seruitio manapatas sentire debe¬
mus ueniant ⁊ hĩtent in ramis eus. Ramos puto
euangelice arboris q̃ de grano sinapis creuerit dor¬
matum esse diuersitates in quibus supradictarues
uolucrum unaqueq̃ requiescit. Aues sunt demones
unde et in apocilipsi omnibus auibus dicitur. aues q̃
uolatis ꝑ medium celum uenite ad cenam magnam dei
ut manducetis carnes regum ⁊c̃. Et in salonione. Qui
innititur mendacio hunc pasat uentus. id̃ ẽ aũt ip̃e
sequitur aues uolantes. Auis saluator. Unde in iob
de iudea q̃ in eum creditura non erat dicitur. Uiã
ignorauit auis. Auis plebs uidea. In propheta. fc̃ta
ẽ sion sicut auis uolans. De hac plebe figuraliter ĩ

Expanded text:
 majus omnibus oleribus est: et fit arbor, ita ut veniant volucres et habitent in ramis ejus . Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis coram oculis sapientium istius mundi: sed crescit in arborem, ita ut volucres coeli, quas vel animas credentium vel fortitudines Dei servitio mancipatas sentire debemus, veniant et habitent in ramis ejus. Ramos puto evangelicae arboris, quae de grano sinapis creverit, dogmatum esse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaeque requiescit. Aves sunt daemones. Unde et in Apocalypsi omnibus avibus dicitur: Aves, quae volatis per medium coelum, venite ad coenam magnam Dei, ut manducetis carnes regum, etc. . Et in Salomone: Qui innititur mendacio, hunc pascit ventus . Idem autem ipse sequitur aves volantes. Avis, Salvator. Unde in Job de Judaea, quae in eum creditura non erat, dicitur : Viam ignoravit avis. Avis, plebs Judaea. In propheta: Facta est Sion sicut avis volans . De hac plebe figuraliter in
Abbreviated transcription (Latin):
Auium autem nomina multa a sono uõas constat
ẽẽ composita. ut grus. coruus. cignus. pauo. miluui.
ulula. cuculus. graculus. et cetera. Uarietas emĩ
uocis eorum docuit homines quid nominarentur. Bo¬
lucres angeli sunt sicut in iob pro origine sapiẽtie
uolucres celi indos habere. Uolucres hommes suꝑbi.
in psalterio oues ⁊ boues umuersas in suꝑ ⁊ pectõra¬
campi. Uolucres celiꝰ ⁊ pisces maris. Uolatilia aplĩ
uel omnes sancti. In euangelio. Thauri mei ⁊ uola¬
tilia occisa sunt .i. pr̃es nõui ⁊ ueteris testamenti
uolatus sanctorum ad dominum deum ascensus uels
in scripturis intellectus. In psaltio. Dolabo ⁊ requies¬
cam. Aues autem siue uolucres diuersas significa

Expanded text:
Avium autem nomina multa a sono vocis constat Avium autem nomina multa a sono vocis constat esse composita, ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus, et caetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines, quid nominarentur. Volucres angeli sunt, sicut in Job pro origine sapientiae volucres coeli nidos habere. Volucres homines superbi. In psalterio: Oves et boves universas, insucampi; volucres coeli, et pisces maris . Volatilia, apostoli, vel omnes sancti. In Evangelio: Tauri mei et volatilia occisa sunt , id est, patres Novi et Veteris Testamenti. Volatus, sanctorum ad Dominum Deum ascensus, vel in Scripturis intellectus. In psalterio: Volabo et requiescam . Aves autem sive volucres d
Abbreviated transcription (Latin):
nm omma in die ⁊ ethiopie aut saithie desert
penetrare poterit qui earum genus uel differẽcias
nosset. Aues dicte eo ꝙ uias certas non habeãt s ꝑ
et ad subluia remigio alarum conscendant. Uolu-¬
res a uolando. Nain unde uolare inde ⁊ ambu
dicimus. Uola enim dicitur media pars pedis siue
manus et in auibz uola pars media alarum quaꝵ
motu pinne accitantur inde uolucres. Pulli dicunt᷑
ominum auium nati. sed et ammalium quadrupe¬
dum nati pulli dicuntur et homo pariuis pullus.
Recenter igitur nati pulli eo ꝙ polluti. Unde ⁊ uestis
nigra pulla dicta est. Ale sunt in quibz penne ꝑ ordi¬
nem fire uolandi exhibent usum. Uocate autem ale
quõd hus aues compleros alant pullos ac foueant.
Pmne apendendo id ẽ uolando dicte unde ⁊ pendere. ho-¬
lucres enim pennarum auxilio mouentur quando se
aeri mandant. Pluma quast piluma. Nam sicut
pili in quadrupedum corpore. ita pluma in auibus.

Expanded text:
enim omnia Indiae et Aethiopiae aut Scythiae deserta enim omnia Indiae et Aethiopiae aut Scythiae deserta quis penetrare poterit, qui earum genus vel differentias nosset. Aves dictae eo quod vias certas non habeant, scilet ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis sive manus, et in avibus vola pars media alarum, quarum motu pinnae agitantur, inde volucres. Pulli dicuntur omnium avium nati, sed et animalium quadrupedum nati, pulli dicuntur, et homo parvus pullus. Recenter igitur nati pulli eo quod polluti. Unde et vestis nigra, pulla dicta est. Alae sunt, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae, quod his aves complexos alant pullos ac foveant. Pennae a pendendo, id est, volando dictae: unde et pendere. Volucres enim pennarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma, quasi piluma. Nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus.
Abbreviated transcription (Latin):
abacuc. Totum in hamo suo leuabit.
Nam sicut specie sibi differunt ita ⁊ nature
diuersitate. Mam alie simplices sunt ut co¬
lumbe. alie astute ut ꝑdir. alie ad manum se lube¬
ciunt ut accipiter alie reformidant ut garamãte.
alie hominum coniersacione delectantur ut hirũ¬
do. alie in desertis secretam uitam diligunt ut tur¬
tur. Alie solo semme repto pascuntur ut anser.
alie carres edunt ⁊ rapinis intendunt ut milius.
ticie que proprus temporibus reuertuntur ut aco¬
me hirundiues alie congrege id ẽ gregatim uolan¬
tes ut sturi et coturmẽes. alie soluiage id ẽ solita¬
rie propter insidias depredandi. ut aquile accipitres
et quecunqz ita sunt. alie uocib strepunt ut hirũ¬
dines. alie cantus edunt dulcissimos ut aignus
et merula. alie uerba et uoces hominum imitantur
ut plitatus et pica. Sunt ⁊ alia sicut genere ita
et moribus innumerabilia. Nam uolucrum quot
genera sint inueniri quẽquam posse difficile ẽ. Neq

Expanded text:
abacuc: Totum in hamo suo levabit .Nam sicut specie sibi disserunt, ita et naturae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae: aliae astutae, ut perdix: aliae ad manum se subjiciunt, ut accipiter: aliae reformidant, ut garamentes: aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo: aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur: aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser: aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus:titiae quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines: aliae congregae, id est, gregatim volantes, ut sturni et coturnices: aliae solivagae, id est, solitariae propter insidias depraedandi, ut aquilae, accipitres, et quaecunque ita sunt: aliae vocibus strepunt, ut hirundines: aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula: aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica. Sunt et alia sicut genere, ita et moribus innumerabilia. Nam volucrum quot genera sint, invenire quemquam posse difficile est. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
Io de portentis que gentilium libri narrant diuitui
disputare. Sed et hoc nos conueit credere quõd que¬
cunq ueraciter in reb fiunt ⁊ in naturatum nuta¬
cione describuntur. non insi ordinacõe et uoluntate
dei fieri posse qui omma iuste agit et recte disponit
quoniam ustus est domnus in omnibus uis suis.
et sanctus in omnibus operib suis.

Expanded text:
se de portentis quae gentilium libri narrant diutius disputare. Sed et hoc nos convenit credere, quod quaecunque veraciter in rebus fiunt et in naturarum mutatione describuntur, non nisi ordinatione et voluntate Dei fieri posse, qui omnia juste agit et recte disponit: quoniam justus est Dominus in omnibus viis suis, et sanctus in omnibus operibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
te actibus sius ⁊ uaticimis futura exemplabant.
Siiliter et in nouo testamento signa portenbes
et prodigia leguntur accidisse. Quõd eciã ⁊ tohel
in uuo libro predicere iudetur. ut est ullũd ietierit
post sec effundam spuitum meum super ounieno
rornem. et prophetabunt filui uestri et gilie uẽse
senes ur̃i somnia sominabunt. et iuuenes uestri

Expanded text:
tae actibus suis et vaticiniis futura exemplabant. tae actibus suis et vaticiniis futura exemplabant. Similiter et in Novo Testamento signa, portenta et prodigia leguntur accidisse. Quod etiam et Joel in suo libro praedicere videtur; ut est illud: Et erit, post haec effundam spiritum meum super omnem carnem: et prophetabunt filii vestri, et filiae vestrae: senes vestri somnia somniabunt: et juvene
Abbreviated transcription (Latin):
centaurum nomen sumpsisse ex tauro et homme.
qualem bestram dicunt fabulose in laboriitho
in clusam fuisse. Degua ouidius semi bouemiq
uirum semiuirũq bouem. Onocentaurũ autem
uocari cocy media hominis specie media assimi ẽẽ
dicatur. sicut et ippocentaurus. quod equorum
hominũꝙ in eis natura coniuncta fuisse putatur.
Het quoq notandum ẽ quõd aliquando prophetiai
actus portenta dicuntur. cum aliquid de futiis
presignant. ut illũd quod dominnus ad ezechieler
ait fili hominis dedi te in signum et portentũ din
israel. Unde iõ ẽ propheta legitur ussus dormire
in latere dextro ad tempus. et item in latere sinstro
ad tempus ut prefiguraret quõd dominus copulo
israhelitico in undictam euemre uolebat. Item legi¬
tur de isaia quõd mĩdus ⁊ discalciatus ambulane¬
rit ad prefigurandum uastationem terre iudeorers
et catiuitatem populi israelitici. Et sic alii prophe¬

Expanded text:
centaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine: centaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine: qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusum fuisse. De qua Ovidius: Semibovemque virum, semivirumque bovem. Onocentaurum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur: sicut et Hippocentaurus; quod equorum hominumque in eis natura conjuncta fuisse putatur. Hoc quoque notandum est, quod aliquando prophetici actus portenta dicuntur, cum aliquid de futuris praesignant: ut illud, quod Dominus ad Ezechielem ait: Fili hominis, dedi te in signum et portentum domui Israel . Unde idem propheta legitur jussus dormire in latere dextro ad tempus, et item in latere sinistro ad tempus, ut praefiguraret, quod Dominus populo Israelitico in vindictam evenire volebat. Item legitur de Isaia, quod nudus et discalciatus ambulaverit ad praefigurandum vastationem terrae Judaeorum, et captivitatem populi Israelitici. Et sic alii prophe
Abbreviated transcription (Latin):
clauso multi erumpebant. Quod hercoles uidens lo-¬
ca ip̃a exussit et sic aqua clausit meatus. Nam
ydra ab aqua dicta est. Huius mentionem facit ã
brosius in similitudinem heresium dicens. Heresis
enim quasi quedam ydra fabularum iulueribus
sius creuit. et dum sepe reciditur pullulat igni de¬
bita incendioq peritura. Singunt et chimeram
triformem bestiam que ore est leo. postremis ꝑtibz
draco. media capra. Quam quidam philosogi nõ
ammal. s cilicie mõtem ẽẽ auint. quibus dã locs
leones et capreas nutrientẽ. quibusdam ardentẽ
quibusdam serpentibus plenam. Hunc bello fontis
habitabilem fecit. Unde chimeram dicitur. occidisse
Centauris autẽ species uocabulum indidit. iõ est
hominem mixtum equo. Quos quidam equites tes¬
salorum dicunt. sed pro eo quõ discurrentes ĩbello
uelut unum corpus equorum et hommum uiderẽ¬
tur. inde centauros factos assenerant. Porro mono¬

Expanded text:
clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loclauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua brosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullulat igni debita, incendioque peritura. Fingunt et Chimaeram triformem bestiam, quae ore est leo, postremis partibus draco, media capra. Quam quidam physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam serpentibus plenam. Hunc Bellerophontis habitabilem fecit. Unde Chimaeram dicitur occidisse: Centauris autem species vocabulum indidit, id est, hominem mistum equo. Quos quidem equites Thessalorum dicunt: sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde centauros factos asseverant. Porro Mino
Abbreviated transcription (Latin):
fute sunt inferre naufragia. Alas autẽ habius¬
se et ungulas. quia amor et uolat. et iuluerat.
atq in fluctibus commorasse dicuntur. quia fluct
uenerem creauerunt. Sallam quoqz ferunt femiiã
capitibus. succĩctam caninis cum latratibz magnis
propter fretum siculi maris. in quo nauigantes uer-¬
ticibus in se concutrentium undarum exterriti latra¬
re existimant undas quas sorbentes estus uorago
collidet. Fingunt et monstra quedam irrationabiliũ
ammãtium ut cerberum in ferorum canem tria capi¬
ta habentem. significantes per eum tres etates. per
quas mors hommem deuorat. id ẽ infantiam iuuẽ¬
tutem. senectutẽ. quem quidam ideo dictum cerberũ
itant quasi creouorum id ẽ carnem uorans.
et ydram serpentem cum nouem capitibz que latine
cedra dicitur quõd uno ceso tria capita eicrescebant.
ded constat ydram locum fuisse emanãtem aquas.
uastantem uicinam ciuitatem inquo uno meatu

Expanded text:
fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisfictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat; atque in fluctibus commorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant, quasi creovorum, id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine Caedra diciSed constat Ydram fuisse locum evomentem aquas vastantes vicinas civitates, in quo uno meatu
Abbreviated transcription (Latin):
nes concipiunt et occauum iuite annum non exce¬
dunt. Dicunt autem et alia homnium fabulose
portenta que non sunt sed ficta in causis rerum
interpretantur ut gerionem hispanie regem tripli¬
a forma proditum. fuerunt emm tres fratres tũ¬
te concordie ut in tribus corporib quasi una aĩa
esset. Gorgones quoq meretrices crimite os serpẽtes¬
que aspicientes conuertebant in lapĩdes. habentes
unum oculum quo inuicem utebantur. fuerũtau¬
tem tres sorores unius pulcritudinis. quasi biius
oeuli que ita spectatores suos stupescere faciebant
ut uertere eos putarentur in lapides. Duenas te
fingunt fuisse ex parte uirgmes. et en parte uolue¬
cres habentes alas et ungulas. quarum una uoce
altera tibus tercia lira canebat. que illectos naui¬
gantes sub cantu in naufragia trahebant. decũ¬
dum ueritatẽ autem meretrices fuerunt q̃ trans¬
euntes quomam deducebant ad egestaters. hue

Expanded text:
nes concipiunt et octavum vitae annum non excenes concipiunt et octavum vitae annum non excedunt. Dicunt autem et alia hominum fabulose portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma praeditum: fuerunt enim tres fratres tantae concordiae, ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitae os serpentesque aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum, quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes, quoniam deducebant ad egestatem, his
Abbreviated transcription (Latin):
ex acolis heremi quos uario delusa errore gentilitas
faunos satirosqz colit. Dicunt quĩdam ẽẽ siluestres
homines quos nomuilli fatuos ficarios uocant. Scio¬
podum gens fertur in ethiopia singulis crurib ⁊ ce¬
leritritẽ mirabili quos inde sciopoais greci uorant eoꝙ
por estim interra resupim iacentes pedum suorum
ncagnitudine ad umbrantur. Antipodas in libia plã-¬
tas uersas habẽt pꝰ. crura et octenos digitos in plãtis.
Ippodes insathia sunt humanam formã et equinos
pedes habentes. In india ferunt ẽe gentem. qui ma¬
crobi nuncupantur. duodecim pedum sta turã habẽ¬
tes. Est et gens ibi statura cubitalis. quos greci
acubito pigieos uocant. quos uulgus septem¬
caulinos uocant eoꝙ septem sub uno caule requies¬
cunt. de qua supra diximus. hi montana in die
tenent. quibus uicinus est deceanus. Perhibent
et in eadem india ẽẽ gentem feminarum q̃ giũquẽ¬

Expanded text:
ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas faunos satyrosque colit. Dicunt quidam esse silvestres homines, quos nonnulli fatuos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili, quos inde sciopodas Graeci vocant eo quod per aestum in terra resupini jacentes pedum suorum magnitudine adumbrantur. Antipodas in Libya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. Ippodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem, qui Macrobii nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito Pygmaeos vocant, quos vulgus septemcaulinos vocant eo quod septem sub uno caule requiescunt: de qua supra diximus. Hi montana Indiae tenent, quibus vicinus est Oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
ceriuicibus gigni oculos habentes in humeris. In ul¬
timo autem orientis monstruose gentium sacies
scabuntur. Alie sine naribus equali totius oris
planice in formes habentes uultus. A lu labro sub¬
riore adeo prominente ut in solis ardoribus t
ex eo faciem contegant dormientes. Alus concreta
ora ẽẽ modico tuntum foramine. calamis auena¬
rum haurientes pastus. Nomuilli sine liguis ẽẽ
dicuntur in uicem sermonis utentes mitu sine mo¬
tu. Panocios apud sathiam ẽẽ fer̃t tam diffusa
maginitudine aurium ut omne corpus contegãt.
pan emm greco sermone omne othim aures dicũ¬
tur. Artabatice in etiopia pr̃oni ut peccora am-¬
bulare dicuntur. Quadragesiium enĩ annum
nullus supergrẽditur. Satiri homunciones sunt
ad unais naribus. cornua in frontibus ⁊ caprarũ
pedibus similes. qualem in solitudine autonius
sanctus iudit. qui eciam interrogatus adei seruo.
respondisse fertur dicens. Mortalis ego sum unus

Expanded text:
cervicibus gigni oculos habentes in humeris. In ulcervicibus gigni oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus aequali totius oris planitie informes habentes vultus. Alii labro subteriore adeo prominente, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse modico tantum foramine, calamis avenarum haurientes pastus. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, in vicem sermonis utentes nutu sive motu. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium, ut omne corpus contegant: pan enim Graeco sermone omne, othim aures dicuntur. Artabatice in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur. Quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus, cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes: qualem in solitudine Autumus Antonius sanctus vidit, qui etiam interrogatus a Dei servo, respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum, unus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hominum: ita in uniuersa genere humano
quedam monstra sunt gentui us gusduites i¬
nocephasi aiclopes et cetera. Gigantes dutos ut¬
ta grea sermonis echimologiam qui eos osesena
epistimant. id ẽ terrigenas eoꝙy eos fabułose pa¬
rens terra mimensa mole et similes sibi genue¬
rit. Ge enim terra appellatur. genis. genus. licet
et terre filios uulgus uocet quorum genumpttr¬
tum est. falso autem opmantur quĩdam impiti
de scriptuus sacris preuaricatores angelo flẽ
filiabiu hominum ante diliuiũ concubiusse et
exinde natos gigantes id ẽ mimum grandes ⁊ fortes
iuros. de quibus terra completa est. Ce nocephali
appellantur eoq canina capita habeant quosq ip̃e
latratus magis bestras quam hommes confitetur
oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriofa¬
gite dicuntur propter solas ferarum carnes quas
edunt. Lemmias in libia credunt. truncos sine capi
nasci. et os et oculos habere in pectore. Alios

Expanded text:
sunt hominum: ita et in universo genere humano sunt hominum: ita et in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut gygantes, cynocephali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. Lemnias in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine
Abbreviated transcription (Latin):
neratum ¶Alia que sine transfiguratõe mũta¬
cionem habent locorum ut oculos in pectore uel
in fronte. cures supra in timpore. uel sicut aristi¬
tiles tradidit quẽdam in simstra parte iecur. in
dertera parte splen habiusse. Ellia secundum cõ¬
naturacionem ut in alia manu digiti plures
connaturati et coherentes reperiuntum alia am¬
mis. siue in pedib. Alia secundum mimaturam
et in temperatam creationem sicut hi qui denta¬
ti nascuntur. siue ebarbati uel cam̃. Alia com¬
pseru psurimatum differentiarum sicut ellũd
guos dumius in alexandro multiforme portentum
Alia cõmixtione generis ut androgem ceruafeo¬
dite uocantur. Ermafrõdite autem nuncupati eap
ineis utq sexus appareat. Erma ꝯiuppe apir̃
grecos masculus afrõdi femina mincupatiure hẽ
derteram mamillam uirilem sinistram muliebre
habentes uicissim coeundo et grgnunt uparmõs
Sicut autem in singulis gentibus quedam most.

Expanded text:
neratum. Alia, quae sine transfiguratione mutaneratum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore, vel in fronte: aures supra in tempore: vel sicut Aristoteles tradidit quemdam in sinistra parte jecur, in dextra parte splen habuisse. Alia, secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra
Abbreviated transcription (Latin):
Alia magnitudine tocius corporis ultra cõmunẽ
hominum modum guantus fuit titan in nouem
iugeribus iacens homero testante. Alia paruita¬
te tocius corporis ut nam uel quos greci pigmeos
uocant eoꝙ sint stature cubitales. Alia magni¬
tudine parcium ueluti capite in formi aut super¬
flius membrorum partibus ut bicipites ⁊ trimãi
uel cmmodentas quibus gemini procẽdunt dentes.
Alia de fectu parcim in quibus altera pars plu¬
rimum defecit ab altera. ut manus amanu uel
pedes apede. Alia disassione ut sine manu aut ca¬
pite generata quos grece steresios uocant. Alia
per nuineria quando solum caput aut crus nasci¬
tur. Alia que in parte transfigurantur. qui leo¬
nis habet ultum uel canis. uel taurniũ caput ãt
corpus ut erfasi dememorãt genitũ mino taurum
quã greci etheromorfian uocant. Alia q̃ ex om̃i
parte transfiguratur in aliene creationis portẽ¬
tum ut eo muliere uitulum dicit historia ge¬

Expanded text:
alia magnitudine totius corporis ultra communem alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quatenus fuit Titan in novem jugeribus jacens, Homero testante. Alia pravitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci Pygmaeos vocant, eo quod sint staturae cubitalis. Alia, magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodentes, quibus gemini procedunt dentes. Alia defectu partium, in quibus altera pars plurimum defecit ab altera, ut manus a manu, vel pedes a pede. Alia discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graece steresios vocant. Alia per numeria  sic , quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur: qui leonis habet vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut Erfasi dememorant genitum Minotaurum, quod Graeci heteromorphian vocant. Alia, quae ex omni parte transfigantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia ge
Abbreviated transcription (Latin):
nascentium noxia sicut per sonmos ⁊ per oracula q̃
premoneat ⁊ significet quibusdam uel gentib. uel
hominibus futuram cladem quõd plurimis etiam er¬
perimentis probatum ẽ. Aersen quippe uulpis ex eqͣ.
creata solui regnum portendit. Alexandro ex mu-¬
liere monstrum creatũ quõd suꝑiores corporis ꝑtes
homnnis sed mortuas habuerit inferiores diuersa¬
rum bestiarum sed uiuentes significasse repẽtuã
regis interfectionum superiuxerant .n. deteriora
melioribus. Ded hec monstra qui. in significacoi¬
bus dantur nõ diu uuuint sed continuo ut na-
uerint occidunt. Inter potentũ autem ⁊ ꝑ
tentuosum differt. Nam portẽta sunt q̃ transfi¬
gurantur sicut fertur in umbria mulierem pepe¬
risse serpentem ¶Unde. Lucanus. Matrẽq suus
conterruit infans. Portentuosa uero leuẽ sumũt
mutacionem. Et exempli causa cum sex digitis
nati. Portenta igitur uel portentuosa exĩstunt.

Expanded text:
nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuetentuosum differt. Nam portenta sunt, quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Ortenta ẽẽ uarro ait: q̃ contra naturam
nata uidentur. s non sunt contra naturã.
quia diuina uoluntate fuint. cũ uoluntas
creatoris cuiusq condite rei natura sit. Unde ⁊ ip̃i
gentiles deum mõ naturam. mõ deum appellant.
Portentum gͦ. fit non contra naturã s contra ꝙͣ
ẽ nota natura. Portenta autem ⁊ ostenta mõstra
atq prodigia ideo nuncupantur quõd portendere
atq ostendere monstrare ac predicare aliqua futu¬
ra udentur. Nam portenta dicta prohibentur .e
portendendo .i. preostendendo. Ostenta autem quã
ostendere quicguam futurũ iudeantur. Prodigia
quõd porro dicant .i. futura predicant. Monstra uõ
amonitu dicta qd̃ aliquid significando demonstiẽr
siue quõd statim monstrent quid appareat. Et hoc
proprietatis ẽ abusione tamen scriptorum plerũt
corrumpitur. Quẽdam autem portentorum creatoe
signficacionib futuris constituta uidentur. uuli
n. deus in terdum uentura significare per aliqua

Expanded text:
ortenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ciam fulgaris partem amittunt ibi de putei fumo
locuste producuntur demoniorum accipiẽtes potesta¬
tem ledendi eos qui non sunt agni cruore signati.
Preterea comẽdit euangelista librum testamenti
oris predicacõe suauissimum et oꝑis difficultate
amarum metitur celeste templum. describitqz uer¬
ba xxiiii semorum et archam testamenti. ac mulie¬
rẽ amictam sole pugnãq michaelis cum drachone
unam draconis ¶Conspicit preterea figuran
up̃i habentem capita regni septem et corma potes¬
tatis ⁊ nuimerum nominis. Narrat inter hec cãti¬
cum testamenti nouum speculaturqz angelos ges¬
tantes stateras cernitq similiter interitũ bestie
et beatudinem eorum qui uestimenta sui corporis
hoc ẽ absq carnis uoluptate seruauerunt exequit
deinide ⁊ interitum meretrics babilonie et nupcias
agni et aduentum iudicu ⁊ interitum antixp̃i et
cternam punicionem diaboli ⁊ ultimam memorat.

Expanded text:
tiam fulgoris partem amittunt: ibi de putei fumo tiam fulgoris partem amittunt: ibi de putei fumo locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi eos qui non sunt agni cruore signati. Praeterea comedit Evangelista librum testamenti, oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate amarum: metitur coeleste templum: describitque verba 24 seniorum, et arcam testamenti, ac mulierem amictam sole, pugnamque Michaelis cum dracone, ruinam draconis. Conspicit praeterea figuram antichristi, habentem capita regni septem, et cornua potestatis, et numerum hominis. Narrat inter haec Canticum testamenti novum, speculaturque Angelos gestantes stateras, cernitque similiter interitum bestiae, et beatitudinem eorum qui vestimenta sui corporis, hoc est, absque carnis voluptate servaverunt: exsequitur deinde et interitum meretricis Babyloniae, et nuptias agni, et adventum judicii, et interitum Antichristi, et aeternam punitionem diaboli, et ultimam memorat
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriam sempiternis ardoribus traditi sunt pro
quibus admonet ecclĩam ut eos arguat et ad peni-¬
tenciam cohortetur. ¶ Actuum apłorum hystoriã
nascentis ecclĩe fidem opusq describit cuius quidẽ
scriptor lucus euangelista est. continet autẽ ea q̃
in iudea uel in gentibus per gr̃am spiritus sancti
tam a petro qͣ ab aluis aplis gesta sunt ¶Apocalipsis
iohannns postquam scribere septem iubet ecclesus as¬
picit filium hominis sedentem in throno. et xxini se¬
mores et quatuor ammalia procidencia ante thro¬
num. in dextera qͦ sedentis librum septem sigillis
signatum. in quo bellum ⁊ egestas mors clamor
interfectorum fimis quoq mundi notatur ¶dcraibit
deinde duodena milia seruorum dei qui signãtur
in frontibus. ibi septem angeli tubis canunt. sequẽ¬
te grandine et igne cum sanguine in terram tercia
quoqz pars terre ibi igne comburitur tercia pars
maris sanguis effictur astraqz ip̃a rutilancia ter¬

Expanded text:
luxuriam sempiternis ardoribus traditi sunt, pro luxuriam sempiternis ardoribus traditi sunt, pro quibus admonet Ecclesiam, ut eos arguat et ad poenitentiam cohortetur. Actuum apostolorum historia nascentis Ecclesiae fidem opusque describit, cujus quidem scriptor Lucas Evangelista est: continet autem ea quae in Judaea vel in Gentibus per gratiam Spiritus sancti tam a Petro quam ab aliis Apostolis gesta sunt. Apocalypsis Joannis postquam scribere septem jubet Ecclesiis aspicit Filium hominis sedentem in throno, et 24 seniores, et quatuor animalia procidentia ante thronum: in dextera quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum et egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur. Scribit deinde duodena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus: ibi septem Angeli tubis canunt, sequente grandine et igne cum sanguine in terram: tertia quoque pars terrae ibi igne comburitur: tertia pars maris sanguis efficitur: astraque ipsa rutilantia ter
Abbreviated transcription (Latin):
udentur ẽẽ planiores dum tam profundis plene
sint sensibus ut per eas qui possint ꝑ scrutari di¬
uine sciencie sensum quasi ꝑ breue quiddam recep¬
taculum magna sibi misteria reuelari contuãtur
Iacobus frater domini scripsit unam epis
ad edificacõem ecclĩe pertinentem cuius sentencia
in mensam sciencie claritatem legentibus uidetur
in fundere . ¶ Iohannes apostolus scripsit epistolas
tres. quarum prima officium caritatis connendãs
tota in amore dei et fraterna dilectione uersatur.
decunda qͦ que electe scribitur dilectionis hortatur
studium denotat eciam seductores ⁊ ab hereticis ad¬
monet declinandum. Terciam autem gaio scripsit
ĩ qua collaudat eum in studio ueritatis et oꝑe mĩe.
deinde denotat proteruiam cuiusdam diotrepais et
demetrio testimonium perhibet ueritatis. ¶ Iude e¬
pistola increpat blasphemantes in xp̃o et quosdam
impudicos sub exemplo impiorum qui superbiam ⁊

Expanded text:
videntur esse planiores, dum tam profundis plenae videntur esse planiores, dum tam profundis plenae sint sensibus, ut per eas, qui possint perscrutari divinae scientiae sensum quasi per breve quoddam receptaculum, magna sibi mysteria revelari contueantur. Jacobus frater Domini scripsit unam Epistolam ad aedificationem Ecclesiae pertinentem: cujus sententia immensam scientiae claritatem legentibus videtur infundere. Joannes Apostolus scripsit epistolas tres: quarum prima officium charitatis commendans, tota in amore Dei et fraterna dilectione versatur. Secunda quoque, quae Electae scribitur, dilectionis hortatur studium, denotat etiam seductores, et ab haereticis admonet declinandum. Tertiam autem Gaio scripsit, in qua collaudat eum in studio veritatis et opere misericordiae: deinde denotat proterviam cujusdam Diotrepis, et Demetrio testimonium perhibet veritatis. Judae Epistola increpat blasphemantes in Christo et quosdam impudicos sub exemplo impiorum, qui ob superbiam et
Abbreviated transcription (Latin):
ut rursus illum septenarium numerum ad saccamen¬
tum unitatis conuerteret. Argumenta autem eatũdẽ
epistolarum hec sunt. In primis romane plebis fidem
collaudat. Corinthios gemiina doctrina castigat apud
galathas per graciam fidei exclũdit oꝑa legtis. E phesios
magnificat in fide q̃z acceperunt laudãt colosenses pro
eo in fide steterunt. Philipenses euangelium custodis¬
se gratulatur. Thesalomcenses in prima eplã fide cre¬
iusse. et opibus ĩ secunda persecucões tollerasse fortiter
gloriatur. Instruit per thimotheum et titum ecclias
philomenem de emendato seruo onesimo rogat. Ad ulti¬
mum hebreos qui in xp̃o crediderunt. et postinõdum ꝑ¬
secuciombus uidacis territi a fide recesserant cõfortat
atqz ad graciam euangelii reuocat. ¶Petrus scrip¬
sit duas epistolas que catholice nuncupantur. dcrip¬
sit autem eas his qui excircuncisione credentes
in disꝑsione gencium erant que quidem quibusd̃

Expanded text:
ut rursus illum septenarium numerum ad Sacramenut rursus illum septenarium numerum ad Sacramentum unitatis converteret. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt. Imprimis Romanae plebis fidem collaudat: Corinthios gemina doctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis: Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt: laudat Colossenses: pro eo quod in fide steterunt; Philippenses, Evangelium custodisse gratulatur: Thessalonicenses in prima epistola fide crevisse et operibus, in secunda persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. Instruit per Timotheum et Titum Ecclesias: Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant, confortat atque ad gratiam Evangelii revocat. Petrus scripsit duas epistolas, quae Catholicae nuncupantur. Scripsit autem eas his qui ex circumcisione credentes in dispersione gentium erant: quae quidem quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
rima diuinitatis sacramenta digessit. Ex his pri-¬
mus et ultimus ea predicauerũt que ex ore xp̃i au¬
dierunt. uel que ab illo facta uel gesta iuderunt re¬
liqui medu duo ea tantũmodo gue ab apostolis cõ¬
gnouerunt. Quorum quidem matheus euangeliũ
in uidea scripsit. deinde marcus ĩitalia. tercius lucas
in achia. ultimus iohannes ĩasia ex quibus solus
tantum matheus predicacoĩs hystoriam hebraico p̾s¬
trmxit stilo reliqui uero greci sermonis eloquio edidet̃t.
Epistolas paulus quatuordecim predicacionis sue pre-¬
strmxit stilo. exquibus aliguis propter typum septi-¬
formis ecclie septem scapsit ecclesus conseruans pocius
quam excedens numerum sacramenti propter septifor¬
mem spiritus sancti efficaciam. Scripsit autem ad ro-¬
manos ad cornithios. ad galathas. ad ephesios. ad phi¬
lipenses. ad thesalonicenses. ad colosenses. ad hebreos.
reliquos uero postmõdum singularibus edidit ꝓsonis

Expanded text:
rima divinitatis Sacramenta digessit. Ex his pririma divinitatis Sacramenta digessit. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt, quae ex ore Christi audierunt: vel quae ab illo facta vel gesta viderunt, reliqui medii duo ea tantummodo, quae ab Apostolis cognoverunt. Quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea scripsit: deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia: ultimus Joannes in Asia: ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis historiam Hebraico perstrinxit stylo, reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. Epistolas Paulus quatuordecim praedicationis suae perstrinxit stylo, ex quibus aliquas propter typum septiformis ecclesiae septem scripsit ecclesiis, conservans potius, quam excedens numerum Sacramenti, propter septiformem Spiritus sancti efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses, ad Hebraeos: reliquas vero postmodum singularibus edidit personis,