comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uere dnm. qui uere est id ipsum.
cui dictum est. mutabis ea & mu¬
tabuntur. tu autemidem ipse es
Iam ergo post tantum langorem
post tantos morbos difficultates
labores. redeat anima humiliata
ad idipsum. & sit in illa ciuitate. cuiꝰ
qui cecidit quia diximus ascenden¬
tis hominis uox est & ascendentis
ȩcclae. Eccła putamus ne quo as¬
cendit quonit quo erigitur  quo¬
inquit tribus. Quo ascenderunt
tribus : In ciuitatem cuius par¬
ticipatio eius in idipsum. Ergo il¬
luc ascenditur in hierusalem homo
autem qui descendebat de hierłm
in hierico: incidit in latrones
Si nion descender&: non incider&
in latrones. Quia uero descenden¬
do incidit in latrones: ascendendo
ueniat ad angłos. Ascendat ergo:
quia ascenderunt tribus. Sed
quid sunt tribus: multi noueruũ :¬
& multi non nouerunt. Sed &
nos qui nouimus descendamus ad
illos qui non nouerunt tribus: ut
nobiscum ascendant quo ascen¬
derunt tribus. Tribus alio nõ¬

Expanded text:
verum Dominum, qui vere est idipsum, verum Dominum, qui vere est idipsum, cui dictum est, «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es.» Jam ergo post tantum languorem, post tantos morbos, difficultates, labores, redeat anima humiliata ad idipsum: et sit in illa civitate «cujusqui cecidit; quia diximus, ascendentis hominis vox est, ascendentis Ecclesiae. Putamusne quo ascendit? quo it? quo erigiturinquit, «tribus.» Quo ascenderunt tribus? In civitatem «cujus participatio ejus in idipsum.» Ergo illuc ascenditur, in Jerusalem. Homo autem qui descendebat de Jerusalem in Jericho, incidit in latrones . Non descenderet, et non incideret in latrones. Quia vero descendendo incidit in latrones, ascendendo veniat ad Angelos. Ascendat ergo, quia ascenderunt tribus. Sed quae sunt tribus? Multi noverunt, multi non noverunt. Sed et nos qui novimus, descendamus ad illos qui non noverunt tribus, ut nobiscum ascendant quo ascenderunt tribus. Tribus alio no
Abbreviated transcription (Latin):
ta a buntur ꝑ morbos & defectus
carnales: non ergo inse stant
corpora cȩlestia. Non ergo in se
stant. habent quasdam mutatio¬
nes suas. Et si occultas: certe de
locis in loca mutantur. Ascendurt
aboriente in occidentem & rur¬
sus circum gunt adorientem
Non ergo stant: non sunt idipsũ
Anima humana: nec ip sa stat
Quantis enim mutationib & co¬
gitationib uariatur: Qu antis
uoluntatib in mutatur: quantis
cupiditatib diuerberatur atq
dis tenditur: Mens ipsa hominis
quȩ dicitur rationabilis mutabilis
est᷑. non est idipsum modo uult.
modonon uult modo scit modo
nescit modo meminit: modo obli¬
iuscitur. Ergo id ipsum: ne moha¬
b&̃ ex se. Qui uoluit ex se habere
idipsum ut quasi ipse sibi ess& id¬
ipsum: lapsus est. Cecidit angłs
& factus est diabo lus: Propi¬
nauit homini suꝑbram : deiecit
secum inuidentia eum qui stabat :
Isti qui sibi uoluerunt idipsum
esse: sibi principari. sibi dominari
uoluerunt. Noluerunt habere

Expanded text:
tatur per morbos et defectus tatur per morbos et defectus carnales: non ergo in se stat. Corpora coelestia non in se stant: habent quasdam mutationes suas, etsi occultas; certe de locis in loca mutantur, ascendunt ab oriente in occidentem, et rursus circumeunt ad orientem: non ergo stant, non sunt idipsum. Anima humana nec ipsa stat. Quantis enim mutationibus et cogitationibus variatur! quantis voluptatibus immutatur! quantis cupiditatibus diverberatur atque discinditur! Mens ipsa hominis, quae dicitur rationalis, mutabilis est, non est idipsum. Modo vult, modo non vult; modo scit, modo nescit; modo meminit, modo obliviscitur: ergo idipsum nemo habet ex se. Qui voluit ex se habere idipsum, ut quasi ipse sibi esset idipsum, lapsus est: cecidit angelus, et factus est diabolus. Propinavit homini superbiam, dejecit secum invidentia eum qui stabat. Isti sibi voluerunt idipsum esse; sibi principari, sibi dominari voluerunt: noluerunt habere
Abbreviated transcription (Latin):
ritȩ horae transierunt: fucurae
nondum uenerunt. Et cum ne¬
nerint: & ipsȩ transibunt defici¬
ent. Qui sunt anniqui non defi¬
ciunt. nisi qui stant  Si ergo ibi
anni stant. & ipsi anni qui st̃ant
unus annus est & ipse unus annus
qui stat unus dies est : quia ipse
unus dies. nec ortum hab& nec oc¬
casum: nec inchoatur ab hesterno.
nec excluditur a crastino. sed stat
semꝑ ille dies. Et quouis. uocas
illum diem: Siuis annisunt si uis
dies est. Quodcumq cogitaueris
stat. Tamen ipsius stabilitatis. par.¬
ticipat illa ciuitas cuius participatio
est inidipsum Merito ergo quiu illius
stabilitatis fit particeps dicit iste
qui illuc currit stantes erant pedes
nr̃i in atrus hierłm. Omĩa enim
ibi stant ubi nihil transit Tus &
tu ibi stare. & non transire : Illuo
curre: id ipsum nemo hab& ex
se. Intendite fr̃s. Corpus hab&
non est idipsum quia non insestat
Mutatur ꝑ ȩtates : mutatur ꝑmu
tationes locoꝵ ac temporum mu¬

Expanded text:
ritae horae transierunt, futurae ritae horae transierunt, futurae nondum venerunt; et cum venerint, et ipsae transibunt et deficient. Qui sunt anni qui non deficiunt, nisi qui stant? Si ergo ibi anni stant, et ipsi anni qui stant unus annus est, et ipse unus annus qui stat unus dies est; quia ipse unus dies nec ortum habet nec occasum, nec inchoatur ab hesterno, nec excluditur a crastino, sed stat semper ille dies: et quod vis vocas illum diem; si vis, anni sunt; si vis, dies est; quodcumque cogitaveris, stat tamen: ipsius stabilitatis participat illa civitas «cujus participatio est in idipsum:» merito ergo, quia illius stabilitatis fit particeps, dicit iste qui illuc currit, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Omnia enim ibi stant, ubi nihil transit. Vis et tu ibi stare et non transire? Illuc curre. Idipsum nemo habet ex se. Intendite, fratres. Quod corpus habet, non est idipsum; quia non in se stat. Mutatur per aetates, mutatur per mutationes locorum ac temporum, mu
Abbreviated transcription (Latin):
centi nomen. Quod nomen  quod
est. est & dixit inquit dñs ad
moysen. Egosum ds̃ abraham
& dĩ isa ac᷑. & ds̃ iacob: hoc mihi
nomen est inȩternum. Noli de te
sperare. quia dixi egosum qui sum
& qui est misit me aduosi quia
tu modo fluctuas. & mutabilitate
rerum. & uarietate mortalitatis
humanae ꝑcipere non potes. quod
est idipsum Ego descendo. quia
tu uenire non potes. Ego sum
In semine abraham spera aliquid
ut confirmari possis ad uidendum.
qui uenit ad te in semine abrahae.
Ergo hoc est idipsum de quo dic¬
tum est: mutabis ea & mutabunt᷑.
tu autem idemipse es. & anni tui
non deficient. Ecce id ipsum : cuus
anni non deficient. Fr̃s nonne an
ninrĩ quotidie deficient nec stant
om̃ino : Nam & qui uenerunt iam
non sunt : & qui futuri sunt non¬
dum sunt. Iam illi defecerunt : &¬
illi defecturi uenturi sunt. In hoc
ergo ipso uno die fr̃s. ecce modo lo¬
quimur : in momento est. Prete¬

Expanded text:
centi nomen. Quod nomen? Quod centi nomen. Quod nomen? Quod est, «Est. Et dixit,» inquit, «Dominus ad Moysen, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est in aeternum» . Noli de te desperare, quia dixi, «Ego sum qui sum,» et, «Qui est, misit me ad vos:» quia tu modo fluctuas, et mutabilitate rerum et varietate mortalitatis humanae percipere non potes quod est idipsum. Ego descendo, quia tu venire non potes. «Ego sum In semine Abraham spera aliquid, ut confirmari possis ad videndum qui venit ad te in semine Abrahae. 6. Ergo hoc est idipsum de quo dictum est, «Mutabis» «ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce «idipsum,» cujus «anni non deficient.» Fratres, nonne anni nostri quotidie deficiunt, nec stant omnino? Nam et qui venerunt, jam non sunt; et qui futuri sunt, nondum sunt: jam illi defecerunt, et illi defecturi venturi sunt. In hoc ergo ipso uno die, fratres, ecce modo quod loquimur in momento est. Praete
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Quid erum debȩs tenere qđ
ꝓ te factus est xp̃s: quia ipse est
xp̃s. Et ipse xp̃s recte intelligit᷑
ego sum quisum. Quomodo est in
forma dei. ubi non rapinc arbi¬
tratus est esse se ȩqualis deo ibi
est idipsum. Vt autem tu effici¬
aris particeps in idipsum factus
est ipse prior particeps tui. Et
uerbum caro factum est: ut caro
particip& uerbum. Quia uero
qđ uerbum caro factum est & ha¬
bitauit in nobis. ex semine abraham
Promis sum est autem abrahae a
isa ac & iacob : quod exsemine
eorum benedicerentur om̃s gen¬
tes & in de uidemus eoctum
toto orbe diffusam Loquitur
ad infirmos ds̃ firmitatem cor¬
dis quȩsiuit cum dicer&. ego sum
qui sum. Firmitatem cordis quȩ¬
siuit. & aciem contemplationis
erectam cum dixit qui est misit
me aduos. Sed nondum habes
fortem contemplationem noli
deficere. noli des perare. quiest. uo¬
luit esse homo ut tues. Et ideo
secutus ait moysi. quasi ex paues¬

Expanded text:
sum.» Quid enim debes tenere? Quod sum.» Quid enim debes tenere? Quod pro te factus est Christus, quia ipse est Christus; et ipse Christus recte intelligitur, «Ego sum qui sum,» quo modo est in forma Dei. Ubi non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo , ibi est idipsum. Ut autem efficiaris tu particeps in idipsum, factus est ipse prior particeps tui; et Verbum caro factum est, ut caro participet Verbum. Quia vero quod Verbum caro factum est et habitavit in nobis , ex semine venit Abraham; promissum est autem Abrahae et Isaac et Jacob, quod in semine eorum benedicerentur omnes gentes ; et inde videmus Ecclesiam toto orbe diffusam: loquitur ad infirmos Deus. Firmitatem cordis quaesivit, cum diceret, «Ego sum qui sum:» firmitatem cordis quaesivit, et aciem contemplationis erectam, cum dixit, «Qui est, misit me ad vos.» Sed nondum habes forte contemplationem: noli deficere, noli desperare. Qui est, voluit esse homo, ut tu es; et ideo secutus ait Moysi quasi expaves
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quod semꝑ aliter atq aliter
est. non est. quia non man&. Non
omnino non est: sed non sum¬
me est. & quid est quod est. nisi
ille. qui quando mittebat mo ysen
dixit illi. Egosum qui sum
Quid est hoc. nisi ille cui cum dice¬
r& famulus eius eccȩmittis me
si dixerit mihi popłs quis te misit
quid dicam ei: Nomen suum no¬
luit aliud dicere. quam ego sum
qui sum & adiecit: & ait Dices itaq
filiis isrł : qui est misit me ad uos
Ecce id ipsum ego sum qui sum : qui
est misit me ad uos. Non potes ca¬
pere: multum est intelligere. multũ
est apprehendere : Retine qđ ꝓte
factus est: quem non possis caperẽ
Retine carnem xp̃i. in quam leue¬
ris egrotus : & auulnerib latronũ
semi uiuus relictus & ad stabulum
ꝑducereris & ibi sanareris. Ergocur¬
ramus ad domum dñi & ꝑueniamꝰ
ad ciuitatem. ubi stent pedes nr̃i.
ciuitatem quȩ ȩdificatur ut cuu¬
tas. cuius participatio eius in idip¬

Expanded text:
Nam quod semper aliter atque aliter Nam quod semper aliter atque aliter est, non est, quia non manet: non omnino non est, sed non summe est. Et quid est quod est, nisi ille qui quando mittebat Moysen, dixit illi: «Ego sum qui sum?» Quid est hoc, nisi ille qui cum diceret famulus ejus, «Ecce mittis me: si dixerit mihi populus, Quis te misit? quid dicam ei?» nomen suum noluit aliud dicere, quam, «Ego sum qui sum;» et adjecit et ait, «Dices itaque filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Ecce «idipsum, Ego sum qui sum, Qui est, misit me ad vos.» Non potes capere; multum est intelligere, multum est apprehendere. Retine quod pro te factus est, quem non posses capere. Retine carnem Christi, in quam levabaris aegrotus, et a vulneribus latronum semivivus relictus, ut ad stabulum perducereris , et ibi sanareris. Ergo curramus ad domum Domini, et perveniamus ad civitatem ubi stent pedes nostri; civitatem «quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idip
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit intelligi. Nam ciuitas ꝓprie:
in hominib habitantib intelligitur
Sed manifestauit nobis ciuitatem
se urbem dixisse : quia dixit aedi.¬
ficatur. Et quia aedificium spiric¬
tale similitudinem quandam
aedificat᷑ ut ciuitas. Sed dicat qđ
sequitur : auferat om̃em dubitatio¬
nem. quia non carnalit᷑ debemus
accipere hierłm. quȩ ȩdificatur
ut ciuitas. CUIuS PARTCiPatio
Eius IN IdIPSum: Iam modo fr̃s
quis quis erigit aciem mentis . quis¬
quis deponit caliginem carnis.
quisquis mundat oculum cordis
Idipsum quomodo dicam. nisi idisum :
fr̃s: si potestis intelligite id ipsum.
Uum & ego quicquid aliud dixero
non dico id ipsum. Conemur tameni
quibusdam uicinitatib uerborum
mentis: ꝑ ducere infirmitatem
mentis: ad cogitandum id ipsum
Quid est id ipsum: quod semper
eodem modo est: quod non modo
aliud. & modo aliud est. Quid ergo
est idipsum. nisi quod est Qui d
est quod est: quod ȩ̨ternum est

Expanded text:
voluit intelligi. Nam civitas proprie voluit intelligi. Nam civitas proprie in hominibus habitantibus intelligitur. Sed manifestavit nobis civitatem se urbem dixisse, quia dixit, «aedificatur.» Et quia aedificium spirituale similitudinem quamdam «aedificatur ut civitas.» 5. Sed dicat quod sequitur, et auferat omnem dubitationem, quia non carnaliter debemus accipere, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas. Cujus participatio ejus in idipsum.» Jam ergo, fratres, quisquis erigit eciem mentis, quisquis deponit caliginem carnis, quisquis mundat oculum cordis, est «idipsum?» Quomodo dicam, nisi «idipsum?» Fratres, si potestis, intelligite «idipsum.» Nam et ego quidquid aliud dixero, non dico «idipsum.» Conemur tamen quibusdam vicinitatibus verborum ducere infirmitatem mentis ad cogitandum «idipsum.» Quid est «idipsum?» Quod semper eodem modo est; quod non modo aliud, et modo aliud est. Quid est ergo «idipsum,» nisi, quod est? Quid est quod est? Quod aeternum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Forte ait aliquis. hoc uidebat da¬
uid in spũ ruituram ciuitatem hie¬
rusalem adebellantib & iterum
posse post septuaginta annos aedi¬
ficari & ideo dixit. hierłm quȩ ȩ¬
dificatur ut ciuitas. Noli ergo
putare illam ciuitatem esse dictam.
quȩ constat ex sc̃ĩs. tamquam ex
Ia pidib uiuis.: Quid sequitur. ut
tollat totam dubitationem : ait enĩ
Stantes erant pedes nr̃i. in atriis
Non istam inquit quam uidetis
stare corporeis parietib erectam
non sed hierłm quȩ ȩdi ficatur
ut ciuitas: Quare non ciuitas.
sed ut ciuitas nisi quia ista structu¬
raparietum quȩ erat in hierłm.
uisibilis ciuitas erat. sicut ꝓprie
dr̃ ab om̃ib ciuitas. Illa autem ae-¬
di ficatur tamquam ciuitas. quia
& illi qui in eam intrant. uiuitam
quam lapides sunt. Non enim uere
lapides sunt: sicut illi lapides non
quia dixit aedificatur. Nomine
quippe ȩdificii : structuram com¬
pagemq corporum atq parietum

Expanded text:
Forte ait aliquis: Hoc videbat DaForte ait aliquis: Hoc videbat David in spiritu, ruituram civitatem Jerusalem a debellantibus, et iterum posse post septuaginta annos aedificari; et ideo dixit, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» noli ergo putare illam civitatem esse dictam quae constat ex sanctis, tanquam ex lapidibus vivis. Quid sequitur, ut tollat totam dubitationem? Ait enim, «Stantes erant pedes nostri in atriis em? Numquid istam, inquit, quam videtis stare corporeis parietibus erectam? Non; sed «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Quare non civitas, sed «ut civitas;» nisi quia ista structura parietum, quae erat in Jerusalem, visibilis civitas erat, sicut proprie dicitur ab omnibus civitas: illa autem aedificatur tanquam civitas, quia et illi qui in eam intrant, «tanquam vivi lapides» sunt; non enim vere lapides sunt? Sicut illi ut lapides, non quia dixit, «aedificatur.» Nomine quippe aedificii, structuram compagemque corporum atque parietum
Abbreviated transcription (Latin):
quando ponitur in terra. desuper
ȩdificantur parietes: & pondus pa¬
rietum ad imatendit. quia in imo
positum est funda mentum Si autẽ
fundamentum nr̃m in cęlo est ad
cȩlum ȩdificant᷑. Corpora ȩdificaue¬
runt istam instructuram : quam ui
fundamentum in imo posuerunt
Quia uero spiritaliter ȩdificamur.
fundamentum nr̃m in summo posi.¬
tum est Illuc ergo curramus cibi
der& hierłm. quia dixit. ut ci¬
uitas ȩdificatur: ad huc potest illa
corporalis intelligi. Quid si enim
existat aliquis & dicat. iam quidem
cum ista dicerentur temporib da¬
uid & ista canerentur erat ciuitas
illa ꝑfecta : sed uidebat in spũ rui-¬
turam & iterum ȩdificandam
Expugnata est enim illa ciuitas.
& factus est transitus in babiloniam
popłi captiuati: & dicta est ista in
scripturis transmigratio in babi¬
loniam. & ꝓphetauit hieremias
post septua ginta annos captiuita¬
tis ȩdificari posse illam ciuitatem.
quȩ destructa erat adebellantibus.

Expanded text:
quando ponitur in terra, desuper aedificantur parietes, et pondus parietum ad ima tendit, quia in imo positum est fundamentum. Si autem fundamentum nostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videfundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi deret Jerusalem, quia dixit, «ut civitas aedificatur;» adhuc potest illa corporalis intelligi. Quid si enim existat aliquis et dicat: Jam quidem et cum ista dicerentur temporibus David, et ista cancrentur, erat civitas illa perfecta; sed videbat in spiritu ruituram, et iterum aedificandam. Expugnata est enim illa civitas, et factus est transitus in Babyloniam populi captivati, et dicta est ista in Scripturis, transmigratio in Babyloniam. Et prophetavit Jeremias, post septuaginta annos captivitatis aedificari posse illam civitatem quae destructa erat a debellantibus .
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renum umbra erat regni cęloꝵ. Is¬
mahel inumbra: isaac in luce. Siergo¬
ergo ismahel inumbra non mirum: qͥa
ibi tenebre: ꝑ inguiores enĩ umbrȩ.
tenebrȩ sunt. Ergo ismahel in tene¬
bris: isa ac in luce: Quicumq hic
etiam in eccła terrenã felicitatem
quer̃ adõ : adhuc ad ismahel ꝑtinent
Ipsi sunt qui contradicunt spiritalib
ꝓficientib & detrahunt illis. & habent
labia iniqua & linguas subdolas Con¬
tra quos rogauit iste ascendens. & ap¬
positi sunt ei carbones desolatorii. &
sagittȩ potentis acutȩ. Int̃ illos enĩ
ad huc uiuit: donec tota area uenti.¬
let᷑. Ideo dix̃: in habitaui cũ taberna.¬
culis cedr. Nam & ipsa tabernacu¬
la ismahel cedar dicta sunt: sichab&
liber geneseos sic hab& qđ cedar ad
ismahel ꝑtin&. Ergo isa ac cũ ismahel:
id est qui ꝑtinent ad isaac int̃ illos
uiuunt qui ꝑtinent ad ismahel: Isti
sursum uolunt ascendere: illi deorsum
uolunt p̃mere. Isti uolare uolunt ad

Expanded text:
terrenum umbra erat regni coelorum. Isterrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in umbra, Isaac in luce. Sergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad
Abbreviated transcription (Latin):
peratione ꝑ fidem: isa ac erat. Uterq
ex semine abrahȩ: sed non ut̃q. heres
abrahȩ. De abra ham natus unus.
sed tam̃ non hereditat. Alter etiam
heres: non solum filius : sed & heres. In
ismahel s̃ om̃s qͥ carnalit̃ colunt dm̃.
Ad ipsos enĩ & uetus testam̃tũ ꝑtin&
Quia sic dix̃ apłs. sub lege uolentes
eẽ. legem non audistis: scriptũ ẽ. enĩ
qm̃ abraham duos filios habuit .u.¬
num de ancilla & unũ de libera:
quȩ s in allegoria. Hȩc s̃ duo testa.¬
menta. Quȩ sunt duo testam̃ta: .u.¬
num uetus: & alterũ nouum. Aetus
testamentũ adõ: & nouum testam̃tũ
a dõ. Quomodo de abraham & ismael
& isa ac sed ismahel ad t̾renum: isa ac
salutẽ terrenam. hostium subiugatio.¬
nem. abundantiam filiorum. fecundi¬
tatẽ frugum om̃ia ista ꝓmissiones
sunt terrenȩin figura spiritalit̃ intel.¬
legunt᷑. Quo modo hierus alem terrena
umbra erat regni cęlestis: & regnum

Expanded text:
peratione per fidem, Isaac erat. Uterque peratione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac asalutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umbra erat regni coelestis, et regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt non dicer&: heu me heu: uox est
miseriȩ uox .ẽ. calamitatis & infeli¬
citatis. Sed tam̃ in spe. Quia iam
uel gemere didicit. Multi enĩ & mi¬
seri sunt . & non gemunt: & peregri¬
nant᷑. & redire nõlunt. Iste iã uolens
redire cognoscit infelicitatẽ peregri.¬
nationis suȩiquia agnouit illam re¬
dit & ascendere incipit: quia canticũ
graduum cępit cantare. Ubi ergoge¬
mit. & int̃ quos in habitat: IN habITA¬
uicum TaBERNAcuLIS CEDAR Uer¬
bum hoc quia hebreum. ẽ. ꝓculdubio ñ
intellexistis. Quid est inhabitaui cũ
tabernaculis cedar ⁊tedar quantum
meminimus ex int̃precatione nominũ
hebreoꝵ tenebras significat. Int̾̃pre¬
tatũ cẽdar latine: tenebrȩ dicuntur
Nostis autẽ duos filios habuisse abra.¬
ham. Quos quidem cõmemorat apłs:
& adimaginem duorũ testam̃toꝵ esse
dicit. Vnus de ancilla erat: alt̃ de
libera Ex ancilla: ismahel erat.
De libera sarra quem suscepit ex des¬

Expanded text:
esset; non diceret, «Heu me!» Heu, vox est esset; non diceret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex des
Abbreviated transcription (Latin):
patria. Sed quid ait iste: longinqͣ
facta .ẽ. peregrinatio mea. Maxime
eorum uox.ẽ. id est ipsius eccłȩ: quȩ
laborat in hac terra. Illius uox est
qui clamat a finib terre in alio loco¬
psalmi dicens. Afinib terrȩ ad te
clamaui. Quis nrm clamat a finib
t̃rȩ nec ego nec tu nec ille: sed afinib
t̃rȩ ipsa soła eccła. Tota hereditas xp̃i
clamat : quia eccła hereditas eiũs.
Et de ȩccła dictum ẽ. Postula a me
& dabo tibi gentes hereditatẽ tuam:
& possessionẽ tuam t̾minos terrȩ
Si ergo possessio xp̃i usq ad fines t̃rȩ
scĩ unus homo in xp̃o quia unitas scã
nib terre ad te clamaui cũ ange¬
retur cor meum: Huiuus ergo hominis
longinqua peregrinatio facta est
int̃malos & tanquam diceret᷑ illi.
cum quib ergo habitas ut gemas: pe
regrinatio mea longinqua facta est
Sed quid si cum bonis. eẽt : si cum bonis

Expanded text:
patria. 7. Sed quod ait iste, «Longinqua patria. 7. Sed quod ait iste, «Longinqua facta est peregrinatio mea;» maxime eorum vox est, id est, ipsius Ecclesiae, quae laborat in hac terra. Illius vox est, quae clamat a finibus terrae in alio psalmo dicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas Christi clamat; quia Ecclesia haereditas ejus, et de Ecclesia dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Si ergo possessio Christi usque ad fines terrae, sancti unus homo in Christo, quia unitas sanctnibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» inquit, «mea longinqua facta est.» Sed quid, si cum bonis esset? Si cum bonis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ : qui habitat in terra aliena. non
inciuitate sua. Longinquus inquit
factus est ꝓ longatus in colatus meus
Et ubi longinquus: Aliquando fr̃s
mei cũ peregrinat᷑ homo int̾ meliores
uiuit quam in patria sua forte ui uer&
sed non sic.ẽ. quando de illa hierus alem
cȩlesti peregrinam᷑. Mutat enĩ homo
patriam: & aliquando in peregrinatio¬
ne illi bene est: Inuenit amicos fide¬
les peregrinando : quos in patria inue¬
nire non potuit: In imicos habuit ut de
patria pelleret᷑ & peregrinaret᷑: inue¬
nit qđ non habebat in patria. Non sic
q inde peregrinat᷑ int̾malos. ẽ: nec
recedere a malis potest. nisi cũ redie¬
rit ad societatem angłorum ut ibi sit
unde peregrinatur. ubi om̃s scĩ &
iusti qui fruunt᷑ uerbo dĩ sine lecti¬
one sine litteris. Qđ enim nobis ꝑ
paginas scriptum. ẽ. ꝑ faciem dĩ illi
cernunt. Qualis patria: magna pa¬
tria & miseri sunt peregrini ab illa

Expanded text:
dicitur qui habitat in terra aliena, non dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. «Longinquus,» inquit, «factus est incolatus meus.» Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo, inter meliores vivit, quam in patria sua forte viveret: sed non sic est, quando de illa Jerusalem coelesti peregrinamur. Mutat enim homo patriam, et aliquando in peregrinatione illi bene est: invenit amicos fideles peregrinando, quos in patria invenire non potuit. Inimicos habuit, ut de patria pelleretur; et cum peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic que inde peregrinatur, inter malos est; nec recedere a malis potest, nisi cum redierit ad societatem Angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur. Ibi omnes justi et sancti, qui fruuntur Verbo Dei sine lectione, sine litteris: quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria! Magna patria, et miseri sunt peregrini ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
Puta quia triticum factum est. Nũ¬
quid iam in horreo. ẽ: ad huc neces se
est multa palea premat᷑. & quantũ
ꝓficit tantũ uid& maiora scandala
in popło: Nam si non ꝓficiat. ñ uid&
iniquitates: Si non sit uerax xp̃ianꝰ:
non uid& fictos. Et enim fr̃s & de
illa similitudine hoc nos doc& dñs. de
frumentis & tizaniis. Cum autẽ cre¬
uiss& herba & fructum feciss& tuno
apparuer̃ & titania. Id ẽ quia nul¬
li homini apparłirt mali: nisi factus
fuerit ipse bonus. Quia cum creuiss&
herba & fructum feciss& : tunc appa¬
ruer zizania: Iam ergo iste cepit ꝓ.¬
ficere & cȩpit uidere malos & multa
mala quȩ ante non nouerat. & cla¬
facta ẽ. longinqua quia nondũ ueni
in patriam illam ubi cũ nullo malo
uicturus sum : nondũ ueni ad illam so¬
cietatem angłoꝵ. ubi scandala non
timebo. Quare autẽ nondũ sum ibi
quia in colatus ms̃ longinqͥis factus
est. In colatus peregrinatio est Incola

Expanded text:
puta quia triticum factum est, numputa quia triticum factum est, numquid jam in horreo est? Adhuc necesse est multa palea prematur; et quantum proficit, tantum videt majora scandala in populo. Nam si non proficiat, non videt iniquitates; si non sit verax christianus, non videt fictos. Etenim, fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, de frumentis et zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania» : id est quia nulli homini apparent mali, nisi factus fuerit ipse bonus; quia «cum crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Jam ergo iste coepit proficere, et coepit videre malos, et multa mala quae ante non noverat, et clafacta est longinqua. Nondum veni in patriam illam, ubi cum nullo malo victurus sum; nondum veni ad illam societatem Angelorum, ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? Quia «incolatus meus longinquus factus est.» Incolatus peregrinatio est: incola
Abbreviated transcription (Latin):
extincti erant. Nam extincti car¬
bones mortui dicuntur: ardentes
uiui appellantur Exempla ergo
multorum iniquoꝵ qui conuersi
sunt ad dm̃: carbones dictisunt Audis
homines mirari & dicere. Ego illũ noui
quam ebriosus fuit. quã sceleratus.
qualis amator circi. aut amphiteatru
Qualis fraudator. modo quomͦ dõ ser¬
uit : quam in nocens factus ẽ. Noli
mirari. carbo ẽ. uiuum gaudes: qui a
extinctum plangebas. Sed quando
laudas uiuum si nosti laudare: ad¬
hibe illum mortuo ut accendat᷑. Id ẽ
quicumq ad huc piger est sequi dm̃
ad moue illi carbonem qui erat extinctꝰ.
& habeto sagittam uerbi dĩ & carbo.¬
nẽ uastatorem : ut occurras labiis in¬
iquis & linguȩ subdolȩ. Quid sequit᷑:
accepit istẽ sagittas ardentes. accipi¬
at carbones uastatores. Iam repellit
linguam subdolam & labia iniqua
Iam ascendit gradum. incipit ꝓfice.¬
re: sed adhuc uiuit int̃malos. in ter
iniquos. nondum .ẽ. area uentilata

Expanded text:
exstincti erant. Nam exstincti carexstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur. Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut amphitheatri, qualis fraudator: modo quomodo Deo servit, quam innocens factus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem exstinctum plangebas. Sed quando laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger est sequi Deum, admove illi carbonem qui erat exstinctus, et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem vastatorem, ut occurras labiis iniquis et linguae subdolae. 6. Quid sequitur? Accepit iste sagittas ardentes, accipiat carbones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata:
Abbreviated transcription (Latin):
dicum diligit:. Cum ergo fuerint ifta
numerata & nominatim dicti fu¬
erint homines qui potuerant: ille
accepta sagitta in corde. acceden.¬
tib &iam carbonib desolatoriis
Desolatur in illo cogitatio t̾rena. Quid
ẽ. enim desolat᷑.: ad desolationem ꝑdu¬
citur. Erant autẽ in illo multa quȩ
male fronduerant: multȩ carnales
cogitationes. seculares multi amo¬
res:. Ipsi urunt᷑ carbonib desolatori¬
is. ut fiat purus locus desolatus.
in cuius loci puritate faciat ds̃ ȩdi¬
ficium suum. Quia facta fuerat ibi
ruina diaboli : & ȩdificatur ibi xp̃s:
Nam quam diu man& ibi diabolus:
non potest ȩdificari ibi xp̃s Acce¬
dunt carbones desolatorii: & deici¬
unt qđ male fuerat ȩdificatum
& desolato loco accedit structura feli.¬
citatis ꝑ petuę Uidete ergo quare
dicti sunt carbones. Quia qui se
conuertunt ad dnm: de mortuis
reuiuescunt. Carbones autẽ qͣndo
accenduntꝰ. ante qͣm accenderentur

Expanded text:
dicum diligit» . Cum ergo fuerint ista dicum diligit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus etiam carbonibus desolatoriis, desolatur in illo terrena cogitatio. Quid est enim, desolatur? Ad desolationem perducitur. Erant autem in illo multa quae male fronduerant, multae carnales cogitationes, saeculares multi amores: ipsi uruntur carbonibus desolatoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibi Christus: nam quamdiu manet ibi diabolus, non potest aedificari Christus. Accedunt carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uastatores. & quare uastatores di¬
cunt᷑: breuit accipiat caritas ur̃a
primo quaͦ modo exemplis agendum
sit. uidete linguã sub dolã. nihil
sic nouit dicere quomagis subdola
est: nisi uide ne non possis implere.
Multum ẽ. ate hoc ad gredi. accepis¬
ti tu p̃ceptum eugłicum. habes sagit¬
tam sed carbones nondum habes
Timendum ne sagitta sola non uale-¬
at aduersus linguam dolosam. sunt
& carbones ut puta incipit tibi enim
dicere ds̃. Tu non potes. Quare ille po-¬
test: quare alt̃ potuit. Num quid
tu delicatior es illo senatore: ñqͥd
tu infirmior es illo: aut illo in ualitu:¬
dine : Num quid tu infirmior es se-¬
minis feminȩ potuer̃. uiri ñ poss̃
delicati ipotuer̃ diuites. paup̾eres
non pos sunt: sed ego inquit multũ
peccaui & multũ peccator sum Nu-¬
merant᷑ etiam qui multũ peccauer̃ :
& eo plus amauerunt qđ plura il¬
lis dimissa sunt. Quomodo dictũ est
in eugłio: cui modicũ dimittit᷑. mo¬

Expanded text:
vastatores. Et quare vastatores divastatores. Et quare vastatores dicuntur, breviter accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit dicere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt et carbones. Utputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es illo, aut illo in valetudine? numquid tu infirmior es feminis? Feminae potuerunt, viri non possunt? delicati divites potuerunt, pauperes non possunt? Sed ego, inquit, multum peccavi, et multum peccator sum. Numerantur etiam qui multum peccaverunt; et eo plus amaverunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittitur, mo
Abbreviated transcription (Latin):
turus ẽ. qđ int̾rogat Respondit enĩ
subiciens sibi interroganti. SaGitłȩ
potensis acure cũ carborub deso¬
LaTORIIS UE UASTATORIIS. Siue
desolatoriis dicas. siue uastatorib
dicas Nam in diuersis codicib diuer¬
se scriptum. idem significat Videte
uastatores. carbones dicunt᷑ qui uas¬
tindo & desolando ad desolationem
facile ꝑducunt. Qui sunt isti carbo
uerba deisunt. Ecce iaciuntur: &
trans figunt corda: Sed cum trans¬
fixa fuerint corda sagittis uerbi dnĩ:
amor exercitatur. non in teritus com¬
paratur. Nouit dñs sagittare ad a-¬
morem & nemo pulchrius sagittat
ad amorem quam qͥ uerbo sagittat
Immo sagittat cor amantis. ut ad¬
iuu& amantem sagittat ut faciat a.¬
mantem: Sagittȩ autem sunt cũ agi¬
mus uerbis Carbones autẽ uastato.¬
res qui sunt: Parum ẽ uerbis agere
contra linguam subdolam & labia in iqͣ.
parum .ẽ. uerbis agere & exemplis
agendũ. ẽ. Exempla sunt carbones

Expanded text:
turus est quod interrogat. Respondit enim, turus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interroganti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est, idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem facile perducunt. Qui sunt isti carbontis acutae,» verba Dei sunt. Ecce jaciuntur, et transfigunt corda: sed cum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; et nemo pulchrius sagittat ad amorem, quam qui verbo sagittat; imo sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum agimus verbis. Carbones autem vastatores qui sunt? Parum est verbis agere contra linguam subdolam et labia iniqua, parum est verbis agere; et exemplis agendum est. Exempla sunt carbones
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃ia quȩ habes & distribue pau¬
perib & sequere me Xp̃o contradici
non potest. eugłio contradici ñ potest
reprehendi xps non potest: conuer¬
tit se dolosa lingua ad laudem ꝓhi¬
bentem: Si laudas: brtare. Quare
laudando p̃mis ⁊ melius uitupe¬
rares : quam dolose laudares. Quid
enim diceres uituꝑando : absit. feda
uita ista . ẽ: mala uita ista .ẽ. Sed quid
digenus ut laudando me falso auera
laude ꝓhibeas. Immo laudando xp̃m.
ecce illi fecer̃. fostetu ñ poteris.
Incipis ascendere : cadis: Monere
uidetur serpens est : dolosa lingua
ẽ uenenũ hab&. Roga contra illã
siuis ascendere & dic dõ tuo dñe
Serue animam meam a labus in ius
tuus. Quid Dabsur tibi autꝰquid
aꝑꝑonetur tibi. ad Linbuam dolosã
Id ẽ qđ habeas aduersus linguã dolo¬
sam qđ opponas linguȩ dolõsȩ quod
te miias ad uersus linguam dolosã
Quid tibi dabit᷑ aut quid apponet᷑.
int̾rogauit exercens Nam ipse dic.¬

Expanded text:
de omnia quae habes, et distribue paude omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia di genus, ut laudando falso, me a vera laude prohibeas; imo laudando ChristEcce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a tuus, «Quid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas adversus linguam dolosam, quod opponas linguae dolosae, quo te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dic
Abbreviated transcription (Latin):
cui: ad salutem consulit: ad id quod
ꝓd est consulit. Ille autẽ quasi con¬
sulens: retrahit a salute. Quia ergo
uidet᷑ habere pallium consolentis
& hab& uenenum perimentis: ling
dolosa dicta est. Ascensurus ergo con¬
tra ipsas linguas primo dm̃ dẽp̃catur
constituer& eum ad gradus ascen.
exauditus qđ orat : Diãe erue anii¬
mam meao a labuis iiuons & aLi¬
ora tolosa. Quȩ est lingua dolo¬
sa  subdola habensimaginem con¬
sulendi & ꝑniciem nocendi Ipsi sunt
qui dicunt: & tu hoc facturus es qͣđ
nemo fecit: & ta solus eris xpĩ anus
Et si ostenderit alios hoc facere & le¬
gerit eugłium ubi p̃cepit dñs fieri
& legerit actus apłoꝵ. illi quid dicunt
in lingua subdola & labus iniquis ⁊
non poteris forte implere Multum
est qđ ad grȩdieris. Alii ꝓhibenđo
de terrent : alii laudando plus p̃munt
Quia enim talis est uita quȩ rm
paganus audeat. Legit᷑ ille qui rep̃¬
hendi non potest. qui dix̃. Vade uen-¬

Expanded text:
cui, ad salutem consulit, ad id quod cui, ad salutem consulit, ad id quod prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur:constitueret eum ad gradus ascendeexauditus, quid orat? «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» Quae est lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam paganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, ven
Abbreviated transcription (Latin):
censurum: in corde. Vnde ascensurum :
ab humilitate id.ẽ. a conualle plorati¬
surum : Ad illud in effabile. qđ cũ dici
non poss&. dictum .ẽ. in locum quem
disposuit. Cum ergo sic cȩperit homo¬
disponere ascensũm. hoc dico aꝑtius
Cum cȩperit homo xp̃i anus cogitare
ꝓficere incipit pati linguas ad uersan.¬
tium. Quicumq illas nondum passus.
est: nondum ꝓficit quicumq illas non¬
dum patit᷑ : nec conat᷑ ꝓficere. Vlult
nos se quid dicamus. immo quid audiamꝰ.
simul experiatur. Incipit ꝓficere. in¬
cipiat uelle ascendere. uelle contemp¬
nere terrenam fragilitatem Tem pora¬
lem felicitatem scłi ꝓ nihilo habere:
dm̃ solum cogitare. lucris non gaudere.
dampnis non contabescere: Omĩa etiam
sua uelle uendere. & pauꝑib tribuere :¬
& sequi xpm̃. Videamus quem ad mo.¬
dum patiatur linguas detrahentium
& multa contradicentium : & qđ est
grauius quasi consulendo a salute
auertentium. Iui enim consulit ali¬

Expanded text:
censurum? «In corde.» Unde ascensurum? censurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, id est a «convalle ploratisurum? Ad illud ineffabile quod cum dici non posset, dictum est, «In locum quem disposuit.» 3. Cum ergo sic homo coeperit disponere ascensum; hoc dico apertius, cum coeperit homo christianus cogitare proficere, incipit pati linguas adversantium. Quicumque illas nondum passus est, nondum profecit: quicumque illas non patitur, nec conatur proficere. Vult nosse quid dicamus? Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitatem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit ali
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓte factus ẽ : & crescis ad id quod
est Sunt ergo ascendentes. & descen¬
dentes In illis scalis & ascendentes
sunt & descendentes Ascendentes
qui sunt : qui ꝓficiunt ad intellectũ
descendunt ad paruulos: ut talia eis
dicant qualia possunt capere: & lac¬
te nutriti possint idonei fieri & ua.¬
lidi ad capiendũ cibum spiritalem.
Esaias fr̃s etiam ipse adnos de des¬
cendentib fuit Nam & ipsi gradus
eius descendentes apparent. Cum enĩ
dicer& de spũ scã: Requiescit inquit
suꝑ eum sp̃s sapientiȩ & intellectus.
sps consilii & fortitũdinis. sps̃ scien¬
tiȩ & pietatis. & sp̃s timoris dñi. Asa.
pientia cȩpit : & usq ad timorem des¬
cendit. Quomodo ille qui docebat sa
pientiam descendit usq ad timorem :
tu qui discis & ꝓficis a timore ascende
ad sapientiam. Scriptum est enim.
Initium sapientiȩ timor dñi. Iam
ergo psalmũ audite: ecce ante oculos
nros ponamꝰ ascensurũ hominẽ Vbi as¬

Expanded text:
quod pro te factus est, et crescis ad id quod quod pro te factus est, et crescis ad id quod est. Sunt ergo ascendentes et descendentes. In illis scalis et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent. Cum enim diceret de Spiritu sancto, «Requiescet,» inquit, «super eum Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii tiae et pietatis, et Spiritus timoris Domini» : a sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psalmum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: ubi as
Abbreviated transcription (Latin):
inse loquit᷑. In principio erat uerbũ.
& uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bum. hoc erat in principio apud dm̃.
Om̃ia ꝑ ipsum facta sunt : & sine ipso
factum ẽ nihil. Cape si potes arripe :
cibus .ẽ. sed dicturus es mihi Ille qui¬
dem cibus. ẽ : sed ego infans sum . Lac¬
tandus sum: ut idoneus fieripossim
ad manducandum cibum. Ergo quia
tu lacte nutriendus es. Ille autem ci-¬
bus est: ipse cibus ꝑ carnem tibi tra¬
iectus . ẽ. ad fauces. Quo modo ergo
cibum mat̃ comedit. ut ꝑ carnem tra.¬
iciat ad infantem lac factũ: sic cibus
angłorum dñs uerbum caro factum
uobis potum dedinon ȩscam Nondum
enim poteratis : sed nec ad huc qͥdem
potestis Ergo dando lac: descendit
ad paruulos. Et quia descendit. des:¬
cendendo dedit. Ait enim Num quid
diuinitatem. Scđm id qđ erat uerbum
apud dm̃ filius dĩ iħs xp̃s: sed hunc
id est hoc modo dictum paruuli ñ capi¬
unt. Quomͦ ergo capiunt: iħm xp̃m

Expanded text:
in se loquitur: «In principio erat Verbum, in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus Angelorum Dominus «Verbum caro factum vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquiddivinitatem, secundum id quod erat Verbum apud Deum, Filius Dei Jesus Christus: sed hunc, id est, hoc modo dictum, parvuli non capiunt. Quomodo ergo capiunt qui lac ca
Abbreviated transcription (Latin):
loqui non poss&. Itaq si semꝑ masere
uell& in eo qđ uidebat. & loquinon
poterat : te non leuar& ubi & tu
possis uidere. Quid autẽ fecit: descenl¬
dit nam ibi ait. Siue enim mente ex¬
cessimꝰ: dõ siue temperantes sumus::
uobis. Quid est temꝑantes sumus :
sic loquimur ut capere possstis: quia
& xp̃s talem se fecit nascendo & pati.¬
endo : ut possent de illo homines loqͥ
Quia de homine homo facilȩ loquitur
de dõ homo quando loquit᷑ sic quo¬
modo ds̃ est. Homo autẽ de homine
facile loquitur. Ut ergo magni des¬
cenderent ad paruos: & non illis
tam̃ loquerentur nisi magnum ĩpse
qui magnus erat factus est paruulus.
ut de illo magno parui loquerentur.
Audistis modo qđ dico cum apłs le¬
geretur si aures aduertistis. Dixit
hoc Non potui loqui uobis quasi spi¬
ritalib sed quasi carnalib Ergo spi¬
ritalib in excelsis loquit᷑ : carnalib
descendit loquit᷑: ecce ioħs manentem

Expanded text:
loqui non posset. Itaque si semper manere loqui non posset. Itaque si semper manere vellet in eo quod videbat, et loqui non poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. Quid autem fecit? Descendit. Nam ibi ait: «Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis» . Quid est, «temperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sic, quomodo Deus est? Homo autem de homine facile loquitur. Ut ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibusdescendit loquitur; ecce Joannes manentem