comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occultũ. irae occultȩ : Irato dõuiuunt:
qͥ in lapidẽ illũ offendunt. conquassant᷑:
& qͦualet qđ conquassant᷑ : Audi & de
iudicio futuro : Quia qoffenderit in la¬
pidẽ illũ ait. conquassabitur : Suꝑquẽ
uero ceciderit lapis ille: conteret eum:
Cũergo offenditur in eũ quasi humilis
iacet : & tunc conquassat: Cũ autẽ con¬
teret. de suꝑ ueniet: Uidete quẽ ad mõ¬
dũ his binis uerbis conquas sabit. & con¬
teret. offendit in eũ. & ueni& suꝑ eum.
distributa s̃ duo tẽpora : humilitatis
futuri Cũ non conteret ueniens: quẽ
nonquas iacens. Iacens dico: tanquã
contẽptibilis apparens Nã ille adex¬
tris dĩ .ẽ. & uali de exalto clamauit.
saule saule. qͥd me ꝑ sequeris: Sed
tam̃ quã uis decȩlo. non diceret qͥd me
ꝑ sequȩris quẽ nemo tangebat. insuta
incȩlo ad dexterã patris sederet. ut &

Expanded text:
occultum irae occultae. Irato Deo vivunt occultum irae occultae. Irato Deo vivunt qui in lapidem illum offendunt; conquassantur. Et quo valet quod conquassantur? Audi et de judicio futuro: «Quia qui offenderit in lapidem illum,» ait, «conquassabitur; super quem vero ceciderit lapis ille, conteret eum» . Cum ergo offenditur in eum, quasi humilis jacet; tunc conquassat: cum autem conteret, desuper veniet. Videte quemadmodum his binis verbis, conquassabit et conteret, offendit in eum et veniet super eum, distributa sunt duo tempora, humilitatis futuri. Eum non conteret veniens, quem non conquassat jacens. Jacens dico, tanquam contemptibilis apparens. Nam ille a dextris Dei est, et valide ex alto clamavit, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Sed tamen quamvis de coelo, non diceret, «Quid me persequeris?» quem nemo tangebat, nisi ita in coelo ad dexteram Patris sederet, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. & ideo facile mundans apeccatis: ille
ergo adextris tuis. conquas sabit in die
irȩ suȩ reges : Quos reges quęris : excidit
tibi Astiter̃ reges terrȩ. & principes
Hos reges conquassabit gła sua: & pondere
nominis tui : Infirmos reddiditreges : ut non
possent efficere qđ uolebant. Conatienĩ
sunt multũ delere nom̃ xpianũ deterra.
& non potuer̃ : quia qͥ offenderit in lapidẽ
illũ conquassabitur Offender̃ ergo in la¬
pidẽ illũ offensionis: & ideo conquassati s̃
deus. nescio quis galileus. sic occisus. sic
mortuus : Lapis ẽ. ante pedes tuos: quasi
uiliter & humiliter iacens: Ideo contẽp¬
nendo offendis: offendendo cadis: caden¬
doquas saris: Siergo tanta .ẽ. ira occultiꝰ.
qđ erit iudiciũ manifesti : Audistis irã occul¬
ti: dequa psalmꝰ scribit᷑. ꝓoccultis fili i:
Nonꝰ ꝓsalmꝰ sibene memini. in scribitur
ꝓoccultis filii: & ibi ostendit᷑ iudicium

Expanded text:
tum, et ideo facile mundans a peccatis ? Ille tum, et ideo facile mundans a peccatis ? Ille ergo «a dextris tuis conquassavit in die irae suae reges.» Quos reges, quaeris? Excidit tibi, «Astiterunt reges terrae, et principes Hos reges conquassavit gloria sua, et pondere nominis sui infirmos reddidit reges, ut non possent efficere quod volebant. Conati enim sunt multum delere nomen christianum de terra, et non potuerunt; quia «qui offenderit in lapidem illum, conquassabitur» . Offenderunt ergo in lapidem offensionis, et ideo conquassati suncio quis Judaeus, nescio quis Galilaeus, sic occisus, sic mortuus. Lapis est ante pedes tuos, quasi viliter et humiliter jacens: ideo contemnendo offendis, offendendo cadis, cadendo quassaris. Si ergo tanta est ira occulti, quod erit judicium manifesti? Audistis iram occulti, de qua psalmus inscribitur, «Pro occultis filii:» nonus psalmus, si bene memini, inscribitur, «Pro occultis filii;» et ibi ostenditur judicium
Abbreviated transcription (Latin):
meis. ipse iurauit. tues facerdos in et̃nũ
scdmordinẽ mel chi sedech & ad ipsum
dnm qͥiurauit. sermo directꝰ ẽ : dñs ad ex¬
tris tuis O tudñe qͥuirasti & dixisti.
tues sacerdos in ȩt̃nũ scđm ordinẽ melchi¬
sed ecbe Ipse sacerdos inȩternũ. dñs est
adextristuis: Ipse in quã sacerdos in ȩter¬
nũ. de quo iurasti. dñs. ẽ. ad extris tuis :
quia eidem dnõmeo dixisti. sede adextris
meis. qͦadusq ponã in imicos tuos scabellũ
pedũ tuorũ: Iste ergo dñs qͥ est adextris tuis.
de quo iurasti &cui uirasti dicens. tuessacer¬
dos in ȩt̃nũ scđm ordinẽ melchi sedech:
Conquassabit indie irȩ suȩ reges : Ipse
& non poenitebitte : Quid agit sacerdos
ineternũ : quid aget: qui est addexterã
dĩ & interpellat ꝓnobis. tanquã sacerdos
in trans in in teriora. uel in scã scõrũ. inse¬
creta cȩlorũ. ille solus non habens pecca¬

Expanded text:
meis,» ipse «juravit. Tu es sacerdos in aeternum meis,» ipse «juravit. Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec;» et ad ipsum Dominum qui juravit, sermo directus est, «Dominus a dextris tuis.» O Domine, qui jurasti et dixisti, «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec;» ipse «sacerdos in aeternum, Dominus est a dextris tuis;» ipse, inquam, «sacerdos in aeternum,» de quo jurasti, «Dominus» est «a dextris tuis:» quia eidem Domino meo dixisti, «Sede a dextris meis, quoadusque» «ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Iste ergo Dominus qui est a dextris tuis, de quo jurasti, et cui jurasti dicens, «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec, Conquassavit» «in die irae suae reges.» Ipse et non poenitebit te: quid agit sacerdos in aeternum? quid agit, qui est ad dexteram Dei, et interpellat pro nobis , tanquam sacerdos intrans in interiora vel in sancta sanctorum, in secreta coelorum, ille solus non habens pecca
Abbreviated transcription (Latin):
in tebit cũ. Sed sacerdos. scđm quid: Nun¬
quid er̃ illȩ hostieȩ. uictimȩ oblatȩ. apatri¬
archis. arae sanguinis. & tabernaculũ. & illa
primi testam̃a ueteris sacram̃ti : absit :
Iamilla sublata sint: euerso iãtẽplo. remoto
illo sacerdotio. pereunte uictima eorũ
& sacrificio Hȩc neo iudȩi habent: Uidens
perisse u sacerdotiũ scđm ordinẽ a aroni
& non agnoscunt sacerdotiũ scđm ordine
melchi sedech Tues sacerdos in ȩt̃num :¬
scđ mordinẽ melchi sedech Fidelib loqͦr
Siqͥd non intelligunt caticum ini. auferag̃
pigritiã. festinent ad noticiam : Noner¬
go.ẽ opꝰ misteria ꝓmere : scripturȩ uobis
dñs ad extris eiꝰ : quasi muta uerunt sedes
Anforte sic potius iurauit dñs & non pȩni¬
tebit eũ tues sacerdos in ȩt̃nũ : a d xp̃m̃
dictũ. ẽ : tues sacerdos ineternũ: Iurauit
dñs : qͥs dñs : qͥix̃ dñomeo. sede ad extris

Expanded text:
enitebit eum.» Sed sacerdos, secundum quid? Numenitebit eum.» Sed sacerdos, secundum quid? Numquid erunt illae hostiae, victimae oblatae a Patriarchis, arae sanguinis et tabernaculum, et illa primi Testamenti Veteris sacramenta? Absit. Jam illa sublata sunt, everso jam templo, remoto illo sacerdotio, pereunte victima eorum et sacrificio: haec nec Judaei habent. Vident perisse jam sacerdotium secundum ordinem Aaron, et non agnMelchisedec. «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Fidelibus loquor. Si quid non intelligunt catechumeni, auferant pigritiam, festinent ad notitiam. Non ergo opus est mysteria promere; Scripturae vobis Dominus a dextris ejus, quasi mutaverint sedes. An forte sic potius, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum,» ad Christum dictum est? «Tu es sacextris
Abbreviated transcription (Latin):
enscarnẽ desemine abrahȩ : erit sacerdos
in et̃nũ scđm ordinẽ melchi sedech: de sacer¬
dotio ergo scđmordinẽ mel chisedech. iu¬
rauit dñs & non poenitebit eũ : Quid desa¬
cerdotio sođm ordinẽ aa ron : Nunqd pȩ¬
nitet dm̃ sicut hominẽ. aut nolens cadit
in aliqͥd ut faciat. aut imprudens ꝓ labit᷑.
ut post ealeũ de suo ꝓlapsu poeniteat :
Scit qͥdagat. scit qͦusq qͥd rogrediatur :
Vnde in aliud cõmutetur : in potestate recto¬
ris est : Sed poenitentia mutatio rerum
significatur: Quomodo enĩ tu cũ aliqd te
poenitet. doles factũ qđ fecisti: sic quando
aliqͥdd s̃ p̃ter spem hominũ . id.ẽ. p̃terquã
sperant homines. mutat in aliuo. pęnitere
sedicit : Usq adeo . ut & depena nr̃a pęni¬
teat eũ. sinos deuita nr̃a mala poenituerit:
Iurauit ergo dñs: Iurauit: firmauit : Non
eũ poenitebit : nonmutabit Quid : tues
sacerdos inȩt̃nũ : Ideo inȩt̃nũ : quia non pȩ¬

Expanded text:
ens carnem de semine Abrahae, erit sacerdos ens carnem de semine Abrahae, erit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. De sacerdotio ergo secundum ordinem Melchisedec, «juravit dominus, et non poenitebit eum.» Quid de sacerdotio secundum ordinem Aaron? Numquid poenitet Deum, sicut hominem, aut nolens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens prolabitur, ut postea eum de suo prolapsu poeniteat? Scit quid agat, scit quousque quid progrediatur; unde in aliud commutetur, in potestate rectoris est. Sed poenitentia mutatio rerum significatur. Quomodo enim tu, cum aliquid te poenitet, doles factum quod fecisti: sic quando aliquid Deus praeter spem hominum, id est, praeterquam sperant homines mutat in aliud, poenitere se dicit; usque adeo ut et de poena nostra poeniteat eum, si nos de vita nostra mala poenituerit. «Juravit» ergo «Dominus; juravit,» firmavit: «non eum poenitebit,» non mutabit. Quid? «Tu es sacerdos in aeternum.» Ideo «in aeternum,» quia «non po
Abbreviated transcription (Latin):
ideo magis hominẽ ꝓhibet aiurando. ne
quia non potest. eẽ ꝑ iurus : Homo eñi qͥꝑ
consuetudinẽ iurandi potest lingua in ꝑ¬
iuriũ prolabi: ben̾e ꝓhibetur iurare :
Tanto enĩ longius erit aꝑ iurio: quantoert
a uirando: Qui enĩ iurat homo falsũ: & uerĩ
iurare potest: Qui autẽ non iurat. falsum
tũ ꝓmissionis. ẽ. firmam̃tũ: iurat om̃ino
Quidenĩ tufacis cũ iuras : testaris dm̃:
Hoc.ẽ iurare : Nm̃ testari : & ideo molestũ.
ne adaliquã falsitatẽ. testẽ ad hibeas dm̃
Siergo tuiurando testaris dm̃: curergo
non & ds̃ iurando testetur seipsum ÷ uiuo
ego dicit dñs: iuratio di est Siciurauit
desemine a brahȩ : Uiuo ego dicit dñs. qm̃
audisti uocẽ meã. & non peꝑcisti filio tuo uni¬
co ꝓpt̃me : nisibenedicens benedicãte. &in¬
plendo implebo sem̃tuũ ficut stellas cȩli.
& sic̃ harenã quȩtẽ. ad labiũ maris: & bene¬
dicent᷑ in semine tuo om̃s gentes : & femen

Expanded text:
ideo magis hominem prohibet a jurando, ne ideo magis hominem prohibet a jurando, ne quia non potest esse perjurus? Homo enim qui per consuetudinem jurandi potest lingua in perjurium prolabi, bene prohibetur jurare: tanto enim longius erit a perjurio, quanto erit longe a jurando. Qui enim jurat homo, falsum et verum jurare potest: qui autem non jurat. Cur ntum promissionis est firmamentum? Juret omnino. Quid ergo tu facis, cum juras? Testaris Deum: hoc est jurare, Deum testari; et ideo molestum, ne ad aliquam falsitatem testem adhibeas Deum. Si ergo tu jurando testaris Deum, cur ergo non et Deus jurando testetur seipsum? «Vivo ego, dicit Dominus,» juratio Dei est. Sic juravit de semine Abrahae: «Vivo ego, dicit Dominus; quoniam audisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo unico propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est ad labium maris, et benedicentur in semine tuo om
Abbreviated transcription (Latin):
lus non accessit: exutero ꝓrsus. ꝓprie
exutero : quia solus ex solo utero: ergo
ipsum anteluciferũ signate dictũ: & ꝓ¬
prie dictũ & sic implecũ. Noctu enĩ
natus c̃. dñs. deutero uirginis mariȩ :
indicant testimonia pastorũ qͥuigilias exer¬
cebant suꝑ gregẽ suũ. Exutero ante luci fe¬
dñi mei : unde & filiusm̃s. nisi quia exutero
uit dñs & non pęnitebit eũ : tuessacerdos
inȩternũ scđm ordinẽ melchi sedech
Adhoc enĩ natꝰ. ex utero ante luciferum:
ut esses sacerdos in ȩt̃nũ scđm ordinem
melchi sedech: Si natũ ex utero deuirgi¬
ne in telligimꝰ ante luciferũ noctu. sicut
euangłia contestantur : ꝓculdubio inde
exutero anteluciferũ. ut ẽẽt sacerdos
in ȩt̃nũ scđm ordinẽ melchi sedech Nam
scđm id qđ natus es depatreds̃ apud dm̃
coȩternꝰ gignenti. non sacerdos: sed sacer¬
dos ꝓpt̾ carnẽ assũptã : ꝓpt̃ uictimã quã

Expanded text:
lus non accessit: «ex utero» prorsus, proprie lus non accessit: «ex utero» prorsus, proprie «ex utero,» quia solus ex solo utero. Ergo, ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem suum . «Ex utero ante lucife dexteram Domini mei, unde filius meus, nisi quia «Ex utero ebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Ad hoc enim natus ex utero ante luciferum, ut esses sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Si natum ex utero, de virgine intelligimus; ante luciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Nam secundum id quod natus de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, non sacerdos; sed sacerdos propter carnem assumptam, propter victimam quam
Abbreviated transcription (Latin):
ra qͦ modo facta sunt : ut sint in signis
& intẽporibus. & in dieb & in annis:
Siergo & insignis & intẽporib posita sint
sidera. & lucifer nominatꝰ ẽ. ꝓ siderib :
qđ ẽ. anteluciferũ. hoc aẽ. ante sydera:
& qđ . ẽ. ante sid era. hoc . ẽ. ante tẽpora:
Siergo ante tẽpora. abȩternitate : noli
quȩrere quando Aeternitas: non hab&
quando : Quando & aliquando : uerbas̃
dicioportuit. figurate ꝓphetice:
ut & uterus ꝓsecreta substantia. & lu¬
cifer ꝓtẽ poribus poneret᷑ Anuultis
& ipsum dauid respiciamꝰ. qͥd ñm suũ
hoc diceret: audiuit adño suo: Ab illo
audiuit. a quo falli non potuit. & dixit
loquitur : forte ipse potuit dicere. exu¬
tero anteludiferũ genuite : Exutero
uirginali: exutero ante luciferũ genuite.
Sienim illa uirgo ducens ꝓpaginẽ decar¬
ne dauid: exillo utero natꝰ xp̃c. tanquã
exutero genitꝰ adauid exutero. ꝗͦ mascu¬

Expanded text:
ra quomodo facta sunt? «Ut sint in signis, ra quomodo facta sunt? «Ut sint in signis, et in temporibus,» «et in diebus, et in annis» . Si ergo et in signis et in temporibus posita sunt sidera, et lucifer nominatus est pro sideribus; quod est ante luciferum, hoc est ante sidera; et quod est ante sidera, hoc est ante tempora; si ergo ante tempora, ab aeternitate: noli quaerere quando; aeternitas non habet quando. Quando et aliquando verba sunt dici oportuit, figurate, prophetice, ut et uterus pro secreta substantia, et lucifer pro temporibus poneretur. An vultis et ipsum David respiciamus, qui Dominum suum hoc diceret, audivit a Domino suo; ab illo audivit a quo falli non potuit: et dixitloquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum genui te:» ex utero virginali, «ex utero ante luciferum genui te.» Si enim illa virgo ducens propaginem de carne David, ex illo utero natus Christus, tanquam ex utero genitus a David. «Ex utero,» quo mascu
Abbreviated transcription (Latin):
impii: Videte siquȩdã uisio. ẽ. uita aẽt̃na
Haec.ẽ. autẽ uita ȩterna. ut cognoscantte
tecũ principiũ indie uirtutis tuȩ : Ergo
tecũ principiũ indie uirtutistuȩ: insplen¬
dore scõrũ Sed hoc differtur : hoc pꝰea
dabitur: Quid nunce Exutero ante
luciferũ genuite : Quidhic sids̃ filiũ haba
Numqͥd & uterũ : Sed sicut carnis corpora
non hab&. quia nec sinũ dictũ. ẽ tam̃ qͥ est
insinupatris ipse narrauit: Qui est autẽ
sinꝰ: ipse ẽ uterus : & sinꝰ & uterus ꝓsecreto
positꝰ.ẽ : Quid ẽ. exuteros ex secreto. ex
occulto: deme ipso. de substantia mea.
hoc. ẽ exutero : quia generationẽ eiꝰ quis
enarrabit: Accipiamꝰ ergo dicentẽ patrẽ
ad filiũ : exutero ante luciferũ genuite :
quidẽ ergo anteluciferũ : lucifer
ꝓsideribus positus est: tanquã a parte
totã significante scriptura: & exemi¬
nenti stella omĩa sydera: Sed illa side¬

Expanded text:
impii. Videte si quaedam visio est vita aeterna: impii. Videte si quaedam visio est vita aeterna: «Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te um principium in die virtutis tuae.» Ergo, «Tecum principium in die virtutis tuae, in splendore sanctorum.» 16. Sed hoc differtur, hoc postea dabitur: quid nunc? «Ex utero ante luciferum genui te» Quid hic, Si Deus Filium habet, numquid et uterum? Sicut carnis corpora, non habet: quia nec sinum; dictum est tamen, «Qui est in sinu Patris, ipse enarravit» . Qui est autem sinus, ipse est uterus; et sinus et uterus pro secreto positus est. Quid est, «Ex utero?» Ex secreto, ex occulto; de meipso, de substantia mea; hoc est, «Ex utero:» quia, «Generationem ejus quis enarrabit» ? Accipiamus ergo Patrem dicentem ad Filium, «Ex utero ante luciferum genui te.» Quid est ergo «ante luciferum?» Lucifer pro sideribus positus est, tanquam a parte totum significante Scriptura, et ex eminenti stella omnia sidera. Sed illa side
Abbreviated transcription (Latin):
at dñs. & illuminet abscondita tenebra¬
rum. & manifestabit cogitationes cordis:
& tunc lauserit unicuiq adõ. Hoc erit
insplendore scorũ: quia tunc iusti fulgebt̃¬
in regno patris sui sicut sol: Audite enĩ
qͥd sit hoc: in splendore scõrũ : Ueniet
inqͥt messis : ueni& finis scłi : mittet
pater familias. angłos suos. & colligent
deregno eiꝰ om̃ia scandala. & mittent
in camind̃ ignis ardentis: tunc iusti ful¬
gebt̃ sicut sol in regno patris sui: In qͦ
regno. uidete siuisio quȩdã seruatur
de qua nobis dictũ. ẽ : tecũ pͥncipium:
Inquoregno: utiq: inuitã ȩt̃nã : Nam
ad dexterã positis. hoc dicturus ẽ :
Uenite benedicti patris mei. ꝓcipite
regnũ. qđ uobis paratũ. ẽ. abinito
mundi: deinde damnatis impus.
segregatis iustis. atq laudatis. qͥd seqͥt᷑
qͥ dixerat ꝑcipite regnũ : tuncibunt
impiiinambustionẽ ȩternã : iustiautẽ
inuitã aeternã : Qđ dixerat regnũ:
hoc dixit uitã ȩternã. quononibunt

Expanded text:
illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo» . Hoc erit, «In splendore sanctorum;» quia «tunc justi fulgebin regno Patris sui, sicut sol.» Audite enim quid sit hoc, «In splendore sanctorum. Veniet,» inquit, «messis, veniet finis saeculi: mittet pater familias Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent in caminum ignis ardentis. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui» . In quo regno? Videte si visio quaedam servatur, de qua nobis dictum est, «Tecum principium.» In quo regno? Utique in vita aeterna. Nam ad dexteram positis hoc dicturus est: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi.» Deinde damnatis impiis, segregatis justis atque laudatis, quid sequitur quod dixerat, «Percipite regnum? Tunc ibunt impii in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam» . Quod dixerat «regnum,» hoc dixit «vitam aeternam,» quo non ibunt
Abbreviated transcription (Latin):
intẽplũ sc̃m in dño: in quo & uos coȩdisi¬
camini in habitaculũ tdñi in sp̃u.hoc. ẽ.
tẽplũ dĩ: ad qđ ꝑtinet sacram̃tũ ꝓphe¬
tationis aggri & tachariȩ : Cuirursus
idem apłs dicit Templum enĩ dĩ scm ẽ:
qđ estisuos Quisq igitur se adopus huiꝰ
coȩdificationis. & adspem sc̃ȩ firmȩq
compaginis. tanquã lapid̾em uiuum.
abhuiꝰmundi rumosa labe conuertit :
intelligit titulũ psalmi: intelligit con¬
uersionẽ aggei & Zachariȩ: Cantet
ergo quȩ sequuntur: non tã linguȩ uoce
quã uitȩ : Erit enĩ edificii ꝑfectio ineffa¬
bilis. pax illa sapientiȩ : cuꝰ initium est
timor dñi. Inde ergo incipiat: quẽ coȩdifi

Expanded text:
o et vos coaedificamini in habitaculum Domini in spiritu» . Hoc est templum Dei, ad quod pertinet sacramentum prophetationis Aggaei et Zachariae: cui rursus idem apostolus dicit, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos» . Quisquis igitur se ad opus hujus coaedificationis, et ad spem sanctae firmaeque compaginis, tanquam lapidem vivum ab hujus mundi ruinosa labe convertit; intelligit titulum Psalmi, intelligit conversionem Aggaei et Zachariae. Cantet ergo quae sequuntur, non tam linguae voce, quam vitae. Erit enim aedificii perfectio, ineffabilis pax illa sapientiae, cujus initium est timor Domini : inde ergo incipiat, quem coaedifi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qͥ non posset capiamortalibus. mortalis
factꝰ ẽ. ad mortales : ut ꝑacta sua morte.
faceret immortales & aliqͥd daret inspi¬
ciendũ. aliqͥd credendũ. aliꝗͥd post in¬
dendũ: Inspiciendã dedit formã serui
p̃sentib: non solũ oculis uidendam. sedecũ
manib: ꝑtractandam : Cũ eadem forma as¬
cendit incȩlum: credere nobis iussit. qđ illis
uidere concessit: Sed &nos habemꝰ qđ
ideamꝰ: Illi enĩ uider̃ uirgã emissam ex sẏ¬
on: nos uidemꝰ dominari in medio inimico¬
rũ suorũ: Hoc tott̃ĩfr̃s ꝑtinet ad dispensati¬
onẽ formȩ seruilis : quȩ tolerabiliter
capitur a seruis. & amatur a futuris liberis
Veritas enĩ in cõmutabilis qđ ẽ. uerbũ dĩ.
ds̃ apud dm̃ ꝑ quẽ facta s̃ om̃ia. in se manens.
innouat om̃ia : Hanc ut uideamꝰ. magna
&ꝑfecta cordis munditia necessaria est :
quȩ fit ꝑfidem: de monstrata enĩ forma
serui: dilatata .ẽ. ad de monstrandam for¬

Expanded text:
eum qui non posset capi a mortalibus, mortalis eum qui non posset capi a mortalibus, mortalis factus est immortalis; ut peracta sua morte faceret immortales, et aliquid daret inspiciendum, aliquid credendum, aliquid post videndum. Inspiciendam dedit formam servi praesentibus, non solum oculis videndam, sed etiam manibus pertractandam. Cum eadem forma ascendit in coelum, credere nobis jussit quod illis videre concessit. Sed et nos habemus quod videamus: illi enim viderunt virgam emissam ex Sion, nos videmus dominari in medio inimicorum suorum. Hoc totum, fratres, pertinet ad dispensationem formae servilis, quae tolerabiliter capitur a servis, et amatur a futuris liberis. Veritas enim incommutabilis quod est Verbum Dei, Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia, in se manens innovat omnia . Hanc ut videamus, magna et perfecta cordis munditia necessaria est, quae fit per fidem. Demonstrata enim forma servi, dilata est ad demonstrandam for
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c passus.ẽ. mortuus est . resurrexit
tertiadie: ascendit in cȩlũ ut nouimus
quad ragesimo die : sed et addexteram
patris: Hociam factũ est: hoc nonuidimꝰ.
sed credimꝰ: Quid tunc fit : dominatur
inmedio inemicorũ suorũ : emissa uirga
uirtutis eiꝰ exspon Fit hoc: id agitur¬
in forma serui : & p̃sentẽ tunc uiderunt
serui : & absentẽ nunc credunt serui:
Hoc credimꝰ deforma serui: qđ possumꝰ
capere dum ad huc sumꝰ serui: Hoc est
enĩ illud lac par uulorũ qđ tẽperauit:
panẽ trahiciens ꝑ carnẽ : Nã panis ille
angłoꝵ. in pͥncipio erat uerbũ : Vt tam̃
panẽ angłorũ manducaret homo: creator
angłorũ factus ẽ. homo : Ita nobis uerbum¬
incarnatũ factũ est receptabile : qđ reci¬
pere non ualeremꝰ. si filius ȩqualis dõ non se
ex maniret formã seri accipiens. in simili¬
tudine hominũ factꝰ. & habitu inuentus
ut homo Utergo ut cũq capere possemꝰ

Expanded text:
hristus passus est, mortuus est, resurrexit hristus passus est, mortuus est, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, ut novimus, quadragesimo die, sedet ad dexteram Patris: hoc jam factum est, hoc non vidimus, sed credimus. Quid nunc fit? Dominatur in medio inimicorum suorum, emissa virga virtutis ejus ex Sion; fit hoc, id agitur. Formam servi et praesentem tunc viderunt servi, et absentem nunc credunt servi. Hoc credimus de forma servi, quod possumus capere, dum adhuc sumus servi. Hoc est enim illud lac parvulorum, quod temperavit, panem trajiciens per carnem. Nam panis ille Angelorum, in principio erat Verbum: ut tamen panem Angelorum manducaret homo , Creator Angelorum factus eincarnatum factum est receptibile: quod recipere non valeremus, si Filius aequalis Deo non se exinaniret formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . Ut ergo utcumque capere possemus
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. incipientib ab herłm: cȩcitas
iudȩorũ fecit: aliis illuminandis aliorũ
cȩcitas militauit: Cȩcitas enĩ ex parte
isrł facta ẽ: ut plenitudo gentiũ intraret.
& sic om̃is isrł saluus fieret: Cęcitas ex par¬
te isył facta occiditte: occisus resurre¬
xisti  Sanguine tuo peccatagentiũ delu¬
isti : ad dexterã patris sedens: undiq pa¬
tientes. & adte confugientes collegisti:
F acta ẽ. ergo cȩcitas ex parte isrł facta .ẽ.
ut plenitudo gentiũ intraret. & sic om̃is
istedi es est uirtutis eiꝰ. quando cũ illo
principiũ. uel qđ principiũ uł qͦmodo
cũ illo principiũ. quando qͥdemꝰ principiũ
adiuuet dñs ut nec̾mͥ dicere ꝑturbetur:
nec uobis audire: Uideo enĩ qđ iã factũ ẽ.
& uobiscũ uideo oculis fidei᷑ Oculis qͦq
carnis uideo qđ iamfit Rursusq oculis
fidei. uobiscũ spero qđ futurũ est : Quid
ergo factũ .ẽ. quid fit: quid futumͣ est :¬

Expanded text:
gentes, incipientibus ab Jerusalem, caecitas gentes, incipientibus ab Jerusalem, caecitas Judaeorum fecit. Aliis illuminandis, aliorum caecitas militavit: «Caecitas» enim «ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . «Caecitas ex parte Israel facta» occidit te; occisus resurrexisti, sanguine tuo peccata Gentium diluisti, ad dexteram Patris sedens undique patientes et ad te confugientes collegisti. «Facta est» ergo «caecitas ex parte Israel, facta est ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis iste dies est virtutis ejus? Quando cum illo principium, vel quod principium, vel quomodo cum illo principium; quandoquidem et ipse principium? Adjuvet Dominus, ut nec mihi dicere perturbetur, nec vobis audire. Video enim quod jam factum est, et vobiscum video oculis fidei: oculis quoque carnis video quod jam fit, rursusque oculis fidei vobiscum spero quod futurum est. Quid ergo factum est? quid fit? quid futurum est? C
Abbreviated transcription (Latin):
in medio paganorũ. iudeoꝵ. hereticoꝵ frm̃
falsatorũ: dominare in medio inmicorũ
tuorũ : Hunc uersum non bene intelligimꝰ :
si non fieri iã udemꝰ: Sede ergo adextris
dĩ occultare ut credaris. donec implean¬
tur tẽpora gentiũ: Sic enĩ scriptũ est:
Quẽ oportebat cȩlũ recipere : donec im¬
pleantur tẽpora gentium: Ut enĩ resur¬
geres mortuuses :Vt ascenderes. resur¬
rexisti Vt sederes ad dexterã patris.
ascendisti: Ergo ut addexterĩ patris sede¬
res : mortuus es: De morte eñĩ resurrectio:
deresurrectione ascensto : deascensione
addexterã sessio : Hoc totũ ergo amorte
coepit Excellentia huiꝰ claritatis: prin¬
cipiũ habet humilitatis : Teitaq sedente
ad dexterã patris. implent᷑ tẽpora gen
inmedio inimicorũ tuorũ: Ad hoc enĩ.
uirgã uirtutis suȩ emittet dñs exsyon:
Vt autẽ morereris. & ꝑ mortẽ tuã deler&ur
cyrographum peccatorũ. & p̃dicaretur
poenitentia & remissio delictorũ ꝑ om̃s

Expanded text:
haereticorum, falsorum fratrum. «Dominare in medio inimicorum tuorum.» Hunc versum non recte intelligimus, si non fieri jam videmus. Sede ergo a dextris Dei, occultare ut credaris, donec impleantur tempora gentium. Sic enim scriptum est: «Quem oportebat coelum recipere, donec impleantur tempora gentium» . Ut enim resurgeres, mortuus es; ut ascenderes, resurrexisti; ut sederes ad dexteram Patris, ascendisti: ergo ut ad dexteram Patris sederes, mortuus es. De morte enim resurrectio, de resurrectione ascensio, de ascensione ad dexteram sessio: hoc totum ergo coepit a morte. Excellentia claritatis hujus, principium habet humilitatis. Te itaque sedente ad dexteram Patris, implentur tempora genin medio inimicorum tuorum: ad hoc enim «virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Ut autem morereris, et per mortem tuam deleretur chirographum peccatorum , et praedicaretur poenitentia et remissio delictorum per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gã uirtutis tuȩ emittet dñs exsẏon.
& dominare in medio in imicorũ tuoꝵ:
Quanta enĩ uirtꝰ eiꝰ dominans in medio
inimicorũ suorũ ꝑstrepentiũ. nihil con¬
tra eũ ualentium. qͦti die sibi dicentiũ.
quando moriet᷑ & peribit nom̃eiꝰ. cum
ciantur gentes. cũpeccator udeat &i
rascat᷑. dentib suis frendat & tabescat᷑
quia ergo est & hȩc uirtꝰ eiꝰ. uolens
ꝓpħa cõm̃dare. aliter uirtutẽ eiꝰ. sic uti ẽ
uirtꝰ dĩ & sapientia dĩ xpc in lumine ꝑpe
impius neuideat honorẽ dñi: hoc ergo
diceret᷑ tues principiũ : quã tecũ prin .e.¬
cipiũ. Respondit enĩ in t̃rogan¬

Expanded text:
am virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum tuorum:» quanta enim virtus ejus dominans in medio inimicorum suorum perstrepentium, nihil contra eum valentium, quotidie sibi dicentium, «Quando morietur, et peribit nomen ejus» ? cum ciantur gentes, cum peccator videat et irascatur, dentibus suis frendat et tabescat : quia ergo est et haec virtus ejus, volens Propheta commendare aliter virtutem ejus, sicuti est Virtus Dei et Sapientia Dei Christus in lumine perpetimpius, ne videat honorem Domini; hoc ergo diceretur, Tu es principium, quam «Tecum principium.» Respondit eni
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ principio erat uerbũ : quia uerbũ erat
apud dm̃ : Quid ergo si & pater pͥncipiũ
& filius principium : duo principia : absit
Sicut enĩ pater ds̃. & filius ds̃. pater autẽ
& filius non duo di sed unꝰ ds̃: sic pater
principiũ. & filius pͥncipiũ: Pater autem
& filius non duo sed unũ pͥncipiũ. Tecũ
pͥncipiũ : Tunc uideberis: qͥ modo tecũsit
principiũ : Nonenĩ & hic. non te cum
principium: Honenĩ cũ dixisti. ecce itis
qͥsq ad sua. & mesolũ relinqͥtis. sed non
sũ solus. quia pater mecũ est: & hicergo
tecũ principiũ : dixisti enĩ & alibi Pater
autẽ in memanens. facit oꝑa sua. Tecũgͦ
pͥncipiũ. nec unquã ate separatus ẽ. pat :
Sedquando uidebitur tecũ eẽ. pͥcipiũ.
tunc manifestũ erit om̃ib similib iatibi
factis : qm̃ uidebuntte sicut es: & enim
hic philippꝰ te uidebat: & patrẽ quȩrebat:
Tunc ergo uidebit᷑ qđ nunc creditur :
Tunc tecũ pͥncipiũ uidentib scĩs. uidentib

Expanded text:
in quo principio erat Verbum, quia Verbum erat apud Deum. Quid ergo, si et Pater principium, et Filius principium, duo principia? Absit. Sicut enim Pater Deus et Filius Deus, Pater autem et Filius non duo dii, sed unus Deus: sic Pater principium et Filius principium, Pater autem et Filius non duo, sed unum principium. «Tecum principium.» Tunc videberis quomodo tecum sit principium. Non enim et hic non tecum principium. Nonne enim tu dixisti: «Ecce itis quisque ad sua, et me solum relinquetis; sed non sum solus, quia Pater mecum est» ? Et hic ergo «tecum principium.» Dixisti enim et alibi, «Pater autem in me manens facit opera sua» . «Tecum principium;» nec unquam a te separatus est Pater. Sed quando videbitur tecum esse principium, tunc manifestum erit omnibus similibus jam tibi factis; quoniam videbunt te sicuti es : etenim hic Philippus te videbat, et Patrem quaerebat. Tunc ergo videbitur quod nunc creditur: tunc «tecum principium» videntibus sanctis, videntibus
Abbreviated transcription (Latin):
potentiȩ tuȩ. quia reges eos inuirga fer¬
on uirgã uirtutis eiꝰ. qͥd fiet: Et domi¬
nabitur in medio in imicorũ tuorum:
Prius dominare in medio inimicoꝵ
tuorũ: inter frem̃ tes gentes : Nũ qͥdenĩ
post ea cũ acceperint honorẽ suũ. scient
suã dãpnationẽ impii : in medio inimi¬
corũ suorũ dominabitur: & qͥd mirũ
situnc dominabit᷑ secũ in eternũ regnan¬
tibus iustis. & aeternis poenis ardentib
impiis: qͥd mirũ situnc : modo in medio
inimicoꝵ tuorũ. nunc in isto transitu scłoꝵ
in ista ꝓpagatione & suc cessione mortali¬
tatis humanȩ. nunc dũ torrens tẽporum
p̃terlabit᷑. ad hoc directa .ẽ. uirga uirtu¬
tis tuȩ exsyon: ut domineris in medio inimi¬

Expanded text:
potentiae tuae; quia, «Reges eos in virga ferpotentiae tuae; quia, «Reges eos in virga feron virgam virtutis ejus, quid fiet? «Et dominare in medio inimicorum tuorum.» Prius «dominare in medio inimicorum tuorum:» inter frementes gentes. Numquid enim postea cum acceperint honorem suum sancti, et suam damnationem impii, in medio inimicorum suorum dominabitur? Et quid mirum si tunc dominabitur, secum in aeternum regnantibus justis, et aeternis poenis ardentibus impiis? quid mirum si tunc? Modo in medio inimicorum tuorum, nunc in isto transitu saeculorum, in ista propagatione et successione mortalitatis humanae, nunc dum torrens temporum praeterlabitur, ad hoc directa est virga virtutis tuae ex Sion, ut domineris in medio inimi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam̃ illud dispensatoriũ & transitoriũ.
quonos ꝑmedietatẽ carnis suȩuocauit
inȩternitatẽ. regnũ eiꝰ incipit axpĩanis:
sed regnieiꝰ non erit finis: Ponuntur ergo
scabellũ pedũ eiꝰ inimici eiꝰ. sedentis addex¬
terã patris : ponuntur ut dictũ est: Id
agitur: id usq infinẽ om̃ino ꝑagitur:
Nemo dicat. non posse impleri qđ ceptũ est:
autẽ cepit: Uirgã uirtutis tuȩ emit¬
tet dñs ex syon. Quȩ syon: ipsa . ẽ. hierłm.
Audi ipsum dnm. Oportebat xp̃m pati:
& resurgere a mortuis tertiadie : Hinc
sedet addexterã dĩpatris. resurgendo
ubi fuit : Deinde illo sedente addexterã
patris. qͥdagitur : ut ponantur inmicieiꝰ
scabellum pedũ eiꝰ: Quid agitur : audi illũ
docentẽ. & exponentẽ : & p̃dicabitur
in nomine eiꝰ poenitentia. & remissio
peccatorũ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab hie¬
rłm : quia uirgã uirtutis tuȩ emittet dñs
exsyon: Virgã uirtutis tuȩ . hoc. ẽ. regnũ

Expanded text:
atorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum ejus inimici ejus, sedentis ad dexteram Patris, ponuntur, ut dictum est; id agitur, id usque in finem omnino peragitur. Nemo dicat non posse impleri quod coeptum esautem coepit? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Quae Sion, ipsa est Jerusalem. Audi ipsum Dominum: «Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die.» Hinc sedet ad dexteram Dei Patris, resurgendo ubi fuit. Deinde illo sedente ad dexteram Patris, quid agitur? ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, quid agitur? Audi illum docentem et exponentem: «Et praedicabitur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem» ; quia, «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion. Virgam virtutis tuae,» hoc est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ eiꝰ. qua su bicit gentes iugo suo.
quastrauit popłos non ferro sedligno:
& si incarne. & si in humilitate. & si ad huc
quantũ seruilis forma patit᷑. capitur
tam̃ magna uirtꝰ eiꝰ. quia qđ infirmũ. ẽ d̃i
fortius ẽ. hominib: Quia ergo dicta ẽ¬

Expanded text:
virtus ejus, qua subjecit gentes jugo suo, virtus ejus, qua subjecit gentes jugo suo, qua stravit populos, non ferro, sed ligno, etsi in carne, etsi in humilitate, etsi adhuc quantum servilis forma patitur, capitur tamen magna virtus ejus; quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus : quia ergo dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergonon est uisurus  & ostendã
meipsum illi Quid.ẽ. meipsũ: non for¬
mã serui : Quid ẽ. meipsũ : formã dĩ :¬
inqua non rapinã arbitratussum ẽẽ.¬
equalisdõ : Quid . ẽ. meipsum: dilectis¬
simi filudĩ sumꝰ: & nondum apparuit
qͥd erimꝰ. Scimꝰ quia cũ apparuerit.
similes ei erimꝰ : qm̃ uidebimꝰ eũ sicutiest:
Haec claritas dĩ est in effabilis lux.¬
& fons lucis. sine cõmutabilitate : ueritas
sine defectu: sapientia in seipsa manens.
in nouans om̃ia : Hȩc substantia dĩ est
Itaq toll&ur impius: ut non uideat
citati dñs imꝑtiri dignatur
deipsotẽpore
sitamen dicendum est tẽpore : Quodam
eñi tẽpore. uenturisumꝰ & dnĩ tẽpꝰa nde
mihi uid&ur dictũ: qđ sine p̃iudicio dicã :
Siqͥs intelligere aliqͥd melius. expeditius.
&ꝓbabilius possit : in de mihi uidet᷑ dictũ:
Tecũ pͥncipiũ indie uirtutis tuȩ : Deniq
hocquantũ puto. uersu consequenti.
satis explanat: Quia enĩ & hic dicta. ẽ.

Expanded text:
visurus? «Et ostendam meipsum illi.» Quid est, «meipsum?» Non formam servi. Quid est, «meipsum?» Formam Dei, in qua non rapinam arbitratus sum esse aequalis Deo . Quid est, «meipsum? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . Haec claritas Dei est ineffabilis lux, fons lucis sine commutabilitate, veritas sine defectu, sapientia in seipsa manens, innovans omnia: haec substantia Dei est. Itaque tolletur impius, ut non videat citati Dominus impertiri dignatur, de ipso tempore: si tamen dicendum est, tempore; quodam enim tempore venturi sumus ad non tempus: inde mihi videtur dictum; quod sine praejudicio dicam, si quis intelligere aliquid melius, expeditius, probabilius possit: inde mihi videtur dictum, «Tecum principium in die virtutis tuae.» Denique hoc, quantum puto, versu consequente satis explanat. Quia enim et hic dicta est
Abbreviated transcription (Latin):
& iniudicio & pi & impu Cũ enĩ dñs abo
culis discipłorũ suorũ ferretur incȩlũ :
sonuit uox angłica in tuentib eum Ciri
galilei quid statis intuentes incȩdum &
sste iħs sic ueniet : qͦ modo eũ uidistis euntẽ
incelũ : Sicergo. sicineadẽ forma : qui a
de impiis dictũ est Uideb̃tinquẽ pupu¬
ger̃ . Videbt̃ iudicaturũ : quẽ irriser̃
iudicatũ : Ipsa itaq forma seru in iudicio
conspicuit erit. & iustis & iniustis. & pus
& impis. & fidelib & infidelib : Quid
ergo. impi non uidebunt : Nã dequib:
dictũ ẽ Uidebt̃ inquẽ pupuger̃ : deipsis
rursus dictũ est. tollatur impius ut non

Expanded text:
udicio et pii et impii. Cum enim Dominus ante oculos discipulorum suorum ferretur in coelum, sonuit vox angelica intuentibus eum: «Viri Galilaei, quid statis intuentes in coelum? Iste Jesus sic veniet, quomodo eum vidistis euntem in coelum» . «Sic» ergo, «sic,» in eadem forma: quia de impiis dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt» . Videbunt judicaturum, quem irriserunt judicatum. Ipsa itaque forma servi in judicio conspicua erit et justis et injustis, et piis et impiis, et fidelibus et infidelibus. Quid ergo impii non videbunt? Nam de quibus dictum est, «Videbunt in quem pupugerunt;» de ipsis rursum dictum est, «Tollat
Abbreviated transcription (Latin):
meipsum illi: Qũo modo transitus scłi
huiꝰ colligitur : ducitur enĩ ad quandã
uisionẽ ineffabilem : quã non merebunt᷑
impu Cȩterũ forma serui. cũ hic ẽet:
uisa .ẽ. ab impiis: Vider̃ eã & qͥcredider̃:
uider̃ & qͥ occider̃ : Neali ꝗͥd magnũ
putes uideri formã illã : uider̃ amici.
uider̃ & in imici: & quidam uidentes
interfecer̃: quidã nonuiden tes credider̃.

Expanded text:
regnum quod modo transitu saeculi hujus colligitur: ducitur enim ad quamdam visionem ineffabilem, quam non merebuntur impii. Caeterum forma servi cum hic esset, visa est ab impiis: viderunt eam qui crediderunt, viderunt et qui occiderunt. Ne aliquid magnum putes videri formam illam, viderunt amici, viderunt inimici; et quidam videntes interfecerunt, quidam non videntes credi
Abbreviated transcription (Latin):
ponã inimicos tuos scabellũ pedũ tuorũ:
hoc ẽ suppedib: tuis : Non uides xp̃m
sedentẽ ad dexterã patris: hec hoc potes
uidere qͣmodo ponant᷑ inimicieiꝰ. scabellũ
pedum eius : Tũ hoc imple atur inaꝑto:
crede illũ. eẽ in occulto Qui in imiciponunt᷑
scabellũ pedũ eiꝰ : qͥb: in ania meditantib
dicit᷑ : quare fremuer̃ gentes. & popłimedi¬
tatis in ania. Aastiter̃ reges terrȩ & pͥncipes

Expanded text:
ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» hoc est, sub pedibus tuis. Non vides Christum sedentem ad dexteram Patris: vel hoc potes videre, quomodo ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Cum hoc impletur in aperto, crede illud esse in occulto. Qui inimici ponuntur scabellum pedum ejus? Quibus inania meditantibus dicitur, «Quare fremuerunt gentes, et populi meditati
Abbreviated transcription (Latin):
moider̃ inpeccatũ : Qđ si non incideren.
om̃ia c&era peccata dimitti possent.
ꝑ indulgentiã grȩ impetratã ꝑfidem:
Ergo depeccato : quia non credider̃ in me :
De iustitia. quia ad patrẽ uado. etiam
non uidebitisme Hȩc ẽ. iustitia. & quia
ad patrẽ uadis. &iam non uidebuntte :
Hȩo iustitia enĩ. exfide. ẽ: Iustꝰ enĩ exfide
uiuit : & tunc ex fide uiuit. si nonuideat
qđ credit Qina ergo adiustitiã ꝑtinet
exfide uiuere : & exfide nemouiuit.
isi non uidendo qđ credidit: ut ipsã
iustitiã faceret in hominib id.ẽ. ut cre¬
derent qđ non uiderentꝰ de iustitia¬
tisme: Hȩc inqͥt erit iustitia urã ut credatis
in eum quẽ nonuidetis : & fide mundati. eũ
inquẽ credidistis andie resurrectionis post ea
uideatis: Sedet ergo ad extris dĩ xp̃c :
ad extris patris: filius in occulto est: Creda¬
mꝰi& enĩ duas res. hic dicit : q̃uia & dix̃õs
sede ad extris meis. & ad didit. Doneo

Expanded text:
inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, omnia caetera peccata dimitti possent per indulgentiam gratiae impetratam per fidem. Ergo «de peccato, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me» . Haec est justitia, quia ad Patrem vadis, et jam non videbunt te: haec justitia enim ex fide est. «Justus» enim «ex fide vivit;» et tunc ex fide vivit, si non videat quod credit. Quia ergo ad justitiam pertinet ex fide vivere, et ex fide nemo vivit, nisi non videndo quod credit; ut ipsam justitiam faceret in hominibus, id est, ut crederent qtis me.» Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credatis in eum quem non videtis, et fide mundati, eum in quem credidistis, in die resurrectionis postea videatis. 9. Sedet ergo a dextris Dei Christus, a dextris Patris Filius in occulto est: credamus. Etenim duas res hic dicit, quia et dixit Deus, «Sede a dextris meis;» et addidit, «donec
Abbreviated transcription (Latin):
& ipso merito fidei aduisionẽ suo tẽpore
ꝑ uenire : dñs in euangłio cũ ꝓmitteret
sp̃m scm̃. hocait: Ipse arguet mundum
depeccato: de iustitia. & de iudicio:
Dequo peccato: dequa iustitia. deqͦ uidicio
Ipse sequitur & exponit: comecturas ho¬
minũ non admittit. Depeccato qͥ dem
inqͥt : quia non credider̃ inme: Quanta
alia peccata iudȩorũ: & tam̃ quasi hoc
uũsit ita dix̃: Depeccato qͥdem. quia
non credider̃ inme:. hoc est illud pec¬
catũ deqͦ alibi dicit: si non uenirem
peccatũ non haberent Quid ẽ. hoc.
si non uenirem peccatũ non haberent :
Ergo ad iustos uenisti. & eos peccatores
fecisti: sed exceptis aliis peccatis quȩ
possint dimita ꝑfidẽ. hoc unũ pecca¬
tũ nominauit : Qđ si nonadmitteret᷑.
om̃ia relaxarentur : Depeccato qͥdẽ ait.
quia non credider̃ in me: & alibi:. Sinon
uenirem. peccatũ non haberent: Co enĩ
ipso qͦuenit & non credider̃ in eum

Expanded text:
et ipso merito fidei ad visionem suo tempore pervenire; Dominus in Evangelio cum promitteret Spiritum sanctum, hoc ait: «Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccato quidem,» inquit, «quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, ita dixit: «De» «peccato quidem, quia non crediderunt in me.» Hoc est illud peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccatum non haberent» . Quid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, quae possent remitti per fidem, hoc unum peccatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxarentur. «De peccato quidem,» ait, «quia non crediderunt in me:» et alibi, «Si non venissem, peccatum non haberent.» Eo enim ipso quo venit et non crediderunt in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ tuã & possessionẽ tuã terminos
terrȩ: nonnescio qͥs in anis locutꝰ. ẽ s. dñs
dix̃adme : Sio & in hoc psalmo possumꝰ dicere.
dix̃. nonqͥcũq non illi qͥfremunt & meditan¬
&ꝑstrepant: Non qͥd non implebit᷑. periͥt
memoria eorũ cũstrepitu : loqt᷑ certe &
alius psalmꝰ : sed non alius sp̃s. Perit memo¬
ria eorũ cũstrepitu : & dñs ineternũ ꝑmanet:
Ille ergo qͥmemoria eorũ pereunte cũstrepi¬
tu mȩternũ manet : ipse dix̃ dnõ meo. sed e
adextris meis: Sed et enĩ addexterã patris:
donec ponat om̃sinimicoseiꝰ scabellũ pedũeiꝰ¬
& qͥd seqͥt᷑ : U irgã uirtutis tuȩ emittet dñs
exsron. Apparet fr̃s : euidentissime appa¬
ret. non de illo regno xp̃i ꝓph&am loqui.
quo semꝑ regnat apud patrẽ rerũ dñm.
quȩ ꝑillũ creata s̃ : Quando enĩ non regnat
in pͥncipio uerbũ ds̃ apud dm̃ : dicit᷑ enĩ regi¬

Expanded text:
haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae;» non nescio quis inaniloquus, sed «Dominus dixit ad me» . Sic et in hoc psalmo possumus dicere: «Dixit,» non quicumque, non illi qui fremunt et meditanperstrepant; numquid non implebitur? «Periit memoria eorum cum strepitu.» Loquitur certe et alius psalmus, sed non alius spiritus: «Periit memoria eorum cum strepitu, et Dominus in aeternum manet» . Ille ergo qui memoria eorum pereunte cum strepitu, in aeternum manet, ipse «dixit Domino meo, Sede a dextris meis.» Sedet enim a dextris Patris, donec ponat omnes inimicos ejus scabellum pedu quid sequitur? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Apparet, fratres, evidentissime apparet non de illo regno Christi Prophetam loqui, quo regnat semper apud Patrem, rerum Dominum quae per illum creatae sunt: quando enim non regnat in principio
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis iugũ ipsorũ : Non nobis dominent᷑:
non nos sibi subiugent: Qui habitat incȩlis:
irridebit eos Inimicꝰ erat: erit sub pedib
eiꝰ. aut adoptatꝰ aut uictꝰ: Quȩre ergo
quẽ locũ habeas. suppedib dñi tui : Nam
necesse. ẽ : ut habeas. aut gr̃ȩ. aut poene :
Sedet ergo ad dexterã dĩ: donec ponant᷑
inimicieiꝰ sub pedib eiꝰ Hoc fitchoc agit᷑.¬
& si paulatim ꝑagit᷑: indesinenter agitur:
Fremuer̃ enĩ gentes. & popłi meditatis ina
ma : Astiter reges terrȩ & pͥncipes conue¬
ner̃ in unũ aduersus dñm & aduersus xp̃m
tando: nunqͥd in unũ aduersus xp̃m conue¬
mendo efficient. ut non impleatur. dabo
tibi gentes hereditatẽ tuã. & possessionẽ
tuã terminos terrȩ : Implebit᷑ om̃ino. & inil
lis frem̃tib & in illis in ania meditantib:
dabo tibi gentes hereditatẽ tuam. & pos¬
sessionẽ tuã terminos terrȩ : Illienĩ mania
meditantur: ut autẽ impleatur dabotͥ gentes

Expanded text:
a nobis jugum ipsorum:» non nobis dominentur, non nos sibi subjugent. «Qui habitat in coelis, irridebit eos:» inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedibus ejus. Hoc fit, hoc agitur: etsi paulatim peragitur, indesinenter agitur. Fremuerint enim gentes, et populi meditati sint inania; astiterint reges terrae, et principes convenerint in unum, adversus Dominum et adversus Christum nania, numquid in unum adversus Christum conveniendo, efficient ut non impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae?» Implebitur omnino, itantibus, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae.» Illi enim inania meditantur: ut autem impleatur, «Dabo tibi gentes
Abbreviated transcription (Latin):
qđ p̃dicatũ crederemꝰ. & credendo aduiden¬
dũ ꝑueniremꝰ: Quã enĩ multa multitudo
dul cedins tuȩ dñe. quã abscondistitim̃¬
tibuste : ergo abscondisti & remanser̃s
absit: Perfecisti autẽ sꝑantib inte :
Mirabile ergo mysteriũ xp̃i. sedentis index¬
tera dĩ Occultatũ ẽ ut crederetur:
subtractũ est ut speraret᷑. Spe eñĩ salui
factisumꝰ: Spes autẽ quȩ uidetur: non
est spes: Qđ eñ uidet quis. qͥd sꝑat:
Apłi uerba sunt : Recognoscitis qͥdem :
sed ꝓpt̃ rudes cõm̃do: Quid ergo ait apłs:¬
spe inqͥt salui facti sumꝰ. Spes autẽ quȩ
uidetur: non est spes: Qđ eñ uidet quis.
qͥd sperat : Si autẽ qđ non uidemꝰ sꝑamꝰ:
cũ pacientia & exspectamꝰ: Quia ergo
quȩ uidetur non est spes. abscondisti

Expanded text:
redendo ad videndum perveniremus. «Quam» enim «multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te!» Ergo «abscondisti,» et remanserunt? Absit: «Perfecisti autem sperantibus in te» . Mirabile ergo mysterium Christi sedentis ad dexteram Dei: occultatum est ut crederetur, subtractum est ut speraretur. «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videti verba sunt. Recognoscitis quidem, sed propter rudes commendo. Quid ergo ait Aposem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, cum patientia exspectamus» . Quia ergo «quae videtur non est spes; Abscondisti»