comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ di urĩ ut pucetis creaturã esse filiũ dĩ. qm̃ omnis
creatura uanitati subiecta. ẽ. sed creditis eũ ȩqualẽ
it unũ cũ illo quigenuit. Et hoc uerbũ creditis assũpsis¬
se creaturã de uirgine maria assũpsisse. mortalitatem
& passũ fuisse pronobis. Et legimus &e credimꝰ ut
saluemur. Nec in eo immoratus sũ. ut quic quid faci¬
atis ꝓspe futura faciatis. Noui enĩ omniũ xp̃ianoꝵ
mentes de futuro scło cogitare. Qui enĩ ñ de futuro
scło cogitat. nec ꝓpterea xp̃ĩanus. ẽ. ut id qđ infine
ds promittit accipiat. ñdũ xp̃ianus. ẽ. Neq in eo
im moderatus sũ ubi dicit sermo dĩ. honora patrẽ tuũ
& matrẽ tuã. Multi enĩ honorant parentes & caro
inuenimus parentes conquirentes de imꝓbitatẽ filioꝵ
quãuis non le sint. Sed tam̃ quã raro fit tãbre uit᷑
monendũ fuit. Nec in eo ubi dictũ. ẽ. non occides im¬
morari uolui. non enĩ credo. ẽẽ. hic turbã homicidarũ

Expanded text:
Dei vestri, ut putetis creaturam esse Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed creditis eum aequalem it, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enim omnium Christianorum mentes de saeculo futuro cogitare. Qui enim non de futuro saeculo cogitat, nec propterea christianus est, ut id quod in fine Deus promittit, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum.
Abbreviated transcription (Latin):
atq exercitiũ cuiꝰ lib& artis & laboris. ł orationũ & uigiliarũ
instantia. ut nũquã otiosus inueniatur seruus di. Difficiliuꝰ
inuenit diabolus tẽptandi locũ in homine quẽ inopere
inuenit bono. quã quẽ otiosum repperit & nihil boni agentẽ

Expanded text:
tque exercitium cujuslibet artis et laboris vel orationis, et vigiliarum instantiam: ut nunquam otiosus inveniatur servus Dei. Difficilius enim invenit diabolus tentandi locum in homine quem in opere invenit bono, quam eum quem otiosum reperit et nihil boni agente
Abbreviated transcription (Latin):
facias. nec sic ores quẽ ad modũ ille pharisaeius. Sed tam̃ quid
loco aꝑte dicentẽ dum̃. Hisi abundauerit iustitia ur̃a plusꝗ
scribarũ & pharisaeoꝵ non intrabitis in regnũ caelorũ. Prgo
illi dant decimas. tusi cente simũ dederis aliquid magnũ te fe¬
cisse gloriaris: Attendis enĩ quid alius ñ faciat. ñ quid te iu¬
beat ds̃ facere. Metiris te de cõparatione peioris. ñ de iussione
melioris. Nqr ille nihil facite. iđo tu magnũ aliquid facis. sed
qr gaudetur adq̃dã minima oꝑa ur̃a qr tanta .ẽ. sterilitas uestra
ut admodica gaudeat᷑. Quasi securi uobis blandimini deminimis
ȩlemosinarũ granis & a ceruos oblutis cimini peccatoꝵ: Pro¬
tulisti forte nescio quid paruũ. qđ alius aut ñ habuit aut non
ꝓtulit cũ habera.Noli attendere post te quis non faciat.
sed quid te iubeat facere. Postremo quare in istis affectionib:

Expanded text:
facias, nec sic ores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid facias, nec sic ores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid loco aperte dicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis eleemosynarum, et acervos obliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionib
Abbreviated transcription (Latin):
pestes sacrilegas. iã de sine. arbitraris haec nisi fieri desinant
cotidianis aelemosynis posse mundariͦ Illa dico cotidiana pec¬
cata q̃ aut ꝑligũa facile cõmittunt᷑. ut .ẽ. uerbũ durũ. aut
cũ labit᷑ aliquis inrisũ immoderatũ. aut in huiꝰ modi nugas
cotidianas. in ipsis peccata s̃. Cũ ipsa uxore si excedit᷑ concu¬
bendi modus ꝓcreandis liberis dehitꝰ. iã peccatũ. ẽ. Ad hoc enĩ
ducit᷑ uxor. Nã id etiã tabulȩ indicant ubi scribit᷑ liberoꝵ
ꝓcreandorũ causa. Quando tu uti uxore amplius quã necessitas
ꝓcreandorũ liberorũ cogit uolueris iã peccatũ. ẽ. & ipsa talia
peccata cotidianȩ ȩlemosinae mundent. In ipsis alimentis
quae utiq c̃cessa s̃ si forte excedis modũ & accipis amplius quã
ruina multitudis. & si ñ magnitudinis. Talia peccata dicimus
fr̃s cotidianis ȩlemosynis posse mundari. sed facite aelemosy¬
nas & nolite cessare. At tendite uitã ur̃am cotidianã. Ipsis

Expanded text:
pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribitur, Liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est: et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
munditia dix̃ sed etiã de om̃i carnis concupiscentia . quae
sollicitat animã suã consentire desideriis. Sedratio mei¬
tis ꝓhibere deboe impetꝰ carnis. & refrenare uoluptates eiꝰ
iniquus Itẽ ille qui supra ꝓhibens quo habitationẽ femi¬

Expanded text:
munditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae munditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae sollicitat animam suis consentire desideriis. Sed ratio mentis prohibere debet impetus carnis, et refrenare voluptates ejus iniquas. Item ille qui supra, prohibens
Abbreviated transcription (Latin):
ibi habitatio diabolici sp̃s qui maxime gaud& in inquinati¬
one carnis nr̃ȩ. Om̃s inmunditiae displicent đõ. & maxime
quȩ ñ sunt naturales. a monet itaq nos scriptura scã dicens.
Post concupiscentias tuas non eas. & uoluntate tua a uertere
Si p̃stes animȩ tuȩ concupiscentias eius. faci& te ingaudiũ
inimicis tuis uenire. Eius quoq modi salomon sapientissimus
ꝓferebat sententias decauenda inmunditia carnis. dicis. ꝑauus
distillans labia meretricis. & nitius oleo guttur eius. N¬
uissima aut̃ illius amara quasi absintiũ & acuta quasi gladius
biceps. Pedes eius descendunt ad mortẽ. & ad inferos gress
illius penetrant. ꝑsemitã uitȩ non ambulant. uagi sunt
gressus eiꝰ & inuestigabiles. Nre ergo fili audime. & ne rece
das auerbis oris mei. Longe fac abea uitã mȩã. & ne app¬
puques forib domꝰ eiꝰ. Hloc si quidẽ non solũ de meretricũ in¬

Expanded text:
ibi habitatio diabolici spiritus, qui maxime gaudet in inquinatiibi habitatio diabolici spiritus, qui maxime gaudet in inquinatione carnis nostrae. Omnes immunditiae Deo displicent, et maxime quae non sunt naturales. Admonet itaque nos Scriptura sancta dicens: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis venire . Ejus quoque modi Salomon sapientissimus proferebat sententias de cavenda immunditia carnis, dicens : Favus enim distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus. Novissima autem illius amara quasi absinthium, et acuta quasi gladius biceps. Pedes ejus descendunt ad mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus et invee fac ab ea vias tuas, et ne appropinques foribus domus ejus . Hoc siquidem non solum de meretricum im
Abbreviated transcription (Latin):
orabit ꝓ uob̃. Sic̃ aqua extinguit ignẽ. ita ȩlemosyna extin¬
guit peccatũ. Animã esurientẽ ne despexeris. & ne ex aspe¬
res pauperẽ inclamore suo. Qui auertit aurẽ suã aclamore
fac animȩ tuȩ. elemosynas dans miseris. qr post mortẽ non habes
potestatẽ bene faciendi. In conuiis tuis pauperes uescantur.
& xp̃s in illis. Tria sunt genera ȩlemosynarũ. Una corporalis.
ȩgenti dare quic quid poteris. Altera spiritalis. dimittere
a quo lesus fueris. Tertia de linquentẽ corrigere. & errantes
astitas. angelica. ẽ uita. Castitas cũ humilitate. sp̃c scĩ merebit᷑
habitationẽ quã expellit in munditia libidinũ. Dicente
scriptura. Corpus peccata subdicũ spc̃ sc̃s effugi&. Mẽbra nr̃a¬
do debent esse dicata. ñ fornicationi. Opponat homo deside¬
riũ carnissuȩ. aet̾noꝵ flãmas tormentoꝵ. Assuescat iuuenis
castitatẽ. ut sit dignꝰ sapientiȩ di. Ubi immunditia .ẽ. corporis.

Expanded text:
icut aqua 137 exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum. Animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem suam a clamore fac animae tuae, eleemosynas dans miseris, quia post mortem non habes potestatem bene faciendi. In conviviis tuis pauperes vescantur, et Christus in illis. Tria sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delinquentem corrigere, et errantes Castitas angelica est vita. Castitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur habitationem, quem expellit immunditiaScriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra debent Deo esse dicata, non fornicationi: opponat homo desiderio carnis suae aeternorum flammas tormentorum; assuescat juvenis castitatem, ut sit dignus sapientiae Dei. Ubi immunditia est corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
exigat. ł si plus accipiet inedendo ł bibendo ꝓpt̾ desideriũ
intẽperantiae suȩ quã suę proficiat saluti. Dequa id ẽ.gula
nascit᷑ inepta lȩtitia. scurrilitas. laeuitas. uani loquiũ. in mun¬
ditia corporis. instabilitas mentis. e brietas. libido. quia ex sa¬
turitate uentris. libido corporis congerit᷑. Quȩ ꝑ ieiunia
& abstinentia. & operis cuiꝰ lib& assiduitatẽ optime uin¬
ornicatio. ẽ. om̃is corporalis inmunditia. quȩ solae fieri
ex incontinentia libidinis & mollitia animȩ quȩ consentit
suȩ carni peccare. Nã anima domina deb& esse & imperare
carni. & caro famula & oboedire dñȩ suȩ id ẽ. rationali ani¬
mȩ. Duȩ fornicatio fit ꝑ cõmixionẽ carnis cũ femina qualib&
odiũ mandatoꝵ. dĩ. mentis eneruatio & in iuste cupiditates
neglegentia uitȩ futurȩ. & p̾sentis delectatio. Quȩ uincitur¬

Expanded text:
exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem optime vinFornicatio est omnis corporalis immunditia, quae solet fieri ex incontinentia libidinis, et mollitia animae, quae consentit suae carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula, et obedire dominae suae, id est, rationali animae. Quae fornicatio fit per commistionem carnis cum femina qualibetodium mandatorum Dei, mentis enervatio, et injustae cupiditates; negligentia vitae futurae, et praesentis delectatio  Ms., dilect
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. spiritale suꝑbia. dequa dicit᷑. Initiũ omnis peccati
suꝑbia. quȩ .ẽ. regina om̃iũ maloꝵ. ꝑ quã angłi cecidert̃
decaelo. quȩ fit excontẽptũ mandatorũ di. Fit etiã quand
attollitur mens debonis operib suis et se meliorẽ ȩstimat
aliis. dũ in eo ipse peior aliis est. quose meliorẽ p̃utat.
Fit quoq ꝑ cunctu maciã suꝑbia. quando despiciunt
homines seniorib: oboedire suis. Ex ipsa uero nascitur om̃is
in obȩdientia. & omnis p̃sũptio. & omnis p̃tinacia. contiones.
potus uoluptas. ꝑ quã primi parentes humani generis pa¬
rad: si felicitatẽ ꝑdiderunt. & in hanc erũ nosã huius uitae
miseriã de iecti sunt. Ubi omnis homo ꝑ peccatũ nascitur.
ꝑlaborẽ uiuit. ꝑdolorẽ moritur. quae trib modis regnare
uidet᷑ in homine Id .ẽ. dũ homo horã canonieã & statutam
gulae causa. anticipare cupit aut exquisitiores cibos sibi
p̃parare iuib& quã necessitas corporis ł suȩ qualitas ꝑsonȩ

Expanded text:
itur: Initium omnis peccati superbia , quae regina est omnium malorum, per quam angeli ceciderunt de coelo, quae fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem aestimat aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem putat. Fit etiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obedire suis. Ex ipsa vero nascitur omnis inobedientia, et omnis praesumptio, et omnis pertinacia, contentiones, potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem perdiderunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nascitur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq instantissime bona quȩ cȩpit ꝑficere contenda
quasi radicib om̃ia incorrupte mentis ł in casti corporis
diuersarũ uitia pullulant iniquitatẽ. De quib pauca dicei
ratũ dux unꝰ ł ex quib radicib qui rami uitiosȩ germi¬
nationis crescere uideant᷑. ut sciat unusquisq radicib

Expanded text:
unusquisque instantissime bona quae coepit, perficere contendat, unusquisque instantissime bona quae coepit, perficere contendat, quasi radicibus omnia corruptae mentis vel incasti corporis diversarum vitia pullulant iniquitatum. De quibus pauca dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis cr
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti quid gloriaris quasi ñ acceperas qui aliquid donũ
sibi. Sicut ipse dñs in euangło ait. Sicluceat luxura corã
hominib ut uideant oꝑa ur̃a bona & glorificent patrem
onquȩritur inxp̃iano initiũ boni oꝑis sed finis. qͥa
de fine suo unusquisq uidicabitur. Sunt enĩ quibene incipiun
& male finiunt conuersationẽ suã sicut iudas primo apłs
Paulus male coepit. sedbene finiunt. Primo ꝑsecutor. posi¬
ea p̃dicator. Uirtꝰ boni oꝑis. ẽ. ꝑseuerantia. ipso dño dicent
Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit. Nonigit᷑ qr
coeperit bonũ. sed qui ꝑseuerauerit inbono hic saluus
coepisse sed ꝑfecisse uirtus. ẽ. Non inchoantib pͣmiũ ꝓmit¬
titur. sed ꝑseuerantib dat᷑. Sẽꝑ inuita hominis finis quȩ¬
ritur qualis sit extremo tẽpore. iuitȩ suȩ. quia de fine
suo unusquisq aut iustificabit᷑ aut condẽpnabitur. Ido

Expanded text:
accepisti, quid gloriaris, quasi non receperis ? Qui aliquod donum accepisti, quid gloriaris, quasi non receperis ? Qui aliquod donum sibi, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem on quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primo apost . Saulus  Al., Paulus male coepit, sed bene finivit: primo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est perseverantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. . Non igitur qui coeperit bonum, sed qui perseveraverit in bono, hic salvus coepisse, sed perfecisse, virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
audet᷑. haec.ẽ. merces illius quã quȩ siuit. & nullã sperare
babet ado retributionẽ. qr ꝓ eius amore non fecit sed ꝓuana
iumanȩ laudis iactantia sicut hẏpocritȩ facere solent. Qđ
atur. & sepius pharisȩos qui tales fuerunt in iudea t̾ribili
ꝑcutit maledictione dicens. Gae uob hypochritȩ. Sed scdm̃¬
apłm.qui gloriat᷑ in dño gloriet᷑. Qui laudẽ non appetit.
ec ꝓcontumelia conturbat᷑ Hec ido se bonũ ex istimae homo
.quando placere desiderat a quo habet. quic quid boni habet
facit. Qui bona agere uidetur. & ꝑhaec non dõ sed hominib
placere cupit inuanũ laborat & inuentũ seminat. magnum
se unusquisq esse studeat insuis oꝑib sedde magnitudine sua
umanũ non querat fauorẽ ne ꝑdat qđ habuit & sit paruus
se sed ađo. Increpat eos beatꝰ paulus apłs. qui in suis gloriant᷑
bene factis. dicens. Quid habes. qđ non accepistis. Si autem

Expanded text:
audetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod multum detestatur, et saepius Pharisaeos, qui tales fuerunt in Judaea, terribili percutit maledictione, dicens: Vae vobis, hypocritae . Sed, sQui gloriatur, in Domino glorietur . Qui laudem non appetit, nec pro contumelia conturbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum seminat. Magnum se unusquisque esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non quaerat favorem, ne perdat quod habuit, et sit parvus se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur benefactis, dicens: Quid habes, quod non accepisti? Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
.e. timor filioꝵ alius .ẽ. timor seruoꝵ Serui enĩ. ꝓpt̃ corm̃ta
dños timent. Filii uero ꝓpt̾ amorẽ pacres timent. Si filii di sumꝰ
time amꝰ eũ excaritatis dulcedine. ñ detimoris amaritudine. flom
sentiã effugere posse. Sic̃ psalmista dõ dic̃. Quo ibo aspũ tuo¬

Expanded text:
est timor filiorum, alius est timor servorum. Servi enim propter tormenta est timor filiorum, alius est timor servorum. Servi enim propter tormenta dominos timent; filii vero propter amorem patris timent. Si filii Dei sumus, timeamus eum ex charitatis dulcedine, non de timoris amaritudine. Homo sentiam effugere posse, sicut Psalmista Deo dicit: Quo ibo a spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
potes. peccata te dimiserunt. non tu illa. Satis alienus. est¬
a fide. qui ad agendã pęnitentiã tẽpus senectutis expectat.
metuendũ. ẽ. ne dũsperat miscđiã incidat in iudiciũ. Neq
enĩ tunc ueniã inueni&. qui modo aptũ ueniȩ tẽpus ꝑdi¬
dit. Ibi iam ado non potest mereri qđ petit. qui hic noluit
audire qđ iussit. Qui tẽpus pęnitentiȩ datũ neglegit. frus¬
tra ante tribunal xp̃i p̾ces effundit. Festinare debet ad
dm̃ conuertendo unusquisq dũ potest. nesi dũ potest. no¬
luerit omnino cũ tarde uoluerit ñ possit . .xu. detimore dr̃ũ.
nitiũ sapientiae timor dñi. magna . ẽ. cautela peccati. di
sẽꝑ p̾sentiã timere. Qui ꝑfecte dm̃ tima. diligent̃ sea peccatis
custodit: Timentȩ dm̃ in nouissimo die bene erit & merces
eiꝰ in aec̾nũ ꝑmanet Qui erubescit in conspectu hominis
dm̃ metuunt. inquirunt que bene placita sunt illi Aliu

Expanded text:
potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est, ne dum sperat misericordiam, incidat in judicium. Neque enim tunc veniam inveniet, qui modo aptum veniae tempus perdidit. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus poenitentiae datum sibi negligit, frustra ante tribunal Christi preces effundit. Festinare debet ad Deum convertendo unusquisque, dum potest, ne si, dum potest, noluerit, omnino cum tarde voluerit, non possit. CAPUT XV. De timore Domini. Initium sapientiae timor Domini . Magna est semper praesentiam timere. Qui perfecte Deum timet, diligenter se a peccatis custodit. Timenti Deum in novissimo die bene erit, et merces ejus in aeternum permanet. Qui erubescit in conspectu hominis Deum metuunt, inquirunt quae beneplacita sunt illi. Alius
Abbreviated transcription (Latin):
uis. redi addm̃ & uiues. Holi desperare de uenia peccatoꝵ
nec deuita longiore confidere. Conuertere ergo. & pȩni
tentiã age. Cras inquies conuertã. Quare ñ hodie:
Quid malidicis sieras: Dicã quid inali sit hodie. Forte dicis.
malũ longũ : prandiũ longũ nonuis habere malũ & uitã
longã uis habere malã : Uillã emis. bonã desideras. Uxorem
uis ducere. bonã quȩris. Filios tibi nasci uis. bonos optas. Et ut
etiã dereb uilissimis loquar. caligas emis. & non uis malas.
Et uitã amas malã : Quid te offendit uita tua quã solam uis
malã. ut int̾ om̃iabona tua solussis malus: Necardes conuer¬
ti addm̃. & ne differas dedie indiem. Uerba di sunt. non mea.
Non ame haec audisti. sed ego te cũ audio ad ñõ. Forte respon¬
des. Cras cras. Ouox coruina. Coruus non rediit ad arcã. colũba
rediit. Si eñĩ tunc uis pęnitentiã agere. quando peccare non

Expanded text:
vis, redi ad Deum et vives; noli desperare de venia peccatorum, vis, redi ad Deum et vives; noli desperare de venia peccatorum, nec de vita longiore ctentiam age. Cras, inquies, convertam. Quare non hodie? Quid mali, dicis, si cras dicam? Quid mali, si hodie? Forte dicis: malum longum? Prandium longum non vis habere malum, et vitam longam vis habere malam? Villam emis: bonam desideras. Uxorem vis ducere: bonam quaeris. Filios tibi nasci vis: bonos optas. Et ut etiam de rebus vilissimis loquar, caligas emis, et non vis malas: et vitam amas malam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua solus sis malus? Neque tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem . Verba Dei sunt, non mea. Non a me haec audisti, sed ego tecum audio a Domino. Forte respondes: Cras, cras. O vox corvina! Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare non
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc scło pȩnitentiã facientib di miscđia subuenit infutur
aut̃ pȩnitentia ñ ꝓficit. sed rationẽ oꝑũ nr̃oꝵ. reddituri sumꝰ
Inhac uita tantũ pȩnitentia pat& libertas. post mortem
uero nulla correctionis. ẽ. licentia . xiiii. Detitandanido¬
dictũ fili netardes conuerti ad dñm. quia nescis quid futura
pari& dies. Qui tardat conuerti. periculũ facit animȩ suȩ
quia mors ñ tardat. Quȩ si tardantẽ conuerti inuenia. ad
tuia cogitare conuersione & hodiernã neglegere. Quid
tu peccator conuerti dissimulas & non metuis rietibi mors
repentina subripiat diem conuersiois. Nonne homines
subito moriuntur.e Sibonũ. ẽ peccata dimittere & ad
dm̃ comuerti. cito fiat. Ds̃ tibi ꝓmittit remissionẽ con¬
uertendi a peccatis. securitatẽ tibi non ꝓmisit diuui¬
uendi. Id̾o conuertat secitius unusquisq ad dm̃. & cũ inue¬
nerit eũ derelinquat impius uiã suã. Si subito intrat
dies extremus. perit dilatio & restat dampnatio Perire ñ

Expanded text:
In hoc saeculo poenitentiam facientibus Dei misericordia subvenit: in futuro autem poenitentia non proficit, sed rationem nostrorum operum reddituri sumus. In hac vita tantum poenitentiae patet libertas; post mortem vero nulla correctionis est licentia. SERMO CCLV. De Poriptum: Fili, ne tardes converti ad Dominum, quia nescis quid futura pariat dies; nam qui tardat converti, periculum facit animae suae, quia mors non tardat; quae si tardantem converti inveniat, adstina cogitare conversione, et hodiernam negligere. Quid tu, peccator, converti dissimulas, et non metuis ne tibi mors repentina subripiat diem conversionis: nonne homines subito moriuntur? si bonum est peccata dimittere, et ad Deum converti, cito fiat: Deus tibi promittit remissionem convertenti a peccatis, securitatem tibi non promisit diu vies. Ideo convertat se citius unusquisque ad Deum, et cum invenerit eum, derelinquat impius viam suam. Si subito intrat d
Abbreviated transcription (Latin):
porũ more cuncta rapientes. & uix pauca pauperib
re linquentes. Ira cundiis iudex iudicii ex am̃ plene con¬
tuere non ualet. quia caligine furoris non uid& claritati
iustitiae. Non . ẽ. ꝑsona iudicio consideranda. sed causa.
Scriptũ ẽ. enĩ: Non accipies ꝑsonã iudicio. Inqui iudices
erant inueritatis sententia dũ intendunt qualitatẽ ꝑsonȩ
& nocent sepe iustis dũ in probe defendunt impios. Accep¬
tio munerũ in iudiciis. p̃uaricatio. ẽ. ueritatis. Qui dm̃
timentes iuste iudicant. aec̾na ado accepturi sunt p̃mia.
alsus testis dicit salomon non erit inpunitꝰ. Qui falsum
testimoniũ profert contra proximũ suũ. ex tinguetur
lucerna eius in die ultimo. Sui metu cuiꝰ libet potestatis
ueritatẽ occultat. iracundiã dĩ suꝑse prouocat. quia
magis timet hominẽ quã dm̃. Falsidicus testis trib ẽ pen
sonis obnoxius. Primũ dõ. cuiꝰ p̾sentiã contẽpnit. De inde

Expanded text:
porum more cuncta rapientes, et vix pauperibus pauca porum more cuncta rapientes, et vix pauperibus pauca relinquentes. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt claritatem justitiae. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Scriptum est enim: Non accipies personam in judicio . Iniqui judices errant in veritatis sententia, dum intenet nocent saepe justis, dum improbe defendunt impios. Acceptio munerum in judiciis praevaricatio est veritatis. Qui Deum timentes juste judicant, aeterna a Domino accepturi sunt praemia. Falsus testis, dicit Salomon, non erit impunitus . Qui falsum testimonium profert contra proximum suum, exstinguetur lucerna ejus in die ultimo. Qui metu cujuslibet potestatis veritatem occultat, iracundiam Dei super se provocat, quia magis timet hominem quam Deum. Fast obnoxius. Primum deo, cuius presentiam contemnit; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
iudices ponere debet Nã stultus. per ignauiã ignorat
iustitiã. In prob aut̃. ꝑcupiditatẽ subuercit ipsã quã
didicit ueritatẽ. Poene grauius lacerant᷑ pauperes
a prauis iudicib quã acruentis simis hostib: :Nullus
enĩ predotã cupidus in alienis. quã iudex iniquus insius.
Deiores sunt hostib iudices iniqui. hostes sepe fugauitant᷑.
ministros habent rapaces. quoꝵ scelere coinquinant᷑ si non
prohibent rapacitatẽ illorũ. Hi in alienis pereunt pecca¬
tis. quia non solũ ut egregius mundi doctꝰ ait qui faciunt
sed qui c̃ sentiunt facientib digni efficiunt᷑ morte ꝑpetua
Sepe iudices prauicupiditatis causa. aut differunt aut
per uertunt iudicia. nec finiunt causas quo usq sacculus
eorũ impleatur. Quando eñĩ iudicant. non causã sed dona
considerant: Iudices praui uxta prophetȩ uerbũ. quasi
lupi uespere non relinquunt in mane. hoc. ẽ. dep̾sentis
uita quomodo tanquã cogitanit de futura aut̃ nihil. Lu¬

Expanded text:
am ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Pejores sunt hostibus judices iniqui. Hostes saepe fuga vitantuministros 139 habent rapaces; quorum scelere coinquinantur, si non prohibent rapacitatem illorum. Hi in alienis pereunt peccatis, quia non solum, ut egregius mundi doctor ait, qui faciunt, sed qui consentiunt facientibus, digni efficiuntur morte perpetua . Saepe judices pravi cupiditatis causa aut differunt, aut pervertunt judicia. Nec finiunt causas, quousque saeculi eorum impleantur. Quando enim judicant, non causas, sed dona considerant. Judices pravi, juxta Prophetae verbum, quasi lupi vespere: non re inquunt in mane , hoc est, de praesentis vitae commodo tantum cogitant, de futuro autem nihil: lu
Abbreviated transcription (Latin):
mitigat irã. sermo durus suscitat furorẽ. Vir iracundus ut
ait salomon ꝓuocat rixas. Qui patiens. ẽ. mittigat suscitatas.
Sp̃m uero adirascendũ facilẽ. quis sustinere poterit : Ira nor
hab& misericordiã. nec erũ pens furor finẽ uindictȩ nouit:
m̃tẽ turbat. utrectũ consiliũ ꝑdat. Illa con iusta & necessariã
quando homo contra ꝓpria irascitur peccata. & contra se ipsũ
indignatur dũ male agit. Dicit enĩ propheta. Irasc imini &
nolite peccare. Concessit qđ naturȩ .ẽ. tulit qđ culpae
.ẽ. Ira tua alterius linet᷑ pacientia. Holi uinciamalo. sed uince
in bono malũ a terius peccatũ tuũ sit p̾miũ. displic& tibi
alterius ira. Qđ tibi in alio displic&. ince ipso quoq: displiceat
Holi tranquillitatẽ m̃tis tuȩ alterius ꝑ turbatione maculare
Holite aequalẽ stulto facere. quia ira insinu stulti reqͥescit

Expanded text:
mitigat iram, sermo durus suscitat furorem . Vir iracundus, ut mitigat iram, sermo durus suscitat furorem . Vir iracundus, ut ait Salomon, provocat rixas; qui patiens est, mitigat suscitatas . m vero ad irascendum facilem quis sustinere poterit ? Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor finem vindictae novit .mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa ira est justa et necessaria, quando homo contra propria irascitur peccata, et contra seipsum indignatur, dum male agit. Dicit enim propheta: Irascimini, et nolite peccare . Concessit quod naturae est, tulit quod culpae est. Ira alterius tua liniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alteterius peccatum tuum sit praemium. Displicet tibi alterius ira? Quod tibi in altero displicet, in teipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione maculare. Noli te aequalem stulto facere, quia ira in sinu stulti requiescit
Abbreviated transcription (Latin):
boli peccatũ suꝑbia. Sua ꝓpt̾ omni uitio. deteriorẽ suꝑbia.
Quȩ sȩpe & de bonis nascit᷑ accib: dũ homo insuis bonis operib¬
suꝑbit. & ꝑdit ꝑhoc ꝑ suꝑbiã qđ habuit ꝑ caritatẽ. Omnium
Om̃is suꝑbia tanto inima iacet. quanto in alto se erigit. Tantoq
profundius labitur. quanto excelsius eleuatur. Qui enĩ ꝑꝓ
priã suꝑbiã atollit᷑. ꝑ di iustitiã dãpnatur. Ante ruinã hominis.
exaltat᷑ sp̃c eius. Nihil magis xp̃iano uitandũ. ẽ. quã suꝑ¬
bia. quȩ irã diꝓuocat Nã suꝑbia. ex angelis dȩmones fecit
Iumilitas aut̃ homines sc̃ĩs angelis similes reddit. Suꝑbi cupiunt
in se p̃dicari. qđ non faciunt. Humiles refugiunt. quic quid
boni oꝑant᷑ agnosci. Non eleuet᷑ homo inbono suo nec laudẽ
sibi quȩrat quã uis a liquid boni faciat. sed dm̃ laudari cupi
Omnis a maritudo & ira & in dignatio & clamor & blasphe¬
mia . tollat᷑ auobis. Nec etiã ira uiri. iustitiã di operdũ poterit

Expanded text:
lium sensu . Quapropter omni vitio deterior est superbia: quae saepe et de bonis nascitur actibus, dum homo in suis bonis operib habuit per charitatem. Item omnium omnis superbia tanto in imo jacet quanto in alprofundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam damnatur. Ante ruinam hominis exaltatur spiritus ejus. Nihil magis Christiano vitandum est quam superbia, quae iram Dei provocat. Nam superbia ex angelis daemones fecit: humilitas autem homines sanctis angelis similes reddit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt: humiles refugiunt, quidquid boni operantur, agnosci. Non elevetur homo in bono suo, nec laudem sibi quaerat, quamvis aliquid boni faciat: sed Deum laudare  Ms., laudari cupiam amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor et blasphemia
Abbreviated transcription (Latin):
largitor. Da qđ accipias. sere qđ metas. spargit qđ colligas
Holi metuere dispendiũ. noli de dubio suspirare ꝓuentu
Substantia tua. cũ bene erogat᷑ auget᷑. Remunerator tuuꝰ
uult esse munificũ. Et quidat ut habeas. mandat ut tribua
dicens. Date & dabit᷑ uobis. Oauare. Si aurũ diligas ł diui¬
tias scłi .da ne ꝑdas. Si seruaueris. sine dubio ꝑdes. Si erogaue¬
ris. omnino habebis eas aec̾nalit̾. Dicente ipsa ueritate Thes¬
aurizate uobis thesauros incaelo. ubi nec erugo nec tine a
de moliuntur. neq fures effodiunt nec furant᷑. Ubi. est
thesaurus tuus . ibi. ẽ. & cortuũ. Utiq bene disponentes tẽpo¬
ralia . ad quiretis aet̾na. Noli timidus esse in largiendo. nesis
egenus in retri butione. Quia qui parce seminat. parce &
met&. Quia qui mserebit᷑ pauꝑ. beatꝰ erit. Redẽptio itaq
animȩ uiri diuitiȩ eiꝰ. honorat dñm. qui miserebit᷑ pauper.

Expanded text:
largitor, da quod accipias, sere quod metas, sparge quod colligas. largitor, da quod accipias, sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia tua cum bene erogatur, augetur. Remunerator tuus vult te esse munificum. Et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. O avare, si aurum diligis, vel divitias saeculi, da, ne perdas. Si servaveris, sine dubio perdes: si erogaveris, omnino habebis eas aeternaliter, dicente ipsa Veritate: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur: neque fures effodiunt, et furantur. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispensantes temporalia acquiretis aeterna. Noli timidus esse in largiendo, ne sis egenus in retributione: quia qui parce seminat, parce et metet . Qui autem miseretur pauperi, beatus erit . Redemptio itaque animae viri, divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
b fuisse donata. quȩ etiã pauperib ac peregrinis facta
fuerint cõmunia. ꝑelix. ẽ illud horreũ & omniũ fructuũ
multiplicatione dignissimũ. de quo egentiũ & debiliũ
& ꝑ egrinoꝵ saturatur esuries. Quos ideo sub diuersis
molestus iustitia di laborare ꝑmisit. ut & miseros ꝓpatientia.
& misericordes ꝓbeni uolentiae coronaret. Efficacissima eñi
ꝓpeccatis de p̃catio ẽ. inelemosynis atq ieiunus. & uȩ locit̃ ad
diuinas conscendit᷑ aures talib suffragiis oratio eleuata.
Pars enĩ corporaliũ facultatũ quȩ indigentib ministratur
indiuitias largiente transit aec̾nas. Ita misericordiã đi & in¬
dulgentiã peccatorũ nr̃oꝵ. pauperũ miseratione & ȩlemo¬
sy nas mereamur. qm̃ quisuũ ab inope non auertit animum
cito ad se dñi conuertit auditũ. dicente dño. Estote misericor¬
des. sicut & pat̾ ur̃ misericors . ẽ. Quod redditurã sẽ ꝑmicit

Expanded text:
bus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta bus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta fuerunt communia. Felix est illud horreum, et omnium fructuum multiplicatione dignissimum, unde egentium, et debilium, et peregrinorum saturatur esuries. Quos ideo sub diversis molestiis justitia Dei laborare permisit, ut et miseros pro patientia, et misericordes pro benevolentia coronaret. Efficacissima enim pro peccatis deprecatio est in eleemosynis atque jejuniis; et velociter ad divinas conscendit aures talibus oratio elevata sPars enim corporalium facultatum, quae indigentibus ministratur, in divitias largienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et indulgentiam peccatorum nostrorum, pauperum miseratione et eleemosynis meremur: quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditum, dicente Domino: Estote misericordes, sicut Pater vester misericors est . Quod reddituram se promittit
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dñs & saluator nr̃ eorũ incursus. ieiuni is & orationib
p̃monet superare dicens: Hoc genus non eicit᷑. nisi ꝑora¬
tionẽ & ie iuniũ. In mundus enĩ sp̃e ibi se fiducialius in mit¬
tunt ubi uiderint frequentes cõme sationes & ebrietates
qđ ieiunia cũ bonis oꝑib đo optime sunt acceptabilia
Oui aũt cibis abstinent & prauȩ agunt. dȩ mones imitant᷑
quib aesca carnalis non.ẽ. & nequitia spiritalis seꝑ in est
Ille enĩ bene abstinet cibis. qui & malitiȩ actib & amundi
Sciendũ. ẽ. enĩ esse pietatis opus. ut de his quȩ nobis
caelestis pat̾ misericordit̾ contulit. nos quoq alios adiu¬
uemꝰ. Sunt eñi plurimi. qui nullã in agris nullã inuineis.
millã habent in scłi diuitus portionẽ. quoꝵ inopie de ea quã
dñs nob̾ dedit copia consulere debemus. ut & ipsi nobis cũ
dõ ꝓ t̾rȩ foecunditate benedicant: & gaudeant possidenti¬

Expanded text:
etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare dicens: Hoc genus non ejicitur, nisi in oratione et jejunio . Immundi enim spiritus ibi se fiducialibus immittunt, ubi videbunt frequenter comessationes et ebrietates quod jejunia cum bonis operibus Deo optime sunt acceptabilia. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt; daemones imitantur, quibus esca carnalis non est, et nequitia spiritualis semper inest. Ille enim bene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi Sciendum est enim esse pietatis opus, ut de his quae nobis coelestis Pater misericorditer contulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enim plurimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam habent in saeculi divitiis portionem. Quorum inopiae de ea quam Dominus nobis dedit copia consulere debemus, ut et ipsi nobiscum Deo pro terrae fecunditate benedicant, et gaudeant possidenti
Abbreviated transcription (Latin):
diabolica tutare manet. Beatꝰ homo qui sẽꝑ pauidus.ẽ: &e cui
donacũ ẽ. dĩtimorẽ sẽꝑ ante oculos habere. Suitimet dñm re¬
cedit abitinere prauo. & aduirtutũ semitã uias suas dirigit
Timor dĩ repellit peccata & adiecit uirtutes. Tunor cautũ:
facit hominẽ & sollicitũ ne pecc&. Ubi uero timor di ñ. est
refugiat ad illũ qui flagellat ut sanet. Beatꝰ uir quitim& dñm
in mandatis eiꝰ cupit nimis. Timor dĩ. timorẽ gehenne ex pel¬
& adthronũ altissimidi ꝑuenit . Tunc eñi homo spiritalis effec¬
tus angłis coniungit᷑. dõq: liberius copulat᷑. si abstinentia
carnis orationib exaltat᷑. ꝑ ieiunia & orationes occulta
mysteriorũ caelestiũ reuelant᷑. diuiniq sacram̃ti archana
pandunt᷑. Quã diuadã abstinuit mansit in paradiso: oran¬
ducauit. & ex pulsus. ẽ. Ieiunia fortia tela sunt aduersus tẽp¬
tam̃ta dȩ moniorũ. Cito enĩ. ꝑ abstinentiã uincunt᷑. Unde

Expanded text:
atus homo qui semper est pavidus , et cui donatum est Dei timorem semper ante oculos habere. Qui timet Dominum, recedit ab itinere pravo, et ad virtutum semitam vias suas dirigit. Timor Dei repellit peccata et adjicit virtutes: timor cautum facit hominem et sollicitum, ne peccet. Ubi vero timor Domini non est,refugiat ad illum, qui flagellat, ut sanet. Beatus vir, qui timet Dominum, in mandatis ejus cupit nimis . Timor Dei timorem gehennae expelet ad thronum altissimi Dei pervenit. Tunc enim homo spiritualis effectus angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur, si abstinentia carnis orationibus exaltatur. Per jejunia et orationes occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Quandiu Adam abstinuit, mansit in paradiso: manducavit, et expulsus est. Jejunia fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum; cito enim per abstinentiam vincuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uaritia .ẽ. nimia diuitiarũ ad qui rendi. habendi ł tenendi
cipiditas. quȩ pestis in explebilis. ẽ. Sicut hẏ dropieus qui
quanto plus bibit. tanto plus illi sitis addita crescit Sic aua¬
ricia. quanto magis habet. tanto plus desiderat. Et dũ modus
non. ẽ. illi in habendo. modus illi ñ erit indesiderando. Cuius
ꝑ iuria. rapinȩ. uiolentiȩ in quietudo. in iusta iudicia. con¬
contẽptꝰ ueritatis. futuro. beatitudinis obliuio. obduratio
& ꝑ spẽ futurȩ beatitudinis dũ falsȩ huiꝰ scłi diuitiȩ ꝑfuturȩ
beatitudinis. ueras diuitias. uincuntur . xxxi. de iNa.
in furorẽ uertit᷑ ita ut homo sui animi in potenssit. faciens
quȩ nonuenit. Haec enĩ sicorde in sidit omnẽ ex inut ꝓ¬
uidentiã abeo facti. nec iudiciũ recte discretionis inqͥrere.
nec honeste contẽplationis uirtutẽ. nec maturitatẽ consilii
habere poterat. sed omnia p̃cipiciũ quoddã facere uidetur
Dequa idẽ ira pullulat timor mentis. rixe. contumeliae.

Expanded text:
Avaritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui quanto plus bibit, tanto plus illi sitis accrescit  Ms., addita crescit: sic avaritia quanto magis habet, tanto plus habere desiderat. Et dum modus non est illi in habendo, modus illi non erit in desiderando. Cujus perjuria, rapinae, violentiae, inquietudo, injusta judicia, contemptus veritatis, futurae beatitudinis oblivio, obduratio et per spem futurae beatitudinis, dum falsae hujus saeculi divitiae futurae beatitudinis veris diviin furorem vertitur, ita ut homo sui animi impotens fiat, faciens quod non convenit. Haec enim si corde insedit, omnem eximit providentiam ab eo facti, nec judicium recte discretionis inquirere, nec honestae contemplationis virtute, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua i
Abbreviated transcription (Latin):
peres :Non ꝓdesse possunt diuitiȩ indie ultionis. nec liba¬
bunt male utentes eis apenis sẽpit̾nis. Nihil .ẽ. auro celestius
quianimã suã habet uenalẽ ꝓcupiditate diuitiarũ auaritia
modũ ignorat & cũ om̃ia deuor&. nescit pęnitus saturari.
esuriens sẽꝑ & in obs.ẽ. auarus uir inferno ẽ similis qui nũ
Pensu iustitiã & misericordiã portat. Sed ꝓ iustitia reddo
peccati sententiã ꝓ misericordia peccati tẽperae pęnam
Quȩ dã uero sunt a iudice bono ꝑ aequitatẽ corrigenda.
quȩdã itaq ꝑ misericordiã indulgenda. Sine ꝑsonarum
acceptione . debet esse iudicia. Nihil enĩ miquus .ẽ. quam
munera accipere in iudiciis. quia munera excecant corda
dicit dñs iudicabitis. iudicabit᷑ de uobis. Qua ꝓpt̃ iudex
dm̃ iudicẽ timeat. ne forte dõ iudicante dãnet᷑. qui in no¬
centes dãpnat ł impnos iustificat promunerib ł euiꝰ lib&¬

Expanded text:
peres? Non prodesse possunt divitiae in die ultionis, nec liberaperes? Non prodesse possunt divitiae in die ultionis, nec liberabunt male utentes  Al., viventes eis a poenis sempiternis. Nihil est avaro scelestius, qui animam suam habet venalem pro cupiditate divitiarum. Avaritia modum ignorat, et cum omnia devoret, nescit penitus satiari  Ms., saturari. Esuriens semper et inops est. Avarus vir inferno est similis, qui nunpensu justitiam et misericordiam portat: ut pro justitia reddat peccatis sententiam pro misericordia peccati temperet poenam. Quaedam vero sunt a judice bono per aequitatem corrigenda, quaedam per misericordiam indulgenda. Sine personarum acceptione debent esse judicia. Nihil enim iniquius est, quam munera accipere in judiciis: quia munera excaecant corda dicit Dominus, judicabitis; judicabitur de vobis . Quapropter judex Deum judicem timeat, ne forte Deo judicante damnetur. Qui innocentes damnat, vel impios justificat pro muneribus;
Abbreviated transcription (Latin):
Rapis ꝑpotentiã qđ tibi placet habere. & ꝑdis ꝑ in iustitiã
qđ ds̃ te uult habere. id.ẽ. beatitudinẽ sẽpiternã. Si omnis
post ea furtũ feciss& ł rapinã. & nescit quod in eiusmodi pec¬
cato lum̃ ꝑdit cordis qđ melius est omni lumine corporis.
Magis auare da pauperib qđ habes. ut inuenias inca lo
qđ de disti interra. Quidtimes pecuniã tuã ꝑdere. & non
times ut totꝰ pereas. Pro adquisitione pecuniȩ falsum
testimoniũ dicis. mentiris. rapis aliena. uiras. ꝑ iuras.q:
lex uetat. Cũ haec omia facis. quare nontimes ut totus ardea
maet̃nũ Curauare plus amas arũ . quã animã : Quid eñĩ ꝓ¬
derit tibi simundũ uniuersũ lucreris. animȩ aut̃ tuȩ de¬
trimentũ patieris.: Et ipse dñs dicit in euangło. Cauete abo
auaritia: quia non in abundantia cuiusqu̾ã uita eiꝰ quȩ pos¬
sid& Niũquid ñdiuites similiter moriuntur. sicut & pau¬

Expanded text:
rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdis per injustitiam rapis per potentiam quod tibi placet habere, et perdis per injustitiam quod te Deus vult habere, id est, beatitudinem sempiternam. Si omnis a, nunquid postea furtum fecisset vel rapinam? Et nescit, quod in ejusmodi peccato lumen perdit cordis, quod melius est omni lumine corporis. Magis, avare, da pauperibus quod habes, ut invenias in coelo quod dedisti in terra. Quid times pecuniam tuam perdere, et non times ut totus pereas? Pro acquisitione pecuniae falsum testimonium dicis, mentiris, rapis aliena. Juras, perjuras, quae lex vetat. Cum haec omnia facis, quare non times, ne totus ardeas in aeternum? Cur, avare, plus amas aurum, quam animam? Quid enim proderit tibi, si mundum universum lucreris, animae autem tuae detrimentum patiaris ? Et ipse Dominus dicit in Evangelio: Cavete ab omni avaritia, quia non in abundantia cujusquam vita ejus, quae possidet . Nunquid non divites similiter moriuntur, sicut et pau
Abbreviated transcription (Latin):
altaris. quoꝵ uita aliorũ deb& esse eruditio. & assidua
aliis p̃dicatio. Tales eñ ĩdec& dño habere ministros. qui
a nullo carnis conͣgio corrũpant᷑. sed potius continentia
castitatis splendeant. & totius honestatis fulgeant in populo
miseros esse. prohib& eciã nos ab omni auaritia & in iusta
pecuniȩ adquisitione. Quiuero ait. de iustis laborib tuis.
quid ad quisistie Forte dicis. aurũ ad quisiui. Et uerũ dicis. Ecce
aurũ ad quisisti ꝑfraudẽ & fidẽ ꝑdidisti ꝑ in iustitiã. Si in mer¬
cato fidẽ inuenires uenalẽ sibonus esses. quomodo cõparares
incorde : Aurũ habes ł argentũ ł aliud quid p̃tiosũ in arca.
sed dã pnũ incorde. His omnib: meliores diuitias perdidisti.
Id ẽ. fidẽ & iustitiã. & dilectionẽ proximi. Lucrũ tuũ cogitas.
dampnũ tuũ ñ consideras.Si huic lucro gaudes. quare
illa ꝑdita ñ plangis: Plus ꝑ didisti quã ad quisti. Odiues.

Expanded text:
altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio, et assidua altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio, et assidua alutis praedicatio. Tales enim decet Dominum habere ministros, qui a nullo carnis contagio corrumpantur, sed potius continentia castitatis splendeant, et totius honestmiseris esse, prohibet nos ab omni avaritia et injusta pecuniae acquisitione. Qui vero ait: De justis laboribus tquid acquisisti? Forte dicis: Aurum acquisivi? et verum dicis. Ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. Si in mercato fidem invenires venalem: si bonus esses, quomodo comparasses  Ms., comparares in corde? Aurum habes vel argentum, vel aliud quid pretiosius in area; sed damnum in corde. His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, damnum tuum non consideras. Si huic lucro gaudes, quare illa perdita non plangis? Plus ergo perdidisti quam acquisisti. O dives,
Abbreviated transcription (Latin):
liter & beatꝰ paulus a płs ammonet nos inquiens. Bonum. ẽ
muliere ñ tangere. quasi statĩ intactũ periculũ essa:
Pulchra.ẽ. casta iuuenũ pudicitia & đo amabilis & ad
omne opus utilis. Dui filios habet spiritales ł carnales. nu¬
triat illos in castitate dõ. non infortitudine diabolo. q̃uid
prodest homini filiũ habere nutrire. amare. si aet̾nis eũ
nutri&e tormentis. Qui incastitate uiuut. angelicã
atur filioꝵ ado accipere. Nemo dicat a fornicatione se
custodire non posse. Fidelis .ẽ. enĩ ds̃ dicit beatꝰ a postolus
qui non ꝓmittit nos tẽptari supͣ id qđ portare possumꝰ.
sed faciet cũ tẽptatione ꝓuentu. Talis unicuiq homini
tẽptatio dat᷑. siue in carnis desiderio. siue in ambitione¬
scłi ł etiã in quãcũq tẽptationis molestia qualẽ aut cũ
laude uincere. aut cũ ob ꝓbrio suc cũbere poterit: Om̃ib
enĩ castitas ꝑ necessaria. ẽ. sed maxime ministros xp̃i

Expanded text:
liter et beatus Paulus admonet nos apostolus, inquiens: Bonum est mulierem non tangere , quasi statim in tactu periculum esset. Pulchra est casta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spirituales, vel carnales, nutriat illos in castitate Deo, non in fornicatione diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriet tormentis? Qui in castitate vivunt, angelicam atur filiorum a Deo accipere. Nemo dicat, a fornicatione se custodire non posse, fidelis est enim Deus, dicit Apostolus , qui non permittit nos tentari supra id quod portare possumus, sed faciet cum tentatione proventum. Talis unicuique homini tentatio datur, sive in carnis desiderio, sisaeculi, vel etiam in quacumque tentationis molestia, qualem aut cum laude vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus enim castitas pernecessaria est, sed maxime ministris Christi