comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piscat ad uersus sp̃m tuum. et spc̃ ad uersus
caruem tuam : ista rixa. non est inte: Hulla
est concupiscentia caris que resistat legi m̃ti:
Si nichil inte alteri resistit: uidetotum ubi
sit. Si sp̃c tuus acarne contra se concupiscen¬
lum quia par ꝑuersa ẽ. forte iitotum carni
consentis: et nulla rixa est Quam spẽ habes
quod possis aliquando uincere. qui nondum ce¬
pisti pugnare: si autem condelectaris legi dei
scđm interiorem hominem. uides autem aliã
legem inmenbris tius repugnantem legi m̃tis
tue:si hac cum delectaris acligaris. liber es in
mente: seruus incarne Si iam tta est: com¬
Tu enim non uis ut concupiscentia illa que re¬
sistit mentitue omino nonsit inte : mali uoti
homo es: sitali aduersario non uis carere: Ego
fateor tibi quicquid in me rebellat aduersus
mentem meam: et litigat mecum delectatio¬
ne ꝯtraria. quicquid inme tale est: ommino
interficere uolo et si forte ei adiuuante domi¬

Expanded text:
piscat adversus spiritum tuum, et spiritus adversus piscat adversus spiritum tuum, et spiritus adversus carnem tuam? Ista rixa non est in te? Nulla est concupiscentia carnis, quae resistat legi mentis? Si nihil in te alteri resistit, vide totum ubi sit. Si spiritus tuus a carne contra concupiscenlum, quia pax perversa est. Forte in totum carni consentis, et nulla rixa est. Quam spem habes quod possis aliquando vincere, qui nondum coepisti pugnare? Si autem condelectaris legi Dei secundum interiorem hominem, vides autem aliam legem in membris tuis repugnantem legi mentis tuae ; si hac condelectaris, hac ligaris, liber es in mente, servus in carne: si jam ita est, comTu enim non vis ut concupiscentia illa quae resistit menti tuae, omnino non sit in te? Mali voti homo es, si tali adversario non vis carere. Ego, fateor tibi, quidquid in me rebellat adversus mentem meam, et litigat mecum delectatione contraria, quidquid tale in me est, omnino interficere volo. Et si ei forte adjuvante Domi
Abbreviated transcription (Latin):
redemptore glorietur gr̃ã Ds̃ enim suꝑb resi¬
stit. humilib autem dat grãm. Lex enim spi¬
tus sub peccato. Quod enĩ operor ignoro: non
eium ꝙ uolo ago. Non quod uolo ago carnalis
dicit : non legem s se actusat Namlex sp̃ualis
non habet culpã: carualis uenundatus incurrit
inculpam Don agit quod uult: cum uult ñ
potest. quia quando poterat noluit: ꝑꝰ malum
uelle: ꝑdidit bonum posse: et captutus iã locͥ
s quod odi malum hoc ago. Non quod uolo et
contra homo. lis prorsus. non ꝗ. uolo ago. Om¬
unno ꝙ iuis agis: Nonꝗ. uolo ago. Crede̾ michi
fr̃. non quod uolo ago: O si uelles: ageres. Quia
non ius: non agis bonum: Non quod uolo ago
Crede michi noui quid inme agatur: non qͦ.
uolo ago. Contradictor gr̃e: noñ est arbit̃ coñsci¬
entie. Ego me noui non quod uolo agere. et tu
Itane tu ita uiis in hoc corruptibili corpore.
quod aggrauat animam. ut caro non concu¬

Expanded text:
redemptore glorietur gratia. Deus enim superbis resiredemptore glorietur gratia. Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . 3. Adversatus sub peccato. Quod enim operor ignoro: non enim quod volo ago. Non quod volo ago, carnalis dicit: non Legem, sed se accusat. Nam Lex spiritualis non habet culpam: carnalis venumdatus incurrit in culpam. Non agit quod vult: cum vult non potest, quia quando poterat noluit. Per malum velle, perdidit bonum posse; et captivus jam loquised quod odi malum, hoc ago . Non quod volo. Et contra homo, Vis prorsus. Non quod volo ago. Omnino quod vis, agis. Non quod volo ago: crede mihi, frater, non quod volo ago. O si velles, ageres: quia non vis, non agis bonum. Non quod volo ago: crede mihi, novi quid in me agatur; non quod volo ago. Contradictor gratiae, non es arbiter conscientiae: ego me novi non quod volo agere, et tu Itane tu ita vivis in hoc corruptibili corpore, quod aggravat animam , ut caro non concu
Abbreviated transcription (Latin):
iohannem: Peccatum: inquitas est. Contrata¬
lem ergo dominam: inuocamus dominum ciu
dicimus. Gressus meos dirige scđm uerbum
tuum: et dominetur mei omnis imipitas:¬
llenundatus clamat: redemptor eraudiat. Ipse
homo se uendidit sub dominante inquitate¬
am de arbore uetita uoluntatem. Ipse ergo cla¬
mat. Itinera mea dirige: que ego distorsi. Gres¬
sus meos dirige: quos ipse meo arbitrio depͣ¬
naui. Dirige sed̾m uerbum tuum. quid diri¬
ge sedm̃ uerbum tuum : ut recti sint gressus
mei: quia rectum est uerbum tuum: Ego in qͥt
distortus sum sub pondere inquitatis. s uer¬
bum tuum regula est ueritatis: Me ergo a me
distortum corrige.tamquam ad regulam. ħ
est aduerbum trum rectum. Ergo gressus me¬
os dirige sedm̃ uerbum tuum: et non domine¬
tur meĩ omnis iniquitas: Uendidi me: redime
me: Ulendidi me arbitrio meo: redi me mne san¬
guine tuo. Inuenditore erubescat suꝑbia: in

Expanded text:
Joannem: Peccatum iniquitas est . Contra taJoannem: Peccatum iniquitas est . Contra talem ergo dominam invocamus Dominum, cui dicimus, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitasenumdatus clamat, redemptor exaudiat. Ipse homo se vendidit per liberum arbitrium sub dominante iniquitateam de arbore vetita voluptatem. Ipse ergo clamat, Itinera mea dirige, quae ego distorsi: Gressus meos dirige, quos ipse meo arbitrio depravavi: dirige secundum verbum tuum. Quid est, dirige secundum verbum tuum? Ut recti sint gressus mei, quia rectum est verbum tuum. Ego, inquit, distortus sum sub pondere iniquitatis, sed verbum tuum est regula veritatis: me ergo a me distortum, corrige tanquam ad regulam, hoc est, ad verbum rectum. Ergo, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. Vendidi me, redime me: vendidi me arbitrio meo, redime me sanguine tuo. In venditore erubescat superbia, in
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Gressus meos di¬
rige scdm̃ uerbum tuum:
et non dominetur mei
omnis inquitas : llidea¬
mus ergo quando homini dominetur uuqͥtas:
ut intelligamus. quid orantem audierimus.
et quid respondendo etiam nos ipsi orauerimꝰ
Omnes enim ad scam̃ psalmum quantum ar¬
bitror deuoto et ueraci corde respondimus oran¬
tes et dicentes domino dõ nr̃o. Gressus meos
dirige scđm uerbum tuum: et non domine¬
tur mei omnis iniquitas: Ab hiuus pessime
dnẽ dominatu: precioso sanguine redempti su¬
mus. Et quid proderat legem accepisse iuben¬
tem ac minantem. et non ad uiuantem. ut sub
illa ẽẽmus. rei ante gratiam dei: frustra lex
minatur: quando iniquitas dominatur: Lex i
non est corporalis non est carnalis. S qm̃ ds̃ sp̃s
est. qui legem dedit: proculdubio lex sp̃ualis ẽ.
S quid ait apło: Scimus enim quia lex spũalis
est: ego autem carnalis sum uenundatus sub per¬
cato: Noli ergo mirari uenundate sub peccato Si
tibi dominatur cui es uenundatus: audi apłm

Expanded text:
dicebat: Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas . Videamus ergo quando homini dominetur iniquitas; ut intelligamus quid orantem audierimus, et quid respondendo etiam nos ipsi oraverimus. Omnes enim ad sanctum Psalmum, quantum arbitror, devoto et veraci corde respondimus, orantes et dicentes Domino Deo nostro, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas. Ab hujus pessimae dominae dominatu, pretioso sanguine redempti sumus. Et quid proderat Legem accepisse jubentem ac minantem, et non adjuvantem, ut sub illa essemus rei ante gratiam Dei? Frustra Lex minatur, quando iniquitas dominatur. Lex enim non est corporalis, non est carnalis: sed quoniam Deus spiritus est qui Legem dedit, procul dubio Lex spiritualis est. Sed quid ait Apostolus? Scimus enim quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum venumdatus sub peccato. Noli ergo mirari, o venumdate sub peccato, si tibi dominetur cui es venumdatus. Audi apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
s rationem asfer. Hac enim gloriari te delectat:¬
ergo istam questionem profundam sentio. et
ad eius fundum rimandum uires meas ido¬
neas non agnosco: libet me et hic exclamare
ꝙ paulus Oaltitudo diuitiarum. Paruulꝰ
non baptizatus. ꝑgit indampnationẽ apłi
enim uerba sunt: ex uno in ꝯdampnationẽ
Non satis inuenio dignam causam. quia non
imuenio. non quia non est: Ubi ergo non in¬
uemo in profundo profundum attendere de¬
beo humanam infirmitatem: non dampna¬
re diuinam auctoritatem: Ego prorsus ex¬
clamo nec me pudet. Oaltitudo diuitiarum
sapientie et scientie dei: quam inscruptabilia
sunt iudicia eius et inuestibiles uie eius. Quis

Expanded text:
sed rationem affer; hac enim te gloriari delectatsed rationem affer; hac enim te gloriari delectatEgo istam quaestionem profundam sentio, et ad ejus fundum rimandum vires meas idoneas non agnosco. Libet me et hic exclamare quod Paulus, O altitudo divitiarum! Parvulus non baptizatus pergit in damnationem: Apostoli enim verba sunt, Ex uno in condemnationem : non satis invenio dignam causam, quia non invenio, non quia non est. Ubi ergo non invenio in profundo profundum, attendere debeo humanam infirmitatem, non damnare divinam auctoritatem. Ego prorsus exclamo, nec me pudet: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae
Abbreviated transcription (Latin):
damnas tamen quẽ separas. a regno celoꝵ:
damnas ne eum ꝑcutis: s inexilium mittis:
Nam qui et exulant uiunt. si sam sunt in do¬
lorib corporis. non sunt nec torquentur. Noni
carceris tenebris astliguntur: ħ illis sola pe¬
na est non eẽ. inpatria Si amatur patria ma¬
gna pena. si autem non amatur patria: ma¬
ior pena cordis est: Paruum malum est. in
hominis corde. qui societatem non querio
scõꝵ. qui non desiderat regnum celoꝵ. Si ñ
desidat: pena est deꝑuerfitate. Si autem de¬
siderat: pena est de fraudata caritate S si q̃
ius parua sit pena: et ipsa parua magna ẽ.
si nulla culpa est: Hic defende iusticiam dei.
quare uel parua pena infligitur innocenti:
in quo nullum inuenitur ommino peccatũ:
Dic contra istum aduersarium qui paruulis
non baptizatis miscđia et iusticia maiore qͣm
tu dare uult. non solum uitam eternam ue¬
rum etiam regnum celoꝵ. Responde si potes.

Expanded text:
damnas tamen, quem separas a regno coelorum. damnas tamen, quem separas a regno coelorum. Damnas: non eum percutis, sed in exsilium mittis. Nam et qui exsulant, vivunt, si sani sunt: in doloribus corporis non sunt, non torquentur, non carceris tenebris affliguntur: haec illis sola poena est, non esse in patria. Si amatur patria, magna poena: si autem non amatur patria, pejor est cordis poena. Parvum malum est in hominis corde, qui societatem non quaerit sanctorum, qui non desiderat regnum coelorum? Si non desiderat, poena est de perversitate: si autem desiderat, poena est de fraudata charitate. Sed si, quod vis, parva sit poena; et ipsa parva magna est, si nulla culpa est. Hic defende justitiam Dei. Quare vel parva poena infligitur innocenti, in quo nullum invenitur omnino peccatum? Dic contra istum adversarium, qui parvulis non baptizatis, misericordia et justitia majore quam tu, dare vult, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: responde si potes,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam regnum celoꝵ. Istum uincite ego
quod ipse ñ sentio: s ammoneo uos ut acri¬
orem aduersarium uideatis. Ecce existit nescio
quis et dicit. paruulus nullum habens om
nino peccatum. nec q̃ sua uita contraxit. nec
qͥ de uita primi parentis traxit: habebit et
uincite hominem resistentem uob̾ qui aliter
diuiditis: Uos enim dicitis. uitam quidem
habebit iste non baptizatus et̾nam. s non
habebit regnum celoꝵ: illi ꝯtͣ immo et ui¬
tam et regnum celoꝵ: Quare enm patrimo¬
mum regni celoꝵ abripis innocenti : aquo
reguum celoꝵ non adquiritur: profecto mag¬
no bono fraudatur: Que ẽ. ista iusticia: dic
quare quid offendit paruulus non baptizatꝰ
nullam habens culpam. nec suam nec de pa¬
rente tractam: quid offendit. dic michi ut ñ
intret in regnum celoꝵ. ut se paretur a sorte
scõꝵ. ut sit erul a societate angłoꝵ : uideris .ii.
tibi misericors. quia non ei auseres uitam:.

Expanded text:
verum etiam regnum coelorum: istum vincite. Egoverum etiam regnum coelorum: istum vincite. Egoquod ipse non sentio: sed admoneo vos, ut acriorem adversarium videatis. quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parentis traxit, habebit et VI. Respondete, vincite hominem resistentem vobis, qui aliter dividitis. Vos enim dicitis: Vitam quidem habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur, profecto magno bono fraudatur. Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam? Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam:
Abbreviated transcription (Latin):
ob aliud nisi qu̾a erunt in regno Sequitur:
mine proculdubii. nec salus erit que sine xͦ
quicumq cuiquam salutem promittit sine
xp̃o: nescio utrum ipse salutem hab̾e possit
inxp̃o Deinde querimus ab eis. quid si ali¬
quis dicat. paruulos merito innocentie sic̃
dicitis atq inmunitatis abornn delicto. ñ
solum habituros salutem et uitam eternã.
s et regnum dei unde apud nos definitum
certumq est sine baptismo dei rgnum non
habituros paruulos. ut diuidetis ꝑ arbitrio
regnum celoꝵ. alius beniliolentior uob̾is et
misericordior: et ut putatis iustior. totum
eis dabit. et uitam eternam. et regnũ celoꝵ.
Iustum quomodo suꝑ habetis. qm̃ uos aliꝗdo
contra euidentissimam auctoritatẽ rationa¬
ri:᷑ Humana delectat proferre. Ipsam re¬
gulam rationis ur̃e et asserite quantis ui¬
rib ualueritis unde uincatur iste qui par
etiam non baptizatis: non solum uitam et̃nã.

Expanded text:
ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: mine procul dubio nec salus erit, quae sine Christo qui cuiquam salutem promittit sine Christo, nescio utrum ipse salutem habere possitraria. Deinde quaerimus ab eis: Quid, si aliquis dicat, parvulos merito innocentiae suae, sicut dictis, atque immunitatis ab omni delicto, non solum habituros salutem et vitam aeternam, sed et regnum Dei? unde apud vos definitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut divideretis eis pro aregnum coelorum? Alius benevolentior vobis et misericordior, et ut putatis justior, totum eis dabit, et vitam aeternam et regnum coelorum. Istum quomodo superabitis? Quoniam vos aliquando contra evidentissimam auctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam regulam rationis vestrae, et asserite, quantis viribus valueritis, unde vincatur iste, qui paretiam non baptizatis, non solum vitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
insinistris: Extrema autem sententia: ut do¬
ceret quid sit regnum: et quid sit ignis et̃nꝰ:
tunc inquit abibunt isti incombustionẽ
ut quando confiteris paruulum non fut᷑ũ
in regno. fatearis futurum inignem eternũ:
Regirum enim celorum est uita eterna: nec¬
aliud apłs paulus cum terreret homines
non paruulos. non baptizatos. sed ᷤ celestos.
facinorosos. contaminatos. ꝑditos: non eos
terrint quod erunt inignc sempiterno. qͦ
sũ dubio ibunt si non corrigantur: s tantũ
errare. neq fornicatores. neq idolis seruien¬
des. neq adulteri. neq molles. neq mascu¬
loꝵ concubitores. neq fures. neq auari.
neq ebriosi. neq maledici. neq rapaces:
regnum dei possidebunt: Non dixit illi et
ilłi. tales et tales. igni eterno torquebant᷑:
s regnum dei non possidebunt Subtrac¬
ta dextra: non remansit nisi in sinistra
Unde autem euadent abigni sempit̾no: non

Expanded text:
in sinistris. Extrema autem sententia, ut doin sinistris. Extrema autem sententia, ut doceret quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus, Tunc, inquit, abibunt isti in ambustionem ut quando confiteris parvulum non futurum in regno, fatearis futurum in igne aeterno. Regnum enim coelorum est vita aeterna. olus Paulus, cum terreret homines, non parvulos, non baptizatos, sed scelestos, facinorosos, contaminatos, perditos; non eos terruit quod erunt in igne sempiterno, quo sine dubio ibunt, si non corrigantur: sed tantum « errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. » Non dixit, Illi et illi, tales et tales igni aeterno torquebuntur; sed, regnum Dei non possidebunt. Subtracta dextra, non remansit nisi sinistra. Unde autem evadunt ab igne sempiterno? Non
Abbreviated transcription (Latin):
queras infantes : de uiuis et mortius iudicabi¬
tur Alii erunt ad derteram: alii ad sinistͣm.
Non noui aliud. Qui inducis medium re¬
cede de medio: non te offendat qui derterã
querit: Et te ipsum ad moneo recede de ine¬
dio: s noli insinistram: Si eigo dertra erit
et smistra: et nullum locum medium in
euuangłio nouimus: ecce indextera regnũ
celoꝵ est ꝑcipite inquit regium. Qui ĩbi
non est: insinistra est Quid erit infinistra:
ite in ignem eternum. In dextera utiq itq¬
ad regnum eternum: in sinistra inignem e¬
termm: Qui non indextera: proculdubio
insimstra Ergo qui non in regno: proculdu¬
bio in ignem eternum: Certe habe potest
uitam eternam. Qui non baptiratur non
erit in dextra: idẽ. ñ erit inregno llitam
eternam computas ignem eternum: Et de
iꝑsa uita eterna audi expressus: quia nchil¬
est aliud regnum. quam uita eterna: Prius
regnum nominauit s indextris: ignẽ et̃nũ

Expanded text:
queas infantes. De vivis et mortuis judicabiqueas infantes. De vivis et mortuis judicabitur: alii erunt ad dextram, alii ad sinistram: non novi aliud. Qui inducis medium, recede de medio: non te offendat qui dextram quaerit. Et te ipsum admoneo: recede de medio, sed noli in sinistram. Si ergo dextra erit et sinistra, et nullum medium locum in Evangelio novimus: ecce in dextra regnum coelorum est, Percipite, inquit, regnum. Qui ibi non est, in sinistra est. Quid erit in sinistra? Ite in ignem aeternum. In dextra ad regnum, utique aeternum; in sinistra in ignem aeternum. Qui non in dextra, procul dubio in sinistra: ergo qui non in regno, procul dubio in igne aeterno. Certe habere potest vitam aeternam, qui non baptizatur? Non erit in dextra, id est, non erit in regno. Vitam aeternam computas ignem sempiternum? Et de ipsa vita aeterna audi expressius, quia nihil aliud est regnum quam vita aeterna. Prius regnum nominavit, sed in dextris; ignem aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
unt: quare habebunt: quia nullum pecca¬
tum habent: et ad dampnationem ꝑtinere
non possunt. Ergo est uita eterna extra reg¬
num celorum: Primus hic error auersandꝰ
ab aurib: extirpandus amentib hoc nouũ
in ecclesia. Prius inauda̾tum est ẽẽ. uitam e¬
ternam p̃ter regnum celoꝵ ẽẽ salutem eternã
preter regnum dei. Primo uide frater. ne for¬
te hinc nobis consentire debeas. quis quis ad
regnum dĩ non ꝑtinet. eum ad dampnatio¬
nem sine dubio ꝑtinere. Uenturus dominꝰ
et iudicaturus deuiuis et mortius. sicut eu¬
uangłm loquitur: duas partes facturus ẽ.
dextera. et sinistra Sinistris dicturus est ite
inignem tteruum qui paratus est diabolo
et angłis euis: dextris dicturus est. uenite be¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnum ꝙ uobis
paratum est aborigine mundi hac regnum
nominat. hac cum diabolo dampnationem
Nullus rebictus ẽ. medius locus. Ubi pon̾e

Expanded text:
unt. Quare habebunt? Quia nullum peccaunt. Quare habebunt? Quia nullum peccatum habent, et ad damnationem pertinere non possunt. Ergo est vita aeterna extra regnum coelorum? ab auribus, exstirpandus a mentibus. Hoc novum in Ecclesia, prius inauditum est, esse vitam aeternam praeter regnum coelorum, esse salutem aeternam praeter regnum Dei. Primo vide, frater, ne forte hinc consentire nobis debeas, quisquis ad regnum Dei non pertinet, eum ad damnationem sine dubio pertinere. Venturus Dominus, et judicaturus de vivis et mortuis, sicut Evangelium loquitur, duas partes facturus est, dextram et sinistram. Sinistris dicturus, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus: dextris dicturus, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Hac regnum nominat, hac cum diabolo damnationem. Nullus relictus est medius locus, ubi ponere
Abbreviated transcription (Latin):
dos ẽẽ. paruulos nemo dubitat nemo dubi¬
tet. quando uec illi hinc dubitant: qui ex par
baptizentur iap̃o: Illi autem dicunt non p̃p
salutem. non propt̃ uitam eternam: s p̃pͥ
regnum celoꝵ. Quid sit hoc dum ex ponimꝰ
ut possumus: parumper attendite. Paruulꝰ
inquiunt. et si non baptizetur merito in no¬
centie. eo quod nuillum habeat omnino nec
proprium nec originale peccatum. nec ex se.
nec de adam tractum: necesse est auint. ut ha¬
beat salutem. et uitam eternam. etiam si ñ
baptizetur. S propter ea baptrzandus est. ut
intret etiam in regnum dei. hoc est regnum
propter nos: fratres enim ur̃i sunt. ꝑ mo¬
ti sunt profunditate questionis: s regi debu¬
erunt guber naculo auctoritatis. Cum̃ enim
dicunt᷑ non ẽẽ. baptizandos salutis uite et̃
loꝵ et regni dei. baptizandos quidem fatent᷑.
s non prõpt̃ uitam eternam s propt̃ reginũ
celoꝵ. quia de uita eterna habebunt inqui¬

Expanded text:
dos esse parvulos, nemo dubitat. Nemo dubidos esse parvulos, nemo dubitat. Nemo dubitet, quando nec illi hinc dubitant, qui ex partbaptizentur in Christo: illi autem dicunt non propter salutem, non propter vitam aeternam, sed propter regnum coelorum. Quid sit hoc, dum exponimus ut possumus, parumper attendite. Parvulus, inquiunt, etsi non baptizetur, merito innocentiae, eo quod nullum habeat omnino, nec proprium, nec originale peccatum, nec ex se, nec de Adam tractum, necesse est, aiunt, ut habeat salutem et vitam aeternam, etiamsi non baptizetur; sed propterea baptizandus est, ut intret etiam in regnum Dei, hoc est, in regnum propter nos. Fratres enim nostri sunt, permoti sunt profunditate quaestionis; sed regi debuerunt gubernaculo auctoritatis. Cum enim dicunt non esse baptizandos salutis et vitae regni coelorum et regni Dei; baptizandos quidem fatentur, sed non propter vitam aeternam, sed propter regnum coelorum. Quid de vita aeterna? Habebunt, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
atal e sanc̾ti
ioħis int̾ cetera que
dicenda udebantur.:
ad baptismum par¬
uuloꝵ nr̃ sermo de¬
ductus est: et quia
iam prolixus erat.
et de illo t̃minandoco¬
gitabatur. non tanta dicta sunt de tauta
questione. quanta intanto ꝑ iculo a solliei¬
tis dici debuer̃. Sollicitos nos autem facit. ũ
illa sententia iam olim in ecclesia catholica
sumina auctoritate fundata: s disputationes
quorumdam. que modo crebescere. et multoꝵ
animos euertẽ moliuntur. Hodie ergo ad¬
iuuante domino: placuit nobis hinc loqui
Diem quidem solemnem martiris celebramus:
s maiora causa est. omnium fidelium. ꝗͣ tan¬
tummodo martirum. Non enm omnes etiã¬
fideles martires. s illi idõ martires quia fide¬
les. Wideamus ergo quid abeis proponat᷑.
quid eos mouet: qm̃ et de ipsis nontam re¬
fellendis ꝗͣ sanamdis cogitare debemus: Con
ergo questio est inter nos et ipsos. utrum par¬
uuli baptizandi sunt: s de causa queritur
quare baptizandi sint. hoc ergo qͥ c̃cedunt

Expanded text:
atali sancti Joannis inter caetera quae dicenda videbantur, ad Baptismum parvulorum noster sermo deductus est: et quia jam prolixus erat, et de illo terminando cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quaestione, quanta in tanto periculo a sollicitis dici debuerunt. Sollicitos autem nos facit, non ipsa sententia jam olim in Ecclesia catholica summa auctoritate fundata, sed disputationes quorumdam, quae modo crebrescere, et multorum animos evertere moliuntur. Hodie ergo, adjuvante Domino, placuit nobis hinc loqui. Diem quidem solemnem Martyris celebramus: sed major causa est omnium fidelium, quam tantum modo martyrum. Non enim omnes fideles etiam martyres, sed illi ideo martyres, quia fideles. Videamus ergo quid ab eis proponatur, quid eos movet; quoniam et de ipsis non tam refellendis quam sanandis cogitare debemus. 2. ergo quaestio est inter nos et ipsos, utrum parvuli baptizandi sint; sed de causa quaeritur, quare baptizandi sint. Hoc ergo quod concedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis questionib non diligenter degestis. non¬
dum plena ecclesie auctoritate firm̾atis. Ibi feren¬
dus est error: non tantum ꝑgredi debet. ut etiã
fundamentum ipsum eccdesie quatere moliatur
non erpedit. Ad huc forte ur̃a non est rep̃hendẽ¬
da pacientia: s debemus timere. ne culpetur et
cum illis amice fr̃ue placide a mant̃ dolenter.
Quicquid potest faciat pietas. quia post ea dili¬
gentia non erit impietas:
co

Expanded text:
aliis quaestionibus non diligenter digestis, nonaliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda patientia: sed debemus timere ne culpetur eticum illis amice, fraterne, placide, amanter, dolenter: quidquid potest faciat pietas; quia postea diligenda non erit impietas. Co
Abbreviated transcription (Latin):
contraxit : qui ad remissa peccatoꝵ accipien¬
da hoc ipso facilius accedit. quod illi dimit¬
tuntur non propria. s aliena peccata: li
dete quemad modum de hac re nichil dubi¬
tans: soluit illam unde dubitabatur. hoc
defundamento ecclesie sumpsit. ad confirmã¬
dum lapidem nutantem. Impetremus gͦ¬
si possimus a fr̃ib nr̃is. ne nos insuper ap̾¬
pellent hereticos. q eos nos talia disputan
tes appellare possumus. forsitan si uelimus.
Nec tañt. apellamus. sustineat eos mat̾
progrediuntur. multum est uis ferendũ ẽ.
Magnȩ patientie adhuc non abutantur¬
fieri: hac pacientia ecelesie corrigautar. bonum
est. Ut amici exhortanur: non ut unmnici liti¬
gamus. Detrahunt nobis et ferimus: Canom
non tͤra hant. ueritati non tͤrahant Ecclesie
sc̃e pro remissione peccati originalis pariiloꝵ
cotidie laboranti non contradicant. fundata
ista res est ferendus est disputator. erraus in

Expanded text:
contraxit; qui ad remissam peccatorum accipiencontraxit; qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi dimittuntur, non propria, sed aliena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re nihil dubitans, solvit illam unde dubitabatur. Hoc de fundamento Ecclesiae sumpsit, ad confirmandum lapidem nutantem. CAPUT si possumus, a fratribus nostris, ne nos insuper appellent haereticos, quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos materprogrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae adhuc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, corrigantur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. Detrahunt nobis, ferimus: canoni non detrahant, veritati non detrahant; Ecclesiae sanctae pro remissione peccati originalis parvulorum quotidie laboranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in
Abbreviated transcription (Latin):
ta questio. Sc̃s ciprianus dixit int̾ cet̃a que
superius dixerat. Propt̃ quod neminem pu¬
tamus ad gram consequendam impediendũ
ẽẽ. a lege que iam statuta ẽ. nec sp̃ualem cir¬
cumcisionem impediri carnali circum᷑sioẽ
debere: s omnem omnino admitiendum ẽẽ.
ad gram xpi: quando et petrus in actibus
apłoruiloquitur et dicit. Ds̃ micbi dixit:
neminem comiunẽ dicendum. aut inmũ¬
dum. Ceterum si homines impedure aliquid
ad consecutionem grẽ posset: magis proue¬
ctos et ad ultos et maiores natu possent un¬
pedicͥa peccata grauiora. Porro etiam aũ
grauissimis delictorib ⁊ in domino multũ
ante peccantib cum postea crediderunt.
remissio peccatoꝵ datur. et ab aptismo atq
gratia nemo probibetur quanto magis pr¬
hiberi debet infans qui recens natus nichil
peccauit. insi qd scđm adam carnalit̾ natus
contagium mortis antique. pͥma natiuitate

Expanded text:
ta quaestio. Sanctus Cyprianus dixit inter caetera, quae ta quaestio. Sanctus Cyprianus dixit inter caetera, quae superius dixi: « Propter quod neminem putamus a gratia consequenda impediendum esse a lege quae jam statuta est, nec spiritualem circumcisionem impediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad gratiam Christi: quando et Petrus in Actibus Apostolorum loquatur et dicat, Deus mihi dixit neminem hominem communem dicendum et immundum . Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae possit, magis adultos et provectos et majores natu possint impedire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
cipere quod in regnum celoꝵ intraturus est
et non baptizandus. non regenerandus. non
nsi baptizetur. sic filii fidelium. et si ad qͦn
tis lego tantum. Sc̃s ciprianus est quem
inmanti sumꝑsi antiquus ep̃c sedis huius
quid seuierit de baptismo paruuloꝵ: mimo
quid semꝑ ecclesiam sensisse monstrauerit.
paululum accipite. Parum est enim quia isti
disserunt et disputant: nescio quia impras
nouitates. et nos conantur: arguere. q aliquid
nouum dicamus: Adhoc ergo lego scm̃ cipa¬
num. ut uideatis quomodo sit intellectus ca¬
nonicus et catholicus sensus. Inhie uerbis
que paulo ante tractauerit. interro gatus
est: utrum infaus baptizari debeat᷑ ante oc¬
tauum diem. quia uetẽ lege non licebat cir¬
cuncidi infantem. nisi octauo die. Questio in¬
de erat nata. de die baptizandi. Nam de ori¬
gine peccati: nulla erat questio Et idõ er il
la unde nulla erat questio: soluta est eror¬

Expanded text:
cipere, quod in regnum coelorum intraturus est, cipere, quod in regnum coelorum intraturus est, et non baptizandus, non regenerandus, non nisi baptizetur: sic filii fidelium, etsi ad quemdtis. Lego tantum. Sanctus Cyprianus est, quem in manus sumpsi, antiquus episcopus Sedis hujus: quid senserit de Baptismo parvulorum, imo quid semper Ecclesiam sensisse monstraverit paululum accipite. Parum est enim quia isti disserunt, et disputant nescio quas impias novitates; et nos conantur arguere, quod aliquid novum dicamus. Ad hoc ergo lego sanctum Cyprianum, ut videatis quomodo sit intellectus canonicus, et catholicus sensus in his verbis quae paulo ante tractavi. Interrogatus est utrum infans baptizari debeat ante octavum diem, quia vetere Lege non licebat circumcidi infantem, nisi octavo die. Quaestio inde erat nata, de die baptizandi: nam de origine peccati nulla erat quaestio; et ideo ex ea re, unde nulla erat quaestio, soluta est exor
Abbreviated transcription (Latin):
quod sc̃ificatur. ad regnum celoꝵ mittitur.
De esca nr̃a dixit apłs Sc̃ificatur ꝑ uerbũ
dei et orationem. Nonquit quia nr̃a esca. sc̃i¬
ficatur. non scimus quo mittatur: disce gͦ
aliquem modum ẽẽ. et quasi umbraculum
q scificationis: quod non sufficiat ad ꝑcepti¬
orrem salutis. Distat. et quid distet. dõ notũ
est. Tamen cum filio fidelium curritur
ad baptismum: non sic errent parentes. ut
putent eum iam fidelem natum. Natum
enim possunt dicere. s non renatum: Dam
ut noueris quomodo intelligas scĩficatos fi¬
lios fidelium. ut modo non queram qͥa lon¬
gum est modum scĩficatioms huius. ibi ha¬
bes et maritum infidelem: ibi habes et uxo¬
rem fidelem. Sc̃ificatur inquit uir infidelis
muxore: et sc̃ificatur mulier infidelis in frẽ.
Numquid quia est ibi forte modus aliquis
sanetificationis ut uir infidelis sc̃ĩficetur in¬
inuxore fidele. idõ iam securitatem debet ac¬

Expanded text:
quod sanctificatur, ad regnum coelorum mittitur. quod sanctificatur, ad regnum coelorum mittitur. De esca nostra dixit Apostolus, Sanctificatur per verbum Dei et orationem . Numquid quia esca nostra sanctificatur, non scimus quo mittatur? Disce ergo esse aliquem modum, et quasi umbraculum quoddam sanctificationis, quod non sufficiat ad perceptionem salutis. Distat, et quid distet, Deo notum est. Tamen cum filio fidelium curratur ad Baptismum; non sic errent parentes, ut putent eum jam fidelem natum. Natum enim possunt dicere, non renatum. Nam ut noveris quomodo intelligas sanctificatos filios fidelium, ut modo non quaeram, quia longum est, modum sanctificationis hujus; ubi et maritum habes infidelem, ibi habes et uxorum fidelem. Sanctificatur, inquit, vir infidelis in uxore, et sanctificatur mulier infidelis in fratre . Numquid quia est ibi forte modus aliquis sanctificationis, ut vir infidelis sanctificetur in uxore fideli, ideo jam securitatem debet ac
Abbreviated transcription (Latin):
te dicas qd falsum est: an mecum dicas quod
uerum est. Tu enim paulo ante dicebas.ͫ.
non credentib nichil prodesse. uolens effic̾e
quia sic et adam non peccantib nichil nocu¬
it quomodo xp̃c ñ credentib nichil ꝓd ẽ. Ecce
benedicis. mecum dicis: Credunt et infan-
tes. unde credunt: quomodo credunt : fide
parentum.Si fide parentum purgantur.
peccato parentum polluti sunt. Corpus mor¬
tis inpͥmis parentib generauit eos peccatores.
sp̃c uite inposteriorib parentib regeneraũ
eos fideles. Tu das fidem ñ respondenti: et ego
peccatum nichil agenti: Scĩ inquit de scĩs¬
nasci debuerunt: quia dixit apłs. Alioquin
filii ur̃i inmundi eent: nc̃ autẽ sancti suit:
et quomodo hoc accipis. quomodo intelligis
de fidelib natum ita scm̃. ut baptizari non
debeat: quomodo libet accipies istam scĩta¬
tem: Multi enim modi sunt sci̾tatis. et mul¬
ti modi sunt scĩficationis. Non enm omẽ

Expanded text:
te dicas quod falsum est, an mecum dicas quod te dicas quod falsum est, an mecum dicas quod verum est. Tu enim paulo ante dicebas, Christum non credentibus nihil prodesse, volens efficere quia sic et Adam non peccantibus nihil nocuit, quomodo Christus non credentibus nihil prodest. Ecce bene dicis, mecum dicis, credunt et infantes. CAPUT XIX. Unde credunt? Quomodo credunt? Fide parentum. Si fide parentum purgantur, peccato parentum polluti sunt. Corpus mortis in primis parentibus generavit eos peccatores: spiritus vitae in posterioribus parentibus regeneravit eos fideles. Tu das fidem non respondenti, et ego peccatum nihil agenti. nasci debuerunt: quia dixit Apostolus, Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Et quomodo hoc accipis? Quomodo intelligis, de fidelibus natum ita sanctum, ut baptizari non debeat? Quomodo libet, accipias istam sanctitatem. Multi enim modi sunt sanctitatis, et multi modi sunt sanctificationis. Non enim omne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uolunt. Si dixerint non credentib ubi est
ergo quod calummabaris quia xp̃c non cre¬
dentib prodesse non potest: Ecce tu confiteris
prodesse infantib. non tm̃ credentib ad ꝙ libr
prodẽ. non putas aduitam et̃nam non pu¬
tas ad salutem eternam. ad ipsum regnum
cauit in altero Dr̃ credit et ualet. et inter
fideles baptiratos computatur: hoc habet
auctoritas matris ecclesie. hoc fundatus ue¬
ritatis obtinet canon. contra hoc robor contͣ
hunc in expugnabilem murum quis quis
arietat confringitur Ergo prodest. xp̃c aliquid
infantib baptiratis. et sic̃ ego dico et sicut
mecum tota ecclesia dicit: credentib prodest.
fidelib prodest. Tu quod uis elige. Uolo qui¬
dem ut quod uerius est eligas: ut nob̾ẽ dicas
quia credentib prodẽ. S si dixeris quia non
credentib prodẽ: contra te dicis: Si dixeris
credentib prodẽ. mec̃ dicis. Clinͣttrum contra

Expanded text:
quod volunt. Si dixerint, Non credentibus: ubi est quod volunt. Si dixerint, Non credentibus: ubi est ergo quod calumniabaris, quia Christus non credentibus prodesse non potest? Ecce tu confiteris prodesse infantibus, non tamen credentibus. Ad quodlibet prodest: non putas ad vitam aeternam, non putas ad salutem aeternam: ad ipsum regnum cavit in altero: dicitur, Credit; et valet, et inter fideles baptizatos computatur. Hoc habet autoritas matris Ecclesiae, hoc fundatus veritatis obtinet canon: contra hoc robur, contra hunc inexpugnabilem murum quisquis arietat, ipse confringitur. Ergo prodest Christus aliquid infantibus baptizatis; et sicut ego dico, et sicut mecum tota Ecclesia dicit, credentibus prodest, fidelibus prodest: tu quod vis elige. Volo quidem ut quod verius est, eligas; ut nobiscum dicas quia credentibus prodest. Sed si dixeris, Non credentibus prodest; contra te dixisti. Si dixeris, Credentibus prodest; mecum dixisti. Elige, utrum contra
Abbreviated transcription (Latin):
natus. Alud eoꝵ quasi accutissimũs. s qͥd
acritum non obtundit scuto ueritatis:
Auud dicunt: Uidete quale. Si adam inqͥ¬
unt nocet his qui non peccauerunt: ergo &
xp̃c prodesse debet etiam his qui non credide¬
runt. Ulidetis certe quam hoc acutum sit
contra ueritatem: audite quantum ad iu¬
nichil aliud dic̃ nisixpm̃ nichil prodesse. ñ
credentib hoc est uerum. Quis non acceptet:
obsecro : ͤparuuł baptizatis xp̃c aliquid an
nichil prodest: Necesse est ut dicat prodesse.
Premitur mole matris ecclesie. forte qdͥ uellert
hoc dicere. Nam ratiocinationes eoꝵ ad huc
uidentur compellere s auctoritate reprimit᷑
ecclesiȩ. ne ñ dicam sꝑutis hominum obruũ.¬
tur s ipsoꝵ infirmoꝵ lacrimis tamꝗ fluiio
prtrahantur. Si enim dixerint nchil pro¬
desse. xpm̃ baptizatis infantib nichil aliud
dicunt ꝗ suꝑfluo baptizentur infantes. llt
aut ñ suꝑfluo baptizentur. qui hoc dicere ñ
b pro sit. credentib. an non credentib Cligait

Expanded text:
ntum. Aliud eorum quasi acutissimum: sed quid acutum non obtunditur scuto veritatis? Aliud dicunt, videte quale. Si Adam, inquiunt, nocet his qui non peccaverunt; ergo et Christus prodesse debet etiam his qui non crediderunt. Videtis certe quam hoc acutum sit contra veritatem: audite quantum adjunihil aliud, nisi Christum nihil prodesse non credentibus. Hoc est verum. Quis non acceptet. obsecro te, Parvulis baptizatis Christus aliquid, an nihil prodest? Necesse est ut dicat prodesse: premitur mole matris Ecclesiae. Forte quidem vellent hoc dicere; nam ratiocinationes eorum ad hoc videntur compellere: sed auctoritate reprimuntur Ecclesiae, ne non dicam sputis hominum obruantur, sed ipsorum infantium lacrymis tanquam fluvio pertrahantur. Si enim dixerint, nihil prodesse Christum baptizatis infantibus; nihil aliud dicunt quam, Superfluo baptizantur infantes. Ut autem non superfluo baptizentur, quia hoc dicere non bus prosit, credentibus, an non credentibus? Eligant
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗͣ expositorem requirat: conantur re¬
spondere et dicere. Idõ dictum est. hoc ab
apło. quia pͥmus peccauit adam: et qui
postea peccauerunt. illum initando pec¬
cauerunt: hoc quid est aliud ꝗ̃ conari te¬
nebras aꝑto lumine offendere peccatum
ꝑ unum hominem intrauit. et ꝑ peccatum
mors: et ita in omnes homines ꝑtransiit.

Expanded text:
quisquam expositorem requirat: conantur requisquam expositorem requirat: conantur respondere, et dicere, ideo dictum hoc ab Apostolo, quia primus peccavit Adam, et qui postea peccaverunt, illum imitando peccaverunt. Hoc quid est aliud, quam conari tenebras aperto lumini offundere? Peccatum per unum hominem intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes hom
Abbreviated transcription (Latin):
credit in filium non habet uitam. s ira
dei maner suꝑ eum: Non dixit uen iet su¬
ꝑ eum. s manet suꝑ eum Respexit origi¬
nem cum eit. Ira dei manet suꝑ eum. aũa
respiciens et apłs ait fuimus et nos aliꝗdo
natura filii re. Non accusamus naturam.
Dature auctor deus est. A deo bona ẽ. in¬
stituta natura: s ꝑ malam uoluntatem a ser¬
pente uiciata est Iõ ꝗut ficit quod furt
madam culpe non nature: nob ꝓpagatas
factum est iam nature. Ab hoc ui̾tio nature
cum quo nascitur homo: non liberat uisi
qui natus est sine peccato. Abhac carne
peccati non liberat: nisi qͣu natus est sũ
peccato. ꝑ similitudinem carnis peccati:
attendite. Cum ceperint urgeri uerbis a¬
płi dicentis. ꝑ unum hominem peccatũ
intiauit inmundum. et ꝑ peccatum mors:
et. ita in omnes homines ꝑtransiit. in qͦ
omnes peccauerunt. Que uerba nescio quis
non intelligat: inquib uerbis nescio utr̃

Expanded text:
credit in Filium, non habet vitam, sed ira credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, Veniet super eum; sed, manet super eum. Respexit originem, cum ait, Ira Dei manet super eum. Quam respiciens et Apostolus dixit, Fuimus et nos aliquando natura filii irae . Non accusamus naturam. Naturae auctor Deus est. A Deo bona est instituta natura: sed per malam voluntatem a serpente vitiata est. Ideo quod fuit in Adam culpae, non naturae, nobis propagatis factum est jam naturae. Ab hoc vitio naturae, cum quo nascitur homo, non liberat nisi qui natus est sine vitio. Ab hac carne peccati non liberat nisi ille qui natus est sine peccato per simili tudinem carnis peccati. attendite. Cum coeperint urgeri verbis Apostoli dicentis, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . quae verba nescio quis non intelligat; in quibus verbis nescio utrum
Abbreviated transcription (Latin):
posiit. Et tu aliter audes disserere aut cre¬
dere. qui noncredit iam iudicatus est : alio
loco: qui credit infilium habet uitam et̃¬
paruulus. quamuis non habeat reginum
dĩ. S uide quod sequitur Qui autem in¬
credulus est filio non habet uitam: s ira
dei manet suꝑ eum. Ibi ponis paruulos
baptizatus: proferͤto innumero credentiũ.
Nam idõ et consuetudine ecclesie antiqͣ
canonica fundatissima paruuli baptizati
fideles uocantur:. et sic de his querimus.
Iste infans &pĩanus est  respondetur. x p̃ia¬
nus Cathecuminus an fidelis: fidelis uti¬
a a fide: fide acredendo Int̃ credentes igit᷑
baptiratos paruulos numerabis: nec udica¬
re ullomodo aliter audebis. si non uis eẽ. aꝑ¬
tus hereticus. Ergo idõ habent uitam eter¬
nam: quia qui credit infilium habet uitã
eternam. Noli eis sine ista fide. et sine sacͤm̃
tꝰ huius fidei ꝓ romittere uita m eternam.
Qui autem incredulus est filio. et qui non

Expanded text:
posuit. Et tu aliter audes disserere aut creposuit. Et tu aliter audes disserere aut credere? Qui non credit, jam judicatus est. Alio loco: Qui credit in Filium, habet vitam aeteparvulus, quamvis non habeat regnum Dei. Sed vide quod sequitur: Qui autem incredulus est Filio, non habet vitam; sed ira Dei manet super eum . Ubi ponis parvulos baptizatos? Profecto in numero credentium. Nam ideo et consuetudine Ecclesiae antiqua, canonica, fundatissima, parvuli baptizati fideles vocantur. Et sic de his quaerimus: Iste infans christianus est? Respondetur: Christianus. Catechumenus, an fidelis? Fidelis; utique a fide, fides a credendo. Inter credentes igitur baptizatos parvulos numerabis: nec judicare ullo modo aliter audebis, si non vis esse apertus haereticus. Ergo ideo habent vitam aeternam: quia qui credit in Filium, habet vitam aeternam. nto hujus fidei, promittere vitam aeternam. Qui autem incredulus est Filio, et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
modo fiunt ista. Modo ubi nitchi paruulos po¬
nis. iam dicis millo ueneno sauciati sunt:
aufer eos a conspectu exaltati serpentis: Si aũ
non aufers. sanandos dicis. uenenatos con¬
fiteris: Deinde ipse dominus in eodem ser
mone ad nichodemum non aucdistis quid di¬
xerit: cum eadem lectio legeretur hodie: Qͥ¬
ciedit in eum non iudicatur: qui autẽ non
crediderit: iam iudicatus est: Et hic que¬
ris medium hõ demedio et disputas et at¬
tenderis. nec attendis qui credit in eum non
udi catur: qui autem non crediderit iam
uidicatus est Quid est iam iudicatus est¬
iam dampnatus est: Nam uidicium pro
dampnatione plerumq poni nostis: Scͥp¬¬
ture destes sunt. Marime uno illo testimo¬
mo aꝑtissimo. cui nemo est qui contradicat
Deresurrectione cum ageret dominus. qui be¬
ne fecerunt inquit in resurrectionẽ iite
qui male fecerunt in resurrectionem uidi¬
cII. Ultiq iudicium prodampnatione hic¬

Expanded text:
modo fiunt ista. Modo ubi mihi parvulos pomodo fiunt ista. Modo ubi mihi parvulos ponis? Jam dicis, Nullo veneno sauciati sunt. Aufer eos a conspectu exaltati serpentis. Si autem non aufers, sanandos dicis, venenatos confitermone ad Nicodemum non audistis quid dixerit, cum eadem lectio hodie legeretur? Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est . Et hic quaeris medium homo de medio, et disputas, et attenderis, nec attendis: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est. Quid est autem, Jam judicatus est? Damnatus est. Nam judicium pro damnatione plerumque poni nostis: Scripturae testes sunt; maxime illo uno testimonio apertissimo, cui nemo est qui contradicat. De resurrectione cum ageret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii : utique judicium pro damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui scribit. insimilitudinem carins peccati.
Quia non de conplerii maritali. s de utero
uirginali misit insimilitudinem carnis pecẽi
Et quid hoc ut de ꝑeccato dampnaret pec¬
catum in carne. De peccato peccatum. de ser¬
nullum peccatum. s sola similitudo caris
peccati Idõ exaltatus serpens. s aereus: ex¬
altata ẽ similitudo carins peccati ut sanaret᷑
origo peccati. Quia misit ds̃ filium uiłimili¬
tudinem carnis peccati: non insimilitudinẽ
carnis Nam uera caro est s insimilitudi¬
nem carnis peccati: quia mortalis caro sine
ullo omnino peccato. propt̃ similitudinem
dampnaret peccatum incarne. pp̃ ueram im¬
quitatem: Uera inquitas inxꝑo non fuit:
s mortalitas in illo fuit. Peccatum ñ susce¬
pit: s penani peccati suscepit Suscipiendo si¬
ne culpa penã: et culpam sanauit. et peñã
Ecce quomodo fiunt ista que ad miratur. Hi¬
chodemus dixerat. quomiodo possunt ista fieri :
sic cum sanamur: non quia meremur: Eece quo¬

Expanded text:
qui scripsit, in similitudine carnis peccati; quia non de complexu maritali, sed de utero virginali. Misit in similitudine carnis peccati: utquid hoc? Ut de peccato damnaret peccatum in carne : de peccato peccatum, de sersed sola similitudo carnis peccati. Ideo exaltatus serpens, sed aereus; exaltata est similitudo carnis peccati, ut sanaretur origo peccati. Quia misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati. Non in similitudine carnis; nam vera caro est, sed in similitudine carnis peccati; quia mortalis caro sine ullo omnino peccato. Ut de peccato, propter similitudinem, damnaret peccatum in carne, propter veram iniquitatem. Vera iniquitas in Christo non fuit: sed mortalitas in illo fuit. Peccatum non suscepit, sed poenam peccati suscepit. Suscipiendo sine culpa poenam, et poenam sanavit et culpam. Ecce quomodo fiunt ista. Quod admiratus Nicodemus dixerat, Quomodo possunt ista fieri? Sic enim sanamur, non quia meremur. Ecce quo
Abbreviated transcription (Latin):
exalta uit moyses serpentem in heremo. uñ
sanarentur qui in illo deserto a serpentib
mordebantur. et illum exaltatum attendere
uibebantur. et quis quis atcenderet sanaret᷑.
sic oportet exaltari filium hommis. ut oranis
qui credit in eum .i. qui attendit exaltatum.
qui non erubescit confixum. qui incruce
xp̃i gloriatur: non ꝑeat. s habeat uitam et̃¬
nam: Non ꝑeat. Wnde credendo in eum
Unde non ꝑeat : attendendo eraltatum: alio¬
quin ꝑ isset. hoc ẽ. enim omnis qui credit in
eum non ꝑeat: s. habeat uitã et̃nam. Profers

Expanded text:
exaltavit Moyses serpentem in eremo, unde exaltavit Moyses serpentem in eremo, unde sanarentur qui in illo deserto a serpentibus mordebantur, et illum exaltatum attendere jubebantur, et quisquis attenderet, sanabatur; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, id est, qui attendit exaltatum, qui non erubescit crucifixum, qui in cruce Christi gloriatur, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Non pereat, unde? Credendo in eum. Unde non pereat? Attendendo exaltatum: alioquin perisset. Hoc est enim, Omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. CAPUT