comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocte adfunem illum de quo
signum commouetur aduenit:
ex quo fune decisam cultropar¬
aculam secum deculit: peuersusq
addomum multi ex inde infir¬
mis sanitatem accomodauit.
Itaut non dubium eẽt. ae grotũ
euadere : quipignus illud me¬
ruis set fideliter osculare
Eccequid scãe praestas fideli¬
bus quitu moenia expetent
propriae pertes aluantur : Qui
pignora uoti uedetulerint
subsequenteto auxilio libe¬
rantur. sed haec omnia fides
strenua o peratur dicented ño
qualiter uirbeatus p̃sidia
famulis ad ressuas defensandas
quaqualubet. accomodet
Charibertus rexcumexosiscle¬
ricis ec clesias dĩneglegeret
dispectisq sacer dotibus magis in
luxoria declinas set ingestũ ẽ
eius auribus. locumquendam
quamba silica scĩ martini diutur¬
notempore reti nebat. fiscisui
uiribus redeberi : Loco autem
illi nauicellis nomen. priscaue¬
tustas indiderat : Qui accepto
iniquoconsilio pueros uel ociter
misit. qui reicolamillam insuo

Expanded text:
nocte ad funem illum de quo nocte ad funem illum de quo signum commovetur advenit; ex quo fune decisam cultro particulam, secum detulit. Regressusque ad domum, multis exinde infirmis sanitatem accommodavit, ita ut non dubium esset aegrotum evadere, qui pignus illud meruisset fideliter osculari. Ecce quid, Sancte, praestas fidelibus qui tua moenia expetunt pie. Per te salvantur, qui pignora votive detulerint, et 1026 subsequente tuo auxilio, liberantur. Sed haec omnia fides strenua operatur, dicente Domino: qualiter vir beatus praesidia famulis ad res suas defensandas quaqua iubet accomodet. Charibertus rex cum, exosis clericis, eclesias Dei neglegeret, dispectisque sacerdotibus, magis in luxoria declinasset, ingestum est eius auribus, locum quendam, quem basilica sancti Martini diuturno tempore retenebat, fisci sui iuribus redeberi. Loco autem illi Navicellis nomen prisca vetustas indiderat. Qui, accepto iniquo consilio, pueros velociter misit, qui reicolam illam in suo
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt ad scãmba silicam. Ibiq
in oratione cum summa parcitate
secontenens. opemscĩposcebatas¬
sidue. Cumq: in hac fide diutius
to. sensum ut habuerat. anterece¬
pit. Oblitisq parentibus in eoloc
usq: hodie probeneficio accepto
peruenationem similem in¬
currens. insidiamlatus unum
debilitata manu ac pede perdide¬
rat. Qui adglorio sum templum
famulorum manibus deporta¬
tus. ieiuniis et orationibus sesub¬
dens. assiduis perto tum fere an
tate recepta. gaudens remea uit
ad propria: Et ideo monemus
ut nullus sollicitetur ab hariolis
qui anihil proderunt um quã in¬
firmis: plus enim ualet parũ per
us uel quod rapere quis
factae sint quisumquã in uestiga¬
manifestũmiraculũ quod a fide¬
libus comperi. putaui crimendu¬
ceretaceri : Vnus fideplenus ex¬
peit ut aliquidpignoris descĩ
ba silica sec retius deporta ret
Et multis conatus uicibus. nũ¬
quam potuit . dum publice prae¬
sumpsit. Neuertiautem cupiens

Expanded text:
miserunt ad 1025 sanctam basilicam, ibique miserunt ad 1025 sanctam basilicam, ibique in oratione cum summa parcitate se continens, opem Sancti poscebat assidue. Cumque in hac fide diutius to, sensum ut habuerat ante, recepit, oblitisque parentibus in eo loco usque hodie pro beneficio accepto per venationem similes incurrens insidias, latus unum, debilitata manu ac pede, perdiderat. Qui ad gloriosum templum famulorum manibus deportatus, jejuniis et orationibus se subdens assiduis, per totum ferre antate recepta, gaudens remeavit ad propria. Et ideo monemus ut nullus sollicitetur ab ariolis, quia nihil unquam proderunt infirmis. Plus enim valet parumper us, vel quidquid rapere quis factae sint, quis unquam poterit inmanifestum miraculum, quod a fidelibus comperi, putavi crimen ducere taceri. Unus fide plenus expetiit ut aliquid pignoris de Sancti basilica secretius deportaret; et multis conatus vicibus, nunquam potuit, dum publice non praesumpsit. Reverti autem cupiens,
Abbreviated transcription (Latin):
ferendarius regis chlothari
cuimanus et pedes abhumore
contraxerant. Venit ad scam
ba silicam et orationiincumbens
per duos aut tres menses ab ea¬
to antifaite uisitatus. membris de¬
bilibus sanitatem obtenere meru¬
it. Et postea antedicti regis domes¬
ticus fuit. multaq: beneficia po¬
puloturomco uel seruientib be¬
ataebasi lica eministrauit. X
diabolicae artis insaniae
ad eius basilicam denudentur
Quidam aquilinus nomine dũ
uenatione cum patresuo insil¬
uas frantiae exerceret pauo¬
rem pessimum inimico insidian¬
te incurrit: Erat enim ei tremor
cordis et interea uidebatur. ex¬
sensu. Parentes uero eius intel¬
legentes eum diaboli inmissione
mulcari ut mos rusticorum ha¬
bet a sortilegis et hariolis liga men¬
taei et potiones deferebantꝰ sed
tini auxilia prumptidolore co¬
gente requirunt dicentes : Po¬
test his insidis nuda remalitiam
qui detexit umbram ut audiuimꝰ
falso religionis nomine adora¬
tam. Quem deregione cõmotũ

Expanded text:
ferendarius regis Clotarii, cui manus et pedes ab humore contracti erant, venit ad sanctam basilicam, et orationi incumbens per duos aut tres menses, a beato Antistite visitatus, membris debilibus sanitatem obtinere promeruit: qui postea antedicti regis domesticus fuit, multaque beneficia populo Turonico vel servientibus beatae basilicae ministravit. CAdiabolicae artis insaniae ad ejus basilicam denudentur. Quidam, Aquilinus nomine, dum venationem cum patre suo in silvis Franciae exerceret, pavorem pessimum, inimico insidiante, incurrit. Erat enim ei tremor cordis, et interea videbatur exsensus. Parentes vero ejus intelligentes eum diaboli immissione turbari, ut mos rusticorum habet, a sortilegis et ariolis ligamenta ei et potiones deferebant. Sed sancti Martini auxilia prompti, dolore cogente, requirunt, dicentes: Potest hic insidiarum nudare malitiam, qui detexit umbram multam, ut audivimus, falso religionis nomine adoratam. Quem de regione commotum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ benedictã adbibendũ cribuens
continuo eos redderent sanitao
Habebant dericicuis diauas a apiũ
Cumq: unus exuicinis eius quar¬
tani trpiuexaretur ardore
ad eum ueniens solitã ab eodem acci¬
piens medicinam sanus ẽ redditus
Et rediredomum cupiens uasailla
eminus cernit in arborẽ inflam¬
dixoninium malorum es sedeseri¬
bitur. Cogitat et furtim auferre
inuentum similem sibi satellitem
nocte ad arborem illampetit . Cum¬
que in eaascendis set ut sotio porri¬
gens uasa deponeret Ecceab alia
parte senex aduenit. Quo uisoad
qui ad terramerat fugã petiit
Nec socio quid caueret exposuit
senex uero sub arbore stetit Et uas
unum quodfurprexit mutuoac¬
cepit. Cũq et alterũ uelit auferre
ait sacerdos: sufficiat nunc filuste
alterum uero ei qui eum labouitrr¬
serua. Qua ille uoceperterritus
sedeor sumiactat. At ille appu
eum adcellulã deducensait Cur
inquit filidiabolo p̃cedente tuse¬
queris. Nonne hest nodie adme

Expanded text:
tantum benedictam ad bibendum tribuens, tantum benedictam ad bibendum tribuens, continuo eos redderet sanitati. Habebant clerici ejus duo vasa apum: cumque unus ex vicinis ejus quartani typi vexaretur ardore, ad eum veniens solitam ab eodem accipiens meet redire domum cupiens, vasa illa eminus cernit in arbore. Inflamdix omnium malorum esse describitur, cogitat ea fartim auferre. Inventum similem sibi satellitem, nocte ad arborem illam petit. Cumque in ea ascendisset, ut socio porregens vasa deponeret, ecce ab alia parte senex advenit! Quo viso, ille qui ad terram erat fugam petiit nec socio quid caveret exposuit. Senex vero sub arbore stetit et vas unum, quod fur porrexit, mutuo accepit. Cumque et alterum velit auferre, ait sacerdos: 'Sufficiat nunc, fili, iste; alterum vero ei qui eum laboravit reserva'. Qua ille voce perterritus, se deorsum iactat. At ille adprehensum eum ad cellulam deducens, ait: 'Cur', inquid, 'fili, diabolo praecedente tu sequeris? Nonne hesterno die ad me
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscensq uir illebo uesquod
perdiderat hos recipiens. hominẽ
absq calumnia redire ꝓmisit quia
cognouit haec sibi peruirtutem sci
mariani praestitũ. Cum in illa hora
reperit ꝑditũ qua eius adiuit plen
fide sepulchrũ : Quac posquae gesta
sunt diligentiore cura confessorem
dĩples coepit ex colerebi turica
uirtutũ quitã quam heremita int̃
spinarũ condensitatem ab hominũ
se familiaritate remouerat qui au¬
rum uel diuitias munditam quã ster¬
cora ex horrebat. Adhunccum di¬
uersi propter diuersas infirmita¬
tes intuerent : plerũq: ei in fantes
quib fauces intumuerant defere¬
bant. Quod ille tactublandissimo
pertractans aiebat quasi spiritali
io codelectans. merito inquithaec
gula dolorib: quatitur quae ingut¬
turae nonsinet. Sed intrinitatis
nomine signũ crucis imponens infir¬
nia fauces adolorib et tumoribus
liberabat. Quarta narius uero
tam p̃sens beneficiũ erat ut aquã

Expanded text:
Cognoscitque vir ille boves quos Cognoscitque vir ille boves quos perdiderat: hos recipiens, hominem absque calumnia redire permisit, quia cognovit hoc sibi per virtutem sancti Mariani praestitum, cum in illa hora reperit perditum, qua ejus adivit plenus fide sepulcrum: quae postquam gesta sunt, diligentiore cura Confessorem Dei plebs coepit excolere Bituriga.virtutum , qui, tanquam eremita, inter spinarum condensitatem ab hominum se familiaritate removerat, qui aurum vel divitias mundi hujus tanquam stercora exhorrebat. Ad hunc cum diversi propter diversas infirmitates irruerent, plerumque ei infantes 966 quibus fauces intumuerant deferebantur: quos ille tactu blandissimo pertractans, aiebat, quasi spiritali joco delectans: Merito, inquit, haec gula doloribus quatitur, quae inglutire non sinit. Sed in Trinitatis nomine signum crucis imponens, infirmas fauces a doloribus et tumoribus liberabat. Quartanariis vero tam praesens beneficium erat, ut aquam
Abbreviated transcription (Latin):
exinde eleuati globi flãmarũ
super hospitiola aliorum quae
circum locataerant huius hominis
aream sepes teguriola uel porco¬
rum uel animaliũ reliqua quaead
eum pertinebant flamma perus¬
sit. nec quicquã remansit huic
misero quod non fuis set ignis uccen¬
sum. Quod si euenis sequis fortui¬
tuputat admiretur quod nullum
uicinorũ circũ manentiũ nocuit
Quid nuncagis ocruda rusticitas
quae semꝑ indm̃ et eius amicos nur¬
muras ut tibi exinde damnũ ad¬
quiras. Alterius igitur hominis
malitia fures boues abtulerant
qui app̃henso uestigio et intrain¬
fusos a quauiarũ tramites acpro¬
fundas lutiuoragines ꝑdito ad
sci recurrit sepulchrũ Fusaq: ora¬
tionem dum debasilica fuis sete¬
gressus aduertit hominemper
a gerem publicumuenientem qui
boues illos antese cum cabollũ
exitenere lassum prosequens
adducebat. Turbatus enimfue¬
ratauia. et quasi amens factus
in illa parte dequa egressus fue¬
racmente turbata redi ebat

Expanded text:
Exinde elevati globi flammarum Exinde elevati globi flammarum super hospitiola aliorum, quae circumlocata erant, huius hominis aream, sepes, teguriola vel porcorum vel animalium reliquaque quae ad cum pertenebant flamma perussit; nec quicquam remansit huic misero, quod non fuisset igni succensum. Quod si evenisse quis fortuitu putat, admiretur, quod nullum vicinorum circummanentium nocuit. Quid nunc agis, o cruda rusticitas, quae semper in Deum et eius amicos murmuras, ut tibi exinde damnum adqueras? Alterius igitmalitia furis boves abstulerat, qui, apprehenso vestigio, et inter infusos aqua viarum tramites ac profundas luti voragines perdito, ad Sancti recurrit sepulcrum, fusaque oratione, dum de basilica fuisset egressus, advertit hominem per aggerem publicum venientem, qui boves illos ante se cum cabalio ex itinere lassum prosequens adducebat. Turbatus enim fuerat a via, et quasi amens factus in illam partem de qua egressus fuerat, mente turbata, redibat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo abluto dignisq indutis uestib
sepilicrunt in ecden a ł esta obitus
eius persingulos caelebrantes an¬
nos atq: conuenientes populi crebro
ab infirmitatib sanabantur Qui¬
dam autem deuicinis annonas diu
fectas aqua ac germine producto
conflatas. facto igne superuimina¬
contexta torrere parat ad pocula fa¬
cienda. Accedens aut̃ unus uicinorũ
cius ait. Quidtu o homo hoc deteneris
inoperee Anignoras quod sollemni¬
tas ẽ. beatimarianio quicum furore
responditei. Putas ne otu quihaec
loqueris quid homo elisus ex arborȩ
propter conpendiagulae. angelorũ
sit relatus consilio ut scs debeatado¬
rare e: melius ẽ enim opus necesari¬
um in domo exercere quã talẽ se m̃ ex¬
colere. Quod ille audiens discessit
et cum reliquis adbasilicã scĩ abiit
relictodomiuicini in operelaboran¬
tem. Nemora flante uento app̃hen¬
dit domus incendio exuritur omnis.
nec quicquãdes ubstantia resta thominis

Expanded text:
Quo abluto dignisque indutum vestibus Quo abluto dignisque indutum vestibus sepelierunt in eclesia, festa obitus eius per singulos caelebrantes annos; atque convenientes populi crebro ab infirmitatibus sanabantur. Quidam autem de vicinis anonas diu infectas aqua ac germine prodacto conflatas, facto igne supercontexta torrere parat ad pocula facienda. Accedens autem unus vicinorum ejus, ait: Quid tu, o homo, hoc detineris in opere? An ignoras quod solemnitas est beati Mariani? Qui cum furore respondit: Putasne, o tu qui haec loqueris, quod homo elisus ex arbore propter compendia gulae, angelorum sit relatus consortio, ut sanctus debeat adorari? Melius est enim opus necessarium in domo exercere, quam talem sanctum excolere. Quod ille audiens disceet cum reliquis ad basilicam sancti abiit, relicto domi vicino in opere laborantem. Nec mora, flante vento adprehendit, domus incendio exuritur omnis, nec quicquam de substantia restat hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
ca ingredi sentiamus leuamen adiu¬
toritui. Et statim amisso pondere
ita insumma leuitate factũ . ẽ sarco¬
fagum Vt relictis uectib paucima¬
nibus ferrent. quodusq ad locum
illum multidetulerant. Et sic celebra¬
tis missis gaudete populo iuxta alta¬
anus quidam heremitacuinon
erat alter cibus. nisi poma agrestia
et si Aliquotiens aquibidam mel dela¬
tum fuisset autsi ipse reperire potu¬
isset insiluis hoc eierat cib Quicũ
plerũq uisitaretur aplurimis. quo¬
damtempore aquerentib: non pote¬
rat inueniri. Inuestigantes deniq
eum uiri quiuenerant de p̃so uestigio
inuenerunt locũ in quo flexu genu
aquam hausit a fluuio. Et exinde
oro gressi reperiunt eum subunam
arborem malũ iacentẽ mortuum
Vnde celebrare ferebatur in oopulo
cum elisum ex arbore spm̃exa¬
lasse. sed euidenter non ẽ cog¬
nitum quia anullũ refertur uism
Tunc uiri qui aduenerant eleuantes
adtulerant aduicum cuaumensim

Expanded text:
cam ingredi, sentiamus levamen adjucam ingredi, sentiamus levamen adjutorii tui. Et statim, amisso pondere, ita in summa levitate factus est sarcophagus, ut, relictis vectibus, pauci manibus ferrent quem usque ad locum illum multi detulerant. Et sic, celebratis missis, gaudente populo, juxta altaanus quidam eremita , cui non erat alter cibus nisi poma agrestia: et si ei aliquoties a quibusdam mel delatum fuisset, aut si ipse reperire potuisset in silvis, hoc ei erat cibus. Qui cum plerumque visitaretur a plurimis, quodam tempore a quaerentibus non poterat inveniri. Investigantes denique eum viri qui venerant, deprehenso vestigio, invenerunt locum aquam bausit a fluvio. Et exinde progressi, repperiunt eum sub unam arborem malum iacentem mortuum. Unde celebre ferebatur in populo, cum elisum ex arbore spiritum exalasse; sed evidenter non est cognitum, quia a nullo refertur visum. Tunc viri qui advenerant elevantes, adtulerunt ad vicum Evaunensim.
Abbreviated transcription (Latin):
illo Experge facti simul aduigi¬
lias conueniunt in ipsa sc̃ĩsimoho¬
rianiba silica. Explicataq offiti
amatutina refert ep̃s abbatiquae
uiderat. Confessusq ẽ. et ipseui¬
disse similiter. Igitur in sequenti
nocte. accedentes illuc cumuno
tantũ clerico quicereum ferret:
uenerunt ad incatum locũ Cũq
fodientes usq: in profundũ. sepul¬
chrum reperiunt. Quo de tecto
a motoq oꝑturio : uiderunt scm̃
corpus tam quã dormientis homi¬
nis. nulla putredine resolutũ.
Quod ad mirãtes et iterum optu¬
riũ componentes. indicarunt epõ
data diequae uiderant: Tunc ille
conuocatis abbatib et clero cum
honore psallentio. leuauerunt
beatũ sepulchrũ. Et quia uectes
illi quib ferebatur ualde langu
erant. Cũ uenis sent ad porticum
non poterant deflecti in ingres¬
sueius uł adostium aedis sine
labore accederent : Tunc beatus ger¬
manus eleuata uocenit. Scaẽ dĩsa¬
cerdos siuoluntastua ẽ in hacbasili¬

Expanded text:
illo. Expergefacti simul ad vigiillo. Expergefacti simul ad vigilias conveniunt in ipsam sancti Symphoriani basilicam; explicitisque officiis matutinis, refert episcopus abbati quae viderat, confessusque est et ipse vidisse similiter. Igitur insequenti nocte accedentes illuc cum uno tantum clerico, qui cereum ferret, venerunt ad indicatum locum, eumque fodientes usque in profundum, sepulcrum reperiunt: quo detecto, amotoque opertorio, viderunt sanctum corpus tanquam dormientis hominis, nulla putredine resolutum. Quod admirantes, et iterum opertorium componentes, indicarunt episcopo, data die, quae viderant. Tunc ille convocatis abbatibus et clero, cum honore atque psallentio levaverunt beatum sepulcrum: et quia vectes illi quibus ferebatur valde longi erant, cum venissent ad porticum, non poterant deflecti in ingressu ejus, ut ad ostium aedis sine labore accederent. Tunc beatus Germanus, elevata voce, ait: Sancte Dei sacerdos, si voluntas tua est in hanc basili
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sinphorianiquã memoratus pon¬
tifex fabri cauerat in conspectum
muribiturici Nec ta men monachos
quosprius congregauerat relim¬
quens sed instituens eis p̃positũ
ipse utrasq: cellulas gubernabat :
Deniq: cũ apad hancbasilicam
memoratetur. Apparuit ei scs
ursinus peruisum noctis dicens
defossa humo in qui recorpsilum
meum. Ego enimsum ursinus hu¬
ius urbis primus ep̃s. Quiait
Quo ibo aut ubiquerã sepulchrũ tuũ
cumignorẽ locũ ubisispontu
Adille app̃hensam eius manum
duxit ad locũ etait. Subhorũu
tium radicib: corpus meũ habetꝰ
Exꝑgofactus abba narrauit haec
Acerdotisuo : sed ille paruipendens
inquirendistudium posuit. Inte¬
reabeatus germanus paras racae
urbis ep̃s ad fuit susceptusq ab ep̃o
post caenã domus ecclesi asticat Cũ
sesopori dedisset. Apparuit utriq
peruisum ep̃o simului delicet etab¬
bati duxitq: eos ad locũ sepulchri
dep̃cans ut auferrent eum aloco

Expanded text:
sancti Symphoriani, quam memoratus ponsancti Symphoriani, quam memoratus pontifex fabricaverat ante conspectum muri Biturigi. Nec tamen monachos quos prius congregaverat relinquens, sed instituens eis praepositum, ipse utrasque cellulas gubernabat. Denique cum apud hanc basilicam moraretur, apparuit ei sanctus Ursinus per visum noctis, dicens: Defossa humo, inquire corpusculum meum . Ego enim sum Ursinus hujus urbis primus episcopus. Qui ait: Quo ibo, aut ubi quaeram sepulcrum tuum, cum ignorem locum ubi sis positus? At ille, apprehensam ejus manum, duxit ad locum, et ait: Sub harum vitium radicibus corpus meum habetur. Expergefactus abbas narravit haec sacerdoti suo; sed ille parvipendens inquirendi studium posuit. Interea beatus Germanus Parisiacae urbis episcopus adfuit, susceptusque ab episcopo, post coenam domus ecclesiasticae cum se sopori dedisset, apparuit utrique per visum, episcopo simul scilicet et abbati, duxitque eos ad locum sepulcri, deprecans ut auferrent eum a loco
Abbreviated transcription (Latin):
populus ille intelligebat sacerdotes
dñi uenerare : eisq reuerentiã debi¬
tam exhibere. Vnde factũ ẽ. ut in¬
crescente terra. plantata de supui
nea omnẽ memoriã deprimo urb
sacer dote conuelleret et usq ad tẽ¬
pus illud quod probianus ep̃surbis
eius ẽ subrogatus nullus deco sermo
haberetur. Fuit aut̃ quidã agus¬
tus nomine dedomo desiderati quon¬
dam ep̃s cuius manus acpeder ita
contraxerunt ut se non aliternis
de geniculis atq cubitis sustenta re tꝰ
÷alicubi processurus uellet incedere :
hic inspirantedo de drmosnisdeuo¬
torum apud briuas. uicum in hono¬
rescĩ acbeatis simiscĩmartini. antes¬
titis oratonũ aedificauit : Cuius cũ
in eo reliqui as detulisset. statims di¬
rectis membrissanus effectus ẽ
Deinde collectis secũ paucis mona¬
chis subregula monesterii degens
semꝑ in orationẽ uacabat Vnde
factũ .e. ut insequenti arcessitus
ab epo abba ordinaretur in basilicã

Expanded text:
populus ille intelligebat sacerdotes populus ille intelligebat sacerdotes Domini venerari, eisque reverentiam debitam exhibere. Unde factum est ut, increscente terra, plantata desuper vinea, omnem memoriam de primo urbis sacerdote convelleret, et usque ad tempus illud 962 quo Probianus episcopus urbis ejus est subrogatus, nullus de eo sermo haberetur. Fuit autem quidam, Augustus nomine, de domo Desiderati quondam episcopi, cujus manus ac pedes ita contraxerant, ut non aliter nisi de geniculis atque cubitis sustentaretur, si alicubi processurus vellet incedere. Is, inspirante Deo, de eleemosynis devotorum apud Brivas vicum in honore sancti ac beatissimi Martini antistitis oratorium aedificavit: cujus cum in ipsum reliquias detulisset, statim directis membris sanus effectus est. Deinde collectis secum paucis monachis, sub regula monasterii degens, semper orationi vacabat. Unde factum est ut in sequenti accersitus ab episcopo, abbas ordinaretur in basilica
Abbreviated transcription (Latin):
tib: pertotã excubat noctẽ: Mane
aut̃ facte quid adhuc p̃catui desit.
intractaturimatur: Repperiunt
et enimn reuel antedõ qualiter orati¬
one p̃missa. adhuc maioripro¬
pugnaculo urbs propugnacula mu¬
nirentur. Assumpta igitur palla
debeatisepulchro : conponunt in
modũ feretri accensisq: supercru¬
ceni cereis atq: cero ferariis: dant
uoces incanticis. Circũeunt urbem
cumuicis. nec praeterunt ullũ hos¬
tius quonon hac circutione condu¬
dant. Quid plura non post multos
dies fines huius ciuitatis. lues ad gre¬
ditur. Memorata uerũtamen usq
adeũ locũ accedens quobeatipignus
accessit : Et si constitutũ cerneret
terminum intro ingrediꝰ non modo
non .ẽ. ausa sed etiã quae in princi¬
pio puaserat. huius uirtutis repul
sureliquid.
est : uerbũ salutis accepit Atq e¬
clesi ãbituricis primũ instituit rexit¬
que Quimigrans a scło in campo
inter reliqua sepulchra populorũ
sepulture locatus ẽ. Nonenim adhuc

Expanded text:
tibus per totam excubat noctem. Mane tibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; repperiunt etenim, revelante Deo, qualiter, oratione praemissa, adhuc maiori propugnaculo urbs propugnacula munirentur. Adsumpta igitur palla de beati sepulchro, conponunt in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque cereferalibus, dant voces in canticis, circumeunt urbem cumpitium, quod non hac circuitione concludant. Quid plura? non post multos dies fines hujus civitatis lues aggreditur memorata. Verumtamen usque ad eum locum accedens, quo Beati pignus accessit, ac si constitutum cerneret terminum, intro ingredi non modo non est ausa, sed etiam quae in principio pervaserat, hujus virtutis repulsu reliquit. est, verbum salutis accepit, atque ecclesiam Biturigensem primum instituit rexitque, qui migrans a saeculo, in campo inter reliqua sepulcra populorum sepulturae locatus est . Non enim adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
qui concupiertnt manus contra¬
huntur. quȩ app̃henderant.
Tunc balbuttiens et uix sermo¬
nemexplicare potens ait. De¬
ferte me adbasilicã scĩ et quan¬
tumcumq: super me . ẽ. Auri. ad
sepulchrũ eius proicite. Peccaui
enim. auferendores eius. Aspici¬
ens aut̃ dator campi. hunc cum
munerib: uenientemait. Ne
aspicias que soscẽ dĩ muneraeiꝰ
qua enum quã accipire consussti:
nesis dep̃cor adiutor eius qui
inflamman te concupiscentia
rerũ tuarũ nequam possessor
excitit. Nec distulit scsaudire
uocem pauperis sui. Nahomoille
licet dedis set munera rediens tam̃
domuemisit spm̃. Recepitq: ecclesia
ressuas: Sed nec illud si leriplacuit.
quod illũ gestum .ẽ. tempore : Cum luer
inguinaria populũ primae germaniae
deuastaret : cum aut̃ omnes terreren¬
tur huiuscladiauditu. concurrit
remensium populus ad scĩ sepuldrũ
congruum. huius causae flagitare
remediũ. Accensis cereis. lichnisque
non paucis hrmnis psalmisq: caeles¬

Expanded text:
qui concupierant; manus contraqui concupierant; manus contrahuntur, quae adprehenderant. Tunc balbutiens et vix sermonem explicare potens, ait: 'Deferte me ad basilicam sancti et quantumcumque super me est auri ad sepulchrum eius proiecite. Peccavi enim auferendo res eius'. Aspiciens autem dator campi hunc cum muneribus venientem, ait: 'Ne aspicias, quaeso, sanctae Dei, munera eius, quae numquam accipere consuisti; ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum nequam possessor exsistit'. Nec distulit sanctus audire vocem pauperis sui. Nam homo ille, licet dedisset munera, rediens tamen domum, amisit spiritum, recepitque eclesia res suas. Sed nec illud sileri placuit, quod illud gestum est tempore, cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret. Cum autem omnes terrerentur huius cladis auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisque non paucis, hymnis psalmisque caeles
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit : Et oratione sux de funo¬
tae cadauerpuellae optinuit sus¬
etari Plerũq: infirmis sanitate
gratiam porrigit et in peruaso¬
rib: sacpissimae ultor exsstit
Srat enim haud procul abaslica
campus tellure fecundus tales enim
in co lȩoleas uocant : Et hicdatus
basilicae scĩ fueratiquem unis
exciuib: ꝓuadit : dispiciens hominẽ
qui eum locoscõcontulerat: Qquicũ
ab epõ ac loci abbate crebro conuen¬
tus fuis set : ut quae in iustȩ ꝓuaserat
redderet: paruipendens uerba
quae audiebat pertinaci direpta
defensabat intentione: Deniq
caus a extitit. et non deuotio ur
remensim urbẽ adiret. Prope¬
rat ad scam basilicam argui tur
iterum ab abbate properuasio¬
necampi. sed nibil dignum rati¬
onires pondit Explicitisq nego¬
tiis ascenso equo addomũre di¬
re disponit: Sed obstat nissieius
sacerdotis in iuria: nams auciatus
asanguine. diruit in terrã. Obli¬
gatur lingua quae locuta fuerat
campum tolli : Clauduntur oculi

Expanded text:
plevit et oratione sua defuncplevit et oratione sua defunctae cadaver puellae obtenuit suscitari, plerumque infirmis sanitatum gratiam porregit et in pervasoribus saepissime ultor exsistit. Erat enim haud procul a basilica campus tellure fecundus – tales enim incolae olcas vocant –, et hic datus basilicae sanctae fuerat; quem unus ex civibus pervadit, dispiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci abbate crebro conventus fuisset, ut quae iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba quae audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non devotio, ut Remensim urbem adiret; properat ad sancti basilicam. Arguitur iterum ab abbate pro pervasione campi; sed nihil dignum rationi respondit. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire disponit; sed obstat nisu eius sacerdotis iniuria. Nam sauciatus a sanguine, diruit in terram; obligatur lingua, quae locuta fuerat, campum tolli; clauduntur oculi,
Abbreviated transcription (Latin):
ageret ut in uno stratuquiescerent
nec ad quiesceret pontifex remtã
in probã quã canonũ decreta non
dmit tebant: Quadã de accensa
furore ait intrase. Non puto eẽ
absq: aliqua conscientia uirimei
quo dabampelxu eius taliter sum
ripulsa Sedibo et uidebone forte
alia mulier cũ eo decũbat procuuis
Amore me dispiciat. Et statim ad¬
fuit incubiculũ epĩ. inuenitq eum
post meridie dormientt̃ Accedensq
antelectulum eius uidit agnum
in mense claritatis superpec¬
tus cius quiescentem : Tunc timo¬
reperterrita uelociter sea lectu¬
lo sc̃i remouit. Nec adiecit ultra
quȩre quiduuir dõ plenus ageret
in occultis sed cognouit manifestir¬
sime illud cũ seruis dĩ impleri quod
iosedñs suisfidelib: ẽ pollicert
dignatus dicens. Ecce ego uobiscũ
sumomnib: dieb usq: ad consũmati¬
Remigius inquã remensi surbis
eps quiut ferunt septuaginta aut
eo amplius in epis copatuannos ex¬

Expanded text:
ageret, ut in uno stratu quiescerent, ageret, ut in uno stratu quiescerent, nec adquiesceret pontifex rem tam inprobam, quam canonum decreta non admittebant, quadam die accensa furore, ait intra se: 'Non puto esse absque aliqua conscientia viri mei, quod ab amplexu eius taliter sum repulsa; sed ibo et videbo, ne forte alia mulier cum eo decumbat, pro cuius me amore dispiciat'. Et statim adfuit in cubiculum episcopi, invenitque eum post meridiem dormientem. Accedensque ante lectulum eius, vidit agnum inmensae claritatis super pectus eius quiescentem. Tunc timore perterrita, velociter se a lectulo sancti removit nec adiecit Ultra quaerere, quid vir Deo plenus ageret in occultis; sed cognovit manifestissime, illud cum servis Dei impleri, quod ipse Dominus suis fidelibus est pollicere dignatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummatiRemigius, inquam, Remensis urbis episcopus, qui, ut ferunt, septuaginta aut eo amplius in episcopatu annos ex
Abbreviated transcription (Latin):
tisimul aiunt ad inuicẽ. Siuirtus
est ulla deitatis. eregatur sponte
iubeatq boues qui tellurisunt
stabiliti procedere. Certesimoue¬
rinequit manifestũ . ẽ. nihil. eẽ
diuinitatis in ea. Tunc accedentes
et immolantes unum de pecorib:
cumuiderent deamsuamnullateñ¬
lachrũ fuis seberecinthiae sicut
scimartrris simphori ani passi
pos semoueri relicto gentilita¬
tis errore in quisitumq anter¬
titem loci conuersi adunitatem
etdesiae cognoscentes ueridimagni¬
tudinem scõ sunt baptis mateconsccrati
Sed qnm̃ superiore capitulo ex po¬
suimus qualiter castitas diligen¬
tes dñ or nauerit : uenit in memoriã
que felicem namne ticũ referentẽ
dum dehis confabulamur audiui
Aiebat enim fuis se antestitẽ inciuita¬
te sua cum coniuge sedcũ ad honorẽ
sacerdo tii a ccessisset : lecculũ iuxta
ordinẽ institutionis catholicae seq¬
strauit: quod mulier ualde molestũ
tulit. Cũque dieb singulis cum eo

Expanded text:
ti simul aiunt ad invicem: Si virtus ti simul aiunt ad invicem: Si virtus est ulla deitatis, erigatur sponte, jubeatque boves qui telluri sunt stabiliti procedere. Certe si moveri nequit, manifestum est nihil esse divinitatis in ea. Tunc accedentes, et immolantes unum de pecoribus, cum viderent deam suam nullatenlachrum fuisse Berecinthiae, sicut sancti martyris Simphoriani passiposse moveri, relicto gentilitatis errore, inquesitumque antestitem loci, conversi ad unitatem eclesiae, cognoscentes veri Dei magnitudinem, sancto sunt baptismate consecrati. 77. Sed quoniam superiore capitulo exposuimus, qualiter castitas diligentes Deum ornaverit, venit in memoriam, quae Felicem Namneticum referentem, dum de his confabularemur, audivi. Aiebat enim, fuisse antestitem in civitate sua cum coniuge; sed cum ad honorem sacerdotii accessisset, lectulum iuxta ordinem institutionis catholicae sequestravit. Quod mulier valde molestum tulit. Cumque diebus singulis cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
lus credidit dõ. Et inter septẽ dies
amplius quã mille homines sa¬
cri innouatione lauacri sunt rena¬
ti. Quos suscipiens ecclesia gau¬
dens. caelesti regno perhos mili¬
tes copulauit.
erunt etiã in ha curbe simu
cum in carpente prosalutione
agrorũ acuinearũ suarũ mise¬
ro gentilitatis more deferrent:
ad fuit supra dictus simplicius
ep̃s. Haud procul aspiciens cantan¬
tes atq psallentes ante hoc simula¬
chrum gemitũq: prostultitia plebis
addm̃ emittens ait : In luminaque
sodnẽ oculos huius populi. ut cog¬
noscat quia simulachrũ berecinthi
ae nihil .ẽ. Et facto signo crucis con¬
tra. protinus simulachrũ interrã
ruit. ac defixa solo animaliaque
plaustrũ quo hoc uehebatur tra¬
hebant. moueri non poterant.
stuo it uulguus innumerũ. et deam
laesam omnis caterua conclamat.
Immolantur uictime: animalia
uerberantur. sed moueri non pos¬
sunt: Tunc qua dringenti de illa
stulta multitudine uiri. Coniunc¬

Expanded text:
lus, credidit Deo, et inter septem dies lus, credidit Deo, et inter septem dies amplius quam mille homines sacri innovatione lavacri sunt renati. Quos suscipiens eclesia, gaudens caelesti regno per hos milites copulavit. 76. Ferunt etiam in hac urbe simulcum in carpento pro salvatione agrorum ac vinearum suarum misero gentilitatis more deferrent, adfuit supradictus Simplicius episcopus, haud procul aspiciens cantantes atque saltantes ante hoc simulachrum; gemitumque pro stultitia plebis ad Deum emittens, ait: 'Inlumina, quaeso, Domine, oculos huius populi, ut cognae nihil est. Et facto signo crucis contra, protinus simulacrum in terram ruit: ac defixa solo animalia quae plaustrum quo hoc vehebatur trahebant, moveri non poterant. Stupet vulgus innumerum, et deam laesam omnis caterva conclamat: immolantur victimae; animalia verberantur, sed moveri non possunt. Tunc quadringenti de illa stulta multitudine viri conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
tes Incredibile ẽ. mulierem uiro
iuncta pollu i nom posse : sed necuir
poterit artub: mulieris iunctusaco¬
itu abstenere Sic et enim salomo¬
nis prouerbia proferent. nemo
ait. tangens picem mundus pote¬
nitesse neq enim insinuignem
quis gestiens non cremabitur
Ergo uidimus uos uno inthoro
recumbere : et suspicari aliud
possumus nisimisceaminisimul.
His commota uirgo scĩssima ad¬
greditur pontificem simili castita¬
te pollentem: Replicatisq: coraom¬
nipopulo sermonib: quos audierat
pbellã quae tunc plenã ut ad solẽt
pro iniuria hiemis arulẽ cum
carbonib retinebat. uocat.
expansoq: pallio pruas arden¬
tes suscepit : Et ferehora eunius
spatio tenens. sacerdotẽ euocat
dicens : Accipe mitẽ solito igne.
nequaquã tuis uelaminib: noci¬
turũ ut ostendant in nobis haec
flamme extinctas flammas
esseluxuriae. Suscipiente
pontifice nihil nocitũ . ẽ ue¬
la meneius ab igne. Hoc miracu¬
lo populus qui erat tunc incredu¬

Expanded text:
tes: 'Incredibile est, mulierem viro tes: 'Incredibile est, mulierem viro iunctam pollui non posse, sed nec vir poterit artubus mulieris iunctus a coitu abstenere. Sic etenim Salamonis proverbia proferunt: Nemo, ait, tangens picem, mundus poterit esse. Neque enim in sinu ignem quis gestiens non cremabitur. Ergo videmus vos uno in thoro recumbere, et suspicari aliud possumus, nisi misceamini simul?' His commota virgo sanctissima, adgreditur pontificem simili castitate pollentem, replicatisque coram omni populo sermonibus quos audierat, puellam, quae tunc plenam, ut adsolet, pro iniuria hiemis arulam cum carbonibus retenebat, vocat; expansoque palleo, prunas ardentes suscepit, et fere horae unius spatio tenens, sacerdotem evocat, dicens: 'Accipe mitem solito ignem, nequaquam tuis velaminibus nociturum, ut ostendant in nobis hae flammae, extinctas flammas esse luxoriae'. Suscipiente vero pontifice, nihil nocitum est velamen eius ab igne. Hoc miraculo populus, qui erat tunc incredu
Abbreviated transcription (Latin):
coniugi sociatus : his fuit castis¬
sima obtegente scđouita. solidõ
cognita mortalibi ta menignota
Erant enim amboiusti et elrmo¬
sinarũ semina acuigiliarũ toleran¬
tia ualde prumptissimi. Interea
propter illam ut diximus scłi
dignitatem simpliciodecedente
egemonius a populiselegitur. sed
adõ procastitatis et scĩtatiscglori¬
adestinatur : Accepto quoq: ponti¬
ficatus ordine. beata soror quae
prius fuerat non libidine sed casti¬
tate uiro coniuncta. Non passa ẽ
abstratu pontificis submoueri sed
in illa puritatis castitate quã prius
uiri castitate thoro adibat secura
de conscientia mentisscaẽ. Sciens
seuri non posse ab incentiui igniar¬
dore sed s aeuadaemonis inuidia
contrascõs dĩ probrosa excitat
bella. Et quae instinctusuodescru¬
erenon potuit nititur uerbis sesub¬
dolis in famare : Quid plura in illo
dominicae natalis die commouentꝰ
ciues inscandalũ et adbeatã uirgi¬
ne mira pido cursu concurrunt dicen¬

Expanded text:
coniugi sociatus. His fuit castisconiugi sociatus. His fuit castissima, obtegente saeculo, vita, soli Deo cognita, mortalibus tamen ignota. Erant enim ambo iusti et in elymosinarum semina ac vigiliarum tolerantiam valde prumptissimi. Interea propter illam, ut diximus, saeculi dignitatem Simplicius, decedente Egemonio, a populis elegitur; sed a Deo pro castitatis et sanctitatis gloria distinatur. Accepto quoque pontificatus ordine, beata soror, quae prius fuerat non libidine, sed castitate viro coniuncta, non passa est ab stratu pontificis submoveri; sed in illa puritatis castitate quam prius viri castissimi thorum adibat, secura de conscientia mentis sanctae, sciens se uri non posse ab incentivi ignis ardore. Sed saeva daemonis invidia contra sanctos Dei probrosa excitat bella, et quae instinctu suo distruere non potuit nititur verbis se subdolis infamare. Quid plura? In illo dominici natalis die commoventur cives in scandalum et ad beatam virginem rapido cursu concurrunt, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
aequaretur. Et addiem obitus
perdiuersos gratiarum spiri¬
talium gradus plena perfecti¬
one comsũmatione ueniret
Quo ab luto et super fretroposito
mouere non queunt officia famu¬
lantiũ. Tunc instupore mentis
defixi. audiunt a quodã sene uirũ
domina coniuras se ut eos unisepuldri
amplitudo susciperet. sermo
uero percurso confestim sustolli¬
tur feretrum. Allatumq: prope
cordare dulcissima coniux quae
nobis fueras dep̃cata nunc susci¬
pe expectatum diufratrem. Et
coniugere artub: in pollutis quos
non luxuria polluit sed castitas
uera mundauit : Haec eo dicente
mirum immodũ. Commotũ sepul¬
chrum in uno loco ossa uirginis
conglobantur. Beatiis uero sacer¬
dos receptus in pacis somno huius
sepulchri. tectus ẽ operturio.
Huic cassianus cui supra memini¬
mus: successit. Post hunc egemo
uodecedente beatus simplici¬
us ecdesiae ipsi p̃ponitur
fuit enim destir penobili. uAlde
diues in opib: scłi nobilis simae

Expanded text:
aequaretur, et ad diem obitus aequaretur, et ad diem obitus per diversos gratiarum spiritalium gradus plena perfectione consummatione veniret. Quo abluto et super feretro posito, movere non queunt officia famulantum. Tunc in stupore mentis defixi, audiunt a quodam sene, virum domina coniurasse, ut eos uni sepulchri amplitudo susciperet; sermone vero percurso, confestim sustollitur feretrum, adlatumque prope cordare, dulcissima coniux, quae nobis fueras deprecata. Nunc suscipe expectatum diu fratrem et coniungere artubus inpollutis, quos non luxoria polluit, sed castitas vera mundavit'. Haec eo dicente, mirum in modum commotum sepulchrum, uno in loco ossa virginis conglobantur; beatus vero sacerdos receptus in pacis somno, huius sepulchri tectus est operturio. Huic Cassianus, cui supra meminimus, successit. Post hunc Egemon5. Quo decedente, beatus Simplicius eclesiae ipsi praeponitur. Fuit enim de stirpe nobili, valde dives in opibus saeculi, nobilissimae
Abbreviated transcription (Latin):
terii saeu apopulorum obiecit
insania:
iubat. prius de scõ riticio quia
prior obiit. sermo habendus . ẽ.
fuit enimnobilissimis parentib
et lit terarum a cumine clarus
quitrans acta adulescentia
uxorem similimorum honestate
p̃clarã sortitus . ẽ: Cumqua spirita¬
lis dilectionis conhibentia non luxuri
a copulatur: Concurrunt elrmisinae
uigiliae caelebrantur. et opus dĩper
eos incessabiliter exercetur. Igitur
longa postẽporea mulier declinans
caput ad lectulum beatiuiri. Aurib:
extrema profert uerba dicens. De¬
p̃cor piissime frater. ut post disces¬
sum meũ percusso a eui temporis in
illo quo ego conlocor sepulchropo¬
naris. Vt quos unius castitatis dilec¬
tio uno conseruauit inthoro unius
retineat sepulchriconsortio. Haec
effata lacrimans : spm̃ emisitad
caelos. At riticius uero epis copa¬
tum agustidonensis urbis populo
elegente sortitur. Quitalem se
õbuit in religione. ut morum
bonitas pontificatus gratiae

Expanded text:
terii saeva populorum objecit terii saeva populorum objecit insania. juvat, prius de sancto Riticio, quia prior obiit, sermo habendus est. Fuit autem nobilissimis parentibus et litterarum acumine clarus , qui, transacta adolescentia, uxorem simili morum honestate praeclaram sortitus est cum qua spiritalis dileca copulatur. Concurrunt elymosinae, vigiliae caelebrantur, et opus Dei per eos incessabiliter exercetur. Igitur longa post tempora mulier declinans caput ad lectulum, beati viri auribus extrema profert verba, dicens: 'Deprecor, piissime frater, ut post discessum meum, percurso aevi temporis, in illo quo ego collocor sepulchro ponaris, ut quos unius castitatis dilectio uno conservavit in thoro unius reteneat sepulchri consortio. Haec effata, lacrimans spiritum emisit ad caelos. At Riticius episcopatum Agustidunensis urbis, populo elegente, sortitur. Qui talem se praebuit in religione, ut morum bonitas pontificatus gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
riũ psallentiũ sonũ. Admiran¬
aquib dam religiosis uigilias cie¬
lebrari In gredientes aut̃ adora¬
tioni dutissime in combentes
consurgunt psallentii chorũ
conspiciunt Nihilq lucere¬
pertemplũ nisi propria da¬
rita te cuncta prospiciunt solende
Depersonis uero nullum prorsus
agnoscunt. Deniq at toniti stu
pore perculsi. unus de psallentib
accedit ad eos dicens. Ex secrabilẽ
rem fecistis ut nobis arcana ora¬
tionem dõ reddentib: adesseprae su¬
meretis. Discedite ergo et adomib
uestris abcedite. Alioquin ab hoc mun¬
do migrabitis. Ex quib unus disce¬
dens abiit: Alter uero qui in locore¬
mansit. post multos dies a scło
nis acerdotis magni. sepulchrũ a
multis infirmis erasũ: quod pe¬
netrans foratũ eotempore puta¬
batur: Abluunt enim ex hoc pul¬
uere ae groti : sed protinus uir tu¬
tis magnitu dinẽ sentiunt: Ibi et
simplitius ipsius ut aiunt: urbis
ep̃s ẽ sepultus: Cui crimen adul¬

Expanded text:
rio, psallentium sonum. Admiranrio, psallentium sonum. Admirana quibusdam religiosis vigilias celebrari. Ingredientes autem, et orationi diutissime incumbentes, consurgunt, psallentii chorum conspiciunt; nihilqper templum, nisi propria claritate cuncta prospiciunt splendere; de personis vero nullum prorsus agnoscunt. Denique attoniti, spore perculsi, unus de psallentibus accedit ad eos, dicens: Exsecrabilem rem fecistis, ut nobis arcana orationum Deo reddentibus adesse praesumeretis. Discedite ergo, et a domibus nostris abscedite, alioquin ab hoc mundo migrabitis. Ex quibus unus discedens abiit; alter vero qui in loco remansit, post non multos dies a saecuni sacerdotis magni sepulcrum a multis infirmis erasum, quod pene transforatum eo tempore putabatur . Abluuntur enim ex hoc pulvere aegroti, sed protinus virtutis magnitudinem sentiunt. Ibi et Simplicius ipsius, ut aiunt, urbis episcopus est sepultus, cui crimen adul
Abbreviated transcription (Latin):
detabulis ligneis leuigatisq
sed protinus aut rapiebantur
uento aut sponte ruebant et
credo idcrco ista fieri donec
ueniret qui dignam aedificaret
fabricã inhonore antistitis
gloriosi p̃cedente uero tempo¬
rum adueniens in hac urbe
monulfus ep̃s. templũ magnum
in eius honore construxit : Con¬
posuit : ornauitq: in quo multo
studio et ueneratione trans¬
latum corpus magnis nuncuir¬
tutibus pollet.
imitirium igitur aput agusti¬
dunensimurbem gallica lingua uocita¬
uit eo quod ibi fuerit multorũ homi¬
num cadauera funerata Int̃ qua
quodsint quorund̃ fidelium digna¬
rumq: dõ animarum sepulchra:
frequens occult psallentimis teri¬
um docet. Cum olerumq multis
apparent in ipso uocum p̃conio red¬
dentes omni potenti dõ gratiarũ
debitã actionẽ. Nam audiui quod
duo ex incolis loci dumloca scã
orandi gratia circuire dispone¬
rent audiunt inbasilicã scĩ stepha¬
ni quae huic coniungitur cimiti¬

Expanded text:
de tabulis ligneis levigatisque; de tabulis ligneis levigatisque; sed protinus aut rapiebantur vento aut sponte ruebant. Et credo, idcirco ista fieri, donec veniret, qui dignam aedificaret fabricam in honore antestitis gloriosi. Procedente vero tempore adveniens in hac urbe Monulfus episcopus, templum magnum in eius honore construxit, conposuit ornavitque. In quo multo studio et veneratione translatum corpus magnis nunc virtutibus pollet. 72. Cimiterium igitur apud Agustidunensim urbem Gallica lingua vocitavit, eo quod ibi fuerint multorum hominum cadavera funerata; inter qua quod sint quorundam fidelium dignarumque Deo animarum sepulchra, frequens occulti psallentii mysterium docet, cum plerumque multis apparent, in ipso vocum praeconio reddentes omnipotenti Deo gratiarum debitam actionem. Nam audivi, quod duo ex incolis loci, dum loca sancta orandi gratia circuire disponerent, audiunt in basilica sancti Stephani, quae huic coniungitur cimiti
Abbreviated transcription (Latin):
eclesiae : quam promi serat futurũ
perathlete dĩ uirtutem.
ruatius uero triiec tensis ep̃s.
tempore chunorum cum ad in¬
rumpendas prorum perent gal¬
lias. fuis se memoratur : quiet
sepultus refetur iuxta ipsum
potem ageris puplici: circacuius
sepulebrum quamuis nix de fluxis¬
set . numquam tamen marmorem
quod super erat pasitum humec¬
tabat : Et cum loca illa nimii
frigoris gelu ligentur. et nix
usq: intrium et quattuor pedum
crassitudine terram operiat.
tumulum ullatenus non attingit:
Datur enimintellegi uerum is ra¬
helitam hunc ẽẽ. Nam illis
inter muros aquarum aquae
non sunt pernicies: sed salutis.
et circahuius iustitumulum
nix decedens: non humoris cau
sae sedhonoris. : uideasq: incir¬
cuitu montes niueos e leuari:
nec tamen attingere terminũ
monimenti: et non mira mur
si terra operiatur niue : sed
miramur quod attingere
ausa non .ẽ. locum beati sepulchri
nãm plerumq deuotio studiũq
fidelium oratorio construebant

Expanded text:
eclesiae, quam promiserat futurum eclesiae, quam promiserat futurum per athletae Dei virtutem. 71. Aravatius vero Triiectensis episcopus tempore Chunorum, cum ad inrumpendas prorumperent Gallias, fuisse memoratur. Qui et sepultus refepontem ageris publici, circa cuius sepulchrum quamvis nix defluxisset, numquam tamen marmorem, quod super erat positum, humectabat. Et cum loca illa nimii frigoris gelu ligentur, et nix usque in trium et quattuor pedum crassitudine terram operiat, tumulum ullatenus non attingit. Datur enim intellegi, verum Israhelitam hunc esse. Nam illis inter muros aquarum aquae non sunt pernicies, sed salutis; et circa huius iusti tumulum nix decidens non humoris causa est, sed honoris. Videasque in circuitu montes niveos elevari, nec tamen attingere terminum monumenti; et non miramur, si terra operiatur nive, sed miramur, quod attingere ausa non est locum beati sepulchri. Nam plerumque devotio studiumque fidelium oratorio construebant
Abbreviated transcription (Latin):
terdum sitis accederet : Aquam
tantũ nihil aliud hauriebat.
quid plura in hac aegrotatione
integrum ducit annum : sed mens
prauanon fletitur : Iterea libi¬
tur caesaries cuncta cumbarba
Etita omnecaput remansit nudũ:
ut putaris eũ olim sepultum : nu¬
per eiectum fuis sepost funera de
sepuchro: His et talib: miserad¬
flictus malis. sero recogitat dicens.
Deccaui eo quod expolia ueri mec¬
clesiam dĩ atq: epõ scõ intulerim
iniuriam Nunc autem: ite quan¬
totius et red ditam uillam : sex¬
centos aureos supertumulum sc̃
deponite : Est enim mihi spesquod
res reddita. tribuat aegrotanti
medellam : Quod audientes ho¬
mines eius. accepta pecunia. fece¬
runt sicut eis fuerat imperatum
Red diderunt agrum : solidosq
supersepulchrũ serui dĩ posuerun
sed cum hoc fecissent statim ille
in loco quo erat : spm̃ exalauit.
lucratusq: ẽ. detrimentum animae
perad optionẽ adq sitionis iniquȩ
eps aut̃ obtenuit ultione deinimico

Expanded text:
terdum sitis accederet, aquam terdum sitis accederet, aquam tantura, nihil aliud hauriebat. Quid plura? In hac aegrotatione integrum ducit annum; sed mens prava non flectitur. Interea labitur caesaries cuncta cum barba, et ita omne caput remansit nudum, ut putaris eum olim sepultum, nuper eiectum misse post funera de sepulchro. Ilis et talibus miser adflictus malis, sero recogitat, dicens: ' Peccavi, eo quod expoliaverim eclesiam Dei atque episcopo sancto intulerim iniuriam. Nunc autem ite quantotius et, redditam villam, sexcentos aureos super tumulum sancti deponite. Est enim mihi spes, quod res reddita tribuat aegrotanti medellam'. Quod audientes homines eius, accepta pecunia, fecerunt, sicut eis fuerat imperatum. Reddiderunt agrum solidosque super sepulchrum servi Dei posuerunt. Sed cum hoc fecissent, statim ille in loco quo erat spiritum exalavit, lucratusque est detrimentum animae per adeptionem adquesitionis iniquae. Episcopus autem obtenuit ultionem de inimico