comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taꝙ be arissimi mei.
sicut semper oboedistis non in
praescntia mei tantum sed multo
magis nunc in absentia mea. cum
metu & tremore uram salutem
operamini: Ds̃ est enim qui
operatur inuobis. & uelle & per¬
ficere probona uoluntate. Om
nia enim facite sine murmurati¬
onibus & hesitationibus. ut sitis
sine quercla & simplices filii dĩ si¬
ne reprehensione in medio nati¬
onis praue & peruerse: inter quos
lucctis sicut luminaria in mun¬
do uerbum uitȩ continentes ad
inuacuum cucurri. neque inua¬
cuum laboraui: Sed & si immo¬
lor supra sacrificium & obsequĩ
omnibus uobis: Id ipsum autẽ
& uos gaudete & congratul amini
mihi spero autẽ indño ihũ timo¬
thcum me cito mittere aduos ut
& ego bono animosim cognitis
quac circa uos sunt: Neminẽ
enim habeo tam un animt̃ qui
sincera affectione prouobis solli¬
citus sit : om̃s enim sua quęrunt
non quae sunt ihũ xp̃i: Ex pe¬
rimentum autem eius cõgnosci¬
te : qm̃ sicut patri filius mecum

Expanded text:
itaque, carissimi mei, sicut semper oboedistis, non ut in praesentia mei tantum, sed multo magis nunc in absentia mea, cum metu et tremore uestram salutem operamini. deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere pro bonnia autem facite sine murmurationibus, et haesitationibus, ut sitis sine querela, et simplices filii Dei, sine reprehensione. AD e, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, uerbum uitae continentes ad in uacuum cucurri neque in uacuum laboraui. sed et si immolor supra sacrificium et ministeromnibus uobis. id ipsum autem et uos gaudete et congratulamini mihi. spero autem in domino Iesu Timotheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim, cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Christi Iesu. experimentum autem eius cognoscite, quoniam sicut patri filius mecum
Abbreviated transcription (Latin):
mini aur̃o sensu neque terrea.¬
mini. neq per spm̃ neq perser.¬
monem. neq per epłam tan.¬
quam pernos missam: quasi
inst& dies dñi : N equis uos se.¬
ducat ullomodo: qumn nisi ut¬
nerit discessio primum & reue¬

Expanded text:
mini a vestro sensu, neque terreamini, neque per spiritum, neque per sermonem, neque per epistolam tanquam per nos missam, quasi instet dies Domini. Ne quis vos seducat illo modo. Quoniam nisi venerit discessio primum, e
Abbreviated transcription (Latin):
Ixp̃i ihũ. per uoluntaitem dĩ. scđm
ꝑpmissionem uitie quae est in xp̃o
ihu: timotheo harissimo filio:
meis in conscientia pura: quod
sine intermissione habeam tui
memoriam in orationibus me¬
is. nocte ac̃ die desiderans te ui¬
dere. memor lacrimarum tu

Expanded text:
isti per voluntatem Dei, secundum promissionem vitae, quae est in Christo Jesu: Timotheo charissimo filio gmeis in conscientia pura bona, quod sine intermissione habeam tui memoriam in orationibus meis, nocte ac die: desiderans te videre, memo
Abbreviated transcription (Latin):
cere testimonium dñi nr̃i neq
me uinctum eius: sed conlabo¬
ra eugłio. secundum uirtutem
ria tempora: Manifestata

Expanded text:
cere testimonium domini nostri neque me uinctum eius, sed conlabora euangelio secundum uirtutem aeterna, manifestata
Abbreviated transcription (Latin):
solum fidem in concussam serua¬
uerint ueritatis. sed etiam inper¬
secutione ciuium fuerint constan¬
ues inuenti: Pe hebreis uero
quid dicendum est : quorum thes¬
salonicenses qui plurimum lau¬
dati sunt imitatores facti esse di¬
cuntur. sicut ipse ait. & uos fratres
imitatores facti estis ecclesiarum
dĩ quae sunt iniudea. Cadẽ
enim passi estis & uos a con tribu¬
libus uestris. quae & illi auideis:
pud ipsos quoque hebreos cadem
commemorat. dicens Nam &
uinctis compassi estis: & rapinam
bonorum urorum cum gaudio
suscepistis: cognoscentes uos habe

Expanded text:
solum fidem inconcussam servasolum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea: eadem enim passi estis et vos a contributibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat, dicens: Nam et vincti compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
illos indigere asserit corrigiui.¬
tia gentilitatis priora comme.¬
morans: Corinthiis autem
iam dicit sapienti ae gratiam
esse concessam: & non tam oms
increpat. quam cur peccantis
non increpauerint reprehendit.¬
. sicut ait. uditur interuos
fornicatio: Et utrum. Co¬
gregatis uobis: cum meo spiritu
magis ac magis proficiant am.¬
monentur: ¶qalathae uero
iam nulluis criminis arguuntus
nisi hoc tantum quod callidissi¬
mis pseudo apostolis cͥrediderum
phesii sanc nulla reprehensio¬
ne sed multa laude sunt digni
quia fidem a postolicam ser̃ua
uerunt: Philippenses etiam
multo magis collaudantur
qui nec audire quidem falsos
apostolos uoluerunt : Colo senses
atem tales erant. ut cum ab apos¬
tolo uisi corporaliter non fuissent.
hac digni laude haberentur. Et si¬
inquit corpore absenssum: sed spũ
uobiscum sum. gaudens & uidens
hesalonicenses¬
nichilominus in duab epistolis om¬
nęs laude ꝓsequitur: coquod non

Expanded text:
illos indigere asserit corrigi, villos indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, sicut ait: Auditur inter vos fornicatio . Et iterum: Congregatis vobis cum meo spiritu magis ac magis proficiant commonentur. Galatae vero jam nullius criminis arguuntur, nisi hujus tantum quod callidissimis pseudoapostolis crediderunt. Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt digni, quia fidem aposverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem tales erant, ut cum apostolo visi corporaliter non fuissent, hac laude digni haberentur. Et si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum, gaudens et videnhessalonicensesnihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
luit tacito nomine defiguris
legis & ueritate xp̃i reddere ra¬
tionem : ne odium nominis
stonte praclati. utilitatrm ex¬
cluderas lectionis: Non est
sane mirum si cloquentior
uideatur in proprio. idest he¬
breo. quam inperegrino id est
ingreco quo caetere epistolac
sunt seriptae sermone: Mo¬
u& etiam quosdam quart romi¬
norum epistola in primo sit po.¬
sita: cum eam non primam scri.¬
tam ratio manifestos: Nam
hanc se proficiscente hicrasolimar
scripsisse testatur: cum corinthi¬
os & alios iam ante ut ministeri¬
um quod sccum portaturus crat
colligero litteris adhortatus sit:
Inde intellegi quid am uolunt
ita omnes epistolas ordinatas.
ut prima poneretur quamuis
posterior fuerit ordinata: ut
per singulas epistolas gradibus
ad perfectiora ueniretur: Ro¬
manorum nanque pleriq tam
rudes erant. ut non intellegerent
dĩ es se gratia & non suis meritis
esse saluatos: & obhoc duo inter
se populi conflictarent: idͥcirco

Expanded text:
luit tacito nomine de figuris luit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati, utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est Hebraeo, quam in peregrino, id est in Graeco, quo caeterae Epistolae sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam quare Romanorum Epistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Sed inde intelligi quidam volunt ita omnes Epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas Epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique 2 tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idc
Abbreviated transcription (Latin):
gi mandatorum suas epistolas
ordinauit : Et quođ ille
prȩceptis apharaone instituit
liberatos. totidem hic episto¬
lis adiaboli & idoladriae ser¬
uitute doc& adquisitos: Nam
& duas tabulas lapideas duo.¬
rum testamentorum figuram
habius se uiri eruditis simi tra¬
diderunt: Epistolam sane
quac adhebreos inscribitur.
quidam pauli non esse affirmant.
eoquod nonsit eius nomine ti¬
tulata & propter sermonis sti¬
lique distantiam: sed aut barna¬
bat iuxta tertulli anum. aut
lucȩ iuxta quosdam : uel certe
clementis discipuli a postolorum
& episcopi romanae aecclesiȩ
post abaisostolis ordinati:
uibus respondendum est siꝓp.¬
terea pauli non erit. quia eius
non hab& nomen: ehzo ne ali¬
cuius erit. quia nulłus nomi¬
ne praenotatur: Quod si
in conueniens absurdumq
est. ipsius magis esse credenda
est quae tanto doctrinę suae
fulgo eloquio: Sed quo¬
niam apud hebrcorum ac¬
clesias quasi destructos legis
falsa suspicione habebatur: uo¬

Expanded text:
gi mandatorum suas Epistolas gi mandatorum suas Epistolas destinavit; et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse affirmant, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam: sed aut Barnabae, juxta Tertullianum; aut Lucae, juxta quosdam; vel certe Clementis, discipuli apostolorum, et episcopi Romanae Ecclesiae post apostolos ordinati. Quibus respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nomine titulatur; quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse concedenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, vo
Abbreviated transcription (Latin):
RI MUm
QUA ERITUR
MUAREPOST
EUANGCLIA
QUAE SUR¬
plementum legis
sunt. & inquibus no¬
bis exempla & praecepta u¬
uendi plenis sime digesta sunt.
uoluerit apostolus has episto¬
las ad singulas ecclesias destina¬
re: Hac autem causa factum
uidetur: ut scilic& initi on ascen¬
tis ccclesiae nouis causis existen¬
tibus. & presentia atq orienti a
resccar& uitia: & post futuras
excluder& questiones: exemplo
proph&arum. qui post editam
legemꝰ moysi  in qua omnia
mandata dĩ legebantur. nichil¬
hominus tamen doctrina sua
rediuiua semper populi com¬
pressere peccata: & propter
exemplum uiuendi libris ad
nostram etiam memoriam
trans miserunt: Ueinde
quacritur cur non amplius
quam decem epistolas ad eccle¬
sias scripserit: Cecłm enim
sunt cum illa quac dicitur
adhebreos. Nam reliqu ae
quattuor. ad discipulos spe¬
cialiter sunt porreetę: ut osten¬
der& nouum non discrepare
aueteri testamento. & se contra
legem non facere moysi:Ad
numerum primorum decalo¬

Expanded text:
rimum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare? Hac autem causa factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae novis causis existent ut praesentia atque orientia resecaret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et propter exemplum vivendi, libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, ad numerum primorum Decalo
Abbreviated transcription (Latin):
cum adhuc infirmi essemus se¬
cundum tempus pro impiis mor¬
tuus est. Qix enim proiusto
quis moritur:Nam probo¬
no forsitan quis audeat mori:
ommendat autem suam caritatem
ds̃ innobis: quoniam cum ad huc
peccatores essemus. xp̃c pronobis
mortuus est: Multo igitur ma

Expanded text:
cum adhuc infirmi essemus secundum tempus, pro impiis mortuus est? Vix enim pro justo quis moritur. Nam pro bono forsitan quis et audeat mori. Commendat autem suam caritatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est . Similiter a
Abbreviated transcription (Latin):
nuinc seconciliationem accȩpimus
Oropterea sicut per unum hominem
in quo omnes peccauerunt: Usq
adlegem enim peccatum erat in
mundo : peccatum autem non im¬
putatur cum lex non e : Sed reg¬
nauit mors ab ad am usq ad moy¬
sen etiam in cos qui non peccaue¬
runt insimilitudinem preuarica

Expanded text:
nunc reconciliationem accepimus. Propterea sicut per unum hominem in quo omnes peccaverunt. Usque ad legem enim peccatum erat in mundo: peccatum autem non imputabatur, cum lex non esset. Sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
runt quoniam qui talia agunt
digni sunt morte: non solum
qui faciunt᷑ sed etiam qui consen¬
tiunt facientibus :U¬
ROPTER QUOD INEX¬
cusabilis es ohomo omnis qui
iudicas: In quo enim iudicas al¬
terum. te ipsum condempnas.
cadem enim agis quae uidicas:
cimus enim quoniam iudicium
dĩ est sccundum ueritatem in eos
qui talia agunt: Existimas
autem hoc ohomo quiuidicas eos
qui talia agunt & facis ea. quia tu
effugies iudicium dĩ. An diui.¬
tias bonitatis eius & pacientiae.

Expanded text:
talia agunt digni sunt morte, non solum qui ea faciunt, sed et qui consentiant facientibus. Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis, qui iudicas. in quo enim iudicas alterum, te ipsum condemnas: eadem enim agis qui iudicas. scimus enim quoniam iudicium dei est secundum ueritatem in eos qui talia agunt. existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos qui talia agunt, et facis ea, quia tu effugies iudicium dei? an diuitias bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ION ERGO REGNET XUI¬
peccatum in ur̃o mortali corpore.
ut obocdiatis concupiscenti is
cius : Sed neque excibeatis men¬
bra urã arma iniquitatis pec¬
cato: sed ex̾ibet uos dõ tanquam
exmortius uiuentes: & menbra
urã arma iustitiae dõ : Pecca¬
tum enim⁊ uobis non domina
bitur: Non enim sublege es¬
tis. sed sub gratia: Quidergo
eccauimus quoniam non su¬
mus sublege sed sub gratia.
Absit: Nescitis quoniam cui ex
ibetis uos ad oboedien¬
dum serui estis eius cui oboedis¬
oboeditionis adiustitiam. C¬
tias autem dõ quod fuiftis ser¬
ui peccati. oboedistis autem ex
corde in eam formam doctrinȩ
inqua traditi estis : Liberati
autem apeccato. ser ui facti estis
iustitiat: Humanum dico.
ꝓpter infirmitatem carnis ues¬
trae: Sicut enim exhibiustis
menbra ura seruire inmunditi¬
ac & iniquitati ad iniquitatem.
ita nunc exͥibete menbra ura¬

Expanded text:
on ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus. Sed neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; sed exhibete vos Deo tanquam ex mortuis viventes, et membra vestra arma justitiae Deo. Peccatum enibitur. Non enim sub lege estis, sed sub gratia. Quid ergo? Peccabimus, quondam non sumus sub lege, sed sub gratia? Absit. Nescitis qhibetis vos servos ad oboediendum servi estis eius cui oboedioboeditionis ad iustitiam gratias autem Deo quod fuistis servi peccati oboedistis autem ex corde in eam formam doctrinae in qua traditi estis liberati autem a peccato servi facti estis iustitiapropter infirmitatem carnis vestrae: sicut enim exhibuistis membra vestra servire immunditiae, et iniquitati ad iniquitatem; ita exhibete me
Abbreviated transcription (Latin):
us delicto multi mortui sunt. mul¬
tomagis grã dĩ & donum ingrãm
unius hominis ihũ xp̃i inplures
peccatum ita & donum: Nam
udicium ex uno in condempnati¬
onem: grã autem exmultir delic¬
tis iniustificationem: Si enum in
unius delicto mors regnauit per
unum: multomagis abundanti¬
am grãc & donationis & iustitiae
accipientes inuitam regnabunt
per unum ihm xp̃m: Igitur si¬
cut perunius delictum in omnes
homines in condemnationem:
sic & per unius iustitiam in omnes homines
iniustificationem uitae: Sicut
enim per in obȩdientiam unius ho¬
minis peccatores constituti sunt
multi ita &per unius oboedi¬
entiam iusti constituentur mul¬
ti: Lex autem sub intrauit. ut
abundar& delictum: Ubi autem
abundauit delictum. super ab un¬
dauit gratia.: ut sicut regnauit
peccatum in mortẽ. ita & gratia
regn& per ustitiam in uit᷑am ac¬

Expanded text:
us delicto multi mortui sunt, multo magis gratia Dei, & donum in gratia unius hominis Jesu Christi in plures num nam iudicium ex uno in condemnationem gratia autem ex multis delictis in iustificationem si enim in unius delicto mors regnavit per unum multo magis abundantiam gratiae et donationis et iustitiae accipientes in vita regnabunt per unum Iesum Christum igitur sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem sic et per unius iustitiam in omnes homines in iustificationem vitae sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi ita et per unius oboeditionem iusti constituentur multi lex autem subintravit ut abundaret delictum ubi autem abundavit delictum superabundavit gratia ut sicut regnavit peccatum in morte ita et gratia regnet per iustitiam in vitam ae
Abbreviated transcription (Latin):
nem: contritio & infelicitas in ui¬
is eorum. & uiam pacis non cogno¬
uerunt: non est timor dĩ ante
oculos eorum: Scimus autem
quoniam quaecunque lex loqui¬
tur. his qui in lege sunt loquitur.
ut omne os destruatur. & subdi¬
tus fiat omnis mundus dõ: quia¬

Expanded text:
m, contritio et infelicitas in viis eorum et viam pacis non cognoverunt, non est timor Domini ante oculos eorum. Scimus autem quoniam quaecunque lex loquitur his qui in lege sunt loquitur, ut omne os obstruatur et subditus fiat omnis mundus Deo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
& cor inpen̾itens. thesauriz as
tibi iram indie irae & reuelatio¬
nis iusti uidicii dĩ : qui redd&
unicuique scđm opera eius :. his
quidem qui socundum pacien¬
tiam boni operis gloriam & ho¬
norem & incorruptionem quae¬
rentibus uitam acternam: his
autem qui ex contentione & qui
non ad quiescunt ueritati ere¬
dunt autem inquitati ara & in¬
dignatio. tribulatio & angustia.
in omnem animam hominis
operantis malum iudei pri-¬
mum & greci : gloria autem
& honor & pax omni operan¬
ti bonum iudȩo primum &
groco: Non est enim perso.¬
narum acceptio apud dm̃
u̾icunque enim sine lege pecciꝰ¬
uerunt. sine lege & pcribunt:
qui cunque in lege peccautrun
per legem iudicabuntur: Nn
enim auditores legis iusti sunt
apud dm̃: sed factores legis usis¬
ficabuntur: Cum enim gents
quae legem non habent natura¬
liter ea quat legis sunt facunt a¬
modi legem non habentes. ipsi sids
sunt lex : qui ostendunt opurlos

Expanded text:
 thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius : his quidem qui secundum patientiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam : his autem qui ex contentione et qui non adquiescunt ueritati credunt autem iniquitati ira et indignatio tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum Iudaei primum et Graeci gloria autem et honor et pax omni operanti bonum Iudaeo primum et Graeco non est enim personarum acceptio apud Deum quicumque enim sine lege peccaverunt sine lege et peribunt et quicumque in lege peccaverunt per legem iudicabuntur non enim auditores legis iusti sunt apud Deum sed factores legis iustificabuntur cum enim gentes quae legem non habent naturaliter quae legis sunt faciunt eiusmodi legem non habentes ipsi sibi sunt lex qui
Abbreviated transcription (Latin):
tibilis hominis. & uoluerum &
quadrupedum . & serpentium:
ropter quod tradidit illos dr̃ in
desideria cordis eorum ininmun¬
ditiam : ut contumeliis affici¬
ant corpora sua insem& ipsis.
qui commutauerunt ueritatem
dĩ inmendacium. & coluerunt
& seruierunt creaturae potius
quam creatori: qui est benedic
Nam feminȩ eorum immutaue.¬
runt naturalem usum in eum
usum qui est contra naturam:
Similiter autem & masculi relic¬
to naturali usu femine. ex arse¬
runt indesideriis suis inui¬
cem masculi in masculos turpi¬
tudinem operantes: & merce¬
dem quam oportuit erroris sui
in sema ipsis recipientes E
sicut non probaucrunt dm̃ habe¬
it innotitiam : tradidit eos dr̃
inreprobum sensum. ut faciant¬
ea quae non conueniunt: reple¬
tos omni iniquitate: malitia.
fornicatione: auaritia: nequi¬
tia: plenos inuidia. homici
dio : contentione: dolo: malig¬
nitate : susurrones: detractores :
dõ odibiles : contumeliosos. super¬
bos: el atos: inuentores in alorum :

Expanded text:
minis et uolucrum et quadripedum et serpentium. propter quod tradidit illos deus in desideria cordis illorum in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua inter semet ipsos, qui commutauerunt ueritatem dei in mendacio, et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est beNam feminae eorum immutaverunt naturalem usum, in eum usum qui est contra naturam. Similiter autem masculi relicto naturali usu feminae, exarserunt in desideriis suis in inuicem, masculi in masculos turpitudinem operantes et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semet ipsis recipientes. et sicut non probauerunt deam\ habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conuenit: repletos omni iniquitate, malitia, fornicatione, auaritia, nequitia, plenos inuidia, homDIO, CONTENTIONE, DOLO, MALIGNITATE, SUSURRONES, 1:30 DETRACTORES, DEO ODIBILES, CONTUMELIOSOS, SUPERBOS, ELATOS, INVENTORES MALORUM,
Abbreviated transcription (Latin):
enim qui exlege hi tantum heredes
sunt : exinanita est fides. abolita
est promissio: lex enim iram ope
ratur: Ubi enim non est lex. noc
preuaricatio: Ideo exfide : ut se¬
cundum gratiamfirmasit promis¬
sio omni semini. non ei qui exlege
est solum. sed & ei qui exfide est
abrahac : qui est pater omnium nrm
sicut scriptum est. quia patrem mul¬
tarum gentium posui te ante dm̃
cui credidisti: qui uiuificat mortu¬
os & uocat᷑ quae non sunt tanquam
ea quae sunt: qui contra spem inspe
credidit. ut fier& pater multarum
gentium. secundum quod dictum
est ei. sic erit semen tuum sicut stella¬
infirmatus  fide: nec considerauit
corpus suum emortuum cumfe.¬
re centum annorum ess& & emor¬
tuam uuluam sarae: in repromis¬
sione etiam dĩ non hesitauit diffi.¬
denti a. sed confortatus est fide. dans
gloriam dõ : plenissime sciens quia
quaecunq promisit potens est&
facere: Idco reputatum est illi ad
iustitiam: Non est autem serip¬

Expanded text:
enim qui ex lege 25 haeredes enim qui ex lege 25 haeredes sunt, exinanita est fides, abolita est pratur, ubi enim non est lex, nec praevaricatio, ideo ex fide ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini Abrahae, non ei, qui ex lege est solum, sed ei, qui ex fide est Abrahae, qui est pater omnium nostrum, sicut scriptum est: Quia patrem multarum gentium poscui credidit, qui vivificat mortuos, et vocat ea quae non sunt tanquam ea quae sunt: qui contra spem in spem credidit ut fieret pater multarum gentium, secundum quod dictum est ei: Sic erit semen tuum; einfirmatus fide consideravit corpus suum emortuum cum fere centum annorum esset et emortuam vulvam Sarrae in repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia sed confortatus est fide dans gloriam Deo plenissime sciens quia quaecumque promisit potens est et facere ideo et reputatum est illi ad iustitiam non est autem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
credenti autem in eum qui iustisi¬
cat impium reputatur fides eius
adiustitiam secundum ꝓpositum¬
grati ac dĩ. sicut & dauid dicit bea¬
titudinem hominis cui ds̃ accep¬
tofert iustitiam sine operibus
eati quorum remissae sunt iniqui¬
tates. & quorum tecta sunt pecca¬
a Reatus uir cui non impu¬
tauit dñs peccatum: Heatitudo
ergo haec. incircumcisione tan¬
tum man&: an etiam in prepu.¬
tio Dicimus enim quia re¬
putata est abrahae fides adiusti¬
tiam: Quomodo ergo reputata
est: incircit in cisione. an inpre¬
putio Non incircumcisione¬
sed inpreputio: Et signum
accepit circum cisionis. signaculum
uistitiae fidei quae est inpreputio :
ut sit pater omnium credentium
perpreputium: ut reputetur & il
excircumcisione. sed ochis qui sec¬
tantur uestigia fidei quae est in
preputio patris nr̃i abrahat:
on enim per legem promissio abra.¬
hac aut semini eius. ut heres essoc¬
mundi: sed per iustitiam fidci Si

Expanded text:
credenti autem in eum, qui iustificredenti autem in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam et gratiae Dei, sicut et David dicit beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert justitiam sine operibus. 444 Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum . » Beatitudo ergo haec in circumcisione « tantum manet, an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est, in circumcisione, an in praeputio? Non in circumcisionesed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis signaculum justitiae fidei quae est in praeputio, ut sit pater omnium credentium per praeputium, ut reputetur et ilex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae. Non enim per legem promissio Abrahae, aut semini ejus, ut haeres essmundi, sed per justitiam fidei. Si
Abbreviated transcription (Latin):
qui credunt:. Non
enim est distinetio. omnes enim
peccauerunt & egent gloria dĩ.
iustificati gratis pergratiam ip¬
sius. per redemptionem quae est
in xp̃oihũ : quem proposuit ds̃
propitiationem perfidem insangui¬
ne ipsius. ad ostensionem iustitiae
suae. propter remissionem praece¬
dentium delictorum insustenta¬
tione dĩ ad ostensionem iustitiae
eius in hoc tempore: ut sit ipse
iustus & iustificans eum qui exfi¬
de est ihũ xp̃i:
BIEST ENGO OLORIA
tio tua Exclusa est Per
quam legem. Tactorum.
Non sed perlegẽ fidei: Arbitra¬
mur enum iustificati hominem
perfidem sinc operibus legis: An
uideorum tantum ds̃. Nonne
Qñquidem unus dr̃ qui iustificat
circumcislonem exfide. & prepu¬
tium perfidem: Legem ergo des¬
truimus persidem: Absit. Sed
enim abraham exoperibus iustifi¬
catus est: hab& gloriam sed non
apud dm̃: Quid enim dicit
iustitiam: Ci autem qui ope¬
ratur. merces non imputatur se¬
cundum gratiam sed secundum
debitum: ei uero quiꝰ operatur

Expanded text:
 non enim est distinctio omnes enim peccaverunt et egent gloriam Dei iustificati gratis per gratiam ipsius per redemptionem quae est in Christo Iesu quem proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius ad ostensionem iustitiae suae propter remissionem praecedentium delictorum in sustentatione Dei ad ostensionem iustitiae eius in hoc tempore ut sit ipse iustus et iustificans eum qui ex fide est Iesu ubi est ergo glotio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei. Arbitramur enim justificari hominem per fidem 15 sine operibus legis. An Judaeorum Deus tantum? Nonne quidem unus est Deus qui justificat circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. Legem ergo destruimus per fidem? Absit; sed enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non apud Deum. Quid enim dicit t: Ei autem, qui operatur, merces non inputatur secundum gratiam sed secundum debitum; ei autem, qui non operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ingloriam ipsius: quid ad huc
& ogo tanquam peccator iuidi¬
cor: & non sicut blasphem amͦ.
t sicut auint quidam nos dice¬
re faciamus mala ut ueniant
bona: quorum damnatio uis¬
ta est
cllimus eos. Nequaquam :¬
ausati enim sumus iudcos &.
grocos omnes sub peccato esse.
sicut scriptum est. qui a non
est iustus quisquam: non est
intellegens: non est requirens
dm̃: omnes declin aucrunt:
simul mutiles facti sunt in

Expanded text:
in gloriam ipin gloriam ipet ego tamquam peccator judicor? et non sicut blasphemamur, et sicut aiunt quidam nos dicere faciamus mala ut veniant bona: quorum damnatio justa est. cellimus eos? Nequaquam. Causati enim sumus, Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse, sicut scriptum est: Quia non est justus quisquam, non est intelligens, non est requirens Deum. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
us incircumcisionẽ reputabitur
& iudicabit quod caenatua qł
preputium legem consũm anste qui
perliteram & circumcisionem pre.¬
uaricator legis es Non cium qui
inmanisesto uidcus neque quat in
manifesto incarne cir cumçisio: sed
qui in abscondito iudeus: & circum¬
cisio cordis inspũ non littera: cuius
laus non exhominibus sed exdõ
est: Quid ergo pͥlus est udeo.
aut quae utilitas circumcisionis:
Pultum enim per omnem modum:
rimum quidem: qui a eredita sunt
ilis eloquia dĩ: Quid enimsi¬
quidam illorum non credi¬
derunt Nunquid incredu¬
utas illorum fidem di euacuauit:
Absit: E st ẽmm ds̃ uerax. om¬
nis autem homo mendax
Sicut scriptum est. ut iustificeris
insermonibus tuis. & uincas
cum iudicaris: UIII.
IAUTEM INIQUITAS
nostra iustitiam dĩ cominendat.
quid dicemus. Nunquid
iniquus dr̃ qui infert iram:
cđm hominem dico absit: li.¬
oquin. quomodo udicabit ds̃ h̃
mundum. Si enim ueritas
dĩ in meo mendacio abundauit

Expanded text:
us in circumcisionem reputabitur us in circumcisionem reputabitur et iudicabit, quod ex natura est, praeputium legem perficiens te, qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus est neque quae in manifesto in carne circumcisio sed qui in abscondito Iudaeus et circumcisio cordis in spiritu non littera cuius laus non ex hominibus sed ex Deo est quid ergo amplius est Iudaeo aut quae utilitas circumcisionis multum per omnem modum primum quidem quia credita sunt illis eloquia Dquidam illorum non crediderunt, nunquid incredulitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit. Est enim Deus verax, omnis autem homo mendax sicut scriptum est ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris si autem iniquitas nostra iustitiam Dei commendat quid dicemus numquid iniquus Deus qui infert iram secundum hominem dico absit alioquin quomodo iudicabit Deus mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit
Abbreviated transcription (Latin):
nium reddente illis conscientia
ipsorum. & in terse inuicem cogi¬
tationum accus antium aut cus¬
defendentium. indie cum uidia¬
bit dr̃ occulta hominum secunds
euangelium incumper ihm̃ xpm
dnm nr̃m: Si autem tu iudeis
cognominaris. & requiescis in leg
& gloriaris in dõ. & nosti uoluna¬
tem eius. & probas utiliora instru
tus perlegem: confidis te ipsum
ducem esse caecorum. lumen cor
qui intenebris sunt. eruditorem
insipientium. magistrum infan¬
tium. habentem form amscientia¬
& ueritatis in lege: Quiergo di¬
um doces. te ipsum nõn doces:
ui predicas non furandum furats
qui dicis non mechandum meha¬
ris : qui ab hominaris idola saerile¬
gium facis : qui in lege gloriaris peh
preuaricationem legis dm̃ in hono¬
ras Nomen enim dĩ peruos
blasphematur inter gentes sicut
scriptum est : Circum cisio qui
dem prodest. si legem obserues
i autem preuaricator legissis. eir¬
cumcisio tua preputium facta et
Si igitur preputium iustitias legs
custodiat: nonne preputium illis¬

Expanded text:
s conscientia ipsorum et inter se invicem cogitationum accusantium aut defendentium in die cum iudicabit Deus occulta hominum secundum evangelium meum per Iesum Christum si autem tu Iudaeus cognominaris et requiescis in lege et gloriaris in Deo et nosti voluntatem et probas utiliotus per legem, confidis teipsum ducem esse caecorum, lumen eorum, qui in tenebris sunt, eruditorem insipientium, magistrum infantium, habentem formam scientiae veritatis in lege ? Qui ergo do doces, te ipsum non doces; qui predicas non furandum, furaris; qui dicis non mechandum, mecharis; qui abhominaris ydola, sacrilegium facis; qui in lege gloriaris, per praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur in gentibus, sicut scriptum est. circumcidem prodest, si legem custodias: si autem praeuaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. si igitur praeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium ei
Abbreviated transcription (Latin):
IT discipit¬
LUS PAUTI¬
hiue per litteras dat auecorita¬
tem configendi omnem accele¬
si asticam disciplinam. & ep̃os
ac diacones ordinandi Pre¬
terea instruit cum quomo¬

Expanded text:
it discipulus Pauhuic per litteras auctoritatem dat corrigendi omnem ecclesiasticam disciplinam, et episcopos et diaconos ordinandi; praeterea instruit eum quomo
Abbreviated transcription (Latin):
tris inueritate & caritate
Aui sus suco ual de
qm̃ inueni defiiis tuis ambu¬
lantes inueritate. sicut man¬
datum accepimus a patre¬
t nunc rogo te domina
non tanquam mandatum
nouum scribens tibi: sed quoc
habuimus ab untio: ut dili¬
gamus alterutrum & haci
est caritas ut ambulemus
scđm mandatum eius:

Expanded text:
te et charitate. Gavisus sum valde, quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate, sicut mandatum accepimus a Patre. Et nunc rogo te, domina, non tamquam mandatum novum scribens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus alterutrum; et haec est charitas, ut ambulemus secundum mandata ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Adueni& autem dies dñi ut
fur. inqua cacli magno im¬
petu transient. elementa ue¬
ro calore soluentur. & terra
& ea quae inipsa sunt om̃ia
igitur omnia dissoluenda
suit quales oport& uos esse
in scĩs conuersationibus &
pietatib expectantes & propę¬
rantes in aduentu diei dnĩ uri¬
ihu xp̃i per quam cadi arden¬
tes soluentur. & elementa ig¬
nis ardore tabescent.
OUOS UEROCELOS
& nouam terram secđum pro¬
missa ipsius expectamus. in
quibus iustitia in habitat
Iropter quod bemĩ haec expec¬
tantes. satagite inmaculati
& inuolati ei in ueniri inpa¬
cc. & dñi nr̃i longanimitatẽ
salutem arbitramini. sicut
& carissimus frater noster
paulus scđm datam sibi sa¬
pientiam scripsit uobis. si¬
cut & in omnib epistolis lo¬
quens in eis dehis ae quibus
sunt quȩdam difficilia intel¬
lectu. quȩ in docti & instabi¬
les deprauabant. sicut & cę¬
teras scripturas ad suam ip̃so¬
rum perditionem Vos
igitur fratres prescientes
custodite ne insipientium

Expanded text:
Adueniet autem dies domini sicut fur, in qua caeli magno impetu transcurrent, et elementa ignis calore soluentur, et terra et ea quae in ipsa opera omniaigitur haec omnia dissolvenda sint, quales oportet vos esse in sanctis conversationibus, & pietatibus, expectantes, & properantes in adventum diei Domini, per quem Coeli ardentes solventur et elementa ignis ardore tabescent novos vero caelos et novam terram et promissa ipsius expectamus in quibus iustitia habitat propter quod carissimi haec expectantes satis agite inmaculati et inviolati ei inveniri in pace et Domini nostri longanimitatem salutem arbitramini sicut et carisPaulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis: sicut et in omnibus epistolis loquens in eis de his in quibus sunt quedam difficilia intellectu quae indocti et instabiles depravant sicut et ceteras scripturas ad suam ipsorum perditionem vos igitur fratres praescientes custodite ne insipientium
Abbreviated transcription (Latin):
on audiemur uerba regis antiochi
nec sacrificabimus trans gredientes
legis nostr e mandata. ut eamus
altera iua. Et ut cessauit loqui
uerba h ce: accessit quidam iude¬
us in omnium oculis sacrificare
idolis super aram inciuitate modin
secundum iussum regis. Et udit
matthathias & doluit. & contremu¬
crunt renes eius. Et accensus est
furor cius secundum uidicium le¬
gis. & insiliens trucid auit eum suꝑ
aram. Sed & uirum quem miserat
rex antio chus qui cogebat immo¬
lare occidit in ipso tempore. & aram
destruxit: &. zelatus est legem sicut
fecit finces ⁊ ambri filio salomi.
t exclamauit inatthathias uoce
magna dicens. Omnis qui re¬
lum hab& legis statuens testamen

Expanded text:
non audibimus verba regis Antiochi non audibimus verba regis Antiochi nec sacrificabimus transgredientes legis nostrae mandata ut eamus altera via et ut cessavit loqui verba haec accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes eius et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi et exclamavit Matthathias voce magna dicens omnis qui zelum habet legis
Abbreviated transcription (Latin):
qui missi erant arege antiocho ut co¬
gerent eos qui confugerant ciuitatem
modin immolare & accendere tura.¬
& alege dĩ discedere: & multi depo¬
pulo israhel consentientes accesse¬
runt ad eos. sed in atthathias & filii
cius constanter steterunt. Et res¬
pondentes qui missi erant ab antio¬
cho: dixerunt matchathiae Prin¬
ceps & el arissimus & magnus es in
hac ciuitate. & ornatus filus & fr̃ibus
rgo accede prior & fac iussum regis.
sicut fecerunt om̃s gentes & uiri uda
& qui remanserunt inierus alem:
& cris tu & filii tui inter amicos regis.
& amplificatus argento &. auro. &
muncribus multis. Et respon¬
dit matthathias. & dixit magna
uoce. Et si omnes gentes regi an¬
tiocho ob ediunt ut discedant unus¬
quisq ascruitute legis patrum suo¬
rum & consentiantmandatis cius.
ego & filii mei & fratres mei ob edie¬
mus legi patrum nr̃orum: propiti¬
us sit nobis dr̃. non est nobis utile
relinquere legem & iustitias dĩ

Expanded text:
qui missi erant a rege Antiocho ut coqui missi erant a rege Antiocho ut cogerent eos qui confugerant in civitate Modin immolare et accendere et a lege Dei discedere et multi de populo Israhel consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii eius constanter steterunt et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiae princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus ergo accede prior et fac iussum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Iuda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicos regis et amplificatus argento et auro et muneribus multis et respondit Matthathias et dixit magna voce et si omnes gentes regi Antiocho oboediunt ut discedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiunt mandatis eius ego et filii mei et fratres mei oboediemus legi patrum nostrorum propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et iustitias Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nominabatur gaddis. & symeon
qui cognominabatur thasi. & iui¬
das qui uocabatur mnachabeus . &.
eliatarus qui cognominab atur
abaron: & ionathas qui cognomi¬
nabatur apphus. Hi uiderunt
malaqu e fiebant inpopulo iud a
& hierusalem. Et dixit mat¬
thathias. Ue mihi. ut quid
natus sum uidere contritionem
populi mei & contritionemci¬
uitatis sanet e. & sedere illic cum
datur in manibus inimicorum :¬
ancta ininanu extraneorum fac¬
ta sunt. templum eius sicut homo
ignobilis : uasa glori. e eius capti¬
ua abducta sunt. Irucidati sunt
uiuenes cius in platris. & iuuenes
cius ceciderunt ingladio inimico¬
rum. Qu. e gens non hereditauit reg
erit libera faeta est ancilla. Et ecce
scã nr̃a & pulchritudo nostra & elari¬
tas nostra desolata est: & comquina¬
uerunt eam genter. Quo ergono¬
bis ad hue uiuere: Nt scidit mat¬
thachias & filu ciur uestimenta
sua. & operuerunt se cilicus. plane¬
xerunt que ualde iIII
TUEN ERUXI ILIUC

Expanded text:
nominabatur Gaddis et Simeon nominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominabatur Apphus hii viderunt mala quae fiebant in populo Iuda et in Hierusalem et dixit Matthathias vae mihi ut quid natus sum videre contritionem populi mei et contritionem civitatis sanctae et sedere illic cum datur in manibus inimicorum sancta in manu extraneorum facta sunt templum eius sicut homo ignobilis vasa gloriae eius captiva abducta sunt trucidati sunt iuvenes eius in plateis et iuvenes eius ceciderunt gladio inimicorum quae gens non hereditavit regnerat libera facta est ancilla et ecce sancta nostra et pulchritudo nostra et claritas nostra desolata est et coinquinaverunt eam gentes quo ergo nobis adhuc vivere et scidit Matthathias et filii eius vestimenta sua et operuerunt se ciliciis et planxeruvenerunt illuc
Abbreviated transcription (Latin):
idolum desolationis super altare di
& per uniuersas cutates iud e in
circuitu edificauerunt aras. & an¬
te ianuas domorum & in platris
incendebantur tura & sacrificaban
& libros legis dĩ combus serunt igni
scindentes eor. Et apud quem¬
cunq inuenieb antur libri testa¬
enti dñi. & quicunq: obseruabant
rsicrificabant super aram que trat
ontra altare. Et mulieres que
prcumcidebant filios suos trucida¬
u suspendeb ant pueros aceruicib
per uniuersas domos corum. & cos
qui circum ciderunt eos trucida¬
bant. Et multi depopulo is¬
ahel defimerunt apud se ut
non manducarent inmunda. &
eligerent magis mori quam cy¬
bis comquinari inmundis. & no¬
luerunt infringere legem dĩ scam
& trucidati sunt: & facta est ira
magna super populum ualde
DILLIS OIEBUS. III¬
surrexit matthathi as filius io¬
hannis filii simconis sacerdos ex
filus ioarim abhierusalem: & con¬
sedit in monte modin. Et habe¬
bat filios quinq iohanan qui cog¬

Expanded text:
idolum desolationis super altare Dei idolum desolationis super altare Dei et per universas civitates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini et quicumque observabant sacrificabant super aram quae erat super altare. et mulieres quae circumciderant natos suos interficiebet suspendebant pueros a cervicibus per universas domos eorum et eos qui circumciderunt eos trucidabant et multi de populo Israhel definierunt apud se ut non manducarent inmunda et elegerunt magis mori quam cibis coinquinari inmundis et noluerunt infringere legem Dei sanctam et trucidati sunt et facta est ira magna super populum valde in illis diebus surrexit Matthathias filius Iohannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarim ab Hierusalem et consedit in monte Modin et habebat filios quinque Iohannan qui cog
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum regir antiochi : &
multi exis rahel consenserunt e
& sacrificauerunt idolis: & comqu¬
nauerunt sabbatum Et mit
rex antio chus libros permi¬
nus nuntiorum in hierus alem&
inoms ciuitates iud .c. ut scque¬
rentur legem gentium terr e. &
prohiberent holo causta & saen¬
ficia & placationes fieri in templo
di: & ꝓhuberent celebrari sabba¬
tum &. diersollemnes : & comqu¬
nari scã & scm̃ populum israhd
t iussit edificari aras & templi
& idola. & immolari carnes sul¬
las & pecora communia. & rebn¬
quere filios suos incircum eisos
& comquinari animas eorum
in om̃ibus in mundis ab homi¬
nationibus : ita ut obliuis cerenin
legem & immutarent om̃s iusti¬
ficationes dĩ : & quicunq non fe¬
ciss& scđin uerbum regis antio¬
chi moreretur. Cecundum¬
uerba hace: scripsit omnireg
effugauerunt populum is rahel in
abditis & in absconditis fugitiuo¬
rum locis
IT E QUINTA DECIMA
mensis casleu. quinto & quadra¬
uit rex antio chus ab hominandum

Expanded text:
bum regis Antiochi et bum regis Antiochi et multi ex Israhel consenserunt ei et sacrificaverunt idolis et coinquinaverunt sabbatum et misit rex Antiochus libros per manus nuntiorum in Hierusalem et in omnes civitates Iudae ut sequerentur legem gentium terrae et prohiberent holocausta et sacrificia et placationes fieri in templo Dei et prohiberent celebrari sabbatum et dies sanctum populum Israhel et iussit aedificari aras et templa et idola et immolari carnes suillas et pecora communia et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in omnibus inmundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iustificationes Dei et quicumque non fecisset secundum verbum regis Antiochi moreretur secundumverba haec scripsit omni regeffugaverunt populum Israhel in abditis et in absconditis fugitivorum locis die quintadecima mensis casleu quinto et quadravit rex Antiochus abominandum
Abbreviated transcription (Latin):
firmis. & facta est illis in arcem.
& posuerunt illie gentem pecca¬
torum uiros iniquos & conua¬
luerunt inea Et posuerunt
arma & aescas. & congregauie¬
runt spolia hierusalem & repo¬
suerunt illic & facti sunt in
laqueum magnum. Et fac¬
tum est hoc adinsidi as scĩfica¬
tioni : & indiabolicum malum
inisrahel semper. Et effu¬
derunt sanguinem in nocen¬
tem per circuitum sanctifica¬
tionis: & contamin auerunt
sanctificationem. Et fuge¬
runt habitatores hicrũs alem
propter eos: & facta est habita¬
tio exterorum: & facta est ex¬
tera semini suo. Et nati
cius reliquerunt eam saneti¬
ficatio eius desolata est sicut
solitudo. dies festi eius conuer¬
si sunt inluctum : sabbata eiꝰ
inobprobrium: honores eius
innichilum. Seđm głam
eius multiplicata est ignomi¬
nia. eius: & sublimitas eius con¬
uersa. est in luctum. Et
scripsit rex. antio chus omni
regno suo ut ess& omnis popu¬
lus unus. & reliquerunt unus¬
quisq legem suam . &. consen¬
serunt omnes gentes secundũ

Expanded text:
firmis et facta est illis in arcem et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spolia Hierusalem et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum et factum est hoc ad insidias sanctificationi et in diabolum malum in Israhel et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sabbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius et sublimitas eius conversa est in luctum et scripsit rex Antiochus omni regno suo ut esset omnis populus unus et reliquerunt unusquisque legem suam et consenserunt omnes gentes secun
Abbreviated transcription (Latin):
uir consilii est: ipsum audite sem¬
per & ipse erit uobis pater. Et iu¬
das inachabeus fortis uiribũs aui¬
uentute sua. sit uobis princeps mili¬
tiat. & ipse aget bellum populi &
adducctis aduos omner factores le¬
gis. & undicate uindictam popu¬
li ur̃i Retribuite retributionem
gentibus. & intendite in pracceptis¬
legis. Et benedixit cos.& apposi¬
tus est ad patres suos. Et defunc¬
tus est centesumo & quadragesimo &
sexto anno. & sepultus est afiliis suis

Expanded text:
vir consilii est ipsum audite semvir consilii est ipsum audite semper et ipse vobis erit pater et Iudas Macchabeus fortis viribus a iuventute sua sit vobis princeps militiae et ipse aget bellum populi et vos adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri et retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptlegis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis