comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t surgit rursus exadu̾so alia
.dõrerũ caligantiũ. Et exit q̃stio unt̃¬
rogat se ipsã ro̾. quare tͥailla que inde¬
itate repta sũt ꝑsone dicantꝰ: cũ intͥ¬
nitate illa quã insemce. ipsa. pͥmũ
mẽs repperit łͥa similit̃ inuenta sĩt.
nec tñ tres ꝑsonas inse mentẽ r̃alem
contin̾e. aut tͥb ꝑsonis cõstare aĩmuor
rõabił considatio patiat᷑. Et diligent᷑
ꝯquirit id̾ quare ita sit: ꝯnec ita eẽ du¬
bitaie liceat nec quomͦi sit facile sciri
potest. Et cñ uidet aliquid ex eo qͥco
tũ non iudet. Nec ignorare ꝑmutitur:
q̃ nõ sinitur app̃hendẽ. Uidet enĩ ꝗm̃

Expanded text:
t surgit rursus ex adverso alia ndo rerum caligantium; et exit quaestio et interrogat seipsam ratio, quare tria illa quae in Deitate reperta sunt personae dicantur; cum in trinitate illa quam in semetipsa primum mens reperit tria similiter inventa sint, nec tamen tres personas in se mentem rationalem continere, aut tribus personis constare animam rationabilis consideratio patiatur. Et diligenter conquirat ratio quare ita sit, cum nec ita esse dubitare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen videt aliquid ex eo quod totum non videt, nec ignorare permittitur quod non sinitur apprehendere. Videt enim
Abbreviated transcription (Latin):
quedã alta his similia. Et qͥa multa sũt
alia q̃ ĩqͥstiõe coaceruãt᷑: nõ possumꝰ
nos ad om̃ia ꝓlixa responsione occure¬
re s buit̾ diffinimꝰ qm̃ tũe ĩillo pͥmo¬
pͥncipio iexordio inchoatioĩs q huma¬
na ꝯsidatio ita b̾ue imom̃taneũ simpli¬
cisq instatis sine mora. ut̃ uallo pͥme

Expanded text:
edam his similia. Et, quia multa sunt alia quae in quaestione coacervantur, non possumus nos ad omnia prolixa responsione occurrere; sed breviter definimus quia tunc in illo principio primo et exordio inchoationis quod humana consideratio ita breve et momentaneum simplicisque instantis sine mora et intervallo primae
Abbreviated transcription (Latin):
soł mascit data ÷ curcũ̾cisio carnis. qr
sacra scͥptua ꝑ masculiñ sexiĩ aĩam per
muliebrẽ u carnẽ significare solet ut ui¬
delicet ostndẽt᷑ ꝙ illa ext̾ior circũcisio
aĩab scĩficõnẽ ꝯtulit. s carni ñ abstulit

Expanded text:
s masculis data est circumcisio carnis, quia sacra Scriptura per masculinum sexum animam, per muliebrem vero carnem significare solet; ut videlicet ostenderetur quod illa exterior circumcisio animabus justificationem contulit, sed carni non abstulit
Abbreviated transcription (Latin):
nod̾e ñpotuit: ad fraudẽ se
conuercit. uo ut dolo hominẽ sup¬
plantaret: quẽ iuitute suꝑare ñ poss
heautẽ fraus illius oĩo nulla ẽẽt. si
nuis manifestaret᷑: ipͥa forma ue¬
nire ñ debutt. ne manifeste cognos¬
iuolẽta eiꝰ fraus eẽt si ꝑrsus occultare¬
tur. ⁊ hõ simul si qͥs̃ eũ cali fraude
que caũi ñ poss decipi ꝑmiti̾et ĩuiriã
pati uidẽt᷑. ĩ aliena qͥdẽ forma uenire
ꝑmissꝰ est. s tali in qua eius malitia

Expanded text:
ocere non potuit ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret quem virtute superare non posset. Ne autem fraus illius omnino nulla esset, si nimis manifestaretur; in propria forma venire non debuit, ne manifeste cognosviolenta esset ejus fraus si prorsus occultaretur et homo simul si Deus eum tali fraude quae caveri non posset decipi permitteret injuriam pati videretur, in aliena quidem forma venire permissus est; s
Abbreviated transcription (Latin):
iccͥco qr si mul ñ fubsistit genus humaniꝰ
cõꝑari num̃o: licet uniu̾sitate p̃cecdan.
Quod cñ qrctũ esse. ñ pot̾. meliᷤ ter occil¬
ta deputat᷑. Ubi ignorãtia nõ culpatur.
p̃sũptio arguitur

Expanded text:
irco quia simul non subsistit genus hominum;comparari numero, licet universitate praecedant. Quod tamen quia certum esse non potest, melius inter occulta deputatur, ubi ignorantia non culpatur, praesumptio arguitur
Abbreviated transcription (Latin):
lapsoꝵ cta auctoritas nulli inuenit᷑
Ommino cñ ꝓbabile uidet᷑ plures remansisse
quã cecidisse. Ppħ̾a enĩ c̃ demõstraret curꝰ
igneos. ꝯsolãs ait. Plures sunt qui nob̾ẽ sũt:¬
ꝗ̃ qͥ c̃ itr. hĩc conicimꝰ plures ẽẽ electos angłos
qͣ̃ reꝑbos. Sũt qui dicũt cot electos eẽ ex ho¬
minib ad numerũ angłoꝵ ascensuros: quot
ibi constat remãsisse electos angłos ꝑp̃ scͥptu¬
rã que ait. Statuit t̃minos ppłoꝵ: uixta nu¬
merũ angłoꝵ dĩ. Qđ si uer est c̃ młto plutes
sint in hominib reꝓbi ꝙͣ electi. plures in¬
ueniũtꝰ homines repbi ꝙͣ electi angli S
esti angłi. plures sit̃ ꝙ̃ reꝓbi: plurestoa

Expanded text:
lapsorum certa autoritas nulla invenitur; omnino autem probabile videtur plures remansisse quam cecidisse». Propheta enim, cum demonstraret currus igneos, consolans ait: Plures sunt qui sunt illis . Hinc conjicimus plures esse electos angelos quam reprobos. Sunt qui dicunt tot electos ex hominibus ad numerum angelorum ascensuro; quot ibi constat remansisse electos angelos, propter Scripturam quae ait: Statuit terminos populorum, juxta numerum angelorum Dei. Quod si verum est cum multo plures sint in hominibus reprobi quam electi, plures invenientur homines reprobi quam electi angeli. Si ecti
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ hr̃e ꝓhibet᷑ & similit̾ filia ꝯpat̾s ꝯmat̾s
suȩ aut filio sp̃ali uxor eẽ ñ pot̃. In concilio
tbulensi concedit᷑ ũ ħ defuncto ꝯpat᷑
suo uxorẽ illius ducat. sei imat᷑ ñ est.
Quid siuer̾ ẽ simiłr mulier defuncta
c̃mat᷑ sua uro illius nub̾e pot̾. s ei ꝯpat᷑

Expanded text:
r. Et similiter filia compatri matris suae aut filio spirituali uxor esse non potest. In concilio Tiburiensi conceditur ut homo, defuncto compatre, suo uxorem illius ducat, si ei commater non est. Quod si verum est, similiter mulier, defuncta commatre sua, viro illius nubere potest, si ei compater
Abbreviated transcription (Latin):
iceca demat᷑ ad filuĩ. ⁊ oł qui infra sut̃.
h ẽ nepotẽ ꝓnepotẽ. ⁊ ceca. Similit̃ depat᷑
ad filiã ł defilia ad patrẽ supͣ unfra ꝯ¬
sideratur. Qua ꝑꝑ pat̾ eos qui alate des¬
cendũt. gradꝰ consanguinitatis ĩ matͥmo¬
nio ꝯputant᷑. Qͥdã affinitatẽ quinto gͣdu
t᷑minare uoluert̃: alii usq ad septimũ.

Expanded text:
 de matre ad filium; et omnes qui infra sunt. Hoc est nepotem pronepotem, etc. Similiter de patre ad filiam, vel de filia ad patrem supra et infra consideratur. Quapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminar
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ pot̾ enĩ ⁊ sic uttelligi qr usq adsepti¬
ꝯcedunt᷑: ł qr septimus gradꝰ ultimus est.
nepotes. quarto adnepotes. quinto al
ab nepotes. serto tͥnepotes. septimo t̾ne¬
potũ tͥnepotes. In huc̃ modũ septẽ gradꝰ
inꝓhibitionẽ ꝯtinent᷑ Qui autẽ patrem
i matrẽ radicẽ gn̾ationis ẽẽ dicũt. filiũ aũ
ifiliam quasi truncũ gn̾ationis ꝯstituĩt.
isti innepotib pͥmũ gradũ ꝯputandũ cen¬
sent. ⁊ scdi quã acceptionẽ ille gradus
qui insuꝑiori dispositione septimus fuit:
in hac sextꝰ eẽ ostendĩ G̃radus ꝯsanguini¬
tatis qͣntt̃ uix cendat᷑ sur sũ ⁊ deorsũ co¬
pulã ꝯiugalẽ ñ ammittit sic̃ defilio ad¬

Expanded text:
test enim et sic intelligi, quod usque ad septiconceduntur, vel quod septimus gradus ultimus est, pronepotes; quarto, adnepotes; quinto, abnepotes; sexto, trinepotes; septimo, trinepotum nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus primum gradum computandum censent, secundum quam acceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septimus fuit; in hac sextus esse ostenditur. Gradus consanguinitatis quantumvis tendatur sursum et deorsum, copulam conjugalem n
Abbreviated transcription (Latin):
uiuos ⁊ morcuos udicandos: p̃clarissime
ostendunt. S queri solec utrũ aliquos hic
gurabat apłs. nunquã oĩo moriturisũt.
anipso t̃ꝑis puncco quo cũ resurgentib
Si gͦ scõs qui rapientur xꝰ ueniente iuuen¬
inu̾̃b̃ apłi patiemur angustias. siue uͥ dic̃
nec illi ꝑ immortalitatẽ uiuificabunt᷑.
nͥ quanlib paululũ tñ an̾ moriant᷑ dc pħ¬
mitione p̃cedunt : quanuis b̾uissima nõ
cñ nulla Quo modo intelligẽdũ ẽ qd̵

Expanded text:
uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi, quos hic gurabat apostolus, numquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuenin uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicinec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac pmitione praecedunt, quamvis brevissima, non tamen nulla. Quomodo autem intelligendum sit q
Abbreviated transcription (Latin):
scdo ad cela. Primũ addefensionẽ: scdo¬
ad defensionẽ adimpugnationẽ. Tonsio
peccoris. ꝯpunctionẽ cordis designat. Iec¬
tundr̃ ut cogitationes uane ⁊ desid̃ia pͥua
de corde pellant᷑. Inclinatio capitis. genu¬
ũ ĩcu̾atio. siue ꝓstͣtio humilitatẽ reu̾en¬
ciã. siue ĩ uenire pꝰtulationẽ sig̾cant. Ex¬
pansio manuũ caritatẽ. ⁊ affectꝰ boni

Expanded text:
 ad tela. Primum ad defensionem; secundum ad impugnationem. Tunsio pectoris compunctionem cordis designat. Pecitur, ut cogitationes vanae et desideria prava de corde pellantur. Inclinatio capitis, genuum curvatio, sive prostratio, humilitatem et reverentiam, sive etiam veniae postulationem significant. Expansi
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ipot̾ntis iusticia. fut᷑oꝵ p̃seia ab
ipsa mundi origine gehenne ignẽ
s ardorẽ suũ ⁊̃ sine lignis ñꝙͣ finiret. Ig
gesta ligna ꝓcul dubio nulͥtꝰ. Nec ualet
nͥ succensus ee̾: ⁊ nͥ refotꝰ subsifre. At ꝯtͣ
corꝑalit̾ exurat. nͨ studio humano succen¬
dit᷑. nͨ lignis nutͥtur. s c̾atꝰ semel durat.
⁊ mextinguibił . i succensioẽ ñ ĩdiget.⁊ ar¬
nis qui ñ succendit᷑.

Expanded text:
mnipotentis justitia futurorum prescia ab ipsa mundi origine gehennae ignem sed ardorem suum etiam sine lignis nunquam finiret. Ignur per congesta ligna, procul dubio nutritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi refotus subsistere. At contra corporaliter exurat, nec studio humano succinditur, nec lignis nutritur; sed creatus semel durat inexstinguibilis, et succensione non indiget, et arn
Abbreviated transcription (Latin):
ipt̾ unũ sumꝰ. Unũ dix̃. ne fiat discͤ¬
cio potestis. sumꝰ addidit. ũ ꝑ ᷤ cognos¬
camꝰ. Nõ enĩ pat̾ ipse qͥfilius ẽ sed ex
cia. Plenitudo diuinitatis ĩpat᷑. ple¬
ñ discrepãs nec ꝯfusũ qd unũ ẽ. nec
młciplex q̃ indifferẽs. Quomͦ filius
apat᷑ genitꝰ ĩpossibile ÷ scire m̾s defic̃
Supͣ angłos. supͣ archanglos. supra
cherubini. supͣseraphin. supͣ omnẽ
timur Aufer argum̃ta uͥ fides ꝙr̃
Credimꝰ unũ dm̃ patrẽ ⁊ filiũ. ⁊ sp̾m¬

Expanded text:
dixit, ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex cia, plenitudo divinitatis in Patre, plen discrepans, nec confusum qmultiplex quod indifferens. Quomodo Filius a Patre genitus sit, impossibile est scire: mens deficit, sed et angelorum, supra angelos, supra cherubim, supra seraphim, supra omnem timur. Aufer argumenta ubi fides quaeritur. Credimus unum Deum, Patrem et Filium et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
iam dicta s̃ in mediũ ꝓferre libet nicħ
de nr̃o adicientes ut pote qui nec suffi¬
cientes inuenim᷑ ad ea q̃ dicta s̃ ab ilł.
augustinus ad u̾sus impiecatẽ ĩpu ar¬
riani. Pat̾s nom̃ nouũ hõ usion cdide

Expanded text:
jam dicta sunt, in medium proferre libet, nihil de nostra adjicientes, utpote, qui nec sufficientes invenimur ad ea, quae dicta sunt ab illis. Augustinus adversus impietatem Arii. Patres no
Abbreviated transcription (Latin):
adeps. sulm̃ti itẽ młta s̃ gn̾a. lucanie.
farcĩ. minultal. affrocũ. mortifia.
excogitare potuit. Mulsa hnͣt lac. co¬
lostrũ. babdutã. butir᷑. caseũ. serum.
pores alii calidi s̃. alii frigidi. alii ama¬
ri. alii dulces. alii succi. alii humidi.

Expanded text:
a, lucanicae farcimen, minutal, afrotum, mortisia, excogitare potuit. Mulsa habent lac, colostrum, babdutam, bu t yrum, caseum, serum.  potest? Saporum alii calidi sunt; alii frigidi, alii amari, alii dulces, alii sicci, alii humidi.
Abbreviated transcription (Latin):
enatio diuidr̃ inferinã aucu¬
pĩ. ipiscaturã. ferma mul¬
dismdis exorcet᷑. recib pedicis. laq̃s.
p̃cipięs. areu. iacuł. cuspide. inda¬
gine: pennar̃ odore. canib acciptͥb
Qucupiũ sit laq̃is. pedicis. recib arcu.
uisco. hamo. Piscata fit sagenis. gur¬
gustiis retib artis. iacuł. Ad hanc
disciplinã ꝑtiuet oiũ ciboꝵ. sapoꝵ.¬
t̾ accipit abuna parte sua. ꝙ anti¬
quitꝰ pruenatione uesci solobãt. sic̃
adhuc in quib dã regioĩb uͥ tarissimuł¬
usus panis ÷. carnẽ ꝓcibo. ⁊ muliĩ
ł aquã ꝓpotu hñt. Cib induo diudt᷑
gña. carnes. pulm̃ta. młsa. olera. fru¬
etꝰ. Carnes alie sũt asse. alie frixe. alie
elixe. alie. crude. alie salse. alie dñr
succide. lardũ qͦ siue carea ꝑna ł pen¬

Expanded text:
Venatio dividitur in ferinam, aucupium, et piscaturam. Ferina multis modis exercetur. Retibus, pedicis, laqueis, praecipitiis, arcu, jaculis, cuspide, indagine, pennarum odore, canibus, accipitribus. Aucupium fit laqueis, pedicis, retibus, arcu, visco, hamo. Piscatura fit sagenis, retibus, gurgustiis hamis, jaculis. Ad hanc disciplinam pertinet omnium ciborum, sapotamen accepit ab una parte sui, quia antiquitus plus venaticis vesci solebant, sicut adhuc in quibusdam regionibus ubi rarissimus panis est, carnem pro cibo, et mulsum vel aquam pro potu habent. Cibus in duo dgenera. Carnes, pulmenta, mulsa, olera, fructus. Carnium, aliae sunt assae, aliae frixae, aliae elixae, aliae crudae, aliae salsae. Aliae dicuntur succid
Abbreviated transcription (Latin):
formã facta ẽ mat̾ta. tñ informa
Informa c̾fusioĩs: añ formã dispo¬
sicionis. Inpͥma forma confusiois.
pꝰmodum ꝑ sex dier̃ ipt̃ ualla ordi
Simił creata fuisse oĩa.i. snata.¬
iusibilia ⁊ in uisibilia .ui.¬
eo nec illuo quantũ opinor
absurdũ erit: si credimus unũ ud̃
prsus mom̃tũ cẽꝑis fuisse quo inpͥnci¬
pio sinul c̾ata sit. ⁊ rer̃ uisibiliũ cor¬
paliũq mat̾ia: uinusibiliũ in angłi¬
ca nat᷑a eẽncia. ⁊ħ eẽ qͥ scͥptura refeit.¬

Expanded text:
formam facta est materia, tamen in forma. In forma confusionis, ante formam dispositionis. In prima forma confusionis postmodum per sex dierum intervalla ordiSimul creata fuisse omnia, id est visibilia et invisibilia. Sed nec illud, quantum opinor, absurdum erit, si credimus unum et idem prorsus momentum temporis fuisse quo in principio simul creata sit et rerum visibilium corporaliumque materia, et invisibilium in angelica natura e
Abbreviated transcription (Latin):
puidñtia diuina
ĩloco delitiar̃ qͣsi
ĩparte potioriꝰ
stituco. ⁊ ad cõser¬
uãda bona q̃ ha¬
bebat. ead̃ dĩ ꝓudñtia iõi huma¬
ne ad tuncta munito atq ad illa
bona que habiturꝰ erat querẽda ⁊ ob¬
tinẽda p̾cepto obediẽtie cũ gr̃a co
oꝑante instructo: tdit diabolꝰ ũ

Expanded text:
providentia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientiae cum gratia operante instructo; vidit diab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã ñ doctͥnã cuiꝰquã sꝑnit. indifferent᷑̃
ab om̃ibꝰ q̃ sibi decẽ uidet qͣrit. nec ꝗͣtũ
sciat. s qͣntũ ignoret ꝯsid̾at. hinc illud
platonieũ auint Malo aliena u̾ec̾cle
.ii. disc̾e erubescis ⁊ nescire ñ ulecondanꝰ.:
Pudor iste maior ẽ illo. Aut qͥd sũma
affectas. c̃ti iaceas uiuno: Consida po
potius qͥd iures tue ferre ualeant.
Aptissime uicedit. qͥ incedit orlina¬
re. Qdã dũ magñ saltũ fac̾e uolunt
p̃cipiciũ incidunt. Noligͦ nimis festi¬
nare ħ mͦ citiꝰ ad sapientiã ꝑtinges.
ab oĩb libent᷑ disce qͥtu nescis. ꝙr hu¬
militas c̃mune tͥ fac̾e potͣ. q nat᷑a

Expanded text:
sonam, non doctrinam spernit. Indifferenter ab omnibus quod sibi deesse videt, quaerit; nec quantum sciat, sed quantum ignoret considerat. Hinc illud Platonicum aiunt: « Malo aliena verecunde Cur discere erubescis, et nescire non verecundaris; pudor iste, major est illo. Aut quid summa affectas, cum tu jaceas in imo; considera potius quid vires tuae ferre valeant. Aptissime incedit, qui incedit ordinate. Quidam dum magnum saltum facere volunt, praecipitium incidunt. Noli ergo nimis festinare, hoc modo citius ad sapientiam pertinges. Ab omnibus libenter disce quod tu nescis; quia humi
Abbreviated transcription (Latin):
satis queꝙͣ ꝓͥo ingenio u̾itatis archa
penetrare. Corrugãt nasũ. ⁊ ualgi¬
uͭ corquẽt inlectores diuinicatis. ⁊ñ
pulcꝰ quid uocabulo simplicia. s q̃dã
sensu puo insipida p̃dicãt. Nõ ẽ mei consi
su hmõi imitari. Bonus enĩ lector humił
debet ẽẽ ⁊imansuetꝰ. acuris innauibus
uloluptatũ illecebris ꝓrsꝰ alienꝰ. diligẽs
nsedulus. ut ab oĩb libent̃ discat. ñ ui¬
Qͥ d̃detꝰ. s ẽẽ querat. dicca sapientũ intel¬
locta diligat. ⁊ ea seꝑ corã ocłis. qͣi spe¬
culũ uultꝰ sui retin̾e studeat. ⁊ siqͣfor¬
co obscuriora intelleccũ eius ñ ãmise¬
nit: ñ statĩ in intuꝑiũ ꝓrũpat. ut bonĩ¬

Expanded text:
satis quemque proprio ingenio veritatis arcana satis quemque proprio ingenio veritatis arcana penetrare. Corrugant nasum, et valgium torquent in lectores divinitatis, et non pulchro quidem vocabulo simplicia, sed sensu pravo insipida praedicant. Non est mei consilii hujusmodi imitari. Bonus enim debet esse et mansuetus, a curis saecularibus et voluptatum illecebris prorsus alienus, et sedulus ut ab omnibus libenter discat. Nu discat vel quaerat, dicta sapientium intellecta diligat, et ea semper coram oculis quasi speculum vultus sui tenere studeat. Et si qua forte obscuriora intellectum ejus non admiserint, non statim in vituperium prorumpat, ut ni
Abbreviated transcription (Latin):
d̃uł ñ ꝓponat si ꝯuenienti loco ⁊ordine
tctet᷑. que ñ aliqͥd cẽ speciale habeat.
ꝙdiligẽs u̾bi scrutator alibi ñ inuen¬
tũ. qͣnto rariꝰ. tanto gͣciꝰ carpat. Nioh
ñ potes: ea que s̃ utiliora lege. ⁊ si oĩa
cognita : q̃dã uͦ ne sint in audita. ꝙ¬
aliqñ pliͣris ẽe c̾dimꝰ : q̃ ñ audiumus.
ifacilius estimat᷑ res cꝰ fructꝰ agnoscit᷑.
Uide nunc potes ꝗͣ necessaria tͥsit ħ
humilitas. ut nullã scientiã uilipen.¬
expedit ut cũ cu aliqͥd saꝑe ceꝑis: cet̾os
acciditi q suã scientiã nimis diligñt᷑
inspicuĩt. ⁊ c̃ sͥ aliquid e̾ẽ uisi fuerint.
alios quos ñ nouerũt tales necẽe nͦ
potuisse fieri putant. Hic̃ ebullit
qͣ nugigeruli. nc̃ quidã nescio u̾n glo¬
riantes pͥores patres simplicitaͣs argu¬
unt. ⁊ sec̃ natã. sec̃ moriturã ꝯdunt
sapĩam. Indiuinis eloquiis ita simpli¬
cẽ loqͣndi modũ c̾e aiunt. ut in eis
magistros audire ñ oporteat. posse

Expanded text:
dum non proponat, si convenienti loco et ordine tractetur; quae non aliquid etiam speciale habeat quod diligens verbi scructator alibi non inventum, quanto rarius, tanto gratius carpat. Nihnon potes, ea, que sunt utiliora lege. Etiam si ocognita; quedam vero ne sint inaudita: aliquando pluris esse credimus quod non audivimus, et facilius existimatur res cujus fructus agnoscitur. Videre nunc potes quam necessaria tibi sit haec humilitas, ut nullam scientiam vilipenexpedit, ut cum tu aliquid sapere coeperis, caeteros accidit, quod suam scientiam nimis diligenter inspiciunt, et cum sibi aliquid esse visi fuerint, alios quos non noverunt, tales nec esse nec potuisse fieri putant. Hinc etiam ebullit quod nugigeruli nunc quidam nescio unde gloriantes, priores patres simplicitatis arguunt, et secum natam, secum morituram credunt sapientiam. In divinis eloquiis ita simplicem modum loquendi esse aiunt, ut in eis magistros audire non oporteat; posse
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas ẽ. cꝰ c̃ młta sĩt
docum̃ta. ħ tͥa p̾cipue ad lectorẽ ꝑtinẽt.
pͥmũ ũ nullã scientiã. nullã scͥpt᷑am.
uilẽ teneat. Sed̾m u̾anemine disc̾e
crubescat. t̾ciũ ũ c̃sc̃ĩam adeptꝰ fu¬
erit. cetos ñ ꝯtẽpnat. Multos ħdeci¬
pit. qͥ añ tẽpꝰ sapientes uidĩ nolũt. hinc nãq

Expanded text:
humilitas est, cujus cum multa sint documenta, haec tria praecipue ad lectorem pertinent. Primum ut nullam scientiam, nullam scripturam vilem teneat; secundum, ut a nemine discere erubescat; tertium, ut cum scientiam adeptus fuerit, caeteros non contemnat. Multos hoc decepit, quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
respondẽ potiussẽ. ꝙ ñ unũ inuotis oĩb
debitũ ꝯstat. uer̃ qr te ñ questionẽ mouisse
s edifieationẽ magis quesisse nõ dubito.
quantũ uit̾um ꝓ tp̃r possibilitas se sug¬
gessit. iis: deuotiõi tue satisfac̾e conatꝰ
Uinq moĩs sũt qͥbꝰ humana mẽs

Expanded text:
 in votis omnibus debitum constat. Verum quia te non quaestionem movisse, sed aedificationem magis quaesisse non dubito, quantum interim pro tempore possibilitas se suggessit et ratio, devotioni tuae satisfacere conatus uinque modis qu
Abbreviated transcription (Latin):
Modicum it᷑ freqͣntes occupationes fu¬
ratus ociũ sũmatĩ ꝑstruixi: s ñ plene ꝓ¬
secutus suĩ qd̃ quesisti. Queris deuotis
utr̃ pari debito. ⁊ ead necessitate astͥngat
ꝓmissores suos. Sunt̾rogationi tue. tm̃ ⁊ ñ¬

Expanded text:
Modicum inter frequentes occupationes furatus otium summatim perstrinxi, sed non plene prosecutus sum quod quaesisti. Quaeris de votis utrum pari debito et eadem necessitate astringant promissores suos; si interrogationi tuae tan
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝯtinentiã ioħ̾s in oꝑe abrahã insolo
bat inusu abas in habitu. Caste enĩ ꝯui¬
galit᷑ uix̃: Ee aũ castꝰ sine ꝯiugio potuit.
s tuc̃ ñ oportuit. Iđ iustꝰ ꝙͣuis cupiat dissol
uiuendi s officio ꝯsulendi. ut maneat q̃
necessariũ ẽ ꝑꝑ alios. Sic misceri feminiis
iure nuptiar officiosũ fuit: scĩs uiris ñ libi¬
dinosũ. Quod enĩ ẽcibꝰ ad salutẽ hominis:
ñ est sine delectone carnali q̃tñ inmo¬
dificata ⁊ refrenante tẽꝑantia. inusũna¬
turalẽ redacta : libido eẽ ñ pot̃. Quod

Expanded text:
Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo bat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem justus, quamvis cupiat dissolvvivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, non est sine delectatione carnali; quae tamen modificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
atur infra t̾rã quasi carrẽm quendã. i
uelut ergastulũ cenebrar᷑ collocatum.
qui ut sẽꝑ ardeat. nut̾m̃to ñ egec. abi¬
nitio mundi demonib et̾nalit̾ cruci
maligni cũ demonib et̾nã penã passum
sũt: qr eis inhac uita positi ad culpãꝯ
senserunt. Adhunc inferñ aĩe scelera¬
toꝵ pꝰꝙͣ acorꝑibꝰ eg̃sse s̃. statĩ retrudi esti¬
hac uita purgati exeũt sine mora ad

Expanded text:
atur infra terram quasi carcerem quemdam, et velut ergastulum tenebrarum collocatum. et qui ut semper ardeat, nutrimento non eget, ab initio mundi daemonibus aeternaliter cruciamaligni cum daemonibus aeternam poenam passuri sunt, quia eis in hac vita positis, ad culpam consenserunt. Ad hunc infernum animae sceleratorum, a corporibus egressae, statim retrudi aestihac vita purgati exeunt, sine mora ad
Abbreviated transcription (Latin):
plis ⁊ reuelatioĩb aĩar᷑ in eimodi pena
inhis potissimũ lacis singlẽ penã susti¬
nere penã c̾̃dant᷑ inqͥb culpã cõmiserũt.
sic̃ multis sepe docum̃tis ꝓbatũ ẽ. alia
nͦ siqua s̃ har᷑ penar᷑ loca: ñ facile assig¬
nant᷑. Beatꝰ augtinꝰ exempla petͥ ostendit
qͦm̃ apostate angłi labentes: inhꝰ mũdi
ima decrusi sũt usq ad futttã ĩ die uidi¬
en ultiã dam̾nationẽ: Nã quod petrꝰ
car̾em caliguuis uocat inferñ. ⁊d pau
ł tenebras appellasse odit᷑ dicens rectores
aerẽ istũ ĩtelligimꝰ e̾e. unde iaerie po¬
testates dicunt᷑. In qͦmͦ ip̃i maligni sp̃c
ante ultũ udicii diẽ. ⁊ scđ̾m aliqͥd
dampnatiõĩs constringunt᷑. & scd̾m ali¬
tioĩs. ab illis irt̾im maxime gehene
torm̃tis laxati uacare ꝑmittunt᷑.
De inferno au̾ uͥ ille etͥnus
ignis paratꝰ est
cruciandis. beatꝰ g̾goruis in
libro dialogoꝵ testat᷑ ħ ueri similiꝰ uidi¬

Expanded text:
plis et revelationibus animarum in ejusmodi poena in his potissimum locis poenam singulae sustinere credantur, in quibus culpam commiserunt, sicut multis saepe docuvero si qua sunt harum poenarum loca non facile assignantur. Beatus Augustinus ex Epistola Petri ostendit quomodo apostatae Angeli labentes in hujus mundi ima detrusi sunt usque ad futuram in die judicii ultimam damnationem. Nam quod Petrus carcelus tenebras appellasse ostenditur, dicens: Rectoresaerem istum intelligimus esse. Unde et aeriae potestates dicuntur, in quo modo ipsi maligni spiritus ante ultimi judidamnationis constringuntur; et secundum alidispensationis ab illis interim maximis gehennae tormentis laxati vacare permittuntur. De inferno autem ubi ille aeternus ignis paratus est cruciandis, beatus Gregorius in libro Dialogorum testatur hoc verisimilius judi
Abbreviated transcription (Latin):
fernꝰ locꝰ ẽ torm̃toꝵ: celũ locꝰẽ gaudi¬
oꝵ. Bene ce enĩ locꝰ torm̃toꝵ ẽ deor sũ
ilocꝰ gaudioꝵ. sursũ. qr ⁊culpa de¬
orsũ pͥmit: ⁊t̾ticia sursiĩ sustollit.
Maxima torm̃ta: loc̃ inimo hñt. Maxi¬
ma gaudia: insummo. oedia autẽ

Expanded text:
torum est. Coelum locus est gaudiorum. Bene etenim locus tormentorum est deorsum et locus gaudiorum sursum; quia et culpa deorsum premit, et justitia sursum sustollit. Maxima tormenta locum in infimo habent; maxima gaudia in summo. Media autem
Abbreviated transcription (Latin):
rapiant᷑: siue in aliis aliquibꝰ locis pena¬
libꝰ. ẜ occultã dĩ flispensationẽ abilł gͣui¬
oribꝰ gehenne corm̃tis. ad huc tt̾im diffe¬
rant᷑. ũ uideł ꝗͣ admodũ boni qui cũ cul¬
pis quibꝰdã mansioĩbꝰ decinẽt᷑. ut ñ statĩ
ad gaudia celoꝵ ascendãt: ita qͦ minus
mali eũ huic eg̃diuntꝰ qͣmiuis dã pnandi¬
m̃suraĩ culpar̾ dispositi. ñstatĩ adtor¬
m̃ta inferni descendãt. De ꝑfectis qͥppe
bonis dubiũ nõ ẽ. qͥn eg̾dientes statĩ
ad gaudia tͣnseant. Similit̃ ⁊ de ualde
malis dubiũ ñ ẽ: quin exeuntes hinc
sine mora. ad ĩferni corm̃ta descendat᷑.

Expanded text:
iis locis poenalibus secundum occultam Dei dispensationem ab illis gravioribus gehennae tormentis adhuc interim differantur, ut videlicet quemadmodum boni qui cum culpis quibusdam mansionibus detinentur, ut non statim ad gaudia coelorum ascendant, ita quoque minus mali cum hinc egmensuram culparum dispositis non statim ad tormenta inferni descendant. De perfectis quippe bonis dubium non est quin egredientes statim ad gaudia transeant. Similiter etiam et de valde malis dubium non est, quin exeuntes hinc sine mora ad inferni tormenta descendant.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc unũ qr tupatrẽ unã. ⁊ ego altam.
tu instrum̃tis cuis ego instrum̃tis meis.
Tu manib ⁊ lac̾tis tuis: ego meis. deniq
in uirib cuis: ego meis. Et iã uͭ nũc unũ
s in alio ⁊ ꝑalia. Nunquid sic dico. c̃dico
q filius ħ ipm facit ꝙͣ pat̾ facit. E alia ÷
filii: ala÷ uirtꝰ patͥe. eũ ipse filius. ⁊ manꝰ
hõ manu facit. ⁊ qͥ manus hoĩs facit. ⁊
ꝙ hõ brachio facit. ⁊ qd brachiũ hominis
facit. ⁊q hõ fortitudine facit. ⁊ qͥ forti¬
tudo hõis facit. sic id̃ ẽ. qd̾ pat̾ facit: ⁊
ꝙ flius facit. qr o̾e ꝙͥ pat̾ fac̃: ꝑfiliũ facit.
Sic̾entia una ẽ. sinatura una. sifortitudo
una. si uolũtas una qͦm̾ ñ ẽ una oꝑatio :
Dicis q ħ pat̃ facit. ⁊ego dico qi filiꝰ ħ¬
cotũ filius. Ipsũ fac̾e patͥo . i filii est
Noli pensare quas duas acciones. unam
maiorẽ. ⁊ unã minorẽ. aut force pon¬
dis simił equales duas. Unita ibi est
nich̾ młtipler. Una ẽ accio duoꝵ ĩ

Expanded text:
adhuc unum, quia tu partem unam et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumentis meis; tu manibus et lacertis tuis, ego meis; denique tu viribus tuis, ego meis, et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico, cum dico, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater facit? Ergo alia est Filii, et alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, homo manu facit, et quod manus hominis facit, et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit, et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit, sic idem est quod Pater facit, et lius facit; quia omne quod Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si fortitudo una, si voluntas una, quomodo non est una operatio? Dicis quia haec facit Pater. Ego dico: Hoc totum Filius. Ipsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, unam minorem; aut forte similis ponderis aequales duas; unitas sibi est, nihil multiplices: una est actio duarum in
Abbreviated transcription (Latin):
fatũ est. ⁊tͥũ erat inquantũ abillis factũ:
legtur ĩlibro iuditiũ q mantie uxorẽ acce¬
it s uorẽ accipiat quasi ħ solꝰ ꝑse facẽ ñ
possit. & nemo ẽ qui argum̃tet᷑ idicat.
Si filio pat̾ uxorẽ accepit uxorẽ gͦ accepit

Expanded text:
factum est; et trium erat, quantum ab illis factum est. Legitur in libro Judicum , quod Manue uxorem acceut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat: si
Abbreviated transcription (Latin):
tione illuis. ostñde mͥ aliqͥd qd̃ fac̃ pat̃.
si tñ qͥrendũ ẽ. quid facit q̃ totũ facit. Ione
Cũ enĩ dico idẽ facio q tu facis. qr forte
domũ edifico. sic̃ cu edificas domũ. & ẽ
alia sit domus quã tu edificas. alia domꝰ
mea q̃ ego edifico. tñ id me fac̾e dico qͥ¬

Expanded text:
d quod facit Pater si tamen quaerendum est quid facit, qui totum facit. Pone Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, et alia domus mea quam ego aedifico; tamen idem me facere dico, q
Abbreviated transcription (Latin):
telliget᷑.: Si enĩ dr̃et᷑ pat̾ carne̾ assũpsit
intellig̾et᷑ similit᷑ q pat̾ sͥ carnẽ uniuit.
ꝙ iã id̾ ñ eẽt s aliud. aliud quippe ẽẽt
que sicut alius est inꝑsona pat̾. ⁊ alius:
sbi carnẽ uniuit. carnẽ sibi unisse. ⁊ pa
ꝙ dũ ina utͥusq oꝑatio ostendit᷑ nec filius
sine patre. nec pat̾ sine filio oꝑari demõst᷑¬

Expanded text:
retur Pater carnem assumpsit, intelligeretur similiter quod Pater sibi carnem univit, quod jam idem non esset, sed aliud. Aliud quippe esset, quia sicut alius est in persona Pater, alius sibi carnem univit, carnem sibi unisse et Patquia dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. oĩa que facit pat᷑. ħ. ifiliꝰ facit: oppo¬
nendũ putet. qr pat̾ gignit qͣ filiꝰ ñ facit.
i filius gignit᷑ ꝙ pat̾ ñ facit. Si enĩ filiꝰ
sic̃ pat᷑ gign̾et: pat̾ ẽẽt. ⁊ si pat̾ sic̃ filiꝰ
gigñet᷑ : filius ẽẽt Itaq neqͥs ꝑꝑea qr filiꝰ¬

Expanded text:
est, omnia quae facit Pater, haec et Filius facit , opponendum putet; quod Pater gignit, quod Filius non facit; et Filius gignitur quod Pater non facit. Si enim Filius sicut Pater gigneret, Pater esset; et si Pater sicut Filius gigneretur, Filius esset. Itaque ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam singularit̾ accepit. Uerãtir oĩa que
indiuinatate fecit. idõ sotꝰ ñ fecit. q iai
uinitate solꝰ ñ fuit. S id eũ ipsofecit. qrc̃
ipso idẽ fuit. Si gͦ filius induuinitate
humanitatẽ assũpsit. qͦmͦ in eadꝰ duum¬
tate. pat̾ uł c̃ ipso ñ fecit qr cũ ipso uł fut¬

Expanded text:
am singulariter accepit. Verumtamen omnia quae in divinitate fecit, ideo solus non fecit; quia in divinitate solus non fuit, sed idem cum ipso fecit, qui cum ipso idem fuit. Si ergo Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pat
Abbreviated transcription (Latin):
causam si eccłastica negotia examinãdi
dis mnordinate uolentiã inferͣe temꝑta¬
ret. Scdm tempꝰ si sacͥs. ⁊ solle̾ptuibus
diebꝰ reuerentiã non exhib̾et. qn̾ ihis par¬
cendũ ẽ quibꝰ ꝓculpis suis supplicia debetꝰ
his gͥmodis scłaris potestas iusticiã exar̾e
debec: legũ instituta sequẽs. ⁊ nichpt̃¬

Expanded text:
causam, si ecclesiastica negotia examinanda ntiam inferre tentaret. Secundum tempus si sacris et solemnibus diebus reverentiam non exhiberet, quando et his parcendum est quibus pro culpis suis supplicia debentur. His igitur modis secularis potestas justitiam exercere debet, legum instituta sequens, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
fieret ꝗ factum est: qͥm̃ ita houũ est.
cẽ ut ẽ. sũ autẽ p̃ceptũ fuerit uł ꝑ¬
hibitum aliquid. nõdũ ꝯstat adhuc
quid deipso diffiuitũ sit ĩ bñplaci¬
cicũ. q futur ẽ andequã ẽ Pceptũ
autẽ ⁊phibicio inniũt tm̃ qm¬
illũ cui sit: ĩ si aliud ẽ in illo aqͦ
fiat. Et̃ p̃cipit᷑ sepeut fiat q sut᷑ũ

Expanded text:
fieret quod factum est; quoniam bonum ita est esse, ut est. Cum autem praeceptum fuerit vel prohibitum aliquid, nondum constat adhuc quid de ipso definitum sit in beneplacicitum quod futurum est antequam est. Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantumillum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum
Abbreviated transcription (Latin):
editatio ẽ. cogitatio freqͣns ẽ ꝯsili a
o: qͣ causã. i originẽ modũ utili¬
tatem uniꝰ cͦ rei prudñt᷑̃ ĩuefagat. Me¬
dico pͥncipiũ sumit a lectiõe. nulł .n.
st̾ngit᷑ regłis. aut p̾coptis lectioĩs. Delecta¬
tẽpaande u̾itati aciẽ affigat ⁊ nẽ has nc̃¬

Expanded text:
ilio, quae causam et originem, modum et utilitatem uniuscujusque rei prudenter investigat. Meditatio principium sumit a lectione, nullis tamen struitur regulis aut praeceptis lectionis. Delectaontemplandae veritati aciem affigat; et
Abbreviated transcription (Latin):
chab̾is corꝑalẽ mechiã ꝓhibẽs: pꝰea dix̃
ñ cũcupisces. ispũalẽ mechiã om̃i mois
cauendã ẽẽ ostendens. Quid gͦ noua
hibuit lex corꝑalẽ mechiã ꝓhibuit
minime tẽꝑauit. qr qui dix̃ ñ ꝯcupis¬
ces uxorẽ ⁊ rẽ ꝓximi tui mulierẽ ⁊
rẽ oĩo ꝯcupiscendã ñ uetuit s abali¬
ena tm̃ appecitũ cohibendũ demõstͣuit.
Noua aũ lex iinꝓpͥis cẽꝑatũ ẽẽ debe

Expanded text:
hibens; postea dixit: Non concupisces, spiritualem moechiam omnino cavendam esse ostendens. Quid ergo nova habuit? Lex corporalem moechiam prohibuit, minime temperavit. Quia qui dixit: Non concupisces uxorem et rem proximi tui, mulierem et rem omnino concupiscendam non vetuit, sed ab aliena tantum appetitum cohibendum demonstravit. Nova autem lex
Abbreviated transcription (Latin):
Res enĩ ualde subtił÷. ⁊ simul iocunda.
q̃ uncipientes erudit: nexercet ꝯsũ¬
ꝓseq̃nda. Rogemus gͥ nunc sapientiã INe
ut radiare dignetur incordibꝰ nt̃is. n
illuminare nob̾ insemitis suis ut in¬
troducat nos ad purã.⁊ sñ animali¬

Expanded text:
Res enim valde subtilis est, et simul jucunda, quae et incipientes erudit, et exercet consumquenda. Rogemus ergo nunc sapientiam, ut radiare dignetur in cordibus nostris, et illuminare nobis in semitis suis, ut introducat nos ad puram, et sine animali
Abbreviated transcription (Latin):
cire uelim quomͦ iustum sit ut
culpa que c̃fine ꝑpecta ẽ sine fi¬
ne puniat᷑. E. regorius ħ recte dic̾etur.
si districtꝰ uidex ñ corda hominĩ s facca
pensaret. Iniqui enĩ ĩo c̃fine deliqͣrt̃.
qr cũ fine uixerũt. Nã uoluissetit utiq
si potuissẽt sine fine uiu̾e. ũ potuisset

Expanded text:
cire velim quomodo justum sit ut culpa quae cum fine perpetrata est sine fine puniatur. Gregorius: Hoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique si potuissent sine fine vive
Abbreviated transcription (Latin):
ne patiecur. Quia enĩ alucis intime
ordine cecidit. ñ semet ip̃m intͥnsecus
horroris caligine ꝯfundit. s pꝰ hamari¬
tudine inuoluitur. ꝙr suꝑbie eius sup¬
plicia ñ solũ oĩmoda. s at infinita p̃ꝑant᷑.¬

Expanded text:
ne patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit nunc semetipsum intrinsecus horroris caligine confundit. Sed post hac amaritudine involvetur, quia superbiae ejus supplicia non solum omnimoda, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
cabunture: ab sit. gulla quipꝑe iniqͥtas
ap̃ dm̃. S ita dictũ ẽ in quo iudicio ui¬
dicau̾itis in eo iudicabimini tanꝗͣ
ipsa alib̾abimini ł inqua uoluntate
male fec̾itis: in ipsa puniemini. ex qͣ¬
litatibꝰ qͥppe uolũptatũ ñ extp̃m spaciis.
siue recte facca. siue pecc̾a mecͥuntur.
Auoquin maius pecc̃m hab̾et᷑ arborẽ
deicẽ: quã hoĩnẽ cecidẽ. Illud enĩ lon¬
ga mora iccibꝰ multis l uno ictu b̾uis¬
solũ eade m̃sura est. ut quod ñ p̃sti¬
tit ei ñ p̾stecur atq ita q ip̃e udicat᷑¬

Expanded text:
tur? Absit! Nulla quippe iniquitas apud Deum, sed ita dictum est: In quo judicio judicaveritis, in eo judicabimini, tanquipsa liberamini, vel in qua voluntate malefeceritis in ipsa puniemini. Ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissolum eadem mensura est, ut, quod non praestitit, non ei praestetur atque ita, quod ipse iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
ciet᷑ uob̾ .i. qͥ fec̃is patieris. ñ ut si stu¬
prũ fuerte stuprũ patiat᷑. s q pecc̃o iste fac̃
legi ħ ei. lex faciat .i. q legẽ talia ꝓhiben¬
tẽ de sua uita abstulit. auferat eũ cẽ pp̃a
lex. de hoĩnũ uita qͣ regit. Id. Nolite iu¬

Expanded text:
et: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum uita, quam regit. ite
Abbreviated transcription (Latin):
morte au̾ carnis
alieno diabolo u̾n nimiũ su ꝑbꝰ ĩce¬
dit. mors alt̾iꝰ gn̾is p̃parat᷑ inet̾no igne
tartari. qͦ ñ solũ c̾t̃ienis s cẽ cũ aeriis
corꝑibꝰ exeruciari spẽ possint

Expanded text:
morte autem carnis alieno diabolo, unde nimium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur in aeterno igne tartari, quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aereis corporibus excruciari spiritus possint
Abbreviated transcription (Latin):
It cuius filiũ ł filiã de lauacͦ sacri
fontis accepit. ⁊ eus uxor ꝯmat ñ ẽ: lice¬
at ei defuncto ꝯpat᷑ suo eius iuduã duce
uxorẽ si nullã hñt ꝯsanguinitatis ꝓpin¬
quitatẽ Quid enĩ. Nonqͥd ñ possũt ꝯuin

Expanded text:
m, cujus filium de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei, defuncto compatre suo, ejus viduam ducere in uxorem si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
site quies siue intior ut mens ꝑ
illicita desid̾ia ñ discurrat. siue
ext̾ior ut otiũ ⁊ oportunitas honestis
uitilitas studiis suppetat. ut᷑q ad dis¬
Iciplinã ꝑrinet

Expanded text:
tae quies, sive interior, ut mens per illicita desideria non discurrat; sive exterior, ut otium et opportunitas honestis et utilibus studiis suppetat; utraque ad disciplinam pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
Imeditatio au ad exerriciũ spectat.
Uidet᷑ aũ scrutiniũ sub stubio q̃rendi
ꝯtiñ. Qd si uerũ ẽ suꝑfluo repecit᷑
eũ ĩsuꝑiori parte anniineratũ sit.
S sciendũ est. hãc int̾ ħ duoe̾e diffe¬
rentiã: q studiũ querendi instantiã
sig̃cat oꝑis. scrutiniũ uͦ diligentiã
medit̾ois. Opꝰ ꝑagũt labor ⁊amor.
consiliũ paruĩt cura. uugilia. In la¬
bore est ut agas inamore. ut ꝑficias.
ur cura est. ut ꝓuideas. inuigilia ut
astendas. Isti quatuor pedisseque q̃
portãt lecicã philosophie quia m̃tẽ
exercẽt cui sapientia p̾sidet. Cathe¬
dra qͥppe philologie. sedes ẽ sapientie.
q̃ his suppositis gestari dr̃. qm̃ in his
se exeiendo ꝓmouet᷑. Un pulcre uiue¬
nes ꝑꝑ iobur fronte leccicã uehere

Expanded text:
spectat. Videtur autem scrutinium sub studio quaerendi contineri. Quod si verum est superfluo repetitur, cum in superiori parte annumeratum sit. Sed sciendum est hanc inter haec duo esse differentiam, quod studium quaerendi instantiam significat operis, scrutinium vero diligentiam meditationis. Opus peragunt labor et amor, consilium pariunt cura et vigilia. In labore est ut agas; in amore ut perficias; in cura est, ut provideas; in vigilia, ut attendas. Isti sunt quatuor pedissequi qui portant lecticam philologiae, quia mentem exercent, cui sapientia praesidet. Cathedra quippe philologiae sedes est sapientiae, quae his suppositis gestari dicitur, quoniam in his se exercendo promovetur. Unde pulchre juvenes propter robur a fronte lecticam tenere
Abbreviated transcription (Latin):
speciali tctatu indiget. ⁊ digñ mag̃ :
oĩo silere inhꝰmoi. ꝗͣ aliqͥo ĩꝑfecte dic̃e.
Resenĩ ualde subtił ÷. ⁊ simul iocunda.
q̃ nuincipientes erudit. ⁊eiercet ꝯsũ¬
matos. in exꝑta adhuc stilo. iõq ãplꝰ¬

Expanded text:
speciali tractatu indiget; et dignum magis est omnino silere in hujusmodi, quam aliquid imperfecte dicere. Res enim valde subtilis est, et simul jucunda, quae et incipientes erudit, et exercet consummatos, inexperta adhuc stylo, ideoque ampl
Abbreviated transcription (Latin):
uoluer̃t ut̾ artẽ ⁊disciplinã. Uł ars
dici potest quod sit insubiecta mat̾ia. ⁊
explicatur ꝑ oꝑationẽ. ut architectu¬
ra. Disciplina uͦ q̃ inspeculatiõe ꝯsistit.
iꝑsolã explicatur ro̾cinationẽ ut lo¬
gica. Alit̃. Philosophia ẽ meditatio mor
ambitione calcata. ꝯu̾satione discipli¬
nari similitudine future pat̾e iuuũt.
aut᷑ Phuosophia ẽ disciplina oĩuĩ rer
diuinar᷑ atq humanat᷑ r̾ones ꝓbabi¬
lit᷑ inuestigãs. Sic oĩũ studioꝵ ratio
adphilosophiã spectat. Amministratio
ñ om̃is philosophica est. nõ philoso¬
phia aliquo mͦ ad om̃s res ꝑtiũe dicit᷑:.

Expanded text:
artem et disciplinam. Vel ars dici potest, quae fit in subjecta materia et explicatur per operationem, ut architectura. Disciplina vero, quae in speculatione consistit et per solam explicatur ratiocinationem, ut logica. Aliter - « Philosophia est meditatio mortambitione calcata, conversatione disciplinali, similitudine futurae patriae vivunt.ia est disciplina omnium rerum divinarum atque humanarum rationes probabiliter investigans. » Sic omnium studiorum ratio ad philosophiam spectat. Administratio non omnis philosophia est: et ideo philosophia aliquo modo ad omnes res pertinere videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. Dicunt quidã quod illud u̾i
agunt aires semꝑ maneat. ħ gͦ om̃s
aites agũt. ħ intendũt. ut diuina
tantomag̾ sapimꝰ. tõ enĩ in nob̾ incip̃
Aut᷑. Pyilosophia ẽ ars arciũ. idiscipli¬
na. disciplinar᷑ .i. ad quiã om̃s artes i
discipline spectant. Ars dici pͭscien¬
cia que aitis p̃ceptis regułq consistit.
Ut ẽ in seͥptura disciplina q̃ dr̃ ple

Expanded text:
ta sunt. Dicunt quidam, quod illud unde agunt artes, semper maneat. Hoc ergo omnes artes agunt, hoc intendunt, ut divina tanto magis sapimus. Tunc enim in nobis incipit er: « Philosophia est ars artium, et disciplina disciplinarum, » id est ad quam omnes artes et disciplinae spectant. Ars dici potest scientia, quae artis praeceptis regulisque consistit, ut est in Scriptura: Disciplina, quae
Abbreviated transcription (Latin):
adechimologiã nomiinis speccat. phi¬
sãpientia. ⁊ inde philosophia tͣccũ est
i. amor sapientie. Quod aũ ad ditur
que nulliꝰ indigens uitiax mẽs. ⁊pͥme¬
ua rer̃ id̾. sola ẽ diuina sapientia sig

Expanded text:
ad etymologiam nominis spectat. φίλsapientia; et inde philosophia dicta est, id est, amor sapientiae. Quod autem additur, « quae nullius indigens, vivax mens, et sola rer
Abbreviated transcription (Latin):
cere liuisibile sacm̃tũ aque exnecessitate
ꝯtingit hr̃i ñ posse. S ne forte cont᷑rietas
aliqua tͥ ẽẽ uideat᷑. in eo ꝙ postea inlibro
recẽtatatioñ exemplũ de latͦne positum¬
q̃ ad hanc sententiã in qua dixerat effussioẽm
sangunis. siue fidem. ⁊ cordis ꝯu̾sionẽ.
uice᷑ baptismi t̃płẽ posse. c̃pbandã assũp

Expanded text:
 aquae ex necessitate contigit haberi non posse. Sed ne forte contrarietas aliqua tibi esse videatur, in eo quod postea in libro retractationum exemplum de latrone quod ad hanc sententiam in qua dixerat effusionem sanguinis, sive fidem et cordis conversionem, vicem baptismi implere posse, comparandam assump
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͣnñ ẽ inpossibilitate. ⁊iccͥco iuste bona
uoluntas ẽdeuotiõe fidĩ sue ñ despicit᷑
quanius ab eo qͥforis est sac̃m̃to aque
percipiendo articło necessitatis p̃pediat᷑.
Uisnosse plenius. utr̃ nerõ ħ alicubi au¬
toritate manifestiori seꝓbet. quanuis ⁊
ille qͣs supͣ cominemorauimꝰ auccorita¬
tes tam manifeste uideant᷑ ut deu̾itate
ipsar̃ dubitari nõ possit: audi tñ ad¬
huc aliud. si forte euidentiꝰ tͥ demõst᷑ri
possit: deqͦ dubitare ñ debes. Beatus
augustinus in libro de unico baptismo:
tismo posse implere. s ĩ fił conu̾sionẽq
cordis. si forte ad celebrandũ mist̾rum
baptismi mnangustiis ꝙũ succ᷑ri ñ p̃:¬

Expanded text:
est in possibilitate; et idcirco juste bona voluntas cum devotione fidei suae non despicitur, quamvis ab eo quod foris est sacramento aquae percipiendo articulo necessitatis praepediatur. Vis nosse plenius an ne ratio haec alicubi auctoritate manifestiori se probet, quamvis et illae quas supra commemoravimus auctoritates tam manifestae videantur, ut de veritate ipsarum dubitari non possit? Audi tamen adhuc aliud si forte evidentius tibi demonstrari possit, de quo dubitari non debes. Beatus Augustinus in libro De unico baptismo tismo posse implere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ dix̃iuicẽ baptismi posse hr̃e passionẽ
exemplũ positũ ẽ. cũ ipsiĩ sine abiguitate
tet gͦ ut aut confitearis uicẽ baptismi
ĩ articło necessitatis. fide uerã. ⁊ ꝯu̾sionẽ
cord impłe posse aut ostendas qͣłir fides
ũ. ⁊ caritas nõ ficta hr̃i possit nͥ sal ñ sit.
ritatẽ uerã hr̃e posse qui uisibile sac᷑¬
ł auccoritate ꝓbes ignoro. s nos int̾imñ
ꝯcẽdimꝰ utr̃ aliqͥs qui baptisini sac̾m̃tũ
ꝑcepturꝰ ñ ẽ. ista hr̃e possit. ħ solo dũ¬

Expanded text:
id quod dixit vicem baptismi posse habere passionem exemplum positum est cum ipsum sine ambiguitate tet ergo ut aut confitearis vicem baptismi, in articulo necessitatis fidem veram et confessionem cordis implere posse, aut ostendas qualiter fides vera et charitas non ficta haberi possit, ubi salus non sit. ritatem veram habere posse, qui visibile sacrvel auctoritate probes ignoro. Sed nos interim non contendimus utrum aliquis qui baptismi sacramentum percepturus non est; ista habere possit,
Abbreviated transcription (Latin):
ibaptiatus fuerit saliuiꝰ erit. & sunt
alia młta talia qu̾bꝰ quasi astrui uidet᷑
nullo mͦ saluari posse eũ qui ħ sacm̃tũ
Sifidem ꝑfectam hu̾erit si spem si cari¬
⁊ humiliatũ hũerit q ds̃ ñ despic̃ uerã¬

Expanded text:
et baptizatus fuerit salvus erit . Et sunt alia multa talia, quibus quasi astrui videtur nullo modo salvari posse eum qui hoc sacramentum Si fidem perfectam habuerit: si spem, si chariet humiliatum habuerit quod Deus non despic
Abbreviated transcription (Latin):
quam fundũt baptisma ꝑcipiũt. ꝙͦ sit fr¬
uolũ patet. Si enĩ ꝓpt̾ humores aqͥ q̃ cũ
sanie cruoris deuuln̾ibꝰ manãt baptita¬
ri duĩr qui int̾ficiunt᷑ gͦ qui subfocant᷑
ꝑ sub m̾gunt᷑. uł alio quolib gn̾e mortis
uͥ sanguis ñ fundũt᷑ occidunt᷑. baptrat

Expanded text:
quam fundunt baptisma percipiunt, quam sit frivolum patet. Si enim propter humorem aquae, qui cum sanie cruoris de vulneribus manat baptizati dicuntur, qui interficiuntur, ergo qui suffocantur vel submerguntur, vel alio quolibet genere mortis ubi sangu
Abbreviated transcription (Latin):
ad aĩam cognicionẽ ũnitatis isciẽtiã eã
dũtaxat q̃ pͥme ꝑfectiõi ꝯgrua fuit ꝑ¬
fectã moxꝯditũ accepisse putamꝰ. ⁊ ad il¬
lã ñ studio aut disciplina aliqua ⁊ꝑit̾
so sue condicionis exordio una acsimpli¬
ci diuine aspudĩs illum inõẽ illã ꝑcepis¬
se. In plici aũ cogniciõe pͥmũ homiuẽ
eruditũ ꝯstat cognitiõe. s c̃atoris sui¬

Expanded text:
 cognitionem veritatis et scientiam eam duntaxat quae primae perfectioni congrua fuit perfectam mox conditum accepisse putamus, et ad illam non studio aut disciplina aliqua per inso sui conditionis exordio una ac simplici divinae aspirationis illuminatione illam percepisse. Triplici autem cognitione primum hominem eruditum
Abbreviated transcription (Latin):
hõ pͥmũ qͥđ iustificari aculpa. ut recon¬
ciliaret᷑ pꝰea uͦ lib̾ari amiseria ut refor¬
maret᷑. In ħ gͦ mediatore eguit ho ad dm̃
ut reconciliaret᷑ illi: ⁊ reduc̾ẽt᷑ ad illĩ. S
causã dissidendũ agendã cõueniet̃ susciꝑe

Expanded text:
homo primum quidem justificari a culpa, ut reconciliaretur; postea vero liberari a miseria, ut reformaretur. In hoc ergo mediatore eguit homo ad Deum, ut reconciliaretur illi, et reduceretur ad illum. Sed causam dissidentium agendam convenienter su