comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsumata sane fuert̃ tepr tẽpli scđi. qͦd fabricauit
herra exp̃cepto cyri teste aggeo ꝓpħaqͥ ait. Hȩc dicit
dñs ds exercituiũ. Adhuc modicũ ẽ. & ego c̃õmouebo
&uenient desiderata cunc tarũ gentiũ. & implebo
domũ istã gła dicit dñs exercituũ. Meũ t̃ argentum.
& meũ ẽ aurũ. dicit dñs exercitiui. Magna erit gl̃a
domꝰ istiꝰ nouissime plꝰ qũa pͥmȩ. dicit dñs exercitu¬
um. Et in loco isto dabo pacẽ dic̃ dñs exercituum.
quidẽ intẽplo qͦd ĩa tẽpr̃ suo reȩdificar ceperat in¬
nuit e̾e cõplenda.

Expanded text:
onsummata sane fuerunt tempore templi secundi, quod fabricavit Ezra ex praecepto Cyri, teste Aggaeo propheta, qui ait: Haec dicit Dominus Deus exercituum: Adhuc modicum est, et ego commovebo o domum istam gloria, dicit Dominus exercituum. Meum est argentum, et meum est aurum, dicit Dominus exercituum. Magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae, dicit Dominus exercituum: et in loco ipso dabo pacem, dicit Dominus exercituum. quidem in templo quod jam tempore suo reaedificari coeperat, innuit esse complenda.
Abbreviated transcription (Latin):
legis mandata. qm longũ c̾et morari in singulis. Pro¬
misit itaq ds. sibi & mahomet h suo fideli ꝓpħȩ creden¬
tibiis legisquȩ eiꝰ mandata cõplentibꝰ paradẏsum. id est¬
re affligent᷑ neq calore. Om̃iũ fructuũ omiũ ciboꝵ
uescent᷑ generibus. Qͥcquid appetitus cuiq suggeret.
cora se confestim inueniet. Dericis induent᷑ uestibus
om̃i coloribꝰ. Accubabt̃ indeliciis. & angłi pincerna¬
rũ ministerio int̾ eos cũ uasis aurcis. & argenteis deam¬
bulabt̃. in aureis lac. in argente is uinu̾ offerentes &
dicentes. Comedite ꝙbibite in om̃i leticia. &. quod
uob̾ ds̃ ꝓmisit ecce c̃opletũ ẽ. Iungent᷑ uirginib. quas nec
humanꝰ nec demonicus iuolauit contac tꝰ. iacincti. co¬
raliiq splendore forma p̃stantioribꝰ. Hȩc bona dabi¬
tur credentibꝰ. Non credentibus uͦ do & ꝓpħȩ eis¬

Expanded text:
legis mandata, quoniam longum esset morari in singulis. Prolegis mandata, quoniam longum esset morari in singulis. Promisit itaque Deus sibi et Mahometh suo fideli prophetae credentibus, legisque ejus mandata complentibus, paradre affligentur, neque calore. Omnium fructuum, omnium ciborum vescentur generibus. Quidquid appetitus cuique suggeret, coram se confestim inveniet. Sericis induentur vestibus omnicoloribus. Accubabunt in deliciis, et angeli pincernarum ministerio inter eos cum vasis aureis et argenteis deambulabunt, in aureis lac, in argenteis vinum offerentes, et dicentes: Comedite et bibite in omni laetitia, et quod vobis Deus promisit ecce completum est. Jungentur virginibus, quas nec humanus, nec daemoniacus violavit contactus, hyacinthi coraliique splendore forma praestantioribus. Haec bona dabuntur credentibus, non credentibus vero Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
tendis iudicia talia st̃ apdꝰ eos. qualia esse apud hebre¬
os ipse optime nosti. ut petitor testibus ẽoꝓbet. ꝙ nega¬
tor uiram̃to semet expurget. Testes autẽ nullos nͥ
ualde idoneos ꝓbatasq ꝑsonas suscipiunt. & quibus
sine iuram̃to credere possint. In quibusdã etiã aliis
moysaicȩ legis morẽ custodiunt. ut qui hominis san¬
guinẽ fuderit. eadem pena plectat᷑. & quisquis in
ad ulterio depͣhensus fuerit. cum adultera pariter
lapidetur. Qͥautẽ cũ qualibet alia fornicatꝰ fuerit.
lxxͣx. flagellissubiacebit. Furitalis indicta ẽ pe¬
manũ. quarta pedem amittat. & qui cuilibet homi¬
ni m̃brũ abstulerit. dignop̃tio redimet. Nȩc uniu̾sa
prȩcepta iccircost̃ ãdo ꝓposita. nesinimis larga quȩ¬
lib& faciendi esset licentia. totiꝰ gentis fieret cito
runa. Auino semꝑ abstinere iubentur. quoniam
fomes est & seminariu̾ om̃is peccati. Hȩc sunt p̃cipua

Expanded text:
tendis judicia talia sunt apud eos, qualia esse apud Hebraetendis judicia talia sunt apud eos, qualia esse apud Hebraeos ipse optime nosti, ut petitor testibus comprobet, et negator juramento semel expurget. Testes autem nullos nisi valde idoneos probatasque personas suscipiunt et quibus sine juramento credere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae legis morem custodiunt, ut qui hominis sanguinem fuderit, eadem poena plectatur , et quisquis in adulterio deprehensus fuerit, cum adultera pariter lapidetur . Qui autem cum qualibet alia fornicatus fuerit, LXXX flagellis subjacebit. Furti talis indicta est poemanum, quarta pedem amittat, et qui cuilibet homini membrum abstulerit, digno pretio redimet. Haec universa praecepta idcirco sunt a Deo proposita, ne si nimis larga quaelibet faciendi esset licentia, totius gentis fieret cito ruina. A vino semper abstinere jubentur, quoniam fomes est et seminarium omnis peccati. Haec sunt praecipua
Abbreviated transcription (Latin):
scere &ad eoꝵ conuerti fide uoluerint. aut seruitutis in¬
dictũ censũ ꝑsoluerint. Absoluta etiã eis ẽ om̃is caro
p̾ter porci carnẽ ꝙ sanguinẽ. nec ñ morticinũ aduescen¬
dum. Respuunt etiã qͥc quid in alicuiꝰ rei nisi di fuerit
nomine consecratum. Licet pͣter hoc eis eođe rẽpore
quatuor legitimas habert uxores. & qualib& repudiata
aliam semꝑaccipe. ita tam̃ ut nimqu̾a quai̾nariũ transe¬
at numerũ. In repudio quoq hoc obseruatur. ut usquȩ
tertio ei qu̾a libet repudiare. & eande rursus recipere
liceat. Empticias uͦ atque captiuas. quot cumq uolue¬
rit habere. licitum erit. s & easdẽ uendendi demioq
em̃idi liberam potestatẽ habebit. sic tam̃ ut postqu̾a semel
grauidam fecerit. nequa qu̾a se alteriꝰ seruitutis iugo ã¬
stringere possit. Conceditur insuꝑ eis de ꝓpͥa cognatio¬
ne habere uxores. ut sangunis ꝓles accrescat. & fortiꝰ
int̾ eos amiciciȩ uinculũ ugeat. De possessionibꝰ repe¬

Expanded text:
 fidem converti voluerint, aut servitutis indictum censum persolverint. Absoluta etiam eis est omnis caro, praeter porci carnem et sanguinem nec non morticinum ad vescendum. Respuunt etiam, quidquid in alicujus rei nisi Dei fuerit nomine consecratum. Licet praeter hoc eis eodem tempore quatuor legitimas habere uxores, et qualibet repudiata aliam semper accipere, ita tamen, ut nunquam quaternarium transeat numerum. In repudio quoque hoc observatur, ut usque tertio ei quamlibet repudiare et eamdem rursus recipere liceat. Emptitias vero atque captivas quotcunque voluerit habere licitum erit, sed et easdem vendendi denuoque emendi liberam potestatem habebit, sic tamen, ut, postquam semel gravidam fecerit, nequaquam se alterius servitutis jugo astringere possit. Conceditur insuper eis de propria cognatione habere uxores ut sanguinis proles accrescat, et fortius inter eos amicitiae vinculum vigeat. De possessionibus repe
Abbreviated transcription (Latin):
usque ad solis occasũ. nemo comedere. bibere. aut uxoris
cõmixtione se p̾sumat fedare. Post solis autẽ occasum
donec ad sequentis diei crepusculũ. semꝑeis cibo & potu.
ꝓprĩisq uxoribꝰ. prout cuiq libet liceat uti. Si tamen
aut infirmitate fuerit pregrauatis. aut iniua erit. qua¬
diuaut languoris. aut itineris durauerit tẽpꝰ. concedit᷑
eis. quibus eñq uolueri t. ꝙuescisimul. & uti. sic tam
ut qͦd uł egritudinis. uł uiȩ necessitate minꝰ impleuł

Expanded text:
usque ad solis occasum, nemo comedere, bibere, aut uxoris usque ad solis occasum, nemo comedere, bibere, aut uxoris commistione se praesumat foedare. Post solis autem occasum, donec ad sequentis diei crepusculum, semper eis cibo et potu, propriisque uxoribus prout cuique libet, liceat uti. Si tamen aut infirmitate fuerit praegravatus aut in via erit, quandiu aut languoris aut itineris duraverit tempus, ei quibuscunque voluerit et vesci simul et uti, sic tamen ut quod vel aegritudin
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ diuina circa eos fuisse dilectio maxima. pa¬
riterq suis cultoribꝰ gaudia ręꝓmittit ineffabilia.
Cuius uidelicet legis radic̃e siqueras. inuenies super
in conuulse fundamtũ rationis fundatã. Cuius rei.
uidelicet qͦ d ds̃ eos dilexit. & multis prȩceptis eos
honerari uoluit. s peꝑcit. signũ ẽ. quod quinquies tantu
indie orare eos p̾cepit. quinetiam semꝑ antequ̾a orent ut
perfectam mundiciã habeant. culũ ueretrũ. manus
brachia. fatiem. os. nares aures. oculos. capillos. decentis¬
sime. ꝙ ad ultimu pedes lauant. Hoc facto. publica uo¬
ce pͣconant᷑. unũ confitentes dm̃. qui nullĩi uł similẽ
habeat. uł ȩqualẽ eiꝰq mathomathesse ꝓpħam. In anno
quoq integrũ m̃sem ieiunant. Iciunantes autẽ noct᷑¬
nocomedunt te̾p̃r. diurno abstinent. ita ut ab ea diei
hora qua nigrũ ab albo distinguere ꝑiuisũ potert̃ filum.

Expanded text:
ostenditur divina circa eos fuisse dilectio maxima, paostenditur divina circa eos fuisse dilectio maxima, pariterque suis cultoribus gaudia repromittit ineffabilia. Cujus videlicet legis radicem si quaeras, invenies super inconvulsae fundamentum rationis fundatam. Cujus rei videlicet quod Deus eos dilexit, et multis praeceptis eos onerari noluit, sed pepercit, signum est quod quinquies tantum in die orare eos praecepit, quin etiam semper antequam orent, ut perfectam munditiam habeant, culum, veretrum, manus, brachia, faciem, os, nares, aures, oculos, capillos, decentissime, et ad ultimum pedes lavant. Hoc facto, publica voce praeconantur, unum confitentes Deum, qui nullum vel similem habeat vel aequalem, ejusque Mahometh esse prophetam. In anno quoque integrum mensem jejunant. Jejunantes autem nocturno comedunt tempore, diurno abstinent, ita ut ab ea diei hora qua nigrum ab albo distinguere per visum poterunt filum,
Abbreviated transcription (Latin):
Actenus uidaicȩ gentis fides qu̾a inanis &
in constans in om̃ibꝰ e̾e̾t. eorum quȩ obseqͥ¬
um qu̾a irrationabile do atq ingratum
existeret. uł curab eius de fide recesseris. ꝙ
ȩuidentissimis edidisti ꝓlastiq rationibus.
& mͥ itiquanto ꝑmanserim hac ł enus monstrasti erro¬
re. S cũ patnam reliqueris fide. miror cur xp̃ia¬
noꝵ & non potiꝰ sarracenoꝵ cũ qͥbꝰ semꝑconuersatꝰ
atq nutritus es delegeris fide. Liber em̃ mͥ qũe ad¬
modũ in ebraica ita & hac secta quęcũq potero in¬
ferre obstacula. ut sic̃ de nr̃a. sic &dehac rationem p̃¬
tendas. qua destrus ualeat. Semꝑeni ut dixicũ
eis conuersatꝰ. & innutritus es. libros legisti. linguã
intelligis. Ut eñi inme eoꝵ ꝑsonã suscipiã. hanc iti¬
q p̃ceteris debuisses ȩligere. qu̾a constat reliquis ho¬
nestiorẽ ꝙ habiliorẽ enstere. Lex est siqͥ de larga.
dep̃sentis uitȩ deliciis multa seruans mandata. in qͦ

Expanded text:
actenus Judaicae gentis fides quam inanis et inconstans in omnibus esset, eorumque obsequium quam irrationabile Deo atque ingratum existeret, vel cur ab ejusdem fide recesseris, et evidentissimis edidisti probastique rationibus, et mihi in quanto permanserim hactenus monstrasti errore. Sed cum paternam reliqueris fidem, miror cur Christianorum et non potius Sarracenorum cum quibus semper conversatus atque nutritus es delegeris fidem. Libet enim mihi, quemadmodum in Hebraica ita et hac secta quaecunque potero inferre obstacula, ut sicut de nostra, sic et de hac rationem praetendas, qua destrui valeat. Semper enim ut dixi cum eis conversatus et enutritus es, libros legisti, linguam intelligis, ut enim in me eorum personam suscipiam, hanc utique prae caeteris debuisses eligere, quam constat reliquis honestiorem et habiliorem existere. Lex est si quidem larga, de praesentis vitae deliciis multa servans mandata, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
meto interueniente saluus erit. Nȩc & alia quam¬
pluruma quȩ ȩnumerare longuẽ cum tu nichilominꝰ
apuero noucris scripta. & ab om̃i sarracenoꝵ gente
maxima celebratione habita. cur potiꝰ xp̃ianã quam
mur alemitic̾ã sec tatus es religionẽ. & p̾sentis uitȩ

Expanded text:
uamplurima, quae enumerare longum est, cum tu nihilominus a puero noveris scripta, et ab omni Sarracenorum gente maxima celebratione habita, cur potius Christianam quam Musalmiticam sectatus es religionem, et praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
annos ꝓpt̾ solã recognitionẽ p̾cipiunt᷑ om̃s ire addĩ do¬
mli quȩ ẽ in mecha uidend̾a. & ibi adorare. c̾ãq in consuti¬
libus tegim̃tis induti circuire. ꝙ lapides ꝓut lex p̃cipit
ꝑmedia scilicet femora iacere retro ꝓlapidando
diabolo. Hanc autẽ domũ dicunt ad̾a cum de paradẏso
exulasset dño exstruxisse. & om̃ibꝰ filiĩs eiꝰ donec abrahã
aduenit locũ orationis fuisse. Abnahã autẽ fidelis
di seruus eã roborauit & instaurauit. & in ea dño uota
uouit. & sacrificia obtulit. filioq suo nomine isma¬
heli post mortẽ reliquit. eiq & om̃ibꝰ filiis eiꝰ ꝑmulta
annoꝵ curricula donec mahomethnatus ẽ orandi domꝰ
ꝑmansit. S uonato. eandẽ d̾s s cunctisq suis genera¬
tionibꝰ hereditariã ut ipsi ꝑhibent ꝓmisit. Aduer¬

Expanded text:
iuntur omnes ire ad Dei domum, quae est in Mecha videndam, et ibi adorare eamque inconsutilibus tegumentis induti circuire, et lapides prout lex praecipit, per media scilicet femora jacere retro pro lapidando diabolo. Hanc autem domum dicunt Adam cum de paradiso exsulasset, Domino exstruxisse, et omnibus filiis ejus donec ad Abraham advenit locum orationis fuisse. Abraham autem fidelis Dei servus, eam roboravit, et instauravit et in ea Domino vota vovit, et sacrificia obtulit, filioque suo nomine Ismaeli post mortem reliquit, eique et omnibus filiis ejus per multa annorum curricula, donec Mahometh natus est, orandi domus permansit; quo nato, eamdem Deus sibi, cunctisque suis generationibus, haereditariam ut ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
re. quod uł maloꝵ finẽ sint habituri. uł apud d̾m
ullius sint prȩtii. Ipsi qͥa me deeoꝵ liberauit er¬
rore debitas ago gr̃as. & ut te etiã liberet deuotus
exoro. Am.
TItUIꝰ Y.OE SARRAOENOR. LeGO DE¬
SYONOA OT SONTOOTIARO SUARỸ STUUTICI

Expanded text:
re, quod vel malorum finem sint habituri, vel apud Deum sint ullius pretii? Ipsa quia me de eorum liberavit errore debitas ago gratias, et ut te etiam liberet devotus exoro. Amen. TITULUS V. De Sarracenorum lege destruenda, et sententiarum suarum stultiti
Abbreviated transcription (Latin):
gauero. erelusit orationẽ meã. Et iterum. Opposui¬
stinubemtͥ ne transeat oratio. & ysaias. Et cum ex¬
tenderitis manus ur̃as auertã oculos ineos auobis.
& cũ multiplicaueritis orationẽ. ñ exaudiã. Prȩte¬
rea om̃s uos scd̾m coysi legẽ in mundiestis. Hullus
eñi in uobis ẽ. qui mortuoꝵ at tactu pollutus nonsit.
Quȩ scilicet macula. nisi conspersione cineris uacce
rusȩ non deletur. qu̾a cũ ad p̃sens habere non possitis.
ab inmundicia liberari nequitis. Mulieres etiam
urȩ om̃s flurupollurȩ credunt᷑. cũ pristini desint
sacerdotes. quoꝵ erat relictũ iudicio inter m̃struã
ꝙ sanguinis fluru pollitã discernere . ꝙ filii de pol¬
lutione nasci. Om̃s quͦque cibi ur̃i legis iudicio pollu¬
ti ꝓbant᷑. Cum igͥ o moyses totagens inra probet᷑ pollu¬
ta. mulieres om̃s pollutȩ. & idõ om̃s filii de polluti¬
one sint nati. cibiq ur̃i uniuersunmundi. ꝙ eoꝵ

Expanded text:
gavero, exclusit orationem meam . Et iterum: Opposuigavero, exclusit orationem meam . Et iterum: Opposuisti nubem tibi, ne transeat oratio . Et Isaias: Et cum extenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis et cum multiplicaveritis orationem, non exaudiam . Praeterea omnes vos secundum Moysi legem immundi estis. Nullus enim in vobis est, qui mortuorum attactu pollutus non sit . Quae scilicet macula, nisi conspersione cineris vaccae rufae non deletur , quam cum ad praesens habere non possitis, ab immunditia liberari nequitis. Mulieres etiam vestrae omnes fluxu pollutae creduntur, cum pristini desint sacerdotes, quorum erat relictum judicio inter menstruam et sanguinis fluxus pollutam discernere, et filii de pollutione. Omnes quoque cibi vestri legis judicio polluti probantur. Cum igitur, o Moyses, tota gens vestra probetur polluta, mulieres omnes pollutae, et ideo omnes filii de pollutione sint pati, cibique vestri universi immundi, et eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sed postea nemo sine peccato facere potuit.
generatio antiquitus coluit. &sic etiã anoħ ꝑomia
seruandam & credo & censeo. PETRꝰ. Si ueteres
legis obseruationes dño acceptabiles fuissent: dum eas
opere c̃õplerctis. nequaqu̾a uos detemplo & patria eie¬
cisset. Sed ut tuis adquiescam sermonibꝰ tuote re¬
darguendũ e̾teͤ ostenda uidicio. cumsic̃ dixi nichil nͥ
pauca de legis obseruetis p̃ceptis. & nec ipsa ꝓut lex p̃¬
cipit ex toto custodiatis: quandoqͥ de nec insabbatis
nec insollẽpnitatib aut ieumiis uris. aut uictimas
aut alia quȩ necessaria ft̃ & prȩcepta habeatis. Oratio¬
nes etiam quas loco sacrificioꝵ dño funditis. non ut
exaudiant᷑ ad eius aures ascendunt. Net hoc maliuo¬
lentiȩ meȩ potes aut audes ascribere. cũ ipsimet uri
doctores testent᷑ d̾m ab illo tẽpr̃ p̾ces ur᷑as non suscepisse.
quo templũ destruc tum est. Quod etiã iheremiȩ ꝓpħȩ
firmant auc toritate dicentes. Cum clamauero & ro¬

Expanded text:
tur, sed postea nemo sine peccato facere potuit. generatio antiquitus coluit, et sic etiam a nobis per omnia servandam et credo et censeo. PETRUS. Si veteres legis observationes Domino acceptabiles fuissent, dum eas opere compleretis, nequaquam vos de templo et patria ejecisset. Sed ut tuis acquiescam sermonibus, tuo te redarguendum esse ostendam judicio, cum, sicut dixi, nihil nisi pauca de legis observetis praeceptis, et nec ipsa prout lex praecipit ex toto custodiatis, quandoquidem nec in Sabbatis, nec in solemnitatibus, aut jejuniis vestris, aut victimas aut alia quae necessaria sunt et praecepta habeatis. Orationes etiam quas loco sacrificiorum Domino funditis, non ut exaudiantur ad ejus aures ascendunt. Nec hoc malevolentiae meae potes aut audes ascribere, cum ipsimet vestri doctores testentur Deum ab illo tempore preces vestras non suscepisse, quo templum destructum est. Quod etiam Hieremiae prophetae firmant auctoritate dicentis: Cum clamavero et ro
Abbreviated transcription (Latin):
quorum gesta tempoꝵ st᷑ uetustate deleta. Esta alia
causa: propt̃ qu̾a d̾s iudaicã noluit ꝑderegentem.
Uidebat eñi quosdam desemine ur̃o: quandoq inse
eredituros. atq saluandos. & id̾o ꝓpt̾ eos noluit om̃i¬
no uram dis ꝑderestirpẽ. sic̃ dic̃ yꝰsaias. Quomodo
si inueniat granũ in botro & dicat᷑ ne dissipes illud
qm benȩdictio ẽ. sic faciã ꝓpt̾ seruos meos. ut ñ disꝑdã
totꝰ Cestimoniũ autẽ diuinȩ circauos pictatis quod
moysi ꝓmissũ de legis libro ꝓtulistis. ñ ad prȩ sentẽ.
sea ad p̾teritã respicit baby lonis captiuitatẽ. qm̃ de
ea qͣndoq uos erat ȩduc turus.

Expanded text:
quorum gesta temporum sunt vetustate deleta. Est et alia quorum gesta temporum sunt vetustate deleta. Est et alia causa, propter quam Deus Judaicam noluit perdere gentem. Videbat enim quosdam de semine vestro quandoque in se credituros, atque salvandos, et ideo propter eos noluit omnino vestram disperdere stirpem, sicut dicit Isaias: Quomodo si inveniatur granum in botro, et dicatur: Ne dissipes illud, quoniam benedictio est; sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum . Testimonium autem divinae circa vos pietatis quod Moysi promissum de legis libro protulistis, non ad praesentem, sed ad praeteritam respicit Babylonis captivitatem, quoniam de ea quandoque vos erat educturus.
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus seruiatis. & in om̃ui oculis imꝓperiũ &
fabula & maledicti sitis. sic̃ uob̾ ꝓmisit lator legis
dicens. Eris ꝑditus in ꝓuerbiũ ac fabulã om̃ibus
popłis ad quos te introduxerit dñs. & ut sitis toti
popło in parabolã. & ꝓu̾bium. querentibꝰ om̃ibus
ad inuicẽ. Quid pitas cause ẽ ꝓpt̾ quod ds̃ gentẽ
hanc ubiq t̾rarũ disꝑsã ꝑpetuę seruituti subierit:
Y tot maloꝵ multatione dãpnauit: Respondebit¬
q alt̾. Obtale peccatũ qͦ d dĩ filiũ inuidiȩ tantũ
causa oceidert̃: idõ in hȩc mala deuenert᷑. Qͦdsi in
ipso tẽpr᷑ quo peccatu̾ a uob̾ est cõmis sy totã uidaic̃a¬
ꝓgeniẽ funditus deleuisser. multis tẽporum tranꝰ¬
ac tis curriculis. culpa obliuione deleta. anullomor¬
taliũ sciret᷑: sicq & infamię opꝓbrui. & maloꝵ euita¬
retis ꝑiculũ. sic̃ & demultis contigit gentib & regibꝰ

Expanded text:
gentibus serviatis, et in omnium oculis improperium et gentibus serviatis, et in omnium oculis improperium et fabula et maledictio sitis, sicut vobis promisit lator legis, dicens: Eris perditus in proverbium ac fabulam omnibus populis, ad quos te introduxerit Dominus , et ut sitis toti populo in parabolam, et proverbium quaerentibus omnibus ad invicem. Quid putas causae est propter quod Deus gentem hanc ubique terrarum dispersam perpetuae servituti subjecit, et tot malorum multatione damnavit? Respondebitque alter: Ob tale peccatum, quod Dei Filium invidiae tantum causa occiderunt, ideo in haec mala devenerunt. Quod si in ipso teprogeniem funditus delevisset, multis temporum circulis transactis, culpa oblivione deleta, a nullo mortalium sciretur, sicque et infamiae opprobrium, et malorum evitaretis periculum, sicut et de multis contigit gentibus et regibus,
Abbreviated transcription (Latin):
non comedens ꝙaqũa nonbibens. ꝓpt᷑ om̃ia peccata
ur̃a quȩ gessistis contra dnm : timui eñi iram &
indignationẽ illiꝰ. qua ad uersũ uos concitatus
delere uos uoluit. Nisi igͥ moysi oratio inter¬
uenisset. de toto popło nulluis suꝑ ce̾t. Cũ autem
Hoc aluid facimus quod eriminu̾ quant itatẽ exce¬
dit. di scilicet filium occidere p̾sumpsissent nec
ullus e̾e̾t qui ꝓ eis interueniret: nullus itaque
debuit uiuereꝰ. Uides iutẽ quia ita n̾ẽ: s ds̃ nos
& iuuere ꝑmitrit. & cotidie quantũ amat ostendit.
ꝑos moysi ꝓpħȩ ẽ pollicitus dicens. Cum e̾eͤnt
in terra hostili ñpenitus abicei eos neq sic desperi.
ut consumerent᷑. & irritũ facer̃t̃ pac tu meũ cũ
on rectã
de hac re intelligentiã concipis. Neq eñi ds ideo
reliquias de ur̃o uiuere patit᷑ popło. quod de eoꝵ
aliqͥd cogitet cõmodo. s id̾o tantu̾ut uniuersis

Expanded text:
non comedens et aquam non bibens, propter omnia peccata non comedens et aquam non bibens, propter omnia peccata stra quae gessistis contra Dominum, timui enim iram et indignationem illius, qua adversum vos concitatus, delere vos voluit . Nisi igitur Moysi oratio intervenisset, de toto populo nullus superesset. Cum autem hoc aliud facinus quod criminum quantitatem excedit, Dei scilicet Filium occidere praesumpsissent, nec ullus esset qui pro eis interveniret, nullus itaque debuit vivere. Vides autem quia ita non est, sed Deus nos et vivere permittit, et quotidie quantum amat ostendit, per os Moysi prophetae pollicitus est dicens: Cum essent in terra hostili non penitus abjeci eos, neque si meum cum on rectam de hac re intelligentiam concipis. Neque enim Deus ideo reliquias de vestro vivere patitur populo, quod de eorum aliquid cogitet commodo, sed ideo tantum ut universis
Abbreviated transcription (Latin):
iillum hominẽ talem ut dicis fuisse constaret. &
eius mortẽ nr̃ȩ tͥbulationis causã fuisse: nullus ex
nob̾ dignus ee̾t uiuere. Tale eñi peccatũ: mauis ẽ
qu̾a dm̃ negare. Qui eñi dm negat. fid̃ȩ tantũ
qũa acceperat. ase alienat. Qui uͦ di filiũ necat.
prȩter hoc quod ditatẽ quȩ ẽ imusibilis denegat.
etiã illud suꝑ addit peccatũ. quod rẽ uisibilem
qũa corporeis conspicit oculis. ecã etiã ab animifi¬
de sequestrat: eũ id quod uidet᷑ maiorẽ debcat m̃¬
ti credulitatẽ afferre:. quam quod non uidetur.
Preterea autẽ eũ nr̃i patres sputis illitum.
cholaphis cesum. multis & uariis in uriis affectu.
mortiq in nocenter addictũ: eruci affixerunt.
Unde non inmerito hoc scelus mauis fuit .eo. quod
commiserunt inheremo: cum uitulũ scilicet au¬
reũ adorarunt ꝓdõ. Tim uͦ legimꝰ dm̃ uoluisse
isrł om̃ino delere: nͥ moyses ꝓeis interueniens mul
tione se ꝓeodẽ peccato affligens. sicͣ lex ꝑhibet

Expanded text:
illum hominem talem, ut dicis, fuisse constaret, et ejus mortem nostrae tribulationis causam fuisse, nullus ex nobis dignus esset vivere. Tale enim peccatum majus est quam Deum negare. Qui enim Deum negat, fidem tantum quam acceperat a se alienat; qui vero Dei Filium necat, praeter hoc quod deitatem quae est invisibilis denegat, etiam illud superaddit peccatum, quod rem visibilem quam corporeis conspicit oculis, eam etiam ab animi fide sequestrat, cum id quod videtur majorem debeat menti credulitatem afferre quam quod non videtur. Praeterea autem eum nostri patres sputis illitum, colaphis caesum, multis et variis injuriis affectum, mortique innocenter addictum cruci affixerunt. Unde non immerito hoc scelus majus fuit eo quod commiserunt in eremo, cum vitulum scilicet aureum adorarent pro Deo. Tunc vero legimus Deum voluisse Israel omnino delere, nisi Moyses pro eis interveniens multtione se pro eodem peccato affligens , sicut lex perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
causa extitit. Non autẽ ẽa. sed maliuolentiam
hominũ & inuidiã causam scilicet cause
captiuitatis causam e̾ẽ dixert: s uerã causa tacuert᷑.
Inuidia quippe uideoꝵ ꝙ malitia. causa mortis xp̃i
fuit. mors aut̾e xp̃i. causa captiuitatis.
Moys.

Expanded text:
causa exstitit. Non autem eam, sed malevolentiam causa exstitit. Non autem eam, sed malevolentiam hominum et invidiam causam, scilicet causae, captivitatis causam esse dixerunt, sed veram causam tacuerunt. Invidia quippe Judaeorum et malitia causa mortis Christi fuit, mors autem Christi, causa captivitatis. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
ndi potest tot peccata succreiusse. ut ꝓpt᷑ ea sit capti¬
uitas facta. Sd aute̾ dicis ꝓpt᷑ maliuolentiã qͣ
ad inuict̾ habebant captiuitate̾ illã fac tã fuisse
ret tȩ rationis ñ innitit᷑ anchorȩ. Hoc eñi peccatũ
pars ima fuit eoꝵ quȩ in pͥma fecerant captiuitate. nec
ꝓpt̾ illud tam captiuari deberent. nͥ cũ eo & alia ma-¬
iora eo succreuissent. Maioꝵ tñi &minoꝵ cͥminũ
qͣntitatẽ nos nescimꝰ discernere. nͥ scđ̾m modũ ultio.¬
nis ado indictx Nuiꝰ autẽ uindictan̾enͥ xl. flage
la. Alia st̾ cͥmina quoꝵ c̃ maior uindicta. scilicit cũ
qͥs p̃cipit᷑ ł capite plecti ł laqͤi suspensione necari.¬
Apcrilibant portas tuas. & comedat ignis cedros tuas.
a tito. liquido concluditur quod hȩc signa a tẽprͦ
mortis xp̃i sint facta. S & hoc cũ aliis doctoribꝰ
ur᷑is iohes intellexit. qͦd mors xp̃i captiuitatis uob

Expanded text:
ndi potest tot peccata succrevisse, ut propterea sit captindi potest tot peccata succrevisse, ut propterea sit captivitas facta? Quod autem dicis propter malevolentiam quam ad invicem habebant captivitatem illam factam fuisse, rectae rationis non innititur anchora. Hoc enim peccatum pars una fuit eorum quae in prima fecerant captivitate, nec propter illud tamen captivari deberent, nisi cum eo et alia majora eo succrevissent. Majorum enim et minorum criminum quantitatem nos nescimus discernere, nisi secundum modum ultionis alla. Alia sunt crimina, quorum est major vindicta, scilicet cum quis praecipitur vel capite plecti, vel laquei suspensione necariAperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas .a Tito, liquido concluditur quod haec signa a tempore mortis Christi sint facta. Sed et hoc cum aliis doctoribus vestris Joannes intellexit, quod mors Christi captivitatis vobis
Abbreviated transcription (Latin):
his diebꝰ qͥ bꝰ meliores hoꝵ pollebant. ⁊de destructotẽ¬
plo captiuati st̾ uidei: Diegͦ õ moyses quȩ na̾ huius
captiuitatis fucrit causa. qͥa qu̾a dixeras su pͣ. nulla
ratione stat firma. MeYS Qͥd aliud dica ñ habto.
nͥ qͦd longo tẽpr subsistente tẽplo peccata mulia uc
uod dicis tẽplũ substi¬
tisse tẽpr̃ longo .x. ꝓfec ło tantũ annoꝵ curricula
substitit. supͣ qͦd alitrũ scilicet salomonis ante sub¬
stiterat. Qͦd autẽ dicis qͥa peccata st̃ cumulata pecca¬
tis. ratio ñ recip̃. In pͥma eñi captiuitate iđo pecrata
st̾ addita peccatis. qͥa reges iniqui exẽplũ mali p̃sta¬
bant aliis. scilicet dm pꝰponebant. idola adorabant
& popłi iđe facere cogebant uelut fec̾ ozias achaꝵ.
manasse. amori. sedechias. Pncipes autẽ scđi tẽ pr̾is
om̃ino c̃tͣriĩ erant. qͥabonã agentes uttã etiã popłm
exẽplo sui bene uiuere cogebant. Qua gͣratione oste.¬

Expanded text:
ucto templo captivati sunt Judaei. Dic ergo, o Moyses, quaenam hujus captivitatis fuerit causa, quia quam dixeras supra, nulla ratione stat firma. MOYSES. Quid aliud dicam non habeo, nisi quod longo tempore subsistente templo peccata multa pauuod dicis templum substitisse tempore longo, decem profecto tantum annorum curricula substitit, supra quod alterum scilicet Salomonis ante subsisterat. Quod autem dicis quia peccata sunt cumulata peccatis, ratio non recipit. In prima enim captivitate ideo peccata sunt addita peccatis, quia reges iniqui exemplum mali praestabant aliis, scilicet Deum postponebant, idola adorabant, et populum idem facere cogebant, velut fecit Ochozias, Achas, Manasses, Amon, Sedecias . Principes autem secundi temporis omnino contrarii erant, quia bonam agentes vitam etiam populum exemplo sui bene vivere cogebant. Qua ergo ratione oste
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse uirũ. Cuiꝰ dieb siccitas tanta t̾rãp̃ssit. ut
cites ad tẽplĩ orationis eausa nichil qͦd bibe¬
rent inuia hab̾e potussent. Erat autẽ ĩtinere
illic cuntib cist̾na queda cuiꝰdã pͥncipis gentilium
Adhinc pͥncipe accederis nichodemꝰ ait. Cestñatuã mͥ
ad toriꝰ popłi opꝰ si placx concele. & usq indiẽ illum¬

Expanded text:
fuisse virum. Cujus diebus siccitas tanta terram pressit, ut fuisse virum. Cujus diebus siccitas tanta terram pressit, ut euntes ad templum orationis causa, nihil quod biberent in via habere potuissent. Erat autem in itinere illic euntibus cisterna quaedam cujusdam principis gentilium. Ad hunc principem accedens Nicodemus ait: « Cisternam tuam mihi ad totius populi opus, si placet, concede, et usque in
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑruna ducerent. om̃i die ueneris clibanum
calrfieri iubebat. ut ꝓximi & uicini eiꝰ eũ cibis
affluere. &bene crederent uiuere. Quad̃a gͥ
die cũ solito more clibanũ succendi p̾crpisset.
& qued̃a uicinarũ quare hoc fieret animad uer¬
tisset. ad clibanũ subito uenit ut eoꝵ factarrue¬
lans. tã uiro ꝗ̃ mulieri uerecundiã inferret.
Ut gͥ ad clibanũ uen̾& int᷑ spex̃. plenũ panib̾ uidit.¬
qͦd uelocit᷑ currens. p̃fate mulieri ñtiaũ. Q eã
hoc ñ ueritatis s imꝓperiĩ causa dicere estimans.
sa. qͦ mͦ iniqͤ mulieris uoluntatẽ d̾s comutau̾it
in honorẽ. ei ex ordine retulit. Ille ĩ dignũ ui¬
dicans ut qͦd d̾s admiraculũ fecerat ĩꝓpͥ̾usuum
sumeret usũ. nichil ex eo segustat᷑ũ ce respondit sed
totũdari pauperibꝰ fec̃. Aunt p̃t̾ra isdr tẽporibus
Nichodemũ sxirionis filiũ ualde laudabilis uite

Expanded text:
pauperrimam ducerent, omni die Veneris clibanum pauperrimam ducerent, omni die Veneris clibanum calefieri jubebat, ut proximi et vicini ejus eum cibis affluere, et bene crederent vivere. Quadam igitur die cum solito more clibanum succendi praecepisset, et quaedam vicinarum quare hoc fieret animadvertisset, ad clibanum subito venit, ut eorum facta revelans tam viro quam mulieri verecundiam inferret. Ut igitur ad clibanuquod velociter currens praefatae mulieri nuntiavit. Quae eam hoc non veritatis, sed improperii causa dicere aestimans, sa, quomodo iniquae mulieris voluntatem Deus commutaverit in honorem, ei ex ordine retulit. Ille indignum judicans ut quod Deus ad miraculum fecerat in proprium suum sumeret usum, nihil ex eo se gustaturum esse respondit, sed totum dari pauperibus fecit. Aiunt praeterea eisdem temporibus Nicodemum Guirionis filium valde laudabilis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
facirbant noua miracula. urliti dict̾ Iohannã
filiũ ⁊achai tantȩ sc̃itatis fiusse. qͦd cũ ĩ cathedra
sua ad ligendii libros suos sederet. ds̃ ad ostrndenda
meritoꝵ eiꝰ uirtutẽ. om̃s aues suꝑ rũ uolantes con-¬
cremari & in t̾rã ruere fecit. Dt alio qͦq hunni
uidelicet tale aliud miraculum astruunt.
Temporibꝰ quiđr riꝰ. trrrã dicunt siccitatẽ ꝑtulis¬
se. Qui circulo de lapidibus fabricato. ingressꝰ
Cȩpit gͦ minuti pluere. sed ipso maiorẽ pluuiam
postulante. tantus imb descendit. ut prne t̾ras
om̃s uastauerit. Ded eođr medioerit᷑ prtente.
pluuia trꝑata descendit. & t̾ra bonis om̃ibus
redundauit. Quint etiã dr auania filio
dona. quod uox cotidie de monte oreb sc̃itati
eiꝰ tale afferebat testimonii dicens. Propt᷑
bonitatẽ aNaniȩ filii doꝵa totũ mimdum
guberno. cui tam̃ parũ qͥd satis deipso sufficit
mundo. Dequo & aliud talr miraculũ astru.¬
unt. Cũ eñi ipse & uxoreiꝰ ambo ꝓ dõ uitam

Expanded text:
faciebant nova miracula, veluti dicunt Joannem filium Zachai tantae sanctitatis fuisse quod, cum in cathedra sua ad legendum libros suos sederet, Deus ad ostendendam meritorum ejus virtutem, omnes aves super eum volitantes, concremari et in terram ruere fecit. De alio quoque, Hunni videlicet, tale aliud miraculum astruunt. Temporibus quidem ejus terram dicunt siccitatem pertulisse. Qui circulo de lapidibus fabricato ingressus » Coepit ergo minutim pluere, sed ipso majorem pluviam postulante, tantus imber descendit ut pene terras omnes vastaverit. Sed eodem mediocriter petente, pluvia temperata descendit, et terra bonis omnibus redundavit. Aiunt etiam de Annania filio Dosa quod vox quotidie de monte Horeb sanctitati ejus tale afferebat testimonium, dicens: « Propter bonitatem Annaniae filii Dosa totum mundum guberno, cui tamen parum quid satis de ipso sufficit mundo. » De quo et aliud tale miraculum astruunt. Cum enim ipse et uxor ejus ambo pro Deo vitam
Abbreviated transcription (Latin):
longi se meliorẽ p̃uidebãt Hi & alĩi similes his cran.
uob̾ maiores & uidices. qui minoribꝰ bona agere im.¬
ꝑabant. & quoꝵ monitis cȩt̾i libent᷑ obtẽꝑabant.
Quoꝵ si ł imꝰ simił in pͥoris captiuitatis tẽprꝰ fuis

Expanded text:
longe se meliorem praevidebat. Hi et alii similes his erant longe se meliorem praevidebat. Hi et alii similes his erant vobis majores et judices, qui minoribus bona agere imperabant, et quorum monitis caeteri libenter obtemperabant. Quorum si vel unus similis in prioris captivitatis t
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾et. Nichodemꝰ oratione ad đm fisa. pluuiã de cȩ¬
lo impet̾ũ suꝑ tota t̾rã. & cift̾nã sic̃ acceꝑat plenã dño
suo restituit. S quia in hora qua eade pluuia descenđ.
ĩa dies inclinata erat ad uesꝑm. ait pͥnceps ad tichode
mũ. Aqũa oratione qͥde tua rccipio. s tam̃ qm̃ c̾stitu¬
tȩ dici tota t̃nsiit hora p̃tiũ exdebitomͥ soluere de¬
bes. Ille gͥfac ta it̾u̾oratione. solis cursũ detinuit.
& totomundo eiꝰ lumine illustrato. debiti questionẽ
euasit. De achiba etiã scriptũ habetis. qͦd qͤcũq postu¬
lasset a do impetrabat. Decuiꝰ sc̃itatis magnitudine
hoc legit᷑ qͦd cũ moyses in montẽ ꝓsuscipienda lege
subisset. & om̃ia pꝰ eũ fict᷑a tẽpora & om̃s scłoꝵ genera¬
tiones sp̃u sc̃o dic tante p̾nouisset. & int̾ homines
achiba humanã exced̾e uitã & magnis meritis pollen
In his dat᷑ ĩ telligi. qͦd moyses illũ deqͦ talia dicebat:

Expanded text:
 oratione ad Deum fusa, pluviam de coelo impetravit super totam terram, et cisternam, sicut acceperat, plenam domino suo restituit. Sed quia in hora qua eadem pluvia descendit, jam dies inclinata erat ad vesperum, ait princeps ad Nicodem quidem oratione tua recipio, sed tamen quoniam constitutae diei tota transiit hora, pretium ex debito mihi solvere debes. » Ille igitur facta iterum oratione, solis cursum detinuit, et toto mundo ejus lumine illustrato debiti quaestionem evasit. De Achiba etiam scriptum habetis quod quodcunque postulasset a Deo impetrabat. De cujus sanctitatis magnitudine hoc legitur. Quod cum Moyses in montem pro suscipienda lege subisset, et omnia post eum futura tempora, et omnes saeculorum generationes Spiritu sancto dictante praenovisset, et inter homines Achiba humanam excedere vitam, et magnis meritis pollent» In his datur intelligi quod Moyses illum de quo talia dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
subuersã ihrrłm nullꝰ in isrł ꝓpħa extitit. qͥ hoc
prȩdixerit uł scripserit. inaxime cũdoctores
uridicant hoc tantũ fuisse causam subuersio¬
nis ihcrosolimoꝵ. quod alt᷑ altisir re inimica¬
rct᷑ & inuderet. Insuꝑ etiã ad tux rationis de¬
struc tionẽ adicuint. qͦa edificato tẽplo ds̃ ĩmanꝰ
edꝵ peccati pͥncipe tradiderit. cuiligatis manibꝰ.
& pidibus. unũ ruulsert̃ oculũ. & ab radir ñ habit
potrstatr̃ dicipe posse in homicidio ꝙ idolatria
& consangiuntarũ t᷑pitudine rruelaudã. Non
gͦ om̃ia ea que furrant pͥoris. scđe quoq causa furr̃t¬

Expanded text:
subversam Hierusalem nullus in Israel propheta exstitit, qui hoc praedixerit vel scripserit, maxime cum doctores vestri dicant hoc tantum fuisse causam subversionis Hierosolymorum, quod alter alteri sine re inimicaretur et invideret. Insuper etiam ad tuae rationis destructionem adjiciunt, quod, aedificato templo, Deus in manus eorum peccati principem tradiderit cui ligatis manibus et pedibus unum evulserunt oculum, et ab ea die non habet potestatem decipere posse in homicidio et idololatria, et consanguinearum turpitudine revelanda. Non ergo omnia ea quae fuerant prioris, se
Abbreviated transcription (Latin):
ene quod dicis ee poss. siunctus
ille homo & ds esset. Si ut creditis homo tantũ futu¬
russit. quid t̾c abraham. ysaac & iacob st̃ facturi.
moyses etiã cȩteriquȩ ꝓpħe: Nũ qͥd eiꝰ subicient᷑ dicio¬
ni. MoyS.A

Expanded text:
ene quod dicis esse posset, si unctus ille homo et Deus esset. Si vero ut creditis homo tantum futurus sit, quid tunc Abraham, Isaac et Jacob sunt facturi, Moyses etiam caeterique prophetae? Nunquid ejus subjicientur ditioni? MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbat xp̃m. utiq reꝓbat &u̾bũ ȩconuerso.
Pimiti itaq quia di reꝓbauert̃ ubũ. puniti condu¬
doc toꝵ suoꝵ. Contͥtio autȩ ꝓisto eis euentura peeca¬
to. qu̾a sit dura. considera. Queniet im̃ inquit eis
interruptiosubita. id̾oq magis nociua & de muro
excelso. qͥ a qͦdlibet tantomagis conterit inimo.¬
non sint. & tam̃ qͦd quandoq resurgent ꝑhibet dicens.
qͦ d ñ habent partt̃ in his quę subsole gerunt᷑. id est in
terrenis : ꝑ hoc uidelic& in nuens quod in his partẽ
sint habituri. quȩ suprasolẽ fiunt. id ẽ incȩlestibꝰ.
Mop̃SES

Expanded text:
ristum, utique reprobat et Verbum e converso. Puniti itaque, quia Dei reprobaverunt Verbum, puniti concludoctorum suorum. Contritio autem pro isto eis eventura peccato, quam sit dura considera. Eveniet enim, inquit, eis interruptio subita, ideoque magis nociva, et de muro excelso, quia quodlibet tanto magis conteritur in imoibet dicens, quod non habent partem in his quae sub sole geruntur, id est in terrenis, per hoc videlicet innuens, quod in his partem sint habituri, quae supra solem fiunt, id est in coelestibus. MOYSES
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ñ adicie ut resurgat. ubi uidelicet certũ uobis t̃¬
minii euadendi captiuitat̾ẽ funditꝰ de pressit. His
ra illud. ꝙerit in die nouissimo in testimoniũ usq in

Expanded text:
et non adjiciet ut resurgat , ubi videlicet certum vobis teet non adjiciet ut resurgat , ubi videlicet certum vobis terminum evadendi captivitatem funditus depressit. His ra illud, et erit in die novissimo in testimonium usque in
Abbreviated transcription (Latin):
saias ꝓpħa ait. Afinibus terre lau¬
des audiuimꝰ. głam iusti. Hȩc u̾ba. iustihuiꝰ laudes
ubiq t̾rarũ fuisse ostendunt. Nullius autẽ hominis
iusti laudes tantas fuisse. unquã auditimꝰ: ut usque
ad fines t̾rȩ ꝑuenirent. Cui iusto qͥa tͥbulationes qͦs
sine causa passurus erat p̾uidebat. his cõpatitur u̾bis
dicens. Uemͥ. p̃uaricantes p̃uaricati stͣ: p̃uaricatione
trans gressoꝵ p̃uaricatist᷑. Intuitus autẽ qͥa nem̃bris¬
contenti. ipsũ etiã caput inudia pleni quib cũq pos¬
sent modis eeͤnt oppressuri. & scd̾m corporis passibilitatt᷑
occisuri. p̃uaricationis nom̃ ingeminauit ita subiciens
p̃uaricatione tͣns gressoꝵ p̃uaricati st᷑. Preuidens en̾i
ꝓ hoc peccato pena plectendi egͥnt. dic tante sṗ̃u prȩ¬
sciens. ilico subiungens ait. Fortitudo & fouea. & la¬
queiis. suꝑie. qui habitator es t̾rȩ. Inter cetera quoq
de eadẽ genteait. Grauabit ẽa iniquitas sua & corruet

Expanded text:
saias propheta ait: A finibus terrae laudes audivimus, gloriam justi . Haec verba, justi hujus laudes ubique terrarum fuisse ostendunt. Nullius autem hominis justi laudes tantas fuisse unquam audivimus, ut usque ad fines terrae pervenirent. Cui justo quia tribulationes quas sine causa passurus erat praevidebat, his compatitur verbis, dicens: Vae mihi: praevaricantes praevaricati sunt, praevaricatione transgressorum praevaricaticontenti, ipsum etiam caput invidia pleni quibuscunque possent modis essent oppressuri, et secundum corporis passibilitatem occisuri, praevaricationis nomen ingeminavit, ita subjiciens, praevaricatione transgressorum praevaricapro hoc peccato poena plectendi essent, dictante spiritu praesciens, illico subjungens ait: Fortitudo et fovea, et laqueus super te qui habitator es terrae . Inter caetera quoque de eadem gente ait: Gravabit enim iniquitas sua, et corruet,
Abbreviated transcription (Latin):
ame uiam. declinate ãme semit̾a. hoc quide addidit.
qui xp̃m non solu̾ uenturũ p̾dixerunt. sed etiam
digito ostenderunt. quibus iud eos ñ e̾t̾ p̃noscebat
credituros. sed hutus modi uerba dic turos. Qͦs autẽ
in sequentibus dicunt prȩtereundũ ñ est. Dicunt
eñi. Cesset afaciȩ nr̃a sc̃s isrł. Sͥsna ẽ iste sc̃s isrł.
Numquid ds uisibilis est. ut de eo dicerent cesset a fa¬
ciȩ nr̃a. aut de re inusibili dici potest. qͦd ab humana
uisibilis. Cũ autẽ tot eoꝵ p̃uaricationes p̃misisset.
uindic tam ipsius peccati subintul it dicens. Peo
quod reꝓbastis u̾bũ hoc. & sperastis in calumniam.
& tumultũ. & innisi estis suꝑ eo. ꝓpterea erit uobis
iniquitas hȩc sic̃ int̾ruptio cadens. ꝙ requisita in
muro ercelso. qm̃ subito du̾ ñ sꝑat᷑ ueniet contͥcio

Expanded text:
a me via me viqui Christum non solum venturum praedixerunt, sed etiam digito ostenderunt, quibus Judaeos non esse praenoscebat credituros, sed hujusmodi verba dicturos. Quod autem in sequentibus dicunt praetereundum non est. Dicunt enim: Cesset a facie nostra sanctus Israel. Quisnam est iste sanctus Israel? Nunquid Deus visibilis est, ut de eo dicerent, cesset a facie nostra, aut de re invisibili dici potest, quod ab humana visibilis . Cum autem tot eorum praevaricationes praemisisset, vindictam ipsius peccati subintulit dicens: Pro eo quod reprobastis veebum hoc, et sperastis in calumniam et tumultum, et innisi estis super eo, propterea erit vobis iniquitas haec sicut interruptio cadens, et requisita in muro excelso, quoniam subito dum non
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ bile. Ido autẽ in buxo seribi & in libro diligenter
prȩcepit exarari. ut in ęt̾nũ diraret. & usq in nouis¬
simũ diẽ intestimoniũ incredulitatissuş. & opꝓbriu̾
ꝑmaneret. Per hoc etiã quod ait. erit in nouissimo
die s ecĩa. innuit quia usq indiẽ nouissimũ ꝑscuera¬
ret error uideoꝵs. Qͥa autẽ & quare scribi debeat.
utrũq in ino u̾isii insinuat cũ dicit. Popłs eñi adira¬
cundiam ꝓuocans ẽ. & fil ii m̃daces. filii nolentes au¬
dire legẽ dĩ. Dequa lege dĩ dix̃: Sicñi de lege d̾i
qu̾a ꝑ moysen dederat dicere uellet ꝓpħa. nolentes
audire legẽ di. cũ ĩa illam frequent audissent. utiq
ñdiceret hoc. s nolentes implere. De legegͦ
qu̾a daturus erat xp̃c intelligebat. de qua quod eã
audire nollent. ꝓpħa ĩa prȩsciebat. Qͦ dautẽ intu¬
lit quidicunt uidentibꝰ nolite uidere. & aspicienti¬
bis nolite aspicere nob ea quȩ rec ła st̃. auferte

Expanded text:
tribile. Ideo autem in buxo scribi, et in libro diligenter praecepit exarari, ut in aeternum duraret, et usque in novissimum diem in testimonium incredulitatis suae et opprobrium permaneret. Per hoc etiam quod ait, erit in novissimo die, etc., innuit quia usque in novissimum diem perseveraret error Judaeorum. Quid autem et quare scribi debeat, utrumque in uno versu insinuat cum dicit: Populus enim ad iracundiam provocans est, et filii mendaces, filii nolentes audire legem Dei. De qua lege Dei dixit? Si enim de lege Dei quam per Moysen dederat dicere vellet propheta, nolentes audire legem Dei, cum jam illam frequenter audissent, utique non diceret hoc, sed nolentes implere. De lege ergo quam daturus erat Christus intelligebat, de qua quod eam audire nollent, propheta jam praesciebat. Quod autem intulit, qui dicunt videntibus: Nolite videre, et aspicientibus: Nolite aspicere nobis ea quae recta sunt. Auferte
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: duituis disputare ñ placet. S si ita ẽut
asseris. qualit᷑ ꝑ artẽ nicromantica potuit suscita¬
risi in cȩlo esset: Qdsi in cęloñerat. ꝓculdubio
sub diaboli iure. & in inferno quiescebat.
MoyS.

Expanded text:
fuerit, diutius disputare non placet. Sed si ita est, ut asseris, qualis per artem necromanticam potuit suscitari, si in coelo esset? Quod si in coelo non erat, procul dubio sub diaboli jure, et in inferno quiescebat. MOYS
Abbreviated transcription (Latin):
bscura st̃ ꝓpħarũ dicta nec om̃ibꝰ satisaꝑta
Ob hoc etia cũ in ꝓpħis talia inuenimꝰ quȩ
scđm littera accipientes a rationis trami-¬
te exorbitemꝰ ea allegorice uit pretam
ut ad rectitudinis semitã reducamꝰ. Neces¬
sitas enĩ cogit nos agere. eo qͦd alit̾ ñ potest
litterȩ ratiostare. Ur̃i autẽ doctoresñ cog.¬
nouerͣt ut oportuit dm iđo dicta ꝓpħaruᷤ
suꝑficie tenꝰ exponentes in eũ errauert. Er¬
goego ꝓpt̾ hoc & ꝓpt̾ multa huiꝰ similia
dixime suꝑius dicta ꝓpħarũ ꝓ ut sanꝰ eri¬
git sensꝰ intelligere
cũ ostendi quẽ necesse sit nos allegorice in¬
telligere. eo qͦd ad litterã expositꝰ ñ possit
stare ut qͦd dicis uerũ pateat e̾ẽ.
PFTRUS

Expanded text:
bscura sunt prophetarum dicta, nec omnibus satis aperta. Ob hoc etiam cum in prophetis talia invenimus quae secundum litteram accipientes a rationis tramite exorbitemus, ea allegorice interpretamur, ut ad rectitudinis semitam reducamus. Necessitas enim cogit nos sic agere, eo quod aliter non potest litterae ratio stare. Vestri autem doctores non cognoverunt, ut oportuit, Deum, ideo dicta prophetarum superficie tenus exponentes in eum erraverunt. Ergo ego propter hoc et propter multa hujus similia dixi me superius dicta prophetarum, prout sanus exigit sensus, intelligerecum ostendi quem necesse sit nos allegorice intelligere, eo quod ad litteram expositus non possit stare, ut quod dicis verum pateat esse. PETRUS
Abbreviated transcription (Latin):
t sinc̃ inquiete &delitiis per¬
manent. de qͥbus ad corpoꝵ sint redituri angu¬
stias. s tam̃ tanta eiserit exultatio unc tip̃sentia̾
cernere. & eiuis regno exultare. iherosolimis ut
olĩ habitare. in tẽplo ueteru ritu sacrificare. ut &
corporũ pena sit eis nulla. & qu̾amͦ habent reqͥes
habeatur postea ꝓminima
PETRUS. Oyoddicis
aueritatis exorbitat semita. Nullus eñi presentis
mundi honor & gła. ac tiuȩ uitȩ deliciis & quieti cõpa¬
ratione conuenit aliqua. quia nec uno mom̃to qͥs qua
huius mundi poterit sine labore & pena utidelitiis.
Illius autẽ beatȩ uitȩ gła. nulla intercidente molestia
ꝑmanet ꝑpes & continua. prȩcipuȩ cũ uri testentur
doctores. omnẽ huius mundihonore & głam id̾e e̾e
ad illiꝰ uitȩ delitias. qͦ d ẽ unum adlxͣ. Patet insuper
cuilib& nͥ quis totius rationissit exprs. incõparabiliter
magͣis c̾tꝰ gaudiũ cernere dm. qu̾a talẽ. qualẽ uos dicitiᷤᷤ

Expanded text:
 nunc in quiete et deliciis permanent, de quibus ad corporum sint redituri angustias, sed tamen tanta eis erit exsultatio unct praesentiam cernere, et ejus regno exsultare, Hierosolymis ut olim habitare, in templo veterum ritu sacrificare, ut et corporum poena sit eis nulla, et quam modo habent, requies habeatur postea pro minima. PETRUS. Quod dicis a veritatis exorbitat semita. Nullus enim praesentis mundi honor et gloria aeternae vitae deliciis et quieti comparatione convenit aliqua quia nec uno momento quisquam hujus mundi poterit sine labore et poena uti deliciis. Illius autem beatae vitae gloria, nulla intercedente molestia permanet perpes et continua, praecipue cum vestri testentur doctores, omnem hujus mundi honorem et gloriam idem esse ad illius vitae delicias, quod est unum ad sexaginta. Patet insuper cuilibet, nisi quis totius rationis sit expers, incomparabiliter majus esse gaudium cernere Deum, quam talem, qualem vos dicitis.
Abbreviated transcription (Latin):
uod hocmͦ eoseripuit. sapientia
ꝓfec to ꝑfec tissima fuit. sicut in aliis suis inuenit᷑
oꝑibꝰ priscis. Cũ eñi quonda ut ipse nosti popłm
suũ isrł de egyptiaca captiuitate pararet educere
egyptioꝵq primogenita maligno sp̃u uellet oc¬
cidere. suos uero incolumes seruare. agnũ uł he¬
dũ ipsos ꝑdomossingulas p̾cepit immolare. ostia
domoꝵ inficere. ut ueniens malignꝰ sp̃c domum
illo transiret infect̾a sanguine. S cũ uellet eos
ita custo dire. nonne hoc poterat absq hoc opere:
MoyS̾. P

Expanded text:
uod hoc modo eos eripuit, sapientia profecto perfectissima fuit, sicut in aliis suis invenitur operibus priscis. Cum enim quondam, ut ipse nosti, populum suum Israel de Aegyptiaca captivitate pararet educere, Aegyptiorumque primogenita maligno spiritu vellet occidere, suos incolumes servare, agnum vel haedum ipsos per domos singulas praecepit immolare, ostia domorum inficere , ut veniens malignus spiritus domum illo transiret infectam sanguine. Sed cum vellet eos ita custodire, nonne poterat absque hoc opere? MOYSES. P