comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les suo conformis imꝑatori. Nam ut
nc̃ de alis p̃teream: nec enĩ eoꝵ qͥl¬
qͥs quos imꝑator ipse ad apłatum
elegit. ꝑmansit. Et ut om̃iũ erudi¬
toꝵ nr̃oꝵ nunc concludã cathalogũ:¬
emo autẽ miret᷑. calumpnietur
nemo: si int̾ alios in isto eruditoꝵ
cathalogo enumerauerim aliquos.
qui patrẽ sinĩ ꝑegͥnantem secuti
non sunt. Hii int̾ illos ut uideri
potest amicos potiꝰ num̾andi: qui
cũ sint socii mense. minime tam̃
ꝑmanent in die necessitatis. Aut
etiã si aliquos hoꝵ noĩauerim qui
patrẽ quid̃e ꝑegͥnantem secuti:
s tñ necdum ꝑegͥnationis labore fi¬
nito. sunt reu̾si. Qui nicħominꝰ
fragili illi ⁊ seducibili mulieri posst̃
uideri similes. que retro respicienᷤ.
instatuam ẽ. conu̾sa. siue illi qui
manũ suã misit ad aratrũ: s et si¬
milit̾ retͦ respiciens. regno se inep¬
tum reddidit. Si int̾ alios inqm e¬
ruditos et hos ⁊ illos hic enumera¬

Expanded text:
les suo conformis imperatori. Nam ut les suo conformis imperatori. Nam ut nunc de aliis praeteream, nec enim eorum quisque, quos imperator ipse ad apostolatum elegit, permansit, et ut omnium eruditorum nostrorum nunc concludam cataloguemo autem miretur, calumnietur nemo, si inter alios in isto eruditorum catalogo enumeraverim aliquos qui patrem suum peregrinantem secuti non sunt. Hi inter illos, ut videri potest, amicos potius numerandi, qui cum sint socii mensae minime tamen permanent in die necessitatis. Aut etiamsi aliquos horum nominaverim, qui patrem quidem peregrinantem secuti, sed tamen, necdum peregrinationis labore finito, sunt reversi. Qui nihilominus fragili illi et seducibili mulieri possunt videri similes, quae retro respiciens in statuam est conversa, sive illi qui manum suam misit ad aratrum, sed et similiter retro respiciens regno se ineptum reddidit. Si inter alios, inquam, eruditos et hos et illos hic enumera
Abbreviated transcription (Latin):
t ne illum de quo sermo tam ce¬
lebris est. de quo etiã in hystoria
hac supra ꝑ loca tetigisse me meini-¬
ni. dericũ illum uidelicet in ago¬
ne martyris. brachio uulneratum
p̃t̾eam: ipse quidẽ noĩe ꝓprio ed¬
Wardus. cognom̃to Grim. natione
anglus. Quẽ hic ꝑ se ab aliis se orsum
pono: quia ipse ⁊ si de ꝓuintia. de
archip̾sulis tñ ꝓpria familia ñ erat.
S casu sic ad archip̃sulem suũ nuper
tunc reuersum ab exilio: uisendum
uenerat. Uñ ipsum in hystoria hac
in archip̃sulis eruditoꝵ cathalogo
hoc. neqͣqm pono. Qui tñ iamã re¬
b humanis exemptus: sicut sꝑandũ
ab altissimo in suꝑcelesti scõꝵ suoꝵ
cathalogo iampositus est. .xxxiii
De his autẽ quos in istoꝵ eruditoꝵ
pono cathalogo. ut supra singl̃os e¬
num̾ando notauimꝰ ⁊ quidã nob̾cũ
ad prelii pondus sustinendũ auda-¬
ces. robusti. strenui ⁊ constantes.
pauꝑtatis amici. ꝑmansert̃: pauci
abierunt retro. Et in hoc etiã mi¬

Expanded text:
t ne illum, de quo sermo tam celebris est, de quo etiam in historia hac supra per loco tetigisse me memini, clericum illum videlicet in agone martyris brachio vulneratum praeteream, ipse quidem nomine proprio Edwardus, cognomento Grim, natione Anglus, quem hic per se ab aliis seorsum pono, quia ipse etsi de provincia, de archipraesulis tamen propria familia non erat: sed casu sic ad archipraesulem suum nuper tunc reversum ab exsilio visendum venerat. Unde ipsum in historia hac in archipraesulis eruditorum catalogo hoc nequaquam pono. Qui tamen jam a rebus humanis exemptus, sicut sperandum, ab Altissimo in supercoelesti sanctorum suorum catalogo jam positus est. 23. De his autem, quos in istorum eruditorum pono catalogo, ut supra singulos enumerando notavimus, quidam nobiscum ad praelii pondus sustinendum audaces, robusti, strenui et constantes paupertatis amici permanserunt, pauci abierunt retro. Et in hoc etiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
noie urbanꝰ tertius..
x isto gͥ quem posiumꝰ tam pru¬
denti. tam forti felicis societatis ca-¬
thalogo estimare possumꝰ. qmͣ mag¬
nanimꝰ qmͣ magnificus. ⁊ qm mu¬
tyr hic: Qui ⁊ si om̃ib nudatꝰ et
ꝓscͥptus. cause dei et eccl̃e: tales secũ¬

Expanded text:
nomine Urbanus tertius. 20. nomine Urbanus tertius. 20. Ex isto igitur, quem posuimus, tam prudenti, tam forti felicis societatis catalogo, aestimare possumus quam magnanimus, quam magnificus et quam mutyr hic, qui, etsi omnibus nudatus et proscriptus causae Dei et Ecclesiae tales secu
Abbreviated transcription (Latin):
ns largiendo.
Suꝑest de hac nr̃a dñi nr̃i beati mar-¬
tyris societate. unꝰ adhuc. dño nr̃o
carus admodũ ⁊ acceptus. Quẽ qui¬
dem pono ꝑse. quasi singłarit̃ mag-¬
num ⁊ magnifice singłarem: et eu¬
am qͥa uocatione int̾ nouissimos.
hic est humbtus noĩe ꝓpͥo. natione
lumbardꝰ: de inclita illa ciuitate
que mediolanũ dr. orͥundus uir
oꝑe plurimũ potens. ⁊ sermone.
Qui sicut de uirtute ad uirtutẽ pa¬
riter ⁊ ꝑ ecclasticos ascendens gradus.
cũ adhuc exularemꝰ. pͥmo fuit bitu¬
ricensis archidiaconꝰ:. ⁊ tunc a dño
nr̃o uocatꝰ. de nr̃a societate factus
est quasi unꝰ ex nobis. Postea uͦ ob
p̃clara ipsius merita: in mediola-¬
nensem archip̃sulem uñ ⁊ ortus
fuerat. est ꝓmotꝰ. Et exinde pͥmo.
scdo ue huiꝰ ꝓmotionis sue anno.
in om̃ium patre ⁊ patͦnũ est con¬
uersus: de archip̃sule in suminũ
romane sedis pontificẽ sublimatꝰ.
hodie totiꝰ eccłe rector. sicut re et

Expanded text:
nis largiendo. nis largiendo. Superest de hac nostra domini nostri beati martyris societate unus adhuc domino nostro charus admodum et acceptus. Quem quidem pono per se, quasi singulariter magnum et magnifice singularem, et etiam quia vocatione inter novissimos. Hic est Humbertus nomine proprio, natione Lumbardus, de inclyta illa civitate quae Mediolanum dicitur oriundus, vir ere plurimum potens et sermone. Qui sicut de virtute ad virtutem, pariter et per ecclesiasticos ascendens gradus, cum adhuc exsularemus, primo fuit Bituricensis archidiaconus, et tunc a domino nostro vocatus, de nostra societate factus est quasi unus ex nobis. Postea vero ob praeclara ipsius merita in Mediolanensem archipraesulem, unde et ortus fuerat, est promotus. Et exinde primo secundove hujus promotionis suae anno in omnium patrem et patronum est conversus, de archipraesule in summum Romanae sedis pontificem sublimatus, hodie totius Ecclesiae rector, sicut re et
Abbreviated transcription (Latin):
Iost hunc. alexander. lingua pat̃¬
na uocatꝰ cuelin: sicut natione et cog¬
nom̃to gualensis. Edoctus quidem
in litt̾is: iocundꝰ in uerbis.:⁊ in u̾bis
iocundis multus. Ciuꝰ tñ. ñ om̃is uir¬
tus. more ipsuis. Qumpotiꝰ sicut
nec lingua. nec ei defuit manꝰ. Cũ
patre nr̃o. ⁊ ꝓ patre. nunc ultrone¬
us. nc̃ uissus. nc̃ uͦ missus: crebro
int̾ multa ꝑicula caute qͥdem et
fortit̾ oꝑans. ⁊ constant᷑. Et quod
in natione illa ualde p̃ciosum:
sicut oꝑans. ita semper et ubiq
dño suo fidem seruans. xuiii.
uerunt adhuc ⁊ duo:. unus dictꝰ
Rotholandus. alt̃ uͦ harialdus. na¬
tione lumbardi: uiri qͥdem indu-¬
strii et p̃potentes in litt̾is. Quoᷤ pa¬
ter nr̃ iam ꝑegͥnans. uocauit ad
se. Quib intuitu litt᷑at᷑e sue ⁊ pru¬
oentie. cũ pauca haberent. de sua
pauꝑtate cõmunicabat ꝑ annos
singłos: pͥmo que p̃noĩauimꝰ mar¬
cas decem. alt̾i uͦi centũ argenteoꝵ
solidos. singłis ꝑ egͥnationis sue an¬

Expanded text:
ost hunc Alexander, lingua paterna vocatus Cuelin, sicut natione et cognomento Gualensis. Edoctus quidem in litteris, jucundus in verbis et in verbis jucundis multus. Cujus tamen non omnis virtus in ore ipsius; quin potius sicut nec lingua nec ei defuit manus. Cum patre nostro et pro patre nunc ultroneus, nunc jussus, nunc vero missus, crebro inter multa pericula caute quidem et fortiter operans et constanter, et quod in natione illa valde pretiosum, sicut operans ita semper et ubique domino suo fidem servans. 18. Fuerunt adhuc et duo, unus dictus Rothlandus, alter, vero Harialdus, natione Lumbardi, viri quidem industrii et praepotentes in litteris. Quos pater noster jam peregrinans vocavit ad se. Quibus intuitu litteraturae suae et prudentiae, cum pauca haberent, de sua paupertate communicabat, per annos singulos primo quem praenominavimus marcas decem, alteri vero centum argenteorum solidos, singulis peregrinationis suae an
Abbreviated transcription (Latin):
in medio lupoꝵ. uñ ⁊ sicut benedi¬
ctionem apłicam. sic ⁊ absolutionẽ
sͥptam quicqͥd ipsi in t̾ram in gres¬
so accideret: a uiro apłico obtinere
misccłiam ⁊ iudicium cantantes
uernensis: ad apłicũ mandatũ
regẽ ꝓ pace nr̃a sepe ⁊ sepiꝰ conue¬
nerunt. Et nisi int̾ueniret pax:
censuram eccliasticã et sibi ⁊ terre
sue ĩminere in breui inferebant.
apłico uiro p̾cipiente sic. Adicien¬
tes nec minis nec blandiciis. nec
aliquib uerboꝵ ambagib. seu ter¬
gu̾isationib ullis. censurã hanc
nisi solũ data pace aut adimi posse
aut suspendi: apł̃ici uiri animo
obfirmato nunc sic. Aodentes eti¬
am se nullatenꝰ audere a romano
pontifice statutũ terminũ pret̾i¬
re. quin mandatam sͥ cohertionẽ
exequerentur: nisi pax infra int̾¬
ueniret.
Incipiunt capitula thomi qͥnti.

Expanded text:
in medio luporum . Unde et sicut benedictionem apostolicam, sic et absolutionem scriptam, quidquid ipsi in terram ingresso accideret, a viro apostolico obtinere misecicordiam et judicium cantantes us Nivernensis ad apostolicum mandatum regem pro pace nostra saepe et saepius convenerunt, et nisi interveniret pax, censuram ecclesiasticam et sibi et terrae suae imminere in brevi inferebant, apostolico viro praecipiente sic. Adjicientes nec minis, nec blanditiis, nec aliquibus verborum ambagibus seu tergiversationibus ullius censuram hanc, nisi solum data pace, aut adimi posse aut suspendi, apostolici viri animo obfirmato nunc sic: addentes etiam se nullatenus audere a Romano pontifice statutum terminum praeterire, quin mandatam sibi coercitionem exsequerentur nisi pax interveniret. INCIPIUNT CAPITULA TOMI QUINTI.
Abbreviated transcription (Latin):
te. cũ loquendi de his ꝑ hanc hysto¬
riam occasio se obtulerit: breuit᷑
transimꝰ de his. Scͥpto uͦ consolato¬
rio archip̃suli directo: uir apłicita
archip̾sulis fortitudinẽ ⁊ constan¬
tiam congratulando cõmendabat:
Yresertim qͦd absq cautione ⁊ abs-¬
q pacis oscło si ñ poss alit̃. in terrã
tanqm ouis in medio lupoꝵ paratꝰ

Expanded text:
tae, cum loquendi de his per hanc histotae, cum loquendi de his per hanc historiam occasio se obtulerit, breviter transimus de his. Scripto vero consolatorio archripraesuli directo, vir apostolicus archipraesulis fortitudinem et constantiam congratulando commendabat; praesertim quod absque cautione et absque pacis osculo, si non posset aliter, in terram tanquam ovi
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑdurans adhuc pacem nollet:
tota ipsuis t̾ra tam transmarina
qmͣ cismarina. sub int̾dicto po¬
neret᷑. om̃i eccle cessante officio:
pret̾ baptisma paruuloꝵ. et pe¬
nitentias morientium. Eboracen¬
si uͦ archiep̃o. ⁊ aliis quotqͦt ep̃is
qui consecrationi int̾fuerant.
litt̾as direxit suspensionis: scͥp¬
to dure eos increpans ⁊ obuirganᷤ
⁊ imꝓperans. qͦd turpit̾ ⁊ enormi¬
ter ꝓ uili lentis edulio pͥmogeni¬
ta sua uendidissent: Quosdam eti¬
am ep̃oꝵ ⁊ ob id qͦd coronationi int̾¬
fuerant. ⁊ ob causas alias: anathe¬
matizauit. Et hee suspensionis
⁊ anathematis lite̾e. ꝑ nuntios
nr̃os nobis destinate ⁊ tradite: ut
illis loco suo ⁊ temꝑe uterem᷑. Has
⁊ alias apłicas litt̾as ad nos uł ꝓ no¬
bis missas. siqͥs nosse ⁊ leg̾e deside¬
rat: ad illud de quo in hac hystoria
supͣ tetigisse me memini: corpus e¬
pistolare recurrat. Que qͥa ibi inser¬

Expanded text:
ne perdurans adhuc pacem nollet, ne perdurans adhuc pacem nollet, tota ipsius terra, tam transmarina quam cismarina, sub interdicto poneretur, omni ecclesiae cessante officio praeter baptisma parvulorum et poenitentias morientium. Eboracensi vero archiepiscopo et aliis quotquot episcopis qui consecrationi interfuerant litteras direxit suspensionis, scripto dure eos increpans et objurgans et improperans, quod turpiter et enormiter pro vili lentis edulio primogenita sua vendidissent. Quosdam etiam episcoporum, et ob id quod coronationi interfuerant, et ob causas alias, anathematizavit. Et hae suspensionis et anathematis litterae per nuntios nostros nobis destinatae et traditae, ut illis loco suo et tempore uteremur. Has et alias apostolicas litteras ad nos vel pro nobis missas si quis nosse et legere desiderat, ad illud de quo in hac historia supra tetigisse me memini corpus epistolare recurrat. Quae quia ibi inser
Abbreviated transcription (Latin):
in lesionem patris sui ꝓꝓter ipsos
exilium ⁊ ꝓscriptionem sustinen-¬
tis.⁊ matris sue cantuariensis et¬
clesie. tam manifesti iam erant
etiã apłici mandati trangressores.
Et ita ꝓfecti fc̃ nuntii.
Uir autẽ apłicus audiens uniu̾¬
sa. ⁊ que ⁊ qualit̾ fuissent gesta.
⁊ in regem ⁊ in ep̃os uehement̾̃
motus est. Et archip̃suli ⁊ suis
etiã multo plus qmͣ hucuso fuis¬
set. paterno compassus affectu.
Uñ ⁊ in missoꝵ nr̃oꝵ reuersione
quos misertus nr̃i dui detinere
noluit. ut apłice consolationis ettiꝰ
reciꝑemꝰ remedium: nob̃ oppres¬
sis tanqm pater pius compatiens.
aplicis scriptis ꝓpinauit dulcia:
aliis uero amarissima. Scͥpsit
siquidem pie memorie Rotherõt
tunc rotomagensi archiep̃o. et
sernardo tc̃ ep̃o niuernensi. mã¬
dans ip̃is ⁊ in uirtute obedientie
p̃cipiens: ut regẽ angloꝵ ꝓ pace
nr̃a districtissime conuenirent.
Aditiens quod si ipse obstinatio¬

Expanded text:
in laesionem patris sui, propter ipsos in laesionem patris sui, propter ipsos exsilium et proscriptionem sustinentis et matris suae Cantuariensis Ecclesiae tam manifesti jam erant etiam apostolici mandati transgressores. Et ita profecti sunt nuntii. Vir autem apostolicus audiens universa et quae et qualiter fuissent gesta, et in regem et in episcopos vehementer motus est. Et archipraesuli et suis, etiam multo plus quam hucusque fuisset, paterno compassus affectu: et in missorum nostrorum reversione quos misertus nostri diu detinere noluit, ut apostolicae consolationis citius reciperemus remedium, nobis oppressis, tanquam pater pius compatiens, apostolicis scriptis propinavit dulcia, aliis vero amarissima. Scripsit siquidem prae memoriae Rotherot tunc Rothomagensi archiepiscopo et Bernardo tunc episcopo Nivernensi, mandans ipsis et in virtute obedientiae praecipiens ut regem Anglorum pro pace nostra districtissime convenirent, adjiciens quod si ipse in obstinatio
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ suoꝵ suasibiles sermones hos
oiligent̾ audiens et attente: mox reᷤ¬
pondit. Et ad suos sermonẽ dirigens:
uos inqͥt tanqm iuiri eruditi locuti
estis. quib ẽ. ⁊ cũ consilii sp̃u: sapi¬
entia ⁊ scientia scõꝵ collata. Et res
modo exitus eiꝰ a uita inseruissem
hic: nisi quia qmͣ describẽdam sus¬
ceꝑimꝰ lex historie obuiat. Raptum
gͥ in uia puerũ ⁊ ad patriã reuer¬
sum nos qui adhuc in uia salutan¬
tes: ad carptum hystorie iter reuerta
Nrchi presul itaq ¶mur
sciens tandem ꝓcerto coronationem
factam sic: ꝑ nuntios nr̃os quos su¬
pradiximꝰ in articulo fuisse roma-¬
ne ꝓfectionis cum in primis audi¬
rentur hec. quatenus pax nr̃a ꝓ
cesserit. ⁊ in quib finib steterit.
⁊ de coronatione facta sic. romano
pontifici totum ⁊ uerbo ⁊ scͥpto
intimauit. humillime ⁊ lacrima¬
biliter supplicans. ut uł nunc ex¬
cuteret se excussoꝵ filius. ⁊ maxi¬
me infalsoᷤᷤ fres aduerteret: qui

Expanded text:
uorum suasibiles sermones hos diligenter audiens et attente mox respondit. Et ad suos sermonem dirigens: « Vos, inquit, tanquam viri eruditi locuti estis quibus est et cum consilii spiritu sapientia et scientia sanctorum collata. Et resmodo exitus ejus a vita inseruissem hic, nisi quia quam describendam suscepimus lex historiae obviat. Raptum igitur in via puerum et ad patriam reversum nos, qui adhuc in via, salutantes ad coeptum historiae iter revertamur. Archipraesul itaque sciens tandem pro certo coronationem factam sic, per nuntios nostros quos supra diximus in articulo fuisse Romanae profectionis, cum in primis audirentur haec, quatenus pax nostra processerit et in quibus finibus steterit, et de coronatione facta sic Romano pontifici totum et verbo et scripto intimavit, humillime et lacrymabiliter supplicans, et vel nunc excuteret se excussorum filius, et maxime in falsos fratres adverteret, qui
Abbreviated transcription (Latin):
De multa dñi pietate suꝑ thoma. ubi tangit᷑
de natiuitatis sue loco.⁊ parentũ nominib
e niri pueritia ⁊ adolescentia tangit. ⁊ ꝑ tn
sit: nͥ quod uiri adhuc pueri: refert uisionẽ.
⁊ qͦd discipłs nicħ ꝓ testimonio de magistro

Expanded text:
pietate super Thoma, ubi tangitur de nativitatis suae loco, et parentum nominibus, et viri pueritia et adolescentia tangit et per situm quod viri adhuc pueri refert visionem et quod discipulus nihil pro testimonio de magistro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa euacuaret. Ad supͣdictum uͦ libel¬
lum appellatorium nomine ꝑsonarũ
regni ad ipsum destinatum: sensu
suo ꝓpͥo conceptã et ꝓpͥo stilo exaratã.
remisit epłam: elegantẽ satis et suffi¬
cient̾ responsalem: In qua int̾ alia
de appellationib factis siiuste uł in¬
iuste. quod sibi uisũ int̾seruit. Que
nos in libello hystorico hoc eo quod
in ea epła sint inserta. sicut et iam
supͣdiximꝰ: hic causa breuitatis pre-¬
timꝰ. Extat enĩ epła illa uit cet̾as epi-¬
stolas suas qͣs uł ipsemet scͥpsit: uł
aliqui de eruditis suis de ipsiꝰ man¬
dato sub eiꝰ nomine. Exepłisquippe
a nob̾ uł ꝓpter nos in exilio nr̃o con

Expanded text:
ipsa evacuaret. Ad supradictum vero libelipsa evacuaret. Ad supradictum vero libellum appellatorium, nomine personarum regni ad ipsum destinatum, sensu suo proprio conceptam et proprio stylo exaratam remisit epistolam elegantem satis et sufficienter responsalem. In qua, inter alia, de appellationibus factis, si juste vel injuste, quod sibi visum interseruit. Quae nos in libello historico hoc, eo quod in ea epistola sint inserta, sicut etiam supradiximus, hic causa brevitatis praeterimus. Exstat enim epistola illa inter caeteras epistolas suas, quas vel ipsemet scripsit, vel aliqui de eruditis suis de ipsius mandato sub ejus nomine. Ex epistolis quippe a nobis vel propter nos in exsilio nostro con
Abbreviated transcription (Latin):
inde suꝑ appellatione allegat̾iones
huic int̾ seruissem historie: nisi qͥa
ñ pat̾entur se molesta breuitate ar¬
ctari: Et presertim sicut ⁊ de plerisq
aliis. ita ⁊ in libello hoc suꝑ sedemus
ab his: eo quod in corꝑe quodam epła¬
ri. multa continent᷑ de his. De quo
epłari corpe mox loquemͣ. Collatum
gͥ est et allegatũ hinc inde. Uerum
archip̃sul et si forte contra tam mani-¬
festos malefactores. quoꝵ maleficia
et lapides in parietib. et tigna in do¬
mib iam accusabant. in eccl̃iastica
seueritate de iure ꝓcedere potuisset:
substitit tñ adhuc. uixta sapientis
consilium. Qui patiens inquit est:
multa gubernat᷑ prudentia. Substi-¬
tit gͥ adhuc. ñ ꝓcessit. differre ad tem¬
pus satiꝰ iudicans: donec suꝑ hoc ro¬
manã eccłam iam consultasset. Suꝑ
om̃ia ut supͣ iam diximus ueritus.
ne quicqͥd ea inconsulta et tali pre¬
sertim temꝑe ipse statueret: totũ

Expanded text:
inde super appellatione allegationes inde super appellatione allegationes huic interseruissem historiae, nisi quia non paterentur se molesta brevitate arctari. Et praesertim sicut et de plerisque aliis, ita et in libello hoc supersedemus ab his, eo quod in corpore quodam epistolari multa continentur de his: de quo epistolari corpore mox loquemur. Collatum igitur est et allegatum hinc inde, verum archipraesul, etsi forte contra tam manifestos malefactores, quorum maleficia et lapides in parietibus et tigna in domibus jam accusabant, in ecclesiastica severitate de jure procedere potuisset, substitit tamen adhuc juxta Sapientis consilium: Qui patiens, inquit, est, multa gubernatur prudentia . Substitit igitur adhuc, non processit, differre ad tempus satius judicans, donec super hoc Romanam Ecclesiam jam consultasset: super omnia, ut supra jam diximus, veritus ne, quidquid ea inconsulta et tali praesertim tempore ipse statueret, totum
Abbreviated transcription (Latin):
reuersi: deliberare mox cepimꝰ qͥd
agendum. utrũ uidelc tali fuisset
appellationi deferendũ. Plerisq nr̃m
asserentibꝰ deferendum: et ad docendũ
hoc tanqm eruditi et exercitati in
iure. cam ex diuino iure qmͣ huma¬
no plurima allegauert᷑. Aliis uͦ de
nostris contradicentib. et neqͣqmͣ de¬
ferendum condendentib: ediuer so
ualidis et uariis rationib suam fun¬
dantes intentionem: Eo presertim
ut prudent̾ astruebant tam inio
appellatiomi mimme deferendum:
qͦd uidełc eẽt ipsa ñ ad oppressoꝵ re¬
medium⁊ s potiꝰ ad oppͥmentiũ ꝓlon¬
gandam maliciã: ex cogitatũ fomen¬
tum. In quoꝵ manib euident̾ et in
om̃ium oculis eccł̃e spolia: et dexte¬
ra rapinis repleta. Itaq coram ar-¬
chip̃sule ab eruditis suis diuersa
sentientib. suꝑ appellatione colla¬
tum. ipso ut moris sui erat pardes
suas int̾ponente: et nunc hos. non
illos de iure crebro sciscitante et oppo¬
nente. Et quidem inductas tunc hinc

Expanded text:
reversi, deliberare mox coepimus quid agendum, utrum videlicet tali fuisset appellationi deferendum, plerisque nostrum asserentibus deferendum, et ad docendum hoc tanquam eruditi et exercitati in jure, tam ex divino jure quam humano plurima allegaverunt; aliis vero de nostris contradicentibus et nequaquam deferendum contendentibus, e diverso validis et variis rationibus suam fundantes intentionem. Eo praesertim, ut prudenter astruebant, tam iniquae appellationi minime deferendum quod videlicet esset ipsa non ad oppressorum remedium, sed potius ad opprimentium prolongandam malitiam excogitatum fomentum; in quorum manibus evidenter et in omnium ecclesiae spolia et dextera rapinis repleta. Itaque coram archipraesule ab eruditis suis diversa sentientibus super appellatione collatum, ipso, ut moris sui erat, partes suas interponente, et nunc hos, nunc illos de jure crebro sciscitante et opponente. Et quidem inductas tunc hinc
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾sionem. ⁊ de his que audiuimꝰ insip̃o
iam quasi arcicło reuersionis. ⁊ de uer¬
bis discipłi qui scͥpsit hec ad archi p̾sulẽ
et de archip̃sulis responso.
De ingressu archip̃sulis in mare. ⁊ qualit̾
applicuerit. ⁊ a popło terre qualit̾ ex

Expanded text:
em, et de his quae audivimus in ipso jam quasi articulo reversionis, et de verbis discipuli qui scripsit haec ad archipraesulem et de archipraesulis responso. 6. De ingressu archipraesulis in mare et qualiter applicuerit et a populo terrae qualiter ex
Abbreviated transcription (Latin):
insibili palma qnͣta erit int̾ ipsos in
patria unitas : Unde ⁊ de hac militan¬
tis ad triumphantis eccłe unitatem
quasi de ext̾iori scũario ad int̾ius. et
etiã quasi ad int̾iorem sponsi et spon¬
se thalamum in quo post penas et

Expanded text:
visibili palma, quanta erit inter ipsos in visibili palma, quanta erit inter ipsos in patria unitas. Unde et de hac militantis ad triumphantis Ecclesiae unitatem, quasi de exteriori sanctuario ad interius, et etiam quasi ad interiorem sponsi et sponsae thalamum, in quo post poenas et
Abbreviated transcription (Latin):
et ad hanc eiꝰ ꝑfectionem ⁊ plenitudinẽ
tantam: ipsamet festinare me compel¬
lit. hanc quippe ꝑegͥnationis nr̃e uni¬
tatem semiplenam. supra iam osten¬
disse me menuni. Unde et quia ipsa
hic adeo inꝑfecta est: de ipsa hic nicħ
plene docebit᷑ nisi ad alia transeatur.
Cum etiã solum ⁊ totum ad hoc pͥnci¬
palis nr̃a intentio fu̾it. ꝓpter qͦd et p̃¬
missa quasi incidenter inducta sunt:
ut de huiꝰ tercie unitatis plenitudine ꝓ¬
ut et̾na et pͥncipalis unitas cuiꝰ ista est
opus nos edocere dignaret᷑: aliquid a
nobis diceret᷑. Et quide nisi ꝓpt̾ multa
int̾posita ꝓpositum et ꝓmissum nr̃m
forte exciderit: de hac t̾cia tumphali
tio pͥncipalis. Si enĩ ut supra satis osten¬
dimus. ⁊ sic argumentando p̾misimꝰ:
int̾ imꝑatorem ⁊ militẽ in uia ⁊ uita
hac tam uaria. tam diu̾sa. tam multi¬
plici et in uisibili pugna ⁊ in uisibili
palma tanta fuit conformitas: in in¬

Expanded text:
et ad hanc ejus perfectionem et plenitudinem et ad hanc ejus perfectionem et plenitudinem tantam ipsamet festinare me compellit. Hanc quippe peregrinationis nostrae unitatem semiplenam supra jam ostendisse me memini. Unde et quia ipsa hic adeo imperfecta est, de ipsa hic nihil plene docebitur nisi ad alia transeatur. Cum etiam solum et totum ad hoc principalis nostra intentio fuerit, propter quod et praemissa quasi incidenter inducta sunt, ut de hujus tertiae unitatis plenitudine, prout aeterna et principalis unitas, cujus ista est opus nos edocere dignaretur aliquid a nobis diceretur. Et quidem, nisi propter multa interposita propositum et promissum nostrum forte exciderit, de hac tertia triumphatio principalis. Si enim, ut supra satis ostendimus et sic argumentando praemisimus, inter imperatorem et militem in via et vita hac tam varia, tam diversa, tam multiplici et invisibili pugna et invisibili palma, tanta fuit conformitas in in
Abbreviated transcription (Latin):
les: tanqm animalia inquieta in uin¬
ctura a carro: ita ⁊ istos a domo sua ei¬
tiunt. ne domꝰ sue unitatis bonum ⁊
iocundu ꝑturbent. Adeo unitas sem¬
per ⁊ ubiq necessaria. siue cũ uirtu¬
tib sit indeo. ⁊ tunc fructuosa ⁊ op¬
tima: siue etiam absq uirtutib cum
quietis morib in scło: ⁊ tunc etiam si¬
cut utilis et iocunda. Et hec scli unitaᷤᷤ
breuit̾ tacta sic: solum ut reminiscerer
absq unitate sicut nec in deo nec in
scło: bonum qͥd uł iocundum.
n illa uero illustriũ militũ unitate qͥ
non dignant᷑ hr̃e ꝓꝓrium sed sunt
om̃ia cõmunia. libent᷑ ⁊ deuote ĩ mora-¬
rer: de ea in p̾senti meli notula plu¬
runa in cẏthara nr̃a resonaturꝰ adhuc:
nisi qͥa hec ipsa eadem nature ⁊ gr̃e
unitas qnͣtumcunq in p̾senti militia
decora sit. iocunda ⁊ ꝑfecta: in patria
tñ ipsa eadem incõparabiliter maior.
melior et iocundior et ꝑfectior est. Uñ

Expanded text:
les tanquam animalia inquieta in junles tanquam animalia inquieta in junctura a carro, ita et istos a domo sua ejiciunt, ne domus suae unitatis bonum et jucundum perturbant. Adeo unitas semper et ubique necessaria, sive cum virtutibus sit in Deo et tunc fructuosa et optima, sive etiam absque virtutibus cum quietis moribus in saeculo et tunc etiam sicut utilis et jucunda. Et haec saeculi unitas breviter tacta sic solum ut reminiscerer, absque unitate sicut nec in Deo nec in saeculo bonum quid vel jucundum. In illa vero illustrium militum unitate, qui non dignantur habere proprium, sed sunt omnia communia, libenter et devote immorarer de ea, in praesenti meli notula plurima in cithara nostra resonaturus adhuc, nisi quia haec ipsa eadem naturae et gratiae unitas quantumcunque in praesenti militia decora sit, jucunda et perfecta in patria n ipsa eadem incomparabiliter major, melior, et jucundior, et perfectior est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dentium erat cor unum et anima
una. nec qͥsqm eoꝵ que possidebat su¬
um aliqͥd ẽẽ dicebat: s erant illis om¬
nia cõmiia. Nec tñ ut iam diximus
inp̾sentis eccłe nr̃e militia int̾ imꝑa¬
torem ⁊ milites duas facimꝰ unitates:
s unam. tñ quasi biꝑtitam hanc. ut¬
pote ipsa ã quib dam illustriũ militũ
eo ampliꝰ decorata ⁊ illustrata: quo
isti in imꝑatoris acie tanqm cet̾is nobi¬
liores ⁊ plus in signes. ⁊ pre cet̾is sicut
magnifici et munifici: nich dignant᷑
hr̃e ꝓprium. s cõmune totum.
Iaceo in p̾sentiarũ de illa unitate que
int̾ scł̃i homines est. Hec quippe: non
semꝑ uirtutes comites habet. s uelut
scłaris quedã et t̾rena unitas. qua sa¬
pientes scł̃i huiꝰ domib suis bene pre¬
esse norunt. habentes domũ discipli¬
natam. qͥetam familiam. seruos dñm
suum sicut u̾entes ⁊ reuerentes. Ad
pugnum uͦ paratos uł ad urgium:
aut plagis cedunt. aut si incorrigibi¬

Expanded text:
dentium erat cor unum et anima dentium erat cor unum et anima una, nec quisquam eorum quae possidebat suum aliquid esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Nec tamen, ut jam diximus, et praesentis Ecclesiae nostrae militia inter imperatorem et milites duas facimus unitates, sed unam, tamen quasi bipertitam hanc, utpote ipsa a quibusdam illustrium militum eo amplius decorata et illustrata, quo isti in imperatoris acie tanquam caeteris nobiliores et plus insignes et prae caeteris, sicut magnifici et munifici, nihil dignantur habere proprium, sed communetotum. Taceo inpraesentiarum de illa unitate, quae inter saeculi homines est. Haec quippe non semper virtutes comites habet, sed velut saecularis quaedam et terrena unitas, qua sapientes saeculi hujus domibus suis bene praeesse norunt, habentes domum disciplinatam, quietam familiam, servos dominum suum sicut verentes et reverentes, ad pugnam vero paratos vel ad jurgium, aut plagis cedunt aut si incorrigibi
Abbreviated transcription (Latin):
militaris. ĩmo ueriꝰ eadem s qͣi
altera. eo magis decora ⁊ ꝑfectior: qͦ
triumphali unitati ⁊ suꝑcelesti de
qua in sequentib dicturi pͥncipalit̾
intendimꝰ: est conformior. De qua
dum habitare fr̃es in unum. Sunt enĩ
quidam imꝑatoris militum qͥ omnia
sua uendunt. om̃ia distribuunt. om̃ia
deserunt. et om̃i uisibiliũ ꝓprietati re¬
nuntiant ita spoliantes se ut nudi ui¬
te huiꝰ uiam eo tutiꝰ quo nicħ secum
portantes currant: ⁊ eo expeditius qͦ
sola dei armatura inditi certent. In¬
t̃ milites hos om̃i ꝓpͥetate sublata.
tanta unitas: qͦd nicħ meũ uł tuum.
et tũ totũ meum. et totũ tuum᷑. ui¬
ta qͥppe militũ hec inuia: imago est
⁊ exemplar suꝑcelestis uite tͥumpha¬
toꝵ in patria. Et unitas hec militaris:
unitatis illiꝰ triumphalis ꝓut inura
potest: similitudo est effigiatim ex¬
pressa. Et hec certe unitatis apłice for¬
ma est. et illoꝵ pͥmitiuoꝵ militum
de quib scͥptum qͥa multitudinis cre-¬

Expanded text:
militaris, imo verius eadem sed quasi altera, eo magis decora et perfectior, quo triumphali unitati et supercoelesti, de qua in sequentibus dicturi pincipaliter intendimus, est conformior. De qua dum habitare, fratres, in unum . Sunt enim quidam imperatores militum, qui omnia sua vendunt, omnia distribuunt, omnia deserunt et omni visibilium proprietati renuntiant, ita spoliantes se ut nudi vitae hujus viam eo tutius, quo nihil secum portantes currant et eo expeditius quo sola Dei armatura induti certent. Inter milites hos omni proprietate sublata tanta unitas, quod nihil meum vel tuum, et tamen totum meum et totum tuum. Vita quippe militum haec in via, imago est et exemplar supercoelestis vitae triumphatorum in patria. Et unitas haec militaris unitatis illius triuumphalis, prout in via potest, similitudo est effigiatim expressa. Et haec certe unitatis apostolicae forma est et illorum primitivorum militum, de quibus scriptum, quia multitudinis cre
Abbreviated transcription (Latin):
pugnas. post sudores ⁊ labores imꝑa¬
tor et miles conquiescunt: ꝓut ꝑegͥnis
et aduenis ꝑmissum fuerit: amõdo no¬
bis appropinquandum.
erum anteqm uersus thalamum
moueamꝰ pedem. ne ad thalamũ inue¬
recunde pulsantes uł temere turpem
patiamur repulsam: sponsi ⁊ sponse
cubiculariam totiꝰ amoris prelocutori-¬
am tanqͣm concionatͥcem. omnium
consciam. ⁊ nob̃ a pͥmis annis aliqͣntu¬
lum familiarem: int̾pellemꝰ. ꝓphiam
noĩatam. que iuenr̃e uersus thalamum:
dux nr̃a ⁊ secreta preambula sit. Ni fal¬
lor ipsa iitpote ab annis familiaris
mea ⁊ amica et si liberum ñ possit uł
audeat concedẽ introitum. tñ ꝓpe pꝰ
se ducendo: contiguum quo ad licue¬
rit indulgebit accessum.
De illa triũ-¬
phali unitate nat᷑e et gr̃e de qua pͥn¬
cipaliter intendit: plene agit. ter¬
cio melo de ipsa iã clare ⁊ aꝑte resonante.

Expanded text:
pugnas, post sudores et labores, imperator et miles conquiescunt, prout peregrinis et advenis permissum fuerit, amodo nobis appropinquandum. Verum antequam versus thalamum moveamus pedem, ne ad thalamum inverecunde pulsantes vel temere turpem patiamur repulsam, sponsi et sponsae cubiculariam totius amoris praelo cutoriam, tanquam concionatricem omnium consciam, et nobis a primis annis aliquantulum familiarem interpellemus, prophetiam nominatam quae viae nostrae versus thalamum dux nostra et secreta praeambula sit. Ni fallor, ipsa utpote ab annis familiaris mea et amica, etsi liberum non possit vel audeat concedere introitum, tamen prope post se ducendo contiguum quoad licuerit, indulgebit accessum. DE ILLA TRIUMPHALI UNITATE NATURAE ET GRATIAE DE QUA PRINCIPALITER INTENDIT PLENE AGIT TERTIO MELO DE IPSA JAM CLARE ET APERTE RESONANTE.
Abbreviated transcription (Latin):
lum sacram̃tale regi offerret: ni¬
si excõmunicatꝰ uł ex nomine.
uł expartipio. Ex cõmunicati gͥ
hii: ex cõmunicati ⁊ illi. Nec enĩ
archip̃sul sustin̾e potuit aut uoluit
ampliꝰ. Uñ ñ destitit. ñ peꝑcit:
nec his nec illis. Non sustinuit in-¬
cłoritate sua que om̃i preest qͦs¬
dam iam soluisset. qͦs ipse liga¬
uerat: refatum uidelc saresbe¬
riensem ep̃m: ⁊ aulicum illum cli¬
cum quem supͣdiximus cũ scisma-¬
ticis intentonica illicite contͣ eccl̃e
pacem et contra uirũ apłicum con-¬
traxisse.
Qualit̾ sccl̃o rex et archip̃sul

Expanded text:
lum sacramentale regi offerret nilum sacramentale regi offerret nisi excommunicatus vel ex nomine vel ex participio. Excommunicati igitur hi, excommunicati et illi. Nec enim archipraesul sustinere potuit aut voluit amplius, unde non destitit, non pepercit, nec his, nec illis. Non sustinuit, inqctoritate sua quae omni praeest quosdam jam solvisset quos ipse ligaverat: praefatum videlicet Saresberiensem episcopum et aulicum illum clericum quem supradiximus cum schismaticis in Teutonica illicite contra Ecclesiae pacem et contra virum apostolicum contraxisse. 24. QUALITER SECUNDO REX ET ARCHIPRAESUL
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe ꝑegrinationis sue pdia can¬
tuariensis eccłe ñ ab ipso s a rege
acceꝑant. Omnes deniq qui p̃dia
⁊ possessiones archiep̾atus cantu¬
ariensis. uł suoꝵ qui ꝑegrinaban¬
tur cum ipso. auctoritate regis ad
custodiendum susceꝑant: anathe¬
mate ꝑcussit: Et non solum ex
his ⁊ illis. s et aliquos etiã de iplis
ep̃is ꝓpt̾ in obedientiam manife¬
stam. ⁊ maxime quia int̾ regem et
ipsum totiꝰ dissensionis incentores
extitissent: qmͣ ⁊ fouere in dies
ñ desisterent. De anathematizatis
sic: Gileb̾tus cognom̾ito folioth ep̃c
londomensis. unus erat. Et hii qͥ¬
Uem anathematizati ex aulicis:
de magis familiarib ⁊ consiliariis
regis. uñ ⁊ fere iam qͦtqͦt in aula.
aut noĩatiuie ex cõmunicati sic:
aut saltem excõmunicati. de no¬
minatiue excõmunicatoꝵ parti¬
cipio. quos euitare nec pot̾ant.
nec licebat: Adeo ut uix in capella
regis. qui in missa ꝑacis illud oscu¬

Expanded text:
tempore peregrinationis suae praedia Cantempore peregrinationis suae praedia Cantuariensis Ecclesiae, non ab ipso, sed a rege acceperant. Omnes denique qui praedia et possessiones archiepiscopatus Cantuariensis vel suorum, qui peregrinabantur cum ipso, auctoritate regis ad custodiendum susceperant anathemate percussit. Et non his et illis, sed et aliquos etiam ex ipsis propter inobedientiam manifestam, et maxime quia inter regem et ipsum totius dissensionis incentores exstiterant, quam et fovere in dies non desisterent. De anathematizatis sic Gilbertus cognomento Folioth episcopus Londoniensis unus erat. Et hi quidem anathematizati ex aulicis de magis familiaribus et consiliariis regis. Unde et fere jam quotquot in aula aut nominative excommunicati sic, aut saltem excommunicati denominative excommunicatorum participio, quos evitare nec poterant nec licebat. Adeo ut vix in capella regis qui in missa pacis illud oscu
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur archip̾sul sciens a ꝓpha male¬
dictum qui gladium suum a sangui¬
ne ꝓhibuerit.⁊ qui dei opꝰ negligen¬
ter facit: accinxit se. Et in primis
quosdam de aulicis cłicis qui ratio¬
ne ordinis seu beneficii eccłastici ob¬
ligati sͥ fuerant. ⁊ obedientiam ex-¬
hibere tenebant᷑: districtissime
citauit ut ad ipsum uenire ñ post¬
ponerent. nec differrent. Quib¬
dam etiã in uirtute obedientie
sub ordinis sui ⁊ beneficii ꝑiculo.
ñ nulla p̃cepit: s nec uenerunt
hii. nec paruerunt illi. Unde ⁊
archip̾sul appellationi ñ deferens:
ipsos gladio uerbi dei ꝑcussit. et
publice anathematis uncło inno¬
dauit: Et ut p̾cipiunt canones qfͣn¬
tum ꝑmisit malicia temꝑis. quo
debuit paragromata sua mittens:
anathematizatos denuntiauit.
Et de aulicis clericis sic: pariter
⁊ de aulicis laicis ⁊ ob causas uariã:
Quoscdã. quia inuasores. quosdam
tanqmͣ rerũ eccłasticarum uolen¬
tos detentatores: quosdam quia

Expanded text:
Igitur archipraesul, sciens a propheta maledictum qui gladium suum a sanguine prohibuerit et qui Dei opus negligenter facit, accinxit se. Et in primis quosdam de aulicis clericis, qui ratione ordinis seu beneficii ecclesiastici obligati sibi fuerant et obedientiam exhibere tenebantur, districtissime citavit, ut ad ipsum venire non postponerent nec differrent. Quibusdam etiam in virtute obedientiae, sub ordinis sui et beneficii periculo, nonnulla praecepit, at nec venerunt hi nec paruerunt illi. Unde et archipraesul appellationi non deferens, ipsos gladio verbi Dei percussit et publice anathematis vinculo innodavit, et ut praecipiunt canones, quantum permisit malitia temporis, quo debuit paragromata sua mittens, anathematizatos denuntiavit. Et de aulicis clericis sic; pariter et de aulicis laicis et ob causas varias: quosdam, quia invasores, quosdam tanquam rerum ecclesiasticarum violentos detentatores, quosdam quia
Abbreviated transcription (Latin):
lario cũ eo: ꝓpter crebras gualensium
infestationes. et alia qued̃a regni ne¬
gotia: cancellarium rex inangliam
mittere disposuit. Et quia plurime
et magne erant cause: cancellario ne¬
mine suoꝵ ad magna sic idoneo: in¬
iungit legationem. Qui cũ iam suscep¬
ta ꝑ dies legatioms forma. in ipso ꝓ¬
fectionis articulo ingressus aulam.
apud castrum illud in normannia qͦd
faleise dr. ut rege dũtaxat salutato
mox conficeret iter: uocato seorsum
rex instillat secretius. Hecdum inqͥt
plene nosti: tue causam legationis.
Cui cancellariꝰ scemata quecła risibi¬
lia quib tunc indutꝰ subridendo os¬
tendens. ⁊ qͣi oculis ingerens: quam
religiosum inqͥt uirũ. quã scm. in
tam scã sede. et suꝑ tam celebrem et
tam sc̃m monachoꝵ conuentũ consti¬
tui desideras. Sciturus certissime qͦd
si dño disponente acciderit sic: citis

Expanded text:
lario cum eo, propter crebras Wallensium lario cum eo, propter crebras Wallensium infestationes et alia quaedam regni negotia cancellarium rex in Angliam mittere disposuit; et quia plurimae et magnae erant causae, cancellario, nemine suorum ad magna sic idoneo, injungit legationem, qui cum jam suscepta per dies legationis forma, in ipso profectionis articulo ingressus aulam apud castrum illud in Normannia quod Faleise dicitur, ut rege duntaxat salutato mox conficeret iter, vocato eo, seorsum rex instillat secretum: « Necdum, » inquit, « plene nosti tuae causam legationis. » Cui cancellarius schemata quaedam risibilia quibus tunc inductus subridendo ostendens et quasi oculis ingerens: « Quam religiosum, » inquit, « virum, quam sanctum in tam sancta sede et super tam celebrem et tam sanctum monachorum conventum constitui desideras! sciturus certissime quod si, Domino disponente, acciderit sic citis
Abbreviated transcription (Latin):
se habentib. thoma
nr̃o in aula sum¬
ma augustali gr̾̃a
et gła cet̾is longe
p̾fulgente. et ipso
iam uelut rerum sũmam gerente:
sepe nominatꝰ cantuarioꝵ antistes
pater theobaldus. uir omni sc̃ĩtate
et religione ꝑspicuus. qui thome nr̃i
currus extiterat et auriga: cum can¬
tuariensem eccł̃iam ꝑ annos iugin-¬
ti duos strenue et prudenter rexis¬
set: senex iam et plenꝰ dierũ. decre¬
tam uniuerse carnis ingredit᷑ uiã.
Quod cũ statim ad regẽ ⁊ ad aulicoᷤ
ꝑuenisset: suspicant᷑ mox omnes.
submurmurant hii. asserunt illi:
cancellariũ archip̾sulis defuncti
successorem futurum. Et id ipsum
p̾conizabat et popłs. Uerum rexom¬
batie solent: cure cancellarii et custo¬
die tradit᷑. Cancellarius uͦ qui quasi
p̃sagiis quibdam et coniecturis iam
de regis uoluntate p̾sumebat: tamẽ
sicut et rex dissimulans: rem tacitꝰ
considerabat. Rege autẽ tunc in tnis¬
marinis extra regnũ agente. et cancel¬

Expanded text:
se habentibus, Thoma nostro in aula summa augustali gratia et gloria caeteris longe praefulgente, et ipso jam velut rerum summam gerente, saepe nominatus Cantuariorum antistes Pater Theobaldus, vir omni sanctitate et religione perspicuus, qui Thomae nostri currus exstiterat et auriga, cum Cantuariensem Ecclesiam per annos viginti duos strenue et prudenter rexisset, senex jam et plenus dierum decretam universae carnis ingreditur viam. Quod cum statim ad regem et ad aulicos pervenisset, suspicantur mox omnes, submurmurant hi, asserunt illi cancellarium archipraesulis defuncti successorem futurum; et id ipsum praeconizabat et populus. Verum rex ombatiae solent, curae cancellarii et custodiae traditur. Cancellarius vero, qui quasi praesagiis quibusdam et conjecturis jam de regis voluntate praesumebat, tamen sicut et rex dissimulans, rem tacitus considerabat. Rege autem tunc in transmarinis extra regnum agente et cancel
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ ⁊ ita aliqͦd pͥncipiũ sñ pͥncipio: qͥa
¶ ec̃nitatẽ. Et p̃terea: renĩ pre¬
cedentium et subsequentiũ infinitatẽ.
Quod om̃i etiam parum intendenti:
sicut absonũ uideri potest ⁊ impossibile.
Et cũ huiꝰcemodi multa et circa hec in¬
duci possint: nunqm satis fit huma¬
ne menti. nec quiescit: donec unũ om¬
niũ pͥncipium sine pͥncipio inueniat.
quasi et hoc sit ipsi ex natura insitum.
ut tunc pͥmũ desinat ⁊ quiescat: cũ
illũ ratiocinando repꝑerit: qͥ suũ et
om̃ium sicut finis ẽ et pͥncipium.
aiii. manifestatio. xi

Expanded text:
ncipio, quia aeternitatem. Et praeterea rerum praecedentium et subsequentium infinitatem. Quod omni etiam parum intendenti sicut absonum videri potest et impossibile. Et cum hujuscemodi multa et circa haec induci possint, nunquam satis fit humanae menti, nec quiescit donec unum omnium principium sine principio inveniat, quasi et hoc sit ipsi ex natura insitum, ut tunc primum desinat et quiescat, cum illum ratiocinando repererit, qui suum et omnium sicut finis est et principium. A MANIFESTATIO.
Abbreviated transcription (Latin):
multa nẽ sicut philosophica ⁊ eti¬
am theologica: splendore parit̾ ⁊ acumi¬
ne sensuũ his que ꝓsensus mei tarditate
induxi: in comparabilit̾ maiora. Hec
inqmͣ p̃tereo: eo qͦd sint aliena magis qm
nr̃a. que ad manifestancdam pͥmam
et pͥncipalem unitatẽ nr̃am. unũ ui¬
delicet pͥncipium sine pͥncipio: induci
solent ⁊ efficacit̾ possunt. Quib int̾
cet̾a in infinitatis abyssum: uniꝰ huius
pͥncipii contradictores demergunt᷑.
Iuxta qͦd argum̃tari sic solent. Aut ali¬
quod est pͥncipium sine pͥncipio: aut
nullum. Si nullum ẽ pͥncipiũ sine
pͥncipio: quare nicħ fuit pͥmum: añ̾
qͦd aliud prius ñ fu̾it. Et ita rerũ seu
causarũ inuicẽ p̃ced̾ntiũ se ⁊ subseqñtiũ:
erit infinitaᷤ.⁊ sñ pͥncipio. qͣre ⁊ ab et̾no. Et
ita exp̃missi̾ qĩ duo iã tenemꝰ. p̃cedñtiũ ⁊ sub¬
seqñtiũ infinitatẽ: ⁊ ab et̾no ip̃am. qͣre cũ

Expanded text:
multa nunc sicut philosophica et etiam theologica, splendore pariter et acumine sensuum his, quae pro sensus mei tarditate induxi, incomparabiliter majora. Haec, inquam, praetereo, eo quod sint aliena magis quam nostra, quae ad manifestandam primam et principalem unitatem nostram, unum videlicet principium sine principio, induci solent et efficaciter possunt: quibus inter caetera in infinitatis abyssum unius hujus principii contradictores demerguntur; juxta quod argumentari sic solent, aut aliquod est principium sine principio aut nullum. Sed nullum est principium sine principio; quare nihil fuit primum ante quod aliud prius non fuerit. Et ita rerum seu causarum invicem praecedentium se et subsequentium erit infinitas et sine principio, quare et ab aeterno. Et ita ex praemissis quasi duo jam tenemus praecedentium et subsequentium infinitatem et ab aeterno ipsam, quare cum
Abbreviated transcription (Latin):
rõne susceꝑunt natos. s seꝑarent sȩ. ne suaden¬
te diabolo tale uitium in olesce̾t. Item. Si qͥs
filiastrũ uł filiastram suam ante ep̃m tenue¬
iit ad ꝯfirmationẽ: seꝑetur ab urore sua⁊
aliam numqͣm accipiat. ħ aut̃ uł ad t̾rorem
dicta sunt. ñ ꝙ ita eẽt faciend̾. s ne illud fierq

Expanded text:
one susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo tale vitium invalescat. Item: Si quis filiastrum vel filiastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem di
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽ aspiciens. ne animam ꝑꝑetuo ꝑire di-¬
mitte̾t unda baptismi lauit. ut eum de potes¬
tate mortis eriꝑet. bñfecisse laudat᷑. Iõq sue
urori sͥiam olim legitimȩ sociatȩ impune dũ
urat udicamus mane̾ ꝯiunctum. nͨ obħ seꝑa¬
ri deb̾e. His aliisq plurib auctoritatib edo¬
cetur ꝯiuges ñ eẽ separandos. si pꝰ segitimã copu

Expanded text:
entem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separan
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ ducẽ pp̃ camiis unitaten. It̃ greg̃. De affinitate
ꝯsanguinitatis ꝑgͣdus ꝯgnationis placuit us¬
q ad uii gena̾tionem obseruare. Nam ⁊ hedi¬
tas rerum ꝑ legales instrum̃toꝵ diffinitioneᷤᷤ
sancita usq ad uii. gradum hẽdum ꝓtendit
successionẽ. Nonii. succed̾e̾nt. nͥ de ꝓpagine
cognationis deb̾etur. His auctortatib insinu¬
atur. ⁊ que sit assiniras. ⁊ usq ad quẽ gͣdum sit

Expanded text:
 De affinitate consanguinitatis per gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et usque ad quem gradum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Porro de affinitate qͣm dicitis parentelã
eẽ que ad utrum exparte uxoris. seu que ex par
caro: ꝓfecto mͥ ⁊ illi mea suaq parentela ꝓpinqͥ¬
tas una efficitur. Quo cͥca ego ⁊ soror uroris meȩ
in uno ⁊ pͥmo gradu erimus. filius uͦ eius scd̾o
gradu eritame. Neptis uͦ t̃c̃io. idq ut̾nq ince¬
gͣdus sit ita meoportet aitũde̾ quẽ ad modum
ip̃ius qͦ gradus aliqͥ femina pͥe ꝓpinquitatis sit.
Qd nimirum urori mee de ꝓp̾inquitate uiri sui
utͦq sexu ꝯmutimus ex ꝓpinquitate sui sangui¬

Expanded text:
« Porro de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parcaro, profecto mihi et illi sua meaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus, filius vero ejus secundo gradu erit a me, neptis vero tertio, idque ingradus sit. Ita me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori meae de propinquitate viri sui utroque sexu permittimus ex propinquitate sui sangui
Abbreviated transcription (Latin):
remissiones p̾catoꝵ. Tot gͦ debuit cogitare dona
dĩ: qͦt mala sua. ac ꝓilł usq in finẽ grãs age̾. S
qr ingͣtus ad uomitũ sicut canis rediit. ante¬
acta bona mortificauit. ⁊ p̾catum dimissum
reuocauit. ut cui humiliato d̾s ante p̾catũ
dimiserat. eid̾ pꝰ elato ⁊ ingrato inpugnet. Ss¬
q absonũ uid̾tur ut p̾cã dimissa imputentur.
placet qͥb dam neminẽ ꝓ pͤcatis semel dimifsis.
it̃m adeo puniri. S iõ dnr̃ dimissa redire ⁊ ĩ¬
putari. qr pp̃ ingͣtitudinẽ ita reus ⁊ pͤcator osti¬
tuit᷑: ut añ fuãt. Sicii. ꝙ dimissum fuãt dr̃ eri¬

Expanded text:
remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet.  absonum videtur ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
res. Iõ alicui paiti qõis ñ p̾uidicans. studioso
lectori iudiciũ relinqͦ addens tͣutũ fore ac salu¬
tipꝑinquũ. sub m̃sa dnoꝵ micas ed̾e.
¶ Qͥd sit ħ

Expanded text:
res. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
edde debitum. ⁊ si ũ erigis redde. Pscĩficatione ꝑfec¬
ta ds̃ tͥ putabit si ñꝙ tͥ debet᷑ exigis. s reddis ꝙ debes¬
⁊tii noluisses: debitum tͥ reddẽ cogẽtur. ⁊ illi ds in¬
putaret ꝯtinentiam. si ñ sue s tue. concede̾t infir¬
infirmitatẽ ducit uxorẽ plangens potius q sine
uxore eẽ ñ potuit qͦm gaudens q dur̃: secutꝰ exp̾¬

Expanded text:
edde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debeet tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur, et illi Deus imputaret ad continentiam, si non suae, sed tuae cederet infirinfirmitatem ducit uxorem, plangens potius, quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens, quia dux