comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut t̾ra uoluntaria dicit dñs omp̃s. Et in pͥna.¬
pio diximus. malachi ꝓpħam etram sacer:¬
dotem debere intelligi. & omĩa quȩq in illiꝰ
seribunt᷑ hystoria. in hoc quoq uolumine
contineri: & nunc dicimꝰ temporib eiꝰ & nec¬
miȩ quos simul uixisse manifestũ est fame
fuisse grauissimã. & ob famis necessitatem
& pauꝑiem rerũq omĩũ necessitatẽ cõpulsos.
filios suos & filias & omnẽ possessionem
uniuersamq substantiam uendidisse. Deniq
A gros nr̃os & uineas & domos nr̃as opponamꝰ.
& accipiamus frum̃tũ in fame. Et iratu sũ
inquit etras nimis. cum audissẽ clamorem
corum scđm uerba hȩc: cogitauitq cor me¬
um mecum. & increpaui optimates & ma.¬
gistratus & reliqua. Famis gͥ tempore
annona carissima in tantũ ut suos filios
uendere cogerentur: & ii qui parum habe.¬
bant & qui in horrea multas fruges conges.¬
serant. ꝓnecessitate uel ꝓp̃cu magnitudine
leuitis decimas nolebant reddere. qui non

Expanded text:
terra voluntaria, dicit Dominus omnipotens. Et in principio diximus, Malachi prophetam Ezram sacerdotem debere intelligi; omniaque quae in illius scribuntur historia, in hoc quoque volumine contineri: et nunc dicimus, temporibus ejus et Neemiae quos simul vixisse manifestum est famem fuisse gravissimam, et ob famem seditionem, et pauperes rerum necessitate compulsos, filios suos et filias, et omnem possessionem, universamque substantiam vendidisse. Denique Agros nostros et vineas, et domos nostras apponamus, et accipiamus frumentum in fame. Et iratus sum, inquit Ezras. nimis cum audissem clamorem eorum secundum verba haec: cogitavitque 976 cor meum mecum, et increpavi optimates et magistratus , et reliqua: Famis igitur tempore annona charissima, intantum, ut suos filios vendere cogerentur, et hi qui parum habebant, et qui in horrea multas fruges congesserant, pro necessitate vel pro pretii magnitudine Levitis decimas nolebant reddere, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ad patres eoꝵ. ut & iudei & xp̃iani qͥ nunc
int̾ se discrepant. pari in xp̃m religione
consentiant. Unde dicitur ad apłos. qui
seminarium in toto orbe euangłii ꝓdider̃.
Pro patrib tuis nati sunt tibi filii. Sienim
helias non cor patrũ ad filios ante conuer.
horribilis peccatorib. ꝑcutiet uerus & ui¬
stus iudex. non cȩlum. non eos quiuersant᷑
in cȩlo. sed t̾ram anathemate. qui faciunt
oꝑa terrena. Iudei & iudaitantes heretici¬
uenturum. & restituturũ omĩa. Unde &e

Expanded text:
ad patres eorum”, ut et Iudei et Christiani qui nunc ad patres eorum”, ut et Iudei et Christiani qui nunc inter se discrepant, pari in Christo religione consentiant. Unde dicitur ad Apostolos, qui seminarium in toto orbe Euangelii prodiderunt: “Pro patribus tuis nati sunt tibi filii”. Si enim Helyas non cor patrum ad filios ante convertehorribilis peccatoribus, percutiet verus et iustus iudex non cęlos nec eos qui versantur in cęlo, sed terram anathemate, qui faciunt opera terrena. Iudei et iudaizantes hereticiventurum et restituturum omnia. Und
Abbreviated transcription (Latin):
abraham ad quendã diuitẽ purpuratum
Habent moysen & ꝓpħas. illos audiant.
Qañs atq saluator transfiguratus in monte.
loquentes secum habet moysen & heliam
incandidis uestib. Qui & dicebant ei. quȩ
passurus esset inierłm. lex enĩ & omĩs pro¬
pħarũ chorus. xp̃i p̃dicat passionẽ. Igit᷑
antequã ueniat dies uidicii. & ꝑcutiat dñs¬
t̾ram anathemate. siue omĩno. uł subito.
ut septuaginta transtuler̃. Hoc enĩ significat
aphen: mittet dñs inhelia qui int̾ptat᷑ dĩ¬
m̃s. & est de oppido thesbi: qđ conuersionẽ
& poenitentiã sonat. omnẽ ꝓpħarũ chorũ.
qui conuertat cor patrũ ad filios. Abrahã
uidelicet isa ac & iacob: & omĩũ patriar-¬
charum. ut credant posteri eoꝵ in dñm
saluatorẽ in quem & illi crediderunt.
Abraham enĩ uidit diem dñĩ: & lȩtatꝰ est.
Siue cor patris ad filiũ idest cordĩ adom¬
nẽ qui sp̃m adoptionis acceꝑit. Et cor filioꝵs¬

Expanded text:
Abraham ad quemdam divitem purpuratum: Abraham ad quemdam divitem purpuratum: Habent Moysen et prophetas, illos audiant . Et Dominus atque Salvator transfiguratus in monte, loquein candidis vestibus, qui et dicebant ei quę passurus esset in Ierusalem. Lex enim et omnis prophetarum chorus Christi predicat passionem. Igitur, antequam veniat dies Dominiterram anathemate, sive omnino vel subito, ut Septuaginta transtulerunt: hoc enim significat ἄρδην, mittet Dominus in Elia, qui interpretatur Dmeus, et est de oppido Thesbi, quod conversionem, et poenitentiam sonat omnem prophetarum chorum, qui convertat cor patrum ad filios, Abraham videlicet et Isaac et Jacob, et omnium patriarcharum, ut credant posteri eorum in Dominum Salvatorem, in quem et illi crediderunt: Abraham enim vidit diem Domini, et laetatus est : sive cor patris ad filium, id est, 986 cor Dei ad omnem, qui sp
Abbreviated transcription (Latin):
comedebant. & uniuersus popłs isrł de eadẽ
sp̃uali & sequenti eos bibebant petra. petra
aut̃ erat xp̃c: qui credunt in xp̃o sp̃ialiter
debent legis prȩcepta seruare. quȩ dedit in
libidinis reuma siccat᷑. Locutꝰ. ẽ. aut̃ dñs ad
uniuersum isrł qui sensu cernit dm̃. & de
quib in euangło dr̃. beati mundo corde
qm̃ ipsidm̃ uidebunt. Ecce egomit.¬
tam uobis heliam ꝓpħam. antequã ueniat
dies dnĩ magnus & horribilis. & conuertet
cor patrum ad filios & corfiliorũ adpa.¬
tres eorum. ne forte ueniã & ꝑcutiã t̾ram
anathemate. Ix.x. Et ecce ego mittã uob̾
heliam thesbiten. antequã ueniat dies dñi
magna & illustris. qui conuertet cor patriᷤᷤ
ad filiũ. & cor hominis ad ꝓrimũ suũ. ne
forte ueniens ꝑcutiã t̾rã penitus. Post moy¬
sen cuiꝰ mandata sp̃ualit̃ docuimꝰ esse serua-¬
nda dicit heliam esse mittendũ. in moyse
legẽ. in helia ꝓphetiã significans. dicente

Expanded text:
comedebant, et universus populus Israel de eadem comedebant, et universus populus Israel de eadem spirituali, et sequente eos bibebant petra, petra autem erat Christus. : qui credunt in Christo, spiritualiter debent legis praecepta servare, quae dedit in libidinis rheuma siccatur. Locutus est autem Dominus ad universum Israel, qui sensu cernit Deum, et de quibus in Evangelio dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis: et convertet eor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum: ne forte veniam et percutiam terram anathemate. LXX: Ecce ego mittam vobis Eliam Thesbiten, antequam veniat dies Domini magna et illustris: qui convertet cor patris ad filium, et cor hominis ad proximum suum; ne forte veniens percutiam terram penitus. Post Moysen cujus mandata spiritualiter docuimus esse servanda Eliam dicit esse mittendum: in Moyse, Legem, in Elia, 985 prophetiam significans, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
dñĩ. Hec hoc lȩtieiȩ fine contentus est: sed cal.¬
cabit impios cum fuerint cinis. Unde & ad
comparatione diuinȩ maiestatis. cinerẽ esse se
sentiens. Ego sum t̾ra & cinis. Ꝙ propterea ui¬
debit solem iusticiȩ. & requiescae int̾ medios eiꝰ
cleros. atq ipso portante ad cęlestia subleuabit᷑.
ero similis altissimo: deducet᷑ ad t̾ram. & erit
uenerit udicantis. Mementote legis
moysi serui mei. quam mandaui ei in oreb
adomnẽ isrł pͣcepta & iudicia. Larax. similit.
Iurta meritors causas infuturo erit retri.¬
butio. quando suꝑborum radicem & germen
deuorans flamina consumet. & timentib
Igit᷑ mementote legis moysi serui mei. quã
ei dedi in monte oreb. qui est synai: adomnẽ
isrł pͣcepta & iudicia. Dicente aut̃ apło. sci.
nius quia lex sp̃ualis. ẽ. & beato dauid. reue.¬
la oculos meos & considerabo mirabilia de
lege tua. & quia sp̃ualit̃ om̃s cȩleste manna

Expanded text:
Domini. Nec hoc laetitiae fine contentus est; sed calDomini. Nec hoc laetitiae fine contentus est; sed calcabit impios, cum fuerint cinis. Unde et ad comparatione divinae 984 majestatis cinerem esse se sentiens: Ego sum terra et cinis ; et propterea videbit solem justitiae, et requiescet inter medios ejus cleros, atque ipso portante ad coelestia sublevabitur.ero similis Altissimo , deducetur in terram, et erit ni advenerit judicantis. Mementote legis Moysi servi mei, quam mandavi ei in Oreb, ad omnem Israel praecepta et judicia. LXX similiter. Justa meritorum in futuro erit retributio, quando superborum radicem, et germen devorans flamma consumet et Igitur mementote legis Moysi servi mei, quam ei dedi in monte Oreb, qui est Sina, ad omnem Israel praecepta et judicia. Dicente autem Apostolo: Scimus quia lex spiritualis est : et beato David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua : et quia spiritualiter omnes coeleste manna
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad dĩ timorẽ ꝑtinent. atcendit dñs &
audiuit. & scriptꝰ est liber monim̃ti iis qui ti¬
ment dñm. & cogitant nomen eiꝰ. Ꝙ cũ dies
uenerit habere se eos in peculium pollicet᷑. &¬
parcere eis sic̃ parcit homo filio suo seruienti
sibi. Pleniusq inculcat & dic̃. Ecce dies ueni.¬
tantur in stipulam. & camini crementur
ardorib. om̃sq quos in flaminauerit atq
cõbusserit ñ relinquet in eis ullã radicem
& germ̃ maliciȩ. Hoc de impis quid in die
udiciis ꝓ assuri. E contrario dr̃. quid timentib
tia. latere patiet᷑. Et sanitas erit in pennis eiꝰ.
ut sanatos ꝑ poenitentiam portet in hume-¬
ris suis. uirta id qđ in deuteronomio scriptũ
est. Expandens alas suas suscepit eos. & in
humeros portauit illos. Tunc egredient᷑ qui
nunc scło quasi carcere sunt inclusi. & salient
quasi uituli de arm̃to siue quasi uituli de um¬
culis liberati. Unde & apłs dicit. Cupio dissol.
uitulus de uinculis liberatꝰ. sicut uictima

Expanded text:
i pertinent: attendit Dominus et audivit, et scriptus est liber monumenti his qui timent Dominum, et cogitant nomen ejus, et cum dies venerit, habere se eos in peculium pollicetur, et parcere eis sicut parcit homo filio suo servienti sibi, pleniusque inculcat, et dicit: Ecce dies venitantur in stipulam, et camini crementur ardoribus. Cumque eos inflammaverit atque combusserit, non relinquet in eis ullam radicem et germen malitiae. Hoc de impiis quid in die judicii sint passuri. Econtrario dicitur quid timentibustia latere patietur. Et sanitas erit in pennis ejus, ut sanatos per poenitentiam portet in humeris suis, juxta id quod in Deuteronomio scriptum est: Expandens alas suas suscepit eos, et in humeris suis portavit illos . Tunc egredientur qui nunc saeculo quasi carcere sunt inclusi, et salient quasi vituli de armento, sive quasi vituli de vinculis liberati. Unde Apostolus dicit: Cupio dissolvivitulus de vinculis liberatus, et sicut victima
Abbreviated transcription (Latin):
dies uenit. ardens sicut clibanus. & com.¬
buret eos. Et erunt om̃s alienigenȩ &
uniuersi qui faciunt iniquitatẽ stipula.
Et erit uob̾ qui timetis nomen meum sol
iusticiȩ. & sanitas inpennis eiꝰ. Et egredi.¬
Semini & salietis sicut uituli de uinculis
Irelaxati: & conculcabitis iniquos. & er̃t

Expanded text:
dies uenit ardens sicut clibanus et conburet eos, et erunt omnes alienigenae et uniuersi, qui faciunt iniquitatem, stipula, Et orietur uobis, qui timetis nomen meum, sol iustitiae, et sanitas in pinnis eius, et egrediemini et salietis sicut uituli de uinculis relaxati; et conculcabitis iniquos, et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ suꝑ ioħe int̾pretati sunt. Cũq in
sensu consentiant: in uerbis discrepant.
Pro eo qđ .Lxix. transtuler̃. rectas facite semi.¬
tas dinr̃i. Marcus lucasq dixer̃. Rectas
facite semitas eiꝰ. Iohannes aut̃: dirigite
ait uiã dnĩ. Ex quo ꝑspicuum est apłos
& euangłista & ipsum dnm saluatorẽ non
septuaginta int̾pretũ auctoritatẽ sequi. qͣ
hebreȩ linguȩ habentes scientiã ñ indigent.
sed exhebreo transferre qd legerint. ñ cu¬
rantes de syllabis punctisq uerbor. dũ¬
modo sententiarũ ueritas transferatur.
Qđ quidẽ & in plurimis locis hoc fecisse do¬
cuimꝰ. & maxime in eo libro qͥ a nobis in¬
scriptus est de optimo genere int̾p̃tandi.

Expanded text:
arum super Joanne interpretati sunt cumque in sensu consentiant, in verbis discrepant. Pro eo enim quod LXX transtulerunt: Rectas facite semitas Dei nostri, Marcus Lucasque dixerunt: Rectas facite semitas ejus. Joannes autem: Dirigite, ait, viam Domini. Ex quo perspicuum est, apostolos, et evangelistas, et ipsum Dominum Salvatorem non LXX interpretum auctoritatem sequi, qua Hebraeae linguae habentes scientiam, non 970 indigent; sed ex Hebraeo transferre quod legerint: non curantes de syllabis punctisque verborum; dummodo sententiarum veritas transferratur. Quod quidem et in pluribus locis eos fecisse docuimus, et maxime in eo libro qui a nobis inscriptus est, de optimo genere interpretandi,
Abbreviated transcription (Latin):
et succensa quasi caminus. & er̃ om̃s suꝑbi
& om̃s facientes impietatẽ stipula. & in.¬
flammabit eos dies ueniens dicit dñs exer.¬
citiuum. quae ñ reliquet eis radicẽ & ger-¬
men. Et orietur uobis tim̃tib nom̃ meũ
sol iusticiȩ: & sanitas in pennis eiꝰ. Egredi¬

Expanded text:
et succensa quasi caminus. Et erunt omnes superbi et omnes facientes impietatem stipula. Et inflammabit eos dies ueniens dicit Dominus exercituum, quę non derelinquet eis radicem et germen. Et orietur uobis timentibus nomen meum Sol iustitię et sanitas in pennis eius. Id
Abbreviated transcription (Latin):
locuti sunt cum ꝑximo suo: & ad uerba
blasphemiȩ responder̃. er̃ indie iudicu
inpeculium. & parcet eis quia omĩs homo
sub peccato. siue eliget eos. sicut eligere
solet homo filium suum seruientẽ sibi.
In quo duplex affectus est: & pietatis in fili-¬
um. & seruitutis in famulũ. Ꝙ tunc qui
nunc blasphematis & dicitis. qđ emolum̃.¬
tũ quia custodiumus pͣcepta eiꝰ. & ambu.¬
lauimus tristes coram dño. ex illoꝵ ele-¬

Expanded text:
locuti sunt cum proximo suo, et ad verba blasphemiae responderunt, erunt in die judicii in peculium, et parcet eis: quia omnis homo sub peccato. Sive eliget eos, sicut eligere solet homo filium suum servientem sibi. In quo duplex affectus est, et pietatis in filium, et servitutis in famulum. Et tunc qui nunc blasphematis et dicitis: Quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulavimus tristes coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. & script᷑ ÷ liber monim̃ti corã
eo. tĩtib & cogitantib nom̃ eiꝰ. Ut cum
dies uidicii uenerit. reddat & blaspheman.¬
tib poenas: & tim̃tib p̃mia. Liber autẽ
scriptus est: de quo in daniele legimus.
Throni positi sunt: & libri aꝑti sunt. Et er̃t
dño exercituum in peculium: timentes dñm
indie qua udicii tempus aduenerit. Pro
peculio: in hebraico legitur sosollo. qđ¬

Expanded text:
audivit, et scriptus est liber monumenti coram eo, timentibus, et cogitantibus nomen ejus: ut cum dies judicii venerit, reddat et blasphemantibus poenas, et timentibus praemia. Liber autem scriptus est, de quo in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . Et erunt Domino exercituum in peculium timentes Dominum, in die qua judicii tempus advenerit. Pro peculio in Hebraeo legitur SGOLLA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerant. & ignorantes causas iudicu dĩ.
ꝓphetȩ uerba contexunt. Tunc locuti
mo suo. Lx .x. Hȩc locuti sunt qui tument
dnm̃: unusquisq ad ꝑximum suum. luxta
hebreos: ita intelligendum. Illis dĩ iudiciũ
blasphemantib: qui timent dm̃ adinuicem
sunt locuti. qđ retributio bonoꝵ. uel maloꝵ
ñ sit inpͣsenti & breui scło. sed infuturo &
ȩc̃no. Ꝙ qđ homo ñ possit dĩ scire iudicia.
& de illius equitate ac iusticia disputare.
& cȩt̾a quȩ debet iustus cum iusto loqui.
Nec dix̃ quȩ sunt locuti. sed exeo qđ intulit.
t̃c locuti sunt timentes dm̃ unusqͥsq cum
ꝓximo suo: intelligere debemus ea locu-¬
tos timentes dm̃. quȩ omĩũ scripturarum
uocib continent᷑. luxta.laxx. uero: ie coni¬
Ruc. legendum. & pressa uoce ut dicamꝰ

Expanded text:
perseverant, et ignorantes causas judicii perseverant, et ignorantes causas judicii ophetae verba contexunt. Tunc locuti mo suo. LXX: Haec locuti sunt, qui timent Dominum, unusquisque ad proximum suum. Juxta Hebraeos ita intelligendum est: illis de Dei judicio blasphemantibus, qui timent Deum ad invicem sunt locuti, quod retributio bonorum vel malorum, non sit in praesenti et braevi saeculo, sed in futuro et aeterno; et quod homo non possit Dei scire judicia, et de illius aequitate ac justitia disputare; et caetera quae debet justus cum justo loqui. Nec dixit, quae sint locuti; sed ex eo quod intulit: Tunc locuti sunt timentes Deum, unusquisque cum proximo suo, intelligere debemus ea locutos timentes Deum, quae omnium Scripturarum vocibus continentur. Juxta LXX vero ἐξαίρετον legendum, et press
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes uerba grauissima & blasphe-¬
miã suam: int̾rogant. Quid locuti sumꝰ con¬
tra te: Quib respondet dñs. Dix istis. Uanus
est qui seruit dõ. Et qđ emolum̃tũ quia cu.¬
stodiuimꝰ p̃cepta eius: In pͣsenti scło merce.¬
dem ꝓ dĩ exigunt seruitute. ideo ñ recipiunt.
&quia ambulauimꝰ tristes corã dño. iuxta
illud qđ scriptũ. ẽ. inpsalmis. tota die tristis
ingrediebar : Beatos gͥ dicimꝰ arrogantes.
qui suꝑbiunt contra dm̃. & impia blasphemi.¬
arum uerba iaculant᷑. Siquidem edificati
sunt: & post scelera atq blasphemias ꝓsꝑis
omib ꝑfruunt᷑. Temptauerunt dm̃ siue re.¬
stiterunt dõ. & salui facti sunt. Salutẽ feli¬
citatẽ presentis scłi putant. & iccirco decipi.¬
untur errorib. Hȩc & de hereticis. martione
ntur intelligere possumꝰ. qđ ꝓficiant iN
impietate sua. & multos sceleris socios ha¬
beant. Ad quos scandalizati qui in ȩccła

Expanded text:
intelligentes verba gravissima, et blaspheintelligentes verba gravissima, et blasphemiam suam, interrogant, quid locuti sumus contra te? Quibus respondit Dominus: Dixistis: Vanus est qui servit Deo, et quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus? In praesenti saeculo mercedem pro Dei exigunt servitute, ideo non recipiunt. Et quia ambulavimus tristes coram Domino, juxta illud quod scriptum est in Psalmis: Tota die tristis ingrediebar . Beatos igitur dicimus arrogantes, qui superbiunt contra Deum, et impia blasphemiarum verba jaculantur. Si quidem aedificati sunt, et post scelera atque blasphemias prosperis omnibus perfruuntur. Tentaverunt Deum, sive restiterunt Deo, et salvi facti sunt. Salutem, felicitatem praesentis saeculi putant: et idcirco decipiuntur erroribus. Haec et de haereticis Marcione entur, intelligere possumus, quod proficiant in impietate sua, et multos sceleris socios habeant: ad quos scandalizati, 981 qui in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
qui de babilone reuersus uidebat᷑ dĩ hab̾e
noticiã. & obseruare legem. & intelligere
peccatũ suũ. & ꝓpeccato offerre uictimas.
decimas reddere. obseruare sabbatũ. & cȩ.¬
tera quȩ dĩ lege pͣcepta sunt: cernens cun¬
ctas in circũitu nationes reb omĩb ab un-¬
dare. se in penuria & fame & miseria con¬
stitutũ. scandalizabat᷑ ad singula ͣ dice¬
bat. Quid mͥ ꝓdest. quia unũ &̃ uerũ dm̃
colo. abominor idola. & compunctꝰ consci¬
entia delictorum: ante dm̃n tristis incedo:
Quẽ locum ut supra diximꝰ. septuagesimꝰ scds̃
psalmus plenius latiusq ꝓsequitur. Unde
ꝓpħa qui est medicus sp̃ualis medetur cun.¬
etis uulnerib. & uerba blasphemiȩ increa.¬
torẽ recidere contestat᷑. & dic̃ exꝑsona dĩ.
Inualuer̃ suꝑ me uerba ur̃a : siue ingrauata
sunt. Ꝙ enĩ iuxta ⁊achariã. iniquitas sedet
suꝑ talentũ plumbi. Et qd contra dm̃ dicit᷑.
graui blasphemiarum mole depͥmit᷑. Qui non

Expanded text:
bylone reversus videbatur Dei habere notitiam, et observare legem, et intelligere peccatum suum, et pro peccato offerre victimas, decimas reddere, observare sabbatum, et caetera quae Dei Lege praecepta sunt, cernens cunctas in circuitu nationes rebus omnibus abundare, se in penuria, et fame, et miseria constitutum, scandalizabatur ad singula, atque dicebat: Quid mihi prodest, quia unum et verum Deum colo, abominor idola, et compunctus conscientia delictorum, ante Deum tristis incedo? Quem locum ut supra diximus, septuagesimus et secundus Psalmus plenius latiusque prosequitur. Unde propheta, qui est medicus spiritualis, medetur cunctis vulneribus, et verba blasphemiae in Creatorem recidere contestatur, et dicit ex persona Dei: Invaluerunt super me verba vestra, sive ingravata sunt: etenim juxta Zachariam, iniquitas sedet super talentum plumbi : et quod contra Deum dicitur, gravi blasphemiarum mole deprimitur. Qui non
Abbreviated transcription (Latin):
masculum: nichis tibi nocet maledictio.
Hȩc aut̃ dicendo ostendit eos habere quȩ opti¬
ma sunt. & offerre quȩ mala sunt. Ad
uos gͥ o sacerdotes hoc mandatum est. Fẽ.¬
cistis quod impium est in contẽptũ mei.
Sed quia malo poenitentiã peccatoris quam
mortẽ: etiam nunc dico. Si me audire no-¬
lueritis nec intelligere ut detis nomini meo
uos mittam penuriã. ut nequaquã menti.¬
entes. sed omiũ rerũ coacti egestate. dicatis
uos non habere optima quȩ offeratis. Et ma-¬
ledicam inquit benedictionib ur̃is. hoc est
iis quȩ nunc meis benedictionib possidetis
Siue quicquid a uobis benedicit᷑. a me male.¬

Expanded text:
masculum, nihil tibi nocet maledictio. masculum, nihil tibi nocet maledictio. Haec autem dicendo, ostendit eos habere quae optima sunt, et offerre quae mala sunt. Ad vos igitur, o sacerdotes, hoc mandatum est, fecistis quod impium est in contemptum mei. Sed quia malo poenitentiam peccatoris, quam mortem, etiam nunc dico: Si me audire nolueritis, nec intelligere, ut detis nomini meo ram in vos mittam penuriam, ut nequaquam mentientes; sed omnium rerum coacti egestate, dicatis vos non habere optima, quae offeratis. Et maledicam, inquit, benedictionibus vestris, hoc est, his quae nunc meis benedictionibus possidetis: sive quidquid a vobis benedicetur  Al. bene
Abbreviated transcription (Latin):
I dicit omp̃s: & nomen meum illustre in
Igentib. & nunc mandatum hoc aduos õ
Isacerdotes. Si ñ audieritis & si ñ posueritis
ei. & dissipabo benedictionẽ urãm. & ñ erit¬
in uobis quia uos ñ ponitis in cor ur̃m. Hoc
qđ scriptum est & dissipabo benedictionem
hebraico non habetur. Quic quid potest in
excusationẽ sui peccati humanꝰ animꝰ iN¬
uenire. & falsa se satisfactione defendere.
hoc prȩuidens sermo diuinus corripit. atq
condemnat. Et est sensus. Quia offertis cęcũ.
claudum. languidũ. & hoc ipsum ñ de ur̃o.
sed de rapinis &e de spoliis fletibq mise.¬
rorum. & insuꝑ dicitis. de labore & pauꝑ.¬
tate offerimus qđ habemꝰ: ꝓpterea ego
dico generaliter. ut uos arguat ꝓpria con.¬
scientia. Certe optenditis pauperiẽ & capti¬
uitatis in uriam. & tenuitatẽ rei familia.¬
ris. Audite quod infero. Maledictus dolosus.
qui habet ingrege suo masculum. & uotũ
faciens immolat debile dño.Si non habes

Expanded text:
 omnipotens, et nomen meum illustre in gentibus. Et nunc mandatum hoc ad vos, o sacerdotes, si non audieritis, et si non posueritis ei  et dissipabo benedictionem vestram ÷ et non erit vobis; quia vos non ponitis in cor vestrum. Hoc quod scriptum est, et dissipabo benedictionem Hebraico non habetur. Quidquid potest in excusationem peccati sui humanus animus invenire, et falsa se satisfactione defendere, hoc praevidens sermo divinus corripit atque condemnat. Et est sensus, quia offertis caecum et claudum et languidum, et hoc ipsum non de vestro, sed de rapinis, et spoliis fletibusque miserorum, et insuper dicitis, de labore et paupertate offerimus quod habemus: propterea ego dico generaliter, ut vos arguat propria conscientia. Certe obtenditis paupertatem et captivitatis injuriam, et tenuitatem rei familiaris: audite quod infero: Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino. Si non habes
Abbreviated transcription (Latin):
tione ea digna fecistis. siue ut inhebreo
legi potest. & exufflastis me hec dicendo.
Non sacrificio. sed michi cui sacrificabatis.
fecistis in uiriam. Quam obrem nequaquã¬
suscipiam illud de manu ur̃ã. dicit dñs
omp̃s. Quidam putant hoc qđ adudeos
ratur ad gentes: intelligi debere suꝑ ȩccłȩ
sacerdotib qui neglegent̃ offer̃ uictimas
dõ. Quod si recipiamus : gͦ abȩccła rursũ
ad aliam religionẽ uictimȩ trans ferendȩ
sunt. Ꝙ quomodo legimꝰ euangłm. si rur.¬
sum euangłio ea quȩ ñ sunt futura succe.¬
dant. Mensam quoq dñi contaminatam.
ad scãs scripturas referunt. si aliter quam
Iscriptȩ sunt intelligantur. Maledictꝰ¬
I dolosus: qui habet in grege suo masculum.
I& uotum faciens immolat debile dño. Quia
Irex magnus ego sum dicit dñs exercituũ.
S&e nomen meum horribile ingentib. Et
Inunc aduos mandatum hoc osacerdotes.
Si nolueritis audire. & si nolueritis ponere

Expanded text:
tione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo tione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem nequaquasuscipiam illud de manu vestra, dicit Dominus omnipotens. Quidam putant hoc quod ad Judratur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus, qui negligenter offerunt victimas Domino. Quod si recipimus: ergo ab Ecclesia rursum ad aliam religionem victimae transferendae sunt. Et quomodo Legi Evangelium, sic rursum Evangelio ea quae non sunt futura, succedent. Mensam quoque Domini contaminatam ad sanctas Scripturas referunt, si aliter quam scriptae sunt, intelligantur. Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino. Quia rex et nomen meum horribile in gentibus . Et nunc ad vos mandatum hoc, o sacerdotes. Si nolueritis audire et ponere
Abbreviated transcription (Latin):
ntur ñ altare. sed mensam debere intelligi
in qua panes ponebant᷑. quomͦ hoc int̾pre¬
tari possit quod sequit᷑. cum igne qui illud
deuorat omĩno ñ uideo. Neq enim ignis
deuorat panes ꝓpositionis. quos semꝑ nouis
bant inusus sacerdotum. Aut certe ita in¬¬
telligendum. Polluitis nom̃ meũ: in eo qđ
dicitis. Quid ꝓdest si offeramꝰ optima:
Qualiacunq fuerint quȩ offerunt᷑: igne st̃
deuoranda. Fructus autẽ altaris ignis est.
cibq ignis hostiȩ uel holocausta. Nec suf.¬
ficit prioris sermonis impietas. sed etiam
hoc dixistis. Ecce de labore. & exufflastis
illud: dicit dñs exercituum. Cuius orationis
hic sensus est. Dixistis. De captiuitate reuer.¬
si sumus. hostib prede fuimus. Multum in
longo itinere laborauimꝰ. pauꝑes sumꝰ. Quic¬
quid habere potuimus. uiȩ labore consũptũ
est. Qualiacunq habemꝰ offerimꝰ. Et hȩc dicen-¬
do: exufflastis ur̃a sacrificia. idest exuffla-¬

Expanded text:
ntur non altare, sed mensam debere intelligi, ntur non altare, sed mensam debere intelligi, in qua panes ponebantur, quomodo hoc interpretari possint quod sequitur, cum igne qui illud devorat, omnino non video: neque enim ignis devorat panes propositionis, quos semper novobant in usus sacerdotum . Aut certe ita intelligendum: Polluistis nomen meum in eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qualiacumque fuerint quae offeruntur, igne sunt devoranda. Fructus autem altaris ignis est, cibusque ignis hostiae vel holocausta. Nec sufficit prioris sermonis impietas, sed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi sumus, hostibus praedae fuimus, multum in longo itinere laboravimus, pauperes sumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsuffla
Abbreviated transcription (Latin):
magnum ingentib sit futurũ. uos õ
principes uideor polluistis illud. atꝙ
polluitis. Sic enim futurorum texitur
uaticinium : ut p̃sens tempus non dese-¬
rat. Propterea aut̃ o sacerdotes & prin.¬
cipes iudeorum. in omĩ loco mͥ offertur
oblatio munda. & magnum est nomen
meum ingentib: quia dr̃. Mensa dñi conta.¬
minata est: & quod suꝑ ponitur contẽptibile
est cumigne qui illud deuorat. Reuersus
de babylone popłs altare tantũ fortiutis
& impolitis lapidib iuxta et rȩ librũ ex-¬
truxerat absq templo. absq urbis edifi.¬
ciis. absq extructione murorũ. & putabat¬
omĩno minorẽ esse cultum religionis quia
templi ornatus deerat. Ad quod dñs loqͥt᷑.
Pollutum putatis altare. & holocausta ac
uictimas quȩ supra imponuntur. ignem
quoq qui uictimas deuorat esse pollutum.
nec intelligitis omĩpotentẽ dm̃. non aurũ
geminasq & hostiarũ multitudinẽ querere
sed offerentium uoluntates. Qui aut̃ arbitra¬

Expanded text:
magnum in gentibus sit futurum, o vos principes Judaeorum, polluistis illud atque polluitis. Sic enim futurorum texit vaticinium, ut praesens tempus non deserat. Propterea autem, o sacerdotes et principes Judaeorum, in omni loco mihi offertur oblatio munda, et magnum est nomen meum in gentibus, quia dicitis mensa Domini contaminata est, et quod superponitur, contemptibile est cum igne qui illud devorat. Reversus de Babylone populus, altare tantum fortuitis et impolitis lapidibus, juxta Ezrae librum exstruxerunt , absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabat minorem esse cultum religionis, quia templi ornatus deerat. Ad quos Dominus loquitur: Pollutum putatis altare, et holocausta ac victimas quae supra imponuntur: ignem quoque qui victimas devorat, esse pollutum; nec intelligitis omnipotentem Deum, non aurum, gemmasque, et hostiarum multitudinem quaerere, sed offerentium voluntates. 953 Qui autem arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
I&e adulteris & ꝑuris. & qui calumniantur
mercedẽ mercennarii. uiduas & pupillos.
ce oppͥmunt ꝑegrinũ. nec timuer me dicit
poterit ut aspiciat cum: Quia ipse ingredi¬
tur quasi ignis conflatorii. & quasi herba
lauantium. Ꝙ sedebit conflans. & emun¬
dans quasi argentum & sic̃ aurum. Et emu.¬
ndabit filios leui: & fundet eos sicut aurũ
& argentum & erunt dño offerentes hostias

Expanded text:
niantur mercedem mercenarii, viduas et pupillos, et opprimunt peregrinum: nec timuerunt me, dicit poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fundet eos sicut aurum et sicut argentum, et erunt Domino offerentes hostias
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ peccatoꝵ. Qđ aut̃ sequit᷑. & sta.¬
tim ueniet ad templũ suũ dominator
quẽ uos quęritis. & angłs testam̃ti quẽ
uos uultis: ita de se quasi de altero loqͥt᷑
uxta consuetudinẽ scripturarũ. Nulliq
dubium. quin dominator iste saluator
sit qͥ creator est omĩũ. & angłs testam̃ti
& magni consilii angłs appellat᷑. Alii uͦ
hoc qͦd dr̃. ecce ego mittam angłm meũ

Expanded text:
equitur: Et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, ita de se quasi de altero loquitur, juxta consuetudinem Scripturarum. Nullisque dubium est quin Dominator iste salvator sit, qui Creator est omnium, et angelus testamenti, et magni consilii Angelus appellatur. Alii vero hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
latur. Quȩ si recedat a nobis. statim offen
Unde rursus ingeritur. Custodite sp̃m ur̃m.
possunt. ñ animã. animalis enĩ homo ñ
recipit ea quȩ sp̃s sunt : sed sp̃m. quia sp̃s
interpellat ꝓ nobis gemitib in enarrabi¬
libus. aborare fecistis dñm in ser¬
monib ur̃is. & dixistis. In quo eum fecimꝰ

Expanded text:
latur: quae si recedat a nobis, statim offendlatur: quae si recedat a nobis, statim offendUnde rursum ingeritur: Custodite spiritum vepossunt, non animam: Animalis enim homo non recipit ea, quae spiritus sunt ; sed spiritum: quia spiritus interpellat pro nobis gemitibus ineffabilibus . Laborare fecistis Dominum in sermoni
Abbreviated transcription (Latin):
non suscipi abeo. quia indecoris & incongru-¬
is uiro planctib deturpent᷑. Hoc aut̃ quod
sequitur quia dñs testificatus est int̾ te &
uxorem pubertatis tuȩ siue adolescentiȩ
uxor pacti uel testamenti tui. & non alius
fecit. & reliquiȩ sp̃s tui: sic interp̃tantur.
ut uxorem adolescentiȩ naturalem dicant
intelligentiam. & legem in corde ꝑscriptã
quȩ omnib homnib insita est. Unde &e
gentes ñ habentes legẽ dĩ. ea quȩ sunt
legis oꝑantur. Et de hac conuige in ꝓuer.¬
bus prȩdicari. a dõ coniungitur uxor
uiri. &e iubemur ut de nr̃is aquis bilumꝰ¬
& de fontib nullusq in potando sit parti.¬
ceps. & ut lȩtemur cum uxore adolescentie
nr̃ȩ. Hȩc uxor impellit etiam incredulos
int̾me &e te diuidicanda ꝑmitto. De qua
& eccłastes loquitur. E uide uitã cũ muli¬
ere quam dilexisti omĩb dieb uarutatis
tuȩ. qui tibi dati sunt sub sole. hec uxor.

Expanded text:
non suscipi ab eo, quia indecoris et incongrunon suscipi ab eo, quia indecoris et incongruis viro planctibus deturpentur. Hoc autem quod sequitur: Quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, siuxor pacti, vel testamenti tui; et non alius fecit: et reliquiae spiritus tui, sic interpretantur, ut uxorem adolescentiae naturalem dicant intelligentiam, et legem in corde perscriptam, quae omnibus hominibus insita est. Unde et gentes non habentes legem Dei, ea quae sunt Legis, operantur. Et de hac conjuge in Proverbiis praedicari: A Deo conjungitur uxor viro ; et jubemur ut de nostris aquis bibamus et fontibus: nullusque in potando sit particeps, et ut laetemur cum uxore adolescentiae nostrae. Haec uxor impellit etiam in credulos inter me et te dijudicanda permitto, de qua et Ecclesiastes loquitur: Et vive vitam cum muliere quam dilexisti omnibus diebus vanitatis tuae, qui tibi dati sunt sub sole . Haec uxor
Abbreviated transcription (Latin):
cunq autẽ excepta causa fornicationis. iniq
u uorẽ dimiserit. oꝑiet uestimentũ eiꝰ iniqͥ.¬
tas. idest corpus quo anima uestit᷑. dicit
dñs exercituum. ut in quo peccauit iN
ipso puniatur. Qua ꝑpt̃ hac quȩstiuncula
dissoluta : inculcat & replicat. qͦd supra
si pauꝑ est aut deformis. Quod nos specia.¬
liter iuxta et rȩ librum. suꝑurorib expo¬
suimus derelictis. alii generalit̃ contra eos
dictum putant. qui aliena diripiunt. & in¬
iuste diuitias congregantes. audent offerre
munera dõ: quȩ dicit᷑ nequaquã posse susci¬
pere. lacrimis eoꝵᷤ qui uastati sunt & fletu
&e gemitib phibitum. & congruere locũ
istum illi testimonio. Honora dm̃: ex iustis
tum liberoꝵs & naufragium & cȩtera quȩ
addamnũ ptinent rerum scłarium uer-¬
tuntur infletus. & totos se tradunt plan¬
atui &e gemitib. nec animi robore & spe
indm̃ & premiis futuroꝵ cuncta contem.¬
nunt. etiam si dirigant ad dm̃ orationem

Expanded text:
cumque autem, excepta causa fornicationis, uxorem inique dimiserit , operiet vestimentum ejus iniquitas, id est, corpus quo anima vestitur, dicit Dominus exercituum: ut in quo peccavit, in ipso puniatur. Quapropter, hac quaestiuncula dissoluta, inculcat 967 et replicat quod supra si pauper est, aut deformis. Quod nos specialiter juxta Ezrae librum super uxoribus exposuimus derelictis: hoc alii generaliter contra eos dictum putant, qui aliena diripiunt, et injuste divitias congregantes, audent offerre munera, Deo, quae dicit se nequaquam posse suscipere, lacrymis eorum, qui vastati sunt, et fletu, ac gemitibus prohibitum, et congruere locum istum illi testimonio: Honora Deum ex justis tum liberorum, et naufragium, et caetera quae ad damnum pertinent rerum saecularium, vertuntur in fletus, et totos se tradunt planctui, et gemitibus: nec animi robore, et spe in Deum, et praemiis futurorum cuncta contemnunt: etiamsi dirigant ad Deum orationem,
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. statim ueniet ad templũ suũ domi¬
nator quẽ uos quęritis. & angłs testamentiquẽ
xp̃m suũ. quẽ dicunt ultimo tempore esse
uenturũ. Sed miror. quomͦ eos rerũ exitus
ñ doceat ueritatẽ. Qđ enĩ templũ suũ inue.¬
niet dominator. qđ usq ad fundamenta de¬
facturus est cum abalio restituta sint omĩa:
stam int̾p̃tans loquit᷑. Si uultis scire: ipse
est helias qui uenturus est. De quo & hic idẽ
ꝓpħa quẽ nunc disserimꝰ scribit infine. Fcce
tiȩ. in uirtute & sp̃u heliȩ eum uenisse com.¬
memorans. Ex ce uenit dic̃ dñs exercitiũ
Ꝙ quis poterit cogitare diem aduentꝰ eius.
& quis stabit ad uidendum eũ: Ipse enim

Expanded text:
sequitur: Statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis; et angelus testamenti quem Christum suum, quem dicunt ultimo tempore esse venturum. Sed miror quomodo eos rerum-exitus non doceat veritatem. Quod enim templum 971 suum inveniet dominator, quod usque ad fundamenta defacturus est, cum ab alio restituta sint omnia? stam interpretans loquitur: Si vultis scire, ipse est Elias qui venturus est , de quo et hic idem propheta quem nunc disseruimus, scribit in fine: Eccetiae, in virtute et spiritu Eliae eum venisse, commemorans. Ecce venit, dicit Dominus exercituum, et quis poterit cogitare diem adventus ejus? Et quis stabit
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib ur̃is: &e dixistis. In quo ꝓuoca¬
uimus eum: In eo qđ dicitis. Omĩs qui
facit malum. bonus est in conspectu dnĩ:
& in his sibi complacae. & ubi est dĩ
iusticiȩ: Hunc locũ plenius septuage-¬
simus scds psalmꝰ exequitur: cuiꝰ princi.¬
pium est. Quam bonus isrł ds̃. iis qui
recto sunt corde. Mei autẽ pene moti sunt
pedes: pene effusi sunt gressus mei. quia

Expanded text:
is, in quo provocavimus te? In eo quod dicitis, omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et in his sibi complacet; et ubi est Deus justitiae? Hunc locum plenius septuagesimus secundus psalmus exsequitur, cujus principium est: Quam bonus Israel Deus his qui recto sunt corde! Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus me
Abbreviated transcription (Latin):
unum confessionis habere labiũ. sed postea
ꝑsuꝑbiam & edificationẽ turris contra dm̃.
in multas linguas atq sententias esse diui¬
sos. Adelemosinas quoq refer̃. ut dicant de¬
spicere nos fr̃s nr̃os. quando ñ cõmunicamꝰ
eis quȩ a dõ ad sustentandã uitam accipimꝰ.
Et adhoc transeunt: ut asserant frẽm nr̃m
mariȩ magdalene ut nunciet frĩb suis
dñm resurrexisse. & loquit᷑ inpsalmo. Nar-¬
rabo nomen tuũ fr̃ib meis. in medio ȩccłȩ
laudabo te. Deseruerunt gͦ uidei frẽm suũ.
& contaminauer̃ pactũ patrũ suorũ quod
ds pepigerat adabraham isaac & iacob.
tur: quia certam uiam non reꝑiunt.
Deniq & hoc qđ sequitur iuxta septuagin¬
ta derelictus est iudas: & abominatiõ

Expanded text:
unum confessionis habere labium; sed postea unum confessionis habere labium; sed postea per superbiam et aedificationem turris contra Deum in multas linguas atque sententias esse divisos . Ad eleemosynam quoque referunt, ut dicant: Despicere nos fratres nostros, quando non communicamus eis quae a Deo ad sustentandam vitam accepimus. Et ad hoc transeunt, ut asserant fratrem nosMariae Magdalenae, ut nuntiet fratribus suis, Dominum surrexisse , et loquitur in Psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Deseruerunt ergo Judaei fratrem suum, et contaminaverunt pactum patrum suorum, quod Deus pepigerat ad Abraham, Isaac, et Jacob, tur, quia certam viam non reperiunt. Denique et hoc quod sequitur juxta LXX: Derelictus est Judas, et abominati
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum nr̃m de abraham sic intelligunt. ut
etiã gentiũ patrẽ abraham esse cõmemorent
scdđ̃m illud qđ scriptũ est. Potest dĩ de lapidib
istis suscitare filios abrahȩ. Uel certe unum
dm̃ patrẽ affirmant. iuxta illud qđ in deu¬
teronomio legimus. Nonne iste ipse pater
possedit te. & fecit te & creauit te: Et rursũ.
Dm̃ qui te creauit reliquisti. & alibi. Filios
genui & exaltaui. ipsi aut̃ reliquer̃ me.
&mpsalmorũ uolumine. Fili i alieni mentiti
sunt mͥ. filii alieni inueterati sunt. & clau¬
dicauerunt a semitis suis. Et abhoc uno
patre eos qui peccauer̃ recedentes : multos
utiorum suorum patres fecere. Omĩs enĩ qͥ
facit peccatũ. de diabolo natus est. ldq qđ
sequitur. quare despicit unusqͥsq nr̃m frẽm
suum. uiolans pactũ patrũ nr̃oꝵ̾: sic inter.¬
p̃tati sunt ut dicerent nos cunctos ab uno
parente generatos. unumq esse debere. &

Expanded text:
omnium nostrum? de Abraham sic intelligunt, ut omnium nostrum? de Abraham sic intelligunt, ut etiam gentium patrem Abraham esse commemorent, secundum illud quod scriptum est: Potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ? Vel certe unum Deum Patrem affirmant juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Nonne iste ipse est Pater, qui possedit te, et fecit te, et creavit te ? Et rursum: Deum qui te creavit, reliquisti . Et alibi: Filios genui et exaltavi: ipsi autem reliquerunt me . Et in Psalmorum volumine: Filii alieni mentiti sunt mihi: filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . 964 Et ab hoc uno patre, qui peccaverunt, recedentes, multos vitiorum suorum patres fecere: Omnis enim qui facit peccatum, de diabolo natus est. Idque quod sequitur: Quare despicit unusquisque nostrum fratrem suum, violans pactum patrum nostrorum, sic interpretati sunt, ut dicerent: Nos cunctos ab uno patre generatos, unum esse debere, et
Abbreviated transcription (Latin):
uidas scĩficationẽ dni quã dilexit. & ha¬
buit filiã dĩ alieni miscendo cũ alienigenis
sem̃ isrł & gentilium. id est hereticoꝵs filias
idolis seruientes sumendo uxores. Quia gͥ
a peccato maledictionib retrahuntur.
Disꝑdat dñs uirum. qui fecerit hoc. Quam
pulchre ñ abscidit erroriueniã. nec dix̃
maledicat dñs ei qui fecit hoc sed qui fece¬
rit. in futurum tendens maledictionem
ut peccatores ad poenitentiam ꝓuocet.
Doctorem inquit atq discipłm de tabernacu-¬
lis iacob Siue ille sacerdos sit siue laicus:
una maledictione feriunt᷑. & nonerit in eis
poenȩ diuersitas. in quib peccata sunt paria
Et offerentem munus dño exercituũ. Subaudit᷑
disꝑdat dñs. Et eũ qui ꝓhiuuscemodi homi¬
nib uoluerit ad altare munus offerre. qͦrũ
solum remedium est nonfacere quȩ fecerunt.
Quidã hunc locũ ñ intelligentes. nec scientes
hystoriȩ ueritatẽ. id qđ ait nonne pat̾ unus

Expanded text:
Juda sanctificationem Domini, quam dilexit, et haJuda sanctificationem Domini, quam dilexit, et habuit filiam Dei alieni, miscendo cum alienigenis semen Israel, et gentilium; id est, ethnicorum filias, idolis servientes, sumendo uxores. Quia igia peccato maledictionibus retrahuntur. Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc. Quam pulchre non abscidit errori veniam, nec dixit, maledicat Dominus ei qui fecit hoc; sed qui fecerit, in futurum tendens maledictionem, ut peccatores ad poenitentiam provocet. Doctorem, inquit, atque discipulum de tabernaculis Jacob, sive ille sacerdos sit, sive laicus, una maledictione ferientur, et non erit in eis poenae diversitas, in quibus peccata sunt paria. Et offerentem munus Domino exercituum: subauditur, disperdat Dominus et eum, qui pro hujuscemodi hominibus voluerit ad altare munus offerre, quorum solum remedium est, non facere quae fecerunt. Quidam hunc locum non intelligentes, nec scientes historiae veritatem, id quod ait: Nonne pater unus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ferentis laborem confectȩ erant. & infirmi.¬
tatem ac de formitatem corporũ traxerant.
&e cumalienigenis uel ȩtate florentib. uel
cultu corporum pulchriorib. uł potentum
ac diuitum filiab matrimonia copularant.
Corripit itaq eos ezras ꝓpħa. & ad repudium
nouarũ conuigũ ꝓuocat. ut uxores quas
⁊ amiserant recipiant. Nonne inquit pater
unus abrahã om̃iũ nr̃m: De quo inisaia scri¬
bitur. Respicite in abrahã patrẽ ur̃m & in
sarã quȩ genuit uos. quia unꝰ erat & uoca.¬
ui eum. Nonne ds̃ unus creauit nos. qui ex
abraham nr̃m elegit genus: Quare gͦ uete¬
res uxores contemnimus. & fr̃m nr̃orum
abicimus filias. ut relinquamꝰ pactũ pa-¬
trũ nr̃oꝵ. &e ñ ex lege accipiamꝰ uxores:
Transgressus est uidas. Hȩc enĩ trib reuersi
tenebantur. sedinus quȩ ad cẏri regis im.¬
ꝑium sub zorobbabel & etra & neenua de
babilonia sunt reuersi. Quia contaminauit

Expanded text:
non ferentes laborem, confectae erant, et infirminon ferentes laborem, confectae erant, et infirmitatem ac deformitatem corporum contraxerant: et cum alienigenis vel aetate florentibus vel cultu corporum pulchrioribus, vel potentum ac divitum filiabus matrimonia copularant. Corripit itaque eos Ezras propheta, et ad repudium novarum conjugum provocat, ut uxores quas dimiserant, recipiant: Nonne, inquit, pater unus Abraham omnium nostrum est? de quo in Isaia scribitur: Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram, quae genuit vos, quia unus erat, et vocavi eum . Nonne Deus unus creavit nos, qui ex Abraham nostrum 963 elegit genus? Quare ergo veteres uxores contemnimus, et fratrum nostrorum abjicimus filias, ut relinquamus pactum patrum nostrorum, et non ex Lege accipiamus uxores? Transgressus est Juda haec enim tribus reversa tenebantur; sed in his qui ad Cyri regis imperium sub Zorobabel et Ezra, et Neemia de Babylonia sunt reversi. Quia contaminavit
Abbreviated transcription (Latin):
reorũ. Tulerunt enim de filiab eorum
sibi & filiis suis: & commiscuer̃ sem̃ scm̃
cum popłis t̾rarũ. Manus etiã pͥncipum
& magistratuũ. fuit intransgressione hac
pͥma. Cũq audissẽ sermonẽ istũ: scidi pal¬
liũ meum & tunicã. & euelli capillos capi.¬
tis mei & barbȩ. & sedi merens. Et rursũ
in consequentib:. Inuenti᷑ sunt de filiis sacer¬
notum qui duxerant uxores alienigenas
de filiis iesu filii iosedech & fr̃s eius
maasia. & eleazar. & iarib & godolia.
& dederunt manus suas ut eicerent uxores
suas. & ꝓdelicto suo arietem de ouib offerent
In finẽ quoq capituli post enumerationem
eoꝵ quiuxores alienigenas acceꝑant. scri
res alienigenas. & fuerunt ex eis mulieres
quȩ peꝑerant filios. Reuersi gͦ de captiui.¬
tate babilonia. tam principes & sacerdo-¬
tes ac leuitȩ. quam reliquus popłs: abiecer̃
uxores suas israelitici generis quȩ pauꝑtate
& inuiria longioris uiȩ & fragilitate sexus

Expanded text:
. Tulerunt enim de filiabus eorum sibi, & filiis suis uxorem, & commiscuerunt semen sanctum cum populis terrarum: manus etiam Principum, & Magistratuum fuit in transgressione hac prima. Cumque audissem sermonem istum, scidi pallium meum et tunicam, et evelli capillos capitis mei et barbae, et sedi moerens Et rursum in consequentibus: Inventique sunt de filiis sacerdotum, qui duxerunt uxores alienigenas de filiis Jesu, filii Josedec, et fratres ejus, Maasia, et Eleazar, et Jarib, et Godolia, et dederunt manus suas, ut ejicerent uxores suas, et pro delicto suo arietem de ovibus offerrent . In fine quoque capituli post enumerationem eorum, qui uxores alienigenas acceperant  Alres alienigenas: et fuerunt ex eis mulieres quae pepererant filios. Reversi ergo de captivitate Babylonia, tam principes, et sacerdotes, ac Levitae, quam reliquus populus abjecerunt uxores suas Israelitici generis, quae paupertate et injuria longioris viae, et fragilitate sexus
Abbreviated transcription (Latin):
Sbit uiã ante faciẽ meã: & subito uenioe
in templũ suũ dñs quẽ uos quęritis. &e
angłs iusticiȩ quẽ uos uultis. Hoc int̾pre¬
tatus est dñs in euangłio: de iohe baptista
dicens. Iste est de qͦ scriptũ est. Ecce ego initta angłm
meũ ante faciẽ tuã. & parabit uiã tuã corã me

Expanded text:
faciem meam: et subito veniet ad templum suum Dominus quem vos quaeritis, et angelus justitiae quem vos vultis. Hoc interpretatus est Dominus in Evangelio de Joanne Baptista, dicens: Iste est de quo scriptum est; Ecce ego mittam angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam coram me
Abbreviated transcription (Latin):
tis foecundas coniuges. & liberis gaudeatis.
quid pulchritudinem uxorũ quęritis. quȩ
ur̃m. ne abducamini inlibidinẽ. ne alieni.¬
genarũ amore uincamini. Et uxorẽ adole¬
scentiȩ tuȩ noli despicere. Ut quȩ tibi uirgi¬
nali iuncta est matrimonio. ꝑseueret usq
ad senectutem. Sed poterat fieri. ut princi-¬
pes sacerdotesq & leuitȩ & popłs responde.¬
rent. Prȩcepit ds̃ ꝑmoysen: ut cum odio
habuerimus uxores. dimittamus eas. Et
legendum est. Dicis mͥ. Scriptũ est cũ odio

Expanded text:
tis fecundas conjuges, et liberis gaudeatis, tis fecundas conjuges, et liberis gaudeatis, quid pulchritudinem uxorum quaeritis, quae dite spiritum vestrum; ne abducamini libidine, ne alienigenarum amore vincamini. Et uxorem adolescentiae tuae noli despicere, ut quae tibi virginali primum juncta est matrimonio, perseveret usque ad senectutem. Sed poterat fieri, ut principes, sacerdotes, Levitae, populus responderent: Praecepit Deus per Moysen, ut cum odio habuerimus uxores, dimittamus eas. Et legendum est: Dicis mihi scriptum est: Cum odio