comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitũ filium. qui est dei uirtus & dei sapientia: de quo & alibi legitur: uer¬
bum caro factũ est. & habitauit in nobis. Defecerunt oculi mei in eloquium tuum:
dicentes: quando consolaberis me. Repetitur salutaris & confirmatiua defectio :
quȩ non ab infirmitate mentis uenit: sed a gloriosa potius animi uirtute descen¬
dit. Supra enim dixit. nimio desiderio dñi saluatoris defecisse animam suam: nu
oculos cordis. tali ambitione defecisse comiemorat. Ipsi enim sunt qui interius
loqui possunt: sicut scriptũ est. clamaui in toto corde meo: exaudi me dñe. Nã
cum lingua loqui soleat: hic legitur oculos dixisse. quando consolaberis me.
Constat ergo oculos istos ẽẽ intellectuales. idest lumina cordis intrinseca:
quȩ dño efficaciter supplicant. & silentioso quodam sermone ꝓclamant. Oculos ali-¬

Expanded text:
unigenitum Filium, qui est Dei virtus et Dei sapientia , de quo et alibi legitur: Verunigenitum Filium, qui est Dei virtus et Dei sapientia , de quo et alibi legitur: Verbum caro factum est, dicentes: Quando consolaberis me. Repetitur salutaris et confirmativa defectio, quae non ab infirmitate mentis venit, sed a gloriosa potius animi virtute descendit. Supra enim dixit, nimio desiderio Domini Salvatoris, defecisse animam suam; nunc oculos cordis tali ambitione defecisse commemorat. Ipsi enim sunt qui interius loqui possunt, sicut scriptum est: Clamavi in toto corde meo, exaudi me, Domine. Nam cum lingua loqui soleat, hic legitur oculos dixisse: Quando consolaberis me. Constat ergo oculos istos esse intellectuales, id est lumina cordis  mss. A., B., luminaria intrinseca, quae Domino efficaciter supplicant et silentioso quodam sermone proclamant. Oculos ali
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris ardentissimã caritatem. Mos enim ifte humanitatis est: ut qđ om¬
nino concupiscimus. in eo lassari ac deficere uideamur: quando dilatione suspensi
ad uota nr̃a peruenire non possumus: ut si carissimum filium clementissimꝰ
pater longa expectatione dilatus. anima festinante suftineat: si uxor ca̾tis.¬
sima. dulcissimũ maritũ: nonne amore fatigante deficiunt.
quos uidere desideranter exposcunt. Qua propter. defecit anima mea signifi¬
cat lassata est atq fatigata.: quod per nimia solet desideria ꝓuenire. Con¬
si deremus ergo. sc̃issini desiderii magnitudinem. tanta se intentione mentis
fatigasse: ut usq ad defectũ felicissimũ perueniret. Sed ne defectus iste. fidei uideret᷑
occasus: in salutare se dicit defecisse: qđ hebrea lingua dicitur iħc. łt ne aliquis
ita sentiendum forsitan dubitaret: addidit: & in uerbũ tuũ speraui. id est in

Expanded text:
Domini Salvatoris ardentissimam charitatem. Mos enim iste humanitatis est, ut quod omDomini Salvatoris ardentissimam charitatem. Mos enim iste humanitatis est, ut quod omnino concupiscimus, in eo lassari ac deficere videamur, quando dilatione suspensi, ad vota nostra pervenire non possumus. Ut si charissimum filium clementissimus pater longa exspectatione dilatum anima festinante sustineat, si uxor castissima dulcissimum maritum, nonne amore fatigante deficiunt, quos videre desideranter exposcunt? Quapropter Defecit anima mea, significat, lassata est atque fatigata; quod per nimia solet desideria provenire. Consideremus ergo sanctissimi desiderii magnitudinem, tanta se mentis intentione fatigasse, ut usque ad defectum felicissimum perveniret. Sed ne defectus iste fidei videretur occasus, in salutare se defecisse dicit, quod Hebraea lingua dicitur Jesus. Et ne aliquis ita sentiendum forsitan dubitaret, addidit, et in verbum tuum speravi, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
perat: ubi audituri sunt. uenite benedicti patris mei. percipite regnũ quod uobis
paratum est ab initio mundi: & cȩtera. Et uide. quemadmodũ unũ uerbũ diuer¬
sis causis adhibitum est. Supra. impios petut deberȩ confundi. ut corrigantur.
se uero postulat non debere confundi: ut interitũ damnationis euadati.xIlit t̃aC
Uñdecimam litteram. peregrinus in hac terra populus decantat: in quã
nimium desiderium suum in aduentu dñi feliciter confitetur. ⁊ enumerat
quoq quanta superborũ insecutione pertulerit: ad postremũ petit ut in mandatis
dñi. ipsius munere perseueret. Defectus. & pro finealicuius rei dicitur.
ut est illud. in imici defecerunt frameȩ in finem: nonnumaquam ꝑero ponitur
& pro desiderii nimietate declaranda: ut est illud. concupiuit & defecit anima
mea in atria dñi. Idem & hic sc̃a congregatio. defecisse dicit animam suam: in

Expanded text:
perat, ubi audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis perat, ubi audituri sunt: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi , etc. Et vide quemadmodum unum verbum diversis causis adhibitum est. Supra petiit impios debere confundi, ut corrigantur; se vero postulat non debere confundi, ut interitum damnationis evadat. Vers. Undecimam litteram peregrinus in hac terra populus decatat, in qua nimium desiderium suum in adventu Domini feliciter confitetur. Enumerat quoque quanta superborum insultatione pertulerit. Ad postremum Domini ipsius munere perseveret. Defectus et pro fine alicujus rei dicitur, ut est illud: Inimici defecerunt frameae in finem . Nonnunquam ponitur et pro desiderii nimietate declaranda, ut est illud: Concupivit et deficit anima mea in atria Domini . Idem et hic sancta congregatio defecisse dicit animam suam in
Abbreviated transcription (Latin):
Cor suum immaculatũ petit fieri. peccatorum remissione: non meriti qualitate. llam
sicut in principio psalmi dictum est. cui peccatũ suum dimitatur. sine dubitatione
mundatur: nec potest illam stolam induere nuptialem. nisi qui per diuinam
grãm indulgentiȩ meruit accipere puritatem. Ibi enim solus ille non confun-¬
ditur: cui peccata donantur. Et intende. quod post uirtutes eximias chorus ille
scõrum cor suum immaculatũ fieri deprecatur: ut nullus hominum presumeret. qđ
solam xp̃i dñi habuisse certum est scĩtatem. Nam qui confessus fuerat manib se dñi
factũ atq plasmatũ. qui humiliatum se iuste dixerat ad creberrimas passiones. qui
exercitatus est in mandatis dñi. in eius quoq lege meditatus.:⁊ non audet dicere im-¬
maculatũ cor sibi esse. sed petit ut fiat: quod necdum in illa resurrectione perce-¬

Expanded text:
Cor suum immaculatum petit fieri peccatorum remissione, non meriti qualitate. Nam Cor suum immaculatum petit fieri peccatorum remissione, non meriti qualitate. Nam sicut in principio psalmi dictum est: Cui peccatum suum dimittitur, sine dubitatione mundatur; nec potest illam stolam induere nuptialem, nisi qui per divinam gratiam indulgentiae meruit accipere puritatem. Ibi enim solus ille non confunditur, cui peccata donantur. Et intende quod post virtutes eximias chorus ille sanctorum cor suum immaculatum fieri deprecatur, ut nullus hominum praesumeret, quod solam Christi Domini habuisse certum est sanctitatem. Nam qui confessus fuerat manibus se Domini factum atque plasmatum, qui humiliatum juste se dixerat ad creberrimas passiones, qui exercitatus est in mandatis Domini, in ejus quoque lege meditatus, non audet dicere immaculatum cor sibi esse; sed petit ut fiat quod necdum in illa resurrectione perce
Abbreviated transcription (Latin):
fidos & crudeles. aliqua obluctatione pugnauit: aut uerborum litigiosa con¬
tentione se miscuit: sed tanquam uento flabili dictis in anibus uerberatus. ꝓpo¬
sitũ suum quieta mente peragebat: ut inde magis aduersarii celerius caderent.¬
dum nullis eis humanis uiribus restitisset. Quod patientiȩ genus: ornat sine dubio
Ad distinguendas personas: ꝓpria uerba signata sunt. Supra enim de superbis
dictũ est. confundantur: hic autem de incipientib dicitur conuertantur ad me.
id est ad te: ad dñm enim bene intelligitur conuerti: qui in ecclesiastica cęperit
congregatione uersari .: illisscilicet qui iam timere ceperant: sed non fuerant tota
mentis intentione conuersi. Addidit: & qui nouerunt teftimonia tua: quos lectio
quidem diuina iam imbuit: sed necdum opera salutaris inftruxit. Conuertantur
bant. Fiat cor meum immaculatum in tuis iustificationibus: ut non confundar.

Expanded text:
fidos et crudeles aliqua obluctatione pugnavit, aut verborum litigiosa confidos et crudeles aliqua obluctatione pugnavit, aut verborum litigiosa contentione se miscuit; sed tanquam vento flabili dictis inanibus verberatus, propositum suum quieta mente peragebat, ut inde magis adversarii celerius caderent,dum nullis eis humanis viribus restitisset. Quod patientiae genus ornat sine dubio Ad distinguendas personas propria verba signata sunt. Supra enim de superbis dictum est, confundantur; hic autem de incipientibus dicitur, Convertantur ad me, id est ad te. Ad Dominum enim bene intelligitur converti, qui in Ecclesiastica coepit congregatione versari; illi scilicet qui jam timere coeperant, sed nondum fuerant tota mentis intentione conversi. Addidit, et qui noverunt testimonia tua; quos lectio quidem divina jam imbuit, sed necdum opera salutaris instruxit. Convertantur ant. Vers. 80. Fiat cor meum immaculatum in tuis justificationibus, ut non confundar.
Abbreviated transcription (Latin):
iniustȩ iniquitatem fecerunt in me: ego autem exercebor in mandatis tuis.
Non conuenit plebi sc̃ȩ. in aduersarios suos maledictionis uoto prosilire: cum ipse
dicat. diligite in imicos ur̃os. & orate pro calumniantibus uobis. Ipse quoq subie¬
cit. ego autem exercebor in mandatis tuis: ut nichil eum contra regulam fecisse
cognosceres.: Sed confundantur. ad emendationem pertinet: non ad supplicium sem¬
piternum. Tunc enim  conscientia peccantis bene confunditur. quando mala
pristina. propria uo luntate damnantur: & incipit odisse quod uidebatur an-¬
di: scilicet. quia iniustȩ iniquitatem fecerunt in me. Quid enim iniustius
dici potest: quam eos uellȩ persequi. qui mandatis uidebantur sacratissi¬
mis occupari: Sequitur. ł go autem exercebor in mandatis tuis. Contra insi¬
dias in imicorũ. & superbiam prȩtumida se iniquitate iactantem: ponit
salutare remedium: exercitium utiq mandatorũ. Non enim aduersus per¬

Expanded text:
injusti  iniquitatem fecerunt in me; ego autem exercebor in mandatis tuis. Non convenit plebi sanctae in adversarios suos maledictionis voto  mss. A., B., F., motu prosilire, cum ipse dicat: Diligite inimicos vestros, et orate pro calumniantibus vobis . Ipse quoque subjecit, ego autem exercebor in mandatis tuis, ut nihil eum contra regulam fecisse cognosceres. Sed, confundantur, ad emendationem pertinet, non ad supplicium sempiternum. Tunc enim conscientia peccantis bene confunditur, quando mala pristina propria voluntate damnantur: et incipit odisse quod videbatur andi; scilicet, quia injuste iniquitatem fecerunt in me. Quid enim injustius dici potest, quam eos velle persequi qui mandatis videbantur sacratissimis occupari? Sequitur, ego autem exercebor in mandatis tuis. Contra insidias inimicorum et superbiam praetumida se iniquitate jactantem, ponit salutare remedium, exercitium utique mandatorum. Non enim adversus per
Abbreviated transcription (Latin):
Aucliuimꝰ beate dauid: qͥd intꝰ tibi locutus fuerit dñs. Pax ista & suꝑnos
ueniat. quȩintuo corde regnabat. Ecce uerũ regẽ. quẽ uirtus talis regebat.
tẽplũ iusticiȩ : palatiũ pietatis. thesaurariũ miscłiȩ. luretibi sub icebãt
t̾rena: cui talis dns imperabat. Ecce qͦd ultra om̃e imperiũ: supra ome
possit. eẽ p̃coniũ: Detuo semine omps uerbũ. carnẽ sũpsit. ꝑ qͦd humansi
genus salutare clonũ redemptionis accepit. ExP¬

Expanded text:
Audivimus, beate David, quid intus tibi locutus fuerit Dominus. Pax ista et super nos veniat, quae in tuo corde regnabat. Ecce verum Regem, quem virtus talis regebat; templum justitiae, palatium pietatis, thesaurarium misericordiae. Jure tibi subjacebant terrena, cui talis Dominus imperabat. Ecce quod ultra omne imperium, supra omne possit esse praeconium: de tuo semine omnipotens Verbum carnem sumpsit, per quod humanum genus salutare donum redemptionis accepit. EXP
Abbreviated transcription (Latin):
ricordes & scĩssimos actus: ad dñm saluatorem esse referen¬
dos. Considerandũ est autem. qm̃ ymnus ifte non agauden¬
Atibus dicitur: sed sola dolorũ compunctione cantatur. Hȩc
autem hẏftoria hieremia propheta referente completa est: quan¬
do captiuitas hierusalem. nabuchodonosor rege ueniente perfec¬
ta est. Extat enim de hac re pietatis huius compunctissimus
ber: qui quadrifario prȩnotatur alphabeto. Sed nos oportet spi¬
ritualiter ista suscipere: quia in figura illis sicut dicit apostolus
hȩc omnia certũ eft contigisse.
DIUISIOESAMI

Expanded text:
ricordes et sanctissimos actus ad Dominum Salvatorem esse referendos. Considerandum est autem quoniam hymnus iste non a gaudentibus dicitur, sed sola dolorum compunctione cantatur. Haec autem historia, Jeremia propheta referente, completa est, quando captivitas Jerusalem Nabuchodonozor rege veniente perfecta est. Exstat enim de hac re pietatis hujus compunctissimus liber, qui quadrifario praenotatur alphabeto. Sed nos oportet spiritualiter ista suscipere, quia in figura illis, sicut dicit Apostolus , haec omnia certum est contigisse. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
optare deo quod aliter euenire nefas putatur. Sic enim dicimus. scĩfi¬
cetur nomen tuum: quod utiq scm̃ est: adueniat regnũ tuumꝰ cuius
regnũ sine dubitatione uenturũ est. Sed ista talia dũ dicimus: nr̃m uel¬
le declaramus. Predicatur ergo. ut in humano genere semper nomen eius
debeat permanere: quatinus ob aduentũ xp̃i perenniter dici debeant utiq
xp̃iani. Sequitur Dñe memoriale tuum in scłm scłi. Memoriale thñi est:
quicquid in scripturis scĩs commonitione saluberrima continetur. Hoc

Expanded text:
optare Deo quod aliter evenire nefas putetur. Sic enim dicimus: Sanctifioptare Deo quod aliter evenire nefas putetur. Sic enim dicimus: Sanctificetur nomen tuum ; quod utique sanctum est: 460 Adveniat regnum tuum; cujus regnum sine dubitatione venturum est. Sed ista talia cum dicimus, nostrum velle declaramus. Precatur ergo ut in humano genere semper nomen ejus debeat permanere; quatenus ab adventu Christi perenniter dici debeant utique Christiani. Sequitur, Domine, memoriale tuum in saeculum saeculi. Memoriale Domini est quidquid in Scripturis s
Abbreviated transcription (Latin):
humiliatio ad penam minime pertineret: non legeretur qui se exaltat
humiliabitur. Qua propter. hanc humiliationem quȩ in malo intelligenda
est. ille solus occidit: qui crucem pro omnium salute suscepit. Et dedit
declarat. priora illa non ad litteram debere suscipi: sed spirituali ex¬
positione sentiri. Nam terra repromissionis israhelitico populo non est
hereditas data. qui eam suis offensionibus amiserunt: sed sub illorum
prȩfiguratione. terra repromissionis datur sine dubio xp̃ianis. quam
ȩterna pace possideant. Nam ut istam deberes aduertere. dedit heredita¬
tem israhel populo suo. israhel enim interpretatur sicut sepeiam dictũ
est. uir uidens dm̃: populo suo utiq xp̃iano: qui eius merebitur dici.
na consequitur. Dicit enim. dñe nomen tuũ in ȩternũ: quasi optemus illi
quod non est. aut per nr̃a uota ꝓficiat. Sed usus iste mortalium estis

Expanded text:
humiliatio et ad poenam minime pertineret, non legeretur: Qui se exaltat, humiliatio et ad poenam minime pertineret, non legeretur: Qui se exaltat, humiliabitur . Quapropter hanc humiliationem, quae in malo intelligenda est, ille solus occidit, qui crucem pro omnium salute suscepit. Vers. 12.rsus iste declarat priora illa non ad litteram debere suscipi, sed spirituali expositione sentiri. Nam terra promissionis Israelitico populo non est haereditas data, quia eam suis offensionibus amiserunt; sed sub illorum praefiguratione terra repromissionis datur sine dubio Christianis, quam aeterna pace possideant. Nam ut istam deberes advertere, repetit, haereditatem Israel populo suo. Israel enim interpretatur sicut saepe jam dictum est vir videns Deum. Populo suo, utique Christiano, qui ejus merebitur dici, na consequitur. Dicit enim: Domine, nomen tuum in aeternum; quasi optemus illi quod non est, aut per nostra vota proficiat. Sed usus iste mortalium est,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. quando se transformat in angelũ lucis: ut per colorem atq speciem
bonitatis. deuotorũ animas assidua temptatione subuertat. Ista. diuinitas in
nobis occidit: quando fidelium mentes a tali seruitute liberauerit. Sequitur.
Et og regem basan. Os. conclusio dicitur: basan. confusio. Merito ergo confusionis
rex. conclusio perhibetur. Diabolus enim quando nobis iter illud salutare con¬
cludit. in confusione nos nefanda derelinquit̾. in qua ille teterrimus regnat.
Vnde & ciuitas eius babilonia dicitur: quȩ eadem confusio nominatur. Sed
hȩc omnia uirtus diuina destruit: quando nos ad miseeicordiȩ suȩ dona
perducit. Addidit & omnia regna chanaan occidit. Chanaan interprȩ¬
tatur humiliatio : sed non illa quȩ ducit ad dñm. Nam & illi humiliati
dicuntur. qui de honore scõ decidunt. & pessima conuersatione mergun¬
tur: sicut in alio psalmo dicit: & humiliauit calumpniatorem. Nam si

Expanded text:
rum, quando se transformat in angelum lucis ; ut per colorem atque speciem rum, quando se transformat in angelum lucis ; ut per colorem atque speciem bonitatis devotorum animas assidua tentatione subvertat. Ista Divinitas in nobis occidet, quando fidelium mentes a tali servitute liberaverit. Sequitur, Et Og regem Basan. Og conclusio dicitur, Basan confusio. Merito ergo confusionis rex conclusio perhibetur. Diabolus enim quando nobis iter illud salutare concludit, in confusione nos nefanda derelinquit, in qua ille teterrimus regnat. Unde et civitas ejus Babylonia dicitur, quae item confusio nominatur. Sed haec omnia virtus divina destruit, quando nos ad misericordiae suae dona perducit. Addidit, et omnia regna Chanaan occidit. Chanaan interpretatur humiliatio: sed non illa quae perducit ad Dominum. Nam et illi humiliati dicuntur, qui de honore sancto decidunt, et pessima conversatione merguntur; sicut in alio psalmo dicitur: Et humiliabit calumniatorem . Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
ideo diabolus cum ministris summergitur quando fonte salutari. xp̃ianus
reges fortes Gentes dicit uiciorũ noxias cateruas: quȩ nos intus uelut bar¬
bare nationes semper affligunt. Has percussas dicit: quando satisfactione
penitentium uulnerantur. Nam quod nobis salus: illis uulnus est. Occidit etiã
in nobis fortes reges : cum sp̃s immundos peccatorũ labe dominantes. emun¬
datione delictorũ reddit extraneos. Qui merito in uoluntate sua dicuntur
occisi : quia nos extinguere minime ualuerunt. S eon regem amorreorum.
israhel dño fauente prostrauerint. hic duo tantũ memorantur: scilicet ut
per intrepretationem istorũ nominũ. ad illam significantiam duceremur. quȩ
hodieq in nobis agitur. Seon interpretatur temptatio colorũ: amorrei ama¬
ricantes designat. Amara siquidem uicia sunt: quȩ nos ab illa beatitudine
iocundissima deducunt. Hȩc habent diabolũ regem. qui eft temptatio colo¬

Expanded text:
ideo diabolus cum ministris submergitur, quando fonte salutari Christianus ideo diabolus cum ministris submergitur, quando fonte salutari Christianus et occidit reges fortes. Gentes dicit vitiorum noxias catervas, quae nos intus, velut barbarae rationes, semper affligunt. Has percussas dicit, quando satisfactione poenitentium vulnerantur. Nam quod nobis salus, illis vulnus est. Occidit etiam in nobis reges fortes, cum spiritus immundos peccatorum labe dominantes, emundatione delictorum reddit extraneos. Qui merito in voluntate sua dicuntur occisi, quia nos exstinguere minime valuerunt. Vers. 11. Sehon regem AmIsrael, Domino favente, prostraverint, hic duo tantum memorantur; scilicet ut per interpretationem istorum nominum, ad il am significantiam du ceremur quae hodie in nobis agitur. Sehon interpretatur tentatio colorum, Amorrhaei amaricantes designant. Amara siquidem vitia sunt, quae nos ab illa beatitudine jucundissima deducunt. Haec habent diabolum regem, qui est tentatio colo
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam dñi liberenur: a diabolo. uelut pharaonis impia dñatione
passione ipsius terra contremuit: saxa dirupta sunt: & multi sc̃orum
ad ciuitatem dñi superata mortis lege uenerunt: quod in medio mun¬
di. idest palam atq uisibiliter euenisse manifestum est. Signum est enĩ.
preter speciem quam ingerit sensibus nr̃is. aliud aliquid ex se faciens
in cogitationem uenire: sicut uestigio uiso. transisse animal. cuius uestigium
est cogitamus. Dictum uero est signum: ab eo quod significet. Prodigia qu¬
asi porro digia: id est longe predicentia. Hoc & hodie facit: quando ani¬
mas fideles per aliqua prȩmissd  conuertit Pharao. interpretatur dissi¬
patio. Et cui aptius dabitur. nisi diabolo. qui humanum genus crudeli uoto per¬
sequitur. In omnes seruos eius. homines significat: qui ipsius uoluntatibus
obsecundant. Iilius enim famuli dicimur: cui consentanea mente seruimus. Et

Expanded text:
gratiam Domini liberentur, a diabolo velut Pharaonis impia dominatione gratiam Domini liberentur, a diabolo velut Pharaonis impia dominatione passione ipsius terra contremuit saxa dirupta sunt, et multi sanctorum ad civitatem Domini, superata mortis lege, venerunt; quod in medio mundi, id est palam atque visibiliter evenisse manifestum est. Signum, est res praeter speciem quam ingerit sensibus nostris aliud aliquid ex se faciens in cogitationem venire; sicut, vestigio viso, transiisse animal cujus vestigium est cogitamus. Dictum est vero signum ab eo quod significet. Prodigia quasi porro digia, id est longe praedicentia. Hoc et hodie facit, quando animas fideles per aliqua praemissa signa convertit. Pharao interpretatur dissipatio. Et cui aptius dabitur nisi diabolo, qui humanum genus crudeli voto persequitur? In omnes servos ejus, homines significat, qui ipsius voluntatibus obsecundant. Illius enim famuli dicimur cui consentanea mente servimus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quenter iterare: quando ipsa quoq auctoritas sine faftidio eđdem mon¬
stratur assumere. Qui percussit primogenita ȩgẏpti: ab homine usq ad
peccus. Ista miracula frequenter ad intelligendã dñi potentiam repetit
sermo ꝓpheticus: ut aduertamus non casualiter facta. sed in magnam in¬
telligentiam sequentis ę̧tatis fuisse prȩmissa. Nam si consideremus altius:
& hodie talia fiunt. Egyptus hic mundus est. qui diuersis cladibus af¬
fligit populũ xp̃ianum: sed dñi uirtute potentiaq terretur: aegẏptus
autem significat afflictionem: qui non aliter dimittit animas fideles.
nisi in ipso duris laboribus ingrauentur. Primogenita enim mundi. quasi
egypti percutit: quando natos homines in originali peccato. potentię suȩ
inspiratione correxerit. Ab homine usq ad peccus: id est a prudentiorib
huius scłi. usq ad mansuetos & simplices uiros. Omnes enim nisi per

Expanded text:
quenter iterare, quando ipsa quoque auctoritas sine fastidio eadem monquenter iterare, quando ipsa quoque auctoritas sine fastidio eadem monstratur assumere. Vers. 8. Qui percussit primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus. Ista miracula frequenter ad intelligendam Domini potentiam repetit sermo propheticus; ut advertamus non casualiter facta, sed in magnam intelligentiam sequentis aetatis fuisse praemissa. Nam si consideremus altius, et hodie talia fiunt. Aegyptus hic mundus est qui diversis cladibus affligit populum Christianum; sed Domini virtute potentiaque terretur. Aegyptus autem significat afflictionem, quae  alias, qui non aliter dimittit animas fideles, nisi in ipsa  alias, ipso duris laboribus ingraventur. Primogenita enim mundi, quasi Aegypti percutit, quando natos homines in originali peccato potentiae suae inspiratione correxerit. Ab homine usque ad pecus, id est a prudentioribus hujus saeculi usque ad mansuetos et simplices viros. Omnes enim nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
percutiunt inimicos: pluuiȩ. cũ deuotos a peccatis diluunt. & imbrem
eis salutis infundunt: unde spirituales germinent fructus. & in ma¬
turam messem dño prȩftante coalescant. Addidit: qui producit uen¬
tos de thesauris suis. Uentos non improbe ponimus apostolos: quo¬
rũ predicatio totũ mundũ tanquam uentus celerrimus percurrit.
De quibus alio loco scriptũ est. Sagittas suas ardentibus effecit. Nã
ipsis quoq uentis: penne. pro discursus celeritate tribuuntur. Ait enĩ.
Et ascendit super cherubin & uolauit: uolauit super pennas uen-¬
torum. Subnectit. de thesauris suis: unde reuera spirituales poteras
prodire diuitiȩ. Et nota: quod per hos octo uersus. diuersis modis.
augmento quodam laudis. magnalia dñi dulcissima uarietate descri¬
bit. Quod sc̾ema dicitur auxesis. latinȩ augmentũ: qm̃ per certos gradus
semper ascendit: quam propter explanationem sensuum non piget fre¬

Expanded text:
percutiunt inimicos: pluviae, cum devotos a peccatis diluunt, et imbrem percutiunt inimicos: pluviae, cum devotos a peccatis diluunt, et imbrem eis salutis infundunt. Unde spiritales germinent fructus, et in maturam messem Domino praestante coalescunt. Addidit: « Qui producit ventos de thesauris suis. » Ventos non improprie ponimus apostolos: quorum praedicatio totum mundum tanquam ventus celerrimus percucurrit. De quibus alio loco scriptum est: « Sagittas suas ardentibus efficit . » Nam ipsis quoque ventis pennae per discursus sua celeritate tribuuntur; ait enim: « Transcendit super cherubin et volavit, volavit super pennas ventorum. » Subnectit: « de thesaprodire divitiae. Et nota quod per hos octo versus diversis modis augmento quodam laudis magnalia Domini dulcissima varietate describit. Quod schema dicitur auxesis, Latine augmentum; quoniam per certos gradus semper ascendit. Quapropter explanationem sensuum non piget fre
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓfundus: magna. in his autem omnibus: uoluntas dñi. sine aliqͣ
clubitatione completur. Quid autem fecerit dñs: subsequenter enar
rat. Educens nubes ab extremo terrȩ: fulgura in pluuiam fecit.
Qui ꝓducit uentos de thesauris suis. Hoc si ad litterã intendas:¬
secreta naturȩ. dñi testatur amministratione compleri. Sed q̃m de he¬
breo populo dicit inferius: conuenit hoc quoq hominibus applicare.
Eduxit nubes ab extremo terrȩ: quando ꝓphetas ab humili ꝓposi¬
to. ad predicationis fecit faftigia peruenire. Qui merito nubibus
comparantur: qm̃ imbre sui eloquii. a futuri iudicii nos calore
defendunt: dum animabus nr̃is profutura depromunt. Nubes enim sicut
frequenter dictũ est. prophetas accipi debere. scriptura testatur: dicens.
Mandabo nubibus mȩis: ne pluant super eam pluuiam. Sequitur. Fulgu¬
ra in pluuiam fecit. Predicationes itaq ꝓphetarũ. fulgura sunt. cum

Expanded text:
magna profundus est. In his autem omnibus voluntas Domini sine aliqua magna profundus est. In his autem omnibus voluntas Domini sine aliqua dubitatione completur. Quid autem fecerit Dominus, subsequenter enarrat. Vers. 7. Educens nubes ab extremo terrae: fulgura in pluviam fecit. Qui secreta naturae Domini testatur administratione compleri. Sed quoniam de Hebraeo populo dicit inferius: convenit hoc quoque hominibus applicare: « Eduxit nubes ab extremo terrae. » Quando prophetas ab humili proposito, ad praedicationis fecit fastigia pervenire, qui merito nubibus comparantur, quoniam imbre sui eloquii a futuri judicii nos calore defendunt, dum animabus nostris de futuro depromunt. Nubes enim, sicut frequenter dictum est, prophetas accipi debere Scriptura testatur, dicens: « Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam pluviam. » Sequitur: « Fulgura in pluviam fecit. » Praedicationes itaque prophetarum fulgura sunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
merito prȩ omnibus diis. magnus dicitur deus a qͣuo cuncta creata suit.
abyssis. Post illa quȩ superius dixit: in altũ se tetendit. uera nimis & ex¬
celsa predicatio. Quod schema dicitur ephiphonima: id est post narratas
res ad maiora crescens sententia. Nam quãuis sint inenarrabilia opera
dñi. totusq mundus referre non preualeat quod operatur in mun¬
do: hic tamen uniuersa. stupenda breuitate conclusa sunt. omnia
dm̃ fecisse quę uoluit in cęlo & in terra. in mari. & in abrssis: ut
creata quȩ uides. eius uoluntate facta esse cognosceres: & illa quȩ
humanis nequeunt conspectibus apparere. ipsius potentia contineri
posse sentires. Cȩlum positũ est pro cunctis celestibus: terra pro
omnibus quȩ in humo gignuntur. Mare commemoratũ dicamus pro is¬
tis sinibus: quos commeantium discursus inuisitat. Abyssus uero oce¬
anũ designat: qui & nobis ignotus. & ut quidam referunt altitudi

Expanded text:
merito prae omnibus diis magnus dicitur Deus, a quo cuncta creata sunt. merito prae omnibus diis magnus dicitur Deus, a quo cuncta creata sunt. mari, et in abyssis. Post illa quae superius dixit, in altum se tetendit vera nimis et excelsa praedicatio. Quod schema dicitur epiphonema, id est post narratas res crescens ad majora sententia. Nam quamvis sint inenarrabilia opera Domini totusque mundus referre non praevaleat quod operatur in mundo, hic tamen universa stupenda brevitate conclusa sunt: omnia Deum fecisse quae voluit in coelo, et in terra, in mari, et in abyssis; ut et creata quae vides, ejus voluntate facta esse cognosceres; et illa quae humanis nequeunt conspectibus apparere, ipsius potentia contineri posse sentires. Coelum positum est pro cunctis coelestibus, terra pro omnibus quae in terra gignuntur, mare commemoratum dicamus pro istis sinibus quos commeantium discursus invisitat, abyssus vero Oceanum designat, qui et nobis ignotus, et ut quidam referunt altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus diis. Omnis relatio certa redditur: quando is qui refert. quod
dicit se probasse testatur. Atq ideo cognouisse se dicit ꝓpheta quod
predicat: non aliqua uisione carnali: sed in illa altitudine scientię po-¬
situs. ibi magnũ contemplatus est dñm. Uidebat enim uir scĩssimus
maiestatem illam mirabilem: cunctis potestatibus & cęlorũ uirtutibus
imperantem: & necesse fuit ut diceret quia cognoui quod magnus est dñs
& deus noster prȩ omnibus diis: non quia preter ipsum aliquis deus
est sicut in alio psalmo legitur qm̃ quis deus preter dñm. aut quis dĩ
prȩter dm̃ nr̃m÷ sed quia potestatibus diuersis hoc nomen abusiuȩ con
stat impositũ. sicut in exodo legitur. constitui te dm̃ pharaoni÷ & apłs
dicit: nam & si sunt qui dicantur dii. siue in cęlo siue in terra. sicut
sunt dii multi. & dñi multi: nobis tamen unus deus pater ex quo

Expanded text:
omnibus diis. Omnis relatio certa redditur, quando is qui refert, quod omnibus diis. Omnis relatio certa redditur, quando is qui refert, quod dicit se probasse testatur. Atque ideo cognovisse se dicit propheta quod praedicat, non aliqua visione carnali, sed in illa altitudine scientiae positus, ibi magnum contemplatus est Dominum. Videbat enim vir sanctissimus Majestatem illam mirabilem cunctis potestatibus, et coelorum virtutibus imperantem; et necesse fuit ut diceret: Quia cognovi quod magnus est Dominus, et Deus noster prae omnibus diis; non quia praeter ipsum aliquis Deus est, sicut in alio psalmo legitur: Quoniam quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum nostrum : sed quia potitui te deum Pharaonis ; et Apostolus dicit: Nam etsi sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra sicut sunt dii multi et domini multi nobis tamen unus Deus Pater, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
tari. sepe iam dictũ est : qui benedictionem fraternam gloriosa nimis
cupiditate preripuit. Quod ad euocatam uniuersitatem gentium. com¬
petenter aptatur: quȩ aduentũ dñi saluatoris ad se credulitate tra¬
hens. sẏnagoge munera promissa percepit: & priorem populũ religio-¬
sa fefanatione superauit. Sed post illam patriarchȩ mysticam luctã.
quã iacob cũ angelo constanter exercuit. ipse quoq israhel appella¬
ri meruit: quia tantę concertationis fixa mente pondera tolerauit.
Israhel autem interpretatur uir uidens dm̃: quod ad illam perti¬
net significationem. quam dñs possidet in beatis. Elegit itaq iacob: dum
eccłȩ populũ. diuersarum gentium congregatione sibi uniuit. Possidet
israhel : quando in illa beatorũ resurrectione. ipse in omnibus ꝓbatur
habitare. Quia ego cognoui quod magnus est dñs: & deus noster prȩ

Expanded text:
tari saepe jam dictum est, qui benedictionem fraternam gloriosa nimis tari saepe jam dictum est, qui benedictionem fraternam gloriosa nimis cupiditate praeripuit. Quod ad evocatam numerositatem gentium competenter aptatur, quae adventum Domini Salvatoris ad se credulitate trahens, Synagogae munera promissa percepit, et priorem populum religiosa festinatione superavit. Sed post illam patriarchae mysticam luctam quam Jacob cum angelo constanter exercuit, ipse quoque Israel appellari meruit; quia tantae concertationis fixa mente pondera toleravit. Israel autem interpretatur vir videns Deum, quod ad illam pertinet significationem quam Dominus possidet in beatis. Elegit itaque Jacob, dum Ecclesiae populum diversarum gentium congregatione subadunavit. Possidet Israel, quando in illa beatorum resurrectione, ipse in omnibus probatur habitare. Vers. 5. Quia ego cognovi quod magnus est Dominus, et Deus noster prae
Abbreviated transcription (Latin):
dis enim dñice usq ad diuisionem positam: multiplex causa uarratur.
Nam cũ sint omnia ualde bona quȩ fecit: cuius ipse sit bonitatis ad¬
uertitur a quo talia manasse noscuntur. Addidit quoq suauis: ut non
solum benignũ. sed & dulcem. esse sentires. Sic enim & alibi dicit. Gustate
& uidete: q̃m suauis est dñs. Psallite uero. dum ponitur. ad bonas corpo¬
ris operationes refertur: ut in hac mundi conuersatione. dñm uideamur
de nr̃a probitate laudare. Quoniam iacob elegit sibi dñs: israhel in pos¬
sessionem sibi. Et hic uersus adhuc ad illam partem pertinet: cur dñs
debeat pre dicari. Non nullos autemtitillare cognoscitur quare non
sit hic abraham positus: cui primũ hȩc possessio adño promissa de¬
claratur. Sed abrahȩ uocabulũ non hoc uidebatur significare: quod de
isto nomine potuisset aduerti. lacob siquidem. supplantatorem interpre¬

Expanded text:
dis enim dominicae usque ad divisionem positam multiplex causa narratur. dis enim dominicae usque ad divisionem positam multiplex causa narratur. Nam cum sint omnia valde bona quae fecit, cujus ipse sit bonitatis advertitur, a quo talia manasse noscuntur. Addidit quoque, suavis, ut non solum benignum, sed et dulcem esse sentires. Sic enim et alibi dicit: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Psallite vero dum ponitur, ad bonas corporis operationes refertur; ut in hac mundi conversatione Dominum videamur de nostra probitate laudare. Vers. 4. Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi. Et hic versus adhuc ad illam partem pertinet, cur Dominus debeat praedicari. Nonnullos autem titillare cognoscitur, quare non sit hic Abraham positus, cui primum haec possessio a Domino promissa declaratur? Sed Abrahae vocabulum non hoc videbatur significare, quod de isto nomine potuisset adverti. Jacob siquidem supplantatorem interpre
Abbreviated transcription (Latin):
deuoti & dñm uos habere sentitis. quem nulla supefatione contemp¬
nitis. Tertio dicit. qui statis in domo dñi: hoc est qui perseueranti
& intitubabili uoluntate in ipsius sc̃a credulitate consistitis: contra
illos scilicet dictũ. qui patientes defectũ. de collato honore subito ceci¬
derunt. Sequitur. In atriis domus dei nr̃i. atrium dicitur. amplissime
domus primus ingressus: ubi sibi habitantes. propter expellendũ frigus
focos facere noscebantur: & ab atri fumi nebulosissimis globis. appellata
atria. quasi atra. tradit antiquitas. Et quia nullus sermo uacat. qui non
aliquod mysterium continere uideatur: & illos etiam dicit dñm lauda¬
Ire debere. qui in primũ menbrũ domus dominicȩ uidentur ingressi.
est. Considerate quod laudate tercio posuit: ut per laudis similem
qualitatem. sc̃ȩ trinitatis indiuisibilem nobis ostenderet unitatem. lau¬

Expanded text:
devoti, et Dominum vos habere sentitis, quem nulla superstitione contemdevoti, et Dominum vos habere sentitis, quem nulla superstitione contemnitis. Tertio dicit; Qui statis in domo Domini, hoc est, qui perseveranti et intitubabili voluntate in ipsius sancta credulitate consistitis. Contra illos scilicet dictum, qui patientes defectum de collato subito honore ceciderunt. Sequitur, In atriis domus Dei nostri. Atrium dicitur amplissimae domus primus ingressus, ubi sibi habitantes propter expellendum frigus focos facere noscebantur; et ab atri fumi nebulosissimis globis appellata atria, quasi atra, tradit antiquitas. Et quia nullus sermo vacat, qui non aliquod mysterium continere videatur; et illos etiam dicit Dominum debere laudare, qui in primum membrum domus dominicae videntur ingressi. est. Considera quod laudate tertio posuit, ut per laudis similem qualitatem sanctae Trinitatis indivisibilem nobis ostenderet unitatem. Lau
Abbreviated transcription (Latin):
er totũ psalmum propheta loquitur. Primo ingressu. propter no¬
minis eius potentiam laudes dño dicit esse soluendas. quia fe¬
cit quȩ uoluit. in cęlo & in terra magnalia ipsius diuersa commemo¬
rans: scđo. q̃m ueritatis perfecta laus est. destruere falsitatem. idolorũ
cultores sub irrisione redarguit: tercio. diuersos ordines ammonet. ut
dñm laudare non desinant. Sic genus demonstratiuum: in utraq parte
mirabili executione completur.
dñi: in aTAIIS domus UTI NOSTRI. Post prȩteritos sicut dictum est psal-¬
mos. quibus ad omnium uirtutũ culmen diuina miseratione propheta
conscendit. in domo dñi ftantes alloquitur: ut post collatatam inge¬
ntia beneficia. laudare non desinant cęli terreq creatorem. Et respice
precepta ista : in his duobus uersibus qua difainctione creuerunt. Primo
dixit. laudate nomen dñi: & ne quibus libet hoc putares iniunctũ. ad di¬
dit. laudate serui dñm: idest qui serui ipsius estis. prona uoluntate

Expanded text:
er totum psalmum propheta loquitur. Primo ingressu propter nominis ejus potentiam, laudes Domino dicit esse solvendas, quia fecit quae voluit in coelo et in terra, magnalia ipsius diversa commemorans. Secundo, quoniam veritatis perfecta laus est destruere falsitatem, idolorum cultores sub irrisione redarguit. Tertio, diversos ordines admonet, ut Dominum laudare non desinant. Sic genus demonstrativum in ultraque parte mirabili exsecutione completur.Domini, in atriis domus Dei nostri. Post praeteritos sicut dictum est psalmos, quibus ad omnium virtutum culmen divina miseratione propheta conscendit, in domo Domini stantes alloquitur, ut post collata tam ingentia beneficia laudare non desinant coeli terraeque Creatorem. Et respice praecepta ista in his duobus versibus qua distinctione creverunt. Primo dixit: Laudate nomen Domini. Et ne quibuslibet hoc putares injunctum, addidit, laudate servi Dominum, id est, qui servi ipsius estis prona voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
aaron benedicite dño. Domus leui benedicite dño: qui timetis dñm¬
benedicite dño. Postquã gentilium simulachra derisit : in tercio ingres¬
su. laudes dñicas scorũ dicit ore celebrandas. Sed in his duobus uer¬
sibus: per officia diuersa discurrens. ammonet ut uero dño laus fi¬
delium debeat personare. In israhel generaliter omnis ponitur iustus.¬
qui diuina contemplatione gratulatur: quos poftea numerat specia¬
tim. In aaron enim sacerdos: in leui reliqui ministri: ad postremum
qui dño in qualibet probabili conuersatione famulantur. Sic omnis
populus per diuersas partes deuotus. dñm laudare precipitur.
superius aliis celebrare precepit: nunc exemplo boni magistri ipse
quoq quod ammonebat impleuit. Dicit enim. benedictus dñs. Et quem dñm
dixerat. euidenter designat: regem scilicet xp̃m qui syon id est ec
quȩ diuersorũ scõrũ congregatione construitur: & regis sui presentia.

Expanded text:
Israel, benedicite Dominum; domus Aaron, benedicite DoIsrael, benedicite Dominum; domus Aaron, benedicite Dobenedicite Dominum . Postquam gentilium simulacra derisit, in tertio ingressu laudes Dominicas sanctorum dicit ore celebrandas; sed in his duobus versibus per officia diversa discurrens admonet, ut vero Domino laus fidelium debeat personare. In Israel omnqui divina contemplatione gratulatur, quos postea numerat speciatim; in Aaron enim sacerdotes, in Levi reliqui ministri. Ad postremum qui Domino in qualibet probabili conversatione famulantur. Sic omnis populus per diversas partes devotus Dominum laudare praecipitur.superius aliis celebrare praecepit, nunc exemplo boni magistri ipse quoque quod admonebat implevit. Dicit enim: Benedictus Dominus. Et quem Dominum dixerat evidenter designat, Regem scilicet Christum, qui ex Sion, iquae diversorum sanctorum congregatione construitur, et Regis sui praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
uos destruant fabricatisꝰ Quanto dignius ut auctori ur̃o subdamini:
& desinatis errorem colere. quem fecistis. Unde hieremias propheta in
epistola sua iudȩos commonens: dicit. Nam linguȩ eorũ polite a fabro:
ipsa autem in aurata & in argentđ falsa sunt. & non possunt loqui: &
iterũ: bestiȩ meliores sunt. illis: quȩ possunt fugere sub tectũ. aut pro¬
desse sibi. Intende autem quod iftis uersibus. & in centesimo tertio decimo
psalmo abunde gentium simulachra derisa sint: ut quos prima commo¬
numinũ falsitatem. sententia digna plata est: ut collatis sensibus care-¬
ant. qui deos insensatos sibimet effecerunt. Conueniunt talibus personis
reuera. quȩ dicta sunt. Omni enim ratione deseritur. omni prudentia
uacuatur : qui usq ad hoc peruenit. ut non profutura. sed sua potuis
colere uideatur exitia. Et intuere : qm̃ fabricatores & cultores idolorũ.

Expanded text:
vos destruant fabricatis? Quanto dignius ut Auctori vestro subdamini, vos destruant fabricatis? Quanto dignius ut Auctori vestro subdamini, et desinatis errorem colere quem fecistis. Unde Jeremias propheta in epistola sua Judaeos commonens, dicit: Nam linguae eorum politae a fabro; ipsa autem inaurata et inargentata falsa sunt, et non possunt loqui . Et iterum: Bestiae meliores sunt illis, quae possunt fugere sub tectum, aut prodesse sibi . Intende autem quod istis versibus et in centesimo tertio decimo psalmo abunde gentium simulacra derisa sunt; ut quos prima commonuminum falsitatem, sententia digna prolata est; ut collatis sensibus careant, qui deos insensatos sibimet effecerunt. Conveniunt talibus personis revera quae dicta sunt. Omni enim ratione deseritur, omni prudentia vacuatur, qui usque ad hoc pervenit, ut non profutura, sed sua potius colere videatur exitia. Et intuere, quoniam fabricatores et cultores idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ definitionũ. pulcherrimus dictorũ ordo descendit. Hic enim de¬
signantur simulachra per illud unde sunt: id est aurũ & argentũ.
metallorũ scilicet qualitate formata. Os habent & non loquentur: ocu
bent & non odorabunt. Manus habent & non palpabunt. pedes
habent & non ambulabunt. Non clamabunt in gutture suo: neq enim
est sp̃s in ore ipsorũ. Venit̾ etiam ad alias species definitionũ: simu¬
lachra significans atq determinans. per id quod implere non possunt.
Dicit enim: os habent & non loquentur. Quid prodest os quod non
loquitur: quid oculus qui non uidet: quid auris quȩ non audit.
quid nares quȩ non odorantur: quid manus quȩ non palpant: quid
pedes qui non mouenturꝰ Uocabula sunt enim uana non officia pro¬
futura: nomina sine rebus: presumptio caduca non ueritas firma.
Quid homines in ur̃o exitio. noxia deliramenta perquiritis: cur quȩ

Expanded text:
sarum definitionum pulcherrimus dictorum ordo descendit. Hic enim desarum definitionum pulcherrimus dictorum ordo descendit. Hic enim designantur simulacra per illud unde sunt, id est aurum et argentum, metallorum scilicet qualitate formata. Vers. 16. Os habent, et non pedes habent, et non ambulabunt, non clamabunt in gutture suo: neque enim est spiritus in ore ipsorum. Venit etiam ad alias species definitionum; simulacra significans atque determinans per id quod implere non possunt. Dicit enim: Os habent et non loquentur. Quid prodest os quod non loquitur? quid oculus qui non videt? quid auris quae non audit? quid nares quae non odorantur? quid manus quae non palpant? quid pedes qui non moventur? Vocabula enim sunt vana, non officia profutura; nomina sine rebus; praesumptio caduca, non veritas firma. Quid homines in vestro exitio noxia deliramenta perquiritis? Cur quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sed transiet de morte ad uitam: qui autem non credit. iam ui¬
dicatus est. Uides quid ꝓfecerit gradatio illa quam diximus:
ut enumeratis magnalibus dñi. usq ad eius uenerit scm tremen¬
dumq iudicium. Nunc alterius partis dicta requiramus. Simulachra
laudibus sufficienter expleuit: secundo ingreᷤsu propheticus sermo
conuertitur ad errorem gentium deftruendum. Quȩ figura apud gram¬
maticos dicitur sarcasmos. id est irrisio hostilis: quȩ usq ad palam
penitrat. cũ manifestauerit apte conuincit. Qua propter. simulachra
gentium ritusq ridet. ne aurea signa. deosq colat argenteos: & pu¬
tetur homini prȩstare. quod cȩpit ab homine. Quanto mȩlius consu¬
lunt: si elisa frangantur. Tunc uere aliquid prosunt: si ad peccu¬
nias translata descendunt. Quocirca. deus ipsorũ non extuidit inte¬
ger sed pręstat potius imminutus. Et considera: qm̃ species diuer¬

Expanded text:
tur, sed transiet de morte ad vitam; qui autem non credit, jam jutur, sed transiet de morte ad vitam; qui autem non credit, jam judicatus est . Vides quid profecerit gradatio illa quam diximus; ut enumeratis magnalibus Domini, usque ad ejus venerit sanctum tremendumque judicium. Nunc alterius partis dicta requiramus. Vers. 15. S se Domini laudibus sufficienter explevit, secundo ingressu propheticus sermo convertitur ad errorem gentium destruendum. Quae figura apud grammaticos dicitur sarcasmos, id est hostilis irrisio, quae usque ad palmam penetrat, cum manifesta veritate convincit. Quapropter Simulacra gentium ritusque deridet, ne aurea signa deosque colat argenteos, et putetur homini praestare quod coepit ab homine. Quanto melius consulunt, si elisa frangantur? Tunc vere aliquid prosunt, si ad pecunias translata descendunt. Quocirca deus ipsorum non exaudit integer, sed praestat potius imminutus. Et considera, quoniam per species diver
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. celũ & terra transibunt. uerba autem mea non preteribunt. Scłm
uero scłi. sicut sepe dictũ est: diem significat sempiternum. Quia iudi
causa narratur: quia iudicauit populũ suum. hebrȩum scilicet cui
prȩstitit magna miracula: cui prophetas suos ne peccaret attribuit:
ad quem ipsum quoq filium misit ut eius tandem aliquando scele¬
rata duritia solueretur. Sed quia detestabili obstinatione duratus est. iu¬
dicauit eum utiq quia noluit esse ipsius quem de cunctis nationibus
elegerat possidendum: cui dicit. audi populus meus & loquar: & alibi:
popule meus quid feci tibs lstos ergo iudicabit: de fidelibus autem. au¬
di quid sequitur. It inseruis suis consolabitur: utiq dũ illis premia
ꝓmissa refatuet. qui hic ꝓpter nomen eius laboriosa contentione ue¬
rati sunt: de quib scriptũ est. beati qui lugent. qm̃ ipsi consolabun¬
tur Sic enim & alibi de ipsis dicitur. Qui credit in me non iudicabi¬

Expanded text:
 est: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Saeculum vero saeculi sicut saepe dictum est diem significat sempiternum. Vers. 14. causa narratur: Quia judicabit populum suum, Hebraeum scilicet, cui praestitit magna miracula, cui prophetas suos, ne peccaret, attribuit; ad quem ipsum quoque Filium misit, ut ejus tandem aliquando scelerata duritia solveretur. Sed quia detestabili obstinatione duratus est, judicabit eum utique; quia noluit esse ipsius, quem de cunctis nationibus elegerat possidendum. Cui dicit: Audi, populus meus, et loquar ; et alibi: Popule meus, quid feci tibi ? Istos ergo judicabit. De fidelibus autem audi quid sequitur: Et in servis suis consolabitur; utique dum illis praemia promissa restituet, qui hic propter nomen ejus laboriosa contemptione xati sunt; de quibus scriptum est: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Sic enim et alibi de ipsis dicitur: Qui credit in me non judicabi