comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uũ calorẽ iuuentutis. aliquautarũ heresum defensione infamaue¬
it: euo ausfiorẽ ita resipuit. ut sine retractatione a qͥbdã scc̃
it᷑ admitti: ne forniã uideret᷑ delibasse ocłõ. qͣm ũ pruriebat aio.
Im asꝑnari pauꝑẽ: ñ adulari diuitẽ. Sedm naturã inuere: ha¬
tis uictũ ⁊ uesticũ iurta apłm his contentꝰ esse. Unde eũ laudat
rẽ mꝰ mirat᷑ semꝑ mirabit᷑ orbis. Ille berengariꝰ ñ obitutꝰ obit
Quẽ sac̾ fid̾i fastigia sũm.a tenentẽ: Ioni qͥnta dies abstulit ausa nefas:
a diee. dãnosa diee. ⁊ ꝑsida mundo.Sua dolor ⁊ rerũ sũma rutaa fint
itait᷑ eacłie q̃ spes ⁊ gfia eleri: Qua cultor iuris iure ruente runit.
ioło philosophi. qͥ epͥd cecinere poete: Ingenio cessit eloqͥo q suo:
tꝰ e uolint. uox ꝓtulit. actio ꝓmsit: Si aigła factori sic studuere sio
sensis pepit partos sepuauit honore᷑. Cuipauꝑ portior ouite iusꝙ iutꝰ¬

Expanded text:
imum calorem juventutis aliquarum haeresium defensione infamaverit, aevo austeriore ita resipuit ut sine retractatione a quibusdam sanretur admitti, ne formam videretur delibasse oculo quam non pruriebat animo. Non aspernari pauperem, non adulari divitem; secundum naturam vivere; habens victum et vestitum, juxta apostolum, his contentus esse. Unde eum laudat Quem modo miratur, semper mirabitur orbis, Ille Berengarius non obiturus obit. Quem, sacrae fidei fastigia summa tenentem, Jam quinta dies abstulit, ausa nefas. Illa dies damnosa dies, et perfida mundo, Qua dolor et rerum summa ruina fuitiae, qua spes, qua gloria cleri, Qua cultor juris, jure ruente, ruit. Quicquid philosophi, quicquid cecinere poetae, Ingenio cessit eloquioque suo.  voluit, vox protulit, actio prompsit: Singula factori sic studuere suo.sensus peperit partos servavit honores Cui potior pauper divit
Abbreviated transcription (Latin):
uinificentiã. qͣm uiundialẽ głam m̃te tĩsans. Unũ erat
in scło animum oblectaret suũ: cursus canũ uelocium.
uoꝵ circa saltꝰ latratib solebat letꝰ applaudere: uolatus
oluerũ qͥb uat᷑a ẽ de cognatis auib p̃das agere pd hec
pereitia: continius dieb pꝰ audita mane diuina officia
tendebat. Eetã uir dõ uoluntarie deditꝰ: int̾ regm ne¬
marmis ⁊ religiosis benignꝰ appellando. munificꝰ dando: ⁊ ad
illoꝵ scĩtatẽ monachos sue patrie inuittando. Erat discrete
ꝑceritatis: barba ⁊ capillis cigneus. facie roseus toto lacteue:
membroꝵ habitudine commoda ꝑidoneirs:¬

Expanded text:
munificientiam, quam mundialem gloriam mente versans. Unum erat munificientiam, quam mundialem gloriam mente versans. Unum erat quo in seculo animum oblectaret suum, cursus canum velocium, quorum circa saltus latratibus solebat laetus applaudere; volatus volucrum, quorum natura est de cognatis avibus praedas agere. Ad haec exercitia continuis diebus, post audita mane divina officia, intendebat. Caetera, vir Deo voluntarie deditus, inter regni nemarinis et religiosis, benignus appellando, munificus dando, et ad illorum sanctitatem monachos suae patriae invitando. Erat discretae proceritatis, barba et capillis cygneus, facie roseus, toto corpore lacteus, membrorum habitudine commoda peridoneus
Abbreviated transcription (Latin):
b dixi: om̃s iã dudũ uirtutes t̾ris relictis celũ petiere. In
lis fere scĩmonialiũ m̃tib: si uspiã sñt t̾rarũ eas reꝑꝑies.¬
ed mͥ sc̃oꝵ iniroꝵ pace dirisse licuerit: qr multũ laudande
it femine: qͣ dissimulata sexus infirmitate. certantib studiis
ruantes continentiam: opimã ad suꝑos euehunt uictoriam.
lures e familia regia utriusq sexus cognouisse ad rẽ
referre arbitror: ut sciat᷑ qͦd a uirtutib maioꝵ. rex
uardꝰ de qͦ suꝑuis digressionẽ dicebam ininme degenera
ierationib uectigaliũ p.ireꝰ: quippe qͥ ⁊ exactores execraret᷑.
ncibis ⁊ potib: regalis luxus imminus. In p̾cipinis festiui¬
ntib quãuis amiciret᷑ uestib auro textis quas regina sũꝑ¬
uosissime elaborauerat. ita cẽꝑans erat: ut nec maiestati
e deess. uec tam̃ suꝑciliũ attolleret: magis dĩ de his

Expanded text:
sibus dixi, omnes jamdudum virtutes, terris relictis, coelum petiere; in sibus dixi, omnes jamdudum virtutes, terris relictis, coelum petiere; in solis fere sm virorum pace dixisse licuerit, quia multum laudandae sunt foeminae quae, dissimulata sexus infirmitate, certantibus studiis servantes continentiam, opimam ad superos evehunt victoriam. § 220. Plures e familia regia utriusque sexus cognovisse, ad rem referre arbitror; ut sciatur quod a virtutibus majorum rex Edwardus, de quo ante digressionem dicebam, minime degeneravIn exactionibus vectigalium parcus, quippe qui et exactores 374 execraretur; in cibis et potibus regalis luxus immunis; in praecipuis festivitatibus, quamvis amiciretur vestibus auro intextis quas regina sumptuosissime elaboraverat, ita temperans erat, ut nec majestati suae deesset, nec tamen supercilium attolleret; magis Dei de his
Abbreviated transcription (Latin):
& ex oracło diuino constant̾ uibentẽ. ut a famulis honors¬
caret᷑ in t̾ris. sicut a sꝑonso ⁊ dũo uenerabat᷑ in celis. Ita
crebrescentib ad tũbã miracłĩs edictũ ut corpꝰ uirgineñ¬
p̃ter digitũ ⁊ aluiũ ⁊ aluo subiecta. Unde disputantib¬
nuullis: um ex his qͥ uiderant dormienti uirgo iꝑsa appͥͭaͭ.¬
fuit dicens ñ mirũ esse. si partes ille corporis putruerint:
uod usus habeat ęxaminata corpora in qͣsclã archanos uat᷑e
mꝰ defluere: ⁊ ipsa ut pote ꝑuella m̾bͥs illis peccauerit. Ce¬
trũ iuste uentrẽ nulla corrũpi putredine. qͥ uulla sit u̾quã
ane ambe iste uirgines meritis suis singła fulcrunt cẽ¬
magit̾s suis uocantib ad gr̃am. respondent ꝑ obedientiam.
atunatꝰ qͥ uirginaliũ orationũ particeps fuerit: quarũ deuo¬
umi se dñs iħe placido indulget assensu. Nã ut de scestomen¬

Expanded text:
et ex oraculo divino jubentem, ut a famulis honoriet ex oraculo divino jubentem, ut a famulis honorificaretur in terris, sicut a sponso et Domino venerabatur in coelis. « Ita crebrescentibus ad tumbam miraculis edictum, ut efter digitum, et alvum, et alvo subjecta: unde disputantibnnullis, uni ex his qui viderant, dormienti, virgo ipsa astitit, dicens: non mirum esse si partes illae corporis putruerint, quod usus habeat exanimata corpora in quosdam arcanos naturae sinus defluere, et ipsa utpote puella membris illis peccaverit; caeterum, juste ventrem nulla corrumpi putretudine, qui nulla sit aSane ambae istae virgines meritis suis singula fulciunt coemagistris suis vocantibus ad gratiam, respondent per obedientiam. Fortunatus qui virginalium orationum particeps fuerit, quarum devotioni se Dominus Jesus placido indulget assensu. Nam, ut de Sceftonien
Abbreviated transcription (Latin):
iactantia. Qua ꝓpt̾ puta: qͦd tã incorrupta mens potẽ essa
sub istis uestib: qͣm sub cuis discissis pellib. Hoc dicto re¬
ꝑcussus ꝑontifex. ⁊ ueritatẽ dicti aꝓplans tacit᷑uitate suu
letũq erubescens qͦd scintillante puelle sententia fuit m¬
ustus siluit. Uiderat illã sc̃s dunstaunꝰ in consecratione le¬
silice bĩ dyonisii qͣm illa in amorẽ mr̃is edificauerat. pollio
dexterũ frequent̾ ꝓtendere: ⁊ signũ crucis fronti e regione
puigere. Delectat᷑q ad modũ: nũꝗͣ. inqͥt ꝑutarescat hic digt
Reiq causã quesitꝰ cito ait hec florida rosa in arcescet: citi
auis dõ dilecta auolabit. post .ui. ab hoc die seꝑtimas. Conse¬
cuta ẽ e uestigio rerũ ueritas: pontificale uaticimũ. Nam
illa ꝓpositi nobilis tenax: p̃dicta die cit᷑ uiuentȩ t̾minuĩ effu¬
uit: cũ ess annoꝵ .xxͣ. triũ. Nec multo ꝑꝰ idẽ beatꝰ uidit som¬
nii uisione scm dionisiũ uirgine̾ amicabilit̾ manu teneuss

Expanded text:
jactantia. Quapropter puto quod tam incorrupta mens potest esse sub istis vestibus, quam sub tuis discissis pellibus. » Hujus percussus pontifex, et veritatem dicti approbans taciturnitate sua, laetumque erubescens quod scintillante puellae sententia fuerit inustus, siluit. Viderat illam sanctus Dunstanus in consecratione basilicae beati Dionysii, quam illa in amorem martyris aedificaverat, pollicem dextrum frequenter protendere, et signum crucis fronti e regione pingere; delectatusque admodum, « Nunquam, inquit, putrescat hic digitreique causam quaesitus, « Cito, ait, haec florida rosa avis Deo dilecta evolabit, post sex ab hoc die septimanas. Consecuta est evestigio rerum veritas pontificale vaticinium. Namque illa nobilis propositi tenax praedicta die, citra juventae terminum efflavit, cum esset annorum XXIII. Nec multo post idem beatus vidit somnii visione sanctum Dionysium virginem amicabiliter manu tenentem,
Abbreviated transcription (Latin):
quentia: tali gestu ꝓcedit aureꝰ lepos: es mͦ purpurtos flores fmde
u ũbo a bono infirmare: qͥ ⁊ fortassis peceatũ te grauabit alienũ c̃ dest
lacte mamillarũ suarũ uisa fuerat sauare: p̃dixisse aiant. Nã cũ mes¬
mis positũ multi iusitarent. ⁊ ediũ capacitas uix confluentibi suris
ille intꝰ oipositas catiias ocło longe rimatꝰ berengariũ usuq usus¬
pellendũ censint: ꝓtestaius ĩmanẽ demonẽ ꝓpt̾ eũ consatere: aultos
eñ seguendũ b landiente manu. ⁊ illice anhelitu corritec. Qua ies
adplescrus pͥmio erroras calore. secta sua infecerit: hodie iuqͥt nor

Expanded text:
ostentat 465 eloquentia, tali gestu procedit aureus lepos, eo modo Purpureos flores fundit ostentat 465 eloquentia, tali gestu procedit aureus lepos, eo modo Purpureos flores fundit emplo vel verbo a bono infirmare, quia fortassis peccatum te gravabit alienum, cum dellacte mammillarum suarum visa fuerat sanare, praedixisse aiunt: nam cum in extremis positum multi visitarent, et aedium capacitas vix confluentibus sufficeret, ille inter oppositas catervas oculo longe rimatus, Berengarium nisu qupellendum censuit, protestatus immanem daemonem propter eum consistere, multosque ad eum sequendum blandiente manu et illice anhelitu corrumpere; quin eadolescens primo erroris calore secta sua infecerit, « Hodie, » inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ł ad argentũ nec ad aurũ lmnĩa flexit .di dobnt qͣ tons cuidiret hes aberat:
Qͥ ñ cessauit iopũ fulcrte rinnas: Donec mops dando patꝑ ⁊ ipse fuit
C uĩ eura seqͥ naturã legib uti:  m̃tẽ uitiis ora tegare delio:
S ir tutes opib. uerũ p̃ponere falso: Nil uacuũ sensu dicero uł facrre:
Ledere nec que qͥuã. cunctis ꝓdesse. fauorẽ: & ppłare lucrũ ꝑellere ñte na
Eui uestis textura rudis. cui ñ fuit ũquã: Ante sitĩ potus. nec cibus ant si
Q uẽ pudor hospitiũ statuit dͥ. q̃mq libido: Incestos suꝑat tã suꝑuunt eun:
Quẽ natura parens cũ mundo contulit. inqͥt. Degenerant alii. nascit᷑ at i
Uir sacer a puero. qͥ quantũ p̾minet oibi: fama. tã famȩ pͥmiuet ipse sar
F ama mino meritis. cũ torũ ꝑuolet o̾bem: sũ semꝑ crescat ñ erit tqui
Sir uere sapiens. ⁊ parte beatꝰ ab onii: Qui e los anuna. corpore ditic huu
P ost obitũ uruã secũ. secũ requiescã: Nec fiat melior sors mea sont sui

Expanded text:
um lumina flexit; Sed doluit quotiens, cui daret haec, aberat. Qui non cessavit inopum fulcire ruinas, Donec, inops dando, pauper et ipse fuit. Cujus cura sequi naturam, legibus uti, Et mentem vitiis, ora negare dolis; Virtutes opibus, verum praeponere falso; Nil vacuum sensu dicere vel facere; Laedere nec quenquam, cunctis prodesse; favorem Et populare lucrum pellere mente, manu. Cui vestis textura rudis; cui non fuit unquam Ante sitim potus, nec cibus ante famem. Quem Pudor hospitium statuit sibi; quamque Libido Incestos superat, tam superavit eam. Quem Natura parens cum mundo contulit, inquit « Degenerant alii, nascitur isteVir sacer a puero, qui quantum praeminet orbi Fama, tam famae praeminet ipse suae. Fama, minor meritis, cum totum pervolet oVir vere sapiens, et parte beatus ab omni, Qui coelos anima, Post obitum vivam secum, secum requiescam, Nec fiat melior sors mea sorte sua
Abbreviated transcription (Latin):
trũ meo i meoo p̃cipitatas. alias usq ad capillos. alras
qr ad meritũ alias usꝙ ad umbilicũ. clamauert̾ q: ad mi
tulandio. dũ uixim amaiumꝰ tecũ ⁊ cũ patͤ tuo. uenfris¬
tius. ncũ auuncłis tuis. facere p̃lia i homicidia. ⁊ raprres
ꝙ eupiditate trenꝙ Ideo in ista bullientia fluminianne
⁊alloꝵ dulsa genera sustinemꝰ torm̃ta. ꝙcũ ad hle tuos
accedere. audiui retro me animas clanare. potentest
tent᷑ torm̃ta patientꝰ. Et rexperi ⁊ udi suꝑ riꝑas. flus¬
nis bulliontis fornaces piceas i sulphureas pleras n¬
itii nis araconib iscorpionib ⁊ serpentib dr̾si genet
ubi etiã uidi aliqͥs patͥs mei principes ⁊ meos n eria it

Expanded text:
fratrum meorum praecipitatas, alias usque ad capillos, alias fratrum meorum praecipitatas, alias usque ad capillos, alias usque ad mentum, alias usque ad umbilicum; clamaveruntque ad me ejulando: Dum viximus, amavimus tecut cum avunculis tuis, facere praelia, et homicidia, et rapinas pro cupiditate terrena; ideo in ista bullientia flumina, et metallorum diversa genera, sustinemus tormenta. Et cum ad haec timidus intenderem, audivi retro me animas clamare: Potentes potenter tormenta patientur. Et respexi, et vidi super ripas fluminis bullientis fornaces piceas et sulphureas, plenas magnis draconibus et scorpionibus et serpentibus diversi generis; ubi etiam vidi aliquos patris mei prin
Abbreviated transcription (Latin):
rlune soy meon. Quos cũ pauens in t̾rogarẽ qd ta guia p¬
terent ꝰ torm̾ta respondert̃ mͥ. ẜuimꝰ epĩ patris tuinaut¬
esontuoꝵ ndũ ddebumꝰ illos ⁊ popłm illũ illoꝵ de pace ⁊ cor¬
cortia ammonere up̃dicare: seminauimꝰ discordias nina¬
tores maloꝵ fuimꝰ. Unde nc̃ incendimꝰ in istis tartareis se¬
plcii a nostialu homicidioꝵ ⁊ rapinarũ amatores huce
qd uolantes cũ uncis igner uolebant app̾hendere ne
domepis que inmanu teneba: iad se attrahere .s reubi¬
rantib radis illiꝰ glomeris. ñ ualebant fili̾ contiigere
De twe post te ũ meũ currentes. uoluert me adumu¬
re. im ipsos puteos sułphureos p̾cipitare. S ductor me
qui poutabat glomerũ. iactauit suꝑ scapulas filũ gor¬
mꝰ suꝑ montes altissimos igneos: de qͥde ociebantͦ palios
n fsrmmuina feruentia. & om̃ia metalloy genera bullene
bi repperi innumeras hominũ .i pͥncipũ patͥs merisi

Expanded text:
avunculorum meorum; quos cum pavens interrogarem quid tam gravia pavunculorum meorum; quos cum pavens interrogarem quid tam gravia paterentur tormenta, responderunt met dum debuimus illos, et populum illorum, de pace et concordia admonere et praedicare, seminavimus discordias, et incentores malorum fuimus; unde nunc incendimur in istis Tartareis suppliciis, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum amatores: huc advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebant filum contingere. Deinde, post tergum meum currentes, voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare: sed ductor meus, qui portabat glomerem, jactavit super scapulas filum glomimus super montes altissimos igneos, de quibus oriebantur paludes et flumina ferventia, et omnia metallorum genera bullientia, ubi reperi innumeras animas hominum et principum patris mei et
Abbreviated transcription (Latin):
bs. de inde kanobꝰ nex sueuoꝵ filiꝰ ludouici regis. noricoꝵ
uonarchiã tociꝰ ĩꝑii francoꝵ i romanoꝵ asfumit: anno
pi in carnati. octingentesimo octogesimo.uͦ in dictione
tia sxiͥ uisionẽ qͥa memorabilẽ puto hic dignũ duco in tȩxere
turnarũ horarũ. diuinũ officiũ. dũ irẽ repausatioĩs
ubitũ. ⁊ uellẽ dormitionis caꝑe somnũ. uenit uox ad
e t̾ribilit̾ dicens Rarole exiet a te mͦ sp̃c tuus. in
oia ñ modica. dtatĩq fui raptꝰ in sp̃u. ⁊ qͥ me sustu¬
̃ solent comete facere qͦndo apparent: cepio ꝙ
illũ dissoluere. ⁊ dixit ad me. Accipe filũ glomeris na¬
ts iligã ae nodã firmit̾. in pollice man̾ dextere tue.
quia ꝑ illũ auceris in laberintheas infernoꝵ uenas
ꝙͣ hocꝰ dicto precessit me uelociter. distorquens filũ b¬
d fhui glomeris duxitq me in ꝓfundissimas ualles e
neas que erant plene ꝓuteis ardentib pice isulhpuis

Expanded text:
s. Deinde Karolus rex Suavorum, filius Lodowici regis Noricorum, monarchiam totius imperii Francorum et Romanorum assumit anno Verbi incarnati octingentesimo octogesimo quinto, indictione tertia. Cujus visionem, quia memorabilem puto, hic dignum duco intexere. Vturnarum horarum divinum officium, dum irem repausationis cubitum, et vollem dormitionis carpere somnum, venit vox ad me terribiliter dicens: Karole, exiet a te modo spiritus tuus in hora non modica: statimque fui raptus in spiritu, et qui me sustu sicut solent cometae facere quando apparent; coepitque illum dissolvere, et dixit ad me: Accipe filum glomeris micantis, et liga ac noda firmiter in pollice tuae dextrae manus, quia per illum duceris in labyrinthaeas infernorum poenas; et hoc dicto praecessit me, velociter distorquens filum luciflui glomeris; duxitque me in profundissimas valles et igneas, quae erant plenae puteis ardentibus pice, et sulph
Abbreviated transcription (Latin):
u̾si st̾. Similit̾ ⁊ suꝑ baugariã irruert̾ qui & ipsi ab
multã. partẽ hispanie tuler̃t a sarracenis: quasi
trecenda nlia in longũ ꝑ maritima. S heu ꝓdi
lor qd̃ idẽ maledict sarraceni qͥ ⁊ agarani tota di¬
minant᷑ affrica. ⁊ asia maiori maxima erparte
Hescio qͥd de nob̃ uenturũ sit: aliqͥd enĩ dissension
diabolico fom̃to infłãmante nuꝑ inter regẽ kare¬
lũ. ⁊ regẽ offam erortũ est: ita ut utrimq nauigi¬
tio int̃ dicta negotiantib cesset. St̃ qui dicant
ꝓpace esse ĩ illas partes mittendos.

Expanded text:
unt. Similiter et super Baugariam irruerunt, qui et ipsi ab multam partem Hispaniae tulerunt a Saracenis quasi trecenta millia in longum per maritima; sed heu, proh dolor! quod iidem maledicti Saraceni qui et Agareni tota dominantur Affrica et Asia Majori maxima ex parte. Nescio quid de nobis venturum sit: aliquid enim dissensionis, diabolico fomento inflammante, nuper inter regem Karolum et regem Offam exortum est, ita ut utrinque navigatio interdicta negotiantibus cesset. Sunt qui dicant nos pro pace esse in illas partes mittendos.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ bedã uenerabilis monasterii tui p̃sbicerũ. ab
p̃cib ñ diffidas ꝓsꝑe ad ce redire. peracta p̃mis¬
soꝵ. capłoꝵ. cũ auxilio clĩ desiderata sollẽnicate. lii
enĩ ut ꝯfidimꝰ etiã conctis tͥ credicis ꝓfuturũ: qͥcqͥd
ret eo sublicas romana Nlec uͦ ũꝗͣ gallicanꝰ tumor
inuenit in anglo. quod argueret merido adeo lan¬
nitas omĩs eiꝰ fidei & magisterio palmã dedit. Nã
a. fidei sane ⁊ incuriose s dulcis fuit eloquencie
in om̃ib explanationib diuinaꝵ. scripturaꝵ ⁊
magis illa rimat᷑ quib lector dĩ dilectionẽ: ⁊ prox¬
ni cõbiberet: qũa illa quib uł sales libaret uł lin¬
gue rubiginẽ limaret. Porro de uite illiꝰ sanctitace

Expanded text:
lum Bedam, venerabilis monasterii tui presbyterum, adlum Bedam, venerabilis monasterii tui presbyterum, adprecibus, non diffidas prospere ad te redire, peracta praemissorum capitulorum cum auxilio Dei desiderata solemnitate. Erit enim, ut confidimus, etiam cunctis tibi creditis profuturum quidquid ret eo sublimitas romana, nec vero unquam Gallicanus tumor invenit in Anglo, quod argueret merito. Adeo Latinitas omnis ejus fidei et magisterio palmam dedit. Nam et fidei sanae et incuriosae, sed dulcis fuit eloquentiae, in omnibus explanationibus divinarum Scripturarum magis illa rimatus quibus lector Dei dilectionem et proximi cohiberet, quam illa quibus vel tales libaret vel linguae
Abbreviated transcription (Latin):
bis ac modis: clem̃ciã dĩ nr̃i atq menarrabilẽ
uidentiã possumꝰ affari. & dignas gratiaꝵ. atio¬
nes ꝓ immensis circa nos eiꝰ beneficiis ꝑsolurre.
qui intenebris & ũbra mortis positos ad lum̃ sria¬
cie ꝑducit. N infra. Benedictionis interea grãm
quã nob̃ ꝑ presentem portitorẽ cua misit deuota
religio: libenti & hylari animo sicut ab eadi¬
recta est. nos suscepisse cognosce. Oporcunis erg
ac dignis amplectende solltudinis tue peritis¬
nib artissima deuorione fauentes hortamur dĩ
dilectã religiositatis tue bonitatẽ. ut qr exortis
quibdã eccłiasticarũ causarũ capłis ñ sui exa¬
minatione longiꝰ innotescendis. opꝰ nob̾ sc̃ adcm¬
ferendũ arte litterature mibuti. sic̃ decet deuotũ
auxiliatorẽ sc̃e̾ matris uniu̾salis eccłe obedient̃
deriotionẽ huc nr̃e bortationi ñ desistas accõns¬
dare: s abq aliqͣ immoratione religiosũ dĩ famu¬

Expanded text:
verbis ac modis clementiam Dei nostri, atque inenarrabilem verbis ac modis clementiam Dei nostri, atque inenarrabilem providentiam possumus effari, et dignas gratiarum actiones pro immensis circa nos ejus beneficiis persolvere, qui in tenebris et umbra mortis positos ad lumen scientiae perducit! » Et infra: « Benedictionquam nobis per praesentem portitorem tua misit devota religio, libenter et hilari animo, sicuti ab ea directa est, nos suscepisse cognosce. Opportunis ergo ac dignis amplectendae tuae sollicitudinis petitionibus arctissima devotione faventes, hortamur Deo dilectam tuae religiositatis bonitatem, ut quia exortis quibusdam ecclesiasticarum causarum capitulis non sine examinatione longius innotescendis, opus nobis sunt ad conferendum arte litteraturae imbuti, sicut decet Deo devotum auxiliatorem sanctae matris unidevotionem huic nostrae hortationi non desistas accommodare, sed absque aliqua immoratione religiosum Dei famu
Abbreviated transcription (Latin):
iencie. dulcit̾ haurire: dones etiã benignꝰ aliqñ¬
fontẽ om̃is scientie ꝑuenire: & parere sẽꝑ an
faciẽ cuã. Preterea om̃s ad quos hec historia
uenire potuerit nr̃e nationis. legentes siue
udientes: simplicit̃ p̃cor. ut ꝓmeis infirmit.¬
b ⁊ m̃cis ⁊ corporis. apd̃ suꝑnã clem̃tiã sepiꝰ
que memoratu digna atq in colis grata
rediderã: diligent̃ anuotare curaui. apd̃ or
ructũ pic inc̾cessionis inueniã. Deficit hic
igeniũ: succimbit eloqͥũ. nesciencis qͥd płꝰ lau
. libroꝵ numerisitatẽ. sermonũ sobrietatẽ
fuderat eũ ꝓcul dubio ñ indigo haustu diuina
pientia: ut angusto uite spacio tanta elabora¬
et uolumina. Qͥd qͦd fert᷑ eũ romã iuisse. ut libros
uos uł eccłastice doctrine conuenire p̃sens assere
t uł si resultarent ap̃ico nutu corrigeret: Ue¬
ũ faciet simul .⁊ quantipenderit eũ romana se

Expanded text:
scientiae dulciter haurire, dones etiam benignus aliqscientiae dulciter haurire, dones etiam benignus aliqenire, et parere semper ante faciem tuam. Praeterea omnes ad quos haec historia 85 pervenire potuerit nostrae nationis, legentes sive audientes, suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inveniam. » § 57. Deficit hic ingeni librorum numerositatem, an sermonum sobrietatem: infuderat eum procul dubio non indigno haustu divina sapientia, ut angusto vitae spatiolo tanta elaboraret volumina. Quid? quod ferunt eum Romam ivisse , ut libros suos vel ecclesiasticae doctrinae convenire praesens assereret, vel, si resultarent, apostolico nutu corriperet. Ve epistola clarum faciet, simul et quanti penderit eum Romana sed
Abbreviated transcription (Latin):
elit gͦ infine eccłiastice angloꝵ. bistorie uir cũ iuci¬
interritorio eiꝰdẽ monsterii. cũ essem anuoꝵ. y
cura propinꝗͥrũ dacꝰ sũ educandꝰ reuerentiss¬
mo abb̃i benedicto: ad deinde celfrido. sontũ
ex eo cẽpus uite in ei̾dẽ monasterii habitatione
ꝑagens omnẽ meditandis scripturis oꝑã dedi: a¬
qr inter obseruantiã discipline regularis. ⁊ coc¬
dianã cantandi in eccła curã. semꝑ aut discere at
docere: aut scribere dulce babui. Nono decimo
uiteꝰ mee anno diconatũ: ⁊ cͥcesimo gͣdũ p̾sbicerat᷑
utrũq ꝑministeriũ reuerentissimi ep̃i iohannis¬
iubente abb̃e celfrido suscepi. Ex quo tẽpore as¬
cepti p̃sbiteratꝰ usq ad annũ etatis mee qͥnqu¬
gesimũ nomũ: mee meoꝵ.q necessitati ex opusd
uerabilium patrũ breuit ħ annotare: siue etiã
ad formã sensus ⁊⁊ int̾p̃tationi eoꝵ. adicere eura

Expanded text:
Ait ergo in fine Ecclesiasticae Anglorum Historiae, vir tum in caAit ergo in fine Ecclesiasticae Anglorum Historiae, vir tum in cain territorio ejusdem monasterii, cum essem annorum septem, cura propinquorum datus sum educandus reverentissimo abbati Benedicto, ac deinde Chelfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiam disciplinae regularis, et quotidianam cantandi in ecclesia curam, semper aut discere, aut docere, aut scribere, dulce habui. Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverentissimi epi; ex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad annum aetatis meae quinquagesimum nonum, meae meorumque necessitati ex opusculis venerabilium patrum breviter haec annotare, sive etiam ad formam sensus, et interpretationis eorum, adjicere curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
upote qͥ ꝓpͥnqͥorẽ tenebat ad exicũ. Nã ante be¬
nedictũ defunctus est. Successit celfrid̃: sub qͦ
rex monasterii inmim̃sũ aucte: Is c̃ diut᷑no sen¬
o uiuendi satisfecisset desiderio romã ireͥ ꝑreqs
senilẽ animã ut sꝑabat dñs effusurus apsis
S enĩ uoti affectu carens: nature debitũ apd̃
lingonis ciuitatẽ iniit. Relique ossiũ poste¬
riorib annis admonasteriũ suũ. deĩde tẽpore
danice uastationis. cũ ossib beate hilde glasto¬
niã portate. Hoꝵ abbatũ grãm que ꝑse satis
eminci: Ispicuus aluimuis eoꝵ. beda insplendidiorẽ
excellentiã urget: c̃ qͥdẽ scriptũ sit bla patris est¬
silius sapiens. qd̾̃ alterc̃ monachauerit. alt̾ educaue¬
rit. Quod quia ipsc beda ꝓ cõpendio noticie subr¬
cit. omñe uitã suã qͦdã epylogo cõp̃hende s: ipsus
u̾ba lector recognoscat licebit: ne meis sermons

Expanded text:
utpote qui propinquiorem tendehat ad exitum, nam ante Beutpote qui propinquiorem tendehat ad exitum, nam ante Benedictum defunctus est. Successit Chelfridus , sub quo res monasterii in immensum auctae. Is, cum diuturno senio vivendi renuntiasset desiderio, Romam ire perrexit, senilem animam, ut sperabat, dominis effusurus apostolis; sed, enim voti effectu carens, naturae debitum apud Lingonis civitatem iniit . Reliquiae ossium posterioribus annis ad monasterium suum, deinde Danicae tempore vastationis, cum ossibus beatae Hildae Glastoniam portatae. Horum abbatum gratiam, quae per se satis eminet, conspicuus alumnus eorum Beda in splendidiorem excellentiam urget, siquidem scriptum sit « Gloria patris filius sapiens; » quod alter eum monachaverit, alter educaverit. Quod quia ipse Beda pro compendio notitiae subjecit, omnem vitam suam quodam epilogo comprohendens, ipsius verba lector, recognoscere licebit, ne meis sermonib
Abbreviated transcription (Latin):
fallebant labores. Neq enĩ ante benedictũ
lapidei tabulatꝰ domꝰ ĩbritannͥa nͥ praro uu¬
debant᷑. neq ꝑspicuitate ut̾ penetrata luct̃
coib solaris iaciebat radiꝰ. Patientiã: qd̾ in possibi¬
le cenobii scĩ augustini a pd̃ cantuariã libent̃
uenienti adriano cesserit. ñ reueritꝰ beati theorii
archiep̃i suꝑciliũ: s ueneratꝰ magisteriũ. Quod
dũ ꝑ alienas terras cursitat. diu absens sub incͦduc¬
tũ a monachis. Wirensib se in consulco abbatem
equaninut̃ immno magnimit̃ tulerit. domũq
reu̾sus parilẽ illi honorẽ ĩ concessũ in om̃i potesta¬
te cõmunicauerit. Iui ⁊ ictus paralisi tã ualide
ut nichil ei esset flexibile. t̃ciũ consticuerit: qd̾
alt̃ de ^ diximꝰ. eadẽ ñ mitiꝰ decoqueret᷑ ualitu¬
dine. sũq morbus increscens iã quateret:
uitalia: sotio ad se delato. solo nutu uale dixit
S ne ͤ ille p̃stantiꝰ ualuit rependere officiũ:

Expanded text:
fallebant labores; neque enim ante Benedictum fallebant labores; neque enim ante Benedictum lapidei tabulatus domus in Britannia nisi perraro videbantur, neque perspicuitate vitri penetrata lucem aedibus solaris jaciebat radius. Patientiam, quod in possessione coenobii sancti Augustini apud Cantuariam libenter venienti Adriano cesserit, non reveritus beati Theodori archiepiscopi supercilium, sed veneratus magisterium. Quod, dum per alienas terras cursitat diu absens, subintroductum a monachis Wirensibus, se inconsulto, abbatem aequanimiter, imo magnanimiter tulerit, domumque reversus parilem illi honorem in concessu in omni porro potestate communicaverit. Quin et ictus paralysi tam valide ut nihil artuum ei esset flexibile, tertium constituerit, quod alter, de quo diximus, eadem non mitius decoqueretur valetudine. Cumque morbus increscens jam 83 quateret vitalia, socio ad se delato solo nutu valedixit. Sed nec ille praestantius valuit rependere officium,
Abbreviated transcription (Latin):
scotie. ꝓpͥnquũ. Plaga olĩ ⁊ suaue alantib monast¬
rioꝵ florib dulcis. ⁊ urbiũ aromanis edificatarũ
frequentia renidens: nẽ uł antiqͦdanoꝵ uł recent
normannoꝵ popłatu lugubris: nichil qd̾ animos
multũ alliciat p̃tendens. Ibi ẽ Wira nec egenei
titudinis nec segnis gurgitis amnis: qui pelago
influus naues. serena in uectas aura. placido hospi
excipit suui. Cuiꝰ utrasq ripas. benedictus qͥu
eccłus in signiuit ⁊ monasteria ibidẽ constrii
alterũ petri. alcerũ pauli noĩe caricatis & reg
unione ñ discrepantia. Huiꝰ ĩ dustam ⁊ patien¬
tiã mirabit᷑. qui leget librũ quẽ berla cõposi¬
it de uit̾a eiꝰ. & reliqͦrũ abbatũ suoꝵ. Industãq
copiã libroꝵ. aduexerit: qd̾ artifices lapideari¬
ediũ ⁊ iuitrearũ fenestrarũ pͥmꝰ omĩũ angliãa¬
sciuerit: totũ pene euũ talia tͣnsigendo ꝑesͥ¬
natꝰ. Quippe studio aduehendi cognatis aliqͥo
insolitũ: amor patͥe & uolupias elegantie. aspos

Expanded text:
Scotiae propinquum. Plaga olim et suave halantibus monasteriorum floribus dulcis, et urbium a Romanis aedificatarum frequentia renidens; nunc vel antiquo Danorum, vel recenti Northmannorum populatu lugubris, nihil quod animos multum alliciat praetendit. Ibi est Wira, nec egenae latitudinis, nec segnis gurgitis amnis, qui pelago influus naves serena invectas aura, placido ostii excipit gremio. Cujus utrasque ripas Benedictus quidam ecclesiis insignivit, et 82 monasteria ibidem construxit, alterum Petri, alterum Pauli nomine, charitatis et regulae unione non discrepantia. Hujus industriam et patientiam mirabitur qui leget librum quem Beda composuit De vita ejus et reliquorum abbatum suorum. Industriam, quod copiam librorum advexeritvitrearum fenestrarum primus omnium Angliam asciverit, totum pene aevum transigendo peregrinatus; quippe studio advehendi cognatis aliquod insolitum amor patriae et voluptas elegantiae asperos
Abbreviated transcription (Latin):
semitarũ obseruatores aliqͦ tͣnsiss artificio. capitis scł ꝑiclo
oblationes aorecdentiũ uirdũ apposite de manib arripiebant.
arrepte in cõmessationes ⁊ scortoꝵ abusiones consimebantus.¬
Tantoꝵ maloꝵ turbo: oregorii papatũ offendit. Ille pͥmo lentꝰ
⁊ ut pontificẽ decet. magis amore ꝙͣ. t̾rore cũ subiectis agere
delinquentes plus u̾b qͣm u̾berib ꝑ̃mere. Urbani a ꝑegͥ̃noe
infestatione: a rapma sacroꝵ cessarent. Alterũ ẽẽ cont᷑ nasi¬
rã: ut ille qͥ cõmum uesceret᷑ aere. ñ cõmumni frueret᷑ pai
Yꝑiano it̃ xpianos libere qͦ liberet ꝓgrediendũ: duoid

Expanded text:
semitarum observatores aliquo transisset artificio, capitis scilicet psemitarum observatores aliquo transisset artificio, capitis scilicet pOblationes accedentium vixdum appositae de manibus abripiebantur, abreptae in comessationes et scortoTantorum malorum turbo Gregorii papatum offendit. Ille primo leniter, et ut pontificem decet, 345 magis amore quam terrore cum subjectis agere; delinquentes plus verbis quam verberibus premere; urbani a peregrinorum infestatione, a rapina sacrorum, cessarent. Alterum esse contra naturam, ut ille qui communi vesceretur aere non communi fiano inter Chritianos libere, quo liberet, progrediendum; dum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
magne religionis ⁊ seueritatis. Is ita romam apłatus
statũ ꝑ meuriã antecessoꝵ diminutũ inuenit: ut ꝑt̾
pauca oppida urbi uicma. ⁊ oblatones fideliũ pene nicha
haberet qͥ se sustentaret. Ciuitates ⁊ possessiones in longnoͥ
positȩ que ad ius eccłe ꝑtinebant: a p̃donib ablate. ł̃m¬
tes publici ⁊ strata uiarũ ꝑ totã italiam a latronib stipales
ut nullus ꝑeg̾nus nͥ cũ maiori manu impune cransiret.
feruebant cotis semitis insidiatoꝵ examina: nec iuuemiele
u ator qͦ colludio euaderet. Ita in uacuũ sicut in pecumoi
furebat᷑: nec simꝑler haber grãm. nec resistens pati poterat
uiolentiam. Cessatũ ẽ ab omĩ ꝓuintia romã it aggdi: qd male
qͥlibet ꝑdomesticas eccłas nuĩmos suos druidẽ qͣ. latruncd̃s
ꝓpriis laborib pascere. Qid in urbe unico olĩ habitacło ecĩtate
Ibi in medio foro uacabant᷑ sigcarii: genꝰ homimi ⁊ u̾futũ do¬

Expanded text:
eligionis et severitatis. Is 344 ita Romani apostolatus statum per incuriam antecessorum diminutum invenit, ut praeter pauca oppida urbi vicina, et oblationes fidelium, pene nihil haberet quod se sustentaret. Civitates et possessiones in longinquo positae, quae ad jus ecclesiae pertinebant, a praedonibus ablatae; tramites publici et strata viarum per totam Italiam a latronibus stipabantur, ut nullus peregrinus nisi cum majori manu impune transiret. Fervebant totis semitis insidiatorum examina, nec inveniebat viator quo colludio evaderet: ita in vacuum sicut in pecuniosum furebatur; nec supplex habere gratiam, nec resistens pati poterat violentiam. Cessatum est ab omni provincia Romam iter aggredi, quod mallet quislibet per domesticas ecclesias nummos suos dividere, quam latrunculos propriis laboribus pascere. Quid in urbe unico olim habitaculo sanctitatis? ibi in medio foro vagabantur sicarii, genus hominum infidum
Abbreviated transcription (Latin):
i cam̃ consũpsit otio. ⁊ ecferthũ filuã ante mortem
uã in regẽ inuctũ. successorẽ dimisit. Iue sedu
pat̾ue immanitatis uestigia declinans. p̾ule¬
ia om̃iũ eccłarũ que seculo suo genidor at cunu¬
malme s burie abstulerat recdit in manu cub̾t. de u
stremii sane. ⁊ dõ digni uiri. Qũẽ abb̾em ibi fusi

Expanded text:
ci tamen vitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortem ci tamen vitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortem 130 suam in regem inunctum, successorem dimisit. Ille sedulo paternae immanitatis vestigia declinans, privilegia omnium ecclesiarum, quae seculo suo genitor attenuMalmesbiriae abstulerat, reddidit in manu Cuthberti tunstrenui sane et Deo digni viri, quem abbatem ibi fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
eatoꝵ apłoꝵ. limina desiderant adire. cũ pace sine̾
m̃i ꝑtͦbatione uadant. S si aliqͥ ñ religioni serui¬
ntes .s. lucra soctantes inueniant᷑ int̾̃ eos: locis opor¬
inis statuta soluant. telonea. Negoriatores qͦq uo¬
imꝰ: ut exmandato nr̃o pat̾ciniũ habeant in reg
nr̃o legitime. & si in aliqͦ locomusta affligant᷑ op¬
slione: reclament ad nos uł nr̃os iudices. ⁊ plenan
tibebimꝰ iusticiã ficri. Cognoscat qͦq dilectio ur̃a.
d̾ aliqu̾a benignitatẽ dedalinaticis nr̃is. uił pal¬
is ad singulas sedes cp̃ales regni ubi uł ethelredi
cireximr᷑ inelemosinã dõni apłici adriani. de p̃cances
t ꝓ eo int̃cedi iubeatis nullã habentes dubitationẽ be¬
tã iłliꝰ animã in reqͥem esse. ẜ ut fidẽ ⁊ dilcctiorẽ osten¬
am̃ ĩ amicũ nob uarissimũ. S ⁊ de thesauro huma
it posteris elucescat amicitia osfe ⁊ haroli. suiꝰ fa¬
uiliaritate fret᷑ licit mulcoꝵ impeteret᷑ odio. ndul¬

Expanded text:
ne omni perturbatione vadant, sed si aliqui, non religioni servientes, sed lucra sectantes, inveniantur inter eos, locis opportunis statuta solvant thelonia. Negotiatores quoque volumus, ut ex mandato nostro patrocinium habeant in regno nostro legitime, et si in aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, itiam fieri. Cognoscat quoque dilectio vestra, quod aliquam benignitatem de dalmaticis nostris vel palliis ad singulas sedes episcopales regni vestri vel Ethelredi direximus in eleemosinam domini apostolici Adriani, deprecantes ut pro eo intercedi jubeatis; nullam habentes dubitationem beatam illius animam in requie esse, sed ut fidem et dilectionem ostendamus in amicum nobis carissimum. Sed et de thesauro humanut posteris elucescat amicitia Offae et Karoli; cujus familiaritate fretus, licet multorum impeteretur odio, dul
Abbreviated transcription (Latin):
 i hispaniis contigit: qͦs sarraceni mulltis an¬
ĩ festart̃. ꝓpter peccata p̃terita. Preterea nunti¬
ũ est nob̾. qd̾ multa pͥuilegia eccłiaꝵ ⁊ monasteri
auferens ad hoc audendũ duces tuos exẽplo ꝑ¬
ces.S recogita queso quã t̃ribilẽ uindictã ds̃
anteriores reges exercuit: ẽ culpe conscios ꝗͣ in
nialiũ ⁊ eccłiasticoꝵ pͥuilegioꝵ. fractorẽ. splendi
cũ suis comitib epulantẽ sp̃c malignꝰ arripuit
ine confessione ⁊ uiatico c̃ diabolo sermocinanti
egẽ dei decestanti animã extorsit. Osredũ qͦꝙ regẽ
deiroꝵ. ⁊ bernitioꝵ carũdẽ culparũ reũ ita effrenĩ
egit. ut regnũ ⁊ iuuenilẽ ęcatẽ contentibili morti
amicteret. Rarolus qͦq pͥceps francoꝵ multoꝵ mi
amore celsitudinẽ tuã appellare satagunt. Nicbi
enĩ bono regis salubriꝰ. quã si cõmissa cũ argunt᷑

Expanded text:
 Hispanis contigit, quos Saraceni multis an Hispanis contigit, quos Saraceni multis annis infestarunt, propter peccata praeterita. Praeterea nuntiatum est nobis, quod multa privilegia ecclesiarum et monasteriorum auferens, ad hoc audendum duces tuos exemplo provocas. Sed recogita, quaeso, quam terribilem vindictam Deus in anteriores reges exercuit ejus culpae, quam in te fractorem, splendide cum suis comitibus epulantem spiritus malignus arripuit; et sine confessione et viatico, cum diabolo sermocinanti, et legem Dei detestanti, animam extorsit. Osredum quoque, regem Deirorum et Berniciorum, earumdem culparum reum, ita effraenem egit, ut regnum et juvenilem aetatem contemptibili morte amitteret. Karolus quoque, princeps Francorum, monastepro Dei amore celsitudinem tuam appellare satagunt. Nihil enim bono regi salubrius quam si talia commissa, cum arguuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
laudabile. S qr inlururia & adulterio etiã cũ sc̃ĩm¬
nilib uoluptaris. est uituꝑabile ⁊ clãnanabile. i
idolatras constituit: quia cẽplũ dĩ iuolasti. Q ꝓpii
tis gentib dono dĩ dñaris adinuriã eĩ sis ubidis
seruus. auduumꝰ p̃terea ꝗd̾ optimates pene̾ om̃sg
tis mertioꝵ. tuo exemplo legitimas uxores desein
⁊ adulteras. ⁊ scimoniales constuprent. Ad ꝗͣ sit posi
tisis. flagellant eã caste matͦne ⁊ cultellis pungr̃:
uinũ hc̃ habent morẽ: ut mulier uiro mortuo
rogo cremati parit̾ arsura p̃cipiter. Si ergo gen
dm̃ ignorantis. tantũ uelũ castimonie habeau¬
tuȩ. parce multitudini popłi tuo pereuntis
plo: de quoꝵ. animib redditurꝰ es rationẽ. At¬
bipsis paganis nob̃ imꝓperat᷑ sp̃tis legitimis
tͥmoniis ꝑ adulteria defluit: nascit᷑a ei tali cõmx¬
ne sit gens ignaua ⁊ dĩ contẽplatrix. que ꝑditis
rib ptã pessũdet: sic̃ burgundionib ⁊ ꝓuincia

Expanded text:
laudabile. Sed quia in luxuria et adulterio, et cum sanctimonialibus voluptaris, est vituperabile et damnabile. Nam idololatras constituit, quia templum Dei violasti. Quapropltis gentibus dono Dei dominaris, ad injuriam ejus sis libidinis servus. Audivimus praeterea quod optimates pene omnes gentis Merciorum tuo exemplo legitimas uxores deserant, et adulteras et sanctimoniales constuprent; quod, quam sit abscissis, flagellant eam castae matronae et cultellis pungunt,hominum, hunc habent morem; ut mulier, viro mortuo, se in rogo cremati pariter arsura praecipitet. Si ergo gentiles, Deum ignorantes, tantum tuae; parce multitudini populi tuo pereuntis exemplo, de quorum animabus redditurus es rationem. Atb ipsis paganis nobis improperatur, spretis legitimis matrimoniis per adulteria defluit, nascitura ex tali commixtione sit gens ignava et Dei contemptrix, quae perditis moribus patriam pessundet; sicut Burg
Abbreviated transcription (Latin):
reseruabat. Nec młto post rotomagũ ⁊ c̾fines urbes armisa
ex ꝑtꝰ. nichil s fortunã restituere. qͦ aliis abstuliss cũ magi¬
b sibrato ẽsilio. bonũ e̾eͥ lib̾alitatẽ ostentare regiam. cũ ñ yqͥ
ꝓpulsare in niriã. nollonẽ pacifice accersiuit. Erat ille iãqͥ¬
deuus. ⁊ facile ad concordiã inclinatꝰ ẽ. Ita fedꝰ ictũ ẽ ut bapti
susciꝑet. ⁊ t̾rã illã de rege sic̃ de dnõ suo cognosceret. Ubi cot¬
derari potuit in genita ⁊ effrenies barbaries uiri. Si qͥde eu
no concesso astantes suggererent. ut pedẽ largitaris osculariꝰ
Dignatꝰ genib ad uolui: app̃hensũ pedẽ regis. ados suũ stans ai
Illo resupinato: secutꝰ risꝰ nortmannoꝵ. Francis rep̾hendentb
factũ. excusat nollo impudentiã. allegans. ꝓuicie sue more ¶
eb cõpositis. rotomagũ redit ibiq diẽ clausit. anno ducah

Expanded text:
reservabat. Nec multo post Rotomagum et confines urbes armis reservabat. Nec multo post Rotomagum et confines urbes armis expertus, nihil sibi fortunam restituere, quod aliis abstulisset: cum magnatibus librato consilio bonum esse liberalitatem ostentare regiam, cum non posset propulsare injuriam, Rollonem pacifice accersivit. Erat ille jam grandaevus, et facile ad concordiam inclinatus est. Ita foedus ictum est ut baptisma susciperet, et terram illam de rege sicut de domino suo cognosceret. Ubi considerari potuit ingenita et effraenis barbaries 201 viri siquidem cum, dono concesso, astantes suggererent ut pedem largitoris oscularetur, dedignatus genubus advoivi, apprehensum pedem regis ad os suum stans attraxit. Illo resupinato, secutus risus Northmannorum; Francis reprehendentibus factum, excusat Rollo impudentiam, allegans provinciae suae morem: ita rebus compositis Rotomagum rediit, ibique diem clausit. DE H
Abbreviated transcription (Latin):
rrmanm ab occeano brittannco ut ante memoraui. usq ad
irrenũ mare. Primo hasten: mox rollo. Qui nobili s ꝑue
uistatẽ obsoleta. ꝓsapia noricoꝵ ortꝰ regis p̾cepto pat̾a carens
ił toꝰ qͦs uel es ałienui uł conscientia scelerũ exagitabat. mag¬
is speb sollicitatos. secũ abdir᷑. Itaq ꝑ yraticã aggress. cũ
nbi q aibera ipacuret᷑ in sama. ap̃s canotã hefito dibͥ¬
erues nec armis nec muris confisrbeate dñe suffragiũ ado¬
caniȩ. C amifiã qͦq eiꝰdẽ uͥginis ꝗͣ. Rarolus calirus cũ aliis ia¬
dis a constantinopoli ad uexerat. in modũ uexilli suꝑ ꝓpug¬
nacła. custodũ tͥta pectorib uentis exponunt. Hostes in sanit¬
dere: ⁊ in ea̾ ꝑ mnane saggittas dirigere ñ in pune. Nã mi
ocłis obnubilatis. nec ret᷑ regdi. nec ante dendere ualueresi
oppidani letis animis conspicati multa eoꝵ cede. qͦntũ fortuni
aspirabat. gaudiũ suũ saciart̾. Euasit tam̃ nollo quẽ sue fidei d̾

Expanded text:
ante commemoravi, usque ad Tyrrhenum mare. Primo Hasteng, mox Rollo, qui nobili sed per vetustatem obsoleta prosapia Noricorum ortus, regis praecepto patria carens, multos, quos vel aes alienum vel conscientia scelerum exagitabat, magnis spebus sollicitatos secum abduxit. Itaque piraticam aggressus, cum ubique libera spatiaretur insania, apud Carnotum haesit; sidorant. Camisiam quoque ejusdem virginis, quam Karolus Calvus cum aliis reliquiis a Constantinopoli advexerat, in modum vexilli super propugnacula, custodum trita pectoribus, ventis exponunt: hostes visam ridere, et in eam per inane sagittas dirigere; non impune, nam mox, oculis obnubilatis, nec retro regredi nec ante tendere valuere. Id oppidani laetis animis conspicati, multa eorum caede, quantum fortuna aspirabat, 200 gaudium suum satiarunt. Evasit tamen Rollo, quem suae fidei Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tacis abbate et monachis. consecrauit eã p̾sul uenerabi
in die scilicet scĩ dẏonisii martiris. sub nomine s hones
seĩ saluatoris d̃i omĩpotentis. Tunc p̾dicti milides uul
possidebant in tra. Tradidit q ibidẽ ansellus de robeo.¬
monte uillas duas. ueretũ & obercicurtem. Qd adelos
certĩt ibi alii multi multa donaria: quȩ idẽ ep̃e ꝑreues

Expanded text:
tatis abbate et monachis, consecravit eam presul venerabilis tatis abbate et monachis, consecravit eam presul venerabilis in die scilicet sancti Dyonisii martyris , sub nomine et honore sancti Salvatoris Dei omnipotentis. Tunc predicti milites Walterus possidebant in terra. Tradidit quoque ibidem Ansellus de Ribodimonte villas duas, Verethum et Obercicurtem; quod quideFecerunt ibi alii multi multa donaria, quae idem episcopus pe
Abbreviated transcription (Latin):
bem possent defendi. Unde eisdem eiuib cõmuniter
iuxiliantib: totã in circuitu ciuitatẽ. uallo ligneo pͥus
opostã. ipse epe̾ muniuit. muro lapideo fortiꝰ. fossatis
releuatis. & plurimis int̾ murũ coedificatis turrib. Caste¬
lum etiã infra cutitatẽ. in quo erant  eccła beate dĩ genitri¬
facti sunt com̃si milites duo. in tẽpore illo. Walterũs uͦ ĩ
dicit᷑. ꝙ. alt̾ sicherꝰ. ãbo ingenui. bonis ornati morib. ãbo re
tentes habere unã uoluntatẽ. & umĩ ammũ: confidenter
mandauerñt ipsuĩ ep̃m uenire illis apd̾ duacũ. Uolebant
enĩ eiꝰ consilo locũ elegere: ubi d̾o possent seruire. In suoᷤ
itaq alodiꝰo  ⁊ quiscinctus dicit᷑. in loco quidẽ horroris a u
solitudinis. quandã edificauert̃ eocłam. assensit & ootsidct¬
tione eiuscdem pontificis. ĩmo aurilio de suis reb ꝓpris.
Ab initio enĩ usq in finẽ fuit illis militib in cuncdis icꝰ

Expanded text:
rbem possint defendi. Unde eisdem civibus rbem possint defendi. Unde eisdem civibus auxiliantibus, totam in circuitu civitatem, vallo ligneo prius compositam, ipse episcopus munivit muro lapideo fortius, fossatis relevatis et plurimis inter murum coedificatis turribus. Castellum etiam infra civitatem, in quo erant et aecclesia beatae genitrifacti sunt conversi milites duo in tempore illo. Walterus vero unus dicitur, et alter Sicherus, ambo ingenui, bonis ornati moribus, ambo reptentes habere unam voluntatem et unum animum, confidenter mandaverunt ipsum episcopum venire illis apud Duacum. Volebant enim ejus consilio locum eligere, ubi Deo possent servire. In suo itaque alodio qui Aquiscinctus dicitur, in loco quidem horroris et vastae solitudinis, quandam edificaverunt aecclesiam assensu et consideratione ejusdem pontificis, immo auxilio, de suis rebus propriis. Ab initio enim usque in finem fuit illis militibus in cunctis edi
Abbreviated transcription (Latin):
fitis. indesinent̾ cõpellit rusticos uillas dimittere: reb q
iblatis. uagos & exules ꝑ aliena mendicare. Cuiꝰ malũ in
n exhereditaret. & a finib t̾rarũ cameracensiũ. ĩmo flan¬
driarũ ꝓcul expelleret. Quid dicã ult᷑: Factũ ẽ ita. Fu¬
gatũ hugonem recepit anglia: ibi exiliũ. ibi pauꝑtatẽ. ibi
nulta sustinuit contraria. Numquã dͥ ad patͥam reuer¬
itndi eccurrit animꝰ: quã̾dui uir ꝓuidꝰ domuꝰ gerardꝰ uirit¬
de inmico hugone pacẽ concesserat ds̃. in tẽpore pacis la¬
brauit fieri. ut si aliquando uł ille hugo. uel alii contra
se exurgerent mimici. saltẽ in urbe tã ipse quã sui com
hostes existerent fortes &s securi. ẜoce bona ꝓuisio. ecce
pat̾na sollicitudo. eoce opꝰ optimũ. cib & rusticis ualde
recessariũ. scilicet p̃parare. & fidelit̾ oꝑari: ut domꝰ suȩ
orpora & substantię. ab impugnatione hostili. infra u¬

Expanded text:
statio indesinenter compellit rusticos villas dimittere, rebusque statio indesinenter compellit rusticos villas dimittere, rebusque ablatis vagos et exules per aliena mendicare. Cujus malum inno exhereditaret, et a finibus Cameracensium, immo Flandriarum, procul expelleret. Quid dicam ultra? factum est ita; fugatum Hugonem recepit Anglia. Ibi exilium, ibi paupertatem, ibi multa sustinuit contraria. Nunquam sibi ad patriam revertendi occurrit animde inimico Hugone pacem concesserat Deus, in tempore pacis laboravit fieri, ut si aliquando vel ille Hugo vel alii contra se exurgerent inimici, saltem in urbe tam ipse quam sui contra hostes existerent fortes et securi. Ecce bona provisio, ecce paterna sollicitudo, ecce opus optimum civibus et rusticis valde necessarium, scilicet preparare et fideliter operari, ut domus suae corpora et substantiae ab impugnatione hostili infra u