comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noxia. Si enĩ animal ẽ. si rationabi¬
lis ẽ. si indiget auditione sermonis
ꝓphetici dicentis. attende celum ⁊ lo¬
quar. ⁊ audiat terra u̾ba oris mei.⁊
audi celum ⁊ aurib ꝑcipe terra: cur
non dicamꝰ. ut int̾ homines ẽ. homo
audiens & faciens u̾ba que ussus ẽ
facere. ⁊ alius ẽ. qui audit yñ impł¬
qd̾ p̾cipitur. sic̃ ⁊ angłs p̾uaricator.
angłus enĩ non custodientes pͥncipa¬
tum suum. s deserentes ꝓpͥum ha¬
bitaculum inuidicio magne dies¬
uinculis sempit̾nis sub tenebris serua¬
alii sunt. ⁊ dei p̾cepta custodiunt ⁊
uidicium p̾stolantur. ñ solum hoi̾es.
uerum etiã angłi dĩ. ut frequent̾ dix¬
imus tam de his quȩ in apocalipsin
conscͥpta sunt. quam & exaliis in nu¬
merabilib. quare inquã non terre
& aeris udicium sit futurum. Si aut̃
non putas huic disputationi con¬
sentiendũ quã asserimꝰ. omnẽ crea¬
turam iidicandã. audi & aliud tes¬

Expanded text:
noxia? Si enim animal est, si rationabinoxia? Si enim animal est, si rationabilis est, si indiget auditione sermonis prophetici dicentis: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei: Et: Audi, coelum, et auribus percipe, terra: cur non dicamus, ut inter homines est homo audiens et faciens verba, quae jussus est facere, et alius est qui auditd praecipitur, sicut et Angelus praevaricator? Angelos enim non custodientes principatum suum, sed deserentes proprium habitaculum suum in judicio magnae dievinculis sempiternis sub tenebris servaalii sunt, qui Dei praecepta custodiunt, et judicium praestolantur non solum hominum, verum etiam Dei, 917 ut frequenter diximus tam de his, quae in Apocalypsi conscripta sunt, quam et ex aliis innumerabilibus; quare, inquam, non terrae et aeris judicium sit futurum? Si autem non putas huic disputationi consentiendum, per quam asserimus omnem creaturam judicandam, audi et aliud tes
Abbreviated transcription (Latin):
animalium uarietates. Quando enĩ
offencditur t̾ra ⁊ rursum ꝯplacet sibi
insabbatis suis: ñ omnis offenditur.
ñ omĩs exultat. Quodãmͦ enĩ erudita
ẽ. cum habitatoribꝰ suiꝰ ⁊ didic̃ sabbata
siue inumb᷑ siue inu̾itate. iuxta natẽ
suȩ agere qualitatẽ. Unde sacratiore
quada intelligentia sabbatissimꝰ ex¬
ercetur. post septem annos t̾re scẽ:
donec complaceat deo inea habitare.
Si uero peccatores mea fiu̾nt.: iã non
ultra ꝑ septẽ milia annos. s ꝑ septu¬
aginta terra sabbatum gerit. habe¬
mus sermonẽ de .Lxx. annis tã ap̃
hieremiã quã apud danielẽ scĩs lit¬
teris c̃signatũ. I futurũ ẽ. ut inudi
cu die non solum homo. sed etiã uni¬
u̾sa conditio iudicetur. Om̃is quippe
creatura congemĩsc̃ ⁊ condolet. Si ou̾s
creatura c̃gemiscit ⁊ condolet. Est aut̃
corruptionis inlib̾tatẽ głe filioꝵ dei.
Quis scit ⁊ deterra. an scd̾m naturã
suam. inaliquo peccato teneatur ob¬

Expanded text:
animalium varietates. Quando enim offenditur terra, et rursum complacet sibi in sabbatis suis, non omnis offenditur, non omnis exsultat. Quodammodo enim erudita est cum habitatoribus suis, et didicit sabbata sive in umbra, sive in veritate juxta naturae suae agere qualitatem. Unde sacratiore quadam intelligentia sabbatismus exercetur post septem annos terrae sanctae, donec complaceat Deo in ea habitare. Si vero peccatores in ea fuerint, jam non ultra per septimanas annorum, sed per septuaginta terra sabbatum gerit. Habemus sermonem de septuaginta annis tam apud Jeremiam , quam apud Danielem sanctis litteris consignatum, et futurum est ut in die judicii non solum homo, sed etiam universa conditio judicetur. Omnis quippe creatura congemiscit, et condolet . Si omnis creatura congemiscit et condolet, est autemcorruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei; quis scit et de terra, an secundum naturam suam in aliquo peccato teneatur ob
Abbreviated transcription (Latin):
trario enim q̃dam terre sabbata nun¬
cupantur: inquib sibi complaceat ⁊
letetur. Nec dũ dico. attende celum ⁊
loquar. Saudiat t̾ra u̾ba oris mei. ne¬
q illud. audi cȩlum. I aurib ꝑcipe t̾ra:
s nec hierene ppħiã. tr̾a t̾ra. audi ser

Expanded text:
trario enim quaedam terrae sabbata nuntrario enim quaedam terrae sabbata nuncupantur, in quibus sibi complaceat et laetetur. Necdum dico: Attende, coelum, et loquar, et audiat terra verba oris mei . Neque aliud: Audi, coelum, et auribus percipe, terra. Sed nec Jeremiae prophetiam: Terra, terra, audi ver
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta id qd̃ scriptum ẽ. uolumꝰ accipere.
intelligimꝰ ad aspectum dĩ terremotus ꝯ¬
citari: ñ quos uidĩ suspicantur. Nam
illi asserunt tremorẽ cerre ꝯmotionẽ
nos quippe solliciti ⁊ trem̃tes ꝓpt̾ pecca¬
ta nr̃a interra sumus. nec tam̃ tremor
nr̃ corpus concutit ad tremendũ. sicuti
ꝙ in alio loco dr̾. Suꝑ quẽ respiciã ait
dñs. nͥ suꝑ humilẽ ⁊ quietũ ⁊ trem̃tẽ
sermones meos: Ex quo manifestum ẽ:
mansuete ⁊ humilit̃ deo seruientẽ. ad
sermones euis m̃te potius tremere quã
corpore. Et hec quid̾ in medio dicta sin:
satis factione eiꝰ testimonii qd̾ intulimꝰ.
qui aspic̃ terrã ⁊ fac̃ tremere. Accipe
aut̃ ⁊ alia cdicta de terra. Offendit᷑
tr̃a: ab his qui insident in ea. Quomͦ
offenditur terra: ⁊ quando au̾satur
ab his qui in se commorantur: Qnͣdo fui̾nt
peccatores. Accipe ⁊ aliuo exemplum. Cõ¬
placebit sibi terra insabatis suis. Et con¬

Expanded text:
, juxta id quod scriptum est volumus accipere, , juxta id quod scriptum est volumus accipere, intelligimus ad aspectum Dei terrae motus concitari: non quos Judaei suspicantur. Nam illi asserunt tremorem terrae commotionnos quippe solliciti et trementes propter peccata nostra in terra sumus, nec tamen tremor noster corpus concutit ad tremendum: sicuti et in alio loco dicitur: Super quem respiciam, ait Dominus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? Ex quo manifestum est mansuete et humiliter Deo servientem ad sermones ejus mente potius tremere, quam corpore. Et haec quidem in medio dicta sunt satisfactione ejus testimonii, quod intulimus: Qui aspicit terram, et facit eam tremere. Accipe autem alia dicta de terra: Offenditur terra ab his, qui insident in ea. Quomodo offenditur terra, et quando aversatur ab his, qui in se commorantur? Quando fuerint peccatores. Accipe aliud exemplum: Complacebit sibi terra in sabbatis suis. Econ
Abbreviated transcription (Latin):
nitur uxta id quod inquodã loco scrip¬
tum ẽ. ex contrariis enĩ contraria intel¬
liguntur. ⁊ de usto dr. ñ erit sine ꝓle.
neq sterilis in uob. ⁊peccatores sin̾e li¬
beris ⁊ post̾itate sui ȩt̾na infercilitate
damnantur. ut indomo abimelech fac¬
ꝓpt̾ peccatum qd̾ in ysaãc commissũ ẽ:
sic ⁊ terra quodãmͦ sine ꝓle ⁊ sterilis
relinquitur. fame missa mea. Putas
uerũ ẽ. hoc qd̾ asserere sermo preludit:
ñ de habitatorib terre s de ipsa t̾ra
dici: Possum paulisꝑ ad altiora con¬
scendens. scͥpturarũ testimoniis approbare:
quomodo peccator terra dicatur. Dicitur
enim ad adã. Terra es. & interram ibis:
Possumus dice̾: quia & nc̃ delinquens
t̾ra peccator sit. S econtrario latissimã
scͥpture siluam recensens coartor ad sus¬
picanclum: quia animalis sit terra ista
quam cernimꝰ. Si enĩ hoc qd̃ scͥptum ẽ
qui aspic̾ suꝑ terrã & fac̾ eam tremere

Expanded text:
nitur, juxta id quod in quodam loco scripnitur, juxta id quod in quodam loco scriptum est ex contrariis enim contraria intelliguntur et de justo dicitur, non erit sine prole, neque sterilis in vobis, et peccatores sine liberis, et posteritate sui aeterna infertilitate damnantur, ut in domo Abimelech facpropter peccatum, quod in Isaac commissum est: sic et terra quodammodo sine prole et sterilis relinquitur, fame missa in eam. Putas, verum est, quod asserere sermo praeludit non de habitatoribus terrae, sed de ipsa terra dicitur? Possum paulisper ad altiora conscendens Scripturarum testimoniis approbare quomodo peccator terra dicatur. Dicitur enim ad Adam: Terra es, et in terram ibis . Possumus dicere, quia et nunc delinquens terra peccator sit. Sed econtrario latissimam Scripturae silvam recensens, coarctor ad suspicandum, quia animalis sit terra ista quam cernimus. Si enim hoc, quod scriptum est: Qui aspicit super terra, et facit eam tremere
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ nob̾ cura expositionis incumbit. ⁊ ob
id diligent̾ debemus attenoere ⁊ ob¬
secramus auditores. ut quasi ad aliqͦd
grande spectaculum confluentes aciẽ
iñtis intendant. ne obscuritas relaxa¬
tis sensib elabatur. Non dix̃ inp̾sen¬
ti. si percaiu̾nt ciuitatis aut loci alicu¬
nis accole. sed si tr̃a peccau̾it. Et scio
quia simplicior quisq cum audierit.
si terra peccaũit. statim ad procliuẽ fe¬
ratur intelligentiã. ut t̾rã dicat nomi¬
natã. ꝑ his qui morentur interra: uerũ
sequentia. scͥpture istã statim eximent
expositionẽ. Cum enĩ peccau̾it terra ⁊
in sua peccata corruerit. extenditur
manꝰ. ñ suꝑ habitantes terram. s super
ipsam terrã. ⁊ pͥma correptionȩ conte¬
ritur. ut auferatur ab ea firmam̃tum.
panis iudelicet: quasi pena sit terre. si
fames inea obtineat. ut fruges semini
de negentur. Nlam quomͦ homo peccator
sine prole ⁊ sterilis int̾ maledictos pu¬

Expanded text:
igitur nobis cura expositionis incumbit, et ob igitur nobis cura expositionis incumbit, et ob id diligenter debemus attendere, et obsecramus auditores, ut quasi ad aliquod grande spectaculum confluentes faciem mentis intendant, ne obscuritas, relaxatis sensibus, elabatur. Non dixit in praesenti, si peccaverint civitatis aut loci alicujus accolae, sed si terra peccaverit. Et scio, quia simplicior quisque cum audierit, si terra peccaverit, statim ad proclivem feratur intelligentiam, ut terram dicat nominatam pro his, qui morantur in terra: verum sequentia Scripturae istam statim eximent expositionem. 914 Cum enim peccaverit terra, et in sua peccata corruerit, extenditur manus non super habitantes terram, sed super ipsam terram: prima correptione conteritur, ut videlicet ab ea firmamentum panis auferatur, quasi poena sit terrae si fames in ea obtineat, ut fruges semini denegentur. Nam quomodo homo peccator sine prole, et sterilis inter maledictos pu
Abbreviated transcription (Latin):
enMo domini qui factuᷤ est
ad ꝓpħam. depeccatrice terra
loquitur. quomͦ ꝓpt̾ delicta sua
uarius sit excruciata suppliciis fame. bes¬
tiis malis. gladio. morte. morte aut̃ repen¬
tina. que aut excorrupti aeris uicio sit
creata. aut ex quocũq accid̾it euentu:
S dr̾. Qd si etiam quatuor ultiones meas
misero int̾rã peccatricẽ. fuerint aut̃ isti
tres uiri noe. damel ⁊ iob interra pec¬
⁊ catrice: soli salui erunt. In cominatio¬
ne pͥma inqͣ penã famis apenis cet̾is
apparuit. filiorum & filiarum nomina
tacuit. In eo uͦ sermone in quo bestias
malas minatus ẽ. t̾re. ait. Si filii ⁊ filiȩ
eorum salui fient: s ipsi soli saluabu¬
tur. Texra aut̃. ⁊ cum paululũ reticius¬
ses adiec̾. ⁊exit in introitu. Rursum in
cõminatione gladii. ñ liberabunt ait
filios aut fuias. Et inmorte similiter
ẽ locutꝰ. Non derelinquentur filii. aut
filie eorum. sed ipsi soli noe ⁊ damel
⁊iob. lib̾abunt animas suas. Ingens

Expanded text:
ermo Domini, qui factus est ad prophetam, de peccatrice terra loquitur, quomodo propter delicta sua variis sit excruciata suppliciis, fame, bestiis malis, gladio, morte, morte autem repentina, quae aut ex corrupti aeris vitio sit creata, aut ex quocumque acciderit eventu, et dicitur: Quod si etiam quatuor ultiones meas misero in terram peccatricem, fuerint autem isti tres viri Noe, Daniel, et Job in terra peccatrice, ipsi soli salvi erunt. In comminatione prima, in qua poenam famis a poenis caeteris aperuit, filiorum et filiarum nomina tacuit. In eo vero sermone, in quo bestias malas minatus est terrae, ait: Si filii et filiae eorum salvi fient, sed ipsi soli salvabuntur. Terra autem, et cum paululum reticuisset, adjecit: Et erit in introitu. Rursum in comminatione gladii: Non liberabunt, ait, filios, aut filias. Et in morte similiter est locutus: Non derelinquentur filii aut filiae eorum, sed ipsi soli Noe, et Daniel, et Job liberabunt animas suas. Ingens
Abbreviated transcription (Latin):
sumus unũ patrem habemꝰ d̾m. Et
post modicum. Abrahã pat̾ nr̃ ẽ. iͦue
ham. in cassum gloriantur. Neq enĩ
ideo saluabuntur: quia sunt filii abra¬
ham. slm̃ gͦ quidã ñ recte opinantur.
necessario int̾ posuimꝰ etiam seusum
intere dicentis.: filios & filias ñ lib̾abt᷑
noe camel et iob seo ipsi soli saluiert᷑.
Nemo nrm confidat in uisto patre
inmatre. scã. i nfr̾ib castis. Beatus bõ
qui spem habet insemet ipso:. S uui
ta recta. Ad eos aut̾ qui inscĩs fiduciã
habent. ñ incongrue ꝑferimꝰ exemplũ.
Maledictꝰ homo. qui spem ht̃ inhoĩe.

Expanded text:
sumus, unum patrem habemus Dominum , et sumus, unum patrem habemus Dominum , et post modicum: Abraham pater noster est. ham, incassum gloriantur. Neque enim ideo salvabuntur, quia sunt filii Abraham. Quoniam ergo quidam non recte opinantur, necessario interposuimus etiam sensum litterae dicentis: Filios et filias non liberabunt Noe, Daniel et Job, sed ipsi soli salvi erunt. Nemo nostrum confidat in justo patre, in matre sancta, in fratribus castis. Beatus homo, qui spem habet in semetipso, et in via recta. Ad eos autem qui in sanctis fiduciam habent, non incongrue proferimus exemplum: Maledictus homo, qui spem habet in ho
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñdo cĩa bestiũs ad eu̾sionẽ it aufera¬
tur ab ea homo & pecꝰ.Et obserua dili¬
gent: differentias comminationum. In
pͥma comminatione famis: ait. Ipsi soli
saluabuntur. noe daniel & iob. Inseda
ueros ubi bestias immissurum se eẽ desta¬
tur. filĩ ꝯfilie nuncupatȩ st̃. uerũtam̃
ipsi soli salui ert̃ dit̃ ad onay oñs. Qun
locus duplicit᷑ intelligitur. Ac pͥmum
std̃m cõminẽ sensũ ex ponamꝰ. ob non¬
nullorum insipientiã. qui sensum ani¬
mi sii dĩ cẽ asserunt ueritatẽ. & freqn¬
ter dicinit. futurumẽ. ut unꝰ quisq uri̾
de gehenna: & iniquitatẽ introduct᷑
ad onm non uidentes qm̃ tꝰticia iꝰti
suꝑ eum erit. & iniquitas iniqui suꝑ
eim: & unus quisq in ꝓprio peccato mo¬
conduc̃ martyr pat̾. si ñ bene uixero
eꝰ testimoniũ eiꝰ & confessionẽ gua il¬
lustratus ẽ. in xp̃o. Nicħ ꝓdest iudeis
clicentib. nos de fornicatione natiñ

Expanded text:
aliquando terra bestiis, ad eversionem, ut auferaaliquando terra bestiis, ad eversionem, ut auferatur ab ea homo et pecus . Et observa diligenter differentias comminationum. In prima comminatione famis ait: Ipsi soli salvabuntur, 924 Noe, Daniel et Job. In secunda vero, ubi bestias immissurum se esse testatur, filii et filiae nuncupatae sunt: Verumtamen ipsi soli salvi erunt, dicit Adonai Dominus. Qui locus dupliciter intelligitur. Ac primum secundum communem sensum exponamus ob nonnullorum insipientiam, qui sensum animi sui, Dei esse asserunt veritatem, et frequenter dicunt: Futurum est ut unusqde gehenna: et iniquitatem introducunt ad Dominum, non videntes, quod justitia justi super eum erit, et iniquitas iniqui super eum, et unusquisque in proprio peccato moconducit martyr Pater, si non bene vixero, est testimonium ejus, et confessionem, qua illustratus est in Christo. Nihil prodest Judaeis dicentibus: Nos de fornicatione nati non
Abbreviated transcription (Latin):
deuoret. Iua quoꝙ hystoria que scͥpturaᷤᷤ
diligenter obseruantib mplanũ se pre¬
bet intellectum. istiꝰ modi habet signifi¬
cationẽ. qnͣdo duo ursi ad paruulos mis¬
si st̃ qui contunelias faciebant ꝓphete
dicente : ascẽde calue. ascẽde calue ursi nãq
ali insigno erant aliarũ bestiarũ. que ue¬
refere. nere sunt rabide que mitunt᷑
inbanc peccatricẽ tr̃ã ꝑcul aut̃ ab sit
a nob. ut bestie ao nosꝰ ꝑ dei ultione mit¬
tantur. quin potiꝰ moratione dicamus.¬
I Ie tradideris bestiis animã confiten¬
tem tͥ. Ego noui ꝑseuerantes infide ius¬
tos feris traclitos. & laceratos ab eis
consũmasse martyriũ nec tam̃ beatos
eẽ desisse. Non enĩ bestiis fuerant tra¬
diti spiritalib & inuisibilib que la¬
cerant animas peccatorum. & dentes
suos in impiorũ corda defigunt. Quẽ¬
admodum enim si pastor exore leonũ
euellat. duo crura uł exfͤimum auricu¬
iȩ ĩta auellentur filii isrł. Traditur gͦ

Expanded text:
et . Illa quoque historia, quae Scripturas diligenter observantibus in planum se praebet intellectum, istiusmodi habet significationem: quando duo ursi ad parvulos missi sunt, qui contumelias faciebant prophetae, dicentes: Ascende, calve; ascende, calve. Ursi namque illi in signum erant aliarum bestiarum, quae vere ferae, vere sunt rabidae, quae mittuntur in hanc peccatricem terram. Procul autem absit a nobis, ut bestiae ad nos pro Dei ultione mittantur, quin potius in oratione dicamus: Ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. Ego novi perseverantes in fide justos feris traditos, et laceratos ab eis consummasse martyrium, nec tamen beatos esse desisse. Non enim bestiis fuerant traditi spiritalibus et invisibilibus, quae lacerant animas peccatorum, et dentes suos in impiorum corda defigunt. Quemadmodum enim si pastor ex ore leonum evellat duo crura ovis, vel extremum auriculae, ita evellentur filii Israel. Traditur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dominationes.⁊ cetera quȩ nrõ in¬
cellectui apłi reliquid dicens.⁊ suꝑ
omne nom̃. qd̾ nominatur non solũ
inscło isto. uerum ⁊ infuturo. Aer qͦ
timonium p̃dicantis. In quib aliqnͣ¬
do ambulastis s̃cł̾m scłm mundi ħꝰ.¬

Expanded text:
o intellectu Apostolus reliquit dicens: Et super omne nomen, quod nominatur non solum in saeculo isto, verum et in futuro . Aer quoque testimonium praedicantis: In quibus aliquando ambulastis secundum saeculum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
adõ ẽ. conuersus adbona. Est aut̃ & il¬
la conuersio. qua rex iabm. idẽ. ⁊ abulꝰ
ad se animas conuertit. Sicut. & de sẽme¬
one supͣ exposiumꝰ. Qualis putanda est
et uia conu̾sio. que galathis acciderat de
bono & itinere recto: Mittit & ad eos qͥ
erant inmaritimis locis aduicinos fluc¬
tuum cananeos. qui int̾p̃tant᷑ uelut cõ¬
moti id ẽ. qui semꝑ inmotionib & fluc¬
tibus ꝑ mouent cunct᷑a. Et ad mari¬
timos amorreos. Amorrei. interp̾tant᷑
amarescentes: qui sunt similes illis de
quib suꝑus disseruimꝰ. Talis igit᷑ ẽ.
catalogus totius militiȩ inuisibiliũ hos¬
tium qui congregantur ꝑ regem iabin
ut expugnent nos qui sequim̃ iħm du¬
cẽ & saluatorẽ nr̃m. Sed qͥã dicit dñs:
sle uerearis inquit afacie eoꝵ quia cͣstino
hac hora tradã eos inmanꝰ tuas. Uideo
qđ hodie ñ possumꝰ illos om̃s oppͥmere.
nec cunctos int̾ ficere. sed crastino ꝑimen¬

Expanded text:
a Deo est conversus ad bona; est autem et ala Deo est conversus ad bona; est autem et alia conversio, qua rex Jabin, id est diabolus, ad se animas convertit, sicut et de Simeron supra exposuimus: qualis putanda est et illa conversio quae Galatis acciderat, debono et itinere recto? Mittit et ad eos qui erant in maritimis locis, ad vicinos fluctuum Chananaeos, qui interpretantur velut commoti, id est, qui semper in motibus et fluctibus permoverent cuncta. Et ad maritimos Amorrhaeos. Amorrhaei interpretantur amarescentes, qui sunt similes illis de quibus superius disseruimus. Talis igitur est catalogus totius militiae invisibilium hostium qui congregantur per regem Jabin ut expugnent nos qui sequimur Jesum ducem et Salvatorem nostrum. Sed quid dicit Dominus? « Ne verearis, inquit, a facie eorum, quia crastino in hac hora tradam eos in manus tuas. » Video quod hodie non possumus omnes illos opprimere, nec cunctos interficere; sed crastino perimen
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi lucerna autẽ ẽ. ille qui tnͣsfigurat
se mangłum lucis. Et si uis ad huc eiu¬
cdentius nosc̾e̾ differentias lucernarum.
& quasi lucernarũ. que incenerotħ sunt:
audi saluatorẽ dicentẽ ad discipłos suos.
Sint lumbi ur̃i precincti. ⁊ lucerne urẽ
ardentes sunt ergo eoꝵ qui ineccłiam
fidem catholicam docent & plebẽ d̾i u̾bo
u̾itatis illuminant lucerne ardentes. hi
uͦ qͥ heretica dogiata exsc̾pturȩ sc̃e testi¬
moniis faisis assertionib docent. ꝓ eo qd̾
scͥpturas legunt. uident᷑ accendere lucer¬
nas. sed quia faisis assercionib utunt᷑.
ñ st̃ lucerne. seo quasi lucerne. Misit
etiam ad campos Necẽe̾ enim erat ut in
societatẽ suã uocaret etiam eos qͥ incãpiᷤᷤ
sunt. & humilia sapiunt ac terrena. Mi¬
sit & infanendor. qđ interp̾tat᷑ conu̾sio.
& conu̾sio duplex intelligitur. Est enĩ
conu̾sio qua quis acd dm̃ꝰ conuertit᷑ uł

Expanded text:
Quasi lucerna autem est ille qui transfigurat Quasi lucerna autem est ille qui transfigurat se in angelum lucis. Et si vis adhuc evidentius noscere differentias lucernarum et quasi lucernarum quae in Cenereth sunt, audi Salvatorem dicentem ad discipulos suos: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae vestrae ardentes . » Sunt ergo eorum qui in Ecclesia fidem catholicam docent, et plebem Dei verbo veritatis illuminant, lucernae ardentes; hi vero qui haeretica dogmata ex Scripturae sanctae testimoniis falsis assertionibus docent, pro eo quod Scripturas legunt, videntur accendere lucernas, sed quia falsis assertionibus utuntur, non sunt lucernae, sed quasi lucernae. Misit etiam ad campos: necesse enim erat ut in societatem suam vocaret etiam eos qui in campis sunt et humilia sapiunt ac terrena. Misit et in Fenendor, qui interpretatur conversio, et conversio duplex intelligitur. Est enim conversio qua quis ad Dominum convertitur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uenatores in magnis. id ẽ. quod
alii ꝑ parua peccata animas. alii per
magua decipiunt. Uerbi gr̾a: cum in
uoluptatib scłi & carnis delitiis anima
decipitur in paruo capta dicenda est.
Cum uero aut ꝓuidentiã negat aut de¬
mones quasi am̃ colit: hȩc in magno pu¬
tancła ee̾ decepta & ideo nunc mittit ao
sidonẽ magnã. qui quasi aduenationẽ¬
magnã conueniant contra filios isrł. Mit¬
tit & aclmontana. Montana intelligen¬
da sunt om̃is sensus qui extouit se &eri¬
git acluersus scientiam dei. Mittit & in
arabia. Interp̃tat᷑ aut̃ arabia insidiȩ.
lnnttat gͦ uirtutes insidiatrices. q̃ huma¬
nas animas. ñ ui nec aꝑtis unpugnatio¬
nib sed impuisis insidiis callidisq de¬
cipiant. forte quales sunt & illi de qͥb
leo incubili suo Insicdiat᷑ ut rapiat pa¬
uꝑem. Sed qui talis ẽ. qualis paulus:
cerna: aliud quasi lucerna. Loh̾es lucer¬
na erat ardens. qui erat angelus lucis.

Expanded text:
quidam venatores in magnis; id est quod quidam venatores in magnis; id est quod alii per parva peccata animas, alii per magna decipiunt: verbi gratia, cum in voluptatibus saeculi et carnis deliciis anima decipitur, in parvo capta dicenda est; cum vero providentiam negat, aut daemones quasi Dominum colit, haec in magno putanda est esse decepta. Et ideo nunc mittit ad Sidonem magnam, qui quasi ad venationem conveniant contra filios Israel. Mittit et ad montana. Montana intelligenda sunt omnis sensus qui extollit et erigit adversus scientiam Dei. Mittit et in Arabiam. Interpretatur autem Arabia insidiae. Invitat ergo virtutes insidiatrices, quae humanas animas non vi et ex apertis impugnationibus, sed improvisis insidiis callidisque decipiant, forte quales sunt et illi de quibleo in cubili suo; insidiatur ut rapiat pauperem . » Sed si quid talis est qualis Paulus, t lucerna, aliud quasi lucerna. Joannes lucerna erat ardens, quia erat angelus lucis.
Abbreviated transcription (Latin):
illum audiens uenit adpugnã contͣ
ihm̃. Mittit autẽ &. ad regẽ ⁊if ⁊it au¬
tẽ int̾p̾tatur. qͦmͦ fluit uelut admiran¬
ti sermone. Quia & re uera mirancdũ ẽ.
quomͦ fluunt omnia quȩ sunt huius
mundi carnalia. & quomͦ fluxa sunt
& caduca: que apud infideles homines
ꝑmanentia putant᷑ & ꝑpetua. Qui aut̃
rerum considerat rationẽ. & uite huius
que putant᷑ bona contuet᷑. quomͦ semꝑ
mutent᷑ & tͣnseant: iste dic̃ quomͦ fluit
uocat aut̃ cont᷑ filios isrł ⁊abulus etiã
eos qui circa sydonẽ magnã st̃. Ego qͥd̃
cum inlocis sidonis aliquotiens demo¬
ratus sim. nunꝗͣ comꝑi. duas ẽẽ sidoneᷤ
unam magnã. & aliam paruam. qntũ
acd̃ terrenũ ꝑtinet locum. Sed si ad in¬
t̾p̃tationem nominis redeã qd̾ significat
uenatricẽ. uł uenatores. iudeo qd ad u̾¬
sarium uͥtutum inquib multe st̃. diffe¬
rentie qͥdã sint uenatores inparuis. &

Expanded text:
illum audiens venit ad pugnam contra illum audiens venit ad pugnam contra Jesum. Mittit autem ad regem Zife. Zife autem interpretatur quomodo fluit? velut admirantis sermone, quia eo revera mirandum est quomodo fluunt omnia quae sunt hujus mundi carnalia, et quomodo fluxa sunt et caduca quae apud infideles homines permanentia deputantur et perpetua. Qui autem rerum considerat rationem, et vitae hujus quae putantur bona contuetur quomodo semper mutentur et transeant, iste dicit, Quomodo fluit! Vocat autem contra filios Israel diabolus, etiam eos qui circa Sidonem magnum sunt. Ego quidem cum in locis Sidonis aliquoties demoratus sim, nunquam comperi duas esse Sidonas, unum magnam, et aliam parvam, quantum ad terrenum pertinet locum. Sed si ad interpretationem nominis redeant, quod significat venatricem vel venatores, video quod adversariarum virtutum, in quibus multae sunt differentiae, quidam sint venatores in parvis, et
Abbreviated transcription (Latin):
refugis. que uirtus a maritudinũ rex
ẽ. quo auctore. scilicet & oꝑam dan¬
te om̃s que in hoc mundo a maritu¬
dines & asperitates miseris mortatib
infliguntur eueniunt: Sunt autem¬
ista cliu̾sa genera peccati. Neq enim
Etiam si quedã dulcia uideant᷑ inpͥmis:
sic̃ salomon scͥbit. In nouissimis inquit
amarus felle inuenies qđ dulce in mi¬
tiis uidebat᷑ & accutius acie gladii. Ius¬
ticie uero natura contraria ẽ. In initus
uidetur amarior. in nouissimis uͦ melle
duscior inuenit᷑. cũ uͥtutis fructꝰ attule¬
rit. Misit gͥ ⁊ abulus ad iobac mimicũ
a maritudinis regẽ. Mutit autẽ etiã
ad regem semeon. qͥ int̾p̃tatur ex auti¬
tio. S duplex uidet᷑ ẽẽ exauditio. Aliqn
qđ & seͥmeon unus expatriarchis nom̃
accepit. qm̃ quidẽ exaudierat õsp̃cem
quis exaudiat p̾ceptũ diaboli. Solet
enĩ dic̾e diabolus. si ꝓcidens adorau̾is
me: tͥ dabo hȩc oninia. S tu si iħm se¬

Expanded text:
refugis, quae virtus amaritudinum rex refugis, quae virtus amaritudinum rex est: quo auctore scilicet et operam dante omnes in hoc mundo amaritudines et asperitates quae miseris mortalibus infliguntur eveniunt. Sunt enim diversa genera peccati: neque enim etiamsi quaedam dulcia videantur in primis, sicut Salomon scribit; sed « in novissimis, inquit, amarius felle quod dulce in initiis videbatur, et acutius acie gladii . » Justitiae vero natura contraria est. In initiis videtur felle amarior, in novissimis vero melle dulcior invenitur, cum virtutis fructus attulerit. Misit ergo diabolus ad Jobac inimicum amaritudinis regem. Mittit etiam ad regem Simeron, qui interpretatur exauditio: sed duplex videtur esse exauditio; aliquaquod et Simeon unus ex patriarchis nomen accepit, quandoquidem exaudierat Deus precem quis exaudit praeceptum diaboli. Solet enim dicere diabolus: « Si procidens adoraveris me, tibi dabo haec omnia . » Sed tu si Jesum se
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quidẽ dicitur sensus magnus rex
assyriorum. hic aut̃ iabin. sensus uel
prudentia Et enim serpens fuisse in
paradyso scͥbitur. prudentior omniũ
bestiar̾ quȩ erant suꝑ t̾ram. Sed & uilicᷤ
inquitatis prudenter fecisse dicitur.
illa quȩ fecit. Hic igitur iabin rex est
asor Int̾ptatur autẽ asor aula. Est ergo
omnis terra aula huiꝰ regis. qͥ totiꝰ t̾re
uelut aule unius obtinet pͥncipatum:
qui ẽ diabolus. uis autẽ uidere quĩ au¬
la ipsius ẽ. terra: In euangeliis scͥptũ ẽ.
quia fortis inaula sua securꝰ dormit.
usqueqͦ ueniat fortior qui & ipsũ alli¬
get. & quȩ possidet auferat. Est gͦ rex
aulȩ. pͥnceps mundi huiꝰ Iste mtit
ad iobac. Ipse ẽ. enĩ qui mittit ad õs
gentes: & inuitat ad p̃lium. Mittit &¬
ad regem maron. Iobac quidem inter¬
p̃tatur inunicitie. Maronantẽ. ama¬
ritudines. Mittit gͦ ⁊ abulus ad aliã
uirtutẽ inimicã ex angłis sine dubio

Expanded text:
ibi quidem dicitur sensus magnus, rex ibi quidem dicitur sensus magnus, rex Assyriorum. Hic autem Jabin sensus et prudentia. Etenim serpens fuisse in paradiso scribitur prudentior omnium bestiarum quae erant super terram. Sed et villicus iniquitatis prudenter fecisse dicitur illa quae fecit . Hic igitur Jabin rex est Assur. Interpretatur Assur aula: est ergo omnis terra aula hujus regis, qui totius terrae velut aulae unius obtinet principatum, qui est diabolus. Vis autem videre quoniam aula ipsius est terra? In Evangeliis scriptum est , quia fortis in aula sua securus dormit, usquequo veniat fortior, qui et ipsum alliget et quae possedit auferat. Est ergo rex aulae princeps hujus mundi. Iste mittit ad Jobac; ipse est enim qui mittit ad omnes gentes et invitat ad praelium, mittit ad regem Marom. Jobac autem interpretatur inimicitiae, Marom autem amaritudines. Mittit ergo diabolus ad aliam virtutem inimicam, ex angelis sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
res exurgunt. post modum atq inunũ
coeunt. & conspirant inmalũ. qui semꝑ
dissident abono. Et si scd̾o̾ uicti fueri¬
ut: iterũ t̾cioq alie uͥtute ᷤᷤ nequiores
exurgent. Et fortassis quanto magis
angetur popłus caĩ. & mulco plus crescit.¬
et multiplicatur: tanto illi plures ad op¬
pugnandũ conspirant. Sed temptemus
ꝓ ut dĩ dederit discutere singusos quoq
adũsi exercitus reges. & pro significantus
nominũ uniꝰcuiꝰq etiam opꝰ qdꝰ gerit in¬
malitia contemplari. Primus omnium
qui & auctor belli huius nominatꝰ ẽ. con¬
gregans ceteroᷤ. & coniurationẽ sceleris
inuitans i abin nominatur qui erat rex
asor Ipse ẽ. enim qui dicit᷑ etiam cȩteroᷤ
conuocasse. labin aut̃ int̾p̾tat᷑ sensus.
siue prudentia. Quis gͦ ẽ iste sensus. siue
qui dixit. Mea uirtute faciã & sapien¬
tia sensus mei auferam fines gentiũ
& u̾tutem eorũ dep̃dabor. Iste gͦ ẽ. qui

Expanded text:
res exsurgent postmodum, atque in unum res exsurgent postmodum, atque in unum coeunt et conspirant in malum, qui semper dissident a bono Et si secundo victi fuerint, iterum tertio aliae virtutes nequiores exsurgent; et si fortassis quanto magis augetur populus Dei, et multo plus crescitet multiplicatur, tanto illi plures ad oppugnandum conspirant. Sed tentemus, prout Deus dederit, discutere singulos quosque adversi exercitus reges, et pro significantiis nominum uniuscujusque etiam opus quod gerit malitia contemplari Primus omnium, qui et auctor belli hujus nominatus est, congregans caeteros et ad conjurationem sceleris invitans, Jabin nominatur, qui erat rex Assur: ipse est enim qui etiam dicitur caeteros convocasse. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Quis est autem iste sensus sive qui dixit: Mea virtute faciam, et sapientia sensus mei auferam fines gentium, et virtutem eorum depraedabor . » Iste ergo est qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et cedentes eos persecuti st̃ usq ad sy
cont̾ orientẽ. & trucidauert̃ eos usq¬
ꝙͦ ñ suꝑ ee̾t ex eis qui euaderet. Et fec̃
eis iħus sic̃ precepit ei dñs. E quos eo¬
rũ suli neruauit. & currꝰ eoꝵ exu̾sit igni
Et conu̾sus ẽ. iħus in ipso tempore &
occupauit asor & regem eiꝰ int̾fec̃ gładio.
Uides quanta adũsum ihm & isrliticũ
exercitũ contrariarũ uͥtutũ. & pessimoꝵ
demonũ ex amina concitent᷑. Isti om̃s
demones ante aduentũ dni & salua¬
toris nri. quieti & securi humanas aĩaᷤᷤ
regnabant. Sed ubi terris apparuit
grã. & miscdia saluatoris nri dĩ. edo¬
cens nos ut pie & scẽ in hoc mundo. ac
segregati ab omni peccati contagione
uiiamꝰ. & lib̾tatẽ suã adimaginẽ dei
inqͦ exinitio creata ẽ. anima una queq
recipiat: ista de causa ab illis iniquis ue¬
terib possessorib ear̾ pugne exoriunt᷑
& p̾lia. & si obpͥmant᷑ primi: multo plu¬

Expanded text:
et cadentes eos persecuti sunt usque ad Set cadentes eos persecuti sunt usque ad Scontra orientem; et trucidaverunt eos, usquequo non superesset ex eis qui evaderet. Et fecit eis Jesus sicut praeceperat ei Dominus. Equos eorum subnervavit, et currus eorum exussit igni. Et conversus est Jesus in ipso tempore, et occupavit Assur, et regem ejus interfecit gladio. » Vides quanta adversus Jesum et Israeliticum populum contrariarum virtutum et pessimorum daemonum concitentur bella. Isti omnes daemones ante adventum Domini et Salvatoris nostri, quieti et securi humanas animas regnabant. Sed ubi in terris apparuit gratia et misericordia Salvatoris nostri Dei, docens nos ut pie et sancte in hoc mundo, et segregati ab omni peccati contagione, vivamus; et libertatem suam atque imaginem Dei, in qua ex initio creata est, anima unaquaeque recipiat: ista de causa ab illis iniquis veteribus possessoribus earum, pugnae exoriuntur et praelia. Et si opprimantur primi, multo plu
Abbreviated transcription (Latin):
gat. Ut autẽ audiuit inquit iabin rex
asor. misit acliobac regẽ amorreors. &
ad regem simeon. & ad regẽ arefet. &¬
ad reges qui erant circa sidonẽ mag¬
nain. & ꝑ montana. & inarabia. que ẽ.
contͣ ceneret. & ad campos. & infana en¬
dor & ad cananeos qui erant in mariti¬
mis. ab oriente. & acd amorreos qͥ erant
& ad iebuseos qui erant in montanis.
& ad eueos. qui erant sub deserto ma¬
secma: & exierunt ipsi et reges eorum
cũ ipsis sic̃ ẽ harena maris in multitu¬
dine. & equi. & quadrige multe nimis.
Et conuenert̃ om̃s reges isti. & coierunt
inunũ ad aquã maron pugnare contͣ
isrł. Dixit aut̃ dñs ad iħm slonuere¬
aris a facie eorum. quia crastina die
ad hanc horam ego tracdã eos saucia¬
tos ante faciem isrł E quos eoꝵs sub¬
neruabis. & currus eorũ igne exures
Et uenit ih̾us & omnis populus bel¬
latorũ cum eo super ipsos ad aquã
maron: & subito irruit suꝑ eos in mon¬
te. & tradidit eos dñs inmanu isrł.

Expanded text:
em audivit, » inquit, « Jabin rex Assur, misit ad Jobac regem Amorrhaeorum, et ad regem Simeron et ad regem Bazae, et ad reges qui erant circa Sidonem magnam, et per montana; et in Arabia quae est contra Cenereth, et ad campos, et in Fanendor, et ad Chananaeos qui erant in maritimis ab oriente, et ad Amorrhaeos qui erant et ad Jebusaeos qui erant inet ad Hevaeos qui erant sub deserto Mosoma. Et exierunt ipsi et reges eorum cum ipsis, sicut est arena maris in multitudine, et equi et quadrigae multae nimis. Et convenerunt omnes reges isti, et coierunt in unum ad aquam maram pugnare contra Israel. Dixit autem Dominus ad Jesum: Non verearis faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam ego tradam eos sauciatos ante faciem Israel. Equos eorum subnervabis, et currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo super ipsos ad aquam maram, et subito irruit super eos in monte: et tradidit eos Dominus in manus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
legis appellatur. sicut & meuangelio dicit.
hũt moysen &̃ ꝓpħas: audiant illos. lex gͦ
precepit nob̾ interfucere omnes reges pecca¬
ti. qͥ nos ꝓuocant adpeccatum. Sic fecit
iħs. & non ẽ. tnͣsgressus quicquã de omni¬
b que constituit ei moy ses. Diximꝰ quidẽ
sccłm pͥorẽ expositionis ordinẽ. quia q̃cũq
lex dĩ qui nt̃ moyses appellatur constituit.
impleuit iħs in nob̾. ⁊ iꝑse ẽ. qui in terunt
in nob̾ uitia ⁊ nequissima peccati regna
subuertit. Potest tamen etiam de ipso dño
& saluatore nr̃o dici. quia omnia que pre¬
cepit moyses inlege fecit iħs. & non ẽ. tnͣs¬
gressus quicquã. qm̃ quidẽ dic̃ apłus. qa¬
cũ uenisset plenitudo temporũ. misit deus
filium suum factũ exmuliere factum sub
lege. Si ergo fact̾us ẽ. sub lege. cum sub lege
ẽẽt. omĩa que lex mandabat impleuit:
ut nos redimeret a maledicto legis. Sed
& ipse de se dic̃. Non ueni solu̾e legem.

Expanded text:
legis appellatur, sicut et in Evangelio dicit: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Lex ergo praecepit nobis interficere omnes reges peccati qui nos provocant ad peccatum, sicut fecit Jesus, et non est trangressus quidquam ex omnibus quae constituit ei Moyses. Diximus quidem, secundum priorem expositionis ordinem, quia quaecunque lex Dei, quae nunc Moyses appellatur, constituit, implet Jesus in nobis; et ipse est qui interimit in nobis vitia, et nequissima peccati regna subvertit. Potest tamen etiam de ipso Domino et Salvatore nostro dici, quia omnia quae praecepit Moyses in lege, fecit Jesus, et non est transgressus quidquam. Quoniam quidem dicit Aposcum venisset plenitudo temporum, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . » Si ergo factus est sub lege, cum lege etiam omnia quae lex mandabat implevit, ut nos redimeret a maledicto legis. Sed et ipse de se dicit: « Non veni solvere legem,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ om̃s testimoniũ hñtes ꝑ fidẽ ñdũ
consecuti st̃ reꝓmissiones deo ꝓ nob̃ me¬
nẽ suam & requieuert̾. ⁊ ddigni iudicati
sunt ꝑ moysencapere hereditatẽ. Uerũ¬
tam̃ ad huc & ipsi pugnant ⁊ incertami¬
ne sunt prohis qui sub iħu militant.S
requiris qui sunt isti qui pugnent:
quȩ ẽ. ista pugna quã illi gert̾. Egosio
arbir᷑ qđ om̃s illi qui dormiert̃ ante
nos patres pugnent nob̾cũ: & adiuuent
nos orationib suis. lta namq etiam qͤ¬
cdam de seniorib magistris audiui di¬
centẽ ineo loco inquo scͥptũ ẽ. innume¬
ris. quia ablinget s nagoga ila hanc
synagogam sic̃ ablingit uitulus herbam
uiricdem de campo. Dicebat enim. Quare
huius mi aimilitudo assumpta ẽ. nisi quia
hoce. q intelligendũ ẽ. inloco. qđ syna¬
lingua consumet aduersariam synagogã.
itłe: orationib &̃ precib adu̾sarios nrõs
absumetͦ. E qͥon ergo in arrais pugnan¬
um ẽ. nob̾ acdu̾sũ hostes nrõs inuisib¬

Expanded text:
autem omnes testimonium habentes per fidem, nondum consecuti sunt repromissiones, Deo pro nobis anem suam, et requieverunt, et digni judicati sunt per Moysen capere haereditatem; verumtamen adhuc et ipsi pugnant, in certamine sunt pro his qui sub Jesu militant. Sed et requiris qui sunt qui pugnent, et quae est pugna ista quam illi gerunt? Ego sic arbitror, quod omnes illi, qui dormierunt ante nos, patres pugnent nobiscum et adjuvent nos orationibus suis. Ista namque etiam quemdam de senioribus magistris audivi dicentem in eo loco in quo scriptum est in Numeris quia ablinget synagoga illa hanc synagogam sicut ablingit vitulus herbam viridem de campo; dicebat enim: Quare hujusmodi similitudo sumpta est, nisi quia hoc intelligendum est in loco quod Synalingua consumet adversarias synagogas, id est, orationibus et precibus adversarios nostros absumet? Non ergo in armis pugnandum est nobis adversus hostes nostros invisib
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ intellige. hi gͦ qui scõm legẽ uxert̃
pͥmi acceꝑunt hereditatẽ: sed extra t̾rã
repromissionis: ł unc de inde cum ac¬
cepissent terrã hereclitatis ñ eam possi¬
dent neq diuidunt interse: sed expectant.
usqueqͦ eis ꝑ ih̾m clistribuat᷑ insortẽ.

Expanded text:
ntellige. Hi ergo qui secundum legem vixerunt, primi acceperunt haereditatem, sed ex terra repromissionis. Tunc deinde cum accepissent terram haereditatis: non enim possident, neque dividunt, sed exspectant, usquequo eis per Jesum distribuatur in sortem.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit terra que derelictaẽ: om̃s fines
filistum & alia quã płima quȩ sequunt᷑.
Multa acd huc suꝑ st̃ quantũ ad nr̃ã tẽ¬
pora spectat quȩ uidemus. ñ dum pedib¬
obtinere. Neq enim finis ẽẽ. poterit rerũ
de tnͣsripas fluminũ ethiopie offerent
sacrificia. Unde constat qđ inscło aduen¬
tu hant terrã multã que suꝑ est. obtineb¬
it iħs. Sed & beati sunt illi. qui pͥmo eiꝰ
acduentu obtenti sunt. lsti enĩ uere in
grã erunt: quia multis aduersariis
resistentib & multis hostib repugnan
tib bello & armis hereditatẽ terre rep¬
missionis accipiunt. Cum uero ex necẽs¬
sitate quis fuerit subiect̾us. tunc quando
etiam nouissimũ inunicũ distrui necẽẽ
ẽ. mortẽ. non erit gr̾a iam his qui subici¬
unt᷑. Post hec cum enumerasset płuri¬
mas gentes. desidoniis soliss dix̃. Et õs
sidonios. ego exterminabo eos afacie fi¬
lioꝵ isrł. N ominati sunt & chananei.

Expanded text:
 Omnes fines Philisthiim, » et alia quamplurima quae sequuntur. Multa adhuc supersunt, quantum ad nostra tempora spectat, quae videmus nondum pedibobtinere. Neque enim finis esse poterit rerum, de trans ripas fluminum: Aethiopes offerent sacrificia; unde constat quod in secundo adventu hanc terram multam, quae superest, obtinebit Jesus. Sed beati sunt illi qui primo ejus adventu obtenti sunt; ipsi enim vere in gratia erunt, qui multis adversariis resitibus, bello et armis haereditatem terrae repromissionis accipiunt. Cum vero ex necessitate quis fuerit subjectus, tunc quando etiam novissimum inimicum destrui necesse est mortem, non erit jam in gratia his qui subjiciuntur. mas gentes, de Sidoniis solis dixit: « Et omnes Sidonios ego exterminabo a facie filiorum Israel. » Nominati sunt et Chananaei,
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt pedib meis. quib scilicet ue¬
nent᷑ & decipiant animas adpeccatũ. Istoᷤ¬
gͦ dñs exterminat: quia si isti tales interi¬
erint uenatores cũ iam nemo fuerit qͥ
laqueoᷤᷤ tendat & retia ut decipiat ani¬
mas inpeccato. tunc requiescet unus qͥsq

Expanded text:
sub pedibus meis , » quibus scilicet venentur et decipiant animas peccantium? Istos ergo exterminat Dominus. Cum isti tales interierint venatores, cum jam nemo fuerit qui laqueos tendat et retia ut decipiat animas in peccato, tunc requiescet unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
egypti sunt ⁊ hi qui sunt afinib caron
& a simstris partib fluminũ. & alie qͣ¬
plurimȩ gentes & de solis sidoniis ic̃
dñs qd̾ eos eũsurꝰ sit. Sydoni aut̃ cdic̃t᷑
sicut ante iam diximus uenatores. Qͥ¬

Expanded text:
inati sunt et hi qui sunt ex finibus Accaron et a sinistris partibus fluminum, et aliae quamplurimae gentes; et de solis Sidoniis dixit Dominus quod eos eversurus sit. Sidonii autem dicuntur, sicut jam diximus, venatores. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ terre enĩ cepit qui uideã terrã
tenuit solam: Noster aut̃ dñs ihs. ipse u̾e
cepit omnẽ terrã. in eo qđ ex omni terra
atq ex omnib nationib ad eum concurrit
credentiũ multitudo. Additur etiã post ħ.
post ca quam omuẽ t̾ram cepit iħs. & re¬
quieuit inquit terra abellis. Hoc quomͦ
uere uidebit᷑ dici de filio naite. quia cessa¬
uit terra a bellis. quȩ nũquã fere tempori¬
b tius pausauit ab ellis: Sed hoc comp¬
let᷑ insolo dño meo iħu xp̃o. Si enĩ conside¬
res te qui uenisti ad iħm & ab eo ꝑbaptis¬
mi grãm remissionẽ consecutꝰ es ꝑeccato¬
rũ etiam inte ñ pugnat caro adu̾sũ sp̃m
abellis. si tamen mortẽ iħu xͥ incorpore tuo
cirtũferas: ita ut cessantib inte omnibus
preliis efficiaris pacificꝰ. & filius dei uoce¬
ris. Sed hoc fiet post ea qͣ bella tnͣsieris
et aduersarios subieceris. Tunc tͥ dabit᷑
requies ut requiescas sub uitȩ tua qui ẽ xͤ.¬

Expanded text:
 cepit qui Judaeam tenuit solam? Noster autem Dominus Jesus, ipse cepit vere omnem terram in eo quod ex omni terra atque ex omnibus nationibus ad eum concurrit credentium multitudo. Additur etiam post haec, posteaquam omnem terram cepit Jesus, et « requievit, » inquit, « terra a praeliis. » Hoc quomodo vere videbitur dici de filio Nave, quia cessavit terra a bellis, quae nunquam vere temporibus ejus cessavit a bellis? Sed hoc completur in solo Domino meo. Si enim consideres te, qui venisti ad Jesum, et per gratiam baptismi missionem consecutus es peccatorum, etiam in te non pugnat caro adversus spira bellis. Si Christum Jesum in corpore tuo circumferas, ita et cessantibus in te omnibus praeliis efficieris pacificus, et filius Dei vocaberis. Sed hoc fiet posteaquam bella transieris, et adversarios viceris; tunc tibi dabitur requies, ut requiescas sub vite tua, quae est Chr
Abbreviated transcription (Latin):
scͥtũ ẽ. qͥa terra relicta ẽ. multa ualde.
Putas ne contraria sibi scͥpta contineat:
hoc nec leuiter suspicandum ẽ. S redamꝰ
uatoris nr̃i primo quidẽ aduentu cum
uenit seminare u̾bũ suum morbem t̾re.
quomͦ cepit omnẽ terram solo seminis
iactu. & quomͦ acdũsarias potestates ex
ea & angelos refugas. qui gentiliũ men¬
tes obsederant esfugauit. & interim se¬
minauerit. uerbũ atq eccłias propaga¬
uit. Hec ẽ. pͥma eius totius terrepos¬
sessio. Sequere aut̃ me o auditor per
subtiles lineas uerbi. & ostencłam tͥ qͦ¬
mͦ etiam sccło capiat terrã hanc. que uc̃
dicitur ad iħm multa ẽẽ cdecelicta. Audi
de eo dicentẽ paulũ. Oportet enim eũ reg¬
nare donec ponat inumicos suos scabellũ
pecdum suoꝵ. hec gͦ ẽ. terra quȩ nunc mul¬
ta cdictiur ẽẽ. sub eo relicta: donec omnes¬
omnino subdantur pedib eius. & ꝑ hec¬

Expanded text:
scriptum est quia terra relicta est multa valde? Putasne contraria sibi contineant? hocne leviter suspicandum est? Sed redeavatoris nostri primum quidem adventum, cum venit seminare semen suum in orbem terrae, quomodo cepit omnem terram solo seminis jactu, et quomodo adversarias potestates ex ea et angelos refugas qui gentilium mentes obsederant effugavit, et interim seminavit verbum atque Ecclesias propagavit: haec est prima ejus totius terrae possessio. Sequere autem, o auditor, per subtiles lineas verbi, et ostendam tibi quomodo etiam secundo cepit terram hanc, quae nunc dicitur ab Jesu multa esse derelicta terra. Audi de ea dicentem Paulum: « Oportet eum regnare donec ponat omnes inimicos suos scabellum pedum suorum . » Haec ergo est terra quae nunc multa dicitur esse derelicta, donec omnes subdantur pedibus ejus, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
narent᷑. Beatus ergo ẽ. qui indesinent̾ spũ¬
alẽ macherã tenens ñ aufert eam acerui¬
cib hoꝵ hostium de quib suꝑuis memora¬
uimꝰ sic̃ & ieremias ꝓpħa dic̃. Maledictus
homo qui fac̃ oꝑa dñi negligent̾ & aufert
macherã suam a sanguine inimicoꝵ Hoc
si scdm litteram intelligamꝰ. nece̾e̾ erit nos
indesinent̾ sanguinẽ effundere. Qđ iudei
putantes qui ex in tegro caro sunt ꝙ san¬
guis crudeles & implacabiles fiunt dicen¬
tes maledictionẽ positam ẽẽ. his qui asan¬
guine effundendo cessauerint.⁊ ideo pe¬
des eoꝵ ueloces sunt ad effundendũ san¬
guinẽ. Sed illis huuscem᷑i intelligentia
re spũalẽ gladiũ uerbi dĩ asanguine con¬
tͣriarũ uͥtutũ.⁊ mortificare eas inuno qͦq
auditoꝵ. Interficiunt᷑ aut̃ inuob̃ ita demũ.
aut̃ in consequentib. quia cepit iħus om¬

Expanded text:
fecimus. Beatus ergo est qui indesinenter spiritalem machaeram tenens, non aufert eam a cervicibus horum hostium de quibus superius memoravimus. Sicut et Jeremias propheta dicit: « Maledictus homo qui facit opera Dei negligenter , » et aufert machaeram suam a sanguine inimicorum. Hoc si secundum litteram intelligamus, necesse erit nos indesinenter sanguinem fundere: quod Judaei putantes, qui ex integro caro sunt et sanguis, crudeles et implacabiles fiunt, dicentes maledictionem impositam esse his qui a sanguine effundendo cessaverint: et ideo pedes eorum veloces sunt ad effundendum sanguinem. Sed illis hujuscemodi intelligentia, re spiritalem gladium verbi Dei a sanguine contrariarum virtutum, et mortificare eas in unoquoque auditorum. Interficiuntur autem in nobis et au
Abbreviated transcription (Latin):
uł seniores. ñ ex eo appellent᷑ qđ
longeuã duxerint uitã s ꝓmat᷑itate sensꝰ
& grauitatȩ uitȩ uenerande hac appellati¬
one de corent᷑. maxime cum addit᷑ ad pres¬
biterũ sermo iste qui sequit᷑ plenꝰ dierũ:
Si eiũ eui ꝓlixitate appellandus qͥs prb̃r
uł senior uideret᷑ quẽ magis aliũ oportebat
hoc nomine censeri ꝗͣ pͥmũ adã uł certe

Expanded text:
ores non eo nomine appellantur quod longaevam duxerint vitam; sed pro maturitate sensus et gravitate venerandae vitae hac appellatione decorantur, maxime cum additur ad presbyterum sermo iste qui sequitur: « Plenus dierum. » Si enim aevi prolixitate appellandus qui presbyter vel senior videtur, quem magis alium oportebat hoc nomine censeri, quam primum Adam, vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
cletur magnũ aliqđ testimoniũ adno
ꝑ hoc tsari filio naue cũ ei dicitur. quia
nob̾ uł aꝑire dediuinis mysteriis fas ẽ.
ego arbitr qđ sic̃ sol iste dies fac̃ mun¬
do huic: ita & sol iusticie fac̃ aliquos di¬
es spũales. qͥ fulgore u̾itatis & lampade
sapientie illustrentur. Si quis ergo inp̃¬
ceptis dei uitã hanc presentẽ quȩ sicut
do. custodierit. atq om̃s adu̾sarios et
hostes suos subegerit sp̃uales: ab istis pa¬
ucis & malis dieb prouehit᷑. ⁊ ꝓmouet᷑.
adillos dies eternos & bonos eterni soł
luce signatos. Tali gͦ quodã ordine in¬
telligendus ẽ. & iħs exdiuinis responsis
prouectꝰ dierum ꝓnunciari. Uerũ qm̃ in¬

Expanded text:
videtur magnum aliquod testimonium a Domino videtur magnum aliquod testimonium a Domino per hoc dari nobis vel aperire divinis mysteriis fas est ego arbitror quod sicut sol iste diem facit mundo huic, ita et Sol justitiae facit aliquos dies spiritales, qui fulgore veritatis et lampade sapientiae illustrentur. Si quis ergo in praeceptis Dei vitam hanc praesentem, quae sicut do custodierit, atque omnes adversarios et hostes suos subegerit, spiritalis ab istis paucis et malis diebus provehitur, et promovetur ad illos dies aeternos et bonos aeterni solis luce signatos. Talis ergo quodam ordine intelligendus est et Jesus ex divinis responsis provectus dierum pronuntiari. Verum q