comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Androdamantꝰ colore niger. pondere &
duricia insignis. unde & nom̃ traxit.
Prȩcipuus reꝑitur in africa. Trahere aut̃
in se argentũ uł es dr̃. Quiq attritꝰ ut
ematites. in colorẽ redigit᷑ sanguinis.
Isticos inuenit᷑ inultima hispania croco
similis. cũ leui fulgore facile fricabilis.
Amianthos appellatꝰ a ueterib. eoqđ
si ex ipso uestis fuerit contacta contra
ignẽ resistat. & igni imposita ñ ardeat.
sed splendore accepto nitescat. & est
scissi aluminis similis. Ueneficiis re¬
sistens om̃ib. specialit̾ magorũ. Batra¬
cites. similis. ẽ. testȩ lãminosȩ scissibi¬
lis. Galactites colore cireneus. gustu
suauis. sed idõ uocatꝰ qđ quiddã dese
lac̾teũ attritꝰ dimittat. Obsius. lapis
niger. ẽ. trans lucidus. & uitri habens
similitudinẽ. Ponit᷑ in speculis paricti
ꝓpt̾ imaginũ umbras reddendas. Gm¬
mas multi ex eo faciunt. Nascit᷑ in indda
& in samoitaliȩ. Mitridas lapis eufra¬

Expanded text:
Androdamantus colore niger, pondere et Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphra
Abbreviated transcription (Latin):
tit croco similẽ. Iudacus lapis. albus
.ẽ. atq in scemate glandis. scripturis
sub inuicẽ modulatꝰ. quas greti gram¬
nias appellant. Samius. a samo insu¬
la ubi reꝑitur uocatꝰ. & est grauis &
candidus. poliendi aurũ utilis. Men¬
fites uocatꝰ a loco ȩgypti. & est gẽman¬
tis naturȩ. Hic tritus atq in his quȩ
urenda st̃ & secanda. ex aceto illinitꝰ
ita obstupescere facit corpus: ut ñ
sentiat cruciatũ. Sarcofagus lapis
dictꝰ. eo qđ corpora defunctorũ con¬
dita in eo. infra quadraginta dies
fagos comedere. Nascit᷑ aut̃ introade.
fissiliq uena scindit᷑. Sunt & eiꝰdẽ gene¬
ris in oriente saxa quȩ etiã uiuentib
alligata erodunt corpora. Mitiores aut̃
seruandis corporib nec absum̃ tes. Emati¬
tes appellatꝰ. eo qđ cute resolutꝰ. iN
colore ueniat sanguinis. Est aut̃ admodũ
liuidus. est & ferrugineus. Nascitur in
ultima ȩgypti babilonia & hispania.

Expanded text:
tit croco similem. Iudaicus lapis albus tit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies r,a φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania.
Abbreviated transcription (Latin):
prebet ignẽ. Hunc uulgus focalẽ petrã
uocat. Selenites qͥ latine lunaris int̾pre¬
tatur. eo qđ interiorẽ eiꝰ candorẽ. cũ lu¬
na crescere atq deficere aiunt. gignit᷑
in ꝑsida. Dionisius lapis fuscus. & ruben¬
tib notis sparsus. Uocat᷑ aut̃ ita. quia
si aquȩ mixtꝰ conterat᷑ uinũ flagrat.
& qđ in illo mirũ. ẽ. ebrietati resisiit.
Trachius niger & sonorus. nascit᷑ in flu¬
mine cuiꝰ nom̃ ẽ pont us. in equicia.
Frigius lapis. ex loco traxit uocabulũ.
Nascit᷑ enĩ in frigia. colore pallidus.
medio critꝰ grauis. Est aut̃ gleba puncis¬
cosa. urit᷑ antea uino ꝑfusus. flatusq
follib donec rubescat. ac rursus dul¬
ci uino extinguit᷑ ternis uicib. tini¬
guendis uestib tantũ utilis. Sirius la¬
pis a siria ubi reꝑitur appellatꝰ. Hic
integer fluctuare dr̃. cõminutꝰ mergi.
Arabicus. similis. ẽ ebori sine ulla ma¬
cula. Hic defricatꝰ ad cotẽ. sucũ dimit¬

Expanded text:
praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimit
Abbreviated transcription (Latin):
Fictilia ex eo scripta ñ delent᷑. Incensus
serpentes fugat. demoniacos ꝓdit.
uirginitatẽ de p̾hendit. Mirũ qͥa
accendit᷑ aqua. oleo restinguit᷑. Abeston
archadiȩ lapis. ferrei coloris. ab igne
nom̃ sortitꝰ. ẽ: eo qđ accensus semel.
nunquã extinguit᷑. De qͦ lapide me¬
chanicũ aliqͥd ars humana molita ẽ.
qđ gentiles capti sacrilegio mirarent᷑.
Deniq intẽplo qͦdã fuisse ueneris
nã sub diuo sic ardentẽ. ut eã nulla
tẽpestas. nullus imber extingueret.
Piritis. ꝑsicus lapis fuluus. aeris similans
qualitatẽ. cuiꝰ plurimꝰ ignis. si quidẽ
facile scintillas emittit. Hic tenentis
manũ si uehem̃tius p̃mat᷑ adurit.
ꝓpt̾ qđ ab igne nom̃ accepit. Est & alius
piritis uulgaris. quẽ uiuũ lapidẽ appel¬
lant. qͥ ferro uł lapide ꝑcussus. scintil¬
las emittit. quȩ excipiunt᷑ sulphure. uł
aliis fungis uł foliis. & dicto celerius

Expanded text:
Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris nam sub dio sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans qualitatem, cujus plurimus ignis: siquidem facile scintillmanum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ arm̃ta idem magnes pasceret:. Postea
& passim inuentꝰ Est aut̃ colore ferrugi¬
neus. sed ꝓbat᷑ cũ ferro adiunctꝰ. eius
fecerit raptũ. Nã adeo app̾hendit fer¬
rũ. ut catenã faciat anulorũ. unde &
eũ uulgus ferrũ uiuũ appellat. Liquo¬
rem qͦq nitri. ut ferrũ trahere credit᷑
Cuiꝰ tanta uis. ẽ. ut refert beatissimus
augustinꝰ. qđ quidã eundẽ magnetẽ
lapidẽ tenuerit sub uase argenteo.
ferrũq suꝑ argentũ posuerit᷑. deinde
subter mouente manu cũ lapide. fer¬
rũ cursim desuꝑ mouebat᷑. Unde & fa¬
ctũ. ẽ ut in qͦdam tẽplo simulacrũ
e ferro pendere in aere uideretur.
Est qͥppe & alius inethiopia magnes.
qͥ ferrũ ñ ambit. respuitq Omĩs aut̃
magnes tanto melior. ẽ. quantomagis
ceruleus. ẽ. Gagates lapis. primũ in¬
uentꝰ. ẽ. in sicilia. gagatis fluminis
fluore reiectꝰ. unde & nominatꝰ. licet
inbrittannia sit plurimꝰ. Est aut̃ ni¬
ger. planꝰ. leuis & ardens. igni admotꝰ.

Expanded text:
cum armenta idem Magnes pasceret, postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adjunctus ejus fecerit raptum. Nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam faciat annulorum. Unde et eum vulgus ferrum vivum appellat.--2. Liquorem quoque vitri, ut ferrum, trahere creditur, cujus tanta vis est  ut refert beatissimus Augustinus quod quidam eumdem magnetem lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est, ut in quodam 254 templo simulacrum ex ferro pendere in aere videretur. Est quippe alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in Britannia sit plurimus. Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mirũ aliquid facit. Post quã enim
ignis accendi. Usus eiꝰ structuris fabri¬
cȩ necessarius. Nam lapis lapidi non
potest adhȩrere fortius. nisi calce
coniunctꝰ. Calcis e lapide albo &
duro melior structuris. ex molle
utilis tectoriis. Arena abariditate
dicta. ñ ab adhȩrendo in fabricis.
ut quidã uolunt. Huiꝰ ꝓbatio si manu
impressa stridat. aut si inuestẽ can
tore uocatur. Fuit aut̃ in
india ita primũ reꝑtꝰ. clauis crepi¬
darũ baculiq cuspidi hȩxens. cum

Expanded text:
ejus mirum aliquid facit: postquam enim ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. duro melior structuris, ex molle utilis tectoriis. dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu imprtore vocatus. Fuit autem in India ita primum repertus: clavis crepidarum, baculique cuspidi haerens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sui calcetur. Cui contrarius. ẽ scrupus.
lapillus minutꝰ & asper. qͥ si inciderte
inciderit in calciamentũ nocet. & mo¬
lestia. ẽ. animo. Unle & animi molesti¬
am scrupulũ dicimꝰ. hinc & scrupea
saxa. id. ẽ. asꝑa. Cotis nom̃ accepit. qđ
ferrũ ad incidendũ acuat. Cotis enĩ
greto sermone. incisio nominat᷑. Ex his
aliȩ aquariȩ st̃. aliȩ oleo indigent in
acuendo. sed oleũ lenẽ. aquȩ aciem a¬
cerrimã reddunt. Pumex uocat᷑. eo qđ
spumȩ densitate concretus fiat. & est
aridus candore paruius. tantãꝙ naturã
refrigerandi habens. ut in uase missus
musta deferuescere desinant. Rudos
artifices appellant lapides contusos &
calce admixtos. qͦs in pauim̾tis facien¬
dis suꝑfundunt. unde & rudera dicunt᷑

Expanded text:
sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calce admixtos, quos in pavimentis faciendis superfundunt;
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo discernitur. Lapis aut̃ dictꝰ. qđ
lȩdat pedẽ. Lapis mollis . ẽ. & sparsus.
Saxa herent. & amontib exciduntur.
Petra. grecũ . ẽ. Silex. ẽ. durus lapis. eo
qđ exiliat ignis ab eo dictꝰ. Scopulus
a saxo eminenti. qͣsi ab speculando dictꝰ¬
rupes. cauata. Crepido extremitas saxi
abrupta unde & crepido uocata. qđ sit
abrupti saxi altitudo. sicie heret pede
saxa inmari. dicte a cauando. quasi
cauatȩ. Murices. petrȩ in litore similes
muricib uiuis. acutissimȩ. & nauib
niciosȩ. Icon. saxũ. ẽ. qđ humanȩ uocis
sonũ captans. etiã uerba loquentiũ imi¬
tatur. Icon aut̃ grece. latine imago uo¬
catur. eo qđ ad uocẽ respondens. alieni
efficitur imago sermonis. Licet hoc qui¬
dem & locorũ natura euenit. ac ple¬
runq conualliũ. Calculus. ẽ. lapillus
t̾rȩ admixtꝰ. rotundus atq durissimꝰ.
& om̃i puritate lenissimꝰ. Dictus aut̃
calculus. qđ sine molestia breuitate

Expanded text:
vulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod vulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod laedat pedem. Lapis mobilis est, et sparsus. Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis, ab eo dictus. 2. Scopulus a saxo eminenti, qrupis cavata. Crepido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret pede saxa in mari, dictae a cavendo, quasi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate
Abbreviated transcription (Latin):
tri. grecus es afronitu. Colligit᷑ aut̃
in asia. inspeluncis distillans. de hinc
siccatur sole. Optimũ putat᷑ si mini¬
me fuerit ponderosũ. & maxime fieri¬
habile. colore pene purpureo. Calcan¬¬
tũ dictũ. qͥa a calcitis. ẽ. timũ: idẽ.¬
flos. Unde & apud latinos aeris flos
appellat᷑ Fit aut̃ nunc multis in re¬
gionib Olim in hispaniȩ puteis uł
stagnis. id genꝰ aquȩ habentib aquã
de coquebant. & in piscinas ligneas
fundebant. appendentes suꝑ eas restes
lapillis extentas. quib limus insimili¬
alibi in speluncis. qđ liquide collectũ.
de hinc diffusũ in quosdã botros solidat᷑.
Fit & in scrobib cauatis. quorũ a laterib
de cadentes gutte coalescunt. Fit & sa¬
lis modo ex flagrantissimo sole. Adeo aut̃
constrictȩ uirtutis. ẽ. ut in leonũ & ur¬
sorũ ora asꝑsũ. tantã uim habeat ad
stringendũ: ut ñ ualeant mordere.
APIs a terra tanquã densior. etiã

Expanded text:
tri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem tri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, idflos, unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentes super eas restes, lapillis extentas, quibus limus in similialibi in speluncis, quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut non valeant mordere. vulgaribus. 1. Lapis a terra tanquam densior, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Pulm̃tis enĩ saporẽ dat. excitat auiditatẽ.
& appetitũ in om̃ib cibis facit. Ex eo qͥp¬
pe om̃is uictꝰ delectatio & sũma hilari¬
tas. Hinc & salus nom̃ accepisse putatur
Nichil enĩ utilius sale & sole. Deniq cor¬
nea uidemꝰ corpora nauticorũ. Quin etiã
pecudes. arm̃ta & ium̃ta. sale maxime
ꝓuocant᷑ ad pastũ. multũ largiores la¬
cte. multoq gratiores casei dote. Corpo¬
ra etiã sal astringit. siccat & alligat.
Defuncta etiã a putrescendi labe uindi¬
cat ut durent. Nitrũ. a loco sũpsit uo¬
cabulũ. Nascit᷑ enĩ in oppido uł regio¬
ne egypti nitria. ex qͦ & medicine fi-¬
unt. & sordes corporum uestiũq lauan¬
tur. Huiꝰ natura. ñ multũ a sale distat.
Habet enĩ uirtutẽ salis. & similit̾ orit᷑.
canescentib siccitate litorib. Afro
nitrũ grece. latine spuma nitri. ẽ. de
qͦ quidã ait. Rusticus es. nescis quid
greco nomine dicar. Spuma uocor ni¬

Expanded text:
Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. Nitrum a loco sumpsit vocabulum; nascitur enim in oppido vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt et sordes corporum vestiumque lavantur. Huius natura non multum a sale distat; habet enim virtutem salis et similiter oritur canescentibus sinitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor ni
Abbreviated transcription (Latin):
siccat᷑. Sed & flumina densant᷑ insalẽ.
amne reliqͦ subgelu fluente. Alibi qͦꝙ
detractis arenis colligitur. crescens
cũ iunȩ noctib. Nã in cirenea ammo-¬
niacus subarenis inuenit᷑. Sunt &¬
montes natiui salis in quib ferro cedi¬
tur. ut lapis renascens maius. Tantȩ
alicubi duriciȩ. ut muros domosq
massis salis faciant. sicut inarabia.
In natura qͦq salis differentiȩ sunt.
Na alibi suauis. alibi salsissimꝰ. Cõ¬
inune sal in igne crepitat. tragaseũ
nec crepitat in ĩgne nec exilit: Agri¬
gentinũ siciliȩ flãmas patiens. iN
aqua exilit. inigne fluit contra natu¬
Iram.¬
Sunt & colorũ differentiȩ. Menfiticus:
rufus. ẽ. In parte quadã siciliȩ ubi
ethna est purpureus. Itẽ in eadem
sicilia in pachino. adeo splendidtus
& lucidus: ut imagines reddat. IN
cappadocia: crocinus effodit᷑. Salis
natura. necessaria. ẽ. ad omnẽ escam

Expanded text:
siccatur; sed et flumina densantur in salem, siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam.Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam.
Abbreviated transcription (Latin):
r⁊ uoen. in iudeȩ lacu asfaltitȩ e¬
mergit. Cuiꝰ glebas suꝑnatantes
nautȩ. scafis apppinquantes colli¬
gunt. In siria aut̃ limus . ẽ. passim a t̾ra¬
exȩstuans. spissat᷑ aut̃ utraq & densita¬
appellant. Natura eiꝰ ardens & igniũ co¬
gnata. & neq aqua neq ferro rũpitur.
nisi solis muliebrib inquinam̃tis. utilis
ad cõpages nauiũ. Alum̃ uocatũ a lumi¬
ne. qđ lum̃ colorib pręstat tinguendis.
Est aut̃ salsugo t̾re. efficit᷑q hieme ex
aqua & limo. & estiuis solib maturat᷑.
Huius species duȩ st̃. liquidũ & spissũ.
Sal quidã dictũ putant qđ in igne exiliat.
Fugit enĩ ignẽ tum sit igneus. sed naturã
sequit᷑. quia ignis & aqua semꝑ int̾ se
inimica st̃. Auii sal a salo & sole uoca¬
tũ existimant. Nã aquis maris sponte
gignit᷑ spuma. in extremis litorib uł
scopulis derelicta. & sole decocta. Sunt
& lacus. & flumina. & putei e quib hau¬
ritur. de hinc in salinis ingestus. sole

Expanded text:
umen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitaappellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages navium. Alumen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole
Abbreviated transcription (Latin):
micadibm uas oleariũ. Scortia uas
oleariũ. eo qđ sit ex corio dictuin t .̃
Alabastrũ uas unguentariũ. e lapide sui
gencris cognominatũ. quẽ al aba strir
uocant. qͥ incorrupta unguenta conseruat.
Pixides uascula unguentaria. ex buxo
facta. Nã qł nos buxũ. greci pixũ uocant
Lenticula uasculũ oleariũ. ex ere aut
argento factũ. a liniendo dictũ. His enĩ
reges & sacerdotes liniebantur.

Expanded text:
micadium, vas olearium. Scortea, vas olearium, eo quod sit ex corio, dictum. 2. Alabastrum, vas unguentarium a lapide sui generis cognominatum, quem alabastritem vocant, qui incorrupta unguenta conservat. 3. Pyxides, vascula unguentaria ex buxo facta Nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. 4. Lenticula vasculum olearium ex aere aut argento factum a liniendo dictum. His enim reges e sacerdotes liniebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
si ante sellam. sicut & postela. quasi
neutri generis est. Nam animaliũ. gene¬
re feminino dicimꝰ. has cingulas. Sa¬
gia quȩ c rrupte uulgo salma dicit᷑.
abstratu ĩagorũ uocatur. Unde & ca¬
ballus sagmarius. mula sagmaria.
Capulũ. funis a capiendo. qđ eo indomi

Expanded text:
si antesella, sicut et postela quasi generis neutri est; nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomi
Abbreviated transcription (Latin):
gnificat unciã. ALabda grecũ. ꝑ me¬
diũ fui .i. latinũ adiectũ: significat
libram. Ky Cappa grecũ circa finẽ
cornuũ adiuncto y greco significat
ciatũ. Ro. Si uͦ o latinũ habuerit
adiunctũ: eminã demonstrat. quã
greci cotilẽ uocant. ⁊e grecũ. si acce¬
perit iunctũ e latinũ significat sex¬
tariũ. ⁊o. si o latinũ adiunctũ indi¬
significat minã. AAlatinũ alfa in fine
habens labda grecũ. significat talentũ.
Lo. grecũ in dextro brachio suꝑiori o
lrctera coniuncta: cenix est

Expanded text:
gnificat unciam. ᗑ. Labda Graecum per megnificat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indisignificat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix est.
Abbreviated transcription (Latin):
oNDERIS signa plerisq ignota Rum.¬
sunt. & inde errorẽ legentib faci¬
unt. Qua ꝓpt̾ formas eorũ & carac̾te¬
res. ut aueterib signata ft̃ subiciamꝰ:
T. littera: significat dimidiũ obolũ.
uirgula. equalit̾ iacens & porrecta: sim¬
plicit significat obolũ. E Geminata
uirgula: duo oboli st̃. T. latinũ. signi¬
ficat obolos tres. F. latinũ significat
obolos .iiͦii. C. latinũ demonstrat obo¬
los. Gͦ. Oboli uͦ sex ꝓpt̾ea caracterẽ ñ
habert: eoqđ in una dragia sex ueni¬
ant. qđ est pondus denari i argentei.
Heta littera significat siliquas octo. id ÷
tremissem. N. latinũ significat nomi¬
sina grecũ. id ÷ solidũ. H. iota ad¬
iuncta beta. significat dimidiũ solidũ.
Euirgulȩ duȩ ex uno angulo a leua
in dexterã se diuidentes. significant
draginã. quã etiã olcem appellant
N. latinũ adiuncto gãma greco. signi¬
ficat semunciã. Io. Gãma aut̃ grecȩ
litterę o latinũ infine adiunctũ. si¬

Expanded text:
onderis signa plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum si
Abbreviated transcription (Latin):
Posterius aut̃ pax accipit᷑ Foedus primũ
initur. Foedus. ẽ. pax quę fit int̾ dimi¬
cantes. uł a fide. uł a fecialib id ẽ. sacer¬
dotib dictũ. Per ipsos enĩ fiebant foe¬
dera. sicut ꝑ seculares bella. Alii foede¬
ra dicta pitarit a porca fede & crude¬
liter occisa. cuiꝰ mors optabat᷑ ei qui
gebant foedera porca. Foederis partes
indutiȩ. Et dictȩ indutiȩ quasi in dies
otia.
DE PRIUCPHIS

Expanded text:
Posterius autem pax accipitur, foedus primum Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, id est sacerdotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui gebant foedera porca. Foederis partes indutiae: et dictae indutiae quasi in dies otia. De triumphis
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ. pugna & proeliũ. Nã bellum
uni uersũ ctr̃. ut punicum. Huiꝰ partes
st᷑ pugnȩ. ut canensis. termensis. Rur¬
su inuna pugna multa st̃ proelia. Ali¬
ud. ẽ. enĩ in cornib. aliud in media.
aliud in extrema acie gerit᷑ Bellũ
gͥ est totũ pugna unius diei. Proeliũ.
pars pugnȩ.ẽ. Bellũ antea duellũ
uocatũ. eoqđ duȩ sint partes dimican¬
tium. uł qđ alterũ faciat uictorẽ. alterũ
uictũ. Postea mutata. d. & detracta .u.¬
littera. dictũ bellũ. Bellũ alii pantifra¬
sin putant dictũ eoqđ sit horrĩdum
contra sit pessimũ. Proelia dicunt᷑ ab im
primendo hostẽ. uncde & proela ligna
quib uua premit᷑. Pugna uocata. eo qđ
initio usus fuisset in bello pugnis conten¬
dere. uł quia primo bellũ pugnis incipi
ebant. Unde & pugna etiã duorũ. ẽ:
aliqͣndo & sine ferro. Quattuor aut̃ in
bello agunt᷑ pugna. fuga. uictoria pax.
Pacis uocabulum. uidetur a pacto sũptũ.

Expanded text:
bellum, pugna et proelium. Nam bellum bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictumeo quod sit horridum; contra sit pessimum. 10. Praelia dicuntur a premendo, hostis hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod mitio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum ebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. Itẽ. Cui ceruix cęsa parentis cede¬
ret. Bella itaq dicunt᷑ interna. ex¬
terna. seruilia. socialia. piratica. Nã
piratica bella st̃ sparsa latronũ manꝰ
ꝑmaria. mioparionib leuib & fuga¬
cib. ñsolũ nauales cõmeatꝰ. sed etiã
insulas ꝓuinciasq uastantib. quos
primũ gneus pompeius post multã
uastationẽ quã terra mariq di uege¬
rant. mira celeritate cõpressit ac suꝑa¬
uit. Sicut aut̃ bellũ uocat᷑ qđ contra
hostes agit᷑. ita tumultꝰ qđ ciuili sedi¬
tione concitat᷑. Nã seditio. ẽ. dissen¬
sio ciuiũ. dicta qđ seorsũ alii ad
alios eant. Alii existimant dissensio¬
nem animorũ seditionẽ uocari. quam
greci diastasin uocant. Qđ aut̃ diffe¬
multus aut esse sine bello ñ potest
Quid. ẽ enĩ aliud tumultꝰ. nisi ꝑtur¬
batio tanta. ut maior timor oriat᷑:
Vnde etiã dictꝰ tumultꝰ. quasi timor
bellũ. Nã in bello uacationes ualent.
in tumultu ñ ualent. Differt autẽ¬

Expanded text:
 150: Cui cervix caesa parentis cederet. Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium, dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci διάστασιν vocant. Quo autem diffemultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi batio tanta ut maior timor oriatur? Unde et dicitur tumultus quasi timor bellum quia in bello vocationes valent, in tumultu n
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ciues orta seditio. & concitati tu¬
multus: sicut int̾ sillã & mariũ.
qͥbellũ ciuile inuicẽ in una gente
gessert̃ Piusquã ciuile bellũ ẽ. ubi
ñsolũ ciues certant. sed & cognati. qua¬
le actũ est int̾ cȩsarẽ & pompeiũ qͣndo
gener & socer inuicẽ dimicauert̃. Si¬
quidẽ in hac pugra. fratꝰ cum frẽ dimi

Expanded text:
inter cives orta seditio et concitati tuinter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna
Abbreviated transcription (Latin):
RIMUS BELLA .II.¬
intulit ninus
pse enĩ finib
suis neqͣ quã
contentus. hu¬
manȩ societa¬
tis foedus sirrumpens. exercitꝰ duce.¬
re. aliena uastare. liberos popłos¬
aut trucidare aut subicere coepit.
uniuersãq asiã usq ad libiȩ fines.
noua seruitute ꝑdomuit. Hinc
etiã studuit orbis in mutuo san¬
guine alterna grassari cede. Quit¬
tuor aut̃ sunt genera bellorii.
id ẽ iustũ. in iustũ. ciuile &
plusquã ciuile. Iustũ bellũ est
qđ ex p̃dicto geritur. de rebus repeti.¬
tis. aut ꝓpulsandorũ hostiũ causa.
In iustũ bellũ. ẽ. qđ de furore ñ de
legitima ratione initur. de qͦ in re¬
publica cicero dicit. Illa in iusta bella
sunt. quȩ st̃ sine causa suscepta. Nã
extra ulciscendi. aut ꝓpulsandorum
hostiũ causa. bellũ geri iustũ nullii
potest. Et hoc idẽ tullius. paruis int¬
iectis subdidit. Nullũ bellũ iustum
habet᷑: nisi denunciatũ. nisi indictũ.
nisi de repetitis rebꝰ. Ciuile bellũ.e.

Expanded text:
rimus bella instituit Ninus pse enim finibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos popaut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est
Abbreviated transcription (Latin):
at oculos. Nam & qui nũmulariam
discunt denariorũ formis in musteos
pannos subiciunt. & gẽmarũ sculpto¬
res scarabeorũ terga quib nichil.ẽ.
uirictius. subinde respiciunt. Et picto¬
res idem faciunt. ut laborẽ uisus eoꝵ
uiriditate recreent. Membrana autẽ.
aut candita. aut lutea. aut purpu¬
rea st̃. Candida. naturalit̾ existunt.
Luteũ membranũ bicolor. ẽ. qđ a con¬
fectore una tinguit᷑ parte. i ẽ. eroca
bi color mẽbrana capillis. Purpurea
uͦ inficiunt᷑ colore purpureo. in quib
aurũ & argentũ liquescens patescat
in litteris.
De libris conficiendis.

Expanded text:
at oculos. Nam et qui nummulariam at oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguitur parte, id est crocatbicolor membrana capillis. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum liquescens patescat in litteris. De libris conficiendis
Abbreviated transcription (Latin):
dicta qđ ad sacros libros eligebatur
similis augusteȩ. sed colorata. Quarta
teneotica. a loco alexandriȩ qui ita
uocatur fiebat. Quinta saltica. ab
oppido salo. Sexta corneliana. a cor¬
nelio gallo p̾fecto egypti primũ con¬
fecta. Septima emporitica. qđ ea
merces inuoluuntur. cũ sit scripturis
minꝰ idonea.
De pergamenis.
tacameNi reges cũ carta indige¬
rent. mẽbranã primi excogitaue¬
runt. unde & ꝑgamenorũ nom̃ huc¬
usq tradente sibi posteritate seruatũ
est. Hȩc & mẽbrana dicunt᷑. quia ex
membris pecudũ detrahunt᷑. Fiebant
autẽ primũ coloris lutei. id ÷ crocei.
postea uͦ romȩ candila membrana re¬
ꝑta st̃. qđ apparuit in habile esse qđ
& facile sordescant. aciemq legentiũ
lȩcdant. cũ ꝑitiores architecti. neq
aurea lacunaria ponenda in bibliothe¬
cis putent. neq pauim̃ta alia. quã ut
caristeo marmore. qđ auri fulgor
hebetet. & eucaristi uiriditas refici¬

Expanded text:
dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. De pergamenis . Pergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas refici
Abbreviated transcription (Latin):
ERE. litterarũ materies. paruulorũ IX.¬
primordia sensus. quarũ studiũ primi
greci tradidisse ꝓduntur. Greci autẽ
& tusci primũ ferro inceris scripsert̃.
postea romani iussert̾ ne grafiũ ferreũ
quis haberet. Unde & apud scribas di¬
cebatur. Ceram ferrone cedito. Postea
institutũ ut cera ossib scriberent.
sicut indicat acta. in satura dicens
Uertamꝰ uomerẽ incera. mucroneq are¬
mus osseo. Grafiũ autẽ grece. latine
egyptus ministrauit. coeptũ apud
memphiticã urbẽ. Memphis enĩ ciui¬
tas .ẽ. egyptiorũ. ubi cartę usus in¬
uentus ẽ. primũ. sicut ait lucanus.
Conficitur bibula mẽphitis carta pa¬
piro. Bibulã autẽ papirũ dixit. quod
humorem bibat. Carta aut̃ dicta. qđ
carptim papiri tegmen decerptũ glu-¬
tinatur. cuiꝰ genera quã plura sunt
Prima & p̾cipua augustea regia & maio¬
ris formȩ. inhonorẽ octouiani augu¬
sti appellata. Sccda libiana. obhono¬
rem libiȩ ꝓuinciȩ. Tercia heratica

Expanded text:
Cerae litterarum materies, parvulorum primordia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens 12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine egyptus ministravit, coeptum apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Aegyptiorum, ubi cartae usus inventus est primum, sicut ait Lucanus 4, 135: Conficitur bibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica
Abbreviated transcription (Latin):
uendũ sit. Questio aut̃ ẽ. quȩsitio. cũ
mentũ uͦ dictũ quasi argutũ. uł qđ sit
argute inuentũ. ad comꝓbandas res.
Epłam ꝓprie greci uocant. qđ int̃pretat᷑
latine missa. Stila enĩ siue stllei. miss.
uł missi. Ante cartȩ & mẽbranarũ usũ.
in dolatis ex ligno codicillis epłarum
alloquia scribebant᷑. unde & portito¬
res earum. tabel larios uocauerunt

Expanded text:
vendum sit. Quaestio autem est, cum vendum sit. Quaestio autem est, cum mentum vero dictum quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad conprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quod interpretatur Latine missa. Στόλα enim sive στόλοι missa vel missi. Ante cartae et membranarum usum in dedolatis ex alloquia missitabant. Unde et portitores earum Tabellarios, et
Abbreviated transcription (Latin):
bus costis quasi crurib innitunt᷑. Unde
si in qualibet corporis parte ab aluo usq
ad caput ictu aliqͦ collidat᷑. debilis red¬
dita cursũ habere ñ possit. qͥa ubicunq
illi ictus inciderit spinã soluit. ꝑ quã
costarũ pedes & motus corporis agebant᷑.
Serpentes aut̃ diu uiuere dicuntur. adeo
ut deposita uetere tunica senectutem
deponere. atq in iuuentutẽ redire ꝑ¬
hibeant᷑. Tunicȩ serpentũ exuuiȩ nun¬
cupantur. eo qđ his quando senescunt
sese exuunt. Quib exuti in iuuentã
redeunt. Dicunt᷑ enĩ ęxuuiȩ & induuiȩ
qͥa exuuntur & induunt᷑ Pitagoras dic̃
de medulla hominis mortui quȩ in
spina. ẽ. serpentẽ creari. qđ etiã ouidius
in metamorphoseorũ libris cõmemorat
dicens. Sunt qui cũ clauso putre facta
spina sepulchro: mutari credant hu¬
manas. angue medullas. Qđ si credit᷑.
merito euenit: ut sicut ꝑ serpentem
mors hominis. ita & ꝑ hominis mortẽ

Expanded text:
bus, costis quasi cruribus innituntur. Unde bus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari; quod etiam Ovidius in Metamorphoseorum libris commemorat dicens15, 398: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte
Abbreviated transcription (Latin):
munia. uiuacitate quacdã sensus ser-¬
pens excellit. unde & legit᷑ in genesi
Serpens aut̃ erat sapientior. om̃ib pe¬
corib t̾rȩ. Dicit aut̃ plinius si credit᷑.
qđ serpentis caput. etiã si cũ duob
tuaserit digitis. nichilominꝰ uiuit
Vnde & totũ corpus obicit ꝓcapite feri¬
entib. Anguib uniuersis hebes uisus
est. raro in aduersũ contuent᷑. nec fru¬
stra. cũ oculos ñ infronte habeant
sed in timporib. adeo ut citius audi¬
ant quã aspiciant. Nullũ aut̃ animal.
intanta celeritate linguã mouet ut
serpens. adeo ut triplicẽ linguã ha¬
bere uideat᷑. cũ una sit. Serpentũ
uda sunt corpora. adeo ut qͦcunq
eunt. uiã humore designent. Uesti¬
gia serpentũ talia st̃. ut cũ pedib
carere uideant᷑. costis tam̃ & squa¬
marũ nisib repant. quas a sumo
gutture usq ad imam aluũ. parili mͦ
dispositas habent. Squamis enĩ qͣsi ungui¬

Expanded text:
munia, vivacitate quadam sensus sermunia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. Unde et legitur in Genesi3, 1: 'Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae.' Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus carere videantur, costis tamen et squamarum nisibus repant, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim quasi ungui
Abbreviated transcription (Latin):
calescunt. Nam quando sunt frigide
nullũ tangunt. Unde & uenena eoꝵ
plus die quã nocte nocent. Torpent
enĩ noc̾tis algore: & merito. qͥa frigi¬
dȩ sunt nocturno rore. In se eniꝰ addu¬
cunt uaporẽ corporis gelidȩ pestis. &
natura frigidȩ. Unde & hieme in no¬¬
dis torpent. ȩstate soluunt᷑ Inde ẽ. qđ
dũ quieunq serpentũ ueneno ꝑcutit᷑.
primũ obstupescit. & postea ubi in illo
calefactũ ipsũ uirus exarserit: statĩ
hominẽ extinguit. Uenenũ aut̃ dictũ.
eo qđ ꝑuenas uadit. Infusa enĩ pestis eiꝰ
puenas uegetatione corporis aucta
discurrit. & animã exigit. Unde ñ
posse uenenũ nocere. nisi hominũ te¬
tigerit sanguinẽ. Lucanꝰ. Noxia serpen¬
tũ. ẽ admixto sanguine pestis. Omẽ
aut̃ uenenũ frigidũ ẽ. & idõ anima
quȩ ignea ẽ. fugit uenenũ frigidũ.
Innaturalib bonis quȩ nob̾ & irratio¬
nabilib animantib uidemꝰ ẽẽ. com¬

Expanded text:
calescunt. Nam quando sunt frigidae, calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus9, 614: Noxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus animantibus videmus esse com
Abbreviated transcription (Latin):
mos parit̾ interimit. Nam si arbori ir¬
repserit. omĩa poma inficit ueneno.
& eos qui ederint occidit. Quȩ etiã si
uł inputeo cadat. uis ueneni eiꝰ potan¬
tes interficit. Ista contra incendia re-¬
pugnans. ignes. sola animaliũ excin-¬
guit. Uiuit enĩ in mediis flãmis. sine
dolore & consũmatione. & ñsolũ quia
ñ uritur. sed extinguit incendium.
Saura. lacertus qͥ quando senescit cȩcant᷑
oculi eiꝰ. & intrat inforamꝰ parietis aspi¬
cientis contra orientẽ. & ortũ solis in¬
tendit. & illuminat᷑. Stellio de colore
inditũ nom̃ habet. Est enĩ tergore pi-¬
ctus. lucentib guttis in modũ stellarũ.
scorpionib adeo contrarius traditur.
ut uiso eo pauorẽ his afferat & torporẽ.
Sunt & alia serpentiũ genera. ut admo¬
ditȩ. elefantię. camedracontes. postre¬
mo quantꝰ nominũ. tantꝰ mortiũ nume.¬
rus. Om̃s ait̃ serpentes natura sua fri¬
gridȩ st̃: nec ꝑcutiunt nisi quando

Expanded text:
mos pariter interimit. Nam si arbori inmos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando
Abbreviated transcription (Latin):
ab equis. sed etiã & uolare dicuntur:
quorũ tantũ uirus. ẽ. ut morsũ ante
mors insequat᷑ quã dolor. Obites dicta.
qđ colorẽ arenȩ habeat. De qua poeta.
Concolor exustis atq indiscretꝰ arenis.
aqimaditus. Seps. exigua serpens. quȩ
nonsolũ corpus sel & assa ueneno con-
Dipsa. serpens tantȩ exiguitatis fertur.
ut cũ calcatur ñ uideat᷑. Cuiꝰ uenenũ
ante extinguit quã sentiat᷑ ut facies
put retro dipses calcata momordit. Uix
dolor aut sensus dentis fuit. Salpica.
serpens. ẽ. quȩ ñ uidetur. Cęxula dicta.
ꝓpt̃ qđ parua sit. & ñ habeat oculos. Cen¬
tupeda. a multitudine pedũ dicta. Lacer¬
tus. reptile genꝰ ẽ: uocatꝰ ita. qđ brachia
habeat. Genera lacertorũ plura. ut bo¬
trax. salamandria. saura. stellio. Bo¬
greci ranã. botraca uocant. Salaman¬
dria uocata. qđ contra incendia ualeat
Cuiꝰ int̾ om̃ia uenenata uis maxima est.
Cȩtera enĩ singulos feriunt. Hȩc pluri¬

Expanded text:
ab equis, sed etiam et volare dicuntur; ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poetaLuconcolor exustis atque indiscretus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa veneno consuDipsas serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies pite retro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. BoGraeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec pluri