comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gauit eosdicens. Non dormitis: Responderunt. Dormimꝰ. E senex.
Cum doriitis. quis pro uob̾ orat: Et non inuenerunt quis aobs
esponderent ei.. dixit senex. Ignoscite michi fr̃s: quia ecce ñ facitis
sicut diristis. Ego autẽ ostendo uob̃: quia oꝑans manib meis. sine in¬
termissione oro. Sedeo uiuante deo. infundens mͥ paucas palinulas: &
fiuo ex eis plectam: ꝙ dico. Miserere mei ds̃ scd̃m magnam miscõiam
tuam: ꝙ. sed̾m multitudinem mniserationum tuaꝵ. dele iniquitatẽ meã.
dixit eis.Oratio ẽ. annon: E dixerunt ei. Etiam. E senex adeos. Quan¬
do ꝑmansero dota die laborans &. orans: facio plusminus sexdecim nũ¬
mos: ꝙ. pono ex eis ad ostium duos. & residuos mnanduco: ꝙ. qui acceꝑit
ilos duos denarios. orat ꝓme tempore quo ego manduco uł dormio:
le est sine querela: qui quantũ fragilitas ꝑmittit humana. uitam stu¬

Expanded text:
ogavit eos, dicens: Non dormitis? Et illi dixerunt: Dormimus. Dixit senex: Et ogavit eos, dicens: Non dormitis? Et illi dixerunt: Dormimus. Dixit senex: Et eum dormitis, quis pro vobis orat? Et non invenerunt quid ad haec responderent ei. Et dixit senex: Ignoscite mihi, fratres, quia ecce non facitis sicut dixistis. Ego autem ostendo vobis quia operans manibus meis, sine intermissione oro. Sedeo enim juvante Deo infundens mihi paucas palmulas, et facio ex eis plectam, et dico: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam . Et dicit eis: Oratio est an non? Et dixerunt ei: Etiam. Et ille dixit: Quando permansero tota die laborans et orans, facio plus minus sexdecim nummos, et pono ex eis ad ostium duos, et residuos manduco. Et qui acceperit illos duos denarios, orat pro me tempore quo ego manduco vel dormio:sicut filii Dei. Ille est sine querela qui, quantum fragilitas permittit humana, vitam stu
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurus eius qui inconspecꝰtu domini ẽ. reconditus. sine intermissi¬
one orat ad dominum. Unde & dñs ait. Abscondite elemosinam in
ne intermissione: qui qualem se pͥmum exhibet inoratione. talem
se postmodum in ea conseruare studet: sicut ꝙ. de anna legitur orai¬
te. quia in ipso compunctionis affectu quo orauit. ꝑ mansit: usq
dum adepta ẽ. ad omino deo suo. quod postulauit. ¶ Dicebant de ab¬
bate arsenio. quia uesꝑe sabbati illucescente in dominica. relinque¬
bat post se solem: & extendebat manus suas ad cęlum orans: donai
mane die dominico. illustraret accẽdens sol faciem eiꝰ: & sic residebat.
Uenerunt aliquando ad abbatem lucium monachi quidã qͥ diceban¬
tur euchite. hoc ẽ. orantes . &. interrogauit eos senex dicens. Quod
est opus manuum ur̃arum: E illi dixerunt. Nos non contingimnis
Et senex. Quando ergo comeditis: quĩ ꝓuob̾ orat: Iterum interm¬

Expanded text:
thesaurus ejus qui in conspectu Domini est reconditus sine intermissithesaurus ejus qui in conspectu Domini est reconditus sine intermissione orat ad Dominum. Unde et ipse Dominus ait: Abscondite eleemosynam inne intermissione; qui qualem se primum exhibet in oratione, talem se postmodum in ea conservare studet, sicut et de Anna factum legitur orante, quae in ipso compunctionis affectu quo oravit, permansit, usque dum adepta est a Domino Deo suo quod postulavit . Dicebant de abbate Arsenio quia vespere sabbati, lucescente Dominica, relinquebat post se solem, et extendebat manus suas ad coelum orans, donec mane die Dominico illustraret ascendens sol faciem ejus, et sic residebat. Venerunt aliquando ad abbatem Lucium monachi quidam, qui dicebantur Euthicae, hoc est orantes, et interrogavit eos senex diceest opus manuum vestrarum? At illi dixerunt: Nos non contingimus Et dixit eis: Quando ergo comeditis, quis pro vobis orat? Et iterum interr
Abbreviated transcription (Latin):
nos &. dedit consolationem ȩternam. & spen bonam ingr̃a. Ideo
dicitur spesbona: quia scͥptum ẽ. Sꝑautes autẽ indomino: non
pmutit eternam. Nam scõm qualitatem sue donationis: ⁊ addi¬
tamentum accipit nominis. Potest autem multo clarius q excellentiꝰ
hoc inloco. spes bona ingr̃a. ipse qui cum patre & sp̃u scõ solus ⁊ bonꝰ
accipi dominus iħs. xp̃s: de quo psalmista canit. Spes mea dominus
nie quam ꝓmittit ds̃ ꝑseueranter peccemus: neq quia iuste peccata
fieri posse: siue cordis intentione. seu oꝑe miscd̃ie. Cordis enĩ
intentione orat: qui desiderio suꝑne contemplationis afflatus. in
amore creatoris sui totus ẽ. deditus. Ipsa enim amoris dĩ continuatio.
sine intermissione ẽ. oratio. fit ꝙ. sine intermissione oratio. quando
thesaurus elemosinarum. thesaurizatur incęlo: dño dicente thesau
ambulet. sedeat. comedat. bibat. loquatur. taceat. dormiat: semper

Expanded text:
nos, et dedit nobis consolationem aeternam, et spem bonam in gratia . Ideo dicitur spes bona, quia scriptum est: Sperantes autem in Domino, non promittit aeternam. Nam secundum qualitatem suae donationis, et additamentum recipit nominis. Potest autem multo clarius et excellentius hoc in loco spes bona in gratia, ipse qui cum Patre et Spiritu sancto solus est bonus accipi Dominus Jesus Christus de quo Psalmista canit: Spes mea Dominus,niae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus, neque quia juste peccata fieri posse; sive cordis intentione, seu opere misericordiae. Cordis enim intentione orat, qui desiderio supernae contemplationis afflatus, in amore creatoris sui totus est deditus. Ipsa enim amoris Dei continuatio, sine intermissione est oratio. Fit et sine intermissione oratio, quando thesaurus eleemosynarum thesaurizatur in coelo, Domino dicente: Thesauambulet, seu sedeat, comedat, bibat, loquatur, taceat, dormiat semper
Abbreviated transcription (Latin):
num intrare celorum. Non autem p̃cipitur nob̾. ut etatem habeamꝰ parii¬
lorum: s ut conũsationem teneains innocentie: ut quod illi ꝑ annos pas¬
sident infantiȩ: nos possideamus ꝑ puritatem in nocentiȩ: &. sic malitia. u
sapientia paruuli simus. Hinc iterum ipse dominus ait. Quicumq hi
miliauerit se sicut paruulus iste: hic ẽ. maior inregnum cęloꝵ. Acsid¬
ceret. Sicut iste paruulus. cuius exemplum uob̾ tribuo. non ꝑseuert
in iracundia: non lesus menunit: non uidens pulchram. mulieremd
lectatur: non aliud cogitat .&. aliud loquitur: sic ꝙ. u̾os ĩnsi talem halu¬
ritis innocentiam. &. animi puritatem: regnum celorum non pot̾itis int

Expanded text:
 ut aetatem habeamus parvulorum, sed ut conversationem teneamus innocentiae, et quod illi per annos possident infantiae, nos possideamus per puritatem innocentiae, ut malitia, non sapientia parvuli simus. Hinc iterum ipse Dominus ait: Quicunque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum . Quasi diceret: Sicut iste parvulus cujus vobis exemplum tribuo non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem electatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis int
Abbreviated transcription (Latin):
dum tamen. quomodo hoc inloco laudabiliter dicat facti sumus paruuhi.
cum alio loco dicit. utinam non efficiamur paruuhi. Quomodo uolun¬
tariȩ facͥti sunt paruuhi: nolentes esse paruuli: S quales paruulos nos¬
cupiat ẽẽ paulus: ipse exponens ait. Malitia paruuli estote. Quales uero
paruuli fluctuantes: &. circumferamur om̃i uento doctnȩ. Ergo bola¬
ni. duob modis efficiuntur paruuli: idẽ. habendo ꝙ. non habendo:
habendo scilicet humilitatẽ. puritatẽ. &. innocentiam: non habendo
malitiam. dolum .&. inuidiam. Apħ̃ enim. paruuli facti sunt. non ha-¬

Expanded text:
dum tamen quomodo hoc in loco laudabiliter dicat, facti sumus parvuli, dum tamen quomodo hoc in loco laudabiliter dicat, facti sumus parvuli, cum alio loco dicat: utinam non efficiamur parvuli ; quomodo voluntarie facti sunt parvuli nolentes esse parvuli. Sed quales nos parvulos cupiat esse Paulus, ipse exponens ait: Malitia parvuli estote . Et quales nparvuli, fluctuantes, et non circumferamur omni vento doctrinae . Ergo bene duobus modis efficimur parvuli, id est, habendo et non habendo. Habendo humilitatem, puritatem et innocentiam; non habendo malitiam, dolum et invidiam. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
tes rationabiles.&. sine dolo lac concupiscite: ut meo erescatis insaliẽ
nis. quales sunt infantes ꝑnaturam innoxiȩ etatis: io: non habend
malitiam. non dolum. non sunulationes. non detractiones: ꝙ. ut om̃s
amaritudo. & furor. ꝙ. ira. ꝙ. indignatio. &. clamor. & blasphema s¬
latur auob̃ cum omͣ malitia: ꝙ. hoc modo adinfantiam innocene
deuntes quas lac maternum desioerate inuobis scãrum seripataa
reciꝑe uerbum: ut in eo crescentes. adeum panem ꝓficiscamini comedendũ
qui de cȩlo descendit. & uitam mnundo dedit. Paulus etiam apłs. super hoc
dese ꝙ. sequacib suis dixit. facti sumus paruuli in medio ur̃m: tanqm
si nutrix foueat filios suos. Sciebat enim illud eugłicum adomino dictũ:
quicumq humiliauerit se sic̃ paruulus iste. hic est maior in regnũ cȩloꝵ
ideo se humiliabant inmedio discipłoꝵ suorum. ut &. illis exemplũ pre¬
berent humilitatis: &. sibumet p̃mium adquirerent humiliationis. Uiden¬

Expanded text:
tes rationabiles et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . nis, quales sunt infantes per naturam innoxiae aetatis: id est, non habentes malitiam, non dolum, non simulationes, non detractiones ; et ut omnis amaritudo, et furor, et ira, et indignatio, et clamor et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia. Et hoc modo ad infantiam innocentiae revertentes, quasi lac maternum, desiderate in vobis sanctarum Scripturarum recipere verbum; ut in eo crescentes, ad eum panem proficiscamini comedendum, qui de coelo descendit, et dedit vitam mundo . Paulus autem de se et sequacibus suis ait: Facti sumus parvuli, in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Sciebat enim illud evangelicum a Domino dictum: Quicunque humiliaverit se, sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum . Ideo se humiliabat in medio discipulorum suorum, ut et illis exemplum praeberet humilitatis, et sibimet praemium acquireret humiliationis. Viden
Abbreviated transcription (Latin):
ut modo ꝓcuspa plebis auferatur sermo doctori: modo uͦ puralibus
meritis tribuatur. Qui docendi accipit officium. interdum ad tempi
potest. ꝙ dissimulat: uerum ẽ. quod consensum alieui erroris habes¬

Expanded text:
ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctori, modo vero pro utriut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctori, modo vero pro utriusque  Al., utilibus meritis tribuatur. Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris a
Abbreviated transcription (Latin):
medici aduarios corporis morbos diuersa medicamina seruant: ia ux
ta uulnerum uarietem medicina diu̾sa sit: sic &. doctor ȩccl̃iȩ singlis q¬
b ꝙ: congruum doct᷑ne remedium adhibebit: &. quid cuiꝙ oporteat:
etate. pro sexii. ac professione ad nuntiabit. Prima quippe prudeute
uirtus ẽ: eam quam doceri oporteat existimare ꝑsonam. Aliter ẽ agen¬
dum erga eos qui nr̃o cõmittunt᷑ regimini si offendunt: atq aliteri
ga eos qui nobis cõmissi non sunt. Q in iusti sunt: ueñandi st̃. Siuen
Delinquunt: pro sola caritate. ut locus ẽ. corripiendi sunt. non tamen
cum seueritare. sicut hi qui nob regendi cõmissi sunt. Pro malo meris¬
plebis. aufertur doctrina p̃dica ionis. ꝓbono merito audientis. chuir̃
sermo doctori. In potestate diuma onsistit: cui uelit deus doctne ũb̃
dare. uel cui auferre: ꝙ hoc aut ꝓdicentis. aut ꝓ audientis fit merio

Expanded text:
medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietatem medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si ocum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobplebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctori. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre. Et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito,
Abbreviated transcription (Latin):
iutiouiem:. unc enum hunc murum ferreum iuenturi sumꝰ. siñc eũ
fortiter tenemus: uidelicet docendo: custodiendo: suadendo: increpan
do: mulcendo: terrendo: aliquando uero seuerius agendo. Necesse est
ut hoc ante om̃ia. qui zelo rectitudinis mouetur. attendat: ne iraextͥ
mentis dominium transeat: s multionem peceati tempus modumꝙ
considerans. surgentis anim ꝑturbationem subtilius retractando re¬
stringat: animositatem repͥmat. ꝙ motus feruidos sub equitate dis¬
ponat: ut eo fiat iustior ultor alienus quo exstitit pͥus uictor suus. Q
Relo rectitudinis mouetur: sic culpas delinquentium corrigat. ut an¬
te ipse qui corrigit. ꝑ patientiam crescat: ut feruorem suum transcen¬
dendo duudicet: ne intemꝑ anter excitatus. ipso zelo rectitudine loꝵ¬
morum diuersa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam ĩcre.¬
patio dura: quosdam uero exhortatio corrigit blanda. Sieut peri

Expanded text:
nitionem. Tunc enim hunc murum ferreum inventuri sumus, si nunc eum nitionem. Tunc enim hunc murum ferreum inventuri sumus, si nunc eum fortiter tenemus, videlicet docendo, custdo, mulcendo, terrendo, aliquando leniter, aliquando etiam severius agendo. Necesse est ut hoc ante omnia qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat: sed in ultionem peccati tempus modumque considerans, surgentis animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat, ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus. Qui zelo rectitudinis movetur, sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitutidinis, lonmorum diversae sint exhortationes doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti
Abbreviated transcription (Latin):
ue compg oleo p̃cipitur: ide ut caritate ꝙ mised̃ia uiscera eiꝰ inconspec
nomipotentis di ardeant &. luceant. Uñ & calida in odorem suauissi
mum domino offerri p̃cipitur: quia si amorem ⁊elus ñ habet: ea quȩ
desartagiie offertur. calorem simila amisit. Notandum ualde ẽ. quod si¬
te si ommipotentis domini filium morib de monstrat: & qui anobilita¬
be mama opum suoꝵ ignobilitate non discrepat. Que in altari tota cre¬
mari popitmr: it udelicet holocaustum fiat.Simila itaq insartagine
arinda mens iusti indeli spiritalis afflctione que ꝑsollicitudine ani¬
matum frigitur: ꝙ. non solum sacͥficium. s etiam holocaustum domino
esse deputatiua. Simnamus gͦ sartaginem ferream: & ponamꝰ eã murũ
serreum inter nos ꝙ. ciuitatem: id⁊ assumamꝰ zelum fortẽ ut inter nos
s au aeto is nr̃i animam. inueniamus hunc postinodum fortem mu¬

Expanded text:
Quae conspergi oleo praecipitur, id est charitatis misericordia misceri, quae in conspectu Quae conspergi oleo praecipitur, id est charitatis misericordia misceri, quae in conspectu omnipotentis Dei ardetmum Domino offerri praecipitur, quia si amorem zelus non habet, ea quae de sartagine offertur, calorem simila amisit. Notandum valde est quis sise esse omnipotentis Domini filium moribus demonstrat, atque a nobilitate intima operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota cremari praecipitur, ut videlicet holocaustum fiat. Simila itaque in sartagine, est munda mens justi in zeli spiritalis afflictione, quae per sollicitudinem animarum frigitur: et non solum sacrificium, sed etiam holocaustum Domino esse deputatur. Sumamus igitur sartaginem ferream, et ponamus eam murum ferreum inter nos et civitatem, id est, assumamus zelum fortem, ut inter nos et auditoris nostri animum inveniamus hanc postmodum fortem mu
Abbreviated transcription (Latin):
uitias grͣe suȩ inbonitate suꝑ nos in xp̃o iħu. Gratia enim sumus saluati
trahit ad penitentiam: & in ea miscditer concedit ꝑseuerantiam. E diues
dicitur. ꝓpter nuniam caritatem suam: qua dilexit genus humanum.
ntantum enim nos dilexit omnip̃s ds̃. ut filium suum morti traderet
ꝓnobis: sicut scriptum ẽ. Ppͥo filio suo non peꝑcit ds: s ꝓ nob̾ om̃ib
tradidit illum. Nunia enim. idr grandis caritas ẽ. ꝓpeccatorib seruis.
unigenitum tradere filium: & eosdem rebelles seruos diligere tanqͣm
filios. hinc ergo fr̃s considerare debemus. quantum dñs diligat scõs:
qui tantum diligere dignatus ẽ. peccatores. Qui cum essemus mor
unam atq eandem nob̾ tͥbuens cum eo uitam habere ꝑ petuam. Mor¬
tua enum dicitur auima. quando mortiferis uiciis ẽe dicit᷑ macłata

Expanded text:
vitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu. Gratia enim sumus salvati enitentiam, et in ea misericorditer concedit perseverantiam. Et dives dicitur propter nimiam charitatem suam, qua dilexit genus humanum. In tantum enim nos dilexit omnipotens Deus, ut Filium suum morti traderet pro nobis, sicut scriptum est: Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Nimia enim id et grandis charitas est, pro peccatoribus servis unigenitum tradere Filium, et eosdem rebelles servos diligere tanquam filios. Hinc etenim, fratres, considerare debemus quantum nos Dominus diligat sanctos, qui tantum diligere dignatus est peccatores, Qui cum essemus mortunam atque eamdem nobis tribuens cum eo vitam habere perpetuam. Mortua enim dicitur anima, quando mortiferis vitiis esse dicitur maculata,
Abbreviated transcription (Latin):
fatientib pacem. Suine quod inhac uita agitur: semen ẽ. future re¬
tributionis. Ipsa autẽ retbutio. fructus ẽ. oꝑum p̃sentium: apło testan¬
t qui ait. Q uecumq seminauerit homo: hȩc ꝙ metet. Nam qͥ semina
mnedene: de carne metet corruptionem. Qui autẽ seminat insp̃u. de
spu metet uitam ȩternam. Ideo recte dicitur. quia fructus usticie in
pace seminatu facientib pacem. fructus enim iusticie. uita eterna ẽ
ine opib iustis retͥbuitur quia qui inquirunt pacem ꝙ secunt᷑ eam:
ipsa pace eurstudent. quasi optima semente. terram sui cordis asꝑg̃t
quo ꝑcotidianum bonȩ oꝑationis crementum. adfructum ualeant uni¬
te ꝑuenire celestis. de quo alibi scriptum ẽ. E seminant in lacrimis:
ngaudio metent.hunic & paulus adephesios ait. Nepleti fructu iticie.¬

Expanded text:
facientibus pacem . Omne quod in hac vita agimus semen est futurae retributionis. Ipsa autem retributio fructus est operum praesentium, Apostolo testante qui ait: Quae enim seminaverit homo, haec  de spiritu metet vitam aeternam . Et ideo recte dicitur quia fructus justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Fructus enim justitiae vita aeterna est, quae operibus justitiae retribuitur; quia qui inquirunt pacem sequuntur eam. Ipsa pace cui student, quasi optima semente, terram sui cordis aspergunt, quo per quotidianum bonae operationis crementum ad fructum valeant vitae pervenire coelestis. De quo alibi scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Hinc et Paulus ait: Repleti fructu
Abbreviated transcription (Latin):
si uerbum quidẽ habeat. oꝑa autem non habeat: adsimilabit᷑ arbo
habenti folia. fructum autem non. Sicut enim arbor fructib ple¬
na. etiam foliis uiridis: ita & sermo consequit᷑ hominẽ qui habet

Expanded text:
si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo consequitur hominem qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
monachum: dicens. Bonum ẽ. loqui an tacere: Dicit ei puer ille. Si
sunt uerb̃a ociosa: dimitte ea. Si enim bona sunt uerba. ñ diu ꝓtra¬
has: s cito incide quod loqueris: &. quiescis. Dixit senex quidã. Taci¬
turnitati oꝑam da: &. uichil cogites: & intende cogitationi tuȩ: siue
quiescens in lecto. siue surgens cum timore dĩ. E hȩc faciens: malg¬
norum impetus non timebis. Dixit abbas pastor. quia interrogaut
albas moyses. frẽm zachariam temꝑe quo moriebatur: dicens. Qus
uides: E ille dixit. Nichil melius quam tacere pater. Dixit ei. Uerii
est fili tace. Dixit quidam albatiammon. Si ergo sit necessitas cum u¬
cino loquendi & uidetur tͥ ut de scripturis cum eo loquar. aur
de uerbis & sententiis seniorum:  dixit ei senex. Si non potes ta¬
cere: bonum ẽ. magis ut de uerbis seniorum loquaris. quam de
scriptura. Piculum enim ẽ. non paruum. Dix̃ senex. Quia homo

Expanded text:
monachum dicens: Bonum est loqui, an tacere? Dicit ei puer ille: Si monachum dicens: Bonum est loqui, an tacere? Dicit ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt verba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore quo moriebatur, dicens: Quid vides? Et ille dixi ei: Nihil melius quam tacere, Pater. Dixit ei: Verum est, fili, tace. Dixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum vicino loquendi, videtur tibi ut de Scripturis cum eo loquar, an de verbis et sententiis seniorum? Dixitque ei senex: Si non potes tacere, bonum est magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex: Quia homo
Abbreviated transcription (Latin):
bocel: semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturntatis¬
us alenti:. psalista considerans ait. Pone dñe. eustodiam ori meo
u astumm eircunistantie labiis meis. Non enim poni ori suo parietẽ.
abum petitis quod uidelicet apitur & claudit. Inde & nob caute dicen¬
dim en ꝗuatimus os discretum. & congruo tempore uox apiat:. ⁊rur¬
sun congruo taciturnitas claudat. Admonendi sunt niinis tacitr ut
ibomos sicret se diligunt: minime illis taceant. unde eos iuste rep̃¬
endunt.  ocis medieamine utrorumq saluti concurrit᷑. dũ abillo
qui infert actis prauia compesaitur: ⁊ ab hoc qui sustinet dolonio
feruor uulnere aꝑto temꝑatur. Qui ꝓximoꝵ mala respitunt. ⁊ ta¬
men insilentio linguam p̃munt: quasi conspectis uulnerib usũ me¬
dicaminis subtrahunt: ꝙ eo mortis auctores fiunt: quo uirus qͦd pote¬
rant curare noluerunt. Frater interrogau it quendam paruulum

Expanded text:
potest, semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnipotest, semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis Psalmista considerans ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute dicendum est, quatenus os discrete et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Admonendi sunt enim singuli ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicamini subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Frater quidam interrogavit parvulum
Abbreviated transcription (Latin):
rsingłi eorum dicebant ꝓut pot̾ant. Ille autẽ dicebat. Nec dũ inue¬
uitis. post omnes uero dixit abbati iosepħ. Tuquomodo dicis ũbũ hoc
ille respondit. Nescio. E dixit albas antonius. Uere albas ioseph. solͤ
inuenit uram: qui nescire se respondit. Frater quidam interrogauit
senem dicens. Siqͥs frm̃ attulerit ad me deforis sermones. uis albas
nt esdicam non eos adferat adine: Et respondit ei sener. Noli.&. dix̃
fa Quare: Respondit ei senex. Quia nec nos potuimus id eustodire.
deurit frater. Qd gͦ debet fieri: Et respondit eisener. Si nolumꝰ taci¬
n gua diserete frenanda ẽ non insolubiliter obliganda. Sc̃ptũ
namq ẽ  apiens tacebit: usq ad tempus. Ut ninirum cum oportu¬
nun considerat: post posita censura silentii. loquendo que congruũt
Disrete quippe uicissitudinum pensanda sunt tempora: ne aut eum
pestai liigua debet. ꝓuerba inutiliter defluat᷑: aut cũ loqui ucilit̃

Expanded text:
Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum inveEt singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si volumus taciate. Lingua discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura smpus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt terestringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tiare uidetur. Corde bene loquitur: qui caritatem ñ silnulat. Ore bent
loquitur: qͥ ueritatem annuntiat. Factis bene loqͥt᷑. qui altos bonis ex¬
emplis edificat. Alali mala respondent ꝓbonis: & aduersa ꝓ optumis
lingue. fortitudo. adhibenda ẽ. patientie: ut temptatio uerbi qu d̃
fons impugnar: Tolerantie uirtute deuicta discedat. Dicebat quidam pa¬
trum. quiã dum sederent aliquando seniores. & loquerent᷑ sermonẽ de edi¬
srationib: erat inter eos unus p̃uidens. ꝙ uidit angłos manꝰ agitantes ꝙ
lauantes eos. Ut autẽ uenisset locutio scłaris. discedebant angħi: & uolup¬
abant᷑ porci inmedio eorum pleni fetorib: &. polluebant eos. Cũ autẽ
nrsus loquerent᷑. de edificatione: uenientes iterum angħ lauabant eos.
Umerunt aliquando senes ad albatẽ antonium: & erat cum eis etiam
albas ioseph. Nolens autem albas antonius ꝓbare eos mouit de seͥpt̾is

Expanded text:
tiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene tiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro prosperis.  convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent aliquando seniores, et loquerentur sermonem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et lavantes eos. Ut autem locutio venisset saecularis, discedebant angeli, et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum angeli lavabant eos. Venerunt ergo aliquando senes ad abbatem Antonium, et erat cum eis etiam abbas Joseph. Volens autem abbas Antonius probare eos, movit sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
liter non fecerimus. Pixit quidam senex. Non quia uitrant cogitatiots
male inos. condempnanur exeo: s si male utimur cogitationib. ft
uiciorum uerba non euitamus: inmagno lingue ꝓlabimͣ
eriuineͥ ꝙ. dum facta quedam ñ grauia. libere ac sine metu cõmiti¬
mus. ad portiora scelera. & horrendam peccandi consuetudinem li¬
bunur. Uani sermones iore xp̃iani ẽẽ non debent. Nam sieut malos
mores bona colloquia corrigunt: ita praua colloquia bonos mors
corrumpunt. C ustodia ori ponitur: dum quisq ñ se iustum. s qͥd
magis uerum ẽ. peccatorem fatetur. Manum suꝑ os ponit: qui bons
opib lingue excessum oꝑit. Manum suꝑ os ponit: qui male locuris¬
nis culpas. bone actionis uelamine tegit. Q uadrimoda ẽ. dicendi r¬
tio qua p̃uidendum ẽ. quid. quando. cui. uł quomodo aliquid ꝓfera᷑
Bonum quippe bene loquitur: qui ea quȩ recta sunt humliter anuu-¬

Expanded text:
liter non fecerimus. Dixit quidam senex: Non quia intrant cogitationes liter non fecerimus. Dixit quidam senex: Non quia intrant cogitationes malae in nos, condemnamur ex eo: sed si male utimur cogitationibus et itiorum verba non evitamus, magno linguae prolabimur crimine, et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad pejora scelera horrenda peccandi consuetudine labimur. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. Quadrimoda est dicendi ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt humiliter annun
Abbreviated transcription (Latin):
recariuum mentis. quantominꝰ curarum tumultuantium sonus com¬
pesatur tanto ampluis uor p̃̾sidentis incdicis non audit᷑. Nomnũqͥ.
in ipso orationis nostre sacrificio. importune se cogitationes ingerunt.
ut hoc iapere uel maculare ualeant. quod in nob̾ deo flentes immolanꝰ
densis cogitationum tumultib incorde compͥmunt᷑. Mare significat
mentem hominis .&. quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis. que
aliquando ꝑiram tumescunt: ꝑ gr̃am tranquillȩ fiunt: ꝑ odiũ cum
amaritudine defluunt. Mens quippe humana. quot temptationes pa¬
titur: quasi tot flatib mouetur. Plerumq mentẽ hominis. tumultꝰ
cogitationum depͥmit: ira ꝑturbat: ꝙ. cum recedit ira succedit inep¬
ta leticia. frater aliquis interrogauit quosdam patrum. si polluitus
alii dicebant non: quia si polluitur. non possumus saluari nos qua
idiote sumus: s hoc ꝑtinet ad salutem: si ea quȩ cogitamus corpor

Expanded text:
secretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus comsecretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Nonnunquam in ipso orationis nostrae sacrificio importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant quod in nobis Deo flentes immolamusdensis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur. Mare significat mentem hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitationes mentis, quae aliquando per iram tumescunt, per Dei gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Mens quippe humana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Plerumque mentem hominis tumultus cogitationum deprimit, ira perturbat, et cum recedit ira, succedit inep 78. Frater aliquis interrogavit quosdam Patrum: Si polluitur alii dicebant: Non; quia si polluitur, non possumus salvari nos, qui idiotae sumus; sed hoc pertinet ad salutem, si ea quae cogitamus, corpor
Abbreviated transcription (Latin):
ope amimnus. eruditur. Ualde necesse ẽ. ut cum cogitatio ultra usum du¬
citur. ꝓtuius m̃tis ocłs adoꝑa transacta reuocentur. In sola ñnumꝗͣ.
cogitatione delinquit᷑: &. quia usq adopus non ꝑuenit culpa: neq
adcruciatum ꝑuenit penitentia: s cogitata afflictio mentẽ cicus
erigit: quam nimirum. tantũmͦꝰ cogitata iniquitas polluit. Sepe
namq hoc quod aconspectu iudicis iam fletu interueniente dele¬
tumn est ad animum ꝑ cogitationẽ redit: ꝙ deuicta culpa ad delecta¬
tionem rursus inserpere nititur: atq: inantiquo certamine diutina
repulsatione reparatur: ita ut quod prius egit in corpore: hoc in por¬
duna cogitatione postinodum uersetur inmente. Cum nichil foras
be agitur. S sola intus cogitatione peccatur: districto se reatu mẽs
obligat ł nishoc sollicitis lamentis tergat. Plerumq aurem cordis
deerenarum cogitationum turba dum ꝑstrepit claudit: atq inse

Expanded text:
opere animus eruditur. Valde necesse est ut cum cogitatio extra usum duopere animus eruditur. Valde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur. In sola nonnunquam cogitatione delinquitur, et quia usque ad opus non pervenit culpa, neque ad cruciatum pervenit poenitentia. Sed cogitata afflictio mentem citius erigit, quia nimirum tantummodo cogitata iniquitas polluit. Saepe namque hoc quod a conspectu judicis jam fletu interveniente deletum est, ad animum per cogitationem redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo certamine diutina pulsatione reparatur, ita ut quod prius erat in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum versetur in mente. Cum nihil foris opere agitur, sed sola intus cogitatione peccatur, districto se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. Plerumque aurem cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit; atque intra
Abbreviated transcription (Latin):
sits lacerata ꝑimitur: ita nos cogitaniones nr̃e intra nos enutrite. oc¬
cidunt: & concepte interius. iuꝑeo ueneno consumunt. animamq
nr̃am crudeli uulnere ꝑimunt. Dum unusquisq diuina illuminatioe
p̃uenituꝵ. statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. S dei
seruus. iudicio timoris dĩ. temptamenta asemetipsos reicit: bonisq
contra obiectis cogitationib. turpes ase repellit. Magna obseruan¬
tia circa cordis ẽ. custodiam adhibenda: quia aut bone aut male
rei ibi consistit origo. Nam sicut scriptum ẽ: excorde exeunt cogi¬
tationes male. Quod si prius praue cogitationi resistinus: inlapsum
opis non incurrimus. Plerumq exbonis oꝑib discimus: quantã uitȩ
munditiam. incogitatione construamus. Pene cuncta bona oꝑa. ex
cogitatione ꝓdeunt: s sunt nonnulla cogitationis acumina. que ex
opatione nascuntur. Nam sicut ab anima opus sumitur: ita rursus ab

Expanded text:
sitis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae ocsitis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. Dum unusquisque divina illuminatione pervenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei tentamenta a semetipso rejicit, bonisque introjectis cogitationibus turpes a se repellit. Magna observatio circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae aut malae rei ibi consistit origo. Nam, sicut scriptum est. ex corde exeunt cogitationes malae , unde si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. Plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus. Pene cuncta bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur. Nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab
Abbreviated transcription (Latin):
.&. lapides ⁊ harenam . &. cȩt̾a quȩ sunt edificationi necessaria: ꝙ ita
uelociter eius fabrica ꝓficit. Ita ẽ. monachus si intemptationem ceci¬
derit. & conuersus fuerit ad dñm habet plurimũ apparatum: medi¬
tationem diuinȩ legis. psalmodiam. opus manuum. quȩ sunt fundi¬
quitas dr̃. quod oꝑe geritur: aliud iniusticia. quod cogitatione ad¬
mittit᷑. Prius autẽ actio resecanda ẽ: postea cogitatio. Priꝰ praua
opa: postinodum desideriã. Uicissim autẽ & a cogitatione oꝑa pe¬
dunt: &. ab oꝑe. cogitatio nascitur. quamuis &. si ab oꝑe malo quisq ua¬
et: ꝓsolius tamen pranȩ cogitationis malicia. non erit innocens. Hñ
ꝓ dominus ꝑ ysaiam. A uferte inquit inalum cogitationum uestraꝵ
aboculis meis. Non enim solum factis. s ꝙ. cogitationib delinquimus:
sieis inlicite occurrentib delectemur. Sicut iꝑa afiliis inutero po¬

Expanded text:
et lapides et arenam, et caetera quae sunt aedificationi necessaria, et ita et lapides et arenam, et caetera quae sunt aedificationi necessaria, et ita velociter ejus fabrica proficit. Ita est monachus, si in tentationem ceciderit, et conversus fuerit ad Dominum, habet plurimum apparatum, meditationem divinae legis, psalmodiam, opus manuum, quae sunt fundquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis et si ab opero malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero po
Abbreviated transcription (Latin):
ltes hominem inoriturum plus diligit quam oporter. Non debet ui
u alena corripe qui adhue uiciorum cogitationib seruit .I uapbim
penim ane uetẽ quemquam in alio: quod adhuc rep̃hendit. Inspaet¬
pso uni uetaciter fraternam uult corripe ac sanare infirmitate tasen
spstae fraterne itilitati studeat: ut eum que corripe cupit. hunuli
coode ammor eabi qe. hoc ficiat ex compassione quasi cõmunis picul:¬

Expanded text:
liter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Non debet viliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis pericul
Abbreviated transcription (Latin):
rapondens dicit. Angusta & arta uia ẽ: ut cogitationib sius homo uio¬
latam facrat. & abscidat ꝓpter dmͣ uoluntates suas. hoc ẽ etiã qd septũ
hus cotidie mane & sero cogitare insemetipso quid fecit eoꝵ que uult
deus &. que non feeit: ꝙ ita tractans omnem uitam suam. penitentiam
agendo. monachus ẽẽ potest. Pixit senex. Dormiente te aut surgente.
ulaliuo quio faciente. si fuerit deus ante ocłos tuos: innullo te iuie
pon̾t deterrere. & si talis cogitãtio manserit in homine. etiam di uirt
lio sunt erga dilectionem ꝓxum conseruanda. Unum ne ma¬
lum. qͥs inferat: alterum ut bonum impendat. Prinu. ut caueat
dere. denodde ut discat p̃stare. dmicicia ẽ. ammoꝵ societas. ee quifpe
ueuobr incipit: nam minus quam inter duos dilectio ee non potititũe
her anicus amatur. si non ꝓse. s ꝓdeo amet᷑. Qui uͭ pro se amieũ dili¬
sit: mopienter eum amplectitur. Multum interra dim̃isus ẽ. ꝗ carua¬

Expanded text:
it: Angusta et arcta via est, ut cogitationibus suis homo violentiam faciat, et abscidat propter Deum voluntates suas. Hoc est etiam quod scrihus quotidie mane et sero cogitare in semetipso, quid fecit eorum quae vult Deus, et quae non fecit: et ita tractans omnem vitam suam poenitentiam agendo, monachus esse potest. Dixit senex: Dormiente te, aut surgente, vel aliud quid faciente, si fuerit Deus ante oculos tuos, in nullo te inimicus poterit deterrere, et si talis cogitatio manserit in homine, etiam Dei virtne fraterna. Duo sunt erga dilectionem proximi conservanda; unum ne malum quis inferat, alterum ut bonum impendat. Primum ut caveat laedere, sequens ut discat totum patrare. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carna
Abbreviated transcription (Latin):
curiose agat. neq audire aliena delectet. Seriptum ẽ. enim. E ui diha
netrat celum. Tunc enim homo sp̃ualis effectus. angłis conungi᷑
deoq liberius copulatur ꝑieiunium etiam occulta mistiorũ celest¬
um reuelantur: diuiniq sacram̃ti archana pandunt᷑. Sic namq de¬
mel angło reuelante: mysfiorum sacram̃ta cognoscere meruit hi¬

Expanded text:
curiose agat, neque audire aliena delectet. Scriptum est enim: Qui diligicuriose agat, neque audire aliena delectet. Scriptum est enim: Qui diliginetrat coelum. Tunc enim homo spiritalis effectus, angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur. Per jejunium etiam occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana panduntur. Sic namque Daniel, ang
Abbreviated transcription (Latin):
mur: quoniam d̃s sciens infirmitatem nr̃am ꝓtegit nos. Si autẽ głamͣ:
aufert a nob̾ ꝓtectionem suã: ⁊ ꝑimus. Narrauerunt dequodam sene.
quia sedens incella sua & sustinens temꝑtationes. uidebat demones ma¬
nifeste: &. contempuebat eos. Cum autem se diabolus uideret uinci ase¬
ne: uenit. & ostendens se ei dixit. Ego sum xp̃s. Uidens autẽ senex: clau¬
sit oculos suos.& dixit ei diabolus. Ego sum xp̃s. Quare clausisti oculos
tuos Et respondens senex dixit ei. Ego xp̃m hic nobo uidere: sed in illa
uita. Audiens autẽ hec diabolus: non comparuit. De cogntione dñi

Expanded text:
mur. Quoniam Deus sciens infirmitatem nostram, protegit nos; si autem gloriamur, mur. Quoniam Deus sciens infirmitatem nostram, protegit nos; si autem gloriamur, aufert a nobis protectionem suam, et perimus. Narraverunt de quodam sene quia sedens in cella, et sustinens tentationes, videbat daemones manifeste et contemnebat eos. Cum autem diabolus se videret vinci a sene, venit, et ostendens se ei, dixit: Ego sum Christus. Videns autem eum senex, clausit oculos suos. Et dixit ei diabolus: Ego sum Christus, quare clausisti oculos tuos? Et respondens senex, dixit ei: Ego Christum hic nolo videre, sed in illa vita. Audiens haec diabolus, non comparuit. CAPUT LXI
Abbreviated transcription (Latin):
nus temptationis. Unum quod decipit: aliud quod ꝓbat. Suꝑ hoc
quod decipit: scriptum ẽ. Nemo cum temptatur dicat. quoniã ad̃
temptatur. deus enim neminem temptat. Scd̃m hoc quod ꝓba:
su. Suggestione enim temptamur hostis: delectatione autem uel etiã
consensu. nr̃e fragilitatis. Quod hoste suggerente delectari aut consenti¬
re peccato nolumus: temptatio nob̃ aduictoriam ꝓuenit. qua coronam
inte mereamur acciꝑe. Iob temptatus ẽ. multipliciter: sed quia nec pos¬
sessiones. nec salutem corporis. diuino amori p̃posuit: temptari qͥdem
suggestione hostili potit: s consentire. uł etiam delectari saltim in¬
peccato nullatenus uolebat. PDixit abba antonius alb̃i pastori. Hoc ẽ.
magnum opus hominis ut culpam suam suꝑ se ipsum unusquisq po¬
nat coram deo: ꝙ. exspectet temptationem. usq adultimũ uitȩ sue tẽpꝰ.
Picebat quidam senex. Quando non temptamur. tunc magis humilia¬

Expanded text:
cum tentatcum tentatquod decipit, scriptum est: Nemo, cum tentatur, dicat quod a Deo tentatur. Deus enim neminem tentat . Secundum illud quod su. Suggestione hostis, delectatione autem vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si hoste suggerente delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Tentatus est Job multipliciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis, divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato, nullatenus valebat. Dixit abbas Antonius abbati Pastori: Hoc est magnum opus hominis, ut culpam suam super seipsum unusquisque ponat coram Domino, et exspectet tentationem usque ad ultimum vitae suae tempus. Dicebat quidam senex: Quando tentamur, tunc magis humilia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝙ. adiuuante ipso bonis indefessus insistere curat oꝑib. Intemplo eis
scõ & uiuo: non possunt lapides pom. nisi iim ꝙ scĩ. Ergo omni labat
studendum ẽ. ut simus illi lapides de quib scriptum ẽ. lapides scĩ uol¬
uuntur. suꝑ terram: &. cum fuerimus uiui lapides. & exom̃i parte do¬
lati. edificemur intemplum: ⁊simus cum aplis &. propħis habitałm
batus fuerit accipiet coronam uitȩ: quam reꝑmisit ds̃ diligei¬
tib se. Huic simile ẽ. illud in apocalipsi. Esto fidelis usq ad morten
&. dabo tibi coronam uitȩ: aꝑte admonens. quia tanto amplius gau¬
dere intemptationib oportet: quanto certius claret deum his qͥᷤ
diligit maius sepe temptationum pondus imponere: ut scilicet ꝑ
temptationum exercitium ꝓbentur infide ꝑfecti. Cum autẽ ꝓbat¬
fuerint ueraciter esse fideles: hoc ẽ. ꝑfect & in tegri innullo deficien¬

Expanded text:
te et adjuvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. In templo ergo te et adjuvante ipso, bonis indefessus insistere curat operibus. In templo ergo vivo et sancto non possunt lapides poni, nisi vivi et sancti. Ergo omni labore nitendum est ut simus illi lapides de quibus scriptum est: Lapides vivi volvuntur super terram , et cum fuerimus vivi lapides, et ex omni parte dolati, aedificemur in templum: et simus cum apostolis et prophetis habitaculum obatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se Deus diligentibus se . Aperte admonens quia tanto amplius gaudere in tentationibus oportet, quanto certius claret Deum his quos diligit majus saepe tentationum pondus imponere, ut scilicet per tentationum exercitium probentur in fide perfecti; cum autem probati sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti et integri, in nullo deficien
Abbreviated transcription (Latin):
clesiama iustis. Portant & ipsi ꝑ doctrinam & tolerantiam sequentes: ꝙ.
hoc ordine alii ab aliis portantur iusti. usq adultimũ iustum: qui cũ
abaliis portetur. quem portare debeat. ipse non habebit sequentem. Qt
autem omne edificium portat. & ipse anemine portatur. dominꝰ ẽ. xp̃s.
unde &. lapis appħa preciosus uocatur. infundamento fundatus. Item
uiuos lapides apls appellat electos: ut conatum insinuet bone actiõis
eorum. Mortui namq id̃e. materiales lapides. ubicumq astructore po¬
siti fuerint. insensibiliter manent: aut etiam lapsi decidunt. Non er¬
go nos beatus petrꝰ talium lapidum insensibilitatẽ uult uitari: sed
tanquam lapides uiuos fundamento xp̃i suꝑ edificari ut indelicet
Tiuuante nos gr̃a di. sobrie & iustȩ & pie uiuamus in hoc scło. Cau
quam lapis gͦ uiuus edificatur axp̃o indomo d̃i eius: quicumq donan¬

Expanded text:
clesia justis. Portant et ipsi per doctrinam et tolerantiam sequentes, et clesia justis. Portant et ipsi per doctrinam et tolerantiam sequentes, et hoc ordine alii ab aliis portantur justi usque ad ultimum justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat, ipse non habebit sequentem. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nemine portatur, Dominus est Christus. Unde et lapis a propheta pretiosus vocatur, in fundamento fundatus . Item vivos lapides Apostolus appellat electos, ut conatum insinuet bonae actionis eorum. Mortui namque, id est materiales lapides, ubicunque a structore positi fuerint, insensibiliter manent, aut etiam lapsi decidunt. Non ergo nos beatus Petrus talium lapidum insensibilitatem vult imitari, sed tanquam lapides vivos fundamento Christi superaedificari; ut videlicet juvante nos gratia Dei, sobrie et juste et piequam lapis ergo vivus aedificatur a Christo in domo ejus, quicunque, donan
Abbreviated transcription (Latin):
ait. & ipsi tanquam lapides uiui. suꝑ edificamiini domos sp̃uales.
up edificari illos dicit: quia sine domino iħu xp̃o lapide scilicet uiuo.
nuilla edificatio sp̃ualis stare potest. Fundamentum enim nemo potest
ponere aliud. preter ipsum cuius participatione fideles lapides uiui ef¬
ficiuntur: qui ꝑ infidelitatem mortui fuerant. duri scilicet ꝙ. insensi¬
biles quib merito diceretur. auferam auob cor lapideum. & dabo uob̃
cor carneum: docibilem scilicet adȩuugłicam recipiendam doct᷑nã:
ut tanquam lapides uiui ad sp̃uale edificium aptentur. qui ꝑdiscre¬
tionem eruditi doctoris. amputatis actib &. cogitationib superfluis.
uelut ictu quadrantur securis. Lapis etenim quadruis. inquocumq
id uersitatib non frangitur: uituꝑationib non deicitur: suasionib¬
ad malum non trahitur: lapis quadratus ẽ. Sicut enim ordines lapioũ
in pariete portantur alii ab aliis: ita portantur fideles ap̃cedentib inec¬

Expanded text:
ait: Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales . Superaedificari illos dicit, quia sine Domino Jesu Christo, lapide scilicet vivo, nulla aedificatio spiritualis stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter illum . Cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum , docibile scilicet ad evangelicam recipiendam doctrinam, ut tanquam lapides vivi ad spirituale aedificium aptentur, qui per discretionem eruditi doctoris, amputatis actibus et cogitationibus superfluis, velut ictu quadrantur securis. Lapis etenim quadrus in quodcunque adversitatibus non frangitur, vituperationibus non dejicitur, suasionibad malum non trahitur, lapis quadrus est. Sicut enim ordine lapides in pariete portantur, alii ab aliis; ita portantur fideles a praecedentibus in Ec