comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mane : Nã modo non ẽ. mane : Tumeant
modo suꝑbia diuites huius scłi Imprbonis
insultent. in fideles fide libus dicant:
Quid uob prod ẽ quia creditis: quid plus
habetis quia xp̃m habetis : respondeant
fideles siue refideles sunt: Nox est
nondũ uidetur qđ tenetur : Nonquias¬
cant manus in bonis oꝑibus Unde alibi
dr̃ Indie tribulationis meȩ dm̃ ex qui¬
siui manibus meis. noc te corã eo & non fũ
deceptus: Apparebit labor nr̃ mane.
& erit fructus mane. ut illi quimodo
laborant. posteadominentur: Et illiqui
modo seiactant & suꝑbiunt : pastea
subiciantur: Quid e nĩ sequitur : sicut
oues in inferno positȩ s̃ mors pastor. ẽ.
cis: Et dominabuntur eis rectimane:
Puto iãplanũ eẽ istũ uersum. quia p̃lo¬
cuti sumꝰ. dominabintur eis rectimane:
Tolera noctẽ : desidera mane Neputes
quia nox habet uitã : & mane non habet
uitã Ergo quidormit uiuit. & quisur¬
git nonuiuit : nonne quidor mit mor¬
ti similior ẽ : & quis quidormiunt :

Expanded text:
mane. Nam modo non est mane. Tumeant modo superbi et divites hujus saeculi, impii bonis insultent, infideles fidelibus, et dicant: Quid vobis prodest quia credidistis? quid plus habetis, quia Christum habetis? Respondeant fideles, si vere fideles sunt: Nox est, nondum videtur quod tenemus. Non quiescant manus in bonis operibus. Unde alibi dicitur: In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus . Apparebit labor noster mane, et erit fructus mane: ut illi qui modo laborant, postea dominentur; et illi qui modo se jactant et superbiunt, postea subjiciantur. Quid enim sequitur? Sicut oves in inferno positae, mors pastor est eis. Et dominabuntur eis recti mane. 4. Puto jam planum esse istum versum, quia praelocuti sumus: Dominabuntur eis recti mane. Tolera noctem, desidera mane. Ne putes quia nox habet vitam, et mane non habet vitam. Ergo qui dormit vivit, et qui surgit non vivit? Nonne qui dormit morti similior est? Et qui sunt qui dormiunt?
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus habitatorẽ domus: Sp̃m di.
camus apud inferos Quid illi prodẽ.
quia corpus iac& incmnamis & aro.¬
matibus in uolutũ p̃tiosis linteis :
tanquã si dñs domus mittatur in exi¬
lium & tuornes parietes ipsius Ille
in exilio eget. fa medeficit. uix ibi
unã cellã inuenit ubi somnũ capiat¬
& tudicis felix ẽ: nã ornata ẽ domꝰ
illius: Quiste non aut iocari aut iN¬
sanire arbitretur: Ornat corpus:
torquetar sp̃ĩtus. Da aliquid sp̃itui :¬
& de distialiquid mortuo: Sed quid
illidabis. quando unã guttã desidera¬
uit & non accepit : hic enũ contẽpsit
mittere antese aliquid Quare
contẽpsit : quia haet uia eorum scan¬
dalũ ẽ. illis: Nonputauit uitam misi
p̃sentẽ. ñ cogitauit nisiquẽ ad modũ
p̃tiosis uestibus ob uolutus sepedire¬
tur. Ablata ẽ. ab illo anima eius
sicut dñs dicit: Stulte hac nocte
auferetur anima tua ate. quȩ p̃pa¬
rasticuius er̃ : & impleta ẽ. in illo

Expanded text:
dicamus habitatorem domus. Spiritus dicamus habitatorem domus. Spiritus torquetur apud inferos: quid illi prodest, quia corpus jacet in cinnamis et aromatibus, involutum pretiosis linteis? Tanquam si dominus domus mittatur in exsilium, et tu ornes parietes ipsius. Ille in exsilio eget, et fame deficit, vix sibi unam cellam invenit ubi somnum capiat, et tu dicis: Felix est, nam ornata est domus illius. Quis te non aut jocari, aut insanire arbitretur? Ornas corpus, torquetur spiritus. Da aliquid spiritui, et dedisti aliquid mortuo. Sed quid illi dabis, quando unam guttam desideravit, et non accipit? Hic enim contempsit mittere ante se aliquid. Quare contempsit? Quia haec via eorum scandalum est illis. Non putavit vitam nisi praesentem, non cogitavit nisi quemadmodum pretiosis vestibus obvolutus sepeliretur. Ablata est ab illo anima ejus, sicut Dominus dicit: Stulte, hac nocte auferetur anima tua, et quae praeparasti, cujus erunt ? Et imp
Abbreviated transcription (Latin):
magis illud erat quã in somnis uide¬
bat᷑. quã illũ qđ non sentiebat. Quid
ergo fr̃s  dicant sibi homines : Ero¬
getur ad mortẽ meam: Quare
dimitto heredes meos diuites: mul¬
ta habebunt de meo. habeam & ego
aliquid de meo incorpore meo:
Quid habebit corpꝰ mortuum: quid
habebit caro putres cens : quidha¬
bebit caro ñ sentiens¬
Si aliquid habuit diues ille cuius lin¬
gua sic cauerat : tunc habet homo
aliquid desuo. Er̃s num quid sic legi¬
mꝰ in euangelio quia diues ille cum̃
olo sericis & bis sinis tegum̃tis appa¬
rebat inigne : nũquid qualis erat
inepulis ad m̃sam talis erat & apđ
inferos cũ sitiret & stillã desidera¬
ret: nonibierant illa omia: Non
ergo secũ accipit homo om̃ia. nec qđ
tollit sepulturã. tollit secũ mortuus
Ulbi enĩ sensus : ibi homo Ubinullus
sensus: non ẽ. homo. Iacet uas qđ con¬
tinebat hominẽ. domus quȩ habebat
hominẽ: Corpus dicamus domũ: sp̃m

Expanded text:
magis illud erat quod in somnis videmagis illud erat quod in somnis videbat, quam illud quod non sentiebat. Quid ergo, fratres dicant sibi homines, Erogetur ad mortem meam; quare dimitto haeredes meos divites? Multa habebunt de meo, habeam et ego aliquid de meo, in corpore meo, quid habebit corpus mortuum? quid habebit caro putrescens? quid habebit caro non sentienSi aliquid habuit dives ille, cujus lingua sicca erat , tunc habet homo aliquid de suo. Fratres, numquid sic legimus in Evangelio, quia dives ille cum holosericis et byssinis tegumentis apparebat in igne? Numquid qualis erat in epulis ad mensam, talis erat et apud inferos? Cum sitiret, et stillam desideraret, non ibi erant illa omnia. Non ergo secum accipit homo omnia, nec quod tollit sepultura, tollit secum mortuus. Ubi enim sensus, ibi homo: ubi nullus sensus, non est homo. Jacet vas quod continebat hominem, domus quae habebat hominem. Corpus dicamus domum, spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
diues factus fuerit homo : Et cum
multiplicata fuerit gładomꝰ eius Qua¬
tamorientẽ : Quid hic habeat ad ten¬
dis: quid secũ tollat ad tende: Quid
secũ tollit : multũ auri habet. multũ
argentihabet multũ prediorum
mancipiorũ. Moritur. remanent
illa nescit quibus Et si enĩ dimit¬
tit quibus uult : non seruat quibus
uult: Multienĩ & non sibi dimis sa
ad quisier̃ : & multi sibi dimissa per¬
dider̃. Remanent enĩ illa om̃ia :¬
& tulit secũ quid Forte dicit aliqͥs
llud secũ tulit unde in uolintur:
& quod illi erogatur ad p̃tiosum &
marmoratũ sẽpulerum ad instru¬
endã memoriam Hoc secũ tulit: Ego
dico: nec hoc: Exhibentur enĩ ista :¬
ñ sentienti Sidormientẽ & noniugi¬
lantẽ ornes: inlecto secũ habet . for¬
te ornam̃ta non s̃ incorpore iacen¬
tis. & forte ille in somnis. in pannis
seuidet Quod sentit eiplus ẽ : quã qd̾
non sentit Quãquã & illud cũ euigi¬
lauerit: nonerit tam̃ dormienti :¬

Expanded text:
dives factus fuerit homo; et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Quata morientem. Quid hic habeat attendis, quid secum tollat attende. Quid secum tollit? Multum auri habet, multum argenti habet, multum praediorum, mancipiorum: moritur; remanent illa, nescit quibus. Etsi enim dimittit quibus vult, non servat quibus vult. Multi enim et non sibi dimissa acquisierunt, et multi sibi dimissa perdiderunt. Remanent ergo illa omnia, et tollit secum, quid? Forte dicit aliquis: Illud secum tollit unde involvitur, et quod illi erogatur ad pretiosum et marmoratum sepulcrum, ad instruendam memoriam, hoc secum tollit. Ego dico: Nec hoc; exhibentur enim ista non sentienti. Si dormientem et non vigilantem ornas, in lecto secum illa habet: forte ornamenta insunt in corpore jacentis, et forte ille in somnis in pannis se videt. Quod sentit ei plus est, quam quod non sentit. Quanquam et illud cum evigilaverit non erit: tamen dormienti
Abbreviated transcription (Latin):
eis recti. non modo. sed mane: Nemo
mini quos dã nolifestinare : domina¬
beris sed mane Etauxilium eorũ
ueteras c& ininferno agła eorum:
Modohabent głam : minferno uete¬
rascent Qđ auxiliũ eorũ : auxiliũ
depecuna. auxilium deamicis. auxi¬
liũ de uirtute sua: Sed cũ mortuus
fuerit homo : in illa die perient om̃s
cogitationes eiꝰ. Quantã uisus ẽ. habe¬

Expanded text:
eis recti, non modo, sed mane. Nemo eis recti, non modo, sed mane. Nemo m iniquis. Noli festinare: dominaberis, sed mane. Et auxilium eorum veterascet in inferno a gloria eorum. Modo habent gloriam; in inferno veterascent. Quod est auxilium eorum? Auxilium de pecunia, auxilium de amicis, auxilium de virtute sua. Sed cum mortuus fuerit homo, in illa die peribunt omnes cogitationes ejus . Quantam visus est
Abbreviated transcription (Latin):
& dicebant : Non sunt ista uerba
de moniũ habentis: Dic & modo fr̃s
quã diuista uerba audiunt & gen¬
tes quiin habitant terrã. & terri
gene & filii hominũ & diues & pau¬
ꝑ idest & qui ꝑtinent ad adã & qͥ
ꝑtinent ad xp̃m. Aliidicunt demo¬
uiã scłi : & ista ad tẽpꝰ audiunt. Alii
non frustra audiunt : sed faciunt
qđ cdctũ ẽ Auribus ꝑcipite quihabi¬
tatis orbẽ. Ꝙquiagunt ista : incer¬
tuẽ fructus: Sed quimale agunt.
& uiam scłi eligunt : mors pastor ẽ.
eis Quiautẽ eligunt uiã dĩ : uita
pastor ẽ. eis: Cleniet ipsa uita iudi¬
care & dãpnatura cũ pastore suo
eos quib: dicetur. Ite inignẽ aet̃ nũ
qui p̃paratus ẽ diabolo & angłiseiꝰ
Illis autẽ quibus insultatũ ẽ. & qui
in risis. quia credebant. audient
ipsã uitã quã habent pastorem:
Uenite benedicti patris mei ꝓcipi¬
te regnũ quod uobis paratũ est abori¬
gine mundi: Dominabuntur ergo

Expanded text:
et dicebant, Non sunt ista verba et dicebant, Non sunt ista verba daemonium habentis . Sic et modo, fratres, quamdiu ista verba audiunt et gentes, et qui inhabilii hominum, et dives et pauper, id est, et qui pertinent ad Adam, et qui pertinent ad Christum, alii dicunt, Daemoviam saeculi, et ista ad tempus audiunt - alii non frustra audiunt, sed faciunt quod dictum est, Auribus percipite qui habitatis orbem. Et cum agunt ista, incertus est fructus. Sed qui male agunt, et viam saeculi eligunt, mors pastor est eis: qui autem eligunt viam Dei, vita pastor est eis. Veniet ipsa vita judicatura, et damnatura cum pastore suo eos quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Illi autem quibus insultatum est, et qui irrisi sunt quia credebant, audient ab ipsa vita quam habent pastorem: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Dominabuntur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
libridĩ sapientiȩ cognas cunt quict
solunt audire. Gler erĩ malorũ futu¬
ra quando uidebunt iudicẽ. etiam
ipsorũ : dicit scraptura: Hisunt quos
aliquando haluimꝰ in risũ & in simili¬
tudinẽ imꝓperii Nos in sensatiuitã
illorũ aes timabamꝰ in saniam Eum
enĩ cȩperit dẽ quisq: uiuere : mundũ
contẽpnere: iniurias suas nolle ulcis¬
ci. nolle hic diuitias. ñ ic quȩ rere
felicita tẽ terrenã. õ tẽpnere omia
dm̃ solũ cogitare. uiã xpĩ non de serere:
Nonsolũ a paganis dicitur insanit :
sed quod solũ dolendũ ẽ. quia & in tus
multi dormiunt & ugilare nolunt:
mꝰpectora nr̃a. sceleratã remdixer̃
udȩi xp̃o quia demonium habes: Age
tuxpĩ anequando uideris decorde
hominis expulsũ diabolũ & in habita¬
re xp̃m. & dicis Quid pateris dȩmo¬
ipso dño quod in saniret: quando loq¬
batur uerba quȩ illi noncaperent.
Dictũ ẽ. insanit. dȩ monium habet
Et tam̃ aliqui euigilabant a somno.

Expanded text:
 cognoscunt qui ea solent audire. Verba enim sunt malorum futura, quando videbunt judicem, et jam ipsorum dicit Scriptura, Hi sunt quos aliquando habuimus in risum, et in similitudinem improperii; nos inseillorum aestimabamus insaniam . Cum enim coeperit Deo quisque vivere, mundum contemnere, injurias suas nolle ulcisci, nolle hic divitias, non hic quaerere felicitatem terrenam, contemnere omnia, Dominum solum cogitare, viam Christi non deserere, non solum a Paganis dicitur, Insanit; sed quod magis dolendum est, quia et intus multi dormiunt et evigilare nolunt, mus pectora nostra. Sceleratam rem dixerunt Judaei Christo. Daemonium habes: age tu, christiane, quando videris de corde hominis expulsum diabolum, et inhabitare Christum, et dicis, Quid pateris? daemoipso Domino, quod insaniret, quando loquebatur verba quae illi non caperent; dictum est, Insanit, daemonium habet: et tamen aliqui evigilabant a somno,
Abbreviated transcription (Latin):
los aperiunt. & corclaudunt : transit
quasi eorũ. & uenit uerũ ipsorum
Quasi eorũ. felicitas ẽ .scłi Uerũ ipso¬
rũ : penaest Nrm̃ autẽ quasi : trisci¬
tia ẽ. Eaudium non ẽ. quasi. Nonenim
ait apłs. quasi gaudentessemꝑ autem
proquasi. Multos autẽ ditantes Et cũ
hoc diceret : nichilhabebat apłs Om̃ia
sua dimiserat. diuitias suas nullaspos¬
sidebat Et quid secutus ait : qua si nichil
Ibi non dix̃ quasi : quas̃ agebat: Non

Expanded text:
los aperiunt, et cor claudunt, transit los aperiunt, et cor claudunt, transit quasi eorum, et venit verum ipsorum. Quasi ipsorum felicitas est saeculi, verum ipsorum poena est. Nostrum autem quasi, tristitia est; gaudium non est quasi. Non enim ait Apostolus, Quasi gaudentes, semper autem posuit Multos autem ditantes. Et cum hoc diceret, nihil habebat Apostolus: omnia sua dimiserat, divitias nullas possidebat. Et quid secutus ait? Quasi nihil habibi non dixit quasi. Quasi egebat; non
Abbreviated transcription (Latin):
adnuntiatũ ẽ  non hoc dicit ipsa
uita ipse pastor nr̃ : In sultant enĩ
cuidã discipulo suo dubitanti & ci catri¬
ces palpare cupienti Et cũ pal passet
cicatricȩs: exclamauit dicens Oñs
m̃s. & ds̃ms̃ Uidens dubitantẽ discipłm.
& intuens totũ orbẽ terrarũ creditu¬
rum : quia inquit uidisti credidisti.
beati quiñ uident. & credent Uerum¬
tam̃ ds̃ redimet animã meã demanu
infericũ acceperit me : Hic ergo quid:
labor prsura tribulatio tẽp̃tatio nichil
aliud speres Et ubi gaudium : inspe
quia m̃specerta ẽ. Quaretris titia
ur̃a quasihabet :: quia sicut somnus
transit. Et dominabuntur rectimane
Nouit enĩ haritas ur̃a. quia qui somni¬
um indicat. addit quasi Quasi sede¬
bã. quasiloqbar. quasi prandebam.
quasi equitabã. quasi dis prtabã. totũ
quasi : Quia cũ eiugila uerit : non in¬
uenit quoduidebat: Quasites aurũ
muenerã dicit m̃dicus. si quasi noneẽt
Itaq: modo qui adlȩtitias seculares ocu¬

Expanded text:
Non hoc dicit ipsa vita, ipse pastor noster. Insultat enim cuidam discipulo suo dubitanti, et cicatrices palpare cupienti: et cum palpasset cicatrices, et exclamasset, dicens, Dominus meus et Deus meus; videns dubitantem discipulum, et intuens totum orbem terrarum crediturum, Quia vidisti, inquit, credidisti: beati qui non vident, et credunt . Verumtamen Deus redimet animam meam de manu inferni, cum acceperit me. Hic ergo quid? Labor, pressura, tribulatio, tentatio: nihil aliud speres. Ubi gaudium? in spe quia in spe certa est. Quare tristitia nostra quasi habet? Quia sicut somnus transiet, et dominabuntur recti mane. Novit enim Charitas Vestra, quia qui somnium indicat, addit quasi. Quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam. Totum quasi; quia cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus. Si quasi non esseItaque modo qui ad laetitias saeculares ocu
Abbreviated transcription (Latin):
quihic uolunt florere tuuisurus es
hominẽ florentẽ malũ & fortetitu¬
babunt pedes tui. & dicturus es ma.
nimatua : Ds ergo nouit facta huius
hominis. quȩ scelera fecit iste homo:
& ecce floret terret. dominatur.
extollitur. caput illi ñ dolet. & nichil
indomo eiꝰ diminutus ẽ : & ti mebis
quia credidisti. & forte dicet cortu¬
um Memiserũ puto sine causacre¬
didi : ds̃ ñ respicit res humanas
Excitat ergonos ds̃. Et quid dicit:
Netimueris cũ diues factus fuerit
homo Quare enĩtimebas quia
diues factus ẽ. homo : timebas nesi¬
ne causa crederes. ne forte ꝑdidis¬
ses laborẽ fidĩ tuȩ. & spem conuersa¬
tionis tuȩ. quia forte incurrit tibi
lucrum cũ fraude. & posuisi facere
ipsũ lucrũ cũ fraude. diues cẽ & ñ
laborare : & ad tendens qđ minatus
ẽ. dñs Tẽ perastia fraude. & cora¬
tẽpsisti lucrũ. Uides aliũ fecisti
lucrũ de fraude. & nichil malipati.
& times eẽbonus: Netimueris ait

Expanded text:
qui hic volunt florere? Tu visurus es hominem florentem malum, et forte titubabunt pedes tui, et dicturus es in anima tua, Deus, ego novi facta hujus hominis, quae scelera fecit iste homo, et ecce floret, terret, dominatur, extollitur, caput illi non dolet, nihil in domo ejus diminutum est: et timebis, quia credidisti, et forte dicit cor tuum, Me miserum! puto sine causa credidi, Deus non respicit res humanas. Excitat ergo nos Deus: et quid dicit? Ne timueris, cum dives factus fuerit homo. Quare enim timebas, quia dives factus est homo? Timebas ne sine causa crederes, ne forte perdidisses laborem fidei tuae, et spem conversionis tuae: quia forte incurrit tibi lucrum cum fraude, et potuisti, si faceres ipsum lucrum cum fraude, dives esse, et non laborare; et attendens quid minatus est Deus, temperasti a fraude, et contempsisti lucrum: vides alium fecisse lucrum de fraude, et nihil mali pati; et times esse bonus. Ne timueris, ait
Abbreviated transcription (Latin):
meã: Forte uox. ẽ. ad huc uolentis
laborare dep̃ssura: Nescio quis in car¬
cere ẽ : dicit Ds redimet animã meã.
Nescioquis incatena : ds̃ retdimet ani¬
mã meam: Hescio quis periculũ pati.¬
tur in mari : iactatur fluctib: & seui¬
entibus tẽpestatibus quid dicit : deui
redimet animã meã biberari uolint
Tadistã uitã : non ẽ. uox huius Au¬
diquid sequitur: Ds̃ redim& animã¬

Expanded text:
dhuc volentis liberari de pressura. Nescio quis in carcere est, dicit, Deus redimet animam meam: nescio quis in catena, Deus redimet animam meam: nescio quis periculum patitur in mari, jactatur fluctibus et saevientibus tempestatibus, quid dicit? Deus redimet animam meam. Liberari volunt ad istam vitam. Non est ista vox hujus. Audi quid sequitur: D
Abbreviated transcription (Latin):
laborantib: insultarunt &dicent m¬
terse pęnitentiã agentes: Sed pem¬
tentia sera & infruc tuosa. qui nolue¬
runt modo agere fruc tuosam agent
tuno infruc tuosam: Quidergo dicige
iã impenitentia in fructuosa his

Expanded text:
rantibus insultatur, et dicent intra se poenitentiam agentes, sed poenitentiam seram et infructuosam. Qui noluerunt modo agere fructuosam, agent tunc infructuosam. Quid ergo dicent jam in poenitentia infructuosa? Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quare : quia nox ẽ. adhuc Quid
ẽ. nox ẽ: non apparent merita iusto¬
rũ. Et quasi nominatur felicitas im.¬
piorũ : Lã diuudetur herbalȩtior.
quã arbor : quã diuhyemps ẽ: Herba
enĩ ꝑhiemẽ uiget Arbor ꝑ hiemẽ
quasiarida ẽ : Cũ solexierit feruen¬
tior tẽpore aestatis : arbor quȩ per
hyemẽ arida uide batur expletis
foliis ꝓfert fructũ herba autẽ ares¬
cit : Wides homoremarboris : her¬
baarida ẽ: Sic & modo nustilaborant:
ante quã ueniet aestas: Est uita
mradice : nondũ apparet in ramis
Radix aut̃ nr̃a : caritas. ẽ. Et quid
ait apłs. ut sursum debeamꝰ habere
radicẽ ut uita sit pastor nr̃. Quia
habitatio nr̃a non debet recedere
decȩlo. Quia in hac terra debemus
sicut mortui ambulare : ut supra
uiuente s. in framortuis imus non
ue supra mortui. in fraiiuamus : Qsua
ergo non debet recedere uita nr̃a. &cer
estis : Et netimeres : uitanr̃a ait abscon¬

Expanded text:
sed quare? Quia nox est adhuc. Quid sed quare? Quia nox est adhuc. Quid est, nox est? Non apparent merita justorum, et quasi nominatur felicitas impiorum. Tamdiu videtur herba laetior quam arbor, quamdiu hiems est. Herba enim per hiemem viget, arbor per hiemem quasi arida est: cum sol exierit ferventior tempore aestatis, arbor quae per hiemem arida videbatur, expletur foliis, profert fructus; herba autem arescit: videbis honorem arboris, herba arida est. Sic et modo justi laborant, antequam veniat aestas. Est vita in radice, nondum apparet in ramis. Radix autem nostra charitas est. Et quid ait Apostolus? Ut sursum debeamus habere radicem, ut vita sit pastor noster, quia habitatio nostra non debet recedere de coelo, quia in hac terra debemus sicut mortui ambulare: ut supra viventes, infra mortui simus; non ut supra mortui, infra vivamus. Quia ergo non debet recedere vita nostra et cestis: et ne timeres, Vita vestra abscon
Abbreviated transcription (Latin):
& morte in uisibili deiecit stantem.
Ult etiã mortẽ uisibilẽ penderet
ad eũ ꝑtinente s pastorẽ mortẽ habees:
Nos autẽ quide futura in mortalita¬
te cogita mꝰ & non sine causa in fron¬
te signũ crucis xp̃i portamus: non
habemꝰ pastorẽ nisi uitã : Infidelium
pastor : mors : Fidelium pastor : uita:
Diergo minferno sunt oues quibus pas¬
tor mors. ẽ : incȩlosunt oues quibus
pastor uita ẽ. Quidigitur iã incȩlos :¬
ubisursũcor: si non in cȩlo ubi apłs
paulus dicit. Nr̃a autẽ conuersatio in
cȩlis . ẽ : Corpore ambulamꝰ in terra:
corde habitamꝰ incȩlo Habitamus ibi.
sulluc aliquid mit timus qđ ibi nos tene¬
at Nemo enĩ habitat incȩlo: nisunde
cogitat Inde autẽ cogitat: ubithesau¬
rirat : The saurit auit interra : corip¬
sius a terra non recedit : Thes auriza¬
uit incȩlo : cor ipsius decȩlo nondes
tur florere ad tẽpꝰ : & iustilaborant:

Expanded text:
et morte invisibili dejecit stantem, et morte invisibili dejecit stantem, ut etiam mortem visibilem penderet . Ad eum pertinentes, pastorem mortem habent: nos autem qui de futura immortalitate cogitamus, et non sine causa in fronte signum crucis Christi portamus, non habemus pastorem nisi vitam. Infidelium pastor mors, fidelium pastor vita. Si ergo in inferno sunt oves quibus pastor mors est, in coelo sunt oves quibus pastor vita est. Quid igitur? Jam in coelo ubi, Sursum cor? Si non in coelo, unde apostolus Paulus dicit, Nostra enim conversatio in coelis est ? Corpore ambulamus in terra, corde habitamus in coelo. Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi nos teneat. Nemo enim inhabitat corde, nisi unde cogitat: inde autem cogitat, ubi thesaurizat. Thesaurizavit in terra, cor ipsius a terra non recedit, thesaurizavit in coelo, cor ipsius de coelo non destur florere ad tempus, et justi laborare:
Abbreviated transcription (Latin):
pastor .ẽ eis Quibus : illis quorum
uia scandalũ ipsis Euibus  illis qui p̃¬
sentia sola adtendunt. defuturo ñ
cogitant: Illis quiuitã non putant nisi
istã quȩ mors dicenda ẽ : Nonigitur
himerito tanquã oues in inferno mor¬
nẽpe separatio ẽ. animȩ acorpore.
Mors autẽ uera quã nontiment ho.¬
mines: separatio ẽ. animȩ adõ: Et
plerũq cũ timent homines istam
quȩ separat animã a corpore : inci¬
dunt in illã ubi anima separatura dõ
Haec ẽ ergo mors: Quomõdo autem
mors pastor ẽ illis Sicut xp̃c uita
ẽ : mors diabolus. ẽ. Habemus autẽ
multis locis inscriptura : quia uita ẽ.
xp̃c mors autẽ diabolus : Nonquia
ipsemors ẽ : sed quia ꝑ illũ mors Siue
enĩ illã inqua lapsus . ẽ. adã ipsius
ꝑsuasione homini propinata.ẽ : siue
istã in qua se paratur anima acorpo¬
re. ipsum habent auctorem qui pri¬
mo ꝑsuꝑbiã cadens inuidit stanti.

Expanded text:
pastor est eis. Quibus? Illis quorum pastor est eis. Quibus? Illis quorum via scandalum ipsis. Quibus? Illis qui praesentia sola attendunt, dum futura non cogitant; illis qui vitam non putant nisi istam, quae mors dicenda est. Non igitur immerito tanquam oves in inferno, mornes, separatio est animae a corpore: mors autem vera quam non timent homines, separatio est animae a Deo. Et plerumque cum timent homines istam quae separat animam a corpore, incidunt in illam ubi anima separatur a Deo. Haec est ergo mors. Quomodo autem mors pastor est illis? Si vita Christus est, mors diabolus. Habemus autem multis locis in Scriptura, quia vita est Christus. Mors autem diabolus est; non quia ipse mors est, sed quia per illum mors. Sive enim illa in qua lapsus est Adam, ipsius persuasione homini propinata est, sive ista in qua separatur anima a corpore, ipsum habent auctorem qui primo per superbiam cadens invidit stanti,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad id qđ presens ẽ. & posthanc
mortẽ non ꝓuidentes nisiquẽ ad mo¬
dũ nom̃ eorũ qđ reꝓbatur incȩlo
inuocetur interra. Describensergo
tales sp̃s sc̃s ait: Haec uiałorum
scandalũ ipsis. & postea iore suo cõ¬
bus dã qupni accedunt ad fidẽ .mum.¬
dati uerbo dĩ exorcismis in nomine
xp̃i ut capiant gr̃am dĩ. ut baptizen¬
tur. & postea redeuntes ad peiora
mala quã antea cõmiserant Fient
inquit illis posteriora deteriora
atur nomine xpĩano subue lamine
religionis occultus malus erit dete¬
riorꝰ quia occultus ẽ. sicut ait :
Et postea in ore suo benedicent id est
nom̃ dĩ & nom̃ xp̃iani Audis in labiis.
incorde non inuenis De quib dictũ ẽ:
Populus hic labiis mehonorat corautẽ
eorũ longe ẽ. ame. Huc usq ergo psal¬
mꝰ tractatus erat De inde sic incipiun
uersus hodie discutiendi atq: tractan¬
di Sicut oues in inferno positȩ mors

Expanded text:
tes ad id quod praesens est, et post hanc tes ad id quod praesens est, et post hanc mortem non providentes, nisi quemadmodum nomen eorum quod reprobatur in coelo, invocetur in terra. Describens ergo tales Spiritus sanctus ait: Haec via ipsorum scandalum ipsis, et postea in ore suo benbusdam, qui primo accedunt ad fidem mundati verbo Dei et exorcismis in nomine Christi, ut accipiant gratiam Dei, ut baptizentur, et postea redeuntes ad pejora mala quam antea commiserant, Fient illis, inquit, posteriora deteriora atur nomine christiano, sub velamine religionis occultus malus. Et erit deterior, quia occultus est, sicut ait, Et postea in ore suo benedicent: id est, nomen Dei et nomen Christi audis in labiis, in corde non invenis. De quibus dictum est: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Huc usque ergo Psalmus tractatus erat. 2. vers. 15. Deinde sic incipiunt versus hodie discutiendi atque tractandi: Sicut oves in inferno positae, mors
Abbreviated transcription (Latin):
eSTERNO die cepto psal mo
terminus debebatur : sicut
neminit haritas ur̃a. Per¬
ueneramꝰ autẽ usq ad istũ
uersũ. ubi de signat ds̃ sp̃s
dĩ homines ñ ad tendentes nisi ad p̃sen¬
tia sȩcularia terrena. & in posterum
posthanc uitã nichil cogitante s. neq
ullã felicitatẽ eẽ arbitrantes. nisi
diuitias & honores huius scđłi. & tran¬
sitoriam uitã: Post obitũ autẽ suum
non ad tendentes: nisi quẽ ad modũ
eis ꝓcurentur funera põposa. et
sepeliantur in monum̃tis opere
mirabili exstructis & inuocentur
nomina eorũ int̃ris ipsorũ ad omi¬
b eorũ. Non autẽ sibi cõparent
ubi sp̃s sit posthanc uitã stulti non
contremiscentis uocẽ xpidicentis
Stulte hac nocte auferetur anima
non ad tendentes post epulas coti¬
dianas splendidas & purpurã &bys¬
sũ diuitẽ dãpnatũ ad torm̃ta in in¬
fernii & labores & ulcera & fa¬
m̃. pauperẽ requiescentẽ in sinu abra¬
hȩ  ista noncurantes sed ad tenden¬

Expanded text:
esterno die coepto Psalmo terminus debebatur, sicut meminit Charitas Vestra. Perveneramus autem usque ad istum versum, ubi designat Spiritus Dei homines non attendentes nisi ad praesentia saecularia et terrena, et in posterum post hanc vitam nihil cogitantes, neque ullam felicitatem esse arbitrantes, nisi divitias et honores hujus saeculi, et transitoriam virtutem; post obitum autem suum non attendentes, nisi quemadmodum eis procurentur funera pomposa, et sepeliantur in monumentis opere mirabili exstructis, et invocentur nomina eorum in terris ipsorum a domibus eorum; non autem sibi comparant, ubi spiritus sit post hanc vitam, stulti non contremiscentes vocem Christi, dicentis, Stulte, hac nocte auferetur anima nec attendentes post epulas quotidianas splendidas, et purpuram et byssum, divitem damnatum ad tormenta in infernum; et post labores et ulcera et famem, pauperem requiescentem in sinu Abrahae : ista non curantes, sed attenden
Abbreviated transcription (Latin):
quã dete gaudere: Uinde ergo confido
ineis quib: heri cõmunicasti. & hodie cõ¬
municas. et cras cõmunicab: utrũ uł isto
triduo nichil mali cõmiserint: quod si
net me nec te polluit qđ nescimꝰ: quȩ cau¬
saẽ. ut rebaptizes eos quitẽpore traditio¬
nis & macharianȩ inuidiȩ non nouerunt :
Quȩ causa ẽ ut xp̃ianos de me sopotamia
uenientes. quicetiliani & donatinet nom̃
audier̃ & rebaptizare audeas. & neges
eẽ xpĩanos: siaut̃ illos polluunt aliena
peccata quȩ nesciunt : tenete reum quic¬
quid ꝑsingulos dies in parte urã tenesci-¬
ente cõmittit᷑: Imꝑator ũ constitutiones
frustraobicientẽ catholicis : tũ mur̃is cas¬
tris priuati fustes ignesq: sic sȩuiant:
eccead qđ lapsis : quicũ uiderent incatho¬
lica pec catores. ñ potuer̃ dicere indño
confido : & spem suã in homine posuerunt:
Quodom̃ino dicerent: smnon aut ipsitales
eent quales illos putabant aquib sacrilega

Expanded text:
quam de te credere? Unde ergo confido quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerent, si non aut ipsi, aut et ipsi tales essent, quales illos putabant, a quibus sacrilega
Abbreviated transcription (Latin):
is raheles uocari : Quȩ homines quinc̃
uiuunt. cotidie uident & sentiunt:
Eachariana uero tẽ pora de quibus
inuidiã faciunt. & plurimi non uider̃.
& ne monc̃ uidet: Et quisquis ea uidit
catholicꝰ potuit dicere sidĩ seruus eẽ
uellet in dño confido : qđ et nunc dicit
cũ multa quȩ non uult matcta uidet. quise
intra illa retia plena piscib: bonis & malis nata¬
re adhuc sentit. donec adfinẽ maris ueniat᷑:
ubi mali segregentur abonis Istiaut̃ quid
respondent si alicuieor ũ dicat ille quẽ bap¬
tizant . quomo do me iubes p̃sumȩre: nã si
& dantis & accipientis ẽ meritũ sit dantis dĩ.
& accipientis conscientiȩ meȩ: Haec enim dio
non michi incerta sunt : bonitas illiꝰ & fides
mea: E uidte int̃ponis de quocertum scire
nichil possum: sine me dicere : in dño con¬
fido: Nã simte confido: unde confido.
sinichil mali is ta nocte fecistiꝰ Postremo
siuis ut credãtibi: nũ quid possũ amplius

Expanded text:
Israeles vocare, quae homines qui nunc Israeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc videt: et quisquis ea vidit catholicus, potuit dicere, si Dei servus esse vellet, In Domino confido; quod et nunc dicit, cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur, ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid respondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt agnosci Dic quid istifaci¬
unt cũ illis cõmemorantur tãmnume¬
rabilia & cotidianapeccata. & scelera
eorum quib plena ẽ. illa socie tas⁊ ñ ꝗͥd
possunt dicere indño confido. quomodo
dicitis animȩ meȩ trans migra mmontẽ
quisint sci : erubescunt dicere . nos sumꝰ :
Quietiã sullinonerubescunt hoc dicere.
hiquiaudiunt ꝓipsis erubescunt : Itaq
isticogunt eos quiaccipi unt sacramenta
spemsuã in homine ponere. cuiꝰcor ui¬
dere non possunt : & male dictꝰ om̃ĩs
qui spen suã in homine ponit Quidest
enĩ dicere. ego quod do scm ẽ. nisispem
tuã in me pone: qđsinonẽ sc̃ĩ: aut osten¬
de cortuum Qđ sinom potes. ubiuidebo
qđ sc̃ses: Anforte dices qđ scriptũ ẽ.
exoꝑib: eorũ cognoscetis eos Elidebo
plane mira oꝑa cotidianas uiolentias circũ¬
cellionũ subepĩs & presbiteris. ducibus.
circũ quaq: uolitare & terribiles fustes

Expanded text:
non possunt agnosci. Dic quid isti facinon possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eorum, quibus plena est illa societas? Numquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Quid est enim dicere, Ego quod de sanctum est; nisi, Spem tuam in me pone? Quid si non es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Circumcellionum sub episcopis et presbyteris ducibus circumquaque volitare, et terribiles fustes
Abbreviated transcription (Latin):
auctores ea fecissedicantur: Sed quo¬
quomodo se habeat. qđ mobscura luna
factũ ẽ : nc̃ catholico nomine toto trbe
diffuso. atq: celebrato quid michi ẽ.
incognitis ꝑtur bari: Indño confido:
nec audio dicentes animȩ meȩ. transmi¬
grammontẽ sicut passer: Um̃ecce pet¬
catores intender̃ arcũ. ut sagit tent
mobscura luna rectos corde Aut si¬
& nc̃ illis luna udetur obscura. quia
incertũ uolunt efficere quȩ sit catholi¬
ca. & eam peccatis carnaliũ hominum
quos multos continet conãtur arguere:¬
quidadeum ꝑtinet qui uere dicit. inchio
confido: Quauoce sequisq & frumentũ
ostendit: & usq aduentilationis tẽ pus
paleas tolerabilit̃ sustinet : Inchño ergo
c̃fido : Illitimeant qui confidunt in ho¬
mine & de parte hominis se eẽ. negare
non possunt ꝑcuius canos iurant : Etcũ
insermone ab eisquȩrit᷑ cuiꝰ cõmunionis
sint : misi de parte illius se eẽ dicant.

Expanded text:
auctores ea fecisse dicantur. Sed quoauctores ea fecisse dicantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguerequid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerabiliter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ plena deficit : dicipotest obscuraluna:
Potest ergo & de ꝑsecutorib martirũ intel¬
ligi : qđ sagit tare uoluer̃ inobscuraluna
rectoscorde: Siue ad huc mȩccłȩ noui¬
tate quia nondũ terris maior effulserat.
nec & gentilium suꝑstitionũ tenebras ui-¬
ceratꝰ : siue linguis blasphemorũ. et xp̃i¬
anorũ nom̃ male diffamantium. quasi
nebulis cũterra obtegeretur. uideri
ꝑspicualuna non pocerat id ÷ aeccła:
Siue ipsor ũ mr̃ incedib & tanta effusio¬
ne sangumis. tanꝗ illo effectu et obs¬
curatione quaeruentã faciem luna ui-¬
detur ostendere. anomine xpĩa no
deterrebant᷑ infirmi. In quo terrore.
uerba dolosa & sacrilega iaculabant᷑
peccatores. ut aetiã rectos corde ꝑ uer¬
terent : Potest & de his peccatoribus
intelligi. quos a eccła continet: quod
tunc iuenta occasione huius limȩ obs¬
cure multa cõmiser int. quȩ nobis obꝓ¬
briꝰ nc̃ obiciunt᷑ abhereticis. cͥũ eorũ

Expanded text:
cum plena deficit, dici potest obscura luna. cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
simplici fide catholica contẽp̃ti eẽ nolunt.
quȩ una par uulis salus ẽ & quo uno lacte
ad firmitatẽ solidioris cibi certo robore
ꝑuenitur : Qu& libet ergo duarũ istarũ
opinionũ uerasit : congruent̃ accipitur
allegorice luna eccta: Aut simistis obs¬
curitatib: magis negotͦsis quã fructuosis.
exercere animũ. aut non libet. aut non
uacat. aut animus ipse nonualet:
satis ẽ. lunã popularibus oculis in tueri
& nonquȩrere obscuras causas. sed cum
omĩbus & incre menta eiꝰ. & cõplemeNa.
et de trimenta sentire : Quȩ siꝓp terea
deficit ut renouetur: etiã ipsi imperite
multitudini de monserat aeccłȩ figurã :
inquacreditur resurrectio mortuorũ.
De inde quȩ rendũ ẽ. quid in hoc psalmo
accipiatur obscuraluna : inqua pecca¬
tores sagittare parauer̃ rectos corde:
Nonenĩ uno modo diciobscuraluna potest
Nam& cumfinitur menstruscur sibus.
&cũ eius fulgur nubilo int̃polatur. &

Expanded text:
simplici fide catholica contenti esse nolunt, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una paruulis salus est ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ sõle occidente orit̾ : ut quisqͥs
occidentẽ solẽ obseruauerit. cũ eimcȩ¬
perit non uidere. conuersus adorientem
lunã surgere uideat : atq: inde exalia
parte cũ eicȩperit ꝓpmquare. illam
partemad nos conuertere qua inlus t̾rat᷑
donec adcornua redeat. atq inde omĩno
ñ ap pareat : q̃uia nunc illa parsquȩ mͥlus¬
tratur sur sumẽ. ad cȩlum: ad terrã aut̃
illa quã irradare sol non potest: Ergo
et scđmhanc opinionẽ lua intelligitur
aecta. quod s̃uumlumen non habeat: sed
abungenito dĩ filio quimultis locis inscrip
turis sc̃ĩs allegoriae solappellatus ẽ: mlus¬
tratur: Queninescientes &cernere non
ualentes hereticiquidã ad istũ solem cor¬
poreum & usibilẽ. quod cõmune lumenẽ:
carniss hominũ atq muscarũ. sensus sim¬
plicium conant᷑ auertere: et non nul¬
lorum auertunt : E i quã diu non poss̃
interiorẽ lucẽ ueritatis mente contueri:÷

Expanded text:
Tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis Tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem observaverit, cum eum coeperit non videre, conversus ad orientem lunam surgere videat, atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat, atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur sursum est ad cilla, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri,
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur crescere. usq ad quintam¬
decimam : &rursus usq: adtricesimã
minui. & redire ad cornua donec ineam
nichil penitꝰ lucis appareat : Scđmhanc
opmionẽ luna mallegoriam significat
aeccłam : quod ex parte spĩtali lucet
eccła. exparte aut̃ carnaliobscura ẽ :
Et aliquando sp̃italis pars mbonis oꝑib
apparet hominib: aliquando aut̃ in cons¬
cientia latet. edõ tantũ modo nota ẽ
Cũ solo corpore apparet hominibus:
sicut contingit cũ oramus incor de. et
quasinichil agere udemur : dũ non
ad terrã sed sursũcor habere iubemꝰ
addnm: Alii aut̃ dicunt non habere
lunãlum̃ proprium. sed a sole mlus¬
trari  Sed quando cũ illo ẽ. eam partẽ
eam partẽ adnos habere. qua nos in¬
lustratur : et idõ nichil in ea lucis ui¬
deri: Cũ aut̃ incipit ab illo recedere
mͥlus trari abeo etiã partem quã habet
ad terram. et necessaria incipere acor¬
nib: donec fiat quinta decima contrasolẽ

Expanded text:
videtur crescere usque ad quintamvidetur crescere usque ad quintamdecimam lunam, et rursus usque ad tricesimam minui et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet Ecclesia: ex parte autem carnali obscura est, et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet, ac Deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videamur, dum non ad terram, sed sursum cor habere jubemur ad Dominum. Alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sol illustrari, sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere qua non illustratur, et ideo nihil in ea lucis videri, cum autem incipit ab illo recedere illustrari, ab ea etiam parte quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quintad
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ scire : Eũ enĩ quȩritur unde ha-¬
beat lum̃ : aliidicunt suũ habere: sed globũ
eiꝰ dimidiũ lucere dimidium aut̃ obscurũ
dũ autẽ mouetur mcirculosuo. eandem
partẽ qualucet paulatĩ adterras conuer¬
tirut uideria nobis possit : &ideo prius
corniculatã ap parere : Nã & sifacias
pilam. & dimidia parte candidã. & ex di¬
midia obscurã : sieam partem qua obscu¬
raẽ. ante oculos abeas. nichil candoris
uides : Et cũ cȩperis illã candidam par¬
tẽ adoculos conuertere. si paulatim
facias prima cornua candoris uidebis:
Deinde paulatim crescit donet tota
parscandens opponatur oculis : et ni¬
chil obscure alterius partis uideatur:
Q uodsi paulatim ꝑseueres adhuc con¬
uertere: incipit obscuritas apparere :
&candor minui : donec iterũ ad cor nua
redeat. & postremototꝰ ab ocuł auertat᷑:
aut rursus obscura illa pars sola possit
uideri: Q uod fieridicunt cũlum̃ lunȩ

Expanded text:
hominem scire. Cum enim quaeritur unde luhominem scire. Cum enim quaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium autem obscurum dum autem movetur in circulo suo eamdem partem qua lucet, paulatim ad terras converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. Nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et ex dimidia obscuram: si eam partem quae obscura est ante oculos habeas, nihil candoris vides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos convertere, si paulatim facias, primo cornua candoris videbis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens opponatur oculis et nihil obscurae alterius partis videatur. Quod si perseveres adhuc paulatim convertere, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertatur, ac rursus obscura illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae
Abbreviated transcription (Latin):
ecce peccatores intender̃ arcũ : parauer̃
sagit tas suas ipharetra. ut sagittent mobs¬
cura luna rectos corde: Terror esistisuts
cõminantiũ nob de peccatorib ut ad se tanꝗ
ad iustostranseamꝰ : Icce in quiunt. pecca¬
tores intender̃ arcũ Credo scripturas:
quas illicar nalit̃ int̃ p̃tando uenenatas
inde sententia semittunt: P araueruns
sagit tas inpharetra : eadẽ uerba scilicet
quaȩ scripturar ũ auc toritate iaculaturis .
incor disocculta Parauer̃ . ut sagit tent
mobscuralimarectos corde: ut cũ sense¬
rint aecctȩ lumini ꝓpt̃ multitudinẽ im¬
peritorũ & carnaliũ obscurato non se pos¬
se conumci: corrũpunt mores bonos
colloquia mala : Sed contra istos om̃s ter¬
rores dicendũ ẽ : in dño confido: L una
uero quã congruent̃ significet ȩccłam:
me mime ꝓmisisse m hoc psalmoconside
raturũ: Ouȩ sunt delina opiniones
probabiles : Harũ aut̃ quae uerasit: aut
non om̃ino. aut difficile mearbitror posẽ

Expanded text:
ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut difficillime arbitror posse
Abbreviated transcription (Latin):
Quando ille int̃ rogat iustũ & impium
Quia ut̃ diligit miquitatẽ. odit animã suã:
Idest non ei quicre didit deo. & spemsuam
non ponit in homine : sed tantũ animȩ suȩ
nocet delector iniquitatis. Pluet super
ꝓphetȩ intelliguntur siue bonisiue mali.
dinantur pseudo ꝓpħȩ ad nõ deo: ut de his
laqueos suꝑ peccatores pluat: None nĩ meos¬
quis quã sec tandos incidit. nisi peccator
siue ad p̃parationẽ extremi supplicii. siper¬
seuerare mpet cando maluerit: siue ad de¬
sudandã suꝑbiam. sialiquando hm̃ cura sin¬¬
ceriore quȩ siuerit Si autẽ nubes nonnisi
boniet ueri ꝓphece intelligunt᷑: & de his
manifestũ est suꝑ peccatores laque os plu¬
ere dm̃ : quã uis de his etiãpios ad fructifi
animas inrigantes nubes dicipos sunt:
Quicũ male intelligantur: pluit dr̃ super
peccatores laqueos ignis. Cũ aut̃ bene intel¬
liguntur. fȩcundat pectorapiorũ at que

Expanded text:
quando ille interrogat justum et impium? quando ille interrogat justum et impium? Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae nocet dilector iniquitatis. 10. vers. 7Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali, ordinantur pseudoprophetae a Domino Deo, ut de his laqueos super peccatores pluat: non enim quisquam in eos sectandos incidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificanimas irrigantes, nubes dici possunt: qui cum male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque