comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiq timendo precaueret.
aciem quoꝙ gladii fugere
est: ammaduersionis distcte
sententiam. pͥusquam appare¬
at placare. Citari namq t̾¬
ror uidicis: non nisi ante iudi¬
cium potest. Modo non cer¬
nitur: s precib placatur.
Cum uͦ in illo tremendo ex¬
amine sederit: & uideri po¬
test. & placari iam non potest
quia facta prauoꝵ. que diu
sustinuit tacitus: simul om¬
nia reddit iratus. Unde ne¬
cesse est nunc timere iudicem
cum necdum iudicium exer¬
cet: cum diu sustinet cum ad
huc mala tolerat que uidet:
ne cum semel manum in re¬
tributione ultionis excusserit.
tanto in iudicio districtius fe¬
riat: quanto ante iudicium.
diutius expect̾auit.

Expanded text:
utique timendo praecaveret. Faciem quoque gladii fugere est animadversionis districtae sententiam prius quam appareat placare. Vitari namque terror judicis non nisi ante judicium potest. Modo non cernitur, sed precibus placatur. Cum vero in illo tremendo examine sederit, et videri potest, et placari jam non potest, quia facta pravorum, quae diu sustinuit tacitus, simul omnia reddet iratus. Unde necesse est nunc timere judicem, cum necdum judicium exercet, cum diu sustinet, cum mala adhuc tolerat quae videt, ne cum semel manum in retributione ultionis excusserit, tanto in judicio districtius feriat, quanto ante judicium diutius exspectavit.
Abbreviated transcription (Latin):
potentem dm qualiter habe¬
antur incertum est. Siue i¬
taq nobiles fuerint filii eius.
siue ignobiles. non intelligit:
quia subtili examine discus¬
sa. utrum approbentur eius
oꝑa. an reprobentur. ignorat.
Et hic gͦ homo in dolore la¬
boris est positus: & illuc ducit᷑
in timore suspitionis. Unde ad¬
huc de ipso presentis uite. La¬
bore. subiungitur. At tam̃¬

Expanded text:
potentem Deum qualiter habepotentem Deum qualiter habeantur, incertum est. Sive itaque nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit, quia, subtili examine discussa, utrum approbentur ejus opera an reprobentur ignorat. Et hic ergo homo in dolore laboris est positus, et illuc ducitur in timore suspicionis. Unde adhuc de ipso praesentis vitae labore subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
b scĩs sentiendum non est:
quia que intus ommpoten¬
tis dei claritatem uident:
nullomodo credendum est.
quia sit foris aliquid quod
ignorent. S carnales quiꝙ.
quia amorem precipuum
filiis impendunt: hoc eos bea¬
tus iob nescire postmodum as¬
serit. quod hic uehementer a¬
mauerunt ÷ ut siue nobiles. si¬
ue sint ignobiles filii nesciant:
quoꝵ eos semꝑ cura fatigabat.
Quod famen si intelligi spi¬
ritaliter debet: non incongrue
filioꝵ nomine oꝑa designant᷑:
sicut de muliere paulus dicit.
quia salua erit ꝑ filioꝵ gene¬
rationem. Neq enim muli¬
er que continentie studens.
nequaquam filios generat
salua non erit: s ꝑ generati¬
onem filioꝵ saluari dicitur :
quia ꝑ effectum bonoꝵ ope¬
rum. ꝑpetue saluti sociatur.
Nobiles gͦ filii. recta oꝑa. ĩg¬
nobiles autem. facta ꝑuersa.
Et sepe homo agere quelibet.
bona intentione nititur: s
tamen pro multis que subri¬
piunt: eius acta apud omni¬

Expanded text:
bus sanctis sentiendum non est, bus sanctis sentiendum non est, quia quae intus omnipotentis Dei claritatem vident nullo modo credendum est quia foris sit aliquid quod ignorent. Sed carnales quique, quia amorem praecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire postmodum asserit quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii nesciant, quorum eos semper cura fatigabat. Quod tamen si intelligi spiritaliter debet, non incongrue filiorum nomine opera designantur; sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit per filiorum generationem . Neque enim mulier quae, continentiae studens, nequaquam filios generat salva non erit, sed per generationem filiorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum operum perpetuae saluti sociatur. Nobiles ergo sunt filii recta opera, ignobiles autem facta perversa. Et saepe homo agere quaelibet bona inttamen pro multis quae subrepunt, ejus acta apud omni
Abbreviated transcription (Latin):
Paululum roboratus est ho¬
mo: quia hic uiuendi uires
ad modicum accipit. ut in ꝑ¬
petuum transeat: ubi eiꝰ ui¬
tam. terminus non condudat.
S in hac breuitate ubi robo¬
ratus est colligit. unde in ꝑ¬
petuitate inueniat: uel ut
semꝑ gaudeat : uel ut suscep¬
ta supplicia non euadat. Qͥ
pro eo quod paululum robo¬
ratus est ut in ꝑpetuum tran¬
seat: apte mox subditur. Im
mutabis faciem eiꝰ: & emittes
teritur. Emittitur uͦ: quia
ab his que uolens tenuit. tnͣsi¬
re ad eterna cogitur nolens.
Dumq ad illa ꝑducitur. hec
que diu cogitata tenuit. qua¬
liter sese habitura sint. reli¬
cta nescit. Unde & additur.
siue ignobiles: non intelliget.
Sicut enim hi qui adhuc ui
quo loco habeantur ignorãt:
ita mortui autam in carne
uiuentium. post eos qualit̾
disponatur nesciunt ÷ quia¬
& uita sp̃c longe est a uita
carnis: & sicut corꝑea atq in¬
corrupta. diuersa sunt gen̾e :
ita etiam distinct̾a cognitio¬
ne. Quod tamen de anima¬

Expanded text:
Paululum roboratus est homo, quia hic vivendi vires ad modicum accepit ut in perpetuum transeat ubi ejus vitam terminus non concludat. Sed in hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate inveniat, vel ut semper gaudeat, vel ut suscepta supplicia non evadat. Qui pro eo quod paululum roboratus est ut in perpetuum transeat, apte mox subditur: mutabis faciem ejus, et emittes teritur. Emittitur vero, quia ab his quae volens tenuit transire ad aeterna cogitur nolens; dumque ad illa perducitur, haec quae diu cogitata tenuit qualiter sese habitura sint relicta nescit. Unde et additur. sive ignobiles, non intelligit. - Sicut enim hi qui adhuc virquo loco habeantur, ignorant, ita mortui vitam in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt. Quoet vita spiritus longe est a vita carnis; et sicut corporea atque incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod tamen de anima
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc quod in eis esse debuit
dat: quia curis multiplicib.
aggrauat. Quib tamen nͨ
solum sufficit ut ipsi suꝑbi¬
ant: nisi & hi qui ers comun¬
cti sunt: de eoꝵ pinguedine.
etiam ipsi glorientur. Nam
sunt nonnulli. qui patͦnis
maiorib adiuncti suꝑbiutẽ:¬
& de eoꝵ potentia. contra
in opes extolluntur. Unde
det. Quia aruina pingue¬
do carnis est: latera dicere
diuitum solemus: hos quos
eis coniunctos cernimus.
Aruina de eius laterib de¬
pendet: quia quisquis po¬
tenti & iniquo adheret ⁊
ipse quoq de eius poten¬
tia. uelut ex pinguedine
rerum tumet: ut patroni
ꝑuersi iniquitatem sequens.
deum non timeat : quos ua¬
let & quantum ualet pau¬
ꝑes affligat: de gła tempo¬
rali cor eleuet. Cum gͦ talis
est. qui miquo potenti adheret:
de eius profecto latere. aruina
dependet. De quib adhuc sub¬

Expanded text:
et hoc quod in eis esse honorabet hoc quod in eis esse honorabdat, quia curis multiplicibus aggravat. Quibus tamen nec solum sufficit ut ipsi superbiant, nisi et hi qui eis conjuncti sunt de eorum pinguedine etiam ipsi glorientur. Nam sunt nonnulli qui patronis majoribus adjuti superbiunt, et de eorum potentia contra inopes extolluntur. Unde t. --Quia arvina pinguedo carnis est, et latera dicere divitum solemus hos quos eis conjunctos cernimus, arvina de ejus lateribus dependet, quia quisquis potenti et iniquo adhaeret, ipse quoque de ejus potentia, velut ex pinguedine rerum, tumet, ut, patroni perversi iniquitatem sequens, Deum non timeat, quos valet, et quantum valet, 412 pauperes affligat, de gloria temporali cor elevet. Cum ergo talis est qui iniquo potenti adhaeret, de ejus profecto latere arvina dependet. De quibus adhuc sub
Abbreviated transcription (Latin):
pingui ceruice contra dm¬
drmatur: quia reb temꝑa¬
lib tumens. contra p̾cepta
ueritatis. quasi de magni¬
tudine erigitur. Quid enĩ¬
enim pauꝑtas: nisi quedam
macies: & quid rerum habũ¬
dantia: nisi pinguedo est ui¬
te presentis: Pingui gͦ cer¬
uice. contra deum erigitur:
qui temꝑalem habundanti¬
am. in suꝑbiam assumit. Ha¬
bent enim hoc potentes & in¬
iqui propͥum: ut fallacib
diuitiis occupati. ueras dei
opes negligant: & quanto
minus quod uerum est inqͥ¬
runt: tanto amplius. falsis
diuitiis extolluntur. Cura
etenim multiplex terrenaix
rerum est: quia occupat &
excecat. Unde adhuc apte sub¬
iungitur. Oꝑuit faciem eiꝰ
crassitudo. Uisus quippe in
facie eius: in qua & prima
corꝑis honorabilior pars est.
Non gͦ inmerito. mentis inten¬
tio ꝑfaciem designat᷑: qͣm
quolibet uertimur. illuc ui¬
demus. Faciem gͦ crassitudo
oꝑit: quia desiderata terre¬
narum rerum habundan¬
tia. oculos mentis premit:

Expanded text:
pingui cervice armatur contra pingui cervice armatur contra Dominum, quia rebus temporalibus tumens, contra praecepta veritatis quasi de magniis erigitur. Quid enim paupertas nisi quaedam macies, et quid rerum abundantia nisi pinguedo est vitae praesentis? Pingui ergo cervice se contra Deum erigit qui temporalem abundantiam in superbiam assumit. Habent enim hoc potentes et iniqui proprium, ut, fallacibus divitiis occupati, veras Dei opes negligant; et quanto minus quod verum est inquirunt, tanto amplius falsis divitiis extollantur. Cura etenim multiplex terrenarum rerum, quia occupat, excaecat. Unde adhuc apte subjungclaudente. --Visus quippe in facie est, in qua et prima corporis honorabilior pars est. Non ergo immerito mentis intentio per faciem designatur, quam quolibet vertimus, illuc videmus. Faciem ergo crassitudo operit, quia desiderata terrenarum rerum abundantia oculos mentis premit,
Abbreviated transcription (Latin):
tia roborat. Tanto iam semet¬
ipsos merore cognoscere neqͥ¬
unt: quanto in reb affuen¬
tib. extra se semꝑ ꝑ potentiã
trahuntur. De quoꝵ nunc in¬
tentione dicitur. Tetendit e¬
nim adu̾sus d̾m manum suã:
& contra omnipotentem ro¬
boratus est. Contra dm qͥp¬
pe manum tendere est:m o¬
ꝑatione praua. despectis dei
iudiciis ꝑseuerare. Et quia tc̃
magis irascitur deus. cum ꝑ
mittit implere. quod saltem
concipi in cogitatione. non de
buit: contra ommpotentem
iniquus iste roboratur : qͥa
ꝓsꝑari in mala sua actione
ꝑmittiturͥ quatinus ꝑu̾sa
collo. Erecto collo contra dm
currere est: ea que creatori
displicent. cum audacia ꝑpe¬
trare. De quo recto dicit᷑. cu¬
currit: id est in malo opere.
obstaculum de adu̾sitate nõ
habuit. De quo adhuc addit᷑.¬
& pingui ceruice armatus ẽ.
Pinguis ceruyx est opulen¬
ta suꝑbia. affluentab scili¬
cet reb. quasi multis carnib
fulta. Potens gͥ iniquus. in

Expanded text:
tia roborat, tanto jam semettia roborat, tanto jam semetipsos in errore cognoscere nequeunt, quanto in rebus affluentibus extra se semper per potentiam trahuntur. De quorum nunc intentione dicitur: Tetendit enim adversus Deum manum suam, et contra Omnipotentem roboratus est. Contra Deum quippe manum tendere est in operatione prava, despectis Dei judiciis, perseverare. Et quia tunc magis irascitur Deus, quando permittit impleri quod saltem concipi in cogitatibuit. Contra Omnipotentem iniquus iste roboratur, quia prosperari in mala sua actione permittitur, quatenus et percollo. - Erecto collo adversus Deum currere est, ea quae Creatori displicent cum audacia perpetrare. De quo recte dicitur cucurrit, id est, in malo opere obstaculum de adversitate non habuit, de quo adhuc additur. Et pingui cervice armatus est. - Pinguis cervix est opulenta superbia, affluentibus videlicet rebus quasi multis carnibus fulta. Potens igitur iniquus in
Abbreviated transcription (Latin):
num erigens. roborari dicit᷑:
quia paruo in temꝑe ꝑmitti¬
tur exaltari : ut cum ad modi¬
cum głari sinitur: eo in ꝑpe¬
tuum atrotius pumat᷑. Sed
quia eius membra sunt om̃s
iniqui: hoc quod in fine mun¬
di. ille tunc singłariter actu¬
rus est unus : uideamus mͦ.
qualiter a malignis agatur.
singłis. Sunt namq ñ nulli.
qui & siqua aliquando age¬
re contra ommipotentis dei
iudicium nituntur: ipsa im¬
possibilitate explende sue uolũ¬
tatis fracti. ad semet ipsos respi¬
ciunt: atq ad eum quem con¬
tempnere uoluerant. conu̾tun¬
tur. Et qui discedere longe po¬
terant si quid uellent implere
ualussent: ꝑ hoc aliquando
saluantur ÷ quia quod neqͥt̾
uoluerunt. implere neqͥuert̾.
Unde ad se reducti. cuiꝰ sint con¬
ditionis aspiciunt: & plang̃t
se contraria ueritati uoluisse.
Et sunt ñnulli. qui hoc quod
ꝑuerse contra dm appetunt:
iusto dei iudicio implere ne¬
quius ꝑmittuntur: & cum
eos malitia accendit: poten¬

Expanded text:
num erigens, roborari dicitur, num erigens, roborari dicitur, quia parvo tempore permittitur exaltari, ut quo ad modicum gloriari sinitur, eo in perpetuum atrocius puniatur. Sed quia ejus membra sunt omnes iniqui, hoc quod in fine mundi ille tunc singulariter acturus est unus, videamus modo qualiter a malis agatur singulis. Sunt namque nonnulli qui et si qua aliquando agere contra omnipotentis Dei judicium nituntur, ipsa impossibilitate explendae suae voluntatis fracti, ad semetipsos respiciunt, atque ad eum quem contemnere voluerant convertuntur; et qui discedere longe potuerant, si quod vellent implere valuissent, per hoc aliquando salvantur, quia quod nequiter voluerunt, implere nequiverunt. Unde ad se reducti, cujus sint conditionis aspiciunt, et plangunt se contraria veritati voluisse. Et sunt nonnulli 411 qui hoc quod perverse contra Deum appetunt justo Dei judicio implere nequius permittuntur. Et cum eos malitia accendit, poten
Abbreviated transcription (Latin):
sic de hoste suspectus est. ut
eundem quoq quem ducit
exercitum metuat. ne labe¬
fac̾tetur : ne destitutione
militum. iaculis pateat mi¬
micoꝵ. Iniquus gͦ angustia
uallatur. sicut rex qui p̾pa¬
ratur ad prelium: quia ui¬
delicet falsa agens. falsa elo¬
quens. formidat ne suosamit¬
tat milites. id est argum̃ta
falsitatis : & ueritatis iacu¬
lis pateat: si ei fortasse defu¬
erit. quod ex fallacia oppo¬
nat. S quamuis animus
trepidet. quamuis conscien¬
tia accuset: cupiditate tam̃
sua. iniquus uincitur: & sub¬
p̾sso pauore. audatiam demn¬
iquitatib sumit. Et sepe eti¬
am ultione menti ꝓposita. se
contra deum erigit: quelibet
ab eo aduersa ꝑpeti deliberat:
dum modo hic dum ualet. om¬
ne quod placet agat. Unde &¬
nim aduersus deum manum
suam: & contra omnipoten¬
tem roboratus est. Cucurrit
aduersus eum erecto collo: &
pingui ceruice armatus est.
scilicet antixp̃o: aꝑtius senti¬
untur. Qui contra dm ma¬

Expanded text:
sic de hoste suspectus est, ut sic de hoste suspectus est, ut eidem quoque quem ducit exercitui metuat, ne labefactetur, ne per destitutionem militum jaculis pateat inimicorum. Iniquus ergo angustia vallatur, sicut rex qui praeparatur ad praelium, quia videlicet falsa agens, falsa loquens, formidat ne suos amittat milites, id est, argumenta falsitatis, et veritatis jaculis pateat, si ei fortasse defuerit quod ex fallacia opponat. Sed quamvis animus trepidet, quamvis conscientia accuset, cupiditate tamen sua iniquus vincitur, et suppresso pavore audaciam de iniquitatibus sumit. Et saepe etiam ultione menti proposita, se contra Deum erigit, quaelibet ab eo adversa perpeti deliberat, dummodo hic, dum valet, omne quod placet agat. Unde nim adversus Deum manum suam, et contra Omnipotentem roboratus est. Cucurrit adversus eum erecto collo, et pingui cervice armatus est. scilicet Antichristo, apertius sentiuntur qui contra Deum ma
Abbreviated transcription (Latin):
animum fallat. S quantus
labor est. sollicite custodire.
ne ipsa eus fallacia dep̾hen¬
di queat: Ponit quippe ante
ocłos. quid sibi a ueritatem sci¬
entib responderi possit: & cũ
magno cogitatu ꝑtractat :¬
quomͦ ꝑ argumenta falsita¬
tis. documenta ueritatis exsu¬
peret. Hincinde se cireumte¬
git: & contra hoc. ubi depre¬
hendi potuerit. ueritati simi¬
lem responsionem querit: qͥ
si uellet uerum dicere. utiq
sine labore potuisset. Plana
quippe ueritatis uia: & graue
est iter mendatui. Unde & ꝑ
ꝓpham dicitur. Docuerunt
enim linguam suam loqui
mendatium: ut iniq agerẽt
laborauerunt. Bene gͦ dicit᷑.
terrebit eum tͥbulatio. & an¬
gustia uallabit eum: quia
apud semet ip̃m. in labore ti¬
moris deficit: qui securitatis
sociam uiam ueritatis relin¬
quit. Qui bene regi p̾parato
ad p̾lium. comparatur: qͥa
in eo ipso malo quod agit &
terretur & festinat: & excon¬
scientia trepidat: & ex desi¬
derio. anhelat. Metuit &

Expanded text:
animum fallat. Sed quantus animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veritatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde et per prophetam dicitur: Docuerunt enim linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Bene ergo dicitur: Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, quia apud semetipsum in labore timoris deficit, qui securitatis sociam viam veritatis relinquit. Qui bene regi praeparato ad praelium comparatur, quia in eo ipso malo quod agit, et terretur, et festinat, et ex conscientia trepidat, et ex desiderio anhelat, metuit et
Abbreviated transcription (Latin):
tia. feriri metuit: s tamen
semꝑ auget quod feriatur.
contempnit enim reditum
firum: desꝑat ueniam: suꝑ¬
bit in culpa: s tamen testem
sue nequitie intus habet timo¬
rem. Et quamus praua uide¬
atur foris audacter agere: de
his tamen. apud semet ip̃m co¬
gitur trepidare. Unde scrip¬
tum est. Cum enim sit trae¬
da nequitia. dat testimonium
condempnationi: quia cum
illicita quisquis ꝑpetrat. pa¬
uet quod facit: & aꝑtus dãp¬
nationis testis est. iꝑse timor
iniquitatis ÷ quia & timetur
quod agitur: & tamen malũ
non uincitur quod timetur.
De quo adhuc subditur. Ter
rebit eum tribulatio. & an¬
gustia uallabit eum: sicut re¬
gem qui p̾paratur ad p̾lium.
n omne quod iniquus agit.
tͥbulatione & angustia ualla¬
tur: quia cor eus. anxietate
& suspicione. confunditur.
Alius occulte appetit aliena
diripere. qui laborat in cogi¬
tationib. ne deprehendi ua¬
leat: alius relicta ueritate. m̃¬
tiri deliberat: ut audientiũ

Expanded text:
tia feriri metuit, sed tamen tia feriri metuit, sed tamen semper auget quo feriatur. Contemnit reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava videatur foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non vincitur quod timetur. De quo et adhuc subdrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, sicut regem, qui praeparatur ad praelium n omne quod iniquus agit tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprehendi valeat. Alius, relicta veritate, mentiri deliberat, ut audientium
Abbreviated transcription (Latin):
impius cum in ꝓfundum ue¬
nerit peccatoꝵ contempnit:
inuolutus iniquitatis sue. te¬
nebris. iam de luce desꝑat.
dit quod reuerti possit de
tenebris: circumspec̾tans
undiq gladium. Quia dũ
feriri se undiq insidiis cre¬
dit: salute despata. semꝑ ad
nequitiam excrescit. Aliqͦn¬
do uero iste ꝑuersus. etiam su¬
ꝑna udicia attendit: & suꝑ
se hec uenire metuit. S cum
stipendium uite presentis qͦ¬
rit: hec eadem iudicia qͦ me¬
tuere ceꝑat. auaritie deuictꝰ
insania. contempnit. & qui¬
dem mori se posse in peccato
existimat: s tamen a peccato
non cessat. Unde & subdit᷑.
dum panem: nouit quod pa¬
ratus sit in manu eius. tene¬
stipendium uite presentis : te¬
nebrarum uͦ dies. tempusul¬
tionis accipitur. In actu itaq
suo. aliquando iste ꝑuersus.
iram suꝑni udicis ꝑpendit
p̾sentem: s a malo non auer¬
titur: ut etiam ipsa quoq.
ab eius interitu ualeat au̾ti.
Accusante se autem conscien¬

Expanded text:
« Impius cum in profundum ve« Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit . » Involutus iniquitatis suae tenebris, jam de luce desperatdit quod reverti possit de tenebris, circumspectans undique gladium. - Quia dum feriri se undique insidiis credit, salute desperata, semper ad nequitiam excrescit. Aliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devictus insania contemnit. Et quidem mori se posse in peccato existimat, sed tamen a peccato non cessat. Unde et subditurdum panem, novit quod paratus sit in manu ejus tenestipendium vitae praesentis; tenebrarum vero dies tempus ultionis accipitur. In actu itaque suo aliquando iste perversus iram superni judicis perpendit praesentem; sed a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se autem conscien
Abbreviated transcription (Latin):
enim quasi artem quandam
fortitudinis. simplicitatem
suam: nec suspectus est pati.
quod se fecisse non mennt.
Unde bene ꝑ salomonem di¬
citur. Intimore dñi : fiducia
ait. Secura mens: quasi iu¬
ge conuiuium. Quasi enĩ
continuatio refectionis est:
ipsa tranquillitas securitatis.
Atcontra mens praua semꝑ
i laborib est: quia aut mo¬
litur mala que inferat: aut
metuit ne hec sibi ab alis in
ferantur. Et quicquid con¬
tra proximos excogitat: hoc
contra se excogitari a ꝑximis.
formidat. Eit undiq suspec¬
ta: undiq trepida. Omnis
qui ad memoriam uenit: ex¬
quirere contraria creditur.
Cui gͦ tranquillitas securi¬
tatis deest: huic proculdu¬
bio terroris sonitus semꝑ in
aurib est. Et sepe contin¬
git. ut tali cuilibet. proximꝰ
suus simpliciter loquatur:
nil adu̾sum cogitet. S cum
pax sit ille insidias suspicat᷑:
quia qui semꝑ dolose agit:
simpliciter erga se agi ñ esti¬
mat. Et quia scͥptum est.

Expanded text:
enim quasi arcem quamdam enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam, nec suspectus est pati quod se fecisse non meminit. Bene per Salomonem dicitur: In timore Domini fiducia ait: Secura mens, quasi juge convivium . Quasi enim continuatio refectionis est ipsa tranquillitas securitatis. At contra mens prava semper est in laboribus, quia aut molitur mala quae inferat, aut metuit ne hferantur, et quidquid contra proximos excogitat, hoc contra se excogitari a proximis formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est, et saepe contingit, ut tali cuilibet proximus suus simpliciter loquatur, nil adversum cogitet. Sed cum pax sit, ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit simpliciter erga se agi non aestimat. Et quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
bere potestatem appetit. ut af¬
fligat. Et quia omp̃s ds cor¬
da pensat: iam in eius oculis
impius facit quod cõgitauit.
Ad hoc autem conditor nost᷑.
latere nos uoluit finem nr̃m:.
ut dum incerti sumus. qͣndo
moriamur: semꝑ ad mortẽ
parati. inueniri debeamus.
est.cunctis dieb suis impus
suꝑbit: adiungit. Et nume¬
rus annoꝵ incertus est. tyrã¬
nidis eiꝰ. Ac si aꝑte diceret᷑.
Cur quasi de certo extollit᷑:
cuius uita sub pena incerti¬
tudinis tenetur: S omp̾e
d̾s. praue agentib. ñ solum
uentura supplicia reseruat:
s eoꝵ corda hic etiam dum
delinquunt penis implicat:
ut eo ipso quo peccant. semet¬
ipsos feriant: ut semꝑ trepi¬
aliis pati metuant: que se a¬
liis fecisse meminerunt. Unde
Sonitus terroris semꝑ in au¬
rib illius: & cum pax sit. ille
insidias suspicatur. Nil au¬
tem simplici corde felicitius:
quia quo innocentiam erga
alios exhibet: nichil est qd
pati ab aliis formidet. Habet

Expanded text:
bere potestatem appetit ut afbere potestatem appetit ut affligat: et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniri debeamus est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit, et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus . Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur, cujus vita sub poena incertitudinis tenetur? Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepipati metuant que aliis fecisse meminerint, unde Sonitus terroris semper in auribus illius et, cum pax sit, ipse insidias suspicatur". Nil simplici corde felicius quia quo innocentiam erga alios exhibet, nil est quod pati ab aliis formidet: habet
Abbreviated transcription (Latin):
rannidis eiꝰ. Suꝑbire enĩ mi¬
nime debuisset. etiam si annoꝵ
suoꝵ numerum. certum habe¬
re potuisset: ut sciens quantũ
unueret : & presciret quando se
ab elatione remoueret. At pꝰt¬
certa est: tanto semꝑ mors
subripiens. timeri debet: qͣn¬
to numquam preuideri ua¬
let. Bene autem suꝑbiamim¬
pii. tyrannidem uocat. Pro¬
prie enim tyrannus dicitur.
qui in cominum re publica.
non iure pͥncipatur. S scien¬
dum est: quia om̃is suꝑbus.
iuxta modum ꝓpͥum tẏranni¬
dem exercet. Nam quod non¬
numqm alius in re publica.
hoc ꝑ acceptam dignitatis
potentiam alius in ꝑuintia.
alius in ciuitate. alius in do¬
mo propͥa: alius ꝑ latentẽ
nequitiam. hoc exercet apud
se in cogitatione sua. Nec
intuetur dominus. quantum
quisq mali ualeat facere: s qͣn¬
tum uelit. Et cum deest pote¬
stas foras: apud se tyrannꝰ est.
cui miquitas dñatur intus:
quia & si exterius non affligit
proximos: intͥnsecus tamen ha¬

Expanded text:
rannidis ejus. - Superbire mirannidis ejus. - Superbire minime debuisset, etiamsi annorum suorum certum numerum habere potuisset, ut sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At postcerta est, tanto semper mors subrepens timeri debet, quantum nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat. Proprie enim tyrannus dicitur qui in communi republica non jure principatur: sed sciendum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet. Nam quod nonnunquam alius in republica, hoc est per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua; nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit; et, cum deest potestas foris, apud se tyrannus est cui iniquitas dominatur intus; quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen ha
Abbreviated transcription (Latin):
bemus cui: s solum pensare
quid dixit. Sequitur. Cun¬
ctis dieb suis. impius suꝑbit.
Solent etiam electi. in quib¬
dam suis cogitationib. atq
actib suꝑbire: s quia electi
sunt. cunctis dieb suis suꝑ¬
bire non possunt: quia pͥus¬
quam uitam finiant: ad hu¬
militatis metum. ab emula¬
tione corda commutant.
mpius uͦ. dieb suis omnib
suꝑbit: quia sic uitam t̾mi¬
nat : ut ab elatione minime
recedat. Circumspicit quod
temꝑaliter floret: & pensa¬
re negligit. quod inet̾num
ducitur. In uita carnis fidu¬
ciam ponit: eaq diu ꝑma¬
nere existimat. que ad pre¬
sens tenet. Solidatur in ela¬
tione animus: in despectu
Adducitur om̃is ꝓpinquus.
Quam repentina mors sub¬
repat numquam consid̾at:
quam sit euis incerta felici¬
tas. numquam pensat.Qͥ
si incertitudinem fugacis ui¬
te conspiceret: incerta pro
certo. nequaquam teneret.
Unde & bene subditur. Et mi¬
merus annoꝵ incertus est ty¬

Expanded text:
bemus cui, sed solum pensare bemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequitur: Cctis diebus suis impius superbit. - Solent etiam electi in quibusdam cogitationibus suis atque actibus superbire, sed quia electi sunt, cunctis diebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum metam ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione mirecedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quo in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu permanere existimat quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam teneret. Unde et bene subditur: merus annorum incertus est ty
Abbreviated transcription (Latin):
solis data est terra: & ñ tran¬
siuit alienus ꝑ eos. Solis sins
patͥb. datam terram existi¬
mant: quia solos erroꝵ suoꝵ
magistros. rexisse ueraciter ec¬
desiam putant. Quis uͦ alie¬
nus: nisi apostata angłs uo¬
catur: Unde & ꝑ psalmistã:
de cunctis simul malignis spi¬
ritib. dicitur. Qm̃ aliem in¬
surrexerunt aduersum me:
& fortes quesierunt animam
meam. Heretici gͥ. quia doc¬
toꝵ suoꝵ corda. apostate an¬
gelo existimant non fuisse
subiecta: transisse ꝑ eos alie¬
num denegant. Qui uideli¬
cet alieno. ꝑ unumquemq
transire est: iniquas in corde
eius cogitationes. inmittere.
Unde & ꝑ prophete uocem
de malignis spiritib: contra
stantem animam dicitur.
Et dixerunt anime mee: in¬
curuare. ut transeamus.
S helyphar themanites.
quia quedam narraturus
audiri uult quamuis mul¬
ta que dicenda sint sciat. s
quia beato iob dicenda nõ
erant nesciat. audiamus
sententias quas contra bca¬
tum iob protulit. Nec de¬

Expanded text:
solis data est terra, et non transivit alienus per eos. Solis suis patribus datam terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunctis simul malignis spiritibus dicitur: Quoniam alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam . Haeretici igitur, quia doctorum suorum corda apostatae angelo existimant non fuisse subjecta, transisse per eos alienum denegant. Cui videlicet alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogitationes immittere. Unde et per prophetae vocem de malignis spiritibus contra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim de
Abbreviated transcription (Latin):
Uteri itaq nomine. recte mens
accipitur: quia sicut proles in
utero concipitur. sic cogitatio
in mente generatur: & sicut
in uentre cibi: ita continent᷑
in mente cogitationes. Uterus
itaq hẏpochrite. p̾̃parat. do¬
los: quia tanto semꝑ maioeẽ
malitiam contra proximos in
mente concipit: quanto solus
p̃ omnib. uideri innocentior
querit. Hec idcitco helyphar
protulit: quia beatum iob. tan¬
to ꝑcussum uerbere. prpꝑter
hypochrisim puitauit. Senis
uerba. & si multis congruut:
ab ipso solo aliena sunt. ꝓquo
habuit: quem testis ueritas
de cordis simplicitate lauda¬
TERTIUSOEE

Expanded text:
Uteri itaque nomine recte mens Uteri itaque nomine recte mens accipitur, quia sicut proles in utero concipitur, sic cogitatio 418 in mente generatur; et sicut in ventre cibi, ita continentur in mente cogitationes. Uterus itaque hypocritae praeparat dolos, quia tanto semper majorem malitiam contra proximos in mente concipit, quanto solus prae omnibus videri innocentior quaerit. Haec idcirco Eliphaz protulit, quia beatum Job tanto percussum verbere propter hypocrisim putavit. Sed ejus verba etsi multis congruunt, ab ipso solo aliena sunt pro quo atis habuit, quem testis veritas de cordis simplicitate laudaTERTIUS
Abbreviated transcription (Latin):
tione capiat. Unde & seqͥtur.
rit dolos. Dolorem quippe
concipit: cum ꝑuersa cogitat.
niquitatem parit: cum exple¬
re ceꝑit. quod cogitauit. In¬
uidendo dolorem concepit: de¬
rogando. iniquitatem parit
Grauis quippe est iniquitas:
quando is qui ꝑuersus est.
ostendere alios ꝑu̾sos molit᷑:
ut inde ipse quasi sc̃s appare¬
at : quod alios scõs non esse.
docuerit. Sciendum uͦ est: qd̾
in sacro eloquio. uentris uel
uteri nomine. mens solet intel¬
ligi. Hinc est enim: quod ꝑ
salomonem dicitur. Lucerna
dñi spiracłm hominis: que in¬
uestigat omnia secreta uentͥs.
Ipux enim gr̃e. que desuꝑ ue¬
nit : spiraculum homini pre¬
stat ad uitam. Que uidelicet
lux. omnia secreta uentris in¬
uestigare dicitur: quia occul¬
ta mentis penetrat ÷: ut ea que
de seipsa latebant animam.
Hinc hieremias ait. Uentrẽ
meum: uentrem meum doleo.
Qui ut uentrem suum quid
dixisset ostenderet: adiunxit.
Sensus cordis mei turbati suͣt.

Expanded text:
tionem capiat. Unde et sequitur: tionem capiat. Unde et sequitur: riturus. --Dolorem quippe concipit cum perversa cogitat. Iniquitatem parit cum explere coeperit quod cogitavit. Invidendo dolorem concipit, derogando iniquitatem parit. Gravis quippe est iniquitas quando is qui perversus est ostendere alios perversos molitur, ut inde ipse quasi sanctus appareat, quod alios sanctos non esse docuerit. Sciendum vero quod in sacro eloquio ventris vel uteri nomine mens solet intelligi. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Lucerna Domini 417 spiraculum hominis, quae investigat omnia secreta ventris . Lux enim gratiae, quae desuper venit, spiraculum homini praestat ad vitam. Quae videlicet lux omnia secreta ventris investigare dicitur, quia occulta mentis penetrat, ut ea quae de seipsa latebant animam, Hinc Jeremias ait: Ventrem meum, ventrem meum doleo . Qui ut ventrem suum quid dixisset ostenderet, adjunxit: Sensus cordis mei turbati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sat : plus est quod sibi retri¬
bui appetit : cum ultra meri¬
tum laudari desiderans. mu¬
nus ab ore querit. Et quia
in ipso laudis appetitu. ninnio
cor ardore succenditur: dicat᷑
recte. Et ignis deuorabit tab̾¬
nacula eoꝵ: & qui munera li¬
benter accipiunt. Sin uͦ eoꝵ
tab̾nacula. corꝑa debemus ac¬
ciꝑe. in quib illoꝵ anime ha¬
bitant: ignis eoꝵ tab̾nacula
deuorat : quia qui hic in m̃te
ardent igne auaritie: illic eti¬
am in carne concremantur.
ignib gehenne. Et qͥa mens
hẏpochrite. num quam uacat
amalitie cogitatione: nam siue
terrena queq seu laudem ap¬
petat. hec aliis inuidet. que
sibi tͥbui anhelat: & tanto ce¬
teros ostendere ꝑu̾sos molit᷑.
quanto uideri sanctior om̃ib
appetit: ut ex eo quod alii des¬
picabiles fiunt: ipse reueren¬
tior semꝑ appareat. Unde fit.
ut de opinione proximi. ante
humana iudicia lingue sue
laqueos p̾tendat: ut eoꝵ qͥb
placere appetit. solus estima¬

Expanded text:
sat, plus est quod sibi retrisat, plus est quod sibi retribui appetit, cum, ultra meritum laudari desiderans, munus ab ore quaerit. Et quia in ipso laudis appetitu nimio cor ardore succenditur, dicatur recte: Et ignis devorabit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt.  tabernacula corpora debemus accipere, in quibus illorum animae habitant, ignis eorum tabernacula devorat, quia qui hic in mente ardent igne avaritiae, illic etiam in carne concremantur ignibus gehennae, et quia mens hypocritae nunquam vacat a malitiae cogitatione; nam sive terrena quaeque, seu laudem appetat, haec aliis invidet quae sibi tribui anhelat; et tanto caeteros ostendere perversos molitur, quanto videri sanctior omnibus appetit, ut ex eo quod alii despicabiles fiunt, ipse reverentior semper appareat. Unde fit ut de opinione proximi ante humana judicia, linguae suae laqueos praetendat, ut eorum quibus placere appetit solus aestima
Abbreviated transcription (Latin):
parent. Sepe uͦ estu auaritie
accensi. eo de se maiora huma¬
nis ocłis ostendunt: quo am¬
pliora sibi ab hominib offer¬
ri munera appetunt. Unde
ad huc subditur. Et ignis
deuorabit tab̾nacula eoꝵ: qui
munera libenter accipiunt.
Sicut enim corpus in tab̃nacło:¬
sic mens habitat in cogitatiõe.
Si ignis tab̾nacła deuorat: cũ
estus auaritie. cogitationes de¬
uastat. Et fit plerumq. ut
hẏpochrita aurum. uel queq
bona corꝑalia. ab hominib
acciꝑe contempnat: s quia
hec non accipit. maiores ab eis
reciꝑe laudes querat. Et for¬
tasse munus se accepisse non
estimat: quia bona corꝑalia
acciꝑe recusat. Un de sciendũ
est: quia aliquando munus
amanu ⁊ aliquando uͦ. ab ore
porrigitur. Nam qui nũmũ
tͥbuit: munus ex manu dedit.
Qui autem u̾bum laudis in¬
pendit: munus ab ore ꝓtulit.
Hẏpochrita itaq. & exteriora
dona. que terrene forsan neces¬
sitati congruunt. acciꝑe recu¬

Expanded text:
parent. Saepe vero, aestu avaritiae parent. Saepe vero, aestu avaritiae accensi, eo majora de se opera humanis oculis ostendunt, quo ampliora sibi ab hominibus offerri munera appetunt. Unde adhuc subditdevorabit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt. - Sicut enim corpus in tabernacsic mens habitat in cogitatione. Sed ignis tabernacula devorat cum aestus avaritiae cogitationes devastat. Et fit plerumque ut hypocrita aurum vel quaeque bona corporalia ab hominibus accipere contemnat, sed quia haec non accipit, majores ab eis recipere laudes quaerat; et fortasse munus se accepisse non aestimat, quia bona corporalia recipere recusat. Unde sciendum est quia aliquando munus a manu, aliquando vero ab ore porrigitur. Nam qui nummum tribuit, munus ex manu dedit; qui autem verbum laudis impendit, munus ab ore protulit. Hypocrita itaque etsi exteriora dona, quae terrenae forsitan necessitati congruunt, accipere recu
Abbreviated transcription (Latin):
terrena que possederant re¬
liquisse: de nil iam transito¬
riu̾m querere ÷ nullis ꝓ hac
uita iurgus admisceri. Cũ¬
ostendit: quasi oliua florem
ꝓtulit. S cum quidam ex
talib. rursus ceꝑint mundi
głam quam contempserant
querere: & terrems reb qͣs
spreuisse uidebant᷑. insatiabi¬
liter mhiare: uacare uirgus.
proximoꝵ lesiones exquirere:
nimirum proicit oliua florem.
quem ꝓposuit: quia rudim̃ta
bom studui. ad ꝑfecta oꝑa ñ ꝑ¬
duxit. S sciendum est. quia
hec semꝑ eis eueniunt: qui
deum puro ac simplici studio.
non secuntur. Unde rec̾te sub¬
ditur: congregatio enim hy¬
pochrite sterilis. Certe enim
bona non amitteret: si hypo¬
chrita non fuisset. Congre¬
gant uͦ & hypochrite bona
oꝑa: s eoꝵ sterilis est ipsa cõ¬
gregatio : quia ꝑ hoc quod
agunt. fruc̾tum reciꝑe in et̾¬
na retͥbutione non appetunt.
Fecundi ac uirides in sins o¬
ꝑib humanis oculis uiden¬
tur: s in conspec̾tu occulti
uidicis. infecundi & aridi ap¬

Expanded text:
terrena quae possederant reliquisse, et nil jam transitorium quaerere, nullis pro hac vita jurgiis admisceri. Cuostendit, quasi oliva florem protulit. Sed cum quidam ex talibus rursum coeperint mundi gloriam, quam contempserant, quaerere, et terrenis rebus, quas sprevisse videbantur insatiabiliter inhiare, vacare jurgiis, proximorum laesiones exquirere, nimirum projecit 416 oliva florem quem proposuit, quia rudimenta boni studii ad perfecta opera non perduxit. Sed sciendum est quia haec semper eis eveniunt qui Deum puro ac simplici studio non sequuntur. Unde recte subditur: Congregatio enim hypocritae sterilis. Coepta enim bona non amitteret, si hypocrita non fuisset. Congregant vero et hypocritae bona opera, sed eorum sterilis est ipsa congregatio, quia per hoc quod agunt fructum recipere in aeterna retributione non appetunt. Fecundi ac virides in suis operibus humanis oculis videntur, sed in conspectu occulti judicis infecundi et aridi ap
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. S status eiꝰ sinera¬
dice est: quia uelut ad leuẽ
flatum. sic ad motum occul¬
te sententie. uita eiꝰ eruit᷑.
Sin uͦ hoc loco terram. eter¬
ne uite retͥbutionem acci¬
pimus: de qua ꝓpħa ait. por¬
tio mea interra uiuentiũ
miquus iste. in terba. ⁊tidi¬
cem suam non mittro ⁊ quia
dix arbori. hoc unicuiq ho¬
minum cogitatio sua est. qͥa
in eo quod exterius uidebat᷑:
ꝑ illud tenetur. quod int̾ius
non uidetur. Unde & ꝑ ꝓphe¬
tam dicitur. Mittet radicẽ
deorsum: & faciet fructũ sur¬
sum. Cum enim cogitatio¬
nem nr̃am. ad compatiendũ
indigenti proximo tendimꝰ:
quasi radicem deorsum mit¬
timus ⁊ ut retͥbutionis fructũ.
suꝑius faciamus. Sequitur.¬
suꝑbus iste aculpa adiustiti¬
am redire uoluisset: de tene¬
bris rediret. S quia lucem
iustitie non querit: de tene¬
bris non recedit. Cuiꝰ etiam
exemplo. hi qui ei adherent.
in terrenis profec̾tib anhe¬

Expanded text:
videtur. Sed status ejus sine ravidetur. Sed status ejus sine radice est, quia velut ad lenem flatum, sic ad motum occultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero hoc loco terram aeternae vitae retributionem accipimus, de qua Propheta ait: Portio mea in terra viventium , iniquus iste in terra radicem suam non mittit, quia ndix arbori, hoc unicuique hominum cogitatio sua est, quia in hoc quod exterius videtur, per illud tenetur quod exterius non videtur. Unde et per prophetam dicitur: Mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faciamus. Sequiturperbus iste a culpa ad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhe
Abbreviated transcription (Latin):
est: in quibusdam codicib
repperi. non ditabit᷑. Sed
sensus non discrepat: qmuis
a se sermo discordet. Ille enĩ
uirtutib ditatur: euiꝰ men¬
tem inhabitat omp̃e deus.
S quia suꝑbi cogitatio. ab
auctoris sui gr̃ã ñ inhabitat᷑. ꝓfe
cto uirtutib ñ ditat᷑. ꝓpt̾ hoc gͦ
qͦd int̾ius ẽ uacuꝰ: dicat᷑. ñ inhabi
tabit᷑. ꝓpt̾ hoc uͦ qd̾ tͣnsitoriũ
foras timet: recͥte subiungit᷑.¬
Nec ꝑseuerabit substantia eiꝰ.
Ac si aꝑte dicat. Hoc quod
habere iuidetur exteruis tran¬
sit: & illud quod transire ñ
poterit. interius non habet.
Unde & apte adiungitur.
lec mittet in terrã radicem
suam. Quod si de hac terra
dic̾tum accipimus: liquet
proculdubio. quia arbor qͦͤ
in terra radicem non habet:
uel tenuissimis commota
flatib cadit. Et suꝑbusqͥsq.
dum contra omnipotentem
dñm roboratur. dum currit
execto dollo. & in pingui
ceruice contra auctorem e¬
rigitur: stare quasi arbor

Expanded text:
est in quibusdam Codicibus est in quibusdam Codicibus reperi Non ditabitur; sed sensus non discrepat, quamvis a se sermo discordet. Ille enim virtutibus ditatur, cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogitatio ab auctoris sui gratia non inhabithic Non habitabitur dictum est in quibusdam Codicibus reperi Non ditabitur; sed sensus non discrepat, quamvis virtutibus ditatur, cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogitatio ab auctoris sui gratia non inhabitatillud quod transire non poterat interius non habet. Unde et apte subjungitur: Nec mittet in terra radicem suam. Quod si de hac terra dictum accipimus, liquet procul dubio quia arbor quae in terra radicem non habet, vel tenuissimis commota flatibus cadit. Et superbus quisque dum contra omnipotentem Dominum roboratur, dum currit erecto collo, et pingui cervice contra auctorem erigitur, stare quasi arbor
Abbreviated transcription (Latin):
cte. Quia enim a conu̾satio¬
ne conuiuentium. ciuitas ap¬
pellatur: ciuitates desolate st̃.
ipsi obsequentium cunei ꝑu̾¬
sus iste laudatur: cum ad
praua oꝑa. ꝑ nequitiam ra¬
pitur. Unde scͥptum est. Hau¬
datur peccator. in desideruis
anime sue: & qui miqua a¬
deserte sunt. cogitationes pra¬
ue: quas miquus iste inhabi¬
tat ÷ quia ꝑ omne quod a¬
git. iniquoꝵ hominum pla¬
cere cogitationib. appetit.
Que ciuitates desolate. &
domus deserte. recte nominã¬
tur: quia nisi omp̃c deus.
talium conuersationes. cogi¬
tationesꝙ. p̾cedentib eorũ
culpis relinqueret: ad gra¬
uiora ꝑpetranda minime ꝑ¬
uenirent. Bene autem dici¬
tur: que in tumulos sunt re¬
dacte. Ruentia namq do¬
morum. atq ciuitatum edi¬
ficia. tumulos faciunt: qm̃
dum praui quiq. confusis ac¬
tionib. sibimet ipsis ad ꝑuer¬
sa oꝑa uinguntur: ostendũt
substantia eius: nec mittet
in terram radicem suã. Qͦd¬
hic non habitabitur dic̾tum

Expanded text:
Quia enim a conversatione conviventium civitas appellatur, civitates desolatae sunt ipsi obsequentium cunei persus iste laprava opera per nequitiam rapitur . Unde scriptum est: Laudatur peccator in desiderio animae suae, et qui iniqua adesertae sunt cogitationes pravae, quas iniquus iste inhabitat, quia per omne quod agit iniquorum hominum placere cogitationibus appetit. Quae civitates desolatae, et domus desertae recte nominantur, quia nisi omnipotens Deus, talium conversationes cogitationesque, praecedentibus eorum culpis, relinqueret, ad graviora perpetranda minime pervenirent. Bene autem dicitur: Quae in tumulos sunt redactae. Ruentia namque domorum atque civitatum aedificia tumulos faciunt, quoniam dum pravi quique confusis actionibus sibimetipsis ad perversa opera junguntur, ostendunt substantia ejus, nec mittet in terram radicem suam. hic Non habitabitur dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. nec uicissitudinis ob¬
umbratio. Ipsa enim muta¬
bilitas. umbra est: que qua¬
si lucem obscuraret. si hanc
ꝑ aliquas uicissitudines ꝑmu¬
taret. S quia mutabilitas¬
in deo non uenit: nulla eius
lucem. umbra inicissitudinis
int̾cidit. Bene autem dicit᷑.
celi non sunt mundi in con¬
spectu eius: quia ꝑ semet ip¬
sos. ante districtum di uidi¬
cium. nec ipsi esse mundi ad
ꝑfectum possunt. qui mun¬
dicie predicatores fiunt: io¬
hanne attestante qui ait.
Si dixerimus quia peocatũ
non habemus: nos ipsos se¬

Expanded text:
tatio, nec vicissitudinis obtatio, nec vicissitudinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbra vicissitudinis intercidit. Bene autem dicitur: Coeli non sunt mundi in conspectu ejus, quia per semetipsos ante districtum Dei judicium nec ipsi esse mundi ad perfectum possunt qui munditiae praedicatores fiunt, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ gͦ iustus apparebit : qui de
illa natus est. que iniustitie
ꝓpinatrix extitit: Sequitur.
immutabilis: & celi non sunt
mundi. in conspectu eiꝰ. Hoc
celoꝵ nomine repetiit: quod
scõꝵ prius appellatione. sig¬
nauit. Nam de eisdem scĩs
scͥpͥtum est: celi enarrant glo¬
riam dei. qui ꝑ naturam õs
in semetipsis. ꝓpriam mutabi¬
litatem habent: ẜ dum im¬
mutabili ueritati. studiose¬
semꝑ mherere desiderant:
mnherendo agunt. ut immu
tabiles fiant. Cumq ad hãc
toto affectu se tenent: quan¬
doq accipiunt. ut suꝑ semet¬
ipsos ducti. uincant: hoc qd̾
in semet ipsis mutabiles extite¬
runt. Quid enim mutabili
tas : nisi mors quedam est :
Que dum rem quamlibet
in aliud immutat: quasi oc
cidit quod fuerat: ut incipi¬
at ẽẽ quod non erat. Et de
auctore ominum scͥptum ẽ.
qui solus habet immortali¬
tatem: quia uidelicet ĩ semet¬
ipso solus immutabilis est:
de quo ꝑ iacobum dicitur.
Apud quem non est tͣnsimi¬

Expanded text:
modo ergo justus apparebit, qui de modo ergo justus apparebit, qui de illa natus est, quae injustitiae propinatrix exstitit? Sequitur: immutabilis, et coeli non sunt mundi in conspectu ejus. - Hoc coelorum nomine repetiit, quod sanctorum prius appellatione signavit. Nam de eisdem sanctis scriptum est: « Coeli enarrant gloriam Dei . » Quia per naturam omnes in semetipsis propriam mutabilitatem habent. Sed dum immutabili veritati semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt ut immtabiles fiant. Cumque ad hanc toto affectu se tenent, quandoque accipiunt, ut super semetipsos ducti, vincant hoc, quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Quid enim mutatas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud icidit quod fuerat, ut incipiat esse quod non erat. Et de auctore omnium scriptum est: Qui solus habet immutabilitatem , quia videlicet in semetipso solus immutabilis est. De quo per Jacobum dicitur: Apud quem non est transmu