comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aplice legationi. Satiꝰ uidicans umi¬
uersa respuere sic. et ad sedem apli-¬
cam reu̾ti uacuus: qmͣ ut głam suam
qͥs euacuaret. Cuiꝰ eo ampliꝰ aucta
est gła. qͦd cũ romanꝰ eẽt: post aurũ
tñ non abiit. utinam quotqͦt apłi¬
ce sedis legati. istiuis similes: Qui
libere arguendo. increpando. ⁊ co¬
hercendo. sub nulliuis potestatem
se redigerent. nich quererent: nicħ
acciꝑent. oblata etiam respuerent:¬
nisi tunc demum arguto uidełc ⁊
increpato: se sic forte conu̾tente ad
melius . Ut ita ad abel ⁊ ad munera
eiꝰ respic̾ent. a caim uͦ ⁊ a munib
eiꝰ se auerterent: ⁊ ab hominarent
a sceleratis oblata. cũ et iuxta scrip¬
turarũ testimonia taliũ dona al¬
tissimus ñ ꝓbet: s ab hominetur.
et repbet: Que parit̃ nec ꝓbare de¬
berent s potiꝰ tanqm ab hominan¬
da reꝓbare ⁊ respuere: qui in t̾ris
⁊ uices gerunt. ⁊ tenent altissum
locum. Quod iste quide legatꝰ nr̃.

Expanded text:
apostolicae legationi, satius judicans uniapostolicae legationi, satius judicans universa respuere sic, et ad sedem apostolicam reverti vacuus quam ut gloriam suam quis evacuaret. Cujus eo amplius aucta est gloria, quod cum Romanus esset, post aurum tamen non abiit. Utinam quotquot apostolicae sedis legati istius similes, qui libere arguendo, increpando et coercendo, sub nullius potestatem se redigerent, nihil quaererent, nihil acciperent, oblata etiam respuerent,nisi tunc demum, arguto videlicet et increpato se sic forte convertente ad melius, ut ita ad Abel et ad munera ejus respicerent, a Cain vero et a muneribus ejus se averterent, et abominarent a sceleratis oblata, cum et juxta Scripturarum testimonia talium dona Altissimus non probet, sed abominetur et reprobet. Quae pariter nec probare deberent, sed potius tanquam abominanda reprobare et respuere qui in terris et vices gerunt et tenent Altissimi locum, quod iste quidem legatus noster
Abbreviated transcription (Latin):
pere: ita semꝑ ⁊ gloriosius ⁊ mag¬
nificentiꝰ hoc. Dñoꝵ quippe ⁊ dñari
querentiũ est dare: subiectoꝵ uero
⁊ minoꝵ accipe: qui eo ipso mino¬
rem se ostendit. quia accipit. Un
⁊ magist̾ supra licere quid̃e sibi ac¬
cipere dixit. s tñ inquit ego non
accipio: quia sub nulliꝰ potestate
me redigere uolo. O qmͣ magnus.
o qmͣ liber. ⁊ qm uere xp̃i legatus
hic. nicħ accipiens. s respuens uni¬
uersa: ne suam extenuando au¬
ctoritatem. uł libertatẽ uiolando:
ulla sit obligationis ratione infe¬
rior: eo quem corripere habet.
Uñ et sicut ipse scribit. s ñ usi su¬
mꝰ inquit hac potestate. s omuia
sustinemꝰ: ne quod offendiculum
demꝰ euangłio xp̃i. Et adiecit. bo¬
num eẽ. inquiens mͥ magis mori:
qmͣ ut głam meam qͥs euacuet.
Parit᷑ ⁊ hic legatus nr̃ gratianus
ad cuiꝰ laudem ⁊ ut imitentur cet̾i
iam aliquantisꝑ sumꝰ digressi. oĩa
respuit: ne qͦd daret offendiculũ

Expanded text:
pere, » ita semper et gloriosius et magpere, » ita semper et gloriosius et magnificentius hoc. Dominorum quippe et dominari quaerentium est dare, subjectorum vero et minorum accipere, qui eo ipso minorem se ostendit quia accipit. Unde et magister supra licere quidem sibi accipere dixit, sed tamen inquit: Ego non accipio, quia sub nullius potestatem me redigere volo . O quam magnus, o quam liber, et quam vere Christi legatus hic, nihil accipiens et respuens universa, ne suam extenuando auctoritatem vel libertatem violando ulla sit obligationis ratione inferior eo quem corripere habet. Unde et sicut ipse scribit: Sed non usi sumus, inquit, hac potestate, sed omnia sustinemus, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi . Et adjecit bonum esse, inquiens, mihi magis mori quam ut gloriam meam quis evacuet. Pariter et hic legatus noster Gratianus, ad cujus laudem et ut imitentur caeteri, jam aliquantisper sumus digressi, omnia respuit ne quod daret offendiculum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ om̃ia expediunt. Omĩa michi li¬
cent: s ego sub potestate nulliꝰ redi¬
gar. Quasi diceret. Nolo accipere.
quia nolo subiectus ẽẽ: quia nolo
lib̾tatem meã ancillare. Om̃is enĩ
qui accipit. ⁊ presertim qͥ magist̾io
fungitur. dante sͥ quodamͦ inferi¬
or est: ⁊ quadam infimi ratione con¬
tractus. suo obligatus datori: Adeo
ut nequaqmͣ habeat postmodũ eam
in arguendo. in increpando. in ani¬
maduertendo. libertatẽ. qmͣ prius
habuerat: ipsa tam̃ ñ euacuata. s
iuolata ⁊ extenuata exparte. Unde
et bene legis lator qui p̃miserat mu¬
nera inquiens excecant ocłos: mox
uigilant̾ adiecit. ⁊ ium auctorita¬
tis inclinant. Non quide ut iam dix¬
imꝰ auctoritatẽ euacuant. s instan¬
tiam arguendi ⁊ cohercendi uirtu¬
tem que uis auctoritatis est: exte¬
nuando humiliant ⁊ inclinant.
Uñ ⁊ sicut iuxta dñi ꝓuerbiũ bea¬
tius est semꝑ magis dare qmͣ acci¬

Expanded text:
non omnia expediunt. Omnia mihi linon omnia expediunt. Omnia mihi licent, sed ego sub potestate nullius redigar; » quasi diceret: Nolo accipere, quia nolo subjectus esse, quia nolo libertatem meam ancillare. Omnis enim qui accipit, et praesertim qui magisterio fungitur, dante sibi quodammodo inferior est, et quadam infimi ratione contractus suo obligatus datori, adeo ut nequaquam habeat postmodum eam in arguendo, in increpando, in animadvertendo, libertatem quam prius habuerat, ipsa tamen non evacuata, sed violata et extenuata ex parte. Unde et bene legislator qui praemiserat: Munera, inquiens, excaecant oculos , mox vigilanter adjecit, et vim auctoritatis inclinant. Non quidem, ut jam diximus, auctoritatem evacuant, sed instantiam arguendi et coercendi virtutem, quae vis auctoritatis est, extenuando humiliant et inclinant. Unde et sicut juxta Domini proverbium: « Beatius est semper magis dare quam acci
Abbreviated transcription (Latin):
rat nicħ se accepturũ: nisi forte
pace reformata ad quod uenerat.
Itaq nicħ concupuut: nil accepit.
um tñ iuxta ipsuis legis latoris
testimoniũ munera excecent ocu¬
los sapientũ. s iste quidem sc̃e et
religiose et prudent̾ cogitans: ꝓp¬
ter hoc quod sequit᷑ uerebat᷑ acciꝑe.
Nam mox subdit. Et iuim aucto¬
ritatis inclinant. Et bene ⁊ exqui¬
site hoc. Nam uixta uniꝰ doctorum
int̾pretationẽ si ab eo acciꝑet quẽ
argu̾e uenerat: auctoritatẽ ma¬
gisterii inclinaret. Non enĩ potest
instant̾ argui a quo accipit᷑. maxi¬
me cũ ille ꝓmptus sit ad dandum:
ut sibi humiliet p̃̾positũ. Non gͥ ac¬
cepit iste: ne ex hoc apłice legatio¬
nis torpesceret uigor. In hoc ⁊ ma-¬
gistrum sequens. qui etiã alicitis
abstinebat. ne si acciꝑet: euangłi-¬
ce legationis inarguendo. iincre¬
pando. in cohercendo euacuaret᷑ uł
saltem extenuaret᷑ auctoritas. Unde
⁊ ipse. Om̃ia inqͥt michi licent: s

Expanded text:
rat nihil se accepturum, nisi forte rat nihil se accepturum, nisi forte pace reformata, ad quod venerat. Itaque nihil concupivit, nil accepit. Cum tamen juxta ipsius legislatoris testimonium munera excaecent oculos sapientium, sed iste quidem sancte et religiose et prudenter cogitans propter hoc quod sequitur verebatur accipere; nam mox subdit: « Et vim auctoritatis inclinant. » Et bene et exquisite hoc; nam juxta unius doctorum interpretationem, si ab eo acciperet quem arguere venerat, auctoritatem magisterii inclinaret. Non enim potest instanter argui a quo accipitur, maxime cum ille promptus sit ad dandum, ut sibi humiliet praepositum. Non igitur accepit iste, ne ex hoc apostolicae legationis torpesceret vigor. In hoc et Magistrum sequens, qui etiam a licitis abstinebat, ne si acciperet, evangae legationis in arguendo, in increpando, in coercendo, evacuaretur vel saltem extenuaretur auctoritas. Unde et ipse: « Omnia, inquit, mihi licent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cum mandatũ. suꝑ eccl̃e pace et
nr̃a conuenert̃. Et alter legatoꝵ
p̃sertim ñ palpauit. ñ deculit. ñ
peꝑcit: qumnpotiꝰ apłice legationis
auctoritate. cũ om̃i imꝑio arguens
et increpans regem. et statuens
contͣ faciem suam. Gratianꝰ hic erat.
comite legationis uiuiano iuua-¬
tior: acrior.⁊ instantior. Unde ⁊
uere gratianꝰ : sicut nomine grati¬
anus. ⁊ re. Qui om̃imodis stude¬
bat gr̃am regis ⁊ pacem. eccłe et
nobis restituere: qui ⁊ ex mediatiõe
hac. multam adeptus ẽ. coram deo
⁊ hominibꝰ gr̃am. Qui etiam ne in¬
nincte sibi legationis apłice ullam
impͥmeret notam. a rege ñ aurũ.
ñ argentum. quib p̾sertim solet
rex ꝑuert̾e corda.⁊ ꝑ q̃ maxime etiã cor-¬
dati eu̾ti solent. n ulła etiã mun̾is obla¬
tã sp̃em accipien̾: s tãqm lutũ argentũ
calcauit ⁊ aurũ. et respuit uniuer¬
sa. Sic etenĩ sc̃e ⁊ religiose ꝓposue¬

Expanded text:
cum mandatum super Ecclesiae pace et cum mandatum super Ecclesiae pace et nostra convenerunt. Et alter legatorum praesertim non palpavit, non detulit, non pepercit, quin potius apostolicae legationis auctoritate cum omni imperio arguens et increpans regem, et statuens contra faciem suam. Gratianus hic erat, comite legationis Viviano vivacior, acrior et instantior, unde et vere Gratianus, sicut nomine Gratianus, et re. Qui omnimodis studebat gratiam regis et pacem Ecclesiae et nobis restituere, qui et ex mediatione hac multam adeptus est coram Deo et hominibus gratiam. Qui etiam ne injunctae sibi legationis apostolicae ullam imprimeret notam, a rege, non aurum, non argentum, quibus praesertim solet rex pervertere corda et per quae maxime etiam cordati everti solent, nec ullam etiam muneris oblatam speciem accipiens, sed tanquam lutum argentum calcavit et aurum et respuit universa. Sic etenim sancte et religiose proposue
Abbreviated transcription (Latin):
hec. sccło adhuc uixta formã canonũ
regem citare disposuit. monendo.
exhortando. consulendo. ⁊ p̃cipiendo.
ut eccłiam uexare ⁊ ꝑturbare desistat:
⁊ archip̃suli ⁊ suis pacẽ suam resti¬
tuat. Et quidem ñ cardinales ala¬
tere suo quod ut supra ostendimꝰ¬
iam fecerat⁊ s alios quosdã uiros e¬
ruditos et industrios speciales suos
de curia qui ẽent apłici mandati ex¬
ecutores destinauit. Quoꝵ unus
dictus gratianꝰ. felicis memorie
eugenii pape quondam nepos ⁊
Alter uͦ unus in curia de causarũ
patronis: uiuianꝰ dictus. Et isti
quidem cito et expedite uenien¬
tes. nec enĩ sicut cardinales tot se¬
cum circũducentes impedim̃ta.
nec tot ornati faleris. nec tot sar¬
cinularum on̾ati trossulis: mox
int̾ initia nob̃ necdum uisis. regẽ
adierunt. Quem sepe ⁊ sepiꝰ nunc
in om̃i lenitate monendo et exhor¬
tando. nc̃ arguendo ⁊ increpan¬
do duriꝰ: uxta in iunctum sͥ apłi¬

Expanded text:
haec, secundo adhuc juxta formam canonum haec, secundo adhuc juxta formam canonum regem citare disposuit, monendo, exhortando, consulendo, et praecipiendo ut Ecclesiam vexare et perturbare desistat, et archipraesuli et suis pacem suam restituat. Et quidem non cardinales a latere suo, quod, ut supra ostendimjam fecerat, sed alios quosdam viros eruditos et industrios speciales suos de curia, qui essent apostolici mandati exsecutores, destinavit. Quorum unus dictus Gratianus felicis memoriae, Eugenii papae quondam nepos; alter vero unus in curia de causarum patronis, Vivianus dictus. Et isti quidem cito et expedite venientes, nec enim sicut cardinales tot secum circumducentes impedimenta, nec tot ornati faleris, nec tot sarcinularum onerati trossulis, mox inter initia nobis necdum visis regem adierunt. Quem saepe et saepius, nunc in omni lenitate monendo et exhortando, nunc arguendo et increpando durius, juxta injunctum sibi apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
rationis apłice concutientib uiscera:
arctabatur item ñ modicũ ⁊ etiam
multo plus qmͣ priꝰ. romanꝰ pontifex.
Arctabatur inqmͣ hinc cernens ꝑ me¬
oiatores pacem ñ posse ꝓcedere: inde
uͦ quod sicut supra satis ostendimus
temꝑe tam diri ⁊ tam duri scismatis.
in eum qͥ sociam habebat multitu¬
dinem eccłiastice discipline exercere
seueritatẽ. foret ꝑiculosum: Quod
tñ tam grauis ⁊ tam enormis in nos
excessus. ⁊ iusticie causa qmͣ agebamꝰ:
deposcebant. Qmͣ ꝓfecto causam uir
apłicus ⁊ ꝑscripta ⁊ ꝑ nuntios audi¬
tis his que in p̃fato regum colloquio
gesta fuerant: multo plus iustificauit.
Quem p̃sertim angebant tanti ⁊ tã
instantes acrit̾ ꝓ nob̃ int̾pellatores.
Quib ñ modico fieret scandalo: toti
etiam eccłe pariter: nisi deinceps
aut iusticia. aut amicabili composi¬
tione mediante. pax archip̃suli ⁊ suis ⁊
eccłe sibi cõmisse redderet᷑.
Cix itaq apłicus arctatus sic ⁊ uidens

Expanded text:
rationis apostolicae concutientibus viscera: arctabatur item non modicum et etiam multo plus quam prius Romanus pontifex. Arctabatur, inquam, hinc cernens per mediatores pacem non posse procedere, inde vero quod sicut supra satis ostendimus, tempore tam diri et tam duri schismatis, in eum qui sociam habebat multitudinem ecclesiasticae disciplinae exercere severitatem foret periculosum. Quod tamen tam gravis et tam enormis in nos excessus et justitiae causa quam agebamus deposcebant. Quam profecto causam vir apostolicus et per scripta et per nuntios, auditis his quae in praefato regum colloquio gesta fuerant, multo plus justificavit. Quem praesertim angebant tanti et tam instantes acriter pro nobis interpellatores: quibus non modico fieret scandalo toti etiam Ecclesiae pariter, nisi deinceps aut justitia aut amicabili compositione mediante pax archipraesuli et suis et ecclesiae sibi commissae redderetur. Vir itaque apostolicus, arctatus sic et videns
Abbreviated transcription (Latin):
puer henricus regis filius et regni
heres p̾minebat᷑. quatuordecĩ cõꝓun¬
tiales ep̃i int̾fuerant. ipso ni fallor
qui consecrabat᷑ archip̾sule: quinto
decimo. Et electi quidẽ nr̃i in archi¬
p̾sulem consetratio. sic erat. ipso tt̃
circit̾ quadragesimũ qͣrtum. ut supͣ
diximus etatis sue annũ agente.
untii uero ad felicis memorie alex¬
andrum terciũ. romane sedis ponti¬
ficem: confestim directi ft̃. qui de
nouo ꝓpt̾ scisma qͦd in romana tũc
eccłia erat. apud montẽ pessulanũ
applicuerat: et ibidem ꝑ aliquod tem¬
pus moram fecerat. Qui uͦ missi fue¬
rant uiri religiosi. litterati. et hone¬
sti. in signe illud metͦpolitanoꝵ quod
pallium d̃r instant̃ sicut decebat et
fortit̾ postulantes: tum quia fauora-¬
biles in se qui petebant. et p̾cipue
quia ea ꝑsona fauorabilis ad cuiꝰ hoc
obtinuert̃: et in breui cũ pallio leta¬
buitdi et ꝓspere sunt reu̾si. Et ita

Expanded text:
puer Henricus regis filius et regni puer Henricus regis filius et regni haeres praeminebat, quatuordecim comprovinciales episcopi interfuerunt, ipso, ni fallor, qui consecrabat archipraesule quinto decimo. Et electi quidem nostri in archipraesulem consecratio sic erat, ipso tunc circiter quadragesimum quartum, ut supra diximus, aetatis suae annum agente. Nuntii vero ad felicis memoriae Alexandrum tertium Romanae sedis pontificem confestim directi sunt, qui de novo propter schisma quod in Romana tunc Ecclesia erat, apud Montem Pessulanum applicuerat et ibidem per aliquod tempus moram fecerat. Qui vero missi fuerant, viri religiosi litterati et honesti, insigne illud metropolitanorum quod pallium dicitur, instanter sicut decebat et fortiter postulantes, tum quia favorabiles in se qui petebant, et praecipue quia ea persona favorabilis ad cujus hocobtinuerunt et in brevi cum pallio laetabundi et prospere sunt reversi. Et ita
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ pontifices. Lundonie quippe epĩ¬
copali sede ad qm id ꝑtinere dinoscit᷑
tunc uacante: wintoniensis qui ab¬
sentis aut ñ fuꝑstitis lundoniensis
uices in ꝓuintia gerit: id ad se omni¬
modis ꝑtinere asserebat. At econtra
rophensis eo quod ab eccłie sue fun¬
datione et iure. specialis et peculia¬
ris archip̾sulis capellanus sit: id suũ
ẽẽ. ⁊ ñ alterius contendebat. Tandem
uͦ ob quedã que in p̾sentiarum hic in¬
t̾serere p̃termitto: saluo in hac par¬
te iuire Rophensis eccłie. de rophensis
consensu. uenerabili uiro sicut ge¬
nerositate ita ⁊ scĩtate p̾claro henri¬
co wintoniensi ep̾o archip̃sulis con¬
secratio ẽ delata: et in crastino. dñico
die in octabis pentecostes. festiue supͣ
modũ ⁊ magnifice sicut futurũ tan¬
tum dĩcebat antistitem. consũmãta.
Cui ꝓfecto consecrationi pret̾ ꝓcerũ
et nobilium regni tanqm turbam
in numerã: quib ⁊ egregiꝰ ille ad huc

Expanded text:
inter pontifices. Londoniae quippe episinter pontifices. Londoniae quippe episcopali sede, ad quam id pertinere dignoscitur, tunc vacante, Wintoniensis, qui absentis aut non superstitis Londoniensis vices in provincia gerit, id ad se omnimodis pertinere asserebat. At econtra Rophensis eo quod ab ecclesiae suae fundatione et jure specialiter peculiari archipraesulis capellanus sit, id suum esse et non alterius contendebat. Tandem vero ob quaedam quae inpraesentiarum hic interserere praetermitto, salvo in hac parte jure Rophensis ecclesiae, de Rophensis consensu venerabili viro sicut generositate ita et sanctitate praeclaro Henrico Wintoniensi episcopo archipraesulis consecratio est delata, et in crastino Dominoco die in octavis Pentecostes festivae supra modum et magnifice sicut futurum tantum decebat antistitem consummata. Cujus profecto consecrationi, praeter procerum et nobilium regni tanquam turbam innumeram, quibus et egregius ille adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
main induens: ux adbuc etiam electꝰ
mox elegit quib istam qͣi ꝓpriam pro¬
prie uisitationis sue curã inuingeret.
Totigͥ lundonia ubi electio. cantua¬
riam uenimꝰ: in qͣ tanqmͣ metͦpoli se¬
cundũ morem et canonũ formam.
metͦpolitani consecratio celebranda.
Ad qm iam consetrationẽ ob consecnͣ¬
di reuerentiam: totũ fere regnũ con-¬
fluxerat. Clerus quidẽ ut ex debito:
ꝓceres uͦ regni et magnates. ut regi
cui opus ade complacebat. pariter
et electo qui deaula ꝓdierat. honoris
impenderent grãm. et obsequium.
Igit᷑ in sacramentali illo tempore. in
illis tam mire qm mirifice unctioĩs
dieb. in ebdomada pentecostes. in eb¬
domade sabbato. temꝑis et ordinis ut
mox claruit consonantib sacramen¬
tis. archileuita eccłie electus: in sacer¬
dotẽ ordinat᷑. in crastino dñice diei in
antistitẽ consecrandus. Uerum ordina¬
to iam sacerdote: quis pontificũ pro¬
iuntialium in consecratione pͥmam
manũ habere debeat: deliberat᷑ mox

Expanded text:
mam induens: vix adhuc etiam electus, mox elegit quibus istam quasi propriam propriae visitationis suae curam injungeret. Moti ergo Londonia, ubi electio, Cantuariam venimus, in qua tanquam metropoli secundum morem et canonum formam metropolitani consecratio celebranda. Ad quam jam consecrationem ob consecrandi reverentiam totum fere regnum confluxerat. Clerus quidem ut ex debito, proceres vero regni et magnates ut regi, cui opus adeo complacebat, pariter et electo, qui de aula prodierat, honoris impenderent gratiam et obsequium. Igitur in sacramentali illo tempore in illis tam mirae quam mirificae unctionis diebus in hebdomada Pentecostes, in hebdomadae Sabbato, temporis et ordinis ut mox claruit consonantibus sacramentis, archilevita Ecclesiae electus in sacerdotem ordinatur, in crastino Dominicae diei in antistitem consecrandus. Verum ordinato jam sacerdote, quis pontificum provincialium in consecratione primam manum habere debeat, deliberatur mox
Abbreviated transcription (Latin):
tĩe est. Cii ignorantia detrahit: et
minꝰ recddit deuotam. Unde et ꝓpħa-¬
rum unꝰ. Et tu isrł noli ignorare.
Et magister. Propt̾ea noltte fieri
imprudentes: s intelligentes que
sit uoluntas dei. Qmͣ ꝓfecto cũ fecerĩ
⁊ causã nou̾is faciendi: tc̃ qͦd magr̃ optat
discipłis: ĩ omnẽ plenitudinẽ dei imple-¬
beris. S ut ad priora redeamꝰ: sicut
iam diximus in nouis his noui pon-¬
tificis uirtutũ oꝑib: cum ipsis oꝑi¬
b causas ⁊ uirtutẽ ostendimꝰ oꝑm.
Et ideo ꝓlixiores sumꝰ in exequendiᷤ
his. Uerum ꝓlixitas hec sicut edifica¬
tioni cedit: ⁊ laudi. Nam qͥcũq hec
qualit̾cũq exarata. et qualicũq ex¬
cepta calamo. ob tanti põtificis deuotionẽ
et memoriam legere dignabuntur:
ñ solum oꝑa s et urtutem oꝑum su¬
orum dicent: et magnitudinẽ eiꝰ
narrabunt.
De prediis q̃ repecebat alaicis.

Expanded text:
tiae est: cui ignorantia detrahit et tiae est: cui ignorantia detrahit et minus reddit devotam, unde et prophetarum unus: Et tu, Israel, noli ignorare. Et Magister: Propterea nolite fieri imprudentes sed intelligentes quae sit voluntas Dei , quam profecto cum feceris et causam noveris faciendi, tunc quod magister optat discipulis in omnem plenitudinem Dei impleberis. Sed ut ad priora redeamus, sicut jam diximus, in novis his novi pontificis virtutum operibus cum ipsis operibus causas et virtutem ostendimus operum; et ideo prolixiores sumus in exsequendis his, verum prolixitas haec, sicut aedificationi cedit, et laudi. Nam quicunque haec qualitercunque exarata et qualicunque excepta calamo ob tanti pontificis devotionem et memoriam legere dignabuntur, non solum opera sed et virtutem operum suorum dicent et magnitudinem ejus narrabunt. 14. DE PRAEDIIS QUAE REPETEBAT A LAICIS.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã suꝑeminentem scientie caritatẽ
xp̃i. Quoduis enĩ bonum sidiligat᷑.
tanto diligit᷑ affectuosius: qnͣto scit᷑
ꝑfectius. Quod si forte temptationis
alicuiꝰ uehementia amittitur: isqͥ
scientie sp̃m ht̃ tanto illud iteru̾
facilius recipit: qnͣto ꝓ amisso pe¬
nitere fructuosius: et modũ et ui¬
am ut ad illud reuertat᷑ nouit ꝑ¬
fectius. Iuxta qͦd rex ille sapi¬
ens. Qui apponit inqͥt scientiã:
apponit dolorem. Ille enĩ ꝓfecto
de uirtutis bono amisso cũ penitet.
acriꝰ dolet: qͥ scientiam h̃t̃. Quod enĩ
ẽ. acetum sapori. quod oleum igni.
qͥd ligna pire. qͦd diagͥdium medici¬
ne: hoc ẽ. scientia penitentie. Alioqͥn
quod magister obsecrat: ñ erit obse¬
quium rationabile. obsequii causa
in cognita. Nam sicut melius ẽ. dñi
mandatũ facere qmͦ nosse: ita prius
ẽ nosse qm facere. facere enĩ ⁊ ignorare cͥ
faciaᷤ sic̃ ñ ꝑfecte cognitioĩs. ñ ꝑfecte obediẽ¬

Expanded text:
etiam supereminentem scientiae charitatem etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . Quodvis enim bonum, si diligatur, tanto diligitur affectuosius, quanto scitur perfectius. Quod si forte tentationis alicujus vehementia amittitur, is qui scientiae spiritum habet, tanto illud iterum facilius recepit quanto pro amisso poenitere fructuosius et modum et viam ut ad illud revertatur novit perfectius, juxta quod rex ille sapiens: Qui apponit, inquit, scientiam, apponit dolorem. Ille enim profecto de virtutis bono amisso cum poenitet acrius dolet qui scientiam habet. Quod enim est acetum sapori, quod oleum igni, quod ligna pyrae, quod diagridium medicinae, hoc est scientia poenitentiae. Alioquin quod magister obsecrat, non erit obsequium rationabile obsequii causa incognita. Nam, sicut melius est Domini mandatum facere quam nosse, ita prius est nosse quam facere; facere enim et ignorare cum facias, sicut non perfectae cognitionis, non perfectae obedien
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥs diuina oꝑans. operũ suoꝵ cau¬
sam ⁊ uirtutẽ intelligat. Uñ et pro¬
pheta ad oꝑandũ: oꝑm querit intel-¬
lectum. Ut ñ solum sciat qͥd facere de¬
beat: s et cũ facit cur faciat. Da mͥ
inquit intellectum: et scrutabor le-¬
gem tuã. et custodiam illam. Ecce
quod ante practicam: et sc̃arũ oꝑati¬
onum theoricam postulat. ut quem¬
admodũ medici corꝑm salutẽ corꝑis:
ita et hic salutẽ sp̃c scdm preeuntis
theorie oꝑetur intellectum. Sc̃a qͥp¬
pe oꝑatio qnͣto plus intellecta: tan¬
to edificat fructuosius. et uiuificat
fortuis. et ꝓ temꝑe uł agit᷑ uł dissi¬
mulat᷑ securius. Si quidẽ opus absq
scientia. corpus sine anima. tra sine
aqua. et uelut sicca absq pluiuia nu¬
bes. Unde etiam ⁊ caritas que cũ sci¬
entia habetur: alii om̃i suꝑeminet
caritati. Quod discipłos scire int̾ cet̾a
optat magister: eis scribens sic. Scire

Expanded text:
ut quis divina operans operum suorum cauut quis divina operans operum suorum causam et virtutem intelligat; verum et propheta ad operandum operum quaerit intellectum, ut non solum sciat quid facere debeat, sed et cum facit, cur faciat. Da mihi, inquit, intellectum et scrutabor legem tuam et custodiam illam . Ecce quod ante practicam et sanctarum operationum theoricam postulat, ut quemadmodum medici corporum salutem corporis, ita et hic salutem spiritus secundum praeeuntis theoriae operetur intellectum. Sancta quippe operatio, quanto plus intellecta tanto aedificat fructuosius et vivificat fortius et pro tempore vel agitur vel dissimulatur securius. Siquidem opus absque scientia corpus sine anima, terra sine aqua, et velut sicca absque pluvia nubes, unde etiam et charitas quae cum scientia habetur alii omni supereminet charitati. Quod discipulos scire inter caetera optat Magister eis scribens sic: Scire
Abbreviated transcription (Latin):
insertam. Et ꝓpterea quia tanti
pontificis facta et causas factorum
inseruimꝰ : tam ampla et tã digna
sicut infra molestã breuitatẽ con-¬
cludere ñ ualui: ita et elaborata
breuitate tam clara ⁊ tã spectabi-¬
lia obscurare ⁊ coartare formida¬
ui. Igit᷑ qͥa post descͥpta pontifi¬
cis oꝑa et ipsoꝵ oꝑm causas mox
subscribendo conscͥpsimꝰ: patet ꝓ¬
fecto qͦd ex his edificatio fructuo¬
sior. instructio ꝑfectior. et ꝓinde ne¬
cesse ut ꝑuerboꝵ fila: ꝓlixioris ser¬
monis tela texeret᷑ extensior. Et ob
idem forte hystorie legem excedens:
plus theologũ sapio. Nec enĩ absq the-¬
ologia. absq dei sermone: dei oꝑum
uirtus declarari potest aut debet.
Igit᷑ si excessi in hoc: me ad id uirtus
operũ compulit. Et siqͥs forte est:
excusabit excessum. Aut si ñ est au¬
gebit meritum: et uberiorem edifi-¬
cationis faciet fructum.
Et q̃uidẽ ad oꝑandum multum ẽ:

Expanded text:
insertam. Et propterea quia tanti insertam. Et propterea quia tanti pontificis facta et causas factorum inseruimus tam ampla et tam digna, sicut infra molestam brevitatem concludere non valui, ita et elaborata brevitate tam clara et tam spectabilia obscurare et coarctare formidavi. Igitur quia post descripta pontificis opera et ipsorum operum causas, mox subscribendo conscripsimus, patet profecto quod ex his aedificatio fructuosior, instructio perfectior, et proinde necesse ut per verborum fila prolixioris sermonis tela texeretur extensior. Et ob idem forte historiae legem excedens plus theologum sapio: nec enim absque theologia, absque Dei sermone, Dei operum virtus declarari potest aut debet. Igitur, si excessi in hoc, me ad id virtus operum compulit. Et si quis forte est, excusabit excessum; aut si non est, augebit meritum et uberiorem aedificationis faciet fructum. Et quidem ad operandum multum est
Abbreviated transcription (Latin):
plicare. Qu̾asi ñ solũ facta: s et ani¬
mum facientis. quẽ ab ipso fic acce¬
pifactore. Unde et factoꝵ causas eo di¬
ligentius ꝓsequor: quo eas ab ipso
auctore sic acceꝑim. Et factoꝵ causas
ꝓsequens: ideo indescribendis ipsis
sum morosior. Curramꝰ enĩ ꝑ singła q̃
iã descͥpsimꝰ oꝑa: ⁊ liqͥdo uideb̾ qͦd sic.
Curramꝰ inqmͣ ꝑ singła: pͥmo ad noui
tyronis cyliciũ. ad noui sacerdotis ora¬
riũ. ad dispensatoris furtiuũ de nocte
mandatũ. ad sollemnẽ illũ ĩ altari: festi¬
nant̾ comestũ agnũ annicłm. ad iudicẽ ĩ
tͥbunali: ĩ declinabiłr eqũ. ad pr̃e familiaᷤᷤ
ĩm̃sa: tã ciuilit̾ ⁊ tã religiose sobrium
ad magistrũ in scola: discipłoꝵ ex-¬
aminatorem tã districtum. Curra-¬
um ꝑuidebis uł qmͣ ab ipsomet di¬
dici. uł qmͣ ꝑ meipsum indubitant̃
accepi: causam quidem euidenter.
et ob id minꝰ breuit̃: hystorie huic

Expanded text:
plicare: quasi non solum facta, sed et aniplicare: quasi non solum facta, sed et animum facientis quem ab ipso sic accepi factore. Unde et factorum causas eo diligentius prosequor, quo ea ab ipso auctore sic acceperim, et factorum causas prosequens ideo in describendis ipsis sum morosior. Curramus enim per singula quae jam descripsimus opera et liquido videbitur quod sic. Curramus, inquam, per singula, primo ad novi tironis cilicium, ad novi sacerdotis orarium, ad dispensatoris furtivum de nocte mandatum, ad solemnem illum in altari festinanter comestum agnum anniculum, ad judicem in tribunali indeclinabiliter aequum, ad patremfamilias in mensa tam civiliter et tam religiose sobrium, ad magistrum in schola discipulorum examinatorem tam districtum. Curramum pervidebis vel quam ipsomet didici vel quam per me ipsum indubitanter accepi, causam quidem evidenter et ob id minus breviter historiae huic
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓut datũ qnͣtus thomas hic
ñr fuerit in aula: et qͣntus post ceꝑit
ẽẽ. ineccłia. mox adepto pontificii gͣ¬
du. Qm strenue prius henrico illustͥ
regi angloꝵ: et qm głose post milita¬
re ceꝑit xp̃o sumio regi angłoꝵ. In
aula reddens que st̃ cesaris cesari:
et in eccł̃ia do que sunt  dei. uerũ
inhis pontificis oꝑib exsequen¬
dis: sicut supra quod uerebar ñ tacui:
et hic it̾̃m propt̾ obtrectatores quosue¬
reor ñ iterare ñ possum. In his inqͣm
pontificis exequendis oꝑib: forte ni-¬
mis morosus uideor. et in ipsoꝵ cõm̃-¬
datione oꝑm: tediosus inculcator u̾¬
borum. Et potius theologice edificatio-¬
ni: qm gestoꝵ uiri hystorice explana-¬
tioni insistere. et ita nimis theologũ:
hystoricum uͦ parum sapere. uerum
qui ius notans nos sic: saltem ñ iudi¬
cet. s aduertat prius nos ñ solum põ-¬
tificis oꝑa. s et causas oꝑm. qͦd et sũ¬
pra iam nos dixisse meminimꝰ: ex¬

Expanded text:
mus, prout datum, quantus Thomas hic noster fuerit in aula et quantus post coeperit esse in Ecclesia, mox adepto pontificii gradu; quam strenue prius Henrico illustri regi Anglorum et quam gloriose post militare coeperit Christo summo regi Anglorum; in aula reddens quae sunt Caesaris Caesari et in Ecclesia Deo quae sunt Dei: verum in his pontificis operibus exsequendis, sicut supra quod verebar non tacui, et hic iterum propter obtrectatores quos vereor non iterare non possum. In his, inquam, pontificis exsequendis operibus forte nimis morosus videor et in ipsorum commendatione operum taedians inculcator verborum, et potius theologicae aedificationi quam gestorum viri historicae explanationi insistere, et ita nimis theologum, historicum vero parum sapere: verum quivis notans nos sic saltem non judicet, sed advertat prius nos non solum pontificis opera sed et causas operum, quod et supra jam nos dixisse meminimus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
quarto ni fallor qͥntoue circiter
anno amartyrio ⁊ apenitentia regis
hac. int̾ regem patrẽ et regẽ filiũ
suũ qui ut supͣ in historia ostendimꝰ.
ꝑ regni ep̃os in iniuriam metropolita¬
ni sui tunc exulantis. rege patre sic
uolente in regem unctus est: ꝓpha¬
na seditio et bellum nimis intestinũ
est exortum. Adeo ut aduersus regẽ
patrẽ et sui fere quotqͦt et etiam ali¬
eni. francoꝵ uidełc rex in potentatu
suo magno cũ filio rege fedus iungen¬
tes: insurrexerunt. Reges certe et
regna et nationes et popłi tam sui ut
diximus qm alieni: aduersus solum
regem patrẽ arma mouerunt. Di
pͥma ꝑeg̾natione regis ad martytẽ:

Expanded text:
quarto, ni fallor, quintove circiter anno a martyrio et a poenitentia regis hac, inter regem patrem et regem filium suum, qui, ut supra in historia ostendimus, per regni episcopos in injuriam metropolitani sui tunc exsulantis, rege patre sic volente, in regem unctus est, profana seditio et bellum nimis intestinum est exortum, adeo ut adversus regem patrem et sui fere quotquot, et etiam alieni, Francorum videlicet rex, in potentatu suo magno cum filio rege foedus jungentes insurrexerint. Regis terrae et regna et nationes et populi tam sui, ut diximus, quam alieni, adversus solum regem patrem arma moverunt. DE PRIMA PEREGRINATIONE REGIS AD MARTYRE
Abbreviated transcription (Latin):
successorib quos ipse uidi dum adhuc
martyris hystoriam scriberem: nul¬
la mͥ nunc questio. querimonia nul¬
la. Quib duntaxat tanqm matris
mee sc̃e cantuariensis eccłe sponsis:
debeo reuerentiam. ñ questionem ulła
mouere uł querimoniam. Quid dece¬
at: norunt ipsi. et qͥd fecerint: ipsi
uiderint. Ut uerum fatear contemp-¬
tus hic: michi qͥdem ꝓminimo abhis
ul illis. seu ab humano die. Mea qͥp¬
pe gła si dño meo ⁊ magistro mͥ sub-¬
lato ⁊ currum suũ ignitum scandente:
ego discipłs ꝑegrinans adhuc: adim-¬
pleam ea que desunt passionum eius
in me. Cantans illud cũ ꝓpħa. Pariui¬
lus sum ego et contemptus: iustifica¬
tiones tuas ñ sum oblitus. Et ttem
illud. Redime me a calumpniis ho¬
minum: ut custodiam mandata tua.
Siqͥdem dñs m̾s post ipsuis de mun¬
do excessum cito mͥ in uisione apparens:
istius uersiculi tanqͣm cuiꝰdam anti¬
doti contra toxicatas calumpniantiũ

Expanded text:
successoribus quos ipse vidi, dum adhuc successoribus quos ipse vidi, dum adhuc martyris historiam scriberem, nulla mihi nunc quaestio, querimonia nulla. Quibus duntaxat tanquam matris meae sanctae Cantuariensis Ecclesiae sponsis debeo reverentiam, non quaestionem ullam movere vel querimoniam. Quid deceat norunt ipsi, et quid fecerint ipsi viderint. Ut verum fatear, contemptus hic mihi quidem pro minimo ab his vel illis seu ab humano die. Mea quippe gloria si domino meo et magistro mihi sublato et currum suum ignitum scandente, ego discipulus peregrinans adhuc adimpleam ea quae desunt passionum ejus in me; cantans illud cum Propheta: Parvulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et item illud: Redime me a calumniis hominum, ut custodiam mandata tua . Siquidem dominus meus post ipsius de mundo excessum, cito mihi in visione apparens istius versiculi tanquam cujusdam antidoti contra toxicatas calumniantium
Abbreviated transcription (Latin):
audeat. Et de pontificib t̾re: mea p̾¬
sertim querimonia hec. Nescio si for¬
te ob pͥmam in me regis nr̃i iram:
ipsi adhuc exterriti sint. et mͥ cõmu¬
nicare aut ñ dignentur aut metuant.
Aut iterũ nescio si suam reputent ĩ¬
iuriam qͦd patri meo ⁊ dño descessori
suo: ꝑ tot labores. ꝑ difficultates tot.
ꝑ tot damꝑna. ꝑ tot ꝑicula: impen¬
derim tam deuotũ sicut mundus no-¬
uit et tam fidele obsequiũ. Et qͦd mi¬
rum admodum. patris mei et dñi si¬
milit̾ ũ ꝑhibent pr̃is sui ⁊ patni. mortui
corꝑis et in corruptionẽ descendentis
mortuas cotidie adorant reliquias:
et uiuas sꝑnunt. Mira qͥdem deuo¬
tio hec. Si fructuosa: d̾s nouit. ipsi
iuderint. Dignius certe uideretur
et deuotius: ut ꝑuuln̾a mortui cor¬
poris: suꝑ patroni sui uiuas adhuc
reliquias effunderent᷑ uscera sue
miserationis. Ueruntamen de duob
iam dñi mei in sede metropolitana

Expanded text:
audeat. Et de pontificibus terrae mea praeaudeat. Et de pontificibus terrae mea praesertim querimonia haec. Nescio si forte ob primam in me regis nostri iram ipsi adhuc exterriti sint, et mihi communicare aut non dignentur aut metuant; aut iterum nescio si suam reputent injuriam, quod patri meo et domino decessori suo per tot labores, per difficultates tot, per tot damna, per tot pericula, impenderim tam devotum, sicut mundus novit, et tam fidele obsequium. Et quod mirum admodum, patris mei et domini similiter ut perhibent patris sui et patroni, mortui corporis et in corruptionem descendentis, mortuas quotidie adorant reliquias et vivas spernunt. Mira quidem devotio haec: si fructuosa, Deus novit, ipsi viderint. Dignius certe videretur et devotius, ut per vulnera mortui corporis super patroni sui vivas adhuc reliquias effunderentur viscera suae miserationis. Verumtamen de duobus jam domini mei in sede metropolitana
Abbreviated transcription (Latin):
finem deductus ubi finis est sine
Et est qͥdem melus ¶ fine
iste t̾cius eo ꝓductior: qͦd cytharitan-¬
tis manib corpulentis nimis et graui¬
b. et digitis ad tam dignam meli ma-¬
teriam resonandam minꝰ aptis: in
suꝑiorib et acutiorib cythare cordis
et si ñ formose: uttũq tñ uł defor¬
miter formatus sit. forma qͥdem me-¬
li: cytharedi imꝑitam ꝑitiam indic̃a-
o etiã ut uerum fate te
ar ꝓlixior: qͦd ego a dño meo siue ĩ
uia. siue in patria. siue in pugna.
siue in palma. siue in campo. siue
in lecto: admodum inuitꝰ auellor.
Et tam̃ auelli me iam oportet. Peri¬
clitor enĩ et ꝑegrinor adhuc. Subla¬
to mͥ dño meo. sine socio. sine solatio.
sine adiutorio in ꝑegͥnatione mea
hac. etiam adeo solus derelictus: ut
orbis britannitus in quo dum hanc
martyris hystoriam scriberem ali¬
quandiu sũ moratus: mͥ cõmunicare
uix uelit. nescio si aut dignetur aut

Expanded text:
finem deductus, ubi finis est sine fine. finem deductus, ubi finis est sine fine. Et est quidem melus iste tertius, eo productior, quod citharizantis manibus corpulentis nimis et gravibus et digitis ad tam dignam meli materiam resonandam minus aptis, in superioribus et acutioribus citharae chordis etsi non formose, utcunque tamen vel deformiter formatus sit forma quidem meli citharoedi imperitam peritiam indicante. Eo etiam, ut verum fatear, prolixior quod ego a domino meo, sive in via, sive in patria, sive in pugna, sive in palma, sive in campo, sive in lecto, admodum invitus avellor. Et tamen avelli me jam oportet. Periclitor enim et peregrinor adhuc. Sublato mihi domino meo, sine socio, sine solatio, sine adjutorio in peregrinatione mea hac etiam adeo solus derelictus, ut orbis Britannicus, in quo, dum hanc martyris historiam scriberem, aliquandiu sum moratus, mihi communicare vix velit, nescio si aut dignetur aut
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatore suo iam in palma est: de
imꝑatoris sui conformitate in uia.
ad ipsuis imꝑatoris p̾clarissimam
unitatem ꝑductus in patria. ubi
iam sponsus in lecto est ⁊ amica in
amplexu: tertiꝰ nunc qͥ et ultimus.
unitatis tͥplicis finiatur hic melus.
Siquid̾e ad laudem głam ⁊ imꝑa-¬
toris et militis in cythara dauitica.
tres utcumq iam formauimus me-¬
los. Primus qͥdem melus: de uisibi¬
li et conformi pugna imꝑatoris et
militis. Et hic quidem melus ad
luctum. Scł̃s melus: de uisibili et
conformi palma imꝑatoris et mili¬
tis. Et hic quidem melus: ad gaudi¬
um. Tercius uͦ melus hic qui et ulti¬
mus: de inuisibili ⁊ conformi pal¬
ma imꝑatoris ⁊ militis. Et hic qui¬
dem melus ad iubilum. Cuiꝰ tota
qͥdem materia est: de his que ocu¬
lus ñ uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascenderunt. Unde ⁊
melus hic bene finitur hic: ad imꝑa¬
toris ⁊ militis tͥumphatoris głosum

Expanded text:
imperatore suo jam in palma est, de imperatore suo jam in palma est, de imperatoris sui conformitate in via ad ipsius imperatoris praeclarissimam unitatem perductus in patria, ubi jam sponsus in lecto est et amica in amplexu, tertius nunc, qui et ultimus, unitatis triplicis finiatur hic melus. Siquidem ad laudem gloriam et imperatoris et militis in cithara Davidica tres utcunque jam formavimus melos. Primus quidem melus de visibili et conformi pugna imperatoris et militis, et hic quidem melus ad luctum. Secundus melus de visibili et conformi palma imperatoris et militis, et hic quidem melus ad gaudium. Tertius vero melus hic, qui et ultimus, de invisibili et conformi palma imperatoris et militis. Et hic quidem melus ad jubilum. Cujus tota quidem materia est de his, quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt. Unde et melus hic bene finitur hic, ad imperatoris et militis triumphatoris gloriosum
Abbreviated transcription (Latin):
satione. in oꝑe. inpena. in pugna. et
in palma: tantam prius uidi conformi-¬
tatem. Clamemꝰ gͦ pulsando. ⁊ iterũ¬
⁊ iterum clamando pulsemus: ad
imꝑatorem ⁊ militẽ suũ triumpha¬
torem. Euilantes ⁊ post eos claman¬
tes si forte ipsi uł sic ꝑegͥnantib nob̃
⁊ ꝑiclitantib int̾ tot uie ⁊ uite huiꝰ
temptationes ⁊ uarietates. int̾ tot car¬
nis stimulos. tot uitioꝵ spinas ⁊ tri¬
bulationum aculeos. dilaceratis et
distractis: unitatis inqua iam ipsi st̃
nobis uiam hic ostendant: ⁊ ad ipsam
post se trahant. Ut quo tota marty¬
ris hẏstoria impleta est: curramꝰ in
ipsoꝵ odore uirtutũ. Curramus
inqͣm̃ quousq ad illam sponsi ⁊ spon-¬
se imꝑatoris ⁊ militis unitatẽ ꝑdu¬
camur: inquo sicut nec corꝑaliter
dissolu: sic nec spũaliter ꝑ oꝑum¬
seu etiam cogitationũ scismata po¬
terimus deinceps dilacerari aut distra¬
hi. Et qm̃ triumphator miles cum

Expanded text:
satione, in opere, in poena, in pugna, et satione, in opere, in poena, in pugna, et in palma tantam prius vidi conformitatem. Clamemus ergo pulsando et iterum clamando pulsemus ad imperatorem et militem suum triumphatorem; ejulantes et post eos clamantes, si forte ipsi vel sic peregrinantibus nobis et periclitantibus inter tot viae et vitae hujus tentationes et varietates, inter tot carnis stimulos, tot vitiorum spinas, et tribulationum aculeos, dilaceratis et distractis unitatis, in qua jam ipsi sunt nobis viam hic ostendant et ad ipsam post se trahant, ut, quo tota martyris historia impleta est, curramus in ipsorum odore virtutum; curramus, inquam, quousque ad illam sponsi et sponsae, imperatoris et militis unitatem perducamur, in quo sicut nec corporaliter dissolvi, sic nec spiritualiter per opeseu etiam cogitationum schismata poterimus deinceps dilacerari aut distrahi. Et quoniam triumphator miles cum
Abbreviated transcription (Latin):
ardorem. Ardorem nomino: quia ami¬
ca mea ⁊ familiaris. uie mee uersus tha¬
lamum dux ⁊ preambula: int̾ uian¬
dum suggessit mͥ nunc sic. Que de
thalamo prelocuta: hoc ipsum ardo-¬
ris nomen: quodam loco posuerat.
querens qͥs dignus foret habitare in
thalamo hoc. Quis inquiens pot̾it ha-¬
bitare ex uobis cũ igne deuorante:
Quis habitabit ex uobis cũ ardorib sem¬
piternis: Et responsum mox subicit.
Qui ambulat inqͥt in iusticiis: et loqͥ¬
tur ueritatem. Qui ꝓicit auariciam
ra. preclara magis st̃ ⁊ decora: quo cor¬
poris capiti affiniora ⁊ coniunctiora
sunt. Differt enĩ membrũ a membro
in decore. stella a stella in claritate:
et in imꝑatores discubitu miles ami¬
lite. Et similiter mnunitatis regno:
sp̃t a sp̃u mnunitate. O quantam fide
certa uideo nunc int̾ imꝑatorem ⁊
militem in illo unitatis regno unita¬
tem: quoꝵ in uita hac tam dilacerata.
tam discissa. tam dissita: in conuer¬

Expanded text:
ardorem. Ardorem nomino, quia amiardorem. Ardorem nomino, quia amica mea et familiaris viae meae versus thalamum dux et praeambula inter viandum suggessit mihi nunc sic. Quae de thalamo praelocuta hoc ipsum ardoris nomen quodam loco posuerat quaerens quis dignus foret habitare in thalamo hoc. Quis, inquiens, poterit habitare ex vobis cum igne devorante? quis habitabit ex vobis cum ardoribus sempiternis? Et responsum mox subjicit: Qui ambulat, inquit, in justitiis et loquitur veritatem. Qui projicit avaritiamra praeclara magis sunt et decora, quo corporis capiti affiniora et conjunctiora sunt. Differt enim membrum a membro in decore, ut stella a stella in claritate, et in imperatoris discubitu miles a milite. Et similiter in unitatis regno spiritus a spiritu in unitate. O quantam fide certa video nunc inter imperatorem et militem in illo unitatis regno unitatem, quorum in vita hac tam dilacerata, tam discissa, tam dissuta, in conver
Abbreviated transcription (Latin):
nec asserere nec negare nc̃ p̾sumo.
Unde ⁊ omittentes nunc hoc: ad gło¬
sum illud ⁊ expressum unitatis nr̃e
exemplar recurramus. Talem etenĩ
sꝑamus nob̃ int̾ sponsum ⁊ sponsam
nature nr̃e ⁊ gr̾e unitatem futurã:
qualem ram uidemiꝰ precessisse soliꝰ¬
gr̃e unitatem int̾ d̾m solum ⁊ solum
⁊ unum et unicum hominẽ xp̃m iħm.
T̃alem dico: nec tam̃ om̃ino talem. sed
exp̃ssissime quidẽ talem. Nam quis
credet fidei nr̃e: Quis nr̃e tam noue
tam in audite mutationi: S quid di¬
co mutationi: Immo transmutationi.
ĩmo quid etiam hic de mutatione seu
transmutatione uł frat mentio: Tran-¬
substantiatio uidet᷑ potuis hic: qͣm mu¬
tatio ulla uł transmutatio. homine
tunc quasi transubstantiato in dm:
et hominis natura: quasi in unam dei¬
tatis naturam. Primis etiã animi mo-¬
tib: in hac uelut quad̾a tnsubstan¬
taciõe absortis. beata tunc aĩa p̃ tanta
uelut in semptt̃num transubstantiata

Expanded text:
nec asserere nec negare nunc praesumo. nec asserere nec negare nunc praesumo. Unde et omittentes nunc hoc ad gloriosum illud et expressum unitatis nostrae exemplar recurramus. Talem etenim speramus nobis inter sponsum et sponsam naturae nostrae et gratiae unitatem futuram, qualem jam videmus praecessisse soligratiae unitatem inter Deum solum et solum et unum et unicum hominem Christum Jesum. Talem dico nec tamen omnino talem, sed expressissime quidem talem. Nam quis credet fidei nostrae? Quis nostrae tam novae tam inauditae mutationi? Sed quid dico, mutationi: imo transmutationi, imo quid etiam hic de mutatione seu transmutatione vel fiat mentio. Transubstantiatio videtur potius hic quam mutatio ulla vel transmutatio, homine tunc quasi transubstantiato in Deum, et hominis natura quasi in unam deitatis naturam. Primis etiam animi motibus in hac velut quadam transubstantiatione absorptis, beata tunc anima prae tantum vehementem velut in sempiternum transubstantiata
Abbreviated transcription (Latin):
ostendet᷑: huiꝰ tercie unitatis nr̃e:
sccła illa uerbi ⁊ carnis unitas: pre¬
clarum. głosum et exquisitissimum ex¬
emplar est. Unde et qualis nc̃ est int̾
uerbum et carnem: talem in regno il
sibi uniens hoĩem: consimiłe fieri
posse ⁊ etiam nos spare debere unita¬
tem int̾ dilectum ⁊ dilectam: xp̃m
dico ⁊ eccłam. Uñ ⁊ quemadmodũ plu¬
ries cum corde meo meditor: qui ab et̃¬
no om̃ia p̾sciuit: talem hoĩem condi¬
dit: cuiꝰ natura ut uniret᷑ diuinitati cõ¬
grueret. ⁊ qmͣ diunitas ipsa ñ dedig¬
naret᷑ nec abhorreret. s potius quasi
affectaret ad uniendum sibi. Quod
tam dignum. tam in auditum natu¬
re humane pͥuilegium: nec nature
angłice nec alii om̃ino nature arbitͦr
in ipsa sui creatione insertum: ut di¬
uinitas affectaret nature alt̾ius pre¬
terqmͣ solius hominis unire sͥ natu¬
tam. Utrum etiã aliam sicut nec uni¬
uit. an etiam unire sͥ posset: sicut

Expanded text:
ostendetur, hujus tertiae unitatis nostrae ostendetur, hujus tertiae unitatis nostrae secunda illa Verbi et carnis unitas praeclarum gloriosum et exquisitissimum exemplar est. Unde et qualis nunc est inter Verbum et carnem, talem in regno illsibi uniens, hominem consimilem fieri posse, et etiam nos sperare debere unitatem inter dilectum et dilectam Christum dico et Ecclesiam. Unde et quemadmodum pluries cum corde meo meditor, qui ab aeterno omnia praescivit, talem hominem condidit cujus natura ut uniretur Divinitati congrueret, et quam Divinitas ipsa non dedignaretur nec abhorreret, sed potius quasi affectaret ad uniendum sibi. Quod tam dignum, tam inauditum naturae humanae privilegium nec naturae angelicae nec alii omnino naturae arbitror in ipsa sui creatione insertum, ut Divinitas affectaret naturae alterius praeterquam solius hominis unire sibi naturam. Utrum etiam aliam sicut nec univit an etiam unire sibi posset sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut et hec t̾cia facta sit ꝑ scdam. Et ita
sccła illa ⁊ causa ⁊ oꝑatrix est istius t̾cie:
ĩmo cooꝑatrix. Prima siqͥdem ⁊ pͥnci¬
palis unitas oꝑata est sccłam ꝓpter
t̾ciam: et postea eadem pͥma ⁊ pͥnci¬
ꝑalis unitas oꝑata est t̾ciam ꝑ scd̃am.
De mystica tam̃ xp̃i carne ⁊ illa qͥde
qmͣ traxit de uirgine. de qua tam hac
qmͣ illa supra tetigimꝰ: secus. Longe
quippe alia ratio hic: aliam reformat
censuram. S de hoc alias. Unde ut
ad ꝓxima redeam. ⁊ si unitatẽ hanc
nt̃am t̾ciam illi unitati soluis gr̃e
similit̾ nr̃e. preferre aut etiam coe-¬
quare ñ audeam: tñ pro t̾cie huius
unitatis nr̃e dignitate cui ⁊ si in mor¬
talis uite huiꝰ iua sic multipliciter
ñc distractus. dilaceratus sim ⁊ con-¬
uulsus: saltem ꝑ mortem. ꝑ incine¬
rationem. ⁊ ꝑ ignem spero me ad uin¬
⁊ allegabo nunc unũ. Nam id ꝓfecto
uerũ ⁊ nemo dubitet. hoc qͥppe iam

Expanded text:
ut et haec tertia facta sit per secundum. Et ita ut et haec tertia facta sit per secundum. Et ita secunda illa et causa et operatrix est istius tertiae imo cooperatrix. Prima siquidem et principalis unitas operata est secundam propter tertiam, et postea eadem prima et principalis unitas operata est tertiam per secundam. De mystica tamen Christi carne et illa quidem quam traxit de Virgine, de qua tam hac quam illa supra tetigimus secus. Longe quippe alia ratio hic aliam reformat censuram. Sed de hoc alias. Unde, ut ad proxima redeam, etsi unitatem hanc nostram tertiam illi unitati solius gratiae similiter nostrae praeferre aut etiam coaequare, non audeam tamen pro tertiae hujus unitatis nostrae dignitate cui etsi in mortalis vitae hujus via sic multipliciter nunc distractus, dilaceratus sim, et convulsus, saltem per mortem per incinerationem, et per ignem spero me adjunet allegabo nunc unum. Nam id profecto verum et nemo dubitet, hoc quippe jam