comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris bonis sius dole quia receptaculũ mane uides.⁊
sine quib bonus eẽ ñ potest. Dilige gͦ am̃ quia
bonitas ẽ. Dilige ꝓximum quia ex bonitate
bonus ẽ. ł si bonus ñ est ut sit qr bonus ẽẽ. potest.
Quot enim iam eẽ non possunt boni diligen¬
di non sunt nec ꝓocimi sunt. s alieni ⁊ remoti.
⁊ extranei. Nedes inquit alieni honorem tuũ.
⁊ ante nos tuos crudeli ne forte impleantur ex¬
tranei uirib tuis. ⁊ labores tui sint in domo alie¬
na. Isti ergo sunt alieni ⁊ extranei nimis remori
⁊ longe facti quib amplitis redditur non patet
ad bonum demones scilicet ⁊ homines maligni
cum demonib dampnati qui iccͥco anobis ampliꝰ
diligendi non sunt quia abalio bono ꝓpt̾ quid di¬
ligitur om̃is qui bene diligitr irrecupatabiliter
corrtierunt. Nunqtĩa nobis scriptura dicit ut de¬
mones diligamus. neq illos homines qui iam cũ
demonib dampnati sunt. Illi enim ꝓxximi ñ sunt

Expanded text:
ris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et ris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et sine quibus bonus esse non potest. Dilige ergo Deum quia bonitas est. Dilige proximum quia ex bonitate bonus est; vel si bonus non est, ut sit bonus qui bonus esse potest. Qui enim jam esse non possunt boni, diligendi non sunt nec proximi sunt, sed alieni et remoti et extranei. Non des, inquit, alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti et longe facti, quibus amplius reditus non patet ad bonum, daemones scilicet et homines maligni cum daemonibus damnati. Quid idcirco a nobis amplius diligendi non sunt, quia ab illo bono propter quod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis dicit Scriptura ut daemones diligamus, neque illos homines qui jam cum daemonibus damnati sunt. Illi enim proximi non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Sindõ dm̃ diligis. ⁊inꝑocimo dm̃ diligis. nec
aliud in ꝓximo quã indo̾ diligis. Qr̾ sunt duo
p̾cepta caritatis. Si enim utrobiq ds̃ diligr̃
inutroq unum impletur. nec opus fuerat pre¬
ceptum geminari de oꝑe uno. Suffec̾at si drcis¬
set diligere dm̃. dm̃ tuum in hoc enim totũ ẽ.
mo intus ⁊ foris. sursum ꝯde orsũ longe ⁊ ꝓpe.
Si mel dulce ẽ. dulcis est ⁊ fauus si mel diligis
gitur idõ diligitur quia dulcedo ipsum ẽ. Cũ
uͦ fauns diligitur. idõ diligitur quia dulcedo
in ipso ẽ. Meil ꝓpt̾ se ipsum diligitur. fauus
autem ppt̾ mel diligitur. ⁊ si forte uideis fauũ
nõ hñtẽ mel uides receptacula ubi mel ẽẽ debu¬
erat. ⁊doles uacua ẽẽ ⁊ñ placet tibi quia arida
sunt. ꝯcupis ibi mel ee̾ qd̾ ailigis ⁊ siuenerit ã¬
ipse ẽ. ⁊bonitas ⁊ ueritas. Pximum autem tuum
dilige qr receptaculũ ẽ dulcedinis. ⁊bonitatis.⁊
ꝯdilige ipsum ppt̾ illã.Si autẽ uacuum inuene¬

Expanded text:
in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam quod in Deo diligis, quare sunt duo praecepta charitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, nec opus fuerat praeceptum geminari de opere uno: Sufficeret si dixisset: Dilige Dominum Deum tuum; in hoc enim totum est. mo, intus et foris, sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis,gitur, ideo diligitur, quia dulcedo ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur quia dulcedo in ipso est. Mel propter se ipsum diligitur, favus autem propter mel diligitur. Et si forte videris favum non habentem mel, vides receptacula, ubi mel esse debuerat, et doles esse vacua, et non placent tibi quia arida sunt, est ipse, et bonitas et veritas. Proximum autem tuum dilige , quia receptaculum est dulcedinis, bonitatis et et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum invene
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ diligendus ẽ quia cum ipso indõ ẽ. bonu
nr̃m. Illum diligunus ut ad ipsum ueniamꝰ
⁊ in ipso gaudeamus. Istum diligunus ut cũ
ipso carramus. ⁊ cum ꝑueniamus. Illum. ut
gaudium. Isttm. ut gaudii socium. Illũ ut
requiem. Istum ut requiei c̃sortem. Quid ẽ
am̃ diligere. Habere. uelle. Habere quid ẽ.
dm̃ diligere ꝓpt̾ se ipsum. Idõ diligere ut
habeas ipsũ. Quid ẽ ꝓpt̾ dm̃ ꝓocimum dilig̾e:¬
minẽ ꝓpt̾ iusticiã id ÷ quia ht̃ iusticiã ⁊ sicut
diligimus hominẽ ꝓpt̾ sapientiã .i. quia ht̾
ł ut habeat eum. Sic itaq ꝓpt̾ dm̃ diligunts

Expanded text:
Deum diligendus est, quia cum ipso in Deo est bonum nostrum. Illum diligimus ut ad ipsum veniamus, et in ipso gaudeamus. Istum diligimus ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habere velle. Quid est Deum diligere propter seipsum? Ideo diligere, ut habeas ipsum. Quid est proximum diligepter justitiam, id est quia habet justitiam, et sicut diligimus hominem propter sapientiam, id est quia habet velut habeat eum. Sic itaque propter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
non paruus in parius. Iam illud aliud quod
in eodem codice scribi ceperat. ad imanti opus
est illius discipuli manichei qui p̃ nomine
addas dictus est. Ulbi utroq testamento uelut
inter se contraria testimonia ꝓferunt᷑. ułsipel¬
li dolositate. uelut inde ostendatur utrumq
ab uno dõ. ẽẽ. non posse s alterum ab altero.
Contra hoc autem malignum machinam̃tũ.
iam olim scripsimus ut paulo ante comine¬
moraui et ipsum opusculum nr̃m hab̾e uos credo
Quamuis quedam sint ꝑ pauca infine ipsus
operis adimanti: quib non respondi. Nescio
magis urgere illa interrupta sic remansert.
S: ut dixi in fine ꝑ pauci sunt que si dñs
uoluerit quantocius explicare.CU Raẜ0.

Expanded text:
non parvus in parvis. Jam illud aliud quod non parvus in parvis. Jam illud aliud quod in eodem codice scribi coeperat, Adimanti opus est, illius discipuli Manichaei, qui praenomine Addas dictus est: ubi de utroque Testamento velut inter se contraria testimonia proferuntur versipelli dolositate, velut inde ostendatur utrumque ab uno Deo esse non posse, sed alterum ab altero. Contra hoc autem malignum machinamentum jam olim scripsimus, ut paulo ante commemoravi, et ipsum opusculum nostrum habere vos credo. Quamvis quaedam sint perpauca in fine ipsius operis Adimanti, quibus non respondi: nescio uae magis videbantur urgere, illa interrupta sic remanserunt. Sed, ut dixi, in fine perpauca sunt, quae si Dominus voluerit, quantocius explicare curabo.
Abbreviated transcription (Latin):
enim de paucitate gloriantur et ut seducere
possint multitudinem querunt. post hunc gͦ
finem libri rursus alteruis apparet exordium.
Euisdem forsitan hominis auetoris. eiusdem tñ
quod non dubitatur erroris. Disputare autẽ
ceperat. quod caro alium haberet fabricatore
non dm̃. Snde cum ꝑ pauca dixisset in ipso
exordio cept̾a finita sunt. s utrum ipse auetor
an scriptor codicis. non potuerit implere quod
ceperat: nescio. De hac tamen dementia homiñ
non considerantium quid loquantur. ad uer¬
sus manicheos multa iam scripsimus. Et in hꝰ
ipsius operis iuitio. idonea quantum existimo
iacta sunt fundam̃ta quib prudens et pius
lector intelligat. non idõ subtrabendam car¬
nem operib dei quod sp̃c natura sit potior:
nec ideo mala ẽẽ. ista temporalia quia merito
eis p̃ponuntur eterna. Nec ideo bona terrestria
de testanda quia sunt meliora celestia cum ds̃
creauerit omnia bona. Magnus in magnis. s

Expanded text:
enim de paucitate gloriantur, et ut seducere enim de paucitate gloriantur, et ut seducere possint multitudinem quaerunt : post hunc ergo finem libri, rursus alterius apparet exordium, ejusdem forsitan hominis auctoris, ejusdem tamen, quod non dubitatur, erroris. Disputare autem coeperat, quod caro alium haberet fabricatorem, non Deum: unde cum perpauca dixisset, in ipso exordio coepta finita sunt. Sed utrum ipse auctor an scriptor codicis non potuerit implere quod coeperat, nescio. De hac tamen dementia hominum non considerantium quid loquantur, adversus Manichaeos multa jam scripsimus. Et in hujus ipsius operis initio idonea, quantum existimo, jacta sunt fundamenta, quibus prudens et pius lector intelligat, non ideo subtrahendam carnem operibus Dei, quod spiritus natura sit potior; nec ideo mala esse ista temporalia, quia merito eis praeponuntur aeterna; nec ideo bona terrestria detestanda, quia sunt coelestia meliora: cum Deus creaverit omnia bona, magnus in magnis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum adhunc librum attinet quem misi¬
stis. satis eis puto ẽẽ. responsum. Ca quippe fu¬
roris eius deiecta sunt robora. ex quib om̃s
quas in eo uolumine seripsit blasphemie
pullularunt. impiissimis in deum maledietis
atq conuiciis uaria loquacitate frondentis
Quarum omues sigillatim ramos ferre ni¬
mis longum fuit s radices ipse fuerant am¬
putande. Si autem recenseatis que contra
faustum manicheum scripsimus. et contra ad¬
unãtum qui manichei sectator cum ille iuiue¬
ret fuisse iactatur. multa repperietis que
ad uersum istum pariter ualeant et fortas¬
se si illa legerentur. uel non omnino uel ñ
multum necessarium fuisset hec scribere.
Sane post finem libri in quo fine perueitatẽ
hominum in suo errore cominendat. quia uide¬
licet paucoꝵ est sapientia quod omnib ħeticis
aduersariis ecclesie catholice. que per omnes
terras copiosa fertilitate diffunditur. In sua
cuiq propria uanitate commune ẽ. Omnes

Expanded text:
quantum ad hunc librum attinet quem misiquantum ad hunc librum attinet quem misistis, satis ei puto esse responsum. Ea quippe furoris ejus dejecta sunt robora, ex quibus omnes, quas in eo volumine scripsit, blasphemiae pullularunt, impiissimis in Deum maledictis atque conviciis varia loquacitate frondentes. Quarum omnes singillatim ramos ferire, nimis longum fuit: sed radices ipsae fuerant amputandae. Si autem recenseatis quae contra Faustum manichaeum scripsimus, et contra Adimantum, qui Manichaei sectator cum ille viveret fuisse jactatur, multa reperietis quae adversus istum pariter valeant. Et fortasse si illa legerentur, vel non omnino, vel non multum necessarium fuisset haec scribere. 42. Sane post finem libri, in quo fine paucitatem hominum in suo errore commendat, quia videlicet paucorum est sapientia: quod omnibus haereticis adversariis Ecclesiae catholicae, quae per omnes terras copiosa fertilitate diffunditur, in sua cuique propria vanitate commune est; omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quartus extitit basilides. qui primus apertius
ausus ẽ. dicere dm̃ quem gens iudea coluit non
fuisse uerum dm̃. Post istos etiam fuit quidam
carpacrates qui negauit istum uisibilem mundũ
deoꝵ negans etiam legem que per moysem da¬
ta est dm̃ dedisse. Cerdon postea surrex̃. qui pͥmꝰ
inuenitur dixisse duos deos. unum bonum al¬
terum malum. Longe antequam heresis ma¬
icheoꝵ emersisset. quoꝵ in hoc furioso delira¬
mento error ẽ. notior. Huiris cerdonis marci¬
on discipulus fuit. appelles quoq talia docuit.
fuer̃ etiam aquodam patricio non nulli patri¬
cin url sunt similit̾̃ aduersantes diuinis uete¬
rib libris. hi omnes aꝑtissime contra dm̃ sen¬
tiunt legis et propħatum. hoc̃ dm̃ uerum a
quo factus ẽ. mundus. De aliqua istoꝵ ħest
est iste: nam ñ eum puto manicheum ẽẽ. S
cuuilibet sit ħetiei erroris. uel ipse uel fabriciꝰ
nescio quis cuius se gloriatur ẽẽ discipulum

Expanded text:
quartus exstitit Basilides, qui primus apertius quartus exstitit Basilides, qui primus apertius ausus est dicere, Deum quem gens Judaea coluit, non fuisse verum deum. Post istos fuit quidam etiam Carpocrates, qui negavit istum visibilem mundum ibus daemoniorum: negans etiam Legem quae per Moysen data est, Deum dedisse. Cerdon postea surrexit, qui primus invenitur dixisse duos deos, unum bonum, et alterum malum, longe antequam haeresis Manichaeorum emersisset, quorum in hoc furioso deliramento error est notior. Hujus Cerdonis Marcion discipulus fuit. Apelles quoque talia docuit. Fuerunt etiam a quodam Patricio nonnulli Patriciani, vel sunt, similiter adversantes divinis veteribus Libris. Hi omnes apertissime contra Deum sentiunt Legis et Prophetarum, hoc est, Deum verum, a quo factus est mundus. De aliqua istorum haeresi est iste: nam non eum puto esse Manichaeum. 41. Sed cujuslibet sit haeretici erroris, vel ipse, vel Fabricius nescio quis, cujus se gloriatur esse discipulum,
Abbreviated transcription (Latin):
potest: in uista ñ potest. Deinde quod de antix.
aduentu. et elatione impia dix̃ apłs. uult iste
ad ħ trahere. ut ipsum intelligamus. propħ&
dm̃. uñ potius comucitur: illud dei ẽẽ. templũ
ubi hominem peccati filium interitus. extol¬
lentem se suꝑ omnem dm̃ et super omne quod
colitur. apostolus sessur̃. ẽẽ dix̃. Ns̃ emm uerꝰ
ẽ. incitius templo falsus ille sessurus ẽ. Ad quẽ
pertinet etiam iste qui sub nomine xp̃i ꝙ. est
nomen dei hoc ẽ. xp̃ianum se uidere uolens.
super extollitur contra xp̃m seq ostendit an¬
tixp̃m. Non unum illum maiorem ceteris
perant. hi autem ceper̃ ẽẽ. post ascetisionem
dum taxat in celum domini ibũ xp̃i ab illo
simone mago quem legimus in actib apłoꝵ
baptizatum: Post hunc autem fuer̃ non¬
nulli discipli eius in eadem impietate poste¬
riores: priorib succedentes. Quaꝵ in suecessione

Expanded text:
potest, injuste non potest. 40. Deinde quod de Antichristi potest, injuste non potest. 40. Deinde quod de Antichristi adventu et elatione impia dixit Apostolus, vult iste ad hoc trahere, ut ipsum intelligamus Prophetarum Deum: unde potius convincitur illud Dei esse templum, ubi hominem peccati, filium interitus, extollentem se super omnem Deum, et super omne quod colitur, Apostolus sessurum esse dixit . Deus enim verus est, in cujus templo falsus ille sessurus est: ad quem pertinet etiam iste, qui sub nomine Christi, quod est nomen Dei, hoc est, christianum se videri volens, superextollitur contra Christum; seque ostendit antichristum, non unum illum majorem caeteris, perant. Hi autem coeperunt esse post ascensionem duntaxat in coelum Domini Jesu Christi, ab illo Simone mago, quem legimus in Actibus Apostolorum baptizatum . Post hunc autem fuerunt nonnulli discipuli ejus, in eadem impietate posteriores prioribus succedentes: quorum in successione
Abbreviated transcription (Latin):
tor. religiosoꝵ sacrificioꝵ. Nidete sane unde ꝓ¬
bare uoluerit humanoꝵ corpoꝵ uicia. non ad
dm̃ auctorem. s potius ad diabolum pertine.
quia dominus ait in euuangłio de mukere quã
sanam fecit quod eam sathanas alligauerat
decem & octo annos propt̃ quod incurua erat.
nec se erigere poterat. Quasi sathanas cum
habeat semꝑ cupiditatẽ nocendi. nocere ciuquã
possit nisi ab omuipotenti acceperit potestatẽ.
Nam quid aliud non solum in libro iob quem
profecto iste non accipit. s magis in ipso euan¬
gelio declaratum ẽ. ubi sp̃c inmundi nec in por¬
oos irent nisi hoc illis benignus ipse saluator
petentib quos certe in abyssum posset religa¬
re concederet : Rem necessariam docere nos uo¬
lens. ut scilicet nouerunus multo mims eos
posse fua potestate nocere hominibꝰ. Qui nec
peccorib qualib cumq potuer̃. Hanc autem
potestatem ds̃ bonus occulta nob̃ iusticia dare

Expanded text:
tor religiosorum sacrificiorum. 39. Videte sane unde ptor religiosorum sacrificiorum. 39. Videte sane unde probare voluerit humanorum corporum vitia, non ad Deum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere: quia Dominus ait in Evangelio, de muliere quam sanam fecit, quod eam satanas alligaverat decem et octo annos; propter quod erat incurva, nec se erigere poterat : quasi satanas, cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud, non solum in libro Job, quem profecto iste non accipit, sed magis in ipso Evangelio declaratum est, ubi spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet : rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus multo minus eos posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscumque potuerunt? Hanc autem potestatem Deus bonus occulta nobis justitia dare
Abbreviated transcription (Latin):
lum eo quod inuirga aaron aridum lignum et
nulla radice sub nixiun florem ferre fecit et fru¬
ctum. Xp̃c autem arborem maledicto arere fec̃.
et caritatis patrem. alium belli et furoris auc¬
torem illum uolens intelligixpm. hunc aut̃
legis et propħaꝵ deum. potest uams dicere ip¬
sum xp̃m sibi ẽẽ. contrarium. tam̃ duos fuisse
non unum inter se scilicet repugnantes. Alium
qui dixit pacem douobis. et alium qui dix̃
non uem pacem mittere interram ẜ gladium.
Maxime quia displicet ei res aliquas bonas
malarum figurari. Quod uero alium dicit.
eẽ. incestus et ad ulteroꝵ consciũ. alium uero
pudiee castitatis et fanetimonie dominum il¬
lum diabolum intelligat. Propħarum autem
dm̃ nouerit non minus castitatis et scĩmoni
ipse et propb̾aꝵ. Prioꝵ illis tempore s fide soci¬
orum. Ipse est ds̃ in utroq testamento iusti aue¬
tus et piarum orationum. Ipse ẽ. in utroq aue¬

Expanded text:
lum; eo quod iste in virga Aaron aridum lignum, et lum; eo quod iste in virga Aaron aridum lignum, et nulla radice subnixum, florem ferre fecit et fructum; Christus autem arborem maledicto arefecit, et charitatis patrem, alium belli et furoris auctorem; illum volens intelligi Christum, hunc autem Legis et Prophetarum Deum: potest vanus dicere ipsum Christum sibi esse contrarium, aut duos fuisse, non unum, inter se scilicet repugnantes; alium qui dixit, Pacem do vobis ; et alium qui dixit, Non veni pacem mittere in terram, sed gladium : maxime quia displicet ei res aliquas bonas malarum nominibus figurari. Quod vero alium dicit esse incestus et adulteriorum conscium, alium vero pudicae castitatis et sanctimoniae dominum: illum diabolum intelligat; Prophetarum autem Deum noverit non minus castitatis et sanctimonolorum idem ipse et Prophetarum, priorum illis tempore, sed fide sociorum; ipse est Deus in utroque Testamento justi actus et piarum orationum, ipse est in utroque auc
Abbreviated transcription (Latin):
quos uult obdurat. sicut in euuangłio uenit
inuidicium. non solum ut quiñ uident ui¬
deãt.i. s etiam ut qui uident ceci fiant. qui
mandata uite ꝑpetue uob dedit. Ipse est eutm
et propħarum ds̃. qui mandata scã et iusta
et bona. superbis tamen non de ipsuis gratia
s de sua uirtutute fidentib. non quib iuuerent
s quib morerentur ut conuincerentur dedit.
sicut apłi. dicente uno ipsoꝵ. bonus odor .x. e¬
rant: Et in his qui salui fiebant. et inbis qui
periebant. Aluis quidem odor uite in uitam.
Aliis odor mortis in mortem. Qui uiciatorum
salus apparuit. dans incessum claudis. lingũa
mutis. auditum suidis. lumen cecis. Ipse est enĩ
et propħaꝵ ds̃. qui eadem uicia nou solum mi¬
sericordissime sanat. uerum etiam ustissime ĩ¬
portat. Neq enim debet quisquam eum nou
minus impia uanitate xp̃m putare contra¬
rium et istum bomun dicere: xp̃m autem ma¬

Expanded text:
quos vult obdurat: sicut in Evangelio, Venit quos vult obdurat: sicut in Evangelio, Venit in judicium, non solum ut qui non vident, videant; sed etiam ut qui vident, caeci fiant . Qui mandata vitae perpetuae nobis dedit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui mandata sancta et justa et bona, superbis tamen, non de ipsius gratia, sed de sua virtute fidentibus, non quibus viverent, sed quibus morerentur, ut convincerentur dedit. Sicut Apostoli, dicente uno ipsorum, bonus odor Christi erant, et in his qui salvi fiebant, et in his qui peribant; aliis quidem odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Qui vitiatorum salus apparuit, dans incessum claudis, linguam mutis, auditum surdis, lumen caecis. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui eadem vitia non solum misericordissime sanat, verum etiam justissime importat. Neque enim debet eum quisquam non minus impia vanitate Christo putare contrarium, et istum bonum dicere, Christum autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
gelica annuntiabant. exeuangłio uiuerert.
dõ tamen munera offerenda. eẽ. monstraũ
qui nullius indiget et munera sumendo
plus confert. Ipse est enim et propħarum
d̃ qui inunera suos accipere tetat quib ex ce¬
cantur oculi iudicantium et munera quamti
uis ipse non egeat accipit. ut pietate faciat o¬
pulentas animas offerentium. Qui sabbatis
hominem curauit ostendens iam ẽẽ. tempiis
ut scdm̃ prophetiam cantici canticoꝵ aspira¬
ret dies et remouerentur umbre. Ipse est em̃
et propbarum deus. qui hominem ligna sab¬
batis colligentem. non quia duoꝵ testam̃toꝵ
tempora distinguebat. s legem dei contumaq
et impia mente contempserat. lapidandum. ẽẽ.
mandauit. Eiuisq corporali morte. quam paulu¬
lum omni homini quis dubitet affuturam.
sanxit timore obelientiam ceteris profuturã.
qui propter saluandos homines se uenisse dyx̃.
Ipse ẽ. enim et propħarum ds̃. qui uisto uidicio

Expanded text:
gelium annuntiabant, ex Evangelio viverent : gelium annuntiabant, ex Evangelio viverent : Deo tamen munera offerenda esse monstravit, qui nullius indiget, et munera sumendo plus confert. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui et munera suos accipere vetat, quibus excaecantur oculi judicantium; et munera ipse, quamvis non egeat, accipit, ut pietate faciat opulentas animas offerentium. Qui sabbatis hominem curavit, ostendens jam esse tempus, ut secundum prophetiam Cantici canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae . Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui hominem ligna sabbatis colligentem, quia nondum duorum Testamentorum tempora distinguebat, sed Legem Dei contumaci et impia mente contempserat, lapidandum esse mandavit; ejusque corporali morte quam post paululum omni homini quis dubitet adfuturam? sanxit timore obedientiam caeteris profuturam. Qui propter salvandos homines se venisse dixit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui justo judicio
Abbreviated transcription (Latin):
terruit: Qui nos equo animo inuirias sufli¬
nere et dorare p̃cepit. Ipse enim et proph̃a¬
rum ds̃. qui oculum ꝓ oculo. dentem prodente.
modum posint pene nequisquã sibi amplius
putaret deberi uindicte. quam ꝑtulisset in¬
iurie. Et hoc idõ quia de sapientia dei dictũ ẽ.
quod legem et inisericoidiam in lingua portet.
nec per misericordiam debita debitorib urĩs
scienter dimitteremus. nisi ꝑ legem ipsa dis
ceremus. Qui intanta potestatẽ se humiliats
ad confortandos nos factus homo cum homa¬
nib est locutus. Ipse ẽ. enim et d̾s̃ ꝓpħarum.
qui cum pͥmis partib est locutus. Ideo p̃ter
se dicens non eẽ. aliũ deum. quia etiam sumia
tͥnitas manente personarum pioprietate unꝰ
est ds̃. Qui apłis suis ut gratis darent que
gratis acceperant. iussit ad sustentationem suã
tamen. necaliam tunicam secum ferre ides
constituit quia secutus adiunxit. Dignus ẽ.
enim operarius mercede sua. ut qui euuan¬

Expanded text:
terruit? Qui nos aequo animo injurias sustiterruit? Qui nos aequo animo injurias sustinere et donare praecepit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui oculum pro oculo, dentem pro dente, modum posuit poenae, ne quisquam sibi amplius putaret deberi vindictae, quam pertulisset injuriae. Et hoc ideo, quia de sapientia Dei dictum est, quod Legem et misericordiam in lingua portet. Nec per misericordiam debita debitoribus nostris scienter dimitteremus, nisi per Legem ipsa debita discerneremus. Qui in tanta potestate se humilians ad convertendos nos factus homo, cum hominibus est locutus. Ipse est enim et Deus Prophetarum, qui cum primis patribus est locutus: ideo praeter se dicens non esse alium Deum, quia etiam summa Trinitas, manente personarum discretione unus est Deus. Qui Apostolis suis ut gratis darent quae gratis acceperant, jussit: ad sustentationem tamen suam nec aliam tunicam secum ferre ideo constituit, quia secutus adjunxit, Dignus est enim operarius mercede sua ; ut qui Evan
Abbreviated transcription (Latin):
propħarum ds̃. qui sacrificia quib non indi¬
guit. ad significandum uerum sacͥficium. in um¬
bris futuroꝵ precedere uoluit et discipline se¬
ueritate mortib corpoꝵ longe mitiorib quam
sunt eterra supplicia gehennarum per petra¬
ta sacrilegia uindicauit. Qui terrenas diuicias.
non sicut̾ iste dicit dampuari iuissit: s spiri¬
tales celestesq p̃posuit. Ipse ẽ. enim et propla¬
rum ds̃. qui facit et diuites benignissime lar¬
giendo. et pauperes iustissime uel non dando
uel auferentlo. Qui nos pro mimicis orare
uissit. Ipse est enim et propħaꝵ ds̃. qui filios
parentum manib umolari sibi ut iste cͥmina¬
tur. non solum uuniquam uoluit: uer̃ etiam
ne id fieret in lege constituit. Qui sine accepti¬
one ꝑsonarum benefaciendum omnib utti
sccidi uissit. Snde scit iste uel quis quam quid
eis post mortem bene conpensationis attribust.
Quoꝵ mortib iuuentes. aut emendauit aut

Expanded text:
Prophetarum Deus, qui sacrificia quibus non indiProphetarum Deus, qui sacrificia quibus non indiguit, ad significandum verum sacrificium, in umbris futurorum praecedere voluit; et disciplinae severitate mortibus corporum, longe mitioribus quam sunt aeterna supplicia gehennarum, perpetrata sacrilegia vindicavit. Qui terrenas divitias, non sicut iste dicit, damnari jussit, sed spirituales coelestesque praeposuit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui facit et divites benignissime largiendo, et pauperes justissime vel non dando, vel auferendo. Qui nos pro inimicis orare jussit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui filios parentum manibus immolari sibi, ut iste criminatur, non solum nunquam voluit, verum etiam ne id fieret, in Lege constituit. Qui sine acceptione personarum benefaciendum omnibus intijussit, unde scit iste vel quisquam quid eis post mortem bonae compensationis attribuit, quorum mortibus viventes aut emendavit aut
Abbreviated transcription (Latin):
mento promittuntur. licitas ẽẽ. monstrauit.
Uxores autem frm̃. s sine filiis defunctorũ.
ad exeitandam defuncti posteritatem. non li¬
bidinis. s pietatis affectii. in matrimonium
sibi copulare precepit: patres uero filiarũ
conuigis. misceri omnino prohibuit. Qui
nos suꝑ omne genus. serpentium calcare
spiritaliter uissit. Ipse est cnim et prophaꝵ
ds̃. qui populo infideli ad siginficanda pecc̃a.
quoꝵ ueneno ininsibilit̃ mnoriebant᷑ uisibiles
serpentes. quib ad monerent᷑ in mifit: et pla¬
ga emendatoria mortes aminarũ mortib
copoꝵ figurauit. Qui dix̃ date elemo sinas:.
et eere omuia munda sunt uobis. Ipse est
enim et propħarum ds̃. qui talia etiam pirpłes
uoce mandauit. Nec sibi uoluit pͥmogenitos ho¬
minum filios immolari.s. consecrari. significats
pͥmogenitum. Amortus in quo oporte bat om̃s
a morte perpetua liberari. qui corruptibilib ei¬
bis in corruptibiles p̃posuit. Ipse est enim et

Expanded text:
mento permittuntur, licitas esse monstravit. mento permittuntur, licitas esse monstravit. Uxores autem fratrum, sed sine filiis defunctorum, ad excitandam defuncti posteritatem, non libidinis, sed pietatis affectu, in matrimonium sibi copulare praecepit: patres vero filiarum conjugiis misceri omnino prohibuit. Qui nos super omne genus serpentum calcare spiritualiter jussit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui populo infideli ad significanda peccata, quorum veneno invisibiliter moriebantur, visibiles serpentes quibus admonerentur, immisit; et plaga emendatoria mortes animarum, mortibus corporum figuravit. Qui dixit, Date eleemosynam; et ecce omnia munda sunt vobis . Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui talia etiam Prophetarum voce mandavit. Nec sibi voluit primogenitos hominum filios immolari, sed consecrari: significans primogenitum a mortuis, in quo oportebat omnes a morte perpetua liberari. Qui corruptibilibus cibis incorruptibiles anteposuit. Ipse est enim et
Abbreviated transcription (Latin):
lio commendauit. Ipse est enim et propła&
ut eumq ledi. s inuria ledi noluit. Ipse ẽ.
etum et propħarum deus. qui siue ꝑ homines.
siue ꝑ angłos scõs. etiam temporalib corporũ
mortib quos uoluit utilit̃ aut mutaust aut
terruit. qui docuit ad concupiscendum non
uidendam. eẽ. mulierem. Ipse est enim qui &
ulege dixit. non concupsces. nec sic̃ iste crimi¬
natur indixit septenas singulis nuptias. s ꝓ¬
pagandi causa. combia casta ꝑ misit. Patres
autem filioꝵ maritos ñ solum ipse ñ fecit. ue¬
rum etiam ne fieret. sicut alia incesta ꝓbi¬
buit. Qui nos sedm̃ interiorem renouationem
in spũ mentis. nec masculos in se uec feminas
esse. docuit. et sicut angłos in eternum secum
futuros. eẽ. promisit. Ipse est eium et propħ aꝵ
ds̃: qui masculum et feminam propagan¬
di generis causa. nuptiali castitate coniunx̃.
et secundas nuptias que in nouo quoq testa¬

Expanded text:
lio commendavit. Ipse est enim et Prophetarum lio commendavit. Ipse est enim et Prophetarum utcumque laedi, sed injuria laedi noluit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui sive per homines, sive per Angelos sanctos, etiam temporalibus corporum mortibus, quos voluit, utiliter aut multavit, aut terruit. Qui docuit ad concupiscendum non videndam esse mulierem . Ipse est enim qui et in Lege dixit, Non concupisces : nec, sicut iste criminatur, indixit septenas singulis nuptias, sed propagandi causa connubia casta permisit. Patres autem filiarum maritos non solum ipse non fecit; verum etiam ne fieret, sicut alia incesta, prohibuit. Qui nos secundum interiorem renovationem in spiritu mentis, nec masculos in se, nec feminas esse docuit; et sicut Angelos in aeternum secum futuros esse promisit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui masculum et feminam propagandi generis causa nuptiali castitate conjunxit; et secundas nuptias, quae in Novo quoque Testa
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuirio. non urando. Ipse autem non alius
ut hic putat. qui sue sententie ueritatem ad
incredulos increpandos ubi opus ẽẽ. iuidicaũ:
etiam uirando firmauit. Sic̃ autem homo ui¬
rans adhibet testem dm̃i. Ita seipsum ds̃.
qui nos infide uerbi stare iussit. Ipse ẽ enim¬
non alius sicut hic putat. non qui uoluntatẽ
suam sicut iste blasphemat.s qui res quas uo¬
luit non mutata uoluntate mutauit. Qui nos
uiam ueritatiꝰ docuit. Ipse est enim et ds̃ pro¬
pħarum. qui numquam sicut iste calumpinat᷑
falsis promissionib suos decepit. qui nos in¬
reprehensibiles ẽẽ. mandauit. Ipse est enun
et ds̃ propħarum qui numquam sicut iste
cͥminatur se ipse reprehendit. nec eum sic̃
hominem quicquam penituit. S rerum fu¬
turarum mitationem. quas se mutatur̃ fine
ulla sui mutatione abeternitate presciuit. ue¬
lut humana hominib locutione predixit.
Qui nob̾ iram dei metuendam et in euuange¬

Expanded text:
a perjurio non jurando. Ipse est autem, non alius, a perjurio non jurando. Ipse est autem, non alius, ut hic putat, qui suae sententiae veritatem ad incredulos increpandos, ubi opus esse judicavit, etiam jurando firmavit. Sicut autem homo jurans adhibet testem Deum, ita se ipsum Deus. Qui nos in fide verbi veri stare jussit. Ipse est enimnon alius, sicut hic putat, non qui voluntatem suam, sicut iste blasphemat, sed qui res quas voluit, non mutata voluntate mutavit. Qui nos viam veritatis docuit. Ipse est enim et Deus Prophetarum, qui nunquam, sicut iste calumniatur, falsis promissionibus suos decipit. Qui nos irreprehensibiles esse mandavit. Ipse est enim et Deus Prophetarum, qui nunquam, sicut iste criminatur, se ipse reprehendit, nec eum sicut hominem quidquam poenituit: sed rerum futurarum mutationem, quas se mutaturum sine ulla sui mutatione ab aeternitate praescivit, velut humana hominibus locutione praedixit. Qui nobis iram Dei metuendam et in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
siue uissit. siue ꝑmisit. Qui donat delicta con¬
uersis cum ipse fit non alius. ut hic putat
qui intertiam et quartam progeniem retri¬
buit digna ꝑuersis qui non omnium sicut
ait. s eorum quos ante p̾sciuit et p̃destinauit
delicta dimittit. Ipse ͤᷤ autem non alius sicut
putat. qui delicta quoꝵdam ad penalem ani¬
mi dolorem. terrorem maiorem. etiam illoꝵ
qui ea non ad miserant non spiritalib s cor¬
poralib mortib uindicauit. ut conditio
mortalium qua fuerant post paululum
morituri. etiam isto modo seriuret dei proui¬
dentie. & inusum cederet discipline. Qui
nos non intotum irasci prohibuit quando¬
quidem et ipse iratus est ubi oportuit. s irasei
et non peccare precepit. Ipse ẽ. autẽ non aliꝰ
non qui uindieandi causas sicut iste affirmat
inquirit. s uindicandas causas quando ipse
nouit aduertit. Qui nos ne quando uraremꝰ
monuit. ut qm̃ falli possumus longe simus

Expanded text:
sive jussit, sive permisit. Qui donat delicta consive jussit, sive permisit. Qui donat delicta conversis: cum ipse sit, non alius, ut hic putat, qui in tertiam et quartam progeniem retribuit digna perversis. Qui non omnium, sicut iste ait, sed eorum quos ante praescivit et praedestinavit, delicta dimittit. Ipse est autem, non alius, sicut hic putat, qui delicta quorumdam, ad poenalem animi dolorem terroremque majorem, etiam illorum qui ea non admiserant, non spiritualibus, sed corporalibus mortibus vindicavit, ut conditio mortalium qua fuerant post paululum morituri, etiam isto modo serviret Dei providentiae, et in usum cederet disciplinae. Qui nos non in totum irasci prohibuit, quandoquidem et ipse iratus est ubi oportuit: sed irasci et non peccare praecepit. Ipse est autem, non alius, non qui vindicandi causas, sicut iste affirmat, inquirit; sed vindicandas causas, quando ipse novit, advertit. Qui nos, ne quando juraremus, monuit: ut quoniam falli possumus, longe simus
Abbreviated transcription (Latin):
centiam boni et mali. ne peccando exꝑsemur
admonuit. Qui nos ad immortalitatem uocars.
celestia regna nobis ꝓmisit. Ipse est enum non aliꝰ
sicut putat. qui nos post peccatum reos abet̃ne
uit. Qui nos ñ sicut iste dicit nichil ignorare. s
utilia scire p̃cepit. Nec sicut iste sentit atq a
ueritate dissentit. scientiam dampnauit in
nobis que fit sapiendo iusticiam. s que fit
exꝑiando peccatum. Qui nos quod errore mo¬
riebamur miseratus est. Ipse est enim non aliꝰ
sicut hic putat. qui nos morti non ex quo sa¬
pere cepimus. quod iste ait. s ex quo deliquimꝰ
destinauit. Qui nos proprias facultates hor¬
tatur spernere inimo uero loco tutiore recon¬
dere. Cum ipse sit non aluidut hic putat. qui
se non tantum celestium rerum etiam terreno¬
rum dominum ostendens ea que impii pos¬
sidebant expoliatione plectendi suos. quibus
hõ pro tempore congruebat auferre atq hab̾e.

Expanded text:
centiam boni ac mali ne peccando experiremur, centiam boni ac mali ne peccando experiremur, admonuit. Qui nos ad immortalitatem vocans, coelestia nobis regna promisit. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui nos post peccatum reos, ab aetevit. Qui nos, non sicut iste dicit, nihil ignorare, sed utilia scire praecepit: nec sicut iste sentit atque a veritate dissentit, scientiam damnavit in nobis, quae fit sapiendo justitiam, sed quae fit experiendo peccatum. Qui nos quod errore moriebamur miseratus est. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui nos morti, non ex quo sapere coepimus, quod iste ait, sed ex quo deliquimus, destinavit. Qui nos proprias facultates hortatur spernere, imo vero loco tutiore recondere : cum ipse sit, non alius, ut hic putat, qui se non tantum coelestium, verum etiam terrenorum Dominum ostendens, ea quae impii possidebant, exspoliatione plectendi, suos, quibus hoc pro tempore congruebat, auferre atque habere,
Abbreviated transcription (Latin):
inquam illum pium. ac mitem qui nos sue
cognationis ostendens. mundi lumen uoca¬
uit. non illum qui scđm scripturas uidai¬
cas terrenum nobis iuitium assignans. int̾¬
ra nobis finem indixit. Iutendamus illum qui
nos fr̃s appellans iigilare ac duuna sperare ꝑ-¬
suasit. non illum qui nec dinoscentie quidem
sensum habere ꝑmisit. Atq hoc modo cedera
multa contexuit. Cui loco libri euis ita respon¬
dendum putaui. ut etiam ego uos exhortaret᷑.
pem. s tamen mundi. hoc ẽ. celi terreq facto¬
rem. qui nos tamquam ꝑ egrinos uitam dem¬
poralem in hac agere mortalitate p̃cepit. Iten¬
damus inquam illum misericordem et mitem.
qui nos fr̃s suos fecit gr̃ã non natura. Ipse ẽ
enim non alius sic̃ hic putat: qui scđm sc̃p¬
turas terreñ nob corpys animam uero flatu
dedit utrumq faciens non eoꝵ aliquid gignens.
Qui nos uigilare ac diuina sapere uissit et fec̃.
Ipse est enim non alius sic̃ hic putat qui dinos¬

Expanded text:
inquam, illum pium ac mitem, qui nos suae inquam, illum pium ac mitem, qui nos suae cognationis ostendens, mundi lumen vocavit: non illum qui secundum scripturas Judaicas terrenum nobis initium assignans, in terra nobis finem indixit. Intendamus illum qui nos fratres appellans, vigilare ac divina sapere persuasit: non illum qui nec dignoscentiae quidem sensum habere permisit. Atque hoc modo caetera multa contexuit. 37. Cui loco libri ejus ita respondendum putavi, ut etiam ego vos exhortarer: Ipem, sed tamen mundi, hoc est, coeli terraeque factorem, qui nos tanquam peregrinos vitam temporalem in hac agere mortalitate praecepit. Intendamus, inquam, illum misericordem ac mitem, qui nos fratres suos fecit gratia, non natura. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui secundum Scripturas terrenum nobis corpus, animam vero flatu dedit, utrumque faciens, non eorum aliquid gignens. Qui nos vigilare ac divina sapere jussit et fecit. Ipse est enim, non alius, sicut hic putat, qui dignos
Abbreviated transcription (Latin):
de abraham. de filiis heli sacerdotis. de sacrifi¬
ciis que putat non nisi demonib exhiberi.
de propħis dei quos putat ante aduentum do¬
mim non fuisse. De eo quod iilege positum
est. sanguinem ẽẽ. animam. De deo cui moy¬
ses seruiuit. ꝗͣ putat dm̃ uerum ñ fuisse.
De ueritate per sonarum in quib putat apłm
locutum eẽ. fallaciter. q̃ omma ñ hoc ordine
ꝑsecutus sum. qui ẽ. in libro euis. s sicut nr̃e
disputationis sibime ᷑ conȩta series postulauit.
tem. Discrecio spũum maligni et bonitatis.
et cepit contrariis inter se breuib crebrisq
sententiis laudare xp̃m. et accusare legis dm̃:
hec modo. uelut eum ad quem scribebat. ex¬
hortans. Quare igitur fr̃ inquit recedentes ab
umquitate preteriti erroris intendamus .xͣ.
uer̃. ac summum dm̃. non huius seculi pͥn¬
cipem et mundi factorem. in quo nos peregͥ¬
nari sepissime declaratum est. Intendamos

Expanded text:
de Abraham; de filiis Heli sacerdotis; de sacrifide Abraham; de filiis Heli sacerdotis; de sacrificiis, quae putat non nisi daemonibus exhiberi; de Prophetis Dei, quos putat ante adventum Domini non fuisse; de eo quod in Lege positum est, sanguinem esse animam; de Deo cui Moyses servivit, quem putat Deum verum non fuisse; de varietate personarum, in quibus putat Apostolum locutum esse fallaciter. Quae omnia non hoc ordine persecutus sum, qui est in libro ejus; sed sicut nostrae disputationis sibimet connexa series postulavit. tem: Discretio spirituum malignitatis et bonitatis. Et coepit contrariis inter se brevibus crebrisque sententiis laudare Christum, et accusare Legis Deum, hoc modo, velut eum ad quem scribebat exhortans: Quare igitur, frater, inquit, recedentes ab iniquitate praeteriti erroris, intendamus Christum verum ac summum Deum, non hujus saeculi principem et mundi factorem, in quo nos peregrinari saepissime declaratum est. Intendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
niloquia. quib me respondisse sufficienter ex¬
istimo: hoc est de utio geneseos delucis fabrica.
de die uel sole. de causa constituendi hominem.
de peccato ade. de fabrica hommis. de ꝑsuasu ser¬
pentis. de maledicto in homine. de uite arbore.
de penitentia dei. de diliuo. de arcu in mibib.
de induratione cordis pharaonis. de spiritu m̃¬
dacii sedm micheam propħam. de testimonio
ysaie ꝓpħe. propt̃ quod ait. filios genui et ex¬
altaui. quib rursus dicit. filii celesti. semen pes¬
simum. et quod item apud eum scriptum est
dixit. Ego sum deus faciens bona. et creans
mala. Deperditione populi mandata moysi. de
maledicto quod turpe existimat. de dei quam
putat confessa credulitate. de studio quod putat
malitie uixta dauid regem. de eo quod scriptũ
est. penitet me quod constituerim saul in re¬
gem. de spu moysi cuuis seripturas putat dixiᷤᷤ¬
se apłm fabulas aniles. de qualitate figurarũ.

Expanded text:
niloquia, quibus me respondisse sufficienter exniloquia, quibus me respondisse sufficienter existimo: hoc est, de initio Geneseos; de lucis fabrica; de die vel sole; de causa constituendi hominem; de peccato Adae; de fabrica hominis; de persuasu serpentis; de maledicto in homine, et de vitae arbore; de poenitentia Dei; de diluvio; de arcu in nubibus; de induratione cordis Pharaonis; de spiritu mendacii secundum Michaeam prophetam; de testimonio Isaiae prophetae, propter quod ait: Filios genui et exaltavi: quibus rursum dicit, Filii scelesti, semen pessimum: et quod item apud eum scriptum esse dixit, Ego sum Deus faciens bona et creans mala: de perditione populi, mandato Moysi, de maledicto quod turpe existimat; de Dei, quam putat, confessa crudelitate; de studio quod putat malitiae, juxta David regem; de eo quod scriptum est, Poenitet me quod constituerim Saül in regem: de spiritu Moysi, cujus Scripturas putat dixisse Apostolum fabulas aniles; de qualitate figurarum;
Abbreviated transcription (Latin):
ctantem. Qui cum dicit reb congruis non con¬
trariis aliquid ẽẽ. significandum. potest uanꝰ
dicere semꝑ dm̃ lucido auro numquam nigro
attramento scribi oportere. qm̃ ds̃ lux ẽ. et te¬
nebre in eo non sunt ulle. Homo ẽ. enim qͥ
putat apłm ut congrueret infirmis et im¬
perfectis multa falsa et improbanda dixisse.
Quia testimoniis que de lege ponit ac ꝓphis.
quam uenerabilites scripturas illas accipiat.
per epistolas eius apparet. nec cogitat tam ꝑ¬
uerso sensu posse defendi etiam illa. que imie¬
terib deͥ libris. inmundus atq impius. quasi
pius et mundus horrescit. Nam si ci quis prã
dicat similis eius. ea que te offendunt in lege
ac propħis falsa sunt s ꝓpder infirmos et im¬
suo uano. contra hoc resꝑondeat non habebit.
Conumcitur emn regula falsa. s sua. nec sapi¬
entis acdocti s stulti nc̃ ipse ẽ. atq in eruditi
ne sacrilegi et uani hommis sacrilega ua¬

Expanded text:
ctantem. Qui cum dicit rebus congruis non conctantem. Qui cum dicit rebus congruis non contrariis aliquid esse significandum, potest vanus dicere, semper Deum lucido auro, nunquam nigro atramento scribi oportere: quoniam Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae . Homo est enim, qui putat Apostolum, ut congrueret infirmis et imperfectis, multa falsa et improbanda dixisse, quia testimoniis quae de Lege ac Prophetis ponit, quam venerabiliter Scripturas illas accipiat per Epistolas ejus apparet. Nec cogitat tam perverso sensu posse defendi etiam illa quae in veteribus Dei Libris immundus atque impius quasi pius et mundus horrescit. Nam si ei quispiam dicat similis ejus, Ea quae te offendunt in Lege ac Prophetis falsa sunt, sed propter infirmos et imsuo vano contra hoc respondeat non habebit. Convincitur enim regula falsa, sed sua; nec sapientis ac docti, sed stulti, sicut ipse est, atque ineruditi mne sacrilegi et vani hominis sacrilega va
Abbreviated transcription (Latin):
plane retro cum suis similib sociis qui di¬
xerunt. cdurus ẽ :ͥ sermo. quis eum potest au¬
dire: Nos autem audiamus et intelligamus
duo testamenta: induob filiis hbrahe dua¬
bq mulierib eius commixtiones etatis. sicut
duos in carne una. xp̃m et ecclesiam istis no¬
lentib sine ulla obscenitate cognoscimus. Si¬
cut mediatorem dei et hominum. hominem
bibendumq sangumem dantem. fideli corde
atq ore suscipinrus: quamius horribilius
uideatur humanam carnem manducare. qũã
ꝑimere. et humanum sanguinem potare qm
fundere. atq in omnib scĩs scripturis scđm
sane fidei regulam. figurate factam uł dictum
si quid exponitur de quib libet reb et uerbis.
que sacris paginis continentur. ex positio illa
dicatur: non asꝑnant̃ s pacienter audiamus.
et relinquamus istum in ama garrientem
et nesciendo quid loquatur. quadam si dici po¬
test imperita ꝑitia defigurarum qualitate tra¬

Expanded text:
iste retro cum suis similibus sociis, qui diiste retro cum suis similibus sociis, qui dixerunt, Durus est hic sermo; quis eum potest audire ? Nos autem audiamus, et intelligamus duo Testamenta in duobus filiis Abrahae, duabusque mulieribus ejus commixtione fetatis: sicut duos in carne una, Christum et Ecclesiam, istis nolentibus, sine ulla obscoenitate cognoscimus: sicut mediatorem Dei et hominum hominem Cbibendumque sanguinem dantem, fideli corde atque ore suscipimus; quamvis horribilius videatur humanam carnem manducare quam perimere, et humanum sanguinem potare quam fundere: atque in omnibus sanctis Scripturis, secundum sanae fidei regulam figurate dictum vel factum si quid exponitur, de quibuslibet rebus et verbis quae sacris paginis continentur, expositio illa ducatur, non aspernanter, sed sapienter audiamus; et relinquamus istum inania garrientem, et nesciendo quid loquatur, quadam, si dici potest, imperita peritia de figurarum qualitate tra
Abbreviated transcription (Latin):
mentum nouum. An et contra apłm ꝓposi¬
turus ẽ. cathedram pestilentie. et disputatur
de qualitate figurarum atq dicturꝰ. non eũ
debuissȩ figuras rer̃ honestar̃ de reb turpib
dicere. Res enim turpis huic uidetur etiam
cum ipsa sarra concubitus comugalis. qua
liberam matrem nram eternam ierusalem
significare testatur doctor gentium. quamuis
narium rugas et frontis obducat. et crispa¬
to uultu hanc parabolam exhorreat doctor
pestilentium et multo amplius. et asꝑnabi¬
lius. quando audit eundem gentium doctorẽ.
quod scriptum ẽ. de masculo et femina. Cr̃t
duo in carne una: addere et dicere. Sacram̃¬
tum hoc magnum ẽ. Ego autẽ dieo in xp̃o ꝙ
in ecclesia. Ita ne uero ubi essent cognoscen¬
da tante rei sacramenta .i. sacra signa. et in
repudenda atq in eis uerbis quib uerecũ¬
dia debetur cognosei non debuisse nec dici hõ
iste sciebat et beatus apłs nesciebat. Eat iste

Expanded text:
mentum Novum. 34. An et contra Apostolum proposimentum Novum. 34. An et contra Apostolum propositurus est cathedram pestilentiae, et disputaturus de qualitate figurarum, atque dicturus non eum debuisse figuras rerum honestarum de rebus turpibus ducere? Res enim turpis huic videtur, etiam cum ipsa Sara concubitus conjugalis, quam liberam matrem nostram aeternam Jerusalem significare testatur Doctor Gentium , quamvis narium rugas et frontis obducat, et crispato vultu hanc parabolam exhorreat doctor pestilentium: et multo amplius et aspernabilius, quando audit eumdem Gentium doctorem, quod scriptum est de masculo et femina, Erunt duo in carne una; addere et dicere, Sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Itane vero ubi essent cognoscenda tantae rei sacramenta, id est, sacra signa, et in re pudenda, atque in eis verbis quibus verecundia debetur, cognosci non debuisse nec dici, homo iste sciebat, et beatus Apostolus nesciebat? Eat plane
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quem alienigenam patrem gentis he¬
bree. longe ab eorum morib. longe abeorum
ritib. longe ab eoꝵ cognationib alienum. Si
autem uideis tainquam uideus factus erat.
aut eis qui sub lege erant tamquam. eẽt. et
ipse sub lege: ut quid dicebat ñ eẽ. heredes ex
ꝓposita est. quod equo animo ferre non possert.
qui gloriabantur in lege : Quod si ut infirmꝰ
loquebatur infirmis. et sic eos ut fallacib
placet fallendo lactabat: cur eos abumbris
ueterib. in quib infirmi qui esceliant. sie ꝑ¬
turbabat ut diceret. Ecce ego paulus dico uob̃
derit. Si autem in illa ꝑ sona quinta ꝑfec¬
tis sapientiam loquebatur. quales solos iste
dignos putat. quos non fallat apłs quare
contrarius uult. eẽ. ipse perfectis ut blasphe¬
me᷑ abral am. quem sic ꝑfectus laudat apłs.
Maxime in ilł duob filiis euis. uno de ancilla.
alio delibera. Si displicet illi cum ismaele
testamentum uetus. cum ysaac placeat testa¬

Expanded text:
nescio quem alienigenam patrem gentis Henescio quem alienigenam patrem gentis Hebraeae, longe ab eorum moribus, longe ab eorum ritibus, longe ab eorum cognationibus alienum. Si autem Judaeis tanquam Judaeus factus erat, aut eis qui sub Lege erant tanquam esset et ipse sub Lege, utquid dicebat non esse haeredes ex posita est? quod aequo animo ferre non possent qui gloriabantur in Lege. Quod si ut infirmus loquebatur infirmis, et sic eos, ut fallacibus placet, fallendo lactabat, cur eos ab umbris veteribus, in quibus infirmi quiescebant, sic proturbabat, ut diceret: Ecce ego Paulus dico vobis, derit ? Si autem in illa persona quinta perfectis sapientiam loquebatur, quales solos iste dignos putat quos non fallat Apostolus; quare a contrario vult esse ipse perfectus, ut blasphemet Abraham, quem sic perfectis laudat Apostolus, maxime in illis duobus filiis ejus, uno de ancilla, alio de libera? Si displicet illi cum Ismaele Testamentum Vetus, cum Isaac placeat Testa