comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non est ibi summakaritas. Sienĩ hic tanta
Karitas est ut animã tuã. & animã amicitui.
unam animamfaciat᷑. quomodo ibi non est
unusds̃ pater & filius: absit. ut hoc sentiat
fides nonficta Prorsus. quantum excellat
caritas illa. hinc intellegite Multȩ animȩ
sunt. multorum hominum: Etsi sediligunt.
una anima est. Sed possunt dici & multe
anime . possunt in hominibus. Quia non est
tanta coniunctio Ibi autẽunũ dm̃. licet dicas
duos aut tres deos. non licetdicas. Hinc tibi
cõmendatur. super eminentia et summitas
caritatis  Lanta: ut maior. ẽẽ. non possit.
Quẽ enĩ misit ds̃: uerba dĩ loqͥtur:. Hoc
utiq dexp̃o dicebat: ut se ab illo distin¬
guer& Quidenĩ: ipsum lohannem
Nonne dsmisit: Annon ipsedixit. missus
sum ante eũ: & qui me misit baptizare
inaqua & de illo dictum est. Ecce mitto
angelum meum ante te : & p̃parabit uiã
tuam. Nonne & ipse uerba dĩ loquebat᷑.

Expanded text:
non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est, Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Non singuli ds̃. et ambodii: sed singulus qͥsq
ds̃. & ambo ds̃ Tanta enĩ ibi est caritas sp̃sscĩ.
tanta pax unitatis: ut desingulis cũ in terro¬
gatur. dstibi respondeatur Decrinitate cũ
inter rogatur: dstibi respondeatur Sienĩ
patri. simulcũ illo unus ds̃. ẽ. Audite.
alterũ testimonium: Nostis quã multi credi¬
derunt quando omĩa quȩ habebant ad pe¬
des apłorum uendita posuerunt: ut distri¬
bueretur unicuiq sicut opus erat. Etdeilla
congregatione scõrum. quid dicit scriptu¬
ra:. erat illis anima una: etcor unũ indm̃
Si caritas de tot animis fecit unã animam.
etdecot cordib fecitcor unũ : quanta est
caritas. interpatrẽ & filium: maior utique
potest. ẽẽ: quã inter illos homines qͥb erat
corunum. Siergo multorũ fratrũ corunũ
ꝓpter caritatẽ. & multorũ frm anima
una ꝓpter caritatẽ: ds pater &ds̃ filius
dicturus esquia duosunt: fiduo di sunt:

Expanded text:
Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& ait. Quidecelo uenit supͣom̃s est: & qđ iudit
et audiuit loquitur. et testimoniũ eiꝰ nemo
accepit Deinde tulit se asinistra. & aspexcit
addexteram: & secutus ait. Qui accipit
testimonium eius: signauit quia ds ueraxx
est. Quid est signauit quiad s̃uerax. ẽ: nisi
homomendaꝵ. ẽ. &ds ueraxest : quianemo
hominũ potest dicere qđ ueritatis est. nisi
accipe testimonium eius: & inuenis. Quienĩ
accepit testimonium eius: signauit quia ds
uerax est: Quis : ipse quidecelouenit. et supra
om̃s ẽ: deusuerax est. Sedsinondũ illum
intelligis dm̃: nondũ accipis testimoniũ eius:
accipe. & signas. Presumenter intelliͥgis. de¬
finenter agnoscis. quia ds̃ uerax est:. Quẽ enĩ
misit ds̃: uerba dĩ loquitur Ipse est ds̃uerax:
& misit illũds̃ Ds. misit dm̃ Iunge ambos.
unusds̃ Ssuerax: missus adõ Desingulis
interroga . ds̃: & deam bobus int̾roga: deus.

Expanded text:
et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi obare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intelligis, definienter agnoscis quia Deus verax est. 9. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
& quisint lapsuri:. nouit ds̃. Etnumerati sunt
dõ: om̃s futuri. inuitã ȩternã Etnouit iam
illũ popłm distinctum: E si ipse nouit & pro¬
phetis dedit nosse persp̃m suum:. dedit & ioħi.
Ad tendebat gͦ iohannes: non oculo suo
Namquantũ ad ipsum pertinet : t̾ra est &de
delem: ad tendens illum in infidelitate sua.
ait. Testimoniũ eiꝰ quenit decelo: ne mo
accepit: Quorũ nemo. eorũ qui ad sinistrã
futuri sunt: eorũ quibus dicetur. ite inig¬
nem ecernũ: qui p̃paratus est diabolo &
angelis eius. Quiergo accipiunt: illiqͥad
dex teram futuri sunt: illiquibus dicetur
Uenite benedictipatris mei percipite regnũ:
qđ uobis paratũ est ab origine mundi Adten¬
dit ergo inspũ diuisionem: ingenere autem
humanocõmiationẽ Etquod nondũ locis
separatũ est. separauit intellectu. separa¬
uit cordis aspectu: & uidit duospopulos.
infidelium. & fidelium: Ad tendit infideles:

Expanded text:
 qui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt  qui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de delem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa tempora Cũ gͦ uerbũ dĩ filius sit.
filius autẽ locutus est nobis. non uerbũ suũ
sed uerbis patris senobis loqͥuoluit. qͥuerbũ
patris loquebatur : hoc gͦ qͦmͦ decuit & o¬
portuit : dix̃ ioħs. Quomodo potuimus
nos. exposuimus. Cui ad cor nondũꝑuenit.
dignus decantarł. Intellectus. hab& quose
conuertat᷑: habet quo puls& : hab& aquo
quęrat: hab& aquopetat : habet aquo acci.¬
& audiuit hoc testat᷑ : & testimoniũ eiꝰ ne mo¬
accepit Sinemo. utquiduenit: quorundam
ergo. iste nemoest: Quidã popłs p̃paratus ẽ
adirã dĩ. dampnanduscũ diabolo : ħorum
nemo accepit testimonium xp̃i Namsi
omĩno nemo nullus homo: quid est qđ seqͥt᷑
Qui accepit testimoniũ eius. signauit quia
ds̃ ueraꝵ est. Responder& ergofortas se
irãdĩ: & ad hoc p̃cognitus. Quisint enim
credituri : & qui non sunt credituri. nouit
ds. Quisint ꝑseueraturi in eo qđ crediderunt.¬

Expanded text:
omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo acciet audivit, hoc testatur; et testimonium ejus neaccepit. » Si nemo, ut quid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo. Quid est quod sequiQui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Responderet ergo fortasse iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Dominus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderint, et
Abbreviated transcription (Latin):
de. & man& ut procedat. Adtendis autem
adquẽ ꝓcedat: cũ quo loquaris. Silatinus est.
uocem latina queris: Sigrecus est. uerba
greca meditaris : Sipunicus ẽ. ad tendis
sinosti linguã punicam. Pro diuersitate ergo¬
auditorum : diuersas linguas adhibes.
ut ꝓferas uerbũ conceptum : Illud autẽ qđ
corde concȩperas : nulla lingͥua tenebatur
Cũergo ds̃ loquens linguã non quȩrer&.
& genus elocutionis non ad sumer&. qͦmͦ
auditus est a filio cũ ipsum filium sit locu¬
tus ds̃ : Quomodo enĩ tu uerbũ qđ loqueris¬
incorde habes. et apud teest. & ipsa con¬
ceptio. spĩt̾alis est Namsicut animatua
sp̃s ẽ. ita & uerbũ qđ concepisti sp̃s est
Nondum enĩ accepit sonum. ut ꝑsillabas
diuidat᷑. sed manet in conceptione cordis.
& inspectaculomentis : Sic ds adidit uer¬
bũ. hoc. ẽ. genuit filium: & tuquidem
ex tempore gignis. uerbũ etiã in corde :
Os sine tẽpore genuit filiũ. ꝑquẽ creauit

Expanded text:
de, et manet ut procedat: attendis autem de, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueriscorde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃:
& dserat uerbum Nos loquimur uerba uo¬
lantia & transeuntia: Moꝵ ut sonuerit ore
tuo uerbũ tuũ : transit᷑ ꝑ agit strepitũ suum.
& transit insilentiũ. Numquid potes seqͥ sonũtũ
& tenere ut fcet: Cogitatio tamen tua manet
Etde ipsa cogitatione manente: dicis multa
uerba transeuntia. Quid dicimus frẽs : ds̃culo¬
queretur. adhibuit uocẽ. adhibuit sonos. ad¬
hibuit sillabas. siadhibuit ista. qualingua
locutus est. hebrea. angreca. anlatina. ibi
necessariȩ linguȩ: ubi distinctio gentium:
Ibi autem nemopotest dicere. illa lingua.
uel illa lingua. locutũ. eẽ. dm̃. Cor tuum
ad tende: quando concipis uerbum. qđ dicas:
Dicam enĩ si potuero qđ in nobis ad tendamꝰ.
nonunde illud cõp̃ hendamus. Quando ergo
concipis uerbũ. qđ ꝓferas : rem uis dicere
It ipsa rei conceptio. incorde tuos iamuer¬
bũ est Nondũ ꝓcessit: sed iã natũ est incor¬

Expanded text:
pio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, pio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
iohannẽ ꝑtinet : de terra. ẽ. & deterraloqtꝰ
Siqͥd diuinũ audistis aiohanne. inluminan¬
tis . ẽ. non recipientis. Qui decelo uenit
supͣ om̃s . ẽ.: & qđ uidit & audiuit hoc
testificatur. & testimonium eiꝰ nemo acci¬
det incęlũ. nisi quidescendit decęlo. filius
hominis qui est incelo Est autẽ suꝑ om̃s:
& qđ uidit & audiuit hoc loqͥtur. Hab&
enim & patrem. ipse filiusdĩ : hab& &pa¬
trẽ. & audiuit apatre & qđ audiuit:
apatre : desthoc : quis hoc explicat:
quando lingua mea. quando cormeum suf¬
ficore potest. uelcor ad intelleghndum.
uel lingua ad ꝓferendum. quid est qđ filius
audiuit apatre : forte filius uerbũ patris
audiuit: immofilius uerbũ patris est: Lude¬
tis quẽ admodum hic fatigetur. om̃is conatꝰ
humaniis: Sidetis quẽ admodum hic defi¬
ciat omis coniectura pectoris nr̃i. & om̃is
intentiom̃tis caligantis. Audio dicentem
apatre. It rursus audio dicentẽ scriptu¬
ram. quia ipse filius uerbũ patris. ẽ In princi¬

Expanded text:
Joannem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si quid divinum audisti a Joanne, illuminantis est, non recipientis. 7. Qui de coelo venit, supra omnes est; et quod vidit et audivit, hoc testificatur; et testimonium ejus nemo acci Filius hominis qui est in coelo . Est autem super omnes; et quod vidit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem dit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In princi
Abbreviated transcription (Latin):
dexp̃o: deterra loquitur: non uoces
cebat. Quantũ ad ipsum hominem
ꝑ tinet : deterra . ẽ & deterralo ꝗͥtur
Si autem loquit᷑ aliqͣ diuina: uillumina¬
tus est adõ blam sinon esset illumina¬
tus : terram loquere tur e rgo seorsi
est grã di: seorsũs tiatura hominis
eodo naturã hominis interrogo
Nascitur. crescit : usitata ista. homar::
discit Quid nouit nisi terra deterra ÷
bumanaloquitur. humana nouit.
humana sapit. carnalis carnaliter ȩsti¬
mat: carnaliter suspicat᷑ ecce est totus
homo
Ueniat grãdĩ. illuminet tenebras illius.
sicut dicit: Tu illuminabis lucernã meã
dñẽ. ds̃meus illuminabis tenebras meas.n
Ad sumat mentem humanam. conuer¬
tat adlucem suã : Incipit iam dicere.

Expanded text:
de terra loquitur? non voces cebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ frustra fatigatur : quo de serente
fatigamur . qͥuo p̃sente firmamur Tatigat᷑
tamen iħs & fatigatur abitinere : & sedet iux¬
ta puteum: sedet & hora sexta: Latigatus
sed&: omĩa ista innuunt: aliquid indicare
uolunt: aliquid intentos faciunt: utpulse¬
mus hortantur Ipse ergo aperiat nobis
& uobis: qui dignatus est ita hortari utdi

Expanded text:
non enim frustra fatigatur, quo deserente non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et juxta puteum sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut di
Abbreviated transcription (Latin):
uis nosse quia ipse baptizat non solum sp̃ũ.
lauachro aquȩ in uerbo : ut exhiberet sibi
ipse gloriosam eccłam non habentẽ maculã
aut rugam. aut aliquid eius modi. mundans
eam Unde : lauachro aque inuerbo Tolle
aquam: non est baptismus : Tolle uerbum:
non est baptismus Iam gͦ his ꝑ actis ꝑquę
ꝑuenit ad conlocutionem cum illa muliere
uideamus quȩ restant plenamisteriis & gra¬
uida sacramentis. Oportebat autẽ inqͥt eum:
transire ꝑsamariam Uenit ergo inciuitatẽ
samariae quȩdicitur sichar. ĩuxta p̃dium
ia cob Puteus erat: sed om̃is puteus fons. non
om̃is fons puteus. u̾bi enĩ aqua deterra manat.
& usu p̃betur haurientib. fons dicitur:
Sed si in promptu & suꝑficie sit. fons tantum
dicitur : Si autem in alto. et in profundosit.
ita puteus uocatur. ut nomen fontis non a mit
Nonenĩ frustra fatigatur uirtusdĩ: Nonenim
frustra fatigatur. ꝑquẽ fatigati recreant᷑

Expanded text:
Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi . Mundans eam, unde? Lavacro aquae in verbo. Tolle aquam, non est bnon est baptismus. 5. Jam ergo his praejactis, per quae venit ad collocutionem cum illa muliere, videamus quae restant plena mysteriis, et gravida sacramentis. « Oportebat autem, inquit, eum transire per Samariam. Venit ergo in civitatem Samariae quae dicitur Sichar, juJacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, ut fontis nomen non amittanon enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur;
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ sit. bapti zabat iħs plures quã ioħs.:
& postea quã dictũ est bapti zabat. subiec¬
tũ est quãquã iħs nonbaptizabat. sed dis¬
cipuli eius. Quidgͦ. falsum dictũ erat. et cor¬
rectũ est cũ additum est. quãquã iħc non bap¬
tizabat. sed discipuli eius: An utrumq
uerum est. quia iħc baptizabat. & nonbap¬
tizabat: baptizabat enĩ quia ipse mun¬
clabat : ñ baptizabat. quia ipse tingite¬
bat. Prebebant discipuli ministerium
corporis. p̃bebat ille ad iutoriũ maiesta¬
tis. Quando enĩ cessaret ab apti zando. quan¬
diu non cessat amundando. deqͦ dictũ est
ab eodem iohanne. ꝑ ioħis baptistȩ ꝑsonã
dicentis. hic est quibaptizat: Ergo iħs ad¬
huc baptizat: & quousq baptizandi sumus.
iħs baptizat. Securus homo accedat ad inferi¬
orem ministrum: hab& enu superiorem
alterius dono. quã illius quisquã etiam sacram̃to
corporalis. & uisibilis baptismatis imbuatur

Expanded text:
dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posteaquam dictum est, Baptizabat, subjectum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus. Quid ergo? falsum dictum erat, et correctum est, cum additum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus? An utrumque verum esttizabat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat? Ergo Jesus adhuc baptizat; et quousque bapJesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem alterius dono quam illius, quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestis. angustias temporis patiamur
ad obscura scrutanda & aperienda:.
Utiq dñs si sciret pharisȩos ita dese cog̃
nouis se qđ plures discipulos faceret.
& qđ plures baptitar&. ut hoc eis ad
sent discipuli. & ipsi uellent abeo bapti¬
tari: magis non relinqueret uidȩã tram:
sed propter illos in aner& ibi. Qui a uero
cognouit eorũ scientiã. simul cognouit et
inuidentiam: Quia non hoc ꝓpterea didi¬
cerunt. ut sequerentur : sed ut ꝑsequeren¬
tur Abiit inde. Poterat qͥdem ille & pre¬
sens ab hisnonteneri. sinollet: hon occidi
Sedquia in omĩre quã gessit ut homo.
hominibus in se credituris. p̃beat exemplũ
Qiuaunus quisq seruusdĩ non peccat si seces¬
serit in aliũ locũ. uidens furorẽ forte ꝑse¬
quentiũ se. autquęrentiũ in malũ animã
suam: Uideretur autẽ sibi seruusdĩ peccare
fecit hoc ille magisterbonus ut doceret: non
qđ timeret Fior tassis enĩ hoc moueat quur

Expanded text:
nifestis, angustias temporis patiamur nifestis, angustias temporis patiamur ad obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisnovisse quod plures discipulos faceret et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad sent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur, abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi,sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam suam; videretur autem sibi servus Dei peccare ssisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur
Abbreviated transcription (Latin):
otum est. non rude est auribus
caritatis urẽ euangelistam io¬
hannem. uelut aquilam uolare altius.
caliginemq terrȩ transcendere. eclu¬
cem ueritatis firmioribus oculis in tueri
Multa enĩ iam exeuangelio eius.
ꝑministerium nr̃m dño ad iuuante.
tractatasunt Exordine autẽ sequit᷑
hȩc lectio: quȩ hodie recitata est seaquȩ
dicturus sum donante dño. multisic
audituri estis: ut magis recognoscatis.
quã discatis bdon ideo tamenpig
.eẽ. deb& intentio : quianon est cognitio.
sed recognitio. Hoc lectum. ẽ. & hanclec¬
tionem tractandã gestamus inmente:
misteria. & magnarum similitudines rerũ.
pascentes animam esurientẽ : reficsentes¬
animã languentẽ:. Dñs enim hȩc cum: au¬
diss& cognouisse pharisȩos. qđ pluresdis¬
cipulos faceret quã ioħs. & plures bap¬
tizaret: quãquã iħs. non bapti zaroe
sed discipuli eius: reliquit iudȩã terrã
& abiit iterũ ingalileam Hic diutius dis¬
putandũ non est:. ne in morantes in ma¬

Expanded text:
 1. Non rude est auribus Charitas vestrae, evangelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognitio, sed recognitio. Hoc lectum est, et hanc lectionem tractandam gestamus in manibumysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes animam esurientem, reficientes languentem. 2. Dominus enim haec « cum audisset, cognovisse Pharisaeos quod plures discipulos faceret quam Joannes, et plures baptizaret quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus, reliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius disputandum non est, ne immorantes in ma
Abbreviated transcription (Latin):
erant : nullam distingunt ȩcatem:
Magis illũ inuenit lectio : quã aspectio:
Quidergo .ẽ. Illum oportet crescere.
me autem minui: Magnum hoc sacram̃¬
tum: Intellqͥgat Karitas urã: Ante quã
ueniret dñs iħs : homines gloriabantur
dese: Uenit ille homo. ut minueretur
hominis gła: & augeretur gła dĩ. Et enĩ
uenit ille sine peccato : & inuenit om̃s cum
peccato: Si sic uenit ille ut dimitteret¬
peccata ds largiatur : homo confiteatur:
Ꝙ enĩ confessio hominis: humilitas homi¬
nis: Miseratio dĩ: altitudo dĩ: Siergo
uenit ille dimittere peccata homini. cog
miscdiam suam. Illum oportet crescere.
me autẽ minui: Hoc .ẽ. illũ oportetdare:
me autem accipere : Illum oportet glorifi¬
cari: meautem confiteri: Incelligat homo gradũ
suum: &confiteatur dõ E audiat apłm
dicentem. homini suꝑbienti & elato. extolle¬
ergo homo quia accepit. qui uolebat suum
dicere qđ non . ẽ. eius: & minuatur: Bonũ. ẽ.

Expanded text:
erant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis; miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere peccata  Aug., homimisericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato et extolleergo homo, quia accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
ret uidere paululũ lucis. et aliadie
plus uider&. et tertia die amplius.
uidere tur illi lux crescere ux tam̃
ꝑfecta. ẽ. siue ipse uideat. siue nonui¬
deat : sic ẽ. & in terior homo: ꝓficit qͥdẽ
indõ. etds̃ in illo uidetur crescere: Ipse
tamen minuitur. ut agła sua decidat :
et ingłam dĩ surgat. &x distinctȩ iã
ac manifeste apparet : quo modo au¬
diuimus. Quidesuirsum uenit : supra

Expanded text:
ret videre paululum lucis, et alia die ret videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in illo videtur crescere; ipse tamen minuitur, ut a gloria sua decidat, et in gloriam Dei surgat. 6. Et distincte jam et manifeste apparet quod modo audivimus. Qui de sursum venit
Abbreviated transcription (Latin):
acp̃s incruce exaltatus. Et & ibi appareret
qͥo est illum oportet crescere. meautem mi¬
nui Beinde natus . ẽ. dxp̃s. cum iã inciperent
crescere dies : Natus ẽ. ioħs : quando cȩper̃
minuidies. Sd testata ẽ. ipsa creatura et ipsȩ
passiones uerbis ioħis dicentis: illũ oportet
crescere. me autẽ minui Trescat gͦ in nobis
dõ crescat & nr̃a. Hoc enĩ dicit apłs hoc dicit
scriptura scã: quigloriatur. indño glorietur.
Inte uis gloriari: crescere uis: sed malo tuo
male crescis. Quienĩ male crescit: iuste
minuitur. Crescat gͦ ds̃ qui semꝑ ꝑfectus .ẽ.
crescat inte. Quanto enĩmagis intelligis
dm̃ & quantomagis capis. uidetur in te
crescere ds: inse autem non crescit. sed semꝑ
ꝑ fectus. ẽ Intelligebas e̾ri modicum. intel¬
igis hodie amplius. intellꝓgeseras
multo amplius: kimen ipsum dĩ. crescit
inte: ita uelut ds̃ crescit. qui semꝑ ꝑfectꝰ
manet : quẽ ad modũ sicurarentur alicuius
oculi exprifina cetitate. et incipe¬

Expanded text:
s in cruce exaltatus; ut et ibi appareret quid est, Illum oportet crescere, me autem minui. Deinde natus est Christus cum jam inciperent crescere dies, natus est Joannes quando coeperunt minui dies. At testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me autem minui. Crescat ergo in nobis Deo crescat et nostra. Hoc enim dicit Apostolus, hoc dicit Scriptura sancta: Qui gloriatur, in Domino glorietur . In te vis gloriari? crescere vis: sed malo tuo male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et incipe
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum facta sunt. Sicut enĩ pater susci¬
tat mortuos et uiuificat : sic & filius
quos uult uiuificat Deresurrectione
animarũ dictũ . ẽ. hoc Quid deresur¬
rectione corporũ : redit. & dicit. Neq
enĩ pater iudicat quemquam : sed ome
iudiciũ dedit filio: resurrectio anima¬
rum fit ꝑ substantiam patris & filii. ae¬
ternam & in cõmutabilem : Lesurrec¬
tio uͦ corporũ fit ꝑ dispensationem hu¬
manitatis filii temporalem : non patri
coaeternam Ideo cum cõmemoraret
iudicium ubi fi& resurrectio corpoꝵ:
Nonenim pater iudicat quẽquã.

Expanded text:
ipsum facta sunt. Sicut enim Pater susciipsum facta sunt. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. De resurrectione animarum dictum est hoc: quid de resurrectione corporum? Redit, et dicit, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Resurrectio animarum fit per substantiam Patris et Filii aeternam et incommutabilem: resurrectio vero corporum fit per dispensationem humanitatis Filii temporalem, non Patri coaeternam. Ideo cum commemoraret judicium, ubi fieret resurrectio corporum, Non enim Pater, inquit, judicat quemqua
Abbreviated transcription (Latin):
suscitatae substantia dĩ. hoc. ẽ. patris et
filii & maiora his demonstrabit eioꝑa
Quib maiora. fanitatib: corporũ Iam
& antea tractauimꝰ : nec inmorari debe¬
mus Maior . ẽ. enĩ resurrectio corporis
INaeternũ : quã haec quae ad tempus fac¬
taest in illo languidos anitas corporis
& maiora hisde monstrabit ei opera: ut
uos miremini De monstrabit quasi tempo¬
intẽpore appar& Quo consule: Quodie
conceptũ despũs cõ ui rgo maria genuit
xp̃m: Ergo homo factus. ẽ. iNtẽpore :
Perquemdm̃. facta sunt tempora Ideo
tam quã in tempore demonstrabit ei
opera maiora: idest resurrectionem
corporũ. ut uos miremini factã ꝑfilium
resurrectionem corporũ: Deinde. redit
ad illam resurrettionem animarum :
Sicut enĩpater suscitat mortuos. et uiui¬
ficat : sic & filius quos uult uiuificat
filius: Quos uult pater. quos uult filius:
sed ipsos pater quos filius. quia omĩa per

Expanded text:
suscitatae substantia Dei, hoc est Patris et suscitatae substantia Dei, hoc est Patris et Filii. Et majora his demonstrabit ei opera. Quibus majora? Sanitatibus corporum. Jam et antea tractavimus , nec immorari debemus. Major est enim resurrectio corporis in aeternum, quam haec quae ad tempus facta est in illo languido sanitas corporis. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Demonstrabit, quasi tempoin tempore. Apparet quo Consule, quo die conceptum de Spiritu sancto virgo Maria peperit Christum: ergo homo factus est in tempore, per quem Deum facta sunt tempora. Ideo tanquam in tempore demonstrabit ei opera majora, id est, resurrectionem corporum, ut vos miremini factam per Filium resurrectionem corporum. 13. Deinde redit ad illam resurrectionem animarum: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quoFilius; quos vult Pater, quos vult Filius: sed ipsos Pater quos Filius; quia omnia per
Abbreviated transcription (Latin):
trationem : nec aliud filiũ. aliud eiꝰ
uisionem. Sed siuix hoc coepimꝰ. uix
explicare potuimꝰ quomodo memoria
qđ coepit extrinsecus ostendat cogita¬
tioni. quanto minꝰ capere aut explica¬
re poterimꝰ qͦmꝰ pater ds̃ demonstratfilio
quod non hab& aliunde uel qđ non est
aliud quã ipse: paruuli sumus Loqͦr
uobis quid nonsit ds̃: non ostendo quid
sit ergo ut capiamꝰ quid sit Quid faciemꝰ:
Numquid ame: Numquid ꝑme poteri¬
tis: Dicã hoc paruulis : et uobis & mihi
est ꝑquẽ possimus Modo cantauimꝰ. modo
audiuimꝰ : bacta indño curãtuã. & ipse te
enutri& : Ideo enĩ non potes o homo: quia
paruulus es Si paruulus es: nutriendus
es. Nutritus grandis eris : & qđ par uulus
non poteras. grandis uidebis. Sed ut nutri¬
aris. iacta indaio curãtuã : & ipsete enu-¬
tri&. Quomodo gͦ: ꝑcurramꝰ breuiter
quae restant : & uid &e hic quae cõm̃daui.
animas. sed ꝑfilium : ut fruant᷑ animȩ

Expanded text:
trationem; nec aliud Filium, aliud ejus trationem; nec aliud Filium, aliud ejus visionem. Sed si vix hoc cepimus, vix explicare potuimus, quomodo memoria quod cepit extrinsecus, ostendat cogitationi; quanto minus capere aut explicare poterimus, quomodo Pater Deus demonstrat Filio quod non habet aliunde, vel quod non est aliud quam ipse? Parvuli sumus; loquor vobis quid non sit Deus, non ostendo quid sit: ergo ut capiamus quid sit, quid faciemus? Numquid a me, numquid per me poteritis? Dicam hoc parvulis, et vobis et mihi: est per quem possimus; modo cantavimus, modo audivimus, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet . Ideo enim non potes, o homo, quia parvulus es: si parvulus es, nutriendus es: nutritus, grandis eris; et quod parvulus non poteras, grandis videbis: sed ut nutriaris, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet 12. Modo ergo percurramus breviter quae restant, et videte hic quae commendavi,animas, sed per Filium, ut fruantur animae
Abbreviated transcription (Latin):
facta uiset est & retenia memoriter. ut
eampater filio tãquã memoria cogitt¬
tioni monstrar& : sed faciendã pater
monstreuit. faciendã filius uidit : & eã
pater demonstrando fecit. qui a ꝑfiliũ
uidentem fecit : & ideo mouere non de¬
b& quia dictum est. Nisi qđ uiderit pa¬
tremfacientem : nondictũ. ẽ. demonstran¬
tem Per hoc enĩ significatum . ẽ. id. ẽẽ.
patris facere qđ est demonstrare : ut
ex hoc intellegatur ꝑ filiũ uidentem.
omĩa facere Nec illa de monstratio. nec
illa uisio: temporalis est Quia enim
ꝑfilium fiunt omĩa tempora : non utiq
aliqͦ tẽpore. possunt ei demonstrari faci¬
enda Sic autem de monstratio patris
filii uisi onem gignit: quẽ ad modum
pater filiũ gignit Demonstratio qͥppe
generat uisionem : non uisio demons¬
tretionem Quod sipurius & ꝑfectius.
in tueri ualeremꝰ : fortasse inueniremꝰ
nec aliud. ẽẽ. patrẽ. aliud eiꝰ demons¬

Expanded text:
facta visa est et retenta memoriter, ut facta visa est et retenta memoriter, ut eam Pater Filio tanquam memoria cogitationi monstraret: sed faciendam Pater monstravit, faciendam Filius vidit, et eam Pater demonstrando fecit, quia per Filium videntem fecit. Et ideo movere non debet, quia dictum est, nisi quod viderit Patrem facientem: non dictum est, demonstrantem. Per hoc enim significatum est, id esse Patri facere, quod est demonstrare; ut ex hoc intelligatur per Filium videntem omnia facere. Nec illa demonstratio, nec illa visio temporalis est. Quia enim per Filium fiunt omnia tempora, non utique aliquo tempore possent ei demonstrari facienda. Sic autem demonstratio Patris Filii visionem gignit, quemadmodum Pater Filium gignit. Demonstratio quippe generat visionem, non visio demonstrationem. Quod si purius et perfectius intueri valeremus, fortasse inveniremus nec aliud esse Patrem, aliud ejus demons
Abbreviated transcription (Latin):
conderes. Sic arborẽ quã meministi ui¬
disti: sic montem. sic fluuiũ: sic amici
faciem. sic inimici. sic patris. matris.
fratris. filiiuicini. sic lit terarũ Incodi¬
ce conscriptirũ : sic ipsius codicis. sic
huiꝰ basilicae Omĩa istauidisti. & uisa
quia iam erant. memoriae commendas¬
ti: & tanquã posuisti illic quae uideres
cogitando cum uelles. &iam cũ abistis
corporis oculis a fuissent Uidisti enim
carthaginẽ : cumesses carthagine Acce¬
pit speciem ꝑoculos: animatua Haec spe¬
cies recondita est in memoria tua: & ser¬
uasti aliquid intus. homo apud cartha¬
ginem constitutus : qđ posses apud te
uidere &iam cũ ibi non esses Haec
omĩa forinsecus accepisti: pater quae
demonstrat filio. non accipit extrinse¬
cus Intus totũ agitur: quia nihil crea¬
turarũ ess& extrinsecus. nisi hoc pater
feciss& ꝑfiliũ Creatura om̃ĩs adõ facta
est : antequã fier& nonerat. Nonergo

Expanded text:
conderes. Sic arborem quam meministi viconderes. Sic arborem quam meministi vidisti, sic montem, sic fluvium, sic amici faciem, sic inimici, sic patris, matris, fratris, sororis, filii, vicini; sic litterarum in codice conscriptarum, sic ipsius codicis, sic hujus basilicae: omnia ista vidisti, et visa quia jam erant, memoriae commendasti; et tanquam posuisti illic quae videres cogitando cum velles, etiam cum ab istis corporis oculis abfuissent. Vidisti enim Carthaginem cum esses Carthagini, accepit speciem per oculos anima tua; haec species recondita est in memoria tua, et servasti aliquid intus homo apud Carthaginem constitutus, quod posses apud te videre etiam cum ibi non esses. Haec omnia forinsecus accepisti. Pater quae demonstrat Filio, non accipit extrinsecus: intus totum agitur; quia nihil creaturarum esset extrinsecus, nisi hoc Pater fecisset per Filium. Creatura omnis a Deo facta est; antequam fieret non erat. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& uidit chartaginem Numquid tunc
est ibi carthago facta: iam ibi erat :
sed latebat. Quare latebat: quia ani¬
mꝰ tuus in aliud ad tendebat Cũ uero
reflexa est cogitatio ad id qđ erat
in memoria. Indeformata . ẽ : & uisio
quaedam animi facta est Antea
nonerat uisio: sederat memoria
Reflexa cogitatione ad memoriam :
factaest uisio Demonstrauit gͦmemo¬
ria tua cograttioni tuae carthaginẽ.
& qđ in illa erat antequã intenderes
conuersae ad se intentione cogitationis
ostendit: eccefacta est amemoria de¬
monstratio. facta est in cogitatione ui¬
sio. et null& uerba in medio currerunt :
nullum ex corpore signũ datum est.
nec innuisti: nec scripsisti. nec sonuisti:
& tamen cogitatio uidit qđ memoria de¬
monstrauit eiusdem autẽ substantiae
sunt. & quae demonstrauit : & cuide¬
monstrauit. Sed car thaginem ut habe¬
r& memoria tua: ꝑ oculos hausta est ima¬
go haec Ui distienĩ : qđ in memoria re¬

Expanded text:
et vidit Carthaginem. Numquid tunc et vidit Carthaginem. Numquid tunc est ibi Carthago facta? Jam ibi erat, sed latebat. Quare ibi latebat? Quia animus tuus in aliud attendebat: cum vero reflexa est cogitatio tua ad id quod erat in memoria, inde formata est, et visio quaedam animi facta est. Antea non erat visio, sed erat memoria: reflexa cogitatione ad memoriam, facta est visio. Demonstravit ergo memoria tua cogitationi tuae Carthaginem, et quod in illa erat antequam intenderes, conversae ad se intentioni cogitationis ostendit. Ecce facta est a memoria demonstratio, facta est in cogitatione visio; et nulla verba in medio cucurrerunt, nullum ex corpore signum datum est; nec innuisti, nec scripsisti, nec sonuisti; et tamen cogitatio vidit quod memoria demonstravit. Ejusdem autem substantiae est, et quae demonstravit, et cui demonstravit. Sed Carthaginem ut haberet memoria tua, per oculos hausta est imago haec: vidisti enim quod in memoria re
Abbreviated transcription (Latin):
conp̃hen dere ds̃ quid sit : parũ non
tibiputes. eẽ. scire quid nonsit Eçce
inmente tua: uideo aliqua duo Memo¬
riam tuã. & cogitationẽ tuã : Id .ẽ. quasi
aciem quandam : & obtutũ animae tua
Uides aliquid etꝑoculos ꝑcipis. & cõmen¬
dasmemoriae Ibi est intus. qđ memoriȩ
cõmendasti. in abdito reconditũ quasi
inhorreo : quasi inthesauro : quasi iti secre¬
tario quodã. & peniͥtrali interiore
cogitas aliunde: intentio tua alibi est
Illud quod uidisti inmemoria tua est
etnon uid&ur ate : quia cogitatiotua
in aliud intenditur. Modo ꝓbo: scientib
loquor Chartaginem nomino: om̃s mo¬
do intus quicũq eã nostis uidistis charta¬
ginem Num quid totsunt chartagines.
quot animae urãe : Om̃s uidistis per
nomen hoc: ꝑ quatuor has syllabas nota¬
tas uobis. erumpentes exoremeo: tac¬
taesunt aures urãe factus.ẽ. sensus
animae ꝑcorpus : & ab alia intentione
reflexus . ẽ. animus adid qđ ibierat.

Expanded text:
comprehendere Deus quid sit, parum non comprehendere Deus quid sit, parum non tibi putes esse scire quid non sit. 11. Ecce in mente tua video aliqua duo, memoriam tuam et cogitationem tuam, id est, quasi aciem quamdam et obtutum animae tuae. Vides aliquid, et per oculos percipis, et commendas memoriae: ibi est intus quod memoriae commendasti, in abdito reconditum quasi in horreo, quasi in thesauro, quasi in secretario quodam et penetrali interiore. Cogitas aliunde, intentio tua alibi est; illud quod vidisti in memoria tua est, et non videtur a te, quia cogitatio tua in aliud intenditur. Modo probo, scientibus loquor: Carthaginem nomino, omnes modo intus quicumque eam nostis, vidistis Carthaginem. Numquid tot sunt Carthagines quot animae vestrae? Omnes vidistis per nomen hoc: per quatuor has syllabas notas vobis, erumpentes ex ore meo, tactae sunt aures vestrae, tactus est sensus animae per corpus, et ab alia intentione reflexus est animus ad id quod ibi erat,
Abbreviated transcription (Latin):
quã inueste tua. Sed relinq foris & ues¬
tem tuã : & carnem tuam Descende inte.
a disecretarium tuum mentẽ tuã: & ibi
uide qđ uolo dicere si poteris. Sienim
tuipse a telonge es. doꝓpinquare unde
potes: Dicebam dedõ: & intellecturum
te arbitrabaris. Deanima dico Detedico
Intellege: ibite ꝓbabo Nonenĩ ualde lon¬
ge ꝑgo in exempla: quando demente
tua uolo aliquã similitudinẽ dare ad
dm̃ tuũ : quia utiq non incorpore sed in ip¬
samente. factus est homo ad imaginẽ dĩ:
Insimilitudinẽ sua dm̃ quaeramus
inimagine sua creatorẽ agnoscamꝰ: ibi
in tus si poterimꝰ inueniamus hoc dici¬
mus Quomodo demonstrat pater filio.
& filiusuideat qđ demonstrat pater:an¬
tequã fiat aliquid apatre ꝑfilium :
sed cum dixero & intellexeris : nec sic
putes iã illud aliquid tale. eẽ. ut ser¬
ues ibi pi& atem quãuolo a teseruari.
et p̃cipue moneo : id .ẽ. ut sinon uales

Expanded text:
quam in veste tua. Sed relinque foris et vesquam in veste tua. Sed relinque foris et vestem tuam et carnem tuam, descende in te, adi secretarium tuum, mentem tuam, et ibi vide quod volo dicere, si potueris. Si enim tu ipse a te longe es, Deo propinquare unde potes? Dicebam de Deo; et intellecturum te arbitrabaris: de anima dico, de te dico; intellige, ibi te probabo. Non enim valde longe pergo in exempla, quando de mente tua volo aliquam similitudinem dare ad Deum tuum; quia utique non in corpore, sed in ipsa mente factus est homo ad imaginem Dei. In similitudine sua Deum quaeramus, in imagine sua Creatorem agnoscamus. Ibi intus, si potuerimus, inveniamus hoc quod dicimus; quomodo demonstret Pater Filio, et Filius videat quod demonstrat Pater, antequam fiat aliquid a Patre per Filium. Sed cum dixero et intellexeris, nec sic putes jam illud aliquid tale esse, ut serves ibi pietatem, quam volo a te servari, et praecipue moneo: id est, ut si non vales
Abbreviated transcription (Latin):
urã abscondita est cũ xp̃o indõ: Mori
nos uult ut uiuamꝰ quia uiximꝰ ut mo¬
reremur. Quic quid gͦ & a meliore in
decerius & adeteriore in melius mori¬
tur. non est hoc ds: quia neq in melius
ire potest sum mabonitas. neq indeceriꝰ
uera aeternitas. Uera enĩ aternitas est :
ubi temporis nihil est Erat autem modo
hoc & modo illud: iam tempus admissu
est: aeternum non est Nam ut noue¬
ritis quia non sic ds̃ qͦmͦ anima : certe
inmortalis ẽ. anima: Quid gͦ est qđ ait
apłs dedõ quisolus hab& in mortaluto¬
tem nisi quia hoc aꝑte dixit solus hab&
in cõ muttibilitatẽ : quia solus hab& uerã
aeternitatem: ergo. ibi nulla mutabi¬
litas Agnosce inte aliquid. qđ uolo di¬
cere. intus Intus inte : non inte quasi in
corpore tuo: nam & ibi potest dici in te
Inte est enĩ sanitas. inte qualib& aetas.
sed scđm corpus inte est manꝰ . p̾es tuus
Sed aliud est inte intus. aliud inte. tam¬

Expanded text:
vestra abscondita est cum Christo in Deo . Mori vestra abscondita est cum Christo in Deo . Mori nos vult ut vivamus, quia viximus ut moreremur. Quidquid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc, et modo illud? jam tempus admissum est, aeternum non est. Nam ut noveritis quia non sic Deus quomodo anima: certe immortalis est anima; quid ergo est quod ait Apostolus de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Ergo ibi nulla mutabilitas. 10. Agnosce in te aliquid, quod volo dicere, intus, intus in te; non in te quasi in corpore tuo, nam et ibi potest dici in te. In te est enim sanitas, in te quaelibet aetas, sed secundum corpus; in te est manus, pes tuus: sed aliud est in te intus, aliud in te tan
Abbreviated transcription (Latin):
inuenis aliter et aliter: facta est tibi
quȩdã mors Mors enĩ est : non esse
qđ fuit Inmortalis dicitur. anima
quidem Quia uiuit semꝑ anima. et
est in illa quaedã uitaꝑmanens. Sed
mutabilis uita scđm mutabilitatem
uitae huius & mortalis dicipotest : quia
si uiuebat sapienter. et desipit : mor tu¬
a est indeterius Siuiuebat insipienter.
& sapit. mortua ẽ. in melius Nã ẽẽ. mor¬
tem inde terius. ẽẽ. mortẽ in melius. scrip¬
tura nos doc& Utiq indeceriusmortui
lectione : quando mortui audient: & qui
audierint uiuent Indeterius mortui
erant: ideo reui uascunt. Reuiue scendo
moriuntur in melius: quia & reuiuiscen¬
do nonerunt qđ erant Non essȩitutem
qđ erat mors est : sed forte siin melius
est: non appelletur mors Appellauit illã
mortem apłs. Si autem mortui estis cũ
xp̃o abelementis huiꝰ mundi: quid ad¬
huc uelut uiuentes de hoc mundo decer¬
nitis: &iterum Mortui enĩ estis: etuita

Expanded text:
invenis aliter et aliter, facta est ibi invenis aliter et aliter, facta est ibi quaedam mors: mors enim est, non esse quod fuit. Immortalis dicitur anima: est quidem, quia vivit semper anima, et est in illa quaedam vita permanens, sed mutabilis vita. Secundum mutabilitatem vitae hujus et mortalis dici potest: quia si vivebat sapienter, et desipit, mortua est in deterius; si vivebat insipienter, et sapit, mortua est in melius. Nam esse mortem in deterius, esse mortem in melius Scriptura nos docet. Utique in deterius mortui lectione, Quando mortui audient, et qui audierint vivent. In deterius mortui erant, ideo reviviscunt. Reviviscendo moriuntur in melius, quia et reviviscendo non erunt quod erant: non esse autem quod erat, mors est. Sed forte, si in melius est, non appellatur mors? Appellavit illam mortem Apostolus: Si autem mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis ? et iterum, Mortui enim estis, et vita