comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bincrepatione uultus tui peribunt: Quȩs̃
succensa igni &effossa quȩ peribunt ab in¬
crepatione uultus eiꝰ : uid eamꝰ & intellegamꝰ
quȩ sint igni succensa &effossa : Quid in cre¬
pauit xp̃c: peccata : Ab increpatione uultus
eiꝰ peccata perier̃ : Quare ergo peccata igni
succensa &effossa : om̃ia peccata : duȩ resfaci¬
unt in homine : Cupiditas: & tmor : Cogi¬
tate discurrite. int̾rogate. corda urã : ꝑscru¬
tamini conscientias. uid ece utrũ possint eẽ
peccata : nisi autcupiendo auttim̃do: Fropo¬
nitur p̃emiũ. ut pecces: id est qđ ae delectat
facis ꝓpc̃ qđ cupis : Sed forte non duceris
donis : terreris minis : Facis ꝓꝓpt̃ qđ ames :
Corrũ perete uult aliqͥs ut dicas uerbi grã
falsũ testimoniũ : innumerabilia sunt. Sed
plamora ꝓpono : deqͥb cetera coniciatis :
Adtendisti tudm̃ : & dixisti in animo tuo:
quid ꝓdest homini si totũ mundũ lucretur.
animȩ autẽ suȩ de trim̃tũ patiatur. non addũ cor

Expanded text:
b increpatione vultus tui peribunt. Quae sunt succensa igni et effossa, quae peribunt ab increpatione vultus ejus? Videamus et intelligamus quae sint igni succensa et effossa. Quid increpavit Christus? Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, de quibus caetera conjiciatis. Attendisti tu Deum, et dixisti in animo tuo: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non adducor
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ sem̃ abrahã ipsũ ẽ sem̃ in quo benedicent
om̃sgentes : Ibi est radix ubi portatur oleas¬
ter insercus : Ferfice uineã istã quã planta¬
int dextera tua: Sedubi ꝑficit: & suꝑfiliũ
hominis quẽ confirmastitͥ: Quid euidentius:
qͥd ad huc expetatis ut nos disputando expona¬
mꝰ. & non potius uobiscũ ad mirando clame¬
mꝰ. ꝑfice uineã istã quãplatauit dextera
tua. & suꝑfiliũ hominis cã ꝑfice : quẽ filium
hominis quẽ confirmastit : Magnũ firma

Expanded text:
enim semen Abraham, ipsum est semen in quo benedicuntur enim semen Abraham, ipsum est semen in quo benedicuntur omnes Gentes : ibi est radix, ubi portatur oleaster insertus. Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua. Sed ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et non potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium homini
Abbreviated transcription (Latin):
spe : directione enĩ cordis iã loqͥt̃ id est ꝓ
asfrriis ꝓdirigentibus pslmꝰ: Vt qͥd destru¬
xisti macheriã eiꝰ & uindemiant om̃s transeun¬
coponunt tã quã in munditiã gentium : Agen¬
tibus autẽ euersiẽ gens iudea sed rexilleqͥe
uerat ñ tancũ porcus inmundus: sed etiam
aꝑ fuit : Quid enĩ aper nisi porcus sȩuus.
porcus suꝑbus: Aꝑ desilua uastauit eam:
de siluagentiũ : Et enĩ illa uinea erat. gentes
autẽ siluȩ erant : Sed quando credider̃ gentes
qͥd dictũ est : tunc exultabunt om̃ia ligna sil¬
uarũ : Deuastauit eã aꝑ desilua : & singularis
ferus de pascus est eam : Quid ẽ singularis
ferus ipsea ꝑ qͥdeuastauit : est singularis ferus:
Singularis qr suꝑbus: Hoc enĩdicit om̃is suꝑb::
uertere uero: Nespice decȩlo: & uide. & iusita
uineam istã : & ꝑficetã quã plantauit dextera
tua : Non aliã instituȩ sed hanc ꝑfice : Ipsũ ẽ

Expanded text:
spe. De directione enim cordis jam loquitur, id est, pro spe. De directione enim cordis jam loquitur, id est, pro Assyriis, pro dirigentibus Psalmus est. Utquid destruxisti maceriam ejus; et vindemiant eam omnes transeunco ponunt tanquam immunditiam Gentium. A Gentibus autem eversa est gens Judaea: sed rex ille qui evertit, non tantum porcus immundus, sed etiam aper fuit. Quid enim aper, nisi porcus saevus, porcus superbus? Aper de silva vastavit eam. De silva: de Gentibus. Etenim illa vinea erat; Gentes autem silvae erant. Sed quando crediderunt Gentes, quid dictum est? « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum . Devastavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam. » Quid est, « singularis ferus? » Ipse aper qui devastavit eam, singularis ferus. Singularis, quia superbus. Hoc enim dicit omnis superbus: vertere vero. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. » Non aliam institue, sed hanc perfice. Ipsum est
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥd destruxisti macheriã eiꝰ. iamuidetis
psclmo audistis indo labro &fractorio:
deiecer̃ eã : Iuando fieret nisi eiꝰ machcria
destru eretur : quȩ est macheria eiꝰ muni¬
tio eiꝰ: Extiat enĩ suꝑba aduersus plan¬
tatorẽ suũ : seruos ad semissos & petentes
mercedẽ coloni flagellauer̃ citiderunt
occider̃ : Venit & unicus filius : dixer̃:
hic heres : Uenite occidamꝰ eũ : & nr̃a erit
hereditas: occider̃ & extrauineã ꝓiecer̃ :
Eroiectus magis possedet : unde piectus est :
Sic enĩ narrat᷑ ꝑ esaiã : Destruã macheriã eiꝰ:
Quare expectaui eñĩ ut faceret uuã : fecit¬
autẽspinas : Expectaui fructũ & inueni pec¬
catũ : Quid ergo quȩris a saphꝰ ut qͥd destru¬
xistimacheriã eiꝰ: Tuemĩ nescis quare : ex¬
pectaui ut faceret iudiciũ : fecit iniqͥtatẽ:
N onerat destruenda macheriaeiꝰ. &uener̃ gentes:
destructa macheria: inuasa ẽ. uinea acdeletũ
regnũ iudȩorũ : Hoc pͥmo plangit : sed nonsine

Expanded text:
Utquid dextruxisti maceriam ejus? Jam videtis psalmo audistis, In dolabro et fractorio dejecerunt eam . Quando fieret, nisi ejus maceria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus. Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas: occiderunt et extra vineam projecerunt . Projectus, magis possedit unde projectus est. Sic enim ei minatur per Isaiam: Destruam maceriam ejus. Quare? Exspectavi en fructum, et inveni peccatum. Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem : non erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria, invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine
Abbreviated transcription (Latin):
fracti sunt : tuautẽ popłs gentiũ fidesta :
nolialtũ sapere : sedtime : Nã sids̃ natura¬
libus ramis non peꝑcit : neq tibi parcet:
Sialtũ autẽ sapis: nontu radicẽ portas.
sed radixte : Quid ergo umea ante cuius
conspectũ facta est uia: utimpleret terrã
primo ubi fuit: õperuit montes ũbra eiꝰ:
Qui sunt montes : ꝓphȩ : Quare oꝑuit illos
ũbraeiꝰ qr obscurȩ locutis. qr resfucurȩ
adnuntiatȩ sunt : Audis aꝓpħis obserua
sabbctũ. octauodie circũcide in fantem.
offer sacrifitiũ arictis uituli hirci. noli
moueri Almbra eiꝰ est cooperiens montes
dĩ ueniet & postũbrã manifestatio: Et
arbusta eiꝰ cedros dĩ. Id est cooꝑuit cȩdros
dĩ altissimas: sed dĩ: Sunt enĩ cȩdri signi¬
ficantes suꝑbos euertendos : Cȩdros libam
altitud in esmundi oꝑ iit crescendo uinea

Expanded text:
s Gentium, fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Si autem altum sapis, non tu radicem portas, sed radix te . Quid ergo, vinea ante cujus conspectum facta est via, ut impleret terram, primo ubi fuit? Operuit montes umbra ejus. Qui sunt montes? Prophetae. Quare operuit illos umbra ejus? Quia obscure locuti sunt quae futura annuntiata sunt. Audis a Prophetis, Observa sabbatum, Octavo die circumcide infantem, Offer sacrificium arietis, vituli, hirci: noli moveri; umbra ejus est cooperiens montes Dei, veniet post umbram manifestatio. Et arbusta ejus cedros Dei: id est, cooperuit cedros Dei, altissimas, sed Dei. Sunt enim cedri significantes superbos evertendos. Cedros Libani, altitudines mundi operuit crescendo vinea
Abbreviated transcription (Latin):
Contra dicebatur. sed contradictor uince¬
batur : & ex contradictore fidelis effici¬
ebatur : Ibi tam̃ magna flãmamartires
cibati. depane lacrimarũ: & potati in la¬
crimis : Sed inm̃sura non amplius quã
poterant ferre : ut post m̃ surã lacrima¬
rũ sequeritur coronagaudiorũ : Et ini¬
micinrĩ sub sannauer̃nos : Et ubi sunt
qͥ sub sanna uer̃ diudictũ est. qͥ sunt isti
colentes mortuũ. ad orantes crucifixũ :
diudictũ ẽ : ubi est nasus sub sannantiũ :
Nonne nunc qͥ rep̃hendunt in cauernas
fugiunt neuideantur: & inimici nr̃ fub¬
tuã &sal uierimꝰ: Uineã exegipto trans¬
tulist: eiecisti gentes & plantastieam Noui¬
mꝰ factũ et̃ qđ gentes eiecte sunt. amorrȩ
& uictis: introductus est popłs exegipto
liberatus interrã ꝓmissionis . Vnde uinea
eiecta sit. & ub plantata sit: audiuimus:
Videamꝰ quid inde factũ ẽ quomͦ credidit

Expanded text:
Contradicebatur, sed contradictor vinceContradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas fugiunt, ne videantur? Et inimici nostri subtuam, et salvi erimus. Vineam ex Aegypto transtulisti; ejecisti Gentes, et plantasti eam. Novimus, factum est. Quot gentes ejectae sunt! Amorrhaeet victis, introductus est populus ex Aegypto liberatus in terram promissionis. Unde vinea ejecta sit, et ubi plantata sit, audivimus. Videamus quid deinde factum e
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃para animã tuã ad tẽptationẽ: Nepu¬
tes iam transisse irã dĩ : Quia contersus ẽ
transiit: sed nedã net in ȩc̃nũ : Flagellat
autẽ non parcit : quia flagellat omnẽ
filiũ quẽ recipit: Si flagellari detrectas:
recipi quare dosideras : flagellatautẽ
omnẽ filiũ quẽ recipit: Flagellat autẽ¬
omnẽ : qui &unico nonpeꝑcit: Sed tam̃
quã diu prasceris in orationẽ seruitui :
noniã inimicitui: sed irasceris in orationẽ
sura : uid ẽ in m̃ sura: apłm audi: Fidđ
ds̃ qͥ nonuos ꝑmittit cẽptari. supra quã
potestis ferre : Ipsac̃ m̃sura ꝓuiribus tuis:
Plane factũ ẽ : Dea saph electi sunt qͥirent
posuistinos in contradictionẽ uicinis nr̃is:
Eũ enĩ p̃dicabant: cui contradicebatur:
Quẽ p̃dicabant : mortuũ resurrexissex p̃m
Quis hoc audiat : quis hoc nouerit : noua
res : Sed signa consequebantur: & incre¬
dibilirei fidem miracula faciebant:

Expanded text:
et praepara animam tuam ad tentationem . Ne puet praepara animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es; transiit, sed ne damnet in aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepercit. Sed tamen quamdiu irasceris in orationem servi tui? non jam inimici tui; sed irasceris in orationem nsura. Quid est, in mensura? Apostolum audi: Fidelis Deus qui non vos permittit tentari supra quam potestis ferre . Ipsa est mensura, pro viribus tuis: Plane factum est; nam de Asaph electi sunt qui irent Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant.
Abbreviated transcription (Latin):
płmiudȩorũ uide ibi & benediccũ genus
du uideris infirmꝰ: crucifixus in firmi¬
uertemur : & inlumina faciemtuã & salui
erimꝰ. Nũ qͥd ille obscurã habet faciem :
non habet obscurã faciem: sed apposuit eis
nubem carnis. & tãquã uelũ infirmitatis:
& non est putatus ipse. cũ penderet in ligno:
agnoscendus cũ sederit incȩlo: Nã ita
factũ ẽ: p̃sentẽ in t̾ra xp̃m & miracula
facientẽ non agnouit a saph. mortuum.
ttim̃ post ea quã resurrexit & ascendit
in cȩlũ agnouit: conpuntos est: Direxit.¬
& de illo totũ hoc ẽ testimoniũ : qđ modo
agnoscimꝰ in hoc psalmo: In lumina faci¬
em tuã & sal ui erimꝰ: Obtexisti faciem
tuã & egrotauimꝰ: in lumina illam
agnouimꝰ & adhuc irasceris in orationẽ
seruitui : ita plane ira sceris ut pater
corrigens non ut iudex dã nans : Ita
plane irasceris qr scriptũ est: Filiacce¬
dens ad seruitutẽ dĩ sta in iusticia & amore

Expanded text:
pulum Judaeorum: vide ibi et benedictum genus pulum Judaeorum: vide ibi et benedictum genus diu videris infirmus? Crucifixus ex infirmivertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asaph; mortuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et salvi erimus. Obtexisti faciem tuam, et aegrotavimus: illumina illam, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita plane irasceris, ut pater corrigens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore,
Abbreviated transcription (Latin):
corã fructificati  corã filio dexterȩ apparet
corã oblito.: ut ia non sic oblitus seduenia s illi
in m̃tẽ : qui liberasti: Sieni gentes cõmemora¬
buntur & conuertentur ad dnm̃: uniuersi
finesterrȩ. popłs ipsed eabraham ueniens:
non habuit pariett̃ suũ qͥgaudeat in angulo:
cũ scriptũsit reliquiȩ saluȩ fiant : Excita
pocentiã cuam : Naͣ infirmꝰ eras: quando
dicebatur: Si filius dĩ est: descendat decruce:
N ihilualere uidebaris: preualuit suꝑte ꝑ se¬
nisi uoluit angłs qr p̃ualuit homo. & iuctus. ẽ.
angłs &uictor homo tenet angłm & dicit :
N ondimittãte nisi benedixeris me : Magnũ
sacram̃tũ : Ꝙstat uictus: & benedicit uicco¬
rẽ uictus quia uoluit : carne in firmꝰ maies¬
tate fortis & benedixit : Ulocaberis inquid
isrł: Teagit tam̃ ei femoris lacitudinem:
& aruit. eundẽq hominẽ unũ fecit & bene¬
dictũ & claudum : Vides claudicasse po¬

Expanded text:
coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat Nihil valere videbaris; praevaluit super te persenisi vellet Angelus? et praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides claudicasse po
Abbreviated transcription (Latin):
legitis incuiꝰ grege eẽ debeamꝰ simul cũ illis
quuam cordirigunt suũ uit lapis rȩpbatꝰ
ab ȩdificantibus fiat in capt anguli tenens
duos parietes dediuerso uenientes : sed in
inplenitudine scientiȩ: Licet intellegamꝰ
cherubin sublimes eẽ. cȩlorũ potestates.
atq: uirtutes tamen siuis erischerubin:
Si enĩ cherubin sedes est : audi qͥd dicat
scriptura : Anima iustũ sedes sapientiȩ :
Quomodo inquis ero plenitudo scien¬
tiȩ quis hoc implec : habes unde impleas:
plenitudo legis caritas: Noli ꝑ multa
irȩ : atq: distendi : Terrecte ramorum
diffusio radicem tene : & de magnitadine
arboris noli cogitare : Sic intecaritas:
& necesse est plenicudo scientiȩ consequatur:
nasse : Appare inqͥd corã gente iudȩorum:
corã popło isrł: Ibi enĩ effrem ibi manasse.
ibi beniamin: Sed interp̃tationẽ. uid eamꝰ:
effrem: fructificatio: Benumm infilius
dextere : Manasse : oblitus : Appare enim

Expanded text:
ligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis ligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. nasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim
Abbreviated transcription (Latin):
on adeo sunt in hoc psalmo in quib
sermo patiacur difficultatẽ uł inten¬
tio auditorũ intellegendi in pedim̃tũ:
Pro inde adiuuante dño cũ affectu audiendi
quȩ plana sunt. ut si forte obscura exigunt
officium in terp̃tandi: eaquȩ plana sunt
legendi officiũ ame debeant flagitare :
a saph. quantũ apparet in luminatus
atq correctus : cuiꝰ nomine nostis signifi¬
cari sinagogam : Deniq titulus psal¬
miest in finẽ ꝓhis quiinmutantur
Vtq in melius: quando xp̃c finis legis
ideo uenit. ut in mutit in melius: &ait:
generatio quȩcorñdirigit suũ : sed ge¬
neratio iam dirigens : Ergo audiamꝰ
quidicat in hoc testimonio Nu pascisi srł :
multũ iuuec: significat enĩ augm̃tum
łtutiq ideo uenit ille : ut moraficatum
granum. mula pliciter surgeret hoc est
augeretir popłs dĩ . Iam̃ exeo qđiam
nostis contigisse de io seph. ueniat inm̃tẽ
a fratribus uenditus. ueniat a suis exhono¬
ratus a pđ alienigenas exaltatus. & intel¬

Expanded text:
a sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro his qui immutabuntur: utique in melius, quoniam Christus finis Legis ideo venit, ut immutet in melius. Et addit, generatio quae cor non direxit suum , sed generatio jam dirigens. Ergo audiamus quid dicat in hoc testimonio. 2. vers. 2. Qumultum juvet; significat enim Augmentum, et ideo utique venit ille, ut mortificatum granum multipliciter surgeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intel
Abbreviated transcription (Latin):
sđo : ad nuntiatur laus dĩ : Nã in futuro
scło cũ uidebimꝰ eũ sicutiẽ: cui deinceps
ad nuncietur : nonerit : Nosergo popłs
tuus & oues gregis tui quas ꝑ sequendo illi
credider̃ seposse consumere : confitebi¬
mur tͥ in scłm. fermanente utiq: eccła
usq in finẽ : quã illi delere conatisunt :
Ingenerationẽ & generationẽ adnuntia¬
bimꝰ laudẽ tuam : Quȩ laus ut taceret᷑ :
nos finire conati sunt : Multis autẽ iã
locis scãrũ scripturarũ insinuauimus
confessionẽ &iam ꝓlaude poni: sicutiẽ.
illud : Hȩc dicetis in confessioneõꝑa dñi
uniuersa : qm̃ bona ualde : Maximeq
illud qđ ait ipse saluator qͥnullum
habebat om̃ino peccatũ qđ penitendo
confiteretur : confiteor tibi pat̃ dñe cȩli
& reuclasti ea paruulis: Hoc dixiut aꝑ¬
tius intellegatur. id esserepeatũ in eo
qđ dicium ẽ ad nuntiabimꝰ laudem tuam.
qđ superius dictum erat confitebimurtibi:

Expanded text:
saeculo annuntiatur laus Dei, nam in futuro saeculo annuntiatur laus Dei, nam in futuro saeculo cum videbimus eum sicuti est , cui deinceps annuntietur, non erit. Nos ergo, populus tuus, et oves gregis tui, quas persequendo illi crediderunt se posse consumere, confitebimur tibi in saeculum, permanente utique Ecclesia usque in finem, quam illi delere conati sunt: in generationem et generationem annuntiabimus laudem tuam; quae laus ut taceretur, nos finire conati sunt. Multis autem jam locis sanctarum Scripturarum insinuavimus confessionem etiam pro laude poni: sicuti est illud, Haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde ; maximeque illud quod ait ipse Salvator, qui nullum habebat omnino peccatum quod poenitendo confiteretur: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et revelasti ea parvulis . Hoc dixi, ut apertius intelligatur, id esse repetitum in eo quod dictum est, annuntiabimus laudem tuam, quod superius dictum erat, confitebimur tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
genere piorũ. &uerorũ xp̃ianorũ : No sergo
quosꝑdere seposse putauer̃ popłs cius. &
oues gregis tui. ut qͥgloriatur indño glo¬
rietur confitebimurtͥ inscłm: Alii autẽ
codices habent : Conficebimꝰ ł in ȩternũ:
Exambiguo greco: facta ẽ. ista diuersitas:¬
& in scłm. in terp̃tari potest: Sed ꝓloco
intellegendũ : qͥd melius interp̃tatum sit :
enĩ uersus more scripturarũ maximeq:
psalmorũ : repetitio superioris est ordine:
cõmutato : Prius habens qđ ibiẽ posterius
& posterius qđ ibi est prius : Nam qđibi
dictũ est confitebimur tibi : ꝓipso hic
dictuest : Ad nuntiabimꝰ laudẽtuam : Qđ
itaq ibidictũ in scłm ꝓipso dictũ est ingene
rationẽ : Ista qͥppe generationis repetitio:
ꝑpetuitatẽ significat siue ut non nulli in¬
tellegunt. qr duȩ sunt generationes uetus
non renatus fuerit exaqua & spũ : non in¬
trabit in regnũ cȩlorũ : deinde quia in isto

Expanded text:
genere piorum et verorum christianorum. Nos ergo genere piorum et verorum christianorum. Nos ergo quos perdere se posse putaverunt, populus tuus, et oves gregis tui, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , confitebimur tibi in saeculum. Alii autem codices habent, confitebimur tibi in aeternum. Ex ambiguo graeco facta eet in saeculum interpretari potest; sed pro loco intelligendum quid melius interpretandum sit. autem versus more Scripturarum, maximeque Psalmorum, repetitio superioris est ordine commutato, prius habens quod ibi est posterius, et posterius quod ibi est prius. Nam quod ibi dictum est, confitebimur tibi, pro ipso hic dictum est, annuntiabimus laudem tuam. Quod itaque ibetitio perpetuitatem significat: sive, ut nonnulli intelligunt, quia duae sunt generationes, vetus non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum ; deinde quia in isto
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in sinu corũ : Non malci optat : sed iusta
p̃nuntiat &uera ꝓphetat: Septenario autẽ
numero id est septupla retributione. ꝑfec¬
tionẽ pęneuult intellegi. Quia isto numero.
plenitudo significari solet : Vnde & illud ẽ
inbonis: accipiet in hoc scło septies tantum :
qđ positũ ẽ ꝓom̃ib : Qua sinihil habentes :¬
& om̃ia possidentes : Vic inos dicit : qr inter
illos habitat eccłci.usq indiem separationis:
Non enĩ modo fic discsio corporalis : Insinu
eorũ dicit : utiq nc̃ in occultis ut uindicta
quȩ in hac uita agitur inocculto: post in no¬
tescat inncitionibus ante oculos nr̃os: Homo
nãq cũd atur in reprobũ sensũ. in interiore
sinu accepit suppliciorũ meritũ futurorũ:
Hoc eis redde septuplũ insinus corũ. Id ẽ ꝓ
isto obꝓbrio: eos in occultis eorũ plenissime
rȩꝓba : libi enĩ exꝓbrauer̃ nom̃ tiuĩ searbi¬

Expanded text:
tantum in sinus eorum. Non mala optat; sed justa tantum in sinus eorum. Non mala optat; sed justa aenuntiat, et ventura prophetat. Septenario autem numero, id est septupla retributione, perfectionem poenae vult intelligi, quia isto numero plenitudo significari solet. Unde et illud est in bonis, Accipiet in hoc saeculo septies tantum : quod positum est pro omnibus; Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Vicinos dicit, quia inter illos habitat Ecclesia usque in diem separationis: non enim modo fit discessio corporalis. In sinus eorum dicit, utique nunc in occultis; ut vindicta quae in hac vita agitur in occulto, post innotescat in nationibus ante oculos nostros. Homo namque cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit suppliciorum meritum futurorum. Hoc eis redde septuplum in sinus eorum, id est, pro isto opprobrio eos in occultis eorum plenissime reproba. Ibi enim exprobraverunt nomen tuum, te arbi
Abbreviated transcription (Latin):
brachiitui : recipe in adoptionẽ filios morti¬
ficatorũ uel sicut in aliis codicibus legit᷑
posside filios mortificatorũ : Vbi sctism
uidetur ostendisse scriptura qͥsfuerit
gemitus cõpeditorũ : qui p nomine xp̃i ꝑse¬
cutiones grauissimas ꝑculerunt. quȩ in isto
psclmo aꝑtissime ꝓph&antur : Indiuersis
enĩ passionibus constituti. orabant pecđa:
ne in fructuosus cẽt. posteris sangui s illorũ.
ut dominica seges. unde in imicieã putaue¬
rant periturã : inde feratius pullularet:
filios qͥppe morti ficatorũ dicit : qui non solũ
non sunt territi p̃cedentiũ passionibus. sed
in eũ ꝓcuꝰ nomine passos eos nouerant. exhor¬
tante illorũ gła adimitandũ accensi. copi¬
osissimis agminib: credider̃ : Ideo dix̃. Scđm
magnitudiñe brachiitui : Resenĩ tã magna
secuta ẽ in popłis xp̃ianis: ut cã qͥscaliqͥd ꝓse¬
quendo ꝓficere putabant. nullomͦ crederent

Expanded text:
brachii tui, recipe in adoptionem filios mortibrachii tui, recipe in adoptionem filios mortificatorum, vel sicut in aliis codicibus legitur, posside filios morte punitorum. Ubi satis mihi videtur ostendisse Scriptura, quis fuerit gemitus compeditorum, qui pro nomine Christi persecutiones gravissimas pertulerunt, quae in isto psalmo apertissime prophetantur. In diversis enim passionibus constituti orabant pro Ecclesia, ne infructuosus esset posteris sanguis illorum; ut dominica seges, unde inimici eam putabant perituram, inde feracius pullularet. Filios quippe mortificatorum dicit, qui non solum non sunt territi praecedentium passionibus, sed in eum pro cujus nomine passos eos noverant, exhortante illorum gloria ad imitandum accensi, copiosissimis agminibus crediderunt. Ideo dixit, Secundum magnitudinem brachii tui. Res enim tam magna secuta est in populis christianis, ut eam qui se aliquid persequendo proficere putabant, nullo modo crederent
Abbreviated transcription (Latin):
animã : Per eiꝰenĩ fragilitatẽ uelut quandã
dolorũ molestiarũq materiã : adimpictatẽ
poterat conpellere ꝑ secutor: Ab his cõpe¬
dibus concupiscebat dissolui a płs&c sse cum
xp̃o: manere autẽ in carne necessarũ ꝓpt̃
illos quibus euangeliũ ministrabat: Donet
ergo corruptibile hoc induat incorruptio¬
nẽ & mortale hoc induat in mortalitatẽ :
uelut conpedib caro in firma ꝓmitũ in pedit spm̃
Ha sergo compedes nonsentiunt nisi qͥ inse met¬
ipsis ingemiscunt grauati. habitaculũ qđ de
cȩlo ẽ suꝑ indui cupientes. Quia &emors
horroriẽ : & meroriuita mortalis : srohis
ꝓpħa gem̃tibus ingemit : ut incret in cons¬
pectudĩ gemitus eorũ : Possunt᷑ illi intelligi
conpediti: qͥ p̃ceptis sapientiȩ conligatis :
quȩ pacienter sustentata inornam̃ta uer¬
tuntur Vnde scriptũ ẽ : inice pedẽtuum
in conpedes eiꝰ: Scđm magnitudinẽ inqͥd

Expanded text:
animam. Per ejus enim fragilitatem, velut quorumdam animam. Per ejus enim fragilitatem, velut quorumdam dolorum molestiarumque materiam, ad impietatem poterat compellere persecutor. Ab his compedibus concupiscebat dissolvi Apostolus, et esse cum Christo; manere autem in carne necessarium propter illos quibus Evangelium ministrabat . Donec ergo corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , velut compedibus caro infirma promptum impedit spiritum. Has ergo compedes non sentiunt, nisi qui in semetipsis ingemiscunt gravati , habitaculum quod de coelo est superindui cupientes, quia et mors horrori est, et moerori vita mortalis. Pro his Propheta gementibus ingemit, ut intret in conspectu Dei gemitus eorum. Possunt et illi intelligi compediti, qui praeceptis sapientiae colligati sunt, quae patienter sustentata in ornamenta vertuntur; unde scriptum est: Injice pedem tuum in compedes ejus . Secundum magnitudinem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
xit: noli uinciamalo sed uince in bonomalũ :
Quomͦ autẽ potest uincere in bonomalũ insuꝑ¬
ficie bonꝰ &inalto malus qͥo ꝑe parcit & corde
sȩuit manumitis. uoluntate crudelis: sicego
specie poscentis in hoc psalmo futura inim¬
pios uindicta ꝓph&atur : ut intellegamus
scõs homines dĩ suos in imicos dilexisse. nec
cuiquã uoluisse. nisibonũ qđ est pietas in hoc
scło ȩternitas in futuro  In poenis cuitẽ malo
Et ubi cũq inscripturis sc̃ĩs leguntur in ho¬
mines odia eorũ. odia fuisse intellegamꝰ uitio¬
rũ : quȩ ipse etiã unꝰquisq: hominũ oderit
oportit in se: sidiligit se : lamuͦqđ seqͥtur
Non facileqͥsquã repperit. coniectos in con¬
pedes aꝑ secutoribus scõs : Et si accidit intã
magna atq multiplici uarietate poenarũ :
tã raro accidit. ut non sit credendũ hoc inisto
uersu : qđ cõmemoraret potissimũ elegisse
ꝓphetã : Sed nimirũ cõpedessunt infirmi¬
tas & corruptibilitas corporis: quȩ ad grauat

Expanded text:
Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternitas in futuro: in poenis autem maloruet ubicumque in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuisse vitiorum, quae ipse etiam unusquisque hominum oderit oportet in se, si diligit se. 15. vers. 11. non facile quisquam reperit conjectos in compedes a persecutoribus sanctos; et si accidit in tam magna atque multiplici varietate poenarum, tam raro accidit, ut non sit credendum hoc in isto versu quod commemoraret potissimum elegisse Prophetam. Sed nimirum compedes sunt infirmitas, et corruptibilitas corporis, quae aggravant
Abbreviated transcription (Latin):
esurienti potũq sitienti: qđ scriptũ est: hoc
eni faciens carbone s ignis congeris suꝑ capt̃ eiꝰ:
Agit enĩ ut amplius ad grauet: & ei excitet
in dignationẽ dĩ quã carbonibus ignis
significari putat: Non intellagens illum
ignẽ eẽ. penitentiȩ terentẽ dolorẽ. quousq
caput erectũ suꝑbia beneficiis inimici adhu¬
militatẽ salubrẽ deponitur . & in bono illiꝰ

Expanded text:
 scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti in c̃spectueiꝰ & plantasti radices eꝰ &
impleuit t̃rã : Cũ tibi ergo p̃dixisfec ꝑficti¬
onẽ rediit admitiũ: dequo initio sitfacta
ꝑfectio : Initiũuis audire : usq ad mare
&usq ad flumen : Finẽ uis audire : domina¬
bitur usq: ad mare : & a flumine usq ad ter¬
minos orb̵terrȩ : Hoc est implemttegram :

Expanded text:
et plantasti radices ejus, et et plantasti radices ejus, et implevit terram. Cum tibi ergo praedixisset perfectionem, rediit ad initium, de quo initio sit facta perfectio. Initium vis audire? Usque ad mare et usque ad flumen. Finem vis audire? Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae : hoc est, implevit terram.
Abbreviated transcription (Latin):
non p̃sumebas.: scdd egrã illius quã cõm̃dathic psalmꝰ.
qͥdiuadicies aliqͥd suꝑomnẽ laudẽ dĩ : adicio inquit
Vid eimꝰ qͥdadiciat : Posset cẽ om̃is latuscua & nihilomĩno
deesse uideritur adlaudẽ tuã: qrl &ni hildeesset. sidãp¬
nares om̃s in iqͦs : Nonenĩ iesset magnalausdĩ iatiaipsa
quami qͥ dã pnantur : magna laus est : Fec isti homi¬
nẽ dedistici liberũ arbitriũ. in parad ỹ so collo casti.
p̃ceprũ in posuisti. mortẽ sip̃ceptũ uiolaret iustissi¬
mã denunti asti: mhil ñ sccisti: Nemo est qͥait ampliꝰ
exigat : Paccauit factus estgenꝰ humanũ tanquã
massa paccatorũ ꝓfluens de peccatorib: Iuid ergo
tũ simassã istã iniqͥtatis dã pnes. qͥsquã nedicet inite
quia libasti &ipsũpeccatorẽ. iusti ficando impium:

Expanded text:
lius quam sommendat hic psalmus; quid, tu adjicies aliquid super omnem laudem Dei? Adjiciam, inquit. Videamus quid adjiciat. Posset esse omnis laus tua, et nihil omnino deesse videretur ad laudem tuam, quia et nihil deesset, si damnares omnes iniquos. Non enim non esset magna laus Dei justitia ipsa qua iniqui damnantur: magna laus esset. Fecisti hominem, dedisti ei liberum arbitrium, in paradiso collocasti, praeceptum imposuisti, mortem, si praeceptum violaret, justissimam denuntiasti; nihil non fecisti, nemo est qui a te amplius exigat. Peccavit; factum est genus humanum tanquam massa peccatorum, profluens de peccatoribus ; quid ergo, tu si massam istam iniquitatis damnes, quisquam tibi dicet: Injuste quia liberasti et ipsum peccatorem justificando impium,
Abbreviated transcription (Latin):
Tuenĩ iusti ficas impiũ: Os meũ anñtiauitiꝰaitiã tuam:
tota die salutare tuũ : Quid ÷ salutẽtuã dñiẽ salus :
nemosibi usurpet qi se saluũ facit: Oñic̃. salus. non se
saluũ ꝑscqͥsquã facit. Dñic̃. salus. uana salus homi¬
nis : Iotadie sailutẽ tuã : toto tẽpore : Aliqͥd ad uersiẽ¬

Expanded text:
ificas impium . Os meum enuntiabit justitiam tuam; tota die salutem tuam. Quid est, salutem tuam? Domini est salus . Nemo sibi usurpet quia se salvum facit: Domini est salus. Non se salvum per se quisquam facit: Domini est salus, vana salus hominis . Tota die salutem tuam: toto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Sed duo habent gencra pacatore sisti : Alus qͥlegẽ
generale nom̃ ẽ. peccator auitrans gressor si accepit
legẽ : Auitantũ modo iniquussi nelegẽ si non accepit
cauer̃ ꝑlegẽ iudicabunt̃ : Iuautẽ qͥinterutrũq genꝰ
gemis : dicdõ qđ audis inpsalmo: Dĩm̃ serueme dema¬
nupeccatoris : Cuiꝰ peccatoris: demanul egẽ p̃tere¬
untis & iniqui: Estqͥdem &imquus : lege p̃teriens :
N on enĩnon iniquus qͥlegt̃ p̃terit. sed om̃is legẽ p̃teriens
iniquusẽ non om̃isiniquus legẽ p̃cerit : Vbienim
non ẽ lexait apłs. net p̃uaricatio : Iuiergo legẽ ñ ac

Expanded text:
Sed duo habent genera peccatores isti: alii sunt qui Sed duo habent genera peccatores isti: alii sunt qui generale nomen est peccator; aut Legis transgressor, si accepit Legem; aut tantummodo iniquus sine Lege, si non accepit inter utrumque genus gemis, dic Deo quod audis in Psalmo: Deus meus, erue me de manu peccatoris. Cujus peccatoris? De manu Legem praetereuntis et iniqui. Est quidem et iniquus Legem praeteriens, non enim non iniquus qui Legem praeterit: sed omnis Legem praeteriens iniquus est, non omnis iniquus Legem praeterit. Ubi enim non e
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃m̃s erueme demanu peccatoris. Gencraliter
paccatores: incerquos laborat iste qͥdecaptitutate
iã libandus ẽ iste qͥiã clamat. inselicego homo
qͥ sine libabit decorpore mortis huiꝰ peccati :
lex illa in m̃bris : sunt & ioris hostes : Quoclamas :
adillũ cuiclamatũ est : Ab occultis meis mun¬
dame dñe : & ab alienis parce seruocuo: Ergo
saluũ mefaccũ dicitur : ab egritudine cua dicitꝰ
interiore. id estab in iqͥ tate tua. abea qua captiuuses.
ab eaqua ad pͥmũ hominẽ ꝑtines. ut int̃pͥmos
captiuosclames: Saluus autẽ factus ab iniqͥtate
tua: iude iã & deiniqͥtatib alienis. int̾quos tibi
Necesscẽ ergo : ut mula exruntes de hoccorpore
fideles. iã sint in illareqͥe quã p̃stat ds̃spiriab fide¬
liũ : Sedhics̃ adhucm̃ braxp̃i. in his qͥin hacuita
erit hic iste homo qͥclamatapeccatissuis lib̾ari.
&a legem̃brorũ epugnantil egim̃cis: deinde inter
peccata aliorũ int̃quos necesseẽ. ut uiuat usq infonẽ:

Expanded text:
s, erue me de manu peccatoris. Generaliter peccatores, inter quos laborat iste qui de captivitate jam liberandus est; iste qui jam clamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortislex illa in membris; sunt et foris hostes: quo clamas? Ad illum, cui clamatum est: Ab occultis meis munda me, Domine; et ab alienis parce servo tuo . Ergo, Salvum me fac cum dicitur, ab aegritudine tua dicitur interiore, id est ab iniquitate tua; ab ea qua captivus es, ab ea qua ad primum hominem pertines, ut inter primos captivos clames. Salvus autem factus ab iniquitate tua, vide jam et de iniquitatibus alienis, inter quos tibi Necesse est ergo ut multi exeuntes de hoc corpore fideles, jam sint in illa requie quam praestat Deus spiritibus fidelium: sed hic sunt adhuc membra Christi; in his qui in hac vita erit hic iste homo, qui clamat a peccatis suis liberari, et a lege membrorum repugnante legi mentis. Deinde inter peccata aliorum, inter quos necesse est ut vivat usque in finem.
Abbreviated transcription (Latin):
uolo libar ꝑgram̃tã. clamo adie libame demi¬
nu pecatoris: Iuid ÷ demanueiꝰ.: de pocestace cius.
ne conseuit adducat ad consensionẽ. necũ insidiatur
ꝑsuadeat iniqͥtatẽ : Demanulegẽ p̃tereuntis. & imiqͥ:
Responde illi qͥcequȩris libari demanulegẽ p̃cereun¬
tis &imq: nolic̃sentire : Sed sisȩuit : patiens esto.
tolera: Sed quis tolerat. si deserat ille qͥfit locꝰmunit᷑:
quare ergo dico liame demanu legẽ p̃tercunas ce
iniq: quia non ẽ in me ut pacienssim. sed inte qͥdonas
d ideospesmea qr pacienaamea tribulacio aitapłs
pacientiã oꝑat̃: Pacientia ꝓbationẽ ꝓbatio autẽ
& abin fantatua : p̃lane in qͥc : Flãuide qͥl seqͥtur
Ne hoc putaresita medixisse spesmea auiuentute mea
quasi nishil ꝓfueritds̃ infantiȩ uł pueritiȩ meȩ audi
qđ seqͥt̃: Ince c̃firmatussũ exutero : Audi adhuc: Douen
tẽpꝰ quo inte discerẽ spare: Aiuuentute autẽ mea

Expanded text:
iam tuam, clamo ad te: Libera me de manu peccatoris. Quid est, de manu ejus? De potestate ejus; ne cum saevit, adducat ad consensionem; ne cum insidiatur, persuadeat iniquitatem. De manu Legem praetereuntis et iniqui. Responde illi: Quid te quaeris liberari de manu Legem praetereuntis et iniqui? Noli consentire; sed si saevit, patiens esto, tolera. Sed quis tolerat, si deserat ille qui fit locus munitus? Quare ergo dico: Libera me de manu Legem praetereuntis et iniqui? Quia non est in me ut patiens sim, sed in te qui dontius ideo spes mea, quia patientia mea? Tribulatio, ait Apostolus, patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem et ab infantia tua? Plane, inquit. Nam vide quid sequitur, ne hoc putares ita me dixisse, Spes mea a juventute mea, quasi nihil profuerit Deus infantiae vel pueritiae meae; audi quod sequitur: In te confirmatus sum ex utero. Audi adhuc: De ventempus quo in te discerem sperare. A juventute autem mea
Abbreviated transcription (Latin):
bonis factissuis: in om̃icreatura sua. in om̃i insti¬
tutione rerũ om̃iũ ingubnacione & regimine
scłorũ in ordine tẽporũ in eminentia cȩli in fȩcun¬
ditate terrarũ incircũ fusi onemaris. in om̃i p̃pol¬
lentia nascenti subiq certaturȩ in ipsis filiis hominũ
indandalege. in liberandis suis acaptiuitate ȩgip

Expanded text:
bonis factis suis, in omni creatura sua, in omni instibonis factis suis, in omni creatura sua, in omni institutione rerum omnium, in gubernatione et regimine saeculorum, in ordine temporum, in eminentia coeli, in fecunditate terrarum, in circumfusione maris, in omni praepollentia nascentis ubique creaturae, in ipsis filiis hominum, in danda lege, in liberandis suis a captivitate Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
anima ipsius contra dnm̃. Itẽ dix̃ : On ẽnestatuas illis
hoc deliccũ : Non erat cõmissaanimaciꝰ. nec contra mni¬
micossuos: Induantur confusionẽ && ueretundiã : qͥco¬
gitant mͥmala: Hoc eñĩ que r̃ om̃s qͥmetribulant. mala
mͥquȩr̃ : Suȩ m̃ala quȩ rebaceciã mulier illa : quando
suggessit : Dicaliqͥd indm̃: & morere : Etillauxor cobi
quȩait marito ubis unc iustitiȩtuȩ ad hoc dicebat
ut displicert illids̃ qͥillũ secerat çȩcũ Eccũcidis¬
pliceret : cõmiteretur anima ipsius: Siergone mo
ł tribulando ꝑsua serit. nemo extorserit uctibidis¬
pliceat ds̃ in his quȩ ꝓateris aut od eris homines ꝑqͦs
pateris ñ cõmutitur animatua. securus dicis qđ
laudẽ tuã : Quidẽ. hoc : mouerenos debent. adi¬
ciã su ꝑomnẽ laudẽ tuã : ꝑsecciorẽ faccurus es
laudẽdi ÷ est aliqͥd qđ suꝑ adiciatur : Siã om̃isilla
laus est. cuqͥdadiecturus es : laudatꝰ ẽ ds inom̃ib:

Expanded text:
a Deum. Item dixit, Domine, ne statuas illis hoc delictum : non ergo erat commissa anima ejus, nec contra inimicos suos. Induantur confusionem et verecundiam, qui cogitant mihi mala. Hoc enim quaerunt omnes qui me tribulant; mala mihi quaerunt. Quae mala quaerebat etiam mulier illa, quando suggessit: Dic aliquid in Deum, et morere . Et illa uxor Tobiae, quae ait marito: Ubi sunt justitiae tuae ? Ad hoc dicebat, ut displiceret illi Deus, qui illum fecerat caecum; et cum illi displiceret, committeretur anima ipsius. 15. vers. 14. Si ergo nemo tibi tribulando persuaserit, nemo extorserit ut tibi displiceat Deus in his quae pateris, aut ut oderis homines per quos pateris, non committitur anima tua; sed securus dicis quod laudem tuam. Quid est hoc? Movere nos debet, adjiciam super omnem laudem tuam. Perfectiorem facturus es laudem Dei? est aliquid quod superadjiciatur? si jam omnis illa laus est, tu quid adjecturus es? Laudatus est Deus in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cẽ &xpc̃ds̃ exiudȩis quidem scđm carnem.
quiẽ suꝑ om̃ia ds̃ benediccus in scła : Dĩ dereliqͥt
cũ ÷ ab sit: Sed inuecere nr̃õ. uox nr̃a erat: quia
me dereliqͥst : quareme isa derelictũ putant
malo suo: quid est derelictũ putant malo suo :
sieni cognouissent: nũ quã dnm̃ głȩ eruci sixissent:
Persequimini & cõp̃hendite cũ: Familiarius tam̃
in his uerb agnoscamꝰ: Quia &illetales uoces exꝑ

Expanded text:
s, ex Judaeis quidem secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula ? Deus reliquit illum? Absit. Sed in vetere nostro vox nostra erat, quia me dereliquisti ? Quare me isti derelictum putant malo suo? Quid est, derelictum putant malo suo? Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Persequimini, et comprehendite eum. Familiarius tamen in his verbis agnoscamus: quia et ille tales voces ex
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ finito scło: lã p̃cessic cap̃t. m̃bra
secuturas̃ : Iuid times ned erelinquatte. n eabiciat
intẽ pꝰsenetutis cũ de fecerit uircꝰtua: immotuno
inteerit uircꝰiꝰ quando de secerit tua : Quare¬

Expanded text:
resurrectionem finito saeculo. Jam praecessit caput; membra resurrectionem finito saeculo. Jam praecessit caput; membra secutura sunt. Quid times ne derelinquat te, ne abjiciat in tempus senectutis, cum defecerit virtus tua? Imo tunc in te erit virtus ejus, quando defecerit
Abbreviated transcription (Latin):
tucẽ : Quid enĩ dñs tuus nonẽ in firmatus in cruce
non ne ante illũ tanquã ante hominẽ ni hil ualentẽ
captiuatũ &o pp̃ssũ. capt̃ agitauer̃ forcissimi
& tauri pingues & dixer si filiꝰdi est descendat
decruce n ũ qͥd ille ql in firmꝰ erat desertus ẽ qͥma¬
luit ñ descendere detruce nẽñ potentiã ostendisse.
sed insultantib cesisse uideret̃ : quidte docuit
pendens qͥdescendere noluit. nisi patientiã inter
in sultantes nisi ut sis forcis indeo tuo: an force
transfigaraucrat ñ scđm id qđ ipse descenderat:
factus c̃. enĩ mulus pdigiũ : Et forte ipsacrat senac¬
tusciꝰ qr exuccustate ñ inc̃gruȩ senectꝰ uocatur.
ut ait apłs : Vetus homo nr̃ simulcruci fixus :÷
cruci: cũillo: Subi erat uetus homonr̃. se nectꝰ¬
ibierat qr uctꝰ senectus : lam̃ qr uerũ est renouabit̃
sic̃ a qͥlȩ iuuentꝰ tua : resurrex ipse dictertia ꝓmisit

Expanded text:
ctute. Quid enim, Dominus tuus non est infirmatus in cruce? ctute. Quid enim, Dominus tuus non est infirmatus in cruce? nonne ante illum, tanquam ante hominem nihil valentem, captivatum et oppressum, caput agitaverunt fortissimi, et tauri pingues, et dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce ? Numquid ille, quia infirmus erat, desertus est; qui maluit non descendere de cruce, ne non potentiam ostendisse, sed insultantibus cessisse videretur? Quid te docuit pendens, qui descendere noluit, nisi patientiam inter insultantes, nisi ut sis fortis in Deo tuo? Forte ettransfiguraverat, non secundum id quod ipse descenderat. Factus est enim multis prodigium. Et forte ipsa erat senectus ejus; quia ex vetustate non incongrue senectus vocatur, et ait Apostolus: Vetus homo noster simul crucifixus est cum illo . Si ibi erat vetus homous, senectus. Tamen quia verum est, Renovabitur sicut aquilae juventus tua , resurrexit ipse die tertio, promisit
Abbreviated transcription (Latin):
cras enĩ moriem̃ : Hincuiã tenens artã & angustã :
tanquã ꝓdigiũ factus sũ multis : Sedtu adiutorsor
inuuangusta : Ego prior transii: egosũ ipsauia:
Egoduco: inmeduco ad meꝑduco: Ergo quãuis
ꝓdigiũ factus sũ multis: tam̃ ñ timebo qr tuad¬
dicã głam cuã. totadie magnificentiã tuã Quid ÷
totadie : sine in termissione : in ꝓsperis quia c̃sola¬
ris : inaduersis qr corrigis : Antequã essem quia
fecisti : cũcem quia salutẽ dedisti : Cũ peccassem quia
igno uisti cũ conuersus eẽm qr adiuuasti cũ ꝑse¬
uerassem qr coronasti : Ita plane. repliatur os ieũ
laude ut rmno dicã głamtuã cotadie magnifi¬
Spesmea aiuuentute mea ñȩpicias inc in tẽpore
seneccutis : Quid ÷ hoc tẽ pꝰ senectutis: cu deficiet
uircus nea nederelinquas me: Respondet hiciͥds̃:
immo uͦ deficiat uirtuscua ut intemancat mea
uedicas cũ apło: Quando in firmor tunc pocenssũ
Noli timere nȩpiciaris in in sirmitatẽ in istã sena¬

Expanded text:
cras enim moriemur. Hanc viam tenens arctam et angustam, tanquam prodigium factus sum multis; sed tu adjutor fortin via angusta; ego prior transii, ego sum ipsa via , ego duco, in me duco, ad me perduco. Ergo quamvis prodigium factus sum multis; tamen non timebo, quia tu addicam gloriam tuam; tota die magnificentiam tuam. Quid est, tota die? Sine intermissione. In prosperis, quia consolaris; in adversis, quia corrigis; antequam essem, quia fecisti; cum essem, quia salutem dedisti: cum peccassem, quia ignovisti; cum conversus essem, quia adjuvisti; cum perseverassem, quia coronasti. Ita plane repleatur os meum laude, ut hymno dicam gloriam tuam; tota die magnifiicias me in tempore senectutis. Quod est hoc tempus senectutis? Cum deficiet virtus mea, ne derelinquas me. Respondet hic tibi Deus: Imo vero deficiat virtus tua, ut in te maneat mea; ut dicas cum Apostolo: Quando infirmor, tunc potens sum . Noli timere ne projiciaris in infirmitate, in ista sene