comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duilgentiȩ. Qͥs qͥs autẽ tibi entime¬
rat uera merita sua. Quid tibi enu¬
merat: nisi munera tua. Osi cog¬
mei. se positis paulisꝑ bonis eiꝰ actibꝰ
ꝓ quibus tibi guidens grãs ago. ñc
ꝑ peccatis matͥe meȩ dep̃cor te: exau¬
di me ꝑ medicinã uulnerum nr̃orã
q̃ pependit in ligno. & sedens ad qex¬
teram tuã. te int̾pellat ꝓ nob̾. Scio
miscditer oꝑatam. & ex corde dimifis¬
se debita debitoribus suis: dimitte
illi & ru debita sua. Si qua etiam
ꝯtraxit ꝑ tot annos post aquã salu¬
tis dimitte dñe. Dimitte obsecro:
ne intres cum ea in iudicium. Suꝑ¬
exaltet miscdĩa iudiciũ. qm̃ eloqͥa
tua uera sunt. & ꝑmifisti misedĩam
misericredibus. Qdut essent tu de¬
disti eis. qͥ misereberis cui misertꝰ
eris: & miscdĩam p̾stabis. cii miseri¬
cors fueris. Et credo iam feceris qd̵
te rogo: sed uoluntarii oris mei apꝓba
dñe. Namq illa imminente die reso¬

Expanded text:
dulgentiae. Quisquis autem tibi enumedulgentiae. Quisquis autem tibi enumerat vera merita sua, quid tibi enumerat nisi munera tua? O si cogmei, sepositis paulisper bonis ejus actibus, pro quibus tibi gaudens gratias ago, nunc pro peccatis matris meae deprecor te; exaudi me per Medicinam vulnerum nostrorum quae pependit in ligno, et sedens ad dexteram tuam te interpellat pro nobis. scio misericorditer operatam et ex corde dimisisse debita debitoribus suis: dimitte et tu illi debita sua, si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. dimitte, domine, dimitte, obsecro, ne intres cum ea in iudicium. superexultet misericordia iudicio, quoniam eloquia tua uera sunt et promisisti misericordiam misericordibus. quod ut essent, tu dedisti eis, qui misereberis, cui misertus eris, et misericordiam praestabis, cui misericors fueris. Et, credo, iam feceris quod te rogo, sed uoluntaria oris mei adproba, domine. namque illa imminente die reso
Abbreviated transcription (Latin):
hore. matrẽ oculis meis interim
mortuã. quȩ me multos annos fleue¬
rat ut oculis tuis uiuerẽ. ñ irride¬
at: s potiꝰ si ẽ grandi caritate ꝓ pec¬
catis meis fleat. ipse ad te patrẽ
sanato corde ab illo utiln̾e. in quo
pot̾at redargui carnalis affectus.
longe aliud lacͥmarũ gemis quod
manat de concusso sp̃i. confidera¬
tione ꝑiculorum omnis animmȩ qtiȩ
in adam morit᷑. quãꝗͣ illa in rp̃o tui¬
uificata &̃ nondum a carne reslita
sic iuxerit. ut laudet᷑ nom̃ tuum
in fide moribusq eiis. Non tamen
audeo dicere ex quo eam ꝑ baptis¬
mum regenerasti. nullum uerbũ
exisse ab ore eiꝰ ꝯtra p̃ceptum tuũ.
Et dictum ẽ a ueritate fiho tuo.
Siquis dixerit fr̃ĩ suo fatue: reus
erit gehenne ignis. & ue c̃ lauda¬
bili intȩ hominum. si remota mĩa¬
discutias eam. Qi nͦ non exquuiris
delicta uehem̃ter: fidutialit̾ sꝑaniꝰ
aliquẽ apud te. locum intienire in¬

Expanded text:
horae, matrem oculis meis interim horae, matrem oculis meis interim mortuam, quae me multos annos fleverat ut oculis tuis viverem, non irrideat; sed potius, si est grandi charitate, pro peccatis meis fleat ipse ad te Patrem sanato corde ab illo vulnere in quo poterat redargui carnalis affectus, longe aliud lacrymarum genus, quod manat de concusso spiritu consideratione periculorum omnis animae quae in Adam moritur. Quanquam illa in Christo vivificata , etiam nondum a carne resoluta, sic vixerit ut laudetur nomen tuum in fide moribusque ejus; non tamen audeo dicere, ex quo eam per Baptismum regenerasti, nullum verbum exisse ab ore ejus contra praeceptum tuum. Et dictum est a Veritate Filio tuo: Si quis dixerit fratri suo, Fatue, reus erit gehennae ignis . Et vae etiam laudabili vitae hominum, si, remota misediscutias eam. Quia vero non exquiris delicta vehementer, fiducialiter speramus aliquem apud te locum invenire in
Abbreviated transcription (Latin):
imiem d̾olorem meũ. Atq ut erã
in lecto meo: solus. recordatꝰ sum
ueridicos tier fus ambrosiĩtui. Ta
es enim ds̃ creator ominiũ poliq
rector. uestiens diem decoro lumi¬
ne. noctẽ soporis gratia: artꝰ sola¬
tos ut qͥes reddeit laboris usiri.
mentesq fessas allenet. luctꝰq
soluat anrios. Atq in de patilatĩ
reducebam in pͥstinũ sensum ancil¬
lam tuã. ꝯu̾sationẽq eiꝰ pram in te
& scãm: in nos blandã atq morr¬
geram. qͣ subito destitutꝰ sum. &
libuit fiere in conspecta tuo de
illa. & ꝑ illa. de me & ꝓme. Et di¬
misi lacͥmas quas continebam. ut
effluerent qͣntum uellent. subster¬
nens eas cordi meo. & requieui in
eis. qm̃ ibi erant aures tuȩ ñ cuiꝰꝗͣ
hominis stiꝑbe int̾ p̃tantis ploratũ
meã. Et nc̃ dñe confiteor tͥ in lit¬
teris. legat qͥ nolet. & int̾p̃tetur
ut uolet. Et si peccatum inuen̾it
fleuisse nie matrem exigna parte

Expanded text:
inveni dolorem meum; atque ut eram inveni dolorem meum; atque ut eram in lecto meo solus, recordatus sum veridicos versus Ambrosii tui; tu es enim Deus, creator omnium, Polique rector, vestiens Diem decoro lumine, Noctem sopora gratia: Artus solutos ut quies Reddat laboris usui, Mentesque fessas allevet, Luctusque solvat anxios. 33. Atque inde paulatim reducebam in pristinum sensum ancillam tuam, conversationemque ejus piam in te, et sancte in nos blandam atque morigeram, qua subito destitutus sum; et libuit flere in conspectu tuo de illa et pro illa, de me et pro me. Et dimisi lacrymas quas continebam, ut effluerent quantum vellent, substernens eas cordi meo; et requievit in eis, quoniam ibi erant aures tuae, non cujusquam hominis superbe interpretantis ploratum meum. Et nunc, Domine, confiteor tibi in litteris. Legat qui volet, et interpretetur ut volet, et si peccatum invenerit, flevisse me matrem exigua parte
Abbreviated transcription (Latin):
& duplici tristicia macerabar. cã
ecce corpꝰ elattĩẽ. Imus & redimus
sine lacͥmis. Nam neq in eis p̃cibus
quas t̾ͥ fudimtis cum tͥ offeretur
ꝓ ea sacͥficiũ precii nr̃i: uixta sepul¬
chirũ posito cadatiere pͥusq̃. depone.¬
retur sic̃ illic fieri solet. Nec ineis
gͦ p̃cibus fleui: s toto die grauit̾
in occulto mestus eram. & m̃te tur¬
bata: rogabam te ut poterã. quoᷤ sa¬
nares dolorem meũ. necfaciebas:
credo cõmendans memorie meẽ tił
hoc tino docum̃to. omnis consueta¬
dinis uincłm. etiam aduersus men¬
tem. que iam ñ fallaci uerbo pas¬
cit᷑. llisum & mͥ ẽ. ut irem lauatũ.
qd̃ audieram inde balneis nomen
inditum. qr greci balanion dixerit
qd̃ anxietatẽ pellat ex animo. Ecce
& hoc ꝯfiteor misodĩe tuȩ pater or-¬
pͥus quã lauissem. Neq enĩ exada¬
tut de corde meo. meroris a maritti¬
dinem. Deinde dormitti & eiugila¬
ui: & ñ parua exparte mitigatũ.

Expanded text:
et duplici tristitia macerabar. 32. Cum et duplici tristitia macerabar. 32. Cum ecce corpus elatum est, imus, redimus sine lacrymis. Nam neque in eis precibus quas tibi fudimus, cum offerretur pro ea sacrificium pretii nostri, jam juxta sepulcrum posito cadavere, priusquam deponeretur, sicut illic fieri solet, nec in eis precibus ego flevi: sed toto die graviter in occulto moestus eram, et mente turbata rogabam te, ut poteram, quo sanares dolorem meum, nec faciebas; credo, commendans memoriae meae, vel hoc uno documento, omnis consuetudinis vinculum, etiam adversus mentem quae jam non fallaci verbo pascitur. Visum etiam mihi est ut irem lavatum, quod audieram inde balneis nomen inditum, quia Graeci βαλανεῖον dixerint, quod anxietatera pellat ex animo. Ecce et hoc confiteor misericordiae tuae, Pater orpriusquam lavissem. Neque enim exsudavit de corde meo moeroris amaritudo. Deinde dormivi et evigilavi, et non parva ex parte mitigatum
Abbreviated transcription (Latin):
debamus omnes domus. miscdiam
& iudicium cantabo tibi dñe. Audi¬
to autẽ quid ageretur: ꝯuenerunt
multi fr̃s ac religiose feminȩ. Et de
more. illis quorum officium erat fui¬
nus curantibus. ego in parte tibi de¬
center poterã cũ eis qͥ me ñ descrẽ¬
dum esse censebant. qd̾ erat tẽpori
ꝯgruũ disputabam: eoq fom̃to ueri¬
tatis mitigabam crutiatum tibi
notum. illis ignorantibꝰ & intente
atidientibus & sine sensu doloris
me c̾e̾ arbitrantibꝰ. At ego in auri¬
bus tuis uͥ eorum nullus audiebat
increpabam molliciem affectꝰ mer
& ꝯstͥngebam flaxum meroris. Ce¬
debatq mͥ paultilum. rursusq ur¬
petu suo ferebatur. ñ usq ad ertip.¬
tionẽ lacͥmarum: nec usq adutiltꝰ
mutationẽ. S ego sciebam quisd
corde p̃merem. Et qr mͥ uehem̃ter
displicebat. tantum in me posse. hec
humana. quȩ ordine debito & sor¬
de ꝯditionis nr̃e accidere necesse ẽ:
alio dolore dolebam dolorem meũ.

Expanded text:
debamus omnis domus: Misericordiam debamus omnis domus: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Audito autem quid ageretur, convenerunt multi fratres ac religiosae feminae; et de more illis, quorum officium erat, funus curantibus, ego in parte ubi decenter poteram, cum eis qui me non deserendum esse censebant, quod erat tempori congruum disputabam; eoque fomento veritatis mitigabam cruciatum tibi notum, illis ignorantibus et intente audientibus, et sine sensu doloris me esse arbitrantibus. At ego in auribus tuis, ubi eorum nullus audiebat, increpabam mollitiem affectus mei, et constringebam fluxum moeroris, cedebatque mihi paululum; rursusque impetu suo ferebatur, non usque ad eruptionem lacrymarum, nec usque ad vultus mutationem, sed ego sciebam quid corde premerem. Et quia mihi vehementer displicebat tantum in me posse haec humana, quae ordine debito et sorte conditionis nostrae accidere necesse est, alio dolore dolebam dolorem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
dam nuseria morentium. aut qͣsi
omnimoda extinctio At illa nec
misere moriebatur. nec omnino
moriebat᷑. Hoc & docum̃tis morum
eiꝰ & fide ñ ficta: rationibusq cer¬
tis tenebamus. Qͥd erat gͦ quod
intus mͥ grauuiter dolebat: nisi ex
ꝯsuetudine simul uitiendi dulcissi¬
ma o carissima repente difrupta:
uulnus recens: Gratulabar quidem
testimonio eiꝰ. quod in ea ipsa ultima
qͥtudine obsequiis meis. int̾blandi¬
ens. appellabat me pim. & cõme¬
morabat gͣndi dilectionis affectui.
nunꝗͣ se audisse ex ore meo iacuilatũ
inse durum. aut ꝯtumeliosum ser¬
monẽ. S tam̃ quid tale deus mĩs:
qͥ fecisti nos: Qd comparabile ha¬
bebat honor a me debitꝰ illi: & ser¬
nitus ab illa mͥ: Qm̃ itaq desere¬
bar tam magno eiꝰ solatio santiabat᷑
anima mea: & quasi dilamabatur
inta. que uira facta erat ex mea o
illĩ. Cohibito g̾ a fleta illo yuero.
psalteriũ arripuit euodyus. &
cantare cepit psalmum. cui respõ¬

Expanded text:
dam miseria morientium aut quasi dam miseria morientium aut quasi omnimoda exmisere moriebatur, nec omnino moriebatur. Hoc et documentis morum ejus, et fide non ficta, rationibusque certis tenebamus. 30. Quid ergo erat quod intus mihi graviter dolebat, nisi ex consuetudine simul vivendi dulcissima et charissima repente disrupta vulnus recens? Gratulabar quidem testimonio ejus, quod in ea ipsa ultima aegritudine, obsequiis meis interblandiens, appellabat me pium, et commemorabat grandi dilectionis affectu nunquam se audisse ex ore meo jaculatum in se durum aut contumeliosum sonum. Sed tamen quid tale, Deus meus, qui fecisti nos, quid comparabile habebat honor a me delatus illi, et servitus ab illa mihi? Quoniam itaque deserebar tam magno ejus solatio, sauciabatur anima mea, et quasi dilaniabatur vita, quae una facta erat ex mea et illius. 31. Cohibito ergo a fletu illo puero, Psalterium arripuit Evodius, et cantare coepit psalmum; cui respon
Abbreviated transcription (Latin):
ñ formidaret. tam longe a sua ciuita¬
te corpꝰ relinq̃re: nichil inqͥt longe
ẽ deo: neq timendũ ẽ. neq ille non
agnoscat in fine scłi uñ me resusci¬
tet. Ergo die nouo egritudinis sue.
qͥnqͥgesimo & sexto anno etatis suȩ.
trigesimo & tercio etatis meẽ: ap̾a
illa religiosa & pia corpore soluta ẽ.
Premebam oculos eiꝰ. & ꝯfluebat in
p̃coedia mea mestitudo ingens. &
transfiuebat in lacͥmas: ibidemq
occili mei uolenti anumi imꝑio re¬
sorbebant fontẽ. stium usq ad sicci¬
tatẽ oo in tali luctamine ualde
male mͥ erat. Tunc uͦ uͥ efflauit
extremũ sp̃m. puer a deo datꝰ excla.¬
matut in planctam. atq ab omnibꝰ
nob̾coercitꝰ tacuit. Hoc modo etiã
meũ quiddam puierile. quod labebat
in fletus. uiuenili uoce cordis coherce.¬
batur. & tacebait. Neq enim dece¬
re arbitrabam᷑ funus illud q̃stibꝰ
lacͥmosis gemitibꝰq celebrare: qi
his plerumq solet de plorari que¬

Expanded text:
non formidaret tam longe a sua ciuitanon formidaret tam longe a sua ciuitate corpus relinquere: "nihil" inquit "longe est deo, neque timendum est, ne ille non agnoscat in fine saeculi, unde me resuscitet". ergo die nono aegritudinis suae, quinquagensimo et sexto anno aetatis suae, tricensimo et tertio aetatis meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta est. Premebam oculos eius, et confluebat in praecordia mea maestitudo ingens et transfluebat in lacrimas, ibidemque oculi mei uiolento animi imperio resorbebant fontem suum usque ad siccitatem, et in tali luctamine ualde male mihi erat. tum uero, ubi efflauit extremum, puer Adeodatus exclamauit in planctu atque ab omnibus nobis cohercitus tacuit. hoc modo etiam meum quiddam puerile, quod labebatur in fletus, iuuenali uoce, uoce cordis, cohercebatur et tacebat. neque enim decere arbitrabamur funus illud questibus lacrimosis gemitibusque celebrare, quia his plerumque solet deplorari quae
Abbreviated transcription (Latin):
gandebam o grãs tibi agebam: pe¬
colens qd noueram. quanta citra
semꝑ estuiasset de sepuilchro quod
sͥ ꝓuiderat & p̃paranerat iuxta
corpꝰ uuri fui. Qͥa enĩ ualde ꝯcordit᷑
uixerant idetiam uolebat. ut ẽ animꝰ
humantis. minꝰ capax ditiinoꝵ. aditin¬
gi ad illam felicitatẽ. & cõmemorari
ab hominibus ꝯcessum ͥ esse post tͣns¬
marinam ꝑegrinationẽ ut ꝯuincta
t̾ra amborũ coniugum t̾ra tegeret᷑.
Qͣndo autẽ ista inanitas plenitudi¬
ne bonitatis tue ceꝑat. in eius corde
ñ esse: nesciebum. coletabar admi¬
in illo sermone nr̃o ad fenestram.
cũ dixit iam quid hic facio: non
apparuit desiderare in patria mori.
Auditi etiam postea quod iam tũ
hostiis essemus. cum quibusdam
amicis meis mat̾na fidutia colloq̃¬
batur. quodã die de ꝯtemptu uite
huiꝰ. & bono mortis. uͥ ipse ñ ad erã.
illisq stupentibꝰ uirtutẽ femine
quã tu dederas ei. querentibꝰq utrũ

Expanded text:
gaudebam et gratias tibi agebam regaudebam et gratias tibi agebam recolens, quod noueram, quanta cura semper aestuasset de sepulchro, quod sibi prouiderat et praeparauerat iuxta corpus uiri sui. quia enim ualde concorditer uixerant, id etiam uolebat, ut est animus humanus minus capax diuinorum, adiungi ad illam felicitatem et conmemorari ab hominibus, concessum sibi esse post transmarinam peregrinationem, ut coniuncta terra amborum coniugum terra tegeretur. quando autem ista inanitas plenitudine bonitatis tuae coeperat in eius corde non esse, nesciebam et laetabar admiin illo sermone nostro ad fenestram, cum dixit: "iam quid hic facio?" non apparuit desiderare in patria mori. audiui etiam postea, quod iam, cum Ostiis essemus, cum quibusdam amicis meis materna fiducia conloquebatur quodam die de contemtu uitae huius et bono mortis, ubi ipse non aderam, illisque stupentibus uirtutem feminae — quoniam tu dederas ei — quaerentibusque, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq dies. aut ñ niulto amplius
decubuit febribus. Et cum egrota¬
ret quadam die defectum aĩe passa
est: & patilulum subtracta a p̃sentibꝰ.
Nos concurrimus. s cito reddita est
sensiti: & aspexit astantes me &o fra¬
trem meñ. & ait nob̾ quasi querẽti
similis. Ulbi eram: Deinde nos intu¬
ens merore attonitos: ponetis inqͥt
fletum frenabam. frat̾ autẽ meus
quiddam locutꝰ ẽ: quo eam ñ ꝑegre
s in patͥa sua defungi tanqͣ felicius
optaret. Q audito illa traltu an¬
xio reuerberans eum oculis quod
talia saꝑet: atq inde me intuens.
uide ait quid dicit. Et mox am¬
bobtis: ponite inqͥt hoc corpꝰ ubiẽq
nchil tios eiꝰ cura contuirbet: tan¬
tum illad uos rogo. ut ad dm̃ alta¬
re memmneritis mei uͥ fueritis.
Cumq hanc sententiã uerb̃ quibꝰ
poterat explicasset. ꝗtictuit. Et in¬
grauescente morbo exercebat᷑. Ego
uͦ cogitans dona tua deus iniisibił
q̃ inmittis in corda fideliam taoꝵ.

Expanded text:
quinque dies aut non multo amplius quinque dies aut non multo amplius decubuit febribus. et cum aegrotaret, quodam die defectum animae passa est et paululum subtracta a praesentibus. nos concurrimus, sed cito reddita est sensui et aspexit astantes me et fratrem meum et ait nobis quasi quaerenti similis: "ubi eram?" deinde nos intuens maerore attonitos: "ponitis hic" fletum frenabam. frater autem meus quiddam locutus est, quo eam non in peregre, sed in patria defungi tamquam felicius optaret. quo audito illa uultu anxio reuerberans eum oculis, quod talia saperet, atque inde me intuens: "uide" ait "quid dicit." et mox ambobus: "ponite" inquit "hoc corpus ubicumque: nihil uos eius cura conturbet; tantum illud uos rogo, ut ad domini altare memineritis mei, ubiubi fueritis". cumque hanc sententiam uerbis quibus poterat explicasset, conticuit et ingrauescente morbo exercebatur. Ego uero cogitans dona tua, deus inuisibilis, quae immittis in corda fidelium tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
longe imparis gem̾s. & hec una ra¬
piat & absorbeat & regdat in int̾iora
gandia spectatorem suũ. ut talis sit
sempit̾na uita quale fuit hoc moñi¬
tum intelligentiȩ cui suspirauimꝰ.
ĩe hoc ẽ intra in gaudiam dm̃ tur:
Et istud quando: An cum om̃s
refurgemꝰe. S ñ omnes immutabi¬
mur. Dicebamꝰ talia: & si ñ isto mo¬
do & his uerbis. tamen dñe tu scis
qtiod illo die cum talia loquerem᷑.
& mtindꝰ iste nob̃ inter uerba uiles¬
ceret cã om̃ib delectationibꝰ suis:
tc̃ ait illa. fili quantũ ad me attinet.
ntilla re iam delcctor in hac uita.
Qd hic faciam adhuc & ctir hic sum
nescio: iam consũpta spe huĩ seccili.
Ulntm erat ꝓpt̾ quod in hac tuta
aliqͥntã immorari capiebã: ut xp̃ia¬
rer. Cuntilatiꝰ hoc mͥ dt̃ meus p̃sti¬
tit. ut te &̃ contẽpta felicitate t̾¬
rena. serut̃ eiꝰ iudeam. Qd hic fa¬
cio: Ad hec ei quid responderim .n
satis recolo. cum int̾ea uix intra

Expanded text:
longe inparis generis et haec una ralonge inparis generis et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum, ut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momentum intellegentiae, cui snspirauimus, nonne hoc est: intra in gaudium domini tui? et istud quando? an cum omnes resurgimus, sed non omnes inmutabimur?" Dicebam talia, etsi non isto modo et his uerbis, tamen, domine, tu scis, quod illo die, cum talia loqueremur et mundus iste nobis inter uerba uilesceret cum omnibus delectationibus suis, tunc ait illa: "fili, quantum ad me adtinet, nulla re iam delector in hac uita. quid hic faciam adhuc et cur hic sim, nescio, iam consumpta spe huius saeculi. unum erat, propter quod in hac uita aliquantum inmorari cupiebam, ut te chrisrer. cumulatius hoc mihi deus praestitit, ut te etiam contemta felicitate terrena seruum eius uideam. quid hic facio?" Ad haec ei quid responderim, non satis recolo, cum interea uix intra
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. Et quid simile uerbo ttio dño
nr̃o. in se ꝑmanenti sine uetustate.
atq innouanti oĩas Bicebamꝰ ergo:
si eui sileat tumultꝰ carnis. sileant
fantasiȩ t̾rȩ & aquarũ & aeris. sile¬
ant & poli. & ipsa sͥ aĩa sileat. &
tͣnseat se. ñ se cogitando. sileant sõp¬
nia o ymaginarie reuelationes.
c̾o oĩs lingua & omne signũ. & qͥc¬
qͥd tͣnseundo fit. si cui sileat om̃ino:
nos fecimꝰ. s fecit nos qͥ manet in etͥnũ
his dictis. si iam taceant qm̃ crereit̃
atirẽ in eum qui fecit ea & loquat᷑
ipse solus. ñ ꝑ ea s ꝑ seipsum ut audia¬
mus uerbum eiꝰ. non ꝑ lingtam car¬
nis. neq ꝑtiocem angli. nec ꝑ sonitũ
nubis. nec ꝑ eigna similitadinis. s
ipsum quẽ in his amamꝰ. ipfum fine
his audiamus. sic̃ nc̃ extendimꝰ nos
ad rapida cogitatione attingimꝰ et̾nã
sapientiã suꝑ omĩa manentẽ. si ꝯtinue¬
tur hoc & subtrahant alie uisiones

Expanded text:
nitur. et quid simile uerbo tuo, domino nitur. et quid simile uerbo tuo, domino nostro, in se permanenti sine uetustate atque innouanti omnia? Dicebamus ergo: "si cui sileat tumultus carnis, sileant phantasiae terrae et aquarum et aeris, sileant et poli et ipsa sibi anima sileat et transeat se non se cogitando, sileant somnia et imaginariae reuelationes, omnis lingua et omne signum et quidquid transeundo fit si cui sileat omnino — nos fecimus, sed fecit nos qui manet in aeternum — his dictis si iam taceant, quoniam erexerunt aurem in eum, qui fecit ea, et loquatur ipse solus non per ea, sed per se ipsum, ut audiamus uerbum eius, non per linguam carnis neque per uocem angeli nec per sonitum nubis nec per aenigma similitudinis, sed ipsum, quem in his amamus, ipsum sine his audiamus, sicut nunc extendimus nos et rapida cogitatione attingimus aeternam sapientiam super omnia manentem, si continuetur hoc et subtrahantur aliae uisiones
Abbreviated transcription (Latin):
libet. in qͣntalibet lace corporea. p̃
illius uitȩ iocunditate ñ compara¬
tione. s nec cõmemoratione quidẽ
digna uideretur. erigentes nos ar.¬
dentiore affectu in idipsum. ꝑ amba¬
lauimus gradatim crncta corporaba
& ipsum celum ũ sol & luna & stel¬
le lucent suꝑ t̾ram: & adhuc ascen¬
debamus interiꝰ cogitando & loq̃ndo
m̃tes nr̃as & tͣnscendimꝰ eas: ut at¬
tingeremꝰ regionem ub̾tatis in desi¬
cientis. uͥ pascis ifrł in et̾uũ ueritati
pabulo: & ibi uita sapientia ẽ. per
quam fiunt omĩa ista. & quȩ facrt̃.
& quȩ fut᷑a sunt. Et ipsa ñ fit. s sic ẽ
ut fuit. & sic erit semꝑ: cum potitis
fuisse & futurũ e̾ẽ. ñ ẽ in ea. s esse
solum. qm̃ et̾na ẽ. Nam fuisse: &
futurũ ẽẽ non ẽ et̾num. Et dum
loqtim̃ & inhiamus illi. adtigimus
eam modice. toto ictu cordis. & suspi¬
rauimis & reli qͥmꝰ ibi religatas p̾¬
mitias sp̃c: & remeauinꝰ ad strepitũ
oris nr̃i. uͥ uerbum & incipit᷑ & fi¬

Expanded text:
t luce corporea prae illius uitae iucunditate non conparatione, sed ne conmemoratione quidem digna uideretur, erigentes nos ardentiore affectu in id ipsum perambulauimus gradatim cuncta corporalia et ipsum caelum, unde sol et luna et stellae lucent super terram. et adhuc ascendebamus interius cogitando et loquendo mentes nostras et transcendimus eas, ut attingeremus regionem ubertatis indeficientis, unde pascis Israel in aeternum ueritate pabulo, et ibi uita sapientia est, per quam fiunt omnia ista, et quae fuerunt et quae futura sunt, et ipsa non fit, sed sic est, ut fuit, et sic erit semper. quin potius fuisse et futurum esse non est in ea, sed esse solum, quoniam aeterna est: nam fuisse et futurum esse non est aeternum. et dum loquimur et inhiamus illi, attingimus eam modice toto ictu cordis; et suspirauimus et reliquimus ibi religatas primitias spiritus et remeauimus ad strepitum oris nostri, ubi uerbum et incipitur et fi
Abbreviated transcription (Latin):
& q̃sierã mendatiũ. Et tu dñe
iam magnificaueras scm̃ tutim
suscitans eñ a mortuis. & collocans
ad dexterã tuã. unde mitteret
exalto ꝓmissionẽ suã paraclytã
sp̃m̃ ueritatis: & miserat eũ iam.
s ego nesciebam. Miserat eũ q
iam magnificatꝰ erat. resurgens
ã mortiis. & ascendens in celtim.
Ante autẽ sp̃c nondum erat datꝰ.

Expanded text:
et quaesieram mendacium. et tu, domine, et quaesieram mendacium. et tu, domine, iam magnificaueras sanctum tuum, suscitans eum a mortuis et collocans ad dexteram tuam, unde mitteret ex alto promissionem suam, paracletum, spiritum ueritatis. et miserat eum iam, sed ego nesciebam. miserat eum, quia iam magnificatus erat resurgens a mortuis et ascendens in caelum. ante autem spiritus nondum er
Abbreviated transcription (Latin):
tuissẽt. Ulellem ut alicubi iuxta
dirent. & me nesciente qd̃ ibi essẽt
intuerentur faciẽ meã. & audirẽt
uocesmeas qã legi quartũ psalmũ
in illo tt̃ otio quid de me secerit
ille p̃ẽ. Cum inuocarẽ exandiuit me
des̃ iusticiȩ mex in tribulatione dila-¬
tasti mͥ. Miserere mei dñe. & exau¬
di orationẽ meam. Audirent igno¬
rante me ntrũ audirẽt. ne me ꝓpt̾
se illa dic̾e putarẽt q̃ int̾ hec uerba
direrim: qr & retiera nec ea dic̾e̾m
nec sic ea dicerẽ si me ab eis audiri
uideriq sentirẽ. nec si dice̾m sic ac¬
ciperent. quomͦ mectim & mͥ corã
te de familiari affectui anuni mei.
Inhorrui tm̃do. ibidẽq inferbiti
sꝑando & exultando in ttia miscdĩa
pater. & hec omĩa exibant ꝑ occilos
meos. & uocẽ meã. cum quersus ad
nos sp̃c tutis bonꝰ ait nob̾. filii homi¬
num quotisq graues corde: Llt
qͥd diligitis nanitatẽ. & q̃ritis m̃¬
dacitim : Dilexerã enĩ uanitatẽ

Expanded text:
tuissent! uellem, ut alicubi iuxta tuissent! uellem, ut alicubi iuxta nesciente, quodv ibi essent, intuerentur faciem meam et audirent uoces meas, quando legi quartum psalmum in illo tunc otio, quid de me fecerit ille psalmus: cum inuocarem te, exaudisti me, deus iustitiae meae; in tribulatione dilatasti mihi. miserere mei, domine, et exaudi orationem meam: audirent ignorante me, utrum audirent, ne me propter se illa dicere putarent, quae inter haec uerba dixerim, quia et re uera nec ea dicerem nec sic ea dicerem, si me ab eis audiri uiderique sentirem, nec, si dicerem, sic acciperent, quomodo mecum et mihi coram te de familiari affectu animi mei. Inhorrui timendo ibidemque inferbui sperando et exultando in tua misericordia, pater. et haec omnia exibant per oculos et uocem meam, cum conuersus ad nos spiritus tuus bonus ait nobis: filii hominum, quousque graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? dilexeram enim uanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo dedignabatur niseri litterismr̃is
Magis enini eas uolebat redolere gym¬
nasiorun cedros quas iam ꝯtrinit do¬
minus: quã salubres herbas eccłãsti¬
cas aduerfuͥs serpentibus. Qđ tibi d̃s
metis tioces dedi. cum legerem psalmos
datud cantica fidelia. & sonos pietatis
exelidentes turgidum sp̃m: rudis in
germano amore ttio cathectiminꝰ. in
uuala cum cathecumino alpio feriatꝰ.
matre adherente nob̃. muliebri habi¬
tu uirili fide. anili securitate. mater¬
na caritate. xp̃iana pietate: Eb cͥ
uoces dabam. in psalmis illis: Et
quomͦ in te inflamabar ex eis: & ac¬
cendebr eosrecitare si possem toto
orbe t̾rarũ. adu̾sus typbtĩ gen̾is hu¬
mani: Et tam̃ toto orbe cantant᷑.
& ñ ẽ qͥ se abscondat a caloie tto.
Quã tiehem̃ti & acri dolore indig¬
nabar manicheis. & miserabar eos
rursus quod illa sacͣmenta illa me¬
dicam̃ta nescirent. & insam essẽt
adu̾sus antidotũ quo san esse po¬

Expanded text:
primo dedignabatur inseri litteris nostris. primo dedignabatur inseri litteris nostris. magis enim eas uolebat redolere gymnasiorum cedros, quas iam contriuit dominus, quam salubres herbas ecclesiasticas aduersas serpentibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum legerem psalmos Dauid, cantica fidelia, sonos pietatis excludentes turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo, catechumenus in uilla cum catechumeno Alypio feriatus, matre adhaerente nobis muliebri habitu, uirili fide, anili securitate, materna caritate, christiana pietate! quas tibi uoces dabam in psalmis illis et quomodo in te inflammabar ex eis et accendebar eos recitare, si possem, toto orbi terrarum aduersum tyfum generis humani! et tamen toto orbe cantantur, et non est qui se abscondat a calore tuo. quam uehementi et acri dolore indignabar manichaeis et miserabar eos rursus, quod illa sacramenta, illa medicamenta nescirent et insani essent aduersus antidotum, quo sani esse po
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥtam. Et uenit dies in qͦ etiam
actu soluerer. a ꝓfessione rethorica.
tinde iam cogitauti solutꝰ eram. & fac¬
tum ẽ. & ertusti linguam meã unde
iam erueras cor meũ. & benedicebã
tͥ gandens ꝓfectꝰ in tullam cũ meis
om̃ib. Ibi qͥdegerim in litt̾is iam qͥ¬
dem sermentibus tͥ. s adhuc in suꝑ¬
bie scolam tanꝗͣ in pausationẽ anhe¬
lantibꝰ testant᷑ libri. dispuitati cum
p̃sentibus. & cum ipso me solo corã
te. Que autẽ cum absente nebry¬
dio testant᷑ epłẽ. Et quando mͥ fuf¬
ficiat tempus. cõmenor andi om̃ia
magna erga nos benefitia tua in
illo tempore: p̾sertim ad alia maio¬
ra ꝓperanti : Reuocat enim me re
teri tibi. quibꝰ internis me stimul
ꝑ domueris. & quẽ ad modũ me cõꝑli¬
naueris humilitatis montibͦ & col¬
libus cogitationũ mearũ: & tortuosi¬
a
mea direxeris. & asꝑa limeris: quoq
modo ipsum etiam alẏpium frẽm cor¬
dis mei subegeris nomim unigeniti

Expanded text:
requiram. Et uenit dies, quo etiam requiram. Et uenit dies, quo etiam actu soluerer a professione rhetorica, unde iam cogitatu solutus eram. et factum est, eruisti linguam meam, unde iam erueras cor meum, et benedicebam tibi gaudens profectus in uillam cum meis omnibus. ubi quid egerim in litteris iam quidem sentientibus tibi, sed adhuc superbiae scholam tamquam in pausatione anhelantibus testantur libri disputati cum praesentibus et cum ipso me solo coram te; quae autem cum absente Nebridio, testantur epistulae. et quando mihi sufficiat tempus conmemorandi omnia magna erga nos beneficia tua in illo tempore praesertim ad alia maiora properanti? reuocat enim me rec, confiteri tibi, quibus internis me stimulis perdomueris et quemadmodum me conplanaueris humilitatis montibus et collibus cogitationum mearum et tortuosa mea direxeris et aspera lenieris quoque modo ipsum etiam Alypium, fratrem cordis mei, subegeris nomini unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ sint. Ibi nebrydiꝰ meus uiuit.
dulcis amicꝰ metis. tuus autẽ dñe¬
ad optiuus ex liberto filius. ibi ui¬
uit. Nam quis aliꝰ tali aĩe locus:
bi uiuit. uñ me multa int̾rogabat
homuntionẽ in exꝑtũ. Iam ñ ponit
aurem ad os meũ. s spiritale os ad
fontẽ tutim: & bibit quantũ potest
sapientiã ꝓ ainditate sua sine fine
felix. Nec eum sic arbitror inebria¬
ri ex ea ut obliuscat᷑ mei. cum tu
dñe quẽ potat ille. nt̃i sis memor.
Sic ergo eramꝰ uerectudt̃i consolantes
tristem salna amiticia de tali conti̾¬
sione nr̃a. & exhortantes ad fidem
gradꝰ sui nite scilicet conugalis ne¬
bridyum autẽ oꝑientes quando se¬
queret᷑ quod de tam ꝓximo pot̾at¬
& erat iam iamq factatuis. cum ecce
euoltti sunt dies illi tandẽ. Nam
longi & multi uidebant᷑ p̃ amore li¬
bertatis otiose ad cantandum de
medullis ommibꝰ. tͥ dixit cor meã que¬
sun uultũ titum. ualtum tittĩ dñe

Expanded text:
catur sinu, ibi Nebridius meus uiuit, catur sinu, ibi Nebridius meus uiuit, dulcis amicus meus, tuus autem adoptiuus ex liberto filius: ibi uiuit. nam quis alius tali animae locus? ibi uiuit, unde me multa interrogabat homuncionem inexpertum. iam non ponit aurem ad os meum, sed spiritale os ad fontem tuum et bibit, quantum potest, sapientiam pro auiditate sua sine fine felix. nec eum sic arbitror inebriari ex ea, ut obliuiscatur mei, cum tu, domine, quem potat ille, nostri sis memor. sic ergo eramus, Verecundum consolantes tristem salua amicitia de tali conuersione nostra et exhortantes ad fidem gradus sui, uitae scilicet coniugalis, Nebridium autem opperientes, quando sequeretur. quod de tam proximo poterat et erat iam iamque facturus, cum ecce euoluti sunt dies illi tandem. nam longi et multi uidebantur prae amore libertatis otiosae ad cantandum de medullis omnibus: tibi dixit cor meum, quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine,
Abbreviated transcription (Latin):
lerabili cruciarem᷑. Gratias tͥ detis
nr. tui sumꝰ indicãt hortationes &
consolationes tue fideł ꝓmissor. reddis
uerectindo ꝓ rure illo ciꝰ casfitiaco. d
ab estii scłi reqͥciimus in te amenitat̃ẽ
sempit̾ne uirentis paradisi tui: qm̃
dimisisti ei peccata suꝑ t̾rã ĩ mõte caseato
monte tuo monte uberi. Angebat᷑ gͦ tẽ
iꝑse: nebryduis autẽ colletabatur.
Quamuis enĩ & ipse nondum xp̃ianꝰ
in illã foueam ꝑnitiosissimi erroris
inciderat. ut ueritatis filii tui car-¬
nem fantasima cred̾et. tam̃ inde
emergens sic sͥ erat. nogidum imbutꝰ.
ullis ꝑodĩȩ tuȩ sacramentis. s in qͥ¬
sitor ardentissimus ueritatis. Quẽ
ñ multo post cont̾isionẽ nr̃am & re¬
gen̾ationẽ ꝑ baptismũ i tuũ. ipsum
etiam fidelem catholicũ castitate ꝑ¬
fecta atq ꝯtinentia tibi seruientẽ.
soluisti: & nc̃ ille uitut in simi abra¬
ham. quicqͥd illud ẽ. qd illo signifi¬

Expanded text:
lerabili cruciaremur. gratias tibi, deus lerabili cruciaremur. gratias tibi, deus noster, tui sumus. indicant hortationes et consolationes tuae: fidelis promissor reddis Yerecundo pro rure illo eius Cassiciaco, ubi ab aestu saeculi requieuimus in te, amoenitatem sempiternae uirtutis paradisi tui, quoniam dimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nebridius autem conlaetabatur. quamuis enim et ipse nondum Christianus in illam foueam perniciosissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phantasma crederet, tamen inde emergens sic sibi erat, nondum imbutus ullis ecclesiae tuae sacramentis, sed inquisitor ardentissimus ueritatis. quem non multo post conuersionem nostram et regenerationem per baptismum tuum ipsum etiam fidelem catholicum castitate perfecta atque continentia tibi seruientem soluisti. et nunc ille uiuit in sinu Abraham. quidquid illud est, quod illo signifi
Abbreviated transcription (Latin):
sis me fuerim uel una hora sedere
in cathedra mendacii. At ego ñ
contendo. S tu dñe misericordis¬
fime. ñne & hoc peccatũ cum cet̾is
hoerendis & fun̾eis in aqua scã¬
innotusti. & remisisti mͥ: Macera¬
bat᷑ auxietate uerecundꝰ de isto
tenacissime t̾enebat᷑ deseri se nr̃o
consortio uidebat. ñ dum xp̃iantis
coniuge fideli. Ea ipsa tam̃ ar¬
tiore p̃octeris compede ab itinere
qͦ aggressi eramus. retardabatur
nec xp̃ianum esse alio modo se
uelle dicebat. quã illo quo non
poterat. Benigne sane obtulit
tit quamdiu ibi essemꝰ. in re eitis
essemis. Retribue illi dñe in re¬
surrectione iustoruim. qr iam ipsã
sortem retribiusti ei. Quamuis
enim absentibus nob̃ cum rome
iam essemꝰ corporali egͥtadine cor-¬
reptus. &o in ea xp̃ianus & fidelis
factus ex hac uita migrauit. Ita
misertus es ñ solam eits. s etiam
nt̃i: ne cogitantes egregiam erga
nos amici humanitatẽ. nec eum in
grege tuo numerantes dolore into¬

Expanded text:
sus me fuerim uel una hora sedere sus me fuerim uel una hora sedere in cathedra mendacii. at ego non contendo. sed tu, domine misericordissime, nonne et hoc peccatum cum ceteris horrendis et funereis in aqua sati et remisisti mihi? Macerabatur anxitudine Verecundus de isto tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uidebat. nondum Christianus coniuge fideli ea tamen ipsa artiore prae ceteris conpede ab itinere, quod aggressi eramus, retardabatur nec christianum esse alio modo se uelle dicebat quam illo, quo non poterat. benigne tamen obtulit, ut, quamdiu ibi essemus, in re eius essemus. retribues illi, domine, in retributione iustorum, quia iam ipsam sortem retribuisti ei. quamuis enim absentibus nobis, cum Romae iam essemus, corporali aegritudine correptus et in ea Christianus et fidelis factus ex hac uita emigrauit. ita misertus es non solum eius sed etiam nostri, ne cogitantes egregiam erga nos amici humanitatem nec eum in grege tuo numerantes dolore into
Abbreviated transcription (Latin):
ficulter trahere suspiria. doloribͦq
pectoris testari se satitium uocem¬
q clariorem ꝓductiorem ue recusa¬
re: pͥmo ꝑturbauerat me. qr ma¬
gisterii illius sarcinam pene iam
necessitate deponere cogebat. aut
si curari & ꝯualescere potinissem
certe int̾mitterẽ. S tibi plena uo¬
lantas nacandi & indendi qm̃ tu
es deus aborta mͥ ẽ atq firmata:
nosti ds̃ meus etiam gaud̾e cepi
qd̵ bec quoq suberat ñ mendar
excuisatio. q̃ offensionẽ hominum
temparet. qr ꝓpter liberos suos
me liberũ ẽẽ minꝗͣ. uolebant. Penꝰ
gͥ tali gaudio tolerabã illud inter¬
tallum tẽporis donec decurreret.
Nescio utrum uel uginti dies
erant. s tam̃ fortit̾ tolerabantur.
qr recesserat cupiditas q̃ mecum
solebat ferre grane negotiũ. &
ego p̃mendꝰ remanserã. nͥ pacien¬
tia succedẽt. Peccasse me in hoc qͥsꝙͣ
seruorũ tuorũ fr̃m meoꝵ dixerit. qd̾
iam pleno code mi litia tua. pas-¬

Expanded text:
ficulter trahere suspiria doloribusque ficulter trahere suspiria doloribusque pectoris testari se saucium uocemque clariorem productioremue recusare, primo perturbauerat me, quia magisterii illius sarcinam paene iam necessitate ponere cogebat aut, si curari et conualescere potuissem, certe intermittere. sed ubi plena uoluntas uacandi et uidendi, quoniam tu es dominus, oborta mihi est atque firmata — nosti, deus meus — etiam gaudere coepi, quod haec quoque suberat non mendax excusatio, quae offensionem hominum temperaret, qui propter liberos suos me liberum esse numquam uolebant. plenus igitur tali gaudio tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret — nescio utrum uel uiginti dies erant — sed tamen fortiter tolerabantur, quia recesserat cupiditas, quae mecum solebat ferre graue negotium, et ego premendus remanseram, nisi patientia succederet. peccasse me in hoc quisquam seruorum tuorum, fratrum meorum, dixerit, quod iam pleno corde militia tua pas
Abbreviated transcription (Latin):
sertioꝵ tuiorũ. quos de igris luci¬
dos. &o de mortuis uiuos feceras.
Congesta in sinum cogitationis
nr̃e urebant & asfumebant gra¬
uem torporem ne in imamergere¬
mur:. & accendebant nos tialide:
ut omnis ex lingna stibdola. conͣt¬
dictionis flatus. in flaminare nos
acrius posset. ñ extinguere. llerti
tamen q ꝓpter nomen tutĩ quod
scificasti ꝑ t̾ras. etiam laudeitores
utiq haberet uotuim & ꝓpositũ
nr̃m. iactantie simile uidebatiti
ñ operiri tam ꝓximtim feriarum
tempꝰ. si de publica ꝓfessione atq
ante omiiũ octilos sita ante dice¬
derem. ut ñ conuersa in factum
metĩ ora cunctorum intuentium
quã uicinum uindemialitm diẽ
p̃uentre uoluerim. Multi dice¬
rent quod quasi appetissem mag-¬
nus uideri. Et quo mͥ erat istuc.
ut putaret᷑ & disputaret᷑ de ani¬
mo meo: & blasphemaret᷑ bonium
nt̃m: Qum etiam quod ipsa¬
estate litterario labori: nmio
pulmo mets cedere ceꝑat. & dif¬

Expanded text:
seruorum tuorum, quos de nigris luciseruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extinguere. uerum tamen quia propter nomen tuum, quod sanctificasti per terras, etiam laudatores utique haberet uotum et propositum nostrum, iactantiae simile uidebatur non opperiri tam proximum feriarum tempus, sed de publica professione atque ante oculos omnium sita ante discedere, ut conuersa in factum meum ora cunctorum intuentium, quam uicinum uindemialium diem praeuenire noluerim, multa dicerent, quod quasi appetissem magnus uideri. et quo mihi erat istuc, ut putaretur et disputaretur de animo meo et blasphemaretur bonum nostrum? Quin etiam quod ipsa aestate litterario labori nimio pulmo meus cedere coeperat et dif
Abbreviated transcription (Latin):
it mͥ in conspectu tuo ñ tumultuo¬
se abriꝑe. s leniter subtrabere mi¬
nisterium linguȩ mẽȩ nundinis
loquacitatis: ne ulterius pueri me¬
ditantes ñ legem tuiam. ñ pacem
tuam. s insanias mendaces. & bella
forensia mercarent᷑ ex ore meo ar-¬
ma furori stio. Et oportune iam
penicissum dies superãt ad uinde-¬
miales ferias: co statui tolerare
illos ut sallempniter abscederem.
& rederꝓptus a te iam ñ redirem
uenalis Consilium ergo nr̃m erat
coram de. coram hominibꝰ autẽ nͥ
nr̃is ñ erat. Et conuenerat inter
nos ne passim ciuiꝗͣ effamderetur.
quamꝗͣ tu nob̾ acontalle ploratio¬
nis ascendentibus & cantantibus
cantictim graduum dederas sagit¬
tas actitas. & carbones trastatores
aduerscis lingnã subdolam uelut
consulendo contradicentẽ. & sicut
cibum assolet amando consum̃tẽ.
Sagittaneras tu cor nr̃m carita¬
te tua: & gestabamꝰ uerba tua
transfixa uisceribus & exempla

Expanded text:
it mihi in conspectu tuo non tumultuoit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mercarentur ex ore meo arma furori suo. et opportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et redemtus a te iam non redirem uenalis. consilium ergo nostrum erat coram te, coram hominibus autem nisi nostris non erat. et conuenerat inter uos, ne passim cuiquam effunderetur, quamquam tu nobis in conualle plorationis ascendentibus et cantantibus canticum graduum dederas sagittas acutas et carbones uastatores aduersus linguam subdolam uelut consulendo contradicentem et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla
Abbreviated transcription (Latin):
ciens ꝓfunditatem mortis meẽ. &
a fundo cordis mei exhatiriens abystã
corruptionis. Et hoc erat totum
nolle qd̃ uolebas. o uelle quod nole¬
bas. S ubi erat tam annoso tempore
&ode quo imo altoq secreto enocatũ
ẽ in momento liberum arbitrium
meum. quo subderem ceruicem leni
iugo tuo: o humeros leni sarcine
tue. xp̃e iħti. adititor meus & redẽp¬
tor meus: Quam suaue mͥ subito
factum ẽ. carere suauitatibtis nuga¬
rum. & quas amittere metus fue¬
rat. iam dimittere gaudium erat.
faciebas enim eas ã me uera tu &
sumina suauitas eiciebas & intra¬
bas ꝓ eis omni uoluptate dultior.
s ñ carni & sanguin. omni luce cla¬
rior. s omni secreto interior. omni
honore sublimior. s ñ sublimibus
in se. Iam liber erat qnimus metis a
curis mordacibꝰ ambigendi & ad qui¬
rendi. & uolutandi atq scalpendi.
scabiem libidinum: & garriebam
tͥ claritati mẽȩ & ditutiis meis. &¬
salutimẽẽ dño deo meo. Et placti¬

Expanded text:
ciens profunditatem mortis meae, et ciens profunditatem mortis meae, et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptionis. Et hoc erat totum nolle quod volebam, et velle quod volebas. Sed ubi erat tam annoso tempore, et de quo imo altoque secreto evocatum est in momento liberum armeum, quo subderem ceruicem leni iugo tuo et umeros leni sarcinae tuae, Christe Iesu, adiutor meus et redemptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, eiciebus et intrabas pro eis omni uoluptate dulcior, sed non carni et sanguini, omni luce clarior, sed omni secreto interior, omni honore sublimior, sed non sublimibus in se. iam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et adquirendi et uolutandi atque scalpendi scabiem libidinum, et garriebam tibi, claritati meae et diuitiis et saluti meae, domino deo meo. Et placu
Abbreviated transcription (Latin):
ultra quam petimus att intelligi¬
miis facere: quia tanto amplitis
sͥ a te concessum de me uidebat.
quam petere solebat miserabilibus
flebilibusq gemitibuis. Contertisti
enum me ad te. ut nec tixorem que¬
rerem. neq aliquã spem scłi hitiꝰ:
stans in ea regula fidei. in qua me
ante tot annos ei reuelaueras. &
contiertisti luctum eiꝰ in gauditm
multo uberiꝰ quã uoluerat. multo
caruis atq castiꝰ quam de nepotibꝰ
carnis meȩ̃ requirebat. Incipit¬
Nẽ ego serutis tu¬
us. ego serutis tu
us. & filius ancil¬
le tuȩ. dirupisti
uincula mea tibi sacͥficabo hostiam
laudis. Laudet te cor meuim & lin¬
gua mea. & omina ossa mea di-¬
cant. dñe quis similis tuis Dicãt
& responde mͥ : & dic amimȩ meẽ
salus tua ego sum. Quis ego:
Et quals ego: Quid ñ mali ego.¬
aut facta mea: Aut si ñ facta
dicta mea. aut si ñ dicta uoluntas
mea fuit: Tu autẽ dñe bontis
& misericors. & dextera tia respi¬

Expanded text:
ultra quam petimus aut intellegiultra quam petimus aut intellegimus facere, quia tanto amplius sibi a te concessum de me uidebat, quam petere solebat miserabilibus flebilibusque gemitibus. conuertisti enim me ad te, ut nec uxorem quaererem nec aliquam spem saeculi huius stans in ea regula fidei, in qua me ante tot annos ei reuelaueras, et conuertisti luctum eius in gaudium multo uberius, quam noluerat, et multo carius atque castius, quam de nepotibus carnis meae requirebat. ne, ego seruus tuus, ego seruus tuus, et filius anciliae tuae. Dirupisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis . Laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicant: Domine, quis similis tibi? Dicant, et responde mihi, et dic animae meae, Salus tua ego sum . Quis ego, et qualis ego? Quid non mali aut facia mea; aut, si non facta, dicta mea; aut, si non dicta, voluntas mea fuit? Tu autem, Domine, bonus et misericors, et dextera tua respi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis ur̃is. Nec ultra uolui legere:
nec optis erat. Statim quippe cum
fine huiꝰce sententie qͥsi luce securi¬
tatis infusa cordi meo: omnes dtibi¬
tationis tenebre diffaigerunt. Ce
interiecto aut digito aut nescio qͦ
abio signo. codicem clatisi. & tranqͥl¬
lo im ualtu indicaui alypio. At ille
quid in se ageretur. qd̃ ego nesciebã:
sic indicauit. Petiit uidere quid le¬
gissem. Ostendi. Et attendit etiã
ultra. quã ego legeram: & ignorabã
quid sequeretur: Sequebatur uͦ:
infirmtim autẽ in fide recipite.
Quod ille ad se reculit. michiq ape-¬
ruit. S tali ammonitione firma-¬
tus ẽ: placitoq ac ꝓposito bono &
congruentissimo fctis moribus ꝯtribꝰ
ã me in melitis iam olim ualde lon¬
geq distabat. sine ulla turbulen¬
ta cunctatione conuinctꝰ ẽ. Inde
ad matrẽ ingredim᷑. indicamus.
gaudet. narramꝰ quẽ admodum
gestum sit. Exultat & triumpbat.
& benedicebat tibi qui potens es

Expanded text:
tiis . Nec ultra volui legere; tiis . Nec ultra volui legere; nec opus erat. Statim quippe cum fine hujusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo, omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. 30. Tum interjecto aut digito aut nescio quo alio signo, codicem clausi, et tranquillo jam vultu indicavi Alypio. At ille quid in se ageretur, quod ego nesciebam, sic indicavit. Petit videre quid legissem: ostendi; et attendit etiam ultra quam ego legeram, et ignorabam quid sequeretur. Sequebatur vero: Infirmum autem in fide recipite . Quod ille ad se retulit, mihique aperuit. Sed tali admonitione firmatus est placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quibus a me in melius iam olim ualde longeque distabat, sine ulla turbulenta cunctatione coniunctus est. inde ad matrem ingredimur, indicamus: gaudet. narramus quemadmodum gestum sit: exultat et triumphat et benedicebat tibi, qui potens est
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinis mee : Dicebam hec: & flebã
amarissima contritione cordis mei.
Et ecce audio nocem de uicina domo:
cum canta dicentis & crebro repetẽ¬
tis. quasi pueri an ꝑtielle nescio. Col¬
le lege. tolle lege. Statimq mutato
uulti intentissimus cogitare cepi: ntrũ¬
nam solerent pueri in aliquo genere
ludendi cantitare tale aliquid. Nec
occurrebat omnino audisse me uspiã.
Repressoq impetti lacͥmartim surrexi.
quod pͥmum caput intienissem. Audie.¬
ram enim de anthonio qd̃ ex etangeli¬
ca lectione cui forte suꝑuenerat admo¬
nitus fuerit. tanꝗͣ gͥ diceret᷑ quodle¬
gebatur. uade uende omĩa quȩ habes¬
& da patꝑibtis os habebis thesatirum
in celis. & ueni seqͥ łte me brtali ora¬
culo confestim ad Tt esse contiersum.
Itaq concitus redii in eam locun:
tibi sedebat alpitis. Ibi eñ postierã
codicem apłi: cum inde suitreteram.
quo pͥmum comecti funt ocali mei.
dentiam ne feceritis in concupiscen¬

Expanded text:
pitudinis meae? 29. Dicebam haec, et flebam pitudinis meae? 29. Dicebam haec, et flebam amarissima contritione cordis mei. Et ecce audio vocem de vicina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis, quasi pueri an puellae, nescio: Tolle, lege; tolle, lege. Statimque mutato vultu, intentissimus cogitare coepi utrumnam solerent pueri in aliqludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nquod primum caput inuenissem. audieram enim de Antonio, quod ex euangelica lectione, cui forte superuenerat, admonitus fuerit, tamquam sibi diceretur quod legebatur: uade, uende omnia, quae habes, da pauperibus et habebis thesaurum in caelis; et ueni, sequere me, et tali oraculo confestim ad te esse conuersum. itaque concitus redii in eum locum, ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem apostoli, cum inde surrexeram. quo primum conjecti sunt oculi mei: carnis providentiam ne feceritis in concupiscen