comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationis. Qđ oftendit dñs in euangłio dicens. Audistis qͥa dicti
.ẽ. antiquis: ñ occides. Ego autẽ dico uob̃. qͥa qui irascit᷑ fr̃i suo
reus erit iudicio. Gemina gͦ resꝑsio aque ut dictũ. ẽ: duplice
significat mundationẽ. exteriorẽ scilicet & interiorẽ. Cũ au
tercio eadẽ eccła aqua lustrat᷑: a t̾cio genere peccatorũ emun¬
dari debere decernit᷑. id÷ locutionis. Qd qui facere neglexe¬
rit: audiet ꝓpħam terribilit̾ cõminantẽ. Et erit tribulatio
sipent᷑ inimici eius. qͥ qͣndã de iudeis conscriptꝰ credat᷑ &
intelligat᷑. tamen abeis qͥ istud ordinauert̃ officiũ. & diabo¬
lo & ministris eiꝰ conuenire posse intellectꝰ. ẽ. Cantat aut̃
antiphonã qͥ habitat in adiutorio altissimi in ꝓtectione
di celi cõmorabit᷑: asserentes nullũ posse ꝓtegi ado. nͥ eu

Expanded text:
tationis. Quod ostendit Dominus in Evangelio, dicens: « Audistis quia dictum tationis. Quod ostendit Dominus in Evangelio, dicens: « Audistis quia dictum est antiquis: Non occides; ego autem dico vobis, quia qui irascitur fratri suo reus erit judicio. » Gemina ergo respersio aquae, ut dictum, duplicem significat mundationem, exteriorem scilicet et interiorem. Cum autem tertio eadem ecclesia aqua lustratur, a tertio genere peccatorum emundari debere decernitur, id est, locutionis. Quod qui facere neglexerit audiet prophetam terribiliter comminantem: « Et erit tribulatio sipentur inimici ejus, » qui quanquam de Judaeis conscriptus credatur et intelligatur, tamen ab eis qui istud ordinaverunt officium, et diabolo et ministris ejus convenire posse intellectus est: Cantatur autem antiphona: « Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur, » asserentes nullum posse protegi a Deo nisi eum
Abbreviated transcription (Latin):
Hysopus autẽ cũ quo eadẽ aqua spargit᷑: herba ÷ humilis. quȩ ra¬
detur in cõmodis. Cuiꝰ etiã asꝑgine ĩmundicie delebant᷑ in lage
significans humilitatẽ xp̃i quȩ duriciã nr̃e obstinationis
confringit. passionesq atq ĩmundicias interiores curare no¬
uit. Aqua gͦ cũ y sopo asꝑgitur: cũ baptismꝰ xp̃i passione sc̃ifi¬
catꝰ eccłȩ tribuit᷑ Circũie autẽ altare spargendo eandẽ a quã
ut significet doctores ñ debere ocio indulgere. sed eorũ semꝑ
quos dño initiauerint curã gerere. & eorũ mundationi op̃e¬
ram dare: & ut dñs mittat angłm suũ incircũitu eorũ &
eripiat eos continuatim orare. Circũit autẽ totã eccłam &
asꝑgit parietes illius. ut de monstret se omnẽ curã impen¬
dere utriq sexui. om̃i etati. om̃i dignitati. De inde iterũ ueni¬
ens ante altare resꝑgit illud scd̃o & omnẽ eccłam: docens non
solũ mundatũ debere esse quẽpiã apeccato operis. sed etiã cogi¬

Expanded text:
Hyssopus autem cum quo eadem aqua spargitur herba est humilis, quae radetur incommodis, cujus etiam aspergine immunditiae delebantur in lege, significans humilitatem Christi quae duritiam nostrae obstinationis confringit, passionesque atque immunditias interiores curare novit. Aqua ergo cum hyssopo aspergitur cum baptismus Christi passione sanctificatus Ecclesiae tribuitur. Circuit autem altare spargendo eamdem aquam, ut significet doctores non debere otio indulgere, sed eorum semper quos Domino initiaverint curam gerere et eorum mundationi operam dare; ut Dominus mittat angelum suum in circuitu eorum et eripiat eos continuatim orare. Circuit autem totam ecclesiam et aspergit parietes illius, ut demonstret se omnem curam impendere utrique sexui, omni aetati, omni dignitati. Deinde iterum veniens ante altare respergit illud secundo et omnem ecclesiam, docens non solum mundatum debere esse quempiam  al. cessando a peccato a peccato operis, sed etiam cogi
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate condiantur diuina. Nec aliqͥd dõ putes gratũ: qͦd ñ fue¬
inlege ad expiationẽ popłi.Cinis nanq uitulȩ rubeȩ caro : saluato¬
ris. Rubra ꝑ sanguinẽ crucis. & exusta igne tribulationis. Hinc
ipse saluator cũ quasi qͥdã torris exurendus. quodã modo ad ignẽ
duceret᷑ passionis: ait. Si enĩ sanguis hẏrcorũ & uitulorũ. & cinis
uitulȩ aspersus inquinatos scĩficat ademundationẽ carnis. qͣnto

Expanded text:
auctoritate condiantur divina. Nec aliquid Deo putes gratum quod non fueauctoritate condiantur divina. Nec aliquid Deo putes gratum quod non fuein lege ad expiationem populi. Cinis namque vitulae rubeae caro est Salvatoris, rubra per sanguinem crucis et exusta igne tribulationis. Hinc ipse Salvator, cum quasi quidam torris exurendus quodammodo ad ignem duceretur passionis, ait: « Si enim sanguis hircorum et vitulorum, et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emundationem c
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis adhuc possunt eorũ subire officiũ. quorũ ꝑfectus animꝰ
in laude om̃ipotentis se solũ modo nouit occupare. Qͦd bene sci¬
ens ꝓpħa dauid: psalmos sept̾e qͦs inlaude dñi cõposuit. & alle¬
luia titulo prȩnotauit & fine conclusit: ñ in capite psalterii.
ñ in meho uł in alia qualibet regione sed infine posuit. aꝑte
alaude di cohibent᷑ qͥ adhuc uiciis eneruit̃ succubunt. dicente eodẽ
psalmista. Peccatori autẽ dix̃ ds̃. quare tu enarras iusticias meas &
assumis testamentũ meũ ꝑos tuũ : Post hȩc benedicit᷑ aqua cũ cõmix
tione salis & cineris. Aquã quidẽ significare popłm testat᷑ a pocalip¬
sis ioħis dicendo. Nquȩ enĩ popłi st̃. Sal autẽ: doctrina uerbi diuini.
Unde inlege prȩcipit᷑ ut in om̃i sacrificio sal offerat᷑. dicente legis la¬
tore. In om̃i sacrificio offeres sal: nec auferes sal fȩderis dñi dĩ tui

Expanded text:
mentis adhuc possunt eorum subire officium, quorum perfectus animus mentis adhuc possunt eorum subire officium, quorum perfectus animus in laude Omnipotentis se solummodo novit occupare. Quod bene sciens propheta David psalmos septem quos in laude Domini composuit, et alleluia titulo praenotavit et fine conclusit, non in capite psalterii, non in medio, vel in alia qualibet regione, sed in fine posuit, aperte a laude Dei cohibentur qui adhuc vitiis enerviter succumbunt, dicente eodem Psalmista: « Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas et assumis testamentum meum per os tuum? » Htione salis et cineris. Aquam quidem significare populum testatur Apocalypsis Joannis, dicendo: « Aquae enim populi sunt; » Sal autem doctrina Verbi divini. Unde in Lege praecipitur ut in omni sacrificio sal offeratur, dicente legislatore: « In omni sacrificio offeres sal, nec auferes sal foederis Domini Dei tu
Abbreviated transcription (Latin):
cantabunt: cũ discipłorũ suorũ uitã dño crescere uiderint.
ut laoliis. Hunc uiuimꝰ si uos statis indnõ. Et itẽ. Scio autẽ qđ ue¬
niens aquos in abundantia benedictionis xp̃i ueniã. Perfectũ
tam̃ alła tunc resonabunt: qͣndo fiet qd scriptũ.ẽ. Beati qͥ ha¬
bitant in domo tua dñe. in scła scłorũ laudabunt te. Unde &
mos in crebruit: ut ꝑ dies afflictionis qͥ st̃ qd ragesimȩ ante
pascha alleluia ñ cantet᷑: qͥa diesst̃ luctus & penitentie. Resurre¬
tione autẽ dñica ꝑ acta: sine int̾missione cantet᷑. Pontifex gͦ
qͥcũ discipłorũ imperita repugnatione & contradictione ad¬
huc certat. adiutoriũ qͥdẽ dñi ad ea de uincenda flagitat. alła
autẽ adhuc plenit̃ cũ eis ñ cantat. qͥa scđ̾m scripturã ñ÷ specio¬
salaus inore peccatoris. Neq primis adhuc inhȩrentes rudi¬

Expanded text:
cantabunt, cum discipulorum suorum vitam Domino crescere viderint, cantabunt, cum discipulorum suorum vitam Domino crescere viderint, ut Paulus: « Nunc vivimus si vos statis in Domino. » Et item: « Scio autem quod veniens ad vos in abundantia benedictionis Christi veniam. » Perfectum tamen alleluia tunc resonabunt, quando fiet quod scriptum est: « Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te. » Unde et mos increbuit ut per dies afflictionis, qui sunt Quadragesimae ante Pascha, « alleluia » non cantetur, quia dies sunt luctus et poenitentiae; resurrectione autem Dominica peracta, sine intermissione cantetur. Pontifex ergo qui cum discipulorum imperita repugnatione et contradictione adhuc certat, adjutorium quidem Domini ad ea devincenda flagitat, alleluia autem adhuc pleniter cum eis non cantat, quia secundum Scripturam non est speciosa laus in ore peccatoris. Neque primis adhuc inhaerentes rudi
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec ad altiora iam sacerdos subit. cũ ante altare
astans dm̃ in adiutoriũ sibi inuocat. uelut qui tunc in¬
choet operari. Nam prȩterita uelut quȩdã prȩuia fuere.
Dicit enĩ. ds in adiutoriũ meũ intende. & cȩtera: ad iungens gła Pa¬
tosq sumunt conflictꝰ. scientes qͦd ñ sit eis colluctatio aduersus
carnẽ & sanguinẽ s ad uersus pͥncipes & potestates. aduersus
mundi rectores tenebrarũ harũ. contra spũalia nequiciȩ in cȩ¬
lestib. Qnto gͦ infirmiores esse ex sua cognoscunt imbetillita¬
te: tanto ad uitoriũ dĩ ampliꝰ implorant exillius benignitate.
Aecdũ tamen laudib di alleluia adiungunt. qͥa adhuc inlabo¬
rib atq sudorib se esse conspiciunt. Alleluia nanq uox÷ exul¬
tationis ad laudes dĩ solũ modo ꝑtinens. Sc̃i autẽ doctores quã diu
inafflictione st̃: ut pote qͥ necdũ de discipłorũ ꝓfectugłari pos
sunt. de p̃cari dñi ad iutoriũ ñ desinunt. Letũ autẽ tunc alleluia

Expanded text:
ost haec ad altiora jam sacerdos subit, cum ante altare astans Deum in adjutorem sibi invocat, velut qui tunc inchoet operari. Nam praeter ista velut quaedam praevia fuere. Dicit enim: « Deus in adjutorium meum intende, » etc. Adjungens « Gloria Patosque sumunt conflictus, scientes quod « non sit eis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus. » Quanto ergo infirmiores se ex sua cognoscunt imbecillitate, tanto adjutorium Dei amplius implorant ex illius benignitate. Necdum tamen laudibus Dei « alleluia » adjungunt, quia adhuc in laboribus atque sudoribus se esse conspiciunt. « Alleluia » namque vox est exsultationis ad laudes Dei solummodo pertinens. Sancti autem doctores quandiu in afflictione sunt, utpote qui necdum de discipulorum profectu gloriari non possunt, deprecari Domini adjutorium non desinunt. Laetum autem tunc alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
pbũ eorũ conamꝰ impiũ. dicentiũ posse sine peccato homi¬
nẽ existere ex ꝓpͥa uoluntate & ñ exgr̃a deiꝰ & pͥmũ qͥdẽ
blasphemiȩ stultiloquiũ. ẽ. dicere hominẽ sine peccato.¬

Expanded text:
perbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato homiperbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquiu
Abbreviated transcription (Latin):
sedis apłice. Scripta quȩ ꝑlatores ad sc̃e memoriȩ seueri¬
nũ papã adduxert̃: hac de luce eo migrante reciꝓca res¬
ponsa & adea quȩ postulata fuerant siluert̃. Quib resera¬
tis: ne diu tantȩ questionis caligo indiscussa remaneret:
cũ hebreis celabrare nitentes. Quo epłȩ pͥncipio manifeste
exolarat n totaeorũ gente .s. ꝯͦstlã ieis hae fiisse impli¬
eros E posita aute ratione paschalis obseruantio. ura de
pelagians in eadẽ epla subdunt. Et hoc qͦd cognouie qd
peauis pelagiane hereseos apud uos denuo reuiuiscit
qd om̃ino hortam ut aur̃is mntib hui modi uenenatũ
supsticionis facim auferat᷑. Nã qualit̃ ipsa qͦq execranda¬
heresis qanata e latere uos ñ debet. qͥa ñ solũ ꝑistos du¬
centos annos abolita ẽ: s & cotidie a nob ꝑpetuo anathe¬
mate sepulta dãnat᷑. & hortam ne quorũ arma cõbusta
sunt: apud uos eorũ cineres suscitent᷑. Nã qͥs ñ execret᷑ su¬

Expanded text:
sedis. Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, cum Hebraeis celebrare nitentes. Quo epistolae principio manifeste exortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam ex eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt; et hoc quoque cognovimus quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit, quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa qhaeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur su
Abbreviated transcription (Latin):
regulam ꝑpeti stabilitate confirmet: ac adaugmtu eccłe
sue patiora ꝑuos suscitet in crem̃ta ut fide &e opere in
rique ꝑ añi GR eGORIi exordiũ pullulat: conualescon¬
do amplius extendat᷑ ut ipsa uos dnĩci eloquii ꝓmissa
in futuro respiciant. uosq uox ista ad ȩt̾nã festiuitatẽ euo¬
cet Uenite adme om̃s qui laboratis & onerati estis. & ego uos¬

Expanded text:
regulam perpeti stabilitate confirmet. Et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa, ut fide et opere in ini Gregorii exordium pullulat, convalescendo amplius extendatur; ut ipsa vos Dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox illa ad aeternam festivitatem evocet: « Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis
Abbreviated transcription (Latin):
as aranep̃osemꝑ fatigari Quarũ etia textũ liccerdmior
nonori honon a pot plurima quȩ redẽptoris nr̃i misedia
hos sanulis dognat ponorũ munera prȩrogare: illud e¬
sus clemulit cossata suȩ pietatis munificentia tinbu con
quodliemspfsonos affeet unanim̃a dil ectionẽ quadã cori¬

Expanded text:
semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in onorio Honorius. Inter plurima quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affatus unanimem dilectionem quadam cont
Abbreviated transcription (Latin):
abbatissã iam migrassẽ de scl̃o: & se spectante cũ luce immensa ducib
angłis ad ȩt̃nȩ lumina lucis & suꝑnorũ consortia ciuiũ ascendisse.
Qđ cũ illa audisset: suscitauit cunctas sorores. & in eccłam conuocatas
orationib ac psalmis ꝓanima matris oꝑam dare monuit. Qd cũ
residuo noctis tẽpore diligent̃ agerent: uenert̃ pͥmo diluculo
fr̃s qͥ eiꝰ obitũ nunciarent aloco ubi de functa. ẽ. At ille respon¬
dentes: dixert̃ se prius eadẽ cognouisse. &cũ exponerent pordm̃e
quomͦ hec uł qͣndo didicissent: inuentũ: ẽ. eadẽ hora transitũ illius
cͥraq rerũ concordia ꝓcuratũ. ẽ. diuinitꝰ. ut cũ illi exitũ eiꝰ de hac
uita uiderent: tunc isti introitũ eiꝰ inꝑpetuã animarũ uita cog¬
noscerent. Distant autẽ int̾ se monasteria hȩc tredecim ferme mi-

Expanded text:
abbatissam jam migrasse de saeculo, et se aspectante cum luce immensa ducibus abbatissam jam migrasse de saeculo, et se aspectante cum luce immensa ducibus angelis ad aeternae limina lucis et supernorum consortia civium ascendisse. Quod cum illa audisset, suscitavit cunctas sorores, et in ecclesiam convocatas, orationibus ac psalmis pro anima matris operam dare monuit. Quod cum residuo noctis tempore diligenter agerent, venerunt primo diluculo fratres qui ejus obitum nunciarent, a loco ubi defuncta est. At illae respondentes dixerunt se prius eadem cognovisse: et cum exponerent per ordinem quomodo haec vel quando didicissent, inventum est, eadem hora transitum ejus ilchraque rerum concordia procuratum est divinitus, ut cum illi exitum ejus de hac vita viderent, tunc isti introitum ejus in perpetuam animarum vitam cognoscerent. Distant autem inter se monasteria haec tredecim ferme
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. immo ut uerbis dñi loqͥr de morte tͣnsiuit ad uitã. Qua
uidelicet nocte dñs omp̃s obitũ ipsius in alio longius posito mona¬
monialis femina noĩe begu. quȩ .xxͫx. & amplius annos dedicat a
dño uirginitate in monachica conuersatione seruiebat. Hec
tunc indormitorio sororũ pausans. audiuit subito in aere nocũ
cãpanȩ sonũ: qͦ ad orationes excitari uł conuocari solebant. cũ qͥs ex
domꝰ culmine fusã de suꝑ luce om̃ia repleuisse. Cui uidelicet luci
dũ sollicita intenderet: uidit anima pͥfatȩ dei famulȩ in ipsilure
comitantib ac ducentib angłis adcelũ ferri. Cũq sõno excussaui¬
deret cȩteras pausantes circa se sorores: intellex uł in sõnio uł in
uisione m̃tis ostensũ sibi. ẽẽ. qͦd uid̾at. Statimq exurgens nimio
ꝑfusa. ac suspiria longa trahens. nunciauit matr̃e illarũ om̃iũ hil

Expanded text:
vidit, immo, ut verbis Domini loquar, de morte transivit ad vitam. Qua vidit, immo, ut verbis Domini loquar, de morte transivit ad vitam. Qua videlicet nocte Dominus omnipotens obitum ipsius in alio longius posito monamonialis femina, nomine Begu, quae triginta et amplius annos dedicata Domino virginitate, in monachica conversatione serviebat. Haec tunc in dormitorio sororum pausans, audivit subito in aere notum campanae sonum, quo ad orationes excitari vel convocari solebant, cum quis eodomus culmine, fusam desuper lucem omnia replevisse: cui videlicet luci dum  Al., cum sollicita intenderet, vidit animam praefatae Dei famulae in ipsa luce comitantibus ac ducentibus angelis ad caelum ferri. Cumque somno excussa videret caeteras pausantes circa se sorores, intellexit vel in somnio vel in visione mentis ostensum sibi esse quod viderat. Statimque exsurgens nimio ue ac lacrymis multum perfusa, ac suspiria longa trahens nunciavit, matrem illarum omnium Hild
Abbreviated transcription (Latin):
pessionipare subueste sua monile preciosissimũ. Qd dũ atcentius
consideraret s tane fulgore luminis refulgere uidebar iuit oons
ontderare fines illius gra splendoris impleret. Qanimirũ some
Ierue cuilla multis annis huic monasterio prȩesset. placuit pro
continuos annos eadẽ molestia laborare ñ cessabat. Inqͦ toto tẽpore
ninquã ipsa uł conditori suo gr̃as agere: uł comissũ sibi gregem
a miblice & pͥuatĩ docere p̃t̾mittebat. Ilã suo p̃docta ex emplo mo¬
nebat oñis & in salute accepta corporis dño obteꝑant̾ seruiendũ
& in aduersis rerũ sue infirmitatib mẽbrorũ fidelit̃ dño. ẽẽ.
gr̃as semꝑ ageridas. Septimo gͦ suȩ infirmitatis anno. conuerso
ad interanea dolore addiẽ ꝑuenit ultimũ. & circa gallicantũ
ꝑ cepto uiatico sacro scẽ comunionis: cũ accersitis ancillis xp̃i¬
quȩ erant in eodẽ monasterio. de seruanda eas inuicẽ immo cũ õib
pace euangłica admoneret: int̾ uerba exhortationis lȩta morto

Expanded text:
perire sub veste sua monile pretiosissimum: quod dum attentius consideraret, tanti fulgore luminis refulgere videbatur, ut omnes Brittaniae fines illius gratia splendoris impleret. Quod nimirum soVerum illa cum multis annis huic monasterio praeesset, placuit pio continuos annos eadem molestia laborare non cessabat: in quo toto tempore nunquam ipsa vel conditori suo gratias agere, vel commissum sibi gregem et publice et privatim docere praetermittebat. Nam suo praedocta exemplo, monebat omnes, et in salute accepta corporis Domino obtemperanter serviendum, et in adversis rerum sive infirmitatibus membrorum fideliter Domino esse gratias semper agendas. Septimo ergo suae infirmitatis anno, converso ad interanea dolore, ad diem pervenit ultimum, et circa galli cantum, percepto viatico sacrosanctae communionis, cum accersitis ancillis Chriquae erant in eodem monasterio, de servanda eas invicem, immo cum omnibus pace evangelica admoneret; inter verba exhortationis laeta mortem
Abbreviated transcription (Latin):
atitudinis auctor atq largitor prestare dignabit᷑. Hȩc & huiꝰm¬
di plura ubi multis cũ lacrimis & magna cõpunctione antistes
lingua etiã trem̃te cõpleuit. fecert̃ fr̃s ut usserat: & in uolutum
nouo amictu corpꝰ nouaq intheca reconditũ. supͣ pauimtũ scu̾a¬
rii posuert. Hec mora deo dilectꝰ antistes eadbert morbo corre¬
ptꝰ. ẽ. acerbo. ac ꝑdies crescente multũq ingrauescente ardore
languoris: ñ multo post id÷ pͥdie nonas maias etiã ipse migra
tes: apposuert̃ desuꝑ archã inqua incorrupta eiꝰdẽ patris mẽ¬
bra locauerant. In qͦ etiã loco sanitatũ signa aliquotiens facta me¬
ritis amborũ testimoniũ fert̃: eqͥb aliqͣ in libro uitȩ illius olim
disse contigit: nc̃ suꝑ adicere cõmodũ duximꝰ¬

Expanded text:
atitudinis auctor atque largitor praestare dignabitur. » Haec et hujusmoatitudinis auctor atque largitor praestare dignabitur. » Haec et hujusmodi plura ubi multis cum lacrymis et magna compunctione antistes lingua etiam tremente complevit, fecerunt fratres ut jusserat, et involutum novo amictu corpus novaque in theca reconditum, supra pavimentum sanctuarii posuerunt. Nec mora, Deo dilectus antistes Eadberct morbo correptus est acerbo, ac per dies crescente multumque ingravescente ardore languoris, non multo post, id est, pridie Nonas Maias etiam ipse migravtes, adposuerunt desuper arcam in qua incorrupta ejusdem Patris membra locaverant: in quo etiam loco signa sanitatum aliquoties facta, meritis amborum testimonium ferunt, e quibus aliqua in libro Vitae illius olim disse contigit, superadjicere commodum duxim
Abbreviated transcription (Latin):
ta: uerũ etiã pͥsca nouitate & claritudine miranda parebant.
Qͦd ubi uidere fr̃s.nimio mox timore ꝑculsi festinarunt referre¬
antistiti quȩ inuenerant: qͥtũ forte in remotiore abȩccła loco re¬
fluis undiq pelagi fluctib cincto solitariꝰ manebat. In hoc & eni
semꝑ qͣdragesimȩ temp agere. in hoc qͣdraginta ante dñicũ natale
dies in magna continentiȩ. orationis & lacrimarũ deuotione tns¬
gere solebat. Inquo etiã uenerabilis pͣdecessor eiꝰ cudb̾ctꝰ priusqua
autẽ ei partẽ indum̃torũ: quȩ corpus sc̃m ambierant. Quȩ cũ ille
& munera gratant̃ acciperet: & miracula libent᷑ audiret. nã&
ipsa indum̃ta corpori patris qͣsi adhuc circundata miro de oscu¬
labat᷑ affectu: noua inqͥt indum̃ta corpori ꝓhis quȩ tulistis cir¬
cundate. & sic reponite in archa quã parastis. Scio enĩ certissime

Expanded text:
ta, verum etiam prisca novitate et claritudine miranda parebant. ta, verum etiam prisca novitate et claritudine miranda parebant. Quod ubi viderunt fratres, nimio mox timore antistiti quae invenerant, qui tum forte in remotiore ab ecclesia loco refluis undique pelagi fluctibus cincto, solitarius manebat. In hoc etenim semper Quadragesimae tempus agere, in hoc quadraginta ante dominicum natale dies in magna continentiae, orationis et lacrymarum devotione transigere solebat: in quo etiam venerabilis praedecessor ejus Cudberct priusquam autem et partem indumentorum, quae corpus sanctum ambierant. Quae cum ille et munera gratanter acciperet, et miracula libenter audiret, nam et ipsa indumenta quasi Patris adhuc corlabatur affectu, « Nova, inquit, indumenta corpori pro his quae tulistis, circumdate, et sic reponite in arca quam parastis. Scio autem certissime
Abbreviated transcription (Latin):
signis. ita ut iuxta legẽ om̃ib annis decimã ñ solũ qͣdrupedũ: uerũ
etiã frugũ om̃iũ atq pomorũ nec ñ & uestim̃torũ partẽ pauꝑib daret.
olens autẽ latius demonstrare diuina dispensatio qͣnta in aXU¬
gła uir dñi cudb̾ctꝰ post mortẽ uiueret. cuiꝰ ante mort̾ẽ uita subli¬
mis crebris etiã miraculorũ patebat indiciis: tͣnsactis sepulturȩ
eꝰiꝰ annis .xi. immisit inanimo fr̃m ut tollerent ossa illius. quȩ more
mortuorũ consũpto iã & inpuluerẽ redacto corpore reliquo sicca
sed supra pauim̾tũ digne uenerationis gr̃a locarent. Qͦd dũ sibi pla¬
& aꝑientes sepulchrũ inuenert̃ corpꝰ totũ qͣsi adhuc uiueret inte¬
grũ: & flexibilib artuũ cõpagib multo dormienti quã mortuo
similius. Sed & uestimenta om̃ia qͥb indutũ erat ñ solũ intemera¬

Expanded text:
signis; ita ut, juxta legem, omnibus annis decimam non solum quadrupedum, verum signis; ita ut, juxta legem, omnibus annis decimam non solum quadrupedum, verum etiam frugum omnium atque pomorum, nee divina dispensatio, quanta in gloria vir sanctus post mortem viveret, cujus ante mortem vita sublimis crebris etiam miraculorum patebat indiciis, transactis sepulturae ejus annis undecim, immisit in animo fratrum ut tollerent ossa illius, quae, more mortuorum, consumpto jam et in pulverem redacto corpore reliquo, siccased supra pavimentum dignae venerationis gratia locarent. Quod dum sibi plaEt aperientes sepulcrum, invenerunt corpus totum quasi adhuc viveret integrum, et flexibilibus artuum compagibus multo dormienti quam mortuo similius. Sed et vestimenta omnia quibus indutum erat non solum intemera
Abbreviated transcription (Latin):
tina pͥus infirmitate decoquit᷑. illa ut credibile ẽ. dispensatione dñicȩ
pietatis ut si qͥd minꝰ haberet meriti abeato cudbercto suppleret hoc ca¬
stigans longe ȩgritudinis dolor Quatinꝰ ȩquatꝰ gr̃a suo int̾ cessori. sicut
uno die eodẽq tẽpore cũ eode corpore egredi: ita etiã una atq indissimi¬
lisede ꝑ petus beatitudinis meruisset recipi. Obiit autẽ reuerentissimꝰ¬
pat in insula farne. multũ dep̾catꝰ fr̃s ut ibi qͦq sepeliret᷑: ubi ñ paruo
tẽpore ꝓdño militarat. at cam̃ tandẽ eorũ p̾cib uictꝰ assensũ dedit: ut
adinsulã lindis farnensiũ relatꝰ in ȩccła reponeret᷑. Qd dũ factũ es-¬
set: ep̃atũ eccłȩ illius anno uno seruabat uenerabilis Wil frid anti
stes: donec eligeret᷑ qͥ ꝓcudb̾to antistes ordinari deberet. Post hȩc au-¬

Expanded text:
vina prius infirmitate decoquitur; illa, ut credibile est, dispensatione dominicae vina prius infirmitate decoquitur; illa, ut credibile est, dispensatione dominicae pietatis, ut si quid minus haberet meriti a beato Cudbercto, suppleret hoc castigans longae aegritudinis dolor: quatenus aequatus gratia suo intercessori, sicut uno eodemque tempore cum eo de corpore egredi, ita etiam una atque indissimili sede perpetuae beatitudinis meruisset recipi. Obiit autem Pater reverentissimus in insula Farne, multum deprecatus fratres ut ibi quoque sepeliretur, ubi non parvo tempore pro Domino militarat. Attamen tandem eorum precibus victus assensum dedit, ut ad insulam Lindisfarnensium relatus, in ecclesia deponeretur. Quod dum factum esset, episcopatum Ecclesiridus, donec eligeretur qui pro Cuthberto antistes ordinari deberet, » ca
Abbreviated transcription (Latin):
loquaris. Postquã enĩ abinuicẽ digressi fuerimꝰ: ñ ultͣ nos inN
Qui hȩc audiens ꝓuolutꝰ. ẽ. eiꝰ uestigiis. & fusis cũ gemitu lacri¬
mi sodalis : rogesq suꝑnã pietat̾ẽ. ut cui simul int̾ris seruimꝰ:
ad eiꝰ uidendã grãm simul transeamꝰ adcelos. Nosti enĩ qͥa ad tui¬
oris imꝑiũ semꝑ uiuere studui. & qͥcqͥd ignorantia uł fragilitate
deliqui: eque ad tuȩ uoluntatis exam mox emendare curaui. In¬
bat adño: surge inqͥt fr̃ mi & noli plorare s gaudio gaude. qͥa
qͦđ rogauimꝰ suꝑna nob̵ clem̃tia donauit. Cuius ꝓmissi & ꝓpħiȩ
ueritatẽ sequens rerũ astruxit euentꝰ: qͥa & digredientes ab
in uicẽ ñ se ult᷑ corporalit̃ uider̃t. & uno eodẽq die hoc÷ axiu llm apliũ
n rcsientes e corpore sp̃s eorũ mox beata inuicẽ usione coneuneti sunt
eti anglies ministerio parit᷑ ad regnũ cȩleste tͥnsiati ded hereberet diu¬

Expanded text:
loquaris: postquam enim ab invicem digressi fuerimus, non ultra nos in loquaris: postquam enim ab invicem digressi fuerimus, non ultra nos in » Qui haec audiens provolutus est ejus vestigiis, et fusis cum gemitu lacrymi sodalis, rogesque supernam pietatem, ut cui simul in terris servivimus, ad ejus videndam gratiam simul transeamus ad caelos. Nosti enim quia ad tuioris imperium semper vivere studui, et quicquid ignorantia vel fragilitate deliqui, aeque ad tuae voluntatis examen mox emendare curavi. » Inbat a Domino: « Surge, inquit, frater mi, et noli plorare, sed gaudio gaude quia quod rogavimus, superna nobis clementia donavit. » Cujus promissi et prophetiae veritatem sequens rerum astruxit eventus, quia et digredientes ab invicem non se ultra corporaliter viderunt, sed uno eodemque dieredientes e corpore, spiritus eorum mox beata invicem visione conjuncti sunt, atque angelico ministerio pariter ad regnum caeleste translati. Sed Hereberct di
Abbreviated transcription (Latin):
uictimȩ salutaris offerret: ñ eleuata in altũ uoce. s ꝓfusis eximo
pectore lacrimis dño uota sua cõmendabat.XXU. Puob autẽ an¬
nis inep̃atu ꝑ actis: repetiit insulã ac monasteriũ suũdiuino ad
monitꝰ oraculo. quia dies sibi mortis uł uitȩ magis illius quȩ sola
uita dicenda. ẽ. ĩa apꝓpiaret introitus: sicut ipse qͦq tẽpore eodẽ
ñ nullis s uerbis obscuriorib. quȩ tam̃ post modũ manifeste intel¬
ligerent᷑ solita sibi simplicitate pandebat: qͥbusdã autẽ hoc idẽ etiã
mine iã dudũ uiro dei spũalis amiciciȩ federe copulatꝰ: qͥ in insu¬
la stagni illius ꝑ gͣndis deqͦ doruuentionis fluuii pͥmordia erũ¬
punt. uitã ducens solitariã annis singłis eũ uisitare. & monita
ab eo ꝑpetuȩ salutis audire solebat. Hic cũ audiret eũ ad ciuitatẽ
tionib ad suꝑna desideria magis magisq accendi. Qui dũ sese alte¬

Expanded text:
victimae salutaris offerret, non elevata in altum voce, sed profusis ex imo victimae salutaris offerret, non elevata in altum voce, sed profusis ex imo pectore lacrymis, Domino sua vota commendabat. Duobus autem annis in episcopatu peractis, repetiit insulam ac monasterium suum DCLXXXVII, divino admonitus oraculo quia dies sibi mortis vel vitae magis illius quae sola vita dicenda est, jam adpropiaret introitus: sicut ipse quoque tempore eodem nonnullis, sed verbis obscurioribus, quae tamen postmodum manifeste intelligerentur, solita sibi simplicitate pandebat; quibusdam autem hoc idem etiam , jamdudum viro Dei spiritalis amicitiae foedere copulatus; qui in insula stagni illius pergrandis de quo Deruentionis fluvii primordia erumpunt, vitam ducens solitariam, annis singulis eum visitare et monita ab eo perpetuae salutis audire solebat. Hic cum audiret eum ad civitatem tionibus ad superna desideria magis magisque accendi. Qui dum sese alte
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ. Sed q̃m ipse plus lindisfarnensis ȩcclȩ inqͣ conuersatꝰ fuerat
dilexit prȩfici: placuit ut eata reuerso ad sedẽ ȩccłȩ haugustal¬
densis. cui regendę pͥmo fuerat ordinatꝰ: cudberctꝰ ęccłiȩ lin¬
disfarnensis gubernacula susciꝑet. Qui susceptũ ep̃atꝰ gradũ:
adimitationẽ beatorũ apłorũ uirtutũ ornabat oꝑib. Cõmis¬
sam nanq sibi plebẽ & orationib ꝓtegebat assiduis. & ad mo-
res solet iuuare. ea quȩ agenda docebat: ipse prius agendo pmon¬
strabat. Erat qͥppe ante om̃ia diuinȩ haritatis igne feruidꝰ. pa¬
tientiȩ uirtute modestus. orationũ de uotioni sollertissime in¬
tentꝰ. affabilis om̃ib qui ad se consolationis gr̃a conueniebant.
hoc ipsũ qͦq orationis loco dicens si infirmis fr̃ib op̃e exhorta¬
tionis suȩ tribueret. sciens qͥa qͥ dix diliges dñm dm̃ tuũ. dix̃ & di¬
gr̃a cõpunctionis adcȩlestia semꝑ suspensus. Deniq cũ sacrificiũ deo

Expanded text:
positus: sed quoniam ipse plus Lindisfarnensi Ecclesiae in qua conversatus fuerat, dilexit praefici; placuit ut Eata reverso ad sedem Ecclesiae Hagustaldensis cui regendae primo fuerat ordinatus, Cudberct Ecclesiae Lindisfarnensis gubernacula susciperet. Qui susceptum episcopatus gradum ad imitationem priorum sanctorum virtutum ornabat operibus; commissam namque sibi plebem et orationibus protegebat assiduis et ammonitres iuvare solet, ea quae agenda docebat ipse prius agendo pstrabat. Erat quippe ante omnia divinae caritatis igne fervidus, patientiae virtute modestus, orationum devotioni sollertissime intentus, affabilis omnibus qui ad se consolationis gratia veniebant; hoc ipsum quoque orationis loco ducens, si infirmis fratribus opem suae exhortationis tribueret; sciens quia qui dixit, Diliges Dominum Deum tuum; dixit et, Digratia compunctionis semper ad caelestia suspensus. Denique cum sacrificium Deo
Abbreviated transcription (Latin):
genu flectunt. om̃s adiurant ꝑ dñm: lacrimas fundunt. obse¬
tens unanima cunctorũ uoluntate suꝑat᷑. atq ad suscipiendũ of¬
ficiũ ep̃atꝰ collũ sũmittere copellit᷑: eõ maxime uictꝰ sermone.
ra. e̾ent. patefaceret: antistit̾ẽ qͦq eũ futurũ. ẽe. pͣdixerat. Nec
tam̃ statim ordinatio decreta. sed ꝑacta hieme quȩ imminebat
impsa solennitate paschali cõpleta est. eboraci subp̾sentia p̾fati

Expanded text:
genuflectunt omnes, adjurant per Dominum, lacrimas fundunt, obsegenuflectunt omnes, adjurant per Dominum, lacrimas fundunt, obsetens, unanima cunctorum voluntate superatur, atque ad suscipiendum ficium collum submittere compellitur: eo maxime victus sermone, superventura patefaceret, antistitem quoque eum futurum esse praedixerat. Nec tamen statim ordinatio decreta, sed peracta hieme quae imminebat, in ipsa sollemnitate Paschali compieta est Eburaci sub praesentia praefati
Abbreviated transcription (Latin):
minari usq ad estatis tẽpora contigit. Unde uisitantib se ex mo¬
re fr̃ib hordeũ iussit afferri: si forte uł natura soli illius uł
uoluntas esset suꝑni largitoris. ut illius frugis ibi potius
seges oriret᷑. Qͦd dũ sibi allatũ ultra om̃e t̾epus serendi. ultra
omnẽ spem fructificandi eodem inagro sereret: mox copio¬
sa seges exorta desid̾ãtã ꝓprii laboris uiro dei refectionẽ prę¬
bebat. Cũ gͦ multis ibidem annis solitarius deo seruiret: tan
ta autẽ erat altitudo aggeris. quo mansio eiꝰ erat uallata: ut
celũ tantũ ex ea cuiꝰ intrõitũ sitiebat aspicere posset. Contigit
ut congregata sinodo ñ parua sub p̾sentia regis ecfridi iuxta flu
cui beatȩ memoriȩ Theodorus archiep̃s p̾sidebat unanimo om̃iũ
legatariis ac litteris ad se p̾missis nequaquã suo monasterio pos¬
ueniunt & de ipsa insula lindis farnensi in hoc ipsũ multi de fr̃ib

Expanded text:
minare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex mominare usque ad aestatis tempora contigit. Unde visitantibus se ex more fratribus, hordeum jussit adferri, si forte vel natura soli illius, vel voluntas esse superni largitoris, ut illius frugis ibi potius seges oriretur. Quod dum sibi adlatum, ultra omne tempus serendi, ultra omnem spem fructificandi, eodem in agro sereret, mox copiosa seges exorta desideratam proprii laboris viro Dei refectionem praebebat. Cum ergo multis ibidem annis Deo solitarius serviret DCLXXXIV, tanta autem erat altitudo aggeris quo mansio ejus erat vallata, ut caelum tantum ex ea, cujus introitum sitiebat, aspicere posset, contigit ut congregata synodo non parva sub praesentia regis Ecgfridi juxta flucui beatae memoriae Theodorus archiepiscopus praesidebat, unanimo omnium legatariis ac litteris ad se pveniunt et de ipsa insula Lindisfarnensi in hoc ipsum multi de fratribus,
Abbreviated transcription (Latin):
ficient̃ & uersib hȩroicis & simplici oratione conscripsimꝰ: hoc
manuũ mearũ uiuere queã: libens ibi morabor. Sin alias: dõ¬
uolente aduos citissime reuertar. Erat autẽ locꝰ & aquȩ ꝓrsus
& frugis & arboris in ops. s & sp̃uũ malignorũ frequentia huma¬
nȩ habitationi minꝰ accõmodus: sed ad uotũ uiri dei habitabilis ꝓ
se sibi ibidẽ expulsis hostib mansione angustã circũ uallante
agere. & domos in ea necessarias iuuante fr̃m manu. id÷ oratori¬
ũ & habitaculũ comune construxisset: ussit fr̃s in eiꝰdẽ habi¬
taculi pauim̃to foueã facere. Erat autẽ tellus durissima & saxo¬
cerent: ad fidẽ & p̾ces famuli dei alio die aqua plena inuenta.ẽ.
quȩ usq adhanc diẽ sufficientẽ cunctis illo aduenientib gr̃e
naret: nichil om̃ino ñ dico spicarũ. sed ne herbȩ qͥdẽ exeo ger¬

Expanded text:
ficienter et versibus heroicis, et simplici oratione conscripsimus, hoc ficienter et versibus heroicis, et simplici oratione conscripsimus, hoc manuum mearum vivere queam, libens ibi morabor; sin alias, ad vos citissime Deo volente revertar. » Erat autem locus et aquae prorsus et frugis et arboris inops, sed et spirituum malignorum frequentia humanae habitationi minus accommodus: sed ad votum viri Dei habitabilis per se sibi ibidem expulsis hostibus mansionem angustam circumvallante aggere, et domos in ea necessarias, juvante fratrum manu, id est, oratorium, et habitaculum commune construxisset, jussit fratres in ejusdem habitaculi pavimento foveam facere: erat autem tellus durissima et saxocerent, ad fidem et preces famuli Dei, alio die aqua plena inventa est, quae usque ad hanc diem, sufficientem cunctis illo advenientibus gratiae naret, nil omnino, non dico spicarum, sed ne herbae quidem ex eo ger
Abbreviated transcription (Latin):
custodia disciplinȩ regularis &e auctoritate p̃positi intimaret. d ꝓ¬
pria at ione de monstraret. Nã & ipsũ locũ tunc idẽ reuerentis limꝰ
xabbas solebat manere cũ monachis. qͥ tam̃ & ipsi ad curã ep̃i fa¬
miliar it ꝑtinerent: qͥa nimirũ aidan qͥ pͥmꝰ eiꝰ loci ep̃s fuit cũ
cit scribente ei reuerentissimo papa bregorio qͦd & supra po¬
suim. S qͥa tua fr̃nitas inqͥt monasterii regulis erudita seor¬
sũ fieriñ debet adericis suis. in eccła anglorũ quȩ nuꝑ auctore
deo ad fidẽ ꝑducta est: hanc debet conuersationẽ instituere quȩ
ininitio nascentis ȩccłȩ fuit patrib nr̃is: in qͥb nullus eorũ exhis
quȩ possidebant aliqͥd suũ. ẽẽ. dicebat. s erant illis om̃ia cõmunia
& hinc cudberctꝰ crescentib meritis religiosȩ intentionis. MXII¬
ad anachoriticȩ qͦq contẽplationis quȩ diximꝰ silentia secreta

Expanded text:
custodiam disciplinae regularis et auctoritate praepositi intimaret, et pcustodiam disciplinae regularis et auctoritate praepositi intimaret, et propria actione praemonstraret. Nam et ipsum locum tunc idem reverentissimus  cum clero, et abbas solebat manere cum monachis; qui tamen et ipsi ad curam episcopi familiariter pertinerent. Quia nimirum Aedan qui primus ejus loci episcopus fuit, cum citur, scribente ei reverentissimo papa Gregorio, quod et supra posit: « Quia tua fraternitas, monasterii regulis erudita, seorsum vivere non debet a clericis suis, in Ecclesia Anglorum, quae nuper, auctore Deo, ad fidem perducta est, hanc debet conversationem instituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullus eorum ex his quae possidebant aliquid suum esse din Cudberct crescentibus meritis religiosae intentionis, ad anachoreticae quoque contemplationis, quae diximus, silentia secreta
Abbreviated transcription (Latin):
gesserant confitendo ꝓferrent. qͥa nimirũ hȩc eadẽ illũ latere nul
sonꝰi putabant: & confessa dignis ut imꝑabat penitentie fructib
abstergebant. Dolebat autẽ ea maxime loca ꝑagrare. illis pͣdicare in
uiculis qͥ in arduis asꝑisq montib ꝓcul positi aliis hogrron arce¬
rant aduisendũ & pauꝑtate parit̃ ac rusticitatȩ sua doctorũ arce
trine sollertis ex colebat industria: ut de monasterio egressus. sepe
ebdomada integra: aliqͣndo duab uł trib ñ nunquã etiã mense
plepo domu n rediret s demoratꝰ in montanis rusticã plebe uer¬
boepdicationis simul & oꝑe uirtutis ad cȩlestia uocaret .& uẽ gͦ ue¬
nerabilis dm̃ famulus multos in mail rosensi monasterio degens
annos. magnis uirtutũ signis effulgeret: transtulit ilũ reueren¬
tissmꝰ abbas ipsius eata acdinsulã lindisfarnensiũ. ut ibi qo fr̃ib

Expanded text:
gesserant confitendo proferrent, quia nimirum haec eadem illum latere nullo gesserant confitendo proferrent, quia nimirum haec eadem illum latere nullo modo putabant, et confessa dignis, ut imperabat, poenitentiae fructibus abstergerent. Solebat autem ea maxime loca peragrare, illis praedicare in vinculis, qui in arduis, asperisque montibus procul positi aliis horrori erant ad visendum, et paupertate pariter ac rusticitate sua doctorum l., tantum doctrinae sollertis excolebat industria, ut de monasterio egressus saepe ebdomade  Al., hebdomada integra, aliquando duabus vel tribus, nonnunquam etiam mense pleno domum non rediret; sed demoratus in montanis, plebem rusticam verbo praedicationis simul et opere virtutis ad caelestia vocaret. Cum ergo venerabilis Domini famulus multos in Mailrosensi monasterio degens annos, magnis virtutum signis efulgeret  Al., effulgeret, transtulit eum reverentissimus abbas ipsius Eata ad insulam Lindisfarnensium, ut ibi quoque fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio regularis iutẽ monita simul & erempla prerebout ipse mo
uulgus circũpositũ longe lateq auita stultȩ consuetudinis adole¬
stabe paatidiorũ conuertere curabat amorẽ. Nã & multi fidẽ qua
habebant midͥs ꝓphanabant oꝑib : & aliqui etiã cepore mor tal¬
tatis neglectis fidei sacram̃tis qͥb erant imbuti. aderratica x. doa
trie medi camina concurrebant: qͣsi missã adeo conditore pla
crebro ipse demonasterio egressus aliqͦtiens equo sedens s sepius pe
dib incedens. circũ positas ueniebat aduillas & uiã ueritatis prȩdi¬
cabit errantib Qd ipsũ etiã boisil tẽpore suo facere consueuerat.
eãquȩ dicerent᷑ audirent: libentiꝰ quȩ audire & intelligere pordi¬
rant oꝑando sequerent᷑. Porro cudbercto tanta erat ꝑitia dicendi
tant᷑ amor ꝑ suaddendi quȩ coeꝑat: tale uultꝰ angłici lumen ut nul¬
lus p̾sentiũ latebras ei cordis sui celare prȩsumeret: om̃s palã quȩ

Expanded text:
nasterio regularis vitae monita, simul et exempla praeferebat, sed et vulgus circumpositum longe lateque a vita stultae consuetudinis ad coelestium gaudiorum convertere curabat amorem. Nam et multi fidem quam habebant iniquis profanabant operibus; et aliqui etiam tempore mortalitattriae medicamina concurrebant; quasi missam a Deo conditore plagcrebro ipse de monasterio egressus, aliquoties equo sedens, sed saepius pedes  Al., pedibus incedens, circumpositas veniebat ad villas, et viam veritatis praedicabat errantibus, quod ipsum etiam Boisilus suo tempore facere consueverat. ea quae dicerentur audirent, libentiusque quae audire et intelligere poterant operando sequerentur. Porro Cudbercto tanta erat docendi peritia, tantus amor persuadendi quae coeperat, tale vultus angelici lumen, ut nullus praesentium latebras ei sui cordis celare praesumeret, omnes palam quae
Abbreviated transcription (Latin):
& internis peccatorũ uinculis qͥb grauabat᷑ ocius desid̾abat ab solui:
dũ. dũ mͦsaluus fiã indie dñi. totũ facile ferã. etiã si totã noctem
stando in precib ꝑ agere. si integr̃a septimanã iubeas abstinendo tͣn¬
sigere. Quidix̃. Multũ. ẽ. ut tota septimana absq alim̃to corporis ꝑ¬
dures: sed biduanũ uł triduanũ sat÷ obseruare ieiuniũ. Hoc facito.
donec post modicũ tẽpus rediens adte: qͥd facere debeas. & quã diu pe¬
nitentiȩ insistere. tͥ plenius ostendã. Quib dictis. & de scripta
illi mensura pęnitendi. abiit sacerdos: & ingruente causa subita
suũ condictũ rediit. At ipse memor p̃cepti eiꝰ simul & ꝓmissi sui:
totũ se inlacrimis penitentiȩ. uigiliis sc̃ĩs & continentiȩ mancipa¬
uit ita ut qͥnta solũ sabbati & dñica sic̃ prȩdixi reficeret. & cȩceris sep

Expanded text:
et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: dum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota septimana absque alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingruente causa subita, suum condictum rediit. At ipse memor praecepti ejus simul et promissi sui, totum se lacrymis poenitentiae, vigiliis sanctis, et continentiae mancipavit; ita ut quinta solum Sabbat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigil in oratione transigeret. Quȩ qͥdẽ illi districtio uitȩ artioris
pͥmo ex necessitate emendandȩ suȩ prauitatis obuenerat: s ꝓceden¬
te cẽpore necessitatẽ in consuetudinẽ uerterat. Si qͥdẽ in adolescentia
sua sceleris aliqͥd cõmiserat. qͦd cõmissũ ubi adcor suũ rediit grauis¬
sime exhorruit: & se ꝓ illo puniendũ adistricto iudice timebat.
Accedens gͦ ad sacerdotẽ aqͦ sibi sꝑabat iter salutis posse de monstrari:
confessus: peccatũ reatũq suũ: petiitq ut consiliũ sibi ddaret: qͦ posset
fuigere auentura ira. Qui audito eiꝰ cõmisso: dix. Grande uulnꝰ. gran
dioris curã medelȩ desidãt. &ideo ieiuniis. psalmis & orationib qͣn¬
tũ uales insiste: qͦ prȩ occupando faciẽ dñi inconfessione ꝓpiciũ eũ
inuenire merearis. At ille quẽ nimius reȩ conscientiȩ tenebat dolor

Expanded text:
pervigil in oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, pervigil in oratione transigeret. Quae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi daret quo posset fugere a ventura dioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et orationibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor,
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ: ut quomͦ simplici ac pura m̃te tͣnqͥllaq deuotione dño
seruierat. ita etiã tͣnquilla morte mundũ relinquens ad eiꝰ
uisionẽ ueniret. illaq lingua quȩ tot salutaria uerba in-
signando sese & sp̃m suũ in manꝰ eiꝰ cõmendando concluderet. Qui etiã
p̾scius sui obitꝰ excitisse: ex his quȩ narrauimꝰ uidetur.a .xi. Histẽpo¬
meminimꝰ ꝑculpã incuriȩ flãmis: absũptũ. Qđ tam̃ amalicia inha¬
bitantiũ in eo. & p̾cipuȩ illorũ qͥ maiores. eẽ. uidebant᷑ contigisse : om̃s
qͥ nouere facillime potuert̃ aduertere. S: ñ defuit puniendis ad mo¬
nitio diuinȩ pietatis: qua correpti ꝑ ieiunia. fletꝰ & p̾ces irã ase ad
instar niniuitarũ iudicis iusti auerterent. Erat nanq in eodẽ mo¬
nasterio uir de genere scottorũ adamanꝰ uocabulo. ducens uitã inan¬
tinentia & orationib multũ deo deuotã. ita ut nil unquã cibi uł po¬

Expanded text:
est ut quomodo simplici ac pura mente tranquillaque devotione Domino est ut quomodo simplici ac pura mente tranquillaque devotione Domino servierat, ita etiam tranquilla morte  Al., mente mundum relinquens ad ejus visionem veniret, illaque lingua quae tot salutaria verba in psius, signando sese, et spiritum suum in manus ejus commendando clauderet: qui etiam praescius sui obitus exstitisse, ex his quae narravimus, videtur. CAPmeminimus, per culpam incuriae flammis absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namque in eodem monasterio vir de genere Scottorum, Adamnanus vocabulo, ducens vitam in continentia
Abbreviated transcription (Latin):
tea inerant loquerent᷑ ac iocarent᷑: & ĩa mediȩ noctis tẽpus. ẽet.
Qd op̃ .ẽ. eucharistia: Neq enĩ mori adhuc habes: qͥ tã hilarit̃ no¬
biscũ uelut sospes loqueris. Rursus ille. & tam̃ ait afferte mͥ eu¬
charistiã. Qua accepta inmanu: int̾rogauit si om̃s placidũ ani
mũ erga se & sine querela controuersie ac rancoris haberent.
Respondebant om̃s placidissimã ment̾e ad illũ & abom̃i ira semo¬
Qui confestim respondit. Placidã gͦ mentẽ filioli erga om̃s dȩ i
gressui parauit. & int̾rogauit quã ꝓpe. ẽẽt. hora: qua fr̃s ad
dicendas dño laudes nocturnas excitari deberent. Responde¬
bant. Hon longe est. At ille. Bene gͦ expectemꝰ horã illã. & sig¬
nans se signo sc̃ȩ crucis. reclinauit caput ad ceruical: mo¬
dicũq obqormiens. ita cũ silentio urtã finiuit. Sicq factũ

Expanded text:
te inerant, loquerentur ac jocarentur, et jam mediae noctis tempus esset te inerant, loquerentur ac jocarentur, et jam mediae noctis tempus esset « Quid opus est Eucharistia? neque enim mori adhuc habes qui tam hilariter nobiscum velut sospes loqueris. » Rursus ille: « Et tamen, ait, afferte mihi Eucharistiam. » Qua accepta in manu, interrogavit, si omnes placidum erga se animum, et sine querela controversiae ac rancoris haberent. Respondebant omnes placidissimam se mentem ad illum, et ab omni ira remoAl., haberet. Qui confestim respondit: « Placidam ego mentem, filioli, erga omnes Dei gressui paravit; et interrogavit, quam prope esset hora qua fratres ad dicendas Domino laudes nocturnas excitari deberent. Respondebant, « Non longe est. » At ille: « Bene ergo, exspectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, reclinavit caput ad cervical, modicumque obdormiens, ita cum silentio vitam finivit. Sicque factum