comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pertunt. Signum cui contra¬
ticct̃. fidẽ dominice crucis accipe.
de qua iudei ad paulum dixe¬
runt. De fecta hac notum est
nob̾ quod ubiq ei contͣdicetur
t tuam ipsius aminã ꝑtransibit gladiꝰ.
Id est dolor dominice passionis: qitia nͣ
potuit iudẽ filium crucifigi fine affe¬
ctu mat̾m doloris. & si sꝑaret resurre¬
cturum. Usq ad finem scħ animã
eccł̃ie gladius tribulationis ꝑtran¬
sit. cum signo fidi ab impiis contͣ¬
dicif᷑. cum inultos ruere uidet.
fit resurrectio. nisi ruiua p̃cedat.
Omnia quȩ de xp̃o narrantur qd̾
natus de uirgine. qd̾ resurgit. qd̾
clausis ianus intrat. omnia in¬
quam signum sunt cui contͣdicit᷑.
d̃i: reuelaus tͥ mysteria. Positus ẽ
dũs in riunam. & resur rectionem:
unde sequitur. It reudentur
ex inultis cordib cogitationes.
audita natiuitate reuelant᷑ cogitati¬
ones. cum herodes & sui turbant᷑.
Postea uͦ doctrina eiꝰ & uitute diffa¬
miata. alii eum quasi magistrum

Expanded text:
pereunt. Signum cui contrapereunt. Signum cui contradicetur, fidem Dominicae crucis accipe de qua Judaei ad Paulum dixerunt: De secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicitur. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Id est, dolor Dominicae passionis, quia non potuit videre filium crucifigi sine affectu materni doloris, etsi speraret resurrecturum: usque ad finem saeculi animam Ecclesiae gladius tribulationis pertransit, cum signo fidei ab improbis contradicitur, cum multos ruere videt. fit resurrectio, nisi ruina praecedat. Omnia quae de Christo narrantur, quod natus de virgine, quo resurgit, quod clausis januis intrat: omnia inquam, signum sunt cui contradiciturDei, revelans tibi mysteria. Positus est Dominus in ruinam et in resurrectionem. Unde sequitur: Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. audita nativitate, revelantur cogitationes, cum Herodes et sui turbantur. Postea vero doctrina ejus et virtute diffamata, alii eum quasi magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
hitat. Expectet qͥñm. accipiat in
manib u̾bum di. brachiis fidei
spei. ⁊ caritatis amplectatur.
tunc diitcetui ut non uideat
mortem. quia uiderit uitam.
It erat pat̾ eius ⁊ mat̾ mirantes
suꝑ hũs quȩ dicebant᷑ de illo. & be.¬
nedirit illis sẏmeon. oseph quia.
nutritius erat. ⁊ marie famam
conseruabat. scđm opuuonẽ uulgi
pat̃ saluatoris appellatur. Et
dixit ad mariam matrem enis.
Ecce positus ẽ hic inruiuam.&
in resurrectionẽ multoꝵ m isrł.
& in signumi cui contradicet᷑. In
ruuiam multorum positus ẽ. cdñs:
quia ipse ẽ lapis offensionis ⁊ petͣ
scandali. id ẽ ruinȩ. his qui offen¬
dunt u̾bo. nec credunt. Dequib
ipse dicit. Si non uenissem. & lo¬
cutus eis non fuissem: peccatum
non haberent. In resurrectione aut̃
eorum positus ẽ: qui credentes in
eum resurrexerunt a peccatis ꝑ
eum. Insitis quoq p̃dicatorib
pofitus ẽ. in ruinam. ⁊ resurrectio¬
no enim odore alii saluant᷑. alii

Expanded text:
bitat. Exspectet Dominum, accipiat in bitat. Exspectet Dominum, accipiat in manibus verbum Dei, brachiis fidei, spei et charitatis amplectatur; tunc dimittetur ut non videat mortem, qui viderit vitam. Et erat pater ejus et mater mirantes super his quae dicebantur de illo. Et benedixit illis Simeon. BEDA. Joseph quia nutritius erat, et Mariae famam conservabat, secundum opinionem vulgi pater Salvatoris appellatur. Et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. In ruinam multorum positus est Dominus; quia ipse est lapis offensionis et petra scandali, id est ruinae his qui offendunt verbo nec credunt. De quibus ipse dicit: Si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent . In resurrectionem autem eorum positus est, qui credentes in eum, resurrexerunt a peccatis per eum. In suis quoque praedicatoribus positus est in ruinam et resurrectiono enim odore alii salvantur, alii
Abbreviated transcription (Latin):
accipit semor imundus in uocentiã
xp̃ianȩ infantie: ut renouetur sicat
quam beati oculi qui ap̃m e̾e̾nt ui¬
suri: & id̾o donec istam uderet. no¬
lebat in orte dissolui. Mox autẽ ut
indit: optabat soliti a corpore. & insi¬
mi abrahe pacem habere. Quia
uid̾nt oculi mei salutare tirum.
Qd̃ parasti ante faciem ominum ppłoꝵ
Quem post modum omnib ppłis que¬
rendum dilectione ⁊ conspiciendum
fide p̃parasti: iam carnis & mentis
oculis saluatorem contemploꝵr.
Beati qui uident qd̾ symeon uidit.
beati qui ñ unłunt ⁊ credid̾unt.
umen ad reuelationem gentium:
e głam plebis tuie ifrł. Saluitare dico
lumen ad reuelationem. idẽ. ut it¬
ueletur cecis oculis gentilium nilla
spe dominici ad uenttis erectorum:
& ut isrł głetur excipiens suum
ꝓmissum & defid̾ãtum. Bene re¬
urlatio gentium ifrãhelis głe p̃fertͣ:
quia cum plenitudo gentium ni¬
troierit. tunc isrł saluus fiet. Unde
in psalmo. In conspectu gentium
exemplo illorum. in quib d̾s̃ ha¬

Expanded text:
Accepit senior mundus innocentiam Christianae infantiae, ut renovetur sicut quam beati oculi qui Christum essent visuri: et ideo donec illum videret, nolebat morte dissolvi. Mox autem ut vidit, optabat solvi a corpore et in sinu Abrahae pacem habere. Quia viderunt oculi mei salutare tuum. Quod parasti ante faciem omnium populorum. Quem postmodum omnibus populis quaerendum dilectione, et conspiciendum fide praeparasti, jam carnis et mentis oculis Salvatorem contemplor. Beati qui vident quod Simeon vidit: Beati qui non viderunt et crediderunt . Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuae Israel. Salutare dico lumen ad revelationem, id est ut reveletur caecis oculis gentilium nulla spe Dominici adventus erectorum, et ut Israel glorietur excipiens suum promissum et desideratum. Bene revelatio gentium Israelis gloriae praefertur; quia cum plenitudo gentium itroierit, tunc Israel salvus fiet. Unde in psalmo: In conspectu gentium exemplo illorum in quibus Deus ha
Abbreviated transcription (Latin):
ege celi nato rex t̾re turbatur: qͥa
t̾rena altitudo confundit᷑. cum ce¬
lestis celsitudo aꝑitur. Durbat᷑
hicrosolima fauens herodi que ti¬
mebat: uixta illud salomonis. Rex
rniustus: om̃s ministros habet
impios. Et congregans omnes
principes sacerdotum. & scribas po¬
puli: sciscitabat᷑ ab eis ubi xp̃c nas¬
ceretur. M.Y. A lxxx iii.¬

Expanded text:
Rege coeli nato rex terrae turbatus est, quia Rege coeli nato rex terrae turbatus est, quia terrena altitudo confunditur, cum coelestis celsitudo aperitur. Turbatur Hierosolyma favens Herodi, quem timebat juxta illud Salomonis: « Rex injustus omnes ministros habet impios . » « Et congregans omnes principes sacerdotum et scribas populi sciscitabatur ab eis ubi Christus nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidimnus stellam eiꝰ: ut natiuita¬
tem xp̃i a gentib discerent.
Successerunt balaam fuerunt
magi: qui stellam nouerunt ua¬
timo euis. Ille stellam uidit
insp̃u: isti uiderunt oculis ⁊ cit¬
diderunt. Utiq ñ ad orassent.
si paruulum tantummodo cre¬
didissent. Angłs apparuit¬
pastorib nato dño. magis stel¬
la. quia iudeis tanquam ratione
utentib creatura rationalis p̃diea¬
re debiit: & gentib quasi ratione
carentiu signa danda erant. Wdig¬
num fuit. ut iam loquente dño
apłi gentib p̃dicarent: & necdum
eo loquente elementa p̃dicarent.
agi appellatisunt reges orienta¬
les: nel quia destirpe balaam fuert̃.
qui multum sciuit de incantatio¬
nib: uel quia fefellerunt herodẽ
ꝑ aliam triam reu̾si in patrram.
oo agi etiam dicuntus: qui uel ꝑ
stellas. nel ꝑanes. sen ꝑ quelibet alia
signa putant aliqua cognoscere.
Audiens ant̾ herodes rex turbatus ẽ.
& omnis hicrosolmra cum illo.

Expanded text:
vidimus stellam ejus, ut nativitavidimus stellam ejus, ut nativitatem Christi a gentibus discerent. Successores Balaam fuerunt magi, qui stellam noverunt vaticinio ejus. Ille stellam vidit in spiritu, isti viderunt oculis et crediderunt. Utique non adorassent, si parvulum tantummodo credidissent. Angelus apparuitpastoribus nato Domino, Magis stella, quia Judaeis tanquam ratione utentibus creatura rationali praedicari debuit, et gentibus quasi ratione carentibus signa danda erant, et dignum fuit, ut jam loquente Domino apostoli gentibus praedicarent. Et necdum eo loquente elementa praedicarent. Magi appellati sunt reges orientales, vel quia de stirpe Balaam fuerunt, qui multum scivit de incantationibus, vel quia fefellerunt Herodem per aliam viam regressi in patriam. Magi etiam dicuntur qui vel per stellas, vel per aves, seu per quaelibet alia signa putant aliqua cognoscere. « Audiens autem Herodes rex turbatus est et omnis Hierosolyma cum eo. »
Abbreviated transcription (Latin):
namq fuerat quia ũ deficiet pͥn¬
ceps exrida. neq dux defemorib
eius: donec ueniat qui mittendꝰ ẽ.
Exquo patres de egẏpto exierunt
sire gentis ducib isq ad samuelẽ
ꝓpħam regebant᷑. deinde regib usq
ad tͣnͣsinigrationẽ babylome. Post
reditum uͦ de babylone: ꝑ pontifices
rerum sumina gerebatur usq ad
hyrcanum regem simtil ⁊ pontificẽ:
inquo int̾empto fraude ad herode
uuius patrẽ ipse de ignobili adue¬
na hoc ẽ gentis ydum ee sublima¬
uerat. indeȩ regnum ipsi herodi
iussu cesaris augusti tradit᷑ gub̾nan¬
dum: curis tricesimo primo anno
qui mittendꝰ erat aduenit. In bechi¬
leem nidȩ dicitur: quia ẽ alia bech¬
leem ingalilea. Magi aboriente
uenerunt: idẽ a pattib quȩ sunt
u̾sus orientem. Erant enim de t̾¬
ra ꝑ sarum ⁊ chaldeorum: ubi ẽ saba
fluuius. im de sabea regio nocat᷑.
Lidimnus enim stellam eiꝰ moriente
& uenimus adorare eum.Ad
confusionem iudeorum dictũ ẽ.

Expanded text:
 fuerat, quia non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo patres de Aegypto exierunt, suae gentis ducibus usque ad Samuelem prophetam regebantur, deinde regibus usque ad transmigrationem Babyloniae. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur usque ad Hircanum regem simul et pontificem: quo interempto fraude ab Herode, cujus patrem ipse de ignobili advena hoc est, gentis Idumaeae sublimaverat, Judaeae regnum ipsi Herodi jussu Caesaris Augusti traditur gubernandum, cujus trigesimo primo anno, qui mittendus erat, advenit. In Bethlehem Judae dicitur, quia est et alia Bethlehem in Galilaea. Magi ab Oriente venerunt, id est a partibus quae sunt versus Orientem. Erant enim de terra Persarum et Chaldaeorum, ubi est Saba fluvius. Unde Saba regio vocatur. « Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum. » Ad confusionem Judaeorum dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
matrem. Ioseph aut̃ iccirco tacct᷑.
quia nulłum de officiis ad mitrici¬
um ꝑtruentib comintinoratur.
Uel fortassis non aderat: ne male
suspicionis occasio essec. Q pro¬
cedentes tam ineute qͣm corpore:
humilit̃ adorant in carue dm̃. u̾bũ.
Et apertis thesauris siuis: oltu¬
Aurum. thus

Expanded text:
oseph autem idcirco tacetur, quia nullum de officiis ad nutritium pertinentibus commemoratur. Vel fortassis non aderat, ne male suspicionis occasio esset. Et procidentes tam mente quam corpore humiliter adorant in carne Verbum. « Et apertis thesauris suis obtuaurum, thus
Abbreviated transcription (Latin):
Ite & int̾rogate diligent̾ de puero:
et cum inueneritis tenunciate michi.
ut et ego ueniens adorem eum.
ognito loco & tp̃r: ꝑ sonam ꝑue¬
ri uon iult ignorare. Herodes signi¬
ficat hẏpochritas. altud dicentes. ⁊
aliud cogitantes: qui dum ficte dm̃
querunt. nunquam in uenire me¬
rentui. Qui citm audissent regẽ.
abierunt. Et ecce steua quã inderant
in oriente autecedebat eos: usq dum
ueniens staret fupra ubi erat puer.
agis appropinquantib hierosolimã
disparuit stella. quia quicumq appro¬
pinquat ad hypochritas ⁊ hereticos:
dei lucem amittit. S postqͣmrece¬
dit ab eis. diuinam lucem recuꝑat:
ut apm credat deuirgiue natum.
Stella domum discernens. non te¬
nuit sẏdereas uias: s donitii iucina
stecit. sapͣ sub audis locum ubi erat
puer. Hec stella ut ait fulgentius
nunquam antea apparuit. quam
magis p̃ uia deputaret: s time ere¬
ata ẽ. ⁊ ꝑacto officio mnox e̾e̾ desũt.
identes ant̃ stellam: gauis sunt

Expanded text:
 interrogate diligenter de puero, et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum. Cognito loco et tempore, personam pueri non vult ignorare. Herodes significat hypocritas aliud dicentes, et aliud cogitantes: qui dum ficte Deum quaerunt, nunquam invenire merentur. Qui cum audissent regem, abierunt. Et ecce stella quam viderant in Oriente, antecedebat eos, usque dum veniens steret supra ubi erat puer. Magis appropinquantibus Jerosolymam, disparuit stella; quia quicunque appropinquat ad hypocritas et haereticos Dei lucem amittit. Sed postquam recedit ab eis, divinam lucem recuperat, ut Christum credat de Virgine natum. Stella domum discernens, non tenuit sidereas vias; sed domui vicina stetit supra, subaudis locum ubi erat puer. Haec stella, ut ait Fulgentius, nunquam antea apparuit, quam magis praevia deputaretur; sed tunc creata est, et peracto officio mox esse desiit. Videntes autem stellam, gavis
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. Non enim ñ erant hñ: qui
mortui ꝑutabantur. In et̾ritatis
enim ꝓfectum: ꝑ martyrii głam
effrrebant᷑. C onsolatio ant̃ rei a
misse erat prestanda. non auctei.
Noluit gͥ nec potuit consolari quia
non funt. idt̾ suꝑ id qd̾ ñ fint. s gau¬
dec quia felicit᷑ sunt. I el aliter
E cełia cotidie plorat scõrum ablati¬
onem de hoc scło: s tam̃ non uult
consolarz de hoc quia non funt. idẽ
quia mortui suat: ita ut qui scłm
morte iicerunt. rursus ad sch cer¬
tamina secum toleranda redeant:

Expanded text:
lebat. Non enim non erant hi qui lebat. Non enim non erant hi qui mortui putabantur, in aeternitatis enim profectum per martyrii gloriam efferebantur. Comissae erat praestanda, non auctae. Noluit ergo nec potuit consolari, quia non sunt, id est, super id quod non sint, sed gaudet quia feliciter sunt. BEDA. Vel aliter: Ecclesia quotidie plorat sanctorum ablationem de hoc saeculo, sed tamen non vult consolari de hoc quia non sunt, id est quia mortui sunt; ita ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi contamina secum toleranda redeant
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. ñ cle ea s desorore sua lẏa fu¬
erit orta. Solutio. Non tantum
i behleem uerum etiam in om̃ib
finib eiꝰ pueri sunt trucidati. Trib
aut̃ beniamin quȩ de rachel orta ẽ:
proxina fuit tribui iude. Unde me¬
rito credi debet multos de beniani
stirpe fuisse occisos: quos ꝓgenies ra¬
chel plorauit. Uelquia rachel uxta
bethleem sepulta ẽ. dicit᷑ ꝓphetico lo¬
cutionis modo egisse ea quę in loco
codem agebantur. ama ñ ẽ hic
nom̃ loci. qui ẽ nuixta gabaa: s quia
rama int̾ pretatur ixcelsum. talis ẽ
sensus. Uox in excelso audita ẽ: id:
longe lateq disꝑsa. P lorauit aut̃
filios progenia rachel. ⁊ noluit con¬
solari quia ñ erant. id ẽ suꝑ hoc qd̾
eccłie typum pretulit: cuius uox &
lios. ñ iccirco quia ꝑ emptos doleret.
s quia ab his perimebant᷑ quos pri¬
mum genitos filios retiuere uoluit.¬
S deniq se consolari noluit. quȩ do¬

Expanded text:
nebat, non de ea, sed de sorore sua Lia funebat, non de ea, sed de sorore sua Lia fuerit orta. Solutio. Non tantum in Bethlehem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt trucidati. Tribus autem Benjamin quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet multos de Benjamin stirpe fuisse occisos, quos progenies Rachel ploravit. Vel quia Rachel juxta Bethlehem sepulta est, dicitur prophetico locutionis modo egisse ea quae in loco eodem agebantur. Rama non est hic nomen loci, qui est juxta Gabaa, sed quia rama interpretatur excelsum, talis est sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. Ploravit autem filios progenies Rachel, et noluit consolari, quia non erant, id est super hoc quod mEcclesiae typum praetulit, cujus vox et filiis, non idcirco, quia peremptos dolebat, auditur, sed quia ab his perimebatur, quos primum genitos filios retinere voluisset. Denique consolari se noluit, quae do
Abbreviated transcription (Latin):
uifione stelle deceptos. & ideo eru¬
buisse redire ad se: & ita quiert
apueri inquisitione. S iterum
cum andiret quȩ gesta ee̾nt intem¬
plo. quid symeon dixerit. quid an¬
na ꝓphauerit. sensit se illusum a
magis. & in mortẽ xp̃i ꝓperans. oc
leem. a filio unius noctis usq ad
filios duorum annorum. B imatꝰ
quippe: spacium ẽ duorum anno¬
rum. Ymatos onim grece: amnꝰ
dicit᷑ latine. Occisio paruuloꝵ
passionem figurat ominum mar¬
tỹrum: qui parutili. id ẽ humiles
&e in nocentes occisi sunt ab impiis.
quos significat herodes. Qd̃ parutili
eccisi sunt. s xp̃c euasit: insimnat
fidelib auferri. Siue enim uiui¬
nus siue morimur. dñi sumus.
Tunc ad impletum ẽ. qd̾ dictum
Uox in rama audita ẽ ploratus &
ultilatus multus: rachel plorans
filios suos. ⁊ noluit consolari quia
nonsrit. Queritur quomodo
rachel plorasse dicit᷑ filios suos:
cum trib inda quȩ bethleem te¬

Expanded text:
visione stellae deceptos, et ideo eruvisione stellae deceptos, et ideo erubuisse redire ad se; et ita quievit a pueri inquisitione. Sed iterum, cum audiret quae gesta sunt in templo, quid Simeon dixerit, et quid Anna prophetaverit, sensit se illusum a magis; et in mortem Christi properans, occbus Bethlehem, a filio unius noctis usque ad filios duorum annorum. Bimatus quippe spatium est duorum annorum. Imatos enim Graece, annus dicitur Latine. BEDA. Occisio parvulorum, passionem figurat omnium martyrum, qui parvuli, id est humiles et innocentes occisi sunt ab impiis, quos significat Herodes. Quod parvuli occisi sunt, sed Christus evasit, insinuat fidelibus auferri. Sive enim vivimus, sive morimur, Domini sumus. Tunc adimpletum est quod dictum Vox in rama audita est, ploratus et ululatus multus. Rachel plorans filios suos, et noluit consolari quia non sunt . Quaeritur quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethlehem te
Abbreviated transcription (Latin):
dominicȩ in carnationis. ⁊ eccłie
societatem ꝑ doctores scos gentib
commmitti. Qd̾ erant intgypto usq
ad obitum regis: significat fidem
xp̃i ingentib mansuram. uonec
plenitudo earum introeat. ⁊ sic is¬
herodis: t̾minum intentionis ma¬
liciose qua nunc contͣ eccłiam rudea
seuit nsmuat. Nocte puer tollitͣ
increcdulis. i quib recedit: ignoran¬
tie noctem relinquens. Cum uͦ re¬
uertitur milla noctis mentio fit:
quia ifine minid iadei lucẽ fidei
enoc ⁊ helỹa p̃dicantib. suscipien¬
tes illum mabunt᷑.¬
unc herodes uidens qm̃ illusus
esset amagis. rratus ẽ ualde.
quando herodes non redenntib ad
se magis iratus fecit conteri naues
de tharso cilicie quib magi crede-¬
bantur occulte rediisse.t mit¬
tens occidit om̃s pueros qui erant
in bethleem & momnib finib
eius ab imatu & infra. scđm tempꝰ
quod exquifierat a magis. Ueri¬
simili ẽ. cum magni nchil herodi
renunciassent. qͦd crediderit illos

Expanded text:
icae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum regis, significat fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic IsHerodis, terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. Nocte puer tollitur, incredulis a quibus recedit, ignorantiae noctem relinquens. Cum vero revertitur, nulla noctis mentio fit, quia in fine mundi Judaei, lucem fidei Haenoch et Elia praedicantibus, suscipientes, illuminabuntunc Herodes videns, quia illusus esset a magis, iratus est valde Cquando Herodes, non redeuntibus ad se magis, iratus fecit conteri naves de Tharso Ciliciae, quibus magi credebantur occulte rediisse. Et mittens, occidit omnes pueros qui erant in Bethlehem et in omnibus finibus ejus, a bimatu et infra secundum tempus quod exquisierat a magis. Verisimile est, cum magi nihil Herodi renuntiassent, quod crediderit illos
Abbreviated transcription (Latin):
bem t̃rene corruptionis exuet: ac
deinceps in celestem hierłm tranffere¬
tur uictimis bonorum oꝑum dño
cominendata. Et ecce homo erat
in hierłm cui nomen sẏmeon: ⁊ ho¬
mo iste iustus ⁊ cimoratus expectanꝰ
consolationẽ isrł: & sp̃e sc̃s erat ĩ eo.¬

Expanded text:
bem terrenae corruptionis exuet, ac bem terrenae corruptionis exuet, ac deinceps in coelestem Jerusalem transferetur, victimis bonorum operum Domino commendata. Et ecce homo erat in Jerusalem cui nomen Simeon: et homo iste justus et timoratus, exspectans consolationem Isr
Abbreviated transcription (Latin):
de dilatione geimiis. Unde duo
pulli offerri iubert᷑. Unus in holo¬
caustum. quando amore celestium
in flammnamur: alt̾ ꝑ peccato. dum
de malis ꝑpetratis gemunus. Colum¬
ba quȩ ingrege conu̾sat᷑ actiuam.
curtuii. soluagus contemplatiuami
uitam significat: quȩ paucoꝵ est.
N quia utraq hostia accepta ẽ deo:
consulte utraq auis ẽ oblata ꝓ dño.
Qui clauso ostio patrẽ orat inabscon¬
dico. turturem offert. qui compares
oꝑis querit. columbam ad altare poitat.
ħc primo cireuincidit᷑. & post int̃po¬
sitis dieb cum hostiis hierłm defertur:
quia prius caruis corruptionẽ resur¬
gendo calcauit. & int̃positis dieb cum
carne quã hostiam fecerat. suꝑnam q¬
uitatẽ ascendit. Nos etiam prius i
baptismo circimicidimur. a peccatis:
& ꝑficiente gr̾ã ad altare ing̾dinur.
consecranda hostra corporis ⁊ sangui¬
nis dñi. Omnis etiam eccłia infiue
mundi primo in resur rectione la¬

Expanded text:
de dilatione gemimus. Unde duo de dilatione gemimus. Unde duo pulli offerri jubentur. Unus in holocaustum, quando amore coelestium inflammamur; alter pro peccato, dum de malis perpetratis gemimus. Columba quae in grege conversatur, activam, turtur solivagus contemplativam vitam significat: quae paucorum est. Et quia utraque hostia accepta est Deo, consulte utraque avis est oblata pro Domino. Qui clauso ostio patrem orat in abscondito, turturem offert: qui compares operis quaerit, columbam ad altare portat. primo circumciditur, et post interpositis diebus cum hostiis Jerusalem defertur, quia prius carnis corruptionem resurgendo calcavit, et interpositis diebus cum carne quam hostiam fecerat, supernam civitatem ascendit. Nos etiam prius in baptismo circumcidimur a peccatis, et proficiente gratia ad altare ingredimur, consecrandi hostia corporis et sanguinis Domini. Omnis etiam Ecclesia in fine mundi primo in resurrectione la
Abbreviated transcription (Latin):
die quadragestino natruitatis: ꝑ fe¬
iuina octogesimo. agnus anin̾culus
unmaculatus in holocaustum offer¬
retur. & turtur siue pullus colũ¬
bunis propeccato. Qui atit̃ ñ posset
duos turtures. uel duos colum bȩ pul¬
los. uium in holocaustum. & alte¬
rum propeccato. Hanc hostiam pau¬
perum uoluit dũs dari ꝓse: pauꝑ fa¬
ctus ꝓnobis. ut diuites nos faceret.
hic infide. heredes regni in celo. Mo¬
ralit̾ aut̃ siue quis fortia oꝑa quȩ
masculi nomnne siue infirma que
fenune uocabulo distinguntur.cre¬
auerit: ut hȩc dño ualeant consecra¬
ti ouem in nocentie offerat. & turcu¬
rem siue colum bam defignantes ge¬
iitum compunctionis & latͥmas
humilium. sic̃ hȩ uolucres pro
cantu habent gemitum. Lacinis
quippe etiam in bonis indigemus.
quia quo fine consuminandi fummꝰ
nescimus. Sunt aut̃ ctuo genera
compunctionis: dum malorum
recolentes supplicia tuneinus: &
dum desiderio celestium ardentes

Expanded text:
die quadragesimo nativitatis, pro fedie quadragesimo nativitatis, pro femina octogesimo agnus anniculus immaculatus in holocaustum offerretur, et turtur sive pullus columbinus pro peccato. Qui autem non posset duos turtures vel duos columbae pullos, unum in holocaustum et alterum pro peccato. Hanc hostiam pauperum voluit Dominus dari pro se, pauper factus pro nobis, ut nos divites faceret hic in fide, haeredes regni in coelo. Moraliter autem sive quis fortia opera quae masculi nomine, sive infirma quae feminae vocabulo distinguuntur, creaverit, ut haec Domino valeant consecrari, ovem innocentiae offerat, et turturem sive columbam, designantes gemitum compunctionis et lacrymas humilium, sicut hae volucres pro cantu habent gemitum. Lacrymis quippe etiam in bonis indigemus; quia, quo fine consummandi simus, nescimus. Sunt autem duo genera compunctionis, dum malorum recolentes supplicia, timemus, et, dum desiderio coelestium ardentes,
Abbreviated transcription (Latin):
quinq rediebat᷑ pͥmogenitum:
& siclus uig̾inti obolos habet. Notan¬
dum tam̃ quia paruuli detribu leu
non redimebantur. s in mist̾ium
domus ꝑpetuo tenebantur. Illa
omnia primegenita significabant
xp̃m̃ qui unigenitus dei dignatus ẽ
sieri pͥmogenitis omnis creature: qui
singulariter sc̃s ẽ dño. quia pectatũ
non fecit. nec inuentus ẽ dolus more
enis. Moialit etiam pͥmogenita sig¬
nificant bona iuicia nr̃e actionis:
quasi in corde genita ⁊ dm̃ gratiȩ
deputanda. Male aut̃ gesta: rechine¬
re fructib penitentiȩ iubemur. Ad¬
aꝑiens uuluam. cenfucta locutio est.
non quod dñs sacri uentͥs hospitium
egressus deuirginasse credendus sit
iuxta hereticos. Mystice designatur.
quia dñs aꝑuit uirginis eccłie se¬
cretum genitale. ad generandos sibi
Et ut darent hostiam scd̃m quod
dictum ẽ in lege dm̃: par turturũ
aut duos pullos columbarum.
Dictum ẽ in lege. ut ꝓ infante mascło

Expanded text:
quinque redimebatur primogenitum; quinque redimebatur primogenitum; et siclus viginti obolos habet. BEDA. Notandum tamen quia parvuli de tribu Levi, non redimebantur, sed in ministerium domus perpetuo tenebantur. Illa omnia primogenita significabant Christum, qui Unigenitus Dei dignatus est fieri primogenitus omnis creaturae, qui singulariter sanctus est Domino, quia peccatum non fecit, nec est inventus dolus in ore ejus. Moraliter etiam primogenita significant bona initia nostrae actionis, quasi in corde genita et Domini gratiae deputanda. Male autem gesta redimere fructibus poenitentiae jubemur. Adaperiens vulvam, consueta locutio est, non quod Dominus sacri ventris hospitium egressus, devirginasse credendus sit, juxta haereticos. Mystice designatur, quia Dominus aperuit virginis Ecclesiae secretum genitale, ad generandos sibi Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum aut duos puellos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante masculo
Abbreviated transcription (Latin):
insanginue. Non dix̃ oamis intlier
pariens. s que suscepto senune pe¬
pererit. ad distinctionẽ illius. quȩ
uirgo concepit & peperit. Nongͦ mat̾
sicut uec filius indigebat purgari ho¬
stus: s ut nos solueremur a timore
legis facti sunt sublege. Decretum
quoq legis erat. parutilum a trice¬
simo t̾cio die circumcifionis. ad tem¬
plum deferri. dariq hostiã ꝓ eo: pri¬
mogenitum aut̾ mascuilũ scõ dño fieri.
Inquo insinuatur neminẽ nisi uicus
circumcisum dominicis dignum e̾eͥ
conspectib: ut ait psalmista. Non ha¬
bitabit uixta te maliginis: neq ꝑ ma¬
nebunt iniusti ante oculos tuos. Ut
sisterent euni dño. idẽ offerrent & cõ¬
secrarent. S icut scͥptum ẽ ui lege
domini: quia omne mascutinum ad¬
aꝑiens uuluam. scm̃ dño uocabitur.
primogenitum masculimi sexus dño
scificari. & sacerdotis e̾eͥ : ita ut sac̾dos
ꝓ hominis pͥmogenito p̃cium acciꝑti.
& animal iminundum redimi fac̾et.
imnda uͦ dõ offerret. Siclis argenti

Expanded text:
is suae. Non dixit, omnis mulier pariens; sed, quae suscepto semine pepererit: ad distinctionem illius, quae virgo concepit et peperit. Non ergo mater, sicut nec filius indigebat purgari hostiis; sed ut nos solveremur a timore legis, facti sunt sub lege. Decretum quoque legis erat, parvulum a tricesimo tertio die circumcisionis, ad templum deferri, darique hostiam pro eo; primogenitum autem masculum, sanctum Domino fieri. In quo insinuatur, neminem nisi vitiis circumcisum, Dominicis dignum esse conspectibus, ut ait Psalmista: Non habitat juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Ut sisterent eum Domino, id est offerrent et consecrarent. Sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. o sanctificari et sacerdotis esse, ita ut sacerdos pro hominis primogenito pretium acciperet, et animal immundum redimi faceret, munda vero Deo offerret. Siclis argenti
Abbreviated transcription (Latin):
& similit̾ ibi fieret. Quod aut̃ in tali
membro fiebat causa ẽ. ne aliud¬
membrum aut debile fieret. aut
turpe quod publice inderet᷑. & ut
bat circuncisio. quia in parte illa
mag̾ dominatur concupiscentia. ꝑqn
originale peccatum ꝓpagatur. Ubi
gͥ uia peccatiẽ. ibi apte signabatur
peccati remedumi: & significabat᷑
ꝑ circuncisionẽ carnis circumcisio
mentis: qua mundatur anuma aui¬
cũs. Tres itaq constat ee̾ circ̃cisiones.
Uua ẽ sacramentum: due uͦ sunt res
illius sacramenti: uidelicet circ̾cisio
a peccato. quȩ cotidie ẽ in anima. &
circumcisio a peccato & ab oirm pe¬
na percati quę in resurrectione. etꝗt
in am̾na & incorpore. Petrinis
aut̃ cultris circumcidit iosue intra¬
Et postqmͣ impletistuit dies pur¬
gationis marie scdm legem in oysi.
tuler unt illum in hierłm. ite siste

Expanded text:
et similiter ibi fieret. Quod autem in tali et similiter ibi fieret. Quod autem in tali membro, fiebat, causa emembrum aut debile fieret, aut turpe quod publice videretur, et ubat circumcisio, quia in parte illa magis dominatur concupiscentia, per quam originale peccatum propagatur. Ubi ergo via peccati est, ibi apte significabatur peccati remedium, et significabatur per circumcisionem carnis circumcisio mentis, qua mundabatur anima a vitiis. Tres itaque constat esse circumcisiones: Una est sacramentum, duae vero sunt res illius sacramenti, videlicet circumcisio a peccato, quae quotidie est in anima, et circumcisio a peccato et ab omni poena peccati, quae in resurrectione in anima et in corpore. Petrinis autem cultris circumcidit Josue intraEt postquam impleti sunt dies purgationis Mariae secundum legem Moysi, tulerunt illum in Jerusalem, ut siste
Abbreviated transcription (Latin):
cisi sunt gustu: quos ꝓpħa redargu¬
it dicens. Uequi potentes estis adbi¬
bendum uimim. & uiri fortes ad
miscendam ebrietatem. Incirtũci¬
si sunt olfactur: & tactui: qui uarus
ꝯdorib delibuti secunt᷑ amplerus
meretricis. cẏnamonio cubile suũ
asꝑgentis. In circiuncisi sunt gͥssib:
dequib ꝑsalmista commemorat.
Contritio ⁊ infelicitas inuus eoꝵ:
S uiam pacis non cognonerunt.
Porro qui insimilitudinẽ carins
peccati uenerat. remedium quo earo
peccati mundabatur ñ respuit.
s circiuncisus ẽ. factiis stb lege.
ut eam iurtam esse ꝓbaret. & cos
qui sublege erant redimeret.
Nota quod idem auriltum cura¬
tionis in lege cirtinncisio contra pecc̃i
originalis uulnus p̃stitit. qd̾ nunc
baptt̾imis tempore gr̃e confert: nͥ
quod in troitus in regnum nondum
patebat circiimcisis. ut mͦ baptira¬
tis. At uͦ non solum baptismus
hoc facit. s etiam passionis ad iuuc¬
tio: quȩ si circuincisioni addica t̾e̾t.

Expanded text:
cisi sunt gustu, quos propheta redargucisi sunt gustu, quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi sunt olfactu et tactu, qui variis odoribus delibuti, sequuntur amplexus meretricis cinnamomo cubile suum aspergentes. Incircumcisi sunt gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . Porro qui in similitudine carnis peccati venerat, remedium quo caro peccati mundabatur, non respuit; sed circumcisus est, factus sub lege, ut eam justam esse probaret, et eos qui sub lege erant redimeret . Nota quod idem auxilium curationis in lege circumcisio contra peccati originalis vulnus praestitit, quod nunc baptismus tempore gratiae confert, nisi quod introitus in regnum, nondum patebat circumcisis, ut modo baptizatis. At vero non solum baptismus hoc facit, sed etiam passionis adjunctio: quae si circumcisioni addita esset,
Abbreviated transcription (Latin):
uocatr.in ẽ ab angło: priusqͣm in
utero conciperetur. Ritus cutũ¬
cisionis ab abra ham supsit ex ordi¬
um. quando et nominis amplifica¬
tioneni accepit. Ad cuius imitatio¬
ueni uom̃ imponebat᷑ pueris: indie
circuincisiorns eorum. Sic etiã factũ
cił ipsi iħn. Bene aut̃ octaua die cirẽ¬
ciditur: ut & eius resurrectio octaua
die celebranda. & nr̃a figuraretur
octaua etate futicra. Sex etenim eta¬
tes. inquib ꝓ dũo laborat᷑. septuna
ẽ ammarum usq ad tempus resur¬
rectionis: octaua ẽ resurrectio. qͣndo
gła ꝑfecte circ̃cisionis clioruscabit.
& totus homo usioni conditoris in¬
herebit. N unc aut̃ iudeus muli¬
erem ad concupiscendum eam: in¬
circumtisum instĩ habet. Incircũti¬
si suut aurib: quib ueritas dixit.
Qui exdõ ẽ. ñbum dĩ audit. P ropt̾¬
ca uos ñ auditis. quia ex do non estis.
Incirennicisi sunt lingua ⁊ manib.
quoꝵ os locutum ẽ uauitatẽ. & dex¬
tera eoꝵ dext̾a iniquitatis. Incirẽ¬

Expanded text:
vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Ritus circumcisionis ab Abraham sumpsit exordium, quando et nominis amplificationem accepit. Ad cujus imitationem nomen imponebantur pueris in die circumcisionis eorum. Sic etiam factum est ipsi Jesu. Bene autem octava die circumciditur, ut et ejus resurrectio octava die celebranda, et nostra figuraretur octava aetate futura. Sex etenim sunt aetates, in quibus pro Domino laboratur: septima est animarum usque ad tempus resurrectionis; octava est resurrectio, quando gloria perfecta circumcisionis coruscabit, et totus homo visioni conditoris inhaerebit. Nunc autem videns mulierem ad concupiscendam eam , incircumcisum visum habet. Incircumcisi sunt auribus, quibus Veritas dicit: Qui ex Deo est, verba Dei audit. Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt lingua et manibus, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum, dextera iniquitatis . Incircum
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓpłia. Post magorum recessum. mi¬
pletum ẽ purgationis tempꝰ: & deinde
iosepli ammonitus ab angło. fugit
inegyptum cum matre ⁊ puero.
in egẏptum: significat electos seprꝰ
malorum imꝓbitate sius effugan¬
dos sedib. uel exilio dampnandos.
Ubi simul exemplum datur fidelib
ne dubitent rabiem ꝑsequentum
quando oportunum fuerit dedina¬
re fugiendo. Unde illud. Cum uoͤ
ꝑsecuti fueruit in ciuitate una
sugite in aliam. Egyptus int̾p¬
tatur tenebre. & figurat gentilita

Expanded text:
propheta. Post magorum recessum impletum est purgationis tempus; et deinde Joseph admonitus ab angelo, fugit in Aegyptum cum matre et puero.in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos sedibus, vel exsilio damnandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, quando opportunum fuerit declinare fugiendo. Unde illud: Cum vos persecuti fuerint in civitate una, fugite in aliam . Aegyptus interpretatur tenebrae, et figurat gentilitat
Abbreviated transcription (Latin):
fuum primoge¬
Bene tum ꝓpt̃¬
iuudicium ste̾m¬
sacramentum: dñs in bechileem
nascitur. B echleem namq do¬
mus panis int̾p̃catur. & ibi pa¬
nis uiuus qui decelo descenttit
apparet in carne: electorum
mentes int̾na resicens. satietate.
Cotidie dñs in nazareth conci¬
pitur. in bethleem nascitur cum
quilibet fidelis u̾bi flore suscep¬
to: domum se et̾ni panis efficit.
Cotidie in animo credentirm qͣsi
inutero uirginali ꝑfidem concipi¬
tur. ꝑbaptisma gignitur. Cotidie
eccłia quasi dĩ genitrix comitat᷑¬
suum doctorẽ ut maria iosepli.
deriuna mundanȩ conu̾sationus
qd̃ galilea sonat. ascendens in ciui¬
tatem nida. io ẽ confessionis ⁊ lan¬
dis. et̃noq regi censuma ꝑ soluit
deuotionis. Que eccłia inerem¬
plumi beatȩ mariȩ alii ẽ quasi des¬
poniata. s ab alio fecundata. dum
iungit᷑ pontifici p̃posito sibi s cuinu¬
latur uirtute sp̃s sc̃i. Unde bene
iosepli auctus int̾pretat᷑: inlicans

Expanded text:
uum primogBene tum pjudicium stemsacramentum, Dominus in Bethlehem nascitur. Bethlehem namque domus panis interpretatur: et ibi panis vivus qui de coelo descendit , apparet in carne, electorum mentes interna reficiens satietate. Quotidie Dominus in Nazareth concipitur, in Bethlehem nascitur, cum quilibet fidelis verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in animo credentium quasi in utero virginali per fidem concipitur, per baptisma gignitur Quotidie Ecclesia quasi Dei Genitrix, comitatsuum doctorem, ut Maria Joseph de ruina mundanae conversationis quod Galilaea sonat, ascendens in civitatem Juda, id est confessionis et laudis, aeternoque Regi censum persolvit devotionis. Quae Ecclesia in exemplum beatae Mariae, alii est quasi desponsata, sed ab alio fecundata, dum jungit pontifici proposito sibi, sed cumulatur virtute Spiritus sancti. Und bene Joseph auctus interpretatur, indicans
Abbreviated transcription (Latin):
onem cdñi tantum modo dicendam
usq adhoram eã qua corpor dr̃
comiunicamus: Non erum iam
dicere poterimus da nob̃ hodie. qdͦ
im accepimas. aut icerum ultinpa
parte diei sacramentum islud cele¬
prandum ẽ. R estat gͥ ut panem co¬
tidiamum intelligamns spmlen:
p̃cepta scilut diuina. quȩ cocidie¬

Expanded text:
onem Domini tantummodo dicendam onem Domini tantummodo dicendam usque ad eam horam, qua corpori Domini communicamus? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accipimus, aut iterum ultima parte diei sacramentum illud celebrandum est. Restat igitur ut panem quotidianum intelligamus spiritualem, praecepta scil
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum corporis xxp̃i. aut prd
spũali cỹbo. unde dñs dicit. Ego
sum panis nnitȩ. qui de celo descendi.
Quid houm trium sit ꝓbabilius
confideretur. De temporalib susten¬
tationib inquit dñs. Nolite folb¬
citi te: quid ecdatis. uel quid in¬
duamini. Ꝙ cum ait querite pri¬
nium regnumm di. & hec omnia appo¬
uent᷑ uob: non ait. deinde ista que¬
rite. s aic. & hȩc oninia ipponent᷑
uob̃. scilicet etiam non querentib.
Quomodo aut̃ non quitat aliquis
qd̃ p̃catur dm̃ non uideo. Hunc
de sacramtuto corporis ideanras.
Orientales non cotidie cenȩ dominice
cominunicant. nec tam ꝓpt̾̃ea dãp¬
nint eos eccłiarum rectores. Sine
scandalo enim possunt hoc facere
& ñ facere. scilicit uel cotidie stime¬
re. uel ñ cotidie sumere. Nongͦ hic
panis in illis partib intelligitur.
cotidiamis: nam magni peocati cri¬
mine arguerentur qui exeo cotubie
non accipiunt. Cum nͦ hec ita suit:
quis ẽ qui audeat dicere. hanc orati¬

Expanded text:
amentum corporis Christi, aut pro spirituali cibo, unde Dominus dicit: Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi. Quid horum trium probabilius sit, consideretur. De temporalibus sustentationibus inquit Dominus: Nolite solliciti esse quid edatis, aut quid induamini . Et cum ait: Quaerite primum regnum Dei, et haec omnia apponentur vobis , non ait, deinde ista quaerite, sed ait, et haec omnia apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem non quaerat aliquis qui precatur Deum, non video. Nunc de sacramento corporis videamus. Orientales non quotidie coenae Dominicae communicant, nec tamen propterea damnant eos Ecclesiarum rectores. Sine scandalo enim possunt hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie sumere, vel non quotidie sumere. Non ergo hic panis in illis partibus intelligitur quotidianus: nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo quotidie non accipiunt. Cum vero haec ita sint, quis est qui audeat dicere, hanc orati
Abbreviated transcription (Latin):
De huxuria generat᷑ cecitas m̃tis.
in consideratio. inconstantia. p̃ci¬
picatio. amor mali. odium dei.
affectus p̃sentis scħ. horror aut̃¬
uel desꝑatio futuri. Iuxta qd̵ diffe¬
riuit oclorare & gustare. sentias spm̃
incellectus. & sp̃m sapientie differee.
N etrograde etiam ad aptant᷑ seꝑtẽ
peritiones. seꝑtem donis. ⁊ seꝑteni
beatitudib: ut intimore di ulti¬
na petitio respiciat ad pͥmam beati¬
tudinẽ. in pietate penultima ad se
orantis ut clareat. uel consequendo at¬
tendat ut crescat: nichil aliud dicimꝰ

Expanded text:
De luxuria generatur caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, amor mali, odium Dei, affectus praesentis saeculi, horror autet desperatio futuri. Juxta quod differunt odorare et gustare, sentias spiritum intellectus et spiritum sapientiae differre. Retrograde etiam adaptantur septem petitiones, septem donis, et septem beatitudinibus ut in timore Dei ultima petitio respiciat, ad primam beatitudinem, in pietate penultima ad secorantis ut clareat, vel consequendo attendat ut crescat: nihil aliud dicim
Abbreviated transcription (Latin):
ines iustos temptatio tͥrulatiõis
Inducitur aut̃ intemptationem. cin ac¬
cidunt quȩ ferre non pocest. Pecimus
g ne uel decepti consentiamus alicui.
quo caremus. s ut abillo etiam li¬
beremur: in quod iam inductisumꝰ.
e trib solec sub necti ut aut amen
scribant. ant sela. aut salon. quod
exprimit᷑ pacem. Unde salomon cx
pacisicus. Pro sela dicit᷑ in greco die¬
psalma: & apud nos semꝑ. Amen uͦ¬
in t̃pretatur uere uel fidelit᷑.Harũ¬

Expanded text:
mines justos tentatio tribulationis mines justos tentatio tribulationis Inducitur autem in tentationem, cui accidunt quae ferre non potest. Petimus ergo, ne vel decepti consentiamus alicui tquo caremus, sed ut ab illo etiam liberemur, in quod jam inducti sumuse tribus solet subnecti, ut aut amen scribant, aut sela, aut salon, quod exprimitur pacem. Unde et Salomon dicitur pacificus. Pro sela dicitur in Graeco diapsalma, et apud nos semper. Amen interpretatur vere vel fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
ctione debitoris reddere nolentis
quod potest reddere. non solum ñ
peccat. s plurimum ꝓdest debito¬
ri quẽ corrigit. ne dampium fidei
patigtur. Et cum hic de omni pec-¬
cato debitum accipiatur. ꝑeocet
aut̃ inte debens tibi ꝑetuniã. si
reddere recuset. cum habeat unde
reddere possit. nisi ei hoc peccatũ
dimiseris. non poteris dicere. drnit¬
ꝵ nob debita nr̃a. sicut & nos dimit¬
timus debitorib nt̃is. Ilam qũi ue¬
niã a dño petis: his qui ueniam ate
petunt. dͥimittete debes. Et ne nos
inducas intemptationem. Aluid
ẽ indriq intemptationẽ: & alnid
temptari. Nam sine temptatione
millus ꝓbatur: Undͥe scͥptum ẽ
Temptat uos ds. ut sciat si diligitis
eum: idẽ tit scire facrat. Non gͦ
hic oratur ut non temptemur: s
ut in temptationẽ non idticam᷑.
tanqͣm si quaspiam cui necesse est
igne examinari non oret. ut igne
non contingatur. s ut ñ exurat᷑.
uasa enim figuli ꝓ bat fornax: & ho¬

Expanded text:
ctione debitoris, reddere nolentis ctione debitoris, reddere nolentis quod potest reddere, non solum non peccat, sed plurimum prodest debitori, quem corrigit, ne damnum fidei patiatur. Et cum hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet autem in te, debens tibi pecuniam si reddere recuset, cum habeat unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteris dicere, dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nam quoniam veniam a Domino petis, his qui veniam a te petunt, dimittere debes. Et ne nos inducas in tentationem. Aliud est induci in tentationem, et aliud tentari: nam sine tentatione nullus probatur. Unde scriptum est: Tentat vos Deus, ut sciat si diligitis eum , id est, ut scire faciat. Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut in tentationem non inducamur, tanquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non orat ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli probat fornax, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
illua. Oꝑanim escam quȩ ñ cor¬
rumpitui. Cotidiamis dicit᷑ iste
ꝙyb : qͣm di hec itita cdurat. Nam
ꝑast hanc uitam non erit cotidianꝰ.
quia in illa uita non succedit dies
diei. anqua uolubilitate tẽpons.
Hodier idẽ quam dui dr hodie.
nt illrid. Hodie si uocem eiꝰ audie¬
ritis. Siqnis aut̃ etiam duo su¬
periora uelit acciꝑe. oportet ut
conuincte omina tria accipiant᷑.
ut scilicet cotidianum panem
amul petamus. & necessarium
corpori. & sacratum uisibilem &
imisibiem u̾bi dei. ⁊ dimitte
nobis debita nr̃a. sicut et nos dimit.¬
tiimis debitorib nr̃is. Oebita
dicit peccata. Non hic gͦ urgetur
quis petuniam dinuttere debito¬
rib: nsi his qui initantum rebce¬
re nolunt. ut inde uelint litigare
ut suꝑtus dictum ẽ. Siquis tibi
tunicam tollere uoluerit: & indicio
tecum contendere. dunitte illi &
palhum. Seritum enim dñi non
oportet litigare. Qigͦ mnodeste
agit ut sibi pecuma restituatur: ñ
tam curans deꝑecuna qmͣ de corre¬

Expanded text:
 escam quae non corrumpitur . Quotidianus dicitur iste cibus, quandiu haec vita durat. Nam post hanc vitam non erit quotidianus, quia in illa vita non succedit dies diei aliqua volubilitate temporis. Hodie, id est, quandiu dicitur hodie, ut illud: Hodie si vocem ejus audieritis . Si quis etiam duo superiora velit accipere, oportet ut conjuncte omnia tria accipiantur, ut scilicet quotidianum panem simul petamus et necessarium corpori et sacratum, visibilem et invisibilem Verbi Dei. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita dicit peccata. Non ergo hic urgetur quis pecuniam dimittere debitoribus, nisi his qui in tantum reddere nolunt, ut inde velint litigare, ut superius dictum est: Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Servum enim Domini non oportet litigare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restituatur, non tam curans de pecunia quam de corre
Abbreviated transcription (Latin):
sig indignus. Non possunt uere ac pre
dicere nobiles & diuites pat̾ nr̃: nisi
cognoscant se ẽẽ fu̾s ignobilium & pau¬
perum. In celis: idẽ inscĩs & iustis.
Cum enim d̾s sit ubiq ꝑdiuinitatis
p̃sentiam: in scĩs specialit᷑ ẽ ꝑ ihabi¬
tantem gr̃am. Cum adorationẽ stamꝰ.
adonentem conu̾tinnii: ut ammo¬
neat᷑ amnnis ad naturã excellentiorẽ
id ẽ ad dm̃ se conu̾tere. Sanctificit᷑
nomentuum. Quod semꝑ sc̃m ẽ.
ut omnib ignotescat. & in nobis
sanctificetur oramus. Nomen dei
noticia de eo ẽ. manifesta uisione ti
angłis: catholica nͦ fid̾e in p̃senti eccłia
dum ꝑegrinamur. Cum gͦ in noti¬
tra d̾i sancti ficamur: ut ipse sit pater
nos filii: nos dii similes ilii. & ipse dã
deorum. tunc nomen dĩ clarificatur.
s sc̃issimuin ẽe̾ manifestatur. Ad¬
uenrat regniun tuum. hoc ẽ manife

Expanded text:
sit indignus. Non possunt vere ac pie sit indignus. Non possunt vere ac pie dicere nobiles ac divites, pater noster, nisi cognoscant se esse fratres ignobilium et pauperum. In coelis, id est, in sanctis et justis. Cum enim Deus sit ubique per divinitatis praesentiam, in sanctis specialiter est per inhabitantem gratiam. Cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem, id est, ad Deum, se convertere. Sanctificetur nomen tuum. Quod semper sanctum est, ut omnibus innotescat et in nobis sanctificetur, oramus. Nomen Dei, notitia de eo est manifesta visione in angelis; catholica vero fide in praesenti Ecclesia, dum peregrinatur. Cum ergo in notitia Dei sanctificamur, ut ipse sit pater, nos filii, nos dii similes illi, et ipse Deus deorum, tunc nomen Dei clarificatur, et sanctissimum esse manifestatur. Adveniat reg
Abbreviated transcription (Latin):
cordis de p̃catio. Uel ita. Oratio ẽ.
oris ratio. qua humilit̾ uota nr̃a
pandimus: & ab imo pectoris archa¬
Rantes aut̃ nolite multum loqui:
sicut ethuici. Putant enim: quia
in multilo quio suo exaudiantur.
Nolite gͦ assimilari eis. Scit enim pat̾
ur̃ quibs opus sit nob̃: ante qͣm peta
dm̃ conscientia non multilo quio fi¬
cut echitici putantes qd̾ ipsi ita u̾b̾
dm̃ flectere queant: sicut orator pa
Ad quod respondemus. nos ñ narra¬
tores cẽ s rogatores. Iꝑsa innten¬
tio orationis cor nr̃m serenat: cap¬
tiusq efficit ad excipienda diuina
muncta. ¶ Gune dixit inus ex
discipulis tiꝰ ad eum. Dñe doce nos orare.
ficat iohamies docuit discipulos suos.
bi matheus dicit. tunc herodes ui¬
dens quia illufus eẽt a magis. iratus ẽ
naide: nallum certum tempus defi¬
nite det̾mminat. ꝑ tunc: s tale ẽ quod
dicit. In illis dieb: contigit herodem
irasci. Sic gͦ prudens lector exponat

Expanded text:
cordis deprecatio. Vel ita: Oratio est cordis deprecatio. Vel ita: Oratio est oris ratio, qua humiliter vota nostra pandimus, et ab imo pectoris arcarantes autem, nolite multum loqui, sicut ethnici: putant enim quia in multiloquio suo exaudiantur. Nolite ergo assimilari eis. Scit enim Pater vester quibus opus sit vobis antDeum conscientia, non multiloquio sicut ethnici, putantes quod ipsi ita verbis Deum flectere queant, sicut orator judAd quod respondemus, nos non narratores esse, sed rogatores, Ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera. L. Tunc dixit unus ex discipulis ejus ad eum: Domine, doce nos orare, sicut Joannes docuit discipulos suos. Ubi Matthaeus dicit: Tunc Herodes videns quoniam illusus esset a magis, iratus est valde , nullum certum tempus definite determinat per tunc, sed tale est, quod dicit: In illis diebus contigit Herodem irasci. Sic ergo prudens lector exponat