comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis murmurans extiterit:
Duideat nepenam murmuran¬
ciũ incurrat. dequa apłs dicit
sleq murmuraueritis: sic̃ qͥdã
corũ murmurauert̃ et ꝑiert̃ ab
extermincitore. Iuxtti m̃surã opꝰ

Expanded text:
Si quis murmurans exstiterit, videat ne poenam murmurantium incurrat, de qua Apostolus dicit: Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore . Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ifur aut latro captꝰ in p̃da
escis i potibꝰ qͥ int̃dictis. a thoro. &
gladio. ⁊ equitatu se abstineant.
re leguminũ ł olerũ. ⁊ pomis.
paruisq piscicuł cũ madiocri cer¬
usa uicissim uttint᷑. ⁊ tẽperate.
Siaũ aueridicis cõꝓbat̾ testib. qđ
sine odii meditticione se suaq lib̾¬
tindo. diaboli mẽbra int̾ficiunt.
iccpi nõ poterant : penitenciam
ꝓhomicidio eis ñ iniungim. nͥ ip¬
si uoluerint aliqͥd ꝓhumanittiti
grã facere. Et si pbr ÷: nõ depona¬
t᷑. cunctis tñ uitȩ suȩ dieb. peni

Expanded text:
fur aut latro captus in praeescis et potibus, qui interdicti sunt, a toro, et gladio, et equitatu se abstineant. re leguminum vel olerum et pomis parvisque pisciculis cum mediocri cervisia vicissim utantur et temperate. Sin autem a veridicis comprobatur testibus, quod sine odii meditatione se, suaque liberando diaboli membra interficiunt, et capi non poterant, poenitentiam pro homicidio eis injungimus, nisi ipsi voluerint aliquid quod humanitatis est facere: et si presbyter est, non deponatur, cunctis tamen vitae suae diebus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
bris urĩ in aeccła ciuitatis epõ
presente uel pb̃ris urbis ipsius offerre
non possunt nec panem scĩficatum
dare calicẽq porrigere. Si uero
ab scentes hi fuerint &e ad dandam
orationem uocentur solidare debe

Expanded text:
ri ruris in ecclesia civitatis episcopo praesente, vel presbyteris urbis ipsius, offerre non possunt, nec panem sanctificatum dare, calicemque porrigere. Si vero absentes hi fuerint, et ad dandam orationem vocentur, soli dare debe
Abbreviated transcription (Latin):
uirecedunt de corpore penitentes.
placuit sine reconciliatoria manus
impositione eis cõmumcare qđ moriente
sufficit cansolatione secundũ definitio¬
nes patrũ qui huuis modi cõmunionẽ
congruentẽ uiaticũ nominarunt. Vt si
suꝑ uixerint stent in ordine pęnitentiũ
& ostensis necessariis penitentiȩ fruc¬
tib legitimã cõmunionẽ cũ reconcilia¬
toria manus impositione ꝑcipiant.

Expanded text:
ui recedunt de corpore poenitentes, placuit sine reconciliatoria manus impositione eis communicare, quod in moriente suffecit consolatione, secundum definitiones Patrum, qui hujusmodi communionem congruentem viaticum nomsupervixerint, stent in ordine poenitentium, ut ostensis necessariis poenitentiae fructibus legitimam communionem cum reconciliatoria manus impositione recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃cipue metropolitane adierit.
imꝑatorẽ hunc reꝓbari et abici
o portere non solũ a cõmunione
uerũ & ab honore ciuꝰ particspis
uidet᷑ existere quia uenerandi
pͥncipͥs aurib molestiã tẽptaũ
inferre contra leges aeccłȩ
Siigitur adire. pͥncipẽ necessaria fuert
hoc agatur cũ
õsilio metrip ttapi
et

Expanded text:
et praecipue metropolitani, adierit imperatorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere, quia venerandi principis auribus molestiam tentavit inferre, contra leges Ecclesiae. Si igitur adire principem necessaria causa hoc agatur cum consilio metropolitani et
Abbreviated transcription (Latin):
tnullus prbt in eccła consecrata
aliud altare erigat nisi qđ abep̃o
loci uł eius misso sc̃ificatũ ẽ. ut sit dis¬
cretio int̃ sacrũ et non sacrũ Nec dedi¬
cationẽ fingat nisi sit. Qđ si fece¬
rit sicłus ẽ. de gradecur. Si laicus

Expanded text:
nullus presbyter in ecclesia consecrata, aliud altare erigat, nisi quod ab episcopo loci vel ejus misso sanctificatum est, ut sit discretio inter sacrum et non sacrum. Nec dedicationem fingat nisi sit. Quod si fecerit, si clericus est, degradetur: si laicus
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ semel dedicata dedicata sunc
monasteria consilio ep̃orũ qui
ciuitates tened manere sic placuit ꝓse¬
tuo. monasteria et resquȩ adea ꝑtne
monasteriis reseruari debe. nec posse ea
ultra fieri scłaria habitacula. Qui uero
hoc fieri ꝑmiserĩt: canonũ sententia sub¬
iacebt¬

Expanded text:
e semel dedicata sunt monasteria consilio episcoporum qui civitates tenent, manere sic placuit perpetuo monasteria: et res quae ad ea pertinent, monasteriis reservari debere, nec posse ea ultra fieri saecularia habitacula. Qui vero haec fieri permiserint, canonum sententiis subjaceb
Abbreviated transcription (Latin):
nedicti p̃cipit᷑ p̃uidere. ꝑ quorũ manꝰ
negociũ monas terii transeat. Canes
⁊ aues sequi aduencndũ. & inoĩbus
quibus libet cotusis suꝑfluũ et̃. uidica¬
mꝰ Eoce talia ⁊ his similia ministris
altaris ch̃i nocent. quȩ monachis
Nemo militans dõ implicat se nego

Expanded text:
nedicti praecipitur praevidere, per quorum manus nedicti praecipitur praevidere, per quorum manus negotium monasterii transeat: canes et aves sequi ad venandum, in omnibus, quibuslibet sit causis, superfluum esse. Ecce talia et his similia ministris altaris Domini necnon et monachis Nemo militans Deo im
Abbreviated transcription (Latin):
Uinistri autẽ altaris dñi ł moncichi
nobis cõplacuit: ut a negociis secu¬
larib omĩno se abstineant. Mul¬
ta enĩ sunt negocia secularia. De
quib tñ paũca ꝑstringimꝰ. Ad
quȩ ꝑtinet om̃is libido nõ solum
inmundicia carnis: s etiam om̃is
carnalis concupiscencia. Quicqͥd¬
uͦ plus iusto appetit homo: tur¬
pe lucrũ est. Munera iusta ac¬
cipere ł etiam dare ꝓaliquo se¬
culario questu. precio aliquo cor¬
ducere. contenciones &lites ł rixas
amare. inplacitis scłarib dispu¬
tare. excepta dispensacione orfa¬
norũ. aut uiduarũ. conductorũ.
aut ꝓcuratores eẽ scłariũ rerũ.
turpib uerbis uel factis iocularẽ¬
as amare. ornam̃tum in conueni¬
ensꝓposito suo quertre. indelicus
uiuere. ł gulam et ebriettitem sequi.
pondera inusta uł mensuras habere
negociũ iniustũ exercere. Nec tam̃
iustũ negociũ ẽ. contradicendũ ꝓpt̃
necessittites diuerscis. Legimus enim¬
scõs apłos negociasse. ⁊ in regła scĩbe¬

Expanded text:
inistri autem altaris Domini vel monachi nobis placuit ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. Multa sunt ergo negotia saecularia; de his tamen pauca perstrinximus. Ad quae pertinet omnis libido, non solum in inmunditia carnis, sed etiam in omni carnali concupiscentia. Quicquid plus iusto appetit homo, turpe lucrum dicitur. Munera iniusta accipere vel etiam dare, pro aliquo saeculari conquestu pretio aliquem conducere, contentiones et lites vel rixas amare, in placitis saecularibus disputare, excepta defensione orfanorum aut viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti ioculaas amare, ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis e velle, gulam et ebrietatem sequi, pondera injusta vel mensuras habere, negotium injustum exercere. Nec tamen justum negotium est contradicendum, propter necessitates diversas, quia legimus sastolos negotiasse, et in regula sancti Be
Abbreviated transcription (Latin):
llud uero cõmuni decreto scđm
canonum instituta definimus
& p̃iudiccimꝰ : ut siquis cũ uocore
alteriꝰ uiuente eo fornicatus
fuerit: moriente marito si noda¬
li iudicio aditus ei claudatur
illicitꝰ. nec ulteriꝰ ei coniunga¬
tur matrimonio quã priꝰ pol
luit adulterio: Nolumus enĩ
nec cep̃ianȩ religioni conuenit.
PERIT UXOrE ⁊ PGa SESER¬

Expanded text:
llud vero communi decreto secundum canonum instituta definimus et judicamus, ut si quis cum uxore alterius, vivente eo, fornicatus fuerit, moriente marito, synodali judicio aditus ei claudatur illicitus, ne ulterius ei conjungatur matrimonio quam prius polluit adulterio. Nolumus enim, nec Christianae religioni convenit, perit uxorem, et pos
Abbreviated transcription (Latin):
t quisq presbiter qui plebem regit
lericum habeat qui secum cant&
& epistolam & lectionem legat et ap.¬
qui scolam possit tenere & admoneat
suos parrochianos ut filios suos ad
fioem discendam mittant ad ecclestã
quos ipse cum omni castitate eru¬

Expanded text:
t quisque presbyter qui plebem regit, clericum habeat qui secum cantet, et epistolam et lectionem legat, et qui scholam possit tenere, suos paroecianos, ut filios suos ad fidem discendam mittant ad ecclesiam, quos ipse cum omni castitate eru
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ qui ieumare ñ potest. &
obseruare d inpenitentiali
scriptũ est: faciat hoc qd sc̃s
bonifacius papa constituit.
Pro uno die quẽ in pane & aqͣ ie¬
uinare debet: roget pb̃rm ut
missam cantet ꝓeo. nisi sint cri¬
mina capitalia. quȩ confessa pͥꝰ
lauari cũ lacrimis debent. &¬
tunc ipse ad sit & audiat missã.
& deuote ipse offerat ꝓpͥis manib
panẽ & uinũ manib sacerdotis.
& intente respondeat qͣntũ sa-¬
pit ad salutationes. & ad exortationes.
sacerdotis. ut humilit̾ dm̃ dep̃ce¬
tur ut oblatio quã ipse & pbr ꝓse
& ꝓsuis peccatis dõ obtulerunt
ds̃ om̃p̃s misericordit̃ ꝑ angelũ
suũ susciꝑe dignet᷑. et eo
die excepto uino. carne. & sagimi¬
ne comedat quicqͥd uelit. Et sic
redi mat reliqͦs anni dies. de iu

Expanded text:
tem qui jejunare non potest, et observare quod in Poenitentiali scriptum est, faciat quod sanctus Bonifacius papa constituit. Pro uno die quem in pane et aqua jejunare debet, roget presbyterum ut missam cantet pro eo, nisi sint crimina capitalia, quae confessa prius lavari cum lacrymis debent, et tunc ipse adsit et audiat missam, et devote ipse offerat propriis manibus panem, et vinum manibus sacerdotis, et intente respondeat, quantum sapit, ad salutationes, et ad exhortationes sacerdotis, et humiliter Deum deprecetur, ut oblatio quam ipse et prebtulerint, Deus omnipotens misericorditer per angelum suum suscipere dignetur. Et eo die, excepto vino, et carne et sagimine, comedat quidquid vult, et sic redimat reliquos anni dies. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ponsus et sponsa cũ benedicendi
sunt a sacerdote : a parentib. ba
paranĩphis in eccła sacerdoti offi¬
rantur Et cũ benedictionẽ acepe¬
rint: eadẽ nocte ꝓreuerencia ip¬
sius benedictionis inuirginitate
ullum coniugium sine dotefiat
publicis nupciis quisquã nubere. uedl
uxorẽ ducere p̃sumat

Expanded text:
ponsus et sponsa cum benedicendi sunt, a sacerdote, a parentibus, vel a paranymphis in ecclesia sacerdoti offerantur, et cum benedictionem acceperint, eadem nocte pro resius benedictionis in virginitate ullum conjugium sine dote fiatpublicis nuptiis quisquam nubere vel uxorem ducere praesumat
Abbreviated transcription (Latin):
Lichil hominis etiã in quib dã
locis inolitũ in uenimus usũ
stultitiȩ plenũ. & ecłasticȩ
auctoritati contrarium eoq
uidelicet non nullȩ abbatissȩ
et aliquis ex scĩ monialib ut
uiduis & puellis uirginib
contͣ fas uelũ in ponere p̃sumat
It ideo non nullȩ iniuste uelatȩ
putant se liberius suis carna¬
lib desiderus posse inseruire.
& suas uoluntates explere :
Qua ꝓpt̃ statuimus ut si abba¬
tissa aut quelibet scĩmoni¬
alis post hanc diffinitionẽ
in tantam audatiam ꝓru¬
perit: ut aut uiduã aui
puellã uirginẽ uelare pre¬
sumpserit iudicio canonico
usq ad satis factionẽ subdat¬

Expanded text:
ihilominus etiam in quibusdam locis inolitum invenimus usum stultitiae plenum et ecclesiasticae auctoritati contrarium, eo quod videlicet nonnullae abbatissae et aliquae ex sanctimonialibus viduis et puellis virginibus contra fas velum inponet ideo nonnullae injuste velatae putant se liberius suis carnalibus desideriis posse inservire et suas voluntates explere. Quapropter statuimus ut, si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc diffinitionem in tantam audaciam proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumpserit, judicio canonico usque ad satisfactionem subdat
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. & paulo post reuertar ut plier
aduers pͥncipes ꝑsarũ. Cũ egrederer
apparuit princeps grecoꝵ adueniens
Quos itaq alios principes gentium
nisi angłos apellat: qͥ sibi resistẽ
ĩ sublimib potest. si ĩt̃ ipsos qͦq ange¬
licos sp̃s p̃liandi certam̃ agitur : qui
sẽꝑ cõspectui ueritatis assistunt: Sed
q certa angłoꝵ ministĩa despendi sin¬
gulis qͥbq gentib sunt p̾lata cũ sub¬
iectoꝵ mores aduersũ se uicissi p̃po
sitoꝵ spirituũ opem merent᷑ ipsi
qͥ p̃sunt sp̃s contͣ se uenire referunt.
Is nãq angłs qͥ danieli loquebatur
captiuus ifraheliti popłi ĩ ꝑsidi loco
constitutis p̃latꝰ cognoscit᷑. Michael
autẽ eoꝵ qͥ ex eadẽ plebe ĩ iudea
t̾ra remanserat : p̃positꝰ in ueniter
Unde ab eodẽ angło paulo post da-¬
neli dicit᷑. Nemo ẽ ad uitor meus
ĩ omĩb his nisi michael pͥnceps ur̃.
de quo & hoc qd p̃nusimꝰ dicit ł ⁊ ecce
michael unꝰ de principib pͥmis uenit

Expanded text:
 paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos vocat qui sibi resistere in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectur veritatis assistunt? Sed quia certa Angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversitorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is nanque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaea terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester. De quo et hoc quod praemincipibus primis venit
Abbreviated transcription (Latin):
PASTOREQUE SUEOUES EUGIUUT
icut sugiunt oues uocẽ pastoris
quẽ ñ cognos cunt & deserta petunt
ita mali pastoris ouilia. deiuio
diso eiectus est. hoc ẽ. qui nobilita¬
tẽ dĩ ase eicit. nobilitate loci pͥuet᷑¬

Expanded text:
pastore quem suae oves fugiunt. Sicut fugiunt oves vocem pastoris quem non cognoscunt, et deserta petunt, ita mali pastoris ovilia. CAP. CCdiso ejectus est: hoc est, qui nobilitatem Dei a se ejicit, nobilitate loci privet
Abbreviated transcription (Latin):
COMISSOS COrRISERE NIOUXERIT
uinec regiminis inse rationem
habuit. nec sua dicta de tersit. nec
crim̃ filioꝵ correxit. canis impudicꝰ
magis quã ep̃s dicendus est.¬

Expanded text:
commissos corrigere neglexerit. Gregorius . Qui nec regiminis in se rationem habuit, nec sua delicta detersit, nec crimen filiorum correxit, canis impudicus magis dicendus est
Abbreviated transcription (Latin):
sQd & in cantticiones mentes ho¬
flnum se inmutare posse dicat.
est ut de hodio inhamorem:
uit de amore in hodium c̃uertã.
Aut bona hominũ aut damnet
aut subripicit Et siqua ÷ que
se dicat cũ demonũ turba in
sinilitudinẽ mulierũ transfor¬
matã certis noctib equitare
suꝑ quasdã bestias. & in eorum
consorcio annumerattĩ. eẽ: hes
talis omĩmodis scopis correciti
PERLICIENDAS DEMOUES IN UO

Expanded text:
et incantationes mentes hominum se immutare posse dicat, id est, ut de odio in amorem, aut de amore in odium convertat, aut bona hominum aut damnet aut subripiat: et si aliqua est, quae se dicat cum daemonum turba in similitudinem mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestias, et in eorum consortio annumeratam esse; haec talis omperficiendas daemones invo
Abbreviated transcription (Latin):
aut pbri sui ex communica¬
erquirendum si parro echiani
pres bitero suo debitum hono¬
rem impendant. aut si est aliqͥs
qui eum uerbo uel facto in hono¬
ret. et eius monita spernde⁊:
qui peregrino aut uiatori
ospitium contradixerit :
est quas festiuitates colant.
dum sipater filus suis simbolũ
et orationem dominicam in sinu¬
ant. aut insinuari faciunt :¬
Perquirendum
plures interfecerint homines :
ministris. ne coloni aut serui
pro cominissis criminibus uirgis
ter paganorum infestationem
uel per secutionem fugit. hac de
causa quia indomo eius mansit.
et diebus aut annis loco merce¬
illum uelit habere. et uendere
aut dare alicui presumpsit :¬

Expanded text:
teri sui, et excommunicaPerquirendum si parochiani presbytero suo debitum honorem impendant, aut si est aliquis qui eum verbo, vel facto inhonoraret, et ejus monita sperneret?qui peregrino, aut viatori hospitium contradixerit? Iest quas festivitates colant? dum si patrini filiolis suis Symbolum et Orationem Dominicam insinuent, aut insinuari faciantPerquirendum plures interfecerint hominem? Iministris, ne coloni aut servi pro commissis criminibus virgis ter paganorum infestationem, vel persecutionem fugit, hac de causa quia in domo ejus mansit, et diebus aut annis loco merceservo velit habere, et vendere, aut dare alicui praesumat
Abbreviated transcription (Latin):
&elati ut sapientes uideantur:
nõ discuciunt causcas s asserunt
Sicq conturbant udicii hordi¬
nẽ : dũ ñ suo ẽtenti officio aliena
p̃sumunt. Quidã dũ iudicare
incipiunt : irascđntur. Ipsãq u¬
dicii sentenciã : in insciniam co¬
Qui iratus iudicat: infurorẽ u¬
diciũ muttit : &ante ꝓfert sente¬
neiam. ꝙ agnoscat. Furor iniu¬
dice inuestigticionẽ ueri ñ ualet
attingere. qr mens eiꝰ curbata
furore: ab inscructicione aliena¬
tur iusticiȩ: Iracundus iudex
iudicii excm̃ pleno mͦ tueri nõ
ucilet : qr caligine furoris noi
uidet. Quiaũ furore repulso
discutit: faciliꝰ ad contuendã
uerittẽ m̃tis serenitate con¬
surgit. & sine ulla ꝑturbacio¬
ne ad eqͥtatis intelligenciam

Expanded text:
ntes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vQui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Ponachum autẽ paterna de¬
uotio aut ꝓpria ꝓfessio facit
quicquid horũ fuerit alligatũ.
tenebit. Promde his ad mundũ
reuertenti recludimꝰ aditũ.
& om̃s ad sđm interdicimus¬
I regressus

Expanded text:
onachum autem paterna devotio, aut propria professio facit. Quidquid horum fuerit, alligatum tenebit. Proinde his ad mundum reverti recludimus aditum, et omnes ad saeculum interdicimus regressus
Abbreviated transcription (Latin):
toritate sedis apłicȩ tuis debe¬
remꝰ consultis respondere
Qđ lic& nõ plixe s succinat
agere festi naremꝰ ꝓpt̃ quis¬
dã inportunitates quȩ ni¬
p̃cedentib peccatis in no
sc̃orũ patrũ instituta studi¬
is ꝑquirere lacius & inuesa¬
gare cõmittimus. Nori dẽ¬
st mens attrita malis et
ponribus atq: portumititib
uatt cantum boni ꝑagere:
quantũ delectatai. ⁊ opp̃ssio

Expanded text:
toritate sedis apostolicae tuis deberemus consultis respondere. Quod licet non prolixe sed succincte agere festinaremus, propter quasdam importunitates, quae npedientibus peccatis in nos sanctorum Patrum instituta studiis perquirere latius et investigare committimus. Non enim potest mens attrita, et oneribus atque importunitatibus gravata, tantum boni peragere, quantum delectata et oppressio
Abbreviated transcription (Latin):
euiris ac feminis sacris
ꝓpositũ trans gredientib
sacrum ꝓcliu us cursus ẽ.
auoluntate & imitatrix natura
uitiorũ. Quã obrẽ quisquis
uiroiũ uł mulierũ habitũ
semel induerint uł induer̃
spontaneȩ religiosum. aut
siuir deditus ȩ̨ccłe thorouł
femina fuerit aut fuit dele¬
gata puellarũ monasterio: in
utroq sexu p̃uaricator ad
ꝓ positum inuitus reuerti co¬
gatur: uit de condeatur:
& puella monasterium in¬
grediatur. Si autẽ quolib&
patrocinio desercores ꝑ manere
uoluerint: sacerdotalis sententia
axp̃ianorũ cȩtu habeantur
extorres. ut nec loxus eis ullus sit
cõmunis. Uiduas quoq uniuer¬
sał iã dudũ statuit sy nodis ꝓfes¬
siones uł habitussui desertatrices:
ut suꝑiora sententia condẽp¬
nentur.

Expanded text:
iris ac feminis sacris propositum transgredientibus sacrum proclivis cursus est a voluntate, et imitatrix natura vitiorum. Quamobrem quisquis virorum vel mulierum habitum semel induerint, vel induerunt spontanee religiosum, aut si vir deditus Ecclesiae thoro, vel femina fuerit, aut fuit delegata puellarum monasterio, in utroque sexu praevaricator ad propositum invitus reverti cogatur, ut vir detondeatur, et puella monasterium ingrediatur. Si autem quolibet patrocinio desertores permanere voluerint, sacerdotali sententia a Christianorum coetu habeantur extorres, ut nec locus eis ullus sit communis. Viduas quoque universalis jam dudum statuit synodus, professionis vel habitus sui desertrices, ut superiori sententia condemnentur.
Abbreviated transcription (Latin):
recurrat ad uiuificatricẽ matrẽ ȩede.¬
sã ubi qđ male cõmisit cũ omni hir¬
militate & contritione cordis simplicit̃
confessus: suscipiat remedia pęniten¬
diȩ scđ̾m modũ canonicis auctorita.¬
tibus p̃fixũ. Non solũ autẽ ille
qui mortale aliqͥd cõmisit : sed etiã
onnis homo quicũq se recognoscit
imaculatam xp̃i tunicã quã in
laptiso accepit peccati macula pol¬
luisse. id ꝓpͥũ sacerdotẽ festinet ueni¬
it ut cũ puritate m̃tis om̃s transgreᷤ.¬
sones omniaq peccata qͥb dĩ offen¬
sin se incurrisse meminit. humilit̃
cnsiteat᷑. & quicqͥd ei a sacerdote fue¬
nit inunctũ acsi ab ipso omni poten¬
sdĩ ore eẽt ꝓlatũ ita diligent᷑.
iuitendat: & cautissime obseruet.
cipiunt confessionẽ humiliare
se debent. ⁊ cũ tristiciȩ gemitu
lacrimisq orare. ñ solũ ꝓsius
delictis. s etiã ꝓfrĩs causa. Ait
enĩ apłs. Quis infirmatur & ego
mandet ei sacđos. ut expectet

Expanded text:
icem matrem Ecclesiam, ubi, quod male commisit, cum omni humilitate et contritione cordis simpliciter confessus, suscipiat remedia poenitentiae secundum modum canonicis auctoritatibus praefixum. Non solum autem ille qui mortale aliquid commisit, sed etiam omnis homo quicunque se recognoscit immaculatam Christi tunicam, quam in baptismo accepit, peccati macula polluisse, ad proprium sacerdotem festinet veni puritate mentis omnes transgressiones omniaque peccata, quibus Dei offensam se incurrisse meminit, humiliter confiteatur, et quidquid ei a sacerdote fuerit injunctutis Dei ore esset prolatum, ita diligenter intendat, et cautissime observet. cipiunt confessiones, humiliare se debent, et cum tristitiae gemitu lacrymisque orare, non solum pro suis delictis, sed etiam pro fratris casu. Ait enim Apostolus: « Quis infirmatur, et ego mandet ei sacerdos ut exspectet
Abbreviated transcription (Latin):
didit: seq cũ subiectis ꝓplis
tota ad eũ m̃te conuertit. Unde
factũ ÷ ut antiquoꝵ principũ no¬
m̃ suis uir ille laudib uincret.
et tanto in oppinione p̃cessores
suos. quanto & inbono oꝑe supe¬
raret. Et nc̃ ittiq ur̃a grã cogni¬
cionẽ unius dĩ patris. & filii. & sp̃s
scĩ. regib acppłis sibi met subiee¬
tis festin& infundere : ut antiqͦs
gentis suȩ reges laudib acmeri¬
tis transeat. Et quanto in subiec¬
tis suis etiam aliena pecccita det̃¬
serit : tanto etiam desuis ante
fuerit Preterea scire urãm głam
uolumꝰ. qr sic̃ inscriptura sacrã

Expanded text:
didit, seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praecessores suos, quanto et in bono opere superaret. Et nunc itaque vestra gloria cognitionem unius Dei, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere, ut antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat: et quando in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis fiat. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scriptura sacra
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩb dona sue pietatis impen¬
dat: Qđ in angłorũ gente factũ
cessit : etiam subiectȩ uob̾ genti
suꝑ hoc beneficio restaiurentur
Et idõ głiose fili eam quã acce¬
pisti diuinitꝰ grãm : sollicitaa
m̃te custodi xpĩanã uͦ fidẽ:
inppłis t̃ subditis : extendere
festina Selũ rectitudinis tuȩ
in eoꝵ c̃uersacione multiplioae
hydolorũ cultꝰ insequens: fanoꝵ
edificia euerte. Subditoꝵ m̃tes
in magna uitȩ mundicia exor¬
tundo. terrendo. corrigendo.
& boni oꝑis exẽpla monstrando
edifica: ut illũ retributorẽ
inuenias incelo : cuiꝰ nom̃ atq
cognicionẽ dilattuieris int̾ra.
Ipse enĩ urȩ̃ qqͣ głȩ nom̃ eticm̃¬

Expanded text:
 dona suae potestatis impendat: quod in Anglorum gente factum cessa sunt, etiam subjectae, vobis genti superno beneficio restaurentur. Et ideo, gloriose fili. eam. quam accepisti divinitus, gratiam sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina: zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequens, fanorum aedificia everte. Subditorum mores in magna vitae mundicia exhortando, terrendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando, aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
epb̃ris qui accipiendi chrismatis
grã adciuitates incȩna dñi A cebere
solit᷑ erant sanccitum est. ut de his
quilonge positi sunt de octauo uel
decem milib unus ab archidiacono
eligatur qui acceptum chrisma
sibi et socus diligent̃ ꝑ ferat. Hi
uero qui om̃ino longius aciuitate
quam uiͦiͬi. aut quinq milib habi¬
tasit. more solito ad accipiendum
chrisma ꝑse ueniant. Discendi
uero gr̃a alio non quad ragesima¬
li tempore ad ciuitatem conuocen¬
tur. ꝓpter plebes sib cõmissas.

Expanded text:
eris qui accipiendi chrismatis gratia ad civitates in Coena Domini venire soliti sunt, sancitum est ut de his qui longe positi sunt de octo vel decem millibus, unus ab archidiacono eligatur, qui acceptum chrisma sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque millibus habitant, more solito ad accipiendum chrisma per se veniant. Discendi vero gratia alio non quadragesimali tempore ad civitatem convocentur, propter plebes sibi commissas.
Abbreviated transcription (Latin):
N his uͭiͦi. gradib nomina pro¬
quinquitatum omnia continent᷑
ultra quos affinitas in ueniri. nec
successio potest amplius p̃ropa¬
gari.

Expanded text:
n his septem gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos affinitas inveniri, nec successio potest amplius propagari.
Abbreviated transcription (Latin):
dampnare. aut propria pellere se¬
di p̃sũpserit : sciat se in recupe¬
rabilit̾ eẽ dãpnatũ ⁊ propͥo carere
sedi concessasunt. & postea in
memorata. nicena sy nodo ꝓpt̃
prauorũ homuinũ infestationes
atq aereticoꝵ ꝑsecutiones &
insidiantu molimina fratrũ st̃
concordit̃ ab om̃ib roborata.
ut magis singuli prouideant
ne talia audeãsꝑpetrane

Expanded text:
sententiam damnare aut propria pellere sede praesumpserit, sciat se irrecuperabiliter esse damnatum, et proprio carere sedi concessa sunt, et postea in memorata Nicaena synodo, propter pravorum hominum infestationes, atque haereticorum persecutiones, et insidiantium molimina fratrum, sunt concorditer ab omnibus corroborata, ut magis singuli provideant , ne talia audeant perpe
Abbreviated transcription (Latin):
regionis ad tinger& ĩ qua pecare
tionis tepꝰ carnis morte tc̃posita
electi tͣnseunt illuc ꝓcul oubio parentes
pͥmi si in conditionis suę statu ꝑstitis.¬
sent etiã sine morte corpoꝵ tͣnsire
huiꝰ exili cecitate nati puero

Expanded text:
regionis attingeret, in qua vel peccare tionis tempus carnis morte interposita, electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi si in conditionis suae statu perstitissent, etiam sine morte corporum transfhujus exsilii caecitate nati, puero
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis cũ matre & filia fornicatꝰ ẽ igno¬
rante matre & filia. & filia de ma¬
tre . Ille nũquã accipiat uxorem.
Ille uͦ si uoluerint accipiant maritos.
re & fr̃ eiꝰ nesciens eandẽ duxerit

Expanded text:
Si quis cum matre et filia fornicatus est ignorante matre de filia, et filia de matre, ille nunquam accipiat uxorem, illae vero si voluerint accipiant maritos. re, et frater ejus nesciens eamdem duxerit
Abbreviated transcription (Latin):
lis eccłasticis ordinib ad tantȩ dig¬
nitatis fastigiũ fuerint instituti.
cuntra patrũ decreta huius usur¬
patione quise hoc recognoscit fecis¬
se didicimus. cũ eͣpiscopatũ hisgra¬
dib quib frequentissime cautũ ẽ.
debeat ꝑ ueniri. ut minorib inicia¬
ti officiis. ad maiora firmet᷑. Debet
enĩ ante eẽ discipłs. quisqͥs doctor
eẽ desiderat: ut possit docere quod
didicit. Om̃is uitȩ institutio ad
id quod tendit se rationẽ confirmat.
Quiminime litteris operã dederit.
p̃ceptor ñ potest eẽ litterarũ. Qui
non ꝑsingula stipendia creuerit:
ꝑuenire. Solũ sacerdotiũ int̃ ista
rogo uilius & qđ facilius tribuit᷑

Expanded text:
cis ordinibus ad tantae dignitatis fastigium fuerint instituti contra Patrum decreta, hujus usurpatione, qui se hoc recognoscit fecisse, didicimus, quum ad episcopatum his gradibus, quibus frequentissime cautum est, debeat perveniri, ut minoribus initiati officiis ad majora firmentur. Debet enim ante esse discipulus, quisquis doctor esse desiderat, ut possit docere quod didicit: omnis vitae institutio hac, ad id quo tendit, se ratione confirmat. Qui minime literis operam dederit praeceptor non potest esse literarum. Qui non per singula stipendia creverit pervenire. Solum sacerdotium inter ista, rogo, vilius est, quod facilius trib
Abbreviated transcription (Latin):
rcceria regalia suꝑ p̃carus
ȩccłasticis fierinec ratio sinit.
nec auctoritas quolibet modo per¬
mittit. Qm̃ p̃cepta in iure ȩccłas¬
tico firmare indignũ iudicatur.
necesse ẽ. ut maic̃stas regia non¬
nisi abeccłastico correcto repetat᷑.
Idẽ aut custos ȩccłȩ sollertissĩme
caueat nesui ordinis et ęccłasticȩ
cõmunionis forte memor. contra
auctoritatẽ p̃ceptũ regiũ ꝓqua¬
cũq ad sentatione fieripetat.
Qui et si fecerit: non audiat᷑. Si autẽ
et obtinuerit: regali discretione
episcopali iudicĩo idem rescindat᷑.
et petitor iniustus ꝓ principis in¬
iusta suggestione digna corripiat᷑.
manumiti desiderat.

Expanded text:
cepta regalia super precariis ecclesiasticis fieri nec ratio sinit, nec auctoritas quolibet modo permittit, quoniam praecepta in jure ecclesiastico firmare indignum judicatur: necesse est ut majestas regia nonnisi ab ecclesiastico rectore petatur, id est ut custos ecclesiae solertissime caveat ne sui ordinis et ecclesiasticae commutationis forte immemor, contra auctoritatem praeceptum regium pro quacunque assentatione fieri petat. Quod et si fecerit non audiatur. Si autem et obtinuerit, regali districtione, episcopali judicio idem rescindatur, et petitor injustus pro principis injusta suggestione digne corripiatur.manumitti desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
deberei. Cũ ad synodũ canonice
iussus uenire contẽpnit. Aut pq
illuc uenerit : sac̃ dotalib respu¬
it hobedire p̃ceptis. Autance fi¬
nitã eausȩ suȩ examincicionem:
asynodo ꝓfugus abire p̃sumit.

Expanded text:
synodum canonice jussus venire contempserit, aut postquam illuc venerit, sacerdotalibus respuit obedire praeceptis; aut ante finitam causae suae examinationem, a synodo profugus abire praesumit.
Abbreviated transcription (Latin):
urelius ep̃s dixit. Si quisol
Uimpericulo fuerit constitutus. M
conciliari diumis altaribus perus
consulere epm̃ & sio perilitante l
precepto reconciliare. Quam ren¬

Expanded text:
urelius episcopus dixit: Si quisquam in periculo fuerit constitutus, et se reconciliari divinis altaribus petierconsulere episcopum, et sic periclitantem ejus praecepto reconciliare: quam re
Abbreviated transcription (Latin):
cipalia crimina hoc annuine¬
rasset. Aic enĩ De corde exe¬
unt homicidia. adulteria. fur¬
ta. falsa testimonia. Et ideo
similit̃ debet penitere. nexc̃o¬
mumeari falsus testis: fic̃ ad¬
ult̃. et fur. et homicida U⁊

Expanded text:
cipalia crimina adnumerasset. Ait enim: De corde exeunt homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia. Et ideo similiter debet poenitere et excommunicari falsus testis sicut adulter et fur et homicida.
Abbreviated transcription (Latin):
ynodoꝵ uero congregandarũ
auctoritas apłicȩ sedi priuata
cõmissa est potestate. nec ullã sy¬
nodũ generalem ratam eẽ legimus.
quȩ eius non fuerit auctoritate
congregata uel fulta. Hec aucto¬
hystoria roborat. hȩc scĩ patres con¬
firmant

Expanded text:
ynodorum vero. congregandarum auctoritas apostolicae sedi privata commissa est potestate, nec ullam synodum ratam esse legimus, quae eius non fuerit auctoritate congregata vel fulta. Haec canohistoria roborat, haec sancti patres confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
Tep̃i sermones et ome¬
lias sanctorum patrũ
prout omnes intelligere
possint. secundum pr̃oprie¬
tatem cominunis linguae.
predicare studeant libros.
ganos libros exponentis eo¬

Expanded text:
pi sermones et homilias sanctorum Patrum, prout omnes intelligere possint, secundum proprietatem communis linguae, praedicare studeant. CAP. 19ganos libros exponentis. E
Abbreviated transcription (Latin):
ur uiri cũ aduteris non conueni¬
ant. Et illud desideratũ est sciri:
cur cõmunictaites uiri cum adul¬
teris uxorib non conueniant. cum
contͣ uxores inconsorcio adulteroꝵ
pari racione condẽpnet. S uiros
suos mulieres non facile deadulte¬
berius uxores ad ulteras a pđ sa¬
cerdotes deferre consueuerunt.
& ideo mulierib ꝓdito earũ cri¬
mine cõmunio denegtitur. Uiroꝵ
aut̃ latente cõmisso nõ facile qͥsq
exsuspicionib abstinet᷑ : qui utiq

Expanded text:
ur viri cum adulteris non conveniant, et illud desideratum est sciri, cur communicantes viri cum adulteris uxoribus non conveniant, cum contra uxores in consortio adulterorupari ratione contemnet, sed viros suos mulieres non facile de adulteberius uxores adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt, et ideo mulieribus prodito earum crimine communio denegatur, virorum autem, latente commisso, non facile quisquam ex suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ego cibabo popłm istũ
absincio. & potũ dabo eis aqũa
fellis. idisꝑgti eos ingentibus
quas nõ nouert̃ ipsi et patres
eoꝵ : amuttã pꝰ eos gladium
donee consumentur Qualit̃
gͦ displiceat dõ omĩ potenti
pastoꝵ negligencia. ⁊ subdicoꝵ
error nõ solũ ꝓphica testimo¬
nia ostendunt: s etiam facta
Antiquoꝵ declcrant. cũ in li¬
bro regũ legit᷑¬
miserit nuncios ad c̃sulendum
behel sebub dm̃ acharon utrũ
uiuere atq conualescere poss&
de infirmitate sua Ob qđ heli¬
as ꝓpħa adõ missus increpat eũ
dicñs. Quia misisti nuncios ad
consulendũ behel zebub dm̃
accaron. quasi noieẽt ds̃ in ihł
aquo possis int̾rogare sermonẽ:
ideo de lectulo suꝑquẽ ascendisa
nõ descendes s morte morieris.

Expanded text:
o cibabo populum istum absynthio, et potum dabo eis aquam fellis, et dispergam eos in gentibus quas non noverunt ipsi et patres eorum, et mittam post eos gladium donec consumantur . Qualiter ergo displiceat Deo omnipotenti pastorum negligentia et subditorum error, non solum prophetica testimonia ostendunt, sed etiam facta antiquorum declarant, cum in libro Regum legitmiserit nuncios ad consulendum Beelzebud Deum Accaron, utrum vivere atque convalescere posset de infirmitate sua. Ob quod Helias propheta, a Deo missus, increpat eum, ita dicens: Quia misisti nuncios ad consulendum Beelzebud Deum Accaron, quasi non esset Deus in Israel a quo possit interrogare sermonem, ideo de lectulo super quem ascendisti non descendes
Abbreviated transcription (Latin):
suas ostentare doctrinas. &
re. nos cõmouere nõ debet:
dũ in eis impleri ea quȩ dicca
sunt uideamꝰ Exqͦ enĩ fre¬
muerunt gc̃s. ⁊ popłi media

Expanded text:
suas ostentare doctrinas, etre, nos commovere debet, dum eis impleri ea quae praedicta sunt videamus. Ex quo enim fremuerunt gentes, et po
Abbreviated transcription (Latin):
pie seruientibꝰ ex aliã disposicio¬
ac repente mutantur : tãq si
quo moriatur quẽ medicꝰ ueri
salutis p̃cedentib signis uicturꝰ
eẽ. ꝓmiserat. Aut si aeris qua¬
litcite prouisa diu flaturum
illũ uentũ nautarũ aliqui p̃
et fact ÷ tranquillitus magna:
ł sagricolci illo anno fructifi¬
eacurã uitẽ aliqua pollicecitur.
uatrã utiq t̾rȩ enumero semi¬
sũ callens. quo tñ anno eam ł
ipiusa cęli intẽperies arefticiat
ia multti ętiam ad p̾scienciã pre¬
dictionẽq demonũ ꝑtinent quȩ
minorib ⁊ uisitacioribꝰ causis
futura p̃uidentur : s eadẽ maio¬
rb iocculciorib causis impedi¬
unt᷑ ac mutantur. Fallunt aũ
studio fallendi. ⁊ inuida uolu¬
ntite : qui hominũ errore le¬
tant᷑: S ne apđ cultores pondꝰ
auctoritatis amictant : id aguns
ut int̃pretibꝰ ss signoꝵ qꝗͣ suoꝵ
c̃iectorib culpa tribucitur. siqͦ
mͦ decepti fuerint ł m̃titi Nor
nũq uͦ ipsi maligni sp̃s ⁊ illdso¬

Expanded text:
pie seruientibus ex alia dispositioac repente mutantur. tamquam si quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliqui praet facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciatita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fallunt autem etiam studio fallendi et inuida uoluntate, qua hominum errore laetantur. sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum coniectoribus culpa tribuatur, quando uel decepti fuerint uel mentinunquam vero ipsi maligni spiritus et illuso
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lctis et subditis maiorib et mi¬
forib sacerdotib et plebi : ne a¬
liquẽ seducat ꝑ huice modi illu¬
sionem fraus. dolus. ae nequicia
hostis antiqͥ. ita ut am̃dacibus
uelimꝰ discere ueritatẽ. et apesti¬
feris morbis mortisq auctorib
queramꝰ infirmittitis nr̃ȩ reme¬
dium: s. magis ad cm̃ uuũ et
iuiuficcitorẽ omium confugien
ciones scicras. ieiunia. et helemo¬
sinas illũ dep̃cantes. ut ipse ꝓpt̾
benignitatẽ suã consulat seruis
suis: eripiens nos deinimicis iñs.¬

Expanded text:
latis et subditis, majoribus et minoribus, sacerdotibus et plebi, ne aliquem seducat per hujuscemodi illusionem fraus, dolus, et nequicia hostis antiqui, ita ut a mendacibus velimus discere veritatem, et a pestiferis morbis mortisque autoribus quaeramus infirmitatis nostrae remedium: sed magis ad Deum vivum et vivificatorem omnium cotiones sacras, jejunia, et eleemosynas illum deprecantes, ut ipse propter benignitatem suam consulat servis suis, eripiens nos de omnibus in
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ÷ gͦ atq omĩ s tudio
cauendũ. ne nrĩs tẽpr̃ib in qͥ¬
in toto orbe dilatatti ꝓpter
desidiam magistroꝵ ⁊ inerciã
doctoꝵ. pauei illi qͥ ad huc
suꝑsunt confundant ritũ cul¬
ture ueri dĩ. & demonioꝵ illu¬
sionib. depͣuciti deuinaciones
falses inpopto dĩ agant rus¬
ticos ⁊ imperitos seðucentes. ita
ut deserta ipsci ueritate quȩ
luax ÷ mundi. ⁊ illuminat om¬
nẽ hoĩem uenientẽ inhunc
mundũ tenebrarũ. querant sci¬

Expanded text:
dendum est ergo atque omni studio cavendum, ne nostris temporibus in quin toto orbe dilatatam, propter desidiam magistrorum et inertiam doctorum pauci illi qui adhuc supersunt, confundant ritum culturae veri Dei, et daemoniacis illusionibus depravati divinationes falsas in populo Dei agant, rusticos et imperitos seducentes, ita ut deserta ipsa veritate quae lux est mundi, et illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum tenebrarum ha
Abbreviated transcription (Latin):
lachroꝵ suoꝵ futura euersione
eis ꝓppħis actesttiret᷑ qui eos
istos deos ne colant᷑ uehem̃tissi¬
pertũ ipsi p̃dicare sinerentur.
lt inde clariꝰ appareret eos
hȩc antea ł minime credidis¬
se. ł suis cultoribꝰ nunciare
timuisse : infine autẽ tcĩquã
nihil ampliꝰ habentes quid age¬
rent. etiam ibi uoluisse suã
ostendere diuinittitẽ. ubi icĩ
ꝓdunt᷑ diu simulasse diuina¬
cionẽ : Iam̃ nec ista ipsa quę
ab eis uix raro ⁊ clanculo ꝓfe¬
runt᷑: mouere nos debent
Si ciiq demonũ exortũ ÷ id ꝓ¬
dere cultorib suis qđ didicerat
angłorũ. cur ñ fieret. cũ & ista
nõ sint oppugnacio s attestti¬
cio ueritaitis: Illud enĩ qđ
solũ ab ipsis phanciticis flagi¬

Expanded text:
lacrorum suorum futura euersione eis prophetis adtestarentur, qui eos t, et ut colantur vehementissipertum praedicere sinerentur, ut inde clarius appareret eos haec antea vel minime credidisse, vel suis cultoribus enunciare timuisse, in fine autem tanquam nihil amplius habentes quid agerent, etiam ibi voluisse suam ostentare divinitatem, ubi jam produntur diu simulasse divinationem? Tamen nec ista ipsa quae ab eis vix raro et clanculo proferuntur, movere nos debent. Si cuiquam daemonum extortum est, id prodere cultoribus suis quod didiceratm. Quod cur non fieret, cum et ista non sint oppugnatio, sed testatio veritatis? Illud enim quod solum ab ipsis phanaticis flagi
Abbreviated transcription (Latin):
care adicere De quo dõ doc
re ac nosse potuer: uera senser̃¬
Porro aũ ds̃ iste quẽ nullꝰ eoꝵ
Negtirt ausus ÷ uerũ eẽ dm̃. qr
& si negaret ñ solũ subiaceret
debitis penis. uerũ etiam certi
conuinceret᷑ effectibꝰ. iste gͦds̃
quẽ nemo ut diximꝰ illoꝵ ne¬
gtre ausus ÷ uerũ dm̃: illos
falsos eẽ dõs. et omĩno deseren¬
dos. eoꝵq tẽpla acsimulacra
euertenda ꝑ suos ꝓpħas aꝑta¬
denunciacione p̃dix̃. a ꝑta po¬
tesititt̃ p̃cepit: aꝑta ueritate
cõpleuit. Unde quis ÷ qͥ usq
ad eo desipiat. ut nõ eũ pociꝰ
colendũ eligat. quẽ coli ñ ꝓhi¬
bent quos colebant: Quem
ꝓcul dubio cũ colere ceperit:
illos utiq ñ ÷ culturus. quos
ꝓhibet coli quẽ colit. Qđ aut̃¬
ipsum eeñt culturȩ gãs ext̃¬
minctis diis falsis quos antea

Expanded text:
aut dicere de quo Deo doctre ac nosse potuerunporro autem deus iste, quem nullus eorum negare ausus est uerum deum, qui et si negaret, non solum subiaceret debitis poenis, uerum etiam certis conuinceretur effectis: iste ergo deus, quem nemo, ut dixi, illorum negare ausus est uerum deum, illos falsos esse deos et omnino deserendos eorumque templa et simulacra euertenda per suos uatdenuntiatione praedixit, aperta potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque adeo desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autipsum essent culturae gentes exterminatis diis falsis, quos antea
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit dñs aduersus eos. et ex¬
t̃minabit om̃s dõs genciũ t̾re.
in eo qđ positũ ÷ p̃ualebit. sa¬
tis ostendit ħ ȩtiam p̃nunci¬
atũ. qđ pagani prius oppug¬
ricituri ceñt ecđiam nom̃q
xp̃ianũ quannitũ ualerent. ꝑ¬
secuturi si fieri posset de t̾ra om̃¬
no delere. Et qr eos paciencia
mr̃m. ⁊ magnitudine miracu¬
lorũ. ⁊c̃sequente fide popłoꝵ
erat suꝑciturꝰ : idõ sic dictũ ÷
Preualebit dñs adũs eos. Nõ en
diceret᷑ p̾uailebit cħisadũs eos.¬

Expanded text:
ualebit dominus aduersus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae, in eo, quod positum est \'praeualebit\', satis ostenditur etiam hoc praenuntiatum, quod pagani prius oppugnaturi essent ecclesiam nomenque christianum, quantum ualerent, persecuturi, ut, si fieri posset, de terra omnino deleretur. et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum et consequente fide populorum erat superaturus, ideo sic dictum est: praeualebit dominus aduersus eos. non enim diceretur: praeualebit
Abbreviated transcription (Latin):
cõplendũ. & aliis pluribus
tes timoniis: ⁊ in eodẽ psal¬
mo unde comemorauimꝰ sa¬
tis apparet. Cũ enĩ paulo
superiꝰ futurã ptssionẽ suã
ꝑꝓpħam ipse loqueret᷑ diẽns.

Expanded text:
complenda, et aliis pluribus testimoniis, et in eodem ipso psalmo, unde commemoravi, satis apparet. Cum enim paulo superius futuram passionem suam per prophetam ipse loqueretur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sit altitudo illiꝰ ꝓpheciȩ. quã
Nã siqđ de illa di disposicione
p̃nunciant: audiunt ut p̃nun¬
cient. ⁊ cũ ea p̃dicunt quȩ itide
sima enĩsunt angłica ⁊ ꝓpħicci
oracula. Sic aũt indignant᷑
accipitur qđ aliqua ȩtiam tala
demones audiant & p̃dicant qͥͣsi
aliquid indignũ sit. ut qđ ideo
dicitur ut hoĩb in notescat: Hoc
nõ solũ boni uerũ etiam mali
non taceant: cũ in ipsis hoĩbus
etiam uitȩ bonȩ p̃cepta uidean
parit̾ a iustis ꝑuersisq ccinton
Nec obẽẽ aliquid. immo ȩtian
ueritatis: cũ deilla ȩtiam hu
qͥcquid norunt dicunt. qͥ ꝑũsis
morib. contradicunt. Inceteris
aũ suis p̃diccicionib demones
plerũq et ftillunt & ftillunt᷑

Expanded text:
sit altitudo illius prophetiae, quam sit altitudo illius prophetiae, quam nam si quid de illa dei dispositione praenuntiant, audiunt. ut praenuntient; et cum ea praedicunt, quae inde sima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ceteris autem suis praedicationibus daemones plerumque falluntur et fallunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iam diuinꝰ habendus est. Quid
aut̃ mirũ. si quẽ ad modũ ille
in corporis humani ł turbata ł
moderata tẽperie seu bonas seu
malas futuras p̃iudet ualitudi¬
nes. Sic demon inderis affecti¬
one atq ordincicione sibi nota
nobis ignota futuras p̃uidet
tẽpestates. Aliquando & homi¬
nũ disposiciones nõ solũ uoce
prolattis. uerũ etiam cogitaei
one concepttis cũ signa quedã
ex animo exprimuntur in corpo¬
re tota facilitatt p̃ediscunt. atq
huic cietiam mulcti futura p̃¬
nunciant. aliis uidelicet mira :
qui ista disposita nor nouerun
Sicut enĩ apparet concitticior
animi motus inuultu. ut ab
om̃ib qq̃ aliqđ forinsecus agnos¬
cctur qđ intrinsecus agitur :
ita nõ debet eẽ. incredibile. si
aetiam leniores cogiticiones
dant aliqua signa ꝑcorpꝰ. quȩ
obtuso sensu hominũ cognosci
non possunt. acuto aũ demonũ
possunt Hac atq huiꝰmͦ fticul¬
tate multa demones futura p̃¬
nunciant : cũ ttim̃ ab eis longe

Expanded text:
inus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota futuras praeuidet tempestates\'? aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas, uerum etiam cogitone conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt, atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid forinsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur: ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque hujusmodi facultate multa daemones futura praenuntiant, cum tamen ab eis longe
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ quilibet hoiẽs quibusq potis¬
tatib subditi qđ ñ ꝓhibituros
suos p̃positos arbitrantur. stic
turos se cẽ. ꝓmictunt. At illi pe¬
nes quos maior potestas ẽ: exa¬
lio suꝑiori c̃silio ħ totũ disposi¬
tũ atq p̃paratũ repente ꝓhibas¬
ł allunt᷑ aetiã cũ ccuisis ncitua

Expanded text:
nant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur eti
Abbreviated transcription (Latin):
tendo siue ugilcinciũ siue dor¬
mienciũ Aliquando autẽ nõ
qđ ipsi fticiunt. sed quȩ nactu¬
ralib siqnis futura p̃noscutet
quȩ signa in hominũ sensus ueni¬
re nõ possunt: antep̃dicunt. Neq¬

Expanded text:
dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. nequ