comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tyburtiaq: manus ducis et tu concipe curao
Sic uit e paribus messapum in p̃lia dioti
Hirtatur sociosq duces & ꝑgit in hostem
st curuo anfractu ualles ac cõmoda fraudi
Armatorũq dolis. quam densis frondib atri
Urget utrimq latus tenuis qua semita duo
Angusteq ferunt fauces aditusq maligni
Hanc suꝑ in speculis sũmoq in uertice mont
Planioies ignota iacot. tutiq recessus.
Seu dextra leuaq uelis occurrere pugnȩ
Siue instare iugis et grandia uoluere saxa
Huc iuuanis nota fertur regione uiarum
Arripuitq locũ. & siluis in sedit iniquis.
elocẽ interea superis insedibus opim
nam ex uirginib sociis. sacraq caterua
Compellabat & has tristes latonia uoces
re dabat graditur bellũ ad crudelo camili
Ouirgo. & nr̃is nequioquam cingitur armus
Cara milii ante ałias neq enĩ nouus iste dian
Uenit amor: subitaq animũ dulcedine moui
Pulsus ob inuidiam regno uiresq suꝑhas

Expanded text:
Tiburtique manus, ducis et tu concipe curam. Tiburtique manus, ducis et tu concipe curam. Sic ait, et paribus Messapum in proelia dictis hortatur sociosque duces et pergit in hostem. Est curvo anfractu valles, adcommoda fraudi armorumque dolis, quam densis frondibus atrum urget utrimque latus, tenuis quo semita ducit angustaeque ferunt fauces aditusque maligni. Hanc super in speculis summoque in vertice montis planities ignota iacet tutique receptus, seu dextra laevaque velis occurrere pugnae, sive instare iugis et grandia volvere saxa. Huc iuvenis nota fertur regione viarum arripuitque locum et silvis insedit iniquis. Velocem interea superis in sedibus Opim, unam ex virginibus sociis sacraque caterva, compellabat et has tristis Latonia voces ore dabat: Graditur bellum ad crudele Camilla, O virgo, et nostris nequiquam cingitur armis, cara mihi ante alias. Neque enim novus iste Dianae venit amor subitaque animum dulcedine movit. Pulsus ob invidiam regno viresque superbas
Abbreviated transcription (Latin):
obuia cui uulscorũ acie comitante camilla
ocourrit. portisq: anequo regͥna sub ipsis
desiluit: quã tota cnohors imitata relictis
ad terrã defluxit equis: tunc talia fatur:
Turne sui merito se qua .ẽ. Siducia farti
auden eneadũ ꝓmitto ocourrere turmȩ
Solaq: tyrrenos equites ire obuia contra
Ne sine prima manu temirare perioula belli:
Tu pedes ad muros subsifie & maenia serua:
Curnus ad hȩc oculos horrenda in uirgne si
decus italie uirgo quas diere grots
Quas ue referre parẽ: sed nunc ȩ. oninia q
Iste animus supra mecũ partire laborr
Aeneas ut fama fidem. missiq repotant
Exploratores equitũ leuia improbus arma
Premisit quaterent campos: ipse ardua montis
ꝑdeserta iugo ꝓperans aduentat adurba
Furta paro belli conuexo intramite siluȩ
Ut biuias armato obsidam milite fauces
Tu te renũ equitom con latis excipe signis
Ticũ acer messapus orit. turmȩq latine

Expanded text:
Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla occurrit portisque ab equo regina sub ipsis desiluit, quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis; tum talia fatur: Turne, sui merito siqua est fiducia forti, audeo et Aeneadum promitto occurrere turmae solaque Tyrrhenos equites ire obvia contra. Me sine prima manu temptare pericula belli tu pedes ad muros subsiste et moenia serva. Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus: O decus Italiae virgo, quas dicere grates quasve referre parem? Sed nunc, est omnia quando iste animus supra, mecum partire laborem. Aeneas, ut fama fidem missique reportant exploratores, equitum levia improbus arma praemisit, quaterent campos; ipse ardua montis per deserta iugo superans adventat ad urbem. Furta paro belli convexo in tramite silvae? ut bivias armato obsidam milite fauces. Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis; tecum acer Messapus erit turmaeque Latinae
Abbreviated transcription (Latin):
nȩc non ad tẽplũ summasq ad palladis arcos
Subirelutur magna mat ũ regina mt̃ua
Sono ferrns. uixtaq annes lauinia uirgo.
sausa mali tanti oculos deierta detoris:
Suicedunt marres & tẽplũ turo uaporant
mestas alto fundunt de pestore uoces
Amipotens mresos helli trimnia uirgo
trange manu telum phrx gi pẽdonis. & ipsũ
Sronũ sterne solo. portisq offunde sub altis
Vingit᷑ iuse furens certatim in p̾liaturnus:
lumq adeo rictulũ thorica indiuus enis
horrebat squamis. suraso incluserat auro.
Tempori nudus adhue lateriq accenserae ensem
Fulgebatq alta decurrens aureus arce
exultatq animis & spe iã p̾cipit hostẽ
q ualis ubi abruptis fugit p̾sepia uinolis
Tandẽ liber equus cimnoq: potitus apto
aut ille in pastus arm̃taq tendit equarum.
aut ad suetus aqua ꝑtundi flumine noto:
emicat arrectisq frenuit teruicibus alte
Luxurians. luduntq: iubȩ ꝑ colla ꝑ armos:

Expanded text:
Nec non ad templum summasque ad Palladis arces Nec non ad templum summasque ad Palladis arces subvehitur magna matrum regina caterva dona ferens, iuxtaque comes Lavinia virgo, causa mali tanti, oculos deiecta decoros. Succedunt matres et templum ture vaporant et maestas alto fundunt de limine voces: Armipotens, praeses belli, Tritonia virgo, frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum pronum sterne solo portisque effunde sub altis. Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus. Iamque adeo rutilum thoraca indutus aenis horrebat squamis surasque incluserat auro, tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem fulgebatque alta decurrens aureus arce, exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis tandem liber equus campoque potitus aperto aut ille in pastus armentaque tendit equarum aut adsuetus aquae perfundi flumine noto emicat adrectisque fremit cervicibus alte luxurians, luduntque iubae per colla, per armos.
Abbreviated transcription (Latin):
dissensu uario magnus se collit in auras
luud serus atq alta in luco cum forre atĩui
consedere auiũ piscosoue amne padussẽ
cant sintrũ rauei ꝑ stagna loquana cineni
Imino ait ociues arrepto tempore turnus
cogite conciliũ. et pocẽ laudate sedentes
Illi armis in regnaruunt: nec plura locutus
corripua sose &e testis eitiis oxtulit altis:
Tu uolsce armori uolscrum ghec maniplis
duc ait or rutulos eminem mostinꝰ in armis
Et cũ fre omtis latis diffuncite cmpis:
Pars adimis urlis firmant. turresq capessant.
ietera qia iusso mecum manus inferat arma
Iliat inmurostota d scurriur urbe:
cmcilium ipsa pat̃ et magna in cepta latinis
descrio. ac triti turhatus tẽpore diffetͣ:
Midtaq se incusat qui non aocenerti ultro
Irrĩom olii partas. aut saxa si desq
Snuiesuit. bella dit signũ rauca cruentum
Hucnanũ iros uama oinxare corona.
catrenię. pueriq uooat labor ultimꝰ omnos:

Expanded text:
dissensu vario magnus se tollit in auras dissensu vario magnus se tollit in auras haud secus atque alto in luco cum forte catervae consedere avium piscosove amne Padusae dant sonitum rauci per stagna loquacia cycni. Immo, ait, O cives adrepto tempore, Turnus, cogite concilium et pacem laudate sedentes: illi armis in regna ruunt. Nec plura locutus corripuit sese et tectis citus extulit altis. Tu, Voluse, armari Volscorum edice maniplos, duc, ait, et Rutulos. Equitem Messapus in armis et cum fratre Coras latis diffundite campis. Pars aditus urbis firmet turrisque capessat, cetera, qua iusso, mecum manus inferat arma. Ilicet in muros tota discurritur urbe. Consilium ipse pater et magna incepta Latinus deserit ac tristi turbatus tempore dif se incusat, qui non adceperit ultro Praefodiunt alii portas aut saxa sudesque subvectant. Bello dat signum rauca cruentum bucina. Tum muros varia cinxere corona matronae puerique: vocat labor ultimus omnis.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod sime solũ teueri in certamina poscuntꝰ.
Itq placae tantũq bonis communibus obsto
Non adeo has exosa manꝰ uictoria fugit
Ut tanta quicquã ꝓspe tẽptare recusem
bo animis contra uel magnũ prestae achillem.
fe daꝙ uulaaru manib: patria induat arma
Ille lige uobis animam hanc soceroq latino
burnus haud uilli ueterum uirtite secundus
deuoui solum oeneas uocat e uoce oro
Mes drances pecius siue .ẽ hȩc ira decrum
Morte luat siue .ẽ. uirtus &e gloria tollat
llibes ent̃ se dubus de rebus a gebant
euncnt s. casirt aeneas aoiemq mouebat:
Suncius ingenti ꝑ regia tecta tumultũ
ense riuit magnisq urbem trorib impł
Instruetos acie tyberino a flumine teucros:
Terrinãq manũ totis desendere campis.
exit̃plo tuchar mnimi umeussaq. mulgi
Pictora et irrertę stimulis haud mallib int
arii manu trepidi pascunt. fremit ormii iuuen
Eeit mesti mussantq pares. inc undio elamor

Expanded text:
Quod si me solum Teucri in certamina poscunt Quod si me solum Teucri in certamina poscunt idque placet tantumque bonis communibus obsto, non adeo has exosa manus Victoria fugit, ut tanta quicquam pro spe temptare recusem. Ibo animis contra, vel magnum praestet Achillem factaque Vulcani manibus paria induat arma ille licet. Vobis animam hanc soceroque Latino Turnus ego, haud ulli veterum virtute secundus, devovi. Solum Aeneas vocat: et vocet oro, nec Drances potius, sive est haec ira deorum, morte luat, sive est virtus et gloria, tollat. Illi haec inter se dubiis de rebus agebant certantes; castra Aeneas aciemque movebat: nuntius ingenti per regia tecta tumultu ecce ruit magnisque urbem terroribus implet, instructos acie Tiberino a flumine Teucros Tyrrhenamque manum totis descendere campis. Extemplo turbati animi concussaque vulgi pectora et adrectae stimulis haud mollibus irae. Arma manu trepidi poscunt, fremit arma iuventus, flent maesti mussantque patres. Hic undique clamor
Abbreviated transcription (Latin):
Tunditus occidimꝰ neq: habe fortuna regressum
Oremꝰ pacem dextras tendamus inertes
Quãꝗ osi solte quicquã uirtutis adesse
Ille mihi ante alios fortunatusq laberum
gregiusq animi qui nequid tale uideret
Prueubuit moriens & humũ semel ore momo dit
Sined opes nobis et adhuc intacta iuuentus
Auxilioq: urbesitalȩ populiq: suꝑsunt
Sin  mroianis cum multo gloria uenit
Seingunne. sunt illis sua funera parq pomines
Iempestas our indecores in limine primo
Deficims eur ante tubã tremor oerpat artus
Pulta dies uariiq: labor mutabilis ȩui
Reitult in melius. multos oltna reuisens
Lisit x in solido rursus foriuna locauit:
Pon erit auxilio nobis aetolus & orpi u
aemessapus erit felixq: tolumnius ar quos
dot populi misere duces: nec parua sequetur
bta deulstos latio e laurentib agris
A &e uolscorũ egregia de gente camilla
a gĩ ageus equitũ .e. florentes aere catuas:

Expanded text:
funditus occidimus neque habet Fortuna regressum? funditus occidimus neque habet Fortuna regressum? oremus pacem et dextras tendamus inertis. Quamquam O, si solitae quicquam virtutis adesset! Ille mihi ante alios fortunatusque laborum egregiusque animi, qui, nequid tale videret, procubuit moriens et humum semel ore momordit. Sin et opes nobis et adhuc intacta iuventus auxilioque urbes Italae populique supersunt, sin et Troianis cum multo gloria venit sanguine, sunt illis sua funera parque per omnis tempestas: cur indecores in limine primo deficimus? Cur ante tubam tremor occupat artus? Multa dies variisque labor mutabilis aevi rettulit in melius, multos alterna revisens lusit et in solido rursus Fortuna locavit. Non erit auxilio nobis Aetolus et Arpi: at Messapus erit felixque Tolumnius et quos tot populi misere duces, nec parva sequetur gloria delectos Latio et Laurentibus agris. Est et Volscorum egregia de gente Camilla, agmen agens equitum et florentis aere catervas.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersos quid cessas ⁊ antibi mauors
sumn lingua pedibusq: fugacibus istis
Sangieinel iaco tumidũ qui cresceret hybrin
Sanguine et euandri totam cũ shyrp̃e udebit
Pcubuisie domũ. atq exutos archadas armis
haud itaiue eeꝑti bicias ⁊ pandarus ingens
iquos mille dicuictor sub tartaras muas
iudusus muras hostiliq: aggere septus
Daulla salus bello captti cine talia demens
dardanio rebusq: tuis. ꝓ inde omĩa
beece sso n irbere metũ atq ectollere uires
Seunc disnuetido contra pͥmere arma latini
Nunc et mirmidonũ ꝓceres phrygia arma trem
Uel sũ se pauidũ contra mea iurgia fingit
auafins scelusie formidine crimen a ceruat
Nũꝗ animã talẽ dextra hac absistr moueri
amittes. habitet tecũ et sit pectore in isto
gume ad te &e tu magie pat consulta reũtor
Sinullẽ nr̃is ultra spem ponis in armis
Su tã de serti sumus. & seme ł lagmina uerso

Expanded text:
. Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors . Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit procubuisse domum atque exutos Arcadas armis? Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens et quos mille die victor sub Tartara misi, inclusus muris hostilique aggere saeptus. Nulla salus bello. Capiti cane talia, demens, Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno ne cessa turbare metu atque extollere vires gentis bis victae, contra premere arma Latini. Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremeVel cum se pavidum contra mea iurgia fingit artificis scelus et formidine crimen acerbat. Numquam animam talem dextra hac, absiste moveri, amittes: habitet tecum et sit pectore in isto. Nunc ad te et tua magna, pater, consulta revertor. Si nullam nostris ultra spem ponis in armis, si tam deserti sumus et semel agmine verso
Abbreviated transcription (Latin):
us. nec te ullius uiolentia uincat
inatã egregio genero dignisq hymeneis
miseros tociens inaꝑta pericula ciues
is. olacio caput horũ & causa malorũ:
salus bello. pacẽ te poscimus omnes
e simul pacis solum in uiolabile pignus
us ego inuisũ quẽ tu tibi fingis et esse
n ingentes & desolauimus agros
si fama mouet si tantũ pectore robor
ipis. et si adeo dotalis regia cordi est
ui ut turno contingat regia coniunx
nime uiles in humata infletaq turba
dnur campis: etiam tu siqua tibi uis .e.
aru quid martis habes. illũ aspice contra
bella manus poscunt. patrib:q uocatis
nurorũ nec inundant sanguine fossȩ
letona eloquio solitũ tibi meq timoris
tu drance : quando tot stragis aceruos
agros possit guid uiuida uirtus
ane licae. nec longe scilicae hostes
idi nobis: circũstant undiq: muros

Expanded text:
adicias nec te ullius violentia vincat, adicias nec te ullius violentia vincat, quin natam egregio genero dignisque hymenaeiQuid miseros totiens in aperta pericula cives proicis, O Latio caput horum et causa malorum? Nulla salus bello: pacem te poscimus omnes, Turne, simul pacis solum inviolabile pignus. Primus ego, invisum quem tu tibi fingis, et esse vidimus ingentis et desolavimus agros. Aut si fama movet, si tantum pectore robur concipis et si adeo dotalis regia cordi est,Scilicet ut Turno contingat regia coniunx, nos animae viles, inhumata infletaque turba, sternamur campis. Etiam tu, siqua tibi vis, si patrii quid Martis habes, illum aspice contra,bella manus poscunt, patribusque vocatimurorum nec inundant sanguine fossae. Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris argue tu, Drance, quando tot stragis acervos agros. Possit quid vivida virtus, experiare licet; nec longe scilicet hostes quaerendi nobis: circumstant undique muros
Abbreviated transcription (Latin):
centũ oratores prima ile gente latinos
Ire placet pacisq manus p̃tendere ramo
Munera portantes auriq eburiq talenta
et sellã regni trabeamq in signia nr̃i.
consulite in mediũ & rebus succurrite fessi
drances idem infensus quẽ gloria turni
dii in media stimulisq: agitabat amaris
gus opũ et lingua melior. sed frigida bello
aera consiliis habitus non futilis auctor
hone potens gemis huic mat̾na suꝑbum
riobilicas dabat incertũ de patre ferebat
rte r his onerat diotis atq aggerat iras:
nnilli obseurã nr̃ȩ nec uocis egentem
silis obone rex cuncti se scire fatent᷑
frtuna petat populi sed dicere mussant
lib̾tatẽ fandi efflatusq: remittat
s obauspiciũ in faustum moresq: sinistros:
edisse urbẽ luctu dũ troia temptat
⁊ fugȩ fidens & celum territat armis:
itiã donis istis quȩ plurima mitti
uidis duciq iubes unum optime regum

Expanded text:
centum oratores prima de gente Latinos centum oratores prima de gente Latinos ire placet pacisque manu praetendere ramos, munera portantis aurique eborisque talenta et sellam regni trabeamque insignia nostri. Consulite in medium et rebus succurrite fessis. Tum Drances idem infensus, quem gloria Turni obliqua invidia stimulisque agitabat amaris, largus opum et lingua melior, sed frigida bello dextera, consiliis habitus non futilis auctor, seditione potens genus huic materna superbum nobilitas dabat, incertum de patre ferebat, surgit et his onerat dictis atque aggerat iras: Rem nulli obscuram nostrae nec vocis egentem consulis, O bone rex: cuncti se scire fatentur, quid fortuna ferat populi, sed dicere mussant. Det libertatem fandi flatusque remittat cuius ob auspicium infaustum moresque sinistros otamque videmus consedisse urbem luctu, dum Troia temptat castra fugae fidens et caelum territat armis. Unum etiam donis istis, quae plurima mitti Dardanidis dicique iubes, unum, optime regum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cetera qua rerũ iaceant ꝑcussa ruina
ante oculos int̾q manꝰ sunt omnia uras
Niec quẽ quã incuso potuit quȩ plurima uis
Esse fuit toto certatum .ẽ. corpore regni
Nunc ad eo quȩ sit dubiȩ sententia menti
exopediam. & paucis animos adhibete doc
Est antiguus ager tusco mihi ꝓximus an
Longus in occasu fines suꝑ usq sicinos:
aurunci rutuliq serunt eo uomere duros
exercent colles. atq: horũ asperrima pascu
hec omnis regio et celsi plaga pinea monti
Cedat amiciciȩ teucrorũ. et fȩderis ȩquas
Dicamus leges. sociosq in regna uocemus
Considant s̃i tantꝰ amor. & moenia condan
Sin alios fines. aliamq capessere gentem
est animꝰ. poscuntq solo decedere nr̃o
Bis denas italo texamus robore naues
Seu plures complere ualent om̃is ad undam
materies: ipsi numerumq: modumq: oari
Precipiant nosaera manꝰ naualia demus:
Pretorea qui dicta ferant & foedera firmei

Expanded text:
cetera qua rerum iaceant perculsa ruina, cetera qua rerum iaceant perculsa ruina, ante oculos interque manus sunt omnia vestras. Nec quemquam incuso: potuit quae plurima virtus esse, fuit; toto certatum est corpore regni. Nunc adeo quae sit dubiae sententia menti expediam et paucis, animos adhibete, docebo. Est antiquus ager Tusco mihi proximus amni, longus in occasum, finis super usque Sicanos; Aurunci Rutulique serunt et vomere duros exercent colles atque horum asperrima pascunt. Haec omnis regio et celsi plaga pinea montis cedat amicitiae Teucrorum, et foederis aequas dicamus leges sociosque in regna vocemus. Considant, si tantus amor, et moenia condant. Sin alios finis aliamque capessere gentem est animus possuntque solo decedere nostro: bis denas Italo texamus robore navis seu pluris complere valent, iacet omnis ad undam materies, ipsi numerumque modumque carinis praecipiant, nos aera manus navalia demus. Praeterea qui dicta ferant et foedera firment
Abbreviated transcription (Latin):
hesit. & in decimũ uestigia retulit annũ
ambo animis ambo insignes p̃stantib: ari
hic pictate prior coeant in federa dexin
Qua dat᷑ ast armis conourrant arma cauer
et responsa simul quȩ sint rexoptime re
audisti ie quȩ sit magno sententia bello.
Uix ea legati uariusq ꝑ ora cucurritꝰ
Ausonidum turbata fremor ceu saxa moram
cũ rapidos amnes fit clauso gurgite murmur
dicinȩq: fremunt rippȩ crepitantib: undis
t primũ placati animi et trepida era qͥeru
Preftiriis diuos solio reoc infit ab alto
ante eqͥdẽ sũma de re statuisse latini
et uellem & fuerat melius. non tempore tali
cogere omsiliũ cum muros ad sidet hostis:
Bellũ in portunũ ciues cum gente deorum
Inuictisq: uiris gerimus quos nulla fucigo
Prelia nec uicti possunt absistere ferro
Spẽ si quã ad soitis aecolum habiustis in arm
Ponite spes sibi qͥsq sed hȩc qua angusta uideo

Expanded text:
haesit et in decimum vestigia rettulit annum. haesit et in decimum vestigia rettulit annum. Ambo animis, ambo insignes praestantibus armis hic pietate prior. Coeant in foedera dextrae, qua datur; ast armis concurrant arma cavete. Et responsa simul quae sint, rex optime, regis audisti et quae sit magno sententia bello. Vix ea legati, variusque per ora cucurrit Ausonidum turbata fremor: ceu saxa morantur cum rapidos amnis, fit clauso gurgite murmur vicinaeque fremunt ripae crepitantibus undis. Ut primum placati animi et trepida ora quierunt, praefatus divos solio rex infit ab alto: Ante equidem summa de re statuisse, Latini, et vellem et fuerat melius, non tempore tali cogere concilium. cum muros adsidet hostis. Bellum importunum, cives, cum gente deorum invictisque viris gerimus, quos nulla fatigant proelia: nec victi possunt absistere ferro. Spem siquam adscitis Aetolum habuistis in armis, ponite. Spes sibi quisque, sed haec quam angusta videtis;
Abbreviated transcription (Latin):
exulit. aethneos uidit eyclopas uloces
Regna neoptholemi referã. uersoq penates
Idomenei lobi cone habitantes littore locros:
Ipsc miceneus magnorũ ductor achiuum
Coniugis in fande prima intra limina dext᷑
oppetit deuictũ asiam subsedit adulter
Inuidisse deos patriis ut redditus aruis
Ceniugiũ optatũ ae pulchrã calidona iułem
Tunc ẽtiã herribili uisu portenta sequuntur
Et socuamissi petierunt ethera pennis:
Numinib: q: uagantur aues: heu dira meorum
puppbera euscopulos la crimosis uocib implent
hec deo ex illo mihiiam speranda fuerunt
Deporeu quẽ forro celestia corpora demens
appeei & ueneris uiolaui uulnere dexctrã
ple uero ne me ad tales impellite pugnas:
Nec mͥ cũ teuoris ullum post
Uertite ad gneã: stetimus tela asꝑa
Terra uiros ultro in achias uenissae ad urbi
dardanus & uersis lugera grecia fatis
Quicqͥd apud durȩ cessatum .ẽ moenia troi
hȩctoris aeneȩq manu uictoria graium

Expanded text:
exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom coniugis infandae prima inter limina dextra oppetiit: devictam Asiam subsedit adulter. Invidisse deos, patriis ut redditus aris coniugium optatum et pulchram Calydona viderem? Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, et socii amissi petierunt aethera pennis fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum supplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent. Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt tempore, cum ferro caelestia corpora demens adpetii et Veneris violavi volnere dextram. Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: nec mihi cum Teucris ullum post vertite ad Aenean. Stetimus tela asperterra viros, ultro Inachias venisset ad urbes Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis. Quidquid apud durae cessatum est moenia Troiae, Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium
Abbreviated transcription (Latin):
Et uenelus dicto parens ita farier insto
vdimus ociues diomedem argiuaq: castra
atq: it̃ emensi casus superauimus om̃s
contigimꝰq manũ qua concidit ilia tellus
Ille urbẽ argi ripam patriȩ cognomine gentis
uictor gargani condebat iapigis agris:
Postꝗ introgressi e corã data copia fandi
munera p̃ferimus. nomen patriamq docemus
Qui bellũ intulerint quȩ oiusa adtraxerit aruos
Auditis ille hȩc placido sic ȩdidit ore
ofortunatȩ gentes saturnia regna
antiqui ausonii. quę uos fortuna quietos
Sollicitat. suadetq ignora lacessere bella
Quicũq: iliacos ferro uio lauimus agros
Mitto ea q̃ muris bellando ex hausta sub altis
Iuas symois p̃mat ille uiros. in fanda ꝑ orbem
Supplicia & scelerũ pȩnas expendimus om̃s:
uel pͥamo miseranda manus : scit triste minerui
ydus et euboice cautes ultorq: caphereus
miluia ex illa diuersum ad littus ab acti
atrides ꝓthei menelaus adusq columpnas

Expanded text:
et Venulus dicto parens ita farier infit: et Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra atque iter emensi casus superavimus omnis contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. Postquam introgressi et coram data copia fandi, munera praeferimus, nomen patriamque docemus, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis, quos Simois premat ille viros, infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus. Militia ex illa diversum ad litus abacti Atrides Protei Menelaus adusque columnas
Abbreviated transcription (Latin):
estatur solum posci in certamina turnium
Multa simul annitra uarus sententia dictis
Pro turno & magnũ regine nom̃obumbrat
multa uirũ meritis sustentat fama tropheis.
hosint̃ motus medio inflagrante tum ultu
ecce suꝑ mesti magna diomedis ab urbe
Legati responsa ferunt : nibil omnib actum
tintorũ impensis operũ nil dona nec aurũ¬
s lec magnas ualuis p̃ces alia arma latinis
Q uerendi aut pact̾ troiano ab rege petendã
deficit ingenti luctu re& ipse latinus
tatalẽ ęneã manifesto numine ferri
admonet ira dm̃ tumuliq ante ora recente
ergo conciliũ magnũ primosq suorum
Imperio accitos alta intra limina cogit
olli conuenere. fluuntq ad regia plenis
Tecta uiis sed et in medus & maximus guo
et primꝰ sceptris haud fronte latinus:
atq hic legatos. aetola ee urbe romissos
Auȩ referant fari iubet. & responsa reposcit
Ordine cuncta suo : tum facta silentia linguis:

Expanded text:
testatur, solum posci in certamina Turnum. testatur, solum posci in certamina Turnum. Multa simul contra variis sententia dictis pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat, multa virum meritis sustentat fama tropaeis. Hos inter motus, medio in flagrante tumultu, ecce super maesti magna Diomedis ab urbe legati responsa ferunt: nihil omnibus actum tantorum impensis operum, nil dona neque aurum nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis quaerenda aut pacem Troiano ab rege petendum. Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus. Fatalem Aenean manifesto numine ferri admonet ira deum tumulique ante ora recentes. Ergo concilium magnum primosque suorum imperio accitos alta intra limina cogit. olli convenere fluuntque ad regia plenis tecta viis. Sedet in mediis et maximus aevo et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia linguis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ardentes spectant socios: semustaq seruant
Busta: neq auelli possunt: nox humida donee
Inuertit celum stellis ardentib aptum:
Neo minus &e miseri diuersa marte latini
Innumeras struxore peras & corpora partim
Multa uirum terrȩ infodiunt: auectaq: partim
Finitimos tollunt in agros. urbiq remittunt
Cetera: confuseq ingentem cȩdis aceruum
Neo numero nec honore cremant: tunc undiq:
Certatim crebris conlucent ignib agri:
Tercia lux gelidã celo dimouerat umbram
o erentes altũ cinerẽ & confusa ruebant
Ossa focis tepidoq mnerabant aggere terrȩ :
Iam uero in tectis p̃ diuitis urbe latini
Precipuuĩ fragor. & lunge pars maxima luctans
Hic motres misereq nurus. hic cira sororum
Pectura nerentũ. pueriq parentib orbi
Sirũ exeerantur bellum turniq hymeneos
Ipsum armis ipsumq: iubert decernere ferra
Qui regnũ italię & primos sibi poscat honores
Ingrauat hȩo sȩuus drances: solumq uocari

Expanded text:
ardentis spectant socios semustaque servant ardentis spectant socios semustaque servant busta neque avelli possunt, nox umida donec invertit caelum stellis ardentibus aptum. Nec minus et miseri diversa in parte Latini innumeras struxere pyras, et corpora partim multa virum terrae infodiunt avectaque partim finitimos tollunt in agros urbique remittunt, cetera confusaeque ingentem caedis acervum nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti certatim crebris conlucent ignibus agri. Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram: maerentes altum cinerem et confusa ruebant ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, praecipuus fragor et longi pars maxima luctus. Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum pectora maerentum puerique parentibus orbi dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos: ipsum armis ipsumque iubent decernere ferro, qui regnum Italiae et primos sibi poscat honores. ingravat haec saevus Drances solumque vocari
Abbreviated transcription (Latin):
Quam debere uides meritis uacat hic tibi solus
Fortunęq locus non uitȩ gaudia quęro
Ni ec fas seil ignato manes ꝑferre subimos
Aurora interea miseris mortalibus almam
Extulerat lucẽ referens opera atq labores
Iam pat̾ aeneas iam curuo in littore tharton
Constituere pyras: huc corpora quisq suorum
More tulere patrũ. subiectisq ignibus atris
Conditur in tenebras altũ caligine celum
Tercircũ accensos cincti fulgentib armis
Decurrere rogos: t̃ mestu funeris ignem
Lustrauere in equis. ululatusq: ore dedere
S pargitur & tellus lacrimis sparguntur & arma
It cęlo olamorq uirũ. olangorq: tubarum:
Hic alii spolia occisis direpta latinis
Conitiunt igni: galeas ensesq decoros.
Frenaq feruentisq rotas. pars munera nota
Ipsorũ clipens. & non felioia tela
Multa boum oiroa mactantur corpora
Setigerosq sues raptasq ex omnib agris
Inflaminã iugulant pecudes tum littore uno

Expanded text:
quam debere vides. Meritis vacat hic tibi solus quam debere vides. Meritis vacat hic tibi solus fortunaeque locus. Non vitae gaudia quaero, nec fas, sed nato Manis perferre sub imos. Aurora interea miseris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincti fulgentibus armis decurrere rogos, ter maestum funeris ignem lustravere in equis ululatusque ore dedere; spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma: it caelo clamorque virum clangorque tubarum. Hic alii spolia occisis derepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto
Abbreviated transcription (Latin):
ra rudim̃ta. et nulli exaudita deorum
dix marte tua neq in hunc seruata dolare
ura ego uiuendo uici miea fata suꝑstes
qtaeẽ ut genitor. trou socia arma secutum
euerent rutuli telis: aninã ipse dedissomi:
ihec pompa diniũ me non pallama referret
iuos arguerĩ erueri nec foedera. nec quos
Iunxim hospicio dextras. sors ista seneotr
Debita erat nr̃ẽ. quod sum matura manebat
mMons gratum cęsis uulscorum milibus ante
Ducentẽ in laciũ ceuoros cecidere uiuabit:
Quin ego non alio digner te funere palla.:
Quã pius aenens & qua magni friges. & quam
łyrreniq: diues tyrrenum exercitus omnis:
Magna tropͥea ferunt quos dat tua dextera leto:
Tu quoq nunc stares immanis truncus in annus
Esset par actas. et idem si rorbur ab annis
Turne sed infelix teuoros quid demoror armis
Uadite & hȩc memores regi mandata refertr
Quod uitã moror in uisã pallante ꝑempto
Dextera causa tua.ẽ. turnũ gnatoq patriq

Expanded text:
dura rudimenta et nulli exaudita deorum dura rudimenta et nulli exaudita deorum felix morte tua neque in hunc servata dolorem! Contra ego vivendo vici mea fata, superstes restarem ut genitor. Troum socia arma secutum obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem atque haec pompa domum me, non Pallanta, referret, nec vos arguerim, Teucri, nec foedera nec quas iunximus hospitio dextras: sors ista senectae debita erat nostrae. Quod si immatura manebat mors natum, caesis Volscorum milibus ante ducentem in Latium Teucros cecidisse iuvabit. Quin ego non alio digner te funere, Palla, quam pius Aeneas et quam magni Phryges et quam Tyrrhenique duces, Tyrrhenum exercitus omnis. Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto: tu quoque nunc stares immanis truncus in armis, esset par aetas et idem si robur ab annis, Turne. Sed infelix Teucros quid demoror armis? Vadite et haec memores regi mandata referte: quod vitam moror invisam Pallante perempto, dextera causa tua est, Turnum natoque patrique
Abbreviated transcription (Latin):
imus euertunt actas ad sydera pinus:
ora nec cuneis & olentem scindere cedrum
pliustris cessant uectare gent̃tibus ornos:
fima uolans tanti p̾nuncia luctus
lrũ euandriq domos. & moenia repla
modo uictorẽ lacio pallanta ferebat.
duides̃ ad portas ruere. & demore uetusto
ireas rapuere faces: luca uia longo
ine flanimarũ & late discriminat agros:
turba plirygũ ueniens plangentia iungo
ua quę postꝙ matrei succedere tectis
erunt mestam incendunt clamorib urbem
im euandrũ potis iẽ uis ulla tenere :¬
duenit i medios pheretro pallante reposto
ibuit suꝑ atq heret lacrimansq gemensq
na uix tandeni uooi laxata dolore . ẽ.
ihec opalla dederas promissi parenti
rius ut sȩuo uelles te credere marti
ud ignarus erã quantũ noua gła in armis
pdulce decus primo certamine posset
imioie iuuenis misere belliq ꝓpinqui

Expanded text:
fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cessant vectare gementibus ornos. Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus, Evandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat. Arcades ad portas ruere et de more vetusto funereas rapuere faces; lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros. Contra turba Phrygum veniens plangentia iungit agmina. Quae postquam matres succedere tectis viderunt, maestam incendunt clamoribus urbem. At non Evandrum potis est vis ulla tenere, sed venit in medios. Feretro Pallanta reposto procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, et via vix tandem vocis laxata dolore est. Non haec, O Palla, dederas promissa parenti, cautius ut saevo velles te credere Marti; haud ignarus eram, quantum nova gloria in armis et praedulce decus primo certamine posset. Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
ius huic turuũ fuerat se opponere morti
liu sinire manũ si pellere teucros
pst his decuit mecum concurrer telis
t cui uitã deus aut sua dextra dedisset:
ne ite & miseris subponite ciuibus ignem:
rat ȩneas: illi opstipuere silentes
hersiq oculos int̾ se atq ora tenebant:
enior semꝑq odus & crimine drances
insus iuueni turno sic ore uicissim
efert: o fama ingens inge armis
troiane. quibus cęlo te laudibus equem
iuę ne prius mirer belli ue lalabores
suero hȩc patriã grati referemus ad urbem
si qua uiã dederit fortuna latino
gemus regi. quęrat sibi foederaturnus
ee fatales murorum attollere moles
uq subuectare humeris troiane iuuabit
irat hȩc: unoq om̃s eadem ore fremebant:
senos pepigere dies et pace sequaestra
iuas teueri mixtiq impune latini
uere: iugis ferro sonat alta bipenni

Expanded text:
Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti. Si Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti. Si bellum finire manu, si pellere Teucros apparat, his mecum decuit concurrere telis: vixet, cui vitam deus aut sua dextra dedisset. Nunc ite et miseris supponite civibus ignem. Dixerat Aeneas. Illi obstipuere silentes conversique oculos inter se atque ora tenebant. Tum senior semperque odiis et crimine Drances infensus iuveni Turno sic ore vicissim orsa refert: O fama ingens, ingentior armis vir Troiane, quibus caelo te laudibus aequem? Iustitiaene prius mirer belline laborum? Nos vero haec patriam grati referemus ad urbem et te, siqua viam dederit fortuna, Latino iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. Quin et fatalis murorum attollere moles saxaque subvectare umeris Troiana iuvabit. Dixerat haec, unoque omnes eadem ore fremebant. Bis senos pepigere dies et pace sequestra per silvas Teucri mixtique inpune Latini erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni
Abbreviated transcription (Latin):
Sustunr o rtulo perfusos sanguine curras
Fost bellator equus positis insignibus uebo
hastaerimans gintisq umectat grandib
Hastam alii galeamq ferunt: nam cetera tun¬
D iotor habet : tũ mesta phalans teuoriq sa¬
Forueniq omnes et uensis arohades a rmis
Susequã omines longe comitũ p̃cesserat ora
S ubstitit eneas gemituq hȩc addidit alto
Aas alias hinc ad lacrimas eodem horrida beli
L ta uocant : salue ȩt̃nũ mihi maxime pall
⁊enulũq uale: neo plura effatus ad altos
Tendebat muros gressũq in cistra ferebat
Lelii oratores aderant ex urbe latina
clatiramis oleȩ ueniamq rogantes
orpora ꝑ uimpos ferroq fusa iacebant
R edderet a tumulo sineret succeđe c̃re
N ullũ cũ iuiotis certam̃ & othere casis
Parberet bospitib: quondam socerisq uocat¬
lant bello qui nos sugiatis amicos:
siue ex animis & martis sorte ꝑ imptis
s quidem o uiuis concedere uellem:
uoni nisi fata licũ sedemq dedissent

Expanded text:
ucunt et Rutulo perfusos sanguine currus. Post bellator equus positis insignibus Aethon it lacrimans guttisque umectat grandibus ora. Hastam alii galeamque ferunt, nam cetera Turnus victor habet. Tum maesta phalanx Teucrique syrrhenique omnes et versis Arcades armis. Postquam omnis longe comitum praecesserat ordo, substitit Aeneas gemituque haec addidit alto: Nos alias hinc ad lacrimas eadem horrida belli fata vocant: salve aeternum mihi, maxime Palla, aeternumque vale. Nec plura effatus ad altos tendebat muros gressumque in castra ferebat. Iamque oratores aderant ex urbe Latina, velati ramis oleae veniamque rogantes: corpora, per campos ferro quae fusa iacebant, redderet ac tumulo sineret succedere terrae; nullum cum victis certamen et aethere cassis; parceret hospitibus quondam socerisque vocatimplicuit bello, qui nos fugiatis amicos? Pacem me exanimis et Martis sorte peremptis oratis? Equidem et vivis concedere vellem. Nec veni, nisi fata locum sedemque dedissent,
Abbreviated transcription (Latin):
Siuiseq: uotant animum in omtraria curx
lui: iessos un leua ciue forte gerebot
Id leuis cursu p̾fixa hastiliã ferro
huiũ inũ certo contorquens dirigre ietu:
Sunistti aeneas. & se colegit in arma
Porae subsidens agicem tum̃ uicita sũmã
haita tulee ĩ iminasa exculst uertice criitas
Tum ese adiurgumi irę. insidusq subactu

Expanded text:
traria curae. Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat lenta levis cursu praefixa hastilia ferro, horum unum certo contorquens dirigit ictu. Substitit Aeneas et se collegit in arma, poplite subsidens; apicem tamen incita summum hasta tulit summasque excussit vertice cristas. Tum vero adsurgunt irae; ins
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc atq hinc. aditq morus hastamq o iorustat
Pistꝗ abilis lateri clipeus. Ioricaq tergo ẽ.
a seiniũ fusis ireũ conplectitur armis
S ũmaq ꝑ galeã delibans acula fatur:
Disce puer uirratẽ exme. uerũq loborem
Foriunã ex aliis. nuno te mea dextera belli
desensum dabit & magna int̾ p̃mia duoit
T usaciti mox cũ matura uloleuerit ȩtas
Sis memar et te animo repentẽ exẽplatuori
Et pat̃ aenens. et ouunculus excitet hector
Hȩ ubi dicta dedit portis sest extulit ingriis
Telũ imuane maru quaciens simul ⁊ gmine deris
enteus niuestheusq: ruunt : omnso: relietr¬

Expanded text:
hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur: Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, telum immane manu quatiens; simul agmine denso Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relict
Abbreviated transcription (Latin):
Bellantũ iuuenũ. et duro sub marte cadeitu
Hic uenus in digno nati conoussa dolore
Dictanum genitrix cretea carpit ab ida
Puberib caulẽ folus & flore cnmantem
Purpureo: non illa feris in cognita capris
e ramina cũ t̃go uolucres hęsere sagittę
Loc uenꝰ obseuro ficiem cireñdata nymbo
Detulit. hoc fusum labris splendentib amnem
Inficit occulte medicans. spargrq salubres
Ambrosie succos et odorifrram panaceam
Fouit eã uulnus lynipha. longeuus iapio
Ignorans. subitoq ominis de corpore fugit
Quippe dolor omnis tetit imo uulnere sanquos
Iamq seneta manũ uullo cogente sagitta
Excidit. atq nouȩ redigere in pristina ures:
Arnia citi ꝓperate uro. quid statis iaprc
Conclamat. primꝰq animos aidendit in hostem
Non hȩc humanis opibus ñ arte magistra
Proueniunt. neq te aenea mei derrera seruat
Maior agte deus atq: oꝑa ad maiora remittit
Ille auidus pugne suras incluserat auro

Expanded text:
bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. Hic Venus, indigno nati concussa dolore, dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, puberibus caulem foliis et flore comantem purpureo; non illa feris incognita capris gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; iamque secuta manum nullo cogente sagitta excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro
Abbreviated transcription (Latin):
Inse secent lato uuluus. telio. latebras
Rescitidant penitus. seseq inbello remittane
amq aderat pheba ante alios dilactus iaprx
Iañdes acri quondam eui captus amore
Ipse suas artes sua munera letus apolle
Augurium eytharãq dabat celeresq sagittas:
Ille ut deposcti proferret fata parentis
Scire potestates herbarũ usumq medendi
m aluit. et multas agitare inglorius artes
S tabat acerba fremens ingentem nixus in astã
Eneas. magno iuuenũ. et merentis iuli
Concursu la crimis im mobilis: ille retorto
Peoniũ in morẽ senior succinstus amictu
multa manu medica phebiq potentib herbis
Nequiquã trepidat. nequiꝗ spicula dextra
Sollicitat prensatq tenaci fortipe ferrum
N ulla uiã fortuna regit. nihil auetor apollo
Subuenit. et seuus campis magis ac magis horror
Crebrescit. ꝓpiusq malũ ẽ iam puluere celum
Stare uident. subeunt equites et spicula castris
Densa cadunt mediis: it tristis ad ȩtheraclamor

Expanded text:
ense secent lato vulnus telique latebram ense secent lato vulnus telique latebram rescindant penitus seseque in bella remittant. Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx Iasides, acri quondam cui captus amore ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo augurium citharamque dabat celerisque sagittas. Ille ut depositi proferret fata parentis, scire potestates herbarum usumque medendi maluit et mutas agitare inglorius artes. Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli concursu, lacrimis immobilis. Ille retorto Paeonium in morem senior succinctus amictu multa manu medica Phoebique potentibus herbis nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo subvenit; et saevus campis magis ac magis horror crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum stare vident: subeunt equites, et spicula castris densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor
Abbreviated transcription (Latin):
ld edonii horeȩ oum spiritus alto
prno quacũq uiã secat agmina cedunt:
osȩq ruunt acies fert impetus ipsum.
sam oduerso curru quatit aura uolantẽ.
ulii instuntẽ phegeus aninusq frem̃tem
n sẽiẽ ad currũ e spumancia frenis
tato ũ dextra detorsit equorum.
ahit᷑ pendetq iugis hunc lata retectũ
ta consequitur. rumpitq: insixa bilicem
um.et summũ degustat uulnere corpus
tam̃ olipeo obiecto conuersus in hostem
et auxiliũ ducto mucrone potebat
cta p̃oipitẽ et ꝓ cursu concitus axis
lit. effunditq: solo turnusq secutus
i int̃ galeam sũmi toracis eoras
lit ense caput. truncũq relinquit harena
rta eneã mnestheus fidus achates
nusq comes castris stati ero cruentũ
s longa nitentẽ cuspide cresis
et infracta luctat᷑ harundine telum
E ripere. auxilioq uiam quę praxima poscit

Expanded text:
velut Edoni Boreae cum spiritus alto velut Edoni Boreae cum spiritus alto sic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt conversaeque ruunt acies; fert impetus ipsum, et cristam adverso curru quatit aura volantem. Non tulit instantem Phegeus animisque frementem: obiecit sese ad currum et spumantia frenis ora citatorum dextra detorsit equorum. Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum lancea consequitur rumpitque infixa bilicem loricam et summum degustat volnere corpus. Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem ibat et auxilium ducto mucrone petebat: cum rota praecipitem et procursu concitus axis impulit effunditque solo, Turnusque secutus imam inter galeam summi thoracis et oras abstulit ense caput truncumque reliquit harenaeinterea Aenean Mnestheus et fidus Achates Ascaniusque comes castris statuere cruentum, alternos longa nitentem cuspide gressus. Saevit et infracta luctatur arundine telum eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit
Abbreviated transcription (Latin):
quineos: mixtaq: cruor calatur harena.
n amgressus eo hunc illũ eminus eminꝰ ambo
rasidas glaucũ atq iaden qͦs imbrasis ipse
merat licia: parib:q: ornauerat armis
cõferre manũ uel e quo p̃uertere uentos
te alia media eumenides in p̃lia fertur
qui ꝓles bello preclara dolonis:
nine auũ referens animo manibusq: parentẽ
quondã castra ut danaum speculator adiret
is pelidȩ precũ sibi poscere currus
ꝯtides alio pro talibus ausis
m p̃cio. neq equis aspirat achillis:
ꝓcul ut oampo turnus conspexit aꝑto
leui iaculo longum ꝑ inane sec utus
cequos biiuges. et curru desilit: atq
unimi elapsoq: suꝑuenit. et pede collo
so dextra mucronẽ extorquet. et alto
nntẽ tinguit iugulo atq hȩc insuꝑ ad dit
rrus e quã bello troiane petisti
man metire iacens: hȩc p̾mia quime
ausi tẽptare ferunt. sic męnia condunt.
amitem asbuten coniecta cuspitle mrttit

Expanded text:
sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. hunc congressus et hunc, illum eminuquos Imbrasus ipse nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, vel conferre manum vel equo praevertere ventos. Parte alia media Eumedes in proelia fertur, antiqui proles bello praeclara Dolonis, nomine avum referens, animo manibusque parentem, qui quondam, castra ut Danaum speculator adiret, ausus Pelidae pretium sibi poscere currus; illum Tydides alio pro talibus ausis adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis. Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, ante levi iaculo longum per inane secutus sistit equos biiugis et curru desilit atque semianimi lapsoque supervenit et pede collo impresso dextrae mucronem extorquet et alto fulgentem tinguit iugulo atque haec insuper addit: En agros et quam bello, Troiane, petisti, Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt. Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit.