comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titudine duunoꝵ ueroꝵ intellectuũ.
q̃ de paucis eruunt᷑ u̾b̃. i sanitate
catholice fidĩ muniunt᷑. id potissimũ
diligamus. qđ certũ apparuerit eum
sensisse quẽ legimꝰ. Si autẽ ħ latet id
c̃ce q̃ cuxunstantia scͥpture ñ ĩpedit.
nc̃ sana fide ꝯcordat. Si autẽ ⁊ scͥpt᷑e cir.¬
ꝯstantia ꝑtͣccari ac discuti ñ p᷑: saltẽ id
solũ q̃ fides sana pͣscͥbit. aliut ẽ enĩ qͣ po¬
cissimũ scͥptor senserit ñ dinosẽe: aliud
aregła piecatiᷤᷤ eriare. Siutruuq uite¬
tur. ꝑfecte se ht̃ fructꝰ legñtiᷤᷤ Siͦ utr̃q

Expanded text:
ltitudine veterum intellectuum, qui de paucis eruuntur verbis, et sanitate Catholicae fidei muniuntur, id potissimum eligamus, quod certum apparuerit, eum sensisse quem legimus. Si autem hoc latet, id certe quod circumstantia scripturae non impedit, et cum sana fide concordat. Si autem et Scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum quod fides sana praescribit. Aliud est enim quod potissimum scriptor senserit, non dignoscere, aliud a regula pietatis errare. Si utrumque vitetur, perfecte se habet fructus legentis. Si vero utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres uir̾ unũ. inueniant. cũ
mͦ una unũ hab̾e soleat. & eũ mu¬
lieres nũc a uiris rogari soleãt. cũc
⁊ ne forte unꝰ uir. unͣ. mulieres si¬
mul duc̃e formidaret: cũ ũn eas pas¬
les. ⁊ sine semine moriam᷑. qd eo tẽ¬
pore magñ opprobriũ fuit. ⁊ ħ ÷ qͥ¬

Expanded text:
mulieres virum unum inveniant, cum modo una unum habere soleat. Et cum mulieres nunc a viris rogari soleant, tunc  ne forte unus vir septem mulieres ducere simul formidaret, cum unde eas pasles, et sine semine moriamur, quod eo tempore magnum opprobrium fuit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã. Itẽ in rebꝰ obscuriᷤ atq anr̾is o¬
euł remotissimis. si qͣ mñ scͥpta &̃ diuina
parere sentñtiis. ĩ nullã nos ear̾ pͥcipiti
affirmatioẽ ita ꝓieiamꝰ ut si forte dilig̃n¬
tiꝰdiscussa u̾itas eã labefactau̾it: corruamꝰ
ñ ꝓsentñtia diuinar᷑ scͥpturar᷑ s ꝓnĩa

Expanded text:
. Et in rebus obscuris atque a nostris oculis remotissimis, si qua inde scripta etiam diuina parere sententias, in nullam earum nos praecipiti adfirmatione ita proiciamus, ut, si forte diligentius discussa ueritas eam recte labefactauerit, corruamus, non pro sententia diuinarum scripturarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
culcationẽ ł longã int̾positionem
idẽ repetit᷑. ł aliud ñ necessatium
adiungit᷑. Ut paulꝰ infine epłe ad
romanos dicit. Ei autẽ ip̾ea młtis
itpositis. infert cui honor. ⁊ gła. Au¬

Expanded text:
 longam interpositionem idem repetitur, vel aliud non necessarium adjungitur, ut Paulus in fine Epistolae ad Romanos dicit: Ei autem; et postea multis interpositis infert: cui est honor et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
s fortasse qͥd ħ simul significare uelit
intellig̾e ñ potes. Qd dic̃e uoluerit
fuerit: ignoras. Uñ euenit ut spiri¬
talit̾ cm̃ intelligndũ õdas : qͥ qualiter
opprobruĩ aufeit. ut inueniãt in qͦ reqͥ¬
escãt nullo alio uiuente: ut spc scĩ dona
Quia enĩ supͣ de int̾nitione ppłi p̃uari¬
catoris locitus fuerat: subiunt᷑̃ nc̃¬

Expanded text:
mul significare velit, intelligere non potest. Quid dicere voluerit fuerit, ignoras. Unde evenit, ut spiritualiter tantum intelligendum credas, quod qualiter opprobrium aufert, ut inveniant in quo requiescant; nullo alio vivente, ut Spiritus sancti dona Quia enim supra de intentione populi praevaricatoris locutus fuerat, subjungit n
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ ꝙ s ñ ĩ ꝑ̃ s qualitate ꝑ solił erratuꝵ
reeco sc̃itatẽ matͥmonii p̃udicare deb̾e
censent. S fortassis ħ mag̃ u̾utati ⁊ paci
inqua nos uacauit as̃ ꝯuenit. ut uͥ alt̾iꝰ
ignorantia culpabił ñ ce ostñ dr̃. alt̾iꝰ aołꝰ
as lesionẽ innocentis. meo ꝓ fraude usurpa¬
uit stare ñ ꝑmitit᷑¬

Expanded text:
e solum erratur, idcirco sanctitatem matrimonii praejudicare debere censent. Sed fortassis hoc magis veritati et paci in qua nos vocavit Deus conveniat, ut ubi alterius ignorantia culpabilis non esse ostenditur, alterius dolus ad laesionem innocentis in eo quod fraude usurpavit, stare non permit
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. Quoꝵ noĩa sut. osee. ioel. amos.
abd̃ias. ionas. micheas. nau abactic. sopho.¬
nas aggꝰ. racharias . ⁊ malachias. qui ꝑpea
minores dñr. qr s̾inones eoꝵ b̾ues funt.
Un. i uno uolumine ꝯp̾henduntur. Na¬
ias autẽ ieremias. ⁊ ezechiel. ⁊ damel.
hi. iiͦi. maiores s̃. singłis suis uolumi¬
nibꝰ distincci. Librũ N iob alii moysen.
dñt. Librũ psalmoꝵ dauid ediote. es¬
dras autẽ postea psalmos ita ut nine
sit̃t ordinauit.. ititulo ᷤ edidit. Parabolas
aiitẽ ieecłasten. ⁊ cantica canticoꝵ salo¬
mon c̃posuit. Daniel sui libri auctor fuit.
Lib esaras accoris sui citulo p̾notat᷑. in
cuiꝰtertu eiusd esdre. neemieq s̾mones
parit᷑ ꝯtinent᷑. Librũ hester. esdrasitut᷑.¬

Expanded text:
tatur, quorum nomina sunt. Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Micheas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias; qui propterea minores dicuntur, quia sermones eorum breves sunt, unde et uno volumine comprehenduntur. Isaias autem et Jeremias et Ezechiel et Daniel, hi quatuor majores sunt singulis suis voluminibus distincti. Librum Job, alii Moysen, credunt. Librum psalmorum David edidit. Esdras autem postea psalmos ita ut nunc sunt ordinavit, et titulos addidit. Parabolas autem et Ecclesiastem, et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber Esdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continentur. Librum Esther Esdras
Abbreviated transcription (Latin):
piuntie ep̃i ad sede metꝰpolitanã ꝯue¬
nire debẽt. ut ab oĩb ipse ordinetur.
Oporcec enĩ ut tpse qui iłł oĩb p̃ẽẽ de
bet ab oib ilł eligatur  ordinat᷑ ali¬
oquin cassa iuidicat᷑ ꝯsecratio. Statutũ:¬

Expanded text:
piscopi ad sedem metropolitanam convenire debent, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet enim ut ipse qui illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur, alioquin cassa judicatur consecratio. Statutu
Abbreviated transcription (Latin):
mer̃ accipuĩt. quẽ in modũ sustenta¬
culoꝵ dextrũ latꝰ munit ⁊ sinistrũ.
ut exħ intelligat se ꝑarma iꝰticie a
dextͥs ⁊asinist̾s ẽẽ munitos. ut eos nec
adusa frangãt nec ꝓsꝑa extollãt. acci¬
piũt ⁊ calicẽ cͣ uino.. ⁊ patenã ẽ hostiis
demanu ep̃i. qͣtuiꝰ his istrum̃tis. potesta¬
tẽ se accepisse agnoscãt: placabiles
qõ hostias offereddi. ad ipsos nãq ꝑtinec

Expanded text:
entaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo loco subsequit᷑ ordo p̃sbi¬
teroꝵs. qui inuet̾i testam̃to afiliis
Aaron sũpsit inicuim. Nlam qui tc̃ sa¬
c̃dotes uocabant᷑ hii sũt qui nũc appel¬
lant᷑ p̃sbit̾i. & qui tuc dicebant᷑ pͥnei¬

Expanded text:
eptimo loco subsequitur ordo presbyterorum, qui in Veteri Testamento a filiis Aaron sumpsit initium. Nam qui tunc sacerdotes vocabantur, hi sunt qui nunc appellantur presbyteri, et qui tu
Abbreviated transcription (Latin):
licentia. si tñ spectate sint religiõis.
ꝓꝓbabił scientie: ad ep̃m spiritalit̾
ꝑtinet basilicar̃ ꝯsec̃tio. unctio alta
⁊ consectio cͥsiatis. manus inpositio.
⁊ cõmunis suꝑ ppłm benedictio. Ip̃se
p̾dicta ⁊ officia. ⁊ or dines eccłiasticos
distͥbuit ipse sac uirgines benedic̃.
Dũ enĩ p̃cessit unus quisq insinguł:
iste pͥ ordinator est in cunctis. Nullꝰ
ep̃s aliũ in ep̃m sine metꝰpolitani
ꝯsensii ꝯsecͣre debet Metͥpolitanꝰ¬
aute ordinare ep̃m non tͥbus adminꝰ¬

Expanded text:
licentia; si tamen spectatae sit religionis, et licentia; si tamen spectatae sit religionis, et probabilis scientiae. Ad episcopum specialiter pertinet basilicarum consecratio, unctio altaris, et confectio chrismatis, manus impositio, et communis super populum benedictio. Ipse praedicta officio et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Dum enim praecessit unusquisque in singulis, iste praeordinator est in cunctis. Nullus episcopus alium in episcopum sine metropolitani consensu consecrare debet, nec metropolitanus ordinare ep
Abbreviated transcription (Latin):
sue passigis ia facẽt. discipłos monẽs
instituit. ħ qͦ excellent᷑ officiũ im¬
ples exhibuit. qñ ipse sac̾dos. ⁊ ho¬
guinẽ sc̃a et̾na ing̃diẽs. celestia ce
trest̾a pacificauit. Inquo apparet
qͣnto sit excelletia sac̾dotał officii.
ꝑquã cotidie in altari. passio xͥ cele¬
bratur. ⁊reus quisq appeccatis cõ¬
ulꝰ do reconciliat᷑ Quibꝰ oĩbꝰ de sac̾¬
dotali officiob̾uit̃ ꝑ tͣetatis ammo¬
nendi sũt xͥ sac̃dotes. qͣtinꝰ sic̃ excel¬
uit ordinis dignitate. sic excellãt uite
scitate ut plebs eis ꝯmissa. atq eoꝵ
disciplinis edocta. gratant̾ eis obediat
ceoꝵ imitacione dedie indiẽ ꝓficiat:¬
religiose fuerit conũsatꝰ Sacͦsautẽ
landos censt᷑ qr hos solos pͥmitiuia
eclia legit᷑ habuisse: ⁊ dehis solis p̃¬
qr ipsis sacs altaribꝰ ãministrãt opor¬
tunitate exigente epõs eligi ꝯcedũt:
Q rarissime. ⁊ p̃m ep̃m ñ sine ro¬
mani pontificis. siue metͦpolitani

Expanded text:
facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque excellenter officium implens exhibuit, quando ipse sacerdos et hoguinem sancta aeterna ingrediens coelestia et terrena pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari passio Christi celebratur, et reus quisque a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali officio breviter pertractatis admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa atque eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiatreligiose fuerit conversatus. Sacros autem landos censent; quia hos solos primitiva legitur Ecclesia habuisse, et de his solis prquia et ipsi sacris altaribus administrant, opportunitate exigente in episcopos eligi concedunt. Sed rarissime et ipsum non sine Romani pontificis sive metropolitani
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ ep̃o hr̃e dignoscit᷑ archieps
enĩ episcopis p̃ ẽ ⁊ pallium portat:
apłica cunctis in orbe t̾rarũ pfer¬
tur ecclesiis atq suꝑ se met᷑pͦlitanũ
hr̃e non pot̾. cardinales ep̃i ꝓcul du¬
bio metropolitami. uice fungũt᷑
qui uidelicet electũ autistitẽ Apłici
culminis apicẽ ꝓueunt. facta autẽ
electione si forte casus ł iuolẽtia
aliqua obstit̾it. ut is qui electꝰ est
inapłicã sedẽ iuxta consuetudinẽ¬
intͦnizari non ualeat: electꝰ tñ quẽ¬
ritate obtiñe debet. regendi scãm
romanam eccłiã. ⁊ disponendi facul¬

Expanded text:
piscopo dignoscitur. Archiepiscopus enim episcopis praeest, et pallium portat. a cunctis in orbe terrarum praefertur Ecclesiis, atque supra se metropolitanum habere non potest: cardinales episcopi procul dubio metropolitani vice funguntur, qui videlicet electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehunt. Facta autem electione si forte casus vel violentia aliqua obstiterit, ut is qui electus est in apinthronizari non valeat, electuritatem optineat regendi sanctam Romanam Ecclesiam et disponendi omnes facul
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes ⁊ dm̃. ⁊ p̃cepta dĩ adppłm deferat
ꝓpeocatoribꝰ inc̾cedendo. Mediator autẽ
ciliare non pot̾ qui utͥnq societatis pace
⁊ amicicie iuncło consors nõ ẽ. Et iccͥco
sacerdotes cũ dõ pacẽ hr̃e ꝑeminẽtia

Expanded text:
 et praecepta Dei ad populum deferant, peccatoribus intercedendo. Mediator autem,ciliare non potest, qui utrinque societatis pace, et amicitiae vinculo concors non est; sed idcirco sacerdotes cum Deo pace
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ cũputata. Cam fũt enĩ sensus
hominis. ⁊ etas senectutis uita ĩmacu¬
lata. Distat autẽ ħ cmñ int̾ pontifices
⁊ huiꝰ temꝑis sac̃dotes. q̃ soł pontificibꝰ
addita est clericoꝵ ordinatio. basilicar̃
dedicatio. sacͥ cͥsmatis ꝯsectio. manus
inpositio ⁊ cõmunis suꝑ popłm bene¬
dictio. In aliis autẽ sacram̃tis. siue scł
caterizandi siue baptirandi. missam
celebrandi ⁊ consecrandi corꝑis ⁊ san
sacerdotibꝰ sup̃dicta iccirco singulariter
reseruata sũt. ne ead ꝓrsus auctoritaᷤ
potestatis ab om̃ibꝰ passim uendicata
inferiores Eͥ supͣ positos insolẽtes red¬
deret. ⁊ solutis obectientie cunculis
scandalũ gen̾aret P̃sbit̾i successores
⁊ uicarii sũt. Lxx. ddiscipłors qui p̃ce

Expanded text:
o computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Distat autem hoc tantum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis autem sacramentis sive scilicet catechizandi, sive baptizandi, sive missam celebrandi, et consecrandi corporis et ssacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo scandalum generaret. Presbyteri successores et vicarii s
Abbreviated transcription (Latin):
ros elegit prudentes. quoꝵ consilio ⁊ au¬
xilio multitudinẽ tantã facilius gub̾na¬
ret. Siue suꝑioris. siue uferioris ordinis
sac̃dotes .i. siuie p̃sbit̾i. siue ep̃i uicem¬
gerũt sũmi pontificis dũ popło delinq̃n¬
tes ad penitentiam uocãt. ⁊ or̃onũ suar̃

Expanded text:
ros elegit prudentes, quorum consilio et auxilio multitudinem tantam facilius gubernaret. Sive inferioris sive superioris sint ordinis sacerdotes, id est sive presbyteri sive episros elegit prudentes, quorum consilio et auxilio multitudinem tantam facilius gubernaret. Sive inferioris sive superioris sint ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
t gͥ inciꝑet q̃ nõ erat: ab alio
factũ ẽ qui erit. quẽ iceuro ipsũ
ab alio nõ cepisse neccesse est qm̃ qui
ab alio oẽ accepit. pͥus oñb existen¬
tot auetoꝵ eẽ ñ potuit Non g ab alio
accipe eẽ potiuit. qui om̃ib cẽ dedit:
que ꝓpt̾ei sẽꝑ fuisse ⁊ ñquã cepisse
fateri oportet. qm̃ om̃e qͥ aliquando
eẽ uicepit. accorẽ hibuit. ꝑ quẽ cep̃.
Constat gͥ nec dubitari ullo mͦ potest.

Expanded text:
go inciperet quod non erat ab alio factum est qui erat. Quem idcirco ipsum esse ab alio non coepisse necesse est; quoniam qui ab alio esse accepit primus omnibus existendi auctor esse non potuit. Non ergo ab alio accipere esse potuit qui omnibus esse dedit, quem propterea semper fuisse et nunquam coepisse fateri oportet; quoniam omne quod aliquando esse incoepit auctorem habuit per quem coepit. Constat ergo nec dubitari ullo modo potest
Abbreviated transcription (Latin):
dã ħ ẽpenitentia scł hoĩs huiꝰ que bo¬
istud remun̾ationẽ aliꝗͣ. qr ĩputant᷑
hõi huic pecc̾a sua. qͣi ñꝙͣ penitentiã
egiss. Aut penitentia illa bona ñ
fuit. aut si bona fuit. ostende eius¬
remun̾ationẽ. Quid gͦ : ñne tͥ mag¬
na remun̾atio eẽ uidet᷑ peccati re¬
missio: Iste qñ penitentiã egit. di¬
missũ est ei pec̾cm suũ. Qndui peni¬
cuit: ped̾m suũ ñ imputabat᷑ illi.
Endu m̃itũ fuit: p̃miũ ꝑmansit.
uolebas cu hãe lib̾tatẽ dari hoĩb ut ẽ
m̃itũ dedisset̃. ⁊ p̃miũ accepissent:
ista. Iniq ag̃es adu̾sꝰ am̃. si sic tuiundo¬

Expanded text:
is hujus quae boillud remunerationem aliquam, quia imputantur homini huic peccata sua, quasi nunquam poenitentiam egisset. Aut poenitentia illa bona non fuit; aut si bona fuit, ostende remunerationem ejus. Quid ergo? Nonne tibi magna remuneratio esse videtur peccati remissio; iste quando poenitentiam egit, dimissum est ei peccatum suum. Quandiu poenituit, peccatum suum non imputabatur illi. Quandiu meritum fuit praemium permansit. Volebas tu hanc libertatem dare hominibus ut cum meritum dedissent et praemium accepissent, ista. Inique ageres adversus Deum si sic tuum da
Abbreviated transcription (Latin):
hoc spectabat ullud ẽ quod uietũ est e¬
rechie. Dispone domui tue: ꝙr morieris
tu ⁊ non uiues. Ita enĩ qͣntũ ad ipsum
futur fuit uit ita futur e̾et exige¬
bat quod in ip̃o fuit. t̾ał enĩ erat uifir¬
mitas illius. ut ampliꝰ uiu̾e ñ poss.
ut poss. &ͦ quantũ ad illos ꝑtinebat.
futur᷑ fuit quod dicebat᷑. qͣnius di¬
latum sit. atq alit̾ dispensatũ. ab illo
aquo dicebat᷑. Sic gͦ c̃tibi peccanti di¬
cit᷑ morieris: m̾itũ tuũ expͥmitur. siẽ
c̃tͥ bene agenti drͣ uiues : debitũ cu¬
ũ nuntiatur. & si qn dictũ mutari
ris ad illũ mutattir adte dictũ illius.
Etiã inqͥt si dix̾o usto quita uiuat.¬

Expanded text:
t illud etiam quod dictum est Ezechiae: Dispone domui tuae quia morieris tu, et non vives . Ita enim quantum ad ipsum futurum fuit, et ut ita futurum esset exigebat quod in ipso fuit. Talis enim erat infirmitas illius, ut amplius vivere non posset, ut posset. Ergo quantum ad illos pertinebat futurum fuit quod dicebatur, quamvis dilatum sit, atque aliter dispensatum ab illo a quo dicebatur. Sic ergo cum tibi peccanti dicitur morieris; meritum tuum exprimitur, sicut cum tibi bene agenti dicitur, vives, debitum tuum nuntiatur. Etsris ad illum, mutatur ad te dictum illius. Etiam, inquit, si dixero justo quod vit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ñ ꝑmansit. s mutata ab eo qmͣ ip̃e
ad illã idẽ eẽ noluit. Uide qđ cͥ euan¬
geliũ dicit de seruo neꝗͣ uingͣto cui
roganti a dño suo debitũ om̃e dimis¬
sum fuerat. S qr ille gͣ ꝯsertũ suũ
miscdiã hr̃e noluit: rursũ ab eo ꝑ
distrietionẽ iusticie exigitur qͥ cqͥdo ꝑ
sua dimict̾e nolumꝰ.: iure itm exigit᷑
id oẽ qd̾ nob̾ dimissũ eẽ gaudebamus.
et m̃ito. Quod enĩ eulpa peccatori
dimittebat᷑. gi̾a fuit ñ debitũ. Qui si
sponte gr̾am collatã abicit: iꝰtũ ꝓ¬
fecco est. ut illi gr̃am accepisse ñ ꝓ¬
sit. S dicis mͥ. Si post penitentiam
factã pecranti iter pͥma denuo pec¬
cata ĩputant᷑. uͥ ẽ q dicat᷑ qr nullũ bo

Expanded text:
sed mutata est ab eo quoniam ipse ad illam idem esse noluit. Vide quid tibi Evangelium dicat de servo nequam et ingrato, cui roganti a Domino suo debitum omne dimissum fuerat; sed quia ille erga conservum suum misericordiam habere noluit, rursum ab eo per districtionem justitiae exigitur, quidquid psua dimittere nolumus, jure iterum exigitur id etiam quod nobis dimissum esse gaudebamus. Et merito. Quod etiam culpa peccatori dimittebatur, gratia fuit non debitum. Qui si sponte gratiam collatam abjicit justum profecto est ut illi gratiam accepisse non prosit. Sed dicis mihi: Si post poenitentiam factam peccanti iterum priora denuo peccata
Abbreviated transcription (Latin):
icdͥeo p̃sum̃dũ tͥ ñ ẽ si peccau̾is: qđ pͥus
penitenti uenia ꝓmittebat᷑. neq iõ des¬
sperandũ si bene egeris. qi peccanti mors
⁊idãpnatio intentabatur. ds̃ tͥ de tuo
respondet. ñ de suo. Meritũ tuũ tͥ ui
dicat siliũ cuũ ñ reuelat. Male agen¬
ti dicit morieris. bene agenti dicit
uiues. Quid ẽ dic̾e morieris. nͥ dãnab̾is:

Expanded text:
esumendum tibi non est si peccaveris, quod prius poenitenti venia promittebatur; neque ideo desperandum si bene egeris, quia peccanti mors et damnatio intentabatur. Deus tibi de tuo respondet, non de suo. Meritum tuum tibi indicat, consilium suum non revelat. Male agenti dicit, morieris. Bene agenti dicit, vives. Quid est dicere morieris, nisi damnaberis?
Abbreviated transcription (Latin):
cia sola itta attenditur: uit nicħ iusticie
p̃ponat᷑. Iustũ gͦ uidiciũ udica. Si uis
ut bona tua iã pͥd. ꝑculpã mortua iter̃
ꝑiusticiã iuuificent᷑. noli irasci. neq
ĩiuriã tͥ sieri putes. simala tua iam
pͥdẽ ꝑpenitentiã excusata. it̾m ꝓpt̾ ma¬
liciã cuã inputentur s dĩ inqͥs dixit
de mał m̃is qn penitentiã egi: quod
ea mͥ ãpliꝰ imputaret. Similit᷑ & ds̃
dix̃ de bonis tuis qñ peccasti : q̃ non
stare debet. ut ea ampliꝰ ñ imputent᷑.

Expanded text:
tia ita attenditur ut nihil justitiae aeponatur. Justum ergo judicium judicia; si vis ut bona tua jam pridem per culpam mortua iterum per justitiam vivificentur. Noli irasci, neque injuriam tibi fieri putes, si mala tua jam pridem per poenitentiam excusata, iterum propter malitiam tuam tibi imputentur. Sed Deus, inquis, dixit de malis meis quando poenitentiam egi, quod ea mihi amplius non imputaret. Similiter et Deus dixit de bonis tuis quando peccati quod stare debet ut illa amplius non impu
Abbreviated transcription (Latin):
dicis qr nicħ int̾ est adreatũ subseq̃nti¬
um qualia aut qͣnta p̾cedñtia fuerũt.
Sy mala pͥma q̃ ꝑpostiora bona excusa¬
ta fuerant. ꝑsub seq̃ntia iterũ mala
ñ iustificantur adreatũ: gͦ pͥma bona
q̃ ꝑpt̾iora mala mortificata fuerant.
ꝑ subseq̃ntia t̾m bona nonuiuificant᷑
ad m̃itum: Recte uidicate filii hõiũ.
Si alit̾ iudicas ꝓte. alit̾ ꝯtͣ te itꝰ uidex

Expanded text:
dicis quod nihil interest ad reatum subsequentium qualia aut quanta praecedentia fuerunt? Si mala prima quae per posteriora bona excusata fuerant, per subsequentia iterum mala non vivificantur ad reatum; ergo prima bona quae per posteriora mala mortificata fuerant per subsequentia iterum bona non vivificantur ad meritum? Recte judicate filii hominum . Si a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdonabantur penã exeqͣris: Nonne at¬
tendis quia quanto sepus gr̾a datur.
tanto nequior ingͣtitudo uidicatur:
ecce duo sũt. Unus sepuis offendit:
issepius oranti ⁊ dep̃canti uenia indul¬
get᷑ Ait̃ innocent̃ uiuens. i sẽꝑ uolun¬
tati iinꝑio p̃sidentis am̃ humiliter
obediens: ñ ht̃ ꝓ qͦ dep̃cet᷑. Contingit
autẽ postea qd̾ conting̾e pot̾. ut ut̃ͣq
insimili culpa offendat. dic gͦ quis
hoꝵ ãpliꝰ reꝰ uidicat᷑. nͥ ille qui pꝰ tan.¬

Expanded text:
donabantur culpandus exigaris? Nonne attendis quod quando saepius gratia datur, tanto nequior ingratitudo judicatur? Ecce duo sunt, unus saepius offendit, et saepius oranti et deprecanti, venia indulgetur; alter innocenter vivens et semper voluntati et imperio praesidentis Domini humiliter obediens, non habet pro quo deprecetur; contingit autem postea quod contingere potest, ut uterque in simili culpa offendat. Dic ergo uter horum amplius reus judicetur, nisi ille qui post tan
Abbreviated transcription (Latin):
dũ q̃res ꝗͣ iustũ. Maledictꝰ hõ qui par¬
tẽ suã dec̾iorẽ fac̃. Io partẽ tuã bonã
facis iuidicas bene ꝓparte tua. fartas¬
sis bene tͥ eẽt: si sentetitia u̾itatis tuũ
iudiciũ sequeret᷑. Nusꝙͣ te udice dam¬
nareris. S cimeo ne forte dũ tu aliud
iuisꝗͣ u̾itas. aliud u̾itas faciat quã cu¬
uet: mag̃ enĩ u̾itatẽ ĩpleri oportet. ꝙͦ
tuã uoluntatẽ. Eu dicis qr quod ꝯdona¬

Expanded text:
ledictus homo qui partem suam deteriorem facit. Ideo partem tuam bonam facis. Et judicas bene pro parte tua. Fortassis bene tibi esset si sententia veritatis tuum judicium sequeretur. Nunquam te judice damnareris. Sed timeo ne forte dum tu aliud vis quam veritas, aliud veritas faciat quam velis. Magis enim veritatem impleri oportet quam tuam voluntatem. Tu dicis quia quod condona
Abbreviated transcription (Latin):
qr illud. Una similitudo ag̾ndi: ñ
et̃i accio una. Si gͦ dicor ꝓpͣt̾itis de¬
lccis ioc̾co puniri deb̾e. ꝙ pꝰ illadi¬
niri dicor: quomͦ illa ꝑpetrare dicor.
Si autẽ ꝓpt̾ ħ solũ pͥma mala denuo a¬
alia q̃dã ego similia illis. pari mͦ cũ
ligendũ rs̃ suader ꝗͣ me puniendũ eẽ.
liccũ repecitur. illa que dimissa fue¬
rit culpa ad subseq̃ntẽ reu̾tentem re¬
atus duplicet᷑. U̾bi g̃a. quidã ꝓho
micidio ꝑpecͣto. extoitocorde peniten¬
tiã egit: uindulgentiã ꝯsecutꝰ est.ci¬

Expanded text:
quia illud. Una similitudo agendi, non tamen actio una. Si ergo dicor pro praeteritis delictis idcirco puniri debere, quia post illa diniri dicor quomodo illa perpetrare dicor. Si autem propter hoc solum prima mala aalia quaedam ago similia illis, pari modo cum ligendum ratio suadet, quam me puniendum esse lictum repetitur; illa quae dimissa fuerat culpa ad subsequentem revertente reatus duplicetur. Verbi gratia: Quidam pro homicidio perpetrato ex toto corde poenitentiam egit, et indulgentiam consecutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes: tũtas. ⁊ bonitas. & utinã tam
ẽ u̾itatẽ q̃rere: ⁊̃ his qui bonitatẽ ñ
amãt. In tm̃ enĩ om̃s u̾itatẽ scire uo¬
lunt. u nemo ĩueniat᷑ qͥ falli uelit.
Młti sine bonitate uicatẽ q̃rt̾̃. s socia¬
ẽ bonitatis u̾itati. Non uenit libent̃
sine bonitate u̾itas. aut siuenit: ñ¬

Expanded text:
homines, veritas et bonitas. Et uti nam tam est veritatem quaerere, etiam iis qui bonitatem non amant. In tantum enim omnes veritatem scire volunt ut nemo inveniatur qui falli velit. Multi sine bonitate veritatem quaerunt, sed socia veritatis est bonitas. Non venit libenter sine bonitate veritas, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ticiã eius: ⁊ħoi̾a adicientur uob̃is.
Regñ dĩ u̾itas ẽ. iusticia eius boni¬
tas. ħ duo si quesieris si c̃ q̃rere aebes:
ceta oĩa gñs apponuntur. auare gͦ qͣre¬
re labores illa que gͣtis hr̃e potes.: Si
ista queris sine illis aut si habes. utili¬
t̃ ñ habes. Siilla q̃ris sine istis. ⁊ illa
habes ad salutẽ &e ista ad utilitatem.
oĩa inquit ħ adicientur uob̃. Młta
sunt h. illa pauca c̃. Duo enĩ s̃ ibi: ħ
plurima inueniunt᷑. & tñ plus ualẽt

Expanded text:
t haec omnia adjicientur vobis . Regnum Dei veritas est, justitia ejus bonitas: haec duo si quaesieris sicut debes, caetera omnia gratis apponuntur. Quare ergo quaerere labores illa quae gratis habere potes? Si ista quaeris sine illis, aut non habes, aut si habes, utiliter non habes. Si illa quaeris sine istis, et illa habes ad salutem, et ista ad utilitatem. Omnia, inquit, haec adjicientur vobis. Multa sunt haec; illa pauca sunt. Duo enim sunt ibi; hic plurima inven
Abbreviated transcription (Latin):
bilit᷑ uidet. ⁊ dise̾nit q̃ tu uariabilit̃
factus es. siue de bono malꝰ. siue de
malo bone &r qn te peciorẽ uidet
ĩputat tͥpecca tua: qr talẽ te disc̾it
que digne puniat. o ñ aũ te peni¬
tentẽ uidet pecc̾a tua cõdonat. qr
talẽ ce disc̃nit. cui iuste parrat.

Expanded text:
biliter videt et discernit quod tu variabiliter factus es, sive de bono malus, sive de malo bonus. Et quando te peccatorem videt, imputat tibi peccata tua, quia talem te discernit quem digne puniat; quando autem poenitentem te videt, peccata tua tibi condonat, quia talem te discernit, cui juste parcat.
Abbreviated transcription (Latin):
missa fuerit. Scire gͦ ħ uolunt: ⁊ ca¬
uere ħ uolunt. Quare gͦ ħ scire uolt᷑.
c̃cau̾e nolunt. nͥ q curiositas eost᷑¬
hit cũ bonitas ñ deleccet: Quert̃ ħ:
si forte eis dicat᷑ qr ñita est. Pendent
adnuntiũ sui torporis si forte qͥs ueni¬
at. qui dicat eis. qd audire uolunt. qr¬

Expanded text:
issa fuerint. Scire hoc volunt, et cavere hoc nolunt. Quare ergo hoc scire volunt quod cavere nolunt, nisi quia curiositas eos trahit cum bonitas non delectet? Quaerunt hoc si forte eis dicatur quia non est ita; pendent ad nuntium torporis sui; si forte quis veniat qui dicat eis quod audire volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
liciã illoꝵ u̾itas respondet. ł sic̃ uolũt
ĩ ampliꝰerient. ⁊ sic̃ uolunt ut ampliꝰ
desꝑent. Tam̃ q iħ ipsum querendũ
u̾itate. ñ ẽ absurdũ. si querimꝰ quio
ĩ inhac paite ꝯscientia humana. si
aliqͣ nt solet cogitatione pulset᷑ sibi
debeat respond̾e. Si gͦ queritur utr̃
pecc̾a que semel penitenti dimissa fu
m̃oi occultis que sine ꝑiculo salutis
nesciri possunt tim̾̃e qͣ aliqͥd diffini¬
re. Dicat gͦ aliquis ꝙ tim̃dũ ẽ ħ: nõ
asserendũ. Ergo illi qui cogitationẽ
suã castigare pot̾. ut ħ ei sussiciat
satis ẽẽ puto: idẽ magis fortassis expe¬
dire: ut ãplius ñ q̃it. Qui uͦ uuget᷑.
naĩo sollicitat᷑ neq hie stare potest.
ut istt᷑ ñ ꝑgat ad inqͥsitione: illi satisfa¬

Expanded text:
 sicut volunt ut amplius errent, vel sicut nolunt ut amplius desperent. Tamen quia et hoc ipsum quaerendum veritate non est absurdum si quaerimus quod etiam in hac parte conscientia humana, si aliqua, ut solet, cogitatione pulsetur, sibi debeat respondere. Sic ergo quaeritur utrum peccata quae semel poenitenti dimissa fuequando in ejusmodi occultis, quae sine periculo salutis nesciri possunt, timere quam aliquid definire. Dicat ergo aliquis quod timendum est hoc, non afferendum. Ego illi qui cogitationem suam castigare potest, ut hoc ei sufficiat, hoc satis esse puto, et magis fortassis expedire ut amplius non quaerat. Qui vero urgetur et animo sollicitatur neque hic stare potest ut ultra non pergat ad inq
Abbreviated transcription (Latin):
denuo imputari pecc̾a q̃ dimissa sũt.
Alioqͥn mutabił iuideat᷑ ac̃ qui ñ tene¬
at sententiã suã. ⁊ tam facile mutet
uidiciũ suũ. qͦ mͦ mutet: inħ inqͥs
mutet. qr c̃mͥ pͥus pecc̾a m̃a ꝯdona¬

Expanded text:
denuo imputari peccata quae dimissa sunt. Alioquin mutabilis videtur Deus qui non teneat sententiam suam, et tam facile mutet judicium suum. Quomodo mutet? In hoc, inquis, mutet, quia cum prius mihi peccata mea condona
Abbreviated transcription (Latin):
crebua uĩa p̃eatione flexꝰ aggre¬
dior uniu̾sã diuinar̃ seͥptutat᷑
seriem ñ solũ restringendo ad compe¬
dium redig̾e. s exponendo quoq ꝑfun¬
ditatis eius archana in lucẽ euocare
Cuiꝰ quidẽ oꝑis inchoatiõẽ ꝑmpta
deuocione offero spe consũmationẽ
ꝓmitto.

Expanded text:
crebra vestra praecatione flexus aggredior; universam divinarum Scripturarum seriem non solum restringendo ad compendium redigere, sed exponendo quoque profunditatis ejus arcana in lucem evocare. Cujus quidem operis inchoationem prompta devotione offero, spe consummationem promitto.
Abbreviated transcription (Latin):
tate c̾nant᷑. uͥ acuset ł excuset ꝯscientia
ꝯscientiã. atq ita simł. ⁊ os. isingłi udicet᷑.
Q̃ minir̃ ius diuina: libri nom̃ accep᷑. In
ea qͥppe qͦdã mͦ legit᷑: qͥcqͥd a faciente reco¬

Expanded text:
nantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente reco
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria indicenda. ꝑꝗͣ ꝯstet ppłm ad oĩa
quẽ ĩmift̾is agunt᷑ atq ineccłia celebrantꝰ.
pͥbuisse assensũ. ac finita eẽ. pacis conclu¬
decẽ. ⁊octo ep̃i ininceno sinodo ꝯposuerũt:
contra hesim arrii. qui filiũ ꝑat᷑. isp̾m
postea ieronimus damaso pape degreco unilatnĩ
transtislit. ⁊ addidit sicut erat inpͥncipio ⁊ nũc

Expanded text:
stet populum ad omnia quae in mysteriis aguntur, atque in Ecclesia celebrantur, praebuisse consensum, ac finita esse, pacis concludecem et octo episcopi in Nicaena synodo composuerunt, contra haeresim Arii, qui Filium Patre et Spipostea Hieronymus Damaso papae de Graeco in Latinum transtulit, et addidit: Sicut erat in principi
Abbreviated transcription (Latin):
pa ꝯstituit memoriã martir: missas
celebrari. Eregoriꝰ papa ꝯstituit incanõe
dicñs. Quoꝵ sollempnitates hodie inc̾s
dñici corꝑis cantaret᷑. Innocentiꝰ papa
ad dec̾ntiũ. Pacẽ asseris ante ꝯfecta mistia
quib̾dã ppłis ĩꝑtire. ł sͥ int̾ se sac̾dotes tͣaẽ¬

Expanded text:
pa constituit supra memorias martyrum missas celebrari. Gregorius papa constituit in canone dici: Quorum solemnitates hodie in conDominici corporis cantaretur. Innocentius papa ad Decentium: « Pacem asseris ante confecta mysteria quibusdam populus impertiri, vel sibi inter se sacerdotes tra
Abbreviated transcription (Latin):
no. siue illoꝵ qui dõ suuĩt. ⁊minist̾io di¬
uino deputati s̃ usu sñ pecc̾o ab alienari
potuissẽt. ħ quid inpͥncipio obformam
offerentiũ met᷑. ⁊ accipientiũ necessitas
ꝯsolaret᷑. ħ gͥ nullo mͦ ab usul eccłie licite
ab alienari possũt. neq inpossionẽ laicã
aliꝙͣ siue ꝯmut̾one siue donatione tͣnfire.
Cet̾a corꝑalia que siue int̾ris siue specunia

Expanded text:
no sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine peccato abalienari potuissent. Hae quidem in principio ob formamofferentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo modo ab usu Ecclesiae abalienari possunt, neque in possessionem laicam sive commutatione sive donatione transire. Caetera corporalia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuit̾itũ dñs. sollectas diu̾si ꝯposuert̃.
antiquo usu assumptũ ẽ. Boor messo¬
res suos salutans: hac salutatione usꝰ:
& ꝓpħa inparali pomenon. asa regem.
bat᷑. pꝰquã euangłiũ sequebat᷑ sic̃ nunc
Ymnꝰ angłicꝰ qui ad officiũ misse ĩsol¬
lẽpnibꝰ diebꝰ recitat᷑ ab angłis pͥmũ de¬

Expanded text:
icimus. Collectas diversi composuerunt, antiquo usu assumptum est; Booz messores suos salutans, hac salutatione usus est; et propheta in Paralipomenon Asa regem, batur, post quam evangelium sequebatur, sicut nunc hymnus angelicus qui ad officium missae in solemnibus dieb
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ t̾na repeticio: tͥnitatis ẽ confessio. Sec̾ta
uocatur. qr secreto dr̃ ne uilescat. Olim alta
uoce dicebat᷑ s legit᷑ q pastores dũ illã usu
cotidiano audiendi cognitã inagͦ decanta¬
rẽt diuinitꝰ ꝑcussi sunt. Uñ. i consuetudo
mutata putat᷑. Papa pelagiꝰ docet ab uni¬
ũsi orbis cm̃uniõe seꝑatos eẽ. qui qualib
dissensione. ĩt̃ sacͣ missar᷑ mift̾ia. apli poni¬
tificis memoriã.ẜ consuetudinẽ ñ freqnͣ¬
tant. Te gͥ ĩpͥmis hanc obsec̃tionẽ ⁊ ꝯsecra¬
tionẽ sc̃s gelafius papa exmaiori parce
Qui pͥdie ꝙͣ pat̾et᷑ usq ĩmei memoriam
facietis apli inusi habuer̃. ⁊ ĩhis u̾b̾ on¬

Expanded text:
quae trina repetitio Trinitatis est confessio. Secreta vocatur quia secreto dicitur, ne vilescat. Olim alta voce dicebatur; sed legitur quod pastores dum illam usu quotidiano audiendi cognitam in agro decantarent, divinitus percussi sunt, unde et consuetudo mutata putatur. Papa Pelagius docet ab universi orbis communione separatos esse, qui qualibet dissensione inter sacra missarum mysteria apostolici pontificis memoriam secundum consuetudinem frequentant. Te igitur in primis, hanc obsecrationem et consecrationem sanctus Gelasius papa ex majori parte Qui pridie quam pateretur, usque in mei memoriam facietis, Apostoli in usu habuerunt, et in his
Abbreviated transcription (Latin):
possessione. Alie autẽ possessiones eccłie
ad alienos possessores donatione siue ꝯ¬
mutone r̾onabili tͣnfferre possunt.
Decime aut ab alienis oĩo possidi ñ poss̃
Ille gͦ ñ poss̃ aufferri: iste tͣnsferri. In ulł¬

Expanded text:
possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri non possunt. Illae ergo non possunt auferri; istae non
Abbreviated transcription (Latin):
aut donationẽ ad alienã possessionẽ t̾n¬
sire possunt. Sic̃ gͦ rapina ẽ ⁊ iuolentia
eiusmodi bona homini ĩte possidñti tolłe.
sic sacͥlegiũ ẽ ipłquã rapina ista eccłie
iuste ꝑ ossidñti aufferre. Decimas au̾
qͦqͦm usurpare aut retine. sine sacͥlegi
culꝑa ñ possũt. nisi hii soli ad quoꝵ su¬
stentationẽ diuina institutioẽ ordinate s.¬

Expanded text:
aut donationem, ad alienam possessionem transire possunt. Sicut ergo rapina est et violentia ejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem divina institutione ordinatae s
Abbreviated transcription (Latin):
rõnis cui ad inordinata ire ñẽ ꝯcessut. Ĩh
enĩ pulc̾tudo apparet ⁊ dignitas iõis qͥ
affectũ suũ ab ĩordinatis cohibet. quĩ
p̃sidens affectũ qͣnt᷑ ĩse erat effluẽtẽ rest̾n¬
ge̾t: qͣta foret dignitas. ⁊ exellẽtia illiꝰ
appareret Qi¬
ippareret Quod nichil appetit᷑ nisi cõ¬

Expanded text:
onis cui ad inordinata ire non est concessum. In hoc enim pulchritudo apparet et dignitas rationis quod affectum suum ab inordinatis cohibet. Quoniam praesidens affectum quantum in se erat effluentem restringeret, quanta foret dignitas et excellentia illius appareret. CAP. XXII. Quod nihil appetitur nisi co
Abbreviated transcription (Latin):
hũs gradꝰ iordines dignitatum
differentes. Pͥmũ signaculũ clerici est.
corona. qua signatur ad partẽ sortis mi¬
nsłii diumi. cui seruare regnare est
Corona quippe regale decꝰ significat. sic̃
capitis cderico in modũ corone tondẽtur
upsa capitis sũmitas desuꝑ nudat᷑. ire

Expanded text:
us et ordines dignitatum differentes. Primum signaculum clerici est corona, qua signatur ad partem sortis ministerii divini; cui servire regnare est. Corona quippe regale decus significat. Sic dcapitis clerico in modum coronae tondetur, et ipsa capitis summitas desuper nudatur e
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps uelam̃ ẽẽ non debet. ut reuelata
nudatio capitis illuminationẽ m̃tis sig
ce debet. qr nuncius eius ẽ ad ppłm. Ton¬
oum ab audiendo ⁊ intelligẽdo u̾bo dĩ t̾¬
penoꝵ occupatio que ꝑcapillos significã¬
debet deinceps destipendiis eccłie sustẽ¬
tari. ⁊ sub cutela ⁊ custodia sp̾ialium
magistroꝵ sciencia diuina ⁊ eccłiastica
discrplina erudiri. qͣtinus ad sacͦs ordi¬
nes minist̾ii diuni cr̃o poposcerit. dig¬
ne possit accedẽ. Nemo ad clericũ assu

Expanded text:
deinceps velamen esse non debet, ut revelata nudatio capitis illuminationem significatesse debet, quia nuntius ejus est ad populum. Tonaurium ut eum ab audiendo et intelligendo verba Dei, terrenorum occupatio, quae per capillos significans factus est debet deinceps de stipendiis Ecclesiae sustentari, et sub tutela et custodia spiritualium magistrorum, scientia divina et ecclesiastica disciplina erudiri, quatenus ad sacros ordines ministerii divini cum ratio poposcerit digne possit accedere. Nemo ad clerum assumen
Abbreviated transcription (Latin):
in imici tui domine peribunt & dispergentur
omnẽs qui operantur iniquititem N Excilta¬
bitur sicut huni cornes cornu meum & senet tus
mea inmisericordia uberi quia respexit oculus
meus inimicos meis & insurgentes in me malig

Expanded text:
inimici tui, Domine, peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem. Vers. 3. Exaltabitur sicut unicornis cornu meum, et senectus mea in misericordia uberi, quia respexit oculus meus inimicos meos, et insurgentes in me malig
Abbreviated transcription (Latin):
amari indulcedinẽ ꝯu̾tent᷑. hac gͥ aqͣ
sc̾ificata fidele asꝑguntur. ⁊ habitacła
fideliũ lustrant᷑ ab illusione. iinfestati¬
sacm̃ti d aqͣ penitentiã significat de pͥt̾itis
sal discretionẽ ⁊ cautelã defuturis. que duo
si simul misceantur: amara conseientia
indulcedinẽ utit᷑ atq illusiones. unfesta¬
tiones demonũ ampluis ei ñ dñant᷑. slos
itaq sup̃dictã institutionẽ secuti. ꝑ singlõs
dies dñicos sal. i aquã simul miscendo he¬
nedicimꝰ. ut hac asꝑsione fideles ⁊ habitacda
fideliũ ꝯtͣ sp̃uales nequitias muniamus.

Expanded text:
amari in dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatid aqua poenitentiam significat de praeteritis sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradictam institutionem secuti, per singulos dies dominicos sal et aquam simul miscendo benedicimus, ut hac aspersione fideles et habitacula fidelium contra spirituales nequitias muniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
factã. s de nichilo c̃atã. naq factã apͥici¬
pio qñ angłi facti sũt. s postea cũ copꝰ
ip̃m tui ĩ fundẽda fuerat formatũ est.
abipso c̾atore simul. ⁊ factã ⁊ corpori soci¬
atã. Utrũ si iucorꝑe łextͣ corpꝰ c̃ata sit ꝙꝓ¬
to difficiliꝰ est scire tanto minus est ꝑiai¬
losũ ignorare. Neq si inħ ingeniũ hos¬

Expanded text:
e nihilo creatam, neque factam a principio quando angeli facti sunt, sed postea cum corpus ipsum cui infundenda fuerat formatum est ab ipso creatore simul et factam et corpori sociatam. Utrum vero in corpore an extra corpus creata sit, quanto difficilius est scire, tanto minus est periculosum ignorare. Neque vero in hoc ingenium ho
Abbreviated transcription (Latin):
Motꝰ m̃tis. motꝰ corꝑis. motꝰ sensu¬
alitatis. Motꝰ m̃tis: ĩuolũtate est. Mo¬
tꝰ corpi ĩ oꝑe est. Motꝰ seusualitatis:
mediꝰ iundelecdne. Inmotu m̃tis solo.
libũ arbitͥũ e. In motu corꝑis i sẽfua¬
litatis: illa sũt que secũt᷑ lib̾ũ arbitũ.
Sic eni pͥma fuit dispõ nate̾. Nã morꝰ¬

Expanded text:
motus mentis, motus corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio natura
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑ siue ad m̾itũ si beñ. siue ad cul¬
pã si male. Ita motꝰ m̃tis dñat᷑ motui
corꝑis lege nature subiecto. ⁊ qu̾abutit᷑
illo uiciũ est. ĩpantis. debitũ obediẽtis
Nec culpat᷑ qui ducit᷑. quia necessitate ducit̾.
Porro uolũtas si i̾ticiã tenuiss hret ñ solũ¬

Expanded text:
movetur, sive ad meritum si bene, sive ad culpam si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis lege naturae subjecto; et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur quia necessitate ducitur; Porro
Abbreviated transcription (Latin):
neq quisꝗͣ ineis q̃rat nͥ qd arcuĩ est.
aitib uͥ fundam̃ta s̃ oĩum ⁊ pura sim¬
plexq u̾ita aꝑitur. maxime his septẽ
quas p̃dixi. que totius philosophie in
seriis ammixta ludicra. ⁊ raritas p̾ci¬
osum facit bonũ. sic inmedio fabule
cursu inuentã sententiã auidius ali¬
artibꝰ fundam̃tũ oĩs doctͥne. que p̃cet̾is¬

Expanded text:
neneartibus ubi fundamenta sunt omnium; et pura simplexque veritas aperitur; maxime his VII quas praedixi, quae totius philosophiae inseriis admista ludicra, et raritas pretiosum facit bonum. Sic in medio fabulae cursu inventam sententiam avidius aliartibus fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
adphilosophiã speccãt .i. que in aliqua
ext᷑ philosophiã mat̾ia u̾sant᷑. aliq̃n tn̾
q̃dã ab artibꝰ discreta sparsim ⁊ ꝯfuse
attingunt. Uł simplex narro ẽ. uã ad
philosophiã p̃parãs hurꝰmõi s̃ oĩa poe¬
solemꝰ. qui breuẽ mat̾rã longis u̾boꝵ
ãbagib extende consueuert᷑. ⁊ facilẽ
sensũ ꝑplexis sermonibꝰ obscurare ł¬
tis colorib ⁊ formis unã picturã fac̾e.
Nota qͥt distinxi. Duo sũt artes ⁊ appen¬
dicia arruĩ. s int̾ ħ canta mͥ distantia
eẽ uidet᷑: ut ille ait. Lenta salix qͣntũ
pallenti cedit oliue puniceis humilis
qͣntũ saluica rosetis: iea ut quic̃q ad
scientiã ꝑcinge cupit. si relicta u̾itate ar¬
tiũ reliquisse implicare uoluerit. mat̾i
sine appendiciis suis ꝑfeccũ fac̾e leccorẽ
possunt. illa sñ artibꝰ nicħ ꝑfectionis
ꝯferre ualent. maxime cũ nicħ inse
expectendũ habeãt u̾n lectorẽ inuitẽt
nͥ ttdutũ ab artibꝰ. ⁊ accommodatum.

Expanded text:
ad philosophiam spectant, id est quae in aliqua extra philosophiam materia versantur; aliquando tamen quaedam ab artibus discerpta sparsim et confuse attingunt, vel si simplex narratio est, viam ad philosophiam praeparant. Hujusmodi sunt omnia poesolemus, qui et brevem materiam longis verborum ambagibus extendere consueverunt, et facilem sensum perplexis sermonibus obscurareltis coloribus et formis, unam picturam facere. Nota quae tibi distinxi. Duo sunt artes et appenditia artium. Sed inter haec tanta mihi distantia esse videtur, ut ille ait: Lenta salix quantum pallenti cedit olivae, Puniceis humilis quantum saliunca rosetis. Ita ut quicunque ad scientiam pertingere cupit, si relicta veritate artium reliquis se implicare voluerit, materites sine appendiciis suis perfectum lectorem facere possunt; illa sine artibus nihil perfectionis conferre valent. Maxime autem cum nihil in se expetendum habeant unde lectorem invitent, nisi traductum ab artibus et accommodatum;
Abbreviated transcription (Latin):
sapientisꝰ repꝑit. apͥlatinos pͥmũ apuletꝰ¬
samiꝰ pithagoras inuenit. Hichoma:¬
ciy scͥpsit. ap̃latinos pͥmũ apuleiꝰ deĩ
boetiꝰ tnstulit hic c̃ pithagoras ma¬
centetradẽ fec̃ .i. librũ. de doctͥna
quadriuiis. .iy ad similitudinẽ uite
humane ĩ uenit. Musice reptorẽ
morses. dicit fuisse cuba. qͥ suit de
stirꝑe chain. Eei pithagorã. alii mer

Expanded text:
sapientibus reperit, apud Latinos PlSamius Pythagoras invenit; Nicomachus scripsit. Apud Latinos primum Apuleius, deinde Boetius transtulit. Hic etiam Pythagoras Machematetrados fecit, id est librum De doctrina quadrivii, et V. ad similitudinem vitae humanae invenit. Musicae repertorem Moyses dicit fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Chain; Graeci Pythagoram, alii Merc
Abbreviated transcription (Latin):
una defuerit. cet̾e philosophũ face
ñ possunt. Un mͥ errare uident᷑ qui ñ
attendentes tale̾ in artibꝰ coherentiã
quasdã sibi exipsis eligunt. ⁊ cet̾is in¬
caccis. in his se posse fieri ꝑfectos pu

Expanded text:
sophum facere non possint. Unde mihi errare videntur, qui non attendentes talem in artibus cohaerentiam, quasdam sibi ex ipsis eligunt, et caeteris, intactis, his se posse fieri perfectos pu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. aut nolũt. aut nesciu̾t modũ ꝯ¬
gruũ indiscendo suare. uecͥco młto
studentes paucos sapientes ĩuenimꝰ
eẽ lectori. ne instudiis inutilibꝰ oꝑã
suã expendat. q̃ ne inbono ⁊ utili ꝓpo¬
sito cepidꝰ remaneat. Malũ ẽ bonũ ne¬
gligent᷑ ag̾e. peuis ẽ inuanũ labores
multos expende. s quia ñ om̃s hãc
disc̾tionẽ hr̃e possũt ut intelligãt
qͥd sibi expediat. icctro q̃ scͥpture mͥ uti¬
liores uideant᷑ lectori buit᷑ demonstbo

Expanded text:
ri aut nolunt aut nesciunt modum congruum in discendo servare, et idcirco multos studentes, paucos sapientes invenimusesse lectori ne in studiis inutilibus operam suam expendat, quam ne in bono et utili proposito tepidus remaneat. Malum est bonum negligenter agere, pejus est in vanum labores multos expendere. Sed quia non omnes hanc discretionem habere possunt, ut intelligant quod sibi expediat, idcirco quae Scripturae mihi utiliores videantur, lectori breviter demonstrabo,
Abbreviated transcription (Latin):
ciea pͥmũ inuenta ẽ. aparinenide qͥ
ciuitates ⁊ oetꝰ hõiñ fugiẽs. in rupe ꝯ¬
sedit ñ modico cp̃e sicq dialecticam
excogitauit. unde ⁊ rupes parmenidis
appellata ẽ. Plato aũ pꝰ mortẽ socͤtis ma¬
gstri sui amore sapientie egiptũ demi¬
guit. ibiq ꝑceptis lib̾alib studiis athenas
redut. ⁊ ap̾ achademiã uillã suã coabi¬
aristociles discipulꝰ eiꝰ ampliauit. ꝑfecit:
inarce redegit. Martcꝰ terentiꝰ uarro.
pͥmꝰ dialecieã de gͥco inlatinũ tͣnstulit.
Dostea eicero topica inuenit. Demonstre¬
sas. ħ ab anstocile ⁊ gorgia. ⁊ hermo¬
gora in g̾co scͥpta ẽ. tnslata inlatiñ
atullio qͥncilliano ⁊ ticiano. Fludi
adidis initiũ sũpsisse c̃dunt᷑ qͥ exasia
uenientes metruria ꝯsed̾unt sub tyr¬
reno dice ibiq int̾ cet̃os suꝑsticionũ
suar ritis spectacła instituert̃. ꝗͣ mo¬
re romani imitati s̃: arcessitis inde
arcificibꝰ indeq ludi alidis uocati s.¬

Expanded text:
nventa est a Parmenide, qui civitates et coetus hominum fugiens in rupe consedit non modico tempore, sicque dialecticam excogitavit, unde et rupes Parmenidis appellata est. Plato autem, post mortem Socratis magistri sui, amore sapientiae in Aegyptum migravit, ibique perceptis liberalibus disciplinis. Athenas rediit; et apud Academiam villam suam coaduAristoteles discipulus ejus ampliavit, perfecit et in artem redegit. Marcus Terentius Varro primus dialecticam de Graeco in Latinum transtulit. Postea Cicero topica adjecit. Demosthesas. Haec ab Aristotele et Gorgia et Hermagora in Graeco scripta est, translata in Latinum a Tullioa Lydis initium sumpsisse creduntur, qui ex Asia venientes, in Etruria consederunt sub Tyrreno duce; ibique inter caeteros, superstitionum suarum ritus, spectacula instituerunt; quem morem Romani imitati sunt, accersitis inde artificibus, indeque ludi a Lydis vocati s
Abbreviated transcription (Latin):
Diuma au historia tubal. pͥmꝰ ꝓmetheᷤ
ferreo circłolapidẽ impͥm̃s usũ anulũ
inuenit. Nauigii usum pelasgi pͥmũ
oleusim usũ frum̃ti inuenit. ysis ĩ
egipto pilumnꝰ initalia usũ frum̃ti.
i farris. ⁊ritũ molendi ⁊ pixendi.
cagꝰ in hispania usũ serendi. osiris
apdꝰ egiptũ cultũ uinear̃ repperit.
lib ap̃ indos. Dedaꝰ pͥꝰ m̃sã ⁊isellã fec̃.¬
qͥtand ineo ꝯsũptis bonis. morte uolun¬
taria ꝑiit. Medicine auctor ap̃ gͥcos e¬
pollo fuit. hãc faiꝰ eiꝰ esculapiꝰ laude
diũ medendi cura ĩtmissa ẽ. latiutq
ꝑannos pene qͥngentos usq ad tẽpus¬

Expanded text:
ia asserit Tubal. Primus Prometheus ferreo circulo lapidem imprimens, usum annuli invenit. Navigii usum Pelagi primi Eleusim usum frumenti invenit; Isis in Aegypto. Pilumnus in Italia usum frumenti et farris, et ritum molendi et pinsendi. Tagus in Hispania ritum serendi. Osiris apud Aegyptum cultum vinearum reperit, Liber apud Indos. Daedalus primus mensam fectandem in ea re consumptis bonis morte voluntaria periit. Medicinae auctor apud Graecos Apollo fuit. Hanc filius ejus Esculapius laude diu medendi cura intermissa est, latuitque per annos pene q