comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo in locũ refugii curris. ut saluus fias: modo
in infirmitate positꝰ medicũ rogas: Quid. cũ acce¬
peris ꝑstitã etiã sanitatẽ qͥd cũ effectus fueris ȩqͣlis
angłis di ĩam forte istã grãm qualibatusesobliuis¬
tẽpore humilitatis. tẽpore doloris tẽpore infir¬
mitatis cẽpore uocis a cõpedibus. Hicergo qͥd:
tanquã ꝓdigiũ faccus sũ mulcis : Vnde tanquã ꝓdigiũ :
undem insultant. qͥ mȩ ꝓdigiũ putant : qr credo qđ
non uideo: Illicnĩ beati: in his quȩ uident exultant:
npocu. inluxuria. in scortationib: inauaritia in
diuitus in rapinis. inscłarib: dignitatib: dealbat¬
one lutei parietis. in his exultant : Ambulo autẽ
ego inuiã dissimilẽ. contẽpnensea quȩ p̃sentia sune
&timens etiã ꝓsꝑascti. nec alicubi sccurꝰ. nisi in ꝓmis¬
sis dĩ : &illi: Manducemꝰ & bibamꝰ. crasenĩ moriem̃
Quidais. repete : Manducemꝰ in qͥt & bibamꝰ : Age.
quid postea dixistiȩras enĩ moriem̃: Terriusti. non

Expanded text:
modo in locum refugii curris, ut salvus fias; modo in infirmitate positus medicum rogas: quid, cum acceperis perfectam etiam sanitatem? quid, cum effectus fueris aequalis Angelis Dei ? jam forte istam gratiam qua liberatus es oblivistempore humilitatis, tempore doloris, tempore infirmitatis, tempore vocis a compedibus, hic ergo quid? Tanquam prodigium factus sum multis. Unde, tanquam prodigium? unde mihi insultant qui me prodigium putant? Quia credo quod non video. Illi enim, beati in his quae vident, exsultant in potu, in luxuria, in scortationibus, in avaritia, in divitiis, in rapinis, in saecularibus dignitatibus, in dealbatione lutei parietis; in his exsultant: ambulo autem ego in viam dissimilem, contemnens ea quae praesentia sunt, et timens etiam prospera saeculi, nec alicubi securus nisi in promissis Dei. Et illi: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Quid ais? repete. Manducemus, inquit, et bibamus. Age; quid postea dixisti? Cras enim moriemur. Terruisti; non
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo iuuenis ẽ qͥ pugnac c̃tra ista: Sed quãuisiuuenissit
cadet: mille sic spesciꝰ cncdamat: Dñ e spesmea aiu¬
uentutt mea : Inat cantatomea sẽꝑ: Nũ quid ex quo
inte sparccepi. usq nunc: sed semꝑ. Quid est semꝑ:
non tantũ tẽpore fidei : sed & tẽpore spei. Nunc enim
quandiusumꝰ in corpore peregrinam̃ adño: ꝑfidẽ

Expanded text:
sit, cadit, nisi ille sit spes ejus cui clamat: Domine, spes mea a juventute mea. 8. In te cantatio mea semper. Numquid ex quo in te sperare coepi usque nunc? Sed, semper. Quid est, semper? Non tantum tempore fidei, sed et tempore speciei. Nunc enim quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino; per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
meũ : & refugiũ meũ estu : Vt siã firmꝰ exte : sicubi
inimici: Sed ibiẽ & humana fragilitas. ibi est
adhuc pͥma captiuitas: Ibi ẽ lex inm̃bris repugnans
legim̃tis & captiuũ uolens ducere inlegẽ peccati:
adhuccorpꝰ qđ corrũpit̃ ad grauat animã. Iuan¬
tũ libet sirmꝰ sis exgrãdĩ. quandiuadhuc portas
terrenũuas in quothesaurus ẽdĩ aliqͥd etiam
doipsoua se sicali sormidandũ est: Ergo frmam̃tũ
meũ estu nit sirmꝰsiministosdo aduersu som̃ sit̃po¬

Expanded text:
meum, et refugium meum es tu: ut fiam firmus ex te, sicubi meum, et refugium meum es tu: ut fiam firmus ex te, sicubi ationes inimici. Sed ibi est et humana fragilitas, ibi est adhuc prima captivitas, ibi est et lex in membris repugnans legi mentis, et captivum volens ducere in lege peccati : adhuc corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Quantumlibet firmus sis ex gratia Dei; quamdiu adhuc portas terrenum vas, in quo thesaurus est Dei, aliquid etiam de ipso vase fictili formidandum est . Ergo firmamentum meum es tu, ut firmus
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ resugiitut : qͥpͥmo erat metus sugȩ tuȩ : In locum
munitũ inqͥt mͥesto ut saluũ mefacias: Non erosal¬
uus. nisi inte: Nisi cufueris requiesinea : sanari non
poterit ȩgricuidom ea : Leua meaterra: inte iaccam
ut surgã in locũ munitũ : Iuid munitius cũadillũ
locũ consugeris dicm quos aduersarios formidib:
quis in sidiabitur &ꝑueniet adte: nescio qͥsdicit᷑̃ de
montis uertice clamasse cũ imꝑator transiret. non
deteloquor: Respexisse illedicit̃ & dixisse. nec
ego dete : Contẽpserac imꝑatorẽ cũ in signibus
armis : & exercitu potente : Vnde : delo comunito:
Si securus ille inalta terra. qͦmͦ tuineo a quo factũ ẽ
elegero saluus eẽ ñ potero : Elige certehomo siin¬
ueneris munitiort̃ : Nonẽ ergo qͦ fugiatur ab illo:
nisi adillũ : Siui seuadere iratũ . fuge adplacatũ:
Qm̃ firmam̃tũ incũ & refugiũ meũ estu Firmam̃tũ

Expanded text:
locus refugii tui, qui primo erat metus fugae tuae. In locum locus refugii tui, qui primo erat metus fugae tuae. In locum munitum, inquit, mihi esto, ut salvum facias me. Non ero salvus nisi in te: nisi tu fueris requies mea, sanari non poterit aegritudo mea. Leva me a terra; in te jaceam, ut surgam in locum munitum. Quid munitius? Cum ad illum locum confugeris, dic mihi quos adversarios formidabis? quis insidiabitur, et perveniet ad te? Nescio quis dicitur de montis vertice clamasse, cum imperator transiret, Non de te loquor: respexisse ille dicitur et dixisse, Nec ego de te. Contempserat imperatorem cum insignibus armis, et exercitu potente. Unde? De loco munito. Si securus ille in alta terra; quomodo tu in eo a quo factum est mihi alium locum elegero, salvus esse non potero. Elige certe, homo, si inveneris, munitiorem. Non est ergo quo fugiatur ab illo, nisi ad illum. Si vis evadere iratum, fuge ad placatum. Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu. Firmamentum
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ppitiꝰ estom peccatori: Parũ itaq ẽ ut illud qđ
inte ẽ. bonũ agnoscas qđ adõ sit. nisi etũ indetẽ non
extollas suꝑ illũ qͥ ñdũ habet. qͥ fortassecũ acceꝑit
transiecte: Quando enĩ erat saulus stephani lapi¬
ditor. quã multi erant xp̃iani quorũ erat ille
ꝑsecutor : tam̃ qͣndo c̃uersus ẽ om̃s qͥse p̃cesserant
suꝑauit: Ergodicdõ : qd audis inpsalmo: inte
Erueme & eximeme : inclina aurẽtuã ad me.
Ethȩc c̃fessio ẽ humilicatis: Quidicit inclina
adme : confititur qr iacet tanquã ȩger ꝓstratis
medico stanti: Deniq uide : q ȩger loqͥur : In de¬
na adme aurẽ tuã : &saluũ mefac: Estomindm̃ ꝓ¬
tatorẽ : Non ad me iacula inimici ꝑueniant: ego
enĩ mȩ ꝓtegere ñ possũ . Et parũ ẽ in ꝓtectorem :
m̃s: Vbiẽ qđ ab illo fugiebas adã. &te interpara¬
disi ligna abscondebas: ubiẽ qđ ei ficiem formi¬
dabas. ad quẽ gaudere consueueras: ab isti &e perisi.

Expanded text:
pitius esto mihi peccatori . Parum itaque est, ut illud quod in te est bonum agnoscas quod a Deo sit, nisi etiam inde non te extollas super illum quid nondum habet; qui fortasse cum acceperit, transiet te. Quando enim erat Saulus Stephani lapidator , quam multi erant Christiani quorum erat ille persecutor! Tamen quando conversus est, omnes qui se praecesserant superavit. Ergo dic Deo quod audis in Psalmo: In teerue me, et exime me. Inclina ad me aurem tuam. Et haec confessio est humilitatis. Qui dicit, Inclina ad me, confitetur quia jacet tanquam aeger prostratus medico stanti. Denique vide quia aeger loquitur: Inclina ad me aurem tuam, et salvum me fac. 5. torem. Non ad me jacula inimici perveniant, ego enim me protegere non possum. Et parum est, in protectorem; meus. Ubi est quod ab illo fugiebas, Adam, et te inter paradisi ligna abscondebas? Ubi est quod ejus faciem formidabas, ad quem gaudere consueveras ? Abiisti, et periisti:
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat̃ astephanꝰ quando ore flamanti uerba illa
iaculabat̃ : Tura ceruice & ñ circũcisi corde &aurib:
uossẽꝑ restitiscissp̃iauus cõ: Iuã accensa iracundia. quã
uehemens aduersinimicos: comissat uideat̃ anima
ipsus absit: Salutẽ ipsorũ reqͥrebat. freneticos
malȩ sȩuienies uerb̵ligaba t: Nã uid eqr ñ erat cõmisa
amima ipsiꝰ: ñ solũ c̃tradm̃ sed nec c̃traipsos : Vnẽ mqͥt

Expanded text:
illa jaculabatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper resistitis Spiritui sancto. Quam accensa iracundia, quam vehemens adversus inimicos! Commissa tibi videtur anima ipsius. Absit. Salutem ipsorum requirebat; phreneticos male saevientes verbis ligabat. Nam vide quia non erat commissa ani
Abbreviated transcription (Latin):
dñibenediccũ : In iust crant : quiuxta iobputres¬
centẽ sani sedebant : E tam̃ ille recipiendus flagel¬
labatur: ilis puniendis parcebatur : Iuicqͥd ergo
tribulationis cibi acciderit qͥc qͥd insultationis
ñ cõmitatur anima tua : ñ cõmictat᷑ ñ solũ contra
dm̃ sed nec contra eosi psos qͥtͥ ista faciunt: Sienĩ
uł ipsos odio habueris: &contra illo s cõmissa c̃ anima
tua: Prorsus illigrã s agic: ꝓistisora : Forit enĩ &̃oratio
ꝓipsis ẽ ista quã audisti confundant̃ & deficiantcõ¬
mitente s animã meã : Confundantur & deficiunt :
multũ enĩ deiustitia sua p̃sumunt : Ergo c̃fundant̃ :
Hoc illis expedit ut peccata sua cognoscant. undecm¬
fundantur & deficiant malceni deuirib: suis p̃su¬
senectutis : Bonũ ergo illis optauit ũt c̃sundantur
de malissuis & deficiant aꝑ uersis iurib sins . Ettunc
ũ deseca & confusi. querant illuminatorẽ ac̃fusione. &

Expanded text:
Domini benedictum . Injusti erant qui juxta Job putresDomini benedictum . Injusti erant qui juxta Job putrescentem sani sedebant ; et tamen ille recipiendus flagellabatur, illis puniendis parcebatur. Quidquid ergo tribulationis tibi acciderit, quidquid insultationis, non committatur anima tua; non committatur, non solum contra Deum, sed nec contra eos ipsos qui tibi ista faciunt. Si enim vel ipsos odio habueris; et contra illos commissa est anima tua. Prorsus illi gratias age; pro istis ora. Forte enim et oratio pro ipsis est ista quam audisti: Confundantur et deficiant committentes animare meam. Confundantur et deficiant: multum enim de justitia sua praesumunt; ergo confundantur. Hoc illis expedit ut peccata sua cognoscant, unde confundantur et deficiant, male enim de viribus suis praesusenectutis. Bonum ergo illis optavit, ut confundantur de malis suis, et deficiant a perversis viribus suis; et tunc jam defecti et confusi quaerant illuminatorem a confusio
Abbreviated transcription (Latin):
feci. ut isto dignꝰsim pati: Iterũ tuiustus: ille in itus
linglamiser cõmissa c̃ animatua: Honinqͥtego
iuscũ medixi : Quidergodicis peccatorsũ: sed non
tanta cõmisi ut ista dignꝰeẽm pati: nonergo dicis dõ.
in iustior : Ecce cõmissac̃ anima cua: ecceiã bellũ
gerit anima tua : Quȩ. contraquem : anima tua
contradm̃ : quȩ factat̃ contracũ a quo facta est:
Velquia es q̃ ue contra illũ clames ingratacs : rediergo
ad confessionẽ infirmitatiscuȩ imploram edici
manũ : Non tibi uideantur felices quiflorentad
tẽpꝰ: Iuc astgaris illis parcitur. forteł castigato
& em̃ datofilio hereditas seruat̃ : Rediergo redi
p̃uaricator adcor ñ cõmitat̃ animatua Potenuor est
multũ cuibellũ indixist : Quancograndiores lapides
incelũ miseris : tantott̃ sortiorruina p̃ssuraẽ : Redi
nissille iuscis cct : Puugila ergo in hanc uocẽ : Dñide¬

Expanded text:
feci, ut ista dignus sim pati. Iterum tu justus es, ille injustus? feci, ut ista dignus sim pati. Iterum tu justus es, ille injustus? Evigila miser; commissa est anima tua. Non, inquit, ego justum me dixi. Quid ergo dicis? Peccator sum, sed non tanta commisi ut ista dignus essem pati. Non ergo dicis Deo, injustior. Ecce commissa est anima tua, ecce jam bellum gerit anima tua. Quae? contra quem? Anima tua, contra Deum; quae facta est, contra eum a quo facta est. Vel quia es quae contra illum clames, ingrata es. Redi ergo ad confessionem infirmitatis tuae; implora medici manum. Non tibi videantur felices qui florent ad tempus. Tu castigaris; illis parcitur: forte tibi castigato et emendato filio haereditas reservatur. Redi ergo, redi, praevaricator, ad cor ; non committatur anima tua. Potentior est multum cui bellum indixisti. Quanto grandiores lapides in coelum miseris, tanto te fortior ruina pressura est. Redi nisi ille justus esset. Evigila ergo in hanc vocem: Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocant᷑: Siergo ita ẽ caueimꝰ cõmitentes animã
nr̃am : quid est cõmutentes animã nr̃am : primo
ꝓuo cantes nosuedõ resistamꝰ: ut in malis nr̃is ds̃
dire : quando in cobono qđ facis ds̃ tibi placet : in eo
autẽ malo qđ piteris ds̃tibiñ displicet: Uidece qͥd
dixerĩ fr̃s & caut estote contra cõmittente sani
masuras . Om̃scnĩ qͥuobiscũ agunt ut in merorib
&tribalationib: fatgemini: idagune. ut in co
qđ patunt ni ds̃ uob displicaat &exeat exore ur̃o :
quid ẽ hoc: quid enĩ feciꝰ iã ergo ainihil malise
fecisti: a&tuiuscuses illoinĩus: Pecca corinquis :
fatror: iustũ me nondico : Sed ꝗͥd: pecca torc̃
Nũ qͥd tantũ quantũ ille ciui bencest. q̃uantũgrauis: ego
sciomala ipsius egoscio iniqͥ tates ipsius a qͥb ego &si
peccator longe absũ: & tam̃ uideo cũ florere om̃ib
bonis : &gotanca patior : Nonergo ideodico : ds̃
qͥd tib stci qr nihilom̃ ino malistti sed quia non tantũ

Expanded text:
cantur. Si ergo ita est, caveamus committentes animam nostram. Quid est, committentes animam nostram? Primo provocantes nos ut Deo resistamus, ut in malis nostris Dedire? Quando in eo bono quod facis, Deus tibi placet; in eo autem malo quod pateris, Deus tibi non displicet. Videte quid dixerim, fratres, et cauti estote contra committentes animas vestras. Omnes enim qui vobiscum agunt, ut in moeroribus et tribulationibus fatigemini, id agunt, ut in eo quod patimini Deus vobis displiceat, et exeat ex ore vestro: Quid est hoc? quid enim feci? Jam ergo tu nihil mali fecisti, et tu justus es, ille injustus? Peccator sum, inquis, fateor; justum me non dico. Sed quid, peccator? numquid tantum quantum ille cui bene est? quantum Gaius Seius? Ego scio mala ipsius, ego scio iniquitates ipsius, a quibus ego, etsi peccator, longe absum; et tamen video eum florere omnibus bonis, et ego tanta patior! Non ergo ideo dico: Deus quid tibi feci, quia nihil omnino mali feci; sed quia non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
animã meã consiliũ fecer̃ in unũ dicentes : Ds̃
dereliquit cũ: ꝑseqͥmini & cõp̃hendice cũ. quia
nonẽ qͥeruat cũ : Dictũ ẽ hoc d exp̃o: Ille enim
qͥ pocentiã magnediuinitatis. quia patri equalis est
resuscituicrat mortuos: subito int̃manꝰinimicorũ.
in firmꝰ factu s ẽ & qua si nihil ualens p̃hensus ẽ:
Quando p̃henderetur. nisi pͥmo illi incorde suodi¬
cerent: Ds̃ dereliqͥt cũ: unde illa uox est incruce

Expanded text:
es: Deus dereliquit eum; persequimini et comprehendite eum, quia non est qui eruat eum. » Dictum est hoc de Christo: ille enim qui potentia magna divinitatis, qua Patri aequalis est, resuscitaverat mortuos, subito inter manus inimicorum infirmus factus est, et quasi nihil valens prehensus est. Quando prehenderetur, nisi illi primo in corde suo dicerent: Deus dereliquit eum? Unde illa vox est in cruce:
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ cuidicit̃ quẽ fructũ habui stis in his inꝗͥb:
nc̃ erubescitis: quidergo fiet ne c̃fundam̃ in ȩt̃nũ :
accedite ad eũ & illum in amini : & uulca sur̃ĩ ñe
rubescent: Confusi estis in adã : recedite abadam.
acceditt ad x p̃m. & iã ñ c̃ sundemini: Ince sꝑaui¬
dñe ñ c̃fundar in ȩternũ . Sunme c̃fundor inte
sedintua: Sie ni in mea ẽro exillis deqͥb illeait : Igno¬
rantes dĩ rꝰatiã & suã sttiã uolentes c̃stituere : iust¬
tiȩ dĩ ñ s̃ subiecti: Ergo intuasꝰtitia : ñ miea: Quiamea.
qͥd p̃cessit : iniqͥtas: Et cũeroiustꝰ. tua iustiaia erit : qr
iustitiam abste data iustus cro: & sicerit mea uitua sit.
id est abse mͥdata: In eũ enĩ credo qͥuisti ficat impiũ :
ut deputetur fides mea adiꝰatiã : Erit ergo & siciꝰa¬
tiamea ñtam̃ tanquã ꝓpria mea ñtanquã ameipso
mdata. sic̃ pucabant illi qͥ pliterã gł abant̃ & grãn¬

Expanded text:
, cui dicitur: Quem fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescitis . Quid ergo fiet, ne confundamur in aeternum? Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Confusi estis in Adam: recedite ab Adam, accedite ad Christum, et jam non confundemini. In te snon confundar in aeternum. Si in me confundor, in tsed in tua; si enim in mea, ero ex illis de quibus ille ait: Ignorantes Dei justitiam, et suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ergo in tua justitia, non in mea. Quia mea quid? Praecessit iniquitas. Et cum ero justus, tua justitia erit: quia justitia mihi abs te data justus ero; et sic erit mea, ut tua sit, id est abs te mihi data. In eum enim credo qui justificat impium, ut deputetur fides mea ad justitiam . Erit ergo et sic justitia mea; non tamen tanquam propria mea, non tanquam a meipso mihi data: sicut putab
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrebat : porro siiuste increpantur. merito
arguantur qͥ tantũ scelus uidendendo ficri
dissimulando siluer̃: quomͦ in crepandi. aut
ne increpandi qͥdem. sed quase ueritate dam¬
nandi sunt qui hoc consilio malitiaq fecer̃ :
barabbam liberandũ & xpm̃ cruci sigendũ
petere consensissent : Sed qm̃ supͣ memorata
cȩcitas exparte isr ł facta est donec plenitudo
gentiũ intraret : perhanc utiq: illius popłi
cȩcitatẽ crucifixo xp̃o. mouebuntur om̃ia
fundam̃ta terrȩ : Si mota sunt : & mouebunt᷑

Expanded text:
requirebat? Porro, si isti juste increpantur, meritoque requirebat? Porro, si isti juste increpantur, meritoque arguuntur, qui tantum scelus fieri dissimulando siverunt; quomodo increpandi, aut ne increpandi quidem, sed qua severitate damnandi sunt qui hoc consilio malitiaque feceruntBarabbam liberandum, et Christum crucifigendum petere consensissent. Sed quoniam supra memorata «caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo Gentium intraret;» per hanc utique illius populi caecitatem crucifixo Christo, «movebuntur omnia fundamenta terrae.» Sic mota sunt, et move
Abbreviated transcription (Latin):
perẽ iustificate: Non illos ꝓpt̃se suꝑbos &edi¬
nec om̃ino parcent. dicent᷑ hic est heres uenite
occidamꝰ eũ & nrã erit hereditas : Auferteergo
in opẽ & pauperẽ demanu peccatoris eruite:
Heedictas̃ũt sciretur incopopło inquonatus cst
&occisus est xp̃c. nec illos fuisse acanto scelere¬
eos sicut euangeliũ loquitur timerent iudei
& ꝓpterea in xp̃m manũ mutere non auderent:
& posteñ cohibe er̃ cũq incerimi amalignis
& inuidis ud ȩorũ pͥncipibus ꝑmiser̃: Quisi
uoluissent : timeret̃ semꝑ &nũi quã incum
sceleratorũ p̃ualerent manꝰ : Ochis qͥppe
& alibi dicit᷑: Canes mutinescier̃ latrare:
Dehis etiã illud : Ecce qͦmͦ iustus peruit & hemo
considerat: Perut quantũ inimpiis est : qui ꝑ
dere uoluer̃ : Nam qͥmꝰ ille posset perire
moriendo qui comodo potius qđ erat ꝑditũ

Expanded text:
perem justificate.» Non illos propter se superbos et diperem justificate.» Non illos propter se superbos et dinec omnino parcent, dicentes, «Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas» . «Auferte» ergo «inopem, et pauperem de manu peccatoris eruite.» Haec dicta sunt, ut sciretur in eo populo in quo natus et occisus est Christus, nec illos fuisse immunes a tanto scelereeos sicut Evangelium loquitur, timerent Judaei, et propterea in Christum manum mittere non auderent , postea conniverunt, eumque interimi a malignis et invidis Judaeorum principibus permiserunt; qui si voluissent, timerentur semper, ut nunquam in illum sceleratorum praevalerent manus. De his quippe et alibi dicitur: «Canes muti nescierunt latrare» . De his etiam illud: «Ecce quomodo justus periit, et nemo considerat» . Periit, quantum in ipsis est, qui eum perdere voluerunt: nam quomodo ille posset perire moriendo, qui eo modo potius quod erat perditum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatis iniqͥtatẽ & facies peccatorũ sumitis:
Sicut alibi Vsquequo graues corde: Nũ qͥd &usq
ad aduentũ eiꝰ qͥlumen est cordis : dedilegẽ durit̃
restitistis: Misi ꝓpħas. iniuriis ad fecistis aut int̃¬
fecistis: Authȩc agentibus conuistis : Sed cũ
illis nec lo qͥ dignũ est qͥoccider̃ seruosdĩ p̃mis¬
sos ad se. uos qͥcũ hȩc fierent tacuistis. id estuos
qͥeos qͥ tunc tacuer̃ uelut in nocentes imitari
uultis Vsquequo iudicatis inqͥtatẽ & facies
peccatorũ sumitis : Nũ qͥd etiã nunc &ipse heres
ueniens occidendus est : Nonne ipse ꝓpt̃uos
sine patre eẽ uoluit tãquã pupillus: Nonne
ꝓpt̃ uos esuriuit & sitiuit ut egens: Nonne
ad uos clamauit discit ame qm̃ mitis sum
& humilis corde : Nonne pauꝑ factus est cũ
diues eẽt. ut ipsius pauꝑtate ditaremini :
Iudicate ergo pupillo &egeno humilẽ &pau¬

Expanded text:
judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Sicut alibi: «Usquequo graves corde» ? Numquid et usque ad adventum ejus qui lumen est cordis? Dedi legem; duriter restitistis: misi Prophetas; injuriis affecistis, aut interfecistis, aut haec agentibus connivistis. Sed ut illis nec loqui dignum sit, qui occiderunt servos Dei praemissos ad se; vos qui cum haec fierent tacuistis, id est, vos qui eos qui tunc tacuerunt, velut innocentes imitari voluistis, «Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Numquid etiam nunc et ipse haeres veniens occidendus est? Nonne ipse propter vos sine patre esse voluit tanquam pupillus? nonne propter vos esurivit et sitivit ut egenus? nonne ad vos clamavit, «Discite a me quia mitis sum et humilis corde» ? Nonne pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius paupertate ditaremini ? «Judicate» ergo «pupillo et egeno; humilem et pau
Abbreviated transcription (Latin):
deos discernere : Agnosco igitur dm̃ strasse :¬
insinagoga deorũ : Quorũ patres: & exqͥbus
xp̃c scđm carnẽ : Sed quis ds̃: Neque enim
quales illi inquorũ deorũ sinagoga steat
sed sicut illic apłs seqͥtur Qui est suꝑ om̃ia
ds̃÷ benedictus in scła : Agnosco inquã stitisse
agnos & inmedio dm̃ sponsũ. dequo amicusciꝰ
quidam dicit : Inmedio ur̃m stat: quẽ uos
nescitas: Quippe. deqͥb paulo. post in hoc
psalmodicitur : Nescier̃ neq intellexerunt
intenebris ambulant : Testificatur & apłs
qm̃ cecitas ex parte isrł facta est : ut plenitioo
gentiũ intraret: Iistantẽ qͥppe in medio
sui uidebant eũ : sed noncũ uidebant dm̃.
qualẽ se uolebat iuderi dicens: Quime
uidet : uidet & patrẽ : Discernit autẽ deos:
non eorũ meritis sed grã sua : Exeidem
consꝑsione faciens aliauasa in honorẽ aliuin
uocẽ dm̃i diudentis flammã ignis: VUsque quo

Expanded text:
deos discernere.» Agnosco igitur Deum stetisse deos discernere.» Agnosco igitur Deum stetisse in synagoga deorum, «quorum patres, et ex quibussecundum carnem. Sed quid Deus? Neque enim quales illi, in quorum deorum synagoga stetit; sed, sicut illic Apostolus sequitur, «qui est super omnia Deus benedictus in saecula» . Agnosco, inquam, stetisse; agnosco et in medio Deum sponsum, de quo amicus ejus quidam dicit: «In medio vestrum stat, quem vos nescitis» . Quippe de quibus paulo post in hoc psalmo dicitur, «Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant:» testificatur et Aposm caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret» . Stantem quippe in medio sui videbant eum; sed non eum videbant Deum, qualem se volebat videri, dicens: «Qui me vidit, vidit» «et Patrem» . Discernit autem deos, non corum meritis, sed gratia sua; ex eadem conspersione faciens alia vasa in honorem, alia in vocem Domini dividentis flammam ignis : «Usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
leest eliquare : aquia noncorporalẽ sed spi¬
ritalẽ dĩ p̃sentiam quȩ congruit ciꝰ substan¬
tiȩ negari non potest adesse condits reb
mirabili uidelicet. & iux paucis intelligi¬
bilimꝰ. cuidicit᷑ si ascendero incȩlũ tubies:
si descendero in infernũ ades : Vnde merito
ꝑhibet̃ stare ds̃ in congregatione hominũ
inuisibilit̃ sicut cȩlũ & terrã ipse implet : qđ
ꝑ prophetã descipse p̃dicat: Nectantũ ꝑhibet᷑:
sed ꝓcaptu m̃tis humane. utcũq cognoscit̃
stare ineis quȩ creauit : Sic & homostit & au¬
diat eũ : & gaudio gaudeat ꝓpterciꝰintimam
uocẽ : Verũ tam̃ quantũ arbitror psl miste
tũ est : ut staret ds̃ insinagoga deorũ: Nã illa
statio quacelũ & terrã implet: nec adsinagogã
ꝓprie ꝑtinet : neccẽpore uariatur : Dsitaq
stetit insi nagogadeorũ: Nimirũ ille qͥ dese
dixit non sũ missus nisi ad oues quȩ perier̃
domꝰ isrł : Dicitur & causa. In medio autem

Expanded text:
uare; quia et non corporalem, sed spiritualem Dei praesentiam, quae congruit ejus substantiae, negari non potest adesse conditis rebus, mirabili videlicet et vix paucis intelligibili modo, cui dicitur: «Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades» . Unde merito perhibetur stare Deus in congregatione hominum invisibiliter, sicut coelum et terram ipse implet, quod per prophetam de se ipse praedicat : nec tantum perhibetur, sed pro captu mentis humanae utcumque cognoscitur stare in eis quae creavit, si et homo stet et audiat cum, et gaudio gaudeat propter ejus intimam vocem . Verumtamen, quantum arbitror, psalmus iste mpore factum est, ut staret Deus in synagoga deorum. Nam illa statio qua coelum et terram implet, nec ad Synagogam proprie pertinet, nec tempore variatur. «Deus» itaque «stetit in synagoga deorum,» nimirum ille qui de se dixit: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Dicitur et causa: «In medio autem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta terrenorũ bonorũ copia felices recte
p̃dictũ est qđ mouebunt᷑: uel ad mirando sic
amari. sic coli humilitatẽ pauꝑtatẽ mortẽ:
uel ut magnã scđm ipsos miseriã xp̃i. uel ipsi
quoq huiꝰ mundiuana felicitate contẽpta :
illamdiligendo atq sectandot.: mouebun¬
tur om̃ia fundam̃ta terrȩ. cũpartim mirant̃.
partimetiam cõmutantur: Sicut enĩ non ab¬
surde dicimꝰ fundam̃ta cȩli qͥbus regnũ cȩlorũ
suꝑ ȩdificatur in sc̃is & fidelibus. quos dicit scrip¬
tura lapides uiuos: quorũ fundam̃tũ est pri¬
ut eam satando coȩdificemur : undedicita de¬
phesios : Iam non estis peregrini &inqͥlini.
sed estisciues scõrũ & domesticidĩ. suꝑ ȩdificati

Expanded text:
 terrenorum bonorum copia felices: recte praedictum est quod moverentur, vel admirando sic amari, sic coli humilitatem, paupertatem, mortem, velut magnam secundum ipsos miseriam Christi; vel ipsi quoque, hujus mundi vana felicitate contempta, illam diligendo atque sectando. Ita moventur omnia fundamenta terrae, cum partim mirantur, partim etiam commutantur. Sicut enim non absurde dicimus fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lapides vivos : quorum fundamentum est priut eam sectando coaedificemur; unde dicit ad Ephesios, «Jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificati
Abbreviated transcription (Latin):
fixi humilitas uilescateis: qui huiꝰ scłi
diligunt excellentiam : Pro inde ut hoc
uitiũ sanetur exipsius ꝓpħȩ ꝑ sona dicit᷑:
surgeds̃ iudica terrã: Timuit enĩ terra
cũ tecrucifigeret : surge a mortuis & iu¬
dica terrã : Im̃ tudis ꝑdes: in om̃ibus
gentibus : Quid nisiternã : Hoc est cos
qui terrena sapiunt : Siue ipsum ad fec¬
tũ in credentibus terrenȩ cupiditatis
& clationẽ absumens: siue ñ credentes
terrã conterendam ꝑdendãq discernens :
Sic ꝑm̃bra sua quorũ conuersatio incęlis est iudi¬
catterrã & disꝑdet inom̃ib gentibus : Non prȩ¬
tereundũ qđ nonnulli codices habeant: q̃m̃tu
hereditabis in om̃ib gentibus: quia & hoc non in¬
conuenienter accipitur. neq utsimul utrũq: sit:
qͥcquã repugnat Fit engo hereditas eiꝰ ꝑcaritatẽ :
quã suis p̃ceptis & grã misericorditer excolendo.
terrenã disꝑditcupiditatem:¬
LX ETC̃ ESALMUS LXXXI

Expanded text:
fixi humilitas vilescat eis qui hujus saeculi fixi humilitas vilescat eis qui hujus saeculi diligunt excellentiam. 7. «vers.» 8. Proinde ut hoc vitium sanetur, ex ipsius prophetae persona dicitur: «Surge, Deus, judica terram.» Tumuit enim terra, cum te crucifigeret; surge a mortuis, et judica terram. «Quoniam tu disperdes in omnibus gentibus:» quid, nisi terram? hoc est, eos qui terrena sapiunt; sive ipsum affectum in credentibus terrenae cupiditatis et elationem absumens; sive non credentes, terram conterendam perdendamque discernens. Sic per membra sua, quorum conversatio in coelis est, judicat terram, et disperdit in omnibus gentibus. Nec praetereundum, quod nonnulli codices habent, «Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus:» quia et hoc non inconvenienter accipitur, neque ut simul utrumque sit quidquam repugnat. Fit ergo haereditas ejus per charitatem, quam suis praeceptis et gratia misericorditer excolendo, terrenam disperdit cupiditatem. IN PSALMUM LXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ felicitatis regnũ suꝑbia ẽ : contra quã
uenit humilitas xp̃i exꝓbrans eis quos uult
ex humilitate filios altissimi sticere atq: in¬
crepans: ego dixidii estis & filii altissimi om̃s:
uos cutẽ sicut homines moriemini & icut unꝰ
ex principibus cadecis: Siue adillos dixerit
ego dixidiiestis & filii altissimi om̃s : Ad eos
utiq qui p̃destinati sunc inuitã ȩternã:
adalios uero. uos autẽ sicut homines morie¬
mini & sicut unꝰ exprincipibus cadetis
Hocmͦ etiã deos discernens : siue om̃s simul
increpat : ut oboedientes correctosq: discer
homines moriemini: &ꝑ clationẽ animi
sicut unꝰ ex pͥncipibus id est diabolus:
non extollemini sed cadeais Nelut sidi¬
ceret cũtã pauci sunt dies uitȩ urȩ̃ ut cito
sicut homines moriamini. non uobis pro¬
dest ad correctionẽ : Sed tam quã diabo¬
lus cuꝰdies in hoc scło multi sunt quia
carne non moritur: extollimini ut ca¬
datis : Perdiabolicam qͥp pe suꝑbiam

Expanded text:
autem felicitatis regnum superbia est, contra quam venit humilitas Christi, exprobrans eis quos vult ex humilitate filios Altissimi facere, atque increpans: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis.» Sive ad illos dixerit, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes,» ad eos utique qui praedestinati sunt in vitam aeternam; ad alios vero, «Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis,» hoc modo etiam deos discernens: sive omnes simul increpat, ut obedientes correctosque discernhomines moriemini, et,» per elationem animi, «sicut, unus ex principibus,» id est diabolus, non extollemini, sed «cadetis.» Velut si diceret: Cum tam pauci sint dies vitae vestrae, ut cito sicut homines moriamini, non vobis prodest ad correctionem; sed tanquam diabolus, cujus dies in hoc saeculo multi sunt, quia carne non moritur, extollimini, ut cadatis. Per diabolicam quippe superbia
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ p̃pollentẽ : atq potentẽ. homines inui¬
dendo : corũ auctoritati ad huiꝰ bona concu¬
piscenda ꝑtrahuntur : & adipiscendo coȩdi¬
ficantur tãquã terra suꝑ terrã: Sicut in illo
suꝑ noȩdificio. cȩlũ suꝑcȩlũ: Quia & pecct¬
toridictũ est terraes & in terrã ibis.: & cȩlienar¬

Expanded text:
atque potentem homines invidendo, eorum auctoritate ad hujusmodi bona concupiscenda pertrahuntur, et adipiscendo coaedificantur tanquam terra super terram, sicut in illo superno aedificio coelum super coelum; quia et peccatori dictum est, «Terra es, et in terram ibis» ; e
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil ergo aliud significabat transitus ꝑ
mare : nisi sacram̃tũ baptiratorũ : Ni hil
aliud in sequentes egiptii : nisi abundantiã
p̃teritorũ delictorũ : Videtis: euidentissi¬
ma sacram̃ta : Iremunt ȩgipti: urgent.
instant a tergo peccata : sed usq ad aquã:
Quidergo times qͥ nondũ uenisti uenire ad
baptismũ xp̃i: transire ꝑmarerũbrum :
quid ẽ rubrũ : sanguine dñi consecratũ:
Quid times uenire : conscientia forte aliqͦrũ
inmaniũ delictorũ stimulat: & excruciat
ine animũ & dicitcibi : Tã magnũ eẽ illud
qđ cõmisisti : ut desperes cibi dimita: Time
neremaneat aliqđ peccatũ : siuixit aliqͥs
egiptiorũ : Cũ autẽ transieris rubrum
mare : cũ educcas sueris ad elictis tius inma¬
nu potenti & brachio forti. ꝑcepturus es
misteria quȩ non noueras. quia & ipseioseph
uerat audiuit: Audies linguã quã non no¬
ueras : quã mͦ audiunt & recognoscunt testin¬
tes & scientes quin orunt : Audies ubi debeas

Expanded text:
Nihil ergo aliud significabat transitus per mare, nisi Sacramentum baptizatorum; nihil aliud insequentes Aegyptii, nisi abundantiam praeteritorum delictorum. Videtis evidentissima sacramenta: premunt Aegyptii, urgent; instant ergo peccata, sed usque ad aquam. Quid ergo times, qui nondum venisti, venire ad baptismum Christi, transire per mare Rubrum? Quid est rubrum? Sanguine Domini consecratum. Quid times venire? Conscientia forte aliquorum immanium delictorum stimulat, et excruciat in te animum, et dicit tibi tam magnum esse illud quod commisisti, ut desperes tibi dimitti: time ne remaneat aliquid peccatorum, si vixit aliquis Aegyptiorum. Cum autem transieris rubrum mare, cum eductus fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio forti , percepturus es mysteria quae non noveras; quia et ipse Josephverat, audivit.» Audies linguam quam non noveras: quam modo audiunt et recognoscunt, testantes et scientes qui norunt. Audies ubi debeas
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicatus ꝑ ioseph. ꝑ marerubrũ traiectus
est: Ectunc ergo: ꝓduxer̃ aquȩ reptilia
animarũ uiuarũ : Nichil aliud tunc in fi¬
gura ostendebat transitus popłi ꝑmare :
nisi transitũ fidelium ꝑbaptismũ: Testis. ẽ.
apłs : Nolo enĩ uos inqͥd ignorare fr̃s: qui a

Expanded text:
tus per Joseph, per mare Rubrum trajectus est . Et tunc ergo produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Nihil aliud tunc in figura portendebat transitus populi per mare, nisi transitum fidelium per Baptismum; testis est Apostolus: «Nolo enim vos,» inquit, «ignorare, fratres, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& quident cȩcifiant: Quid÷ qͥñ timnisi humil es
exaltentur suꝑbideciantur: non enĩ qͥuident
cȩci fiunt : sed qui sibi uidere uidentur decȩ¬
citate conuincuntur : Hoc agit misterium
torcularis : ut qͥ nonuident̃ uideant & qui
tur augm̃tatio: meministis : Nostis io seph
inegiptũ uenditũ: xpͫ ad gentes transeuntẽ:
Ibrioseph posttribulationes exaltatus:
deo aucm̃tatio : qr multi filii desertȩ magis
quã eiꝰ quȩ habet uirũ : Testimoniũ in ioseph¬

Expanded text:
ident caeci fiant,» nisi humiles exaltentur, superbi dejiciantur? non enim qui vident caeci fiant, sed qui sibi videre videntur, de caecitate convincantur. Hoc agit mysterium torcularis, «ut qui non vident videant, et qui tur Augmentatio. Meministis, nostis Joseph in Aegyptum venditum: Christus ad Gentes transiens. Ibi Joseph post tribulationes exaltatus ,ideo augmentatio; quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . «Testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
estis hodie: uos hodie a saph dñi : Siqͥdẽ uob̾
canitur : psalmꝰ ipsi a saph: Exultatedõ ad¬
iutori nr̃o : Exultant alii circo. uosdõ : Exul¬
tant alii deceptori suo: exultate uos adiutori
nro : Exultant alii dõsuo. uentri suo: exul
dõ iacob: uic qͥd uerbis explicare ñ poteritis
nonideo tam̃ ab exultatione cessetis: Qđ po¬
teritis explicare : clamate : Iđ non potestis:
iubilate : Et enĩ ex habundantia gaudiorũ
cui uerba sufficere non possunt: iniubila¬
tione solet erũpere: Iubilate dõ ia cob:¬

Expanded text:
estis hodie, vos hodie Asaph Domini, si quidem vobis estis hodie, vos hodie Asaph Domini, si quidem vobis canitur Psalmus, ipsi Asaph, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Exsultant alii circo, vos Deo: exsultant alii deceptori suo; exsultate vos adjutori vestro: exsultant alii Deo suo ventri suo; exsulDeo Jacob.» Quidquid verbis explicare non poteritis, non ideo tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundantia gaudiorum, cui verba sufficere non possunt, in jubilationem solet erumpere: «Jubilate Deo Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥbus iam ꝓduxer̃ aquȩ reptilia aniarũ
uiuarũ : Vosem̃ ad torcularia ꝑtinetis. & e uob̾
quos ꝓduxer̃ aquȩ. aliud eliquatur : aliud
ꝓicitur : Sunt enĩ multi : non digne uiuentes
baptismo qđ ꝑceper̃ : Quã multi enĩ baptit a¬
ti: hodie circũ implere quã istãba silicam
maluer̃ : Quã multi baptitati autca sas
inuicis faciunt : aut non fieri conquȩrunt̃ :
ꝑsclmꝰ autẽ iste ꝓcorcularibus & qͥnta sabbati:
in p̃ssura discretionis & in sacram̃to baptis mi
nomine appellatus. sicut idithum. sic̃ core.
indicat ueritatis: A saph qͥppe : latine dicit᷑
congregatio : Ergo ꝓtorcularibus qͥnta
sabbati cantatur ipsia saph. ĩdest ꝓpressura
dscernente baptitatis & exaquarenatis.¬
cantatur psalmꝰ dominice congregationis:
fugiamꝰ: Om̃ia enĩ hȩc inuenturi estis in hac
interiore domo : Id est intextu ipsiuis psalmi
Exultate dõ. ad iutorinrõ: Vos qͥcongregati

Expanded text:
in quibus jam produxerunt aquae reptilia animarum in quibus jam produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Vos enim ad torcularia pertinetis; et in vobis quos produxerunt aquae, aliud eliquatur, aliud projicitur. Sunt enim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati, aut casas in vicis faciunt, aut non fieri conqueruntur! Psalmus autem iste «pro torcularibus» et «quinta sabbati,» in pressura discretionis, et in sacramento Baptismi, nomine appellatus, sicut Idithun, sicut Core, intimat occultae veritatis. Asaph quippe latine dicitur Congregatio. Ergo «pro torcularibus, quinta sabbati,» cantatur «ipsi Asaph;» id est, pro pressura discernente, baptizatis ex aqua renatis,cantatur Psalmus dominicae congregationi. fugiamus. Omnia enim haec inventuri estis in hac interiore domo, id est, in textu ipsius psalmi, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Vos qui congregati
Abbreviated transcription (Latin):
in hac sententia : Iustus iustior fiat : & sordidus
sordescac adhuc: Quȩre & qͥnta sabbati qͥd est:
Recurramꝰ ad prima oꝑadĩ ne forte ibi aliqͥd
inueniamꝰ qđ & sacram̃tũ intellagamus:
S abbatũ enĩ septimꝰ diesest: quoreqͥeuit ds̃ab
om̃ibus oꝑibus suis: magnũ intimans miste¬
riũ qͥetis nrȩ futurȩ ab om̃ib oꝑib nris:
Prima sabbati dicitur pͥmꝰ dies: quẽ dominicũ
etiã nominamꝰ : Scda scibbati: scđs dies : Ter¬
tia sabbati: tertius dies: Quarta sabbati:
quartus dies: Quinta ergo sabbati: qͥntus¬
dies adominicodie : Postquã sexta sabbati.
sextus dies: & ipsũ sabbatũ septimꝰ dies Alidete
itaq qͥbus loquat᷑ hicpsalmꝰ: Uidetur enĩ
mͥ: qm̃ baptitatis loqͥtur : Quinto enĩdie:
ds̃ exaquis creauit animalia: Quinto die
id est qͥnta sabbati : dix̃ ds̃ : Froducant aquȩ
reptilia ammarũ uiuarũ : Vdece ergouos:

Expanded text:
in hac sententia: «Justus justior fiat, et sordidus in hac sententia: «Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc.» 2. Quare et «quinta sabbati?» quid est hoc? Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabbati, secundus dies; tertia sabbati, tertius dies; quarta sabbati, quartus; «quinta» ergo «sabbati,» quintus a dominico die: post quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est, «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum vivarum» . Videte ergo vos,
Abbreviated transcription (Latin):
ationes rerũ alienarũ : ita sane : In amurcã
attendis qr rapiuntur resalienȩ. i nol eum
non adtendis qr pauperibus donuntur & ꝓpriȩ
non habebat antiqͥtas tales raptores rerũ aliena¬
rũ : sed non habebat antqͥtas tales donatores
rerũ suarũ : Aliqͥnto esto curiosior in torcu¬
lari: noli hoc solũ uide qđ publicef̾uit: Est
aliqͥd qđ quȩrendo inuenias : Discute. audi.
cognosce quã multi faciunt: qđ exore dm̃i
cũ audisset diues tristis abscessit : Exeuangelio
multi audiunt : uade uende om̃ia quȩ possides
do pauperibus & habebis chesaurũ incȩlis
& ueni sequereme : Non attendis quã multi
id faciant : pauci in quiunt: hi sunt : Ipsitam̃
pauci: oleum sunt : Ecqͥbeneutuntur rebus
quas possident : ad oleũ ꝑtinent : Adiunge
om̃ia : &uid ebis patris familias tui. plenas
a pothecas : Vides raptorẽ : qualẽ nũquam
uidisti : Vides contẽptorẽ rerũ suarũ : qualẽ
nũ quã uidisti : Lauda torcularia.: impletur

Expanded text:
ationes rerum alienarum! Ita sane in amurcam attendis, quia rapiuntur res alienae; in oleum non attendis, quia pauperibus donantur et propriae. Non habebat antiquitas tales raptores rerum alienarum; sed non habebat antiquitas tales donatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hoc solum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt quod ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audiunt, «Vade, vende omnia quae possides, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» : non attendis quam multi id faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est clarius & fidentius p̃dicate: nec
terreamini : Sicut ait ꝓpħa quodã loco:
Sexclama & exalta sicuituba uocẽ tuã : Iuba
canite in initiũ mensis tubȩ : Freceptũ erat
imnio m̃sis : uituba canerent: Et hoc nc̃
usq iud ei corporaliter faciunt: spiritalit̃
non intelligunt : Initiũ enĩ m̃sis: noualuna ẽ :
Noua luna: noua uita ẽ : Quidẽ noua
luna : siquaigitur in xp̃o. noua creatura:
Quid ẽ tuba canite initiom̃sis tubȩ : cũ
tota fidutia nouã uitã p̃dicate : & strepitũ

Expanded text:
Hoc est, clarius et fidentius praedicate; ne Hoc est, clarius et fidentius praedicate; ne terreamini: sicut ait propheta quodam loco, «Exclama, et exalta sicut tuba vocem tuam» . «Tuba canite in initio mensis tubae.» Praeceptum erat ut in initio mensis tuba caneretur; et hoc usque nunc Judaei corporaliter faciunt, spiritualiter non intelligunt. Initium enim mensis, nova luna est; nova luna, nova vita est. Quid est nova luna? «Si qua igitur in Christo nova creatura» . Quid est, «Tuba canite in initio mensis tubae»? Cum tota fiducia novam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
audistis : in spiritalibus accipiendis deuoci
estis. & in carnalibus crogandis : Accipice
psalmũ & date timpanũ : Exigitis uocẽ
nram red dite manꝰ ura s̃ : Palteriũ iocundũ
cũ cithara: Memininos aliqͣndo differen¬
tiã psalterii &cythare. intimasse caritatiurẽ :
Studiosi qͥ meminer̃ : recognoscunt.: Qui uel
ñ audier̃ uel non meminer̃ : discant : Istorũ
duorũ organorũ musicorũ psalteru&ci
tharȩ. hȩc differentia ẽ : qđ psalteriũ lignũ
illud concaucim unde canore corde reddun¬
tur. insuperiore parte habet : Deorsũ seri¬
untur corde. ut desuꝑ sonent : incitharauero:
hȩc eadẽ concauitas ligm partẽ inferiorẽ
tenet. tã quã illud sit decȩlo.: hoc deterra:
Cȩlestis eñiẽ : p̃dicatio uerbidĩ : Sed si expec¬
tamꝰ cȩlestia : non simꝰ pigri ad oꝑanda ter¬
rena. Qunia psalteriũ iocundũ : sed cũ cithara:
Hocaliomͦ diccũẽ qđ supra.: accipitt psalmũ

Expanded text:
avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, et date tympanum:» accipite vocem nostram, reddite manus vestras. 5. «Psalterium jucundum cum cithara.» Memini nos aliquando differentiam psalterii et citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde canorae chordae redduntur, in superiore parte habet; deorsum feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cithara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum,
Abbreviated transcription (Latin):
pite: & date : Quid accipite qͥddate. accipite
psalmũ : & date tĩpanũ : Dicit qͦdã loco apłs
paulus : rep̃hendens & dolens ꝗđ nemo illi
cõmunicauerit in ratione daticaccepti:
Quid est in rationedati & accepti.nisi qđ alio
loco aꝑte exposuit : si nos uo̵ spiritalia semi¬
nauimꝰ magnũ est sinos carnalia urã metamꝰ:
& uerum est qđ cimpanũ quidecorio fit: ad car¬
nẽ ꝑtineo : Palmus spiritalis est᷑ : timpanũ
carnale : Ergo plebs dĩ. congregatiodicit᷑
accipite psalmũ & date trmpanũ : Accipite
spiritalia : &datt carnalia: Hoc est qđuos &
adillã mensa beati martiris exhortati sumꝰ :
ut accipientes spiritalia daretis carnalia:
Hȩc enĩ quȩ extralincur ad tẽpus: ad resicien da
corpora uel uiuorũ uel mortuorũ necessia¬
ria sunt: sed tẽpore p̃tereunti: Nũ quid post
uidiciũ dĩ istas stibricas incȩlũ leuabimꝰ :
sine his tam̃: hoc tẽporeagere quȩ ad possi¬
dendũ cȩlũ ꝑtinent non poterimꝰ: Siergo

Expanded text:
date? Accipite psalmum, et date tympanum.» Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos vestra carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur ad tempus, ad recipienda corpora vel vivorum vel mortuorum necessaria sunt, sed tempore praetereunti. Numquid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sacti st̃ in adiutoriũ filiis lochquunt̃ p̃tatur
declinans : Angłi autẽ a postatici : benein tel¬
leguntur tãquã filii declinationis : A ueri¬
tate qͥppe declinando in satellitiũ diaboli
discesser̃: Hu sunt deqͥbus dicit apłs non est
nob̵ conluctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ
sed ad uersus principes & pocestates & ratores

Expanded text:
«facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt de quibus dicit Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Amon : popłs turbidus uel popłs meroris : Ama¬
micieiꝰ terrã lingent : Alienigenȩ quãuis & in ipso
nomine lacnose indicent alienos. & obhoc con¬
sequenter inimicos. tam̃ in hebreo dicuntur
Philistim : qđ in t̃p̃ta it̃ ca⁊dentes potione. uelut
quos fecit ebrios. luxuria scłaris : Trrus lingua
hebrea dicit᷑ sor: qđ siue angustia siue tribulatio
interp̃tetur : Scđm illud accipiendũ est in his
tia in omnẽ animã hominis oꝑantis malum:
Om̃s husic enumerantur in hoc psalmo : Tab̃na¬
culũ idumȩorũ &ismahelitũ : Moab &agga¬
reni gebal. &amon. &amalech. & alienigenȩ.
quare sint in imici popłidĩ.: adiungit & dicit :
Et enĩ assur uenic cũ illis : A sur autẽ ꝓipso dia¬
bolo figurate intellegi solet : qͥo ꝑatur infilus
diffidentiȩ tã quã inucisis suis ut obpugnent
popłi dĩ : Facci sc̃ in qͥd in adiucoriũ filiis loth
Qui om̃s inimicioꝑ ante in se pͥncipe suo diabolo

Expanded text:
Ammon. Populus turbidus, vel moeroris. AmaAmmon. Populus turbidus, vel moeroris. Amainimici ejus terram lingent . » Alienigenae quamvis et ipso nomine Latino se indicent alienos, et ob hoc conseqPhilistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua hebraea dicitur Sor; quod sive Angustia sive Tribulatio interpretetur, secundum illud accipiendum est in histia in omnem animam hominis operantis malum» . Omnes ergo hi sic enumerantur in hoc psalmo: «Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae, Moab et Agareni, Gebal et Amon et Amalech, et alienigenae quare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Dei. «Facti sunt,» inquit, «in adjutorium filiis Lot:» quia omnes inimici, operante in se principe suo diabolo,