comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umbra. Apta . ẽ aut̃ hȩc herba unguentis.
unde & nom̃ traxit amaracus. a puero
cuiꝰdi regis. qͥ casu lapsus dũ ferret un¬
guienta
nouũ & gratissimũ ex confusione odo-¬
rẽ creauit. Iacinctꝰ. herba ẽ. habens flo¬
rem purpureũ. Traxit aut̃ nom̃ apuero
quodã nobili. qͥ in saltib int̾ purpureos
flores reptus ẽ int̾fectus. deditq nom̃
herbȩ puerilis funeris casus. Est autẽ
radice & flore uolui similis. pueros a
pubertate retinens. Narcissus herba.
fabulose impositũ nom̃ habet. a quodã
puero cuiꝰ membra in hunc florẽ transi¬
erunt. qͥ & nom̃ narcissi in appellatio¬
ne custodit. & decus pulchritudinis in
candore retinet foliorũ. Rosa ab specie
floris nuncupata. qđ rutilanti colore
rubeat Lilia lactei floris herba. Unde
& nuncupata. qͣsi niclia. cuiꝰ dũ candor
sit infoliis. auri tam̃ species intꝰ efful¬
get. Uiola ꝓpt̾ uim odoris nom̃ acce¬

Expanded text:
umbra. Apta est autem haec herba unguentis: umbra. Apta est autem haec herba unguentis: unde et nomen traxit amaracus a puero cuiusdam regis, qui casu lapsus, dum ferret unguenta, novum et gratissimum ex confusione odorem creavit. Hyacinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radice et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in candore retinet foliorum. Rosa ab specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola propter vim odoris nomen acce
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ ⁊ inziber. Iris illirica. a similitu
dine iris cęlestis nom̃ accepit. Unde & a
latinis arcum̃ dr̃ qđ flos eiꝰ coloris uarie¬
tate eundẽ arcũ cȩlestẽ imitetur. Illirica
radicib aromatica odoris boni. Acorũ
foluis iridis similib. radicib acerrimi
odoris sed iocundi ꝓpt̃ qđ & aromatica. ẽ.
Meũ. Cardomomũ. Squinũ. melior qđ
in eufrate nascit᷑. quã qđ in arabia flilliũ
multiflorũ. purpureũ tenue. odoris rosei.
cũ manu confricat᷑. gustu multũ incen¬
dit linguã. atq mordet. Huius enĩ flos
nuncupat᷑. Timũ appellatũ qđ flos eius
odorẽ refert. De qͦ uirgilius. Redolentq¬
grecũ ẽ: qđ latine dr̃ flos timi. Nã flos
grece. timũ uocatur. Est aut̃ flos tim¬
bre similis. Sansucus. quã latini ama¬
racũ uocant. cuiꝰ nominis usũ uirgilius
etiã ad uenerẽ referens ait. Ubi mollis
amaracus illũ florib aspirans. ãplectit᷑

Expanded text:
eorum gingiber. 9. Iris Illyrica a simileorum gingiber. 9. Iris Illyrica a simildine Iris caelestis nomen accepit. Unde et a Latinis arcumen dicitur quod flos eius coloris varietate eundem arcum caelestem imitetur. Illyrica radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatdit linguam atque mordet. Huius flos σχοίνnuncupatur. Thymum appellatum quod flos eius odorem refert. De quo Vergilius GeGraecum nomen, quod Latine dicitur flos thymi; nam flos Graece θύμον vocatur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini amaracum vocant. Cuius nominis usum Vergilius etiam ad Venerem referens ait Aen. 1, 693: Ubi mollis amaracus illum floribus aspirans amplectitur
Abbreviated transcription (Latin):
Augendi qͦq ponderis causa sꝑuma argen¬
ti contrita adicit᷑. & ꝓddictur. & si pul¬
uerulentũ reꝑitur atq decoctũ. ab odo¬
re ꝓprio fuerit lapsũ. Crocomagnia ex¬
pressis aromatib crocini unguenti. atq
informato sectimine in pannusculos¬
fit. & ideo sic appellatũ. Asarũ nascit᷑¬
in ubrosis montibꝰ. florib casiȩ similibus.
int̃ quȩ flos uxta radicẽ purpureus. in qͦ
sem̃ continetur uuarũ simile radlicibus
pluribꝰ. atq tenuissimis & bene redolentibꝰ.
& est uirtute similis nardo. Fu nascit᷑ in
ponto. folis oleastro similib qui parũ
a gretis uocatũ qđ habeat uirtutẽ feruen¬
tem. Radix ẽ. iunci trianguli. foliis porri
similibꝰ. radicib nigris sie contiguis. iN
similitudinẽ oliuarũ. odoratissimis atq
acerrimis. nascit᷑ in paludibꝰ. atq uacuis
locis. Traditur etiã alia species quipari.
quȩ in india nascit᷑ & appellatur lingua

Expanded text:
augendi quoque ponderis causa spuma argenaugendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Crocomagma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sefit, et ideo sic appellatur. 7. Asarum nascitin umbrosis montibus, foliis casiae similibus, inter quae flos juxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus, atque tenuissimis, et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. 8. Cyperus a Graecis vocatur, quod habeat virtutem ferventem. Radix ejus est junci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, sive contiguis, in similitudinem olivarum odoratissimis, atque acerrimis. Nascitur in paludibus, atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi quae in India nascitur, et appellatur lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ odorẽ bonũ Tirsi eiꝰ atq radiculȩ
utiles ꝓbantur usib nr̃is. Costũ radix
herbȩ. ẽ nascentis in india. arabia & si¬
ria. sed melius arabicũ. Est enĩ album
& leue. suaue. iocundi odoris. Indicũ
colore atro. & leue ut ferula. Siriacũ
uͦ pondere graui. colore buxeo. odore
acro. summũ tam̃ albũ. leue. aridũ.
gustu incendens. Crocũ dictũ ab oppi¬
do ciliciȩ qͥuocat᷑ ciricium quanquã
& alibi nascat᷑. sed ñ tantũ uł tale qua¬
le incilicia. unde & a potiori parte
nom accepit. Nam multȩ res nomina
sũpserunt a locis. ubi plus ꝓuenit. &
melius aliqͥd. Optimũ aut̃. ẽ. qđ fuerit
recens. odoris boni. albedine parua.
porrectȩ longitudinis. in tegrũ & neq
infragnĩta cõminutũ. inspiratione
bona. & cũ carpitur manꝰ inficiens. &
leuit̃ acre. Qđ si eiusmodi ñ fuerit.
aut uetustũ aut infusũ agnoscit᷑. Ad¬
ulterat᷑ aut̃ admixto crocomagnate.

Expanded text:
propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia et Syria: sed melius Arabicum. Est enim album et leve, suave, iucundi odoris, Indicum colore atro et leve, ut ferula, Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore acri, summum tamen album, leve, aridum, gustu incendens. Crocum dictum ab oppido Ciliciae qui vocatur Corycium, quamquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quale in Cilicia: unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res nomina sumpserunt a locis, ubi plus provenit et melius aliquid. Optimum autem est quod fuerit recens, odoris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate:
Abbreviated transcription (Latin):
& quarundã herbarũ nomina. quȩ
ex aliqua sui causa resonant. habentes
nominũ explanationẽ. ñ tam̃ omniũ her¬
barũ ȩthimologiã inuenies. Nam ꝓlocis.
mutant᷑ etiã nominibꝰ. F oliũ dictũ qđ
sine ulla radice innatans. in indiȩ lito¬
rib colligatur. qđ lino ꝑforatũ siccant
indi atq reponunt. Fertur aut̃ paradisi
esse herba gustu nardũ referens. Nardus
herba ẽ. spicosa. unde & agretis nardo¬
stacos appellata. Quarũ alia indica alia
siriaca uocat᷑. Non qđ in siria nascatur.
sed qđ mons in qͦ inuenitur. alio latere
in diã spectat. alio siriã. Est aut̃ indicũ
multiforme. sed melius siriacũ. leue.
fuluũ. comosũ. spica paruũ. odoratissi.¬
mũ. ciperũ similans. Qđ si multũ in ore
tardauerit. linguã siccat. Nardũ celti¬
cum. a regione galliȩ nom̃ traxit. Na¬
scitur enĩ sepius in liguriȩ alpib & in
siria. frutice paruo. radicib in mani¬
pulo collectis ligam̃tis. flos eius tantũ

Expanded text:
 quarundam herbarum nomina, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam invenies. Nam pro locis mutantur etiam nomina. Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens. Nardus herba est spicosa, unde et a Graecis ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum
Abbreviated transcription (Latin):
rentes. similes foetꝰ pariant. Hanc enĩ
feminarũ esse naturã. ut quales prȩ¬
spexerint siue m̃te conceꝑint. in ex¬
tremo uoluptatis ȩstu dũ concipiunt
talẽ & sobolem ꝓcreent. Et enĩ animal
in usu uenerio. formas extrinsecus int̾
transmitcit. eorũq satiata tipis. rapt
species eorũ in ꝓpriã qualitatẽN
animantib bigenera dicunt᷑. quȩ ex
diuersis nascunt᷑. ut mulus ex equa
& asino. Burdo: ex equo & asina. Ibride
ex apris & porcis. Titirus ex oue & hyro
Musmo ex capra & ariete. Est aut̃ dux
ESTIARUM

Expanded text:
rrentes similes foetus pariant. Hanc enim rrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio formas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux estiarum
Abbreviated transcription (Latin):
noua contra naturã animalia nasce¬
rentur. Onagros qͦq adhoc admissos
esse ad asinas: & ipsũ istiusmodi rep¬
perisse concubitũ. ut uelocissimi exhis
asini nascerent᷑. Industria qͥppe hu¬
mana diuersũ animal in coitu coegit:
sicq adulterina cõmixtione genꝰ ali¬
ud repꝑit. sicut & iacob contra natu¬
ram colorũ similitudines ꝓcurauit.
N am tales foetus oues illius concipie¬
bant: quales umbras arietũ desuꝑ
ascendentiũ in aquarũ speculo contẽ¬
plabant᷑. Deniq & hoc ipsũ inequaruĩ
gregib fieri fertur: ut generosos obi¬
ciant equos uisib concipientiũ. quo
eorũ similes conciꝑe & creare possint.
Nam & colũbarũ dilectores depictas po¬
nunt pulcherrimas colũbas isdẽ locis
quib ille uersantur: quo rapiente
uisu. similes generent. Inde . ẽ. qđ qu¬
dam grauidas mulieres iubent. nullos
intueri turpissimos animaliũ uultꝰ.
ut cenocefalos & simias: ne uisib occu¬

Expanded text:
nova contra naturam animalia nascenova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occu
Abbreviated transcription (Latin):
lor eiꝰ de asino. Idem & cinereus. Sunt
aut̃ hi de agresti genere orti. qͦs equi¬
feros dicimꝰ: & ꝓinde ad urbanã di¬
gnitatẽ transire ñ possunt. Mauron
niger. ẽ. Nigrũ enĩ greci mauron uo¬
cant. Mannꝰ uͦ equus. breuior. ẽ:
quẽ uulgo brunicũ uocant. Ueredos
antiqui dixert̃. qđ ueherent redas.
id . ẽ. ducerent: uł qđ uias publicas
currant. ꝑ quas & redas ire solitum
erat. Equorũ tria st̃ genera. Unum
generosũ proeliis. & onerib aptum.
Alterũ uulgare atq gregariũ: ad ue¬
hendũ ñ ad equitandũ aptũ. Terciũ
ex pmixtione diuersi generis ortum.
qđ etiã dr̃ bigenerũ: quia ex diuersis
nascitur ut mulus. Mulus aut̃ a greco
tractũ uocabulũ habet. Grecũ enĩ ẽ.¬
hoc. uł qđ iugo pistorũ subactꝰ. tardas
molendo ducat ingiro molas. Iudei as¬
serunt. qđ anaa nepos esaii. equarũ
greges. ab asinis in deserto ipse fece¬
rit primꝰ ascendi: ut mulorũ inde.

Expanded text:
lor eius de asino: idem et cinereus. Sunt lor eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde
Abbreviated transcription (Latin):
distinctꝰ: reliquus uarius color. uel
cinereus deterrimꝰ. Badiũ aut̃ antiqui
uadiũ dicebant: qđ int̾ cȩtera anima¬
lia fortius uadat. Ipse. ẽ & spadix. quẽ
fenicatũ uocant. Et dictꝰ spadix a colo¬
re palmȩ. quã siculi spadiacã uocant.
Glaucus uͦ est. ueluti pictos oculos ha¬
bens: & qͦdã splendore ꝑfusos. Nã glau¬
cum ueteres dicunt. Giluus aut̃: meli¬
nus color ẽ. sub albidus. Guttatꝰ albus.¬
nigris int̾uenientib punctis. Candi¬
dus aut̃ & albus: inuicẽ sibi differt᷑.
Scutulatꝰ uocatꝰ: ꝓpt̾ orhes quos habet
candidos int̾ purpuras. Uarius. qđ
uias habeat colorũ impariũ. Qui aut̃
albos tantũ petdes habent. petuli appel¬
lantur. qui frontẽ albã: caliali. Cer¬
uinus. ẽ. quẽ uulgo gaurionẽ dicunt.
Aeranẽ idem uulgus uocat. qđ in modũ
ȩxei sit coloris. Myrteus aut̃. ẽ: pressus
inpurpura. Dosinꝰ aut̃ dictꝰ: qđ sit co¬

Expanded text:
distinctus; reliquus varius color, vel distinctus; reliquus varius color, vel cinereus deterrimus. 49. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter caetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. 50. Glaucus vero est, veluti pictos oculos habens, et quodam splendore perfusos; nam glaucum veteres dicebant album. Gilvus autem, mellinus color est subalbidus. Guttatnigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit co
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. meritũ atq color. Forma: ut sit
ualidũ corpus. & solidũ. Robori con¬
strictũ. maximę & rotunde clunes :
pectus latepatens. corpus om̃e muscu¬
lorũ densitate nodosũ: pes siccus. &
cornu concauo solidatꝰ. Pulchritudo.
ut sit exiguũ caput & siccũ. pelle prope
ossib adherente: aures breues & argͣut᷑ȩ.
oculi magni. nares patulȩ. erecta cer-¬
uix. coma densa & cauda. ungularũ
soliditate fixa rotunditas. Meritũ
ut sit animo audax. pedib alacer. tre¬
mentib mẽbris qđ est fortitudinis
indiciũ. quiq ex sũma quiete facile
concitetur. uł excitata festinatione
ñ difficile teneat᷑. Motꝰ aut̃ equi iN
aurib intelligit᷑: uirtꝰ in mẽbris tre¬
m̃tib. Color hic pcipue spectandus.
Badius. aureus roseus. mirteus. ceruinꝰ.
giluus. glaucus. scutulatꝰ. canꝰ. candi¬
dus. albus. guttatꝰ. niger. Sequenti
aut̃ ordine. uarius ex nigro. badioq

Expanded text:
tudo, meritum, atque color. Forma, ut sit tudo, meritum, atque color. Forma, ut sit validum corpus, et solidum, robori constrictus, maximae et rotundae clunes, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus, et cornu concavo solidatus. 46. Pulchritudo, ut sit exiguum caput, et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium, quique ex summa quiete facile concitetur, vel ex citata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intelligitur, virtus in membris trementibus. 48. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro, badioque
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. Uiuacitas equorũ multa. Exul¬
tant enĩ in cãpis. odorant᷑ bellũ: exci¬
tantur sono tubȩ ad proeliũ. uoce ac¬
censi ad cursũ ꝓuocant᷑. dolent cũ ui¬
cti fuerint: exultant cũ uicerint. Qui¬
dã hostes inbello sentiunt. adeo ut
aduersarios morsu petant: aliqͥ etiã
ꝓprios dominos recognoscunt. obliti
mansuetudinis si mutent᷑. Aliqͥ prȩt̃
dñm dorso nullũ recipiunt. int̾fectis
uł morientib dñĩs: multi lacrimas
functunt. Solũ enĩ equũ ꝓpt̾ hominẽ
lacrimare. & doloris affectũ sentire:
unde incentauris. equorũ & hominũ
natura ꝑmixta. ẽ. Solent etiã ex equo¬
rũ uł mesticia uł alacritate. euentũ
futurũ dimicaturi colligere. Etas¬
longeua equis ꝑsicis. hunnicis. epiro¬
tis ac siculis. in annis ultra quinqua¬
ginta. Breuior aut̃ hispanis ac numi¬
dis & gallicis: frequens opinio est.
Ingenerosis equis ut aiunt ueteres.
quattuor spectant᷑. Forma. pulchri.¬

Expanded text:
sonat. Vivacitas equorum multa: exulsonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurulongaeva equis Persicis, Hunnicis, Epiroticis, ac Siculis, in annis ultra quinquaginta; brevior autem Hispanis, ac Numidis, et Gallicis, frequens opinio est. 45. In generosis equis, ut aiunt veteres, quatuor spectantur: forma, pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
priusquã equos caꝑent homines. hauo
p̃sidere coeꝑunt. Animal qͥppe tar¬
dum. & nulla ratione renitens: stat̃
ut uoluit sibi homo substrauit. Ona.¬
ger. int̾pretatur asinꝰ ferus. On qͥppe
greci asinũ uocant. agriam ferum.
Hõs africa habet magnos & indomttos.
& in deserto uagantes. Singuli aitꝰ
feminarũ gregib pręsunt. Nascenti¬
bus masculis zelant. & testiculos eoꝵ
morsib detruncant: qđ cauentes ma¬
tres eos in secretis locis occultant. Asi¬
nos arcadicos dictos. eo qđ ab arcadia
primũ uecti sint: magni & alti. Minor
aut̃ asellus agro plus necessarius. ẽ.
qa & laborẽ tolerat. & neglegentiã
ꝓpemodũ ñ recusat. Equi dicti. eo qđ
quando quadrigis iungebant᷑ ȩquaban¬
tur: paresq forma. & similes cursu
copulabant᷑. Caballus apede cauo di¬
c̃tus. ꝓpt̃ qđ gradiens ungula impres-¬
sa terrã concauet. qđ reliqͣ animalia
ñ habent: Inde & sonipes. qđ pedib

Expanded text:
priusquam equos caperent homines, huic priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. Dicti uri apotonorion. id est a
montib. Camelis causa nom̃ dedit.
siue qđ quando onerant᷑. ut breuiores
& humiles fiant accubant. qͥa greci
cami humile & breue dicunt siue qͥa
curuus. ẽ dorso. Camur enĩ uerbo gr¬
co: curuũ significat. Hos licet & alie
regiones mittant. sed arabia plurimos
Differunt aut̃ sibi. Nam arabici bina
tubera indorso habent: reliquarũ
regionũ singula. Dromeda genꝰ came¬
lorũ. ẽ. minoris quidẽ staturȩ sedue.¬
locioris. Vnde & nom̃ habet. Namcd-¬
mos grece. cursus & uel ocitas appelliat᷑
Centũ enĩ & amplius miliaria unode
ꝑgere solet. Qđ animal. sicut bose
ouis & camelus ruminat. Ruminitio
aut̃ dicta ẽ. a ruma. eminente qit¬
turis parte. ꝑ quã dimissus cibus a
certis reuocatur animalib Asinus
& asellus a sedendo dictꝰ qͣsi asedidis
Sed hoc nom̃ qł magis equis conuenie.¬
bat. ideo hoc animal sũpsit: quia

Expanded text:
fiant. Dicti uri ἀπὸ τῶν ὀρέων, id est a fiant. Dicti uri ἀπὸ τῶν ὀρέων, id est a montibus. sive quod quando onerantur, ut breviores, et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Graecum curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. 36. Dromeda, genus est camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia
Abbreviated transcription (Latin):
trionẽ uocant. eoqđ terrã terat. qͣsi
terionẽ Neuius. Trionũ hic modera¬
tor rusticus. Cuius latitudo pelliũ.
amento ad crura palearia dicunt᷑.
a pelle ipsa. qͣsi pellearia. qđ est gene¬
rositatis in boue signũ. Boũ in sociis
eximia pietas. nã alter alterũ inqui-¬
rit. cũ quo ducere collo aratra consu¬
euit: & frequenti mugitu. piũ te¬
statur affectũ: si forte defecerit.
U acca dicta quasi boacca. Est enĩ ex
qualitate mobiliũ nominũ. sicut
leo. leena. draco dracena: Uitulus &
uitula. a uiricatate uocati sunt.
id. ẽ. ȩtate uiridi. sicut uirgo. Uitula
gͦ paruã esse & nondũ enixã. nã en pea
iuuenca. ẽ. aut uacca. Bubali uocati
st̃ ꝑ diriuationẽ. qđ sint similes boũ
adeo indomiti: ut p̾feritate iugum
ceruicib ñ recipiant. Hos africa ꝓcreat.
Uri. agrestes boues st̃ in germania. ha¬
bentes cornua in tantũ ꝓtensa. ut regu
m̃sis. insigni capacitate ex eis gerulȩ

Expanded text:
trionem vocant, eo quod terram terat, quasi trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura, palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia, quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, si forte defecerit. 44 31. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo levitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. t̾ra subacta. escas inquirat. Uerris.
qđ grandes habeat uires. Porcus qͣsi
spurcus. ingurgitat enĩ se ceno. luto
immergit. limo illinit. Oratius. Et
amica luto sus. Hinc etiã spurciciam
belis. spurius nuncupat᷑. Porcorũ pilos.
setas uocamꝰ & setas a sue dictas. a
quib & sutores uocant᷑. qđ ex setis su¬
ant. id ẽ. consuant pelles. Aper a
feritate uocat᷑ ablata . f. littera &
subrogata .p. Unde & apud grecos
ferũ est & immite: abusiue agreste
cipiat hominũ usus in excolenda t̾ra.
uł quia apud gentiles. ioui semꝑ u
biq iuuencus immolabat᷑ nunquã
taurus. Nã in uictimis. etiã ȩtas consi¬
derabatur. Taurus grecũ nom̃ ẽ. sicut¬
& bos. Indicis tauris color fuluus est.
uolucris ꝑnicitas. pilis in contrariũ
uersis. caput circũflectunt flęxibi¬
litate qua uolunt. tergi duricia om̃e
telũ respuunt. immiti feritate.
Bouem greci boeti dicunt. Hunc latini

Expanded text:
id est, terra subacta, escas inquirat. 43 Verres, id est, terra subacta, escas inquirat. 43 Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se coeno, luto immergit, limo illinit. Horatius: Et amica luto sus; hinc etiam spurcitia, vel spurcus, nuncupatur. 26. Porcorum pilos sectas vocamus, et setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. 27. Aper, a feritate vocatus, ablata f littera, et subrogata p. Unde, et apud Graecos ferum est et immite, abusive agreste d juvare incipiat hominum usus in excolenda terra, vel quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus immolabatur, nunquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. 29. Taurus, Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis, caput circumflectunt flexibilitate, qua volunt, tergi duritia omne telum respuunt immiti feritate. 30. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini
Abbreviated transcription (Latin):
chil. Siquando imm̾sa flumina uł
maria transnatant. capita clunib
pͣcedentiũ suꝑponunt. sibiq inuicẽ
succedentes. nullũq laborẽ ponderis
sentiunt. Tra gelafi a grecis nomina¬
ti. qͥ dũ eadem specie sint ut cerui.
uillosos tam̃ habent armos ut hyr¬
ci. & menta ꝓmissis hirsuta barbis.
qui non alibi st̃: quã circa fassidẽ.
Inuli st̃: filii ceruorũ. ab innuere
dicti. quia ad nutũ matłs abscon¬
duntur. Dã mula uocata qđ de ma¬
nu effugiat: timidũ animal & im¬
belle. de qͦ martialis. Dente timet᷑
aper defendunt cornua ceruũ. im¬
belles dammȩ. quid nisi pͣda sumꝰ.
Lepus leuipes. qͥa uelocit᷑ currit. Un¬
de & grece ꝓcursu lagos dr̃. Uel ox¬
.ẽ. enĩ animal. & satis timidũ. Cuni
culi. genꝰ est agrestiũ animaliũ: di¬
cti quasi caniculi. eo qđ canũ inla¬
gine capiant᷑: uł excludant᷑ ab spe-¬
luncis. Sus dicta qđ pascua subigat.

Expanded text:
hil. Si quando inmensa flumina vel hil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos tamen habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli filii sunt cervorum ab innuere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis 13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia velociter currit. Unde et Graece elox enim animal et satis timidum. culi, genus agrestium animalium, dicti, quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur, vel excludantur a speluncis. 25. Sus dicta, quod pascua subigat,
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt. Morant᷑ enĩ in excelsis
montib. & quãuis de longinqͦ ui-¬
dent tam̃ om̃s qͥueniunt. Eedem
autẽ & capreȩ & eedẽ ibi ces quasi
abices. eoq̃ ad instar auiũ ardua
& excelsa teneant. & in sullime in¬
habitent: ita ut de sullimi. upx hu¬
manis obtutib pateant. Unde & meri¬
diana pars. ibices aues uocat: qͥ nili flu¬
entis inhabitant. Hȩc itaq animalia
ut diximus in petris altissimis cõmo¬
rantur : & si quando ferarũ uł homi¬
nũ aduersitatẽ p̾senserint. de altis¬
simis saxorũ cacuminib se se pͣcipitan¬
tes. in suis se cornib illȩsa suscipiunt:
nib Cerata enĩ grece. cornua dicunt᷑.
Hi serpentũ inimici. cũ se grauatos in¬
firmitate ꝑsenserint: spu nariũ eos
extrahunt de cauernis. & suꝑata ꝑ¬
nicie ueneni: eorũ pabulo reparantur.
Dictamnũ herbã ipsi ꝓdiderunt. nã eo
pasti excutiunt acceptas sagittas. Mi¬
rantur aut̃ sibilũ fistularũ. erectis
aurib acute audiunt. sũmissis ni¬

Expanded text:
xcelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. nibus; κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis ni
Abbreviated transcription (Latin):
simi st̃. & saporis iocundi. Unde & e
dere. Inde & eduliũ uocat᷑. Hyrcus.
lasciuũ animal & petulcũ. & feruens
semꝑad coitũ. cuiꝰ oculi oblibidinem
in transuersũ aspiciunt. Unde & no-¬
men trahit. Nam hirqui ft̃ oculorũ
adeo calidissima ẽ: ut acdamantẽ
lapidẽ. quẽ nec ignis nec ferri doma¬
re ualet materia. solus huiꝰ cruor
cdssoluat. Maiores hẏrci cinifii di¬
cunt᷑ a fluuio cinife inlibia. ubi¬
grandes nascunt᷑. Capros & capras.
a carpendis uirgultis quidã dixert̃:
alii qđ carpent asꝑa. ñ nulli a cre-¬
pitu crurũ. Vnde eas caprtas uoci¬
tatas. quȩ st̃ agrestes caprȩ. quas
greci ꝓ eo qđ acutissime uideant

Expanded text:
simi sunt et saporis iucundi, unde simi sunt et saporis iucundi, unde dere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorumadeo calidissima est ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libgrandes nascuntur. 15. Capros, et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. 41 Alii, quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas, quae sunt caprae agrestes, quas Graeci, pro eo quod acutissime videant
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ caprarũ & ouiũ. Quis. molle petus
lanis. corpore in erme. animo placi.¬
cdum. ab oblatione dictũ. eo qđ apud
ueteres in initio ñ tauri. sed oues in
sacrificio mactarent᷑. Ex his quasdã
bidertes uocant. eo qđ int̾ octo dentis
duos altiores habeant: quas maxime
gentiles in sacrificiũ offerebant
Ueruex. uł a uirib dictus qđ ceceris
ouib sit fortior. uł qđ sit uir. id:
masculus. uł qđ uermẽ in capite ha¬
beat: quorũ excitati pruritu in ue
gregib masculi mares dicunt᷑: siue qđ
hoc petus a gentilib primũ aris . ẽ. im¬
molatũ. Aut aries qđ aris imponeretur
Unde ẽ. illud. Aries mactat᷑ ad aram.¬
Agnũ. quanquã & greci uocent apotu
agno quasi piũ: latini aut̃ ideo hoc
nom̃ habere putant. eo qđ prȩ ceteris
animantib matrẽ agnoscat. ad eo ut
etiã si in magno grege errauerit: statĩ
balatu recognoscat uocẽ parentis. Edi
ab edendo uocati. Parui enĩ pinguis¬

Expanded text:
vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum, eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex iis quasdam bidentes vocant, eo quod inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. 10. Vervex, vel a viribus dictus, quod caeteris ovibus sit fortior, vel quod sit vir, id est, masculus, vel quod vermem in capite habeant; quorum excitati pruritu, invicem gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatAgnum quamquam et Graeci vocent ἀπὸ τοῦ ἁγνοῦ, quasi pium, Latini autem ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae ceteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab edendo vocati. Parvi enim pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
ut oues & sues: aut in usu hominũ
cõmocla. ut equi & boues. Differt
aut̃ int̾ pecora & pecudes. Nã ueteres
cõmunit in significatione omniũ
animaliũ pecora dixert̃. Pecudes
autẽ. tantũ illa animalia quȩ edun¬
tur : quasi pecuedes. Generalit̾ autẽ
om̃e animal pecus: a pascendo uoca¬
tum. Ium̾ta nomina inde traxert᷑
qđ nr̃m laborem uł onus. suo adiuto¬
rio subuectando. uł arando iuuent
N am bos carpenta trahit. & durissimas
t̾re glebas uomere uertit Equus &
asinus portant onera. & hominũ in
gradiendo laborem tẽꝑane. Vnde
& ium̃ta appellant᷑. ab eo qđ iuuent
homines. Sunt enĩ magnarũ uiriũ
animalia. Idem qͦq arm̃ta : uł qđ sint
apta armis id ẽ. bello: uł qđ his in
armis utimur. Alii arm̃ta tantum
boues intelligunt. ab arando: quali
aram̃ta. qđ sint cornib armati.
Discretio. ẽ. aut̃: int̾ arm̃ta & greges.
N am arm̃ta. equorũ & boũ sunt. grgs

Expanded text:
ut oves et sues; aut in usu hominum ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in signifanimalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia, quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem 39 omne animal pecus a pascendo vocatur. 7. Jumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem, vel onus suo adjutorio subvectando, vel arando, juvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit. Equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et jumenta appellantur ab eo quod juvent homines, sunt enim magnarum virium animalia. 8. Eadem quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est, bello, vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intelligunt, ab arando, quasi aramenta, vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armenta et greges; nam armenta equorum et boum sunt, greges
Abbreviated transcription (Latin):
De pecorib & ium̃tis.
MIIB: ANIMANTIB
adam primũ uocabu¬
la indidit. appellans
unicuiq nom̃ ex
prȩsenti institutio¬
ne. iuxta conditio¬
nem naturȩ cui ser-¬
uiret. Gentes aut̃ unicuiq animali¬
um. ex ꝓpria lingua dederunt uoca¬
bula. Non autẽ scdm latinã linguã
atq grecã. aut quarũlibet gentiũ
barbararũ nomina illa imposuit
adam. sed illa lingua quȩ ante dilu¬
uium omniũ una fuit: quȩ & hebre¬
a nuncupatur. Latine autꝰ animalia.
siue animantia dicta: qđ animent᷑
uita. & moueant᷑ sp̃u. Quadrupe¬
dia uocata: qͥa quattuor pedib gra¬
diuntur. Quȩ dũ sint similia peço¬
rib tam̃ sub cura humana non st̃:
ut cerui. dammȩ. onagri. & cȩtera.
Sed neq bestiȩ sunt ut leones: neq
ium̃ta ut usus hominũ i uuare
possint Pecus dicimꝰ. om̃e qđ hunam
lingua. & effigie caret. Proprie aut̃
pecorũ nom̃. his animalib accõmoda¬
ri solet: quȩ st̃ aut ad uescendũ apta.

Expanded text:
De pecoribus et jumentis. Omnibus animantibus Adam prima vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione, juxta conditionem naturae, cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum linguam Latinam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam; sed illa lingua, quae ante diluvium omnibus una fuit, quae et Hebraea nuncupata est. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uocabulũ inde dictũ. qđ ille
qui suꝑefficit᷑ suꝑ intendat. curã
scilicet subditorũ gerens. Scopin enĩ.
Nam speculator ẽ. p̾positus in ȩccła.
dictꝰ eoqđ speculet᷑ atq pͣ̃spiciat. popłoꝵ
infra se positorũ mores & uitã. Ponti¬
fex princeps sacerdotũ. ẽ. quasi uia
sequentiũ. ipse & sũmꝰ sacerdos. ipse¬
& pontifex maximꝰ nuncupat᷑. Ipse
enĩ efficit sacerdotes atq leuitas. ipse
om̃s ordines ȩccłasticos disponit. ipse
qđ unꝰ quisq facere debeat ostendit.
Ante aut̃ pontifices reges erant Nam
maiorũ hȩc erat consuetudo. ut rex
esset etiã sacerdos uł pontifex. Unde
& romani imꝑatores. pontifices dice-¬
bantur. Uates a ui m̃tis appellatꝰ.
cuius significatio multiplex ẽ. Nã

Expanded text:
autem vocabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim LNam speculator est praepositus in Ecclesia dictus: eo quod speculetur atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium: ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur: ipse enim efficit sacerdotes atque Levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse, quid unusquisque facere debeat, ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam majorum erat haec consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellati. Cujus significatio multiplex est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
leui enĩ leuitȩ exortist̃. a quib in tem¬
plo dĩ mystici sacram̃ti ministeria ex¬
plebant᷑. Hi grece diacones. latine
ministri dicunt᷑. Quia sicut insacerdo¬
te consecratio. ita in diacono ministe¬
rii dispensatio habet᷑ Ippodia cones
grece. quos nos subdiacones dicimꝰ. Qui
idõ sic appellant᷑. quia subiacent pꝰ¬
ceptis & officiis leuitarũ. qͥ in et ra

Expanded text:
Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in temLevi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Obla
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ante stat. Primꝰ. ẽ. enĩ in ordine
eccłȩ. & supͣ se nullũ habet. Sacerdos
aut̃ nom̃ habet cõpositũ ex greto &
latino. quasi sacrũ clans. Sicut eni
rex a regendo. ita sacerdos a scĩfican¬
do uocatꝰ.ẽ. Consecrat enĩ & scĩficat
Sacerdotes aut̃ gentiliũ. flamines
dicebant᷑ Hi in capite habebant
ferre ñpossent. filo tantũ capita re-¬
ligare coeꝑunt. Nã nudis penitꝰ eos¬
capitib incedere nefas erat. unde
a filo qͦ utebant᷑ flamines dicti sunt
quasi filamines. Uerũ festis dieb filo
deposito pilleũ imponebant ꝓsacerdot
eminentia. Presbit̃ grece. latine senior
ctute. sed ꝓpt̾ honorẽ & dignitatẽ qui
acceꝑunt. prb̃i nominanitur. Idõ aut̃
& prbi sacerdotes uocant᷑. quia sacrũ
dant. sicut ep̃i. Qui licet sint sacerdo¬
tes. tam̃ pontificatꝰ apicẽ ñ habent.
qͥa nec chrismate frontẽ signant. nec
paraclitũ sp̃m dant. qđ solis deberi ep̃s
lectio actuũ apłorũ demonstrat. Unde

Expanded text:
 est enim in ordine Ecclesiae; supra se nullum habet. § 11. Sacerdos autem nomen habet compositum ex graeco et latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est: consecrat enim et sacrificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt; nam nudis penitcapitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior rem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
gio. sicut eligio. Tria st̃ autẽ quȩite
religionis cultu ad colendũ dm̃ in
hominib ꝑquiruntur. Id . ẽ. fides.
spes caritas. Infide: quid credendũ.
inspe: quid sꝑandũ. in caritate: qͥd
sit amandũ. Fides . ẽ. qua credimus
mus Nam credere iam n possumꝰ qđ
uidemꝰ Proprie aut̃ nom̃ fidei inde
.ẽ. dictũ. si om̃inofiat qđ dictũ. ẽ. aut
ꝓmissũ. & inde fides uocata: ab eo
qđ fit illud qđ int̾ utrosq placitũ
est quasi int̾ dm̃ & hominẽ. hinc &
foetus. Spes uocata. qđ sit pes ꝓgredi¬
endi quasi ẽ. pes. Unde & econtrario
desꝑatio. Deest enĩ ibi pes. nullaq ꝓ¬
grediendi facultas. ẽ. quia dũ quisq
peccatũ amat. futuram głam ñ sꝑat
Caritas grece. latine dilectio int̾p̃tat᷑
qđ duos in se liget. Nam dilectio a
duob incipit. qđ est amor dĩ & ꝓxi¬
mi. De qua apłs. Renitudo inqͥt legis
est dilectio. Maior. ẽ. aut̃ hȩc om̃ib

Expanded text:
gio, sicut eligio. Tria sunt autem, quae in gio, sicut eligio. Tria sunt autem, quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur: id est, Fides, Spes, Charitas. In fide quid credendum: in spe quid sperandum: in charitate quid sit amandum. Fides est, qua veraciter mus. Nam credere jam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est, aut promissum: et inde fides vocata ab eo, quod fiat illud quod inter utrosque placitum est: quasi inter Deum et hominem. Hinc et foedus. Spes vocata, quod sit pes progrediendi, quasi, est pes. Unde econtrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est: quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit: quod est amor Dei et proximi. De qua Apostolus : Plenitudo, inquit, legis est dilectio. Major autem est haec omnibus:
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ in huiꝰ ꝑegrinationis longitudi¬
ne posita. ꝓmissionẽ rerũ cęlestiũ
speculet᷑. & iccirco syon id . ẽ. specula¬
tio nom̃ accepit. Profuturȩ uͦ patriȩ
pace. ierłm uocatur. Nam ierłm. pacs
uisio int̾pretatur. Ibi eniꝰ absorpta
senti possidebit obtutu. Sinagoga
grece. latine congregatio dr̃. Qđ pro¬
priũ nom̃ iudeorũ popłs tenuit. ipsoꝵ
enĩ ꝓprie sinagoga dici solet. quauis
congregationẽ unde sinagoga. & con¬
uocationẽ unde eccła nom̃ accepit.
distet aliquid. qđ scilicet congrega¬
ri & pecora solent. quorũ & greges
ꝓprie dicimꝰ. Conuocari aut̃ magis ẽ
utentiũ ratione. sicut st̃ homines.
DE RELISIONE & FIDE.
a putando phylosophi nomina¬
uert᷑. id÷ hoc puto esse bonũ. hoc pu¬
to esse uerũ. Religio appellata. qđ
ꝑeam uni dõ religamꝰ animas nr̃as
ad cultũ diuinũ uinculo seruiendi
Qđ uerbũ cõpositũ. ẽ. a religendo idẽ
eligendo. ut ita latinũ uideat᷑ reli¬

Expanded text:
ngitudine posita promissionem rerum caelestium speculetur; et idcirco Sion, id est speculatio, nomen accepit. Pro futura vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem pacis visio interpretatur. Ibi enim absorpta raesenti possidebit obtutu. Synagoga Graece congregatio dicitur, quod proprium nomen Iudaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie synagoga dici solet, quamvis congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. De religione et fide . Dogma a putando philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinuQuod verbum compositum est a religendo, id est, eligendo: ut ita Latinum videatur, reli
Abbreviated transcription (Latin):
ferarii dicunt᷑. a deportandis cereis
quando legendũ. ẽ. euangliũ aut sacri-¬
ficiũ offerendũ. Tunc enĩ accendunt᷑
luminaria & ab eis deportant᷑. ñ ad
effugandas tenebras. dum sol eodẽ tem¬
pore rutilet. sed ad signũ lȩticiȩ de¬
monstrandũ. ut sub tẏpoluminis
corporalis illa lux ostendat᷑. de qua in
euangłio legitur. Erat lux uera. quȩ
illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in
hunc mundũ Exorcistȩ ex greco. in
latinũ acliurantes siue increpantes¬

Expanded text:
ferarii dicuntur a deportandis cereis, ferarii dicuntur a deportandis cereis, quando legendum est evangelium, aut sacrificium offerendum; tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. § 18. Exorcistae ex graeco in latinum a
Abbreviated transcription (Latin):
templo dĩ afidelib ipsi suscipiunt.
& leuitis suꝑ ponendas altarib defer
Hi apud hebreos. nathinnei uocant᷑.
Lectores alegendo. psalmistȩ apsil¬
mis canendis uocati. Illi enĩ p̾dicant
popłis quid sequant᷑: isti canunt. ut
excitent ad cõpunctionẽ animos au¬
dientiũ. Licet & quidã lectores ita
miserant᷑ ꝓnuncient. ut qͦscdã ad lu¬
ctũ lam̃tationẽq cõpellant: Idem
etiã & ꝓnunciatores uocant᷑. qł pos¬
ro annunciant. Tanta enĩ & tã clara
erit eorũ uox. ut quãuis longe posits
aures adimpleant. Cantor aut̃ uocatꝰ.
qͥ uocẽ modulat᷑ in cantu. Huiꝰ duo ge¬
nera dicunt᷑ in arte musica. sic̃ ea docti¬
homines latine dicere potuert᷑. p̃centor
& succentor. Prȩcentor scilicet qui uocẽ
p̾mittit incantu. suecentor aut̃ qͥ subse¬
quent᷑ canendo respondet. Concentor
aut̃ dicit᷑ qui consonat. Qui aut̃ ñ con¬
sonat nec concinte. nec cantor nec con¬
centor erit: Accoliti grece. latine cero¬

Expanded text:
templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus defuerunt; hi apud Hebraeos Nathinaei vocantur. § 15. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati: illi enim praedicant populis quid sequantur; isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miserabiliter pronuncient, ut quosdam ad luctum lamentationemque compeetiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicuntur in arte musica, sichomines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor: praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu, succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui autem non consonat nec concinit, nec cantor nec concentor erit. § 17. Acolythi graece, latine cero