comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inocouo duos luccis iohatines
Ir der umo ꝑppria utius quisq quaie tior ha¬
bentu oaliis edider. Siegulis eucixogelus
cebtiuo incipietis iusq ad ficim librorum
tuimersa discolorem : qui ad decem usq pro¬
tundcrus lisidlicnt prioro aumerus in quo sto
sauories requirudus. Cuigitur ciperto
codioo ei erburitia illud siue illud capitulũ
scire uolueris cuiis ca laoiuis sit statim ex sub¬
scrto numero doceberis et recurrens cid
prio cipia ra quib: est cciuoniũ distincta
congerues eodimm q stitim ccinione extitũ¬
cosiontis inubato illũ quem quaerebas nu¬
noerũ eusdim cuciigelisttie qui et ipse ex
mscriptiodor sigacitur inauenies: aitq euici¬
uo ceproru tramitib ispectis quos rume¬
ros etrgione habetuat annoctibis. Et
cum scienos recurres ad uoluminci sin¬
quoscuns et sine morci repertis nume¬
t̃us quos atte siguiauertis reperies &¬

Expanded text:
In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum,numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies
Abbreviated transcription (Latin):
ecaiescisidm iam muridũ ad iutia retrai¬
here paruulorum. Quis exum doctus parit̾ue
indoctus cũ ix manus uolumi assumpserit
et a sciliia quam semel imbibit uiderit di¬
screpare quod lectitat. Noꝵ stectim erũpat
nuocim. me stilsariũ me lamitcius esse
sacrilogũ: qui cuidetim aliquid in uete¬
ribus libris ciddere inutare comigene:
Aduersus quam iniuidicĩ duplex causa me
consolcitur : quod et tu qui summus sacer¬
dos es fieri iubes. et uerũ nonẽe qđ uaricit.
encim maledicorũ testimonio cõprobaitia
Seauĩ laitinis eximplarib fides ẽ adhiber¬
da : respondetint quibus: Tot eaum subit¬
peae eximplaria : quot codices. Si cuit᷑
uerittis ẽ quaerẽda de pluribus. ant
uon ad grecam originm reur utis eci

Expanded text:
canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad
Abbreviated transcription (Latin):
multũ alectionuis latinȩ consuetidiue disere¬
pareat. itti calamo tmpercuimus ut his
tintũ quae sensum uidebaatur muttire cor¬
rectis. reliqua in anere pateremur ut fue¬
rtt. Cunones quoq: quos eusebius caesc¬
ribusis ep̃s alexaindriuũ secutus ammoniũ
in deccm aumeros ordiacuit sicut in greco
habintur expressimus: quo siquis decuri¬
osis uoluerit uosse quae in eucazelus uel
etidem uel uicina uel sola sint. eorũ distiri¬
ctione coraiosecit Magaius siquidem hic
in nr̃is codicib enor inoleuit : dum quod
in etidim re alius euciu gelistti plus dixit
in alio quia minus putaiueriut ad dideruã:
uel dum eundim scisum alius aliter ex¬
pressit. ille qui unũ equattuor primũ lege¬
rat ad eius exmplũ cȩteros quoq cestimo¬
uerit emexdciados: Vnde accidit ut apđ
nos mixta sint omaua: & inmarco plurti
luccie atq matthei. rursum in mattheo
iohcininis & marci & in cȩteris reliquorũ

Expanded text:
multum a lectionis Latinae consuetudine discremultum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod i septuai giata senuorib ita gretam liu¬
guam uersum tertio grcdu ad niosusque
puenit Non quaero quid aquila quid sp̃m¬
machus scipiatit : quare theodotion inter
nouos & ueceres medius incedat: Sit illa
uerci inter p̃tatio quam cipłi probauerun
De nouo nunc loquor testamito : quod grecũ
eẽ Non dubium .ẽ. excepto cpło mattheo qui
primus inudaeti cucr geliũ xpĩ hebrtucis
litteris edidit Hoc certe quod in nro sermone
discordat et in diuersos riuulorũ traites
ducit : uno de fonte qua erendũ ẽ srȩt̃mitio
eos codices quos cluciano et espchio nuncupa¬
tos ꝓciucorũ hominũ asserit puersa conto¬
tio : quib utiq nec in ueteri instrumeito
in nouo ꝓfuit emendasse: cũ multtirũ geni¬
tium linguis scriptura ante trauslati do¬
cecit stilsa eẽ quae addita sunt Igitur hȩc
p̃seris prcefatiuncula pollicetur quacuor
itintũ euangelia quorũ ordo iste ẽ mat¬
theus marcus. lucas. iohs codicũ grecorũ
emadata collatione sed ueterũ qucie die

Expanded text:
quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
recunsũ fuerit ferrũ et hoc nonut
prius sed hebetatũ erit : multo labo¬
re exacuctur. et post industriam
sequitur sapientia Ci mordeat
serpens insilentio: Onichil eo
minus habe qui occulte detrahit
Verba oris sapientis gratia : et la¬
bia insipientis praccipitabunt eũ
Initium uerborũ eius fcultita ei
nouissimũ oris illius error pessimis

Expanded text:
retusum fuerit ferrum, et hoc non ut retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum erit: Multo labore exacuetur, et post industriam sequetur sapientia. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. Verba oris sapientis gratia: et labia insipientis praecipitabunt eum: Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus.
Abbreviated transcription (Latin):
recordatus ẽ hominis illius pincoor
Et dicebã ego meliorem eẽ sa pieieris
fortitudine Quomodo ergo sapien¬
tia pauperis contempta ẽ et uecti
eius non sunt audita :: Verba sapion¬
tium audiuntur insilentio. plpser
quam clamor principis intersultos
Melior ẽ sapientia quam armit
bellica : et qui in uno peccauert
multa bona perdet Muscȩ mo
Preciosior ẽ. sapientia et gla: parua
ad tempus stultitia Cor sapienti
indextera eius: et cor stulti insinisqr
illius Sed et inuia stultus ambulas
cũ ipse insipiens sit: omnes stultos
aescimat Sispiritus potestatem
habentis a scenderit supte locũtiũ
ne dimiseris: quia curatio cessare
faciet peccata maxima Est malũ
quod uidi subsolẽ quasi perrorem
egrediens a facie principis: positũ
stultũ indignitate sublimi. et diuites
sedere deorsum: Vidi seruos in equs
det in eam equi dissipat sepem
mordebit eũ coluber. Qui transfert
lapides affligetur in eis: et quisem¬
ditligna uułnerabitur ab cis SI

Expanded text:
recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine. Quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt audita? Verba sapientium audiuntur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, quam arma bellica: et qui in uno peccaverit, multa bona perdet. Cap. X.Pretiosior est sapientia et gloria, parva ad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat. Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos in equisdet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scindit ligna, vulnerabitur ab eis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Vidi quae fiunt cuncta sub sole et
ecce uniuersa uanitas et afflicuo
spiritus. Peruersi difficile cors¬
guntur : et scultorũ infinitus est
numerus. Locutus sũ in corde meo
dicens Ecce magnus effeccus sũ
eu oraecessi sapientia omnes qui
fuer ante me iierusalem et mer
mea contemplata ẽ multa sapiei¬
tat et didici Dediq cor meumus
scirem prudentiã atq doctrinã¬
eproresq et stultitiã : et agnoui
quod inbis quoq essec labor et as¬
flictio spiritus: E o quod it
multa sapientia multa sit indgo
et qui addit scientiam addit pie
caborem dixiego incorde meo
iaret affluam delicus et fru¬
ua bons et uidi quod hoc quocre
esset unitiuiisum reputaui erro¬
ese ngaudio dixi quid frustra

Expanded text:
vidi quae fiunt cuncta sub sole et vidi quae fiunt cuncta sub sole et ecce universa vanitas et adflictio spiritus perversi difficile corriguntur et stunumerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam, atque doctrinaerroresque et stultitiam et agnovi quod in his quoque esset labor et adflictio spiritus eo quod in multa sapientia multa sit indignatio et qui addit scientiam addat et laborem dixi ego in corde meo vadam et affluam deliciis et fruar bonis et vidi quod hoc quoque esset vanitas risum reputavi errorem et gaudio dixi quid
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole: Generatio p̃terit et gener¬
tio aduenit: terra uero inaetm
stat ritur sol et occidit& eqũ
locũ suũ reuertitur. ibiq ren¬
scens gyrat per meridiem et fdeceno
ad a quilonem Lustrans uniuersu
in circuitu pergit sp̃s: et incireclosio
reuertitur Omnia flumina antosno
inmare : et mare non redunddita
Ad locũ unde exeunt fluminarcue¬
tuntur : ut iterũ fluant Qunccaie
res difficiles non potest eas homo
explicare sermone Non saturicu
oculus uisii: nec auris impleturau¬
diti. Quid est quod fuit : ipsum a
futurũ ẽ. Quid est quod futirũ e.
ipsum quod fiendũ est Nichil sub
sole nouum : nec ualet quisquam
dicere ecce hoc recens ẽ Iam enĩ
nec corũ quidem quae postea futi¬
ra sunt erit recordatio apudcos
qui futuri sunt in nouissimo Ego
ec lesiastes fuirex israel in ierũsalt̃
et proposui in animo meo quȩrere
et inuestigare sapienter de omnib
quae fuint sub sole Hanc occupa¬
tionem pessimã dedit ds̃ filiis ho¬
minum: ut occuparentur in ea

Expanded text:
neratio advenit, terra vero in aeternum stat. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur: Ibique renascens, gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant. Cunctae res difficiles: non pexplicare sermone non saturatur oculus visu nec auris impletur auditu quid est quod fuit ipsum quod futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enimnec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo ego Ecclesiastes fui rex Israhel in Hierusalem et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut occuparentur in ea
Abbreviated transcription (Latin):
locitus ẽ ÷ actũ ẽ aut̃ cũ quadam dię ue¬
nis seit filii dĩ et starent corã dno uenissec
quoq satan inuer eos et staret inconspe¬
ctu eus: ut diceret dñs ad satan. Vnde
uenis qui respondens ait Circũiui terrã
et panbulaui eam. Et dixit dñs ad satan

Expanded text:
CAPUT II. Factum est autem cum quadam die venissent filii Dei, et starent coram Domino: venisset quoque Satan inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satan: Unde venis? Qui respondens ait: Circumivi terram, et perambula
Abbreviated transcription (Latin):
pente uentus uehemens irruit a regione
deserti et concussit quattuor angulos
domus. Quae corruens oppressit liberos
tuos et mortui sunt. Et effugi ego solus
ut funciarem tibi. Tunc surrexit iob.
et sudit tunicã suam. Et tonso capite cor¬
runs in terrã : adorauit et dixit Nudus
egressus sum de utero matris meae: et
nulus ÷ euertar illuc dñs dedit: dñs ab¬

Expanded text:
pente ventus vehemens inruit a regione pente ventus vehemens inruit a regione deserti et concussit quattuor angulos domus quae corruens oppressit liberos tuos et mortui sunt et effugi ego solus ut nuntiarem tibi tunc surrexit Iob et scidit tunicam suam et tonso capite corruens in terram adoravit et dixit nudus egressus sum de utero matris meae et nudus revertar illuc Dominus dedit Dominus ab
Abbreviated transcription (Latin):
Uratias ago dõmeo. in omnimemoria
urĩ semꝑ in cunctis orationib meis pro
omnib uobis. cũ gaudio dep̃cationem
faciens suꝑ cõmunicatione urã in euan¬
gelio xp̃i aprima die usq nunc : confi
dens hoc ipsum quia qui cȩpit in uobopis
bonũ perficiet usq in diem xp̃iuiũ ͥ sicat
est michi iustũ hoc sentire pro omnib uob
eo quod habeam uos incorde et in uinculis
meis et in defensione et confirmatione
euangelii. socios gaudu mei omnes uosem¬

Expanded text:
ratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis, cum gaudio deprecationem faciens super communicatione vestra in Evangelio Christi a prima die usdens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu. Sicut est mihi justum hoc sentire pro omnibus vobis, eo quod habeam vos in corde, et in vinculis meis et in defensione et confirmatione Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ manifestes: ne forte inferat
tibi gratiã falsam. et conuiciet᷑ tib
on zeles mulie¬
rem sinus tui: ne ostendat super te
malitiã doctrinae nequã. Nondes

Expanded text:
tuum manifestes ne forte inferat tibi gratiam et convicietur tibi non zeles mulierem sinus tui ne ostendas super te malitiam doctrinae nequam non des
Abbreviated transcription (Latin):
qui non abiit in consilio
impiorũ. et in uia pecca¬
torum non stetit. et in
cathedra derisorum
non sedit:
Sed in lege dñi uoluntas
eius. et in lege eius medi¬
tabitur die ac nocte
Et erit tanquã lignum
transplantatum iuxta
riuos aquarum. quod
fructum suum dabit
in tempore suo
Et folium eius non defluet. et omne
quod fecerit prosperabitur:
Xonsic impii. sed tanquam puluis
quem proicit uentus :
Propterea non resurgent impii in iudicio. neq
peccatores in congregatione iustorum.
meditabuntur inania.
Consurgent reges terrae et principes tractabunt
pariter aduersus dnm̃ et aduersus xpm̃ eius

Expanded text:
qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra derisorum non sedit. Sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Et erit tanquam lignum transplantatum juxta rivulos aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. Et folium ejus non defluet, et omne, quod fecerit, prosperabitur. on sic impii, sed tanquam pulvis quem projicit ventus. Propterea non resurgent impii in judicio, neque peccatores in congregatione justorum: meditabuntur inania? Consurgent reges terrae, et principes tractabunt pariter adversus Dominum, et adversus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
FATUS UIR
qui non abiit in consilio
impiorũ. et in uia pecca¬
torum non stetit. et in
cathedra derisorum
non sedit.
Sed in lege dñi uoluntas
cius et in lege cius medi¬
tabitur die ac nocte
Et erit tanquã lignum
transplantatum iuxta
riuos aquarum. quod
fructum suum dabit
in tempore suo.
t folium eius non defluet: et omne
quod fecerit prosperabitur:
Nonsic impii. sed tanquam puluis
quem proicit uentus:
Propterea non resurgent impii in iudicio. neq
peccatores in congregatione iustorum:
meditabuntur inania.
Consurgent reges terrae et principes tractabunt
pariter aduersus dnm̃ et aduersus xpm̃ eius
Disrum pamus uincula eorum. et proiciamus
a nobis laqueos eorũ
Habitator cacli ridebit: dñs subsannabit
Tunc loquetur ad eos in ira sua: et in
furore suo conturbabit eos:

Expanded text:
atus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit et in cathedra derisorum non sedit; Sed in lege Domini fuit voluntas ejus, Et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Et erit tanquam lignum transplantatum juxta rivulos aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo Et folium ejus non defluet, Et omne quod fecerit prosperabitur. Non sic impii, sed tanquam pulvis quem projicit ventus. Propterea non resurgent impii in judicio, neque peccatores in congregatione justorum: meditabuntur inania? Consurgent reges terrae, et principes tractabunt pariter adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Disrumpamus vincula eorum, et projiciamus a nobis laqueos eorum. Habitator coeli ridebit, Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
qui iudicatis
Terrã Sentite
de dño in boni¬
tate et insim¬
plicitate cor¬
dis quaerite illũ
qnm̃ inuenitur ab
his qui non temptant illũ. apparet
Aut̃ eis qui fidem habent in illo
Peruersae enĩ cogitationes separant
adõ: probata aut̃ uirtus corripit
insipientes: Qnm̃ in maliuolã ans¬
mam non introibit sapientia. nec

Expanded text:
qui iudicatis terram. sentite de domino in bonitate et in simplicitate cordis quaerite illum. quoniam inuenitur ab his qui non temptant illum, apparet autem eis qui fidem habent in eum. peruersae enim cogitationes separant a deo: probata autem uirtus corripit insipientes. quoniam in maliuolam animam n
Abbreviated transcription (Latin):
cett ftlsa eẽ quae additti sunt Igitur hȩc
p̃sens prciefatiuncula pollicetur quattuor
itintũ euaingelici quorũ ordo iste ẽ mat¬
theus. marcus. lucas. ioħs: codicũ grecorũ
emedatoi collatione sed ueterũ. Quae ue
multũ alectionis latinȩ consuetudine discre¬
pareat. uti calamo dmo pertiuimus : ut his
ttintũ quae senisum uidebantur mutare cor¬
rectis. reliqua in anere pateremur ut fue¬
rcut. Conones quoq quos cusebius caesa¬
ribusis ep̃s. alexandriuũ secutus cmmoniũ
IN decłm numerds ordinauit sicut in greco
habeatur expressimus : quo siquis de curi¬
osis uoluerit nosse quae in eucungeliis uel
etidem uel uicina uel sola sint. eorũ distin¬
ctione cognoscat. Maguus siquidem hic
IN Nr̃is codicib endr inoleuit : dum quod
in etidem re alius euci gelisiti plus dixit.
incilio quia minus puttiuerint ciddideruã:
uel dum cundim sẽsum alius ciliter ex¬
pressit. ille qui unũ equattuor primũ loge¬

Expanded text:
ceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec ceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecoruone, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum lege
Abbreviated transcription (Latin):
puersius uel cilibrtiriis dormittiatibus¬
dut aid ditti sunt cuit mutati. corigimus :¬
sq uen ego de ueteri disputo testcimsuto:
quod ci septucgintt seniorib in grecamliu¬
guam uersum tertio gradu adnosusque
ꝑuenit Non quaero quid a quila quid sim¬
machus scpicint : quare theodocion inter
nouos & ueteres medius incedat. Sit illa
uerci inter p̃tatio quam apłi probauerun
De nouo nunc loquor tesitimento : quod grecũ
eẽ Non dubium. ẽ. excepto apło matheo qui
primus iniudceti euangeliũ xpĩ hebraicis
litteris edidit Hoc certe quod innrõ sermone
discordat. et in diuersos riuulorũ tramites
ducit: uno de fonte quaereadũ ẽ: Prȩt̃mitto
eos codices quos aluciano et esychio nuncupa¬
tos pcuicorũ hominũ cisserit ꝑur̾sa contiũ¬
tio : quib utiq nec in ueteri instrum eito
post lex interp̃tes emodare: quid licuit. nec
in nouo ꝓfuit emeudasse : cũ multtirũ gen¬
tium linguis scriptura ante tracnslatti do¬

Expanded text:
ersius, vel a librariis dormitantibusersius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Sein Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, do
Abbreviated transcription (Latin):
arbiter sed cam: & quici inter se uciriant
qucie sint illai quoie cũ greca consentiant.
ueritaite decerncm. sius labor sed peri¬
culos p̃sumptio iudicaare decęteris ipsum
ab omnib iudiccindũ : senis muttire linguã
et canescntim iam mundũ aidinitia recra¬
bere paruulorum. Quis exum doctus parit̾ue
ndoctus cũ inmanus uolumb assumpserit.
et ci saliut quam semel imbibit uiderit di¬
srepare quod lectittit. Non stcitim erũpat
iuocm. me stilsciriũ meclamittius esse
farilegũ: qui cuideam ciliquid inucte¬
ibus libris ciddere muttire congere :
aduersus quam inuidic̃ duplex causci mc
consolatur : quod et tu qui summus scicer¬
dos esfieri iubes. et uerũ rior eẽ qđ uaricit
eacm maledicorũ testimonio cõprobatinr
Seũ latinis exsmplcrib fides ẽ ad hiber¬
da respondeant quibus lot eaum sunit¬
pene eximplaria: quot codices Sua cuit
uerutis ẽ qua creda de pluribus: curt
noncid greccim origium reur thatis. eti
qrae uel ciuitiosis intir p̃tib male editti

Expanded text:
am: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita,
Abbreviated transcription (Latin):
benigna .e. Caritas non aemulatur . non¬
non
agit᷑ perperã non inflatur  non est
ambitiosa: non quaerit quae sua sunt. ñ
irritatur : non cogitat malũ : non gaudec
suꝑ iniquitate: congaudet autẽ ueritati
Omnia suffert : omnia credit: omnia
sustinet: omnia sperat. Caritas nunquã

Expanded text:
benigna est. caritas non aemulatur, non agit perperam, non in- Satur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, non inritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem omnia credit, Omnia suffert, omnia sustinet, omnia sperat. Excidet haec nun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ante illũ sanguis. et ubi non est a¬
iutoriũ elidet̾ te Cũ fatuis ne con¬
lium habeas. Non enĩ poter̃ diliges
nisi quae ipsis placent. Corã extra¬
neo ne facias consiliũ. Nescis enim
quid pariet. Non omni homini co

Expanded text:
 ante illum sanguis, et ubi non est adjutorium, elidet te. Cum fatuis ne consilium habeas: non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent. Coram extraneo ne facias consilium: nescis enim quid pariat. Non omni homini co
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus estu.
ego hodie genui te:
Postula ame et dabo gentes hereditatem
tuam. et possessionem tuã terminos terrae :
Pasces eos inuirga ferrea: ut uas
figuli conteres eos: terrae¬
Adorate pure ne forte irascatur
Cũ exar serit post paululũ furor euꝰ beati om̃s qui

Expanded text:
us es tu, ego hodie genui te, Postula a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Pasces eos in virga ferrea, ut vas figuli conteres eos. Adorate pure ne forte irascatur, Cum exarserit post paululum furor ejus, beati omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
et cum illo
fuit semꝑ.
et est ante
aeuum
Harenam
maris et plu¬
uiae guitas. et
dies scłi quis dinu
ltitudinem caeli et lati¬
tudinem terrae : et profundũ abyssi.¬

Expanded text:
et cum illo fuit semper et est ante aevum harenam maris et pluviae guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundum abyssi
Abbreviated transcription (Latin):
PATUS UIR
qui non abiit in consilio
impiorũ. et inuia pecca¬
torum non stetit. et in
cathedra derisorum
non sedit .
Sed in lege dñi uoluntas
eius et in lege eius medi¬
tabitur die Ac nocte
Et erit tanquã lignum
transplantatum iuxta
riuos aquarum. quod
fructum suum dabit
intempore suo.
Et folium eius non defluet. et omne
quod fecerit prosperabitur:
quem proicit uentus:
Propterea non resurgent impiiin iudicio. neq
peccatores in congregatione iustorum.
meditabuntur inania :
Consurgent reges terrae et principes tractabun
pariter aduersus dnm̃ et aduersus xpm̃ eius
Disrum pamus uincula eorum. et proiciamus
a nobis la queos eorũ
Habitator caeli ridebit: dñs subsannabit
Tunc loquetur ad eos in ira sua: et in
furore suo conturbabit eos.

Expanded text:
atus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra derisorum non sedit. Sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Et erit tanquam lignum transplantatum juxta rivulos aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. Et folium ejus non defluet, et omne, quod fecerit, prosperabitur. quem projicit ventus, propterea non resurgent impii in judicio neque peccatores in congregatione justorum. meditabuntur inania? Consurgent reges terrae, et principes tractabunt pariter adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Disrumpamus vincula eorum, et projiciamus a nobis laqueos eorum. Habitator coeli ridebit, Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus estu.
ego hodie genuite:
Postula ame et dabo gentes hereditatem
tuam. et possessionem tuã terminos terrae:
Pasces eos in uirga ferrea: ut uas
figuli conteres eostẽi
Adorate pure ne forte irascatur:
ũ exar serit post paululũ furor eiꝰ beatiom̃s qui

Expanded text:
eus es tu, ego hodie genui te, Postula a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Pasces eos in virga ferrea, ut vas figuli conteres eos. Adorate pure ne forte irascatur, um exarserit post paululum furor ejus, beati omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
BO¬
LAE
SALOMO¬
sciendã sapl¬
entiam et disci¬
plinam: ad intelligenda uer¬
ba prudentiae et suscipiendam
eruditionem doctrinae: iusti¬

Expanded text:
bolae Salomociendam sapientiam et disciplinam, et ad intelligenda verba prudentiae, et suscipiendam eruditionem doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
ñs lux meci
& salutare meum. quem timebo :
Dñs fortitudo uitae meae. quem
Cum appropinquarent michi maligni. ut
et ceciderunt:

Expanded text:
nus lux mea, et salutare meum; quem timebo? Dominus fortitudo vitae meae, quem Cum appropinquarent mihi maligni, ut et ceciderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
intũ qui sunt philippis cũ ep̃ĩs
& diaconibus. zratia uobis et
Uratias ago dõmeo. in omnimemoria
urĩ semꝑ in cunctis orationib meis pro
omnib uobis. cũ gaudio dep̃cationem
faciens suꝑ cõmunicatione urã in euan¬
gelio xp̃i aprima die usq nunc : confi¬
dens hoc ipsum quia qui cȩpit in uobopis
bonũ perficiet usq in diem xp̃iuiũ ͥ sicat
est michi iustũ hoc sentire pro omnib uob
eo quod habeam uos incorde et in uinculis
meis et in defensione et confirmatione
euangelii. socios gaudu mei omnes uosem¬

Expanded text:
ppis cum episcopis et diaconis gratia vobis et gratias ago Deo meo in omni memoria vestri semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens super communicatione vestra in evangelio a prima die usque nunc confidens hoc ipsum quia qui coepit in vobis opus bonum perficiet usque in diem Christi Iesu sicut est mihi iustum hoc sentire pro omnibus vobis eo quod habeam in corde vos et in vinculis meis et in defensione et confirmatione evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
stolorũ cuictorittis promulgauit
In quib multti de ueteri testeũ to
legimus qucie iNnr̃is codicib non
habentur : ut est illud. Ex aegypto
uocciui filium meum Et. qm̃ Ncir ci¬
reus uocabitur Et uidebunt iN
quem compunxerunt. It. flumi¬
dci de uenitre eius fluent ciquaie

Expanded text:
auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerunt ; et: Flumina de ventre ejus fluent
Abbreviated transcription (Latin):
auris ciudiuit. Nec incor hominis
ciscendit qucie precepcirtiuit ds̃ diligens¬
tib se. It multti cilia: quae propriũ
ergo eos ubi haec scripiti sinit: & cum
dicere Non potueriat delibris he¬
biaricis profertimus. Primũ testimo¬
nium ẽ in osee: secundũ in iscua
tertiũ inzacharia: quartum in
prouerbis : quintũ cieque in iscuci
Quod multi ignoraentes a pocriforũ
delirtimentt̃i sectcintur: & hibercis
nenicis libris cuithenticis praefer̃
Causcis erroris: Non est meũ expo¬
Nere. ludcei prudenti factũ dicunđ
esse consilio: Ne ptolomeus unnus
dĩ cultor etiam apud hebreos dii¬
plicem diuinitatem dep̃hender&
Quod maxime idci cofaciebat.
quic in plcitonis dogiai cadere
uidebatur. Deniq ubicunq scicra¬
tum ciliquid scripture tesicitur de
patre et filio et spuscõ: cuit alitr
iNterp̃tati sunt ut omuino tacu¬
erunt : ut et regiscitis facerent: et
circhanũ fideinor uulgcrent .÷
Nescio quis primu ciuctor septuai¬
gintti cellulais cilexaindricie men¬

Expanded text:
audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae proprium ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae men
Abbreviated transcription (Latin):
DE¬
RiT
MEI
DESI¬
DERA¬
TAS
Pi
Epi¬
LAS.
qui quodam praescizio futurorũ cũ
daimiele sortitus est nomen: obse¬
crantis ut trans latũ in latinc̃ lin¬
guc de hebreo sermone pentateu¬
chum nr̃orum ciuribus tracderem
Periculosum opuscerte & obtrectti
torum latratib pcitens: qui me
asserunt iN septucigintti iNterp̃tũ
suggillationem nouci pro ueterib
cudere : itti ingenium quaisi uinũ
probantes. cum ego sepissime te¬
status sim me prõuili portione
IN tubernciculo dĩ offere quae
possim: nec opes cilterius ciliorũ
pouipertate fedari. Quod ut ciu¬
derem: origenis me studium prd¬
uocauit: qui editioni cintiquoe
trocns lationieo theodotionis mi¬
scuit: Asterisco & obelo idest stella
X & ueru ÷ opus omne distinguers:
dum cuit illucescere facit quãẽ mi¬
nus cinte fuerarnt. cuit super fluci
quceq iugulat & confodit: ma

Expanded text:
derii mei desideratas pi epilas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum meorum latratibus patens, qui me asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem, nova pro veteribus cudere: ita ingenium, quasi vinum probantes, cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim; nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelisco ÷, id est, stella et veru, opus omne distinguens: dum aut illucere facit, quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat et c
Abbreviated transcription (Latin):
misertus est tui. Nediceres incor¬
de tuo fortitudo mea et robur ma¬
nus meae haec michi omnia prȩstiter̃:
sed recorderis dñi dĩtui quod ipse
tibi uires praebuerit ut impleret
pactum suum suꝑ quod iurauit pa¬
trib: tuis. sicut praesens indicat dies.
Sin aut̃ oblitus d̃i dĩtui. secutus
fueris alienos deos. coluerisq illos
& adoraueris : ecce nunc praedico
tibi quod omnino dispereas. Sicut
gentes quas delebit dñs in introitu
tuo : ita & uos peribitis. si in oboedien¬
tes fueritis uoci dñi dĩ uestri

Expanded text:
misertus est tui. C. XXVIII. Ne diceres in cormisertus est tui. C. XXVIII. Ne diceres in corde tuo: Fortitudo mea et robur manus meae, haec mihi omnia praestiterunt: sed recorderis Domini Dei tui, quod ipse tibi vires praebuerit, ut impleret pactum suum, super quo juravit patribus tuis, sicut praesens indisin autem oblitus Domini Dei tui secutus fueris alienos deos coluerisque illos et adoraveris ecce nunc praedico tibi quod omnino dispereas sicut gentes quas delevit Dominus in introitu tuo ita et vos peribitis si inoboedientes fueritis voci Domini Dei vestri
Abbreviated transcription (Latin):
orum abrssi: terrã frumentihor¬
dei ac uinearũ. inqua ficus et mala
granata & oliueta nascuntur : terrã
olei ac mellis ubi absq ulla penuria
comedes panem tuũ & rerũ omniũ
abindantia ꝑfrueris : cuius lapi¬
des serrũsunt. & de montib eius
ȩris metalla fodiuntur : ut cum come¬
deris et satiatus fueris. benedicas dño
dõtuo proterra optima quã dedit tibi
eius atq udicia et caerimonias quas
ego praccipio tibi hodie: ne postquã
comederis et satiatus fueris. domos
pulchras aedifica ueris & habitaue¬
ris in eis. habuerisq armenta & ouiũ
greges argenti et auri cunctarumq
rerum copiam eleuetur cortuũ. et
non reminiscaris dñidĩtui qui eduxit
te de terra aegrpti dedomo seruitu¬
tis et ductor tuus fuit in solitudine
magna atq terribili. inqua erat ser¬
pens flatu adurens et scorpio ac
drpsas et nullae ommino aquae. qui
nescierunt patres tui. et postquam
afflixit ac probauit ad extremum

Expanded text:
orum abyssi terram frumenti hororum abyssi terram frumenti hordei vinearum in qua ficus et mala granata et oliveta nascuntur terram olei ac mellis ubi absque ulla penuria comedes panem tuum et rerum omnium abundantia perfrueris cuius lapides ferrum sunt et de montibus eius aeris metalla fodiuntur ut cum comederis et satiatus fueris benedicas Domino Deo tuo pro terra optima quam ejus atque judicia et caeremonias, quas ego praecipio tibi hodie, ne postquam comederis et satiatus fueris, domos pulchras aedificaveris, et habitaveris in eis, habuerisque armenta boum, et ovium greges, argenti et auri, cunctarumque rerum copiam, elevetur cor tuum, et non reminiscaris Domini Dei tui, qui eduxit te de terra Aegypti, de domo servitutis, et ductor tuus fuit in solitudine magna atque terribili, in qua erat serpens flatu adurens, et scorpio ac dipsas, et nullae omnino aquae: qui nescierunt patres tui. Et postquam afflixit ac probavit, ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
nams nefias anathema sicut & illud
e quasi spurcitiam detestaberis
et uelut inquinamentũ ac sordes abo¬
erinationi habebis: quia anathema ẽ
uane mandatũ quod ego p̃cipio tͥ
hodie caue diligenter ut facias:
ut possitis uiuere et multiplicemini
heressiq possideatis terrã proqua
uriuit dñs patrib: ur̃is. Et recorda¬
beris cuncti itineris ꝑ quod adduxit
te dñs ds̃ tuus quadraginta annis ꝑ
re et nota fierent quae intuo ani¬
mouersabantur utrum custo dires
quem ignorabas tu et patres tui : ut
ostenderet tibi quod non in solo pane
uiuat homo sed in omni uerbo quod
state defecit: & pestuus non ẽ sub
tritus en quadragesimus annus ẽ:
ut recogites incordetuo. quia sicut
erudit̃ homo filiũ suũ. sic dñs ds̃ tius
erudiuit te ut custodias mandata
dñi dĩtui & ambules inuiis eius. &
timeas eum Dñs enim dr̃tuus intro¬
ducet te in terrambonam. terram
riuorũ aquarumq et fontiũ. incuui
campis et montib: erumpunt fluui¬

Expanded text:
tuam ne fias anathema sicut et illud tuam ne fias anathema sicut et illud est quasi spurcitiam detestaberis et velut inquinamentum ac sordes abominationi habebis quia anathema est omne mandatum quod ego praecipio tibi hodie cave diligenter ut facias ut possitis vivere et multiplicemini ingressique possideatis terram pro qua iuravit Dominus patribuberis cuncti itineris, per quod adduxit te Dominus Deus tuus quadraginta annis hret, et nota fierent quae in tuo animo versabantur, utrum custodires quod ignorabas tu, et patres tui: ut ostenderet tibi quod non in solo pane vivat homo, sed in omni verbo quod state defecit, et pes tuus non est subtritus. En quadragesimus annus est, vt recogites in corde tuo, quia sicut erudit homo filium suum, sic Dominus Deus tuus erudiuit te, vt custodias mandata Domini Dei tui, & ambules in viis eius, & timeas eum Dominus enim Deus tuus introducet te in terram bonam terram rivorum aquarumque et fontium in cuius campis et montibus erumpunt fluvi
Abbreviated transcription (Latin):
recordare quae fecerit dñs ds̃tuus
pharaoni & cunctis a egyptiis plaps
Atq portenta manũq robus tam̃o
extentũ brachium ut educeret te
dñs ds̃tuus Sic faciet cunctis populs
tet dñs ds̃ tuus in eos: donec deleat
omnes atq disꝑdat qui te fugerim
et latere potuerint Nontimebi
eos : quia dñs dr̃tuus in medio tuie
ds̃magnus & terribilis. Ipse consu¬
met nationes has in conspectutuo
paulatim atq ꝑ partes Non poter
delere eas pariter : neforte mula¬
plicentur contra te bestiae terrae
Dabitq eos dñs ds̃ tuus in conspeca
tuo. & interficiet illos: donec pen¬
tus deleantur: Tradec reges eori
in manus tuas : et disperdes nomi
eorũ sub caclo Nullus poteritris¬
fere tibi: donec conteras eos Scul¬
seilia corũ igne combures inomu
concupisces argentũ et auirũ de quib
ota sunt neq assumes exeis tibi
qucqua ne offendas propter ea
qua abominatio est dñi dĩtui Nec
nfees quippiam exidolo indomum

Expanded text:
recordare quae fecerit Dominus Deus tuus recordare quae fecerit Dominus Deus tuus Pharaoni, et cunctis Aegyptiis, plagaatque portenta, manumque robustam, et extentum brachium, ut educeret te Dominus Deus tuus. Sic faciet cunctis populisttet Dominus Deus tuus in eos, doneomnes atque disperdat qui te fugerint et latere potuerint non timebis eos quia Dominus Deus tuus in medio tui est Deus magnus et terribilis ipse consumet nationes has in conspectu tuo paulatim atque per partes non poteris delere eas pariter ne forte multiplicentur contra te bestiae terrae dabitque eos Dominus Deus tuus in conspectu tuo et interficiet illos donec penitus deleantur tradet reges eorum in manus tuas et disperdes nomina eorum sub caelo nullus poterit resistere tibi donec conteras eos sculptilia eorum igne conbures non concupisces argentum et aurum de quibus facta sunt neque adsumes ex eis tibi quicquam ne offendas propter ea quia abominatio est Domini Dei tui nec inferes quippiam ex idolo in domum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃tuus ipse est᷑ ds̃ fortis et fidelis:
custodiens pactũ et miscđiam diligen¬
tib: se: et his qui custodiunt praecepta
eius in mille generationes :: et redder
odientib sestatim : ita ut disꝑdat eos
et ultra non differat. protinus eis
restituens quod merentur.
atq iudicia : quae ego mando tibi
hodie it facias Si postqua alebior
baec udicia custodieris ea cafeloris
custodie & dñs ds̃ tius tibap secers¬
miscdam quam urauit patpibitus
et diligette ac multiplicabit Sens¬
cetq fructui uentristi eo fiuetu
terraetuae frumento tuo atq. du¬
demiae. oleo et armentis gregilus
Benedictus eris inter omnes popib
Nonerit apud te sterilis utr uogub
sexus : tam in hominib: quam in ua¬
tuis: Auferet dñs ate omnemlon¬
rem : et infirmitates aegrpti pebis
quas nouisti non inferet tibi sedcn
nec seruies diis eorũ : ne sint in rumĩ
tui. Si dixeris incorde tuo. plures
sunt gentes istae quã ego. quomodo

Expanded text:
Dominus Deus tuus, ipse est Deus fortis et fidelis, Dominus Deus tuus, ipse est Deus fortis et fidelis, custodiens pactum et misericordiam diligentibus se, et his qui custodiunt praecepta ejus, in mille generationes, et reddens odientibus se statim, ita ut disperdat eos, et ultra non differat, protinus eis restituens quod merentur. atque judicia, quae ego mando tibi hodie ut facias. Si postquam audieris haec judicia, custodieris ea, et feceris, custodiet et Dominus Deus tuus tibi paciam, quam juravit patribus tuis, et diliget te, ac multiplicabit, benedicetque fructui ventris tui, et fructui terrae tuae, frumento tuo, atque vindemiae, oleo, et armentis, gregibus benedictus eris inter omnes populos: non erit apud te sterilis utriusque sexus, tam in hominibus quam in jumentis. Auferet Dominus a te omnem languorem et infiquas novisti, non inferet tibi, sed cnec servies diis eorum, ne sint in ruinam tui. Si dixeris in corde tuo: Plures sunt gentes istae quam ego, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
et iebusa eum. septem gentes multoma¬
ioris numeri quam tu es et robustiores
te: tradideritq: eas dñs ds̃ tuus tibi:
percuties casusq ad internitionem
Non inibis cũ eis foedus nec miserebe
Filiam tuam non dabis filio eius: nec
filiam illius accipies filio tuo : quia
seducet filium tuũ ne sequatur me.
et ut magis seruiat dis alienis. lra¬
sceturq furor dñi: et delebit tecito
Nuin potius haec facietis eis Aras
eorum subuertite. confringite sta¬
tuas. lucosq succidite et sculptilia¬
comburite : quia populus sc̃s esdño
dõtuo. Te elegit dñs ds̃ tuus: ut sis
ei populus peculiaris de cunctis po¬
cunctas gentes numero uincebatis
uobis iunctus ẽ dñs et elegit uos. cũ
omnib sitis populis pauciores : sed
quia dilexit uos dñs et custodiuit
uiramentũ quod iurauit patrib ur̃is
Eduxitq uos in manu forti: et rede¬
mit de domo seruitutis. de manu
pharaonis regis aegypti. Et scies quia

Expanded text:
et Jebusaeum, septem gentes multo maet Jebusaeum, septem gentes multo majoris numeri quam tu es, et robustiores te: tradideritque eas Dominus Deus tuus tibi, percuties eas usque ad internecionem. Non inibis cum eis foedus, nec misereberB. XXIV. Filiam tuam non dabis filio ejus, nec filiam illius accipies filio tuo: quia seducet filium tuum, ne sequatur me, et ut magis serviat diis alienis. Irasceturque furor Domini, et delebit te cito. B. XXV. Quin potius haec facietis eis: Aras eorum subvertite, confringite statuas, lucosque succidite, et sculptiliacomburite. Quia populus sanctus es Domino Deo tuo. Te elegit Dominus Deus tuus, ut sis ei populus peculiaris de cunctis pocunctas gentes numero vincebatis, vobis junctus est Dominus, et elegit vos, cum omnibus sitis populis pauciores: sed quia dilexit vos Dominus, et custodivit juramentum, quod juravit patribus vestris: eduxitque vos in manu forti, et redemit de domo servitutis, de manu Pharaonis regis Aegypti. Et scies, quia
Abbreviated transcription (Latin):
locutus ẽ Cũ interrogauerit te
filius tuuscras dicens : quid sibi
uolunt testimonia haec et caerimo¬
niae atq iudicia quae p̃cepit dñs
ds̃ nr̃ nobis: dicesei. Serui eramus
pharaonis inaegrpto : et eduxit nos
dñs de aegypto in manu forti fecitq
signa atq prodigia magna et pessi¬
ma in aegrpto contrrpharaonẽ
et omnemꝰ domũ illius in conspectu
nr̃o : et eduxit nos inde ut introdu¬
ctis daret terrã suꝑ qua iurauit
patribis nr̃ĩs. Praecepitq nobis
dñs ut faciamus omnia legitima haec
et timeamus dnm̃ dm̃ nrm̃: et benesit
nobis cunctis dieb uitae nrãe. sicut est
hodie. Critq nr̃i misericors: sicusto¬
dierimus et fecerimus omnia p̃cepta
eius corã dño dõ nr̃o sicut mandauit nob̵
um introduxerit te dñs dstuus in t̃rã
quam possessurus ingredieris et
deleuerit gentes multas coram te hec¬
theum et gerge sacum et amorra eũ.
chananaeum et phereraeum et eueum

Expanded text:
locutus est cum interrogaverit te locutus est cum interrogaverit te filius tuus cras dicens quid sibi volunt testimonia haec et caerimoniae atque iudicia quae praecepit Dominus Deus noster nobis dices ei servi eramus Pharaonis in Aegypto et eduxit nos Dominus de Aegypto in manu forti fecitque signa atque prodigia magna et pessima in Aegypto contra Pharaonem et omnem domum illius in conspectu nostro et eduxit nos inde ut introductis daret terram super qua iuravit patribus nostris praecepitque nobis nus ut faciamus omnia legitima haec et timeamus Dominum Deum nostrum et bene sit nobis cunctis diebus vitae nostrae sicut est hodie eritque nostri misericors si custodierimus et fecerimus omnia praecepta eius coram Domino Deo nostro sicut mandavit nobis cum introduxerit te Dominus Deus tuus in terram quam possessurus ingdeleverit gentes multas coram te, Hetthaeum, et Gergezaeum, et Amorrhaeum, Chananaeum, et Pherezaeum, et Evaeum,