comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicũ. asida. qđ aquila & syminachus
&e theodotio herodionẽ. soli. La.x. upupam
transtulert̃. Asida hebrei miliũi putant auẽ
rapacissimã. & semꝑ domesticis auib insidi¬
ante. Herodium uͦ hi qui de uolucrũ scripsere
naturis. tria genera autumant. Unũ albũ.
tiens. ita ex ocłis eoꝵ crumpat cruor. Upupã
aut̃ quã nos de greci nominis similitudine
traximꝰ. nam & ipsi epopam appellant ab
eo qđ stercora humana consideret. auem
dicunt esse spurcissimam. semꝑ sepulchris.
semꝑ humano stercore cõmorantẽ. Deniq &
nidum ex eo facere dr̃: & pullos suos de uer-¬
miculis stercoris alere putrescentis. Quancu-¬
nque ex trib auem intelligere uolueris a si-¬
dam. conuenit istis mulierib udȩ & isrłi.
quȩ ꝓpt̃ peccata potentiȩ traditȩ sunt demo¬
num potestati. & abeis ductȩ incaptiuitatẽ
Tuleruntq amphorã siue mensurã. in qua
clausa tenebat᷑ impietas. massa plumbi

Expanded text:
Hebraicum ASIDA  , quod Aquila, Symmachus, Hebraicum ASIDA  , quod Aquila, Symmachus, et Theodotio herodionem; soli LXX upupam transtulerunt. Asidam Hebraei milvum putant, avem rapacissimam, et semper domesticis avibus insidiantem; herodionem vero, hi qui de volucrum scripsere naturis, tria genera autumant: unum album, tiens: ita ut ex oculis eorum erumpat cruor. Upupam autem, quam nos de Graeci nominis similitraximus; nam et ipsi ἔποπα appellant, ab eo quod stercora humana consideret, avem dicunt esse spurcissimam, semper in sepulcris, semper in humano stercore commorantem: denique et nidum ex eo facere dicitur, et pullos suos de vermiculis stercoris alere putrescentis. Quamcumque ex tribus avibus intelligere volueris asidam, convenit istis mulieribus Judae, et Israeli, quae propter peccata putentia traditae sunt daemonum potestati, et ab eis ductae in captivitatem. Tuleruntque amphoram sive mensuram, in qua clausa tenebatur impietas, massa plumbi
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidi: & ecce duȩ mulieres egredientes. & sp̃s
Iin alis earum. Q ipsȩ habebant alas sicut
ce cęlum. Et dixi ad angłm qui loquebat᷑ in
me. Quo istȩ defer̾ mensuramꝰ Et dix̃ adme
Ut edificent ei domus in t̾ra babylonis: & pͣ¬
parent ce ponant eam ibi suꝑ sedẽ suam.
Duas mulieres egredientes uidei arbitrantur
ne qđ de se dictum est in se intelligatur.
Duȩ enĩ mulieres quȩ egrediunt᷑ haud dubiũ
quin de t̾ra udea. accipiendȩ sunt decem
ae duȩ trib. quarũ altera abassyriis. altera
a chaldeis captȩ sunt. Et in alis earũ sp̃s id
ptum est. Si sp̃s potestatẽ habentis ascende¬
rit suꝑ te. locũ tuum ne dimiseris. Et ini
euangło sp̃m immundũ legimꝰ. qͥcũ de domo
sua fuerit eiectus. circũiens deserta & ari¬
da cum aliis septẽ sp̃ib nequiorib se reuer¬
titur in pristinã domũ. Abhoc gͥ sp̃u istę
mulieres quasi uento flante raptatȩ. uolatu
celeri ferebantur. & habebant alas iuxta

Expanded text:
vidi: et ecce duae mulieres egredientes, et spiritus in alis earum, et habebant alas quasi et coelum. Et dixi ad angelum, qui loquebatur in me: Quo istae deferunt mensuram? Et dixit ad me: Ut aedificent ei domum in terra Babylonis, et praeparent, et ponant eam ibi super sedem suam. Duas mulieres egredientes, Judaei arbitrantur ne quod de se dictum est, in se intelligatur. Duae enim mulieres quae egrediuntur, haud dubium quin de terra Judaea, accipiendae sunt decem et duae tribus: quarum alterae ab Assyriis, alterae a Chaldaeis captae sunt. Et in alis earum erat spiptum est: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris . Et in Evangelio spiritum immundum legimus qui cum de domo sua fuerit ejectus, circumiens deserta et arida, cum aliis septem spiritibus nequioribus se, revertitur in pristinam domum . Ab hoc igitur spiritu istae mulieres quasi vento flatuque raptatae, volatu celeri ferebantur, et habebant alas; juxta
Abbreviated transcription (Latin):
insuo scelere głabat᷑ postea mittit᷑ in mediũ
lubrlonis & captiuitatis malo exprimitur.
uł iuxta theodotionẽ. ipsa se ꝓicit & abscon¬
dit in medio amphorȩ ducitq suꝑ se pondus
grauissimũ plumbi. ut obturatũ os habeat.
& ultra sẽ iactare ñ possit uel certe ab angło
dĩ opprimit᷑ ut quȩ prius lȩtabit᷑ in scelere.
et no silentio conticeseat. Quo aut̃ & a quib

Expanded text:
in suo scelere gloriabatur, poin suo scelere gloriabatur, poBabylonis, et captivitatis malo premitur. Vel juxta Theodotionem, ipsa se projicit et abscondit in medium amphorae, ducitque super se pondus gravissimum plumbi, ut obturatum os habeat, et ultra se jactare non possit. Vel certe ab angelo Dei opprimitur, ut quae prius laetabatur in scelere, aeterno silentio conticescat. Quo autem, et a quib
Abbreviated transcription (Latin):
forma sed mensura diuersa sunt. altera legat᷑
ꝓ altera. Hȩc amphora siue mensura. ocłs eoꝵ.
est inuniuersa t̾ra. Hoc est ostensio peccators.
ut quorũ uitia disꝑsa latitabant inunũ coa¬
ceruata ocłis omiũ panderent᷑. & egrederetur
de loco suo isrł. & cunctis gentib qualis in
t̾ra sua fuerit monstraret᷑. Ꝙ ecce talentum
plumbi portabatur. Pro talento plumbi. in
consequentib legimꝰ. lapidẽ plumbi. Talentũ
uocatur. chachor lapis. abenĩ. Ipse est gͥ lapis
plumbi qui & talentũ plumbi. qđ nos mani¬¬
festius expͥmentes massam uł sꝑam plumbi
int̃pretati sumus. E& quo significatur pondꝰ
grauissimũ peccatoꝵ. Et suꝑ hanc mensuram
atq amphorã omiũ delictors media sedebat
impietas. quã alio nomine idolatriã possumꝰ
appellare. & negationẽ dĩ. Unde & a saluato¬
re dr̃ adiudeos. Implete mensurã patrũ ur̃oꝵ.
Hec est impietas quȩ sedebat suꝑ peccata isrł. &

Expanded text:
forma, sed mensura diversae sunt, altera legatur forma, sed mensura diversae sunt, altera legatur pro altera. Haec amphora sive mensura, oculus eorum est in universa terra, hoc est, ostensio peccatorum, ut quorum vitia dispersa latitabant, in unum coacervata oculis omnium panderentur, ut egrederetur de loco suo Israel, et cunctis gentibus qualis in terra sua fuerit, monstraretur. Et ecce talentum plumbi portabatur. Pro talento plumbi, in consequentibus legimus lapidem plumbi. Talentum vocatur CHACHAR  ; lapis ABEN  . Ipse est igitur lapis plumbi, qui et talentum plumbi, quod nos manifestius exprimentes, massam vel sphaeram plumbi interpretati sumus, ex quo significatur pondus gravissimum peccatorum. Et super hanc mensuram atque amphoram omnium delictorum, media sedebat impietas, quam alio nomine idololatriam possumus appellare, et negationem Dei. Unde a Salvatore dicitur ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum . Haec impietas quae sedebat super peccata Israel, et
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ in ꝑpłia & egrediens ex eo illi uniuersa
monstrabat. arripuit mulierẽ quȩ uocabat᷑
impietas. & precipitẽ misit in medio amphorȩ
quȩ priꝰ libere ferebatur. & supra amphorã
sedens omnib apparebat. Ac ne forte rursum
talentum plumbi inmodũ grauissimilapidis
mittit in os amphorȩ. ut impietatẽ in medio
sit erumꝑe. Hec quasi umbras quasdã &e line¬
as futurę imaginis diximus. ut qđ reliquũ
est sius colorib impleam᷑. Angłs qui loquebat᷑
in ꝓpħa. egressus de eo & quasi cõminus loqͥͣns.
pręcipit illi ut leuet ocłos suos & uideat pec.¬
cata popłi isrł. inmensurã coaceruatam. ꝑfe¬
ctam &e impletã delicta cunctoꝵ & hanc. eẽ.
&e scribitur ꝑ. ãm̃. iotħ. nuñ. m̃en. siue ini¬
quitatẽ eors. Quȩ si ꝑ. uaũ. litterã scripta. ẽẽt.
ut hic error ineditione uulgata frequent̃
in oleuit. Ut quia: uaũ. & ĩotħ. litterȩ eadẽ

Expanded text:
batur in propheta, et egrediens ex eo, illi universa batur in propheta, et egrediens ex eo, illi universa monstrabat, arripuit mulierem quae vocabatur impietas, et praecipitem misit in medium amphorae, quae prius libere ferebatur, et supra amphoram sedens, omnibus apparebat. Ac ne forte rursum talentum plumbi in modum gravissimi lapidis mittit in os amphorae: ut impietatem in medio sit erumpere. Haec quasi umbras quasdam et lineas futurae imaginis 818 duximus, ut quod reliquum est suis coloribus impleamus. Angelus qui loquebatur in propheta, egressus de eo, et quasi cominus loquens, praecipit illi ut levet oculos suos, et videat peccata populi Israel in mensuram coacervata perfectam, et impleta delicta cunctorum: et hanc esse et scribitur per AIN, JOD, NUN, MEM: Sive iniquitatem eorum; quae si per VAU litteram scripta esset, averunt: et hic error in editione Vulgata frequenter inolevit, ut quia VAU et JOD litterae eadem
Abbreviated transcription (Latin):
I&e dix̃. Hȩc̃ impietas. Q ꝓiecit eã in medio am¬
Iphorȩ. & misit massam plũbeã inos eiꝰ. Larx.
Et egressus est angłs quiloquebat᷑ in me: & dix̃
Sadine. Suspice oculis tuis & uide. quid sit qđ
Segreditur. Q̾ dixi. Quid est: Et ait. Hȩc est
Imensura. quȩ egredit᷑. Et dix̃. Hȩc est iniqͥtas
Seors in omĩ t̾ra. Et ecce talentũ plumbi eleua.¬
Itum est: & ecce mulier una sedebat in medio
Imensurȩ & dixit. Hec est iniquitas. Et piecit
Seã in medio mensurȩ. & ꝓiecit lapidem plum¬
beum in os eius. Amphora siue mensura egredie.¬
batur & ferebatur in aere. Ꝙ ne dubitaremꝰ qͦ
ꝓpͥe uocabulo nuncupetur. ipse angłs qͥ osten¬
derat amphorã siue mensurã illinom̃ impo.¬
sio omium peccatorũ. Ec̃ce mulier sedebat
in medio amphorȩ. uł mensurȩ: quȩ apud
idest massa instar lapidis ferebatur uł suo
impetu uel dnĩ ussione. uel ferebatur ab alio.
cuiꝰ nomen tacitum est. Angłs aut̃ iste qͥloque.¬

Expanded text:
it: Haec est impietas, et projecit eam in medium amphorae, et misit massam plumbeam in os ejus. LXX: Et egressus est angelus qui loquebatur in me, et dixit ad me: Suspice oculis tuis, et vide quid sit quod egreditur; et dixi, Quid est? Et ait: Haec est mensura quae egreditur. Et ait: Haec est iniquitas eorum in omni terra. Et ecce talentum plumbi elevatum est: et ecce mulier una sedebat in medio mensurae, et dixit: Haec est iniquitas, et projecit eam in medio mensurae, et projecit lapidem plumbeum in os ejus. Amphora sive mensura egrediebatur, et ferebatur in aere. Et ne dubitaremus quo proprie vocabulo nuncupetur, ipse angelus, qui ostenderat amphoram, sive mensuram, illi nomen imposio omnium peccatorum. Et ecce mulier sedebat in medio amphorae, vel mensurae, quae apud id est, massa instar lapidis ferebatur, vel suo impetu, vel Domini jussione, vel ferebatur ab alio cujus nomen tacitum est. Angelus autem iste qui loque
Abbreviated transcription (Latin):
& dixi ad angłm qui loquebat᷑ in me. Quid¬
I sunt hȩc dñe ͦ Et respondit angłs qui loque¬
bat᷑ in me: & dix̃. Hi sunt quattuor uenti
cęli. qui egrediunt᷑ ut assistant dño omĩs t̾rȩ.
UIn qua erant equi nigri. egrediebant᷑ suꝑ¬
I t̾ram aquilonis. & albi egrediebant᷑ post eos.
Et uaru exibant in t̾ram au̾stri. & sturnini
Segrediebant᷑ & considebant ut circũirent

Expanded text:
angelum qui loquebatur in me: Quid sunt haec, domine? et respondit angelus qui loquebatur in me, et dixit: Hi sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut assistant Domino omnis terrae. In quo erant equi nigri, egrediebantur super terram Aquilonis, et albi egrediebantur post eos, et varii exibant in terram Austri, et sturnini egrediebantur, et considerabant ut circui
Abbreviated transcription (Latin):
ti cubitos longitudinis & decem latitudinis
adętatẽ referri dnĩ saluatoris. idest tricena.¬
rium numerũ efficere. qđ non uidicet pater
quenquã. sed omẽ uidicium dederit filio. & ab
eo mundus uidicandus sit. Et egressus
Iest angłs qui loquebat᷑ in me: & dixit adme.
Leua ocłos tuos & uide: qͥd est hoc qd egreditur.
Et dixi. Quidnam est: & ait. Hȩc est amphora
Segrediens. & dirit. Hic est oculus eoꝵs in uni.
Iuersa t̾ra. Et ecce talentum plumbi portabat᷑:¬

Expanded text:
ti cubitos longitudinis, et decem latitudinis, ti cubitos longitudinis, et decem latitudinis, ad aetatem referri Domini Salvatoris, id est tricenarium numerum 817 efficere: quod non judicet Pater quemquam: sed omne judicium dederit Filio, et ab eo mundus judicandus sit . Et egressus est angelus qui loquebatur in me, et dixit ad me: Leva oculos tuos, et vide quid sit hoc quod egrediet dixi. Quidnam est! et ait: Haec est amphora egrediens. Et dixit: Haec est oculus eorum in terra universa, et ecce talentum plumbi portabat
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis cubitorũ decem. & dix̃ ad me. hec
est maledictio quȩ egredit᷑ suꝑ faciẽ omnis
I t̾rȩ. quia omĩs fur ex hoc usq ad mortẽ puniet᷑.¬
Soe omĩs ꝑurus ex hoc usq ad mortẽ cruciabit᷑.
Et educã illud dicit dñs omp̃s. & in grediet᷑ in¬

Expanded text:
is cubitorum decem. Et dixit ad me: Haec est maledictio quae egreditur super faciem omnis terrae: quia omnis fur ex hoc usque ad mortem punietur, et omnis perjurus ex hoc usque ad mortem cruciabitur. Et educam illud, dicit Dominus omnipotens, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Idest grȩ̃ legis: grãm euangłii. ut equalem
grãm & par munus. & ex isrł credentes
accipiant. & popłs ethnicors. Vnde ce ga¬
briel loquit᷑ ad mariam. Inuenisti gr̃am
apud dm̃. Et paulus apłs scribit. Gratia
in quit ꝑ moysen data est: grã aut̃ & ueri¬
tas ꝑ iesum xp̃m facta est. E factum
est uerbũ dñi ad me dicens. Manus torob

Expanded text:
 gratia Legis, gratiam Evangelii, ut aequalem gratiam, et par munus et ex Israel credentes accipiant, et populus ethnicorum. Unde et Gabriel loquitur ad Mariam: Invenisti gratiam apud Dominum . Et Paulus apostolus scribit: Gratiasinquit, per Moysen data est: gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est . Et factum est Verbum Domini ad me
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑbo humilẽ faciens atq deiectũ. dic̃.
Uade retro sathana. Scriptũ est enĩ. Dnm̃ dm̃
tuum adorabis. & illi soli seruies. Dantque
exemplũ in angło lunatici. quẽ cũ apłi ñ
potuissent sanare. interrogant cur sanare
nequiuerint. & audiunt. Amen dico uobis:
si habueritis fidẽ sicut granũ sinapis : dice¬
tis huic monti transi hinc & transibit. & ni¬

Expanded text:
atque dejectum, dicit: Vade retro, Satana, scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et 810 ipsi soli servies . Dantque exemplum in Evangelio lunatici, quem cum apostoli non potuissent sanare, interrogant cur sanare nequiverint, et audiunt: Amen dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic, transi hinc, et transibit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : tactũ ꝓueratione & muiria accipe.
iuxta illud qdđ legimꝰ. Nolite tangere. xp̃os
meos: & in ꝓpħas meos nolite malignari.
Qui enĩ scõs dni tetigerit: sic est quasi uexã¬
re cupiat pupillam ocłi eiꝰ. & illũ clarã
nitat᷑ luce priuare. de qua loqͥt᷑ in euan¬
gło. Uos estis lux mundi. Eleuat aut̃ dñs
manũ suã ut ꝑcutiat gentes aduersarias.
&e popłm suũ uł in ierłm reducat uel in
ȩccłam. Gentes aduersarias iuxta tropolo-¬

Expanded text:
atione et injuria accipe, juxta illud quod legimus: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Qui enim sanctos Domini tetigerit, sic est quasi vexare cupiat pupillam oculi ejus, et illum nitatur clara luce privare, de qua loquitur in Evangelio: Vos estis lux mundi . Elevat autem Deus manum suam, ut percutiat gentes adversarias, et populum suum, vel in Jerusalem reducat, vel in m. Gentes adversarias
Abbreviated transcription (Latin):
grãm sp̃s scĩ intelligunt. ꝑ quas oleũ mise¬
ricordiȩ dĩ cunctarũq uirtutũ ȩccła
suscipit. Duas oliuas suꝑ candelabrum. &
ipsi moysen & heliam intelligunt. qui cũ dño
loquebant᷑ in monte. & significabant quid
de xp̃i pͣdicant passione. Alii duas oliuas
sit. in sinistra lex. De qua dextera & sinistra:
dr̃ in cantico canticoꝵ. Sinistra eiꝰ subcapite
meo: & dextera eiꝰ amplexabit᷑ me. Montẽ¬

Expanded text:
 Spiritus intelligunt, per quas oleum mise Spiritus intelligunt, per quas oleum misericordiae Dei cunctarumque virtutum Ecclesia suscipit. Duas olivas super candelabrum, et ipsi Moysen et Eliam intelligunt, qui cum Domino loquebatur in monte, et significabant quid heta de Christi praedicant passione. Alii duas olivas m sit, in sinistra Lex: de qua dextra, et sinistra dicitur in Cantico canticorum: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera illius amplexat
Abbreviated transcription (Latin):
popłm iudeors. In planũ aut̃ uersus & humilia¬
tus est &e sub pedib iacet isrł: quia edu x̃ ds̃
lapidẽ primarium xp̃m filiũ suũ qui semꝑ
auxilio fuit popło isrł. & grãe eiꝰ id est lapi¬
dis in eoꝰ quos reduxit de cap̃tiuitate exęqua.¬
bit grãm quã in patres eoꝵ semꝑ exercuit.
Hȩc ab hebreis dicta repꝑimꝰ. Hunc qͥd abȩccła¬
sticis uiris incõmentariis scriptũ sit disseramꝰ.
Candelabrũ aureũ de auro purissimo ȩccłam
intelligunt. quȩ in scripturis scĩs sensũ magis
ac mentẽ quam uerba ꝑquirit. Qđ aut̃ IN
sensu aurũ accipiat᷑. posteriora & humeri
columbȩ in .lx. septimo psalmo ostendunt.
quȩ dicunt᷑ auri iurore siue fulgore radiare
Lampadẽ & ipsi xp̃m intelligunt. qđ luceat
in ȩccła: qui de seipso dicebat. Nemo accendit
lucernã & ponit eã sub modio. hoc est submen¬
sura legis. sed supra candelabrũ hoc est euan¬
głui libertatẽ. ut luceat cunctis qͥ indomo

Expanded text:
liatus est; et sub pedibus jacet Israel, quia educet Deus lapidem primarium, Christum Filium suum qui semper auxilio fuit populo Israel. Et gratia ejus, id est, lapidis in eos quos reduxit de captivitate, exaequabit gratiam quam in patres eorum semper exercuit. Haec ab Hebraeis dicta reperimus. Nunc quid ab ecclesiasticis viris in Commentariis scriptum sit, disseramus. Candelabrum aureum de auro purissimo Ecclesiam intelligunt, quae in Scripturis sanctis sensum ac mentem magis quam verba perquirit. Quod autem in sensu aurum accipiatur, posteriora et humeri columbae in sexagesimo septimo psalmo ostendunt: quae dicuntur auri virore sive fulgore radiare. Lampadem et ipsi Christum intelligunt, quod luceat in Ecclesia, qui de seipso dicebat: Nemo lucernam accendit, et ponit eam sub modio , hoc est, sub mensura Legis; sed super candelabrum, id est, Evangelii libertatem, ut luceat cunctis qui sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitas suȩ relinquit᷑ imbecillitati. dĩ a nob̾
Ergo &e ꝓpħa stupore magnȩ uisionis attonit᷑
tota mente torpebat: & clarũ ueritatis lum̃
uidere ñ poterat. Vnde a uisione pͣterita sus-¬
citatur ad aliã uisionẽ quasi de somno euigi¬
lans: ut uideat qđ clausis ocłis ñ uidebat.
Dicamꝰ & alit̃. Prouerbiors salomonis: testimo¬
nium est. Si sederis: absq timore eris. Si aut̃
dormieris: aulcit̃ dormies. & ñ timebis t̾ro¬
rẽ suꝑuenientẽ tibi. nec impetꝰ impioꝵs
dierit dictũ de se qdđ scriptũ. eẽ. de lazaro
legimꝰ. si dormit saluus erit: poterit canta.¬
re cum sponsa. Ego dormio & cor meũ uigi.¬
lat. Uideamus gͦ. ad quȩ contemplanda
quasi de somno ꝓpħa consurgat. Et dixit
Iadme. Quid tu uides: Et dixi. Uidi. &e ecce
Scandelabrũ aureũ totũ. & lampas eiꝰ suꝑ ca

Expanded text:
fragilitas suae relinquitur imbecillitati, Dei  Al. Dfragilitas suae relinquitur imbecillitati, Dei  Al. DErgo et propheta stupore magnae visionis attonitus, tota mente torpebat, et clarum veritatis lumen videre non poterat: unde a visione praeterita suscitatur ad aliam visionem quasi de somno evigilans, ut videat quod clausis oculis non videbat. Dicamus et aliter. Proverbium Salomonis testimonium est: Si sederis, absque timore eris: si autem dormieris, dulciter dormies, et non timebis terrorem supervenientem tibi, nec impetus impiorudierit dictum de se quod scriptum de Lazaro legimus: Si dormit, salvus erit , poterit cantare cum sponsa: Ego dormio, et cor meum vigilat . Videamus ergo ad quae contemplanda quasi de somno propheta consurgat. Et dixit ad me, quid tu vides? et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum tot
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qđ sculpitur: & fodit᷑. Tam̃ siquis conten¬
tiosus noluerit hoc referre ad lapidẽ. sed qͣsi
ꝓprium habere pͥncipiũ suãq sententiam:
dicamꝰ dm̃ omĩpotentẽ in die passionis filii
sui siue ut iudei putant inultimo fine mun¬
di quando iudicaturus aduenerit effodere
idest inmedium ꝓferre oꝑa singuloꝵ. &
contrectare uniuersã t̾rã iudeã in die udi¬
cii. Hanc enĩ. ẽẽ. diẽ unam. Q in die illa
unumquenq scõꝵ socios suos & amicos qͥ &
ipsi sunt scĩ uocare ad requiem. & oꝑum suoꝵ
uirtute gaudere. Et reuersus est angłs
Iqui loquebat᷑ in me: & suscitauit me quasi ui¬
rũ qui suscitat᷑ de somno suo. Lxa. Et reuer¬
Isus est angłs qui loquebat᷑ in me: & suscitauit
me sicut suscitari solet homo de somno suo.
Quo enim abierat ut reuerteret᷑. maxime qui
loquelutur in ꝑpħa. & absq eo in quo loquebat᷑
esse non poterat : Sed quotienscunq humana

Expanded text:
enim quod sculpitur et foditur. Tamen si quis et contenenim quod sculpitur et foditur. Tamen si quis et contentiosius noluerit hoc referre ad lapidem; sed quasi proprium habere principium, suamque sententiam, dicamus Deum omnipotentem in die passionis Filii sui, sive ut Judaei putant, in ultimo fine mundi, quando judicaturus advenerit effodere et in medium proferre opera singulorum, et contrectare universam terram in die judicii: hanc enim esse diem unam, et in die illa unumquemque sanctorum, socios suos et amicos, qui et ipsi sunt sancti, vocare ad requiem, et operum suorum virtute gaudere. Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me quasi virum qui suscitatur de somno suo. LXX: Et reversus est angelus, qui loquebatur in me, et suscitavit me sicut suscitari solet homo de somno suo. Quo enim abierat, ut reverteretur, maxime qui loquebatur in propheta, et absque eo in quo loquebatur esse non poterat. Sed quotiescumque humana
Abbreviated transcription (Latin):
omñe iniquitatẽ terrȩ illius. in die uno. Indie illo
lapis quẽ dedi coram iesu. Suꝑlapidẽ unum
septẽ ocłi sunt. nunc consequent̃ metaforam
seruat a lapide. ut dicat cȩlabo sculpturã eiꝰ.
siue sculpã cę̧laturam illius. Qd enĩ hebraice
chus. sculpã sculpturã eiꝰ. & est sensus. Istum
lapidem clauis crucis & lancea militis faciã
uulnerari. & in illius passione auferã iniqui-¬
tatẽ t̾rȩ indie una. de qua scriptum est. Hȩc ÷
dies quã fecit dñs. exultemus & letem᷑ in ea.
xp̃o est & cum apłis ad dominicȩ beniuolentiȩ
culmen ascendit ꝓrimũ suũ. uel credentes ex
na pace requiescant. & comp̃ssa seditione
cuiꝰ mystice insalomone nomen est pacis.
De hac eadẽ sessione subt̃ uineã & subter¬
ficum: etiam micheas ꝓpħa commemorat
dicens. In illa die uocabit unusquisq ꝓximũ¬
suum & frẽm suum subt̃ ficum & uineam
suam: & ñ erit qui ext̾reat. Qđ aut̃ scriptũ
fossã ꝓ sculptura lapidis intelligere. Omne

Expanded text:
omnem iniquitatem terrae illius in die uno. In die illolapis quem dedi coram Jesu, super lapidem unum septem oculi sunt. Nunc consequenter μεταφοράν servat a lapide, et dicit: Caelabo sculpturam ejus; sive sculpam caelaturam illius. Quod enim Hebraice chus, sculpam sculpturam ejus. Et est sensus: 806 Istum lapidem clavis crucis, et lancea militis faciam vulnerari, et in illius passione auferam iniquitatem terrae in die una, de qua scriptum est: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea .  et cum apostolis ad Dominicae benevolentiae culmen ascendit, proximum suum, vel credentes ex na pace requiescant, et compressa seditione cujus mystice in Salomone nomen est pacis. De hac eadem sessione subter vineam, et subterficum, etiam Michaeas propheta commemorat, dicens: In die illa vocabit unusquisque proximum, et fratrem suum subter ficum, et vineam suam, et non erit qui exterreat . Quod autem scriptum o sculptura lapidis intelligere: omne
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum non fecisset peccatũ. ꝓ nobis pecca¬
tũ factus est. & ipse infirmitates nr̃as por-¬
tat. &e ꝓ nob̾ dolet: & nos reputauimꝰ eũ in
dolore. & in plaga. & in angustia. Ipse uͦ uul.
demit nos de maledicto legis. factus ꝓ nobis
maledictio. Hic inuicesimo pͥmo psalmo loqͥ.¬
tur. Longe a salute mea uerba delictorum
meoꝵ. Q in sexagesimo octauo. Dĩ tu seis¬
in sipientiam meam. &e delicta mea ate ñ
sunt abscondita. Quȩ uniuersa appellantur
sordida uestimenta. & auferunt᷑ abeo. cum
post baptisma. Candida sint semꝑ uestienta
tua. Credentiũq omĩs ȩccła: audit ꝑisaiam.
Lauamini mundi estote. Q de ipsa ꝓpħatur
incantico nticoꝵ. Quȩ est ista quȩ ascen.¬
nem eiꝰ accipe quȩ de t̾ra est: & significatur
inpedib. Cidarim mundam suꝑ caput eius
splendorem diuinȩ maiestatis intellige. ut
dm̃ cidari ornatꝰ. eẽ. uideatur.ł angłs
diũ stabat. & contestabat᷑ angłs dñi iesum

Expanded text:
qui cum non fecisset peccatum, pro nobis peccaqui cum non fecisset peccatum, pro nobis peccatum factus est, et ipse infirmitates nostras portat, 802 et pro nobis dolet, et nos reputavimus eum esse in dolore, et in plaga, et in angusdemit nos de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum . Hic in vicesimo primo psalmo loquitur: Longe a salute mea verba delictorum meorum . Et in sexagesimo octavo psalmo: Deusinsipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Quae universa appellantur sordida vestimenta, et auferentur ab eo cum post baptisma: Candida sint semper vestimenta tua : credentiumque omnis Ecclesia audit per Isaiam: Lavamini, mundi estote . Et de ipsa prophetatur in Cantico canticorunem ejus accipe, quae de terra est, et significatur in pedibus. Cidarim mundam super caput illius, splendorem divinae majestatis intellige, ut Deum cidari ornatus esse videatur. Et angelus Domini stabat, et contestabatur angelus Domini Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
pomnẽ modum absq peccato. Et in euangło
ad eum tẽptator accedit: quȩrens semꝑ dex¬
tris eiꝰ & uirtutib contraire. Qdq sequit᷑.
increpet dñs in te sathan & increpet dñs in
te qui elegit ierłm sic edisserunt. quia pat̾
& filius dñs est & incentesimo nono psalmo
legimus. dix̃ dñs dño meo sede a dextris
meis : dñs de altero dño loquit᷑. non quo ipse
dñs qui loquit᷑ increpare ñ possit. sed quo
ex unitate naturȩ cum alt̃ increpauerit:¬
ipse increpet qui loquitur. Qui enĩ uidit fili-¬
um: uidit patrẽ. & iste est qui elegit ierłm
ec cłam: quȩ pacẽ dñi contemplat᷑. Torris au.¬
tem de igne erutus rectissime intelligi potest:
qui cũ in babylone fuerit. non est babylonio
igne consumptꝰ. nec flamina scłi huiꝰ attactus.
Unde & moyses insolitudine cernit uisionem
magnã. in qua ardebat rubus. & ñ combure¬
batur. Hic iesus erat indutꝰ uestib sordidis:

Expanded text:
per omnem modum absque peccato. Et in Evangelio per omnem modum absque peccato. Et in Evangelio ad eum tentator accedit, quaerens semper dextris ejus et virtutibus contraire. Quodque sequitur: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet Dominus in te qui eligit Jerusalem, sic edisserunt, quia Pater et Filius Dominus est, et in centesimo nono psalmo legimus: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis: Dominus de altero Domino loquitur, non quod ipse Dominus qui loquitur, increpare non possit; sed quod ex unitate naturae, cum alter increpaverit, increpet ipse qui loquitur. Qui enim videt Filium, videt et Patrem : et iste est qui elegit Jerusalem, Ecclesiam quae pacem Domini contemplatur. Torris autem de igne erutus, rectissime intelligi potest, qui cum in Babylone fuerit, non est Babylonio igne consumptus, nec flamma saeculi hujus attactus. Unde et Moyses in solitudine cernit visionem magnam, in qua ardebat rubus, et non comburebatur . Hic Jesus erat indutus vestibus sordidis;
Abbreviated transcription (Latin):
defluat. Qđq sequit᷑. ponite cidarim mundã
suꝑ caput eiꝰ: ꝓcidari in hebreo legimꝰ. sanipł
quȩ mitra a plerisq dr̃. & in hac uolunt
intelligi sacerdotu dignitatẽ: qđ ablatis
sordib peccatoꝵ. mundũ habuerit sacerdo¬
tium. Hȩc udei. Hr̃ĩ autem ita disserunt.
Sacerdotem esse magnũ ad quẽ dr̃. Tues sacer-
dos inȩt̃nũ scd̾m ordinẽ melchisedech. Qui qm̃
consilii esse angłm. Non quo alt̃ & alt̃ sit
aut duas ꝑsonas recipiamꝰ in filio: sed qđ idẽ
atq unus & quasi homo sordidatꝰ ostendit᷑.
&̾ quasi angłs mediator hominũ & dĩ appa.¬
rere dicatur. Non aut̃ esse iesum filiũ iosedech
ex hoc conant᷑ ostendere. qđ ñ sit appositum
in p̃senti loco filius iosedech: qui in aliis locis
ubi uere de iesu dr̃ filio iosedech semꝑ patris
cognomine censeat᷑. Stans gͥ cernitur iesus
& stabili consistens gradu. & sathanstans a
dextris eiꝰ. ut aduersaret᷑ ei. Temptatꝰ est enĩ

Expanded text:
dque 801 sequitur: Ponite cidarim mundam super caput ejus, pro cidari in Hebraeo legimus SANIPH  , quae mitra a plerisque dicitur, et in hac volunt intelligi sacerdotii dignitatem, quod, ablatis sordibus peccatorum, mundum habuerit sacerdotium. Haec Judaei. Nostri autem ita disserunt, sados in aeternum secundum ordinem Melchisedech , qui quoconsilii esse angelum , non quod alter et alter sit, ut duas personas recipiamus iatque unus, et quasi homo sordidatus ostenditur, et quasi angelus mediator hominum et Dei apparere dicatur. Non autem esse Jesum filium Josedec, ex hoc conantur ostendere, quod non sit appositum in praesenti loco, filius Josedec, qui in aliis locis, et ubi vere de Jesu dicitur filio Josedec, semper patris cognomine censeatur. Stans igitur cernitur Jesus, et stabili consistens gradu: et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Tentatus enim est
Abbreviated transcription (Latin):
riam quasi de somno hominẽ consurgentem.
interrogat quid uiderit. ut illo respondente
& ignorante. & sciscitante quid cernat atq
dicente. quid sunt hȩc dñe mi:ꝰ Audiamus
abeo. Hoc est uerbũ dni ad zorobbabel. Non in
exercitu neq in robore. sed in sp̃u meo dic̃ dñs.
Dicamꝰ gͥ singula ꝑcurrentes. pͥmũ qͥd uideat᷑
hebreis a quib inueteri testam̃to eruditi
na conscendamꝰ. Candelabrũ aureũ solidum
legẽ idest. nomon. int̃p̃tant᷑. Lampadẽ aut̃
idest flammã in uertice candelabri lucentem
atq fulgentẽ. xp̃m qui caput legis sit. & om.¬
nẽ mundũ illuminet. Septẽ lucernas suꝑ can¬
Hulli enim dubiũ. quinlex sp̃u scõ dictante con¬
scripta sit. Septẽ aut̃ infusoria in quib oleũ
sit quod mittatur in lucernas quȩ supra can¬
delabrum luceant. hoc intelligi uolunt. septẽ
istas gras de cęlo adhomines ꝑlegẽ descendere.
Quas aut̃ oliuas suꝑcandelabrũ a dextera par-

Expanded text:
riam quasi de somno hominem consurgentem, interrogat quid viderit, ut illo respondente, et ignorante, et sciscitante quid cernat, atque dicente: Quid sunt haec, domine mi? audiamus ab eo: Hoc est verbum Domini ad Zorobabel: Non in exercitu, nec in robore; sed in spiritu meo, dicit Dominus. Dicamus igitur singula percurrentes, primum quid videatur Hebraeis, a quibus in veteri Testamento eruditi na conscendamus. Candelabrum aureum solidum, Legem, id est, νόμον interpretantur. Lampadem autem, id est flammam in vertice candelabri lucentem atque fulgentem, Christum, qui caput Legis sit, et omnem mundum illuminet. Septem lucernas super canNulli enim dubium quin Lex, Spiritu sancto dictante, conscripta sit. Septem autem infusoria in quibus oleum sit, quod mittatur in lucernas, quae super candelabro luceant, hoc intelligi volunt, septem istas gratias de coelo ad homines per Legem descendere. Duas autem olivas super candelabrum a parte dextera
Abbreviated transcription (Latin):
set uisionẽ suã nesciens quid uideret: int̾rogat
angłm loquentẽ in se. sensũ uidelicet adõ il¬
luminatũ. iste enĩ angłs nr̃ est: qui prudent̃
intelligens. dĩ nob̾ indicat uoluntatẽ. & dicit.
Quid sunt hȩc dñe mi᷑ Angłs aut̃ ñ explanat
uisionẽ ꝓpħȩ ut rogatꝰ ab̃eo fuerat. sed int̾ro.¬
gantẽ rursum int̾rogat. Num ignoras qͥd sint
hȩc: Quo respondente nescio: etiã ipse respon¬
dit. Hoc est uerbum dñi ad zorobbabel dicens.
Non in exercitu neq in robore. sed insp̃u meo dic̃
est int̾p̃tatio uisionis. Non in exercitu nec in
multitudine hellatoꝵ: sed in sp̃u meo reductũ
popłm & plenius reducendũ. & aduersarios. eẽ.
uastandos. Qd̾q sequit᷑. quis tumons magne
corã zorobbabel inplanũ. addiabolũ dictum

Expanded text:
quid videret, interrogat angelum loquentem in se, sensum videlicet a Deo illuminatum. Iste enim angelus noster est, qui prudenter intelligens, Dei nobis indicat voluntatem, et dicit: Quid sunt haec, domine mi? Angelus autem non explanat visionem prophetae, ut rogatus ab eo fuerat; sed interrogantem rursum interrogat: Num ignoras quid sint haec? Quo respondente, nescio: etiam ipse respondit; Hoc est verbum Domini ad Zorobabel dicens: Non in exercitu, nec in robore, sed iest interpretatio visionis: non in exercitu, neque in multitudine bellatorum; sed in spiritu Dei reductum populum, et plenius reducendum, et adversarios esse vastandos. 809 Quodque sequitur: Quis tu, mons magne, coram Zorobabel in planum; ad
Abbreviated transcription (Latin):
tem magnũ: amicos eius qui habitant uel
sedent corã eo. & qui uiri sunt portendentes.
in signũ sunt positi futuroꝵ. Qͥd est gͥ qđ iesiis
& amici eiꝰ cogunt᷑ audire. adducam seruum
meũ orientẽ. & reliqua: Supra ꝓmiserat
as iesu filio iosedech sacerdoti magno. qđ si
in uiis eiꝰ ambularet & eiꝰ prȩcepta seruaret.
ipse diuidicaret domũ eiꝰ & atria eiꝰ custodiret.
& daretͤ ministros angłicȩ dignitatis: nunc
ei dicit & amicis illiꝰ. plenã felicitatẽ & ꝑfe¬
ctam beatitudinẽ tunc futurã quando ue.¬
nerit oriens de quo scriptũ est. Ecce uir
oriens nom̃ eiꝰ. Q in malachia. Oriet᷑ uobis
ex iacob & homo ex isrł. In euangło quoq
aꝑtissime de xp̃o legimꝰ. In quib usitauit
nos oriens ex alto: illuminare his qui in te-
nebris & inumbra mortis sedent. ad diri-¬
gendos pedes nr̃os inuiã pacis. Qui oriens
ipse dr̃ & lapis angularis: qui popłm utrunq
conuingat. & duos parietes in unã domũ

Expanded text:
tem magnum, amicos ejus qui habitant, vel sedent coram eo, et qui viri sunt portendentes, in signum sunt positi futurorum. Quid est igitur quod Jesus et amici ejus coguntur audire: Adducam servum meum orientem, et reliqua? Supra promiseratesus filio Josedec sacerdoti magno, quod si in viis ejus ambulasset, et ejus praecepta servasset, ipse dijudicaret domum ejus, et atria ejus custodiret, et daret ei ministros angelicae dignitatis: nunc ei dicit et amicis illius, plenam felicitatem, et perfectam beatitudinem tunc futuram, quando venerit Oriens, de quo scriptum est: Ecce vir Oriens nomen ejus . Et in Malachia: Orietur in Aex Jacob, et homo ex Israel . In Evangelio quoque apertissime de Christo legimus: In quibus visitabit nonebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Qui Oriens ipse dicitur et lapis angularis , quia populum utrumque 805 conjungat, et duos parietes in unam domum
Abbreviated transcription (Latin):
tes montes aenei. Inquadriga prima. equi
rufi. in quadriga scda: equi nigri. In quadri¬
Iga tercia: equi albi. Inquadriga quarta:
Iangłm qui loquebatur in me. Quid sunt¬
I hȩc̃ dñe mi᷑ Et respondit angłs. & ait ad
me. Isti sunt quattuor uenti celi. qͥ egredi¬
Iuntur ut stent corã dominatore omĩs t̾rȩ.
In qua erant equi nigri: egrediebant᷑ in t̾rã
aquilonis. Et albi egressi sunt post eos.
.& uarii egressi sunt ad terram austri. Qui
Iaut̃ erant robustissimi: exierunt & quęre¬
Ibant ire & discurrere suꝑ omnẽ t̾rã. Et dix̃.
Ite. & ꝑ ambulate t̾rã. Et̾ ꝑambulauerunt

Expanded text:
t: « In quadriga prima equi rufi, in quadriga secunda, equi nigri; in quadriga tertia, equi albi; in quadriga quarta, sunt haec, domine mi? Et respondit angelus, et ait ad me: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur, ut stent coram Dominatore omnis terrae. In qua erant equi nigri, egrediebantur in terram Aquilonis, et albi egressi sunt post eos, et varii egressi sunt ad terram Austri. Qui autem erant robustissimi, exierunt, et quaerebant ire et discurrere per omnem terram. Et dixit: Ite
Abbreviated transcription (Latin):
post ab lationẽ uestium sordidarũ &e restitutã
mundi sacerdotii dignitatẽ: p̃cipiat᷑ ei urta
illud qđ in euangło scriptũ ÷. Ecce sanus
factus es. noli peccare. ne qͥd tͥ deterius
fiat. Et reꝑmittitur ei premiũ. siinuus dñi
ambulauerit. & eiꝰ p̃cepta seruauerit: qđ &e ipse
uidex sit domus eius. id est pontifex ꝑseuer&e
in templo. & custodiat atria eiꝰ atq uestibula:
cedet ei dñs ex angłors numero qui eo tẽpore
stabant ante conspectũ eiꝰ. quors circũ uallet᷑
aurilio. & abomĩ hostium fraude securus sit.
Iuxta nr̃os qui hȩc omĩa referunt addñm sal¬
uatorẽ: hoc uidet᷑ esse difficile. qđ iesu ab angło
seruauerit. ipse quoq idicet domũ eiꝰ. &
custodiat atria eiꝰ. & det ei dñs ambulantes
de his qui assistunt ei. Quod facile soluitur.
si consideremus eum qui formam serui est di¬
quatꝰ assumere. & cum diues esset: ꝓ nobis pauꝑ
factus est. Quicqͥd gͥ de membris dr̃ refertur

Expanded text:
post ablationem vestium sordidarum, et restitutam mundi sacerdotii dignitatem, praecipiatur ei juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Ecce sanus factus es, ultra noli peccare, ne quid tibi deterius fiat ; et repromittitur ei praemium, si in viis Domini ambulaverit, et ejus praecepta servaverit, quod et ipse judex sit domus ejus, id est, pontifex perseveret in templo, et custodiat atria ejus, atque vestibula, 803 et det ei Dominus ex angelorum numero qui eo tempore stabant ante conspectum ejus quorum circumvalletur auxilio, et ab omni hostium fraude securus sit. Juxta nostros, qui haec omnia referunt ad Dominum Salvatorem, hoc videtur esse difficile, quod Jesu abservaverit, ipse quoque judicet domum ejus, et custodiat atria illius, et det ei Dominus ambulantes de his qui assistant ei. Quod facile solvitur, si consideremus eum, qui formam servi est dignatus assumere . Et cum dives esset, pro nobis pauper factus est . Quidquid igitur de membris dicitur, refertur
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Increpet intẽ dñs sathan: ut pluit dñs
a dño. & increpet dñs in te qui elegit ierłm.
Cum gͦ de cunctis urbib udȩ nunc electa sit
ierłm: nequaquã imputante dño peccata quȩ
fecit: cur quasi torrẽ quẽ uulgo titionẽ uocant
iesum conaris obruere. qui de babylonia capti-¬
uitate quasi semi ustꝰ euasit. Qđ aut̃ sequitur.
iesus erat indutꝰ sordidis uestib: triplicit̃ int̾¬
p̃tant᷑. Uel ob conuigiũ illicitũ. uel obpeccata
popłi. uł ꝓpt̃ squalorẽ captiuitatis. Angłs aut̃
ante cuiꝰ faciẽ stabat iesus: p̃cepit cęteris angłis
ex ꝑsona dnĩ. ut auferrent abeo sordida uestĩ¬
menta. de qͥb supradiximꝰ. Qui cũ pͣceptũ oꝑe
complesset: rursũ idem angłs loquit᷑ ad iesum.
Ecce abstuli a te iniquitatẽ tuã. hȩc sunt sordi-¬
da uestimenta. & induite mutatoriis. hoc est.
isra helitẽ tͥ coniugẽ copulaui. Pro quo. lxx.

Expanded text:
Satan: ut, pluit Dominus a Domino: et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem. Cum ergo de cunctis Judae urbibus nunc electa sit Jerusalem, nequaquam ei imputante Domino peccata quae fecit, cur quasi torrem, quem vulgo titionem vocant, Jesum conaris obruere, qui de Babylonia captivitate quasi semiustus evasit? Quod autem sequitur: Jesus erat indutus vestibus sordidis, tripliciter interpretantur. Vel ob cosqualorem captivitatis. Angelus autem ante cujus faciem stabat Jesus, praecepit caeteris angelis ex persona Domini, ut auferrent ab eo sordida vestimenta, de quibus supra diximus. Qui cum praeceptum opere complessent rursum idem angelus loquitur ad Jesum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam: haec sunt sordida vestimenta, et indui te mutatoriis, hoc est, Israelitem tibi conjugem copulavi, pro quo Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
istarum. aduersus sp̃ualia nequiciȩ incęle-¬
stib. Hos quattuor aduersarios qͥ contra
scõs semꝑ dimicabant: ꝓp̃c oppressit adue¬
niens. & de his psalmista congeminat. Suꝑ
aspidem & basiliscum ambulabis: & concul.¬
cabis leonem & draconẽ. Possumꝰ ꝑ quattuor
cornua que regnauer̃ contra popłm dĩ: & quat¬

Expanded text:
ualia nequitiae in coelestibus . Hos quatuor adversarios, qui contra Sanctos semper dimicabant, Christus oppressit adveniens. Et de his Psalmista congeminat: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Possumus quatuor cornua, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ntes. implent ierłm cruore cȩsorũ. a porta usq
ad portam. Vnde dñs pacem & miscdiam reꝓ-¬
mittens. rursũ eã edificaturũ se eẽ. dicit: &
ꝑpendiculũ siue funculũ scđ̃m mensuras ce
ordines singulors in eam. eẽ tendendã. Quid¬

Expanded text:
ntes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ntes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines singulor
Abbreviated transcription (Latin):
erunt intraditos. Hic ut filiũ a pedagogo
uoluerit emendari: illȩ hostẽ int̾ficere &
punire conate sint. Cui simile est illud in
isaia. Ego dedi eos in manꝰ tuas. tu aut̃ non
fecisti eis miscđiam. Senib aggrauasti iugũ:
& dixisti. ero inet̃nũ domina. Telus autẽ.¬
Ex quo loco conuincunt᷑ heretici qui ueteri
detrahunt testamento: qđ irascens ds̃ non
ꝑdere cupiat eos in quos irascitur. sedemen¬
dare. Quia gͦ inquit zelatus sum ierłm
& syon zelo magno quas aduersaru plus¬
quam uoluerã depresserunt: iccirco hȩc dic̃
dñs. Reuertar ñ in una miscđia. sed inmul.
templũ edificabit᷑ in ea. sub zorobbabel
&e iesufilio iosedech. & ꝑ pendiculum
cementariorum tendetur suꝑ ierłm. Potest
bella scłi nec humilia atq t̾rena. sed pacẽ
atq concordiam & cȩloꝵs excelsa considerat
rio mundũ aurum & argentum appareat. Ad¬
uersarii uero quib tradita est eam delere nite¬

Expanded text:
erint in traditos; hic ut filium a paedagogo erint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et dixisti, ero in sempiternum domina . Zelus auteEx quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irascitur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas adversarii plusquam volueram, depresserunt: idcirco haec dicit Dominus: Revertar non in una misericordia, sed in multtemplum, aedificabitur in ea sub Zorobabel, et Jesu filio Josedec: et perpendiculum aementariorum extendetur super Jerusalem. Potest li, nec humilia atque terrena, sed pacem atque concordiam, et coelorum excelsa considerat,rio mundum aurum appareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere innite
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum ierłm &e syon zelo magno. & ira
magna ego irascar suꝑ gentes opulentas.
Quia eggo iratus sum parum. ipsi uͦ adiuuer̃
Sin ea. ait dñs exercituũ. & ꝑpendiculũ exten¬
S dñs omp̃s. Telatus sum ierłm & syon teloma.¬
Igno & ira magna ego irascar suꝑ gentes
quȩ suꝑ imposite sunt. ꝓ eoqd ego quidẽ iratꝰ¬
I sum modicum. ipsi uͦ suꝑ positi sunt in mala.
Propterea hȩc dicit dñs exercituum. Conuer¬
Itar ad ierłm in miscdia: & domꝰ mea instau¬
tendetur suꝑ ierłm. Adhuc uerba bona &
eam quã zelat᷑ ostendit. nequaquã dicens
pieremiam. sic̃ despicit mulier uirũ suum
ita despexit me domus isrł. cui ꝑ ezechiel
loquebat᷑. lrascens iam ñ irascar tͥ: & zelus
m̃s recessit a te. Qui gͦ telatꝰ est ierłm &
syon. una est aut̃ atq eadem ciuitas: nunc
irascit᷑ suꝑ gentes opulentas. quas supra eqͦs
rufos & albos. & uarios nominauit. qđ ipse
tradiderit eos adcorripiendum: illȩ uͦ seui¬

Expanded text:
tus sum Hierusalem et Sion zelo magno et ira magna ego irascor super gentes opulentas quia ego iratus sum parum ipsi vero adiuverunt in ea ait Dominus exercituum et perpendiculum extenn zelo magno, et ira magna ego irascor super gentes quae superimpositae sunt: pro eo quod ego quidem iratus sum modicum, ipsi vero superpositi sunt in mala. Propterea haec dicit Dominus; convertar ad Jerusalem in misericordia, et domus mea instautendetur super Jerusalem. Adhuc verba bona, et eam quam zelatur, ostendit, nequaquam dicens per Jeremiam: Sicut despicit mulier virum suum, ita despexit me domus Israel . Cui per Ezechielloquebatur: Irascens jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Qui ergo zelatus est Jerusalem, et Sion una est autem atque eadem civitas, nunc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevi
Abbreviated transcription (Latin):
ait adillos quistabant coram se dic̃s. Auferte
uestimenta abeo sordida. Et dixit adeũ. Ecce ab¬
stuli a te iniquitatẽ tuã & indui tẽ mutatoriis.
Et dix̃. Ponite cidarim mundũ suꝑ caput eiꝰ. Et po¬
suer̃t cidarimmundã suꝑ caput eiꝰ. & induer̃t
eũ uestib Lx.x. Et ostendit mͥ dñs iesũ sacerdo¬
tẽ magnũ stantẽ ante faciẽ angłi dnĩ: & diabo¬
lusstabat a dextris eiꝰ. ut aduersaret᷑ ei. Et dix̃
dñs ad diabolum. Increpet dñs inte diabole. &

Expanded text:
ferte vestimenta sordida ab eo. Et dixit ad eum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam, et indui te mutatoriis. Et dixit: Ponite cidarim mundam super caput ejus. Et posuerunt cidarim mundam super caput ejus, et induerunt eum vestibus. LXX: Et ostendit mihi Dominus Jesum sacerdotem magnum, stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Et dixit Dominus ad diabolum: Increpet Dominus in te, diabole, et
Abbreviated transcription (Latin):
samur: ut fugiamus insyon ȩccłam dñi. &
humilia relinquentes in specula eiꝰ & sullimi¬
tate dogmatum consistamus. Qđ aut̃ sequit᷑.
hȩc dicit dñs exercituum. post głam misit me
& reliqua: uox saluatoris loquentis inducit᷑.
qui omp̃s ds̃ a patre omĩpotente missũ. eẽ. se
dicit. ñ iuxta id qđ omp̃s est: s iuxta id qđ
post głam missus est. Qui cũ. ẽẽt informa¬

Expanded text:
samur: ut fugiamus in Sion Ecclesiam Domini, et samur: ut fugiamus in Sion Ecclesiam Domini, et humilia relinquentes, in specula ejus et sublimitate dogmatum consistamus. Quod autem sequitur: Haec dicit Dominus exercituum, post gloriam misit me, et reliqua, vox Salvatoris loquentis inducitur, qui omnipotens Deus a Patre omnipotente missum se esse dicit, non juxta id quod omnipotens est; sed juxta id quod post gloriam missus est. Qui cum in
Abbreviated transcription (Latin):
cenduntur mala suꝑ om̃s qui habitant in t̾ra.
& ad quẽ iuxta hunc ipsum zachariã ꝓpħam
egrediunt᷑ equi nigri. ut in sua regione consi¬
stant. Ille quoq qui in isaia głabundus dixe-¬
rat. in cȩlũ ascendam. suꝑ sidera cęli ponam
thronũ meũ. sedebo in monte sullimi. suꝑmon-¬
tes ex celsos: in aquilone. infrigidissimo t̾rarũ
loco regnũ habere se iactat. Legimꝰ & in alio loco.
Ecce fumus ab aquilone uenit. & qui ꝓcula scã
urbe discesserant: dr̃ de eis. Fcce isti delonge
uenient. ab aquilone & mari. Et ꝑieremiam
sp̃s sc̃s loquitur. ꝓuocans eos qui in captiuitate
sunt: ut redeant ierłm. Hade & lege sermones
meos istos adaquilonẽ: & dices. Reuertere ad
feruoris amisimus. qͥ disꝑsi sumꝰ in orbe t̾ra¬
rũ. & de quib euangłm p̾dicat. qđ inqͥttuor
uentos mittat angłos suos dñs ae congreget
nos. & qui in huiꝰ scłi uitiis & confusione uer-¬

Expanded text:
cenduntur mala super omnes qui habitant in terra, cenduntur mala super omnes qui habitant in terra, et ad quem juxta hunc ipsum Zachariam prophetam, egrediuntur equi nigri, ut in sua regione consistant . Ille quoque qui in Isaia gloriabundus dixerat: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte sublimi, super montes excelsos in Aquilone , in frigidissimo terrarum loco regnum habere se jactat. Legimus in alio loco: Ecce fumus ab Aquilone venit : et qui procul a sancta urbe discesserant, dicitur de eis: Ecce isti de longe veniunt ab Aquilone et mari . Et per Jeremiam Spiritus sanctus loquitur, provocans eos qui in captivitate sunt, ut redeant Jerusalem: Vade et lege sermones meos istos ad Aquilonem, et dices: Reverte ad fervoris amisimus, qui dispersi sumus in orbe terrarum, et de quibus Evangelium praedicat, quod in quatuor ventos mittat angelos suos Dominus , et congreget nos, et qui in hujus saeculi vitiis et confusione ver