comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ais officere potest. quod te ignorante aut
scripsit. aut forte non scripsit: Et si scripsit:
sufficit tͥ totuis orbis testimoniũ. quod nulli
uerũ uidet᷑: ut tantȩ urbis sacerdos uł inno-¬
centi iniuriam facere potuerit. uł absenti.
In nocentẽ te uocas. ad cuius int̾pretationẽ
roma contremuit. Absentẽ. qui accusatus
fugis: ut magis obsidionem barbaric̃ã quã
pacatȩ urbis uelis sententiam sustinere. Esto
preteriti anni epłam ego finxeri: recentia
ad orientem scripta quis misit : In quibus
papa anastasius tantis te ornauit florib.
ut cum ea legeris. magis te uelle defendere.
quã nos incipias accusare. Simulq considera
in.inutabilem illam prudentiã tuã. & sales
atticos. & scĩ eloquii uenustatẽ. Ab aliis ap¬
peteris. alioꝵ criminatione confoderis. &
contra me furibundus iactaris & loqueris.
Hunquid et ego non possum enarrare. tu
quomodo de urbe discesseris: Quid de te

Expanded text:
ut ais, officere potest, quod te ignorante, aut ut ais, officere potest, quod te ignorante, aut scripsit, aut forte non scripsit? Et si scripsit, sufficit tibi totius orbis testimonium, quod nulli verum videtur, ut tantae urbis sacerdos, vel innocenti injuriam facere potuerit, vel absenti. Innocentem te vocas, ad cujus interpretationem Roma contremuit. Absentem, qui accusatus is judicium fugis, ut magis obsidionem barbaricam, quam pacatae urbis velis sententiam sustinere. Esto, praeteriti anni ego epistolam finxerim. Recentia ad orientem scripta quis misit? In quibus papa Anastasius tantis te ornat floribus, ut cum ea legeris, magis te velle defendere incipias, quam nos accusare. Simulque considera illam inimitabilem prudentiam tuam, et sales Atticos, et sancti eloquii venustatem. Ab aliis appeteris, aliorum criminatione confoderis, et contra me furibundus jactaris, et loqueris, « Numquid et ego non possum enarrare, tu quomodo de Urbe discesseris? Quid de te
Abbreviated transcription (Latin):
dum nescis inureret. diceretq libros origenis
romanȩ eccłiȩ plebi traditos. ut fidi ueritatẽ
quam ab apłis didicerant. ꝑte ꝑderent: &
quo tͥ maiorem faceret iniidiam. ausus sit
criminari hos ipsos. prefationis tuȩ testimo¬
nio roboratos. Non est leue quod tͥ inpingit.
tantȩ urbis pontifex. uł ab alio obiectum
tĩmere suscepit. Uociferare. & clamita ꝑ
compita. ꝑ plateas: non ẽ. non ẽ. m̃s liber.
Ꝙ si ms̃ ẽ: scedulas inemendatas eusebius.
furto abstulit. Alit̾ ego edidi: immo nec
edidi. Uni eas dedi. aut certe paucis. Et
tam sceleratus inimicus. tam negligentes
amici fuerunt: ut omniũ codices ab eo
& ñ illi tergum obu̾tens. in me tͣnsmari¬
nas maledictoꝵ tuoꝵ sagritas dirigere
Quid enim uulnerib tuis prodest. si ego
fuero uulneratus: An solatiũ ꝑcussi est.
amicũ secum uidere morientẽ : Si̇ritii iam
anastasii dicta contempnis: Quid enĩ tͥ

Expanded text:
dum nescis inureret, diceretque libros Origenis dum nescis inureret, diceretque libros Origenis Romanae Ecclesiae traditos, ut fidei veritatem quam ab Apostolo didicerant, per te perderent, et quo tibi majorem faceret invidiam, ausus sit criminari hos ipsos, Praefationis tuae testimonio roboratos. Non est leve quod 550 tibi impingit tantae urbis pontifex, vel ab alio objectum temere suscepit. Vociferare et clamita per compita, per plateas: Non est meus liber; et si meus est, schedulas inemendatas Eusebius furto abstulit. Aliter ego edidi, immo nec edidi. Nulli eas dedi, aut certe paucis; et tam sceleratus inimicus, tam negligentes amici fuerunt, ut omnium codices ab eo et non illi tergum obvertens, in me transmarinas maledictorum tuorum sagittas dirigere. Quid enim vulneribus tuis prodest, si ego fuero vulneratus? An solatium percussi est, amicum secum videre morientem? 21. Siricii jaAnastasii dicta contemnis. Quid enim tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
scribentis argues. etiam si scripta sit ab illo
siue non scripta. ad te nichil ꝑtinere testaris.
qui p̃cessoris eius habeas testimoniũ. &. ro¬
gantem romã ut eam in lustrarex pͣsentia tua
oppiduli tui amore contempseris. Si ame
fictam epłam suspicaris. cur eam in romanȩ
eccłiȩ carthario non requiris: ut cũ depre-¬
henderis ab ep̃o non datã. manifestissime
criminis reũ teneas. Et nequaquã aranearũ
michi opponas cassiculos s fortissimo me
& solidissimo rete constringas: Si autem
oriente expectare testimoniũ. cuiꝰ auctorẽ
& testem habeas in uicino. Uade potius
romã: & presens apud eũ expostula. cur tͥ
& absenti & innocenti fecerit contumeliã:
Primũ ut non reciperet expositionẽ fidi tuȩ
quã omnis ut scribis italia comꝓbauit.
& baculo tuoꝵ uti noluerit litterarum
contra canes tuos.: dein ut epłas contra te
ad orientem mitteret. & cauteriũ tͥ hereseos

Expanded text:
scribentis arguis; etiam si scripta sit ab illo, scribentis arguis; etiam si scripta sit ab illo, sive non scripta, ad te nihil pertinere testaris, qui praecessoris ejus habeas testimonium, et rogantem Romam, ut eam illustrares praesentia tua, oppiduli tui amore contempseris. Si a me fictam epistolam suspicaris, cur eam in Romanae Ecclesiae chartario non requiri? ut quum deprehenderis ab episcopo non datam, manifestissime criminis reum teneas: et nequaquam aranearum mihi opponas cassiculos, sed fortissimo me et solidissimo constringas reti. Si autem oriente exspectare testimonium; cujus auctorem et testem habeas in vicino. Vade potius Romam, et praesens apud eum expostula, cur tibi et absenti et innocenti fecerit contumeliam. Primum, ut non reciperet expositionem fidei tuae, quam omnis, ut scribis, Italia comprobavit, et baculo tuarum uti noluerit litterarum contra canes tuos. Deinde, ut epistolas contra te ad Orientem mitteret et cauterium tibi haereseos,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcacitatis ꝓprius sermo conuincat. Ut cęt̾a
sileam: ex hoc uno capitulo conꝓbabo fer¬
ream te frontẽ possidere fallaciȩ. Uide qͣntũ
timeã criminationẽ tuam. Si ꝓtuleris q̃d
minaris. mea erunt uniu̾sa quȩ tua sunt.
Ego in uigilantio tͥ respondi: eadem enim
accusabat᷑ quȩ tu postea & amicus laudas.
& inimicus accusas. Scio a quo illius contͣ
me rabies concitata sit. Noui cuniculos tuos
simplicitatẽ quã om̃s predicant ñ ignoro.
ꝑ illius stulticiam. tua in me malicia deba¬
chata ẽ. Quem ego si epła mea reppuli.
ne solus habere uidearis baculũ litterarũ:
ñ debes turpitudinẽ simulare u̾boꝵ. quã
nusquã omnino legisti. s intelligere et
confiteri ꝑ illius uecordiã. tuis calũpnis
lubricus extitisti: &. turbatꝰ. in quo figas
gradũ ñ repperis. Modo enĩ dicis ame ẽẽ
compositã: nuinc ab eo ad te debuisse tͣns¬
mitti. cui missa ẽ. Rursum iniusticiam

Expanded text:
procacitatis proprius sermo convincat. Ut caetera procacitatis proprius sermo convincat. Ut caetera sileam, ex hoc uno capitulo comprobabo, ferream te frontem possidere fallaciae. Vide quantum timeam criminationem tuam. Si protuleris quod minaris, mea erunt universa quae tua sunt. Ego in Vigilantio tibi respondi. Eadem enim accusabat, quae tu postea et amicus laudas, et inimicus accusas. Scio a quo illius contra me rabies concitata sit, novi cuniculos tuos. Simplicitatem 549 quam omnes praedicant, non ignoro. Per illius stultitiam tua in me malitia debacchata est; quam ego si epistola mea repuli, ne solus habere videaris baculum litterarum, non debes turpitudinem simulare verborum, quam nusquam omnino legisti; sed intelligere et confiteri, per illius vecordiam, lubricus exstitisti; et turbatus, in quo figas gradum non reperis. Modo enim dicis a me esse compositam, nunc ab eo ad te debuisse transmitti, cui missa est. Rursum injustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. Qui ponunt tenebras lucẽ. & lucem
tenebras. Qui dicit amarũ dulce: & dulce
amarũ. Tu aũ dũ int̾ mulsa magistrorũ.
& uenena pariter bibis: a magistro apło re¬
cessisti. qui docet etiam angłm. & se si infide
nomine. quid somnies nescio. Ub̃i enĩ eũ
scripsi heretica apud alexandriam cõmunione
maculatũ : Da librum. ꝓfer epłam. nusquã
omnino repꝑies. Et eadem licentia inimo
impudentia mentiendi. qua putas om̃s
tuis sermonib credituros:addis. quando
testimoniũ de scripturis in eũ tã iniuriose
posiusti: ut. ego repetere id meo ore ñ audeã.
Non audes repetere. qui tacendo amplius
criminaris: & qr non habes quod obicias.
simulas uerecundiã. ut lector te putet mͥ
parcere. qui mentiens nec tuȩ animȩ ꝑꝑcisti.
Qđ est illud testimoniũ de scripturis. quod
de tuo illo putentissimo ore non exeat:
Aut quid in scĩs libris potest turpe memora.¬
ri: si erubescis loqui Scribe saltem: ut nos

Expanded text:
malum: qui ponunt tenebras lucem, et lucem malum: qui ponunt tenebras lucem, et lucem tenebras: qui dicunt amarum dulce, et dulce amarum . Tu autem dum inter mulsum magistrorum et venena pariter bibis, a magistro Apostolo recessisti, qui docet etiam Angelum et se, si in fide nomine quid somnies, nescio. Ubi enim eum scripsi haeretica apud Alexandriam communione maculatum? Da librum, profer epistolam, nusquam omnino reperies, et eadem licentia, immo impudentia mentiendi, qua putas omnes tuis sermonibus credituros, addis: « Quando testimonium de Scripturis in cum tam injuriose posuisti, ut ego id repetere meo ore non audeam. » Non audes repetere, qui tacendo amplius criminaris. Et quia non habes quod objicias, simulas verecundiam, ut lector te putet mihi parcere, qui mentiens nec tuae animae pepercisti. Quod est illud testimonium de Scripturis, quod de tuo illo pudentissimo ore non exeat? Aut quid in sanctis Libris potest turpe memorari? Si erubescis loqui, scribe saltem, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
scribis mentiebaris. ut illius contra nos
odia concitares: & in iuiriȩ dolor. fidi fieret
oppͣssio. S uir prudens & apłicȩ sapientiȩ:
tempore ac reb probauit. & nr̃m in se
animũ. & ur̃as contra nos insidias. Si dis¬
cipuli mei ut scribis. tͥ romȩ inuidiam
concitarunt. & in emendatas scedulas te
dormiente furati sunt: quis papã theophilũ
adũsus ꝑduelles in egypto suscitauit: Quis
regum scita. Quis orbis in hac parte cõsensũ:
Q gloriaris te ab adolescentia theophili
fuisse aduitorẽ & discipulũ: cum et ille ante¬
quã ep̃s fieret pro humilitate sibi insita
nunquã docuerit: & tu postquã hic ep̃s
factus est. alexandriȩ non fueris. Eaudes
dicere in suggillationẽ mei. magistros meosꝰ
nec accuso nec muto. Quod si uerũ est.
suspicatã mͥ facis conu̾sionẽ tuam. Nec dãpno
ut criminaris institutores meos. s timeo illud
isaiȩ. Ue qui dicunt malũ bonũ. & bonum

Expanded text:
scribis, mentiebaris, ut illius contra nos scribis, mentiebaris, ut illius contra nos odia concitares, et injuriae dolor, fidei fieret oppressio. Sed vir prudens et Apostolicae sapientiae, tempore ac rebus probavit et nostrum in se animum, et vestras contra nos insidias. Si discipuli mei, ut scribis, tibi Romae insidias concitarunt, et inemendatas schedulas, te dormiente, furati sunt: quis papam Theophilum adversus perduelles in Aegypto suscitavit? Quis regum scita? quis orbis in hac parte consensum? Et gloriaris te ab adolescentia 548 Theophili fuisse auditorem et discipulum: cum et ille antequam episcopus fieret, pro humilitate sibi insita numquam docuerit, et tu postquam hic episcopus factus est, Alexandriae non fueris. Et audes dicere in suggillationem mei, Magistros meos, nec accuso, nec muto. Quod si verum est, suspectam mihi facis conversationem tuam. Nec enim damno, ut criminaris, institutores meos, sed metuo illud Isaiae: Vae qui dicunt malum bonum, et bonum
Abbreviated transcription (Latin):
debeas : Hereticoꝵ factio nuꝑ fugata de
egypto & alexandria. se hierosolimã cͣtulit.
dolor. una fieret & accusatio. Quos iste rep¬
pulit. spreuit. abiecit: dicens se ñ ẽẽ inimicũ
fidi. nec contͣ eccł̃iam bella suscipere quod
prus temptauit. doloris fuisse non ꝑfidiȩ:
nec alterus appetisse in nocentiã. s suam ꝓ-¬
bare uoluisse. Imꝑiũ putas Post sententias
sacerdotum. post ꝑiale rescriptũ. quod
quale sit nouerit ip̃se qui meruit: quid tͥ
uidet᷑ de his qui dampnati palatioͬ obsident.¬
& facto cuneo. fidem xp̃i in uno homine
ꝑsequunt᷑ : Meȩ aũ communionis & papȩ
theophi nullũ alium testem uocabo. nisi
ipsũ quẽ ame lesum simulas. Cuiꝰ epłas
ad me semꝑ datas. etiam eo tp̃r ñ ignoras.
qͦ mͥ eas reddi ꝓhibe̾as. & cotidie missis ta¬
bellariis. mnimicũ eius. amicũ nr̃m & fami¬
liarissimũ iactitabas. & ea quȩ nc̃ inpudent᷑

Expanded text:
debeas? Haereticorum factio nuper fugata de debeas? Haereticorum factio nuper fugata de Aegypto et Alexandria, se Hierosolymam contulit, dolor, una fieret et accusatio. Quos ille repulit, sprevit, abjecit, dicens se non esse inimicum fidei, nec contra Ecclesiam bella suscipere: quod prius tentavit, doloris fuisse, non perfidiae: nec alterius appetisse innocentiam, sed suam probare voluisse. Impium putas, post sententias sacerdotum imperiale rescriptum? quod quale sit, noverit ille qui meruit. Quid tibi videtur de his, qui damnati, palatia obsident, et facto cuneo, fidem Christi in uno homine persequuntur? Meae autem communionis, et Papae Theophili, nullum alium testem vocabo, nisi ipsum quem a me laesum simulas, cujus epistolas ad me semper datas, etiam eo tempore non ignoras, quo mihi eas reddi prohibebas, et quotidie missis tabellariis, inimicum ejus amicum nostrum et familiarissimum jactitabas, et ea quae nunc impudenter
Abbreviated transcription (Latin):
ut ais uerum uidet᷑. ut tantȩ urb̾is sacerdos.
uł innocenti tͥ iniuriam facere potuerit
uł absenti: Nec hoc dico quod de ep̃oꝵ
sententus iudicem. aut eoꝵ cupiã statuta
rescindi: S quo unꝰ quisq suo ꝑiculo faciat
quod sibi uidet᷑. & ipse nouerit quomꝰ de
suo uidicio idicandũ sit. Nob̾ in monaste¬
rio hospitalitas cordi est: om̃s ad nos ueni-¬
entes lȩta humanitatis fronte suscipimus.
Uerem᷑ enĩ ne maria cũ ioseph locũ non
inueniat in diu̾sorio. ne nobis iħe dicat
exclusus. hospes eram. & non suscepistis me.
Solos hereticos non recipimꝰ: quos uos solos
recipitis. Propositum quippe nobis est pedes
lauare uenientiũ. ñ merita discutere.
Recordare fr̃ confessionis eius. & pectoris qͣd
flagella secuerunt. Memento carceris. tenebraꝵ.
exilii. metalloꝵ: & non indignaberis hospitio
tͣnseuntem esse susceptũ. An ideo tͥ rebelles
uidem᷑: quia calicem aquȩ frigidȩ in nomine
illum & nos plus am̃are. & tu odisse plus

Expanded text:
ut ais, verum videtur, ut tantae urbis sacerdos, vel innocenti tibi injuriam facere potuerit, vel absenti? Nec hoc dico, quod de episcoporum sententiis judicem, aut eorum cupiam statuta rescindi; sed quod unusquisque suo periculo faciat, quod sibi videtur, et ipse noverit, quomodo de suo judicio judicandum sit. Nobis in monasterio hospitalitas cordi est; omnesque ad nos venientes, laeta humanitatis fronte suscipimus. Veremur enim ne Maria cum Joseph locum non inveniat in diversorio, ne nobis Jesus dicat exclusus: Hospes eram, et non suscepistis me . Solos 547 haereticos non recipimus, quos vos solos recipitis. Propositum quippe nobis est pedes lavare venientium, non merita discutere. Recordare, frater, confessionis ejus, et pectoris quod flagella secuerunt. Memento carceris, tenebrarum, exsilii, metallorum, et non indignaberis hospitio transeuntem esse susceptum. An ideo tibi rebelles videmur, quia calicem aquae frigidae in nomine illum et nos plus amare, et tu odisse plus
Abbreviated transcription (Latin):
illis quoq tribuentes beneficiũ qui nunc
infreni & male libertate sua abutentes paᷤ
unquid & hic ambiguttas aliqua dereli¬
cta ẽ. ut locus hic egeat assertore: ubi eui-
dentissime nulla illius alii sui int̾iecta ꝑsona.
dicit angłos refugas. & pͥncipe̾ mundi huiꝰ.
& luciferũ qui mane oriebatur. in fine xp̃o¬
suꝑ se secdente & regnante cũ scĩs suis. con¬
sortes ac socios nͣ solũ regni eiꝰ sed & uolun-¬
tatis futuros: Scđm uoluntatẽ nãq xp̃i
& om̃iũ scõꝑ agere : hoc ẽ ad sũmã beatitu¬
dinẽ ꝑuenisse. Neq enĩ alia ẽ ꝑfectio orati¬
onis: qua supplicare nos docuit patri: nͥ
ut fiat uoluntas eiꝰ sicut in cęlo & in tͣra.
Sed quęso patient᷑ audite. ñ quidẽ om̃ia

Expanded text:
illis quoque tribuente beneficium, qui nunc inferni, et male libertate sua abutentes vageNumquid et hic ambiguitas aliqua derelicta est, ut locus hic egeat assertore Al. assessore? Ubi evidentissime, nulla illius alii sibi interjecta persona, dicit, angelos refugas, et principem mundi hujus, et Luciferum qui mane oriebatur, in fine, Christo supersedente et regnante cum sanctis suis, consortes ac socios, non solum regni ejus, sed et voluntatis futuros. Secundum voluntatem namque Chri ejus, agere, hoc est, ad summam beatitudinem pervenisse. Neque enim est alia perfectio Orationis, qua supplicare nos docuit Patri, nisi ut fiat voluntas ejus, sicut in coelo et in terra. 35. Sed quaeso patienter audite, non quidem omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ascensiones & descensiones fiant. & ꝑfi¬
ciant aliqui. aliqui decrescant: Ergo illud
qđ dicis. in hoc scło uita uł acquiritur uł
omittitur: ñeͣ uerũ. An occultã hab& ali¬
quã intͣp̃tationẽ : Non enĩ pęnitentiã a

Expanded text:
adhuc ascensiones et descensiones fiant, et proficiant aliqui, et aliqui decrescant? Ergo illud quod dicis, in hoc saeculo vito, vel acquiritur, vel amittitur, non est verum: an occultam habet aliquam interpretationem? Non
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ sit. ex eodẽ libro de eo capiti¬
‸lo in quo scriptũ ẽ. & ipsũ dedit caput supͣ
omnẽ eccłiam : post pauca. Non solum in ꝗt
hominũ. sed etiã angłoꝵ cunctarũq uirtu¬
tũ. & rationabiliũ creaturarũ. eccłia intel¬
ligi potest. Item qđ animȩ quia in illa
pͥore uita nouerant dm̃. mͦ eũ ñ quasi ig¬
notu cognoscant. sed quasi denuo post ob-¬
luuonẽ agnoscant: ex eodẽ libro tra dicit.

Expanded text:
intelligendum sit, ex eodem libro, de eo capitulo, in quo scriptum est: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam , post pauca: Non solum, inquit, hominum, sed etiam Angelorum cunctarumque Virtutum, et rationabilium creaturarum, Ecclesia intelligi potest. Item quod animae, quia in illa priori vita noverant Deum, modo eum non quasi ignotum cognoscant, sed quasi post oblivionem denuo agnoscant, ex eodem libro ita dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationẽ uerbi ñ crediderunt : tunc aut᷑
iã negare ñ potert᷑ sicut & diabolus & angłi
eius. & quicũq cũ ipsis necessitate credide¬
rint. ꝗuiq om̃s cũquib & diabolus &
angłi eiꝰ: & quia postea credent. ñ uocabuns¬
regnamusq cum xp̃o: necesse ẽ ut suꝑ hisquę
seda ille sedeamus. Sed qui diligens lector
est: statim reqͥr& & dic&. Quid gͦ; Maior
homo angłis & cunctis in cȩlo potestatib :
Qđ quia ꝑiculosũ ẽ respondere: pͥncipatus.
& potestates & uirtutes. & dñationes. &. om̃e
nom̃ qđ nominat᷑ ñsolũ in hoc scło sed etiã

Expanded text:
dicationem verbi non crediderunt: tunc autem jam negare non poterunt, sicut diabolus et angeli ejus, et qui cum ipsis necessitate crediderunt, quique omnes cum quibus, et diabolus et angeli ejus, quia postea credent, non vocabunregnamusque cum Christo: necesse est ut super his quae sedet ille, sedeamus. Sed qui diligens lector est, statim requirit et dicit: Quid ergo, major homo angelis et cunctis in coelo potestatibus? Quod quia periculosum est resp Potestates, ac Virtutes, et Dominationes, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ hȩc rei nouitas ñ dubito qđ fide diffici¬
u mereatur. ut quis credatur ea dãpnare q̃
asstruit: scio qͥd desideratis. ut si possumus
talia ex hisdem libris ꝓferamꝰ exempla. & tã
euidentia. ut nullus om̃ino de his ciuquã
dubitandi resideat locus. idẽ ubi ne ille
quidẽ om̃ino sius alius nominet᷑. Et ita
ex eo capitulo u̾bi dicit apłs. ut ostender&
in scłis suꝑuenientib abundantes diuitias
gr̃e suȩ inbonitate suꝑ nos in xp̃o iħu:
post pauca. qđ nos inꝗuit qui quondam
lege tenebamur inferni. & ꝓpt̾ uicia atq
sedeamusq cũ eo. Sedeamꝰ autẽ non in hu¬
mili qͦcũq loco. sed suꝑ omne̾ pͥncipatũ &
potestatẽ &. dñationẽ. & om̃e nonĩ qđ no¬
minatũ ẽ ñ solũ in hoc scło sed etia̾ in fu-

Expanded text:
m haec rei novitas, non dubito quod fidem difficile mereatur, ut quis credatur ea damnare quae adstruit; scio quid desideratis, ut si possumus Al. possimus talia ex eisdem libris proferamus exempla, et tam evidentia, ut nullus omnino de his cuiquam dubitandi resideat locus, id est, ubi ne ille quidem alius suus nominetur: et ita Ex eo capitulo ubi dicit Apostolus, Ut ostenderet saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, in bonitate super nos in Christo Jesu , post pauca: « Quod nos, inquit, qui quondam lege tenebamur inferni, et propter vitia atque sedeamusque cum eo. Sedeamus autem non in humili quocunque loco, sed super omnem Principatum, Potestatem et Dominationem, et omne nomen quod nominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tati studens. ne ñ prefationẽ. s librum
& septuaginta int̾pretũ editionẽ. quȩ legen¬
tium uetustate firmata est utilem ẽẽ ȩccłiis.
dum ante gentes audiunt xp̃m uenturũ
esse quã ueniat : & ceteros interpretes non
reprobandos. quia non sua s diuina uolu¬
mina transtulerunt: & familiarẽ meum
id axp̃iano & amico debere suscipere.
quod magno sumptu sibi auideis descͥbere
festinauit. Excessi epłȩ modũ: & qui contͣ
nefariam heresim iam stilum fixeram. ꝓ
me respondere compulsus sũ. expectans
tria amici uolumina. & ad congeriem cri-¬
minũ eius tota mente suspensus: nͥ quod
leuius est ꝓfessus sum inimicũ cauere.
quã hostem latentẽ sub amici nomine
sustinere.

Expanded text:
tati studens, ne non praefationem, sed librumtati studens, ne non praefationem, sed librum Septuaginta interpretum editionem quae legentium vetustate firmata est, utilem 530 esse Ecclesiis, dum ante gentes audiunt Christum venturum esse quam veniat; et caeteros interpretes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina transtulerunt, et familiarem meum id a Christiano et amico debere suscipere, quod magno sumptu sibi a Judaeis describere festinavit. Excessi Epistolae modum, et qui contra nefariam haeresim jam stylum fixeram, pro me respondere compulsus sum, exspectans tria amici volumina, et ad congeriem criminum ejus tota mente suspensus: nisi quod levius est, professum inimicum cavere, quam hostem latentem sub amici nomine sustinere.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ breuit᷑ respondebo. meñ negasse eũ
ꝓpħam. quẽ statim in fronte prologi ꝓphe¬
tam eẽ confessus sũ. S quid hebrei dicent
& quib argumentis suam niterent᷑ ꝓbare
sententiam. uoluisse monstrare. & docuisse
tͣnslatores. Quoꝵ si in isto libro editionẽ
dixi multũ aueritate distare. & recto ec-¬
qui dixi. s eoꝵ qui legunt. In promptu st
quatuor editiones: aquilȩ. simmachi. sep¬
tuaginta. & theodotionis: eccłiȩ. iuxta the¬
odotionẽ legunt danielem. Ego qͥd peccaui.
si eccłiarũ uidiciũ secutus sum: Qd̃ aũ
refero. quid adu̾sũ susannȩ historiam. &
hymnũ triũ pueroꝵ. & belis draconisq
fabulas. quȩ in uolumine hebraico non
habentur. hebrei soleant dicere: quid in me
criminantur: Stultũ se sycofantã ꝓbat.
Non enim quid ipse sentirem. s quid illi
contra nos dicere soleant: explicaui. Quoꝵ
opinioni sic non respondi in ꝓlogo. breui-¬

Expanded text:
autem breviter respondebo, me non negasse eum autem breviter respondebo, me non negasse eum prophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse eptuaginta translatores. Quorum si in isto libro editionem dixi multum a veritate distare, et recto eccqui dixi, sed eorum qui legunt. In promptu sunt quatuor editiones, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, et Theodotionis: ecclesiae juxta Theodotionem legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannae historiam, et hymnum trium puerorum, et Belis, Draconisque fabulas, quae in volumine Hebraico non habentur, Hebraei soleant dicere, qui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevi
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam curiosus es. ut etiam somnia mea
noueris. omnia quȩꝙ̃ ꝑ tot annos absq
metu futurȩ scripsi calumpniȩ. in accusa¬
Quȩ quondam uaticinio futurȩ calũpnię
responderunt. implentes prouerbium:
Ante antidotũ. quã uenenũ. Quid nocet
eccłus nr̃a tͣnslatio: Mlagnis ut scio sũp¬
tib redimisti. aquilȩ & simmachi & theo¬
dotionis. quintęq et sextȩ editionis iuda¬
icos tͣnslatores: Origenes tuus. & ne forte
queraris figurata te laude ꝑcussũ. origenes
nr̃. nr̃m uoco. ob eruditionem ingenii.
ñ ob dogmatum ueritatẽ: in omnibus
gͦ & prudens in flaminã mitto manum:
& nichilominus hoc afastidiosis lectorib
p̃cor. ut quomͦ greci post septuaginta tͣns¬
latores aquilam & simmacĩ & theodotionẽ
legunt. uł obstudiũ doctrinę suȩ̨ uelut
septuaginta magis ex colatione eorum
intelligant : sic et isti saltem & postea de-¬
spiciant: ne uideant᷑ ñ ex iudicio s ex odu

Expanded text:
qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi calumniae, in accusaquae quodam vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes tuus, et ne forte queraris figurata te laude percussum Origenes noster nostrum voco ob eruditionem ingenii, non ob dogmatum veritatem in omnibusgo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post spiciant; ne videantur non ex judicio, sed ex odii
Abbreviated transcription (Latin):
luptates. & gulȩ eoꝵ uicina maria non
sufficiant. Cur in solo studio scripturarũ
ueteri sapore contenti sunt: nec hoc dico
uiderer scribere. Puto quod statim subiecerĩ.
Dixi enim: de quo non est huius tẽporis disse¬
rere. Alioquin & exeo quod asserui por¬
phiriũ contra hunc ꝓpħam multa dirisse.
uocauiq huius rei testes methodiũ. eusebiũ.
& apollinarem. qui multis uersuũ milib
illius uesaniȩ responderunt: me accusare
poterit. quare non in prefatiuncula contra
libros porphirii scripserim. Qui istius¬
modi nenias consectat᷑. & scripturȩ hebraice
ueritatem ñ uult reciꝑe: audiat libere ꝓ¬
clamantem. Nemo eum cogit legere qd
non uult. Ego petentib scripsi. non fasti-¬
diosis. Gratis. non inuidis. Studiosis. non
sciscitantib & tamen miror quomodo
theodotionẽ hereticũ & uidaizantẽ legit:
& qualiscumq peccatoris xp̃iani tͣnslatio¬
nẽ fastidiat. Queso te amice dulcissime

Expanded text:
luptates, et gulae eorum vicina maria non luptates, et gulae eorum vicina maria non sufficiant: cur in solo studio Scripturarum, veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dicoiderer scribere, puto quod statim subjecerim; dixi enim, « De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium, et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniae responderunt, me accusare poterit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scripserim. Qui istiusmodi naenia consectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime,
Abbreviated transcription (Latin):
listi. uolensq ille te eludere. ꝑ singulos
pene sermones asserebat non ita haberi
in hebreo. ut tu  septuaginta int̾pretib
opponebas: Studiosissime postulasti. ut
post aquilam.simmachum . & theodotionẽ.
nouã editionẽ latino sermone tͣnsferrem
Aiebas enim te magis interpretũ uarietate
turbari: & amore quo laberis. uł tͣnslatione
uł udicio meo eẽ contemptũ. Unde im-¬
pulsos ate. cui & quȩ non possum negare
ñ possum: rursum me obtrectatorũ latra¬
tib tradidi Malui que te uires potius¬
meas quã uoluntatẽ in amicia querere.
Certe confidenter dicam & multos huius
oꝑis testes suscitabo: me nichil dũtaxat
scientem de hebraica ueritate mutasse.
Sicubi ergo ͭ editio mea. aueterib discre-¬
parit. interroga quẽlibet hebreoꝵ. &
liquido ꝑuidebis me ab emulis frustra
lacerari: quia malunt contempnere ui-¬
deri p̾clara. quã discere. ꝑuersissimi ho-¬
mines. nam cũ nouassem ꝑ expetant uo-¬

Expanded text:
listi; volensque ille te illudere, per sermones listi; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discreparit, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines. Nam cum semper novas expetant vo
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod uniuersa . xp̃i eccłieq misteria
sic ad liquidum ꝑsecutus esset. ut non de
futuro uaticinari. s de preteritis etiam¬
historiam texere crederetur : Etiam hoc
addidi. Unde conitio noluisse tẽ tẽpores
septuaginta interpretes. fidei sue sacram̾ta
ꝑspicuẽ ethnicis ꝓdere: ne sc̃m canibus &
margaritas porcis darent. Quȩ cũ hanc
editionem legeritis: ab illis animadu̾teretis
abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit
ꝓpħas intelligere: nec facile quẽpiam posse
iudicare de int̾pretatione. nisi intellexerit
ante quȩ legerit. nosq patere morsibus
plurimoꝵ. qui stimulante inuidia. quod
uł amalignis lectorib non debeo reꝑbari.
uxta septuaginta interpretes nr̃o labore
dudum roma suscepit. rursum iuxta he.¬
braicũ uertens prefatione muniui: &. sic
in parte prologi sum locutus. Quia igit᷑
nuꝑ cum hebreo disputans. quędam pro
dño saluatore de psalmis testimonia ꝓtu¬

Expanded text:
eo quod universa Christi Ecclesiae mysteria eo quod universa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc addidi: « Unde conjicio noluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod a malignis lectoribus non debeo reprobarijuxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testimonia protu
Abbreviated transcription (Latin):
ne sumptos. tnslationi antiquȩ inseruit.
probans defuisse quod additum est. Discant
gͥ obtrectatores mei recipere in toto quod
in partib susceꝑunt: aut int̾pretationem
meã cum asteriscis suis radere. Neq enĩ
fieri potest: ut quos plura intermisisse¬
de his arbitrer detrahendũ. quoꝵ tͣnslati¬
onem diligentissime emendatã. olim meȩ
linguȩ hominib dedi: S quoͦ aliud sit
in ecłiis xp̃o credentium psalmos legere.
olim uixta septuaginta. additis obelis &
asteriscis. in latinum uerteram. ex hebra¬
ico tͣnsferens. & dedicans scĩs ep̃is chroma¬
tio & heliodoro. hȩc in prefatiuncule meȩ
fine subieci. Si cui septuaginta int̾p̾tũ
magis editio placet: hab& eã a nob̃ olim
emendatã. Neq enim sic noua couditnꝰ.
ut uetera destruamus. Ueniam et ad isaiã:
& partem prologi eius saiꝑ septuaginta
intepretatione subiungam. Qua cum
magis euangelistam quã ꝓpħam dicerẽ.

Expanded text:
ne sumptos, translationi antiquae inseruit, ne sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisissede his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam olim meae linguae hominibus dedi: sed quod aliud sit in ecclesiis Christi credentium Psalmos legere, olim juxta Septuaginta additis obelis et asteriscis in Latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis Chromatio et Heliodoro, haec in Praefatiunculae meae fine subjeci: « Si cui Septuaginta interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, utet partem Prologi ejus super Septuaginta interpretatione subjungam. Quem cum magis evangelistam quam prophetam dicerem,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ sensũ relinquens. uniꝰcuiꝰ libet
interp̾tis sequeretur errorẽ. Nos autẽ qui
hebreȩ linguȩ saltem paruã habemꝰ scien¬
tiam. & latinus nobis utcunq sermo non
deest: & de aluis magis possumꝰ uidicare.
& ea quȩ ipsi intelligimꝰ in nr̃a lingua
septuaginta interp̾tum editionẽ quam
origenes obelis asteriscisq distinxit. ante
annos plurimos latino sermoni datum.
cũ rursum uixta ipsum hebraicũ uerterẽ.
sic locutus sũ. Cogor ꝑ singulos scripturȩ
diuinȩ libros. adu̾sarioꝵ respondere male-¬
dictis Qui intͣpretationẽ meã rep̾hensio¬
nẽ septuaginta int̃pretum criminantur:
quasi non et apud grecos Aquila simma-¬
chus et theodotio uł uerbũ euerbo. uł
sensũ e sensu. uł ex utroq commixtum
& medie temperatũ. genus tͣnslationis
expresserunt: & omnia ueteris instrum̾ti
uolumina origenes obelis asteriscisq dis¬
tinxerit. quos uł additos uł de theodotio¬

Expanded text:
Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua eSeptuaginta interpretum editionem, quam Origenes obelis, asteriscisque distinxit, ante annos plurimos Latino sermoni datum, cum rursum juxta ipsum Hebraicum verterem, sic locutus sum: « Cogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum et medie temperatum genus translationis expresserint, et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit: quos vel additos, vel de Theodotio
Abbreviated transcription (Latin):
me in hoc uolumine laborasse. non ut
int̃pretationẽ antiquã reprehenderem.
s ut  quã in illa aut obscura sunt. aut
omissa. aut certe scriptoꝵ uitio depͣuata.
manifestiora. nr̃a interpretatione fieret:
qui et hebreum sermonẽ ex parte didicimꝰ.
& in latino pene ab ipsis incunabulis
int̾ grammaticos. rethores. & philosophos
detriti sumus. Quod si apud grecos post. lxx.
tion iudeizantes. heretici sunt reꝑti.
qui multa misteria saluatoris. subdola
int̾pretatione celarunt. & tamen in
exapłoes habent᷑ apud eccłias. & ex¬
plant᷑ ab eccłiasticis uiris: quanto magis
illũ crucis in mea fronte portans. oui
studiũ fuit omissa repetere. deprauata
corrigere. & sacramenti eccłiȩ puro et
fideli aꝑire sermone. Alela fastidiosis
omnia. Deinde etiam qui habuerint &
hebrei sermonis ignari sunt. magis erra.¬
bunt: ignorantes qui. se multis uerius
dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidã
nuꝑ apud grecos accidit: ut interdum

Expanded text:
me in hoc volumine laborasse, non ut me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea quae in illa, aut obscura sunt, aut omissa, aut certe vitio scriptorum depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos post Septution judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, et tamen in Hexaplis habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis illum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosisomnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum
Abbreviated transcription (Latin):
eius fluent aquȩ uiuȩ. Utiq scriptũ ẽ:
quod saluator scriptum ẽẽ testat᷑. Ubi
scriptũ est. septuaginta non habent. Apo-¬
cripha nescit eccdia. ad hebreos igit᷑ reuer¬
tendum est: unde & dñs loquitur. & dis-¬
cipuli exempla p̾sumunt. Hȩc pace ueterũ
loquor. & obtrectatorib meis tantũ respon.¬
deo. qui canino dente me rodunt. in pub-¬
lico detrahentes. legentes in angulis. idem
& accusatores & defensores. cum in alus¬
susceꝑint. non eosdem etiam in quibꝰ dã
errasse fateantur: Precipue in iob cui si
ea quȩ sub asteriscis abdita sunt subtͣxe.¬
ris. pars marima detruncabit᷑: Q hoc
dumtaxat apud grecos. ceterũ apud lati-¬
nos ante eam tͣnsiationẽ quã sub asteriscis
& obelis nuꝑ edidimus. septingenti ferme
aut octingenti uersus sunt: ut decurtatus
& dilaceratus corros usq liber feditatem
sui.publice legentib prebeat. Et pꝰ multa
quȩ studio breuitatis pretereo. hȩc in fine
subiunxi. Audiant quaꝑꝑ canes mei: idcirco

Expanded text:
quae vivae . Utique scriptum est, quod Salvator scriptum esse testatur. Ubi scriptum est? Septuaginta non habent: apocrypha nescit Ecclesia. Ad Hebraeos igitur revertendum est, unde et Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes; legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in alspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt, ut decurtatus et laceratus, corrosusque liber foeditatem sui publice legentibus praebeat. » Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in fine 525 subjunxi: « Audiant quapropter canes mei, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
ad intelligentiȩ tramitẽ rectiore. Qͥd hic
diuersũ. aut quid contͣriũ. aut qͥd nͣ idem
fecimꝰ: Sed qͥa ego de scriptis illiꝰ absq mali¬
tia & calũpnia uidicabã: ñ qͥd obtrectationi
pater&. sed qͥ ꝓspectus fuerit int̾pͣtantis. as-¬
pexi. Ille autẽ qui occasiones ad calũpniam
quȩrit : ea repͣhendit in meis scriptis. quȩ
ante me prior ipse conscripsit. Et reuera
ego culpandus sũ : si scd̾m meã qͥdẽ sententiã
quȩ scripsit. recta st᷑. scđm suũ uͦ iudicium
condẽpnanda. Hȩc qͣntũ ad trinitatis fid̾e¬

Expanded text:
ad intelligentiae tramitem rectiorem. Quid hic ad intelligentiae tramitem rectiorem. Quid hic diversum, aut quid contrarium, aut quid non idem fecimus? Sed quia ego de scriptis illius absque malitia et calumnia judicabam, non quid obtrectationi pateret, sed quid prospectus fuerit interpretantis, aspexi. Ille autem, qui occasiones ad calumniam quaerit, ea reprehendit in meis scriptis, quae ante me prior ipse conscripsit. Et revera ego culpandus sum, si secundum meam quidem sententiam, quae scripsit, recta sunt; secundum suum vero judicium condemnanda. H
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatus est. cũ n nulla offendicula esse uideantꝰ
in greco. ita tam̃ ea intͣpͣtando purgauerit.
ut nichil in his ꝗđ a fide nr̃a discrep& latinꝰ
lector inueniat. Auint inqͥt de hoc capitulo.
Uides qͦmͦ & collaudauit intͣpͣtationẽ eiꝰ. &
testimoniũ dedit ipse qđ sine offendiculo
sint ea quȩ ille intͣpͣtatꝰ ẽ. & ipsũ sequutu¬
rũ se eẽ ꝓmifit : Cur gͦ nͣ & ea quȩ ipse trans¬
tulit absq offensione stͣ. sicͣ & illius scͥpta
ẽẽ ipse testatus ẽ: Non mireris qđ̃ ibi semꝑ
culpari mereor. ubi istũ laudauero. Et rec¬
te quidẽ. Tam̃ uideamꝰ ad rẽ. Dixi eũ pur¬
gasse in latina tͣnslatione. siqua illa offendi¬
cula fidei uidebant᷑ in greco. Et ñ im merito.
Ita tam̃. ut eadẽ etiã a me cõꝓbẽ gesta. Nam
sicut ille in omeliis de isaia. duo seraphin.
suo. nemo estim& in trinitate. nature ẽẽ
differentiã. cũ nominũ discernunt᷑ officia.
additis. sensũ auctoris adducere conati sumus

Expanded text:
tatus est, nonnulla offendicula esse videantur in Graeco, quae ita tamen interpretando purgaverit, ut nihil in his, quod a fide nostra discrepet, Latinus Lector inveniat. Aiunt, inquit, de hoc capitulo: Vides quomodo et collaudavit interpretationem ejus, et testimonium 401 ei dedit ipse, quod sine offendiculo sint ea, quae ille interpretatus est, et ipsum secuturum se esse promisit. Cur ergo non et ea, quae ipse transtulit, absque offensione sunt, sicut illius scripta esse ipse testatus est? 46. Non mira res, quod ibi semper culpari mereor, ubi istum laudavero. Et recte quidem. Tamen veniamus ad rem. Dixi eum purgasse in Latina translatione, si qua offendicula fidei videbantur in Graeco, et non immerito: ita tamen, ut eadem etiam a me comprobem gesta. Nam sicut ille in Homiliis de Isaia duo Seraphim, Fsuo: « Nemo existimet in Trinitate naturae esse differentiam, cum nominum discernuntur officia; additis, sensum auctoris adducere conati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
tionabilis. id ẽ angłoꝵ & animarũ: in his
ipsis eũ scripsisse comͣtariis apꝓbaui. ꝑiurii
etiã confederationẽ. ap̃ nullũ ita ut ap̃ ipsũ.
ostendi. Sacͣtissimã conseruari ueritatẽ. eque

Expanded text:
tionabilis, id est, angelorum et animarum, in his tionabilis, id est, angelorum et animarum, in his ipsis eum scripsisse Commentariis, approbavi. Perjurii etiam confoederationem; apud nullum ita, ut apud ipsum, ostendi sacratissimam c
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uł głȩ cupidus. s d̾i timore ꝓuocatꝰ. anti¬
quȩ mat̾iȩ tͣnsuexerĩ õpias. nouellȩ construc¬
Rionis edificiis ꝓfuturas. & tela uetera. rubigi¬
ne iã obducta det̾serĩ. nͣ ut ciuile bellũ mo¬
uerẽ. s ut hostile depellere̾: ipsũ etiã caput
cui manꝰ falsarias iniecert̃ inserui. Et adultͣiũ
blasphemie in filiũ di & sp̃m scm̃. alienũ a
meo nomine.s ipsoꝵ scelere & ab ipsis docui
ẽẽ cõmissũ. In singulis qͦq de quib iccirco¬
se origenẽ arguere dicebat ut nos pulsare se
creder& & infamare opꝰ tͣnslationis n̾re: os¬
tendi ex ipsis cõm̃tariis suis ex qͥb fidẽ suã ex¬
pectari deb̾e dixerat & ꝓbari. qđ & de animȩ
statu. & de restitutione om̃iũ. de diabolo atq
angłis refugis. eadẽ quȩ quȩ in illo cul pat
ipie conscͥpserit. Sed & qđ aĩe in corꝑe hoc
uinctȩ uelut in carcere tenerent᷑. ipsũ dixiꝰ¬
se conuici. Unũ qͦq ẽẽ corpꝰ totiꝰ naturȩ ra¬

Expanded text:
ocatus, antiquae materiae transvexerim copias, novellae constructionis aedificiis profuturas, et tela vetera, rubigine jam obducta, deterserim, non ut civile bellum moverem, sed ut hostile depellerem. Ipsum etiam caput, cui manus falsarias injecerunt, inserui, et adulterium blasphemiae in Filium Dei et Spiritum Sanctum, aed ipsorum scelere, et ab ipsis docui esse commissum. 42. In singulis quoque, de quibus se idcirco Origenem arguere dicebat, ut nos pulsare se crederet, et infamare opus translationis nostrae, ostendi ex ipsis Commentariis suis, ex quibus fidem suam exspectari debere dixerat, et probari, quod et de animae statu, et restitutione omnium, de diabolo atque angelis refugis, eadem quae in illo culpat, ipse conscripserit. Sed et quod animae in corpore hoc vinctae velut in carcere tenerentur, ipsum dixisse, convici. Unum quoque esse corpus totius creaturae ra
Abbreviated transcription (Latin):
istis pene solis conuinceret᷑. de qͥb ipse sibi
iã locũ clauserat pęnitendi. Post omia uero
qđ is qͥ audaciã not& in hõiu opusculis uer¬
tendis. ipse maiore piaculo ȩloqͥa diuina sub¬
uerterit. Buꝑest iam ut unꝰqͥsq qͥ hec cog¬
noscit. tali iudicio fauorẽ suu̾ alt̾i nrͣm con¬
ferat. qͣli iudicio a d̾o se cupit iyse uidicari:
nec suã ledat animã. dũ alt̃i fauorẽ p̃stat
inzustũ. Cognoscat aut̃ ꝑ te fili km̃e etiã¬
ne uł accusatione hac sua pͣtulit. in xp̃i au
ditorio ñ studiis s in nocentiȩ fauendũ: nec
in causa ueritatis. studiose agendũ eẽ magis ꝗͣ
religiose. Preceptũ ẽ enĩ dr̃i ut ñ scđ̾m faciẽ.
s rectũ iudiciũ iudicemꝰ : qͥa sic̃ in unoquoq

Expanded text:
istis pene solis convinceretur, de quibus ipse sibi jam locum clauserat poenitendi. Post omnia vero quod is, qui audaciam vocet in hominum opusculis vertendis, ipse majore piaculo eloquia divina subverterit. 44. Superest jam ut unusquisque qui haec cognoscit; tali judicio favorem suum alteri nostrum conferat, quali judicio se a Deo cupit ipse judicari, nec suam laedat animam, dum alteri 399 favorem praestat injustum. Cognoscat etiam per te, fili cane vel accusatione hac sua protulit, in Christi adjutorio, non studiis, sed innocentiae favendum, nec in caussa veritatis studiose agendum esse magis quam religiose. Praeceptum est enim Domini, ut non secundum faciem, sed rectum judicemus judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
testis ẽ qđ multo plura reticiumꝰ. ꝗͣ ꝓtulimꝰ.
Penitꝰ aut̃ silere cont᷑ conscientiã criminan¬
tis minime potimus.
cũ ipsiꝰ pene
fidei suȩ ñnulli iacturam ducerent. silen-¬
tiũ nr̃m. Postea ꝗͣ ista dictaui. fr̃ aliqͥs qͥ ex
urbe auob̃ ad nos uenerat. cũ relegenti mͥ as¬
sister&: ait pͣtͤmissũ eẽ unũ ad huc excusati¬
onis locũ. quẽ ibi audiss& ab obtrectatorib
incusari. Dicebat aut̃ de eo ꝗđ scͥptũ eͣ in pͣ¬
fatiuncula mea. qͥa dixeriͣ de isto qͥ me ncͣ
ꝑseqͥt᷑ & accusat. qđ in his q̃ de origene int̾¬

Expanded text:
testis est, quod multo plura reticuimus quam protulimus; testis est, quod multo plura reticuimus quam protulimus; penitus autem silere contra conscientiam criminanti minime potuimus, cum ipsius pene fidei suae nonnulli jacturam ducerent silentium nostrum. 45. Posteaquam ista dictavi, frater aliquis, qui ex Urbe a vobis ad nos venerat, cum relegenti mihi assisteret, ait praetermissum unum adhuc excusationis locum, quem ibi audisset ab obtrectatoribus incusari. Dicebat autem de eo, quod scriptum est in Praefatiuncula mea, quia dixerim de isto, qui me nunc persequitur et accusat, quod in his, quae de Origene int