comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus signisq uocatis ꝑ accicut̃ fuerant cum sepio ina frica militar&
adiscessu romulo anni quingenti septuagintaectres Annoenĩ aburbe condi¬
ta sexcentesimoseptimo. hicscipio deleta chartagine triumphauit. Ex
quo numero annis remotus trigintaduob: regni romuli et duobus qui inter
somniũ & consumatũ bellũ fuer quingentis septuagintatres adiscessuro¬
muli cadsomniũiusq remanebunt. Ergorationabilit̾ uereq signauit. Nec¬
dũ mundani anni uicesimã partẽ esse conuersam Nam uicesimae parti
quot anni suꝑsint a fine romuli adafricanã miliciã. scipionis quosdixi¬
mus annosfusse quingentos septua gintatres. quisquis indigitos mittitin

Expanded text:
omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, quingenti septuaginta tres a discessu Romuli ad somnium usque remanebunt. Ergo rationabiliter uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersam. Nam uicesimae parti quot anni supersint a fine Romuli ad Africanam militiam Scipionis, quos diximus annos fuisse quingentos septuaginta tres, quisquis in digitos mittit in
Abbreviated transcription (Latin):
cueli uocatur. Igitur sicut annũ solis. Non solũ akalendis ianuari¬
is usq ad ecisdẽ uocamus. seda sequente postkalendas die usq ad eun¬
dem diem &ciquocumq: cuius lib& mensis die usq: indiem eundem
reditus annus uocatur. Itahuius mundani anunitiũ sibiquisq facit
Quod cũq de creuerit uteccenunccicero a defectusolis qui subromuli
fine contigit mundani anni principiũ sibi ipse constituit Et lica¬
etiam sciepissimae postecidefectus solis cuenerit nondicit᷑ tamen mun¬
danũ annũ repetit a deffectio solis implesse Sed nunc implebitur
cũ soldeficiens in hisdemlocis & partib et ipse erit & om̃scadi stellas
omniciq siderarursus inueniet in quib fuerant cum subromuli
fine deficer &. Igitur cidissu romuli pͥcinnorũ quindecim milia
sicut cidserunt phisici soldenuo itadeficia et in eodem signo eademq
parcesit adidem principiũ in quo subromulo fuerant. stellis quoq

Expanded text:
caelum uocatur. Igitur sicut annum solis non solum a kalendis Ianuaricaelum uocatur. Igitur sicut annum solis non solum a kalendis Ianuariis usque ad easdem uocamus, sed et a sequente post kalendas die usque ad eundem diem, et a quocumque cuiuslibet mensis die usque in diem eundem reditus annus uocatur, ita huius mundani anni initium sibi quisque facit quodcumque decreuerit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis qui sub Romuli fine contigit mundani anni principium sibi ipse constituit. Et licet iam saepissime postea defectus solis euenerit, non dicitur tamen mundanum annum repetita defectio solis implesse, sed tunc implebitur cum sol deficiens in isdem locis et partibus et ipse erit, et omnes caeli stellas omniaque sidera rursus inueniet in quibus fuerant cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu Romuli post annorum quindecim milia, sicut adserunt physici, sol denuo ita deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ra quae aplanes hab& acer teloco adeundem locũ ita remeauerint
ut nec una quidem cueli stellae inaliolocosit quã in quo fuit cũom̃s
alice excoloco motuesunt adquae reuersȩ annosuofinẽ dederunt
ita luminet quoq cum erraticis quinq inhisdem locis & partibus
sint in quib incipiente mundano quando fuerunt. hoc autem
ut physici uolunt post annorũ quindecim milia ꝑ acta contingit
Ergo sicut annus lunae mensisest & cinnus solus duodecim menses
et alicrũ stellarũ. Hisunt anni quos supra retullimus itamun¬
danũ annũ quin decĩ milia annorũ quales sunt niuñc computam
efficiunt Ill cergo uerus annorũ uertens uocandusẽ quẽ non solus
id est nonunius astri reditumetur sedquẽ stellarũ omniumq
in quocũq ccelo sunt ad eundẽ locum reditus subecindẽ cccelitotius
discriptione condudit unde et mundanus dr̃ quiamusdus ppriae

Expanded text:
ra, quae aplanes habet, a certo loco ad eumdem locum ita remeaverint, ra, quae aplanes habet, a certo loco ad eumdem locum ita remeaverint, ut ne una quidem coeli stella in alio loco sit quam in quo fuit, cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reversae, anno suo finem dederunt, ita ut sol et luna cum erraticis quinque in iisdem locis et partibus sint, in quibus incipiente mundano anno fuerunt: hut physici uolunt, post annorum quindecim milia peracta contingit. Ergo sicut annus lunae mensis est, et annus solis duodecim menses, et aliarum stellarum hi sunt anni quos supra rettulimus, ita mundanum annum quindecim milia annorum quales nunc computamus efficiunt. Ille ergo uere annus uertens uocandus est, quem non solis, id est unius astri, reditu metimur, sed quem stellarum omnium, quae in quocumque caelo sunt, ad eundem locum reditus sub eadem caeli totius descriptione concludit, unde et mundanus dicitur quia mundus proprie
Abbreviated transcription (Latin):
nnus nonis solusest quem nunc communis omniũ usui appellat
acestoloco incundem locum reditus annus suuse Sic mensis luna
annus ẽ in traquã caeli ambitũ lustrat Nam &aluna meneuo catur
Namcursus quidem ueneris atq mercurii pene ꝑsoliẽ. Martis uero
annus fere biennium ten&. Tanto enĩ caelum circumit. Iouis autẽ
stellã duodecim & scturni triginta annos in eadem circum itione
quia conuersione plenae uniuersitatis efficitur largissimis se¬
culis explicatur. Cuius ratio talisẽ stellae om̃s & desidera quin fi¬
xa celo uidentur quoꝵ propriũ motũ numquã uisus humanus ses¬
uel deprehendere pocest mouenturtamen. & pruecer cali
uolubilicatẽ qua semꝑ trahuntur suoquoq accessu tam sero pro¬
mouent ut nullius hominũ uitã tam longasit quae obseruatione
continua factã deloco ꝑmutationẽ in quoeas primũ uiderat. Dep̃¬
hendat mundani ergo annifinisẽ. Cum stellae om̃s omniaq side¬

Expanded text:
nnus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat; a certo loco in eumdem locum reditus, annus suus est: sic mensis lunae annus est intra quem coeli ambitum lustrat: nam et a luna mensis diciturNam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere biennium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem circumitione cquia conuersione plenae uniuersitatis efficitur, largissimis saeculis explicatur. Cuius ratio talis est. Stellae omnes et sidera quae infixa caelo uidentur, quorum proprium motum numquam uisus humanus senuel deprehendere potest, mouentur tamen, et praeter caeli uolubilitatem qua semper trahuntur, suo quoque accessu tam sero promouent ut nullius hominum uita tam longa sit quae obseruatione continua factam de loco permutationem, in quo eas primum uiderat, dephendat. Mundani ergo anni finis est, cum stellae omnes omniaque side
Abbreviated transcription (Latin):
coitum lunae cuutem non nisi plena semperq: citrac quam proxĩ¬
mae fuerit : Omnibus autem apuis fieri utriusque sĩ detis defectus
statutis diebus horisq: subterra. nec tamen cum suꝑne fiunt ubique

Expanded text:
coitum, lunae autem non nisi plena semperque citra quam proxime fuerit; omnibus autem annis fieri utriusque sideris defectus, statutis diebus horisque sub terra; nec tamen cum superne fiant ubique
Abbreviated transcription (Latin):
titit pomuluscum ingenio acriquidem sedagrest statum pro pri
ordinare impern initium mensr exillo sumebat dio : quon ouã luna
contigiss & ui der quia non continuo euenit ut eo die semoer appa¬
reat sed modoturdis modo celerius exceras causis uiderisol& Con

Expanded text:
titit. Romulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret imperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo evenit ut eo die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius, ex certis causis, videri solet, con
Abbreviated transcription (Latin):
ubi deligno crucis dñi posuit: Item basilicã scaemartyrłs age
exrogatu filiccesucce &bcoptisteriũ in eodẽ loco ubi &bapti¬
zocticẽ soror eius constantia cum filia agustac Itẽ basilicã
beccto laurentio. marteris uia tiburtina in agro uerano:
Item basilicã uia lauiccna interduas lauros becto p&ro
& incorcellino martyrib: & mau soleum ubi matrẽ suã posuit
in sccrco fecgo purporeo: Item basilica in ciuitate ostia iuxta
postum urb rom beatorũ apostłr p&ri & pcculi & ioħ baptiste

Expanded text:
ubi de ligno crucis Domini posuit. Item basilicam sanctae martyris Agnetis ubi de ligno crucis Domini posuit. Item basilicam sanctae martyris Agnetis ex rogatu filiae suae, et baptisterium in eodem loco, ubi et baptizata est soror ejus Constantia cum filia Augusta. Item basilicam beato Laurentio martyri via Tiburtina in agro Verano. Item basilicam via Lavicana inter duas laurus beato Petro et Marcellino martyribus, et mausoleum ubi matrem suam posuit in sarcophago purpureo. Item basilicam in civitate Hostia juxta portum urbis Romae beatorum apostolorum Petri et Pauli et Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
uersus xp̃i anos ꝑsequitur: Pagaeni apud sebasten palestine
eadan rursum colecta & cremata laciur disꝑgunt sed dĩ ꝓ¬
uidentia ad fuere quidã ex hiero solimis monachi quimixti
colegentibus quaeq: ipsi poterant ablata ad pactrẽ suũ phi¬
lippum ꝑtulere ille confestim haec suprecse enĩ ducebat
tantũ thesaurum propriis serucre uigiliis ad pontificem
mceximũ. Tunc athanasium ꝑ iulicnum diaconũ suum
mit tit quae ille suscepta paucis arbitris subcacuato sacrarii
pari&e indusa proph&ico spũ profuturao geerationi
posttere conseuccuit. Cuius p̃scegiũ subtheo doso principe
ꝑthephilum eius dẽ urb epis copũ cõpl&ur qui destructo sera¬

Expanded text:
nversus, Christianos persequitur. Pagani apud Sebnversus, Christianos persequitur. Pagani apud SebEadem rursum collecta et cremata latius dispergunt. Sed Dei providentia adfuerunt ex Hierosolymis monachi, qui mixti colligentibus, quaeqlippum pertulere. Ille confestim haec supra se enim ducebat tantum thesaurum propriis servare vigiliis ad pontificem maximum, tunc Athanasium, per Julianum diaconum suum mittit. Quae ille, suscepta paucis arbitris, sub cavato sacrarii pariete inclusa, prophetico spiritu profutura generationi posterae conservavit; cujus praesagium sub Theodosio principe per Theophilum ejusdem urbis episcopum compl
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in honorem marteris luciani ibi conditi instaurans ex
uocabulo mactris succe heleno polim non cupcuit: Idem
urbem nominis sui stactuens inthrachia sedem romoeni im¬
perii. & tocius caput orientis eẽ uoluit: Iden stactuit
fractiib añs xx iii meñr v dies xiii. Iacob nisibinus ep̃s
agnoscitur ad cuius p̃ces sccepe urbs discrimine libera taẽ
impi&as arrianc constantii regis fulte p̃sidio exiliis ca¬
ceribus & ucoriis afflictionũ modis primũ athanasiũ
de inde omnes non suce pacrtis ep̃s ꝑsecuta est maximin:
treuerorũ ep̃s clarus habeur a quo athancsius. Aexan
dnae ep̃r cũ a constantio querer&ur cadpenã honorȩ fice
momoritur: Reliquiae apħ timothei constantinopolim
inuecte constantꝰ romã ingresso ossa andrecce apł &luce
euangeliste A constantino politanis miro stcuore suscepta:
Hilccitus pictaui ensis epr qui pulsus ab arrianis infrigia
exulccueet. Cũ apud constantinopolim libr ꝓse constantio por¬

Expanded text:
e in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans, ex vocabulo matris suae, Helenopolim nuncupavit. Idem urbem nominis sui statuens in Thracia, sedem Romani imperii et totius caput Orientis esse voluit. Idem statuit fratribus, annos XXIV, menses V, dies XIII. Jacobus Nisibenus episcopus agnoscitur, ad cujus preces saepe urbs discrimine liberata est. Impietas Ariana, Constantii regis fulta praesidio, exiliis, carceribus et variis afflictionum modis primum Athanasium, deinde omnes non suae partis episcopos persecuta est. Maximinus, Trevirorum episcopus, clarus habedriae episcopus, cum a Constantio quereretur ad penam, honorifice mo moritur. Reliquiae apostoli Timothei Constantinopolim invectae. Constantio Romam ingresso, ossa Andreae apostoli et Lucae evangelistae a Constantinopolitanis miro favore suscepta. Hilarius Pictaviensis episcopus qui pulsus ab Arianis in Phrygia exsulaverat, cum apud Constantinopolim librum pro se Constantio por
Abbreviated transcription (Latin):
& decimsemis horis impl&ur: Vigintiduabus uidelic& horis
ac dimidialupari mense productior : Equibus undecm epacta

Expanded text:
 decem semis horis impletur: viginti duabus videlicet horis, ac dimidia, lunari mense productior, e quibus undecim epacta
Abbreviated transcription (Latin):
grapho uacute & uid&e qm̃ egosum ds̃ Itemq: apostolo pemo
militios dõ implicat se pegotus saecularibus: & primum quide
diem qua & lux in principio fucta & xpĩ ẽ yesurpectio caelebrata
domipicam puncupauit quod illi nomen lum primis ȩc desi ae
tem porib: fuisse inditum testatur Iohannes quidicit in cpocalypsi
fui in sp̃ũ indie dominico : Dein secundam ferium testi cimferiã
quastum. quintum & sextum desuo ad nectens. sabbatum & u&e¬
riscriptunt rx inuit: Milueritus grirmmaticorum ferulas. qui
sicut Kalendis ponas & idus Ita &iam ferias pluneli taptum pu¬
mero ꝓferendas ẽe decernunt : Tertia species eb domadis incaȩlebru¬
tione pente costes agitur. septem uidelic& septim apis dierũ & mo

Expanded text:
m Deus. Itemque Apostolo: Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus. Et primum quidem diem, qua et lux in principio facta, et Christi est resurrectio celebrata, dominicum nuncupavit; quod illi nomen jam primis Ecclesiae temporibus fuisse inditum testatur Joannes, qui dicit in Apocalypsi: Fui in spiritu in die Dominico. Deinde secundam feriam, tertiam feriam, quartam, quintam, et sextam de suo adnectens, Sabbatum ex vetere Scriptura retinuit, nihil veritus grammaticorum regulas, qui sicut Calendas, Nonas, et Idus, ita etiam ferias plurali tantum numero proferendas esse decernunt. Tertia species hebdomadis in celebratione Pentecostes agitur, VII videlicet septimanis dierum et mo
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& xx & nouem obseruandum maxime censuerir
Vit quocumq: corum dicluna fueritnata efficiat primi
mensis initium : cuius luna xiiii. siferia sexta prouenera
li sineambiguo deput&ur gin autem desabbati pleni¬
lunium esse contigerit & consequenti dominico luna

Expanded text:
scilicet XXIX, observandum maxime censuerunt, scilicet XXIX, observandum maxime censuerunt, ut quocunque eorum die luna fuerit nata efficiat primi mensis initium, cujus luna decima quarta si feria sexta provenerit, li sine ambiguo deputetur. Sin autem die Sabbati plenilunium esse contigerit, et consequenti Dominico luna
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc paucis replicemus quȩ sicut luna & stellȩ non a
seipsis ut per hibert sed csole habeant utluceant Sic &
ecdesia sc̃i que omnes non suo merito uir tutis sed gra¬
tia lurgitoris habeant borum quo uiuunt. & sicut
non nostri uigore arbitrii fortitudinem nrãm sed il¬
lonos suscipiendo illius misericordia. prȩueniente cus¬
todimus. Nec sufficientes sumus. cogitare aliquid ara
nobis quasi & nobis sed sufsicientia nostra & dõ ẽ Itu
&iam in tempore quo nr̃e redemptionis insignia cȩ¬
lebramus soluris perfectio splendoris quȩ in luminat
ederror eorum qualiter sapiunt uide añipsũ saltim
qui huius mo modi condunt leges iniquas. & scriben¬
tes iniusticiam scribunt ratus acueritate uideatur es¬
se suffultus uictoris quiillorũ circulos scripsit . dicit
in prologo eiusdem operis inter alia sic latininam que
aiii nonas martics usq: in quarto nonas aprilis dieb

Expanded text:
et nunc paucis replicemus. Quia sicut luna et stellae non a et nunc paucis replicemus. Quia sicut luna et stellae non a seipsis, ut perhibent, sed a sole habent ut luceant, sic et Ecclesia, sanctique omnes non suae merito virtutis, sed gratia largitoris habent bonum quo vivunt. Et sicut non nostri vigore arbitrii fortitudinem nostram, sed illo nos suscipiente, illius misericordia praeveniente custodimus, nec sufficientes sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est, ita etiam in tempore quo nostrae redemptionis insignia celebramus, solaris perfectio splendoris quae illuminat i mensis initio. Sed error eorum qui aliter sapiunt, vide an ipsis saltem qui hujusmodi condunt leges iniquas, et scribentes injustitiam scribunt, ratus ac veritate videatur esse suffultus. Victorius qui illorum circulos scripsit, dicit in prologo ejusdem operis inter alia sic: « Latini namque a III Nonarum Martiarum usque ad IIII Nonas Aprilis, diebus
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum lunae paschalis plenitudo nom ȩ qui noc¬
tiõ prae ire. sed sicut inprincipio cea turarum ordinatũ
est sequi potius deb& quando primum ortus est sol mn in¬
choationem diei uernum tenens aequi nostium. Deinde
hostu est luna in in choatione noctis autum nulis a equi¬
Noltii tenens ipsam paraculum. Unde multum errare¬
constat eos quilunx paschalis initium a testio Nonarum
martiarum die quaerendum. difiniur̃. quod uidelic&
ibi nata luna cente tempus equi noctii pleni. luniũ
ostendit Ideoq solemnitati paschali in habilis est
isiqua sicut diximus primo solem primitiuae creati¬
onis statum acde inde lunam. necesse ẽ conscendere. ut¬
& hic per aequi noctii trans gressum. longitudinem noc¬
tis super&. & illa. perplen lunium totam eius. quantula¬
cumq: ẽ longitudinem in lustr&: quod adxp̃i & ecclesiae
sacramentũ respicere nemo fere qui ambigat. De quo
& in primordus huiusce opusculi aliqua ꝑ strinxim

Expanded text:
 Nimirum lune paschalis plenitudo non equinoctium preire, sed, sicut in principio creaturarum ordinatum est, sequi potius debet, quando primum ortus est sol in inchoatione diei, vernum tenens equinoctium, deinde orta est luna in inchoatione noctis, autumnalis equinoconstat eos qui lunae paschalis initium a tertio Nonarum Martiarum die quaerendum definiunt, quia videlicet ibi nata luna ante tempus aequinoctii plenilunium ostendit. Ideoque solennitati paschali inhabilis est, in qua, sicut diximus, primum solem primitivae creationis statum, ac deinde lunam necesse est conscendere, ut et hic per aequinoctii transgressum longitudinem noctis superet, et illa per plenilunium totam ejus quantulacunque est longitudinem illustret. Quod ad Christi et Ecclesiae sacramentum respicere nemo est fere qui ambigat, de quo et in primordiis hujusce opusculi aliqua perstrinximus,
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis seceadem ratio est &iam lunȩ decrescentis. qua rema¬
tutino inex ortu. punc erectu. nunc supipa pareat: Eadem
cur inter du. sepe prona procedat pimirum solis eamredus
superiore ex loco tangentibus non ergo lunae conuersio quae pa¬
tu nrlis est & fixa est potest futuri mensis ꝓtendere stitum. sẽd
qui curiosi sunt huiusmodi rerum coloris uel eius uel solis uel caeli
ipsius aut stellarum sine nubium motatione. uel alus quibus lib&
indicus scepestutum aeris quisit futurus explonent deniquelu¬
nam quastam sipur fuerit neque obtusis cornibus. darereliquis
diebus usque ad exactum mensem in dicium serenitatis existimats

Expanded text:
reliquis sex. Eadem ratio est etiam lunae decrescentis, quare matutino in exortu nunc erecta, nunc supina appareat. Eadem cur interdiu saepe prona procedat, nimirum solis eam radiis superiore ex loco tangentibus. Non ergo lunae conversio, quae naturalis est et fixa, potest futuri mensis portendere statum. Sed qui curiosi sunt hujusmodi rerum, coloris vel ejus, vel solis, vel coeli ipsius, aut stellarum, sive nubium mutatione, vel aliis quibuslibet indiciis saepe, statum aeris qui sit futurus explorant. Denique lunam quartam, si pura fuerit, neque obtusis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant,
Abbreviated transcription (Latin):
Poboam filius sed omonis añsxuii hier oboam d&ri¬
Abu effraim separauit xtrib adomu daiid & ad nõ
infiguram her& icorum qui suos sequaces axp̃o & ecđea
segregant: huius quinto anno. serta r&egipti ueni¬
ens hiertisolimã templum spoliauit latinorum sep
urbis modum ampliata. Idccce xc
ieroboam superauit occisis de& ercitueius milibus qun¬
gentis eo quod sperass& in dño

Expanded text:
oboam filius Solomonis annis XVII. Hieroboam de tribu Ephraim, separavit X tribus a domo David et a Domino, in figuram haereticorum, qui suos sequaces a Christo et Ecclesia segregant. Hujus quinto anno Sesac rex Aegypti, veniens Hierosolymam, templum spoliavit. Laurbis modum ampliata. Sybilla Ereroboam superavit, occisis de exercitu ejus millibus quingentis, eo quod sperasset in Do
Abbreviated transcription (Latin):
templus regni. notauimus: in lace demone regnauit pri¬
mus errs this cnnos alu corinthi primur al&his an
tis imperio sed& cum in nouata promissione quȩ patri¬
b: olim dataest imperuapiani. sumit &ordium Iurap¬
te duo dauid ueritatẽ defructu. uentris eius. sedere su
tus latinus giluius añr̃l. ephesus condita ab andoni¬
co chartago condita est: utquidam uolunt a cercedo¬
ne trrio utuero alii adido filia cius anno cꝰ xl iupost
Calomon filius dauid añsx qui quarto regnisui anno
mense secundo templũ dño aedificare coepit inhirłm
collectis ab egressu isrłis & egrpto annis caclaxx ut
regum quoque liber tes timonio est quod infiguram uni¬
uersi temporis quo in hoc sđo xp̃i aedificatur ecđa quȩ
infuturo. per ficitur uuannis. perfecit & septimo uni an¬
ni mense dedicauit: latinorum s&tus clba siluius siluu
enee filius regnauit ans̃ xxx. uiiii regina sabacauenit¬

Expanded text:
tempus regni notavimus. In Lacaedemone regnavit pritempus regni notavimus. In Lacaedemone regnavit primus Euristheus annis XLII; Corinthi primus Alethis antis imperio, sed et cum innovata promissione, quae patribus olim data est, imperii Christiani sumit exordium, jurante Domino David veritate, de fructu ventris ejus sedere suptus Latinus Sylvius annis L. Ephesus condita ab Andronico. Carthago condita est, ut quidam volunt, a Charcedone Tyrio, ut vero alii, a Didone filia ejus, anno CXLIII post lomon filius David annis XL. Qui quarto regni sui anno, mense secundo, templum Domino aedificare coepit in Hierusalem, collectis ab egressu Israelis ex Aegypto annis CCCCLXXX, ut Regum quoque liber testimonio est; quod in figuram universi temporis, quo in hoc saeculo Christi aedificatur Ecclesia, quae in futuro perficitur, VII annis perfecit, et septimo octavi anni mense dedicavit. Latinorum sextus Alba Sylvius, Sylvii Aeneae filius, regnavit annis XXXIX. Regina Saba
Abbreviated transcription (Latin):
⁊am son. d&ribudan annos xxi. hactenus iudicum liber
tempora signant habens annos cexcuiuii. Iudices autem
xII. latinis qui postea romani nuncupati sunt posttertiũ
annum captiuitatis troiue siue ut quidam uolunt octa¬
uum regnauit eneas. annis trib: postque mas canius an¬
nos xxxviii. ante eneam ianus. Saturnur. picus. faunus la¬
tinus in italia regnarunt annos circiter l. ascanius. ae¬
ceperunt &pulsis antenoris posteris heleno sibi subsidiũ
ferente latinorum tertius siluius eneȩ silius regnauit
annos xxviiiii. quiquia post mortem patris editus ruri fue¬
rat educatus. & siliii & postumi nomen. accepit aquo omnes.
albanorũ reges siluii. uocatisunt regis sitionis deffecer̃
quiab aegealeo usque ad ⁊e uxippum regnauerunt annos
dcccclxii post quor sacerdo  carni constituti sunt ĩ÷ decela
ꝑquam diu prȩfuerat minime pat&: ab hoc temporas
ph& arũ incipiunt latinorũ aeneaas quartur siluius
nica scriptura non hab&ur deantiquitatum iose phi

Expanded text:
amson de tribu Dan annis XX. Hactenus liber Judicum tempora signat, habens annos CCXCIX, judices autem XII. Latinis, qui postea Romani nuncupati sunt, post tertium annum captivitatis Trojae, sive, ut quidam volunt, octavum, regnavit Aeneas annis tribus; post quem Ascanius annis XXXVIII. Ante Aeneam Janus, Saturnus, Picus, Faunus, Latinus in Italia regnarunt annis circiter CL. Ascanius Aeceperunt, expulsis Antenoris posteris, Heleno sibi subsidium ferente. Latinorum tertius Sylvius Aeneae filius, regnat annis XXIX; qui quod post mortem patris editus, ruri fuerat educatus, et Sylvii, et Posthumi nomen accepit, a quo omnes Albanorum reges Sylvii vocati sunt. Reges Sicyoniis defecerunt, qui ab Aegialeo usque ad Zeuxippum regnaverunt annis DCCCCLXII. Post quos sacerdotes Carni constituti sunt. A. M. Hebquam diu praefuerit minime patet. Ab hoc tempora prophetarum incipiunt. Latinorum quartus Aeneas Sylvius nica Scriptura non habetur, de libro antiquitatum Josephi,
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate libellum. ubi desenarii numeri. In quo mundur factus est
Perfectione edisserens. &iam huius quadrontis mentionem facere

Expanded text:
Trinitate libellum, ubi de senarii numeri, in quo mundus factus est, perfectione disserens, etiam hujus quadrantis mentionem facere
Abbreviated transcription (Latin):
dies & quad rantem si consideremus senarius numerus in eis plurimũ
ual&: Primo qđ sicut fieri sol& ut a parte totum comput& ur.
Non sunt iamdios .v. sed potius .vi. ut quadnans ille accipiatur
prodie. Indequa in ipsis v diebus sexta pars mensis est: ipse autem

Expanded text:
dies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Et primo sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro uno die. Deinde quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est, ipse autem
Abbreviated transcription (Latin):
signiferiũ gantia : Radus ciũ solis p̃pedita anomala uel raro grado ł statio¬
naria fiunt.
XIII. DE ORDINE CARUM

Expanded text:
signiferi vagantia. Radiis autem solis praepedita, anomala, vel retrograda, vel stationaria fiunt. CAPUT XIII. De ordine eorum
Abbreviated transcription (Latin):
afincã. Origo ab occtisusolis &gcditano fr&o qua in rumpens oceanus ct¬
lanticus in mari antr interiora diffundit hic intrante Dextera africo
leuciẽ europa interhas asia magnitudine compar : aliis duab: termini amnes

Expanded text:
Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini s
Abbreviated transcription (Latin):
denis septenis danama sst. Pridiaes nonarũ porro quatnis. Nouenae notan¬
tur uãq septenis Pridicidus panditur quinis k apr unus exprimit: Duo¬
denes nãq docte quat̃ nis: speciem quintã speramus deob Quarta kalende¬
cidditis anni p̃sentis concurrentib: totaqu csummna in un. distributa quo¬
tus numerus remanserit. totaerit fer̃ in t̾mino paschali. Si autẽ totum
numerũ ꝑ uii partitus fueris. saibbato erit ill terminus paschalis. Scus
autẽ cosdem regulares cẽ in tminis quad ragesi malib &intminis pas cha¬

Expanded text:
Denas septenas danamassi. Pridie Nonarum porro quaternis. Novenae notantur namque septenis. Pridias Idus panditur quinis. Aprilis Kalendas unus exprimit. Duodenas namque docte quaternis. Speciem quintam speramus duobus Quaternae Kalendadditis anni praesentis concurrentibus, totaque summa in septem distributa, quotus numerus remanserit, tota feria erit in termino paschali. Si autem totum numerum per septem partitus fuerit, sabbato erit ille terminus paschalis. Scias autem eosdem regulares esse in terminis quadragesimalibus, et dies ac
Abbreviated transcription (Latin):
uis agnoscere quoteluna festiuitate paschae occurrat. simare mensepas¬
cha celebretur. Conputamenses aseptembrio. Hocẽ ab initio anni secun¬
dum aegyptios quorũ ratione hic sequitus dyonisius usq ad sebraarium
hocẽ usq ad finẽ anni secundũ antiquos romanos. Uiensess hissem ꝑ
cadice duos regulares fiunt uiii. cidde tepactas idẽ adiectiones lunars:

Expanded text:
vis agnoscere quota luna festivitas Paschae occurrat, si in Martio mense Pascha celebretur, computa menses a Septembrio, hoc est, ab initio anni secundum Aegyptios, quorum rationem hic sequitur Dionysius, usque ad Februarium, hoc est, usque ad finem anni secundum antiquos Romanos sex menses sunt. His semper adjice duos regulares. Fiunt octo. Adde epactas, id est, adjectiones lunares.
Abbreviated transcription (Latin):
hubefent dies qui hodie quintanas habent noneas c&erise ptimipas
sepuimunas dutem babentib abidibus reuertebantuc Rcalendiae
apdienseptinum decinum: Verum habentibus quintapus adocta¬
uun de cinum remeabat initium Kalendarum: sed cumhic pumeris
peq solis cursui peq: nt tioniblunae conueri& : Num pum qucins
usuenebat ut srigus auui aestius menibus. & centro calor bie¬
mulibus proueniret quo dubi contigiss& tatumdierum sipeulla
mensis pomine patiebantur absumi Quantum eedidanni tempus a

Expanded text:
haberent dies, qui hodie quintanas habent nonas, caeteri septimanas. Septimanas autem habentibus, ab Idibus revertebantur Calendae ad diem septimum decimum; verum habentibus quintanas ad octavum decimum remeabat initium Calendarum: sed cum hic numerus neque solis cursui, neque rationibus lunae conveniret, nonnunquam usu veniebat ut frigus anni aestivis mensibus, et contra calor hiemalibus proveniret. Quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi, quantum ad id anni tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
parchalis aperte nrtio probat: sciendum sanae quod a fricupus
ris apnum quodnm̃ passum credimusiuxta chronicã eusebii per
duximus cibeodem quonos incipiens ecordio quinto decimo eiusdẽ
impenttoris apno quo eum passum cridit putat ẽe compl&um
ponens apnos regni ꝑsarum .cxv macedonum .ccc : romanorum:
sed diligens bector quod magis sequendim putauerit eligat

Expanded text:
paschalis aperte ratio probat. Sciendum sane quod Africanus ris annum, quo Dominum passum credimus iuxta cronicam duximus, ab eodem quo nos incipiens exordio, quinto decimo ejusdem imperatoris anno, quo eum passum credit, putat esse completum, ponens annos regni Persarum CXV, Macedonum CCC, Romanorum LX. Sed diligens lector quod magis sequendum putaverit, eligat
Abbreviated transcription (Latin):
multiplica xXvperseptem funt ciaxv. qui s unt embolismi menses qua¬
dringentorum laxv apnorum Siergo uirscire quot apnos lunares
facere possint pastire cixxy per xii: duo decies deni & qua terni cixuiii

Expanded text:
multiplica XXV per VII, fiunt CLXXV qui sunt embolismi menses quadringentorum LXXV annorum. Si ergo vis scire quot annos lunares facere possint, partire CLXXV per XII, duodecies deni et quaterni CLXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
pam & defectui eius compatiuntur elementa. Et processueius quae
fuerant exin anita comuluntur. Vt animantium cerebni mari¬
timarum umida si quidem pleniores ostreae repperiri feruntur
multiq alia cumglobus lunaris adolesat: de arborum quoq sto¬
ternis idem allegant. qui hoc usu pro prio conpererunt hȩebeati ambro

Expanded text:
am et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut animantium cerebra maritimorum humida: siquidem pleniores ostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu proprio compererunt. » Haec beati Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
quidã singulas lunas xxuiiii semis dieb: computantes incensionise arũ medio
dici & medio noctis semꝑ alternent: N in hoctam̃ ueritatẽ naturae sed calca¬
landi facilitatẽ in quirunt: Nã sinaturã quȩras. luna primimsis quae nunc me
ridie & secundi quae nunc in medio noctis accendit᷑. Anno futuro hora &x mo
m̃tis & dimidio mom̃ti & non edecima pastedimidii iomenti ante mediudici
ł noctis in lustrant̃: Haec tñ distinctio ñ adcertũ embolismi ł cõmunis anni
ris accensio sesep̃ occupando unius diei spatiũ ammittens. ultimũ decennouena¬

Expanded text:
quidam singulas lunas viginti novem semis diebus computantes, incensiones earum medio diei et medio noctis semper alternent, non in hoc tamen veritatem naturae sed calculandi facilitatem inquirunt. Nam si naturam quaeras, luna primi mensis, quae nunc verbi gratia meridie, et secundi, quae nunc in medio noctis accenditur, anno futuro hora et decem momentis et dimidio momenti et decima nona parte dimidii momenti ante medium diei vel noctis illustratur. Nec tamen hac distinctione ad certum embolismi vel communis anni ris accensio sese praeoccupando unius diei spatium amittens, ultimum decennovenna
Abbreviated transcription (Latin):
fixum statione perlabitur. uerum longissimis inbrumer
poctibus ueli tem esta tebre uissimis quarum cilias xu horo¬
tum spictium longe trrnscendere: Alias ne qua quam adboc
pertingere posie constat Quianrtione lunam xu hone lucae
ctedamus pisi foste puttmus ponao quinoctiales hores in tellegentas
sed singulas quasque uoctes ꝓsu ae mensunte longitudinis aut breuita te
in .xii. pasticulas quas honis uoci temus aequa distributione fipdepdas

Expanded text:
fixum statione perlabitur; verum longissimis in bruma fixum statione perlabitur; verum longissimis in bruma noctibus, vel item aestate brevissimis, quarum alias duodecim horarum spatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam duodecim horas lucere credamus, nisi forte putamus non aequinoctiales horas intelligendas, sed singulas quasque noctes pro suae mensura longitudinis, aut brevitatis in duodecim particulas, quas horas vocitemus, aequa distributione findendas
Abbreviated transcription (Latin):
radunt quoq argumentum u&eres quolipa cuius cum que
a &citis quot honis luceat ex plor&ur quic enim primalun alo
cotidie usq: ad plenilunium d& rhiturq: dehinc paribus spas¬
tus in deminutionem &ideo sinosseuis luna secunda quot horas
luceat multiplica periii duo fiunt viii. pastire perv. quia qͦip¬
que puncti hormfaciunt. quinquies asse quinquis & remanent in
Honem ergo & tres punctos luc& luna secunda. Itemmulti¬
decus. & remanent duo duas horis & totidem punctos & ter¬
tia luna luc&. Item ubiad decimam lunam perueneris
quinquies. octoni quadiris octo hones luce decima luna
& ne argumentum dubiũ fore arbitreris. tenexv. in quiunt¬
tnit: Item si nosse uis sexta decima & septi. ma decima &
c&enre deinceps quot honbsluceant lunae recole persingulas
uerbi gnatia sinoseuis uicesima quinta quam diuluceat lunu
ergo horis splend& uicesima v. quomodo & quinta luna.
& quidem hoc argumentum tempore aequin oc tuli legitima

Expanded text:
radunt quoque argumentum veteres quo luna cujusque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim prima luna, iquotidie usque ad plenilunium, detrahiturque dehinc paribus spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot horas luceat, multiplica per quatuor duo, fiunt octo; partire per quinque, quia quinque puncti horam faciunt; quinquies asse quinquis, et remanent tres; horam ergo et tres punctos lucet luna secunda. Item multidecus, et remanent duo; duas horas et totidem punctos tertia luna lucet. Item ubi ad decimam lunam perveneris,quinquies octoni quadrais; octo horas lucet decima luna. Et ne argumentum dubium fore arbitreris, tene quindecim, inquiunt, ettrat. Item si nosse vis, sexta decima et septima decima, et caeterae deinceps quot horis luceant lunae, recole per singulasVerbi gratia, si nosse vis vigesima quinta quam diu luceat lunaergo horis splendet vigesima quinta, quomodo et quinta luna. Et quidem hoc argumentum tempore aequinoctiali legitima
Abbreviated transcription (Latin):
lit terã primo Andicendum ẽ. quod cum cito ꝑ astũess horopus ditamhiu
st&it lux non succidente poste donec diurnũ spatiũ ꝑciger&ur. & tum diu mansit
pox luci succedens donec spatiũ pocturni tẽporis p̃terir& & nane fier& diei se¬
quentis uno primoq trans acto : seo si hoc dicero uereor perideir & abhis quicer¬
tissime cognouerunt & ab his qui pos sunt facillimae aduertere. quod eo tempore
quonox apuo nosest eus partes mundi p̃sentia lucis inlustr& perquas sol aboccasu
inostum redit : acꝑ hoc omnib: axiiii. horis non deesse ꝑcircuitũ gyrtotius. clibi diem
a libi nostem & paulo post. commemoratu ȩcclesiastis sententia disole: custralis ergo
pars inquit cũ hab& solem nobis dies ẽ. Cumautẽ pastem a quilonis circũiens per¬
uehitur nobis nox est : Nontunẽ in aliã pastem nonẽ dies ubi p̃senti solis ẽ : Nisi for

Expanded text:
litteram primo: « An dicendum est quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, tamdiu stetit lux non succedente nocte, donec diurnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedens, donec spatium nocturni temporis praeteriret, et mane fieret diei sequentis, uno primoque transacto? Sed si hoc dixero, vereor ne irridear et ab iis qui certissime cognoverunt, et ab iis qui possunt facillime advertere quod eo tempore quo nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis illustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus XXIV horis non deesse per circuitum gyri totius alibi diem, alibi noctem. » Et paulo post, commemorata Ecclesiastis sententia de sole: « Australis ergo pars, inquit, cum habet solem, nobis dies est, dum autem partem Aquilonis circumiens pervehitur, nobis nox est: non tamen in alia parte est dies, nisi ubi praesentia solis est; nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
pam non solum lunae menses quod calculuudi necerstas cogit trice¬
nis unde tricenisq: diebus ordinaut sed & lunam superfluam

Expanded text:
am non solum lunae menses, quod calculandi necessitas cogit, tricenis undetricenisque diebus ordinant, sed et lunam superfluam
Abbreviated transcription (Latin):
xir culus paschȩ magnus est quimultiplicato ꝑ inui¬
tipxxx duobus conficitur annis siue enim dedier noui¬
e uiceni & octoni seuuicies octier deni acnoueni
multiplicentur. quin gentorum xxx duorũ pumeru
complent undefit ut idem circulus. magnur. decen¬
nouennales lun circulos xxuiii. Solis autem quiuice

Expanded text:
irculus Paschae magnus est, qui multiplicato per inviduobus conficitur annis. Sive enim decies novies viceni et octoni, seu vicies octies deni ac noveni multiplicentur, quingentorum triginta duorum numerum complent. Unde fit ut idem circulus magnus decemnovennalis, lunae circulus viginti octo, solis autem qui vice
Abbreviated transcription (Latin):
talem superaremus aegyptum at que in lucescente
morum diem intraremus .vii. que dies eius dem
cȩlebritatis legitimos amane quinti decimidi¬
ei usque inuesperam uicesimi primimensis ip¬
sius id est ad ominico paschȩusque in dominicam oo¬
taucrum paschȩ debita. cum ueneratione comple¬
remus Sed qm̃ lunȩ dies eadem diuersas. septima¬
nȩ diuoluitur iniferias. Indefit ut qui ꝓ
surrectionem nr̃i redemptorir. in dominicum di¬
em paschȩ initium reseruare docemur. Aliquo¬
ties nostra festiuitus. septima post legalium az imo

Expanded text:
alem superaremus Aegyptum, atque illucescente s primum azymorum diem intraremus, septemque dies ejusdem celebritatis legitimos a mane quinti decimi diei usque in vesperum vicesimi primi mensis; ipsius, id est, a Dominico Paschae usque in Dominicum octavarum Paschae debita cum veneratione compleremus. Sed quomodo lunae dies eadem diversas septimanae devolvitur inferias; inde fit ut qui propter resurrectionem nostri Redemptoris in Dominicum diem Paschae initium reservare docemur, aliquoties nostra festivitas septimo post legalium azymo
Abbreviated transcription (Latin):
romanor uero .vI. Nł aprilis & hic enimuicesi mam secundum diem
orstrimensis aeq: uicesimam secundam martis commendans luon¬
ct manifeste quia simul uterq menis initium sumit & nequisdut

Expanded text:
ro undecimo Calend. April. » Hic enim vigesimam secundam diem Distri mensis aeque vicesimam secundam Martii fore commendans, indicat manifeste quia simul uterque mensis initium sumit. Et ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
alte simile habuit sum mã annorum restat ut pccri
modo haecqq̃ quae nunc agitur incertum. morttlibus
hacbeat suȩ longitudinis fiactum. Soliccut illi cognitũ
qui seruos suos accinctis lumbis lucernis quoce arderti¬
b uigilare p̃cepit Similes hominib ex spec tantibus dñm
suum quando reuertactur adnuptis:¬

Expanded text:
alteri similem habuit summam annorum, restat ut pari alteri similem habuit summam annorum, restat ut pari modo haec quoque quae nunc agitur incertum mortalibus habeat suae longitudinis statum, soli autem illi cognitum qui servos suos accinctis lumbis lucernisque ardentibus vigilare praecepit, similes hominibus expectantibus dominum suum quando revertatur a nupti
Abbreviated transcription (Latin):
momille anñr curriculo eospostresur rectionẽ ini
hac ipsa uitec in morteder inhiliciis & multaebecctitus¬
& friula funditus omisis intellegamus sincere & ca¬
tholice sex illos dies in quib: mundi huius ornaetuu
fecit ds & septimũ in quo ab omni operesuo requieuit
quem obito ꝑp&ue qui &is benedictionem scificauit
non sex annone mił scłi. laboraentis & septimũ regni
becctorum in terra cũ xp̃o sed sexpotius acac tes sig¬
nificcre mundilabenter in quibus scilaborant in hac
quac solute accorporibus ꝑcipiunt anime scae cuxp̃o
quod animcrum scbbatum inchoasse recte credit̾r
cumprimus ap̃i martyr carne occisus afrcotre .mox. a¬
nima est enam trans latur in requi ẽ: Tuncccuto
ꝑfici&ur cum indie resurrectionis anime &ic corpo¬
ra in corrupta receperum & quace nullac a&cctum
quinq: p̃tentarẽ mille annis ac tac reperitur sed aliȩ
plures annos aliae pacutiores habuere Neq ulla

Expanded text:
mo mille annorum curriculo eos post resurrectionem in mo mille annorum curriculo eos post resurrectionem in hac ipsa vita immortales in deliciis et multa beatituet frivola, funditus omissis, intelligamus sincere et catholice sex illos dies in quibus mundi hujus ornatum perfecit Deus et septimum in quo ab omni opere suo requievit, quem ob id perpetuae quietis benedictione sanctificavit, non sex annorum millia saeculi laborantis et septimum regni beatorum in terra cum Christo, sed sex potius aetates significare mundi labentis in quibus sancti laborant in hac quam solutae a corporibus percipiunt animQuod animarum Sabbatum tunc inchoasse recte creditur, cum primus Christi martyr carne occisus a fratre mox anima est aeternam translatus in requiem, tunc autem perficietur cum in die resurrectionis animae etiam corpora incorrupta receperint. Et quia nulla aetatum quinque praeteritarum mille annis acta reperitur, sed aliae plures annos, aliae pauciores, habuere, neque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
quaerestant scđi tempora put& memorsem ꝑdomi¬
nicȩ sententiae. qui adedie ultimae & hora nemo scit
neq angeli caelorum nisi pacte solus. Neq enĩ ullacte¬
nus sunt audiedi quisuscipiantur. Huius scłi stoctum
rexmiliũ cnnorum ab initio fuisse defenitum &
ne contrasententia dñi uenire uideantur: Add une
incertum morticlibus quoto anno. sexte mille nanae
partes uenturus sitdies iudicii cuiustam aduentus
maxime circat̾renum sexte millencrii debecct
speraen : Atquib si quaris ubihȩe puitaenda uel cre¬
dedec leger int mox stoma chanter quae aliud quidro¬
pondere non habent: Annos legisti inquiunt Ingeneñ.
qua sex diebur mundum fecerit dr̃. undemerito cre¬
di debe eum plusminus sexmilibus annorum esse
stccturum & quodẽ gracuius fuere quiꝑꝓseptimũ dẽ
in quo requieuit dr̃ ab operib suis. Spercerent postsex
annorum miliac scor labons in acuitamortccli. septi¬

Expanded text:
quae restant saeculi tempora putet, memor semper domiquae restant saeculi tempora putet, memor semper dominicae sententiae: Quia de die ultima et hora nemo scit neque angeli coelorum nisi Pater solus. Neque enim ullatenus sunt audiendi qui suspicantur hujus saeculi statum sex millibus annorum ab initio fuisse definitum, et, ne contra sententiam Domini venire videantur, addunt incertum mortalibus quoto anno sextae millenariae partis venturus sit dies judicii, cujus tamen adventus maxime circa terminum sexti millenarii debeat sperari. A quibus si quaeris ubi haec putanda vel credenda legerint, mox stomachantes, quia aliud quid respondere non habent: Annon legisti, inquiunt, in Genesi quia sex diebus mundum fecerit Deus? unde merito credi debet eum plus minus sex millibus annorum esse staturum. Et quod est gravius, fuere qui propter septimum diem in quo requievit Deus ab operibus suis, sperarent post sex annorum millia sanctorum laboris in hac vita mortali, septi
Abbreviated transcription (Latin):
condidere: Itcc&nos qui ꝑbecti intep̾tis hyeronimi
industricõ puro hebrcice ueritatis fonte potamur
temporum q̃ rationem iuxtachanc scire quertemus
quod siqui laborẽ hunc nr̃m culpacuerint ẽẽ suꝑfluũ
accipiant : Hi qui cũq: sunt iustum sedua caritate
respunsum qđ prefcctus hieronimus : Prisce cosmo¬
grecplie calum nicctoribur reddit ut sidisplic& non
legient. C&erum cunctis in cõmune suademus. ut siue
quis exhebrecica uetate qucce ad nos ꝑmemoratum
into p̃tem pura ꝑuenisse &icc̃ hostibur iudeis in ꝓ¬
neq uelminus sollicite primo edita est ut multias¬
stru unc uel post agertilibus corrupto utbeato a¬
gustino uid&ur seucerte & ex utriq: cõmixto
opere codicibus ut sibi uisum fuerit temporum cur¬
sum notauerit &siue ꝓlixi ora seubreuiora trans¬
acto scł tempora signauent aut signacta reppenr&:
Mullatenus a tmen ex hoc longiora uel breuiorte

Expanded text:
condidere, ita et nos, qui per beati interpretis Hieronymi condidere, ita et nos, qui per beati interpretis Hieronymi industriam puro Hebraicae veritatis fonte potamur, temporum quoque rationem juxta hanc scire queamus. Quod si qui laborem hunc nostrum culpaverint esse superfluum, accipiant hi quicunque sunt justum, salva charitate, responsum, quod praefatus Hieronymus priscae cosmographiae calumniatoribus reddit, ut si displicet non legant. Caeterum cunctis in commune suademus, ut sive quis ex Hebraica veritate quae ad nos per memoratum interpretem pura pervenisse etiam hostibus Judaeis in pronslatione, quae vel minus sollicite primo edita est, ut multi adstruunt, vel post a gentilibus corrupta, ut beato Augustino videtur, seu certe ex utrisque commixto opere Codicibus ut sibi visum fuerit, temporum cursum notaverit, et sive prolixiora seu breviora, transacti saeculi tempora signaverit, aut signata repererit, nullatenus tamen ex hoc longiora vel breviora
Abbreviated transcription (Latin):
Stcn tinopolim uenienter griennio ciuitatẽ obsedor
donec ciuib multac instantia addm clacmantib
plunmi eorum fecme frigore pestilentia perirent
ac siꝑte si obsidionis abscederent qui inde regressi
bulgarorum gente quace x suꝑdanuuium bello ad gre¬
diuntur &cbhac quoq uictirefugiun ac necues repe¬
tunt succs quib cumaltum p&erent in gruente subita
tempestate plunmi &icem mersis siue confrccstis ꝑlit¬
tora nacuibus sunt necati: Heud brandus ccudiens qđ
scerraceni depopulacta saerdinice &icc̃loca foeda¬
rent illcc ubi ossce sci cegustini ep̃i propt̃ uccstationẽ
baer barorum olimtraens lacat & honori ficȩ fue¬
rant conditte missit &dccto magno p̃tio accepit &
trans tulit ea inticinis ibiq cum debito acento poc¬
trio honore recondidit: lxuii dereliguis sex
aetatiDVS Paec decursu p̾terti scłi. ex hebrocica
uentate prout potuimus elu cubrare curccui mus
editione utentes deccsibi suisq: temporum. lbros

Expanded text:
enientes, triennio civitatem obsident, donec civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame, frigore, pestilentia perirent, ac sic pertaesi obsidionis abscederent. Qui inde regressi Vulgarorum gentem quae est super Danubium bello aggrediuntur, et ab hac quoque victi refugiunt, ac naves repetunt suas. Quibus cum altum peterent, ingruente subita tempestate, plurimi etiam mersi, sive, confractis per littora navibus, sunt necati. Liuthbrandus, audiens quod Saraceni, depopulata Sardinia, etiam loca foedarent illa ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem Barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, misit, et, dato magno pretio, accepit, et transtulit ea in Ticinis, ibique cum debito tanto Patri honore recondidit. CAPUT LXVII. Reliquiae sextae aetatis. Haec de cursu praeteriti saeculi ex Hebraica veritate prout potuimus elucubrare curavimus, Editione utentes, de ea sibi suisque temporum libros
Abbreviated transcription (Latin):
uiri & feminȩ duces & priuatiꝰ diuini amons instine¬
tũ debritiaeniã romã uenire consueuerant. Iater
quos &ia reuerentissimus abbasm̃s cȩl fidus añs
nectur.: Iax inii cumeẽt prbt. añs xluii abbaes
auit annus XXXU ubilingonaes ꝑuenit ibide func¬
tur atq inecdesia bec torum geminorũ marde¬
rum sepultur ÷ qui inter celia donaria quae afferpae
disposueraet missit eclesic scipan paendectem abea¬
tohieronimo in lcctinum exhelreo uelgre co fonte

Expanded text:
rivati, divini amoris instinctu, de Brittania Romam venire consueverant, inter quos etiam reverentissimus abbas meus Ceolfridus annos natus LXXIV, cum esset presbyter annis XLVII, abbas autem XXXV, ubi Lingonas tus, atque in ecclesia beatorum geminorum martyrum sepultus est. Qui inter alia donaria quae afferre disposuerat, misit ecclesiae sancti Petri pandente a beato Hieronimo in Latinum ex Hebreo vel Greco fonte