comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ se esse ꝓfessus. ẽ: nisi cũ habere
ad dnm meũ. cũ sim puluis & cinis.
Esse enĩ aliquẽ fortasse erederet: si ue¬
racẽ essentiã quȩ suꝑ ipsũ. ẽ. minime
sensisset. At uͦ ubi ad incõmutabilẽ
contẽplandũ suꝑ se raptꝰ. ẽ: impletꝰ
tantȩ contẽplationis potentia. dũ ui¬
deret illũ: nichil se esse nisi puluerẽ

Expanded text:
fessus est, nisi cum habere ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nihil se
Abbreviated transcription (Latin):
solus incõmutabilit᷑ ꝑmanet Nã om̃e
qđ modosic. ẽ. mͦ alit̾ est: iuxta ñ. cẽ
est. ꝑmanere enĩ instatu suo ñ potest
Atq aliqͦ modo ad ñesse itur: dũ ab eo
qđ fuerat. sẽꝑ ad aliud ꝑ mom̃ta tẽ¬
porũ ducit᷑. Ut gͦ in participatione
illius essentiȩ aliqͥd simꝰ: cognoscamꝰ

Expanded text:
olus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque 597 aliquo modo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essent
Abbreviated transcription (Latin):
̃ p̾dicationis uoce ingilare: Sed cũ
sedeptorẽ suũ ȩccła quȩreret. in ipsis
antiqs p̃clicatorib spem figere noluit.
que dicit P aululũ cũ ꝑtransissem eos
anieni quẽ diligit am̾ima mea: Illũ
aͥppe inuenire ñ posset: si istos ꝑtran.¬
sire noluisset. In istis sẽ custodib infi¬
deles fixerant. qͥ xp̃m dĩ filiũ unũ
que libet esse illoꝵ credebant. Uoce gͥ
ae fide petri. inuentos uigiles scã ȩccłã
lihet ei ꝓpħis credere contẽpsit. Dicat᷑
gͦ Nec cõmutabunt᷑ ꝓ ea uasa auri ex¬
celsa & eminentia. Quia electi quiq
sc̃os uitã & uenerant᷑ ex sullimitate:
& tam̃ ii suscipiunt aderrorẽ. Quos
eni puros homines. ẽẽ. sciunt: dõ ho¬
mini omino ñ conferunt. Unde ad huc

Expanded text:
edicationis voce vigilare? Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Voce igitur ac fide Petri inventos vigiles sancta Ecclesia libet ex prophetis credere contempsit. Dicatur ergo: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & tam̃ creatori similes ñ st̃ qͥa
creatura sunt. Et habent itaq qͥndã
similitudinẽ dĩ. qͥa ñ habent finẽ ꝓ
tam̃ in circũ scripti ȩ qualitatẽ ñ habĩ
qͥa habent circũ scriptionẽ. Dicat
recte Non ad ȩquabit᷑ ei aurũ ul utuĩ
Quia quanta libet sci claritate &e pspici¬
itate fulgeant: aliud ẽ homines sap
sapientiã dĩ. Quã ꝓfecto sapientia
ille ueracit᷑ agnouit: qͥ mediatori di &
hominũ aliqu̾ẽ cõparare scõro minine
p̾sũpsit. Unde & subdit᷑ Nec cõmita¬
bunt᷑ ꝓea uasa auri ȩxcelsa & emine¬
tia. Excelsũ qͥppe uas auri helias enti¬
tit. excelsũ uas auri ieremias. excela
atq eminentia auri uasa pͥores patris

Expanded text:
iunt; et tamen creatori similes non sunt, quia iunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam illecomparare minime praesumpsit. Unde et subditur: Non commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia. Excelsum quippe vas auri Elias exstitit; excelsum vas auri Jeremias; excelsa atque eminentia auri vasa priores patres
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sua uicissĩ singulis corda mani¬
festat: ex auro dicitꝰ simili uitro
mundo. ut designet᷑ auro clara ui¬
tro ꝑspicua. Sed quãuis in ea scĩ
om̃s: tanta claritate fulgeant.
tanta ꝑspicuitate ꝑluceant: ei tam̃
sapientiȩ de cuiꝰ imãgine habent om̃e
qđ sunt ȩquari ñ posst̃. Bene gͦ dr̃
Non adȩquabit᷑ ei aurũ uł uitrũm.
Adhoc eni scĩ om̃s ad illa ȩt̃na gaudia
pueniunt: ut esse dõ similes possint.
lĩc scriptũ ẽ. Cũ apparuerit similes
ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est.
Et cam̃ scriptũ ẽ Dnẽ qͥs similis tꝰ
Et iterũ Aut qͥs similis erit dõ int̾ fi¬
lios dĩ: Unde gͦ similes & unde ñ
similes. nisi qͥa huic sapientiȩ & simi¬
les erunt ad imaginẽ & tam̃ ñ er¬
similes ad equalitatẽ : Aspiciendo
qͥppe ȩt̾nitate dĩ. fic cis ut etni suit
Et dũ uisionis eiꝰ donũ ꝑcipiunt.: epi¬
ceptione beatitudinis imitant᷑ quod
uident. Et similes gͦ st̃ qͥabeati f¬

Expanded text:
quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamen scriptuEt iterum: Aut quis erit similis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem et tamen non erunt ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati f
Abbreviated transcription (Latin):
fide dĩ tenuer̾: cũ uiderent homi¬
nẽ. Unde ab eodẽ sc̃ĩs discipłis qr̃
Quẽ dicunt homines ẽẽ filiũ hominis
Cui cũ ꝓtinꝰ responderent. alii iohem
baptistã. alii aut̃ heliã. alii uͦ iere¬
miã. aut unũ ȩx ꝓpħis: de suo mox
sensu reqͥrunt᷑. Uos aut̃ quẽ me. eẽ
dicitis: Cui petrus totius eccłȩ uoce
respondens. ait. Tues xp̃c filius dĩ

Expanded text:
t Deum, cum viderent hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cans. isti iusticia iustificata. Dedõ qͥp̃e
qͥ sapientia. ẽ. dicit᷑ Ut sit ipse iustus.
& iustificans. Isti uͦ dicunt. Ut nos effi¬
cerem᷑ iusticia dĩ in ipso. Alit̾ gͦ uene¬
randũ. ẽ lum̃ illuminans: alit̃ lum̃
iluminatũ. Alit̾ iusticia iustificans
sape. Serui aut̃ sapientiȩ. esse quidẽ
sapientes posst̃: ñ tam̃ hoc habent. eẽ
qł sape. Nã & esse posst̃. & sapientes
nͨ essẽ Habec uitã sapientia: sed ñ
aiid habet. aliud est: qͥppe. cui hoc
est esse qł uiuere. Serui aut̾ sapientiȩ.
cũ habent uitã. aliud st̃ & aliud ha¬
bent: qͥppe quib ñ . ẽ. hoc esse. qđ ui¬
uere Na posst̃ iuxta aliqͥd esse: nec
uiuere. Aliud qͥppe illis . ẽ. esse: aliud

Expanded text:
titia justificata. De Deo quippe, qui sapientia est, dicitur: Ut sit ipse justus et justificans ; isti vero dicunt: Ut nos efficeremur justitia Dei in ipso . Aliter ergo venerandum est lumen illuminans, aliter lumen illuminatum; aliter justitia justificans,sapere; servi autem sapientiae esse quidem sapientes possunt, nec tamen hoc habent esse quod sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non est hoc ipsum esse quod vivere; nam possunt juxta aliquid esse, nec vivere. Aliud quippe il
Abbreviated transcription (Latin):
deri appetit nitore sermonis: sed
integritate ueritatis. Inmandatis
gͥ suis. dĩ sapientia ñ confert᷑ tin¬
ctis indiȩ colorib: qͥa diĩ fucata elo¬
quentiȩ ornam̃ta ñ habet. quasi ue¬
stis sine cinctura placet. Quã fuca¬
tionẽ tincturȩ paulus despexerat
cũ dicebat. Quȩ & loquim᷑ ñ indo¬
ctis humanȩ sapientiȩ uerbis: seci
indoctrina sp̃s. Malebat qͥ ppe hanc
sapientiã sola puritate ueritatis
ostendere. ñ aut̃ eloquii tinctione
fuscare Seqr̃ Nec lapidi sardo
nico p̃ciosissimo uł saphiro Sardo¬

Expanded text:
deri appetit nitore sermonis, sed deri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fucare. Seqnico pretiosissimo vel sapphiro. - S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯparuĩ dñm credit Ipsa qͥope ad
p uenisse sapientiã uidens noluit se
milus aureis uasis figere. sed ineam
suduit fide certissima ꝑtransire.
¶nat in canticis canticorũ dicit. Inuener̃
me uigiles qͥ custodiunt ciuitatẽ. Nũ¬

Expanded text:
arum Dominum credit. Ipsam quippe ad se venisse sapientiam videns, noluit se in illis aureis vasis figere, sed in cam studuit fide certissima pertransire. Unde in Canticis canticorum dicit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
trus ꝓhac sapientia uasa auri excelsa
& eminentia cõmutarẽ noluit: qͥa de
illa ñ aliud quã erat intellex̃. Ma¬
gnũ qͥppe ut dictũ. ẽ uas auri ioħes
magnũ uas aurihelias uł ieremias
fuit. Sed quisqͥs eundẽ dñm quẽ libet
eoꝵ esse credidit: uas auri excelsũ &
eminens ꝓ sapientia commutauit

Expanded text:
asa auri excelsa et eminentia commutare noluit, quia de illa non aliud quam erat intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit. Sed quisquis eumdem Deum quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro sapientia commutavit
Abbreviated transcription (Latin):
restri domo qͦusq uiuimꝰ: ipsũ ut
ita cdicã corruptionis nrȩ parietẽ
m̃tis oculo nullatenꝰ penetramꝰ. &
uicissim in aliis uidere occulta ñ
possumꝰ. Unde sca ȩccła. sponsi sui
speciem uidere indiuinitate deside¬
rans. nec tam̃ ualens: qͥa ȩtnitatis
illius formã quã intueri concupi¬
uerit abel oculis assu pta humantas
abscondebat: in canticoꝵ canticis
merens dicit. En ipse stat post parie¬
tẽ nr̃m. Acsi aꝑte dicat. Ego hunc in
diuinitatis suȩ iã specie uĩdere desi¬
dero: sed ad huc auisione illius. ꝑ as¬
sũptȩ carnis parietẽ ȩxcludor. Quo¬
usꝙ itaq in hac corruptibili carne
uiuimꝰ cogitationes nr̃as in alterutro
ñ uidemꝰ. Unde rursũ ꝑ eundẽ pau¬
lũ dr̃. Quis scit hominũ quȩ sc̃ ho¬
minis. nͥ sp̃s hominis qͥ in ipso. ẽ¬

Expanded text:
o quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti noui. Illi qͥppe quãuis magni
iusticiȩ uitã tenerent: carnali tamꝰ
ꝓpagationi seruiebant. Qui gͥ con¬
stat. qđ quȩdã t̾rena agerent᷑ i
immerito ꝑsardonicũ lapidẽ. qͥ
nis desideria postponentes cȩlestua
sola sectati st̃. Unde ce ꝓpħa conspiei¬
ois cuncta carnis desideria scõs apłos
pu ali ardore transcendere: admiratꝰ
ait Qui st̃ isti qͥ ut nubes uolant : Acsi
ape dicit. Nos ꝑt̾rã gradim̃. qͥ adhuc
coniugis implicam᷑. & ꝓpagande sobo¬
liopa carnis impendimus stiuin
tra ñ ambulant sed ut nubes uolant.
qͣdũ celestia appetunt. de t̾reius de¬
aderiis nichil tangunt. Ait gͦ qͥa dĩ
sapientia sardonico uł saphir̃o lapidi
n confert᷑ Ac si patent᷑ insinuet dic̃s.
Pi qͥ homo int̾ homines cernit᷑. nec in
antiqs quisquã nec in nouis patrib ad¬
euat᷑ qͥa ex dĩcate habet. qđ in hu¬
manitate quenquã similẽ ñ habet. U̾n

Expanded text:
tamenti novi. Illi quippe quamvis magnam tamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, nis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur, quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem
Abbreviated transcription (Latin):
lapides. qͥ longe istos estuma houei
gnitudinis ant̃e cellant. cur sapliris
uł sardonicus potissimũ p̃ciosisiros¬
cõparatione uilissimꝰ nisi ut eosln¬
des qͥ p̃ciosi describunt᷑. dũ p̃ciossi
esse cognoscimꝰ in eoꝵ intelligenea
aliud exquiramꝰ: Sardonicus qppe
t̾rȩ rubrȩ similitudinẽ tenet. sai¬
rus uͦ aeriã habet speciem. Possuitf
in sardonico ꝑ t̾rã rubrã homines i
saphiro aut̃ ꝑͥ aeriã uisionẽ angłia
signari. Nã cũ t̾rȩ rubre specie sasi
nĩcus habeat. ñ immerito hominẽ d¬
latino sermone t̾ra rubra nominat
Quid ẽ gͦ qđ dicit᷑ qͥa hȩc sapienti
lapidi sardonico uł saphiro ñ confitꝰ
nisi qđ is qui . ẽ. dĩ uirtꝰ & dĩ sapa¬
tia mediator scilicet dĩ & homuis
excellat omĩa. ut ei nec̃ in t̾ra prins
homines. nec incelo angłi cõparen
ȩquabitur dño. aut qͥs similis erts¬
int̾ filios dĩ : Posst̃ aut̃ ꝑ sardui
phirũ uero p̾dicatores ex primi tei¬

Expanded text:
lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nomcomparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramusterrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in Sardonico, per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi sardonycho, 593 vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est Dei virtus, et Dei sapientia, mediator scilicet Dei et hominuexcellat omnia, ut ei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli comparentur? aequabitur Domino, aut quis similis eritphirum vero praedicatores exprimi tes
Abbreviated transcription (Latin):
Et erat structura muri eiꝰ ex lapide
iaspide. ipsa uͦ ciuitas auro mundo
sumili uitro mundo. Quia enĩ scĩ om̃s
sũma in ea beatitudinis claritate ful-¬
gebunt: instructa auro dicit᷑. Et q̃m
ĩpsa coꝵ claritas. uicissim sibi in al¬
ternis cordib patet. & cũ uniꝰ cuiꝰꝙ
uultꝰ at tendit᷑ simul & conscientia
penecrat᷑: hoc ipsũ aurũ uitro min¬
do simile. eẽ. memorat᷑: Ibi quippe
uniꝰcuiꝰq mĩtẽ: ab alterius oculis
mẽbroꝵ corpulentia ñ abscondet.
sed patebit animꝰ. patebit corporalib
oculis ipsa etiã corporis armonia.
Sicq unꝰ quisq tuncerit conspicabilis
alteri. sicue nẽ esse ñ potest conspica
altero uideri ñ posst̃: ñ intra uitrea
sed intra lutea uascula concludunt᷑
ui scilicet luto. ꝑ passionẽ m̃tis inhe¬
rere ꝓpha formiclabat : cũ diceret
Cripe me de luto ut ñ inherea: Nel

Expanded text:
Et erat structura muri ejus ex lapide Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas auro mundo simili vitro mundo ? Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro dicitur: et quoniam ipsa illorum claritas vicissim in alternis cordibus patet, et dum uniuscujusque vuitus attenditur, simul et conscientia penetratur, 594 hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspicabalterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream .
Abbreviated transcription (Latin):
auru uał uitrũ. Quis hoc sanĩ sapienᷤ
urta litterã sentire dignetur.
Uitru qͥppe ut suꝑius diximꝰ auro lon
to uilius Et postquã dictũ .ẽ. qđ
aurũ huic sapientiȩ ñ ad ȩquat᷑: ad¬
hus quasi crescendo adiungit᷑. qđ ei
qͦq nec uitrũ possit ȩquarĩ. Sed ipsa
nos littera ab hystorico intellectu
deficiens. ad inclagandũ allegoriȩ
mysteriũ mictit. Auri nanq metal¬
lũ nouimꝰ potiori metallis omĩb
claritate fulgere. Uitri uͦ naturȩ ẽ.
ut excrinsecus uisũ. pura intrinsec
ꝓspicuitate luceat In alio metallo
quic qͥd intrinsecus continet᷑ abscon¬
dit᷑ in uitro uͦ. quilibet liquor qua¬
lis continet᷑ interius. talis demonstra¬
nis liqͥr in uitreo uasculo clausus.
patet:. Quid gͦ aliud in auro uł ui¬
ti accipimꝰ. nisi illã suꝑnã patriã
illã beatoꝵ ciuiũ societatẽ. quoꝵ
corda sibi inuicẽ & claritate fulgeñ.
& puritate translucent: Quã iohes
in apocalipsi conspererat: cũ dicebat

Expanded text:
unt ut vitrum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis extnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illorum beatorum civium societatem quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, t puritate translucent, quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ necesse .ẽ. ut creatura liberet᷑
Unde & in euangłio dñs dicit. Si uos
filius liberauerit: uere liberi eritis
ros qͥ spem in legis latore ponerent.
& suȩ salutis auctorẽ moysen puta

Expanded text:
ecesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis ros qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhac sapientia. nullus angłoꝵ re¬
deptor humani generis mittendus
fuit. ne quis spem̃ in his qͦs in adiuto¬
rio hominũ sepius apparuisse didicimꝰ
anguis poneret: dictũ. ẽ. Nondabit᷑¬

Expanded text:
hac sapientia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepius apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sui sese nullatenꝰ colligit In his
itaq inquiecudinũ fluctib habitare
sapientiã ñ posse cognoscens: ait Ere
mare loquit᷑ ñ est mecũ Nullus qͥppe
ea plene recipit: nisi qͥ ab omĩ se ab¬
st rabere actionũ carnaliũ fluctua¬
tione contendit. Unde & alias dicit
Sapientia seribe in tẽpore otii. & qͥau
norat actu. ipse ꝑcipiet eã &rursũ¬

Expanded text:
nem sui sese nullatenus colligit. In his nem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab omni se abstrahere actionum carnalium fluctuatione contendit. Unde et alias dicitur: Sapientiam scribe in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet ea
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. qui integritate eiꝰ ꝑfrui ñ ꝑ¬
miitunt : Aeg̃iy ptꝰ gͦ muscis ꝑcucit᷑:
qͥa coꝵo cordã qui terrenã uit̾ã dili¬
gunt. desi derioꝵ suoꝵ inqͥecudinib
feriunt᷑. Turbis cogitationũ carnaliũ
adima depressa st̃: ut ad qͥetis intimȩ
desideriũ ñ leuent᷑. Unde cũ mira¬
ope pietatis. ad cor ueritas uenit.
pus ab eo cogitationũ carnaliũ estus
eicit & post ineo uirtutũ dona dispo¬
nit. Qđ bene nob̾ sacra euangłii lny¬
storia uinuit: in qua ad resũscitandã
filiã pͥncipis inuitatꝰ dñs cũ duceret᷑.
ꝓtinꝰ additur. Et cũ eiecta esset turba:
intrauit & tenuit manũ eiꝰ & surrȩx̃
puella. Foras gͦꝰ turba cicit᷑. ut puella
suscitet᷑: qͥa si ñ prius a secretiorib
cordis repellit᷑ importuna sclariũ
multitudo curaruĩ. anima quȩ intrin¬
secuis iacet mortua: ñ resurgit Nã dũ
semꝑ innumeras t̾renoꝵ desiderioꝵ
cogitationes spargit: ad consideratio¬

Expanded text:
erdunt, quoniam integritate ejus perfrui non permittunt. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum miraope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatprotinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella. Foras ergo turba ejicitur ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
uit suꝑ illũ. ut ñ seducat aplusa
ces dõnec consũment᷑ millȩ anis.
Mullenario eni numero. ñ quandits
tẽporis sed uniuersitatẽ qua rdat
eccła designauit. Antiquus alt e
pens. ligatus catena in abyssũ intest
minat᷑. Qui paulo post qͦq de pit
abyssi educi describitꝰ: qͥa de i uite
cordib nunc occulte seuientib. un
accepta contra ȩccłam potestate ii
uim aꝑtȩ ꝑsecutionis erũpit. Hȩc
itaq abyssus inqua nc̃ diabolus senȩ
occultꝰ ñ esse in se sapientiã dicio
qͥa alienã se a uera sapientia iniqͥ
oꝑib ostendit Dũ enĩ maliciã q̃a
tegit in corde. ore autẽ blandinti
ex hibet. dũ cogitationes suas duplu¬
tate obnubilat: dũ puritatis ueni
quasi fatuitatẽ deuitat. dũ uias sn¬
plices in nocentiȩ declinat: quasi hi¬
bere abyssus dĩ sapientiã recusat

Expanded text:
lum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittituminatur. Qui paulo post quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contra Ecclesiam potestate, in vim aperte persecutionis erumpet. Haec itaque abyssus, in qua nunc diabolus servatur occultus, non esse in se sapientiam dicit, quia alienam se a vera sapientia iniquis operibus ostendit. Dum enim malitiam quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum puritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi habere se abyssus Dei sapientiam recusat
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus solennit̾ minstrasse: An ꝑ¬
ceptione huiꝰ sapientiȩ iosepli pͥuatũ
di cimꝰ. qͥ famis tẽpore cotius ȩgypti
curas suscipiens. n solũ egẏptiũs alim̃ta
ꝓbirt seduitã qͦq ex terorũ adueni¬
entiũ. ministerii sui arte seruauit:
An abhac sapientia daniel alienꝰ eratie.
qͥ achal deoꝵ rege inbabil onia pͥnceps
magistratuũ effẽctꝰ. tanto maiorib
curis occupatꝰ. ẽ qͣnto & sullimiors
dignitate om̃ib platꝰ: Cũ gͥ constet.
plerunq eciã bonos ñ c̃reno studio
t̾renis curis implicari: patent᷑ agno¬
scimꝰ dͥa sic ñnunquã ciues ierłm an¬
garias soluunt babiloniȩ. sic̃ sepe
ciues babiloniȩ impendunt angarias

Expanded text:
olemniter ministrasse ? An perceptione hujus sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ maris nomine. nͥ scłariũ mon¬
tiũ amara inqͥetudo signat᷑. quȩ dui si
uicissi inimiciciis impetunt. quasi
aduersantes se undȩ collidunte Reste
& enĩ mare uita scłariũ dicit᷑ qͥa dis
ꝓcellosis actionũ motib concitat᷑ ab
boicius s̃ps fugit. quanto apud has qui¬
on. ñ inuenit᷑. Hinc ẽ &e enĩ. qđ le
qusdã ꝑ ps almistã dr̃. Contritio &
qufelicitas iniis eoꝵ. & uiã pacis ñ

Expanded text:
Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur? Quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se undae collidunt. Recte etenim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in viis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ merore qͦdã tangi se sentiunt:
eqͦs aspiciunt. auri argentiq sui me¬
talla contẽplant᷑ p̃dĩa circũeunt
Cũꝙ phȩc tẽporalia ocłos libent̃ tra¬
hunt: oborcũ animȩ merorẽ uincunt
tẽporalib ñ admittit dicens. Negaui
consolari animã meã: Acsi aꝑte dicat:
Qui de tẽporaliũ amissione ñ lugeo.
de tẽporaliũ abundantia consosari
nequaꝗ possũ. Cui tanꝗ si nos audien¬
tes ista diceremꝰ. quid gͥ quȩris. qͥ con¬
solari in iis quȩ mundi st̃ renuis: ilico
adiecit. Memorfui dĩ. & delectatꝰ sũ
Acsi apte dicat: Terrenarũ rerũ uis nec
abundanti a refouet: auctoris aut̃ mei
quẽ adhuc uidere ñ ualeo. uł sola
memoria delectat. Hȩc . ẽ. gͥ amari¬
tudo sapientiũ. qͥa dũ spe in alta ere¬
cti st̃. nullis hic gaudiis animũ ster¬
nunt. Hinc enĩ scriptũ. ẽ. Cor sapien¬
tiũ ubi tristicia. ẽ: & corstultoꝵ ubi

Expanded text:
enim moerore quodam se tangi sentiunt, enim moerore quodam se tangi sentiunt, equos aspiciunt, auri argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt. Cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt.temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi
Abbreviated transcription (Latin):
guidiis aderũnas uitȩ p̃sentis. ab an¬
głoꝵ societatib ad curas uenit neces¬
sitatũ. Pensat in qͦt iã ꝑiculis iacet.
qͥprius sine ꝑiculo stare concẽpsit¬
Luget exiliũ qđ dãnatꝰ patit᷑: & suspi¬
rat ad cȩlestis głȩ statũ. qͦ ꝑfrui secu¬
rus posset. si peccare noluisset. Qđ
bene psalmista considerans. ait Ego
dixi in pauore meo. ꝓiectꝰ sũ a uultu
oculoꝵ tuoꝵ. Contẽplatꝰ qͥppe int̾na
gaudia uisionis dĩ & socialẽ frequen¬
t̾iã angłoꝵ ꝑsistentiũ: redixit ocłos
ad unã. Uidĩt qͦ iaceret. qͥ ad hoc con¬
ditꝰ fuerat. ut incęlestib stare potu¬
isset. Pensauit ubi esset: & qͦ deesset
Ingemuit: ꝓiectũq se a uultu oculoꝵ
cui doluit. qͥa incõparatione lucis in¬
timȩ. grauiores senserat exilii sui te¬
N egaui consolari animã meã. Nã ple¬
runq huiꝰ scłi diuites. solent m̃tis
tedio affecti: bona tẽporalia accepta
conspicere. & tristiciã delinire. Cũ

Expanded text:
ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsitluget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui teNegavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio affecti, bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
eq̃r. Abyssus dicit ñ est in me. Quid
hoc loco abyssũ. nͥ corda hominũ
duplicitatis st̃ caliginẽ tenebrosa:
Quȩ nmmirũ abyssus. ñ esse in sehanc
sapientiã ꝓfitet᷑: qͥa iniqua mensdũ
esse sapiens carnalit̾ appecit. stultã
sẽ ad spualia ostendit Nã qͥa teste
paulo. sapientia lniiꝰ mundi stulticia
ẽ. apud dm̃: tanto qͥsq ãplius intus
stultꝰ fit. quanto conat᷑ exteriꝰ sapiens
uideri. Dehac abysso ꝑioħem dicit᷑
Uidi angłm descendentẽ deceio. haben¬
tẽ clauẽ abyssi. & catenã magnã in
manu sua. & app̃hendit draconẽ.

Expanded text:
r: Abyssus dicit: Non est in me. Quid hoc loco abyssum, nisi corda hominum duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu su
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos quidẽ iuste. nã digna factisx
cipimus. hic uͦ nichil mali gessit sle
qͥ talis uenit ad crucẽ ex culpa. ect
qualis a cruce recedit ex grã. Considis
ul qut̃ miracula uiderant diuuina uir¬
priisuirib astriuunt : çande confessi¬
oelominis abipsius ẽẽ. uircute lioi¬
mons suspicant᷑ Qđ si ita cet. indĩ
Muit psalmista ñ diceret. Confessio &
magnificentia opus eiꝰ Abeo itaq acci¬
pinꝰ recta confiteri. a quo nob & ma¬
gua dat᷑ oꝑari. Quia gͦ nichil boni
opis decimꝰ. qͦ hanc sapĩentiã accipe
operemi dicat᷑ recte. Nescit homo p̃
tanto altius subhuiꝰ sapientiȩ intelle¬
Qi se despicit. qͣnto eiꝰde sapientiȩ
uerus int̾na cognoseit. Ut indignũ sẽ

Expanded text:
te; nam digna factis recipimus; hic vero nihil mali gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confiteeum quem miracula viderant divina virpropriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse virtute hominis suspicantur; quod si ita esset, in Dei laude Psalmista non diceret : Confessio et magnificentia opus ejus. Ab eo itaque accepimus recta confiteri a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo pre utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se
Abbreviated transcription (Latin):
fauce ascendit crucẽ. de cruce nua¬
chysũ Intueam᷑ qualis add patibuliu
nerit. a patibulo qualis abscessit e¬
nit reus frat̾no sanguine uenitenet
sed interna grã . ẽ. incruce mutatꝰ
& ille qͥ mortẽ fr̃ĩ intulit morientis ei
uitã p̃dicauit dicens. Mem̃to me &¬
ueneris in regnũ tuũ. Incruce elis
manꝰ eiꝰ pedesq ligauerant. nichln
eo a poenis liberũ nisicor & lingul
remanserat In spirante do totũ ilis
tulit qđ in se liberũ inuenit. it i¬
ta hoc qđ scriptũ.ẽ. corde credentꝰ
ad iusticiã ore aut̃ confiteret᷑ ad si¬
lutẽ. In corde aut̃ fideliũ. tres sums
manere uirtutes testat᷑ apłs dicens
Iunc aut manent. fides. spes. carites
Quas cunctas subita repletꝰ grã. & ur
pit latro: & seruauit in c̾ruce hiuꝰ
nanq habuit. qͥ regñaturũ dm̃ci¬
didit. quẽ secũ parit̃ morientẽ ut

Expanded text:
fauce ascendit crucem, de cruce parfauce ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est in cruce mutatus. Et ille qui mortem fratri intulit, morientis Domini vitam praedicavit, dicens: Domine, meeneris in regnum tuum . In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihilque in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserant. Inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutemanere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas, quas cunctas subita repletus gratia, et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Deum credidit, quem se
Abbreviated transcription (Latin):
etur. Hinc desemet ipso iterũ lõquit᷑
dicens. Grã dĩ sũ. id qđ sũ Excuius
nimirũ aspiratione grẽ. qͥa uirtutũ
oꝑa ꝓtinꝰ in corde generant᷑. ut ex li¬
bero qͦꝙ arbitrio subsequat᷑ actio.
cui post hanc uitã retributio et̾na
sanos se suis uirib exultant. suisꝙ
p̃cedentib meritis: redẽptos se esse
gloriant᷑. Quoꝵ ꝓfecto assercio in¬
uenit᷑ sibimet ipsiꝰ contraria : qͥa dũ
& in nocentes se asserunt & redẽptos.
hoc ipsũ in se redẽptionis nom̃ eua¬
cuant. Omis nanq qͥ redimit᷑. ex
aliqͣ ꝓcul dubio captiuitate liberat᷑.
Unde gͦ quilibet iste redẽptꝰ.ẽ. si pͥus
ñ fuit sub culpa captiuus: Liquet
itaq qͥa multũ desipit. qͥsqͥs hȩc sa¬
Hominis qͥppe meritũ: suꝑna gã ie
Atq & indiguã m̃te ueniens ds. diqu
abi exhibet ueniendo: & facit lseit
ritũ qđ remuneret. qͥ hoc solis ien¬
ret qđ puniret. Libet int̾ hec mus
ołos ad illũ latronẽ reducere qͥdt

Expanded text:
quitur, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio aeternsanos se suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur. Quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria, quia dum et innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec saHominis quippe meritum superna gratia tem veniens Deus dignam sibi exhibet veniendo, et facit in ea meritum quod remuneret; qui hoc solum invenerat quod puniret. Libet inter haec mentis oculos ad illum latronem reducere qui de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa quisqͥs adihuc huiꝰ uitȩ uoluptatib
pascit᷑ ab ȩt̾ie sapientiȩ intellectu
separat᷑ Na si uere saꝑet: expulsus
abintnis gudiis. de ea in quã cecidit.
exslii sui cecitate lugeret. Hinc nanq

Expanded text:
s adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis de ea in qua cecidit exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque
Abbreviated transcription (Latin):
in ambulabo in eis: An pes eiꝰ ñ erat qͥ
tentꝰ in cõpedib dicebat. ꝓ qͦ legatio¬
ne fungor in catena: Sedeoꝵ qui ũ¬
bra mortis & lapis caliginis extiter.
pes hominis egentis oblitꝰ.ẽ: qͥa in ipso
initio nascentis eccłȩ. dũ scĩ apłi cȩloꝵs

Expanded text:
inambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis egentis oblitus est, quia in ipso initio nascentis Ecclesiae, dum sancti apos
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ creatã. s creantẽ sapientiã re¬
quiramꝰ. Nã nisi in uerbis istis alle¬
goriarũ secreta rimem᷑: ea utiq quȩ
sequunt᷑ omino st̃ digna despectu. si
ex sola hystorica narratione pensent᷑
Paulo post nanq dicit Non adȩquabit᷑ ei
aurũ uł uitrũ. Et cũ sic̃ nouimꝰ uitrũ
longe atq dissimilit̾ auro sit uiluis.
cur post auri nom̃: metalli utiq p̃ci¬
osi ꝓ imm̃sa laude uitrũ qͦq dixit
sapientiȩ ñ ȩquari: Ipsa gͦ litterȩ
difficultate cõpellim̃ꝰ ut ad sententias
horũ uerboꝵ mysticas uigilemꝰ Uir
itaq sc̃s quã sapientiã contẽplat᷑.
nisi eã de qua paulus apłs dicit.¬
xp̃m dlĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã de
qua ꝑsalomonẽ scriptũ. ẽ. sapientia
edificauit sibi domũ. & de qua psal¬
mista ait. omĩa insapientia fecisti:
Huiꝰ nimirũ sapientiȩ homo p̾ciũ nescit.
qͥa nil dignũ estimatione illiꝰ inuenit:

Expanded text:
ut non creatam sed creantem sapientiam reut non creatam sed creantem sapientiam requiramus. Nam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique quae sequuntur omnino sunt digna despectu, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut novimus, vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius, cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae difficultate compellimur, ut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua Paulus apost Dei sapientiam? » De qua per Salomonem dicitur: « Sapientia aedificavit sibi domum ; » et de qua Psalmista ait: « Omnia in sapientia fecisti . » Hujus nimirum sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit;
Abbreviated transcription (Latin):
reliquũ. ẽ. mittet radicc̃ deorsũ. &
faciet fructũ sursũ. Acsi aꝑte diceret᷑
nimis cogitatio nascit᷑. ut in sũmis re¬
tributio reddat᷑. Dicat gͦ. Ad silicẽ
extendit manũ suã. subu̾ertit a radi¬
cib montes. Quia dũ duriciã gentiũ
sca p̃dicatio petiit: suꝑboꝵ alticucd¬
nẽ funditꝰ strauit. Quia uͦ eos qͦs aco¬
gitationib t̾renis uacuat: donis cȩ¬
lestib replet. & qͦs infimis curis ex¬
haurit: suꝑnis rigat fluentis: mox
irrigandã dicit᷑ ariditate gentiliũ
Dosuit̃ desercũ instagnũ aqũe. & t̾rã
sine aqua in exitꝰ aquarũ. Atq in¬

Expanded text:
ttet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis, mox irriganda dicitur ariditate gentilium. Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ł qua uidelicet synagogã. leena ñ ꝑ¬
transuit: qͥa scã ȩccła collectioni genti¬
liũ dedita. nequaquã se ad illũ uideş
popłm diutius occupauit. Recte aut̃
ȩccła leena nuncupat᷑. qͥa male uiuen¬
tes in uitiis. ore scẽ p̃dicationis int̾fiat
Unde & ipsi primo pastori. quasi luius
leenȩ ori dicit᷑ Macta. & manduca
Qđ mactat᷑ quippe. auita occiditur
d uͦ qđ comedit᷑ in comedentis corpore
cõmutat᷑. Macta gͦ & manduca dr̃
id.ẽ. a peccato eos in qͦ uiuunt int̾fice.
& a semet ipsis intua illos mẽlra con¬
urte Et qͥa hec ȩccla corpus ẽ dni:

Expanded text:
 quam videlicet Synagogam leaena non p quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium dedita nequaquam sese ad illum Judaeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes in vitiis, ore sanctae praedicationis interficit. Unde et ipsi primo pastori quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe a vita occiditur, id vero quod comeditur, in ccommutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex iudea ꝓgc̾nitis. ꝑcunctã eccłam
toto orbe dĩffusã. fluenta celestiũ
mandatoꝵ ubertĩ manant ore gentiliũ
Quia enĩ in petris riuos aꝑuit: ex duris
qͦq cordib fluuius scẽ prȩdicationis
qͥa tanto una quęꝙ anima fit̃ p̃ciosior
ante ocłos dĩ. quanto ꝓamore uerita¬
tis despectior fuerit ante oculos suos.
H inc ad saul dicit᷑. Nonne cũ pariulus
esses inoculis tuis. caput te constitiu

Expanded text:
n ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris quoque 583 cordibus fluvius sanctae praedicationis quia tanto unaquaeque anima pretiosior est ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc esses in oculis tuis, caput te constitui
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ suȩ luce suꝑbiunt. sed ꝑhumilita¬
tis grãm peccatoꝵ in se nigredinẽ con
dixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ habemꝰ: nosmet
ipsos seducimꝰ. Qui uidelicet corui.
subsannantis oculũ effodiunt: qͥa pra¬
uorũ ac ꝑuicaciũ hominũ intentionẽ
uincunt: Ex hoc itaq testimonio.
si hic qͦq torrens p̾dicatio debet intel¬
ligi: lapidẽ caliginis & umbrã mortis
diuidit torrens a popło ꝑegrinante.
qͥa scõꝵ p̃dicatio obduratas reꝓboꝵ
da conuertit. Unde adhuc subditur.

Expanded text:
tiae luce superbiunt; sed per humilitatis gratiam, peccatorum in se nigredinem confdixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes e corda convertit. Unde adhuc subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃ ac ꝓximũ maiori unanimitate
postmodũ tenebris obscuratũ. Cuius
ꝓ fecto nigredi nẽ. ieremias ꝓpłia intu¬
ens: deplorat dicens. Quomͦꝰ obscura¬
tũ .ẽ. aurũ. mutatꝰ . ẽ. color optimꝰ:
Aurũ nanq obscuratũ. ẽ: qͥa ineis an¬
tiquus ille fidei atq innocentiȩ splen¬
dor irruente ꝑfidia. maliciȩ se no¬
cte fuscauit. Quia gͥ qͥd fuit audi¬
uimꝰ. locꝰ scilicet saphiri lapides eiꝰ
& glebe illiꝰ aurũ: iã nunc dilectꝰ¬

Expanded text:
in Deum ac proximum majori unanimitate in Deum ac proximum majori unanimitate postmodum tenebris obscuratum. Cujus profecto nigredinem Jeremias propheta intuens deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
si audientes ista. peteremꝰ ut hos la¬
pides qͦs diceret: indicaret: adiunx̃
Uniuersos filios tuos doctos adño.
Quiagͥ de udea nunq scẽ animȩ quȩ
cȩlestẽ uitã ducerent de fuer̃: dicit᷑
Locus saphiri lapides eiꝰ. Et qͥa magna
uitȩ ac sapientiȩ claritate ꝑ fidem
fulsit: adiungit᷑. Et glehe illiꝰ aurũ.
Quid ꝑ glebas nisi collẽctiones singu¬
Lor ordinũ. ac multitudines designan-¬
tur: Glebȩ aut̃ ex humore & pulue¬
re constringunt᷑. Om̃s gͦ qͥ rore grẽ
infusi. ex mortis debitõ se puluerẽ
esse ueraci cognitione confessi st̃: cum
uitȩ uirtutẽ clarescerent. qͣsi aureȩ
in illa glebȩ iacuer̃. Glebas hȩc tra
habuit᷑ in ꝓpħis. glebas in doctorib.
glebas in patrib anti qͥs qͥ magna sẽ
infusione grẽ in ꝓfessionis & oꝑis unani.¬
mitate tenuer̃. Dicat gͦ & glehe illiꝰ
aurũ. Quia inea mułtitudõ spũ aliũ
tanto maiori uirtute claruit. qͣnto se

Expanded text:
si audientes ista peteremus ut hos lasi audientes ista peteremus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino. Quia igitur de Judaea nunquam sanctae animae, quae coelestem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus antiquis, qui magna se infusione gratiae in professionis et operis unanimitate tenuerunt. Dicat ergo: Et glebae illius aurum, quia in ea multitudo spiritalium tanto majori virtute claruit, quanto se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa mea scãs animas meritoꝵ diuersi¬
tate distuxit Fundauit eã in saphiris.
qͥselicet lapides. coloris aerii in se
sunilitudine tenent: qͥa robur ȩccłȩ.
in animab çelestia appetentib soli¬
dat Et qm̃ iaspis uiridis ẽ. coloris.
iaspidẽ ꝓpugnacula eiꝰ posuit. qͥa
illi contra aduersarios ꝓ scẽ eccłe de
fensione ob iecti st̃: qͥ intnis desi¬
deris uirentes nulla teporis reꝓbi
ariditate marceseunt. Portas uͦ eiꝰ. po¬
suit in lapides sculptos. Ii qͥppe portȩ¬
st̃ ȩccłȩ. ꝑ quoꝵ uitã atq doctrinã
utrat in eã multitudo credentiũ
Qui ꝓeo etiã qđ magnis oꝑib pollent.
& id qđ loquentes asserunt. uiuentes
ostendunt: ñ puri sed scusti lapides
esse memorant᷑ In quoꝵ enĩ uita. re¬
cta oꝑatio cernit᷑: quasi in eisdẽ ipsis
exprimit᷑ qđ eger̃. Ubi omnẽ quoq
scoꝵ numerũ. generali collectione
concludens: subdidit. Om̃s t̾minos
tuos inlapides desiderabiles. Et tanꝗ

Expanded text:
quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in saphyris, qui scilicet lapides coloris aerii in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit, quia illi contra adversarios pro sanctae Ecclesiae defensione objecti sunt, qui, internis desideriis virentes, nulla teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas vero ejus posuit in lapides sculptos. Hi quippe portam atque doctrinam intrat in eam multitudo credentium. Qui pro eo etiam quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes asserunt, viventes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam