comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gellat᷑: ꝙ tam̃ nichil ãplus conficet᷑. Quare seruientes er
ipsũ nudũ ligatis manib post tergũ. ꝑ mediã ciiai¬
sicut latronem. sicut ꝓditorem ertra muros dureru
linguã abscidentes ocłos eruert̃: nouissime incerfatuss¬
ti parentes pudibundi & dolentes. secuo uiã publicã sepeliert̃.
si hoancidio itaq qd̾ fit ꝓ uirtute tenenda iusticie. testat᷑
non semꝑ ẽ c̃minosũ: s malitia & ñ legib occidere ẽ cͥminosũ.
ata gͦ p̃clicta ciuiuĩ comuratione. breui adhuc p̾terito dem¬
pre. a plibato hugone castellano renouata ẽ malitia de casdel¬
unia. quã infra cameracũ tenerat ep̃e in manu sua. Bona
umq ep̃i apd̾ atrebatũ. tam circa quã infra. & apd̾ mari¬
neracensiuĩ ubiq depopłata. cõbussit & consũpsit. Ertensa gͥ
amnos plurimos castellani ꝑsecutio & t̾rarũ continua ua¬

Expanded text:
gellatur, et tamen nichil amplius confitetur. Quare servientes episcopi gellatur, et tamen nichil amplius confitetur. Quare servientes episcopi ipsum nudum ligatis manibus post tergum per mediam civitatem sicut proditorem, extra muros duxerunt, linguam abscidentes oculos eruerunt; novissime interfectum sui parentes pudibundi et dolentes secus viam publicam sepelierunt. In homicidio itaque, quod fit pro virtute tenenda justiciae, testatunon semper est criminosum, sed malitia et non legibus occidere est criminosum.tur predicta civium conjuratione, brevi adhuc preterito tempore, a prelibato Hugone castellano renovata est malitia de castellania, quam infra Cameracum retinuerat episcopus in manu sua. Bona nanque episcopi apud Atrebatum tam circa quam infra, et apud Marimeracensium ubique depopulata combussit et consumpsit. Extensa igitur per annos plurimos castellani persecutio et terrarum continua va
Abbreviated transcription (Latin):
nec uenit ad ꝑfectionẽ. Quidã ciuis uenerabilis. nomine
Wibertꝰ s mercator. ꝑ multas t̾ras cognitus. in p̃fata õ¬
munia quendã frẽm suũ fulb̃tũ. conciuẽ & cõmercatorẽ
prudentissimũ. int̾ occisos interfectũ ꝑdiderat: unde iram
continuã & mortale odiũ suꝑ ep̃m occulte ferebat. Quaꝑpid̃
pactionem habuit cũ inimicis epĩ. qd̾ eis traderet euutatiu
cameraci. S qͦmͦ acciclit de cogitata ꝓditione: ñ solũ p̃sentib
s etiã posteris uolo significare. Idem enĩ Wib̾tꝰ illã ficride¬
positã confessus ẽ epõ ꝓditionẽ. ab eo quippe ñ machinatam
s ꝑ eũ fieri ab inmicis epĩ sibi latent̾ quesitã. Quos quia
noluit nominare pontifici: uidicatũ ẽ illũ tamdiu
debere plecti: donec ꝓditores illos cogat᷑ consiteri. Ergo Wil
ille. ꝑ uidiciũ ad stĩpitẽ ligat᷑. duab uirgis crudelit fia¬

Expanded text:
nec venit ad perfectionem. Quidam civis venerabilis, nomine nec venit ad perfectionem. Quidam civis venerabilis, nomine Wibertus et mercator per multas terras cognitus, in prefata communia quendam fratrem suum Fulbertum, concivem et commercatorem prudentissimum, inter occisos interfectum perdiderat. Unde iram continuam et mortale odium super episcopum occulte ferebat. Quapropter pactionem habuit cum inimicis episcopi, quod eis traderet civitatem Cameraci. Sed quomodo accidit de cogitata proditione, non solum presentibus, sed etiam posteris volo significare. Idem enim Wibertus illam fieri dispositam confessus est episcopo proditionem, ab eo quippe non machinatam, sed per eum fieri ab inimicis episcopi sibi latenter quesitam. Quos quia noluit nominare pontifici, judicatum est illum tandiu debere plecti, donec proditores illos cogatur confiteri. Ergo Wibertus ille per judicium ad stipitem ligatur, duabus virgis crudeliter fla
Abbreviated transcription (Latin):
stulticie plebis sue malens misereri quã ulcisci: obtulit illio
fidem faeere. quod incuria sua tractaret aliquando de face
contͣ eum conspiratione. Data itaq fiducia: ciues domũ leti ñ¬
uersi sũt. quasi sedata .s oblita eoꝵ iniuria. S suis forasse
peocatis crigentib. inscio p̃sule. sublato rei auctore. a militil
pecumã ciurũ suꝑboꝵ raꝑe desiderantib. in suis domib sub¬
to inuadunt᷑: .s. ut qͥsqͥs obuiꝰ fuit ininico inimicꝰ. aut uul¬
nerat᷑ aut interficitur. Sic casu repentino ciues attoniti:
in eccła scĩ gaugerici confugunt uniu̾si: s ad ultimũ de¬
uicti ultͦ in captione deliberant᷑ epĩ. Expoliat᷑ itaq cunites
ciues amittunt pecunias: ultionẽ patitur iniqͥtas. destitt¬
it᷑ tota conuiratio: facta iterũ fidelitas urat᷑ epõ. Post
hanc ext̾minatã cõmuniã. mor machinata ẽ quedã iniqͥta
aduersus pontificem: qͤ ꝑ dĩ ꝓuidentiã ñ habuit radiot

Expanded text:
stultitiae plebis suae malens misereri quam ulcisci, optulit illis fidem facere, quod in curia sua tractaret aliquando de facta contra eum conspiratione. Data itaque fidutia, cives domum leti reversi sunt, quasi sedata et oblita eorum injuria. Sed suis fortasse peccatis exigentibus, inscio presule, sublato rei auctore, a militibus pecuniam civium superborum rapere desiderantibus in suis domibus subito invaduntur, et ut quisquis obvius fuit inimico inimicus, aut vulneratur aut interficitur. Sic casu repentino cives attoniti, in aecclesiam sancti Gaugerici confugiunt universi, sed ad ultimum devicti, ultro in captione deliberantur episcopi. Expoliatur itaque civitas, cives amittunt pecunias, ultionem patitur iniquitas, destituitur tota conjuratio, facta iterum fidelitas juratur episcopo. 3. Post hanc exterminatam communiam, mox machinata est quedam iniquitas adversus pontificem, quae per Dei providentiam non habuit radicem
Abbreviated transcription (Latin):
antur edueant: quatinus de cotidianis eoꝵ rapinis
& luctus iferatur generis inimico. & gaudiũ mu¬
ciplicet᷑ in celo. Aliquanto post homo regressus in pa¬
triã : quicquid ex iiri dĩ relacione didicerat: beato
patri q sc̃e congregationi fideliter narrat. Tunc
mensis nouembris uirta unuersalis eccłe re¬
gulam scõꝵ omniũ sollempnitas agit᷑. ita sequenti¬
die in psalmis q elemosinis. & precipue missarum
sollempniis : omniũ in. xp̃o quiescentiũ memoria
St in bethleem puteus magnꝰ: de quo mailla
głosa aquã fertur hausisse. Sepius aspici¬
entib miraculum illustre monstratur:
idest stella ibi mundis corde. quȩ apparuit magis.
ostendit᷑ uenit᷑ib deuotis : ac recumbentib suꝑ os
putei oꝑiuntur luiteo capita eoꝵ. Tunc ille euus
meritum optinuerit. uidet stellam ab uno putei
pariete suꝑ aquas transmigrart ad alium. in
illo modo quo solent suꝑ celoꝵ circulos stelle

Expanded text:
antur, educant: quatinus de quotidianis eorum rapinis, antur, educant: quatinus de quotidianis eorum rapinis, & luctus inferatur humani generis inimico, & gaudium multiplicetur in cœlo. Aliquanto post homo regressus in patriam, quicquid ex viri Dei relatione didicerat, beato Patri & sanctæ congregationi fideliter narrat. Tunc mensis Nouembris iuxta vniuersalis Ecclesiæ regulam, omnium Sdie in psalmis et eleemosynis et praecipue missarum solemniis omnium in Christo quiescentium memoria em in Bethleem puteus magnus, de quo Maria gloriosa aquam fertur hausisse: ubi saepius aspicientibus miraculum illustre monstratur, id est stella ibi mundis corde, quae apparuit magis, ostenditur. Venientibus devotis ac recumbentibus super os putei, operiuntur linteo capita eorum. Tunc ille cujus meritum 722 obtinuerit, videt stellam ab uno pariete putei super aquas transmigrare ad alium, in illo modo quo solent super coelorum circulo stellae
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ eraggeranda supplicia innumerabiles sunt demo¬
nes deputati: qui intolerabiles eoꝵ penas cotidie re¬
nouant: & eos ad rediuiua suplicia indesinenter in¬
staurant. Quos tamen ego frequenter audiui queru¬
lis lamentationib eiulantes. & lacruabili uocife¬
ratione deflentes. quod orationib & elemosimis quoꝵ¬
dam aduersus eos infederabiliter couoertantiũ fre¬
quenter ex eoꝵ manib eriperentur anime dãp¬
natoꝵ. Inter cetera quoq ꝑ maximam de cluma¬
censium cetu. & eoꝵ abbate querimoniam faciunt.
quia quam sepe ꝑ eos sui iuris uernaculos
amictunt. Quamobrem ꝑ terribilete ommpoten¬
tis nomen obtestor: ut scĩs fr̃ib illis hec que tibi
diri fideliter referas: & ex nr̃a illis quoq parte de
nunties. ut elemosinis & orationib magis ma
gis q insistant. & preserti huius intentionis in¬
cuitu. ut de manib demonũ eos qui ab illis cruci¬

Expanded text:
semper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmosemper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad rediuiua supplicia indesinenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiulantes, & lachrymabili vociferatione deflentes, quod orationibus & eleemosynis quorumdam aduersus eos infœderabiliter concertantium, frequenter ex eorum manibus eriperentur animæ damnatorum. Inter cętera quoque, permaximam de Cluniacensium cœtu, & eorum Abbate, querimoniam faciunt, quia quam sæpe per eos sui iuris vernaculos perdunt. Quamobrem per terribile te Omnipotentis Dei nomen obtestor, vt sanctis fratribus illis hæc quæ tibi dixi fideliter referas, & ex nostra quoque parte illis denuncies vt eleemosynis, & orationib. magis ac magis insistant, & præsertim huius intentionis intuitu, vt de manibus dæmonum, eos qui ab illis cruci
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosus quidam uir. oriundus de pago rote¬
nensi: reuertebat᷑ ab ierusolimis. Qui dum
mare transiret quod a sicilia uersus tessaloni¬
cam ꝑ plurima fluctuũ ꝑiculosa loca ꝓtendi¬
tur. eũ q̃ cum aliis multis furentiũ uentoꝵ horro
impelleret : applicuerunt ad iusulã quandam. siue
rupem: ubi sc̃s quidã seruus dĩ manebat inclusus.
Rotenensis itaq uir illic aliquandui cõmorans. q
tranquillitatem sedandi maris expectans: delectabat᷑
cum uiro cłi frequenter habere colloquiũ. S cum
hiuc non nulla diciut᷑. illine plurima referuntur.
ꝑquisitus hospes a uiro łi unde genus duceret. aqui
illue quod dicitur cluniacũ ꝙ odilonẽ euscdem loci
nosset abbatem: optime quod querebat se uosse res¬
pondit. Siscitatur honio: eur hoc ab eo seruus cłi in¬
quirat. Ad quem ille. Sunt inquit uicina loca nobis.
ex quib grauissima flammarum incendia furentiũ
uersa luunt. ꝓ meritoꝵ qualitate cormenta. Ad quoꝵ

Expanded text:
eligiosus quidam vir, oriundus de pago Rotenensi, reuertebatur a Hierosolymis. Qui dum mare transiret, quod a Sicilia versus Thessalonicam per plurima fluctuum periculosa loca protenditur, eumque cum multis aliis furentium ventorum horror impelleret, applicuerunt ad insulam quandam siue rupem, vbi sanctus quidam seruus Dei manebat inclufus. Rotenensis itaque vir, illic aliquandiu commorans, & transquillitatem sedandi maris expectans, delectabatur cum seruo Dei frequenter habere colloquium. Sed dum hinc nonnulla dicuntur, illinc plurima referuntur, perquisitus hospes a viro, vnde genus duceret, origiillud, quod dicitur Cluniacum, & Odilonem eiusdem loci nosset Abbatem, optime quod quærebat se nosse perhibuit. Sciscitatur homo, cur hoc ab eo Dei seruus inquirat. Ad quem ille. Sunt, inquit, vicina nobis loca, ex quibus grauissima flammarum furentium uersa luunt pro meritorum qualitate tormenta. Ad quorum
Abbreviated transcription (Latin):
gessit. T unc uenerabilis prłt pauidꝰ ab humo uul¬
gelus inquit. Quia xp̃m te uide̾re placuit quem
prius sub specie panis uerbis mysticis sacrare so¬
dos celesti munere fretꝰ. qd̾ dictu mirũ ẽ ulnis tri¬

Expanded text:
gessit. Tunc venerabilis presbyter pavidus ab imo vulgessit. Tunc venerabilis presbyter pavidus ab imo vulgelus inquit: Quia Christum videre placuit, quem prius sub specie panis verbis mysticis sacrare sodos coelesti munere fretus, quod mirum dictu est, ulnis tre
Abbreviated transcription (Latin):
uidam prb̃t fuit religiosus ualde plegilio nomine
fr iquenter missarum sollempnia odebrans ad corpus
i nini epĩ s confessoris. Qui dũ digno moderamine scãm
ao sanguinis. Itaq non ex infidelitate ut assolet. s ex pi¬
etate mentis ista petiuit. Fuerat enim apueritia diui¬
nis legib imbutꝰ. & ꝓpt̾ amorẽ suꝑni regis olim patrit
fines. ꝙ dulcia liquerat arua. ut xpi mysteria exul
sedule disceret. Iocirco eiꝰ amore magis suocensus. ceci¬
die p̃ciosa munera offerens poscebat sibi p̃monstrari
que foret species latitans sub forma panis & iuni: non
quia de corpore. xp̃i dubius ess. s quia uel sic xp̃m cer¬
nere uellet quẽ nemo mortaliũ iam suꝑ astra leuatũ
in terris passim conspicere potest. Uenerat gͦ dies u
idem celebrans pie sellempnia missarum. more solito
ꝓcubuit genib. łe dep̃cor inquit omĩpotens pande mͥ
dũ talia p̾caret᷑. angetus de celo adueniens affatua.
p̃sens corporeo uestitur amictu. que sacra puerꝑa

Expanded text:
uidam presbyter fuerit religiosus valde, Plecgils nomine, frequenter missarum solemnia celebrans ad corpus S. Niniae episcopi et confessoris, qui cum digno moderamine sanctaatque sanguinis. Itaque non ex infidelitate, ut assolet, sed ex pietate mentis ista petivit; fuerat enim a puero divinis legibus imbutus, et propter amorem superni Regis olim patriae fines et dulcia liquerat arva, ut Christi mysteria exsul sedule disceret. Idcirco ejus amore magis succensus, quotidie pretiosa munera offerens, poscebat sibi praemonstrari quae foret species latitans sub forma panis et vini; non quia de Christi corpore dubius esset, sed quia vel sic Christum cernere vellet, quem nemo mortalium jam super astra levatum, in terris passim conspicere potest. Venerat ergo die ut idem celebrans pie solemnia missarum more solito procubuit genibus: Te deprecor, inquit, Omnipotens, pande midum talia precaretur, angelus de coelo veniens affatur: praesens corporeo vestitus amictu, quem sacra puerpera
Abbreviated transcription (Latin):
ictũ ẽ de quoda. qr ꝑ antiquũ tͣnsiens cimiteriũ. lãminã uidit mar¬
moreã cuidã mortui cinerib suꝑpositã. s in ea uersus scͥpti. uerba se¬
pulti p̃tereuntib loquentis ex pͥmebant. hoc modo.
Tu ꝓpe qui transis nec dicis aueto. resiste
Aurib in cordis hec mea uerba tene.
Sum qͦd eris quod es iꝑse fui. derisor amare.
Mortis dũ licuit pace iuuante frui
S: ueniente nece. postqͣm sũ raptꝰ amicis.
Atq meis famulis. orba parente domꝰ.
Me contexit humo. deplorauitq iacentẽ :
Inq meos cineres ultima dona dedit.
Unde mei uultꝰ corrodit terra nitorem.
Q uiq fuit forme gła magna iacet.
Me fuisse uirũ nequeas agnoscẽ fiiam:
Ad uisũ fuero forte reiectus humo.
Ergo deũ ꝓ me. cũ pura m̃te p̾care.
Quatinꝰ eterna det mͥ pace frui.
Et quicũq rogat ꝓ me cõportet id unũ
U t mecũ maneat in regione ꝑoli. Relectis iterũ atq iterũ uersib¬

Expanded text:
ilosopho quod per antiquum transiens cimiterium laminam vidit marmoream cujusdam mortui cineribus superpositam, sed in ea versus inscripti verba sepulti praetereuntibus loquentis exprimebant hoc modo: Tu prope qui transis, nec dicis aveto, resiste; Auribus in cordis haec mea verba tene. Sum quod eris, quod es ipse fui, derisor amarae Mortis dum licuit, pace juvante frui; Sed veniente nece postquam sum raptus amicis Atque meis famulis, orba parente domus Me contexit humo deploravitque jacentem, Inque meos cineres ultima dona dedit, Inde mei vultus corrodit terra nitorem, Quaeque fuit formae gloria magna cadit, Meque fuisse virum nequeas agnoscere, si jam Ad visum fuero forte retectus humo. Ergo Deum pro me cum pura mente precare, Quatinus aeterna det mihi pace frui, Et quicunque rogat pro me comportet id unum Ut mecum maneat in regione poli. Relectis iterum et iterum versib
Abbreviated transcription (Latin):
itꝰ rerũ abundatia citius ita reformat᷑: qd̾ inopia retͦ¬
pabita tota obliuiscit᷑. In plenitudine gͦ pacis & gaudio
lero q. popło intꝰ e foris posito: decreuit epẽ inpatorẽ a¬
re. de quo ipse honorẽ receꝑat: cũ ciues camierati ma¬
consulti. conspirationẽ multo tẽpore susurratã. & dui de¬
deratã iurauerñt cõmuniã. Adeo sñt int̾ se sacram̃to
muncti: qd̾ nisi factam concederet coniurationẽ. dene¬
arent uniuersi introitũ cameraci reu̾suro poͣnfici. Qd
delib audiuit. qd̾ fecerat iniquitatis popłs. Statime
tũtens. atq suos homines aduersus cot ciues iudent
umnero esse imꝑares. & uirtute inferiores: accepit se¬

Expanded text:
antur ; rerum abundantia citius reformatur, quod inopia retrantur ; rerum abundantia citius reformatur, quod inopia retrohabita tota obliviscitur. 2. In plenitudine ergo pacis et gaudii clero et populo intus et foris posito, decrevit episcopus imperatorem adire, de quo ipse honorem receperat sanctae Cameraconsulti conspirationem multo tempore susurratam et diu desideratam juraverunt communiam. Adeo sunt inter se sacramento conjuncti, quod nisi factam concederet conjurationem, denegarent universi introitum Cameraci reversuro pontifici. Qfidelibus audivit, quod fecerat iniquitatis populus; statimque revertens atque suos homines adversus tot cives videns numero esse impares
Abbreviated transcription (Latin):
I B tempore quo sołs heuricus romanũ tenebat
imꝑiũ: suecessit scds gerardus ad cameracensem
epatũ. post auuncłm suũ lietbertũ. habita cleri
ꝙ popłi cameracensis omĩũ electione: eũ assensu
& dono regalis potentie. Qui mox sacratꝰ a hu¬
gone diensi. p̃cepto hildebrandi tẽ apłici. apd̾ augustidi¬
nr regrediens honorifice susceptꝰ ẽ a cõmisso sibi popło
emeracensiũ. Cũ autem in suo introiti suscepti officii ui¬
r uoluit erercere. & sͥ cõmissis debitã dilectionẽ confer¬
re .as. pacem de immicis acquirere: in pͥmis hugonem
esfeslanit quẽ usq in finẽ sius p̾decessor lietb̾tꝰ sibi
ussus ẽ inimicũ. ꝑ comitẽ senẽ rob̃tũ. & pͥncipes flan¬
marum ĩparauit sibi hominẽ s amicum.tam ꝑ fi¬
dem quã ꝑ sacram̃tũ. Retinuit tam̃ epẽ. in suis ma¬
dib redditus castellami: que continebant᷑ infra urbe̾ came¬
raci. Ex illa nͦ concordia. t̾rę quȩ inculte erant negoti¬

Expanded text:
Sub tempore quo secundus Henricus Romanum tenebat imperium, successit secundus Gerardus ad Cameracensem episcopatum post avunculum suum Lietbertum, habita cleri et populi Cameracensis omnium electione, cum assensu et dono regalis potentiae. Qui mox sacratus a Hugone Diensi, precepto Hildebrandi tunc apostolici, apud Augustidunum, regrediens honorifice susceptus est a commisso sibi populo Cameracensium. Cum autem in suo introitu suscepti officii jura voluit exercere, et sibi commissis debitam dilectionem conferre, et pacem de inimicis acquirere, inprimis Hugonem castellanum, quem usque in finem suus predecessor Lietbertus sibi passus est inimicum, per comitem senem Robertum et per principes Flandriarum preparavit sibi hominem et amicum, tam per fidem quam per sacramentum. Retinuit tamen episcopus in suis manibus redditus castellani, quae continebantur infra urbem Cameraci. Ex illa vero concordia terrae quae incultae erant, negoci
Abbreviated transcription (Latin):
nere intellerit ad ꝓfectũ & salutem auime sips
Quaꝓpt᷑ ꝓ sua  parentũ suoꝵ saluatione. depll
Podia sua de lietscinis. & de wilrehem in gcła beare
du dedit etiam altaria. guoꝵ carte habent᷑. & necesse
nos e ut hne nominent᷑. Hdspitale pauꝑũ qd̾ ẽ secus
iiũ. se erueis. ꝓstrato ueteri sient ne̾ apparet renoua¬
atid capellulã qͥue inheret hospitali. Quã in sollemp¬
ntr om̃iũ lefunctoꝵ. cũ uenerabili expensa cibi & potus
onserauist. & ut ibi cantaret parrochialis prbr duu̾ea
Shosfpicalis. ꝑ singłos annos dari sibi constituit: ut ꝓb̃r
eios mortuos sepeliret. Adhuc unum opꝰ ut sapiens archi

Expanded text:
nere intellexit ad profectum et salutem animae suae. Quapropter pro sua et parentum suorum salvatione deputavit alodia sua de Lietscinis et de Wilrehem in aecclesia beatae Mariae. Dedit etiam altaria, quorum cartae habentur, et necesse non est ut hic nominentur. 8. Hospitale pauperum, quod est secuse Crucis, prostrato veteri, sicut nunc apparet, renovavit, et capellulam quae inheret hospitali; quam in sollempnitate omnium defunctorum cum venerabili expensa cibi et potus consecravit, et ut ibi cantaret parrochialis presbiter dohospitalis per singulos annos dari sibi constituit; ita ut pcatos mortuos sepeliret. 9. Adhuc unum opus, ut sapiens archi
Abbreviated transcription (Latin):
apt̃. S quia uoluntas bona apd̾ dm̃ opꝰ ẽ ꝑfectum.
scufe cum psalmista potest dicere. dñe dilexi decorem
umus tue: & lociĩ habitationis głe tuȩ. E credimꝰ quia
s miserebit᷑ eiꝰ: cũ dicaͭ diuina lectio. ubi te inuenero ibi
iudicabo. Rexit episcopiũ ꝑ annos sedecim atq dimidiũ

Expanded text:
am. Sed quia voluntas bona apud Deum opus est perfectum, secure cum psalmista potest dicere: Domine, dilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae. Et credimus, quias miserebitur, cum dicat divina lectio: Ubi te invenio, ibi te judicabo. Rexit episcopatum per annos sedecim atque dimidium.
Abbreviated transcription (Latin):
conseerandi sunt numquam benedictio nisi in die re
surrectionis debet tribui: cui a uesꝑe sabbati initiuĩ
constat ascribi. Quȩ diuinarũ dispositionũ misteris¬
ita est consecrata: ut quioquid a dño est insigne
consticutum. inĩ. huius dici dignitate sit gestura. In hac mun¬
duis sumpsit exordium. In hac ꝑ resurrectionem & mors
interitum. & uita recepit principium. In hac sp̃e scĩ gr̃a in¬

Expanded text:
consecrandi sunt nunquam benedictio nisi in die dominicae resurrectionis tribuatur, cui a vespere sabbati initium constat adscribi, et tantis divinarum dispositionum mysteriis consecratam, ut quidquid a Domino est insignius constitutum in hujus diei dignitate sit gestum. In hac mundus sumpsit exordium; in hac per resurrectionem Christi et mors interitum, et vita accepit principium: in hac apostoli a
Abbreviated transcription (Latin):
lore resꝑsa: mire magnitudinis & pulcritudinis. Erant
aurem omĩa bissina. tam tentoria quã funes eoꝵ: diuersis
uncta colorib. Fuert̃ autem pallia & munera p̾fati regis
oloserica multa. q ualde p̾ciosa: s odoramenta q balsamũ
atq unguenta. Misit p̃terea horologium. ex auricaleo. arte
mechanica. mirifice compositum: in quo duodecim horarũ
cursus ad clepsidram uertebant᷑: cum totidem ereis pillu¬
lis quȩ ad completionem horarum decidebant. & casu suo
subictum sibi cimbalum resonare faciebant: additis in eo¬
dem horologio eiusdem numeri equitib qui ꝑ duodecim
fenestras completis horis exibant: & in cursu egressionis
sie totidem fenestras quȩ pͥus erant aꝑte claudebant.
picta munera duo candelabra. mirȩ ꝓceritatis & formȩ¬

Expanded text:
lore respersa, mirae magnitudinis et pulchritudinis. Erant enim omnia byssina, tam tentoria quam et funes eorum diversis tincta coloribus. Fuerunt etiam munera praefati regis pallia oloserica multa et valde pretiosa, et odoramenta, et balsamum atque unguenta. Misit praeterea horologium ex aurichalco arte mechanica mirifice compositum, in quo 12 horarum cursus ad clepsydram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, quae ad completionem horarum decidebant, et casu suo subjectum sibi cymbalum resonare faciebant, additis in eodem horologio ejusdem numeri equitibus, qui per duodecim fenestras completis horis exibant, et in cursu egressionis suae totidem fenestras quae prius erant apertae, claudebant: nec icta munera duo candelabra ex aurichalco mirae
Abbreviated transcription (Latin):
eris: donec ad sedem tuã ꝓsꝑe reuertaris. Surge sanus: et
hoc altare in honore d̃i & apłoꝵ petri & pauli quos uides de¬
dica: missas grãrum agens. Morq sanus factus sũ: & uole¬
bam implere quod mͥ preceptum erat. EE dicebant qui ibi
aderant: quod dementabã & delirabam. Qu appter retuli illis
deram. & quonodo sanꝰ fuerim: & impleui quȩ iussa sunt mͥ

Expanded text:
eris, donec ad sedem tuam prospere revertaris; surge sanus, et eris, donec ad sedem tuam prospere revertaris; surge sanus, et hoc altare in honore Dei et apostolorum Petri et Pauli, quos vides, dedica, missas gratiarum agens. Moxque sanus factus sum, et volebam implere quod mihi praeceptum erat, et dicebant qui ibi aderant, quod dementabam. Quapropter retuli illis deram, et quomodo sanatus fuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
debet se iactare de suis meritis: sic non debent oꝑa
dei. que in aliquo ꝑ suos scõs fiunt. sine suis meritis.
sileri. s p̃dicari: quia sic admonet angłs tobiam. Unde
R ꝓ opp̾ssione sc̃e eccłe a rege atrocissimo ꝙ blasphemoͤ nec
diendo haistulpho. ad optimum & sci petai fidelem domnũ
ciam ueni. ubi egrotaui usq ad mortem: & mansi aliqd̃
tempus apud pagum parisiacum. in uenerabili monaste¬
rio scĩ martiris subtus campanas: & uidi ante altare¬
domnũ petaror & magitrum gentiũ domnũ paulror: &
nota mente illos recognoui. de illoꝵ surga o.d. riis¬
rit beatus paulus. Modo sanabit᷑. Et appropinquans mi¬
sit manum suã ad pectus domni dyonisii amicabiliter:
respexitq ad domnum petrum. Eẜ dixit dñs petrus ad
domnũ dyonisiũ hilariter. Tua gra ẽ sanitas eius.
Ee statim beatus dẏonisius thuribulum inceusi. ꝙ pal¬
mam in manu tenens cum pb̃ro & diacono qui in parte stalut
uenit ad me: & dirit mͥ. Pax tecum fr̃. Noli timere non meri¬

Expanded text:
debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonet Tobiam. Unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo, nec dicendo Aistulpho, ad optimum et sancti Petri fidelem dominum ciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio beati martdomnum Petrum et magistrum gentium domnum Paulum, et nota mente illos recognovi de illorum surcariisxit beatus Paulus: Modo sanabitur. Et appropinquans, misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad dominum Dionysium hilariter: Tua gratia est sanitas ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi et palmam in manu tenens cum presbytero et diacono, qui in parte stabant, venit ad me et dixit ad me: Pax tecum, frater, noli timere, non mori
Abbreviated transcription (Latin):
transmaria. in syriã. & egrptũ. atq affricam. iherosolun
alexandriȩ. atq: Martagini sibi. rp̃ianos in pauꝑtate uiue¬
re comꝑerat: penuriȩ eoꝵ compatiens. pecuniã mitere¬
solebat: catenatos in iincułis: opp̾ssos ergasteriis: xp̃i fi¬
deles. sua alimonia redimi mandauit. ꝑ omĩa uocem dũ¬
transmnarinoꝵ regum amicia̾s expetebat: ut. xp̃ianis sub
eoꝵ dñatu degentib refrigerium aliqd̾. ac releuatione

Expanded text:
trans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae atque Cartagini, ubi Christianos in paupertate vivere compererat, penurie eorum compaciens pecuniam mittebat, cathenatos in vinculis, oppressos ergastulis Christi fideles sua alimonia redimi mandabat. Ob hoc transmarinorum regum amicicias expetebat, ut Christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac relevatio
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃oq assensu craltauimꝰ. honestate uͦ huiꝰ templi. & plurine
scõꝵ ueneratione magnificauimꝰ. decet nec in congruũ ude
qͥn ad hoc nimiũ meus figit᷑ animꝰ. ut petitio mea cui us
non solũ auditores. s beniuolos factores fieri eroraui. apiso
uos obtineat: quatuiꝰ ñ solũ clerici & laici. loci huiꝰ indigeu
s et om̃es incole & aduene. hic inhabitare uolentes. pre¬
sentes & futuri. sub tuta & libera lege. ab omĩ seruili con¬
ditione. uitam agant. ac om̃es pariter ex auis &s attausd
hanc sedem ꝑtinentes. licet alibi morã facientes. ab hac ls
quã dictauero in p̃sentiarũ a nullo suocessore nr̃o uel
ab aliquo machinatore. legũq subuersore infringantua
in beneficio tradantur. ad quieuerunt uniuersi dõll
magni imꝑatoris karoli petitioni. & uoluntati: qui ad
or soslempne dedicationis ex diuersis regnis conflure¬

Expanded text:
vestro quoqae assensu exaltavimus, honestate vero huius templi et plurimorum vestro quoqae assensu exaltavimus, honestate vero huius templi et plurimorum sanctorum veneratione magnificavimus, decet nec incongruum videtur, quin ad hoc nimium meus figitur animus a, ut petitio mea, cuius vos non solum auditores, sed et benivolos factores fieri exoravi, apud vos obtineat, quatinus non solum clerici et laici loci huius indigene, sed et omnes incole et advene hic inhabitare volentes, presentes et futuri, sub tuta et libera lege ab omni servili conditione vitam agant ac omnes pariter ex avis et attavis ad hanc sedem pertinentes, licet alibi moram facientes, ab hac lege, quam dictavero in presentiarum, a nullo successore nostro vel ab aliquo machinatore legumque subversore infringantur,in beneficio tradantur. Adquieverunt universi domni et magni imperatoris Karoli petitioni et voluntati ; qui ad hoc sollempne dedicationis ex diversis regnis confluxe
Abbreviated transcription (Latin):
tinus ratum & inconuulsũ hoc statutũ q decretum nr̃m ma¬
neat: & hic sedes regni trans alpes habeatur: sitq caput om¬
mũ eiuitatum  ꝓuinciarũ gallie. Decreuimꝰ etiam ex ã¬
sensu .s beniuolentia omnium pͥncipum regni qui ad
festum dedicationis conuenerant: ut locum &s sedem rggũ
ꝓ murali p̾sidio contra om̃es turbines. ep̃i duces marchi¬
ones. comites omẽs pͥncipes gallie. fideles regni tueantim
semꝑ hunc locũ uenerantes & honorantes. Decreuimꝰ ctiã
si qua inuiria. aut uersutia contͣ leges quas statiumꝰ sut¬
rexerit. libero aut seruo nocere temptauerit. aquis a
hanc sedem regiã. quam fecimus caput gallię ueniat. Uen¬
ant uidices s defensores loci. & cum equitate legis eause
discernant᷑: statꝰ legis resurgat. iniuria condempnetua.
illic iusticia reformet᷑. Nunc gͥ quia locum hunc maresta
regie sedis. domini apłici decreto. & nr̃a imꝑiali potentia.

Expanded text:
tinus ratum et inconvulsum hoc statutum et decretum nostrum matinus ratum et inconvulsum hoc statutum et decretum nostrum maneat et hic sedes regni trans Alpes habeatur sitque caput omnium civitatum et provinciarum Gallie. Decrevimus etiam ex assensu et benivolentia omnium principum regni, qui ad hoc festum dedicationis convenerant, ut locum et sedem regiam pro murali presidio contra omnes turbines episcopi duces marchiones comites, omnes principes Gallie fideles regni, tueantur semper hunc locum venerantes et honorantes. Decrevimus etiam, ut, si qua iniuria aut versutia contra leges quas statuimus surrexerit, libero aut servo nocere temptaverit, Aquis ad hanc sedem regiam, quam fecimus caput Gallie, veniant iudices et defensores loci et cum equitate legis cause discernantur, status legis resurgat, iniuria condempnetur, illic iusticia reformetur. Nunc ergo, quia locum hunc maiestate regie sedis domni apostolici decreto et nostra imperiali potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
miam multũ: qui huic sacrȩ dedicationi interessent. Acciti
sunt etiam multi romani principes. p̃fectura. & qualicũq
dignitate ꝓmoti. ad id sollempne. duces. marchiones. comites
ͥncipes regni nr̃i. tam italię quam saroniȩ. tam bauuariȩ
quam alemanniȩ. & utriusq franciȩ. tam orientalis quã
occidentalis: in om̃ib uoto meo & desiderio obsequentes.
lle gͥ domno apłico. & om̃ib p̃dictis nobilib. s egregiis ꝑsont
ut in templo eodem regia sedes locaret᷑.&. locus regalis.
s caput galliȩ trans alpes haberetur: ac in ipsa sede re¬
gisl suecessores. s herecles regni iniciarent᷑: s sic initiati
iure dehinc imꝑatoriã maiestatem. romȩ sine ulla initere¬
tione planius assequerent᷑. Confirmatũ & saccitum ẽ. hoc i
dõno apłico loone romano pontifice. & a me Rarolo romano
imꝑatore semꝑ augusto. & pͥmo auctor huiꝰ templi et loci: que¬

Expanded text:
etiam multum, qui huic sacre dedicationi interessent. Acciti etiam multum, qui huic sacre dedicationi interessent. Acciti sunt edignitate promoti, ad id solemne, duces, marchiones, comites, principes regni nostri tam Italiae quam Saxoniae, tam Bavariae quam Alemanniae, et utriusque Franciae tam Orientalis quam Occidentalis, in omnibus voto meo et desiderio obsequentes. Illic vero domno apostolico et omnibus praedictis nobilibus et egregiis personis ut in templo eodem sedes regia locaretur, et locus regalis et caput Gallie trans Alpes haberetur ac in ipsa sede reges, successores et heredes regni, initiarentur et sic initiati iure dehinc imperatoriam maiestatem Rome sine ulla interdictione planius assequerentur. Confirmatum et sanccitum est hoc a domno apostolico Leone Romano pontifice et a me Karolo Romanorum imperatore augusto et primo auctore huius templi et loci, qua
Abbreviated transcription (Latin):
huie seõ intuli loco: ut eoꝵ suffragiis. regnum firmet᷑. peca¬
pr indulgentia condonetur. Preterea a dño leone romanoꝵ
uentisici huius templi conseerationem & dedicationem fieri
mupetraui: p̃ nunia deuotione quã erga idem opꝰ habui.
sc pignera que inibi ⁊ꝓtcondica meo studio & elaboratu
fubentur. Docebat enim uit idem templũ. qd̾ eunctis mo¬
nasticis edificiis. in regno nr̃o. forma. & structura p̃esse ui¬
det᷑ in honore scẽ dĩ genitricis a nobis regali studio funda¬
tum. dignitate consecrationis p̃celleret: sicut ipsa uirgo suꝑ
pmĩes choros scõrũ precellens eraltata est: & ideo dõnũ apłi¬
tim qui omẽs p̃cellit eccłasticos gradus. ad consecrandum q
dicandũ ex sola cordis mei consideratione elegi & acciui. Acci¬
u etiam cum illo romanos cardinales. ep̃os quoq italie quã
plures .s. galliȩ. simulq abbates. cuiusq ordinis. clerum

Expanded text:
huic sancto intuli loco, ut eorum suffragiis regnum firmetur, peccahuic sancto intuli loco, ut eorum suffragiis regnum firmetur, peccatorum indulgentia condonetur. Preterea a domno Leone Romano pontifice huius templi consecrationem et dedicationem fieri impetravi pre nimia devotione, quam erga idem opus habui et sanctorum pignora, que inibi recondita meo studio et elaboratu habentur. Decebat enim, ut idem templum, quod cunctis monasticis edificiis in regno nostro forma et structura preesse videtur, in honore sancte dei genitricis a nobis regali studio fundatum dignitate consecrationis precelleret, sicut ipsa virgo super omnes choros sanctoram precellens exaltata est, et ideo domnum apostolicum, qui omnes precellit ecclesiasticos gradus, ad consecrandum et dedicandum idem templum ex sola cordis mei consideratione elegi et accivi. Accivi etiam cum illo Romanos cardinales, episcopos quoque Italic a quam plures et Gallie simulque abbates cuiusque ordinis, clerum
Abbreviated transcription (Latin):
qui aquis ab aquarum calidarum ad aptatione crarit
uocabulũ. solito more uenandi causa egressus. s ꝑpleries
siluarũ errore quoq uiarũ a sociis sequestratus in¬
ueni termas calidoꝵ fontium. & palatia inibi repꝑi: que
quondam granus unꝰ de romanis pͥncipib. fr̃ ueronle
& agrippe a pͥncipio construrerat. quȩ longa uetustate de¬
serta ac demolita. fructectis quoq ac ueprib occupata.
nunc renouani: pode equi nr̃ĩ in quo sedi int̾ salt
riuis aquarũ calidarũ ꝑceptis & reꝑtis. S et ibidesi
Ix & sũptu quo potui edificati: lapidib et marmore ỹciosus
romaui: qd̾ cło adiuiante & cooꝑante sic formam suscepit.
c millum sibi queat eiuꝑari. Itaq tam egregio oꝑe huiꝰ eri¬
ne basilice. ñ solum ꝓ uoto & desiderio meo. uerum ex diuin.¬
pũ id unguem ꝑfecto. pignera apłoꝵ. martirum. confessoꝵ.
purgiiũ. a diuersis t̾ris s regnis. a p̃cipue gracoꝵ collegi. quę

Expanded text:
qui Aquis, ab aquarum calidarum aptatione, traxit vocabulum, solito more, venandi causa ingressus, sed perplexione sylvarum, errore quoque viarum, a sociis sequestratus veni, thermas calidorum fontium et palatia inibi reperi, quae quondam Granus, unus de Romanis principibus, frater Neronis et Agrippae, a principio construxerat. Quae longa vetustate deserta ac demolita, frutetis quoque ac vepribus occupata nunc renovavi, pede equi nostri in quo sedi inter saltus, rivis aquarum calidarum perceptis et repertis. Sed et ibidem e et sumptu quo potui edificavi, lapidibus ex marmore preciosis adornavi, quod deo adiuvante et cooperante sic formam suscepit, ut nullum sibi queat equiperari. Itaque tam egregio opere huius eximie basilice non solum pro voto et desiderio meo, verum etim peracto pignora apostolorum martyrum confessorum et virginum a diversis terris et regnis et precipue Grecorum collegi, que
Abbreviated transcription (Latin):
crationẽ uͦ eiusdem basilice quanta sollempnitate. quanti
ep̃oꝵ & abbatum quanta totius regni &s imꝑii primatũ
.s principum numerositate celebrauerit: ascito etiam beitis¬
simo leone sc̃ẽ romane sedis p̃sule: series gestoꝵ principiit
maniste declarat. Eadem nãq illius eccłe celeberrima deis¬
catio. sub p̾sentia metropolitanoꝵ & ep̃oꝵ numero treci¬
cum marchionum. & comitum. & baronum. głosissime est

Expanded text:
crationem vero eiusdem basilice quanta sollempnitate episcoporum et prelatorum, quanta tocius regni et imperii primatum et principum numerositate celebraverit, ascito etiam beato Leone, sancte Romane sedis presule, series gestorum principalium manifeste declarat. Illius namque ęcclesiae celeberrima dedicatio sub presentia metropolitanorum et episcoporcum, marchionum, comitum, baronum tam It
Abbreviated transcription (Latin):
multa sint reparata. immno a fundam̃tis edificata monaste¬
Monasterium scĩ philiberti. Monasteriũ scĩ florentii. Mo¬
nasteriũ sc̃i saluatoris caroffi. Monasteriũ conchas. Mona¬
seriũ sc̃ĩ marentii. Monasteriũ menate. Monasterium
magni loci. Monasterium mussiacum. Monasteriũ sc̃i sam¬
ni. M onasterium nouili acum. Monasteriũ sc̃i theotfredi.
Mon asterium. sci pascentii. Monasterium dorosa. Monaltra
sollempnacum. Monasteriũ puellare sõȩ mauiȩ. Monasterũ
puellare scę radegunidis. Monasteriũ deuera. Monasterĩ
de utera in pago tolosano. Monasteriũ ualida in septimana.
Monasteriũ scĩ aniani. Monasteriũ galunȩ. Monasteriũ sci
layrentii. Monasteriũ soẽ manię qd̾ dicitur in rulunȩ. O¬
quibdam idio signis. totũ decorat᷑ aquitanię regnũ. Que

Expanded text:
multa sint reparata, immo a fundamentis edificata monastemonasterium sancti Philiberti, monasterium sancti Florentii, monasterium Caroffi, monasterium Concas, monasterium sancti Maxentii, monasterium Menate, monasterium Magniloci, monasterium Musiacum, monasterium sancti Savini, monasterium Noviliacum, monasterium sancti Theofridi, monasterium sancti Pascentii, monasterium Dorosa, monasterium Sollempniacum, monasterium puellare sanctae Mariae, monasterium puellare sanctae Radegundis, monasterium de Vera, monasterium Deutera in pago Tholosano, monasterium Valida in Septimania, monasterium sancti Aniani, monasterium Galune, monasterium sancti Laurentii, monasterium sanctae Mariae quod dicitur in Rubine, moquibusdam lichnis totum decora
Abbreviated transcription (Latin):
eadem synodo legati scẽ Romaꝵe eccłȩ. theophiladis as
stephanus. epĩ: uioem. tenentes eiꝰ a quo missi sunt adrio
pape. In hoc gͥ concilioda heresis memorata ut dirimꝰ condit¬
nata ẽ.& liber responsionis contra eam cõmuni ep̃oꝵ autd¬
ritate compositis: in qͦ omẽs ꝓpriis manib subseripserũs.

Expanded text:
eadem synodo et legati sanctae Romanae ecelesiae, Theophylactus ac Stephanus episcopi, vicem tenentes eius, a quo missi sunt, Adriani papae. In quo concilio et heresis memorata condemnata est et liber contra eam communi episcoporum auctoritate conpositus, i
Abbreviated transcription (Latin):
tem benedictum nomine constituit: qui treoentoꝵ mona¬
ꝓ loci & temporis oportunitate imꝑiali¬
s dotantur munificentia. Eo etiam tempore qͦ omes sarones¬
prius sepe numero fedifragi & rebelles. tandem uͦ sine spe
recalcitrandi. & pene usq ad interitum debellati uictori
Rarolo magno se tradiderunt: diuisit idem imꝑato ᷤ ipsam
eiusmodi necessaria essent. ab ipsa imꝑiali munificentia libe¬
rali largitate acciꝑent. Eodem qͦ tempore uuiuidoꝵ etiã¬
& fresonum. infinita multitudine saeri baptismatis lauacro
rabiles fundatȩ & dotate sunt augustali ꝓuidentia s impensa xocłẽ:¬

Expanded text:
tem Benedictum nomine constituit, qui CCC monaloci et temporis oportunitate imperiali dotabantur munificentia. Eo etiam tempore, quo Saxones sepenumero fedifragi et rebelles tandem sine spe recalcitrandi et usque ad interitum debellati victori Karolo se tradiderunt, divisit idem imperator ipsameiusmodi necessaria essent, ab ipsa imperiali munificentia large acciperent. Eodem quoque tempore Winidorum et Fresonum infinita multitudine sacri baptismatis lavacro rabiles fundate et dotate sunt augustali providentia e,ccle
Abbreviated transcription (Latin):
ne corrigi imꝑauit. Mandauit etiam: ut unusquisq epe
in omnib regni & imꝑii sui finib. cum singulis pb̃ris s dl¬
conib: officium diuinũ. sicut scã romana psallit eccld
fatu ecłarum coerigendo. ꝑ totam galliam ab epĩs celebrata st̃.
quar unum magontiaci. alterum remis. tercium turonis. quar¬
tum cabilonis: gunitũ arelati congregatum ẽ. Earum gͥ constitu¬
anĩ que in singłis facte sunt collationes. qͥ scire desiderat: in su¬

Expanded text:
e congesta est. Mandavit etiam, ut unusquisque episcopus in omnibus regni et imperii sui finibus cum suis presbyteris officium divinum, sicut sancta Romana pstatu ecclesiarum corrigendo per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogontiaci, alterum Remis, tertium Turonis, quartum Cabillione, quintum Arelati congregatum est; et constitutionum, quae in singulis factae sunt, collatio coram imperatore in
Abbreviated transcription (Latin):
tre deberet. utrum sodm id qd̾ homo ẽ ꝓprus an adoptiuu
dĩ filius credendꝰ esset ac dicendus: uald̾e incaute. atq incon¬
siderate. & contͣ antiquã catholice eocłẽ doctrinã adoptiuum
non solũ ꝓnuntiauit. s eciã serip̃tis ad memoratum ep̃m
libris quanta potuit ꝑtinatia. prauitatẽ intentionis suȩ

Expanded text:
ti sentire deberet, utrum secundum id, quod homo est, proprius an adoptivus Dei filius credendus esset ac dicendus, valde incaute atque inconsiderate et contra antiquam catholicae ecelesiae doctrinam adoptivum non solum pronuntiavit, sed etiam scriptis ad memoratum episcopum libris, quanta potuit pertinacia, pravitatem intentionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝙ filiꝰ. pat̾ locutꝰ ẽ ad filium. coram omĩ multitudine pen¬
ficum &s optimatum suoꝵ: admonens eum in pͥmis omipottus
dm̃ diligere. ac timere. eiꝰ p̃cepta seruare in omĩb. ecł̃as al
gubernare. & defendere a prauis & importunis hominib
sororib suis .s. fr̃ib qui erant natu iuniores. & nepotib sd
nib ꝓpinqͥs suis indeficientem miscłiam semꝑ ostendere pat
Deinde sacerdotes honorare ^ patres. ppłm diligere ut filies.
C enobioꝵ consolator ^ esset: &s pauꝑũ pat̾. Fideles ministror
deum timentes constitueret. qͥ munera iniusta odio haberentis¬
suꝑ innocentes ñ acciꝑent: nullum ab honore suo. sine ans
discretionis eiecisset: & semet omĩ tempore corã dõ s. omiuꝰ
popło irrep̃hensibilem demonstraret. Ante omĩa is bu

Expanded text:
 coram omni multitudine pontificum et optimatum suorum, ammonens cum imprimis omnipotentem Deum diligere hac timere, eius praecepta servarein omnibus, aecclesias Dei gubernare et deffenderea pravis hominibus. Sororibus suis et fratribus qui erant natu iuniores, et nepotibus et omnibus propinquis suis indefficientemmisericordiam semper ostendere praecepit. Deinde sacerdotes honorare ut patres, populum diligere ut filios, coenobiorum consolator fuisset et pauperum pater. Fideles ministros et Deum timentes constitueret, qui munera iniusta odio haberentsta odio haberent. Nullum ab honore suo sine causa discretionis eiecisset, etsemetipsum omni tempore coram Deo et omni populo inreprehensibilem demonstrare. Postqu
Abbreviated transcription (Latin):
esset in iuuentute dux: genuit ansgi¬
sumi ducem. Ansgisus dux: genuit
pippinum senorem et ducem. Pippi¬
nus semior & dur: genuit karolum
semorem & ducem. karolus semor
aͥ dux genuit pippinũ. quem stepha¬
nus Romanus pontifer conseerauit:
& uuxit in regem. Pippinus rex¬

Expanded text:
esset in iuventute dux, genuit Ansgisum ducem; Ansgisus dux genuit Pippinum seniorem et ducem: Pippinus senior et dux genuit Karolum seniorem et ducem: Karolus senior et dux genuit Pippinum, quem Stephanus Romanuspontifex consecravit et uncxitin regem: Pippinus senior et rex
Abbreviated transcription (Latin):
nout̃ ostensit iniracłie. Quale fuit qd̾ beat᷑ gregorĩ exibuit uoniş.
itud inẽ comĩsũ. eccłiastico more sũpsisse. Qd̾ arroganti cauillatione fe¬
unt bereugariũ. carꝑe sobtũ ⁊ dioere. Speciosa certe par nebulonts:
it cui oris p̃buerat lusiũ. dentiũ inferret exitiũ. Quale de pusione
udaico. qͥ in ecłiã cũ equeno rꝑiano forte ⁊ ludibunde ing̾ssus indit
uerũ in ara m̃bratĩ discerpi: ⁊ uiritĩ ppło diuidi. Id cũ innocentia
uerili parentib ꝓ uero assereret. in rogũ decrusũ uͥ occluso ostio extu¬
bat incendiũ: multis pꝰ horis sine iactura corporis. eyuuiarũq ⁊ cͥntũ
la pulera femna quã uidi sedere in cathedra. cuiiͦ filiꝰ ppło diuidebat᷑
tmꝑ mͥ in camiuo ad dextrã astitit: flamineas minas. ⁊ fumea uolu¬

Expanded text:
noviter ostensis miraculis. Quale fuit illud quod beatus Gregorius exhibuit Romae. ilitudinem conversum ecclesiastico more sumpsisse: quod arroganti cavillatione ferunt Berengarium carpere solitum, et dicere, « Speciosa certe pax nebulonis, ut, cui oris praebuerat basium, dentium inferret exitium. » Quale de pusione Judaico; quod, in ecclesiam cum aequaevo Christiano forte et ludibunde ingressus, vidit puerum in ara membratim discerpi, et viritim populo dividi. Id cum innocentia puerili parentibus pro vero assereret, in rogum detrusum ubi occluso ostio aestuabat incendium, multis post horis sine jactura corporis, exuviarumque, et etiaIlla pulchra foemina quam vidi sedere in cathedra, cujus filius populo dividebatur, semper mihi in camino ad dextram astitit, flammineas minas et fumea volu
Abbreviated transcription (Latin):
ł ad argentũ nec ad aurũ lmnĩa flexit .di dobnt qͣ tons cuidiret hes aberat:
Qͥ ñ cessauit iopũ fulcrte rinnas: Donec mops dando patꝑ ⁊ ipse fuit
C uĩ eura seqͥ naturã legib uti:  m̃tẽ uitiis ora tegare delio:
S ir tutes opib. uerũ p̃ponere falso: Nil uacuũ sensu dicero uł facrre:
Ledere nec que qͥuã. cunctis ꝓdesse. fauorẽ: & ppłare lucrũ ꝑellere ñte na
Eui uestis textura rudis. cui ñ fuit ũquã: Ante sitĩ potus. nec cibus ant si
Q uẽ pudor hospitiũ statuit dͥ. q̃mq libido: Incestos suꝑat tã suꝑuunt eun:
Quẽ natura parens cũ mundo contulit. inqͥt. Degenerant alii. nascit᷑ at i
Uir sacer a puero. qͥ quantũ p̾minet oibi: fama. tã famȩ pͥmiuet ipse sar
F ama mino meritis. cũ torũ ꝑuolet o̾bem: sũ semꝑ crescat ñ erit tqui

Expanded text:
um lumina flexit; Sed doluit quotiens, cui daret haec, aberat. Qui non cessavit inopum fulcire ruinas, Donec, inops dando, pauper et ipse fuit. Cujus cura sequi naturam, legibus uti, Et mentem vitiis, ora negare dolis; Virtutes opibus, verum praeponere falso; Nil vacuum sensu dicere vel facere; Laedere nec quenquam, cunctis prodesse; favorem Et populare lucrum pellere mente, manu. Cui vestis textura rudis; cui non fuit unquam Ante sitim potus, nec cibus ante famem. Quem Pudor hospitium statuit sibi; quamque Libido Incestos superat, tam superavit eam. Quem Natura parens cum mundo contulit, inquit « Degenerant alii, nascitur isteVir sacer a puero, qui quantum praeminet orbi Fama, tam famae praeminet ipse suae. Fama, minor meritis, cum totum pervolet o
Abbreviated transcription (Latin):
mfructuosits: quippe qͥ ꝓnuntiata sententia ⁊ acclamata sempit̾ins
aasteriis ⁊ egenis expensurũ. seq dies ⁊ noctes ieruniis ⁊ orati¬
tentia sũt iudicia di: qͥb in sulphureã uoraginẽ inferm dem̃¬
sus sũ. Ibi dũ rotat ast̃ polus dũ pulsat lictora pontꝰ peruiub¬

Expanded text:
fructuosus; quippe qui, pronuntiata et acclamata sententia, fructuosus; quippe qui, pronuntiata et acclamata sententia, nasteriis et egenis expensurum, seque dies et noctes jejuniis et oratiitentia sunt judicia Dei, quibus in sulphuream voraginem inferni demersus sum: ibi dum rotat ast