comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se & crescere quueren&inimi¬
coꝵi gladiis traditus finir&
sĩc ut scriptum ẽ. Non hab&
necesser& sponsalianisi tan¬
tum centũ praeputia philis¬
tinorũ ut fiat ultio deinimi
cis porrosaul cogitabat tra¬
dere dauid in manib philis¬
tinori. Sed dauid disposi¬
tionis intimae fuuore robo¬
ratus. Centum sed are ꝑhibu¬
it A ducenta praesutia re¬
portauit. Cuiꝰ nimirũ operis
saul argumento superatus.
Suꝑna ꝓudentia insipien¬
tae suae ẽ consilio conprehen¬
sus. Quia unde suc crescentis
militis uit am se& tinguere
credidit uirtutis eius lori¬
am in decumulauit Sed
quia nonnum quĩ astute
aliquid sapere &iũ electi
moliuntur. lib& ad mediũ
aliũ sapientem deducere
Nquosininterni consilu astu¬
tia mortaliũ conpraehendat᷑
demonstrare. prudenterquip¬
pe ionas sapere uoluit. Cũ adp̃¬
dicun dum niniuitarx paeni¬
tentic̃ missus. Qui a electis gen¬
tib iudeam deseritimuit. p̃¬
dicationis offitiũ implerere¬

Expanded text:
se excrescere quaereret, inimise excrescere quaereret, inimicorum gladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet necesse rex sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philisthinorum, ut fiat ultio de inimicis regis . Porro Saul cogitabat tradere David in manus Philisthinorum, sed David dispositionis intimae favore roboratus, centum se dare perhibuit, et ducenta praeputia reportavit. Cujus nimirum operis. Saul argumento superatus, superna providentia in sapientiae suae est consilio comprehensus, quia unde succrescentis militis vitam se exstinguere credidit, virtutis ejus gloriam inde cumulavit. Sed quia nonnunquam astute se aliquid sapere etiam electi moliuntur, libet ad medium alium sapientem deducere, et quo sinu interni consilii astutia mortalium comprehenditur, demonstrare. Prudenter quippe Jonas sapere voluit, cum ad praedicandam Ninivitatem poenitentiam missus, quia electis gentibus Judaeam deseri timuit, praedicationis officium implere re
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ in ipsa sua ꝓuisione
uis diuina conp̃hendat. Idec ab
eis iosephuenditus fuerat nead¬
orar&. Sedideo ẽ adoratus
qui auenditus. A stute namq
aliquid agere ausis ut dĩ consi¬
liũ mut ar&᷑ Sed diuino iudicio
quod declinure conatisuntre¬
nitendo seruier : Inde quippe
coactisunt di uoluntatẽ ꝑ agere
unde hanc molitis astute com¬
mut are Sic sic diuinũ consiluon
dum deuitat᷑ impl&iur. Sic hu¬
mana sapientia dũ reluctatur
conpraehenditur. Timuerunt
fratres neio seph suꝑ eos & cres¬
cer& Sed hoc quod diuinitus
dispositũ fuerat. Cauendo ac¬
tum e ut uenir& humanaer¬
go sapientia inseipsu conprae¬
hensci ẽ. quae uoluntatidĩ un¬
de ꝑ intentionem resticit in¬
de eiꝰ impl&lionimilitauit
Sic saul dũ dauid subiec tum
cotidiano suc crescereuis tutũ
suc cessu conspicer&. Suũ ei
inconiugio filiũ spondit. atq
in eius dotecentum dariab
eo phy listinore p̃putia p&uit
Vt cũ ꝓuocutus miles ultra

Expanded text:
hominum in ipsa sua provisione hominum in ipsa sua provisione vis divina comprehendat. Ideo ab eis Joseph venditus fuerat, ne adoraretur, sed ideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur, sed divino judicio quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem peragere, unde hanc moliti sunt astute commutate. Sic divinum consilium dum devitatur completur, sic humana sapientia dum reluctatur comprehenditur. Timuerunt fratres ne Joseph super eos excresceret, sed hoc quod divinitus dispositum fuerat cavendo actum est ut veniret. Humana ergo sapientia in seipsa comprehensa est, quae voluntati Dei unde per intentionem restitit, inde ejus impletioni militavit. Sic Saul dum David subjectum quotidiano succrescere virtutum successu conspiceret, suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philisthinorum praeputia petiit, ut cum provocatus miles, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
rone dominationis inuidi pauor¬
q: ꝑcussit. Cumq ad sehunc uenie
conspicerent. Malitia seuiente
dix erunt. Ec cesomniator ille
uenit uenite occidumus eum
& uideamꝰ quid illi ꝓder̃ somnia
sua. Cumq se eius dominio subic
m&uunt somniatorem in pu¬
teum deponunt. Eumq: hisma¬
helitib transeuntib: uendunt
Quimae grpto ductus seruit ut
sub ditus. luxoriae accusatio¬
ne damnatus. Castitatis me¬
rito adiut us ꝓph&ie iudicio
ereptus omni a egrpto praela¬
tus .ẽ. ꝑsuꝑnam uero sapentiã
prouidus frumenta congessit¬
& fut uro periculo necessitatis
obuiauit. Cumq morbem fames
inherruit. De alimentorum
prae paratione sollicitus ia cob
filios inaegr ꝓtomisit. Quifru¬
mentoꝵ dispensationi praepo¬
sitũ iosephnescientes inuenuuđ̃
atq: ut mererent᷑ alimenta
ꝑcipere Eorum dispensatorem
compulsi sunt ꝓnis interram cer¬
uicibus ad orare. Pense musigi¬
tur gestae reior dinem pen¬
semus quo modo cogitationes

Expanded text:
rae damnationis invidia pavorrae damnationis invidia pavorque percussit. Cumque ad se hunc venire conspicerent, malitia saevientes dixerunt: Ecce somniator ille venit; venite, occidamus eum, et videamus quid illi proderunt somnia sua. Cumque se ejus dominio subjici metuunt, somniatorem in puteum deponunt, eumque Ismaelitis transeuntibus vendunt. Qui in Aegypto ductus servituti subditus, luxuriae accusatione damnatus, castitatis merito adjutus, prophetiae judicio ereptus, omni Aegypto praelatus est: per supernam vero sapientiam providus, frumenta congessit, et futuro periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem fames inhorruit, de alimenpraeparatione sollicitus, Jacob filios in Aegyptum misit, qui frumentorum dispensationi praepositum Joseph nescientes inveniunt, atque ut mererentur alimenta percipere, eorum dispensatorem compulsi sunt pronis in terram cervicibus adorare. Pensemus igitur gestae rei ordinem, pensemus quomodo cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
non nulliiumanasapienti
inflatidum desiderur sũ¬
is diuina iudiciu contraire
conspiciunt. A stutis eis reluc¬
tari machinationib: conant᷑
dis cogitationib insistunt
Subtiliora consiliu x quirua
Sed inde uoluntatem diper¬
agunt. Vndehanc immutare
contendint. Atq omni poten¬
tis consiliodum resisterenit¬
tur obsequnt᷑. Quia sepe &
hoc eius dispositioni aptemi¬
litat. Quod ei perhum anũ
studium fribule resultat
Sicut scriptum .E. Quic omp̃¬
hendit sapientes in astutiaeoꝵ
Inastutiu namq sua sapienter
comprehendit. Quando eisonsili¬
s humanufacta &uc̃ tunc con¬
grue seruiunt cum resistunt
unde & ꝑpsalmistam dicitur
Nouit dñs cogitationes hominũ
qm̃ uanae sunt Quod melius osten¬
dimus si paucu ad mediũ gestarx
rerũ &empla ꝓferamus Ioseph
somnium uiderat quod suomani¬
pulo fratrumeius semanipulips¬
ternebant. Somniũ uiderat qđ
sol ac luna secum reliquis ftel¬
lis ad orabant Quae quia puxe fra¬
tribr&ulit eorũ cordu ꝓtinus futu¬

Expanded text:
nonnulli humana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantudis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt. Sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt, atque omnipotentis Dei consilio dum resistere nituntur, obsequuntur; quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat, sicut scriptum est: Qui comprehendit sapientes in astutia eorum . In astutia namque sua sapientes comprehendit; quando ejus consiliis humana facta, etiam tunc congrue serviunt cum resistunt. Unde et per Psalmistam dicitur: Novit Dominus cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Quod melius ostendimus, si pauca ad medium gestarum rerum exempla proferamus. Joseph somnium viderat, quod suo manipulo fratrum ejus se manipuli prosternebant: somnium viderat quod sol ac luna se cum reliquis stellis adorabant. Quae quia pure fratribus retulit, eorum corda protinus futu
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis populus inelectis sius ubi
q: ꝑmundum sparsus ẽ & exc eis
uistutib quas agit. Oms qui
intellegunt odore bonae opini¬
onis repl&. Dicat᷑ recte odor
filum ei sicut odor agripleni
Sed quia easdem uirtutes & se¬
demelectorum populus ꝑ quos¬
dum &um in contem platio¬
nem surgit. ꝑ quosdum uero
in actiue uit& solũ modo opera
& subtilit̃ cadit &toties dero
recaeli accipimus Quoties ꝑinfu¬
sionem contem ꝓlationẽ sintim &̧
desaperius aliquĩdtenũiteruide¬
mꝰ. Cum uero bona opera &iã
percorpus agimus. D&errae
pinguedine ditamur. Quid ẽ
aut᷑ quod esau tarde ad patrẽ
redit. Nisi quoduidaicus popu¬
lus ad placundũ dnm̃ sero
reuestitur Cui& hoc inbene¬
dictionedicit᷑ Tempusq erit
cum soluatur iugũ decollotuo
Quia a seruitute pec catiudai¬
cus populus infine liberat᷑
Sicut scriptum ẽ. doneople¬
nitudo gentiũ introir&
&sic om̃nis israhel saluus fi¬
er&¬
um de ignorantia
iudeorum deredem ptoris

Expanded text:
gentilis populus in electis suis ubique gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Sed quia easdem virtutes ex sedem electorum populus per quosdam etiam in contemplationem surgit, per quosdam vero in activae vitae solummodo opere  subtiliter cadire coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam per corpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est autem quod Esau tarde ad patrem redit, nisi quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero revertitur? Cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo, quia a servitute peccati Judaicus populus in fine liberatur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, sic omnis Israel salvus fierum de ignorantia Judaeorum et Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
populi figurã tenenti in bene¬
dictione dicit᷑. Ecceodor filii
mei sicut odor agripleniciu
benedixit dñs ds̃. Sicut enim
ieuangelio ueritas dicit.
Ager ẽ hic mundus & quia
electorũ populus in uniuerso
mundo ustutib redol& odor
fidei odor ẽ agripleni. Alit̃
namq: ol& flos uuae quia mag¬
na ẽ uirtus &opinio p̃dicato¬
rũ quidebriant mente saudi¬
entium alit̃ flos oliuae quia
suaue ẽ opꝰ misericordiae qđ
more olei refou&l & luc&
alit̃ flos rosae quia mira est
flu grantia quaerut ilat &re¬
dol& ecruore mastirum
Alit̃ flos lilii quia candidu
uita curnis ẽ de incorrup¬
tione uirginitatis. Aliter
flos uiolae quiamagna ẽ
uistus humilium quiecde si¬
derio loca ultimatenentes
tũ non sub leuant. Qcaeles¬
tis regni purporã inm̃teser¬
uant. Alit̃ redolal spica cũ
ad maturita tem ꝑducitur. Quia
bonorũ operũ ꝑfectio ad saci¬
& atem eorum qui iustitiam
esuriunt p̃paratur. Quia ergo

Expanded text:
populi figuram tenenti, in benepopuli figuram tenenti, in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus . Sicut enim in EvangelAger est hic mundus . Et quia electorum populus in universo mundo virtutibus redolet. Odor fidei, odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui debriant mentes credentium. Aliter flos olivae, quia suavis est opus misericordiae, quod more olei refovet et relucet. Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes, terra non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparantur. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
brachiu & collũ edinis pellib
texit. Nisi quod edus ꝓpeccato
offerri consueuit: &gentilis
populus dum sepeccat õrem o¬
fiteri nonerubescit : carnis in
sepeccata mactauit. Quid est
quoduestimentis fratris maio¬
ris induitur. Nisi quod sacroe
scripturae preceptis quaema¬
iori populo data fuerant in bo¬
naoperatione uestitus ẽ e&
eisminor indomo utitur quae
maior foras &iens in tus reli¬
habere non potuit. Dum solam
in eis litterã adtendit & quid
est quod isa ac eundem filium
nescit quembenedicit nisi hoc
quod degentili populo dñs ꝑpsal¬
mistũ dixit : populũ quem non
ẽ quod praȩsentẽ non uidit &
tamenquue ei in futuro ueni¬
ant uidit Nisi quod omni potens
ds̃ cum ꝑproph&cus suos predica¬
r& gentilitati gram p̃rogan¬
dam eam & in praesent iꝑ gram
non uidit quiatunc inerrore
dereliquit r & tam̃ quia hanc
quandoq collecturus erat ꝑ
benedictionis gram p̃uidit
Vnde & eidem ia cobgentilis

Expanded text:
brachia et collum haedinis pellibus brachia et collum haedinis pellibus texit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit? Et gentilis populus dum se peccatorem confiteri non erubescit, carnis in se peccata mactavit. Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis, quae majori populo data fuerant, in bona operatione vestitus est? et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus relihabere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est, quod Isaac eumdem filium nescit, quem benedicit, nisi hoc quod de Gentili populo Dominus per Psalmistam dicit: Populus, quem non est quod praesentem non vidit, et tamen quae ei in futuro veniant vidit, nisi quod omnipotens Deus, cum per prophetas suos praediceret gentilitati gratiam praerogandam, eam et in praesenti per gratiam non vidit, quia tunc in errore dereliquit, et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit? Unde et eidem Jacob, gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
aduenandũ mittit᷑ ut benedi¬
cat᷑ e alter uero ꝑsuppositionẽ
matris a patre benedicitur
toriã pascitur. Inquaui delic&
historia si ad intellectũ paulo
subtilius stringat᷑. Videlic&
quia iacob primo geniti bene¬
dictionem nonꝑ fraudem sub¬
ripuit: sed ut sibi debitã accipit
quã concedente fratredelen¬
tis mercede comparauit Atuest
siquis altius sentiens utrorumq
facta uelit ꝑ allegoriae archa¬
nadis cutere. ꝓtinꝰ ab historia
inmysteriũ surgit. Quid ẽ
enĩ quodisaac demaioris filii
sui uenatione uesti concu¬
iudaici populi bona operatio¬
ne pasci desiderauit : Sedil¬
lotardante minorem rebec¬
ca sub posuit. Quiadum iudai¬
cus populus bona opera foras
querit gentilem populũ ma¬
ter gra introduxit ut omnipo¬
tenti patri cibo bonioperis
offer& & benedictionẽ ma¬
ioris fratris acciper&. Quieos¬
dem cibos ge domesticis anima¬
reddam laudationes tib Quid
ẽ. quodis demia cobmanus ac

Expanded text:
ad venatum mittitur, ut benediad venatum mittitur, ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur?toriam pascitur, in qua videlicet historia se ad intellectum paulo subtilius stringatur. Vide quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed, ut sibi debitam accepit, quam a concedente fratre delentis mercede comparavit. At vero si quis, altius sentiens, utrumque factum velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgat. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concuJudaici populi bona operatione pasci desideravit, sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foras quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animareddam laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac
Abbreviated transcription (Latin):
fili hominis fode pario em iđ
cordis duritiã crebris ꝑscruta¬
tionum ictib rumpe
Caepe cum eloquus sacris inten¬
Odimꝰ malignorũ spirituum
insidias grauius toleramus
Quia menti nostrae terrenarx
cogitationũ puluerẽ as par¬
gunt. Vt intentionis nostre
oculos aluce intimae uisionis
obscurent. Quod &iã inisa ac
opere allo philorũ prauitate
cognoscimꝰ designari quipu¬
teos quos isaac foderat terae
congerie replebant. Nosenĩ¬
cum inscripture abditissen¬
sib: alta pen&ramus Quosta¬
men occulte replent. allo¬
phili quando nobis ad altaten¬
dentib in mundispiritus ter¬
renas cogitationes ingerunt
& quasi inuentam diuinae
scientiae aquam tollunt: Quos ni
dicebat. Declinate amemalig
Videlic& patent̃ insinuansqr
mandata dĩ ꝑscrut ari non po¬
terat. Cum malignorũ spiritu¬
um insidias inmente tolerabat:¬
Ium demisterus benedictio¬
nũ iacob & esau tractar &duar
infacto esau& ia cobquod alter¬

Expanded text:
Fili hominis, fode parietem , id est Fili hominis, fode parietem , id est cordis duritiam crebris perscrutatiSaepe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent. Quod etiam Isaac opere et Allophylorum pravitate cognovimus designari, qui puteos quos Isaac foderat tecongerie replebant . Nos nimcum in Scripturae abditis sensibus alta penetramus. Quos tamen occulte replent Allophyli, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt, et quasi inventam divinae scientiae aquam tollunt. In mandadicebat: Declinate a me, mal. Videlicet patenter insinuans quia mandata Dei praescrutari non poterat, cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabatum de mysteriis benedictionum Jacob et Esau tractaretur, iin facto Esau
Abbreviated transcription (Latin):
moderata discr& iominus cau¬
cupiscentiaȩ quisuoraginem
mergat
Ium depersistendo mnbono
opere & cauendis ex hoc mnimici
subreptionib tractar & adiunc¬
tum ẽ. Deisaac qui apud alienã
gentẽ puteos fodit. Quos alo¬
fili insidiantes humo inplentes
replent. Quid nobis pereffos¬
sos abisa acputeos atq ab alophy¬
lis repl&os innuit᷑ nisiut in hac
peregrinationis aerumna po¬
siti cegitationũ nr̃arum ꝓfun¬
dapen&remus & quo usq nob
uerȩ intellegentiae aquarespon¬
deat. Nequa quã nr̃e inquisitio¬
nis manꝰ ab &auriendu cordis
terra torpescat. Quos tam̃ pute¬
os alophyli insidiantes reple
Quianimirũ in mundi spiritus
cũ nos studio secorfodere cons¬
pitiunt. Congestas nob̵ temp¬
tationum cogitationes mergua
Vnde sem ꝑ mens euacuanda ẽ
incessanterq: fodienda nesi n¬
discusser relinquit᷑ usq ad tumo¬
rẽ ꝑuersorũ operum coritatio¬
num suꝑnos terracumul &ur
Vnde ao hie ⁊echihelẽ dicit᷑.

Expanded text:
moderata discrmoderata discrcupiscentiae quis voraginem mergatCum de persistendo in bono opere, et. cavendis ex hoc inimici subreptionibus tractaretue Isaac qui apud alienigenam gentem puteos fodit, quos Allophyli insidiantes humo implentes replent . Cusos ab Isaac puteos atque ab Allophylis repletos innuitur, nisi ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ab exhaurienda cordis terra torpescat? Quos tamen puteos Allophyli insidiantes replent, quia nimirum immundi spiritus cum nos studiose cor fodere conspiciunt, congestas nobis tentationum cogitationes ingerunt. Unde semper mens evacuanda est, incessanterque fodienda, ne si indiscussa relinquitur, usque ad tumorem perversorum operum, cogitationum super nos terra cumuletur. Unde et ad Ezechielem dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
illa appetitu anhelar& indica¬
uit. Neq enim cibus sed app&i¬
tus muit io.ẽ: Vnde & lautio¬
res cibos plerũq sine culpa su¬
mimus & abiectiores non si¬
nereatu conscientiae degus¬
tamus. Hinc quippe quem dixi¬
mus esauprimat um ꝑlenti¬
culã perdidit &hesias in he¬
remo uistutem corporis car¬
nes edendo seru auit. Vnde &
antiquus hostis qui a noncibũ
sed cibi concupiscentiã eẽ cau¬
sam dampnationis intellegit
& primũ sibi hominẽ noncar¬
nem sed pomo subdidit & se¬
cundum non carne sed pane
temptauit. Hinc ẽ quod ple¬
rumq: ad am culpa cõ imittit᷑
&iam cũ abiecta & uiliusu¬
muntur. Neq: enĩ adam solus
ut au&ito sepomosus pender&
praeceptũ prohibitionis ac¬
cepit. Nam cum alimenta
quaedum saluti nr̃e ds̃ contra¬
ria indicut abhisnos quasi ꝑ¬
centes noxia attingimus ꝓ¬
fecto quid aliud quam u&itio
degustamus. Eaitaq: sumen¬
dasunt quaenatura enecessi¬
tas querit & non que aeden¬
di libido suggerit. nes haec

Expanded text:
illam appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe quem diximus Esau, primatum per lenticulam perdidit, et Elias in eremo virtutem corporis carnes edendo servavit. Unde et antiquus hostis quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intellexit, et primum sibi hominem non carne, sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. Hinc est quod plerumque Adae culpa committitur etiam cum abjecta et vilia sumuntur. Neque enim Adam solus, ut a vetito se pomo suspenderet, praeceptum prohibitionis accepit: nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indiccentes noxia attingimus, profecto quid aliud quam vetita degustamus? Ea in cibo sumenda sunt, quae naturae necessitas quaerit, non quae edendi libido suggerit, ne si haec
Abbreviated transcription (Latin):
se praedicationis dirigit minꝰ
uid& sed amplius pari. Contẽ¬
animo. Sed dũ qui escere insi¬
lentio app&it filios non gene¬
rat & praedicatione. Vid&&
nom parit quiu qui&is sua estu
diominus se in aliorũ collectio¬
ne succendit & quantũ intror¬
sus conspicit aperire aliis prae
dicando non sufficit. Liauero
lippa & fȩcunda ẽ. Quia actiua
uita dum occupat᷑ in opere mi¬
nus uid& Sed dum modo per
uerbũ modo ꝑ &emplũ ad
imit ationem suam proximos ac¬
cendit Multos in bono opere fili¬
os generat. &suncontem pla¬
tionementẽ tenere non uul&
exeotamen quod agit &terius
gigneresequaces ual& post
liae ergo complexus ad rachelẽ
ia cobꝑuenit. Quia ꝑfectus quis¬
q ante actiuae uitae ad fecundi¬
tatẽ iungitur & post contem¬
platiuae ad requiem copulat᷑¬

Expanded text:
m praedicationis dirigit, minus m praedicationis dirigit, minus videt, sed amplius parit. Contemanimo, sed dum quiescere in silentio appetit, filios non generat ex praedicatione: videt, et non parit, quia quietis suae studio intenta minus se in aliorum collectione succendit. Et quantum introrsum conspicit, aperire aliis prdicando non sufficit. Lia vero lippa et fecunda est, quia activa vita dum occupatur in opere, minus videt, sed dum modo per verbum, modo per exemplum, ad imitationem suam proximos accendit, multos in bono opere filios generat; et si in contemplatione mentem tenere non valet, ex eo tamen quod agit exterius gignere sequaces valet. Post Liae ergo complexus ad Rachelem Jacob pervenit, quod profecto quisque ante activae vitae ad fecunditatem jungitur, et post contemplativae ad requiem copulat
Abbreviated transcription (Latin):
uacq uitu tractur& adiunctũ ẽ
ribus lia uidelic& & rachelni¬
si actiuu accontem plutiua ui¬
tu signatur: lia quipƿe inter¬
pra&lat᷑ laboriosa: Racheluero
ouis dĩ ueluisum principium:
Actiuu aut̃ uit a laboriosa. ẽ quia
desudat in opere. Contem platiua
uero simplex ad solũ uidendum
principium anhelat. Videlic&
ipsum quiait. Ego sum principiũ
ꝓpter quod & loquor uobis
Beatus autemia cob rachel qui¬
dem concupierat. Sed in nocte ac
cepitliam. Quia uidelic& omĩs
qui ad dm̃ conuestit᷑ contempla¬
tiuã uitam desiderat. Qui&lem
a &ternae patriae app&it. Sed
prius necerse ẽ ut in nocte uita
praesentis oper& bona quae
potest de sud& in labore id.ẽ.
liam accipiat ut post aduiden¬
dum principiũ : in rachel ample¬
xibus requies cat. Erat autem¬
racheluidens & sterilis. liaaut̃
lippa sed fȩcunda. Rachel pul¬
chra & infȩcunda qui unimux
mens cũ contemplandi otia ap¬
p&it plus uid& sedminus dõfi¬
lios generat. Cũ uero ad laborẽ¬

Expanded text:
 adjunctum est: ribus Lia videlicet et Rachel, nisi activa et contemplativa vita signatur? Lia quippe interpretatur laboriosa, Rachel vero ovis, vel visum principium. Activa autem vita laboriosa est, quia desudat in opere; contemplativa vero simplex ad solum videndum principium anhelat, videlicet ipsum qui ait: Ego sum principium, propter quod et loquor vobis . Beatus autem Jacob Rachel quidem conccepit Liam ; quia videlicet omnis qui ad Deum convertitur contemplativam vitam desiderat, quietem aeternae patriae appetit; sed prius necesse est ut in nocte vitae praesentis operetur bona quae potest, desudet in labore, id est, Liam accipiat, ut post ad videndum principium in Rachel amplexibus requiescat. Erat Rachel videns, sed sterilis, Lia autem lippis, sed fecunda. Rachel pulchra et infecunda, quia nimirum mens quae contemplandi otia appetit, plus videt, sed minus Deo filios generat. Cum vero se ad labore
Abbreviated transcription (Latin):
iunctum est. Querendum nobis
ẽ curpaulus ꝑ gens damascum su¬
ꝑno in lustratus lumine in faciem
cudit. Ꝙdeascensore equiid ẽ¬
dehuiꝰ mundi głae latodicitur
ut cudut ascensor eius s&rrorsũ:
Quia de ꝑsecut orib: dñi scriptum
ẽ: Abier̃ r&rorsum & cecide¬
runt interram. Quid ẽ hoc qđ
electi infaciem & reꝓbir&ror¬
sum cudunte Nisi quod omnis
qui post secadit ibi ꝓcul dubio
cadit ubi non uid&: Iniquiergo
quia in inuisibilib cadunt post
secudere dicuntur. Quia ibicor¬
ruunt. ubi quid eos sequit᷑ mo¬
douidere non possunt. Iustiue¬
ro quia inistis uisibilibus se¬
m& ipsos sponte deiciunt ut
inui sibilibus erigant᷑ qua si
infaciem cadunt quia uiden¬

Expanded text:
unctum est:-- Quaerendum nobis est, cur Paulus pergens Damascum, superno illustratus lumine in faciem cadit, et de ascensore equi, id est hujus mundi gloria elato dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro: quia de persecutoribus Domini scriptum est: Abiere retrorsum, et cecidere in terram . Quid est hoc quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit, ubi non videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos sequitur modo videre non possunt. Justi vero, quia in istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timo
Abbreviated transcription (Latin):
liiꝰ iquido constat. quod nullus
Hiudaeoꝵ quiplene legẽ dĩ¬
didicit. Aduentũ redempto¬
ris nr̃i ignorauit. Vnde & he¬
rodes r&magorum occursi¬
one ꝑterritus sacerdotes ac
principes studuit sollerter in¬
quirere. Vbi xpm̃ nasciturum
esse praescirent. Cuiptinus res¬
ponderunt. In bethleem iudae
prius ergo nouerant quempas¬
sionis tempore dumdis pice¬
rent ignorabati. Quorum & no¬
titia prior & ignorantia poste¬
rior. bene ac breuiter isa ac
caligante signat᷑. Quidum ia¬
cobbenedicer & & quideue¬
nir& in futuro praeuidebat¬
& quis illi praesens ad sister&
nestiebat. Sic quippe israhelita¬
rũ populus fuit. Quiꝓph&as
misteria accepit sed tamer
caecos oculos incontempla¬
tione tenuit. Quia eũ praesen¬
tẽnonuidit: De quotammul¬
ta in futuro praeuidit. Ante
se enim positũ nequaquã cer¬
nere ualuit. Cuiꝰ aduentus
potentiã longeantenuntiauit

Expanded text:
Liquido constat quod nullus Judaeorum qui plene legem didicit, adventum Redemptoris nostri ignoravit; unde et Herodes rex, magorum occursione perterritus, sacerdotes ac principes studuit solerter inquirere ubi Christum nasciturum esse praescirent. Cui protinus responderunt: In Bethlehem Judae. Prius ergo noverant quem passionis tempore, dum despicerent, ignorabant. Quorum notitia prior, et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur, qui dum Jacob benediceret, et quid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum populus, qui prophetiae mysteria acceperunt, sed tamen caecos oculos in contemplatione tenuit, qui eum praesentem non vidit, de quo tam multa in futuro praevidit. Ante se enim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam longe ante nuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
rit : Sciendum ẽ quia quinq: nos
modłis gulue uitium temptat:
Aliquandonamq: indigentiae
tempora prȩuenit. Aliquando
uero tempus non prȩuenit sed
cibolautiores querit. Aliquan¬
do quae lib& sumenda sint prȩ¬
parari acuratius exp&it: Ali¬
quando aut̃ & qualitaticiborx
refecgonis excedit. Nonnũ¬
quã uero & abiectius ẽ quod
desiderat. &tamen ipso ȩstu in¬
mensi desiderii d&erius peccat:
quae uitiorx tempora melius os¬
tendimus si haec exemplis eui¬
dentiorib approbemus: Mor¬
tis quippe sententiam patris ore
ion athan meruit. qui angus¬
tumellis constitutũ edendi
tempus antecessit: & ex ae grp¬
to populus eductus inheremo
occubuit. quia dis pectum man¬
nacibus carnium p&iit. quos
lautiores putauit: & prima
filiorum heliculpa sabostaẽ
quod ex eoꝵ uoto sacerdotis
puernon antiquomore coc¬
tas uelit de sacrificio curnes
accipere sed crudasquaerer&
Quus accuratius echiber&
& cum ad hierusalem dicit᷑
haec fuit iniquitus sodomȩ
salutem perdidit. Quia cum

Expanded text:
it. Sed sciendum est quia quinque nos modis gulae vitium tentat. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando vero tempus non praevenit, sed cibos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet sumenda sint, praeparari accuratius expetit. Aliquando autem et qualitati ciborurefectionis excedit. Nonnunquam vero et abjectius est quod desiderat, et tamen ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. Quae vitiorum tempora melius ostendimus, si haec exemplis evidentioribus approbemus. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, quia in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit. Et ex Aegypto populus eductus in eremo occubuit, quia despecto manna cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima filiorum Heli culpa suborta est quod ex eorum voto sacerdotis puer non antiquo more coctas vellet de sacrificio carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet. Et cum ad Hierusalem dicitur: Haec fuit iniquitas Sodomae,salutem perdidit quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
uxore sua eoquod ẽ& sterilis
qui ex audiuit eũ. & dedit con¬
ceptum rebeccae:¬
E aquae sc̃i uiri orando effici¬
unt Ita prȩdistinata sunt
ut prȩcib: obtineant᷑. Nam
ipsa quoq: ꝑ ennis regni pre¬
tedõ disposita ut ad hoc elec¬
nus postulundo mereant᷑ ac¬
cipere quod eis omp̃s đs ante
sclu dis posuit donare: quad
utrx ita sit concite uul& ꝓba¬
ri: ceste & enĩ nouimꝰ quia
ad abraham dñs dix̃ Inisaac
uocabit᷑ tibi sem̃ : cuĩ &iam
dixerat. patrem multarx gen¬
cium consttuite : Cuirur sũ
ꝓmisit dicens : benedicã tibi &
multiplicabo sem̃tuũ si c̃stellus
caeli & uelud arenam quaȩ ẽ
in litore maris: Ex quare aꝑte
constat qui a omnipotens đr se¬
men abra hae multiplicare ꝑ
isaac praedistinauerat. Eta¬
menscriptũ ẽ dep̃catus ẽ isa
ac dñm ꝓuxore sua eo quodẽa
sterilis qui ex audiuit eũ &
dedit conceptũ rebeccae
Siergo multiplicato generis a¬
brahe ꝑisaac praedistinata fu¬
it. quur coniugem sterilem

Expanded text:
uxore sua, eo quod esset sterilis: qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccaeea que sancti viri orando efficiunt, ita predestinata sunt, ut precibus optineantur. Nam ipsa quoque perempnis regni preDeo disposita, ut ad hoc elecnus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. Quod vero ita sit, concite valet probari. Certe etenim novimus quia ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te. Cui rursum promisit dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam quae est in littore maris. Ex qua re aperte constat quia omnipotens Deus semen Abrahae multiplicare per Isaac praedestinaverat. Et tamen scac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis. Qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: factus ẽ esau uir gna¬
rus uenandi& homo agricolu
Iacobaut̃ uir simplex habitabat
in tab naculis uel sicut in alia
trans latone dicit᷑ ab itabat
domi. Quidꝑ uenationẽ esa¬
unisi eorx uita figurat᷑ quux
exteriorib uoluptatib fusi
carnem secunt᷑ : qui &iam agri¬
cola esse discribitur quia ama¬
tores huius saecłi. tanto ma¬
gis exteriora incolunt. quan¬
to interiora sua incultadere¬
linquunt : Iacobuero uir sim¬
plex in tabernaculis uel in do¬
mohabitare ꝑhib&ur. quia
nimirum omnes qui incuris
exteriorib spargire fugiunt.
simplices in cogitatione atq: in
conscientiae suae habitatione
consistunt : Intabernaculis enĩ
aut in domo habitare ẽ. Se in¬
tramentis secr & arestringe¬
re & nequaquam exterius ꝑ
desideria dissipare Nedum̃
admulta foras iniant a seipsis
alienatis cogitationib recẽdati¬

Expanded text:
: Factus est Esau vir gnarus venandi, et homo agricola; Jacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis . Vel sicut in alia translatione dicitur, Habitabat domi. Quid enim per venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui in exterioribus voluptatibus fusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora colunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnes, qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a semetipsis alienatis cogitationibus receda
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a abscondita ẽ cũxp̃o in dõ
Actiuaquippeuita sepulchi ũ
ẽ quia a prauis operib mor¬
ł uostegit Sed contemplatiua ꝑ¬
fectus sepelit : quia a cuctisinun¬
diactionib funditus diuidit: Quis¬
quis ergoiã in se contumelias car¬
nis edomuit suꝑ ẽ ut mentẽ ꝑstu¬
dia scãe operationis exerceatu
& quisquisiam mentẽ ꝑscã ope¬
radilatat. Suꝑẽ ut hanc usq ad
secr&a intime contẽplationis
extendat: Neq enim ꝑfectus
praedicator ẽ. quiuł ꝓpt contẽ¬
plationis studium operandane¬
glegit uel ꝓpt operationis instan¬
tiam contemplapost ponit

Expanded text:
ra abscondita est cum Christo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit. Sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia sanctae operationis exerceat. Et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. Neque enim perfectus praedicator est qui vel propter contemplationis studium operanda negligit, vel propter operationis instantiam contemplanda postponit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicator extinctã a presentis
uitae desiderus animã suã sub
bonae operationis tegmine &
contemplationis abscondit
ut a carnali concupiscentia
sub actiua contemplatiuaq
uit aquasi in sensibilis lateat
quae prius mundi desideria
sentiens mortalit̃ uiuebaty¬

Expanded text:
praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam, sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius mundi desideria sentiens, mortaliter vivebat
Abbreviated transcription (Latin):
esse gaudent hominib: sed ꝓd¬
esse: Sciunt enĩ quod antiqͥ
patres nr̃i nontam reges ho¬
minum quam pastores pecorx
fuisse memorantur: Vnde &
plicamini &impl&e terrã sub¬
didit. & terror ur̃ actremor
sit suꝑ cuncta animalia t̃rae:
homo quippe animalib in ratio¬
nabilib non aut̃ c&eris homini¬
b: natura praelutus ẽ: & id cir¬
coeidicitur. ut ab animalib & N
ab homine timeat᷑ quia contra
naturam suꝑbire ẽ ab aequali
uelletimerꝗ. Cunc tiergo qui
praesunt non insepotestatẽ de¬
bent ordinis. Sed aequalitatẽ
pensare condicionis: Nã sic̃ di¬
ximꝰ antiqui patres nr̃i pasto

Expanded text:
esse gaudent hominibus, sed prodesse gaudent hominibus, sed prodesse. Sciunt enim quod antiqui patres nostri, non tam reges hominum quam pastores pecorum fuisse memorantur. Et plicamini et replete terram, subdidit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae . Homo quippe animalibus irrationabilibus, non autem caeteris hominibus, natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut animalibus et non ab homine timeatur, quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri. Cuncti ergo qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis. Nam, sicut diximus, antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽ se ac cinerem &iũ dũcum
dõ loquer& it a aestim ab at:
Sugit᷑ ita sedispicit quiusq ad
honorem diuinae collo cutionis
ascendit: sollicita intentione
pensandũ ẽ. quapoen a illiferi¬
endi sunt qui &ud sũ mañ ꝓfici¬
unt & tam̃ deminimis se ex tol¬
lunt :¬

Expanded text:
verem se ac cinerem, etiam dum cum verem se ac cinerem, etiam dum cum Deo loqueretur, aestimabat. Si igitur ita se despicit, qui usque ad honorem divinae collocutionis ascendit, sollicita intentione pensandum est qua poena illi feriendi sunt qui et ad summa non proficiunt, et tamen de minimis extollunt
Abbreviated transcription (Latin):
& cinis: Sunt nonnulli quos
census ꝑtũmorẽ ñ eleuut. sed ꝑ
mis diae opera exaltat : & sunt
non nulli quidũ seterrenis opib
abundare conspiciunt: uerasdĩ
diuitias non requir̃. atq a& nã
patriã non amant quia hoc sibi
sufficere quo dreb tẽporalib
fulciunt᷑ putant : N. ẽ ergo cen¬
sus incrimine sed affectus. Cunc¬
ta enĩ qua dr̃ condiditbona s.
sed quibonis male utit᷑: ꝓfec to agit
ut quasi ꝑedacitatis ingluuiem
eo ꝑquẽ uiueredebuit pane mo¬
riat᷑ pauꝑ ad requiem luturus
uenerat. Suꝑbum uero diuitẽ
tor cñtacruciabant: Sed tamen
diues abraham fuerat qui insinu
laturum tenebat: Quit am̃ aue¬
torisuo colloquendic̃ : Loquar
ad dñm meũ cũ simpulus & cinis:
quiditaq: iste diuitias suas aesti¬
mare nouerat qui se m& ipsum
puluerem cineremq: pensabat e
Aut quandoh unc res possessa
extoller& qui desequoq: earũ
uidelic& possessoretã abiecta
sentir&: Aꝑte enĩ cernimꝰ inquo
se a pud seloco posuerat: quipul¬

Expanded text:
 Nam sunt nonnulli, quos census per tumorem non elevat, sed per misericordię opera exaltat. Et sunt nonnulli, qui, dum se terrenis opibus abundare conspiciunt, veras dei divitias non requirunt atque aeternam patriam non amant, quia hoc sibi sufficfulciuntur, putant. Non est ergo census in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona sunt, sed qui bonis male utitur, profecto agit ut quasi per edacitatis ingluviem, eo per quem vivere debuit pane, moriatur. Pauper ad requiem Lazarus venerat, superbum vero divitem tormenta cruciabant, sed tamen dives Abraham fuerat, qui in sinu Lazarum tenebat. Qui tamen auctori colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Quid itaque iste divitias suas aestimare noverat, qui semetipsum pulverem cineremque pensabat? Aut quando hunc res possessae extollerent, qui de se quoque earum videlicet possessore, tam abjecta erte enim cernimus, in quo se apud se loco posuerat, qui pul
Abbreviated transcription (Latin):
dñs pluit suꝑ sodomã & gomor¬
ram sulfur &ignem : Quidin
sulfure nisi f&or carnis &xqid
ꝑignem niss ardor desiderii
carnalis exprimit᷑ ÷ cũ erga
habitantiũ sodomis uł gonior¬
ra carnisscelera punire dñs
decreuiss& In ipsa qualitate ul¬
tionis notauit maculã crimi¬
nis: Sulfur quippe f&orẽ ha¬
b& ignis ardorem : quiitaq ad
ꝑuersa desideria ex carnis
F&ore arserant dignũ fuit
quatinus ex iusta poena disce¬
rent ex in iusto desiderioquid
fecissent¬
insepulcro duplici sepulta. Quid¬

Expanded text:
pluit super Sodomam et Gomorrham sulphur et ignem . Quid in sulphure nisi fetor carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis exprimitur? Cum ergo habitantium Sodomis vel Gomorrha carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis notavit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum quatenus ex iusta poena discerent, ex iniusto desfecissentin sepulcro duplici sepulta . Cu
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ĩ om̃s quando in dĩ uisi oneꝓfi¬
ciunt. quanto magis diuinitatis
interna conspiciunt : tanto ma¬
gis senihil eẽ cognoscunt: Nus¬
quum quippelegit᷑. quod abrahã
cinerẽ & paluerẽ seesse ꝓfessus
ẽ. nisi cũ haberedĩ meruit collo¬
cutionẽ dicens: Loquur ad dñm
meũ cum simpuluis &cinis:: Esse
enĩ se aliquẽ fortasse creder&
si ueracẽ essentiã quae suꝑ ipsũ ẽ
minime sensiss&: ad uero ubi
ad in cõmutabilẽ contemplandũ
suꝑseraptus ẽ impl&us tantȩ con¬
templationis potentia Dũ uide¬
r&illũ Nihil seessenisi puluerẽ

Expanded text:
cti omnes quando in Dei visione proficiunt: quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nihil se esse nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nipotens ds̃ int̃seati homines insig¬
noposuit. ut ultra mundũ diluuio
non deler&: Vnde &inarcuidem
color aquae & ignissimul ostendi¬
tur qua ex paste ẽ caeruleus &
ex parte rubicundus. ut utriusq
iudicutestissit. Vnius uidelic& faci¬
endi & alterius facq id ẽ. quia mun¬
dus iudicuigne cremabit᷑. Nãaqua

Expanded text:
nipotens Deus inter se atque homines in signum posuit, ut ultra mundum diluvio non deleret, unde et in arcu eodem color aquae et ignis simul ostenditur, quia ex parte est caeruleus, et ex parte rubicundus, ut utriusque judicii testis sit. Unius videlicet faciendi, et alterius facti: id est, quia mundus judicii igne crem
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Exteriorib: ꝓfecto nr̃i sob¬
tutib non apparerent nec cibos
cum abraham sumerent nisi ꝓp̃t
nos solidũ aliquid excaelesti ele¬
mento gesturent. Nec mirũ qđ
illic ipsiqui susceptisꝰ modo angeli
modo dñs uocatur. quia angelorx
uocabulo exprimunt᷑ qui exte¬
rius ministrabant & appellati¬
onedñi ostenditur qui eis interi¬
us praeerat. ut ꝑ hoc p̃sedentis
imperium & ꝑ illud clurescer&
officium ministrantium:

Expanded text:
rent, exterioribus profecto nostris obrent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent, nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illi ipsi qui suscepti sunt, modo angeli, modo Dominus vocatur, quia angelorum vocabulo exprimuntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui eis interius praeerat, ut per hoc praesidentis imperium, et per illud claresceret officium ministrandi.
Abbreviated transcription (Latin):
detegi sed uerecunde moderari:
Cui tam̃ sepe cũ dicitur. ut desemi¬
ne presumat ut totũ se in diuinȩ
spei fiduciam transferat dispicit
& cessante studio ad esse sibi uitȩ
subsidia posse diffidit : Vnde &
haec eadem sarra ꝓmissiones dĩ
audiens rid&. Sedridens corripit᷑¬
Correpta aut̃ protinus fecundat᷑
& quae iuuentute uigens fecun¬
darinon potuit. Annis fracta se¬
nilib: utero marcescente conce¬
pit : Quia cum cura carnis suae
confidentiã habere desierit con¬
traspem ex diuina ꝓmissione ac¬
cipit. quod habiturã se ex huma¬
naratione dubitauit : Vndebenȩ
pit quid mens nr̃a aliud quã
gaudium parit
Dum de modo diuiniconloquir
& ante corporeos oculos ad tẽpus
exaere assumptis ꝑ angelos lo¬
quit᷑ ds̃ sicut nunc abraham non
solũ tresuiros uidere potuit. sed
pere Sed& eo usib: &iũ cibos
adhibere : Nisi enĩ angeliquȩ dã
nob interna nunciarent : adtẽ¬
pus ex aere corpus non assume¬

Expanded text:
detegi, sed verecunde moderari. detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridcorrepta autem protinus fecundatur. Et quae in juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus utero marcescente concepit, quia cum cura carnis, sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit, quod habere a se ex humana ratione dubitavit. Unde bene pit, quid mens nostra aliud quam gaudium paritCum de modo divini colloquii et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis per angelos loquitur Deus, sicut Abraham non solum tres viros videre potuit, sed pere, sed eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli quaedam nobis in terra nuntiantes, ad tempus ex aere corpus assume
Abbreviated transcription (Latin):
quod abraham tribus uisis angelis
occurrisse memorat᷑ quib: ipse ue¬
nientib extra ostium occurrit
Sarrauero post ostium st&it:¬
Discr&ione magnimo deraminis
carniscura frenanda ẽ ut seruiat
& minime princip& nequasido¬
mina animũ uincat : Sed subacta
dominio quasi ancilla famul&ur
ut iussa adsit atq ad nutũ cordis
repusa dissileat. ut uix atergo
scãe cogitationis appareat &num¬
quã contrafaciem recta cogitan¬
tis obsistat: quod bene n ob histo
sacrae lectionis innuitur: Cum
abraham trib: angelis occurrisse
memorat᷑ : Ipse quippe uenientib:
extra ostium occurrit. Sarraue¬
ro post ostium substitit: Quider
uir ac̃ dominus domus spiritalis
noster scilic& intellectus deb&
in cogitatione trinitatis. claustra
carnis excedere. & quasi habita¬
tionis infirmae ianuam exire
cura aut̃ carnis ut femina foras
non appareat. & uiderii actant̃
erubescat ut quasi poster gũ uiri
subdis cr&ione sp̃s solis nec essari¬
is intenta nequaquã sciat ꝓcacit

Expanded text:
um Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium stetdiscretione magni moderaminis carnis cura refrenanda est, ut serviat et minime praecipitetur, ne quasi domina vincat, sed subacta dominio, quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque a nutu cordis repulsa, desiliat, ut vix a tergo sanctae cognitionis appareat, et nunquam contra faciem rectae cogitationis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur. Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium subsistit. Quid ercet ut vir ac dominus domus spirnoster scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter
Abbreviated transcription (Latin):
mittis ille dequo scrintũ ẽ. Tu
aut̃ dñe cũ tranquillitate iudicas.
Ille dequorur sus scripiũ ẽ. dñs
patiens ẽ reddicor : Intanto cri¬
mine in uolutos inueniens quasi
pacientiam pra&ermisit . & diẽ
extremi iudicii ex pectare ad
uindictam noluit. sed eo signe
iudicii: ante iudicudiem preue¬
nit: Etcemalum & quasi cũ diffi¬
cultate credidit cum audiuit.
& tamensine tarditate ꝑcussit :¬
Cum uero cognoscendo seppent
ut nob̵ uidelic& dar & exemplũ
quod maiora crimina &tarde¬

Expanded text:
mitis, ille de quo scriptum est: Tu mitis, ille de quo scriptum est: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas , ille de quo rursum scriptum est: Dominus patiens est redditor , in tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicu exspectare noluit ad vindictam, sed eos igne judicii ante diem judicii praevenit. Ecce malum et quod cum difficultate credidit cum audivit, et tamen sine tarditate percussit cum verum cognoscendo reperit, ut nobis videlicet daret exemplum, quod majora crimina et