comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dictũ .ẽ. dñs ds̃ tuus : dñs unus est. Neq dictũ ÷ non .ẽ. alius equa-¬
lis mihi. sed dictum est non est alius dns prȩterme. Aut ergo confi-¬
dem te diuinis uocib non urgebo. sed alia testimonia diuina ꝓferam.
quib te & inisto errore de testabiliorẽ conuscam. Nunc autem & sine.
gas dnm̃ dm̃ esse spm̃ scm̃. Tamen ut istis dĩ uocib conteraris: satis est
quod xp̃m̃ & dm̃ & dnm̃ confiteris: qui sinon est cum patre unus dns
ds̃ duo dnĩ dĩ nrĩ eruN. & falsȩ ille dĩ uoces erunt. dñs ds̃tuus. dñs
unus est. & non est alius prȩterme. Sed quanto melius erunt ur̃a uer-¬
ba emendata. quam dĩ uerba mendacia. Queris ame utrum iudaico
modo te horter ꝓfiteri unum dm̃. An de sub iectione filii potius quod
Itahoc dicis. quasi uideoꝵ sit uox Audi isrł : dñs ds̃ tuus.

Expanded text:
sed dictum est, Dominus Deus tuus, Dominus unus est. Neque dictum est, Non est alius aequased dictum est, Dominus Deus tuus, Dominus unus est. Neque dictum est, Non est alius aequalis mihi: sed dictum est, Non est alius Dominus praeter me. Aut ergo confidem te divinis vocibus non urgebo; sed alia testimonia divina proferam, quibus te et in isto errore detestabiliorem convincam. Nunc autem et si negas Dominum Deum esse Spiritum sanctum, tamen ut istis Dei vocibus conteraris, satis est quod Christum Dominum Deum confiteris: qui si non est cum Patre unus Dominus Deus, duo domini dii nostri erunt, et falsae illae Dei voces erunt, Dominus Deus tuus, Dominus unus est; et, Non est alius praeter me. Sed quanto melius erunt vestra verba emendata, quam Dei verba mendacia? 2. Quaeris a me utrum, Judaico modo te horter profiteri unum Deum; an de subjectione Filii potius secunIta hoc dicis, quasi Judaeorum sit vox, Audi, Israel; Dominus Deus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tuus dnis unus est: &uidete qm̃ ego sum dñis &e non est alius prȩ¬
terme. Site dicam surdum & cȩcum. qui nec audis ista nec uides contu-¬
meliosum sine dubio me putabis. Ecce nondico. Expone ergo nobis.
quomodo accipias. Audi isrł dominus ds̃ tuus. dnsunus est. utrum ibi
sit intelligendus & xp̃s: annonsit. Sienim dixeris ibiest: confiteberis
mecum. patrem & filium & spm̃scm̃. unum. eẽ. dnm̃ dm̃. Si autẽ
responderis xp̃m ibi non. eẽ. intelligendum: duos contra uocem di-¬
profecto. pater & filius unus est dns. Siautem ibi non est. & tamen a¬
dns est: mentitur quidicit. non est alius dñs p̃terme. Est enim:
alius dns filius. Sinon unus est dñs pater & filius. quantum lib& ex-
cellentius laudes patrem. & infraeum de primas filium. id agis ut
ȩquales Nonsint. ñ ut duonon sint. Clama quantũ uis pat̃
est maior. filius minor. Respondetur tibi. duo sunt. Tamen
maior &minor. nec dictũ est dns ds̃ tuus maior. dñs unus est.

Expanded text:
s tuus, Dominus unus est; et, Videte quoniam ego sum Dominus, et non est alius praeter me? Si te dicam surdum et caecum, qui nec audis ista, nec vides, contumeliosum sine dubio me putabis. Ecce non dico: expone nobis quomodo accipias, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est: utrum ibi sit intelligendus et Christus, an non sit. Si enim dixeris, Ibi est; confiteberis mecum Patrem et Filium unum esse Dominum Deum. Si autem responderis, Christum non esse ibi intelligendum, duos contra vocem diprofecto Pater et Filius unus est Dominus: si autem ibi non est, et tamen Dominus est; mentitur qui dicit, Non est alius praeter me. Est enim alius Dominus Filius, si non unus est Dominus Pater et Filius. Quantumlibet enim excellentius laudes Patrem, et infra eum deprimas Filium, id agis, ut aequales non sint, non ut duo non sint. Clama, quantum vis, Pater est major, Filius minor: respondetur tibi, Duo sunt tamen major et minor. Nec dictum est, Dominus Deus tuus major, Dominus unus est:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ namq prius nominauit dicens O altitudo diuitiarum sapi-¬
entiȩ & scientiȩ dei. Eostea uero eum dñm appellauit. ubi ait.
Quis enim cognouit sensum dnĩ: Sed hoc non hab& controuersia.
Vtrumq: enim nomen &iam uos & patri ad signatis & filio. Neq
esse dm̃ patrem. quam uis in hoc apostolico testimonio quod ad¬
dictum est. O altitudo diuitiarum sapientiȩ & scientiȩ dĩ. Nam
siue pater sit iste. siue filius. Exipso & ꝑipsum & in ipso sunt
omĩa. Quo modo ergo expatre omiã non ex filio. & ꝑfilium
omĩa non ꝑ patrem. quando quidem quem libet eoꝵ apłsuo
luerit hol loco intelligi. Ex ipso inquid & ꝑ ipsum. & inipso sunt
om̃ia. Siergo siue de patre. siue defilio. uerissime tamen dicitur.
quod exipso & ꝑ ipsum. & in ipsosunt omĩa. Sine dubio patris &

Expanded text:
inavit, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Postea vero eum Dominum appellavit, ubi ait: Quis enim cognovit sensum Domini? Sed hoc non habet controversiam: utrumque enim nomen etiam vos et Patri assignatis et Filio. Neque esse Deum Patrem. Quamvis in hoc apostolico testimonio quod addictum est. O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Nam sive Pater sit iste, sive Filius, ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quomodo ergo ex Patre omnia, non ex Filio; et per Filium omnia, non per Patrem: quandoquidem quemlibet eorum Apostolus voluerit hoc loco intelligi, Ex ipso, inquit, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Si ergo sive de Patre sive de Filio, verissime tamen dicitur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uolens solisibi. ea quȩ dednõ dõ iubetur seruitute seruiri. Egosũ
inquid dñs & non est alius prȩterme. Porrosi uox ista. sicut catholica
fides dicit. unius dĩ est: quod est ipsa trinitas. sine ulla dubitatiõne
huic soli seruiendũm est. ea seruitute : quȩ non nisi dnõ dõ debetur. quia
ibs xp̃s. ꝑquem omĩa & nosꝑipsum. Numquid non & exfilio sunt om̃a.
quando quidem ipse dicit. quȩcunq pater facit. hȩc & filius simliter
facit: Siautem ita distinguis: ut non sint ꝑpatrem omĩae sed expatre:
nec omĩa sint exfilio. sed ꝑfilium. quis eoꝵ tibi uidetur esse. ille de quo
idem apłs dicit. O altitudo diuitiarum sapientiȩ &scientiȩ dĩ. quam in¬
scrutabilia sunt iuditia eius & inuestigabiles uiȩ eius. Quid enim cog

Expanded text:
olens sibi soli ea quae Domino Deo debetur servitute serviri, Ego sum, inquit, Dominus, et non est alius praeter me. Porro si vox ista, sicut catholica fides dicit, unius Dei est, quod est ipsa Trinitas; sine ulla dubitatione huic soli serviendum est ea servitute, quae nonnisi Domino Deo debetur, quia , per quem omnia, et nos per ipsum. Numquid non et ex Filio sunt omnia: quandoquidem ipse dicit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Si autem ita distinguis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed per Filium: quis eorum tibi videtur esse ille de quo idem apostolus dicit, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabil
Abbreviated transcription (Latin):
unus ÷ ad numerũ singularitatis. Sedte consideratione uerboꝵ tuoꝵ
impetus disputationis auertit. Nam & unum & unus utiq ad nume¬
rum ꝑtin& singularem : sed quod uerũ ÷ unũ sunt ꝓpt̃ id quod ad¬
tum est sunt : pluridem indicat numerum. quadam singularitate
conȩxũ. unus t autem aꝑtissimȩ numerus singularis. Sed nun quid
apłis dicer&. qui autẽ adher& dño unꝰ sp̃s. ẽ: Quid enim aliud dicer&
ista sententia. & tan dixt. Quiautem adher& dnõ. uius spis est.
Ut noueris dehis dici unum sunt: quȩ umnus eiusurł denq. subit antie
scit quio dam hominib dictum est. Omiseni uos pl estis unũ estisrui

Expanded text:
Unus est, ad numerum singularitatis: sed te a consideratione verborum tuorum Unus est, ad numerum singularitatis: sed te a consideratione verborum tuorum impetus disputationis avertit. Nam et Unum et Unus utique ad numerum pertinet singularem. Sed quod verum est; Unum sunt, propter id quod additum est, Sunt, pluralem indicat numerum, quadam singularitate connexum: Unus est autem, apertissime est numerus singularis. Sed numquid Apostolus diceret, Qui autem adhaeret Domino, unum sunt? Quid enim aliud diceretista sententia: et tamen dixit, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est ; ut noveris de his dici, Unum sunt, quae unius sunt ejusdemque substantiae: sicut quibusdam hominibus dictum est, Omnes enim vos unum esti
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ dicere. ego & dĩ unum sumꝰ: absit hoc acordib & orib scis:
Puto autẽ quod & uos a quocunq hoc audiatis horrescitis: nec fertis quẽ¬
quã hominen quanto lib& munere scĩtatis excellat dicentem: ego᷑ dĩ
unum sumus Sed forte arrogantiȩ uideatur ut hoc de se ipso aliquis
dicat. ĩtane uero quisquam ur̃m or sinon aud& dicere. ego & ds̃ unumsumus
saltim aud& dicere. paulus && ds̃ unum sunt: Sicut incunctant̃ dicimus.
faulus & apollo unum sunt. ds̃pat̃ & dĩfilius. unũ sunt Porrosinon aude¬
sunt: Quis te urgebat. quis impingebat. quis p̃cipitabat. ut diceres
a płi unũ sunt cũ patre & filio : unũ sunt inquis pat̃ & filius : Non tamen
unus continuoq sub iungis : unũ ad concordiã ꝑtin& : unus ad numerũ
singularitatis. Volebas aut̃ dicere unũ sunt ad concordiã pertinet

Expanded text:
sanctorum dicere, Ego et Deus unum sumus? Absit hoc a cordibus et oribus sanctis. sanctorum dicere, Ego et Deus unum sumus? Absit hoc a cordibus et oribus sanctis. Puto autem quod et vos a quocumque hoc audiatis, horrescitis, nec fertis quemquam hominem, quantolibet munere sanctitatis excellat, dicentem, Ego et Deus unum sumus. Sed forte arrogantiae videatur, si hoc de se ipso aliquis dicat. Itane vero quisquam vestrum etsi non audet dicere, Ego et Deus unum sumus; saltem audet dicere, Paulus et Deus unum sunt; sicut incunctanter dicimus, Paulus et Apollo unum sunt; Deus Pater et Deus Filius unum sunt? Porro, si non audes, unum sunt; quis te urgebat, quis te impingebat, quis te praecipitabat, ut diceres, Apostoli unum sunt cum Patre et Filio? Unum sunt, inquis, Pater et Filius, non tamen unus: continuoque subjungis, Unum ad concordiam pertinet; Unus, ad numerum singularitatis. Volebas autem dicere, Unum sunt, ad concordiam pertinet;
Abbreviated transcription (Latin):
ut illea ipsi unuessent. Quidest quo d dicere uoluisti. dilecaonłs
fecit mentione. & non substantiȩ: quamiuis tu non eoloco istadiai
uerba posiens quo abipso sunt posta: sed quod adnos quaondo¬
quidem non ipsos & se uel ipsos & patrem dixit aut uoluit unũ. ẽẽ.
sed ipsos unũ esse uoluit. quos nouerat unius esse substantiȩ. Sicut
& nos inquid unũ sumus quos idemtidem nouerat unius esse substan¬
tiȩ. Tu siuis aliquid respondere. ostende scđm scripturas sanctas.
de aliquib reb: dic unũ sunt quarũ sunt diuersa substantia. Hoc enĩ
xp̃s non dixit. quod tamen tu ausus es dicere. id ÷ apostolos unũ
eẽ. cũpatre & filio. in eo qđ in omnib ad uoluntatẽ dĩ patris respicien¬
tes ad imitationẽ filii. subditi uni dõ patri: & ipsi inueniuntur
Hȩc dicens: dm̃ & homines scõsunũ. ẽẽ. fecisti. Potest ergo quisquã

Expanded text:
ut illi et ipse unum essent. Quid est quod dicere voluisti, Dilectionis ut illi et ipse unum essent. Quid est quod dicere voluisti, Dilectionis fecit mentionem, et non substantiae? Quamvis tu non eo loco ista Domini verba posueris, quo ab ipso sunt posita. Sed quid ad nos? quandoquidem non ipsos et se, vel ipsos et Patrem dixit aut voluit unum esse; sed ipsos unum esse voluit, quos noverat unius esse substantiae. Sicut et nos, inquit, unum sumus: quos identidem noverat unius esse substantiae. 2. Tu si vis aliquid respondere, ostende secundum Scripturam sanctam de aliquibus rebus dici, Unum sunt, quarum est diversa substantia. Hoc enim Christus non dixit, quod tamen tu ausus es dicere, id est, Apostolos unum esse cum Patre et Filio, in eo quod in omnibus ad voluntatem Dei Patris respicientes, ad imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. Haec dicens, Deum et homines sanctos unum esse fecisti. Potest ergo quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ inme ut om̃s unũ sut sicut tu pater inme & ego inte. &x ipsi in nobis
unum hit: Nieq hie dixit. ut ipsi & nos unĩ simus sed unum sint inob̃.
qmꝰ homines qui natura unũ sunt. summȩ atq ꝑfectȩ. scđm su
modum unum eẽ. non possunt. iustitie plenitudine. nisi indõ ꝑficiant᷑.
ut unũ sint. in patre & filio. id est imipsis unũ non eom ipsis unum.
Adhic requirtur : & ad iungit. ut mundus credat quia tumemisisti
Et ego claritatem quam mihi deddisti dedi illis ut sint unum sicut
nos unum sumus. Ego ineis & tu inme ut sint comsummati inunũ¬
Neq hic dixit. ut nobiscũ sint unum. aut ut & ipsi & nos sinusu¬
nũ. Deunde cũ adlidis&. ut cognoscat mundus quia tume misisti
& dilexifti eos sicut & me dilexisti. Secutus adiunxit. Pater uo¬
lo: ut ubi egosum: & illi sint mecũ. Ubisum inquid mecũ sint
Non aat unum mecũ sint. Hocergo uoluit ut cũ illo essente. non

Expanded text:
sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. Neque hic dixit, Ut ipsi et nos unum simus, sed, unum sint in nobis. Quoniam homines qui natura unum sunt, summe atque perfecte secundum suum modum unum esse non possunt justitiae plenitudine, nisi in Deo perficiantur, ut unum sint in Patre et Filio; id est, in ipsis unum, non cum ipsis unum. Adhuc sequitur, et adjungit: Ut mundus credat quia tu me misisti, et ego claritatem quam mihi dedisti, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus: ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unusimus unum. Deinde cum addidisset, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti, et dilexisti eos sicut et me dilexisti; secutus adjunxit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Ubi sum, inquit, mecum sint: non ait, Unum mecum sint. Hoc ergo voluit, ut cum illo essent, non
Abbreviated transcription (Latin):
rigat unum sunt cum eos non ostendas duerse fusfe subftante
Amnbo qiuippe homines erant. Sienim non cdilgerent in uicem
ratubi inum essent dilectione non essent. Si auten unum natuira non
mnenꝰ unirdici dlectione non possent. Poscit eggo filus ut ta sint uinũ:
qneom od oupsa⁊ chatrinum sant . Idet non soli raura quodianerant.
uerin etiuami ꝑfectione cartatis atq iustitȩ. ꝓsue capacitate nature
Quantũ incdi regno esse potueriñ: ut ȩtum simme ipsi unũ sunt innatura
sua quem ad modum pater &e filius sumne unum sunt. Quãius unexcellen¬
dioi eueis in conpara biliet neiort natua sua. Diyxit ergo ad paten filuis.
Porsce. ser ua eos umnominc tuo quos dedisti mihi ut siunt unum sicut ce nos
Non dixit ut snt unum nobiscũ. ausimus unũ ipsi & nos. Item paulo
post. Non prohis aute rogo tantum: sed x ꝓeis qui credituri sunt ꝑuerbũ¬

Expanded text:
rigat, unum sunt ; cum eos non ostendas diversae fuisse substantiae? rigat, unum sunt ; cum eos non ostendas diversae fuisse substantiae? Ambo quippe homines erant. Si enim non diligerent invicem, natura unum essent, dilectione non essent: si autem unum natura non essent, unum dici dilectione non possent. Poscit ergo Filius ut ita sint unum, quomodo ipse et Pater unum sunt; id est, non solum natura, quod jam erant; verum etiam perfectione charitatis atque justitiae, pro suae capacitate naturae, quantum in Dei regno esse potuerint: ut etiam ipsi summe unum sint in natura sua, quemadmodum Pater et Filius summe unum sunt, quamvis in excellentiore atque incomparabiliter meliore natura sua. Dixit ergo ad Patrem Filius: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi; ut sint unum, sicut et nos. Non dixit, Ut sint unum nobiscum; aut, Ut simus unum ipsi et nos. Item paulo post: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per
Abbreviated transcription (Latin):
qui eadem sede efficit dignos. Cui mouete &iam questionem: quod non ad¬
oretur. & hoc utiq simillimo errore. cum legatis ut iam supra docui: ascuĩs
oiam homines ad oratos. Et tamen ut inuidiam blasphemanti seuites. ita
laudas spm̃ scm̃. ut tribuas ei quod non hab& ulla creatura. ut de trahas ei
quod ad ipiscitur & humana creatura.
Iixiseme quod commemoraueras fateor. Et nunc dico. quod saluator
r sondixerit ut ipsi & nos unum. sed ut ipsi sint ufiũ. &dehis eu¬
uaongelicis uerbis satis ame recolo iam fuisse responsum: cũ ostenderem re¬
fallere non potuisse quȩ dixi. qm̃ poposci ut ꝓfertͥs ubi legeas inium &t¬
suit dictũẽ. de aliqub reb quȩ non essent unus eiusdemq substan-¬
tiȩ. Neq protulsti. Qupel enimtead uuat quod diletionis consensi¬
one adfimas ditum ẽ. de pauilo & apollo. qui plartit autem &x qui

Expanded text:
qui eadem sede efficit dignos. Cui movetis etiam quaestionem quod non adqui eadem sede efficit dignos. Cui movetis etiam quaestionem quod non adoretur, et hoc utique simillimo errore, cum legatis, ut jam supra docui, a sanctis etiam homines adoratos. Et tamen ut invidiam blasphemantis evites; ita laudas Spiritum sanctum, ut tribuas ei quod non habet ulla creatura, et detrahas ei quod adipiscitur et humana creatura. CAPUT XXII. 1. Dixisse me quod commemoras, fateor, et nunc dico, quod Salvator noster non dixerit, Ut ipsi et nos unum; sed, Ut ipsi sint unum. Et de his evangelicis verbis satis a me recolo jam fuisse responsum, cum ostenderem refellere te non potuisse quae dixi. Quoniam poposci ut proferres ubi legeris, Unum sunt, dictum esse de aliquibus rebus quae non essent unius ejusdemque substantiae: neque protulisti. Quid enim te adjuvat, quod dilectionis consensione affirmas dictum esse de Paulo et Apollo, Qui plantat autem et qui
Abbreviated transcription (Latin):
plum est quȩ menbra sunt regis: Quomodo autem non considor patri & filio. qui reple¬
uit filium. qua menbra filii suam possid& domum. Nisi forte quando filius regressꝰ
est aiordane. plenus erat spũ scõ. & quando sedere cepit adexteram patris. exclu-¬
sit a se spm̃ scm̃. Deinde cun depatre procedeat. quomodo cum patre non sedet.
cũ ipsa sessio non sit utiq cogitanda carnaliter. alioquin opinaturi sumus. honorabilius
fil sedere quam patrem. honorabilius quippe sedetur ad dexteram. et uidebitur esse
consequens ut pater sedeat ad sinistam. sostremo qualis uobis ꝑsuaserit sp̃s. ut scõ
spr̃itui denegetis. quod sc̃is hominib: scã scriptura concedit. uosuideritis. ait enĩ apłs.
cat sp̃r ses conuiuificati xp̃o. Ita simul sessuri prȩdestinatisunt: ut iam factum
dicat apł̃s. quod certus est ad futurum. & ipsi sp̃iritui scõ. subtaitur a uobis
quis quis est ille consessus. Tamquam sedere cum patre uł filio sit indignus.

Expanded text:
plum est quae membra sunt regis? Quomodo non consedet Patri et Filio, qui replevit Filium, qui membra Filii suam possidet domum? Nisi forte quando Filius regressus est a Jordane, plenus erat Spiritu sancto; et quando sedere coepit ad dexteram Patris, exclusit a se Spiritum sanctum? Deinde cum de Patre procedat, quomodo cum Patre non sedeat? Cum ipsa sessio non sit utique cogitanda carnaliter: alioquin opinaturi sumus honorabilius Filium sedere quam Patrem; honorabilius quippe sedetur ad dexteram: et videbitur esse consequens ut Pater sedeat ad sinistram. Postremo qualis vobis persuaserit spiritus, ut sancto Spiritui denegetis quod sanctis hominibus sancta Scriptura concedit, vos videritis. Ait enim Apostocat Spiritus sanctus, convivificati Christo, ita simul sessuri praedestinati sunt, ut jam factum dicat Apostolus, quod certum est adfuturum: et ipsi Spiritui sancto subtrahitur a vobis quisquis est ille consessus, tanquam sedere cum Patre vel Filio sit indignus,
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum ds & non est aliulis peeter me. Sed quia illum mentientem non
audetis dicere. quare uos corrigere dubitatis. & uenire uel redire ad
catholicam fidem. quȩ patre &&filium & spm̃ sem. Nontres dnõs deos.¬

Expanded text:
ego sum Deus, et non est alius praeter me . Sed quia illum mentientem dicere non ego sum Deus, et non est alius praeter me . Sed quia illum mentientem dicere non audetis, quare vos corrigere dubitatis, et venire vel redire ad catholicam fidem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Siqua autem alio modo tanti sacramenti ista ꝓfunditas. quȩ in
epła ioħis legitur. exponi & intelligi potest scđm catholicam fidẽ
quȩ nec confundit. nec separat trinitatem: nec ab nuit tresꝑsonas
nec diuersas credit. eẽ substantias Nulla ratio respuendum est.
Quod enĩ ad exetendas mentes fidelium inscripturis sc̃is obcure po¬
nitur. gratulandum ẽ. simultis modis non tamen insipient̃ ex ponitur
liter ut iudei. sed sꝑitaliter ut xpĩani. Quenĩ non uult fideliter audire
dixit credat. eẽ. mendacem. Si autem mendax ille non est: uox ista
uara est. Siuox ista uera est: questio finta est. Proculdubio quippe uos
Sed si sp̃m scm̃ cuius templum non manu factum sed corpus est nrm. cuiꝰ
templum non ligna & lapides: sed menbra sunt xp̃i. negatis dm̃. deipso
xp̃o quid dicturi estis quem dm̃ ox dnm̃ confitemini : Respondete itaq

Expanded text:
Si quo autem alio modo tanti sacramenti ista profunditas, quae in Si quo autem alio modo tanti sacramenti ista profunditas, quae in Epistola Joannis legitur, exponi et intelligi potest secundum catholicam fidem, quae nec confundit nec separat Trinitatem, nec abnuit tres personas, nec diversas credit esse substantias, nulla ratione respuendum est. Quod enim ad exercendas mentes fidelium in Scripturis sanctis obscure ponitur, gratulandum est, si multis modis, non tamen insipienter exponitur.liter ut Judaei, sed spiritualiter ut Christiani. Qui enim non vult fideliter audire dixit, credat esse mendacem. Si autem mendax ille non est, vox ista vera est: si vox ista vera est, quaestio ista finita est. Procul dubio quippe vos Sed Spiritum sanctum, cujus templum non manufactum, sed corpus est nostrum, cujus templum non ligna et lapides, sed membra sunt Christi, negatis Deum: de ipso Christo quid dicturi estis, quem Deum et Dominum confitemini? Respondete itaque nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus. ẽ ds̃. Nomine autem sanguine filium. quia uerbum caro
iħs quam daturus erat sitientib ait euuangelista. Hoc autem dixit
filio. Egosũ qui testimonium ꝑhibeo deme. & testimonium ꝑhibet de-
me qui memisit pater: Ubi & sinon . ẽ. cõmemoratus sp̃s sc̃s Non tamexi
intelligitur separatus. sed nec deipst alibi tacuit. Eumq satis testem
aꝑteq monstrauit. Namcũ illum ꝓmitter&. ait. Ipse testimonium ꝑ¬
hibebit deme. Husunt trestestes & tres unum sunt. Quia unius sub¬
stantiȩ sunt. Quod autem signa quib significatisunt. de corpore dni ex¬¬
ierunt. figurauerunt ecclesia. p̃dicantem trinitatis unam eamdemq
naturam. Qm̃ hi tres qui trino modo significati sunt. unum surł.
Ecđa uero eos predicans. corpus est xp̃ĩ. Si ergo tresres quib sig
non in nominib. hienĩ tres: unum sunt. &hitres: unus est deus

Expanded text:
Spiritus est Deus . Nomine autem sanguiris, Filium: quia, Verbum caro Spiritus est Deus . Nomine autem sanguiris, Filium: quia, Verbum caro Jesus, quam daturus erat sitientibus, ait evangelista, Hoc autem dixit Filio, Ego sum qui testimonium perhibeo de me: et testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Ubi etsi non est commemoratus Spiritus sanctus, non tamen intelligitur separatus. Sed nec de ipso alibi tacuit, eumque testem satis aperteque monstravit. Nam cum illum promitteret, ait: Ipse testimonium perhibebit de me. Hi sunt tres testes: et tres unum sunt , quia unius substantiae sunt. Quod autem signa quibus significati sunt, de corpore Domini exierunt, figuraverunt Ecclesiam praedicantem Trinitatis unam eamdemque naturam: quoniam hi tres qui trino modo significati sunt, unum sunt; Ecclesia vero eos praedicans, corpus est Christi. Si ergo tres res quibus sinon, In nominibus: hi enim tres unum sunt, et hi tres unus est Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa maenuntur unius esse substantiȩ. tanquã si dicamus. Pegra os aqͦ
spiꝰ sẽs uniussunt eiusdemq naturȩ. idõ cumdicitur peta & aqua
unum sunt: ex ea parte recte accipi potest. quia istȩ duȩ res quarum
est diuersa natura. aliarum quoq signa surt rerum. quarum est
una natura. Tria itaq nouimus. de corpore dnĩ exisse. cũ penderet
inugno. Primo spm̃. unde scrptum .ẽ. & indinato capite tra lidit
Deinde quando latus eius lancea ꝑforatũ est. sanguinem & aquam.
Quȩ tria. siꝑseipsa intueamur. diuersas habent singuala quȩq sub¬
stantias &c ꝑhoc non sunt unum. Sie rgo ea quȩ his signaficata sunt
uelimus in quirere. non absurdȩ occurrit ipsa trinitas qui unussolus uerus
Tressunt testes: Et tressuntꝰ unum. Ut nomine sp̃s significatum acci¬
piamus dm̃ patrem. De ipso quippe ad orando loquebatur dñs. ubi ait.

Expanded text:
ipsa inveniuntur unius esse substantiae; tanquam si dicamus, Petra et aqua ipsa inveniuntur unius esse substantiae; tanquam si dicamus, Petra et aqua sanctus unius sunt ejusdemque naturae; ideo cum dicitur Petra et aqua unum sunt; ex ea parte recte accipi potest, qua istae duae res quarum est diversa natura, aliarum quoque signa sunt rerum quarum est una natura. Tria itaque novimus de corpore Domini exisse, cum penderet in ligno: primo, spiritum; unde scriptum est, Et inclinato capite tradidit deinde, quando latus ejus lancea perforatum est, sanguinem et aquam . Quae tria si per se ipsa intueamur, diversas habent singula quaeque substantias; ac per hoc non sunt unum. Si vero ea, quae his significata sunt, velimus inquirere, non absurde occurrit ipsa Trinitas, qui unus, solus, verus, Tres sunt testes, et tres unum sunt: ut nomine spiritus significatum accipiamus Deum Patrem: de ipso quippe adorando loquebatur Dominus, ubi ait,
Abbreviated transcription (Latin):
qu aeheet ans unus spsest . Ct dereb uniuis substartiȩ. si cut dictum
est erat eis amima &cor unum. erat dix̃ Nondix̃ eranit. quonia
dix̃ & quid erat id est anima &cor. Sic &iam depatre & filio
& unũ sunt dicimꝰ quia unius substantiȩ duo sunt & unũ est dicimnꝰ
sed audim: quid unu id est unus ds̃ unꝰ dñs unus omnipotens &
siquid huius modi satis me uobis duarum istarum locutionũ arbi¬
tror i nculcasse distantiam. Scrutare itaq scripturas canoni¬
cas uderes & nouas : Et inuen sipotes ubidietasunt aliqua uinũsues
quesunt diuersȩ naturȩ adq substantiȩ sane falit ndo. In eł̃a io¬
unum sunt. Ne forte dicas spm̃. & aqua & sangume diuersas esse sobu¬
stantias extam̃ dictum. eẽ. tres unum sunt. Popter hoc adimnoniu
ne fallaris. Hȩceni sacramenta sunt: inquib non quid sint. sed quid
ostendant semꝑ adtenditur. qm̃ signa sunt rerum. aliud existerca.
&e aliuid significantia: Siergo illa que hnis significantur intelliger a

Expanded text:
 spiritus est; et de rebus unius substantiae, sicut dictum est, Erat eis anima et cor unum . Erat, dixit; non dixit, Erant: quoniam dixit et quid erat; id est, anima et cor. Sic etiam de Patre et Filio, et, Unum sunt, dicimus, quia unius substantiae duo sunt: et, Unus est, dicimus, sed addimus quid unus; id est, unus Deus, unus Dominus, unus Omnipotens, et si quid hujusmodi. Satis me vobis duarum istarum locutionum arbitror inculcasse distantiam. Scrutare itaque Scripturas canonicas veteres et novas, et inveni, si potest, ubi dicta sunt aliqua, Unum sunt, quae sunt di; et tres unum sunt . Ne forte dicas spiritum et aquam et sanguinem diversas esse substantias, et tamen dictum esse, tres unum sunt: propter hoc admonui ne fallaris. Haec enim sacramenta sunt, in quibus non quid sint, sed quid ostendant semper attenditur: quoniam signa sunt rerum, aliud existentia, et aliud significantia. Si ergo illa quae his significantur, intelligantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in apłorum actib. dixit. Hunc iħm anazar& quẽ unxit
dr̃ spũ scõ. Ecce qđ ꝓphetabatur quando dictum . ẽ. Un¬
xitte ds̃ dr̃ tuus oleo exultationis. uł oleo laetitia prȩ par-¬
ticipib tuis. Ds̃ enĩ cui dictum est in eodem psalmo. Thro
nus tuus ds̃ in scłm scłi uirga directionis uirga regni tui.
Dilexisti iustitiam & odisti iniqͥtatẽ. ꝓpterea unxitte ds̃ds̃
tuus: Adõ patre unctus . ẽ. filius quisic homo factus est.
ut maner& dr̃. quaunctione plenuserat. id est spũ scõ.¬

Expanded text:
in Apostolorum Actibus dixit: Hunc Jesum a Nazareth, quem unxit in Apostolorum Actibus dixit: Hunc Jesum a Nazareth, quem unxit Deus Spiritu sancto . Ecce quod prophetabatur, quando dictum est, Unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis, vel, oleo laetitiae, prae participibus tuirectionis, virga regni tui: dilexisti justitiam, et odio habuisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus : a Deo Patre unctus est Filius, qui sic homo factus est ut maneret Deus, qua unctione plenus erat, id est, S
Abbreviated transcription (Latin):
mensic factus. ẽ. homo. ut maner& ds̃. ungere autẽ non
uisibili & corporali oleo. sed spũ sco. quã scriptura nomine
olei exultationis figurata ut sol& locutione significat.
Dixit autẽ unxit. Nondixit uncturus est. qr inp̃desti¬
natione iã factum erat qđ suo tẽpr̃ futurũ erat. ubi tu
timens. ne sp̃ssc̃s quo unctus. ẽ. xp̃s. maior uideatur
esse quã xp̃s quia reuera maior est homine xp̃o. qui enĩ
scĩficat. eo qui scĩficat᷑ .ẽ. maior. Hoc ergo timens uoluisti
oleo exultationis eam lȩtitiam significatã uideri. qua
filius exultauit cum patre. quando .ẽ. condita creatu¬
ra. & commemo rasti ut soles testimonia causa tuae
non necessaria delaetitia patris & filii. sed quid facturus
es: quoiturus. quomodo id qđ ẽ. luce clarius. aut negaturꝰ.
Aut in alio quodcũq uersuses cũ recitat᷑ tibi qđ beatꝰ petrus

Expanded text:
men sic factus est homo, ut maneret Deus. Ungeret autem, non men sic factus est homo, ut maneret Deus. Ungeret autem, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis, figurata, ut solet, locutione significat. Dixit autem, Unxit; non dixit, Uncturus est: quia in praedestinatione jam factum erat, quod suo tempore futurum erat. Ubi tu timens ne Spiritus sanctus, quo unctus est Christus, major videatur esse quam Christus, quia revera major est homine Christo; qui enim sanctificat, eo qui sanctificatur est major: hoc ergo timens, voluisti oleo exsultationis eam laetitiam significatam videri, qua Filius exsultavit cum Patre, quando est condita creatura. Et commemorasti, ut soles, testimonia causae tuae non necessaria, de laetitia Patris et Filii. Sed quid facturus es? quo iturus? Quomodo id quod est luce clarius, aut negaturus, aut in aliud quodcumque versurus es, cum recitatur tibi quod beatus Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
bundantius loquȩreris. Sienĩ tamquã dõ. data .ẽ. hȩc
potestas nascenti eam pat̾ dedit ñ indigenti. quia
gignendo dedit non augendo. si enĩ tam quã homini
data .ẽ. hȩc potestas quid hab& questionis. An fortȩ
et unã non uis intellegere dĩtatẽ. Qđ autẽ dicis. & ante
unxitte ds̃ dr̃tuus. Longe ante quã xp̃s ueniss& in
carne ita ne non in tellegis in ꝓphetia. eẽ. p̃dictũ tã quã
passionẽ suã tanto ante p̃nuntiauit. & qđ futurũ fuerat
tã quã iã factũ eet̃ expssit. Dictũ .ẽ. ergo in ꝓphetia.¬
rerũ futurarũ tã quã loquutione rerũ p̃teritarũ unxit
te dr̃ dr̃tuus oleo xultationis p̃participib tuis. Partici¬
pes eius significans qui futuri fuerant serui eiꝰ socii eius.
amici eius. fr̃s eius. membra eius. Praedictũ .ẽ igitur¬
qđ futurũ erat. ut unger& dr̃ xp̃i hominẽ xp̃m. quita¬

Expanded text:
bundantius loquereris. Si enim tanquam Deo data est haec bundantius loquereris. Si enim tanquam Deo data est haec potestas, nascenti eam Pater dedit, non indigenti; quia gignendo dedit, non augendo. Si vero tanquam homini data est haec potestas, quid habet quaestionis? An forte net unam non vis intelligere deitatem. 3. Quod autem dicis, et ante Unxit te, Deus, Deus tuus; longe antequam Christus venisset in carne: itane non intelligis in prophetia esse praedictum, tanquam passionem suam tanto ante praenuntiavit, et quod futurum fuerat, tanquam jam factum esset expressit? Dictum futurarum, tanquam locutione rerum praeteritarum, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis: participes ejus significans, qui futuri fuerant servi ejus, socii ejus, amici ejus, fratres ejus, membra ejus. Praedictum est ergo quod futurum erat, ut ungeret Deus Christi hominem Christum: qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã post iudicium. subiectuserit ei: qui ei subie¬¬
cit om̃ia. Quod quot ergo testimonia posuisti. quib
cutere quẽ ad modũ dict sunt suꝑ fluum iudico. sed
ate frustra cõmemorata. eẽ. puto quod nec tu debeas
dubitare. Iã uero illud ubi dñs in eadẽ carne quam
resuscitauerat constitutꝰ. Et eundẽ hominẽ gerens
ait ad discipłossuos. Data .ẽ. mihi om̃is potestas
in caelo & int̾ra. Cuntes docete om̃s gr̃ baptizantes eos.
In nomine patris & filii & sp̃sscĩ. docentes eosseruare
om̃ia quȩcũq mandaui uob. ut qͥd cõmemoraueris &
quid inde ꝓbare uolueris. pror sus nescio. Nũ qͥd enĩ
ait. data .ẽ. mihi adõ meo potestas. qđ si dixisset.
ꝓpt̃ ipsã humanã formã dictũ fuisse ambigi nonde¬
ber& qr uero nondixit. quid isto testimonio uolueris
agere non in tellego. Immo intellego te degisse ut ha-¬

Expanded text:
verum etiam post judicium subjectus erit ei, qui illi subjeverum etiam post judicium subjectus erit ei, qui illi subjecit omnia . Quotquot ergo testimonia posuisti, quibus cutere quemadmodum dicta sint, superfluum judico: sed a te frustra commemorata esse, puto quod nec tu debeas dubitare. 2. Jam vero illud ubi Dominus in eadem carne quam resuscitaverat constitutus, et eumdem hominem gerens, ait ad discipulos suos, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes docete omnes gentes, baptizantes eoi; docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis : utquid commemoraveris, et quid inde probare volueris, prorsus nescio. Numquid enim ait, Data est mihi a Deo meo potestas? Quod si dixisset, propter ipsam humanam formam dictum fuisse ambigi non deberet. Quia vero non dixit; quid isto testimonio volueris agere, non intelligo. Imo intelligo te id egisse, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
sa est. Ita patrẽ suum esse etiam ꝓpt̃ illã. dm̃ suum ue¬
raciter dixit. non humiliter finxit. Quis enĩ . ẽ. humilitatis
fructus. ubi detrimentum est ueritatis : Tu autẽ istã certis¬
simã uĩtatẽ. ita es refutare conatus ut diceris. id eo uerba
quasi formamserui resurrectione consumpserit. ac non
potius in melius conmutauerit quasi non qui mortuus est.
ipse etiam resurrexerit. quasi non forma quȩ occisa est
ipsa reuixerit. quasi non ipsa incȩlũ leuatasit. in ipsa
dĩ filius sed eat. ad dexterã patris. in ipsa uenturussit ad
uiuos & mortuos udicandor. Nonne clarissima contes¬
tatio.ẽ. Angłoꝵ dicentium. sic ueni& quẽ ad modum
uidistis eum euntẽ incȩlũ. Cur ergo post resurrectionẽ
non dicer& : Ascendo ad patrẽ meum & patrem urm.
Ascensurus. ꝓpter quã extẽpr̃ ds̃. ẽ. eius. qui sine tẽ pr̃
pat̃ .ẽ. eiꝰ ꝓpt̃ quã formã. non solũ post resurrectionẽ

Expanded text:
sa est; ita Patrem suum esse etiam propter illam Deum suum, vesa est; ita Patrem suum esse etiam propter illam Deum suum, veraciter dixit, non humiliter finxit. Quis enim est humilitatis, fructus ubi detrimentum est veritatis? Tu autem istam certissimam veritatem ita es refutare conatus, ut diceres ideo verba quasi formam servi resurrectione consumpserit, ac non potius in melius commutaverit: quasi non qui mortuus est, ipse etiam resurrexerit; quasi non forma quae occisa est, ipsa revixerit; quasi non ipsa in coelum levata sit, in ipsa Dei Filius sedeat ad dexteram Patris, in ipsa venturus sit ad vivos et mortuos judicandos. Nonne clarissima contestatio est Angelorum dicentium, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Cur ergo post resurrectionem non diceret, Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestascensurus, propter quam ex tempore Deus est ejus, qui sine tempore Pater est ejus? Propter quam formam non solum post resurrectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sed eum ipsa ꝑfectio. Aforma patris inaet̾nũ efficit alie¬¬
num. Ecce quae creditis. ecce quae dicitis. Ecce sunt quae
peis est quȩ docetis. sed in auditorũ inquis est arbitrio.
ut eligant alterum de duob. Aut oboedientẽ patrifilium
qui se ex inaniuit formã serui accipiens. cui & pat̃ dona¬
uit nomen . qđ .ẽ. suꝑ om̃e nom̃. Aut int̃ prȩtationẽ tuã
prorsus auditores quib donat dñs intellectũ non unum
deduob isti seligunt. sed utrũq. id .ẽ. & oboedientẽ patri
filium. & int̃prȩtationẽ uł potius & positionẽ meam
qua ostendi sic oboedientẽ fuisse informã serui. ut for¬
mã non amitter& dĩ. In qua aequalis. ẽ. patri. Tuuero
filium qđ ds̃ eiussit pat̾ eiꝰ. hoc ame ita nũ quã audire
potuisti. sicut nũquã dixi. sed plane dixi. ꝓpt̃ formã
serui dictũ. eẽ. sicut autẽ ipsa forma serui uera non fal.¬

Expanded text:
sed eum ipsa perfectio a forma Patris in aeternum efficit aliesed eum ipsa perfectio a forma Patris in aeternum efficit alienum. Ecce quae creditis, ecce quae dicitis; ecce sunt, quod pejus est, quae docetis. Sed in auditorum, inquis, est arbitrio, ut eligant alterum de duobus: aut obedientem Patri Filium, qui « se exinanivit, formam servi accipiens » , cui et Pater « donavit nomen quod est super omne nomen » ; aut interpretationem tuam. Prorsus auditores quibus donat Dominus intellectum, non unum de duobus istis eligunt, sed utrumque; id est, et obedientem Patri Filium, et interpretationem, vel potius expositionem meam, qua ostendi sic obedientem fuisse in forma servi, ut formam non amitteret Dei, in qua aequalis est Patri. Tu vero Filium quod Deus ejus sit Pater ejus? Hoc a me ita nunquam audire potuisti, sicut nunquam dixi: sed plane dixi, propter formam servi dictum esse. Sicut autem ipsa forma servi vera, non fal
Abbreviated transcription (Latin):
tia de fuit: Anforte noluit ergo qđ absit inuidit. sed non
inuidit. aequalẽ igit᷑ genuit. ac ꝑ hoc unius eius dẽq sub¬
stantiae quando quidẽ homo qui ꝓpterea. qr non potest
nongignit aequalẽ eiꝰdẽ tam̃ substantiae gignit filium
cuius ẽ. ipse qđ si non eẽt ꝓfecto uerus filius esse ñ poss&
Quid .ẽ. ergo quid dicis pat̾ talẽ genuit filium quał & nunc
est qualis & ꝑ man& sine fine. Hoc benediceris. si patri
qualẽ uerũ filium nonnegares. Cũ uero ꝑfectum dicis
& aequalem negas. & talem qualis est natussine fine
ꝑ manere non negas. Pcul dubio minorẽ patre filium sine
fine remanere ꝓnuntias. ac ꝑ hoc nascit᷑ filius hominis
minor patre & quia in ꝑfectus nascit᷑ crescendo ad formã
ꝓuenit patris. Natꝰ .ẽ. filius dĩ minor patre & qr ꝑfectꝰ
adq immortditer natus . ẽ. nullũ accipit incrementũ.

Expanded text:
tia defuit? An forte noluit? Ergo, quod absit, invidit. Sed non tia defuit? An forte noluit? Ergo, quod absit, invidit. Sed non invidit: aequalem igitur genuit. Ac per hoc unius ejusdemque substantiae: quandoquidem homo, qui propterea quia non potest non gignit aequalem, ejusdem tamen substantiae gignit filium, cujus est ipse. Quod si non esset, profecto verus filius esse non posset. Quid est ergo quod dicis, Pater talem genuit Filium qualis et nunc est, qualis et permanet sine fine? Hoc bene diceres, si Patri aequalem verum Filium non negares. Cum vero perfectum dicis, et aequalem negas, et talem qualis est natus sine fine permanere non negas; procul dubio minorem Patre filium sine fine manere pronuntias. Ac per hoc nascitur filius hominis minor Patre; et quia imperfectus nascitur, crescendo ad formam pervenit patris: natus est filius Dei minor Patre; et quia perfectus atque immortaliter natus est, nullum accipit incrementum,
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ sp̃ssc̃s. Non autẽ filiu s ut¬
tibi uidetur
solũ potentẽ. solum sapientem.
solũ bonum
patrẽ dicit esse dm̃. Ds̃ autem
unus & solus
est ipa trinitas ut ostendunt ea
quae suꝑius
iam sepissimȩ diximꝰ. Qđ autem
non ꝓficientẽ.
sed ꝑfectum ds̃ pat̃ genuerit dm̃ filium
uerum dicis. sed quod ipsam filii ꝑfectioni patris nonuis
ae quare hoc falsum dicis. Et uĩtati quauerus . ẽ. filius
contra dicis. Homo enĩ si poss& inqͥs. ꝑ fectum mox gene¬
rare filium. non paruulũ generar&. qui co augmentatis
annis. tandẽ aliquando sui genitoris impleat uoluntatẽ.
uerissimȩ om̃ino contrate loqueris. sed ut contrate ñ sit
quod loqueris: Agnosce aequalitttẽ patris & filii. quia
& homo siposs& filium mox generar& ȩqualem. nec ex¬
pectar& annos ꝑ quos informa filii poss& uoluntas eius
impleri. Dsergo cur non aqualẽ genuit filium cui nec
anni necessarii fuerunt ꝑ quosid impleret᷑ nec om̃i poten¬

Expanded text:
ritus sanctus. Non autem Filius, uttibi videtur, solum potentem, solum sapientem, solum bonum Patrem dicit esse Deum. Deus autem unus et solus est ipsa Trinitas, ut ostendunt ea quae superius jam saepissime diximus. 5. Quod autem non proficientem, sed perfectum Deus Pater genuerit Filium Deum; verum dicis. Sed quod ipsam Filii perfectionem, perfectioni Patris non vis aequare; hoc falsum dicis, et veritati qua verus est Filius contradicis. Homo enim si posset, inquis, perfectum mox generare filium, non parvulum generaret, qui coaugmentatis annis tandem aliquando sui genitoris impleat voluntatem. Verissime omnino contra te loqueris. Sed ut contra te non sit quod loqueris, agnosce aequalitatem Patris et Filii. Quia et homo si posset, filium mox generaret aequalem, nec exspectaret annos, per quos in forma filii posset voluntas ejus impleri. Deus ergo cur non aequalem genuit Filium, cui nec anni necessarii fuerunt per quos id impleretur, nec omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
Aegietus in gerebat: & tonen płariomi dĩerat. Uno loco erat adafligendos egi¬
nerandos & non.ẽ. es ds̃. in mnouero ÷ & ds̃ uerus est: quia dĩb. ueri mñbra
dĩnon est cui sunt membra dĩ subiecta: Acꝑhoc: & dñs est templi si.
Quis em̃ hoc neget. quis ita desipiat. ut dicat non esse aliquem dũm domus

Expanded text:
, Aegyptiis ingerebat, et tamen Pharaoni deus erat. Uno loco erat ad affligendos Aegy, Aegyptiis ingerebat, et tamen Pharaoni deus erat. Uno loco erat ad affligendos Aegynerandos, et non est eis Deus! Imo vero est, et Deus verus est, quia veri Dei membra Deus non est, cui sunt membra Dei subjecta? Ac per hoc et Dominus est templi sui: quis enim hoc neget, quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem dominum domus
Abbreviated transcription (Latin):
Glorficate ergo dm in corpore urõ. Ubi dilucide ostendit dm̃. eẽ.
spm̃ sõn : Glorificandum scilic& incorpore nrõ tã quam intemplo suo
Et qđ ananiȩ dixit apostolus petrus: ausus es mentiri spiritui scõ . atq os
O miror autem cor urmñ quantũ sermone explicare nom possum: quomͦ
cũ siclaudetis sp̃m scm̃. ut eum sanctificandis fidelib ubiq adseratis. ẽ.
presentem: tamen negare audeatis dm̃. Itane ds̃ non ÷ qui repleuit orben
quod repleuit orbem. qui repleuit orbis ȩtiam redentorem: Dñs eni sns
plenus spũ scõ : regresus ÷ aiordane. Q p̃sumitis dicere. quia ipse dñs
bs ds erat: & sp̃s sc̃s non erat ds̃ quo plenus erat. Tammale sentientes de
spusco ut nonei tribuatis saltem quod cributũ ÷ morĩ famulo di quinon mu-¬
nera grãtiarũ. sed plagarum ꝓdigia. ineodem spũscõ quia ipse÷ digitis dei

Expanded text:
Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Ubi dilucide ostendit Deum esse Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Ubi dilucide ostendit Deum esse Spiritum sanctum, glorificandum scilicet in corpore nostro, tanquam in templo suo. Et quod Ananiae dixit apostolus Petrus, Ausus es mentiri Spiritui sancto? atque o2. Miror autem cor vestrum, quantum sermone explicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctum, ut eum sanctificandis fidelibus ubique asseratis esse praesentem, tamen negare audeatis Deum. Itane Deus non est, qui replevit orbem quod replevit orbem, qui replevit orbis etiam Redemptorem? Dominus enim Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane : et praesumitis dicere, quia ipse Dominus Jesus Deus erat, et Spiritus sanctus quo plenus erat, non erat Deus; tam male sentientes de Spiritu sancto, ut non ei tribuatis saltem quod tributum est Moysi famulo Dei, qui non munera gratiarum, sed plagarum prodigia in eodem Spiritu sancto, quia ipse est digitus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
non manu factũ. sed ȩdificatum demenbris dĩ. Xp̃s est enĩ suꝑ om̃ia
dis̃ benedictus inscła. Cuius menbra surł nr̃a corpora. Qui enĩ dixit
nescitis quia  forpus urm̃ templum in uobis sp̃s sci est. Ipse dixitꝰ.
NNescitis quiator pora urã membra sunt xpĩ: itã ne uero cui de lignis
& lapidib salomon ȩdificauit tẽplum ds̃. ẽ: & cui tẽplum ȩdificatur
de membris xpĩ. hoc est de membris dĩ : ds̃non ẽ. cumloquens de dõ
beatis simꝰ martyr stephanus dixerit. salomon edificauit ei domum :
sed sumnmꝰ non in manu factis templis in habitat Et tamen xpi membra
đi ut exibentis conpora urã hostiam uuam. scam. do placontem
habitat utiq templum eius est. demq cumdixissor apłs Neseies
quia coipusur̃m templum muobis sp̃s sci est: quem ba ai betis adõ¬
& non estis uri Enti eni estis magnop̃tio. Contnuo secutus ad unx̃

Expanded text:
non manufactum, sed aedificatum de membris Dei: Christus enim super omnia non manufactum, sed aedificatum de membris Dei: Christus enim super omnia est Deus benedictus in saecula , cujus membra sunt nostra corpora. Qui enim dixit, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sacnti est? ipse dixit, Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris Christi, hoc est, de membris Dei, Deus non est? cum loquens de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufactis templis inhabitat . Et tamen Christi membra, Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem habitat, utique templum ejus est. Denique cum dixisset Apostolus, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritu vestri? empti enim estis pretio magno; continuo secutus adjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
illo uolente : faciebat iste. & noñ alia iste alia ille : sed quȩ ille.
hȩc &iã iste. Quȩ cunͣq enĩ pater facit: hȩc & filius similit facit.
uerba sunt: ipsius ueritatis surt : falsa eẽ non possunł. Susciꝑe
te dicis qđ ꝓtuli. nescitis. qr templum dĩ estis. & sp̃sdĩ habitat in
uobis : quod potuisti dicere. Idõ dictũ . eẽ. quia in nemine habit̾at
ds̃ quẽ non ante sp̃i sc̃s̃ santificauerit. adq: purgauerit : quasi tem¬
hinc ostenderit ipsum. ẽẽ dm̃ cuius nos dixeriͥt templũ. quia non
ait. & sp̃s dĩ santificat & purgat uos ut ds̃ habita in uobis sed
ait. sp̃i dĩ habitat in uobis. utiq in templo suo ds̃ habitat. Nam
quid ÷ templũ dĩ nisi habitaculũ dĩ. Uidisti autẽ &iã tu conse¬
quent᷑ . eẽ. dm̃ nrm̃. cuius sumus templũ. & noluisti aliud testi-¬
monium commemorare quod ꝓtuli. Nescits quia corpus urm

Expanded text:
illo volente faciebat iste: et non alia ille, alia iste; sed quae ille, illo volente faciebat iste: et non alia ille, alia iste; sed quae ille, haec etiam iste. Quaecumque enim Pater facit. Suscipere te dicis quod protuli, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Quod proposuisti dicere ideo dictum esse, quia in nemine habitat Deus, quem non ante Spiritus sanctus sanctificaverit, atque purgaverit; quasi temhinc ostenderit ipsum esse Deum, cujus nos dixerat templum: quia non ait, et Spiritus Dei sanctificat et purgat vos, ut Deus habitet in vobis; sed ait, Spiritus Dei habitat in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidisti autem etiam tu consequenter esse Deum nostrum cujus sumus templum: et noluisti aliud testimonium commemorare quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum