comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uider̃ glam meã : illis conuenit de quibus
supra legimꝰ. Quib non ÷ nuntiatũ de eo
uidebunt: ⁊ qui ñ audier̃ intelligent. Et
iterũ. Apparui his qͥ me ñ interrogabant.:
inuentꝰ sũ ab his qui me ñ quȩrebant. Dixi.
Ecce assum his qͥ ñ inuocabant nom̃ meũ.
Insulas aut̃ significari. uł totius orbis genteᷤ
uł eccłas in toto orbe disꝑsas. c̃rebro diximꝰ.
Et anñtiabunt głam meã ingentib: ⁊ ad¬
ducent om̃s fr̃s ur̃os de cunctis gentib do¬
nũ dño. in equis ⁊ in qua drigis. ⁊ in lecticis.
⁊ in mulis. ⁊ in carrucis. ad montẽ scm̃ meũ
ierłm. dicit dñs. lxx t anñtiabunt glo¬
riã meã ingentib. ⁊ ad ducent fr̃s ur̃os
de cunctis nationib donũ dño cũ equis ⁊
redis. in lampenis multoꝵ. cũ umbraculiᷤ

Expanded text:
 illis convenit, de quibus supra legimus: Quibus non est nuntiatum de eo, videbunt: et qui non audierunt, intelligent . Et iterum: Apparui his qui me non interrogabant: inventus sum ab his qui me non quaerebant . Dixi: Ecce adsum, his qui non invocabant nomen meum. Insulas autem significari, vel totius orbis gentes, vel Ecclesias in toto orbe dispersas crebro diximus. Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus, et adducent omnes fratres vestros de cunctis gentibus donum Dntem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus. LXX: Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus: et adducent fratres vestros de cunctis nationibus donum Domino, cum equis et rhedis, in lampenis mulorum, cum umbraculis
Abbreviated transcription (Latin):
ut opera ⁊ cogitationes congreget singu¬
lorũ: ex quo discimꝰ non solũ oꝑa. sed ⁊ co¬
gitationes eẽ. in die uidicii uidi candas.
Qui enĩ uiderit mulierẽ ad concupiscendũ:
iã mechatus ẽ eã incorde suo. De quib
dicit. Nunc circundeder̃ eos cogitationes
suȩ: quando iudicabit ds̃ abscondita homi-¬

Expanded text:
ut opera et cogitationes congreget singuut opera et cogitationes congreget singulorum. Ex quo discimus non solum opera, sed et cogitationes esse in die judicii judicandas. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . De quibus dicitur: Nunc circumdederunt eos cogitationes suae: quando judicabit Dominus abscondita homi
Abbreviated transcription (Latin):
soch. nom̃ ꝓuerbo interp̃tantes. Qđ si acci-¬
piatur capadocas significat: quoꝵ metro¬
polis mataca. quȩ postea acesare augusto
cesarea nom̃ accepit. Qui nescio qͥd uolen-¬
tes. etiã in genesi. ultimul filiũ aram id÷
sẏroꝵ damasci. qui appellatur mes interp̃.¬
tati sunt mosoch:. ꝓ quo rectius nos moenas
transferimꝰ. Thubal aut̃ siue thobel: aut
italia interp̃tat᷑ aut hiberia. hoc ẽ. hispa¬
nia ab hibero flumine. Unde ⁊ hodie his¬
paniarũ regio appellat᷑ celtiberia. De qͥ¬
bus pulchre lucanꝰ. Gallorũ celte miscen¬
tes nom̃ hiberi. Quos nos possumꝰ gallos¬
hispanos dicere. Greci aut̃. sermone hebra¬
ico appellant᷑ uiuanetionas significant.
Unde ⁊ greci iones. ⁊ mare i onium. Et hoc
considerandũ qͦd maxime orientales de
iafet posuere nationes uno filiorũ noe :
licet in tharsis. ⁊ fut. sem quoq ⁊ chamad:
indiȩ africȩ nominũ fuerit recordatus :
ut totũ orbem ostenderet. Uenit ergo dñs

Expanded text:
omen pro verbo interpretantes. Quod si accipiatur, Cappadocas significat: quorum metropolis Mazaca, quae postea a Caesare Augusto, Caesarea nomen accepit. Qui nescio quid volentes, etiam in Genesi ultimum filium Aram, id est, Syrorum Damasci, qui appellatur Mes, interpretati sunt μοσὸχ: pro quo nos rectius Moeonas transferimus. Thubal autem sive Thobel, aut Italia interpretatur, aut Iberia, hoc est, Hispania, ab Ibero flumine, unde et hodie Hispaniarum regio appellatur Celtiberia. De quibus pulchre Lucanus : Gallorum Celtae miscentes nomen Iberis: quos nos possumus Gallohispanos dicere. Graeci autem, qui sermone Hebraico appellantur Javan, Jonas significant: unde et Graeci Jones, et mare Jonium. Et hoc considerandum, quod maxime Orientales de Japhet posuerit nationes, uno filiorum Noe: licet in Tharsis et Phud, Sem quoque et Cham id est, Indiae et Africae nominum fuerit recordatus, ut totum orbem ostenderet. Venit ergo Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
condi in corde meo ueritatẽ tuã: ⁊ saluta¬
re tiũ dixi. Luth quȩ in lingua nr̃a utilitaᷤᷤ
uertit᷑ ⁊ mosoch extensio. ⁊ tubel siue tho-¬
bel ductus ad luctũ uł conuersus aut uni-¬
uersa. Quȩ omĩa. uocationi gentiũ congru¬
unt : ut utilitatẽ sequant᷑ ꝑ confessionem
animȩ suȩ.⁊ p̃teritorũ obliti ad futura ex¬
tendantur. lugeantq antiqua peccata. &
trahantur ad luctũ. atq tristitiã. quȩ
ducit aduitã. Beati quippe lugentes: qm̃
ipsi ridebunt. Et conu̾tant᷑ om̃s ad dm̃: ut
postea transeant ad grãm. ⁊ sciant dictum

Expanded text:
condi in corde meo veritatem tuam, et salutare tuum dixi . Lud quoque in lingua nostra, utilitas vertitur, et Mosoch, extensio, et Thubal, sive Thobel, ductus ad luctum, vel conversus, aut universa: quae omnia vocationi gentium congruunt, ut utilitatem sequantur per confessionem animae suae, et praeteritorum obliti, ad futura extendantur. Lugeantque antiqua peccata, et trahantur ad luctum atque tristitiam, quae ducit ad vitam. Beati quippe lugentes, quoniam ipsi ridebunt . Et convertantur omnes ad Dominum, ut postea transeant ad gratiam, et sciant dictum
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta orientis ꝓuintias AUEOyc. Et illi
igit᷑ qui hȩc cõmedunt. ⁊ hi qui exercentes
omnẽ turpidinẽ talia agunt. quȩ ȩhnici
forte ñ faciunt: parit̾ consument᷑. Scđm
tropologiã possumꝰ dicere. om̃s uoluptatũ
magis amatores quã amatores dĩ: scĩficari¬
in hortis. ⁊ in liminib quia misteria uerita¬
tis ñ ualent introire. ⁊ comederecibos impi.¬
etatis. dũ ñ sunt sc̃i corpore ⁊ spũ. Nec co¬
medunt carnẽ iħu neq bibunt sanguinẽ
eius: de quo ipse loquit᷑. Qui cõmedit carnẽ
meã ⁊ bibit sanguinẽ meũ : habet uitã
ȩternã. Et enĩ pascha nr̃m unmolatus est

Expanded text:
uxta Orientis provincias μυωξοὺς. Et illi igitur qui haec comedunt, et hi exercentes omnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consumentur . Secundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores Dei, sin hortis et liminibus, quia mysteria veritatis non valent introire: et comedunt cibos pietatis, dum non sunt sancti et corpore et spiritu, nec comedunt carnem Jesu, nec bibunt sanguinem ejus, de quo ipse loquitur: Qui manducat carnem meam et bibit sanguinem meum, habet vitam aeternam . Et enim pascha nostru
Abbreviated transcription (Latin):
rant głam dñi. anñtiabunt eã cunctis gen¬
tibus.⁊ adducent fr̃s popłi uidaici. quoꝵ
reliquiȩ saluȩ factȩ sunt: munus dño de
unuersis gentib Uel ipsos qui idolatriȩ
errore contẽpto ueri dĩ notitiã st̃ secuti:
uł qui de toto orbe ex isrł popło credider̃.
Ad quos scribit ⁊ apłs petrus. Ad ducent
aut̃ eos in ȩquis. ⁊ nquadrigis.⁊ in lecticis.
⁊ in mulis :⁊ carrucis. &s carrucis. quas solꝰ
interp̃tatꝰ. ẽ. simmachꝰ quẽ nos in hoc loco
braculis quȩ nos dormitoria in terp̃tari
possumꝰ uł basternas. alii uoce consona
transtuler̃ oͥbpioic quȩ nos uarii generis
theodotio dixer̃ lampenas ꝓ quib sĩma

Expanded text:
mini, annuntiabunt eam cunctis gentibus, et adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus . Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc loco braculis, quae nos dormitoria interpretari possumus, vel basternas, alii voce consona transtulerunt φορεῖα quae nos varii generis nta et Theodotio dixerunt, lampenas, pro quibus Symma
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatione disseruimꝰ. hebraice ueri¬
tatis p̃mentes uestigia. Quȩ̃ secunt᷑
ad om̃s ꝑtinent nationes. & generalit̾
ad totuis mundi consũmationẽ: de
quibus nec tu petisti ut scriberem.
nec michi otiosum fuit ut exsuꝑfluo
non quȩsita dictarem: qui quȩsita

Expanded text:
pretatione disseruimus, Hebraicae tantum veripretatione disseruimus, Hebraicae tantum veritatis prementes vestigia. Quae sequuntur, ad omnes pertinent nationes, et generaliter ad totius mundi consummationem. De quibus nec tu petisti, ut scriberem, nec mihi otiosum fuit, ut ex superfluo non quaesita dictarem, qui quaesita
Abbreviated transcription (Latin):
tinum statũ. & om̃is negotiator in antiꝗͣ
consuetudinẽ portum eiꝰ ingressus est.
& mercimonia & labores eius dño de¬
dicentur. Cernamꝰ in trro structas xp̃i
eccłas. consideremꝰ opes om̃ium quod
non reponant᷑ nec thesaurizent᷑. sed
dentur his qui habitant coram dño:
qui seruientes altari participantur
cũ altari. Ministrant autẽ tyrii non
ad diuitias. nec ad cumulandas sa¬
cerdotum opes. sed uictui necessaria
suppetenda : ut uxta apłm habentes
uictũ atq uestitum his contenti su¬
mus. Et nota quod ñ dixerit negoti¬
ationes & mercedes tỹri scĩficatas do
qui fuerint corã dño his dandas qui
seruiant ei. Sic enĩ & dñs constituit
ut qui euangłm p̃dicant. iuiuant de
euangłio. Seruire autẽ dño & habr¬
tarẽ cũ eo: non est loci sed meriti.
Huc usq uisiones isaiȩ siue onera quȩs
cȩteris legentib imposuit: ut iussis¬
ti. & ut nos quiuimꝰ historica in ter¬

Expanded text:
tinum statum, et omnis negotiator in antiquam tinum statum, et omnis negotiator in antiquam consuetudinem, portum ejus ingressus est, et mercimonia, et labor eorum Domino dedicentur. Cernamus in Tyro exstructas Christi Ecclesias, consideremus opes omnium, quod non reponantur, nec thesaurizentur, sed dentur his qui habitant coram Domino, qui servientes altari participant cum altari . Ministrant autem Tyrii non ad divitias, nec ad cumulandas sacerdotum opes, sed ad victus necessaria suppetenda: ut, juxta Apostolum, habentes victum atque vestitum, his contenti simus . Et nota quod non dixerit negotiationes, et merces Tyri sanctificatas Domqui fuerint coram Domino, qui serviunt ei. Sic enim et Dominus constituit, ut qui Evangelium praedicant, vivant de Evangelio . Servire autem Domino, et habitare coram eo, non est loci, sed meriti. Hucusque visiones Isaiae, sive onera quae certis gentibus imposuit, ut jussisti, et ut nos quivimus, historica inter
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ierłm & restaurationẽ tẏri. a¬
micȩ int̾ se fuerint ciuitates. & ad
templũ dĩ crebro tẏrii dona transmmi
qui pisces uendebant in sabbato abege¬
rit. & introire urbem ñ ꝑmiserit. atq
ex uno mercimonio etiã de cęteris
aestimandũ sit. ludȩi cassa infuturũ
uota differunt: post antixp̃m in mille
annis hȩc explenda memorantes. Nec
mirũ si ista confingant qui spreta ue¬
ritate xp̃i. organũ diaboli antixp̃m
zantes. de mille annorũ beatitudine
hȩc dicta contendunt. Ego autẽ quo¬
modo in uisione babilonis sub typo e¬
uersionis eius. consũmationis tempus
intelligo. & in egỹpti destructis idolis
altare dñi collocatũ. ad xp̃i tempusre¬
fero : & in uisione moab thronũ salua¬
toris in terra eius positũ recognosco:
esse tempoꝵ sacram̃ta non dubito:
ita & in uisione tr̃ri quȩ extrema ÷.
xp̃iane felicitatis tempus in terp̃tor.
qͦd postquã ȩdificata ÷ & recepit pris¬

Expanded text:
tionem Jerusalem, et instaurationem Tyri, ationem Jerusalem, et instaurationem Tyri, amicae inter se fuerint civitates, et ad templum Dei crebro Tyri dona transmisqui pisces vendebant, in sabbato abegerit, et introire urbem non permiserit: atque ex uno mercimonio, etiam de caeteris aestimandum sit. Judaei cassa in futurum vota differunt, post Antichristum in mille annis haec explenda memorantes. Nec mirum si ista confingant, qui spreta veritate Christi, organum diaboli Antichriszantes, de mille annorum beatitudine haec dicta contendant. Ego autem quomodo in visione Babylonis sub typo eversionis ejus, consummationis tempus intelligo, et in Aegypto destructis idolis altare Domini collocatum, ad Christi tempus refero, et in visione Moab, thronum Salvatoris in terra ejus positum recognosco, esse temporum sacramenta non dubito: ita et in visione Tyri, quae extrema est, christianae felicitatis tempus interpretor: quod postquam aedificata est, et recepit pris
Abbreviated transcription (Latin):
res pristini contempser̃. Assume nẽ
cytharam. congemina carmina. circui
ciuitatẽ. plange lupanar pristinũ. &
antiqui erroris uestigia lacrimis laua:
ut possis dĩ in te miscđiam ꝓuocare.
Et erit post septuaginta annos iusita¬
bit dñs tyrũ. & reducet eã ad merce¬
des suas: & rursũ fornicabit᷑ cũ uniu̾¬
riam impleta. ẽẽ. consonis grecorũ &
phenicũ litteris indicantur: qͦd post
potentiã pristinã sit reuersa. & ne¬
gotiatio uniuersarũ gentiui fuerit:
quȩ ego puto fornicationes appellari.
pri tribuit: sic & institor de toto orbe
concurrens pulchritudinẽ urbis quasi
meretricis impleuerit. Et erit negoti¬
atio eius & merces eius scĩficate dño. ñ
condent᷑ neq reponentur : quia his qͥ
habitauerint coram dño. erit negoti¬
atio eius ut manducent in saturitate.
& uestiantur usq aduetustatẽ. Haec
scđm historiã necdũ factam comperimꝰ:
nisi forte putandũ est qđ post ȩdifica¬

Expanded text:
res pristini contempserunt, assume nunc res pristini contempserunt, assume nunc citharam, congemina carmina, circumi civitatem, plange lupanar pristinum, et antiqui erroris vestigia lacrymis lava, ut possis Dei in te misericordiam provocare. Et erit, post septuaginta annos visitabit Dominus Tyrum, et reducet eam ad merces suas, et rursum fornicabitriam expleta esse, consonis Graecorum, et Phoenicum litteris indicatur, quod post potentiam pristinam sit reversa, et negotiatio universarum gentium fuerit, quas ego puto fornicationes appellari, pri tribuit: sic et instator, de toto orbe concurrens, pulchritudinem urbis quasi meretricis impleverit. Et erit negotiatio ejus, et merces ejus sanctificatae Domino: non condentur, neque reponentur. Quia his qui habitaverint coram Domino, erit negotiatio ejus, ut manducent in saturitate, et vestiantur usque ad vetustatem. Haec secundum historiam, necdum facta comperimus, nisi forte putandum est, quod post aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
die illa in obliuionẽ eris o tyre: sep¬
tuaginta annis sicut dies regis unius.
Ab hoc loco usq ad finem huiꝰ ꝓphetiȩ :
tẏri prospera nuntiant᷑. quod debeat
agere pęnitentiã. qͦd iterũ struenda
sic: quod septuaginta tantũ annis
quib & templũ dñi desolatum fuit
tẏri subuersio maneat: ut cuiꝰ ruinis
insultabat. & ruinarũ eius tempꝰ imi¬
tetur . Septuaginta autẽ annos unius
regis multi putant nabuchodonosor
dici. quib regnũ gentis sẏriȩ in ierłm
ꝑmanserit : alii generalit̃ ꝓnuntiatũ.
quod qui longum regnandi tempus
habuerit. septuaginta annos transire.
non possit. Post septuaginta autem
annos: erit tẏro quasi canticũ meretri¬
cis. Sume cytharã. circui ciuitatem.
meretrͣix obliuioni tradita. bene ca¬
ne. frequenta canticũ ut memoria
tui sit: quia cũ plurimis gentib for¬
nicata es. & desolatã te nudamq &
captiuitatis squalentẽ sordib amato¬

Expanded text:
die illa, in oblivione eris, o Tyre, sepdie illa, in oblivione eris, o Tyre, septuaginta annis, sicut dies regis unius. Ab hoc loco usque in finem hujus prophetiae, Tyro prospera nuntiantur, quod debeat agere poenitentiam, quod iterum exstruenda sit, quod septuaginta tantum annis, quibus et templum Dei desolatum fuit, Tyri subversio maneat: ut cujus ruinis insultabat, et ruinarum ejus tempus imitetur. Septuaginta autem annos unius regis, multi putant Nabuchodonosor dici, quibus regnum gentis Assyriae in Jerusalem permanserit. Alii generaliter pronuntiatum, quod qui longum regnandi tempus habuerit, septuaginta annos transire non possit. Post septuaginta autem annos erit Tyro quasi canticum meretricis. Sume citharam, circumi civitatem, meretrix oblivioni tradita, bene cane, frequenta canticum, ut memoria tui sit. Quia cum plurimis gentibus fornicata es, et desolatam te nudamque et captivitatis squalentem sordibus, amato
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ. transi terrã tuã quasi flumen.
duplexq fuit popłs tyri. eorum qui
fugerant & transfretauerant in cecthĩ
& eorũ qui in urbe remanserant: ad
utrumq loquit᷑. De his qui fugerant
supra ait. in cetthim consurgens trans¬
freta : ibi quoq non erit requies tibi
De his qui remanserant & ducti sunt
in captiuitatẽ: ecce inquit accolȩ t̾rȩ
chaldȩorũ. cuiꝰ potentiã nulli ante
habuer̃. & quȩ ab assẏrio fundata est
terra. duxerunt robustos tỹri: suf¬
foderunt ñ solum muros. sed cuncta
habita cula ciuitatis. posueruntq eã
in ruinam. Quia gͥ alii fugerunt. alii
capti sunt: ululate naues maris uel
cartaginis. Negotiatio enĩ & colonia
ur̃a deleta. ẽ. Simulq considera quo¬
modo laudauerit chaldȩos. ñ dixit
talis popłs ultra non erit: potentiꝰ
quippe & durius. ẽ. regnũ romano¬
rum. sed antea ñ fuit. Qui priora ne¬
gauit. concessit sequentia. Et erit in

Expanded text:
iterum, Transi terram tuam quasi flumen, iterum, Transi terram tuam quasi flumen, duplexque fuit populus Tyri, eorum qui fugerant, et transfretaverant in Cethim, et eorum qui in urbe remanserant, ad utrumque loquitur. De his qui fugerant, supra ait: In Cethim consurgens transfreta, ibi quoque non erit requies tibi. De his qui remanserant, et ducti sunt in captivitatem: Ecce, inquit, accolae terrae Chaldaeorum, cujus potentiam nulli populi ante habuerunt, et quae ab Assyrio fundata est, transduxerunt robustos Tyri. Suffoderunt non solum muros, sed et cuncta habitacula civitatis, posueruntque eam in ruinam. Quia igitur alii fugerunt, alii capti sunt, ululate, naves, vel maris, vel Carthaginis; negotiatio enim, et colonia vestra deleta est. Simulque considera, quomodo laudaverit Chaldaeos. Non dixit, talis populus ultra non erit: potentius quippe, et durius regnum est Romanorum; sed, ante non fuit. Qui priora negavit, concessit sequentia. Et erit in
Abbreviated transcription (Latin):
ultra ut glorieris calumnians sustinens
uirgo filia sẏdonis. In cecthim consur¬
gens transfreta: ibi quoq requies ñ¬
erit tibr. Ds̃ qui cogitauit detrabere
suꝑbiam om̃is głȩ qui mandauit ad¬
uersus chanaan ut contereret fortes
eius: ipse dicit. Nequaquã ultra glo¬
riaberis & in tua confides potentia o
uirgo filia sẏdonis: idest calumnia sẏ¬
doniorũ. fugies quidẽ nauibus ad in¬
sulas occidentis. seu in cyprũ. & cȩteras
macedoniȩ greciȩq terras: sed tibi ad¬
uersante dõ requiem inuenire ñ pote¬
ris. Alioquin om̃is uagus atq in orbe
peregrinꝰ & incertarũ sediũ semꝑ in
angustia: iugit̃ in merore. Ecce terra
chaldȩorũ talis popłs ñ fuit. assur fun¬
dauit eam in captiuitatẽ traduxert̃
robustos eius.: suffoder̃ domus illiꝰ. po¬
suerunt in ruinam. Ululate naues
maris: quia deuastata. ẽ. fortitudo
ur̃a. Quia suprac dixerat ducent eam
pedes sui longe ad peregrinandũ &

Expanded text:
ultra ut glorieris, calumniam sustinens, ultra ut glorieris, calumniam sustinens, virgo filia Sidonis, in Cethim consurgens transfreta: ibi quoquecogitavit detrahere superbiam omnis gloriae, qui mandavit adversus Chanaan, ut contereret fortes ejus, ipse dicit, Nequaquam ultra gloriaberis, et in tua confides potentia. O virgo filia Sidonis, id est, colonia Sidoniorum, fugies quidem navibus ad insulas Occidentis, seu in Cyprum, et caeteras Macedoniae Graeciaeque terras, sed et ibi, adversante Deo, requiem invenire non poteris. Alioquin, omnis vagus atque in orbe peregrinus, et incertarum sedium, semper in angustia, jugiter in moerore est. Ecce terra Chaldaeorum, talis populus non fuit: Assur fundavit eam in captivitatem, traduxerunt robustos ejus, suffoderunt domos illius, posuerunt eam in ruinam. Ululate, naves maris, quia devastata est fortitudo vestra. Quia supra dixerat: Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum: et
Abbreviated transcription (Latin):
adpugnandũ lumbos: ut possis aduer¬
sariis contra ire. Manum suã extendit
suꝑ mare: conturbauit mare. Quis exten¬
dit manũ: Haud dubium ex ipsa sermo¬
nis continentia quin ds̃ de quo suproc
dixit: dñs exercituum cogitauit hoc
ut detraheret suꝑbiam omĩs gloriae.
Oetendit gͦ manũ suam suꝑ om̃ia ma
ria. scłm urbemq significans : & contur¬
bauit uniuersas gentes int̃ quas & tu
tẏre turbata es. siue suꝑ mare in quo
proprie sita est. Dñs mandauit aduer¬
sum chanaan. ut contereret fortes eius.
Ostendit quod sit mare suꝑ qͦd extendit
dñs manũ suã dicens. mandauit contͣ
chanaan. Lege scripturas maximẽ que¬
euangłm. ubi syrophenissa interpellans
pro filia egredietur de terra chanaan.
& dicitur mulieri chananeȩ. simulque
quia dixerat extendit manũ suam. ne
operantẽ menbris & officio corporali
crederes dm̃: adiecit. mandauit. qͥa
di fecisse uississe est: & dixit: non addes

Expanded text:
ad pugnandum lumbos tuos, ut possis adverad pugnandum lumbos tuos, ut possis adversariis contraire. Manum suam extendit super mare, conturbavit regna. Quis extendit manum? haud dubium ex ipsa sermonis continentia quin Deus, de quo supra dixit: Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae. Extendiria, saeculum orbemque significans, et conturbavit universas gentes, inter quas, et tu, Tyre, turbata es, sive super mare, in quo proprie sita es. Dominus mandavit adversus Chanaan, ut contereret fortes ejus. Ostendit quod sit mare, super quod extenderit Dominus manum suam, dicens: Mandavit adversus Chanaan. TyrusEvangelium , ubi Syrophoenissa interpellans pro filia, egreditur de terra Chanaan, quae dicitur mulier Chananaea. Simulque quia dixerat: Extendit manum suam, ne operantem membris, et officio corporali crederes Dominum, adjecit, mandavit, ut Dei fecisse, jussisse sit. Et dixit: Non adjicies
Abbreviated transcription (Latin):
modo dixerat. quis cogauit hoc supra
tẏrum quondã coronatã: nunc ipse
respondit. Non fatorum ut stulti pu¬
tant sic fila deducta sunt. ñ fortune
cucurrit rota: sed dĩ iuditio & ipsius
uoluntate ꝑfectum. ẽ. qui suꝑbis resis¬
tit & humilib dat gr̃am. Et cõmonce
arrogantes conditionis suȩ. ut discant
potentiã eius ꝑmiseriã: cuiꝰ clem̃tiã
ꝑbeneficia sentire noluerunt. Transi
terrã tuã quasi flumen filia maris:
non ÷ cingulũ ultra tibi. Sicut inquit
fluuius. siue ut in hebraico significan¬
tius habetur riuulus. hoc enĩ dicitur
ior ueloci transitur pede: ita & tu t̃rã
tuã in captiuitatẽ ducta transibis.
Et filia maris uł quia insula es. uel
quia de te scriptum ÷ dixit mare. for¬
titudo maris. non parturiui. & non
peperi. Quodq infert. non est cingulum
ultra tib: quẽ sensũ habeat aptius sẏm¬
macus docet. Non poteris ultra reficere
idest non habebis iures. nec accinctos

Expanded text:
more dixerat: Quis cogitavit hoc super more dixerat: Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Nunc ipse respondit: non fatorum, ut stulti putant, sic fila deducta sunt: non fortunae cucurrit rota, sed Dei judicio et ipsius voluntate perfectum est, qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : et commonet arrogantes conditionis suae, ut discant potentiam ejus per miseriam, cujus clementiam per beneficia sentire noluerant. Transi terram tuam quasi flumen, filia maris: non est cingulum ultra tibi. Sicut, inquit, fluvius, sive ut in Hebraico significantius habet, rivulus, hoc enim dicitur IOR , facile transitur pede: ita et tu terram tuam, in captivitatem ducta, transibis, o filia maris, vel quia insula es, vel quia supra de te scriptum est: Dixit mare fortitudo maris, non parturivi, et non peperi. Quodque infert, non est cingulum ultra tibi, quem sensum habeat, apertius Symmachus docet, non poteris ultra resistere, id est, non habebis vires, nec accinctos
Abbreviated transcription (Latin):
sui longe ad peregrinandũ. Eos dicit
qui in urbe remanserant: qͦd captiui
ducti sunt in babylonẽ. Quis cogitauit
hoc suꝑ tyrum quondã coronatam :
Rursum lege erechiel & quantȩ głȩ
tyrus fuerit. ex principis eius lam̃ta¬
tione cognosces. Coro natã uocat. qͦd
sic̃ rex int̾ plurimã hominũ multitu¬
dinẽ coronatũ diademate erigit ca¬
put: ita tẏrus & excelsa opib auroq
& geminis. & serico ac purpura nicens.¬
quod regina sit cunctis gentib estimat.
Miramur legatũ pẏrro quondã di¬
xisse de urbe romana: uidi ciuita¬
tẽ regũ. Ecce multo ante illa temꝑa
nego tiatores & institores tyri. prin¬
cipes & incliti describuntur: ut ꝑ hoc
ostendatur opulentie magnitudo. cũ
negotiator tyri alterius urbis esse rex
possit. Dñs exercituũ cogitauit hoc
ut detraheret suꝑbiam om̃ĩs gloriȩ:
ad ignominiã decduceret uniuersos in¬
clitos terrȩ. Quȩ supra in terrogantis

Expanded text:
sui longe ad peregrinandum. Eos dicit, sui longe ad peregrinandum. Eos dicit, qui in urbe remanserant, et captivi ducti sunt in Babylonem. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Rursum lege Ezechiel , et quantae gloriae Tyrus fuerit, ex principis ejus lamentatione cognosces. Coronatam vocat eam, quod sicut rex inter plurimam hominum multitudinem ornatum diademate erigit caput: ita Tyrus et gemmis et serico ac purpura nitens, regina sit in cunctis gentibus aestimata. Miramur legatum Pyrrhi quondam dixisse de urbe Romana, Vidi civitatem regum. Ecce multo ante illa tempora negotiatores et institores Tyri, principes et inclyti describuntur: ut per haec ostendatur opulentiae magnitudo, cum negotiator Tyri alterius verbis esse rex possit. Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae: et ad ignominiam deduceret universos inclytos terrae. Quia supra interrogantis
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerit in egypto: dolebunt cum
audierint de tẏro. Hoc ꝑspicuũ est.
quod egyptu postquã audierint poten¬
tissimam & uicinã gentem. longua ob¬
sidione deletam : sciant etiã sibi inte¬
ritum ꝓpinquare. Transite maria: ulu¬
late qui habitatis in insula. Et rursy
pro mare tharsis: septuaginta carcha¬
ginem transtulerunt. Legimꝰ in histo¬
rus assyriorum obsessos trrios post¬
quã nullã spem euadendi uid ebant.
conscensis nauib fugisse carthaginẽ.:
seu ad alias ionii aegeiq maris insu¬
las. Unde &e in ezechiel dicit᷑. Merces
non÷ reddita ei neq exercitui eius
de trro. eo quod om̃s urbis opes trans
cuam dereliquerint. Nunquid hȩc
ur̃a est quȩ gloriabatur adieb pris¬
tinis. In quã antiquitate sua arguit
suꝑbiȩ tẏrũ. qͦd in conditionis suȩ
antiquitate sit gloriata. & non respex̃
ad dm̃: sed nomina patrũ recolens se
ȩternam putauerit. Ducent eã pedes

Expanded text:
tum fuerit in Aegypto; dolebunt cum tum fuerit in Aegypto; dolebunt cum audierint de Tyro. Hoc perspicuum est, quod Aegyptii postquam audierint potentissimam, et vicinam gentem, longa obsidione deletam, sciant etiam sibi interitum propinquare. Transite Maria, ululate qui habitatis in insula. Rursum pro mari et Tharsis LXX Carthaginem transtulerunt. Legimus in historiis Assyriorum, obsessos Tyrios postquam nullam spem evadendi videbant, conscensis navibus fugisse Carthaginem, seu ad alias Ionii Aegaeique maris insulas. Unde et in Ezechiel dicitur: Merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro ; eo quod omnes urbis opes translcuam dereliquerint. Numquid non haec vestra est, quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate sua? Arguit superbiae Tyrum, quod in conditionis suae antiquitate sit gloriata, et non respexit ad Deum: sed nomina patrum recolens, se aeternam putaverit. Ducent eam pedes
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tati sunt : qͦd uerbũ turbidũ
& ꝑ hoc nili aquas significat. ieremia
testante. Quid tibi & egypto ut bibas
aquã gion:ꝓ quo in hebraico habet
sior. iđ÷ turbidas. Erubesce sidon ait
enĩ mare. fortitudo maris dicens. Non
parturiui & non peperi & ñ enutriui
iuuenes. nec ad increm̃tum ꝑduxi uir¬
gines. Dixi supra. coloniã sidoniorũ
esse tyrum. Audi igit᷑ mare cuncta
simul contra filiã tuã maria conela¬
mantia. & quodã modo uocẽ mittenti¬
a: quȩ ꝑnaturã loqui ñualent. frustra
diuitias comparaui: sine causa de toto
orbe trro opes contuli. Illa diues. illa¬
luxuriosa. & popłorum quondã gaudeis
multitudine. in qua nesciebat᷑ turba
mortaliũ. caterua puerorũ. iuuentuti ᷤᷤ
examina: cuiꝰ plateȩ uirginũ. & infan¬
tum. ac uiuenũ. & pulchrarũ lusibus
puellarũ ꝑstrepebant. nunc ad soli¬
tudinẽ redacta. ẽ. Fieri autẽ ꝓsapias.
ex rebus multis sollemne est. Cũ audi¬

Expanded text:
interpretati sunt; quod verbum, turbidum, interpretati sunt; quod verbum, turbidum, et per hoc Nili aquas significat, Jeremia testante, quid tibi, et Aegypto, ut bibas aquas Geon : pro quo in Hebraico habetur Sior, id est, turbidas. Erubesce, Sidon: ait enim mare fortitudo maris, dicens: non parturivi, et non peperi, et non enutrivi juvenes, nec ad incrementum perduxi virgines. Dixi supra coloniam Sidoniorum esse Tyrum. Audi igitur, mater, cuncta simul contra filiam tuam maria clamantia, et quodammodo vocem emittentia, quae per naturam loqui non valent: frustra divitias comportavi: sine causa de toto orbe in Tyrum opes contuli: illa dives, illaluxuriosa, et populorum quondam gaudens multitudine, in qua nascebatur turba mortalium, caterva puerorum, juventutis examina, cujus plateae virginum, et infantium, ac juvenum, et puellarum lusibus perstrepebant: nunc ad solitudinem redacta est. Fieri autem προσωποποιΐας ex rebus mutis solemne est. Cum audi
Abbreviated transcription (Latin):
Postea enĩ anabucho donosor uel ab¬
alexandro terra continens facta est:
propt̃ expugnationẽ multis in breui
freto aggerib comportatis. Negotiati¬
onẽ quoq sidonis appellat. iuxta se¬
quentẽ uersiculũ in quo ait. erubesce
sidon. Tradunt enĩ historiȩ qͦd tyrus
colonia sidonis sit. Transfretantes ma¬
re repleuerant te in aquis multis sem̃
nili: messis fluminis fruges eiꝰ. Tyrũ
negotiatione gaudere. & totius orbis
esse enporion. & p̃sentia temꝑa ꝓbant.
& etechiel lato sermone describit.
Quod autẽ negotiatores in sub uehen¬
dis mercib trans fretant maria : ne
mo qui dubitet. Nec tantas habet o¬
pes. ipsa urbs de terra regionis suae
quȩ ualde angusta. ẽ. & galileȩ damas¬
ciq finib p̃mitur: quantas de sub uec¬
tione nauium. Nilus enĩ om̃is & egyp¬
ti fertilitas. euicino infunditur tẏro.
Pro nilo quod apud hebreos legimus
sior .lxx. & theodotion negotiatores

Expanded text:
postea enim a Nabuchodonosor, vel Apostea enim a Nabuchodonosor, vel Alexandro terrae continens facta est, propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis. Negotiationem quoque Sidonis appellat, juxta sequentem versiculum, in quo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus colonia Sidonis sit. Transfretantes mare repleverunt te, in aquis multis semen Nili, messis fluminis fruges ejus. Tyrum negotiatione gaudere, et totius orbis esse emporion, et praesentia tempora probant, et Ezechiel lato sermone describit. Quod autem negotiatores in subvehendis mercibus transfretent maria, nemo est qui dubitet; nec tantas habet opes ipsa urbs de terra regionis suae, quae valde angusta est, et Galilaeae, Damascique finibus premitur, quantas de subvectione navium. Nilus omnis, et Aegypti fertilitas e vicino infunditur Tyro. Pro Nilo, quod apud Hebraeos legimus SIOR , LXX et Theodotio negotiatores
Abbreviated transcription (Latin):
nacula idumeorũ & ismahelite: moab
& aggareni. gebal. & ammon. & ama¬
lech. & alienigenȩ cum habitantibus
tyrum. Exquib om̃ib discimꝰ pon¬
dus irȩ dĩ suꝑ tẏrum uenisse meretricẽ:
quȩ hic sub specie scorti. in ez echiel sub
nauis trans latione describitur. Ulula¬
te inquit naues maris. ꝓ quo in septua¬
ginta legiꝰ carthaginis. & habetur in
hebreo tharsis: de quo oe in iona ꝓpħa
& in quadã epła disputaui. Possumus
autẽ quia carthago tẏrorũ colonia ÷
in p̃senti loco tharsis non mare gene¬
ralit̃ sed carthaginẽ acciꝑe: quod
nequaquã de africa naues tyrũ ueni¬
ant. sed de terra cetthim quã ciprũ
quidã interp̃tantur. Usq hodie enĩ
est apud eos urbs cetthim: de qua &
⁊ nosticȩ sectȩ heresiarches fuit. Quã
principium: cetthim italiȩ macedoni¬
ȩq insulas arbitrentur. Hoc enĩ scrip¬
tura cõmemorat quod alexander rex
macedonũ. egressus sit de terra cetthĩ.
Insulam quoq nominans non mentit᷑.

Expanded text:
nacula Idumaeorum, et Ismaelitae, Moab, et Agareni, Gebal, et Ammon, et Amalech, alienigenae cum habitantibus Tyrum . Ex quibus omnibus discimus, pondus irae Dei super Tyrum venisse meretricem, quae hic sub specie scorti, in Ezechiel sub navis translatione describitur . Ululate, inquit, naves maris. Pro quo in LXX legimus Carthaginis: et habetur in Hebraeo THARSIS : de quo et in Jona propheta, et in quadam epistola disputavi. Possumus autem, quia Carthago Tyriorum colonia est, in praesenti loco Tharsis, non mare generaliter, sed et Carthaginem accipere: quod nequaquam de Africa naves Tyrum veniant, nec de terra Cethim, quam Cyprum quidam interpretantur: usque hodie enim est apud eos urbs Citium, de qua et Zeno Stoicae sectae Haeresiarches fuit: quamqachabaeorum principium, Cethim Italiae Macedoniaeque insulas arbitrentur. Hoc enim Scriptura commemorat, quod Alexander rex Macedonum egressus sit de terra Cethim. Insulam quoque nominans, non mentitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ille ante facere sit conatus. Quomͦ ergo
aduersus babylonẽ & philistum. & mo¬
ab. & egyptum. & idumeos. & hismaeli¬
tas supra dĩ cõminationẽ legimꝰ quod
insultauerint captiuitati popłi eius.
ita etiã nunc aduersũ tẏrum. inimicã
& insultatricẽ subuersionis ierłm pro¬
phetia texitur. quod & ipsa ab eodem
hoste sit destruenda. Legimus grecoꝵ
gentis bella describunt. ibiq repperi¬
mus post captiuitatẽ ierłm palestinoᷤᷤ.
& arabas. & damascenos: & deinceps egip¬
tios fuisse subuersos. Quod aut̃ semꝑ
uerit isrł. & in illius subuersione lȩ¬
tata sit: amos ꝓpha exordio sui uolu¬
minis explicat. & breuit̃ laudes dõ ca¬
nens psalmista declarat. Ds quis similis
ecce inmici tui sonauer̃. & qui oder̃¬
te extuler̃ caput. Suꝑ popłm tuũ ma¬

Expanded text:
ille ante facere sit conatus . Quomodo ergo ille ante facere sit conatus . Quomodo ergo adversus Babylonem et Philistiim, et Moab, et Aegyptum, et Idumaeos et Ismaelitas, supra Dei comminationem legimus, quod insultaverint captivitati populi ejus, ita etiam nunc adversum Tyrum inimicam, et insultatricem subversionis Jerusalem prophetia texitur, quod etiam ipsa ab eodem hoste sit destruenda. Legimus  Al. Lgentis bella describunt; ibique reperimus post captivitatem Jerusalem, Palaestinos, et Arabas, et Damascenos, ac deinceps Aegyptios fuisse subversos. Quod autem sempverit Israel, et in illius subversione ltata sit, Amos propheta in exordio sui voluminis explicat , et breviter laudes Deo canens Psalmista declarat: Deus, quis similecce inimici tui sonuerunt: et qui te oderunt, extulerunt caput. Super populum tu
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuans: & dissipabo inuros tẏ̃ri & de¬
struent turres eius. & radam puluerem
eius de ea. Quȩ autẽ iste sint gentes
multe que inundabunt tẏrũ sic̃ mare
fluctuans: nominatim in consequentib
docet. Ecce ego adducam ad trrum
nabuchodonosor regem babylonis. ab
circundabit te munitionib & compor¬
tabit aggerem in gyro: &e eleuabit contͣ
te clipeũ. & uineas atq arietes tempe¬
rabit in muros tuos. & turres tuas de¬
struet in armatura sua: & cȩtera quae
usq ad finẽ uisionis secunt᷑. Nam & alia
prophetia quȩ aduersus ȩgyptios cerni¬
tur : eadẽ scriptura contexit. Fili homi¬
nis nabuchodonosor rex babylonis. ser¬
uire fecit exercitum suũ seruitate ma¬
gna aduersũ tẏrum. õm̃e caput de
caluatum. & om̃is humerus depilatus.
& merces non ÷ reddita ei: neq exercitui
eius de tẏro. ꝑquȩ significat multo tẽ¬
pore ab exercitu babylonis aggerem
comportatũ: & quod postea fecit alexan¬
der insulam continenti terrȩ socians.

Expanded text:
yri, et destruam turres ejus, et radam pulverem ejus de ea Quae autem istae sint gentes multae, quae inundabunt Tyrum sicut mare fluctuans, nominatim in consequentibus docet: Ecce ego adducam ad Tyrum Nabuchodonosor regem Babylonis ab Acircumdabit te munitionibus: et comportabit aggerem in gyro, et elevabit contra te clypeum, et vineas atque arietes temperabit in muros tuos, et turres tuas destruet in armatura sua, et caetera quae usque ad finem visionis sequuntur. Nam et in alia prophetia, quae adversum Aegyptios cernitur, eadem Scriptura contexit: Fili hominis, Nabuchodonosor rex Babylonis servire fecit exercitum suum servitute magna adversum Tyrum: omne capuum, et omnis humerus depilatus, et merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro . Per quae significat multo tempore ab exercitu Babylonis aggerem comportatum, ut quod postea fecit Alexander, insulam continenti terrae socians,
Abbreviated transcription (Latin):
tur.
Ululate naues maris. quia uastata est
domus unde uenire consueuerant. De
terra cechim reuelata ÷ eis. Tacete qui
habitatis in insula. negotiatio sẏdonis.
Manifestius &e plenius ezechiel propha.
sub uersionẽ tr̃ri & causas subuersionis
exponit dicens. Fili hominis ꝓ eo quod
dixit tr̾rus de ierłm euge confractȩ st̃
porte popłoꝵ conuersa est adme ĩm

Expanded text:
Tyri. Ululate naves maris, quia vastata est domus, unde venire consueverant: de terra Cethim revelata est eis. Tacete qui habitatis in insula negotiatio Sidonis. Manifestius et plenius Ezechiel propheta et subversionem Tyri, et causas subversionis exponit, dicens: Fili hominis, pro eo quod dixit Tyrus de Jerusalem: Euge, confractae sunt portae populorum, conversa
Abbreviated transcription (Latin):
repinittant. Nec sit ullus in populo
qui inuocet iusticiã: ⁊ iudicet uerita¬
tẽ. Siue in hebreo habet fidẽ: qͦ scili¬
cet credat in xp̃o. Sed confidunt in
nichili: ⁊ locuntur uanitates. Unde
apłs p̃cipit ne attendamꝰ iudaicas
fabulas: ⁊ mandata hominũ auersan¬
tium se aueritate. Uere enĩ confidit
in nichili ⁊ sequit᷑ uanitates : in quo
impletur dñi uaticiniũ. Ego ueni in
nomine patris mei: ⁊ ñ suscepistis
me.Si aliꝰ uenerit in nomine suo: illũ

Expanded text:
repromittant, nec sit ullus in populo qui invocet justitiam, et judicet veritatem, sive ut in Hebraeo babetur, fidem, quod scilicet credat in Christo; sed confidunt in nihili, et loquuntur vanitates. Unde Apostolus praecipit, ne attendamus Judaicas fabulas, et mandata hominum aversantium se a veritate . Vere enim confidunt in nihili, et sequuntur vanitates, in quo impletur Domini vaticinium: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: si alius venerit in nomine suo,
Abbreviated transcription (Latin):
Opera enĩ eorũ oꝑa iniquitatis: & p̃e
des eorũ ad malitiã currunt. ueloces ad
effundendũ sanguinẽ innoxiũ. Et cogi¬
tationes eorũ: cogitationes stultorum.
Contritio ⁊ miseria in iuis eorũ. ⁊ iuã
pacis ñ cognouer̃: ⁊ non ÷ iudiciũ in
uus eorũ. Semite enĩ eorũ ꝑuersȩ: quaᷤ
transeunt. ⁊ nesciunt pacem. Id eo ñ
ctuosa cognominat id÷ fructus ñ ha¬
bentia : ⁊̃ pedes eorũ currunt ad malũ.
& festinant ad effundendũ sanguinem
innocente. hanc enĩ ⁊ in ꝓpħarũ occisi¬
onẽ habuer̃ consuetudinem: ad quos
stephanꝰ loquebat᷑. Quẽ enĩ ꝓpharũ
ñ sunt psecuti patres ur̃i : & dñs iai

Expanded text:
opera enim illorum opera iniquitatis, pedes autem eorum ad nequitiam currunt ueloces ad effundendum sanguinem, et cogitationes eorum cogitationes insipientium. contritio et mispacis non cognoverunt: et non est judicium in viis eorum. Semitae enim eorum perversae, quas transeunt, et nesciunt pacem. Ideo non opctuosa cognominat, id est fructus non habentia . Et pedes eorum currunt ad malum, et festinant ad effundendum sanguinem innoxium . Hanc enim et in Prophetarum occisione habuerunt consuetudinem. Ad quos Stephanus loquebatur: Quem enim Prophetarum non sunt persecuti patres vestri ? Et Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
me colunt. docentes doctrinas ⁊ p̃cep¬
ta hominũ: quȩ sequentes negligunt
legem dĩ. Et ut sciamꝰ in tela opera
demonstrari: intulit: neq operientur
operib suis. Quidã locum istũ sic edis¬
serunt. Oua aspidum scider̃ siue rupe¬
runt: idẽ. mordentes ꝓpħarũ relique¬
re sermones. blanda sibi pseudo ꝓ¬
pħarũ eloquia texuer̃. De quib qui
comederit a serpente ferietur : &e in¬
telliget. nichil sibi uerba profuisse

Expanded text:
me colunt, docentes doctrinas et praecepme colunt, docentes doctrinas et praecepta hominum : quae sequentes, negligunt legem Dei. Et ut sciamus in tela opera demonstrari, intulit: Neque operientur operibus suis. Quidam locum istum sic edisserunt: Ova aspidum sciderunt, sive ruperunt, id est, mordentes Prophetarum reliquere sermones omnes, et blanda sibi pseudoprophetarum eloquia texuerunt: de quibus qui comederit, a serpente ferietur; et intelliget nihil sibi verba profuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ta simmachũ & theodotionẽ aspidem
aquila aut̃ uiperam posuit : ꝓ qua mn
hebraico legitur eꝑEe. qui ĩgitꝰ audi¬
ens traditiones uidaicas ad escas se mil¬
le annorũ uoluerit p̃parare. ⁊ ꝓmissio¬
nũ delicuis irretitus manũ ad cibum
extendere : si antequã comedat hocẽ.
uerbis mortiferis ad quiescat. uoluerit
prius considerare qđ dicitur. ⁊ singulos
sermones discutere. eorũq tractare rati-¬
diligentius intuere ac uidere qđ latitet:
repperiet fȩtorem teterrimũ. ⁊ princi¬
pem omĩum serpentiũ diabolũ in eoꝵ
latitare traditionib & quia sup᷑ di¬
xerat telas araneȩ texunt: exponit
quo telarũ istarũ textura proficiat.
Labor inquit eorũ. om̃isq doctrina ñ
xp̃i efficit uestim̃tum nec palliũ qͦ
nuditas animȩ ꝓtegatur: sed casso la¬
bore desudant dicente hoc eodẽ pro¬
pħa. Popłs hic labiis me honorat: cor
uero eorũ longe ẽ. ame. Frustra autẽ

Expanded text:
ta Symmachum et Theodotionem, aspidem. ta Symmachum et Theodotionem, aspidem. Aquila autem viperam posuit; pro qua in Hebraico legitur EPHEE . Qui igitur audiens traditiones Judaicas, ad escas se mille annorum voluerit praeparare, et repromissionum deliciis irretitus, manum ad ovum extendere: si antequam comedat, hoc est verbis mortiferis acquiescat, voluerit prius considerare quod dicitur, et singulos sermones discutere, eorumque tractare ratidiligentius intueri ac videre quid latitet, reperiet fetorem teterrimum, et principem omnium serpentem diabolum, in eorum latitare traditionibus. Et quia supra dixerat: Telas araneae texunt, exponit quod telarum istarum textura non proficiat. Labor, inquit, eorum omnisque doctrina non Christi efficit vestimentum, nec pallium quo nuditas animae protegatur, sed casso labore desudant, dicente hoc eodem Propheta: Populus hic labiis me honorat; cor vero eorum longe est a me. Frustra autem
Abbreviated transcription (Latin):
in euanglio dicit᷑. Serpentes genimi.¬
na iuperarũ. Pulchreq oua posuit
aspidum atq serpentiũ: quę oua
prius generare dicunt᷑. Et quia ñ
solum malitiȩ uenena in cordib suiᷤᷤ
retinent. sed in lege dñi die ac noc¬
te meditantur. aniles fabulas musi¬
tantes ꝓpt̾ea dicitur: ⁊ telas araneȩ
texunt᷑ quib muscas ⁊ culices. ⁊ par¬
ua capiunt animantia. Ad quas
cũ forte qͥd uenerit: quasi paerem
uacuũ transuolat. Qui comederit in¬
quit de ouis eorũ moriet᷑. Hoc ẽ. qͥ
consiluis eorũ acquieuerit. quomodo
abel acquieuit camn dicenti. transe¬
de ouis eorũ comedere conterens in¬
ueniet putridũ. & in ipso regulũ.
Qui enĩ prima fronte deceptus. oua
putauerit gallinarũ ⁊ aliarũ uolu¬
erũ quarũ esus innoxius ẽ: si frege¬
rit antequã comedat statim putorẽ
teterrimũ fetorẽq cognoscet. Et qđ
confotũ ẽ. inueniet regulũ. siue uix¬

Expanded text:
in Evangelio dicitur: Serpentes, genimiin Evangelio dicitur: Serpentes, genimina viperarum . Pulchreque ova posuit aspidum atque serpentum, quae ova prius generare dicuntur. Et quia non solum malitiae venena in cordibus suis retinent, sed in lege Domini die ac nocte meditantur, aniles fabulas mussitantes, propterea dicitur: Et telas araneae texunt: quibus muscas et culices et parva capiunt animantia; ad quas cum forte quid venerit, quasi per aerem vacuum transvolat. Qui comederit, inquit, de ovis eorum, morietur, hoc est, qui consiliis eorum acquieverit, quomodo Abel acquievit Cain dicenti, Transede ovis eorum comedere, conterens inveniet putridum, et in ipso regulum. Qui enim prima fronte deceptus, ova putaverit gallinarum et aliarum volucrum, quarum esus innoxius est: si fregerit antequam comedat, statim putorem teterrimum fetoremque cognoscet, et quod confotum est, inveniet regulum. Sive ju
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑer̃ iniquitatẽ. Oua aspidũ rupe¬
runt : ⁊ telas araneȩ texuer̃. Qui co¬
mederit de oiuis eorũ morietur.: &
qͦd confotũ est erumpet in regulũ.¬
& telȩ eorũ non er̃ in uestimentũ.
neq operient᷑ operib suis. Lacer
Uiua parturiunt dolorẽ ⁊ generati:¬
miquitatẽ: oua aspidũ fregerut is
&e telam araneȩ texunt. Et qͥ de ouis
eorũ comedere uoluerit: frangens
repperiet putridũ ⁊ in ipso regubũie
Tela corũ ñ erit inuestimñtiũ n ec opient̃
operibus suis. Qui antixp̃i prestolantur
aduentũ. nec possunt dicere atimore
tuo dñe concepimꝰ. ⁊ parturiuimus.
⁊ peperimꝰ sp̃m salutis tuȩ fecimus
suꝑ t̃ram. recte concipiunt dolorẽ
⁊ pariunt iniquitatẽ : ut quẽ mul¬
to labore ꝑquirunt. in iniquitate
suscipiant. De quorũ scriptũ est
patre: concepit dolorẽ ⁊ peperit ini¬
quitatẽ Isti frangunt atq disrum¬
punt oua aspidum : ut earũ uene.¬
na in sua mente suscipiant. Quib

Expanded text:
spidum ruperunt, et telas araneae texuerunt. Qui comederit de ovis eorum, morietur: et quod confotum est, erumpet in regulum. Telae eorum non erunt in vestimentum, neque operientur operibus suis. LXX: Quia parturiunt dolorem, et generant iniquitatem. Ova aspidum fregerunt: et telam araneae texuerunt. Et qui de ovis eorum comedere voluerit, frangens reperiet putridum, et in ipso regulum: tela eorum non erit in vestimentum, nec operientur operibus suis. Qui Antichristi praestolantur adventum, nec possunt dicere: A timore tuo, Domine, concepimus, et parturivimus et pepesuper terram , recte concipiunt dolorem, et parturiunt iniquitatem: ut quem multo labore perquirunt, in iniquitate suscipiant; de quorum scriptum est patre: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Isti frangunt atque disrumpunt ova aspidum, ut earum venena in sua mente suscipiant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ces pedes eorũ ad effundendũ sangui¬
nẽ : apłs posuit ad romanos. Quod
multi ignorantes de tercio decimo
psalmo sũptũ putant: qui uersus in
editione uulgata additi sunt. in he¬
braico ñ habentur. De qͦ plenius in
exordio huiꝰ uoluminis diximꝰ. Rec¬
te aut̃ uiã pacis ignorauer̃: qui aueto¬
rẽ eius suscipere noluer̃. Ipse ẽ. enim
pax nr̃a qui loquit᷑ ad apłos. pacem
meã do uobis: pacẽ meã relinquo uob.
Et ad ierłm. Siscires quȩ ad pacẽ st̃¬

Expanded text:
uinem, Apostolus posuit ad Romanos : quod multi ignorantes, de tertio decimo psalmo sumptum putant, qui versus in editione Vulgata additi sunt, et in Hebraico non habentur. De quo plenius in exordio hujus voluminis diximus. Recte autem viam pacis ignoraverunt, qui auctorem ejus suscipere noluerunt. Ipse est enim pax nostra, qui loquitur ad Apostolos: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et ad Jerusalem: Si scires quae ad pacem s
Abbreviated transcription (Latin):
paradiso. Qđq sequit᷑ ⁊ ꝓpt̾ peccata¬
tur : hoc ostendit qđ fȩtorem pecca¬
torum. ⁊ iniquitates eorũ ferre non
potuerit. sed auerterit faciem suã
ne eorũ turpitudinẽ cerneret: et
statim ꝑcutere cogeretur. Unde pec¬
cator. dñi uultũ uidere desiderans.
dicit in psalmo. Usqueqͦ dñe obliuis¬
ceris me in finem: usqueqͦ auertes fa¬
ciem tuã ame: Et alib. Ostende
faciem tuã ⁊ salui erimꝰ. Manus enĩ¬

Expanded text:
paradiso . Quodque sequitur: Et proptparadiso . Quodque sequitur: Et propttur, hoc ostendit, quod fetorem peccatorum et iniquitates eorum ferre non potuerit, sed averterit faciem suam, ne eorum turpitudinem cerneret, et statim percutere cogeretur. Unde peccator Domini vultum videre desiderans, dicit in psalmo: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem, usquequo avertis faciem tuam a me ? Et alibi: Ostende faciem tua