comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣm uõ hu nati sunt. dotalia con¬
fecĩt in eã documenta. legitimos eti¬
am ita ei natos filios existere. sed in
ip̃a nr̃a constitutione non adiccimꝰ
aperte ualere hoꝵ legizlationem ⁊̃
in illis quoꝵ patres adhuc suꝑiũt
aut defuncti quidem. contentio
aũt neq iudiciali sententia neꝙ a
micali int̾uentione decisa. hinc
quidam arbitrati sunt noi nulla¬
tenus uelle ea que inmemõãtis cõ¬
tiuentur legulationibus. de filus
qui añ celebrationem docium nati
sunt: ualẽ etiam in illis qui aute huiꝰ¬
moĩ legislationem natisunt. ⁊ maxi¬
me co quod hũius pars in pͥma ⁊ siła
cõstitutione põita ablata sit i nobis
in codicu composicionem. quod absur¬
de arbitrati sunt iustissume namq
tutioni. ⁊ tercia non adiecunus. in
partidaribus namꝙ positis legis
relationem. ui oitũ uõ coaceruati
mus. quatenus non mustitudo
suꝑflua codicibus scriberetur. t̾cia
uõ constitutione non adiecimus

Expanded text:
postquam vero hi nati sunt, dotalia conpostquam vero hi nati sunt, dotalia confecit in eam documenta, legitimos etiam ita ei natos filios existere. Sed in ipsa nostra constitutione non adiecimus aperte valere horum legislationem etiam in illis, quorum patres adhuc supersunt, aut defuncti quidem sunt, contentio autem neque iudiciali sententia neque amicali interventione decisa. Hinc quidam arbitrati sunt nos nullatenus velle ea quae in memoratis continentur legislationibus de filiis, qui ante celebrationem dotium nati sunt, valere etiam in illis, qui ante huiusmodi legislationem nati sunt; et maxime eo, quod huius pars in prima et secunda constitutione posita ablata sit a nobis in Codicis compositione. Quod absurde arbitrati sunt. Iustissime namqtutioni et in tertiam non adiecimus. In particularibus namque positis legislrelationem, in omni vero coacervatiomus, quatenus non multitudo superflua codicibus scriberetur. Tertia vero constitutione non adiecimus
Abbreviated transcription (Latin):
hanu .ꝙ̃. Peruenit. ad nos
dubitationem uanam quibui¬
dam incidisse si quod sancti¬
tum est a nobis de filus ꝓcrea¬
tis añ docium celebrationem
postea dotibus factis nõn ⁊ in p̃tĩ¬
creto aut truisactione sunt termina¬
te questiomibus. nobis utiꝙ d̃nparu¬
culariter ponẽmus loges exp̃ssim in pͥ¬
na constitũtione que hec sancciuit me¬
moa̾ntibus. ut siue suꝑ sunt eis pat̾s
accionibuc susceꝑunt t̾minum om̃i
modo ita iudicari sicut nr̃a dicit lex
quam complentes etiam sđm posui¬
mus legcm eadem ualere sauccientes
etiam si non post dotes ꝓcreentur fi¬
lii. aut ꝓcreati moriantur. nichomi¬
nus ⁊ ante dotes natos legitimos
ri tempora. exceptis illis causis quas
nr̃am p̃sumpserunt male int̃ꝑ̃tari
legis lationem. ⁊ sensum. terciam cõ¬
acti sumus ponere constitũtionem
ꝑ quam iussimus. siquis legitimam
deinde ea moriente aut mationio
repudio soluto habuit filios ex aliq̃.
ad quam nuptie non int̃licuntur

Expanded text:
hanni pp. Pervenit ad nos dubitationem vanam quibusdam incidisse, si, quod sancitum est a nobis de filiis procreatis ante dotium celebrationem, postea dotibus factis, non et in praetercreto aut transactione sunt terminatae quaestionibus: nobis utique, cum particulariter poneremus leges, expressim in prima constitutione, quae haec sancivit, memorantibus, ut, sive supersunt eis patresactionibus susceperunt terminum, omni modo ita iudicari, sicut nostra dicit lex. Quam complentes etiam secundam posuimus legem, eadem valere sancientes, etiamsi non post dotes procreentur filii aut procreati moriantur, nihilo minus et ante dotes natos legitimos ri tempora, exceptis illis causis, quasnostram praesumpserunt male interpretari legislationem et sensum, tertiam coacti sumus ponere constitutionem, per quam iussimus, si quis legitimam deinde ea moriente aut matrimonio repudio soluto habuit filios ex aliqua, ad quam nuptiae non interdicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
calib debitis. in quibcumq cor¬
poribus sub accce lititanda sũt.
fisco auctore uendantur. ñ ꝑpetuo
penes eu᷑m sint uire diui quibꝰ res
hꝰ cemodi sub haste sollempis

Expanded text:
debitis in quibuscumque corporibus sub auctione Licitanda sunt, fisco auctore vendantur, ut perpetuo penes eos sint iure dominii, quibus res huiusmodi sub hastae sollemnis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipimꝰ delatores sine fisci aduo
sa patrimonia deferre nõ cessant
damꝰ oĩbꝰ qui se lesos existimant.
cͣc delatores.s euentatem uidiciur
implorare. ferro districtã.

Expanded text:
cipimus delatores sine fisci advocsa patrimonia deferre non cessant, damus omnibus qui se laesos existimant contra delatores severitatem iudicum implorare ferro destrictam.
Abbreviated transcription (Latin):
dine oimodo iussu ꝓcuratoris ut
cam̃ abalio delatam conuementi
diligentia in strueres ñ ip̃m uo¬
luntariũ delationis mumis sus¬
cepisse. ceautoꝵ lectio q̃ p̃cibus
intextasunt manifeste decharat

Expanded text:
in immo iussu procuratoris, ut causam ab alio delatam convenienti diligentia instrueres, non ipsum voluntarium delationis munus suscepisse te actorum lectio, quae precibus intexta sunt, manifeste declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
tione aut ratione uiris anquid rei
nr̃e ad dendũ ẽ. rite atq sollempi¬
ter. ꝑ comite rer̃ priuataꝵ deuide ꝑ¬
nant̃. grauissums statĩ subdendis.
supplitus qui post hꝰ mõi aliquid ꝓ¬
pria usurpanone temperauerint.
ad fiscum uibemus transferri. si nł¬
lũ ex qͣliret sanguinis lineał nus
titulo legitimũ reliquent intes

Expanded text:
id rei nostrae addendum est, rite atque sollemniter per comitem rerum privatarum, deinnantur: gravissimis statim subdendis suppliciis, qui huiusmodi aliquid propria usurpatione temptaverint. ad fiscum iubemus transferri, si nullum ex qualibet sanguinis linea vel iuris titulo legitimum reliquerit intes
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰscruetur. nam siquid ꝑfraudẽ
in dispendiũ errarii fuerit admiᷤᷤ¬
sum. missi quidem executores ñ
tur. fisci noͣ ꝑ atronus detrim̃tũ
ꝙ uicio eiꝰ fisco inuehitur resar

Expanded text:
servetur. Nam si quid per fraudem in dispendium aerarii fuerit admissum, missi quidem executores, nontur: fisci vero patronus detrimentum, quod vitio eius fisco ingeritur, resar
Abbreviated transcription (Latin):
sorptione habita comꝑasse. n ani
ł imnima portio rei ꝑtineat. ut ais¬
unin̾sa aꝓcuratoribꝰ meis dist᷑¬
hanturs p̃cui pariis tm̃ in fis¬
cum redigatur. relic̾ dñis par¬
num restituantur. emptorem
igitur p̃dioꝵ dequibꝰ nbellum

Expanded text:
scriptione habita comparasse. nam inima portio rei pertineat, ut universa a procuratoribus meis distrahantur, sed pretium partis tantum in fiscum redigatur, reliquum dominis partium restituatur. Emptorem igitur praediorum, de quibus libellum
Abbreviated transcription (Latin):
mea dixx̃. ut cuiꝰ rerp̃cium eũiꝰ
bona sideẽ addicta semel fiscus
quidem ꝗcẽm pati debere cquũ
c̃. cum ⁊ mhis nenditiomibus
emptore ñ in quictato officiañt
se possint experirr¬

Expanded text:
mea duxit, ut, cuius rei pretium, cum bona fide esset addicta, semel fiscus quaestionem pati debere aequum est, cum et in his venditionibus emptore non inquietato officia inter se possint experir
Abbreviated transcription (Latin):
ccteros qui exactores fuerant. nõia¬
ti confuse exactionis mutuũ ꝑicu¬
lum constitutum s separato mu¬
n̾is obsequio discretam solititudi¬
nis iationem fuisse adseueratis
exactoꝵ qui principali loco ad erac
minatores conueniri. rationał ig̾¬
iucenir iuris ordinem scquentur¬
excussisq exactoꝵ facuitatibꝰ nce
ñ ⁊̃ nominatoꝵ si fiscus inumuer¬
si debiti ꝗͣ titatem indẽpnitatis se¬
curitatẽ consecutus nõ fuerit ⁊ uoᷤ

Expanded text:
ceteros, qui exactores fuerant nominati, confusae exactionis mutuum periculum constitutum, sed separato muneris obsequio discretam sollicitudinis rationem fuisse adseveratisexactorum, qui principali loco ad exactminatores conveniri. Rationalis igitur noster iuris ordinem sequeturexcussisque exactorum facultatibus nec non etiam nominatorum, si fiscus in usi debiti quantitate securitatetatis consecutus non f
Abbreviated transcription (Latin):
Si quando ad norationes
uĩt ꝯtineant posscem. siue domũ¬
ꝗͣ donai̾umꝰ integro statu donatam
ħ uerbo eauis ꝯtinebitur. ł quod ꝯͣ¬
ante scribamꝰ cũ ad iacentibus. ⁊¬
mantipiis. ⁊ pecorib ⁊ fruitibꝰ ⁊ oĩ¬

Expanded text:
Si quando adnotationes nostrae contineant possessionem sive domunaverimus, " integro statu" donatam, hoc verbo ea vis continebitur, quam ante scribebamus " cum adiacentibus mancipiis
Abbreviated transcription (Latin):
actio ꝙ argentũ ꝙ inferre debebaᷤᷤ
rationibꝰ fuit relatum si catiõi
q̃ tibi suꝑ eo exposita ẽ. tãbulariꝰ
ñ sub notauit. equñ tñ ẽ. ut prĩ
cebonis eiꝰ qui exactor fuit. si sol¬
uendoẽ. ⁊ conuemiendi enis fucd¬
tas datur. indẽpnitati satis fiat.
tuc att si ẜuan hic modꝰ ñ possit.¬

Expanded text:
actio, quod argentum, quod inferre debebas, rationibus fuit relatum, si cautioni, quae tibi super eo exposita est, tabularius non subnotavit. aequum est tamen, ut prius de bonis eius qui exactor fuit, si solvendo est et conveniendi eius facultas datur, indemnitati fisci satisfiat, tunc a te, si servari hic modus non possit
Abbreviated transcription (Latin):
pellari. officialib uolencibus ea
caꝑe debet ad quiesse cum lũteris
nr̃is cognonerit. nõ ex arbittio
piendas eastem uerasse facultait᷑.
u actiones p̃cipunꝰ concremari ob
solum ꝙ. siuis temporiu prolate
ñ siuit. ⁊ iam calumpne prina¬
coꝵ to salcem arcreant̃. exemplo
quo iustas fisci lites silere pre
ẽ. his quib aliꝗ̃ in quietudinẽ
siscus infert. dum facultoies coꝵ¬
demad huc cõtrouersia pendence
ergo si controu̾si & ertit̾it. fic̾o a¬
ap̃ eum oĩb faciuentibꝰ constitu¬
tis. cognitio uentiletur. ut c̃ rei
exitus deb̾e eas uendicai e̾ ꝓbau̾¬
it. tũc demũ res ꝓseniuliceat.
⁊ suꝑ modo faciatatum acret̃
incerrogationẽ haberi. q̃ ꝑcon¬
dinõnales seruos in uestiganda
ẽ. ut si quid sub rc̃tũ fuerit ex igat
⁊ exttinsetus integrũ tm̃ aliud
acredere. si quidẽ ꝯsuctudo fraudũ

Expanded text:
pellari, officialibus volentibus ea capere debet adquiescere, cum litteris nostris cognoverit non ex arbitrio piendas easdeci actiones praecipimus concremari ob hoc solum, quod suis temporibus prolatae non sunt. iam calumniae privatorum eo saltem arceantur exemplo, quo iustas fisci lites silere praeest his, quibus aliquam inquietudinem fiscus infert, cum facultates eorundem adhuc controversia pendenteergo controversia exstiterit, fisco aapud eum omnibus facultatibus constitutis cognitio ventiletur, ut, cum rei exitus debere eas vindicari probaverit, tum demum res persequi liccat, et super modo facultatum ac rerum interrogationem haberi, quae per conditionales servos investiganda est, ut, si quid subtractum fuerit, exigatur, et extrinsecus tantum aliud accedere; si quidem consuetudo fraudum,
Abbreviated transcription (Latin):
S ciant omn es accipiendi
mutuo exlargitionibꝰ sacris auri
ñ patere cuiquam facultatem ꝙ
si quis aurũ exnt̃o erario priua¬
tis commodis ꝓ futurum ꝓfutu¬
rum occulte aut cautionis sp̃o¬
sionis si de ut debitor redditurꝰ.
exinemoratis tesauris subspetie
pene exactio post ponitur. si cũ
ituq insortisquantitate fisci ꝑ

Expanded text:
Sciant omnes accipiendi mutuo ex largitionibus sacris auri non patere cuiquam facultatem. Quod si quis aurum ex nostro aerario privatis commodis profuturum occulte aut cautionis aut sponsionis fide ut debitor redditurus ex memoratis thesauris sub specie poenae exactio postponitur. sicut itaque in sortis quantitate fisci pe
Abbreviated transcription (Latin):
up̃r. Sisubpignore creditum
tet. si eas dependisalt̃e pacto placu
usq ad diidiam centesume usu¬
ras stipulãi creditorib exceptis
si ue prĩcipalicer eppmiserunt.¬

Expanded text:
. Si sub pignore creditum tet, si eas dependi saltem pacto placuusque ad dimidiam centesimae usuras stipulari creditoribus exceptis sive principaliter ei promiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ breui iuserta fuit. ostendant᷑.¬
iniquñ eẽ. ꝑ speximꝰ. ut sub pro¬
pria ad notationis manu unꝰ quis¬
q faciat debitorem. Occsionis
uissione cohib̾i. ut breuis uanita¬
te deiecta nilꝰ ad redibitionẽ de hĩ

Expanded text:
 brevi inserta sunt ostendaniniquum esse perspeximus, ut sub propriae adnotationis manu unusquisfaciat debitorem. Occasionis iussione cohiberi, ut brevis vanitate reie
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓbaueris. ñ auctore ꝓcuratore.
ł eo cuiꝰ uendendi fuit facultasn
exsoluereis. rescissa nendinone ma
sollempnitate possc̾es tuas exoffõ
distracras suggeris. ⁊ ꝙ p̃tii uti¬
litate oberignum debitum grati¬
osam emptioem emptionem in
fraudem tuim utilitatemqs. ra¬
cione̾m meaꝵ au̾sarũi cõmentũ
fuisse dicis q̃ ꝓpter illicita ista re¬
dargue. tam uidempnitan. fisciꝰ
sulturus quam tue sccuritati oꝑã¬

Expanded text:
si probaveris non auctore procuratore vel eo, cui vendendi fuit facultas, nexsolveris, rescissa venditione masollemnitate possessiones tuas ex officio distractas suggeris, et quod pretii vilitate ob exiguum debitum gratiosam emptionem in fraudem tuam utilitatemque rationum mearum adversarium commentum fuisse dicis. quapropter illicita ista redargue, tam indemnitati fisci consulturus quam tuae securitati o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃ͣr. Palatinos qui sacͣrum
nem tractantes inculꝑantur ad
calcem terminũ q militie ꝑ ue
nuper agentiũ ua reb scolen
ostre sunt mansuetu dinis ꝯtri¬
memorati reddantur. exhortes
deteraq honera nõ agnoscant.

Expanded text:
. Palatinos, qui sacrarum nem tractantes inculpanter ad calcem terminumque militiae nuper agentum in rebus scholae a nostra sunt mansuetudine contrimemorati reddantur exsortes ceteraque onera non agnoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
quis aliud pro auo intend̾it᷑.
nͥl eũ ꝑiclitari plac. S in eodẽ
iudicõ cognita u̾itate errorem
suũ corrig̾e ei ꝑmittimꝰ ułi
si is qui hõinem stichũ pet̾e de¬
ber: eroteni pecierit. aũsiqͥs¬
⁊ ex testõ sͥ dari opt̾e intend̾it.¬

Expanded text:
quis aliud pro alio intenderit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut si quis ex testamento sibi dari oportere intenderit
Abbreviated transcription (Latin):
ad ͥno tͣnsstur si aut̃ dampnũ eicͥ
deditus est resartierit. q̃ita petu¬
mã᷑ auxiio p̾toris ĩuito dño inau
nuttetur ¶ St̃ aut̃ consticute nox¬
ales accõnes aũ legib. aũ ex e¬
⁊ ui bonoꝵ raptoꝵ. ¶Om̃is autẽ
noyalis actõ caput seaintur. nã¬

Expanded text:
no transfertur: si autem damnum ei cui deditus est resarcierit quaesita pecunia, auxilio praetoris, invito domino, manumittitur. Sunt autem constitutae noxales actiones aut legibus aut eet vi bonorum raptorum. Omnis autem noxalis actio caput sequitur. na
Abbreviated transcription (Latin):
cũ io incipit accõ eẽ: at si manu¬
missus fu̾it directo ip̃e tnr ⁊ extĩ¬
guitur noxe deditio Ex diu̾so qͦ
diretta accõ noxaus eẽ incipit.
Nam silib̾ homo noxam ꝯmiser̾.

Expanded text:
cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxiam commiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
appeuatur. qm̃ pri¬
mũ apublicõ p̾tore
medicto ꝓposita est.
Rursus ex diu̾so. si
quis cũ reipuplice
porestate eẽt: rem
eius quimtiuitatẽ
ẽẽt: usucepit. ꝑmit¬
titur dño ni possessor
miii recissa usucapi¬
one eampete .i. ita
pet̾e ut dicat posses

Expanded text:
appellatur, quoniam primum a Publicio praetore in edicto proposita est. Rursus ex diverso si quis, cum rei publicae potestate esset, rem eius qui in civitate esset usuceperit, permittitur domino, si possessor num, rescissa usucapione, eam petere, id est ita petere ut dicat, posses
Abbreviated transcription (Latin):
totib exigñdis ꝓponitur
tͣnstulimus: m̾ito reux¬
orie actione sublata ex
stipulatut̃ ꝓ eͥa nti oduc
⁊ tacitam ei dedimꝰ ypo
te sua expiatur. cuiꝰ soliꝰ
inbone fid̾i a̾ iudiciis lib̾a
pot̾cas ꝑmitti ind̾ridici
ex bono ⁊ equo estimãdi
qͣntũ accori restitui debe¬
atur. in quo tulud ꝯtim̃.¬

Expanded text:
otibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introductet tacitam ei dedimus hypotte sua experiatur, cuius solius In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bono et aequo aestimandi, quantum actori restitui debeat. in quo
Abbreviated transcription (Latin):
¶tineumquipronũ
cũ id non impetͣss.
Itm̃ adu̾sus euum qͥn
ex em̾it eum cun ĩ
ius uocaretut. cirꝰ¬

Expanded text:
et in eum qui patronum cum id non impetrasset: item adversus eum qui vi exemerit eum qui in ius vocaretur, c
Abbreviated transcription (Latin):
tmetur. pena aut ti¬
pliest/S ⁊̃ legis aqui¬
lie acc̃o de dampno in¬
Solũ si adu̾sus infitian¬
iuscũ occiõit: qimeo
anno integ̃ ⁊ magni

Expanded text:
ena autem tripli est. sed et legis Aquiliae actio de damno solum si adversus infitianluscum occiderit, qui in eo anno integer et magni
Abbreviated transcription (Latin):
ticius suam eẽ af
fiagat᷑ ius sibi eẽ¬
de fundo forte. ł edi¬
biis᷑ utãdi fruendi.
nieundi. agendi. ꝑ
ex fundo uicim aqͣ¬
deducendi in rem
actoest ẜ eiusõ ge¬
neris est acto deu̾iꝰ
ẽẽ alcius edes suas¬

Expanded text:
us suam esse agat ius sibi esse fundo forte vel aedibus utendi fruendi vel ni eundi agendi vel ex fundo vicini aquam ducendi, in rem actio est. eiusdem generis est actio de iuresse altius aedes suas
Abbreviated transcription (Latin):
tessarium est exem¬
plis ostent̾e.ecceple¬
rumq ita ꝑmitut ĩ
rem agere. ut nel
actor. dicerz se qͣsi u¬
sncepisse ꝙ usumon
possessor dicerz a du̾
est. si eius rei cali pꝰ¬
sessionem amiserit.
nullam ht̃ directani
inrem actõm ad eq̃
ita prodite sunt iu¬
re ciuili accõnes u
quis dñum siumͣ
sane durum erat

Expanded text:
essarium est exemplis ostendere. ecce plerumque ita permittit in rem agere, ut vel actor diceret, se quasi usucepisse quod usu non possessor diceret, adveest, si eius rei casu possessionem amiserit, nullam habet directam in rem actionem ad eam ita proditae sunt iure civili actiones, ut quis dominium suum sane durum erat
Abbreviated transcription (Latin):
n̾o aui possidetno
est act̃o proditap
qͣ neget remac¬
toris ẽẽ ¶Sane uno
cau qui possidet in¬
chilomiinus actoris
ꝑtes optinet. Sic̃
inlaciorib dige¬
stoꝵ libris oportu¬
nius apparebit.
¶S iste quidẽ acti¬

Expanded text:
o qui possidet non est actio prodita per quam neget rem alterius esse. sane uno casu qui possidet nihilo minus actoris partes obtinet, sicut in latioribus digestorum libris oppotunius apparebit. Sed istae quidem acti
Abbreviated transcription (Latin):
totuis peculii ⁊ohẽtur. at ĩ tri¬
putana eiꝰ tm qd negociaretur
⁊ pot̾ quis t̾ciam forte ꝑtem petu¬
lii. aut quarta ł ⁊̃ minima nego
⁊ mancipiis. aut fenebri pecũia
hñe. ꝓut gͦ expedit ĩ quisq i miͣt¬

Expanded text:
totius peculii ratio habetur, at in tributoria eius tantum quod negotiatur, et potest quisque tertia forte parte peculii aut quarta vel etiam minima negotediis et mancipiis aut fenebri pecunia habere. prout ergo expedit, ita quisque
Abbreviated transcription (Latin):
testate st̃ ¶Iuud ꝓprie ẜuatur ĩ
eoꝵ ꝑsona qd̾ senatus ꝯsultum
macedonianũ ꝓhibuit mutuas
petũias dari eis qui in pentis er̃t
pot̾tate. ⁊ ei tiui credidit denega¬
tur accõ. tam adu̾sus ip̃m filiũ.
filiamue: nepotem. neptẽ ue¬

Expanded text:
testate sunt. Illud proprie servatur in eorum persona, quod senatus consultum Macedonianum prohibuit mutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiam
Abbreviated transcription (Latin):
tendat ius non eẽ
adñsario utendi.¬
fruendi emidi. age¬
di. aquam uedu¬
cendi. Itm̃ aicius
gollendi ꝓspiciẽdi.
Iste quoq actones
in remsunt. S ne¬
gatiue quod genꝰ
actoius incontro¬
u̾siis reꝵ corꝑaliũ¬

Expanded text:
tendat, ius non esse adversario utendifruendi, eundi, agendi aquamve ducendi, item altius tollendi, prospiciendi, istae quoque actiones in rem sunt, sed negativae. quod genus actionis in controversiis rerum corporaliu
Abbreviated transcription (Latin):
dite sunt actiones ĩ
personam. ꝑ quas
eo agit. qui niio n¬
re ei obligatus est:
Mou tam̃ aucuide
auquare controu̾¬
siam: quo cãu ꝓdite¬
sunt actõnes ĩ rem.¬

Expanded text:
ditae actiones in personam sunt, per quas eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam. quo casu proditae actiones in rem
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ sit: ñ deducitur ex penilio. nłi
id ex peculio etꝰ ñ dedutatur. Ce¬
terum dubiũ non est : qũiis quo
possit. S er̃ stuttissimũ si omissa
accõne qͣua faculime solidũ ex
contractu ꝯsequi possit. sese ad dif¬
ficultat̾e ꝓducat ꝓbandi m rem

Expanded text:
domini sit, non deducitur ex peculio, veluti id ex peculio eius non deducatur. Ceterum dubium non est, quin is quoque, possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi, in rem
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ itaq de mus que ali¬
eno iuri sunt subiecte. Ilam
si cognon̾imꝰ que iste ꝑsone
sint: simul intelligeniꝰ que
sui iuris sunt. ac prius dispiti¬
potestas iurił gntium est siam
ap̃ om̃s ꝑeqͣue gentes animad̾¬
u̾tere possimus. dominis inser¬
uos uite netisq pot̾tatem ee¬

Expanded text:
videamus itaque de his quae alieno iuri subiectae sunt: nam si cognoverimus quae istae personae sint, simul intellegemus quae sui iuris sunt. ac prius dispicipotestas iuris gentium est: nam apud omnes peraeque gentes animaduertere possumus dominis in seruos uitae necisque potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
primatum euis qui subrogat᷑¬
tur amisso iudicio ꝙ aud autẽ
sipͣ munͣũ qui un cautis bremi¬
mitatis tuiq officii cautus obł¬
omnes eqͣlance seruan p̃cipi¬
mꝰ nullo diuine domus patro¬
cinio nullo sacro sc̃ãꝵ ecciaꝵ¬

Expanded text:
primatum eius qui subrogatur admisso iudicio. Quod autem supra numerum, qui encautis brevimitatis tuique officii cautius obomnes aequa lance servari praecipimus, nullo divinae domus patrocinio, nullo sacrosancta
Abbreviated transcription (Latin):
suarioꝵ siue excipiende nectͣi¬
tate litis astricins intucirseu
inferende uouintate spontane
a ꝓuocatus iudictiũ ueluat
exꝑiri fori nr̃bam audicouũ

Expanded text:
suariorum sive excipiendae necessitate litis adstrictus seu inferendae voluntate spontanea provocatus iudicium voluerit experiri, fori urbani auditorium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙtũ ut sceuola dicebat sicce¬
bent computari. ne minꝰ sit̃.¬
cͣ quinqͣginta dies. ¶Datus
au̾t̃ tutor ad iuu̾sum patri¬
monium datus eẽ credr.¶ Qui
tutelam alitꝰ gessit: inuitus

Expanded text:
 ut Scaevola dicebat, sic debet computari, ne minus sint quam quinquaginta dies. Datus autem tutor ad universum patrimonium datus esse creditur. Qui tutelam alicuius gessit, invitus
Abbreviated transcription (Latin):
sexus decundiameg̾dientis. si pie¬
tate ꝓducca non contine miuri¬
am pupilloꝵ comitut enm ad as¬
tũsacom ¶Impudes ñopossunt¬
cessarioꝵ suspectos possunt ar¬
gu̾e. ⁊ itadiuuis sepͥus ⁊ antori¬
nus scripserunt. ¶ suspectñs a̾
est qui non ex fide tutelamg̾it.
licet soluendo est: ut Nulianus
rilianus striꝑsit. ⁊ scom eũ consa¬

Expanded text:
sexus verecundiam egredientem sed pietate productam, non continere iniuriam pupillorum, admittit eam ad accusationem. Impuberes non possuntcessariorum suspectos possunt arguere: et ita divi Severus et Antoninus rescripserunt. Suspectus est autem, et qui non ex fide tutelam gerit, licet solvendo est, ut Iulianus Iulianus scripsit, et secundum eum cons
Abbreviated transcription (Latin):
titur ꝑunientus. ¶ Nouisimne
Sciendum est eois qui tfaudulitẽ
cutelam uł curari ãministͣnt ⁊̃¬
si satisosferant: remouendos a
facultatem prat᷑ ¶Suspeccum .n.
euim psttamꝰ qui morib talis e̾.
ut suspectus sit. enimuᷤ tutorur

Expanded text:
Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a facultatem praestat. Suspectum enim eum putamus, qui moribus talis est, ut suspectus sit: eni
Abbreviated transcription (Latin):
num sunt. atutela ur curaha¬
bent uacac̃om. ¶ Qui aut̃ se
uult excusare si pures hat ex¬
tusac̃õnes ⁊ de qubd̾ non pro¬
res ꝯgnou̾int: excusare se de
tentesimum lapidemit᷑ ab¬

Expanded text:
um sunt, a tutela vel cura habent vacationem. Qui autem se vult excusare, si plures habeat excusationes et de quibusdam non proverunt, excusare se debcentesimum lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit eium qui res fisci ad¬
ministrat: a tutela ⁊ cura ꝙͣ diu
administrat᷑ ex tusari posse. ¶t̃
qui rei puplice cã absunt: a tu¬
rela ⁊ cura excusantur ¶ s ⁊ si fu¬
erint tutores ł turatores dati:¬
a tutelã ⁊ tura extusantur. qͣte¬
nus rei puplice cã abst̃ ⁊ int̾ca
curator loco eoꝵ datur. qui si
reu̾si fu̾int: recipiunt homiis
uas ⁊ utelas uocati.¶ Et qm po¬
se possut. ut diuus martus
Rpsit. s receptam tutelam
deserere non possunt ¶tcm̃ p̃p̃¬

Expanded text:
rescripsit eum, qui res fisci administrat, a tutela vel cura quamdiu administrat excusari posse. Item qui rei publicae causa absunt, a tutela et cura excusantur. sed et si fuerunt tutores vel curatores, deia tutela et cura excusantur, quatenus rei publicae causa absunt, et interea curator loco eorum datur. qui si reversi fuerint, recipiunt onus as tutelas vocati. Et qui pose possunt, ut divus Marcus rescripsit, sed coeptam tutelam deserere non possunt. Item p
Abbreviated transcription (Latin):
instracõem neg̾oꝵ suffic̾e.
pupilloꝵ administͣcuros ꝓmi¬
dam excus acõm eiꝰ qui ħ solo
pitales lum̃t᷑ nec reconciliato
int̾uenit: a tutela uł cura so¬
lent extusare¶It is qui stͤatui.
a tutela uł cura se pot̃ extu¬

Expanded text:
istrationem negotiorum sufficere. pupillorum administraturos dam excusationem eius, qui hoc solo pitales fuerunt nec reconciliatio intervenit, a tutela solent excusare. Item si quis status a tutela vel cura se potest
Abbreviated transcription (Latin):
ł turatores pupur uł aduttis cẽ¬
cie ultim̃ eis pͣridium possit af¬
ferre Subsidiaria e acc̃odatur ĩ
eos qui is oĩo atutorib ł turato¬
rib sacisdai non curau̾nt. aũ¬

Expanded text:
vel curatores pupillis et adultis cetquae ultimum eis praesidium possit afferre. subsidiaria autem actio datur in eos qui vel omnino a tutoribus vel curatoribus satisdari non curaverint au
Abbreviated transcription (Latin):
pupun ꝓupilleq capitis diminu¬
c̃õ licͣ mia sit. om̃s cutelas
tollit. ¶ pͥt̾ea aui ad c̾cum temp̃
tesfo dantur tutores: finito eoͣ.
deponunt tutelam. ¶ Desmnunt
ã eẽ tutores qui uł remouẽtur

Expanded text:
pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad certum tempus testamento dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur
Abbreviated transcription (Latin):
disposuimꝰ. antiquitatis nor¬
mami infemineis ꝑsonis bñ
poĩta in suo ordine relinꝙ̃ tes
u post .xii. annũ completum.
Uirpotñtes ẽẽ credantur.
nit: ut desinat eẽ tutorex¬
isfente ꝯdicone ¶ Simili m̾fi¬

Expanded text:
disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. nit, ut desinat esse tutor existente condicione. Simili m
Abbreviated transcription (Latin):
turator detenert extinguitur
cognitõ suspetri. ¶Siauis tutor
copiam sui non faciat. ut alim̃
hi iubentur. gͦ ut suspectus re¬
mou̾i pot̾it qui noͣn pr̃at aum̃¬
ta ¶S ⁊ si auis p̾sens negat p̃p ĩo¬
piam alm̃ta posse det̾ni si n
ꝑ m̃daciũ dicat᷑. remittend̾eu

Expanded text:
urator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenhi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat, remittendu
Abbreviated transcription (Latin):
lam uł curam aspirare. adeo
ut nec excusacõne opus fiat.
qͣua constõne cauetur uͥ nͣ pir¬
pillus ad łimam tutelam no
anoꝵ cutelam uł curam subire
ut nec uolens ad tale honit᷑
admitatur. ¶ Itm̃ rome᷑ gra

Expanded text:
lam vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocaliorum tutelam vel curam subire. ut nec volens ad tutelae munus admit
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑium cogitantib aliquibus
conscia ẽ mulier. aut etiã suo
uiro non indiget. si aũt̃ uir si¬
a muliere denũcratum tacue¬
rit liceat mulieri ꝑ quamcũꝙ
ꝑsõam hoc decłare in imꝑio. ut
uir nullam ex hac causa repu¬
ulterio maritus putauit posse
suam uxoem comunci. opor¬
tet iurum pͥus inscribe muli¬
erem aut etiam adulterum
⁊ si nuiꝰmoĩ accusatio uerax
ostñditur tuc reꝑ̾udio misso
alia uxoris sub̾a qntum dotis
tcia pars eẽ cognoscitur. ut es
ꝓp̾etati ⁊ dos ⁊ a nobis definita
pena adplicetur. si enun filios ba¬
biuĩt ex eodem malmoĩo iube¬
mus ⁊ dotem scđm de hoc leges
aliamꝙ mulieris subam filus
conẜuari. ⁊ ita adultã legitime

Expanded text:
 aliquibus conscia est mulier aut etiam suo viro non iudicet. Si autem vir a muliere denuntiatum tacuerit, liceat mulieri: per quamcumque personam hoc declarare imperio, ut vir nullam ex hac causa repuulterio maritus putaverit posse suam uxorem convinci, oportet, virum prius inscribeerem aut etiam adulterum, et si huiusmodi accusatio verax ostenditur, tunc repudio misso alia uxoris substantia quantum dotis tertia pars esse cognoscitur, ut eius proprietati et dos et a nobis definita poena applicetur. Si enim filios habuerit ex eodem matrimonio, iubemus et dotem secundum de hoc leges aliamque mulieris substantiam filiis conservari, et ita adulterum legitime
Abbreviated transcription (Latin):
alii. quidem sub alia quacumꝙ
milicia armata constituti meluis
ordinãe ꝑspeximus: ⁊ iubemꝰ quan¬
toscum annos in expedunento
mansiñt sustie hoꝵ uxores ue⁊
nec litteras nec responsum aliquod
a siuis mãitis susceꝑint. siqua uͦ ex
huiusmoĩ mulieribus suum mũ¬
tum audierit mortuum. neq tũc
ad alias eam uenire nupcias smi¬
mus. nͥ pͥus accesseĩt mulier ꝑ se.
aut ꝑsuos parñtes. aut ꝑaliã quam

Expanded text:
alii quidam sub alia quacumque militia armata constituti, melius ordinare perspeximus. Et iubemus quantoscumque annos in expedito manserint, sustinere horum uxores, licet nec litteras nec responsum aliquod a suis maritis susceperint. Si qua vero ex huiusmodi mulieribus suum maritum audierit mortuum, neque tunc ad alias eam venire nuptias sinimus, nisi huius accesserit mulier per se aut per suos parentes aut per aliam quam
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m ciuitatis quatemis eu sti
tradantur ut debeant susti¬
nere torm̃tum scdm leges q̃
int̾dicunt adultõs a scĩssimis
ȩccłiis um̃dicari. nullam neꝙ
in hoc aliam iudice querente
de adultĩo ꝓbatioem nͥ tres
sicuti sup̃ diximus contestatio¬
nes. has enu tribus contestaci¬
cõmittunt. ⁊ ad oracioc̃m do¬
mus confugint ab eis uindi¬
cari nr̃e leges nonsiniit. quo¬
mͦ illis qui in ip̃a eccła tale sce¬
lus studiũnt ꝑpetrare ꝑmitti¬
cis t̃minis imienire. s omib
moĩs hos udicib tradi ⁊ penã
sustinẽ quam dignisũt qui scĩs¬
sima loca iuolare p̃sumunt qͥ
aut filiam aut neptem aut
sponsam inuenãndis locis cũ
aliquo loquentem ⁊ suspicatꝰ
fuĩt turpis grẽ causa eos collo¬
qui: tradat eos defensori aut a¬
liis eius scĩssime eccłe cłicis ut
rp̃i suo ꝑiculo utrasꝙ ꝑsonas
diuise custodiant. donet iudex
eos accipiat. ⁊ scđm leges causa
discernat. que gͥ ꝑ p̾sentem ⁊ ĩ¬

Expanded text:
pum civitatis, quatenus ei isti tradantur, ut debeant sustinere tormentum secundum leges quae interdicunt adulteros a sanctissimis ecclesiis vindicari, nullam neque in hoc aliam iudice quaerente de adulterio probationem nisi tres, sicut supra diximus, contestationes. His enim tribus contestaticommittunt et ad orationum domos confugiunt ab eis vindicari nostrae leges non sinunt, quomodo illis qui in ipsa ecclesia tale scelus studuerunt perpetrare permitticis terminis invenire? Sed omnibus modis hos iudicibus tradi et poenam sustinere, qua digni sunt qui sanctissima loca violare praesumunt. Qui aut filiam aut neptem aut sponsam in venerandis locis cum aliquo loquentem et suspicatus fuerit turpis gratia causae eos colloqui, tradat eos defensori aut aliis eius sanctissimae ecclesiae clericis, ut ipsi suo periculo utrasque personas divise custodiant, donec iudex eos accipiat et secundum legis causam discernat. Quae igitur per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pꝰhas tres scpto contestationes
inueruĩt cum conuenientẽ sue
uxoĩ. si quidem in sua domo
aut ip̃ius uxoris. aut adulteri.
aut inpopinis. aut in suburba¬
nis eẽ licntiam maito ꝓ ꝓpͥis ma¬
nibus talem ꝑmĩere: nullum
iam in alio loco talem inueneĩt
cum sua uxõe loquentem non
minꝰ trib testib fide dignis con¬
uocatis ꝑ quos ꝓbare possit qr
eum cum sua conuige comꝑit
iudici trade cͥmina examinanti.
illum uõ ꝓuĩtate cognoscentẽ
pꝰtres ex scͥpto contestationes
cum tali muliere eum iuen¬
tum talem quidem tamquã
ex hoc solo adulterii cͥminis sub¬
ricentem nulla alia racioẽ que¬
cͥmen. Quia uõ ita comꝑiuntur
de peccatis tractare uͥ consue¬
uerunt dm̃ tim̃tes peccatoꝵ
ueniam postulare. iubemus
ut siquis talis inueniatur in
locis uenãbilib aliene uxoĩ
de qua in susꝑicioẽ ẽ pꝰ tres sic̃
dictum ẽ contestatioes loqui.
licñtiam eẽ eius mãto utrasꝙ
ꝑsoas defensori eccle aut alus

Expanded text:
 has tres ex scripto contestationes invenerit cum convenientem suae uxori, si quidem in sua domo aut ipsius uxoris aut adulteri aut in popinis aut in suburbanis, esse licentiam marito propriis manibus talem perimere nullumm in alio loco talem invenerit cum sua uxore loquentem, non minus tribus testibus fide dignis convocatis, per quos probare possit quia eum cum sua coniuge comperit, iudici tradere crimina examinanti, illum vero pro veritate cognoscentem, post tres ex scripto contestationes cum tali muliere eum inventum, talem quidem tamquam ex hoc solo adulterii crimini subiacentem nulla alia ratione qucrimen. Quia vero ita comperiuntur de peccatis tractare ubi consueverunt deum timentes peccatorum veniam postulare, iubemus, ut si quis talis inveniatur in locis venerabilibus alienae uxori, de qua in suspicione est, post tres, sicut dictum est, contestationes loqui, licentiam esse eius marito utrasque personas defensori ecclesiae aut aliis
Abbreviated transcription (Latin):
conuentiõe detisa sut que su¬
um robur hab̾e sanccimus.
G̃losa gͥ ⁊ eminentissima ac¬
toritas tua in hac quidem ĩcli¬
ta ciuitate elictis ꝓpõitis adno

Expanded text:
conventione decisa sunt, quae suum robur habere sancimus. Gloriosa igitur et eminentissima auctoritas tua in hac quidem inclita civitate edictis propositis ad no
Abbreviated transcription (Latin):
nii solucioẽm suscipere iussi¬
mus matmonii quidẽ solu¬
cioem ex hoc fieri nolimus
uirum aũt qui monstratur
sine hunꝰ moĩ causa uel flagel¬
lis uel fustibus cecidisse suã
uxoẽm tantam ꝓ liuiꝰmoi ĩiu¬
ria ex aba sua dare sub̃a uxoi
etram ꝯstante matͥmoio quan¬
tum ĩca pars añnuꝑciał fac̃

Expanded text:
nii solutionem sufficere iussimus, matrimonii quidem solutionem ex hoc fieri nolumus, virum autem qui monstratur sine huiusmodi causa vel flagellis vel fustibus cecidisse suam uxorem tantum pro huiusmodi iniuria ex alia sua dare substantia uxori etiam constante matrimonio, quantum tertia pars antenuptialis facit
Abbreviated transcription (Latin):
monia soluere. sanccimus si qñ¬
do mulier citra aliqua pdictaꝵ
a nob̾ causaꝵ uoluit mãito solue
mat̾inõium. licñtiam quidem
eam non habere hoc agere. si uõ
ꝑmanserit in huꝰ moĩ impia uo¬
luntate ⁊ repudium maito
transmiserit iubemus dotem qui¬
dem uiro dari cominũb filiis
scł̃m legem ẜuandam. Si autem
filios non habuit lucrum fieri
mãĩto. Muliem iuro uõ ꝑicło indi¬
cis negocium audientis tradi ep̃o
ciuntatis in qua cominunit̃ do¬
micilium habuer̃ quatenus illiꝰ
ꝓuidencia moãsterium ip̃a mit¬
tatur. ut debeat donec adiuxĩt
plicare uire ꝓpͥetatis. si uo filios
non habĩt sũt aut̃ ei parñtes.
duas quidem partes enis sub̃e
moĩsterio p̃beri ubimitit᷑. t̃ciã
uõ partem illius parñtibus dari
n̾tm̃ sub potestate eam hñtes in¬
racionabili repudio consenserũt.
in hoc enu consencientes incłi
eos penitus ex sub̾a filie habere

Expanded text:
monia solvere, sancimus, si quando mulier circa aliquam praedictarum a nobis causarum voluerit mariti solvere matrimonium, licentiam quidem eam non habere hoc agere, si vero permanserit in huiusmodi impia voluntate et repudium marito transmiserit, iubemus dotem quidem viro dari communibus filiis secundum legem servandam, si autem filios non habuerit, lucrum fieri marito, mulierem vero periculo iudicis negotium audientis tradi episcopo civitatis in qua communiter domicilium habuerunt, quatenus illius providentia in monasterium ipsa mittatur, ut debeat donec advixeritplicari iure proprietatis; si vero filios non habuerit, sunt autem ei parentes, duas quidem partes eius substantiae monasterio praeberi ubi mittitur, tertiam vero partem illius parentibus dari, nisi tamen sub potestate eam habentes inrationabili repudio consenserunt: in hoc enim consentientes nihil eos penitus ex substantia filiae habere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter hanc obsuatioẽm mulier
p̃sumpsẽit adalium uenire
matͥmoium: ⁊ ip̃a ⁊ qui dueit e¬
am uxoem uelut adulteri puni¬
antur. si aũt qui subgestis monu¬
m̃toꝵ cum uieiuando testati st̃.
coniuncant᷑ etiã pꝰeã false depo¬
suisse testimoium. ip̃i quidem
milicia nudati .x. auti libraꝵ pȩnã
compellentur ex soluere illi qͥm̃ti¬
ti sunt mortuum eẽ. ip̃e uõ licsi¬
tiam hãt si uoluit suam uxõem
reciꝑe. siuõ scolariꝰ fuĩt ille de cuiꝰ
morte dubitacio ẽ aprmiscole ⁊
natim adicere ex quib matͥmoĩa
sine pena licet transigere hoc est
de has qui non potũnt ab uucio
nupciaꝵ misceri suis uxorib ⁊ q̃
ꝑnaturam uiri concessa sunt agẽ.
insuꝑ de las uiris ac feminis que
consistente mat̾moĩo scĩmonia¬
lem conuersatioẽm ⁊ monaste¬
rii habitatioẽm elegĩnt. ⁊ de his
ꝑsonis que in captiuitate aliqnto

Expanded text:
ter haec observationem mulier praesumpserit ad aliud venire matrimonium, et ipsa et qui ducit eam uxorem velut adulteri puniantur. Si autem qui sub gestis monumentorum cum iureiurando testati sunt convincantur etiam postea false deposuisse testimonium, ipsi quidem militia nudati X auri librarum poenam compellentur exsolvere illi quem mentiti sunt mortuum esse, ipse vero licentiam habeat, si voluerit, suam uxorem recipere. Si vero scholaris fuerit ille de cuius morte dubitatio est, a primis scholae et natim adicere, ex quibus matrimonia sine poena licet transigere, hoc est de his qui non potuerint ab initio nuptiarum misceri suis uxoribus et quae per naturam viris concessa sunt agere, insuper de his viris ac feminis qui consistente matrimonio sanctimonialem conversationem et monasterii habitationem elegerint, et de his personis quae in cap
Abbreviated transcription (Latin):
beat in moãstium mitti si qͥ¬
dem in hac felicissima ciuitate
sit uidex ip̃e quidem.xxx. libra¬
rum auri penã exigitur. offi¬
ciũ aũt eius aliis decẽ. siuio in
egit que a nobis in hoc uissa st̃
x. libraꝵ auri ꝑsolunt penam.

Expanded text:
asterium mitti, si quidem in hac felicissima civitate sit iudex, ipse quidem XXV librarum auri poenam exigitur, officium autem eius alias X; si vero in egerit quae a nobis in hoc iussa sunt, X librarum auri persolvat poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens alt̾na matͥmoĩa soluebat̃.
hoc de cetõ fieri nullo sinimus
mͦi. nͥ forte quidem castit᷑atis cõ¬
cupiscentia hoc fecĩt. si autem
husmoĩ ꝑsone filios habueruit
tam dotem qͣm añnupcialem¬
doãtionem eoꝵ filiis conserutaũ
disponimus. siquis aũt hoꝵ aut
mattus forsan aut uxor postqͣm
ꝓpt̃ castitatem ex consensu solui¬
tur mat̾mõium inueniat᷑. alias
to coniugio suꝑ dotem ⁊ ꝓpter
nupcias doãtioem eis tradi ⁊ ꝓpͥ¬
etatem pene sub̾e illius que con¬
iuncitur deliquisse ꝑsona. si uo
filuminoris sint etatis guberua¬
ri eos ⁊ pasci ab illo parente p̃ci¬
pimus ꝙ nicłi p̃senti legi contra¬
rium ergit. si aũt ambo paren¬
tes in huiꝰmoĩ uicio incidant ic̃
utͥusꝙ parentis sub̃am filiis ap¬
plicari. dispñsatorem aũt his qui
in minori erate sũt ordinari. ꝓ¬
iidencia competentis indicis i¬

Expanded text:
a solvebant, hoc de cetero fieri nullo sinimus modo, nisi forte quidam castitatis cocupiscentia hoc fecerint. Si autem huiusmodi personae filios habuerint, tam dotem quam antenuptialemnationem eorum filiis conservari disponimus. Si quis autem horum, aut maritus forsan aut uxor, postquam propter castitatem ex consensu solvitur matrimonium, inveniatur alias to coniugio. super dotem et propter nuptias donationem eis tradi et proprietatem poenae substantiae illius quae convincitur deliquisse personae. Si vero filii minoris sint aetatis, gubernari eos et pasci ab illo parente praecipimus, qui nihil praesenti legi contrarium egit. Si autem ambo parentes in huiusmodi vitio incidant, tunc utriusque parentis substantiam filiis applicari, dispensatorem autem his qui in minore aetate sunt ordinari providentia competentis iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. ⁊ eos seu tͥbunum si tm̃ ad¬
est int̾rogauit si ꝓ uĩtate mortnus
ẽ euis conux. ut illi scĩs euuargłi¬
is ꝓpõitis sub gestis monumentoꝵ
deponant si ꝓueritate uir mor¬
tuus ẽ ⁊ postqͣm hec gesta monu¬
m̃toꝵ confecta mulier ꝓ suo testi¬
manẽ eam uniꝰ ann spauum ut
etiam p̾t hunc discursũ liceat le

Expanded text:
bunum, si tamen adest, interrogaverit, si pro veritate mortuus est eius coniux, ut illi sanctis evangeliis propositis sub gestis monumentorum deponant, si pro veritate vir mt. Et postquam haec gesta monum confecta mulier pro suo testmanere eam unius anni spatium, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is continent᷑ firma eẽ. sanccunꝰ.
memoratas gͥ om̃s causas que ĩ
psenti nr̃a lege continentur so¬
las sufficere iubemus ad transac¬
cioẽm legitimoꝵ matͥmoĩoꝵ. reli¬
quas autem omĩs uaicuare p̃cepi¬
mus. nullamꝙ aliam cãm citra eas
que nominatim insertt sũt lnuc
legi posse soluere legitunum ma¬
trimõium siue nr̃is siue ueterib
iegibus continentui sauia uõ que¬

Expanded text:
s continentur firma esse sancimus. Memoratas igitur omnes causas, quae in praesenti nostra lege continentur, solas sufficere iubemus ad transactionem legitimorum matrimoniorum, reliquas autem omnes vacare praecipimus, nullamque aliam causam circa eas quae nominatim insertae sunt huic legi posse solvere legitimum matrimonium, sive nostris sive veteribus legibus continetu
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quibut hec ex nr̃is legib sunt¬
aliis cõmissa. si autem filii nõ sint
applicari. ⁊ cos qui talia deliquer̃
iegitimis subdi suppliciis alit enĩ
seꝑationem matͥmonioꝵ fieri ex
consensu nulla racioẽ ꝑmittimꝰ.¬

Expanded text:
aliorum quibus haec ex nostris legibus sunt commissa. Si autem filii non sint,applicari, et eos qui talia deliquerunt legitimis subdi suppliciis. Aliter enim separationem matrimoniorum fieri ex consensu nulla ratione permittim
Abbreviated transcription (Latin):
uõ mãtti sub̾am eis filiis ex nr̃a
lirgitate donamꝰ filiis nõ existen¬
tibus. añmpciał quidẽ doãtioĩs
ꝓpͥetatem mulieri competẽ sauc¬
cuus aliam uõ mariti omẽm
sub̾am fisco scd̾m antiquas ap¬
plicamus leges si quolibet modo
mulier uite iuiro fuĩt insidu¬
ta aut aliis hoc factib conscia
uiuit aut cum eis lauat᷑. sino
si circensibus aut theatris aut
empluteatris int̾funt ad spec¬
tandum ignoante aut ꝓlubñ¬
te uiro. si gͦ contigĩt aliquem
cit᷑ unam p̃dictaꝵ causaꝵ suam
uxoẽm domo ꝓp̾a expellere. ut
illa non lñis parñtes ad quos
possit manere ex necessitate fo¬
ris habitet nocte iubemus mil¬
lam eẽ maĩto licsiciam ꝓpt̃ hãc
cãm repudium mutere uxori

Expanded text:
o mariti substantiam eius filiis ex nostra largitate donamus. Filiis autem non existentibus antenuptialis quidem donationis proprietatem mulieri competere sancimus, aliam vero mariti omnem substantiam fisco secundum antiquas applicamus leges. Si quolibet modo mulier vitae viri fuerit insidiata, aut aliis hoc facientibus consvivit aut cum eis lavatur. Si nSi circensibus aut theatris aut amphitheatris interfuerit ad spectandum ignorante aut prohibente viro. Si ergo contigerit aliquem citra unam praedictarum causarum suam uxorem domo propria expellere, ut illa non habens parentes apud quos possit manere ex necessitate foris habitet nocte, iubemus nullam esse marito licentiam propter hanc causam repudium mittere uxori
Abbreviated transcription (Latin):
istterĩ accusatioem ⁊ non ꝓbatã
moĩ fuisset accusacio comꝓbata
Siquis in sua domo in quã cum
sua conuge cum manet cõtemp¬
nensi cim cum aliis inuematur
in ea domo manens. aut ieaci
uitate degens. in alia domo cũ
alia muliere frequent̃ manere
conuncitur: ⁊ semel ⁊ scd̾o cul¬
patus aut ꝑ suos parñtes aut ꝑ
mulieres. aut ꝑalias ali quas fide

Expanded text:
ulterii accusationem et non probatam ulterii accusationem et non probatam modi fuisset accusatio comprobata. Si quis in sua domo, in qua cum sua coniuge commanet, contemnens eam cum aliis inveniatur in ea domo manens, aut in eadem civitate degtens in alia domo cum alia muliere frequenter manere convincitur, et semel et secundo culpatus aut per suos parentes aut per mulieris aut per alias aliquas fide
Abbreviated transcription (Latin):
cionatioem exigere similit filiis
ẜuanda donationis ꝓpͥetate. aut fi¬
luis non exstantibus habere etiã
huius dñium has eẽ solas dispõi¬
mus. si cc̃ imꝑium aut ip̃e cogi¬
tauĩt aliquid aut cogitantib con¬
scuis non indicauĩt imꝑio. aut ꝑ
se aut ꝑ quaicumꝙ ꝑ soam si quo¬
libet mͦ uir isidiatus fuit uite
mulieris. aut aliis hoc uolentib
sciens non mãnifestauĩt uxori.
⁊ studuerit scdđm leges ulcisci. si
maritus uxoris castitati insidia¬
tus. aliis eam adultandam temp¬
tauĩt trade. si uir de adulterio in
uiro. ⁊ reciꝑe quidem ꝓpͥam do¬
tem. lucrari autem ⁊ añnupcia¬
nia si filium non habuit ⁊ ex eod̾
accipere mulierem ex alia uiri su¬
stancia qͣntum antenupciał doã¬
tionis t̾cia pars cẽ cognoscit᷑. si aũ
filios nabiuĩt iubemus om̃em uiri
subam filiis consuare firinis ma¬
nentibus que de añnupciali doã¬
tione aliis legibus continẽntur.
itatam̃ ut eciam ꝓpt̃ illatam ad¬

Expanded text:
onationem exigere similiter filiis servanda donationis proprietate, aut filiis non extantibus habere etiam huius dominium has esse solas disponimus: Si contra imperium aut ipse cogitaverit aliquid aut cogitantibus conscius non indicaverit imperio aut per se aut per quamcumque personam. Si quolibet modo vir insidiatus fuerit vitae mulieris, aut aliis hoc volentibus sciens non manifestaverit uxori et studuerit secundum leges ulcisci. Si maritus uxoris castitati insidiatus aliis eam adulterandam temptaverit tradere. Si vir de adulterio insviro, et recipere quidem propriam dotem, lucrari autem et antenuptiania, si filios non habuerit ex eodem x alia viri substantia quantum antenuptialis donationis tertia pars esse cognoscitur. Si autem filios habuerit, iubemus omnem viri substantiam filiis conservari, firmis manentibus quae de antenuptiali donatione aliis legibus continentur, ita tamen ut etiam propter illatam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ nr̃o adsignetur erario. si
autem uir ⁊ cͥca muliem tnͣsigẽ
studiũt matͥmoium. ⁊ in racio¬
nabilit̾ repudium destinare.
lia eius sub̾a p̃beri mulieri qnͣ
sunt filii solum iussum ⁊ ante¬
nupcial dõationss ⁊ a nob̾ addi¬
ta t̾cie partis muliẽm hab̾e ꝓpͥe¬
tatem uõ filiis conẜuare. filiis

Expanded text:
etur aerario. Si autem et vir circa mulierem transigere studuerit matrimonium et inrationabiliter repudium destinare, lia eius substantia praeberi mulieri quansunt eius filii, solum usum et antenuptialis donationis et a nobis additae tertiae partis mulierem habere, proprietatem vero filiis
Abbreviated transcription (Latin):
buis facile nupciaꝵ soluciones
fiunt ea cuisa ꝑspeximus ab his
abscede aliquas que nobis indig¬
⁊ eas solum noãtim p̃senti mi¬
serere legi ꝓ quib racionabilit̃
põt siue uir siue mulier repu¬
dium nittere nunc aũt cau¬
sas ex quibus mãitiis repudiũ¬

Expanded text:
bus facile nuptiarum solutiones fiunt, ea causa perspeximus ex his abscidere aliquas, quae nobis indiget eas solum nominatim praesenti inserere legi, pro quibus rationabiliter potest sive vir sive mulier repudium mittere. Nunc autem causas ex quibus maritus repudiu