comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ egeret auxilio. deo se similẽ iudicauit: utpote qui nulliꝰ indigeret quẽadmo¬
dũ deus. liberi .s. arbitrii facultate confisus: ꝑ illam credens. affluent̃ sibimet oĩa
suppeditari. que ad consũmationẽ uircutũ uel ꝑhenuitatẽ sũme beatitudinis ꝑti-¬
nerent. h ei sola cogitatio: facta ruina ÷. Ob quam descitus a deo. qͦ se credidit ñ
egere: instabilis repente ac mutabundus effectꝰ ii infirmitatẽ ꝓprie nature per-¬
sensit: & beatitudinẽ qua dei munere fruebat᷑ amisit. & quia dilexit uerba
p̃cipitationis. quib dixerat. in celũ conscendam: ⁊i linguã dolosam. qua uel de se
dixerat. ero similis altissimo. uel de adã .⁊ ena. eritis sicut dii: propterea deus
destruet illũ ĩ finẽ: euellet eum. et emigrabit de tabernacło: n radicem eiꝰ de ter-¬
ra uiuentium. Tunc ruinam eius uidentes iusti timebunt: isuꝑ eum ridebt̃:

Expanded text:
non egeret auxilio, deo se similem iudicauit, utpote qui nullius indigeret quemadmonon egeret auxilio, deo se similem iudicauit, utpote qui nullius indigeret quemadmodum deus, liberi scilicet arbitrii facultate confisus, per illam credens afluenter sibimet omnia subpeditari, quae ad consummationem uirtutum uel perennitatem summae beatitudinis pertinerent. haec ei sola cogitatio facta prima ruina est., ob quam desertus a deo, quo Se credidit non egere, instabilis repente ac nutabundus effectus et infirmitatem propriae naturae persensit et beatitudinem, qua dei munere fruebatur, amisit. et quia dilexit uerba praecipitationis, quibus dixerat: in caelum conscendam, et linguam dolosam, qua uel de se dixit: ero similis altissimo, uel de Adam et Eua: eritis sicut dii, propterea deus destruet illum in finem, euellet eum, et emigrabit de tabernaculo: et radicem eius de terra uiuentium. tunc ruinam eius uidentes iusti timebunt, et super eum ridebunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rogatiua decoratam. una elatio cordis potuit de celestib ad terrena deuoluere:
qͥ nos obseruantia cariᷤᷤ fragilitatis cuciindatos cauere oporteat. ipsiꝰ ruine magni¬
tudo demonstrat. Quẽ admodũ uͦ huiꝰ morbi urus ꝑniciosissimũ deuitemꝰ. instrui
pot̾imꝰ si ruine ipsiꝰ causas atq originẽ ꝓsequam᷑. Numquã enĩ curari langor. nec
pedia pocerunt malis ualitudinib exiberi: nͥ priꝰ inquisitione sagaci. origines
earumn inuestigent᷑ ⁊ cause. Hic namq indutus diuina cdaritate. & it̾ cet̾as suꝑ-¬
nas uirtutes. conditoris largitate p̃fulgens: splendorẽ sapientie n uirtutũ pulcritudi-¬
nẽ qua ornabant᷑. gr̃a creatoris: nature sue potentia. ñ muntficentie illiꝰ beneficio
se credidit obtinere. E ob hoc elatꝰ. tanquã qui ad ꝑseuerantiã puritatis huiꝰ diui

Expanded text:
praerogatiua decoratam una elatio cordis potuit de caelestibus ad terrena deuoluere, praerogatiua decoratam una elatio cordis potuit de caelestibus ad terrena deuoluere, qua nos obseruantia carnis fragilitate circumdatos cauere oporteat, ipsius ruinae magnitudo demonstrat. quemadmodum uero huius morbi uirus perniciosissimum deuitemus, instrui poterimus, si ruinae ipsius causas atque originem persequamur. numquam enim curari languores nec remedia poterunt malis ualitudinibus exhiberi, nisi prius inquisitione sagaci origines earum inuestigentur et causae. hic namque indutus diuina claritate et inter ceteras supernas uirtutes conditoris largitate praefulgens splendorem sapientiae et uirtutum pulchritudinem, qua ornabatur gratia creatoris, naturae suae potentia, non munificentiae illius beneficio se credidit, obtinere, et ob hoc elatus, tamquam qui ad perseuerantiam puritatis huius diuino
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Hec uͦ cũ infelicẽ possederit mentem: ut quidã seiussimꝰ tirannꝰ. sullimissi ma
capta ace uirtutũ. uniuersam sunditꝰ ciuitatẽ diruit atq subuertit. Excelsa qͦn¬
dam sc̃itatis menia uitioꝵ solo coequans atq ꝑmiscens: nullã deinceps imaginẽ
libertatis. anime s sublite suꝑeẽ concedit. Quantoq ceꝑit ditiorẽ: tanto gra-¬
uori seruitutis iugo subditũ. uniuersis uirtutũ facultatib crudelissima de-¬
p̃datione nudabit. Q ut grauissime trrannuidis eiꝰ potentiã cognoscamꝰ: angłm
illũ qͥ p̃ nimietate splendoris ac decoris sui lucifer ñcupatꝰ est. nullo alio quã ħ
uitio deiectũ celitꝰ inuenimus: ⁊ ex illa beata sullimi ꝙ angłoꝵ statione. telo suꝑbie
uulneratum. ad inferna fuisse collapsum. Si gͥ tantã uirtutẽ. tante potentie

Expanded text:
e. haec uero cum infelicem possederit mentem, ut quidam saeuissimus tyrannus sublimissima e. haec uero cum infelicem possederit mentem, ut quidam saeuissimus tyrannus sublimissima capta arce uirtutum uniuersam funditus ciuitatem diruit atque subuertit, excelsa quondam sanctitatis moenia uitiorum solo coaequans atque permiscens nullam deinceps imaginem libertatis animae sibi subditae superesse concedit, quantoque ceperit ditiorem, tanto grauiori seruitutis iugo subditum uniuersis uirtutum facultatibus crudelissima depraedatione nudabit. Et ut grauissimae tyrannidis eius potentiam cognoscamus, angelum illum, qui pro nimietate splendoris ac decoris sui Lucifer nuncupatus est, nullo alio quam hoc uitio deiectum caelitus inuenimus et ex illa beata sublimique angelorum statione telo superbiae uulneratum ad inferna fuisse conlapsum. si igitur tantam uirtutem, tantae potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
quã generalis quidã ac pestifer morbus. ñ unũ menbroꝵ. partẽ ue eiꝰ debilitat᷑e
contentꝰ:s: solidũ corpiis letali corrumpit exitio: ii in uirtutũ iam fastigio colloca¬
tos. grauissima riuna deicere ac trucidare conat᷑. Omne nanꝙ uitiũ: suis ẽ t̾minis
n fine contemptũ. Eo licet contristet alias qͦ uirtutes: contra unã tñ pͥncipalit̾ ten¬
dit: eamq specialit̾ opprimit rimpugnat. & ut hoc ipsũ qd diximꝰ clariꝰ possit intel¬
ligi: gastrimargia .i. appetitꝰ uentris scu concupiscentia gule. temꝑantie rigorẽ cor¬
rumpit. Castitatẽ libido contaminat: ira patientiã uastat. Ut ñ ñꝙͣ quis deditꝰ uni
uitio. aliis uirtutib ñ penitꝰ destituat᷑. s illa tm urtute truncata. q̃ ditierso
emulo sibi uitio repugnante succumbit: reliquas possit łex parte retinere uirtu¬

Expanded text:
quam generalis quidam ac pestifer morbus non unum membrum partemue eius debilitare quam generalis quidam ac pestifer morbus non unum membrum partemue eius debilitare contentus, sed solidum corpus licet corrumpit exitio et in uirtutum iam fastigio conlocatos grauissima ruina deicere ac trucidare conatur. omne namque uitium suis est terminis ac fine contentum, et licet contristet alias quoque uirtutes, contra unam tamen principaliter tendit eamque specialiter opprimit et inpugnat. et ut hoc ipsum quod diximus clarius possit intellegi, gastrimargia, id est adpetitus uentris seu concupiscentia gulae temperantiae rigorem corrumpit, castitatem libido contaminat, ira patientiam uastat, ut nonnumquam uni quis deditus uitio aliis uirtutibus non penitus destituatur, sed illa tantum uirtute truncata, quae e diuerso aemulo sibi uitio repugnante subcumbit, reliquas possit uel ex parte retiner
Abbreviated transcription (Latin):
Qun morbus licet ultimꝰ sit ĩ conflictu uitioꝵ. atq ĩ ordine po¬
nat᷑ extremꝰ: origine tam̃ .i tẽpore pͥmꝰ ÷. Seuissima. ⁊ suꝑiorib
cunctis immanior bestia: ꝑfectos maxime temptans: et ꝓpe modũ
iam positos ĩ consũmatione uirtutũ. morsu duriore depascens.
unꝰ dũo sunt genera. Unũ. hoc qͦ diximꝰ spũales uiros sũmosq pulsari: Aliud. qd̾
etiam incipientes carnalesq complectit᷑. & licet utrũq suꝑbie genꝰ. tã ĩ łm̃ quã ĩ ho¬
mines noxie inflat elatio: tam̃ illud pͥmũ specialit̾ refert᷑ ad dm̃: scłm. ad homines
ꝓpͥe ꝑtinet. Cuiꝰ originẽ ac remedia. ĩ posteriorib libelli huiꝰ. donante deo quantum
possumꝰ exequem᷑. Qunc de illo pͥore qͦ p̃fati sumꝰ ꝑfectos p̃cipue temptari: ꝓposi¬
sitũ nobis ⁊ pauca disserere. Nollũ÷ gͥ aliud uitiũ. qd̾ ita om̃s uirtutes exͥau¬
riat: cunctaꝙ iusticia n sc̃itate hominẽ expoliet ac denudet. ut suꝑbie malum: tã¬

Expanded text:
morbus licet ultimus sit in conflictu uitiorum atque in ordine ponatur extremus, origine tamen et tempore primus est, saeuissima et superioribus cunctis inmanior bestia, perfectos maxime temptans et propemodum iam positos in consummatione uirtutum morsu diriore depascens. Cuius duo sunt genera, unum hoc, quo diximus spiritales summosque pulsari, aliud, quod etiam incipientes carnalesque que conplectitur. et licet utrumque superbiae genus tam in deum quam in homines noxia inflet elatio, tamen illud primum specialiter refertur ad deum, secundum ad homines proprie pertinet. cuius originem ac remedia in posterioribus libelli huius donante deo in quantum possumus exsequemur. nunc de illo priore, quo praefati sumus perfectos praecipue temptari, propositum nobis est pauca disserere. Nullum est igitur aliud uitium, quod ita omnes uirtutes exhauriat cunctaque iustitia et sanctitate hominem spoliet ac denudet ut superbiae malum, tam
Abbreviated transcription (Latin):
dum alienis durissima: semꝑ ꝙ suas diffinitiones statuere contendens: iꝑsa ti
nequaquã cedere alteriꝰ adquiescens. Wita fit: ut etiã inca pax consilis salubris
is que. seoel ꝓosidet deuolutꝰ iã ipsã disciplinã cenobii porrescit. ac uelitti÷
trui consortio de psecione retiahat᷑ ac de bono patientie ato hamidit ates alioꝵ
nicio ii mpecdinto reuocet habitationẽ solitane cele ddesid eratnen ces al leei
plures aios lacrtuꝰ. constier mon asteriu n qͥ abcere atle unst sen cende ueti
congiregare festinat :s ex discioło nequã decestabilior magister enfecciere. elelci dia¬

Expanded text:
dum alienis durissima, semperque suas definitiones statuere contendens, ipsa vero dum alienis durissima, semperque suas definitiones statuere contendens, ipsa vero nequaquam cedere alterius acquiescens: et ita fit, ut etiam incapax consilii salubris is quem semel possidet deuolutus iam ipsam disciplinam coenobii perhorrescit, ac uel qui fratrum consortio de perfectione retrahatur ac de bono patientiae atque humilitatis aliorum uitio et inpedimento uocetur, habitationem solitariae cellae desiderat, splures alios lucraturus construere monasterium, et quos docere atque instituere debeat, congregare festinat; ex discipulo nequam detestabilior magister effectus. Nam cum huj
Abbreviated transcription (Latin):
ra obseruatio c̃ iã dominant᷑ assumit᷑: s c̃ p̃cedentes. eiꝰ ut ita dixerĩ lineas agnoscentes.
ꝓuida eum sagaci ꝙ districtione p̾currimus. De ext̾ioris nãq sic̃ p̃diximꝰ hominis
motu: int̾ioris statiis agnoscit᷑. his gͥ indiciis. carnalis ista quã p̃fati sumꝰ suꝑbia
declarat᷑. In ÷ pͥmitꝰ ĩ loquela eiꝰ clamor: ĩ tacit᷑nitate. amaritudo. Excelsus . ⁊ effufus
ĩ leticia risus: irrationabilis ĩ seriecate. tristicia. In responsione rancor: facilitas in
sermone: uerba passim sine ulla cordis gͣuitate erũpentia. Expers÷ patientie: ea
ritatis aliena: audar ad contumelias irroganclas: ad tolerandum. pusillanimis: ad obe¬
diendũ difficilis: nͥ ĩ qͦ eam desideriũ suũ uoluntas q p̃uen̾it. Ad recipiendã
grortationẽ implacabilis: ad resecandas uoluntates suas infirma: ad succuben¬

Expanded text:
ra observantia, cum jam dominantur, assumitur; sed cum praecedentes ejus ut ita dixerim lineas agnoscentes, ra observantia, cum jam dominantur, assumitur; sed cum praecedentes ejus ut ita dixerim lineas agnoscentes, provida eum sagacique discretione praecurrimus. De exterioris namque, sicut praediximus, hominis motu, interioris status agnoscitur. His igitur indiciis carnalis ista, quam praefati sumus, superbia declaratur; Inest primitus in loquela ejus clamor, in taciturnitate amaritudo, excelsus et effusus in laetitia risus, irrationabilis in serietate tristitia, in responsione rancor, facilitas in sermone, verba passim sine ulla cordis gravitate erumpentia. Expers patientiae est, charitatis aliena, audax ad contumelias irrogandas, ad tolerandas pusillanimis, ad obediendum difficilis, nisi in quo eam desiderium suum voluntasque praevenerit, ad recipiendam exhortationem implacabilis, ad resecandas voluntates suas infirma, ad succumben
Abbreviated transcription (Latin):
ipso antiqͦ lucifero uerba hec ꝓlata ñ ab homine ꝑcepisset: ut nullã uocẽ aduersus
tantã ꝓteruiã de ore suo ꝓrsus emittere. nͥ gemitꝰ de corde tantũ mͦ ac suspiria potue¬
rit: illud solũ tacitꝰ intra semet ipsũ uoluens. qd̾ de dño nr̃o saluatore dicit᷑. qͥ c̃ ĩ for
ma dei ẽẽt. humiliauit se obediens factꝰ ñ ut ille. aut diabolico sp̃u ac tumore posse
ꝑstringamꝰ. quedã signa eiꝰ quantũ possumꝰ colligentes. ut iis qui de ꝑfectione sitũt
erudiri. quodã mͦ caracteres eiꝰ de extĩoris hominis motibus expͥmamus: necessariũ
puto paucis eadem replicari: ut compendiosiꝰ agnoscamꝰ. quib eã discernere ac cle¬
p̃hendere ualeamus indicis. Quo nudate atq ĩ suꝑficiẽ ꝓducte passionis huius
pestifer morbus ad integrũ declinari: c̃ contra ipsiꝰ ꝑniciosos estus. ⁊impetꝰ noxios. ñ se¬

Expanded text:
ipso antiquo Lucifero uerba haec prolata, non ab homine percepisset, ut nullam uocem aduersus ipso antiquo Lucifero uerba haec prolata, non ab homine percepisset, ut nullam uocem aduersus tantam proteruiam de ore suo prorsus emittere nisi gemitus de corde tantummodo ac suspiria potuerit, illud solum tacitus intra semet ipsum uoluens, quod de domino nostro dicitur saluatorauit se factus oboediens, non ut ille ait diabolico spiritu ac tumore possespraestringamus, quaedam signa eius in quantum possumus colligentes, ut his, qui de perfectione sitiunt erudiri, quodammodo characteres eius de exterioris hominis motibus exprimamus, necessarium puto paucis eadem replicari, ut, co ??-\' pendiosius agnoscamus quibus eam discernere ac deprehende ?? ualeamus indiciis, quo nudatae atque in superficiem product ??. passionis huius pestifer morbus ad integrum declinari, cum contra ipsius perniciosos aestus et impetus noxios, non se
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ab illo sibimet oblatã respuit atꝙ contẽpnit. Q ñ solũ nulla fr̃is satisfactione com¬
pungit᷑. neq mollit᷑: uer̃ etiã cur ab eo sit ĩ humilitate p̃uentꝰ grauiꝰ indignat᷑. fit ꝙ ei
salutaris humilitas ac satisfactio. que finẽ diabolicis intentionib solet inferre: causa ue-¬
hem̃tioris incendii Audiui in hac dũtaxat regione qd̾ horret pudet ꝙ reuoluere: quen-¬
dã iumoꝵ. c̃ a suo increparet᷑ abbate. cur humilitatẽ quã reñtians ꝑmodico tempe re-¬
tentarat. cepisset excedere. ac diabolica inflari suꝑbia: sũma contumatia respondisse Pon-¬
quid obhoc memet ipsũ humiliaui ꝓ temꝑe: ut semꝑ subditꝰ sim: Ad qdeiꝰ tam effre¬
natũ scelestũꝰ responsũ. ita ÷ senior obtupefactꝰ. om̃isq eiꝰ int̾ceptꝰ ÷ sermo: uelud qͥ ab illo

Expanded text:
etiam ab illo sibimet oblatam respuit atque contemnit. Et non solum nulla fratris satisfactione cometiam ab illo sibimet oblatam respuit atque contemnit. Et non solum nulla fratris satisfactione compungitur neque mollitur, uerum etiam cur ab eo sit in humilitate praeuentus grauius indignatur, fitque ei salutaris humilitas ae satisfactio, quae finem diabolicis intentionibus solet inferre, causa uehementioris incendii.- Audiui in hac dumtaxat regione, quod horret pudetque reuoluere, quendam iuniorum, cum a suo increparetur abbate, cur humilitatem, quam renuntians permodico tempore retentarat, coepisset excedere ac diabolica inflari superbia,, summa contumacia respondisse: numquid ob hoc memet ipsum humiliaui pro tempore, ut semper subditus sim? ad quod eius tam effrenatum scelestumque responsum ita est senior obstupefactus omnisque eius interceptus est sermo, uelut qui ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
quela: nec unquã tacit᷑nitas amica: nͥ c̃ contra fratrẽ. rancorẽ quẽquã in suo corde con¬
ceꝑit: sit ꝙ silentiũ eiꝰ. ñ cõpunctionis nec humilitatis ulliꝰ s suꝑbie ⁊ indignationis
indicium: ita ut qͥd in eo detestabiliꝰ sit. haud facile discernat᷑: utrum diffusa illa peculans¬
ꝙ leticia. an dira hec uirulenta q serietas. In illa namꝙ. sermo ñ oportunus ÷ risus leuis. ac
fatiuis: esfrenata atq indisciplinata cordis elatio. In ista uero. ira plenũ uirulentũq silen¬
tũdiquod ob hoc tantũ concipit᷑. ut aduersus fratrẽ rancor tacit᷑nitate seruatꝰ ꝓtelari cli¬
utiꝰ possit: ñ ut ex eo iurtꝰ humilitatis ac patientie p̃beat᷑. E cũ ipse tumore possessus. fa
cile cunctis tristicias inferat: atq ad satisfationẽ lesi fr̃is semet ipsũ suͭmitt̾e dedignet᷑:

Expanded text:
quela, nec umquam taciturnitatis amica, nisi cum contra fratrem rancorem quemdam in suo corde conquela, nec umquam taciturnitatis amica, nisi cum contra fratrem rancorem quemdam in suo corde conceperit, fitque silentium ejus non compunctionis, nec humiindicium, ita ut quid in eo detestabilius sit haud facile discernatur, utrum diffusa illa petulansque laetitia an dira haec uirulentaque serietas. in illa namque sermo non oportunus, risus leuis ac fatuus, effrenata atque indisciplinata cordis elatio: in ista uero ira plenum ui ?? lentumque silentium et quod ob hoc tantum concipitur, ut ad uersus fratrem rancor taciturnitate seruatus protelari diut us possit, non ut ex eo uirtus humilitatis ac patientiae praebeatur. et cum cile cunctis tristitias inferat, atque ad satisfactionem laesi fratris semetipsum submittere dedignetur:
Abbreviated transcription (Latin):
te examinatio uentilat᷑. suis suspitionib occupat᷑. ñqͥd exinde ad ꝓfectũ suũ capere
debeat. aucupat᷑. s causas cur unũ qͦdq sit dictũ sollicita mente ꝑquirit᷑ ł qͥd eis possit
obicere tacita intra se cordis uolutatione coniectat: ut nichil ex his q̃ saluberrime st̃
digesta. penitꝰ app̃hendere. aut ĩ aliqͦ ualeat em̃dari. Q ita fit: ut ñ solũ ĩ nullo ei ꝓfi¬
ciat collatio sp̃ualis: uerũ &̃ dampnosa magis existat: efficiat᷑ ꝙ ei causa maioris pec¬
cati. Dũ em̃ ꝓ conscientia sua totũ contra se suspicat᷑ ẽẽ ꝓlatũ: uehem̃tiore cordis ob-¬
stinatione durat᷑: ireq stimulis acriꝰ instigat᷑. Deinde post ħ. excelsa uox: sermo rigi¬
dus: amara turbulentaꝙ: responsio: incessus erectꝰ. ac mobilis: lingua facilis. ꝓcax lo¬

Expanded text:
ae spiritalis examinatio uentilatur, suis suspicionibus occupatus non quid exinde ad profectum suum capere ae spiritalis examinatio uentilatur, suis suspicionibus occupatus non quid exinde ad profectum suum capere debeat aucupatur, sed causas, cur unumquodque sit dictum, sollicita mente perquirit, uel quid eis possit obicere tacita intra se cordis uolutatione coniectat, ut nihil ei his, quadigesta, penitus apprehendere aut in aliquo valeat emendari. Et ita fit ut non solum in nullo ei proficiat collatio spiritalis, verum etiam damnosa magis existat, efficiaturque ei causa majoris peccati. Dum enim pro conscientia sua totum contra se suspicatur esse prolatum, vehementiori cordis obstinatione obduratur, irae quoque stimulis acrius instigatur: deinde post haec, excelsa vox, sermo rigidus, amara et turbulenta responsio, incessus erectus ac mobilis, lingua facilis, procax lo
Abbreviated transcription (Latin):
steris uigũ sustinere contentꝰ est: ñ senioris ulliꝰ institui disciplina. W ñ solũ
aurib suis doctrinã ꝑfectionis admittit. Tantũ ꝙ concrescit ĩ corde eiuris sp̃ua¬
lis uerbi fastidiũ: ut c̃ forte talis fuerit oborta collatio. imo ĩ loco stare nes¬
ciat eiꝰ obtutꝰ: s huc illucꝙ stupidus circunferat᷑ intuitꝰ: aliorsũ n ĩ obliqũu
quã moris ÷̃. ocłi defigant᷑. Pro fuspiriis enĩ salutarib sputa de sicco gute con¬
trabunt᷑. Ex creationes etiã sine ulla int̃pellatione flegmatis ꝓuocant᷑. Digiti
ludunt: & in mocdũ quiddam scͥbentis uolitant atꝙ depingunt. Obita huc atq illuc
uniu̾sa menbra corꝑis cõmouent᷑: ut dũ spũalis agitat᷑ collatio: totũ sẽ ł scatentibus
uermib ł acutissimis sudib credat insidere: ⁊iqͥcqͥd simplex collatio ad edificationem

Expanded text:
sterii jugum sustinere contentus est, non senioris ullius institui disciplina. Quisquis ensterii jugum sustinere contentus est, non senioris ullius institui disciplina. Quisquis enauribus suis doctrinam perfectionis admittit. tantumque con- ^ crescit in corde eius spiritalis uerbi fastidium, ut, cum forte . talis fuerit oborta conlatio, uno in loco stare nesciat eius obtutus, sed huc illucque stupidus circumferatur intuitus, aliorsum et in obliquum quam moris est oculi defigantur. pro suspiriis enim salutaribus sputa de sicco gutture contrahuntur, excreationes etiam sine ulla interpellatione flegmatis prouocantur, digiti ludunt et in modum quiddam scribentis uolitant atque depingunt, et ita huc atque illuc uniuersa membra corporis commouentur, ut, dum spiritalis agitatur conlatio, totum se uel scatentibus uermibus uel acutissimis sudibus credat insidere, et quidquid simplex conlatio ad aedificationem
Abbreviated transcription (Latin):
unt pecunias quas ante disꝑgere ceꝑant diligentiꝰ custodire: ⁊ eas uelud qͥ semel ꝓfligatas
rant resum̃tes: ł certe qd̾ ÷ terciũ ac teterrimũ nequicie genꝰ. que nec antea quidem posse¬
derant congregantes: nichil ampliꝰ egressi ẽ scło. quã nom̃ adqͥsisse tñmͦ ac uocabłm
deinceps uicioꝵ structura consurgat: nec quicquã suꝑponi pessimis ualeat funda¬
m̃tis. nͥ qd̾ miserabilẽ animã ruina lugubriore ꝓsternat. Talib siquidẽ mens passi¬
onib oblurata. atq a detestabili tepore incipiens. necẽe ÷ ut in deceriꝰ cotidie ꝑfi¬
ciat: n reliquã quoq uitã suã deformiore fine concludat. Dumq cupiditatib pristi¬
nis oblectat᷑. ac sccłm apłm sacrilega philargiria uncit᷑: ita eodẽ ꝓñtiante de
nitate: ł peccuniis quas ad ruinã suã retentat extollit᷑. ꝑ quas etiã ñ mona¬

Expanded text:
unt pecunias, quas ante dispergere coeperant, diligentius custodire, et eas, velut qui semel profligatas unt pecunias, quas ante dispergere coeperant, diligentius custodire, et eas, velut qui semel profligatas rant, resumentes; vel certe, quod est tertium ac deterrimum nequitiae genus, quae nec ante quidem possederant congregantes, nihil amplius egressi e saeculo quam nomen acquisisse tantummodo ac vocabulum deinceps uitiosius structura consurgat nec quicquam superponi pessimis ualeat fundamentis, nisi quod miserabilem animam ruina lugubriore prosternat. Talibus siquidem mens passionibus obdurata atque a detestabili tepore incipiens necesse est ut in deterius cotidie proficiat et reliquam quoque uitam suam deformiore fine concludat, dumque cupiditatibus pristinis oblectatur ac secundum apostolum sacrilega filargyria uincitur ita eodem pronuntiante de nitate, vel pecuniis quas ad ruinam suam retentat, extollitur, per quae jam non mona
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ mortificationis ⁊ crucis indicium: nec ualeat aliis inchoare ł consurgere funda¬
mentis. quã ut se ñ solũ actib huiꝰ mundi sp̃ualit̾ nouerit int̾emptũ. uer̃ eciã
corꝑalit̾ credat cotidie ẽẽ moritur: e contrario facit eũ uitã sꝑare longeuã. Infir¬
mitates ꝓponit ei ꝓlixas. ⁊ multas: confusionẽ quoꝙ incutit ac pudorẽ: sinudus effec¬
tus. alienis n ñ ꝓpͥis facultatib ceꝑit sustentari. ꝑsuadet etiã. multo eẽ meliꝰ. uictũ
indum̃tũq sibi suapotiꝰ quã aliena substantia ministrari: scłm illud scilicet. qͦd quẽ¬
admodũ dictũ sit. tali ebitudine ac tepore cordis obtunsi. ne intelligere quidẽ aliquando
poter̃t. Beatiꝰ ÷ magis dare quã accipere. Tali gͥ diffidentia m̃tis obsessi. i a scintilla fidei
qua uisi fuerant ĩ pͥmordiis sue conu̾sionis accensi. diabolica infidelitate reuocati: incipi¬

Expanded text:
nisi mortificationis et crucis indicium nec ualeat aliis in choari uel consurgere fundanisi mortificationis et crucis indicium nec ualeat aliis in choari uel consurgere fundamentis, quam ut se non solum actibus huius mundi spiritaliter nouerit interemptum, etiam corporaliter cotidie credat esse moriturum, e contrario facit eum uitam sperare longaeuam, infirmitates proponit ei ei prolixas et multas, confusionem quoque incutit ac pudorem si nudus effectus alienis et non propriis facultatibus coeper ?? sustentari, persuadet etiam multo esse melius uictum indux mentumque sibi sua potius quam aliena substantia ministrari secundum illud scilicet, quod quemadmodum dictum sit hebitudine ac tepore cordis obtunsi ne intellegere quidem aliquando poterunt: beatius est magis dare quam ac cipere.i Tali igitur diffidentia mentis obsqua visi fuerant in primordiis suae conversionis accensi diabolica infidelitate revocati, incipi
Abbreviated transcription (Latin):
liare contendens. Ceter̃ nos qͥ adhuc terrenis sumꝰ passionib inuolitti. neqͦquã ħ mͦ
tẽptare dignat᷑ s crassiore. iut ita direrĩ carnali elatione supplantat. Wiccirco de
hac quoꝙ qͥ maxime nos seu nr̃e mensure homines. acp̃cipue iunioꝵ ł incipientiũ men¬
tes ꝑielitari solent: necessariũ reor scđm ꝓmissionẽ nr̃am pauca depmere. Hec gͥ quã¬
diximꝰ carnalis suꝑbia. c̃ tepido ac male arrepto reñtiationis pͥncipio ĩ monachi
resederit mente: de pͥstino ac secłari eũ umore. ad uerã xp̃i humilitatẽ descendere
ñ ꝑmittens: pͥmũ inobedientẽ eũ reddit ⁊ asꝑum: deinde mittẽ atq affabilẽ ẽẽ ñ
patit᷑. Aequalẽ quoq fr̃ib fieri cõmunẽꝙ ñ sinit: nec sccłm dei ac saluatoris nr̃i
mandatũ. spoliari t̾renis opib nudariq concedit. Q c̃ reñtiatio nichil aliud sit

Expanded text:
liare contendens. Caeterum nos qui adhuc terrenis sumus passionibus involuti, nequaquam hoc modo liare contendens. Caeterum nos qui adhuc terrenis sumus passionibus involuti, nequaquam hoc modo tentare dignatur, sed crassiore, et, ut ita dixerim, carnali elatione supplantat. Et idcirco de hac, qua maxime nos, seu nostrae mensurae homines, ac praecipue juniorum vel incipientium mentes periclitari solent, necessarium reor secundum promissionem nostram pauca depromere. CAdiximus carnalis superbia cum tepido ac male adrepto renuntiationis principio in monachi resederit mente, de pristino ac saeculari eum tumore ad ueram Christi humilitatem descendere non permittens primum inoboedientem eum reddit et asperum, deinde mitem atque adfabilem esse non patitur, aequalem quoque fratribus fieri communemque non sinit nec secundum dei ac saluatoris nostri mandatum spoliari terrenis opibus nudarique concedit, et cum renuntiatio nihil aliud si
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mom̃ta delato. ꝑfectionẽ quã cupit i ad quã magnopere currit. se penitꝰ obti¬
nere ñ posse. Uc usq de sp̃uali suꝑbia. qͦ diximꝰ ꝑfectos quosq pulsari: quantũ
cenuitas ingenii nr̃i p̃ualuit donante deo dixisse sufficiat. Quod suꝑbie genꝰ ñ mul
tis cognitũ nec exꝑtum:. Qitia nec plures student ꝑfectã cordis app̃hendere puritatẽ:
ut ad hos p̃lioꝵ gradus tialeant ꝑuenire: nec p̃cedentiũ uitioꝵ quoꝵ in singłis libel¬
lis nat᷑am parit̾ remediaq p̃mifimꝰ. ꝓcurat᷑ ulla purgatio. Sed illos solũ mͦ pulsare
solet: qͥ deuictis suꝑiorib uitiis. iã ꝓpemodũ st̃ ĩ uirtutũ culmine collocati. Quos quia
lapsu carnali subtillissimꝰ hostis suꝑare nequiuit. sp̃uali ruina deicere ac supplan-¬
tare conat᷑. ꝑ hanc illos uiniu̾sis tͤerũ stipendioꝵ meritis multo labore quesitis. spo¬

Expanded text:
sibi momenta delato perfectionem, quam cupit et ad quam magnopere currit, se penitus obtisibi momenta delato perfectionem, quam cupit et ad quam magnopere currit, se penitus obtinere non posse. Huc usque de spiritali superbia, qua diximus perfectos quosque pulsari, quantum tenuitas ingenii nostri praeualuit, donante deo dixisse suffitis cognitum nec expertum est, quia nec plures student perfectam cordis apprehendere puritatem, ut ad hos praeliorum gradus valeant pervenire; nec praecedentium vitiorum, quorum in singulis libellis naturam pariter remediaque praemisimus, procuratur ulla purgatio. Sed illos solummodo pulsare solet, qui, devictis superioribus vitiis, jam propemodum sum in virtutum culmine collocati. Quos quia lapsu carnali subtilissimus hostis superare non quivit, spiritali ruina dejicere ac supplantare conatur, per hanc illos universis veterum stipendiorum meritis multo labore quaesitis spo
Abbreviated transcription (Latin):
animã q̃ suꝑbie fuerit tumore possessa. intellectualib syris .i. neqͥciis spualib tradi: ẽã¬
ꝙ passionib carnis inuolui: ut saltẽ uitiis humiliata terrenis. immundã se carna-¬
lit̾ pollutãq cognoscat: q̃ tepore m̃tis erecta. immundã se in conspectu dei ꝑ elationẽ
cordis effectã intelligere ante ñ potuit: quo ł sic humiliatꝰ quis. a pͥstino tepore disce¬
dat: iignominia carnaliũ passionũ deiectꝰ atq confusus: ad sp̃ualẽ feruorẽ deinceps
semet ipsum arclentiꝰ conferre festinet. E uident̃ itaq demonstrat᷑. ñ posse quẽquam
ꝑfectionis finẽ ac puritatis attingere: nͥ ꝑ humilitatẽ uerã. Quã pͥmitꝰ fr̃ib reddens.
deo quoq ĩ penetralib cordis exibeat: credens. sine ꝓtectione eiꝰ atq auxilio per singła

Expanded text:
animam, quae superbiae fuerit tumore possessa, intellectualibus Syris, id est nequitiis spiritalibus tradi eamqanimam, quae superbiae fuerit tumore possessa, intellectualibus Syris, id est nequitiis spiritalibus tradi eamque passionibus carnis inuolui, ut saltim uitiis humiliata terrenis inmundam se carnaliter polluta cognoscat, quae tepore mentis erecta inmundam se in conspectu dei per elationem cordis effectam intellegere ante non potuit, quo uel sic humiliatus quis a pristino tepore discedat et ignominia carnalium passionum deiectus atque confusus ad spiritalem feruorem deinceps semet ipsum ardentius conferre festinet. Euidenter itaque demonstratur non posse quemquam perfectionis finem ac. puritatis adtingere nisi per humilitatem ueram, quam primitus fratribus reddens deo quoque in penetralibus cordis exhibeat, credens sine protectione eius atque auxilio per singula
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ sẏrioꝵ: tradidit dñs ĩ manib eoꝵ infinitã multitudinẽ: eo qd̾ dereliquissent
dñm dm̃ patrũ suoꝵ. In ioas quoꝙ ignominiosa exercuere uidicia: nabeuntes di-¬
miser̃t eũ ĩ langorib magnis. Uides quã flagitiosis ac sordidis passionib. tradi
mereat᷑ suꝑbia : Qui enĩ elatꝰ arrogantia. ut dm̃ se passus ÷ adorari: tradit᷑ scł̃m
dicente scͥpt᷑a immundus ÷ ante dm̃ om̃is qui exaltat cor suu̾: iste qͥ tumida cordis
elatione inflatꝰ ÷. tͣpissime confusioni tradit᷑ deludendꝰ : ut humiliatꝰ talit̾ sentiret
semet ipsũ ẽẽ. ł immundicia carnis ⁊ conscientia impure passionis immundũ÷ quod ani¬
mi sui uoluerat elatione sentire. Q ut carnis ignomimosa contagio patefacẽt ĩmundiciã
cordis eiꝰ occultã. quã suꝑbie malo contraxerat: ac manifesta pollutione corꝑis siu ꝓbaret᷑
impurꝰ: qͥ ꝑ elationẽ sp̃c factũ se ñ sentiebat immundũ. Quib manifeste ꝓbat᷑. om̃em

Expanded text:
in manus eorum infinitam multitudinem, eo quod od reliquissent dominum deum patrum suorum: in Ioas quoque ignominiosa exercuere iudicia. et abeuntes dimiserunt eum in languoribus magnis. uides quam flagitiosis ac sordidis passionibus tradi mereatur superbia. qui enim elatus adrogantia ut deum se passus est adorari, traditur secundicente scriptura inmundus est ante deum omnis qui exaltat cor suum, iste, elatione inflatus est, turpissimae confusioni traditur deludendus, ut humiliatus taliter sentiret semetipsum esse vel immunditia carnis et conscientia impurae passionis immundum, quod animi sui noluerat elatione sentire, et ut carnis ignominiosa contagio patefaceret immunditiam cordis ejus occultam, quam superbiae malo contraxerat, ac manifesta pollutione corporis sui probaretur impurus, qui per elationem spiritus factum se non sentiebat immundum. CAPUT XXII. Omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ł tristia. ł dampnosa: canqtiã a suꝑiorib nr̃is illata. patientissime coleremus. Quȩ
quidem a nobis ñ solum facillime tolerabunt᷑: uer̃ &̃ parua uudicabunt᷑. ac uilia:
orib nos inuiriis attẽptari: quanto longiꝰ a m̃itis eoꝵ ⁊ conũsatione distamꝰ. Parit̃
etiã cogitantes. in breui nos de hoc scło migͣturos: eoꝵq nos celeri uite huiꝰ fine mox
fut᷑os ẽe consortes. Peremptoria namꝙ. ÷ ħ contẽlatio. ñ solũ suꝑbie: uer̃&̾ om̃iũ gene
ralit uitioꝵ. Demoe post ħ. hanc eandem humilitatẽ erga dñm firmissime reten¬
temꝰ. Ad̃ a nobis ita complebit᷑: ut nicħ nosmet ipsos absꝙ illiꝰ opitulatione ł gr̾a
qd̾ ad uirtutũ consũmationem ꝑtinet. posse ꝑficere cognoscamꝰ. Sed. ⁊ hoc ipsũ
qd̾ intelligere meriumus: eiꝰ ẽẽ muneris ĩ ueritate credamꝰ. Ex plicit liber duode¬

Expanded text:
uel tristia uel damnosa, tamquam a superioribus nostris inlata patientissime toleremus. quae uel tristia uel damnosa, tamquam a superioribus nostris inlata patientissime toleremus. quae quidem a nobis non solum facillime tolerabuntur, uerum etiam parua iudicabuntur ac nulla, oribus nos iniuriis adtemptari, quanto longius a meritis eorum et conuersatione distamus, pariter etiam cogitantes in breui nos de hoc saeculo migraturos eorumque nos celeri uitae huius fine mox futuros esse consortes. peremptoria namque est haec contemplatio non solum superbiae, uerum etiam gene uitiorum. deinde post haec hanc eandem humilitatem erga deum firmissime retentemus. quod a nobis ita conplebitur, ut nihil nosmet ipsos absque illius opitulatione uel gratia, quod ad uirtutum consummationem pertinet, posse perficere cognoscamus, sed et hoc ipsum, quod intellegere meruimus, ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionis i caritatis culm ualeant sustinere. Ita scilicet. ut quẽ admodũ diximꝰ. pͥmum
fr̃ib nr̃is humilitatẽ ueram intimo cordis exibeamꝰ effectu: ĩ nullo scilicet ad quiescen¬
tes. eos contristare ł ledere. Quod nullatenꝰ pot̾imꝰ implere: nͥ abreñtiatio uera q̃ ĩ ex¬
poliatione om̃iũ facultatũ ac nuditate consistit. in nob̾ affuerit amore xͥ fundata.
einde obedientie uigũ. ⁊ subiectio simplici corde. ac sine ulla fuerit simulatione
suscepta: ut p̃ter abbatis mandatũ. ulla penitꝰ uoluntas uiuat in nob̾. Qđ ñ alit̾
ac stultũ: uniu̾sa q̃ s fueruit a seniorib imꝑata. sine ulla discussione ꝑficiens: sacro¬
sc̃a ea credens. ac diuinitꝰ ꝓmulgata. Inqͣ consistentib qualitate. ꝓcul dubio statꝰ
ille humilitatis uere tranquillus atq immobilis subsequit᷑: ut nosmet ipsos in¬
feriores om̃ib iulicantes: uniu̾sa que nob̾ fuerĩt irrogata. tã isi iniuriosa sit

Expanded text:
perfectionis et caritatis culmen ualeant sustinere, ita scilicet, ut quemadmodum diximus primum fratribus nostris humilitatem ueram intimo cordis exhibeamus affectu. in nullo scilicet adquiescentes eos contristare uel laedere. quod nullatenus poterimus implere, nisi abrenuntiatio uera, quae in expoliatione omnium facultatum ac nuditate consistit, in nobis fuerit Christi amore fundata, deinde oboedientiae iugum et subiectio simplici corde ac sine ulla fuerit simulatione suscepta, ita ut praeter abbatis mandatum nulla penitus uoluntas uiuat in nobis. quod non alac stultum, uniuersa, quae sibi fuerint a senioribus imperata, sine ulla discussione perficiens, sacrosancta ea credens ac diuinitus promulgata. In qua consistentibus qualitate procul dubio status ille humilitatis uere tranquillus atque inmobilis subsequetur, ut nosmet ipsos inferiores omnibus iudicantes uniuersa, quae nobis fuerint inrogata, tametsi iniuriosa sint
Abbreviated transcription (Latin):
aduxit memoratꝰ pontifex testimonio scͥpt᷑e laudatꝰ ÷. De quo post obitũ ioiade. audi qͥad
scͥptura cõmemorat: ⁊i quemadmodũ elatus suꝑbia. ignominiose fuerit traditꝰ passioni.
Dostꝙͣ aut̃ obiit ioiade: ingressi st̃ pͥncipes uida. iadorauert̃ regẽ. Quii delinitꝰ obsequiis
eoꝵ adquieuit: ⁊ dereliquert templũ dm̃ dei patrũ suoꝵ. seruier̃t ꝙ lucis et scultilib:

Expanded text:
ad uixit memoratus pontifex, testimonio scripturae laudatus est. de quo post obitum Ioiade audi quid ad uixit memoratus pontifex, testimonio scripturae laudatus est. de quo post obitum Ioiade audi quid scriptura commemoret et quemadmodum elatus superbia ignominiosae fuerit traditus passioni: postquam autem obiit Ioiade, ingressi sunt principes Iuda, et adorauerunt regem, qui delenitus obsequiis eorum adquieuit. et dereliquerunt templ
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ usum nat᷑e: desiderio patiendi magis quã inferendi ignominiã. intolerabili
estu libidinis urebat᷑. Tũ ilbũ ut sp̃ualẽ turũ umedicũ interiorẽ. causã morbi huiꝰ
n oniginẽ ꝑtinꝰ ꝑuidisse. Qui gͣuit̃ suspirans: neqͥquã ait tã nequã spui tradi tẽ
dñs ꝑmisset: nͥ aliqͥd blasphemasses ĩ eum. Quo ille cõꝑto: confestĩ ꝑcidit ad pedes
eiꝰ in terrã: sũmaꝙ admiratione ꝑcussus. tanquã adeo cernens archana sui pecto¬
ris patefacta: confessus ÷ ĩ dei se filiũ cogitatione impia blasphemasse. Unde ꝑs-
illi iniuriã a qͦ puritatis sꝑanda st̃ dona. ꝑfectionis integritate priuari: et
scĩficationẽ castimonie ñ mereri. egimꝰ tale aliqͥd ĩ paralipomenon libro.
oas enĩ rex iuda. Uͭiͭͫ annoꝵ ab ioiãde pontifice ascitꝰ ĩ regnũ: atꝙ ĩ om̃ib quo-¬

Expanded text:
contra usum naturae desiderio patiendi magis quam inferendi ignominiam intolerabili contra usum naturae desiderio patiendi magis quam inferendi ignominiam intolerabili aestu libidinis urebatur. tum illum ut spiritalem uerumque medicum interiorem causam morbi huius et originem protinuDominus permisisset, nisi aliquid blasphemasses in eum. Quo ille comperto, confestim procidit ad pedes ejus in terram, summaque admiratione perculsus, tamquam a Deo cernens arcana sui pectoris patefacta, confessus est in Dei se Filium cogitailli iniuriam, a quo puritatis speranda sunt dona, perfectionis integritate priuari et sanctificationem castimoniae non mereri. Legimus tale aliquid in Paralipomenon libro. Ioas enim rex Iuda septem annorum ab Ioiade pontifice adscitus in regnum atque in omnibus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ fert᷑ ad uicia. ad meliorẽ dirigit frugẽ. ⁊ ad uirtutũ uiã instigationis sue uisitatione con-¬
torquet. Hec÷ ꝓpͥe humilitas erga dm̃. ħ ÷ antiqͥssimoꝵ patrũ sincera fides : q̃ ꝑ successo
Qui simplicẽ piscatoꝵ fidem ĩ corde simplici retinentes: ñ eã sillogysmis dialeticis. et
tulliana facundia sp̃u concepere mundano: s exꝑim̃to uite sinceris. accuq puri¬
ssimo. correptione qͦ uitioꝵ. Wut ueriꝰ dixerĩ: ĩ ipsa ꝑfectionis inẽe nat᷑am oculatis
indiciis dep̃hendert: sine qua nec pietas indm̃. nec uitioꝵ purgatio. nec em̃datio
moꝵ. nec uirtutũ consũmatio pot̾it app̃hendi. Noui quendã de fr̃m numero. qͦm
utinã minime scissẽ: siquidẽ post hoc. ordinis mei gradu se passus p̃grauari: qui
ꝓbatissimo cuidam senũ. uitio carnis semet ipsũ gͣuisfimo confessus ÷ impugnari. Nã

Expanded text:
uius fertur ad uitia, ad meliorem dirigit frugem et ad uirtutum uiam instigationis suae uisitatione conuius fertur ad uitia, ad meliorem dirigit frugem et ad uirtutum uiam instigationis suae uisitatione contorquet. Haec est proprie humilitas erga deum, haec est antiquissimorum patrum sincera fides, quae penes succqui simplicem piscatorum fidem corde simplici retinentes non eam syllogismis dialecticis et Tulliana facundia spiritu concepere mundano, sed experimento uitae sinceris actuque purissimo, correctione quoque uitiorum, et ut uerius dixerim in ipsa perfectionis inesse naturam oculatis indiciis deprehenderunt, sine qua nec pietas in deum nec uitiorum purgatio nec emendatio morum nec uirtutum consummatio poterit adprehendi. Noui quendam de fratrum numero quem utinam minime scissem, siquidem post haec ordinis mei gradu se passus est praegrauari, qui probatissimo cuidam senum uitio carnis semet ipsum grauissimo confessus est inpugnari: nam
Abbreviated transcription (Latin):
dans inuocabo dñm. i ab inimicis meis salrus ero. Non solũ ꝓ his ei gr̃as referentes. qd̾ ł
rationales nos condidit. ł liberi arbitrii potestate donauit: ł baptismi largitꝰ ÷ grãm. ł
tur. Quod scilicet ab adu̾sarioꝵ nos insidiis liberat: qđ cooꝑat᷑ nobis. ut carnis uitia
suꝑare possimꝰ. Qd̃ a ꝑicłis nos etiã ignorantes ꝓtegit. qd̾ a lapsu peccati cõmiinit. Qd̃
adiuuat nos ullumiat: ut ipsũ adutoriũ nrͣm: qd ñ aliud quidã int̾pretari uolũt
quã legem. intelligere nagnoscere ualcamꝰ. Qd̃ ꝓ neglegentiis delictis ꝙ nr̃is. eiꝰ inspira-¬
tione latent᷑ cõpungim᷑: qd̾ dignatione eiꝰ uisitati. saluberrime castigam᷑: quod ab eo
ñ numꝗͣ etiã inuiti trabim᷑ ad salutem. Postremo quia ipsũ liberũ arbitriũ nr̃m qd̃ ꝓcli¬

Expanded text:
dans inuocabo dominum: et ab inimicis meis saluus ero. Non solum pro his ei gratias referentes, quod uel dans inuocabo dominum: et ab inimicis meis saluus ero. Non solum pro his ei gratias referentes, quod uel rationabiles nos condidit uel liberi arbitrii potestate donauit uel baptismi largitus est gratiatur, quod scilicet aduersariorum nos insidiis liberat, quod cooperatur in nobis, ut carnis uitia superare possimus, quod a periculis nos etiam ignorantes protegit, quod a lapsu peccati communit, quod adiuuat nos et inluminat, ut ipsum adiutorium nostrum, quod non aliud quidam interpretari uolunt quam legem, intellegere et agnoscere ualeamus, quod pro neglegentiis delictisque nostris eius inspiratione latenter conpungimur, quod dignatione eius uisitati saluberrime castigamur, quod ab eo nonnumquam etiam inuiti trahimur ad salutem, postremo quia ipsum liberum arbitrium nostrum, quod procli
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantes: dicamꝰ. App̃hende arma n scutũ. nexurge ĩ adititoriũ m. Effunde frameã.
n conclude aduersus eos qui ꝑsecunt᷑ me: dic anime mee. Salus tua ego sũ. Epo¬
suisti arcũ ereũ brachia mea: n decdisti mͥ ꝓtectionẽ salutis tue. Quia nec patres
nr̃i ĩ gladio suo posseder̃t teriã: ibrachiũ eoꝵ ñ saluauit eos: s dextera tua et
brachium tuũ uilluminatio uultꝰ tuiq̃m cõplacuit tͥ in eis. Postremo uniu̾sa beneficia
eiꝰ. c̃ gr̃ar̃ actione. m̃te sollicita ꝑlustrantes. suꝑ his om̃ib. qd̾ uel pugnauimꝰ. ł illumina¬
tionẽ scientie. ł disciplinã discretionis ab eo consecuti sumꝰ: ł qd̾ suis nos armis instruxit.
tutẽ cõminuendi eos ut puluerẽ ante faciẽ uenti: intimo cordis affectu clamemꝰ uẽ ad
eum. Diligã te dñe fortituido mea: dñs firmam̃tũ meũ. i refugiũ meũ. u lib̾ator m̃s. Ds̃¬
m̃s. aduitor meus: n spabo ĩ eum. Protector meus. icornu salutis mee: iisusceptor meris. Lau¬

Expanded text:
. effunde frameam, et conclude aduersus eos, qui persequuntur me: dic animae meae: salus tua ego sum. et posuisti arcum aereum brachia mea. et dedisti mihi protectionem salutis meae: quia nec patres nostri in gladio suo possed runt terram, et brachium eorum non saluauit eos: = sed dextera tua, et brachium tuum, et inluminatio uultus tui: quoniam conplacuit tibi in eis. postremo uniuersa beneficia eius cum gratiarum actione mente sollicita perlustrantes super his omnibus, quod uel pugnauimus uel inluminationem scientiae uel disciplinam discretionis ah eo consecuti sumus, uel quod suis nos armis instruxit  uirtutem comminuendi eos ut puluerem ante faciem uenti, intimo cordis affectu clamemus ad eum: diligam te domine uirtus mea: dominus firmamentum meum, et refugium meum, et liberator motector meus, et cornu salutis meae, et susceptor meus. lau
Abbreviated transcription (Latin):
uites redeem᷑. Iue dicit. Sic̃ colligunt᷑ oua q̃ derelicta st̃. sic unuersã terrã ego cõ¬
gregaui: uñ fuit qͥ moueret pennã. ⁊ aꝑiret os iganniret. Iste dicit. Dimilis faccꝰ
sum pelicano solitario: ingilani. i factꝰ sũ sic̃ passer solitariꝰ intecto. Ille dicit. Exsic¬
caui uestigio pectum meoꝵ: om̃s riuos aggerũ. Hic dicit. Nunqͥd ñ possũ rogare
patrem meũ: exibebit mͥ mͦ plusꝙͣ duodecĩ milia legiones angłoꝵ: Si pͥncipał
ruine causam u salutis nr̃e fundam̃ta ꝑspeximꝰ. ã quo i qualit᷑ uel ista iacca sint.

Expanded text:
uae erecta sunt, sic uniuersam terram ego congregaui: et non fuit qui moueret pennam, et aperiret os, et ganniret, iste dicit: similis factus sum pellicano solitario: uigilaui, et factus sum sicut passer solitarius in tecto. ille dicit: exsiccaui uestigio pedum meorum omnes riuos aggerum, hic dicit: numquid non possum rogare patrem meum, et «xhibebit mruinae causam et salutis nostrae fundamenta perspeximus, a quo et qualiter uel ista iacta sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingit ad dm̃: uiccirto eũ specialit᷑ digna÷ habere contrarium. Ideoꝙ uniuersi¬
tatis creator ⁊ medicꝰ deus. causam pͥncipiũ ꝙ morboꝵ suꝑbiam ẽe cognoscens. cõ¬
trariis sanare contraria ꝓcurauit. Ut ea scilicet que ꝑsiꝑbĩa corruerant: ꝑ humi¬
litatẽ resurgerent. Iile namꝙ dicit. In celt̾i conscendã. hic dicit. humiliata est
ĩ terra anima mea. Ille dicit: ero similis altissimo. Hic c̃ eẽt ĩ sorma dei exinaniit
semet ipsum. formã serui accipiens: humiliauit ꝙ ͤ factꝰ obediens usq ad mortem.
lle dicit: suꝑ astra dei exaltabo soliũ meũ. Iste dicit. Discite a me. quia mitis sũ
n humilis corde. Ille dicit: nescio dñm. ⁊ifrł ñ climitto. Iste dicit: Si clixero quia
ñ noui eum. ero simił uob mendax: S noui eũ. i mandata eits obseruo. Ille
dicit. Mea st̃ flumina.⁊ iego feci ea. Iste dicit Non possũ ego a me ipso facere qͥc¬

Expanded text:
tingit ad deum et idcirco cum specialiter digna est habere contrarium. Ideoque uniuersitatis creator et medicus deus causam principiumque morborum superbiam esse cognoscens contrariis ?? sanare contraria procurauit, ut ea scilicet, quae per superbiam conruerant, per humilitatem resurgerent. ille namque dicit: in caelum conscendam, hic dicit: humiliata est in terra anima mea. ille dicit: ero similis altissimo, hic, cum esset in forma dei, exinaniuit semet ipsum formam Serui accipiens, humiliauitque se factus oboediens usque ad mortem. ille dicit: super astra dei exaltabo solium meum, iste dicit: discite a me quia mitis sum et humilis corde. ille dicit: nescio dominum, et Israhel non dimitto, iste dicit: si dixero quia non noui eum, ero similis uobis mendax: sed noui eum et mandata eius seruo. ille dicit: mea sunt flumina et ego feci ea, iste dicit: non possum ego a me ipso facere quic
Abbreviated transcription (Latin):
UIBUS manifestissime ꝑdocem᷑. ⁊ initiũ uoluntatis bone nobis dño inspiran¬
te concediłc̃ aut ꝑ sẽ aut ꝑ exortationẽ ciuiꝰlibet hominis. aut ꝑ necessitatẽ
ẽẽ. ut ad hortationẽ auxiliũq dei. ł remissiꝰ ł enixiꝰ exequam᷑: ⁊ ꝑ hoc nos ł remun̾a¬
tionẽ ł supplicia dignissime ꝓmereri: qͦd eiꝰ dispensationi ac̃ ꝓuidentie erga nos
benignissima dignatione collate. uel negleximꝰ ł studuimꝰ ñra obedientia deuoti¬
oneq congruere. Qd euident̃ ĩ deutero nomio aꝑteq descͥbit᷑. Cũ inquit intro-¬

Expanded text:
ino inspirante concedi, cum aut per se aut per exhortationem cuiuslibet hominis aut per necessitatem esse, ut adhortationem auxiliumque dei uel remissius uel enixius exsequamur, et pro hoc nos uel remunerationem ubenignissima dignatione collatae, vel negleximus vel studuimus nostrae obedientiae devotione congruere. Quod evidenter in Deuteronomio aperteque describit
Abbreviated transcription (Latin):
no crecebat aurilio ñ eg̃e: p̃sertĩ c̃ ipse dñs ĩ euangelio ħ ipsũ euident̃ ex p̃sserit
dacens. sic patmes ñ potest facere fructum a semet ipso ñ ĩ uitte manserit. ita stid
Na me manseritis:  it̾m. Quia sine me nichil potestis facere. Quã sit gͥ in
torio deputare. manifeste ꝓbat᷑: dominica ꝓtestante sententia. sine sua inspira¬
tione ł cooꝑatione sp̃uales fructꝰ exibere neminẽ posse. Om̃e enĩ datũ optinũ

Expanded text:
ipsum evidenter expresserit ipsum evidenter expresserit dicens: Sicut palmes non potest fructum facere a semetipso nisi in vite manserit, ita et vos nisi in me manseritis. Et iterum: Quia sine me nihil potestis facere . Quam sit igitur inetorio, deputare, manifeste probatur, Dominica protestante sententia, sine sua inspiratione, vel cooperatione spiritales fructus exhibere neminem posse: Omne enim datum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
unusa m ad ialute ꝓtinent. apłi sibimet a cdño largita senserune: u  ups ami smod
si libero arbitrio p̃sum̃tis : s dei ĩ crecientes munere conferendã. Deniq locete
nał ex petuut. ut cribaret uos sic̃ triticũ: S ego rogaui patrẽ meũ. ne deficeret
fides tua. Qd alꝰ ⁊̃ semet ipso fieri sentiens: ⁊ quoda modo fidem suã infidelitatis
fuctib ad pnitiosi naufragii uidens scopłos purgeri: ad eundem añm auxi¬
liũ fidei sue postulans. dicit. Dñe adiuua incredulitatẽ meã. In t̾m itaq sense¬
rͣint euangłici ⁊i apłici uiri. umu̾̃sa q̃ bona sunt auxilio dm̃ consũmari : ⁊i ne ipsã
quide fiae suã confisi funt illesam se posse suis uirib ł arbitrii libertate seruare:
ut hanc ł ad tuuari ĩ sẽ ł donari iͥ a dño postularent. Que siĩ petro ne deficeret
añ egebat auxilis: quis erit tã p̃sũptor ⁊icetus. qui se erga huiꝰ custodiã cotidia

Expanded text:
quae ad salutem pertinent apostoli sibimet a domino largita senserunt, ut ipsam quoque fnon libero arbitrio praesumentes, sed dei sibi credentes munere conferendam. denique docet nas expetiuit uos ut cribraret uos tamquam triticum: sed ego rogaui patrem meum, ne deficeret fides t u a. quod alius in semet ipso sentiens fieri et quodammodo fidem suam infidelitatis fluctibus ad perniciosi naufragii uidens scopulos perurgueri ad eundem dominum auxilium fidei suae postulans dicit: domine, adiuua infidelitatemmeam. in tantum itaque senserunt euangelici et apostolici uiri uniuersa quae bona sunt auxilio domini consummari, et ne ipsam quidem fidem suam confisi sunt inlaesam se posse suis uiribus uel arbitrii libertate seruare, ut hanc uel adiuuari in se uel donari sibi a domino postularent. quae si in Petro ne deficeret domini egebat auxilio, quis erit tam praesumptor et caecus, qui se erga huius custodiam cotidia