comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione retro respiciunt et se ab spe di¬
iune ꝓmissionis auertunt. Ideo statua salis
facta est: ut ammonendo homines. ne boc
faciant tanquam condiat cor eorum. ne
sint fatui. Quicunq quesierit animam su¬
am saluam facere: ꝑdet illam. Duob mo¬
dis hȩc sententia recte potest intelligi. sed
ad uinum omnino finem. uterq intellectus
refertur. ut uidelicet adu̾sa ꝓxp̃o pati. ĩmo
ipsam mortem non timeamus subire. Qui
enimminante mortem ꝑsecutore si non ne¬
gauerit xp̃m. magis eligit ad tempus sal¬
uare anunam suam negandor eterne hanc
ꝓcul dubio ꝑditioni p̃parat. Item. qui salu¬
tem anune sue querit eternam. temporali¬
ter eam uiter ꝑsecutoꝵ manus ꝑdere. hoc ẽ
in mortem dare ñ dubitat. Utriq autem
sensui congruit apte: quod sequitur. Et
quicunq ꝑdiderit illam: iustificabit illã
Id est qui hic ꝑdidecit: illic iustificabit. qui
ꝓpter xp̃m morti se tradiderit. tota die esti¬

Expanded text:
tribulatione retro respiciunt, et se ab spe ditribulatione retro respiciunt, et se ab spe divinae promissionis avertunt. Et ideo in statuam salis facta est, ut admonendo homines ne hoc faciant tanquam condiat cor eorum, ne sint fatui. Quicunque quaesierit animam suam salvam facere, perdet illam. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, sed ad unum omnino finem uterque intellectus refertur, ut videlicet adversa pro Christo pati, imo ipsam mortem non timeamus obire, qui enim, minante mortem persecutore, si non negaverit Christum, magis eligit ad tempus salvare animam suam negando, aeternae hanc procul dubio perditioni praeparat, item qui salutem animae suae quaerit aeternam temporaliter eam inter persecutorum manus perdere, hoc est, in mortem dare non dubitat. Utri autem sensui congruat apte quod sequitur. Et quicunque perdiderit illam, vivificabit eam. Id est qui hic perdiderit, illic vivificabit, qui propter Christum morti tradiderit, tota die aesti
Abbreviated transcription (Latin):
nalia. tanquam in aura libera sp̃ualitet in¬
uit. Uasa cius in domo: concupiscentie car¬
nales sunt. quas in imis amauerat. S suꝑ¬
na petens in hoc mundo teliquerat: quas
imminente iudicio ncc̃e est nullatenus re¬
petat. Illam enum horam. non eam qua ui¬
dex uenit. s qua uenturus ẽ dicit non qua
ignis sodomam descendit s qua loch exire
cogitur. uel potius ipse dissimulans: abi an¬
gelis adp̾hensus extrahitur. Neq enim
ueniente & apparente iam uidice. quisquam
in hunc mundum ut inde aliquid rapiat.
poterit descendere uelle. S hȩc hora hodieq
agitur: cum uenturum udicem solliciti
p̃stalamur excubiis. quando ueniat incerti.
De qua ioħ̃s ait. filioli. nouissima hora est
Et qui in agro: similiter non redeat retro.
Qui oꝑatut in eccłia. et sicut paulus et¬
apollo plantat. et rigat: non respiciat tem
scłarem. eui renunciauit. Memores estote
uxoris loth. Uxor loth significat eos qui in

Expanded text:
nalia, tanquam in aura libera spiritaliter vinalia, tanquam in aura libera spiritaliter vivit. Vasa ejus in domo, concupiscentiae sunt carnales, quas nimis amaverat, sed superna petens in hoc mundo reliquerat, quas imminente judicio necesse est nullatenus repetat. Illam enim horam, non eam qua judex venit, sed qua venturus est, dicit, non qua ignis Sodomam descendit, sed qua Lot exire cogitur, vel potius ipse dissimulans ab angelis apprehensus extrahitur. Neque enim veniente et apparente jam judice quisquam in hunc mundum, ut aliquid inde rapiat, poterit descendere velle. Sed haec hora hodieque agitur, cum venturum judicem sollicitis praestolamur excubiis, quando veniat incerti. De qua Joannes ait: Filioli, novissima hora est . Et qui in agro, similiter non redeat retro. Qui operatur in EccApollo plantat et rigat, non respiciat ad saeculum cui renuntiavit. Memores estote uxoris Loth. Uxor Loth significat eos qui in
Abbreviated transcription (Latin):
olim p̾finito sit uenturus in tempore: fri¬
gente tamen circa finem caritate multoꝵ
tanta crebrescet humani gen̾is iniquitas.
ut m̾ito debeat cum ipso quem inhabitat
orbe deleri. Nam & nunc quidem ee innu¬
meros a deo cominessationi et ebrietati.
emptioni. et uenditioni. ceterisq mundi re¬
districti uidicis eos ꝓuocare non lateat. S
tamen quod sine graui merore sapiens qͥsq
saltem cogitare non ualet: pciora iam iamq
suꝑuentuta formidamtis. Quod enim de
una quondam peccatrice gente delenda dic¬
tum est. nec dum completa sunt peccata a¬
morreorum: de tota ꝓcul dubio prauorum
massa dampnanda constat ẽc sentiendum.
In illa bora qui fucrit in tecto. et uasa cius
in domo. non descendet tollere illa. Actenꝰ
de eo quod regnum dĩ. id est xp̃e non cum ob¬
seruatione s insperatus adueniat: nuinc a
qualibet idem aduentus expectari debeat
ostenditur. In tecto ergo est. qui excedens car¬

Expanded text:
olim praefinito sit venturus in tempore, friolim praefinito sit venturus in tempore, frigente tamen circa finem charitate multorum, tanta crebrescet humani generis iniquitas, ut merito debeat cum ipso, quem inhabitat, orbe deleri. Nam et nunc quidem innumeros adeo commessationi et ebrietati, emptioni et venditioni, caeterisque mundi redistricti judicis iram eos provocare non lateat, sed tamen, quod sine gravi moerore sapiens quisque saltem cogitare non valet, pejora jam jamque superventura formidamus. Quod enim de una quondam peccatrice gente delenda dictum est: Necdum completa sunt peccata Ammorrhaeorum , de tota procul dubio pravorum massa damnanda constat esse sentiendum. In illa hora qui fuerit in tecto, et vasa ejus in domo, ne descendat tollere illa. Hactenus de eo, quod regnum Dei, id est Christus, non cum observatione, sed insperatus adveniat, nunc a qualibus idem adventus exspectari debeat ostenditur. In tecto ergo est, qui, excedens car
Abbreviated transcription (Latin):
tus et stridor dentium. Ubi notandum quod
ignis et sulphur. quȩ decelo pluisse comine¬
morat. non ipsam ꝑhemnis supplicii flaminã
s subitaneum diei illiꝰ significat aduentũ.
Neq enim ignis ille ꝑpetuis suꝑ ueniens
impios puniet: s ipsi potius a conspectu
uidicis eiecti. in ignem muttent᷑ eternum.
Qͣmuis & eidem igni sulfur non dubitemꝰ
inẽe: destante ioħ̃e qui uttumq ignem. &
subite scilicet correctionis: & sempiterne cõ¬
cremationis describens ait Et descendit ig¬
nis a deo de celo: & deuorauit eos: & diabo¬
lus qui seducebat eos missus ẽ in stagnum
ignis et sulphuris. Ubi & bestia & ꝑseudo
culorum. Scd̃m hȩc erit: qua die filiꝰ hoĩs
teuelabittit. Pulchre reuelabitur: quia qui
uiterim non apparens omnia uidet. tunc appa¬
rens omnia iudicabit. Appatebit autem u¬
dicatutus eo maximo tempore: quo eunctos
iudeorum eius oblitos hiuie scło conspexerit
c̾e mancipatos. quia licet mundi terminus

Expanded text:
s in caminum ignis. Ubi notandum quod ignis et sulphur, quae de coelo pluisse commemorat, non ipsam perennis supplicii flammam, sed subitaneum diei illius significat adventum; neque enim ignis ille perpetuus superveniens impios puniet, sed ipsi potius a conspectu judicis ejecti, in ignem mittentur aeternum. Quamvis et eidem igni sulphur non dubitemus inesse testante Joanne qui utrumque ignem et subitae scilicet correptionis et sempiternae concremationis describens ait, et descendit ignis a Deo de coelo, et devoravit eos, et diabolus qui seducebat eos missus est in stagnum ignculorum . Secundum haec erit, qua die Filius hominis revelabitur. Pulchre revelabitur, quia qui interim non apparens omnia videt, tunc apparens omnia judicabit. Apparebit autem judicaturus eo maxime tempore quo cunctos judiciorum ejus oblitos, huic saeculo conspexerit esse mancipatos. Quia licet mundi terminus
Abbreviated transcription (Latin):
dicite. serui inutiles sumus. Si bomo inqͥe
ab homine secto non iuforme. s multiplex
ministerium exigit. nec tamen etusFam
testis facere: non temporum longitudine
laborum merita pensate debetis: s amore
et famulatu spontaneo nouis semꝑ studiis
augere priora. Itaq dicite: serui in hutiles
sumus. Setui quidem: quia precio empti
estis. Inutiles uero: quia dñs bonorũ ur̃oꝵ
non indiget. Si autem inutilis ẽ qui fecit
omnia. qͣuid de illo dicendum est. qui explete
quȩ p̾cepta sunt. uel infirmitate non potuit.
uel quod peuis est suꝑbia despecit: Aliter.

Expanded text:
dicite: Servi inutiles sumus. Si homo, inquit, dicite: Servi inutiles sumus. Si homo, inquit, ab homine servo non uniforme, sed multiplex ministerium exigit, nec tamen ei gratitestis facere? non temporum longitudine laborum merita pensare debetis, sed amore et famulatu spontaneo novis semper studiis augere priora. Itaque dicite: Servi inutiles sumus. Servi quidem, quia pretio empti estis. Inutiles vero, quia Dominus bonorum vestrorum non indiget. Si autem inutilis est qui fecit omnia, quid de illo dicendum est qui explere quae praecepta sunt, vel infirmitate non potuit, vel, quod pejus est, superbia despexi
Abbreviated transcription (Latin):
manducem et bibam. Precinge enim m̃tem:
humiliatam ab omnib fluttantium cogi¬
tationum sinib quib oꝑum gressus impe¬
diri solet et constringere. Nan qui uestim̃¬
ta precingit: hoc agit utiq ne incedens in¬
uoluatur ad lapsum. Ministrare uͦ deo est:
minimum se ꝑ omnia. et absq gr̃e eius au¬
xilio nichil uirium habentem ꝓfiteri. Mi¬
nstet: aminori statu. id est subiectione. sicut
et magister: a maiori uocabulum sumpsit.
Minustrat ergo conditori. qui eius naturã
consid̾ans. euis udicia ꝑtimescens. de suis
se uirtutib humiliat. Et post hȩc tu man¬
ducabis et bibes. Post quam inquit ip̃e p̾
dicationis tue oꝑe delectatus. tueq com¬
punctiotus epulis fuero refectus: tunc de¬
mum tu transies. et rectbes. eternisq mee
sapientie dapib meternum reficieris. Nũ¬
quid gr̃am habet seruo illi. quia fecit quȩ
sibi imperauerat: ñ puto. Sic et uos cum
feceritis omnia quȩ p̾cepta stint uobis:

Expanded text:
manducem et bibam. Praecingi est mentem manducem et bibam. Praecingi est mentem humiliatam ab omnibus fluitantium cogitationum finibus, quibus operum gressus impediri solet, constringere. Nam qui vestimenta praecingit, hoc agit utique, ne incedens involvatur ad lapsum. Ministrare vero Deo est minimum se per omnia et absque gratiae ejus auxilio nihil virium habentem profiteri. Minister enim a minori statu, id est, subjectione, sicut et magister a majori vocabulum sumpsit. Ministrat ergo Conditori, qui, ejus naturam considerans, ejus judicia pertimescens, de suis se virtutibus humiliat. Et post haec tu manducabis, et bibes. Postquam, inquit, ipse tuae praedicationis opere delectatus, tuaeque compunctionis epulis fuero refectus, tunc demum tu transies et recumbes, aeternisque meae sapientiae dapibus in aeternum reficieris. Nunquid gratiam habet servo illi, quia fecit quae sibi imperaverat? Non puto. Sic et vos cum feceritis
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. pasce oues meas. Qti regresso de
agro: dicit illi statim. transi et recumbe. et
non dicet illi para qd̾ cenem. Secitus de agro
teu̾titur. cum immisso ad tempis oꝑe predi¬
candi ad conscientiam doctor recurrit. atq
apublico loentionis. ad curiam cordis redi¬
ens: sua secum secretus acta nel dicta tetrac̾¬
tat. Cui non statim dominus transi recum¬
be dicit idest transi de hac utta mortali. et
in eterne uite beata sede refouere. Hȩc enun
pꝰea dicturus: intetim post pastum atq agͥ¬
culturam domi sibi iubet patare quod cenet
hoc est post laborem aꝑte locutionis. hummi¬
litatem quoq ꝓprie consid̾ationis gebibere:
lalisnamꝙ conscientie templum dominus
dignantet ingtedi: tali cena libentissime pasci
desiderat. Ecce enu ego sto inquit ad iantã
et pulso: si quis surrexerit et aperuerit mͥ:
intrabo ad illum. & cenabo cum illo.⁊ ip̃e
mecum. Et precinge te: & ministra mͥ. donec

Expanded text:
respondit: Pasce oves meas. Qui regresso de respondit: Pasce oves meas. Qui regresso de agro dicet illi statim Transi, recumbe, et non dicet ei, Para quod coenem? Servus de agro regreditur cum, icandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque a publico locutionis ad curiam cordis rediens sua secum secretus, acta vel dicta retractat. Cui non statim Dominus transi, recumbe dicit, id est, transi de hac vita mortali et in aeternae vitae beata sede refovere. Haec enim postea dicturus interim post pastum atque agriculturam domi sibi jubet parare quod coenet, hoc est post laborem apertae locutionis, humilitatem quoque propriae considerationis exhibere. Talis namque conscientiae templum Dominus dignatur ingredi, tali coena libentissime pasci desiderat. Ecce enim ego, inquit, ad januam et pulso, si quis surrexerit et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Et praecinge te, et ministra mihi, donec
Abbreviated transcription (Latin):
te fiet. Uł certe ꝑ morum cui colore sangui¬
neo fructus et uirgulta rubent. unde & a
latinis tiuis appellatur. euangłium crucis
expͥmitur. quȩ ꝑ fidem apłorum de gente
udeorum. in qua uelut in stirpe generis te¬
nebatur. uerbis predicationis cradicata
et in mare gentium translata ẽ atq trans
plantata. Cui sententie subiuncte quoq pa¬
rabole quȩ de uerbi ministris agit: sensus
ad stipulatur. Iuuat et illud quod folia mo¬
ri serpenti subiecta necem inferunt quia u̾¬
bum crucis. ut cuncta salutaria confert.
cuncta noxia tollit. Quis autem ur̃m habens
setuum arantem aut oues pascentem. Hȩc pa¬
rabola docet: ut fides quo uirtittib foris ex¬
cellentior. eo in ipsa conscientia fiat intus hu¬
milior. Seruus quippe arans. aut pascens:
quilibet doctor eccłie intelligitur. De quo
dominus ait. Nemo mittens manum suã
in aratrum et aspiciens retro: aptus ẽ reg¬
no dĩ. Et alteri sese amare testanti. tercio

Expanded text:
re, fiet . Vel certe per morum, cujus colore sanguire, fiet . Vel certe per morum, cujus colore sanguineo fructus et virgulta rubent, unde et a Latinis rubus appellatur, Evangelium crucis exprimitur, quae per fidem apostolorum de gente Judaeorum, in qua velut in stirpe generis tenebatur, verbis praedicationis eradicata, et in mare gentium translata est atque plantata. Cui sententiae subjunctae quoque parabolae, quae de verbi ministris agit, sensus astipulatur. Juvat et illud, quod folia mori serpenti superjecta necem inferunt, quia verbum crucis, ut cuncta salutaria confert, cuncta noxia tollit. Quis autem vestrum habens servum arantem aut pascentem. Haec parabola docet ut fides, quo virtutibus foris excellentior, eo in ipsa conscientia fiat intus humilior. Servus quippe arans aut pascens, quilibet Ecclesiae doctor intelligitur. De quo Dominus ait: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Et alteri sese amare testanti tertio
Abbreviated transcription (Latin):
uinus. et contra solem calidum. tiel in bal¬
neo gargatides: omnem humorem noxium.
etiam si crassior fucrit de capite purgat. &
imminentium quoq imbecillitatem. facit
picula uitari. Sic ꝓfecto fides temptationũ
pistillo ꝓbata ab omni leuium cogitationũ
suꝑficie cribro discretionis castigata. et ꝑfec¬
te dilectionis melle dulcorata. om̃s de corde
quod ẽ. interioris nt̃i hominis. captit uici¬
orum sentinas. non solum ad p̾sens exhau¬
rit s ne in futurum recolligi ualeant pre¬
cauet. Arbor autem morus eradicanda et
in mare transplantanda. uel simplictt̾ posi¬
ta potest intelligi: quia uidelicet consũma¬
te fidei indicium fit uerbo elementis ipe¬
tare. ut quod de uno specialiter de omnib
nus arefacta uerbo ficulnea disciplĩs mi¬
rantib ait. Si habueritis fidem et non be¬
sitaueritis ñ solum de ficulnea facietis: s et
simonti huic dixeritis. tolle et iacta te in ma¬

Expanded text:
junus contra solem calidum, vel in baljunus contra solem calidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium etiam si crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde, quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne colligi valeant, praecavet. Arbor autem morus eradieanda, et in mare transplantanda, vel simpliciter posita, potest intelligi, quia videlicet consummatae fidei indicium sit verbo elementis imperare, ut quod de uno specialiter dictum estnus arefacta verbo ficulnea discipulis mirantibus ait: Si habueritis fidem, et non haesitaveritis, non solum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixeritis, tolle et jacta te in ma
Abbreviated transcription (Latin):
ac minimo. hoc est: tetrenorum iñ contẽptu
iam fuete fideles: in suo sibi ac maiore fidem po¬
stulant augeri. Nemo enim repente fit sum¬
mus. s in bona conu̾satione a minimis qͥsq
inchoat: ut ad magna ꝑueniat. Alia namq
sunt uirtutis exordia. aliud ꝓfectus. aliud ꝑ¬
fectio. Quam magnoꝑe querentes: auint
domino. ad auge nob̃ fidem. Dicit autem
dominus. Si habueritis fidem sicut granũ
sinapis: diceretis huic arbori moro eradicate
et transplantare in mare: et obediret uobis.
fidem ꝑfectam grano sinapis comparat: que
sit udelicet et ad faciem humilis. et ui pec¬
tore feruens. Uilis quidem passum contuen¬
tib q nullarumꝙ uirium apparens: s p̾s¬
suris attrita. quid ꝑfectionis uttus gerat os¬
tendens. S ad hȩc notandum: quod granũ
sinapis ad purgationem capitis saluberri¬
me ꝓdest. Nam si optime tritum et cribella¬
tum tepido pingiq mulsomisceas. et hoc ie¬

Expanded text:
ac minimo, hoc est, in terrenorum contemptu ac minimo, hoc est, in terrenorum contemptu jam fuere fideles, in suo sibi ac majore fidem postulant augeri. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conversatione a minimis quisque incohat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt virtutis exordia, aliud prospectus, aliud perfectio. Quam magnopere quaerentes aiunt Domino: Adauge nobis fidem. Dixit autem Dominus: Si haberetis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic arbori moro: Eradicare, et transplantare in mare, et obediret vobis. Fidem perfectam grano sinapis comparat, quae sit videlicet et ad faciem humilis, et in pectore fervens, vilis quidem passim contuentibus, nullarumque virium apparens, sed pressuris attrita, quid perfectionis intus gerat ostendens. Sed et hoc notandum, quia granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribellatum tepidae pingui mulsae admisceas, et hoc je
Abbreviated transcription (Latin):
neglexerit: quid suꝑ boc u̾tatis sentencia
decernit intuere. Si peccauerit urte fr̃ tutis:
uade et corripe eum. et cetera. usq quo ait.
Si autem & eccłiam non audierit: sit tͥ sic̃
ethnicus. et publicanus. Et m̾ito quia sub
nomine fidelis: egit oꝑa infidelium. Aliter.
Sane ueniam fr̃i petenti: aliter inimico ꝑse¬
quenti dare precipimur. Huic uidelicet ut
accepta remissione peccati quo nos insontes
nocuit: socia nobis caritate cominumcet. Illi
uero: ut cum nob̃ malum uult. et si potest
facit. nos semꝑ bonum uelimus: faciamtsq
dio priuatis. qͣmuis miscd̾iter eos lugens p̃s¬
tare potuit: quem frib salubri compuncti¬
one castigatis. iosepħ benuiole cognoscendos
exhibuit. Et dixertnt apli domino. Ad auge
nob̃ fidem. Dixerat supra domints. Qui fi¬
delis est in minio: & in maiore fidelis est.
Et si in alieno fideles non fiustis. qd̾ tit̃m est
quis dabit uob̃: Et ideo apłĩ qui in alieno

Expanded text:
neglexerit, quid super hoc veritatis sententia neglexerit, quid super hoc veritatis sententia decernat, intuere. Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et merito, quia sub nomine fidelis egit opera infidelium. Aliter sane veniam fratri petenti, aliter inimico persequenti dare praecipimur. Hunc videlicet, ut, accepta remissione peccati, quo nos insontes nocuit, socia nobis charitate communicet, illi vero, ut cum nobis malum vult, et, si potest, facit, nos semper bonum velimus, faciamusquedio privatis, quamvis misericorditer eos lugens praestare potuit, quem fratribus salubri compunctione castigatis Joseph benevole cognoscendus exhibuit. Ex dixerunt apostoli Domino: Adauge nobis fidem. Dixerat supra Dominus: Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. Etsi in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? Et ideo apostoli, qui in alieno
Abbreviated transcription (Latin):
uersus fuerit ad te. dicens. penicet me: di¬
mtte illi. Septenario numero non uenie
dande t̾minus ponitur s uel omnia pecca¬
ta dimutenda: uel semꝑ penitenti dimit¬
tendum precipitur. Solet eium sepe ꝑ sep¬
tem: cuiꝰ cumq rei aut temporis uniu̾sitaᷤ
indicari. Unde ẽ qd̾ in psalmo canitur. Sep¬
cies in die laudem dixi tibi: nichil est ali¬
ud quam semꝑ laus etus in ore meo. Nam
et alibi petro int̾roganti. quotiens pec¬
canti in se fratri duntitat. an usq septies:
respondit dñs. Non dico tibi septies. s usq
septuagres septies. id est quadringentis no¬
naguita uicib. ut totiens peccati fr̃i di¬
mtteret in die: quotiens ille peccare non
posset Peccanti gͥ in te fc̃i si penitentiam e¬
gerit dimittendi habes potestatem: unmo
necessitatem ut et tibi penitenti ac ueniam
flagitanti. pater qui est in celis ignoscat. At
si increpatus conu̾ti et penitentiam agere

Expanded text:
onversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dionversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda, vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quoties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies, respondit Dominus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , id est, quadringentis nonaginta vicibus. Ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit, dimittendi habes potestatem, imo necessitatem, ut et tibi poenitenti ac veniam flagitanti Pater qui est in coelis ignoscat. At si increpatus converti et poenitentiam agere
Abbreviated transcription (Latin):
s publice argue eum: ne habeas suꝑ illo
pecẽm. Quo gͥ ordine scandala declinare.
et ue ꝑpetuum uitare possimus insimuat.
sinos udelicet ipsos ne quem ledamus at
tendimus. si peccantem ⁊elo iusticie corripi¬
nius: si ex corde penitenti misedie pietatisq
uiscera pandimus. Ubi caute intuendum
est. quia non passim peccanti dimittere. s pe¬
nitentiam agenti dimittere iubenur. & pri¬
mo quidem peccantem misericordit inccepare.
ut sic post modum habeamus iuste dimitte.
Qui ergo fr̃ẽm uidens peccare tacuerit. non
minus dominici precepti transgressor est. ꝗͣ
qui eidem penitenti ueniam dare noluerit
quia qui dixit si penituerit dimite: premisit.
Si peccauerit inctepa. Itaq uenia fr̃i post in¬
crepationem largienda ẽ s illi utiq qui se
penittido ab errore coni̾tit ne uel difficilis
uenia uelremissa sit indulgentia. Et si sep¬
ties in die peccauerit in te et septies in die ꝯ¬

Expanded text:
sed publice argue eum, ne habeas super illo sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum. Quo igitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus insinuat, si nos videlicet ipsos ne quem ltendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi caute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: si poenituerit, dimitte: praemisit, si peccaverit, increpa. Itaque venia fratri post increpationem largienda est, sed illi utique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Et si septies in die peccaverit in te, et septies in die c
Abbreviated transcription (Latin):
re corpoream: quam fratti nocendo. mortẽ
anime mereri ꝑpetuam. Recte autem qui
scandalizari potest: pusillus appellatur.
Qui enim magnus est qd̾ cumq tud̾it. quod¬
cumq passus fuerit non declinat a fide. Qui
autem pusillus est animo. et paruus: occa¬
sionem querit quomodo scandaliret᷑. Propt̾ea
denuq oportet nos maxime bis consulere qͥ
parui sunt in fide ne occasione nr̃i offendantur
et recelant a fide. ac decidant a salute. Notan¬
dum sane. quia in nr̃o bono oꝑe. aliquando
cauendum ẽ scandalum ꝓximi: aliquando
uero ꝓnichilo contemptiendum. In quantũ
enim sine peccato possumus: uitare ꝓximo¬
rum scandalum debemus.Si autem de iu̾¬
tate scandalum sumitur: utilius ꝑmitit᷑
scandalum nasci. quam ut u̾itas relinqua¬
tut. Attendite uob̃. Si peccauerit fr̃ tuus
increpa illum. et si penitentiam egerit: di
mitte illi. Tale quid et in deuteronomio le¬
gunus. Ne oderis fc̃em tuum in corde tuo.

Expanded text:
re corpoream, quam fratri nocentem, mortem re corpoream, quam fratri nocentem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quodcunque viderit, quodcunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere qui parvuli sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Attendite vobis, si peccaverit frater tuus, increpa illum, et si poenitentiammitte illi. Tale quid et in Deuteronomio legimus, Ne oderis fratrem tuum in corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
nire. S ue illi qui ĩmpossibile qd̾ est non ue¬
nire. suo uicio facit ut ꝑ se ueniat. Ubi qͣmius
genetali sentencia. uł aliquis falstis fr̃. uel ip̃e
iudas qui ꝓditioni animum p̾parabat intelli¬
gi queat: tamen uixta consequentiam sermo¬
nis. hic locus ad suꝑiora respicit. tibi dominꝰ
de elemosina danda loquittus. a pbariseis ir¬
ridetur. Qui enim recta loquentem uituꝑat:
scandalum ꝓfecto. idest offendiculum et riu¬
nam auditorib prebet infirmis maxime. si
et ipse cum phariseis legis. uideatur habere
scientiam. quem increpans apłs ait. et ꝑibit
mortuus est. Utilius ẽ illi si lapis molaris in¬
ponatur citra collum eiꝰ. et ꝓiciatur in mare.
quam ut scandaliret unum de pusillis istis.
Scd̾m morem ꝓuincie loquitur: quo maiorũ
cruminun ista apud ueteres iudeos pena fu¬
erit ut in ꝓfundum ligato saxo demergeren¬
tut. Et re uera utilius ẽ innoxium pena ꝗͣ¬
ius attocissima. temporali tamen uitã fui¬

Expanded text:
mpossibile est non venire suo vitio facit, ut per se veniat ubi quamvis generali sententia vel aliquis falsus frater, vel ipse Judas qui proditioni animum praeparabat intelligi queat, tamen juxta consequentiam sermonis hic locus ad superiora respicit, ubi Dominus de eleemosyna danda locutus a Pharisaeis irridetur. Qui enim recta loquentem vituperat, scandalum profecto, id est, offendiculum et ruinam auditoribus praebet infirmis, maxime si et ipse cum Pharisaeis legis videatur habere scieer quem Christus mortuus est . Utilius est illi si lapis molaris imponatur circa collum ejus et projiciatur in mare, quam ut scandalizet unum de pusillis istis. Secundum morem provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera utilius est innoxium poena quamvis atrocissima, temporariam tamen vitam fini
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. et sepe iudendo omnia tolerare. sepe to¬
lerando non nulla etiam facere cogimur.
atq utinam o dñe: non omnia quȩ non po¬
terimus ꝓhibere faciamus. Qua die autem
exiit lotħ a sodomis pluit ignem & sulphur
de celo. et omĩs ꝑdidit Actems lotħ in sodo¬
mis. id est electorum ppłs inter reꝓbos ut
aduena moratur: & ipse aspectu et auditu
uistus. et iuxta interp̾tationem nominis: loch
eorum flagitia quantum ualet dedinans:
Exeunte autem lotħ sodoma ꝑit. quia in
consummatione ẽcibunt angeli scłi. et se¬
parabunt malos de medio iustorum: et

Expanded text:
Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe toDei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur. Atque utinam, o Domine, non omnia, quae non potuerimus prohibere, faciamus. » Qua die autem exit Lot a Sodomis, pluit ignem et sulphur de coelo et omnes perdidit. Hactenus Lot in Sodomis, id est, electorum populus inter reprobos, ut advena moratur, et ipse aspectu et auditu justus, et juxta interpretationem nominis Lot, eorum flagitia, quantum valet, declinans. Exeunte autem Lot, Sodoma peribit. Quia in consummatione saeculi exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum
Abbreviated transcription (Latin):
cii presentia sue uisionis eternus habitator
illustrat. S cum archa edificat᷑: iniqui luxu¬
tiantut. cum uero intratur intereunt: quia
qui scĩs hic cectantib insultant. eis illic coro¬
natis etetna dampnatione plectentut Suni¬
litet sicut factum est in dieb lotħ: edebant
et bibebant et uendebant. plantabant. et
edificabant. sretermisso dñs illo maximo &
ui fando sodomorum scelere. et sola ea que
leuia. uel nulla poterant delicta commemo¬
rat: ut intelligas ulicita quali pena feri¬
antur. si licita et ea sinc quib bȩc uita ñ
ducitur. immodetanter acta igne & sulfure
puniuntur. Merito gͦ beatus angustinus
uisis noxie consuetudims illecebris. ac iusto
dolore commotus: exclamat. Ue peccatis bo¬
minum: quȩ sola inusitata inhorrescunus.
Usitata uero: ꝓ quib abluendis filii dĩ san¬
gius effusus est qͣmuis tam magna sint. ut
omnino claudi contra se faciant regnũ

Expanded text:
cii praesentia suae visionis aeternus habitator cii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat. Sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, cum vero intratur, intereunt, quia qui sanctis hic certantibus insultant, eis illic coronatis, aeterna damnatione plectentur. Similiter sicut factum est in diebus Loth: edebant et bibebant, emebant et vendebant, plantabant et aedificabant. Praetermisso Dominus illo maximo et infando Sodomorum scelere, sola ea quae levia vel nulla putari poterant delicta commemorat, ut intelligas illicita, quali poena feriantur, si licita et ea sine quibus haec vita non ducitur immoderatius acta igne et sulphure puniuntur. Merito ergo beatus Augustinus, visis noxiae consuetudinis illecebris, ac justo dolore commotus, exclamat: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitata inhorrescimus, usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Subitum aduentus sui diem: plurimis ad¬
firmat exemplis. Nam quem fulgori cito oĩa
transuolanti comparauerat: eundem dieb
noe uel loth. quando repentinus mortalib
suꝑ ueniet interitus equiperat. Edebant &
bibebant uxores dutebant. et dabantur ad
nuptias. Non hic uixta uesanum martio¬
nis. et manichei. et titiani pͥncipis encrati¬
taꝵ dogna. et coniuigia uel alimenta damp¬
nantur: cum in his successionis. in illis na¬
ture sint posita subsidia s uixta quod apłs
ait. omnia mͥ licent. s non omnia expediunt.
immoderatus potius licitorum usus argui¬
tur. Neq enim quia hȩc agebant: s quia his
se totos dedendo dĩ uidicia contempnebant:
aqua uł igne ꝑierunt. Usq in diem qua in¬
trauit noe in archam: & uenit diluuium
et ꝑdidit om̃s. Noe archam edificat: cum do¬
minus eccł̃iam de uiris fidelib quasi lignis
leuigatis adunando construit. Qͣmꝑfecte cõ¬
summatam ingreditur: cum hanc in die uidi¬

Expanded text:
Subitum adventus sui diem plurimis afSubitum adventus sui diem plurimis affirmat exemplis: nam quem fulguri cito omnia transvolanti comparaverat, eumdem diebus Noe vel Loth, quando repentinus mortalibus supervenit interitus, aequiparat. Edebant et bibebant, uxores ducebant, et dabantur ad nuptias. Non hic juxta vesanum Marcionis et Manichaei, et Tatiani principis encratitarum dogma conjugia vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posita subsidia. Sed juxta quod Apostolus ait, omnia mihi licent, sed non omnia expediunt, immoderatus potius licitorum usus arguitur; neque enim quia haec agebant, sed quia his se totos dedendo Dei judicia contemnebant, aqua vel igne perierunt. Usque in diem qua intravit Noe in arcam, et venit diluvium, et perdidit omnes. Noe arcam aedificat cum Dominus ecclesiam de viris fidelibus quasi lignis levigatis adunando construit, quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judi
Abbreviated transcription (Latin):
lii sui fulgorem. et sp̃ualiter exhibuit : & ꝯtra
om̃s apocriphorum nemas in diuisibili ca¬
ritatis sue luce firmauit. Ptuntm enim o¬
portet illum multa pati: et reꝓbari ã gene¬
ratione hac. Loquens multa drĩs de aduen¬
tus sui gła terrorem quoq passionis pau¬
cis aꝑire curauit ut cum morientem cer¬
nerent. quem glorificandum audierant.
dolorem passionis spe ꝓmisse clarificationis
mitigarent: simulꝙ se ipsi pararent: si
głam regni diligerent. mortis non horrere
periculum. Generationem non tantum
udeorum: uerum omnium reꝓbortun ap¬
pellat. a quib etiam nunc filius hominis
in corpore suo. hoc est in eccłia multa pati¬
tur et reprobatut. Nam qͣmuis caput huiꝰ
corporis quod iudelicet nos sumus. iam sese
suꝑ omnia liberum exerit: reꝓborum ta¬
men uulnera. adhuc ꝑsuum quod deorsũ¬
retinet corpus sentit. Et sicut factum est
in dieb noe: ita erit et in die filii hominis.

Expanded text:
lii sui fulgore spiritaliter exhibuit, et contra lii sui fulgore spiritaliter exhibuit, et contra omnes apocryphorum venias indivisibili charitatis suae luce firmavit. Primum autem oportet illum multa pati et reprobari a generatione hac. Loquens multa Dominus de adventus sui gloria, terrorem quoque passionis paucis inserere curavit, ut cum morientem cernerent, quem glorificandum audierant, dolorem passionis spe promis sae clarificationis mitigarent, simulque se ipsi pararent, si gloriam regni diligerent, mortis non horrere periculum. Generationem autem non tantum Judaeorum, verum omnium reproborum appellat, a quibus etiam nunc Filius hominis in corpore suo, hoc est, in Ecclesia multa patitur, et reprobatur. Nam quamvis caput hujus corporis, quod videlicet nos sumus, jam sese super omnia liberum exerit, reproborum tamen vulnera adhuc per suum, quod deorsuretinet corpus, sentit. Et sicut factum est in diebus Noe, ita erit et in die Filii hom
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fulgur apparebit: nullus tunc in sua
mente latere ꝑmittitur. quia ipso iudicis
fulgore penetratur. Non gͦ eius uenturi tẽ¬
pus. aut locus potest a mortalib obseruari:
qui fulgoris instar omnib coruseus uideli¬
cet. & repentinus adueniet. Potest autẽ bec
domin responsio. et de illo eius aduentu
quo cotidie uenit in eccłia: non incongruen¬
ter accipi. Regnum quippe dĩ intra uos est:
quia qͣndo ꝙ uidex uenturus ẽ omnium.
nunc etiam presens in corde fidelium reg¬
nat. Notandum uero quia sepe turbauer̃ẽ
eccłiam heretici. dicendo in suo singuli dog¬
mate manere fidem xͥ: ut fideles quiq tem¬
porum illorum desiderent dñm. uel uno die
si fieri posset redire ad terras. et ꝑ semet ipsũ
quomodo se habebat fidei ueritas intimare.
Et non uidebitis inquit quia non opus est
hac corporali uisione dñm se adhibere. quod
semel disꝑsit ꝑ uniu̾sum mundum euange¬

Expanded text:
sicut fulgur apparebit, nullus tunc in sua sicut fulgur apparebit, nullus tunc in sua mente latere permittitur, quia ipso judicis fulgore penetratur. Non ejus ergo venturi tempus aut locus potest a mortalibus observari, qui fulguris instar omnibus coruscus videlicet et repentinus adveniet. Potest autem haec Domini responsio, et de illo ejus adventu, quo quotidie venit in Ecclesia, non incongruenter accipi. Regnum quippe Dei intra nos est, quia qui quandoque judex venturus est omnium nunc etiam praesens in corde fidelium regnat. In tantum vero saepe turbaverunt Ecclesiam haeretici, dicendo in suo singuli dogmate, manere fidem Christi, ut fideles quique temporum illorum desiderent Dominum, vel uno die, si fieri posset, redire ad terras, et per semetipsum, quomodo se habeat, fidei veritas intimare. Et non videbitis, inquit, quia non opus est, hoc corporali visione Dominum redhibere, quod semel disperso per universum mundum Evange
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ ur̃m nosse tempora uel momenta. Ad
ꝑsonam uero: quia multi contra eccłiam
uenere. multi uenturi sunt heretici qui se
xp̃os asseuerant. quorum pͥmꝰ symon magͦ.
Extremus autem ille maior ceteris est antix᷑.
Si quis gͦ dixerit. ecce hic. ecce illic. idest in hac
uel illa ꝑsona. uel hora uenire. uel uenturũ
ẽẽ regnum dĩ: non sunt sequendi qui altiora
sequerere et infanda dicere non timent. Nã
sicut fulgor cortiseans de sub celo in ea que
sub celo sunt fulget: ita erit filius hominis
in die sua. hoc est quod psalmista ait. Ds̃ ma¬
nifeste ueniet: ds̃ ñt et non silebit. Quia ui¬
delicet scds saluatoris aduentus non in hu¬
militate ut pruis. s in gła sit et maiestate
futurus: et pulchre ait coruseans de sub ce¬
lo. quia udicii discrimen sub celo: hoc est
in acris medio geretur. teste apło qui ait.
Simul rapiemtir cum illis in nubib: obuiã
domino in aera. Si autem dñs in iudicio

Expanded text:
Non est vestrum nosse tempora vel momenta . Ad Non est vestrum nosse tempora vel momenta . Ad personam vero, quia multi contra Ecclesiam venere, multi venturi sunt haeretici, qui se christos asseverent, quorum primus Simon Magus, extremus autem ille, major caeteris est Antichristus. Si qui ergo dixerint, Ecce hic, ecce illic, id est, in hac vel illa persona, vel hora venire vel venturum esse regnum Dei, non sunt sequendi, qui altiora se quaerere, et infanda dicere non timent. Nam sicut fulgor coruscans de sub coelo, in ea quae sub coelo sunt fulget, ita erit Filius hominis in die sua. Hoc est quod psalmus ait: Deus manifestus veniet, Deus noster, et non silebit , quia videlicet secundus Salvatoris adventus non in humilitate ut prius, sed in gloria sit et majestate futurus. Et pulchre ait: Coruscans de sub coelo, quia discrimen sub coelo, hoc est, in aeris medio geretur, teste Apostolo, qui ait: Simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera . Si autem Dominus in judicio
Abbreviated transcription (Latin):
tis. hoc est regnum dĩ qd̾ uenturum speramꝰ.
diem uidelicet xp̃i uidere. Et bene unum
diem. quia in illa beatitudinis gła. de qua
ꝓpħa suspirans aiebat. quia melior est dies
una in atrus tius suꝑ milia. in qua tenebra¬
rum interruptio nulla est: nulla saltem
memoria miserie uel doloris. quȩ pͥma abi¬
erunt: & lucem ꝑpetue pacis non obnubi¬
lant. huiꝰ gͦ diei bonum est desid̾are presen¬
tiam. nec tamen magnitudine desid̾ii nob̾¬
somnia fingere. quasi instet dies domini. Uñ
et apte dominus uentura prenunciando
subiunxit. Et dicent uob̃. ecce hic aut ecce¬
illic. Nolite. ire. neq sectemini. Qmuis hȩc
sentencia non solum ad tempus. s etiam ad
ꝑsonam possit intelligi. Et ad tempꝰ quidẽ.
quia extitere non nulli. qui curricula com¬
putantes etatum. certum se consummati¬
onis seculi annum. diem. et horam. dicerent
inuenisse: contra auctoritatem dm̃ dicentis.

Expanded text:
tis. Hoc est regnum Dei, quod venturum speramus tis. Hoc est regnum Dei, quod venturum speramus diem videlicet Christi videre, et bene unum diem, quia in illa beatitudinis gloria, de qua propheta suspirans aiebat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia , tenebrarum interruptio nulla est, nulla saltem memoria miseriae vel doloris, quae prima abierunt, lucem perpetuae pacis obnubilat. Hujus ergo diei bonum est desiderare praesentiam, nec tamen magnitudine desiderii nobis omnia fingere, quasi instet dies Domini. Unde et apte Dominus ventura praenuntiando subjunxit: Et dicent vobis: Ecce illic. Nolite ire, neque festinemini. Quamvis haec sententia non solum ad tempus, sed etiam ad personam possit intelligi. Et ad tempus quidem, quia exstitere nonnulli qui, curricula computantes aetatum, certum se consummationis saeculi annum, diem, et horam dicerent invenisse, contra auctoritatem Domini dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
tues regnum iscł: Et alibi cleopħas. Nos
autem sꝑabamus: quod ipse cẽt redemp¬
turus ifrł. Non uenit autem regnum dci:
cum obsertiatione. Neq dicent: ecce hic. Qa
qͣndo ueniat neq ab angelis. neq ab homini
b potest obseruari. S tempus domunce u¬
carnationis certissimum. et ꝓpħarum uati¬
ciniis prefixum. et angelorum est manifes
tatum preconiis: ad eo ut conceptus. natus.
et baptizatus. predicans etiam moriens &
resurgens. atq ad celos rediens: comitanti¬
b indesinentet. uel augelorum. uel hominũ
uel cecte miraculortim sit declaratus indici¬
is. Ecce regnum dĩ: intra uos est Regnum
dĩ seipsum dicit. intra illos utiq positum
hoc est in cordib eorum ubi regnantem ere¬
didere. Unde scriptum est. Prope ẽ uerbum
in ore tuo: & incorde tuo. Hoc est aut uer¬
bum fidei qd̾ predicamus. Et ait ad disci¬
ptilos. uenient dies: quando desideretis tu¬
dere unum diem fili hominis. et ñ uidebi¬

Expanded text:
tues regnum Israel ? et alibi Cleophas: Nos tues regnum Israel ? et alibi Cleophas: Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Non venit autem regnum Dei cum observatione. Neque dicent, ecce hic. Quia quando veniat, neque abus potest observari, sicut Dominicae incarnationis tempus, et prophetarum vaticiniis praefixum, et angtatum praeconiis, adeo ut conceptus, natus et baptizatus, praedicans, etiam moriens et resurgens, atque ad coelos rediens comitantibus indesinenter vel angelorum, vel hominum, vel certe miraculorum sit declaratus indiciis. Ecce enim regnum Dei intra vos est. Regnum Dei se ipsum dicit, intra illos utique phoc est, in cordibus eorum, ubi credidere regnantem. Unde scriptum est: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo, hoc est, autem verbum fidei, quod praedicamus . Et ait ad discipulos: Venient dies, quando desideretis videre unum diem Filii hominis, et non videbi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiora passim ꝓficere iubetur. Si autem
fides saluum fecit eum quem ad agendas
saluatori et emundatori suo grãs inclina¬
uit: gͦ ꝑfidia ꝑdidit eos. qui de acceptis
beneficiis deo głam dare neglexerunt. Qua¬
ꝓpter et hȩc lectio suꝑiori ea ratione coniun¬
gitur: quod ibi fidem ꝑ humilitatem au¬
geri debere parabola data discernit᷑. Hic
autem manifestius ipsis reb ostenditur.
non fidei tantum agnitam rationem. sed
ȩxsecutam fidei oꝑationem ẽẽ saluum que
faciat credentem: detq głam patri qui in
celis est. Interrogatus autem a phariseis
quando uenit regnum dĩ. respondit eis et
dixit. Non uenit regnum dĩ cum obseruati¬
one. Interrogant de tempore regni dĩ: quia
sicut infra lucas aꝑuit. existimabant quod
uenienti ierosolimam dño confestim regnũ
dĩ manifestaretur: ita ut ipsi apłi hac opi¬
nuone ducti. post resurrectionem eis int̾ro¬
gantes agerent. Dñe si in tempore boc resti¬

Expanded text:
perfectiora passim proficere jubetur. Si autem perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis. Interrogatus autem a Pharisaeis quando venit regnum Dei, respondit eis, et dixit: Non venit regnum Dei cum observatione. Interrogant de tempore regni Dei, quia sicut infra Lucas aperuit, existimabant quod, veniente Jerosolymam Domino, confestim regnum Dei manifestaretur, ita ut et ipsi apostoli, hac opinione ducti, post resurrectionem ejus interrogantes eum aierent: Domine, si in tempore hoc resti
Abbreviated transcription (Latin):
ssit ugratus. S iam facile ẽ. etiam illud tu¬
dere fieri posse. ut quisq in eccłie societate
doctrinam integram ueramq assequatur.
et omnia scd̃m catholieam regulam disse¬
rat. distinguat ã creatore creaturam. eoꝙ
mamfestetur uarietate mendatiorũ tam¬
quam lepra caruisse. et tamen ingratus
sit deo. et domino mundatori suo. quia ela¬
tus suꝑbia grãrum agendarum pia humi¬
litate non sternitur: sumlisq efficitur eis
de quib dicit apłs. Qui cum cognouissent
dm̃: non ut dm̃ magnificauerunt aut gr̃aᷤ
egerunt. Quod enim dicit eos dm̃ cognoui¬
sse: ostendit quidem fuisse a lepra munda¬
tos. s tamen statim accusat ingratos. Et
ait illi. Surge uade: quia fides tua te sal¬
uum fecit. Qui deuotus ante dñm cecidit.
surgere & ire prectpitut. quia qui infirmi¬
tatem suam subtiliter cognoscens humilit̾
iacet ꝑ diuni uerbi consolationem surgere
ad fortia oꝑa. et crescentib cotidie nũtis ad

Expanded text:
ssit ingratus. Sed jam facile est etiam illud vissit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis, de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui, infirmitatem suam subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis impletur. Quo fit tanta complexio
tit ultra non progrediatur numerus nisi
tursus ad unum redeatur. et hec ꝑ infuta¬
tem numeri regula custodiatur. Nouem
itaq uno indigent. ut quadam unitatis
forma coagulentur. et ddecem funt. Unũ añi
non eis indiget ut custodiat unitatẽ. Quã¬
obrem. ut unus ille qui grãs egit unice
ccłie significatione ad ꝓbatus atq laudatus ÷
ita illi nouem qui grãs non egerunt. reprobi
effecti. a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoq
tales in nouenario numero. tanquam imꝑ¬
fecti remanebunt. Et m̾ito eos saluator: qͣl
ignotos ubi sunt inquirit. Scire enim dei
eligere: nescire reꝓbare est Non ÷ inuentus
qui rediret et daret głam deo: nisi hic alie¬
nigena. Scdm corpas qui dem facile est
uidere posse homuniem non habere lepram.
et tamen anuni ẽẽ non boni. Scdm signifi¬
cationem autem huiꝰ miractili conturbat
considerantem: quomodo mundus dici po¬

Expanded text:
unitatis impletur. Quo fit tanta complectio, unitatis impletur. Quo fit tanta complectio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, ut haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent, uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint. Unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quamobrem ut unus ille qui gratias egit unicae lesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos, ubi sunt inquirit. Scire enim Dei, eligere; nescire, reprobare est. Non est inventus, qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni; secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem quomodo mundus dici po