comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cut etiam tempus septem annorum. quo
cum uiro suo manserat: dominice incarnati¬
onis tempori decentissime congruit. Septena¬
tio namq ut dixi numero: ꝑfectio solet tempo¬
maiestatis. quo incarne uersatus docut sim¬
plex septem annorum est numerus expressus.
Hic ab apłice culmen dignitatis: septem anni
ꝑ duodecun multiplicantut. Arridet autem
eccłie misteriis: quod anna et grã eius inter¬
pretatur. et filia est phanuel qui facies dei
dicitur. cum psalmo grapho decantans:
Signatum est suꝑ nos lumen iltus tui dñe.
Et de tribu aser hoc est beati descendit: qui
inter patriarchas duodeci. ordine nascen¬
di est octauus. De quo numero quia nouote¬
stamento sit sacer crebrius est inculcatum.
Et hec ipsa hora supueniens confitebatur
domino: et loquebatur de ulo omnib qui
expectabant cedemptionem ierłm. Prophauit
symeon: ꝓpħauerat copulata coniuigio. Pro¬
pħauerat uirgo. Debuit etiam iudua pro¬

Expanded text:
cut etiam tempus septem annorum, quo cut etiam tempus septem annorum, quo cum viro suo manserat, dominicae incarnationis tempori decentissime congruit. Septenario namque ut dixi numero, perfectio solet tempoium majestatis quo in carne versatus docuit, simplex septem annorum est numerus expressus. Hic ob Apostolicae culmen dignitatis, septem anni per duodecim multiplicantur. Arridet autem Ecclesiae myteriis quod Anna et gratia ejus interpretatur, et filia est Phanuel, qui facies Dei dicitur, cum Psalmographo decantans: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et de tribu Aser, hoc est beati, descendit, qui inter patriarchas duodecim ordine nascendi est octavus. De quo numero quia Novo Testamento sit sacer, crebrius est inculcatum. Et haec ipsa superveniens confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant redemptorem Jerusalem. Prophetavit Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidu
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sationis et uenerande pariter etatis. dig¬
naq ꝑ omnia quȩ domino incarnato testiꝰ¬
monium ferret anna fuusse docetur. Iuxta
intellectum uero mysticum quia eccłiam sig¬
nificat: quȩ in presenti quasi sponsi dominiq
sui ẽ morte iucduata: nuunerus etiam annorum
iuduitatis eius: tempus eccłie designat: quo
in corpore consticuta peregrinatur ad domi-¬
num. magneq deuotionis affectu celestis tem¬
pli limina seruans: cotidianum illum dñi
prestolatur aduentum: de quo dicit uenie¬
mus. et mansionem aput eum faciemus. Sep¬
ties quippe duodẽni: octoguita quatuor faci¬
unt. Et septem quidem ad huus scłi cursum.
qui dieb septem uoluitut. duodecim uero ad
ꝑfectionem doctrine apłice ꝑtinent. Ideoq
siue uniuersalis eccłia seu quelibet anima fi¬
delis. que totum uitȩ suȩ tempus apostolicis
mancipari ecirat institutis: quasi septem per
duodecim multiplicare et tipicis octoginta
quatuor annis domino seruite laudatur. si¬

Expanded text:
conversationis, et venerandae pariter aetatis, dignaque per omnia quae Domino incarnato testimonium ferret, Anna fuisse docetur. Juxta intellectum vero mysticum, quia Ecclesiam significat, quae in praesenti quasi sponsi Dominique sui est morte viduata, numerus etiam annorum viduitatis ejus, tempus Ecclesiae designat, quo in corpore constituta, peregrinatur a Domino, magnaeque devotionis affectu coelestis templi limina servans, quotidianum illum Domini praestolatur adventum. De quo dicit: Veniemus et mansionem apud eum faciemus . Septies quippe duodeni octoginta quatuor faciunt. Et septem quidem ad hujus saeculi cursum, qui diebus septem volvitur. Duodecim vero ad perfectionem doctrinae apostolicae pertinent. Ideoque sive universalis Ecclesia, seu quaelibet anima fidelis quae totum vitae suae tempus apostolicis mancipare curat institutis, quasi septem per duodecim multiplicare, et typicis octoginta quatuor annis Domino servire laudatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tur ei. Habet scõrum editio leticiam pluri¬
morum: quia cominune est bonum. Iusticia
enun comimunis est uirtus: et ideo in ortu
iusti future uitȩ insigne ꝓmittitur. et gr̃a
secuture uirtutis exultatione uicinorum p̾¬
figurante signatur. Et factum est in die oc¬
tano uenerunt ciruncidere puerum: et uo¬
cabant eum nomine patris sui ⁊ achariam.
mittendum putauit: quod plurum infan¬
tem patris nomine zacharie appellandũ
putarunt. ut aduertas matri non nomen ali¬
cuius displicuisse de genetis. s id scõ infusum
sp̃u. quod ab angelo ante zacharie fuerat
prenuntiatum. Et quidem ille mutus in
tuare uocabulum filii nequit uxori: sed
ꝑ ꝓpb̃iam helisabeth didicit quod non di-¬
dicerat a marito. Et dixetunt ad illam:
quia nemo est incoguatione tua qui uoce.¬
tut hoc nomine. Innuebant autem patri eiꝰ:¬

Expanded text:
tur ei. Habet sanctorum editio laetitiam pluritur ei. Habet sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia commune est bonum. Justitia enim communis est virtus. Et ideo in ortu justi futurae vitae insigne praemittitur, et gratia secutura virtutis exsultatione vicinorum praefigurante signatur. Et factum est in die octava venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris sui Zachariammittendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zacchariae fuerat praenuntiatum. et qutimare vocabulum filii nequivit uxori, sed prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Innuebant autem patri e
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem demorata. quousq ꝑfecta principa¬
lium uirtittum luce radiatur perseuerare
non ciesistat. Quos nimirum ꝑfectissimi fuil¬
goris menses: describens apłs ait. Nunc aũ
manent. fides. spes. caritas. tria hȩc. Maior
Ielisabech autem impletum est tempꝰ
pariendi. & peperit filium. Uerbum
impletionis scã scriptura in bonorum tani¬
tum ortu uel obitu uel actu ponere consue¬
uit. quorum uitam plenitudinem ꝑfecti¬
onis habere significat. Deniq helisabeth im¬
pletiun ẽ tempus pariendi. Impleti sunt
dies marie ut pareret. impleuit salomon
edificare templum dĩ. Defunctus est abra¬
ham. uel alius aliquis patrum senex: et
plenus dierum. Et postquam uenit pleni¬
tudo temporis: misit ds̃ filium suum. At
contra dies unpiorum manes sunt et uacui
uiri enim sanguinum et dolosi. non dumi¬
diabunt dies suos. Et audierunt uicini et
cognati euis. quia magnificauit dñs miseri¬
cordiam suam cum illa. et congratulaban¬

Expanded text:
ibidem demorata, quousque perfecta principaibidem demorata, quousque perfecta principalium virtutum luce radietur, perseverare non desistat. Quos nimirum perfectissimi fulgoris menses describens Apostolus ait: Nunc autem manent fides, spes, charitas, tria haec. Major Elisabeth autem impletum est tempus pariendi, et peperit filium. Verbum impletionis sancta Scriptura in bonorum tantum ortu, vel habitu, vel actu ponere consuevit, quorum vitam plenitudinem perfectionis habere significat. Denique Elisabeth impletum est tempus pariendi. Impleti sunt dies Mariae, ut pareret . Implevit Salomon aedificare domum Domini . Defunctus est Abraham, vel alius aliquis patrum senex et plenus dierum. Et postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . At contra dies impiorum inanes sunt et vacui. Viri enim sanguinum et dolosi, non dimidiabunt dies suos . Et audierunt vicini et cognati ejus quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulaban
Abbreviated transcription (Latin):
atq eiusdem fidei signaculum circuncisio¬
nem accepit. ut sic utriusq ppłi pater fieret
ꝑ fidem: uixta quod apłs ad romanos ple¬
nissime disseruit. Aduentus ergo saluatoris
est filiis ꝓmissionis quib dicitur. Si autem
uos xp̃i: ergo abrahe semen estis. scdm pro¬
missionem heredes. Bene autem uel dm̃ cił
ioħ̃is exortum. matres ꝓpħando preueniunt:
ut sicut peccatum a mulierib cepit. ita eti¬
am bona amulierib incipiant: et quȩ per
unius deceptionem periit. duab certatum
preconantib mundo uita redlatur. Man¬
sit autem maria cum illa quasi mensib
trib: et reuersa est in domum suam. Tam¬
du mansit maria: donec helisabeth partꝰ
tempore completo precursoris dñi sui ꝓpter
quam maxie uenerat natiuitatem ui¬
deret dictum est autem sup̃. quod om¬
nis anima casta quȩ spiritale uerbi desidetiũ
conceꝑit: alta mox necesse sit exercitu celestis
iuga subeat. et quasi trium mensium dies

Expanded text:
atque ejusdem fidei signaculum circumcisioatque ejusdem fidei signaculum circumcisionem accepit, ut sic utriusque populi pater fieret per fidem, juxta quod Apostolus ad Romanos plenissime disserit. Adventus ergo Salvatoris, est, filiis promissionis, quibus dicitur: « Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Bene autem vel Domini vel Joannis exortum matres prophetando praeveniunt, ut sicut peccatum a mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus incipiant, et quae per unius deceptionem periit, duabus certatim praeconantibus mundo vita reddatur. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus, et reversa est in domum suam. Tandiu mansit Maria, donec Elisabeth partus tempore completo praecursoris Domini sui, propter quam maxime venerat, nativitatem videret. Dictum est autem supra, quod omnis anima casta quae spiritale verbi desiderium conceperit, alta mox necesse sit exercitii coelestis juga subeat, et quasi trium mensium dies
Abbreviated transcription (Latin):
bonis: et diuites dimisit m anes. Quod dix̃
in brachio suo. et quod premisit inꝓgenies
et ꝓgenes: his quoq apocoinũ ꝑ singula
commata ẽ ad nectendum uersiculis. quia
uidelicet per om̃s seli generationes. et¬
perire superbi. et humiles exaltari. pia uixtaq
diuine potentie dispensatione non cessant.
Suscepit isrł puerum suum: memorari mi¬
scdie sue. Pulchre puerum dm̃ appellat isrł.
qui ab eo sit ad saluandum susceptus obedi¬
entem iudelicet et humilem uixta quod
osee dicit. quia puer isrł et dilexi eum. Nam
qui contempnit humiliari. non potest utiq
Sicut locutus est ad patres nr̃os: abraham
et semini eius in secula. Semen abrahe non
carnale. s spiritale significat id est non eius¬
tantum carne ꝓgenitos. sed siue in circun¬
cisione. seu in preputio fidei illius sequentes
uestigia. Nam et ipse in preputio positus
credidit: reputatumq est ei ad iusticiam.

Expanded text:
bonis, et divites dimisit inanes. » Quod dixit bonis, et divites dimisit inanes. » Quod dixit in brachio suo, et quod praemisit in progenies et progenies, his quoque proximis per singula commota est adnectendum versiculis, quia videlicet per omnes saeculi generationes, perire superbi, et humiles exaltari, pia justaque divinae potentiae dispensatione non cessant. « Suscepit Israel puerum suum, memorare misericordiae suae. » Pulchre puerum Domini appellat Israel, qui ab eo sit ad salvandum susceptus, obedientem videlicet et humilem, juxta quod Oseae dicit: « Quia puer Israel, et dilexi eum . » Nam qui contemnit humiliari, non potest utique » « Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. » Semen Abrahae non carnale, sed spiritale significat, id est, non tantum carne progenitos, sed sive in circumcisione, seu in praeputio, fidei illius sequentes vestigia. Nam et ipse in praeputio positus credidit, reputatumque est ei ad justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
usticiam. acceptus est illi. fẽcit potentiam
in brachio suo: disꝑsit suꝑbos mente cordis
sui. In brachio suo in ipso dei filio significat.
non quod ds̃ pater figura determinetur
carnis humane eiq filius tanquam mem¬
brum corporis hereat. s quia omnia per
ipsum facta sunt: ideo brachium domini
dictus est. Sicut enim tuum brachium ꝑ
quod oꝑaris: sic dei brachium dictum estͥ
eius uerbum. quod ꝑ uerbum oꝑatus est
mundum. Cur enim homo brachium ut
aliquid operetur extendit. nisi quia non
continuo fit quod dixerit: Si enima autem
tanta potestate preualeret ut sine. uillo mo¬
tu corporis sui quod diceret fieret. brachuim
eius uerbum eius ẽẽt. Cum gͦ auduumus
brachium dei patris ẽẽ dm̃ filium. non
nobis obsttepat consuetudo carnalis. s qͣn¬
tum illo donante possumus dei uirtutem
et sapientiam cogitemus: ꝑ quam facta
sunt omnia. Deposuit potentes de sede:
et exaltauit humiles. Esurientes impleuit

Expanded text:
justitiam, acceptus est illi. Fecit potentiam justitiam, acceptus est illi. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ipso Dei Filio significat. Non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium per quod operatis, sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est mundum. Cur enim homo brachium ut aliquid operetur extendit, nicontinuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esset. Cum ergo audivimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis, sed quantum illo donante possimus Dei virtutem, et Dei sapientiam cogitemus, per quem facta sunt omnia. « Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles. Esurientes implevit
Abbreviated transcription (Latin):
ram: atq ab uniuersis quȩ fecit longe segtega¬
tur. Quod greca locutione melius intelligitur:
in qua ipsum uerbum qd̾ dicitur agion. qua¬
si extra terram esse significat. Cuius etiam nos
imitatione pro modulo nr̃o segregati precipi¬
miur. ab omnib qui non sunt scĩ. nec deo dedi¬
cati: dicente dño. Sc̃i estote: quia ego sum san¬
ctus. Quicumq enim se consecrauerit: merito
extra terram. et extra mundum uidebitur:
Potest enim et ipse dicere suꝑ terram ambulan¬
tes: conuersationem in celis habemus. E t
tes eum. Aspecialib se donis. ad generalia
dei iudicia conuertens. totius humani gene¬
ris statum descripsit: et quid suꝑbi. quid hu¬
miles mereantur quid filii ade per liberum
arbitrium. quid filii dei sint ꝑ grãm alter¬
nis uersib explicat. Non ergo soli inquit soli
michi fecit magna qui potens est. s et in om̃i
gente et ꝓgenie qui timet eum. et oꝑatur

Expanded text:
ram, atque ab universis quae fecit longe segregaram, atque ab universis quae fecit longe segregatur. Quod Graeca locutione melius intelligitur, in qua ipsum verbum quod dicitur ἅγιον, quasi extra terram esse significat. Cujus etiam nos imitatione pro modulo nostro segregari praecipimur ab omnibus qui non sunt sancti, nec Deo dedicati. Dicente Domino: Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Quicunque enim se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse dicere, super terram ambulantes conversationem in coelis habemus. Et tibus eum. A specialibus se donis ad generalia Dei judicia convertens, totius humani generis statum describit, et quid superbi, quid humiles mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium, quid filii Dei sint per gratiam, alternis versibus explicat. Non ergo, inquit, soli mihi fecit magna qui potens est, sed et in omni gente et progenie qui timet eum et operatur
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas respicitur. recte beata ab homini¬
b cognominanda gratulatur. sicut econt᷑¬
rio cuius suꝑbia despecta condempnatur.
eue. id est ue. siue calamitatis nomine mul¬
tata. tabescit. Decebat enim ut sicut ꝑ super¬
biam primȩ ur̃ȩ parentis. mors inmundum
intrauit: ita denuo ꝑ humilitatem marie
introitus panderetur uite. Quia fecit michi
magna qui potens est: et scm nomen eus
Ad initium earminis tespicit ubi dictum ẽ.
magnificat anua mea dñin. Sola quippe
anuna illa cui dñs magna facere dignatur.
dignis eum p̾coniis magnificare. et ad consor¬
tes eiusdem uoti ac ꝓpositi. potest cohortan¬
do dicere: magnificate dñm mecum. et exal¬
temus nomen eius ininuicem. slam qͥ dñm
quem cognouit quantum in se est magnifi¬
care. et nomen euis scĩficare contempserit:
minimus uocabitur in regno celorum. Scm
autem nomen eus uocatur. quia singularis
culmine potentie transcendit omnem creatu¬

Expanded text:
humilitas respicitur, recte beata ab omnihumilitas respicitur, recte beata ab omnibus cognominanda gratulatur, sicut e contrario cujus superbia despectu condemnatur, Evae, id est, vae, sive calamitatis nomine, multata tabescit. Decebat enim ut sicut per superbiam primae nostrae parentis mors in mundum intravit, ita denuo per humilitatem Mariae vitae introitus panderetur. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Ad initium carminis respicit, ubi dictum est: Magnificat anima mea Dominum. Solet quippe anima illa cui Dominus magna facere dignatur, dignis eum praeconis magnificare, et ad consortes ejusdem voti ac propositi potest cohortando dicere: Magnificate Dominum mecum, et exsultemus nomen ejus invicem . Nam qui Dominum quem cognovit, quantum in se est, magnificare et nomen ejus sanctificare contempserit, minimus vocabitur in regno coelorum. Sanctum autem nomen ejus vocatur, quia singularis culmine potenti transcendit omnem creatu
Abbreviated transcription (Latin):
tur preuidit. Matrem uero domini sui no¬
minans quia redemptorem humani gene¬
tis in utero portaret intellexit. Et ait maria
Magnificat anima mea dñm. et exultauit
sp̃s m̃s in deo salutari meo. Tanto inquit
me dominus. tamq in audito munere sub¬
luauit: quod nullo lingue officio explica¬
ti. s ipso uix intimi pectoris effectu ualeat
comprehendi. Et ideo totas animi uires in
agendis grãrum laudib offero: totum in
contemplanda magnitudine eius cui non
est finis. quicquid uiuo. sentio discerno gra¬
tulanter impendo. quia et eiusdẽ iħu. id est
salutaris sp̃s meus eterna diinitate letatur.
cuius mea caro temporali conceptione fetat᷑.
Cui simile est illud psalmiste. Anima mea
exultauit ii domino. et delectabitur super
salutare euis. Et ipse enim patrem filiumq
pari uenerabatur amore. Quia respexit hu¬
militatem ancille sue: ecce enum ex hoc be¬
atam me dicent om̃s generationes. Cuius

Expanded text:
tur praevidit. Matrem vero Domini sui notur praevidit. Matrem vero Domini sui nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret, intellexit. « Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. » Tanto, inquit, me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comprehendi. Et ideo totas animi vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contest finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo. Quia et ejusdem Jesu, id est, salutaris spiritus meus aeterna divinitate laetatur, cujus mea caro temporali conceptione fetatur. Cui simile est illud Psalmistae: Anima autem mea exsultavit in Domino, et delectabatur super salutari pari venerabatur amore. « Quia respexit humilitatem ancillae suae. Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum: quia religiosum credidit par¬
tum. Nulla enim causa erat pudoris. ubi
ꝓpħe ortus date non affectate fidem genera¬
tionis adscisceret. Et beata quȩ credidisti qm̃
ꝑficientur ea quȩ dicta sunt tibi a domino.
uides non dubitasse mariam s credidisse:
et ideo fructum fidei consecutam. Beata in¬
quit quȩ credidisti et uere beata quȩ sacer¬
dote prestantior cum sacerdos negasset
uirgo correxit errorem. Nec mitum si dñs
redempturus mundum. operationem su¬
am uchoauit ãmatre: ut ꝑ quam sal
omub parabatur. ẽadem pͥrima fructũ
salutis hauriet ex pignore. Pariterq no¬
tandum: quanta helisabeth animũ grã
maria intrãte ditauit: quam sunul de pre¬
terito. presenti atq futuro. ꝑ ꝓphetie sp̃m il¬
aꝑte indicat. quia uerba angeli quȩ dicta
ad mariam fuerant: ꝑ sp̃m agnouit. Atq
subiungens ꝑficientur ea quȩ dicta sunt
tibi a domino: quȩ etiã eã in futuro sequeren¬

Expanded text:
adventum, quia religiosum credidit paradventum, quia religiosum credidit partum. Nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae ortus datae, non affectatae fidem generationis ascisceret. Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fidei consecutam. Beata inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia, Maria intrante, ditavit, quem simul de praeterito, praesenti, atque futuro, per prophetiae spiri» aperte indicat, quia verba angeli, quae dicta ad Mariam fuerant, per Spiritum agnovit. Atque subjungens: « Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino, » quae etiam eam in futuro sequeren
Abbreviated transcription (Latin):
fructus qui dauid patriarche sub uire uiran¬
do promitittur. De fructu uentris tui po¬
nam suꝑ sedem meam. Suulq intuendũ
quod eadem uoce tuatia ab helisabeth qua
a gabriele benedicitur quatinus et anges
et hominib ueneranda. et cunctis merito
feminis preferenda monstretur. Et unde
hoc mnichi ut ueniat mater dñi mei ad me:
Non quasi nescia perquirit. quod nimirum
sc̃ĩ sp̃s esse cognoscit. se uidelicet ã matre dm̃
ad pignoris sui ꝓfectum salutari. s miracu¬
li nouitate ꝑcussa non hoc sui meriti. s mu¬
neris fatetur ẽẽ diuini. Ecce enim ut facta
est uox salutationis tue in aurib meis: exul¬
tauit ingaudio infans in utero meo. E ru-¬
bescebat helisabeth onus parentis: quam¬
diu nesciebat misterium religionis. S que
occultabat se quia conceꝑat filium: iactare
se cepit quia generabat ꝓpħam. Et quȩ ante
erubescebat benedicit. et quȩ dubitabat
ante firmatur. Ecce enim inquit ut facta
magna uoce clamauit ubi domini sensit

Expanded text:
fructus, qui David patriarchae sub jurejurando promittitur: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Simulque intuendum quod eadem voce Maria ab Elisabeth qua a Gabriele benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis praeferenda monstretur. Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Non quasi nescia perquirit quod nimirum sancti Spiritus esse cognoscit, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui profectum salutari, sed, miraculi novitate perculsa, non hoc sui meriti, sed muneris fatetur esse divini. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Erubescebat Elisabeth onus parientis, quandiu nesciebat mysterium religionis. Sed quae occultabat se quia conceperat filium, jactare se coepit quia generabat prophetam. Et quae ante erubescebat benedicit, et quae dubitabat ante firmatur. Ecce enim inquit ut vox magna voce clamavit, ubi Domini sensit
Abbreviated transcription (Latin):
Illa nature ordinem audiuit. iste exultauit:
ratione nusterii. Illa marie: iste domini sen
oꝑantur. pietatisq misteria maternis ad¬
oriuntur ꝓfectib. Dupliciq miraculo ꝓpbe¬
tant matres sp̃u parunlorum. Exultauit
infans: et repleta mater est. Non prius ma¬
ter repleta quam filius: s cum filius esset
repletus sp̃u scõ repleuit et matcem. Et ex¬

Expanded text:
illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensoperantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. ex
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dei mente conceperit. uirtutum
celsa statim cacumina gressu conscendat a¬
moris. Quatinus ciutatem uida. id est con¬
fessionis et laudis arcem penetrare. et usq ad
ꝑfectionem fidei. spei et caritatis. quasi trib
in ea mensib ualeat commorari. Et intra¬
uit indomum ⁊acharie: et salutauit beli¬
sabeth. Disce uirgo humilitatem marie. ut
et corpore casta: et pectore possis ẽẽ deuota.
Uisitat iunior seniorem: salutat uirgo uxo¬
rem. Decet enim: ut quo castior uirgo eo sit
castitatis. preconio commendet humilita¬
tis. Auter. Maria ad helisabeth: dñs uenit
ad ioħ̃em. Hȩc ut sp̃u scõ tepleatur. illus ut
baptisma consecretur. maiorumq humili¬
atio: minorum est utiq exaltatio. Deniq
sequitur. Et factum est ut audiuit salu¬
tationem marie helisabeth: exultauit in¬
fans in utero cuis. Et repleta est sp̃u scõ he¬
lisabeth. Uide distinctionem singulorum ꝙ
uerborum ꝓprietates. Uocem prior helisa

Expanded text:
verbum Dei mente conceperit, virtutum verbum Dei mente conceperit, virtutum celsa statim cacumina gressu conscendat amoris, quatenus civitatem Judae, id est confessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus in ea mensibus valeat commorari. « Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. » Disce, virgo, humilitatem Mariae, ut et corpore casta, et pectore possis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxorem. Decet enim ut quo castior virgo, eo sitcastitatis praeconia commendet humilitatis. Aliter: Maria ad Elisabeth, Dominus ad Joannem. Haec, ut Spiritu sancto repleatur, illius ut baptismo consecretur. Majorumque humiliatio, minorum est utique exaltatio. Denique sequitur: « Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utero sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabe
Abbreviated transcription (Latin):
nominis pariter et generationis prenunciũ:
et ipse dauid domum dĩ ingrediens. panem
sc̃m et gladium quasi rex et sacerdos acce¬
pit illum iudelicet de suo semine uenturũ
prefigiirans. qui et pro nr̃a libertate regis
nem sue carns offercet. Dixit autem maria.
Ecce ancilla domini: fiat michi sod̃m uer¬
bum tuum. O quanta cum deuotione humi¬
litas: quȩ et angeli ꝓmissum optat impleri.
et seipsam quȩ mater eligitur nuncupat an¬
cillam. aꝑtissime insinuans: quod nichil si¬
bi meriti uindicet. in eo quod dm̃ uissis ob¬
secundet: fiat inquit sine uiri semine concep¬
tus in uirgine. Nascatur de sp̃u scõ integra
carne sc̃m quod nascitur de homine matre.
sine homine patre. et uocetur dei filuis. Et
celestia repetit. Illa petit montana. festirat
inuisere helisabeth. non quasi incredula de
oraculo. uel dubia de exemplo: s ut leta
ꝓ uoto. religiosa ꝓ officio. tipicum pariter
exemplum tribuens. quod omnis anma qͤ

Expanded text:
nominis pariter et generationis praenuntium: nominis pariter et generationis praenuntium: et ipse David domum Dei ingrediens, panem sanctum et gladium quasi rex et sacerdos accepit, illum videlicet de suo semine venturum praefigurans, qui et pro vestra libertate regis nem suae carnis offerret. « Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. » Quanta cum devotione humilitas, quae et angeli promissum optat impleri, et seipsam quae mater eligitur, nuncupat ancillam, apertissime insinuans quia nihil sibi meriti vindicet in eo, quod Domini jussis obsecundet. Fiat, inquit, sine viri semine conceptus in virgine, nascatur de Spiritu sancto integra caro. Sanctum quod nascitur de homine matre, sine homine patre, vocetur Dei Filius. HOMcoelestia repetit: illa petit montana, festinat invisere Elisabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de exemplo: sed ut laeta pro voto, religiosa pro officio, typicum pariter exemplum tribuens, quod omnis anima quae
Abbreviated transcription (Latin):
cipit exemplum anus sterilis pariture. ut
diseat omnia deo possibilia etiam quȩ natu¬
re ordine udentur c̾e contraria. Si quẽ uero
mouet: quomodo beate marie cognotam di¬
cat helisabeth. cum hec de domo dauid. illa
de filiab aaron originem duxerit. animad¬
uertat ꝓ auos earum liberis inuicem nup¬
tum traditis utramq tribum potiusse con¬
iungere. Cui si hȩc expositio forte non suffice¬
rit contentiosius insistenti quasi hoc contra
interdictum legis fieri nequiuerit: legat
exodum tibi scriptum est. Accepit autem
aaron uxorem helisabeth filiam aminadab
sororem naason: quȩ peperit ei nadab. et abi¬
ud. et eleatar. et ithamar. uideatq ante edic¬
tum legis suꝑna ꝓuisione sacerdotalem te¬
gali uinctam iam fuisse ꝓgeniem ut iudeli¬
sacerdos erat futurus. ipsam quoq carnem
de utraq dauid scilicet et a aron stirpe susci¬
peret. Unde et in hac utraq tribu ebrisma
pet legem misticum celebratur xp̃i nimirũ

Expanded text:
cipit exemplum sterilis anus pariturae, ut cipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab sororem Naason, quae peperit ei Nadab, et Abiud, et Eleazar, et Ithamar . Videatque ante edictum legis, superna provisione sacerdotalem, regali junctam jam fuisse progeniem. Ut videlisacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron, stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem mysticum celebratur, Christi nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
et si sc̃ĩ effi I cimur: non tamen nascuur:
quia ipsa nature corruptibilis conditione
constringunur. ut merito cum ꝓpħa gemen¬
tes singuli dicamus. Ecce enim ininiquitatib
conceptus sum: et in delictis peperit me ma¬
ter mea. Ille enim solus ueractter sc̃s est: qui
ut ipsam conditionem nature corruptibi¬
les uinceret: ex commixtione carnalis copule
conceptus non est. Scm inquit uocabitur fi¬
luis dci. Quid hic dicis nestoriane qui beatã
materiam dei negans c̃e genitricem. aper¬
tam nitetis impugnare uetitatem: Ecce
am̃dixit suꝑuenturum di filium nasciturũ.
Quomodo ergo dei filius ds̃ non est: aut que
dm̃ elidit quomodo theotocos. id est dĩ geni¬
trix non ẽẽ potest: Et ecce helisabeth cognata
tua: et ipsa concipit filium in senectute sua
Et hic ẽ mensis sextus illi quȩ uocatur steri¬
lis: quia non erit impossibile apud dm̃ om̃e
uerbum. Ne uirgo se parere posse diffidat: ac¬

Expanded text:
et si sancti efficimur, non tamen nascimur, et si sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Quomodo ergo aut Dei Filius Deus non est, aut quae Deum edidit, quomodo Θεοτόκος, id est, Dei genitrix non esse potest? Et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit filium in senectute sua. Et hic mensis sextus est illi quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, ac
Abbreviated transcription (Latin):
formari. Et cui obumbratur lumine quidẽ
uel calore solis quantum sufficit reficitur: s
ipse solis ardor nec ferti nequeat interposito
uel nubictlo leui. uel quolibet alio corpore.
temperatur. Beata itaq uirgo quia quasi
purus homo omnem plenitudinem duui¬
nitatis corporaliter capere nequibat: uir tꝰ¬
ei altissimi obumbrauit: id est in corporea
lux diinitatis corpus in ea suscepit humam¬
tatis. De quo pulchre ꝓpħa. Ecce dñs inquit
ascendet suꝑ nubem leuem: et ingredietur
egyptum. Quod est dicere. Ecce uerbum deo
patri coeternum lumenq de lumine. ante se¬
cula natum carnem in fine sclorum. atq am¬
mam nullo peccati pondere grauatam sus¬
cipiet: et de utero uirginali tanquam spon¬
sus de thalamo suo ꝓcedet in mundum. Ideo¬
q et quod nascetur ex te sc̃m: uocabitur filius
dei. Ad distinctionem nr̃ȩ sc̃itatis. iħs singula¬
titer sc̃s  nasciturus asseritur. Nos qͥppe

Expanded text:
formari. Et cui obumbratur, lumine quidem formari. Et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis quantum sufficit reficitur, sed ipse solis ardor, ne ferri nequeat, interposita vel nubecula levi, vel quolibet alio corpore temperatur. Beatae itaque Virgini, quia quasi pura homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus Altissimi obumbravit, id est, incorporea lux divinitatis corpus in ea suscepit humanitatis. De qua pulchre propheta: Ecce Dominus, inquit, ascendit super nubem levem, et ingredietur Aegyptum , quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali, tanquam sponsus de thalamo suo, procedet in mundum. Ideoque, et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe
Abbreviated transcription (Latin):
fiet inquit quoniam uirum non cognosco:
Ordinem iudelicet obsequii. cui subdatur in¬
quirens: non autem signum cui credat fla¬
gitans. Neq enun decebat electam generan¬
do deo uirginem dubiam diffidentia. s pru¬
dentia cautam existere: quia nec facile. poterat
homo nosse misterium. quod in deo manebat ã
seculis absconditum. Quia gͦ legerat ecce uir¬
go in utero habebit et pariet filium. s quo¬
modo id ficri posset non legerat: merito cre¬
dula his quȩ legerat. sciscitatur ab angelo qd̾
in ꝓpħa non iuenit. Et respondens angelus
tissimi obumbrabit tibi. Non uirili inquit
quod non cognoscis semine: s sp̃s sc̃i quo im¬
pletis oꝑe concipies. Etit in te conceptio: libido
non erit. Concupiscentie non erit estus. tibi um¬
bram faciet sp̃s sc̃s. Necum in eo quod ait et
urtus altissimi obumbrabit tibi: potest etiã
incarnati saluatoris utraq natura designa¬
ri. Umbra quippe a lumine solet et corpore

Expanded text:
fiet, inquit, quoniam virum non cognosco? fiet, inquit, quoniam virum non cognosco? Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia, sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit et pariet filium , sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit. Et respondens angelus tissimi obumbrabit tibi. Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed Spiritus sancti quo impleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit. Concupiscentiae non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ssionis alloquens saluator ait. Qui timetis
dominum laudate eum: unuersum semen
iacob magnificate eum. Non autem ideo fu¬
turi temporis uerbis. magnus extiturus iħs
filius altissumi uocandus. sceptrum dauid
accepturus. et in domo iacob regnaturus as¬
seritur quia iuxta quod heretici sapuint.
atq a ueritate desipiunt: xp̃c ante mariã
non fuerit. s quia homo assumptus in dm̃
clarificatus est. ea claritate quam terbum
dei habuit priusquam mundus ẽẽt apud
patrem: hoc est ut idem filii nomen eandem
xp̃i ꝑsonam homo cum deo plenus gracia
et ueritate sortiretur. Dixit autem maria
ad angelum. Quomodo fiet istud qm̃ urũ
non cognosco: Propositum suȩ mentis reue¬
renter exposuit: uitam uidelicet uirgina¬
lem se ducere decreuisse. quȩ quia prima fe¬
minarum tante se uirtuti mancipare cu¬
rauit: iure singulari pre ceteris feminis be¬
atitudine meruit excellere. Quomodo fiet
istud. non ait unde hoc sciam: s quomodo

Expanded text:
ssionis alloquens Salvator ait: Qui timetis ssionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Filius Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur: quia juxta quod haeretici sapiunt, atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem: hoc est, ut idem Filii nomen, eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverentur exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait, unde hoc sciam, sed quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
patris eius asscuerant. Qui enim eundem ip¬
sum patrem habere dauid: quem filuum al¬
tissuni uocari pronunciat. in duab utiq
naturis. unam xp̃i ꝑsonam demonstrat. Ac¬
cepit autem sedem dauid: ut nimirum gen¬
tem cui dauid quondam et filiĩ euis tempo¬
ralis regni gubernacula prebuerunt. ipse per¬
petuum uocaret ad regnum quod eis paratũ
est ab origine mundi. Et regnabit indomo ia¬
cob inecernum. ce regni eiuis non erit finis. Et
ysaras ait. Multiplicabitur eius impetium:
et pacis non erit finis. Suꝑ solium dauid et
et corroboret i uidicio et iusticia. Noncdxit
in ad quisitione glẽ gataramꝙ terresitium.
non uictoria gentium plurimarum. utbiuĩ
bꝙ fidelib et muniuersa ꝑ orbem multi¬
plicatur paritet. et confirmatur eccłia. Do¬
mum naniq iacob totam eccłiam dicit.
quȩ uel de bona radice nata uel cum olea¬
ster esset. merito tamen fidei in bonam ẽ
inserta oliuam. Quam post triumpbum pa¬

Expanded text:
patris ejus asseruerant. Qui enim eumdem ippatris ejus asseruerant. Qui enim eumdem ipsum patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Et Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in acquisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum urbiumquebusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam . Quam post triumphum pa
Abbreviated transcription (Latin):
Et dabit illi dñs ds̃ selẽ dd pattis cis. Dictũ
est et de ioħe: quia erit magnus: s ille quasi
homo magnus. hic quasi ds̃ magntis. Ille enĩ
magnus coram dño: hic auteni erit magnus
inquit: et filius altissum uocabitur. Idem gͦ
filius altissimi qui in utero uirguiali ꝯceptus et
tiatus est idem homo intempore cieatus ex ma¬
tre. qui ds est ante tempora natus ex patre. Si
autem idem homo qui est as. omittat nesto¬
rius. hominem tautum dicere ex turgine na¬
tam. et hunc ã uerbo dei non in unitate per¬
sone. s in societate ui separabilem ẽẽ receptũ.
minem. s duos quod dici nefas est asserere. ac
ꝑ hoc non trinitatem. s quaternitatem pre¬
dicare coniuineitur. Catholica autem fides si¬
cut unum quemlibet homnem carnem et a¬
tumam. ita hominem et uerbum unum xp̃m
rectissime consitetur. Iuxta quod et angeli uer¬
ba significant: quȩ cdandam illi sedem dauid

Expanded text:
Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Dictum Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Dictum est et de Joanne quod erit magnus, sed ille quasi homo magnus, hic quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius altissimi vocabitur. Idem ergo filius Altissimi qui in utero virginali conceptus et natus est. Idem homo in tempore, creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in societatem inseparabilem esse receptum. et hominem, sed duos quod dici nefas est asserere, ac per hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides sicut unum quemlibet hominem carnem et animam, ita hominem et Verbum, unum Christum rectissime confitetur, juxta quod et angeli verba significant, quae dandam illi sedem David
Abbreviated transcription (Latin):
ideo cum uerecundia: quia pauebat. Cum
prudentia: quia benedictionis nouam for¬
mulam mirabatur: quȩ nusquam lecta
est. nusquam ante comperta. Et ait angłs
ei. sle tueas maria: inuenisti enun grãm
apud dm̃. Quam salutatione insolita ut pote
quȩ ei sola seruabatur uderat tutbatam:
quasi familiarius notam nocans ex nomine
ne tunere debeat iubeo et quia grã plenam uo¬
cauerat: eandem gc̃am. et ad instruie plenius
et uberius explicat dicens. Ecce concipies in u¬
tero et paties filium. et nocabis nomen eius
iħm. Iħs saluator siue salutaris interpretatur.
Ciuus sacramentum nominis al. ꝓ loquens¬
ad ioscphangelus ceposuit. Ipse: enim in¬
quiens saluum faciee ppłm suum a pecc̃is
corum. Nonait ppłm isrł. s ppłm suum:
hoc est unitatem in fidei ex prepticio et cir¬
cuticisione uocatũ Qitib ex diuersa parte con¬
gregatis ficrit unum ouile et unus pastor.
hic erit magnus. et filius altissimi uocabitur.

Expanded text:
ideo cum verecundia, quia pavebat. Cum ideo cum verecundia, quia pavebat. Cum prudentia, quia benedictionis novam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comperta. Et ait angelus ei, Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Quam salutatione insolita, ut pote quae ei soli servabatur, viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Jesus salvator, sive salutaris interpretCujus sacramentum nominis alloquens Joseph angelus, exposuit: ipse enim inquiens salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Non ait populum Israel, sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte congregatis, fieret unum ovile et unus pastor . « Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tocius mundi dominum. et lucem seculis
meruit generare ꝑhennem. Et ingressus an¬
gelus ad eam dixit. Aue grã plena dñs te¬
cum. benedicta tu in mulietib. bene gr̃ã ple¬
na uocatur. quȩ nunirum grãm quam mil¬
la alia meruerat assequitut ut ipsum iu¬
delicet gr̃e concipiat et generet auctorem:
Quȩ cum audisset turbata est in serinone
cius: et cogitabat qualis eẽt ista salutatio.
Disce uirginem morib: disce uirginem uerecun¬
dia disce uirginem oraculo. disce iuirginem mi¬
sterio. Trepidare uirginum est. et ad om̃s uiri
ingressus pauere. Om̃s uiri affatus uetẽti dis¬
cant mulieres. ppositum pudoris imitari. So¬
lam impenetrabilib quam nemo iurorum
uidens solus angłs repperit: solam sine comi
te. sine teste.Ne quod de generi deprauaretur
affatu: ab angelo salutatur. Disce uirgo uer¬
borum uitare lasciiam: maria etiam salu¬
tationem angeli uerebatur. Erat tamen co¬
gitans inquit: qualis esset hec salutatio. Et

Expanded text:
totius mundi Dominum, et lucem saeculis totius mundi Dominum, et lucem saeculis meruit generare perennem. Et ingressus angelus ad eam, dixit, Ave, gratia plena, Dominus tecum: benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus quam nemo virorum videret, solus angelus reperit, sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam. Maria etiam salutationem angeli verebatur. Erat tamen cogitans, inquit, qualis esset haec salutatio. Et
Abbreviated transcription (Latin):
et nomen turginis matia. Mtiltas obcansas
saluator non de simplici turgine s de despon¬
sata uoluit nasci. stamo udelicet. ut per ge¬
nerationem ioseph cuius maria cognata erat.
mariȩ quoq nasceretur origo. Neq eñ moris
est sctipture feminarum genealogiam te¬
rere. Nam et de utroq potest intelligi. qd̾
dicitur de domo dauid. Demde ne nelut ad¬
ultera laꝑidarettir auideis: malens aliquos
de suo ortu. quam de pudore dubitare pa¬
rentis. simul et uirginib impudicis occasi¬
onem tollens. ne matrem quoq saluatoris
dicerent falsis opimnionib infamatam. Ter¬
cio. ut egyptum fugicns egrediens haberet
solatium iuri: qui integerrine iurguutatis
custos pariter ac testis existerlt liato. ne
partus eius diabolo patẽret. Aisi eum le
uirgine natum cognosceret: sorsitan quasi
ceteris hominibi eminentiorem mort trad̾e
timeret. Maria autem hebraice stella matis:
syriace uero dña uocatur. Et merito. quia

Expanded text:
et nomen virginis Mariae. Multas ob causas et nomen virginis Mariae. Multas ob causas Salvator non de simplici virgine, sed de sponsa voluit nasci. Primo videlicet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cognata erat, Mariae quoque nosceretur origo. Neque enim moris est Scripturae feminarum genealogiam texere. Nam et de utroque potest intelligi quod dicitur de domo David. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis, malens aliquos de suo ortu, quam de pudore dubitare parentis. Simul et virginibus impudicis occasionem tollens, ne matrem quoque Salvatoris dicerent falsis suspicionibus infamatam. Tertio, ut in Aegyptum fugiens et inde rediens haberet solatium viri, qui integerrimae virginitatis custos pariter ac testis existeret. Quarto, ne partus ejus diabolo pateret; qui si eum de virgine natum cognosceret, forsitan quasi caeteris hominibus eminentiorem morti tradere timeret. Maria autem Hebraice stella maris, Syriace vero domina vocatur; et merito, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
to die dñs ñr et conceptus tradteur et pass
sicut et uicesimo quinto die mensis decem¬
bris natus. Quod si uel hoc die ut nonnulli
arbitrantur. eqtunoctium uetnale. ut illo
solsticium brumale fieti credamꝰ. contenit
utiq cum lucis incremento concipi nel nas¬
ci eum: qui illuminat omnem hominem
uenientem ui hunc mundum. At si quis
ante dominice natiuitatis et conceptionis
tempus. lucem uel crescere uel tenebras suꝑa¬
re conuicerit: dicemus et nos. quia et ioħg̃
tunc ante faciem aduentus euis regnum ce¬
lorum euangelitabat et nunc quoꝙ predi¬
catorib imperatur: iter facite ei qui ascendit
super occasum. Cur autem ioħs etrea equinoc¬
tium autuale conceptus. citea solsticium
estuium sit natus: docet ipse qui uel ex sira.
uel ex ueteris testamenti. ut multi autumant
persona loquitur. Illum oportet crescerer me
autem minui. Ad uirginem desponsatam
iro cui nomen erat ioseph. de domo dauid:

Expanded text:
to die Dominus noster et conceptus traditur et passus, to die Dominus noster et conceptus traditur et passus, sicut et vicesimo quinto die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die ut nonnulli arbitrantur aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credamus, convenit utique cum lucis incremento concipi vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem venientem in mundum . At si quis ante dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat: et nunc quoque praedicatoribus imperatur, Iter facite ei qui ascendit super occasum . Cur autem Joannes circa aequinoctium autumnale conceptus, circa solstitium aestivum sit natus, docet ipse qui vel ex sua, vel ex Veteris Testamenti ut multi autumant persona loquitur: Illum oportet crescere, me autem minui . Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph de domo David,