comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sistum. Scã itaq ęccła auditorũ suoꝵ mentem
& de miscdȩ benignitate subleuat. & deiudicu
districtione ꝑturbat: quatinus in prȩdicatio
ta iustitia prȩsumant. nec de prȩterita in iqui¬
tium consolator: sciendũ nobis est. quod ualde
ȩdificare lectorem etiam iuxta historiã potest.
si ꝑpendat quomodo bonis rectorib mixta sit¬
& regendi auctoritas. & benignitas consolan¬
di. Ait enim. Cunq sederem quasi rex circũ¬
stante exercitu: ecce auctoritas regiminis.
Eram tam̃ merentiũ consolator: ecce mysteriuĩ
destituit᷑: si una sine altera teneat᷑. S ed circa
subditos suos messe rectorib debet: & iuste
consulens miscda. & pie seuiens disciplina.
Hinc est qd semiuiui illius uulnerib qui a
samaritano in stabulũ ductus est: & uinum
adhibetur & oleum. ut ꝑ uinũ mordeantur
uulnera. ꝑ oleum foueant᷑: quatinꝰ unus qͥsq
qui sanandis uulnerib prȩest. in uino morsũ
districtionis adhibeat: in oleo molliciem pie¬

Expanded text:
a itaque Ecclesia auditorum suorum mentem et de misericordiae benignitate sublevat, et de judicii districtione perturbat, quatenus in praedicationta justitia praesumant, nec de praeterita iniquitlectorem aedificare etiam juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus permista sit et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, ecce auctoritas regiminis: Eram tamen moerentium consolator; ecce ministerium stituitur, si una sine altera teneatur. Sed circa subditos, suos inesse rectoribus debet et juste consolans misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc est, quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum, ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur: quatenus unusquisque, qui sanandis vulnedistrictionis adhibeat, in oleo mollitiem pie
Abbreviated transcription (Latin):
conterimꝰ. quotiens disserendo contra eius insi¬
dias occulta illius machinam̃ta monstramꝰ:
Aesi de eius dentib prȩdam tollimus: quia
mentẽ quã iam ad peccandũ frangendo mo¬
morderat. ad salutẽ uitȩ conuertendo reuoca
mus. Per molas quippe occultȩ eius insidiȩ:
ꝑ dentes uero aꝑta iam culpȩ ꝑpetratio de¬
monstrat᷑. De quib nimirũ molis acdentib:
ꝑ psalmistam scriptũ est. D̾s uero conteret
dentes eoꝵ in ore ipsorum. molas leonũ con¬
fringet dñs. Sed sc̃s uir ante se asserit molas
conterere. ut post de dentib illius prȩdam
potusset auferre: quia tunc ueracit᷑ predã¬

Expanded text:
conterimus, quoties disserendo contra ejus insiconterimus, quoties disserendo contra ejus insidias occulta illius machinamenta 629 monstramus; ac si de ejus dentibus praedam tollimus, quia mentem quam jam ad peccatum frangendo momorderat, ad salutem vitae convertendo revocamus. Vet. XXIV. Per molas quippe occultae ejus insidiae, per dentes vero aperta jam culpae perpetratio demonstratur. De quibus nimirum molis ac dentibus per Psalmistam scriptum est: Deus vero conteret dentes eorum in ore ipsorum, molas leonum confringet Dominus . Sed sanctus vir ante se asserit molas conterere, ut post de dentibus illius praedam potuisset auferre, quia tunc veraciter praeda
Abbreviated transcription (Latin):
nescit inuestigat: quia mala quȩ nescit oꝑando.
inuestigat ꝑ iudiciũ corrigendo. Sc̃a itaq eccła
cũ iniustoꝵ fuerit ad tempus imꝓbitate com¬
pressa: reminiscit᷑ dicens. Causam quã nescie¬
bam diligentissime inuestigabam. Aesi aperte
dicat. Mala quȩ in electis meis agendo non
noueram: in iniquis hominib districte iudi¬
cando plectebam. Et quia nunc uirtute prȩ¬
dicationis suȩ diabolũ conterit. atq de eiꝰ ore
uniuscuiꝰq quẽ suscipit animã rapit: sequit᷑
diaboli prȩdam tulit. quando ipsum raptorẽ
saulum conuertendo rapuit: quando spirans
minarũ. acceptis epłis pergebat damascum.
Et dũ ꝑsequendo fideles congregaret plebem
diabolo: cognoscendo fidem ipse aggregatus ẽ
xp̃o. Totiens ex iniqui dentib ȩccła prȩdam
tulit: quotiens ex erroris morsu animam p̃¬
dicando diripuit. Quis nanq iniquus ue.¬
rius dici potest quã diabolus: cuius molas

Expanded text:
nescit investigat, quia mala quae nescit operando nescit investigat, quia mala quae nescit operando investigat per judicium corrigendo. Sancta itaque Ecclesia cum injustorum fuerit ad tempus improbitate compressa, reminiscitur dicens: Causam quam nesciebam diligentissime investigabam. Ac si aperte dicat: Mala quae in electis meis agendo non noveram, in iniquis hominibus districte judicando plectebam. Et quia nunc virtute praedicationis suae diabolum conterit, atque ex ejus ore uniuscujusque quem suscipit animam rapit, sequitur diaboli praedam tulit, quando ipsum raptorem Saulum convertendo rapuit quando adhuc spirans minarum, acceptis epistolis, pergebat Damascum, et dum persequendo fideles congregaret praedam diabolo, cognoscendo fidem ipse aggregatus est Christo ! Toties ex iniqui dentibus Ecclesia praedam tulit, quoties ex erroris morsu animam praedicando diripuit. Quis namque iniquus verius dici potest, quam diabolus? Cujus molas
Abbreviated transcription (Latin):
cinorosos ꝑeutit. atq ille patiens. ille mitis
de quo seriptũ est: tu autẽ dñe cũ tranquil¬
litate iudicas. ille de quo rursum scriptũ est
dñs patiens est redditor: in tanto crimine in¬
uolutos mnueniens. quasi patientiã pretͣmisit.¬
& diem extremi iudicii expectare ad uindictam
noluit: sed eos igne iudicii. ante iudicii diem
pręuenit. Ecce malũ & quasi eũ difficultate
credidit cũ audiuit. & tam̃ sine tarditate
ꝑcussit cum uerũ cognoscendo repperit: ut
nobis uidelicet daret exemplũ. qđ maiora
crimina & tarde credenda sunt ecũ audiunt᷑: &¬
citius punienda sunt. cũ ueracit᷑ agnoscuntur.
Huiꝰ ergo diligentiȩ beatus iob sollicitudinem
gerens. ait. Et causam quã nesciebam diligen¬
tissime inuestigabam. Quȩ scilieet uerba etiã
ꝑ uocem ȩccłȩ ad intͣpretationẽ typicam possu¬
mus ñ inconuenient̃ referre. Ip̃sa quippe per
electos suos cũ mala carnaliũ iudicat. hoc qđ

Expanded text:
cinorosos percutit; atque ille patiens, ille mitis, ille cinorosos percutit; atque ille patiens, ille mitis, ille de quo scriptum est: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas , ille de quo rursum scriptum est: Dominus patiens est redditor ; in tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante judicii diem praevenit. Ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audivit, et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit: ut nobis videlicet daret exemplum, quod majora crimina, et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius punienda sunt cum veraciter agnHujus ergo diligentiae beatus Job sollicitudinem gerens, ait: Et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam. Quae scilicet verba etiam per vocem Ecclesiae ad interpretationem typicam possumus non inconvenienter referre. Ipsa quippe per electos suos cum mala carnalium judicat, hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ducimꝰ: qui eadem manu corporis lauamus
faciem. qua etiã calciamꝰ pedem : Beatus
igitur iob quia cũ magna ageret. munima ñ
dum uideo. ne. ad ꝓferendam sententiã unquã
precipites eẽ debeamus: ne temere indiscussa
iudicemꝰ. ne quȩ libet mala audita nos moue¬
ant: ne passim dicta sine ꝓbatione credamus.
Qđ ꝓfecto ꝑpetrare ꝑtimescimꝰ. si auctoris
nr̃i subtilius facta pensemus. Ip̃si quippe ut¬
nos a precipitata sententiae ꝓbatione compe¬
sceret. cũ om̃a nuda & aꝑta sint oculis eiꝰ: mala
tam̃ sodomȩ noluit audita iudicare qui ait.
Clamor sodomorũ & gomorreoꝵ multiplicatꝰ
est: peccatũ eoꝵ aggrauatũ est nimis: descendã
& uidebo utrum clamorem qui uenit ad me
opere cõpleuerint: an non ẽ ita ut sciam.
nem quasi dubitat: nisi ut grauitatis nobis
exemplũ ꝓponat. ne mala hominũ ante pͣsu¬
mamus credere quã probare: Ecce ꝑ ange¬
los ad cognoscenda mala descendie. moxq fa¬

Expanded text:
ducimus, qui eadem manu corporis lavamus ducimus, qui eadem manu corporis lavamus faciem, qua etiam calceamus pedem? Beatus igitur Job 628 quia cum magna ageret minima non dum video ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moant, ne passim dicta sine probatione credamus. Quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensemus, ipse quippe utnos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum « omnia nuda et aperta sint oculis ejus , » mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait: « Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est, et peccatum eorum aggravatum est nimis. Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint, an non est ita, ut sciam.nem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Ecce per angelos ad cognoscendum mala descendit, moxque fa
Abbreviated transcription (Latin):
dum est: quia cũ ꝓximoꝵ causis exteriorib
qui apte deseruiant desunt : debent hu
quoq qui spũalib bonis pleni sunt. eorũ
infirmitati condescendere: terrenisq illoꝵ
necessitatib in quantũ decent ualent cari¬
Itatis condescensione seruire. Nec tedere ani¬
Amum debet si sensus eius contẽplationi sp̃u¬
alium semꝑ intentus. aliquando dispensan¬
dis reb minimis quasi minoratus inflectit᷑.
quando illud uerbũ ꝑ quod constant om̃a
creata. ut prodesset hominib. assumpta hu¬
manitate uoluit paulominus ab angelis
minorari. Quid ergo mirũ si homo se ꝓpter
hominẽ attrahit: dũ creator hominũ & an¬
gelorum formã hominis ꝓpt̾ hominẽ susce¬
pit: Nec tam minorat᷑ sensus cũsic attra¬
hitur: quia quanto subtilius suꝑiora pene¬
trat. tanto humilius ꝓ amore conditoris
nec inferiora contẽpnit. Quid indignum
nobis uel difficile est si supra infraq animũ

Expanded text:
dum est quia cum proximorum causis exterioribus dum est quia cum proximorum causis exterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui spiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescendere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est, si supra infraque animum
Abbreviated transcription (Latin):
minime disiungunt᷑. Oculus quippe luci
intendit᷑: & ne eȩcari ualeat a puluere custo¬
ditur. Pes uero tunc suũ officium recte per¬
agit: cũ suscipiendũ terrȩ puluerem non
refugit. Quȩ tam corporis mẽbra uicissim
sibi sua officia imꝑtiendo copulant᷑: ut pes
oculis currat. & oculus pedi ꝓspiciat. Sie¬
itaq sc̃ȩ ȩccłȩ membra debent & officio esse
distincta. & caritate coniuncta: ut summi
uiri eoꝵ uiam ꝓuideant. qui in terrenis ne¬
gotus uacant: quatinꝰ uelut ad lum̃ oculoꝵ
pes ambulet. & rursum quicquid terrenis
negotiis implicati agunt. hoc ad maiorum
utilitatẽ referant: ut pes cuiꝰ uia ꝓspicitur.
nͣ sibi tantũmodo. sed etiam ocuilis gradiat᷑.
Dũ itaq sibi inuicem alterna administra¬
tione conueniunt: miro modo agit᷑. ut quia
electi quiq uicissim sibimet impendendo
qđ ualent faciunt: eoꝵ fiant opera etiam
quȩ facere ipsi ñ possint. Sed int̾ hȩc scien¬

Expanded text:
minime disjunguntur. Oculus quippe luci minime disjunguntur. Oculus quippe luci intenditur, et ne caecari valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte peragit, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus pedi prospiciat. ctae Ecclesiae membra debent et officio esse distincta, et charitate conjuncta, ut summi viri eorum viam provideant, qui in terrenis negotiis vacant, quatenus velut ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem referant, ut pes cujus via prospicitur, non sibi tantummodo, sed etiam oculis gradiatur. Dum itaque sibi invicem alterna administratione conveniunt, miro modo agitur, ut quia electi quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere ipsi non possunt. 45. Necessi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ꝓfecto terrenis nͣ debent negotiis im¬
plicari: ut dum n cogunt᷑ inferiora bona
disponere. exercitati ualeant bonis suꝑiorib¬
deseriure. Sed curandũ magnopere est: ut
hii qui donis sp̃ualib emicant. nequaquam
ꝓximoꝵ infirmantiũ negotia funditus dẽ¬
serant: sed hȩc aliis quib dignum ẽ tractan¬
da cõmittant. Unde moyses quoq ad popu¬
lum uiros ꝓse septuaginta constituit : ut
quanto se ab exteriorib causis absconder&.¬
tanto ardentius interna penetraret. Sicq
fit: ut & summi uiri magis ad sp̃ualia dona
ꝓficiant. dũ eoꝵ mentẽ res infimȩ ñ concul¬
cant: & rursum uiri in ȩecła ultimi sine bo¬
no opere nͣ uiuant: dũ in reb exterioribus
inueniunt recta quȩ agant. Sca quippe
ȩccła sie consistit unitate fidelium: sicut cor¬
pus nrͣm unitum est compage membrorum.
Alia nanq sunt mẽbra in corpore quȩ intu¬
endȩ luci deseruiunt: alia quȩ a terrȩ tactu

Expanded text:
sunt, profecto terrenis non debent negotiis imsunt, profecto terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, exercitati valeant bonis superioribenentur.---Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritalibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant, sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant. Unde Moyses quoque ac populum viros pro se septuaginta constituit, ut quanto se ab exterioribus causis abscondertanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut summi viri magis ad spiritalia dona proficiant, dum eorum mentes res infimae non conculcant; et rursum viri in Ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus inveniunt recta quae agant. Sancta quippe Ecclesia sic consistit unitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque sunt membra in corpore quae intuendae luci deserviunt, alia quae a terrae tactu
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. illos constituite ad iudicandũ. Audito¬
res & enim suos ad uirtutẽ sapientię. ad lin¬
guarũ genera. ad ꝓphetiȩ quoq indaganda
mysteria succendebat dicens. Nemulamini
spualia. magis autẽ ut ꝓphetetis. Sed qͥ spͣua¬
lia dona nͣ caperent. si terrena eos negotia de¬
pressissent: longe eos ante premisit dicens.
Contẽptibiles qui sunt in ȩccła. illos constitu¬
ite ad iudicandũ. Nesi aꝑte dicat. Qui mi¬
noris meriti sunt in ȩccła. & nullis magnoꝵ
donorũ uirtutib pollent. ipsi de terrenis ne¬
gotiis iudicent: quatinꝰ ꝑ quos magna neque¬
unt bona. minora suppleant᷑. Quos & con¬
temptibiles nominat: & tamͣ sapientes uocat
cũ dicit. Sic non est sapiens quisquã int̾ uos:
qui possit uidicare int̾ frem suum: Qua
exrẽ quid colligit᷑: nisi ut hui terrenas causa s
examinent. qui de exteriorũ rerũ sapientia
ꝑciperent: Qui autẽ spualib donis ditati

Expanded text:
Ecclesia, illos constituite ad judicandum . AuditoEcclesia, illos constituite ad judicandum . Auditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, ad prophetiae quoque indaganda mysteria succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, dicens: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Ac si aperte dicat, qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: Sic non est sapiens inter vos quisquam, qui possit judicare 627 inter fratrem suum ? Qua ex re quid colligitur, nisi ut hi terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt? Qui autem spiritalibus donis ditati
Abbreviated transcription (Latin):
actionib suis. pius. in infirmitatib ꝓximorũ:
strenuus in negotiis pauꝑum. Qui enĩ ȩt̾nȩ
retributionis bona cogitat: necesse est ut ad
omnẽ se causam secuturȩ mercedis extendat.
Hinc enĩ ꝑ salomonẽ dicitur. Qui dm̃ ti¬
met. nichil negligit. Hinc enĩ paulus ait.
Aa om̃e opus bonum parati. Sed int̃ hec
sciendũ est: quia aliquando in actionib nr̃is mino-¬
ra bona prȩtͣmittenda sunt: ꝓ utilitate maiorũ.
Et tam̃ cuidam qui ad sepeliendũ patrem se di¬
mitti poposcerat dictum est. Sine ut mortui
sepeliant mortuos suos: tu autẽ uade &. annun¬
tia regnũ dĩ. Postponendũ nanq erat obsequi¬
um huiꝰ ministerii. officio prȩdicationis: quia
illos carne mortuos in terram conderet. istos
autẽ anima mortuos ad uitam resuscitaret.
Per ꝓpħam quoq primatib synagogȩ dicitur:
quęrite iudiciũ. subuenite oppresso. & tamen
paulus apls dicit. Contẽptibiles qui sunt in

Expanded text:
actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, strenuus in negotiis pauperum. Qui enim aeternae retributionis bona cogitat, necesse est ut ad omnem se causam secuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc etiam Paulus ait: Ad omne opus bonum parati . Sed inter haec sciendum est quia aliquando in actionibus nostris minora bona praetermittenda sunt pro utilitate majorum. et tamen cuidam qui ad sepeliendum patrem se dimitti poposcerat dictsepeliant mortuos suos: Tu autem vade, et annuntia regnum Dei . Postponendum namque est obsequium hujus miillo carne mortuos in terram conderet, isto autem anima mortuos ad vitam resuscitaret. Per prophetam quoque primatibus synagogae dicitur: Quaerite judicium, subvenite oppresso . Et tamen Paulus apostolus dicit: Contemptibiles qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
homines multa pauꝑib largiunt᷑: non qđ
eosdem pauꝑes diligunt. sed qđ si minime tri¬
buant. iram suꝑni iudicii formidant. Quisi
dm̃ ñ metuerent: quȩ habent dare noluissent.
Et quidem in bono oꝑe primꝰ incipientium
gradus est: ut qui adhuc nescit ꝓximũ sicut
se diligere. iam tam̃ incipiat iudicia suꝑna for¬
midare. Quia igit᷑ aliud est bonum opus ex
prȩcepto. aliud uero etiam ex affectu facere: sc̃s
uir ut mentẽ nobis suȩ oꝑationis insinuet dicat.
pater eram pauꝑum. Non ergo se patronum
uel ꝓximũ uel adiutorem pauꝑum sed patrem
fuisse testatur: quia nimirũ magnȩ caritatis
officio. studiũ miscdȩ uertit in affectũ naturȩ:
ut eos quasi filios cerneret ꝑ amorem. quib quasi
paupum fuisse cõmemorat. Ubi etiam subdit.
Et causam quã nesciebam diligentissime inue¬
stigabam. In quib uidelicet uerbis pensanda
sunt om̃a quã distincte narrant᷑: qđ nulla
ab eo merces prȩtͣmittit᷑. Iustus quippe est in

Expanded text:
homines pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluissent. Et quidem in bono opere primus incipientium gradus est ut qui adhuc proximum sicut se nescit diligere, jam tamen incipiat judicia superna formidare. Quia igitur aliud est bonum opus ex praecepto, aliud vero etiam ex affectu facere, sanctus vir ut mentem nobis suae operationis insinuel, dicat: Pater eram pauperum. Non enim patronum se, vel proximum, vel adjutorem pauperum, sed patrem fuisse testatur, quia nimirum magno charitatis officio studium misericordiae vertit in affectum naturae, ut eos quasi filios cerneret pauperum fuisse commemorat; ubi etiam subdidit: Et causam quam nesciebam diligentissime investigabam . In quibus videlicet verbis pensanda sunt omnia, quam diab eo merces praetermittitur. Justus quippe est in
Abbreviated transcription (Latin):
erant eredentes in eũ. Rursũ ꝑ aquã sc̃a scien¬
tia designat᷑: sicut dicit᷑. Aqua sapientiae
salutaris potauit eos. Per aquã quoq praua
scientia appellari solet: sicut apud salomonẽ
mulier quȩ typum hereseos tenet. callidis su¬
asionib blanditur dicens. Aquȩ furtiuȩ dul¬
ciores sunt. Aquarũ etiam nomine. ñnunquã
solent tribulationes intelligi: sicut ꝑ psalmistã
dicit᷑. Saluũ me fac ds̃: qm̃ intrauerunt aquȩ
usq ad animã meã. Per aquã popłi designant᷑:
sicut ꝑ ioħem dicitur. Aquȩ uero sunt po¬
puli. Per aquã quoq ñ solum fluxus decurren¬
tium populoꝵ: sed etiam bonoꝵ mentes fidei
prȩdicamta sequentiũ designant᷑: sicut ꝓpħa
ait. Beati qui seminatis suꝑ om̃s aquas. Et
ergo in loco quid aquarũ nomine. nisi electoꝵ
corda signant᷑: quȩ ꝑ intellectũ sapientiȩ au¬
ditum iam suꝑnȩ uocis acceperunt: De
quib recte dicit᷑. Et aquas appendit in¬

Expanded text:
entes in eum. Rursum per aquam sacra scientia designatur, sicut dicitur: Aqua sapientiae salutaris potabit eos . Per aquam quoque prava scientia appellari solet, sicut apud Salomonem mulier, quae typum haereseos tenet, callidis suasionibus blanditur dicens: Aquae furtivae dulciores sunt . Aquarum etiam nomine nonnunquam solent tribulationes intelligi, sicut per Psalmistam dicitur: Salvum ne fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam . Per aquam populi designantur, sicut per Joannem dicitur: Aquae vero sunt populi . Per aquam quoque non solum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes, fidei praedicamenta sequentium, designantur, sicut propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aqur in loco quid aquarum nomine, nisi electorum corda signantur, quae per intellectum sapientiae auditum jam supernae vocis acceperunt? De quibus recte dicitur: Et aquas appendit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ canib gregis sui non ponit: quia cum
eutices. dioscorus. seuerus. multiq his similes.
docendo atq suadendo conati sunt patres ui¬
deri: sed errores eoꝵ sca uniuersalis ȩccła distri¬
cta ueritate diiudicans. eos int̾ custodes gregis
sui nͣ numerat: quos eandem gregis unitatẽ
dissipantes dampnat. De quib uoce pauli¬
effesiis dicit᷑. Scio quia post discessum meũ
ingredientur ad uos lupi graues: ñ parcentes
gregi. Et quia ñnunquã heretici quantõma
plius in exteriori sese oꝑatione custodiunt:. ita
ut agere prȩ cȩteris magna uideant᷑: sc̃a uni¬
uersalis ȩccłã cuncta eoꝵ opera despicit. quȩ
ex auctoritate fidei ñ prodire ꝑpendit. Unde

Expanded text:
cum canibus grecum canibus greEutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damEphesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves non parcentes gregi. XCV. Et quia aliquando haeretici quanto magplius in exterioris esse operatione, ita ut agere prae caeteris magna videntur. Sancta universalis Ecclesia cuncta eorum opera despicit, quia ea ex autoritate rectae fidei non prodire cognoscit. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
uocant᷑: nisi doctores sciͣ. qui eorundem fide¬
lium custodes extiterunt: Qui dũ ꝓ dño
suo diurnis nocturnisq uigiliis intenti ela¬
mauerunt: magnos ut ita dixerim latratus
prȩdicationis dederunt. De quib eidem
cultib reuocati: facti sunt predicatores dĩ.
Lingua ergo canum ȩccłȩ ex inimicis ꝓdiit:
quia conuersos gentiles dñs etiam pͣdicatores
fecit. Ynde iudȩoꝵ tarditas qui pro dõ loqui
noluerunt ÷ increpante ꝓpha reprehenditur.
qui ait. Canes muti. non ualentes latrare.
Patres uero hereticoꝵ dicimus. eos uidelicet.
quos heresiarchas uocamꝰ: de quorũ ꝑuersa
prȩdicatione. id est locutionis semine. sequen
tes sunt populi in errore generati. Sc̃a ergo
ȩccła cũ canib gregis sui hereticorũ patres
ponere dedignatur: quia inuentores errorum
diuidicando respuit. eosq int̾ ueros patres
numerare contẽpnit. Qui & si quosdam
uisi sunt a gentilitatis errore reuocasse. quo¬
rundam mores ad honesta agenda docuisse.

Expanded text:
ur, 643 nisi doctores sancti, qui eorumdem fidelium custodes exstiterunt? Qui dum pro Domino suo diurnis nocturnisque vigiliis intenti clama verunt, magnos, ut ita dixerim, latratus praedicationis dederunt. De quibus eidemcultibus revocati, facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodit, quia conversos gentiles Dominus etiam praedicatores facit. Unde Judaeorum tarditas, qui pro Deo loqui noluerunt, increpante propheta, reprehenditqui ait: Canes muti, non valentes latrare. XCIV. Patres vero haereticorum dicimus eos, videlicet, quos haeresiarchas vocamus. De quorum perversa praedicatione, id est locutionis semine, sequentes sunt populi in errore generati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus gregis sui haereticorum patres ponere dedignatur, quia inventores errorum dijudicando respuit, eosque inter veros patres numerare contemnit. Qui etsi quosdam visi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad honesta agenda docuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
pulus leuiter mouebat᷑: de quo ꝑ ꝓpħam dicit᷑.
Abuit uagus in uiam cordis sui. Uiam eius
uidi. & dimisi eum. Graue autẽ consiliũ cordis:
hominũ inconstantiã uagationis expellit. Et
qmͣ sunt animȩ quȩ leui motu nunc ista nunc
illa desiderant: om̃ps ds̃ quia laxas leuesq flu¬
ctuationes mentiũ non leuit᷑ pensat. uagationẽ
cordis relinquendo diudicat: sed cũ ꝑ gr̃ãm respi¬
cit. uagam mentẽ in consilii stabilitate figit.
Recte ergo nunc dicit᷑. Qui fecit uentis pon¬
dus: quia cũ leues motus animi misericordit̃
dignat᷑ aspicere. hunc ꝓtinus ad constantia e
maturitatẽ informat. U el certe uentis pon
dus est facere: concessam hic electis de uirtu¬
tibus głam. ꝑmixta infirmitate temperare.
Unde & subditur. Et aquas appendit in
scientiam prauam. aliquando tribulationẽ.
aliquando defluentes populos. aliquando
mentes fidem sequentiũ designare solent.

Expanded text:
pulus leviter movebatur, de quo per prophetam dicitur: pulus leviter movebatur, de quo per prophetam dicitur: Abiit vagus in viam cordis fui; viam ejus vidi, et dimisi eum . Grave autem consilium cordis omnem inconstantiam vagationis expellit. Et quoniam sunt animae quae levi motu nunc ista, nunc illa desiderant, omnipotens Deus, quia ipsas leves fluctuationes mentium non leviter pensat, vagationem cordis relinquendo dijudicat. Sed cum per gratiam respicit vagam mentem, in consilii stabilitatem figit. Recte ergo nunc dicitur: Qui fecit ventis pondus, quia cum leves motus animi misericorditer dignatur aspicere, hunc protinus ad constantiae maturitatem format. Vel certe ventdus » est facere, concessam electis hic de virtutibus gloriam permista infirmitate temperare. Unde et subditur: « Et aquas appendit in scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium demonstrare solent.
Abbreviated transcription (Latin):
cii: dissipat omẽ malum intuitu suo. Respi¬
ciendo nanq leuitatis nr̃ȩ mala
eohercuit: & magna merita ma-¬
turitatis dedit. Unde adhuc subdit᷑. Qui fecit¬
uentis pondus. Uelocitate quippe ac subtili¬
tate uentoꝵ. in scriptura sacra solent animae.
designari: sicut ꝑ psalmistã de dõ dicitur.
Qui ambulat suꝑ pennas uentoꝵ: id est qͥ
trans gredit᷑ uirtutes animarũ. Fecit ergo uen¬
tis pondus: quia dũ suꝑna sapientia replet ani¬
mas. eas maturitate indita graues reddit: ñ
illa grauitate qua dicit᷑. E ilii hominũ. usq quo
Sgraui corde. Aliud nanq est grauem eẽ ꝑ con¬
silium. aliud ꝑ peccatũ. Aliuad est grauem eẽ
ꝑ conscientiã: aliud ꝑ culpam. Ista enĩ graui¬
tas pondus habet oneris: illa uirtutis. Pon¬
dus ergo accipiunt animȩ: ut ab intentione dĩ
nͣ iam leui motu dissiliant: sed in eũ fixa con¬
stantię grauitate consistant. Aahuc ille po¬

Expanded text:
cii, dissipat omne malum intuitu suo . Respicii, dissipat omne malum intuitu suo . Respiciendo namque levitatis nostrae mala coercuit, et magna merita maturitatis dedit. Unde adhuc subditur: Cventis pondus. - Velocitate enim ac subtilitate ventorum in Scriptura sacra solent animae designari, sicut per Psalmistam de Deo dicitur: « Qui ambulat super pennas ventorum , » id est, qui transgreditur virtutes animarum. Fecit ergo ventis pondus, quia dum superna sapientia replet animas, eas maturitate induta graves reddet, non illa gravitate qua dicitur: « Filii hominum, usquequo gravi corde? » Aliud namque est gravem esse per consilium, aliud per 607 peccatum; aliud est gravem esse per constantiam, aliud per culpam. Ista enim gravitas pondus habet oneris, illa virtutis. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu desiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Adhuc ille po
Abbreviated transcription (Latin):
igitur qua uenit. locus quo manet. Sed quo
uenit. quȩ ubiq est: An uenire est sapientiȩ:¬
ꝑ illuminationẽ mentis nr̃ȩ. indicare prȩsen¬
tiam maiestatis suȩ : Et quia hominib incer¬
tum est uel in cuiꝰ corde ueniat. uel in quo post¬
quam uenerit ꝑmanendo requiescat: recte
nunc dicit᷑. Ds intelligit iuam eiꝰ. & ipse no¬
uit locum illius: quia solius diuinȩ uisionis
est cernere. uel quib modis intellectus sapi¬
entiȩ ad cor hominis ueniat. uel cuius mens
intellectũ uitȩ quẽ ꝑceperit mortiferis cogi¬
tationib ñ amutat. Et quia hȩc eadem sapi¬
entia ꝑ humanitatis grãm manifestata. in
cunctis mundi partib electoꝵ fuerat corda
repletura: recte subditur. Ipse enim finem¬
mundi intuetur : & om̃a quȩ sub cęlo sunt re¬
spicit. Respicere quippe dĩ est: ea quȩ amissa
ae ꝑdita fuerant. ad suam grãm reformare.
Unde scriptũ est. Rex qui sedet in solio udi¬

Expanded text:
igitur qua venit, locus quo manet. Sed quo igitur qua venit, locus quo manet. Sed quo venit, quae ubique est? An venire est sapientiae per illuminationem mentis nostrae indicare praesentiam majestatis suae? Et quia hominibus incertum est vel in cujus cor veniat, vel in quo postquam venerit permanendo requiescat, recte nunc dicitur: Deus intelligit viam ejus, et ipse novit locum illius, quia solius divinae visionis est cernere, vel quibus modis intellectus sapientiae ad cor hominis veniat, vel cujus mens intellectum vitae, quem perceperit, mortiferis cogitationibus non amittat. Et quia haec eadem sapientia per humanitatis gratiam manifestata in cunctis mundi partibus electorum fuerat corda repletura, recte subditur. mundi intuetur, et omnia, quae sub coelo sunt, respicit. - Respicere quippe Dei est ea quae amissa ac perdita fuerant ad suam gratiam rUnde scriptum est: Rex qui sedet in solio judi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inconuenient᷑ accipit᷑ hoc ipsum qđ uenit
ad cor. seseq nobis intrinsecus infundit. Locus
uero eius fit cor: ad quod ueniens ꝑmanet. De
hac quippe uia illius dicit᷑. Uox clamantis in
deserto. parate uiam dño: id est in corde ur̃o
uenienti sapientiȩ aditum reserate. sicut alias
dicitur. Iter facite ei qui ascendit suꝑ occasum.
Suꝑ occasum fuit ascendere: ipsam mortẽ quã
ꝑtulerat. resurgendo superasse. Ait ergo. Ei
qui ascendit suꝑ occasum iter facite: id est re¬
surgenti dño in ur̃is cordib ꝑ fidem uiam pre¬
bete. Hinc iohanni ꝑ sꝑm dicit᷑. Preibis ante
faciem dñi: parare uias eius. Quisquis & enĩ
prȩdieando a sordib uiciorũ corda audientiũ
mundat: uenienti sapientiȩ uiam prȩparat.
Habet ergo uiam ista sapientia. habet & locũ.
Uiam qua uenit. locũ quo manet: sicut ȩuan¬
gelista ait. Siquis digit me: sermonẽ meum
seruabit. & pater m̃s diliget eũ. & ad eũ uenie¬
mus. & mansionẽ apud eum faciemus. Uia est

Expanded text:
n inconvenienter accipitur hoc ipsum quod venit ad cor, seseque nobis intrinsecus infundit. Locus vero ejus fit cor, ad quod veniens permanet. De hac quippe via illius dicitur: Vox clamantis in deserto, parate viam Domino ; id est, in corde vestro venienti Sapientiae aditum reserate, sicut alias dicitur: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum fuit ascendere, ipsam mortem quam pertulerat resurgendo superasse. Ait ergo: Ei qui ascendit super occasum, iter facite; id est, resurgenti Domino in vestris cordibus per fidem viam praebete. Hinc Joanni per spiritum dicitur: Praeibis ante faciem Domini parare vias ejus . Quisquis etenim praedicando a sordibus vitiorum corda audientium mundat, venienti sapientiae viam praeparat. Habet ergo viam ista sapientia, habet et locum: Viam qua venit, locum quo manet, sicut ipsa ait: Si quis diligit me, seit; et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Via est
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui utroq pede uti noluit: dũ unum
testamentũ recipit. aliud spernit. Quẽ ad se
uenientẽ scã ȩccła suscipit: quia ei iam uetus
tenenti etiam nouũ testam̃tum inserit. ad diri¬
gendos gressus illius quasi alterũ pedem iun-¬
git. Qui fidelis sc̃ȩ ȩccłȩ popłs adhuc recte sub¬
iungit. pater eram pauꝑum: qui a uidelicet
humiles qui pauꝑes sp̃u dicti sunt: eius prȩdi¬
catione generant᷑. Sed oportet ut in his om̃ib
ipsa historiȩ uerba subtilit pensemꝰ. Nit enim.¬

Expanded text:
quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pedem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae populus adhuc recte subjungit: Pater eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, qui pauperes spiritu dicti sunt, ex ejus praedicatione generantur. Sed oportet ut in his omnibus ipsa historiae subtiliter verba pensemus. Ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
docendo illuminare consueuerat. & adiuuando
firmare : & prȩcedentis membri sui ore loquit᷑
dicens. Oculus fui cȩco. & pes claudo. Quȩ¬
quia duos populos in se colligit. iudaicum sci¬
licet atq gentilem: recte etiam potest cȩco
gentilis. claudo autẽ iudaicus popłs designa¬
ri. Gentilis quippe quasi oculos nͣ habuit:
quia accepta lege. ñ uidit quo ire debuisset.
At contra udaicus populus habens oculos
claudus fuit: quia legem quidẽ sciendo tenuit.
sed in ea gressum recti oꝑis nͣ tetendit. Si enim
gentilis populus cȩcus minime fuisset: ꝓpħa
ñ diceret. Populus qui sedebat in tenebris. lu¬
cem uidit magnã. Rursum hisraheliticus
popłs ã bono oꝑe siminime claudicasset: ne¬
quaquã uoce dñi psalmista dixisset. Filii ali¬
eni mentiti sunt mͥ. filii alieni inueterauert᷑
S& clauddicauerunt a semitis suis. Qui nimi¬
rum popłs claudus iccireo nominatus est:
quia sanũ gressum in oꝑatione non habuit.

Expanded text:
docendo illuminare consueverat, et adjuvando docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. Veduos in se populos collegit, Judaicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
do. quia ꝑ adiutoriũ continet. Cȩcos enim
predicando illuminat: claudos uero opitu¬
lando sustentat. Cȩcus quippe est: qͥ adhuc
quo pergat nͣ uidet. Claudus autẽ est. qui
ñ potest ire quo uidet. Crebro nãq peccatũ
aut ignorantia aut infirmitate ꝑpetratur:
ut uel nesciat homo quid uelle debeat. uel nͣ
omẽ quod uoluerit possit. Quo contra recte
ꝑ psalmistã dicitur. Dñs illuminatio mea. &
tem prebet: & contra ignorantiã illumina¬
tio. & contra infirmitatẽ salus uocat᷑. Hine
etiam de iniquis dicit᷑. Fiant uiȩ eorũ tene¬
brȩ & lubricum: ut scilicet ꝑ tenebras quo
ire debeant ñ uideant. Qui & si recta uide¬
rint : in eis tam̃ stare ꝑ lubricũ non possint.
Iste itaq ꝑ lubricum int̾ bona claudicat:
ille ꝑ tenebras quȩ bona sequat᷑ ignorat. Sc̃a
itaq ȩccła extremis tribulationib depͣhensa.
antiquorũ reminiscit᷑ temporũ: quando &

Expanded text:
do, quia per adjutorium continet. Caecos enim do, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non videt; claudus autem est, qui non potest ire quo videt. Crebro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit possit. Quo contra recte per Psalmistam dicitur: Dominus illuminatio mea et virtutem praebet, et contra ignorantiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et
Abbreviated transcription (Latin):
quã res. Qui itaq indigenti ꝓximo exteriorẽ
substantiã prebet. sed uitã suam a nequitia ñ
custodit: rem sua̾ dõ tribuit. & se peccato.
Hoc qđ minus est obtulit auctori: &. hoc qđ
maius seruauit iniquitati. Bene itaq ꝑ bea¬
tum iob prius dicit᷑. iustitia indutus sum. &
uestiuit me sicut uestimͣto. & sicut diademate
iudicio meo. ac deinde subiungit᷑. oculus fui
cȩco & pes claudo÷ quia tunc est apud dm̃
oblatio uera rectitudinis: eũ de radice iusti¬
tiȩ ꝓdeunt rami pietatis. Sed quia in ipso¬
animus pensari quã factum: notandum qđ
Hec & enim dicens. ꝓfecto indicat: quia & illi
ꝑ semet ipsum manũ prebuerat. & hunc por¬
tando sustinuerat. Ex qua re colligit᷑ suꝑ
egenos ac debiles quantũ miscđiȩ illius uisce¬
pauꝑum. Quȩ uidelicet uerba si ad uocem
scȩ ȩccłȩ typica intͣpretatione referamꝰ. ipsa ẽ
oculus cȩco. quia ꝑ uerbũ lucet. ipsa pes clau¬

Expanded text:
quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius dicitur: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento; et sicut diademate, judicio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipsanimus pensari quam factum. Et notandum Job, XXIX, 15; haec enim dicens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur super egenos ac debiles quantum misericordiae illius visceat.---Quae videlicet verba si ad vocem sanctae Ecclesiae typica interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet, ipsa pes clau
Abbreviated transcription (Latin):
ut ante iustitiȩ. & post miscdȩ oꝑa describa .
Ille quippe bene agit quȩ pia sunt: qui scit
prius seruare quȩ iusta sunt. ut collatus in
ꝓximis riuus miscđȩ. de iustitiȩ fonte ducat᷑.
pendunt: sed iniustitiȩ facta non deserunt.
Qui si ueracit᷑ ꝓximis mised̾am facere studẽ¬
rent: sibi ipsis prius debuerant iuste uiuen¬
do misereri. Unde seriptũ est. Miserere ani¬
mȩ tuȩ uir placens dõ. Qui ergo misereri
uult ꝓximo: a se trahat necesse est originem
miserendi. Seriptũ nanq est. Diliges ꝓxi¬
Smum tuũ sicut te ipsum. Quomodo ergo
alteri miserendo pius est: qui adhuc iniuste
uiuendo fit impius sibimet ipsi : Unde ꝑ
quenda sapientẽ dicit᷑. Qui sibi nequã est:
cui bonus erit: Ad exhibendam quippe
miscdam ut indigentib plene exterius uale¬
at impendi. duo sibi necessaria congruunt:
id est homo qui prebeat. & res quȩ prebeat᷑.
Sed longe incomparabilitͣ. melior est homo

Expanded text:
ut ante justitiae, et post misericordiae opera describantur. ut ante justitiae, et post misericordiae opera describantur. Ille quippe bene agit quae pia sunt, qui scit prius servare quae justa, ut collatus in proximos rivus misericordiae de justitiae fonte ducatur.pendunt, sed injustitiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis misericordiam facere student, sibi ipsis prius debuerant juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Unde per quemdam sapientem dicitur: Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? Ad exhibendam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis acceperit: ostendit aduersaruis
quid sublimitatis. Innotescit contra aduersa¬
rios quid haberet ex munere: innotescit discipłis.
qualis apud se maneat in cogitatione. Sc̃i ergo
uiri cũ cogunt᷑ bona narrare quȩ faciunt: nͣ
elationi seruiunt. sed utilitati. Unde beatꝰ iob
amicis suis se iniuste increpantib. atq iecirco
nescientib bona sua loquendo aꝑit. ut numirũ
discerent ñ contra eius uitã in crepantes erigi.
sed hanc tacentes imitari: quãuis ut supra
diximus hune ad memoriam facta sua reduce¬
re. inuecta ab increpantib desꝑatio cõpellebat.
Nam intͣ tot dolores uultieris & uerba despe¬
rationis: cũ bona quȩ fecit narrat. quasi colla¬
psum uerbis & uerberib ad spem animum re¬
format. Dicat ergo bona quȩ fecit: ut non
cogatur int̾ tot mala de se desperare quȩ au¬
die. Oculus fui ȩco. & pes claudo. Cum
prius est quã rectus narrandi ordo seruetur:

Expanded text:
humilitatis acceperit, ostendit adversariis humilitatis acceperit, ostendit adversariis quid sublimitatis. Innotescit contra adversarios quid habent ex munere, innotescit discipulis qualis apud se maneat in cogitatione, innoviri cum coguntur bona narrare quae faciunt, non elationi serviunt, sed utilitati. Unde beatus Job amicis suis se injuste increpantibus, atque idcirco nescientibus bona sua, loquendo aperit, ut nimirum discerent non contra ejus vitam increpantes erigi, sed hanc tacentes imitari, quamvis, ut supra jam diximus, hunc ad memoriam facta sua reducere, invecta ab increpantibus desperatio compellebat. Nam inter tot dolores vulneris et verba desperationis, cum bona quae fecit narrat, quasi collapsum verbis et verberibus ad spem animum reformat. Dicat ergo bona quae fecit, ut non cogatur inter tot mala de se desperare quae audit. Oculus fui caeco, et pes claudo. 38. prius est, quam rectus narrandi ordo servetur,
Abbreviated transcription (Latin):
nibus a uerȩ fidei tramite deuiare: eis se summo¬
pere quantũ eẽt uenerandus. ostendit dicens.
In quo quis audet : In insipientia dico. audeo
& ego. N ebrei sunt. & ego. Hisrahelitȩ sunt.
& ego. Semen abrahȩ sunt. & ego. Ministri
xp̃i sunt. & ego. Ut minus sapiens dico. plus
ego. Quib etiam subiungit: quod ei quoq
tertii celi secreta patuerint. qđ raptus etiam
parady si archana penetrauit. Ecee honorem
fugiens: seruum se discipuloꝵ prȩdicat. Ecce
honorem ꝓ utilitate audientiũ quȩrens: falsis
apłis uitȩ suȩ merita suꝑponit. Egit quippe
doctor egregius: ut dũ ipse qualis eẽt agnoscit᷑.
& uita & lingua male prȩdicantiũ. eius compa¬
ratione uilesceret. Illos uidelicet cõmendaret:
si se absconderet. Cunq se ñ ostenderet: errori
locũ dedisset. Miro igitur modo & humilitatis
exhibet gram. & utilitatis quęrit incrementa :
ut & seruum se discipulis prȩdicet. & aduersarus
potiorem demonstret. Ostendit discipulis quid

Expanded text:
rsuasionibus a verae fidei tramite deviare, eis se summopere quantum esset venerandus ostendit, dicens: In quo quis audet in insipientia dico audeo et ego. Hebraei sunt, et ego. Israelitae sunt, et ego. Semen Abrahae sunt, et ego. Ministri Christi sunt, et ego. Ut minus sapiens dico, plus ego . Quibus etiam subjungit quod ei quoque tertii coeli secreta patuerint, quod raptus etiam paradisi arcana penetrarit. Ecce honorem fugiens servum se discipulorum praedicat. Ecce honorem pro utilitate audientium quaerens falsis apostolis vitae suae merita superponit. Egit quippe doctor egregius ut dum ipse qualis esset agnoscitur, et vita et lingua male praedicantium, ejus comparatione vilesceret. Illos videlicet commendaret, si se absconderet; cumque se non ostenderet, errori locum dedisset. Miro igitur modo et humilitatis exhibet gratiam, et utilitatis quaerit incrementa, ut et servum se discipulorum praedicet, et adversariis potiorem demonstret. Ostendit discipulis quid
Abbreviated transcription (Latin):
sua facta narrare: sed ad eũ finem omĩa referen¬
tes. ut ñ ipsi eisdem oꝑibus. sed pater eorum qͥ
in cȩlis est debeat glorificari. Dũ eium sc̃a prẽ¬
dicant. & ipsa predicatio eoꝵ fortasse despicitur.
quorũ uita nescitur: compellunt᷑ ergo uitã suã
dicere. ut auditorũ suoꝵ ualeant uitã mutare.
Et facta sua referunt. ut uenerationi sint: uene¬
rari appetunt. ut reuerent᷑ audiant᷑. Scriptum
quippe est. Cũ eleuarent᷑ animalia de terra.
Seleuabant᷑ parit᷑ & rotȩ: quia uidelicet cum
auditorum mentes prȩdicantiũ uitã suscipiunt.
necessario utiq etiam uim prȩdicationis admi
rantur. Hinc est ergo qđ prȩdicatores boni &
honorem ꝓpt̾ elationẽ fugiunt: & honorari tam̃
ꝓpter imitationẽ uelint. Sic nimirũ paulus
apłs discipulis loquens. & honorem fugit: &
tam̃ quantũ essec honorandus ostendit. Nã
cũ thessalonicensib diceret. neq enĩ aliquando

Expanded text:
sua facta narrare; sed ad eum finem omnia referensua facta narrare; sed ad eum finem omnia referentes, ut non ipsi eisdem operibus, sed Pater eorum qui in coelis est debeat glorificari. Dum enim sancta praedicant, ipsi praedicatio eorum fortasse despicitur, quorum vita nescitur. Compelluntur ergo vitam suam dicere, ut auditorum suorum valeant vitam mutare. Et facta sua referunt, ut venerationi sint; venerari appetunt, ut reverenter audiantur. Scriptum quippe est: Cum elevarentur animalia de terra, elevabantur pariter et rotae , quia videlicet cum auditorum mentes praedicantium vitam suspiciunt, necerantur. honorem propter elationem fugiunt, et honorari tamen propter imitationem volunt. Sic nimirum Paulus apostolus discipulis loquens, et honorem fugit, et tamen quantum esset honorandus ostendit. Nam cum Thessalonicensibus diceret: Neque enim aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ ipse om̃ps cui hoc est uelle quod posse. &
taceri uirtutes suas uoluit. & tam̃ ab his qui illu¬
minati sunt. quasi inuitus indicat᷑: nisi quod
seruis suis se sequentib exemplũ dedit. ut ipsi
quidem uirtutes suas occultari desiderent. & ta¬
men ut alii eoꝵ exemplo ꝓficiant: ꝓdant᷑ inuiti:
Et facta quidem sua occultando se ipsos custo¬
diant: sed dũ ꝓduntur inuiti. bona ad primos
suos exempla transmittant. Oecultentur ergo
studio. necessitate publicent᷑: & eorum õccultatio.
sit custodia ꝓpria: eorum publicatio. sit utilitas
aliena. Rursum quia scriptũ est: neq accendurs
lucernã & ponunt sub modio. sed supra candela¬
brum. ut luceat omĩb qui in domo sunt: &
sic luceat lux ur̃a coram hominib. ut uideant
oꝑa ur̃a bona. & glorificent patrem ur̃m qui in
celis est: aliquando scĩ uiri & coram hominibus
compellunt᷑ bona facere. aut eadem hominib

Expanded text:
hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et taceri virtutes suas voluit, et tamen ab his qui illuminati sunt quasi invitus indicatur, nisi quod servis suis se sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur inviti, et facta quidem sua occultando seipsos custodiant, sed dum produntur inviti, bona ad proximos suos exempla transmittant. Occultentur ergo studio, necessitate publicentur; et eorum occultatio sit custodia propria, eorumque publicatio sit utilitas aliena. Rursum quia scriptum est: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus quSic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Aliquando sancti viri et coram hominibus compelluntur bona facere, aut eadem hominibus