comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
slite gi anti de uens ecernitate contentio. equib aldenũ
uictus a teru desidia preparauit. quantũ oportet laboris
studuq susciꝑe. quantũ industriȩ uł uirtutis adhibere ut
curatiꝰ uitiis emendati morib ꝓposito correcti. possimus &
transferre uitam nr̃am a prȩsertib ad futura. & subicere ac
subdere terram sp̃ũi: Sicut gͦ ñ una medicinȩ species om̃ĩb
achibetur. ita neq idem sermõ conuenit uniuersis. Non idem
motus competit feminȩ & uiro. uł seni ac iuueni. neq pauꝑi
& diuiti. lȩcis ac tristib: in cõmodis & uegetis. principib &
subiectis. sapientib & imꝑitis. timidis & audacib. iracundis
& mitib ꝓficientib & declinantib. Et ut adhuc interiora
yquiram ñ eadem conuenient iis qui inconiugus sunt. & iis
qui liberi sunt a coniugali iugo: sed int̾ ipsos rursũ diffe¬
rentia ẽ. Eorũ qui indesertis uitã ducunt. & eorũ qui cõ
munem & cũ cȩteris mixtã habent conuersationẽ. Et rur-¬

Expanded text:
iae uel de poenae aeternitate contentio — e quibus alterum uirtus, alterum desidia praeparabit —, quantum oportet laboris studiique suscipere, quantum industriae uel uirtutis adhibere, nt curati uitiis, emendati moribus, proposito correcti possimus et transferre uitam nostram a praesentibus ad futura et subicere ac subdere terram spiritui! sicut ergo non una medicinae species omnibus adhibetur, ita neque idem sermo conuenit uniuersis, non idem motus conpetit feminae et uiro uel seni ac iuueni, neque pauperi et diuiti, laetis ac tristibus, incommodis et uegetis, principibus et subiectis. sapientibus et inperitis, timidis et audacibus, iracundis et mitibus, profi­ cientibus et declinantibus. 29. Et ut adhuc interiora perquiram, non eadem con­ uenient his qui in coniugiis sunt et his qui liberi sunt a coniugali iugo. sed et inter ipsos rursum differentia est, eo- mm qui in desertis uitam ducunt et eorum qui com­ munem et cum ceteris mixtam habent conuersationem. et rur
Abbreviated transcription (Latin):
ade ueniens ac suꝑnȩ nobilititis consors aa qua etuim reti¬
ue sestunit liet socio detcriori colligata ẽ. deuineti forcas¬
sis etia quter alias causis quas solus nouit ille qui uxit
e olliguite as & siquis ille ẽ qui ab ipso de huiuscemoti
un telliger possũ diaib opinor eecuuisis ntraion eo¬

Expanded text:
a deo ueniens, super- nae nobilitatis est consors, ad quam etiam redia deo ueniens, super- nae nobilitatis est consors, ad quam etiam redire festinat, licet socio deteriori conligata est et deuincta, fortassis etiam propter alias causas, quas solus nouit ille qui uinxit et conligauit deus et si quis ille est qui ab ipso de huiuscemodi intellegere possum, dua
Abbreviated transcription (Latin):
uera. m uidetur. eẽ. ars artiũ & disciplina disciplinarum.
homine uł regere uel imbuere. Qui certe.ẽ. inter om̃s ani¬
mantes maxime & morib uarius: & uoluntate diuersus.
Haud segius sane. Quis enĩ ex medicina corporuĩ curas qͦꝙ
contemplabitur animarũ. & quanto difficilem captu corpo-¬
ralem inuenerit medicinã: tanto difficiliorem reperiet ani¬
marum. Siquidem & substantiȩ qualitas multo ẽ. pręstan¬
tior. & finis rerum multo p̃ciosior. Illa nanq corporib ex¬
hibet medelã. & erga temporalẽ materieͤm curã adhibet
ac diligentiam: quȩ sine dubio naturȩ suę fragilitate.
quandoq soluetur. etiã si nunc artis adium̃to reparetur
Certũ. ẽ. enim qđ uel ȩgritudine uł tẽpore corpus om̃e re¬
soluitur: nec ultra naturȩ suȩ terminos ꝑdurare. fragili¬
talis coniditione pmittitur. Anima autẽ quȩ est diuina &

Expanded text:
uera mihi uidetur esse ars artium et disciplina disciplinarum uera mihi uidetur esse ars artium et disciplina disciplinarum hominem uel regere uel inbuere, qui certe est inter omnes animantes maxime et moribus uarius et uoluntate diuersus. haud segnius sane quis etiam ex medicina corporum curas quoque contemplabitur animarum et, quanto difficilem captu corporalem inuenerit medicinam, tanto difficiliorem repe- riet animarum, siquidem et substantiae qualitas multo est praestantior et finis rerum multo pretiosior. illa namque cor- poribus exhibet medelam et erga temporalem materiam curam adhibet ac diligentiam, quae sine dubio naturae suae fragili- tate quandoque soluetur, etiamsi nunc artis adiumento reparetur. certum est enim quod uel aegritudine uel tempore corpus omne resoluitur nec ultra naturae suae terminos perduvare fragilitatis condicione permittitur. 17. Anima autem, quae est diuina et
Abbreviated transcription (Latin):
ati post̃ tengũ relicto ꝓficere in optimis cõnuenit. siaut pos¬
st ꝓfestus sui eremplo mutare a illicere eteros aduirtutẽ
Digcipue ꝑ humilitatis a dño nob̃ traditam formã Nonenim
oportet uiui necessitate constringere: seclratione & uite erẽ¬
ous suadiere. quia om̃e quicquid ex torquetur inuitis: cũ eo
qi q rannicũ uidetur. ne pseuerare quidem potest. Solet eni
quicquid uiolent attrahitur: sicut nouellȩ arboris siquis
ui cacumen inclinet: relaxata rursũ in id qđ fuerat redit
Qͥ aute ex ꝓ posito fit & uoluntate: tam legitimũ quã crtũ
est ualidissimis scilicet uinculis ꝓpriȩ uoluntatis astrictũ
Indc a regere gregẽ uoluntarie & ñ ex necessitate. ad hebreos
scribens apłs p̾cipit. Sed est aliquis neq malus neq qui ad uir¬
tutis summã ꝑuenerit: & non udeo qua confidentia ad docen-¬
dui ueniat. qui ipse hac fide ñ accessit ut disceret. Re enim

Expanded text:
ati postergum relicto proficere in optimis conuenit, ita ut posati postergum relicto proficere in optimis conuenit, ita ut possit profectus sui exemplo inuitare et inlicere ceteros ad uirtutem praecipue per humilitatis a domino nobis traditam formam. non enim oportet ui uel necessitate constringere, sed ratione et uitae exemplis suadere, quia omne quidquid extorquetur innitis cum eo quod tyrannicum uidetur ne perseuerare qui- dem potest. solet enim quidquid uiolenter adtrahitur, sicut nouellae arboris si quis ui cacumen inclinet, relaxatum rur­ sum in id quod fuerat redire. quod autem ex proposito fit et uoluntate, tam legitimum quam certum est ualidissimis scilicet uinculis propriae uoluntatis adstrictum. unde et regere gregem uoluntarie et non ex necessitate ad Hebraeos scribens apostolus praecipit. 16. Sed est aliquis neque malus neque qui ad uirtutis summam peruenerit, et non uideo, qua confidentia ad do- cendum ueniat qui ipse hac fide non accessit ut disceret. re enim
Abbreviated transcription (Latin):
fi forte aliquib prȩstantiores inueniamur: sed damnum
potius illud arbitremur.: si non digna loco & gratu nr̃o ge¬
ramus. Et si qua geruntur nobis. ñ ex negligentiũ cõpa¬
ratione. sed ex pͣcepti auctoritate pendantur: siue illi ne¬
gligentius. siue etiã aliquanto studiosius uiuunt. Quia
uirtutũ formas non ex ꝓximorũ nr̃orum gestis. sed ex uer¬
bi dĩ auctoritate suscepimus: a quo om̃ia & in quo onĩia & ad
quem omĩa referuntur. Nec putandũ. ẽ. eadẽ om̃ib conue¬
nire: sicut ne ȩtas quidem una omnib est. nec uultuũ
liniam̃ta uniuersis eadẽ. nec totius t̾rȩ una ẽ. qualitas
nec stellarũ unus.ẽ. splendor. Conuenire gͦ idiotȩ &
simpliciori cuiq putandum ẽ. ne male agat. & ut caueat
omioa acere quȩ ad poenã trahunt. uł grauissima legisarim¬
adur sione plectuntur. Huic uͦ qui alis prpest. om̃a ope pes. ⁊t¬

Expanded text:
si forte aliquibus praestantiores inueniamur, sed damnum si forte aliquibus praestantiores inueniamur, sed damnum potius illud arbitremur, si non digna loco et gradu nostro geramus et, si qua gerun- tur nobis, non ex neglegentium conparatione, sed ex praecepti auctoritate pendantur, siue illi neglegentius siue etiam ali­ quanto studiosius uiuunt, quia uirtutum formas uon ex proxi­ morum nostrorum gestis, sed ex uerbi dei auctoritate susce­ pimus, a quo omnia et in quo omnia et ad quem omnia referuntur. 15. Nec putandum est eadem omnibus conuenire, sicut nec aetas una omnibus est nec uultuum liniamenta uniuersis eadem nec totius terrae una est qualitas nec stellarum unus est splendor. conuenire ergo idiotae et simpliciori cuique putandum est, ne male agat et ut caueat omnia agere quae ad poenam trahuntur uel grauissima legis animaduersione plectuntur. huic uero qui aliis praeest omni opere pecc
Abbreviated transcription (Latin):
docendi summa cõmittitur. Qđ utiq culpabile & dedecom¬
sum ẽ: etũ inhis qui docentur : sed oportet eũ etiã oñib
bonis. eẽ. actib prȩditũ. scđm mandatũ illud qđ dicit de¬
clina a malo & facbonũ. Nec sufficit de anima. indignas
abicere cogitationes & malarũ rerũ formas abolere: sed &
prestantiores diuinioresq in serere atq conscribere. Ita ut
multo magis nobis uirtus animi: quã humana dignitas
adquisita uideatur. Nec putare unquã aliquẽ noħ factũ
bonorũ finem: aut ꝓficiendi terminũ positũ hec ita ad lucrũ
dicenda sunt quȩ recta nobis gesta st̃: quã detrimento com¬
putanda sunt. quȩ nondũ implere ualuimus. Et ascensus
nobis quidã putandus. ẽ. uita hȩc: ex quo nichil refert ex¬
plicuisse qđ ascenderis. nisi qđ restat eiaseris. Nec nosmet
ipsos ex cȩterorũ collatione metiamur: & magnũ putemus

Expanded text:
docendi summa committitur — quod utique culpabile et dedecordocendi summa committitur — quod utique culpabile et dedecorosum est etiam in his qui docentur —, sed oportet eum etiam omnibus bonis esse actibus praeditum secundum mandatum illud quod dicit: declina a malo et fac bonum. nec sufficit de anima indignas abicere cogitationes et malarum rerum formas abolere, sed et praestantiores diuinioresque inserere atque conscribere, ita ut multo magis nobis uirtus animi quam humana dignitas adquisita uideatur. nec putandum umquam aliquem nobis factorum bonorum finem aut proficiendi terminum positum, nec ita ut lucrum ducenda sunt quae recte nobis gesta sunt quam detrimento conputanda sunt quae nondum inplere ualuimus. et ascensus nobis quidam putandus est uita haec, ex quo nihil refert explicuisse quod ascenderis, nisi quod restat euaseris. nec nosmet ipsos ex ceterorum con- latione metiamur et magnum putemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinẽ tradit. Mellis uͦ etiã si duplũ iniciatur absintio:
non poterit eius obtinere dulcedo. Sic breuis gleba fluui i
ripȩ subducta: pondus totius fluminis deriuat inp̃ceps.
Subsistere uͦ & auertere lapsũ fluuii: uix magnis molib
& immensis machinis queas. Propt̾ qđ primo omniũ ueren¬
dũ est. ne inueniamur pulchrȩ & decorȩ uirtutis quidã
pictores pessimi. uł certe aliis pictorib id ẽ plebi quȩ eã
debet insemet ipsam depingere. imaginis eius pessima
prȩbentes exemplaria. Uel certe ne accidat nob̾ res usitati
puerbii: ut qui ad alios prȩcurandos sumus. inueniamuir
ipsoscat entes ulcerib Ium deinde: qđ etiam si se ipsũ aliqus
a totus peccati contaminatione custodiat: ne hoc quidemn du¬
ficere estimohuc. qui erudiendis atq institiendis ac ant fu¬
tem popłis prȩest. Neq enim satis ẽ. malũ nomesse eiĩ. cui

Expanded text:
ritudinem tradit, mellis uero etiamsi duplum iniciatur absinthio, ritudinem tradit, mellis uero etiamsi duplum iniciatur absinthio, non poterit ipsum obtinere dulcedo. sic breuis gleba fluuii ripae subducta pondus totius fluminis deriuat in praeceps, obsistere uero et auertere lap­ sum fluuii uix magnis molibus et inmensis machinis queas. 13. Propter quod primo omnium uerendum, ne inueniamur pulchrae et decorae uirtutis quidam pictores pessimi uel certe aliis pictoribus, id est plebi, quae eam debet in semet ipsa depingere, imaginis eius pessima praebentes exemplaria, uel certe ne accidat nobis res usitati prouerbii, ut, qui ad alios curandos praesumus, inueniamur ipsi scatentes ulceribus. 14. Tum deinde quod, etiamsi se ipsum aliquis a totius peccati contaminatione custodiat, ne hoc quidem sufficere aestimo huic qui erudiendis atque instituendis ad uirtutem populis praeest. neque enim satis est malum non esse eum cui
Abbreviated transcription (Latin):
etia beatus aggeus intelligens admirandã illã introdu
xisse ꝑcunctationis imaginem: cũ ad eum dicitur Inter¬
roga sacerdotes legem & dic eis Si caro scã uel uas sc̃m
contigerit alicuius uestimentũ. si scĩficat eũ ex eo quod
contigit: Et cũ dixissent sacerdotes quia non scĩficat:
dicit ad eos rursũ. Si immundicia contigerit uestim̃tũ
mundi. utrũ polluat eum: Et dixert̃. quia polluit. Hoc
ẽ. assumptio boni naturȩ mortaliũ. uelut si ignis humidȩ
alicui materiȩ adhibeatur. Parati autẽ sumus ad recipi¬
endũ malũ quã plurimi & apti: uelut si aridȩ quis stipu¬
lȩ scintillã ignis iniciat. quȩ insuꝑ etiã uentis spirantib
animetur. Ita uel ocius maliciȩ parua scintilla consumit᷑.
quã uirtutis ignib. uł accendi uł etiã concalescere possumꝰ
Nam & melli plurimo parũ absintii iniectũ: uelocẽ ama-¬

Expanded text:
etiam beatus Aggaeus intellegens admirandam illam introdu­ etiam beatus Aggaeus intellegens admirandam illam introdu­ xisse percontationis imaginem, cum ad eum dicitur: interroga sacerdotes legem et dic eis: si caro sancta uel uas sanctum contigerit alicuius uestimentum, si sanc­ tificat eum ex eo quod contigit? et cum dixissent sacer­ dotes quia non sanctificat, dicit ad eos rursum: si inmun­ ditia contigerit uestimentum mundi, utrum polluat eum? et dixerunt quia polluit. 12. Hoc ficilis est adsumptio boni naturae morta­ lium, uelut si ignis humidae alicui materiae adhibeatur. parati autem sumus ad recipiendum malum quam plurimi et apti, uelut si aridae quis stipulae scintillam ignis iniciat, quae insuper etiam uentis spirantibus animetur. ita uelocius malitiae parua scintilla consumimur quam uirtutis ignibus uel accendi uel etiam concalescere possumus. nam et melli plurimo parum absinthii iniectum uelocem ama
Abbreviated transcription (Latin):
diffundi pestem: quam unũ pestilentia consumi. Nec
cadaueris fȩtor ita ꝑnicios us ẽ. si unũ polluat locũ.
sicut si sparsũ se fȩtor diffuso corrupti aeris morbum
plurib generet. Ita siquis. ẽ in rectore uitiorũ morbus.
facile in eos qui ei ad obtemꝑandũ prȩsto sunt. traditur
atq trans funditur. Et multo facilius qđ malũ est ab eo
transit: quã siquid in eo uirtutis & industriȩ fuerit.
nquo ego quoq soleo crebro apud memet ipsũ de talib
conferens. ad mirari plurimũ: qđ tam facile & siNe
ali quo labore atq ullis adminiculis malicia ꝓfictt Et
nichil tam facile ẽ. quam effici malũ: etiam si nemo docent.
nano compellat. Rarũ autẽ & ꝑdifficile sit. fieri bonum
Etita quisi conscendendus sit arduȩ cuiusdã & p̾rupte ru¬
pis ascensuis. licet plures ꝓuocent. licet multi inuitent.
etiam si oñs faueant & hortentur. Et hoc ẽ. qđ mͥ undecur

Expanded text:
diffundi pestem quam unum pestilentia consumi. 11. Nec diffundi pestem quam unum pestilentia consumi. 11. Nec cadaueris foetor ita perniciosus est, si unum polluat locum, sicut si sparsim saeuo nidore diffuso corrupti aeris morbum pluribus generet. ita si quis est in rectore uitiorum morbus, facile in eos qui ei ad obtemperandum praesto sunt traditur atque transfunditur; et multo facilius quod malum est ab eo transit quam si quid in eo uirtutis et industriae fuerit. in quo ego quoque soleo crebro apud memet ipsum de talibus conferens admirari plurimum, quod tam facile et sine aliquo labore atque ullis adminiculis malitia proficit et nihil tam facile est quam effici malum, etiamsi nemo doceat, nemo conpellat, rarum autem et perdifficile sit fieri bonum, et ita quasi conscendendus sit arduae cuiusdam et praeruptae rupis ascensus, licet plures prouocent, licet multi inuitent, etiamsi omnes faueant et hortentur. et hoc est quod mihi uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
modi pastorib imminet: ꝑ quam necesse habeant uolunta¬
ti gregis magis qua suȩ obsequi. Homini uͦ cũ ꝑdifficile
stt scire regi id .ẽ. regenti se obtẽꝑare : multo difficilius. ẽ.
scire alios regere. & regere scđm istam nram disciplinam
quȩ ex diuina lege descendit. atq ad dm̃ ducit. Cuius
quanto spes & gła maior ẽ : tanto ꝑiculum grauius. quip¬
pe habentib intellecꝰtũ. Quem rectorem primo omnium
ut mͥ uidetur oportet sicut argentũ uelaurum ꝓbari. &
ex om̃i parte circũspici. atq in om̃i tempore & actib
contemplari: ne quid forte habeat intra se admixtionis
alienȩ uł materiȩ uilioris. & raucũ sonum. aeris uel
plumbi admixtione respondeat. & lateat intrinsecus
adulterinũ aliquid qđ ignis examinet & resoluat. Qđ
malũ utiq tanto fiet ꝑniciosius : quanto numerosioris
popłi rector extiterit: Sicut certe grauius ẽ. in multos

Expanded text:
modi pastoribus inminet, per quam necesse habeant uoluptamodi pastoribus inminet, per quam necesse habeant uoluptati gregis magis quam suae obsequi. 10. Homini uero cum perdifficile sit scire regi, id est regenti se obtemperare, multo difficilius est scire alios regere et regere secundum istam nostram disciplinam, quae ex diuina lege descendit atque ad deum ducit. cuius quanto spes et gloria maior est, tanto et periculum grauius quippe habentibus intellectum. quem rectorem primo omnium, ut mihi uidetur, oportet sicut argentum uel aurum probari et ex omni parte circumspici atque in omni tempore et actibus contemplari, ne quid forte habeat intra se admixtionis alienae uel materiae uilioris et raucum sonum aeris uel plumbi admixtione respon­ deat et lateat intrinsecus adulterinum aliquid, quod ignis examinet et resoluat. quod malum utique tanto fiet perni- ciosius, quanto numerosioris populi rector extiterit, sicut certe grauius est in multos
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad pabula. Et hos ipsos alternis pastib nouat : & ab aliis
ad alios gregem transmouet saltus. Sed & ad requiem. ꝑ¬¬
quirte nemorosa cubilia. Agit autẽ gregem interdũ uirga
Prȩcipue tam̃ calami uł fistulȩ suauitate ꝑmulcens. Nec
aliud ultra oꝑis uł armentario imminet uł pastori: nisi
qd parua quȩdam sollicitudo requiritur aduersũ insidias
atq improbitatẽ luporum. Et sicubi forte egrum pecus
uł reuisere oculo. uel palpando curare. umbras in estib
ꝓspicere: strata recubantib mollia atq herbida ꝓuidere.
ꝑflariq recubantiũ locum auris spirantib sinere. quẽ ꝓpt̾
decurrentis riui frigila umbra ꝑstringat. Cantare quoq
& uelut alloqui greges: aut antiquitatis aliquid aut amo¬
ris Adhȩc uł iugulare pingius quodq: uł in preciũ uerte¬
rẽ licet Uirtutis uͦ animi & industriȩ nulla cura huiusce¬

Expanded text:
rit ad pabula, et hos ipsos alternis pastibus innouat et ab aliis rit ad pabula, et hos ipsos alternis pastibus innouat et ab aliis ad alios gregem transmouet saltus. sed et ad requiem perquirit nemorosa cubilia. agit autem gregem interdum uirga, praecipue tamen calami uel fistulae suauitate permulcens. nec aliud ultra operis uel armentario inminet uel pastori, nisi quod parua quaedam sollicitudo requiritur aduersum insidias atque inprobitatem luporum et, sicubi forte aegrum pecus, uel reuisere oculo uel palpando curare, umbras in aestibus prospicere, strata recu- bantibus mollia atque herbida prouidere perflarique recubantium locum auris spirantibus sinere, quem propter decurrentis riui frigida unda perstringat, cantare quoque et uelut alioqui greges aut antiquitatis aliquid aut amoris. ad haec uel iugulare pin­ guius quodque uel in pretium uertere licet, uirtutis uero animi et industriae nulla cura huiusce
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ministrorũ numerũ. uel tam uiliter congregatum
Unde & religioni ac doctrinȩ nr̃ȩ opprobriũ nascitũr. qđł
Sacerdotia uł ministeria ambitione potius ad gr̃ãm. quã me¬
ritorũ iudicio deferuntur. Cuius rei uitiũ uł labem. etiã¬
si ꝓhibere supra nos est: aut certe erubescere & auersari. pars
aliqua pietatis. ẽ. Qđ uero me maius omĩb & supra cuncta
quȩ supius diximus deterrebat illud est. Ueniendũ nanq ẽ.
ad summũ ipsum uerbi fastigium: & ꝓferendũ quȩ uera sunt.
Neq enimfas. ẽ. in talib fallere. Arbitrabar ñ esse simile sicut
& nunc qͦq arbitror: petora uł armenta regere & hominib
p̾esse. atq animas moderari. Ibi enĩ studium. ẽ: gregẽ uel
armenti uł pecoris. ualidũ membris & lȩtũ carnib facere
Qđ ꝓspiciens uł armentarius ille. uł pastor. comantes her¬
bis & uirides riuis deligit campos: quos foecundiores ꝓbaue¬

Expanded text:
fuisse ministrorum numerum uel tam uiliter congregatum. fuisse ministrorum numerum uel tam uiliter congregatum. unde et religioni ac doctrinae nostrae obprobrium nascitur quod sacer­ dotia uel ministeria ambitione potius et ad gratiam quam meritorum iudicio deferuntur. cuius rei uitium uel labem etiamsi prohibere supra nos est, at certe erubescere et auer­ sari pars aliqua pietatis est. 9. Quod uero me maius omnibus et supra cuncta quae superius diximus deterrebat illud est — ueniendum namque est ad summum ipsum uerbi fastigium et proferendum quae uera sunt; neque enim fas est in talibus fallere —: arbitrabar non esse simile, sicut et nunc quoque arbitror, pecora uel armenta regere et hominibus praeesse atque animas mode­ rari. ibi enim studium est gregem uel armenti uel pecoris ualidum membris et laetum carnibus facere; quod prospiciens uel armentarius ille uel pastor comantes herbis et uirides riuis deligit campos, quos fecundiores proba
Abbreviated transcription (Latin):
fucrit: uos ꝓbate. Erubui de quib dam. quos uidebã ni¬
chil penitus ad emendationẽ uitȩ suȩ. nichil ad quisisse
correctioni ad mores. Quin immo & nequiores effectos. im¬
mundis ut dicitur pedib irruentes certatim in scã: & prius¬
quam digni haberentur primo aditu ac ianuis. ad tribunal
continuo tendere. atq ad sacerdotiũ festinare. & repulsis
cȩteris. ipsi sacris altarib incubare. ut iam non ad formam
& exemplum plebi prȩbendũ. ordo ille uideatur: sed occasio
quȩdam in abuncdantia & securitate uiuendi Nec officiũ
ducatur futuro cui iudicio obnaxiũ: sed secura quȩdam &
nusqua discutiencta administratio putetur Et sunt pene
plures numiero rectores isti. quam illi quos regunt. ut nusqua
sit illud apłi. qđ ait. Non om̃s ꝓpħȩ. non om̃s magistri. Hic
uerbium. merito dicatur qđ & saul in ꝓphetis. Et re uera
nula nobis antiquorũ hystoria tradidit: uł tantũ in ȩceła

Expanded text:
fuerit uos probate. erubui de quibusdam, quos uidebam nifuerit uos probate. erubui de quibusdam, quos uidebam nihil penitus ad emendationem uitae suae, nihil adquisisse correctionis ad mores, quin immo et nequiores effectos inmundis, ut dicitur, pedibus inruentes certatim in sancta et, priusquam digni haberentur primo aditu ac ianuis, ad tribunal continuo tendere atque ad sacerdotium festinare et repulsis ceteris ipsi sacris altaribus incubare, ut iam non ad formam et exemplum plebi praebendum ordo ille uideatur, sed occasio quaedam in abundantia et securitate uiuendi, nec officium ducatur futuro dei iudicio obnoxium, sed secura quaedam et nusquam discutienda administratio putetur. et sunt paene plures numero rectores isti quam illi quos regunt, ut nusquam sit illud apostoli quod ait: non omnes prophetae, non omnes magistri. hic iquum prouerbium merito dicatur quod et Saul in prophetis. et re uera nulla nobis antiquorum historia tradidit uel tantum in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
do sensit ardorem. scit quȩ dico. & quȩ loquor agnoscit: &
quare ꝑturbatus sim nouit. ac facile ueniã dabit. Cȩteris
autẽ non ero nimius in satisfactione: quib fortassis
huiuscemodi sermo dum opus eius ignoratur etrã derisui
esse potest. Et his prȩcipue: quib inuidiȩ languor recte
iudicandi prȩpedit sensũ. & oꝑi optimo uitiosũ nom̃ in¬
fligunt. phylosophiam coenodoxiam uocantes. & p̾clara
sapientiȩ studia iactantiȩ appellationib infamantes.
Quib libent̃ uilis quoq & imꝑitȩ multitudinis consensus
accedit. Paratior nanq est imꝑitorũ turba ad derogandũ
bonis studiis: quã ad imitandũ. Ut sit eis om̃i genere
delictum : uł dum manifesta & publica mala ñ uitant.
uel dum occultis & reconditis non credunt bonis. Adhȩc acces¬
sit etiã illud. Proferam & enim om̃ia apud uos: & nichil
iam tegim secreti. Qđ siue rusticitatis siue lib̾tatis meȩ

Expanded text:
do sensit ardorem, scit quae dico et quae loquor agnoscit et do sensit ardorem, scit quae dico et quae loquor agnoscit et quare perturbatus sim nouit ac facile ueniam dabit. ceteris autem non ero nimius in satisfactione, quibus fortassis huiuscemodi sermo, dum opus eius ignoratur, etiam derisui esse potest, et his praecipue quibus inuidiae languor recte iudicandi praepedit sensum; et operi optimo uitiosum nomen infligunt philosophiam cenodoxiam uocantes et praeclara sapientiae studia iactantiae appellationibus infa­ mantes, quibus libenter uilis quoque et inperitae multitudinis consensus accedit. paratior namque est inperitorum turba ad derogandum bonis studiis quam ad imitandum, ut sit eis omni genere delictum, uel dum manifesta et publica mala non uitant uel dum occultis et reconditis non credunt bonis. 8. Ad haec accessit etiam illud — proferam etenim omnia apud uos et nihil iam tegam secreti —, quod siue rusticitatis siue libertatis meae
Abbreviated transcription (Latin):
plo quodam quietis tumultuosis uitȩ huius fragoribus
obici. Nichil enim re uera mͥ ad beatam uitã pręstartius
uidebatur: quã uelut clausis carnalib sensib & extra car¬
nem mundũq effectũ quempiã in semet ipsũ conuerti.
id . t̃. sensus suos atq animos conspicari. Alienũq effectũ
amortaliũ curis: sibi soli loqui & dõ. ut altior cunctis
uisibilib factus mentẽ sua repleat diuinis sensib: &
cȩlestib formis absq ulla admixtione terrena uere spe¬
cillum immaculatũ effectus imaginis dĩ. & ex ipsius lumi¬
ne semꝑlum̃ accipiens auspicia quȩdam uł initia futuri
in semẽt ipso scł̃i ferens. atq interris adhuc positus. consor¬
tio quodã modo ꝑfruens angłorũ. despecta ac derelicta
fragilitate terrena. ad suꝑna & cȩlestia sp̃s sc̃ĩ subuectioni
transferri. Siquis forte ur̃m huiuscemodi amoris aliqͣn¬

Expanded text:
plo quodam quietis tnmultuosis uitae huius fragoribus plo quodam quietis tnmultuosis uitae huius fragoribus obici. 7. Nihil enim re uera mihi ad beatam uitam praestantius uidebatur quam uelut clausis carnalibus sensibus et extra carnem mundumque effectum quempiam in semet ipsum con­ uerti, id est suos sensus atque animos conspicari alienumque effectum a mortalium curis sibi soli loqui et deo, ut altior cunctis uisibilibus factus mentem suam repleat diuinis sensibus et caelestibus formis absque ulla admixtione terrena uere speculum inmaculatum effectus imaginis dei et ex ipsius lumine semper lumen accipiens, auspicia quaedam uel initia futuri in semet ipso saeculi ferens atque in terris adhuc positus consortio quodammodo perfruens angelorum, despecta ac derelicta fragilitate terrena ad superna et caelestia spiritus sancti subuectione transferri. si quis forte uestrum huiusce- modi amoris aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
illo tempore. nichil meu habere. nec meis morib simile:
secł audacius contradicere. impudentiusq resistere. Cau¬
sas gͦ huius rei qđ iam diu desideratis audite Prȩcipua illa
fuitꝰ pturbationis meȩ causa: qđ subito mͥ suꝑuentũ est
Et sicut cũ sonus aliqui repentinus increpuit. turbantur
animi ex improuiso terrore ꝑculsi: ita ego quoq territus
omnem resolui uerecundiã. quȩ mͥ semꝑ in omĩ uita mea
comes in dissociabilis fuit: Tum deinde recordatio mei si¬
lentii. & quietis meȩ uehem̃tius ꝑturbabat: cum id michi
impediri uiderem qđ ego a principio uitȩ meȩ singulari¬
ter dilexi. & in magnis maximisq ꝑiculis dõ uoui. Cuius
desiderio eo amplius concitabar. quo michi iam uidebar
eius salte ianuam contigisse: atq inde acrius accendebar
quo mͥ notiora eius bona fiebant. Et ideo non tuli me uio¬
lenter in medias turbas ꝑtrahi popłorum: & uelite de tem¬

Expanded text:
illo tempore nihil meum habere nec meis moribus simile, illo tempore nihil meum habere nec meis moribus simile, sed audacius contra dicere inpudentiusque resistere. causas ergo huius rei, quod iam dudum desideratis, audite. praecipua fuit illa perturbationis meae causa, quod subito mihi superuentum est. et sicut, cum sonus aliquis repentinus increpuit, turbantur animi inprouiso terrore perculsi, ita ego quoque territus omnem resolui uerecundiam, quae mihi semper in omni uita mea comes indissociabilis fuit. tum deinde re- cordatio me silentii et quietis meae uehementius perturbauit, cum id mihi inpediri uiderem quod ego a principio uitae meae singulariter dilexi et in magnis maximisque periculis deo uoui. cuius desiderio eo amplius concitabar, quo mihi iam uidebar eius saltim ianuam contigisse, atque inde acrius accendebar, ex quo mihi notiora eius bona fiebant. et ideo non tuli me uiolenter in medias turbas pertrahi populorum et uelut de tem
Abbreviated transcription (Latin):
ordine discipłorum. quis in magistrorũ assumat᷑ officiũ.
sicut ne nautȩ quidem ꝓbabili. si res poscat ad inspectionẽ
proretȩ transferri. uł ex illo loco si uentorũ ꝓbabiliter col¬
legerit disciplinã ad ipsa nauis gubernacula ꝑuocari. uł
fortissimo militi curam turmȩ cohortisq cõmiti. uł bene
agentẽ turmã. ad totius exercitus transferri magisteriũ.
Nongͦ existimet quis eorũ qui in alienis negociis grauissi¬
mi censores fiunt. et ex suis uitiis aliena gesta ꝑpendunt.
qđ eꝗs erubuerim ministerii huius gradũ. maiora p̃su.¬
mens maiora desiderans. Non ita ego sum uł diuinarum
retum magnitudinis. itł humanarũ humilitatis ignarus.
ut non magnũ arbitrer uniuersȩ raturȩ mortaliũ. quo¬
quolibet modo & in quolibet ordine appropinquare dõ.
qui solus in accessibilem om̃i creaturȩ habitat lucem.
Quȩ gͥ ratio. ẽ. in oboedientiȩ meȩ: Hisus sum &enim in

Expanded text:
ordine discipulorum quis in magistrorum adsumatur officium, ordine discipulorum quis in magistrorum adsumatur officium, sicut ne nautae quidem probabili, si res poscat, ad inspectionem prorae transferri uel ex illo loco, si uentorum probabiliter collegerit disciplinam, ad ipsa nauis gubernacula prouocari. uel fortissimo militi curam turmae cohortisque committi uel bene agentem turmam ad totius exercitus transferri magisterium. non ergo existimet quis eorum, qui in alienis negotiis grauissimi censores fiunt et ex suis uitiis aliena gesta perpendunt, quod ego erubuerim ministerii huius gradum maiora desiderans. non ita ego sum uel diuinarum rerum magnitudinis uel humanarum humilitatis ignarus, ut non magnum arbitrer uniuersae naturae mortalium quoquolibet modo et in quolibet ordine adpropinquare deo, qui solus in- accessibilem omni creaturae habitat lucem. 6. Quae igitur ratio est inoboedientiae meae? nisus sum etenim in
Abbreviated transcription (Latin):
A quib si quidem illud qđ primũ est seruari ñ pocest ne de¬
linquant: hoc certe in eis secundũ salutis optinet locũ. si cor¬
rigantur ac reuocentur a delicto. Sigͦ hoc uerũ apparuit.¬
& bonum iustumq uisũ est: certũ est malũ esse ẽ contrario
& inutile. uel om̃s fieri uelle rectores. ut nullus qui regi
om̃e corpus ęccłȩ: nemine scilicet gubernante. Et ubi iam
nobis uł quomͦ aut a quib coletur ds̃: Quo pacto sacroscã
mysteria ad instar cȩlestis imaginis celebrabuntur: Per
quȩ utiq: in terris adhuc positi. cęlestib ordinib soci¬
amur. Erit sine dubio illud qđ dictũ. ẽ: ut non sit rex. neq
princeps. neq sacerdotiũ. neq sacrificiũ. Et om̃ia nob̃ illa
quoq accident: quib ꝓimiensis scelerib prior ille popłs
condemnatus. ẽ Uerũ ne hoc quidem nouum aut ꝑegrinũ
est. his apud qͥos diuinȩ phylosophiȩ studia uigent. ut ex

Expanded text:
a quibus siquidem illud quod primum est seruari non potest ne dea quibus siquidem illud quod primum est seruari non potest ne delinquant, hoc certe in eis secun­ dum salutis obtinet locum, si corrigantur ac reuocentur a de- licto. si ergo hoc uerum apparuit et bonum iustumque uisum est, certum est malum esse e contrario et inutile uel omnes fieri uelle rectores, ut nullus qui regi omne corpus ecclesiae nemine scilicet gubernante. et ubi iam nobis uel quomodo aut a quibus coletur deus? quo pacto sacrosancta mysteria ad instar caelestis imaginis celebrabuntur, per quae utique in terris adhuc positi caelestibus ordinibus sociamur? erit sine dubio illud quod dictum est, ut non sit rex neque princeps neque sacerdotium neque sacrificium. et omnia illa nobis quoque accident, quibus pro inmensis sceleribus prior ille populus condemnatus est. 5. Uerum ne hoc quidem nouum aut peregrinum est his, apud quos diuinae philosophiae studia uigent, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. ȩquitatis eam lege dispensans. & ꝑ diuinã ꝓuidentiã
suam qua uniuersa componit. meritorũ temꝑans priuile¬
gia. Alios constituit regi & gubernari quib hoc utilius
est ut uerbo & oꝑe rectorũ ad id qđ expedit imbuantur.
alios pastores dedit & doctores ad ꝑfectionem ȩccłȩ. eos
scilicet qui prȩ cęteris uirtute animi prȩditi familiarius
dõ assistant. & id officii in ȩccła gerant. qđ uł anima in
corpore: uł mens & ratio oꝑatur in anima. Vt utraq parit᷑
compaginata. & sibi inuicem mixta: in quo quid de est &¬
in quo abundat uelut in membrorũ diuersitate consonan¬
tia facta ꝑ sp̃m. ꝑfectum & integrum atq aptum ad om̃ra
corpus existat & dignum: qđ xp̃m habeat caput. Quãuis
gͦ ne aliis quidem ullis animantib absq rectorib essẽ &
gubernaculis tutum sciam: sed multo magis hominib Iccir¬
cõ. qđ amplius his & maius ꝑiculum impendet errantib

Expanded text:
equitatis eam lege dispen­ sans et per diuinam prouidentiam suam, qua uniuersa conponit, meritorum temperans priuilegia. alios constituit regi et guber­ nari — quibus hoc utilius est —, ut uerbo et opere rectorum ad id quod expedit inbuantur; alios pastores dedit et doctores ad perfectionem ecclesiae, eos scilicet qui prae ceteris uirtute animi praediti familiarius deo adsistant et id officii in ecclesia gerant, quod uel anima in corpore uel mens et ratio operatur in anima, ut utraque pariter conpaginata et sibi inuicem mixta, in quo quid deest et in quo abundat uelut in membrorum diuersitate consonantia facta per spiritum perfectum et integrum atque aptum ad omnia corpus existat et dignum quod Chri­ stum habeat caput. 4. Quamuis ergo ne aliis quidem ullis animantibus absque rectoribus esse et gubernaculis tutum sciam, multo tamen magis hominibus idcirco quod amplius his et maius periculum inpendet errantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quicunq ille ingressus fuerit mare. tunc uͦ maxime sa¬
lutem suã in manus dĩ commisisse se dicit: Non gͦ ignora¬
bat ionas ad esse & inmari & ubiq pręsto. ẽẽ ualidissimã
dĩ manum: quam etiã aliis prȩdicaturus mittebatur. neq
effugere se usquã diuinitatis potentiã prȩsumebat. Non
hoc credendũ est. Sed qm̃ prȩuidebat id suohoc ministe¬
rio ab sp̃u prȩfigurari. qđ spreco &̃ abiecto popło suo isrł.
donũ ꝓpheticȩ gr̃ę transferretur ad gentes: ꝓpterea
subter fugit prȩdicationis officiũ. ne patriȩ gentis ab ici¬
endȩ triste prȩberet obsequiũ. Inde deniq relicto loco
dedit. Inde tempestas. inde somnus. inde naufragiũ. inde

Expanded text:
quicumque ille ingressus fuerit mare, tunc uero maxime saquicumque ille ingressus fuerit mare, tunc uero maxime salutem suam in manus dei commisisse se dicit. non ergo ignorabat Ionas adesse et in mari et ubique praesto esse ualidissimam dei manum, quam etiam aliis praedicaturus mittebatur, neque effugere se usquam diuinitatis potentiam praesumebat — non hoc credendum est —, sed quoniam praeuidebat id suo hoc ministerio ab spiritu praefigurari, quod spreto et abiecto populo suo Israhel donum propheticae gratiae transferretur ad gentes, propterea subter­ fugit praedicationis officium, ne patriae gentis abiciendae triste praeberet obsequium. inde denique derelicto loco, dedit. inde tempestas, inde somnus, inde naufragium, inde
Abbreviated transcription (Latin):
sus pestinodu mendare inueniretur. si ꝑ poenttentiie siuutas
sil uost mo⁊ h ede enum saluti coriĩ inuudebat. sed mendacii
sal nasteniu decalinabat: dignitati ꝓplbetie inomib cdi efe¬
mns. Qema itiq in se uelut deformari uidebat. si infirma¬
retir miciula falsitatis. dũ uulgis ignariu imꝑitũs uer
telligere at ꝓͥ spicere non potest ꝓfundam future dispen¬
sationis scientia. E go autẽ audiui sapientissimũ quen¬
dam uirũ de his exponentẽ & rationẽ huius bystoriȩ
quȩ quasi absurda uidetur ita reddentẽ. quo ne banc qui¬
dem causam fuge poneret beati ionȩ ut in ioppem de¬
scenderet & ex ioppe fugeret in tharsis. quasi uͦ inquiens
ignorare dm̃ crederet qđ agebat. aut hoc esset fugere
a facie dĩ. mare & fluctib dare. Non dicam hoc ꝓpheti¬
cȩ scientiȩ cui etiã ꝓfunda innotescunt & obscura illu¬
minantur: sed ne cuiusquã quidem hominis quamuis
ignari & imꝑiti esse arbitror. Quin immo & econtrario

Expanded text:
postmodum mendax inueniretur, si per paenitentiam ciuitas saluaretur; neque enim saluti eorum inui­ debat, sed mendacii ministerium declinabat dignitati prophe­ ticae in omnibus deferens, quam utique in se uelut deformari uidebat, si infamaretur macula falsitatis, dum uulgus ignarum et inperitum intellegere ac prospicere non potest profundam futurae dispensationis scientiam. 107-109. Ego autem audiui sapientissimum quendam uirum de his exponentem et rationem huius historiae, quae quasi absurda uidetur, ita reddentem, quo ne hanc quidem causam fugae poneret beati Ionae, ut in Ioppen descenderet et ex Ioppe fugeret in Tharsis, quasi uero inquiens ignorare deum crederet quod agebat, aut hoc esset fugere a facie dei, mari se et fluctibus dare. non dicam hoc propheticae scientiae, cui etiam profunda innotescunt et obscura inluminantur, sed ne cuiusquam quidem hominis quamuis ignari et inperiti esse arbitror, quin immo et e contrario,
Abbreviated transcription (Latin):
stor. qđ agnus. qđ sacerdos. qđ hostia. qđ primogen
om̃is creaturȩ. qđ primogenitus ex mortuis. qđ resus¬
rectio: Quis audeat ante quã horũ omniũ nominum
re ipsa & oꝑe particeps fiat. ante quã his sirgulis in se¬
met ipso ea explendo communicet. xp̃o ac particeps eius
in his singulis fiat: Ante quã uacet & discat loqui sa¬
pientiam dĩ in mysterio absconditã: Ante quã factus
uir destruat quȩ sunt pariuuili. & annumeretur iam in
numero israhelitico atq in exercitu dnĩ: Ante quã possi
eũ. & inueniat eam in uita ȩterna. & efficiatur in plen¬
tudine xp̃i. Quonꝰi potest audere quis accedere ad magi¬
sterii gracdũ. & docere ea quȩ in semet ipso nondũ sentii
impleta: Dicebam apud memet ipsũ. Nauigant alii.
ingentiũ lucrorũ spe subeunt marina discrimina.¬

Expanded text:
 agnus, quod sacerdos, quod hostia, quod pri­ mogenitus omnis creaturae, quod primogenitus ex mortuis, quod resurrectio. quis audeat, antequam horum omnium nominum re ipsa et opere particeps fiat, antequam in his singulis in semet ipso ea explendo communicet Christo ac particeps eius in his singulis fiat, antequam uacet et discat loqui sapientiam dei in mysterio absconditam, antequam factus uir destruat quae sunt paruuli et adnumeretur iam in numero Israhelitico atque in exercitu dei, antequam possit ropter eum, ut inueniat eam in uita aeterna et efficiatur in plenitudinem Christi — quomodo potest audere quis accedere ad magisterii gradum et docere ea quae in semet ipso nondum sentit inpleta? 100. Dicebam apud memet ipsum: nauigent alii et ingen- tium lucrorum spe subeant marina discrimina
Abbreviated transcription (Latin):
bore paganaur nichil tam̃ inhis tale gerttu: scũ pngno les
corrigereiuitia purgare. emendare uitã. a ꝓpositũ ad me¬
liora conurere. ⁊tꝙ om̃ia quȩ intra nos ul et pp ostra ndie
gunen sedula cirũ spectionẽ moderar i ut om̃e qđł in nob
est beluimĩ acferũ a natura nt̃i sprant es. aquidl in tobis
& mansuctudinis ẽ siquid homine cdigni a doaat i qpilis¬

Expanded text:
bore peragantur, nihil tamen in his tale geritur, quale est mores bore peragantur, nihil tamen in his tale geritur, quale est mores corrigere, uitia purgare, emendare uitas et propositum ad meliora con­ uertere atque omnia quae intra nos uel etiam extra nos geruntur sedula circumspectione moderari, ut omne quod in nobis est beluinum ac ferum a natura nostra separantes, si quid lenitatis et mansuetudinis es
Abbreviated transcription (Latin):
peta ine sicut aurũ igu p̾sentis ute erumnarĩ ꝓbetur
exinonne. quo urtutis pͥmia non exdĩ dono tantu spet sed
uo ten aurtus summũ cibonũ sit. suo eam oꝑe ac labore
conqiuauit U ã creatore quidem nob naturapit insitroa
uideatur bonũ a nobis autẽ uoluntate nra ac ꝓposito
enultra s liberi arbattii ittrius motus erer atio ppagitũ
abia u̾ caust ut etra hane deteriorem substanitia eo ⁊ pogis
seciu traberet. ac sursũ in suꝑnis sedib collocaret sol ueri
paulatu eius crassitudinẽ qua recardatur.: ut hoc qđ est as
anime fut etiã anima corpori. gubernans ministram sib
netterrami e do secum offerens fidelẽ conseriram Socor sr
ac demporũ gates eterorũq similium difterentas melorur¬
quirunt. quindo ex quolib uł medicamtis uł cibͥis opussit
ul qualt a rertiis abistinendũ ut in artis disciplis pluptur
urulentiorib medicanꝰtis Qux̧ om̃ui quionu is cumigno la¬

Expanded text:
petat et, sicut aurum igni, praesentis uitae aerumnarum probetur examine, quo uirtutis praemia non ex dei dono tantum speret sed, ut uere uirtus summum ei bonum sit, suo eam opere ac labore conquirat, ut a creatore quidem nobis naturaliter insitum uideatur bonum, a nobis autem uoluntate nostra ac proposito excultum et liberi arbitrii utriusque motus exercitio propagatum; alia uero, ut etiam hanc deteriorem substantiam corporis secum traheret ac sur­ sum in supernis sedibus conlocaret soluens paulatim eius crassitudinem, qua retardatur, ut hoc, quod est deus animae, fiat etiam anima corpori gubernans ministram sibi materiam et deo secum offerens fidelem conseruam. 18. Locorum ac temporum et aetatis ceterorumque similium differentias medici requirent, quando et qualibus uel medica­ mentis uel cibis opus sit uel qualiter a noxiis abstinendum, uti ne artis disciplina superetur uirulentioribus medica- mentis. quae omnia quamuis cum magno la
Abbreviated transcription (Latin):
magna & summa deputant. quȩcunq ad sanitatẽ corporis
aliquid conferunt. Summũ bonũ putantes. siquid ꝑ indu¬
striam suã uitȩ huic quã supra terras agimꝰ. conferre ui¬
deantur. Et interdũ uitȩ hominũ pessimorũ. quib olim
ex hoc mundo discedere. commune fuerat bonũ. Qđ etiã¬
si bonorũ uitȩ ꝑhȩc consulunt. quantũ illud ẽ. qđ ex hoc
confertur cumid continuo ipsa uetustas ȩtatis ac senec tutis
absoluat : Qd enum ẽ qđ unusquisꝙ bonorũ ex hece uit a
auioluat cũ certum sit quia nemo prudertũ ailigere al de¬

Expanded text:
magna et summa deputant, quaecumque ad sanitatem corporis magna et summa deputant, quaecumque ad sanitatem corporis aliquid conferunt, summum bonum putantes, si quid per industriam suam uitae huic, quam supra terras agimus, con­ ferre uideantur, et interdum uitae hominum pessimorum, quibus olim ex hoc mundo discedere commune fuerat bonum. quod etiamsi bonorum uitae per haec consulunt, quantum illud est quod ex hoc confertur, cum id continuo ipsa uetustas aetatis ac senectutis absoluat! quid enim est quod unusquis­ que bonorum ex hac uita lucretur, cum certum sit quia nemo prudentium diligere id de
Abbreviated transcription (Latin):
suaute & pnicioso gustu suscipitur fellis gustus. & mors ꝓ
mortemutitur senebre ꝓtenebris sepulturi ꝓ sepist firea
dice meditna infirmitatis nr̃e. ueterem adam adcu statũ
unde deculit reparans & formans atq: ad arboremutt se¬
stituens unde nos arbor sciendi mali ae boni importune &
extra tempus sumpta depulerat: Huius gͦ nos medicine
os curuionis ministri aciutores sumus: quicunq pnreesse
poplis uidemur. Qui nescio an in id salte ꝓfecero prceste
utł pprias infirmitates curare ualeamꝰ. nedĩ alienis lan¬
guorib medicari. & animarũ maculas sollicita erudtcone
purgare . lum deinde corporũ quidem meditis. Eaborenor
uigilias ac sollicitudines quȩrant. Et sicut ait quidã sapi¬
entissimus eorũ: alienos casus ꝓpriis mȩrorib ꝑferunt.
Aliqua ipsi ꝓprio labore exquirentes. & inuenientes ad me¬
dendum: aliqua etiam ab aliis mutuantes. Et nichil ꝓrsus. ẽ
qđ eos prȩtereat. Ne minimũ quidem negligunt sed omia

Expanded text:
suavi et pernicioso gustu, suscipitur fellis gustus, et mors pro morte mutatur, tenebrae pro tenebris, sepultura pro sepultura, dei et medicina infirmitatis nostrae ueterem Adam ad eum statum unde decidit reparans et reformans atque ad arborem uitae restituens, unde nos arbor sciendi boni et mali inportune et extra tempus sumpta depulerat. 26. Huius ergo uos medicinae et curationis ministri et adiutores sumus, quicumque praeesse populis uidemur. qui nescio an in id saltim profecerimus, ut uel proprias infirmi- tates curare ualeamus, nedum alienis languoribus medicari et animarum maculas sollicita eruditione purgare. 27. Tum deinde corporum quidem medici laborem, uigi­ lias ac sollicitudines tolerant et, sicut ait quidam sapientis- simus eorum, alienos casus propriis maeroribus perferunt aliqua ipsi proprio labore exquirentes et inuenientes ad meden­ dum, aliqua etiam ab aliis mutuantes, et nihil prorsus est quod eos praetereat. ne minimum quidem neglegunt, sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o studio ac labore nitendũ est. Qł in uerbo atq ope de¬
monstratur: ut possimus qđ in nobis ẽ. predosins ede cae¬
rare animas a languorib uitiorũ uł purgare a maculis
peccitorum łinis autẽ utriusꝙ medicinȩ. hoc enim restat
ostendere. unus quidem ẽ : ut sanitas corporis uł si. est con¬
seruetur. uł si discesserit reuocetur. Que non satis cercũ est
uttrũ semꝑ ꝓfuerit his qui ea usi sunt: cũ uideamꝰ frequent᷑
aliquantis corporei roboris fortitudinẽ nocuisse. dũ in hac
fidentes ñnulli uł latrocinis uł raptib uacant eledia
tam̃ hȩc sunt: sicut & pauꝑtas & diuitiȩ. uł humilitas &
claritas. & cȩterahis similia. Quȩ media iccireo dicunt᷑.¬

Expanded text:
etiam nostro studio ac labore nitendum est, quod in uerbo atque opere deetiam nostro studio ac labore nitendum est, quod in uerbo atque opere demonstratur, ut possimus, quod in nobis est pretiosius, uel curare animas a languoribus uitiorum uel purgare a maculis peccatorum. 22. Finis autem utriusque medicinae — hoc enim restat ostendere — unius quidem est, ut sanitas corporis uel, si est, conseruetur uel, si discesserit, reuocetur. quae nou satis certum est utrum semper profuerit his qui ea usi sunt, cum uideamus frequenter aliquantis corporei roboris fortitudinem nocuisse, dum in hac fidentes nonnulli uel latrociniis uel raptibus uacant. media tamen haec sunt, sicut paupertas atque diuitiae uel humilitas et claritas et cetera his similia, quae media idcirco dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui rebarguunt in portis & scm sermont̃ orte uater
nfelecisimi omniũ intintũ semet ipsos punieirtes. quarte¬
uiropbus inaduer sarios deseuierint: sicut  qua mssintuar
furore comepti pprias cirnes laniant. quas i nen te sapti ae¬
enas putant. Hec sunt ꝓquib ego hanons: Aisciplint
piedlicinã multo difficiliorem puto: quã illa quȩ corporb
solis medetur. Quȩ quanto difficilior ẽ. tntitiq porio
sior ceutilior Nam ila quidem. pauca quȩda d e tesi prtico
rib tracteat: quã plurimi uͦ artis suȩ atq oꝑis. inotulis ao
omnibi gert. In bac uͦ nr̃a erga interiorem corctis homane
omus cur̃a ẽ: atq om̃e studium geritur ee a dreessi homine
qui nos urtrinsecus impugrat atq obluctatur: in sensin
nobis omẽ certim̃ qui nobis ipsis aduersũ nos gladi sabittens
morti nos eradit: Aduersũ hȩc gͦ om̃ia multa quidem. inmo¬

Expanded text:
eos qui redarguunt in portis et sanctum sermonem exsecrantes, eos qui redarguunt in portis et sanctum sermonem exsecrantes, infelicissimi omnium in tan­ tum semet ipsos punientes, quantum amplius in aduersarios desaeuierint, sicut hi qui insania et furore correpti proprias carnes laniant, quas mente capti alienas putant. 21. Haec sunt, pro quibus ego hanc nostrae disciplinae medicinam multo difficiliorem puto quam illam quae corporibus solis medetur. quae quanto difficilior est, tanto utique pretio­ sior et utilior. nam illa quidem pauca quaedam de profundio­ ribus tractat, quam plurima uero artis suae atque operis in oculis atque in manibus gerit; in hac uero nostra erga interiorem cordis hominem omnis cura est atque omne studium geritur et aduersum hostem, qui nos intrinsecus inpugnat atque obluctatur in sensibus. est nobis omne certamen, qui nobis ipsis aduersum nos gladiis abutens morti nos tradit. aduersum haec ergo omnia multa quidem, immo to