comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero nulla munitio est: q̃ perterritos recipiat.
Modo conscripti atq usus militaris impediti
ael tribunũ militũ centuriones q ora cõuertũt.
Quid ab his precipiatur expectant. Nenio est
fortie: ꝗn rei nouitate ꝑturbetur. barbari signa
procul conspicati: oppugnatiõne desistunt. re¬
disse pͥmo legiones credunt: quas lõgius discessi¬
sse ex captiuis cognorierant. Postea despecta
paucitate ex omnib partib impetũ faciũt. ca¬
lones in proximũ tumultũ procurrũt. hiuc
celeriter deiecti: se in signa mampulosq coniici¬
unt eo magis tmudos ꝑterrent imlites. Aln
cuneo facto ut celeriter ꝑrumpant censent: qm̃
tampropinqua sint castra: et si pars aliqua cir¬
cũuenta ceciderit. at reliquos seruare confidunt
Alii ut in iugo consistant: atq eunidẽ om̃s ferãt
casum. Noc Ueteres non probant milites: quos
sub uexillo Una profectos docuimus. Itaq inter

Expanded text:
vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante oculos ponunt. Tali timore omnibus
ꝑitiritis confirmatur opĩo batbaroꝵ ut ex capti¬
tunã ex manibus dimittant. Erat eger cũ pre¬
sidio relictus P. Sextius baculus qui primũ pilũ
ad cesarem adduxerat. cuiꝰ mentionẽ suꝑiorib
preliis fecinuis. Ad diem iã quitũ cibo carue¬
rat. hic diftisus sue ac om̃i salutis mermis ex
tabernaculo prodit. Uidet immiuere hostes: at ĩ
sumo esse rem discrimine. Capit arma apro¬
ximis atq in porta consistit. Consequũtur hũc
centuriones eius cohortis. q̃ in statione erat
paulisper Una preliũ sustment. Reliqui dene¬
gant. Sextius grauibus acceptis Uulneribus egre
ꝑ manus tractus seruatur. hoc spacio int̾po¬
sito: reliqui sese confirmant. tãtũ ut ĩ mumi¬
tiomibus consistere possuit speciemq defensoꝵ
prebeant. Interim confecta frumentatione
milites nr̃i clamorem exaudiunt. precurrũt
equites. ꝗͣto res sit in periculo cognostunt. hic

Expanded text:
lo, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus lo, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captitunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
es interuemunt: protinus q code illo quo uenerãt
cursu ab decumana porta in castra irrũꝑe conã
Nec prius sunt uisi obiectis ab ea parte siluis ꝗ̃
castris appropinquarent. usq eo: ut qui sub Ualle
tenderent mercatores recipiendi sui facultate
non haberent. mopinãtes nr̃i re noua ꝑturbãt.
ac rix pͥmũ impetũ cohors in statione sustinet.
Circũ funduntur ex reliquis hostes partibus: siquẽ
aditum reperire possent. egre portas tuentur.
reliquos aditus locus ipe perse munitio q defendit.
Totis trepidatur castris: atq alius ex alio causa
tumultus q̃rit. neq quo signa ferantur neq qua
in partẽ quisq cõuemat prouident. alius iã cast᷑
capta pronĩtiat. alius deleto exercitu atq ĩꝑa¬
tore. Uictores barbaros uenisse contendit. pleriq
nouas sibi ex loco religiones fiugunt. Cotte q
et liturii calamitatẽ qui ĩ eodẽ occiderint castel¬

Expanded text:
tes interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, tes interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castel
Abbreviated transcription (Latin):
castris continuisset: ac ne calonẽ quidẽ quẽꝗ
extra munitionem egredi pasfus ellet. septimo
die diffidens de mĩo dier cesarem fide seruatur
qd̾ longius progressũ audiebat: neq ulla de re¬
ditu cius famã afferebatur. simul eoꝵ ꝑniotꝰ
uocibus: qui illius patientia poene obsessionem
appellabant. si quidẽ ex castris egredi non liceaet.
millam cius ĩcõmodi cuusam expectans: quo noue
oppositis legionibus: maxino qi equitatu dispersis
ac poene deletis hostibus in millib passuũ tribus
offendi posset: quinqi cohortes frumetatu in pro¬
ximas segetes mittit. Quas inter et castra Umis
oĩno collis intererat. Complures erant ex legio¬
nibus egri relicti. ex quibus qui hoc spacio dierũ
conualuerunt circiter trecenti sub uexillo Una mit¬
tuntur. Magna p̃terea multituelo calonũ magna
Uis iumentoꝵ que in castris subsederat: facta ptã¬
te subsequitur. hoc ip̃o tp̃e et casu germani equi¬

Expanded text:
castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equi
Abbreviated transcription (Latin):
diũ q ab cesare relictũ. primos eburonũ fine
adeunt multos ex fuga dispersos excipiunt. ma¬
gno pecoris mĩo cuiꝰ sunt cupidissimi barbari po¬
cuintur. Inuitati preda longius procedunt. Nlõ
hos palus in bello latrocimisq natos nõ silue
morantur. Quibus in locis sit cesar ex captiuis
querunt. profectũ longus reꝑiunt. omez exer¬
citum distessisse cognoscunt. aed que unus ex
captiuis. Quid uoꝰ inquit hanc miserã ac te¬
miem sectamin predam : quib licet iã esse
fortunatissimis tabus horis adueticã yemire
potestis. huc onmes suas fortunas exercitus
romanoꝵ contulit: presidi tantũ est. ut murꝰ
quidẽ cingi possit. neq egredi extra mumtio¬
nes audeat. Oblata spe germani quã nacti
erant predã in occulto relinquũt. ip̃i aduetita
contendunt usi codẽ duce cuiꝰ hec nidicio co¬
gnouerant. Cicero qui om̃s suꝑiores dies pre¬
ceptis cesaris cũ sũma diligencia milites in

Expanded text:
diumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines diumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in
Abbreviated transcription (Latin):
ad diripiendos eburones. ut potius mn siliue
galloꝵ nita ꝗͣ legionarius miles perielitetur.
Simul ut magna multitudine cir cũ fusa pro
tali facinore stirps ac nomen ciuitatis tollat
Nagnus Undiq nũs celeriter conuenit. hec
in omnib eburonu finibus gerebant᷑. diesq
appetebat septimus. que ad dieni cesar impe¬
dimenta legionem q reuerti constituerat.
hic ꝗͣtu in bello fortuna possit et ꝗͣ tos af¬
ferat casus: cognosci potuit. dissipatis ac
ꝑterritis hostibus ut demonstrauimus: manus
erat nuilla que paruã mõ causam timoris af¬
ferret. Trans rhenĩ ad germanos ꝑuenit
fama diripi eburones. atq Utro oñs ad pre¬
dam euocari. Cogunt equitu duo millia sitã¬
bri: qui sunt proximi rheno a quib recerotos
⁊ suga Tencateros atq usipetes sup̃ dociumꝰ
transeunt rhenũ nauibus ratibit q xxx. millibus
passiui inf̾ia eñ locũ ubi pons erat imꝑfectur. p̃si¬

Expanded text:
ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesi
Abbreviated transcription (Latin):
tuendi. Nullu enĩ poterat Umuersis ꝑterritis
ac dispersis periculũ accidere. Sed in singłis
militibus conseruandis qua tñ ex parte res
ad salutem exercitus pertinebat. Nã et prede
cupiditas multor longius cuocabat. et silue
nicertis occultisq itmeribus confertos adire
pohibebant. Si negociũ confici: Ftirpemq
homi sceleratoꝵ interfici uellent: dimittẽde
plures manus deducendi q erunt milites.
Si contiuere ad signa mamirubos uellent: ut
nstituta rõ et consuctudo exercitus romani
postulabat. Locus erat ip̃e presidio barbaris.
neq ex occulto insidiandi et dispersos circun¬
uenieudi singulis deerat audacia. et in cius¬
modi difficultatib ꝗtũ diligentia prouideri
poterat. prouidebantur: ut potius in nocendo
aliquid pretermitteretur et si oim animi ad
Ulcistendũ ardebant. ꝗͣ tu aliquo militũ detri¬
mento nocerctur. dimittit ad finitimas ciui¬
tates nuncios celar: onĩs ad se uocat spe prede

Expanded text:
tuenda nullum enim poterat universis a perterritis tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae
Abbreviated transcription (Latin):
gionem que ad aduaticos adiacet depopula¬
dam mittit. Ipe cum reliquis trbus ad flu¬
men scalden qui influit in mossã extremasqi
arduenne partis ire constituit. quo cũ ꝑ aucis
equitibus profectũ ambiorigem audiebat.
discedens post diem septimũ sese reuersurum
confirmabat quam ad dicni ei legioni q̃ in
presidio rolinquebatur deberi frumentũ stiebat.
Labienũ Trebomũ qr hortatur si rcipi. com¬
modo facere possint: ad eum dic̃ reuertantur
ut rursus coĩcato consilio exploratisq hostiũ
rationibus aliud mitiũ belli capere possent.
Erat ut supra demonstrauimꝰ manus certe
milla. non oppidũ non presidiũ. qd se armi
defenderet. sed in om̃s partes dispersa multr¬
tudo Ubicunq aut uallis abdita aut locus sil¬
uestris aut palus impedita spem presidii ãt
alutis aliquã offerebat. consederat. hec loca
in ciuitatibus erant nota magnã qr res di li¬
genciã requirebat: nõ in sũma exercitus

Expanded text:
gionem quae ad Aduatucos adiacet depopulangionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar explorata re questiono captiuoꝵ si qui
ad cos eburones ex fuga conuenissent. ad se ut
reducerentur imperauit. Si ita fecilsent.
fiues eoꝵ se uolaturũ negauit. Tunc copiis
in tris partes distributis: impednuẽta om̃i le¬
gionũ aduatucã contulit id castelli nomen ẽ
hoc est fere in mediis eburonũ finibus: Ubi Ti¬
turius atq Arunculeius hyemandi causa cõ¬
sederant. hunt cũ reliquis rebus locũ proba¬
rat. Tunc qd suꝑioris anni munitiones integre
manebant ut militũ laborẽ sub leuare presidio
impedimentis. legionem quartãdecimã reliquit
Unam ex his tribus quas proxmie conscriptas
⁊ italia traduxerat. Ei legioni castris qr in¬
tentũ Tullium cieeronem prefecit. ducentosq
equites attribuit partito exercitu ¶ labienũ cũ
legiomibus tribus ad occanũ Uersus in eas ꝑtes
que menapios attingunt. proficisti uibet.
OTreboniũ cum pari legiomĩ mio ad eam re¬

Expanded text:
Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam re
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu prohibitus cũ reliquũ exercitũ sub¬
sequi crederet. dubium est. Sed certe ꝑ agros
in arduennã siluã: pars in cõtinẽtes palu¬
des profugit. Qui proximi oceano fuerunt: ii
insulis sese occultauerunt qual estus efficere
consuerunt. Multi ex suis fimibus egressi: se
suaqr oĩa alienissimis crediderunt. Catuuoleꝰ
rex dimidie partis eburomĩ qui una cũ am-¬
biorige con saliũ mierat. etate iam confectus
cũ laborem belli aut fuge ferre non posset oĩb
precibus de testatus ambiorigem qui eius cõ silii
auctor fuisset: Taxo ciuꝰ magna in gallia¬
ac germania copia est se exammauit᷑ Segni
Condrusiq ex gente et nĩo germanoꝵ qui sũt
inter eburones treuerosq: legatos ad cesarẽ
miserunt oratũ ne se in hostiũ mĩo duceret.
neue om̃i germanoꝵ qui essent citra rhemĩ
unã esse causam iudicaret. inhil se de bello co¬
gnonisse. nulla ambiorigi auxilia misisse.

Expanded text:
adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subadventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissisin Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ambiorigem contendit: quo in loco cũ pautis
equitibus esse dicebatur. Multũ cum ĩ ominb
rebus: tum in ie militari potest fortuna. nam
ut magno accidit casu ut in ipm incautũ et̃ atꝙ
imparatu nicideret. piiusꝙ eius adnentus ab
Sic magne fuit fortune oi militari instramẽto
quod circũ se habebat crepto: redelis equisq
deprchensis ip̃m effugere mortẽ. Sed hoc quoq
factũ est qd̾ edificio circundato silua: ut suit
sere domicilia galloꝵ qui uitandi estus causa
plerunq sil naꝵ atq fluminũ petunt propin¬
quitates. comites familiaresqr euis angusto in
loco paulisper equitũ nr̃oꝵ uimi sustinuerunt.
his pugnantibus illũ in equũ quidã ex suis ni¬
tulit fugientem silue texerunt: Sic ad sube¬
undum periculũ et ad uitandũ multũ fortuna
Ualuit. Ambiorix copias snas uidicio ne nõ
conduxerit. qd prelio dimicandũ non existima¬
rit. an temꝑe exclulus et repentino equitũ

Expanded text:
Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab sic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est, quod aedificio circumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinquitates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum
Abbreviated transcription (Latin):
leret. atq le cor auxilia tardaret. seducto
exercitu partem Utimã pontis que ripã Ubioꝵ
contingebat: in longitudinẽ pedũ ducentorũ
rescindit. atq in extremo ponte turrini tabu¬
latoꝵ quattuor constituit: presidiũq cohortiũ
xni. pontis tuendi causaponit. magnisq eũ
locũ munitionibus fũmat. Ci loco presidioq
GUulcatiũ tullũ adolescentem prefecit. Ipe
cũ maturescere frumenta inciperent: ad bellu
ambiorigis profectus: ꝑ arducimã siluã q̃ est
totius gallie maxima atq ab ripis rhem fiib
basiliũ cũ omni equitatu premittit: si quid
celeritate itmeris atq opportuntate tpĩs
proficere posset. monet ut ignes in castrisẜ
eri prohibeat. ne qua eius aduentus procul
significatio fiat. sese confestim subsequi dit.
Basilius ut imꝑatũ est: facit celeriter: contra q
oim opĩonem confecto itmere: multos in agris
mopmantes deprehendit: eoꝵ mlicio ad ip̃m

Expanded text:
leret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto leret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibBasilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sant magnitudine paulo intra elephantos specie
et colore et figura tauri. magna uis eoꝵ est et
magna Uelocitas. neq homini neq fere quã cõ¬
spexerint: parcunt. hoo tudiose foueis captos
interficiunt. hoc se labore durant adolescentes
atq hoc gn̾e uenationis exercent. et qui pluri¬
mos e hi interfecerint. relatis in publicũ corni¬
bus que sint testimonio. magnã ferunt laudẽ.
Sed assuesce̾ ad hoies et mansueti fieri ne par¬
uili quidẽ excepti possunt. Amplitudo cormũ
⁊ figura et spẽs multũ nr̃oꝵ bouũ cornbus
differt. hec studiose acquisita ab fabris argẽto
cuꝯdudunt. atq in amplissimis epulis pr̃o¬
pop poculis uuntur. Cesar postꝗͣ ꝑ ubios
eploratores comꝑit. Sueuos sese in Auas rece¬
pisse inopiam frumenti Ueritus: qd ut supra
demonstrauimus minime om̃s germani agri¬
culture itudent: constituit non progredi non¬
gius. Se ne oĩo metũ reditus sui harbaris tol¬

Expanded text:
sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est et magna velocitas, neque homini neque ferae quam conspexerunt parcunt. Hos studiose foveis captos interficiunt. Hoc se labore durant adulescentes atque hoc genere venationis exercent, et qui plurimos ex his interfecerunt, relatis in publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum et figura et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tol
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cornibus ab eius sũmo sicut palmie ran¬
qr late diffunduntur. Eadem est foemine ma¬
risq figura. eadem forma magnitudo q cor¬
nuũ. Sunt ite que appellantur altes. harũ
est consimilis capris figura et yarietas pel¬
liũ. sed magnitudine paulo antecedunt. niuiti¬
leqi sunt cornib et ciura sme nodis articliso
hũt. neq quietis causa procũbunt. neq si
quo afflicte casu conciderint. erigere sese: aut
sublenare possunt. his sunt atbores pro cubi¬
libus: ad eas se applicant: atq ita paululum
modo reclinate qui etem capiunt. Quaꝵ ꝙ
tignis cũ est aĩaduersum a uenatorib quo se
recipere consueuerint: om̃s eo loco aut ab radi¬
cibus subuertunt aut abscindunt arbores: tãtũ
ut sũma spẽs eaꝵ stantiũ relinquatur. Huc
eũ se consuetudine receperuit. in firmas arbo¬
res pondere affligunt. atq una ip̃e concidunt.¬
Feiciũ est genus eoꝵ qui Uri appellantur.hi

Expanded text:
sunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rasunt cornibus, et ab ejus summo, sicut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium; sed magnitudine paulo antecedunt, mutilaeque sunt cornibus, et crura sine nodis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arbores pondere affligunt, atque una ipTertium est genus eorum, qui uri appellantur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim assuetacti suꝑari multis uicti prelris
ne se ꝗdem ip̃i cum illis uirtute comparat
atitudo noue dieꝵ iter expedito patet. Non
em aliter finiri potest neqr mensuras itmeru
nouerunt. Oritur ab heluctioꝵ et nemetũ et
tauriacoꝵ finibus recta q uia fluminis da¬
mibii regione. Pertinet ad fines diacoꝵ et
Anartiũ. hinc se flectit siistrorsus diuerse
ab flumine regionibus multaꝵ q gentiũ fines
ꝑꝑ magnitudinem attingit. Neqr quis ꝙ̃ est hꝰ
germanie. qui se aut audisse aut adisse ad mi¬
cium huiꝰ silue dicat cũ dieꝵ iter .lx. pro¬
cesserit: aut quo ex loco oriatui acceperit. mul¬
taqr in ea feraꝵr genera nasci constat. que re¬
liquis in locis uisa non sunt. Ex quibus q̃ ma¬
xime differant a ceteris et memoria tradẽda
Uideantur hec sunt. Est bos cerui figura eꝰ
a media fronte inter aures uniũ cormi existit
excelsius magisq directũ hi que nobi nota

Expanded text:
paulatim assuefacti superari multisque victi praeliis, paulatim assuefacti superari multisque victi praeliis, nec se quidem ipsi cum illis virtute comparantlatitudo novem dierum iter expedito patet. Non enim aliter finiri potest, neque mensuras itinerum noverunt. Oritur ab Helvetiorum, et Nemetum, et Rauriacorum finibus rectaque fluminis Danubii regione, et pertingit ad fines Dacorum et Anartium. Hinc se flectit sinistrorsus diversis a flumine regionibus, multarumque gentium fines propter magnitudinem attingit. Neque quisquam est hujus Germaniae qui se aut audisse aut adiisse initium hujus silvae dicat, cum dierum iter sexaginta processerit, aut quo ex loco oriatur acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sunt. Ex quibus, quae maxime differant ab aliis et memoriae prodenda videntur, haec sunt: Est bos cervi figura, cujus a media fronte inter aures unum cornu existit excelsius magisque directum his quae nobis nota
Abbreviated transcription (Latin):
ducuntur. omi q his rerũ postea fides deiogat.
hospitem iuolare fas non putant. qui quaqr
dcausa ad cos uenerint: ab iniuria prohibent
sanctos h̃it. hisq oñu donius patent. uic tusq
comunicatur. Ac fuit antea tempus cugeri¬
manos galli uirtute suꝑarent . ultro bella in¬
serrent: propt̾ hoĩm multitudinẽ atq inopiã
trans rhenũ colonias mitterent. Itaq ea q̃
settilissima germanie sunt loca tircũ hericia
ilna qua eratosteni et quibusdã grecis fama
notam esse uideo. quam illi cortineam appellãt
iolge tecto sages occupauerunt. atq ibi conse¬
derunt. Que gens ad hoc tempus his sedibus
sse continet: sumã q habet iusticie & bellice
aidis opinionem: nũc quidã in eadẽ mnopia .e¬
state patientia qua germani permanent
codem iuctu et cultu corporis ituntur. Gallis¬
aut prouiciaꝵ propinquitas et trãsmarmaꝵ re
noticia multa ad copiam atq usu largiturlu

Expanded text:
ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant; qui quacumque de causa ad eos venerunt, ab iniuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent victusque communicatur. Ac fuit antea tempus, cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur. » Qui,
Abbreviated transcription (Latin):
laus est ꝗͣ latissime circum se Uastatis fimbus
solitudines habere. hoc propriũ Uirtutis ex ilti¬
mant. expulsos agris finitimos cedere. neq ꝗnꝗ
prope audere consistere. Dimul hoc se fore tu¬
tiores arbitrantur repentine inicursionis trmo¬
re sublato. cũ bellu ciuitas aut illatũ defendit
aut infert. Magistratus qui ei bello presint ut
uite necisq habeant p̾tatem deliguntur. In
pace nullus est cois magittratus. Sed pͥncipes
regionu atqr pagoꝵ inter suo rus dicunt.
controuersiasq mimiunt. Latrocinia nullam
hñt infanna q̃ extra fines cuui sq ciuitatis
fiunt. atq ea iuuentutis exercende ac desidie
minuende cansa fieri predicant: atq ui que
ex concilio in pͥncipibus dicit se ducẽ fore. qui
sequi ueluit proticeantur. Consargunt hi qui
causam et hoñem probant suiq auxiliũ por¬
licentur. atq ab multitudine collaridantur. Nuu
ntuti secuti nõ sunt in desertoꝵ ae prodito onuo

Expanded text:
laus est, quam latissime circum se vastatis finibus laus est, quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere. Simul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut inlatum defendit aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos ius dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cuiusque civitatis fiunt, atque ea iuventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentur atque ab multitudine collaudantur: qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero
Abbreviated transcription (Latin):
tatio: qd et promiscue in fluminibus ꝑluuntur:
et pellibus aut parius renonum tegumentis utũ¬
tur. magna corporis nuda parte. Agriculture
non student. maiorq pars eoꝵ Uic tus in lac te
casee carne consistit. Neqi quisꝗ̃ agri modu
certum. aut fines hñt proprios. Sed magistrat
ac principes in ag annos sugulos gentibus co¬
gnationbusq homi qui cum una coierunt.
q̃tum et quo loco uisum est agri attribuunt.
atq anno post alio trasire cogunt. Cius rei
multas afterunt causas: ne assidua consuetudie
capoti belli gerendi studui agricultura cõmutẽt
ne latos fines parare studeant. ne potentiores¬
inimmiliores possessionibus expellant. ne accura¬
tiuis ad frigora atq estus uitandos edificent.
ne qua orititur pecume cupiditas. Qua ex re
factiones dissensionesq oriuntur. Ut aĩ equi¬
tate plebem contineant. Cũ suas quisq opes cũ
potentissimis equari iudeat. Ciuitatibus maxĩa

Expanded text:
tatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur, tatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegumentis utuntur, magna corporis parte nuda. Agriculturae non student, majorque pars eorum victus in lacte, caseo carneque consistit. Neque quisquam agri modum certum, aut fines habet proprios. Sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt, atque post annum alio transire cogunt. Ejus rei multas afferunt causas: ne, assidua consuetudine capti, studium belligerandi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent, neque oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima
Abbreviated transcription (Latin):
confectis Una cremabantur. Que ciuitates
cõmodius suam rempuplicã admiinstrare existi¬
mantur. hñt legibus sancitũ. s quis ꝗd de repu
a finitinis rumore aut lama acceperint uti
a magistratum deferat. neue cũ quo alio cõicet.
d sope hoĩes temerarios atq imꝑitos falsis ru¬
moribus terreri. et ad facnius impelli. et de sũmit
rebus consiliũ capere cognitum est. Magistratus
que uisa sunt occultant. queq ex usu esse iudi¬
cauerint. multitudini produnt. De repu. insi
ac consuctudine multum differant. Nã neq dri¬
ades hñt qui rebus diuinis presiñt: neq sacrifi
ciis student. Deoꝵ nũo eos solos dicunt quor
du rei militaris cosiltie. ab paruulis labori et
duricie student. qui diutissime mmipuberes ꝑman¬
scrunt: maxima int̾ suos fecunt laudem. hoc aln
taturam abui uires neruosq confirmare putant.
ntra annu uigesimũ focmine noticiã habuisse: in
tirpissimis hñt rebus. Cuius rei milla est occul¬

Expanded text:
confectis, una cremabantur. Quae civitates confectis, una cremabantur. Quae civitates commodius suam rempublicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quis quid de republica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad magistratum deferat, neve cum quo alio communicet; quod saepe homines temerarios atque impeditos falsis rumoribus terreri, et ad facinus impelli, et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant, quaeque esse ex usu judicaverint multihac consuetudine differunt. Nam neque druides hciis student. Deorum numero eos solos ducunt, quosdiis rei militaris consistit: ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt, maximam inter suos ferunt laudem: hoc ali staturam, ali vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse iturpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occul
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis differunt. qeł liberos suos nisi cũ adole¬
uerint ut munus milicie sultinere possint palã
se adire non patiuntur. filiũq puerili etate
ex suis bomis ettimatione facta cũ dotis cõmu¬
nicant. huuis oĩs pecunie cõuinctim rõ habe
fructusqr seruantur It Uter eoꝵ uita suꝑarit.
ad cu pars utriusq eũ fiuctibus suꝑioꝵ teporũ¬
inperuemat. Uiri in uxoies sicuti in liberos uite
necis q habent pt̃atem. et cu pater familie illu¬
triore loco natus decessit: euis piopnnqui cõue¬
niunt. et de morte si rel in suspitionẽ uenit. de
Uxoribus in seruile modũ questionẽ hñt. Et s
comꝑtum est: igni ac oĩbus tormẽtis excruciatas
interticiunt. fimera sũt pro cultu galloꝵ ma¬
gnifica et sũptuosa oĩa q̃q uiuis cordi fuisse
arbitrantur in ignem inferunt etia aĩalia
ac paulo suꝑ hanc memoriã serui et cliẽtes qͦs
ab his dilectos esse constabat: iustis funeribus

Expanded text:
reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adolereliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servantur: uter eorum vita superarit, ad eupervenit. Viri in uxores, sicuti in liberos, vitae necisque habent potestatem. Et cum paterfamilias illustriore loco natus decessit, ejus propinqui conveniunt, et de morte, si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent. Et si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa, et omnia quae vivis cordi fuisse arbitrantur, in ignem inferunt, etiam animalia; ac, paulo supra hanc memoriam, servi et clientes, quos ab his dilectos esse constabat, justis funeribus
Abbreviated transcription (Latin):
candem fere quam relique gentes hñt opionem.
polliem morbos depellere. Mmerua operum
atq artificior micia tradere. Iouem imperium
celestium tenere. Martem bellu gerere. huic cu
pcelio dimicare constituunt ea que bello ceperut.
plerunq deuouent que suꝑauerint aialia capta
nmolant reliquasq nes in unũ locũ conferunt.
muluis in cuutatibus haꝵ reru extruc tos tumu¬
los locis consecratis conspitati litet᷑. Neq ut
sepe accidit ut neglecta quispiã religione aut
capta apud se occultare: aut postea tollere audet
grauissimũq ei nei suppliciũ cũ cruciatu con¬
aitutũ ett. Galli se oms ab dite patre progna¬
tos predicant. id q ab driadibus proditũ dicunt.
e cam causam spatia oiz tpis non nuo dieru
sed noctiũ finiunt. dies natales et mẽsiũ et
annoꝵ inicia sic obseruant. ut noctẽ dies sub¬
sequatur. In reliquis uite ĩstitutis hoc fere ab

Expanded text:
eandem fere, quam reliquae gentes, habent opinionem: eandem fere, quam reliquae gentes, habent opinionem: Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium caelestium tenere, Martem bella regere. Huic, cum proelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent: cum superaverunt, animalia capta immolant reliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt. Natio est om̃ galloꝵ admodũ dedita
religiombis atq ob eam causa qui sunt affecti
grauioribus morbis. quiq in prelns peri culisq lersan¬
tur aut pro uictimi hoĩez immolant. aut se mimo¬
laturos uouent. ministrisq ad ea sacrificia dria¬
dibus utuntur: qd pro uita hoĩs nisi uita hoi
reddatur. non posse deor immortaliu nimen arbi
tranitur placari. Publice enisdem generis hnt
instituta sacriticia. ibi mimani magintudine si¬
malacia hñt quoꝵ e conterta iuminibu membra
muo hominibus complent. quibus succensit. suc
gratiora dus imortalibus esse arbitrantur. Sed
cum cius gnis copia deficit et iam ad inuocentiã
supplicia descendunt. Deun maxime mercur u
colunt. huius plurima sunt simulatia. hũc oni
inuentorem artiũ ferunt. hunc uaꝵ atq itine
ducem. hunc ad questus pecune mercaturas q
habere uin maxmiã arbitiantur. Port hũt apol¬
lmem et martem et iouemi et mineruã. de his

Expanded text:
noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant aut se immolaturos vovent administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur, quod, pro vita hominis nisi hominis vita reddatur, non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circugratiora dis immortalibus esse arbitrantur; sed, cum eius generis copia defecit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem et Martem et Iovem et Minervam. De his
Abbreviated transcription (Latin):
qd neqr in uulgu disciplmã efferre uelint. neq
cos qui discunt litteris confisos mims memorie
studere. qd fere plerisq accidit: ut presidio lit¬
terar diligentia in ꝑdiscendo at memoriam
renuttant. In primis hoc uolunt persuadere
nen interire aĩas sed ab alus poit morte tran¬
sire ad alios. atq hoc maxime ad Uirtute eci¬
tari putant. metu mortis neglecto. Multa
preterea de syderibus atq eoꝵ motu. de muidi
ac terraꝵ magnitudine de reꝑ natura. de
eleoꝵ mimortaliu ui ac potestate disputant.
et iuuentuti tradunt. Alterii genus est equitũ.
hi cum est ulus atq aliquod bellũ incidit. qd fere
ante celaris aduentu quotannus accidere solebat
uti aut ip̃i inuirias inferrent. aut illas propulsant
onnnes in bello uersantur. atq eoꝵ ut quisq est
gn̾e copiitq amplissimus: ita plurimor circũ se
abactos clientes qr habet. hanc unã gr̃a poteciãq

Expanded text:
quod neque in vulgum disciplinam efferri velint neque quod neque in vulgum disciplinam efferri velint neque eos, qui discunt, litteris confisos minus memoriae studere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur, atque eorum ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam gratiam potentiamque
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mortuo aut si quis ex reliquis excellit. digni¬
tate succedit aut si sunt plures pares suffragio
dr iaclũ nõ minꝗ etia armis de principatu cõ¬
tendunt. hi certo anni tpe in finibus carnutũ
que regio totius gallie media habetur. consi¬
lunt in loco consecrato. Hnc onmes undiq qui
entre uersia hnt. couemunt coꝵ q decretis
inducusq parent. disciplma in britama reꝑta
atqr inde in galliã translata else ex istimatur.
t mic qui diligentius eam rem cognoscere uo¬
unt plerunq illo distendi causa proficiscunt.
Sriades a billo abesse consuerunt: neq tribu¬
auna cu reliques pendunt. milicie uacatione
omi qr reꝵ habent immumtatem. Tantis exci¬
tatis premns et sua sponte multi disciplma
ꝑmanent. neq fal esse existimant ea litteris
mandare. cũ in reliquis fere rebus publicis
piuiatisq rationibu grecis litteri Utantur.
Amihi dnabus de causis instituisse Ridentur

Expanded text:
Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit digniHoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit dignitate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique, qui controversias habent, conveniunt eorumque decretis iudiciisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam permanent. Neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus, publicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sese in seruitute dicant nobilib. In hos cadẽ oĩa
sunt iura. que dñs in seruos.ed de his duob
generibus alterũ est driadũ. alteꝵ equitũ.
Iili rebu diuinis intersunt. sacri ficia publica ac
priuata procurant. religiones interp̃tant᷑.. Ad
hos magnus adolestentiũ mĩs discipline caula
conturrit. magnoq hi sunt apud cos honore.
na fere de ominb controuersir publicis pͥuatisq
constituunt. Et si quod est admissũ facinus. si c¬
des facta. si de hereditate de finibus controu̾sia
est. id discernunt. premta penasq cõstituunt.
Si quis ant priu atus aut publicus eoꝵ decreto
non stetit sacrificris interdicunt. hec pena
apud eos ett grauissima. quibus ita e iterdich
ne quid ex contagione incõmodi accipiant: neq
in petentibus ius redditur: neq honor ullu
comunicatur. his aut omnib driaclib pest
Umi qui suma inter eos habet auc torita tetn.

Expanded text:
sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt, et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia est, idem decernunt, praemia poenasque constituunt; si qui aut privatus aut populus eorum decreto non stetit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdine quid ex contagione incommodi accipiant, neque his petentibus ius redditur neque honos ullus communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem.