comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ntelligebat. neq iam ut aliquid acꝗreret praelioq hostes lacesseret. Sed
in columem exercitum in egedrugum reduceret cogitabat. nanq altera ex
parte hellouagi quae ciuitas in gallia maximam habet opinionem uirtutis
nstabant. alteram camologenus parato atq instituto exercitu tenebat.
legiones a praesidio atq impedimentis interclusas maximũ flumen distine-¬
bat. tantis subito difficultatibus obiectis ab animi uirtute auxiliũ peten¬
dum uidebat. Subuesperum concilio conuocato cohortatus ut ea quae impe¬
rasset diligenter industrieq administrarẽt. naues quas a Medone dedu¬
cerat singulas equitibꝰ Romanis attribuit. Et pͥma confecta uigilia qua
milibꝰ passuum flumine secundo silentio progredi ibiq se expectari iubet.
ꝗnq cohortes quas minime firmas ad dimicandum eẽ existimabat castris
yraesidio reliquit quinq eiusdem legionis: reliquas de media nocte cum o¬

Expanded text:
intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas Metiosedo deduxerat, singulas equitibus Romanis attribuit, et prima confecta vigilia quattuor milia passuum secundo flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum o
Abbreviated transcription (Latin):
euocata sine contentione oppido potitur. Refecto ponte quem supioribꝰ
bꝰ hostes discederãt exercitum traducit. et secundo flumine ad luctetiam
iter facere cȩpit. Hostes re cognita ab iis qui a Melodone fugerãt. lucte¬
ciam incendi: pontesq eius oppidi rescindi ubẽt. Ipsi prospecta palude ad
ripas sequane e regione luctetie contra labiem castra considũt. lam Cae¬
sar a gergonia discessisse audiebatur iam de heduoꝵ defectione et secũdo
alliae motu rumores afferebantur: galliq in colloquiis interclusum itinere
sigeri caesarem in opia frumenti coactum in ꝓuinciam contendisse confirma¬
bant. Bellouagi autem defectione heduoꝵ cognita: qui ante erant ꝑ se infide-¬
es manus cogere atq aperte bellum parare ceperunt.cum labienus tant.
reꝵ cõmutatione longe aliud sibi capiendum consilium. atq antea senserat

Expanded text:
evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui Metiosedo fugerant, Lutetiam incendi pontesque eius oppidi rescindi iubent; ipsi profecti a palude ad ripas Sequanae e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat
Abbreviated transcription (Latin):
nae. Cuius aduentu ab hostibus cognito magnae ex finitimis ciuitatibꝰ copiae c¬
nerant. summa imꝑii traditur. Camurogeno Aulerco qui prope cõfectus aetate:
tamen ꝑꝑ singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem euocatꝰ. Is cum
imaduertisset ꝑpetuam eẽ paludem quae influeret in sequanam: atq illũ on¬
nem locum magnoꝑe impediret hic consedit: nostrosq transitu prohibere institu¬
it. Labienus primo uineas agere: cratibꝰ atq aggere paludem explere atq iteꝵ
munire conabatur. Postꝗͣ id difficilius fieri animaduertit. silentio e castris
tertia uigilia egressus eodem quo uenerat itinere Melledunũ ꝑuenit id est
pidum Senonum in insula Sequan& positum: ut pauloante de lutecia dixi
deprehensis nauibꝰ circiter ꝗn quaginta. celeriterq coniunctis: atq eo militibus
iniectis et rei nouitate ꝑterritis oppidanis quoꝵ magna pars erat ad bellum

Expanded text:
nae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae cnae. Cuius adventu ab hostibus cognito magnae ex finitimis civitatibus copiae convenerunt. Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus. Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus eodem quo venerat itinere Metiosedum pervenit. Id est oppidum Senonum in insula Sequanae positum, ut paulo ante de Lutetia diximus. Deprensis navibus circiter quinquaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
nino uado non posse transiri uideretur. Quibus rebus cognitis Caesar mati
nuerteret ut ne metu quidem necessario faciendum exxistimabat. cum infaĩa
tum maxime ꝙ. T. labieno atq his legionibus quas una miserat uehementer
mebat. Itaq admodum magnis diurnis nocturnisq itineribus confectis contra
omnium opinionem ad ligerim uenit: uadoq ꝑ equites inuento pro rei necessi¬
tate opportuno: ut brachia modo atq humeri ad sustinenda arma liberi ab a
ẽẽ possent: disposito equitatu qui uim fluminis refringeret: atq hostibꝰ primo
aspectu ꝑturbatis in columẽ exercitum traducit. frumentumq in agris et pecoi̾s
copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in senones facere instituit. Dũ haec
apud caesarem geruntur Labienus eo supplemento quod nuper ex italia uene
relicto Agedin ut eẽt impedimentis presidio cum quatuor legionibꝰ luteciam
proficiscitur. Id est oppidum parisioꝵ quod positum est in insula fluminis sequa¬

Expanded text:
nino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturnverteret, id ne metu quidem necessario faciendum existimabat; cum infamiatum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit. Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequa
Abbreviated transcription (Latin):
senatus cõuenisse. legatos ad Uercingentougem de pace et amicicia cõciliã¬
da publice missos non praetermittendum tantũ cõmodum existimauerunt.
taq interfectis nouioduni custodibꝰ quiq eo negociandi cã conuenerãt. pe-¬
niam atq equos interse partiti sunt. obsides ciuitatum bibracti ad magi¬
stratum deducendos curauerunt. oppidum quod a se teneri posse iudicabant:
ne quo eẽt usui romanis incenderunt. Frumenti quod subito potuerunt naui¬
bꝰ aduexerunt. reliquum flumine atq incendio corruperunt. Ipsi ex finit
regionibus copias querere cogere praesidia custodiasq ad ripas ligeris disponere
possent. quam ad spem multum eos adiuuabat. ꝙ liger ex niuibus creuerat: ut

Expanded text:
senatus ad eum convenisse, legatos ad Vercingetorigem de pace et amicitia conciliansenatus ad eum convenisse, legatos ad Vercingetorigem de pace et amicitia concilianda publice missos, non praetermittendum tantum commodum existimaverunt. Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum, quod a se teneri non posse iudicabant, ne cui esset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣhumiles accepisset: et compulsos in oppida mulctatos agris omnibus ere¬
tis copiis imposito stipendio obsidibꝰ summa cum contumelia extortis: et quã
in fortunã quãq in amplitudinẽ deduxisset. ut non solum inpͥstinũ statum
rediissent: sed omnium tempoꝵ dignitatem et gratiã antecessisse uiderẽt᷑.
his datis mandatis eos abse dimittit. Nouiodunum erat oppidum heduo¬
ꝑ ad ripas ligeris oporcũo loco positum. Huc Caesar omnes obsides galli
frumẽtum pecuniam publicam suoꝵ atq exercitꝰ impedimẽtoꝵ magnã ꝑtem
cõtulerat. huc magnum numeꝵ eqͦꝵ huius belli causa in italia atq hispaĩa
coemptoꝵ miserat᷑. Eo cum eporedorix Uiridomarꝰq uenissẽt: et de statu
tatis cognouissẽt licta uictum bibrate ab heduis receptum: qͦd est oppidũ apđ
s maxime auctoritatis Conuictolitanem magistratum magnãq ꝑtem ade

Expanded text:
et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereet quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, obsidibus summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omnium temporum dignitatem et gratiam antecessisse viderentur. His datis mandatis eos ab se dimisit. Noviodunum erat oppidum Aeduorum ad ripas Ligeris opportuno loco positum. Huc Caesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat; huc magnum numerum equorum huius belli causa in Italia atque Hispania coemptum miserat. Eo cum Eporedorix Viridomarusque venissent et de statu civitatis cognovissent, Litaviccum Bibracti ab Aeduis receptum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritatis, Convictolitavim magistratum magnamque partem
Abbreviated transcription (Latin):
buerẽt. eadem de profectione cogitans quae senserat. legiones ex castr
educit. aciemq idoneo loco constituit. Cum Uercingentorix nihilominus
in aquum locum descenderet: leui facto equestri praelio atq secundo in ca¬
stra exercitum reduxcit. cum hoc idem postero die fecisset satis ad gal
ostentationẽ minuendam militumq animos cõfirmandos factum existimãs
in heduos mouit castra ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad f
dorige heduis appellatus didicit cum omni equitatu lictauicum ad solicitã¬
s heduos profectum: opus ẽẽ ipsos antecedere ad confirmandam ciuitati
et si multis iam rebus ꝑfidiam Caesar heduoꝵ ꝑspectam habebat: atq hoꝵ di¬
scessu ad maturari defectionẽ ciuitatis existimabat: tamen eos non retu
dos constituit: ne aut inferre iniuriam uideretur: aut dare timoris aliquã
suspicionem. Discedentibꝰ his breuiter sua in heduos merita exposuit quos

Expanded text:
buerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris buerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad fldorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discessu admaturari defectionem civitatis existimabat, tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam suspicionem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exposuit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendi constitissent. neq a tribunis militum legatisq retineriꝰ potuis¬
it. exposuit quid iniquitas loci posset: quid ipse ad anaricum sensisse
cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam uictoriã
dimisissẽt: ne paruum modo detrimentum in cõtentione ꝑꝑ iniquitatẽ
accideret. quantopere eoꝵ animi magnitudinẽ admiraretur: quod nõ ca¬
stroꝵ munitiones: non altitudo montis: non murꝰ oppidi tardare potuisset:
ntoꝑe licentiam arrogantiamq reprehendere quod plus se ꝗͣ imꝑatorem
de uictoria atq exitu reꝵ sentire exxistimarent. nec minꝰ se ab milite mode¬
stiam et continentiam ꝗͣ uirtutem et animi magnitudinẽ desiderare. hac
habita concione et ad extremum confirmatis militibꝰ ne obhanc causam aĩo
ꝑmouerentur. neu quod iniquitas loci attulisset id uirtuti hostium attri-¬

Expanded text:
recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuisrecipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuisnt. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare. Hac habita contione et ad extremam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tri
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. proinde abite dum est facultas: uosq ad legionem recipite. lta pu-¬
ans post paululum concidit ac suis saluti fuit. Hostri cum undiq pre¬
merentur.XLUI. centurionibꝰ amissis deiecti sunt loco. sed intolerantius
los insequentes legio decima tardauit quae pro praesidio paulo aꝗore lo¬
co constiterat. hanc rursus. xiii. legionis cohortes excceperunt: quae ex ca¬
stris minoribꝰ educte cum .T. Sextio legato ceperant Locum suꝑiorẽ. legio
ubi pͥmum planiciem attigerũt: infestis contra hostes signis cõstiterun
Uercingentorix abradicibꝰ collis suos intra munitiones reduocit. Eo die sũt¬
milites paulominus septingentis desiderati. Postero die Caesar concione
aduocata temeritatem cupiditatemq militum reprehendit qͦd sibi ip̃i iuc¬
cauissẽt. quo procedendum aut quid agendum uideretur. neq signo dato¬

Expanded text:
ciunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnciunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo
Abbreviated transcription (Latin):
istinenda&e causa miserat. hi similitudine armoꝵ uehementer nr̃os ꝑterruerunt
ac tametsi deatris humeris exertis animaduertebantur quod insigne pacatũ
ẽ consueuerat. tamen id ipsum sui fallendi causa milites abhostibus factun
existimabant. Fodem tempore. L. Sabinus centurio quiq murum una ascẽ¬
derant circũ uenti atq interfecti muro praecipitabantur. M. Petronius eius
ac desperans sui: multis iam uulneribꝰ acceptis manipularibꝰ suis ꝗ eum secu
rant. qͦniam inquit me una uobiscum seruare non possum: uestrae ꝗdem
certe saluti prospiciam quos cupiditate gloriae adductus inꝑiculum deduxi
Uos data facultate uobis consulite. Simul in medios hostes irrupit. duobus
erfectis reliquos a porta paululum submouit. conantibꝰ auxiliari sus fu¬
stra inquit meae uitae subuenire conamini quem iam sanguis uiresq defi¬

Expanded text:
distinendae causa miserat. Hi similitudine armorum vehementer nostros perterruerunt, distinendae causa miserat. Hi similitudine armorum vehementer nostros perterruerunt, ac tametsi dextris humeris exsertis animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque defi
Abbreviated transcription (Latin):
e muro manus tendebant suos ostentare et more gallico passum capillum
tare liberosq in conspectum ꝓferre ceperunt. Erat Romanis nec loco nec nu¬
mero aequa contentio simul et cursu et spatio pugnae defatigati non facile re¬
entes atq integros sustinebant. Caesar cum iniquo Loco pugnari hostiũq a¬
geri copias uideret prȩmetuens suis ad .T. Sextum legatum: quẽ minoribus ca¬¬
stris praesidio reliquerat misit: ut cohortes ex castris celeriter educeret: et sub
mo colle a dextro latere hostiũ constitueret: ut si nr̃os Loco depulsos uidisset
quominus libere hostes insequerentur terreret. Ipse paulum ex eo loco cũ legio
rogressus ubi constiterat euentum pugnae expectabat. Cum acerrime co¬
minus pugnaretur hostes loco et numero: nostri uirtute confiderẽt. subito sũt
hedui uisi ablatere nr̃is aperto quos Caesar abdextra parte alio ascensu manꝰ

Expanded text:
de muro manus tendebant, suos obtestari et more Gallico passum capillum de muro manus tendebant, suos obtestari et more Gallico passum capillum ostentare liberosque in conspectum proferre coeperunt. Erat Romanis nec loco nec numero aequa contentio; simul et cursu et spatio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant. Caesar, cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri copias videret, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ex castris celeriter educeret et sub infimo colle ab dextro latere hostium constitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur terreret. Ipse paulum ex eo loco cum legione progressus, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat. Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab latere nostris aperto, quos Caesar ab dextra parte alio ascensu manus
Abbreviated transcription (Latin):
narici fecissent. ne a mulieribꝰ quidem atq infantibꝰ abstinerẽt. nõ nul¬
Le de muris ꝑmanus demissae se se militibus tradebantL. Sabinus
centurio legionis octauae quem inter suos eo die dixisse cõstabat exx¬
citari se auaricensibus premiis neq cõmissurum ut pͥus quisꝗͣ muros ascenderet
es suos nactus manipulares: atq abhis subleuatus murum ascendit. hos ips
rursus singulos expectans in murum extulit. Interim qui ad alteram partem
pidi ut supra demonstrauimus munitionis causa conuenerãt. pͥmo ex audito
clamore inde etiam crebris nunciis incitati oppidum a Romanis teneri praemis¬
sis equitibꝰ magno concursu eo contenderunt. eoꝵ ut quisq pͥmus uenerat eo¬
ntendebat sub muro consistebat. suoꝵq pugnantium numeꝵ augebat. qͦru
cum magna multitudo conuenisset. matresfamiliae quae pauloante Romanis

Expanded text:
varici fecissent, ne a mulieribus quidem atque infantibus abstinerent: nonnulvarici fecissent, ne a mulieribus quidem atque infantibus abstinerent: nonnullae de muris per manus demissae sese militibus tradebant. Lucius Fabius, centurio legionis VIII, quem inter suos eo die dixisse constabat excitari se Avaricensibus praemiis neque commissurum, ut prius quisquam murum ascenderet, tres suos nactus manipulares atque ab eis sublevatus murum ascendit: hos ipse rursus singulos exceptans in murum extulit. Interim ei qui ad alteram partem oppidi, ut supra demonstravimus, munitionis causa convenerant, primo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno concursu eo contenderunt. Eorum ut quisque primus venerat, sub muro consistebat suorumque pugnantium numerum augebat. Quorum cum magna multitudo convenisset, matres familiae, quae paulo ante Romanis
Abbreviated transcription (Latin):
animo ꝓposuerat Caesar receptui cani iussit: legioniq decimae qua cum
at concionatus signa constituit. at reliquaꝵ legionum milites nõ ea¬
audito sono tubae quod satis magna uallis intercedebat. tamen a tribu-¬
nis militum legatisq ut erat a caesare praeceptum retinebantur. Sed
elati spe celeris uictoriae et hostium fuga et suꝑioꝵ tempoꝵ secundis p̃¬
liis. nil adeo sibi arduum ẽẽ existimauerunt: quod non uirtute con¬
sequi possent. neq prius finem fecerunt sequendi ꝗͣ muro oppidi por-
tisꝙ appropinquauerũt. Tum uero ex omnibꝰ partibus urbis orto cla¬
more qui longius aberant repentino tumultu perterriti cum hostem in¬
ra portas existimarẽt eẽ sese ex oppido eiecerunt. Matresfamilia&e d
muro uestem aurum argentumq iactabant: et pectore nudo ꝓminẽtes
passis manibus obtestabantur Romanos ut sibi parçerent. neu sicut a¬

Expanded text:
animo proposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique decimae, quacum animo proposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique decimae, quacum erat, continuo signa constituit. Ac reliquarum legionum milites non exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisque, ut erat a Caesare praeceptum, retinebantur. Sed elati spe celeris victoriae et hostium fuga et superiorum temporum secundis proeliis nihil adeo arduum sibi esse existimaverunt quod non virtute consequtisque appropinquarunt. Tum vero ex omnibus urbis partibus orto clamore, qui longius aberant repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas esse existimarent, sese ex oppido eiecerunt. Matres familiae de muro vestem argentumque iactabant et pectore nudo prominentes passis manibus obtestabantur Romanos, ut sibi parcerent neu, sicut A
Abbreviated transcription (Latin):
dem tempore ad heduos mittit. oppidi murus ab planicie atq initio a¬
scensus recta regione si nullus anfractus intercideret: mille. cc. passus
aberat: quicquid huic circuitus ad molliendum cliuum accesserat id
spatium itineris augebat a medio fere colle in longitudine ut natura mõ¬
tis ferebat ex grandibus sacis sex pedum murum qui nr̃oꝵ impetum
tardaret ꝑduocerant galli atq inferiore omni spatio uacuo relicto suꝑio¬
rem partem collis usꝙͦ ad murum oppidi densissimis castris compleue¬
rãt. Malites dato signo celeriter ad munitionem ꝑueniunt. eandemꝙ trãs-¬
ressi ternis castris potiuntur. Ac tanta fuit in castris capiendis celeri¬
tas Ut teuthomatus Rex introbrogum subito in tabernaculo oppressus ut
meridie conquieuerat. suꝑiore corporis parte nudata uulnerato e quo
uia se ex manibus predantium militum criperet. Consecutꝰ id qͦd in

Expanded text:
dem tempore Aeduos mittit. Oppidi murus ab planitie atque initio adem tempore Aeduos mittit. Oppidi murus ab planitie atque initio ascensus recta regione, si nullus anfractus intercederet, MCC passus aberat: quidquid huc circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat. A medio fere colle in longitudinem, ut natura montis ferebat, ex grandibus saxis sex pedum murum qui nostrorum impetum tardaret praeduxerant Galli, atque inferiore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant. Milites dato signo celeriter ad munitionem perveniunt eamque transgressi trinis castris potiuntur; ac tanta fuit in castris capiendis celeritas, ut Teutomatus, rex Nitiobrigum, subito in tabernaculo oppressus, ut meridie conquieverat, superiore corporis parte nudata vulnerato equo vix se ex manibus praedantium militum eriperet. Consecutus id quod
Abbreviated transcription (Latin):
causa uagarentur. longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones.
haec procul ex oppido uidebantur: et erat a Giergonia despectus in castra. ne
tanto spatio certi quid ẽẽt explorari poterat. Fegionem unam eodem iugo
mutit et paulum progressam inferiore constituit loco syluisq occultat. au¬
getur gallis suspicio: atq omnes illo munitionum copiae traducuntur. Ua¬
cua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suoꝵ occultatisq
signis militaribus raros milites qui ex oppido animaduerterentur ex maio¬
ribus castris ad minora traducit. legatis quos singulis legionibꝰ praefece
quid fieri uelit ostendit. in pͥmis monet ut contineant milites ne studio pu¬
gnandi aut spe prede longius progrediantur: quid iniquitas loci habeat
modi proponit: hoc una celeritate posse mutari: occasionis eẽ rem nõ
praelii. his rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eo¬

Expanded text:
causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones. causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones. Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat. Legionem unam eodem iugo mittit et paulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat. Augetur Gallis suspicio, atque omnes illo ad munitionem copiae traducuntur. Vacua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suorum occultatisque signis militaribus raros milites, ne ex oppido animadverterentur, ex maioribus castris in minora traducit legatisque, quos singulis legionibus praefecerat, quid fieri velit ostendit: in primis monet ut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe praedae longius progrediantur; quid iniquitas loci habeat incommodi proponit: hoc una celeritate posse mutari; occasionis esse rem, non proeli. His rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eo
Abbreviated transcription (Latin):
line cerni poterat.Admiratus quaerit ex perfugis causam: qͦꝵ magn
ad eum quotidie confluebat. Constabat inter omnes: quod iam ip̃e Cae¬
sar ꝑ exploratores cognouerat dorsum eẽ eius iugi prope aequum: sed
syluestrem et angustum qua ẽẽt aditus ad alteram partem oppid
uehementer huic illos Loco timere: nec iam aliter sentire uno colle ab
Romanis occupato si alteꝵ amisissent: ꝗn pene circũ uallati: atq omni¬
tu et pabulatione interclusi uiderentur. Ad hunc muniendum
omnes a Uercingentorige aduocatos. hac re cognita Caesar mittit ꝗͣ plu¬
res eꝗtum turmãs eisdem media nocte imꝑat ut paulo tumultuosuis om¬
nibꝰ locis uagarentur. Prima luce magnum numeꝵ impedimẽtoꝵ ex ca-¬
stris detrahi mulionesq cum cassidibus eꝗtum specie ac simulatione
collibus circũ uehi iubet. his paucos addit milites qui latiꝰ ostentatioĩs

Expanded text:
tudine cerni poterat. Admiratus quaerit ex perfugis causam, quorum magnus tudine cerni poterat. Admiratus quaerit ex perfugis causam, quorum magnus ad eum cotidie numerus confluebat. Constabat inter omnes, quod iam ipse Caesar per exploratores cognoverat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc silvestrem et angustum, qua esset aditus ad alteram partem oppidi; huic loco vehementer illos timere nec iam aliter sentire, uno colle ab Romanis occupato, si alterum amisissent, quin paene circumvallati atque omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige evocatos. Hac re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumultuosius omnibus locis vagarentur. Prima luce magnum numerum impedimentorum ex castris collibus circumvehi iubet. His paucos addit equites qui latius ostentationis
Abbreviated transcription (Latin):
ore et capti compendio exc direptis bonis quod ea res ad multos ꝑt¬
nebat timore penae exterriti consilia clam de bello inire incipiunt. ci¬
itates reliquas legationibus solicitant. quae tametsi Caesar intell¬
gebat tamen ꝗͣmitissime põt legatos appellat: nihil se ꝑꝑ inscientiam le¬
uitatemq uulgi grauius de ciuitate iudicare: neq de sua in heduos be¬
ne uolentia diminuere. Ip̃se maiorem galli&e motum expectans ne abom¬
nibus ciuitatibus circũsisteretur consilia inibat quemadmodũ a ger¬
onia discederet: ac rursus omnem exercitum contraheret: ne pro¬
ctio nata ab timore defectionis similis fuge uideretur. haec cogitã¬
ti accidere uisa est facultas bene rei gerend&e. nam cum in minora ca-¬
stra operis ꝑspiciendi causa uenisset: animaduertit collem qui abho-¬
stibꝰ tenebatur nudatum hominibꝰ qui superioribꝰ diebus uix praȩ multi¬

Expanded text:
ore et capti compendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos pertore et capti compendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos pertinebat, timore poenae exterriti consilia clam de bello inire incipiunt civitatesque reliquas legationibus sollicitant. Quae tametsi Caesar intellegebat, tamen quam mitissime potest legatos appellat: nihil se propter inscientiam levitatemque vulgi gravius de civitate iudicare neque de sua in Aeduos benevolentia deminuere. Ipse maiorem Galliae motum exspectans, ne ab omnibus civitatibus circumsisteretur, consilia inibat quemadmodum ab Gergovia discederet ac rursus omnem exercitum contraheret, ne profectio nata ab timore defectionis similis fugae videretur. Haec cogitanti accidere visa est facultas bene rei gerendae. Nam cum in minora castra operis perspiciendi causa venisset, animadvertit collem, qui ab hostibus tenebatur, nudatum hominibus, qui superioribus diebus vix prae multi
Abbreviated transcription (Latin):
os auaricia: alios iracundia et temeritas: quae maxime illi hominũ ge¬
neri ẽ innata ut leuem auditionem habeant pro re comperta. bona ci¬
uium Romanoꝵ diripiunt: cedes faciunt in seruitutem abstrahunt ad-¬
iuat rem proclinatam cõuictolitanis plebemq ad furorem impellit.
facinore admisso ad sanitatem reuerti pudeat. M. Aristum tribunum
militum iter ad legionem facientem fide data ex oppido cauillan de¬
ucunt. Idem facere cogunt eos qui negociandi causa ibi constiterãt
hos continuo itinere adorti omnibus impedimentis exuunt. repugnã¬
tes diem noctemq obsident: multis utrinq interfectis maiorẽ multitu¬
dinẽ armatoꝵ concitant. Interim nuncio allato omnes eoꝵ milites in
potestate Caesaris teneri: concurrunt ad Aristum: nihil publico factũ
onsilio demonstrant: quaestionem de bonis direptis decernunt. Li¬
uicti fratrumq bona publicant. legatos ad caesarem sui purgandi cã
mittunt. haec faciunt suoꝵ recuꝑandoꝵ causa. Sed contaminati faci-¬

Expanded text:
os avaritia, alios iracundia et temeritas, quae maxime illi hominum generi est innata, ut levem auditionem habeant pro re comperta. Bona civium Romanorum diripiunt, caedes faciunt, in servitutem abstrahunt. Adiuvat rem proclinatam Convictolitavis plebemque ad furorem impellit, ut facinore admisso ad sanitatem reverti pudeat. Marcum Aristium, tribunum militum, iter ad legionem facientem fide data ex oppido Cabillono educunt: idem facere cogunt eos, qui negotiandi causa ibi constiterant. Hos continuo in itinere adorti omnibus impedimentis exuunt; repugnantes diem noctemque obsident; multis utrimque interfectis maiorem multitudinem armatorum concitant. Interim nuntio allato omnes eorum milites in potestate Caesaris teneri, concurrunt ad Aristium, nihil publico factum consilio demonstrant; quaestionem de bonis direptis decernunt, Litavicci fatrumque bona publicant, legatos ad Caesarem sui purgandi gratia mittunt. Haec faciunt reciperandorum suorum causa; sed contaminati facin
Abbreviated transcription (Latin):
dere. deditionẽ significare et proiectis armis mortem deprecari incipiunt.
fortuna deserere patronos G ergoniã ꝓfugit. Caesar nunciis ad ciuitatẽ
heduoꝵ missis qui suo beneficio conseruatos docerẽt: quos iure belli inter¬
ficere potuissent: tribꝰq horis noctis exercitui datis castra ad Gergoniã
mouit. Medio ferẽ itinere equites a fabio missi quanto res in ꝑiculo fuerit
onũt sũmis copiis castra oppugnata demonstrãt. cum crȩbro integri d¬
fessis succederẽt: nr̃osq assiduo labore defatigarẽt quibus ꝑꝑ magnĩtudi¬
nẽ castroꝵ ꝑpetuo eẽt uisdem in uallo ꝑmanendum: multitudine sãgittaꝵ¬
q teloꝵ omnis generis multos uulneratos ad haec sustinenda magno
uidi fuiste tormenta. fabium discessu eoꝵ duabꝰ relictis portis obstruere
caetinas pluteosq uallo addere: et se in posteꝵ diẽ similemq casũ aspectare.

Expanded text:
dere, deditionem significare et proiectis armis mortem deprecari incipiunt. dere, deditionem significare et proiectis armis mortem deprecari incipiunt. trema fortuna deserere patronos, Gergoviam profugit. Caesar nuntiis ad civitatem Aeduorum missis, qui suo beneficio conservatos docerent quos iure belli interficere potuisset, tribusque horis noctis exercitui ad quietem datis castra ad Gergoviam movit. Medio fere itinere equites a Fabio missi, quanto res in periculo fuerit, exponunt. Summis copiis castra oppugnata demonstrant, cum crebro integri defessis succederent nostrosque assiduo labore defatigarent, quibus propter magnitudinem castrorum perpetuo esset isdem in vallo permanendum; multitudine sagittarum atque omnis generis telorum multos vulneratos; ad haec sustinenda magno usui fuisse tormenta. Fabium discessu eorum duabus relictis portis obstruere ceteras pluteosque vallo addere et se in posterum diem similemque casum apparare.
Abbreviated transcription (Latin):
fectus solicitudine hoc nũcio caesar: qđ semꝑ heduoꝵ ciuitati praecipue in¬
dulserat. nulla interposita dubitatione legiones expeditas quatuor eꝗtatũ
mnẽ ex castris educit. Nec fuit spatium tali ad contrahenda castra tem¬
pore. quod res posita in celeritate uidebatur: fabium legatum cum legioni
uabus castris praesidio reliquit. fratres licta uicti cum comprehendi iu¬
sisset paulo ante repperit ad hostes fugisse. Adhortatus milites ne necessa¬
rio tempore itineris Labore ꝑmoueantur. cupidissimis omnibꝰ progressus
ia passuũ.xxu. agmen heduoꝵ cõspicatus ĩmisso eꝗtatu iter eoꝵ morat᷑
atq impedit interdicitq omnibus ne quenꝗͣ interficiant. Eporedorigem
Uiridomaꝵ quos illi interfectos existimabant inter eꝗtes uersari suosq
appellare uibet. his cognitis et lictauicti fraude ꝑspecta hedui manus tẽ¬

Expanded text:
fectus sollicitudine hoc nuntio Caesar, quod semper Aeduorum civitati praecipue infectus sollicitudine hoc nuntio Caesar, quod semper Aeduorum civitati praecipue indulserat, nulla interposita dubitatione legiones expeditas quattuor equitatumque omnem ex castris educit; nec fuit spatium tali tempore ad contrahenda castra, quod res posita in celeritate videbatur; Gaium Fabium legatum cum legionibus duabus castris praesidio relinquit. Fratres Litavicci cum comprehendi iussisset, paulo ante reperit ad hostes fugisse. Adhortatus milites, ne necessario tempore itineris labore permoveantur, cupidissimis omnibus progressus milia passuum XXV agmen Aeduorum conspicatus immisso equitatu iter eorum moratur atque impedit interdicitque omnibus ne quemquam interficiant. Eporedorigem et Viridomarum, quos illi interfectos existimabant, inter equites versari suosque appellare iubet. His cognitis et Litavicci fraude perspecta Aedui manus ten
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut simili rõne atq ipse fecerit suas iniurias ꝑsequantur. Eporedoris
heduus summo loco natus adolescens et summae domi potentiae et uña Uiri-¬
omarꝰ pari aetate et gratia sed genere dispari: quẽ Caesar ab diui ci ache
sibi traditum ex humili loco ad summã dignitatem ꝑduxerat: in eꝗtũ nuo
cõuenerãt nominatim ab eo euocati. his erat inter se de pͥncipatu contẽtio:
t illa magistratuum cõtrouersia. alter pro Conuictolitano. alter pro co¬
to summis opibus pugnauerãt. Ex his eporedorix cognito licta uicti con¬
silio media fere nocte rem ad caesarem defert. orat ne patiatur ciuitatẽ
rauis adolescentium cõsiliis abamicicia populi. R. deficere. qͦd futurũ
uideat si tot hominum milia cum hostibꝰ cõuinxerint. quoꝵ salutẽ neq pro¬
pinqui negligere neq ciuitas leui momento ex timare posset. Magna af-¬

Expanded text:
atur ut simili ratione atque ipse fecerit suas iniurias persequantur. Eporedorix atur ut simili ratione atque ipse fecerit suas iniurias persequantur. Eporedorix Aeduus, summo loco natus adulescens et summae domi potentiae, et una Viridomarus, pari aetate et gratia, sed genere dispari, quem Caesar ab Diviciaco sibi traditum ex humili loco ad summam dignitatem perduxerat, in equitum numero convenerant nominatim ab eo evocati. His erat inter se de principatu contentio, et in illa magistratuum controversia alter pro Convictolitavi, alter pro Coto summis opibus pugnaverant. Ex eis Eporedorix cognito Litavicci consilio media fere nocte rem ad Caesarem defert; orat ne patiatur civitatem pravis adulescentium consiliis ab amicitia populi Romani deficere; quod futurum provideat, si se tot hominum milia cum hostibus coniunxerint, quorum salutem neque propinqui neglegere, neque civitas levi momento aestimare posset. Magna ad
Abbreviated transcription (Latin):
uellet atq eadem quae lictauictus ꝓnunciauerat multitudini exponũt mul¬
tos equites heduoꝵ interfectos qđ collocuti cum Aluernis dicerentur: ipsos
se inter multitudinẽ militum occultasse atq ex media cede fugisse. Concla¬
mant hedui et lictauictum obsecrãt ut sibi consulat. Quasi uero in ꝗt cõsilii
sit res ac non necesse sit nobis Gergoniã contendere. et cũ aluernis nosmet
coniungere. An dubitamus ꝗn nefario facinore Romani iani ad nos interfici¬
idos concurrant: proinde siquid nobis animi ẽ ꝑsequamur eoꝵ mortẽ qi
indignissime interierunt: atq hos latrones interficiamus. ostendit ciues Ro¬
anos qui eius praesidii fiducia uña erant. magnum numeꝵ frumenti cõme¬
atuumq diripit: ipsos crudeliter excruciatos interficit: nuncios tota ciuita¬
te heduoꝵ dimittit eodem mendacio de cede eꝗtum et pͥncipum ꝑmouet hor-¬

Expanded text:
vellet, atque eadem, quae Litaviccus pronuntiaverat, multitudini exponunt: mulvellet, atque eadem, quae Litaviccus pronuntiaverat, multitudini exponunt: multos equites Aeduorum interfectos, quod collocuti cum Arvernis dicerentur; ipsos se inter multitudinem militum occultasse atque ex media caede fugisse. Conclamant Aedui et Litaviccum obsecrant ut sibi consulat. "Quasi vero," inquit ille, "consili sit res, ac non necesse sit nobis Gergoviam contendere et cum Arvernis nosmet coniungere. An dubitamus quin nefario facinore admisso Romani iam ad nos interficiendos concurrant? Proinde, si quid in nobis animi est, persequamur eorum mortem qui indignissime interierunt, atque hos latrones interficiamus." Ostendit cives Romanos, qui eius praesidi fiducia una erant: magnum numerum frumenti commeatusque diripit, ipsos crudeliter excruciatos interficit. nuntios tota civitate Aeduorum dimittit, eodem mendacio de caede equitum et principum permovet; hort
Abbreviated transcription (Latin):
riter adolescentibus et oratione magistratus et premio deductis cum se uel pͥn¬
cipes eius consilii fore profiterentur. ratio ꝑficiendi quaerebatur ꝙ ciuitatẽ
temere ad suscipiendum hellum adduci posse nõ confidebant. placuit ut lic¬
ictus: decem illis milibꝰ quae caesari ad bellum mitterentur praeficeretur:
atq ea ducenda curaret: fratresq eius ad Caes arẽ praecurrerẽt: reliqua qua
ratione agi placeat cõstituunt. Licta uictus accepto exercitu cum milia passu¬
um circiter .xxx. ab Gergonia abesset. cõuocatis subito militibus lachrymãs
quo proficiscimur inquit milites: omnis noster equitatus: omnis nobilitas in¬
eriit pͥncipes ciuitatis eporedorix et Uiridomarus insimulati proditior
ab Romanis indicta causa interfecti sunt. hoc ab ipsis cognoscite qui ex ip̃a ce¬
de fugerũt. Nam ego fratribus atq omnibꝰ meis propinꝗs interfectis dolore ꝓ-¬
ibeor quae gesta sunt ꝓnunciare. Producuntur ii quos ille edocuerat: quae d

Expanded text:
riter adulescentibus et oratione magistratus et praemio deductis, cum se vel principes eius consili fore profiterentur, ratio perficiendi quaerebatur, quod civitatem temere ad suscipiendum bellum adduci posse non confidebant. Placuit ut Litaviccus decem illis milibus, quae Caesari ad bellum mitterentur, praeficeretur atque ea ducenda curaret, fratresque eius ad Caesarem praecurrerent. Reliqua qua ratione agi placeat constituunt. Litaviccus accepto exercitu, cum milia passuum circiter XXX ab Gergovia abesset, convocatis subito militibus lacrimans, "Quo proficiscimur," inquit, "milites? Omnis noster equitatus, omnis nobilitas interiit; principes civitatis, Eporedorix et Viridomarus, insimulati proditionis ab Romanis indicta causa interfecti sunt. Haec ab ipsis cognoscite, qui ex ipsa caede fugerunt: nam ego fratribus atque omnibus meis propinquis interfectis dolore prohibeor, quae gesta sunt, pronuntiare." Producuntur hi quos ille edocuerat quae dici
Abbreviated transcription (Latin):
pars inferior integra remanebat. pontem reficere cȩpit. Celeriter effecto oꝑe
gionibꝰq transmissis: et loco castris idoneo delecto reliquas copias reuoci¬
uitꝰ. Uercingentorix re cognita ne cõtra suam uoluntatem dimicare cogeret᷑
magnis itineribꝰ antecessit. Caesar ex eo loco qui uis castris Gergoniam ꝑue¬
nit equestriq eo die praelio leui facto ꝑspecto urbis situ quae posita in altis¬
simo monte omnes aditus difficiles habebat. de expugnatione nõ prius agen
ppidum positis mediocribus circum se interuallis separatim singulaꝵ ciuitati
copias collocauerat: atq omnibꝰ eius iugi collibus occupatis quã despici pote¬
rat horribilem speciem prebebat. pͥncipesq eaꝵ ciuitatum quos sibi ad cõsili
m capiendum delegerat prima luce quotidie ad se uenire iubebat: seu qꝗ¬

Expanded text:
pars inferior integra remanebat, pontem reficere coepit. Celeriter effecto opere pars inferior integra remanebat, pontem reficere coepit. Celeriter effecto opere legionibusque traductis et loco castris idoneo delecto reliquas copias revocavit. Vercingetorix re cognita, ne contra suam voluntatem dimicare cogeretur, magnis itineribus antecessit. Caesar ex eo loco quintis castris Gergoviam pervenit equestrique eo die proelio levi facto perspecto urbis situ, quae posita in altissimo monte omnes aditus difficiles habebat, de expugnatione desperavit, de oppidum positis, mediocribus circum se intervallis separatim singularum civitatium copias collocaverat atque omnibus eius iugi collibus occupatis, qua despici poterat, horribilem speciem praebebat; principesque earum civitatium, quos sibi ad consilium capiendum delegerat, prima luce cotidie ad se convenire iubebat, seu q
Abbreviated transcription (Latin):
partem illi attribuit. partem sibi reliquit. Qua re cognita Uercingentori
omnibus interruptis fluminis eus pontibꝰ: ab altera parte fluminis iter face̾
cepit. Cum uterq utrinq exisset exercitus in cõspectu. fereq e regione
stris castra ponebant dispositis exploratoribus necubi effecto ponte Romani
copias transducerẽt. Erant in magnis difficultatibꝰ caesaris res ne maiorem
estatis ꝑtem flumine impediretur. quod non fere ante autunnũ elauer ua¬
do transiri solet. Itaq ne id accideret syluestri loco positis castris e regione
unius pontium eoꝵ quos uercingentorix rescindendos curauerat. postero di
cum duabꝰ legionibus in occulto restitit. reliquas copias cum omnibꝰ impe¬
dimẽtis. Ut consueuerat misit. demptis quibusdam cohortibꝰ uti numerꝰ le¬
ex diei tempore cõiecturam cȩperat in castra ꝓuentum. iisdem sublicis quaꝵ

Expanded text:
partem illi attribuit, partem sibi reliquit. Qua re cognita Vercingetorix partem illi attribuit, partem sibi reliquit. Qua re cognita Vercingetorix omnibus interruptis eius fluminis pontibus ab altera fluminis parte iter facere coepit. Cum uterque utrimque exisset exercitus, in conspectu fereque e regione castris castra ponebant dispositis exploratoribus, necubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat in magnis Caesaris difficultatibus res, ne maiorem aestatis partem flumine impediretur, quod non fere ante autumnum Elaver vado transiri solet. Itaque, ne id accideret, silvestri loco castris positis e regione unius eorum pontium, quos Vercingetorix rescindendos curaverat, postero die cum duabus legionibus in occulto restitit; reliquas copias cum omnibus impedimentis, ut consueverat, misit, apertis quibusdam cohortibus, uti numerus leex diei tempore coniecturam ceperat in castra perventum, isdem sublicis, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
lio loco alio tempore atq oportuerit fratrem a fratre renunciatũ. cum leges
duos ex una familia uiuo utroq non solum magistratus creari uetarent᷑. sed
etiam in senatu eẽ prohiberẽt. totum imꝑium deponere coegit. Coniuncto¬
litaciũ qui per sacerdotes more ciuitatis introͬmissis magistratibꝰ eẽt crea
potestatem optinere iussit. hoc decreto interposito cohortatus heduos ut cõ¬
trouersiaꝵ ac dissensionis obliuiscerentur. atq omnibꝰ omissis rebus his huic
llo seruirent. ea quae meruissent premia abse deuicta gallia expectare
equitatumq omnem et peditum milia .x. ad se celeriter mitterẽt quae inp̃¬
sidiis rei frumentariae causa disponeret. exercitum in duas partes diuisi
quatuor legiones in senones parisiosq labieno ducendas dedit. sex ip̃e in
Auernos ad oppidum Gergoniam secundum flumen elauer duxit: equitatꝰ

Expanded text:
lio loco, alio tempore atque oportuerit fratrem a fratre renuntiatum, cum leges lio loco, alio tempore atque oportuerit fratrem a fratre renuntiatum, cum leges duo ex una familia vivo utroque non solum magistratus creari vetarent, sed etiam in senatu esse prohiberent, Cotum imperium deponere coegit, Convictolitavem, qui per sacerdotes more civitatis intermissis magistratibus esset creatus, potestatem obtinere iussit. Hoc decreto interposito cohortatus Aeduos, ut controversiarum ac dissensionis obliviscerentur atque omnibus omissis his rebus huic bello servirent eaque quae meruissent praemia ab se devicta Gallia exspectarent equitatumque omnem et peditum milia decem sibi celeriter mitterent, quae in praesidiis rei frumentariae causa disponeret, exercitum in duas partes divisit: quattuor legiones in Senones Parisiosque Labieno ducendas dedit, sex ipse in Arvernos ad oppidum Gergoviam secundum flumen Elaver duxit; equitatus