comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut abunidane delictũ : & ubi abundauit
delictũ suꝑ abundauit gr̃a. id.ẽ ut accipet
homo p̃cepta suꝑbe de suis uirib fidens: in
quib deficiens & factus etiam p̃uaricator
liberatorem saluatoremq reqͥreret : Atq ita
eum timor legis factum humilem tanquam
pedagogus ad fidem grãmq ꝑducere. Ita mul¬
tiplicatis infirmitatib: post ea accelerauer̃:
quib sanandis oportune xẽc aduenit Inicuiꝰ
grãm etiam iusti antiqui credider̃. eadem ipsa
gr̃ã eius adiuti : ut gaudentes eum p̃nosceren
et qͥdam etiam p̃ñtiarent eum eẽ. uenturum.
uł in illo popło isrł sic̃ morses & ĩc naue

Expanded text:
abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et
Abbreviated transcription (Latin):
uIo ibit᷑ lex : Quasi quȩ utilitas
uu intrauit: ut abundane delictum
Preuaricationis gr̃a posita. ẽ Vnde humi¬
liaretur ceruix suꝑboꝵ. multum sibi
arrogantium ut liberum arbitriũ
sibi putarent posse sufficere ad iustitiã¬

Expanded text:
uid igitur lex? Quasi, quae utilitas intravit, ut abundaret delictum, praevaricationis gratia posita est. Unde humiliaretur cervix superborum multum sibi ntium, ut liberum arbitrium sibi putarent posse sufficere ad justitia
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege. Fec̃ gͦ eum pat̃ ex muliere sub
ueat. Vtrumq de scriptura dr̃. et ex
uirgine et ex muliere Ex uirgine qͦmͦ
lium. Ex muliere aut̃ sic̃ audistis. ñ est
contrarium. Hopͥetas enim locutionis
hebreȩ : mulieres non corrupta uirgini¬
tate. sed feminas appellat. Habes eui-¬
dentem scripturam geneseos. qͣndo ipsa
prima eua facta ẽ formauit eam in mu¬
lierem. Dic̃ etiam alio loco scriptura
iubere dm̃ sepancre mulieres. quae ñ co¬
tem filii a patre factam: ꝓbemꝰ & afilio
factam. Quid.ẽ natiuitas filii de uirgine
maria : Certe assumptio formȩ serui.
formam serui in uirginis uterbͣ audi qr
hoc et filius fecit. Iui cĩ in forma dĩ eõe¬

Expanded text:
sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub sub Lege. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub uor. Utrumque Scriptura dicit, et ex virgine, et ex muliere. Ex virgine quomodo? lium . Ex muliere autem, sicut audistis: non est contrarium. Proprietas enim locutionis hebraeae mulieres, non corruptas virginitate, sed feminas appellat. Habes evidentem Scripturam Geneseos, quando ipsa primo Eva facta est: Formavit eam in mulierem . Dicit etiam alio loco Scriptura, jubere Deum separari mulieres, quae non cotem Filii a Patre factam, probemus et a Filio factam. Quid est nativitas Filii de virgine Maria? Certe assumptio formae servi iformam servi in virginis utero? Audi quia hoc et Filius fecit: Qui cum in forma D
Abbreviated transcription (Latin):
etiam paulus apłsr cum aut̃ uenit in qͥt
plenitudo temporis: misit ds̃ filiũ suũ.
Et ds̃ ꝑ piopħam. Tẽpore ait acceptibili
exciuidiui te : et indie salutis aduiui te.
ilius quidem non pat̃: natꝰ ẽ de
uirgine maria. Sed natiuitatem
filu non pr̃is de uirgine maria:
et pat̃ et filius oꝑatꝰ. ẽ N ẽ. quidem pas¬
sus pat̾ sed filius : passionem tam̃ filii.
et pat̾ & filius oꝑatus. ẽ. N resurrexit pat̃
sed filius: resurrectionem tam̃ filii. et
pat̃. & filius oꝑatus. ẽ Oftendat nobis¬
oꝑatus sit. Cum aut̃ uenit inqͥt plenitu¬
do temporis: misit ds̃ filiũ suũ factũ ex
muliere factum sub lege : ut eos qui sub
lege erant redimeret. Audistis: et qr
planum et aꝑtum . ẽ. intellexistis. Eoce
pat̃ fec̃ filium nasci de iurgine. Cum
enim uenisset plenitudo temporis: misit
ds̃ filium suũ : utiq pat̾̃ xp̃m. Iuomodo
eum misit : Factum ex muliere: factum

Expanded text:
etiam Paulus apostolus: Cum autem venit, inquit, etiam Paulus apostolus: Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ; etam, « Tempore, » ait, « acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te » ilius quidem, non Pater, natus est de virgine Maria; sed ipsam nativitatem Filii, non Patris, de virgine Maria, et Pater et Filius operatus est. Non est quidem passus Pater, sed Filius: passionem tamen Filii et Pater et Filius operatus est. Non resurrexit Pater, sed Filius: resurrectionem tamen Filii et Pater et Filius operatus estoperatus sit. Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret . Audistis, et quia planum et apertum est, intellexistis. Ecce Pater fecit Filium nasci de virgine. Cum enim venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, utique Pater Christum. Quomodo eum misit? Factum ex muliere, factum
Abbreviated transcription (Latin):
Dies est enim sempit̾nus : qui nec p̃ceditur
hesterno: nec excluditur crafano. Amare¬
itaq debemus ꝑ quem facta st̃ tempora. ut
liberem᷑ a tempore. & figam᷑ in ȩt̃nitate : ubi
iam nulla ẽ. mutabilitas temporum. Mag¬
facta sunt omnia ÷ factum eẽ quod fecit.
actus ẽ qͣd fecerat: factꝰ ẽ enim homo
qui hominem fecerat ne ꝑir& qđ fecerat.
d̃ ait. pat̃ uenit hora clarifica fi¬
lium tuum : ostendit omne tẽpꝰ
et quid quando faceret uł fieri sinere
ab illo. eẽ dispositum qͥ tempori subditꝰ
pora in dĩ sapientia causas efficientes ha¬
bent. in qͣ nulla st̃ tempora N gͦ credat᷑
hȩc hora fato urgente uenisse sed dõ po
mori cogerent syderum conditorem. N
itaq xp̃m tempus ut moreretur impegit:
sed tẽpus xp̃c quo moreretur elegit Qui
etiam tempus quo de uirgine natꝰ ẽ. cũ
patre constituit: de qͦ sinẽ tempore natꝰ
.ẽ. Scđm quã ueram sanamq doctrinam

Expanded text:
dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magfacta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat.d ait: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostendit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subdituspora, in Dei sapientia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potimori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam veram sanamque doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
qr nondum uenerat hora eiꝰ.
Hoc ẽ. qr nolebat. Quid ẽ. enim non¬
dum uenerat hora eiꝰ: N enim dñs
sub fato natus ẽ. Hoc necde te cre¬
dendum: ẽ: ne dum de illo ꝑ quem
factus es Si tua hora uoluntas est
illius : illius hora quȩ ẽ. nisi uolun¬
tas sua: Ñ gͦ horam dixit qͣ cogeret᷑
mori : sed qua dignaretur occidi
Iempus enim expectabat qͦ more¬
retur : qr tempus expectauit qͦ
nasceretur. De hoc tempore apłs
loquens ait. Cum aut̃ uenit pleni¬
tudo temporis: misit filiũ suum. ldõ
multi dicunt. Quare non ante ue¬
non dũ uenerat plenitudo temporis.
moderante illoꝑ quem facta st̃ tem¬
pora Sciebat enim quarido uenie
deberet. Primum ꝑ multam seriem
temporum & annoꝵ p̃dicendus fut
N enim aliquid paruum uenturum
fuit. Dui fuerat prȩdicendus: seꝑ
tenendus. Quanto maior iudex ue¬
niebat: tanto p̃conum longior series
p̃cedebat Deniq ubi uenit̾ plenitu¬
do temporis : uenit et ille qͥ nos libe¬
raret a tempore. Lib̾ati enim atem

Expanded text:
 nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tem
Abbreviated transcription (Latin):
inde illũ ex pectamꝰ udicem uiuoꝵ atq
mortuoꝵ. Hoc ÷ caput eccłȩ Corpus huius
ccipitis. eccła ẽ : non quae hoc loco. ẽ sed
et quae hoc loco et ꝑtotũ orbem t̃rtcrum. Nec
illa quȩ hoc tempore sed ab ipso abel usq ad
eos qui nascituri st̃ usq in finem & credituri
in xp̃m totus popłs scõꝵ ad unam ciuitatem
ꝑtinentium. Quae ciuitas corpꝰ ẽ xẽi: cui

Expanded text:
de illum exspectamus judicem vivorum atque mortuorum; hoc est caput Ecclesiae . Corpus hujus capitis Ecclesia est, non quae hoc loco est, sed et quae hoc loco et per totum orbem terrarum: nec illa quae hoc temore, sed ab ipso Abel usque ad eos qui nascituri sunt usque in finem et credituri in Christum, totus populus sanctorum ad unam civitatem pertinentium; quae c
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ corpori ixẽi. et in ma¬
nifestatione p̃dicat᷑ : et in ipso capite
corporis saluatore. id. ẽ in ipso mediatore dĩ
et hominum. homine xẽo iN: iam utiq
cõpletum ẽ. Quio enim ꝓmititur: nisi iNi¬
uita et̃tia ex resurrectione a mortuis.
Hoc iam completum. ẽ in illa carne qđ uer¬
bum capo factũ. ẽ & habitauit in nobis.
I ñc gͦ et occulta erat fides. Nã eadem ere¬
debaNs eademq sꝑabans om̃s iusti et scĩ etiam
temporum illorum : & promissiua enent illa
omnia sacitem̃ta : omnisq ritus ille sacibrum
Hc̃ autem reuelata ẽ. fides in qͣm conclusus erat
popłs. qͣndo sublege custodiebatur. Et qđ fide¬
libus ꝓmittitur in uidicio: ÷ iam cõpletũ. ẽ
in exemplo: ꝑ eum qui legem & ꝓpħas ñ
uenit soluere s ad implẽre Omnes enim¬

Expanded text:
id est corpori Christi, et in manifestatione praedicatur et in ipso capite corporis saluatore. id est in ipso mediatore dei et hominum homine Christo Iesu, iam utique conpletum est. quid enim promittitur nisi uita aeterna ex resurrectione a mortuis? hoc iam conpletum est in illa carne, quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis. tunc ergo et occulta erat fides; nam eadem credebant eademque sperabant omnes iusti et sancti etiam temporum illorum; et promissiua erant illa omnia sacramenta omnisque ritus ille sacrorum. nunc autem reuelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub lege custodiebatur, et quod fidelibus promittitur in iudicio, iam conpletum est in exemplo per eum, qui legem et prophetas non uenit soluere, sed adinplere.
Abbreviated transcription (Latin):
qr nos ꝑegrinam᷑ : laboramꝰ. Illi aut̃ in
ciuitate expectant aduentũ nr̃m. De
illa ciuitate unde ꝑegrinamur litterȩ
nobis uener̃. Ipsȩ st̃ scripturȩ. quȩ nos
hortant᷑ ut bene uiuamꝰ. Quid dicã ue¬
nisse litteras : Ipse rex descendit: & factꝰ
ẽ nob̵ uia in hac ꝑegrinatione. ut in illo
ambulantes nec erremus. nec deficiamꝰ.
necͥ latocinantes incidamꝰ nec ixlaque¬
os irruamꝰ. qui ponunt᷑ iuxta uiam. Ta¬
lem gͦ scientes xp̃m. totũ atq uniũ sum
simul cũ eccła. ipsum aut̃ solum natũ
de uirgine caput eccłȩ. mediatorem sci¬
ad hoc mediatorem. ut eos qui recesse¬
rant ꝑ se reconciliet. Medius enim ñ .ẽ
nisi int̃ duos. Recesseramus a maiestate
dĩ: et pecoato ño offenderamus eum.
Missus. ẽ filius mediator : qui sanguine
nos et reconciliar& a qͦ auersi in pec¬
catis nr̃is et delictis tenebam᷑ Ipse. ẽ
ut crearemur. homo ut recsearem᷑:
ds̃ ut faceret : homo ut reficere.¬

Expanded text:
 nos peregrinamur, laboramus; illi autem in civitate exspectant adventum nostrum. Et de illa civitate unde peregrinamur, litterae nobis venerunt: ipsae sunt Scripturae, quae nos hortantur ut bene vivamus. Quid dicam venisse litteras? Ipse rex descendit, et factus est nobis via in peregrinatione; ut in illo ambulantes, nec erremus, nec deficiamus, nec in latrocinantes incidamus, nec in laqueos irruamus, qui ponuntur juxta viam. Talem ergo scientes Christum totum atque universum simul cum Ecclesia; ipsum autem solum natum de virgine, caput Ecclesiae, mediatorem sciad hoc mediatorem, ut eos qui recesserant, per re reconciliet; medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum: missus est Filius mediator, qui sanet nos et reconciliaret ei, a quo aversi peccatis nostris et delicut crearet, homo ut recrearet; Deus ut faceret, homo ut reficere
Abbreviated transcription (Latin):
mediatoris. Quod aut̃ ñ aliquem ex
est: habes alio loco Unus inquit ds
xp̃o iũc. Hinc illud pascha in int̃fectio¬
ne agni : hinc illa omnia quae de xp̃o
uentura in carne atq passuro sed
et resurrecturo in lege figurantur qͥȩ
data .ẽ. in edictis angłoꝵ. In quib angłis
erat utiq & pat̃. et filius. et sp̃s sc̃s. Et
aliquando pat̃. aliquando filius. ali¬
qͣndo sp̃s sc̃s : aliquando sine ulla dis¬
tinctione ꝑsonȩ ds̃ ꝑ illos figurabat᷑. & si
uisibilibus et sensibilib formis apparens.
ꝑcreaturam tam̃ suam ñ ꝑsubstantiã suã
Cui uidendo corda mundantur. ꝑ haec o.¬
mnia quae oclis uidentur. et auribus
audiuntur

Expanded text:
estatem. Quod autem non aliquem ex eri dignatus est, habes alio loco: Unus, inquit, Deus, o Christus Jesus . Hinc illud Pascha in interfectione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Angelorum, in quibus Angelis erat utique et Pater, et Filius, et Spiritus sanctus; et aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus, aliquando sine ulla distinctione personae Deus per illos figurabatur, etsi visibilibus et sensibilibus formis apparens, per creaturam tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia quae oculis videntur et auribus audiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
suis tanqͣm caput cũ corpore suo: Quae aut̃
corpꝰ eiꝰ nisi eccła: Sic̃ dic̃ idem doctor. Vos
aut̃ estis corpus xp̃i. et m̃bra ex parte Cũ gͦ
nos ceciderimꝰ. & ꝓpt̃ nos ipse descenđit.
quid. ẽ. nemo ascendit nisi qui descendit
nisi qr nemo ascendit nisi unus cũ eo factꝰ
et tanꝗ m̃brum compactus in eius corpore
qui descendit: Sic & discipłis dic̃: qr
sine meͫ potestis facere. Alit̃ ẽ enim unũ
cum patre  et alit̾ unũ nob̃cum. Unum

Expanded text:
suis, tanquam caput cum corpore suo? Quae autem corpus ejus, nisi Ecclesia? Sicut dicit idem doctor: Vos autem estis corpus Christi, et membra ex parte . Cum ergo nos ceciderimus, et propter nos ipse descenderit, quid est, Nemo ascendit, nisi qui descendit; nisi quia nemo ascendit, nisi unum cum eo factus, et tanquam membrum compactus in ejus corpore qui descendit? Sic et discipulis dicit: Quia sine me nihil potestis facere . Aliter est enim unum cum Patre, et aliter u
Abbreviated transcription (Latin):
dens autem scripturti qr ex fide iuistificat
oc dictũ ẽ ad abrrham: Noc isaac.
hoc ad iccob Unde ñ in merito
dicit. Ego sũ ds̃ abrcham. et ds̃ isa ac
& ds iacob completurus utiq in bene¬
dictione omnium gentiũ qđ ex eoꝵ semi¬
ne ꝓmisit Nec immerito ipse abrachã
cum eius seruus iurasset ei sub femore
suo iussit eum ponere manũ. sciens in de
uenturam carnem xẽi. in qͦ benedici om̃s
nc̃ uidemus.
meletum ẽ qđ prbmissũ. ẽ abrochȩ Et
ex his quȩ uidemꝰ : credimus quȩ ñ ui¬
demus: Unus homo fuit abrteham:
& dictum ẽ illi : in semine tuo benedicentur
om̃s gs̃. Si ad se attenđet: qͣndo eređet : Vnus
homo erat: & iam senex erat. et uxorem ste¬
rilem habebat. et ȩtate iam ita ꝓgressam. ut
conciꝑe ñ posset. etiam si sterilis non fuisset.
Nerat ꝓrsus unde aliquid sꝑaretur. sed ꝓmit¬
tentem attendebat: et credebat quod non
uidebat. Eece ille uͦd credidit nos uidemꝰ.
Ergo ex his que uidemus: debemꝰ credẽ qđ

Expanded text:
icuti hoc dictum est ad Abraham. hoc ad Isaac, hoc ad Iacob. unde non inmerito dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conpleturus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. nec inmerito ipse Abraham, cum eius seruus ei iurasset, sub femore suo iussit eum ponere manum, sciens inde uenturam carnem Christi, in quo benedici omnes nunc uidemus.mpletum est, quod promissum est Abrahae: et ex his quae videmus, credimus quae non videmus. Unus homo fuit Abraham, t dictum est illi, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Si ad se attenderet, quando crederet? Unus homo erat, et jam senex erat, et uxorem sterilem habebat, et aetate jam ita progressam, ut concipere non posset, etiamsi sterilis non fuisset. Non erat prorsus unde aliquid speraretur. Sed promittentem attendebat, et credebat quod non videbat. Ecce ille quod credidit, nos videmus. Ergo ex his quae videmus, debemus credere quae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ post qͣ dringeritos & xxͣx. annos
facta ẽ lex. non infirmat ad euacuan¬
das promissiones. Ex illa pibinissione qua uo¬
catꝰ ẽ abraeham & cyedidit dõ. post qͣ drin¬
goitos et xxx. annos factam legem dic̃ apłr
nificat᷑ N enim dix̃ in colatus filioꝵ isrł.
quem in coluer̃ int̾ra egrpti. anni cdces xxx¬

Expanded text:
quae post quadringentos et triginta annos facta est lex, non infirmat ad evacuandas promissiones . Ex illa ergo promissione qua vocatus est Abraham et credidit Deo post quadringentos et triginta annos factam legem dicit Aposnificat. Non enim dixit, incolatus filiorum Israel quem incoluerunt in terra Aegypti, anni
Abbreviated transcription (Latin):
I xp̃m tradidit pat̾: tradidit iudas. Nuri¬
quid non quasi sĩmile factum uidetur tra
tradidit: & ipse se traididit. Ait idem apłs
Qui dilexit me: & tradidit semet ipsũ ꝓme
Si pat̃ tradidit filiũ & tradidit se ipsũ filius:
iudas quid fecit : Facta ẽ tradiditio apatre.
facta ẽ. traditio a filio: facta ẽ tradiditio a
uda Una res facta . ẽ Sed quȩ res discernit
patrem tradentem filium. & se ipsum filiũ
tradentem. & uidam discipłm tradentem
magistrum suum: Quia hoc fecit pat̃ et
sed quo animo & uoluntate faciat In eodẽ
facto inuenimus dm̃ patrem: in quo inuenimꝰ
iudam. Patrem benedicimꝰ: iudam detestam᷑¬
Benedicimus caritatem : dȩ testamur iniqui¬
tatem. Qucintũ enim prȩstitũ. ẽ generi hu¬
mano ex tradito xeo. Nunquid hoc cogitauit
iudas ut tradẽt: Dĩ cogitauit salutem nr̃am qͣ
redempti sumꝰ: udas cogitauit p̃tium qͦ uen¬
didit dñm. Filius ipse pretium qđ declit pro
nobis: iudas cogitauit p̃tium qđ accepit ut

Expanded text:
Christum tradidit Pater, tradidit Judas; numquid non quasi simile factum videtur? Tratradidit, et ipse se tradidit. Ait idem apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me Si Pater tradidit Filium, et tradidit seipsum Filius, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est: sed quae res discernit Patrem tradentem Filium, seipsum Filium tradentem, et Judam discipulum tradentem magistrum suum? Quia hoc fecit Pater etsed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimus Deum Patrem, in quo invenimus Judam; Patrem benedicimus, Judam detestamBenedicimus charitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Judas ut traderet? Deus cogitavit salutem nostram qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum. Filius nobis; Judas cogitavit pretium quod accepit ut
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑit xp̃m. Et ecce in xp̃o benedicunt᷑
om̃s g̃s. Quid uerius quid certius. qͥd
aꝑtius :: Desidate mecum futurum scłm
qui c̃g̃gati estis ex gentib. In hoc scło
impleuit ds̃ ꝓmissũ suũ de semine a¬¬

Expanded text:
tum; et ecce in Christo benedicuntur omnes gentes. Quid verius? quid certius? quid apertius? Desiderate mecum futurum saeculum, qui congregati estis ex Gentibus. In hoc saeculo implevit Deus promissum suum de semine A
Abbreviated transcription (Latin):
de genere uenimus abiachae
aut ullomͦ abrrham pat̃
carnem: originem de ca¬
rne eiꝰ ccro iudȩoꝵ ducit: non caib xpĩa¬
noꝵ. Nos de aliis gentib uenimus : et
seminib tanqͣm in multis: sed tanꝗ
missionem heredes. Nos gͦ facti sumꝰ sem̃
abrichȩ gr̃a dĩ . Non de carne abrrhȩ fec̃
illi coheredes ds̃. Illos ex heredauit : is¬
tos ad optauit. Et de arbore illa oliue
cuius radix ẽ in patriarchis ramos na¬
turales suꝑbos amputauit: oleastrum

Expanded text:
de genere venimus Abrahae, aut ullo modo Abraham pater carnem? Originem de carne ejus caro Judaeorum ducit, non caro Christianorum: nos de aliis gentibus venimus; et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam romissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos amputavit, humilem oleastrum
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm scłi. carnalia mea desiđia cõpͥmant᷑.
Aiudicus enim tius timui. cũ mͥ lex minaret᷑
poenam: quȩ mͥ ñ poterat dare iustitiam.
Sed hunc timorem quo poena metuitur
consũmata caritas foras mittt : quȩ ñ ti¬
more poene sed delectatione iustitiȩ libe¬
ros reddit. Iimor namq iste qͦ ñ amat᷑ iu¬
uoluntas : quȩ tñc apparet in oꝑe. qͣndo
sꝑatur impunitas. Cũ uͦ. poena creditur
secutura: latent᷑ uiuit: uiuit tam̃ Mal¬
let enim licere. & dolet non licere qđ lex
uetat : quia ñ spiritualit̃ delectatur eiꝰ
bono ÷ sed carnalit̃ malum metuit qđ mi¬
natur. Timore aut̃ casto ipsa quȩ hunc ti¬
morem foras mitat pecccre timet caritas
etiam si sequatur impunitas : qr nec im¬
punitatem iudicat secuturam:÷ quando
Amor iustitiae peccatũ ipsum deputat
poenam. Iali timore carnes crucifigunt᷑ :
qm carnales delectationes quae legis lit¬
tera uetantur potiꝰ quam uitantur spiri¬
tualiũ bonoꝵ delectatione uincdntur.

Expanded text:
in saeculum saeculi , carnalia mea desideria comprimantur; «a judiciis enim tuis timui,» cum mihi lex minaretur poenam, quae mihi non poterat dare justitiam. Sed hunc timorem, quo poena metuitur, consummata charitas foras mittit ; quae non timore poenae, sed delectatione justitiae liberos reddit. Timor namque iste, quo non amatur juvoluntas, quae tunc apparet in opere, quando speratur impunitas. Cum vero poena creditur secutura, latenter vivit: vivit tamen. Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex vetat; quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur. Timore autem casto ipsa, quae hunc timorem foras mittit, peccare timet charitas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. Tali timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum delectatione vincuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: et reputatũ ẽ illi ad iufatiam.
ic sane illa sententia ponitur : cuiꝰ
÷m̃dandam ne circumcisio głiaretur
gentesq incircũcisas ad fidem xẽi nollet
admitti Hoc enim qͣndo factũ ẽ ut ere¬
denti abihȩ deputaretur fides ad iustitiã
nondũ fuerat circumcisus. Cognoscitis gͦ¬

Expanded text:
o, et reputatum est illi ad justitiam . Hinc sane illa sententia ponitur, cujus atiam commendandam, ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti: hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat circumcisus. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
imitent᷑ sc̃ĩ eiꝰ. Legat᷑ mͥ tale aliquid
de his qͥ scõs eiꝰ imitati st̃ utrum qͥs quã
dictus sit iustificatus in Paulo aut in
ꝑ&o aut qͦlibet horum. qͦrum in
popło dĩ magna excellit auctoritas
nisi qđ in abraham dicimͣ benedici
sic̃ ei dictũ ẽ benedicetit᷑ in te om̃s ẽs

Expanded text:
ti ejus: legatur mihi tale aliquid de iis, qui sanctos ejus imitati sunt, utrum quisquam dictus sit justificatus in Paulo aut in Petro, aut in quolibet horum, quorum in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: Benedicentur in te omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quit mundus crucifixus ẽ : et
ego mundo. Audi ad huc negantem se.
gatio. Sediam sequit᷑ głiosa xẽi c̃fessio: uiuit
.uͦ. in me xp̃e. Quid ẽ gͦ : Nega te: noli tu ipse
uiuere inte. Quid. ẽ. noli tũ ipse uiuere in te:
Noli facere uoluntatem tuam : sed illiꝰ qui ba¬

Expanded text:
us mihi crucifixus est, et ego mundo . Adhuc audi negantem se: gatio: sed jam sequitur gloriosa Christi confessio, vivit vero in me Christus . Quid est ergo, Nega te? Noli tu ipse vivere in te. Quid est, Noli tu ipse vivere in te? Noli facere voluntatem tuam, sed illius qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dic̃ fieri ñ posse. Ac ꝑ hoc ille qͥ ꝓpt̃
ista eugłm p̃dicat. ñ dõ sed mãmone ser¬
uire conuincit᷑. & si ds̃ illo ad aliorum
ꝓuectũ qͦmͦ ipse nescit utat᷑ Nã huic sen¬
tentiae sub iungit dioens. Idõ dico uob̃
nolite solliciti eẽ. animȩ ur̃ȩ qͥd man¬
ducetis neq corpori ur̃o quid uestiamini
ñ ut ista ñ ꝓcurent ꝗtũ necessitati sat . ẽ.
unde honeste potueriñ. s ut ñ ista intue

Expanded text:
nus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intuea
Abbreviated transcription (Latin):
micum illũ existimare: sed cor¬
ripite ut frẽm:¬
DiliGam inimicos. corripiamꝰ
castigemꝰ ex cõmunicemꝰ : cũ dilectione a nob etiã
separemꝰ. Uidete enim quid dicat apłs Siquis
et nolite cõmisceri cũ eo. Sed ne sub reꝑet ÷
ex hoc iracundia. & turbaret ocłm tuũ. ñ in qͥt
ut inimicum eũ exisametis. sed corripite ut fra¬
trem. ut erubescat. A qͦ indixit separationẽ
ñ p̃cidit dilectionem.

Expanded text:
micum existimare, sed corripite ut frDiligamus inimicos, corripiamus, castigemus, et excommunicemus cum dilectione, a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis et nolite commisceri cum eo. Sed ne subreperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, ut erubescat . A quo indixit separationem, non praecidit dilectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
laqueo diciboli. Cibis talib pascebant᷑
tanꝗ de poena dñi. Nam et nos
de cruce dñi pascimur : qr
corpus ipsius manducamus :¬
tantes qr insatiabiles corde eyrs. Dicebad gͦ Si
filius dei ẽ: descetidat de cruce Alios salũaiu:
se saluare non potest Pascebanitur cibo cro¬
delitatis suȩ: et ille pascebatur cibo miscđiȩ suȩ.
Pat̾ ita quit ignosce illis: qr nesciud̃ quid faciunss.¬

Expanded text:
laqueo diaboli. Cibis talibus pascebantur laqueo diaboli. Cibis talibus pascebantur am de poena Domini. Nam et nos de cruce Domini pascimur, quia corpus ipsius manducamustantes, quia insatiabiles corde erant; dicebant ergo: «Si Filius Dei est, descendat de cruce; alios salvavit, se salvare non potest» . Pascebantur cibo crudelitatis suae, et ille pascebatur cibo misericordiae suae. «Pater,» inquit, «ignosce illis, quia nesciunt quid faciun
Abbreviated transcription (Latin):
illo manduccibam. Quomͦ nob ꝓponit hȩc ꝗdo
ipse ñ fec̃: Ad imitationem suam nos hortatur.
hibet ne conuiuem᷑ cũ eis : nos quidem fris
ꝓpt̃ correptionem aliqͣm tenemus nos etiã
a fr̃ib nr̃is. & ñ cũ eis conuiuam᷑ ut corrigaał
Cũ extrtineis potiꝰ conuiuam᷑. cũ paganis. quam
cum his qui nob̃cum erant. si uiderimꝰ eos
male uiuere : ut erubescant & corrigant᷑
hunc notate: & nolite cõmisceri cũ eo. et ñ
ut inimicũ exisametis s corripite ut frem
acimꝰ hoc pler̃q ꝓpt̃ medicinam : et
tam̃ cum extraneis multis et cũ impiis
et in satiabili corde huic ñ c̃uescebar ÷
Hab et epulcis suas corpiũ. hab& epulcs
suas corsuꝑbũ. Nã ꝓpt̃ cibos ipsos
cordis suꝑbi. idõ dixit insatiabili corde
& cũ illa semꝑ eẽ. Omnis gͦ suꝑb in¬
dic̃ apłs. Si mordetis & comeditis inuicẽ
uidete ne ab inuicem consũmam inii.
Uidets gͦ comedentes. Nolite his conuesci :
fugite tale conuiuiũ. Neq enim se sa¬

Expanded text:
illo manducabam. Quomodo nobis proponit haec quando ipse non fecit? Ad imitationem suam nos hortatur: hibet ne convivemur cum eis? Nos quidem, fratres, propter correptionem aliquam tenemus nos etiam atribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur et cum paganis, quam cum his qui nobis haerent, si viderimus eos male vivere, ut erubescant, et corrigantur, hunc notate, et nolite commisceri cum eo: et non ut inimicum existimetis, sed corripite ut fratrem . Facimus hoc plerumque propter medicinam, et tamen cum extraneis multis, et cum impiis et insatiabili corde, huic non convescebar? Habet epulas suas cor pium, habet epulas suas cor superbum. Nam propter cibos ipsos cordis superbi, ideo dixit, insatiabet cum illa semper esse. Omnis ergo superbus, indicit Apostolus: «Si mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini» Videtis ergo comedentes; nolite his convesci, fugite tale convivium; neque enim se sa
Abbreviated transcription (Latin):
Rolt̃ necessitates scõꝵ qͥ quã uis p̃¬
ceptis apłi obtẽꝑent. ut cũ silentio
oꝑantes suũ panem manducent. posst̃
tam̃ multis ex cciusis indigere supple¬
ñto aliqͦ taliũ sustentationũ. cũ dixis¬
set talia docens & p̃monens. his aut̃
qͥ eiꝰ modi st̃ p̃cipimꝰ & obsecraemꝰ in dño
uro xp̃o ut cum silentio oꝑantes suũ
panem manducen. ne illi qui habe
hac occasione pigrescerent. p̃uidens
canuo subiecit Uos aut̃ fr̃s nolite in¬
firmari bene facientes. Et ad titũ cũ
scrib et dicens. zenam legis peritũ &
apollo sollicite p̃mitte. ut nichil
illis dẽsit. ut ostendet unde illis nichil
de ẽẽ. deb̾et: continuo subiunx̃. Dis¬
necessarios usus ne sint infructuosi

Expanded text:
odi necessitates sanctorum, qui quamvis praeceptis ejus obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens, His autem qui ejusmodi sunt, praecipimus et obsecramus in Doo, ut cum silentio operantes suum panem manducent, ne illi qui habebhac occasione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: disnecessarios us us, ne sint infructuosi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ sapientia adõ et iustitia. et scĩficatio.
et redemptio: ut quẽ ad modum scriptũ
dictũ sit qđ ipsi crucifixer̃ carnem suam:
in isto tam̃ psalmo ds̃ rbgat᷑. ut id faciat
cui dr̃ Confige clauis atmore tuo car¬
nes meas : ut intelligamꝰ etiam qđ recte
facimus gr̃ẽ dĩ ẽẽ tribuendũ: qui ira¬

Expanded text:
ia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio: ut, quemadmodum scriptum dictum sit quod ipsi «crucifixerunt carnem suam,» in isto tamen psalmo Deus rogatur ut id faciat, cui dicitur, «Confige clavis a timore tuo carnes meas;» ut intelligamus etiam id quod recte facimus, gratiae Dei esse tribuendum, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
ognita dĩ gr̃a quȩ sola liberat ap̃uari¬
catione quȩ legis cognitione cõmit¬
titur. orando dic̃. Confige clauis atimore
tuo carnes meas. Sic enim exp̃ssius int̃p̃¬
tati st̃ quidam nr̃i: qđ grece uno ũbo dici

Expanded text:
gratia, quae sola liberat a praevaricatione, quae legis cognitione committitur, orando dicit: «Confige clavis a timore tuo carnes meas.» Sic enim expressius interpretati sunt quidam nostri, quod graece uno verbo dici
Abbreviated transcription (Latin):
trum non recte ingredientem adueri¬
tatem euangłii. eiq infaciem ꝓpt̾ ea resti¬
tisse qđ illa simulatione gentes iudaizare
coeebat. utrum. uͦ. scripserit: an forte nescio
qua dispensatiua falsitate m̃titus sit
E taudio paulo suꝑius in eiusdem narratio¬
nis exordio. yeligiosa michi uoce clamantẽ
Quȩ aut̃ scribo uõbis: ecce coram dõ. qr non
m̃tior Dent ueniam : qui libet aliud opinantes
Igo magis credo tanto apło insus et pro suis lit¬
teris uiranti. quã cuicumq doctissimo de
lli qͥ se xp̃icinos natarenos uocant. & more
iudaico carnalia p̃putia circũcidant:
nati heretici ex illo errore inquem p&rꝰ
deuians a paulo reuocatus. ẽ in hoc ad huc usq
martrrii gła coronato: in sua ꝑũsitate p̃cisi
ab eccła remanser̃.N

Expanded text:
trum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit, an forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem narrationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: Quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Dent ueniam quilego magis credo tanto apostolo in suis, et pro suis Litteris juranti, quam cuiquam doctissimo de lli qui se christianos Nazarenos uocant et more iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo reuocatus est, in hoc adhuc usque martyrii gloria coronato in sua peruersitate praecisi ab ecclesia remanserun
Abbreviated transcription (Latin):
lamma cõbussit peccatores Ñ. ẽ hoc nom̃
inseripturis usitatũ: eoꝵ qͥ licet iuste ac
laudabiliter uiuant: non st̃ tam̃ sine pecccto
Magis enim sic̃ int̃ est int̾ irridentes & irriso¬
res: int̾ murmurantes et murmuratores: int̃
scribentes et scriptores. et coetera similia: ita
scriptura peccatores appellare consueuit. ualde
iniquos et grauib peccatoꝵ sarcinis oneratos.

Expanded text:
lamma combussit peccatores.» Non est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oneratos.
Abbreviated transcription (Latin):
cđm formam dĩ dictum ÷ ante om̃s
colles genuit me: id ẽ. ante om̃s al¬
titudines creaturerũ Et ante lucifeñ
me in pͥncipio uiarũ suarũ. qr scđm formã dĩ
dix̃ egosum ueritas & scđm formam serui. egoso
Ad regnũ dĩ. ad uitã ȩt̃nam cui caput ẽ Ad im¬
mortalitatem etiam corꝑis. Idõ creatꝰ ÷ in pͥnci¬
pio uiarũ dĩ in oꝑa eius. Scđm. iformam enĩ¬

Expanded text:
m formam Dei dictum est: Ante omnes colles genuit me, id est, ante omnes altitudines creaturarum; et: Ante luciferum me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego suad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio uiarum dei in opera eius. s
Abbreviated transcription (Latin):
pugnant extrinsecꝰ Sed oppugnant ñ expu¬
gnant eos qͥ app̃hendunt turrem fortitudi¬
nis a facie inimici. Vt aut̃ oppugnent senti¬
ud̃ in nob eẽ infirmitatis reliquias ꝓpt̃
qͣs dicimꝰ dimitte nob debita nr̃a ꝓpt̃

Expanded text:
pugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dic
Abbreviated transcription (Latin):
liud ÷ sapientem tantũ fieri ꝑsapientiã
dĩ: & aliud ÷ ipsam ꝑsonam sustinere sa¬
pientiae dĩ. Quam uis enĩ eadem nat᷑a sit corꝑis
eccłȩ. multum tam̃ distare int̃ caput & m̃bra
ẽ homo ille cuius susceptione uerbum caro
factũ ÷ & habitauit in nob̾: m̃bra coet̃a st̃
anima totũ corpꝰ nr̃m animat & uiuficcit¬
sed in capite & uidendo sentit. & audieado &
odorando. &gustando & tangendo in coet̃is
aut̃ m̃bris tangendo tantũ. & idõ capia cnẽta
subiecta st̃ adoꝑandũ. Ilud aut̃ supͣ collocatũ
est ad consulendum. qr ipsius animȩ qu&
consulit corpori quodam modo ꝑsonam sufti¬
net caput. ibi enim omnis sensus appar&̃:
sic uniũso popło scõrũ tanꝗ uni corpori caput
ẽ mediator dĩ et hominum homo xp̃c itẽ
Et propt̃ea sapientia dĩ &ũbum in pͥncipio
ꝑqđ facta st̃ omnia ñ sic assũpsit illum ho-¬
minem ut coeteios. sed multo excellentiꝰ mul¬
toq sublimiꝰ. qͦmͦ ipsum solum assũmi opor¬

Expanded text:
im sapientem tantum fieri per sapientiam dei et aliud est ipsam personam sustinere sapientiae dei. quamuis enim eadem natura sit corporis ecclesiae, multum tamen distare inter caput et membra est homo ille, cuius susceptione uerbum caro factum est, et habitauit in nobis, membra cetera sunt rum animat et uiuificatsed in capite et uidendo sentit et audiendo et odorando et gustando et tangendo, in ceteris autem membris tangendo tantum, et ideo capiti cuncta subiecta sunt ad operandum, illud autem supra conlocatum est ad consulendum, quia ipsius animae, quae consulit corpori, quodam modo personam sustinet caput — ibi enim omnis sensus apparet — sic uniuerso populo sanctorum tamquam uni corpori caput est mediator dei et hominum homo Christus Iesus. et propterea sapientia dei et uerbum in principioper quod facta sunt omnia, non sic assumpsit illum hominem ut caeteros sanctos; sed multo excellentius, multoque sublimius: quomodo ipsum solum assumi opor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ elctione p̃cipitet᷑ arbitrium. Et qͥglat᷑¬
ñ m homine uł qͦlibet alio uł se ipso. sed
in dño głiet᷑ Potestas enim tenebrterum qͥd
ẽ nisi potestas diaboli et angłoꝵ eius: Qui
cũ fuisseq̃ angłi lucis inueritate ꝑ liberũ
arbitriũ ñ stantes sed inde caidentes: facti st̃
tenebre. Ñte ista doceo: sed quȩ nofa ut
recorderis ã moneo. Huic gͥ potestati tene¬
byocrũ ꝑ illius ruinam cui p̃rimo homini
ab ea potestate p̃uaricatio ꝑsuasa. ẽ & in qͦ
om̃s cecidimꝰ subiectũ ẽ genꝰ humanum
ꝓpt̃ qđ dehac potestate tenebrerũ eruunis
& pciruuli cũ regenerent᷑ in xẽo. neq
hoc apparet in eoꝵ arbitrio lib̾ato nisi
cũ ad annos ꝑuenerint ratione utentis
atatis. habentes consentientem doctrinae
salutari in qͣ nutriti st̃ uoluntatem.
& in ea finientes istam uitam. si electi st̃
in xp̃o ante c̃stitutionem mundi : ut
essent sc̃i et immaiculati in c̃spectu eiꝰ

Expanded text:
non elatione praecipitetur, arbitrium et, qnon elatione praecipitetur, arbitrium et, qn homine uel quolibet alio uel se ipso sed in domino glorietur. Potestas enim tenebrarum quid est nisi potestas diaboli et angelorum eius. qui cum fuissent angeli lucis, in neritatė per liberum arbitrium non stantes sed inde cadentes facti sunt tenebrae? non te ista doceo, sed, quae nosti, ut recorderis, admoneo. huic igitur potestati tenebrarum per illius ruinam, cui primo homini ab ea potestate praeuaricatio persuasa est et in quo omnes cecidimus, subiectum est genus humanum. propter quod de hac potestate  paruuli, cum regenerantur in Christo. neque hoc apparet in eorum arbitrio liberato, nisi cum ad annos peruenerint ratione utentis aetatis habentes consentientem doctrinae salutari, in qua nutriti sunt, uoluntatem et in ea finientes istam uitam, si electi sunt in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et inmaculati in conspectu eius
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium ꝗdo erat sub potestate
tenebrcrum: Vnde nos siquem ad modum
dicit apłs ds̃ eruit: ipse illud utiq liberũ fec̃
Qđ tam magnum nr̃m bonũ si ꝑsuȩ doctrine
p̃dicationem tantũ mͦ fac̃. qͥd de his dicemꝰ
qͦs de ipsa tenebrcrũ potestate nondum
eruit : Predicanda tantũ illis ẽ. doctrina
diuina. an etiam orandũ ꝓ eis ut de tene¬
brarum potestate diuinitus eruant᷑: Si
tantũ mͦ p̃dicandũ eẽ. dicis iussioni drũ̃
et orationib eccłȩ c̃tra dicis. Si tautem
ꝓ eis fateris orandũ. id utiq orandũ fateris.
ut idem doctrinȩ arbitrio lib̾ato a tenebite¬
rũ potestate c̃sentiant. Ita fit. ut neq fideles
fiad nisi libero arbitrioEt tam̃
illiꝰ gr̃ã fideles fian. qͥ eoꝵ a potestate tene¬
bicrũ lib̾auit arbitrium. Sic et dĩ gr̃a
ñ negatur. sed sine ullis humanis p̃ce¬
dentib meritis uera monstrat᷑. et libe¬
rum ita defendit᷑ ut humilitate solidet᷑

Expanded text:
arbitrium, quando erat sub potestate arbitrium, quando erat sub potestate tenebrarum? unde nos si. quem ad modum dicit apostolus, deus eruit, ipse illud utique liberum fecit. quod tam magnum nostrum bonum si per suae doctrinae praedicationem tantum modo facit, quid de his dicemus, quos de ipsa tenebrarum potestate nondum eruit? praedicanda tantum illis est doctrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut de tenebrarum potestate diuinitus eruantur? si tantum modo praedicandum esse dicis, iussioni domini et orationibus ecclesiae contra dicis; si autem pro eis fateris orandum. id utique orandum fateris, ut eidem doctrinae arbitrio liberato a tenebrarum potestate consentiant. ita fit, ut neque fideles fiant nisi libero arbitrio et tamen illius gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. sic et dei gratia non negatur, sed sine ullis humanis praecedentibus meritis uera monstratur, et liberum ita defenditur, ut humilitate solidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dilecti. qͣm filii postremo substantie sue
Caritas qͥppe prĩs quȩ innatura eiꝰ. ẽ.
in effabilit̃ simplici: nichil. ẽ aliud
qͣm eius ipsa natura atq substantia
ut sepe iam diximꝰ et sepe iterare ñ pig&.
ac ꝑ hoc filius caritatis eiꝰ. nullus. ẽ alius
iuere uolumꝰ defendẽ liberũ ar¬
bitriũ. ñ oppugnemꝰ unde sit libe¬
rum. Nam qͥ oppugnat grãm qͣ nr̃m ad
declinandũ amalo et faciendũ bonum.
lib̾atur arbitriũ : ipse arbitriũ suum ad¬
huc uult eẽ. captiũu. Responde obsecio
facienti nos in parte sortis scõꝵ in lu¬
mine. qͥ eruit nos de potestate tenebrti¬
rum et transtulit in regnũ filii carita¬
tis suȩ. si ñ ipse arbitriũ nr̃m. sed ipsũ
et errauit qͥ dix̃ qđ ipse nos faciat ido¬
neos in parte sortis scõꝵ in lumine: qr
ipse nos eruit de potestate tenebnrrum
& tibenstulit in regnũ filii caritatis suȩ.
Responde qͦmͦ addeclinandũ amalo et fa¬
cienidum bonum liberum habebamꝰ

Expanded text:
ubstantiae suae. caritas quippe patris, quae in natura eius est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam eius ipsa natura atque substantia, ut saepe iam diximus et saepe iterare non piget. ac per hoc filius caritatis eius nullus est alius uere nolumus defendere liberum arbitrium, non oppugnemus, unde fit liberum. nam qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo et faciendum bonum liberatur arbitrium. ipse arbitrium suum adhuc uult esse captiuum. responde, obsecrofacienti nos in parte sortis sanctorum in lumine. qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, si non ipse arbitrium nostrum sed ipsum et errauit. qui dixit, quod ipse nos faciat idoneos in parte sortis sanctorum in lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae. responde; quo modo ad declinandum a malo et faciendum bonum liberum habebamus
Abbreviated transcription (Latin):
Si increat᷑a ñ hoc ÷ imago dĩ qđ ẽ in filio qͣi
s̃ om̃a Recipe gͦ similitu dinem dĩ : quam
ꝑmala facta amisisti . Sic̃ enĩ in nummo
imago imꝑatoris alit̃ ẽ & alit̃ infilio. Nam
imago & imago. ẽ. sed alit̃ imp̃ssa ÷ in nũmo.
alit̃ habet᷑ infilio : sic et tu nũmꝰ es dei
Et hoc melior: qr cum intellectu & cũ qͣdã
uita nũmꝰ dĩ es ut scias etiam cuiꝰ imagi¬
nem geras. & ad cuiꝰ imaginem factꝰ sis.
Nam nũmꝰ nescit se habe imaginẽ regis.¬

Expanded text:
ilio, qui sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, aliter in filio, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem i
Abbreviated transcription (Latin):
on ait. nc̃ aut̃ regnũ meũ ñ ẽ. hic: sed¬
ea iob non ẽ hinc hic enim ÷ regnũ eiꝰ usq infinẽ
scłi. habens int̃ se cõmiaxta zrrania usq ad
messem. Messis ẽ enim finis scłi. ꝗdo mes
sores uenient. id ÷ angłi : & colligent de reg¬
no eiꝰ omnia scandala. Qđ utiq ñ fieret : si
regnũ eiꝰ ñ eã hic. Sed tam̃ ñ ẽ. hinc : qr pe¬
regrinat᷑ in mundo. Regno suo qͥppe dicit
Demundo ñ estis: s ego uos elegi demundo.
Frans gͦ demundo ꝗdo regnũ eiꝰ ñ erant: sed
ad mundi pͥncipem ꝑtineban. Demundo ÷
gͦ qͥcqͥd hominum a uero qͥdem dõ cre¬
atum. sed ex adam uitiata atq damnata
strrpe generatũ ẽ Factũ ẽ aut̃ regnũ ñ iã
de mundo qͥc qͥd inde in xp̃o regenera

Expanded text:
ait, Nunc autem regnum meum non est hic; sed, non est hinc. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis essores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in
Abbreviated transcription (Latin):
regnum filii caritatis suȩ. in qͦ habemꝰ
redemptionem in sanguine eius remissi¬
onem pecccitoꝵ. In hac redemptione
tanꝗ p̃tium ꝓ nob̵ datus. ẽ. sanguis xp̃i.
Quo accepto. diabolus ñditatus ẽ. sed
ab omĩ debito lib in debite fuso suo
sanguine redemisset peccatoꝵ retib obuolutũ
traberet ad scđȩ ac sempit̾nȩ mortis exitiũ: si
hactenꝰ morerent᷑ ad xẽi gr̃am ꝑtinentes p̃cog¬
niti & p̃destinati & elect ante c̃saitutionem

Expanded text:
regnum Filii charitatis suae, in quo habemus regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ristus ab omni debito liber indebite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus morerentur ad Christi gratiam pertinentes, praecogniti et praedestinati et electi ante constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
Tñc enim sangus ille qm eius erat qui
nullũ habuit omnino peceatũ ad re¬
missionem nr̃oꝵ fusus ẽ peccatoꝵ: ut qr
eos diabolꝰ merito tenebat. qͦs peccati
reos conditione mortis obstrinxit hos ꝑ eũ
merito dimitteret. quem nulliꝰ peccati
reum immerito poena mortis affecit
Hac iustitia uictꝰ. et hoc uinculo uinetꝰ :
fortis ut uasa eiꝰ eriꝑent᷑ quȩ apđ eũ cum
pͥmum uocatꝰ ÷ narrat apłs paulus
Nã int̾coeta quȩ audiuit etiam hoc sibi
dictũ sic loqͥtur. Ad hoc enim tͥ appa¬
rui. ut c̃satuam te ministrũ & testem eoꝵ
quȩ a me uides. qͥbi etiam ꝓ eo tͥ lib̾ans te
depopło & degentib in qͦs ego mittam te
aꝑire ocłos cȩcoꝵ ut aũtant᷑ a tenebris
et potestate satanȩ ad dm. & ut accipians
remissionem peccatoꝵ et sortem quae in
scĩs et fidem quȩ in me.ẽ. Vnde et ex¬
hortans idem apłs credentes ad gr̃arum
actionem dõ pr̃i. qͥ eruit nos inquit de
potestate tenebyaerũ. et transtulit iti

Expanded text:
nc enim sanguis ille, quoniam ejus erat qui nullum habuit omnino peccatum, ad remissionem nostrorum fusus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa ejus eriperentur , quae apud eum cum primum vocatus est, narrat apostolus Paulus. Nam inter caetera quae audivit, etiam hoc sibi dictum sic loquitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam praeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te aperire oculos caecorum, ut avertantur a tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in