comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iubilant. malos inuidia inflãmat. dũ
elecci ꝑficiunt. rȩꝓbi adrabiem furo¬
ris excitantur & bona nascentia qr
nolunt imitari ꝑsecuntur : sed tam̃
interhȩc etiã qͥredemit. ñ relinquit:
Scriptũ qͥppe.ẽ: fidelis autẽ ds̃. qͥñ
pacietur uos tẽptari supra quãpo-¬
testis: sed faciet cũtẽptatione etiã¬
ꝓuentũ. ut possitis sustinere: Houit
enĩ conditor nr. quando exsurgere
ꝑsecutionis ꝓcellam sinat: quando
ex surgentẽ reprimat Nouit ꝓcus¬
todia nr̃a restringere qđ contranos
egredi ꝓnr̃a exercitatione ꝑmitait :
dit sȩuiens nõs diluat ꝓcella. ñmer¬
& qͥd uulua. nisi conceptũ carnalis
cogitationis accipimus: hoc enĩ loco
uuluȩ nomine. occulta & malitiosa
carnaliũ cogitatio designatur:
Quȩ uulua ñ ad ꝓferendã płe c̃cipit
substantiã corporis. sed ad explendã
neqͥtiã causa doloris De hac uulua
cordis iniquorũ : alias dicit᷑: Conce.¬

Expanded text:
jubilant, malos invidia inflammat; dum jubilant, malos invidia inflammat; dum electi proficiunt, reprobi ad rabiem furoris excitantur, et bona nascentia, quia nolunt imitari, persequuntur? Sed tamen inter haec etiam qui redemit, non relinquit. Scriptum quippe est: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet proventum, ut possitis sustinere. Novit autem Conditor noster, quando exsurgere persecutionis procellam sinat, quando exsurgentem reprimat. Novit pro custodia nostra restringere quod contra nos egredi pro nostra exercitatione permittit, ut saeviens nos diluat procella, non merm, quid vulvam, nisi conceptum carnalis cogitationis accipimus? Hoc enim loco vulvae nomine occulta et malitiosa carnalium cogitatio designatur. Quae vulva non ad proferendam prolem concipit substantiam corporis, sed ad explendam nequitiam causam doloris. De hac vulva cordis iniquorum alias dicitur: Conce
Abbreviated transcription (Latin):
memorant᷑ : qr sepe ad exhortan¬
dos homines missisunt : & dum
uenturũ mane nuntiant. ab huma.¬
niscordib p̃sentis uitȩ tenebras
fugant: Sed ecce angłi diuinam
potentiã laudant. qi ipsa eos tan¬
tȩ claritatis uisio delectat. Nos au-¬
tẽ qͥredimimur. sed tamen corrup.¬
tione adhuo carnis grauamur. do.¬
nũ qđ ꝓcipimꝰ. qua uirtute laudamꝰ:
Quomodo enĩ ualebit lingua dicere.
qđ nonsufficit mens nr̃a sentire : Seqͥt:¬
qͥppe dicitur. cũcordis lȩticia oris
efficatiꝰ non expletur : sed qͥb: dam
modis gaudiũ ꝓdit. qđ ipse gaudet.
nectegere p̃ualet. nec explere:
laudentitaq angłi. qiã tantȩ cla-¬
ritatis laciaidinẽ in sublimib ui.¬
dent : iubilent uero homines. qui
adhuc in inferiorib oris sui angusti¬
as sustinent : Quȩ qr certo futura
dñs nouerat: ñtã facienda insinuat
quã facta narrat : Sed quid agimꝰ.
qđ cũboni deredẽptionis suȩ misferio

Expanded text:
memorantur, quia saepe ad exhortanmemorantur, quia saepe ad exhortandos homines missi sunt; et dum venturum mane nuntiant, ab humanis cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed ecce angeli divinam potentiam laudant, quia ipsa eos tantae claritatis visio dilatat. Nos autem qui redimimur, sed tamen corruptione adhuc carnis gravamur, donum quod percipimus, qua virtute laudamus? Quomodo enim valebit lingua dicere, quod non sufficit mens nostra sentire? Seqquippe dicitur cum cordis laetitia oris efficacia non expletur; sed quibusdam modis gaudium prodit, quod ipse qui gaudet, nec tegere praevalet, nec explere. Laudent itaque angeli, qui jam tantae claritatis altitudinem in sublimibus vident. Jubilent vero homines, qui adhuc in inferioribus oris sui angustias sustinent. Quae quia certo futura Dominus noverat, non tam facienda insinuat, quam facta narrat. Sed quid agimus, quod cum boni de redemptionis suae mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
matutina : Quia enĩ prima intẽpore
condita. natura rationabiliũ spiri.¬
tuũ credit᷑ ñ in merito matutina
astra angłi uocant᷑ : Quisi ita.ẽ.dũ
terra. eẽt. inuisibilis. & in cõposita.
dũtenebrȩ. eẽnt. suꝑ abissũ.: uentu.¬
rũ diem subsequentis scłi. plucem
sapientiȩ existendo p̃uenerunt:
Nec ne glqͥgenter audiendũ . ẽ. qđ
additur simul: q nimirũ matuti
na astra. etiã cũ uesꝑtinis redẽpto.¬
ris potentiã laudant : dũ electi an¬
głi etiã cũredẽptis inmundi fine
hominib: largitatẽ grẽ suꝑnȩ glo¬
rificant: Ipsi qͥppe ut nos ad laudẽ
conditoris accenderent: hoc qđ
superius diximꝰ. orta ꝑcarnẽ luce
clamauer̃ Cła in excelsis dõ: & in
terra ꝑax hominib bonȩ uosun-¬
tatis: Simul ergo laudant : ql re¬
dẽptioni nrȩ uoces suȩ exultatio¬
nis ac cõmodant: Simul laudant:
qr dũnos multa conspiciunt reci¬
pi. suũ gaudent numerũ repleri
Qui& fortasse ideo matutina astra

Expanded text:
ati.---Quia enim prima in tempore condita natura rationabilium spirituum creditur, non immerito matutina astra angeli vocantur. Quod si ita est, dum terra esset invisibilis et incomposita, dum tenebrae essent super abyssum , venturum diem subsequentis saeculi per lucem sapientiae existendo praevenerunt. Nec negligenter audiendum est quod additur, Simul, quia nimirum astra matutina etiam cum vespertinis Redemptoris potentiam laudant, dum electi angeli etiam cum redemptis in mundi fine hominibus largitatem gratiae supernae glorificant. Ipse quippe ut nos ad laudem conditoris accenderent, hoc quperius diximus, orta per carnem luce, clamaverunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Simul ergo 910 laudant, quia redemptioni nostrae voces suae exultationis accommodant. Simul laudant; quia dum nos conspiciunt recipi, suum numerum gaudent repleri. Qui et fortasse ideo matutina astra
Abbreviated transcription (Latin):
insnoderatius obligati. contẽplatio¬
nis studia derelinquant: Sed sic in-
utrisq m̃tẽ partiendo coniungant:
quatinꝰ nec amorẽ dĩ p̃pędiat amor
ꝓximi. nec amorẽ ꝓximꝰqr transcen-¬
dit. abiciat amordei: Quia igitur
humano cordi qͥdageret ignoranti.
dĩatq hominis mediato᷑ apparuit.
qui& agendo transitoria disponerẽt.
& contẽplando ostenderet. unde
cuncta penderent: recte dicitur.
Velqͥs dimisit lapidẽ angularemeiꝰ:
Acsiapte dñs diceret. nisiꝰ ego. qͥunicũ
quẽ sine tẽpore genui. seruandis
hominib cũ tẽpore ostendi. incuiꝰ
uita discerent etiã diuersa uiuen¬
distudia ñdiscrepare: & notandũ
qđ eũ se ñ emisisse. sed demisisse asse¬
rit.: qr ꝑfecto humanã naturã filius
suscipiens: ad ima de sublimib uenit:
Cuiꝰ incarnationis misteriũ. qr &
electi angłimirati sunt. qͥ eodem
misterio redẽpti ñ sunt: recte subum.

Expanded text:
immoderatius obligati contemplatioimmoderatius obligati contemplationis studia derelinquant; sed sic in utrisque mentem partiendo conjungant, quatenus nec amorem Dei praepediat amor proximi, nec amorem proximi, quia transcendit, abjiciat amor Dei. Quia igitur humano cordi quid ageret ignoranti Dei atque hominis Mediator apparuit, qui et agendo transitoria disponeret, et contemplando ostenderet unde cuncta penderent, recte dicitur: Vel quis dimisit lapidem angularem ejus? Ac si aperte Dominus diceret: Nisi ego, qui unicum quem sine tempore genui servandis hominibus cum tempore ostendi, in cujus vita discerent etiam diversa vivendi studia non discrepare. Et notandum quod eum non se emisisse, sed dimisisse asserit, quia profecto humanam naturam Filius suscipiens ad ima de sublimibus venit. Cujus incarnationis mysterium quia et electi angeli mirati sunt, qui eodem mysterio redempti
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ eiꝰ : lapis qͥppe angularis. ẽ: ad sa-¬
cra eloquia intellectꝰ duplex Qui
tunc diuinitꝰ dimitaitur. quando
nequaquã districto iuditio ignorantiȩ
suȩ tenebris inligatur: sed quadam
libertate ꝑfruitur : dũ inp̃ceptis dĩ
sufficit uł exȩquendo exteriora age¬
re uł contẽplando interna sentire
Ad qđ nũquã nr̃ intellectꝰ assurge¬
ret : si ad suscipiendã nr̃am naturam
ipse nr̃ conditor ñ ueniret Quialit̃
angularis lapis dicit᷑. qr inse duos
popłos iunxit : atq aliter qr c̃iunc¬
tȩ utriusq uitȩ. actiuȩ indelicet
& contẽplatiuȩ. inse exẽpla monstra¬
uit Abactiua enĩuita. longe contẽ¬
platiua distauit : Sed incarnatus re.¬
dẽptor ueniens. dũutrãq exhibuit.
inse utrãq sociauit : Nãcũ in urbe
miracula faceret. inmonte uero
orando continue pnoctaret. exẽ¬
plũ suis fidelib p̃buit: ut nec con¬
tẽplationis studio. ꝓximoꝵ curã
neglagant. nec rursũ cura ꝓximoꝵ

Expanded text:
rit.---Lapis quippe angularis est ad sacra eloquia intellectus duplex. Qui tunc divinitus dimittitur, quando nequaquam districto judicio ignorantiae suae tenebris illigatur; sed quadam libertate perfruitur, dum in praeceptis Dei sufficit vel exsequendo exteriora agere, vel contemplando interna sentire. Ad quod nunquam noster intellectus assurgeret, si ad suscipiendam naturam nostram ipse noster conditor non veniret. Qui aliter angularis lapis dicitur, quia duos in se populos junxit; atque aliter, quia conjunctae utriusque vitae, activae videlicet et contemplativae, in se exempla monstravit. Ab activa enim vita longe contemplativa distat; sed incarnatus Redemptor noster veniens, dum utramque exhibuit, in se utramque sociavit. Nam cum in urbe miracula faceret, in monte vero orando continue pernoctaret, exemplum suis fidelibus praebuit, ut nec contemplationis studio proximorum curam negligant, nec rursum cura proximorum
Abbreviated transcription (Latin):
modo p̃misisset dicens: Cũ essẽ par.¬
uulus : loquebar ut paruulus. sapie¬
bã ut paruulus. cogitabã ut paruulus
Tunc ergo adrobur iuuenile conscen¬
dimꝰ: cũ forti sensu eã ad quã tendimꝰ
uitã uidemꝰ: Nunc autẽ qr intentio¬
nis nr̃ȩ acies ꝑ infirmitatẽ suã ab in.¬
terna luce recundit᷑ : mens nr̃a ligata
infantiȩ pannis tenȩtur : Vbi apte
hoc mare circundat : qr cornr̃m
adhuc corruptionis suȩ molestia.
&cura turbulentũ. subm̃ sura con¬
tẽplationis humiliat. utlicet plus
occultis donoꝵ distributionib
mitigat: Modo agens. ne praua sue¬
gestio ad delectationẽ ueniat: modo
nepraua delectatio usq ad consensũ
ꝓrãpat : Quiergo mlicitos motus
cordis respuit. & in qͥbdã eosusq ad
consensũ uenire ꝓhibet. inqͥb dam
uero illos etiã adelectatione restrin¬
git. nimirũ furenti mariterminos
in ponit : ut nequaquã in opere exeat.
sed intra sensũ m̃tis tẽptationum
submur murationis se unda conlidat:

Expanded text:
sisset, dicens: Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus, sapiebam ut parvulus, cogitabam ut parvulus. Tunc ergo ad robur juvenile conscendimus, cum forti sensu eam ad quam tendimus vitam videmus; nunc autem quia intentionis nostrae acies per infirmitatem suam ab interna luce retunditur, mens nostra ligata infantiae pannis tenetur. Ubi apte hoc mare circumdat, quia cor nostrum adhuc corruptionis suae molestia et cura turbulentum sub mensura contemplationis humiliat, ut licet plus occultis donorum distributionibus mitigat, modo agens ne prava suggestio ad delectationem veniat, modo ne prava delectatio usque ad consensum prorumpat. Qui ergo illicitos motus cordis respicit, et in quibusdam eos usque ad consensum venire prohibet, in quibusdam vero illos etiam a delectatione restringit, nimirum furenti mari terminos imponit, ut nequaquam in opere exeat, sed intra sinum mentis tentationum submurmurans se unda collidat.
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. ne contra scõs uiros inquantũ
uoluerit effrenet᷑ : postquã dix̃ cũ
ponerẽ nubẽ uestim̃tũ eiꝰ. apte sub¬¬
didit: &caligine illud. quasi pannis
infantiȩ obuoluerẽ: Pannis qͥppe
infantiȩ pedes acbrachia constrin¬
gunt᷑: ne hac atq illac dissoluta
libertate iactentur : Quia ergo ꝑse.¬
cutores sc̃ȩ ecłȩ instabilitate cordis
inqͥeti. atq huic scło dediti. ñ gran¬
dia sed puerilia sapiunt. qͥ quidem
obscuritate atq caligine ñ intellec¬
ti suꝑni uiditii constringuntur. ne.
tantũ p̃seqͥ ualeant quantũ uolunt:
pannis infantiȩ referuntur obuoluti:
qr sic̃ dictũ . ẽ. puerilia qͥdẽ sapiunt.
sed diurna dispensatione constricti.
ad qđ uolunt brachia non extenduN:
tunt: nequaquã tam̃ inplere cuncta
quȩ appetunt ꝑmittunt᷑ : Seqͥtur:
Circundedi illud: terminis meis: Termi¬
modificat. ut in sani tumida unda
feruoris. plano frangatur littore

Expanded text:
gitur, ne contra sanctos viros inquantum gitur, ne contra sanctos viros inquantum voluerit effrenetur, postquam dixit: Cum ponerem nubem vestimentum ejus; apte subdidit: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Pannis quippe infantiae pedes ac brachia constringuntur, ne huc atque illuc dissoluta libertate jactentur. Quia ergo persecutores sanctae Ecclesiae instabilitate cordis inquieti, atque huic saeculo dediti, non grandaeva, sed puerilia sapiunt, qui quidem obscuritate atque caligine, non intellectu superni judicii constringuntur, ne tantum persequi valeant quantum volunt, pannis infantiae referuntur obvoluti, quia, sicut dictum est, puerilia quidem sapiunt, sed divina dispensatione constricti, quo volunt brachia non extendunt, tunt, nequaquam tamen implere cuncta quae appeCircumdedi illud terminis meis. Termimodificat, ut insani tumida unda fervoris plano frangatur littore
Abbreviated transcription (Latin):
Mare sȩuiens nube induit᷑ : qr cru¬
delitas ꝑsequentiũ stulticiȩ suȩ
uelam̃to uestitur: Interposita enĩ
caligine infidelitatis suȩ. ꝑspicuam
ueritatis lucẽ uidere ñsufficit: &
id qđ agit ꝑcrudelitatis inpulsum
głȩ crucifixissent : Hȩc nobis ñso¬
lũ solet infideles extra positos p̃me¬
re : sed qͦ sdã etiã uiuentes carnalit̃
sentiunt : dõ orantes dicunt : Oppo¬
siustinubẽ. netranseat oratio: Acsi
apte dicant Mentinrȩ terrenis uo¬
luntatib ad suetȩ curarũ suarũ fantas¬
mata iusto iuditio obicis. qͥb eam
in ipsa orationis suȩ intentione c̃fun¬
dis: & quã desideriis infirmis deditã
ñignoras. recte cȩcatã ab intuenda
lucis tuȩ ꝑspicuitate reuerberas:
& cũ inte intenditur. ipso adte cogi¬
tationũ suarũ nubilo reflectatur :¬
& quȩ terrena hȩc assiduȩ cogitat
qi uult. hȩc etiã tolerat in oratione
cũñ uult  Quia igit᷑ ipsa ꝑsecutoꝵ
neqͥtia. suꝑna dispensatione constrin-¬

Expanded text:
Mare saeviens nube induitur, quia crudelitas persequentium stultitiae suae velamento vestitur. Interposita enim caligine infidelitatis suae, perspicuam veritatis lucem videre non sufficit; et id quod agit per crudelitatis impulsumgloriae crucifixissent . Haec nubes non solum solet infideles extra positos premere, sed quosdam etiam viventes carnaliter sentiunt, Deo orantes dicunt: Opposuisti nubem, ne transeat oratio . Ac si aperte dicant: Menti nostrae terrenis voluptatibus assuetae curarum suarum phantasmata justo judicio objicis, quibus eam in ipsa orationis suae intentione confundis; et quam desideriis infimis deditam non ignoras, recte caecatam ab intuenda lucis tuae perspicuitate reverberas, ut cum in te intenditur, ipso a te cogitationum suarum nubilo reflectatur; et quae terrena haec assidue cogitat quia vult, haec etiam toleret in oratione cum non vult. Quia igitur ipsa persecutorum nequitia superna dispensatione constrin
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse nãq: inba biloniã cũ istaheliti¬
caplebe migratus est: Quidum
ab aliis ad alia ducit᷑ ꝓutriusq pari¬
etis latere ñ inmerito scđo numerat᷑:
Cuiꝰmigrationis flexu: angularẽ la¬
pidẽ signat Ubi enĩ ordo arectitu¬
dine flectitur. ut eat indiuersũ: tan¬
quã angulũ facit Recte ergo nu¬
meraribis potuit : qr ꝑutrũq pari¬
etẽ. quasi duo inse latera ostendit:
Unde & eiꝰ bene imaginẽ tenuit. qͥ
iniudea ortꝰ gentilitatẽ colligens.
quasi ab hierosolimis babiloniã uenit.
atq hanc insemet ipso fidei fabri¬
cã .prius discordiȩ studio scissam.
arte caritatis intexuit: Sed hȩc quȩ
designificatione scȩ̃ ȩccłȩ dicta sunt
placet utbre uiata replicatione
moraliter disserant᷑ Dignũnãq ẽ.
ut ꝑ ea quȩ beato iob dici cognosci.¬
mͦ. ad corda nr̃a reuocem: q uerba
dĩ tunc mens uerius intelligit. cũ m
eis semet ipsũ quęrit Ecce cnĩ dicit᷑¬

Expanded text:
Ipse namque in Babyloniam cum IsraelitiIpse namque in Babyloniam cum Israelitica plebe migratus est, qui dum ab aliis ad alia ducitur, pro utriusque parietis latere non immerito secundo numeratur. Cujus migrationis flexu angularem lapidem designat. Ubi enim ordo a rectitudine deflectitur, ut eat in diversum, tanquam angulum facit. Recte ergo numerari bis potuit, quia per utrumque parietem quasi duo in se latera ostendit, unde et ejus bene imaginem tenuit, qui in Judaea ortus, gentilitatem colligens, quasi a Jerosolymis Babyloniam venit, atque hanc in semetipso fidei fabricam prius discordiae studio scissam arte charitatis intexuit. Sed haec quae de significatione sanctae Ecclesiae dicta sunt placet ut breviata replicatione moraliter disserantur. Dignum namque est ut per ea quae beato Job dici cognoscimus ad corda nostra revocemur, quia verba Dei tunc mens verius intelligit cum in eis semetipsam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ: iapdiuina grãm om̃ib liquet. q̃uẽ
scriptura sacra angularẽ lapidẽ uocet :
Illũ ꝓfecto quidũ inse hinc iudaicũ. illinc
gentilẽ popłm suscipit. in una eccłae¬
fabrica. quasi duos parietes iungit: i¬
Illũ. dequo scriptũ est: fecit utraq: unũ:
quia angularẽ se lapidẽ ñ solũ in inferi¬
orib sed & insuꝑnis exibuit : qr & int̾ra
plebi israheliticȩ nationẽ gentiũ. & utrãq
simul angłis incȩlo sociauit : Eoqͥppe
hominib bonȩ uoluntatis. In ortuenĩ
regis nequaquã ꝓmagno offerrent
hominib: pacis gaudia : sidiscordiam
ñ haberent : De hoc lapide : ꝑ prophetã
dicit᷑ Lapidẽ quẽ rȩꝓbauer̃ ȩdifican¬
tes. hic factꝰ ẽ. in caput anguli: Huiꝰ
lapid istypũ. iechonias rex tenuit:
quẽ matheus dũquater denas gene¬
rationes describeret. scđo numera¬
uit Quẽ enĩ infine scđe : ipsũ rursũ
inłtio tertiȩ generationis inseruit:

Expanded text:
 divinam gratiam omnibus liquet, quem  divinam gratiam omnibus liquet, quem Scriptura sacra angularem lapidem vocet, illum profecto qui, dum in se hinc Judaicum illinc gentilem populum suscipit, in una Eccfabrica quasi duos parietes junxit. Hinc enim scriptum est: « Fecit utraque unum , » quia angularem se lapidem non solum in inferioribus, sed et in supernis exhibuit, quia et in terra plebi Israeliticae nationes gentium et utraque simul angelis in coelo sociavit, eo quippe hominibus bonae voluntatis . In ortu enim Regis nequaquam pro magno offerrent hominibus pacis gaudia, si discordiam non haberent. De hoc lapide per Prophetam dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Hujus lapidis typum Jechonias rex tenuit, quem Matthaeus dum quaterdenas generationes describeret, secundo numeravit . Quem enim fini secundae, ipsum rursum initio tertiae generationis inseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum . q inusũ spiritalis intel¬
ligentiȩ ñerant. dũ conspici p̃obs.¬
curitate ñ poterant: quasi nigra rema.¬
nebant: At postquã mediator ueni¬
ens. ea ante oculos nr̃os in carnationis
suȩ manu tersit : qcqͥd in eis lucis la¬
tebat inclaruit. sensusq patrũ p̃cȩ¬
dentiũ inusũ dedit: qr uerba reb ex¬
posuit Siue itaq ꝓpħas. seu docto¬
res extremis tẽporib sub sequentes
basiũ appellatione significet: dicat:
Supqͦ basesillius solidatȩ sunt. subau¬
dis nisi suꝑme qͥcuncta mirabiliter
teneo & bonis ex teriorib intꝰ prin¬
cipaliter originẽ pręsto : quienim
sibi qđ bonũ .ẽ. tribuit. solida bases
non ẽ : qr dũ fundam̃to ñ innititur
ipso suo pondere inima p̃cipitatur:
Sedcũ tãmulta descẽ eccłȩ construe¬
tione referant᷑: audire mens appe¬
tit inimice nationes quauirtute
coniunctẽ sunt : id .ẽ. diuersa huus
domꝰ ȩdificia qua sibi arte c̃cordañ

Expanded text:
adventum, quia in 902 usu spiritalis inteladventum, quia in 902 usu spiritalis intelligentiae non erant, dum conspici prae obscuritate non poterant, quasi nigra remanebant. At postquam Mediator veniens ea ante oculos nostros incarnationis suae manu tersit, quidquid in eis lucis latebat inclaruit, sensusque patrum praecedentium in usum dedit, quia verba rebus exposuit. Sive itaque prophetas, seu doctores extremis temporibus subsequentes, basium appellatione significet, dicat: Super quo bases illius solidatae sunt? subaudis, nisi super me, qui cuncta mirabiliter teneo, et bonis exterioribus intus principaliter originem praesto. Qui enim sibi quod bonum est tribuit, solida basis non est, quia dum fundamento non innititur, ipso suo pondere in ima praecipitatur. Sed cum jam multa de sanctae Ecclesiae constructione referantur, audire mens appetit inimicae nationes qua virtute conjunctae sint, id est diversa hujus domus aedificia qua sibi arte concordent.
Abbreviated transcription (Latin):
natione locuti sunt : quasi quasdã
bases eos c̃spicimꝰ afundam̃to surge¬
re. & suꝑ positȩ. fabricȩ pondera
sustinere : Unde ad morsen rursum
dñs cũ tabernaculi tabulas erigi
p̃cipit: fundi earũ bases argenteas
iubet: Quid enĩ ꝑtabulas. nisi apłi
extensa inmundũ p̃dicationẽ dila.¬
tatiꝰ. quid ꝑbases argenteas. nisi ꝓpħȩ
signant᷑: qui sup inpositas tabulas
ipsi primi ac fusiles sustinent. qr¬
apłoꝵ uita . dũ eoꝵ p̃dicatione
instruit᷑ eoꝵ & auctoritate solidat᷑:
Clnde & coniunctȩ binȩ bases singu.¬
lis tabulis supponuntur. qr dũ ꝓphȩ
natione concordant. subsequentes
p̃dicatores eccłȩ indubitanter ȩdifi¬
cant : ut cũ a semet ipsis ñdiscrepant.
illos inse robustius figant: Nec in me¬
rito bases qͥb ꝓpħȩ signant᷑ : ut ex ar¬
gento debeant fundi p̃cipit᷑: Argen¬
ti qͥppe daritas exusu seruat᷑. sine
usu autẽ innigredinẽ uertit᷑: Prophe¬
tarũ qͦq : dicta ante mediatoris

Expanded text:
natione locuti sunt, quasi quasdam bases eos conspicimus a fundamento consurgere, et superpositae fabricae pondera sustinere. Unde ad Moysen rursum Dominus, cum tabernaculi tabulas erigi praecepit, fundi earum bases argenteas jubet . Quid enim per tabulas nisi apostoli extensa in mundum praedicatione dilatati, quid per bases argenteas nisi prophetae signantur? qui superimpositas tabulas ipsi firmi ac fusiles sustinent, qedicatione instruitur, eorum et auctoritate solidatur. Unde et conjunctae binae bases singulis tabulis supponuntur, quia dum propnatione concordant, subsequentes praedicatores Ecclesiae indubitanter aedificant; et cum a semetipsis non discrepant, illos in se robustius figunt. Nec immerito bases quibus prophetae signantur, ut ex argento fundi debeant praecipitur. Argenti quippe claritas ex usu servatur, sine usu autem in nigredinem vertitur. Prophetarum quoque dicta ante Mediatoris
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtate ꝓhibuit. postmodũ uero
etiã a cogitationis culpa constrinxit:
Videamꝰ quẽ ad modũ prima tum̃ti
mari dñs ostia imponat: Ecce ꝑ legẽ¬
dicit᷑: Non occides ñ mechaberis.
ñ furtũ facies. ñ falsũ testimonium
dices: Uideamꝰ : quẽ ad modũ sedis
hocmare dñs hostiis claudat : Ecce
ineuangłio dicit Audistis
qr dictũ. ẽ antiqͥs ñ mechaberis : Ego
autẽ dico uobis: qm̃ om̃is qͥuiderit᷑
mulierẽ ad concupiscendũ eã. ĩa me

Expanded text:
iniquitatis prohibuit, postmodum vero iniquitatis prohibuit, postmodum vero etiam a cogitationis culpa constrinxit. Videamus quemadmodum prima tumenti mari Dominus ostia imponat. Ecce eNon occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices . Videamus quemadmodum secundis hoc mare Dominus ostiis claudat. Ecce in Evangelio dicit: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis; ego autem dico vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ habuistis tunc in illis. inqͥb nunc
erubescitis : Ac si diceret᷑ : Quid se in altũ
fluctꝰ urȩ̃ prauitatis extuler̃. qͥ nunc
in semet ipsis fracti. unde ꝑuersosse
inflauerant. conuersos inde confun.¬
dunt : Recte itaq dicit᷑: & hic ẽfrin¬
ges tumtes fluctꝰ tuos Quod uero in hac
conclusione maris scđo deostus dicitur:
more sacrieloqͥi res semel dicta ꝓcon¬
firmatione replicat᷑ : Siautẽ hoc in lo¬
comare accipere ñspecialiter turbã
psequentiũ. sed generaliter scłm debe¬
mͦ: scđo contra hoc mare dñs ostia op¬
posuit. qr & prius humano generi p̃¬
cepta legis post modũ nouȩ gr̃ȩ
testam̃tũ dedit: Scdo obiectis ostus
huiꝰ maris impetũ clausit : qr eos quos
ad obsequiũ suicultꝰ ad sũpsit. & priꝰ
abidolis data lege coercuit. & post
ab intellectu carnaligrã reuelata
correxit Scđo mare ostia accepit.
qr humanũ genꝰ. prius ds̃ ab operis

Expanded text:
fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc erubescitis ? Ac si diceretur: Quid se in altum fluctus vestrae pravitatis extulerunt, qui nunc in semetipsis fracti, unde perversos vos inflaverant, conversos inde confundunt? Recte itaque dicitur: Et hic confringes tumentes fluctus tuos. Quod vero in hac conclusione maris secundo de ostiis dicitur, more sacri eloquii, res semel dicta pro confirmatione replicatur. 40. Per co mare accipere non specialiter turbam persequentium, sed generaliter saeculum debemus, secundo contra hoc mare Dominus ostia opposuit, quia et prius humano generi praecepta legis, et postmodum novae gratiae testamentum dedit. Secundo objectis ostiis hujus maris impetum clausit, quia eos quos ad obsequium sui cultus assumpsit, et prius ab idolis data lege coercuit, et post ab intellectu carnali gratia revelata correxit. Secundo mare ostia accepit, quia humanum genus prius Deus ab operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ris & ꝑfidis cordib: dũꝑsecutionis
ꝓcella sedilatat. inmundo ds̃ unigeni¬
ti suigłam. p̃dicatoꝵq eiꝰ reuerentiã
exaltat : & dũ innotescit misteria
diuinȩ fortitudinis : frangit in impus
usq uenies & ñ ꝓcedes amplius Quia
nimirũ iudicii occulti m̃ sura. ẽ: & qͣn¬
do ꝑsecutionis ꝓcella ꝓsiliat. & quan¬
do conquiescat: Ne aut ñ exagitata
electos non exerceat: aut ñ modera.¬
ta in ꝑfundũ mergat: Cũuero noti¬
tia fidei usq ad ꝑsequentes extendit᷑ :
turbati maris tumor sedatur : Vbiq
fluctꝰ suos mare frangit : qr ad cog¬
nitionẽ ueritatis ueniens. om̃e qđ
neqͥter erigit. erubescit Fracta qͥppe
unda inse reliditur : qr uicta neqͥtia.
etiã ꝓcogitatione sicorporis ac¬
cusatur : & quasi ipsãuim quã intu-¬
lerat recipit : qr de prauitate quã
gesserat. reatus sui stimulos sentit:
Unde qͥb dã ꝑpaulũ dicit᷑: Quẽ ergo

Expanded text:
ris et perfidis cordibus dum persecutionis ris et perfidis cordibus dum persecutionis procella se dilatat in mundo, Deus unigeniti sui gloriam praedicatorumque ejus reverentiam exaltat; et dum innotescit mysteria divinae fortitudinis, frangit in impiis usque venies, et non procedes amplius. Quia nimirum judicii occulti mensura est, et quando persecutionis procella prosiliat, et quando conquiescat, ne aut non exagitata electos non exerceat, aut non moderata in profundum mergat. Cum vero notitia fidei usque ad persequentes extenditur, turbati maris tumor sedatur; ibique fluctus suos mare frangit, quia ad cognitionem veritatis veniens, omne quod nequiter egit erubescit. Fracta quippe unda in se reliditur, quia victa nequitia etiam per cogitationem sui cordis accusatur; et quasi ipsam vim quam intulerat recipit, quia de pravitate quam gesserat reatus sui stimulos sentit. Unde quibusdam per Paulum dicitur: Quem ergo
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationihumiliũ. & clausa ter¬
rorib: suꝑborũ: Non in merito ostia
uocantur. qr & ingressũ fidelib ape¬
riunt. & rursũ sese ꝑfidis ne ingre.¬
dichitur opponunt Fensemꝰ quale
eccłȩ ostiũ extitit petrus. qͥ inuesti¬
gantẽ fidẽ corneliũ recipit.p̃cio
quȩrentẽ miracula simonẽ reppu-¬
lit : illi dicens. inueritate cõperi.
qm̃ non .ẽ. ꝑsonarũ acceptor dis̃.
secreta regni benigne aperit: huic in¬
quiens. pecunia tua tecũsit in ꝑditione.
ꝑdistrictȩ dãpnationis sententiã.
cȩlestis aulȩ aditũ claudit Quid cunc¬
ti apłi. nisi sc̃ȩ eccłȩ ostia existunt. cũ
uocẽ redẽptoris sui audiunt. Accipite
spm̃sc̃m. quorũ remiseritis peccata
remittuntur eis. & quorũ retinueritis
retenta sunt: Ac suillis apte diceret᷑:
Peruos ingredientur adme qͥb uos¬
met ipsos pandetis. & repellentur
qͥb obseratis: Igitur dũmare seuit.
dñsuectẽ & ostia opponit: qr abama.¬

Expanded text:
erroribus superborum. Non immerito ostia vocantur, quia et ingressum fidelibus aperiunt, et rursum sese perfidis ne ingrediantur opponunt. Pensemus quale Ecclesiae ostium exstitit Petrus, qui investigantem fidem Cornelium recepit, pretio quaerentem miracula Simonem repulit. Illi dicens: In veritate comperi quoniam non est personarum acceptor Deus , secreta regni benigne aperuit. Huic inquiens: Pecunia tua tecum sit in perditionem , per districtae damnationis sententiam coelestis aulae aditum claudit. Quid cuncti apostoli nisi sanctae Ecclesiae ostia existunt, cum voce Redemptoris sui audiunt: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt ? Ac si illis aperte diceretur: Per vos ingredientur ad me hi quibus vosmetipsos panditis; et repellentur quibus obseratis. Igitur dum mare saevit, Dominus vectem et ostia opponit, quia ab ama
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mensurarũ linea. illic ducta. ẽ. hinc
reducta : Illic tendit᷑. ut macedonia
intra sc̃ȩ eccłȩ spatia colligat᷑: hinc
ad dahit᷑. ut extra fines fidei. asia relin¬
quat᷑: Erant qͥppe tunc in ea qͥcolli¬
gendierant : quib iuxta meritũ suum
pditis. iãnunc asia int̃m̃suras eccłȩ dõ
largiente suscepta. ẽ: Int̃hasergo
m̃suras sunt om̃s electi: extrahas. om̃s
reꝓbi. etiã suntra fidei limitẽ. eẽ. uide¬
Atriũ qđ foras tẽplũ ẽ. eice foras: ne me

Expanded text:
rum mensurarum calamus illic ductus est, hinc reductus. Illic tenditur ut Macedonia intra sanctae Ecclesiae spatia colligatur; hinc attrahitur, ut extra fines fidei Asia relinquatur. Erant quippe tunc in ea qui colligendi non erant, quibus juxta meritum suum perditis, jam nunc Asia intra mensuras Ecclesiae Deo largiente suscepta est. Intra has ergo mensuras sunt omnes electi, extra has omnes reprobi, etiamsi intra fidei limitem esse videAtrium cum foris templum est, foras e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accipit. in altero possideat. ut ipse
alteri possidendũ. qđ accipit humilit̃
impendat: H inc enĩ ppetrũ dicitur
Vnꝰqsq sic̃ accłpit gratiã in alterutũ.
ilłã administrantes: sic̃ boni dispensa.¬
tores multi formis grȩdei : Tunc nãq
bene multi formis gra dispensatur:
quando acceptũ donũ & eiꝰ qͥhoc ñha.¬
bet credit᷑: quando ꝓpter eũ cui in¬
pendit᷑. datũ putatur: Hinc ꝑpaulũ
dicit᷑: Percaritatẽ seruite inuicem:
Tunc enĩnos caritas aiugo culpȩ libe¬
ros reddit: cũ uicissim nos. nr̃o pamorẽ
seruitio subicit: cũ & aliena bona nr̃a
credimꝰ: & nrã aliis quasi sua offerentes
exhibemꝰ: Hinc rurꝰ sũ ꝓpaulũ dicit᷑:
Nã & corpus non .ẽ. unũ m̃brũ sed
multa : Sidixerit. pes. qm̃ ñ sũ manꝰ.
ñsũ decorpore: non ideo ñ . ẽ. decorpo¬
re : & si dixerit auris. qm̃ñ sũ oculus.¬

Expanded text:
non accepit in altero posnon accepit in altero posalteri possidendum quod accepit humiliter impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Tunc namque bene multiformis Dei gratia dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Hinc per Paulum dicitur: Per charitatem servite invicem . Tunc enim nos charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amorem servitio subjicit, cum et aliena bona nostra credimus, et nostra aliis quasi sua offerentes exhibemus. Hinc rursum per Paulum dicitur: Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris
Abbreviated transcription (Latin):
bens. quȩ sibiuentura sunt ignorat:
ille uentura quȩquȩ uł p̃sentia at.¬
tendit. & tam̃ innulla signoꝵ oꝑa¬
tione se exercet Iste ꝑdiscretionẽ
spirituũ infactis subtiliter m̃tes
conspicit. sed tam̃ diuersi generis lin¬
guas nescit : ille diuersigeneris linguas
examinat : sed tam̃ in reb similib
dissimilia corda ñpensat Alius in una
lingua quã nouit. sermonũ pondera
interp̃tando prudenter discutit:
& tam̃ reliquis bonisquȩ ñ habet pa¬
cienter caret : Sicitaq creator nr̃
ac difpositor cuncta moderat᷑ : ut qͥ
extolli poterat exdono qđ habet. hu¬
milietur ex uirtute quã ñ habet
Siccuncta moderat᷑. ut cũ pimpensam
grãm. unũquẽq scibleuat. etiam
ꝑdis parẽ . alterũ alteri subdat: Et meli¬
orẽ qͥsq dono alio. eũ qͥsibi subicit᷑ at¬
eidẽ tam̃ quẽ superat. se in aliis post¬
ant om̃a singuloꝵ : & unꝰqͥsq sic qđ

Expanded text:
bens, quae bens, quae Ille ventura quaeque velut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit; iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit, et tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen viribus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpretando prudenter discutit, et tamen reliquis bonis quae non habet, patienter caret. Sic itaque Creator noster ac dispositor cuncta moderatur, ut qui extolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alteri alterum subdat, et meliorem quisque dono alio eum qui sibi subjiciteidem tamen quem superat se in aliis postant omnia singulorum. Et unusquisque sic quod
Abbreviated transcription (Latin):
sihabes in telligentiã: quisposuit
m̃suras eiꝰ sinosti: uł qͥs tetendit suꝑ
eã lineã: Quis enĩ nisi conditor nr̃
hui terrȩ m̃suras ponit: qͥ int̃ ni udi.¬
cii secreto moderamine. alii sermonẽ
aliigenera linguarũ. alii interp̃tationẽ
sermonũ tribuit : quatinꝰ in uno eodẽ.
q spũ. iste uerbo sapientiȩ polleat.
nec tam̃ sermone scientiȩ id .ẽ. doc.¬
trinȩ fulciat᷑: qr sentire atq inueni¬
re sufficit. &iã qđ discendi studio
ñ app̃hendit: Ille sermone scientiȩ
fulgeat. nectam̃ in uerbo sapientiȩ
c̃ualescat: qr & sufficit explere quan¬
tũ didicit. & ad sentiendũ ex semet¬
ipso subtile aliqͥd ñ assurgit Iste ꝑ.
fidẽ & elem̃tis imperat. nectam̃ ꝑsa.
nitatũ grãm infirmitates corporum
curat: ille porationũ op̃e morbos
subtrahit.nectam̃ arenti terrȩ uer-¬
bo pluuias reddit Iste opatione
uirtutũ ad p̃sentẽ uitã etiã mortuos
reuocat. & tam̃ ꝓphetiȩ grãm ñ ha.¬

Expanded text:
suit mensuras ejus si nosti, vel quis tetendit super eam lineam ? Quis enim nisi Conditor noster hujus terrae mensuras ponit, qui interni judicii secreto moderamine, alii sermonem alii genera linguarum; alii interpretationem sermonum tribuit ? Quatenus in uno eodem spiritu iste verbo sapientiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae fulciatur: quia sentire, atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone scientiae fulgeat, nec tamen in verbo sapientiae convalescat; quia et sufficit explere quantum didicit, et tamen ad sentiendum a semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis opere morbos subtrahit, nec tamen arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
dinis suȩ c̃fusione tenebrat᷑ hoc
mare caligine quasi infantiȩ pannis
obuoluitur : quia a contẽplandis
sublimib adhuc teneris sensib suȩ
infirmitatis ligatur: Vid eamꝰ pau-¬

Expanded text:
dinis suae confusione tenebratur. Hoc mare caligine, quasi infantia pannis obvolvitur, quia a contemplandis sublimibus adhuc terrenis sensibus suae infirmitatis ligatur. Hinc Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Iđsieẽnt. om̃ia unũm̃brũ : ubi corpus:
Nunc autẽ multa qͥdẽ m̃bra: unum
uero corpus: Quidenĩ sc̃a eccła. nisi
suꝑni capitis corpus. ẽ. inqua alius alta
uidendo oculus. alius recte oꝑando
manꝰ. alius adcuncta discurrendo pes.
alius p̃ceptorũ uocẽ intelligendo au.¬
ris alius maloꝵ fecorẽ. bonorũq fra¬
glantiã discernendo naris.ẽ: qͥcorpo¬
faliũ more m̃brorũ. dũ uicissim sibi
accepta officia inpendunt:
unũ desemet ipsis om̃ib: corpꝰ
reddunt : &cũ diuersa in caritate
pagunt. diuersũ. eẽ ꝓhibent ubi
continentur: Siautẽ unũ qͥd cuncti
agerent. corpus utiq qđ ex multis
continet᷑ ñessent: qr uidelicet mul.¬
tipliciter cõpactũ ñ existeret: si hoc
concors m̃brorũ diuersitas ñ teneret:
Quia ergo sc̃ĩs m̃bris eccłȩ uirtutũ

Expanded text:
si est omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem quidem multa membra, unum vero corpus. Quid ergo sancta Ecclesia, nisi superni sui capitis corpus est? In qua alius alta videt, oculus; alius recta operando, manus; alius ad injuncta recurrendo, pes; alius praeceptorum vocem intelligendo, auris; alius malorum fetorem bonorumque fragrantiam discernendo, nasus est. Qui corporalium more membrorum, dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt. Et cum diversa in charitate peragunt, divisum esse prohibent ubi continentur. Si autem unum quid cuncti agerent, corpus utique, quod ex multis continetur, non esset. Quia, videlicet, multipliciter compactum non existeret si hanc concordiam membrorum diversitas non teneret. Quia ergo sanctis membris Ecclesiae virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ basiũ nomine designant᷑: qr dum
recta p̃dicant. & p̃dicationi suȩ uiu in-¬
do concordant: dm̃e pondus eccłe.
fixa morũ suoꝵ grauitate sustentant:
Aperas ab infidelib tẽptationes fer̃:
& queque in p̃ceptis dĩ uelut difficilia
afidelib formidant᷑. exẽplis operũ
facilia ostendunt Unde & bene cũm
typo eccłȩ tabernaculũ figeret᷑: ad
moysen dicit᷑: facies colunas quattuor:
& bases earũ uestitas argento: In argen¬
to enĩ qͥd aliud quã cdaritas diuini
culi sustinent: qr p̃dicatores eccłȩ
duno eloqͥo decorati. ut incunctis
se exẽplũ p̃beant .iiͦͬ. euangelista¬
rũ dicta. &ore. & operib portant:¬

Expanded text:
i basium nomine designantur, quia dum recta praedicant, et praedicationi suae vivendo concordant, omne pondus Ecclesiae fixa morum suorum gravitate sustentant, asperas ab infidelibus tentationes ferunt; et quaeque in praeceptis Dei velut difficilia a fidelibus formidantur, exemplis operum facilia ostendunt. Unde et bene cum in typo Ecclesiae tabernaculum figeretur, ad Moysen dicitur: Facies columnas quatuor, et bases earum vesties argento to enim quid aliud quam claritas divini culi sustinent, quia praedicatores Ecclesiae divino eloquio decorati, ut in cunctis se exemplum praebeant, quatuor Evangelistarum dicta et ore et operibus portant
Abbreviated transcription (Latin):
tes nescio id ẽ. eoꝵ uitã insapientiȩ
meȩ arte ñ apꝓbo: qr dũ laudib huma¬
nis inflant᷑: auera gła ęt̃n ȩ retribu.¬
tionis in anescunt: In eo uero qđ ait.
sentencias. & ñ addidit quales : bonas
utiq accipimꝰ: Quas qdẽ inperitis as.¬
serit sermonib in uolutas: qr cũuer¬
bis iactantię fuerant ꝓlate: Inperi¬
tiȩ qͥppe uiciũ. ẽ : rectũ ñ recte sape¬
re .id. ẽ. celeste donũ ad appetitũ
t̃renȩ laudis inclinare: Sicut enĩ
sȩpe contingit. ut & bonamale & ma¬
labene ꝓferant᷑ : ita heliu arrogans
recta ñ recte ꝓtulit : qr humiles indĩ

Expanded text:
apientiae meae arce non approbo? Quia dum laudibus humanis inflantur, a vera gloria aeternae retributionis inanescunt. In eo vero quod ait, Sententias, et non addidit quales, bonas utique accipimus, quas quidem imperitis asserit sermonibus involutas, quia cum verbis jactantiae fuerant prolatae. Imperitiae quippe vitium est rectum non recte sapere, id est coeleste donum ad appetitum terrenae laudis inclinare. Sicut enim saepe contingit ut et bona male et mala bene proferantur, ita Eliu arrogans recta non recte protuli
Abbreviated transcription (Latin):
ultra quã poterat quȩreret: Suꝑse
nãq inmirabilib Attollit᷑: qͥ & inhis
adquȩ ñ sufficit uideri conatur :
Bene intrahas m̃suras. etiã in ipsa
paulus p̃dicationis suȩ sẽ latitudine
coartabat . cũdiceret Non enim
audeo aliqͥd loqͥeoꝵ quȩ ꝑme non-

Expanded text:
 quam poterat, quaereret: super se namque in mirabilibus attollitur, qui et in his ad quae non sufficit, videri idoneus conatur. Bene intra has mensuras etiam in ipsa Paulus praedicationis suae se latitudine coarctabat, cum diceret: Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non
Abbreviated transcription (Latin):
& ne de uirtutib gloriari audeat.
deante acta uita memorat᷑: tiq dici¬
tur: Vbieras. quando ponebã funda¬
m̃ta terrȩ : Acsi iustificato peccatori.
apte ueritas dicat: Uirtutes a me
acceptas tibi ñ tribuas: noli te c̃trame
fundam̃ta uirtutũ posui. recole ubi
te inueni. quando meo te timore
solidaui : Utergo ego inte ñ destruã
qđ construxi: ipse nͨ cesses c̃siderare
qđ repperi Quẽ eñi ueritas. nisi aut
inflagitus aut in excessib inuenit:
Sedpost hȩc bene possumꝰ seruare
qđ sumꝰ: sinũ quã neglegimꝰ pensare
qđ fuimꝰ: Nonnũquã tam̃ clandestina
solet : ut bonorũ cogitatio licet sub.¬
tilis acp̃ssa. cũ ualde in uirtutib
crescit. oblita infirmitatis ꝓpriȩ.
augeri infirmitatẽ etiã deremedus
saliitis conspicit. mensurã ipsis nr̃is
ꝓfectib inponit : lit habeamꝰ quȩdam
habere ualeamꝰ.: Quatinꝰ mens nr̃a
dũ hȩc ñ potest habere quȩ appetit:¬

Expanded text:
et ne de virtutibus gloriari audeat, et ne de virtutibus gloriari audeat, de anteacta vita memoratur, eique dicitur: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Ac si justificato peccatori aperte Veritas dicat: Virtutes a me acceptas tibi non tribuas, noli contra me fundamenta virtutum posui. Recole ubi te inveni quando meo te timore solidavi. Ut ergo ego in te non destruam quod construxi, ipse non cesses considerare quod reperi. Quem enim Veritas nisi aut in flagitiis aut in excessibus invenit? Sed post haec bene possumus servare quod sumus, si nunquam negligimus pensare quod fuimus. Nonnunquam tamen clandestina solet, ut bonorum cogitatio, licet subtilis sit ac pressa, cum valde in virtutibus crescit, oblita infirmitatis propriae Deus, quia augeri infirmitatem etiam de remediis salutis conspicit, mensuram ipsis nostris profectibus imponit, ut habeamus quaedam habere valeamus, quatenus mens nostra dum haec non potest habere quae appetit,
Abbreviated transcription (Latin):
descẽ: huiꝰ terrȩ fundam̃tũ iacit᷑: quan.¬
do in occultis cordis. prima solidita¬
tis causa diuinꝰ timor inspirat᷑: Iste nec.¬
dũ credit ȩterna quȩ audit: huic cũfi¬
des dat᷑. adedificiũ sub sequentis oꝑis.
iafundam̃tũ ponitur: Ille ȩternã
iã credit. nec tam̃ metuit uenturi iudi¬
ci terrorẽ : despicit peccatis se car¬
nis & sp̃s audenter inuolui: Huic
cũrepente futuroꝵ timor infundit᷑.
utbone uite surgat ȩdifitiũ. iãfim-¬
dam̃ta construunt᷑ : Fosito itaq ꝓspe.¬
rȩ formidinis fundam̃to. cũ uirtutũ
fabrica m altũ ducit᷑. necesse. ẽ. ut unꝰ¬
qͥsq ꝓficiens. uires suas caute meciat᷑
ut cũ diuma constructione magnꝰ. eẽ.
iaceperit. semet ipsũ respiciat. sine
cessatione qͥd fuit: Quatinꝰ atten.¬
dens humiliter qđ ꝑmeritũ inuen¬
tus ẽ. nequaquã sibi arroget. qđ ꝑ
grãm factꝰ.ẽ : Vnde & nunc beatiob
psupnã uocẽ ad semet ipsũ reducit᷑:

Expanded text:
des est. Hujus terrae fundamentum jacitur, quando in occultis cordis prima soliditatis causa divinus timor inspiratur. Iste necdum credit aeterna quae audit; huic cum fides datur, ad aedificium subsequentis operis jam fundamentum ponitur. Ille aeterna jam credit, nec tamen metuit, venturi judicii terrorem despicit, peccatis se carnis et spiritus audenter involvit; huic repente cum futurorum timor infunditur, ut bonae vitae surgat aedificium, jam fundamenta construuntur. Posito itaque prosperae formidinis fundamento, cum virtutum fabrica in altum ducitur, necesse est ut unusquisque proficiens vires suas caute metiatur, ut cum divina constructione magnus esse jam coeperit, semetipsum respiciat sine cessatione quod fuit, quatenus attendens humiliter quod per meritum inventus est, nequaquam sibi arroget quod per gratiam factus est. Unde et nunc beatus Job per supernam vocem ad semetipsum reducitur,
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat hoc . qđ sermonib: enarrat:
N eq eñĩ adam postculpã indiuinitatis
substatia audre dominũ potuit: sed
increpationis uerba ꝑangłm audiuit:
Dequoscriptũ ÷ Cũ audisset uocẽ dni¬
dĩ sui de ambulantis inparadiso ad
aurã postmeridiem: abscondit se
inter ligna paradisi Quid. ẽ. enĩ
qđ post peccatũ hominis. inparadisũ
dñs ñ iãstat sed deambulat. nisi qđ
inruente culpa. se a corde hominis
motũ demonstrat: quid .ẽ. qđ ad aurã
post meridiem: nisi qđ lux feruenti.¬
or ueritatis abscesserat. & peccatricẽ
animã culpę suȩ frigora constrin¬

Expanded text:
insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitatis substantia videre Dominum potuit, sed increpationis verba per angelum audivit, de quo scriptum est: Cum audisset vocem Domini Dei deambulantis in paradiso, ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constrin
Abbreviated transcription (Latin):
acrecta respondit Quisecreti aditũ
pulsans qr ꝑ cogitationẽ in tromitti
ad interiora nonualuit. ꝑ confessionẽ
ante ianuas humilis stetit. & qđ int̾
cõp̃hendere ñ potuit. foris tim̃do lau¬
dauit : Vnde nunc qͦq beatꝰ iob post
int̾rogationẽ uerberis. discutit᷑ int̾ro¬
gatione sermonis: ut quȩ sint suꝑna
consideret: Quȩdũ minime cõpre¬
hendit. ad semet ipsũ redeat. & quã
sit iuxta nihilũ. insuꝑnorũ cõparatione
cognoscat: Audiat itaq In terroga¬
bote. & respondem : Acsiei aptiꝰ dicat᷑
Verbis meis ad sublimia consideranda
te excito : & dũea quȩ suꝑ te sunt nes¬
cire te ꝑspicis. tibimet ipsite notiorẽ
reddo Tunc enĩ mihi uere respondes :
siquȩ ignoras intelligis Seqͥt᷑ Ubi
indica mihi. si habes intelligentiam:
Quisposuit m̃suras eiꝰ. sinosti. ułquis
tetendit suꝑ eã lineã: suꝑqđ bases¬

Expanded text:
ac recta respondit, qui secreti aditum ac recta respondit, qui secreti aditum pulsans, quia per cognitionem intromitti ad interiora non valuit, per confessionem ante januas humilis stetit; et quod intus comprehendere non potuit, foris timendo laudavit. Unde nunc quoque beatus Job post interrogationem verberis discutitur interrogatione sermonis, ut quae sint superna consideret; quae dum minime comprehendit, ad semetipsum redeat, et quam sit juxta nihilum in supernorum comparatione cognoscat. Audiat itaque: Interrogabo te, et responde mihi. Ac si apertius dicatur: Verbis meis ad sublimia consideranda te excito, et dum ea quae super te sunt nescire te perspicis, tibimetipsi te notiorem reddo. Tunc enim mihi vere respondes, si quae ignoras intelligis. Sequitur: CAIndica mihi, si habes intelligentiam. Quis posuit mensuras ejus, si nosti, vel quis tetendit super eam lineam? Su
Abbreviated transcription (Latin):
paradisi. post ascensũ cęli tertii. post
supnȩ locutionis misteria: adhucdicit
Egome ñ arbitror cõp̃hendisse : & rur¬
uocari apłs : & rursũ : Nonqͣsi sufficien¬
bis : sed sufficientia nr̃a exdõ. ẽ: Aꝑtis
ergo palpebris dĩ. int̾rogatꝰ paulus
recte respondit : qͥ & suꝑna secreta
attigit & tam̃ in humilitate cordis.
sublimiterstetit  Quirur sũ cũ secreta
dĩ iudicia derepulsione iudȩoꝵ. &
gentiũ uocatione discuteret. atq
ad ea ꝓuenire ñ posset : quasi clacisis
dĩ palpebris interrogatus ẽ: Sed rec¬
tũualde responsũ redidit: qͥdeo se
in ipsa sua ignorantia scienter incli¬
nauit dicens Oaltitudo diuitiarũ
sapientiȩ. & scientiȩ dĩ. quã ĩc̃ p̃hen¬
sibilia siuditia eiꝰ. & inuestigabiles uiȩ eiꝰ:
Quis eñĩ cognouit sensũ dñi. autqͥscon¬
siliariꝰ eiꝰ fuit : ecce enĩ absconsis misteri¬
is. quasi claͣsis palpebris inqͥsitꝰ. placita

Expanded text:
paradisi, post ascensum tertii coeli, post paradisi, post ascensum tertii coeli, post supernae locutionis mysteria, adhuc dicit: Ego me non arbitror comprehendisse . Et rurquia sufficienbis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Apertis ergo palpebris Dei interrogatus Paulus recte respondit, qui et superna secreta attigit, et tamen in humilitate cordis sublimiter stetit. Qui rursum cum secreta Dei judicia de repulsione Judaeorum et gentium vocatione discuteret, atque ad ea pervenire non posset, quasi clausis Dei palpebris interrogatus est. Sed rectum valde responsum 899 reddidit, qui Deo se in ipsa sua ignorantia scienter inclinavit, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Ecce enim absconsis mysteriis quasi clausis palpebris inquisitus placita