comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pauci qui me audituri sunt. int̾ malos ui¬
uunt. Redimere tempus hoc est: quando ali¬
quis tibi infert litem ꝑde aliquid. ut deo
est temporis. Certe quando ꝓtuis necessitatib
procedis ad publicum: das nummos. et ems
tibi panem. aut uinum. aut oleum aut ligñ:
aliquid amittis. aliquid ad quiris: hoc ẽ eme¬
re. Nam si nichil amittas. et habeas ꝗ non
habebas. aut inuenisti. aut donatum acce¬
pisti: aut hereditate. ad quisisti. Quando
autem aliquid amittis ut aliquid habeas.
tunc enus. quod habes empium ẽ: quod ami¬
ttis p̃cium est. Quomodo ergo ꝑdis nummos
ut emas tibi aliquid: sic ꝑde nummos ut e¬
mas tibi quietem. Ecce hoc est tempus reli
quidem latine uobis dicam: quia punice ñ¬
omnes nostis. Puncum enim prouerbium
de euuangłio indetur natum: Nam quid ali
ud dixit ds̃ quam redimentes tempus quan¬
doait: Si quis uult iudicio tecũ contend̾e
et tuncam tuam tollere uult. duntite illi et

Expanded text:
pauci qui me audituri sunt, inter malos vipauci qui me audituri sunt, inter malos vivunt. Redimere tempus, hoc est, quando aliquis tibi infert litem, perde aliquid, ut Deo est temporis. Certe quando pro tuis necessitatibus procedis ad publicum, das nummos, et emis tibi panem, aut vinum, aut oleum, aut lignumaliquid amittis, aliquid acquiris; hoc est emere. Nam si nihil amittas, et habeas quod non habebas; aut invenisti, aut donatum accepisti, aut haereditate acquisisti: quando autem aliquid amittis, ut aliquid habeas, tunc emis: quod habes, emptum est; quod amittis, pretium est. Quomodo ergo perdis nummos, ut emas tibi panem; sic perde nummos, ut emas tibi quietem. Ecce hoc est tempus redimquidem latine omnes nostis. Punicum enim proverbium de Evangelio videtur natum? Nam quid aud dixit Deus, quam redimentes tempus, quando ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte illi et
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur: et iam prophat: Quid prophetat .
In labore se futurum: uel intimore: Ꝙ si be¬
ne uixerit et iustus fuerit: certe in mediis
mali sunt: sñ ꝑsecutione iuiuere hic iusti ñ
possunt. Qui inter malos uuunt : ꝑ secutio¬
nem paciuntur. Ommnes mali per secuntur
bonos: non ferro et lapidib s uita et mori¬
b Numquid aliquis scm̃ loth ꝑ sequebatur
in sodomis: Nemo illi molestus erat: et tam̃
int ipios uiuebat. et int̾ inmundos. suꝑbos.
blasphemos ꝑsecutionẽ paciebat᷑. Non ua¬
pulando: s malos uidendo: Quis quis meau
cum cominemoraret pericula sua: ꝑiculis in¬
quit inmari. ꝑiculis influminib ꝑiculis in
deserto. periculis in latronib ꝑiculis in falsis
fr̃ib. Cetera ꝑicula quiescere possunt: per¬
qm̃ dies mali sunt. Parpectatis a me forte scire
quid est tempus redimere. Dicturus sum ꝙ.
pauci audiunt. pauci fer̃. pauci aggrediũ¬
tur. pauei agunt: Tamen dicam: qm̃ ipsi

Expanded text:
loquitur, et jam prophetat. Quid prophetat? loquitur, et jam prophetat. Quid prophetat? In labore se futurum, vel in timore. Et si bene vixerit et justus fuerit, certe in mediis mali sunt, sine persecutione vivere hic justi non possunt. Qui inter malos vivunt, persecutionem patiuntur. Omnes mali persequuntur bonos, non ferro et lapidibus, sed vita et moribus. Numquid aliquis sanctum Lot persequebatur in Sodomis? Nemo illi molestus erat: et tamen inter impios vivebat, et inter immundos, superbos, blasphemos, persecutionem patiebatur, non vapulando, sed malos videndo. Quisquis me aucum commemoraret pericula sua: Periculis, inquit, in mari, periculis in fluminibus, periculis in deserto, periculis in latronibus, periculis in falsis fratribus . Caetera pericula quiescere possunt, perquoniam dies mali sunt. Exspectatis a me forte scire, quid est tempus redimere. Dicturus sum quod pauci audiunt, pauci ferunt, pauci aggrediuntur, pauci agunt: tamen dicam, quoniam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
płm cum legeretur audistis: inimo
omnes audiuimus dicentẽ nobis
idete quomodo caute ambule¬
tis: non ut insipientes s ut sapi¬
entes. Redimentes tempus qm̃
dies mali sunt. Dies malos fra¬
tres: due res faciunt. Mali¬
tia. et miseria. ꝑ maliciam hominum. et mise¬
riam hominum: dicuntur dies mali. Cet̾um
dies isti quantum ꝑtinet ad spacia horarũ
ordinati sunt. Ducunt uices. agunt temꝑa.
oritur sol. occidit sol. tuͣseunt tempora. Cui
molesta sunt tempora si homines sibi nons̃
molesti: Ergo dies malos sicut dixi: due res
faciunt. miseria hominum: et malicia homi¬
num: S miseria hominum cominunis ẽ:
non debet malicia esse. cominunis. Ex quo enĩ¬
adam lapsus est et de paratliso expulsus: nũ¬
quam fuerunt nisi dies mali. Istos pueros qui
nascuntur interrogemus: quare a ploratu in¬
cipiunt. qui et ridere possunt. Hascr̃ et sta¬
tim plorat: post nescio quod dies ridet. Qñ
plorabat nascens: propha sue calamitatis e¬
rat. Lacrie enim testes miserie. Nundum

Expanded text:
m cum legeretur, audistis, imo omnes audivimus dicentem nobis: Videte quomodo caute ambuletis, non ut insipientes, sed ut sapientes; redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Dies malos, fratres, duae res faciunt, malitia et miseria. Per malitiam hominum et miseriam hominum dicuntur dies mali. Caeterum dies isti, quantum pertinet ad spatia horarum, ordinati sunt, ducunt vices suas, agunt tempora. Oritur smolesta sunt tempora, si homines sibi non sunt molesti? Ergo dies malos, sicut dixi, duae res faciunt, miseria hominum et malitia hominum. Sed miseria hominum communis est: non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus est Adam, et de paradiso expulsus, nunquam fuerunt dies, nisi mali. Istos pueros qui nascuntur, interrogemus, quare a ploratu incipiunt, qui et ridere possunt. Nascitur, et statim plorat: post nescio quot dies ridet. Quando plorabat nascens, propheta suae calamitatis erat: lacrymae enim testes sunt miseriae. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tas. tristia corda consolatur: grauiores mentes facit.
fastidiosos oblectat. inhertes exsuscitat: peccatores ad
lamenta innitat. Nam quanius dura sint carnalium
corda: statim ut psalmi dulcedo insonuerit. ad qffectũ
pietatis animum eoꝵ iuflectit. dum xp̃iantum non
uocis modulatio s tantum uerba diuina quȩ ibi di¬
cuntur debeant commoriere. Nescio quo tam̃ pacto:
modulatione canentis maior nascitur compitctio
cordis. Multi enim reperiunt᷑ qui cantus suauitate
cõmoti. sua crimina plangunt: atq exea parte ma¬
gis flectuntur ad lacrimas. ex quo psallentis insonuerit
dulcedo suauissima. Oratio in presenti tantum uita
ꝓ remedio peccatorum esfunditur: psalmoꝵ autem
decantatio ꝑpetuam laudem dei demonstrat in sempi¬
terna gła sicut scriptum ẽ. Beati qui habitant in do¬
mo tua dñe in scła scłorum laudabunt te. Cuius oꝑitᷤ
ministerium quieumq fideliter intentaq mente

Expanded text:
tas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, tas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos oblectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo insonuerit, ad effectum pietatis animum eorum inflectit. 32. Dum Christianum non vocis modulatio, sed tantum verba divina, quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavissima. 33. Oratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam, sicut scriptum est: Beati qui 288 habitant in domo tministerium quicunque fideliter intentaque mente
Abbreviated transcription (Latin):
minime consulit: quia ueliora illis in ȩcernum ꝓ¬
mittit. Oratio priuatis locis oportumꝰ funditur:
magisq obtentu impetrat. dum dõ tantũ teste deꝓ¬
init᷑:. Propriuin autem hpochritarum ẽ: offerre se
in oratione uidentib Quoꝵ fructꝰ ẽ non deo placere.
s głam ab hominibꝰ comꝑare. Non in multiloquio
exaudiuntur homines adõ. quanuis plurunis eium
uerbis conentur inflectere. sleq entm conciliat eum
multiplex orantis sermo: s pura suiceraq orationis
intentio. Bonum ẽ corde semꝑ orare: bonum etiam¬
et sono uocis dm̃ spiritalib hymnis głificare. Nlichil
ẽ sola uoce canere: sine cordis intentione. Sed sicut
ait apłc. cantantibꝰ in cordib uestris. hoc ẽ non so¬
lum uoce s corde psallentes. Unde et alibi. Psallam
sp̃u. psallam et mente. Sicut orationib regimur:
ita psalmorum studiis delectam᷑. Psallendi enim itcili¬

Expanded text:
minime consulit, quia meliora illis in aeternum pminime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque obtentum impetrat, dum Deo tantum teste depromitur. 28. Proprium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum voce, sed et corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . 31. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utili
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum differuntur fortius excitate. maioribꝰ premiis
cumulent᷑. Exemplo prumarum et repressione mes¬
sium: in quib quanto tardius sata semina exeunt.
tanto ad frugem cumulatiꝰ creseunt. Quociens oran¬
tes non cito exaudim᷑ nostra nob̾ facta inoculis pro-¬
ponamꝰ. ut hoc ipsum quod differimur. diuinȩ repu¬
tetur iusticiȩ et culpȩ nr̃e. Int̾dum quod ꝑseuerant̃
orantes non cito exaudim᷑ utilitatis nr̃e ẽ non ad¬
uersitatis. Sepe enim multos ds̃ non exaudit ad uo¬
luntatem: ut exaudiat ad salutem. Multi orantes
non exaudiunt᷑. ꝓuidendo illis deus meliora qͣm
petunt: sic̃ contingere solet paruulis qui ne inscolis
uapulent dñi exorant. S non datur illis postulatioĩs
effectꝰ: quia impedit talis exauditio ad ꝓfectun. sã
talit̾ quib̾dam contingit electis. Deprecantur enim
dĩ ꝓ nonnullis uitȩ huiꝰ commodis uł aduersis.
Puidentia uͦ diuina temporalit eorum desiderio

Expanded text:
ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur, exemplo prusium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut hoc ipsum quod differtur divinae reputetur justitiae, et culpae nostrae. 25. Interdum quod perseveranter orantes non cito exaudimur, utilitatis nostrae est, non adversitatis. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam contingit electis. Deprecantur enim Deum pro nonnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm deum de oꝑibus iustis laudari uolebat. Quorundã
oratio in peccatum conuertitur: sic̃ de uida ꝓditore scͥ¬
bitur. Qui enim iactant̾ orat laudem appetendo
humanam: non solum quia eius oratio non delet pec¬
catum. s et ipsa uertitur in peccatum. Sic udei uł
heretici: qui licet ieiunare uł orare uideantur. eoꝵ
tam̃ oratio non illiᷤᷤ ad purgationis ꝓficit meritum.¬
s mutatur pociꝰ in peccatũ. Idõ interdum oratio
electoꝵ in pressuris eoꝵ differtur. ut impioꝵ ꝑuer¬
sitas augeatur. Uerum dum iusti temporalit̃ audiunt᷑
ꝓ eorum fit salute qui eos affligunt. Ut dum illis tem¬
porali remedio subuenitur: prauoꝵ oculi ad comu̾sio¬
nem aꝑiantur. Unde et trium puerorum frigidus ig¬
nis fuit: ut nabuchodonosor dm̃ uerum cognosceret.
Sic et ꝓpħa in psalnus ait. Propt̃ inimicos meos ertpe
me. Proinde tardius exaudiunt᷑ quoꝵdam orationes

Expanded text:
quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis sed mutatur potius in peccatum. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi a confusione aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonosor Deum verum agnosceret, sicut Propheta ait in psalmis: « Propter inimicos meos eripe me . » Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes,
Abbreviated transcription (Latin):
Nlec impetrat ab illo bonum quod poscit: cuius le¬
gi non obedit. Si enim ia quod deus precepit fa¬
cimꝰ : id quod petimꝰ sine dubio obtinebimus. Flam
sic̃ scriptum ẽ. qui auertit aurem suam ne audi¬
at legem: oratio eius execrabił erit. Multum apl
oꝑatio. et oꝑe fulciatur oratio. Unde etiam hiere¬
mias ait. Leuenꝰ corda nr̃a cum manib ad dm̃i.
Cor euim cum manib ad dm̃ leuat: qui orationẽ
cum oꝑe subleuat. Nam quisquis orat et ñ oꝑatur.
cor leuat et manꝰ non leuat. Quisqͥs uero oꝑatur
de negligentia mandatoꝵ corde reprehendamur.¬
dum falutẽ nr̃am aut sola oratione obtinere. aut
sola oꝑatione contendimꝰ. Postquam bonum opus agi¬
mus lacrimȩ orationum fundantur: ut meritum
actionis humilitas intpetret precis. Culpabilit̃ matꝰ
ad dm̃i expandit: qui facta sua orando iactant̃ ꝓdit.
sic̃ phariseus in templo iactanter orabat: seq magis

Expanded text:
 meretur; nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus le meretur; nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erioperatio, et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum bono opere sublevat. Nam quisquis orat et non operatur, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur de negligentia mandatodum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis
Abbreviated transcription (Latin):
mentem libere erigit. Qui leditur: non desistat orare
ꝓ se ledentib. Alioquin: uxta dei sententiam peccat.
qui ꝓmimicis non orat. Sicut nullum ꝓficit in uul¬
nere medicameutum si adhuc ferrum in eo sit: ita
nichil ꝓficit oratio illius cuius adhuc dolor in men¬
te. uł odium manet in pectore. Lantus ẽẽ debet oran¬
tis erga dm̃ affectꝰ: ut non desperet precis effectum
Inantt̃ autem oramꝰ: si spei fiduciam non habemus.
Petat ergo ut apłc ait unusquisq in side nichil dubi¬
tans. Nlam qui dubitat: similis ẽ uidȩ maris quȩ auen¬
to fertur atq dispergitur. Diffidentia nascitur impe¬
trandi orata: si se adhuc animꝰ sentiat circa peccan¬
di affectionem uersari. Non enim potest hab̾e precil
certam fidutiam: qui adhuc in preceptis dei pigri¬
tat. et peccati recordatione delectat᷑. Qui a preceptis
dei au̾titur: quod in oratione postulat non meret᷑.

Expanded text:
mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. 15. Tantus debet esse orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione delectatur. 17. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat accipere non
Abbreviated transcription (Latin):
quas nuꝑ cogitauit occurrunt. aditumq precis obstru¬
unt. ne se mens libera ad celeste desiderium erigat.
Purgandꝰ est itaq primum animꝰ atq a temporaliũ
rerum cogitationib segregandꝰ: ut pura acies cordis
ad dm̃ uere et simpliciter dirigatur. Ilam re uera
tunc impetranda diuna mimera credimus: qͣndo
simpliei affectu assistimꝰ cum oramꝰ. Multis modis
interrumpitur. orationis intentio: dum sepe in curia
uana huius mundi ingerunt. in cuiuscumq orantis
animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes cura¬
rum scłarium humanis mentibꝰ ingerit: quando oran¬
tem aspexerit. Duob modis oratio impeditur: ne im¬
petrare. quisq ualeat postulata. hoc ẽ si aut quisque
adhuc mala cõmtitit: aut si delinquenti sibi debita
non dimittit. Quod geminum malum dum quisq
a semet ipso absterserit: ꝓtinus securus studio orati¬
onis incumbit et ad ea quȩ impetrare precib cupit.

Expanded text:
quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruquas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit,
Abbreviated transcription (Latin):
flere debem̾: reminiscentes quam grauia sint scele¬
ra que cõmisim̾. qͣmq dira inferni suꝑplicia quȩ
timem̾. Mens qualem se in oratione offert: talem
post orationem conseruet. Ilam nichil ꝓficit or̃o.
si demio cõmitit᷑. unde iam uenia postuletur. Li¬
le enim precib desideratum effectum sine dubio
ꝑcipit. qui quod orando ablui postulat. delin¬
quendo non iterat. Mens m̃a: glestis ẽ. Et tune¬
orando am̃ bene contemplatur: quando nullis ter¬
renis curis aut errorib impeditur. Apta enim est
ad bonum in sua natura: in aliena uero turbatur.
Pura ẽ oratio: quam ini suo temp̃r scłi non interue¬
niunt curȩ. Longe autẽ adõ ẽ animꝰ: qui in orati¬
one cogitationibꝰ scłi furit occupat᷑. Tunc gͦ ueracit
oramꝰ: quando aliunde non cogitamꝰ. S ualde pau¬
ci sunt: qui tales orationes habeant. Et licet inquibꝰ¬
in orationẽ uenerit. confestim illi imagines rerum

Expanded text:
flere debemus, reminiscentes quam gravia sint sceleflere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratipost orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur, unde jam venia postulatur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunorando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio quam in suo tempore saeculi non interveniunt 282 curae; longe autem est a Deo animus qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. Et licet in quibusin orationem venerit, confestim illi imagines rerum
Abbreviated transcription (Latin):
gestiones quȩ nr̃is obstrepunt sensibꝰ fortissima
intentione superemus. ac tamdiu insistere. quousq
ꝑsistendo uincamꝰ. Ilam negligentes orationes: nec
ab ipso homine impetrare ualent quod uolunt.
Quando quisq orat: scm̃ ad se sp̃m aduocat. At
ubi uenerit: confestim temptam̃ta demoniorum¬
quȩ sementib humanis ĩmergunt. p̃sentiam eiꝰ
ferre non sustinentes effugiunt. Oratio cordis ẽ
non labiorum. Neq enim uerba deprecantis ds̃
intendit: s orantis cor aspicit. Qđ si tacite cor
oret et uox sileat: quanuis hominib lateat. dõ
latere non potest. qui conscientiȩ presens ẽ. Meliꝰ
ẽ enim cum silencio orare corde sine sono uocis:
qͣm solis uerbis sine uituitu mentis. Nunquam
e sine gemitu orandum. Ilam peccatorum recor¬
datio: merorem gignit. Dum enim oramꝰ ad me¬
moriam culpam reducimꝰ: et magis reos tunc nos
ẽẽ agnoscimꝰ. Ideoq cum dõ assistrmis genere et

Expanded text:
gestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima gestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim tequae se mentibus 280 humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. 4. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominibus lateat, Deo latere non potest qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio 281 orare corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intuitu mentis. 5. Nunquam est sine gemitu orandum; nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et
Abbreviated transcription (Latin):
li pauore etiam ꝑ quientem concutimur: et quam
grauia sint quȩ cõmisimꝰ. et qͣm dura quȩ ꝑtimesci¬
mꝰ: mentis aspectu etiam insomnis contemplamuł.
Nlon ẽẽ peccatum quando nolentes maginibꝰ noct᷑¬
nis illudimur: s tunc ẽẽ peccatum si ante qͣm il¬
ludamur cogitationis affectibꝰ preuenimur. Lu¬
xuriȩ quippe imagines quas in ueritate gessimus
sepe dormientib in animo apparent: s in noxiȩ
si non concupiscendo occurrant. Qui nocturna il¬
lusione polluitur: quanuis et si extra memoriam
turpium cogitationum sese ꝑsentiat inquinatum.
tam̃ ut hoc temptaretur culpȩ suȩ tribuat: suamq
immunditiam statim flecib tergat.uii.
libet tangitur uicio totiens ad orationem
se subdat. quia frequens oratio uiciorum inpug¬
nationem extinguit. Tam ꝑseuerant̃ inte̾dere o¬
portet animum nr̃m orando atq pusando: qͦ¬
usq importtinas desideriorum carnalium sug¬

Expanded text:
li pavore etiam per quietem concutimur; et quam li pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat. CAPlibet tangitur vitio, toties ad orationem se subdat, quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. 2. Tam perseveranter intendere oportet animum nousque importunas desideriorum carnalium sug
Abbreviated transcription (Latin):
erroris fraude decipiat. Nomitinqͣm demones de¬
ceptoria fraude ita quosdam citriosos obser uantesq
illudunt: ut quedam somnia non aliter euani¬
ant qͣm ostendunt. Ut enim in multis fallant.
intertum et uera ꝓmuitiant. s quanius ita ac¬
cidant. contempnenda sunt ne forte de illusione.
ꝓceddant: recolentes testimoniũ scripturȩ diceittis:
Si dixerit uob̾ et ita euenerit: non credatis. Som¬
uia similia sunt auguris. Et qui ea inteudunt.
re uera augitrari noscuntur. Nlon eẽ uera somnia.
que cogitans animꝰ die noctuq imaginat᷑ sibi.
Mentes enim nonminqͣm ipsa sibi sontnia fingunt.
namus: huiꝰ modi mentis unaginatione aut de
preteritis admissis. aut de futuris supplicus me¬
moria uigilantibꝰ fit. et ꝑ iusiones somniaq oe¬
currunt: et cogitantium mentes concutiunt. Nlam
una ui memoriȩ fiunt. utraq siue uigilantib siue
dormientib nob̾. Tali enim animi motione horribi¬

Expanded text:
erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deerroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. inamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribi
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt soinnia: et illusiones uane. Porro quedam
iusto fuuit modo id est suꝑnȩ reuelationis mysterio.¬
uł sic̃ legitur de ioseph filio iacob qui somnio fr̃ib
p̃ferend̃ predicitur. uł sic̃ legitur in euangłio de
ioseph sponso mariȩ. qui ut fugeret cum puero in
illusione. atq item cogitatione et reuelatione. Da¬
niele dicentẽ. Tu inquit rex cogitare cepisti in stratu
tuo quid esset futurum post hȩc : et qui reuelat.
misteria ostendit tibi quȩ uentura sunt. Et enĩ
sepe ea in quib cogitationum nr̃arum sensum
porrignnus: quodam mentis excessu reuel autur
dum requiescimꝰ. Qnanuis nonnulla uera sint sõm¬
nia. facile tam̃ eis credi non opꝰ est: quia diuersis ima¬
ginationum qualitatib oriuntuitur. et unde ue¬
niant rare cousideratur. Facile igitur sõniis fides
adhibenda est: ne forte satanas in angłm lucis sese
tranfformans quemlibet mcautum fallat. et aliqua

Expanded text:
fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam fecerunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ corda sua grauiorib uiciis polluer̃t: conscientie
pauore illusi. species tremendas aspiciunt. Fallax
enim imago mentes miseroꝵꝵ druersis eludit ina¬
gnib. et quos uigilantes in uicia traxit. dormi¬
entes fatigat. ut minq̃m securos requiescere sinat:
Nonnunq̃m etiam mentes electoriu horrendis imna¬
ginib somniorum sp̃c imminidi terrificare conantur.
et quos uigilantes uiciis temptant nec suꝑant. acrit̃
dormientes impugnant. Sc̃i autem et si admonentũ
lantes illusionum uanitates despieuint intentionẽq
suam ꝓtinus ad dm̃ couu̾tunt. Diuersȩ qualitates st̃
soniniorum. Quȩdam enim ex saturttate seu mani¬
tione occurrunt. quȩ etiam ꝑ exꝑientiam nota sunt.
quȩdam uero ex ꝓpria cogitatione oriuntur. Nam
sepe quȩ in die cogitamꝰ: in noctib recognoscutius.
Non nullȩ autẽ uisiones sp̃uum immnundoꝵ fiunt
illusione: salomone ꝓbante. Multos inquit errare

Expanded text:
vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis imaginibus 277 somniorum spiritus immundi terrificare conantur; et quos vigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum lantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae etiam per experientiam nota sunt. Quaedam vero ex propria cogitatione oriuntur; nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare
Abbreviated transcription (Latin):
lerumq demones in noctibꝰ oceurrentes hu¬
manos sensus ꝑ uisiones conturbant: ut formi¬
dolosos et timidos faciant. qͣ uociens et despe¬
ratione peccatorum mentẽ conuersi ꝑ soporem contur¬
bant : horrendaq gehennȩ supplicia imiutitant᷑.
Nonnunqͣm autem et aꝑta impugnatione crassan¬
tes humana corpora uerberant: quod tam̃ deo ꝑrit¬
tente malis sit ad uindictam. iustis ad tolerantiȩ gła̾.
Pleruinq immundi sp̃c eos quo ᷤͤm combere in scłi
amore conspictunt: dormientes quadam uana spei
ꝓsꝑitate illudunt. Quosdam uero quos formidare
aliqua aduersa ꝑsentiunt. dormientes inani terro¬
re concutrunt. Sicq muserorũ corda uariis illusio¬
nib temptantes. modo uana ꝓsꝑitate demulcent.
mͦ uania formidine terrent. Qui autem nullis aut
raris conseii sunt delictis: aut nunqͣm aut raro
terrorib fatigantur nocturuis. s pacato som no
quiescentes: interdum etiam ꝑ soporem quȩdam
archana ac mistica contuentur ac uident. Qui

Expanded text:
lerumque daemones in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquoties etiam ex desperatione peccatorum mentem conversi per soporem conturbant, horridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
si pecus eius et ouis pascue eius: agnosce be¬
neficia pastoris. et non sequeris lupos erroris.
lupi eramus: fuimus et nos natura fili ire
sicut et ceteri. s mortua est ouis. et fecit nos
oues: Eece agnus dei. ecce qui tollit peccatũ¬
mundi. non huius aut illius s mundi: Nichil
et quod accepimus perdamus. S in eo quod accepimꝰ
illi gloriam demus. ipsum honoremus. Semi¬
na sua. ipse ꝯpluat. Quid haberet terra nra
nisi ppse seminasset: s dat et pluuiam non de¬
serit quod seminauit. Dñs dabit suauitatem:
et terra nr̃a dabit fructus. suu᷑m. conuersi
ad doorNcom. Ex ꝑli cit sea mro¬

Expanded text:
sis pecus ejus et ovis pascuae ejus! Agnosce besis pecus ejus et ovis pascuae ejus! Agnosce beneficia pastoris, et non sequeris lupos erroris. Lupi eramus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri : sed mortua est ovis, et fecit nos oves. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum, non hujus aut illius, sed mundi . Nihil et quod accepimus perdamus: sed in eo quod accepimus, illi gloriam demus, ipsum honoremus, semina sua ipse compluat. Quid haberet terra nostra, nisi ipse seminasset? Sed dat et pluviam, non deserit quod seminavit. Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Conversi ad Domin
Abbreviated transcription (Latin):
enim datum optimum et omne dorram per¬
fectum desursum est. descendens a patre lumi¬
num: apud quem non est transmutatio. Nã
tu impeius mutatus es: apud quem non est
transmutatio Iꝑse subuenit. apud quẽ ñ ẽ.
nec momenti obumbratio. Nam tu intenebͥs
noctis tue iaces. Ab illo ergo omnia. Nemo
illi prior aliquid dedit: nemo erigat debi¬
tum: Gratia salui facti estis ꝑ fidem. et hoc
inquis: quod ille perit. ille baptizet᷑. Mo
uet me tam quam hominem moues. si
uerum uis audire et memouet qui homo sum:
s si et tu homo et ego homo. ambo audiamus
dicentem. O homo Otiq si idõ mouemur ꝙ
homines sumus ipsam naturam humanam
Ohomo tu qui es qui respondeas deo: numquis di¬
cit figmentum ei qui se finait. cur me sic fe¬
cisti : si possit loqui ꝑecus et dicere deo. quare
istum hominem fecisti et me pecudem. non iuste
succenseres et diceres. O pecus quis es qui respõ¬
deas deo ͤ et tu homo es. s a dõ pecus es. et utinã

Expanded text:
m perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est immutatio. Nam tu in pejus mutatus es: apud quem non est immutatio, ipse subvenit. Apud quem non est, nec momenti obumbratio : nam tu in tenebris noctis tuae jaces. Ab illo ergo omnia: nemo illi prior aliquid dedit, nemo exigat debitum. Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc inquis, quod ille perit, ille baptizatur: movet me, movet tanquam hominem. Si verum vis audire, et me movet quia homo sum. Sed si et tu homo, et ego homo; ambo audiamus dicentem, O homo! Utique si ideo movemur, quia homines sumus, ipsam naturam humanam O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Cur me sic fecisti ? Si posset loqui pecus, et dicere Deo, Quare istum hominem fecisti, et me pecudem? nonne juste succenseres et diceres, O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? Et tu homo es, sed ad Deum pecus es: et utinam
Abbreviated transcription (Latin):
a eias et inuestigabiles uie eius. Quis enim cog¬
nouit sensum domini. aut quis osiliatuis eiũs
fuit. aut quis prior dedit illi. et retribuetur ei
quis prior dedit illi. cum totam gratis accep̃s
quis prior dedit illi et retribuetũr ei : Si domi¬
nus retribuere uellet: nichil nisi penam debi¬
tam tribuiss. Nchil dederunt ut eis retribue¬
retur: pronichilo saluos faciet eos: quis prior
dedit illi : quasi suoꝵ gr̃ã meritoꝵ. quis prior
dedit illi: quis preuenit grãm que gratis da¬
tur : si aliquid meritorum ante uenit gratiam¬
que iam non gratis datur: s exdebito ieddit᷑.
Si autem gratis non datur. quare gratia uocat᷑.:
Qͥs gͦ. prior dedit illi et retribuetur ei :ͤ qm̃
er ipso et ꝑ ipsum. et ipso sunt omnia: Que uti

Expanded text:
s enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quis prior dedit, cum totum gratis accepit? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Si Dominus retribuere vellet, nihil nisi poenam debitam retribuisset. Nihil dederunt, ut eis retribueretur. Pro nihilo salvos faciet illos . Quis prior dedit illi, quasi suorum gratia meritorum? Quis prior dedit illi, quis praevenit gratiam, quae gratis datur? Si aliquid meritorum antevenit gratiam, jam non gratis datur, sed ex debito redditur. Si autem gratis non datur, gratia quare vocatur? Quis ergo prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatio debebatur Gratulare. quia eua¬
sisti. Mortem quippe debitam euasisti. et ui¬
tam non debrtam reꝑisti. habet potestatem
figulus uiti ex eadem massa facere aliud uas
in honorem. aliud in ꝯtumeliam: sS dicis:
Mequare fecit in honorem. et alium in ꝯtu¬
meliam: q̃uid responsurus sum : auditurus
es augustimim: qui non audisti apłm dicen¬
tem. Ohomo tuquis es qui respondeas dõ:Du¬
o paruuli nati sunt: si debitum queras. am¬
bo tenent massam ꝑditionis. S cur mater ali¬
un portat ad grãm̃. alium mater dormiens
suffõcat. Dieturus es michi quid ille meruit
qui portabatur ad grãm. quid ille meruit ꝗͥ
mater dormiendo suffocat: ambo tichil boni
meruerunt. S habet figulus luti potestatem
eradem massa facere aliuo uas in honorem. ali¬
ud in contumeliam: Dispitare ius mecum.¬
Imimo mirare metum: exclama mec̃ Oaltitu¬
do diuitiarum. Ambo in᷑pauescamus: ambo
damemus. Daltitudo duutiarum: Ambo in

Expanded text:
damnatio debebatur. Gratulare, quia tu evadamnatio debebatur. Gratulare, quia tu evasisti: mortem quippe debitam evasisti, et vitam non debitam reperisti. Habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam. Sed dicis, Me quare fecit in honorem, et alium in contumeliam? Quid responsurus sum? Auditurus es Augustinum, qui non audisti Apostolum dicentem, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Duo parvuli nati sunt: si debitum quaeras, ambo tenent massam perditionis. Sed cur mater alium portat ad gratiam, alium mater dormiens suffocat? Dicturus es mihi quid ille meruit qui portatur ad gratiam, quid ille meruit quem mater dormiendo suffocat? Ambo nihil boni meruerunt: sed habet figulus luti potestatem, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam. Disputare vis mecum? Imo mirare mecum, et exclama mecum, O altitudo divitiarum! Ambo expavescamus, ambo clamemus, O altitudo divitiarum! Ambo in
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quanꝗͥ hoc nomine appellatam miime
legerimus. tamen quia gratis data est: gratiã
fateamur S ostendamus uob̾ maiorem ẽẽ i¬
stam. qua. xp̃iani sumus: Attendite: Antequã
bamur quanta gratia est. quando tantum ma¬
li merebamur:qui nondum erat: bene non
merebatur Peccator et male merebatur: non¬
dum erat qui factus ẽ. nondum erat. s nec
offenderat. Nondum erat et factus est: offen¬
dit et saluus est. Qui nondũ erat nichil spera¬
bat: fãctus ẽ. lapsus autem dampnationem
expectabat. et liberatus est: Hec est gratia
ꝑ ihesum xpm dominum nr̃m: ipse fecit nos
et antequam essemus. omnino ipse fecit nos.
et factos et lapsos. ipse iustos fecit nos. et non
massa ꝑditionis exadam: cui non nisi suppli¬
cum debebatur facta sunt uasa inde i ho¬
norem: et exeadem massa. habet enim po¬
testatem figulus lua exeadem massa: qua maᷤᷤ¬
sa  certe iam ꝑierat: certe iam illi masse iusta

Expanded text:
mus, quanquam hoc nomine appellatam minime mus, quanquam hoc nomine appellatam minime legerimus, tamen quia gratis data est, gratiam fateamur. Sed ostendamus vobis majorem esse istam, qua christiani sumus: attendite. Antequam bamur; quanta gratia est, quando tantum mali merebamur? Qui nondum erat, bene non merebatur; peccator et male merebatur. Nondum erat qui factus est, nondum erat; sed nec offenderat. Nondum erat, et factus est: offendit, et salvus est. Qui nondum erat, nihil sperabat; factus est: lapsus autem damnationem exspectabat, et liberatus est. Haec est gratia per Jesum Christum Dominum nostrum. Ipse fecit nos, et antequam essemus omnino ipse fecit nos; et factos et lapsos ipse et justos fecit nos, et non massa perditionis ex Adam, cui nonnisi supplicium debebatur: facta sunt vasa inde in honorem ex eadem massa. Habet enim potestatem figulus luti, ex eadem massa. Qua massa? Certe jam perierat, certe jam illi massae justa
Abbreviated transcription (Latin):
seruus obediens: Sciebat propħa quid fecerat
Posuit baculum supra mortuũ nonsurrexit:
Si enim data esset lex que poss uiuficare:
omnmo ex lege eẽt iusticia. Non gͦ poturt lex
uiuificare. uenit ipse grandis ad paruulum.
saluator ad saluandum: uiuus ad mortuum:
llenit ipse: Et quid fecit: Iuuenilia menbra
ꝯtraxit: tamquam se ipsum exinamens. ut
formam serui acciperet. Iuuenilia ergo m̃bra
ꝯtraxit : paruum se paruo coaptauit. ut effi¬
ceret corpus humilitatis nr̃e conforme corpo¬
riglorie sue. Itaq inisto typo prophetice xp̃i¬
ex presso: suscitatus est mortuus. tamquam iu¬
gratia dei xp̃ianoꝵ ꝑ hominem mediatorem.
ꝑ passum et resuscitatum. qui ascendit in ce¬
lum: et captiuauit captiuitatem. et dedit do¬
na hominib Ista inquã grã predicetur. contͣ
istam gram abingratis non disputetur: bacu¬
lus propheticus mortuo nonsufficit. ip̃sa mor¬
tua natura sufficeret: et istam qua conditi su¬

Expanded text:
servus obediens. Sciebat Propheta quid fecerat. servus obediens. Sciebat Propheta quid fecerat. Posuit baculum supra mortuum, non surrexit. Si enim data esset Lex quae possit vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Non ergo potuit Lex vivificare. Venit ipse grandis ad parvulum, salvator ad salvandum, vivus ad mortuum: venit ipse. Et quid fecit? Juvenilia membra contraxit, tanquam se ipsum exinaniens, ut formam servi acciperet . Juvenilia ergo membra contraxit, parvum se parvo coaptavit, ut efficeret corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae . Itaque in isto typo Christi prophetice expresso suscitatus est mortuus , tanquam jugratia Christianorum per hominem Mediatorem, per passum et resuscitatum, qui ascendit in coelum, et captivavit captivitatem, et dedit dona hominibus. Ista, inquam, gratia praedicetur, contra istam gratiam ab ingratis non disputetur. Baculus propheticus mortuo non suffecit: ipsa mortua natura sufficeret? Et istam qua conditi su
Abbreviated transcription (Latin):
fugere. et cepisti trahi. Quia ergo cepisti thi.
subueniat tibi qui ũ est ligatus. Quis non ẽ.
ligatus. nisi qui dixit. Si inuenistis mine pec¬
catum dicite : quis ñ est ligatus. nisi qui dix̃
ecce ueñ pͥnceps mundi huius. et inme nichil
inuemet : quare me occidat. nichil ueniet:
quia mors uiste ꝑeccato debetur: Quare ergo
moreris: ut inqͣuit omnes gentes. quia uolũr¬
tatem patris mei facio Ipse soluit. qui ligatꝰ
non est. ipse amortus liberat. qui est inmortu¬
is liber. S ipse misit et legem. ꝑseruum su¬
um legem. ꝑ seipsum gram: attende helise¬
um inmagno altoq misterio tamquam pro¬
pħam agendo. prenuntiantem non solum
loquendo. Mortuus erat filius hospite ipsiꝰ
quid significat mortuus puer nisi adam:ͤ ñ¬
tiatum est scõ propħe gerenti inprophetia ti¬
pum domini nr̃i iħu xcpi: misit ꝑ seruum¬
suum baculum : et ait illi : Sade uade. pone
supra puerum mortuum. ꝑ rexit ille tamꝗͣ

Expanded text:
fugere, et coepisti trahi. Quia ergo coepisti trahi, fugere, et coepisti trahi. Quia ergo coepisti trahi, subveniat tibi qui non est ligatus. Quis non est ligatus, nisi qui dixit, Si invenistis in me peccatum, dicite ? Quis non est ligatus, nisi qui dixit, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet? Quare me occidat, nihil inveniet: quia mors peccato juste debetur. Quare ergo moreris? Ut sciant, inquit, omnes quia voluntatem Patris mei facio . Ipse solvit, qui ligatus non est: ipse a mortuis liberat, qui est in mortuis liber. um Legem, per se ipsum gratiam. Attende Elisaeum in magno altoque mysterio, tanquam prophetam, agendo praenuntiantem, non solum loquendo. Mortuus erat filius hospitae ipsius. Quid significabat mortuus puer, nisi Adam? Nuntiatum est sancto Prophetae, gerenti in prophetia typum Domini nostri Jesu Christi: misit per servum baculum suum, et ait illi, Vade, vade, pone super puerum mortuum. Perrexit ille, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tibi: non concupisces: Cogno iusti legem di¬
centem non ꝯrupisces: surrexit concupiscentia
quam noueras. inerat enim s non sciebatur.
Cepisti conari uincere. qd̃ in erat: et apparuit
q. latebat: Suꝑbe ꝑ legem factus es preuarica¬
inquis. quis dedit: quia sunt homines ua¬
ni et peius pessimi qui dicunt legem ab alio
Quasi legem malam. quasi legem ꝑuersam: gͣci¬
am uero rectam. et uolunt ista discernere duo
dõ qui ꝑ illam factus es preuaricator audi a po¬
stolum ipsum legis laudatorem: Itaq inquit.
ler ꝗͣ scã. et mandanum scm̃: adde et uistum. ad¬
huc adde et bonum. Qđ gͦ bonum est inquit.
michi factum est mors : absit: S peccatum ut
appareat peccatum: Erat enim peccatum: s
latebat peccm̃. Quando latebat peccatum.
quando te aduersarium nondum paciebatur.
Cepisti conari. et apparuit qui tenebat: quan¬
do sequebaris cathenam non sentiebas. quesi¬
sti refugium. et apparuit uinculum. Uloliusti

Expanded text:
dicit tibi, Non concupisces. Cognovisti Legem dicentem, Non concupisces. Surrexit concupiscentia, quam non noveras; inerat enim, sed nesciebatur: coepisti conari vincere quod inerat, et apparuit quod latebat. Superbe, per Legem factus es praevaricainquis, quis dedit? Quia sunt homines vani, et pejus impii, qui dicunt Legem ab alio sum Christum; quasi Legem malam, quasi Legem perversam, gratiam vero rectam: et volunt ita discernere duo Deo, quia per illam factus es praevaricator; audi ipsum Apostolum Legis laudatorem. Itaque, inquit, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum: adde, et justum; adhuc adde, et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum . Erat enim peccatum, sed latebat peccatum. Quando latebat peccatum? Quando te adversarium nondum patiebatur. Coepisti conari, et apparuit qui tenebat. Quando sequebaris, catenam non sentiebas: quaesisti refugium, et apparuit vinculum; voluisti
Abbreviated transcription (Latin):
Alloquio tali tradens manata sodali.
Mi comes urgemur. et eam sepelire moneniur.
Quã neseit mundus. cui maior in orbe seds.
Quo si uenisti missus. si nomine xp̃i.
Si famulatur. tumulũ fode. pꝰ rediturꝰ.
Exue terrorẽ solitũ. ddelisce furorem.
Ad laudem xp̃i cedet qđ feceris isti.
His nundum dictis. feritate. minisq relictis.
Leniꝰ incedit. et ei leo ꝓmptus obedit.
Ignarusq morȩ. mom̃to labilis horȩ:
Implet mandatum. ꝑagens opus acceleratum.
Interea monachꝰ sacros absternitur artus.
Uestis ei nulla. nͥ trita uetusq cuculla
Quȩ uix herebat sibii iam contusa tegebat.
His indum̃tis in uoluit membra iacentis.
Scilicet ingentẽ thesaurũ. iamq regentẽ
Quiddã splendoris. quiddam sollennis odoris.
Quiddam preclarũ de nectare cȩlicolarum.
Femina sc̃õꝵ mercede beata laboꝵ
Ad tumulũ uehitur. famulante fera sepelitur.
Inde senex repedat. iubet ut leo u̾na recedat.

Expanded text:
Alloquio tali tradens mandata sodali: Alloquio tali tradens mandata sodali: Mi comes, urgemur, et eam sepelire monemur Quam nescit mundus, cui major in orbe secundus Quod si venisti missus sub nomine Christi, Si famulaturus, tumulum fode, post rediturus. Exue terrorem, solitum dedisce furorem; Ad laudem Christi cedet quod feceris isti. His nondum dictis, feritate minisque relictis, Lenius incedit, et ei leo promptus obedit, Ignarusque morae momento labilis horae Implet mandatum, peragens opus acceleratum. Interea monachus sacros ad sternitur artus: Vestis eum nulla nisi trita vetusque cuculla Quae vix haerebat sibi jam contusa tegebat. His indumentis involvit membra jacentis, Scilicet ingentem thesaurum, jamque gerentem Quiddam splendoris, quiddam solemnis odoris, Quiddam praeclarum de nectare coelicolarum Femina sanctorum mercede beata laborum, Ad tumulum vehitur, famulante fera sepelitur. Inde senex repedat, jubet ut leo verna recedat.