comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualet diuma secreta: omẽ qđ ratio¬
ne ꝑscrutari ñ posst̃. credere con¬
tẽnunt: & ꝑ inquisitionẽ nimiã
in errorẽ labunt᷑ Hi itaq cũ nec¬
duĩ crederent. uł ad huc ad iniqͥta¬
tis oꝑa uacarent: aquȩ niuiũ fu¬
erunt. Sed cũ carnalia facta dese¬
rentes in fide ad quã ꝑducti st̃:
plus appetunt ꝑscrutari quã capi¬
unt: amplius ꝓfecto calent. quã
calere debuerunt. Bene gͦ de hoc
ꝑuerso qͦlibet. ꝓphetantis dunta¬
.xat sententia. ñ optantis dicitur
Ad nimiũ calorẽ transeat ab aquis
niuiũ. Acsi aꝑte diceret᷑. Qui hu¬
milit̃ sub disciplinȩ uincla ñ re

Expanded text:
valet divina secreta, omne quod ratiovalet divina secreta, omne quod ratione perscrutari non possunt credere contemnunt, et per inquisitionem nimiam in errorem labuntur. Hi itaque cum necdum crederent, vel adhuc ad iniquitatis opera vacarent, aquae nivium fuerunt. Sed cum, carnalia facta deserentes, in fide ad quam perducti sunt, plus appetunt perscrutari quam capiunt, amplius profecto calent quam calere debuerunt. Bene ergo de hoc perverso quolibet prophetantis duntaxat sententia, non optantis dicitur: Ad nimium calorem transeat ab aquis nivium. Ac si aperte diceretur: Qui humiliter sub disciplinae vinculo non re
Abbreviated transcription (Latin):
salis scẽ ȩccłȩ p̾dicationẽ pensans.
neq a fidei: neq a bonoꝵ actuum
rectitudine declinat Inuia qͥppe
uinearũ ambulare. ẽ: scẽ eccłe
patres uelut dependentes botros
aspicere. Quoꝵ uerbis dũ intendit
ui labore itineris: amore debriat᷑
rem transeat ab aquis niuiũ. Iccir¬
co iniqͥtas frigori cõparat᷑: quia
peccantis m̃tẽ corpore constringit
Unde scriptũ. ẽ Sicut frigidã facĩt
cisterna aquã suã sic frigidã facit
malicia suã. Qđ contra caritas
calor. ẽ: qͥa uidelicet m̃tẽ accendit
quã replet. De qͦ calore scriptũ. ẽ
Abund abit iniqͥtas: refrigescet
caritas multoꝵ. Et sunt ñnulli. qͥ
dũ iniquitatũ suarũ frigora decli
nant. ad uerã fidẽ. uł ad scĩtatis ha¬
bitiũ ueniunt. Sed qͥa plusquã neces¬
se . ẽ. de suis sensib p̃sumunt. sepe
in fide quã accipiunt: ea quȩ non
capiunt ꝑscrutari uolunt. ut ra¬
tione magis indõ quã fide teneant᷑.
Quia uͦ humana mens ꝑscrutari ñ

Expanded text:
salis Ecclesiae praedicationem pensans, neque a fidei, neque a bonorum actuum rectitudine declinat. In via quippe vinearum ambulare est sanctae Ecclesiae Patres velut dependentes botros aspicere, quorum verbis dum intendit in labore itineris, amore debriatur rem transeat ab aquis nivium. - Idcirco iniquitas frigori comparatur, quia peccatoris mentem torpore constringit. Unde scriptum est: « Sicut frigidam facit cisterna aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam . Quo contra charitas calor est, quia videlicet mentem accendit quam replet. De quo calore scriptum est: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et sunt nonnulli qui, dum iniquitatum suarum nant, ad veram fidem vel ad sanctitatis habitum veniunt. Sed quia plus quam necesse est de suis sensibus praesumunt, saepe in fide quam accipiunt, ea quae non capiunt, perscrutari volunt ut ratione magis in Deo, quam fide teneantur. Quia vero humana mens perscrutari non
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. Et uota tua reddes. Qui uo
uouĩt. sed hȩc p̃ infirmitate soluer
ñ ualet: ei expeccati poena agitur
ut uolentibonũ: posse subtrahat᷑.
Cũ uͦ in conspecti intimi iudicis. ei
quȩ obsistit culpa detergit᷑: fit ꝓti
Hoc esse ꝓpriũ infirmantiũ iudlai¬
um solet: ut tanto quẽpiã existinat
iustũ. quanto hunc aclipisci conspnui¬
unt om̃e qđ appecit: Cũ uidelict
nouerimꝰ nonnunquã bona t̾rena
iustis subtrahi. quȩ largo munere
tribuunt᷑ in iustis. Quiã & despattis
egris. medici qͥcquid poposcerint du¬
rĩ p̃cipiunt. & eos qͦs reduci poss
ad salutẽ p̃uident. quȩ appetunt
dari contradicunt. Sed si dicta hȩc
eliphaz de donis spũalib intulit.
sciendũ qđ res decernit᷑ & uenit. ci
uirtꝰ quȩ ex desiderio appetit᷑ lar¬
giente dño etiã effectũ oꝑat᷑. Unde¬

Expanded text:
ur: Et vota tua reddes. - Qui vota vovit, sed haec per infirmitatem solvere non valet, ei ex peccati poena agitur, ut volenti bonum, posse subtrahatur. Cum vero in conspectu intimi judicis ea quae obsistit culpa detergitur, fit pro- Hoc esse proprium infirmantium solet, ut tantum quempiam existiment justum, quanto hunc adipisci conspiciunt omne quod appetit, cum videlicet noverimus nonnunquam bona terrena justis subtrahi, qutribuuntur injustis, quia et desperatis aegris medici quidquid poposcerint dari praecipiunt, et eis quos reduci posse ad salutem praevident quae appetunt dari contradicunt. Sed si dicta haec Eliphaz de donis spiritalibus intulit, sciendum quod res decernitur et venit cum virtus quae ex desiderio appetitur, largiente Deo, etiam effectu
Abbreviated transcription (Latin):
micida ẽ. Mane itaq pͥmo consur¬
git homicida. qͥa in prȩsentis uitȩ
gła ꝑuersus qͥsq erigit᷑ & illorũ ui¬
tã deprimit. qͥdũ seq̃uentẽ głam sit¬
unt. quasi satiari in uespe exquirꝰ
Prauus & enĩ quisꝙ in hõc mundo
dignitatẽ transitoriȩ potestatis arri¬
piẽns: tanto sẽ acrius ad ꝑagenda
mala dilatat. quanto ꝑ caritatis ui¬
scera nullũ amat. Iotis enĩ coqtatio¬
nib contra bonos seuit: in nocentiũ

Expanded text:
 Mane itaque primo consurgit homicida, quia in praesentis vitae gloria perversus quisque erigitur, et illorum vita deprimitur, qui dum sequentem gloriam sitiunt, quasi satiari in vespere exquirunt. Pravus etenim quisque in hoc mundo dignitatem transitoriae potestatis arripiens, tanto se ad peragenda mala acrius dilatat, quanto per charitatis viscera nullum amat. Totis enim cogitationibus contra bonos saevit, et innocentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ge meȩ aggrauata. ẽ. suꝑ gemitim
meu. Quiã iustũ quenq inhac uta
aduersitas ñ lȩtũ ꝑtulit. sed in eodi¬
lorẽ uulneris multiplicauit. Fre
tam̃ miro om̃i potentis dĩ moderans¬
ne: ut cũ in hoc mundo mens iusti
aduersitatib plus laborat. aucto¬
ris sui contẽplandã faciẽ amplius
sitiat. Unde hic apte subiiuigitur.¬

Expanded text:
e meae aggravata est super gemitum meum: quia justum quemque in hac vita adversitas non laetum perculit, sed in eo dolorem vulneris multiplicavit. Fit tamen miro omnipotentis Dei moderamine ut cum in hoc mundo mens justi adversitatibus plus laborat, auctoris sui contemplandam faciem amplius sitiat. Unde hic apte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuere quẽ ñ uidemus. Uir itaq
sc̃s despiciat quicqͥd exterius terret.
quicqͥd ꝑessentiã suã nisi regeret᷑
Ad nichilũ tenderet: & m̃tis oculo
suppressis omĩb intueat᷑ unũ. in
cuius essentiȩ cõparatione. esse nr̃m
ñ esse est & dicat: Ipse enĩ solus. ẽ
De cuiꝰ mox imnmutabilitate: apte sub
uingit᷑. Et nemo auertere potest
tabilis cogitatione. Cogitationẽ
qͣppe eiꝰ nullꝰ i auertit᷑: qͥa nemo
resistere occultis eiꝰ iudiciis p̃ualet
N a & si fuer̃ quidã qͥ dep̾cationib
suis eiꝰ cogitationẽ auertisse uide
rent̾: itã fuit eiꝰ int̾na cogitatio.
ut sententiã illius auertẽre depre¬
cando potuissent. & ab ipso acceper̃
qđ agerent apud ipsũ. Dicat ergo.
Et nem̾o auertere potest cogitationẽ ciꝰ
Quia semel fixa iudicia mutari nequa¬
quã posst̃. Unde scriptũ. ẽ Preceptũ
& t̾ra transibunt: uerba autẽ mea ñ

Expanded text:
tuere, quem non videmus. Vir itaque tuere, quem non videmus. Vir itaque sanctus despiciat quidquid exterius terret, quidquid per essentiam suam, nisi regeretur, ad nihilum tenderet: et mentis oculo suppressis omnibus intueatur unum in cujus essentiae comparatione, esse nostrum non esse est, et dicat: Ipse enim solus est. De cujus mox immutabilitate, apte subjungitur: Et nemo avertere potest tabilis cogitatione. Cogitationem quippe ejus nullus avertit, quia nemo resistere occultis ejus judiciis praevalet. Nam etsi fuerunt quidam qui deprecationibus suis ejus cogitationem avertisse viderentur, ita fuit ejus interna cogitatio, ut sententiam illius avertere deprecando potuissent, et ab ipso acceperunt quod agerent apud ipsum. Dicat ergo: « Et nemo avertere potest cogitationem ejus, » quia semel fixa judicia mutari nequaquam possunt: Unde scriptum est: « Praeceptum et terra transibunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta illius ñ transitorie sed implenda
oꝑe audimꝰ. Hinc. ẽ. enĩ. qđ de ipsa
matre uirgine scriptũ.ẽ. MaRIA an¬
tẽ conseruabat om̃ia uerba hȩc: con¬
ferens incorde suo. Quȩ nimirũ uerba.
aria d oꝑationẽ ꝓdeunt. insinu cor¬
dis absconsa latent: si ꝑ hoc qđ foris
aitꝰ intus agentis animꝰ ñ eleuat᷑
¶a cĩ conceptus sermo ad opus ducic̃
si ꝑhioc humana laus quȩrit᷑ ser¬
mõ dĩ in sinum̃tis ꝓcul dubio ñ oc¬
cultat᷑ Sed nosse uellẽ beate uir
duir tẽ tanta intentione examines.
cur tetanta sollicitudine astringas.¬

Expanded text:
ta illius non transitorie, sed implenda ta illius non transitorie, sed implenda opere audimus. Hinc est quod de ipsa matre Virgine scriptum est: Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . Quae nimirum verba, et cum ad operationem prodeunt, in sinu cordis absconsa latent, si per hoc quod foris agitur intus agentis animus non elevatur. Nam cum conceptus sermo ad opus ducitur, si per hoc humana laus quaeritur, sermo Dei in sinu mentis procul dubio non occultatur. Sed nosse velim, beate vir, cur te tanta intentione examines, cur te tanta sollicitudine astringas
Abbreviated transcription (Latin):
ubi intendit oꝑat᷑ Custodire qͥps
nẽ. Hec nanq ẽ. sollicitudo uistu
ut actus suos cotidie iuxtauias ues¬
tatis ȩraminent: & eas sibi in regili
ꝓponentes: a rectitudinis earũ trin
te ñ declinent. Suꝑ semet ipsos qͥ¬
pe cotidie ire contendunt. & qͥ in
uirtutũ uertice ꝓuehunt᷑. cautar¬
p̾hensione di iudicant. qͥcqͥd de eis
ex semet ipsis remanet infra semet isis
Et totos se illo festinant trahere. uli
se inueniunt ex parte ꝑuenisse.
Seq̃r̃. Amandatis labioꝵ eiꝰ. ñ teraes¬
si. Sicut bene obsequentes famili
dominoꝵ suoꝵ uultib seꝑ incenti
st̃: ut ea quȩ p̃ceꝑint festini aud¬
ant. & implere contendant: sic iusti¬
rũ mentes. ꝑ intentionẽ suã om̃ipo¬
tenti dño assistunt. atq in scriptur
eiꝰ quasi os eiꝰ intuent᷑ Ut qͥa pean
ds̃ loquit᷑ om̃e qđ uult : tanto u
luntate eiꝰ ñ discrepent. quanto eu¬
dẽ uoluntatẽ illius: in eiꝰ eloquo
hȩc in suis cordib figant. Unde hic

Expanded text:
 et custodire quippe nem. Haec namque est sollicitudo justorum, ut actus suos quotidie juxta vias veritatis examinent, et eas sibi in regulam proponentes, a rectiite non declinent. Super semetipsos quippe quotidie ire contendunt, et quo in virtutum verticem provehuntur, cauta reprehensione dijudicant, quidquid de eis ex semetipsis remanet infra semetipsos, et totos se illo festinant trahere, ubi se inveniunt ex parte pervenisse.12. A mandatis labiorum ejus non recessi. - Sicut bene obsequentes famuli dominorum suorum vultibus semper intenti sunt, ut ea quae praeceperint festini audiant, et implere contendant, sic justorum mentes per intentionem suam omnipotenti Domino assistunt, atque in Scriptura ejus quasi os ejus intuentur, ut quia per eam Deus loquitur omne quod vult, tanto a voluntate edem voluntatem illius in ejus eloquiohaec in suis cordibus figant. Unde hic
Abbreviated transcription (Latin):
ritas poni consueuit. Mane & enĩ
aduentꝰ dominicȩ incarnationis
extitit: sicut ꝓpħa dicit Uenit
mane & nor. Quia & nouȩ lucis
primordia. in redẽptoris p̃sentia
fulserunt: & tam̃ a ꝑsecutoꝵ cordi¬
b: ꝑfidiȩ suȩ tenebrȩ ñ sunt de¬
tersȩ. Rursũ ꝑmane aduentꝰ iu¬
dicis designatur. unde ꝑpsalmistã
dicit᷑. Inmatutino interficiebã
om̃s peccatores t̾rȩ: Et sicut
electorũ qͦq ꝑsonã: exprimens at

Expanded text:
. Mane etenim adventus dominicae incarnationis exstitit, sicut propheta dicit: Venit mane et nox , quia et novae lucis primordia in Redemptoris praesentia fulserunt, et tamen a persecutorum cordibus perfidiae suae tenebrae non sunt detersae. Rursum per mane adventus judicis designatur. Unde per Psalmistam dicitur: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Sicut et electorum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pollicet᷑cticens. Longe faciesmi¬
quitatẽ a tab naculo tũo. Acsi paten¬
ter dicat Quisqͥs ad dĩ post erra¬
ta reuertit᷑ : in cogitatione simul
& in oꝑe mundatur. equit᷑¬

Expanded text:
t, pollicetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Deum post errata revertitur, in cogitatione simul et in opere mundatur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
nifestiora agere contẽnunt: neqͣ quã
ad subtiliora intelligenda ꝑueniuñ
semitas ꝑgerent: sed utinã ꝑ eas
uel reuerti uoluissent. ut uitȩ itine¬
ra quȩ noluerunt ꝑ innocentiã sal¬
tẽ ꝑ poenitentiã tenerent: Qua in
re quantȩ sint miscdiȩ uiscera dĩ
omĩpotentis ostendit᷑. qͥ eos qͦs ã se
discedentes aspicit. ut reuertantur
quęrit. Unde post enumeratas cul¬
pas. delinquentẽ synagogã ꝑ uocẽ
ꝓpheticã reuocat diceñs: Ergo saltẽ
amodo uoca me. pat̾ is̃. dux uirgi¬
primo consurgit homicida. int̾ficit
egenũ & pauꝑem: ꝑ noctẽ uͦ erit
quasi fur Cum homicida in nece
ꝓrimorũ ꝑ nocturnũ maxime si¬
lentiũ soleat crassari. curhoc in lo¬
co mane primo consurgere ad int᷑¬
ficiendũ egenũ & pauꝑem dicit᷑.
in nocte uͦ quasi fur esse phibetur:
Sed ipsi uerbis litterȩ. dũ sibi non
congruunt: ad indaganda sp̃s se¬
creta reuocam᷑. In scrĩptura gͦ sa¬

Expanded text:
nifestiora agere contemnunt, nequaquam nifestiora agere contemnunt, nequaquam ad subtiliora intelligenda perveniunt. semitas pergerent, sed utinam per eas vel reverti voluissent, ut vitae itinera quae noluerunt per innocentiam, saltem per poenitentiam tenerent! Qua in re quantae sint misericordiae viscera Dei omnipotentis ostenditur, qui eos quos a se discedentes aspicit, ut revertantur, quaerit. Unde post enumeratas culpas delinquentium Synagogam per vocem propheticam revocat, dicens: Ergo saltem amodo voca me, pater meus, dux virgiprimo consurgit homicida, interficit egenum et pauperem, per noctem vero erit quasi fur. - Cum homicida in nece proximorum per nocturnum maxime silentium soleat grassari, cur hoc in loco mane primo consurgere ad interficiendum egenum et pauperem dicitur, in nocte vero quasi fur esse perhibetur? Sed ipsis verbis litterae dum sibi non congruunt, ad indaganda spiritus secreta revocamur. In Scriptura sa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cognoscunt. Lumini gͦ rebelles
sunt : quia sua desideriã sequendo
bonũ despiciunt qđ nouer̃. Qui gͦ
ñ ꝑ ignorantiã. sed ꝑ suꝑbiã delin¬
quunt: elationis suȩ iaculis scutũ
ueritatis obiciunt. ne salubrit̾ in
corde feriant᷑ Ex qua uidelicet
eor suꝑbia agit᷑. ut qͥa nolunt fa¬
cere quȩ cognoscunt. nec cognoscant
iam bona quȩ faciant. sed sua eos
cȩcitas a ueritatis lumine fundit
excludat. Unde apte subdit᷑. Nesci¬
tas illius. Qui enĩ pͥus sciendo re-¬
belles st̃: postea cȩcant᷑ ut nesciant.
sic̃ de quibusdã dicit᷑. Quia cũ co¬
gnouissent dm̃. ñ sicut dm̃ glori¬
ficauer̃: aut gr̃as egerunt: De qͥb
paulo post addit᷑: Tradidit illos
ds̃ in reꝓbũ sensũ. ut faciant quȩ
ñ conueniunt. Quia enĩ glorifica¬
re noluer̃ quẽ cognouerũnt: re¬
probo sensui traditi. ad hoc relicti
sunt ut nescirent iã pensare ma
semita: quã uia. Qui autẽ bona ma¬

Expanded text:
quae cognoscunt. Lumini ergo rebelles quae cognoscunt. Lumini ergo rebelles sunt, quia sua desibonum despiciunt quod noverunt. Qui ergo non per ignorantiam, sed per superbiam delinquunt, elationis suae scutum jaculis veritatis objiciunt, ne salubriter in corde feriantur. Ex qua videlicet eorum superbia agitur ut quia nolunt facere quae cognoscunt, nec cognoscant jam bona quae faciant, sed sua eos caecitas a veritatis lumine funditus excludat. Unde et apte subditur: Cles fuerunt. --Qui enim prius sciendo rebelles sunt, postmodum caecantur ut nesciant, sicut de quibusdam dicitur: Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . De quibus paulDeus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quia enim glorificare noluerunt quem cognoverunt, reprobo ssunt, ut nescirent jam pensare malsemita quam via. Qui autem bona ma
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mundi potentib adhȩrentes.
bonorũ socialẽ uitã atq concordiã
psequunt᷑. recte nunc dicit᷑. Deci¬
uitatib fecer̃ uiros gemere. Quos
recte beatꝰ iob memorat uiros. qͥa
illos magis heretici extinguere am¬
biunt. qui ꝑfectis gressib ꝑuiã dĩ
ñ fluxe & eneruitẽr. sed uirilit̃ cur¬
runt. Qui cũ uulnus ꝑfidiȩ ingeri
in paruulorũ fideliũ m̃ te conspici-¬
unt. semꝑ ad clamorẽ & gemitum
redeunt: Unde & recte subditur
Et animȩ uulneratoꝵ clamabunt.
&ds̃ inultũ abire ñ patit᷑. Uulne¬
ratur qͥppe anima iustoꝵ. cũ fides
turbatur infirmor. Quib iam
hoc ipsũ clamare. ẽ : de alieno lapsu
tabescere. Sed ds̃ iultũ abire non
patit᷑: qͥa & si iusto ordine in iu¬
stũ aliquid fieri ꝑmittit. inultũ
tam̃ abire ñ sinit᷑ iniustũ. qđ fi¬
reꝓborũ iniusticia quasdã quas in
Seqr̃. Ipsi fuer rebelles lumini. Pe¬
runq puersi. & cognoscunt recta quȩ
sequi debeant. & tam̃ sequi despiciunt

Expanded text:
ntes, bonorum socialem vitam atque concordiam persequuntur, recte nunc dicitur: De civitatibus fecerunt viros gemere. Quos recte beatus Job memorat viros, quia illos magis haeretici exstinguere ambiunt qui perfectis gressibus per viam Dei non fluxe et enerviter, sed viriliter currunt. Qui cum vulnus perfidiae ingeri in parvulorum fidelium mente conspiciunt, 527 semper ad clamorem et gemitus redeunt. Unde et recte dicituEt anima vulneratorum clamavit, et Deus inultum abire non patitur. - Vulneratur quippe anima justorum, cum fides turbatur infirmorum, quibus jam hoc ipsum clamare est, de alieno lapsu tabescere. Sed Deus inultum abire non patitur, quia etsi injusto ordine injuste aliquid fieri permittit, inultum tamen abire non sinit injustum, quod fireproborum injustitia quasdam, qua13. Ipsi fuerunt rebelles lumini. - Plerumque perversi, et cognoscunt recta quae sequi debeant, et tamen sequi despiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ilico adiunxit. Ipse uͦ: scit uiã meã
Ac si aꝑte dicat. Uidere ñ ualeo uiden¬
tẽ me: & cũ qͥ me subtilit̾ intuetur
intueri ñ possũ. Ut uidelicet ostendat.
qa tanto cautius formidandus. ẽ: qͥn¬
to conspicabilis ñ ẽ. Qui enĩ ita nos
aspicit. ut a nob̾ aspici nequeat: eo
magis tim̃dus. ẽ qͦ cuncta uidens mi¬
niñe uidet᷑. Cũ enĩ contra nos latere
quepiã in insidiis credimꝰ: eo illum
amplius metiumꝰ. qͦ minime uidemꝰ¬

Expanded text:
xit: Ipse vero scit viam meam. Ac si aperte dicat: Videre non valeo videntem me, et eum qui me subtiliter intuetur intueri non possum; ut videlicet ostendat quia tanto cautius formidandus est, quanto conspicabilis non est. Qui enim ita nos aspicit, ut a nobis aspici nequeat, eo magis timendus est, quo cuncta videns minime videtur. Cum enim contra nos latere quempiam in insidiis credimus, eo illum amplius metuimus, quo minime videm
Abbreviated transcription (Latin):
gressib: ꝓpłia dicebat. Usi sunt gres¬
sus tui ds̃. Nos itaq cũ uirtutẽ son¬
ganimitatis atq pietatis eiꝰ intuem᷑.
& intuentes imitari contendimus.
qͥd aliud quã gressuũ eiꝰ uestigia se¬
quim᷑. qͥa extrema quȩdã eiꝰ õꝑati¬
onis imitam᷑ : Hȩc enĩ patris sui
uestigia ueritas admonebat unita¬
ri: cũ diceret. Orate ꝓ ꝑsequentib
& calũniantib uos. ut sitis filii
patris urĩ qͥ in cęlis. ẽ : qͥ solẽ suũ
oriri facit suꝑ iustos & in iustos.

Expanded text:
at: Visi sunt gressus tui, Deus . Nos itaque cum virtutem longanimitatis atque pietatis ejus intuemur, et intuentes imitari contendimus, quid aliud quam gressuum ejus vestigia sequimur, quia extrema quaedam ejus operationis imitamur. Haec enim Patris sui vestigia Veritas admonebat imitari, cum diceret: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est, qui solem suum or
Abbreviated transcription (Latin):
uidere qͥq ꝑ speciem anbelent Cuius
uniore fi agrantes estuant: qͥa eiꝰ dulce¬
auuis suauitatẽ: iã in ipsa suȩ fidei
cortiuidine. degustant. Qđ bene ille
ingerasenoꝵ regione sanatꝰ a demo¬
nid designat. qui uult abire cũ ihu
sedci a magistro salutis dicit᷑ redi in
domũ tuã & narra quanta tͥ feo it
as amanti enĩ aclliuc dilatio imponi¬
dir: ut ex dilati amoris desiderio:
meritũ retributionis augeat᷑ Fit gͦ
tam insua celsitudine manet occultꝰ
Ut & qͥddã monstrando de se. occulta
nos inspiratione in suo amore succen¬
dat & tam̃ abscondendo maiestatis
sue głam. amoris sui uim ꝑ estũ de¬
siderii augeat. Nisi enĩ scs uir uide¬
re hunc in sua maiestate quȩreret.
teste ddroni uõcati st̃: Qui gͦ usq
ad soliũ dĩ uenire uult: qͥd aliud

Expanded text:
 Cujus amore flagrantes aestuant, quia ejus dulcedinis suavitatem jam in ipsa suae fidei certitudine degustant. Quod bene ille in Gerasenorum regione sanatus a daemonibus designat, qui vult abire cum Jesu; sed ei a magistro salutis dicitur: Redi in domum tuam, et narra quanta tibi fecerit Deus . Amanti enim adhuc dilatio imponitur, ut ex dilati amoris desiderio meritum retributionis augeatur. Fit etamen in sua celsitudine manet occultus, ut et quiddam monstrando de se occulta nos inspiratione in suo amore succendat, et tamen abscondendo Majestatis suae gloriam amoris sui vim per aestum desiderii augeat. Nisi enim sanctus vir videre hunc in sua Majestate quaereret, teste, throni vocati sunt? Qui ergo usque ad solium Dei venire vult, quid aliu
Abbreviated transcription (Latin):
concurbatũ putant. Qui adhuc
insultantes: adiungunt. Et putabas
de tenebras ñ unisurũ. & impetu aqua¬
rũ inundantiũ ñ oppressũ iri Acsi
apte dicat Securitatẽ pacis tͥ inspe
ꝓ posueras: & iccirco de p̃sũptionẽ
tua quasi de luce gaudebas. nec te un¬
qua opprimi tribulationib existima¬
sti. Sed ecce dũ suꝑ uenientib malis
affligeris. ansint recta quȩ tenes.
ipse quȩ te opprimunt. tribulationũ
tenebre ostendunt. Quas uidelicet
tribulationes elipliat aquis inundan¬
tib cõparat: quia dũ aliȩ suꝑ alias
irruunt. quasi aquis tumentib un¬
dȩ undas sequunt᷑. Sequit᷑ An¬

Expanded text:
conturbatum putant. Qui adhuc conturbatum putant. Qui adhuc insultantes adjungunt: VERSte tenebras non visurum, et impetu aquarum inundantium non oppressum iri. Ac si aperte dicat: Securitatem pacis in spe tibi proposueras, et idcirco de praesumptione tua quasi de luce gaudebas, nec te unquam opprimi tribulationibus existimasti. Sed ecce, dum supervenientibus malis affligeris, an sint recta quae tenes ipsae quae te opprimunt tribulationum tenebrae ostendunt. Quas videlicet tribulationes Eliphaz aquis inundantibus comparat, quia dum aliae super alias irruunt, quasi aquis tumentibus, undae undas sequuntur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
nã st̃ non nulli qͥ ita uirginita
carnis student ut nuptias dant
& sunt ñnulli qͥ ita abstinenti
laudant ut sum̃tes alimenta im¬
saria detestent᷑. de quib ꝑ paus
acibis qͦs ds̃ creauit ad ꝑciprili
cũ grãrũ actione fidelib. quis
eos a carnali intentione suȩ sp̃hi¬
tionis reuocat: heretici cũ hosi¬
ciunt alit̃ uiuere quã docuer li
certos eoꝵ ab oꝑatione quã pris
tenuer. cõminutos esse abȩcelit
stant᷑. Unde & in hoc tẽpore dica¬
pline si quid eis aduersitatis ant¬
rit. hoc euenisse ex digna purtop
retributione suspicant᷑ Na lbun
queis: & conturbat te formido su
bita. Illũ formido subita contirba
qͥ considerare neglegit. qͥd ex distri¬
ctione iudicis uenientis immineat
Quia gͦ fidelẽ popłm heretici culpis
ꝑfidiȩ oppressũ credunt. circunda¬
tũ laqueis accusant. Et qͥa exiti¬
mant qđ futura ñ p̃uideat. in ꝑcus¬
sione sua hunc subita formidine

Expanded text:
Nam sunt nonnulli qui ita virginitati Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias damnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necessaria detestentur. De quibuscibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus . Quia ergo eos a carnali intentione suae superstitionis revocat, haeretici cum hos aspiciunt aliter vivere quam docuerunt, lacertos eorum ab operatione quam prius tenuerant comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore disciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retributione suspicantur. Nam suqueis, et conturbat te formbita. - Illum formido subita conturbat, qui considerare negligit quid ex districtione judicis veQuia ergo fidelem populum haeretici culpis perfidiae oppressum credunt, circumdatum laqueis accusant. Et quia existimant quod futura non praevideat, in percussione sua hunc subita formidine
Abbreviated transcription (Latin):
forcitudine brachiitui possidebas
t̾rã. & potentissimꝰ obtinebas eã.
Acsi patent̃ dicat. Qđ in p̾dicatione
tua t̾rã uniuersalit̾ occupasti. po¬
tentia fortitudinis: ñ ratio ueri¬
tatis fuit. Quia enĩ xp̃ianos prin¬
cipes p̾dicationẽ eiꝰ tenere conspici¬
unt. hoc qđ ei a popłis credit᷑. ñ
uirtutẽ rectitudinis. sed causã se¬
bes que hereticis p̃dicantib sunt
subiectȩ. ex carnali intelligentia
errorũ corũ semina ꝑuersa con¬
cipiunt. eisq in suã dãnationẽ
sociant᷑. Sed cũ scã ȩccła ipsos
errorũ p̃dicatores uł ratione uictos
ad se suscipit. uł studio ꝑuersita¬
tis obduratos. sub discipline suȩ
uinculo restringit: desticuti
tiei cũ remanere apud se plebeas
dolent Et qͥa subtractis lut¬
corũ magistris. eoꝵ disciplos si
suo oꝑe infirmari suspicantꝰ
lacertos pupillorũ cõminutosi
ȩccła esse conquerunt᷑ Uel cen
uenientes suscipit. liquet nini
qđ pristino eoꝵ errori contradi

Expanded text:
s terram, et potentissimus obtinebas eam. - Ac si patenter dicat: Qui in praedicatione tua terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim Christianos principes praedicationem ejus tenere conspiciunt, hoc quod ei a populis creditur, non virtutem rectitudinis, sed causam saebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intellerrorum eorum semina perversa concipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se plebes sdolent? Et quia subtractis haereticorum magistris, eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos pupillorum comminutos ab Ecclesia esse conqueruntur. Vel certe venientes suscipit, liquet nimirum quod pristino eorum errori contradicit.
Abbreviated transcription (Latin):
inttio & fine concluditur. Qđsi mo
ra aliquantula differt᷑ ut finiat᷑.
longũ dicit᷑ Inqua uidelicet longi¬
quitate. cũ quisq m̃tis oculos reai
retro ꝑ memoriã tendit. ante pem
ctationẽ. & quasi spaciũ tẽporisq
latat in m̃te. Cũq audit et̃intitiꝰ
dĩ. humano more intendente anni
longa uite spacia ꝓponit. inqub
metiat᷑ semꝑ & qͥd abiit retro qđ
retincat᷑ in memoria. & qͥd ante re
Sed qͦtiens in ȩt̾nitate ista cogitanꝰ
ȩt̾nitatẽ necdũ cognouimũs. Ihi
qͥppe. ẽ. qđ nec initio incipit᷑ ne
fine t̾minat᷑. Ubi nec expectat᷑ qł
ueniat. neq p̃currit qđ debeat n¬
cordari. sed est unũ qđ sẽꝑ esse est
Qđ & si nos & angłi cũ initio uidere
incipimꝰ: esse tam̃ hoc sine initio us¬
demus. ubi sic semꝑ sine fine esse .̃¬
ut nunquã se animꝰ tendit ad sequs¬
tia acsi multiplicent᷑ quȩ st̃: &¬
quii humano modo sp̃s hominib
.ẽ. locutꝰ ut ibi ad huc diceret ubi

Expanded text:
initio et fine coinitio et fine coiniatur, longum dicitur. In qua videlicet longinquitate cum quisque mentis oculos reducit retro per memoriam, tendit ante per exspectationem, quasi per spatium temporis dilatat in mente. Cumque audit aeternitatem Dei, humano more intendenti animo longa vitae spatia proponit, in quibus metiatur semper; et quid abiit retro quod retineatur in memoria, aut  Sed quoties in aeternitate ista cogitamus, aeternitatem necdum cognovimus. Ibi quippe est quod nec initio incipitur, nec fine terminatur, ubi neque exspectatur quod veniet, neque percurrit quod debeat cordari, sed est unum quod semper esse est. Quod si nos et angelicum initio videre incipimus Deum esse, tamen hunc sine initio videmus, ubi sic semut nunquam se animus tendat ad sequentia, ac si multiplicentur quae sunt et quii, humano modo spiritus hominibus est locutus, ut ibi adhuc diceret, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
exurgtat: Quȩ tam̃ uerba etiã in
hac uita positis iustis conueniunt.
Nã cũ contra uotũ suũ atq desideriũ
qđ libet agi conspiciunt: ad occulta
dĩ iudiciã recurrunt. ut in eis uide¬
ant qͥa in ordinate intꝰ ñ disponit᷑.
qđ in ordinatũ foris currere ui¬
det᷑. Cũ enĩ p̾sidentẽ angłicis spi¬
ritib creatorẽ om̃iũ fidei oculis
contẽplant᷑. ad eiꝰ nimirũ soliũ
ueniunt. Et qͥa considerant. qm̃ is
qͥ mire angłos regit. in iuste homines
n cdisponit᷑. ꝓfecto inueniunt causales
rationes qua iustȩ sint. dũ ipsȩ causȩ
ex trinsecus uideant᷑ iniuste. Dũ ꝙ
i humilit̃ faciunt. semet ipsos sepe
in sua uoluntate rep̾hendunt. Sua
in se nonnunquã uota di iudicant.
dũ meliora esse ea quȩ disponit con¬
ditor pensant. Unde bene adhuc fub¬

Expanded text:
amen verba etiam in hac vita positis justis conveniunt. Nam cum contra votum suum atque desiderium quodlibet agi conspiciunt, ad occulta Dei judicia recurrunt, ut in eis videant quia inordinate intus non disponitur quod inordinatum foris currere videtur. Cum enim praesidentem angelicis spiritibus Creatorem omnium fidei oculis contemplantur, ad ejus nimirum solium veniunt. Et quia considerant quoniam is qui mire angelos regit injuste homines non disponit, profecto inveniunt causales rationes quam justae sint, dum ipsae causae extrinsecus videantur injustae; dumque id humiliter faciunt, semetipsos saepe in sua voluntate reprehendunt, sua in se nonnunquam vota dijudicant, dum meliora esse ea quae disponit conditor pensant. Unde bene adhuc sub
Abbreviated transcription (Latin):
cte aut̃ dicit᷑. Qui inclinauerit o¬
culos suos ipse saluabit᷑. Quia qͣn¬
tũ pmẽbroꝵ ministeriũ dephendi
potest. prima suꝑbiȩ ostensio eẽ in ocu¬
lis solet. Hinc enĩ scriptũ. ẽ. Wocłos
supboꝵ humiliabis. Hinc de ipso su¬
pbientiũ capite dicit᷑. Omẽ sullime
uidet. Hinc de illa quȩ ei ꝑ infide¬
litatẽ adhesit: scriptũ. ẽ. Generatio
cuiꝰ excelsi st̃ oculi: & palpebrȩ eiꝰ
in alta surrectȩ. Oculos gͦ inclina
re.ẽ: nullũ respiciendo despicere.
sed se minorem atq imparem cun¬
ctis quos aspicit estimare. Saluabitꝰ
itaq qͥ oculos inclinat. qͥa qͥ falsũ
suꝑbiȩ uerticẽ deserit. ueritatis
al titudinẽ ascendit. Sequitur.¬

Expanded text:
autem dicitur: Qui inclinaverit oculos suos, ipse salvabitur, quia, quantum per membrorum ministerium deprehendi potest, prima superbiae ostensio esse in oculis solet. Hinc enim scriptum est: Et oculos superborum humiliabis . Hinc de ipso superbientium capite dicitur: Omne sublime videt . Hinc de illa quae ei per infidelitatem adhaesit scriptum est: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus ire est, nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Agrũ ñ suuĩ demetunt: & uineã eiꝰ quẽ
ũi oppresser̾ uindemiant. Pocest aqri
nomine. scripturȩ sacrȩ laticudo si¬
gnari. Quã heretici ñ suã dẽmetunt
quia ex ea sententias longe a suis
sensib diuersas tollunt. Quȩ uineȩ
qͦq appellatione exprimit᷑: quia p
ueritatis sententias. boros uirtutũ
ꝓfert. Cuiꝰ uineȩ dnm. id . ẽ. scriptui¬
rȩ sacrȩ conditorem quasi ui oppri¬
munt: qͥa eiꝰ sensũ in uerba sacrielo¬
quii inflectere uiolent̃ conantur
qui dicit. Seruire me fecisti in pec¬
catis tuis: p̾buisti mͥ laborẽ inini¬
quitatib tuis. Et eandẽ uineã uin
demiant: qͥa ex ea : sententiarũ bo¬
tros ꝓsuȩ intelligentiȩ intentione
coaceruant. Potest agri uł uinee
nomine. uniuersa ȩccła signari.
Quã ꝑuersi p̃dicatores de met̾unt &
auctorẽ eiꝰ in mẽbris suis oppruñdo
uindemiant: qͥa creatoris nr̃ gram
ꝑsequentes. dũ quosdã de illa qui
recti uidebantur rapiunt. qͥd aliud

Expanded text:
Agrum non suum demetunt, et vineam ejus quem vi oppresserunt vindemiant. - Potest agri nomine Scripturae sacrae latitudo signari, quam haeretici non suam demetunt, quia ex ea sententias longe a suis sensibus diversas tollunt. Quae vineae quoque appellatione exprimitur, quia, per veritatis sententias, botros virtutum profert. Cujus vineae tamen, id est Scripturae sacrae, Conditorem quasi vi opprimunt, quia ejus sensum in verba sacri eloquii inflectere violenter conantur. Qui dicit: « Servire me fecisti in peccatis tuis, praebuisti mihi laborem in iniqudemiant, quia ex ea sententiarum botros pro suae intelligentiae intentione coacervant. Potest agri vel vineae nomine universa Ecclesia designari, quam perversi praedicatores demetunt, et auctorem ejus in membris suis opprimendo vindemiant, quia Creatoris nostri gratiam persequentes, dum quosdam de illa qui recti videbantur rapiunt, quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dĩ. sed suũopus ꝑagunt. dũ e
seclu dogiati sed ꝓpru desideria
sequuntũr. Scriptũ quippece r
bulans inuia immaculata: hic m
ministrabat. Qui gͦ n inuia unma¬
culata ambulat: sibi magis quã
ad p̃dã. p̃parant panẽ liberis. Ad
predã uigilant: qui uerba iustoꝵ
ad sensũ ꝓpriũ semꝑraꝑe conantur.
ut ꝑhȩc ꝑuersis filiis. panẽ erroris

Expanded text:
enim Dei, sed suum opus peragunt, dum non enim Dei, sed suum opus peragunt, dum non recta dogmata, sed propria desideria sequuntur. Scriptum quippe est: Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat . Qui ergo non in via immaculata ambulat, sibi magis quam ad praedam, praeparant panem liberis. Ad praedam vigilant, qui verba justorum ad sensum proprium semper rapere conantur, ut per haec perversis filiis panem erroris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtatis nanq nomine. sepe humilitas
designari solet. Et non nunquã ii
qͥ mansueti atq humiles uidentur.
si seruare discretionẽ nesciunt. erẽ¬
plis alioꝵ cadunt. Sunt uͦ ñnulli
heretici. qͥ popłis admisceri refugi
unt. sed secessũ uitȩ secretioris pẽ¬
tunt. Qui plerunq eos qͦs inuemunt.
eo amplius peste suȩ ꝑsuasionis infi¬
ciunt. quo quasi ex uttȩ meritis re¬
stis .ẽ. asinꝰ Et recte hõc in loco ona¬
gris cõparant᷑ heretici. qͥa in suis
uoluptatib dimissi. a uiculis st̃
fidei & rationis alieni Unde scri¬
ptũ.ẽ. Onager assuetꝰ in solicudine.
in desiderio animȩ suȩ attraxit uen¬
tũ amoris sui. Onager qͥppe in so¬
litudine assuetꝰ. ẽ. qui dũ tr̃ i cor
dis sui discipline uirtute ñ ei colit
sui attrahit: qͥa ea quȩ ex desicderio
scientiȩ in m̃te concipit. inflare p̃
dicit᷑ Scientia inflat: caritas uero
edificat. Unde hnc qͦq congruc sib¬
infert᷑. Egrediunt᷑ acdopius suũ Non

Expanded text:
tatis namque nomine saepe humilitas designari solet. Et nonnunquam hi qui mansueti atque humiles videntur, si servare discretionem nesciunt, exemplis aliorum cadunt. Sunt vero nonnulli haeretici qui populis unt, sed secessum vitae secretioris appetunt; qui, plerumque eos quos inveniunt, eo amplius peste suae persuasionis inficiunt, quo quasi ex vitae meritis restis est asinus. Et recte hoc in loco onagris comparantur haeretici, quia, in suis voluptatibus dimissi, a vinculis sunt fidei et rationis alieni. Unde scriptum est: Onager assuetus in solitudine, in desiderio animae suae attraxit ventum amoris sui . Onager quippe in solitdis sui disciplinae virtute non excolit, sui attrahit, quia ea quae ex desiderio scientiae in mente cdicitur: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Unde hic quoque congrue infertur: Egrediuntur ad opus suum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
haberet. Ut gͦ se sine gr̃a nichil
esse ostenderet: ait Non aut̃ ego
Ut uͦ secũ grã oꝑatũ esse ꝑliberũ ar-¬
bitriũ de monstraret: adiungit.
Sed grã dĩ mecũ. Mundicia itaq ma-¬
Inuũ suarũ innocens saluabit᷑: quia
qͥ hic p̾uenit᷑ dono ut innocens fiat.
cũ ad iudiciũ ducit᷑. ex merito remu¬
nerat᷑. Que cuncta eliphat sicut
p̾dicta st̃ & si recta ꝓtulit. cui tam̃
ꝓferret igorauit: qͥa docere me¬
omia ꝑtypũ: hereticoꝵ ꝓmissio¬
nib congruunt: qͥ cũ fideles qͦsq
in p̃sentĩuita afflictos inueniunt.
eos exculpa ꝑfidię ꝑcussos arbitran.¬
tur. eisq si suã dogiata sequant᷑.
salutẽ innocentiȩ ꝓbonorũ opum
mundiciã ꝓmiteunt. Sed mens fi¬
deliũ tanto eos altius despicit: qͣn¬
to illos innocentiã ñ habere uidet
quã pollicent᷑. Unde bene ꝑsalo¬
monẽ dicit᷑. Frustra iactat᷑ rete:
ante oculos pennatorũ. Pennati

Expanded text:
haberet. Ut ergo se sine gratia nihil haberet. Ut ergo se sine gratia nihil esse ostenderet, ait: Non ego. Ut vero se cum gratia operatum esse per liberum arbitrium demonstraret, adjunxit: Sed gratia Dei mecum. Munditia itaque manuum suarum innocens salvabitur, quia qui hic praevenitur dono ut innocens fiat, cum ad judicium ducitur, ex merito remuneratur. Quae cuncta Eliphaz, sicut praedictum est, etsi recte protulit, cui tamen proferret ignoravit, quia docere meper typum haereticorum promissionibus congruunt, qui cum fideles quosque in praesenti vita afflictos inveniunt, eos ex culpa perfidiae percussos arbitrantur, eisque si sua dogmata sequantur, salutem innocentiae per bonorum operum munditiam promittunt. Sed mens fidelium tanto eos altius despicit, quanto illos innocentiam non videt habere quam pollicentur. Unde bene per Salomonem dicitur: Frustra jactatur rete ante ocu
Abbreviated transcription (Latin):
liberat: Sin uͦ adhoc saluari quĩsq
hic mundicia manuũ suarũ credit᷑
ut suis oꝑib in nocens fiat: ꝓcul dubio
errat᷑. quia si suꝑna grã nocentẽ ñ
p̃uenit: nunquã ꝓfecto inuenit quẽ
remuneret innocentẽ. Unde ueridi¬
camoy si uoce dicit᷑. Nullusq apud
te ꝑse innocens. ẽ Suꝑnagͦ pietas.
pͥus agit in nob̾ ali qͥd sine nob. ut
subsequente . nr̃o libero arbitrio. bo¬
nũ qđ iã appetimꝰ: agat nobiscum.
Qđ tam̃ ꝑimpensã grãm. in excremo
iudicio ita remunerat in nob̾. acsi
faciat p̾uenit: saulus ait. Grã
aut̃ di sũ: id qđ sũ. Quia uͦ eandẽ
gr̃am nr̃m liberũ arbitriũ sequit᷑:
adiungit. Et gr̃a eiꝰ in me uacua ñ
fuit: sed abundantius illis om̃ĩb
laboraui. Quidũ se de se nichil esse
conspiceret: ait Non autẽ ego. Et
tam̃ qͥa se esse aliqͥd cũ grã inuenit:
adiungit. Sed grã dĩ mecũ. Non eni
diceret mecũ: si cũ p̃ueniente grã.
sub sequens liberũ arbitriũ non

Expanded text:
at. Sin vero ad hoc salvari quisque hic munditia manuum suarum creditur, ut suis viribus innocens fiat, procul dubio erratur, 512 quia si superna gratia nocentem non praevenit, nunquam profecto inveniet quem remuneret innocentem. Unde veridica Moysis voce dicitur: Nullusque apud te per se innocens est . Superna ergo pietas prius agit in nobis aliquid sine nobis, ut, subsequente quoque nostro libero arbitrio, bonum quod jam appetimus agat nobiscum, quod tamen per impensam gratiam in extremo judicio ita remunerat in nobis, ac sfaciat, praevenit, Paulus ait: Gratia autem Dei sum id quod sum . Et quia eamdem gratiam nostrum liberum arbitrium sequitur, adjungit: Et gratia ejus in me vacua non fuit, sed abundantius illis omnibus laboravi. Qui dum se de se nihil esse conspiceret, ait: Non autem ego. Et tamen quia se esse aliquid cum gratia invenit, adjunxit: Sed gratia Dei mecum. Non enim diceret mecum si cum praeveniente gratia subsequens liberum arbitrium non
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ homini: ita ꝑ interiorẽ ima¬
ginẽ. dõ noti atq conspicabiles
sumꝰ. Cũ uͦ reatu culpȩ deprimim̃.
ad dm̃ leuare cordis nr̃i faciẽ ue¬
rem᷑. Dũ enĩ nulla honoꝵ opum
confidentia fulcit᷑. intueri sũma
mens trepidat: qͥa ipsa se conscien¬
tia accusat. Cũ uͦ iam pęnitentiȩ
lam̃tis culpa diliit᷑. & sic ꝑpetra¬
ta plangunt᷑. ut plangenda mini¬
me ꝑpetrent᷑: magnã m̃ti fiducia
nascitur. & ad conspicienda suꝑnę
retributionis gaudia. cordis nr̃i
facies leuat᷑. SED hȩc eliphat
recte diceret. si infirmũ moneret
Cũ uͦ iustũ uirũ ꝓpt̃̾ flagella despi¬
cit. qͥd aliud. quã uerba scientiȩ ne¬
sciens fundit: Quȩ nimirũ dicta.
si adhereticorũ typũ ducimꝰ. ipsis
falsis ꝓmissionib ad dm̃ nos faciem
leuare pollicent᷑. Ac si fideli popło
patent̾ dicant. Quã diu p̃dicationẽ
nr̃am ñ sequeris: cor in infimis p̾mis.

Expanded text:
faciem homini, ita per interiorem hofaciem homini, ita per interiorem hominem Deo noti atque conspicabiles sumus. Cum vero culpae reatu deprimimur, ad Deum levare cordis nostri faciem veremur. Dum enim nulla bonorum operum confidentia fulcitur, intueri summa mens trepidat, quia ipsa se conscientia accusat. Cum vero jam poenitentiae lamentis culpa diluitur, et sic perpetrata planguntur, ut plangenda minime perpetrentur, magna menti fiducia nascitur, et ad conspicienda supernae retributionis gaudia cordis nostri facies levatur. Sed haec Eliphaz recte diceret si infirmum moneret. Cum vero justum virum propter flagella despicit, quid aliud quam verba scientiae nesciens fundit? Quae nimirum dicta si ad haereticorum typum ducimus, ipsi falsis promissionibus ad Deum nos faciem levare pollicentur. Ac si fideli populo patenter dicant: Quandiu praedicationem nostram non sequeris, cor in infirmis premis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperat. quẽ intꝰ amat. Hinc enĩ in¬
admiratione sponsȩ: scriptũ.ẽ. Quȩ
e. ista quȩ ascendit de deserto. deli¬
tus affluens: Quia nimirũ scã ȩccła.
nisi uerboꝵ dĩ delitiis afflueret: de
deserto uitȩ p̾sentis. ascendere ad
suꝑiora ñ possec. Delitus gͦ affluit
& ascendit: qͥa dũ misticĩs intelli¬
gentiis pascit᷑ ad suꝑna coticdie con¬
tẽplanda subleuat᷑. Hinc etiã psalmi¬
sta ait. Et nox illum inatio mea. in
delitiis meis. Quia dũ ꝑ intellectũ
mysticũ studiosa mens reficit᷑: iam
in ea uitȩ p̾sentis obscuritas. fulgo¬
re diei subsequentis illuminatũr.
Ut etiã in huiꝰ corruptionis caligine
in intellectũ illius uis futuri lumi¬
nis erũpat. & uerboꝵ delitiis pasta
pͣgustando discat. qͥd de pabulo ue¬
ritatis esuriat. Seqr̃ Et eleuabis¬
ad dĩ faciẽ tuã. Ad dm̃ faciem le¬
uare. ẽ: corad sullimia inuestigan¬
da atcollere. Nã sicut ꝑ corporis

Expanded text:
properat, quem intus amat. Hinc etiproperat, quem intus amat. Hinc etiadmiratione sponsae scriptum est: Quae est ista quae ascendit de deserto deliciis affluens ? Quia nimirum sancta Ecclesia nisi verborum Dei deliciis afflueret, de deserto vitae praesentis ascendere ad superiora non posset. Deliciis ergo affluit, et ascendit, quia dum mysticis intelligentiis pascitur, ad superna quotidie contemplanda sublevatur. Hinc etiam Psalmista ait: Et nox illuminatio mea in deliciis meis , quia dum per intellectum mysticum studiosa mens reficitur, jam in ea vitae praesentis obscuritas fulgore diei subsequentis illuminatur, ut etiam in hujus corruptionis caligine in intellectum illius vis futuri luminis erumpat, et verborum deliciis pasta praegustando discat quid de pabulo veritatis esuriat. Sequiad Deum faciem tuam. - Ad Deum faciem elevare est cor ad sublimia investiganda attollere, nam sicut per corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sua uirtute a tẽ repulerit: diuini¬
in te eloquii talentũ lucidius exere
litiis affiuere. ẽ: in amore illius.
scripturȩ sacrȩ epulis satiarr In euiꝰ
nimirĩ uerbis tot delicias inuenimꝰ.
quot ad ꝓfectũ nr̃m intelligentiȩ
diuersitates accipimꝰ. Ut modo nuda
nos pascat hẏstoria: modo sub textu
litterȩ uelata medullitꝰ nos reficiat
moralis allegoria. modo ad altiora
suspendat cõntẽplatio. in p̃sentis uitȩ
tenebris iã de lumine ȩt̾nitatis int̾¬
micans. Et sciendũ: qđ quisqͥs deli¬
tiis affluit. in quadã sui remissione¬
soluit᷑ atq a laboris studio quasi ex
lassitudine relaxat᷑. Quia nimirũ
anima cũ int̾nis delitiis abundare
coeꝑit. t̾renis iã oꝑib incubare mi¬
nime consentit. Sed amore condito¬
ris capta & sua captiuitate iã libe.¬
ra. ad contẽplandã eiꝰ speciem defici¬
endo suspirat. & quasi lassescendo
conualescit. qͥa dũ sordida onera
portare iã ñ ualet. ad illũ ꝑquietẽ

Expanded text:
sua virtute repulerit, divini eloquii talentum lucidum excrescliciis affluere est, in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari, in cujus nimirum verbis tot delicias invenimus, quot ad provectum nostrum intelligentiae diversitates accipimus. nos pascat historia, modo sub textu litterae velata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit, in quadam sui parte resolvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitudine relaxatur, quia nimirum anima, cum interius deliciis abundare coeperit, terrenis jam operibus incubare minime consentit. Sed amore Conditoris capta est, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus claritatem deficiendo suspirat, et quasi lassescendo convalescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum per quietem
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ uitã dũ beatꝰ iob suꝑno sp̃u
repletꝰ. sollicita intentione conspi¬
ceret: futurã mansuetudinis illiꝰ
humilitatẽ p̃uidens. quasi ad exẽ¬
plũ sibi ꝓpositũ recucurrit. ut qͥc¬
quid in hac uita gereret ad imita¬
tionis illius uestigia ligaret. Qua¬

Expanded text:
mirum vitam dum beatus Job superno Spiritu repletus sollicita intentione conspiceret, futuram mansuetudinis illius humilitatem praevidens, quasi ad exemplum sibi propositum recurrit, ut quidquid, in hac vita ageret, ad imitationis illius vestigia ligaret.
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tuo. Culpa suꝑbiȩ. ẽ: doce¬
re meliorẽ. Quã sepe heretici ꝑpe¬
trant : qͥ de his quȩ praue sentiunt
quasi docere catholicos p̃sumunt:
Tunc eni eos putant dõ adqͥescere. si
illis contigerit eoꝵ puersitatib con¬
sentire. Et adquiesce̾ntib pacẽ ꝓmit¬
tunt: qͥa contra eos qͥ sibi consenti¬
unt. iã iurgari desistunt. Fructus
aut̃ optimos sibi consentientib pol¬
licentur: qͥa eossolos bona oꝑa agere
ex istimant. qͦs ad sua doginata se
trahere exultant. Quib & hoc con¬
gruit. qđ adiungit. Suscipe ex ore
illius legẽ. Quiã ea quȩ ip̃si senti¬
unt. ex ore dĩ ꝓcedere suspicant᷑.
Et pone sermones eiꝰ incorde tuo Acsi
apte asserat dicens. Quos nunc usq
inore. & ñ incorde tenuisti. Quia
enĩ eoꝵ puersa dogmata respuit:
ñ eũ uerba dĩ insẽnsu. sed in osten¬
sione habuisse criminant᷑. Unde
quasi sub specie dulcedinis infun¬
dunt uirus pestiferę ꝑsuasionis. ut
uerba dĩ ȩccłam in cordde suo ponere

Expanded text:
tio. --Culpa superbiae est docere meliorem, quam saepe haeretici perpetrant, qui de his quae prave sentiunt quasi docere catholicos praesumunt. Tunc enim eos putant Deo acquiescere, si illos contigerit eorum perversitatibus consentire. Et acquiescentibus pacem promittunt, quia contra eos qui sibi consentiunt jam jurgari desistunt. Fructus autem optimos sibi consentientibus pollicentur, quia eos solos bona opera agere existimant, quos ad sua dogmata se trahere exsultant. Quibus et hoc congruit, quod adjungit: Suscipe ex ore illius legem. Quia ea quae ipsi sentiunt ex ore Dei procedere suspicantur: Et pone sermones ejus in corde tuo. Ac si aperte astruat, dicens: Quos nunc usque in ore, et non in corde tenuisti. Quia enim eorum perversa dogmata respuit, non eum verba Dei in sensu, sed in ostensione habuisse criminantur. Unde quasi sub quadam specie dulcedinis infundunt virus pestiferae persuasionis, ut verba Dei Ecclesiam in corde suo ponere
Abbreviated transcription (Latin):
Hic nãq iniqͥ erectist̃: qͥa in prauis
actionib extollunt᷑. qͥa & ꝑuerse a¬
gunt: & tam̃ ꝓ ꝑuersis actib minime
feriunt᷑. Peccant & florent. peccata
augent: & t̾rena bona multiplicant:
Sed eor erectio tunc succiditur. cũ uł
a p̾senti uita ad interitũ. uł a con¬
spectu ȩt̃ni iudicis. ad ȩt̾nũ gehennȩ
incendiũ ꝑtrahunt᷑. Qui & si hic mor¬
tuã suã cãrnẽ relinquunt: ipsã qͦꝙ
in resurrectione recipiunt. ut cũ car¬
ne ardeant inqua peccauer. Sicut
enĩ eoꝵ culpa in m̃te fuit & corpore:
ita eoꝵ poena in anima erit parit̃¬
& carne. Quia gͦ nec hoc eiserit a
torm̃to liberũ qđ hic mortuũ relin¬
quunt: recte nunc dicit᷑. Reliqͥas
eoꝵ deuorabit ignis. Sequitur.¬

Expanded text:
 iniqui erecti sunt, quia in pravis actionibus extolluntur, quia et perverse agunt, et tamen pro perversis actibus minime feriuntur. Peccant et florent peccata augent et terrena bona multiplicant. Sed eorum erectio tunc succiditur, cum vel a praesenti vita ad interitum, vel a conspectu aeterni judicis ad aeternum gehennae incendium pertrahuntur. Qui etsi hic mortuam suam carnem relinquunt, ipsam quoque in resurrectione recipiunt, ut cum carne ardeant, in qua peccaverunt. Sicut enim eorum culpa in mente fuit et corpore, ita eorum poena in anima erit pariter et carne. Quia ergo nec hoc eis erit a tormento liberum, quod hic mortuum relinquunt, recte nunc dicitur: Reliquias eorum devoravit ignis. Sequitur