comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̃rerite uite actibꝰ ponderd¬
da est ita sit / ut s uica ddei
religione transacta set mort
enyo dicemꝰ isi eirare illos
qur aut mortẽ appelũ̃ tamꝙͣ
bond aut uitõ fugiũt tanꝙ¬
malũ nisi ꝙ sint inquissum
qui pancicea mala nõ peusãt
uitã ꝑexquisitas ⁊ uarias
traditunt uoluptãtes mori
cupiut̃ si quid forte hus ama/¬
riendins supuenit̾ ⁊ sic hñt
tamp̃ illis mudꝙͣ fuit̾ bene si alñ
fuiẽ male dampnãt uit̾ uitã
eem płe nãꝙ nchil aliud ꝙͣ¬
huc in orbe ere neq tam stulta
neq tam uana ulla gens extitit
q̃ hocmodo uiuet̃  Cum igiius
in tanta uanitate ipd xħoꝵ uu
res putabimꝰ qui iũꝙͣ sibi tã
sapientes uidi solent ꝙͣ cũ pe¬
ciume contempti gloriantur
^ Fortis adinus sed expecto quid
fatant ⁊ quo ille contemptug
euadat Tradita sibi a parẽti¬
bus par̾monia tanꝙͣ malũ sugi¬
unt ac deferũt ⁊ ne in tempesta¬
te naufiagiũt faciãt in tranquie¬
lum se uliro ycipitant nõ uis¬

Expanded text:
eritis uitae actibus ponderanda est. ita fit ut si uita in dei religione transacta sit, mors ergo dicemus nisi errare illos qui aut mortem adpetunt tamquam bonum aut uitam fugiunt tanisi quod sunt iniquissimi, qui pauciora mala non pensant uitam per exquisitas et uarias traducant uoluptates, mori cupiunt, si quid forte iis amaritudinis superuenit, et sic habent, tamquam illis numquam fuerit bene, si aliquando fuerit male. damnant igitur uitam omnem plenamque nihil aliut huc in orbe terrae neque tam stulta neque tam sapiens ulla gens extitit, quae hoc modo uiueret. Cum igitur in tanta uanitate ipsi philosores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cum pecuniae contemptu gloriantur. \'fortis animus.\' sed expecto quid faciant et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro praecipitant, non uir
Abbreviated transcription (Latin):
grõ tangir᷑ / Uoluptatibus
igit᷑ quo quomodo possamꝰ
diem nullũ denu epĩs puc̃tũ
flue nobis sine uoluꝑtate pa
hoc ille tam ⁊ si nõ dicit uerbo
re tñ ipa docet Ram cũdaspu¬
tat om̃o saprentẽ sua cã facẽ
ad utilitatẽ suam refert omie q̃
agit Ita qui audit hec flagi¬
cia nec boui quitꝙ saciend pu-¬
tabit qm̃ bene facere ad utilita¬
tem spertat alienã nec abstele/¬
re abstmnẽd̃ quia maleficio pda
cõmucta est ⁊rchipirata quisꝙͣ
uel latronũ ductor si suos ad᷑
grassandum cehartet᷑ quo alio
ẜmone uti posset ꝙ̃ ut ead
dicat q̃ dicit epicurus deos
nchil curare nõ na non
grã tangi inferoꝵ penas
post mortẽ oranubant nec
ulli om̃o sunt inferi uolup¬
tatem cẽ maxinũ bonũ nullã
ad̃ humanã sõtietatẽ sibi quẽq¬
confit consulere netem̃ ẽẽ qui
alterũ diligat insi sua causa
mortẽ noni ẽẽ metuendam
sorti uiro nec ullum delorẽ

Expanded text:
gratia tangitur. Voluptatibus gratia tangitur. Voluptatibus igitur, quoquo modo possumus, diem, nullum denique temporis punctum fluere nobis sine voluptate patHoc ille tametsi non dre tamen ipsa docet. nam cum disputat omnia sapientem sua causa facere, ad utilitatem suam refert omnia quae agit. ita qui audit haec flagitia, nec boni quicquam faciendum putabit, quoniam bene facere ad utilitatem spectat alienam, nec ab scelere abstinendum, quia maleficio praeda coniuncta est. archipirata quispiam uel latronum ductor si suos ad grassandum cohortetur, quo alio sermone uti potest quam ut eadem dicat quae dicit Epicurus? deos nihil curare; non ira, non gratia tangi; inferorum poenas post mortem occidant nec ulli omnino sint inferi; uoluptatem esse maximum bonum; nullam esse humanam societatem; sibi quemque consulere; neminem esse qui alterum diligat nisi sua causa; mortem non esse metuendam forti uiro nec ullum dolorem,
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ Sum potus efficẽ
mortem antededit aut efficit¬
malũ est Suid quod totũ illud
re mcrat necesse est l Iam
superius dixi differre melius
hunc locũ ⁊ oꝑi ultimo reẜua/¬
re ut hant epicuri ꝑsuasio¬
nem sine illa de motriti sie
diche arche fuit ⁊ arguinẽtꝭ
⁊ dũis testimonis redarguam
uerũ illum fortasse ipuntatẽ
uitis suis spopondit fuit eñ
cuepissime uoluptatꝭ assertor
cius capiende causa nasti ho-¬
minẽ putauit Quis cũ hot
aff̾mare audeat uicus et ste/¬
leribus abscincat. Nain si ꝑi¬
ture sunt aĩe appetamꝰ dilũ¬
cias ut om̃s suaiitates capere
possimnꝰ Que si nobis desint
ab hũs qui hũt auferainꝰ clam.
dolo ui. Eo magl si huãna
res deus nullas curat quãdo¬
cũq spes impunitatꝭ arriserit
rapianmꝰ necrini Sapientꝭ est
eñ male facẽ si et utile sit
et tutũ qũ si quis in celo
deus est nõ iastit᷑ cuiꝙ̃ Eq
sculti est uene face̾ quia sicut
ira nõ cõmouet᷑ ita nec

Expanded text:
magnum. quin potius effice magnum. quin potius effice mortem antecedit aut efficmalum est? quid quod totum illut re intereat necesse est. iam superius dixi differre me hunc locum et operi ultimo reseruare, ut hanc Epicuri persuasionem, siue illa Democriti siue Dicaearchi fuit, et argumentis et diuinis testimoniis redarguam. uerum ille fortasse inpunitatem uitiis suis spopondit: fuit enim turpissimae uoluptatis adsertor, cuius capiendae causa nasci hominem putauit. quis cum hoc adfirmari audiat, uitiis et sleribus abstineat? Nam si periturae sunt animae, appetamus divitias, ut omnes suavitates capere possimus: quae si nobis desunt, ab iis qui habent, auferamus clam, dolo, vi; eo magis, si humanas res Deus nullus curat, quandocumque spes impunitatis arriserit, rapiamus, necemus. Sapientis est enim malefacere, si et utile sit, et tutum; quoniam si quis in coelo Deus est, non irascitur cuiquam. Aeque stulti est et benefacere; quia sicut ira non commovetur, ita nec
Abbreviated transcription (Latin):
genus humanũ ingeno suꝑam̃t
⁊ om̃s extiuꝑit scellas s oitus
ut ethereus sol. Quos equid
uersus iniquam sine utu begẽ
possum Nam eñ de sotrate
qui uelut reges hñt̾ phõr
uit Itaq poeta Daissimꝰ leo¬
nns laudẽ murẽ nõ ornauit
sed obris ⁊⁊ obtriuit At idẽ
nos liberat metu mortꝭ de
sunt Qñ nos sumꝰ mors
nõ est qñ mors est nos nõ
sinnꝰ mors igit᷑ nichil ad
nos Quã argnte nos fefellit
quasi uero transacta mors
hmeat᷑ qua Iam sersus erep/¬
tus est ac nõ ip̃m mori quo¬
seusus eupitur Est crui tpẽ
aliquod quo  nos iã nõ su¬
mus ⁊ mors tñ nondũ est
Idq ip̃m uidetur eẽ miscrũ
ꝙ ⁊ mors ẽẽ ut incipit ⁊ nos
eẽ desimimm Nlet frustra dictũ
est mors misera nõ est aditꝰ
ad mortẽ iniser/ hoc est morbo
tabeste̾ ictum ꝑpeti fercum
corpore excipere ardere igni
dentibus bestiaꝵ lamari hec
sunt q̃ tunẽtur nõ quia mor¬
cem afferũt sed quia dolorem

Expanded text:
genus humanum ingenio superauit genus humanum ingenio superauit et omnes restinxit, stellas exortus ut aetherius sol. quos equidem uersus numquam sine risu legere possum. non enim de Socrate qui uelut reges habentur phiuit. itaque poeta inanissimus leonis laudibus murem non ornauit, sed obruit et obtriuit. at idem nos liberat metu mortis, de sunt: quando nos sumus, mors non est: quando mors est, nos non sumus. mors ergo nihil ad nos. quam argute nos fefellit! quasi uero transacta mors timeatur, qua iam sensus ereptus est, ac non ipsensus eripitur. Est enim tempus aliquod, quo nos etiamnum sumus, et mors tamen nondum est; idque ipsum uidetur esse miserum, quod et mors esse incipit et nos esse desinimus; nec frustra dictum est: mors misera non est, aditus ad mortem est miser, hoc est morbo tabescere, ictum perpeti, ferrum corpore excipere, ardere igni, dentibus laniari. haec sunt quae timentur, non quia mortem adferunt, sed quia dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
sus oculis certe uenire possũt
Si cad̃ est natura omi quomodo
res uarias efficiũt / Uario inquit
ordine ac poĩtione cõueniũt sĩt
lrẽ q̃ cum sĩt pauce uarie comẽ
collocate duuabilia uerba cõficiũt
xt lrẽ uarias formas hũt Ita
inquit ⁊ hec ipã pmordia Nã
sunt se asꝑe sunt hamata sũt
benia Secari gͦ ac dundi puẽ
si aliquid inest illis qd eniueat
Si aut lema sunt ⁊ hrmiore
indigent coherẽ nõ pit/ ha¬
mata igitur c̃ẽ oportet ut possut̃
nucẽ concathenari Cã uero
añ minuta ẽẽ dicant᷑ ut nulla
ferri acie disseti ualeãt quõ
hamos aut angulos hũt Nͦ
quia extant necesse est posse
diuelli deide quo fede inter
se qua mẽte cõueniut ut exhuo
aliquid construat᷑ Si sensu ca/¬
rent nec coire tam disposite
possunt quia nõ p̃t quitꝙͣ ⁊ a¬
tionale ꝑficere nise racio Qilã
multꝭ coargui lixc uanitas potest
sed ꝓporat orõ / hic est ille qui

Expanded text:
sub oculos certe uenire possunt. sub oculos certe uenire possunt. si eadem est natura omnium, quomodo res uarias efficiunt? uario inquit ordine ac positione conueniunt sicut litterae: quae cum sint paucae, uarie tamen collocatae innumerabilia uerba conficiunt. at litterae uarias formas habent. 20 ita inquit et haec ipsa primordia: nam sunt aspera, sunt hamata, sunt leuia. secari ergo ac diuidi possunt, si aliquid inest illis quod emineat. si autem leuia sunt et hamis indigent, cohaerere non possunt. hamata igitur esse oportet, ut possint inuicem concatenari. cum uero tam minuta esse dicantur, ut nulla ferri acie dissici ualeant, quomodo hamos aut angulos habent? quos, quia extant, necesse est posse diuelli. deinde quo foedere inter se, qua mente conueniunt, ut ex iis aliquid construatur? si sensu carent, nec coire tam disposite possunt, quia non potest quicquam rationale perficere nisi ratio. quam multis coargui haec uanitas potest! sed properat oratio. hic est ille, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aret nata sunt ꝙͣ cẽi loqui
uidere audire ambulare Itaq
nõ lrec ad usum nata sunt
sed unus ex illis natus est ui
nulla paidencia est cur ymbres
cadunt fruges orĩtur arbusta
sed om̃ie sua sponte fieri ne¬
cesse est unde ergo nascidtur
aut quõ fũt̃ omĩa que gniant᷑
non est inquit puidencre opus¬
Sunt eiũ seiã ꝑ mane uolitãtia
quibus iuiẽ se cene̾ conglobatꝭ uni¬
uersa gignudtur atq contrestũt
Cur igitur illa nõ sentino aut
ẽminꝰ quia nec colorẽ hũt inqͥt
nec colorẽ ullũ nec odoĩe Sapo¬
ris quoq ⁊ humoris exxcia st̃¬
⁊ tam minuta ut nec setari nec
diuidi queant / Sut eñ quia fal/¬
sum in oncipio suscexerat conse/¬
quontũ rerũ necessitas ad delira¬
menta ꝑdrixit ubi enu sunt
aut unde ista corpustula Cuo
nemo illa pt̃er unũ leuappĩ
sompmouit a quo democritus
cruditus hẽditatẽ scultitie relis¬
quit epicuro Quesi sunt cor /¬
puscula ⁊ quid̃ polida ut dicut̃

Expanded text:
haec nata sunt quam esset loqui, haec nata sunt quam esset loqui, audire, videre, ambulare. Itaque non haec ad usum nata sunt: sed usus ex illis natus est. Si nulla providentia est, cur imbres cadunt, fruges oriuntur, arbusta sed omnia sua sponte fieri necesse est. Unde ergo nascuntur aut quomodo fiunt omnia quae geruntur? Non est, inquit, providentiae opusunt enim semina per inane uolitantia, quibus inter se temere conglobatis uniuersa gignuntur atque concrescunt. cur igitur illa non sentimus aut cernimus? quia nec colorem habent inquit nec calorem ullum nec odorem. saporis quoque et umoris expertia sunt et tam minuta, ut secari ac diuidi nequeant. sic eum, quia falsum in principio susceperat, consequentium rerum necessitas ad deliramenta perduxit. ubi enim sunt aut unde ista corpuscula? cur nemo illa praeter unum Leucippum somniauit, a quo Democritus eruditus hereditatem stultitiae reliquit Epicuro? quae si sunt corpuscula et quidem solida ut dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iestatemq ueri dei nõ intelle/¬
xerit sed etiã ꝓmpictatẽ sui
erroris auperũt qui templũ
celesti iudicio sepe dammo damp¬
natum restitue contra fus ome
contenderint  Cum het urt
cogitaiet epicurus ears rers
uelut iiquitate inductus sic̾
ciũ causam racionẽq ignorãti
uidebatur epistimauit nullam
sisset suscepit etiã defendenid̃
dac in eirores mepẽcabiles
se ip̃e conclusit Sa eñ ꝓuidẽ¬
cia nulla est quomodo tam orꝰ¬
dinate tam disposite mũdus
effectus est Nulla inquit dispo¬
sicio est Malta eiũ facta suẽ
alit̾ ꝙͣ fieri deberẽt et iuruit
homo diimis q̃ reprehenderet
Que sanglã si uataret refellẽ¬
facile ostenderẽ nec saprentẽ
hunc fuisse nec sanũ Item si
nulla ꝓuidencia est quomodo
aialiũ corpora tam puident̾ or¬
dinata sunt ut singlã queq
mẽbra iurabili racc̃e disposita
sua officia corẜuent Richil
inquit in procreandis aĩalibus
proiidentie racio molita est
pedes ad ambulandi qm̃ prius

Expanded text:
iestatemque ueri dei non intellexerunt, sed etiam inpietatem sui erroris auxerunt, qui templum caelesti iudicio saepe damnatum restituere contra fas omne contenderint. cum haec igitur cogitaret Epicurus, earum rerum uelut iniquitate inductus — sic enim causam rationemque ignoranti uidebatur — existimauit nullam sisset, suscepit etiam defendendum: sic in errores inextricabiles se ipse coniecit. si enim prouidentia nulla est, quomodo tam ordinate, tam disposite mundus effectus est? nulla inquit dispositio est: multa enim facta sunt aliter quam fieri debuerunt. et inuenit homo diuinus quae reprehenderet. qufacile ostenderem, nec sapientem hunc fuisse, nec sanum. Item si nulla providentia est, quomodo animalium corpora tam providenter ordinata sunt, ut singula quaeque membra mirabili ratione disposita sua officia conservent? Nihil, inquit, in procreandis animalibus providentiae ratio molita est;pedes sd ambulandum: quoniam prius
Abbreviated transcription (Latin):
lueret que dimii ac deid suũ
oecinerart sic ceẽ futurum ga¬
yas enũ quẽ ipsi indei ferra
consectiõ ciudelissime netane¬
runt ita dicit Audi celimii

Expanded text:
ac deum suum cecinerant sic esse futurum. Esaias enim, quem ipsi Iudaei serra consectum crudelissime necauerunt, ita dicit: audi caelum et
Abbreviated transcription (Latin):
a multitudine phĩam ^at end̃
rudes exicurus accipfet Quo¬
modo gͦ alla q̃ de fpncipus re-¬
rd̃ dicũt᷑ intelligent q̃ ꝑplexa
et inuoluta uix eciam Boliti
homiẽs assequũtur / In rebꝰ
igitur obsturitate in publicit᷑
⁊ ingemoꝵ uarietare confu/
ses et eloquẽtie uiroꝵ cexqui/¬
sito ẜmone fucatis quis mip̃e/¬
nto at rudi locus est  Rullas
unũ pytagorem quã male
fiuentem redemisse ac docuisse
tradunt᷑ Enmierant etiõ pla/¬
tonẽ ac dyogenẽ qui tamen
euenat̾ sunt xiũ copti plato¬
nem. quid̃ dedemisse aiceris
quidam tradit᷑ sestercus octo¬
h. Itaq infecatus est cõuicus
hunc ipm redemptorẽ seneta
ꝙ platonẽ paruo existimauit
pecumã ꝑdidit Salicet ⁊ auee
apprelelide̾ debut tamꝙy pro
morruo hectore aut tantum
ingerẽ nnĩmoꝵ quantũ uenditor
nõ poxostit Ex borbaris uero
quam ⁊ leae ante didicissetQd
gͦ illi postente natura facend

Expanded text:
a multitudine philosophiam. at enim a multitudine philosophiam. at enim rudes Epicurus accipiet. quomodo ergo illa quae de principiis rerum dicuntur intellegent, quae perplexa et inuoluta uix etiam politi homines adsecuntur ? in rebus igitur obscuritate inplicatis et ingeniorum uarietate confsis, et eloquentium virorum exquisito sermone fucatis, quis imperito ac rudi locus est? Deniqueunum Phaedonem, quem male servientem redemisse ac docuisse Cebetem tradunt. Enumerant etiam Platonem ac Diogenem, qui tamen euenerat: sunt enim capti. Platonem quidem redemisse Anniceris quidam traditur sestertiis octo. itaque insectatus est conuiciis hunc ipsum redemptorem Seneca, quod Platonem paruo aestpecuniam perdidit: scilicet aurum appendere debuit tamquam pro mortuo Hectore aut tantum ingerere nummorum, quantum uenditor non poposcit. ex barbaris uero guam et litteras ante didicisset. Quod ergo illi poscente natura faciend
Abbreviated transcription (Latin):
Seuseriũ hoc adeo stoyer quist
fuis ⁊ mulieribus phand
tem de sapientibus uoluit com¬
ponẽ Conati sunt illi quid̃ face̾
qd ueritas exigebat sed non
potuit ulira uerba procedi
prinũd quie multis arcibus
opus est ut adpħiam̃ possit
usum legendi quia in tãtal ierꝭ
uarietate nec disti audiendo
pessunt omia nec mnẽoria cõtrne¬
ri Gramatitis quoqi nõ porã
opere dand̾ est ut recte loquẽdi
racionẽ stias id multos annog
auferat necesse est Ile oratoria
quid̃ ignoranda est ut ea que¬
didiceris proserit atq eloqui
posses Seomẽla quoq ac
musica ⁊ astrologia necessa¬
unudsa ꝑdistere neq feie
pñe quibus meeer intra pit¬
beres annos officia mox
usibus domesticis profutus
discenda sunt neq ẜui quibꝰ
peos annos uel maxime fui¬
send̃ est quibus pñt distere
neq pauperes aut opisices
aut rustier quibus in diẽ uictꝰ
labore querendus est Ob eam
cam̃ Tullius ait abhoreere

Expanded text:
Senserunt hoc adeo Stoici, qui et Senserunt hoc adeo Stoici, qui et servis, et mulieribus philostem de sapientibus voluit componere. Conati quidem illi sunt facere, quod veritas exigebat: sed non potuit ultra verba procedi. Primum, quia multis artibus opus est, ut ad philosophiam possit terae propter usum legendi, quia in tanta rerum varietate, nec disci audiendo possunt omnia, nec memoria contineri. Grammaticis quoque non parum operae dandum est, ut rectam loquendi rationem scias. Id multos annos auferat necesse est. Nec oratoria quidem ignoranda est; ut ea, qudidiceris, proferre atque eloqui possis. Geometria quoque, ac musica, et astrologia necessauniuersa perdiscere neque feminae possunt, quibus intra puberes annos officia mox usibus domesticis profutura discenda sunt, neque serui, quibus per eos annos uel maxime seruiendum est quibus possunt discere, neque pauperes aut opifices aut rustici, quibus in diem uictus labore quaerendus est. ob eam causam Tullius ait abhorrere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adhinc aliqua resiarẽt que
sit poauca enuoͥsse ex quibus
possit qualia suit cetera intelli¬
gi ¶ nuẽ panca nobis de phiõ
ta causa poremus / Sidnnis
ille nost platonis mutator
assequi possent / Est inquit
phĩã pantit contenta iudicib
multitudinẽ consulto ipam fugiẽr̃
Non est gͦ saplã si ab hom̃ cetu
data est ut nemo sit prorsus
qui eã cape̾ non posset At
illi uirturẽ humano gn datam
sit amplexant̾ ut soli lom
publico bono frui uelle uideodt᷑¬
re oclor aut effode̾ cet̾is ne sõle
uideat̃ Nam quid est aliud hõ¬
bus negare sapiãm ꝙͣ mẽtibus
D si natura hoĩe sapie ca¬
pax est oportuit ⁊ opifices
⁊ iusticos ⁊ mulieres ⁊ om̃s
deiq qui humanã formã gerũt
doceri ut sapiat spłmq ex onũ
lingna ⁊ condicõe ⁊ sexu et
etate cõuslari  Icaxiiũ
ad sapiam̃ tendo neq ixam
esse sapiam̃ ꝙ misterũd eius
barba gantũ celebrat᷑ ⁊ pallio

Expanded text:
et adhuc aliqua restarent quaeet adhuc aliqua restarent quaesit pauca enumerasse, ex quibus possit qualia sint cetera intellegi. Nunc pauca nobis de philosta causa peroremus. summus ille noster Platonis imitator adsequi possint. est inquit philosophia paucis contenta iudicibus multitudinem consulto ipsa fugiens. non est ergo sapientia, si ab hominum coetu data est, ut nemo sit prorsus qui eam capere non possit. at illi uirtutem humano generi datam sic amplexantur, ut soli omnium publico bono frui uelle uideantre oculos aut effodere caeteris, ne solem videant. Nam quid est aliud hominibus negare sapientiam, quam mentibus Quod si natura hominis sapientiae capax est, oportuit et opifices, et rusticos, et mulieres, et omnes denique, qui humanam formam gerunt, doceri, ut sapiant; populumque ex omni lingua, et conditione, et sexu, et aetate conflari. Maximum ad sapientiam tendere, neque ipsam esse sapientiam, quod mysterium ejus barba tantum celebratur et pallio.
Abbreviated transcription (Latin):
tunda terra rẽt ncce esse ut
in om̃e celi ꝓtes ecudem faciẽ
gerat idest mõtes cugat cam¬
pos tendat maria const̾nat.
Qd̾ si uẽi etiã sequebat᷑ illud
extremũ ut nulla sit pars ire
que nõ ab hõibus ceterisq aiã/¬
libus inicolatur Sic pendulos
iscos antipodas celi rotunditat
adduenit Od̾ si queras ab hũs
qui lyet portenta defendunt
quomodo gͦ nõ cadant onniã
in inseriorẽ illam celi pertem
ut poudã in medũd serantur
⁊ ad mediũ conexa sunt onniã
sicut r adios uidenꝰ in rota/
Que cr̃t lema sunt ut ne¬
bula finꝰ iguis a medio dese¬
rantur ut celum petãt / Quuid
dicam de lus nestio qui c̃ sẽł
ab errauit constaĩ in sculticia
seucrari ⁊ uais uana defeu,¬
dunt iise ꝙ eos mĩdum puto
aut iocicã phloroxhari aut
prudẽtes ⁊ scios mẽdacia defen¬
denda suscipere / quasi ut inge¬
mã sua in iualis rebus exe̾ceãt
⁊ ostendant At ego multis
argumẽtis ꝓbare possem ut
liber iam concludendus esset

Expanded text:
tiam terra esset, necesse esse, ut in omnes coeli partes eamdem faciem gerat, id est montes erigat, campos tendat, maria consternat. Quod si esset, etiam sequebatur illud extremum, ut nulla sit pars terrae, quae non ab hominibus caeterisque animalibus incolatur. Sic pendulos istos Antipodas coeli rotunditas adinvenit. Quod si quaeras ab iis, qui haec portenta defendunt, quomodo non cadunt omnia in inferiorem illam coeli partemut pondera in medium ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula fumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant. quid dicam de his nescio, qui cum semel aberrauerint, constanter in stultitia perseuerant et uanis uana defendunt, nisi quod eos interdum puto aut ioci causa philosophari aut prudentes et scios mendacia defendenda suscipere, quasi ut ingenia sua in malis rebus exerceant uel ostendant. at ego multis argumentis probare possem nulliber iam concludendus esset
Abbreviated transcription (Latin):
sccleratꝰ in uita felicũ fuit̾
effugẽ qd mẽtur aut eum
qui obustitiã miẜrimꝰ fuae̾
sua m̾cede frandari Suce
a deo uerud est ut idtullis
in consolatõe nõ eard̃ sedes iuco¬
lere iustos atq impios pdica/¬
uerit Net eũ om̃obus inquit
idem illi saprentes arbitrn
sunt eundd cursum in celo
pate̾ Nam uitus et steleribꝰ
cõtanuãtos de pmi in tenebrat
al in ceno iacẽ decuerunt¬
Castos aut̃ aiõs puros inte¬
gros incoir liptos boius eciamz
scudiis atq artibus expolitos
leni quod̾ ⁊ facili lapsu ad deos
enosic assumꝑtũ est tamꝙͣ ince
sic oem̃ hoiem̃ natũ diuortalita¬
ei donari Suid ergo erit distri¬
mẽ uirtutis ⁊ socleris se niclil
irest urũdur aristider sit ali¬
quis anfalaris utrd tacho an
igitur nos mẽroget urudne
boĩ fat mors an malũ respõ¬
debinꝰ qualitatẽ eus exꝑte
racr̃e pende̾ Nam sicue uita
apa borũ est si tĩd uirtute uia/

Expanded text:
sceleratus in uita feliciter fuerit, sceleratus in uita feliciter fuerit, effugere quod meretur aut eum qui ob iustitiam miserrimus fuerit, sua mercede fraudari. quod adeo uerum est, ut idem Tullius in Consolatione non easdem sedes incolere iustos atque inpios praedicauerit. nec enim omnibus inquit isunt, eumdem cursum in coelum patere: nam vitiis et sceleribus contaminatos deprimi in tenebras, atque in coeno jacere docueruntcastos autem animos, puros, integros, incorruptos, bonis etiam studiis atque artibus expolitos, levi quodam et facili lapsu ad deos, enim sic assumptum est, tamquam necesse sit, omnem hominem natum immortalitate donari. Quod igitur erit discriminterest, utrumne Aristides sit aliquis, an Phalaris? utrum Cato, an igitur nos roget, utrumne bonum sit mors, an malum? respondebimus, qualitatem ejus ex vitae ratione pendere. Nam sicut vita ipsa bonum est, si cum virtute vi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ actigit̾ nec obliuioie aquã
gustauie uidelicet sex uanus
sieut ociose aincule folent
fabulis tamꝙͣ infrmntibus cre¬
dulis sixit si bñ sensisset
de hus quibus lec locutꝰ est
si hoiẽs ees existimasset maꝙͣ
sibi tam petulant᷑ menciendi
lice nciã uendicasset b deridenda
steleꝵ causa nasti horeõ itera¬
uit ad ipm̃ postea quasi cbiurgas
eum qui uitĩo nõ ẽẽ penã putet¬
l Recte gͦ pfatus est cirole
ac imp̾abili ueritatis ignorõtia
se teneri At illi qui de mortis
bono dusputant quie nichil ueri
sciũt sit argumẽtant᷑ Si nicħ
est post mortẽ nõ est malũ
mors anfert enõsensum mali
est quia dmortalis sequitur
Qiũd sinam tycero de Regibus
sic explicauit Gratulem̃q
nobis qm̃ mors aut melio¬
rem ꝙ qui est in uita aut
certe deteriorẽ allatura est
statũ ⁊ Nam sine corpore aĩo
uigẽte dĩa uita est saisu
tarente nchil ꝓfecto est moli
nit enũ fas est aut eĩ qui

Expanded text:
non adtigerit nec obliuionis aquam non adtigerit nec obliuionis aquam gustauerit. uidelicet senex uanus, sicut otiosae aniculae solent, fabulas tamquam infantibus credulis finxit. quodsi bene sensisset de iis quibus haec locutus est, si homines eos existimasset, numquam sibi tam petulanter mentiendi licentiam uindicasset. sed deridenda scelerum causa nasci homines, iterauit id ipsum postea quasi obiurgans eum qui uitam non esse poenam putet. recte ergo praefatus est errore ac miserabili ueritatis ignorantia se teneri. At illi qui de mortis bono disputant quia nihil ueri sciunt, sic argumentantur: si nihil est post mortem, non est malum mors; aufert enim sensum mali. est, quia inmortalitas sequitur. quam sententiam Cicero de Legibus sic explicauit: gratulemurque nobis, quoniam mors aut meliorem quam qui est in uita aut certe non deteriorem adlatura est statum: nam sine corpore animo uigente diuina uita est, sensu carente nihil profecto est mali. nec enim fas est aut eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
uixeris ã ind̃quam tibi ratio
constitit̃ tur omo sis natus No¬
ne igitur tibi uerus ille coĩo
sit ui̾e̾ de displiebit uita
cũ isto u̾tito a Indignaris
te malis eẽ subiectũ quosi qͥtꝙ
nẽaris bomi qui patrẽ que
clarissimã lucẽ inturarit otũ¬
lis mẽtestamẽ cetus es ⁊ in
ꝓfundis ignorancie tenebris
laces Que ignorancia efficit
ut quosd̃ dicẽ nõ puderet
idcirconos natos ut scelerũ
penas lueremꝰ Quo quid de¬
lirus dici pt̾ nõ uideo  ubi
eiũ uel que scelera potumꝰ
ad mictẽ qui dm̃io nõ fluimꝰ
Nisi forte credemꝰ mepto illi
sem qui se in p̾ori uita
en forbiũ fuisse mẽtitꝰ est /
hic credo ꝙ riat ignobili gre
natus famliã sibi ex homieri
carmobus adoptauit ⁊ Omirã
⁊ ẜ̾mglõrem pptagore memo¬
riã ⁊ omiserã obluuonẽ nrm̃
om̃ qui nestiamꝰ quid ante
fuimꝰ Su forte url errore
aliqua uel grã sic effectum
ut ille solus luteut̃ gurgitẽ

Expanded text:
uixeris aut umquam tibi ratio uixeris aut umquam tibi ratio constiterit, cur omnino sis natus. nonne igitur tibi uerus ille et comsit uiuere, si displicebit uita, tum istoc utitor. indignaris te malis esse subiectum, quasi quicquam merearis boni qui patrem, qui clarissimam lucem intuearis oculis, mens tamen caeca est et in profundis ignorantiae tenebris iacet. quae ignorantia effecit ut quosdam dicere non puderet idcirco nos esse natos, ut scelerum poenas lueremus: quo quid delirius dici possit non uideo. ubi enim uel quae scelera potuimus admittere qui omnino non fuimus? nisi forte credemus inepto illi seni, qui se in priore uita Euphorbum fuisse mentitus est. hic credo quod erat ignobili genere natus, familiam sibi ex Homeri carminibus adoptauit. o miram et singularem Pythagorae memoriam et o miseram obliuionem nostrum omnium, qui nesciamus qui ante fuerimus! sed fortasse uel errore aliquo uel gratia sit effectum, ut ille solus Lethaeum gurgitem
Abbreviated transcription (Latin):
odiũ suitutis Quid anibrochio¬
tes ille qui cũ enud̃ librum
ꝓlegisset xcipitem se dedit᷑
platomi credidit Epecrabilis
proisus ac fugienda dott̾na¬
si abigit honitõ a uita Es¬
si scisset plato aut docuisset
aquo ⁊ quomodo et quibus et
que obfacta ⁊ quo tempore
d̃mortalitas tribuat᷑ net theo¬
brotũ imxegisset in mortem
uoluntariõ nec cathonẽ sed eos
ad uitam ⁊ iusticiã pocius eru¬
disset Nam michi catho uidet᷑
causam q̃sisse moriẽdi nõ tam
ut tesarẽ fuger ꝙͣ ut stoycorã
decretie obtemꝑaret᷑ quos secta¬
bat᷑ siũq nomẽ grandi aliquo
facmore clarificoret Cin quid
mali potu̾it accdere si uiuer
nõ muenio Sayus endcesar
ut xiat tlemẽna inchil aliud
effice̾ uolebat eciam in ioso
Rell cuulis ardore ꝙͣ ut bene
meri de re publica uideretur
diuubus optiuut cuubuis cicto¬
ne ⁊ cathone fuatis  Sed
redeamꝰ adxos qui mertẽ ꝓbono
laudant de uita quereas quase

Expanded text:
odium servitutis. Quid Ambracioodium servitutis. Quid Ambraciotes ille, qui, cum eumdum librum perlegisset praecipitem se dedit, Platoni credidit? Execrabilis prorsus ac fugienda doctsi abigit homines a uita. quodsi scisset Plato atque docuisset a quo et quomodo et quibus et quae ob facta et quo tempore inmortalitas tribuatur, nec Theombrotum inpegisset in mortem uoluntariam nec Catonem, sed eos ad uitam et iustitiam potius erudisset. nam mihi Cato uidetur causam quaesisse moriendi non tam ut Caesarem fugeret, quam ut Stoicorum decretis obtemperaret, quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret: cui quid mali potuerit accidere, si uiueret, non inuenio. Gaius enim Caesar ut erat clemens, nihil aliut efficere uolebat etiam in ipso belli ciuilis ardore, quam ut bene mereri de re publica uideretur duobus optimis ciuibus Cicerone et Catone seruatis. sed redeamus ad eos qui mortem pro bono laudant. de uita quereris, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
docles qui se m̃ordentis ethne
apeti in tempesta nocte deiecit
Et tum rexence nõ appariusset
abisse ad nos deos crederetur
Et ux rõnes cathio qui fuit in
tus muitator Nam democritꝰ¬
fuuit inalia ꝓsuasione sed tñ
ponte sua leto caput obiius
obtulit ip̃e quo nichil scelera /¬
cius fieri pr Nam si honucida
nefariꝰ est qui honue extiuctor
est eid sceleu obstrictus est
qui se necat quia hoiem̃ trecat
ymo uero maius eẽ id facinꝰ
existimand̃ est tumꝰ ultio soledeo
subiacet Nam sieut in haut
uitõ nõ nrr sponte uenimꝰ
ita ruosus ex hoc donicilio
corporis qđ tuend̃ nobis assi¬
gnarũ est eisd̃ iussu recedend̃
est qui nos in hoc corpus indu¬
pit tam di habituros donet
mbrat enutti Et si uis aliqua
inferat᷑ equa mẽte paciendẽ¬
est eum extucta inuocentꝭ aiã
multa eẽ non possit habeamꝰ¬
ꝙ uidicẽ magnũ cii soli uindicta
in integ̾ro semꝑ est / honncide igit᷑
dret ꝓlegise platonis łibrũdicit᷑
meriẽdi causam uidetur habuhx

Expanded text:
docles, qui se in ardentis Aetnae specus intempesta nocte deiecit, ut cum repente non apparuisset, abisse ad deos crederetur, et ex Romanis Cato, qui fuit in tis imitator. nam Democritus in alia fuit persuasione, sed tamen sponte sua leto caput obuius optulit ipse, quo nihil sceleratius fieri potest. nam si homicida nefarius est, quia hominis extinctor est, eidem sceleri obstrictus est qui se necat, quia hominem necat. immo uero maius esse id facinus existimandum est, cuius ultio soli deo subiacet. nam sicut in hanc uitam non nostra sponte uenimus, ita rursus ex hoc domicilio corporis, quod tuendum nobis adsignatum est, eiusdem iussu recedendum est, qui nos in hoc corpus induxit tamdiu habitaturos, donec iubeat emitti. et si uis aliqua inferatur, aequa mente patiendum, cum extincta innocentis anima inulta esse non possit habeamusque iudicem magnum, cui soli uindicta in integro semper est. homicidae igitur deret, perlegisse Platonis librum dicitur, moriendi causam videtur habuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
dau/ Alii aut contraria dis¬
serue suꝑẽe aiãs post mort̾e
et hn sunt mapiine pitago¬
rei at stoyti quibus ⁊ iguo¬
stend̃ est quia uerũ sencũt
cẽ ut occidant aĩe cum corpo¬
ribus quia cũ corporibus nastũ /¬
tur diporũt nõ nasti aĩas
sed insanuari potiꝰ in corpora¬
⁊ de alus in alia siuae migͣ¬
re nec putauerne aliter fiere
pesse ut suꝑsint aic post corpet
nisi uideantur fuisse aute corpo¬
ra par igit᷑ ac ꝓpe smilis
eiror est ꝑtis uerisq Sed
hec in pterito falsa est illa in
futuro Nemo eñ uidit qd est
ueussimũd ⁊ nasti aiãs ⁊ non
ocaidere quia cur idfierẽt aut
que rõ eẽe homiẽs nescierũt
nulti gͦ exhiis qui et̃nas

Expanded text:
is disserunt, superesse animas post mortem: et hi sunt maxime Pythagorei ac Stoici, quibus etsi ignoscendum est, quia uerum sentiunt, esse ut occidant animae cum corporibus, quia cum corporibus nascuntur, dixerunt non nasci animas, sed insinuari 20 potius in corporat de aliis in alia migrare. non putauerunt aliter fieri posse ut supersint animae post corpora, nisi uideantur fuisse ante corpora. par igitur ac prope similis error est partis utriusque. sed haec in praeterito falsa est, illa in futuro. nemo enim uidit quod est uerissimum, et nasci animas et non occidere, quia cur id fieret aut quae ratio esset hominis nescierunt. multi ergo ex iis qui aeternas
Abbreviated transcription (Latin):
Qui clautati ac potencie stu¬
det/. huic p̃cipit᷑ reges colele
qui molestiẽ ferie nõ potest
hiuie regĩo fuge̾ Ita homo astu¬
tus ex uaruq uarus diu̾sisq
moribus ciotulum colligit et
dũ studet platere om̃dbus maio¬
re discordia sec̃ ip̃e pugnauit
ꝙͣ mẽ se uniisi  unde aut̃ disti¬
plina eius tota descendat ⁊ quẽ
originẽ haberit explicand̃ est
uidebat exicurꝰ eduis semxer
adu̾sa accidere pauꝑtatẽ labo¬
res exilia caroꝵ amissiones
malos contra btõs ẽẽ augeri
potẽcia honoribus affici uide¬
bat dnocenciã ininꝰ tutã stele¬
ra impime cõnitti uidebat sỹ
delecti moꝵ sine ordine ac
interire alios in d pome adelestẽ¬
cie flore ĩ maturis fimeribus
extingut In bellis melioret

Expanded text:
qui claritati ac potentiae stuqui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere, qui molestiam ferre non potest, huic regiam fugere. ita homo astutus ex uariis diuersisque moribus circulum cogit et dum studet placere omnibus, maiore discordia secum ipse pugnauit quam inter se uniuersi. unde autem disciplina eius tota descendat, quam originem habeat, explicandum est. uidebat Epicurus bonis aduersa semper accidere, paupertatem labores exilia carorum amissiones, malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus adfici; uidebat innocentiam minus tutam, scelera inpune committi; uidebat sine dilectu morum, sine ordine ac interire, alios in primo adulescentiae flore inmaturis funeribus extingui, in bellis meliores
Abbreviated transcription (Latin):
stare nõ possunt sed ut ros
fugiẽtes atq deiertos/ nostro
tampo insetam᷑ / Epicuoi disti/¬
plina multo celebrior semꝑ fuit
ꝙ̃ ceteroꝵ nõ quia ueri ali¬
quid affere / sed quia miuiltos
muitat Nemo riũ nõ in uicia
pmis est p̃tereu ut ad se
multitudinẽ contrahat opposita
singulis quibusq moribus loquit᷑
desidiosum uetat lras̃ distẽ Auarĩd
pplari largicione libat̾ Ignanũ ꝓ¬
hibet acccdẽ ad rem publitã pa¬
ligiosus audit deun ins᷑ inchil
curare Thaãmuus ⁊ sius cõmodis
bue̾ omĩa eiũ sua ca frte̾ sapiẽtẽ
fugienti turbem solido laudat᷑
qui minium parcus est distit
aqua ⁊ polenta uitam posse
collerau Qui odit uporẽ huic
enumerant᷑ celibatus lona / ha¬
benti malos liboros orbitas p̃¬
dicat᷑ Adũsus parẽtes implos
nullã unculũ eẽ nature Impa¬
cienti ac delicato dolorem ẽt̃ omi
maloꝵ maxime dicit᷑ forti eciã
in tormentꝭ btmñ rẽ sapientem

Expanded text:
stare non possunt, sed ut eos stare non possunt, sed ut eos fugientes atque deiectos nostro campo insequamur. Epicuri disciplina multo celebrior semper fuit quam ceterorum, non quia ueri aliquid adferat, sed quia multos inuitat. nemo enim non in uitia pronus est. praeterea ut ad se multitudinem contrahat, adposita singulis quibusque moribus loquitur. desidiosum uetat is litteras dlari largitione liberat, ignauum prohibet accedere ad rem publicam, pieligiosus audit deos nihil curare, inhumanus et suis commodis buere: omnia enim sua causa facere sapientem. fugienti turbam solitudo Jt\' laudatur, qui nimium parcus est, discit aqua et polenta uitam posse tolerari. qui odit uxorem, huic enumerantur caelibatus bona, habenti malos liberos orbitas praedicatur, aduersus parentes inpio, nullum uinculum esse naturae. inpatienti ac delicato dolorem esse omnium malorum maximum dicitur, forti, etiam in tormentis beatum esse sapientem.
Abbreviated transcription (Latin):
ceperĩ Thales ut opmor
ẜpmuss retens lrec quid̃ etas
ubi ergo apud antiquiores latuit
amor iste inuestigande ueĩtatꝭ
Item lucrecius ait demq nã
hrec reꝵp racioq repta est imꝑ
qme ego sum in patrias qui pos¬
su uert̾e̾ uotes Et seueca nõ
sunt inquit tuille annii ex quo
micia sapr̃e mota sunt multꝭ
gͦ selie humanũ genus siue
racõẽ uixit ⁊ Quod irridens
ꝓsius postꝙ̃ inquit sapẽ urbi
cum pipe ⁊ palims uenit Taꝙͣ
sapiã cum saporis mercibur fuie
duecta Que si est scdmi hoĩs
naturã cũ hoĩe ipo erperit
necesse est Si uero nõ est
uet cape quidã illã posse hu¬
maniõ naturã Sed quia rcci
sapiã sed uidelicet ꝯ̃ti qui
sacras ueritatꝭ brãs nõ actige/¬
rant ꝙͣ admod deprauata esset
sapiã nestieriũ Et ideo ad uaca /¬
ie sapiã lgmanã uitã puta/¬
rent phiam cõmenti sunt id
est latentẽ atq ignotã sibi
ueritatẽ dissere ndo erue̾ uolur/¬
ucnio nõ ut cũ lrisd̃ certe/ qui

Expanded text:
eperunt? Thales ut opinor primus. recens haec quidem aetas: ubi ergo aput antiquiores latuit amor iste inuestigandae ueritatis? idem Lucretius ait: denique natura haec rerum ratioque reperta est nuper, nunc ego sum in patrias qui possim uertere uoces. et Seneca non sunt inquit mille anni, ex quo initia sapientiae mota sunt. multis igitur saeculis humanum genus sine ratione uixit: quod inridens Persius postquam inquit sapere urbi cum pipere et palmis uenit, tamquam sapientia cum saporis mercibus fuerit inuecta. quae si est secundum hominis naturam, cum homine ipso coeperit necesse est, si uero non est, ne capere quidem illam posset humana natura. sed quia recipsapientia. sed uidelicet Graeci quia sacras ueritatis litteras non attigerant, quemadmodum deprauata esset sapientia nescierunt; et ideo cum uacare sapientia humanam uitam putarent, philosophiam commenti sunt id est latentem atque ignotam sibi ueritatem disserendo eruere uoluerus, non ut cum his decertemus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sola oblectatio est in hac etĩ
utilitas Et qũ in dixenendo
uite statu formẽdisq moribꝰ
piculo maiore percat᷑ maiore
diligẽctiam necesse est adhiberi
ut scianmꝰ quomodo nos oporteat
uiuẽ̾ Illic pẽ uenia concedi
quia sine aliquid dicũt nichil
ꝑsunt sine delirant nnchil no¬
cent hit uero nullus disstidio
nullus eirori locus est unũ
uno quasi ore pcixẽ quia si
quid fuẽ erratũ uita om̃is eũ/¬
eitur. In illa pori ꝑte ut pa¬
culi minꝰ ita plus difficultatꝭ
est / ꝙ obstura rerũ racio ⁊ cogᵗ
diu̾a ⁊ uaria sentire hic ut
plus piculi est ita minꝯ diffi¬
cultatꝭ qd usus ip̃e reꝵ et eo/¬
tidiana exxiẽta pñt docere
quid sit melius ⁊ uerins uide/¬
mus ergo utridne consentiãt
aut quid nobis afferant quoret/¬
tuis uita regat Nõ netesse
est omiã cirtuire unũ eligaiꝰ
ac potissimũ qd est sidiuũ ac pu¬
cipale in quo tocias sapĩe cardo
uersat᷑ Eꝑycurus sumũ bonũ

Expanded text:
sola oblectatio est, in hac etiam sola oblectatio est, in hac etiam utilitas. et quoniam in disponendo uitae statu formandisque moribus periculo maiore peccatur, maiorem diligentiam necesse est adhiberi, ut sciamus quomodo nos oporteat uiuere. illic potest uenia concedi, quia siue aliquid dicunt, nihil prosunt, siue delirant, nihil nocent, hic uero nullus discidio, nullus errori locus est. unumuno quasi ore praecipere, quia si quid fuerit erratum, uita omnis euertitur. in illa priore parte ut periculi minus, ita plus difficultatis est, quod obscura rerum ratio cogit diuersa et uaria sentire, hic ut plus periculi est, ita minus difficultatis, quod usus ipse rerum et cottidiana experimenta possunt docere quid sit melius et uerius. uideamus ergo utrumne consennant aut quid nobis adferant, quo rectius uita degatur. non necesse est omnia circumire, unum eligamus ac potissimum, quod est summum ac principale, in quo totius sapientiae cardo uersatur. Epicurus summum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uichil stiri posse Sic induci¬
tur dogina sibi ix̃i repugnas
seq dissoluene sed homo uer/
Nam sibi ibllam ꝑfecto nõ adsunit
qui aliquid aff̾mãt ut ceteris
adimat S̾ed nichil agit Apparet
eiũ ac furẽ suũ ꝓdit Quanto
facei̾ sapiõtius ac uerius si ex¬
cexcõe facta dicet̃ causas rõnesq
dimitaxat rerũ celesciũ seu na¬
curaliũ quia sunt abdite nestiri
posse quia nullus doceat net gri
oportere quia duemri q̃rendo
nõ possuit Qua exceꝑtione
mẽposita ⁊ phisicor ãmonuisset
ne quererent ea q̃mod excede¬
ient eogitacore humane ⁊ Ie
ip̃m calũme nunidia liberasset
⁊ nobis Ete didisset aliquid qͥd
seguerem᷑ Nunc aũt cum ab aliis
seguend nos retraxerit ne ue
stiat, aut eiusmodi sustixere
necesse est / si nõ est quis tam
stultus ut discend̾ idputet in
quo aut nichil discit᷑ aut eciã
dedistit᷑ ¶ Quare si neq oĩa
sciri possunt quod phisici pu/¬
tauerut᷑ neq nichil qd achade/¬
mici pħia omis eptunta est

Expanded text:
nihil sciri posse. sic inducitur dogma sibi ipsi repugnans seque dissoluens. sed homo uersu— nam sibi illam profecto non adimit qui aliquid adfirmat, ut ceteris adimat —: sed nihil agit; apparet enim ac furem suum prodit. quanto faceret sapientius ac uerius, si exceptione facta diceret causas rationesque dumtaxat rerum caelestium seu naturalium quia sunt abditae nec sciri posse, quia nullus doceat, nec quaeri oportere, quia inueniri quaerendo non possint. qua exceptione interposita et physicos admonuisset, ne quaererent ea quae modum excederent cogitationis humanae, et se ipsum calumniae inuidia liberasset et nobis certe dedisset aliquid quod sequeremur. nunc autem cum ab aliis sequendis nos retraxerit, ne uesciat, aut eiusmodi suscipere necesse est, si non est, quis tam stultus, ut discendum id putet in quo aut nihil discitur aut etiam dediscitur? quare si neque omnia sciri possunt, quod physici putauerunt, neque nihil, quod Academici, philosophia omnis extincta est.
Abbreviated transcription (Latin):
homĩ cepisset iuereste̾ puidẽe
deus ne frandibus suis dyabo/¬
lus cii abinicio dederat tre pta¬
teui. uel corriõperet homies
uel disper dei̾ quos m exordio
facet̾ nuisit augelos ad eutelã
rent dignitatem scilicet id ros¬
face̾ ꝓhibuit qd screbat esse fac¬
curos ut ueniã ppare nõ posseẽ
Itaq illos cum hãbus ẽẽ mo¬
rantes duãtor ille tre fulla/¬
cissamꝰ consuctudine ip̃a paũ/¬
latimn ad uicia pellexit et
mulierũ congssibus inquinamt
Tum in celo ob pctã quibus se
diu̾seiant nõ recepti ccciderũt
in t̾rain Sic uos dyabolus ex
anglas̃ dei suos fecit satellitẽt
ac mĩstros Qui auc̃ sunt
in hiis ꝓtreati quia neq angã
neq loies fuciut sed mediã
quãdꝰ naturã gerc̃tes nõ sũt
adinferos recepti sicut in clũ
parũtes eors Ita duo genera
domonũ facta sunt unũ celeste
alccrũ trenũ/ hñ sunt diuũdi

Expanded text:
hominum coepisset increscere, prouidens deus ne fraudibus suis diabolus, cui ab initio dederat terrae potestatem, uel corrumperet homines uel disperderet, quod in exordio fecerat, misit angelos ad tutelam rent dignitatem. scilicet id eosprohibuit quod sciebat esse facturos, ut ueniam sperare non possent. itaque illos cum hominibus commorantes dominator ille terrae fallacissimus consuetudine ipsa paulatim ad uitia pellexit et mulierum congressibus inquinauit. tum in caelum ob peccata quibus se inmerserant non recepti ceciderunt in terram. sic eos diabolus ex angelis dei suos fecit satellites ac ministros. qui autem sunt ex his procreati quia neque angeli neque homines fuerunt, sed mediam quandam naturam gerentes, non sunt ad inferos recepti sicut in caelum parentes eorum. ita duo genera daemonum facta sunt, unum caeleste, alterum terrenum. hi sun
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pie colerẽt uel nuõra
dcõmoda enemre uel milla
conflagͣre/ Quod lutretius
querit᷑ cum dicit deo Tum
fuluuã mittat et edes ip̃e
suas discurbet ⁊⁊ in deserta re¬
cedens seuiat excens belum
quod sepe nocentes ꝑterit ex¬
annuatq indignos iꝙ merẽ¬
tes  st uel exiggnã ueri¬
tatis aurã colligẽ potuisset

Expanded text:
e colerent, uel minora incommoda euenire uel nulla; conflagrare. quod Lucretius queritur, cum dicit de deo: tum fulmina mittat et aedis ipse suas disturbet et in deserta recedens saeuiat exercens telum, quod saepe nocentes praeterit exanimatque indignos inque merentes. quodsi uel exiguam ueritatis auram colligere potuisset
Abbreviated transcription (Latin):
colendi qui nõ officio ientis
sed nũsterio corporꝭ crestat
Et adeo nõ est illa uera religio
indicanda quia nullis iustiae
uirtursq pceptio erudit efficit¬
nõ est uera sapiã Nam se dĩm¬
tas que gubuat lunc iddum
intredabili beneficiencia gerus
homi sustentat ⁊ quasi pat̾ua
indulgẽtia fouet uuit ꝓfecto
giam̃ sibi referri ⁊⁊ honore dari
Net constare hoi rõ pietatꝭ¬

Expanded text:
colendi, qui non officio mentis, colendi, qui non officio mentis, sed ministerio corporis constat. et ideo non est illa uera religio iudicanda, quia nullis iustitiae uirtutisque praeceptis erudit efficitnon est vera sapientia. Nam si divinitas, quae gubernat hunc mundum, incredibili beneficentia genus hominum sustentat, et quasi paterna indulgentia fovet, vult profecto gratiam sibi referri, et honorem dari: nec constare homini ratio pietat
Abbreviated transcription (Latin):
equid̃ soleo nurari ꝙ cũ pycha¬
goras ⁊ postea plato amore
indagande ueritatis accensi ad
egyycios ⁊ mayos ⁊ ꝓsas usq̃i
penetrassent ut eaꝵ gencium¬
ut ritus  sacra cognosterent
suspicabantur eiũ sapiam̃ in re/¬
ligione adsari ad iudees tm̃ nõ
accesserut̃ penes quos tunt solos
erat ⁊ quo facilus ire potuissẽt
Sed au̾sot̃ eẽ arbitror dina
piidencia ne stire possẽt ue¬
ritatẽ quia nondũ fas erat
alie ingens homũbus ⁊eluio¬
nem dei ueri iusticiãq cognoste̾
Statuerat eñ deus aꝓpiqitd¬
ce ulenno tempore ducem ma¬
ingratoq ppło ablatam ceteris
naciombus reuelaret/ Qua
de re in hoc libro aggrediar dis¬
putare si spus ostendero sapiam̃
cum ⁊eligione sic cohorere ut
diuelli utrũq nõ possit Deoꝵ
substeruit Sed quia ibi nnchil
disserit᷑ quod ꝓficiat admores
excolendos uitõq formandã
net ht̃ inquisicoem̃ aliquam
ueritatis sed tantũmodo ritio

Expanded text:
equidem soleo mirari, quod cum Pythaequidem soleo mirari, quod cum Pythagoras et postea Plato amore indagandae ueritatis incensi ad Aegyptios et Magos et Persas usque penetrassent, ut earum gentium ritus et sacra cognoscerent — suspicabantur enim sapientiam in religione uersari —, ad Iudaeos tantum non accesserint, penes quos tunc solos erat et quo facilius ire potuissent. sed auersos esse arbitror diuina prouidentia, ne scire possent ueritatem, quia nondum fas erat alienigenis hominibus religionem dei ueri iustitiamque notescere. statuerat enim deus adpropinquante ultimo tempore ducem maingratoque populo ablatam. exteris nationibus reuelaret. qua de re in hoc libro adgrediar disputare, si prius ostendero sapientiam cum religione sic cohaerere, ut diuelli utrumque non possit. Deorum substernit, sed quia nihil ibi disseritur quod pro- Sciat ad mores excolendos uitamque formandam; nec habet inquisitionem aliquam ueritatis, sed tantummodo ritum
Abbreviated transcription (Latin):
allos qui uenie̾ sapientiũ sibi no¬
mẽ adsciueraẽ eiroris sculticie¬
q dampnaruẽ ⁊ se quoꝙ ip̃õs igno
rancie quãquid̃ nõ diffitebantur
Nam ubicimq rerx natura ingeniu
eor quasi manus apposuerat ne
racoeĩ possent aliquam reddere
restificare solebant nichil stire
mitre cerne̾ unde multo sapie
expir uiderut̃ ꝙ̃ illi qui se saꝑe
crediderant Quare si neq ill
fuere sapiẽtes qui sunt appella¬
ti neq posteriores qui nõ dubiꝰ¬
caueriũ insipienciã confiterẽ
quid supest infi ut alibi sit que¬
ienda sapiã quia nõ est uba q̃¬
rebas᷑ mue̾to Quid aut̃ pute /¬
mus fuisse cause cun cet ingeniis
sierut Qui qm̃ ꝑagiatis ⁊ explo¬
ratis om̃ibus iuisꝙͣ ullam saꝑiam̃
comprehenderũ ⁊ alil alicubi esse
illam nrecesse est apparet ibi potissi/¬
mũ eẽ querendam ubi stultieie
titulus apparet cum uelamento
deus ne archanũ sui dñi operit
in ꝓpatulo eẽt thesaurũ sapiẽ
acͤ ueritatis abstondit unde

Expanded text:
sibi nomen asciue- rant, erroris stultitiaeque damnarunt et se quoque ipsos igno- . rantiae, quam quidem non diffitebantur. nam ubicumque rerum natura ingeniis eorum quasi manus opposuerat, ne rationem possent aliquam reddere, testificari solebant nihil scire se, nihil cernere. unde multo sapienex parte uiderunt quam illi qui se sapere crediderant. Quare si neque illi fuere sapientes qui sunt appellati neque posteriores qui non dubitauerunt insipientiam confiteri, quid superest nisi ut alibi sit quaerenda sapientia, quia non est ubi quaerebatur inuenta? quid autem putemus fuisse causae cur tot ingeniis sierunt? qui quoniam peragratis et exploratis omnibus nusquam ullam sapientiam conprehenderunt et alicubi esse illam necesse est, apparet ibi potissimum esse quaerendam ubi stultitiae titulus apparet: cuius uelamento deus, ne arcanum sui diuini operis in propatulo esset, thensaurum sapientiae ac ueritatis abscondit. unde