comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudiomacus uicuᷤͤ
est in confirio bitu¬
ricum atq turono¬
rum: eccłia ibi ẽ
celebris religione sc̃oꝵ: nes
mimis gloriosa sacrarum
uirginũ multitudo. Prete¬
riens ergo martinus: in se¬
cretario eccłie habuit man¬
sionem. Post discessum illiꝰ:
cuncte in secretarium illud
uirgines irruerunt. Allam¬
bunt singula loca. ubi aut
seclerat uir beatus aut stete¬
rat: stramentum etiam in
quo quieuerat partuntur.
Uua earum post dies pau¬
cos partern straminis quã
sibi ꝓ beneclictione college¬
rat in ergumino quẽ sp̃s
erroris agitabat. de cerui¬
ce suspenclit: nec mora die¬
to cicius eiecto demone ꝑ¬
sona purgata est. lc .ii.¬
er iclem fere tempus
martino a treueris
reuertenti fit obuiam uac¬
ca quam clemon agitabat:
que relicto grege suo in ho¬
mines ferebatur. ⁊ iã mul¬
tos noxie petula confocle¬
rat. Uerum ubi nobis cepit
ẽẽ contigna: hii qui eam
eminus sequebantur. pre¬
clicere magna uoce cepest
ut caueremus. Sel post¬

Expanded text:
laudiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de ceruice suspendit. nec mora, dicto citius eiecto daemone persona curata est. Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed post
Abbreviated transcription (Latin):
clemonem superseclentem:
quem increpans: discecle ĩ¬
quit funeste cle pecucle: et
in noxium animal agitare
lesiste.

Expanded text:
emonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste.
Abbreviated transcription (Latin):
aspice quales lapides: ⁊qua
Uxta hystoriam mani¬
festus est sensus. Recedente
enim dño de templo. omia
legis eclificia ⁊ cõpositio mã¬
datoꝵ ita destructa est ut
ri: ⁊ capite sublato uniuer¬
sa inter se membra cõpug¬
nent. Et quia fundata in
erat luitura: apte dominuᷤ
post laudatã in paupere ui-¬
lua deuotionem eccłie egre¬
clitur de templo ruinam¬
q eius futuram. atq ecli¬
ficia tunc admiranda. non
multo post complananda

Expanded text:
apis super lapidem, qui uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut ri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et quia fundata in erat luitura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futuram atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda
Abbreviated transcription (Latin):
oc igitur scientes nõ
solum in persecutio¬
nis tempore ⁊ necessitate
martyrii. sed in om̃i con¬
uersatione. opere. cogita¬
tione. sermone. negemus
nosmet ip̃os qui ante fui¬
mus: ⁊ conficeamur eos
qui in xp̃o renati sumus.
Idcirco enim dñs crucifi¬
xus est. ut ⁊nos qui credi¬
mus in eum. ⁊ pec̃c̃o mor¬
tui sumus. crucifigam᷑
paulus apłs docuit. Cum
xp̃o crucifixus sum. Et mͥ
aũt absit gloriari. nisi
Qui cum xp̃o criicifixus
est: despoliet principatuᷤ
⁊ potestates. ⁊ triumphet
eas in ligno. Unde ⁊ ĩ euã¬
gelio sccłm ioħ̾em in tỹpũ
eoꝵ qui in dño credituri
erant.⁊ se cum illo cruci¬
fixuri. symon cyreneus
portat crucem eius: quã
iuxta alios euangelistas¬
ip̃e portauit.¬

Expanded text:
od scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur Paulus apostolus docuit: cum Christo crucifixus sum et: mihi autem absit gloriari nisi qui cum Christo cruci- . fixus est, despoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euangelistasipse portauit
Abbreviated transcription (Latin):
um clomino parabatur:
in cuius conuiuio iam ma-
ria iocundabat᷑. Cum gͦ
maria suauiter aucliret
uerbum dulcissimũ ⁊ cor¬
de indentissimo pasceret᷑.
interpellato clño asorore
sua. quomodo putamus
eam timuisse ne clice̾t ei
clñs. surge ⁊ adiuua soro¬
rem tuam: Mira enĩ su¬
auitate tenebatur: que
ꝓfecto maior est mentis
quam uentris.

Expanded text:
um Domino parabatur, um Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris.
Abbreviated transcription (Latin):
mina religiosa susceptũ
ẽẽ dñm hospitio ab ea que
marcha uocabatur. Et cũ
ip̃a esset occupata ĩcura
ministrandi: soror eius
maria sedebat ad pecles
domini. ⁊ aucliebat uerbũ
euis. Laborabat illa:uaca¬
bat ista. Illa erogabat: hec
implebatur. Uerum tam̃
martha laborans multũ
in illa occupatione. ⁊ nego¬
cio nunistrandi. interpel¬
lauit clñm: ⁊ de sorore sua
conquesta est. quod eam
laborantem nõ adiuuaret.
Dominus aũt ꝓ maria res¬
ponclit marche: ⁊ ip̃e eius
factus est aduocatus. qui
uidex fuerat interpellatꝰ.
Marcha inquit circa ml¬
ta es occupata: quãdo unũ
est necessarium. Maria
meliorem parcem elegit:
que nõ auferetur ab ea.
⁊ interpellationem
interpellantis ⁊ sententiã
inlicis. Que sententia in¬
terpellanti responclit: sus¬
ceptam defencdit. Erat enĩ
maria intenta clulcecli-¬
ni uerbi domini. Incenta
erat marcha quomodo pas¬
ceret clñn: intenta maria
quomodo pasceretur a clo¬
mino. Amarcha conuiui-¬

Expanded text:
osa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum sset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. t interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivi
Abbreviated transcription (Latin):
leticia est. Qualis ill ic ce¬
lestium regnoꝵ uoluptas.
Sine timore moriencli. ⁊
cum eternitate uiuencli:
quam summa ⁊perpetra
felicitas. Illic apłoꝵ glorio
sus chorus: illic ꝓph̾arum
exultantium ruimerus in¬
signis: illic martyrum po¬
pulus in numerabilis. ob
cercaminum uictoriam
coronatus: illic clarissima
uirginura turba letatur:
illic etiam confessoꝵ fortitu¬
do laudatur. Secl ⁊ illorũ
remuneratio censecur: qui
p̾cepta dominica seruantes
acl celestes chesauros terre¬
na patrimonia transtuler̃t.
cum his cito esse. ⁊ cito a cl¬
xp̃m uenire contingat: cũ
clucem salutis: auctorẽ lu¬
cis: principem leticie: largi¬
uiuit ⁊ regnat cum cleo pã-¬

Expanded text:
aetitia est? Qualis illic coeaetitia est? Qualis illic coelestium regnorum voluptas sine timore moriendi, et cum aeterni ate vivendi quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolsus chorus, illic prophetarum exsultantium numerus insignis, illic martyrum populus innumerabilis ob certaminum victoriam coronatus, illic clarissima virginum turba laetatur, illic etiam confessorum fortitudo laudatur. Sed et illorum remunerationi censentur, qui, praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt.cum his cito esse, et cito ad Christum venire contingat: eum ducem habeamus salutis auctorem, lucis principem, laetitiae largivivit et regnat cum Deo Pa
Abbreviated transcription (Latin):
am: in caritate concorcliã:
moclestiam in humilitate:
cliligentiam in adminis¬
tratione: uigilantiã in ad¬
iuuandis laborantib: mi¬
sericorcliam infouendis
pauperib: in clefendencla
ueritate constantiam: in
liscipline seueritate cenfu¬
ram: ne aliquil ad exem¬
plum bonorum factorum
clesit in nobis. Hec sũt enĩ
uestigia que nobis sancti
quiq reuertentes in patri¬
am reliquerunt: ut illo¬
rum semitis in herentes se¬
queremur ⁊ gauclia. Pa¬
triam quoq nr̃am para¬
disum cum illis compute¬
mus. Parentes patriarchaᷤᷤ
iam habere cepimus. Qua¬
re nõ ꝓperamus ⁊ currimꝰ:
ut patriam nr̃am uidere.
⁊ parentes salutare possi¬
mus. Magnus nos illic
carorum numerus expec¬
tat. Parentum fratrũ fili¬
oꝵ frequens nos ⁊ copiosa
turba clesiclerat: iam le
sua in columitate secura:
adhuc de nr̃a salute solli¬
cita. Ad hoꝵ conspectum ⁊
complexum uenire: quan¬
ta ⁊ illis ⁊ nobis in cõmune

Expanded text:
am, in charitate concordiam, am, in charitate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, uigilantiam in adiuuandis laborantibus, misericordiam in fouendis pauperibus, in defendenda ueritate constantiam, in disciplinae seueritate cenram, ne aliquid ad exemplum bonorum factorum desit in nobis. Haec sunt enim vestigia quae nobis sancti quique revertentes in patriam reliquerunt, ut, illorum semitis inhaerentes, sequeremur et gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus, parentes patriarchas jam habere coepimus, quid non properamus et currimus, ut patriam nostram videre, ut parentes salutare possimus? Magnus nos illic charorum numerus exspectat, parentum, fratrum, filiorumque frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, et adhuc de nostra salute sollicita. Ad horum conspectum et complexum venire quanta et illis et nobis in commune
Abbreviated transcription (Latin):
libenter ac prompte certe¬
mus omnes: inagone ius¬
ticie deo ⁊ xp̃o expectante
curranius. Et qui seculo
⁊munclo maiores esse iã¬
cepimus: cursum nr̃m nł¬
la scłi ⁊ munch cupiclita¬
te tarclemus. Si expeclitoᷤᷤ
si celeres in hoc operis ago¬
ne curtentes dies nos ul¬
timus inueuerit: nusqͣm
dominus meritis nr̃is acl
p̾mium deerit remunera¬
tor. Qui coronam in perse¬
cutione purpuream pro
passione clonabit: ip̃e in
pace uincentib ꝓ iustirie
meritis cdabit ⁊ candidã.
Nam nec abraham nͨ ysaac
nec ia cob occisi sunt: ⁊ ta¬
men ficlei ⁊ iusticie meri¬
cis honorati inter patriar¬
chas primi esse merucrũt.
Acl quoꝵ congregatur cõ¬
uiuium: quisq fidelis er
nitur. Memores esse clebe¬
mus uoluntatem nõ nos¬
bere: quia qui fecerit eius
uoluntatem manet inet̾¬
num: quomoclo ⁊ ille ma
ritate perfecta parati acl
omnem uoluntatem clei
simus:conseruantes for¬
citer dominica manclata:
in simplicitate innocenti¬

Expanded text:
es, ac prompte certees, ac prompte certemus, omnes in agone justitiae Deo et Christo spectante curramus: et qui saeculo et mundo majores esse coepimus, cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. Si expeditos, si celeres, si in hoc operis agone currentes dies ultimus invenerit, nusquam Dominus meritis nostris ad praemium deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donavit, ipse in pace viventibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt; et tamen fidei et justitiae meritis honorati inter Patriarchas primi esse meruerunt: ad quorum congregatur convivium, quisquis fidelis et nitur. Memores esse debemus voluntatem non nosbere: quia qui fecerit ejus voluntatem, manet in aeternum, quomodo et ille manritate perfecta parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata. In simplicitate servate innocenti
Abbreviated transcription (Latin):
na pro moclicis magna pres¬
tare: acl ducere scos in uisio¬
nem paterne glorie ⁊ facere
in celestib conseclere. ut sit
cdeus omnia inomnib: et̾¬
nitatemq amatorib suis
⁊ immortalitatem largiri
al quam eos sanguinis sui
uiuificatione reparauit: de¬
nuo ad paralisum reclu¬
cere: regna celoꝵ ficle ⁊ue¬
ritate sue pollicitationis
aperire: Hec hereant firmi¬
ter sensib nr̃is: hec intel¬
ligantur plena ficle: hec
indesinentium operũ mag¬
nanimitate ad quirant᷑.¬
Res hec posita est in potes¬
tate facientis: quia regnũ
celoꝵ uim patitur. Res ista
o homo. iclest regnum celes¬
te: aliucd nõ querit p̾cium
nisi te ip̃m. Tantũ ualet: qͣn¬
tum es. Te cla: ⁊ habebis il¬
lud. Quicd turbaris cle p̾¬
clit: ut acl quireret te reg¬
num cleo patri. Ita ⁊ tu te
ip̃m cla: ut sis regnũ eius.
Nõ regnet peccatum ĩmor¬
tali tuo corpore: sed spiritꝰ
in acl quisitionem uite. Ad
hant igitur operum salu¬

Expanded text:
rna, pro modicis magna praesrna, pro modicis magna praestare; adducere sanctos in visionem paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque amatoribus suis et immortalitatem largiri, ad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit, denuo ad paradisum reducere, regna coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire? Haec inhaereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est regnum coeleste aliud non quaerit pretium quam te ipsum. Tantum valet quantum et tu: te da, et habebis illud. Quid turbaris de prdit, ut acquireret te in regnum Deo Patri: ita et tu te ipsum da, ut sis regnum ejus ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salu
Abbreviated transcription (Latin):
clentia serta gestantes in
spicere. De rege aũt qͥ horũ
medius residet: dicere uox
nulla sufficiet. Effugit e¬
nim omnem sermonem
atq omnẽ sensum huma¬
ne mentis excedit cletus il¬
lud: illa pulcritudo: illa
iuitus: illa gloria: illa
magnificentia: illa ma¬
iestas. Ultra enim omnem
scoꝵ est gloriam ip̃ius in¬
estimabilem adipisci con¬
spectum:⁊splendore maies¬
tatis eius irradiari. Sierĩ
cotidie oportetet nos tormẽ¬
ta perferre: si ip̃ara gehere¬
nam parno tempore tollera¬
re. ut xp̃m uicdere possimus
in gloria uenientem ⁊ sc̃oꝵ¬
eius numero sotiari: nõne
erat clignum pati omne ꝙ
triste est. ut tanti boni tãte
quam granclis scoꝵ leticia:
cum uniuscuiusq facies ful¬
gebit ut sol.cum orclinib
clistinctis ppłm suum cdñs
in regno patris sui ceperit
recensere:⁊meritis atqz ope¬
rib singuloꝵ p̾mia ꝓmis¬
sa restituere: ꝓ tertenis celes¬
tia pro tempor alib sempit̾¬

Expanded text:
dentia serta gestantes indentia serta gestantes inspicere. De rege autem, qui horum medius residet dicere, vox nulla sufficiet; effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim omnem sanctorum est gloriam ipsius inaestimabilem adipisci conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Sic enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, sic ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possimus in gloria venientem, et sanctorum numero sociari. Nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti boni tantaequam grandis sanctorum laetitia, cum unaquaeque facies fulgebit ut sol, cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regnum Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempite
Abbreviated transcription (Latin):
ardoris asperitas ulla: s
talis quedam erit retum
temperies: quam nec octi¬
lus tudit. net auris audi¬
uit. nec in cor hominis as¬
cendit: nisi illoꝵ qui ea
perfrui digni inueniunt᷑.
Quoꝵ nomina: scripta st̃
in libro uite. Qui ⁊ lauer̃t
stolas suas insanguine ag¬
ni:⁊ sunt ante secdem dei:
seruiuntq ei die ac nocte.
Non est senectus ibi. nec se¬
nectutis miseria: clũ om̃s
occurrunt in uirum ꝑfec¬
tum in mensuram etatis
plenitulinis xp̃i. Uerum
super hec omnia est. conso¬
ciari angeloꝵ ⁊ archange¬
loꝵ cetib: thronis etiam ⁊
dominationib principatib
⁊ potestatib omniũq celes¬
tium supernarumq uirtu¬
tum contuberniis ꝑfrui: ⁊
intueri agnuna scõꝵ. splẽ¬
didius sẏderib micantia:
patriarcharum file fulgen¬
tia: ꝓpħ̾arum spe letantia:
apłoꝵ in luocdecim tribu¬
b isrł orbem iulicantia:
martyrum purpureis uic¬
torie coronis lucentia: uir¬
ginum quoq choros can¬

Expanded text:
ardoris asperitas ulla; sed ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, qualem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae; qui et laverunt stolas in sanguine agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die ac nocte. Nec est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Verum super haec omnia est consociari Angelorum et Archangelorum coetibus, Thronis etiam et Dominationibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros can
Abbreviated transcription (Latin):
est paupercatis metus:
nõ egritudinis imbecil¬
litas. Nemo ibi leclit: ira¬
scitur nemo. Nemo ĩui¬
clet: cupiclitas nulla ex¬
arclescit. Nullum cibi cle¬
siclerium: nulla honoris
pulsat aut potestatis am¬
bitio. Nullus ibi cliaboli
metus: in sidie clemonũ
nulle: tertor gehenne pro¬
cul. Mors neqz corporis ne¬
q anime: secl immortali¬
tatis munere uita iocun¬
cla. Nulla erit tunc usqͣm
discorlia: sel cuncta con¬
sona. cuncta conuenientia:
quia omnium erit sc̃orum
una concordia. Pax cũcta
⁊ leticia continet. Trãquilla
sunt omnia: ⁊ quieta. Iu¬
gis splendor nõ iste qͥ nũc
est. seel tanto clarior quan¬
to felicior: quia ciuitas ut
legitur illa nõ egebit lu-¬
mine solis: sed dominus
omp̃s illuminabit eam:
⁊ lucerna eius est agnus.
Ubi sc̃i fulgebunt ut stelle
inperpetuas eternitates: et
sicut splendor firmamenti
qui erudiunt multos. Qͣ¬
ꝓpter nox ibi nulla: tenebͤ
nulle: concursus mibium
nullus: nec frigoris nec

Expanded text:
est paupertatis metus, est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laeditur, irascitur nemo, nemo invidet; cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsatio, aut potestatis ambitio. Nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia; sed cuncta consona, cuncta convenientia; quia omnium Sanctorum una concordia: pax cuncta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felegitur illa non egebit lumine solis, sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus. Ibi sancti fulgebunt ut stellae in perpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt multos. Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut
Abbreviated transcription (Latin):
phea ferentib occurrit. Cũ
triumphantib uiris ⁊ femi¬
ne ueniunt: que cum scło
sexum quoq uicerunt: ⁊
geminata militie głia uir¬
gines cum pueris teneros an¬
nos uirtutib transeuntes.
Sed et cetera fidelium tur¬
ba aule perpetue regiam ĩ¬
trant: qui sinceritatem fi¬
clei in concussis preceptoꝵ
celestium disciplinis. uni¬
tate pacis obsertiauerunt.
Ergo agite nunc fratres: ag¬
grecliamur iter uite: reuer¬
tamur acl ciuitatem celes¬
tem. in qua scripti sumus
⁊ ciues decreti. Nõ sumus
hospites: seel ciues scõꝵ et
cdomestici cdei: ⁊ illius he-¬
recles coheretles auteni xp̃i.
Huins nobis urbis ianuas
aperiet fortitudo: ⁊ fiducia
latum prebebit ingressũ.
illius felicitatem: in quan¬
tum consiclerare possibile
est. Ut enini uere est: com¬
prehendere nullus sermo
sufficiet. Dititur cle ea
in quoclam loco sic: qcl
aufugit ibi clolor ⁊ tris¬
ticia. ⁊ gemitus. Quid
hac uita beatius: ubi nõ

Expanded text:
paea ferentibus occurrit! Cum paea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. illius felicitatem, in quantum considerare possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non
Abbreviated transcription (Latin):
simi singuli ad utriusq
honoris amplissimã clig¬
nitatem. Accipiant coro¬
cliclas: uel cle passione pur¬
pureas. In celestib castris¬
⁊ pax ⁊ acies habent flores
suos: quib milites xpisti
coronantur.
etiam hoc p̾uiclit: ut la¬
borum quiclem tempus ⁊
agonis nõ extencleret nec
longum faceret aut eter¬
num: sed breue ⁊ ut ita cli¬
cam momentaneum: ut
in hac breui ⁊ exigna uita
agones eẽnt ⁊ la bores. in il¬
la uero que eterna est coro¬
na ⁊ premia meritorum:
ut labores quiclem cito fi¬
nirentur: mericoꝵ uero p̾¬
mia sine fine clurarent: ⁊
post muncli huius tenebras
uisur essent canclidissimã
lucem: ⁊ accepturi maiorẽ¬
passionum cunctarum acer¬
bitatib beatitudinem: tes̃.¬
tante hoc apło ubi ait. Nõ
sunt concligne passiones hu¬
ius temporis: ad futuram głi¬
am que reuelabitur innob̾.
Quam leco sinu de p̾lio re-¬
uertentes ciuitas celestis ex¬
cipit: de hoste prostrato tro¬

Expanded text:
simi, singuli ad utrosque simi, singuli ad utrosque honoris amplissimam dignitatem. accipiant corondidas uel de passione purpureas. in caelestib pax et acies habent flores suos, quibus milites Christi coronantur. etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorepassionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tro
Abbreviated transcription (Latin):
tat quoꝵ patrociniis ter¬
ra letatur: quoꝵ trium¬
phis eccłia sc̃a coronatur.
Quoꝵ confessio quanto
in passione fortior. tauto
est clarior in honore: quia
clum creuit pugna cre¬
uit ⁊pugnantium glo¬
ria: ⁊ martyrii triũphus.
multiplici passionum ge¬
nere adornatur. ꝑ q̃ graui¬
ora tormenta gratiora fu¬
ere ⁊ premia: clum catho¬
lica mater eccłia per totũ
orbem longe lateq cliffu¬
sa in ip̃o capite suo xpisto
ih̃u eclocta contumelias.
cruces ⁊ mortem nõ time¬
re: magis magisq robo¬
perferenclo. Uniuersos au¬
tem quos agmine incli¬
co carcer penalis inclusit:
pari ⁊ simili calore uir¬
cutis. ad gerenclum cer¬
tamen gloria triumpha¬
lis inspirauit. Ouere be¬
ata mater eccłia: quam
sic honor cliuine cligna¬
tionis illuminat: quam¬
sic uincentium gloriosus
martẏrum sanguis exor¬
nat: quam sic immolate
confessionis canclicla in¬
duit uirginitas. Norib
eius: nec rose nec lilia cle¬
sunt. Certent nunc caris¬

Expanded text:
tat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem non timere, magis magisque roboperferendo. Universos autem quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Certent nunc, charis
Abbreviated transcription (Latin):
fratres km̃i tantorũ patro¬
cinia intercessoꝵ cle quib
locuti sumus tota mentis
intentione queramus: ut
ꝑ temporalia festa que ge¬
rimus eoꝵ meritis interce¬
clentib ad eterna ꝑueni¬
re ualeamus: prestante

Expanded text:
arissimi, tantorum patrocinia intercessorum, de quibus locuti sumus, tota mentis intentione quaeramus, ut per temporalia festa quae gerimus, eorum meritis intercedentibus, ad aeterna pervenire valeamus. Transe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semꝑ uirgo maria tẽplũ
domini sacrarium sp̃e sc̃i:
uirgo aute partum. uirgo
in partu. uirgo post partum:
presentis soll empnitate diei
cum suis uirginib ex pers
nullo moclo crecdenda est:
que dei ppłm faciendo mo¬
nebat. spernere periturs lu¬
xus scłi: alenocinio morta¬
lis nature cleclinare: carniᷤ
pucliciciam cum uirgini¬
tatis honore initra corclis hos¬
picia obseruare: eamqz oĩ¬
um uirtutum reginã fruc¬
tum salutis perpetue sociã
esse angeloꝵ suis affirma¬
bat exemplis: ita ut ĩ nu¬
merabilis utriusq sexus
multitudo eius sequeret᷑
uestigia: ut relictis nup¬
tiarum copuladionib spre¬
taq liberoꝵ ꝓpagine spon¬
so qui in celis est perhenni
mente actu habitu ⁊ gestu.¬
se applicare maluerunt.
as sacras ad amantes: cle¬
mosinas sectantes: paupe¬
res recreantes.⁊ nuclos ues¬
tientes: infirmos insitan¬
tes: in tribulatione gaudẽ¬
res: in uerbis calumpnie.
uel contumelie pacientes:

Expanded text:
 semper virgo Maria, templum Domini, sacrarium Spiritus sancti, virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructum salutis perpetuae: sociam quoque esse angelorum suis affirmabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et gestu, applicare se maluerunt; as sacras adamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel cont
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hec omnia ⁊ his simi¬
lia ꝓ clesiclerio regni ce¬
lestis. ⁊ ꝓpter spem eternie
remunerationis arcden¬
tissimo amore inclesinẽ
in caritate dei ac proximo¬
rum amore perseuerãtes:

Expanded text:
 omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinentesic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes,
Abbreviated transcription (Latin):
erat munclus. Et beatus
papa gregorius in exposi¬
tione cuiusclam euange¬
lii cle istiusmocli bellaco¬
rib querimoniam facien¬
clo: ecce inquit electi clei
carnem domant: spiritũ
roborant: clemonib im¬
perant: uircutib coruscãt:
presentia clespiciunt: eter¬
nam patriam uocib mo

Expanded text:
era. Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patriam c
Abbreviated transcription (Latin):
acl preclicancdum misit. qͥ
ab eterno sole illuminati
cliuina adiiuande gratia.
cecos ignorantie tenebris ue
⁊ longam diuini uerbi fa¬

Expanded text:
ad praedicandum elegit, qui ab aeterno sole illuminati, divina adiuvante gratia, caecos ignorantiae tenebris vere et longa divini verbi
Abbreviated transcription (Latin):
sa altaris sacro sc̃a xp̃i cor¬
poris ⁊ sanguinis misteria
celebrantes: in sui corclis pe¬
necralib hostiam uiuam
cleoq placentem. icl est se¬
met ip̃os sine macula atqz
aclmixtione praui operis¬
M offerre nõ clesistunt. Et li¬
cet persetutorum nõ sensis¬
sent gladium: tamen ꝑ
uite meritum leo digni
martyrio nõ priuantur:
quia martyrium nõ sola
sanguinis effusione. secl
abstinentia peccatoꝵ ⁊ ex̾¬
citatione dei p̾ceptorum
tarum singulare proposi
heremi loca in speluntis exi¬
guis cellarumq tuguriis¬
positi: modico contenti pa¬
bulo clemorantur bestiis so¬
ciati. Multi auib sũminis¬
trati: ciborum spreuere de¬
licias. Luxus scli calcantes:
lauclem temporalem non
amantes: uisus hominum
fugientes: angeloꝵ assueci
loquelis: plurimis uirtutũ
effulsere signis. Ceris uisũ¬

Expanded text:
sa altaris sacrosancta Christi corsa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum tarum singulare propositngula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis « circui
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit illos clignos se.
Tamquam aurum infor¬
nace probauit illos: ⁊ qͣsi
holocausti hostiam acce¬
lcõx. pit illos. Nunc ergo mar¬
tirum xp̃i certamina at¬
q uictorias aucliuimus.
Eis nimirum hunc cliẽ
tanto creclimus scificatũ:
quanto in semet ip̃is ut
sanctificarentur labora¬
re per tormenta nõ cessa¬
uere. Xp̃i uero sacerdoti¬
bus atq cloctorib siue cõ¬
fessorib. huius festiuita¬
tem cliei nõ ignotam ẽẽ
creclimus qui corela ficde¬
lium spiritualiter quasi
imbrib irrigant celestib:
ut feliciter ꝓferre iramar¬
cescibilem bonoꝵ operum
lcõ xi. possint fructum. Qui ta¬
lenta sibi creclita nõ solũ
recldere. uerum etiam cũ
usura sine fraude ampli¬
ficare procurauerunt: qͥa
bonum quod pergratiam
sp̃s sancti intelligenlo
didicere: nõ sibimet tan
guendo. obsecrando. in¬
crepanclo. euramq faci¬
encdo inserere nitebantur.
Quoꝵ mens lucidissima
manus uero plene sunt e¬
munclicia: eo qued in men¬

Expanded text:
it illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta non cessavere; Christi vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificare procuraverunt; qui bonum, quod per gratiam Spiritus sancti intelligendo didicere, non sibimet tantguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in men
Abbreviated transcription (Latin):
is subiectum est triũ¬
phale martyrura no¬
men: qui per cliuersa torm̃¬
toꝵ genera xp̃i passionem
nõ lascescentib p̾corcliorũ
mentib imitabantur. Alii
ferro perempti: alii flãmis
exusti: alii flagris uerbe¬
rati: alii uectib perforati:
alii cruciati patibulo: alii
alii lapiclib obruti: alii
frigore afflicti: alii fame
truciclati: alii uero trim¬
catis manib siue ceteris
cesi membris spectaculum
contumelie in populis nudi
ꝓpter nomen domini por¬
lcõ.uiii. tantes. Hi sunt triũpha¬
tores ⁊ amici clei: qui cõ¬
tempnentes sceleratorum
iussa principum. mocdo co¬
ronantur ⁊ accipiunt pal¬
mas laborum: quia fun¬
clati erant supra firmã
petram. iclest xp̃m. De ta¬
lib ⁊ huiusmocli apostolꝰ
mente compunctus: inge¬
miscens ait. Sc̃i luclibria
⁊ uerbera exꝑti: insuper ⁊
uicula ⁊ carceres: lapicla¬
ti sunt. secti sunt. tempta¬
ti sunt. in occisione glaclii

Expanded text:
is subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firmam petram, id est, Christum. De talibus et hujusmodi Apostolus, mente compunctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentat
Abbreviated transcription (Latin):
on igitur clicit dñs re¬
nuntianclum ẽẽ pig¬
norib: sed deum omnibus
p̾ferenclum. Deniq habes
in alio libro. Qui cliligit
patrem aut matrem plus
quam me: nõ est me dig¬
nus. Nõ cliligere parentes:
sed deo p̾ferre prohiberis.
Et enim nature pignora:
clñi beneficia sunt. Nec qͥs-¬
qͣm clebet plus amare bene-¬
ficium quod accepit: quã
clm̃. a quo beneficiũ serua¬
tur acceptum. Ergo etiam
scd̃m litteram pie intelli¬
gentib expositio religiosa
nõ de est. Sub est tam̃ quo
altius refereridum putamꝰ
hunc sensum: quia addi¬
dit. Erunt exhoc quinq
in clomo una: diuisi. Tre
in cluo: ⁊ luo intres diui¬
clentur. Qui sunt enim
quinq cum sex ꝑsonaꝵ
uideat᷑ facta subiectio.
patris ⁊ filii. matris et fi¬
lie. socrus ⁊ nurus: Quã¬
quam eaclem mater que
socrus accipi possit, q̃ enĩ
mater est filii. socrus eius
uxoris est: ut iuxta litte
ram quoq numeri nõ ab¬
surda sit ratio. liquidoq
clareat. ficlem uinculis

Expanded text:
on igitur dicit renuntiandum esse pignoribus, sed deum omnibus praeferendum. denique habes in alio libro: qui diligit patrem aut matrem plus quam me non est me dignus. non diligere parentes, sed deo praeferre prohiberis; etenim naturae pignora domini beneficia sunt nec quisquam debet plus amare beneficium quod accepit quam deum a quo beneficium seruatur acceptum. ergo etiam secundum litteram pie intellegentibus expositio religiosa non deest, subest tamen quo altius referendum putemus hunc sensum, quia addidit: erunt ex hoc quinque in domo una diuisi. tres in duo et duo in tres diuidentur. qui sunt enim quinque, cum sex personarum uideatur facta subiectio, patris et filii, matris et filiae, socrus et nurus? quamquam eadem mater quae socrus accipi possit; quae enim mater est filii socrus eius uxoris est, ut iuxta liram quoque numeri non absurda sit ratio, liquidoque clareat fidem vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
solus cum iosue montẽ clei
ascendens: ad regendũ uul¬
gus in campo donec reclirẽt
a aron orclinauit ⁊ hur aarõ
quippe qui interpretatur
mons fortituclinis. singu¬
larem clñice incarnationis
excellentiam, hur uero qͥ
ignis dicitur. donum sãcti
spiritus insinuat: quia plu¬
res in eccłia parnuli ⁊ si co¬
mitari magistros ad peni¬
tranda sũme cliuinitatis
archana nequeunt.domini¬
ce tamen incarnationis sa¬
cramentis reclimi ⁊ sp̃s sc̃i
possunt ardore signari.

Expanded text:
solus cum Josue montem Dei solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis excellentiam. Hur vero qui ignis dicitur, donum sancti Spiritus insinuat. Quia plures in Ecclesia parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana nequeunt, dominicae tamen Incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari.
Abbreviated transcription (Latin):
t omnis turba querebat
eum tangere: quia uir¬
tus de illo exibat. ⁊ sanabat
omis. Et supra leprosus do¬
mino tangente mundatur.
⁊ hic omnis turba que eum
tangere potuit. sp̃s illius
uirtute sanatur. Tactus gͦ
saluatoris: opus est salutis.
Quem tangere est fideliter
in eum credere. aquo tangi
est eus munere firmari. S
unusquisq in suo sensi ha¬
bundat. Turbe que delonge
ad aucliendum cõfluint.
descendentis in campũ dñs
curantur at tactui. Discipħ
qui in miriorib iam sunt
instituti. in montis cacumi¬
ne ad maiora ꝓuehuntur.
equib etiam eligunt᷑ qu
eum transfiguratũ secreto
in monte speculentur. Unus
p̾omnib quasi sublimioriᷤ
sap̃ie fonte debrianclus ma¬
gistri recumbit in pectore.
Raroq uspiam uł curbas
clñm ad altiora sequi uel
quempiam debilem inue¬
nies in monte curari: secl
extincta febre libiclinum
accensaq luce scientie pe
detemptim quemq ad cul¬
men subire uirtutũ. Nam
⁊ in ueteri testam̃to moy seᷤᷤ

Expanded text:
t omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus, Domino tangente, mundatur ; et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis, quem tangere est fideliter in eum credere, a quo tangi est eunusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam t in Veteri Testamento Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
tuero se lux diei cla¬
b a sompno experrectis idẽ¬
frater soitu fusilis tabule
olim reseranle locutionis
gr̃a cõpacte albatem theot¬
bertum cum reliquis ascis¬
cens. salutationis uerba de¬
promit: ⁊ cuncta que bene¬
dictus pater dicenda prece¬
perat eis per ordinem retu¬
lit. Qui omni corpore terre
de flexo adorantes: letabũ¬
clis animis laucles in nu¬
meras deo ⁊ prouisori suo
retulerunt:⁊ unanimi le¬
uotone ne quicl incõgruũ
aduenientis aspectus offeri¬
cleret. quisq se studuit ꝓ¬
curare.

Expanded text:
vero se lux diei terbus somno experrectis, idem sonitu fusilis tabulae, olim reserandae locutionis gratia compactae, abbatem Theotbertum cum reliquis asciscens, salutationis verba depromit, et cuncta quae Benedictus Pater dicenda praeceperat, eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, laetabundis animis laudes innumeras Deo et provisori suo retulerunt unanimi devotione: et ne quid incongruum advenientis aspectus ostenderet, quisque se studuit procurare.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ expecliat uel nõ deceat
facere aut clicere. quibz li¬
bet aduersitatib aut fecli¬
tatib rerum. seu uerboꝵ
stimulis incitatur. ⁊ paci¬
enter mala omnia tollerat:
ne ip̃e mali aliquid opere
uel ore cõmittat. Per haric
pacientiam. sustinemus
etiam cum corpore sani su¬
mus: quod inter huius sch
scandala beatitudo nr̃a dif¬
fertur. Unde dictum ẽ. Si
tamus. Hac pacientia sc̃s
dauid conniciantis obpro¬
bria tollerauit. Et cũ faci¬
le posset ulcisci: nõ fecit.
lentem. cõmotũq compes¬
cuit: ⁊ potestatem regiam¬
magis ac magis adhibu¬
it ꝓhibendo. quam exercẽ¬
do uindictam. Neq tñc
eus corpus aliquo morbo
affligebatur aut uulnere:
secl humilitatis tempus
agnoscebatur ac ferebat᷑
uolundas dei. ꝓpter quam
pacientissimo animo ama¬
ritudo contumelie uince¬
batur.

Expanded text:
non expediat uel non deceat, non expediat uel non deceat, facere aut dicere quibuslibet aduersitatibus aut foeditatibus rerum seu uerborum stimulis incitatur et patienter mala omnia tolerat, ne ipse mali aliquid opere uel ore committat. Per hanc patientiam sustinemus, etiam cum corpore sani sumus, quod inter huius saeculi scandala beatitudo nostra differtur. unde dictum est, qutamus. hac patientia sanctus Dauid conuiciantis obprobria tolerauit et, cum facile posset ulcisci, non solum nlentem commotumque conpescuit et potestatem regiam magis adhibuit prohibendo quam exercendo uindictam. neque tunc eius corpus aliquo morbo affligebatur aut uulnere, sed humilitatis tempus agnoscebatur ac ferebatur uoluntas dei, propter quam patientissimo animo amaritudo contumeliae bibebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam cum per paci-¬
entiam corpus ip̃m ad tẽ¬
pus affligitur uł amit¬
titur in eternam stabili¬
datem salutemq resumi¬
tur:⁊ei per dolorem ⁊mor¬
tem inuiolabilis sanitas
⁊ felix immortalitas com¬
paratur. Unde dominꝰ ih̃s
ad pacientiam exhortans
martyres suos: etiam ip̃iꝰ
corporis integritatẽ futu¬
ram sine cuiusquã nõ li¬
cam membri. sed ⁊capilli
amissione ꝓmisit. Amen
lico uobis inquit: capil¬
lus capitis ur̃i nõ peribit.
ut qm̃ nemo umquam si¬
cut apłs licit. carnem su¬
am oclio habuit: magis
homo ficlelis per pacientiã
quam per impacientiam
ꝓstratu sue carnis uigilet.
⁊ future in corruptionis ĩ¬
estimabili lucro quanta¬
libet eius presentia dãpna
compenset. le .xi.¬
uamuis añt paciẽtia
uircus sit animi: par¬
tim tamen ea utitur animꝰ
in se ip̃o, partim uero in cor¬
pore suo. In se ip̃o utitur pa¬
cientia: quando illeso ⁊ in¬
tacto corpore aliquid quod

Expanded text:
rum etiam cum per patirum etiam cum per patientiam corpus ipsum ad tempus affligitur vel amittitur, in aeternam stabilitatem salutemque resumitur, et ei per dolorem et mortem inviolabilis sanitas et felix immortalitas comparatur. Unde Dominus Jesus ad patientiam exhortans martyres suos, etiam ipsius corporis integritatem futuram sine cujusquam, non dicam membri, sed capilli amissione, promisit. Amen dico vobis, inquit, capillus capitis vestri non peribit . Ut quoniam nemo unquam, sicut Apostolus dicit, carnem suam odio habuit , magis homo fidelis per patientiam quam per impatientiam pro statu suae carnis invigilet, et futurae incorruptionis inaestimabili lucro quantalibet ejus praesentia damna compenset. 8. Quamvis autem patientia virtus sit animi, partim tamen ea utitur animus in se ipso, partim uero in corpore suo. in se ipso utitur patientia, quando inlaeso et intacto corpore aliquid, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tia aũt que recta est atq
lauclabilis. ⁊ uocabulo dig¬
na uirtutis ea perhibetur:
qua mala equo animo dol
leramus: ne animo iniqͦ
bona deseramus per q̃ acl
meliora perueniamꝰ. Qua¬
ꝓpter impatientes dũ ma¬
la pati nolunt: nõ efficiũt
ut a malis eruanturz sed
ut mala graniora paciã¬
tur. Pacientes aũt qͥ ma-¬
la malunt nõ commictẽ¬
do ferre. quam nõ ferendo
cõmittere: ⁊ leniora faci¬
unt que per pacientiam
patiuntur. ⁊ peiora eua-¬
cdunt quib per in pacien¬
tiam mergerentur. Bona
uero eterna ⁊ magna nõ
perclunt. cdum malis tera¬
poralib breuib q nõ ced̃t:
qm̃ nõ sunt concligne pas
siones huius temporis si¬
cut apłs clicit ad futurã
gloriam que reuelabitur
in nobis. Et iterũ ait. Qd̾
est temporale leue tribu¬
lationis nr̃e: in increclibi¬
lem moclum et̾num głie
pondus operatur nobis.
um ergo torq̃nt lc .x.¬
aliqua mala. sed nõ
excorquent opera mala:
nõ solum anima per pa¬
cientiam possicdetur ue¬

Expanded text:
tia hominis, quae recta est atque laudabilis et uocabulo digna uirtutis, ea perhibetur, qua aequo animo mala toleramus, ne animo iniquo bona deseramus, per quae ad meliora perueniamus. quapropter inpatientes, dum mala pati nolunt, non efficiunt, ut a malis eruantur, sed ut mala grauiora patiantur. patientes autem, qui mala malunt non committendo ferre quam non ferendo committere, et leuiora faciunt, quae per patientiam patiuntur, et peiora euadunt, quibus per inpatientiam mergerentur. bona uero aeterna et magna non perdunt, dum malis temporalibus breuibusque non cedunt, quoniam non sunt condigsiones hujus temporis, sicut Apostolus dicit, ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Et iterum ait: Quod est temporale leve tribulationis nostrae, juxta incredibilem modum aeternum gloriae pondus operatur nobis. um ergo torquent aliqua mala, sed non extorquent opera mala, non solum anima per patientiam possidetur; ve
Abbreviated transcription (Latin):
Astitutio
sollempnitatis hodierne a
seniorib nr̃is cathedre nom̃
accepit: ideo quod primus
apłoꝵ petrus hodie episco¬
patus cathedram suscepisse
referatur. Recte ergo eccłie
natalem seclis illius colunt:
quam apłs pro eccłiarum
salute suscepit. domino cli¬
cente. Tu es petrus ⁊ suꝑ hãc
petram ecdificabo ecclesiam
etrum itaq fundamen¬
tum eccłie dominus no¬
mmauit. Et ideo hoc funda¬
mentum digne eccłia colit:
supra quod eccłiastici eclifi¬
cii altitudo consurgit. Unde
conuenienter psalmus qui
lectus est clicit. Exaltent eñ
meccłia plebis: ⁊ in cathedra
senioꝵ laudent eum. Bene
ut furidamentum hoc ĩ eccłia
honoretur: per qd̃ ad celum
ascencditur. Quod natalis gͦ
cathedre hodie colitur:sacer¬
Sibi hoc eccl̃ie prestant: qm̃¬
tanto necesse est plus habeat
eccłia clignitatis. quanto
sacerdotale officium plus
honoris.

Expanded text:
nstitutio solemnitatis hodiernae a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primus Apostolorum Petrus hodie episcopatus cathedram suscepisse referatur. Recte ergo Ecclesiae Natalem sedis illius colunt, quam Apostolus pro Ecclesiarum salute suscepit, dicente Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Eccetrum itaque fundamentum Ecclesiae Dominus nominavit: et ideo digne fundamentum hoc Ecclesia colit, supra quod ecclesiastici aedificii altitudo consurgit. Unde convenienter Psalmus qui lectus est, dicit, Exaltent eum in Ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum . Beneut fundamentum hoc in Ecclesia honoretur, per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo cathedrae hodie colitur, sacerSibi hoc Ecclesiae praestant quibus necesse est ut tanto plus habeant dignitatis, quanto sacerdotale officium plus honoris.
Abbreviated transcription (Latin):
edit ergo uirgins par¬
tum: qui ei iam ante ⁊ uir¬
ginitatis inspirauerat uo¬
tum: ⁊ humilitatis prero¬
gauerat meritum. Alioqͥn
quomodo angelus eam in
sequentib gratia plenam
ꝓnuntiat. si quippiam uel
parum boni quod ex gratia
rat pariter ⁊ paritura: sc̃a
esset corpore: accepit donũ
uirginitatis ut eẽt ⁊ mẽte:
accepit humilitatis. le .ii.¬
is nimirum uirgo
regia genimis orna¬
ta uircutum geminoq mẽ¬
tis pariter ⁊ corporis cletore
prefulgida. specie sua ⁊ pul¬
critudine sua in celestibus
cognita. celi ciuium in se
ꝓuocauit aspectus: ita ut
⁊ regis animum in sui cõ¬
cupiscentiam inclinaret.
⁊ celestem nuntium ad se
de supernis ecluceret. Et hoc
est quod nobis hic euange¬
lista commenclat. cũ ange¬
lum ꝑhibet a cleo clestina¬
tum ad uirginem. Acdeo
inquit ad uirginem. Id est
a celio acl humilem a lño¬
acl ancillam. a creatore ad
creaturam. Quanta clig

Expanded text:
edit ergo Virgini partum, qui ei jam ante et virginitatis inspiraverat votum, et humilitatis praerogaverat meritum. Alioquin quomodo angelus eam in sequentibus gratia plenam pronuntiat, si quidpiam vel parum boni, quod ex gratia rat pariter et paritura, sancta esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis pariter et corporis decore praefulgida, specie sua et pulchritudine sua in coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret, et coelestem nuntium ad se de supernis educeret. Et hoc est quod nobis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dig