comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliena uicia corrigi. semet ipsũ
prius debet sollerter intueri: ne
dum alioꝵ culpas ulciscit᷑. ipse
ulc iscendi furore supetur: Ple¬
runq eniͣ mentem sub optentu
usticie. ire mimanitas uastat. &¬
dum quasi seuit zelo rectitudinis
rabiem explet furoris: iusteq fa
cere estimat. quicquid ira neqͥter
dictat. Unde & modum sepe ulcis¬
cendi transgreditur. quia men¬
sura iusticie non frenat᷑. Dignum
quippe est. ut cum aliena corri¬
gimus. prius nĩa metiamur. ut
prius mens a sua accensione de¬
ferueat. prius intra semet ipsam
reli. sui impetum tranquilla eqͥ¬
tate componat: ne si ad animad¬
uertenda uicia abrupto furore
trahimur. peccatum corrigendo
peccemus: & qui oulpam duudi¬
cando in sequimur. immodera¬
te feriendo seuiamuss ¶ on au¬
te̾ iam correctio delinquentes.
sed magis oppressio sequit᷑: si
in ultione ira ultra quã culpa
meret᷑ extendit᷑. In correptione
quippe uicioꝵ. subesse menti de¬
bet iracundia non preesse. ut exe¬

Expanded text:
aliena vitia corrigi semetipsum prius debet solerter intueri, ne dum aliorum culpas ulciscitur, ipse ulciscendi furore superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem explet furoris, justeque se facere aestimat, quidquid ira nequiter dictat. Unde et modum saepe ulciscendi transgreditur, quia mensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam culpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum subesse menti debet iracundia, non praeesse, ut exse
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscit. Corã dõ egit ulia
uel extrema. ut illa ex humita¬
te solidaret. q̃ corã hominib ges¬
serat fortia. Qͥd de eiꝰ factis ab
aluis sentiat᷑ ignoro. ego dd plus
saltantẽ stupeo. qͣm pugnantẽ.
Pugnando qͥppe hostes subdidit.
saltando autẽ corã dño semet¬
ipsũ uicit. Quẽ michol saul fi
lia adhue ex tumore regri gene¬
ris insana. cũ bumiliatũ despice¬
ret dicens. qͣm głosus fuit hodi¬
e rex isrł discooꝑiens se ante an¬
cillas sertioꝵ suoꝵ. & nudatꝰ ẽ qͣsi
si nudet᷑ unꝰ de scurris: ꝓtinꝰ au¬
diuit. Ante dnm lucła. qͥ elegit
me potiꝰ qͣm patrẽ tuũ. c pau¬
lo post ait. Et ludã & uilior fiã
plusquã factus sũ: eroq humilis
in oculis meis. Acsi aꝑte dicat.
Uilescere corã hominib appeto.

Expanded text:
recognoscit. Coram Deo egit debilia recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro, ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol filia Saul adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas sei nudetur unus de scurris; protinus audivit: Ante Dominum, qui elegit me potius quam patrem tuum; ac paulo post ait: Et ludam et vilior fiam plus quam factus sum, eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Et vilescere coram hominibus appeto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceꝑat. atq in his om̃ib qͣm for¬
ti se humilitate seruabat. Quẽ
enĩ ñ extolleret ora leonũ fran¬
gere. ursoꝵ brachia dissipare.
despectis pͥorib fr̃ib eligi. reꝓ¬
bato rege ad regni gub̃nacula
ungi: tuñdũ cunctis uno lapi¬
de goliam sternere. a rege ꝓpo¬
sita extinctis allophilis numero¬
sa p̃putia reportare: ꝓfun pro¬
missũ tande regnũ ꝑcipe cunctũ
ifrahelitieũ popłm sine ulla cõtra
dictione possidere: Et cam̃ cũ ar¬
cã di iherłm reuocat. qͣsi oblit̾
p̾latũ se om̃ib. admixt᷑ popłis an¬
te arcã saltat. Et qr corã arca sal¬
tare ut credit᷑ uulgi mos fuerat.
rex se indiuino obseqͥo ꝑ saltatũ
rotat. Coce quẽ d̾s cunctis singu¬
larit᷑ p̾̃tulit. sese sub dño & ex
ȩquando minimis. & abiecta ex¬
hibendo cõtẽpnit. Non potestas
regni ad memoriã reducit᷑. ñ sub¬
iectoꝵ oculis saltando uilescere
metuit: ñ se honore p̾latũ cet̾is
ante eiꝰ arcã qͥ honorẽ dederat

Expanded text:
erat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat. Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis Allophylis numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sictione possidere? Et tamen cum arcam Dei in Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur, vulgi mos fuerat, rex sese in divino obsequio per saltum rotat. Ecce quem Dominus cunctis singulariter praetulit, sese sub Domino et exaequando minimis, et abjecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat,
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑnis cõspicit. insolite mirat᷑.
Et qr tũ atuce corporis nr̃i sur¬
ditas rũpit᷑. uetustę uitę ꝓtinꝰ usꝰ
mutat᷑: ut anima suꝑno spu affla¬
ta. & in sũmis appetat quȩ cõtep̾¬
serat. & cõtepnat in infimis que
appetebat: recte subiungit᷑. Q
enĩ homo t̾renis usib deditus. in¬
iquis desiderus p̾ssus. subito ad
noua efferueat. atq ad cõsueta
refrigescat. exteriorib curis re¬
nuntiet. in int̾nis cõtẽplationib
anhelet. quis hanc uirturẽ suꝑ¬
ne uocis cõsiderare sufficiat. qͥs
cõsiderando cõp̃nendat. Magna
st̃ que ꝑ uocẽ suã dñs facit. s
minus magna essent. si ꝑscruta¬
ri potuissent. facit gͦ magna et
inscrutabilia. qr ostendit foras
ꝑfectionẽ oꝑis. sed latet intus
ipsa qualitas oꝑationis. Uoce stia
foris etiã ꝑ apłos insonat. sed
corda audientiũ ꝑ seipsũ interiꝰ
illustrat: paulo aitestante qͥ ait.
lgo plantaui. apollo rigauit. sed

Expanded text:
de supernis conspicit insolite miratur. de supernis conspicit insolite miratur. Et quia cum hac voce torporis nostri surditas rumpitur, vetustae vitae protinus usus mutatur, ut anima superno spiritu afflata, et in summis appetat quae contempserat, et contemnat in infimis quae appetebat, recte subjungitur: enim homo terrenis usibus deditus, iniquis desideriis pressus, subito ad nova efferveat atque ad consueta frigescat, exterioribnuntiet, in internis contemplationibus anhelet, quis hanc virtutem supernae vocis considerare sufficiat? quis considerando comprehendat? Magna sunt quae per vocem suam Dominus facit, sed minus magna essent si perscrutari potuissent. Facit ergo magna et inscrutabilia, quia ostendit foris perfectionem operis, sed latet intus ipsa qualitas operationis. Voce sua foris etiam per apod audientium corda per seipsum interius illustrat, Paulo attestante, qui ait: Ego plantavi, Apollo rigavit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
occulta ui corda nr̃a incõp̃hensibi¬
lit̾ penetrat. Que dũ latentib
motib p̾mit in timore. & format
in amore. qͣnto ardore sequendus
sit. aliqͦ mͦ silent᷑ clamat. fit cuiꝰ¬
dã ĩpulsionis nimietas in mͣ̃te.
cũ ml sonet in uoce. Que tanto
apud nos ualentiꝰ ꝑstrepit. qͣnto
& ab om̃i exteriore strepitu aurẽ
nr̃i surdescere cordis facit. Uñ &
anima ad semetipsam mox hoc in¬
timo clamore collecta mirat᷑ qđ
audit. qr uĩ cõpunctionis in cog¬
nite ꝑcipit. Cuiꝰ ipsa ãmiratio be¬
ne apud moysen manna desuꝑ
ueniente signat᷑. Dulcis enĩ cibus
qͥ de suꝑnis accipit᷑. manhu uocat᷑.
Manhu enĩ dr̃ qͥd ẽ hoc. Et qͥd est
hoc dicimꝰ. qͣndo hoc qđ cerminꝰ.
nescientes admiram᷑. Suꝑnũ gͥ
manna anima ꝑcipit. cũ ꝑ uocẽ
cõpunctionis eleuata nouã speciẽ
int̾ne refectionis obstupescit: ut
diuina dulcedine repleta iure
respondeat qͥd ẽ hoc: qr dũ ab in¬
funa cogitatione suspendit᷑. ea q̃

Expanded text:
occulta vi corda nostra incomprehensibiliter penetrat. Quae dum latentibus motibus premit in timore, et format in amore, quanto ardore sequendus sit aliquo modo silenter clamat, et fit cujusdam impulsionis nimietas in mente, cum nihil sonet in voce. Quae tanto apud nos valentius perstrepit, quanto et ab omni exteriori strepitu aurem nostri surdescere cordis facit. Vet. XVII. Unde et anima ad semetipsam mox hoc intimo clamore collecta miratur quod audit, quia vim compunctionis incognitae percipit. Cujus ipsa admiratio bene apud Moysen manna desuper veniente signatur . Dulcis enim cibus qui de supernis accipitur manhu vocatur. Manhu enim dicitur Quid est hoc? Et quid est hoc dicimus, quando hoc quod cernimus nescientes admiramur. Supernum igitur manna anima percipit, cum per vocem compunctionis elevata novam speciem internae refectionis obstupescit, ut divina dulcedine repleta jure respondeat, Quid est hoc? quia dum ab infima cogitatione suspenditur, ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
certitudinis nubilo cecat᷑: De qͣ bene
ꝑ paulũ dr̃. Qͥ se existimat scire
aliqͥd. ñdũ cognouit quẽ ad modũ o¬
porteat eũ scire. In hoc itaq mũdo
dũ uiuimꝰ. tc̃ ꝑfecte q̃ scienda sunt
scimꝰ: cũ ꝓficientes ꝑ intelligentiã
nil nos ꝑfecte scire cognoscimꝰ Dic̃¬

Expanded text:
 de qua bene per Paulum dicitur: Qui se existimat scire aliquid, nundum cognovit quemadmodum oporteat eum scire. In hoc itaque mundo dum vivimus, tunc perfecte quae scienda sunt scimus, cum proficientes per intelligentiam nil nos perfecte scire cognoscim
Abbreviated transcription (Latin):
bent iste nubes semitas subtilissi¬
mas. scilicet scẽ p̃dicationis uias.
Ang̾ta qͥppe porta ẽ: q̃ ducit ad ui¬
tã. Cos gͦ ꝑ semitas astringunt. qͥ
ab intentionis eoꝵ tramite ꝑ lata
mundi desideria euagando ñ exe¬
unt. Arta enĩ bene uiuendi censu¬
ra. ñ ẽ ampla uia. sed semita. In qͦ¬
p̃dicator quisq studiose cõstringi¬
t᷑. qr sub p̾ceptoꝵ custodia sollicite
coang̾tat᷑. Annon qͣsi q̃da angustia
ẽ itineris. in hoc qͥde mundo uiue¬
re. sed de huiꝰ mundi cõcupiscenti¬
a nichil habere: aliena ñ appetere.
ꝓpͥa ñ tenere. laudes mundi des¬
picere. & ꝓ dõ obꝓbria amare: głam
fugere. despectũ sequi. ad ulantes
despicere. despicientes honorare.
mala nocentiũ ex corde dimittere.
& erga eos dilectionis grãm immo¬
bilẽ in corde retinere Quȩ uide¬
licet omĩa semite st̃ sed magne. qr
qͣnto in p̾senti uita ꝓ ipsa uiuen¬
di custodia anguste sunt: tanto
amplius in ętͣna retributione di¬

Expanded text:
bent istae nubes semitas subtilissimas, scilicet sanctae praedicationis vias. Angusta quippe porta est, quae ducit ad vitam . Eos ergo per semitas astringunt, qui ab intentionis eorum tramite per lata mundi desideria evagando non exeunt. Arcta enim bene vivendi censura non est ampla electus quisque studiose constringitur; quia sub praeceptorum custodia sollicite coangustatur. Quasi quaedam angustia est itineris, in hoc quidem mundo vivere, sed de hujus mundi concupiscentia nil habere, aliena non appetere, propria non tenere, laudes mundi despicere, et pro Deo opprobria amare, gloriam fugere, despectumque appetere, adulantes despicere, despicientes honorare, mala nocentium ex corde dimittere, et erga eos dilectionis gratiam immobilem in corde retinere. Quae videlicet omnia semitae sunt, sed magnae, quia quanto in praesenti vita pro ipsa vivendi custodia angustae sunt, tanto amplius in aeterna retributione di
Abbreviated transcription (Latin):
occasum. Et rursum. Ds dum¬
‸ egredereris coram popło tuo.
dum transgredereris ꝑ desertũ.
terra mota est. Ds enĩ qui per
semetipsum non localiter ubiq
est: ꝑ p̾dicatores suos in mundi
partes localiter ambulãt. Unde
etiam ꝑ ꝓpbam dicit᷑. Et in ambu¬
labo in eis. Iter quippe ꝑ eos agit.
dum humanis cordib eoꝵ se ȩlo¬
quio infundit. Atq in lioc itine¬
re tentorium di sunt hec eadem
corda scõꝵ. quib quasi in uia
quiescendo tegitur. dum ꝑ hec
ad mentes hominũ ueniens. agit
quȩ disposuit & non uidet᷑. Hinc¬

Expanded text:
occasum . Et rursum: Deus, cumoccasum . Et rursum: Deus, cum egredereris coram populo tuo, dum transgredereris per desertum, terra mota est . Deus enim, qui per semetipsum non localiter ubique est, per praedicatores suos in mundi partes localiter ambulat. Unde etiam per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . Iter quippe per eos agit, dum humanis cordibus eorum se eloquio infundit. Atque in hoc itinere tentoria Dei sunt haec eadem corda sanctorum, quibus quasi in via quiescendo tegitur, dum per haec ad mentes hominum veniens, agit quae disposuit, et non videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
sa suꝑ nos patrum uita tegim᷑.
ut ad fructum fecundi germi¬
nis infundamur. Et quasi in¬
tuentes cęlum prius nubes as¬
piennus. quia ante bonoꝵ facta
admirando cernimus. & post
illa que sunt cęlestia experi¬
endo penetramus. Sed quia
nequaquã harum nubium. id
est antiquoꝵ patrum uita no-¬
bis uirtusq patesceret: nisi eam
nubes alie id est scĩ apłi lumine
suȩ p̃dicationis aꝑirent. ad has
nubes que pͣdicando mundum
oircũeunt sermo redeat. & quia
ꝑ illas dñs in mundo egerit osten¬
tendit nubes dñs. dum ministris
suis uiam p̃dicationis aꝑiens.
eos in mundi lacitudinẽ circũ¬
quaq diffũdit. Bene autẽ dictũ
est: quasi tentorium suũ. Cento¬
rium quippe. in itinere poni so¬
let. Et cum p̾dicatores scĩ in mũ¬
do mittunt᷑. iter dõ faciunt.
Unde scriptum est. Ecce mitto¬
S angłm meum ante faciem tu
Et rursum ꝑ psalmistam dicit᷑.
Iter facite ei qui ascendit suꝑ

Expanded text:
sa super nos patrum vita tegimur, sa super nos patrum vita tegimur, ut ad fructum fecundi germinis infundamur. Et quasi intuentes coelum prius nubes aspicimus, quia ante bonorum facta admirando cernimus, et post illa quae sunt coelestia experiendo penetramus. Sed quia nequaquam harum nubium, id est antiquorum patrum, vita nobis virtusque patesceret, nisi eam nubes aliae, id est sancti apostoli lumine suae praedicationis aperirent, ad has nubes quae praedicando mundum circumeunt sermo redeat, et quid per illas Dominus in mundo egerit ostentendit nubes Dominus, dum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudinem circumquaque diffundit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet. Et cum praedicatores sancti in mandum mittuntur, iter Deo faciunt. Unde scriptum est: Ecce mitto angelum meue rursum per Psalmistam dicitur: Iter facite ei qui ascendit super
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ rogat: Ipse quippe cũ mit
saulem. cum ego abiecerim eũ:
Quid gͦ isto uiro dici benigni
us potest. qui & hunc non uult
diuinitus ꝑcuti. a quo formi¬
dat occidi: Cum ad pietatis atq
humilitatis celsitudinẽ tentli¬
mus. p̃cedentium exemplis le¬
uamur. Quid enĩ dauid mise¬
ricordius. quid humilius dici
potest: Qui a rege repbo ꝓ ui¬
ctoriis contumelias recepit. qui
de manu hostili israheliticã gen¬
tem fortis eripuit. & tamen ipse
ne moriatur quasi debilis fugit.
Qui & se electum diuino iudicio.
& ꝑsecutorẽ suum reꝓbum agnos¬
cit. & tamen eidem ꝑsecutori su¬
o crebrȩ satisfactionis humili¬
tate se subicit. Qui ꝑsecutoris
lanceam tollit. oram clamidis
detruncat: atq ad cacumen
montis ꝓtinus ꝓperat. & uno
eodemq tempore quia occiden¬
di potestatẽ habuerit ostentat:
in cunctis quȩ spualiter appe¬
timus. exemplis p̃cedentib infor¬
mamur : bene de his nubibus
dicit᷑. que p̃texunt cuncta de¬
suꝑ. More enĩ nubium exten¬

Expanded text:
catur, rogat? Ipse quippe cum mittSaulem, cum ego abjecerim eum? Quid ergo isto viro benignius dici potest, qui et hunc non vult divinitus percuti, a quo formidat occidi? Cum ad pietatis atque humilitatis celsitudinem tendimus, praecedentium exemplis levamur. Quid enim David misericordius, quid humilius dici potest, qui a rege reprobo pro victoria contumelias recepit, qui de manu hostili Israeliticam plebem fortis eripuit, et tamen ipse, ne moriatur, quasi debilis fugit, qui et se electum divino judicio et persecutorem suum reprobum agnoscit , et tamen eidem persecutori suo crebrae satisfactionis humilitate se subjecit, qui persecutoris lanceam tollit, oram chlamidis detruncat, atque ad cacumen montis protinus properat, et uno eodemque tempore, quia occidendi potestatem habuerat, ostentat, in cunctis quae spiritaliter appetimus exemplis praecedentibus informamur, bene de his nubibus dicitur: Quae praetexunt cuncta desuper. More enim nubium exten
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ suũ & liquefaciet ea. flabit sp̃s
eiꝰ & fluent aque. ique de gelu cur¬
rt̃. qr pleriq ex duris ꝑsecutorib
magni p̾dicatores fiunt. Uelu gͥ
in aqua liquat᷑. cũ torpor intern
frigoris ad irrigationẽ u̾tit᷑ p̾di¬
cationis. ln paulus gelu ñ erat. qͥ
acceptis epłis damascũ ꝑgens. in
corda fideliũ qͣsi in t̾rã dĩ iactata
d̃i semina. ne ad ꝑfectionẽ oꝑum
surgerent restringere querebat:
S gelu hoc in aqu̾a rediit. qr quoᷤ
ꝑsequendo pͥus p̾mere studuit.
hos postmodũ fluentis sce exhor¬
tationis infudit: ut tanto uberi¬
or electoꝵ messis exurgeret. qͣn¬
to hanc imber d̃ĩ etiã ab ore ꝑ-¬
secutoris irrigaret. Uñ & bene¬
subdit᷑. frum̃tũ desiderat nubes.
nc̃ in tritura aree paleas tolerant.
qr in hac purgatione scẽ eccłie mo¬
res cõtrarios reꝓboꝵ portant. qͦus¬
q hȩc int̾nꝰ agricola uentilabro
udici dirimat: & in suꝑna habi¬

Expanded text:
verbum suum, et liquefaciet ea, flabit spiritus verbum suum, et liquefaciet ea, flabit spiritus ejus, et fluent aquae . Aquae de gelu currunt, quia plerique ex duris persecutoribus magni praedicatores fiunt. Gelu igitur in aqua liquatur, cum frigoris ad irrigationem vertitur praedicationis. An Paulus gelu non erat, qui acceptis epistolis Damascum pergens , in corde fidelium quasi in terra Dei jactata verbi semina, ne ad perfectionem operum surgerent, restringere quaerebat? Sed gelu hoc in aquam rediit, quia quos persequendo prius premere studuit, hos postmodum fluentis sanctae exhortationis infudit, ut tanto uberior electorum messis exsurgeret, quanto hanc imber Dei etiam ab ore persecutoris irrigaret. CAP. S. 11. Frumentum desiderat nubes. enda? Quae nunc in tritura areae paleas tolerant, quia in hac purgatione sanctae Ecclesiae mores contrarios reproborum portant, quousque haec internus agricola ventilabro judicii dirimat, et in superna habi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. eo illoꝵ m̃tes artiꝰ inuidie ma¬
litia ligabat. Aqua gͦ in gelu usa
fuerat. dũ eunte post diñ mundo.
iudea in inuidia pigra remanebat.
S. qr suꝑne potestati suppetut. etiã
crudelitatis tantȩ duritiã solu̾e.
atq ad amandũ se corda infide¬
liũ liquare post hoc gelu bene
fundunt᷑ aque. Post gelu qͥppe dñs
latissimas aquas fudit. qr postꝙͣ
iudeoꝵ seuitiã usq ad mortẽ ꝑtu¬
lit. eoꝵ corda ꝓtinꝰ ab infidelitatis
duritia. amoris sui aspiratione
liquefec: ut tanto post desidera¬
biliꝰ ad obediendũ currerent. qͣn¬
to pͥus p̾ceptis illiꝰ obstinatiꝰ resti¬
tissent. Unͣ bene ꝑ quẽtia sapientẽ
dr̃. Sic̃ glacies in sereno. fic re¬
soluent᷑ peccata tua. Ab hoc fri¬
gidi torporis gelu. solui ꝓpb̃a
desiderauerat cũ dicebat. Conu̾te
dñe captiuitatẽ nr̃am. sic̃ torrens
m austro. De lis aqͥs id ẽ ad am̃
decurrentib popłis rursũ dĩ. Mittet

Expanded text:
rat , eo illorum mentes arctius invidiae marat , eo illorum mentes arctius invidiae malitia ligabat. Aqua ergo in gelu versa fuerat dum, eunte post Deum mundo, Judaea in invidia pigra remanebat. Sed quia supernae potestati suppetiit etiam tantae crudelitatis duritiam solvere atque ad amandum se corda infidelium liquare, post hoc gelu mox funduntur aquae. - Post gelu quippe Dominus latissimas aquas fudit, quia postquam Judaeorum saevitiam usque ad mortem pertulit, eorum corda protinus ab infidelitatis duritia, amoris sui aspiratione liquefecitbilius ad obediendum currerent, quanto praeceptis illius prius obstinatius restitissent. Unde bene per quemdam sapientem dicitur: Sicut glacies in sereno, sic resolventur peccata tua . Ab hoc frigidi torporis gelu solvi Propheta desideraverat, cum dicebat: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro . De hicurrentibus populis, rursum dicitur: Mittet
Abbreviated transcription (Latin):
A iuideis surgit malitia ꝑsequens. &
a gentilib potestas p̃mens. Neq eni
miracula fieri. legis p̾cepta uitaue¬
rant. & tam̃ udei ꝓ eisde miracu¬
lis interimere humani generis
pilati p̾toriũ cõcurrert̃: ut ipse
hunc ꝑimeret. quẽ iniuste ꝑim̃¬
tt᷑ lex nulla cohiberet. Ab interi¬
orib gͦ tẽpestas. & ab arcturo fri¬
g̾ ꝓdiit. dũ qđ iudȩa ex inuidi¬
a petit. hoc gentilis uidex ex ro
mana auctoritate ꝑpetrauit. Uñ¬
grauioris iuidiȩ torpor exere¬
uit. Atq inde cõtra dm̃ plebs in¬
fidelis obduruit. unde humilis
popłs ante actã duritiã q̃ se astrmm¬
xerat emoliuit. Deo enĩ flante in ge¬
lu u̾si fuerant. qͥ usis miraculis
inuidentes dicebant. Cece totꝰ mun¬
dus post eũ uadit. Conspiciebant
signa. cernebant ꝑ ministiros eiꝰ mi¬
racula fieri. totũ tã mundũ secu¬
turũ fidi p̃dicam̃ta p̃uidebant:
& tam̃ qͦ sc̃s sp̃s mundũ repleue¬

Expanded text:
A Judaeis surgit malitia persequens, et A Judaeis surgit malitia persequens, et a gentilibus potestas premens. Neque enim miracula fieri legis praecepta vetuerant, et tamen Judaei pro eisdem miraculis interimere humani generis Pilati praetorium concurrerunt, ut ipse hunc perimeret quem injuste perimentem lex nulla cohiberet . Ab interioribus ergo tempestas atque ab Arcturo frigus prodiit, dum quod Judaea ex invidia petmana auctoritate perpetravit. gravioribus invidiae torpor excrevit, atque inde contra Deum plebs infidelis obduruit, unde humilis populus anteactam duritiam, qua se astrinxerat emollivit. Deo enim flante in gelu versi fuerant, qui visis miraculis invidentes dicebant: Ecce totus mundus post eum abiit . Conspiciebant signa, cernebant per ministros ejus miracula, totum jam mundum secuturum fidei praedicamenta praevidebant; et tam
Abbreviated transcription (Latin):
poterant. feriendũ gentilib tradide¬
runt: ut ex sola potestate romanꝰ p̃¬
ses ageret. qđ ipsi ex sola malicia
ut. agi debuisset anhelarent. Uni &
tura sacra cũ cõtra acturũ interiora
memorat. adũsam aqͥlonis partib
austri plagã designat. Uñ in hoc¬
gͥ interiora austri sol feruentior
tenet. in arcturũ uͦ cursũ om̃i¬
mͦ ñ babet: interioꝵ nomine plebs
iudaiea. arcturi autẽ uocabulo.
hoc in loco popłs gentilis expͥmit᷑.
Hii enĩ qͥ unũ atq inuisibilẽ dm̃
nouerant. eiꝰq legi saltẽ carnalit̃
seruiebant: qͣsi sub meridiano so¬
le feruentes in fidei calore tene¬
bant᷑. Gentiles autẽ qr nullã scien¬
tiã suꝑnę cognitionis attigerant.
uelut sine sole frigidi sub aqͥlone re¬
manebant. Qa uͦ tẽpestas impellit.
frigus autẽ torpore oppͥmit. recte ne̾
dr̃ ab interiorib egredit᷑ tẽpestas.
ab arcturo frig̾. Vcsi aꝑte diceret᷑.

Expanded text:
poterant feriendum gentibus tradidepoterant feriendum gentibus tradiderunt, ut ex sola potestate Romanus praeses ageret quod ex sola malitia ut agi debuisset ipsi anhelarent . Unde et acra cum contra arcturum interiora memorat, diversam aquilonis partibus austri plagam designat: per inur interiora austri sol ferventior tenet, in arcturo vero cursum omnimodo non habet, interiorum nomine plebs judaica, arcturi vero vocabulo, hoc in loco populus gentilis exprimitur. Hi enim qui unum atque invisibilem Deum noverant, ejusdemque legi saltem carnaliter serviebant, quasi sub meridiano sole ferventes in fidei calore tenebantur. Gentiles autem quia nullam scientiam supernae cognitionis attigerant, velut sine sole frigidi sub Aquilone remanebant. Quia vero tempestas impellit, frigus autem torpore opprimit, recte nunc dicitur: Ab interioribus egredietur tempestas, et ab Arcturo frigus. Ac si aperte diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones illicite ueniunt. sed tam̃ mo¬
rari ꝓhibent᷑. Qa recti qͥq ne cap¬
tiuandã domũ cõscientię p̾beant.
ab ipso cordis limine hostẽ fugant.
Qͥ &x si qͣndo repentinis suggestiom¬
b usq ad pͥmũ uestibulũ subre¬
pit. ad cõsensus tam̃ ianuã ñ ꝑtin¬
git. Huic nimirũ bestiȩ impulsu su¬
bitȩ formidinis uictus. ianuã cor¬
dis petrus negando aꝑuit. sed citiꝰ
cognoscendo restitit: flendo clau
sed etiã tenendo possedit: dicat᷑ re
cũ illoꝵ cõsilia attestatione euangli¬
ce narrationis audimꝰ. In illa nãq.
deseribit᷑. eũ redẽptorẽ nr̃m inui¬
ficare mortuos cernerent. in morte eiꝰ
qͥnta anxietate crudelitatis insanirent.
qđ explere cõtra illũ pͣua desideria
ardent̃ uellent. sed tam̃ popłm time¬
rent: qđ occasiones occidendi q̃rerent.
e inuenire ñ possent: qd ad uotũ su¬
e seuitię alienigenarii manib usi st̃.
qr eũ quẽ legalit̾ interimere ipsi ñ

Expanded text:
nes illicitae veniunt, sed tamen morari prohibentur, quia recti quique ne captivandam domum conscientiae praebeant, ab ipso cordis limine hostem fugant. Qui et si quando repentinis suggestionibus usque ad primum vestibulum subripuerit, ad consensus tamen januam non pertingit. Huic nimirum bestiae, impulsu subitae formidinis victus, januam cordis Petrus negando aperuit, sed citius cognoscendo restitit, flendo claussed etiam tenendo possedit, dicatur recum illorum consilia attestatione evangelicae narrationis audimus. In illa namque describitur, cum Redemptorem nostrum vivificare mortuos cernerent, in mortem ejus quanta anxietate crudelitatis insanirent, quot explere contra illum prava desideria ardenter vellent, sed tamen populum timerent ; quot occasiones occidendi quaererent, et invenire non possent ; quot ad votum suae saevitiae alienigenarum manibus usi sunt, quia eum quem legaliter interimere ipsi non
Abbreviated transcription (Latin):
iqui quiq in suis oꝑib cęcant᷑.
Cui tamen p̾cipitur ut rursus
adueniat. quia dum peccatores
se suis uirib saluari non posse
cognouerint. grẽ lumen accipi¬
unt. & ꝓtectionis intime radiis
illustrant᷑. ut maiori ardore
postinodum cȩlestem patriam
diligant. quã prius in terrena
delectatione flagrabant. Sed ħ
cũ de celesti patria loquimꝰ. cui
inesse mira claritate predita
angłorum agmina audimus.
cui rerum om̃iũ conditor p̃si¬
det. quã uisione sua reficiens
replet. cui uera bereditas lux ẽ.
& defectus eiusdem luminis
nullus est: ad nosinet ipsos mͣtẽ
reducimus. & qđ terrena geste¬
mus m̃bra cogitamꝰ. Pensamus
qđ nati in tenebris. atq ã radiis
intime lucis alieni: tanto neqͥ¬
us utximus quanto reb corpo¬
ralib detliti. ab spũalib longi¬
us degebamꝰ. Qua considera¬
tione ꝑmotũ cor ac male sibi
conscium crepidat. & tante illiꝰ
quã audit patriȩ. ciuem se fi

Expanded text:
iqui quique in suis operibus caecantur. iqui quique in suis operibus caecantur. Cui tamen praecipitur ut rursus adveniat, quia dum peccatores se suis viribus salvari non posse cognoverint, gratiae lumen accipiunt, et protectionis intimae radiis illustrantur, ut majore ardore postmodum coelestem patriam diligant, quam prius in terrena delectatione flagrabant. Sed haec cum de coelesti patria loquimur, cui inesse mira claritate praedita angelorum agmina audimus, cui rerum omnium conditor praesidet, quam visione sua reficiens replet, cui vera haereditas lux est et defectus ejusdem luminis nullus est, ad nosmetipsos mentem reducimus, et quod terrena gestemus membra cogitamus, pensamus quod, nati in tenebris atque a radiis intimae lucis alieni, tanto nequius viximus quanto, rebus corporalibus dediti, a spiritualibus longius degebamus. Qua consideratione permotum cor ac male sibi conscium trepidat, et tantae illius quam audit patriae civem se fie
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit᷑. afflictis humiliatisq
reuelatur. Lux quippe aduenit.
cum afflicta mens ipsas quas de
ꝑituris reb cribulationũ tenebras
tolerat agnoscit. quia nisi aliqͥd
ex lumine interno ꝑciperet. nec
hoc ipsum quia lumen ꝑdidenit
etiam de iudȩis potest. qui iccir¬
co redemptori nr̃o in carne ue¬
menti contradicere ausi sunt:
quia apud semet ipsos immanes
extiterunt. Sed his immanib
lux absconsa est: quia suꝑbi lu¬
men ueritatis dum ꝑsequunt᷑
amiserunt. Sed quia in fine
mundi ad fidem recipiendi st̃.
recte subiungit᷑: & p̃cepit ei ut
rursus adueniat. Unde etiam¬
ꝑ isaiam dr̃ Si fuerit numerus
filioꝵ isrł quasi harena maris.
reliquiȩ saluȩ fient. Cunc quip
pe ad eos lux reũtit᷑. cũ ipsi ad
confitendam redemptoris nr̃i
potentiam conu̾tunt᷑. Si autẽ
in manib nequaquã ꝑ datiuũ
casum unum nomen. sed duas
partes orationis accipimꝰ. potest
condit᷑. cũ apud rectũ iudicẽ in¬

Expanded text:
absconditur, afflictis humiliatisque absconditur, afflictis humiliatisque revelatur. Lux quippe advenit, cum afflicta mens ipsas quas de perituris rebus tribulationum tenebras tolerat, agnoscit, quia nisi aliquid ex lumine interno perciperet, ne hoc ipsum, quia lumen perdiderat, etiam de Judaeis potest, qui idcirco Redemptori nostro in carne venienti contradicere ausi sunt, quia apud semetipsos immanes exstiterunt. Sed his immanibus lux absconsa est, quia superbi lumen veritatis dum persequuntur, amiserunt. Sed quia in finem mundi ad fidem recipiendi sunt, recte subjungitur: Et praecepit ei ut rursus adveniat. Unde et per Isaiam dicitur: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . » Tunc quippe lux ad eos revertitur, cum ipsi ad confitendam Redemptoris nostri potentiam convertentur. Si autem in manibus, nequaquam per dativum casum unum nomen, sed duas partes orationis accipimus. Potestconditur, cum apud rectum judicem in
Abbreviated transcription (Latin):
nant. ut camen sua pignora ex¬
tra illam deponant. Quia eñi
paruulos foris babent. affectum
in eius babitatione non habent.
Unde ad campestria redeunt. qr
ab altis cacuminib montium
quasi ab spe cęlestium delabunt᷑:
ut extra reꝓmissionis terrã bru¬
ta animalia nutriant. qui ad
pascendos uanis desideriis irra¬
tionales animi motus elaborant.
quia ȩternȩ lucis quanta sit
claritas nesciunt. qui transito¬
riis occupationib obcȩcantur.
Et dum de terrenis reb suꝑbiunt.
cȩlestis sibi luminis aditũ clau
suꝑna gr̃ã respicit. atq ipsis re¬
rum habundantium occupatio¬
nib affligit. eoꝵq ꝓsꝑitatib ad¬
u̾sas quidem sed utiles tribula¬
tiones interserit: ut contristati
ad cor redeant. atq in ꝑituris
reb quã maniter occupentur
agnoscant. Unde hic quoq post¬
quã subtracta lux dicit᷑. apte
sus adueniat. Quia ueritatis lu¬
men qđ elatis occupatisq m̃tibus

Expanded text:
nant, ut tamen sua pignora exnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, affectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium quasi a spe coelestium dilabuntur, ut extra repromissionis terram bruta animalia nutriant, quia ad pascendos variis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas nesciunt qui transitoriis occupationibus obcaecantur; et dum de terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditum 865 csuperna gratia respicit, atque ipsis rerum abundantium occupationibus affligit, eorumque prosperitatibus adversas quidem, sed utiles tribulationes interserit, ut contristati ad cor redeant, atque in perituris rebus quam inaniter occupentur agnoscant. Unde hic quoque postquam subtracta lux dicitur, apte sus adveniat. - Quia veritatis lumen, quod elatis occupatisque mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
suo alios a laboris tolerantia et¬
studio longanimitatis frangant.
frs ur̃i ibunt ad pugnã. ⁊ uos
hic sedebitis: Cur subũtitis m̃tes
filioꝵ isrł: Sed quia erubescunt
non defendere qđ confitentur.
ꝓ eadem fide quã ꝓfessi sunt. ad
certamen ꝓperant: eamq ñ sibi
paruulisq nr̃is urbes munitas.
nos autẽ ipsi armati e accincti
ꝑgemꝰ ad plium ante filios isrł.
Qui mox fortes ꝓ aliis ueniunt.
& reꝓmissionis terram ab hosti¬
b liberant. & relinquunt: atq
ad pascenda arm̃ta extra iorda¬
nẽ redeunt. Multi quippe qͣm¬
uis fideles curis p̾sentib occu¬
pati. quasi armenta extra iorcda¬
nẽ pascunt: quia contra fidem
baptismatis cota m̃te om̃iq desi¬
derio reb ꝑituris inseruiunt.
Qui tamen ut diximus. cũ fidei
temptatio oritur: defensionum
armis accingunt᷑: hostes fidei
suꝑando crucidant. & heredita¬
tẽ terre repmissionis id ẽ fructũ
fidei non amant. Sicq ꝓ illa pus¬

Expanded text:
suo alios a laboris tolerantia,suo alios a laboris tolerantia,ganimitatis frangant.vestri ibunt ad pugnam, et vos hic sedebitis? Cur subvertitis mentes filiorum Israel ? Sed quia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide quam professi sunt, ad certamen properant, eamque non sibparvulisque nostris urbes munitas; nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium ante filios Israel . Qui mox fortes pro aliis veniunt, et repromissionis terram ab hostibus liberant, et relinquunt; atque ad pascenda armenta extra Jordanem redeunt. Multi quippe quamvis fideles, curis praesentibus occupati, quasi armenta extra Jordanem pascunt, quia contra fidem baptismatis tota mente omnique desiderio rebus perituris inserviunt. Qui tamen ut, diximus, cum fidei tentatio oritur, defensionum armis accinguntur. Hostes fidei superando trucidant, et haereditatem terrae repromissionis, id est fructum fidei non amant; sicque pro illa pug
Abbreviated transcription (Latin):
eos multiplex actio occupat. etiã
a semetipsis alienos demonstrat.
Et tamen si qua fidi temptatio ex¬
urgat. quia in ea saltẽ specietenꝰ
continent᷑: hanc uerbis. hanc labo
am uendicant: nec tamen amant.
nasse exprimunt. qui multa pe¬
cora & ium̃ta possidentes. dum
extra iordanẽ ea quȩ uiderant
campestria concupiscunt. in reꝓ¬
missionis terra hereditatẽ habe¬
re noluerunt dicentes. Terra
qua ꝑcussit dñs in conspectu fili¬
oꝵ isrł. regionis uberrimȩ est: ad
pastũ animaltum. Et nos serui
ui habemꝰ ium̃ta plurima. p̃ca¬
mͦq si inuenimꝰ grãm coram te.
ut des nobis famulis tuis eam in
possessionem: nec facias nos cransi¬
re iordanem. Qui gͥ ium̃ta plu¬
rima possident. iordanẽ transire
refugiunt: quia quos multa
mundi implicam̃ta occupant. ha¬
bitationẽ cęlestis patrie non requi¬
runt. Sed ipsa eos quã specietenꝰ
tenent. fides increpat. ne ocii dele¬
ctatione corpescant: acq exemplo

Expanded text:
eos multiplex actio occupat, etiam eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc laboram vindicant, nec tamen amant. nasse exprimunt, qui multa pecora et jumenta possidentes, dum extra Jordanem ea quae viderunt campestria concupiscunt, in repromissionis terra haereditatem habere noluerunt, dicentes: Terra quam percussit Dominus in conspectu filiorum Israel, regionis uberrimae est ad pastum animalium; et nos servi tui habemus jumenta plurima precamurque, si invenimus gratiam coram te, ut des nobis famulis tuis eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem . Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiunt, quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem coelestis patriae non requirunt. Sed ipsa eos quam specie tenus tenent, fides increpat, ne otii delectatione torpescant, atque exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
I fiteor tibi pater dñe cęli & terrȩ.
qui abscondisti hȩc a sapientib
& prudentib. et reuelasti ea par¬
uuilis. Sapientes et prudentes.
uidelicet suꝑbientes uocans. Qui
emͥ non subiunxit reuelasti ea
stultis sed paruulis. tumorem se
dampnasse innotuit. ñ acumen.
Unde & alias dr̃. Custodiens par¬
uulos dñs. Atq ut ostendatur
hec eadem paruitas quid uoca¬
tur. aduingit᷑. Humiliatus sum
& liberauit me. Quia gͦ st̃ mul¬
ti in eccłia qui paruuli esse des¬
piciunt. etiam in humilitatis
loco immanes apud se esse mi¬
nime desistunt. Hos plerunq
uideas honorib extolli. uolup¬
tatib ꝑfrui. rerũ multiplicita¬
te dilatari. Hu sepe nil p̃cipue
nisi p̃esse ceteris appetunt. a
multis timeri gratulantur. Recte
uiuere negligunt. & recte uite
famam habere concupiscunt.
Adulationes quęrunt. fauorib in¬
cumescunt. Et quia in reb sibi co¬
piose p̾sentib prompti sunt: uen¬
tura gaudia non requirunt. Cũq.

Expanded text:
e coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis : sapientes et prudentes videlicet superbientes vocans. Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. Unde et alias dicitur: Custodiens parvulos Dominus . Atque ut ostendatur haec eadem parvitas quid vocatur, adjungitur: Humiliatus sum, et liberavit me . Quia ergo sunt multi in Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciunt, etiam in humilitatis loco immanes apud se esse minvideas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nihil praecipue, nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur, recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt, adulatores quaerunt, favoribus intumescunt. Et quia in rebus praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis adiuiuamur. Quid enĩ
moyse mansuetius. qui cõmissi
sibi popłi seditionẽ tolerat. & ta¬
men irascentẽ dnm ꝓ eisdem su¬
is ꝑsecutorib rogat. seq ꝓ illis
diuino furori obicit. quia in
scõ eius pectore etiam ex ꝑsecu¬
tione caritas ignescit: Cum con¬
tra aduersa mundi formare
mentis constantiam nitimur.
p̾cedentium consideratione ful¬
cimur. Quid em̃ iosue constan¬
tius. qui ad explorandam qua¬
litatẽ gentium missus. nec ꝓce¬
ritatis magnitudinẽ. nec nume¬
rositatis multitudinem expauit:
Unde & easdem gentes quas explo¬
rando non timuit. etiam p̾lian¬
do ꝓstrauit. Cum benignitatis
culmen apprehendere conam᷑.
qui de principatu regendi popłi
deiectus. successorem sibi humi¬
liter requirit. inuentũq ungit
in regem. unctum mox tolerat
ꝑsecutorem: a quo ne moriat᷑
trepidat. & tamen ne ei dñs iras

Expanded text:
exemplis adjuvamur. Quid enim exemplis adjuvamur. Quid enim Moyse mansuetius, qui commissi sibi populi seditionem tolerat, et tamen irascentem Dominum pro suis persecutoribus rogat, seque pro illis divino furori objicit; quia in sancto ejus pectore etiam ex persecutione charitas ignescit? Cum contra adversa mundi firmare mentis constantiam nitimur, praecedentium consideratione fulcimur. Quid enim Josue constantius , qui ad explorandam qualitatem gentium missus, nec proceritatis magnitudinem, nec numerositatis multitudinem expavit? Unde et easdem Gentes, quas explorando non timuit, etiam praeliando prostravit. Cum benignitatis culmen apprehendere conamur,qui principatu regendi populi dejectus successorem sibi humiliter requirit, inventumque ungit in regem, unctum mox tolerat persecutorem, a quo ne moriatur, trepidat, et tamen ne ei Dominus iras
Abbreviated transcription (Latin):
ligna portat. de holocausto in¬
terrogat: atq post paululum
ligatur & non loquit᷑. are suꝑpo¬
nit᷑. & non reluctatur: Quid
gͦ isto uiro dici patientius potest.
qui quasi ad solatium ducit᷑
& requirit. ad feriendũ ligat᷑
& conticescit: & oblaturus holo
caustum interrogat. offerendus
holocaustum cacet. Cum accm¬
gi ad laborũ tolerantiam niti-¬
mur. exemplis p̃cedentib infor¬
mamur. Quid enĩ iacob labori¬
osius. qui apud laban tam longo
tempore ꝓpinquus iure cognati¬
onis oꝑa exercuit seruitutis: et
uice obsecutus est famuli. ut ꝑ¬
frueret᷑ premus heredis: Cum
arcem continentiȩ & castitatis
ascendere nitimur. exemplis p̃ce¬
dentium subleuamur. Quid enĩ
ioseph castius. qui ad desideri¬
um petulantis dominȩ. iugo lu¬
xuriȩ premi non potuit. etiam
captiuus: & quidem hominib
seruus extitit. sed contra dnãntẽ
nequitiam. & in seruitio liber
fuit. Cum mansuetudine reple¬
ri concupiscimus. precedentiũ

Expanded text:
ligna portat, de holocausto inligna portat, de holocausto interrogat, atque post paululum ligatur, et non loquitur; arae superponitur et non reluctatur ? Quid ergo isto viro dici patientius potest, qui quasi ad solatium ducitur, et requirit; ad feriendum ligatur, et conticescicaustum interrogat, offerendus in holocaustum tacet. Cum accingi ad laborum tolerantiam nitimur, exemplis praecedentium informamur. Quid enim Jacob laboriosius, qui apud Laban tam longo tempore propinquus jure cognationis opera exercuit servitutis , et vice obsecutus est famuli, ut perfrueretur praemiis heredis? Cum arcem continentiae et castitatis ascendere nitimur, exemplis praecedentium sublevamur. Quid enim Joseph castius, qui ad desiderium petulantis dominae, jugo luxuriae premi non potuit, etiam captivus ? Et quidem hominibus servus exstitit, sed contra dominantem nequitiam, et in servitio liber fuit. Cum mansuetudine repleri concupiscimus, praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedentium radio nos suȩ cla¬
ritatis illustrat. Ecce in studio
deuotionis dñicȩ & caritatis
accendimur. sed in hac deuo¬
tione atq. caritate melius ha¬
rum nubium contemplatione
formamur. Quid enĩ deuotius
petro: Quid carius ioħe: Iue
ꝑ deuotionem fluuida maris
dorsa calcare non timuit. iste
ꝑ amorẽ in ipso auctoris nr̃i
pectore quieuit. Et qui ad cor¬
poralis cenȩ refectionẽ uenerat.
spũale pabulum de sinu redẽp̃¬
toris sumpsit. Sed quia signari
camus. Eece cum p̾ceptis cȩlestib
subdi ꝑ obȩdientiam cupimus.
consideratis antiquoꝵ patrum
uestigiis iuuamur. Quid enim
abraham obȩdientius. qui ad
unã uocem dñicam cognatos
& patriam deseruit. & ꝓ adipis¬
cenda eterna hereditate. ipsum
ferire non trepidat. que senex
iam & pene moriturus acceꝑat
heredem: Cum patientię appre¬
hendere uirtutẽ conamur. p̾ce¬
dentium exempla conspicimus.
Quid enĩ asaac patientius. qui

Expanded text:
praecedentium, radio nos suae clapraecedentium, radio nos suae claritatis illustrat. Ecce in studio devotionis dominicae et charitatis accendimur, sed in hac devotione atque charitate melius harum nubium contemformamur. Quid enim devotius Petro? Quid carius Joanne? Ille per devotionem fluida maris dorsa calcare non timuit : iste per amorem in ipso auctoris nostri pectore requievit : et qui ad corporalis coenae refectionem venerat, spirituale pabulum de sinu Redemptoris sumpsit. Sed quia signari camus. Ecce cum praeceptis caelestibus subdi per obedientiam cupimus, consideratis antiquorum patrum vestigiis juvamur. Quid enim Abraham obedientius, qui ad unam vocem Dominicam cognatos et patriam deserit , et pro adipiscenda aeterna hereferire non trepidat quem senex jam et pene moriturus acceperat haeredem ? Cum patientiae virtutem apprehendere conamur, praecedentium exempla conspicimus. Quid enim Isaac patientius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ aerem p̾texunt. si in celo o¬
culos attollimus. non celum seo
ipsas intuemur: nec uisus nrͣ
ethereas plagas penetrat. quia
ei illas ipsa sua infirmitas occul¬
tat. & cum de cęlo sol rutilat. pri¬
us interfuso aere pascit᷑. ut post
in celum solis radios contẽpletur.
Quia gͦ carnales homines sumꝰ.
cũ suꝑna appetere nitim. qua
si in colum oculos leuamꝰ. Et ue¬
luit in cęlũ aciem tendimus.
quia pressi usu rerum corpo
ralium docere spualia conamͦ.
Sed quia transire intellectus nrͣ
ad diuina non sinitur. nsi pri
formetur: quasi iam cȩlum nrͣ
oculus suspicit. sed nubes uidet:
quia comprehendere que d̃i st̃
appetit. sed uix mirari ea quȩ
hominib collata sunt potest.
Unde & alias dicit᷑. Illuminans
tu mirabiliter. a montib eternis.
Qui eni orientẽ solem contẽ¬
plari non ualet. irradiatos
montes aspiciat: & quia sol or¬
tus sit de prehendit. Ex eternis
gͦ montib nos d̾s illuminat.
quia ꝑ admiratam uitã patrũ

Expanded text:
desuper aerem praetexunt, si in coelum oculos attollimus, non coelum, sed ipsas intuemur; nec visus noster aethereas plagas penetrat, quia ei illas ipsa sua infirmitas occultat; et cum de coelo sol rutilat, prius interfuso aere pascitur, ut post in coelo solis radios contempletur. Quia ergo carnales homines sumus, cum superna asi in coelum oculos levamus, et velut in coelum aciem tendimus, quia pressi usu eorum corralium, docere spiritalia conamur. Sed quia transire intellectus noster ad divina non sinitur, nisi priformetur, quasi jam coetum noster oculus suscipit, sed nubes videt, quia comprehendere ea quae Dei sunt appetit, sed vix mirari ea quae hominibus collata sunt potest. Unde et alias dicitur: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Qui enim orientem solem contemplari non valet, irradiatos montes aspicit, et quia sol ortus sit deprehendit. Ex aeternis ergo montibus nos Deus illuminat, quia per admiratam vitam Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
cõscientiã. habent iudicẽ rationẽ suã:
In peccato gͥ qđ cõmitunt priꝰ cõtͣ
se iudiciũ suę rationis inueniunt.¬
& post ad districtionẽ ęt̃m exami¬
nis ꝑduct᷑. Et hoc eͣ fortasse qđ ꝑ
psalmistã dr̃. Abyssus abyssũ inuo¬
cat. in uoce cataractarũ tuarũ.
Qͥa dũ miro ordine dispositionis
occulte malũ ñ ꝑmittit᷑ nesciri qđ
agit᷑. & suo se iã iudicio peccator
in cõscientia cõdẽpnat. & post cõdẽp̃¬
nationẽ ꝓpͥã ad ęt̾̃ni iudicis sen¬
tentiã ꝓꝑat. Abysso gͦ abyssũ inuo¬
care est: de iudicio ad iudiciũ ꝑ¬
uenire. Cant gͥ p̃dicatores scĩ. re¬
darguant facta peccantiũ. Audi¬
tores autẽ pͣui cõdep̃nant u̾ba ui¬
stoꝵ. defendant qͣntũ uoluerint
p̾uitates suas. atq impudent̾ gestas
impudenti defendendo multipli¬
cent: certe ipsi in cõscientia cestes

Expanded text:
bent judicem rationem suam. In peccato igitur quod committunt prius contra se judicium suae rationis inveniunt, et post ad districtionem aeterni examinis perducuntur. Et hoc est fortasse quod per Psalmistam dicitur: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum tuarum . Quia dum miro ordine dispositionis occultae malum non permittitur nesciri quod agitur, et suo se jam judicio peccator in conscientia condemnat, et post condemnationem propriam ad aeterni judicis sennuocat. Abysso enim abyssū inuocare, est de iudicio ad iudicium peruenire. Eant igitur prædicatores sancti, redarguant facta peccantium, auditores autē praui contemnant verba istorum, defendant quātum voluerint prauitates suas, atque impudenter gestas impudētius defendendo multiplicent. Certe ipsi sibi in conscientia testes
Abbreviated transcription (Latin):
Qa & si iã di pcepta nouimꝰ.  si iã
tione pondam. & si iã qͣ intellexisse
nos credim agimꝰ. adhuc tam̃ acta
eade qͥ districtiõe examinis sint dis¬
cutienda nescimꝰ. Neodũ dĩ faciẽ cer¬
nimꝰ. necdũ occulta ei cõsilia uidemꝰ.
Quanta gͦ ẽ nr̃a scientia. q̃ qͦusq mor¬

Expanded text:
i jam Dei praecepta novimus, etsi jam tione pensamus, etsi jam quae intellexisse nos credimus agimus, adhuc tamen acta eadem qua districtione examinis sint discutienda nescimus, necdum Dei faciem cernimus, necdum occulta ejus consilia videmus. Quanta ergo est nostra scientia, q
Abbreviated transcription (Latin):
tis excecauit. Hinc ẽ qđ utq̃. latro
os eandẽ & suis mortibisiibẽ mor¬
tẽ redeptoris uidit. sedca. suꝑbien¬
do alter cõtumelus lacessire n ti¬
muit: qu̾a tim̃do alt̾ honoraũ.
Atq in una re. una utriusq cogi¬
tatio ñ fuit. qr hanic int̾nus arbi¬
ter inuisibilit᷑ modificando distin¬
xit. S hii occulte aspirationis
modi. qr cõphendi nr̃a cogitatio¬
ne nequeunt. nimirũ diuine uo¬
cis uestigia nesciunt᷑. Bene gͦ dr̃.¬

Expanded text:
ntis excaecavit. Hinc est quod uterque latro ntis excaecavit. Hinc est quod uterque latro et eamdem et suae morti similem mortem Redemptoris vidit ; sed eum superbiendo alter contumeliis lacessere non timuit, quem timendo alter honoravit; atque in una re una utriusque cogitatio non fuit, quia hanc internus arbiter invisibiliter modificando distinxit. Sed hi occultae aspirationis modi, quia comprehendi nostra cogitatione nequeunt, nimirum divinae vocis vestigia nesciuntur. Bene er