comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc contrario ẽ ad romanos ꝑficere aut̃ bonũ
ñ muenio: qr nec illi ꝑficiunt᷑ in malo. qm
eis ñ accedit m̃ȩ uoluntatis assensus. nec nr̃a
uoluntas ꝑficit᷑ in bono qͣm diu illarũ qͥb:
ñ consentim ꝑmanent motꝰ. Cu enim cor¬

Expanded text:
omanos, Perficere autem bonum non invenio. Quia nec illae perficiuntur in malo, quando eis non accedit nostrae voluntatis assensus: nec nostra voluntas perficitur in bono, quamdiu illarum cui non consentimus permanet motus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
N illis reputetur
son orat pio alexandio : qͥ inuidentia
frat̾nitatem oppugnando peccaue¬
rat. Pro his aut̃ qui ñ abrũꝑant amorem
sed timore succubuer̃ : orat ut eis ignoscat᷑
nat frat̾nitatem. et ad ipsam gram qua
reconciliatꝰ ÷ dõ inuidentiȩ facib agitur.:
et si quisquam ñ amorem a fr̃e alienaue¬
rit. sed officia fr̃nitati debita ꝑ aliqͣm
infirmitatẽ animi ñ ex hibuerit.

Expanded text:
n illis imputetur. Non orat pro Alexandro qui invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat, sed pro his orat qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant ut eis ignoscatur. nat fraternitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur.  si quisquam non amorem a fratre alienaverit; sed officia fraternitati debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ apłs tẽpora at̃na nec futura :
Sic enim ait. In spem uitȩ at̃nȩ quã pro¬
misit ñ m̃dax ds̃ ante tempora aet̃na. ma
nifestauit aut̃ temꝑib suis ũbũ suum.
Ecce dix̃ raeyo qđ fuerint tẽporã ȩt̃na:
quȩ tam̃ non fuerint dõ coȩt̃na. Si qͥdem
ille ante tempora ȩt̃na ñ solũ ertet: uerũ
etiam ꝓmisit uitam at̃nam quã mani¬
festauit tẽporib suis. id ÷ congrus. Quid
aliud quã uerbũ suum: itoc est
pora aet̃na: nisi qr in eiꝰ et̃nitate atq in ipso
uerbo eius eidem co xterno iam p̃destinati¬
one fixũ enet qđ suo tẽpore futurũ erat
Ci iNPrincieio temporis dm̃ fecisse cȩlũ
et t̾ram credamꝰ: debemus utiq iN¬
telligere qđ ante pͥncipiũ tẽꝑis non eret
tempus. Ds̃ enim fecit tẽpora. Et idõ anteꝗ
faceret tẽpora: ñ erteq̃ tempora N gͦ pos¬
sumꝰ dicere fuisse aliqͦd tempus quando
ds̃ nondũ Aliqͥd fecent. qͦ mͦ enim erat
tempus qđ ds̃ non fecerat: cũ omnium

Expanded text:
s tempora aeterna, nec ea futura, Sic enim ait: In spem uitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; man i fe s tau ita autem temporibus suis uerbum suum. Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est pora aeterna, nisi quia in eius aeternitate adque in ipso Verbo eius eidem coaeterno iam praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum erati in principio temporis Deum fecisse coelum et terram credamus, debemus utique intelligere quod ante principium temporis non erat tempus. Deus enim fecit et tempora: et ideo antequam faceret tempora, non erant tempora. Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempus quando Deus nondum aliquid fecerat. Quomodo enim erat tempus quod Deus non fecerat, cum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ apłs tẽpora aet̃na nec futura:
Sic enim ait. In spẽm uitȩ aet̃nȩ quã pro¬
misit ñ m̃dax ds̃ ante tempora at̃na. ma
nifestauit aut̃ temꝑib suis ũbũ suum.
Ecce dix̃ rero qđ fuerint tẽporã ȩt̃na
quȩ tam̃ non fuerint dõ co ȩt̃na. Si qͥdem
ille ante tempora ȩt̃na ñ solũ eybet : uerũ
etiam ꝓmisit uitam at̃nam quã mani¬
festauit tẽporib suis. id ÷ congrius. Quid
aliud quã uerbũ suum: Noc est

Expanded text:
s tempora aeterna, nec ea futura, Sic enim ait: In spem uitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; man i fe s tau ita autem temporibus suis uerbum suum. Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ges propͥe dicimꝰ: conuocari autẽ
magis ẽ utentiũ ratione sicuti st̃
hões. Unde ex ꝑsona ipsiꝰ a saph in alio
psalmo ccinit᷑ quasi pecꝰ factꝰ sũ d te et
ego semꝑ tecũ: ꝗdo utiq qͣm uis uni uero
dõ mancipatꝰ uidẽtur ꝓmagnis tamen¬

Expanded text:
ges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando utique, quamvis uni vero Deo mancipat
Abbreviated transcription (Latin):
ũ homine in dõ fruenris: deo po¬
tius quam homine frueris. Illo enĩ
frueris. quo efficeris beatus : Et ad eum
te ꝑuenisse letabis. in qͦ spem ponis ut uenias.
Inde adfilemonem paulꝰ. lta fr̃ inqͥt ego te
fruar in dño. Qđ si ñ ad didisset in dño. et te¬
beatitudinis suxe  quamqͣm etiam uicinis¬
sime dr̃ frui. cũ dilectione uti. Cũ enim
adẽ qđ diligitur: etiam delectationem
secũ necesse ÷ gerat. Per quã si transieris
eamq ad illũ ubi ꝑmanendũ. ẽ retuleris.
uteris ea. et ab usiue ñ ꝓpriȩe diceris frui
Siuͦ in heseris atq ꝑmanseris. finem in ea
ponens letitiȩ tuȩ : tñc uere et ꝓpͥe frui
dicendus es Qđ ñ faciendũ ẽ nisi in illa
trinitate. id ÷ summo et in cõmutabili

Expanded text:
um homine in deo frueris, deo potius quam homine frueris; illo enim frueris quo efficeris beatus, et ad eum te peruenisse laetaberis, in quo spem ponis, ut uenias. inde ad Filemonem Paulus: ita, frater, inquit, ego te fruar in domino. quod si non addidisset: in do m ino ebeatitudinis suae, quanquam etiam vicinissime dicitur, frui, cum dilectione uti. Cum enim adest qui diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud, ubi permanendum est, retuleris, uteris ea, et abusive, non proprie diceris frui; si vero inhaeseris, atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere, et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est, nisi in illa Trinitate, id est, summo et incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dicit om̃ã ur̃a cũ caritate fiafi:
satis ostendit etiam ipsascorrep¬
tiones quas asꝑas & amaras sentiunt
qͥ corripiuntur cũ caritate eẽ. faciendas.
Unde & alibi cũ dixisset . corripite inqͥetos.
c̃solamini pusillanimes. suscipite infir¬
mos. patientes estote ad om̃s: mox ad¬
iunxit. Uidete: ne quis malũ ꝓmalo
alicui reddat. Ergo & qͣndo corripiunt᷑
inquieti ñ malũ ꝓmalo: sed potiꝰ bonũ
redditur. Hȩc aut̃ om̃a quȩ nisi caritas

Expanded text:
cum dicit, Omnia vestra cum charitate fiant ; satis ostendit, etiam ipsas correptiones, quas asperas et amaras sentiunt qui corripiuntur, cum charitate esse faciendas. Unde alibi cum dixisset, Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos: patientes estote ad omnes; mox adjunxit, Videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ergo et quando corripiuntur inquieti, non malum pro malo, sed potius bonum redditur. Haec autem omnia quae nisi charitas
Abbreviated transcription (Latin):
lus uocaretur priꝰ. ñ ob aliud quantũ
michi uidetur hoc nom̃ elegit: nisi ut sẽ
ostenderet parũũ tanquã minimus apłoꝵ:
multum contra suꝑbos & arrogantes et de
fortit̾ atq acriter dimicat: qr re uerã in
illo euidentior & clarior apparuit. Qui
cũ talia oꝑaretur uehem̃t̃ eccłam dei p̾se.¬
Oquens ꝓ quib sũmo supplicio dignus fuit.
miscđiam ꝓ damnatione suscepit : & pio
inre ꝓfunda &̾nimis abdita. ñ intelli¬
gentiũ et uerba sua sana in ꝑũsũ sensum
detorquentiũ curat inuidiam: dum
tam̃ incunctant̃ p̃dicet donũ dĩ. quo uno
salui fiunt filii ꝓmissionis. filii beneficii
diuini. filii gratiȩ & miscđiȩ : filii testam̃ti
noui Primũ qđ omnis eius salutatio
sic se habet. Gr̃a uob & pax adõ patre

Expanded text:
us vocaretur , non ob aliud, quantum mihi videtur, hoc nomen elegit, nisi ut se ostenmultum contra superbos et arrogantes et de fortiter atque acriter dimicat, quia reuera in illo euidentior et clarior apparuit, qui cum talia operaretur uehementer ecclesiam dei persequens, pro quibus summo supplicio dignus fuit, misericordiam pro damnatione suscepit et pro in re profunda et nimis abdita non intcllegent:um et uerba sua sana in peruersum sensum detorquentium curat inuidiam, dum tamen incunctanter praedicet donum dei, quo uno salui fiunt filii promissionis, filii beneficii diuini, filii gratiae et misericordiae, filii testamenti noui. primo, quod omnis eius salutatio sic se habet: gratia nobis et pax a deo patre
Abbreviated transcription (Latin):
piendo: sed tanta nob̵ promittendo Parũ
erat ꝓmissio : etiam scripto se teneri uoluit:
ueluti faciens nobcũ eyrgraphũ ꝓmis¬
soꝵ suoꝵ: ut cũ ea quȩ ꝓmisit soluere inci¬
ꝑet : inscriptura prdmissoꝵ considerare¬
mus ordinem soluendorũ. Tẽpus itaque
salutẽ ȩt̃nam . & beatã uitã cũ angłis sinie
fine. et hereditatem immarcescibilem: głam
sempit̃nam : dulcedinem uultus sui: do¬
mũ scĩficationis suȩ incȩlis. ex resurrecti¬
one a mortuis : nullus deinceps moriendi
metus. Hoc ÷ ꝓmissũ eiꝰ tanqͣm finale q̃o
decurrit nr̃a om̃is intentio. Quo cũ uene¬
rimꝰ : Nichil ampliꝰ reqͥramꝰ : nichil ampli
exigamꝰ. Sed ad illud qđ erit infine. qͦ ordi¬
ne ueniat᷑ : neq hoc tacuit ꝓmittendo &
p̃nuntiando. Prdmisit enim hominibus
diuinitatem : mortalib: immortalitatem :
pecccitorib iustificationem: abiectis glori¬
ficationem. Quicquid pmisit indignis
ꝓmisit : ut ñ quasi oꝑibus merces promit¬

Expanded text:
ipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus ordinem solvendorum. Tempus itaque salutem aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promit
Abbreviated transcription (Latin):
IAbsit ut desiNt mͦ boni pastores: absit a nob
ut desint. Absit amiscđia ipsius: ut ñ eos
gignat atq confatuat. Utiq si st̃ bonȩ oues.

Expanded text:
asce oves meas. Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves,
Abbreviated transcription (Latin):
uita: Si gͦ ipse. ẽ lum̃ ipse . ẽ uia: si ab illo
recesseris : nec in lumine eris ⁊ nec iN
uia Et qͥd te sequit᷑ : Qđ dic̃ impus qͥdam
psalmꝰ łiat uia illoꝵ tenebrȩ et lubrieũ.
Hic gͦ draco antiquus hostis nr̃. ira fer-¬
uidus insidus astutus in magno mari ẽ
Draco hic quem finxisti ad illudendũ ei.
Lam tu illude draconi Ad hoc enĩ hic fact
ẽ draco ipse. cadens peccato s de sublimi
habitatione cȩloꝵ : et ex angło factꝰ dia¬

Expanded text:
Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus: «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo factus dia
Abbreviated transcription (Latin):
quã uis dies sit uita fideliũ : temptatio. ẽ uita
humana suꝑ t̃rã Nox et dies. Dies in cõpa¬
ratione infideliũ : nox in cõparatione
angłoꝵ. Habent enim diem angłi : quem
nos nondũ habemꝰ.lã nos habemꝰ: quẽ ñ
habent infideles Sed ñdũ habent fideles.
quẽ angłi habent: Inc̃ aut̃ habebt̃. cũ er̃
a&quales angłisdr̃: qđ illis in resurrectione

Expanded text:
quamvis dies sit vita fidelium, tentatio est vita humana super terram . Nox, et dies: dies in comparatione infidelium; nox in comparatione Angelorum. Habent enim diem Angeli quem nos nondum habemus: jam nos habemus quem non habent infideles; sed nondum habent fideles quem Angeli habent: tunc autem habebunt, cum erunt aequales Angelis Dei; quod illis in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
pienti pr̃i. simul intelligi deb̾et & filius: qr
in separabiles st̃ Cũ uͦ. ñ sit dictũ soli sapienti
pr̃ĩ. sed soli sapienti dõ. &unꝰ ds sit ipsa trini¬
tas: multo ẽ facilior nob̾ huiꝰ solutio quȩsti¬
onis: ut sic intelligamꝰ solũ dm̃ sapientem
sic̃ intelleximus sole̾m potentem. id ẽ patrẽ
et filiũ et sp̃m sc̃m: qui ẽ unus et solus ds̃:
cui soli seruire iussi sumꝰ: ne male intelligen uł potiñ¬

Expanded text:
i Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapienti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelleximus solum potentem, id est, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, qui est unus et solus Deus, cui soli servire jussi sumus: ne male intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pat̃. cũ scđm substantiã suã ñ dubitandũ
sit eum eẽ sapientem : potiꝰq sit substantia
filii ꝑgignentem patrem quã substantia pr̃is
ꝑ genitũ filiũ  Restat gͦ: ut soli sapieai dõ
p̃cepit baptizari gentes in nd̃e pr̃ĩs et filu
et sp̃s scĩ: ubi p̃cipue cõm̃data ẽ huius in¬
diuiduȩ gła trinitatis. Ds itaq qđ ẽ ipsa
trinitas: ꝓpt̃ ea solus sapiens recte dr̃
ẽ non scđm accidentem uł accedentem
participationem sapieatiȩ.⁊ sic̃ sapiensi ẽ.
ditũ cui. ut diceretur cui gła. cũ suffice¬
ret si dictũ e&̃ ei aut̃ gła. inusitatã ñȩ
linguȩ indicat locutionem : ñ sensum
quẽ requiramꝰ uł de qͦ ambigamꝰ insinuat
Quid enim sensui deperit si dicat᷑ ei gła.¬

Expanded text:
Deus Pater; cum secundum substantiam suam non dubitandum sit eum esse sapientem, potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem, quam substantia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli sapienti Deopraecepit baptizari gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti ; ubi praecipue commendata est hujus individuae gloria Trinitatis. Deus itaque, quod est ipsa Trinitas, propterea solus sapiens recte diciest: non secundum accidentem vel accedentem participationem sapientiae, sicut sapiens est rdditum est, cui, ut diceretur, cui gloria; cum sufficeret si dictum esset, Ei autem gloria: inusitatam nostrae linguae indicat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamus, insinuat. Quid enim sensui deperit, si dicatur, Ei g
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine fit: ñ ẽ. tam̃ sine initio. Os̃
autem etiam sine initio.ẽ. Deinde qr
licet ꝑpetuis peccatoꝵ suppliciis ad hi¬
beatur : mutabił tam̃ natura .ẽ Illa
ẽ aut̃ uera ȩt̃nitas: quȩ uera immo¬
rtalitas: Hoc ÷ illa sũma in cõmuta¬
bilitas : quã solus ds̃ habet : qui mu¬
tari omnino ñ potest Aliud ẽ enim ñ
mutari cũ possit mutari : aliud aut̃
bonus. non tam̃ sic̃ ds̃ de qͦ dictũ ẽ ne¬
homo sapiens ñ tam̃ sic̃ ds̃ de qͦ dictũ ẽ
soli sapienti dõ : sic dr̃ ignis ȩt̃nus ÷ non
tam̃ sic̃ ds̃: cuiꝰ solus immortalitas. ipsa¬
ẽ. uera ȩt̾nitas. In illo etiam testimo¬
nio ubi ait apłs soli sapienti dõ. ñ dissi¬
milis error ẽ ur̃ Sed qđ uobis respon¬
dimꝰ de poenitentia: hoc etiam de sapi¬
entia respondemꝰ. Si enim dixisset apłs
soli sapienti pr̃i : nec sic inde filiũ sepa¬
raret. Non enim qr in apoccilipsi de filio
legitur. habens nom̃ scriptũ qđ nemo

Expanded text:
sine fine sit, non est tamen sine initio; Deus autem etiam sine initio est. Deinde quia licet perpetuus peccatorum suppliciis adhibeatur, mutabilis tamen natura est. Illa est autem vera aeternitas, quae vera immortalitas; hoc est, illa summa incommutabilitas, quam solus Deus habet, qui mutari omnino non potest. Aliud est enim non mutari, cum possit mutari; aliud autem bonus, non tamen sicut Deus, de quo dictum est, Nehomo sapiens, non tamen sicut Deus, de quo dictum est, Soli sapienti Deo : sic dicitur ignis aeternus, non tamen sicut D. CAPUT XIII. 1. In illo etiam testimonio, ubi ait Apostolus, Soli sapienti Deo; non dissimilis error est vester: sed quod vobis respondimus de potentia, hoc etiam de sapientia respondemus. Si enim dixisset Apostolus, Soli sapienti Patri; nec sic inde Filium separaret. Num enim quia in Apocalypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo
Abbreviated transcription (Latin):
orab̾ & illi soli seruies. ut seruire ꝑmitte¬
retur & filio plus tam̃ pr̃i tanqͣm maiori.
minꝰ aut̃ filio tanꝗ minori dõ: sed dictũ ẽ
dñm dm̃tuũ ad orab̃. & illi soli seruies:
Soli scilicet omini potenti: soli sapienti dõ:
dm̃ patrem: & tam̃ etiam et filiũ dm̃ et dñm
c̃fitentes aꝑtissime duos dõs et dños. maio¬
rem unum minorem alterum dicitis: et reos
uos scđm errorem ur̃m p̃cepti huius uio¬

Expanded text:
orabis, et illi plus servies; ut servire permitteremur et Filio, plus tamen Patri tanquam majori, minus autem Filio tanquam minori Deo: sed dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; soli scilicet omnipotenti, soli sapienti Deo; Deum Patrem, et tamen etiam Filium Deum et Dominum confitentes; apertissime duos deos et dominos, majorem unum, minorem alterum dicitis: et reos vos, secundum errorem vestrum, praecepti hujus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ calcaneum. O eccła: Caput serpentis
obserua. Quid .ẽ caput serpentis: prima
peccati suggestio. Uenit tͥ in m̃tem nescio
quid illicitũ. Noli ibi tenere m̃tem tuã:
noli consentire hoc qđ uenit in m̃tem:
caput serpentis ẽ Caput calca : & euades
coeteros mortꝰ eiꝰ. Quid ẽ caput calca: Ip¬
sam suggestionem conrempne. Sed lucrũ
dem feceris: Siueseris. Caput serpentis ẽ
calca Quid ẽ calca contemne qđ sugges¬
sit Sed magnũ aurũ suggessit. Et quid
ꝓdest homini si totũ mundũ lucretur:
animȩ dut̃ suȩ detrim̃tũ patiat᷑: Pereat
mundi lucrũ: ne fiat animȩ damnum:
H aec dicens obseruasti caput serpentis: et
calcasti. Ille aut̃ diabolus. calcaneũ tuũ
obseruat. Quid ẽ obseruat calcaneum tuũ :
Quando labaris auia dĩ . Iu obseruas pͥmã
suggestionem : ille obseruat lapsũ tuũ
Si enim lapsus fueris: cadis Siceciđis
possidebit. Vt aut̃ ñ cadas: Noli exire de

Expanded text:
ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis observa. Quod est caput serpentis? Prima peccati suggestio. Venit tibi in mentem nescio quid illicitum; noli ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, et evades caeteros motus. Quid est, caput calca? Ipsam suggestionem contemne. Sed lucrum dem feceris, dives eris. Caput serpentis est, calca. Quid est, calca? Contemne quod suggessit. Sed magnum aurum suggessit. Et quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu observas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de
Abbreviated transcription (Latin):
Ierłm iabtibylonia captiua tenet᷑. ñ tota. Ci¬
ues enim eiꝰ angłi st̃ sed qđ attinet ad hões
p̃destinatos ingłam dĩ futur&s ꝑ adoptio¬
nem coheredes xp̃i. quos de ipsa captiuitate
redemit sanguine suo. Particulam gͦ istã
ciuitatis ierłm captiuã teneri in baby¬
lonia ꝓpeccato : inciꝑe aut̃ inde exire.
prius corde ꝑ c̃fessionem iniqͥtatis et ca¬
ritatem iustitiȩ : deinde postea in fine scłi
etiam corpore separandam: Ds aut̃ pa
cis conterat satanan sub pedib urĩs uelocit᷑
puniret ds̃ peccatũ pͥmi hõis. Ipsa tuũ
obseruabit caput: Etu aut̃ obseruab¬
eiꝰ calcaneũ. In magno mỹsterio dictum ÷
infigura dictũ eccłȩ futurȩ factȩ de latere
uirĩ sui. et obdormientis. Erat aut̃ adam
forma futuri. Prefiguratũ .ẽ qđ futurum
erat. Facta ẽ ecclesia delatere dñi dor¬
mientis incruce Nam de latere crucifixi
dictũ ẽ eccłȩ: Lã mͦ audite: intelligite
cauete hosa. tuũ obseruabit caput: et tu

Expanded text:
em in Babylonia captiva tenebatur non tota; cives enim ejus et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam, commendacis conterat Satanam sub pedibus vestris velocipuniret Deus peccatum primi hominis: « Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum» . In magno mysterio dictum, in figura dictum Ecclesiae futurae, factae de latere viri sui, et hoc dormientis. Erat autem Adam  «Qui est forma futuri» . Praefiguratum est quod futurum erat, facta est Ecclesia de latere Domini dormientis in cruce. Nam de latere crucifixi dictum est Ecclesiae? Jam modo audite, intelligite, cavete: «Ipsa tuum observabit caput, et tu
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ut ipsi distribuerent unicuiq sic̃ cuiq
opus erat: uiuentesq in xpĩana dilectione
concordit̃ ñ dicebant aliquid suũ: sed erant
Deinde etiam ipsi a uidȩis carnalib ciuib car¬
nis suae ꝑsecutionem passi atq ꝑpessi s̃ ut latiꝰ
ipdi patientiam dni sui: qr qͥ ꝓpt̃ eos mansuetꝰ
passus fuerat. mansuetos facto spse pati uibe
credens et apłs factus missus ẽ ut gentibi euani¬
głium p̃dicaret : grauiora ꝑpessus ꝓnomine xp̃
quã fecerat ẽtra nom̃ dni. Eccłias aut̃ constitues¬
ꝑ om̃s gs̃ qua eugłm seminabat: impense p̃cipie¬
bat: t qm̃ ipsi ex idoloꝵ cultu uenientes et ad
unũ dm̃ colendũ rudes ñ facile poterant rebus
suis uenditis & difributis seruire dõ: oblatio¬
illos aut̃ tanꝗ sapendiarios ꝓuinciales apficci
doctrina constituit: inserens eis xp̃m uelut
erat. Inqͦ ambo quasi parietes de diũso uenien¬

Expanded text:
bant, ut ipsi distribuerent unicuique, sicut cuique bant, ut ipsi distribuerent unicuique, sicut cuique opus erat : viventesque in christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus carnis suae persecutionem passi atque dispersi sunt: ut ipsi patientiam Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro se jubebat credens et apostolus factus missus est ut gentibus Evangelium praedicaret: graviora perpessus pro nomine Christi quam fecerat contra nomen s qua Evangelium seminabat, impense praecipiebat, ut quoniam ipsi ex idolorum cultu venientes, et ad unum Deum colendum rudes, non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblatioillos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit; inserens eis Christum velut erat, in quo ambo quasi parietes de diverso venien
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ uident iudȩi tanta signa fieri in eiꝰ no¬
mine. quẽ partim ꝑ inuidiã partim ꝑ er¬
rorem crucifixer. Alu irritati st̃ ad ꝑsequen¬
dos p̃dicatores eiꝰ aptos alii uͦ id ipsũ amplius
ad mirantes qđ : in eiꝰ nomine quẽ ueluti a se
opp̃ssũ & uictũ riserant. tanta miracula fie¬
rent: poenitendo cũ si credider̃ in eũ milia
iudȩoꝵ. Non erant iam illi tẽporalia beneficͥa
t̃renumq regnũ desiđantes adõ nee ꝓmissũ
regẽ xp̃m carnalit̃ expectantes sed mimor¬
talit̃ intelgͥentes et diligenteseum qui ꝓ
ipsis ab ipsis tanta mortalit̃ ꝑtulit. et eis usq
ad sui sanguinis peccata donauit : et iimor¬
talitatẽ a se sꝑandam et desiđandam exem¬
plo suȩ resurrectionis ostendit . Itaq iam ue¬
teris hominis t̃rena desiđia mortificantes. et
sp̃ualis uitȩ nouitate flagrantes: sic̃ p̃ceꝑat
in eugłio dñs uendebant om̃a quȩ habebadd:
et p̃cia rerum suarum ante pedes apłoꝵ pone¬

Expanded text:
um viderent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, partim per invidiam, partim per errorem crucifixerunt: alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus apostolos, alii vero idipsum amplius admirantes quod in ejus nomine quem veluti a se oppressum et vinctum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque reregem Christum carnaliter exspectantes: sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit, et eis usque ad sui sanguinis peccata donavit, et immortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et spiritualis vitae novitate flagrantes, sicut praeceperat in Evangelio Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum pone
Abbreviated transcription (Latin):
tibus : incipiunt caritate distirigui. Iam
distinca: Ñ st̃ confusi Et si adhuc corpore
ꝑmixti sunt : desidio tam̃ sco dis cernuntur
E t ꝓpt̃ commixtionem corporalem nondum
exier̃. ꝓpr̃ affactũ cordis ceper̃ exue

Expanded text:
tibus, incipiunt charitate distingui; jam tibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc corpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuntur; et propter permixtionem corporalem nondum exierunt: propter affectum cordis exire coe
Abbreviated transcription (Latin):
gͦilla quȩdam t̾rena cuiusdam ciuitatis ȩt̃nȩ
incȩlis umbram gerebat. At ubi coepit illa
quȩ significabat᷑ euidentius p̃dicari: umbra
qua significat᷑ deiecta ẽ. Pydpt̃ ea mͦ ibi tem¬
plum ñ ẽ qđ fabricatũ fuerat in imaginem
futuri corporis dñi. Tenemꝰ lucẽ : umbra
transiuit. Tam̃ ad huc in qͣdam captiuitate
sumꝰ. Quã diu sumꝰ inquit incorpore : ꝑ egrinamͣ
adño. Et uidete nomina duarum istarum cui¬
tatũ babylon & ierłm . Babylon confusio int̃¬
faciuas duo amores lerłm fac̃ amordĩ : baby¬
loniam amorscłi. Int̾sag& segͦ unꝰ quisq
quid amet : & inueniet undẽ sit ciuis. Et si se¬
inuenerit ciuem babyloniȩ: extirpet cupi¬
ditatem : & plantet caritatem. Si autem se
inuenerit ciuem ierłm: toler& captiuitatem :
sꝑet libtatem. Incipit exiie: qui incipit
amare. ExeuNT enim mult latent̃: et exe¬
untum pedes suN cordis affectus. ExeuNt
qui primo c̃fusi erant similibus cupidita¬

Expanded text:
illa terrena cujusdam civitatis aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, dejecta est: propterea ibi modo templum non est, quod fabricatum fuerat in imaginem futuri corporis Domini. Tenemus lucem; umbra transivit: tamen adhuc in quadam captivitate sumus: Quamdiu sumus, inquit, in corpore, peregrinamur a Domino . 2. Et videte nomina duarum istarum civitatum, Babylonis et Jerusalem. Babylon Confusio intefaciunt duo amores: Jerusalem facit amor Dei; Babyloniam, amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit ciinvenerit civem Babyloniae, exstirpet cupiditatem, plantet charitatem; si autem se invenerit civem Jerusalem, toleret captivitatem, speret libertatem. Multi eniamare. Exeunt enim multi latenter, et exeuntium pedes sunt cordis affectus: exeunt Qui primo confusi erant similibus cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
dit apts ñ repulit ds̃ plebem suã. quã p̃sci¬
uit nã et ego israhelitasũ: Si totũ ille spinȩ
fuer :unde hoc granũ uob̵ loquor: ergo im¬
pleta ẽ ueritas dĩ in his qui ex hifrabeli¬
tis credider Et uenit unꝰ paries excircũ cisi¬
one applicans se ad lapidem angularẽ
Sed ille lapis angulũ ñ faceret: nisi alium
parietem exgentib susciꝑet. Ille itaq pa-¬
ries tanqm p̃priȩ ꝑtinet adueritate

Expanded text:
ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praesciait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia et ueritas occurrer̃ sibi. Ueritas in
Ueritas enim ubi : ubi erant eloquia dĩ MI¬
scđia ubi: in illis qui dimiser̃ dm̃ suũ : et
conũter̃ se ad dȩmonia Nunqͥd et ipsos des¬
pexit : qͦmͦ si diceret uoce adistos. Longe fugio¬
eos : qͥ multũ ame recesser̃. Uoca : inueniaNt
me quȩrentem se: quia ipsi nolebant quȩ rere
implerentur ꝓmissa dĩ. Ñ aut̃ clausit ds̃
fontem bonitatis setiam in alienigenas
gentes : quas sub angłis constituerat: por¬
tionem sibi faciens popłm isrł. In hȩc duo
& apłs distincte distribuit miscđiam ch̃i et
ueritatem. Ait enĩ xp̃m ministrũ fuisse cir¬
cũ cisionis ꝓpt̃ ueritatem dĩ: ad c̃firman-¬
dasꝓmissiones patrũ. Qcoe qr ñ fefellit ds̃
Eoce qr ñ yepulit plebem suã: quam p̃ scut.
Et enĩ cũ de casu uidxoꝵ ageretur. ne quis
putaret sic illos imꝓbatos ut nichil frum̃ti
ex illa uentilatione in horreũ muteretur.

Expanded text:
ricordia et veritas occurrerunt sibi.» Veritas in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam Domini et veritatem. Ait enim «Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
trare sc̃ĩs: ⁊eȩt̃a. E ommunis cura erat
enĩ macedoniae et achaiȩ communionem
Placuit enim illis: et debitores eoꝵ st̃. Si enim
sp̃itualib eoꝵ cõmunicauer̃ gentes: debed
et incarnalib ministrare eis.
UIA ꝓpe inuenti st̃ et utiles fuer̃ gen¬
tibus quȩ abidoloꝵ cultu ex longinqͦ uoca¬
bant᷑ scđm illud qđ dictũ ẽ ex sron ꝓdiet
lex & ũbũ dñi ex ierłm : debitores eoꝵ dix̃¬

Expanded text:
re hoc ipsum. Communis cura erat enim Macedoniae et Achaiae communionem n Jerusalem. Placuit enim illis, et debitores eorum sunt. Si enim in spiritalibus eorum communicaverunt gentes, debent et carnalibus ministrare eis . uia prope inventi sunt, et utiles fuerunt Gentibus, quae ab idolorum cultu ex longinquo vocabantur, secundum illud quod dictum est, Ex Sion prodiet lex, et verbum Domini ex Jerusalem : debitores eorum di
Abbreviated transcription (Latin):
uentris Unde apparet sc̃ȩ ds̃ m̃s tedare
bone om̃a munda mundis: sed malũ
eẽ. homini qͥ ꝑ offendiculũ manducat:
& omnem ꝙeaturam tuam bonã eẽ ni¬
chilq abiciendũ qđ cũ gr̃arũ actione¬
ꝑcipit᷑  & qr esca nos ñ com̃dat dõ: et
ut nemo uos iudicet in cibo aut in po¬
tu: et ut qͥ manducat ñ manducantẽ
ñ spnat: et qͥ ñ manducat manducantẽ
non iudicet Didici hoc : grãs tibi: lau¬
des tibi Fripe me ab om̃i tẽptatione¬
N ego immunditiam obsomii timeo
sedimmunditiam cupiditatis. Scio noe
duccire ꝑmissum: eliam cibo carnis re¬
fectũ: ioħm mirabili abstinentia p̃ditũ.
animalib hoc ÷ locustis in escam ceden¬
tib ñ fuisse pollutum. Et scio esau lenti¬
cule c̃cupiscentia deceptũ: et dđ ꝓpt̃
aquȩ desiđiũ a se ipso rep̃bensũ : et
regem nr̃m ñ de carne sed de pane tẽp¬
tatũ. Idõq et popłs in heremo ñ qr car¬

Expanded text:
upiscentiam uentris; unde apparet, sancte deus meus, te dare upiscentiam uentris; unde apparet, sancte deus meus, te dare bone: omnia munda mundis, sed malum esse homini, qui per offensionem manducat; et omnem creaturam tuam bonam esse nihilque abiciendum qpercipitur ; et quia esca nos non commendat Deo . et ut nemo nos judicet in cibo aut in potu ; et ut qui manducat non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet . Didici haec; gratias tibi, laudes tibi Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio Noe ducare permissum; Eliam cibo carnis refectum; Joannem, mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a se ipso reprehensum, et Regem nostrum non de carne, sed de pane tentatum. Ideoque et populus in eremo, non quia car
Abbreviated transcription (Latin):
et in ordinatam cupiditatẽ: ñ ꝓpt̃ porcũ
sed ppt̃ lenticulam ꝑdidit¬
Nudiui aliam uocẽ tuã. Post c̃cupis¬
centias tuas ñ eas: et a uoluptate tuaue¬
tare Audiui et illam ex munere tuo:
quã multũ amaui. Neq si manducaiue¬
rimꝰ abundabimꝰ: neq siñ manducaue¬
rimꝰ deerit nob̵. H oc ẽ dicere Nec illa¬
res me copiosũ faciet: nec illa erũnosũ
Audiui &alteram: Ego enim didici : in
quib sũ sufficiens eẽ. Et ab undareno¬
ui: et penuriam pati noui. Om̃a possũ
in eo qͥ me c̃fortat Ecce miles castroꝵ
cȩlestiũ: ñ puluis qđ sumus. Sed me
cifti hominem: et ꝑierat et inuentꝰ ẽ
Nec ille in se potuit : qr idem puluis
fuit. Quẽ talia dicentẽ: affectu tuae
inspirationis ad amaui. Om̃a possum
in quit in eo qͥ me ẽfortat. Conforta me
ut possim. Da qđ iubes: et iube qđ uis
Iste se accepisse c̃fitetur Et qd głatur:
in dño głȩtur Audiui aliũ rgantem

Expanded text:
et inordinatam cupiditatem, non propter porcum, et inordinatam cupiditatem, non propter porcum, sed propter lenticulam udiui aliam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluptate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo, quam multum amaui: neque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, deerit nobres me copiosum facit nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse et abundare noui et paenuriam pati noui. omnia possum in eo qui me confortat. ecce miles castrorum caelestium, non puluis quod sumus. sed memcisti hominem; et perierat, et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. conforta me ut possim; da quod iubes, et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem
Abbreviated transcription (Latin):
manducat  U non uidemꝰ israhelitas
malo suo impetrasse: qđ culpabili c̃cu¬
piscentia petiuer̃ : Concupier̃ enim car¬
nib uesci: quib pluebat᷑ manna decęlo.
Fastidiebant quippe qđ habebant: et qđ
ñ habebant impudent̃ petebant : quasi ñ
melius peterent. ñ ut cib qͥ de erat in¬
decenti desiđio p̃staretur ÷ sed ut ille
qui aderat sanato fastidio sumeretur
Quando enim nos delectent mala. et ñ de¬
ut delectent bona quã ut concedant᷑
mala : ̃ qr malũ ẽ. carne uesci. cũ de
hac re loquens apts dicat Omĩs creatura
actione ꝑcipit᷑: Sed qr sic̃ ipse itẽ ait̃. ma¬
lũ ẽ homini qͥ ꝑ offendiculum manducat
Etsi ꝑ hominis offensionem qͣnto magis dĩ:
Cuius in israhelitis ñ parua erat offensio
repudiare qͦd dabat sapientia. et petere
in qđ in hiabat c̃cupiscentia : quã uis illi
ne peterent: sed qr de erat murmura¬
reNt Sed ut sciremꝰ ñ dĩ creaturam ẽẽ. cul¬
pabilem. sed in oboedientiam contumacẽ

Expanded text:
atus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non deut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creaturaactione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed qrent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ om̃is t̃ric Ipse quippe cantat in nob̵
cuius grã cantamꝰ: sic̃ dic̃ apłs Anuultis
exꝑim̃tũ eiꝰ acciꝑe qui in me loquitur
xp̃s : neq enim omnis qui labis ꝑsonat.
cantat canticũ nouũ : sed qͥ eo mͦ cantat ut
apłs ad monet dicens: cantantes et psallen¬
tes in cordib urĩs dnẽo. Intus enim est
hoc gaudiũ: ubi uox laudis et canitur &audit᷑
qr uoce laudat᷑. qui gratis amandus ẽ toto cor¬
de. tota anima. tota m̃te : amatorẽq suũ ac¬

Expanded text:
d omnem terram. ipse quippe cantat in nobis, cuius gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum eius accipere, qui in me loquiturmedia. Neque enim omnis qui labiis personat, cantat canticum novum, sed qui eo modo cantat ut Apostolus admonet, dicens: Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino . Intus enim est hoc gaudium, ubi vox laudis et canitur et auditur; qua voce laudatur qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente, amatoremque suum ac
Abbreviated transcription (Latin):
dider̃: ut ec̃e sem̃ unde alia messis consur¬
geret Nc̃ uͦ cũ fame eugłui & bono eiꝰ odore
excitati. credunt fideles eiꝰ ꝑ om̃s gentes e¬¬
rit expectatio omniũ ge̾tiũ quando ueniat
qͥiã uenit: ꝗdo ab om̃ib uideatur. qͥ tñc̃ a
quando ueniat iudicaturus qͥuenit udi¬
candus : quando ueniat discreturus : qͥ
uenit ut ñ discerneretur . N enim ab impiis
xp̃c.ẽ discretus: Sed cũ impiis udicatus.
De illo enim dictũ ẽ & int̃ iniquos deputatꝰ ẽ:
Latro euasit : xp̃c damnatus ẽ Accepit in
dulgentiam criminiosus : Damnat᷑ ẽ qui
omniũ crimina confitentiũ relaxauit
Prdpt̃ea tͥ ꝑme c̃fitebuntur gentes dñe ÷
& nomini tuo psallam: et latius in notes¬
ces bonis oꝑibus meis. Quod ait corifi
tebor tibi: in eis utiq qui c̃fitebuntur:
in quib et loquit᷑. Confessio autem. nori
tantũ pecccitoꝵ ẽ sed et laus dĩ: Sic̃ ipse
in euangłio. confiteor tͥ inquit pater

Expanded text:
est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavitper me confitebuntur gentes, Domine. Et nomini tuo psallam. Et latius innotesces bonis operibus meis. » Magnifitebor tibi, in eis utique, qui confitebuntur, in quibus et loquitur. confessio autem non tantum peccatorum est sed et laudis dei, sicut ipse in euangelio: Confiteor tibi, inquit, pater,
Abbreviated transcription (Latin):
os gͦ et ad cõmemorationem fidei nr̃ȩ. et
ad consolationem spei nr̃ȩ & ad ex hortationẽ¬
Icciritatis nr̃ȩ libros ꝓpħicos et apłicos legi¬
mus alterutris uocib sibi met concinentes
et ea concinentia tanquam cęlesa tuba a torpore
mortalis uitȩ nos excitantes : et ad palmas suꝑnȩ
uocationis extendentes. De libris enim ꝓpħi¬
cis qͥddam cũ commemorasset apłs. sic̃ scriptũ
ẽ inquit. opꝓbria exꝓbrantiũ tͥ cecider̃ suꝑ
me: continuo subiungit utilitatem diuinȩ
lectionis. Quȩc̃q enim ante scripta st̃ in qͥt
ut nos docerem᷑ scripta st̃: ut ꝑpatientiam
et c̃solationem script᷑arum spem habeamꝰ ad

Expanded text:
 et ad commemorationem fidei nostrae ad consolationem spei nostrae et ad exhortationecaritatis nostrae libros propheticos et apostolicos legimus alterutris uocibus sibimet concinentes et ea concinentia tamquam caelesti tuba et a torpore mortalis uitae nos excitantes et ad palmam supernae uocationis extendentes. de libris enim propheticis quiddam cum commemorasset apostolus, sicut scriptum est: obprobria obprobrantium tibi ceciderunt super me, continuo subiungit utilitatem diuinae lectionis: quaecumque enim ante scripta sunt, inquit, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeam
Abbreviated transcription (Latin):
Netiam gentes meruer̃ salutẽ. Quia eis mi¬
scđia maiori concessũ ẽ hoc : aꝑtius ipse osten¬
dit apłs ubi ait: Dico enĩ xp̃m ministrũ fu¬
miscđa głificare dm̃. Neq enĩ debitũ erat
panem filioꝵ tollere et mittere canibus :
nisi canes humiliati ad colligendas micas.

Expanded text:
etiam Gentes missae sunt in salutem; quia eis misericordia majore concessum est. Hoc apertius ipse ostendit Apostolus, ubi ait, Dico enim Christum fumisericordia glorificare Deum . Neque enim debitum erat panem filiorum tollere, et mittere canibus, nisi canes humiliati ad colligendas micas,
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ & mortuoꝵ dominetur. Sed idõ tantũ mͦ
martrum animas commemorauit: qr et i¬
coeteros mortuos intelligimus ꝑtinentes ad
er iudiciũ cauere debemꝰ. Cũ incertũ. ẽ quo
animo quid quȩ factũ sit: uł cũ incertũ. ẽ
qualis futurus sit . qui nc̃ uł bonꝰ uł malus ap¬
paret. Sigͦ quispiam uerbi gr̃a conquestus de
stomacho ieiunare noluit: et tuid non credens
edacitatis uitio id tribueris: temere iudicab.
Item si manifestam edacitatem ebriositatemq
cognoueris : &ita rep̃hendĩs quasi nũquam
illa possit corrigiatq mutari: ichilominꝰ
temere uidicab. Non gͦ rep̃hendamꝰ ea quae
nescimꝰ qͦ animo fiant : neq ita rep̃hendamꝰ
quȩ manifesta st̃ ut desꝑemꝰ sanitatem : et ui¬
tabimꝰ iudiciũ. de qͦ hic dr̃. nolite iudiccre
ne iudicetur de uob. Maximȩ aut̃ hi temere
qui magis amant uituꝑ are & damnare : qͣm
em̃dare atq corrigere. Qđ uitiũ: uł suꝑbia
ẽ uel inuidentia Non ẽ enim regnũ dei

Expanded text:
vorum et mortuorum dominetur. Sed ideo martyrum tantum animas commemoravit, quia icaeteros mortuos intelligemus pertinentes ad m iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. Potest autem mouere qui magis amant uituperare et damnare quam emendare atque corrigere: quod uitium uel superbiae est uel inuidentiae — consequenter subi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbari. Itaq frenigutturis tẽꝑata : relaxati¬
one & constrictione tenendi st̃. Et qͥs ẽ dnẽ
q ñ rapiat᷑ aliqͣntũ extra metas necessitatis:
Quis quis. ẽ: magnꝰ ẽ. Magnificet nom̃ tuum.
Ego aut̃ ñ sũ : qr homo peccator sũ. Sed et ego
magnifico nom̃ tuũ : et int̾pellat te ꝓpecͣ¬
catĩs meis qui uicit scłm : numerans me
int̃ infirma m̃bra corporis sui:te et imꝑfe¬
ctũ meũ uder̃ ocłi tui: & in libro tuo om̃s
scribentur. ¶Om̃e aut̃ qđ ñ ẽ ex fide: peccatũ ÷
Om̃s infideliũ uita peccatũ. ẽ: & nochil
bonum sine sũmo bono. Ubi enim de ẽ. agnitio
a et̃nȩ & in cõmutabilis ueritatis: falsa uirtꝰ ẽ
etiam in optimis moribus. ¶ Et enim xp̃c ñ¬

Expanded text:
i. itaque freni gutturis temperata relaxatione et constrictione tenendi sunt; et quis est, domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo sum; sed et ego magnifico nomen tuum et interpellat te pro peccatis meis qui uicit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et imperfectum eius uiderunt oculi tui et in libro tuo omnes scribentur.Omnis infidelium vita peccatum est, et nihil est bonum sine summo bono. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est etiam in optimis moribus. Idem De
Abbreviated transcription (Latin):
animo xpĩano cõpleat᷑ qͦd apłs dicit. Scio
et minus habe. scio et abundare. In omĩb
et in omni imbutus sũ: et satiari. et esurire.
et abundare. et penuriam pati. Om̃a pos¬
sũ in eo qui me confortat. Et illud. Neq
si manducauerimꝰ ab undabimꝰ : neq si
ñ manducauerimꝰ egebimꝰ. Et illud Ñ ẽ
enim regnũ dĩ ȩsca ẽt potꝰ: sed iufatia¬
et pax et gaudiũ. Et quia solent hoes mu¬
ltũ gaudere carnalibus epulis: addidit
in spũ sco. lustificatur gͦ sapientia ab
omnib filiis suis : qui intelligunt uten¬
facilitatem uͦ carendi talib et amorem fru¬
endi ȩt̃nis: non uariari oportere ꝑtempora :

Expanded text:
animo christiani compleatur quod apostolus dicit: scio animo christiani compleatur quod apostolus dicit: scio et minus habere, scio et abundare; ubique et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo qui me confortat; et illud: neque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, egebimus; et illud: non est enim regnum det pax et gaudium. » Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiritu sancto . Justificatur ergo sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utenfacilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ abundantiam ñ se corrũpendi. atq oportune
sum̃di uł ñ sum̃di ea quoꝵ ñ usus sed c̃cupi¬
scentia refrenanda .ẽ. N enim int̃ ẽ omĩno
quid alim̃toꝵ sumas. ut succurras nec essitati
corporis: dũ mͦ congruas ingenerib: Alim̃toꝵ
his cũ quib tͥuiuendũ ẽ fleq qͣntũ sumas
multũ int̃. ẽ: cũ uideamꝰ alioꝵ stomachum
citius satiari: et alios tam̃ illẜipseparuo qͦ
satiant᷑. ardent̃ & in tolerabilit̃ & omnino
turpit̃ in hiare : Alios aut̃ plus cibo quidem
satiari: sed tolerabilius in opiam ꝑpeti: &
uł ante hora positas ȩpulas. si intempore
aut opus sit aut necesse sit. cũ tranqͥllitate
aspicere: neq tangere. Magis gͦ int̃ ẽ ñ quid
uł qͥnti alim̃torũ. ꝓc̃gruentia hominũ
atq ꝑsonȩ suȩ. et ꝓsuȩ ualitudinis ne¬
cessitate quis capiat. Sed qͣnta facilitate
et serenitate animi careat. cũ bis uel opor¬
tet uel etiam necesse. ẽ carere: ut illud in

Expanded text:
 opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et pro suae ualetudinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in