comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fugam faciat. ut eode ministeriũ maxime intantis ꝑiculis necessariũ ac de
bitũ desit nemo accipiat ꝑsonã suã ut sialiqua grã uidetur excellere. Idõ
se dicat uita. & obhoc fuga eẽ. digniorem. Quisqͥs aũt hoc putat nimiũ
sibi plac&. Quisquis aut̃ hoc dicit om̃ib displic&.
unt sane qui arbi¬
trantur epõs & dericos non fugientes intalib ꝑiculis. sedmanentes face¬
re ut plebes decipiant᷑: cũ idõ ñ fugint qͥa manere suos p̃positos cernunt
Sed facile est hanc rep̃hensionẽ uł inuidiã deuitare. alloquendo easdẽ ple¬
bes atq: dicendo. Nonuos decipiat qđ deloco isto non fugimꝰ. non enĩ ꝓpt̃
nos sed ꝓpt̃ uos potius hic manemus. ne uob nonministremꝰ qͥcqͥd salut
uraẽ que inxpõ est nouimꝰ necessariũ. Si gͦ fugere uolueritis & nos abistis
quib tuemur uinculis solutis qͦd tunc puto. eẽ dicendũ. quãdo uere uti

Expanded text:
fuga fuga bitum, desit. Nemo excipiat personam suam, ut si aliqua gratia videtur excellere, ideo se dicat vita, et ob hoc fuga, esse digniorem. Quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet: quisquis autem etiam hoc dicit, omnibus displicet. 13. Sunt sane qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis, sed manentes, facere ut plebes decipiantur, cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos cernunt. Sed facile est hanc responsionem vel invidiam declinare, alloquendo easdem plebes, atque dicendo: Non vos decipiat, quod de loco isto non fugimus: non enim propter nos, sed propter vos potius hic manemus, ne vobis non ministremus quidquid salutrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
qui seruandi eẽnt necessarios eccłe iudicarunt
emde fortassis hi qui
quoꝵ ẽ. minꝰ utilis uita. ꝗͥa minor consulendi & gubnandi ꝑitia. Quitam̃
sipie sapiunt c̃tradicente his quos uident ⁊iuuere potiꝰ oportere. & ma¬
gis mori malle quã fugere. Idõ sic̃ scriptũ est c̃tradictiones sedat sortiao
& int̃potentes definit. Meluis enĩ ds̃ in huiꝰce modi ambigimus quã homi¬
nes iudicaNt. siue dign&ur ad passionis fructũ uocare meliores & parce¬
re infirmis: siue istos facere ad mala ꝑferenda forciores :⁊⁊ huic uitae
subtrahere. quoꝵ non potest eccłe tantũ quãtũ illoꝵ uita prodẽẽ. Res
quidẽ fi& minus usitata. si fiat ista sortitio: sedsi facta fuerit. quis eã rep̃¬
hendẽ audebat: Quis non eã nisi imꝑitus aut inuidus cõgrua p̃dicatione
laudabit Qđ si non placer& facere. cuiꝰ facdi ñoccurrit exẽplũ inullus

Expanded text:
qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, quiquorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius
Abbreviated transcription (Latin):
caueat᷑ etiã ñ uenire metuimꝰ. In cõmuni aut̃ ꝑiculo uite huiꝰ cur existimemꝰ
ubicũq fuerit hostilis incurs om̃s dericos & nonȩtiã om̃s laicos eẽ morituror
ut simul finiant hanc uitã cui s derici necessarii : aut cur nonsꝑemus sic̃ aliqͦs
laicos sic etiã dericos remansuros aquib eis necessariũ ministeriũ ualeat
exiberi : quãquã sunt̃ di ministros inde sit disceptatio qui eoꝵ maneant nefu¬
ga omĩũ & qui eoꝵ fugiant ne morte omiũ deseratur ȩccła. Tale quippe cer¬
tam̃ erit int̾eos ubi utriq ferueant laritati & utriq placeant Karitati
Que disceptatio si aliter non poterit terminari quãtũ mn uidet᷑ qͥ maneant &¬
qui fugiant sorte legendis Qui enĩ dixerint se potus fugere debere. aut timi¬
di uidebin᷑ qr inminens malũ suscinere noluer̃ aut arrogantes qͥa semagis

Expanded text:
caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis,
Abbreviated transcription (Latin):
fugiant. Quid Sienĩ hactenus seuit illa ꝑnities ut solos ministros ȩccłe ꝑse¬
quat᷑ quid dicimus. Anrelmn quenda est aministros fugientib eccła. neamo¬
omã qͥpotest & non fugientes ꝑmirabilem cõseruare potentiã. Sec
querimꝰ qͥd nos facore debeamus ne in omĩb expectando diuina miracu¬
la tẽptare dm̃ iudicem᷑ Nonquidẽ calis ẽ ista tepestas quãdo laicoꝵ & cle¬
ricoꝵ est cõmuneꝑiculũ. sic̃ innaui una cõmune ꝑiculũ ẽ. mercatoꝵ atq nau¬
tarũ Uerũ absit ut tanti pendenda sit hec nauis nrã. ut debeant eã naud & ma¬
xime gubnator ꝑiclitantẽ deserere &iã si inscafan transiliendo utȩtiã nacã¬
do possint effugere. Quib enĩ metuimꝰ ne nrã desertione ꝑant. non tẽporalẽ mor¬
tẽ quequãdoq uentura est sedȩt̾nã que potest sinon caueatꝰ uerre & potest si

Expanded text:
fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persefugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a moomnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos ore illiꝰ & amore defensa est. Sed quãdo ẽ. cõmune ꝑiculum. ma¬
gis cimendũ est neqͥsquã id facere credatur non cõsulendi uolutate sod
timore fugiendi. magisq fugiendo obsit exẽplo. quã uiuendo ꝓsit officio
nulla ratione fugiendũ est. Deniq sc̃ĩ dauid nese conmitter& pericuł
proelioꝵ. & fortassis extingueret᷑ sic̃ ibi dictũ ÷ lucerna isrł asius hoc petentib:
sũpsit non ipse p̃sũpsit Alioqumn multos inutatores feciss& ignauie. qui eũ
credent hoc fecisse ñ considation ͤ uailitatis alioꝵ. sed sue ꝑ turbatione for¬
nidinis: Occurrit aut̃ alia questio quã cõtẽpnere ñ debemius Sieni
hȩc utilitas neglegenda non est ut aliqͥ ministri ꝓpterea fugiant inmi¬
nente aliqͣ uastitate. ut seruentur qui ministrent eis quos post illã claden
residuos potuerint inuenire qͥd fi& ubi om̃s uidentꝰ interituri. nisi aliqͥ

Expanded text:
haereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, mahaereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere crtimore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
que xpĩ iħu: nechabent illã dequa dictũ ẽ nonquerit que sua s̃ nec
imitantꝰ eũ qͥ dixit: nonquerens qͦd mͥ utile est sed qͦd multis ut salui fiari.
Iui ȩtiã ꝑsecutoris principis illiꝰ insidias non fugiss&. nisi se aliis quib ne¬
cessariꝰ erat seruare uoluiss&: ꝓpt̃ qdait. Conpellor aũt ex duob con¬
cupiscentiã habens dissolui & eẽ. cũ xpõ multomagis optimũ: manere aut̃
incarne necessariũ ꝓpt̃ uos. Hic fortasse quis dicat idõ debere fugere¬
ic fortasse quis dicat idõ debere fugere
dĩ ministros talib inminentib malis ut se ꝓutilitate ȩccłe tẽporib trã¬
quilliorib seruent. Recte hoc fit aquib dã quãdo nondes̃ alii ꝑquos sup¬
pleatur ecliasticũ ministeriũ neab omĩb deseratur. qͦd fecisse athana
uir ille mansit incarne catholica fides nouit que aduersus arrianos

Expanded text:
quae Jesu Christi ; nec habent illam de qua dictum est: Non quaerit quae sua sunt ; nec quae Jesu Christi ; nec habent illam de qua dictum est: Non quaerit quae sua sunt ; nec imitantur eum qui dixit: Non quaerens quod mihi utile, sed quod multis ut salvi fiant . Qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset, nisi se aliis quibus necessarius erat, servare voluisset: propter quod ait, Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum; manere autem in carne Fortasse quis dicat ideo debere fugere Dei ministros talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus tranquillioribus servent. Recte hoc fiet a quibusdam, quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur. Quod fecisse Athanaserit quod vir ille mansit in carne, catholica fides novit, quae adversus Arianos
Abbreviated transcription (Latin):
ministri desint. quãtũ exitũ sequitur eos qui deisto scło uł non regenerati
exunt uł ligati Quantꝰ est etiã luctus fideliũ suoꝵ qui eos secũ inuite ȩt̃ne
reqͥe non habebunt. Quãtus deniq gemitꝰ omiũ. & quoꝵdã quãta blasphe¬
nua deabsentia ministerioꝵ & ministroꝵ. Uide qͥd faciat maloꝵ tẽporaliũ
umor & quãta in eosit ad quisitio maloꝵ et̃noꝵ. Si aũt ministri ad sint ꝓ
uirib quas eis dñs subininistrat onũb subuenitur. Alii baptizant᷑. alii re¬
conciliantur nulli dominici corꝑis cõmunione fraudant᷑ om̃s consolant᷑
aedificantꝰ exortantꝰ᷑ ut dm̃ rogent qͥpotens ÷ om̃a que tim̃tur auertere.
parati adutrũq ut si non potest abeis iste calix transire. fiat uoluntas eiꝰ
qͥmali aliquid non potest uelle. Certe iã uides qđ te scripseras ñ uidẽ

Expanded text:
ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati ministri desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auparati ad utrumque, ut si non potest ab eis calix iste transire, fiat voluntas ejus qui mali aliquid non potest velle. Certe jam vides quod te scripseras non videre,
Abbreviated transcription (Latin):
turpiter carne utitur. sed sine consenssone
tolerat qđ aliꝰs oꝑatur: Magis timeamus ne lapides uiui extinguant᷑ dese¬
rentib nob̃. quã ne lapides & ligna t̃̾renoꝵ aedificioꝵ incendant᷑ p̃sentib
nob Magis timeamꝰ ne m̃bra corꝑis xpĩ destituta spĩtali uictu necentꝰ quã
m̃bra corꝑis nr̃ĩ opp̃ssa hostili imp&u torqueant᷑ non quia ista nons uitan¬
da cũ possunt. sel quia potuis ferenda s̃ quando uitari sine impi&ate nõ
possunt: nisi forte quisquã cõtendit non esse ministrũ impiũ qui tunc sub¬
trahit ministeriũ pietati necessariũ. quãdo magis ẽ necessariũ. An non co¬
gitamus cũ adistoꝵ piculoꝵ ꝑuenitur extrema. nec est potestas ulla fugien¬
di. quãtus in ecda fieri soleat abutroq sexu atq abomĩ ȩtate concursus
aliis baptismũ flagitantib aliis reconcilationẽ. aliis ȩtiã penitentie ipsius
actionẽ om̃ib consolationẽ & sacram̃toꝵ confectionẽ & erogationẽ. Vbi si

Expanded text:
turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si
Abbreviated transcription (Latin):
ab occurrer& sed in suꝑ longe positis opem sue largitatis im¬
pender&. adeo ut &iã in monte synai di famulis constitutis
queq erant oportuna transmitter&. Nã alii quidẽ pontifices
construendis ordinandisq auro uel argento ecctiis oꝑam daban:
hic aut̃ & his insistebat. & quasi his omissis totus erga anima¬
rum lucra uacabat & quic quid peccunie habere poterat. sedu¬
lus disꝑgere dare pauꝑib curabat. ut iustitia eius maner&¬

Expanded text:
tibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis imtibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et his insistebat, et quasi his omissis totus erga animarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maner
Abbreviated transcription (Latin):
qr scriptura teste omis filius qui recipitur flagellatur. quo ma¬
lis p̃sentib durius p̃mebatur: eo de et̾na certius p̃sungiorae res¬
pirabat Fatigabat eũ p̃terea de ordinandis urbis uigilus: ne
ab hostib: caperet᷑ sollicitudo continua. Urebant quoq in ces¬
santer eiꝰ animũ filioꝵ hinc inde discrimina nuntiata: sedta¬
m ille int̾ tor & talia dep̃hensus in cõmoda. nũquã otio indul¬
gebat: quin aut filioꝵ utilitatib inseruir&. aut aliquid dig¬
nũ ecde scriber&. aut ꝑ cõtemplationis grãm celi secretis int̾&ã.
Deniq cũ de tota pene italia langobardorũ gladios metuentes
plurimi undiq ad romanã urbem confluerent. sollerter ꝓomĩ¬
bus curam gerebat. ⁊ uniuersis cũ uerbi pabulo corꝑis subsi¬
dia ministrabat. Intantũ namq eius animũ miẽ amorde¬
uinxerat: ut nonsolum eorum quos p̃sentes habebat necessita¬

Expanded text:
quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo maquia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordvicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessita
Abbreviated transcription (Latin):
comilutione ꝓpriam cotidie debeant fragilitatem pensare. ded
S amelias eiuangłioꝵ numero quadraginta composuit qra sn
tium posteris collegit ut  sicut in libris expositionũ suarũ qui¬
b: sit uirtutib insudandum edocuit: ita etiã descriptis scõr
miraculis que uir tutum earundem sit daritas oftender& Pri¬
ma quoq nultimã ez ichielis ꝓphȩ partes que uidebant̾ obs¬
curiores : ꝑ omelias xx. & duas quatũ lucis iter habeant de¬
monstrauit. Scripsic preterea & alia non nulla. Sed & episto¬
las quã plures : que singillatim edicere breuitatis studio omisi.
Quod eo magis mirum est tot eum actanta conde uoluminia po¬
tuisse: qui omi fere iuuentutis sue tempore ut uerbis ipnus lo¬
omĩib fracta stomachi uirtute la sescebat Lentis quidem : sed
tam̃ continuis febrib anhelabat. Frequens etiam eum gressuũ
dolor uehemter affligebat. Uerũ int̾ hec dũ sollicitus pensa r&

Expanded text:
consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in tium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nonnulla, sed et epistolas complures, quae singulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loue omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor vehementer affligebat. Verum inter haec dum sollicitus pensaret
Abbreviated transcription (Latin):
non paruo noctis spatio. a summo celi usq ad eundem ipsum linca
reda effulgens querentib uotũ obtabile demonstrauit. Sed aciu¬
qium de ea qua uidit in somnis ses iacob scala ibidemq domu
dnii dir fore retorem domus dĩ que ent ecđae immo ipsuodei
ceplũ mibi eẽ ab sconditũ exclamauit Tandemq dectuo aeelilettes
dnc inuenitur: capitur trahitur & adbeati petri apsi basilicam
fuentur. ibiq ad pontificalis grẽ offitium consecratis papa urbrr
efficiar:  dio intempc dum aiohanne rauennatis lirbs eo res
henius fusse cur apastorali officio delitiscendo se sib ducere rep
icdomnens uoluiss&e. hac occasione cõpulsus uolumen egrgium quĩ
pastoralis appellat᷑ composunt. In quo manifesta luce pate secit
qͣus adecde regimen assumi. qualit̃ ipsi uiuere rectores qua dis¬
crorione sungulas quasq audientium ꝑsonas instruere quãtaq

Expanded text:
non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea non parvo noctis spatio a summo coeli usque ad eumdem ipsum linea recta effulgens, quaerentibus votum optabile demonstravit. Sed et cucium, de ea quam vidit in somnis sanctus Jacob scala, ibidemque domum Domini dixit fore, rectorem domus Dei, quae est ecclesia, imo ipsum Dei templum inibi esse absconditum exclamavit. Tandemque electus ac dilectus domini invenitur, capitur, trahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis epishensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
rii ideo huic opdsulo inserendam putauimus ut aquanta ꝑfectio¬
ne p̃dicationis initium sum ꝑserit monstraremꝰ. Igitur dũ mag¬
na multitudo sacerdo tũ monachorum diuersiq sexus & etatis
uxta p̃ceptionẽ beati gregorii die constituta dñm rogatura ue¬
niss&: intantũ lues ipsa diuino udito de seuir& ut intra unius
bore spacuiom dum uoces plebs ad dnim supplicationis emitter&.
nec miseratione diuina pestis ipsa quiescer&. Cumq ad huc¬
futurus antistes fuge latibula p̃par&. urbi sollicitudo & portis
uigdie deputantur donec oportune &gloriase ut ordo sacer ex¬
poscit ineo diuira munia complerent . Obtinetur a negociato¬
yib at unratera occultatus educeret᷑ aburbe. Sicq latebra tri¬
dulone occulcauit: donec illũ ieiuniis & orationib: poptr romat
columna lucis certia suꝑ eũ nocte celitus emina obainuito Nie

Expanded text:
rii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectiorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, uxta praeceptionem levitae Gregorii, die constituta, Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa judicio divino desaevit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, nec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 44. futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urbi sollicitudo et portis vigiliae deputantur, donec opportune et gloriose, ut ordo sacer exposcit, in eo divina munia complerentur. Obtinet is a negotiatoribus ut in cratera occultatus educeretur ab Urbe, atque ita latebris triduo se occultavit, donec illum jejuniis et orationibus, populus Romanus, columna lucis, tertia super eum nocte coelitus emissa, obtinuit: quae
Abbreviated transcription (Latin):
r&. Ve ter nosas nãq niniuitarũ culpas: triduana poenitentia ab¬
stersit. Et conuersus latro: uite p̾mia etiam in ipsa sententia sue
qđ petimus Citius ad p̃cem udex flectitur: si a prauitate sua
petitor corrigitur Inminente gͦ tante anim aduersionis gladio
nos in portunis fletib insiscꝰmus. Ea namq que ingrata eẽ ho¬
minib inportunitas sol&: iudici ueritatis plac&. Quia pius acmi¬
sericors ds̃: uult a se p̃cibus exigi. qui qͣntũ meremur non uult
irasci. hinc & eni ꝑ psalmistam dicit. Inuocame indie tribulationis
tue: & eripiam te & magnificabis me. Ipse gͦ sibi testis ẽ quia inuo¬
cantib misereri desidat. qui ad mon& ut inuocetur. Proinde fr̃s
Rmi contrito corde & correpͤtis oꝑib ab ipso ferie quarte dilucu¬
districtus uidex cũ culpas nrãs nos punire considat ipse asenten
tia ꝓposite dampnationis parcat. Suã exhortacionẽ beati grego¬

Expanded text:
ret: veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abret: veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit ; et conversus latro vitae praemia, etiam in ipsa sententia suae quod petimus. Citius ad precem Judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judicio Veritatis placet; quia pius ac misericors Deus vult a se precibus veniam exigi, qui quantum meremur non vult irasci; hic etenim per psalmistam dicit: Invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te: et magnificabis me . Ipse ergo sibi testis est, quia invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invocetur. Proinde, fratres charissimi, contrito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae primo dilucudistrictus Judex cum culpas nostras nos punire considtia propositae damnationis parcat. » Quam exhortationem beati Grego
Abbreviated transcription (Latin):
tis mors ipsa p̃currit. Percussus quippe ante rapitur: quã ad
lamenta poenitentie conuertatur. Pensate ergo qualis ad con¬
spectum discricti iudicis ꝑuenit: cui non uacat flere qđ fecit
habitatores quiq non ex parte subtrahunt᷑ sed pariter corru¬
unt. Donus uacue relinquuntꝰ filioꝵ funera parentes aspiti
tentie lam̃ta confugiat. dũ flere ante ꝑcussionẽ uacat. Reuocemus
ante oculos m̃tis quic quid errando cõmisimus & qđ nequiter egimꝰ
flendo prinia mus. Preueniamus fatiem eius in confessione. & sicut
ꝓpħa admon&. leuemus corda nr̃a cũ manib ad dm̃ Addm̃¬
quippe corda cũ manib leuare est: orationis nr̃ẽ studium cũ
merito bone oꝑationis erigere Dat ꝓfecto dat tremori nro fidu¬
ciam qui ꝑꝓpħam clamat. Nolo inortẽ peccatoris sedut conuerta¬
tur &iuiuat. Hullus aut̃ de iniquitatib suarũ in manitate despe¬

Expanded text:
tis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad tis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur; filiorum funera parentes aspiciutentiae lamenta confugiat, dum flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus; et quod nequiter egimus, flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione; et sicut propheta admonet: Levemus corda nquippe corda cum manibus levare, est orationis nostrae studium cum merito bonae operationis erigere. Dat profecto, dat tremori nostro fiduciam, qui per prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate despe
Abbreviated transcription (Latin):
mar& . Sed p̃fifͣtus urbis germaxus nomine. eius nuntium antici¬
pauit comprehensumq ac disruptis eptis consensum qđ popłs fe¬
cerat imꝑatori direxit: Atille grãs agens dõ ꝓamiticia diaconi
eo qđ locũ deferendi ei honoris ut cupierat repperiss&: Data ilico
p̃ceptione: ipsũ institui p̃cepit. Cumq in hoc restar& ut benedice¬
retur & lues popłm deuastar&: uerbũ ad plebem ꝓagenda poeni¬
tentia hoc modo exorsus est. Oport& fr̃s dilectissimi ut flagel¬
la dĩ que m&uere uentura debuimus: salam p̃sentia & cxꝑta
timeamus: Conuersionis nobis aditũ dolor apiat: & cordis nrĩ
duritiam. ipsa quã patimur poena dissoluat. Ut enĩ ꝓph&a tes¬
te p̃dictũ ẽ ꝑuenit gladius usq ad animã. Ecce & enim cuncta
plebs cȩlestis ire mucrone ꝑcutitur. & repentina singuli cede uas¬
tantur. nec languor mortẽ p̾uenit: sed languoris moras ut cerni¬

Expanded text:
maret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cerni
Abbreviated transcription (Latin):
ciectt sint sub secuta est euestigio clades: quã inguinaria uocani
Nam medio mense undecimo adueniens: primũ omniũ uixta ill
qđ inezȩele legitur a sanctuario meo incipite. pelagum papam
ꝑculit & sine mora extinxit. Quo defuncto : tanta strages populi fac¬
ta esc: ut passim subtractis habitatorib domus inurbe plurime
uacue remanerent. Sed quia eccła dĩ sine redore eẽ non poterat
beatũ gregorium lic& totis uirib renitentẽ plebs omĩs elegit. Quod
ille apicemat tentius fugere tẽptatus eẽ se omino indignũ tali hono¬
re clamitabat. uidelic& m&uens ne mundi gła quã prius ab ie¬
cerat. ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subripere
poss&. Unde factum est : ut epłam adimꝑatorem mauritium cuiꝰ
filium ex lauahro scõ susceperat. adiurans & multa p̾ce deposcens
ne umquã assensum popłis preber&. ut se huiꝰ honoris gła subli¬

Expanded text:
ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria subli
Abbreviated transcription (Latin):
pate & uidete quia sp̃s carnem & ossa non hab& sicut me uide¬
tishabere Incuius assercione fidi uenerabilis pat̾ gregorius intan¬
tũ contra nascentem heresim nouã laborare cõtendit. tanta han
instantia uiuante etiam puissimo imꝑatore tiberio constantino¬
ita comminuit ut nullus ex inde sit inuentus qui euis resuscita
tor exister&. Igitir postquã romã uenerandus leuita regressus
us aliieum suũ egressus est. tantũq excreuit: ut eius unda suꝑ urb
muros influer& atq in ea maximã partẽ rogionis occupar&. ita¬
ut plura antiquaruĩ aȩdium moenia eicer&. Qua etiã aqu̾arũ uiole¬
tia orrea ecchie subuorsa sunt: inquib non nulla modioꝵ triaci mi
perier. Tunc siquidẽ multitudo serpentium cũ magno dracone in
modũ trabis ualidi: ꝑhuiꝰ fluuii alueum inmare descendit. Sed
suisfocate bestie int̃ salsos maris tirbidi fluctus nec mora littor

Expanded text:
pate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videpate me, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nultor existeret. 10. Igitur postquam Romam venerandus levita Gregoriusius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atqut plurima antiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore
Abbreviated transcription (Latin):
sed formis. modo aliquo uisibilib demonstrare. Vnde non est
dubium eũ ꝑfectionem ipsarũ assecutũ. eẽ. uirtuxũ: quarũ ita ef¬
ficaciter intimare uoluit effectum. Quicũ adhuc. ẽẽt. In eadem regia
urbe positus: nascentẽ ibi nouã heresim de statu nr̃e resurrectio
nis cũ ipso quo exhorta est initio: iuuante grã catholice ueritatis
adtriuit. Siquidem euthicius eiusdem urbis ep̃s docmatizabat cor¬
pus nr̃m in illa resurrectionis gła in palpabile uentis aereq subti¬
lius esse futurum. Qđ ille audiens ratione ueritatis & exemplo do¬
minice resurrectionis ꝓbauit hoc docma ortodoxae fidi omimo
dis eẽ contrarium. Catholica & eni fides hab& qđ corpus nr̃m in
illa inmortalitatis gła sublimatũ. quidẽ subtile sit ꝑeffectũ spiri¬
talis potentie sed palpabile ꝑueritatẽ nature iuxta exemplum
dominici corꝑis de quo amortuis suscitato dicit ipse disciptis. Pal

Expanded text:
sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe nis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Si quidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis, aereque subtilius esse futurum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae ficorpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum Dominici corporis, de quo a mortuis su
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scłarium incessabili pulsa fluctuar&: adilloꝵ consortium uelut ad¬
tutissimi portus sinũ. terreni actus uolum ina fluctusq refuger&e & li¬
ca illud eum ministerium exmonasterio abstractum. a pristine quia is
uita mucrone suc occupationis extinxerit int costam ꝑstudio sẽ lectionis
allo quiun cotidiane aspiratio compunctionis animabat Horu gͦ con¬
sortio: non solũ a terrenis est munitus incursib uerũ aiam addcesetor
uite exercita magis magisq suc census Tunc ab eisdem frĩb enire
rogaa is maximet aleanctro uenerabili uiro hispalerns ep̃o qui ꝓ
consis uuisi gocharũ legatus eo temꝑe constantinopolim aduienerat
compuluis ert ut librũ berti iob multis inuolutus mrstriss enodara
Net ille negare potuit opus qđ sibi caritate int̃uenierite : a mor ftter¬
nus multis urale mponebut futurum. Sedeundem lbrũ quomoda ui¬

Expanded text:
rum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut rum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo jux
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓsectĩ iactando uirtutũ sed deflendo potuis defectũ referre cos
se tali& magne humilitatis intentione dixerit nos tam̃ credi
dec& nihil eũ monachice ꝑfectionis ꝑdidi se. occasione cure pasto¬
ralis: immo potiorem tunc sumpsisse ꝓfectũ de labore conuersatio¬
nis multoꝵ.: quã de ꝓprie quondã quiete conuersationis habuent
Sed qualit̃ hic scr uir addiaconatus offitium. & post ad pontificatus
culiñ ascenderit: subsequens sermo dedarabit. Deniq: cernens romanꝰ
pontifex qui tunc ecđe p̃erat uirtutũ gradib gregorium ad alta conscen
eediasticis: adurbem constantinopolim apochrisariui direxit. Nec tam̃
ille quãuis int̾reno conuersatur palatio. uite cdestis int̾misit ꝓpositum.
Secua nanq sunt eũ multi exmonasterio fr̃s sui. germana de uincti carita¬
te: qđ cduina factũ dispensatione conspicitur. ut eoꝵ uidelic& exemplo
ad orationis placidũ litus quas anchore fune restringtr ut dũ caura¬

Expanded text:
non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre conde se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causa
Abbreviated transcription (Latin):
tacuit: dicens interc&a. Martini auxiliis oꝑando gregorius edem: reddi¬
dit iste nouus quo fuit ille uetus Etitem. Fundam̃ta igitur reparans hec pͥs¬
ca sacerdos: extulit egregius quã nituere pͥus. Sedplures alias ut diximus
rit : uelex hoc animaduertitur: quod nec abipsis quidẽ scis uiris studium sue

Expanded text:
tacuit, dicens inter caetera : Martini auxiliis operando Gregorius aedem, Redditacuit, dicens inter caetera : Martini auxiliis operando Gregorius aedem, Reddidit iste novus quod fuit ille vetus. Et item : Fundamenta igitur reparans haec prisca sacerdos, Extulit egregius quam nituere prius. Sed plures alias, ut diximus, rit, vel ex hoc animadvertitur, quod nec ab ipsis quidem sanctis viris studium su
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit:. Turonensib aut̃ nouo pastori triumphaliter exilientib hoc p̃dictus
poeta panahyricum carmen ꝓcudit. Plaudite felices popłi. noua uota tenen¬
tes presulis aduentu spes gregis ecce uenit. hoc puer exertꝰ celebr&. hoc cur¬
ua senectus: hoc cõmune bonũ: p̃dic& omĩs homo: Etcetera quib hunc
aturonensib desidarum. & ad cathedram legaliter ingressum ostendit. In
deptus gͦ p̃sulatum. qualis uel quantꝰ fuerit. ut conpendiose dicatur . et plures
eccłe quas nouiter construxit. uel quarũ sartatecta restaurauit insinuant.
& libri in laude scoꝵ uel in expositione sanctarũ scripturarum editi. quã pri¬
mũ demonstrant. Alatrẽ quoq ecctam quã domnus latinus construxe¬
rat. hic nimia uetustate confectam. arcuato scemate reparauit. atq hẏstriatis
parietib ꝑeiusdem martini gesta decorauit: Quod metricanorꝰ noster non

Expanded text:
suscepit. Turonensibus vero novo pastori triumphanter exsilientibus hoc praedictus suscepit. Turonensibus vero novo pastori triumphanter exsilientibus hoc praedictus poeta panegyricum carmen procudit : Plaudite felices populi, nova vota tenentes, Praesulis adventu spes gregis ecce venit. Hoc puer exertus celebret, hoc curva senectus, Hoc commune bonum praedicet omnis homo. Et caetera quibus hunc a Turonensibus celebratum, et ad cathedram legaliter ingressum ostendit. XII. Indeptus ergo praesulatum, qualis vel quantus fuerit, ut compendiose dicatur, et plures ecclesiae quas noviter construxit, vel quarum sartatecta restauravit, insinuant, et libri in laudem sanctorum vel in expositione sanctarum Scripturarum editi quamprimum demonstrant. Matrem namque ecclesiam, quam domnus Martinus construxerat, hic nimia vetustate confectam arcuato schemate reparavit, atque histriatis parietibus per ejusdem Martini gesta decoravit. Quod metricanorus noster non
Abbreviated transcription (Latin):
te reuerendum. omnibusq officuis habilem. Legatio: ad regem dirigitur:
Cumquidem dõ dispensante: Gregͥorius coram repperitur Dehac igitur cau¬
sa conuentus: quanta humilitate se excusare tẽptauit. quib modis sub¬
Ducere nisus est: sedqua uelle dĩ est huc cetera flectuntur: hunc r&c
auctoritate cogit hunc brunichildis regina ꝑurg&. Sedqm̃ discreta h¬
militas obȩdientiã non recusat.: tamde aliquando assensus est: Quem
ut credo nequalib& occasione dilatus ꝓfuger&: statim egydius remensis
archi cep̃s ordinauit ut fortunatus poȩta scribens ait Mautino ꝓpͥum
mittit Iulianus alumnum: Et fratri p̃b&: quod sibi dulce fuit: Suẽ pa¬
tris egidii dnõ manus alma consecrauit ut popłm recre&. quẽ Radegux
dis am&. Hunc SiGebertus ouans fau&: & brunichildis honori: Sedes
itaq turonica. octauo decimo die postquã eufronium amiserat gregorium

Expanded text:
te reverendum, omnibusque officiis habilem. Legatio ad regem dirigitur, te reverendum, omnibusque officiis habilem. Legatio ad regem dirigitur, cum quidem Domino dispensante Gregorius coram reperitur. De hac igitur causa conventus, quanta humilitate se excusare tentavit, quibus modis se subducere nisus est? Sed qua velle Domini est, huc caetera flectuntur. Hunc rex auctoritate cogit, hunc Brunichildis regina perurget. Sed quoniam discreta humilitas obedientiam non recusat, tandem aliquando assensus est. Quem, ut credo, ne qualibet occasione dilatus profugeret, statim Egidius Remensis archiepiscopus ordinavit, ut Fortunatus poeta scribens, ait : Martino proprium mittit Julianus alumnum, Et fratri praebet quod sibi dulce fuit. Quem patris Egidii Ddes amet. Huic Sigebertus ovans favet, et Bruitaque Turonica octavo decimo die postquam Eufronium amiserat, Gregorium
Abbreviated transcription (Latin):
gixeo centesimo septuagesimo seđo pose transitum domni MaRtIN:
Si Geberto rege anno duodecimo regnante beatus Exenonios qui inter
uirtutes consenescens tanta grã clonatus est ut ei ꝓphetiȩ sp̃s inesse uisus
sit: ad positus ÷ ad patres suos: Tempusq uenerat ut GReorus amore bea¬
t martini dudum flagrans ⁊ aclpastoralis officii ministerium idoneus exis¬
tens cathedram eius uice sua regendam suscipere debuiss& Cum igitur
beatus eufronius obiss& turonici de eius successore tractaturi conueniuNT:
Secdhfacili diserimine suasum est : cunctis Gregorium indectione preferendũ
ꝑsonã ut loco frequentissimũ iam olim sciebant: pluraq eius gesta uiro
digna cognouerant. Tum uero cunctis in consona uoce coeuntibus : cerne
conserta. plebsq rustica simul &urbana. pari sententia clamat. grego¬
riũ decernendum. Cum daris meritis tum quoq nobilitate pollentem
sapientia precipuum. generositate pͥmum principib notum: ac ꝓsua ꝓbita¬

Expanded text:
o centesimo septuagesimo secundo post transitum domni Martini, Sigiberto rege anno duodecimo regnante, beatus Eufronius, qui inter virtutes consenescens tanta gratia donatus est, ut ei prophetiae spiritus inesse visus sit, appositus est ad patres suos, tempusque advenerat, ut Gregorius amore beati Martini dudum flagrans, et ad pastoralis officii ministerium idoneus existens, cathedram ejus vice sua regendam suscipere debuisset. Cum igitur beatus Eufronius obiisset, Turonici de ejus successore tractaturi conveniunt, sed facili discrimine suasum est cunctis Gregorium in electione praeferendum. Personam huic loco frequentissimam jam olim sciebant, pluraque ejus gesta viro digna cognoverant. Tunc vero, cunctis in consona voce coeuntibus, cernereconserta, plebsque rustica simul et urbana, pari sententia clamant Gregorium decernendum, eum claris meritis, tum quoque nobilitate pollentem, sapientia praecipuum, generositate primum, principibus notum, ac pro sua probita
Abbreviated transcription (Latin):
ma sola sustinuit: in carne monstrabat᷑ E gressus inde. uerbũ di p̃dicabat &
ea que uidat uł auclierat omib popłis scoctoꝵ annuntiabat. Erat uͦ in illo
incõparabilis grã. nihil t̾renũ cuiq petens omĩpetenti cũ hilaritate tribuens
Prelatis & sub ditis eqͥlis magnatis & regib timend. Hlumilib & cõtẽptor¬
sesss enĩ corꝑib demonia effugabat: & pauꝑes recreabat. Dũq uniꝰ anni
spatio hybernie insule poptos ꝑdocdrine studiũ circũir&: instabat anniũ¬
saru dies qͦuisionẽ a corꝑe sublatꝰ uidat : memorans sẽꝑ uniꝰ diei iter sibi fu¬
isse inunctũ Multis enĩ sapientib ac religiosis comitantib uiris : eadẽ noc te
molestia corꝑali correptꝰ insolo tantũ pectusculo uita palpitabat. Viditq an
tẽ ac duodeci annos inoꝑe p̃dicationis cõpletos p̃dicantẽ Completis uͦ decẽ¬

Expanded text:
nt. 4. Egressus inde verbum Dei praedicabat et ea quae viderat vel audierat omnibus populis Scottorum adnuntiabat. Erat vero in illo inconparabilis gratia, nihil terrenum cuiquam petens, omni petenti se tribuens, praelatis et subditis equalis, magnatis et regibus timendus, humilibus et contemptorsessis enim corporibus daemonia fugabat et pauperes recreabat. 5. Dumque unius anni spatio Hiberniae insoli populos per doctrinae studium circumiret, instabat anniversarius, quo visione a corpore sublatus vidibat, memorans semper, unius diei iter sibi fuisset iniunctum. Multis enim sapientibus ac religiosis comitantibus viris, eadem nocte molestia corporale correptus, in solo tantum pectusculo vita palpitante, vidit angeltem hac duodecim annos in opere praedicationis completurum praedicentem. Quae ita fac
Abbreviated transcription (Latin):
nequis adeũ ingredẽtur. nisi his tantũ horis quib medici ad inspiciendũ
intrabant uł cũ ei refectio inferreretur & ita obseruatũ & facdã est. Omi
illo tẽꝑe orationi uacabat uerbũ dĩ usq ad ipsã suã & tremã egritudinẽ
inp̃misse alacriter & fortiter sana m̃te sanoq consilio ineccta p̃dicabat¬
corꝑis depositione sacrifitũ dõ oblatũ est & sepultus est. Testam̃tũ nul

Expanded text:
ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavitcorporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nul
Abbreviated transcription (Latin):
nequitiȩ gladio incorde quã neferro incorꝑe trucident᷑: Ubi quãdocũq¬
qͦcũq mortis genere morituri s̃ magis timeamus nesensu in teriore corrup¬
to pereat castitas fidi: quã nefemine uiolent̃ constaprent᷑ incarne qͥa uio¬
lentia. non uiolatur pudicitia sim̃te seruatur: qm̃ nec incarne uiolatur.

Expanded text:
nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in cornequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corquocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã aceteris ministris deserta plebe catholica que inalexandria
cõmanebat. Cũ aut̃ plebs man& & ministri fugiunt minis teruĩq subtral¬
tur : qͥderit nisi mercennarioꝵ illa fuga dapnabilis. quib cura ñ ẽ deo
uib Ueni& enĩ lupus non homo sed diabolus qui plerũq fideles a posta¬
tas eẽ. ꝑsuasit quib quotidianũ misteriũ dnũci coꝑis defuit. xꝑibit in¬
tur: quare non potius cõtra suũ timorẽ dnõ mserante atq adiuuante
fortiter dimicant. ne mala sine cõparatione grauiora que multo ampli
sunt tremenda continguant. Fit hoc ubi Karitas dĩ flagrat. non mundi
cupiditas fumat: Caritas enĩ dicit. Quis infirmatur & ego non infirmor &
qui scandalizat᷑ & ego nonuror: Sedkaritas exdõ est Gremus gͦ ut
abillo detur aquo iubetur & ꝑhanc magis timeamꝰ neoues xpĩ spiritalis

Expanded text:
nequaquam a caeteris ministris deserta plebe catholica quae in Alexandria nequaquam a caeteris ministris deserta plebe catholica quae in Alexandria commanebat. Cum autem plebs manet et ministri fugiunt, ministeriumque subtrahitur, quid erit nisi mercenarium illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibus? Veniet enim lupus, non homo, sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus quotidianum ministerium Dominici corporis defuit; et peribit intur: quare non potius contra suum timorem, Domino miserante atque adjuvante, fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fiat hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cupiditas fumat. Charitas enim dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Sed charitas ex Deo est. Oremus ergo ut ab illo detur, a quo jubetur; et per hanc magis timeamus ne oves Christi spiritualis