comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnib : interp̾tabatur illis in omnib scrip¬
turis que de ipso erant. Hȩc nob̃ in loco. ñ ulla
scriptura intexp̃tandi. s gemina nos ipsos hu¬
miliandi necessitas incumbit. Qui neq in scͥp¬
tutis quantum oportet edocti neq ad implen¬
da que discere forte potiumꝰ quantum decet
sumuis utenti. Nam si moyses ⁊ om̃s ꝓpħe
nis in głam suam intraturum. qua ratione
modulum neq scriptutas qualiter ad xp̃m ꝑ
tineant inuestigare. neq ad głam quam cum
xp̃o habere cupunt. ꝑ passiones tribulationũ
desiderant adtingere: Et appropinquauerunt
castello quo ibant. Et ipse se finxit longuis ire.
Et coegerunt illum dicentes. Mane nob̾cum.
qm̃ aduesꝑascit: ⁊ inclinata ẽ.iam dies. Et in¬
trauit cum illis. Nichil simplęx u̾itas ꝑ du¬
pplicitatem facit: s quod dr̃ fupxit se longiuis
ire. talem se exhibuit discipulis in corpore: quał
apud illos in mente erat. Frobandi aũ erant si
hi qui eum.⁊ si necdum ut dm̃ diligererent. sal¬

Expanded text:
, interpretabatur illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Hoc nobis in loco non ulla Scripturam interpretandi, sed gemina nos ipsos humiliandi necessitas incumbit, qui neque in Scripturis quantum oportet edocti, neque ad implenda quae discere forte potuimus, quantum decet, sumus intenti. Nam si Moses et omnes propnis in gloriam suam intraturum, qua ratione  suarum modulum neque Scripturas qualiter ad Christum pertineant investigare, neque ad gloriam quam cum Christo habere cupiunt per passiones tribulationum desiderant attingere? Et appropinquaverunt castello quo ibant, et ipse se finxit longius ire. et coegerunt illum dicentes: Mane nobiscum, quoniam advesperascit, et inclinata est jam dies. Et intravit cum illis. Nihil simplex veritas per duplicitatem fecit, sed quod dicitur: Finxit se longius ire, talem se exhibuit discipulis in corpore, qualis apud illos in mente erat. Probandi autem erant si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, sal
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩficatus est contumeliam fecerit. serdito ma¬
lo cultore: iunea dabitur alteti. cum dono
qp̃e quod suꝑb spreuit. humilis quisq dita¬
bitur. S et hoc quod principes sac̾dotum
et sctibe manum mitere querentes in iħm.
teccore ppłi retinentur cotidie geritur in ec¬
clesia: cum quilibet solo de nomine. fr̃ eum
quem non diligit in eccłiastice fidei ac pacis
pugnate Qui tamen sicut de stultissima aui¬
um structione dñs ait. Cum tempus fuerit¬
alas in altum erigit: quia ꝑsequendo eccłiã
quasi dñm eriici ad dicere. et ostentui gaude¬
bit habere. Et obseruantes miserunt insidia¬
tores qui se uistos simularent. ut caꝑent eũ
u serione et traderent illum pͥncipatui et
potestatui presidis. Querentes dñm comp̃¬
hendere pͥncipes sacerdotum et scribe timu¬
crunt ppłm. atq idco quod ꝑ se non poterant
ptesidis manib efficere temptabant. ut ue¬
bit ipsi a morte eius uiderentur immunes.

Expanded text:
sanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito masanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, vinea dabitur alteri, cum dono gratiae quod superbus sprevit humilis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum et scribae manum mittere quaerentes in Jesum terrore populi retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis , impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas eriget, quia persequendo Ecclesiam, quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et observantes miserunt insidiatores, qui se justos simularent, ut caperent eum in sermone, et traderent illum principatui et potestati praesidis. Quaerentes Dominum comprehendere principes sacerdotum et scribae, timuerunt populum, atque ipraesidis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ad ipsos dixerit similitudinem istam.
stincipes sacetdotum et scribe quasi menti¬
entem contra se dñm querebant interficere.
s hoc quidem querendo docebant uera et qͥ
dicebat. Ipse quippe est bees. cuius in istam
necem aiebat c̃e iundicandam. Iui nequã
coloni qui ab occidendo dĩ filio ad modicũ
quidem timore humano retardati. donec
ueniret hora eius. Nun quam u duuno amo¬
re potuere cohiberi. Morali sane intellectu
cuiq fidelium. cum misterium baptismi
quod ecerceat oꝑando commitit᷑. quasi iti¬
nea quam excolat locatur. Mittitur seruus
unus. alter et tetcis qui defruetu accipiant.
cum lȩx.psalmodia. ꝓphetia. quarum moni¬
tionem bene agendo fequatur. legitut: s mis¬
sus seruus contumeliis affectus uel cesus eici¬
tut cum seimo auditus. uel contempnitur.
uel quod ẽ nequius etiam blasphematur. Mi¬
ssum insuꝑ heredem. quantum in se ẽ occidit.
qui et filium dĩ conculcauerit. et sp̃u gr̃e quo

Expanded text:
quod ad ipsos dixerit similitudinem istam. quod ad ipsos dixerit similitudinem istam. Principes sacerdotum et Scribae quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere, sed hoc fidem quaerendo, docebant vera esse quae docebat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu cuique fidelium, cum mysterium baptismi, quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel, quod pejus est, etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occidit, qui et Filium Dei conculcaverit, et Spiritui gratiae quo
Abbreviated transcription (Latin):
istum lapidem conquassabitur. suꝑ quem
autem ceciderit. comminuet illum. Alud
est offendere xp̃m ꝑ mala oꝑa. aliud negate
ꝑ impietatem. Qui peccator ẽ. et tamen illi
credit: cadit quidem suꝑ lapidem. et con¬
quassatur. s non omnino comininutur.
Reseruatur enim ꝑ pacientiam ad salu¬
tem. Supta quem uero ille cecidit. hoc
est cui lapis ipse irruetit et qui xp̃m petu¬
tus negarit. comminuet eum. ut ne testa
quidem remaneat. in qua hauriatut aqua
ptisillum. Siue de his dieit quod cadunt.
qui illum modo contempnunt. uel tnuiriis
afficunt. ideo nondum penitus interetunt
s tamen conquassantur ut non recti ambu¬
lent. Supra quos autem cadit: tieniet illis
desuꝑ in indicio cum pena ꝑditionis. Ideo
dixit comnunuet eos: ut suit impii quem¬
admodum ille quem picit uentus ã facie
terre. Et querebant principes sacerdotum
et scribe mittere in illum manus in illa ho¬
ra. et tuuerunt ppłm. Cognouecunt enum

Expanded text:
illum lapidem, conquassabitur: supra quem illum lapidem, conquassabitur: supra quem autem ceciderit, comminuet illum. Aliud est offendere Christum per mala opera, aliud negare per impietatem. Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conquassatur, sed non omnino comminuitur, reservatur enim per sapientiam ad salutem. Supra quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, qui et Christum penitus negaverit, comminuet eum, ut ne testa quidem remaneat, in qua hauriatur aquae pusillum . Sive de iis dicit, quod cadunt super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt. Ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur, ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit: Comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Et quaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in illum manus illa hora, et timuerunt populum. Cognoverunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
ficantib reꝑbatum. in caput anguli diẽ
ẽẽ ponendum nisi quia xp̃c auobis repba¬
tus et occisus. credituris est gentib p̾dican¬
dus. ut quasi lapis angularis duos condenꝰ
insemet ipsum ex utroq ppło unam sibi fide¬
lium ciuitatem. unum templum edificet:
eosdem enun sinagoge magistros. quos
supta colonos dicerat. nunc edificantes
appellat quia qui subditam sibi plebem ad
ferendos uite fructus quasi uineam excołe.
ipsi hanc deo inhabitare dignam. quasi con
struere et ornare iubebantut. Uñ & apłs fide¬
lib scribens ait. Dei agri cultura. dei edifica¬
tio estis. S qui unee dĩfructum negare qi
mui dĩ lapidem p̾ciosum. electum. qui id
infundamentis. uel in angulo ponendus
erat. subtrahere: hoc ẽ fidem xp̃i audito¬
tib suis conabantur eriꝑe. S illis licet¬
nolentib idem lapis caput angali firmauit
quia de utroq ppło quot quot ipse uoluit
sua fide conunxit. Omnis qui ceciderit supͣ¬

Expanded text:
ficantibus reprobatum in caput anguli dicit ficantibus reprobatum in caput anguli dicit esse ponendum, nisi quia Christus a vobis reprobatus et occisus, credituris est gentibus praedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque populo unam sibi fidelium civiEosdem enim synagogae ministros, quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat, quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam excolere ipsi hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere, et ornare jubebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui vineae Dei fructum negare, qumui Dei lapidem pretiosum electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat subtrahere, id est, fidem Christi auditoribus suis conabantur eripere. Sed illis nolentibus idem lapis caput anguli firmavit, quia de utroque populo quotquot ipse voluit sua fide con
Abbreviated transcription (Latin):
S quasi cadauer uile ꝓiecerunt: quia qͣn¬
tum in se erat. a suis cum finib excludentes.
gentib suscipiendum dederunt. Quid gͦ
faciet illis dñs uinee: Ueniet a ꝑdet colo¬
nos istos. et dabit iuneam aliis. Quo au¬
dito: dixerunt illi. Absit. Contradixerunt
sententie dñi. quia contra suã ꝑfidiam dic¬
tam ẽẽ cognonerunt. Intelligebant para¬
bolam mercto sc̃itatis ad capienda miste¬
rii uerba platam. s malicie flamimis ad
augenda que dicebantut accensi: atq ideo
que in mente habuerant qͣmus in para¬
bolis dicta: quasi iam olu meditata cog¬
nouere parati. Negantib gͦ uideis. iustũ
fore scientiam diuune legis. quam ipsi sꝑ¬
nebant ad gentes transferri: quid saluator
respondeat intuere. Ille autem aspiciens eos
ait. Quid ẽ gͦ quod scͥptum ẽ. lapidem quẽ
reprobauerunt edificantes hic factus est
in caput anguli: Quomodo inquit in
plebitur hec ꝓphetia. quȩ lapidem ab edi¬

Expanded text:
sed quasi cadaver vile projecerunt. Quia, quansed quasi cadaver vile projecerunt. Quia, quantugentibus suscipiendum dederunt. Quid ergo faciet illis dominus vineae? Veniet et perdet colonos istos, et dabit vineam aliis. Quo audito, dixerunt illi: Absit. Contradixerunt sententiae Domini, quia contra suam perfidiam dictam esse cognoverunt. Intelligebant enim parabolam non merito sanctitatis ad capienda mysterii verba jam parati, sed malitiae flammis ad agenda quae dicebantur accensi, atque ideo quae in mente habuerant, quamvis in parabolis dicta, quasi jam olim meditata cognoscere parati. Negantibus ergo Judaeis justum fore scientiam divinae legis quam ipsi spernebant ad gentes transferri, quid Salvator respondeat intuere. Ille autem aspiciens eos ait: Quid est ergo hoc quod scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes hic, factus est iplebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedi
Abbreviated transcription (Latin):
am magis que ex lege ẽ iusticiam prefecte:
ac gentib imbuendis conabantur inserere.
Et ciectum illum extta uineam: occider̃t.
Extra uineam heres uinee trucidat᷑: qr
ib̃s ut scĩficaret ꝑ suum sanguinem ppłm.
extra portam passus est. Siue eiectus extra
uineam et occistis ẽ: quia prius ab incredu¬
loꝵ corde repulsus. ac deinde eruci adductꝰ
est. In cuiꝰ figuram moy ses altare holocausti
in quo uictimaꝵ sangius funderetur: non
intra tab̃naculum. s ad hostium posuit
mistice dicens. quia ee dm̃ce ctucis altare ex¬
tra ierosolinoꝵ portam ponendum. ec ipse
uera patris hostia xp̃c a domo iudeorum
quã scĩficaturus adierat: non intimo corde
recipiendus. s foris ect suo cruore tingendꝰ.
Quod uͦ sed̃m marcum mutato ordine dr̃.
et apprehendentes eum occidetunt. et cie¬
cerunt extra uineam: notat eos ꝑturatie.
qui nec crucifixo et resuscitato a mortius
dño predicantib apłis credere uoluerunt.

Expanded text:
am magis, quae ex lege est, justitiam praeferre, am magis, quae ex lege est, justitiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere. Et ejectum illum extra vineam, occiderunt. Extra vineam haeres vineae trucidaturs ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est. Sive ejectus extra vineam et occisus est, quia prius ab incredulorum corde repulsus, ac deinde cruci addictus est. In cujus figuram Moyses altare holocausti in quo victimarum sanguis funderetur, non intra tabernaculum, sed ad ostium posuit, mystice docens quia et dominicae crucis altare extra Jerosolymorum portam ponendum, et ipse vera Patris hostia Christus, a domo Judaeorum quam sanctificaturus adierat, non intimo corde recipiendus, sed foris esset suo cruore tingendus. Quod vero secundum Marcum mutato ordine dicitur: Et apprehendentes eum occiderunt, et ejecerunt extra vineam , notat eos pertinaciae, qui nec crucifixo et resuscitato a mortuis Domino praedicantibus apostolis credere voluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mittam filium meum dilectum. forsitan
cum hunc iuderint uerebunt᷑. Qd̃ dñs uinee
dubitatine & delib̾atiuo modo loqui dr̃:
non de ignorantia uenit. Quid enun nescrat
cogitauerunt inter se dicentes. Hic ẽ heres.
occidamtis eum ut nr̃a fiat hereditas. Ma¬
nifestissime dñs ꝓbat iudeortm pͥncipes non
ꝑ ignorantiam s inuidentiam crucifixisse
filium dĩ. Intellexerunt enim hunc ẽe. eui
dictum est. Postula a me. et dabo tibi gentes
hereditatem tuam. Et ꝓpterea quasi sibi
consulentes: aiebant. Ecce mundus totus
post eum abiit. Et si dimittimus eum fic:
om̃s credent in eum. hereditas ergo filii
eccłia ẽ. cunctis ei data de gentib. quã nõ
moriens illi pater reliquit: s ipsa morte sua¬
mitabiliter acquisunt. quia resurgendo po¬
ssidebit. Hanc autem occiso eo mali coloni p̃¬
ripere moliebantur: cum crucifigentes eum
uidei fidem que ꝑ eum est extinguere. et su¬

Expanded text:
Mittam Filium meum dilectum; forsitan, Mittam Filium meum dilectum; forsitan, cum hunc viderint verebuntur. Quod Dominus vineae dubitative, et non deliberativo modo loqui dicitur, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat cogitaverunt intra se, dicentes: Hic est haeres, occidamus illum, ut nostra fiat haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidentiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit; et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo Filii Ecclesia est cunctis ei data de gentibus, quam non moriens illi Pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quia resurgendo possedit. Hanc autem occiso eo mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem, quae per eum est, exstinguere, et su
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt ꝑsecuti. et occiderunt eos qui p̾nun¬
tiabant de aduentu iusti: et hii autem mul¬
ta de huiꝰ iunee sterilitate dixerunt. S uniuᷤ
ieremie planctum: ponere sufficiat. Ego aũ
inquit plantaui te uineam electam: om̃e
semen uerum. quomͦ ergo cont̾isa es in pra¬
uum uinee aliene: ꝓ cuuis uinee tuitione.
ne uidelicet in ea siue ꝓ ea. fragilis et infirme
citoꝙ ꝑiture suauitatis olus nasceretur:
naboth iezrabeliten. non solum uulneratũ.
uerum etiam legimus extinctum. Cuius
et si nullum ꝓpheticum dictum accipimꝰ:
tamen ꝓpħicum factum. quia multos pro
hac uinea futuros martires ꝓptio sangui¬
ne ꝓpħauit. His sane trib secuorum gradi¬
b. omnium sub lege doctorum figuram po¬
sse comp̾hendi: añs alibi manifeste ꝓdit di¬
ctns. Qm̃ necesse ẽ compleri omnia quȩ scrip¬
ta sunt in lege moysi et ꝓpħis et psalmis de
me. Bixit aitem dñs tunee. Quid faciam

Expanded text:
non sunt persecuti? et occiderunt eos qui praenunnon sunt persecuti? et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu justi . Et hi autem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum. Quomodo ergo conversa es in pravum, vinea aliena ? Pro cujus vineae tuitione, ne videlicet in ea sive pro ea fragilis et infirmae citoque periturae suavitatis olus nasceretur, Naboth Jezraheliten non modo vulneratum, verum etiam legimus exstinctum. Cujus et si nullum propheticum dictum accipimus, tamen propheticum factum, quia multos pro hac vinea futuros martyres proprio sanguine prophetavit. His sane tribus servorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste prodit, dicens: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psame . Dixit autem Dominus vineae: Quid faciam?
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dauid quocor ppłi ad suꝑna suspenderet:
initerius carnalium oꝑum iuctimarũ lau¬
des dm̃i continuas suaui melodia decantare
constituit. S & hunc affectum contumelia
diniserunt manem. Dicentes enim. Que no¬
bis pars in dauid. aut que herecłitas in filio
ysai: tegnum sunul datud ignobili stirpe.
et teligionem impietate mutarunt. At tam̃
ille ꝓ hac iuinea que de egypto tͣnslata pa¬
lestine montes stia umbra ꝓtexit. ne fundit᷑
ecterminetur exprat. Dñe d̃s uirtiitum con¬
nerte nunc: respice decelo et uide & iusita
uineam istam. et dirige eam quam planta¬
uit dextera tua. Ubi patitet exponit qui sit
homo ille qui hanc iuneam plantauit: do¬
minus scilicet ds̃ uirtutum. Et addidit t̾¬
cium mittere. Qui illum uuln̾antes eiece¬
tunt lercium seruum ꝓpħarum choꝵ in¬
tellige qui continus attestationib ppłm
conuenerunt. et que huic iunee uentura im¬
minerent mala p̾dixerunt. S quem ꝓpħaꝵ

Expanded text:
ipse David quo cor populi ad superna suspenderet, ipse David quo cor populi ad superna suspenderet, inter ritus carnalium victimarum, laudes Domini continuas suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum contumelia, dimiserunt inanem. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? Regnum simul David ignobili stirpe et religionem impietate mutarunt. Attamen ille pro hac vinea, quae, de Aegypto translata Palestinae montes sua umbra protexit ne funditus exterminetur exorat. Domine Deus virtutum, convertere nunc, respice de coelo, et vide, et visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextera tua. . Ubi pariter exponit qui sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus scilicet Deus virtutum. Et addidit tertium mittere, qui et illum vulnerantes ejecerunt. Tertium servum, prophetarum chorum intellige, qui continuis attestationibus populum convenerint, et quae huic vineae ventura imminerent mala praedixerint. Sed quem prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
quereretur: inuentus ẽ. Seruus gͦ qui pri¬
mo missus ẽ. ipse legifer moyses intelligit᷑.
qui quadraginta annos continuos fruictũ
aliquem legis quam dederat. a cultorib
inquirebat. S cesum eum dimiserunt ma¬
nem. Irritauerunt enim moysen in casttis.
a aron scm dm̃i. Et uexatus est moyses ꝓpt̾
eos. quia exacerbauerunt sp̃m euis. Qui e
ipse seruus quid de fructu uinee sentiat: pa
lam carmine declarat dicens. Ex uinea eñ
sodomoꝵ uitis eorum. et ꝓpago eorum go
morre. Uua eorum uua fellis. botrus ama¬
rissimtis. Ipsis furor draconum iunum eoꝵ
et furor aspidum insanabilis. Et addidit
alterum seruum mitt̾e. Illi autẽ hunca a qͦ
cedentes et afficientes contumelia⁊ łiim¬
serunt manem. Seruus alter dauid ꝓpħam
regemq significat. qui post moysen tnissui
est ut colonos uinee post edita legalia psal¬
modie modulatione. et dulcedine cythare
ad exercitum boti oꝑis excitatet. Nam ce

Expanded text:
quaereretur, inventus est. Servus ergo qui priquaereretur, inventus est. Servus ergo qui primo missus est ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos fructum aliquem legis quam dederat a cultoribus inquirebat; sed caesum eum dimiserunt inanem. Irritaverunt enim Moysen in castris, et Aaron sanctum Domini. Et vexatus est Moyses propter eos, quia exacerbaverunt spiritum ejus. Qui et ipslam carmine declarat dicens: Ex vinea enim Sodomorum vitis eorum, et propago eorum ex Gomorrha. Una eorum uva fellis, botrus amaritudinis ipsis. Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . Et addidit alterum servum mittere. Illi autem hunc quoque caedentes, et afficientes contumelia dimiserunt inanem. Servus alter David prophetam regemque significat, qui post Moysen missus est, ut colonos vineae, post edicta legalia, psalmodiae modulatione et dulcedine citharae ad exercitium boni operis excitaret. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet inferens: qua et illos impietatis ar
guat. et ad gentes regnum dĩ doceat tͣns¬
ferendum. Homo gͦ qui plantauit uineam:
ipse ẽ qui uixta aliam parabolam condux̃
oꝑarios in uineam suam. Uinea enim dm̃
sabaoth domus iscł est: colomi idem sunt
oꝑarii. qui adcͤolendam uneam hora pͥma.
tercia. sexta. et nona: dicuntut ẽẽ conducti.
Ipse autem peregre fuit: non loci mutatione.
Nam d̃s unde adee̾ potest qui loquitur. ce¬
lum & t̾ram ego implebo: & alibi. Ds̃ ego
appropinquans. et non de longinquo: dicit
dñs. S abire dt̃ auinea: ut uinitorib li¬
berum oꝑandi arbitrium derelinquat.
Cui simile ẽ qd̾ locata colonis unea: ꝑ yfa¬
Et in tempore misit adcułtores setuum: itr
de fructu uinee darent illi. Qui cesum: di¬
miserunt eum manem. Bene tempus ftuc¬
tiuum posuit: non ꝓuentum. Nullus enĩ
fructus extitit uideorum. nullus huius
iunee ꝓuentus. Tamen si crebro ac sollicite

Expanded text:
scilicet, inferens, qua et illos impietascilicet, inferens, qua et illos impietaguat, et ad gentes regnum Dei doceat transferendum. Homo ergo qui plantavit vineam, ipse est qui, juxta aliam parabolam, conduxit operarios in vineam suam . Vineam enim Domini Sabaoth, domus Israel est . Coloni iidem sunt operarii qui ad excolendam vineam, hora prima, tertia, sexta, et nona dicuntur esse conducti. Ipse autem peregre fuit, non loci mutatione. Nam Deus unde abesse potest, qui loquitur: Coelum et terram ego impleo ? et alibi: Ego Deus appropinquans, et non de longinquo, dicit Dominus? Sed abire dicitur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cui simile est, quod locata colonis vinea per IsaEt in tempore misit ad cultores servum ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem. Bene tempus fructuum posuit, non proventuum. Nullus enim fructus exstitit Judaeorum, nullus hujus vineae proventus, tametsi crebro ac sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos euis induam conftisione. Notandũ
autem quod duas ob causas maxime sci¬
entia u̾itatis est occultanda querentibus.
cum uidelicet is qui querit. aut minus ca¬
pax ẽ ad intelligendum quod querit. aut
odio uel contemptu ipsius u̾itatis indig¬
nus ẽ cui debeat aꝑiri quod querit. Quorũ
ꝓpter unum dñs ait. Adhuc multa habeo uo¬
bis dicere. s non potestis portare illa mͦ. Prop¬
ter aliuid uͦ discipulis precipit. Nolite scm̃
dare canib. neq mutatis margaritas ur̃as
aute porcos. Cepit autem dicere ad plebem
parabolam hano Homo plantauit uineã
et locauit eam colonis: & ipse peregre fuit.
multis temporib. Docente dño ppłm et
euangelizante: conuenerunt pͥncipes sacer
dotum. et scribe cum semorib intertogatie¬
runt temptantes eum in qua potestate sig¬
na faceret. Quib sua arte suꝑatis dominꝰ:
que ceꝑat exequitur. Siquidem et illis au¬
dientib: plebem nragis quod uerba sua li¬
bentius audiat allo quitur parabolam

Expanded text:
Inimicos ejus induam confusione . Notandum autem quia duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus, cum videlicet is qui quaerit aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis indignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Propter aliud vero discipulis praecipit: Nolite dare sanctum canibus neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, et locavit eam colonis, et ipse peregre fuit multis temporibus. Docente Domino populum et evangedotum et scribae cum senioribus, et interrogaverunt, tentantes in qua potestate signa faceret. Quibus sua arte superatis, Dominus quae coeperat exsequitur, siquidem et illis audientibus, plebem magis quod verba sua libentius audiat, alloquitur, parabolam,
Abbreviated transcription (Latin):
slunc ati exaltare suꝑ celos ds̃: et suꝑ omnem
inquit terram gła tua. Et in euangelio pͥus
dixit. In uiam gentium ne abierttis. Post pas¬
sionem uͦ: cuntes docete om̃s gentes. Exclaman
uoce magna iħc: ait. Pater in manus tuas cõ¬
mendo sp̃m meum. Et hec dicens expirauit.
Patrem inuocando filium dĩ se e̾e declarat. sp̃m
uͦ commendando non defectum sue uurtittsᷤ
s̃ confidentiam ciusoem eum patte potestats
insinuat. Amat enim głam dare patri: tt noꝰ
edificet głam dare creatori. Commendat itig
patri sp̃m: uixta hoc quod delectato patre¬
et corde et exultantib spe resurgendi labtis
in alio psalmo dicitur. Qm̃ non derelinques
animam meam in inferno nec dabis scm tu¬
um uidere corruptionem. Uidens autẽ cen-¬

Expanded text:
. Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem . Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem inquit terram gloria tua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero: Euntes docetvoce magna Jesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et haec dicens exspiravit. Patrem invocando Filium Dei se esse declarat. Spiritum vero commendando, non defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat enim dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Commendat itaque Patri spiritum, juxta hoc quod delectato corde et exsultantibus spe resurgendi labiis, in alio psalmo loquitur: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
et de adam peccante scͥptum ẽ. quod audi¬
etit uocem dñ dĩ deambulantis in paradi¬
so ad auram pꝰ meridiem. Post meridiem
namq inclinata luce fidei. ad autam uͦ:
refrigescente fetuore caritatis. Deambulanᷤ
autem audiebatur. quia ab homine pec
cante recesserat Rationis gͥ ordo poscebat.
ut eodem temporis articulo quod tunc ade
peccanti obeluserat. nunc latroni penitenti da¬
minus paradisi ianuam panderet. Et uelum
templi scissum ẽ. medium. Hoc expirante do¬
mino factum ẽ: sicut matħs marchusq con¬
testãtur. S lucas p̾occupando narrauit. uole
illud miraculum miraculo adungere. Cum di¬
xisset sol obscuratus ẽ continuo adungendũ
existimauit. Et uelum templi scissum est mt¬
dium. Scinditut autem uelum templi: ut ar¬
cha testam̃ti ⁊ omnia legis sactamenta. qui
ptius tegebantur appareant:atq ad ppłm tͣn¬
seunt nationum. Ante ecenim dictum fuerat.
Notus in uidea ds̃. in isrł magnum nom̃ eiꝰ

Expanded text:
et de Adam peccante scriptum est quod audiet de Adam peccante scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei; ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebacante recesserat. Rationis igitur ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisi januam panderet. Et velum templi scissum est medium. Hoc expirante Domino factum est, sicut Matthaeus, Marcusque contestantur, sed Lucas praeoccupando narravit. Volens enim miraculum miraculo adjungere, cum dixisset Sol obscuratus est, continuo subjungendum existimavit: Et velum templi scissum est medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Ambo namq similes crucifixi s unus incruce
blasphemiĩs peior. alter ẽ confessione martir ef¬
fectus: quia ꝑ baptismum quo cum peccatores
ẽemus abluimur: alii dum dm̃ in carne pas¬
sum fide. spe. et caritate laudant coronantut.
alii dum aut fidem. aut oꝑa baptismi hab̃e
renuunt. dono quod acceꝑe pͥuantut. Erat
autem fere hora sexta. ⁊ tenebre facte sunt in
uniu̾sa terra. usq in horam nonam. Et obscu¬
ratus est sol. Clarissimum lumen mundi
retraxit radios suos. ne aut pendentem ui¬
deret dñm. aut impii blasphemantes. sua
luce fruerentur. Et notandum qd̾ dñs sexta
hora hoc. ẽ recessuro ã centro mundi sole erui¬
cifixus sit. Diluculo autẽ hoc ẽ oriente sole re¬
surrectionis sue misteria celebrarit. Statu enĩ
temporis signauit quod affectu oꝑis ȩxhibu¬
it. qua mortuus est ꝓpter peccata nr̃a. ⁊ re¬
surrexit ꝓpter iustificationem nr̃am. Nam

Expanded text:
Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemiis pejor, alter est confessione martyr effectus. Quia per baptismum quo cum peccatores essemus abluimur, alii dum Deum in carne passum, fide, spe, et charitate laudant, coronantur; alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono quod accepere privantur. Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt in universa terra usque in horam nonam, et obscuratus est sol. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurr
Abbreviated transcription (Latin):
citer tenuit: qui frẽm ⁊ conlatronem ꝑ simili
scelere morientem ⁊ de iniquitate sua arguit
et ei uitam quam cognouerat p̾dicauit. Iue
qui talis ad crucem uenit ex culpa. ecce quał
a cruce recedit ex gr̃a. Confitebatur dñm. qͣm
uidebat secum humana infirmitate mori¬
entem: quando negabant apłi. eum quem
mitacula uiderant diuina uirtite facien¬
mecum etis in paradiso. Pulcherrimũ affectan¬
de conu̾sationis exemplum: qd̾ tam cito la¬
troni uenia telaxatut. et uberior ẽ grã quam
precatio. Semꝑ enim plus dñs tribuit: quã
rogatut. Ille enim togabat ut memor sui e̾et
dñs: cum uenisset in regnum suum. Dñs autẽ
ait. Amen dico tibi: hodie mecum etis in pa¬
radiso. uita ẽ enim eẽ cum xp̃o. quia tibi
xp̃c. ibi regnum. Quidam duos latrones cum
dño crucifixos duob baptiratoꝵ grnerib
coaptant. Quicunq enim baptitati sumus
in xp̃o cħu: in morte ipsus baptizati sumus.

Expanded text:
citer tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili citer tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum, quem miracula viderant divina virtute facienmecum eris inparadiso. pulcherrimum adfectandae conuersionis exemplum, quod tam cito latroni uenia relaxatur et uberior est gratia quam precatio; semper enim plus dominus tribuit quam rogatur. ille enim rogabat ut memor sui esset dominus, cum uenisset in regnum suum, dominus autem ait: amen, amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso; uita est enim esse cum Christo, quia ubiChristus, ibi regnum. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus .
Abbreviated transcription (Latin):
tione es. Et nos quidem iuste nam digna
factis recipimus. hic uͦ nichil mali gessit.
Et dicebat ad tħm. Dñe memento mei: cum
ueneris in regnum tuum. Quis huiꝰ latronis
animum non miret᷑. inmo uiuantis eum
dñi gr̃am. quis digne miretut. digna gr̃aꝵ
actione ueneretur: In ctuce claui manus eiꝰ
pedesq ligauerunt nichilq in eo a penis li¬
berum. nisi cor.⁊ lingua remanserat. Inspiran¬
te dño totum illi obtulit. quod in se liberum
inuenit. Ut uixta hoc quod scͥptum ẽ. corde
creditut ad usticiam ore confitetur ad salu¬
tem. In corde aũ fidelium tres sũmoꝑe mane¬
re uirtutes: testatur apłs dicens. Nunc autẽ
manent fides. spes. caritas. quas cunctas subi¬
ta repletus gr̃a. ⁊ accepit latro ⁊ seruauit in
ctuce fidem namq ħabuit : qui regnaturũ
dñm credidit quem secum pariter morientẽ
uidit. Spem habuit. qui regni eius aditum
petiuit. Caritatem quoq in morte sua uiua¬

Expanded text:
tione es. Et nos quidetione es. Et nos quidectis recipimus. Hic vero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne miretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavit. Charitatem quoque in morte sua viva
Abbreviated transcription (Latin):
tiet forte aliquos. quomodo alii euangłiste
dicant. latrones qui crucifixi erant cum eo
conuitiatos ei. Et quidem untis eoꝵ quando
conuitiatus ẽ scd̃m lace testimonium. alter
et compescuit cum. et in dm̃ credidit. S in¬
telligamꝰ eos breuiter ꝑstringentes. hunc
locum pluralem numerum ꝓ singulari po¬
suisse: sicut in epła ad hebreos legimus plu¬
ralitet dictum. Causerunt ora leonum. cum
solus daniel significari intelligatur. Et plu¬
talitet. dictum secti sunt: cum de solo ysaia
tradatut. In psalmo etiam qd̾ dictum est.
asticerunt teges tertȩ: et pͥncipes conuene¬
tunt in unum. pluralem numerum ꝓ sin¬
gulari positum in actib apłoꝵ inuenitut.
Nam reges ꝓpter herodem. pͥncipes ꝓpter
pilatum intellexerunt: qui testimonium
eusdem psalmi. adhibuerunt. Quid autem
usitatius u̾bi gr̃a qͣm ut dicat aliquis ⁊ tus¬
tici mͥ insultant. etiam si unus insultet
Respondens alterꝰ increpabat illum dicens.
Neꝙ tu times dm̃: quod in eadem dampna¬

Expanded text:
vet forte aliquos quomodo alii evangelistae dicant latrones qui crucifixi erant cum eo, conviciatos ei. Unus quidem eorum quando conviciatus est, secundum Lucae testimonium, alter et conspexit eum, et in Deum credidit. Sed intelligamus eos breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse. Sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum: Secti sunt , cum de solo Isaia tradatur. In psalmo etiam quod dictum est: Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum , pluralem numerum pro singulari positum, in Actibus Apostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Respondens autem alter increpabat illum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damna
Abbreviated transcription (Latin):
elegerunt ademptorem: m̾ito salutem uitãꝙ¬
et latrociniis se ac seditionib in tantum sub¬
mersetunt. ut et patriam regnumq suum qd̃
plusquã xp̃m amauere ꝑdiderunt. ⁊ hactenus
eam quã uendidere. uel anime uel corporis li¬
bertatem reciꝑe non potuerunt. Itetum autẽ
pilatus locutus ẽ ad illos: uolens dimittere
tħm. At illi subclamabant dicentes. Crticifige.
ctucifige eum. Quanta ꝑfidoꝵ crudelitas. qui
non solum occidere innocentem. s ⁊ pessimo
genere mortis occidere. hoc ẽ. crucifigere desi¬
derat: sendentes enim in ligno. crucisixi cla¬
ub. ad lignum pedib manib q confixi pro¬
ducta morte necabantur.⁊ diti uiuebatur.
incruce non quia longior uta eligebatut.
s quia mors ipsa ꝓtendebatur: ne dolor ci¬
tiuis finiretur. Uet̾um ipse de morte pessima
occidit omnem mortem. Pessima enum erat ñ
intelligentib uideis. Nam a dño electa erat.
Ipsam enu crucem suam. signum habiturus

Expanded text:
elegerunt ademptorem, merito salutem peelegerunt ademptorem, merito salutem peet latrociniis se ac seditionibus in tantum submerserunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere, vel animae, vel corporis libertatem recipere non meruerint. Iterum autem Pilatus locutus est ad illos, volens dimittere Jesum. At illi subclamabant dicentes: Crucifige, Crucifige eum. Quanta perfidorum crudelitas, quae non solum occidere innocentem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est crucifigere desiderant! Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur, et diu vivebantur in cruce, non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat, non intelligentibus Judaeis. Nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o repperisse: s tantum in occidendo ł
illudendo. innoxio aliene crudelitatis obtem¬
ꝑasse clamorib. Pereant gͦ scripta: quȩ tanto
post tempore contra xp̃m composita. ñ illud
apud pilatum magice artis accusatum. sed
uos apud dñm ꝑfidie ⁊ falsitatis accusandos
ẽẽ demonstrant. Emendatum gͦ illum dunit¬
tam. flagris illum ⁊ ludibriis quantum ipsi
iubetis. dum mͦ innoxium sanguinem non si¬
tiatis. afficiam. Necesse autem habebat dum¬
ttere eis. ꝑ diem festum unum uinctum. Necesse¬
autem habebat dimittere non imperiali legis
sanctione. s annua gentis cui ꝑ talia placere
gaudebat. consuetudine deuinctus. Exclamauit
autem uniu̾sa simul turba dicens. Tolle hitnc
et dunitte nobis baraban. Qui erat ꝓptet se¬
ditionem quandam factam in cuutate ⁊ homi
hodie sua precatio: quã tanto labore impetra¬
tunt. Quia enim data sibi optione ꝓ tħu la¬
tronem ꝓ saluatore. interfectorem ꝓ datore uite

Expanded text:
in Christo reperisse, sed tantum in occidendo vel in Christo reperisse, sed tantum in occidendo vel illudendo innoxio alienae crudelitatis obtemperasse clamoribus. Pereant ergo scripta, quae tanto post tempore contra Christum composita, non illum apud Pilatum magicae artis accusatum, sed vos apud Dominum perfidiae et falsitatis accusandos esse demonstrant Emendatum ergo illum dimittam. Flagris illum et ludibriis quantum ipsi jubetis, dummodo innoxium sanguinem non sitiatis, afficiam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Necesse habebat, non imperialis legis sanctione, sed annua gentis, cui per talia placere gaudebat, consuetudine devinctus. Exclamavit autem simul universa turba, dicens: Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam, qui erat propter sedithodie sua petitio quam tanto labore impetrarunt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae
Abbreviated transcription (Latin):
te dimittendum decernere uelit exploret. Postre¬
mo ⁊ huiꝰ agnita uoluntate. nec inuento in thu
facinore: etiam plebis cui tinum diitere ꝑ
pascha consueuerat: sententiam querit. Iterũ
quoꝙ ac tercio dimittere illum uolens int̾ro¬
gat. s quo curiosus auxiliatorem dimittendi
tħm. quẽ non repperit querit : eo criminosiores
eos quos unanimiter eius mortem desid̾antes
repperit arguit. Obtulistis mͥ hominem hunc
quasi euertentem ppłm. Et ecce ego coram uob̃
interrogans. nullam causam inuenio in hoĩe
isto: ex his in quib eum accusatis. Hȩc dicendo
pilatus. absoluit quidem iħm: quem repbauit
insontem. S ut impleretur scriptuta: quem
absoluit itdicio. crucifixit ministerio. S neq
herodes. Nam remifit eum ad nos: & ecce m¬
chil dignum morte actum ẽ ei. Audi cece ui¬
dee: audi crudelis pagane. Pilatus ipse fate¬
tur. sleq se neꝙ herodem dignum. qͥd morte

Expanded text:
te dimittendum decernere velit, exploret. Postrete dimittendum decernere velit, exploret. Postremo et ejus agnita voluntate, nec invento in Jesu facinore etiam plebis, cui unum dimittere per Pascha consueverat, sententiam quaerit. Iterum quoque ac tertio dimittere illum volens interrogat. Sed quo curiosius auxiliatorem dimittendi Jesum quem non reperit, quaerit: eo criminosiores eos quos unanimiter ejus mortem desiderantes reperit, arguit: Obtulistis mihi hunc hominem, quasi avertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans nullam causam invenio in homine isto ex his in quibus eum accusatis. Haec dicendo Pilatus, absolvit quidem Jesum, quem probavit insontem, sed ut implerentur Scripturae, quem absolvit judicio, crucifixit mysterio. Sed neque Herodes. Nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. Audi, caece Judaee, audi crudelis pagane. Pilatus ipse fatetur, neque se, neque Herodem dignum quid morte
Abbreviated transcription (Latin):
euisdem dñi ac sponsi sui mortem mirata: di¬
lectus inquit meus candidus ⁊ rubieundus.
Candidus scilicet actione. tubicundus sangui¬
ne. Et ipse uariis menbroꝵ suoꝵ flosculis uer¬
nans: in pace lilia gignit. in bello rosas. Et fac¬
ti sunt amici herodes ⁊ pilatus in ipsa die. Nã
antea inunici erant ad inuicem. Hoc nefan¬
dissunum herodis ⁊ pilati fedus. qd̾ in occiden¬
do xp̃o pepigerunt. hactenus eoꝵ uelut here¬
ditario uire successores custodunt. quando gen¬
tiles ⁊ uidei. sicut genere ⁊ religione: ita etiam
mente dissidentes: in xͥanis tam̃ ꝑsequendis.
xp̃iq in eis fide ꝑimenda consentiunt. Pilatus
autem conuocatis principib sac̾dotum. ⁊ ma¬
gistratib et plebe: dixit ad eos. Quantum di¬
mittendi iħm studium gerat pilatus : atten¬
nichil se in eo cause dicit inuenisse: deinde ilt
incepto ꝑsistentib mutit ad herodem. ut si
uł ille quid in eo sceleris inuenire possit an for¬

Expanded text:
ejusdem Domini ac sponsi sui mortem mirata: Diejusdem Domini ac sponsi sui mortem mirata: Dilectus inquit meus, candidus, et rubicundus Candidus, scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipse variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die. Nam antea inimici erant ad invicem. Hoc nefandissimum Herodis et Pilati foedus, quod in occidendo Christo pepigerunt, hactenus eorum velut haereditario jure successores custodiunt, quando gentiles et Judei sicut genere et religione, ita etiam mente dissidentes, in Christianis tamen persequendis, Christique in eis fide perimenda consentiunt. Pilatus autem convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, dixit ad eos. Quantum dimittendi Jesu studium gerat Pilatus, attens, nihil se in eo causae dicit invenisse. Deinde illis in coepto persistentibus, mittit ad Herodem, ut si vel ille quid in eo sceleris invenire possit, an for
Abbreviated transcription (Latin):
sue decreta unoxium condempnabant. indig¬
nos suo sermone ꝑ omnia duceret. Proptet illa
gͦ quib respondere noluit: ad hoc data ẽ. de ag¬
no similitudo. ut in suo silentio non reus sed
innocens haberetur. Ubi enim tacebat: quasi
agnus ꝓ toto grege immolandus. pacientiam
prestabat. Ubi uero respondebat: quasi pastor
bonus ꝓ creditis sibi oitib contra luporum
latronumq insidias pugnabat. Spreuit
autem illum herodes cum exercitu suo: &
illusit indictum ueste alba ⁊ remisit ad pi¬
latum. Qd̃ ueste alba indutur imma culate
dat indicia passionis. qm agnus dĩ immacu¬
latus. totus mundi sit peccata ablaturus.
Qui enim in ueste alba spretus ⁊ illusus. ipse
in casta carne ẽ passus ⁊ sepultus. Aliter. Qd̾
hic alba uixta uero alios euangłistas pur¬
putea uel coccinea ueste indutus illuditur.
geminum martirii genus quo ꝑ sc̃e eccłie
passiones ad ornatut eepͥmit. Quȩ ⁊ innocuã

Expanded text:
suae decreta innoxium condemnabant, indigsuae decreta innoxium condemnabant, indignos per omnia suo sermone duceret. Propter illa ergo, quamvis respondere noluit, ad hoc data est de Agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam praestabat; ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus contra luporum latronumque insidias pugnabat. Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum. Quod veste alba induitur, immaculatae dat indicia passionis, quoniam agnus Dei immaculatus totius mundi sit peccata ablaturus. Qui enim in veste alba spretus et illusus, ipse in casta carne est passus et sepultus. Aliter: quod hic alba, juxta vero alios evangelistas purpurea vel coccinea veste indutus, illuditur, geminum martyrii genus, quo per sanctae Ecclesiae passiones adornatur, exprimit. Quae et innocuam
Abbreviated transcription (Latin):
enim eupiens ex multo tempore iudere illum:
co quod audiret multa de illo ⁊ sꝑabat sig¬
num aliqd̃ uudere ab illo fieri. Interrogabat
autem illum multis sermonib. at ipse nichil
illi respondebat. Lacuit. ⁊ nichil fecit: quia nec
illius crudelitas merebatur uidere diuina.
⁊ dñs iactantiam declinabat. Et fortasse in he¬
rode om̃s impi significantur: qui si legi non
crediderint ⁊ ꝓpħis. mirabilia xp̃i oꝑa in enͣ¬
głio quoq uideri nonpossint. Stabant etiam
pͥncipes sac̾dotum ⁊ scribe constanter accusan¬
tes eum. Accusantib se principib sacerdo¬
tum ⁊ scribis. dñs apud pilatum pauca. apd̾
herodem nulla tespondit: ne uidelicet crimen
diluens. dimitteretur ã preside. ⁊ erucis uti¬
litas differretut. Nam ⁊ ustum ꝓfecto erat
ut pilato qui muctus ferebat sententiam ali¬
qua in parte responderet. herodem uero cete¬
rosꝙ uideoꝵ optimantes. quia contra legis

Expanded text:
enim cupiens ex multo tempore videre illum, enim cupiens ex multo tempore videre illum, eo quod audiret multa de illo, et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus, at ipse nihil illi respondebat. Tacuit, et nihil fecit, quia nec illius crudelitas merebatur videre divina, et Dominus jactantiam declinabat. Et fortasse in Herode omnes impii significantur, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi opera in Evangelio quoque videre non possint. Stabant etiam principes sacerdotum et scribae constanter accusantes eum. Accusantibus se principibus sacerdotum et scribis, Dominus apud Pilatum pauca, apud Herodem nulla respondit, ne videlicet crimen diluens dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Nam et justum profecto erat ut Pilato qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderet: Herodem vero caeterosque Judaeorum optimates, quia contra legis
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. Deniq pilatus nec interro gandum de
hoc ratus saluatorem. s magis ipsum naue¬
ta occasione cupit ab eo iudicando liberum red¬
dere. Nam sequitur. Pilatus autem audiens ga¬
lileam: int̾rogauit si homo galileus ẽẽt. Et ut
cognouit qd de herodis potestate e̾cͥt. remisit
cum ad hetodem. qui ⁊ ipse hicrosolunis etat ilł
dieb. Pilatus quidem ne contra eum quem ui¬
sontem ⁊ ꝓptet iniuidiam traditum cognoue¬
tat sententiam dare cogeretur. Herodi misit¬
cum audiendum. ut ipse potiuis eum eiꝰ qu̾i
patrie tetrarches existebat: uel absolueret.
uel puniret. Uerum diuina ꝓuidentia ne qua
udeis occasio remaneret: quasi non ipsi. seb
tomani xp̃m crucifixeruit: herodes quoꝙ qͥ
uatu. et teligione. erat iudcus. cum exercitu
suo quid de illo senserit. ẽ ostentare ꝑmissus.
qua natus. ⁊ galilee in qua nutritus ẽ. ⁊ conu̾¬
satus: in euis necem conspirantis ostenditur.
herodes autem uiso iħ̃u gausus ẽ ualde. Erat

Expanded text:
. Denique Pilatus neque interrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur: Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut cognovit quod de Herodis potestate est, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat illis diebus. Pilatus quidem, ne contra eum, quem insontem et propter invidiam traditum cognoverat, sententiam dare cogeretur, Herodi eum misit audiendum, ut ipse potius eum qui ejus patriae Tetrarchus existebat, vel absolveret, vel puniret: verum divina Providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixerint, Herodes quoque, qui natu et religione erat Judaeus, cum exercitu suo quid de illo senserit est ostentare permissus. qua natus, et Galilaeae, in qua nutritus est et conversatus, in ejus necem conspirantis ostenditur. Herodes autem visu Jesu gavisus est valde. Erat