comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
RTURBE quidem otiosa opinio
est: quia ħeliam quẽ uentu¬
rum putabant. alii iohanur̃
quem decollatum scirbant. aut
unum de ꝓpħis priorib sur rexisse
credebont᷑. Sed hoc qurrere supra
nos ẽ: alterius sententie. alterius
prudentie ẽ. Namsi paulo apło
satis ẽ. nichil scire usi xp̃m ihm .&.¬

Expanded text:
ne turbae quidem otiosa opinio est, quia alii Helian, quem uenturum putabant, alii Iohannem, quem decollatum sciebant, aut unum de prophetis prioribus surrexisse credebant. sed hoc quaerere supra nos est: alterius sententiae, alterius prudentiae est. nam si Paulo apostolo satis est nihil scire nisi Christum
Abbreviated transcription (Latin):
mortis: ut annunties om̃s laudes eiꝰ.
inportis filir syon. Porte autem
eccłe: porte castitatis sunt. Sunt
porte iusticie: qͦs uistus intrare
consueuit dicens. Aperite mͥ poetaᷤᷤ
iusticie: &. ingressus in ras confite¬
bor dño. Seo ut porta mortis. porta
inferi: ita porta iusticie. di porta
ẽ. Hec est enim porta dñi: iusti
intrabunt ꝑeam. Et idro fuge ꝑ¬
tinatiam delictoꝵ: ne porte tibi
possint inferi pualere. Si enim
dominatum fuerit precatum in
te: mortis porta p̾ualuit. Fuge con¬
tentiones. dissensiones. strepitus.
tumultusq discordir: ne ꝑportas

Expanded text:
mortis, ut adnunties omnes laudes eius mortis, ut adnunties omnes laudes eius in portis filiae Sion. portae autem ecclesiae portae castitatis suportae justitiae, quas justus intrare consuevit dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino . Sed ut porta mortis, porta inferi: ita et porta justitiae, Dei porta est. Haec enim porta Domini, justi intrabunt per eam. et ideo fuge pertinaciam delictorum, ne portae tibi possint inferi praeualere; si enim dominatum fuerit peccatum in te, mortis porta praeualuit fuge ergo contentiones dissensiones strepitus tumultusque discordiae, ne per portas
Abbreviated transcription (Latin):
te uitem fruetuosam: omur̃ urrã
uocabuli gr̃am non negauit: ut et
ipse prerus quidem dr petra habere
soliditatem. constantiam fidei. firmi¬
tatẽ boni. Enitere gͦ: ut & tu petra sis. Itaq
non extra tr: sed intra te prtram requi¬
ras. Petra autem tua actus ẽ: petra
tua mens ẽ. Suꝑ hauc petram edifi¬
cabitur domꝰ tua: ut nullis possit ne¬
quitir spiritalis reuerberari ꝓcellis.
Petra tua fides ẽ. Fundamentum ẽ.
fides eccłe. Si prtra furris. inecclia
eris: quia eccła supra prtrã ẽ. Si in
eccła furris: portę inferi ñ preua¬
lebunt tͥ. Porte inferi: portę mortis
sunt. Porte autẽ mortis: porte ec
clesir esse non possunt. Our autem
sunt porte mortis. hocc̃ porte inferi:
nisi singula qurq peccata: Si for¬
nicatus fueris: portam mortis ingres¬
sus es. Si fidem beseris: portas pene¬
trasti inferi. Si peccatũ mortale cõ¬
miseris: portas mortis intrasti. Seo
potens ẽ d̾s. qͥ rxaltet te de portis

Expanded text:
te uitem fructuosam omnem ueram. te uitem fructuosam omnem ueram. uocabuli gratiam non negauit, ut et ipse sit Petrus, quod de petra habeat soliditatem constantiae, fidei firmitatem. enitere ergo ut et tu petra sis. itaque non extra te, sed intra te petram require. petra tua actus est, petra tua mens est. supra hanc petram aedificatur domus tua, ut nullis possit nequitiae spiritalis euerberari procellis. petra tua fides est, fundamentum est fides ecclesiae. si petra fueris, in ecclesia eris, quia ecclesia supra petram est. si in ecclesia fueris, portae inferi non praeualebunt tibi. portae inferi portae mortis sunt, portae autem mortis portae esse ecclesiae non possunt. quae autem sunt portae mortis, hoc est portae inferi nisi singula quaeque peccata? si fornicatus fueris, portas mortis ingressus es. si fidem laeseris, portas penetrasti inferi. si peccatum mortale conmiseris, portas mortis intrasti. sed potens est deus, qui exaltet te de portis
Abbreviated transcription (Latin):
do. Ille petitis ignib uindicatur: hic
ꝑsecutores suos maluit sanare quã
ꝑdere. Cur autem iherrmiam puta¬
bant: Fortassr quia scĩficatus in uen¬
tre ẽ: sed non hic iherrinias. Ille
sanctificatur: iste scĩficat. Illius scĩ
ficatio cepit ex corpore: hic sc̃s ex
scõ. Cur etiam iohannem baptistã.
nisi forte quia in matris utero positꝰ.
dñi prrsentiam sentirbat: Sed non
iohannes hic. Ille ad orabat inutero:
hic adorabatur. Ille baptizabat in aqͥ:
bat: hic prccata donabat. Et idro
petrus. non exprctabat populi senten¬
tiam: sed suam prompsit dicens. Tues
xp̃c filius di uiui: qui ẽ semꝑ. nec
cepit ut eẽt. &. esse non deficit.x
aGNa autem .xp̃i gr̃a: qͥ omĩa
propr uocabula sua. discipu¬
lux sum mundi. Et id tam̃ qͦ ipse głat᷑.
discipłis nom̃ indulsit. dicens. Uos estis
lux mundi. Ego sum panis uiuus:
ꝙ. nos om̃s uus panis sumus. Ego
sum uitis urra: &. tͥ dicit. plantaui

Expanded text:
deo; ille petitis ignibus uideo; ille petitis ignibus uipersecutores suos maluit sanare, quam perdere. Cur autem Hieremiam putabant? Fortasse quia sanctificatus in vulva est. Sed non hic Hieremias: ille sanctifificatio coepit ex corpore, hic sanctus ex sancto. cur etiam Iohannem populus putat nisi forte quia in matris utero positus domini praesentiam sentiebat? sed non hic Iohannes. ille adorabat in utero, hic adorabatur; ille baptizabat in aqua,bat, hic peccata donabat. Et ideo Petrus non exspectauit populi sententiam, sed suam promsit dicens: tu es Christus filius dei uiui. qui est semper est nec coepit ut esset et esse non deficit. magna autem Christi gratia, qui omnia prope uocabula sua discipulux mundi et id tamen quo ipse gloriatur discipulis nomen indulsit dicens: uos estis lux mundi. ego sum panis uiuus et: nos omnes unus panis sumus. ego sum uitis uera et tibi dicit: plantaui
Abbreviated transcription (Latin):
spiratione fundatur. Noli ergo
acqͥesc̾e carni & sangͥni: nec carnis e sangͥni p̾cepta.
hauriaᷤᷤ atq ipse caro & sangͥs fias. Qͥ enĩ carni
ad heret caro est: &. qui ad heret dõ.
unus sp̃c ẽ. Don ꝑmanebit inquit
spcẽ m̃s. iubominib istis inxternum
ꝓpt̃ qd̾ sunt carnales. Sed utinam
caro & sanguis. non sint qͥ audiunt:
sed acarnis & sanguinis remoti cu¬
piditatib. possint dicerr singuli.
Dontimebo: quid faciat michi caro.
Qui enim carnẽ uicerit. yecsȩ fun¬
petro. imitari potest. Magna st̃
enim d̾i munera: qui non solum no¬
bis que furrant nr̃a reparauit
uerum etiã quȩ st̃ sua ꝓpͥa concessie¬
e fere tamen quid sibi
uelit: quod non alium turba
opinabatur: nisi aut heliam.
aut iheremiam. aut iohantrẽ baptistã.
Aut heliam forte. qui raptus ẽ incelum:
sed non helias .xp̃c. Ille rapitur: iste
regreditur. Ille incelum rapitur: iste¬
non rapinam arbitratus ẽ rẽ se eqͣlem

Expanded text:
spiratione fundatur. noli ergo spiratione fundatur. noli ergo adquiescere carni et sanguini, ne carnis et sanguinis praecepta haurias atque ipse sanguis et caro fias. qui enim carni adhaeret, caro est et qui adhaeret deo unus spiritus est. non permanebit inquit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, propter quod sint carnales. sed utinam caro et sanguis non sint qui audiunt, sed a carnis et sanguinis remoti cupiditatibus possint dicere singuli: non timebo quid faciat mihi caro! qui enim carnem uicerit ecclesiae funpotest, imitari potest; magna sunt enim dei munera, qui non solum nobis quae fuerant nostra reparauit, uerum etiam quae sunt sua propria concessitrefert tamen quid sibi uelit quod non alium turbae opinabantur nisi aut Helian aut Hieremiam aut Iohannem Baptistam. et Helian forte, quia raptus ad caelum est. sed non Helias Christus. ille rapitur, iste regreditur; ille inunam rapitur, iste rapinam non arbitratus est esse se aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Et idro licet ceteri apli
sciant: petrus tam̃ respondet p̾cete
&. nomen expressit. in qͦ sumina
uirtiitum ẽ. Etiam ne nos de
generatione d̾i serimus questiones.
cum paulꝰ iudicauerit. nicbil se
d̾i filium putauerit confitendũ:
nos & quando. & quomͦ natus sit.
&. quantus sit. humane infirmt
tatis contẽplationr rimamur.
edificationis ꝓfectus ẽet: &. idro nichil
uit petrus. quod infilio di omĩa s int.
omĩa enĩ dedit pat̾ filio. Si omnia
dedit : etrrnitatem quã habet. mases¬
tatemq. transfudit. Sed ꝓquo labo¬
finis fidri mee. di filius ẽ. Norti¬
cet mͥ scire generationis serirm:
non licet tam̃ nescire generationis
fids M.
Reor igitur sic quẽ admodũ
petrus credidit. ut &. tu bratꝰ
sis: ut & tu audire merraris.
qm̃ non caro tͥ &. sanguis reurlauit.
sed pat̾ m̃s qui incelis ẽ. Caro enim
& sanguis: non queunt nisi que
terrrna sunt reuelare. At uero qui
spũ loquitur mysterra: noncarns
& sanguinis msterio. fed diuina in¬

Expanded text:
istum Dei. Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae et nomen expressit, in quo summa virtutum est. Etiamne nos de generatione Dei ferimus quaestiones? Cum Paulus juddei filium putauerit confitendum? nos et quando et quomodo natus sit et quantatis contemplatione rimamur. edificationis profectus esset, et ideo judicavit vit Petrus quod in Filio Dei omnia sint: Omnia enim dedit Pater Filio . Si omnia dedit, aeternitatem quam habet, majestatemque transfudit. Sed quo prolabofinis fidei meae dei filius est. non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. Crede igitur sic quemadmodum Petrus credidit, ut et tu beatus sis, ut et tu audire merearis: quoniam non caro et . sanguis tibi reuelauit, sed pater meus qui in caelis est. caro enim et sanguis non queunt nisi quae terrena sunt reuelare, at uero qui spiritu loquitur mysteria non carnis et sanguinis magisterio, sed diuina in
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nr̃ȩ orationis ad iutorẽ que¬
ramus: euius nos orationib & ab
spiritalib inimicis. & a corpdrris
hostib confidimꝰ liberari. Ipsum
itaq intercedendo rogens impe¬
trare: ut disruptis uinculis caruis.
meream᷑ intrare atria suꝑne ciui¬
tatis. Quia igit᷑ sermo siur postu¬
lat: exaltenus in eccłia plnis bra¬
tissimũ prcrum xinc hedra se¬
morum laudantes eiubeneo cani¬

Expanded text:
etiam nostrae orationis adjutorem quaeetiam nostrae orationis adjutorem quaeramus, cujus nos orationibus et ab spiritualibus inimicis, et a corporeis hostibus confidimus liberari. Ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut destructis vinculis carnis, mereamur intrare atria supernae civitatis. Quia igitur sermo finem postulat, exaltemus in Ecclesia plebis beatissimum Petrum, et in cathedra seniorum laudantes eum, benedica
Abbreviated transcription (Latin):
& iuste. in ducis nr̃i meritis ae dig¬
uitate letamur: gras agentes sempi¬
terno regi redemptori nr̃o dño iłn
ei. quem tocus eccłę principẽ ac
p̃sulem fecit. Siqͥd etiam nr̃is tem¬
porib reete ꝑ nos agitur. recteq dis¬
ponitur: illus oꝑib. illius ẽ guber¬
naculis deputandũ. cui dictum ẽ.
Et tu conuersus. confirma fr̃es tuos:
&. cui post resurrectionẽ suã. dñs
ad trinam terni amoris ꝓfessionem
ter dixit. pasce oues mras. Ipse qͦq
mandatũ dñi pastor exequit᷑. con¬
firmans nos cohortationib suis: nͥ
cessans orare ꝓnobis. ut nulla temp¬
tatione superemur. Si autẽ hanc
pietatis sur curam. omĩ populo d̾i
ubiq p̃tendit. quantoinagis nobis
alumpnis suis. opem siã dignabitꝰ
impendere : Illi ergo nunc serui¬
tutis nr̃e natalitiũ diem. illi asscri¬
bamus boc festũ: cuiꝰ patrocinio
ꝓtecti. meruimus ipsius meritis. hu¬
iusmodi habere consortiũ. Hunc

Expanded text:
et juste in ducis nostri meritis ac diget juste in ducis nostri meritis ac dignitate laetamur, gratias agentes sempiterno regi Redemptori nostro Domino ei, quem totius Ecclesiae principem ac praesulem fecit. Si quid etiam nostris temporibus recte per nos agitur, recteque discernitur, illius operibus, illius gubernaculis deputandum, cui dictum est: Et tu conversus confirma fratres tuos , et cui post resurrectionem suam Dominus ad trinam terni amoris professionem ter dixit: Pasce oves meas . Ipse quoque mandatum Domini, pastor exsequitur, confirmans nos cohortationibus suis, non cessans orare pro nobis, ut nulla tentatione superemur. Si autem hanc pietatis suae curam, omni populo Dei ubique praetendit, quanto magis nobis alumnis suis opem suam dignabitur impendere. Illi ergo nunc servitutis nostrae natalitium diem, illi ascribamus hoc festum, cujus patrocinio protecti, meruimus ipsius meritis hujusmodi habere consortium. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
maiores: ad ꝓmerendam miscdiam d̾i.
credimus nos semꝑ specialis patroni
orationib ad iuiandos. ut quantum
proprus prccatis de primimꝰ.: tantũ
apostolicis meritis erigamur.
Nstanee autem dñi passione. sci¬
ens dñs discipuloꝵ turbandam cons¬
tantiam: ait petro. Symon. rcce
sathanas expetiuit uos: ut cribraret
sicut triticum. Ego autẽ rogaui ꝓ
conuersus confirma frẽs tuos. Com¬
munr erat om̃ib apłis periculum.
detemptatione formidinis. &. diuine
ꝓpectionis auxilio parit̾ indigebant.
tam̃ sprcialis adño petri cura susci¬
pitur : & ꝓfide petri ꝓprie suppli¬
catur: tanquã alioꝵ status certior
sit futurus. si in eis principis uicta
ñ fuerit. In petro ergo om̃ium for¬
titudo munit᷑: & diuine gr̃e ita
ordinat᷑ auxiliũ. ut firmitas que
ꝑ.xp̃m petro tribuit᷑: ꝑ petrum
apłis conferat᷑. Cum itaq dilectis¬
simi tantum nobis psidiũ uideamꝰ
diuinitꝰ institutum. tationabiliter

Expanded text:
majores, ad promerendam misericordiam Dei majores, ad promerendam misericordiam Dei credimus semper nos specialis patroni orationibus adjuvandos, ut quantum propriis peccatis deprimimur, tantum apostolicis meritis erigamur. Instante autem Domini passione, sciens Dominus discipulorum turbandam constantiam ait Petro: Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum: ego autem rogavi pro conversus confirma fratres tuos . Commune erat omnibus apostolis periculum de tentatione formidinis, et divinae protectionis auxilio pariter indigebant, tamen specialis a Domino Petri cura suscipitur, et pro fide Petri proprie supplicatur, tanquam aliorum status certior sit futurus, si mens principis victa non fuerit. In Petro ergo omnium fortitudo munitur, et divinae gratiae ita ordinatur auxilium, ut firmitas quae per Christum Petro tribuitur, per Petrum apostolis conferatur. Cum itaque, dilectissimi, tantum nobis praesidium videamus divinitus institutum, rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
rium petrũ: ne difficilem sibi ad
celum quispiã existimaret ascensũ.
ranisiuit quidem
etiam in alios apłos. ius istius potesta.¬
tis: &. ad om̃s eccłȩ principes. de¬
cretihuius constitutio cõmeauit.
Sed non frustra uni cõmendatur:
quod om̃ib intimetur. Petro enĩ
ideo hoc singularit᷑ credit᷑: quia
cunctis ȩcelx̃ rectorib. petri forma
p̃ponitur. Manet ergo petri pri¬
uilegium: ubicumq ex ipsius fercꝰ
equitate iudiciũ. Nec uimia ẽ uel
seueritas uel remissio: nisi quod
beatus pontifex & apostolus pecru
aut ligauerit aut soluerit. Ideo di¬
iectissimi. quãquani uniuersalit̃ in
om̃ium scorũ cominemoratione sit
ietandum: tam̃ in huiꝰ nr̃i excellentia
patroni. merito ẽ exultandum. gau¬
dendum. gloriandum: quẽ dĩ gr̃a
intantum apicem. int̾ omĩa eccłe
menbra ꝓuexit: ut eũ incorpore cui
caput xp̃c ẽ. qͥsi lucidissimũ lum̃
constituerit oculorum. Sicut autẽ

Expanded text:
rium Petrum, ne difficilem sibi ad rium Petrum, ne difficilem sibi ad cœlum quispiam existimaret ascensum. Transiuit quidem etiam in alios Apostolos, ius istius potestatis, & ad omnes Ecclesiæ principes decreti huius conssed non frustra uni commendatur, quod omnibus intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus Petri forma praeponitur. Manet ergo Petri privilegium, ubicunque ex ipsius fertur aequitate judicium. Nec nimia est vel severitas vel remissio, nisi quod beatus pontifex et apostolus Petrus, aut ligaverit, aut solverit. Ideo, dilectissimi, quanquam universaliter in omnium sanctorum commemoratione sit laetandum, tamen in hujus nostri excellentia patroni, merito est exsultandum, gaudendum, gloriandum, quem Dei gratia in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eum in corpore, cui caput Christus est, quasi lucidissimum lumen constitueret oculorum. Sicut autem
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam me m: & porte inferi ñ
p̃ualebum ad uersus rã. Supir
hanc inqͥt fortitudinẽ. et̾nũ iustru¬
inserenda sublimitas. ex huius
fidei firmitate consurget.
arie confessiourm portȩ inferi
non tenebunt: mortis uincula
non ligabunt. Uox enim ista. uox uite
ẽ: &. sicut confessores suos in cęlestia
ꝓueliit. ita nrgatores ad inferua de¬
mergit. Propter quod dicitur beatis¬
simo petro. Tibi dabo claues regni
celoꝵ : &. quod cumq ligaueris suꝑ
terrã. erit ligatũ &. incęlis. & qd cq
solurris suꝑ tr̃am. erit solutiun &.
incelis. Omestimabilis & iminensa
potestas. hominem in t̾ra positum.
tenere celum. Ecce nunc ad nutũ
petri: diuini regni claustra pates¬
cunt. Accepit enĩ a xp̃o claues
regni celoꝵ: ut solutis uinculis de¬
lictoꝵ: aperiret credentib celum.
O quam uicina : & ꝓfunda remedia.
Iuxta se habet mundus. d̾i regnum:
sicurrat ad pecnu. Posuit ad uicem
suã in scło. celestis regni clauicula¬

Expanded text:
Ecclesiam meam, et portae inferi non Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruinserenda sublimitas, ex hujus fidei firmitate consurget. Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis vincula non ligabunt: vox enim ista vox vitae est, et sicut confessores suos in coelestia provehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum & in cœlis, & quodcunque solueris super terram, erit solutum & in cœlis. O inestimabilis & immensa bonitas, hominem in terra positum, tenere cœlum! Ecce nunc ad nutum Petri diuini regni claustra patescunt. Accepit enim a Christo claues regni cœlorum, vt solutis vinculis delictorum, aperiret credentibus cœlum. O quam vicina & profunda remedia. Iuxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit ad vicem suam in seculo cœlestis regni Clauicula
Abbreviated transcription (Latin):
tus es fymon bariona: quia caro &.
sanguis ñ rruelauit tͥ. sed pater m̃s
qͥucelis ẽ. Id est ideo bratus es. qͥa
te pat̾ m̃s docuit. nec te terrena
opinio fefellit. sed inspiratio cȩles¬
tis instruxit. & non caro & sanguis.
sed ille nir tͥ ciuus sum uingenitꝰ
IN DICAUIT
eatissimus itaq petrus
apostolici ordinis princeps.
primus dñi confessor factus¬
est: prtra eccłe : clauicularius
regni ẽ constitutus. Huic nomen
ex opere datur: &. titulus ex meri¬
to potestatis imponit᷑ : cum adño
audire meruit. Et ego dico tibi.
id est sicut tͥ pat̾ m̃s manifestauit
diuinitatem meã. ita & ego tͥ notã
facio excellentiã tuam. quia tues
petrus. Id est cum ego sim inuio¬
labilis petra. ego lapis angularis
qͥfacio utraq unũ. ego fundamen¬
tum preter quod nemo potest
aliud ponere : tam̃ tuquoq petra
es. quia mea uirtute sol daris. ut
que mͥ potestate sunt piopria:
sint tͥ mecũ participatione cõnti¬
nia. Suꝑ hanc petram edificabo

Expanded text:
tus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio coelestis instruxit. Et non caro et sanguis, sed ille me tibi, cujus sum unigenitus indicavit. Beatissimus itaque Petrus apostolici ordinis princeps, primus Domini confessor factus, petra Eccleclesiae, clavicularius regni est constitutus. Hinc nomen ex opere datur, et titulus ex merito potestatis imponitur, cum a Domino audire meruit: Et ego dico tibi , id est, sicut Pater meus tibi manifestavit divinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo
Abbreviated transcription (Latin):
uersarum gentium uocatio¬
iii. & om̃ib apłis. cunctisq eccłe pa¬
trib preponat᷑ : ut quãuis inpopło
d̾i multi sacerdotes sut: om̃s tam̃
regat prtros qͦs principalit̃ regit
xp̃e. Magnum ꝙ. mirabile dilee¬
tissummi. huic uiro consortium pocen¬
tie sux tribuit diuina dignatio: &.
si quid commune cũ eo cȩteris uo¬
luit eẽ principib nũquam insi
ꝑ ipsum dedit quicqͥd aliis ñ nega¬
uit. Om̃s deniq apłos. dñs quid
de se opment᷑ homines interrogat:
& tam diu respondemtum sermo
cõmuins fuit ł quandiu humane
ignorantie ambignias perstitit
At ubi quid habeat discipuloꝵ sensus.
exigitur : primus ẽ indñi confessio¬
ne. qui pͥmus erat in apłica digni

Expanded text:
arum gentium vocationi, & omnibus Apostolis cunctisque Ecclesiæ patribus præponatur, vt quamuis in populo Dei multi sacerdotes, omnes tamen regat Petrus, quos principaliter regit Christus. Magnum & mirabile, dilectissimi, huic viro consortium potentiæ suæ tribuit diuina dignatio, & si quid cum eo commune cæteris uoluit esse principibus, nunquam nisi per ipsū dedit, quicquam aliis non negauit. Omnes deniq. Apostolos Dominus quid de se opinentur homines interrogat, & tandiu respondentium sermo communis fuit, quandiu humanæ ignorantiæ ambiguitas perstitit. At vbi habeat discipulorum sēsus exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi soli seruo fidẽ: ipsi me tota druotione
committo. Quem cũ amauero casta sũ:
cũ tetigero munda sũ: cũ accepero iurgo
sum. Dec deerunt post nuptias filu.
ubi partus sint dolore succedit: & fecun¬
ditas cotidiana cunulatur.
UDIENS hec insanissimus iuuenis.

Expanded text:
Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiens insanissimus
Abbreviated transcription (Latin):
anie. quia iam abalio amato¬
re preuentasu: qͥm̾ satis meliora te ob¬
culit ornam̃ta. &. anulo fidei sue sub arra¬
uit me: longe te melior. & gcurre &. dig¬
nitate. Ornauit in estimabili dextro¬
cirio dextram meã : & collũ meũ cupeit
lapidib p̃tioñs. Tbadidit aurib meis
inestimabiles margaritas: & circunĩ de

Expanded text:
m ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitate. Ornavit inaestimabili dextrocherio dexteram meam, et collum meum cinxit lapidibus pretiosis. Tradidit auribus meis inaestimabiles mar
Abbreviated transcription (Latin):
abrata agnx. ueluti quedam st̃ ster¬
cora recusata. Unde factumi ẽ: ut
iuurnis maiori urgeretur stimulo. Et
putans eã meliora accipere uelle ornamĩ¬
ta. om̃ium lapidũ p̃tiosoꝵ secum defert

Expanded text:
a agnis . ue| lud quaedam stercora recusauit. Vnde factum est| ut iuuenis maiore urgueretur  stimulo et putans eam| meliora uelle accipere ornamenta . omnem lapidem praecio| sum secum defert
Abbreviated transcription (Latin):
Diem festũ sacratis¬
sime uirginis celebre¬
mus. Hinc p̃salim resonent inde con¬
crepent lectiones. Hinc popłoꝵ turbe
letentur : in de subleuentur pauperes
ficationem uirginũ. qualit̾ passa sit
agnes beatissima ad memoriã reuocẽm̃.
empore illo erat quedã uirgo rome.
nomine agnes. Quꝑ certans contra
pͥncipes &. potestates tenebrarũ: tercio¬
decimo etatis sue anno. mortẽ ꝑtulit.
& uitã inuenit: qiia solũ uite dilexit
auctorem. Infantia computabat᷑ in an¬
nis: sed erat senẽctus mentis inmensa.
Corpore quidẽ iuuencula: sed anĩmo ca-¬
na. Pulebra facie: sedpulebrior fide.

Expanded text:
Diem festum sacratissimae uirginis . celebremus .| hinc psalmi resonent Inde concrepent lectiones| Hinc populorum turbae laetantur . inde sub| leuantur pauperis ficationem uirginum . qualiter passa Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo erat quaedam virgo Romae nomine Agnes, quae certans contra principes et potestates tenebrarum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pulchrior fide,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nallũ p̃ter ipsũ alium amatorem ad¬
mutari. Induit me eilade aurotexta
&. immeusis monilib conauit mr. Ostta¬
contumelias prioris amatoris.
uel alium aspicere: &. illũ re¬
pe cuius e geuerositas celsior. possibilitas
fortior. aspetus pulchrior. amor suauior:
& om̃is gr̃a c legantior. El quo thlamus¬

Expanded text:
um amatorem admittam. Induit me cyclade auro texta, et immensis monilibus ornavit me. Ostencontumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum re; cujus est generositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A quo m
Abbreviated transcription (Latin):
elegerant. Dixitq d̾s. Non ꝑmane¬
bit spc̃ mĩs in homine ineternum. qͥa
caro ẽ. Eruntq dies illius. centum
uiginti annorum. Gigantes autem
erant suꝑ t̾ram: in dieb illis.
o⁊̃ quam enim ingressi sunt

Expanded text:
tque Deus: Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est: eruntque dies illius centum viginti annorum. Gigantes autem erant super terram in diebus illis; postquam enim ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
celi. gauisi sunt angeli: magos stella dire¬
xiti. adoratus est in presepio cibus mansu¬
etorum. Adoratus est in templo puer xp̃s
a sene symeone gestatus est in ulnis a qͦ
ipse regebatur.¬
ulcher ergo xp̃s in miraculis. in Na¬
gessis. in sermonibus in uerberib
pulcher. non curans mortem et mortuos
suscitans. Pulcher in ligno: pulcher in se
asdoret primuni et nouissimum initium et
finem .a. et.co: Quis inqͣm non adoret per
quem aspirauit dies. esfugate sunt umbre:¬
Natus est impetatoꝵ: ut adlueretur pesta.¬
tor. Sic enim scuptum est. Infirma mun¬
di elegit deus: ut confundat fortia. Domi¬
nus enimi ihs̃ ꝓp̃s per tarnem qmͣ suscepit
tribuit nobis magnam spem magnam ion¬
solationem mag nam gratiam. Ieti¬
atus est quod non noueramus. Ia¬
datꝰ est a matte: suxit quod no

Expanded text:
coeli, gavisi sunt Angeli, Magos stella direcoeli, gavisi sunt Angeli, Magos stella direxit. Adoratus est in praesepio cibaria mansuetorum; adoratus est in templo puer Christus a sene Simeone, gestatus est in ulnis, a quo ipse regebatur.ulcher ergo Christus in miraculis; in flagellis, in sermonibus, in verberibus pulcher; non curans mortem, et mortuos suscitans; pulcher in ligno, pulcher in coeadoret primum et novissimum, initium et finem, α et ω ? quis, inquam, non adoret per quem aspiravit dies, effugatae sunt umbrNatus est imperator, ut absolveretur peccator. Sic enim scriptum est: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Dominus enim Jesus Christus per carnem quam suscepit, tribuit nobis magnam spem, magnam consolationem, magnam gratiam. Natus est, quod non noveramus: lactatus est a matre, suxit quod no
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑletum est desiderium senis in mundi ip̃i¬
us senectute. Ipse ad senem hominem ue-¬
nit: qui minidum inueteratum iuenit. In
isto quidem seculo diu esse uorebat: et xp̃m
tu hoc setulo uidere cupiebat. cantans tum
propheca et dicens. Oftende nobis domi¬
ne misericordiam tuam: et salutate tuum
da nobis. Deniq ut nouentis ita Pistius
leticiam: conclusit dicene. Munc draiitis ser¬
uum tuumr domme in pase. Quiai usderant
maris calcanti campi cederent imperanti:
anteqm uentus te iubente siluisset mortu¬
us te nocante resurrexisset: sol te morien¬
u palluisset. terra te resurgente tremuis¬
set. celum te ascendente patuisset. Adhuc
enim in manibus matris portabaris: et
iam dominus orbis agnoscebaris. Lcĩo .ui
tutrebat. Pulcher in celis: pulcher
in tertis. pulcher in patre uerbum. pulcher
in matre caro et uerbum: pulcher in utero
nirginis: uł nõn amisit diuinitatem cũ
suscepit humanitatem: quia cum hic fuis¬
set cum manibus portaretur. Locuti sunt

Expanded text:
impletum est desiderium senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis . Denique ut noveritis ita esse istius laetitiam, conclusit dicens: Nunc dimittis servum tuum in pace; qumaris calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante resurrexisset, sol te moriente palluisset, terra te resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset. Adhuc enim in manibus matris portabaris; et jam Dominus orbis cognoscebaris. 5. Christucurrebat: pulcher in coelis, pulcher in terris; pulcher in Patre Verbum, pulcher in matre caro et Verbum; pulcher in utero Virginis, ubi non amisit divinitatem, cum suscepit humanitatem: quia cum hic esset, cum manibus portaretur, locuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diei per uniu̾¬
sum mundum
nota sollẽpnitaᷤᷤ.
qui d nobis affe¬
quid ue anni¬
uersaria repe¬
ticione cominemoret: annuersario
quoq serinone tempus ammonet ut
loquamur. Epiphania quippe. latiuo
sermonr manifestatio dici potest. Hoc
autem die magi dñm leguntur ad oras

Expanded text:
diei per universum mundum nota solemnitas quid nobis affequidve anniversaria repetitione commemoret, anniversario quoque sermone tempus admonet ut loquamur. Epiphania quippe graece, latine manifestatio dici potest. Hoc enim die Magi Dominum adoras
Abbreviated transcription (Latin):
Et uolauit ad me unꝰ deseraphim: et
inmanu eiꝰ calculꝰ quẽ forcipe tulerati
de altari. Et tetigit os uieum. & dixit
Ecce tetigithoc labia tua. & aufereti
iniqͥtas tua: & peccatũ tuũ mundabit

Expanded text:
Et volavit ad me unus de Seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum et dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabit
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet & luce. inanifestatã cognouimꝰ
libet etiam deuerbi id: diuinitatis eius
eternitate. inqua patrimanet semꝑ eqͣlis
brati ioħis eugsiste dicta scrutari. Qui
singulari priuilegio meruit castitatis:
ut ceceris altius. diuinitatis ipsius caꝑet¬
simul .&. patefaceret archanum. Neq
enim frustra incena stiꝑ pectus dñi iħu
recubuisse ꝑhibet᷑: seo ꝑ hoc tipice doce¬
tur. quia celestis haustũ sapientiȩ. cȩte¬
ris excellentius de scĩssimo eiis dẽ pec¬
toris fonte potauerit Unde & merito
infigura quatuor auimasiũ: aquile uo¬
lanti comꝑat᷑ Cunctis quippe auib
aquila cessius uolare: cunctis animan¬
tib elarius solis radiis infigere consue¬
uit obtitus. Et ceteri eugliste quasr
intra ambulant cũ dr̃o: qui temporasi
euis generationẽ. parit & temporalia
facta sufficient̾ exponentes. pauca de
uinitate dixerunt. me autẽ quasi ad ce¬
lum uolat cũ dno: qui per pauea deteni¬
poralib enis actib eoissereni. et̾nã ditu¬

Expanded text:
videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae Scripturaepatefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divi
Abbreviated transcription (Latin):
partum uirginis fuisse iam non urgarent
non tam̃ natum ex patre dm̃. sed factum
apatre: &. idõ minorem patre: quia crea¬
turam crederent. Etiam hos dampnat
euglicus sermo qͥdicit. Omia ꝑipsum
facta sunt: &. sine ipso facͥum ẽ nichil.
Si enim nichil creaturarũ sie ipso factũ ẽ
paret ꝓfecto quia ipse creatura non est:
ꝑquẽ omnis creatura facta est.

Expanded text:
partum Virginis jam fuisse non negarent, partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est per quem omnis creatura facta est.
Abbreviated transcription (Latin):
unus c̃. Quoꝵ destruens exrore: sub¬
uingit. ht uerbũ erat apid dĩ. Si
enim alius apud alium erat. Auo sunt
ꝓfocto pat et filius ⁊ nõ irus. ĩ pe
modo pat̾. modo filus. modo etiam spẽ
scs ẽ: quasi mutabilissit diuine substan¬
tie natura. cum aꝑtissunt iacob dicat
apis. Apudquẽ non ẽ transimitatio: nec
uicissitudins obumbratio. Item fuere
qͥdam praui doginatis auctores: qͥ xp̃m
hominẽ tantũ confitentes. dm̃ prorsus
eẽ ũcrederent. Quos constquent̾ op¬
primit cumait. Et d̃s trat uerbum.
Fuere alii. qui dm̃ quidẽ illũ sed extẽpore
in carnationis factũ: ñ autẽ eternũ aute
scła natum apatre putarent. Unde qui¬
dam talium dixisse comemoratur. Non
possum fieri ds̃ fedm ipsũ. Et horũ nefa¬
riam refellit sententiã eugłista cumait.
Hoc erat in principio apud dm̃: id: hoc
uerbum qͦd ds ẽ non extempore cȩpit.
sed inprincipio erat dĩ apud dm̃. lteni
fuere ueritatis mimici. qͥ xp̃m & ante

Expanded text:
unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nem fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante
Abbreviated transcription (Latin):
In pͥncipio erat terbũ. Neq uͦ ait inpͥn¬
pio cepit eẽ uerbũ. seo in principlo
etat uerbũ: ut uidelicet eũ ñ extẽpore
ortũ. sed in exortu temporũ iam existen¬
tm. ac ꝑhoc sine ullo tẽporis initio. de
patre natum monstraret: uixta qͦd ipse¬

Expanded text:
In principio erat Verbum. Neque vero ait, In prinIn principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
describut: iohis eundẽ in principio
fuisse testatur dicens. In principio tioi
uerbũ. Illii inter hões eum subito
apparuisse cominemorant: ille ipsum
apud dñ semꝑ fuisse declarat dicens.
Et uerbũ erat apud dm̃. Alii eũ urrum
honiuẽ: ille uerũ confirmat ẽẽ drum
dicens. Et ds̃ erat uerbũ. Alii hominẽ
eum apud homines temporalit̃ conu̾̃satũ:
ille dm̃i apud dm̃ in principio manentẽ
ostendit dicens. Hoc erat in principio
apud deum.
lii magnalia quȩ in homine ges¬
sit ꝑhibent: ille qͦdomnẽ crea¬
turam uisibilẽ & inusibilem ꝑ
ipsũ ds pater fecerit oocet dicens. Omĩa
ꝑipsũ facta suit: &. sine ipso factuni est
niebil. Et mire bratus iob̾es iuinicio
euglu sui. dediuinitate saluatoris. & fidẽ
recte credentiũ sublunit̾ unbuit: & he¬
reticoꝵ ꝑfidiam potent̾ exuperat. Fuert̃
namq hi retiei: quidicerent. Si gͦ natꝰ
est. xp̃c : erat tempũ qͣndo ille nonerat.
Quos primo sermone reoarguit: cumait.

Expanded text:
describunt, Joannes eumdem in principio fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
lactentes fimora iam in uia nentatis uesti¬
gia fige tenti eos ad conscendendam dunne
demꝙ supereminentem duine scientie eta¬
tiam tunc diuinitus illustrata mente ton¬
cepit. cum in sacrosancte nuistice tene conui¬
ano supia petus recubuit redemptoris. Ic̃io.
ł qmia in pectore ihũ sunt omnes unͣ¬
thesaui sapientie et scientie abscon¬
dii ex illo celesti gazophilatio suminam
traxit. ime noste paupeitatis mcpiam
comosa liberalitate ditauit. Ex illo inquam
nobis et aio dnuntia num topuas aitulit. et m
cominritiem totins mundi salutem̃. bene ꝓ¬
digus erogauit. Inmo supra fontem per¬
hemponis inte retubuit: ut et ipse semper
manantia fuenta docrine celestis hauiret.
menem no lis post modtum ꝓ pes̾ o ceri tẽ¬
pons aticulo mopimatet. Magnus uide¬
licet paradysi sumuis qui ex ppancipa¬
Li sui tontis origiie pofluens. ac nbetio¬
n telestiuna charifmatum in undatione ꝑrd¬
tedens: squalentis descrta humanarum mẽ¬
tumm itigiat. et ad proferenda bonorum o¬

Expanded text:
atis vestigia figerent, eos ad condescendendam divinae denique supereminentem divinae scientiae celsitudinem tunc divinitus illustrata mente concepit, cum in sacrosancto mysticae coenae convivio supra pectus recubuit Redemptoris . Et quia in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ex illo coelesti gazophylacio summam traxit, unde nostrae paupertatis inopiam copiosa liberalitate ditavit. Ex illo, inquam, nobis aerario divitiarum copias attulit, et in communem totius mundi salutem bene prodigus erogavit, imo supra fontem perennis vitae recubuit, ut et ipse tunc semper manantia fluenta divinae doctrinae hauriret, et eadem nobis postmodum praefixo certi temporis articulo propinaret. Magnus videlicet paradisi fluvius, qui ex 336 principali sui fontis origine profluens ac uberiori coelestium charismatum inundatione procedens, squalentia deserta humanarum mentium irrigat, et ad proferenda bonorum o
Abbreviated transcription (Latin):
T NEQUIS audiens factam ꝑ dñm
crraturam. mutabilẽ crederet eius
luntatẽ. quasi qui subito uellet
facere e aturam quã abeterno nunquam
ante fecisset: manifeste docet englista fac¬
tam quidẽ intempore creaturam: sed iiet̾¬
na creatoris sapientia quando &. qualis
cre aregtuy semꝑfuisse dispositũ. Et hoc es
banc suꝑ te assumptam conspiciunt. pros¬
tutamꝰ uidere ꝑtimescunt: Nec iam
subse uelit infirmã contempnere ausi
sunt : quam suꝑse udelicet in celis reg¬
nantem tenerant᷑. Nechabere dedignan¬
tur hominẽ socium: quisuꝑse ad orant
nequanos immunditia polluat: quim
cterna p̃scientia & dĩ ciues.&. augelis
equales sumus. Uendicemus moribus
diguitatem nr̃am. Nulla nos luxuria
in quinet: nuilla turpis cogitatio accuset.
Non malitia mentem mordeat: ñ in uidiȩ
rubigo consumat. non elatio inflet.
Pon ambitio ꝑterrena oblectamenta
dilaniet. non ira inflaminet. Du ꝙ. eni
uocatisunt homines. Defende gͦ tibi

Expanded text:
t ne quis audiens factam per Dei Filium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum, et hoc esanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
in lacrimis. in gaudio metent: euntes
ibant & flebant. mittentes semina sua.
uenientes autẽ uenient in exultatione.
tollentes manipulos suos. Quo euntes:
& unde uenientes : quid seminantes in
lacrimis: quȩ st̃ semina: qͥmanipuli:
euntes in mortem: uenientes amorte.
Euntes nascendo: uenientes resurgendo.

Expanded text:
tes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo.
Abbreviated transcription (Latin):
tabit traditiones quas tradidit nobis
moy ses. Et inturntes eum om̃s qui se¬
debant inconcilio: uiderunt faciem
rius tanquam faciem angłi. Dixit autẽ
princeps sacerdotum. Si hȩc ita se ha¬
uent. Qui ait. Uiri fr̾es &. patres au¬
aite. Ds glorie apparuit patri nr̃o
abraban cum rẽt in mesopotamia sẏris

Expanded text:
as tradidit nobis Moses et intuentes eum omnes qui sedebant in concilio viderunt faciem eius tamquam faciem angeli dixit autem princeps sacerdotum si haec ita se habent qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
fratrib. insa cratissimo corbẜ it ce¬
nobio dõ nulitantib. filui atq dis¬
cipuli reuerentissimi patris ans¬
charai ꝑhenne felicitatis orant in
suscepit nue sordib peecatorunit.
Quȩq hac dir cun filio templum d̾i
sacrificium oblatura conscendit. su¬
ꝑne ciuitatis nobis obtiueat ingres¬
sum In qͥ diuine claritatis asprctib
libero contuitu ꝑfrtianur. prestan¬

Expanded text:
fratribus in sacratissimo Corbeiae coenobio Deo militantibus filii atque discipuli reverentissimi patris Anskarii perennis felicitatis orant insuscepit sine sordibus peccatorum. Quaeque hac die cum Filio templum Dei sacrificium oblatura conscendit, supernae civitatis nobis obtineat ingressum, in qua divinae claritatis aspectibus libero contuitu perfruamur, praestan
Abbreviated transcription (Latin):
Quare iregligitis:
Audiui quod tri¬
ticum uenundetꝰ
inegypto. Descendite & emite nobis
necessaria. ut possimus uiuere: &. noi
consumamur inopia. Descendentes
igitur fr̃es ioseph decem ut emerent

Expanded text:
Quare neglexistis? audivi quod triticum venundetur in Aegypto: descendite, et emite nobis necessaria, ut possimus vivere, et non consumamur inopia. Descendentes igitur fratres Joseph decem, ut emerent
Abbreviated transcription (Latin):
rium gr̃e qua nos ds̃ unigenitus saluos
fecit. conceptus in uttro cepit: ipsumq
opiis gr̃e desepulchro reiuiscitatꝰ im¬
pleuit. Conceptus in utero factus est
particeps inortis nr̃e: resurgens de
sepulchro. fecit nos participes uite sur.
isto dix gaudium suo popło tribuit.
ad illũ quoq diem om̃s cũ gaudio &.
pace ꝑaucat. popłinq suũ inifide et
caritate custodiat.

Expanded text:
enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cõ exticit gre. Ir de lino plasmatus. ter¬
renos ꝓtulit Iiste de spũ scõ natus. celes¬
tes effecit. Per illum ꝑdidimus grãm
priorẽ: ꝑistum recipimus gr̃am ampliore.
Tile quippe nobis intulit peccati maculã.
cum qua nasceremur adsupplicium: iste
nobis contulit iustificationis gr̃am. ut re¬
nasceremur ad regnũ. Per illũ nos filios
scli generatio carnalis effecit: ꝑistũ nos
filios dĩ generatio spiritalis exhibuit.
Iile nos ditiis subdidit: iste nos florere
uirtutib fecit. Iue nos ꝑuitia de secit
quo primus cęcidit: iste nos ꝑuirtutes
eleuat. qͦ primus ascendit. Iilc quippe
pͥmꝰ cecidit in infernũ: iste prumis con¬
scendit incelũ. Interea frẽs dignum ẽ.
ut in die diũce natiuitatis. diem quoꝙ
dñice resurrectionis sollẽpnit audiatis
nigenitus enim d̃s sicut ꝓ uobis digna¬
tus ẽ nasci: sic ꝓnobis scd̃m carnẽ. dignatus ẽ
uori dignatus est etiam suscitari. Iite qͥpre dies
ẽ uisitationis: ille redemptionis. Opus

Expanded text:
tor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus
Abbreviated transcription (Latin):
he tat de pueto popuat. Offertur oblatio po pu¬
ero: non tamen que delicta emundet: sed que
satramenta declaret. Et quia huius diei pre¬
comun attollere tupio: libet ipsam lectionẽ¬
enuingelicani. colloquendo transcintere. in qua
ista naitari tognosco: quatinus ad ea que di¬
co illa respondeat. immo ad ea que illa nar¬
rãt uox exortationis mee respondeat. Lrõ. uͦ¬
emiꝙ lucas enuangelista ueritatis
hystoriam de xp̃i incarnatione ple¬
nius atꝙ ordinatius reteris enuangelistis exe¬
quens: post aniuntiationem eius ab ange¬
lo factam post natutatem angelorum uo¬
cibus delaratam. post tircuncisionem octaui
diei in domo parentum: hec in ordine sequi¬
tur dicens. Postqmͣ impleti funt dies pur¬
gationis mattis eius secundum legem moy¬
si: tulerunt illum in iherusalem ut sisterent

Expanded text:
terque sexus prophetat. Offertur oblatio pro puterque sexus prophetat. Offertur oblatio pro puero, non tamen quae delicta emundet, sed quae sacramenta declaret. 2. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam Evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista narrari cognosco: quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat, vox exhortationis meae respondeat. Denique Lucas evangehistoriam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisionem octavi dici in domo parentum, haec in ordine sequitur dicens: 3. Postquam impleti sunt dies purgationis matris ejus, secundum legem Moysi, tulerunt