comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ urãm: sed & uos uidetis sudorẽ
nr̃m. Si toleramꝰ. & conregnabunꝰ.
Ecce facta st̃ illa & ex illis ouib missis
in medid̾ luporũ. memorias martyrũ
celebramꝰ. Locus iste quando marty¬
ris beati corpus ꝑcussũ. ẽ. lupis pleuꝰ
erat. uicit tot lupos una ouis capta.
& impleuit locũ ouib. ouis occisa.
Seuiebat tunc mare ingentib psequen¬
tiũ fluctib. ibat in aridã sitientẽ
cȩlũ dĩ. Modo aut̃ ꝑ illa quȩ illi pas¬
si st̃. qͥ aciẽ ruper̃: głificatũ. ẽ. nom̃
xp̃i. Occupauit etiã ipsas potestates.
ambulans suꝑcapita tum̃tiũ gurgitũ¬
Et qͥa ita facta st̃: modo etiã qͥ uident
nondũ credentes conuenticula nr̃a. ce¬
lebrationũ solennitates. laudes iã ma¬
nifestas & publicas dĩ nr̃i. putatis eos
ñ dolere. putatis ñ fremere: Sed nc̃
implet᷑ quod de illis dictũ. ẽ. peccator
uidebit & irascet᷑. Quid gͦ qͥa irascet᷑::

Expanded text:
tionem vestram, sed et vos videtis sudorem tionem vestram, sed et vos videtis sudorem nostrum. Si toleramus, et conregnabimus . Ecce facta sunt illa. Ex illis ovibus missis in medium luporum et memorias martyrum celebramus. Locus iste, quando martyris beati corpus percussum est, lupis plenus erat: vicit tot lupos una ovis capta, et implevit locum ovibus ovis occisa. Saeviebat tunc mare ingentibus persequentium fluctibus, ibat in aridam sitientem coelum Dei. Modo autem per illa quae illi passi sunt, qui aciem ruperunt, glorificatum est nomen Christi: occupavit etiam ipsas potestates ambulans super capita tumentium gurgituEt quia ista facta sunt, modo etiam qui vident, nondum credentes, conventicula nostra, celebrationes, solemnitates, laudes jam manifestas et publicas Dei nostri, putatis eos non dolere, putatis non fremere? Sed nunc impletur quod de illis dictum est: Peccator videbit, et irascetur. Quid ergo, quia irascetur?
Abbreviated transcription (Latin):
lupos. nisi qͥa spũ oris eiꝰ om̃is uirtꝰ eoꝵ:
Ecce inqͥt mitto uos sic̃ oues in medio lupo¬
rũ. O dñẽ miscdissime. certe hoc facis.
ricors ut impleas t̾rã miscđia. uide qͦs
mittis. uide quo mittis. cũ qua mittis.
Et qͦs mittis: Oues in medio lupoꝵ. Unꝰ
lupus si mittat᷑ in mediũ innumerabi¬
liũ ouiũ. qͥsei resistat: Quid ñ turbat.
nisi forte quia cito satiat᷑ Nã omĩa
deuoraret. Mittis infirmos int̾ seuos.
Mitto inqͥt. qͥa cȩli fuint ut t̾rã cõplu¬
ant. Unde cęli homines infirmi. sed
spũ oris eiꝰ omĩs uirtꝰ eoꝵ. Ecce lupi
tenebunt uos. & tradent uos: & offe¬
rent potestatib ꝓpt̾ nom̃ meũ. Iã
armate uos Uirtute urã : Absit: Noli¬
te cogitare qͥd loquamini: ñ enĩ uos
estis qͥ loquimini. sed sp̃s patris urĩ
qͥ loquit᷑ in uob̾. Quia spũ oris eiꝰ om̃ĩs
ferimꝰ. ut audiamꝰ hȩc. quantas illi ut

Expanded text:
lupos, nisi quia Spiritu oris ejus omnis virtus eorum? lupos, nisi quia Spiritu oris ejus omnis virtus eorum? Ecce, inquit, mitto vos sicut oves in medio luporum . O Domine misericordissime! Certe hoc facis, a es misericors, ut impleas terram misericordia, vide quos mittis, vide quo mittis. Quo, inquam, mittis, et quos mittis? Oves in medium luporum. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium, quis ei resistit? Quid non conturbat, nisi forte quia cito satiatur? Nam omnia devoraret. Mittis infirmos inter saevos? Mitto, inquit, quia coeli fiunt, ut terram compluant. Unde coeli homines infirmi? Sed Spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Ecce lupi tenebunt vos, et tradent vos, et offerent potestatibus propter nomen meum. Jam vos armate vos. Virtute vestra? Absit. Nolite cogitare quid loquamini: non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis : quia Spiritu oris ejus omnis ferimus ut audiamus haec, quantas illi ut
Abbreviated transcription (Latin):
enarrant głamdĩ: Ergo si in omnẽ trã
exit sonꝰ eoꝵ. & in fines orb̾ t̾rȩ uer¬
ba eoꝵ: quid p̃dicauer̃ nob̾: Indicet
nob̾ qui eosmisit. indicet plane. fide¬
ltt̃ indicat. Quia & antequã fierent
p̾dixte futura ille cuiꝰ omĩ a oꝑa in fi¬
de Resurrȩxit enĩ amortuis. & con¬
tractatis mẽbris agnitꝰ discipłis suis
ait: Oportebat pati xp̃m. & resurge
re a mortuis t̾cia die. & pͣdicari in
nomine eiꝰ poenitentiã & remissionẽ
peccatoꝵ. Unde & quousq Pom̃s
gentes ait. incipientib ab ierusalẽ.
Quã miscđiã uero om̃s expectamꝰ fr̃s
uberiorẽ a dnõ. nisi ut peccata nr̃a
dimittant᷑ : Cũ gͦ ea sit magna miscđia
dnĩ remissio peccatoꝵ: & hanc remis¬
sionẽ peccatoꝵ p̾dixit dñs p̾dicari ꝑ
om̃s gentes. Miscđia dnĩ plena. ẽ. trã.
Unde plena ẽ. t̾ra: Miscłia dñi. Qua¬
hominib infirmis cęli fieri. nisi qͥa
uerbodnĩ cȩli solidati st̃. Indeent̃
enĩ haberent tantã uirtutẽ oues int̾

Expanded text:
omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum, quid praedicaverint nobis, indicet nobis qui illos misit. Indicat plane, fideliter indicat: quia et antequam fierent praedixit futura, ille cujus omnia opera in fide. Resurrexit enim a mortuis, et contrectatis membris suis agnitus a discipulis suis aimortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Unde, et quousque? Per omnes gentes, ait, incipientibus ab Jerusalem . Quam misericordiam vero omnes exspectamus, fratres, uberiorem a Domino, nisi ut peccata nostra dimittantur? Cum ergo ea sit magna misericordia Domini, remissio peccatorum, et hanc remissionem peccatorum praedixit Dominus praedicari per omnes gentes. Misericordia Domini plena est terra. Unde plena est terra? Misericordia Domini. Quahominibus infirmis coeli fieri, nisi quia Verbo Domini coeli solidati sunt? Unde enim haberent tantam virtutem oves inter
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes cordis. Et qđ supͣ ait ma¬
net̃ inȩt̾nũ: hoc ait postea in scła scłoꝵ¬
Repetitio confirmatio. ẽ Ne autẽ pute¬
tis fr̃s. qͥa dix̃ cogitationes cordis.
quasi sedere dm̃ & cogitare quid agat.
& exquirere consiliũ faciendi aliqͥđ.
uł ñ faciendi. Tuȩ st̃ istȩ o homo tardi¬
tates. Usq in uelocitatẽ currit uerbũ
eiꝰ. Quando potest. ẽẽ. mora cogitationis
in illo uerbo qđ unũ .ẽ. & omĩa cõplectit᷑:¬
Sed dicunt᷑ cogitationesdĩ ut tu intelli¬
gas. ut scđm te audeas erigere cor. uł ad
uerba tuȩ infirmitati similia. qͥa res
ipsa multũ. ẽ. ad te. Cogitationes cor¬

Expanded text:
cogitationes cordis: et quod supra ait manet in aeternum, hoc ait postea in saecRepetitio, confirmatio est. Ne autem putetis, fratres, quia dixit cogitationes cordis, quasi sedere Deum, et cogitare quid agat, et exquirere consilium faciendi aliquid vel non faciendi. Tuae sunt istae, o homo, tarditates: usque in velocitatem currit verbum ejus. Quando potest mora esse cogitationis in illo verbo, quod unum est, et omnia complectitSed dicuntur cogitationes Dei, ut tu intelligas, ut secundum te audeas erigere cor vel ad verba tuae infirmitati similia: quia res ipsa multum est ad te. Cogitationes cor
Abbreviated transcription (Latin):
facit. quęris quare:  ꝓpt̃ famẽ ꝓpt̃
necessitatẽ. Ergo ne miser sit malus. ẽ:
& idõ miserior.ẽ. qͥa malus. ẽ Depellen¬
dȩ gͦ miseriȩ causa & ad qͥrendȩ bea¬
ticudinis causa faciunt om̃s homines

Expanded text:
facit: quaeris, quare? Propter famem, propter facit: quaeris, quare? Propter famem, propter necessitatem. Ergo ne miser sit, malus est; et ideo miserior est, quia malus est. Depellendae ergo miseriae causa, et acquirendae beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tiones popłoꝵ. & reꝓbat consilia prin¬
cipũ: Unde gͥ consiliũ dñi manet in
ȩternũ. nisi de nob̾ qͦs ante pͣsciuit &
p̃destinauit: Quis tollit pͣdestinatio¬
nẽ dĩ: Ante mundi constitutionẽ uidit
nos. fecit nos. emendauit nos. misit ad
nos. redeinit nos. hoc eiꝰ consiliũ manet
in ȩt̾nũ : hȩc eiꝰ cogitatio manet inscła
quã inclusȩ & congregatȩ in utre.
Habuer̃ liberas audacias: habeant tru¬
ces & amaras cogitationes. Quando pos
gens. Quis. ẽ. qͥ ñ hoc audito erigat se:
Amant om̃s beatitucdinẽ. & idõ ꝑuersi
st̃ homines: qͥa mali uolunt. eẽ. miseri
nolunt. Et cũ sit maliciȩ indiuidua co¬
mes miseria. isti puersi ñ solũ mali. ẽẽ̾.
uolunt & miserĩ nolunt qđ fieri ñ po¬
test: sed idõ uolunt mali. eẽ. ne miseri
sint. Quid ẽ. hoc qđ dixi. idõ uolunt
mali. eẽ ne miseri sint: Considerate
hoc paululũ in omĩb hominib qͥ mala
faciunt. Beati. eẽ. sẽꝑ uolunt. Furtũ

Expanded text:
ia principum. Unde igitur consilium Domini manet in aeternum, nisi de nobis ante praescivit et praedestinavit ? Quis tollit praedestinationem Dei? Ante mundi constitutionem vidit nos, fecit nos, emendavit nos, misit ad nos, redemit nos: hoc ejus consilium manet in aeternum, haec ejus cogitatio manet in saecquam inclusae et congregatae in utrem: habuerunt liberas audacias, habeant truces et amaras cogitationes. Quando possgens Quis est qui non hoc audito erigat se? Amant enim omnes beatitudinem: et ideo perversi sunt homines quia mali volunt esse, miseri nolunt: et cum sit malitiae individua comes miseria, isti perversi non solum mali esse volunt, et miseri nolunt quod fieri non potest; sed ideo volunt mali esse, ne miseri sint. Quid est hoc quod dixi: Ideo volunt mali esse, ne miseri sint? Considerate hoc paululum in omnibus hominibus qui mala faciunt, beati semper esse volunt. Furtum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dedit & diabolus abstulit. seđ dñs
dedit & dñs abstulit. sic̃ dño placuit
ita factũ . ẽ ñ sic̃ diabolo placuit. Hi¬
dete gͦ fr̃s mei. cũ tanto labore mandu¬
cantes salubrẽ & utilẽ panẽ. uidete.
ne quenquã timeatis nisi dñm. Prȩt̃
eũ ne timeas aliũ. scriptura dicit tͥ.
Proinde timeat dñm om̃is t̾ra. qͥposu¬
it inthesaurissuis abyssos. abipso aut̃
bitant orbẽ t̃rȩ. qm̃ ipse dix̃ & facta
st̃: ipse mandauitꝰ & creata st̃. Sed iã
cessauer̃ reges mali. facti st̃ boni. Cre¬
dider̃ & ipsi signũ crucis xp̃i. in fronte
iã portant p̾ciosius signũ qualibet gẽ¬
ma diadematis. Illi qͥ seuier̃ districti
st̃. Sed qͥs fecit hoc  Forte ti ut extol¬
las te. Dñs dissipat consilia gentiũ.

Expanded text:
Dominus dedit et diabolus abstulit; sed, Dominus Dominus dedit et diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, et Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum es. ; non, sicut diabolo placuit. Videte ergo, fratres mei, cum tanto labore manducantes salubrem et utilem panem, videte ne quemquam timeatis nisi Dominum. Praeter eum ne timeas alium, Scriptura tibi dicit. Proinde timeat Dominum omnis terra, qui posuit in thesauris suis abyssos. Ab ipso autem bitant orbem terrae. Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandsaverunt reges mali, facti sunt boni: crediderunt et ipsi, signum crucis Christi in fronte jam portant pretiosius signum qualibet gemma diadematis: illi qui saevierunt, destructi sunt. Sed quis fecit hoc? Forte tu, ut extollas te? Dominus dissipat consilia gent
Abbreviated transcription (Latin):
test habere ꝓpriã. potestatẽ aut̃ si ille
ñdat. ñ habet Non.ẽ. enĩ potestas nͥ
a dõ. De finita sententia apłi. ẽ. Non
dix̃. ñ ẽ. cupiditas nisi adõ. Est enĩ
mala cupiditas. quȩ ñ .ẽ. adõ. Sed qͥa
ipsa mala cupiditas nulli nocet. si ille
ñ pmittat: ñ.ẽ. in qͥt potestas nͥ a dõ
Unde ds̃ homo stans ante hominẽ. non
haberes inqͥt in me potestatẽ nisi data:¬
tͥ fuisset desup. Ille iudicabat. ille
docebat. Cũ iu̾dicabat᷑ docebat: ut
iudicaret qͦs docuerat. Non haberes
inqͥt in me potestatẽ: nisi data tͥ esset
desup. Quid ẽ hoc  homo tantũ ñ
habet potestatẽ. nisi cũ acceꝑit de¬
suꝑ. Quid ipse diabolus: Au̾sus. ẽ. uł
unã ouiculã tollere uiro scõ iob. nͥ
pͥus diceret mitte manũ tuã: Hoc
.ẽ. da potestatẽ Ille uolebat. sed ille
ñ sinebat. Quando ille ꝑmisit: ille
potuit Hongͦ ille potuit: sed qui
ꝑmisit. Icleobene eruditꝰ ipse iob ñ
ait. sicut iã cõmemorare uob̃ solemꝰ.

Expanded text:
le non dat, non habet. Non est enim potestas nisi a Deo : definitiva sententia Apostoli est. Non dixit, Non est cupiditas nisi a Deo. Est enim mala cupiditas, quae non est a Deo: sed quia ipsa mala cupiditas nulli nocet, si ille non permittat, Non est, inquit, potestas nisi a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data fuisset tibi desuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi esset data tibi desuper. Quid hoc? Homo tantum non habet potestatem, nisi cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere viro sancto Job, nisi prius diceret, Mitte manum tuam, hoc est, da potestatem? Ille volebat, sed ille non sinebat; quando ille permisit, ille potuit: non ergo ille potuit, sed qui permisit. Ideo bene eruditus ipse Job, non ait, sicut jam commemorare vobis solemus,
Abbreviated transcription (Latin):
bit eũ unꝰquisq deloco suo. Miscđia
cęli. Non enĩ indiget miscđia. ubi
nulla. ẽ. miseria. Int̾ra ab undat ho¬
minis miseria. suꝑ abundat dnĩ mi-¬
scđia. Miseria hominis plena. ẽ t̾ra:¬
ubi nulla. ẽ. miseria. nunqͥd qͥa ñ in¬
digent miscđia. ñ indigent dño:
Om̃ia indigent dño. & misera & felicia.
Sine illo miser ñ subleuat᷑. fine illo
felix eget. Ergo ne forte de cęlis quȩ¬
reres cũ audires miscđia dnĩ plena. ẽ
t̾ra: audi qͥa dño & cęli indigent.
Sermone dnĩ cęli solidati st̃. Non a se
sibi solidam̃tũ fuer̾: nec ipsi cȩli fir¬
mitatẽ sibi ꝓpriã prȩstiter̃. Uerbo
dnĩ cęli firmati st̃. Et spũ oris eiꝰ om

Expanded text:
bit eum unusquisque de loco suo . bit eum unusquisque de loco suo . coeli. Non enim indigent misericordia, ubi nulla est miseria. In terra abundat hominis miseria, superabundat Domini misericordia: miseria hominis plena est terubi nulla est miseria, numquid quia non indigent misericordia, non indigent Domino? Omnia indigent Domino, et misera et felicia. Sine illo miser non sublevatur, sine illo felix non regitur. Ergo, ne forte de coelis quaereres, cum audires, Misericordia Domini plena est terra, audi quia Domino et coeli indigent; Sermone Domini coeli solidati sunt. Nam non a se sibi solidamentum fuerunt, nec ipsi coeli firmitatem sibi propriam praestiterunt. Verbo Domini coeli firmati sunt, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ds. tanquã si tẽpore famis diceret᷑. acci¬
pite frum̃tũ. Qđ cũ audires tẽpore
famis: ꝓ fecto ipso stimulo necessitatis
concitus curreres. uersans te huc atq
illuc. quȩrens unde accipias qđ dictũ ẽ.
accipe: Q cũ uenires quando te teneres.
quã morã int̾poneres : Sic & nunc dictũ
.ẽ. accipite miscłiam. diligit enĩ miscđiã
& iudiciũ. Cũ accepis bene utere. ut bo¬
nã rationẽ reddas. cũ iudiciũ uenerit
eiꝰ qui tͥ modo p̾rogat in ista fame miscđiã.
Recordare qđ cantasti: miscđia dñĩple¬
na. ẽ t̾ra. Ubi iã ñ euangłm pͣdicat᷑
Ubi sermodni tacet: Nbĩ saluscessat:
Opus ẽ ut uelis accipe. plena st̃ horrea.
Hȩc ipsa plenitudo & abundantia ñ te
uenientẽ expectauer̃: sed ad dormien¬
tem
ipsa uener̃. Nondictũ ẽ surgant
gentes. & eant ad unũ locũ. sed annun¬
ciata st̃ ista gentib ubi erant. ut im¬
pleretꝰ & inde ꝓphetia dicens. Adora¬

Expanded text:
Deus, tanquam si tempore famis diceretur, AcciDeus, tanquam si tempore famis diceretur, Accipite frumentum. Quod cum audires tempore famis, profecto ipso stimulo necessitatis concitus curreres, versans te hac atque illac, quaereres unde acciperes quod dictum est, Accipite. Et cum invenires, quando te teneres? quam moram interponeres? Sic et nunc dictum est, Accipite misericordiam. Diligit enim misericordiam et judicium. Cum acceperis, bene utere; ut bonam rationem reddas, cum judicium venerit ejus qui tibi modo praerogat in ista fame misericordRecordare quod cantasti, Misericordia Domini plena est terra. Ubi jam non Evangelium praedicatur? ubi sermo Domini tacet? ubi salus cessat? Opus est ut velis accipere: plena sunt horrea. Haec ipsa plenitudo et abundantia non te venientem exspectaverunt, sed ad dormientem ipsa venerunt. Non dictum est, Surgant gentes, et eant ad unum locum: sed annuntiata sunt ista gentibus ubi erant, ut adimpleretur exinde prophetia dicens: Adora
Abbreviated transcription (Latin):
ret: Ergo qͥa diligit miscđiã: opor¬
tet ut exlubeat qđ ꝓmittit. Et quia
diligit iudiciũ: oportet ut exigat qđ
dedit. Unde ipse dñs dicit cuidã seruo.
Pares ti pecuniã meã. & ego ueniens cũ
amꝰ qđ modo audiuimꝰ. Ipse enĩ dicit
alio loco in euangłio. Non ego iudico quen¬
quã sermoquẽ locutꝰ sũ eis ipse iudica¬
bit eos in nouissimo die. Nec se excuset
qͥ audire ñ uult. quasi ñ sit qđ ab illo
ęxigat᷑. Idipsũ enĩ exigit᷑: qͥa noluit
accipe cũ daret᷑. Aliud. ẽ enĩ ñ posse
accipe. aliud nolle. Illic excusatio neces¬
sitat̾is. ẽ: hic reatꝰ uoluntatis. Ergo om̃ia
opa eiꝰ infide. diligit miscđiam & iudi¬
ciũ. Accipite mhiscđĩã & timete iudiciũ.
ne ille cũ uenerit ut exigat nos. sic
nos exigat ut in anes dimictat. Exigit
enĩ rationẽ. reddit rationẽ. donat᷑
dormiat: ne ad reddendũ male excite¬
tur. Accipite miscđiã. Sic ad nos clamat

Expanded text:
ret? Ergo quia diligit misericordiam, oporret? Ergo quia diligit misericordiam, oportet ut exhibeat quod promittit: et quia diligit judicium, oportet ut exigat quod dedit. Unde ipse Dominus dicit cuidam servo: Dares tu pecuniam meam, et ego veniens cum . Ipse enim dicit alio loco in Evangelio: Ego non judico quemquam: sermo quem locutus sum eis, ipse judicabit eos in novissimo die . Nec se excuset, qui audire non vult ne quasi sit quod ab illo exigatur. Idipsum enim exigitur, quia noluit accipere cum daretur. Aliud est enim non posse accipere, aliud nolle: illic excusatio necessitatis est, hic reatus voluntatis. Ergo, omnia opera ejus in fide: diligit misericordiam et judicium. Accipite misericordiam, et timete judicium; ne ille cum venerit ut exigat nos, sic nos exigat ut inanes dimittat. Exigit enim rationem; reddita ratione, donat adormiat, ne ad reddendum male excitetur. Accipite misericordiam: sic ad nos clamat
Abbreviated transcription (Latin):
ł in annunciando. & in audien¬
do uerbo ueritatis. labor est.
Quẽ laborẽ fr̃s ȩquo animoto¬
leramꝰ. si sententiȩ dñicȩ & conditio¬
nis nr̃ȩ meminerimꝰ. Abipso enĩ nr̃i ge¬
neris exordio audiuit hõ ñ ab homine
fallaci. nec adiabolo seductore. sed ab
ipsa ueritate ex ore dĩ. In sudore uultꝰ
tui edes panẽ tuũ. Proinde si panis
nr̃ est uerbũ dĩ: sudemꝰ in audiendo.
ne moriam᷑ inieiunando. Psalmi huiꝰ
primarũ partiũ pauci uersus uigilia¬
rũ nup actarũ solennitate tractati st̃.
pars quȩ restat: quã mͦ cantauimus.
firmati st̃. Id ipsũ. ẽ. enĩ. sermone dñi
cęli solidati st̃. Dixerat suꝑius. bene
cantate ei in iubilatione. id. ẽ ineffa
esto tii auarus exactor. Deinde cũ di¬
xisset & om̃ia oꝑa eiꝰ infide. adiunxit
quare. Diligit miscłiã & iudiciũ.
Qui gͦ miscłiam diligit miseret᷑. Qui
autẽ mi seret᷑. potest ꝓmittere & non
dare. qui posset dare etiã si ñ ꝓmitte¬

Expanded text:
t in annuntiando et in audiendo verbo veritatis, labor est. Quem laborem, fratres, aequo animo toleramus, si sententiae dominicae et conditionis nostrae meminerimus. Ab ipso enim nostri generis exordio audivit homo, non ab homine fallace, nec a diabolo seductore, sed ab ipsa veritate ex ore Dei, In sudore vultus tui edes panem tuum . Proinde si panis noster est verbum Dei, sudemus in audiendo, ne moriamur in jejunando. Psalmi hujus primarum partium pauci versus Vigiliarium nuper actarum solemnitate tractati sunt: pars quae restat, quod modo cantfirmati sunt. Idipsum est enim, Sermone Domini coeli solidati sunt. Dixerat superius, Bene canite ei in jubilatione, id est, ineffaesto tu avarus exactor. Deinde cum dixisset, Omnia opera ejus in fide; adjunxit quare: Diligit misericordiam et judicium. Qui ergo misericordiam diligit, miseretur. Qui autem miseretur, potest promittere et non dare, qui posset dare etiamsi non promitte
Abbreviated transcription (Latin):
seges eccłȩ pullularet. & sicũ zizani¬
is uterĩ cõmunẽ bibens pluuiã. sed
tam̃ horreũ ñ habitura cõmune. Ergo
cũ dictũ. eẽt. miscłia dni plena. ẽ t̃ra:
quasi quȩreres unde impleta. ẽ. t̾ra mi
totã t̾rã. Nã uide quid de ipsis cȩlis
Ctat uerbũ. & nox nocti indicat scientiã.
Noncessat᷑. ñ tacet᷑. Sed ubi pͣdicauer̃.

Expanded text:
seges Ecclesiae pullularet; etsi cum zizaniseges Ecclesiae pullularet; etsi cum zizaniis interim communem bibens pluviam, sed tamen horreum non habitura commune. 7. Ergo cum dictum esset, Misericordia Domini plena est terra: quasi quaereres, Unde impleta est terra mistotam terram. Nam vide quid de ipsis coelis actat verbum, et nox nocti annuntiat scientiam. Non cessatur, non tacetur. Sed ubi p
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc unꝰ ds̃ hunc adorat qͥ nouit ad orare.
Hunc ubiq habet qͥ se conuerterit. Non
enĩ quęrit᷑ ab auersis. sed ipse uocat
auersos: ut impleat conuersos. Sane
fr̃s exceptis illis cȩlis suꝑiorib igno¬
tis nob̾ int̾ra laborantib & ꝑ huma¬
nasconiecturas ut cunq ista quęrentib
ne regant᷑. qͦmͦ ibi unꝰ quidã ymnus
indeficiens concinens ab om̃ib pͣdicet
dm̃. multũ . ẽ. ad nos inuenire. sataga¬
mus tam̃ ꝑuenire. ibi. ẽ enĩ patria nr̃a.
quã long̾a fortasse ꝑegrinatione obli-¬
ti sumꝰ. uox enĩ nr̃a. ẽ. in illo psalmo.
heume. qm̃ ꝑegrinatio mea longinqͣ
facta .ẽ. ergo de illis cȩlis. & mͥ diffici¬
le. ẽ. disputare. si tam̃ ñ impossibile ꝙ
uob intelligere. certe qͥ me inhis reb
intellectu pͣuenit fruat᷑ quo p̃cessit.
& oret ꝓme ut sequar ego. interĩ ex¬
ceptis illis cęlis. habeo dequib hic ut¬
cunq disserã nob̃ ꝓximos cȩlos. scõs dĩ

Expanded text:
haec unus Deus. Hunc adorat qui novit adorare, hunc ubique habet qui se converterit. Non enim quaeritur ab aversis; sed ipse vocat aversos, ut impleat conversos. 6. Sane, fratres, exceptis illis coelis superioribus ignotis nobis in terra laborantibus, et per humanas conjecturas utcumque ista quaerentibusne regantur, quomodo ibi unus quidam hymnus indeficiens concinens ab omnibus praedicet Deum, multum est ad nos invenire, satagimus tamen pervenire. Ibi est enim patria nostra, quam longa fortasse peregrinatione obliti sumus. Vox enim nostra est in illo psalmo: Heu me, quoniam peregrinatio mea longinqua facta est ! Ergo de illis coelis et mihi difficile est disputare, si tamen non impossibile, et vobis intelligere. Certe qui me in his rebus intellectu praevenit, fruatur quo praecessit, et oret pro me ut sequar ego. Interim exceptis illis coelis, habeo de quibus hic utcumque disseram, nobis proximos coelos sanctos Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ꝑ ipsa uiscera caritatis. cuius lacte
caritatẽ. abundantẽ miscđiã. indep̃¬
cando dm̃ ꝓ illis. ut aliqͣndo det illis
sensũ sobriũ. respiciant se & uideant
se. qͥa ñ habent omĩno qđ dicant contͣ
ueritatẽ. Non in eis remansit nisi sola
infirmitas animositatis. quȩ tanto ẽ.
languidior: quanto se maiores uires
habere existimant. Pro infirmis. ꝓcar¬
nalit̾ sapientib ꝓanimalib & carna¬

Expanded text:
r ipsa viscera charitatis, cujus lacte charitatem, abundantem misericordiam in deprecando Deum pro illis, ut aliquando det illis sensum sobrium, ut resipiscant, et videant se, quia non habent omnino quod dicant contra veritatem: non eis remansit nisi sola infirmitas animositatis, quae tanto est languidior, quanto se majores vires habere existimat pro infirmis, pro carnaliter sapientibus, pro animalibus et carna
Abbreviated transcription (Latin):
Isti gͦ qͥdicunt ñ estis fr̃s nr̃i. paganos
nos dicunt. Idõ enĩ & rebaptizare nos
uolunt. dicentes nos ñ habere qđ dant:
U nde consequens. ẽ. error ipsoꝵ. ut negeñ
nos fr̃s suos. ẽẽ Sed quare nob̾ dix̃ ꝓpħa.
uos dicite illis. fr̃s nr̃i estis. nisi qͥa nos in
eis agnoscimꝰ qđ ñ repetimꝰ: Illi gͦ non
scendo ipsoꝵ : dicimꝰ eis fr̃s nr̃i estis
Dicant illi. Quid nos quęritis: Quid nos
uultis: Respondeamꝰ. Fr̃s nr̃i estis. Di-¬
uno capite. eẽ. debemꝰ. Quid gͦ me quȩ¬
ris ait. si perii: Magna absũrditas ma¬
gna uesania. Quid me quęris si perii:
Quare quererẽ. nisi qͥa peristi: Sigͦ ꝑii¬

Expanded text:
Isti ergo qui dicunt, Non estis fratres nostri, paganos nos dicunt. Ideo enim et rebaptizare nos volunt, dicentes nos non habere quod dant. Unde consequens est error ipsorum, ut negent nos fratres suos esse. Sed quare nobis dixit propheta: Vos dicite illis, Fratres nostri estis: nisi quia nos in eis agnoscimus quod non repetimus? Illi ergo non scendo nostrum, dicimus eis: Fratres nostri estis. Dicant illi: Quid nos quaeritis, quid nos vultis? Respondeamus: Fratres nostri estis. Diuno capite esse debemus. Quid ergo me quaeris, ait, si perii? Magna absurditas, magna vesania. Quid me quaeris, si perii? Quare quaererem, nisi quia periisti? Si
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥatt. cũ esses sub arbore fici uidite.
U idit enĩ eũ: qͥa miseratꝰ. ẽ. eũ. Unde ple¬
runq rogantes misccłiã: dicimꝰ homini
uide me. Et de illo qͥ te contemnit qͥd
dicis: Non me uidit. Est gͦ quȩdã uisio
miserantis cordis : ñ uisio punientis.
Illa uisio ad peccata. & anĩ aduersio est.
Quia ille peccata ñ uult uideri. qͥd dicit:
Auerte faciẽ tuã apeccatis meis. Qđ uult
ignosci. ñ uult agnosci. Auerte inquit
faciẽ tuã apeccatis meis. Cũ gͦ auertit
faciẽ suã apeccatis tuis. ñ uidebit te
Unde alibi dixit. Ne auertas faciẽ tuã
ame. Ergo auertat apeccatis tuis. non
auertat a te. Uideat te. misereat᷑ tui.
subueniat tͥ. De cęlo ꝓspęxit dñs. uidit
om̃s filios hominũ. ꝑtinentes ad filiũ
hominis. De pͣparato habitaculo suo.
de angłis quos ad nos misit. Hȩc omĩa

Expanded text:
lle qui ait: Cum esses sub arbore fici, vidi te . Vidit enim eum quia miseratus est eum. Unde plerumque rogantes misericordiam, dicimus homini, Vide me. Et de illo qui te contemnit quid dicis? Non me videt. Est ergo quaedam visio miserantis, non visio punientis. Illa visio ad peccata animadversio est: quae ille peccata non vult videri, qui dicit: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quod vult ignosci, non vult agnosci: Averte, inquit, faciem tuam a peccatis meis. Cum ergo averterit faciem suam a peccatis tuis, non videbit te? Et unde alibi dicit: Ne avertas faciem tuam a me ? Ergo avertat a peccatis tuis, non avertat a te: videat te, misereatur tui, subveniat tibi. De coelo respexit Dominus, vidit omnes filios hominum pertinentes ad Filium hominis. 14. De praeparato habitaculo suo. de angelis, quos ad nos misit. Respexit
Abbreviated transcription (Latin):
parturire. qđ dicere ñ potest. Et quẽ de¬
cet ista iubilatio nisi ineffabilẽ dm̃: In¬
effabilis enĩ ẽ: quẽ fari ñ potes. Si eũ fari
ñ potes & tacere ñ debes. qͥd restat nisi ut
iubiles. ut gaudeat cor sine uerbis. & im¬
mensa latitudo gaudioꝵ metas ñ habeat
syllabarũ: Bene cantate ei in iubilatio
fide. In qͦ etiã displicet ñ rectis. rectꝰ ẽ.
ille. & omĩa oꝑa eiꝰ infide. Tua sint oꝑa in
fide. qͥa iustꝰ ex fide uiuit. & fides ꝑ dilecti¬
onẽ oꝑat᷑. Tua sint oꝑa infide. qͥa in dm̃

Expanded text:
parturire quod dicere non potest. Et quem departurire quod dicere non potest. Et quem decet ista jubilatio, nisi ineffabilem Deum? Ineffabilis enim est, quem fari non potes: et si eum fari non potes, et tacere non debes, quid restat nisi ut jubiles; ut gaudeat cor sine verbis, et immensa latitudo gaudiorum metas non habeat syllabarum? Bene cantate ei in jubilatiofide. In quo etiam displicet non rectis, rectus est ille. Et omnia opera ejus in fide. Tua sint opera in fide. quia justus ex fide vivit , et fides per dilectionem operatur : tua sint opera in fide, quia in D
Abbreviated transcription (Latin):
si alicui bono auditori musico quando tͥ
dicit᷑ canta ut placeas ei sine instructione
musicȩ artis cantare trepidas. ne displi¬
ceas artifici. qͥa qđ inte impitꝰ ñ agnoscit
artifex rep̃hendit. quis afferat dõ be¬
ne cantare. sic iudicanti decantore. sic
examinanti om̃ia. sic audienti: Quando
potes afferre tã elegans artificiũ cantan¬
di. ut tã ꝑfectis aurib innullo displice¬
as: Ecce ueluti modũ cantandi dat tͥ.
noliquȩrere uerba quasi explicare pos¬
sis unde ds̃ delectat᷑. In iubilatione. Hoc
.ẽ. enĩ bene canere dõ: in iubilatione ca¬
nere. Quid. ẽ. in iubilatione canere
Intelligere. uerbis explicare ñ posse qđ
cantt᷑ corde dõ Wenĩ illi qͥcantant. siue
in messe siue inuinea. siue in aliqͦ ope fer¬
uenti. cũ coeꝑint inuerbis canticoꝵ exul¬¬
tare lȩcicia. ueluti impleti tanta lȩticia
ut eã uerbis explicare ñ possint: auer
se a syllabis uerborũ. & eunt insonũ iu

Expanded text:
Si alicui bono auditori musico, quando tibi Si alicui bono auditori musico, quando tibi dicitur, Canta ut placeas ei, sine aliqua instructione musicae artis cantare trepidas, ne displiceas artifici; quia quod in te imperitus non agnoscit, artifex reprehendit: quis offerat: Deo bene cantare, sic judicanti de cantore, sic examinanti omnia, sic audienti? Quando potes afferre tam elegans artificium cantandi, ut tam perfectis auribus in nullo displiceas? Ecce veluti modum cantandi dat tibi: noli quaerere verba, quasi explicare possis unde Deus delectatur. In jubilatione cane: hoc est enim bene canere Deo, in jubilatione cantare. Quid est in jubilatione canere? Intelligere, verbis explicare non posse quod canitur corde. Etenim illi qui cantant, sive in messe, sive in vinea, sive in aliquo opere ferventi, cum coeperint in verbis canticorum exsultare laetitia, veluti impleti tanta laetitia, ut eam verbis explicare non possint, avertunt se a syllabis verborum, et eunt in sonum ju
Abbreviated transcription (Latin):
los illos placere nescio cui. Odit te
rep̃hendentẽ uero iudicio. & seruat
in se quo placet ꝑuerso c̃silio. Inimicũ
te putat. qͥ a turpitudinẽ diligit.
Fugit oculos tuos. & omĩno ñ curãt qua
regula iusticiȩ rep̃hendat᷑. Si gͦ illi ñ
curant rep̾hensores ueraces ut sint formo¬
si fallaces. nos in iis reb inquib placemꝰ
sapientiȩ dĩ. debemꝰ curare irrisores in iu¬
stos. ñ habentes oculos unde uideant qđ
amamꝰ: Hȩc cogitantes recti corde.
confitemini dño incythara. inpsalterio
decẽ cordarũ psallite alli. Cantate ei¬
adhomines ueteres. ñ illud dicunt nisi ho¬
mines noui. renati ꝑ grãm ex uetustate. &
gͥnũ cȩloꝵs. Ei suspirat om̃is amor nr̃. &¬
cantat canticũ nouũ. Cantet canticũ nouũ.
ñ lingua. sed uita. Cantate canticũ nouũ.
hene cantate ei. Quęrit unꝰ quisq qͦmͦ
cantet dõ. Canta illi: sed noli male: Non
uult offendi aures suas. bene cane. Fr̃s.

Expanded text:
los illos placere nescio cui: odit te los illos placere nescio cui: odit te reprehendentem vero judicio, et servat in se quod placet perverso consilio. Inimicum te putat, quia turpitudinem demis. Fugit oculos tuos, et omnino non curat qua regula justitiae reprehendatur. Si ergo illi non curant reprehensores veraces, ut sint formosi fallaces; nos in his rebus in quibus placemus sapientiae Dei, debemus curare irrisores injustos, non Habentes oculos unde videant quod amamus? Haec cogitantes recti corde, Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. 8. ad veteres homines. Non illud discunt nisi homines renovati per gratiam ex vetustate, et gnum ccantat canticum novum. Cantet canticum hovum, non lingua, sed vita. Cantate ei canticum novum: bene cantate ei. Quaerit unusquisque quomodo cantet Deo. Canta illi, sed noli male. Non vult offendi aures suas. Bene canta, frater.
Abbreviated transcription (Latin):
mare iusticiã Et ipsa iusticia qualis. ẽ
Quis illã pingit: Sapientiadĩ. quam
pulchritudinẽ habet. ꝑillã pulc̾ra
st̃ om̃ia. quȩ oculis placent: Ei uiden¬
dȩ atq amplectendȩ. corda mundan¬
da ft̃. Huiꝰ nos amatores ꝓfitem᷑ ipsa
nos cõponit ut ei ñ displiceamꝰ. Et qͣn¬
do nos rep̾hendunt homines. inhis
reb in quib ei quã diligimꝰ placemꝰ.
qͦmͦ parui habemꝰ rep̃hensores nr̃os:
Quomꝰ illos contẽnimꝰ & omĩno nichili
pendimꝰ: Amatores lubrici & dam¬
nabiles feminarũ. quando amatȩ
ipsoꝵ cõponunt illos scđm oculos su¬
os. si ipsis placeant. ñ curant eos qͥb
displicent. putantes sibi sufficere
qđ earũ oculis placent. adquas affe¬
ctant. Et plerunq grauib displicent.
immo sẽꝑ grauib displicent. & melio¬
ri iudicio rep̾hendunt᷑. Non bene ton
sus es dicit uir grauis lasciuo adolescen¬
ti. ñ de decet cũ talib cincinnis incẽde¬

Expanded text:
mare justitiam. 7. Et ipsa justitia qualis est? mare justitiam. 7. Et ipsa justitia qualis est? quis illam pingit? Sapientia Dei quam pulchritudinem habet? Per illam pulchra sunt omnia, quae oculis placent: ei videndae, complectendae, corda mundanda sunt. Hujus nos amatores profitemur: ipsa nos componit, ut ei non displiceamus. Et quando nos reprehendunt homines in his rebus, in quibus ei quam diligimus placemus, quomodo parvi habemus reprehensores nostros, quomodo illos contemnimus et omnino nihili pendimus? Amatores lubrici et damnabiles feminarum, quando amatae ipsorum componunt illos secundum oculos suos, si ipsis placeant, non curant eos quibus displicent, putantes sibi sufficere quod earum oculis placent, ad quas affectant: et plerumque gravibus displicent, imo semper gravibus displicent, et meliore judicio reprehenduntur. s es, dicit vir gravis lascivo adolescenti, non te decet cum talibus cincinnis incede
Abbreviated transcription (Latin):
Quid amabant. quando istis omĩb re-¬
nunciabant: Non enĩ illi ñ erant
cendit animos. ꝓmunt uerba. edunt
uoces. undiq dicunt bene optime. Quid
uider̃. Iusticiã uider̃. in qua pulcher
.ẽ. curuus senȩx. Non enĩ si ꝓcedat senex
iustꝰ. est aliqͥd in eiꝰ corpore qđ amet᷑:
& tam̃ amat᷑ abom̃ĩb. Ibi amatꝰ ubi
ñ uidet᷑: immo ibi amat᷑ ubi corde
uidet᷑. Delectet uos gͦ. & rogate dm̃
ut delectet. Ds̃ enĩ dabit suauitatẽ &
t̾ra nrã dabit fructũ suũ ut ꝑcaritatẽ
impleatis. qđ ꝑtimorẽ implere diffici¬
le .ẽ. Qđ dico difficile. ẽ: ñ potest adhuc
animꝰ Mallet ñ esse qđ pͣcipit᷑ si ad fa¬
ciendũ ñ amore ducit᷑: sed timore co-¬
artat᷑ Noli furtũ facere. time gehennas.
Mallet ñ esse gehennas. inquas mitteret᷑.
Quando incipit amare iusticiã nisi qͣndo
mallet furta ñ esse. & sigehennȩ ñ ẽẽnt
inquas fures mitterentur: Hoc . ẽ. a¬

Expanded text:
Quid amabant, quando istis omnibus reQuid amabant, quando istis omnibus renuntiabant? Num enim illi non erant cendit animos. Promunt verba, edunt voces, undique dicunt, Bene, Optime. Quid viderunt? Justitiam viderunt, in qua pulcher est curvus senex. Non enim si procedat senex justus, est aliquid in ejus corpore quod ametur, et tamen amatur ab omnibus. Ibi amatur, ubi non videtur; imo ibi amatur, corde videtur. Delectet vos ergo, et rogate Dominum ut delectet. Dominus enim dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut per charitatem impleatis quod per timorem implere difficile est. Quid dico difficile est? Non potest adhuc animus: mallet non esse quod praecipitur, si ad faciendum amore non ducitur, sed timore coarctatur. Noli furtum facere, time gehennas: mallet non esse gehennas, in quas mitteretur. Quando incipit amare justitiam, nisi quando mallet furta non esse, etsi gehennae non essent, in quas fures mitterentur? Hoc est a
Abbreviated transcription (Latin):
tuã ñ uis ab illo concupisci. Non concu¬
piscas rem aliquã ꝓximi tui. qͥa siqͥs
tuã concupiuerit: displicet tͥ. Con¬
uerte & unte linguã: quando tͥ displi¬
cet qui tͥ nocet. Hȩc om̃ia p̾cepta dĩ
st̃: sapientia donante data st̃: de suꝑ¬
sonant. Tange psalteriũ. imple legẽ.
quã dñs ds̃ tuus ñ uenit soluere. sed
adimplere. Implebis enĩ amore. qđ ti¬
more ñ poteras. Qui enĩ tim̃do ñ facit
male: mallet facere si liceret. Itaq &¬
si facultas ñdatꝰ: uoluntas tenetur.
Non facio inqͥs. Quare: Quia timeo.
Nonctũ amas iusticiã. ad huc seruus es.
Esto & filius. Sed ex bono seruo: fit bonꝰ
filius Interĩ tim̃do noli facere. disces
& amando ñ facere. Est enĩ quȩdã
pulchritudo iusticiȩ. quȩ ñ te de t̾reat.
Habet iusticia formã suã. oculos quȩrit.
accendit amatores suos. Prohac marty¬
res scłm calcantes. sanguinẽ fuder̃.

Expanded text:
tuam non vis ab alio concupisci. Non concutuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem proximi tui, quia si quis tua concupierit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet, qui te nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt: Sapientia donante data sunt: desusonant. Tange psalterium, imple Legem, quam Dominus Deus tuus non venit solvere, sed adimplere . Implebis enim amore, quod timore non poteras. Qui enim timendo non facit male, mallet facere, si liceret. Itaque etsi facultas non datur, voluntas tenetur. Non facio, inquit. Quare? Quia timeo. Nondum amas justitiam, adhuc servus es: esto filius. Sed ex bono servo fit bonus filius. Interim timendo noli facere, disces et amando non facere. Est enim quaedam pulchritudo justitiae. Poena te deterreat. Habet justitia formam suam, oculos quaerit, accendit amatores suos. Pro hac Martyres saeculum calcantes, sanguinem fuderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
em indõ tuo. & ꝓpt̾ ipsã requiẽ omĩa
faciens. abstinens ab oꝑe seruili. Om̃is
enĩ qͥ facit peccatũ. seruus . ẽ. peccati:¬
& utinã hominis & ñ peccati. Hȩc
tria ptinent ad dilectionẽ dĩ. cuiꝰ
cogites unitatẽ. ueritatẽ. uoluntatẽ.
Est enĩ quȩdã uoluntas in dño. ubi ue¬
rũ sabbatũ. uera requies. unde dicit᷑.
delectare in dño. & dabit tͥ petitio¬
nẽ cordis tui. Quis enĩ sic delectat
quã ille qͥ fecit omĩa quȩ delectant.
In his trib caritas dĩ. in aliis septẽ ca¬
ritas ꝓximi. Ne facias alii qđ pati
ñ uis Honores patrẽ & matrẽ. quia
uis te honorari a filiis tuis. Non mȩ¬
chaberis: qͥa nec mȩchari post te uxorẽ
tuã uis. Nonoccidas: qͥa & occidi ñ uis
N onfureris: qͥa furtũ patiñ uis Non
falsũ testimoniũ dicas: qͥa odisti ad uer-¬
sũ te falsũ testimoniũ dicentẽ. Non
concupiscas uxorẽ ꝓximi tui: qͥa &

Expanded text:
em in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia em in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciens, abstine ab opere servili. Omnis enim, qui facit peccatum, servus est : et utinam hominis, et non peccati. Haec tria pertinent ad dilectionem Dei. Cujus cogites unitatem, veritatem, voluntatem. Est enim quaedam voluntas in Deo, ubi verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur, Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille, qui facit omnia, quae delectant? In his tribus caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. Ne facias alii, quod pati non vis : honora patrem et matrem , quia vis te honorari a filiis tuis. Non moecheris , quia nec moechari post te uxorem tuam vis. Non occidas, quia et occidi non vis. Non fureris, quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas, quia odisti adversus te falsum testimonium dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renũ. grãs age illi qͥ dedit. siue tͥ
desit. siue forte dãno auferatur
curus certus in dõ tuo tange cordas in
corde. & dic tanquã eythara inferiore
parte bene sonante. Dñs dedit dñs
abstulit. si c̃ dño placuit ita factũ. ẽ.:
sit nom̃ dñ benedictũ. Iã uͦ cũ atten¬
dis supiora dona dĩ quȩ tͥ contulerit
p̾ceptoꝵ qua doctrina cęlesti te imbii¬
erit. quȩ tͥ desuꝑ ex illius ueritatis fon¬
te pͣceꝑit: conuertere & ad psalteriũ.
psalle dõ inpsalterio decẽ cordarũ
recepta enĩ legis dest᷑. Indecẽ p̃ceptis
legis habes psalteriũ. ꝑ fecta res est.
Habes ibi dilectionẽ dĩ i trib: & dile¬
c̾tionẽ ꝓximi in septẽ. Et utiq nostis
dnõ dicente. qͥa in his duob p̃ceptis to¬
talex pendet & ꝓpħȩ. Dicit tͥ ds̃ desuꝑ.
diẽ sabbati. Non carnalit̾. ñ iudaicis
delitiis qui otio abittunt᷑ ad neqͥciã.
melius enĩ utiq totadie foderent quã
totadie saltarent: sed cogitans requi¬

Expanded text:
tias age illi qui dedit; sive tibi desit, vel forte damno tibi auferatur, curus; certus in Deo tuo, tange chordas in corde, et dic tanquam in cithara in inferiore parte bene sonante: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . 6. Jam vero cum attendis superiora dona Dei, quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illius veritatis fonederit, convertere et ad psalterium psalle Deo, in psalterio decem chordarum. Praecepta enim Legis decem sunt. In decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est: habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti Domino dicente, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae . Dicit tibi Ddiem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogitans requi
Abbreviated transcription (Latin):
solẽ suũ oriri facit suꝑbonos & ma¬
los. & pluit sup iustos & iniustos.
Hȩc om̃ia ad uitã t̾renã ualent. Quisqͥs
inde ñ laudat dm̃: ingratꝰ ẽ. Nunqͥd
qͥa t̾rena idõdĩ ñ st̃ Aut idõ alt̃ ea
dare cogitandus. ẽ. qͥadant᷑ & malis:
Multiplex ẽ. enĩ miscłia dĩ. patiens. ẽ.
longanimis. Inde magis significat qͥd
seruet bonis: cũ ostendit quanta donet
& malis. Aduersitates autẽ st̃ ex in¬
feriore utiq parte de fragilitate
generis humani. indolorib. in lan-¬
guorib in pressuris. in tribulationib.
intẽptationib. Ubiq laudat dm̃. qͥ
cytharizat. Non attendat qͥa inferi¬
ora st̃: sed qͥa regi & gub̾nari ñ posst̃
nisi abilla sapientia quȩ attingit a
fine usq ad finẽ fortit̾. & disponit
omĩa suauit̃. Non enĩ cęlestia regit.
& t̾rena deserit. Aut ñ illidicitur.
qͦ abibo a spũ tuo. & qͦ a facie tua fu
giã. si ascendero incȩlũ tu illic es: si
descendero ad infernũ ades. Ubi gͦ

Expanded text:
lem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Haec omnia ad vitam terrenam valent. Quisquis inde non laudat Deum, ingratus est. Numquid quia terrena, ideo non Dei sunt? Aut ideo alter ea dare cogitandus est, quia dantur et malis? Multiplex est enim misericordia Dei, patiens est, longanimis. Inde magis significat quid servet bonis, cum ostendit quanta donet et malis. Adversitates autem, ex inferiore utique parte, de fragilitate generis humani, in doloribus, in languoribus, in pressuris, in tribulationibus, in tentationibus. Ubique laudet Deum qui citharizat. Non attendat quia inferiora sunt, sed quia et regi et gubernari non possunt, nisi ab illa Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Non enim coelestia regit, et terrena deserit: aut non illi dicitur, Quo abibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descender
Abbreviated transcription (Latin):
quitati fauisti. Ecce sacello pepcisti.
cor ꝑcussisti. Pauꝑ iste iniquũs reman¬
sit. & tanto iniquior. qͣnto & quasi ho¬
minẽ iustũ fauere uidit iniqͥtati suȩ.
Qualẽ miscdiam pͣbuisti ei. quẽ iniustũ
fecisti: Ecce crudelior inueniris: quã
misericordior. Quid gͦ inqͥs facerẽ.
Iudicares pͥmo scđm causã. argueres
paupem. flecteres diuitẽ. Alius. ẽ. iu¬
dicandi. alius petendi locus. Quando
te ille uideret diues tenuisse iusticiã.
ñ erexisse iniqui paupis ceruicẽ. sed
ꝓ merico peccati sui õbiurgasse te iu¬
ste. ñ flecteret᷑ illi ad miscđiam peten
ti qͥ lȩtus redditꝰ erat te iudicante:

Expanded text:
quitati lavisti? Ecce saccello pepercisti, quitati lavisti? Ecce saccello pepercisti, cor percussisti: pauper iste iniquus remansit; et tanto iniquior, quanto te quasi hominem justum favere vidit iniquitati suae. AQualem misericordiam praebuisti ei, quem injustum fecisti? Ecce crudelior inveniris quam misericordior. Quid ergo, inquis, facerem? Judicares primo secundum causam, argueres pauperem, flecteres divitem. Alius est judicandi, alius petendi locus. Quando te ille dives videret tenuisse justitiam, non erexisse iniqui pauperis cervicem, sed pro merito peccati sui objurgasse te juste, nonne flecteretur ille ad misericordiam petente te, qui laetus redditus erat judicante
Abbreviated transcription (Latin):
contigit ut paup habeat causã malã
diues aut̃ bonã: Iã tu si ñ es eruditꝰ
in regnodĩ: uideris tͥ bene facere. si
quasi pauꝑem miseratꝰ abscondas. &
contegas iniqͥtatẽ illius. & uelis eũ iusti¬
ficare. ut quasi causã honã habere uidea¬
tur. & si rep̃hensus fueris qđ male iu¬
dicasti: quasi de miscłia respondes.
Noui & ego scio. sed pauꝑerat. miscdia ei
debebat᷑. Quomͦꝰ tenustimiscdiã & ꝑ¬
ciarẽ aduersus pauꝑem. qͥ unde redde¬
ret ñ haberet. aut si haberet cũ reddi¬
disset unde posset uiuere ñ inueniret:
Ait tͥ ds̃ tuus. ñ accipies ꝑsonã pauꝑis in
iudicio. Cȩterũ facile est ut moneam᷑
ꝑsonã diuitis ñ accipe. Hoc omĩs homo
uidet. atq utinã sic om̃is homo faceret
Illud ẽ. ubi fallit᷑ ueluti qͥ uult placere
dõ. si ꝑsonã pauꝑis in iudicio accipiat
& dicãt dõ Faui paupi Immo teneres
utrunq & miscdiã & iudiciũ. Primũ
quale: Miscdiam fecisti in eũ. cuiꝰ ini¬

Expanded text:
it ut pauper habeat causam malam, dives autem bonam: jam si tu non es eruditus in regno Dei, videris tibi bene facere, si quasi pauperem miseratus, abscondas et contegas iniquitatem illius, et velis eum justificare, ut quasi causam bonam habere videatur: et si reprehensus fueris quod male judicasti, quasi de misericordia respondes: Novi, et ego scio; sed pauper erat, misericordia ei debebatur. Quomodo tenuisti miseritiarem adversus pauperem, qui unde redderet non haberet; aut si haberet, cum reddidisset unde postea viveret non inveniret? Ait tibi Deus tuus: Ne accipias personam pauperis in judicio . Caeterum facile est ut admoneamur personam divitis non accipere; hoc omnis homo videt, atque utinam sic omnis homo faceret! illud est ubi fallitur, veluti qui vult placere Deo, si personam pauperis in judicio accipiat, et dicat Deo: Favi pauperi. Imo teneres utrumque, et misericordiam et judicium. Primo, qualem misericordiam fecisti in eum, cujus ini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittat tẽptari supraquã potestis fer¬
re. sed faciet cũ tẽptatione etiã exitũ.
ut possitis sustinere Audistis fidelẽ dm̃.
audite & alibi. Si toleramꝰ: & conregna¬
bimꝰ Si negauerimꝰ: & ipse nos negabit
Si ñ credimꝰ & ipse fidelis p̾manet: negare
semet ipsũ ñ potest. Habemꝰ gͦ & fidelẽ
dm̃. Distinguamꝰ potius fidelẽ dm̃ afi-¬
deli homine. Fidelis homo ẽ. credens ꝓ¬
mictenti dõ. fidelis ds̃. ẽ: exhibens qđ
ꝓmisit homini. Teneamꝰ fidelissimũ de¬
bitorẽ: qͥa tenemꝰ misericordissimũ ꝓ¬
missorẽ. Neq enĩ aliqͥd ei mutuũ cõmo¬

Expanded text:
mittat tentari supra quam potestis ferre, sed faciat cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Audistis fidelem Deum, audite et alibi: Si tolerabimus, et conregnabimus; si negaverimus, et ipse nos negabit; si non credimus, ille fidelis permanet, negare semetipsum non potest . Habemus ergo et fidelem Deum: distinguamus potius fidelem Deum a fideli homine. Fidelis homo est credens promittenti Deo; fidelis Deus est exhibens quod promisit homini. Teneamus fidelissimum debitorem, quia tenemus misericordissimum promissorem. Neque enim aliquid ei mutuum co
Abbreviated transcription (Latin):
cũ carne considerat. & hortat᷑ ut pu¬
gnes. & adiuuat ut uincas. & certantẽ
expectat. & deficientẽ subleuat. &
uincentẽ coronat. Ergo exultate iusti
indnõ: hoc dixerĩ exultate fideles
indño. qͥa iustꝰ ex fide uiuit. Rectos
decet laudatio. Discite grãs agere
dõ & in ꝓspitatib & intribulatio¬
nib. discite habere in corde. qđ om̃is
homo habet in lingua. qđ uult ds̃.
psa lingua popularis. plerunq est
doctrina salutaris. Quis ñ cotidie
dicit. qđ uult ds̃ hoc agat: Et recti
eritis int̾ eos qͥ exultant in dño. & qͦs
decet laudatio. Quales alloquit᷑ con¬
sequent᷑ psalmꝰ. & dicit Confitemini
dño incẏthara. in psalterio decẽ cor¬
darũ psallite ei. Hoc enĩ etiã mͦ can¬
tauimꝰ. Hoc ore consono exprim̃tes
institutio in nomine xp̃i uigiliarũ
istarũ. ut ex isto loco cytharȩ pelleren¬
tur. & ecce ipsȩ iubent᷑ sonare: Confi¬
temini inqͥt dño incythara: inpsalte¬
rio decẽcordarũ psallite ei. Nemo con¬

Expanded text:
hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo, Exsultate justi in Domino: hoc dixerim, Exsultate fideles in Domino, quia justus ex fide vivit. Rectos decet laudatio. Discite gratias agere Deo et in prosperitatibus, et in tribulationibus. Discite habere in corde quod habet omnis homo in lingua: Quod vult Deus. Ipsa lingua popularis, plerumque est doctrina salutaris. Quis non quotidie dicit: Quod vult Deus hoc agat? Et rectus erit inter eos qui exsultant in Domino, et quos decet laudatio: quales alloquitur consequenter Psalmus, et dicit: Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Hoc enim etiam modo cantabamus, hoc ore consono exprimentesinstitutio in nomine Christi Vigiliarum istarum, ut ex isto loco citharae pellerentur? Et ecce ipsae jubentur sonare: Confitemini, inquit, Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo con