comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pienda p̾cepta nec auctore nec rõne flectat᷑.
sed qd̾ pessimũ est sibi soli credat: ⁊ pro om̃i
ratione intentiones suas sequatur: ⁊ hoc so¬
lũ rectũ putet. quod obdurato corde cõceꝑit:
similis eis effectus. de quib diuinꝰ sermo pro¬
nuntiat. Itinera insipientiũ: recta ĩ cõspectu
eoꝵ. Et iterũ. Sunt uie q̃ recte ẽẽ uidentur
hominib: nouissima autẽ eaꝵ uenient in ꝓ¬
fundũ inferi. Postremo eueniet eiꝰmodi ani¬
mab: quod domui que suꝑ arenã edificata est.
Hec enim parabola: maxime ad inobedientes
respicit. Sic enĩ legimꝰ. Om̃is qui audit u̾ba
hec ⁊ non facit ea: similabit᷑ uiro stulto. qui
edificauit domũ suam supͣ arenam. Uen̾unt
flumina. Et reliqͣ Id ẽ cũ influxerint stilli¬
cidia passionũ. cũ aduenint flumina torren¬
tis atq impetus tribulationũ. ex multitudine
negligentiaꝵ. cũ flauerint uenti. illi utiq qui

Expanded text:
pienda praecepta nec auctoritate, nec ratione flectatur. pienda praecepta nec auctoritate, nec ratione flectatur. Sed quod pessimum est, sibi soli credat, et pro omni ratione intentiones suas sequatur, et hoc solum rectum putet, quod obdurato corde conceperit, similis ei effectus de quo divinus sermo pronuntiat: Itinera insipientium recta in conspectu eorum ; et iterum: Sunt viae quae rectae esse videntur hominibus, novissima autem eorum venient in profundum inferi . Postremo eveniet ejusmodi animabus, quod domui quae supra arenam aedificata est . Haec enim parabola maxime ad inobedientes respicit. Sic enim legimus: Omnis qui audit verba haec, et non facit ea, similabitur viro stulto, qui aedificavit domum suam supra arenam: venerunt flumina, et reliqua ; id est, cum influxerint stillicidia passionum, cum advenerint flumina torrentis atque impetus tribulationum, ex multitudine negligentiarum, cum flaverint venti, illi utique qui
Abbreviated transcription (Latin):
possumus inuenire sententia: quã ut a corpore
congregatõis abscisi sine pace discedant. Et
non amentie genus est. ut hoc qͥsqͥs ꝓ remedi¬
o expetat. qd̃ etiã a p̃posito nisi ꝓ sũmo cͥmine
non possit inferi: Intelligunꝰ gͦ kiñi istas ĩ¬
dignitates ⁊ contradictiones. inimico oꝑan-¬
te ⁊ disponente ꝓuenire. Ille enĩ quia non po-¬
test aliquẽ ab solute de loco salutis excutere:
immittit pͥmũ occasiones ⁊ causas: ĩmittit
inobedientie passionẽ. quã semꝑ socia infideli¬
tas comitatur. Que cũ captiuã illaq̃ auerit
mentẽ: statim intolleranda atq ĩpossibilia
facit etiam illa que parua ac leuia st̃. Et
sane dubuĩ non est: quod uires mobedientib
diuinitus substrahunt᷑. Et sicut ille qui non
habebat in se necessariã fidei deuotionẽ: etiã
quod habebat auferet᷑ ab eo: ita mobedientia
obdurat animũ quẽ semel ceꝑit: ut ad susci¬

Expanded text:
possumus invenire sententiam, quam ut a corpore possumus invenire sententiam, quam ut a corpore congregationis abscissi, sine pace discedant. Et nonne amentiae genus est, ut hoc quisque pro remedio expetat, quod etiam a praeposito non nisi pro summo crimine non possit inferri? Intelligamus ergo, charidignitates et contradictiones inimico operante et disponente provenire. Ille enim quia non potest aliquem absolute de loco salutis excutere, immittit primum occasiones et causas, immittit inobedientiae passionem, quam semper socia infidelitas comitatur. Quae cum captivam illaqueaverit mentem, statim intoleranda atque impossibilia facit etiam illa quae parva ac levia sunt. Et sane dubium non est quod vires inobedientibus divinitus subtrahuntur, sicut et ille qui non habebat in se necessariam fidei devotionem, etiam quod habebat auferebatur ab eo, ita inobedientia obdurat animum quem semel ceperit, ut ad susci
Abbreviated transcription (Latin):
petunt. sed male uiciis appetuntur. Non fide pul-¬
sant: sed infidelitate pulsant᷑. Quid prodest
quod discedis. qui undiq astrictus es uincłis
passionũ. quẽ hinc atq inde circũuallant uicia
tua: Qͥd inquam ꝓdest quod discedis. qͥ quocũ¬
q loco uadis te tecum portas: merito discede̾s:
si quoꝙͣ te fugere posses. Digne aliquis disces¬
sit: si illo ire possit. ubi illum diabolus ĩuenire
non possit. Nemo se fallat: non fugiat aduer¬
sariũ de loco ad locũ: sed de uicio ad uirtutem.
de passione ad emendationem. Nam si eũ talit̾
fugias: sequet᷑ te. Emenda te ⁊ fugiet a te:
sicut ait apłs. Resistite diabolo: ⁊ fugiet a uo¬
bis. Non obedire autẽ ⁊ uelle discere hoc est
dupliciter fac̾e̾ diaboli uoluntatẽ: hoc est. uo¬
luntarie sibi etiam inpresenti dampuatõnem
inferre. Illis ipsis qui grauius apud nos delin¬
quũt. nullã tristiorem. nullam acerbrorem

Expanded text:
petunt, sed male vitiis appetuntur. Non fide pulpetunt, sed male vitiis appetuntur. Non fide pulsant, sed infidelitate pulsantur. Quid prodest quod discedis, qui undique astrictus es vinculis passionum, quem hinc atque inde circumvallant vitia tua? Quid, inquam, prodest quod discedis, qui quocumque locorum vadis, te tecum portas? Merito discederes, si quoquam te fugere posses. Digne aliquis discessit, si illo ire possit, ubi illum diabolus invenire non possit. Nemo se fallat, non fugiat adversarium de loco ad locum, sed de vitio ad virtutem, de passione ad emendationem. Nam si eum taliter fugias, sequetur te. Emenda te, et fugiet a te, sicut ait Apostolus: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . Non obedire autem et velle discedere, hoc est, dupliciter diaboli voluntatem facere: hoc est, voluntarie sibi etiam in praesenti damnationem inferre. Illis ipsis qui gravius apud nos delinquunt, nullam tristiorem, nullam acerbiorem
Abbreviated transcription (Latin):
factionẽ confert. sed magis ad illam ꝓter¬
uiam ut dicat. desero atq discedo. ħ ego
ferre non patiar. ingenuus homo sũ: Iã
primũ qui ante p̾positũ uel albatẽ ingenu¬
um se ẽẽ iactat: puto quod adhuc emptum
eẽ. se nesciat. Qui xpĩane milicie manci¬
patus. dice se presumit ingenuis: pene est ut
neget se xp̃i sanguine cõparatũ. Quid aliud¬
est dicẽ liber sum. quam ip̃i dño clamare. ni¬
chil tibi debeo: De talib dicebat apłs. Cum
enim serui essetis mobedientie: liberi fuistis
iusticie. Non bene ingenuus approbatur. qui
misera uicioꝵ seruitute deprimitur. Clamat
autem in contumelia discipline: in peccato aĩe
sue. Malo discedere quam emendare. quam sa¬
tiffacere: quam implere qd̃ precipis. Quid est
hoc aliud. quã iugũ xp̃i a se rebelli ceruice discu¬
tere: Isti tales nesciunt quid uouerunt: obliti
st̃ propter quid hic uen̾unt. Isti tales ñ bene

Expanded text:
factionem confert, sed magis ad illam proterfactionem confert, sed magis ad illam proterviam, ut dicat, desero atque discedo, hoc ego ferre non patior, ingenuus homo sum. Jam primum qui ante praepositum vel abbatem ingenuum esse se jactitat, puto quod adhuc emptum se esse nesciat. Qui Christianae militiae mancipatus, dicere se praesumit ingenuum, pene est ut neget se Christi sanguine comparatum. Quid est aliud, liber sum, quam ipsi Domino clamare, nihil debeo? De talibus dicebat Apostolus: Cum enim servi essetis inobedientiae, liberi fuistis justitiae . Non bene ingenuus approbatur, qui vitiorum servitute deprimitur. Clamat autem in contumelia disciplinae, in peccato animae suae: Malo discedere quam emendare, quam satisfacere, quam implere quod praecipis. Quid est hoc aliud quam jugum Christi a se rebelli cervice discutere? Isti tales nesciunt quid noverunt, obliti sunt propter quid huc venerunt. Isti tales non bene
Abbreviated transcription (Latin):
condigne passiones huius tẽporis. ad futu¬
ram głam. que reuelabitꝰ in nob̃. Pulsemꝰ¬
gͦ km̃i. inqͣntum possumus: quia ũ possumꝰ
qͣnͣtum debemus. Fũtura beatitudo adquiri
potest: estimari non potest. Nisi enim cum
auiditate. nisi cũ bona uoluntate. cũ letici¬
a dei oꝑa egerimus. do nos ꝑire nou̾imus.
⁊ ita pulset ut ei aꝑiat᷑: que ad leue p̾ceptũ
senioris respondere presumit ac dicere. nũqͥd
serui ur̃i sumus. iam feci uicem meam. et
ille faciat suam: Quomͦ hoc dicit. cui pre¬
ceptum est. nolite querere que ur̃a st̃.⁊ ite¬
rũ. ñ que sua st̃ singuli considerantes. a qͦ
non hoc solũ expetitur ut m̾cedem suã un¬
pleat. sed ut alienas inuadat. preoccupet.
rapiat: Putamus inqͣmͣ quod ita petat ut
accipiat. ita q̃rat ut inueniat. ita pulset
ut aꝑiat᷑ ei: qui pro aliqua negligentia
correptus. ⁊ pro discipline ordine castiga¬
tus. non se ad emendationem. ñ ad satif¬

Expanded text:
condignae passiones hujus temporis ad futucondignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Pulsemmi, in quantum possumus, quia non possumus quantum debemus. Futura beatitudo acquiri potest, aestimari non potest. Nisi enim cum aviditate, nisi cum bona voluntate, cum laetitia Dei opera egerimus, Deo nos perire noverimus. et ita pulset ut ei aperiatur, quae ad leve praeceptum senioris respondere praesumit, et dicere: Numquid servi vestri sumus? Jam feci vicem meam, et ille faciat suam quomodo hoc dicit, cui praeceptum est, Nolite quaerere quae vestra sunt? Et iterum: Non quae sua sunt singuli considerantes ; a quo non hoc solum expetitur, ut mercedem suam impleat, sed ut alienas invadat, praeoccupet, rapiat. Putamus, inquam, quod ita petat ut accipiat, ita quaerat ut inveniat, ita pulset ut aperiatur ei, qui pro aliqua negligentia correptus, et pro disciplinae ordine castigatus, non se ad emendationem, non ad satis
Abbreviated transcription (Latin):
proficiendo. pulsemꝰ ꝑseuerando: ⁊ in spem
celestiũ ꝓmissoꝵ tanto incitemur studio. tã¬
toq ardescamus affectu: ut cũ p̾mioꝵ dig¬
nitate. desiderioꝵ magnitudo cõcordet᷑. Non
uult deus nr̃: bona sua nimia inueniendi fa¬
cilitate uilescere. Preciosa ⁊ concupiscibilis
merces: cupidũ amatorem: ⁊ auidũ negoci¬
atorem requirit. Ergo ille tantoꝵ munerũ
repromissor: non uult in oꝑe suo tepidum.
despicit fastidiosĩ: recusat coactũ.: respuit
indeuotum. Lentum enim ⁊ parum gratũ.
querere gr̃am diuini muneris: maxima est
iniuria remun̾atoris. Ergo totis licet et
anime ⁊ corporis laborib desudemus: totis
licet obedientie uirib exerceamur: nicħ tñ
condignũ merito. pro celestib bonis cõpen¬
sare ⁊ offerre ualebimꝰ. Non ualent uite p̾¬
sentis obsequia. eterne uite gaudiis compen¬
sari. Lassescant licet membra uigiliis. pal¬
lescant licet ora ieiuniis: non erũt tamen

Expanded text:
proficiendo, pulsemus perseverando; et in spem proficiendo, pulsemus perseverando; et in spem coelestium promissorum tanto incitemur studio, tantoque inardescamus affectu, ut cum praemiorum dignitate desideriorum magnitudo concordet. Non vult Deus noster bona sua nimia inveniendi facilitate vilescere; pretiosa et concupiscibilis merces cupidum amatorem et avidum negotiatorem requirit. Ergo ille tantorum munerum repromissor non vult in opere suo tepidum, despicit fastidiosum, recusat coactum, respuit indevotum. Lentum enim et parum gratum quaerere gratiam divini muneris, maxima est injuria remuneratoris. Ergo totis licet et animae et corporis laboribus desudemus, totis licet obedientiae viribus exerceamur, nihil tamen condignum merito pro coelestibus bonis compensare et offerre valebimus. Non valent vitae praesentis obsequia aeternae vitae gaudiis compensari. Lassescant licet membra vigiliis, pallescant licet ora jejuniis, non erunt tamen
Abbreviated transcription (Latin):
his que per tactũ. ꝑ gustũ. uisumq decipiũt.
sensũ uiriliter reuocare. ac uiolenter abstra¬
here. islterum abstinentie crucis genus est:
p̾ciosius atq sublimiꝰ: motus animi regere. ⁊
ꝑturbatõnes illiꝰ modesta tranqͥllitate pacare:
ac superbie impetus quasi feram bestiam refre-¬
nare: litigare cotidie contra uicia sua. ĩcrepare
quadã censura austeritate uirtutis: ⁊ rixam
quodammͦ cũ hoĩe int̾iore conserere. Nec facit
qui perrupto passionum muro. uiolent᷑ ad ce¬
loꝵ regna conscendit. ⁊lt que uos perducere
in suo uiuentes timore dignet᷑. Qui regnat
diuinus: qualit̾ nos accingere debeamus. ad
inqͥrenda promissa sua: ⁊ obtinenda illa bona
que nec uisu capi. nec auditu ꝑcipi. nec cogi¬
tatu cõprehendi possunt. Petite inquit ⁊
accipietis: q̃rite ⁊ inuenietis: pulsate ⁊ ape¬
rietur uob̃: idẽ. ut petamꝰ orando: q̃ramus
laborando: pulsemus desiderando: pulsemus

Expanded text:
his quae per tactum, per gustum visumque decipiunt, his quae per tactum, per gustum visumque decipiunt, sensum viriliter revocare, ac violenter abstrahere. Alterum abstinentiae et crucis genus est pretiosum atque sublime, motus animi regere, et perturbationes illius modestiae tranquillitate peccare, ac superbiae impetus quasi feram bestiam refrenare, litigare, quotidie contra vitia sua, increpare se quadam censoria austeritate virtutis, et rixam quodammodo cum homine interiore conserere. Haec facit qui, perrupto passionum muro, violenter ad coelorum regna conscendit. Ad quae vos perducere in suo viventes timore dignetur qui regnat divinus, qualiter nos accingere debeamus ad inquirenda promissa sua, et obtinenda illa bona quae nec visu capi, nec auditu percipi, nec cogitatu comprehendi possunt. Petite, inquit, et accipietis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis ; id est, ut petamus orando, quaeramus laborando; pulsemus desiderando, pulsemus
Abbreviated transcription (Latin):
termino fugiente ꝑueniet. Et dũ sibi nullã
spẽ promitt̾e poterit uł post immensa tẽpora:
iam etiam in presenti sentient᷑ tormenta cõ
entie imposita immortalitatis augebat. Ue
cui hec lugenda in posterũ. ridenda nunc de¬
putant. Ue quib hec pͥus experienda st̃: qmͣ
uigiliisq conficiat. Non inqͣm sine uiolentia
fieri potest: ut unꝰquisq iracundiã patientia.
suꝑbiam humilitate conmutet: amore pauper¬
tatis ac sufficientie affluentiam suꝑet. uino¬
lentiam sobrietate. luxuria. castitate cõmen¬
det: ⁊ homo subito in uirũ alterũ transfor¬
metͦ᷑: quodammͦ alter reddatur ex alt̾o. ⁊Le
sic. a talib ꝑ uiolentiam regnũ celeste diripit᷑.
Duo autem st̃: abstinentie ⁊ crucis genera.
Unũ corporale: aliud spũale. unum a potu.
atq epulis tẽperare apetitũ gule: a delectati¬
onib ⁊ mollissimis suauitatib cohercere: ab

Expanded text:
termino fugiente perveniet; et dum sibi nullam termino fugiente perveniet; et dum sibi nullam spem promittere poterit vel post immensa tempora, jam etiam in praesenti sentientur consequentiuentiae impositae immortalitas augebit. Vae qui haec lugenda in posterum, ridenda tunc deputant! Vae quibus haec prius experienda sunt quam vigiliisque conficiat; non, inquam, sine violentia fieri potest, ut unusquisque iracundiam patientia, superbiam humilitate commutet, amore paupertatis ac sufficientiae affluentiam superet, vinolentiam sobrietate, luxuriam castitate commendet, et homo subito in virum alterum transformetur, et quodammodo alter reddatur ex altero; ac sic a talibus per violentiam regnum coeleste diripiatur. Duo autem sunt abstinentiae et crucis genera: unum corporale, alterum spiritale: unum a potu atque epulis temperare, appetitum gulae a delectationibus et mollissimis suavitatibus coercere; ab
Abbreviated transcription (Latin):
ministrabunt. Manebit in hoc preceptũ aucto¬
ris ⁊ iudicis: ut uscera dolorib obnoxia. et
solis cruciatib consecrata. ignis arbit̾ depasta
ut opus ac fignentum corporis nr̃i in antiqͥs
scelerib mortuũ. ei ad sola torm̃ta rediuiuũ.
finem in ip̃o interitus confinio ñ inueniat: sed
exinanita ianiãq tollerantie uirtꝰ sic ꝑeat
ut resurgat. Illa enĩ ñ casualis sed rõnabilis
⁊ penalis exustio. quia culpam iubetur inqͥre¬
re: substantiã nescit absumere. Et qͥa uelut
purgatio est: flamina illa non tam reum
persequitꝰ. qmͣ reatũ. Et si modus fuerit de¬
lictoꝵ. erit mensura cruciatuũ. Si u̾o totã
naturam occupauit pariter ⁊ inuoluit exces¬
sus capitaliũ scelerũ: qr ñ recipit causa re¬
mediũ. carebit fine suppliciũ. Occidente itaq
pena ⁊ uiuificante sententia: stabit scl̃is ma¬
teria reꝑabilis: et nũquã ad metã maloꝵ

Expanded text:
ministrabunt, manebit in hoc praeceptum et auctoministrabunt, manebit in hoc praeceptum et auctoris et judicis, ut viscera doloribus obnoxia, et solis cruciatibus consecrata, ignis arbiter depasta ut opus ac figmentum corporis nostri in antiquis sceleribus mortuum, et ad sola tormenta redivivum finem in ipso interitus confinio non inveniat, sed exinanita jamque tolerantiae virtus sic pereat, ut resurgat. Illa enim non casualis, sed rationabilis et poenalis exustio, quia culpam jubetur inquirere, substantiam nescit absumere. Et quia velut purgatio est, flamma illa non tam reum persequitur quam reatum; et si modus fuerit delictorum, erit et mensura cruciatuum. Si vero totam naturam occupavit pariter, et involvit excessus capitalium scelerum quia non recipit causa remedium, carebit fine supplicium. Occidente itaque poena, et vivificante sententia, stabit saeculis materia reparabilis, et numquam ad metam malorum
Abbreviated transcription (Latin):
inter hec cũ peccatis suis relictam. de specta¬
culo felicitatis aliene. doloꝵ initia reportan
riores tenebras excuti.⁊ ab illa beatoꝵ ecc̃a.
perpetua excõmunicatione se clusam. ab ipsa
uite radice precidi: Illud autẽ quomꝰ trepidus
⁊ male conscius sermo poterit explicare: cum
ceperit in expiabilis caro. et infecte peccatis
medulle. seuis gehenne estibus penetrari: et
more feruentiũ. ac decoquentiũ metallorum.
in extingiubili ardore tota hominis substãtia
untꝰ infundi: ⁊ de pascentib flammis corpora
atq animas. ex parte consumi ⁊ ex parte nu¬
triri. ut inter medios ignium globos dãpnata
natura. det pabulũ ⁊ accipiat incrementum:
Si forte insꝑsum illud dudũ conscientiis uiciũ.
⁊ eris ac plumbi adulterina ꝑmixtio. qͣnͣdoq ĩ¬
ter stagna feruentia anhelantis gurgitis exu¬
retur. transituris ꝑ uada ignea mora erit suppli¬
cii. magnitudo peccati. Escas ardorib: tͥmina

Expanded text:
inter haec cum peccatis suis relictam, de spectainter haec cum peccatis suis relictam, de spectaculo felicitatis alienae dolorum vitia reportantriores tenebras excuti, et ab illa beatorum Ecclesia perpetua excommunicatione seclusam ab ipsa vitae radice praecidi? Illud autem quomodo trepidus et male conscius sermo poterit explicare, cum coeperit inexpiabilis caro et infectae peccatis medullae saevis gehennae aestibus penetrari, et more ferventium ac decoquentium metallorum inexstinguibili ardore tota hominis substantia intus infundi, et depascentibus flammis corpora atque animas ex parte consumi, ex parte nutriri, ut inter medios ignium globos damnata natura det pabulum, et accipiat incrementum? Si forte inspersum illud dudum conscientiis vitium, et aeris et plumbi adulterina permixtio, quandoque inter stagna ferventia anhelantis gurgitis exuretur, transituris per vada ignea mora erit supplicii magnitudo peccati; escas ardoribus crimina
Abbreviated transcription (Latin):
illud p̾cipietur ad societatẽ maloꝵ: Qͥd fa-¬
ciet cum fedis uulnerũ signis. castis angłoꝵ
presentanda conspectib. ⁊ ante regem scłorũ
causam de singulis redditura. que modo absq
dubio si cui in medio nr̃i obicerent᷑. reatũ
intra se suũ sustinere. non posset. pudore ma¬
gne confusionis oppressus: Quid tunc a¬
nimi habebit. cũ alios illic erogante dño
percipere uiderit. illese ⁊ integre fidei braui¬
um. candide thesaurũ castitatis. fructus mi¬
sericordie. talenta iusticie. cũ indigna sibi
sorte conspexerit nouissimos de pͥmis fieri.
⁊ de nouissimis pͥmos: pauperes supra diui¬
tes. seruos supͣ dños glorificari: ⁊ unũ quẽq
ꝓmeritis ĩmortalitatis luce ꝑfusũ. ĩ angelo¬
⁊ statũ ex hominibus ꝓmoueri. ⁊ cũ terre¬
no quondam corpore. supͣ excelsa regni ce¬
lestis imponi. ⁊ int̾ filios maiestatis. opulẽ¬
ta parentis dei hereditate ditari. se autem

Expanded text:
illud praecipietur ad societatem malorum? Quid faillud praecipietur ad societatem malorum? Quid faciet cum foedis vulnerum signis castis angelorum praesentanda conspectibus, et ante regem saeculorum causam de singulis redditura? Quae modo absque dubio si in medio nostri objicerentur, reatum intra se suum sustinere non posset, pudore magnae confusionis oppressa. Quid tunc animi habebit, cum alios illic erogante Domino percipere viderit illaesae et integrae fidei bravium, candidae thesaurum castitatis, fructus misericordiae, talenta justitiae? Cum indigna sibi sorte conspexerit novissimos de primis fieri, et de novissimis primos? pauperes supra divites, servos supra dominos glorificari? et unumquemque pro meritis immortalitatis luce perfusum in angelorum statum ex hominibus promoveri, et cum terreno quondam corpore supra excelsa regni coelestis imponi, et inter filios majestatis opulenta parentis Dei haereditate ditari; se autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. mortem ante se habens ⁊ uitam post
se relinquens. in illud horrendum. ⁊ uix ocu¬
lis attingendũ pertrahetur ꝓfundũ. diu̾sis
auaricie ac malicie catenata criminib. qnͣ¬
tũ perdidit preciũ tantũ exceptura supplici¬
um: Cũ ad hec itaq crudelis custodie per¬
uentũ fuerit loca. ubi iam futuri pena iu
dicii: ip̃a sui expectatõne deseuiet: ne dicam
aliud. solus meror excruabit animam. uni¬
uersis solaciis destitutam: sola torquebit co¬
gitatio desperatam: solus mẽtus examina¬
bit attonitam. Et quia ibi iam nulla erit
parandi uictus aut uestitus sollicitudo. nul¬
la laborandi. militandi. agendi ue occupatõ.
nulla facultatis aut honoris ambitio. solꝰ
mentẽ omnibus aliis curis uacuam. intol¬
lerandus reddend̾ ratõnis terror implebit:
solũ ac totũ iudicii pondus. captius sensi-¬
bus imminebit. Quid uͦ qͣnͣdo regredi ad car¬
cerem corporis sui. ⁊ per resurrectionẽ reciꝑe

Expanded text:
dicens, mortem ante se habens, et vitam post dicens, mortem ante se habens, et vitam post se relinquens, in illud horrendum et vix oculis attingendum pertrahetur profundum, diversis avaritiae ac malitiae catenata criminibus quantum perdidit pretium, tantum exceptura supplicium? Cum ad haec itaque crudelis custodiae perventum fuerit loca, ubi jam futuri poenarum judicii ipsa sui exspectatione desaeviet, ne dicam aliud, solus moeror excruciabit animam universis solatiis destitutam, sola torquebit cogitatio desperatam, solus metus examinabit attonitam; et quia ibi jam nulla erit parandi victus aut vestitus sollicitudo, nulla laborandi, militandi agendive occupatio, nulla facultatis aut honoris ambitio, solus mentem omnibus aliis curis vacuam intolerandus reddendae rationis terror implebit, solum ac totum judicii pondus captivis sensibus imminebit. Quid vero quando regredi ad carcerem corporis sui, et per resurrectionem recipere
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt illa omia tanqͣm umbra: abie¬
runt oblectamenta: ⁊ sola imperpetuũ obꝓ¬
bria ⁊ cͥmina remanserunt. Ue mͥ o anima
ad tam ꝑditum uelum nolim ue redditura
sum: ⁊ ꝓpter fugitiuas uoluptates. nunqͣm
effugiendis cũ eo uaporib concremanda.
Quid inter hec cũ eam ceꝑit ad definitam
sententiam. ⁊ immobili lege defixam. impor¬
tunꝰ depositi exactor abstrahere: ⁊ hinc inde
nistroꝵ ̃ Quid erit cũ ab apparitorib mor¬
tis perhunc uastũ aerem separari. ⁊ per se¬
mitas tenebraꝵ abduci trans diem ceperit.
⁊ nequaꝙͣ remeabile iter agere per fines il¬
los ubi ip̃a lux deficit: cũ peregrina ubiq aĩa
comitante maloꝵ suoꝵ tristi agmine. uiderit
se ꝑ extremas mundi horas in illud mane
ac uatuũ cadere de mundo. atq illud magnũ
chaos quod uite mortis q regionẽ discernit
intrare. ⁊ uitales auras nature ip̃ius exul
amittere: cũ rebus ultimis uale ultimum

Expanded text:
transierunt illa omnia tamquam umbra, abietransierunt illa omnia tamquam umbra, abierunt oblectamenta, et sola in perpetuum opprobria et crimina remanserunt. Vae mihi, o anima, ad tam perditum vas velim nolim reditura sum, et propter fugitivas voluptates numquam effugiendis cum eo vaporibus concremanda. Quid inter haec, cum eam coeperit ad definitam sententiam, et immobili lege defixam importunus depositi exactor abstrahere, et hinc inde nistrorum? Quid erit cum ab apparitoribus mortis per hunc vastum aerem separari, et per semitas tenebrarum abduci trans diem coeperit, et nequaquam remeabile iter agere per fines illos ubi ipsa lux deficit, cum peregrina illa ubique anima comitante malorum suorum tristi agmine viderit se per extremas mundi oras in illud inane ac vacuum cadere de mundo, atque illud magnum chaos, quod vitae mortisque regionem discernit, intrare et vitales auras naturae ipsius exsul amittere? Cum rebus humanis vale ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
xortatur nos sermo diuinus.
ut curramus dũ lucẽ habemꝰ.
pͥusquã nos tenebre cõprehen¬
dant. Lucem habemꝰ si curri¬
mus: si gressum fidei ꝓmoue¬
mus. In tenebris sedemus: si ꝓmouere cessa¬
mus. Paratos nos inueniat extrema neces
bis imponat sollicitudinem: incerta conditio.
Cotidianus sit illiꝰ periculi metus: cuiꝰ nescit᷑
incursus. Quam tarde misera anima malo¬
⁊ suoꝵ penitebit: cũ die ultimo suꝑueniente se¬
parari se a corpore suo uiderit: cũ sibi in fine
claudenti oculos. ingrescere ⁊ horrescere sẽpit̾¬
na nox ceꝑit: cũ iacere ante se uacuũ salutis
ac lucis. infelicem cõmilitonem suũ uiderit. ĩ¬
centorem pariter ac deceptorem. cũ quo de ha¬
rena mundi huiꝰ. ꝑ flagitiũ uicta discessit: cũ
ceꝑit ab eodem iam diuulsa. immanes: ⁊ ina¬
nes suꝑ eũ dare plantus ⁊ dicere. Ubi st̃ ani¬
mositates ⁊ cupiditates tue: quib huc usque
impatienter arsisti. iugiter congregasti: Ette

Expanded text:
ortatur nos sermo divinus, ut curramus dum lucem habemus, priusquam nos tenebrae comprehendant. Lucem habemus si currimus, si gressum fidei promovemus; in tenebris residemus, si promovere cessamus. Paratos nos inveniat extrema necessbis imponat sollicitudinem incerta conditio; quotidianus sit illius periculi metus, cujus nescitur incursus. Quam tarde misera anima malorum suorum poenitebit, cum die ultimo superveniente separari se a corpore suo viderit, cum sibi in fine claudenti oculos nigrescere et horrescere sempiterna nox coeperit, cum jacere ante se vacuum salutis ac lucis infelicem commilitonem suum viderit incentorem pariter ac deceptorem, cum quo de arena mundi hujus per flagitium suum victa discessit. Cum coeperit ab eodem jam divulsa immanes et inanes dare super eum planctus, et dicere: Ubi sunt animositates et cupiditates tuae, quibus hucusque impatienter arsisti, et arsura jugiter congregasti? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
unica diligenda est. siue qr ip̃a sola ⁊ singła
ante tribunal celeste. rationẽ remotis om̃i¬
b solaciis redditura est. Ita inqͣm necesse
est. suꝑ hanc uineã cͥminũ muchrone confossã
totũ pondus doloris effundi. si forte possit lacͥ¬
maꝵ uiuificata fontib. calore fidei suscitari.
yccendenda est cõpunctio. corroborande sunt
tentia. sed audienda obedientie aure: dicẽtis.
pro nr̃a redẽptione conscriptũ. Ecce dimidiũ

Expanded text:
unica diligenda est, sive quia ipsa sola et singula unica diligenda est, sive quia ipsa sola et singula ante tribunal coeleste rationem, remotis omnibus solatiis, redditura est; ita, inquam, necesse est super hanc unicam criminum mucrone confossam, totum pondus doloris effundi, si forte possit lacrymarum vivificata fontibus calore fidei suscitari. Accendenda est compunctio, corroborandae sunt tentia, sed audienda obedientiae aure, dicentis: pro nostra redemptione conscriptum: Ecce dimidium
Abbreviated transcription (Latin):
destructione se ꝑdidit. simili mͦ cũ płimoꝵ
edificatõne se redimat. Homo enim ip̃e se
decipit. si cũ in medullis feruere sibi sentiat
morbũ: ꝑ suꝑficiẽ corporis molle deducat un¬
guentũ. Hec itaq principalia mala ĩgẽti
rugitu. gemitu. ⁊ fonte lacrimaꝵ indigent.¬
eis ꝙ plus lacͥmandũ est cũ ꝓpħa. Rugiebã
a gemitu cordis mei. Et lauãbo per singulas
noctes lectũ meũ. Et it̾um. Et ego autem
cin̾em sicut panẽ mandutabam. ⁊ potũ meũ
cũ fletu miscebam. Nemo despiciat hãc hu¬
Sũmꝰ rex erat. qͥ ista faciebat. Oportet itaq¬
sicut supra mortuũ conclamatũ: ita magnos
supͣ extinctã animã dare planctus. Et qͦmͦ
cto pectore lamentari: ita cõuenit suꝑ unicã
suam. sed cũ spe raparatõis affligi. De qua
unuca sermo ꝓphicus dicit. Eripe aframe a
animã meam. ⁊ de manu canis unicã meã.
Quare unicã dixit: Siue quia tanquam

Expanded text:
destructione se perdidit, simili modo cum plurimorum destructione se perdidit, simili modo cum plurimorum aedificatione se redimat. Homo enim ipse se decipit, si cum in medullis fervere sibi sentiat morbum, per super ficiem corporis molle deducat unguentum. Haec itaque principalia mala ingenti rugitu, gemitu et fonte indigents clamandum est cum propheta, Rugiebam a gemitu cordis mei ; et, Lavabo per singulas noctes lectum meum ; et iterum, Ego autem cinerem sicut panem manducabam, et potum meum cum fletu miscebam . Nemo despiciat hanc husummus rex erat, qui ista faciebat. oportet itaqsicut supra mortuum conclamatum, ita magnos supra exstinctam animam dare planctus: et quomocto pectore lamentari, ita convenit super unicam suam, sed cum spe reparationis affligi. De qua unica sermo propheticus dicit: Eripe a framea animam meam, et de manu canis unicam meam . Quare unicam dixit? Sive quia tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ustione. suꝑcuret᷑. ⁊ dolor dolore pellatͣ. Simi¬
lis ratio in egritudine int̾ioris hominis. adhi-¬
benda est. Si leuia fortasse delicta: u̾bi gr̃a.
si homo uł in sermone. uł in aliqua reprehen¬
sibili uoluntate. si ocło pecauit aut corde: u̾bo¬
ꝵ ⁊ cogitationũ macule. cotidiana or̃one. cu¬
conscientiam suã interrogans intus. facimus
aliqd̾ capitale cõmisit. aut si fidẽ suã falso
testimonio expugnauit. ac ꝑdidit: ac ueri
tatis sacrũ nomen ꝑiurii ueritate uiolauit.
si ueram baptismi tunicam. ⁊ speciosã uirgi¬
nitatis olosericã. sceno cõmaculati pedoris
infecit: si u semet ip̃o nouũ hõiem nece hoĩs¬
tores se diabolo captiuũ tradidit: hec atq
huiꝰmodi cõmissa. expiari penitꝰ cõmuni ⁊
mediocri. uł secreta satisfactõne non possunt:
sed graues cause grauiores ⁊ acriores ⁊ pu¬
blicas curas requirunt: ut qͥ cũ płimorum

Expanded text:
ustione supercuretur, et dolor dolore pellatur. Simiustione supercuretur, et dolor dolore pellatur. Similis ratio in aegritudine interioris hominis adhibenda est. si leuia sunt fortasse peccata, uerbi gratia si homo uel in sermone uel in aliqua reprehensione uoluntatis, si oculo peccauit aut corde, uerborum et cogitationum maculae cottidiana oratione uinconscientiam suam intus interrogans crimen aliquod capitale commisit, si autem fidem suam falso testimonio expugnauit ac perdidit, si sacrum ueritatis nomen periurii temeritate uiolauit, si niueam baptismi tunicam et pretiosam uirginitatis holosericam caeno commaculati pudoris infecit, si in semet ipso nouum hominem critores captum se diabolo tradidit, haec atque huiusce modi mala expiari penitus communi et mediocri uel secreta satisfactione uix psed graves causae, graviores et acriores, et publicas curas requirunt. Ut qui cum plurimorum
Abbreviated transcription (Latin):
dieb sollẽpnitatũ nr̃arũ affligite
aĩas nr̃as. Quare hoc dixit. Quia ieui¬
ta corpora macerant. sed macerata corda
purificant. Membris subtrahũt fortitu¬
dinẽ: sed cõscientiis addunt nitorẽ. Nich̾o¬
minus enim contrictõne. redimũtur cͥmi¬
na uoluptatũ. Per dure crucis exercitia:
decepte dudũ carnis gaudia puniuntur. Ac
sic mortificatõne p̾senti: future mortis sentẽ¬
tia preuenitꝰ᷑: ⁊ dũ culpe auctor humiliatur.
dicii offensa: ⁊ ingentia debita labor soluit
exiguus. q̃ uix consũpturus erat ignis eter¬
nus. Tractantes gͦ causam salutis nr̃e: faci¬
amꝰ intra nos. quod circa nos medici solent.
Si lesura aliqua uł querela in pͥma corporis
cute sentitur: curatio medicam̃ti blandioris
apponitꝰ᷑. Si uͦ in ossib uulnus abscõditum.
aut inuiscerũ ꝓfundũ dem̾sũ est: aust̾iorem
ac uiolentiorẽ poscit ius occulta medicinã:
ut ulceris magnitudo. aut sectione. aut ex¬

Expanded text:
diebus solemnitatum vestrarum affligite diebus solemnitatum vestrarum affligite animas vestras . Quare hoc dixit? Quia jejuta corpora macerant, sed maculata corda purificant. Membris subtrahunt fortitudinem, sed conscientiis addunt nitorem; nihilominus enim de contritione redimuntur crimina voluptatum. Per durae crucis exercitia deceptae dudum carnis gaudia puniuntur. Ac sic mortificatione praesenti futurae mortis sententia praevenitur; et dum culpae auctor humiliatur, dicii offensa sedatur; et ingentia debita labor solvit exiguus, quae vix consumpturus erat ardor aeternus. Tractantes ergo causam salutis nostrae, faciamus intra nos quod circa nos medici solent. Si laesura aliqua vel querela in prima corporis cute sentitur, curatio medicamenti blandioris apponitur. Si vero in ossibus vulnus ab conditum, aut in viscerum profunda demersum est, austeriorem ac violentiorem poscit vis occulta medicinam, ut ulceris magnitudo aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ caritate iocundior. Et ideo ip̃i nosmet ipos
tastigemꝰ. cotidie ip̃i nobiscũ rõnẽ de cotidia¬
na conu̾satione faciamꝰ. Alloqͣtur se in se¬
cretis cordis una queq̃ aĩa: ⁊ dicat. Uideantꝰ
si hunc diẽ sine pecato. sine inuidia. sine ob¬
trectatione. ⁊ murmuratione tͣnsegi. Uidea¬
mus si hodie aliqͥd quod ad ꝓfectũ meum.
quod ad edificationẽ alioꝵ ꝑtineret. oꝑatus
sũ. Puto quod hodie illũ incipientẽ destruxi.
hodie semori meo inobediens fui. mentitus
risi. plus cỹbo ac potui. plus ocio ac sompno
quam decebat imndulsi. minus legi. minus
oraui. quã debui. Qeͥs mͣ reddat hũc diem.
om̃ib negligentiis nr̃is cõpungam᷑ in cu¬
bilib. id ẽ. in cordib nr̃is. Si ita egeritis
adquisita salute gaudebitis. uosq nob pro
salutis ur̃e adquisitõne subdetis. Donet au¬
tẽ illiꝰ pietas ut ita de sermone ꝓficiatis.
ut nos uicissim ur̃is m̾itis adiuuetis. no¬
bisq in p̾senti uita ornam̃tũ sitis: et in

Expanded text:
ipsi nosmetipsos castigemus, quotidie ipsi nobiscum rationem de quotidiana conversatione faciamus. Alloquatur se in secretis cordis unaquaeque anima et dicat: Videamus si hunc diem sine peccato, sine invidia, sine obtrectatione ac murmuratione transegi. Videamus si hodie aliquid quod ad profectum meum, quod ad aedificationem aliorum pertineret, operatus sum. Puto quod hodie illum incipientem destruxi; hodie seniori meo inobediens fui, mentitus risi; plus cibo ac potui, plus otio ac somno quam quem decebat indulsi; minus legi, minus oravi quam debui. Quis mihi reddet hunc diem, omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus , id est, in cordibus nostris: si ita egeritis,acquisita salute gaudebitis, nos vobis pro salutis vestrae acquisitione subdetis. Donet autem illius pietas, ut ita de sermone nostro proficiatis, ut nos vicissim vestris meritis adjuvetis, nobisque in praesenti vita ornamentum sitis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
de elemosinis loquim᷑: expauescit angust a
paupertas. Non ita est km̃i. Meminerit pociꝰ
erea muntta diuitũ thesauris fuisse p̾lata
quia deus nr̃ ñ solũ copia largitatis. sed be
niuolentia pascit᷑ largientis. Ego autem
fidẽ probaret. uł in pauꝑũ misericordia di¬
uitib misereret᷑. ut habundantib boni oꝑis
ac redẽptionis sue occasio ñ deesset. ut beni
uolũ locupletẽ etiã inopia aliena ditaret.
ut opulentior qͥsq ingentia de egẽte lucra
reciꝑet: ⁊ mirifico sũmoq cõmertio. dũ ĩ opi

Expanded text:
de eleemosynis loquimur, expavescit angusta paupertas. Non ita est, Charissimi. Meminerit potius aera minuta divitum thesauris fuisse praelata: quia Deus noster non solum neuolentia pascitur largientis. Ego autem fidem probaret uel in pauperum misericordia diuitibus miseraretur, ut abundantibus boni operis ac redemptionis suae occasivolum locupletem etiam inopia aliena ditaret, et opulentior quisque ingentia de egente lucra reciperet; et mirifico summoque commercio, dum inopi
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatem. Conu̾tetur dolor eiꝰ in caput eiꝰ.¬
⁊ uerticẽ eius iniquitas eiꝰ descendet. Hiis
itaq a nr̃a ut pote circa uos frequentia ca¬
ritatis que ꝓ aliquoꝵ negligentiis longo
cruciabitur dolore p̾missis: admonemꝰ atq¬
etiã uos pro uobis si tamen affectũ ꝑcipitis
negligentias emendetis: ne ad uos post mo¬
dũ non cũ lingue ac sermonis uirga: sed cit̃
mus. Plaborate potiꝰ deinceps ut inter uos

Expanded text:
iniquitatem. Convertetur dolor ejus in caput einiquitatem. Convertetur dolor ejus in caput ein verticem ipsius iniquitas ejus descendet . His itaque a nostra ut pote circa vos ferventi charitate, quae pro aliquorum negligentiis longo cruciabatur dolore, praemissis, et ex aetiam vos pro vobis si tamen affectum praecipienegligentias emendemus, ne huc postmodum non cum linguae ac sermonis virga, sed cum hmus. Elaborate potius deinceps ut intervos
Abbreviated transcription (Latin):
maritudinis in ip̃is. Ita autẽ interdũ dia-¬
bolus cũ auerterit animam fide uacuam.
⁊ dei timore nudatam. ita diu̾sis passionib
inebriat mentem. ut qͣndo aut maledicimꝰ
aut irascuur. aut obtrectamꝰ: qnͣdo hec a¬
gimus aliis nos nocere credamus. Sed ñ
ita est. Nam uniꝰcuiꝰq uicii malũ in suum
recurrit auctorẽ: sicut dicit sermo diuinꝰ.
Fili si malus fueris: solus hauries mala.
Solam linguã maliloqͥis maculat. suum
cor obtrectator exulcerat. sue m̃tis lumen
iracundus obcecat. suã inuidus animain
uelut quadã rubigine pestifero liuore cor¬
rũpit. Et cũ exulceratis parentib nascũt᷑
uiꝑe: sicut inqm nasci uiꝑxi fetus disruptis
matrũ uiscerib asserunt᷑: ita humana p̾¬
cordia ip̃is pͥmitus quas cõceꝑint passioni¬
b dilacerantur. Illa inqͣm p̾cordia de quib
De tali partu dicit sermo diuinus. ecce par¬
turit in iusticiã. concepit dolorẽ. ⁊ peperit

Expanded text:
maritudinis in ipsis . Ita autem interdum diamaritudinis in ipsis . Ita autem interdum diabolus cum advertit animam fide vacuam et Dei timore nudatam, ita diversis passionibus inebriat mentem, ut quando maledicimus, aut irascimur, aut obtrectamus, quando haec agimus, aliis nos nocere non nobis credamus. Sed non ita est. Nam uniuscujusque vitii malum in suum recurrit auctorem, sicut dicit sermo divinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. Suam linguam maliloquus maculat, suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcaecat, suam invidus animam velut quadam rubigine pestifero livore corrumpit, et sicut exulceratis parentibus nascuntur viperae, sicut, inquam, nasci viperei fetus disruptis matrum visceribus asseruntur; ita humana praecordia ipsis primitus quas conceperint passionibus dilacerantur. Illa, inquam, praecordia, de quibus De tali partu dicit sermo divinus: Ecce parturit injustitiam, concepit dolorem, et peperit
Abbreviated transcription (Latin):
animã tuã: cuius usus ꝑuenit ad aĩam
tuam. Solemꝰ etiã nobis de corporalium
ieiunioꝵ. ac uisibiliũ uigiliaꝵ assiduitate
blandiri. Qui post iugilias ac de ip̃is forte
uigiliis ad obtrectationes. ad u̾bositates.
nes ⁊ furtinas. ñ solũ dãpnabili trangressi¬
one. sed etiã abhominabili uilitate subducit:
multo eẽt leuiꝰ si ebriolentia dominante dor¬
miret. Qui ieiunans. oneratũ ⁊ p̾grauãs
pectus solutõis ⁊ indignatõis distentatõne
circumfert: qui a uino abstinens. ⁊ in sensib
suis amara discordie ebrietate turbatur. qui
inqͣm in ext̾iorib salutifera poculoꝵ parci¬
tate se macerat. ⁊ ab int̾iorib mortiferum
in se ꝓpħicas uoces dirigi. iã etiã in presẽti
uita predampnatꝰ intelligit: Non tale ie-¬
iuniũ elegi. dicit dñs. Uel illud. Ex uinea
enu sodomoꝵ uinea eoꝵ: ⁊ uites eoꝵ ex
gomorra. Uua eoꝵ uua fellis: ⁊ botrus a¬

Expanded text:
vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam tuam. Solemus etiam nobis de corporalium jejuniorum ac visibilium vigiliarum assiduitate blandiri, qui post vigilias ac de ipsis forte vigiliis ad obtrectationis, ad verbositatis, nesque furtivas, non solum damnabili transgressione, sed etiam abominabili vilitate subducit, multo esset levius, si sobrietate dominante dormiret. Qui jejunans oneratum et praegravatum pectus iracundiae, et indignationis distentione circumfert; qui a vino abstinet, et in sensibus suis amara discordiae ebrietate turbatur; qui, inquam, in exteriore salutifera poculotate se macerat, et interiora ejus mortiferum in se propheticas voces dirigi, jam etiam in praesenti vita praedamnatus, intelligit: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus . Vel illud: Ex vinea enim Sodomorum vinum eorum, et vites eorum ex Gomorrha; uva eorum uva fellis, et botrus a
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am frẽs km̃i. Uenire
ad heremũ sũma ꝑfectio est: non ꝑfecte in
heremo uiuere siũma dãpnatio est. Quid
prodest si in loco quies teneatur: ⁊ inqͥetudo
in corde uersetur. si in habitatõne silentium
sit. ⁊ in habitatorib uicioꝵ tumultus. et
nitas teneat: ⁊ int̾iora tẽpestas: Solemꝰ
subputare. Non te fallat quicũq ille es
numerus dieꝵ. quos hic relicto corporali¬
ter scło cõsũpsisti. Illũ tantũ diẽ uixisse te
cõputa: in quo uoluntates ꝓpͥas ab negasti.
in quo desideriis restitisti: quẽ sine ulla regu¬
le transgressione duxisti. Illũ diẽ uixisse te
cõputa. quẽ ñ malicia. ñ inuidia. ñ suꝑbia
maculauit: quẽ non mendacii. nõ ꝑ iurii
culpa resꝑsit: qui peccato aĩ cessit. qͥ diabolo
repugnauit. Illũ diem uixisse te cõputa.
qui puritatis ⁊ scẽ meditatõnis habuit lu¬
cem: quẽ non conuersatio tenebrosa mu¬
tauit ĩ noctẽ. Illũ inqͣm diem applica ad

Expanded text:
mi . Venire ad eremum summa perfectio est; non perfecte in eremo vivere, summa damnatio est. Quid prodest, si in loco quies teneatur, et inquietudo in corde versetur? Si in habitatione sisit, et in habitationibus vitiorum tumultus et nitas teneat, et interiora tempestas? Solemus supputare. Non te fallat, quicumque ille es, numerus dierum quos hic relicto corporaliter saeculo consumpsisti. Illum tantum diem vixisse te computa, in quo voluntates proprias abnegasti, in quo malis desideriis restitisti. Quem sine ulla regulae transgressione duxisti, illum diem vixisse te computa; quem non malitia, non invidia, non superbia commaculavit; quem non mendacii, non perjurii culpa respersit; qui peccato non cessit, qui diabolo repugnavit. Illum diem vixisse te computa, qui paritatis et sanctae meditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illum, inquam, diem applica ad
Abbreviated transcription (Latin):
moyses remediũ: post quã serpens momordis¬
set. Xpc̃ etiã istud ostendit: quomͦ si resistat
mord̾e ñ possit. Uidete nom̃ dei nr̃i qnͣtũ pro¬
desse possit in gr̃a: quod tantũ ꝓfuit in figa.
Referunt᷑ ad serpentẽ cũ remedio aspexisse.
redimendi. Quanto salubriꝰ erit: si ad
xp̃m respiciant iam redempti

Expanded text:
Moyses remedium, postquam serpens momordisMoyses remedium, postquam serpens momordisset. Christus etiam istud ostendit, quomodo, si resistas, mordere non possit. Videte nomen Dei vestri quantum prodesse possit in gratia, quod tantum profuit in figura. Referuntur ad serpentem cum remedio aspexisse redimendi. Quantum salubrius erit, si ad Christum respiciant jam redempti
Abbreviated transcription (Latin):
corpore sacrificat diabolo aĩam suã: hic toxi¬
cato spiculo in corde ꝑcussus est. Hic qmͣ debi¬
li morsu. tã exiciabili sauciatus. Q̾ malitiã
uł inuidiam tanqͣm nulnus inclusit̃ in uisce¬
rib retinet: amarissimo atq mortifero dẽte
laniatus est. Qui fide uacuus est. ⁊ odio
plenus: totus draconis illiꝰ deuoratus ẽ mor¬
sib. Sed ⁊ si ita sit: nullũ cõuenit desperare.
cogatꝰ euome. Ergo int̾ diũsos morsus. respi
respiciamus ad sanatorẽ nr̃m: iã illic a pcc̃o¬
rib nisi forsitan ĩ iudicio ñ uidendũ. Aut qͦ¬
modo uidere quis poterit auctorẽ głie. dictu¬
rus uale ultimũ rerũ nature. Et ideo qui
illũ hic agnoscere noluerit adqͥsitus: iã eum
illuc non potere uiderit dampnatus. Nũc gͦ
eũ fide ⁊ oꝑib ante cõspectũ nr̃m constitu¬
amus: ⁊ ad celũ oculos spe ducente iacule¬
mur. Demonstrauit ĩ u̾itate. ĩ uet̾i testam̃to

Expanded text:
corpore sacrificat diabolo, animam suam toxicorpore sacrificat diabolo, animam suam toxicato spiculo in corde percussus est: hic quam debili morsu, tam exitiabili sauciatus est. Qui malitiam vel invidiam tanquam vulnus inclusum in visceribus retinet, amarissimo atque mortifero dente laniatus est. Qui fide vacuus, et odio plenus, totus draconis illius devoratus morsibus. Sed et si ita sit, nullum convenit desperare. cogatur evomere. Ergo inter diversos morsus, respicrespiciamus ad sanatorem nostrum, jam illic a peccatoribus nisi forte in judicio non videndum. Aut quomodo quis videre poterit auctorem gloriae, dicturus vale ultimum rerum naturae? Et ideo qui illum hic agnoscere noluerit acquisitus, jam eum illic non poterit videre damnatus. Nunc ergo eum fide et operibus ante conspectum nostrum constituamus, et ad coelum oculos spe ducente jaculemur. Demonstravit in Veteri Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
Sed etiam modo. medela si uolumus nob̾
contra morsũ serpentis: uiso serpente cõ¬
ego agnosco. ⁊ delictũ meũ corã me est
semꝑ: qnͣdo bene respicit peccatũ suũ. sa¬
nat serpentis morsum: per serpẽtis aspectũ.
similẽ peccatrici. ⁊ de pcc̃o pcc̃m. id ẽ mortẽ
de morte cõtriuit. Recte pccĩ noĩe appella¬
uit mortẽ: quia eandẽ de poc̃o constat eẽ
generatã. Scd̾m hec nichil est aliud ꝓce¬
dens de serpente sanitas: quam latens qͣsi
sub pcc̃i carne diuinitas. Que cũ ita sint
kiñi: introspicientes nosmet ipõs. cũ aliqͥd
uulneris senserimus. statim refugientes
pcc̃m confugiamꝰ ad xp̃m. Ad illũ spei nr̃e
subleuenus obtutũ: ad illũ mentis oculos
conferamus. Curmodi autẽ sit iste morsus:
debemꝰ agnosce. Qui alienũ male respicit.
qui in alienã rem auxia cupiditate suspirat.
qui alienã mulierẽ importunis ocłis ⁊ mor¬
tẽ ad se trahentibus conspicit. qͥ in alieno

Expanded text:
Sed etiam modo medela, si volumus, nobis Sed etiam modo medela, si volumus, nobis contra morsum serpentis, viso serpente conego agnosco, et delictum meum contra me est semper , quando bene respicit peccatum suum, sanat morsum serpentis per serpentis aspectum. similem peccatricem, et de peccato peccatum, id est mortem de morte contrivit. Recte pecvit, quia eamdem de peccato constat esse generatam. Secundum haec, nihil est aliud procedens de serpente sanitas, quam latens quasi sub peccati carne divinitas. Quae cum ita sint, charissimi, introspicientes nosmetipsos, si aliquid vulneris senserimus, statim refugientes peccatum, confugiamus ad Christum. Ad illum spei nostrae elevemus obtutum; ad illum mentis oculos conferamus. Cujusmodi autem sit iste morsus debemus agnoscere. Qui alienum malum respicit, qui in alienam rem anxia cupiditate suspirat, qui alienam mulierem importunis oculis et mortem ad se trahentibus conspicit, qui in alieno
Abbreviated transcription (Latin):
loco. quia dñ tipũ species refugienda p̾tu¬
lerit. qͥs non ad ip̃m contremiscat auditũ:
Sed quis uł cogitare illud auderet. nisi ipse
misterii exposuisset figurã. qui figure ip̃ius
suscepit iniuriã: Qui ꝓpͥo ꝑ euangłium
testatur oraculo: Sic̃ dicit moyses exalta¬
uit serpẽtẽ in deserto: ita exaltari oportet
filiũ hominis. Uideamꝰ autẽ qͥd sibi uelit.
contra serpentinũ uirꝰ serpentis aspectus.
Serpens ab initio maledictus erat: ⁊ qui
suspensus fuisset in ligno sicut ⁊ saluator.
maledcõnib replebatur. Ita enim dicit. Ma¬
ledictus om̃is qui pendet in ligno. Uideamꝰ
qͥd est serpens contra serpentẽ. id ẽ dãpnatꝰ
contra dãpnatũ: maledictus cõtra maledõm.
sapientia cõtra calliditatẽ. bonitas contra
maliciã: acetũ ⁊ fel contͣ uenenũ. mors cõ¬
tra mortẽ: consumens deuorantẽ: ⁊ int̾fici
Omors. ero mors tua: ero morsus tutꝰ inf̾ne.

Expanded text:
in loco quia nomini typum species refugienda praetuin loco quia nomini typum species refugienda praetulerit, quis non ad ipsum contremiscat auditum? Sed quis vel cogitare istud auderet, nisi ipse mysterii exposuisset figuram, qui figurae ipsius suscepit injuriam? Qui proprio per Evangelium testatur oraculo. Sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet hominis filium . Videamus autem quid sibi velit contra serpentium virus serpentis aspectus. Serpens ab initio maledictus erat. Et qui suspendendus fuisset in ligno sicut et Salvator, maledictionibus replebatur. Iterum enim dicit: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Videmus quid serpens contra serpentem. Item damnatus contra damnatum, maledictus contra maledictum, sapientia contra calliditatem, bonitas contra malitiam, acetum et fel contra venenum, mors contra mortem consumens devorantem, et interficieO mors, ero mors tua, morsus tuus ero, inferne .