comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem stupet animꝰ. et ad mat̾ie mag¬
nitudinẽ stilus qui uelut hucusq
tenuis et in anis hominẽ scłi ꝑ inania
transeuntẽ exarando descripserat.
exhauritur: Et ad mat̾ie dignitatẽ.
uelut ob eximiam splendoris mat̾ie
claritatẽ reꝑcussũs. reuerberatur:¬
et quasi obducit᷑. Terumtam̃ eg̃o usu
qualicũq aduitus: me ñ sicut sciolum
s humilit̾ inscisum. plasmatore homi¬
num et formatore ficut solet tales eru¬
diẽte ꝑ gr̃am. celestẽ celesti̾ imaginẽ ⁊ pon¬
tificałe ĩ xͥ põtifice formã: mei nẽ tẽꝑis hõi¬
b et oĩb post fut᷑is scł̃is intuenda. ad
mirãdam. ⁊ p̾sertĩ põtificibꝰ imitandã:
stilo ꝓut datũ fuerit ĩmutato. qua¬
litercũq descͣribam. Qui tñ stibio
magis depingendus: qm stilo descri¬
bendus fuiss. Describam tñ. Descri¬
bam inqm uisu qualicũq adiutus.
Nam si głari oportet. ĩmo quia opor¬
tet et sic expedit nunc: et mͥ exemplar

Expanded text:
tem stupet animus et ad magtem stupet animus et ad magnitudinem stylus qui velut hucusque tenuis et inanis hominem saeculi per inania transeuntem exarando descripserat, exhauritur: et ad materiae dignitatem velut ob eximiam splendoris materiae claritatem repercussus reverberaturet quasi obducitur. Verumtamen ego visu qualicunque adjutus, me non sicut sciolum sed humiliter incisum, plasmatore hominum et formatore sicut solet tales erudiente per gratiam coelestem, coelestis imaginem et pontificalem in Christi pontifice formam mei nunc temporis hominibus et omnibus post futuris saeculis intuendam et admirandam, et praesertim pontificibus imitandam, stylo prout datum fuerit immutato qualitercunque describam, qui tamen stibio magis depingendus quam stylo describendus fuisset. Describam tamen: describam, inquam, visu qualicunque adjutus. Nam si gloriari oportet, imo quia oportet et sic expedit nunc, et mihi exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
mano generi in scłoꝵ fines intuenda:
aut depingenda nunc. aut silendum
ẽ penitus. Certe moyses ipse uita tan¬
tus et scientia: seorsum a popło in mon¬
tis cacumen ducit᷑: et ibi condendi
tabernaculi cũ utensilib ministerioꝵ
et ministroꝵ formam. et ministrandi
ritum et ordinem: in p̃ostenso exem¬
plari contemplat᷑. Cui dñs. Uide inqͥt
exemplar. Qui et int̾ cet̾a et ni fallor
pre cet̾is: legalis pontificis. et mini¬
strantiũ ei forma. in exemplari pre¬
ostendit᷑. Et ecce plus qm legalis pon¬
tifex hic. Legalis quippe ille: euange¬
licus hic. Attam̃ miser ego. peccator
magis fedus qm pictor fidus. cum bu¬
ius formam describendam suscepim:
nec seorsum a popło in montis cacum̃
cũ moyse. nec etiam cũ iosue in ullã
ductus montis deuexitatem: s in
ualle lacrimarũ in medio popłi mei
culpa et pena ilͥi similis. habito. Et
propt̾ea ego uetus ad nouum iam
hominẽ accessurus: ad mat̾ie nouita¬

Expanded text:
mano generi in saeculorum fines intuenda mano generi in saeculorum fines intuenda aut depingenda nunc, aut silendum est penitus. Certe Moyses, ipse, vita tantus et scientia, seorsum a populo in montis cacumen ducitur, et ibi condendi tabernaculi cum utensilibus ministeriorum, et ministrorum formam, et ministrandi ritum et ordinem, in praeostenso exemplari contemplatur. Cui Dominus: « Vide, inquit, exemplar. » Cui et inter caetera, et ni fallor prae caeteris, legalis pontificis et ministrantium ei forma in exemplari praeostenditur. Et ecce plus quam legalis pontifex hic. Legalis quippe ille, evangelicus hic. Attamen miser ego, peccator magis foedus quam pictor fidus, cum hujus formam describendam susceperimus, nec seorsum a populo in montis cacumen cum Moyse, nec etiam cum Josue in ullam ductus montis devexitatem, sed in valle lacrymarum, in medio populi mei culpa et poena mei similis habito. Et propterea ego vetus ad novum jam hominem accessurus, ad materiae novita
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutis portum ad quẽ semꝑ uelifi¬
cabat. describendo ꝑducere. Querite
cui facile: michi certe fateor hoc dif¬
ficile. Qui enĩ de t̾ra ẽ: de t̾ra loquit᷑.
et t̾renam terreni quoqͦ mͦ formare
potest unaginem: ut pote qui format
formate similis. Qualis enĩ terrenus:
tales et terreni. Uerũ qui de t̾ra ẽ ter¬
renus. immo qui t̾ra ẽ. et in breui re¬
uersurꝰ in t̾ram᷑: quomͦ digne pot̾it
uł etiam alicuiꝰ celestiũ explicare una-¬
ginem: Qualis enĩ celestis: tales et ce¬
lestes. Uñ et celestis imago celestem
pictorem exigit: ñ terrenũ. ñ lute¬
um. Accedit etiam oneri qͦd ñ quã-¬
uis celestem celestis imaginẽ sat sit
nc̃ ad formandũ: quin potiꝰ qͦd de ce¬
tero mat̾ie nouitas. dignitas et mag¬
nitudo exigeret: noua ⁊ suꝑ celestis
ipsuis pontificis xp̃i pontificalis fõr¬
ma. uelut int̾iori quodã ⁊ diligenti
nituitu excogitata ⁊ discreta: hu¬

Expanded text:
ad salutis portum, ad quem semper velifiad salutis portum, ad quem semper velificabat, describendo perducere. Quaerite cui facile; mihi certe fateor hoc difficile. Qui enim de terra est de terra loquitur et terrenam terreni quoque modo formare potest imaginem, utpote qui format, formatae similis, qualis enim terrenus tales et terreni. Verum qui de terra est terrenus, imo qui terra est et in brevi reversurus in terram, quomodo digne poterit ullius, etiam alicujus coelestium explicare imaginem? Qualis enim coelestis tales et coelestes. Unde et coelestis imago coelestem pictorem exigit, non terrenum, non luteum. Accedit etiam oneri quod non quamvis coelestem coelestis imaginem sat sit nunc ad formandum, quin potius, quod de caetero materiae novitas, dignitas et magnitudo exigeret, nova et supercoelestis ipsius pontificis Christi pontificalis forma velut interiori quodam et diligenti intuitu excogitata et discreta, hu
Abbreviated transcription (Latin):
cimbam ꝑ equoris placida regens. qͣ¬
liscũq pictor quoquo mͦ depinxerĩ:
sa transeuntẽ depingere. Quod iam
non ẽ. cimbam in aura ꝑ equoris pla¬
na ducere: s potiꝰ suspenso uelo. ar¬
themone erecto. laxatiꝰ funib: in al¬
tum maris descendere: et ꝑ tot ru¬
pes et scopulos. ꝑ sirtes. et scilleos ca-¬
nes nauem institutoris gubernare.
Iam qͥppe thomas nr̃ ñ offitialis au¬
le. s antistes eccłie: descendit mare
in nauib ut faciat oꝑationẽ in a¬
qͥs multis. Propt̾ea ego uetus stilũ
ñ habens pret̾qm tenuem et exan¬
guem. et mat̾ie nouitatẽ et mag¬
nitudinẽ pensans. in ipso limine cũ
stilo meo tam tenui nc̃ sto ⁊ hesito:
dubiꝰ admodũ quomͦ fedus pictor et
ignarus ñ iam in homine scłi imagi-¬
nem terrem: s in nouo ⁊ tanto xp̃i
pontifice celestis digne ualeam ima-¬
ginis lineam̃ta depingere. Et illam
institoris nauem tot ⁊ tam p̾tiosis re¬
fertam mercib. int̾ tot maris ꝑ icula

Expanded text:
cymbam per aequoris placida regens, qualiscunque pictor quoquo modo depinxerim, sa transeuntem depingere; quod jam non est cymbam in aura per aequoris plana ducere: sed potius suspenso velo, artemone erecto, laxatis funibus in altum maris descendere, et per tot rupes et scopulos, per Syrtes et Scyllaeos canes, navem institoris gubernare. Jam quippe Thomas noster, non officialis aulae sed antistes Ecclesiae, descendit mare in navibus ut faciat operationem in aquis multis. Propterea ego vetus, stylum non habens praeter quam tenuem et exsanguem, et materiae novitatem et magnitudinem pensans, in ipso limine cum stylo meo tam tenui nunc sto et haesito dubius admodum quomodo foedus pictor et ignarus, non jam in homine saeculi imaginem terreni, sed in novo et tanto Christi pontifice coelestis digne valeam imaginis lineamenta depingere, et illam institoris navem, tot et tam pretiosis refertam mercibus, inter tot maris pericula
Abbreviated transcription (Latin):
Qualit̾ regis nuntii contra archip̃sulem¬
ad uirũ apłicun directi: applicueruit. et
de nuntiis archip̾sulis similit̾ ad apłicum
uirũ.⁊ qualit̾ et hii et illi ꝑlodouicum
francorum regem transierint.
ualit̾ regis nuntii ⁊ archip̾sulis a uiro apłi¬
co sint excepti ⁊ qͣd ab eo petitũ.⁊ qͥd astum.
Qualit̾ in angliam reu̾si: qui a rege missi fue¬
rant. et quomͦ archip̾sul infranciã ueni¬
ens: a rege francoꝵ sit exceptus.
Qualit̃ archip̾sul senonis ueniens: a uiro
apłico susceptus sit. ⁊ qualit̾ archip̾sul in
audientia ipsus et cardinaliũ totꝰ tur¬
bationis sue causam exposuerit. ⁊ parit̃
qualit̾ lapsus fuerit confitens. ⁊ de fune¬
sto cyrographo ibidem expanso ⁊ lecto.
et a uiro apostolico reꝓbato: et qualiter
ea die a curia recessimus.
Qualit̾ archip̃sul a carcdinalib arguit᷑:
qͦd temꝑe scismatis contra regẽ se erexe¬
rit. et qͥd archip̾sul ad obiesta responderit.
Qualit̾ archip̃sul ad quodd̾a monast̾ium

Expanded text:
Qualiter regis nuntii contra archipraesulemad virum apostolicum directi applicuerint, et de nuntiis archipraesulis similiter ad apostolicum virum, et qualiter et hi et illi per Ludovicum Francorum regem transierint 8. Qualiter regis nuntii et archipraesulis a viro apostolico sint excepti, et quid ab eo petitum et quid actum. 9. Qualiter in Angliam reversi qui a rege missi fuerant, et quomodo archipraesul in Franciam veniens a rege Francorum sit exceptus. 10. Qualiter archipraesul Senonis veniens a viro apostolico susceptus sit et qualiter archipraesul in audientia ipsius et cardinalium totius turbationis suae causam exposuerit, et pariter qualiter lapsus fuerit confitens, et de funesto chirographo ibidem expanso et lecto et a viro apostolico reprobato, et qualiter ea die a curia recessimus. 11. Qualiter archipraesul a cardinalibus arguitur, quod tempore schismatis contra regem se erexerit, et quid archipraesul ad objecta responderit. 12. Qualiter archipraesul ad quoddam monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita circa uesꝑam sabb̃i. dimissi:
SS necdũ tñ sic ꝓpt̾ uerbũ hoc: dimis¬
si sumꝰ in pace. ueruntñ ratiocina¬
tio sic exacta ab archip̃sule in sab
go dies lune d̃r. citati ⁊ expectati
ad agonẽ. uerũ archip̾sul eã die
in ipsa etiã nocte diei: grauissime
illa que iliaca dr ꝑcussus ẽ passio¬
ne. S rex et qui in aula. fictum
hoc ñ uerã infirmitatẽ arbitran¬
tes: de maiorib regni ꝓcerib qui
conuenerant ad arthip̃sulẽ mittũt.
ut explorent guid hoc. Quib archi¬
p̃sul. Hodie inqͥt sicut ip̃i cernitis
a deo graui p̃uentꝰ ualitudine.
ad curiã uenire nequeo. S ꝓcerto
sciatis fauente dño. cras exhibiturũ
me curie ⁊et nisi alit̾ datum. in lecti¬
ca uehendum uerũ alit̾ desuꝑ da-¬
tum: et fauente dño sicut athleta
xp̃i optauit. accidit. nocte suꝑue¬
niente. plene conualuit.
De oꝑe diei

Expanded text:
et ita circa vesperam Sabbati dimissi. et ita circa vesperam Sabbati dimissi. Sed necdum tamen sic propter verbum hoc dimissi sumus in pace; verumtamen ratiocinatio sic exacta ab archipraesule in Sabbgo dies Lunae dicitur citati et exspectati ad agonem. Verum archipraesul ea die, in ipsa etiam nocte diei, gravissime illa quae iliaca dicitur percussus est passione. Sed rex et qui in aula, fictum hoc non veram infirmitatem arbitrantes de majoribus regni proceribus, qui convenerant, ad archipraesulem, mittunt ut explorent quid hoc. Quibus archipraesul: « Hodie, inquit, sicut ipsi cernitis a Deo gravi praeventus valetudine, ad curiam venire nequeo: sed pro certe sciatis favente Domino cras exhibiturum me curiae, et nisi aliter datum in lectica vehendum. » Verum aliter desuper datum, et favente Domino, sicut athleta Christi optavit, accidit, nocte superveniente plene convaluit. De opere diei
Abbreviated transcription (Latin):
sas atcẽptare uoragines: subito et ex
inopinato exacta ratiõnatione hac.
turbatꝰ est. motꝰ sicut ebriꝰ. et om̃is
sapientia eiꝰ deuorata ẽ. De qualib
psalmista. Turbati inquit sunt.
moti sicut ebriꝰ: et om̃is sapientia
eoꝵ deuoratã. Ueruntũ conuocatis
pontificib. post delib̾ationẽ multã
quid respondendũ. agendũ ue adhec:
sc̃e recordationis henricꝰ tunt win¬
toniensi ep̃c q̃ quid̃ẽ archi p̃suli fa¬
uit. s ꝓpter metũ occultꝰ. tandem
recordatꝰ est qͦd in electione archipte¬
sulis tunc cantuariensis archidiaco¬
ni et regis cancellarii. ab om̃ib curie
nexib anglicane eccłe redditꝰ fuerit
absolutus. Qͦd ⁊ nos sũpͣdixisse me-¬
minimꝰ: cũ de archip̃sulis electione
ageret᷑. Et qͥdem tam euidenti huiꝰ
testimonio: reliqui ep̃i deeẽ ñ po¬
terant. Unde et demũ cõmuniter
unu̾isi ep̃i coram rege ⁊ concilio.
uerbo huic testimoniũ ꝑhibebant:

Expanded text:
sas attentare voragines, subito et ex sas attentare voragines, subito et ex inopinato exacta ratiocinatione hac turbatus est, motus sicut ebrius et omnis sapientia ejus devorata est. De qualibus Psalmista: Turbati, inquit, sunt, moti sicut ebrius et omnis sapientia eorum devorata : verumtamen convocatis pontificibus post deliberationem multam quid respondendum agendumve ad haec, sanctae recordationis Henricus, tunc Wintoniensis episcopus, qui quidem archipraesuli favit, sed propter metum occultus, tandem recordatus est quod in electione archipraesulis tunc Cantuariensis archidiaconi et regis cancellarii, ab omnibus curiae nexibus Anglicanae Ecclesiae redditus fuerit absolutus. Quod et nos supra dixisse meminimus cum de archipraesulis electione ageretur. Et quidem tam evidenti hujus testimonio reliqui episcopi deesse non poterant; unde et demum communiter universi episcopi coram rege et concilio verbo huic testimonium perhibebant,
Abbreviated transcription (Latin):
n crastino uͦ. salb̃i uidełc die. ñ no¬
bis sabbi dies illuxit. s dies oꝑis et
afflictionis: iitpote rege ipso ut iam
diximꝰ. exdirecto nobis se opponente.
In hoc gͥ sabb̃i die rex ab archip̃sule
suꝑ om̃ib que de regis mandato tẽ¬
pore cancellarie incustodia habue¬
rat. ratiocinia exigit: episcopatib
dico tunc uacantib et abbatiis. ba¬
roniis etiam et honorib multis et
magnis. quoꝵ om̃ium cancellarꝰ
tunc custodiam habuerat. Horum
om̃ium ut dicebat rex ratiociniis
hucusq sicut nec exactis: nec p̾stitiᷤ.
Et reddende ratiotinationis sũma
taxata: uidełc cirta tͥginta marcarũ
milia. In palatio uͦ ⁊ alii qui ad con¬
cilium uenerant uniu̾si iam audi¬
entes hoc. obstupescunt. Et iam
sparsim sub murmurãt. solam cap¬
tionẽ archip̃suli suꝑeẽ: Alii uero
etiã grauiora suspicabant᷑: ⁊ hoc qͥ¬
dem iam passim. Archip̃sul uͦ qͥ ut
supͣdiximꝰ mare in castro hoc incho¬
auit descendere. et maris scłi ꝑiculo¬

Expanded text:
In crastino vero, Sabbati videlicet die, non nobis Sabbati dies illuxit, sed dies operis et afflictionis, utpote rege ipso, ut jam diximus, ex directo nobis se opponente. In hoc igitur Sabbati die rex ab archipraesule super omnibus quae de regis mandato tempore cancellariae in custodia habuerat, ratiocinia exigit, episcopatibus dico tunc vacantibus et abbatiis, baroniis etiam et honoribus multis et magnis quorum omnium cancellarius tunc custodiam habuerat: horum omnium, ut dicebat rex, ratiociniis hucusque sicut nec exactis nec praestitis. Et reddendae ratiocinationis summa taxata, videlicet circa triginta marcarum millia. In palatio vero et alii qui ad concilium venerant universi jam audientes hoc obstupescunt. Et jam sparsim submurmurant solam captionem archipraesuli superesse. Alii vero etiam graviora suspicabantur et hoc quidem jam passim. Archipraesul vero, qui, ut supra diximus, mare in castro hoc inchoavit descendere, et maris saeculi periculo
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt tñ ⁊ alii non nulli int̾ hos.
quos et sieruditos ⁊ strenuos. hic
ñ expͥmo. dño qͥdem suo nich̃omi¬
nus fidem seruantes. ⁊ cũ eo cursus
agonẽ usq ad metam debitã stre¬
nue ⁊ uirilit̾ consũmantes. Inter
quos auctore dño quasi abortiuus
et eruditoꝵ minimꝰ. discipłs qui scͥpsit
hec. herbertus nõie ꝓpͥo. natione anglus.
et sicut natione et cognomine. de
boseham.

Expanded text:
uerunt tamen et alii nonnulli inter hos, quos etsi eruditos et strenuos hic non exprimo, domino quidem suo nihilominus fidem servantes et cum eo cursus agonem usque ad metam debitam strenue et viriliter consummantes. Inter quos, auctore Domino, quasi abortivus et eruditorum minimus discipulus qui scripsit haec, Herbertus nomine proprio, natione Anglus, et sicut natione et cognomine de Boseham.
Abbreviated transcription (Latin):
de cõminatorio edicto qͦd publice e¬
misit in regem. ⁊ cõminatorii loco. et
qͦd cito hoc ꝑuenit ad regẽ.
WII. Quod rex ad archip̃sulem appellatores
miserit. ⁊ qͦd appellatioĩ sit delatum.
AlA. Qualit̾ ⁊ rex ⁊ archip̾sul ad sedem mise¬
rint apłicam. et qualit̾ rex a pontini-¬
aco arthip̾sulem amouerit. et qualit
archip̃sul ⁊ eruditi sui in arcto positi
deliberauerint inter se super hoc:
quid agendum.
Qualit̾ archip̃sul apontiniato ꝓponẽs
recedere: miserit ad regẽ francoꝵ
lodouicũ. ⁊ qualit̾ ⁊ quo loco ad ꝑegͥ¬
nandum archip̾sul ã rege sit exceptꝰ.
et de somnio in recessu suo apontiniaco.
uanta humanitas ⁊ benignitas archi-¬
p̃suli et suis a francis sit exhibita.

Expanded text:
de comminatorio edicto quod publice ede comminatorio edicto quod publice emisit in regem, et comminatorii loco, et quod cito hoc pervenit ad regem. 18. Quod rex ad archipraesulem appellatores miserit et quod appellationi sit delatum. 19. Qualiter et rex et archipraesul ad sedem miserint apostolicam, et qualiter rex a Pontiniaco archipraesulem amoverit, et qualiter archipraesul et eruditi sui in arcto positi deliberaverint inter se super hoc quid agendum. Qualiter archipraesul, a Pontiniaco proponens recedere, miserit ad regem Francorum Ludovicum, et qualiter et quo loco ad peregrinandum archipraesul a rege sit exceptus et de somnio in recessu suo a Pontiniaco. uanta humanitas et benignitas archipraesuli et suis a Francis sit exhibita.
Abbreviated transcription (Latin):
De eiectione et ꝓscͥptione ꝓpinquoꝵ archi¬
p̃sulis ⁊ suoꝵ qui eũ in exilio ft̃ secuti.
et de mesticia archip̃sulis ꝓ expulsis.
et de consolatorio sermone quo ipsum
eruditi sui coexules consolant᷑. et archi¬
presul quid responderit. et qualiter
dispensante dño et miserante: nr̃oꝵ¬
ꝓuisum sit multitudini exulum.
ualit̾ aggrauato exilio suo p̃ multi¬
tudine exulum: archip̃sul uitam ce¬
perit ducere artiorem. et qualit̾ pre
nuia carnis mortificatione. ualitudi-¬
ne in breui grauatꝰ: a discipło gui
scͥpsit hec conuentꝰ sit ⁊ correptꝰ. et qua¬
liter mox correctus temꝑauit abstinẽ¬
tiam.⁊ cũ suis totũ se scͥptis dederit.
Qualit̾ sccd̃o ꝑegͥnationis sue anno app̃-¬
hencłit archip̃sulem iusticie zelus. ser¬
mone quod̾a de lib̾atorio: suos super
hoc alloquẽs.
Qualit̾ pͥmo sit rex conuentꝰ. ⁊ qͣlit̾ sccło.
Qualit̾ arctabatur archip̃sul: ad man¬
data sua cernens regẽ ñ corrigi. et

Expanded text:
De ejectione et proscriptione propinquorum archipraesulis et suorum, qui eum in exsilio sunt secuti, et de moestitia archipraesulis pro expulsis, et de consolatorio sermone quo ipsum eruditi sui coexsules consolantur, et archipraesul quid responderit, et qualiter dispensante Domino et miserante nostrorovisum sit multitudini exsulum. ualiter aggravato exsilio suo prae multitudine exsulum, archipraesul vitam caeperit ducere arctiorem, et qualiter prae nimia carnis mortificatione valetudine in brevi gravatus, a discipulo qui scripsit haec conventus sit et correptus, et qualiter mox correptus temtotum se scripturis dederit. Qualiter secundo peregrinationis suae anno apprehenderit archipraesulem justitiae zelus sermone quodam deliberatorio suos super hoc alloquens. Qualiter primo sit rex conventus et qualiter secundo. Qualiter arctabatur archipraesul ad mandata sua cernens regem non corrigi, et
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃psit: ⁊ ꝑ gr̃am qm ei suꝑabunde
donauit. Unde ⁊ sicut corpus ad caput:
ita ⁊ corꝑis membra singła hac eadem
nature ⁊ gr̃e unitate uniunt᷑ int̾ se.
ꝓpter eandem qua cõparticipant con-¬
formitatem nature: et cõmunionẽ gr̃e.
hec itaq t̾cia unitas nature et gr̃e:
unitas est totiꝰ uniu̾salis eccle. cuiꝰ par
adhuc militat in t̾ris: pars uͦ iam tͥ¬
umphat in celis. Ueruntñ hec uni
triumphantis eccłe cõmunẽ immo
quasi unã ⁊ eandẽ dicimꝰ: in tumphã¬
te qͥdem quo incõprehensibilit̾ ma¬
ior: eo melior ⁊ iocundior. qͥa beatior
ẽ. Hec qͥppe militantis eccłe unitas sͥ ip¬
si qualis et qnͣta ipsa eadem in tͥumphã¬
te eccła est comparata: ñ iam unitas
s uerius qm unitas: talis qualis potest
appellari coniunctio. aut si unitas: di¬
lacerata qͥdem unitas ⁊ comuilsa. Ut
sit hec quasi ꝑegͥna queda unitas et
militaris: illa uͦ suꝑcelestis eccłe: uere

Expanded text:
sumpsit et per gratiam quam ei superabunde sumpsit et per gratiam quam ei superabunde donavit. Unde et sicut corpus ad caput, ita et corporis membra singula hac eadem naturae et gratiae unitate uniuntur inter se propter eamdem, qua comparticipant, conformitatem naturae et communionem gratiae. Haec itaque tertia unitas naturae et gratiae unitas est totius universalis Ecclesiae, cujus pars adhuc militat in terris, pars vero jam triumphat in coelis. Verumtamen triumphantis Ecclesiae communem imo quasi unam et eamdem dicimus in triumphate quidem, quo incomprehensibiliter major, eo melior et jucundior, quia beatior est. Haec quippe militantis Ecclesiae unitas sibi ipsi qualis et quanta ipsa eadem in triumphante Ecclesia est comparata, non jam unitas sed verius quam unitas, talis qualis potest appellari conjunctio, aut si unitas, dilacerata quidem unitas et convulsa. Ut sit haec quasi peregrina quaedam unitas et militaris, illa vero supercoelestis Ecclesiae vere
Abbreviated transcription (Latin):
rium: ut merito ꝓpħa nr̃ hoc ipsum
crebro exꝑtus dicat: quia mentita ẽ
iniqͥtas sibi. Quod qͥdem et nos in co¬
tidianis oꝑib nr̃is: cotidie cernimꝰ.
s in hoc tam singłarit᷑ głoso ⁊ tam
głose singłari ⁊ tam p̃claro oꝑe hoc:
euidentissimũ. Primo qͥꝓpe ꝑ iniqui¬
tatem a congregatione iustoꝵ. ab an¬
geloꝵ consortio. a triumphante eccła
ꝓpter scisma homine expulso: iusti¬
cia opus iniqͥtatis in contrariũ conu̾¬
tente: ipso nc̃ eo ampliuis suꝑ uniu̾¬
sos angłoꝵ ordines gła ⁊ honore coro¬
sicut docet magister angłos s semen
abrahe quasi fugitiuũ quia scisma¬
ticum: app̾hendit. et sicut supra satis
ostendimus: ꝑ solam ⁊ in conp̾hensi¬
bilem gr̃am ꝑsonalit᷑ sͥ uniuit. Uñ
sicut ⁊ ex pͥma soluis nature: ita et
ex hac scł̾a soliuis gr̃e: ꝓcessit hec ter¬
cia unitas et nature ⁊ gr̃e. qua unitͣ
eccła dẽo ⁊ ꝑ naturam qm ab ea as-¬

Expanded text:
rium, ut merito propheta noster hoc ipsum rium, ut merito propheta noster hoc ipsum crebro expertus dicat, quia mentita est iniquitas sibi. Quod quidem et nos in quotidianis operibus nostris quotidie cernimus, sed in hoc tam singulariter glorioso et tam gloriose singulari et tam praeclaro opere hoc evidentissimum. Primo quippe per iniquitatem a congregatione justorum, ab angelorum consortio, a triumphante Ecclesia propter schisma homine expulso, justitia opus iniquitatis in contrarium convertente, ipso nunc eo amplius super universos angelorum ordines gloria et honore corosicut docet Magister, angelos sed semen Abrahae quasi fugitivum, quia schismaticum apprehendit, et sicut supra satis ostendimus per solam et incomprehensibilem gratiam personaliter sibi univit. Verum sicut et ex prima solius naturae, ita et ex hac secunda solius gratiae processit haec tertia unitas et naturae et gratiae, qua unitur Ecclesia Deo et per naturam, quam ab ea as
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am: s ipsi angłoꝵ immo om̃ium
creatori sp̃uum nõ solum nc ꝑ gr̾am:
s etiam unit᷑ et ꝑ nat᷑am. O felix scis¬
ma ⁊ uotuium. post quod: ad tam gło-¬
sam unitatẽ homo scismaticus reuo¬
cari debuerat. O om̃ipotentis unita¬
tis qnͣta cum discretione clementia:
et sediciosi luciferi qnͣta cũ fatuitate
malicia. hoc quippe totum dño sapi¬
enter disponente sic cessit homini ad
in sꝑatam głam: quod ille machina-¬
tus fuerat ad ruinam hominis irre¬
parabilem. Et ita sicut solet: menti¬
ta est iniqͥtas sͥ. immo mentita ẽ et
deo. mentita ẽ ⁊ angło. mentita ẽ et
homini: mentita ẽ etiã ⁊ sibupsi. Et
quidem aꝑte sͥ ipsi mentita. deo sapi¬
ente et forti et iusto: iniquitans semꝑ
et malicie dep̾hendente laqueos. reci¬
acula dissipante. eludente tendiculas.
et machinamenta frustrante. Ita om̃s
iniquitatis et malicie cogitationes et
astutias tam crebro u̾tente in contra¬

Expanded text:
per gratiam, sed ipsi angelorum, imo omnium per gratiam, sed ipsi angelorum, imo omnium Creatori spirituum, non solum nunc per gratiam, sed etiam unitur et per naturam. O felix schisma et votivum post quod ad tam gloriosam unitatem homo schismaticus revocari debuerat. O omnipotentis unitatis quanta cum discretione clementia et seditiosi Luciferi quanta cum fatuitate malitia. Hoc quippe totum Domino sapienter disponente sic cessit homini ad insperatam gloriam, quod ille machinatus fuerat ad ruinam hominis irreparabilem. Et ita sicut solet mentita est iniquitas sibi, imo mentita est et Deo, mentita est et angelo, mentita est et homini, mentita est etiam et sibi ipsi, et quidem aperte sibi ipsi mentita Deo sapiente et forti et justo iniquitatis semper et malitiae deprehendente laqueos, retiacula dissipante, eludente tendiculas, et machinamenta frustrante. Ita omnes iniquitatis et malitiae cogitationes et astutias tam crebro vertente in contra
Abbreviated transcription (Latin):
est unitas soliuis nature. nec unitas so¬
lius gr̃e. s sicut coniunximꝰ unitas
nature ⁊ gr̃e: liquido manifestetur.
Qͦd ex p̾missis de facili etiam tardos cõ-¬
prehensuros ñ dubito. Siqͥdem ut p̃-¬
ostensum pͥma ⁊ pͥncipalis illa unitas
solius nature: dignata ẽ consors fieri
nature nr̃e. Et ita nos ⁊ illa: uniꝰ su¬
mus iam cõmunis nat᷑e. Unde cum
nos illi unim᷑ imaginis filii dei con¬
formes effecti. qͦd solum ꝑ ipsuis est
gr̃am: iam cui prius uniti eramus ꝑ
nat᷑am a nobis assumptam: postea u¬
nimur ꝑ gr᷑am ab ea nob̃ collatam.
Et ita erit sicut nc euidentissimũ hec
nr̃a t̾cia ad pͥmam illam ⁊ pͥncipalem
unitatem ñ solum unitas nat᷑e: s et
gr̃e. Et hec est illa ꝓpter qͣm alias du-
hic sicut gr̃a: ⁊ gła manifestata. Qui
ꝓfecto qͦndam. tam miser. tam oppres¬
sus. adeo obfirmatus in scismate: suꝑ¬
celestib angłoꝵ spiritib unit᷑ solum

Expanded text:
est unitas solius naturae nec unitas soest unitas solius naturae nec unitas solius gratiae, sed sicut conjunximus unitas naturae et gratiae, liquido manifestetur. Quod ex praemissis de facili etiam tardos comprehensuros non dubito. Siquidem, ut praeostensum, prima et principalis illa unitas solius naturae dignata est consors fieri naturae nostrae. Et ita nos et illa unius sumus jam communis naturae. Unde cum nos illi unimur, imaginis Filii Dei conformes effecti, quod solum per ipsius est gratiam, jam cui peris uniti eramus per naturam a nobis assumptam postea unimur per gratiam ab ea nobis collatam. Et ita erit, sicut nunc evidentissimum, haec nostra tertia ad primam illam et principalem unitatem non solum unitas naturae, sed et gratiae. Et haec est illa propter quam alias duashic sicut gratia et gloria manifestata! Qui ofecto quondam tam miser, tam oppressus, adeo obfirmatus in schismate supercoelestibus angelorum spiritibus unitur, solum
Abbreviated transcription (Latin):
se me memini cũ pͥmo de pͥma ⁊ pͥn¬
cipali om̃ipotenti ⁊ om̃ia continente
unitate loquerer: ⁊ postea ad unitatẽ
solius gr̾e que int̾ dm ⁊ hoĩem descen-¬
dissem: me quasi de in cõprehensibilit̾
inmenso palatio: ad sponsi ⁊ sponse
transisse thalamum. S angustus ad¬
modum thalamꝰ hic. iitpote in qͦ solum
patris uerbum ⁊ sola et unica uerbi
aĩa: cum carne assumpta. uerum cum
nc̃ tercio de t̾cia unitate nat᷑e ⁊ gr̃e de¬
inceps t̾cius hic nr̃ formandꝰ ⁊ consum¬
mandus sit melus: ad ampliorem spon¬
si ⁊ sponse thalamũ nob̃ munc diu̾ten¬
dum. In hoc enĩ sponsa iam plene pu¬
bertatis: cũ sponso est in amplexu. re¬
gina in uestitu suo de aurato. hoĩum
⁊ angłoꝵ uarietate circumdata. De
hac itaq unitate nature ⁊ gr̃e: a mo¬
do meli nr̃i sequentia formabuntur.
Ut ita quẽadmodũ supra polliciti su¬
mus que unitatis sp̃es sit hec que non

Expanded text:
se me memini cum primo de prima et prinse me memini cum primo de prima et principali omnipotenti et omnia continente unitate loquerer, et postea ad unitatem solius gratiae quae inter Deum et hominem, descendissem, me quasi de incomprehensibiliter immenso palatio ad sponsi et sponsae transisse thalamum. Sed angustus admodum thalamus hic utpote in quo solum Patris Verbum et sola et unica Verbi anima cum carne assumpta. Verum cum nunc tertio de tertia unitate naturae et gratiae deinceps tertius hic noster formandus et consummandus sit melus, ad ampliorem sponsi et sponsae thalamum nobis nunc divertendum. In hoc enim sponsa jam plenae pubertatis cum sponso est in amplexu, regina in vestitu suo deaurato, hominum et angelorum varietate circumdata. De hac itaque unitate naturae et gratiae amodo meli nostri sequentia formabuntur; ut ita, quemadmodum supra polliciti sumus, quae unitatis species sit haec quae non
Abbreviated transcription (Latin):
missum exigit sic: ut de illa uni¬
tate t̾cia: cythara nr̃a dauitica resonet.
Primo siqͥdem p̾cessit melus hic terciꝰ
de unitate soluis nature. Scdo: de uni¬
tate solus gr̾e. T̃cio uͦ idem ipse melꝰ
erit deinceps de unitate nature et
gr̃e. Hoc tñ hic nunc p̾misso qͦd cum
sermo de unitate solius nature p̾ces
atorium suꝑ archam uix discernere
potui. iitpote obumbratũ. Deinde
cũ sermo eẽt de unitate soliꝰ gr̃e: intra
eadem sca quasi ꝑ rimam paulominꝰ
angustam: archam scĩficationis modi¬
cum suꝑficietenꝰ sum intuitꝰ. At uero
nunc t̾cio cũ sermo ꝓponatur de uni¬
tate nature ⁊ gr̾e: intra eadem sc̃a
scõꝵ aliquantu lum lib̃iuis uideo
cherubin hinc inde stantes circa ꝓpi-¬
ciatorium. qͥ sedato nunc scismate ⁊
pace reformata int̾ d̃m ⁊ hoĩem iam
conciues nr̃i effecti ⁊ domestici: lib̾iorẽ
nob̃ nunc qͣntum tñ licet: ꝑmittunt
nos ad se hr̃e accessum. Et hoc idem
est qͦd et siuerbis aliis supͣ iam dixis¬

Expanded text:
missum exigit sic, ut de illa unitate tertia cithara nostra Davidica resonet. Primo si quidem praecessit melus hic tertius de unitate solius naturae. Secundo de unitate solius gratiae. Tertio vero idem ipse melus erit deinceps de unitate naturae et gratiae. Hoc tamen hic nunc praemisso quod cum sermo de unitate solius naturae praecatorium super arcam vix discernere potui utpote obumbratum. Deinde cum sermo esset de unitate solius gratiae intra eadem sancta, quasi per rimam paulominus angustam arcam sanctificationis modicum superficie tenus sum intuitus. At vero nunc tertio cum sermo proponatur de unitate naturae et gratiae intra eadem Sancta sanctorum aliquantulum liberius video Cherubin hinc inde stantes circa propitiatorium qui sedato nunc schismate et pace reformata inter Deum et hominem jam concives nostri effecti et domestici liberiorem nobis nunc quantum tamen licet, permittunt nos ad se habere accessum. Et hoc idem est quod etsi verbis aliis supra jam dixis
Abbreviated transcription (Latin):
minis palestra qua exercitabam̃. pa¬
riter et quedam uirtutũ scola qua
erudiebamur ad prelium. Ita ut co¬
tidie diceremꝰ dño. Bonũ nob̃ quod
humiliasti nos: ut disce̾mꝰ iustifica¬
tiones tuas.¬
is. De expulsis abanglia et

Expanded text:
minis palaestra, qua exercitabamur, paminis palaestra, qua exercitabamur, pariter et quaedam virtutum schola qua erudiebamur ad praelium, ita ut quotidie diceremus Domino: Bonum nobis quod humiliasti nos, ut disceremus justificationes tuas. De expulsis ab Anglia et
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis circa nos. Tercio uͦ quartoue
aduentus nr̃i die archip̃. capitulum
ingrediens: causam eccłe quam age¬
bat. deo et ipsoꝵ orationib cõmen¬
oauit. Et compositis sartinulis nr̃is.
uicinas s diuisas infra septa mo¬
nasterii mansiones accipientes: nos
quotqͦt id officii erat. sacrarũ litt̾a¬
rum lectioni cepimꝰ mox studiose
intendere. Arthip̾sul uͦ post tantas
quas supra ostendimꝰ ipsuis turba¬
tiones quasi post densum temꝑis
nubilum: ad serenitatẽ et tranqͥlli¬
tatem diuine lucis. cepit se mox tota
mente conuertere̾. lectioni. orationi.
et meclitationi. se dans totum. Hoc
enĩ erat tempꝰ quod ab initio ꝓmotio¬
nis sue in archip̃sulem. quod etiam
temꝑe cancellarie sicut ab ipsomet
accepi. int̾ mundi uanitates p̃opta-¬
uerat: Sciens quia sicut iuxta sapi¬
entis dictum sapientia in otio scri¬
bit᷑: ita et discit᷑ ⁊ docet᷑. Fuit gͥ illud
monasteriũ nr̃m nobis sicut certa¬

Expanded text:
ordinis circa nos. Tertio vero quartove ordinis circa nos. Tertio vero quartove adventus nostri die, archipraesul capitulum ingrediens, causam Ecclesiae quam agebat, Domino et ipsorum orationibus commendavit. Et compositis sarcinulis nostris, vicinas sed divisas infra septa monasterii mansiones accipientes, nos quotquot id officii erat, sacrarum litterarum lectioni coepimus mox studiose intendere. Archipraesul vero, post tantas quas supra ostendimus ipsius turbationes, quasi post densum tempus et nubilum, ad serenitatem et tranquitatem divinae lucis coepit se mox tota mente convertere, lectioni, orationi et meditationi se dans totum. Hoc vero erat tempus, quod ab initio promotionis suae in archipraesulem, quod etiam tempore cancellariae, sicut ab ipsomet accepi, inter mundi vanitates praeoptaverat, sciens quod sicut juxta Sapientis dictum: Sapientia in otio scribitur, ita et discitur et docetur. Fuit igitur illud monasterium nostrum nobis sicut certa
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii facultates: ⁊ multa ca
ritas in erogando.
Cir gͥ apłicus ad peticionẽ nr̃am
abbatem loci et potiores de fr̃ib uocat.
Et cum abbas ⁊ fr̃es ex ipsuis dñi
pape relatione. et quod tam̃ priꝰ
ex multa fame celebritate audierãt¬
archipresulis ꝓbitatem et iurtutem.
et p̃sertim causam eccłe quã agebat
certiꝰ cognouissent: deo statĩ gr̃as agunt
deuotissimas. quo inspirante palestri¬
ta suus talem locum uelut quand̾a
agonis sui palestram elegerit. Unde
et cũ ab aduentu nr̃o circit᷑ seꝑtima¬
nas tres incuria fecissemꝰ: apłica li¬
centia ⁊ bñdictione accepta pontini-¬
acum uenimꝰ: a toto conuentu cum
tanta a lacritate ⁊ iocunditate tanqm
hostia celitꝰ missa suscepti. Quĩ om-¬
nẽ nobis humanitatẽ exhibentes.
pret̾ institutionẽ ordinis. et esum
carnium et alia queda. animo ꝓm¬
pto ⁊ uoluntario indulserunt. Et
quidem supͣ qm dicere nc̃ tempꝰ sit:
appariit benignitas ⁊ humanitas

Expanded text:
monamonaritas in erogando. Vir igitur apostolicus ad petitionem nostram abbatem loci et potiores de fratribus vocat: et cum abbas et fratres ex ipsius domini papae relatione et quod tamen prius ex multa famae celebritate audierantarchipraesulis probitatem et virtutem et praesertim causam Ecclesiae quam agebat certius cognovisset, Domino statim gratias agunt devotissimas, quo inspirante, palaestrita suus talem locum, velut quamdam agonis sui palaestram, elegerit. Unde et cum ab adventu nostro circiter septimanas tres in curia fecissemus, apostolica licentia et benedictione accepta Pontiniacum venimus, a toto conventu cum tanta alacritate et jucunditate tanquam hostia coelitus missa accepti. Qui omnes nobis humanitatem exhibentes, praeter institutionem ordinis et esum carnium et alia quaedam animo prompto et voluntario indulserunt. Et quidem supra quam dicere nunc tempus sit, apparuerunt benignitas et humanitas
Abbreviated transcription (Latin):
dies fetissemꝰ in curia: archipre¬
sul cum suis deliberat et pensat aliquẽ
de locis religiosis: quo declinando. cõ¬
modius possemꝰ ⁊ honestiꝰ ꝓuisũ a d̾o
ꝑegrinationis nr̃e prestolari euen¬
tum. Et cũ nobis qui eccłe causam
agebamꝰ ad aliquod de monasteriis
declinare religionis intuitu uid̾et᷑
consultiꝰ: pre cet̾is in aliqͦd monaste¬
rioꝵ de scõ illo ordine cistertiensi.
ꝑegrinari preeleganꝰ. Tum ꝓpter
ordinis religionẽ in signem. tum
ꝓpter magnam ordinis quietẽ et
pacem: eo quod sicut corde ita ⁊ cor¬
pore sunt remoti a scło. ordinis illiꝰ
ꝓfessores. Et int̾ cet̾a ordinis illuis¬
monasteria: unũ preelegimꝰ in bur¬
gundia situm. quod pontinacũ
noĩatur. In signis enĩ et preclara
illuis monasterii religio habebat᷑:
Quod et p̃fate cuitati senonis in
qua dñs papa ꝓpter scisma moraba¬
tur tunc. uicinum erat: solum ꝑ
duodecim lengas distans: Et ad huc
quia ample erant et habundantes

Expanded text:
ies fecissemus in curia, archipraesul cum suis deliberat et pensat aliquem de locis religiosis, quo declinando commodius possemus et honestius provisum a Deo peregrinationis nostrae praestolari eventum. Et cum nobis, qui Ecclesiae causam agebamus, ad aliquod de monasteriis declinare religionis intuitu videretur consultius, prae caeteris in aliquo monasteriorum de sancto illo ordine Cisterciensi peregrinari praeelegimus, tum propter ordinis religionem insignem, cum propter magnam ordinis quietem et pacem, eo quod sicut corde, ita et corpore sunt remoti a saeculo ordinis illius professores. Et inter caetera ordinis monasteria unum praeelegimus in Burgundia situm, quod Pontiniacum nominatur: insignis vero et praeclara illius monasterii religio habebatur. quod praefatae civitati Senonis, in qua dominus papa propter schisma morabatur tunc, vicinum erat, solum per duodecim leucas distans: et adhuc quia amplae erant et abundantes
Abbreviated transcription (Latin):
si. sc̃m corpꝰ quod ex nobis ⁊ nob̃cum
adhuc. quod ascendens. mortis sue ex¬
uuias. nob̃ uͦ quasi legatũ p̃tiosum
oereliqͥt: hoc inqͣm sc̃m corpꝰ in hu¬
matum adhuc. debitis humanita-¬
tis officiis ꝓ sequam᷑ ad tumulum
de gestis post martyrium.

Expanded text:
si, sanctum corpus quod ex nobis et nobiscum si, sanctum corpus quod ex nobis et nobiscum adhuc, quod ascendens mortis suae exuvias, nobis vero quasi legatum pretiosum dereliquit; hoc, inquam, sanctum corpus inhumatum adhuc debitis humanitatis officiis prosequamur ad tumulum. 13. DE GESTIS POST MARTYRIUM.
Abbreviated transcription (Latin):
plar est hec: exemplum illa. Et uere
sic: siqͥs attendat ⁊ inspiciat qm mag¬
na conuenientia. qm mira conso¬
nantia. qmͣ concors qmͣ dulcis melo
oblationis ad oblationẽ. passionis ad
passionẽ: mortis ad mortẽ. Concors
quidẽ melodia ⁊ ad audiendũ dulcis.
et si ad respondẽdum grauis. Hoc est
enĩ in ꝓpħa canticũ illud ꝓ melech ad
respondendum. succinentis ⁊ subse¬
q̃ntis chori: xp̃o p̃centore. Et qͥdem
chori huiꝰ ⁊ p̾centoris: concors qͥdem
melodia. ⁊ dulce admodũ canticum.
Cum quad̃a tñ amaritudine dulce:
ꝓpt̾ compassionem. nisi quia dulces¬
cunt mox om̃ia: ꝓpter fructuũ pal¬
me delectationẽ obtentã. uerũ in li¬
belli huiꝰ hystorici fine: plemiꝰ atcen¬
tius. ⁊ cõmodiꝰ audiet᷑ concors melodi¬
a hec. ⁊ tam dulce qm suaue canticũ
hoc. Adhuc enĩ cantici huiꝰ materie
suꝑ addendum. ipsius necdũ penitꝰ
contexta mat̾ia. Int̾im uͦ patroni no¬
stri ⁊ pris ad patriam suã iam reuer¬

Expanded text:
plar est haec, exemplum illa. Et vere sic, si quis attendat et inspiciat quam magna convenientia, quam mira consonantia, quam concors, quam dulcis melod Domini, oblationis ad oblationem, passionis ad passionem, mortis ad mortem. Concors quidem melodia et ad audiendum dulcis, etsi ad respondendum gravis. Hoc est enim in propheta canticum illud pro Melech ad respondendum succinentis et subsequentis chori Christo praecentore. Et quidem chori hujus et praecentoris concors quidem melodia et dulce admodum canticum. Cum quadam tamen amaritudine dulce propter compassionem, nisi quia dulcescunt mox omnia propter fructum palmae delectationem obtentam. Verum in libelli hujus historici fine plenius, attentius et commodius audietur concors melodia haec, et tam dulce quam suave canticum hoc. Adhuc enim canticum hujus materiae superaddendum ipsius necdum penitus contexta materia. Interim vero patroni nostri et patris, ad patriam suam jam rever
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliqua: uidet᷑ semetip̃m amoris fon¬
tem turbasse. amore sic ip̃m compel¬
lente ut ñ solum uellet ẽẽ et̾nus d̾s:
s et temꝑalis homo. homo cũ homini-¬
b: ꝓpter hominẽ. Tot infirma. tot
ꝓbrosa. tot inuirias. tot temptationeᷤ.
tot p̾ssuras. tot angustias. tot diffi¬
cultates: ꝓpter hominẽ sustinens. et
demũ ipsam ignominiam crucis. hec
in hoĩe sͥ unito pͥma ⁊ pͥncipalis uni¬
tas nr̃a: ꝓpter hoĩem passa. Ut ita ho¬
minem ꝑuarias penarũ suat᷑ sp̃es
quas ꝓ homine ꝑtulit ad sui dilectio-¬
nem inuitans: ad illam t̾ciam nat᷑e
et gr̃e unitatem de qua pͥncipaliter
intendimꝰ. ⁊ ꝓpter qͣm de duab ali-¬
is int̾seruimus: post se trahendo re
tate soliꝰ gr̾e. qui et deinceps de uni¬
tate nat᷑e ⁊ gre resonabit.

Expanded text:
ne aliqua videtur semetipsum amoris fonne aliqua videtur semetipsum amoris fontem turbasse, amore sic ipsum compellente ut non solum vellet esse aeternus Deus, sed et temporalis homo, homo cum hominibus propter hominem; tot infirma, tot probrosa, tot injurias, tot tentationes, tot pressuras, tot angustias, tot difficultates propter hominem sustinens et demum ipsam ignominiam crucis. Haec in homine sibi unito prima et principalis unitas nostra propter hominem passa, ut ita hominem per varias poenarum suarum species, quas pro homine pertulit, ad sui dilectionem invitans, ad illam tertiam naturae et gratiae unitatem de qua principaliter intendimus et propter quam de duabus aliis interseruimus, post se trahendo revTATE SOLIUS GRATIAE, QUI ET DEINCEPS DE UNITATE NATURAE ET GRATIAE RESONABIT.
Abbreviated transcription (Latin):
uehementem illam dei ad hominem
secreti amoris um. Osi datum intel¬
ligere: que ẽẽt illa plus qmͣ mors for¬
tis dilectio. que sic uicit inuincibilem.
etiam ip̃m mortis uictorem. que sic
exinaniuit om̃ipotentẽ temporauit
et̾nitatẽ. infirmauit uirtutẽ. ligauit
insuꝑabilem. uuln̾auit impassibilem:
et demũ occidit immortalem. O amor
amor qm fortis es tu ⁊ qm uehemens:
etiam int̾ homines ñ solum ĩ deo ho¬
mine. Te dico uehementem ⁊ fortem:
ubi uere tu. et ñ nisi tu. ꝓcedens de
corde puro et conscientia bona. et fide
ñ ficta. D amor hic talis: soluis dei est.
et admodum paucoꝵ hominũ. et hoꝵ
tñ non nisi a deo. S tanto quidem in
creatore qmͣ increatura sincerior. pu-¬
rior. ⁊ fortior amor hic: quo nicħ po¬
test illũ amoris fontem turbare. qͥa
ipse est ds. Nisi quia ipsemet ex ni¬
mia amoris uehementia ⁊ ex suꝑabun-¬
dantia multa tanqͣm ex suꝑinundatio-¬

Expanded text:
vehementem illam Dei ad hominem vehementem illam Dei ad hominem secreti amoris vim. O si datum intelligere quae esset illa plus quam mors fortis dilectio, quae sic vicit invicibilem etiam ipsum mortis victorem, quae sic exinanivit Omnipotentem, temporavit aeternitatem, infirmavit virtutem, ligavit insuperabilem, vulneravit impassibilem et demum occidit immortalem. O amor, amor, quam fortis es tu et quam vehemens etiam inter homines, non solum in Deo homine. Te dico vehementem et fortem, ubi vere tu et non nisi tu, procedens de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. Sed amor hic talis solius Dei est et admodum paucorum hominum, et horum tamen non nisi a Deo; sed tanto quidem in Creatore, quam in creatura sincerior, purior et fortior amor hic, quo nihil potest illum amoris fontem turbare quia ipse est Deus; nisi quia ipsemet ex nimia amoris vehementia et ex superabundantia multa, tanquam ex superinundatio
Abbreviated transcription (Latin):
de paruulis: Immo etiã sub potestate
tenebrarũ totũ humanũ genus capti-¬
uum. uistus parit̾ sicut ⁊ iniustus nec
sus uirtutib nec uirtutũ oꝑib lib̾atũ:
nisi ꝑ ipsius potestatis lucis penam et
prgnam. Scio tñ ⁊ legi: quid orthodo¬
xi nr̃i scͥpserint suꝑ his. Uera quidem.
s si plene de his: ds nouit. ipsi uidint.
Ego qͥdem ñ arbitror sic. Certissime
tam̃ arbitrans qͦd uere: s minime tũ
qͦd plene qͦd ꝑfecte disseruerint suꝑ
his. Nec enĩ arbitror eos cõp̾hendisse:
adeo occulta ft̃ hec. Presertim cum
nec inuet̾is nec in noui instrum̃ti cau¬
tico: hoꝵ plena causa audiatur. tam
uet̾is qm noui testamenti patrib con¬
clamantib uniu̾sis cũ magistro. O
altitudo diuitiarũ sapientie ⁊ scĩe di.
qmͣ in comp̃hensibilia ft̃ iudicia eius.
et inuestigabiles uie eiꝰ. Quis enĩ cog¬
nouit sensum dñi. aut qͥs consiliaruiᷤ
eiꝰ fuit: Osi nobis desuꝑ datum: scire

Expanded text:
de parvulis? Imo etiam sub potestate de parvulis? Imo etiam sub potestate tenebrarum totum humanum genus captivum, justus pariter sicut et injustus, nec suis virtutibus nec virtutum operibus liberatum, nisi per ipsius potestatis lucis poenam et pugnam. Scio tamen et legi quid orthodoxi nostri scripserint super his. Vera quidem sed si plene de his Deus novit, ipsi viderint. Ego quidem non arbitror sic, certissime tamen arbitrans quod vere sed minime tamen, quod plene, quod perfecte disseruerint super his. Nec enim arbitror eos comprehendisse, adeo occulta sunt haec. Praesertim cum nec in Veteris nec in Novi instrumenti cantico horum plena causa audiatur, tam Veteris quam Novi Testamenti patribus conclamantibus universis cum Magistro: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? O si nobis desuper datum scire
Abbreviated transcription (Latin):
in campo dimicantẽ recognoscit. S ut
de hac unitate soluis gr̃e. de hoc execu¬
tionis mͦ tam ammirabili hic int̾seram
quid: ⁊ utinã ñ de meo: hoc qͥppe uere-¬
or: certe cum int̾dum cogito ãmirans
et plus qm aminirans int̾ dm et homi-¬
nem reconciliationis modũ hunc. et ho¬
minem hoc mͦ liberatũ et ereptũ de ma-¬
nu fortioꝵ eiꝰ: suggerere mͥ mox solet
conscĩa mea aliqͥd eẽ. nob̃ tam̃ occulta¬
tum adhuc: int̾ potestatem lucis ⁊ po¬
testatem tenebrarũ. Int̾ quos homo
quasi litigiosa possessio in uie et uite
huiꝰ campo poni Itur: et uelut mo¬
nomachia int̾ pͥncipem celi ⁊ pͥncipẽ
mundi huiꝰ in stauratur. Hominem
quasi p̾dam suã uendicat hic: uendi¬
cat ⁊ ille. acquirit hic: acquirit ⁊ ille.
ꝓtegit hic: rapit ille. Ita ut etiã hu¬
mani gen̾is paruuli quotqͦt a mundi
pͥncipe tollerent᷑: nisi ipse celi pͥncepᷤ
ꝓ ipsis soluisset ⁊ luisset. S quid dico

Expanded text:
in campo dimicantem recognoscit. Sed ut in campo dimicantem recognoscit. Sed ut de hac unitate solius gratiae de hoc exsecutionis modo tam admirabili hic interseram quid, et utinam non de meo, hoc quippe vereor, certe cum interdum cogito admirans, et plus quam admirans, inter Deum et hominem reconciliationis modum hunc et hominem hoc modo liberatum et ereptum de manu fortiorum ejus, suggerere mihi mox solet conscientia mea aliquid esse nobis tam occultatum adhuc inter potestatem lucis et potestatem tenebrarum. Inter quos homo quasi litigiosa possessio in viae et vitae hujus campo ponitur et velut monomachia inter principem coeli et principem mundi hujus instauratur. Hominem quasi praedam suam vindicat hic, vindicat et ille; acquirit hic, acquirit et ille; protegit hic, rapit ille; ita ut etiam humani generis parvuli quotquot a mundi principe tollerentur, nisi ipse coeli princeps pro ipsis solvisset et luisset. Sed quid dico
Abbreviated transcription (Latin):
to plus qmͣ in scĩs tuis mirabilior. nisi
quia solum ut scĩfices tuos: hee pene
tue. Et uere sicut uerende ⁊ reuerende:
et ammirande he pene tue. Sic quippe
uisum quasi ñ posset dari tuis gła tua:
sine pugna ⁊ pena tua. tanqmͣ simili¬
tum pena ⁊ pugna ñ sufficiat ad obti¬
nendam palmam: nisi in ipso campo
imꝑator iꝑse pugnet ⁊ sudet ꝓsuis.
Nec aliter posse scismaticũ hoĩem ad
unitatem reuocari ⁊ tyrannice seruitu¬
tis excut̾e ugum: nisi ipsa unitate pͥn¬
cipali exinanita in forma serui: ꝑ uni¬
tatem soluis gr̃e mediaret sic. hoc qͥp¬
pe grande spectaculum ⁊ mirabile:
in oculis nr̃is. qͦd ne uideant: sinagoge
uelant᷑ ocłi. ethnicoꝵ bruta infatuant᷑
corda. in quo etiã philosophoꝵ om̃ium.
sensus omĩs obtundit᷑. sola sponsa cu
sponsus obamoris pͥuilegiati signum
de noĩe suo nomen dedit. a xp̃o xp̃iana
uocata: sponsum suũ imꝑatorẽ ꝓ se

Expanded text:
to plus quam in sanctis tuis mirabilior, nisi to plus quam in sanctis tuis mirabilior, nisi quia solum ut sanctifices tuos hae poenae tuae; et verae sicut verendae et reverendae et admirandae hae poenae tuae. Sic quippe visum quasi non posset dari tuis gloria tua sine pugna, et poena tua tanquam si militum poena et pugna non sufficiat ad obtinendam palmam, nisi in ipso campo imperator ipse pugnet et sudet pro suis. Nec aliter posse schismaticum hominem ad unitatem revocari, et tyrannicae servitutis excutere jugum, nisi ipsa unitate principali exinanita, in forma servi per unitatem solius gratiae mediaret sic. Hoc quippe grande spectaculum et mirabile in oculis nostris, quod ne videant synagogae velantur oculi ethnicorum bruta infatuantur corda in quo etiam philosophorum omnium sensus omnis obtunditur sola sponsa, cui sponsus ob amoris privilegiati signum de nomine suo nomen dedit, a Christo Christiana vocata, sponsum suum imperatorem pro se