comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi tͣnsitum fecit. Hoc imiste¬
rnim uterq ppłs audiuit: p̃¬
dicatione apłõruim. Et cum
audisset uolens illuminari ꝑ
fidem: clamauit. Dñe fili deund.
Detim & hominem recognos¬
cunt. cum dicant dñe: dm̃ cũ
dicunt fili dauid: hominem
confitent᷑. Turba autẽ incre-¬
ista sunt carnalia desideria.
quem bontm solent impedire
affectum. tiel etiam ꝑsecuto¬
res. qui ad fidem uenire uolẽ¬
tibtis. minis uel blanditiis so.¬
lent obsistere. At illi pulsan¬
do orando magis instant: do¬
nec strepitũ turbe uincant.
dicentes. Iñe miserere nr̃i fi¬
uit eos. Cransiens audit. stans
illuminat: qr ꝑ humanitatẽ
misertus ẽ. quȩ transiit. &o ꝑ
uerbi et̾nitatem quẽ numqͣ
mouetur. lumen reddit. Qd
uultis ut faciam uobise Quid
uellet cecus ñ ignorauit: s pet
uult hoc quod nos petere. & se
prebere prenoscit. Importime
namq ad orationem nos am¬
monet: & tamen dicit. Scit
a dño. s lucem querunt. par¬

Expanded text:
uasi transitum fecit. Hoc mysteuasi transitum fecit. Hoc mysterium uterque populus audivit praedicatione apostolorum, et cum audisset, volens illuminari, per fidem clamavit: Domine, fili David. Deum et hominem recognoscunt: cum dicunt, Domine, Deum; cum dicunt, fili David, hominem confitentur. Turba auteista sunt carnalia desideria, quae bonum solent impedire affectum; vel etiam persecutores, qui ad fidem venire volentibus, minis vel blanditiis solent obsistere. At illi pulsando, orando, magis instant, donec strepitum turbae vincerent, dicentes: Domine, miserereus, etc. Transiens audit, stans illuminat, quia per humilitatem misertus est quando transiit, et per verbi aeternitatem quod nunquam movetuultis ut faciam vobis? Quid vellet caecus non ignorabat; sed peti vult hoc quid nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit , sed lucem quaerunt. Par
Abbreviated transcription (Latin):
puilum conuertit. Benedicimꝰ
ꝓpe mortem udencum popłm
contieitisse: quia paucis annis
ante passionem asserit. euangi¬
lium eum predicasse. De ierrho
exiens duos illaminauit: q pꝰ
mortem & restirrectionem. euĩ.¬
gelium indeis & gentibus pre.¬
dicari fecit. Qnod uͦ marchrs
unum illuminatum scͥbit. ad g̾¬
tium salutem respicit: quorim
cecitas no tissima erat. pre¬
terea mar. chris qui gentbꝰ
scͥbebat. merito unum cõmemo¬
rat: ut figura congrueret salu¬
tiom eorum. quos ad fidem insi¬
tuebat. Mathens uͦ qui he¬
breis scribebat euangeliũ. quo
ingentium quoq notitiam ꝑ¬
uenturtim erat. recte duos
dicit illuminatos. ut ad utrũs
popłm gratiam fidei ꝑtinere
doceret. Qui duo ceci sedebant
secus uiam: q uterq populus
qui cecus erat. non in uia sed
secus uiam sedebat: dum iam
siret: Transitus ille misterñ
incarnatio nis significat. Bĩ
enm natus est & passus est re¬
furrexit. ascendit & cetera.

Expanded text:
pulum convertit. Bene Dominus pulum convertit. Bene Dominus prope mortem Judaicum populum convertisse dicitur, quia paucis annis ante passionem asserunt Evangelium eum praedicasse. De Jericho exiens duos illuminavit, quia post mortem et resurrectionem Evangelium Judaeis et gentibus praedicari fecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem respicit, quarum caecitas notissima erat. Praeterea Marcus qui gentibus scribebat, merito unum commemorat, ut figura congrueret salutationi eorum quos ad fidem instituebat. Matthaeus vero qui Hebraeis scribebat Evangelium, quod in gentium quoque notitiam perventurum erat, recte dicit duos illuminatos, ut ad utrumque populum gratiam fidei pertinere doceret. Duo caeci sedebant secus viam, quia uterque populus qui caecus erat, non in via, sed secus viam sedebat, dum jam siret. Transitus ille mysterium Incarnationis significat. Dum enim natus est, passus est, resurrexit, ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
fert dñm cũ
appropinqtia¬
ret iericho untim cecum illumi
cecos illuminasse. marcbus su
unum. Qua in re nemo estrmet
enangłistas contraria sibi scribe¬
re: sed lucam fupplesse illumi¬
nationem illius ceci ingressu
iericho. quam matheus preter¬
miserat. Quod autẽ marchtis
minatum in egressione ieri-¬
cho. et matheus duos. sic in¬
telligendum est quod unus fa-¬
mosus erat. de quo marchris
facit mentionẽ. Alter uͦ mil¬
lius nominis erat. Ulnde &
& nomen patris. dicens ita.
filius timei. bartimetis cetꝰ
sedebat sectis uiam mendicanᷤᷤ.
D queritur si nobilis men¬
dicus. quare. S ex aliqua
ꝓpterea ipsum solum uoluit
memorare marchtis. cuniꝰ illu¬
minatio tam claram famam
huib miracłõ comparauit. ꝗͣ
alliua nota calamitas fuit.
Intĩce autẽ iericho Alła.¬
luna interp̃tatur. & ꝑ eam
nr̃e mortalitatis defectus sig¬
inficatur. Appropinquans
gͦ iericho ceco lumen reddidit:
qr ante passionem cum morti
appropinquaret. iudaicum po¬

Expanded text:
fert Dominum, cum appropinquasset Jericho, unum caecum illumincaecos illuminasse. Marcus vero unum, qua in re nemo existimet evangelistas contraria sibi scribere, sed Lucam supplesse illuminationem unius caeci in ingressu Jericho, quod Matthaeus praetermiserat. Quod autem Marcus minatum esse in ingressione Jericho, et Matthaeus duos, sic intelligendum est, quod unus eorum famosus erat, de quo Marcus facit mentionem, alter vero nullius nominis erat. Unde et et nomen patris dicens ita: Filius Thimei, Barthimeus, caecus sedebat secus viam mendicans . Sed quaeritur si nobilis, quare mendicus? Sed ex aliqua eriae erat, propterea ipsum solum voluit memorare Marcus, cujus illuminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam illius nota calamitas fuit. Mystice autem Jericho luna interpretatur, et per eam nostrae mortalitatis defectus significatur. Appropinquans ergo Jericho, caeco lumen reddidit, quia ante passionem cum morti appropinquaret, Judaicum po
Abbreviated transcription (Latin):
creatura seruire debet. his qͦ
habet. ut seruiant ei. Precipiͥ
apłis &o doctoribus aliis. ut s
quid aduersitatis obstiteri
siquis peccatores a laqueo du¬
boli solui ꝓhibuerit: & ꝑ cor¬
fessionem adduci dño. non ti¬
men predicare desistant sed
constant̾ insinuent. q dñs
ad edificandam eccłam suam
talibus opꝰ habet. Quamuis
enim seuis sit ꝑsecutor. ñ taĩ
potest obsistere saluationi aꝵ
quos nouit dñs qui sunt enil
dñs his opus habet. Iustum
emim gentes deus in potestate
diaboli in tempore reliquit ut
temptaret: ñ eternuim contẽp¬
sit. ut ꝑderet. Confestim di¬
mittet eos. In dñ scilicet ser¬
intio mancipandos. Ulel ut le¬
fus ẽ. ierłm ad dñm suum remis¬
sum est. Animal autẽ idest¬
ꝓphetia in ȩccłã remansit. De
ammali etiam illo ñ quod ui¬
s illud quod intelligebatur: id
est ñ caros ratio. Ideoq carore¬
missa ẽ. ratio autẽ retenta est.
Quod autẽ ait & confestim di¬

Expanded text:
creatura servire, his opus creatura servire, his opus habet, ut serviant ei. Praecipitur apostolis et doctoribus aliis, ut si quid adversitatis obstiterit, si quis peccatores a laqueo diaboli solvi prohibuerit, et per confessionem adduci Domino, non tantum praedicare desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam suam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor, non tamen potest obsistere salvationi eorum quos novit Dominus qui sunt ejus. Dominus his opus habet, etc. Justum andoque enim gentes Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit, ut tentaret, non in aeternum contempsit ut perderet. Et confestim dimittet eos. In Domini scilicet servitio mancipandos. Vel, ut leusalem, ad dominum suum remissum est. Animal autem prophetia in Ecclesia remansit. De animali etiam illo, non quod vised illud quod intelligebatur, id est non caro, sed ratio. Ideoque caro remissa est, ratio autem retenta est. Quod ait: et confestim di
Abbreviated transcription (Latin):
Asina quȩ subiugalis fuit & do¬
mita: synagogam que uigo legis
pressa fuerat designat. Pullus
asine laciuus & liber.: popłm
significat nationum. Qui pullꝰ
ab alio euangłista alligatus fuis¬
se dicitur. Ulterq enim popłs
fumbus peccatorum erat con-¬
ne indigebat. Ille enim legem
gͥ peccauerunt: & egent grã
dei. Alii euangłistȩ qͦui gentibꝰ
scͥpserunt: pullum solumin ad¬
ductum dño memorant. Mat¬
tbeus uͦ qui hebreus hebreis.
lium. etiam asine facit mentio¬
nem: ꝓuida utriq dispensatio¬
ne. ut quorum salutẽ scͥbendo
quesierunt. hos saluandos a
dño mistice docerent esse p̾fi¬
guratos. Et nota quod mar¬
nua xp̃c est extra quam gen¬
tium popłs stabat ligatus. ñ
in una iia fidei. s in diuersis
erroribus. Et siquis uob̃ aliqͥd
dixerit. idest siquis obedientũ
eorum negare uoluerit: dicite
qr dñs his optis habet. dicite
idest predicare non desistite.
qr dñs simpliciter. ominum
rerum. dñs uidelicet: cui om̃t

Expanded text:
Asina, quae subjugalis fuit et domita, Synagogam, quae jugo legis pressa fuerat, designat. Pullus asinae lascivus et liber, populum significat nationum, qui pullus ab alio evangelista alligatus fuisse dicitur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat conne indigebat. Ille enim legem igitur peccaverunt, et egent gratia Dei . Alii evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo adductum Domino memorant. Matthaeus vero, qui hebraeus ex Hebraeis, lium, etiam asinae facit mentionem, provida utique dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse praefiguratos. Et nota quod dinua Christus est extra quod gentium populus stabat ligatus, non in una fidei via, sed in diversis erroribus. Et si quis vobis aliquid dixerit, etc. Id est si quis obedientiam eorum negare voluerit, dicite quia Dominus his opus habet. Dicite, id est, praedicare non desistite quia Dominus simpliciter omnium rerum Dominus, cui debet omnis
Abbreviated transcription (Latin):
est. Adhibetur huic facto ꝓ.
erant complesse: s iniidra ce¬
catos scͥbas &o phariseos. ea quȩ
ipsi legebant intelligere nolu¬
popłõ ifrł. Precepit itaq dñs
predicatoribus fins. Dicite filie
syon. Ad litteram iidetico popło.
tis. ꝯtiasi dic̾et. Uidete ñ carnali
aspectu. s sp̃tiali intellectu oꝑa
uirtutũ enis aspicite. ne dicatis
ñ habemus regem nͥ cesarem:
qr re uera iste rex tuus est. &¬
uenit tibi si credis. contra te:
si non credis. mansuetus. qr
pͥmus enis aduentus fuit
humilis. se cundꝰ erit¬
sedens suꝑ
asinam &
pullum.
ñ in curru aureo: sed suꝑ be¬
stiam pacis amicam. Allegori.a.¬
Histice autẽ suꝑ utrũq po¬
popłi ꝑ illa duo signficati. Ganrteᷤᷤ¬
uirtus xp̃i: quȩ sic cor dm̃.
addandum animal parauit.
Et adduxerunt asinam &
suꝑ eos uestim̃ta sua. idest
nudum dñs debuit ascendere
dictis & fac¬

Expanded text:
etc. Adhibetur huic facto teserant, complesse; sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos, ea quae ipsi legebant, intelligere nolupopulo Israel. Praecepit itaque Dominus praedicatoribus suis: Dicite filiae Sion. Ad litteram, Judaico populo;tis, quasi dicat: Videte non carnali aspectu, sed spirituali intellectu, opera virtutum ejus aspicite. Nec dicatis: Non habemus regem nisi Caesarem , quia revera iste est rex tuus, et venit tibi, si credis; contra te, si non credis. Mansuetus, etc. Quia primus adventus fuit humilis, secundus eritsedens super asinam et pullum, non in curru aureo, sed super bestiam pacis amicam. Mystice autem super utrumque popopuli per illa duo significati. Euntevirtus Christi, qui sic cor Domini ad donandum animal praeparavit. Et adduxerunt ad Jesum,super eum vestimenta sua. Id estnudum debuit ascendere dictis sa
Abbreviated transcription (Latin):
unc misit duos discipłõs.
Cum gͥ pͥmitiuam eccłam dñs
conuertisset uoluit alios ꝑ eos
conuertere quos ad celestem
ierłm posset ꝑducere. Misit
nera predicatorum alios ad
gentes. alios ad iudeos. Quidã
dicunt hos fuisse petrum &
philippum: qi petrus corneliũ
pͥmum gentilem cont̾sum bap¬
tizauit. Philippꝰ uͦ samarie p̃¬
dicatit: que asina interp̃tat᷑.
Adduxit itaq phylippꝰ asinam:
petrus uͦ cornelium. quasi ast¬
ne pullum. uel duos misit.
ut eosdem doctria &o oꝑatio¬
ne ꝑfectos esse moneret. Seu
duos ꝓpter sacram̃ta dilectio¬
nis. & dixit eis. Ite in castellũ¬
contra mundum: qui multis
sententiis philosophorum mu¬

Expanded text:
unc misit duos discipulos, etc. unc misit duos discipulos, etc. Cum ergo primitivam Ecclesiam Dominus convertisset, voluit et alios per eos convertere, quos ad coelestem Jerusalem posset perducere. Misit nera praedicatorum: alios ad gentes, alios ad Judaeos. Quidam dicunt hoc fuisse Petrum et Philippum, quia Petrus Cornelium primum gentilem conversum baptizavit. Philippus vero Samariae praedicavit, quae asina interpretatur. Adduxit itaque Philippus asinam, Petrus vero Cornelium, quasi asinae pullum. Vel duos misit, ut eos de doctrina et operatione perfectos esse moneret. Seu duos, propter sacramenta dilectionis. Et dixit eis: Ite in castellcontra mundum, qui multis sententiis philosophorum mu
Abbreviated transcription (Latin):
mensis huiꝰ immolabitq eũ
uniuersa multitudo filiorum
mensis pͥmi agnis qui in pas¬
cha immolaret᷑ domum intro¬
duci iusus est: qr dñs decima
die eitisdem mensis. idest ante
quinq dies pasche in ciuitatẽ
in qua pateret᷑. erat ingresfurꝰ.
mͦ ad misterium redeamiꝰ. Bech¬
fage est uiculus sacerdotum
inmonte oliueti: & domꝰ buc-¬
ce int̾pretat᷑. Signisicat gͦ pͥ¬
mos predicatores. qui fuerunt
& condiscipłos conuertit. Monᷤᷤ
uͦ oliueti eandem etiam eccłãm
pͥmitiuam significat. Oliua
enun fom̃tum gignit luminis:
scilicet oleum. Quod etiam car¬
nem fouet. & letificat. & in sa¬
cramento baptismatis ponit᷑:
p̃terea etiam est arbor pacis.
Que ominia ecclẽ conueniunt.
nat: & oleo exultationis. idest
g̃a sp̃uali impinguat. Ulelalit̾.
Mons oliueti celfitudinem sig-¬
nificat dm̃ce dilectionis. & mi¬
sericordiȩ. Que oleo merito cõ¬
parat᷑: qr sicut oleum suꝑ natat
om̃ibus aliis liquoribus. sic
miscdĩa & dilectio excellit om̃s

Expanded text:
olabitque eum universa multitudo filiorum mensis primi, agnus, quem in pascha immolarent, domum introduci jussus est, quia Dominus decima die ejusdem mensis, hoc est, ante quinque dies paschae in civitatem, in qua pateretur, erat ingressurus. Modo ad mysterium redeamus. Betphage est vinculus sacerdotum in monte Oliveti, et domus Buccae interpretatur. Significat ergo primos praedicatores, qui fuerunt  condiscipulos eorum convertit. Mons vero Oliveti, eamdem etiam Ecclesiam primitivam significat. Oliva enim fomentum gignit luminis, scilicet oleum, quod etiam carnem fovet et laetificat, et in sacramento baptismatis ponitur. Praeterea est etiam arbor pacis, quae omnia nat, et oleo exsultationis, id est gratia spirituali impinguat. Vel aliter: Mons Oliveti celsitudinem significat Dominicae dilectionis, et misericordiae, quae oleo merito comparatur. Quia, sicut oleum supernatat omnibus aliis liquoribus, sic misericordia et dilectio excellunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Unde habemus qr quin¬
to die aute pascha uenit ierł̃
qui est decimus dies mensis.
Pascha enu celebrabatur m
quarto decimo die. Decimo an.¬
tem die ideo uoluit ingredi. ꝙ
ita p̃figuratum erat in legei
p̃cipitur: decima die mensis
huius. tollat unusqͥsq agnũ
ꝑ familias & domos suas. &
paulo post ait. seruabitis eum

Expanded text:
rum . Unde habemus quia quinrum . Unde habemus quia quinto die ante pascha venit Jerusalem, qui est decimus dies mensis. Pascha enim celebrabatur in quarta decima die. Decimo autem die ideo voluit ingredi, quia ita praefiguratum erat in lege, ubi praecipitur: Decima die mensis hujus tollat unusquisque agnum per familias, et domos suas . Et paulo post ait: Et servabitis eum
Abbreviated transcription (Latin):
totius eccłȩ uocatio
signifi catur: quȩ in expo¬
fitione huius euangłii intelligi¬
tur. Ad litteram uero qͥtoti¬
ens ierłm uenerat sine laudibꝰ.
modo cum ramis palmarum.
& frondibus. & uoce puerorũ
recipi uoluit: qr in aliis dem¬
poribus nondum uenerat hora
eius. & ideo cum uellent caꝑe
abscondebat se abeis. Modo uͦ¬
appropinquante dempore pas-
sionis sponte accessit. sponte se¬
ipstm obtulit: & ad maiorem
iniidiam ꝑ honorificam suscep¬
tionem inuitauit. Hoc enĩ ne¬
quitia illorum exigebat: ut qͥ
corrigi nolebant. deteriores ef¬
ficerent᷑. Miracłm uͦ auditũ
de lazaro. ad hanc honorificam
obiniationem cõmoiit. Ulnde
ait ioħ̃s. ꝓpterea q suscitauit
lazarum a mortius: obiã ue¬
bemus ex euanglio iob̃is ait
enim. Ante sex dies pesche ue¬
ta est cena. & martha minifta¬
uit. Lazarus uͦ erat unis ex
discumbentibꝰ. & tunc maru
unxit pedes iħu. In crastintim
uͦ uenit ierosolimã: & accepe¬
runt eum cum ramis palma¬

Expanded text:
totius Ecclesiae vocatio figuratur, quod in expositione hujus evangelii intelligitur. Ad litteram vero, qui toties Jerusalem venerat sine laudibus, modo cum ramis palmarum, et frondibus, et voce puerorum recipi voluit, quia in aliis temporibus nondum venerat hora ejus, et ideo cum vellent eum capere, abscondappropinquante tempore passionis, passioni sponte accessit, sponte seipsum obtulit, et ad majorem invidiam per honorificam susceptionem invitavit. Hoc enim nequitia eorum exigebat ut qui corrigi nolebant, deteriores efficerentur. Miraculum vero auditum de Lazaro, ad hanc honorificam obviationem commovit. Unde ait Joannes: Propterea quia suscitavit Lazarum a mortuis, obviam vebemus ex Evangelio Joannis. Ait enim ante sex dies paschae veta est coena, et Martha ministravit. Lazarus vero unus ex discumbentibus erat, et tunc Maria unxit pedes Jesu. In crastinum vero venit Jerosolymam, et acceperunt eum cum ramis palma
Abbreviated transcription (Latin):
His pͥuis erant nudi populi: s
bent sessorem. Nmor uͦ turbe
non potuit uestes suꝑ asinam¬
ponere. s in uia: quia sc̃i marty¬
res carnem exuentes quȩ est qͣ¬
si degumentum aniȩ. simplitio¬
ribus ꝑ exemplum uram sangai.¬
ne suo p̃parant. ne dubitent ibi¬
pedem ponere. uͥ uiderint eos
in bello martyrii precessisse. Alit
llestim̃ta sinit. legis mandata
carnalia: quȩ xp̃ianis fuerant
inunia. idest in xp̃o conculcata.¬
ponunt uestim̃ta. s sub pedibus
iuim̃ti cet̾a turba iudaica ponit
mandata conculcant᷑. quod est
dum carnales obsertiantias.&¬

Expanded text:
His prius nudi populi, sed habent sessorem. Minor turba non ponit vestes suponere, sed in via, quia sancti martyres carnem exuentes, quae quasi animae tegumentum est, simplicioribus per exemplum, viam sanguine suo parant, ne dubitent ibi ponere, ubi viderint eos in bello martyrii praecessisse. Aliter: Vestimenta sunt legis mandata carnalia, quae Christianis fuerant in via, id est in Christo conculcaponunt vestimenta, sed sub pedibus jumenti caetera turba Judaica ponit mandata conculcantur, quod est, dum carnales consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
risq fluctibus maris similant᷑.
ꝑfidem fuisse uideam. qͥs nesci¬
atͤ S relicta domo in qua
ta obincredulitadem synagoga.
ad colligendam ꝑ apłõs popłi
gentilis multitudinẽ tienit.
llnde apte p̃mittit᷑. quia eo
in domo p̃dicante mater o fra¬
tres eius. foris steterunt. & qͦ¬
si ab eo agniti ñ sunt. ac fi de
domo exiens ad mare docttuꝰ.
tͣnsierit: q pꝰꝙ synagoga ad cu¬
stodiam litt̾e se foras fixit. ĩter
dñs sacram̃ta salutis quȩ illa
sprecierat. ext̾nis ꝑ orbem natio.¬
mbtis contalit. Et congregate
sunt. Turba multa ad dñm
uem sedebat in mari. significat
quod. xp̃c ꝑ fidem ascensurus
erat inm̃ites gentilitim: & ec¬
clesiam collecturus in mari.
in mari neq in naui erat᷑. ge-¬
rit figaram recipientiũ uerbũ
der: oo iam fide amari. idest a
repbis seꝑatorum s necdum ꝑ
gratiam baptismatis in eccła
intromissorum. Ee locutus est

Expanded text:
risque fluctibus maris assimilantur; fidem fuisse Judaeam quis nesciat? Sed relicta domo in qua ta ob incredulitatem synagoga, ad colligendam per apostolos populi gentilis multitudinem venit, unde apte praemittitur, quod eo in domo praedicante, mater et fratres ejus foris steterunt, quasi ab eo agniti non sunt, ac sic de domo exiens ad mare ducturus transierit. Quia postquam synagoga ad custodiam litterae se foras fixit, internDominus sacramenta salutis, quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. Et congregatae sunt, etc. Turba multa ad Domin navim, sedebat in mari, significat quod Christus per fidem ascensurus erat in mentes gentilium, et Ecclesiam collecturus in mari, in mari, neque in navi erat, gerit figuram recipientium verbum Dei, et jam fide a mari, id est a reprobis separatorum, sed necdum per gratiam baptismatis in Ecclesia intromissorum. Et locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittuntur mistepa celi. Om̃is
qui audit uerbum regni ooñu
telligit. Sic consteuendum est.
Omnis qui audit uerbum regni.
idest predicationem meã que ab
regnum celorum adipiscendum
ualet & ñ intelligit. quomͦ autẽ
ñ intelligat scpponit ꝑ parentesim:
uenit enim malus. idest diabolus.
& rapit quod seminattm ẽ incor¬
de eiꝰ. Omnis ille qui talis ẽ: hic
est qui sectis uiam seminatꝰ ẽ. No¬
tandum est quia seminatus di¬
ueriis modis accipitur. Dicitur
enim o semen seminatum: ob
ager seminatꝰ. Quod utr ñq
hic inuenitur. llbi enim ait ra-¬
pit quod seninatum est: de se¬
mine intelligendum est. Ubi aut
sequitur sectis uiam seminatus
est. ñ de semine. s de loco senu¬
nis intelligendum est .i. de ho¬
mine qui est quasi ager semine

Expanded text:
mysteria coeli. Omnis qui audit verba regni, et non intelligit, etc. Sic construendum est: Omnis qui audit verbum regni, id est, praedicationem meam, quae ad regnum coelorum adipiscendum valet, et non intelligit. Quomodo autem non intelligat, supponit per parenthesim. Venit enim malus, id est, diabolus, et rapit quod seminatum est in corde eorum. Omnis ille qui talis est, hic est qui seminatus secus viam est. Notandum est, quia seminatus diversis modis accipitur. Dicitur enim, et semen seminatum, et ager seminatus, quod utrumque hic invenitur: ubi enim ait, rapit quod seminatum est, de semine intelligendum est. Ubi autem sequitur, secus viam seminatus est, non de semine, sed de loco seminis intelligendum est, id est de homine, qui est quasi ager semine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗiderant głam dm̃: qui etiam
ꝓꝓterea uidentes sunt appelliti.
S a longe aspicientes. & quasi
salutantes: ꝑ spectilum & in eing¬
mate uiderunt. Apostoli uͦ in p̃¬
sentia habentes dñm conuescen¬
tesq ei. & quectimq uoluissent
interrogando discentes: nequaqͣ
ꝑ anglos aut uarias speties itifi¬
ontini opus habebat doceri. Llos

Expanded text:
viderunt gloriam Domini, qui etiam propterea videntes sunt appellati. Sed a longe aspicientes, et quasi salutantes per speculum, et in aenigmate viderunt. Apostoli vero in praesentia habentes Dominum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias species visionum opus habebant doceri. Vos
Abbreviated transcription (Latin):
re: postea exponit cum dicit.
& corde intelligant. Aure au¬
dit. qui ab alio dicit: occilis ui¬
det: qͥ ꝑ se intelligit. E utrũq
stib indellectu coedis compre¬
hendit᷑. Et ne conuertantur
ad penitentiã & sanem eos ita
ut numꝗͣ uideant. an ita ut a
sua dolerent. &o ex hoc humiliati
peniterent. & deuim q̃rerẽt. S
dubiũ ẽ an dñs ꝓtuderet eos ita
esse excecatos. ut nimꝗͣ ampliꝰ
peniterent. an quod marchus
dicit de eis. ne quando conu̾itã¬
tur & dimictant᷑ eis peccata.
Sit ita intelligendũ eos pecca¬
tissins meruisse. ut ñ ex ꝓpͥa uͥtu¬
te possent intesligere & peni¬
tere. D tamen hoc ipsum
miscdĩa dei factum. ut sua pecca¬
ta cognoscerent. & ueniam me¬
rerentur. Ulestri autẽ beati ocu¬
audiunt. quasi diceret. Oculi
illorum qui uident. & nolunt
de exteriori uisti hoc intelligẽ.¬
dum ẽ Oculi enim phariseoeum
&oscribarum non sunt beati: qi
corpus dñi tantum uiderunt.

Expanded text:
re, postea exponit cum dicit: re, postea exponit cum dicit: Et corde intelligant. Aure audit, qui ab alio discit, oculo videt, qui per se intelligit, et utrumque sub intellectu cordis comprehenditur, et ne convertantur ad poenitentiam, et sanem eos ita ut nunquam videant, an ita ut alsua doleant, et ex hoc humiliati poeniteant, et Deum quaerant? Sed dubium est, an Dominus provideret eos ita esse excaecatos, ut nunquam amplius poeniteant? quod Marcus dicit de eis, ne quando convertantur et dimittantur eis peccata , sit ita intelligendum, eos peccatis suis meruisse, ut non ex propria virtute possint intelligere et poenitere? sed tamen hoc ipsum misericordia Dei factum est, ut sua peccata cognoscerent, et veniam mererentur. Vestri autem beati ocuc. Quasi dicat: Oculi illorum qui vident, et nolunt de exteriori visu tantum hoc intelligendum est. Oculi enim Scribarum et Pharisaeorum non sunt beati, qui corpus Domini tantum viderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
oculo cordis. idest ñ intelligunt
me esse deum. Et audientes
p̃dicationem meam. ex teriori
auditu. ñ audiant. hoc ẽ conci¬
piunt exteriori intellectu. quod
exponit: cum fuibdit. neq intel¬
ligunt. quod auctoritate ysaiȩ
confirmat᷑. qui de eis conuenien¬
ter ꝓph̃auerat dicens. Auditu
exteriori audietis predicationẽ
xp̃i. &oñ intelligetis & uiden¬
tes miracłã eius indebitis exte¬
riori uisu. & ñ uidebitis interio¬
huiꝰ. Reddit causam quare ñ
intelligunt. qi scilicet incrassa¬
est cor eorum. & sdeo auribus
grauiter audierunt. Grauiter
audiunt illi qui ea quȩ audicĩt
lesta quiȩ entintiant᷑. & octilos
suos clauserunt. quasi diceret.
neq ab alio audire uoluerunt.
E discere ea quȩ nesciebant. ne
ut intesligerent que usdebãe.
Ideo clauiserunt. neꝗtiando occi¬
lis uideant. singłã singłis refert.
& ideo grauiter audierunt. ne
aliquando auribꝰ audiant. & qͥd
sit oculis uidere. auribus audi¬

Expanded text:
oculo cordis, hoc est, non intelligunt oculo cordis, hoc est, non intelligunt me esse Deum, et audientes praedicationem meam exteriore auditu non audiunt, hoc est, non concipiunt interiori intellectu, quod exponit, cum subdit: Neque intelligunt quod auctoritate Isaiae confirmatur, qui de eis convenienter prophetavit, dicens: Auditu exteriori audientes praedicationem Christi, non intelligetis, et videntes miracula ejus, videbitis exteriori visu, et non videbitis interioetc. Reddit causam, quare non intelligunt, quia scilicet incrassadia cor eorum, et ideo auribus graviter audierunt. Graviter audiunt illi, qui ea quae audiunt lesta quae enuntiantur, et oculos suos clauserunt, quasi dicat: Neque ab alio audire voluerunt, et discere ea quae nesciebant, nequt intelligerent quae videbant. Ideo clauserunt, ne aliquando oculis videant. Singula singulis refert, et ideo graviter audierunt, ne aliquando auribus audiant, et quid sit oculis videre, et auribus audi
Abbreviated transcription (Latin):
ptili intelligentes hȩc esse obscu¬
ra que popłõ dicebant᷑: uoluer̃t
dño intiare ne loqueret᷑ para¬
bolice. Cum dicit accedentes:
notat quod quãuis essent in ea
loquebatur ad maiorem cecitatẽ
eortim qr quãuis sequerent̃ eum
ꝓpter tierba eius audienda. uel
miracła uidende: tamen duri
bant. Ex occulto gͦ iudicio
dñs in maiorem cecitatem eos p̃¬
cipitabat: & misteria dei indig¬
nis obtegebat. Qui enim habet
ceret. Uob̃ quidem reuelanda
sunt misteria regni dĩ. scilicet
abdita scͥpturarum uob̃ reuelan¬
adhibetis. & hoc est quod dicit.
qui habet. sub audis fidem. uel a¬
morem diumi uerbi. dabitur. ei
intelligendi. Illi uͦ qui ñ habet
amorem dirrni uerbi. fidem qͣ
debet saluari etiam ut uidetur
qd habet nat᷑ali ingenio. uelstu¬
causam apłis. quare turbis illis
parabolice loquebatur. qr cum
p̃dicationem ens. tamen in eũ
credere nolebant. &. hoc est.
quia uidentes miracła. ñ iuided̃

Expanded text:
puli intelligentes haec esse obscupuli intelligentes haec esse obscura quae populo dicebantur, voluerunt Domino intimare, ne loqueretur parabolice: cum dicit, accedentes, notat quod quamvis essent in eadloquebatur, ad majorem caecitatem eorum, quia quamvis sequerentur eum propter verba ejus audienda, vel miracula videnda, tamen duri bant. Ex occulto ergo judicio, Dominus in majorem caecitatem eos praecipitabat, et mysteria Dei indignis obtegebat. Qui enim habet, cat: Vobis quidem revelanda sunt mysteria regni Dei, scilicet abdita Scripturarum vobis reseranadhibetis, et hoc est quod dicit: Qui habet, subaudis fidem vel amorem divini verbi, dabitur ei intelligendi. Ille vero, qui non habet amorem divini verbi, fides qua debet salvari, etiam ut videtur quam habet naturali ingenio, vel stucausam apostolis, quare turbis illis parabolice loquebatur, quia cum n in eum credere nolebant. Et hoc est: Quia videntes miracula, etc. Non vident
Abbreviated transcription (Latin):
& denario conficitur. & feruen¬
tis etatis numertis est: comuga¬
tis deputatur. qui adhuic in fer¬
tiore pugne sunt. dum fertiorẽ
libidins omnino refrenare ñ
possunt. & tamen in fide sunt
quod ꝑ t̾narium intelligitur.
& precepta legis obseruant. qd̃
ꝑ denaritm denotat᷑. Sexage¬
narius autẽ continentibꝰ congru¬
it. & actiuis. qui ex senario &s
denario conficit᷑. &o numerus
mature & frigescentis etatis ẽ.
Senaritis ꝑfectionem expͥmit.
quia in sex diebtis dñs omnia
compleuit: & senarius ex fuis
diuidentibuis efficitur. Denariꝰ
uͦ ut dictum ẽ decalogum signi¬
ficat. Merito gͥ continentibtis
datur. qui iam carnem edonitie¬
runt. & a temptationibus defer¬
buerunt. & in oꝑibus legis me
inueniuntur. Qui habet aureᷤᷤ
intirinctila uel in euangłio uel
in apocalipsi ioħis interponitur.
misterm̃ esse. quod dicitur insi¬
ntatur. Aures audiendi: sunt
aures cordis. & accedentes. Disci¬

Expanded text:
 denario conficitur, et ferven denario conficitur, et ferventis aetatis numerus est, conjugatis deputatur. Qui adhuc in fervore pugnae sunt, dum fervorem libidinis omnino refrenare non possunt, et tamen in fide sunt, quod per ternarium intelligitur, et praecepta legis observant, quod per denarium denotatur. Sexagenarius autem continentibus activis congruit, qui ex senario et denario conficitur, et numerus maturae et frigescentis aetatis est. Senarius perfectionem exprimit, quia in sex diebus Dominus omnia conplevit, et senarius ex suis dividentibus conficitur: denarius vero, ut dictum est, decalogum significat. Merito igitur continentibus datur, qui jam carnem edomuerunt, et a tentationibus deferbuerunt, et in operibus legis, inveniuntur. Qui habet aures, nitiuncula, vel in Evangelio, vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse quod dicitur insinuatur. Aures audiendi, aures sunt cordis. Et accedentes, etc. Disci
Abbreviated transcription (Latin):
reddit centesimum & cet̾a. Cres
ordines eccłȩ hic designant᷑ scili¬
continentes in uita actiua. &
contemplatiua. Debet autẽ esse
pͥnciꝑalis diuisio. Iusti: alii cõ¬
templatim. alii actiti. actiuiuͦ
subdiuidunt᷑. Alii comtigati:
alii abstinentes. Tricenir its
& sexagenarius fructus actinis
deitur. Centenarius uͦ contẽpla¬
tiuis. Quia ut beda refert in
sinistra usq ad centenariũ nu¬
merum: antiqui solebant com¬
putare. Centenarius uͦ in dex¬
teram tͣnfferebat᷑. Vnde ittue¬
nalis. iam dextra computat an-¬
nos. Cum gͦ sinistra temporalia¬
bona significet. dextra uͦ celes¬
tia. iaxta illud. letia enis frib
capite meo. & dextra illius am¬
plexabitur me: merito actiuis
licite temporalibus utentibus
numertis sinistre deputatur.
Contemplatis uͦ solis celestibꝰ
uacantibus numerus dextere
addicitur. Centenarits enim
qui ꝑfectus ẽ. & celestia signifi¬
cat: contemplatiuis contienit.
Tricenarius uͦ qui ex ternario¬

Expanded text:
reddit centesimum, etc. Tres reddit centesimum, etc. Tres ordines Ecclesiae hic designantur, scilicontinentes, in activa vita et contemplativa. Debet autem esse principalis divisio justi, alii contemplativi, alii activi. Activi vero subdividuntur, alii conjugati, alii continentes. Tricenarius et sexagenarius fructus activis datur, centenarius vero contemplativis, quia, ut Beda refert, in sinistra usque ad centenarium numerum antiqui solebant computare. Centenarius vero in dexteram transferebatur, unde Juvenalis:. . . . Jam dextera computat annos. Cum ergo sinistra bona temporalia significet, dextera vero coelestia, juxta illud: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Merito activis licite temporalibus utentibus, numerus sinistrae deputatur. Contemplativis vero solis coelestibus vacantibus, numerus dexterae addicitur. Centenarius enim, quia perfectus est et coelestia significat, contemplativo convenit. Tricenarius vero, qui ex ternario
Abbreviated transcription (Latin):
ripuerunt. & scd̃m lucam ab
hominibus conculcatũ ẽ: qr pra¬
tia ꝑstiasione impiortm sublatũ
est. Alia ceciderunt in petrosa.
Petra significat duritiã ꝓterue
mentis: terra lenitatẽ amine
obedientis. Sol feruorem ꝑsecu¬
tionis. Cecidit gͦ uerbum dei
supra petram: quando in duris
m̃tibus receptum ẽ ad horam
in qͥbus est partim t̾re: qñ ad
horam emolluit᷑ ad desideriũ
celestis uitȩ. S isti ueniente
ꝑsecutionẽ intẽpore tẽptatio¬
nis recesserunt. qui radicem ñ
habent. qr ntillis discipline stu¬
diis sunt eruditi. nullis tẽpta¬
tionum ꝓbationibus emollitr.
nec in caritate radicati. Alia
ceciderunt inter spinas: Spine
sunt ditutiȩ quȩ multis sollici¬
tudinibus mentes hominum
pungunt: quȩ niinia cupidi¬
tate homines a bono oꝑe retra¬
hunt. Alia ceciderunt in t̾ram
bonam. Terra bona fidelis elec¬
torum conscientia ẽ: quȩ cõmẽ¬
datũ semen uerbi libent̾ excipͣ.
& ad fructum ꝑducit. & aliud

Expanded text:
ripuerunt, et secundum Lucam ab ripuerunt, et secundum Lucam ab hominibus illud conculcatum est, quia prava persuasione impiorum sublatum est . Aliud cecidit in petrosa, etc. Petra significat duritiam protervae mentis; terra, lenitatem obedientis animae; sol, fervorem persecutionis. Cecidit ergo verbum Dei super petrosa, quando in duris mentibus receptum est, ad horam, in quibus est parum terrae, quoniam ad horam emolliuntur ad desiderium coelestis vitae. Sed isti, veniente persecutione, in tempore tentationis recedunt. Qui radicem non habent, quia nullis disciplinae studiis sunt eruditi, nullis tentationum probationibus emolliti, nec in charitate radicati. Aliud autem cecidit inter spinas, etc. Spinae sunt divitiae, quae multis sollicitudinibus mentes hominum pungunt, quae nimia cupiditate a bono opere retrahunt. Aliud vero cecidit in terram bonam. Terra bona fidelis electorum conscientia est, quae commendatum semen verbi libenter excipit, et ad fructum perducit, et aliud
Abbreviated transcription (Latin):
legitur in euan¬
fuisse in parabo¬
lis. aliquando ad occultationẽ:
quia qui audiebant misteria
dei indigni cognoscere erant.
Sĩc de his legitur. quibus mͦ
p̃dicaturalit enim in sequenti.
llob̾ datur nosse misterium reg-¬
datum. Aliquando ad euidẽ¬
tiam imparabolis loquebatur:
tit ꝑ res cognitas. ad incognitas
mentes rudiũ ꝓmoueret. & ꝑ
similitadines inuisibilia osten¬
deret. Quamins dñs in seq̃ntibꝰ
hanc parabolam exponat. tam̃
singła eudentius explicanda st̃.
xp̃c: qui exiens de simi patͥs
uenit in mundum. ad uerbum¬
semmandum. cũ relicta iudea
ꝑ apłõs ad gentes transiit. &
aliud cecidit secus uiam. cum
uerbum dei ab illis hominibꝰ
receptum ẽ. qui nondum in ma
bone oꝑationis erant: s ꝑ uolũ¬
tatem iam quasi secus uiam sta¬
bant. ẜ uenerunt uolucres. idest
demones. qͥ scdm̃ lticam uolu¬
cres celi uocantur. uel q sp̃ual.
nat᷑e sunt. uel qe in aere mor¬
antur. & comederuntillud. id est
a mentibus hominum illud sup¬

Expanded text:
Legitur in Evanfuisse in parabolis, aliquando ad ultionem, quia qui audiebant mysteria Dei, indigni cognoscere erant. Sicut de his legitur, quibus modo praedicatur, ait enim in sequenti: Vobis datum est nosse mysterium regbolis . Aliquando ad evidentiam in parabolis loquebatur, ut per res cognitas ad ignotas mentes rudium promoveret, dum per similitudinem invisibilia ostenderet. Quamvis Dominus in sequentibus hanc parabolam exponat, tamen singula evidentius explicanda sunt. stus, qui exiens de sinu Patris, venit in mundum, ad seminaseminandum, cum, relicta Judaea, per apostolos ad gentes transivit. Et aliud cecidit secus viam, etc. Cum verbum Dei ab illis hominibus receptum est qui nondum in via bonae operationis erant, sed per voluntatem, jam quasi secus viam stabant, sed et venerunt volucres, hoc est, daemones, qui secundum Lucam volucres coeli vocantur, vel quia spirituales naturae sunt, vel quia in aere morantur. Et comederunt illud; id est, a mentibus hominum illud sub
Abbreviated transcription (Latin):
pus gratie ultimun cõputat᷑. Ulel
facto uesꝑe. idest ꝑacta dm̃ca pas¬
sione. qñ inidelicet sol iusticie ꝑ

Expanded text:
tiae ultimum computatur. Vel facto vespere, id est peracta Dominica passione, quando videlicet sol justitiae per
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt tamen. S de¬
mones hoc eis immiserunt:
qͥ tiellent ut descenderet de¬
res suas confractas. ꝑmanet
gͦ dñs ut diabolum ꝓrsus
destruat: & spolia sua aufe¬
rat. Id ipsimm autẽ & latro¬

Expanded text:
crediderunt. Sed daemones hoc eis immiserunt, qui vellent ut descenderetres suas confractas. Permanet ergo Dominus ut diabolum prorsus destruat, et spolia sua ei auferat. Idipsum et latro
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris in regnum tũ: usq
hodie geri in eccła indemus.
te dm̃ce passionis sacramenta
gestant. ad presentis uite gau¬
dia. cupunt liberari a dño. At
qͥ simplici intentione cũ apło
głantur in dñica cruce. ita
potius a presentibꝰ erumpnis
ditoris. unaq cum ipso deside¬
rent esse participes regnice¬
lorum. Alnde bene ille qui do
prorsus est a dño contẽptus.
nec ulla responsione dignus
habitus. At uͦ preces ens qui
abeo salutem querebat et̾nã.
pia exauditione dñs Aignatꝰ
est susciꝑe. hy la .RIU8.
otest & in duobus latrom

Expanded text:
veneris in regnum tuum , usque hodie geri in Ecclesia videmute dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione cum Apogloriantur in Dominica cruce, ita potius a praesentibus aerumnis eatoris, unaque cum ipso desiderent esse participes regni coelestis. Unde bene ille qui dubia prorsus est a Domino contemptus nec ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius, qui ab eo salutem quaerebat aeternam, pia exauditione Dominus dignatus est suscipere. HILARIUS. Potest et in duobus latro
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ qui cum eo cruci¬
fixi erant conuitiabantur
er: cum unus eorum tantũ
conuitiatus sit scd̃m luce
testimonium. alter uͦ con¬
uitiantẽ conpescuerit: S
lari ponit᷑. sicut in epłã ad
hebreos. obturanerunt ora
leonum: cum de solo damele
intelligat᷑. secti sunt de solo
ysaia. Quod uͦ luca testante

Expanded text:
o qui cum eo crucifixi erant, conviciabantur ei, cum unus eorum tantum conviciatus sit, secundum Lucae testimonium; alter vero conviciantem compescuerit? sedlari ponitur, sicut in epistola ad Hebraeos: Obturaverunt ora leonum, cum de solo Daniele intelligatur; secti sunt , de solo Isaia: quod vero Luca testante,
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui uel agonẽ martyrii¬
xp̃i. uel quelibet continentiȩ
artioris p̃cepta subeunt. S
quicumq hoc ꝓ et̾na solum
celestiq gloria egerunt. hi ꝓfec¬
to dextri latronis merito &
fide signantur. S qui siue
humane laudis intuitu. seu
qualibet minus digna inten¬
tione mundo abrenuntiant:
iure blasphematoris ac sinistri
latronis mentẽ imitant᷑. Pre
tereuntes autẽ blasphemabãt¬
phemant qͥ pretergreditint᷑
uiam: & in uero itinere scͥptu¬
raruni nolunt gressus figere.
Et mouent capita: ut signifi¬
cent illos tota mente. tota af¬
fectione ad malum mobiles
fultando clamat fatuus popbs̃.
quod falsi testes qui crucisire.¬
rant: in quo magis cõꝓbatur
mobilitas mentis. significata
motione capitis. Si filius dei
es: descende de cruce. Si tamo
insaltantibus cedens de crace

Expanded text:
sti, vel agone martyrii, vel quaelibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria egerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui, sive humanae laudis intuitu, sed qualibet minus digna intentjure blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur eeuntes autem blasphemabantphemant qui praetergrediuntur viam, et in vero itinere Scripturarum nolunt gressus figere et movent capita, ut significent illos tota mente, tota affectione ad malum mobiles um insultando clamat fatuus populus, quod falsi testes qui crucifixerant, in quo magis comprobatur mobilitas mentis, significata motione capitis. Si Filius Dei es, descende de cruce. Si tunc insultantibus cedens de cruce
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum facta & uerba dñi.
uerum etiã itintra & loca in
quibus uirtutes oꝑatur & pre¬
dicat: celestibris sunt plena sa-¬
cramentis. Post sermonem qͥp¬
pe in domo habitũ ubi nefanda
blasphenia demonium habere
dictus ẽ. egrediens docebat ad
mare: ut ostend̾et se relicta ob
culpam ꝑfidie iudea ad gentes
saluandas ẽẽ tͣnsiturtim. Gen¬
tilium enĩ coeda diti sutꝑba &
incredula: merito tumidis ama

Expanded text:
i, verumetiam itinera et loca, in quibus virtutes operatur et praedicat, coelestibus plena sunt sacramentis. Post sermonem quippe in domo habitum, ubi nefanda blasphemia daemonum habere dictus est egrediens, docebat ad mare, ut ostenderet se, relicta ob culpam perfidiae Judaea, ad gentes salvandas esse transiturum. Gentilium enim corda diu superba et incredula, merito tumidis ama
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã tuam filio regis. & in euã¬
gelio. Pateꝵ ñ iudicat quemquã.
s omne iudiciũ dedit filio. & hic
talis ñ contendet. qr oblatus ẽ
sĩc ipse uoluit qñ mamibus ꝑse-¬
quentium se ultro tradidit. neq
clamabit. quia sicut ouis ad oc¬
cisionem ductus. & quasi agnꝰ
coram dondente se obmutescit.

Expanded text:
lio regis . Et in Evangelio: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et hic talis non contendet, quia oblatus est, sicut ipse voluit, quando manibus persequentium se ultro tradidit. Neque clamavit, quia sicut ovis ad occisionem ductus est; et sicut agnus coram tondente se obmutescet
Abbreviated transcription (Latin):
peioraret.si se ꝑicłõ obiceret: &
nondum uen̾at hora passionis.
cuiꝰ locus extra ierłm ñ erat.
plures inuenit. sese ꝑ amorem
in nob̃ generat. ne cum magnũ
aliquod fecerimus. laudẽ hu¬
maiam queramꝰ. Sp̃ualiter
autẽ recessit ab eis. cum eos de¬
seruit grãm subtͣhendo: & ad
gentes transinit. in qͥbus mul¬
ti secuti sunt eum ꝑ fidem. &
bonam oꝑationem. & curauit
eos ꝑ remissionem peccatorũ.
llt adimpleret᷑. Ostendit per
auctoritatẽ ysaie. quod xp̃c q̃
rebat. iudeonum salutẽ. ñ eorũ
destructionẽ: &o ideo eis insultã¬
tibus ñ reclinauit. s om̃ĩa eqͣm¬
miter ꝑtulit. usq ad diem resur-¬
rectionis. Multa autẽ in hac auc¬
toritate ponunt᷑: q̃ ad rei p̾sentis
confirmationẽ ñ ꝑtinent. s totꝰ
locus illius scͥpturȩ gr̃ã partis
inducit᷑. Uerba auctoritatis sic ex¬
ponuntur. Dictum est ꝑ ysaiam
ꝓph̃am dicentem in ꝑsona patͥs.
accipiens minor me est factus.

Expanded text:
pejoraret, si se periculo objiceret; et pejoraret, si se periculo objiceret; et nondum venerat hora passionis, cujus locus extra Jerusalem non erat, plures invenit, sese per timorem in nobis generat, ne cum magnum aliquod fecerimus, laudem humanam quaeramus. Spiritualiter autem recessit ab eis, cum eos deserit gratiam subtrahendo, et ad gentes transivit, in quibus secuti sunt multi eum per fidem et bonam operationem, et curavit eos per remissionem peccatorum. Ut adimpleretur, etc. Ostendit per auctoritatem Isaiae, quod Christus quaerebat Judaeorum salutem, non eorum destructionem, et ideo eis insultantibus non reclamavit, sed omnia aequanimiter pertulit, usque ad diem resurrectionis. Multa autem in hac auctoritate ponuntur, quae ad rei praesentis confirmationem non pertinent, sed totus locus illius Scripturae gratia Patris inducitur. Verba auctoritatis sic exponuntur. Dictum est per Isaiam prophetam dicentem in persona Patris: accipiens, minor me factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ibigͣłutis ei imhexctsabilis noxe
ꝑicłm. Sananda manꝰ arida iube¬
tur extendi: qr infructuose de-
bilitas animȩ. nullo melicis ordi¬
ne. qtiam elemosinarũ largitate
curatur. Unde ioħs baptista.
turbis sciscitantibus quid fac̾ent.
ne uelut arbores aride mitterẽ¬
tar in ignem: hoc solum p̃cepit.
qͥ habet duas tunicas det ñ ha¬
benti. ⁊ qͥ habet ecasimiliter faci¬
at. Et in eccłastico dicitar. fili.
ñ sit manus ad accipiendtim poe¬
recta: ob ad dandum collecta.
frustra enim manꝰ ad deum ꝓ
ꝑeccatis rogaturꝰ expandit: qui
has ñ ad induam rogantem be-¬
neficium laturus extendit.¬
tera. Psinistrã mantm mala
oꝑatio intelligit᷑. u ꝑ dexteram
bona. Sĩc gͦ mala oꝑatio in eis
pͥus ingebat: sic & bona in eisdẽ
post cepit iugere. Exeuntes
autẽ pharisei consilium facie¬
rent eũ. Cumq neq uerbis
neq factis possent eum dep̃hen
& mortẽ eits mrachinant᷑. Me-¬
rito gͦ dicant᷑ exire: qr a p̃sentia

Expanded text:
ibi gravius est inexcusabilis noxae periculum. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae animae debilitas nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitannon velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas det non habenti, et qui habet escas similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extendPer sinistram manum, mala operatio intelligitur, et per dexteram, bona. Sicut ergo mala operatio in eis prius vigebat, sic et bona in eisdem coepit vigere. Exeuntes autem Pharisaei consilium facieetc. Cum neque verbis, neqt mortem ejus machinantur. Merito ergo dicuntur exire, qui a praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
hic linum fuimigans extinguit.
nt ut saltiũ faceret quod ꝑierat.
Non confringet dico nec extin¬
guet donec iudicium. scilicet hipꝰ
mundi pͥncipem qui iam iudica¬
tus estreicrat. de mundo. ad uic¬
toriam suam. Unde alibi. Nc̃
pͥnceps huiiꝰ mundi eiciet᷑ foras.
uel donec occultum iudicium
esse iudei: qͥ in se aliꝗͣ scintil¬
lam ueritatis ꝑ legem habe¬
ba Int. s amarissimas sententusᷤᷤ
emittebant. Non peiorauit
xp̃c quantũ ad se. nec extinxit
illum ignem: s noluit p̃dicatio¬
ne o correctione augm̃tare.
Tam diu scilicet noluit eos de¬
struere. nec dampnare. s om̃ĩa
pati. donec iudiciam qd̃ factũ ẽ
in eumeitiat ad uictoriam suã.
quod fuit in die ascensionis. Post
ascensionem enĩ eos ꝑ titum &
uespasianum destrurit. Llel do¬
nec iudiciũ fuum quod pͥus oc¬
cultũ erat quam diu illis parce.¬
bat. eiciat. id est manifestet. qd̃
fecit in die captiuitatis. & intẽ.¬

Expanded text:
hic linum fumigans exstinguit, hic linum fumigans exstinguit, nit, ut salvum faceret quod perierat; non confringet dico, neque exstinguet, donec judicem, scilicet hujus mundi principem, qui jam judicatus est, ejiciat de mundo ad victoriam suam. Unde alibi: Nunc princeps mundi ejicietur foras, vel donec occultum Dei judicium esse Judaei, qui in se aliquam scintillam veritatis per legem habebant, sed amarissimas sententias emittebant. Non pejoravit Christus quantum ad se, non exstinxit illum ignem, sed voluit praedicationem et correctionem augmentare. Tandiu scilicet noluit eos destruere nec damnare, sed omnia pati, donec judicium, quod factum est, in eum ejiciat ad victoriam suam, quod fuit in die ascensionis. Post ascensionem enim ejus eos per Titum et Vespasianum destruxit. Vel donec suum judicium, quod prius occultum erat, quandiu illis parcebat, ejiciat, id est, manifestat, quod fecit in die captivitatis, et in tem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis in plateis uocem eiꝰ. qͥa
arcta & angusta est uia q̃ ducit
ad uitã. lata & spatiosa q̃ ducit
ad mortem. o̾o multi ingredum¬
t᷑ ꝑ eam. Isti st̃ qͥ uocem ñ audi¬
unt saluatoris: q non fant in
arcta uia. s spatiosa. llnde his
qui foris erant. ñ sua uoce. s ꝑ
parabolas loquebatur. Sequit᷑
harundinem quassatã ñ ꝯfrm¬
get. harundinem uocat iudeos.
quos & a uento agitatos. & qͣsi
ab uruicem dissipatos: ñ statim
condẽpnabit. s pacienter sup¬
portabit. & lignũ fumigans non
extinguet. id est popłm de gen-¬
tilibus congregatum. qui extinc¬
to nat᷑ał legis ardore. fumi ama¬
rissimi & occilis noxii. tenebro¬
seq caliginis inuoluebat᷑ erroribꝰ.
qui ñ solum extipcit & rede¬
git in cin̾em. s econtrario de
partia scintilla & pene morien¬
te maxima suscitauit incendia:
ita ut tottis orbis arderet igne
dñi saluatoris. quẽ uenit mitt̾e
in t̾ram. Et qui modicam fidĩ
scintillam contẽpinit in parutil:

Expanded text:
vocem ejus quia arcta et angusta est via, quae ducit ad vitam, lata et spatiosa, quae ducit ad perditionem, et multi ingrediuntur per eam . Isti sunt qui vocem non audiunt Salvatoris, quia non sunt in arcta via, sed spatiosa. Unde his, qui foris erant, non sua voce, sed per parabolas loquebatur. Sequitur: Arundinem quassatam non conteret. Arundinem vocat Judaeos, quos et a vento agitatos, et quasi ab invicem dissipatos, non statim condemnabit, sed patienter supportabit. Et linum fumigans non exstinguet, id est, populum de gentibus congregatum, qui, exstincto naturalis legis ardore, fumi amarissimi et oculis noxii tenebrosaeque caliginis involvebatur erroribus, quem non solum non exstinxit, et redegit in cinerem sed econtrario de parva scintilla, et pene moriente, maxima exsuscitavit incendia, ita ut totus orbis arderet igne Domini Salvatoris, quem venit mittere super terram; et qui modicam fidei scintillam contemnit in parvulis,