comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derogat. lietatẽ offendit. uolat caritatẽ. Nos honorificeni fui
in qͦpat̃ complacet. Placor enĩ patri ut laudetꝰ filiꝰ : in quo us
cõplacuit. Respondeamꝰ tam̃ intentioni eoꝵ: ne epilogo qͥdi
inuidiã questionis declinasse uideam᷑. Generauit inqͥt pa¬
ñ generauit filiꝰ. Qđ hic argum̃tũ in ȩqͣlitatis: Generatioen
pat̾nȩ ꝓpͥetatis. ẽ : ñ potentiȩ. Et pietas ȩqitat. ñ separat. Deui
in ipso usu nr̃e infirmitatis. frequent̾ euenire cognoscmus.
ut & infirmi filios habeant. & ñ habeant fortiores. Habeant set¬
uĩñ habeant dnũ. Habeant in opes: ñ habeant qͥ potentes sum
Sed sidicunt & hoc infirmitatis. eẽ. qͥa uolunt homines filis
habere nec possunt: quã uis humana ñ sint conferenda did
uitelligant tam̃ int᷑ ipsos quoq homines ñ potentiȩ. ẽe. sidi¬
nȩ ꝓpͥetatis habere filios uel ñ habere. nec in potestate nr̃ȩ uas¬
tatis ẽẽ. generare : sed in corporis qualitate. Nã si esset poteias

Expanded text:
derogat, pietatem offendit, violat charitatem. Nos honorificemus Filium, in quo Pater complacet; placet enim Patri ut laudetur Filius, in quo ipse complacuit. 81. Respondeamus tamen intentioni eorum, ne epilogo quodam invidiam quaestionis declinasse videamur. Generavit, inqhic argumentum est inaequalitatis? Generatio enim paternae proprietatis est, non potentiae: et pietas aequat, non separat. Denique in ipso usu nostrae infirmitatis frequenter evenire cognoscimus, ut et infirmi filios habeant, et non habeant fortiores: habeant servi, non habeant domini: habeant inopes, non habeant qui potentes sunt. 82. Sed si dicunt et hoc infirmitatis esse, quia volunt homines filios habere; nec possunt: quamvis humana non sint conferenda divinis, intelligant tamen inter ipsos quoque homines non potentiae esse, sedetatis, habere filios, vel non habere: nec in potestate nostrae voluntatis esse generare, sed in corporis qualitate; nam si esset potentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi soli seruies. Nunqͥd contra legẽ ꝓpħa sentiret. qͥ sub lege rit¬
nar&e Excludit᷑ arriꝰ qͥfiliũ sedere audit ad dexterã patris. t
si ex usu argumentet᷑ humano. ipse se perimat. & uenenũ sacr¬
legȩ disputationis suȩ inse refundat. ut dõ in ȩqͥtatẽ patris &
filii . ex consuetudine hominũ interpͣtans : in utroq duero deuius
eũ preferat cui derogat. confessurꝰ priorẽ. quẽ auditꝰ adexterã.
Excludit᷑ etiã manicheus. Non enĩ negat. ẽẽ. se dd filiũ scd̾m caintꝰ¬

Expanded text:
i soli servies . Numquid contra Legem propheta sentiret, qui sub Lege regnaret? Excluditur Arius, qui Filium sedere audit ad dexteram Patris; ut si ex usu argumentetur humano, ipse se perimat, et venenum sacrilegae disputationis suae in se refundat, ut dum inaequalitatem Patris et Filii ex consuetudine hominum interpretatur, in utroque a vero devius, eum praeferat cui derogat, confessurus priorem quem audit ad dexteram. Excluditur etiam Manichaeus: non enim negat esse se David filium s
Abbreviated transcription (Latin):
discreti. tam̃ umiꝰ ꝓpositi intentione concordant: qͥd de patre nos
&e dĩ filio congruit esti mare cũ id qđ humana imitat᷑ caritas.
substantia diuina possideat: Ponamꝰ tam̃ sic̃ ipsi uolunt: qͥa
quasi in exẽplari qđ uiderit patrẽ facientẽ. filiꝰ faciat. Et hoc
utiq eiꝰdẽ substantiȩ.ẽ. Hullus enĩ potest alteriꝰ imitationẽ oꝑis
implere: nͥ qui eiꝰdẽ naturȩ habeat unitatẽ. Quidam etam

Expanded text:
discreti, tamen unius propositi intentione concordant; quid de Patre nos et Dei Filio congruit aestimare: cum id quod humana imitatur charitas, substantia divina possideat? 76. Ponamus tamen, sicut ipsi volunt, quia quasi in exemplari, quod viderit Patrem facientem, Filius faciat. Et hoc utique ejusdem substantiae est; nullus enim potest alterius imitationem operationis implere nisi qui ejusdem natu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuitã habet in semae ipso: Habet utiq in natura. habet insubsta¬
tia. Et habet non ꝑgram tẽporalẽ: sed ꝑsẽꝑpiternã diuinitatẽ nonꝙ¬
Sicut enĩ pat̾ haba uitã in sem& ipso: ita dedit & filio uitã habm
insemae ipso. Sic̃ hab& inquit: sic dedit. Didi cisti supra quẽa dmi¬
dũ dederit. ne putares. e̾ẽ. grę largitatẽ: ubi generationis arhi¬
nũ est. Cũ gͦ int̾ patrẽ & filiũ uitȩ nulla distantia sit: quẽ ad modi
qđ immortalitatẽ solus habeat pat̾. filiꝰ ñ habeat esti maripitti
Unde intelligant nec hoc loco asolo uero dõ patre filiũ separandũ:
qͥa ꝓbare ñ possunt. qđ solus & uerꝰ ds̃ filiꝰ non sit. Cũ prȩserti eli

Expanded text:
vitam habet in semetipso? Habet utique in natura, habet in substantia; et habet non per gratiam temporalem, sed per sempiternam divinitateSicut enim Pater habet vitam in semetipso, ita et Filio dedit vitam habere in semetipso ; sicut habet, inquit, sic dedit. Didicisti supra , quemadmodum dederit; ne putares esse gratiae largitatem, ubi generationis arcanum est. Cum ergo inter Patrem et Filium vitae nulla distantia sit, quemadmodum quod immortalitatem solus habeat Pater, Filius non habeat, aestimari potest? 37. Unde intelligant nec hoc loco a solo vero Deo Patre Filium separandum; quia probare non possunt quod solus et verus Deus Filius non sit: cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
cõparandũ hominib arbitrantꝰ. ut hoc eũ putent ẽẽ qđ hominib
ipse donauit dicens ad moysen. Posui te indm̃ pharaoni. Egodixi¬
Nã si sunt qui dicant᷑ dui: siue in cȩ̨lo siue in terra. Nondix̃ st̃ du :¬
Hoc.ẽ. non solũ nomine: sed etiã ueritate. Et bene scriptũ. ẽ. her⁊
& hodie ipse est: ut arrii impietas astruendi sacrilegiilocũ inue¬
nire non posset. Quicũ legeret in psalmo scdo dicente filiopatre.
fuiꝰ ieus es cĩ ego hodie genui te: notauit hodie non heri ad
at̾nitatẽ diuinȩ generationis referens. qđ de carnis assũane
memoratũ est: sic̃ apłs in actib apłoꝵ ait. Et nos uob̾annium¬

Expanded text:
comparandum hominibus arbitrantur; ut hoc eum putent esse quod hominibus comparandum hominibus arbitrantur; ut hoc eum putent esse quod hominibus ipse donavit, dicens ad Moysen: Posuit te in Deum Pharaoni . Unet si sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra . Non dixit, suhoc est, non solum nomine, sed etiam veritate. 25. Et bene scriptum est: Heri et hodie ipse est; ut Arii impietas astruendi sacrilegii locum invenire non posset. Qui cum legeret in psalmo secundo dicentem Filio Patrem: Filius meus es tu, ego hodie genui te ; annotavit hodie non heri, ad aeternitatem divinae generationis referens, quod de carnis assumptione memoratum est, sicut Paulus in Actibus apostolorum ait: Et nos vobis annu
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑. Nã neq duos dicimꝰ deos. & eiꝰdẽ cũ patre diuinitatis filium
confitem᷑. ltaq queramꝰ qͣ ratione diuinitatis hic putent factã eẽ distan¬
tiã. Vtrũ dm̃ negent xp̃m. Sed negare ñ possunt. Anuerũ dm̃ negeñ:
Sed dicant siuerũ negant: utrũ falsũ an nuntupatiuũ dm̃ uidicent.
Nã scđm scriptiiras aut uerꝰds̃. ẽ. aut tantũmͦ nuncupatuius ut scĩ.
aut falsus ut demones & simulacra. Dicant gͥ qͦ filiũ dĩ confessione
inspirationẽ tantũ diuinitatis in eẽ arbitrant᷑. Falso presũptũ nom̃
ñ puto qđ dicant: ut aꝑtiore se crimine impietatis inuoluant. He
ut demoniis &e simulacris: ita etiã xp̃o falsũ dĩ inditũ nomen insi¬
nuando se ꝓdant. Sinaut̃ idõ dm̃ putant dictũ. qͥa inspiratio¬
nẽ diuinitatis habuit. sic̃ & multi scĩuiri. eos enĩ scriptura deos
dint ad qͦs sermo fiebat dĩ. gͦ non ultra homines eũ prȩferunt: sed

Expanded text:
videretur; nam neque duos dicimus deos, et ejusdem cum Patre divinitatis Filium confitemur. 22. Itaque quaeramus qua ratione divinitatis hic putent factam esse distantiam, utrum Deum negent Christum? Sed negare non possunt. An verum Deum negent? Sed dicant, si verum negant, utrum falsum, an nuncupativum Deum judicent? Nam secundum Scripturas aut verus Deus est, aut tantummodo nuncupatti; falsus, ut daemones atque simulacra. Dicant igitur qua Filium Dei confessione inspirationem tantum divinitatis inesse arbitrantur. 23. Falso praesumptum nomen non puto quod dicant, ut apertiore se crimine impietatis involvant; ne ut daemoniis et simulacris, ita etiam Christo falsum Dei inditum nomen insinuando se prodant. Sin autem ideo dictum putant Deum, quia inspirationem divinitatis habuit, sicut et multi sancti viri eos enim Scriptura deos dixit , ad quos sermo fiebat Dei ergo non ultra homines eum praeferunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Iitis enĩ ÷ qͥa mea sustinet passiones: quando qͥd ẽ in illo nixa fragass
Neruntam̃ sice pompa delectat agricolȩ: dicas uel inuitꝰ quis ille. sit
qui locutꝰ est in ꝓpħa. Dnẽ notũ mͥ fac ut sciã. Tunc uidi cogitatio¬
nes eorũ. Ego ut agnꝰ ductus sũ in nocens ad immolandũ & nescie

Expanded text:
Vitis enim est, quia meas sustinet passiones; quandoquidem in illo nixa fragilis Vitis enim est, quia meas sustinet passiones; quandoquidem in illo nixa fragilis 165. Verumtamen si te pompa delectat agricolae; dicas, velim, quis ille sit, qui locutus est in propheta: Domine, notum mihi fac, ut sciam: tunc vidi cogitationes eorum. Ego ut agnus ductus sum i
Abbreviated transcription (Latin):
neq qͥ plantat est quicquã neq qͥ rigat. sed quidat incrementũ
ds̃: in eo nomine uos summa paternȩ maiestatis locabitis. qđ iude
nomine sit contennendus agricolȩ. & ds̃ alicui in crementũ pamni
oꝑi qui tribuat requirendus. Impie gͥ ex nomine agricolȩ pris¬
rendã dĩ patris existimant potestatẽ: in qͦ sit patri dõ cũ homin
appellationis cõmune consortiũ. Quid aut̃ egregiũ si ei ut uulas
heretia filio prefera t᷑. cuiꝰ duuna substantia abhumana condito¬
ne ñ discrepet: Hã si uitẽ filiũ. scd eliuinã substantiã appellatum
putatis: ñ solũ corructelȩ incertisq elementoꝵ obnoxiũ iudicats
sed etiã humanȩ cantũ mͦ consortẽ naturȩ. qͥa uniꝰ naturȩ sun
lic&e nouo generationis mysterio: uniꝰ tam̃ naturȩ fuisse nobsad
& hoc salutis nr̃ȩ sacramentũ. e̾ẽ: ñ diuinȩ generationis exordiũ

Expanded text:
neque qui plantat, est quidquam, neque qui rigat: sed qui dat incrementum neque qui plantat, est quidquam, neque qui rigat: sed qui dat incrementum Deus ; in eo nomine vos summam paternae majestatis locabitis, quod videtnomine sit contemnendus agricolae; et Deus aliquis incrementum paterno operi qui tribuat, requirendus. Impie igitur ex nomine agricolae praeferendam Dei Patris existimant potestatem, in quo sit Patri Deo cum homine appellationis commune consortium. 163. Quid autem egregium, si ei ut vultis, haeretici Filio praeferatur, cujus divina substantia ab humana conditione non discrepet? Nam si vitem Filium secundum divinam substantiam appellatum putatis, non solum corruptelae, incertisque elementorum obnoxium judicatis, sed etiam humanae tantummodo consortem naturae; quia unius naturae sunt licet novo generationis mysterio, unius tamen naturae fuisse nobiscum, et hoc salutis nostrae sacramentum esse, non divinae generationis exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
&e sic̃ in agricola t uite. ita etiã inter patrẽ x filiũ diuinitat is
arecditis eẽ distantiã: geminã filio. geminã patrifacitis imuriã.
Filio quia scđm diuinitatẽ inferior y quã agricola: inferior etiuã
paulo apło urã asertione necesse ÷ estimet᷑. qͥa &e paulus agroo¬
lã se ẽẽ dixit si habes. Egoplantaui. apollo rigauit: sed ds̃ u¬
mentũ dect. Nũ gͦ uultis ut paulus melior sit filiodĩ: Han¬
unã inuiiã. Alterã. qͥ asi scđm substantiã generationis aternȩ un
est filiꝰ ũ duerit ego sũ uitis uos palmites estis: uniꝰ nobiscũ etũ
illa diuina generatio uidet᷑. eẽ. substantiȩ. Sed quis similistͥ india
aquabitꝰ᷑ dño. aut qͥs similis erit dño int̾ filios dĩ: Nec tam̃ soli filli
derogatis. sed etiã patri. Nã si in agricolȩ nomine omĩs paternę
prȩrogatiua ẽ. potestatis. cũ etiã paulus agricolasit: patri utiq
cui filiũ negatis aqualẽ apłm cõparatis. Deinde cũ scriptũ sit. sed

Expanded text:
agricolam et vitem, ita etiam inter Patrem et Filium divinitatis creditis esse distantiam, geminam Filio, geminam Patri facitis injuriam: Filio, quia si secundum divinitatem inferior est quam agricola, inferior etiam Paulo apostolo vestra assertione necesse est aestimetur; quia et Paulus agricolam se esse dixit, sicut habes: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit . Num ergo vultis ut Paulus melior sit Dei Alteram, quia si secundum substantiam generationis aeternae, vitis est Filius, cum dixerit: Ego sum vitis, vos palmites estis ; unius nobiscum etiam illa divina generatio videbitur esse substantiae. Sed quis similis tibi aequabitur Domino? aut quis similis erit Deo inter filios Dei ? 161. Nec tamen soli Filio derogatis, sed etiam Patri. Nam si in agricolae nomine omnis paternae praerogativa est potestatis, cum etiam Paulus agricola sit, Patri utique, cui Filium negatis, aequalem Apostolum comparatis. 162. Deinde cum scriptum sit: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quã fructꝰ spualis uineȩ repleuisse : nec in consũm atã fidei uius¬
diggerimꝰ sequȩstrata interĩ planiore disputatione de spu ꝓui
cati magisterio euangłicȩ lectionis: ut credita nob qͥnq fidiꝰ tala¬
ta. qͣsi quadã horũ qͥnq sorte libroꝵ. humani foenerenꝰ affectis

Expanded text:
quam fructu spiritalis vineae replevisse: nec inconsummatam fidei vindquam fructu spiritalis vineae replevisse: nec inconsummatam fidei vinddigerimus, sequestrata interim pleniore disputatione de Spiritu sancto, provocati magisterio Evangelicae lectionis ; ut credita nobis quinque fidei talenta, quasi quadam horum quinque sorte librorum, humanis feneremus affectibus;
Abbreviated transcription (Latin):
ne uniꝰ erraticȩ ouis scabie. serpenti ulcere totũ gregẽ contami¬
nae. lub& preterea stultas questiones & contentiones. ẽẽ. uttandas.
Quid gͥ nos agemꝰ. int̾messis antiquȩ nouatizania. imprudentes aco¬
lȩ constitutiꝰ. Si taceamꝰ: cedere uid ebimͣ. Si contendamꝰ: uerendi
est ne nos qͦq uidicem᷑ ẽẽ. carnales. Scriptũ est enĩ de huiꝰmodi que¬
stionib quȩ generant littes. Seruũ aut̃ dnĩ non oportet litigarꝰ
sed mansuetũ e̾ẽ. ad om̃s. doabilẽ. patientẽ. cĩ modestia docentẽts
qͥ resistunt. Et alibi. Si qͥs contentiosus est: nos talẽ corsetudinẽ
habemꝰ. neq eocłia dĩ. Eoq scribere aliqͥd sententiȩ dĩ fuit: ut siu
ant. Quintũ itaq ĩꝑator auguste. hunc librũ paramꝰ ordiri. Nam
quartũ librũ oportuit in illa uitis disputatione finire: ne couar¬
uasse magis librũ eundẽ quodã uiderem᷑ quȩstionũ tumultu

Expanded text:
ne unius erraticae ovis scabies serpenti ulcere totum gregem contamine unius erraticae ovis scabies serpenti ulcere totum gregem contaminet. Jubet praeterea stultas quaestiones et contentiones esse vitandas . 5. Quid igitur nos agemus, inter messis antiquae nova zizania imprudentes accolae constituti? Si taceamus, cedere videbimur: si contendamus, verendum est ne nos quoque judicemur esse carnales. Scriptum est enim de hujusmodi quaestionibus, quae generant lites: Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestia docentem eos qui resistunt : et alibi: Si quis contentiosus est, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Eoque scribere aliquid sententiae fuit, ut sine ant. 6. 552 Quintum itaque, Imperator auguste, hunc librum paramus ordiri: nam, et quartum librum oportuit in illa vitis disputatione finiri; ne coacervasse magis librum eumdem quodam videremur quaestionum tumultu,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ constituit dñs suꝑ familiã suã. ut det illis
in tẽpore cibũ: Beatꝰ ille seruus. quẽ ueniens
dñs enis inueniae sic facientẽ. Non uilis hic serius
est. magnus aliqͥs debet. eẽ. Quis sit ite
consideremꝰ. Est petrus. ipsius dnuĩ ad pascendũ greggẽ electis
iuditio qͥ terciomeret᷑ audire. Pasce agniculos meos. pasce agnos
meos: pasce ouiculas meas. Itaq pascendo bene cibo fidei grat̃
xp̃i : culpã lapsusprioris aboleuit. Et idõ cercio ad monet᷑ ut p¬
cat. tercio utrũ dnm̃ diligat int̾rogat᷑ : ut quẽ tercio ante cna
negauerat. tercio fateret᷑. Beatꝰ & ille seruus qͥ pocest dicere liq
pascat. Quis urm hoc facere potest: Quis nrm̃ potest uere dicere
factꝰsũ infirmis infirmꝰ ut infirmos lucrifaciã : Et tam̃ illetat
ad curã gregis electꝰ a xp̃o. qͥ sanaroe infirmos. curar& inualidos
hereticũ a cõmisso sibi ouli. statĩ post unã correptionẽ repellit:

Expanded text:
det illis in tempore cibum? Beatus ille servus, quem veniens Dominus ejus invenerit sic facientem , Non vilis hic servus est, magnus aliquis esse debet: quis sit iste consideremus. 2. Est Petrus ipsius Domini ad pascendum gregem electus judicio, qui tertio meretur audire: Pasce agniculos meos, pasce agnos meos, pasce oviculas meas . Itaque pascendo bene cibo fidei gregem Christi, culpam lapsus prioris abolevit. Et ideo tertio admonetur ut pascat, tertio utrum Dominum diligat, interrogatur; ut quem tertio ante crucem negaverat, tertio faterepascat. Quis nostrum hoc facere potest? Quis nostrum potest vere dicere: Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrificiam ? 4. Et tamen ille tantus ad curam gregis electus a Christo, qui sanaret infirmos, curaret invalidos, haereticum a commisso sibi ovili statim post unam correptionem repellit ;
Abbreviated transcription (Latin):
semino. & congrego ubi ñ sparsi. Oporcuit gͦ te cõmittere petu.
mã nunmulariis: & ueniens ego recepissẽ qđ meũ est. Aut
nis offendit audaria. Offici contẽplatio: cogit credere qđ acce¬
pimꝰ. Dispeusatores sumꝰ my steriorũ cęlestiũ. Ministri sumus
ñ ex eo qͦ om̃s. sed unicuiq inqͥt sic̃ dñs dedit. Ego plantaui apollo
rigauit. sed ds̃ increm̃tũ dedit. Unꝰqͥsq gͥ enitat᷑: ut mercedẽ¬

Expanded text:
go te committere pecuniam meam nummulariis; ut veniens ego recepissem quod meum est : aut nis offendit audacia. Officii contemplatio cogit credere quod accepimus: Dispensatores sumus mysteriorum coelestium . Ministri sumus, non ex aequo omnes, sed unicuique, inquit, sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit: sed Deus incrementum dedit . Unusquisque i
Abbreviated transcription (Latin):
gabrihel erat raphahel. erant angłi. sed sẽꝑ e̾ẽ qͥ aliquandonon
maioris. ẽ. impietatis: restat ut ds̃ uerͦ sit ueri patris ñ dissinil
sed ȩqualis. Qui cũ & iustifica & scĩficet qͦs uelit. ñ foris assumens
sed in se habens scificandi potestatẽ: qͦmͦ ñ est łs̃ uerꝰ. Nã apłs
eũ utiq uerũ dm̃ dixit qͥ naturalit̃ ds̃ eẽt : sic̃ habes. Qiia tẽius
nescientes dm̃: seruistis qͥ natura ñ erant dii. Hoc ẽ. qͥ ueri dua
ñ poterant: qͥb. hoc naturalit̾ minime suppetebat. Uerũ copa¬

Expanded text:
Gabriel, erat Raphael, erant Angeli: sed semper esse, qui aliquando nonmajoris est impietatis, restat ut Deus verus sit, veri Patris non dissimilis, sed aequalis. Qui cum et justificet et sanctificet quos velit, non foris assumens; sed in se habens sanctificandi potestatem, quomodo non est verus Deus? Nam Aposeum dixit, qui naturaliter Deus esset, sicut habes: Quia tunc, inquit, nescientes Deum, servistis his qui natura non erant dii ; hoc est, qui veri dii esse non poterant, quibus hoc naturaliter minime suppetebat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
&e pat᷑. Et idõ qđ cõmune ÷ filio cũ patre : uelꝓpt̃ patiẽ inferiori
loco accipi ñ oporte. ne patripotiꝰ in filio ab beretics dei. get᷑. Hec
mediocre illud. qđ alibi etiã idẽ sc̃s ioħs ad refellendas artianȩ
ꝑfidiȩ quȩstiones ait. Si scitis qm̃ iustus ÷: saitote qm̃ qͥ iustifuit
uisticiã ex ipso natꝰ est. lustꝰ aut̃ quis nͥdñs. qͥ iusticias dilex̃. auc

Expanded text:
 Pater: et ideo quod commune est Filio cum Patre, vel propter Patrem inferiore loco accipi non oportet; ne Patri potius in Filio ab haereticis derogetur. 154. Nec mediocre illud, quod alibi etiam idem sanctus Joannes ad refellendas Arianae perfidiae quaestiones, ait: Si scitis quoniam justus est, scitote quoniam qui facit justitiam, ex ipso natus est . Justus autem quis nisi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent. Itaq si possibile non erat hominib uel creaturis cȩteris
hoc mereri: ñ debet uideri filiꝰ minꝰ posse. qͥa non dedit apłis qđ
pat᷑ Hon utiq angłis. De qͦ scriptura dicit. qͥa om̃s angłi stabant
in arcutti sedis. Deniq gabrihel stare se dixit: sic̃ habes. Ego sum
dentẽ Illi enĩ non suꝑ sedẽ maiestatis sedent: sed ut dix̃ scrptura
in circuitii sedis. Sedes enĩ aliȩ uiginti quattuo sunt. Et ut habes
in apocalipsi ioħis. & supra sedẽ uiginti quattuor seniores seden¬
tes. in euangłio quoq ipse dnĩs ait. Cũ sedent filiꝰ hominis in sede¬
maiestatis suȩ. sedebitis & ipsi suꝑ sedes .xii. iudicantes xii. tribus
isrł. Non gͦ sedis suȩ dixit apłis dari posse consortiũ. sed alias illas
scd esẽẽ duodetĩ: quas tam̃ non ꝑ corporali consessu. sed ꝓ successu spĩ¬

Expanded text:
vidissent . 73. Itaque si possibile non erat hominibus vel creaturis caeteris vidissent . 73. Itaque si possibile non erat hominibus vel creaturis caeteris hoc mereri, non debet videri Filius minus posse, quia non dedit apostolisPater. Non utique angelis, de quibus Scriptura dicit quia omnes angeli stabant in circuitu sedis . Denique Gabriel se stare dixit, sicut habes: Ego sum dentem; illi enim non super sedem majestatis sedent: sed, ut dixit Scriptura, in circuitu sedis; sedes enim aliae viginti et quatuor sunt, ut habes in Apocalypsi Joannis: Et supra sedem viginti quatuor seniores sedentes . In Evangelio quoque ipse Dominus dis suae, sedebitis et ipsi super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Non ergo sedis suae dixit apostolis dari posse consortium, sed alias illas sedes esse duodecim; quas tamen non pro corporali consessu, sed pro successu spir
Abbreviated transcription (Latin):
illo honore cumulat᷑. necesse est etiã dm̃ patrẽ credat posse cumu.¬
lari qͥa & ipse ꝑcognitionẽ nram̃ clarificat᷑ sicut filiꝰ. iuxta quod
scriptũ ẽ. dicente filio. Ego te clarificaut suꝑ terrã. Ergosi possibi¬
le aliqͥd erat qđ petebat᷑. in potestate utiq filii fuit. Sed tamen
ostendant si possibilepitant. qͥ de hominib aut cęceris creaturis
ad dexterã aut ad sinistrã dĩ sedeat. Pat̃ enĩ dicit filio. Sedeaddex¬
terã meã. Itaq si qͥs ad dexterã filio sedet: int̾ ipsũ utiq &e patrẽ.
ut humano usu loqͦm. filiꝰ medius repperit᷑. Non gͦ possibile aliqͥd
homini petebat᷑: sed noluit dicere. qđ homines secũ sedere non
possint. Siqͥdẽ diuinã suã głam. cęlaripriꝰquã resurger&e. non
diuulgare cupiebat. Nã & supra cũ int̾ famulos suos moysen &
heliã apparuissce ingłam: monuerat discipłos necui dicerent qđ

Expanded text:
illo honore cumulatur, necesse est etiam Deum Patrem credat posse cumuillo honore cumulatur, necesse est etiam Deum Patrem credat posse cumulari; quia et ipse per cognitionem nostram clarificatur sicut Filius, juxta quod scriptum est, dicente Filio: Ego te clarificavi super terram . Ergo si possibile aliquid erat quod petebatur, in potestate utique Filii fuit. 71. Sed tamen ostendant, si possibile putant, qui de hominibus aut caeteris creaturis, aut ad dexteram, aut ad sinistram Dei sedeat; Pater enim dicit Filio: Sede ad dexteram meam . Itaque si quis ad dexteram Filio sedet, inter ipsum utique et Patrem, ut humano usu loquamur, Filius medius reperitur. 72. Non ergo possibile homini aliquid petebatur, sed noluit dicere quod homines sedere secum non possint; si quidem divinam suam gloriam celari, priusquam resurgeret, non divulgari cupiebat. Nam et supra cum inter famulos suos Moysen et Eliam apparuisset in gloria, monuerat discipulos, ne cui dicerent, quod
Abbreviated transcription (Latin):
conuige & filiis postulatũ. Si possibile: qͦ mͦ ad sinistrã suã udil
dexterã. imꝑtiendȩ sedis apłis ñ habuit potestatẽ. qͥ omĩa feca
eẽ quȩ ñ erant : Aut qͦmͦ non poterat uidicare de mentis hominĩ
cui pat̃ dedit om̃e uidiciũ : Notũ est quẽ ad modũ dederit. Na
qͦmͦ quasi indigens accepit filiꝰ. qͥ omĩa creauit ex nichilo: luoꝵ
gͥ naturas fecerit: eoꝵ iudicũ non habebat: Dedit aut̃ pat᷑ oĩe
uditiũ. ut om̃s inquit hon orificent filiũ: sicut honorificant patrẽ.
Non gͥ potentia filii: sed cognitio nrã ꝓfecit. Neq enĩ ad substantiãe iꝰ¬
aliqͥd accedit. sed ad nrãm utilitatẽ qđ a nobis cognoscit᷑. ut cog¬
noscendo dĩ filiũ. uitã habeamꝰ a ternã. Cum aut̃ in cognitione filii
dĩ honor illiꝰ. nr̃ aut̃ non illiꝰ sit ꝓfectꝰ: siquis putat qͥa dĩ uirtus

Expanded text:
conjuge et filiis postulatum? Si possibile, quomodo ad sinistram suam vel ad conjuge et filiis postulatum? Si possibile, quomodo ad sinistram suam vel ad dexteram impeesse, quae non erant? Aut quomodo non poterat judicare de meritis hominum, cui Pater dedit omne judicium? 69. Notum est quemadmodum dederit : nam quomodo quasi indigens accepit Filius, qui omnia creavit ex nihilo? Quorum igitur naturas fecerat, eorum judicium non habebat? Dedit autem Paudicium; Ut omnes, inquit, honorificent Filium, sicut honorificant Patrem . Non igitur potentia Filii, sed cognitio nostra proficit: neque aliquid ad substantiam 564 ejus accedit, sed ad nostram utilitatem, quod a nobis cognoscitur; ut cognoscendo Dei Filium, vitam habeamus aeternam . 70. Cum autem in cognitione Filii Dei honor illius, noster autem non illius sit profectus, si quis putat quia Dei virtus
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. dicant utrũ &e illic putent patri aliqͥd derogatũ. qͥa dix̃ iN
euangłio filiꝰ de patre pat̾ non uidicat quenquã. Qđ si sacrilegũ putin
credere. qͥa pat̾ ita uiditiũ detulit filio ut ipse ñ habeat. habet eñi
nec potest amittere qđ naturalit̾ hab&e diuina maiestas. sacrilegũiti
estuare debemꝰ. qͥa ñ potest filiꝰ dare quicqͥdaut homines mererips¬
sunt iaut quȩius acciꝑe creatura presertĩ cũ ipse dixerit. Ego ad panꝰ
potest facere quicqͥd in nomine eiꝰ pat̾ fuerit obsetratꝰ. Nec en
idõ dix̃ qͥb paratũ est apatremeo. ut tantũ mͦ a patre poscat᷑. Nã omid
quȩcunq apatre fuerint postulata. se donare memorauit. Denq
ñ dix̃ qđ cunq a me petieritis hoc faciet. sed quod cunq petieritis ab¬
nȩ conditioni aut alicui creaturȩ an ĩpossibile. putent a ⁊ ehrds

Expanded text:
ogavit; dicant utrum et illic putent Patri aliquid derogatum, quia dixit in ogavit; dicant utrum et illic putent Patri aliquid derogatum, quia dixit in Evangelio Filius de Patre: Pater non judicat quemquam . 67. Quod si sacrilegum putamus credere quia Pater ita judicium detulit Filio, ut ipse non habeat; habet enim, nec potest amittere quod habet naturaliter divina majestas: sacrilegum utique aestimare debemus quia non potest Filius dare quidquid aut homines mereri possunt, aut quaevis accipere creatura; praesertim cum ipse dixerit: Ego ad Patrepotest facere quidquid in nomine ejus Pater fuerit obsecratus. Nec enim ideo dixit: Quibus paratum est a Patre meo, ut tantummodo a Patre poscatur: nam omnia quaecumque a Patre fuerint postulata, se donare memoravit. Denique non dixit: Quodcumque a me petieritis, hoc faciam; sed: Quodcumque ab eo petieritis nae conditioni, aut alicui creaturae, an impossibile putent a Zebedaei
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ostendere quia ñ ꝑfunctoriã rem aliquã discipłi postularent:
sed eã quã impetrare nompossent: prerogatiuã eiꝰ pat̾ne honorifi¬
centiȩ reseruauit ñ metuens ne qͥd iuri ꝓprio denegane: qui non
rapinã arbitratꝰ : se aqualẽ dõ. Simul diligens discipłos. quia
sicut habes usq in finẽ dilexit eos: noluit his quos diligere uid
qđ peterent denegassẽ. Sc̃s & bonꝰ dñs. qui mallae aliqͥd dismusin¬
ñ infirmitatis sed indulgentiȩ. ẽẽ. qͥa dix̃ non ẽ. meũ dare udui
ubi sine matre filii zebedei rogant. nichil de patre dixit.Sic enimn
habes. Non ẽ. meũ dare uobis. sed qͥb. paratũ : Ita marcꝰ euangłistip¬
suit. Ubi uͦ mat̾ ꝑfiliis rogat hoc ÷ scdm matheũ. non ÷ in qͥt meũ
dare uobis. sed qͥb paratũ est apatre meo. hic addidit a patre meo.
qͥa maiorẽ indulgentiã maternꝰ poscebat affectiis. Qđ si putant dicca¬
doqͥb paratũ ÷ apatre meo. qͥa aut patri tribuit. aut sibi aliqͥd dem¬

Expanded text:
postularent, sed eam quam impetrare non possent, praerogativam ejus paternae honorificentiae reservavit: non metuens, ne quid juri proprio derogaret, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; simul diligens discipulos, quia, sicut habes, usque in finem dilexit eos , noluit iis quos diligeret, videri quod peterent denegasse: sanctus et bonus Dominus, qui mallet aliquid dissimon infirmitatis, sed indulgentiae esse, quia dixit: Non est meum dare vobis; ubi sine matre filii Zebedaei rogant, nihil de Patre dixit; sic enim habes: Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est . Ita Marcus evangelista posuit. Ubi vero mater pro filiis rogat, hoc est, secundum Matthaeum: Non est, inquit, meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo , hic addidit: A Patre meo; quia majorem indulgentiam maternus poscebat affectus. 66. Quod si putant, dicendo: Quibus paratum est a Patre meo, quia, aut, Patri plus tribuit, aut sibi aliquid der
Abbreviated transcription (Latin):
tepus uel gradũ uel posterioris recipit uel pͥoris. Qđ si grecos nus
qm̃ cui nichil addi pocest. non despar apleno ẽ. Ergo si filiomi¬
gis conuenit hoc totũ apłicũ caput: uidemꝰ & de filio esse crelen¬
dũ qͥa exipso omiĩa sicut scriptũ est. Qm̃ ex ipso & ꝑ ipsũ. ce in ipsoft¬
giuiꝰ omĩa: ita etiã ꝑipsũ omĩa. In uniuersitatẽ tͣocius creaturȩ pi¬
tris&e filii ꝓfert᷑ aistoritas. Ac lica suꝑiꝰ omĩ potentẽ filiũ pateruo
ꝓbauerimꝰ exemplo: tam̃ qͥa illis derogare studiũ est. considerent
qͥace patri derogant. Si enĩ infirmꝰ filiꝰ qͥa ꝑipsũ omĩa: nunqͥd infirml
hȩc eẽ : i terũ demonstrabo eiꝰdẽ et̾ ex quo aliqͥd & ꝑquẽ aliqͥd: e qlt¬
dã utrunq de patre lectũ. Sic enĩ habemꝰ Eidelis ds̃. ꝓquẽ uocati
uocam᷑ & nichil ÷ questionis. ꝑ filiũ cream᷑. & hoc uilius estim aruit
Pat᷑ in cõmunionẽ filu uocauit. & religiose hoc sic̃ debemꝰ accipima

Expanded text:
tempus, nec gradum, vel posterioris recipit, vel prioris. 147. Quod si Graecos magis quoniam cui nihil addi potest, non dispar a pleno est. Ergo si Filio magis convenit hoc totum Apostolicum caput, videmus et de Filio esse credendum, quia ex ipso omnia, sicut scriptum est: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipsogimus omnia, ita etiam per ipsum omnia: in universitatem quippe totius creaturae Patris et Filii profertur auctoritas. Ac licet superius omnipotentem Filium paterno probaverimus exemplo, tamen quia illis derogare studium est, considerent quia et Patri derogant. Si enim infirmus Filius, quia per ipsum omnia, numquid infirmus haec esse, iterum demonstrabo ejusdem esse, ex quo aliquid, et per quem aliquid; et ostendam utrumque de Patre lectum. Sic enim habemus: Fidelis Deus per quem vocati vocamur, et nihil est quaestionis: 548 per Filium creamur, et hoc vilius aestimarunt? Pater in co
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas. deniq ut scias quia scđm hominẽ rogat. duunta
imꝑat: habes in euangłio qͥa petro dixit. rogauipte ut non
respondit. Tu es petrus. & suꝑ hanc petrã adificabo aeccłamitꝰ¬

Expanded text:
infirmitas. 56. Denique ut scias quia secundum bominem rogat, divinitate infirmitas. 56. Denique ut scias quia secundum bominem rogat, divinitate imperat, habes in Evangelio quia Petro dixit: Rogavi pro te, utus Dei vivi, respondit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
& ambula. sanitatis iã mandabat officiũ. cũ ab huc ille reme¬
cȩcos inclinatos eriger&. mortuos suscitarae. uotis nr̃is medicina
precurreroe. effectꝰ orantis curaret. & fibriȩ mundar&e attactꝰ
Hisi forte debilitatẽ illã impi putabatis. quando uulnerauidebatis.
Erant quidẽ illa uulnera corporis. sed non erat uulneris ilius
ulla debilitas: ex quo uita omium ꝓfluebat. Unde & ꝓpħq
in maiestate: Quomꝰ quȩro. Cũ demoniis imꝑaret. & reispena
dimit terre. an cũ rogaret patrẽ: Quoloco fortasse dicantlu¬
mͦ pat̾ & filiꝰ unũ sunt si filiꝰ nc̃ imꝑat nc̃ precat᷑. Et unũ sut
&e imꝑat &e precat᷑. Sed neq c̃ imꝑat solus: neq cũ precat᷑ infin
Solus non est: qͥa quȩcunq pat̾ facit. eadẽ similit̃ & filiꝰ facio lisp¬
illa erat in eo pacis eruditio sicut scriptũ est : ñ suȩ maiestas

Expanded text:
et ambula , sanitatis jam mandabat officium, cum adhuc ille remeet ambula , sanitatis jam mandabat officium, cum adhuc ille remeret caecos, inclinatos erigeret , mortuos suscitaret , votis nostris medicinae praecurreret effectus, orantes curaret, et fimbriae mundaret attactus ? 54. Nisi forte debilitatem illam, impii, putabatis, quando vulnera videbatis. Erant quidem illa corporis vulnera, sed non erat vulneris illius ulla debilitas, ex quo omnium vita profluebat. Unde et prophin majestate? Quomodo quaere. Cum daemoniis imperaret, et reis peccata dimitteret; an cum rogaret Patrem? 55. Quo loco fortasse dicant: Quomodo Pater et Filius unum sunt, si Filius nunc imperat, nunc precatur? Et unum sunt, et imperat, et precatur: sed neque cum imperat, solus; nec cum precatSolus non est, quia quaecumque Pater facit, eadem similiter et Filius facit: inftamen illud nostrae erat in eo pacis eruditio, sicut scriptum est, non suae majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑ naturã quis .& firinitatẽ corporis aliqͥd facere possit: non
potest tam̃ facere ꝑimperitiã uel impotentiã. ut aut in doctꝰ.
aut seruus. Quas g̾ harũ quas enumerauimꝰ impossibilitatum
causas. ut quartũ uia interĩ sequestremꝰ. filio dĩ existimas con¬
uenire: Hunqͥd insensibilis ꝑnaturã. & immobilis sicut lapis:
Lapis qͥdẽ ÷ impiis in ruinã. fidelib angularis sed ñ insensibilis
supra quẽ fideliũ popłoꝵ sensibiliũ adificant᷑ affectus. HoN
immobilis petra. Bibebant enĩ ȩx consequentie petra. petra aut̃
erat xp̃c. Non gͦ paternũ opus. ꝑ nature distantiã impossibile
ip̃o. Nunqͥd forte ꝑdebilitatẽ impossibile ei aliqͥd existimanꝰ:¬
S̾ ed ñ ille debilis. qͥ alioꝵ debilitates imꝑiali sermone sanabat.
An debilis uidebatꝰ. cũ paralitico precipiens. tolle grabatũ tiuĩ

Expanded text:
per naturam quis, et firmitatem corporis facere aliquid possit; non per naturam quis, et firmitatem corporis facere aliquid possit; non potest tamen facere per imperitiam vel impotentiam, ut aut indoctus, aut servus. 52. Quis igitur harum, quas enumeravimus, impossibilitatum causas, ut quartam interim sequestremus, Filio Dei existimas convenire? Numquid in sensibilis per naturam, et immobilis, sicut lapis? Lapis quidem est impiis in ruinam, fidelibus angularis. Sed non insensibilis, supra quem sensibilium populorum fideles aedificantur affectus. Non immobilis petra: Bibebant enim ex consequenti petra; petra autem erat Christus . Non ergo paternum opus per naturae distantiam impos. Numquid forte per debilitatem impossibile ei aliquid existimamus? Sed non ille debilis, 531 qui aliorum debilitates imperiali sermone sanabat. An debilis videbatur, cum paralytico praecipiens: Tolle grabatum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
terciũ qđ sit possibile ꝑcorporis &e anini firmitatẽ. qđ ꝑdefiniti¬
onẽ immutabilis ꝓpositi & constantis ꝑseuerantiã uoluntati sani
amicitio fidẽ. sit impossibile mutari ded ut hȩc euidentius pos¬
sim aduertere. ꝑ exẽpla nobis desputatio dirgat᷑. Impossibile.
ut auis sapientiȩ disciplinã aliquã assequat᷑ aut arte. Impossi¬
bile est & lapidẽ ꝓdire quoquã. Impossibile : enĩ lapidẽ moue
r nͥ motu moucat᷑ alteriꝰ. Non potest gͦ lapis ꝑ seipsũ moueri.
ce transire de loco Non potest etiã aquila humanis imbui dis¬
ciplinis. habes unã spetiẽ. cui impossibilitatis causa natura est.
Impossibile ÷ &e debili. facere oꝑa robusti. Sed huio alia impossi¬
ñ potest. Causa gͥ huib  impossibilitati infirmitas. Alia gͦ impos¬
sibilitatis hȩc species: qm̃ a faciendi possibilitate. corporis infir¬
mitate reuocat᷑. Tertia quoq impossibilitatis. ẽ. causa. quȩ etiã

Expanded text:
efinitionem immutabilis propositi, et constantis perseverantiam voluntatis atque amicitiae fidem sit impossibile mutari. 49. Sed haec ut evidentius possimus advertere, per exempla nobis disputatio dirigatur. Impossibile est ut avis sapientiae disciplinam aliquam assequatur aut artem: impossibile est et lari, nisi motu moveatur alterius: non potest ergo lapis per se ipsum moveri, et transire de loco. Non potest etiam aquila humanis imbui disciplinis. Habes unam speciem, cui impossibilitatis causa natura est. 50. Impossibile est et debili facere opera robusti; sed huic alia impossitur huic quoque impossibilitati infirmitas. Alia ergo impossibilitatis haec species; quoniam a faciendi possibilitate, corporis infirmitate revocatur. 51. Tertia quoque impossibilitatis est
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq addit. Caro enĩ mea uere ÷ esca. & sanguis meusẽp
Caruẽ audis. sanguinẽ audis. mortis dnĩcȩ sacramenta cogus
ꝙ diuinitati calũmaris: Audi dicentẽ ipsũ. qͥa sp̃s carnẽ a is
ñ habae. Nos aut̃ quotiens sacramenta suminiꝰ. quȩ ꝑsacrȩ orat¬
nis mysteriũ in carnẽ trausfigurant᷑ & sanguinẽ: mortẽ di
annitiamꝰ. Ergo postea quanquã se loqͥ scđm hominis filiũ ai¬
clarauit. & carnẽ sepe repetiuit & sanguinẽ: subdidit postea
Sicut misit me uuius pat̾. & ego uiuo ꝓpt̾ patre. Scda ita. du

Expanded text:
Denique addidit: Caro enim mea vere est esca, et sanguis meus est potus . Carnem audis, sanguinem audis, mortis Dominicae sacramenta cognoscis; et divinitati calumniaris? Audi dicentem ipsum: Quia spiritus carnem et ossa non habet . Nos autem quotiescumque sacramenta sumimus, quae per sacrae orationis mysterium in carnem transfigurantur et sanguinem, mortem Domini annuntiamus claravit, et carnem saepe repetivit et sanguinem, subdidit postea: Sicut misit me vivus Pater, et ego vivo propter Patrem; et qu
Abbreviated transcription (Latin):
generatio sic̃ sepe iã diximꝰ non ad sullimitatẽ potentię: sedad
ꝓpͥetatẽ refert᷑ naturȩ. Nã si idõ omp̃s pat̾ qͥa filiũ habet: om̃ipo¬
tentior gͦ eẽ potuit si plures haberoe. Anuͦ potentia eiꝰ in una ge¬
neratione defecit: At ego ostendã & xp̃m habere filios. qͦs cotidi e
generat: sed ea generatione uel potiꝰ regeneratione. quȩ potesta¬
tis ÷ ñ naturȩ. Ad optio enĩ potestatis ẽ. generatio ꝓpͥetatis: quod
ipsa scriptura nos docuit. Dicit enĩ ioħs. qͥa in hoc mundo erat.

Expanded text:
e, sed ad proprietatem refertur naturae. Nam si ideo omnipotens Pater, quia Filium habet; omnipotentior ergo esse potuit, si plures haberet. 86. An vero potentia ejus in una generatione defecit? At ego ostendam et Christum habere filios, quos quotidie generat, sed ea generatione, vel potius regeneratione, quae potestatis est, non naturae; adoptio enim potestatis est, generatio proprietatis. Quod ipsa Scriptura nos docuit; dicit enim Joannes quia in hoc mundo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã urãm. ut ñ sit om̃p̃s ds̃ pat̾. quia generare uon potuit:
si ñ generauit filiũ sed creauit. Sed qͥa om̃ps pat̾. cũ uxta sen¬
tentiã urãm solus generator omp̃s: sic generauit utiq filiũ
ñ creauit. Nerũ ipsi magis quã uobis credendũ est . Ille ait ge¬
nui. & frequent̃ ait generationis suȩ testis. Non ÷ gͦ naturȩ.¬

Expanded text:
generare non potuit, si non generavit Filium, sed creavit. Sed quia omnipotens Pater, cum juxta sententiam vestram solus generator omnipotens sit, generavit utique Filium, non creavit. Verum ipsi magis quam vobis credendum est. Ille ait: Genui ; et frequenter ait, generationis suae testis. 85. Non est e
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora conceptionis accepit. ut filiũ tempora pręuenirent: Aut
semuneȩ more naturȩ generationis suȩ molitꝰ ÷ partũ. ut mo¬
litio ip̃sa filio esset antiqͥor Quid hoc est: Cur diuina secreta dis¬
cutimꝰ e Propͥetatẽ legidiuinȩ generationis. ñ qualitatẽ. Facinus
indignũ. ut ex se qͥdã cȩlestia metiantꝰ. qͥ tanquã unũ despado

Expanded text:
tempora conceptionis accepit, ut Filium tempora praevenirent? Aut tempora conceptionis accepit, ut Filium tempora praevenirent? Aut femineae more naturae, generationis suae molitus est partum; ut molitio ipsa Filio esset antiquior? Quid est hoc? Cur divina secreta discutimus? Proprietatem legi divinae generationis, non qualitatem. 116. Facinus indignum! ut ex se quidam coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera. prȩsentiã dnĩ saluatoris spũ cognouit. exultatione conls¬
nauit. sic̃ scriptũ meminimꝰ matre dicente. ecce enĩ cũ fachi
in aurib meis uox salutationis tuȩ : exultauit in fans ingaudũ
uenerabatꝰ auctorẽ. erat qͥloquebat᷑ in matre. Deniq elisabeth
spu filu replebat᷑: mauia filii spũ scĩficabat᷑. Sic enĩ habes. qula
exultauit infans in utero eiꝰ & repleta ÷ spũ scõ. Hide singulos¬
bor dnĩ grã sensit. Pulcrȩ sibi conueniunt oracula oraculis femina
nuisieri & pignꝰ pignori. Istȩ grãm loquunt᷑ illi intus opant. pieta¬
inq m steriũ matius ad oriunt᷑ ꝓfectib duplicq miraculolicae
houore diuerso ꝓpħant matres spũ paruuloꝵ. Aus gͥauctor hnuꝰ¬
houraculi Honne dĩ filiꝰ qͥ feat eẽ non natos: De reb hiimanis que¬
stiouiã non potest conuenire. potestne de diuinis conuenire secre¬
tis:Quid: ante quã generaretꝰ non erat: Nunqͥd pat̾ aliqua

Expanded text:
iscera, praesentiam Domini spiritu cognovit, exsultatione consignavit, sicut scriptum meminimus, matre dicente: Ecce enim ut facta est in auribus meis vox salutationis tuae, exsultavit in gaudio infans venerabatur auctorem, erat qui loquebatur in matre. Denique Elisabeth filii spiritu replebatur, Maria filii spiritu sanctificabatur; sic enim habes, quia exsultavit nnes prior Domini gratiam sensit. Pulchre sibi conveniunt oracula oraculis, femina mulieri, et pignus pignori. Istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus; duplicique miraculo, licet honore diverso, prophetant matres spiritu parvulorum. Quis igitur aumiraculi? nonne Dei Filius, qui fecit esse non natos? 115. De rebus humanis quaestio vestra non potest convenire; potestne de divinis convenire secretis? Quid est: Antequam generaretur, non erat? Numquid Pater aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
telligere debent. qͥa hȩc utilitas. hȩc merces ẽ ꝑfectȩ uirtutis. ha
diuinũ & incõparabile munꝰ. ut cognoscamꝰ cũ patre xp̃m. nec sep¬
remꝰ a patre filiũ sic̃ scriptura ñ separat. Hanq hoo magis adics
quã ad distanciã diuinȩ ꝓficit potestatis: qđ idẽ pręmiũ uuha
rẽ nob̾dat patrisfiliiq cognitio. Quã mercedẽ habere ñ poterit. l
qui & patrẽ cognouerit & filiũ. Sic̃ enĩ patris. ita & fili cognitio
uitã ad qͥrit aternã. Itaq sic̃ in pͥncipio ftatĩ uerbũ cũ dõ patre. pd
confessione iuntit euangłista dicens. & uerbũ erat apud dm̃ ita

Expanded text:
telligere debent quia haec utilitas, haec merces est perfectae virtutis, hoc telligere debent quia haec utilitas, haec merces est perfectae virtutis, hoc divinum et incomparabile munus, ut cognoscamus cum Patre Christum, nec separemus a Patre Filium, sicut Scriptura non separat. Namque hoc magis ad unitatem, quam ad distantiam divinae proficit potestatis, quod idem praemium unum honorem nobis dat Patris, Filiique cognitio: quam mercedem habere non poterit, nisi qui et Patrem cognoverit et Filium; sicut enim Patris, ita Filii cognitio vitam acquirit aeternam. 18. Itaque sicut in principio statim Verbum cum Deo Patre pia confes
Abbreviated transcription (Latin):
sẏnagogȩ. cȩteriq pͥncipes uideoꝵ: qͥ credita sibi eloqͥa dĩ. humo qͥli
sui corporis occupar̃ : delicusq carnis intenti: quasi in quandã exata¬
ti cordis foueã. foenuscęl este merser̃. Nos gͥ non intra latibulacas¬
nis absconditã teneamꝰ pecuniã. uel illã mnã in sudario reponams
sed tanq boni nũmularii . cũ sud ore quodã mentis & corporis.
aquo & parato sẽꝑ libremꝰ affectu: ut ꝓpe sit in ore tuo & in cordi
tuo uerbũ. hoc uerbũ dĩ est. p̃ciosũ calentũ qͦ redimeris: hec : pai¬
nia ꝑ mensas animarũ sepe cernenda. ut frequent᷑ agitando i
omẽm terrã bonoꝵ sonꝰ possit exire nũmorũ: ꝑ quã uita paream
aterna. Hȩc ÷ aut̃ uita at̾na quã largiris om̃ps pat̾: ut cogis¬
ip̃m: intellectꝰ impios ꝓnrĩs uirib confutemꝰ. Hoc enĩ loco magisin¬

Expanded text:
Synagogae, caeterique principes Judaeorum, qui credita sibi eloquia Dei humo quadam Synagogae, caeterique principes Judaeorum, qui credita sibi eloquia Dei humo quadam sui corporis occuparunt: deliciisque carnis intenti, quasi in quamdam exaltati cordis foveam fenus coeleste merserunt . 14. Nos igitur non intra latibula carnis absconditam Domini teneamus pecuniam, vel mnam illam in sudario reponamus : sed tamquam boni nummularii cum sudore quodam mentis et corporis aequo et parato semper libremus affectu; ut prope sit verbum in ore tuo et in corde tuo . 15. Hoc verbum Dei est, pretiosum est talentum, quo redimeris. Haec est pecunia per mensas animarum saepe cernenda; ut frequenter agitando in omnem terram bonorum sonus possit exire nummorum, per quem vita paretur aeterna. Haec est autem vita aeterna, quam largiris omnipotens Pater; ut cognosm, intellectus impios pro nostris viribus confutemus. 17. Hoc enim loco magis in
Abbreviated transcription (Latin):
urãrũ talenta pͣciosa uirtutũ. Habemꝰ enĩ chesaurũ inuasis
fictilib. Hlȩc st̃ talenta quȩ iubae dns spũalit̃ foenerari: aut
duo haera noui ce ueteris testamenti. quȩ spoliato illi a latroni¬
b samaritanꝰ ille euangłicꝰ. ad curanda uulnera dereliquit.
Neq eggo fr̃s ne uocer auarꝰ: aut idõ hȩc opto ut suꝑ multa consti
qđ accepi. Ea quȩ st̃ me maiora : meliorib cribuenda ũ exigo
Licet soleas dñe dicere. Holo aut̾ oe hiic nouissimo d are sicuit
& cibi. Accipiat potestatẽ supradecẽ ciuitates: qui meret᷑. Sit ille
talis qualie moyses: qͥ legis decẽ uerba conscripsit. Sit ille iesusnie
qͥ subegit qͥnq reges. & gabaonitas indeditionẽ accepit: ut eif̃pꝰ
sua ce uota sequerent᷑. Sit ille dauid: cui occurrer̃ psallentes n¬
cõmissũ sibi talentũ in terra qͣdã suȩ carnis abscondit. Sicut pͥnan

Expanded text:
vestrarum talenta pretiosa virtutum! Habemus enim thesaurum in vasis vestrarum talenta pretiosa virtutum! Habemus enim thesaurum in vasis fictilibus . Haec sunt talenta quae jubet Dominus spiritaliter fenerari: aut duo aera novi et veteris Testamenti, quae spoliato illi a latronibus Samaritanus ille Evangelicus ad curanda vulnera dereliquit . 11. Neque ego, fratres, voti avarus ideo haec opto, ut supra multa constitinveniar, quod accepi! Ea quae sunt me majora melioribus tribuenda, non exigo; licet soleas, Domine, dicere: Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi . Accipiat potestatem supra decem civitates, qui meretur . 12. Sit ille talis, qualis Moyses, qui Legis decem verba conscripsit . Sit ille Jesus Nave, qui subegit quinque reges, et Gabaonitas in deditionem accepit ; ut esset typus sua et vota sequerentur. Sit ille David, cui occurrerunt psallentes jcommissum sibi talentum in terra quadam suae carnis abscondit: sicut princeps
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cultura. dĩ edificatio. Beatꝰ itaq ille qͥ cales foenoris sui cernit
usuras. Beatꝰ & ille. qͥ fructꝰ sui oꝑis uituet᷑. Deatꝰ qͦq qͥ siꝑedifi¬
cat supra fundam̃tũ fidei aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos. Hos
nob̃ estis omĩa qͥ hȩc auditis aut legitis. Uos foeneratoris usurȩ.
uerbi usurȩ. ñ pecuniȩ. Nos agricolȩ redditꝰ. uos ed ificatoris aurũ
argentũ lapid esq pͣciosi. In ur̃is meritis sacerdotalis sũma laboris :
In ur̃is animis. fructꝰ epescopalis enitescit. In ur̃is ꝓfectib aurũ
dĩ refulget. mnultiplicat᷑ argentũ si eloqͥa diuina teneatis. Eloqͥa
enĩ dnĩ eloqͥa casta. angentũ igne examinatũ. ꝓbatũ terrę. purga¬
tũ septuplũ. Uos gͦ facietis foeneratorẽ diuitẽ. aggricolã fructuosũ:
uos peritũ ꝓbabitis architectũ. Non arrogant̃ dico: qͥa ñ tã mea
qͥnq talenta mͥ dedisti. ꝙ ecce alia qͥnq lucratꝰ sũ. & ostendere

Expanded text:
i cultura, Dei aedificatio . Beatus itaque ille qui tales fenoris sui cernit usuras: beatus et ille qui fructus sui operis intuetur: Beatus quoque qui superaedificat supra fundamentum fidei aurum, argentum, lapides pretiosos . 9. Vos nobis estis omnia, qui haec auditis aut legitis: vos feneratoris usurae; verbi usurae, non pecuniae: vos agricolae redditus: vos aedificatoris aurum, argentum, lapidesque pretiosi. In vestris meritis sacerdotalis summa laboris est, in vestris animis fructus episcopalis operis enitescit; in vestris profectibus aurum Domini refulget, multiplicatur argentum, si eloquia divina teneatis: Eloquia enim Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Vos ergo facietis foeneratorem divitem, agricolam fructuosum: vos peritum probabitis architectum. Non arroganter dico; quia non tam mea sum , et ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dixit. Quia splendor pat̾nȩ lucis : filiꝰ. coȩternꝰ ꝓpt᷑ uirtutis
eternitatẽ inseparabilis ꝓpt̃ claritudinis unitatẽ. Ergo si tẽporali.

Expanded text:
Filium dixit ; quia splendor paternae lucis est Filius: coaeternus, propter virtutis Filium dixit ; quia splendor paternae lucis est Filius: coaeternus, propter virtutis aeternitatem: inseparabilis, propter claritudinis u