comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ manere uult Siparatus ẽ.
pasci ado per ecclesia ipsius non
habere aliquid propriũi sed aut
e rogare pauperib: Aut in com¬
munẽ mittere maneat mecum ⁊
Qui hoc non uult. habeat liberta¬
tem sed uidecit utrũ habere
possit felicititis ae ternitutẽ :
Sufficiat baec nunc interim cari¬
tati ur̃ae : quod egero cum fra
quod omnes mihilibenter oboe¬
diant : Nec inuenturus sum ali¬
quos habere aliquid : nisi aliqua
necessitate religionis no noc cass¬
one cupiditutis :uod ergo ege¬
ro post epiphaniã carituti ur̃ae
indni uoluntate nuntiabo: et
quomodo litẽ finero interduos
fratres filios prerbiteri unua¬
riani : non uobis tacebõ Mul¬
talocutus sum : date ueniam
loquaci senectuti sed timidae in¬
firmiticti IEgosicut uidetis ꝑ
aetatem modo senui: ꝑ in fir¬
mitatem corporis. olimsũ se¬
nex NTamen sido placet quod
diximodo Ipsedat uires : Non
uos desero : orate prome: Vt
quantũ in estanima in hoc corpo¬

Expanded text:
mecum manere vult. Si paratus est mecum manere vult. Si paratus est pasci a Deo per ecclesiam ipsius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat, utrum habere possit felicitatis aeternitatem. Sufficiant haec nunc interim charitati vestrae: quod egero cum fratquod omnes mihi libenter obediant, nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero, post epiphaniam charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo. Et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim senex fui, tamen si Deo placet quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio : Et uirgo sacra est : nu¬
bere illi non licet eẽ in monas¬
terio non compellitur : Siautẽ
coepit esse in monasterio et de¬
seruit et tamen uirgo est : di¬
midia rut ⁊Sic et clericur: du¬
as res profersus ẽ : et sc̃tatem&
clericatum : Interim scĩ tatem ÷
Namdericatũ perpopulũ suum
đs in posuit ceruicib ipsius ⁊
magis onus est : quam honor
Sed quis sapiens et intellegit
haece Ergo professus ẽ sc̃ĩta¬
tẽ ꝓ fessus est communiter ui¬
uendi societatẽ : ꝓfessus ẽ quũ
bonum et quam iocundum
habitare fr̃s in unum ISiab
hoc ꝓposito ceciderit. et ex¬
tra manens clericus fuerit
dimidius et ipse cecidit ꝰ Quid
adme non eum iudico si fo¬
ris seruat sc̃itatem : dimidius ce¬
cidit Suntus habuerit simulatio¬
nem: totus cecidit : Nolo habeat
necessitatẽ si mulandiscio quo¬
modo homines ament clericatũ
Nemini eũ tollo nolenti mecum cõ¬
muniter uiuere: habet dm̃ qui

Expanded text:
nasterio, et virgo sacra est; nunasterio, et virgo sacra est; nubere illi non licet, esse in monasterio non compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est, dimidia ruit. Sic et clericus duas res professus est, et sanctitatem, et clericatum; interius sanctitatem. Nam clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius. Magis onus est, quam honor. Sed quis sapiens, et intelligit haec? Ergo professus est sanctitatem, professus est communiter vivendi societatem: professus est, quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Si ab hoc proposito ceciderit et extra manens clericus fuerit, dimidius et ipse cecidit. Quid ad me? non eum judico. Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit. Si intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat necessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum. Nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere: habet Deum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia eius: maneant ubi uolua
et ubi possunt non eis aufero
clericatũ : Nolo habere hypochri¬
tas : malũ est qui nesciat malũ
estcadere Aꝓpositos sed peius
ẽ simulare propositũ Ecce
dico : Audite qui societatẽ com¬
munis uitae lam sus ceptã quae
laudatur in apostolorũ actib:
deserit: Auoto suo cadit. Aꝓ
fessione scã cadit : Obseruet
iudicẽ seddm̃ : non me : Ego ei
non aufero clericatũ : quantũ
sit periculũ : Ante oculos eius
posin: Faciat quod uult Noui
enimiquia sialiquẽ hoc facien¬
tem degradare uoluero: ñ
eide erunt patronii non eide¬
erunt suffragatores et hic&
apud ep̃os quidicant quid mali
fecit: Non potest tecũ tolerare
nere Deꝓprio uiuere. Ideo ne
debet perdere dericatum
Egoscio quantũ malisit profi¬
teri sc̃m aliquid nec dmplere
Vouete inquit et reddite dño dõ
uro  Et melius ẽ non uouere
quam uouere et non reddere :
Virgo ẽ⁊ sinumquã fuit in mo¬

Expanded text:
Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo habere hypocritas. Malum est, quis nesciat? malum est, cadere a proposito: sed pejus est, simulare propositum. Ecce dico, audite: Qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudatur in apostolorum Actibus , deserit, a voto suo cadit, a professione sancta decidit. Observet judicem, sed Deum, non me: ergo ei non aufero clericatum; quantum sit periculum, ante oculos ejus posui, faciat quod vult. Novi enim, quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffragatores, et hic, et apud episcopos, qui dicant: Quid mali fecit? non potest tecum tolerare nere, de proprio vivere: ideone debet perdere clericatum? Ego scio, quantum mali sit, profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit, et reddite Domino Deo vestro : et, Melius est non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo et si nunquam fuerit in mo
Abbreviated transcription (Latin):
iure caeli Sane etiã hoc noue¬
rit caritas uestra dixisse me
fratribus meis qui mecũ ma¬
nent : ut quicumq habet ali¬
quidi aut uendat aut ero get
aut donet Aut commune illud
faciat: Ecclesiã habet ꝑ quã
nos dđs pascitꝰ et dedidilatio¬
nem usq ad epiphaniã prop¬
ter eos quiuel cum fratribus
suis nondiuis erunt: et dimise¬
runt quod habent apud fr̃s su¬
os uel nondũ de resua aliquid
degerunt quia expectabatur
aecas legitima: faciant inde
quod uolunt : Dũ tamen sint
pauperes mecu : simul expec¬
temus miseri cordiã dr: Siau¬
tem nolunt quiforte nolunt
certe egosum qui statuerã sicut
nostis nullũ ordinare clericũ
tusi qui mecũ uellet manere
Vt si uellet discedere a proposi¬
to recit illi tollerẽ clericatũ :
quia deserer& scãe societatis ꝓ¬
mis sũi coeptumq consortiũ : Ecce
inconspectudĩ et uro muto consi¬
lium : quiuolunt habere aliquid
ꝓpriũ. quib: non sufficit đs Et

Expanded text:
jure coeli. Sane etiam hoc novejure coeli. Sane etiam hoc noverit charitas vestra, dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut commune illud faciat. Ecclesiam habet, per quam nos Deus pascit. Et dedi dilationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus suis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego sum, qui statueram, sicut nostis, nullum ordinare clericum, nisi qui mecum vellet manere, ut si vellet discedere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, coeptumque consortium. Ecce in conspectu Dei et vestro, muto consilium. Qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et
Abbreviated transcription (Latin):
et reuocare ase mendicantis ma¬
num: Quo tidie tam multipe¬
tunt. tam multigemunt. tam mul¬
tinos in opes interpellant ut plu¬
res tristes relinquamus quia qđ
habemus ergo enthecã  prop¬
ternau fragiũ ergo. hoc uitan¬
do fecr nondonando : Nemo ibi
me laudet : sed nemo et uitupe¬
rec÷ plane quandodo naui filio
quod iratus patermoriens abstu¬
Pi Bene feci LAudent quiuolud:
parcant qui laudare nolunt :
Quid plurib fr̃s mei quicumq
uult ex hȩredato filio hȩredẽ
facere ecclesiam : quaerat
alterum qui suscipiat non
agustinum: Immodo propi¬
tio neminem inueniat quã
laudabile factum sc̃ĩ et ue¬
nerandi ep̃i aurelii cartha¬
giniensis quomodo impleuit om
nib: quisciunt or laudib:d qui¬
dã cum filios non haberet neq
sperare tressuas omnes retento
sibiusufructu donauit ecclesiae:
Nati sunt illi filii et red didit ep̃s
nec opinanti quae illidonaue¬
rat sIn potestate habebat ep̃s
non redderes sed iure forinon

Expanded text:
et revocare a se mendicantis maet revocare a se mendicantis manum. Quotidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant, ut plures tristes relinquamus, quia uthabemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo hoc vitandum feci, non donando. Nemo ibi me laudet, sed nemo et vituperet. Plane, quando donavi filio quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent, qui volunt: parcant, qui laudare nolunt. Quid pluribus, fratres mei? Quicunque vult, exhaeredato filio, haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo, Deo propitio, neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit os omnium qui sciunt laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes, retento sibi usufructu, donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quae illi donaverat. In potestate habebat episcopus non reddere: sed jure fori, non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inquibusdã rebus. lamuoluas
bonitatẽ meã uel commendati¬
onẽ famae meae in aliud uerte¬
re ut in alio modo merepr. e¬
hendant : quia oblationes de¬
uotorũ hominũ. nolo sus cipere
Considerent quã multa susceperĩ
quid opus ẽ. ea numerare  Ecce
unã dicq̃ filiq iubanihereditutẽ sus¬
cepi / Quare ᷑ quia sine filiis defunc¬
tus ẽ. Roni fatiidẽ fatihereditie¬
tem suscipere nolui ¶Non miseri¬
cordia sed timore : Nauiculariũ
nolui ẽẽ. ecclesiã xp̃e Multi sunt
quidẽ qui etiã denauibus ad qui¬
runt slamen una temptictiosieẽt
suret nauis & naufrageret
homines ad tormenta daturiera¬
mus ut desubmersione nauis secun¬
dum consuetudinẽ qua ereretur et
torque rentur aiudice qui essent
defluctib liberatis sed non cosdare¬
mus Uullo pacto enim hoc face¬
redeceret ecclesiã : Onus ergo
fiscede ꝑsolueret⁊ sedunde ꝑ sol¬
ueret ẽ Enthecũ nobis habere non
licet INon ẽ ep̃i seruare aurũ

Expanded text:
hoc in quibusdam rebus, jam volunt hoc in quibusdam rebus, jam volunt bonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus est. Bonifacii haereditatem suscipere nolui, non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecclesiam Christi. Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio si esset, si iret navis, et naufragaret, homines ad tormenta daturi eramus: ut de submersione navis secundum consuetudinem quaereretur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret, sed unde persolveret? enthecam nobis habere non licet. Non est episcopi servare aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
da emonium habet: Venit filius
hominis manducans et bibens
et dicunt. Ecce homo uorax pota¬
toruini et amicus publicano¬
rum: Quidergo facio inter illos
quipurant me repr ehendere
etdentes in me ducere: Sisusce¬
pero hȩreditates corum qui fi¬
lios suos irati ex heredant : Ite¬
rum quid sum facturus eis Quib
canto et nolunt saltare: quidi¬
cunt : Eccequare nemodonat
ecclesiae hrpponiensi aliquid
ecce quare non eam faciunt.
quimoriuntur hȩredem. Quia
ep̃s augustinus debonitite
sua Laudando enimmorden
labiis mulcent & dentẽ figui
Donat totum non suscipit ⁊
plane sus cipiõ profiteor me
suscipere oblationes bonas : oblu¬
tiones scãs NSiquis a utẽ irascitur
infilio suo et moriens ex hȩredat
eum. siui ueret non eum placa¬
rem Non eifiliũ reconciliare de¬
berem : Quomodo ergo cum filio
suo uolo ut habeat pacẽ : cuius ap¬
petohȩre ditictẽ Sed plane si
faciat quod sepe ortatus sum :
unũ filiũ habet Putet xp̃malte¬

Expanded text:
Daemonium habet. Venit filius Daemonium habet. Venit filius hominis manducans et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, potator vini, et amicus publicanorum . Quid ergo facio inter illos, qui parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bonas, oblationes sanctas. Si quis autem irascitur in filio suo, et moriens exhaeredat eum; si viveret, non eum placarem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet? putet Christum alte
Abbreviated transcription (Latin):
suos inqua laboro Puella di¬
ct meum est: Nostis quia hoc
dicebat semper patermeus Pu¬
erdicit Credatur patrimeo
quia moriens menori non pocuit
Et ista contentio quale malũ
est sedsipueri ipsi seruidi sunt
litem hac intor illos cito finimus
Audio illos ut pater et for¬
temelius quam pateripsorũ
Videbo quid sit inre sicut dñs
uoluent cumpaucis fratrib
fidelib: honoratis dopropi¬
tio denumero uestro idẽ de
plebeista: Audio inter illos
causam : & sicut dñs donaue¬
rit finio  Tamen rogo uos ne¬
mome reprehendãt : quia
eius heredititẽ nolo suscipi¬
at ecclesia Primo Quia fac¬
tum illius detestor. Deinde
quia institutum meũ est : Multi
laudant quod dicturus sum sed
aliqui et repraehendunt Vtris¬
que facere f tir ualde diffi¬
cile est: Audistis modo cum e¬
uangelium legeretur : Canta¬
uimus uobis & non saltustis ⁊
planximus et non luxistis :Ve¬
nt iohannes baptista non man¬
ducans neq bibens : et dicunt.

Expanded text:
suos, in qua laboro. Puella disuos, in qua laboro. Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? Sed si pueri ipsi servi Dei sunt, litem hanc inter illos cito finimus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus honoratis, Deo propitio, de numero vestro, id est, de plebe ista, audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem nolo suscipiat Ecclesia. Primo, quia factum illius detestor. Deinde, quia institutum meum est. Multi laudant quod dicturus sum, sed aliqui et reprehendunt: utrisque facere satis valde difficile est. Audistis modo cum Evangelium legeretur: Cantavimus vobis, et non saltastis: planximus, et non luxistis. Venit Joannes Baptista non manducans neque bibens, et dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
rtudinis fructũ  Ego illumdo
qua erebã societatẽ professus
erat: b anc teneret hanc ex hibe¬
ret : Vihil habebat testamentũ
non faceret: habebat aliquid
non se nostrum sotiũ quasidi
pauperẽ fingeret Magnus mibi
inde dolor est frr / Dico carita¬
tiur̃ ac propterhunc dolorem:
statui hereditatẽ ipsa in ecele¬
sia non suscipere Filiorũ losi¬
us sit quod reliquit᷑ ipsi inde fa¬
ciant quod uoluerint N idetur
enim mihi quia si eum sus cepero
in isto facto quod mihidis pli¬
c& et quod doleo : eius particeps
ero: hoc uolui non latere cari¬
tatem uestram: filia ipsius in
monasterio feminarum est :¬
filius ipsius in monasterio ui¬
rorum estꝰ Ambos ex hȩredaut¬
Illam cum laude istum cum elo¬
gio id est cum uituperatione
Commendauit autẽ ecclesia
ut n on accipi ant ipsas
portiunculas quae pertinea
adexhere datos nisicũ adle¬
gitimam aetatem peruenerind
hoc eis reseruat ecclesia : De¬
inde litem dimisit inter filios

Expanded text:
ritudinis fructum. Ego illum Deo ritudinis fructum. Ego illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet. Nihil habebat? testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium, quasi Dei pauperem fingeret. Magnus mihi inde dolor est, fratres. Dico charitati vestrae: propter hunc dolorem statui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit. Ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi, quia si eam suscepero, in isto facto, quod mihi displicet, et quod doleo, ejus particeps ero. Hoc volui non latere charitatem vestram. Filia ipsius in monasterio et feminarum, et filius ipsius in monasterio virorum est: ambos exhaeredavillam cum laude, istum cum elogio, id est, cum vituperatione. Commendavi autem Ecclesiae, ut non accipiant ipsas portiunculas, quae pertinent ad exhaeredatos, nisi cum ad legitimam aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios
Abbreviated transcription (Latin):
dicer& essefiliae sua e filia ip¬
siue dõ propitio in monas terio
feminarum & bonȩ spei est :
Gubernet illam dñs : ut imple¬
aT quod de illa speramus :
In illius miseri cordia nonei:
meritis ⁊ & quia in fraannos
erat & desua pecunia. nihilfa
facere poterat. quamuis
enim uideremus fulgorem ꝓ¬
fessionis: tamen librtumti¬
me bamus a&atis ⁊ faccum
est: ut ipsumar gentum qua¬
si puelle seruar&ur  ut cũ
ad legitimos annos uenirit
facer&. inde quod uir ginem
xp̃i decer&: Quando op¬
time facere possit  dum haec
expectantur coepit ille mor¬
ti propin quare : quaediutã¬
quam de suo iurans quia ip¬
sius erat Nonfiliae testa¬
mentum fecr
Testamentum inquam fecit pres¬
biter sotius noster nobis cum ma¬
mens deecclesia uiuens commu¬
nem uitam profitens: Testamen¬
tum fecit heredes instituitꝰ Odo¬
lor illius societatis ofructus na¬
tus non de arbore quam planta¬
uit dñs.: sed ecclesiã scripsit hȩredẽ :
Volo munera ista non amo ama¬

Expanded text:
diceret esse filiae suae. Filia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est: gubernet illam Dominus, ut impleat quod de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil facere poterat: quamvis enim videremus fulgorem professionis, tamen lubricum timebamus aetatis: factum est ut ipsum argentum quasi puellae servaretur, ut cum ad legitimos annos veniret, faceret inde quod virginem Christi deceret, quando optime jam facere posset. Dum haec exspectantur, coepit ille morti propinquare. Qui diu tanquam de suo vivens, quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit. Testamentum, inquam, fecit presbyter socius noster, nobiscum manens, de Ecclesia vivens, communem vitam profitens. Testamentum fecit, haeredes instituit. O dolor illius societatis, o fructus natus non de arbore quam plantavit Dominus! Sed Ecclesiam scripsit haeredem. Nolo munera ista, non amo ama
Abbreviated transcription (Latin):
tam aeternam insemanentem
Iacobus catem apostolus ait ⁊
Quicum que uoluerit amicus ee
s acculihuius Inimicus di consti¬
tuitur ⁊multa quidem &ip¬
pumera legidi& proph&ica et
euangelica: at quea postolica
poterant proferri documentã quib
ixfactigabiliter atq in excusibi¬
liter deuotio famulcri deb&xp̃iana ⁊
sed ꝓptereos quossupra memorauimus
haec pauca breuiter adnumerare
studuimus qui insipienter asserunt
solos monachos artam sestari
debereuiam : Cumutiq dñs ar¬
tam & angustiam uiamdicat eẽ
quae ducit aduitam. & nemo
nis peream inuitam ingredipos¬
sit aeternam ⁊ U on solum
igitur monachis & dericis : ue¬
rum &iam omnibus quixpiano
censentur uocabulo perhanc
artum & angustam intrandum
est uiam  Quidergo cosdiur quã
id quod praccipitur. Diligite
in imicos uestros. & noliteresis

Expanded text:
tam aeternam in se manentem tam aeternam in se manentem . Jacobus autem apostolus ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur Multa quidem et innumera legalia prophetica, et evangelica, atque apostolica poterant proferri documenta, quibus infatigabiliter atque inexcusabiliter devotio famulari debet Christiana: sed propter eos quos supra memoravimus, haec pauca breviter annumerare studuimus, qui insipienter asserunt solos monachos arctam sectari debere viam, cum utique Dominus arctam et angustam viam dicat esse quae ducit ad vitam, et nemo nisi per eam in vitam ingredi possit aeternam. Non solum igitur monachis et clericis, verum etiam omnibus qui Christiano censentur vocabulo, per hanc arctam et angustam intrandum est viam. Quid ergo arctius, quam id quod praecipitur. Diligite inimicos vestros, et, nolite resis
Abbreviated transcription (Latin):
uobis sicutdec&sc̃os: Aut tur¬
ptudo cactstultiloquium ⁊ aut
scurilita : Itemidem: Ans
scitis quia iniqui regnum di nenpos¬
si debunt Nolieerrare osnon
inridetur: ouia ne que fornicari
peque idolis seruientes. Neque
ud ulteri peq molles. nequemas¬
culorum concubitores. pequefures
neque ciuarii neque ebriosi. neque
madedicii nequera paces: regnum
di possidebunt  Itemidem ⁊
dem ⁊ Imitatores meiestote
sicut &egoxp̃i I Itemidem ⁊
Pacem sequimini cumomnibus &
sc̃imoniam : sine qua pemouidebit
dm : Itemidem : adtimotheum ⁊⁊
Discedat inquit omnis ab iniquita¬
te : qui nominat nomen dñi⁊ A
postolus quoq iohannesait ⁊ No¬
lite diligere mundum: neque
ea quae lꝓmundo sunt ⁊ Quiasi
quis diligit mundum : pon est cari¬
tus patris in eo: Itemidem : Qui
dicit se in xp̃o manere : deb&¬
quomodo illeambulauit & ipse
ambulcre ⁊ Itemipse : Omnis qui
oditfratrem suum: homicidacest q
Qomnis homicida: non hab& ui¬

Expanded text:
vobis, sicut decet sanctos, aut turvobis, sicut decet sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas . Item idem: An nescitis quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Nolite errare, Deus non irridetur: quia neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Item idem: O Dei . Item idem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Item idem: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Dominum . Item idem ad Timotheum: Discedat, inquit, omnis ab iniquitate, qui nominat nomen Domini . Apostolus quoque Joannes ait: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Item idem: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Item ipse: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est: et omnis homicida non habet vi
Abbreviated transcription (Latin):
post pauca ⁊ diliger pximum
tuum si cutte ipsum : Itemidem ÷
Patientes estote a domneri pequis
tamini ipinuiem et i nomner:
nia cuitem probate. quod bo¬
numest tenete ab omnis peciemala
altineteuos Itemdemq cmor¬
ficate membra uestra: quae sum
super terram ⁊ fornicationem:
sumunditi a no libidinem encupiscentia
melam: & auaritiam  Itemidem :
unc autem deponite & uosiram It¬
dignationem malitiam: blasphe¬
miam E & turpis sermo deoreues¬
tro nom procedii  Itemipse Iudunte
uos uistera misericordie ÷ benigni¬
iitem humlititem : modestiam
putientiam subocstantes inuicem :¬
temidem÷ Noliementiri inuicemo
temidems si consurrȩxistis cumxpo
quaesursum sunt quacerite  Item
idem  ẽstoteinuicem benigni mi¬
sericorder donantes inuicemꝰ sicut
& dr in xp̃o donaunt uobis  Item
idem ÷ omnis a maritudo & ira
& indignatio & damor &blus¬
phemia tollatur a uobis: cum
om̃ni malitia⁊ Itemidem
ornicatio & omni lnmnund te
aut auaritia: uec nominetur in

Expanded text:
stauratur: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Item idem: Patientes estote ad omnes, videte tamini invicem et in omnes. nia autem probate, quod bonum est tenete, ab omni specie mala abstinete vos . Item idem: Morificate membra vestra, quae sunt super terram: fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam . Item idem: Nunc autem deponite et vos iram, indignationem, malitiam, blasphemiam, et turpis sermo de ore vestro non procedat. Item idem: Induite vos viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam, patientiam, supportantes invicem. Item idem: Nolite mentiri invicem. Item idem: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite Item idem: Estote invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis . Item idem: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis, cum omni malitia . Item idem: Fornicatio, et omnis immunditia, aut avaritia, nec nominetur in
Abbreviated transcription (Latin):
crario operantur. quae desacra
Quinisi hoc de contemtoribus facul¬
tatũ suarum uellst intellegi nũ quã
secutus adiunger& ita & ds̃ ordina¬
uit his qui euangelium adnuntiant
de euangelio uiuere: de euange lio
uolunt qui nechabent nec habe¬
realiquid concupiscunt : Non suo¬
rums cõmuniũ posses soros: quid
est aliud de euangelio uiuerenisi
lubor antem inde ubiluborat neces¬
saria uitae ꝑcipere A posto lusta¬
m̃ qͥsic euangeliũ p̃dicaũ ut nec de
euangło uiuer& si necessa ria sibi
suis manib: ministrar& deseconsi¬
denter eloquitur : Ego aut nullo
horũ usussum : & quare hoc dixerit:
secutus aperuit. dicens : Expedit
mihimori magis. quũ ut gloriam me¬
ã quis euacu& ⁊ E uacuari dicit glo¬
riũ suã siab eis quibus p̃dicabat
uoluiss& accipere. uit aetem poralis
expensã : Noleba quippe in p̃sen¬
ti luboris sui fructum sed infutu¬
ro recipere ⁊ siergo illequini hil
habebat noluit deeuangelio ubi
luborabat sed suis manibus ui¬

Expanded text:
crario operantur quae de sacraicipant. Qui, nisi hoc de contemtoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam secutus adjungeret: Ita et Deus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere . De Evangelio volunt, qui nec habent, nec habere aliquid concupiscunt; non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde ubi laborat necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, secutus aperuit dicens: Expedit mihi magis mori quam ut gloriam meam quis evacuet . Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis quibus praedicabat voluisset accipere vitae corporalis expensam; nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio ubi laborabat, sed suis manibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
se.ẽ igitur ut qui ad officiũ
praedicatione excubant a sacrȩ
lectionis studio non recedant:
Adhoc namq es se incirculis
arcae semper iubentur utcũpor¬
tari arcam opostunitas exigit
de intromittendis uetibus por¬
tandi tarditas nulla gener&ur ⁊
Quia ui lelic& cunis piritalealiquid
a subditis pastor inquiritur:
Ignominiosum ualde ẽ situnc¬

Expanded text:
t qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant: ad hoc namque vectes esse in circulis arcae semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur: quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis pastor inquiritur, ignominiosum valde es
Abbreviated transcription (Latin):
Quiq &iamadprimũ diuinitatis
indicium fidelis enituit pro
ceuereistahelita in quodolus
non est : Deniq isti oblatio¬
nes intemplo dñi suscipiunt
populis : Istio boediunt offi¬
cus leuitarum. Isti quoque
uusu corporis & sanguinis xp̃i
diu conib udaltaria dñ offe¬
runt: De quibus quidem
plucuit patrib ut quisa crec

Expanded text:
Quique etiam ad primum divinitatis Quique etiam ad primum divinitatis indicium fidelis enituit, proce vere Israelita, in quo dolus non est . Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis. Isti obediunt officiis levitarum. Isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria Domini offerunt . De quibus quidem placuit patribus, ut quia sac
Abbreviated transcription (Latin):
Exor cistas enimmemorat apos¬
tolus cum dicit: Numquid
omnes donationes habent
sunationum: Hienim cum
ordinuntur. sicut uit cu¬
non raccipiunedemanu ep̃i
libellum in quoscripti sunt ex¬
orcismi succipientes potestatẽ
inponendimanus superiner¬
guminos siue caticuminos:¬
Iccoliti grece : latine cerofe¬
ncrudicuntur ade postandis
cereis quando legendum est
cuangelium aut sa crificium of¬
ferendum : Tunc enim uccen¬
duntur luminuria ab eis et
depostantur. non adeffugan¬
das tenebras dumsol eo tempo¬
rerutil& sed adsignumlue¬
tiaue demonstrandumut sub
a poluminis corporalis illu
quae in luminat omnem ho¬
minemuenientẽ in mundum
TIMESIDORIDESVSDIACONIS
ubdiu coniquiapud grecorrp¬
podia coniuocitantur nes¬
drainueniuntur : Appellan¬
tur quaibinati᷑ nei idẽ in hu¬
milrtate dñõseruientes : Ex sun¬
eorumor dine fuit illenatha¬
nael qui in euangelio iohannis
diuina proditione commoni¬
tus saluatorẽmeruit confiteri:

Expanded text:
Exorcistas enim memorat AposExorcistas enim memorat Apostolus, cum dicit: Nunquid omnes donationes habent sanationum ? Hi enim cum ordinantur, sicut ait canon , accipiunt de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt exorcismi, accipientes potestatem imponendi manus super energumenos, sive catechumenosAcolythi Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa quae inluminat omnem hominem venientem in hunc mIsidori de subdiaconis. Subdiaconi, qui apud Graecos hypodiaconi vocantur, in Esdra inveniuntur, appellanturque ibi Nathinaei, id est, in humilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fuit ille Nathanael, qui in evangelio Joannis divina proditione commonitus, Salvatorem meruit confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
posterius sunt abes dra disper¬
tita Inuenimus eos quos es dra
nuncesse ex orcistasin ecclesia
di ⁊ Fuerunt enim subesdra
uctores templi seruorum
salo monisfilii : quiactumtẽ¬
plitotius subcuram suam hu¬
berent uut sa cris oblationib
deseruirent : Et cum fuissent
exordine & ministerio tem¬
plilonge fuerunt ab officio
ultarisdi: qui anecpsalmistis
nec osticrus nec sacrorum ser¬
uisut tingetelicebat ud mu¬
nera altaris nisi tantum mo¬
doleuitis : Quidergo ẽ ñul¬
lũmaliam curam habebant
templiaut delapsa ꝑeosdem
ustores deches auris dominicis
reficerentur atq excoleren¬
tur: Ergo astor estemphiex¬
orcistaesunt in populodis Quo¬
modo enim actor prudens &
bonusscit quid sit dominisui
census & omnis substantiue
modus & redigitapudse toti¬
us possessionis instrumenta
originalia sic & exor cisture¬
digit in suadiligentia totius reg¬
ni dñi secreta ut memoriae man¬
d& descripturarum sacramen¬
secundum a postoli praeconiũ :

Expanded text:
posterius sunt ab Esdra disperposterius sunt ab Esdra dispertita. Et invenimus eos quos scilicenunc esse exorcistas in ecclesia Dei. Fuerunt enim sub Esdra actores templi, servorum Salomonis filii, qui actum templi totius sub cura sua haberent, ac aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine et ministerio templi, longe fuerunt officio ab officio altaris Dei: quia nec psalmistis, nec ostiariis, nec sacrorum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quid ergo est? Nullam aliam curam habebant templi, aut delapsa, per eosdem actores de thesauris Dominicis reficerentur atque excolerentur. Ergo actores templi, exorcistae sunt in populo Dei. Quomodo enim actor prudens et bonus scit quis sit domini sui census et omnis substantiae modus, et redigit apud se totius possessionis instrumenta originaria: sic et exorcista redigit in suam diligentiam totius regni Domini secreta, ut memoriae mandet de scripturarum sacramensecundum Apostoli praeconium.
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ quo propri: singulu
conuenienterq pronuntien¬
tur : Pii terea & uccentuũ
uimopost& lectoremscire
ut nouerit inquasyllubauox
protendatur pronuntiantis ⁊
Plerumq enimimperiti lec¬
tores in uerborum accentib
errants & solent inriderenos
periti. hiqui uidentur habe¬
renotitiamid&rahentes &iu¬
rantes penitus nescire quod
dicimus : Porro uox letoris.
simplexerit & clura adomne
pnuntictionis genus ac como¬
& subrusticum effugiens sonũ ÷
Non humilisie cadeo sublimis
non frcstaliel tener amnihilq
femineum sonansne quecũ mo¬
tucorporis sed tantum cũ gra¬
uitatis specie Auribus
enim & corde consulere deb&
lector non oculis: nepotius
exseipso ex pesta toresina¬
gis quã cuiditores faciat Ale¬
tus opinio ẽ. lectores pronunti¬
undicausa. praecipuãcuram
uocis habuis seditex aui
intumultu n possit : Vnde &
dudum lectores praecones
uel proclamutores uocabantur
ficia quae in templos alomo¬
nis erant disposita. quaeque

Expanded text:
ingenium, quo proprie singula ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noveprotendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent irridere nos imperitiae hi qui videntur habere notitiam, detrahentes et jurantes penitus nos nescire quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit, clara, ad omne pronuntiationis genus accommoet subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta vel tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis, ne potius ex seipso eos spectatores magis, quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possent. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatores vocabantur. ficia quae in templo Salomonis erant disposita; quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
plebe traedit eis codicẽ apicũ di¬
uinorum ad di uerbũ ad nuntian¬
hitur gradum i steerie do ferina
& libris inbutus. sensuum que
acuerborum scientia ornatus.
Itccut distinctionibus sententia¬
rũ intellegat ubi fin turiunc¬
tura ubicdhuc pendeatoratio.
ubisententia extremaclauda¬
tur ⁊ Sicq expeditus uim ꝓ¬
nuntictionis tenebit: ut ad in¬
tellestum omniummentes sen¬
sũq promoueat. discernendo
genera pnuntiationũ atq ex¬
crimentosententiarũ
tis modo ex hostantis siue his
simila secundum genuspro¬
priae ꝓnuntiationis inquoma
tisilla ambigosententiarum
adhibenda cognitio ẽ: Mul¬
tuenim inscripturis sunt quȩ
nisi ꝓpriomodo pronuntien¬
tur In contrariam recedunt
sententiam: sicuti ẽ : Quisac¬
cusuuit aduersus elestosđi dĩ
qui iustificat: Quodq si confir¬
matiue non seruato genere
ꝓnuntiationis suae dicatur
mugna ꝑ uersita soritur: sic
ergo pronuntiandum ẽ cc
ergo in tantis reb: scientiue

Expanded text:
plebe tradit eis Codicem apicum diplebe tradit eis Codicem apicum divinorum ad Dei verbum annuntianhitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus, ita ut in distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendet oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensusque promoveat, discernendo genera pronuntiationum, atque exprimendo sententiarum tis, modo exhortantis, sive his similia secundum genera propriae pronuntiatigis illa ambigua sententiarum adhibenda cognitio est. Multa enim in Scripturis sunt, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt sententiam, sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat ? Quodque si confirmative non servato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, acesse est ergo in tantis rebus scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ticumuelamentum & hanc
euungebii reuelationem
dequudicit upostolus. cũ tran s uii¬
sieri s adx pm̃aufer&urue
lumen: Quoduueẽ significa¬
batuela menint᷑ positũ int̃faci¬
ommorsi & uspestũ populiusrł
hoc significubat illis temporib
upostolus comam prouelam̃¬
toes sedicit: Proinde iam non
oport& utuelentur crinib: ca¬
pita eorum quid ño consecnantur
sed tantum ut reuelentur
Quia qđd erit occultũ in sacramen¬
to proph&iue in euangelio
decluratum est
Ostiaru sunt qui inue teritesta¬
mento ianitores templuo¬
cabantur qui praeerant postis
discernentes eostantũ in ecclesia
qui sunt si deles recipiunt: In¬
tncreeni templum: nisi ꝑ hos ñ
possumus. Habentenim potes¬
tatẽ tam bonos recipiendi
tiuma proph&is accepitꝰ sunt
igitur lectores : qui uerbumdi
praedicant. Quibus dicitur.
clumanecesses quasi tuba
exultauocemtuam: Isti quip¬
pedũor dinantur primũ deeo¬
rum conuersictione ep̃s uerbũ
facitadpopulũ : De indecorĩ

Expanded text:
ticum velamentum, et hanc ticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de qua dicit Apostolus: Cum transieris ad en . Quod autem significabat velamen interpositum inter faciem Mosis et aspectum populi Israel, hoc significabat illis temporibus Apostolus comam pro velamento esse dicit . Proinde jam non oportet ut velentur crinibus capita eorum qui Domino consecrantur, sed tantum ut revelentur: quia quod erat occultum in sacramento prophetiae, jam in Evangelio declaratum est.Ostiarii sunt, qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur, qui praeerant portis discernentes, eos tantum in ecclesia qui sunt fideles recipiunt. Intrare enim templum nisi per hos non possumus. Habent enim potestatem tam bonos recipiendi tium a prophetis. Suigitur lectores qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe, dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum. Deinde coram
Abbreviated transcription (Latin):
mus : Ex poliuntes nos ux¬
taa postolum ueterem hõ¬
minem cumactibus suis & in
duentes nouum quire noua¬
tur inagnitionedi : Quã re¬
nouationẽ inmente o post&
fieri sed in capite de monstrr¬
ri ubupsa mens noscitur habi¬
tare: Quoduerodetonsocapi¬
te superius inferius ci culi
coronare linquitur sacerdot¬
umregnumq: ecclesi ae in eis
existimo figurari : Thiara
enimapudũ& crestonstitueba¬
tur in capite s acerdotũ : Haec
exbrsso confecto rotundaerat
quasi spheramelia. Et hoc signifi.¬
icatur in paste capitis tonsa
Coronuuutem latitudo aurei¬
est circuli: quueregum cupita
cingit ⁊ Vtrumq itaq signum
exprimitur in capite clerico¬
rum ut implectur &ium cor¬
poris quudam similitudine
quod scriptum ẽ p&ro apos¬
toloperdocente Vos estis
genus clestum regule sucer¬
dotium uueritur autem
quursicut apudantiquos nato¬
reos non unte coma nutritur
& sic tonditur : Sed qui hȩc
exquirunt aduertunt
quid sit interillud prophe¬

Expanded text:
mus, exspoliantes nos, juxmus, exspoliantes nos, juxta Apostolum, veterem hominem cum actibus suis , et induentes novum, qui renovatur in agnitione Dei . Quam renovationem in mente oportet fieri, sed in capite demonstrari, ubi ipsa mens noscitur habitare. Quod vero detonso capite superius, inferius circuli corona relinquitur, sacerdotium regnumque ecclesiae in eis existimo figurari. Tiara enim apud veteres constituebatur in capite sacerdotum. Haec ex bysso confecta confecto rotunda erat, quasi sphaera media, et hoc significatur in parte capiti capitis tonsa. Coronest circuli, quae regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam quadam corporis similitudine, quod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Quaeritur autem cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt, advertant quid sit inter illud prophe
Abbreviated transcription (Latin):
onsurae eclesiusticacusus
anator cisnisi fallor ex or¬
tus ẽs Quiprius crine serua¬
to. denuo postuit aema gnae
continenticm de uotione
conpleta caput radebant :¬
& capillos inignes crificu
ponere iubebantur scilic&
ut perfectionem de uotionis
suue. dño consecrarent: Hu¬
ius ergo exempliusus ab apos¬
tolis introductus ẽ : Vt hi
quidiuinis cultibus mancipa¬
quippe & etechied prophe¬
tae iubetur Dicento d ño:
Tufili hominis: sume tibi gla¬
diumacutum. & duces per
caput tuum & barbam &li¬
delic& quic&ipse sacerdo¬
tuligenere dõ in ministe¬
rium scĩficationis de seruiebat:
Hoc& nator eosillos prisullã
&aquilam inactibus aposto¬
lorum prim fecisse logi¬
mus Paulum quoq apostolũ
& quosdam discipulorum
Estuuteminclericis tonsura
signum quoddam quod in cor¬
porefiguratur sed inanimo
ugitur: scilic& hoc signo
in religi oneuitia resecentur:
& criminibus carnis nostrȩ
quasicrinibus exuamur
Atq inde in nouatis sensibus
ut comis rudibus enites ca¬

Expanded text:
onsurae ecclesiasticae usus a Nazaraeis, nisi fallor, exortus est: qui prius crine servato, denuo post vitae magnae continentiam, devotione completa caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Horum ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qui divinis cultilius mancipaquippe et Ezechieli prophetae jubetur, dicente Domino: Tu Fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum et barbam . Videlicet quia et ipse sacerdotali genere Deo in ministerium sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos, Priscillam et Aquilam, in Actibus apostolorum primum fecisse legimus: Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Est autem in clericis tonsura signum quoddam, quod in corpore figuratur, sed in animo agitur, scilicet, ut hoc signo in religione vitia resecentur, et criminibus carnis nostrae, quasi crinibus exuamur, atque inde innovatis sensibus ut comis rudibus enitesca
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatibus meis : Ego enim
didici inquibus sum sufficiens
eẽ ÷ scio & abundari noui
& penuriampati : Omnia pos¬
sum in eo quime confortat
Uerum tamenuos benefecistis
usibus mitteremeis ⁊ sed ut
ostender&. in eo quod illibene¬
fecerunt quidipsequaereret.
neinterillos ess& quiseipsos
pascunt nonoues : non tamsuae
gaud& subuentum eẽ necessi¬
tati. quamillorũ gratulatur
fecunditati : quiꝰergoi biquae¬
rebat: Nonquia quaero
inquit datum. sed requiro
fructum. Non utego inquit
explear. sed neuos in anes
remaneatis. Quiergonor pos¬
sunt facere quod paulus ut
manibus suis se transiguñ
accipiunt delacte ouium
sustentent suum neces situtẽ
sed non neglegant ouium
in firmitatem : Non hoc ibi
quaerant tumquũ cõmodũ
suum. ut ex necessitate penuria
suae uideantur adnuntiare
euungelium: sed hominibus
in luminandis parent lucemuer¬
biueritatis : Suntenim tam¬
quum iucernae sicut dictũ ẽ
Sint lumbi ur̃i accincti & lucer¬

Expanded text:
necessitatibus meis: ego enim necessitatibus meis: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucer
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic dnm dis posuisse: ut qui
euangelium adnuntiuanti de
euangelio uiuant : &dicit
alios coapostolos suos. usos
fuis sehac potestate nonusur¬
pata E sed data : Plus ille
fecit : ut nec quod debebatur
acciperet : Ips eergo donauit
Fortassis enim ipsum significa¬
bat : qui lȩ grumcum ad ducer&
ad stabulum dixit ⁊ Siquid
amplius ero gaueris : in redeun¬
do reddamtibi : De his ergo
quinon indigent lacte gregis.
quid plura dicamus: Miseri¬
cordiores sunt: uel potius ipsius
misericordiae officium largius
inpendunt : Possunt: & quod
pos sunt faciunt : Laudentur
hindo damnentur illi .: Nam
& ips ea postolus datum non quae¬
rebat: Fructuosas tumen
oues suas ẽẽ cupiebat : nonste¬
riles. si ne lactis ubestate : Itaq
cum ess& quodam tempore
inmagna indigentia. uinctus
inconfessione ueritatis mis¬
sum &illia fratribus. undene¬
cessitati & in digentiae eius mi¬
nistraretur ⁊ Respondita ut̃
illis. gratias agens & dicit
Bene fecistis communicare

Expanded text:
et sic Dominum disposuisse, ut qui et sic Dominum disposuisse, ut qui evangelium annuntiant, de evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac potestate, non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur, acciperet. Ipse ergo donavit fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt: possunt enim, et quod possunt faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis communicantes
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce lac consumitis & lanis uos
tegitis & quod cras sumẽ in ter¬
ficitis : &oues meas non pascitis :
Quod infirmatum ẽ non confor¬
tastis : & quod egrotat noncor¬
roborastis: & quod tribula¬
tumẽ non conligastis : & quod
errabat non reuocastis & quod
perut non requisistis & quod
foste fuit confregistis. & dis¬
persaesunt oues meae eo quod
nonsit pastor ⁊ Dicitur ad
pastores pascentes seipsos.
Nonoues: Quid diligant
quidneglegant ⁊
Qui dergo diliguNł lacconsu¬
mitis: Propter quod & apos¬
lusdicit : Quis plantat uineam
& defructu eius non sumit
Quis pascit gregem & delactegregis
non percipit. Inuenimus ergo
ẽẽ lac gregis: quicquid a plebe
distribuitur praepositis.
adeo sustentandũ uic tum tem¬
poralem: Indeenim lo queba¬
tur a postolus cum haec dicer&
quae commemoraui ⁊ Eqͣuidẽ
a postolus quam quamelege¬
rit manibus suis transigi. &
nec ipsum lac quaerere ab oui¬
bus tamen lactis percipien¬
dipotestatem habere sedixit

Expanded text:
Ecce lac consuntitis, et lanis vos Ecce lac consuntitis, et lanis vos tegitis, et quod crassum est interficitis, et oves meas non pascitis. Quod infirmum est, non confortastis, et quod aegrotat, non corroborastis: et quod contribulatum est, non colligastis: et quod errabat, non revocastis: et quod periit, non requisistis: et quod forte fuit, confregistis: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor . Dicitur ad pastores pascentes seipsos, non oves, quid diligant, quid negligant. Quid ergo diligunt? Lac consumitis. Propter quod et Apostolus dicit: Quis plantat vineam, et de fructu ejus non sumit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit ? Invenimus ergo lac esse gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. Inde enim loquebatur Apostolus, cum haec diceret quae commemoravi. Et quidem apostolus, quanquam elegerit manibus suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit,