comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
condicionem in hoc seruat originis sue. Illiꝰ
aũ et̾ne lucis substantia que semꝑ fuit. quia
in substantiuũ in se nichil habuit. in substan¬
tiuum ex se splendorem ꝓferre ñ potuit. s ido
recte unicus d̾r filiꝰ. Unicus enim eo solus est.
q̃ natus sit. nec cõꝑationem aliquam potest
habere. qd̾ unicũ ẽ. nec similitudinẽ substantie¬

Expanded text:
conditionem in hoc servat originis suae: cur illius aeternae lucis substantia, quae semper fuit, quia insubstantivum in se nihil habuit, substantivum ex se splendorem proferre non potuit? Et ideo recte unicus dicitur Filius. Unicus enim et solus est, qui ita natus est, nec comparationem aliquam potest habere, quod unicum est: nec similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
dicat cũ dicit de eo. Delens qd̾ aduersũ nos
erat cẏrographũ. uaffigens illud cruci sue.
traduxit pͥncipatꝰ ⁊ potestates tͥhamphas eos
in semetipso. Rectores gͦ illi quos humano
generi p̾fecerat. in tirannidis ꝯtumatiam
uersi inpugnare ꝯmissos sͥ homines agg̾ssi
sunt. ⁊ peccati p̾liis debellare. sic̃ iezechies
ꝓpħa misticis designat eloquiis. cũ dicit.
In illa die ꝓcedent angeli festinantes ext̾mi¬
nare ethiopiam. Erit q int̾ eos ꝑt᷑batio in

Expanded text:
dicat, cum dicit de eo: Delens quod adversus nos dicat, cum dicit de eo: Delens quod adversus nos erat chirographum, et affigens illud cruci suae, traduxit principatus et potestates, triumphans eos in semetipso . Rectores ergo illi, quos humano generi praefecerat Deus, in tyrannidis contumaciam versi, impugnare commissos sibi homines aggressi sunt, et peccati praeliis debellare: sicut Ezechiel propheta mysticis designat eloquiis cum dicit: In illa die procedent angeli festinantes exterminare Aethiopiam, eritque inter eos perturbatio in
Abbreviated transcription (Latin):
sua morte uincebat. ꝯueniens mistĩo mors
subiugans potestates. uictoriam de his
suꝑnis & celestibus traderet. expansas autẽ
credulos ꝯtestaretur ⁊ inuitaret icreden¬
tes. eam uero partem que subter derram
de mergitur. qd inferna sibi regna subi¬
de secretiorib ꝑstringamus. ab initio deus cũ
fecisset mundũ p̾fecit ei ⁊ p̾posuit quasdam
uirtutum celestium potestates quibus rege¬
retur ⁊ dispensaret᷑ mortalium genꝰ. Qd̃ ita
factum moyses indicat in deuteronomũ can-¬
tico ubi dicit. Cum diuideret excelsus gentes.
statuit terminos gentiũ scd̾m numerum an-¬
geloꝵ dei. S horum ñtiulli sic̃ ⁊ ipse qui
pͥnceps appellatꝰ ẽ mundi. datam sibi ad eo
potestatem ñ his quibꝰ acceꝑant legibꝰ tẽꝑart̃.:
nec humanũ genꝰ diuinis obedire p̾ceptis.
s suis parere p̾̃uaricationibꝰ docuerunt.
& hinc adu̾sum nos peccatorũ ꝙrographa
scripta sunt: quia ut ꝓpħa dicit. peccatis
nudauit. Idq: sub ingenti mistĩo paulus in¬

Expanded text:
sua morte vincebat: conveniens mysterio mors us, et aereas subjugans potestates, victoriam de his supernis et caelestibus traderet. Expansas autem invitaret credentes. Ea vero parte, qua sub terra demergitur, inferni sibi regna subjide secretioribus perstringamus ab initio Deus cum fecisset mundum, praefecit ei et praeposuit quasdam virtutum caelestium potestates, quibus regeretur et dispensaretur mortalium genus. Quod ita factum Moyses indicat in Deuteronomii cantico, ubi dicit: Cum divideret excelsus gentes, statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei . Sed et horum nonnulli, sicut et ipse qui princeps appellatus est mundi, datam sibi a Deo potestatem, non his quibus acceperant legibus temperarunt: nec humanum genus divinis obedire praeceptis, sed suis parere praevaricationibus docuerunt; et hinc adversus nos peccatorum chirographa scripta sunt, quia ut propheta dicit: Peccatis denudavit. Idque sub ingenti mysterio Paulus in
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ etiam partem que¬
in terram defixa ẽ. ꝓfundum appellauit.
Altitudinem uͦ illam que in aerem porrecta sub¬
solet. uult nos apłs illuminari. illuminatosq
cor de scire rõnem cur ex his omnib crucis spẽs
potius ad mortem delecta sit saluatoris. Unde
sciendũ est qd̃ crux ista tͥhumphꝰ erat. Triũ phi
enim insigne ẽ tropheum. Tropheum aũ

Expanded text:
us eam partem quain terra defixa est, profundum appellavit. Altitudinem vero illam, quae super terram porrecta subsolet, quid vult nos Apostolus, illuminato corde scire rationem, cur ex his omnibus crucis potius species ad mortem delecta sit Salvatoris? Unde sciendum est, quod crux ista triumphus erat. Tropaeum enim insigne: triumphus autem
Abbreviated transcription (Latin):
diuidat. asfectum separet.⁊ substantiam rumpat.
s ex eo qd ipse ẽ filiũ generans. id ẽ quasi sapiens
sapientiam. quasi iustus iusticiam. qͣli senpi¬
teruꝰ seupit̾uum. qͣsi inmortalis inmortalem qͣsi

Expanded text:
dividat, affectum separet, substantiam rumpat, dividat, affectum separet, substantiam rumpat, sed ex eo quod ipse est, Filium generans, id est quasi sapiens sapientiam, quasi justus justitiam, quasi sempiternus sempiternum, quasi immortalis
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere suadeam suꝑ celos: s pͥus te si placet ad
istud firmamentum qd̾ ocuł uidet᷑ educam. ⁊ ibi
si potes naturam huiꝰ uisibilis luminis discute. qͦ mͦ
ignis iste celestis generat ex semetipso splendorẽ lucis.
unũ tñ sunt in substantia. Qd̃ si ħ singula inuestigare
potueris. scito adhuc diuine generationis mnyst̾ium
tanto cẽ differentꝰ ⁊ eminenti quanto creator creatu¬
nis patentior. quanto artifex oꝑe suo p̾stantio. qͣaito
sse qui semꝑ ẽ. eo qui ex nichilo ceptt et obilio sre
discutiend̾. Neq enim fas ẽ seruum de natalib dñi
dispitare. Contestatꝰ ÷ pat̾ de celis dicens. hic ÷ filsꝰ
meus dilectus in quo bene conplacui: ipsum au¬
dite. Pat̾ ipsum dicit eẽ filium suum: ⁊ ipsum
ss ego npat̾ unum sumꝰ. & ego a deo exius: ⁊ ueni
in hnc mundum. Quis ÷ qui int̾ has patris ⁊ filii
uoces medium se discussorem intserat. ⁊ deitatem

Expanded text:
ascendere suadeam super caelos, sed prius te si placet ad ascendere suadeam super caelos, sed prius te si placet ad istud firmamentum, quod oculis videtur, educam et ibi si potes, naturam hujus visibilis luminis discute, quomodo ignis iste caelestis generet ex semetipso splendorem lucis, unum tamen sunt in substantia. Quod et si haec singula investigare potueris, scito adhuc divinae generationis mysterium tanto esse differentius et eminentius, quanto creator creaturis potentior, quanto artifex opere suo praestantior, quanto ille qui semper est, eo qui ex nihilo coepit esse nobilior discutiendus. Neque enim fas est servo de natalibus domini disputare. Contestatus est Pater de caelis, dicens, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Pater ipsum dicit esse Filium suum, et ipsum unum sumus. Et, Ego a Deo exivi, et veni in hunc mundum . Quis est, qui inter has Patris et Filii voces medius se discussor interserat, et deitatem
Abbreviated transcription (Latin):
filium. nolo discutias. nec te curiosiꝰ inferas in ꝓfun¬
dum huiꝰ archani: ne forte dum in accesse lucis ful¬
gorem ꝑtinatiꝰ ꝑscrutaris. exiguum ipsum qui mor¬
talib diuino munere concessiis ẽ. ꝑdas aspectum.
a terrestribus ad celestia. ⁊ a uisibilib ad inuisibilia
pparato. Expedi pͥmo si potes ⁊ explana qͦmͦ mens
que intra te ẽ generet uerbum. ⁊ quis sit in ea memo¬
rie sp̃s. quo mͦ hec cum diuersa sint rebus ⁊ actibus
unum tñ sint substantia uł natura. ⁊ cũ ẽ mente
nobis occulta uident᷑. quanto ⁊ aspectu corꝑeo in ui-¬
sibilia. De aꝑtiorib requiramꝰ. bons quo mͦ ex se gene-¬
rat fluiuium: Quo aũ sp̃u in rapidum fertur
telligi aut appellari potest. ⁊ tñ qͥ uiderit fluuiũ.
uidet ⁊ fontem. Exeͬce te priꝰ in horum explanatiõe
⁊ discute si potes que habent᷑ in manib: ⁊ tc̃ ad hoꝵ
sublimiora ueniemꝰ. Nec putes qͥa te statim de t̾ra

Expanded text:
Filium, nolo discutias, nec te curiosius ingeras in profunFilium, nolo discutias, nec te curiosius ingeras in profundo arcani, ne forte dum inaccessae lucis fulgorem pertinacius perscrutaris, exiguum ipsum, qui mortalibus divino munere concessus est, perdas aspectum. a terrestribus ad caelestia, et a visibilibus ad invisibilia properato. Expedi primo si potes, quomodo mens, quae intra te est, generet verbum, et qui sit in ea memoriae spiritus: quomodo haec cum diversa sint rebus et actibus, unum tamen sint vel substantia, vel natura, et cum e mente nobis occulta videntur, quanto aspectui corporeo invisibilia: de apertioribus requiramus. Fons quomodo ex se generat fluvium, quo autem spiritu rapidus fertur telligi, aut appellari potest: et tamen qui viderit fluvium, videt et fontem? Exerce te prius in horum explanatione, et discute si potes, quae habentur in manibus: et tunc ad horum sublimiora venies. Nec putes, quod te statim 59 de terra
Abbreviated transcription (Latin):
Redo inquit in deum patrem om̃i¬
potentem orientales eccłe omnes ita
tradunt. Credo in unum dm̃ pa¬
trem omnipotentem. Erursum in sequenti
omnipotentem uideamus. Deus enim scd̃m qd̾
in opinari potest humana mens nature ipsius
uł substantie que ẽ suꝑ omnia appellatio ẽ. pat̾¬
uero archani ⁊ ineffabilis sacramenti uocabulũ :
Deum cũ audis. substantiam intellige. sine initio
sine fine simplicem. sine ulla admixtione inuisi¬
bilem. in corpoream. ineffabilem. iestimabilem.
Patrem cum audis: filiĩ intellige patrem qui
filius supradictꝰ : imago substantie. Sicut enim
uemo dicitur dominus nisi habeat possessionem uł
seruum cui dominet᷑. ⁊ sicut nemo magist dr̃. nisi
discipulum habeat. ita ⁊ pater nullo pacto qͥs dici
pͥ. nisi filium habens. Hoc gͦ ipło nomine quo deus
pat̾ appellatur. cum patre pariter subsistere etiam
filius demonstratur. Quo mͦ sane deus pat̾ genuerit

Expanded text:
REDO, inquit, IN DEO PATRE OMNIPOTENTE. Orientales Ecclesiae omnes pene ita tradunt: Credo in uno Deo Patre omnipotente. Et rursum in sequenti omnipotente, videamus. Deus, secundum quod opinari Al. inopinari potest humana mens, naturae ipsius, vel substantiae, quae est super omnia, appellatio est. Pater arcani et ineffabilis sacramenti vocabulum est. Deum cum audis, substantiam intellige sine initio, sine fine, simplicem, sine ulla admistione,bilem, incorpoream, ineffabilem, inaestimabilem, um auctor. Patrem cum audis, Filii intellige Patrem, qui Filius supra dictae sit imago substantiae. Sicut enim nemo dicitur dominus, nisi habeat, vel possessionem, vel servum cui dominatur: et sicut nemo magister dicitur, nisi discipulum habeat; ita et pater nullo pacto quis dici potest, nisi filium habens. Hoc igitur ipso nomine quo Deus Pater appellatur, cum Patre 58 pariter subsistere etiam Filius demonstratur. Quomodo autem Al. sane Deus Pater genuerit
Abbreviated transcription (Latin):
re. Candem ñ gratuitam bonitatem. qͣ sic uoluit exo-¬
remꝰ. ut eodem sꝑu nos uiuificante inti̾us. ipse qͥ
capit suorum ẽ. ꝑ oꝑa bona ext̾ius sua nos menbra
efficiat. sicq pro modulo nr̃o sui nos initatores his
que ꝑtulit ꝯmunicare ꝯcedat. ut ab auditione mala
ubi iusto ñ timere ꝓmutit᷑ lib̾ati: auditum bonum
n suauem audire m̾eam᷑. qnͣ dicturꝰ ẽ. uenite benedicti
patͥs mĩ ꝑcipite regnum qd̾ uobis ꝑatũ ẽ a patre m̾o.

Expanded text:
arare. Eamdem etiam gratuitam bonitatem, qua sic voluit, exoarare. Eamdem etiam gratuitam bonitatem, qua sic voluit, exoremus, ut, eodem Spiritu nos vivificante interius, ipse, qui caput est suorum, per bona opera exterius sua nos membra faciat; sicque, pro modulo nostro, sui nos imitatores, his quae pertulit, communicare concedat, ut ab auditione mala, ubi justo non timere promittitur, liberati, auditum bonum et suavem audire mereamur, quoniam dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorib ante pilatũ uilissimĩi mancipiũ
hora diei tercia ad udicandũ stare dignatꝰ ::
ne nos in extremi t̾rore uiditii peccatis accusantib
rei iudicem᷑. Ip̃e enĩ ibi crudelem sententiam susti¬
nuit. iudeis qui ⁊̃ ob id eut hora ipsa crucifixis¬
se ab euangelista dñr clamantib crucisige cruci-¬
sige eum ne suꝑ nos cadet illa ultima ualde
horribilis sententia qua d̾r reꝓbis: ite maledicti
in igne̾ et̾num. Ipse alapas. sputa. flagella. coro¬
nã spineam. irrisionesq patientissime ꝑtulit.
ut suo nos exemplo ad patienciam inuitaret.
qͣtinꝰ in hac uita ꝓbati spen ꝑ patientiam hab̾emꝰ:
uite et̾ne. Ad sacͣmentũ etiam huiꝰ hore actinere ꝯꝑbat᷑.
qd̃ sp̃c sc̃s hora tercra a celo missus ad illumi nandam
eccłam discipulorũ cordib infusus ẽ. Nos itaq in ista
hora saluatorem nr̃m gr̃as agentes adoremꝰ. qͥ tam
necessaria nob̾ ⁊ tam mirifica uoluit beneficia p̾ꝑa

Expanded text:
peccatoribus ante Pilatum vilissimum mancipium hora diei tertia ad judicandum stare dignatus est, ne nos in extremi judicii terrore, peccatis accusantibus, rei judicemur. Ipse enim crudelem sententiam sustinuit a Judaeis, qui et ob id eum hora ipsa crucifixisse ab Evangelistis dicuntur, clamantibus, Crucifige, Crufige eum : ne super nos caderet illa ultima valde terribilis sententia, qua dicitur reprobis: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Ipse alapas, sputa, flagella, coronam spineam, irrisionesque patientissime pertulit, ut suo nos exemplo ad patientiam invitaret; quatenus, in hac vita probati, spem per patientiam haberemus vitae aeternae. Ad sacramentum etia sanctus hora tertia a coelo missus ad illuminandam Ecclesiam, discipulorum cordibus infusus est. Nos itaque in ista hora Salvatorem nostrum, gratias agentes, adoremus, qui tam necessaria nobis et tam mirifica voluit beneficia praep
Abbreviated transcription (Latin):
pellens tenebras dignet᷑ in nr̃is exorari ⁊ in habitare
m̃tib ⁊ qͥa mediator. ⁊ aduocatꝰ nr̃ fieri dignatꝰ ẽ. ꝓ
nobis accedens ad patrem eum nob̾ clem̃tiorem. ⁊
uitiorum depulso frigore. faciat ẽẽ ꝓpitium. ⁊ t̾ram
nrãm corda ipse uideł scãrum cogitationũ radicibꝰ
germinare. extiusq ꝑ oꝑa dõ suauit̾ redolentia faci¬
at infatigabilit̾ fructificare. quatinꝰ ueram iꝰticiã
⁊ ad illam felicem ⁊ plenam sacietatem nos ꝑtͣhat. quã
fidelib suis ꝓmiccit dicendo. Beati qui esuriunt ⁊ si¬

Expanded text:
pellens tenebras, dignetur in nostris exoriri et inhabitare pellens tenebras, dignetur in nostris exoriri et inhabitare mentibus; et, quia mediator et advocatus noster fieri dignatus est pro nobis, accedens ad Patrem, eum nobis clementiorem, et, vitiorum depulso frigore, faciat esse propitium; et terram nostram corda ipsa videlicet sanctarum cogitationum radicibus germinare, exteriusque per opera Deo suaviter redelentia faciat infatigabiliter fructificare; quatenus veram justitiam  ad illam felicem et plenam satietatem nos pertrahat; quoniam fidelibus suis promittit dicens. Beati qui esuriunt
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas uł pulchritudo intuentes. In his eni corꝑalib
que ad modicum ꝓficiunt. ⁊ si pulchra sint in suo geti̾e̾:
remanere ñ debemꝰ. s sic̃ scͥptũ ẽ : Iniusibilia enĩ ipsiꝰ
ã creatura mũdi que ꝑ ea facta st̃. intellecta ꝯspici¬
unt᷑. ꝑ creaturã ad ipsum mͦ quodã inuitantem cre¬
tione inquiramꝰ. quẽ ad hostiũ m̃tis nr̃e pulsantẽ
inuenire cotidie pt̾imꝰ. Ipse enim ꝑ corꝑalia ħ benefi-¬
cia nob̾ p̃stita que motib subiacent ⁊ tnͣseunt sũmũ
bonũ qd̾ ipse ÷ in ꝯmutabile semꝑq manens admon
inqͥrendum. fidelit̾ q q̃rentib ⁊ amore pulsantib:
ueracit̾ ꝓmittit inueniendũ. Scriptum ẽ enim.
Querite ⁊ inuenietis pulsate ⁊ aperiet᷑ uobis. Ut
gͥ a nobis ualeat inueniri sincero corde q̃ramꝰ. di¬
lectione pulsemꝰ. pũssimã eiꝰ exorantes clem̃tiam.
ut qͥ uerus ẽ sol iusticie. cecitatis ⁊ ignorantie de¬

Expanded text:
utilitas, vel pulchritudo intuentes. In his enim corporalibus, utilitas, vel pulchritudo intuentes. In his enim corporalibus, quae ad modicum proficiunt, etsi plura sint in suo genere, remanere non debemus; sed sicut scriptum est: Invisibilia ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur : per creaturam ipsum invitantem Cree ac dilectione inquiramus; quem ad ostium mentis nostrae pulsantem invenire quotidie poterimus. Ipse enim per corporalia beneficia nobis praestita, quae motibus subjacent, et transeunt, summum bonum, quod ipse est, incommutabile semperque manens admonet inquirendum, fideliterque quaerentibus et amore pulsantibus veraciter promittit inveniendum. Scriptum est enim: Quaerite et invenietis; pulsate et aperietur vobis . Ut igitur a nobis valeat inveniri, sincero corde quaeramus, dilectione pulsemus, piissimam ejus exorantes clementiam, ut, qui verus est Sol Justitiae, caecitatis et ignorantiae de
Abbreviated transcription (Latin):
hymno ipsiꝰ attestante quo dicimꝰ. Iam lucis orto
side : a scĩs patͥb exoriente sole ostituta ẽ celebͣri.
Que si aliqnͣ tardiꝰ aut celeriꝰ negotũs exigentib cele¬
bretur: nobis hore debite ꝯgruo tẽpore ꝑsoluentibꝰ
officiũ: huiꝰ. similit̾ ⁊ ceterarum statutꝰ terminꝰ pe-¬
nes eum cui cuncta sunt p̾sentia relinquat᷑. Ad hauc
gͥ horam ꝯuenientes celebrandam creatori nr̃o bñ¬
sue benignitatis benficia solem istũ uisibilem tã
spectabilem uidelicet sua pulcͥtudine creaturam.
corꝑisq usib nr̃is ⁊ sensib illustrandis tot modis
necessariam. nobis acõmodare dignaniis sit. Sol ⁊ eñi
iste corꝑeꝰ ut plura taceam que ꝑ eum oꝑatur di¬
uina ꝓuidentia mundũ purgans a denebris
accessu suo celi plagam hanc quam incolimꝰ.
depusso frigore nob̾ clem̃tiorem reddit. t̾rã qͦq
secondans arbores fructificare fac̃. Que cũ admirati¬
one digna suit: ñ debet tam̃ uł utentes retuere huiꝰ

Expanded text:
hymno ipsius attestante, quo dicimus: Jam lucis orto sidere, a sanctis patribus exoriente sole constituta est celebrari; quae si aliquando tardius aut celerius, negotiis exigentibus, celebretur, nobis horae debitae congruo tempore persolventibus officium, hujus similiter et caeterarum statutus terminus penes eum cui cuncta sunt praesentia, relinquatur. Ad hanc igitur horam convenientes celebrandam, Creatori nostro benesuae benignitatis beneficia, solem istum visibilem, tam spectabilem videlicet sua pulchritudine creaturam, corporisque usibus nostris et sensibus illustrandis tot modis necessariam, nobis accommodare dignatus est. Sol etenim iste corporeus, ut plura taceam, quae per eum operatur divina providentia mundum purgans a tenebris, accessu suo coeli plagam hanc quam incolimus, depulso frigore, clementiorem reddit, terram quoque fecundans, arbores fructificare facit. Quae cum admiratione digna sint, non debet tamen vel utentes retinere hujus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mirum si accedentes ad dm̃. credere nos pͥmo
p̃misimꝰ: quia pagani nobis obicere solent qd̃ re¬
ligio nr̃a que quasi r̾onib deficit. in sola credendi
ꝑsuasione osistat. Q ideo ostendimꝰ. nec agi nec sta¬
re. aliqͥd posse. nͥ p̾cesserit uis credendi. Deniq n
ideo ⁊ matrimonia ꝯtrahuntur. quia creditur
successura post̾i̾tas. ⁊ pueri discendis artibus
traduntur. quia magistrorum in discipulos tͣns¬
fundenda creditur disciplma: inꝑii quoq insig
si hec etiam singula nisi pͥus crediderit futura.
nullꝰ agg̾dit᷑  quomͦ non multo magis ad ag-¬
nition̾e dei credendo ueniatur.¬

Expanded text:
igitur mirum, si accedentes ad Deum, credere nos primo igitur mirum, si accedentes ad Deum, credere nos primo praemisimus, quia Pagani nobis objicere solent, quod religio nostra, quia rationibus deficit, in sola credendi persuasione consistat: et ideo ostendimus, nec agi, nec stare aliquid posse, nisi praecesserit vis credendi. Denique et matrimonia contrahuntur, quia creditur successura posteritas: et pueri discendis artibus traduntur, quia magistrorum in discipulos transfundenda creditur disciplina: et imperii insignsi haec singula, nisi prius crediderit futura, nullus aggreditur: quomodo non multo magis ad agnitionem Dei credendo veniatur
Abbreviated transcription (Latin):
aũ locis quantũ intelligi datur ꝓpt̾ ñnullos he¬
reticos addita quedam uidentur: ꝑ que nouelle
doctrine sensus iuideatur excludi. Nos tam̃ illũ
ordinem sequim᷑: quẽ in aquileiensi eccła ꝑ la¬
uacri gram suscepimꝰ. Credo gͦ pͥmo omniũ
ponitur: sic̃ ⁊ paulus apłs ad hebreos scribers
rator fic. S ⁊ ꝓpħa dicit. Nisi credideritis. ñ
incelligetis. Ut gͦ intelligentie tibi aditus
patescat. recte primo omnnum te credere ꝓfite¬
ris: quia nec nauẽ quis ingͥdit᷑. ⁊ liquido ac
ꝓfundo uitam ꝯmittere elemento. nͥ se pͥus credat
posse saluari. nec agricola semina sulcis obruit.
⁊ ꝓ frugibus spargit in terram. nͥ crediderit uen-¬
turos imbres. affuturum qͦ solis teporem. qͥbꝰ t̾ra
ꝯfota segetem multiplicata fruge ꝓducat. ac uen¬
tis spirantib nutͥat. Nichil deniq ÷ qd̾ in uita
geri possit: nisi credulitas ante p̾cesserit. Quid

Expanded text:
autem locis, quantum intelligi datur, propter nonnullos haeautem locis, quantum intelligi datur, propter nonnullos haereticos addita quaedam videntur, per quae novellae doctrinae sensus crederetur excludi. Nos tamen illum ordinem sequimur, quem in Aquilejensi Ecclesia lavacri gratia suscepimus. Credo igitur primo omnium 56 ponitur, sicut Paulus Apostolus ad Hebraeos scribens rator fit Sed et Propheta dicit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ut ergo intelligentiae tibi aditus patescat, recte primo omnium te credere profiteris: quia nec mare quis ingreditur, et liquido ac profundo sese committit elemento, nisi se prius credat posse salvari: nec agricola semina sulcis obruit, et fruges spargit in terram, nisi crediderit venturos imbres, affuturum quoque solis teporem, quibus terra confota, segetes multiplicata fruge producat, ac ventis spirantibus nutriat. Nihil denique est, quod in vita geri possit, si non credulitas ante praecesserit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
que neq uenti inpellerent. neq flumina subu̾te¬
bent. neq tempestatũ ac ꝓcellarum turbines ꝓ¬
mouerent. Merito gͦ illi ab inuicem seꝑandi tͤrem
suꝑbie edificantes. linguarũ ꝯfusione dapnati st̃.¬
utine unꝰquisq posset aduertere ꝓximi sui
loquelam. Isti uero qui tu rtem fidei ꝯstrue¬
bant. omnium linguarum scientia & agnitiõe
donati sunt. ut illud peccati. hoc fidei ꝓbaret᷑
inditiũ. Sed iam nobis etiam de ipsis ꝯtrectand
disputare: illud ñ inportune ꝯmonendũ puto. qd̾
in diu̾sis eccłis aliqua in his uerbis inueniuntur
adiecta. in eccła tñ urbis rome hoc non dep̃hendit᷑
sit exordium. & mos ibi seruatur antiquus apud
eos qui grãm baptismi suscepturi sunt. ꝓubli
co ÷ fidelium populo. audiente simbolum redd̾e.
⁊ utiq adiectionem unius saltẽ sermonis eorũ
qui p̃cessert̃ in fide. ñ admritit auditꝰ. In cet̾i̾s

Expanded text:
quam neque venti impellerent, neque fulmina subruequam neque venti impellerent, neque fulmina subruerent, neque tempestatum ac procellarum turbines permoverent. Merito igitur illi abinvicem separandi, turrim superbiae aedificantes, linguarum confusione damnati sunt, ne unusquisque posset advertere proximi sui loquelam. Isti vero qui turrim fidei construebant, omnium linguarum scientia et agnitione donati sunt, ut illud peccati, hoc fidei probaretur indicium. Sed jam nobis etiam de ipsis aliquid trdisputare, illud non importune commonendum puto, quod in diversis Ecclesiis aliqua in his verbis inveniuntur adjecta. In Ecclesia tamen urbis Romae hoc non deprehenditusit exordium: et mos inibi servatur antiquus, eos qui gratiam Baptismi suscepturi sunt, publice, id est fidelium populo audiente, Symbolum reddere; et utique adjectionem unius saltem sermonis eorum, qui praecesserunt in fide, non admittit auditus. In caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
uentris gr̃a ad p̃dicandum ꝓficiscebantur. no¬
minatites quidem xp̃m̃. s non integris tradi¬
tionum lineis nuntiantes. Iccirco gͥ istud in¬
dicium posuere: ꝑ qd̾ agnosceretur is qui xp̃m
unus ẽ. atq eadem instituta bellandi. ne qua
doli subreptio fiat. simbola discreta unꝰquisq
olux suis militib tradit que latine uł signa
uł indicia nominant᷑. ut si forte occurrerit
quis de quo dubitetut: int̾rogatꝰ simbolum.
ꝓdat si sit hostis an sociꝰ. Iscirco deniq hec non
ex lectione que int̾dum ꝑuenire ⁊̃ ad infideles so¬
ilet. sed ex apostolorum traditione didicise suffice¬
ret. Discessuri gͥ ut diximꝰ ad p̾dicandũ istud u¬
nanimitatis n fidei sue apłi inditiũ suum posu¬
erunt. ñ sic̃ filĩ noe discessuri ab alterutro tur¬
hem ex late̾ cocto ⁊ bitumine ꝯstruentes. cuiꝰ
pidib uiuis. & margaritis dominicis edificantes.

Expanded text:
ventris gratia ad praedicandum proficiscebantur, noventris gratia ad praedicandum proficiscebantur, nominantes quidem Christum, sed non integris traditionum lineis nunciantes. Idcirco istud indicium posuerunt, per quod agnosceretur is qui Chrisunus est, atque eadem instituta bellandi: ne qua doli subreptio fiat, symbola distincta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine signa, vel indicia nuncupantur: ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis, vel socius. Idcirco denique haec non ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex Apostolorum traditione didicisse. Discessuri igitur, ut diximus, ad praedicandum, istud unanimitatis et fidei suae Apostoli indicium posuere, non sicut filii Noe discessuri ab alterutrum turrim ex latere cocto et bitumine construentes, cujuspidibus vivis et margaritis dominicis aedificantes:
Abbreviated transcription (Latin):
apłos ignee lingue sedissent. ut loquelis diu̾sis
uariĩsq loquerentur. ꝑ qd̾ eis nulla gens extera.
nulle lingue barbaries. inaccessa uideretur n
inuia. p̃ceptum eis a domino datũ. ob p̃dicandũ
dei u̾bum. ad singulas quasq ꝓficisci nationes.
Discessuri itaq ab inuicem norm̾a pͥus future
sibi p̃dicationis in conmune ꝯstituunt: ne forte
alius ab alio abducti. dui̾sum aliquid his qui ad
in uno positi. ⁊ spc̃i scõ repleti. breue istud fute¬
sibi p̃dicationis indicium ꝯferendo in unum
qd̾ sentiebat unusquisq ꝯponunt: atq hanc
credentib dandã ẽẽ regulam ꝯstituutit. Sym¬
bolum aũ hoc multis ⁊ iustissimis ex causis
appellare uoluerunt. Symbolum aũ grece.
in unum ꝯferunt. Id enĩ fecerunt apłi in his ser¬
momibus. in unum ꝯferendo unꝰquisq qd̾ sen¬
sit. Iudiciũ aũ uł signũ iccirco d̾r. qͥa illo
in temꝑe. sicut paulus apłs dicit. ⁊ in actib
apłorum refertur. multi ex circumcisis uideis

Expanded text:
Apostolos igneae linguae sedissent ut loquelis diversis variisque loquerentur, per quod eis nulla gens extranea, nulla linguae barbaries inaccessa videretur et invia: praeceptum eis a Domino datum hoc, ad praedicandum Dei verbum ad singulas quemque proficisci nationes. Discessuri itaque ab invicem, normam sibi prius futurae praedicationis in commune constituunt, ne forte alii alio abducti, diversum aliquid in uno positi, et Spiritu sancto repleti, breve sibi praedicationis indicium, conferendo in unum quod sentiebant componunt, atque hanc credentibus dandam esse regulam statuunt. 3. Symbolum autem hoc multis et justissimis ex causis appellare voluerunt. Symbolum enim Graece in unum monibus in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem vel signum idcirco dicitur, quia illo in tempore sicut Paulus apostolus dicit et in Actibus orum refertur , multi ex 54 circumeuntibus Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
audientib explanaret. s ut simplicit̾ ⁊ fidelit̾
dicta. ad ãgumentũ sui dogmatis traheret.
guum. nichil obscurum. nichil a reliquis
dissonans poni: quia in his uere ꝯpletur ꝓ¬
pħia que dicit. Uerbum enim ꝯsum mans.⁊
breuians in equitate: quia u̾bum breuiatum

Expanded text:
audientibus explanaret, sed ut simpliciter fideliterque audientibus explanaret, sed ut simpliciter fideliterque dicta, ad argumentum sui dogmatis traheret, guum, nil obscurum, nil a reliquis dissonans poni: quia in his vere completur prophetia, quae dicit, Verbum enim consummans et brevians in aequitate: quia verbum
Abbreviated transcription (Latin):
IC hil quidem fidelissime papa laurenti
ad scribendum animꝰ tam non ẽ cupidus
quam nec idoneus scienti. ñ e̾ẽ absq ꝑicło.
multorum iudiciis ingeniũ tenue ⁊ exile cõmiti¬
tere. S qm̃ ut cum uenia tui dixerim. tem̾e in
reuerentia suscipiunt᷑ astringis. ut aliquid tibi
de fide scd̃m symboli traditionem rationẽq cõ-¬
ponã. quamuis supͣ uires nr̃as sit pondus p̃cepti.
llon enĩ me lacet sententia illa sapientium. q̃ ꝓpe
ad modũ dicit: qͥa de dõ ⁊̃ uera dicere ꝑiculosũ
ẽ: tñ si expositionis ate imposite necessitatem
orationib iuues: decere aliqua obedientie magis
reuerentia ꝗͣ ingenũ p̃sũptione tep̃tabimꝰ. que
quidem ñ tam perfectorum exercicuĩs digna ui¬
deantur. quam ad paruulorum in xp̃o ⁊ inci-¬
pientium librentur auditum. Equidem comperi
ñnullos illustrium tͣctatorum aliqua de his
pie ⁊ breuit̾ edidisse: fotuium uero hereticum.
scio eatenus ꝯscripsisse. ut nͣ traditionem dictoꝵ

Expanded text:
ihi quidem, fidelissime Papa Laurenti, ad scribendum animus tam non est cupidus, quam nec idoneus, scienti non esse absque periculo, multorum judiciis ingenium tenue et exile committere. Sed quoniam, ut cum venia tui dixerim, temere inreverentia suscipiuntur, astringis, ut aliquid tibi de fide secundum Symboli traditionem rationemque componam: quamvis supra vires nostras sit pondus praecepti non enim me latet illa sententia sapientum, quae probe admodum dicit, quia de Deo etiam vera dicere periculosum est, tamen si petitionis a te impositae necessitatem orationibus juves, dicere aliqua obedientiae magis reverentia, quam ingenii praesumptione 52 tentabimus: quae quidem non tam perfectorum exercitiis digna videantur, quam quae ad parvulorum in Christo, et incipientium librentur auditum. Equidem comperi nonnullos illustrium Tractatorum aliqua de his pie et breviter edidisse. Photinum vero haereticum scio eatenus scripsisse, non ut rationem dictorum
Abbreviated transcription (Latin):
lignis. lapidib. igni. ⁊ aque.calido. ⁊ frigido. humido.
de celo descendit ad liberandam infirmitatis nr̃e nat᷑am.
ipse ñ super celorũ celos ascendit: qui sedet ad dexteram
patris. Considerandum ẽ aũ qd̃ frequent̾ in diuinis sc̃p¬
turis plurali numõ celos dictos inuenies. dũ legat᷑ in
pncipio fecit deus celum ⁊ t̾ram. cũ tñ pluralit̾ dicti
celi legant᷑. ⁊ terre. Modus enim iste locutionis lacius
paret. ut abusiue singula plurali num̾o dicamꝰ. ⁊ plura
tacent. iherosolimam euident̾ ostendt̃. que ẽ in orientis
ad celos. Terra multis plena miraculis: ubi fideliũ
credulitas plus actib quam lectionib erudit᷑. Qui

Expanded text:
lignis, lapidibus, igni et aquae, calido et frigido, humido de coelo descendit ad liberandam infirmitatis nostrae naturam: iam super coelorum coelos ascendit, qui sedet ad dexteram Patris. Considerandum est autem, quod frequenter in Scripturis divinis plurali numero coelos dictos invenies, dum legitur: In principio fecit Deus coelum et terram, cum tamen pluraliter dictet coeli legantur et terrae. Modus enim iste locutionis latius patet, ut abusive singularia plurali numero dicamus, et pluralia tacent: Jerosolymam significat, quae est in Orientis  ascendit ad coelos. Terra multis plena miraculis, ubi fidelium credulitas plus actibus, quam lectionibus eruditur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
gogam in regnum dei. ut latro p̃cessit apłos. Fent
& lugent. qͥ necdũ uiderunt: s ñ multo post conso¬
labuntur. Beati enim qui lugent: qm̃ ipsi ꝯsolabun
laborat. agens actiuam uitã: illic contẽplatura
secura uisione regnat. hic ꝑ speculum ꝯtuemur¬
⁊ imaginem. illic facie ad faciem uidebimꝰ ueritatem.
Unde sequitur. Post hec duob ex illis ambulantibꝰ .i.
laborantibꝰ ostensus ẽ in alia effigie: ⁊ illis nuntiancibꝰ
ñ ẽ. creditum. dũ sicut moyses uiderunt qd̃ ñ suffici¬
ebat eis. Uñ moyses dicit. Ostende mͥ temet ipsum. Ob-¬
litus carnis sue postulat in ista uita: qd̃ post illam
sꝑamꝰ in fucura. Nouissime recunbentib illis unde
qd̃ ꝯmunit̾ uiderunt n audierunt. Exprobrat incredu¬
litatem: ut succedat credulitas. Exꝓbrat duriciam
cordis lapidei. ut succedat cor carneum caritate ple¬
num. Hinc ẽ qd̾ martyrũ caterue mortem huiꝰ scłi

Expanded text:
gogam in regnum Dei: ut latro praecessit apostolos. Flent gogam in regnum Dei: ut latro praecessit apostolos. Flent et lugent, qui necdum viderunt, sed non post multum consolabuntur. Beati enim qui lugent nunc, quoniam ipsi laborat, agens activam vitam: illic contemplativa secuta visione regnat. Hic per speculum contuemur imaginem: illic facie ad faciem videbimus veritatem. Unde sequitur: Post haec duobus ex illis ambulantibus, id est, laborantibus, ostensus est in alia effigie. Et illis annuntiantibus non est creditum: dum sicut Moyses viderunt, quod non sufficiebat eis. Unde Moyses dicit: Ostende mihi temetipsum. Oblitus carnis suae, postulat in vita ista quod post illam speramus in futura. Novissime autem recumbentibus iquod communiter viderunt et audierunt. Exprobrat incredulitatem, ut succedat credulitas: exprobrat duritiam cordis lapidei, ut succedat cor carneum charitate plenum. Hinc est, quod martyrum catervae mortem hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerimiis. ⁊ sciamꝰ quid erimꝰ. S ite dicite. Mulieribus
dicitur. ut nuntient apłis. quia ꝑ mulierẽ mors adñ¬
tiata ÷. ꝑ mulieres uita resurgens. & petro. Quise indig¬
nũ udicat discipulatu: dũ ter magistrum negat.¬
Peccata p̃t̾ita ñ nocent: qñ ñ placent. Precedet uos in ga¬
lileam. ẜreuis sententia in sillabis: sed ingens in quan
titate ꝓmissio. Ibi ÷ gaudiĩ nr̃i fons: ⁊ salutis et̾ne ori¬
go p̾ꝑata. Ibi cong̾gantur di spsiones: ⁊ sanantur ꝯt̾ci
corde. Ii eum udebitis. ñ sic̃ uidistis. At ille exeuntes
fugerunt. De futa᷑ uita d̾r. fugiet dolor ⁊ gemitus.
Imitant᷑ mulieres ante resurrectionem om̃ium: qd̾
& nemini quicꝗͣ dixerunt. Quia illi soli mystium
resurrectionis uident. qui uidere illud meruerunt.
rit ad monumentũ: ut uid̾et ipse qd̃ audiuit.
Surgens aũ iħc. p̾mo mane sabbati. marie magda¬
lene p̾mo ostenditur cle qua eiecerat septẽ demo¬
nia: quia meretrices. ⁊ publicati p̃cedunt sina¬

Expanded text:
us, quid futuri erimus. Sed ite, dicite. Mulieribus dicitur, ut annuntient apostolis: quia per mulierem mors annuntiata est, per mulieres vita resurgens. Et Petro. Qui se indignum judicat discipulatu, dum ter negavit magistrum. Peccata praeterita non nocent, quando non placent. Quia praecedet vos in Galilaeam: ititate promissio. Ibi est gaudii nostri fons, et salutis aeternae origo praeparata. Ibi congregantur dispersiones, et sanantur contriti corde. Ibi eum videbitis, non sicut vidistis. At illae exeuntes fImitantur mulieres ante resurrectionem omnium quod Et nemini. Quia illi soli mysterium resurrectionis vident qui meruerunt, rit ad monumentum, ut videret ipse quod audivit. Surgens autem Jesus primo mane sabbati, Mariae Magdalenae primo ostenditur: de qua ejecerat septem daemonia, quia meretrices, et publicani praecedunt syna
Abbreviated transcription (Latin):
caueret eccła. scd̃m exenpla harum feminarum. qñ
genꝰ humanum exenplo sue resurrectionis animauit:
qnͣ uitam p̾stitit. ⁊ lumen credulitatis infudit. Sol
pꝰ occasum corꝑis oritur. Hic aquile ad corpꝰ cong̾gant᷑
matres ⁊ apłi. Uident reuolutum lapidem: qui ẽ lex
mortis. Ac si diceret. Ubi ẽ mors aculeus tuus: ⁊cet̾a.
Erat quippe maguus ualde. Qui etiam infantes in¬
utero tangit gemitus omnium: & omnib grauis. & in¬
troeuntes in monumentũ : uiderunt uiuenem. nͥ senẽ.
ñ infantem. s iocundũ etate ut dicitur. Letare iuue¬
nis in adolescentia tua. que ñ ẽ hic uera dũ senio ÷ coma¬
iuuenis formam resurrectionis timentib mortem ostend̃.
Cooꝑtum stola candida: que uera leticia ẽ hoste repul¬
so. regno q: adepto. rege pacis quesito. inuento ⁊ nunꝗͣ di¬
misso. & obstupuerunt. idẽ. qd̾ oculus ũ uidit. nec auris
audiuit. nec ii cor hominis ascendit: que p̾̃pauit deus

Expanded text:
caneret secundum exemplum harum feminarum Ecclecaneret secundum exemplum harum feminarum Ecclesia, quando genus humanum exemplo suae resurrectionis animavit: quando vitam praestitit, et lumen credulitatis infundit. Sol vero post occasum corporis oritur. Hic Aquilae ad corpus congregantur: matres et apostoli vident revolutum lapidem, qui est lex mortis, ac si diceret: Ubi, mors, aculeus tuus? et reliqua. Erat quippe magnus valde. utero tangit: gemitus omnium, et omnibus gravis. Et introeuntes in monumentum viderunt juvenem, non senem, non infantem, sed jucundum aetate, ut dicitur: Laetare, juvenis, in adolescentia tua, quae non est hic vera, dum cum senio est comn prosperis. Hic juvenis formam resurrectionis, timentibus mortem ostendit. Coopertum stola candida, quae vera laetitia est, hoste depulso, regnoque adepto, rege pacis quaesito, invento, et numquam dimisso. Et obstupuerunt, id est, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sponsa. ⁊ adolescentulis. que currunt pꝰ eã. ꝯsꝑgimus
librum ⁊ cubiculum mentis nr̃e: nẽ introducit nos
rex in cellaria sua: nc̃ surgit amica maria. Hiens abiit:¬
pluuia recessit. Flores uisi sunt in t̾ra nr̃a. Uox turturis
audita ẽ: in terra nr̃a. Uineȩ florentes deder̃ odorẽ. Redit
sponsus de umbra: sub qua dormit in meridie. Post sabbm
tristia. felix irradiat dies. que pͥmatũ in dieb tenet: luce
pͥma inea lucescente. id÷ dño in ea cũ triumpho resur-¬
gente ⁊ dicente. Hec ẽ dies quã fecit dominꝰ: exultemꝰ ⁊ le-¬
temur in ea. E ualde mane una sabbatorũ ueniunt ad
gelista orto diluculo dicit. diluculum ẽ inter tenebras
tioctis. n diei claritatem. in qua salus humani generis
ꝓuenit. felici uicinitate declaranda more solis qui
luce consurgens roseam p̾mittit auroram. ut gr̃a
p̃clari splendoris p̃ꝑatis poss oculis intueri: quando
tempꝰ dñice resurrectionis eluxit. Etẽ laudes xp̃i tota

Expanded text:
cum sponsa, et adolescentibus, quae currunt post eam, conspergimus librum et cubiculum mentis nostrae. Nunc introducit nos rex in cellaria sua. Nunc surgit amica Maria, hiems abiit,pluvia recessit: flores visi sunt in terra: vox turturis audita est in terra nostra. Vineae florentes dederunt odorem. Redit sponsus de umbra, sub qua dormit in meridie. Post sabbata tristia felix irradiat dies, quae primatum in diebus tenet: luce prima in eo lucescente, et Domino meo cum triumpho resurgente, et dicente: Haec est dies, quam fecit Dominus: exsultemus et laetemur in ea. Et valde mane una sabbatogelista diluculo dicit. Diluculum est inter tenebras noctis, et diei claritatem. In qua salus humano generi provenit, felici vicinitate declaranda, more solis: qui proxima luce consurgens, roseam praemittit auroram, ut gratia praeclari splendoris, praeparatis oculis possit intueri, quando tempus Dominicae resurrectionis eluxit. Ut tunc laudes Christi tota
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobilitatur fide ut abrahe sit filius. Deponit desꝑa-¬
tionem. expectat regnũ di. intrat ad xp̃ianos ut bap¬
sacficium. qd̃ donatur penitentib in fine uiaticum: ⁊
corde mundo. ⁊ peccatis mortuũ inuoluit in munimine
si dei. ꝯstitutũ: oꝑculo spei ꝑ oꝑa caritatis custoditum. finiᷤᷤ
enĩ p̾cepti ẽ caritas. aspicientib alonge electis. qui sunt
stelle maris: qnͣ si fieri potest scandalizabunt᷑ etrã electi.

Expanded text:
qui nobilitatur fide, ut Abrahae sit filius. Deponit desperqui nobilitatur fide, ut Abrahae sit filius. Deponit desperationem, exspectat regnum Dei: intrat ad Christianos, ut bapsacrificium: quod donatur poenitentibus in fine viaticum, et corde mundo, et peccatis mortuo: involvit in munimine fidei, stabilitum operculo spei, per opera charitatis concludit. Finis enim praecepti est charitas. Aspicientibus a longe electis, qui sunt stellae maris: quando, si fieri potest, scandalizabuntur electi.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie: n ingressus in eas confitebor. domino. Nos cum
ima uł sine uoce morimur. qui de terra sumꝰ. Ille uͦ
cũ exaltata uoce expirauit: qui de celo descendit. Uelũ
confitetur popłs.. iudea cecata negat. ut fiat eis error
peior pͥore. Erant aũ ⁊ mulleres de longe aspicientes:¬
n reł. Sic̃ ñ excluditur muliebris sexꝰ a salute ꝑ mariã
iurginem: ita ñ repellitur a misti̾o crucis ⁊ scientia
matres. Io seph uenit sero parasceue ab arimathia. quȩ¬
interp̾tat᷑ deponens: ad deponendum corpꝰ xp̃i in monu¬
mentum. Nobilis de curio. expectans ⁊ ipse regnũ dei.
intrat ad pilatum: ⁊ petit corpꝰ iħu. Ioseph mercatus
sindonem in uoluptũ corpꝰ in sindone ponit in monum̃
tum: qd̾ excisum erat de petra. Aduoluit lapidem ad
hostium monumenti. Marie aspiciunt ubi poneret᷑. Hec
omnia congruunt ad populũ iudaicũ in fine credentem:

Expanded text:
justitiae, ingressus in eas, confitebor Domino . Nos cum justitiae, ingressus in eas, confitebor Domino . Nos cum vel sine voce morimur, qui de terra sumus. Ille vero cum exaltata voce exspiravit, qui de coelo descendit: Velum confitetur populus: Judaea caecata negat, ut fiat eis error pejor priore. Erant autem et mulieres, de longe aspicientesr. Sicut non excluditur muliebris sexus a salute per Mariam virginem: ita non repellitur a mysterio crucis scientiae et matres. Joseph venit sero parasceve, ab Arimathia, quinterpretatur deponens, ad deponendum corpus in monumentum: nobilis decurio, exspectans et ipse regnum Dei: intrat ad Pilatum, petit corpus Jesu. Joseph mercatur sindonem, involutum corpus in sindone ponit in monumento, quod erat excisum de petra. Advolvit lapidem ad ostium monumenti. Mariae aspiciunt ubi poneretur. Haec omnia congruunt ad populum Judaicum, in fine credentem:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit sanari signis: multo fortioribꝰ quam petistis.
Hic om̃s declinauerunt: simul inutiles facti sunt. Facta
hora sexta: tenebre facte sunt ꝑ totam t̾ram. Hic ad est
noe inebriatꝰ ac nudatus celo ⁊ terra. tenebroso pallio¬
tectꝰ. ⁊ ab homine irrisus. Hic stillauit sanguis de ligno.
Hora nona clamauit iħe uoce magna. eloy. lamasap¬
psalmꝰ iste ꝓ assũptione matutina: qua xp̃c ad crucem
ducitur. Uerba ꝓpͥa sunt filii hominis in ꝓpħa. Uñ seqͥt᷑
iuxta lucam. In manꝰ cuas commendo sp̃m meum. Nona
hora inuenitur eu̾sa domo. decima dragma que ꝑierat.
Curens aũ unus ex eis. inuenit similitudinẽ eorum.
spongiam cauam. infirmam. aridam. ignibꝰ aptam. in¬
plet aceto: ħ ẽ. malicia ⁊ dolo. de quo d̾r. Plantaui te
uineam soreph. ⁊ quomͦ conu̾sa es in amaritudine uitis
aliene: Expectaui ut faceret uuas ⁊ fecit spinas. Iħc
uirtus diuina inualuit que dicit. Aꝑite michi portas

Expanded text:
non potuit sanari signis multo fortioribus, quam petistis. non potuit sanari signis multo fortioribus, quam petistis. Hic omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt. Facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram. Hic adest Noe, inebriatus ac nudatus, coelo et terra pallio tenebroso tectus, et homine irrisus. Hic stillavit sanguis de ligno. Et hora nona, exclamavit Jesus voce magna, dicenspsalmus iste pro assumptione matutina, qua Christus ad crucem ducitur. Verba propria sunt filii hominis: unde sequitur juxta Lucam: In manus tuas commendo spiritum meum. Nona hora invenitur eversa domo decima drachma, quae perierat. Currens autem unus ex eis, invenit similitudinem eorum spongiam cavam, infirmam, aridam, ignibus aptam: implet aceto, hoc est, malitia et dolo: de quo dicitur: Plantavi te vineam Sorech, et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Et exspectavi ut facedivina virtus invaluit, quae dicit: Aperite mihi portas
Abbreviated transcription (Latin):
lingue ad principatum in crucis titulo consecrate sunt.
ut omnis lingua cõmemoret ꝑfidiam iudeorum. & cũ eo
duos latrones. Cum iniquis ueritas deputata. unũ reliqͥt
sinistrum. altũm assumit dextrum: sicut in die iudicũ
faciet. Ex simili crimine: tam dissimile sortiuntur. Alter
antecedit petrum in ꝑadisum. alter iudam in infernũ.
Confessio breuis uitam acquirit longam: ⁊ blasphemia
finita pena plectit᷑ eterna. Hic pullus uidue ligatur ad uitẽ
ferni usq ade ceruicem que ẽ ceruix generis humani
Descende de cruce: ne faceret salutem quam inchoaue¬
rat. N uiderunt postea resurgentem de sepulchro: que
iudei infidelitas ur̃a. Adhuc denuo dicebatis. Si rex
isrł ẽ: descendat nunc de cruce. Uos ipsos consulo: uos ip¬
sos iudicium peto. Quanto mirabiliꝰ ẽ mortuũ posse re¬
surgere: qu̾ã adhuc uiu̾ũ de cruce uelle descendere:
Parua petistis: dũ maiora ꝓuenerunt. S infidelitas ur̃a

Expanded text:
linguae, in crucis titulo conjunctae sunt, linguae, in crucis titulo conjunctae sunt, ut omnis lingua commemoret perfidiam Judaeorum. Et cum eohoram nonam. Cum iniquis veritas deputata: unum reliquit sinistrum, alterum assumit dextrum: sicut in die judicii faciet: ex simili crimine, dissimiles sortiuntur fines. Alter antecedit Petrum in paradisum, alter Judam in infernum. Confessio brevis, vitam acquisivit longam: et blasphemia finita, poena plectitur aeterna. Hic pullus Judae ligatur ad vitem.ferni, usque ad cervicem, qui est cervix generis humani. Descende de cruce: ne faceret salutem, quam inchoarat. Et viderunt postea resurgentem de sepulcro, quem Judaei, infidelitas vestra? Adhuc de vivo dicebatis, si rex Israel est, descendat de cruce. Vos ipsos consulo, vos ipsos judicium peto: quanto mirabilius est, mortuum posse resurgere, quam adhuc vivum de cruce velle descendere! Parva petistis, dum majora provenerint. Sed infidelitas vestra
Abbreviated transcription (Latin):
undosum. ad t̾ram uiuentium. Diuiserunt uestuñta
eiꝰ ⁊ reł. Uestim̃ta dñi. eiꝰ mandata siuit. quib tegimur
corpus eiꝰ qd̾ ẽ eccła. que diuduntur int̾ milites gentiũ.
lt sint quatuor ordines cũ una fide. id⁊ coniugati: iudu¬
ati: p̃positi: ⁊ separati: sortiti tunicam indiuisam que
ẽ pax ⁊ unitas: inconsutilis in modũ anuli regalis.
Erat aũ hora tercia: & crucifixerunt eum. hoc uere
⁊ ꝓpͥe marcus tulit. Nam sexta hora tenebre suffuder᷑
terram: ut non quis potiusset mouere caput. Atri¬
cesimo namq fructu marcꝰ ascendit ad centesimum.
id ÷ a tercia hora crucis usq ad terciam resurrectionis¬
que post cres dies. Tricesimꝰ fructus est in cruce. sexagesimꝰ
in inferno. centesimꝰ in ꝑadiso. E erat titulus cause eius
inscriptus rex iudeorum. Qd̃ in titulis p̃notat᷑ psalmorum.
in finem ne corrumpas: ⁊cetã. & hoc trib linguis. Malc̃¬

Expanded text:
undosum ad terram viventium. Vestimentaundosum ad terram viventium. Vestimentaa sunt, quibus tegitur corpus ejus, quod est Ecclesia, quae dividuntur inter milites gentium, ut sint quatuor ordines cum una fide, id est, conjugati et viduati, praepositi et separati: sortiti tunicam indivisam, quae est pax et unitas, inconsutilis in modum annuli regalis. Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. Hoc vere et proprie Marcus intulit: nam sexta hora tenebrae suffuderunt terram, ut non quis potuisset movere caput. A tricesimo namque fructu Marcus ascendit ad centesimum, id est, a tertia hora crucis usque ad tertiam resurrectionis post tres dies. Tricesimus fructus, est in cruce: sexagesimus in inferno: centesimus in paradiso. Et erat titulus causae ejus inscriptus, Rex Judaeorum. Quod in titulis praenotatur Psalmorum, in finem ne corrumpas. Et hoc tribus linguis: MAL
Abbreviated transcription (Latin):
quem ñ cogit timor ⁊ dilectio dei. Ita speties cruciꝰ.¬
quid ÷̃. nisi forma quadrati mundi: Oriens de uertice fulget.
arcton dextra tenet. aust̾ leua consistit. occidens sub plan¬
tis firmatur. Uñ apłs dicit. Ut sciamꝰ que sit altitudola
titudo. longitudo. ⁊ ꝓfundum. Aues qnͣ uolant ad ethra:
formam crucis assumunt. Homo natans ꝑ aquas. uł orans:
forma crucis uehitur. Nauis maria: autenna cruci simi-¬
lata suffiat᷑. Caii litã: signo salucis & crucis describit᷑.
& ꝓducunt eum in golgota. qd̃ int̾pretatur caluarie.
Tradunt iudei qd̾ in hoc montis loco. in molatꝰ sit aries.
Qũ accepit: ħ ÷ ꝓ quo patitur. Uñ de eo dr. Que ñ rapui
tunc exoluebam. E crucifixerunt eum. Hic ligno fi
tantum nobis ⁊ uite lignum ẽ. Extensio prime manꝰ
ad lignum mortem app̾hendit: exdensio autem scde.
uitam que ꝑierat inuenit. Ligno hoc uehim᷑ ꝑ mare

Expanded text:
quem non cogit timor et dilectio Dei. Ipsa species cruciquem non cogit timor et dilectio Dei. Ipsa species cruciquid est nisi forma quadrata mundi? Oriens de vertice fulgens, Arcton dextra tenet: Auster in leva consistit: Occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus dicit: Ut sciamus, quae sit altitudo, et latitudo, et longitudo, et profundum. Aves, quando volant ad aethera, formam crucis assumunt: homo natans per aquas, vel orans, forma crucis vehitur. Navis per maria, antenna cruci similata sufflatur. T littera, signum salutis et crucis describitur. Et perducunt eum in Golgotha, quod interpretatur Calvaria. Tradunt Judaei, quando in hoc montis loco immolatus est aries Et non accepit, id pro quo patitur. Unde de eo dicitur: Quae non rapui, tunc exsolvebam. Et crucifigunt tantum et vitae nobis lignum est. Extensio primae manus ad lignum mortem apprehendit; extensio secundae vitam quae perierat invenit. Ligno hoc vehimur per mare