comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicemͣ: dic iniquitates
tuas ut iustificeris. Dultia iu¬
dicia agenti penitentiam: qr
ipse dixit. Gaudium erit in¬
celis suꝑ uno peccatore peniten¬
tiam agente. quã in nonagin
ta nouem iustis: qui non indigẽt
penitentiam. Si dultia sunt gͥ
iudicia dm̃: suatutatis fructus
ꝑciꝑe elaboremus. uis scire quã
dultia sunt iudicia dm̃i: Non
resurgunt impii in iudicio:
qui autẽ iudicio resurgunt᷑
habent spem uenie. qm̃ credi¬
derunt. Impii non sunt: peca¬
tores esse possunt. fidem habet̃
si culpam declinarunt: ꝑ fidem
credunt. Qui autẽ credit in ip¬
so: non iudicatur. Bultia gͦ iu¬
dicia credentibus qui autẽ non
credunt. non xp̃i iudicio dãp¬
nati sunt. qui uenit. non ut iu¬
dicet mundum. s ut saluet &¬
redimat: sed impietatis sue su¬
biere iudiciam qui in remissio.¬
nem peccatorum credere no.¬
luerunt. Non enim possunt
ad eius ꝑtinere benefitium:
quẽ cognoscere refutarunt.
Ergo qui non crediderunt in

Expanded text:
et iudicemur; dic iniquet iudicemur; dic iniqutuas, ut justificeris . Dulcia judicia agenti poenitentiam, quia ipse dixit: Gaudium erit super uno peccatore poenitentiam agente, quam in nonaginta et novem justis, qui non indigpaenitentia. si dulcia sunt igitur iudicia domini, suauitatis fructus percipere elaboremus. L is scire quam dulcia iudicia domini ?non resurgunt impii in iudicio. qui autem in iudicio resurgunt, habent spem ueniae, quoniam crediderunt. impii non sunt, peccatores esse possunt, fidem habent et, si culpam non declinarunt, per fidem credunt; qui autem credit in ipso non iudicatur.dulciaergoiudicia credentibus. qui autem non credunt, non Christi iudicio damnati sunt, qui uenit non ut iudicet mundum, sed ut saluet et redimat, sed inpietatis suae subiere iudicium, qui in remissionem peccatorum credere noluerunt: non enim possunt ad eius pertinere beneficium quem cognoscere refutarunt. ergo qui non crediderunt in
Abbreviated transcription (Latin):
meum dñs iħe obprobrio suo. qͥ
crucifixtis est michi: quia qui
cumq baptizati sumus in xp̃o.
in morte ipsitis baptizati sumus.
Non habeo quod auferri petã.
s post baptismum incidi obpro¬
brium. debeo agere penitentiã
ut dicam: aufer a me obꝓbrrũ
meum. Si non agam penitentuã:
quomͦ dicam. aufer a me obpro¬
brium meum. cum hoc ipscim
peccati obpbrium sit. qura non
ago penitentiam: Si autẽ pe¬
nitentiã ut oportet ago. recte¬
dico: aufer a me obprobrium
metm: quod suspicatus sum. In¬
dicia enim tua dulcia. Quid ti-¬
meo confiteri. quid timeo dice
peccata mea : Quid uereor ob¬
probriĩ mei mentionem facere
apuid eum. ctuꝰ iudicia dultia st̃
Quod seuerum in aliis. in xp̃o
dulce est. in xp̃o suaue est. quia
ipse suauis est. Deniq gustate
&o uidete: qm̃ suauis est dñs. Dul¬
cia iudicia confitenti: quia ip¬
se dixit. Ego sum. ego stim qui
deleo iniquitates tuas & menior
non ero. tu autẽ memor esto.

Expanded text:
meum dominus Iesus obprobrio suo, quia meum dominus Iesus obprobrio suo, quia crucifixus est mihi, quia, qui- cumque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus. non habeo quod auferri petam. sed post baptismum incidi obprobrium, debeo agere paenitentiam, ut dicam: aufer a me obprobrium meum. si non agam paenitentiam, quomodo dicam: aufer a me obprobrium meum, cum hoc ipsum peccati obprobrium sit, quia non ago paenitentiam? si autem paenitentiam, ut oportet, ago, recte: aufer a me obprobrium meum quod suspicatus sum; iudicia enim tua dulcia. Quid timeo confiteri, quid timeo dicere peccata mea? quid uereorobprobrii mei mentionem facere apud eum, cuius iudicia dulcia sunt ? quod seuerum in aliis, in Christo dulce est, in Christo suaue est. quia ipse suauis est; denique gustate et uidete quoniam suauis est dominus. dulcia iudicia confitenti, quia ipse dixit: ego sum ego sum, qui deleo iniquitates tuas, et memor nonero.tu autem memor esto
Abbreviated transcription (Latin):
cuius srimiis obꝑbrio gloriosi:
Dorsum metim posui inflagella.
maxillas meas in palmas: os
autẽ meum non auerti a con¬
ftisione peccatorum. Ecce obpro-¬
brium tuum. in quo salus est uni¬
uersorum. in quo mundi redemp¬
tio: ꝑ quod obꝓbrium cepimus
ñ ertibescere qui erubecebamus.
non confundi qui confundebam᷑.
Deniq scͥptum est. Accedite ad
eum & illuminamini: & uultus
tir̃i non erubescent. Hoc obpbriũ
auferria nobis nolumus obꝓbriũ
crticis dm̃ iħu: quo nr̃a atiferunt᷑
obꝑbria. Sicut enim maledictũ
factus est ut nr̃a maledicta dele¬
ret: homo factus est ut releua¬
ret hominis infirmitates. ita
obprobritim factus est: ut omni¬
um aufeͬret obprobria. Non
uno tempore. non semel abstulit
obprobria: aufert quidem coti¬
die. Peccatum incidimus. non
unum s multa: cooꝑti sumus ob¬
probrio & confusione. Uenimꝰ
ad baptisinum dilutum ẽ om̃e
peccatum: & cum peccato obpro¬
brium. Abstalit obprobrium

Expanded text:
cuius sumus obprobrio gloriosi? cuius sumus obprobrio gloriosi? dorsum meum posui in flagella, maxillas meas in palmas, os autem meum non auerti a confusione sputor u m. ecce obprobrium tuum, domine, in quo salus est uniuersorum, in quo mundi redemptio, per quod obprobrium coepimus non erubescere qui erubescebamus, non confundi qui confundebamur. denique scriptum est: accedite ad eum et in lumina mini, et uultus uestri non erubescent. hoc obprobrium auferri a nobis nolumus, obprobrium crucis domini Iesu, quo nostra auferuntur obprobria. sicut enim maledictum factus est, ut nostra maledicta deleret, homo factus est, ut leuaret hominis infirmitates, ita obprobrium factus est, ut omnium auferret obprobria. Non uno tempore, non semel abstulit obprobria, aufert cotidie. peccatum incidimus, non unum, sed multa: cooperti sumus obprobrio et confusione. uenimus ad baptismum: dilutum est omne peccatum et cum peccato obprobrium. abstulit obprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ dolus in ore eius. ipsum so¬
lum iustificari. qui uere alientis
& si peccatum declinare cupiebat:
tamen quasi detim repulsorem
peccati esse cupiebat sui. uolebat
auferri opprobritm quod scifpi¬
catus est uel quia cogitauerat
in corde & non feccrat. & penitẽ¬
na licet abolitum suspectas tam̃
erat: neforte adhuic maneret eiꝰ
obpbrtum. Et ideo deum preca¬
tim. ut illud auferat: qui solts
nouit quod nescire potest. etiã
ipse qui fecit. Deniq alibi ipse
dicit ꝓpħa: scis opptobricm meq̃.
quod non est uertm obꝓbrium:
sed gła dei. Crux enim xp̃i it
deis scandalum: grecis ͥ stulticia.
Illi ergo obꝓbrium mͥ uirtus ẽ:
ꝑ quam aduersarium repello.
scłm uinco. Michi sapientia:
ꝑ quam insipientiȩ laqueos eua¬
do. Hoc obprobrium thesauris
egypti moyses pretulit: maitis
inquit estimans egypti thesau¬
ris obprobrium xp̃i. S si obpro¬
brium tuum gła est dñe iħu:
quanta est gloria tua: Tue gͥ

Expanded text:
uentus in ore eius dolus, ipsum souentus in ore eius dolus, ipsum solum iustificari, qui uere alienus eopheta, etsi peccatum declinare cupiebat, tamen quasi deum repulsorem peccati esse cupiebat sui. uolebat auferri obprobrium quod suspicatus est, uel quia cogitauerat in corde et non fecerat et paenitentia licet abolitum suspectus tamen erat ne forte adhuc maneret eius obprobrium. et ideo deum precatur ut illud auferat, qui solus nouit quod nescire potest etiam ipse qui fecit. denique alibi ipse dixit propheta: scis obprobrium meum, quod non est u crux enim Christi Iudaeis scandalum, Graecis stultitia. Illis ergo obprobrium, mihi uirtus est, per quam aduersarium repello, saeculum uinco, mihi sapientia, per quam insipientiae laqueos euado. hoc obprobrium thesauris Aegypti Moyses praetulit: maius, inquit, aestimans Aegypti thesauris obprobrium Christi. si obprobrium tuum gloria est, domine Iesu, quanta est gloria tua! tuae ig
Abbreviated transcription (Latin):
timorem dm̃. Quid est tunc:
Id est cum sapientiã inuocauers:
& prudentiȩ dederis uocem tuã
Et si quefieris illam ut pecumã.
& ut thesaurosiscrutatus fueris
eam: tunc intelliges timoiem dñ.
Et ideo tanqtiã suꝑ basim bonã
dicit. Statue seruo tuo eloquiũ
tuum: in timore tuo. Plena disci¬
pline oratio: ꝑ quam docemur.
quẽadmodum debeamus orare.
Unusquisq sermo: doctrina est
dep̃candi. Et quia docuit nos ora¬
re: quis sit istius orationis effectꝰ.
ostendit. Aufer opprobrium
meum: quod suspicatus sum.
Subobscure dictum uidetur.:
sed explanat apls quod hic uide¬
batur obscurum. uͥ ait. Nichil
quidem michi conscius fum: sed
non in hoc iustificatus sum. Scie¬
bat enim se esse hominem. & si
catiebat ut poterat. ne post sus¬
cepta baptismi sacramenta pec¬
caret. ideoq delicti conscitis fibi
non erat: sed quia homo erat.
peccatorem se fatebatur. sciens
unum esse ihm lumen uerum.
qui peccatum ñ fecit. nec intien¬

Expanded text:
timorem domini. quid est \'tunc\' ? timorem domini. quid est \'tunc\' ? id est: cum sapien- . tiam inuocaueris et prudentiae dederis uocem tuam e t si quaesieris illam ut pecuniam et ut thesauros scrutatus fueris eam, tunc in- telleges timorem domini. et ideo, tamquam super basim bonam, dicit: statue seruo tuo eloquium tuum in timore tuo. plena disciplinae oratio, per quam docemur quemadmodum debeamus orare; unusquisque sermo doctrina est deprecandi. et quia docuit nos orare, qui sit istius orationis effectus ostendit. Aufer obprobrium meum quod sus pi catus sum. subobscure dictum uidetur, sed explanauit apostolus quod hic uidebatur obscurum, ubi ait: nihil quidem mihi conscius sum, sed non in hoc iustificatus sum, sciebat enim se esse hominem, etsi cauebat ut poterat, ne post suscepta baptismi sacramenta peccaret, ideoque delicti conscius sibi non erat; sed quia homo erat, peccatorem se fatebatur sciens unum esse Iesum lumen uerum, qui peccatum non fecit nec est in
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie est. In timore ergo sa¬
pientum apłica predicatio:
tanquã suꝑ basem aureã colũ¬
na firmatur xp̃i. Igitur elo-¬
quio aplĩco sermoni tribuinal
est timor iusti. & basis. aurea
plena prudentiȩ: simulachrũ
autẽ bonum. tanquã effigies
ueritatis. sermo scõrum. Et ui¬
de tanquã basim aureã: esse
uide quantis subiecerit timorẽ:
ut faceret irreprehensibilem
& bonum timorem. Sp̃c inqͥt
sapientiȩ & intellectus. sp̃e
consilii atq uirtutis. sp̃c cog¬
nitionis atq pietatis. sp̃c sc̃i
timoris. Quantis timorem
subiecit: ut haberet quod sequi
possit. Informatur ꝑ sapientiã.
instruitur ꝑ intellectum. con¬
silio dirigitur uirtute firmat᷑.
cognitione regitur: pietate de¬
coratur. Tolle timori dm̃ ista¬
& est irrationabilis & insipienᷤᷤ
timor. unus ex illis fotis ptigne
intus timores: quibus afflictus
esset & paulus. nisi habuisset
dñm consolantem. Nec otiosũ
est in ꝓuerbiis: tunc intelliges

Expanded text:
sapientiae est. in timore ergo sasapientiae est. in timore ergo sapientium apostolica praedicatio tamquam super basim auream columna firmatur. Christi igitur eloquio et apostolico sermoni tribunal est timor iusti et basis aurea plena prudentiae, simulacrum autem bonum tamquam effigies ueritatis sermo sanctorum. et uide tamquam basim auream esse uide quantis subiecerit timorem, ut faceret inreprehensibilem et bonum timorem: spiritus, inquit, sapientiae et intellectus, spiritus consilii at- que uirtutis, spiritus cognitionis atque p i etatis, spiritus sancti timoris. quantis timorem subiecit, ut haberet quod sequi posset! informatur per sapientiam, instruitur per intellectum, consilio dirigitur, uirtute firmatur, cognitione regitur, pietate decoratur. tolle timorem domini; ita est inrationabilis et insipiens timor, unus ex illis: foris pugnae, intus timores, quibus adflictus esset et Paulus, nisi habuisset dominum consolantem. Nec otiosum est in Prouerbiis: tunc intelleges
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum de coede uiri: ne ueni-¬
ant uolucres. & auferant illio
de incuriosi & dissimulantis af-¬
fectu. S etiam uerbo dei timor
ipse aptari ad utilitatem & con¬
stabiliri uideti. ut non sit alie-¬
nus scientie: sicut basis accepta
statua non est alienȩ gratiȩ. Ti¬
mor ergo uerbi est locus: sicut
in pace locus eiꝰ. Timor quoddã
studitm est uerbi. uerbum ti¬
moris est. disciplina: plenis enĩ
discipline timor ñ mitat ad
lapstm. Et quia basim
uerbi. timorem diximtis: ne
quid alienum a scͥptaris posuis¬
se nos quisquam putet. accipi¬
at lectum de dei uerbo incan¬
ticis canticorum. Crura eiꝰ co-¬
lumne marmoree: fundate
suꝑ bases aureas. Significans
Nam ficut petrus. iacobus. &
ioħs. & barnabas. columpne esse
uidebantur eccłie. & quicumq
incerit hoc scłm fit columna
dei. qtã confirmat quidicit.
ego confirmaui columpnas eiꝰ.
ita & basis aurea est timor ple-¬
nus discipline. quia initium

Expanded text:
uerbum de corde uiri, ne ueniuerbum de corde uiri, ne ueniant uolucres et auferant illud ae incuriosi et dissimulantis affectu. sed etiam uerbo dei tunor ipse aptari ad utilitatem et constabiliri uidetur, ut non sit alienus scientiae, sicut basis accepta statua non est aliena gratiae. timor ergo uerbi est locus, sicut in pace locus eius; timor quoddam studium uerbi, uerbum timoris est disciplina; plenus enim disciplinae timor non nutat ad lapsum. Et quia basim uerbi timorem diximus, ne quid alienum scripturis posuisse nos quisquam putet, accipiat lectum de dei uerbo in Canticis canticorum: crura eius columnae marmoreae fundatae super bases aureas, significans nam sicut Petrus, Iacobus et Iohannes et Barnabas columnae esse uidebantur ecclesiae et quicumque uicerit hoc saeculum fit columna dei, quam confirmat qui dicit: ego confirmaui columnas eius, ita et basis aurea timor plenus disciplinae, quia initium
Abbreviated transcription (Latin):
Ignem sabbato adolere formidãt:
cum lex sc̃ificationis diem. libidi-¬
num ignem ꝓhibeat accendi. Et
quid de iudeis dicam᷑ Sunt etiã
in nobis qui habent timorem dĩ.
s non scdm scientiã: statuentes
duriora p̃cepta que ñ possit hu-¬
mana conditio sustinere. Timor
in eo est quia uident᷑ s consule-¬
re discipline opus uirtutis exi¬
gere: sed in scientia in eo. quia
non compaticntur nature. nec
estimant possibilitatem. Non
sit ergo irrationabilis timor.
Et enim uera sapientia a timo¬
re dei incipit: nec est sapientra
spritalis. sine timore dei. Ita
timor sine sapientia esse non de-¬
bet. Basis quedam uerbi est ti¬
mor sanctus. Sicut enu simtila¬
chrum aliquod in basi statuitur
& tunc maiorem habet gratiam
cum in basi statua fuerit collo¬
cata. standiq acceꝑit firmitatẽ.
ita uerbum dei. uel rationabile
dei in timore sancto melius sta-¬
tuitur. fortius radicattir. hoc est
in pectore timenti decĩ. ne labat᷑

Expanded text:
ignem sabbato adolere formidant, ignem sabbato adolere formidant, cum lex sanctificationis die libidinum ignem prohibeat accendi.- Et quid de his dicam? sunt etiam in nobis qui habent timorem dei. sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta. quae non possit humana condicio sustinere. timor in eo est, quia uidentur sibi consulere disciplinae, opus uirtutis exigere, sed inscientia in eo, quia non conpatiuntur naturae, non aestimant possibilitatem. non sit ergo inrationabilis timor. etenim uera sapientia a timore dei incipit nec est sapientia spiritalis sine timore dei; ita timor sine sapientia esse non debet. basis quaedam uerbi est timor sanctus. sicut enim simulacrum aliquod in basistatuitur et tunc maiorem habet gratiam cum in basi statua fuerit conlocata standique acceperit firmitatem, ita uerbum dei uel rationabile dei in timore sancto melius statuitur, fortius radicatur, hoc est in pectore timentis deum, ne labatur
Abbreviated transcription (Latin):
non tempus diemq significans.
s frigere nos meritis prohibens.
& bonorum oꝑum esse ieuinos
Disce nuinc: quemadmodũ auer¬
tat oculos eiꝰ. quem miserat᷑ dũs
auanitate. Ex his enim quȩ se¬
cuntur: hoc intelligere possu¬
mus. Subicit enim. Statue ser.¬
uo tuo eloquiũ tuum: in tingx
tuo. Initium sapientiȩ ẽẽ timaͥ
dm̃: dicit ꝓpheta. Quod est autẽ
initium sapientie: nisi scło renun¬
tiare: Quia saꝑe sectilaria: stul¬
ticia est. Deniq sapientiã huiꝰ mũ¬
di: stulticiam esse apud deum
apłs dicit. S & ipse timor dñi
nisi scdm̃ scientiani sit nichil pro¬
dest: immo obest pluruum. Si¬
quidem uidei habent zelum dĩ
sed quuia non habent scdm̃ scien¬
tiam. in ipso zelo. & tunore. maio¬
rem contrahunt ditunitatis offẽ¬
sam. Quod circuicidunt infan¬
tulos suos quod sabbata custodiut̃.
timorem dei habent: sed quia
nesciunt legem spiritalem ẽẽ cir-¬
cumcidunt corptis. non cor suum.

Expanded text:
non tempus diemque significans, non tempus diemque significans, sed frigere nos meritis prohibens et bonorum operum esse ieiunos. Disce nunc, quemadmodum auertat oculos eius, quem miseratur dominus, a uanitate. ex his enim quae secuntur hoc intellegere possumus; subiec-it enim: statue seruo tuo eloquium tuum in timore tuo. initium esse sapientiae timorem domini dicit propheta. quod est autem initium sapientiae nisi saeculo renuntiare, quia sapere saecularia stultitia est? denique sapientiam huius mundi stultitiam esse apud deum apostolus dicit. sed et ipse timor domini, nisi secundum scientiam sit, nihil prodest, immo obest plurimum; siquidem Iudaei habent zelum dei, sed quia non habent secundum scientiam, in ipso zelo et timore maiorem contrahunt diuinitatis offensam. quod circumcidunt infantulos suos, quod sabbatum custodiunt, timorem dei habent; sed quia nesciunt legem spiritalem esse, circumcidunt corpus, non cor suum,
Abbreviated transcription (Latin):
crifitiis odor suauis eccłe est:
in quibus est boni odoris hostia
remissio peccatorum. Sume gͥ
has nares o homo. ut a gratie
olentibus flortilenta secernas:
& tunc uiuificabit te dñs. Ct̃
enim auerterit quod de ipso
petis ut auertat octilos mentis
tue a uanitate cooꝑatur anime
tue. ut si spetie aliqua capititu.
aut duritia & infirmitate non
flectitur. flectat eam iugo uer¬
bi. & habenis suis regat. ut uo.¬
luntate dei abducatur a uiciis
& uite odorem capiat eterne.
Non enim hic uita ꝑfecta est:
sed hec uita in umbra. Ideo ut
homo xp̃c ihc ex uirgine nasce¬
retur. obumbrauit iurtus altis¬
simi matrem futurã: qtua in
umbram descendit. ab umbra
incipiens oꝑari salutem homi¬
nis. & consuminaturus clarita¬
tem solis eterm. Ulmbra est erg
uita hec. festina ad solem. ut te
defendat ab umbre huiꝰ frigore
& calorem tibi ꝓfundat estitiũ.
Et ideo suadet orandum ne fiat
fuga ur̃a hyeme aut sabbato:

Expanded text:
crificiis odor suauis ecclesiae est, crificiis odor suauis ecclesiae est, in quibus est boni odoris. hostia remissio peccatorum. Sume igitur has nares, o homo, ut a graue olentibus florulenta secernas, et tunc uiuificabit te dominus. cum enim aduerterit quod de ipso petis, ut auertat oculos mentis tuae a uanitate, cooperatur animae tuae, ut, si specie aliqua capitur aut duritia et infirmitate non flectitur, flectat eam iugo uerbi et habenis suis regat, ut uoluntate dei abducatur a uitiis et uitae odorem capiat aeternae. non enim hic uita perfecta est, sed haec uita in umbra. ideo, ut homo Christus Iesus ex uirgine nasceretur, obumbrauit uirtus altissimi matrem futuram, quia in umbra descendit, ab umbra incipiens operari salutem hominis et consummaturus claritate solis aeterni. umbra est ergo uita haec; festina ad solem, ut te defendat ab umbrae huius frigore et calorem tibi profundat aestiuum. et ideo suadet orandum, ne fiat fuga nostra hieme aut sabbato,
Abbreviated transcription (Latin):
tum tieri sacerdotis. quod de ca-¬
pite descendit in barbam. hoc ẽ
odor ille diuins. odor gratie spi¬
ritalis. qui de patre in xp̃o erat.
⁊ sacram̃to incarnatioĩs descendit
int̾ras. ut oĩa fuso replerent᷑ ungͦn¬
to. emineat p̃celsi potestate iudicis.
⁊ nare ᷤ repleat aĩe ut bñ olentia diᷤᷤ¬
ẽnat ⁊ fetida: suauia sc̃oꝵ qͥ possut̃ dic̾e.¬
xͥem̃ bonus odor fumꝰ do ⁊ ferida
peccatoꝵ Hec sunt nares ficut tur¬
ris libani: p̃celsa supra mundũ.
Et ideo ꝓspicit faciem damasci.
gentilem scilicet popłm. odorans
fidem eiꝰ: cuiꝰ gratia delictorum
suorum det̾geret fetorem. facieᷤ
gͥ damasci. fides est gentium. nul¬
lo obumbrata amictu. nullo ad¬
oꝑita uestitu. nuda ac libera ce¬
lo magis intenta quam terris.
Hanc speculantur. & ꝓspicitint
nares eccłẽ: quod suaue in ea oc
odorum est aspirationis & gr̃ȩ
colligentes. Et bene nares eits
sicut turris libani. quia in sa¬

Expanded text:
tum ueri sacerdotis, quod de catum ueri sacerdotis, quod de capite descendit in barbam, hoc est odor ille diuinus, odor gratiae spiritalis, qui de patre in Christo erat et sacramento incarnationis descendit in terras, ut omnia fuso replerentur unguento, emineat praecelsi potestate iudicii et nares repleat animae, ut bene olentia discernat et faetida, suauia sanctorum, qui possunt dicem bonus odor sumus deo, faetida peccatorum. Hae sunt nares sicut turris Libani praecelsa supra mundum, et ideo prospicit faciem Damasci, gentilem scilicet populum, odorans fidem eius, cuius gratia delictorum suorum detergeret faetorem. facies igitur Damasci fides est gentium nullo obumbrata amictu, nullo adoperta uestitu, nuda ac libera, caelo magis intenta quam terris. hanc speculantur et prospiciunt nares ecclesiae, quod suaue in ea et odorum est aspirationis et gratiae colligentes. et bene nares eius sicut turris Libani, quia in sa
Abbreviated transcription (Latin):
resipiscat unusquisq a furore
scłarium cupiditatum: que
ita mentem auimumq ꝑtur-¬
bant. ut compos sui esse ñ posfit.
Si in nauigio fluctuante sis con¬
stitutus auertis a sentina octilos.
ne uomitum moueat tibi. si in
ciuitate ambulans aliquid feci¬
di odoris offendas. longe refugis
atq declinas. siqtuid occurrat
qd hoireat. ocalus tuus clatidit᷑
aut auertitur. in salo scłi huius
fluctuas. influit sentina uitioꝵ
in hoc nauigio tui corporis mo¬
tietur estus cupiditatũ. & ñ
auertis oculos animȩ tuȩ. ne
uideant sentinam libidinum.
ne aspitiant mundi huiꝰ stercora.
ne forte immundtis sp̃e nares
repleat tue mentis. in quibus
sp̃e sc̃s esse consueuit: ut possis
dicere. sp̃c diuinus qui est in na-¬
ribuis meis: Nares gͥ animȩ taȩ
a fetore auertant᷑ criminũ diu̾soꝵ¬
Est enim in his uelut quodoã insig¬
ne uidicii. unde dr̃ sponse. nares
tue sicut turris liban. ꝓspitiens
faciem damasci. eo quod unguen¬

Expanded text:
resipiscat unusquisque a furore resipiscat unusquisque a furore saecularium cupiditatum, quae ita mentem animumque perturbant, ut compos sui esse non possit. Si in nauigio fluctuante sis constitutus, auertis a sentina oculos, ne uomitum moueat tibi; si in ciuitate ambulans aliquid faetidi odoris offendas, longe refugis atque declinas: si auid occurrat quod horreat oculus tuus, clauditur aut auertitur. in salo saeculi huius fluctuas, influit sentina uitiorum; in hoc nauigio tui corporis mouetur aestus cupiditatum, et non auertis oculos animae tuae, ne uideant sentinam libidinum, ne aspiciant mundi huius stercora, ne faetor inmundus nares repleat tuae mentis, in quibus spiritus sanctus esse consueuit, ut possis dicere: spiritus diuinus qui est in naribus meis? nares igitur animae tuae a faetore auertantur criminum diuersoest enim in his uelut quoddam insigne iudicii. unde dicitur sponsae: nares tuae sicut turris Libani prospiciens faciem Damasci, eo quod unguen
Abbreviated transcription (Latin):
laqueis suffocatur. cuiꝰ senstis
inuanitate ẽ. In tenebris am¬
bulat: qui in his laborat quȩ sͥ
ꝓdesse ñ possunt. Uanitas ẽ:
sollicitudo tute huius. Alnde ñ
incrapula & ebrietate. ñ in de¬
liciis corporis: sed in cognitione
p̃ceptorum celestium delectatio¬
nem nr̃i debemus ponere. In
uanitate currit: qui sͥ succesibꝰ
iudetur affluere scłaribus: qui
tanꝗͣ umbra pretereunt. Au̾ite
gͥ oculos tuos: ne uanitatẽ ui¬
deant. S ñ satis est ut auertas:.
ne forte uelis & non possis. O¬
stendat tͥ diabolus uanitatũ.
spectacula. incentiua inferat
uoluptatũ: pete ut dñs au̾tat
octilos tuos. Et hec gratia dei. &
hoc munus est de dm̃i: ut oculos
anime nr̃e a negotiis mundi hu¬
ius auertat. Beatitudo enim om¬
tus. a dño deo est. Beatus autẽ
uir. cui nomen dm̃i spes erus: &
non respexit inuanitates. & in¬
sanias falsas. Qui non respicit
hec beatus est: qui autẽ respicit.
insanus atq furiosus est. Et ideo

Expanded text:
laqueis suffocatur, cuius sensus laqueis suffocatur, cuius sensus in uanitate est, in tenebris ambulat, qui in his laborat, quae sibi prodesse non possint. uanitas est sollicitudo uitae huius: unde non in crapula et ebrietate, non in deliciis corporis, sed in cognitione praeceptorum caelestium delectationem nostri debemus ponere. in uanitate currit, qui sibi successibus uidetur afluere saecularibus, qui tamquam umbra praetereunt. auerte igitur oculos tuos, ne uanitatem uideant. Sed non satis est ut tu auertas, ne forte uelis et non possis, offundat tibi diabolus uanitatum spectacula, incentiua inserat uoluptatum; pete ut dominus auertat oculos tuos. et haec gratia dei et hoc munus est domini, ut oculos animae nostrae a negotiis mundi huius auertat. beatitudo enim omnis a domino est: beatus autem uir, cui nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias falsas. qui non respicit haec, beatus est; qui autem respicit, insanus atque furiosus est. et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cecitatẽ cordis eorum. Illos tam̃
gentes apls̃ dicit. Ignoret gͥ gen¬
tilis ille. quod non didicit. igno¬
ret quod ñ credidit: tibi ignorari
ñ licet quod confiteris. xp̃c non
N inuanitate uenit: sed in uirtu¬
te. Non inflauit sensum homi¬
nis: sed iuificauit. Non cecita¬
tem cordis: sed illuminationem
mentis oꝑatus est. Inflãmarit
cor tuũ. ut comp̃hendas quȩ
mandatorum celestium ratio
quȩ animȩ substantiȩ. quȩ tute
future gratia: in quo statu post¬
hec erimus. Erige gͥ mentem:
utere naturali ingenio. Ad una¬
ginem dei factus es: ut suꝑna
aspitias. & terrena non queras.
Noli curuare ceruicẽ tuã: intin¬
di p̃mendam pondere. Noli in¬
herere auro. neq argento: ne te
dñs nolite possidere atrum.
atq argentum: ne nos auri at¬
q argenti cupiditas auara pos¬
sideat. Noli ergo inserere collũ
tuũ diaboli laqueis. Strangu¬
lat auaritia pauꝑem in hoc se¬
culo: s imꝑpetunm dities fuis

Expanded text:
caecitatem cordis eorum. illos tamen caecitatem cordis eorum. illos tamen gentes apostolus dicit. ignoret igitur gentilis ille quod non didicit, ignoret quod non credidit: tibi ignorare non licet quod confiteris. Christus non in uanitate uenit, sed in uirtute, non inflauit sensum hominis, sed uiuificauit, non caecitatem cordis, sed inluminationem mentis operatus est. inflammauit cor tuum, ut conprehendas quae mandatorum caelestium ratio, quae animae substantia, quae uitae futurae gratia, in quo statu posthaec erimus. Erige igitur mentem, utere naturali ingenio; ad imaginem dei factus es, ut superna aspicias et terrena non quaeras. noli curuare ceruicem tuam mundi premendam pondere; noli inhiare auro atque argento, ne te dominus: nolite possidere aurum atque argentum u m, ne nos auri atque argenti cupiditas auara possideat. noli ergo inserere collum tuum diaboli laqueis. strangulat auaritia pauperem in hoc saeculo, sed in perpetuum diues suis
Abbreviated transcription (Latin):
Afenestra enim domus stiȩ: in¬
trat. Intrat mors ꝑ oscula: obidõ
caue ne te laqueis labiorum
tuorum alliget. Intrat mors. si
te meretrix osculetur: intrat
mors si cito adquiescas. loquenti.
intrat mors si loquaris: intrat
mors si multum loquaris. Mtilti.¬
loquio enĩ peccatum incurrit᷑.
Intrat mors etiã si ñ loquaris:
Et xp̃m: & rp̃m timeas confiteri.
Ore enim confessio fit ad salutẽ.
Intrat mors etiam ꝑ cauernas
aurium. & ideo aures spinis funt
sepiende: ut illecebras meretricii.
sermonis excludas. Hec moralia¬
sunt. Sunt etiam mystici occli:
quos auertere debeas auanitate.
Est enim & senscium uanitas. qͣ
occili auimȩ tuȩ uidere non de¬
beant: quia illi eam uident quos
apls dampnat. Unde ipso ma¬
gis auctore discamus que uanitaᷤ
& qui occili sint. Manifestum
enĩ esse plerosq qui uanitate sen¬
stis sun obscurati suit corde. &
alienati a inta dei. ꝓpter igno¬
rantiam que in ipsis est: ꝓpter

Expanded text:
a fenestra enim domus suae ina fenestra enim domus suae intrat. intrat mors per oscula, et ideo caue, ne te laqueis labiorum suorum alliget. intrat mors, si te meretrix osculetur, intrat mors, si cito adquiescas loquenti. intrat mors, si loquaris, intrat mors, si multum loquaris — multiloquio enim peccatum incurritur —, intrat mors etiam si non loquaris et Christum timeas confiteri — ore enim confessio fit ad salutem —, intrat mors etiam per cauernas aurium et ideo aures spinis sunt saepiendae, ut inlecebras meretricii sermonis excludas. haec moralia. Sunt etiam mystic-i oculi, quos auertere debeas a uanitate; est enim et sensuum uanitas, quam oculi animae tuae uidere non debeant, quia illi eam uident quos apostolus damnat. unde ipso magis auctore discamus, quae uanitas et qui oculi sint. manifestum enim esse plerosque, qui uanitate sensus sui obscurati sunt corde et alienati a uita dei propter ignorantiam quae in ipsis est, propter
Abbreviated transcription (Latin):
concipiscendum eam: intrauit
mors ꝑ fenestram. Si uideris pos¬
sessionem minoris aut uidue &o
concupieris diriꝑe eant. intrauit
mors ꝑ fenestram. Si uideris alie¬
na monilia aurum. argentum.
& concupieris ut extorqueas: in¬
trauit mors ꝑ fenestrã. Clande
gͦ hanc fenestram. cum uideris
aliene mulieris pulchritudinent.
ne mors possit intrare. Octili tai
non uideant alienam: ne lingua
ꝑuersum loquatur. Tuam ergo
fenestram claude. ne morti pate¬
at intranti: sed etiam alienam
fenestram caue. Afenestra enim
domus sue: intrat fornicaria. A
fenestra sua intrat. cum intrat:
cum aliquẽ petulantis ocuili tẽp-¬
tat. laciuia. Exclude gͥ hanc fe-¬
nestram uerbi ostio: ne capraris
oculis meretricis. & abripiaris
palpebris. S non una ẽ fenestra:
ꝑ quã mors consueuit intrare.
Est & fenestra uerborum. ꝑ quã
sermones cõmeueant meretricis
& ideo te ab aliena urore cuistodi.
ne te sermonibus gratiosis adoriat᷑.

Expanded text:
concupiscconcupiscmors per oculum tuum: si videris possessionem minoris aut uiduae et concupieris diripere eam, intrauit mors per fenestram; si uideris aliena monilia aurum argentum et concupieris ut extorqueas, intrauit mors per fenestram. claude ergo hanc fenestram, qua uideris alienae mulieris pulchritudinem, ne mors possit intrare; oculi tui non uideant alienam, ne lingua peruersum loquatur. tuam ergo fenestram claude, ne morti pateat intranti. sed etiam alienam fenestram caue; a fenestra enim domus suae intrat fornicaria. a fenestra sua intrat, tum intrat, cum aliquem petulantis oculi temptat lasciuia. exclude igitur hanc fenestram uerbi ostio, ne capiaris oculis meretricis et abripiaris palpebris. sed non una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. est et fenestra uerborum, per quam sermones commeant meretricis. et ideo te ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus gratiosis adoriatur;
Abbreviated transcription (Latin):
cursus ipse te doceat. quia uane
currunt. qui ñ directam confiti¬
unt iter: obliuiscentes suꝑiora.
& ea quȩ posteriora sunt appeten¬
tes. Ante nos est xp̃c: aute nosbra¬
uium eiꝰ. ad quod ꝑuenit. qui ñ
in incertum currit. nec retioca¬
uit cursum siuim. s incitauit.
Ad hoc dirige oculos tuos: au̾te
ab spectaculis auerte ab omni se¬
culari ponpa. Sicubi poplãres cog¬
notieris plausus. auerte ab his o¬
culos tuos. inflecte. depͥme. & ser-¬
tia eos: ut uerigas melioribus.
Erige ad celum uel nocte stella¬
rum momilia. orbem bane decoꝵ
uel die solem aspice. Specta ma¬
re. t̾ram circumspice. ut oꝑe fac¬
ta diuino omnis creatura. te pas¬
cat. que formarum gratia in iꝑ-¬
sis bestiis. quantꝰ decor in homini¬
bus: quanta in autibus pulcbritt¬
do. Hȩc intuere: & non uidebis
inquitatẽ. & contradictionem.
in ciitate. Hȩc uide: & non in¬
troibit mors ꝑ fenestras oculoꝵ
tuoꝵ. Si tuderis intilierem ad

Expanded text:
cursus ipse te doceat, quia uane cursus ipse te doceat, quia uane currunt qui non directum conficiunt iter, obliuiscentes superiora et ea quae posteriora sunt adpetentes. Ante nos est Christus, ante nos brauium eius, ad quod peruenit qui non in incertum cucurrit nec reuocauit cursum suum, sed incitauit. ad hunc dirige oculos tuos, auerte ab spectaculis, auerte ab omni saeculari pompa. sicubi populares cognoueris plausus, auerte ab his oculos tuos, inflecte, deprime et serua eos, ut erigas melioribus. erige ad caelum; uel nocte stellarum monilia, orbem lunae decorum, uel die solem aspic-e. specta mare, terram circumspice, ut opere facta diuino omnis creatura te pascat. quae formarum gratia in ipsis bestiis, quantus decor in hominibus, quanta in auibus pulchritudo ! haec intuere, et non uidebis iniquitatem et contradictionem in ciuitate; haec uide, et non introibit mors per fenestras oculorum tuorum. Si uideris mulierem ad
Abbreviated transcription (Latin):
tti. & agrum. aut edificium ui¬
dentes alienum concupiscimus:
bene addidit ꝓpħa dicens. Au̾te
oculos meos ne uideant uanita¬
tes: in uia tua uiuifica me. Et¬
enu quia in uia est dei: tiani¬
potest uanitates aspicere: cum
xp̃c in carne sua omnes mundi
huius crucifycerit uanitates
Auertamiis gͥ oculos nr̃os aua¬
nitatibus: ne quod oculus uide¬
rit. animus concupiscat. Mysti¬
ca enim differamtis interim. uti¬
nam hac interp̃tatione possimꝰ
reuocare: ad ditiersa circensit̃
ludorum. atq theatralium spec¬
tacula festinantes. llanitas est
illa: quam cernis. Pantomimũ
aspicis: uanitas est. Luctatores
aspicis. uanitas est: quia cernis
eos de uiridibtis frondibus luc¬
tantes habere coronas. Illi enim
ueri sunt luctatores: qui aduersus
hitiꝰ scłi luctantur illecebras. Non
capiat octilos tuos palestra menbroꝵ.
Equos currentes aspicis uanitas ẽ.
quia uane currunt qui ascenden¬
tẽ saluare ñ possunt. Deniq re-¬

Expanded text:
tu et agrum aut aedificium uitu et agrum aut aedificium uidentes alienum concupiscimus, bene addidit propheta dicens: auerte oculos s meos, ne uideant uanitate s, in uia tua uiuifica me. etenim qui in uia est dei, uaniest, quomodo potest uanitates aspicere, cum Christus in carne sua omnes mundi huius crucifixerit uanitates? auertamus igitur oculos nostros a uanitatibus, ne, quod oculus uiderit, animus concupiscat; mystica enim differamus interim. utinam hac interpretatione possimus reuocare ad diuersa circensium ludorum atque theatralium spectacula festinantes! uanitas est illa quam cernis. pantomimum aspicis, uanitas est; luctatores aspicis, uanitas est. quia cernis eos de uiridibus frondibus luctantes habere coronas; illi enim ueri sunt luctatores, qui aduersum huius saeculi luctantur inlecebras et non capit oculos suos palaestra membrorum. equos currentes aspicis, uanitas est, quia uane currunt qui ascendentem saluare non possunt. denique re
Abbreviated transcription (Latin):
pecunȩ. Sanctus enim luchra
ista non nouit: sed omnia hec
detrimentum arbitratur ut
xp̃m lucretur. Et recte. Quod
enĩ putamus esse luchrum pe
cuniȩ. dampnum ẽ anime: qr
uirtutis est detrimentum. gͦ¬
scłm eos qui ita accepertint.
ut optet ꝓpħa inclinare cor suũ
in testimonia: & non in auari¬
tiam: & nos congrumus assensu.
& oremts quod ille orauit: &
qd oramus imitemur affectu.
Quid enim mͥ ꝓdest si orem ut
auertat cor meum dñs ab aua¬
ritia. & ipse diebus ac noctibus
pectinȩ querã compendia : Si
oremiis sermone: compatiam᷑
& mente. Audit sensum nr̃m
iha: & cognoscens duobtis istis:
non contienire sermoni & cupidi¬
tati. non exaudit loquentẽ. Et
ideo qui bene uolebat orare: dice¬
bat. Orabo sp̃u: orabo & mente.
Psallam sp̃u: psallam &mente.
Ita magis audit orantem si asper¬
natur auaritiam.S qͥa inuali¬
di sumtis. & plerumq uolentes
auertere cor nr̃m a pecunię uel
auro. uel argento. capimur aspec¬

Expanded text:
pecuniae. sanctus enim lucra pecuniae. sanctus enim lucra ista non nouit, sed omnia haec detrimentum arbitratur, ut Christum lucretur. et recte; quod enim putamus lucrum esse pecuniae, damnum est animae, quia uirtutis est detrimentum. secundum eos qui ita acceperunt, ut optet Propheta inclinare cor suum in testimonia, et non in avaritiam; et nos congruimus assensu. et oremus quod ille orauit et quod oramus imitemur affectu! quid enim mihi prodest, si orem ut auertat cor meum dominus ab auaritia et ipse diebus ac noctibus pecuniae quaeram conpendia? si oramus sermone, conpatiamur et mente; audit sensum nostrum Iesus et cognoscens duobus istis non conuenire, sermoni et cupiditati, non exaudit loquentem. et ideo, qui bene uolebat orare, dicebat: orabo spiritu, orabo et mente: psallam spiritu, psallam et mente. ita magis audit orantem, si aspernatur auaritiam. Sed quia inualidi sumus et plerumque uolentes auertere cor nostrum a pecunia uel auro uel argento capimur aspec
Abbreviated transcription (Latin):
nas: quibus homo redire possit
ad dei regnum. Ergo quia pͥn¬
cipium est uiarum dei. hoc prin-¬
cipium sequamur. Prius noui
uiam ingressis est testamenti :
ut uia nobis deuotionis teneret
iter. Si ierunamus: ille ante
nos ieuinauit. Si ꝓ nomine dĩ
sustinemus iniurias: pͥus ille
sustintut. ꝓ nr̃a redemptione.
Ceruices stias postuit in flagella:
maxillas suas in palmas. As¬
cendit crucem: ut doc̾et ñ. esse
metuendam. Deniq quasi p̃ce¬
dens. ait petro: tu me sequere.
Et ideo petruis cursum consũ.¬
mauit. quia secutus est xp̃m. Se¬
quitur uersus. quartus. Inclma
cor meum in testimonia tua: &
non in auaritiam. utilitatem
alibi habent. & puto quod ideo
mutatũ sit: quia utilitas bo.¬
ne rei uidetur esse expetenda
potius quã declinanda. S quia
pleriq luchrum pecuniarum
utilitatem suã putant esse: idõ
legimus utilitatem. non animȩ
utilitatem acciꝑe debenius pro¬
phetam declinare. sed utilitatẽ

Expanded text:
nas, quibus homo redire possit nas, quibus homo redire possit ad dei regnum. ergo quia principium est uiarum dei, hoc principium sequamur. primus uiam noni ingressus testamenti, ut uia nobis deuotionis sterneret iter. si ieiunamus, ante nos ille ieiunauit. si pro nomine dei sustinemus iniurias, prius ille sustinuit pro nostra redemptione. ceruices suas posuit in flagella, maxillas suas in palmas; ascendit crucem, ut doceret mortem non esse metuendam. denique quasi praecedens ait Petro: t u me sequere, et ideo Petrus cursum consummauit, quia secutus est Christum. Sequitur uersus quartus: in clina cor meum in testimonia tua e t non in auaritiam. \'utilitatem\' alii habent et puto, quod ideo mutatum sit, quia utilitas bonae rei uidetur esse expetenda potius quam declinanda. sed quia plerique lucrum pecuniarum utilitatem suam putant esse, ideo, si legimus "utilitatem", non animae utilitatem accipere debemus prophetam declinare, sed utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uerficulus quid habeat considẽ¬
mus. Deduc me in semita man¬
datorum tuorum: qm̃ tolui eã.
Quis hoc dicit. nisi qui sequitur
xp̃mͤ Non potest alius hoc di¬
cere. nisi qui illud exequitur qd̃
scͥptum est. Post dñm decm tuũ
ambulabis. & ipsi adherebis: qr
tpse te dedticit. Quomͦ dedu-¬
cat audi. Nisi qui tulerit cru¬
cem suam. & post me secuitus
fuerit: non est me dignus.
Precedit uerbum: pͥncipium xp̃c
est. Ideo sapientia dicit. Dñs crea-¬
uit me pͥncipium uiarum sua¬
rum. Aduertimus quod & pͥn¬
cipitm xp̃c: & finis uiarum sit.
Non uereor ne quis dicat: crea¬
tum gͦ xp̃m asseris. Responde¬
bo. Ita creatum dico: quemad¬
modum factum legi. hoc est fac¬
tum ex muliere. factum sub le¬
ge: hoc est scdm̃ susceptionem
carnis creatum. Scd̾m quod ẽ
natus ex uirgine creatus ẽ: ut
redimeret creaturas. Homo fac-¬
tus est: ut homines a morte ꝑpe-¬
tua liberaret. Creatus est. ut
uias michi demonstraret eter¬

Expanded text:
uersiculus quid habeat, considereuersiculus quid habeat, consideremus. Deduc me in semitam mandatorum tuorum. quoniam uolui eam. quis hoc dicit nisi qui Christum sequitur? non potest alius hoc dicere nisi qui illud exequitur, quod scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et ipsi adhaerebis, quia ipse te deducit. quomodo deducat, audi: nisi qui tulerit crucem suam et post me secutus fuerit, non est me dignus. praecedit uerbum. principium Christus est; ideo Sapientia dicit: dominus creauit me principium uiarum suarum. aduertimus. quod et principium Christus et finis uiarum sit. non uereor, ne quis dicat: \'creatum ergo Christum adseris?\' respondebo: ita creatum dico, quemadmodum factum legi, hoc est: factum ex muliere, factum sub lege, hoc est: secundum susceptionem carnis creatum, secundum quod est natus ex uirgine. creatus est, ut redimeret creaturas, homo factus est, ut homines a morte perpetua liberaret. creatus est, ut uias mihi demonstraret aeter
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium. dñm iħm. Oportet
etiam ut in preceptis dm̃ ambu¬
lenitis: ut ꝑuiemanius ad magnũ
p̃ceptum de quo legistis. Detum
est antiqͥs non occides: ego autẽ
dico tiobis. hoc est sitꝑ omne p̃cep¬
tum dico. Itaq non uftrpatorie
dixerim. sed uere: qr ficut sunt
sancta scõrum. ita p̃ceptum est
p̃ceptorum. S ut ista seruare
possimtis: intellectum petamus
a dño. Intelligamus quȩ sit cir-¬
cumcisio. Circamcidit iħic petri¬
nis gladiis: & abstulit opprobriũ
egypti a filiis ifrł. Petra xp̃c est.
Circumcidete uerbo dei & gladĩis
oris eiꝰ: & fic egẏpti carebis oppro¬
brio. Non gͥ corporis: sed cordis in¬
telligenda est. circumcisio. Si i¬
tellexeris legem: seruabis eam in
corde tuo. Iudetis in corde legem ñ
seruat: sed in labiis legem recitat.¬
& legem ignorat. Demq popls
hic inquit labiis me honorat:
cor autẽ eorum longe est a me.
Quomͦ potest legem tenere. qui
longe ẽ a legis auctore: Tercuis

Expanded text:
testimonium dominum Iesum. oportet testimonium dominum Iesum. oportet etiam, ut in praeceptis domini ambulemus, ut perueniamus ad magnum praeceptum, de quo legistis: dictum est antiquis: non occides ; ego autem dico uobis, hoc est: \'super omne praeceptum dico\'. itaque non usurpatorie dixerim, sed uere, quia, sicut sunt sancta sanctorum, ita praeceptum est praeceptorum. Sed ut ista seruare possimus, intellectum petamus a domino. intellegamus, quae sit circumcisio. circumcidit Iesus petrinis gladiis et abstulit obprobrium Aegypti a filiis Israel. petra Christus est; circumcidat te uerbum dei et gladius oris eius, et sic Aegypti carebis obprobrio. non igitur corporis, sed cordis intellegenda est circumcisio. si intellexeris legem, seruabis eam in corde tuo. Iudaeus in corde legem non seruat, sed in labiis legem recitat et legem ignorat. denique: populus hic, inquit, labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. quomodo potest legem tenere qui longe est a legis auctore? tertius
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogemus gͦ has uias. ut dica¬
tur nobis. state in uiis legis et
interrogate semitas eternas: &
udete quȩ uia melior. & ambu¬
late in ea. Cum omnes gͥ ambu¬
lauerimus uras. ueniemus in om¬
ipse est enim finis legis. ad iusti¬
ciam omni credenti. Hinc audeo
dicere. quia finis iusticiarũ xp̃c
qui est insticia: finis testimonioꝵ
xp̃c. de quo dictum est. Estote
michi testes. & ego testis dicit
dñs: & puer metis quẽ elegi.
Aduertimtis gͥ quantum nobis
ambulandum sit: ut uemiamus
ad xp̃m. Ambulandum in lege.
quia finis legis est xp̃c. Sine lege
manifestam ẽ quod heretici qͥ
legem ueteris non accipiunt
testamenti. & si dicant quod
xp̃m teneant. tñ tenere ñ pos¬
sunt finem: qui iitium ñ de¬
nuerunt. Ipse est iħo initium
&finis. Oportet gͥ ut ambulemꝰ
scdm̃ legem spiritalem: ut uenia¬
mus ad legis finem dñm iħm.
Oportet ut sequamtr testimonia:
ut ꝑuenire possimus ad magnũ

Expanded text:
interrogemus ergo has uias, ut dicainterrogemus ergo has uias, ut dicatur nobis: state in uiis legis et interrogate semitas aeter- nas et uidete quae uia melior et ambulate in e a. cum omnes igitur ambulauerimus uias. ueniemus in omipse est enim finis legis ad iustitiam omni credenti. hinc audeo dicere, quia finis iustitiarum Christus, qui est iustitia, finis testimoniorum Christus, de quo dictum est: estote mihi testes, et ego testis, dicit dominus, et puer meus quem elegi. Aduertimus igitur, quantum nobis ambulandum sit, ut ueniamus ad Christum, ambulandum in lege, quia finis legis est Christus. sine lege manifestum est quod haeretici, qui legem ueteris non accipiunt testamenti, etsi dicant quod Christum teneant, tamen tenere non possunt finem, qui initium non tenuerint. ipse est Iesus initium et finis. oportet igitur, ut ambulemus secundum legem spiritalem, ut ueniamus ad legis finem dominum Iesum. oportet, ut sequamur testimonia, ut peruenire possimus ad magnum
Abbreviated transcription (Latin):
s queritur semꝑ. & queritur per
omnia: ut meritorũ multa concur¬
rant fuffragia aluna ii toc enim
& omne tempuis significat: & per
om̃ia. Cum dicit gͥ queram: sine
fine dicit esse querendum. S ñ sa.
tis querere: nisi intelligas quod.re.¬
quiris. Ideoq ait. Da michi intel¬
lectum & ꝑscrutabor legem tuam
ut custodiã illam in toto corde meo.
Querendum pͥmum. deinde intel
ligendum. ꝑscrutandumq legis om.¬
ne mysterim: & in corde custodi¬
endum. Quis autẽ potest custodi¬
re legem dei: nisi intellectam
acceꝑit: Qui autẽ intelligit &
scrutat᷑: scrutando in semitam
mandatorum deducitur. In quo
illud aduertendum. qi lex ẽ. iusti¬
cia. mandatum iudicium: sicat¬
& in hac littera legimis. Est le¬
gis uia. State in uiis legis. Est ma
iusticiarum: scdm primum uer¬
sicultim. Est ergo & testimonioꝵ
tua. In uia testimoniorũ tuorum
delectabar. Est & tua mandatoꝵ.
uiam mandatorum cucurri tuoꝵ.

Expanded text:
sed quaeritur semper et quaeritur per sed quaeritur semper et quaeritur per omnia, ut meritorum multa concurrant suffragia; διὰ παντὸς enim et \'omne tempus\' significat et \'per omnia\'. cum dicit igitur \'quaeram\', sine fine dicit esse quaerendum. sed non satis est quaerere, nisi intellegas quod requiris. Ideoque ait: da mihi intellectum, et perscrut ab or legem tuam et custodiam illam in toto corde meo. quaerendligendum perscrutandumque legis omne mysterium, et in corde custodiendum. Quis autem potest custodire legem dei, nisi intellectum acceperit? qui autem intellegit et scrutatur, scrutando in semitam mandatorum deducitur. in quo illud aduertendum, quia lex est lustitia, mandatum iudicium, sicut et in hac littera legimus. est legis uia stare in uiis legis, est uia iustitiarum secundum primum uersiculum. est ergo et testimoniorum uia: i n uia testimoniorum tuorum delectabar; est et uia mandatorum: uiam mandatorum tuorum cucurri.
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicit si suscitaueritis aut re¬
suscitaueritis caritatem. usq ꝗtio
uoluerit. de his dicit qui resur-¬
rectionem eiꝰ possunt congrue pre-¬
dicare. ut audientibus ardorem
fidei & deuotionis accendant. Uel
suscitat᷑ xp̃c in his qui pͥmum
acce dunt: resuscitatur in his
qui postquã accesserint dormieĩt.
Dormit gͦ xp̃c in negligentibus: sus¬
citatur in sanctis. Habet gͦ eccłã
ꝑ que gradĩtur habitacula mansio¬
num. in quibus requiescant sc̃i:
de quibus iste est qui dicit. Legẽ
michi constitue dũe: uram iusti¬
ciarum tuarum. Bene ait stattie.
ut in pectore eitis immobilis o
fixa ꝑmaneat. nec aliquo turbi¬
ne ab eius conuellat᷑ affectu: ut
ipse sͥ lex sit opts habens legisscͥp¬
tum in corde suo. Et queram in¬
quit illam semꝑ. Hon est enim
mediocre quod requirit᷑. paradys
gratia. dei regnum angłorum con¬
sortium. immortalitatisq domici.¬
lium. Non gͦ uno die queritur.
nec duobus aut paucis mensibus.

Expanded text:
hic dicit: si suscitaueritis aut rehic dicit: si suscitaueritis aut resuscitaueritis caritatem usque quo uoluer i t, de his dicit, qui resurrectionem eius possint congrue praedicare, ut audientibus ardorem fidei et deuotionis accendant. uel suscitatur Christus in his qui primum accedunt, resuscitatur in his, qui postquam accesserint dormierunt. dormit ergo Christus in neglegentibus, suscitatur in sanctis. Habet ergo ecclesia per quae gradiatur; habet habitacula mansionum, in quibus requiescunt sancti, de quibus iste est qui dicit: legem mihi constitue, domine, uiam iustitiarum tuarum. bene ait \'statue\', ut in pectore eius inmobilis et fixa permaneat nec aliquo saeculi turbine ab eius conuellatur affectu, ut ipse sibi lex sit, opus habens legis scriptum in corde suo. Et quaeram, inquit, illam semper; non est enim mediocre, quod requiritur paradisi gratia, dei regnum, angelorum consortium inmortalitatisque domicilium. non ergo uno die quaeritur nec duobus aut paucis mensibus,