comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutus pactui est cum creditorib
enĩacipatus adut hẽditatẽ. ⁊ dicĩt ⁊¬
doli eum posse uti ex ceptõne. Idẽ ꝓͥ¬
bat. ⁊ si filiꝰ uruo patre cũ creditor¬
b pat̃nis pactus sit. Nara ⁊ hiuc do¬
lierceptõnem ꝓsuturam. Iramo⁊
in ẜ nodoli erceptõ non ẽ resꝑuenda¶¬
hodre tñ ita dcmũ pactio huiꝰmodi cit¬
ꝙ ꝯsensu declarauint quota parte deb¬
iti ꝯtenti sĩt. si uo dissentiant. tẽ p̃to¬
ris partes necessarie sũt. qui detreco s¬
o sequetur moris partis uolũtatẽ. ¶
debiti non ꝓ mimero ꝑsonaꝵ p̾lacu¬
it. ꝙ si equales sĩt ĩ cumulo debiti. tẽ
plutimꝰ numerus ereditoꝵ. p̃fendus ẽ.
in mo aũ pari creditoꝵ auegoĩtatem

Expanded text:
tutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda.Hodie tconsensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem. 8 debiti, non pro numero personarum placuit. quod si aequales sint in cumulo debiti, tunc plurium numerus creditorum praeferendus est. in numero autem pari creditorum auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
non calũpnie cã postulare. edi sibi. ne fo¬
rte uł fuꝑuacuas rationes. uł quas habe.
edi sibi postulet. uł uerandi argũtari-¬
causa. ¶Rationem auẽe labeo ait. uil¬
tro citroqi dandi. accipiendi credendi.
obligandi. so lũdi sũ cã negõtiatonem.
nec uuã ratõnem nuda dũcap̃lr solurõ¬
ne debiti inciꝑe. Nec si pignus acceꝑit
aut m̃adatũ ꝯpeslendũ edẽ. hoc enum
citra rãcõñe esset. Set ⁊ quod solui con¬
stituit. argũtarius ed̾e debet. Hani hoc
srargũtaria uenit. ¶ erhoc edicto ĩ
ita dernũ tene hoc edicto. si ad eum ꝑti¬
net sptine aũt unidet᷑ ad me ratio. si mͦ
cam trãctauis me mãdãte. si ⁊ si ꝓcura¬
tor meus absente me madauiͣt. an mic¬
hi edendo sit qi ad me ꝑtinaat ⁊ ma

Expanded text:
non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argentcausa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse. sed et quod solui constituit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit. Ex hoc edicto in ita demum tenere hoc edictum, si ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. s in patiscendo id actũ sit. ee¬
terũ si paciscar ne atitio petas dem̃
actõñe adũsus me. noĩe enis institu¬
as. non ẽ danda pacti ꝯuenti ercep¬
tio n am ꝙ ip̃i inutile ẽ. non descn¬

Expanded text:
dicitur, si in paciscendo id actum sit. ceterum si paciscar, ne a Titio petas, deinde actionem aduersus me nomine eius instituas, non est danda pacti conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defen
Abbreviated transcription (Latin):
reitus ẽ dixĩt aliꝗs quo ergo ħ excepti¬
b eius eẽ nscĩam aut si forte ĩ exilium
salua cinitate abnt defensori eiꝰ ex cep¬
ti ista ꝓdit. ¶Ilud sciendũ ẽ. cumq
idcuto non stegͣt qr capitis reus fact᷑
est. in ei cã eẽ. ut ex ceptione uti ñ po¬
ssit dãpnato em̃ dat̃⁊ plane si ĩculis
uł custedia militai impeditꝰ id̾o ñ stenit.

Expanded text:
tus est. dixerit aliquis, quo ergo haec exceptibus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salva civitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista proderit. Illud sciendum est eum, qui idcirco non stetit, quia capitis reus factus est, in ea causa esse, ut exceptione uti non possit: damnato enim datur. plane si vinculis vel custodia militari impeditus ideo non ste
Abbreviated transcription (Latin):
tanbem actionẽ hñt umiꝰ leco labẽt uni¬
pulandi. ł ples argeritarii. quoꝵ noĩa si¬
mul facta sũt unꝰ loco numerabuntur.
qr unũ debitũ ẽ. ⁊ cũ tutores pupilli c̾¬
ditons płes ꝯuenissent. umꝰ locꝗ ẽẽ nu¬
merantat. qr uniꝰ pupilli noĩe aret¬
rapt. Nec uon ⁊ imus tutoi pluriuim¬

Expanded text:
andem actionem habent, unius loco habentpulandi uel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures conuenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine conuenerant. nec non
Abbreviated transcription (Latin):
sarium pure scͥptos paciscentes pnꝰꝙͣ
se iminiscert. putat recte pasci. qd̃
uerũ estł Idem ⁊ in extrancoherede
qui si m̃adato creditoꝵ. adieĩt. ⁊ m̃a
fice siquid in ẜ uitute egit. pꝰub̾tatẽ.

Expanded text:
pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit, etiam roficere, si quid in seruitute egit, post
Abbreviated transcription (Latin):
possũt. ⁊ ib̾e in carcẽm duci. nec p̃ons¬
p. transuehitur. p̃tẽa mius uotari ñ
deb qui uxorem ducit. Aut eam que
nubit. nec iudicem dũ de re cognos¬
cat. nec euni dũ quis ap̃ p̃torem cãm
agit. neq funꝰ ducentẽ samiliate. iust
derto loco sisti. nec siũosos ł ĩfantes:¬
¶ prȩcor ait. parentem patronũ patitña.
ubos parentesq patroni patrone in
ius sine ꝑnuisli meo nequis uocet. Parẽ¬
tes hic utriusqi sexus accire. si anin
infinitum quentut. quidam parentes uͦ
maiores dici hoc uetes exstimasse. pop̃
refert. Sid guus cassius orĩs in instintũ¬

Expanded text:
possunt et iubere in carcerem duci, nec pontpublica transuehatur. praeterea in ius uocari non debet qui uxorem ducat aut eam quae nubat: nec iudicem dum de re cognoscat: nec eum dum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustcerto loco sisti: nec furiosos uel infantes. Praetor ait: 'parentem, patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'. Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usqiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝓ missous. uł accõ amissa sit. ñ iuderi
in ead̾ eã statũ lab̾o art. ł si is ꝗ pari loco
erit. in litigãdo ceꝑĩt ẽẽ in duriore uł lo¬
co nł ꝑsona mutata. Itaq siqͥs ei ꝗ ĩ foro
ꝓ missoris ꝯuenĩ non põt. uenditus aut
potentioridatus sit magis eẽ putat ut ño
uiocot᷑ in ead̃ eã sisti. s si ngre deditu sit.
offiliꝰ nõ pͥttaͣt. ĩ cad̾ cã sisti cũ nor̃e dedi

Expanded text:
se promissoris uel actio amissa sit, non uideri in eadem causa statum Labeo ait: uel si qui pari loco erat in litigando, coepit esse in duriore, uel loco uel persona mutata: itaque si quis ei qui in foro promissoris conueniri non potest uenditus aut potentiori datus sit, magis esse putat, ut non uideatur in eadem causa sisti. sed et si noxae deditus sit, Ofilius non putat in eadem causa sisti, cum n
Abbreviated transcription (Latin):
tor ait. siquis parentẽ patronũ patron¬
din ue liberos. aut parentes pationi pa¬
trone ue. lib̾os ue suos. eũm ne que ĩ po¬
testate habebit. uł uxorem uł nurum
in iudicium uocauit. qualiscũq fidi¬
iussor iudiuo sistendi cã accipiat. ¶ &
ait p̃tor ub̾osue suos accipiemꝰ etiam
ex seminino seru descendentes. lib̾os p¬
arentiq dabimꝰ hoc bñficiũ. ñ solum
turis sui. set ctiam si in potestate sit ali¬
ꝓ patre fieri potest. etiam si in alt̾ns sit
q fi d̾iussor accipiatur. hoc qͣntum
ad facultates. idẽ etiam non locupi¬
dicio ꝓmisitͣ. tanti qñti ea reserit
accionem dat p̃co. ꝙ utrũ ueritate
ꝯtineat. an uero qu̾antitatẽ indea¬
mus. ⁊ melius est ut inueram qͣnͣti¬
tatẽ fid̾iussor teneatur. nisi ꝓ cerca qͣn¬

Expanded text:
tor ait: 'Si quis parentem, patronum patronam, liberos aut parentes patroni patronae, liberosue suos eumue quem in potestate habebit, uel uxorem, uel nurum in iudicium uocabit: qualiscumque fideiussor iudicio sistendi causa accipiatur.' quod ait praetor 'liberosue suos', accipiemus et ex feminino sexu descendentes liberos. parentique dabimus hoc beneficium non solum sui iuris, sed etiam si in potestate sit alipro patre fieri potest, etiam si in alterius poque fideiussor accipiatur': hoc quantum ad facultates, id est etiam non locuplsisti promiserit, tanti quanti ea res erit actionem dat praetor. quod utrum ueritatem contineat an uero quantitatem, uideamus. et melius est ut in ueram quantitatem fideiussor teneatur, nisi pro certa q
Abbreviated transcription (Latin):
solet int̃ litigatoes quenire. Si non
ꝯuetuat pedius putit in potestate su¬
pulators eẽ. modato spãtiõ dhoc a is¬
dice statuendo. ¶ Qui miulierem adh¬
ib⁊ ad satis dandũ non indetͣ cau̾e. s noc

Expanded text:
solet inter litigatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spatio: de hoc a iudice statuend‹um›. Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non uidetur cauere: sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
pletem uł si dubitetur aꝑꝓbatũ fid̾¬
iussorem iudicio sistũdi causa ñ acce-¬
ꝑit. Iniuriaꝵ. actõ adũsuis eum esse
põt. quia non sone sine quaubrt in-¬
mlria ẽ duci inius eur qui satis idone¬
um fid̾iussorem detꝰ. s ip̃e sid̾iussor qui
non sit acceptus tanqmͣ de inusria sibi
facta queri panͣt
fori p̃striptõnẽ. ⁊ metuat petitor ne
iupe foriutatur. uidendum quidiu¬

Expanded text:
si dubitetur, adprobatum fideiussorem iudicio sistendi causa non acceperit: iniuriarum actio adversus eum esse potest, quia sane non quaelibet iniuria est duci in ius eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non sit acceptus, tamquam de iniuria sibi facta queri poterifori praescriptionem et metuat petitor, ne iure fori utatur: videndum quid iu
Abbreviated transcription (Latin):
Ham neq sic artãdus sit. ut possit cie
tẽpestatẽ. ł ium fluiminis. Qͥ deñ siꝗs
cũ rome eẽt ip̃o tp̃r ꝓmisslonis sistẽdi¬
⁊ nulla necitate urgente. noluptatis cã
iimuniupiũ ꝓfoctus sit. ñ ne ĩdignꝰ ẽ
cmi hec exceptio patrournet᷑. aut ꝗd si tr̃¬
pestas quid̃ in marisit. t̃ra aũ iste potu¬
it uenire ⁊ flum̃ cuxuire. cq̃ dicẽoũ ẽ ñ
sẽꝑ ei ex ceptõñe ꝓdẽẽ. nisi angustie non
patiebantur t̾ra tũc metiti. ut circuire.
cum tñ ut flutũ sie had ldasset. ut ĩples¬
set om̃em locũ ĩ quo sisti oportait᷑. ⁊ ali¬
q̃ fortuta casamitas eũdem locũ euertit.
tentus ẽ. ⁊ recentꝰ sine dolo.i . p̃iꝰ. nã¬

Expanded text:
am neque sic artandus sit, ut possit ei tempestatem uel uim fluminis. quid enim si quis, cum Romae esset ipso tempore promissionis ‹sis›tendi, nulla necessitate urguente uoluptatis causa in municipium profectus sit? nonne indignus est, cui haec exceptio patrocinetur? aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra autem iste potuit uenire: uel flumen circumire? aeque dicendum non semper ei exceptionem prodesse: nisi angustiae non patiebantur terra iter metiri uel circumire. cum tamen uel flumen sic abundasset, ut implesset omnem locum, in quo sisti oportuit, uel aliqua fortuita calamitas eundem locum euertit tentus est, et retentus sine dolo malo ipsius: na
Abbreviated transcription (Latin):
aut ãius nõ atciat p̃tor cã co¬
gnita se penale indiciũ datuͣm. tñ lab̾o
ait mod̾indm iurisdiciõñe. ueluti.
si peniteat lib̾tũ.⁊ actõnẽ remittat᷑. ¶
łsi patronus uocatus non uemat aut
si non inuitus uocatus sit. licx edicti
uerba non patiantur.  slut si

Expanded text:
at praetor causa cognita se poenale iudicium daturum, tamen Labeo ait moderandam iurisdictionem: ueluti si paeniteat libertum et actionem remittat: uel si patronus uocatus non uenerit: aut si non inuitus uocatus sit, licet edicti uerba non patiantur. 12 Ulpi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Parentes neturales mnius no¬
care nemo põt. Una ẽ eñi om̃ib parẽ¬
tib seruanda reuentia.
sũt. cũ his tm̃i cognatus fiat. qͥb g
põt. iuix magis potestatis qmͣ p̃cept
Q̾ p̃toĩs nisi sit allius qui eastrense heũt
peculiũ. tẽ cm̃ cã cognita ꝑintttur.

Expanded text:
. Parentes naturales in ius uocare nemo potest: una est enim omnibus parentibus seruanda reuerentia. sunt, cum his tantum cognatus fiat quibus epotest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit pe
Abbreviated transcription (Latin):
uł inuu̾sitatem uelit exꝑiri ueniam
ebicti peteꝵ deb. qmͣuis auctorẽ eor
oftitorum inns sit uocaturus. Ulibõs
pirentesq patrati patroneq utriusq
sexus accipe debemiꝰss ⁊ si ꝑ penãd ł or¬
tationis ad ꝑegritutatẽ redactus sii pa

Expanded text:
uniuersitatem uelit experiri, ueniam edicti petere debet, quamuis actorem eorum constitutum in ius sit uocaturus.Liberos parentesque patroni patronaeque utriusque sexu saccipere debemus.Sed si per poenam deportationis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃toi excipit. p̃terꝯmͣ siqus ẽoꝵ contͣ
eum secerit. qui ip̃e coꝵ quid fecisset.¬
⁊ recte ne .s. uł magistiatus. dũ studr¬
⁊ hoc editum defendere. ł litigator dũ
uult bñficio huiꝰ edictiuti ip̃e in pen¬
a huiꝰ edicti ꝯmittat.si quis uisdice¬

Expanded text:
tor excipit: 'praeterquam si quis eorum contra eum fecerit, qui ipse eorum quid fecisset': et recte, ne scilicet uel magistratus, dum studet hoc edictum defendere, uel litigator, dum uult beneficio huius edicti uti, ipse in poenam ipsius edicti committat. SI QUIS ‹
Abbreviated transcription (Latin):
phibitus sit. noc effectum decrcłum
ħabuit. edictum cessat. Nam statiut
uerbum: rem ꝑsectam significat. et
ꝯsũmatã in iuriam non cept̃am. ⁊ ĩo
habetut. nec est ulla seꝑtentia cessarẽ
edictum putamus. Quid eñ obfuit
conatus cum inuiria nulla effectũ¬

Expanded text:
hibitus sit nec effectum decretum habuit, cessat edictum. nam statuit uerbum rem perfectam significat et consummatam iniuriam, non coeptam. et ideo habetur nec est ulla sententia, cessare edictum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullu
Abbreviated transcription (Latin):
sũm̃a ht̃ equitatẽ. ⁊ sine cuiꝰqm indig¬
natõne iusta. Quis eñi aspͥnadit id̾uis
sibi dici. qd̾ ip̃e aliis dicit. uł dici effecit.
Qui magistratũ potestĩte ue habebit.
si quid in aliqũe noui iuris statugrit᷑

Expanded text:
summam habet aequitatem, et sine cuiusquam indignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si quid in aliquem noui iuris statuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
fũit idĩtu̾s nichil ualebit ꝙͣ ãctũ ẽ. Nec
cm̃ frndus est quidicat consensisse eos ĩ
p̃sidem. cum ⁊ iuł scrib̾. non ꝯscatiant
qui errant. quid eñ tam ꝯtratiumest¬
ꝯsensui qm error qui imꝑitiã degegit.

Expanded text:
fuerit aditus, nihil ualebit quod actum est. nec enim ferendus est qui dicat consensisse eos in praesidem, cum, ut Iulianus scribit, non consentiant qui errent: quid enim tam contrarium consensui est quam error, qui imperitiam detegit?
Abbreviated transcription (Latin):
t. Qm̃ ꝓlocuplete accipitur a¬
deiussor in necessariis ꝑsonis.
sti ꝓmisit. si altmͣ exhib.⁊ altmͣi ño. ex
ꝓmissione nen uidetur eos stẽctise. curo
alter eoꝵ non sit grhibitus. ne quis eum
Ilp̃. Hoc edictũ p̾toi ꝓposuit. ut m̃e¬
tu pene ꝯpescẽt cos quimius uocatos ui
noĩe ngraie iudiciũ roodendũ nisiscien¬
te dño id fecĩt. tũc em̃ sinẽ nere dediti
locum huie edicto non ẽẽ. si ꝑsona que ĩ
quit. qui uocat nõ deliquit ꝗ uierimit.
net. eãdem equitas ẽ in eo qui ab alio ꝙm
quo debuãt in iusuocabat᷑. Sed̾ fortiꝰ dice¬
dum ẽ. non uideri ii erimi eũ cũisit ius
ibi non conueniri.   a¬
lp̃ͤ Cod si ẜũ quis exemut in ius
uocatũ pedlus puiar cessare edictũ. qm̃
nõ fuirt ꝑsona que mius uocar nõ po¬
tuit. quid ergo ad exhibendũ erit agñd̃¬
¶ Si quis ad pedaneum iudicem uocatum
que erimat pera huiꝰ edĩcti cessabit. ¶¬

Expanded text:
 pro locuplete accipitur fideiussor in necessariis personissti promisit, si alterum exhibet, alterum non, ex promissione non uidetur eos stetisse, cum alter eorum non sit exhibitus. NE QUIS EUM um.Hoc edictum praetor proposuit, ut metu poenae compesceret eos, qui in ius uocatos ui nomine noxale iudicium reddendum, nisi sciente domino id felocum hoc edicto non esse, si persona, quae in quit qui uocat, non deliquit qui exemit. net.Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi eum, cui sit ius ibi non conueniri. 3 xemit in ius uocatum, Pedius put‹at› cessare edictum, quoniam non fuit persona, quae in ius uocari potuit. quid ergo? ad exhibendum erit agendum.Si quis ad pedaneum iudicem uocatum quem eximat, poena eius edicti cessabit.
Abbreviated transcription (Latin):
escͥpto inꝑitoris antonim ꝯfirmata ẽ.¬
rem qnͣtitatẽ. alt̃ maiorem petat. apus
eundem iudicem agñdũ est ei. qui qnͣti¬
tatem minorem petit. ne ii pͥotestate ca¬
lũpniosa a dũsarii mersit. an ap̃ eũ liti¬
gare possim. ¶ Si una accõ cõis sit pliũ
ꝑsonari ueluti familieh iscũde. Coĩdim
partes spectande sũt. circa uiri diccõnem
cius qui cognoscit. ꝙ ofilio. ⁊ ꝓculo. pla¬
cet. qr unꝰ qtusq de parte sua litigat. an
ponus tota res. qr tota res in iudicium
uenit. uł uni adiudican põt. ꝙ casio et
pegaso placet. ⁊ sane coꝵ sententa ꝓba

Expanded text:
pto imperatoris Antonini confirmata est.rem quantitatem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa aduersarii mei sit, an apud eum litigare possim.Si una actio communis sit plurium personarum, ueluti familiae herciscundae, communi partes spectandae sunt circa iurisdictionem eius qui cognoscit, quod Ofilio et Proculo placet, quia unusquisque de parte sua litigat: an potius tota res, quia et tota res in iudicium ue‹n›it et uel uni adiu‹di›cari potest, quod Cassio et Pegaso placet: et sane eorum sententia
Abbreviated transcription (Latin):
gistratus aũt est is qui in pocestate aliqͣ
sit. ut puta ꝓꝯsul. uł p̃cor. uł alii qui ꝑ¬
uincias reguntiudicate iubẽ eodie q
ut siquis maior uł equalis subiciat se
uiris dictõm alt̾ius poisit. ei ⁊ adũsus e¬

Expanded text:
gistratus autem uel is qui in potestate aliqua sit, ut puta proconsul uel praetor uel alii qui prouincias regunt, iudicare iubere eo die, quo ut si quis maior uel aequalis subiciat se iurisdictioni alterius, possit ei et aduersus e
Abbreviated transcription (Latin):
ti legis ⁊ulie de adulterus. ⁊ siq̃ sunt.
alic similȩs iuris aictõnem suam man¬
bant ¶ huł reifortissimuã arquiatũ
ałr ꝙ lege iuha de in noĩatim cauet᷑
ut is cui atigit᷑ crer̾citio possit eã si
ꝑficiscatur mandare. Honalit̃ ita qi
mandire potiͣt qm̃ si abesse cepit. cũ
alias iuris dictio. etiã a p̃sente mãdet᷑¬
⁊ sia familia dñs octisus eẽ dicitur. co¬
gnĩtionẽ p̃tor qm̃ ex senatu .e. halt

Expanded text:
ti legis Iuliae de adulteriis et si quae sunt aliae similes, iurisdictionem suam mandant, huius rei fortissimum argumentum, quod lege Iulia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit eam si proficiscatur mandare: non aliter itaque mandare poterit, quam si abesse coeperit, cum alias iurisdictio etiam a praesente mandetur. et si a familia dominus occisus esse dicetur, cognitionem praetor, quam ex senatus consult
Abbreviated transcription (Latin):
Nta comꝑatũ ẽ. ut is d̾mũ iurisdictioñe
m̃adare possit. quĩ eam suo urre no ali¬
eno bñficio habet
mat mandatã uirisdictionẽ. Id̾oq si
is qui mandauit. iurisdictõnẽ decessit᷑.
aũt qm̃ res ab eo cui mandata ẽ iurss di¬
ctio gẽri ceꝑit solui mãdatũ labeo ait.
sic̃ in reliquis cauas.¬

Expanded text:
ita comparatum est, ut is demum iurisdictionem mandare possit, qui eam suo iure, eno beneficio habet:mat mandatam iurisdictionem. ideoque si is, qui mandauit iurisdictionem, decesserit, antequam res ab eo, cui mandata est iurisdictio, geri coeperit, solui mandatum Labeo ait, sicut in reliquis caus
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Congruet bono ⁊ gͣui p̃sidi cura¬
re ut pͥacat᷑a atq quicta ꝓuincia sit ꝙ̃
regit. ꝙ non difficile optinebit. si sõlli
at. eosq ꝯquirat. ham ⁊ sacrilegos la¬
trones. plagiarios. fures oquirete debet
⁊ put quisq deliquerit in eũ aĩadu̾tẽ.
receptoresq coꝵ coliercẽ sine quib ia¬
tro diutiꝰ latere nõ p̃õt. ¶ furiosi si ñõ
possĩt ꝑ necessaĩos ꝯtrneri eo remedio
ꝑ p̃sidem obiuam eundum est. stilicet
ricidium amilaͣt. Utrũ simulato furo¬
re facinꝰ amisisset. an ũo reua compos
ꝓm̃tis nõ eẽt. ut si simulasset. pletẽtur ¶
si uͣo fpꝑeret in carcere ꝯtineret
Iart̃ꝰ Quius marcꝰ. ⁊ ꝯmodus scap¬
ule tertusio rescripserũt in ħ uerba.
Si tibi liꝗdo comꝑtum est. elium puscũ
in eo surore eẽ. ut ꝯtinua m̃tis alien¬
atione om̃i intellectu careat. nec subẽ
ulla suspitio matrẽ ab eosimulatione
dissimulare. cũ satis furoie ip̃o puniat᷑.

Expanded text:
lis Congruit bono et gravi praesidi curare, ut pacata atque quieta provincia sit quam regit. quod non difficile optinebit, si solat, eosque conquirat. Nam et sacrilegos, latrones, fures, plagiarios conquirere debet, et prout quisque deliquerit, in eum animadvertere, receptatoresque eorum, sine quibus latro diutius latere non potest. Furiosis, si non possint per necessarios contineri, eo remedio per praesidem obviam eundum est: scilicet ricidium admiserat, utrum simulato furore facinus admisisset an vero re vera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecteretur, si fureret, in carcere contineretiuus Marcus et Commodus Scapulae Tertullo rescripserunt in haec uerba: 'Si tibi liquido compertum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dissimulare, cum satis furore ipso puniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmisit. supplicio asficiendus sit. Cum
aũt ex litt̃is tuis cognommꝰ. tali eum
loço atq ordine eẽ. ut a ss. uł etiam in
ꝓpͥa nulla eustodiat᷑. recte factũs nob̾
inderis. si eos a quib iuo tp̃a obẜuatus
ꝯstitueris. Nam custos furiosis non ad
hoc solũ adhibet᷑. nequid ꝑnitiosius ip¬
si inse moliant᷑. s ne aliii quoq ex ici¬
ositit. ꝙ si comittant᷑ non inierito et¬
pe eoꝵ. Ascribendũ ẽ. qui negligñtiores

Expanded text:
miserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum loco atque ordine esse, ut a suis uel etiam in propria uilla custodiatur: recte facturus nobis uideris, si eos, a quibus illo tempore obseruatus constitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quod si committatur, non immerito culpae eorum adscribendum est, qui neg
Abbreviated transcription (Latin):
iutis dictionẽ. mandãe altĩ ñ posse ma¬
nifestũ est. ¶ mandata iutis dictique
pͥuato. etiam imꝑiũ qd̃ non est mer
uidetur mandari.qr iuiis dictõ sine
modica cobertione nulla ẽ. de dffiti
assessoris quo iuristudiosi partib stus
fimitur. In his fere causis ꝯstat. in cog¬
nitõnib postũlatõnib libellis. ẽictis
decretis. epistolis
arẽ Libti assid̾e pꝰsũt. infames aũt
licet nõn ꝓhibeantur seg̃ib afsidere.
attũ arbitror ut aliquo queq dec̃to
officio assessoris fungi.
sub duob p̃sidib astituta est. uelũt gͥ¬
mania mista eraltã oertus in atia. assi¬
debit. nec uidetur in sua ꝓuinciã asse

Expanded text:
iurisdictionem mandare alteri non posse manifestum est. Mandata iurisdictione priuato etiam imperium quod non est merum uidetur mandari, quia iurisdictio sine modica coercitione nulla est. DE OFFICIadsessoris, quo iuris studiosi partibus suis funguntur, in his fere causis constat: in cognitionibus postulationibus libellis edictis decretis epistulis Liberti assidere possunt. Infames autem, licet non prohibeantur legibus assidere, attamen arbitror, ut aliquo quoque decreto officio adsessoris fungi. sub duobus praesidibus constituta est, uelut Germania, Mysia, ex altera ortus in altera adsidebit nec uidetur in sua prouincia adse
Abbreviated transcription (Latin):
sñam edicti porrigñdã esse adħ.¶ In
ẜuos aũ si nõ defendant᷑ a dĩis.⁊ hi eos
qui mopio laborant. corpꝰ tõrqñdũ est.¬
doli mali aũt id̾o int̾ib edicti fit m̃tio.
non teneatur. hoc uo edicto tenet᷑ ⁊ qm
toliit quilus non corrupit Item ⁊ qͥ sus
manib fecit. ⁊ qui aliis m̃adat  Sed et

Expanded text:
am edicti porrigendam esse ad haec.In seruos autem, si non defenduntur a dominis, et eos qui inopia laborant corpus torquendum est.Doli mali autem ideo in uerbis edicti fit mentio,non tenetur.Hoc uero edicto tenetur et qui tollit, quamuis non corruperit: item et qui suis manibus facit
Abbreviated transcription (Latin):
in adcundo quidem facilem se p̃beat. si
contẽpni se non patiatur. uñ in m̃a
mittant. ħam et ꝯũsatione equali ꝯtẽ
malos putat. neq p̃cib calomitosoꝵ
ulacrimari oportet. Io eñi non ẽ ꝯstã¬
tis ⁊ rectiiudicisũ animi motũ uul

Expanded text:
in adeundo facilem se prebeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatmittant. Nam ex conversatione equali, contmalos putat, neque precibus calamitosorum illachrimari oportet. Id enim non est constantis et recti iudicis, cuius animi motum vu
Abbreviated transcription (Latin):
nã fides bona exigit ut arbitriũ tale
pẽetur. quale iuro bono ꝯueñ. idꝗ
arbittiũ ad qualitatẽ oꝑis. ñ ad ꝓro¬
gandũ tp̃s ꝙ legͥe finitum sit ꝑtinet
ntłi id ip̃m lege comp̃ht̃isũ sit ꝗb
ꝯseqñs est. ut irrita sit approbatio
dolo ꝯductois facta ut ex locato agi

Expanded text:
ium tale praestetur, quale viro bono convenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi
Abbreviated transcription (Latin):
timur. sibi colonũ parare debẽ Nerat̃.
succulam ⁊ regulas. ⁊ tympanii ⁊ tro¬
cleas quib releuatur prelum. dñmp̃¬
ꝑare oportẽ. Item encum in quo o lea
calida aqua lauont᷑. ut cerã uasa olea¬
ria dñm prãre oportẽ. sicuti dolia ui¬
nearia q̃ ad p̃sñtem usum colonũ pr̃a¬
re oportebit. ħ om̃ia sic sũt accipier.¬
da nisiquis aliud specialit actũ sit.
Si dñs ex ceꝑit in locatione ut frnmñti ce
rtura modũ certo p̃tio actiꝑet. ⁊ dñs no¬
lit frurãtũ acciꝑe. neq petuniam ex
mercede deduce. põt quidẽ totã sumã
ex locato petẽ s utiq cõseqñs ẽ estim¬
are officio tucitis ħ ꝯuenire habi rati¬
oñe qnͣto ꝯductois int̾erat infrum̃to
potiꝰ qtͣ in pecunia solu̾e p̃esioĩs ex¬
ceptã portõuẽ.st miliraodo ⁊ sier con¬
durto aggt᷑ denit dicens̾ ¶Ui inꝗli¬

Expanded text:
are debere Neratius suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus excrtum modum certo pretio acciperet, et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc convenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agat
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Sicut ep̃tõ. ita ⁊ locatõ sub ꝯ¬
põt. ¶Intdũ locat᷑or ñ obligat᷑. ꝯduc¬
tor obligat᷑. uelti cũ ep̃tor fundũ
ꝯducit. donec p̃tiũ e ⁊ soluat.
doneo uecuta om̃is ꝑ soluetur certa m̾¬
cede amꝑtor sũdũ ꝯductũ hr̃et. an sol
fiat. sed nõ a gtolꝰ p̃stat is uenditori.
qm̃ ꝓ portõne eiꝰ tp̃is quo peciũa nũa¬
soluto inẽꝑta res facta sit. tẽ ex locato
dã locanͣo. ut sua impẽsa ꝯductor oĩa
fariat. ꝓͥetatẽ quid̃ eoꝵ ad tue tͣñsferi
⁊ tñ locatõ ẽ locat eñi artifet oꝑam¬

Expanded text:
locatio sub cpotest. Interdum locator non obligatur, conductor obligatur, veluti cum emptor fundum conducit, donec pretium ei solvat.donec pecunia omnis persolueretur, certa mercede emptor fundum conductum haberet: an solufiat: sed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia nusoluto inempta res facta sit, tunc ex locato ndam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artife
Abbreviated transcription (Latin):
etudine introd̾uctũ ẽ. sed siqua inre ħ
nec id quidẽ apparet. tũc iuii quo urbis ro¬
mana utitur ẜ uari oportet. ¶ Inuetẽ¬
rata eñi ꝯsuetudo ꝓlege nõ inmerito
teneant. qm̃ ꝙ iudicio ppłi recepͣte sunt
mito ⁊ ea que sine tillo scripto populus
ꝓbauit. tenebunt om̃s. Ham quid int̃est
suffrãgio ꝓpłe uolũtatẽ suã declaret. an
reb ipsis ⁊ factis. Quare rectissime ⁊ il¬
lud receptũ ẽ. ut leges nõ solũ suffragio
egii iatoris .s ⁊̃ tacito ꝯsensu om̃iũ ꝑdes¬
uetudinem abrogentur.
dem: ¶um d̾ ꝯsuetudine ciuitatis uł ꝓ¬
uincie confid̾e quis uidet᷑. pͥmũ quid̃ illud
exͣ plorandũ eẽ arbitror. an etiam contra¬
dicto aliqñdo iudicio ꝯsuetudo firmata

Expanded text:
etudine inductum est: et si qua in re hoc nec id quidem appareat, tunc ius, quo urbs Roma utitur, seruari oportet.Inueterata consuetudo pro lege non immerito teneant, quam quod iudicio populi recepte sunt, merito et ea, que sine ullo scripto populus probavit, tenebunt omnes. Nam quid interest, suffragio populus voluntatem suam declaret an rebus ipsis ipsius V et factis? Quare rectissime eciam illud receptum est, ut leges non solum suffragio legis latoris, sed etiam tacito consensu omnium per desuetudinem abroge‹n›turde consuetudine ciuitatis uel prouinciae confidere quis uidetur, primum quidem illud explorandum arbitror, an etiam contradicto aliquando iudicio consuetudo firmata
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Immo magne aue¬
toritatis hoc ius habetlir. ꝙ in tantum
ꝓbatum est. ut non fuit necesse scripto
id comprehendere.
retro in eiꝰ modi casib usa fuisset. optima
eñi ẽ legum int̃pres ꝯsuẽtudo.

Expanded text:
um.Immo magnae auctoritatis hoc ius habetur, quod in tantum probatum est, ut non fuerit necesse scripto id comprehendere. retro in eiusmodi casibus usa fuisset: optima enim est legum interpres consuetudo.
Abbreviated transcription (Latin):
peslamus. hinc liberoꝵ ꝓcreatõ. hĩnc ⁊¬
educatõ. uidemus ⁊ enim cetera quoq
Aialia feras ⁊̾ istius nuris ꝑitia censeri¬
¶Ius gñtiũ est. quo gñtes hũaneutunt᷑
Quor e naturali reted̾e facile intelligẽ
liez. ꝙr illud om̃i aẽ alib hde sclis he

Expanded text:
appellamus, hinc liberorum procreatio, hinc appellamus, hinc liberorum procreatio, hinc educatio: uidemus etenim cetera quoque animalia, feras etiam istius iuris peritia censeri.Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omni
Abbreviated transcription (Latin):
Uri oꝑam datum pus nosse oportet. un¬
de nom̃ iuris descendat. ẽ aũt a iusticia
sappellatum. Nam̃ ut elegant celsus desi¬
it ã in ẽ ars bõni eqͣui cuiꝰ mͣto quis
nos sac̃dotes appłłat. Iusticiã namꝙ. q¬
abͣmĩquo seꝑantes. lic̾itũ ab illicito dis
re cupientes uãm uisi fallor phiło soph¬
iam non simulatã affectantes ¶hui
studn due Ñt pͥositõnes publies. ⁊ pri¬
uatũ ¶ publicũ mis ẽ quod ad statũ rei
romane spectat. ¶ prriatũ ẽ. ꝙ ad sigũ¬
loꝵ utilitatẽ. sunt eñi qu edam public¬
e utilia. q̃dam pͥuata. ¶ publieũ ius ĩ
sacris in sacendotib ⁊ in magistratib
ꝯsistit. ¶ꝑuatũ ius trꝑtitũ est. C olle¬
ct ĩ et em̃i ẽ ex naturalib p̃ceptu. aut
gnͣtiũ. aut ciuilib. Lus naturale est.
qu̾od nãtura omĩa aĩalia docuit. nam
ius istud non hũani gn̾is ꝓpͥũ ẽ. s om̃iũ
aĩaliũ que in t̾ra que in mari nascunt᷑
anũ quoq cõe est. hĩc descẽdit maris

Expanded text:
uri operam daturum prius nosse oportet, unde nomen iuris descendat. est autem a iustitia appellatum: nam, ut eleganter Celsus definit, ius est ars boni et aequi.Cuius merito quis nos sacerdotes appellet: iustitiam namque cab iniquo separantes, licitum ab illicito discre cupientes, ueram nisi fallor philosophiam, non simulatam affectantes.Huius studii duae sunt positiones, publicum et priuatum. publicum ius est quod ad statum rei Romanae spectat, priuatum quod ad singulorum utilitatem: sunt enim quaedam publice utilia, quaedam priuatim. publicum ius in sacris, in sacerdotibus, in magistratibus constitit. priuatum ius tripertitum est: collectum etenim est ex naturalibus praeceptis aut gentium aut ciuilibus.Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius istud non humani generis proprium, sed omnium nimalium, quae in terra, quae in mari nascuntur, auium quoque commune est. hinc descendit maris
Abbreviated transcription (Latin):
timur. sibi colonũ parare debẽ Nerat̃.
succulam ⁊ regulas. ⁊ tympanii ⁊ tro¬
cleas quib releuatur prelum. dñmp̃¬
ꝑare oportẽ. Item encum in quo o lea
calida aqua lauont᷑. ut cerã uasa olea¬
ria dñm prãre oportẽ. sicuti dolia ui¬
nearia q̃ ad p̃sñtem usum colonũ pr̃a¬
re oportebit. ħ om̃ia sic sũt accipier.¬
da nisiquis aliud specialit actũ sit.¬
Si dñs ex ceꝑit in locatione ut frnmñti ce¬
rtura modũ certo p̃tio actiꝑet. ⁊ dñs no¬
lit frurãtũ acciꝑe. neq petuniam ex
mercede deduce. põt quidẽ totã sumã
ex locato petẽ s utiq cõseqñs ẽ estim¬
are officio tucitis ħ ꝯuenire habi rati¬
oñe qnͣto ꝯductois int̾erat infrum̃to
potiꝰ qtͣ in pecunia solu̾e p̃esioĩs ex¬
ceptã portõuẽ.st miliraodo ⁊ sier con¬
durto aggt᷑ denit dicens̾ ¶Ui inꝗli¬

Expanded text:
are debere Neratius suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit.Si dominus exceperit in locatione, ut frumenti certum modum certo pretio acciperet, et dominus nolit frumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam summam ex locato petere, sed utique consequens est existimare officio iudicis hoc conuenire, haberi rationem, quanto conductoris intererat in frumento potius quam in pecunia soluere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agat
Abbreviated transcription (Latin):
ediũ aditũ eh angufrarẽt oñs uerꝰ est
ex ꝯducto eum temͣ. ⁊ ab ex hib ioũ acti¬
one siue scit siue ignorauit. officio en¬
eñi iudicis ꝯtiuet᷑ ut cogat eũ ad itũ
⁊ facultatẽ inꝗlrus pr̃are ad archam
tollẽor suꝑtib s. locaton. ¶Sꝗs cũ¬

Expanded text:
edium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptib
Abbreviated transcription (Latin):
inanui ⁊ potestati simpositus ẽ. et in¬
animissus lib̾atus ẽ potestate. Que
res a nire gñtiũ originem sũpsit. ut¬
pote cũ uire n̾aturali. om̃s lib̾i nasce¬
rentur. nec eẽt nota manumissio eũ

Expanded text:
potestati suppositus est, et manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Uri oꝑam datum pus nosse oportet. un¬
de nom̃ iuris descendat. ẽ aũt a iusticia
sappellatum. Nam̃ ut elegant celsus desi¬
it ã in ẽ ars bõni eqͣui cuiꝰ mͣto quis
nos sac̃dotes appłłat. Iusticiã namꝙ. q¬
abͣmĩquo seꝑantes. lic̾itũ ab illicito dis
re cupientes uãm uisi fallor phiło soph¬
iam non simulatã affectantes ¶hui
studn due Ñt pͥositõnes publies. ⁊ pri¬
uatũ ¶ publicũ mis ẽ quod ad statũ rei
romane spectat. ¶ prriatũ ẽ. ꝙ ad sigũ¬
loꝵ utilitatẽ. sunt eñi qu edam public¬
e utilia. q̃dam pͥuata. ¶ publieũ ius ĩ
sacris in sacendotib ⁊ in magistratib
ꝯsistit. ¶ꝑuatũ ius trꝑtitũ est. C olle¬
ct ĩ et em̃i ẽ ex naturalib p̃ceptu. aut¬
gnͣtiũ. aut ciuilib. Lus naturale est.
qu̾od nãtura omĩa aĩalia docuit. nam
ius istud non hũani gn̾is ꝓpͥũ ẽ. s om̃iũ
aĩaliũ que in t̾ra que in mari nascunt᷑
anũ quoq cõe est. hĩc descẽdit maris

Expanded text:
uri operam daturum prius nosse oportet, unde nomen iuris descendat. est autem a iustitia appellatum: nam, ut eleganter Celsus definit, ius est ars boni et aequi. Cuius merito quis nos sacerdotes appellet: iustitiam namque cab iniquo separantes, licitum ab illicito discre cupientes, veram nisi fallor philosophiam, non simulatam affectantes. Huius studii duae sunt positiones, publicum et privatum. publicum ius est quod ad statum rei Romanae spectat, privatum quod ad singulorum utilitatem: sunt enim quaedam publice utilia, quaedam privatim. publicum ius in sacris, in sacerdotibus, in magistratibus consistit. privatum ius tripertitum est: collectum etenim est ex naturalibgentium aut ciuilibus.Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius istud non humani generis proprium, sed omnium nimalium, quae in terra, quae in mari nascuntur, auium quoque commune est. hinc descendit maris
Abbreviated transcription (Latin):
cit ut ꝯͣmestibiles fiant cib
tabiles. sufficit .n. ꝯcupiscen¬
cic malicia sua q̃ cũ uix aut
nullo mõ ꝑtͣnsut pofsit ad
finẽ expiende ncc̃atis nͥ ꝑ uiã¬
ꝙͣtccũ delectacões si ceꝑit acciꝑe
irritam̃ta ab eis. Qui ꝑpetũ
susceꝑiitit bellũ adu̾suᷤ cius
oblctam̃ta fiunt duo ꝯͣ unũ¬

Expanded text:
ro, ut comestibiles fiant cibi el delectabiles. Sufficit enim concupiscentiae malitia sua; quae cum vix aut nullo modo pertransire possit ad finem explendae necue delectationis, si coeperit accipere irritamenta ab eis qui perpetuum susceperunt bellum adversus ejus oblectamenta, fiunt duo con
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus uelud dłcissimus et su¬
auis meloclia toto orbe notil¬
simus ut tuba spt̃ sc̃ĩ diui¬
sos corpore ꝯgregauit ĩ unũ
et monast̾ia płima ꝓeperitrõ

Expanded text:
sus velut dulcis sonus et suavis melodia, toto orbe notissimus, ut tuba Spiritus sancti, divisos corpore congregavit in unum, et monasteria plurima peperit, a
Abbreviated transcription (Latin):
et bonis suis obsessus ꝙͣ
quos amicos sibi putat q̃¬
b ip̃e nõ ẽ. ꝙ bñficia sua
efficatia iudicat ad cõsili¬
and̾ amicos cũ quib quo
plus debent mag̾ ocluint

Expanded text:
et bonis suis obsessus, quam quod amicos sibi putat, quibus ipse non est; quod beneficia sua efficacia judicat ad conciliandos amicos, cum quidam, quo plus debent, magis oderint
Abbreviated transcription (Latin):
mare fingamꝰ. s u̾e estimemꝰ
posse cẽ aliꝙͥ occłtũ ĩalio quo
quo illo uidem᷑. suꝑiores cẽ

Expanded text:
mare fingamus, sed uere existimemus posse esse aliquid occultum in alio, quo quo illo uidemur superiores e
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥtatẽ quõ tͥ uolebas ꝯmit¬
ti ꝓximũ ut dilig̾es cum
tamiꝙͣ te. hõ qui ꝑdis te. si
li. tu ip̃t sic te diligis ut ꝑ¬
das te. sic ꝑftõ ꝑditurus es
eũ ꝙ̃ diligis sic̃ te. nolo egͦ
corige dilectõm aut respuc

Expanded text:
tatem, quomodo tibi volebas committi proximum, ut diligeres eum tanquam te? Homo, quid perdis te? Si enim tu ipse sic te diligis ut perdas te; sic profecto perditurus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo corrige dilectionem, aut respue
Abbreviated transcription (Latin):
naͣłt uige t s alius inuenit᷑
sibi relictus alius agr̃a illumi¬
natꝰ. ille scli reb et seris et nu¬
gatoriis se nõ negat. hic nõ
relictus et uitõ infectus exiu¬
tõ rõnis et uitõ corrupte uo¬
luntatis texens ꝑu̾sas cogita¬
tõnes quib semet ip̃m qui co¬
pietatẽ q̃ cogitãtẽ coniũgit dõ.

Expanded text:
 viget: sed alius invenitur sibi relictus, alius a gratia illuminatus. Ille saeculi rebus et seriis et nugatoriis se non negat: hic auterelictus, et vitio infectus ex vitio rationis, et vitio corruptae voluntatis, texens perversas cogitationes, quibus semetipsum qui copietatem, quae cogitantem conjungit Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ int̾iori ocło ꝯcessũ sit
si ad ex̾t̾ioris ex ͫ se ip̃m negli¬
gens uacat ct aliena cum¬
multũ uult non sufficit re¬
dire ad se ip̃m. tͥ uaca. mul¬
ta tu tibi sollicitudĩs mat̾ia

Expanded text:
 cum interiori oculo concessum sit, si ad exterioris exemplum seipsum negligens, vacat circa aliena; etiam cum vult, non sufficit redire ad seipsum. Tibi vaca: multa tu ipse tibi sollicitudinis materia
Abbreviated transcription (Latin):
tãda enis int̾iora meliꝰ et tu¬
cus ꝓponũt᷑ loegenda ⁊ mecli¬
canda redẽptoris nr̃i et̾iora.
scõꝵ tcͣtatib pr̃m mortalia
ei gesta. uł passiones scõꝵ uͥ
nͨ iaborãd̃ ei sit inplame᷑ his¬
toriali et semꝑ aͥd occurat.
ꝙ nouiciũ aĩm excicet ad a¬
mnorem der ⁊ ꝯtemptũ suipor¬
ro alie hystorie delectant qͥd̃
cũ legunt᷑ s nõ elificant qͥn
ns quid̃ mod̾ siłis meclitatõ
sequi solet. difficiliũ ⁊̃ scͥptu
oncm. ebetat sensũ uł ĩgeni¬

Expanded text:
da ejus interiora melius et tutius proponuntur legenda et meditanda Redemptoris nostri exteriora; sanctorum tractatibus Patrum moralia ei gesta et passiones sanctorum: ubi nec laborandum ei sit in planitie historiali, et semper aliquid occurrat quod novitii animum excitet ad amorem Dei et contemptum sui. Porro aliae historiae delectant quidem cum leguntur, sed non aedificant, quin nis quippe modum similis meditatio sequi solet. Difficilium etiam lectonem, hebetat sensum vel ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sequit᷑ omnns tenor co¬
gitacõnis. stria .n. sunt q̃ togi¬
tacõm faciũt uoluntas ip̃a
memoria. et intlłctus. uolũ¬
tas cogit memoriam ut ꝓfe¬
tat mat̾iam. cogit intlłcm

Expanded text:
tatis sequitur omnis tenor cogitationis. 12. Tria enim sunt quae cogitationem faciunt; voluntas, memoria, et intellectus. Voluntas cogit memoriam ut proferat materiam, cogit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
detinẽt᷑ s alii collidũt᷑ alii
nõ. qr dñs suppoĩt manũ su¬
am. s quõ cos disc̾nere pot̾imꝰ
ut segregemꝰ iustos ab inius¬
tis et subdit᷑. ħ int̾est int̾ coꝵ
aut cũ cetrdit nõ adiciet ut
resurgat. ĩme aut inpudorẽ
norium. autͥ mpudititiam
cadit. aut .n. excͦsat ꝙ. fecit et
hic ẽ pudor adducens pccm̃ a
fit ci fr̃os m̃etͥtis et iam nͨ de¬
um timet nͨ hoĩem reu̾etur

Expanded text:
detinentur; sed alii colliduntur, alii non, quia Deus supponit manum suam. Sed quomodo eos discernere poterimus, ut segregemus juxta Dominiod autem cum ceciderit, non adjiciet ultra ut resurgat; imo vero aut in pudorem noxium, aut in impudentiam cadit. Aut enim excusat quod fecit, et hic est pudor adducens peccatum; aut fit ei frons meretricis, et jam nec Deum timet, nec hominem reveretur
Abbreviated transcription (Latin):
p̾moi̾tos uos ceẽ uolo nemiẽm
uicturũ. ut cͥ forte tolit᷑ aliqͣ
auani securꝰ exspͨtet aut forte
nõ sccurus s pauidꝰ mag̃ et s
petat ab ea lib̾ari ut nũꝙͣ̃ sibi
in corpore mortis eus lib̾tatẽ
ꝑftãm seu reqͥem audeat pol¬
liciti q̃ in re consid̾anda nob̾
tam benigͣ erga nos dĩne pie¬
tatis dispensac̃o ut quibdam
nos temptacõmbꝰ paciat᷑ diu¬
cuis occupari ne forte ꝑicdosi¬
ores octͤrant. ab aliqͥb u̾o cici
libetet ut possmmꝰ alus quas nob̾
utiliores force p̾uidet exceri in¬

Expanded text:
e volo, neminem victurum, ut cui forte tollitur aliqua, alteram securus exspectet: aut forte non securus, sed pavidus magis: et sic petat ab ea liberari, ut nunquam sibi in corpore mortis hujus libertatem perfectam seu requiem audeat polliceri. Qua in re consideranda est nobis tam benigna erga nos divinae pietatis dispensatio, ut quibusdam nos tentationibus patiatur diutius occupari, ne forte periculosiores occurrant: ab aliquibus vero citius liberet, ut possimus in aliis, quas nobis utiliores fore praevidet, exer
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tes. s paulatĩ. corrũpentes. oc¬
cupantes. tempꝰ. ncc impediẽ¬
tes et aĩm infacientes. nõ
magiatiis recordacõnib simu¬
cordacõnes ultro multiplicit᷑
cogitantis intencõ ꝙ cum spon¬
cogitantis. ubi tñ ⁊ si repel¬
cogitantis fit tñ exculpa neg¬
ligentis ut sp̃c discipliᷤᷤ mito
seauferat a cogitacõnbꝰ ndis¬

Expanded text:
m et paulatim corrumpentes, occupantes tempus, necessaria impedientes, et animum inficientes: non maginariis recordationibus simucordationes ultro et multipliciter cogitantis intentio: cum quod sponcogitantis. Ubi tametsi a se repelcogitantis, fit tamen ex culpa negligentis, ut spiritus disciplinae merito auferat se a cogitationibus indis
Abbreviated transcription (Latin):
tõns uicõ sic agãt᷑ ut uł de¬
ficiente sp̃u. uł languẽte cor¬
pore sp̃ualia ipediantur qͥ
sic ÷ corpori cor suo tulit bom
exemplũ. honorẽ d̾õ. sacglegꝰ:

Expanded text:
sic agantur, ut vel deficiente spiritu, vel languente corpore spiritualia impediantur: qui sic est, corpori suo tulit boniexemplum, Deo honorem, sacrilegus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ amaiore p̾cipit lignũ .n.
scĩt bomi et mali imꝑadiso. est¬
satõne religionis. penes prẽm
spũalem qui diuidicat oĩa
et ip̃e a nemĩe iudicatur. ip̃iꝰ
ẽ disc̾nert alioꝵ ÷ obedire.
adam gͦstauit ad malũ su¬
um de ligno uetito edoctus
ab co qui sugg̾ensait. Qua¬
re p̾cepit uob̾ deus ut delig¬
no nõ ꝯmederetis. ecte discte¬
cõ cur p̾ceptũ sit et addidit
ecce quid p̾ceptũ sit ꝙ dos fĩ¬

Expanded text:
ajore praecipitur. Lignum enim scientiae boni et mali in paradiso, rsatione religionis penes patrem spiritualem, qui dijudicat omnia, ipse vero a nemine judicatur. Ipsius est discernere, aliorum est obedire. Adam gustavit in malum suum de ligno vetito, edoctus ab eo qui suggerendo ait: Quare praecepit vobis Deus ut de ligno non comederetis? Ecce discretio, cur praeceptum sit. Et addit:Ecce utquid praeceptum sit, sci
Abbreviated transcription (Latin):
go talis ab hac hora in an¬
tẽa fidelis ero sancto petro.
Non ero in consilio neq in
facto: ut uitam perdat
aut menbrum: uel capiat᷑
mala captione. Consilumi
quod michi aut per se. aut
per litteras. Qut per nũ¬
cium manifest abit ad eo¬
rum dampnum nulli pan¬
tam. Papatum romane
tra omnes homines. Hoca¬
tus ad Synodum. ueniam.
nisi p̃peditus fuero canoni¬
cil prepedicione. Legatum
apostolice sedis quem cer¬
to et redeundo honorifice
tractabo. et in suis necces¬
sitatibus adiuuabo. Apo¬
stolorum limina singuliᷤ
aimis aut per me. ant

Expanded text:
opus ab hac hora inantea fidelis ero sancto Petro se intrantibus. Non ero in consilio nec in synodo ut uitam perdat uel membrum aut capiatur mala captione. Consilium quod mihi per se aut per litteras aut per nuntium manifestabit ad eorum damnum nulli panbo. Papatum Romanumtra omnem viventem. Vocatus ad snisi prepeditus fuero canonica prepeditione. Legatum apostolice sedis quem cerdo et reddendo honorifice tractabo et in suis necessitatibus adiuuabo. Apostolorum limina singulis annis aut per me aut
Abbreviated transcription (Latin):
neo uos dilectifsimi pe᷑ sẽꝑ
gͥ. nõ sompnolẽti. nõ occitã¬
tes. nõ ꝑcẽtes uocib. nõ p̾cidẽ¬
tes u̾ba dimictia. nõ integͣ
tnͣsilientes nõ fractis et re¬
missis uocibꝰ muliebre qͦdã
balbuciente uoce sonãtes
s uiriliut dignũ ẽ ⁊ soni

Expanded text:
neo, dilectissimi, pure semper gri, non somnolenti, non oscitantes, non parcentes vocibus, non praecidentes verba dimidia, non integra transilientes, non fractis et remissis vocibus muliebre quiddam balba de nare sonantes; sed virili, ut dignum est, et sonit
Abbreviated transcription (Latin):
disciplilus mobediens iu¬
uenis occiosus. senex obsti¬
causidicꝰ. Hĩtus p̾cõsꝰ cibus
exquisitꝰ. rumor inclaustro
lis. incapitulo. dissolucõ ĩ
choro. ureuerẽtia iuxͣ altare.

Expanded text:
discipulus inobediens, juvenis occiosus, senex obsticausidicus, habitus preciosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolucio in choro, et irreuerencia circa altare.
Abbreviated transcription (Latin):
tuacõnũ. cogitacõnũ tumłt᷑
ext̾ius reling̾ curam oĩm
oxt̾ius penitꝰ obliuisc̾e ut
soli dõ possis nacare. fieri ñ
tende gͦ illi qͥ intendit tibi
audi illum loquentẽ tͥ. ut
ip̃e exauchat te loq̃ntẽ sibi.

Expanded text:
um cogitationum tumultus exterius relinque, curamque exteriorum penitus obliviscere, ut soli Deo possis vacare. Fieri enitende ergo illi qui intendit tibi; audi illum loquentem tibi, ut ipse exaudiat te loquentem sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ epłas ꝯẜuate disciplinã
ĩ semet ip̃o. iudelicet ut li
guã suam mͣ locatitatte xestͥn¬
gat. et ocłos suos acͥcũspcõne
cohibeat. et ut cet̾a m̃bra oĩa
com modestia et qͥete ꝯtincat.

Expanded text:
ciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a circumspectione cohibeat, et ut caetera membra omnia cum modestia et quiete contineat.
Abbreviated transcription (Latin):
custodia quo continẽli sese iͥ
quid auit ĩ honestũ agat᷑. nicħ
cũ strepitu aut timiultu fiat.
s oĩa m̃bra cũ modestia et tnͣs¬
qͥllitate in disciplĩ ꝯtineant᷑.¬

Expanded text:
Custodia quoque continendi sese ibi aliquid aut inhonestum agatur. Nihil cum strepitu aut tumultu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplina contineant