comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in habitat. In scłm scłi ueritas tua: fundasti terram & permanet. In scłm scłi. tem¬
pora significat. in quib duo popłi dño prestante crediderunt: quorũ unus est
legis & ꝓpħarũ. alius euangeliorũ & apłorũ: in quib est ueritas id est ipse dñs
xp̃c : qui eis donauit credere. & in fundamento fidei permanere. Sed cur istis
scłis ueritas non defuerit. consequenter exponit: dicens. fundasti terrã & perma¬
net. Quod melius de scĩs hominib datur intelligi: qui sic fundati sunt ut in
xp̃i dñi credulitate permaneant: q̃m si ipse non fundasset. nec prius scłm in
patriarchis. nec scđm in apłis. uel credere uel permanere potuisset. Nam si hoc
ad terrã referas uniuersalem. quȩ mirabili mole legitur ẽẽ suspensa: que mad¬
modũ eam dicamus permanere. quã mutandam ut cȩlũ lectio diuina confirmat
ri numero dies ponitur: uenturus ille significatur qui unus atq eternus eft &

Expanded text:
permanet. In saeculum saeculi, tempora significat in quibus duo populi, Domino praestante, crediderunt; quorum unus est legis et prophetarum, alius evangeliorum et apostolorum, in quibus est Veritas, id est ipse Dominus Christus, qui eis et donavit credere, et in fundamento 412 fidei permanere. Sed cur istis saeculis veritas non defuerit consequenter exponit, dicens: Fundasti terram et permanet. Quod melius de sanctis hominibus datur intelligi, qui sic fundati sunt, ut in Christi Domini credulitate permaneant; quoniam si ipse non fundasset, nec prius saeculum in patriarchis, nec secundum in apostolis vel credere vel permanere potuisset. Nam si hoc ad terram referas universalem, quae mirabili mole legitur esse suspensa, quemadmodum eam dicamus permanere, quam mutandam ut coelum lectio divina confirmat?ri numero dies ponitur, venturus ille significatur, qui unus atque aeternus est et
Abbreviated transcription (Latin):
tam scilicet ęternam. Nam cum sibi istud diceret. esse tribuendũ. postulauit ut ue-¬
raciter uiuere mereretur: quia sola illa benedicitur uita. quã nec molestia ul¬
la sollicitat: nec mors suspecta contristat. De qua in euangelio dictũ est Si uis ue¬
nire aduitam: serua mandata. Hec moueat: quod non addidit ȩternam. Tanta est
enim uis eius nominis: ut cum sola uita dicitur. eterna potius sentiatur. Hanc
ergo uitam dicit ꝓmereri se debere. quia meditatio eius bonis monstrabatur
operibus occupata. Nam meditationem hic non solam accipias lectionem: sed
magis operam legis. Non autem per istam solam meditationem beati efficimur.
quȩ lectionis repetitione tractatur. illa enim meditatio beatos facit. quȩ operib

Expanded text:
tam scilicet aeternam. Nam cum istud sibi diceret esse tribuendum, postulavit ut vetam scilicet aeternam. Nam cum istud sibi diceret esse tribuendum, postulavit ut veraciter vivere mereretur; quia sola illa bene dicitur vita, quam nec molestia ulla sollicitat, nec mors suspecta contristat; de qua in Evangelio dictum est: Si vis venire ad vitam, serva mandata . Nec moveat quod non addidit aeternam; tanta est enim vis ejus nominis, ut cum sola vita dicitur, aeterna potius sentiatur. Hanc ergo vitam dicit se debere promereri, quia meditatio ejus bonis monstrabatur operibus occupata. Nam meditationem hic non solam accipias lectionem, sed magis opera legis. Non autem per istam solam meditationem beati efficimur, quae lectionis repetitione tractatur; illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
tua ut consoletur me: scđm eloquium tuũ seruo tuo. Merito petit miscđiam:
qui prius in humilitate sua confessus fuerat. iusta dñi fuisse iudicia. Nam inter
erumnas multiplices & sȩua certamina tormentorũ. consolatricem rerũ istarũ
miscđdiam petit: ut aduersitates scłi ferre potuisset: quas sibi ad purgationem
uiciorũ ꝓficuȩ nouerat contributas. Non enim auferri sibi talia postulauit: sed in
eis se expetit consolari. Consolatio est enim. quando miseriarũ patientiam donat. :
tormenta sȩua retemperat. & afflicti animi merores. beatitudinis opmissione con-
fortat. Sequitur. Scdm eloquium tuum. seruo tuo. A communi subiunge. fiat: id est
scđm illam ꝓmissionem qua spondet in euangelio se tribulatos in passionibus mi¬
tio mea est. Sufficienter expressum est quid per miscđiam dñi consequamur: ui¬

Expanded text:
tua ut consoletur me, secundum eloquium tuum servo tuo. Merito petiit misericordiam, tua ut consoletur me, secundum eloquium tuum servo tuo. Merito petiit misericordiam, qui prius in humilitate sua confessus fuerat justa Domini fuisse judicia. Nam inter aerumnas multiplices et saeva certamina tormentorum consolatricem rerum istarum misericordiam petit: ut adversitates saeculi ferre potuisset, quas sibi ad purgationem vitiorum proficue noverat contributas. Non enim auferri sibi talia postulavit, sed in eis se expetit consolari. Constormenta sua retemperat, et afffortat. Sequitur, secundum eloquium tuum servo tuo. A communi subjunge, fiat, id est secundum illam promissionem qua spopondit in Evangelio se tribulatos in passionibus miua meditatio mea est. Sufficienter expressum est quid per misericordiam Domini consequamur, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi numquã decipit spes. nec potest. quasi caducis desideriis eludi. qui in tan¬
ritate tua humiliasti me. Cum legatur alibi iudicia tua abyssus multa. E
iterũ. iudicia dei inuestigabilia: querendũ est cur hic dixerit cognoui dñe
quia equitas iudicia tua. Sed quotiens immensum atq in comprehensibile
legitur: illud ȩternũ iudicium debemus accipere. quod ex toto hic non ualemus
aduertere istud uero presentis mundi est. quod se cognouisse testatur: ut ho¬
minem animi tumore peccantem᷑ corrigat. & suplicantem sibi miscdĩa diui¬
na fecipiat. Quis enim dubitet summe ȩquitatis esse iudicium. ut qui per
superbiam delinquunt: deuota humilitate purgentur. Et intuere. quia
hic nõn dixit. credidi. sed eognoui: id est expertus sum: ut in suis passionib
atq beneficiis hanc se dñi equitatem cognouisse monstraret. ꝑ iat nunc miscdia

Expanded text:
ubi nunquam decipit spes, nec potest animus quasi caducis desideriis eludi, qui in tanubi nunquam decipit spes, nec potest animus quasi caducis desideriis eludi, qui in tantua, et in veritate tua humiliasti me. Cum legatur alibi, judicia tua abyssus multa : Et iterum, judicia Dei investigabilia , quaerendum est cur hic dixerit: Cognovi, Domine, quia aequitas judicia tua. Sed quoties immensum atque incomprehensible legitur, illud aeternum judicium debemus accipere, quod ex toto hic non valemus advertere. Istud vero praesentis mundi est, quod se cognovisse testatur; ut hominem animi tumore peccantem humiliatum corrigat, et supplicantem sibi misericordia divina recipiat. Quis enim dubitet summae aequitatis esse judicium, ut qui per superbiam delinquunt, devota humilitate purgentur? Et intuere quia hic non dicit, credidi, sed cognovi, id est expertus sum; ut in suis passionibus atque beneficiis hanc se aequitatem Domini cognovisse monstraret. Vers. 76. Fiat nunc misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
plabilem. deuotum. quem ante peccatum adhuc adȩ incorrupta simplicitas
possidebat.: non istũ de quo sibi homines uidentur esse sapientes: & peccoribus
ex aliqua parte preminere. Petit ergo intellectũ ut dñi mandata cognoscat.
quatinus quem adam per inobȩdientiam perdiderat. cohors sc̃a per deuo¬
in uerbo tuo super speraui. Pulcherrima pio dño causa miserationis oblata eft.
qm̃ si cuilibet de sc̃a congregatione prȩsaiterit. cunctorum animos magna hila¬
ritate complebit. Sciebat enim clementiam eius uelle facere. quod fidelium cor¬
da roboraret: & petit talia in se fieri: unde omnium deuotio possit augeri.
Uidendo enim alterius premia: proficit scã conscientia: dum ad imitationem lau¬
dabilium rerũ. ꝓposita semper exempla proficiunt. Addidi uict etiam ꝓpter quid
omnino debeat impetrare: quia in uerbo idest in xp̃o dño se sperare ꝓfitetur:

Expanded text:
plabilem, devotum, quem ante peccatum adhuc Adae incorrupta simplicitas plabilem, devotum, quem ante peccatum adhuc Adae incorrupta simplicitas possidebat, non istum de quo sibi homines videntur esse sapientes, et pecoribus ex aliqua parte praeeminere. Petit ergo intellectum, ut Domini mandata cognoscat; quatenus quem Adam per inobedientiam perdiderat, cohors sancta per devobuntur, quia in verbo tuo supersperavi. Pulcherrima pio Domino causa miserationis oblata est; quoniam si cuilibet de sancta congregatione praestiterit, cunctorum animos magna hilaritate complebit. Sciebat enim clementiam ejus velle facere, quod fidelium corda roboraret; et petit talia in se fieri, unde omnium devotio possit augeri. Videndo enim alterius praemia proficit sancta conscientia, dum ad imitationem laudabilium rerum proposita semper exempla proficiunt. Addidit etiam propter quid omnino debeat impetrare, quia in verbo, id est in Christo Domino se sperare profitetur:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sufficiat nobis pręstante dño: intellectum rei compendiosis sensibus aperire.
legitur enim. opera manuũ tuarũ sunt cęli: legitur etiam. & aridam terrã ma-¬
nus eius finxerunt. Inde est & hic: manus tuȩ fecerunt me & plasmauerunt me.
Sed hȩc omĩa: tropicȩ dicta sunt. Nam manus habere: corporeum est. Si uero ꝓ¬
prietatem operationis dominicȩ uelis aduertere: audi: dixit & facta sunt:
mandauit & creata sunt. Qua ꝓpter. operationis eius uirtus humano more ma¬
nus uocantur : per quas nos consueuimus operari. fecerunt autem. quidam uo¬
lunt ad animã pertinere: plasmauerunt ad corpus: quod de limo terrȩ cog¬
noscitur fuisse formatum. Iusta uoce. factura sua clamat auctori. da michi in¬
tellectũ: a quo cognoscor esse plasmata. Sed perquire. qualem intellectũ quere¬
bat. quem humanitatis ratione non poterat inuenire: illũ scilicet purũ. contẽ¬

Expanded text:
Sed sufficiat nobis praestante Domino intellectum rei compendiosis sensibus aperire. Sed sufficiat nobis praestante Domino intellectum rei compendiosis sensibus aperire. Legitur enim: Opera manuum tuarum sunt coeli . Legitur etiam: Et aridam terram manus ejus finxerunt . Idem et hic: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me. Sed haec omnia tropice dicta sunt. Nam manus habere corporeum est. Si vero proprietatem operationis Dominicae velis advertere, audi: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt . Quapropter operationis ejus virtus humano more manus vocantur, per quas nos consuevimus operari. Fecerunt autem, quidam volunt ad animam pertinere; plasmaverunt ad corpus, quod de limo terrae cognoscitur fuisse formatum. Justa voce factura sua clamat Auctori: Du mihi intellectum, a quo cognoscor esse plasmata. Sed perquiret qualem intellectum quaerebat, quem humanitatis ratione non poterat invenire; illum scilicet purum, contem
Abbreviated transcription (Latin):
& argenti. Aurũ & argentum: cupiditatib hominũ uidetur esse precipuum. Sed quia
bonitas illa comparationem similem non poterat inuenire: premisit. suꝑ milia. qđ
infinitũ atq in comprehensibile est: ut auri argentiq comparatio. tali adiectione
uilesceret. Quicquid enim dixeris. super. semper excedit. Facta est ergo compara¬
tio. absq similitudine: precium sine modo ⁊ amor sine fine. Sic enim dilecto
ANUS TuaE fecenunrt me &̃ plasmauerunt me: da michi intellectũ. ut discam¬
mandata tua. d decimã litterã cohors gloriosa progreditur: in qua
petit intellectũ mandatorũ sibimet deberi concedi: ut ueracissimȩ uitȩ munerȩ
perfruatur: expetens. ut dñi miscđia fiat immaculata: ne possit in illa iudica¬
tione confundi. Si uelimus igitur de hoc uersu disputationes colligere singulorũ:
librũ magis edimus quantitate : quam aliquid promissa breuitate narramus.

Expanded text:
et argenti. Aurum et argentum cupiditatibus hominum videtur esse praecipuum. Sed quia et argenti. Aurum et argentum cupiditatibus hominum videtur esse praecipuum. Sed quia bonitas illa comparationem similem non poterat invenire, praemisit, super millia, quod infinitum atque incomprehensibile est; ut auri argentique comparatio tali adjectione vilesceret; quidquid enim dixeris, super semper excedit. Facta est ergo comparatio absque similitudine, pretium sine modo, amor sine fine. Sic enim dilectio anus tuae fecerunt me et plasmaverunt me: da mihi intellectumandata tua. Ad decimam litteram cohors gloriosa progreditur, in qua petit intellectum mandatorum sibimet debere concedi, ut veracissimae vitae munere perfruatur; expetens ut Domini misericordia fiat immaculata, ne possit in illa judicatione confundi. Si velimus igitur de hoc versu disputationes colligere, singulorum librorum magis edimus quantitatem, quam aliquid promissa brevitate narramus.
Abbreviated transcription (Latin):
debatur: non presentia cogitans: sed futura desiderans. Cȩperat enim de illa
dulcedine gustare: quȩ om̃s suauitates ꝓbatur excedere. Humilitas enim ista.
hierusalem tangit summa fastigia. Nam sicut superbia mergit ad tartarum: ita
ista tollit ad celum. lsta quippe humiliatio quale premium habeat: consequenter
exponitur. Dicit enim .u: ut discerem iustificationes tuas: id est ut facerem quȩ do-¬
cuifti. Tunc enim perfecte discitur: quando precepta dñi fideli actione monftrant᷑.
nitatem commemorat. cohors illa scõrum. Quã ideo frequenter petiit: quoniã
magis. ac magis crescebat dulcedo bonitatis. Consideremus autem uim iftius uer.¬
bi: quod dicit. oris tui. Non tam ꝓphetarũ. non apłorũ. sed precepta eirangelica
sibi testatur esse preciosisima: quȩ dñi xp̃i sunt ore plata. Sequitur. Suꝑ milia auri

Expanded text:
debatur, non praesentia cogitans, sed futura desiderans. Coeperat enim de illa debatur, non praesentia cogitans, sed futura desiderans. Coeperat enim de illa dulcedine gustare, quae omnes suavitates probatur excedere. Humilitas enim ista Jerusalem tangit gloriosa fastigia; nam sicut superbia mergit ad tartarum, ita ista tollit ad coelum. Ista quippe humiliatio quale praelium habeat consequenter exponitur; dicit enim, ut discerem justificationes tuas, id est, ut facerem quae docuisti. Tunc enim perfecte discitur, quando praecepta Domini fideli actione monstrantur.nitatem memorat cohors illa sanctorum, quam ideo frequenter petiit, quoniam magis ac magis crescebat ei dulcedo bonitatis. Consideremus autem vim istius verbi quod dicit, oris tui, non tam prophetarum, non apostolorum, sed praecepta evangelica sibi testatur esse pretiosissima, quae Christi Domini sunt ore prolata. Sequitur, 409 super millia auri
Abbreviated transcription (Latin):
runt: & quanto eos alege dñi diuidere nisi sunt. tanto illos mandatorũ scru¬
tatores amplius effecerunt. C oagulatũ est sicut lac cor eorũ: ego uero legem
tuam meditatus sum. Coagulatum. & inibono & in malo ponitur. In bono. sicut
in sexagesimo septimo psalmo iam dictum est. mons coagulatus mons pinguis:
hic autem in malo dictũ. debemus accipere. Nam iniquitatem superborũ quã su¬
perius. multiplicatã. fuisse testatus est. uult intelligi conduratam : quȩ more
lactis in crassiorem substantiam fuerat impia deliberatione constricta. Lac dic¬
tum: aliquore est: quod de interna substantia naturali potius liquore decur¬
rat. A. enim. in .i. conuertitur: ut amicus. in imicus: & his similia. Sed quantum
illi in malo durescebant: tanto istȩ alege dñi segregari non poterat: ut illorũ
me: ut discerem iustificationes tuas. Bonũ dicebat sibi quod penis seuientib sub¬

Expanded text:
runt; et quanto eos a lege Domini dividere nisi sunt, tanto illos mandatorum scrurunt; et quanto eos a lege Domini dividere nisi sunt, tanto illos mandatorum scrutatores amplius effecerunt. Vers. 70. Coagulatum est sicut lac cor eorum; ego vero legem tuam meditatus sum. Coagulatum et in bono et in malo ponitur; in bono, sicut in sexagesimo septimo psalmo jam dictum est: Mons coagulatus, mons pinguis ; hic autem in malo dictum debemus accipere: nam iniquitatem superborum, quam superius multiplicatam supra se fuisse testatus est, vult intelligi conduratam, quae more lactis in crassiorem substantiam fuerat impia deliberatione constricta. Lac dictum est a liquore, quod de interna substantia naturali potius liquore decurrat; a enim in i convertitur, ut a micus, i nimicus, et his similia. Sed quantum illi in malo durescebant, tanto iste a lege Dme, ut discerem justificationes tuas. Bonum dicebat sibi quod poenis saevientibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
dono custodisse toto mentis conamine. B onus estu: & in bonitate tua doce me¬
iuftificationes tuas. Petit bonũ magiftrum: ut in sua bonitate dignetur docere disci-
pulum. Quȩ figura dicitur paranomasia: latine denominatio.: que similitudine uer¬
qui subiturus erat colluctationis incertũ: ut iustificationes dñi quas lectione di¬
dicerat. in suo certamine declararȩt. Tunc enĩ perfectȩ discuntur mandata: cum
fiunt. Dicit enim multiplicatã perseqͤuentium iniquitatem: & ideo petit ne pęnis ga¬
uib superborũ. deuota eius macularetur humilitas. Sed contra illam sȩuissimam fac¬
tionem: uide quid sequitur. Ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua.:
ut quantũ illi contendebant seducere: tantũ ifte uideretur mandatis dominicis
adherere. Sic gloriosȩ uincuntur. qui pęnis temporalib scõs uincere temptaue¬

Expanded text:
dono custodisse. 68 Bonus es tu: Et in bonitate tua doce medono custodisse. 68 Bonus es tu: Et in bonitate tua doce mejustificationes tuas. C Petit bonum magistrum, ut in sua bonitate dpulum. Quae figura dicitur paronomasia, Latine denominatio, quae similitudine verqui subiturus erat colluctationis incertum; ut justificationes Domini, quas lectione didicerat, in suo certamine declararet. Tunc enim perfecte discuntur mandata, cum fiunt. Dicit enim multiplicatam super se persequentium iniquitatem; et ideo petit ne poenis gravibus superborum devota ejus macularetur humilitas. Sed contra illam saevissimam factionem, vide quid sequitur: ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua; ut quantum illi contendebant seducere, tantum iste videretur mandatis Dominicis adhaerere. Sic gloriose vincuntur qui poenis temporalibus sanctos vincere tentave
Abbreviated transcription (Latin):
butor. Sed aliter docet deus: aliter magister humanus. Ille uerba ore promit.
sed intellectũ non potest earum rerũ pręstare quȩ precipit: deus autem prius
cor illuminat: ut in sensus electorum. eius uerba descendant. Sequitur. Quia
mandatis tuis credidi. Cum mandata ideo predicentur ut fiant. ⁊ perqui.¬
rendum est quare dixerit mandatis tuis credidi: propter illam dñi ꝓmis¬
sionem quȩ dicit: qui audit uerba mea & facit ea. similis est uiro ȩdifi-¬
canti domũ suam supra petrã: & cętera. Merito ergo subiunxit. credidi: quia pre¬
uita describitur. Prius enim peccasse se dixit. cũ originali uicio teneretur obnoxius:
post humiliatũ se esse ꝓfessus est. ut culpa careret quã contraxerat in radice: ad
postremũ. eloquium dñi custodiuit. quia humiliari meruit: sicut dicit apłs. ⁊
ret: post humiliationem suã. eloquium dñi. id est scripturas scãs. se dicit eius¬

Expanded text:
butor. Sed aliter docet Deus, aliter magister humanus: ille verba promit. butor. Sed aliter docet Deus, aliter magister humanus: ille verba promit. sed intellectum non potest earum rerum praestare quae praecipit; Deus autem prius cor illuminat, ut in sensus electorum ejus verba descendant. Sequitur, quia mandatis tuis credidi. Cum mandata ideo praedicentur ut fiant, perquirendum est quare dixerit, mandatis tuis credidi. Propter illam promissionem Domini quae dicit: Qui audit verba mea et facit ea, similis est viro aedificanti domum suam supra petram , etc. Merito ergo subjunxit, credidi, quia praevita describitur: prius enim peccasse se dixit, cum originali vitio teneretur obnoxius; post humiliatum se esse professus est, ut culpa careret, quam contraxerat in radice; ad postremum Domini eloquium custodivit, quia humiliari meruit, sicut dicit Jacobus ret, post humiliationem suam eloquium Domini, id est Scripturas s
Abbreviated transcription (Latin):
nt tamen de afflictione remedia. Nouerat ergo clominum piis supplicationib
honorandum: cuius clementi& tribulationes nr̃ȩ permutantur in gaudium: quã¬
uis ad tempus graues esse uideantur. Sequitur. Scđm uerbũ tuum: illo scilicet.
quo dicitur. qui se humiliat exaltabitur: & qui se exaltat humiliabitur. B oni¬
tatem & disciplinam. & scientiam doce me: quia mandatis tuis credidi. Perqui¬
rendum est. cur adhuc peat doceri : quod iam superius se accepisse ꝓfessus
est Scilicet. q̃m bonarũ rerũ nulla sacietas est. quȩ more flagrantis incendii.
quanto amplius per arida ligna cucurrerit. tanto copiosius ȩstuabit. Nam &
apłi fidei calore feruentes: dicebant. ⁊ dñe auge nobis fidem. Docet ergo deus bo-¬
nitatem. inspirando caritatis desiderium: docet diciplinam. cũ in tribulationib
patientiam donat: docet scientiam. cũ salutarium rerũ ipse cognoscitur attri¬

Expanded text:
nt tamen de afflictione remedia. Noverat ergo Dominum piis supplicationibus nt tamen de afflictione remedia. Noverat ergo Dominum piis supplicationibus honorandum, cujus clementia tribulationes nostrae permutantur in gaudium, quamvis ad tempus graves esse videantur. Sequitur, secundum verbum tuum; illo scilicet quo dicitur: Qui se humiliat exaltabitur, et qui se exaltat humiliabitur mandatis tuis credidi. Perquirendum est cur adhuc petit doceri, quod jam superius accepisse professus est. Scilicet quoniam bonarum rerum nulla satietas est, quae more flagrantis incendii, quanto amplius per arida ligna cucurrerit, tanto copiosius aestuabit. Nam et Apostoli fidei calore ferventes dicebant: Auge nobis fidem . Docet ergo Deus bonitatem, inspirando charitatis desiderium. Docet disciplinam, cum in tribulationibus patientiam donat. Docet scientiam, cum salutarium rerum ipse cognoscitur attri
Abbreviated transcription (Latin):
ONITATEM fecisti cum seruo tuo dñe: scđm uerbum tuum. Populus beatus
nonam lit teram cantaturus in greditur: in qua grãs agit humiliatum se
fuisse. ut ad iufaificationes dñi deuotissimus perueniret: teftimonia eiꝰ
asserens sibi supra om̃s esse diuitias. Cum autem dicit. bonitatem fecisti cum
seruo tuo dñe: collata sibi munera profitetur. Bonus quippe dñs: seruis suis tri¬
buit bonitatem. Sed quȩ sit ista bonitas. subter exponit: dicens: bonũ michi qđ
humiliasti me: ut discerem iustificationes tuas. Non enim de felicitate mundana
grãs agit : sed de afflictione salutari. Meminit enim piam diftrictionem esse: quȩ
corripit. Intelligebat quippe bonitatem illam debere dici. unde ꝓficitur: non
unde in ani exultatione gaudetur. Sic facit & medicus bonitatem. cum secat uul¬
nera: sic pater cum filium cȩdit: qui licet ad tempus inferant pęnas: conferu-¬

Expanded text:
Bonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, secundum verbum tuum. Populus beatus Bonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, secundum verbum tuum. Populus beatus nonam litteram cantaturus ingreditur: in qua gratias agit humilitatum se fuisse, ut ad justificationes Domini devotissimus perveniret, testimonia ejus asserens sibi supra omnes esse divitias. Cum autem dicit: Bonitatem fecisti cum servo tuo, Domine, collata sibi munera profitetur. Bonus quippe Dominus servis suis tribuit bonitatem. Sed quae sit ista bonitas subter exponit, dicens: Bonum mihi quod humiliasti me, ut discerem justificationes tuas. Non enim de felicitate mundana gratias agit, sed de afflictione salutari. Meminit enim piam districtionem esse quae corripit. Intelligebat quippe bonitatem illam debere dici unde proficitur, non unde inani exsultatione gaudetur. Sic facit et medicus bonitatem cum secat vulnera; sic pater cum filium caedit: qui licet ad tempus inferant poenas, conferu
Abbreviated transcription (Latin):
ticeps xp̃i. Sic & humiliter locutus est: & tamen ad ipsam significantiam quod
sit particeps dñi animum bene intelligentis extendit. Et quia dixit. omnium
timentium: ne illos debuisses aduertere. qui dñi iudicia seruili timore for¬
midant: addidit: & custodientium mandata tua: qui deuotissimi comproban¬
ostendit utiq dilatationem fidei xp̃iane: quã sic misericorditer impleuit.
ut undiq nomen uanissimȩ supersaitionis euacuasse doceatur. Et nota quod
iustificationes dñi quam sedulȩ petiit discere: cum frequenter eas se fuerit
custodisse professus: scilicet. ut ostendat mandata dñi infatigabiliter ex¬
quirenda: quatinus sub tali desiderio ꝓuectus nofter possit semper augeri: sicut¬
& in quinte littere primo uersu dixit: legem pone michi dñe uiam iustificatio¬
num tuarũ. & exquiram eam semper. licieit nona LITTERA. TET I.

Expanded text:
ticeps Christi. Sic et humiliter locutus est, et tamen ad ipsam significantiam, quid ticeps Christi. Sic et humiliter locutus est, et tamen ad ipsam significantiam, quid sit particeps Christi, animum bene intelligentis extendit. Et quia timentium, ne illos tantum advertisses, qui Dei judicia servili timore formidant, addit et custodientium mandata tua: qui deostendit utique dilatationem fidei Christianae, quam sic misericorditer implevit, ut undique nomen vanissimae superstitionis evacuasse doceatur. Et nota quod justificationes Domini quam sedule petit discere, cum 408 frequenter eas se fuerit custodiisse professus; scilicet ut ostendat mandata Domini infatigabiliter exquirenda, quatenus sub tali desiderio profectus noster possit semper augeri, sicut in quintae litterae primo versu dixit: Legem pone mihi, Domine, viam justificationum tuarum, et exquiram eam semper. Vers. 65.--IX. THETH.
Abbreviated transcription (Latin):
tium mandata tua. Hic euidentius dixit. quod superius in capite litterȩ po¬
suit: portio mea dñe. Sic enim erat dñi portio: ut & famulorum ipsius par-¬
ticeps esse probaretur. Et respice. quemadmodum uirtutem erclesiasticȩ u.¬
nitatis oftendit: ut omnium fidelium se dicat esse partipͥem. non unius eccłȩ:
sed quȩ in totius mundi capacitate diffusa est. Et merito se ubiq partes ha¬
bere dicit: quando uniuersalis congregatio talia loquebatur. Pars enim ipsius
erat: quicquid deo placere poterat in toto orbe terrarum. Et respice: quam hu-¬
militer participem se dicit timentium dm̃: cum legatur in apło: participes xp̃i
facti sumus. Et in quadragesimo quarto psalmo quosdam participes dei signifi¬
catos esse meminimus: cum dicit. propterea unxit te deus deus tuus oleo letitiȩ.
prȩ consortibus tuis. Quisquis enim in nouitate uitȩ ambulauerit: erit par¬

Expanded text:
tium mandata tua. Hic evidentius dixit, quod superius in capite litterae potium mandata tua. Hic evidentius dixit, quod superius in capite litterae posuit, portio mea, Domine. Sic enim erat Domini portio, ut et famulorum ipsius particeps esse probaretur. Et respice quemadmodum virtutem ecclesiasticae unitatis ostendit, ut omnium fidelium se dicat esse participem, non unius Ecclesiae, sed quae in totius mundi capacitate diffusa est. Et merito se ubique partes habere dicit, quando universalis congregatio talia loquebatur. Pars enim ipsius erat, quidquid Deo placere poterat in toto orbe terrarum. Et respice quam humiliter participem se dicit timentium Deum, cum legatur in Apostolo: Participes Christi facti sumus . Et in quadragesimo quarto psalmo, quosdam participes Christi significatos esse meminimus, cum dicit: Propterera unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quisquis enim in novitate vitae ambulaverit, erit par
Abbreviated transcription (Latin):
reluctans. legem dñi non fuisset oblitus: sicut apłs dicit. ego ipse mente seruio
legi dei. carne autem legi peccati. Media nocte surgebam ad confitendum
tibi: super iudicia iustitiȩ tuȩ. Non uacat: quod dicit. media nocte surgebã.¬
Scit enim hoc tempore primogenita egyptiorũ fuisse percussa: scit etiam ea
tempestate. petri. pauli. & silȩ. in carcere positorũ uincula resoluta scit
quoq sponsum media nocte esse uenturũ: ideoq eodem tempore surgit ad
laudes: ne inter fatuas uirgines ianua clausa remaneat. Nec uacat quod di-¬
cit. surgebam : quia semꝑ surgitur. cum ad dñi preconia festinatur. Ad confite¬¬
ndum hic. significat ad laudandũ : quia sequitur. super iudicia iuftitiȩ tuȩ Nã
si pęnitentiȩ confessionem uoluisset intelligi: suꝑ miscđĩam tuam dixerat: non
suꝑ iudicia iustitiȩ tuȩ̃. Particeps ego sum omnium timentium te: et custodien¬

Expanded text:
reluctans, legem Domini non fuisset oblitus, sicut Apostolus dicit: Ego ipse mente servio reluctans, legem Domini non fuisset oblitus, sicut Apostolus dicit: Ego ipse mente servio legi Dei, carne autem lege peccati Vers. 62. Media nocte surgebam ad confitendum tibi, super Scit enim hoc tempore primogenita Aegyptiorum fuisse percussa: scit etiam ea tempestate, Petri, Paul et Silae in carcere positorum vincula resoluta; scit quoque sponsum media nocte esse venturum, ideoque eodem tempore surgit ad laudes, ne inter fatuas virgines janua clausa remaneat. Nec vacat, quod dicit: surgebam: quia semper surgitur, cum ad Domini praeconia festinatur. Ad confitendum, hic significat ad laudandum, quia sequitur: super judicia justitiae tuae. Nam si poenitentiae confessionem voluisset intestitiae tuae. Vers. 63. Particeps ego sum omnium timentium te et custodien
Abbreviated transcription (Latin):
formidare animũ: deliberata sententia. Unde ͤ cñs in euangelio premonens dicit.
non turbetur cor uestrum: q̃m non potest dici paratus. qui trepida cogitati¬
Tone confunditur. Infert etiam ad quid paratum se esse dicebat. scilicet ut
manaata dñi custodiret: quȩ sic bene atq integre seruantur. cum aduersitas
Cum dicit funes peccatorum: ostendit tot ẽẽ laqueos quot peccata committimus.
tunes enim sunt implicita & tortuosa ligamina: quibus se delinquentes semper as-¬
tringunt: sicut isaias dicit: uȩ qui trahunt peccata tanquam funem longum: &
alibi. uinculis peccatorũ suorũ unusquisq constringitur. Sed hoc referendum est
ad corporis prauitatem. Nam cum dicit legem tuam non sũ oblitus. quod est beato¬
rũ. ⁊ cur se ipse peccatorũ nexibus dicat ẽẽ complexum: Sed fieri potuit ut
caro delictorũ funibus complexa ligaretur: animus autem sc̃s incentiuis uicus

Expanded text:
formidare animum deliberata sententia. Unde et Dominus in Evangelio praemonens dicit: formidare animum deliberata sententia. Unde et Dominus in Evangelio praemonens dicit: Non turbetur cor vestrum ; quoniam non potest dici paratus, qui trepida cogitatione confunditur. Infert etiam ad quid paratum se esse dicebat, scilicet ut mandata Domini custodiret; quae sic bene atque integre servantur, cum adversitas um oblitus. Cum dicit, funes peccatorum, ostendit tot esse laqueos quot peccata committimus. Funes enim sunt implicita et tortuosa ligamina, quibus se delinquentes semper astringunt, sicut Isaias dicit: Vae qui trahunt peccata tanquam funem longum . Et alibi: Vinculis suorum peccatorum unusquisque constringitur . Sed hoc referendum est ad corporis pravitatem. Nam cum dicit, legem tuam non sum oblitus quod est beatorum, cur se ipse peccatorum nexibus dicat esse complexum? sed fieri potuit ut caro delictorum funibus complexa ligaretur: animus autem sanctus incentivis vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
uertit ad testimonia dñi gradienda: in quib si aliquis ambulat. firma potest
habere uestigia. Uidebat siquidem in humanis actibus esse peccata: in diuinis au¬
tem mandatis florere iufaitiam: & sapienter illud deseruerd̃ quod expositum
periculis sentiebat. Dicendo enim conuerti pedes meos: oftendit primitus fu-
Cum dicit paratũ: oftendit deliberasse se pro mandatis dñi quelibet pe¬
ricula suftinere. Paratum se enim ad precepta dñi custodienda ille testatur.
qui nec persecutores metuit. & illecebras huius scłi asuis sensibus effugauit: sicut &
paulus apłs ait ⁊ego enim pro nomine iħu non solum alligari. sed & mori paratus
sum. Unde similiter & in alio psalmo dictũ est. Paratũ cor meum deus: paratũ cor
meum. Sequitur. Et non sum turbatus. lmprouisa forte conturbant. Non enim facit

Expanded text:
vertit ad testimonia Domini gradienda: in quibus si aliquis ambulat, firma potest vertit ad testimonia Domini gradienda: in quibus si aliquis ambulat, firma potest habere vestigia. Videbat siquidem in humanis actibus esse peccata; in divinis autem mandatis florere justitiam: et sapienter illud deseruerat, quod expositum periculis sentiebat. Dicendo enim, converti pedes meos, ostendit primitus fuisndata tua. Cum dicit, paratum, ostendit deliberasse se pro mandatis Domini quaelibet pericula sustinere. Paratum se enim ad praecepta Domini custodienda ille testatur, qui nec persecutores metuit, et illecebras hujus saeculi a suis sensibus effugavit; sicut et Apostolus Paulus ait: Ego enim pro nomine Jesu non solum alligari, sed et mori paratus sum . Unde similiter et in alio psalmo dictum est: Paratum cor meum Deus, paratum cor meum . Sequitur, et non sum turbatus. Improvisa forte conturbant. Non enim facit
Abbreviated transcription (Latin):
uentus eius debere compleri: qui per propħas innumera noscitur annuntiatione ꝓ¬
missus. Siue magis deprecari uidetur. ut infutura illa resurrectione eius faciem
possit inspicere: sicut legitur: beati mundo corde. q̃m ipsi dm̃ uidebunt: & apłs.
uidemus nunc per speculũ in enignate. tunc autem facie ad faciem. Sed quia pec¬
catorem se nouerat. sibi postulat᷑. misereri: quatinus per grãm liberatus uideat.
quod suis non poterat meritis intueri. Scdm eloquium tuũ: illo scilicet. quo deta¬
tis sue ꝓmittit sc̃ĩs beatam nimis & in comparabilem per omnia uisionem. Q uia
cogitaui uias tuas: & conuerti pedes meos in testimonia tua. Ordinem huma-
& sic ad dñi mandata migremus. Cogitauerat proinde examen illud gloriosũ
uias suas id est actus humanos: sed q̃m ei onnimodis displicebant. pedes suos con¬

Expanded text:
ventus ejus debere compleri, qui per prophetas innumera noscitur annuntiatione pventus ejus debere compleri, qui per prophetas innumera noscitur annuntiatione promissus. Sive magis deprecari videtur, ut in futura illius resurrectione ejus faciem possit inspicere, sicut legitur, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et Apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmate; tunc autem facie ad faciem . Sed quia peccatorem se noverat, sibi postulat debere misereri; quatenus per gratiam liberatus, videat quod suis non poterat meritis intueri. Secundum eloquium tuum, illud scilicet quo Deitatis suae promittit sanctis beatam nimis et incomparabilem per omnia visionem. Vers. 59. Quia cogitavi vias meas, et converti pedes meos in testimonia tua. Ordinem humanaet sic ad Domini mandata migremus. Cogitaverat proinde examen illud gloriosum vias suas, id est actus humanos; sed quoniam ei omnimodis displicebant, pedes suos con
Abbreviated transcription (Latin):
Poatio mea dñe. dixi custodire legem tuam. Agmnen beatũ ad octaũam
litteram uenit: in qua desiderat uidere faciem dñi: quia eius mandatis noscitur
obsecutus. Portio: a parte dicta est. illius enim partes sumus: cuius uoluntatibus o¬
bȩdimus. Quod uerbum frequenter inuenis dictũ: ut est illud filiis leui non e¬
rit portio neque sors in medio fratrũ eorum.: quia dñs deus est pars eorum.
Ande merito portio piorũ deus dicitur: quia in regniͣ felicitate uicturi sunt.
Sequitur. Dixi custo dire legem tuam: dixi: id est statui. decreui. atq promisi:
dñi precepta seruare. Uide factus fuerat in dñi portione. id est in hierusalem
telligi. Xp̃m quem credebat esse uenturũ indubitata cogitatione desiderans. incar.¬
nationem ipsius querebat aspicere: quȩ mundo salutaris poterat apparere: si¬¬
cut & in alio psalmo dictum est. deus uirtutum conuerte nos. & ostende faciem tuã¬
pensus. sed uelut presentem uideretur rogare certissimus. Postulat etiam miscdĩam ad¬

Expanded text:
Portio mea, Domine, dixi custodire legem tuam. Agmen beatum ad octavam litteram venit, in qua desiderat videre faciem Domini, quia ejus mandatis noscitur obsecutus. Portio a parte dicta est. Illius enim partis sumus, cujus voluntatibus obedimus. Quod verbum frequenter invenis dictum, ut est illud: Filiis Levi non erit portio, neque sors 407 in medio fratrum eorum, quia Dominus Deus pars est eorum . Unde merito portio piorum Deus dicitur, quia in regni ejus felicitate victuri sunt. Sequitur, dixi custodire legem tuam. Dixi, id est, statui, decrevi, atque promisi Domini praecepta servare: unde factus fuerat in Domini portione, id est in Jerusalem telligi. Christum quem credebat esse venturum indubitata cogitatione desiderans, incarnationem ipsius quaerebat aspicere, quae mundo salutaris poterat apparere, sicut et in alio psalmo dictum est: Deus virtutum, conpensus, sed velut praesentem videretur rogare certissimus. Postulat etiam misericordiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qm superius dixerat. paulominus consummauerunt ine in terra. ammiratus
potentiam dñi. qui non permitat statũ eccłȩ quanuis atroci persecutione consumi: pia
exclamatione psiliuit. dicens in cȩlo uerbum dñi permanere: idest in unoquoq sc̃o:
quos de morte facit uiuere. & de tribulatione gaudere: qui mandatis eius pia hu-¬
militate famulanturꝰ est enim in illis cęlũ qui se conuersatione cȩlesti tractare nos-¬
cuntur: siue in angłis & archangłis uirtutibusq celestib. quas pro sinceritate uolun-¬
tatis suȩ sc̃a maiestas inhabitat. Mlanet enim in eis semꝑ uerbum: qm & illi iugiter
in minifterio dñico firmissima deliberatione consistunt. Uerum hic aliqui non nullã
faciunt quȩstionem: quemadmodũ in eternũ uerbũ permaneat in cęlo: cũ ipse dicat.

Expanded text:
Sed quoniam superius dixerat: Paulo minus consummaverunt me in terra, admiratus Sed quoniam superius dixerat: Paulo minus consummaverunt me in terra, admiratus potentiam Domini, qui non permittit statum Ecclesiae quamvis atroci persecutione consumi, pia exclamatione prosiluit dicens: In coelo verbum Domini permanere; id est, in unoquoque sancto, quos de morte facit vivere, et de tribulatione gaudere, qui mandatis ejus pia humilitate famulantur. Est enim in illis coelum, qui se conversatione coelesti tractare noscuntur: sive in angelis, et archangelis, virtutibusque coelestibus, quas pro sinceritate voluntatis suae sancta majestas inhabitat. Manet enim in eis semper Verbum; quoniam et illi jugiter in ministerio dominico firmissima deliberatione consistunt. Verum hic aliqui nonnullam faciunt quaestionem, quemadmodum, In aeternum Verbum permaneat in coelo, cum ipse dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
te dño custoditurũ se talia promittebat: siue ut quibusdam placet scõrum uox
est qui martẏrium desiderabant: qui paulo ante dixerunt. iniqui persecuti sunt mi
adiuua me: sequitur etiam paulominus consummauerunt me in terra: ideoq
ad desiderium martỹrii eftimant eẽ referendum. Ipsi enim uiuificari se pete¬
bant morte gloriosa: ut amittendo pro fide hanc uitã. mercarentur requiem sem-¬
piternam: & tunc potius acciperent honores ȩternos cũ eos perfidi credebant ẽẽ con¬
sumptos. Considerans tamen imbecillitates humanas: istud dicit scđm miscđiam dñi
tribuendum: qui mortua uiuificat. & imbecilla confirmat .XII. UTT̃A. PLA MECH.
n atternũ oñt: utrsum ⁊uum ptrmanit in CAELO. Ad duodecimam litteram
plebs cęlestis aduenit: in qua uirtutes dñi factaq describens. dicit. omnia tẽ¬
poralia finem posse suscipere: mandata uero eius nequaquã terminũ ꝥerire.

Expanded text:
te Domino custoditurum se talia promittebat. Sive, ut quibusdam placet, sanctorum vox te Domino custoditurum se talia promittebat. Sive, ut quibusdam placet, sanctorum vox est qui martyrium desiderabant, qui paulo ante dixerunt: Iniqui persecuti sunt me, adjuva me; sequitur etiam, paulo minus consummaverunt me in terra; ideoque ad desiderium martyrii aestimant esse referendum. Ipsi enim vivificari se petebant morte gloriosa, ut amittendo pro fide hanc vitam, mercarentur requiem sempiternam; et tunc potius acciperent honores aeternos, cum eos perfidi credebant esse consumptos. Considerans tamen imbecillitates humanas, istud dicit secundum misericordiam Domini tribuendum, qui mortua vivificat, et imbecilla confirmat. Vers. 89--XII. LAMED. In aeternum, Domine, verbum tuum permanet in coelo. Ad duodecimam litteram plebs coelestis advenit, in qua virtutem Domini factaque describens, dicit omnia temporalia finem posse suscipere; mandata vero ejus nequaquam terminum reperire.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si uim rei diligenter intendas. magis eos perfectos fuisse cognoscas: sicut
euangelium dicit consummatũ est. id est perfectum est. & hȩc dicens emisit
sp̃m: siuero strages morientium cogites. pene consummatos immisericorditer
estimabis. in terra. in hoc scło: ubi martyres pertulerunt. Addidit. ego autem
non dereliqui mandata tua: scilicet ut usq ad finem. eius constantia perueniret:
singulare dñi saluatoris. post afflictionem corporis utris similitudine declara¬
tã. post gloriosa supplicia passionũ. uidetur petere se uiuificarr: tanquã adhuc
non uiuat.: & custoditurũ se testimonia oris dñi pollicetur: uelut adhue non
custodiat. Sed uiuifica dixit. in illam ȩternã uitam confaituȩ ubi scĩs uita est:
quia nulla contrarietate pulsantur. Quod autem dicit custodiã testimonia
oris tui: non lin presenti non custodiebat. sed usq ad finem uitȩ suȩ adiuuan¬

Expanded text:
ut si vim rei diligenter intendas, magis eos perfectos fuisse cognosces, sicut ut si vim rei diligenter intendas, magis eos perfectos fuisse cognosces, sicut Evangelium dicit: Consummatum est, id est perfectum est: Et haec dicens, emisit spiritum . Si vero strages morientium cogites, pene consummatos immisericorditer aestimabis. In terra, in hoc saeculo, ubi martyres pertulerunt. Addidit, ego autem non dereliqui mandata tua; scilicet ut usque ad finem ejus constantia perveniret, singulare Domini Salvatoris, post afflictionem corporis utris similitudine declaratam; post gloriosa supplicia passionum videtur petere se vivificari, tanquam adhuc non vivat; et custoditurum se testimonia oris Domini pollicetur, velut adhuc non custodiat. Sed vivifica me dixit, in illa me aeterna vita constitue, ubi sanctis vita est, quia nulla contrarietate pulsantur. Quod autem dixit, custodiam testimonia oris tui; non quia in praesenti non custodiebat, sed usque ad finem vitae suae adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
discrepantia: quando illa ueritatem doce t: isti nituntur suadere fallacias. Intel¬
ligite dementes. qui a catholica ueritate disceditis: dogmata ur̃a in anib fabulis
comparata. Cui uos placere creditis: cũ ab sp̃u scõ notatos uos tali nomine senti
tra illud qđ de hereticis dixit. narrauerunt michi iniqui fabulationes: hic ꝓsi¬
tetur omnia mandata dñi esse ueritatem. Ueritas enim uerũ loquitur: sed persi¬
di eam quibusdam nebulis obcecare contendunt. Sequitur enim: iniqui persecita
sunt me: scilicet iubendo peruersa: falsa suadendo : & quocunq modo perse¬
quentium grassari solet iniquitas. Adiecit. adiuua me: quasi contra immanem be-¬
luam. hostem crudelissimũ. leonem seuum: & cȩ̨tera quȩ nos uitare suspicio for¬
etatem persecutionis oftendit. & se tamen non defecisse dñi munere declara¬
uit. Uerbum autem consummauerunt. & perfectionem significat & defectum:

Expanded text:
discrepantia, quando illa veritatem docent, isti nituntur suadere fallacias. Inteldiscrepantia, quando illa veritatem docent, isti nituntur suadere fallacias. Intelligite, dementes, qui a veritate catholica disceditis, dogmata vestra inanibus fabulis comparata. Cui vos placere  ed., complacere creditis, cum a Spiritu sancto notatos vos tali nomine sentiatra illud quod de haereticis dixit: Narraverunt mihi iniqui fabulationes; hic profitetur omnia mandata Domini esse veritatem. Veritas enim verum loquitur; sed perfidi eam quibusdam nebulis obcaecare contendunt. Sequitur enim, iniqui persecuti sunt me, scilicet jubendo perversa, falsa suadendo, et quocunque modo persequentium grassari solet iniquitas. Adjecit, adjuva me, quasi contra immanem belluam, hostem crudelissimum, leonem saevum, et caetera quae nos vitare suspicio foretatem persecutionis ostendit, et se tamen non defecisse Domini munere declaravit. Verbum autem consummaverunt, et perfectionem significat et defectum;
Abbreviated transcription (Latin):
ui tui : quando facies de persequentib me iudicium:. Sciens scõrũ cętus. usq ad fi¬
nem scłi tẽptationib diabolicis menbra dñi subiacere: interrogat quando mundus
iste finitur: ut de persecutorib id est diabolo cũ ministris preparata ultio cõple¬
atur: non quia tempus uite suȩ uolebat agnoscere: sed celeritatem futuri iudi¬
cii poftulabat agnoscere: in quo iam beatis erit requies: & gaudium sine fine
mansurũ. Mouere autem potest. quare hic finem scłi desir᷑auit agnoscere: cum
legatur in actib apłorũ: non est ur̃m scire tempora uel momenta. quȩ pater posuit
in sua potestate. Primũ quia & discipuli hanc rem interrogauerunt dñm xp̃m: & con¬
intelligendũ est. quia finem malorũ beatus popłs expetebat: quem nisi post mu¬
ueritatis inuentionib aꝓbantur studere falsissimis. Hȩc sunt a lege dñi omnino

Expanded text:
vi tui, quando facies de persequentibus me iudicium? Sciens sanctorum coetus usque ad fivi tui, quando facies de persequentibus me iudicium? Sciens sanctorum coetus usque ad finem saeculi temptationibus diabolicis membra Domini subiacere, inteiste finiatur, ut de persecutoribus, id est diabolo cum ministris praeparata ultio compleatur, non quia vitae suae tempus volebat agnoscere, sed celeritatem futurcii postulabat, in quo jam beatis erit requies, et gaudium sine fine mansurum. Movere autem potest, quare finem saeculi desideravit agnoscere, cum legatur in Actibus apostolorum: Non est vestrum scire tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate ? Primum, quia et discipuli hanc rem interrogaverunt Dominum Cintelligendum est: quia finem malorum beatus populus expetebat, quem nisi post muveritatis, inventionibus probantur studere falsissimis. Haec sunt a lege Domini omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Quia factus sum sicut uter in pruina: iustificationes tuas non sum oblitus. Quo¬
niam superius se petiuerat consolandũ: nunc causam reddit cur illi dñs debeat
subuenire. Vter. in pruina natiuo calore desertus: glaciali rigore contrahitur Sic
corpus scõrũ. incentiuo uiciorũ calore uacuatũ: beneficio conuersionis attrahitur.
Et cũ sic fuerit felici sorte maceratũ : prouenit qđ sequitur: ut iustificationes dñi
possint nullatenus obliuisci. Uter enim. corpus mortale significat: pruina. benefici
tiȩ contrahatur. Tantũ enim crescit calor fidei: quantũ de flamma subtractũ fuerit
corporali. Sed uter ifte beatorũ est: qui animã confitentem: de ꝓpria facit contritio¬
ne proficere. Nec ȩftimes indecorũ. uiuos homines utribus comparatos: cũ in euange¬
lio dicat dñs de predicatione fidei locuturus. nemo mittit uinum: nouum in
utres ueteres. alioquin rumpuntur utres & uinũ effunditur .& utres peribunt: sed

Expanded text:
Quia factus sum sicut uter in pruina: justificationes tuas non sum oblitus. Quoniam superius se petiverat consolandum; nunc causam reddit cur illis Dominus debeat subvenire. Uter in pruina nativo calore desertus, glaciali rigore contrahitur, sic corpus sanctorum incentivo vitiorum calore vacuatum, beneficio conversionis attrahitur; et cum sic fuerit felici sorte maceratum, provenit quod sequitur, ut justificationes Domini possit nullatenus oblivisci. Uter enim corpus mortale significat, pruina beneficiumtiae contrabatur. Tantum enim crescit calor fidei, quantum de flamma subtractum fuerit corporali. Sed uter iste beatorum est, qui animam confitentem de propria facit contritione proficere. Nec aestimes indecorum vivos homines utribus comparatos, cum Dominus in Evangelio dicat de praedicatione fidei locuturus: Nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utres, et vinum effunditur, et utres peribunt; s
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicere. non est cõmunis. aut usitata locutio: sed iftũ compositionis modũ scrip¬
turȩ diuinȩ necesse est ut proprium eẽ fateamur. łt respice uim sillabȩ. In eloqui¬
o dixit. non ab eloquio. Deficere enim ab eloquio dñi. totius boni reuera priua¬
tio est: nam in eloquio eius deficere. semꝑ augeri est. Tandiu enim se dicit defec¬
tũ istũ robustissimũ pertulisse: donec expectata incarnatio dñi cordis aspectib
appareret. Unde euidenter agnoscimus. iustos uiros & si carnalib oculis aduentũ
dñi non uiderunt. fidei lumine semꝑ ab eis intiutũ: sicut & ipse dñs discipulis

Expanded text:
quid dicere, non est communis aut usitata locutio; sed istum compositionis modum Scripquid dicere, non est communis aut usitata locutio; sed istum compositionis modum Scripturae divinae necesse est ut proprium esse fateamur. Et respice vim syllabae: In eloquio dixit, non ab eloquio. Deficere enim ab eloquio Domini, totius boni revera privatio est; nam in eloquio ejus deficere, semper augere est. Tandiu enim se dicit defectum istum robustissimum pertulisse, donec exspectata incarnatio Domini cordis aspectibus appareret. Unde evidenter agnoscimus justos viros, etsi carnalibus oculis adventum Domini non vider