comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annis habitauerunt. & ingentẽ magnã usq ad tẽpora ualentiniani imꝑatoris
creuert̃. Et ita suppͥncipib crinitis uixta morẽ gentis subinde succedentib ꝑtorin¬
gtã regionẽ germanie acastello dispargo inquo di habitauert̃ adbelgice ꝓuincie
tornacũ atq cameracũ ciuitates aggressi st̃. Inde usq ad sũmã fluuũ partẽ belgi¬
ce ꝓuincie occupauert̃ uͥ plurimis tẽporib degert̃ subchodione & meroueo rege uti¬
li. acuiꝰ celebrimo nomine franci uocati st̃ merouingi. sicut aualentinia noimpato¬
re attica lingua uocati st̃ franci hoc. ẽ. feroces. Cui meroueo inpͥncipatũ succeffit chil¬
dericus. Qui de basina regina thoringorũ habuit filiũ ludouicũ. qui fuit mag¬
nus suꝑom̃s antȩ se reges francorũ pugnator bellicosissimꝰ atq egregiꝰ In illis dieb¬

Expanded text:
em magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris em magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris creverunt. Et ita sub principibus crinitis, juxta morem gentis subinde succedentibus, per Thuringiam regionem Germaniae a castello Dispargo, in quo diu habitaverunt, ad Belgicae provinciae Tornacum atque Cameracum civitates aggressi sunt. Ideoque ad summum fluvium partem Belgicae provinciae occupaverunt, ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo in principatum successit Childericus, qui de Basina regina Toringorum habuit filium Chludowicum; qui fuit rex magnus super omnes ante se reges Francorum, pugnator bellicosissimus atque egregius. In illis
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. dẽs aũt remignus ipsas ampullas sibi afferri p̃cepit. quas uacuas suꝑaltare
misit. & se morationẽ ꝓstrauit. Surgens aũt ab oratione ampullã in qͦbreins cͥontineᷤ
bat᷑ sacri crisinatis plenas inuenit. Sicq infirmũ qͥ ante abrenuncrauerat. post
abrenuntiationẽ oleo exorcitatopiuxit. demũq baptitatũ. scđm tradicionẽ ec¬
cłasticã crismate sacroliniuit. Qui mox anime sanitate recepta. etiã corporis in co¬
lumitatẽ ꝓmeruit. Cũ gentis francorũ ut historie ꝓdunt de troia ciuitate impug¬
nantib & expugnantib grecis. parscũ enea initaliã prȩrit. parseorũ uidelicet.xirͫ
milia infinitimaspannonie partes secus meotidas paludes ꝑuenert̃. ibiq ciuitatẽ
aduenientes edificauert̃. quã obsuã memoriã sicambrrã uocauert̃. in qua multis

Expanded text:
respondit. Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri precepit, quas vacuas super altare respondit. Sanctus autem Remigius ipsas ampullas sibi afferri precepit, quas vacuas super altare misit et se in orationem prostravit . Surgens autem ab oratione, ampullam, ibatur sacri chrismatis, plenas invenit. Sicque infirmum, qui ante abrenuntiaverat, post abrenuntiationem oleo exorcizato perunxit: demumque baptizatum, secundum traditionem ecclesiasticam, chrismate sacro linivit. Qui mox animae sanitate recepta, etiam corporis incoudit. Ͻ 11. Cum gentis Francorum, ut historiae produnt, de Troia civitate, impugnantibus et expugnantibus Grecis, pars cum Aenea in Italiam perrexit, pars eorum, videlicet duodecim milia, in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique civitatem advenientes aedificaverunt, quam ob suam memoriam Sicambriam vocaver
Abbreviated transcription (Latin):
rũ scobr monstiorens suseitaint mortuã. quã pͥus sanauit egrota. Appbensiets
gra in columitate sicut ipsa postea fatebat ab ipsis inferni claustris surrerit &aa
ꝓpͥa felicit᷑ remeauit Pocest enĩ fragilitate carnis exutꝰ. & choris angłicis sociat᷑. ple¬
ue suã & que libet cũ fide petentẽ de casti cuiꝰ libet ꝑiculi miminentis meritis e p̃cibꝰ
sius eripere. & quẽcũq amalis adbona conuersũ. de cuiꝰcunq peccati morte resusci¬
tare sed& de futura morte ꝓpetua liberare. qͥ ad huc mergastulo corruptibilis carnis
baptitatꝰ se ascõ remigio uisitari postulasset: etiã uelut in ultimo spĩi positꝰ credere
se fateretur. & baptitari deposceret. egroto abrenuntiantȩ & benedicto fonte. sẽsre
migiꝰ aprbro loci illius exorcitatũ oleũ & crisma quesiuit. Qui simpleroleũ se ha¬
bere. sedoleũ erorcitatũ &e crisma in ampullis in qͥb fuerant penitꝰ iã de fecisse

Expanded text:
um imbre, consurgens suscitavit mortuam, quam prius sanavit aegrotam. Apprehendens gra incolumitate, sicut ipsa postea fatebatur, ab ipsis inferni claustris surrexit, et ad propria feliciter remeavit. XXVI. Potest enim fragilitate carnis exutus, et choris angelicis sociatus, plebem suam et quemlibet cum fide petentem, de casu cujuslibet periculi imminentis, meritis et precibus suis eripere, et quemcunque a malis ad bona conversum, de cujuscunque peccati morte resuscitare, sed et de futura perpetua morte liberare, qui adhuc in ergastulo corruptibilis carnis baptizatus se a sancto Remigio visitari postularet et iam, velut in ultimo spiritu positus, credere se fateretur et baptizari deposceret, aegroto abrenuntiante et benedicto fonte, sanctus Remigius a presbitero loci illius exorcizatum oleum et chrisma quesivit. Qui simplex oleum se habere, sed oleum exorcizatum et chrisma in ampullis in quibus fuerant penitus iam defecisse
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ: ibi enĩ tunc alaricus rex gothorũ cõmorabat᷑. & sic ꝑpagũ turonicũ ꝑgens & reue¬
renttã beato martino atq scõ hilario exhibens sicut locissuis lector inueniet: cũ alarico
uis bellũ conseruit. Illisq inter seͤ pugnantib gothicũ rege suonimis collisi terga uer¬
cert̃. hludouicus sicut solebat uictor extitit. Cũq a laricũ interficeret: duogochi cum
cuntis eũ exaduerso in latere feriunt. s. ꝓpter loricã qua indutus erat. ledere ne¬
adiuuit illũ. Pacrata siquidẽ uictoria. & mnultis ciuitatib sue ditioni subiugatisusq¬
t tolosã prexit. & thessauros alariei accipiens ꝑequolosinã ciuitatẽ. cuiꝰ muri ante cons

Expanded text:
vitatem: ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, et sic per pagum Turonicum pergens, et revevitatem: ibi enim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, et sic per pagum Turonicum pergens, et reverentiam sancto Martino atque beato Hilario exhibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico vorum, bellum conseruit. Illisque inter se compugnantibus, Gothi cum rege suo nimis collisi, terga verterunt. Ludovicus, sicut solebat, victor xstitit. LII. Cumque Alaricus interficeret, duo Gothicum contis eum ex adverso in latere feriunt: sed propter loricam qua indutus erat, laedere neadiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante cons
Abbreviated transcription (Latin):
tilia constituta fuere. Rex quoq deuocissinꝰ ꝑgens contra alaricũ arrianũ. benediccionẽ petit
a scõ remigio. Cui & benediccionẽ dedit. & uictoriã in uerbaxpĩspopondit. Dedit ꝙ illi plenũ
iras qđ uulgaris consuetudo flasconẽ appellat deuino qđ benedirit. sicut etiã fecerat. quan¬
dopost baptisinũ contra gundebaudũ ꝑrexerat. p̾cipiens illi ut tam longe adbellũ ꝓcede¬
ret. quã diu illi & suis qͥb inde dare uellet illud uinũ de p̃dicto flascone ñ deficeret. Bibit
gͦ inde rer ac regalis familia. & numerosa turba popłi. & exinde uberrime sactantur. Et
uasuini detrimentũ ñ patit᷑. sed benediccione dĩ ꝑscm̃ remigiũ indita more fontis in un¬
datrione replet᷑. Mouit aut rex cunctũ exercitũ suũ de popło francorũ uersus pietauis ei¬

Expanded text:
utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus, pergens contra Alaricum Arianum, benedictionem petiit utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus, pergens contra Alaricum Arianum, benedictionem petiit a sancto Remigio. Cui et benedictionem dedit, et victoriam in verbo Christi spopondit: deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, sicut et fecerat, quando post baptismum, contra Gundebaldum perrexerat, praecipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de praedicto flascone non deficeret. Bibit ergo inde rex, ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur: et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei, per sanctum Remigium indita, more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum, versus Pictavos ci
Abbreviated transcription (Latin):
maudauit. A laricus uͦ eũ ꝑpaternũ uellet ludouicũ decipere a paterno exploratis que crrea
eũ erant. & thessauris eiꝰ ingenio subarratis illius . ẽ. Indieb illis: rex hludouicus cũ uenist
parisius ciuitatẽ uͥsedẽ suã constituit. ait ad reginã & popłmsuũ. Satismͥ molestũ.ẽ. qł gi¬
thi arriani partẽ obtimã galliarũ tenent. Eamꝰ cũ dĩ auxilio. & eiciamꝰ eosde ipsa terra. nr̃iꝙ
dicionib qͥa ualde bona. ẽ. eã subietamꝰ habentesiustietã aduersus alaricũ. adquẽ ꝓamicicie
condicione legatũ duxrerimꝰ. ꝑquẽ nos decipere uoluit. Placuit hoc ꝓcerib francorũ. Tum
ꝑconsiliũ regine sue fecit eccłam in honore apłorũ petri & pauli inparisius ciuitate: & ꝑcon¬
siliũ beati remigi in aurelianis ciuitate ep̃orũ sinodcũ conuocauit. Inquo conuentu multan

Expanded text:
mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19. In diebus illis rex Hludowicus cum venisset Parisius civitatem, ubi sedem suam constituit, ait ad reginam et ad populum suum: 'Satis mihi molestum est, quod Gothi Arriani partem obtimam Galliarum tenent. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consiliumginae suae fecit ecclesiam, in honore apostolorum Petri et Pauli in Parisiorum civitate, et per consilium beati Remigii in Aureliana civitate episcoporum synodum convocavit: in quo conventu multa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dei bemedictione ꝑ scm̃ remigiñ accepta de ictoria sibi abeo p̃cdieta securus. & inmandia¬
tis acipiens ut ta atu acl amne andũ ꝑgeret. quia dnilli benedliectł unnuĩ filn abeo detum cot¬
diano usu potatũ sufficeret iter arripuit contra gundebaudũ &e godegislũ frẽm eiꝰ cõmoto erer¬
citu maximo & burgundiones cũ ingenti multitudine uenert̃ ad eũ fuꝑoscarã fluuiũ secus casti¬
qͥ diuion dr ibiq unt̾ se atrocit᷑ confligentes. gundebaudus ac godegislus cũ burgundionib ce¬
ga uertert̃. & uix fuga lapsi euasert̃. Hludouico ut solebat eristente uictore. gundebaudus se in
aiuone reclusit. & parediũ consiliariũ suũ pacẽ abhludouico expecut. hludouieus nͦ ablans¬
tatis thesauris cũ p̃da marima &e francorũ erercitii ad ꝓpͥa. ẽ. reuersus. Et mittens legatũ m¬
mine paternũ uirũ industriũ ad alaricũ regẽ gothorũ. de anncicie inter eos conditione

Expanded text:
cum Dei benedictione per sanctum Remigium accepta, de victoria sibi ab eo praedicta securus, et in mandatis accipiens, ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in quotidiano usu potatum sufficeret: iter arripuit contra Gundebaldum et Godeglissum fratrem ejus, commoto exercitu maximo; et Burgundiones cum ingenti multitudine  dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludowicus vero, ablatis thesauris, cum preda maxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione
Abbreviated transcription (Latin):
adeo er terminauit. ut & omĩb uidenti pateat ipsa erterminatio & apgenie inꝑgente ł hac¬
temꝰ ipse ercerminationes abeo facte nomine cenꝰ uocitent᷑ ac de signent᷑. In qͥb eeterminas¬
ud ab quodã loco inifuste cauo manu sua petrã misit. quã om̃s qͥuolt̃ manũ in caueruam
qua petra ẽ posita ponere possunt. & ipsã petrã uoluere & eã cauerua miloni teiuoueaeat
sauit. Et eleuans securim ut fustẽ ꝑcuteret dertera maius eiaruit. & oclorũ lum auii¬

Expanded text:
adeo exterminavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa exterminatio, et a progenie in progenies hacadeo exterminavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa exterminatio, et a progenie in progenies hactenus ipsae exterminationes, ab eo factae, nomine tenus vocitentur ac designentur. In quibus exterminationibus quodam loco in fuste cavo manu sua petram misit, quam omnes qui volunt manum in caverna, in qua petra posita est, ponere, possunt et ipsam petram volvere, et eam a caverna nullo ingenio valent tavit; et elevante eo securim, ut fustem percuteret, dextera manus illius exaruit, et oculorum lumen ami
Abbreviated transcription (Latin):
eccłẽ confugiunt. qui iniuriã patiunt᷑ aut qͥ peccantes inerilio uel innsulis damnant᷑. aut
certe quãcumq sententiã suscipitint. iurta sacros canones subuenientes. uel quecunq agen¬
tes bona ptẽporali retributione non faciant. Sed iuxta uocẽ doininicã gratis accepistis gra¬
tis date. qđ dĩ grã id ẽ. gratis clata accepert̃ grati etiã id ẽ sine retributione tẽporali ꝓrimis
largiant᷑. Partẽ etiã marimã silue inuosago p̾cio cõparauit. &e marisionile sibidẽ constitiuit
qu̾ abaqius suꝑ qͥb constituti st̃ colla &e gleniuocant᷑. homines qi ineisdẽ mansio ib
cie uucina episcopu uilla que b̾na dr afrancis sibi data manere cdisposuit ut pice annua
us upsorũ iocorũ habetꝰ cũqua debitũ suũ eroluunt Ipsiusq cõparationis sue fines pgirã

Expanded text:
ordiam aecclesiae confugiunt, qui iniuriam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut ordiam aecclesiae confugiunt, qui iniuriam patiuntur, aut qui peccantes in exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros canones subvenientes, vel quaecumque agentes bona pro temporali retributione non faciant; sed iuxta vocem dominicam: Gratis accepistis, gratis date, quod Dei gratia, id est gratis datauit, qui ab aquis, super quibus constituti sunt, Cossa et Gleni vocantur: hominesque in eisdem mansionilibus de vicina episcopi villa, quae Berna dicitur, a Francis sibi data, manere disposuit, ut picem annulis ipsorum locorum habetur, cum qua debitum suum exsolvunt. Ipsius quoque comparationis suae fines per gyrum
Abbreviated transcription (Latin):
sparnacũ uillã suã in ꝓpͥetatẽ dare uoluit. Sc̃saũt remigiꝰ retributionẽ tẽporalẽ ꝓint̾cessionis
sue beneficio recipere noluit. S ed qm̃ isdẽ eulogiꝰ uerecondie confusione addictꝰ. qͥa contra natales
suos uita donari ꝑ alteriꝰ indulgentiã meruit. in scłari habitustare ñ uoluit. sc̃s remigiꝰ eidixit ut si
ꝑfectꝰ ẽẽ uellet uenderet omĩa sua ce daret pauperib. & sequeret᷑. xp̃m. Et sic dechesauro eccłasti¬
cotaratũ p̃ciũ quinq scilicet milia libras argenti. eulogio dedit. & eandẽ uillã inpossessi¬
onẽ eccłe comparauit. Bonũ erẽplũ omĩb ep̃is tã suotẽpore in carne uiuentib quã post eũ in
ordine succedentib derelinquens. ut pauperib acuiduis. aut pupillis uel ꝓhisqui admiscdĩa

Expanded text:
Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro intercessionis Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro intercessionis suae beneficio recipere noluit. Sed quoniam idem Eulogius verecundiae confusione addictus, quia contra natales suos vita donari per alterius mdulgentiam meruit, in saeculari habitu stare non voluit, sanctus Remigius ei dixit, ut, si perfectus esse vellet, venderet omnia sua et daret pauperibus et sequeretur Christum. Et sic de thesauro aecclesiastico taxatum pretium, quinque scilicet milia libras argenti, Eulogio dedit et eandem villam in possessionem aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus episcopis, tam suo tempore in carne viventibus, quam post eum in ordine succedentibus, derelinquens, ut pauperibus aut viduis vel pupillis vel pro his qui ad miseric
Abbreviated transcription (Latin):
sus dirit illis. sẽꝑ laborate & egestatẽ sustinete. sicut hodie manentissentencie uerborũ uirtꝰ osten¬
dit. Surgente int̾ea rege asomnomeridio. reuersus .ẽ. ad eũ sc̃s remigius. & omĩa que ambitꝰ circũi
st̃ lubacus &e codiciacꝰ uire quieto possidet. Legimꝰ insacra & autiqua historta. scm̃ dauid montesgel¬
boe mnaledixisse. ut nec ros nrc pluuia ueniret suꝑ eos. neq essent agri pͥmiciarũ. habemꝰ scm̃ remigiũ
ore ꝓpħico maledirisse insensibilib creaturis. ut possoessores earũ sterilitatis damno inuindicta retri¬
tis cum se purgare ñposset. ad eccłam scȩ̃ mariȩ & ad intercessionẽ beati remigiconfugiũ fecit. Cui
sc̃sremigiꝰ & uitã & rerũ possessionẽ apud regẽ obtinuit. Isdẽ aũt recõpensationis grã. scõ remigio

Expanded text:
sus, dixit illis: 'Semper laborate et egestatem sustinete'; sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostensus, dixit illis: 'Semper laborate et egestatem sustinete'; sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostendit. Surgente interea rege a somno meridiano, reversus est ad eum sanctus Remigius, et omnia que ambitus circuitisunt Luliacus et Codiciacus, – iure quieto possidet. Legimus in sacra et antiqua historia, sanctum David montes Gelboe maledixisse, ut nec ros nec pluvia veniret super eos, neque essent agri primiciarum. Habemus sanctum Remigium ore prophetico maledixisse insensibilibus creaturis, ut posstis, cum se purgare non posset, ad ecclesiam Sanctae Mariae, et ad intercessionem beati Remigii confugium fecit. Cui et rerum suarum possessionem apud regem obtinuit. Isdem autem recompensationis gratia sancto Remigio
Abbreviated transcription (Latin):
ni ininuersũ cepit. Isdẽ aũt homo clamauit postbeatũ renigiũ dicens. Serue dĩuem & ba
beamꝰ insimul hunc molendinũ. Cui sẽs remigiꝰ. Nec mͥ nec tͥ. Et sic talis fossa in eodẽ loco de ue¬
nit. ut extunc & nunc: & usq inppetuũ molendinꝰ ibi ẽẽ ñ possit. Et quia repulsus aqͥb¬
dã hominib nec silu ã quandã intra terminos suos concluderet. dixte ut uero¬
lia. unquã deipsa filua intra t̃minosstios cũ eẽt contigna euolarent. nec ut ne¬
fustis inde uersusillos terminos caderet. Qd & obseruatũ. ẽ. quã dui illa silua mansit. Ab¬
inde quoq ꝓcedens uenit adiullã nomine cauiniacũ. Quã concludere intra illos fines ue¬
lens ahominib eꝰdẽ uille reiectꝰ fuit. Tunc ille uultu hilari mͦreiectꝰ mͦ reꝓpinquans:

Expanded text:
verti in inversum cepit. Isdem autem homo clamavit post beatum Remigium, dicens: 'Serve Dei, veni, et verti in inversum cepit. Isdem autem homo clamavit post beatum Remigium, dicens: 'Serve Dei, veni, et habeamus insimul hunc molendinum'; cui sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. Et sic talis fossa in eodem loco devenit, ut ex tunc et nunc et usque in perpetuum molendinus ibi esse non possit. Et quia repulsus est a quibusdam hominibus, ne silvulam quandam intra terminos' suos concluderet, dixit, ut nec folia umquam de ipsa silva intra terminos suos, cum esset contigua, evolarent, nec fustis inde versus illos terminos caderet; quod et observatum est, quandiu illa silva mansit. Abinde quoque procedens, venit ad villam nomine Caviniacum; quam concludere intra illos fines volens, ab hominibus eiusdem villae reiectus fuit. Tunc ille vultu hilari, modo reiectus, modo repropinquans,
Abbreviated transcription (Latin):
uicꝰ rer sedẽ suã insuessionis ciuitate unde siagriũ expulerat constituens delectabat᷑ p̃sen¬
tia & collo quiobeatire migii. Sed qͥa uillas quassibi rer& franei in pagis suessionico uide licet
ac laudunensi dedert̃ ut supradictũ . ẽ. episcopiolaudunensi & alus casis dĩ donauerat. ñ ha¬
bebat inciuitate ipsiusciuitatis suessorũ nͥ unã uillulã. que scõ nichasio data fuerat. Unde su
a dente religio sissima regina. & petentib locorũ in colis qͥmultiplicib ereiuis erant grauati
dũ ipse meridie quiesceret. totũ illi donaret. Sc̃s aut̃ remiguis ꝑfinesque manifeste parent
ꝑgens. signa sui itineris misit. Inquofine qͥdã habeus molendinũ reppulit sẽĩ remigiũ. ne mn¬
tra illos fines illũ molendinũ concluderet. Quẽ beatꝰ remigiꝰ blande alloqͦns dirit. Amice
ñ sit tͥ durũ ut simul habeamꝰ hunc molendinũ. Ille aũt reiecit eũ. Et statim rota molendi

Expanded text:
us rex sedem suam in Suessionis civitate, unde Siagrium expulerat, constituens, delectabatur presentia et colloquio beati Remigii. Sed quia villas, quas sibi rex et Franci in pagis Suessonico videlicet ac Laudunense dederunt, ut supra dictum est, episcopio Laudunensi et aliis casis Dei donaverat, non habebat in vicinitate ipsius civiadente religiosissima regina, et petentibus locorum incolis, qui multiplicibus xeniis erant gravati, dum ipse meridie quiesceret, totum pergens, signa sui itineris misit. In quo fine quidam homo habens molendinum reppulit sanctum Remigium, ne intra illos fines ipsum molendinum concluderet. Quem beatus Remigius blande alloquens, dixit: 'Amice, non sit tibi durum, ut simul habeamus hunc molendinum'. Ille autem reiecit eum, et statim rota molendini
Abbreviated transcription (Latin):
suetudohumilitatis. Delinquentib qͥdẽ mninabat᷑ frontis austeritas. s blandiebat᷑ cordis
serenitas. Erga bene agentes petrus apparebat inuultu. Erga delinquentes paulus in
spũ. Ac sic conueniente inuno diuersitate grãrũ illius pietatis huiꝰ erat emulator distric¬
tionis. ita ut cũ p̾̃sentiã eiꝰ quisquã uix sustiueret. absentiã ferre ñ posset. Internorũ aut̃
bonorũ formas ac species. sicut nemo adplenũ potuit inspicere. ita nenio sufficit erplicare.
Quassicut ille studiit excolere. ita &e laborauit occulere. Et eũ hec uellet augeri. nolebat ag¬
nosci. Sedqͥa hec ẽ. natura uisticie. ut quantostudiosius abscondi optat tanto clariꝰ innotes¬
omniũ ueluti cuutas suꝑ ceruicẽ montis exposita. nec iã lucerna poterat latere sub modio.

Expanded text:
suetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis suetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus apparebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internorum autem bonorum suorum formas ac speties, sicut nemo ad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotesomnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec iam lucerna poterat latere sub modio.
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ collocat᷑ huiꝰ enutatisremorũ. Ubistatim sic apparuit aptꝰ ce deuotꝰ tanquã si officio ad
lus in oratione deuotꝰ incaritate ꝑfectꝰ. inhumanitate ꝓfusus. in doctrina p̃cipuus. in
sermone paratꝰ in conuersatione scĩssimꝰ. Sinceritatẽ mentis uultꝰ sui serenitate monstra¬
bat & pietatẽ clementissimi cordis ostendebat inlenitate sermonis. Quicquid ad salutẽ
ꝑtinere posset eternã ñ minꝰ implebat beatissimꝰ oꝑe. quã sermonis p̃dicatione docebat. Oui¬
rũ ꝑomĩa dõ dignũ eminebat in ipso habitu anuni pulcritudo inspecie exterioris homi¬
nis ipsã putares exp̃ssã unaginẽ scitatis. Erat irreuerentib t̾ribilis aspectu. reuerendus in¬
cessu. metuendus seueritate. uenerandus benignitate. Censurã auctoritatis. temꝑabat man¬

Expanded text:
latus collocatur hujus civitatis Rhemorum. Ubi statim sic alatus collocatur hujus civitatis Rhemorum. Ubi statim sic alus, in oratione devotus, in caritate perfectus, in humanitate profusus, in doctrina precipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat man
Abbreviated transcription (Latin):
dere. adostensionẽ meritorũ beatissimi uiri. Et enĩ radio supradicto se illustrante. sen¬
sit capiti suo unguiis sacri in fusũ liquorẽ. quo totũ eiꝰ delibutũ ẽ. capu̾d. Et merito.
ut qͥoleũ spũale popłis quo eorũ quidẽ capita uisibili mentes aut̃ p̾dicatione scõ spt̃i in
unctione insigniret᷑ acceptis aũt talib actantis auspiciis. diuinis timuit contraire
statutis. Neq enĩ tutũ illi uideixͥ poterat. cotsignis p̾currentib duune contradicere nis¬
siomi p̃sertim cum luce &e unctionȩ sc̃i seĩ sp̃s que oleo insibili designat᷑ interiꝰ illustratꝰ at ꝙ
didicerit. Post habita gͦ omĩ dubitationȩ atq ancipiti sũmota sententia. unanimitate
ep̃orũ rem̃sis eccłe infulis indint᷑ sac̃dotalib benedictione conseerat᷑ episcopali. atq insede p̃su¬

Expanded text:
dere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sendere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque didicerit. IX. Posthabita ergo omni dubitatione, atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Rhemensis provinciae, infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali; atque in sede praesu
Abbreviated transcription (Latin):
durare fecit electione. & scm̃ uirũ ab antiqui hostisꝓterit malignitate. Et cũ poplĩ ac¬
camaret frequentia. & scissimꝰ uir magna reniteret᷑ constantia placuit om̃ipotenti dõ ei
manifestissimis demonstrare indicus. qđipse de eo haberet iucdiciũ ẽt enĩ cũ mͦ p̃dicto reniti
conaret᷑ uidentib omĩb qui aderant descendit subito radius noui luminis suꝑipsius uiri
seĩ ceruicee acsi ipse sol de celo motꝰ suꝑipsũ ceciderit ut qui adilluminandarũ lux para¬
bat animarũ ipse quoq cũ ad hoc opus a scisceret᷑ lumine debuit declarari uisibili.
Ipse nanq erat lucerna que ñ submodio cure corporee s. suꝑ candelabrũ purissime
acco cilecte conuersationis erat ponenda. quatinꝰ his qui indomo scẽ ecclẽ futuri erant.
lum̃ optune institutionis p̃beret. Placuit etiã oim̃potentie diume hiuc mniraculo aliud ad¬

Expanded text:
durare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud ad
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ. & qͥ popłis p̾fici deberet acclama ᷝ  ͫUiraut beatissimꝰ his angustus depressus nuni¬
is afficiebatur angorib qͥa nec fuge locus uspĩa patebat. nec popło ut abintentione coep¬
ta resipisceret ullomͦ satis facere poterat. diune nanq erat uoluntatis. ut qͥ om̃iũ saluti
ꝓspecturus erat. omniũ acclamationib eligeret᷑. Et qͥunitati fidei cũ iã fidelib & futuris
fidelib erat ꝓuisurus. unione cuncti popli ad sedẽ eueheret᷑ sacerdotał honoris. Sacratissin
qͥ dẽ uir cũ his acclamationib se urgueri conspiceret. de infirmitatis & etatis sue cẽpo¬
re conqueri cepit. & qͥ eccłasticꝰ ordo ifirmã etatẽ ad hanc ñ reciperet dignitatẽ. uoce
publica fatebat᷑. Tnnebat eniꝰ ne iminatura etas ininuici uersut impugnata ali¬
qͥd contraheret sirustri. Secddiuina grã & uocẽ popłorũ constantissime in ipsus ꝑ-¬

Expanded text:
dignum, et qui populis prefici deberet, acclamabant. Vir autem beatissimus his angustiis depressus, nimidignum, et qui populis prefici deberet, acclamabant. Vir autem beatissimus his angustiis depressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciperet dignitatem, voce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius per
Abbreviated transcription (Latin):
teris imbuendus. inbreui coeusetiã natu maiorib suis doctrina excellentior. ẽ. effectꝰ
Studebat quoq teneros annos morũ maturitate uincere. & beniuolentiã cordis cari¬
tatis melle condire. Turbasfrequentiũ popłorũ uitare. & ut p̾conẽ suũ fecisse didice¬
rat. uita solitaria in reclusione dño serire. Qui lociis incastro lauduno hactenus de¬
signat᷑. & uenerabiliter colit᷑. In qua reclusione scdis successib certatĩ scẽ conuersati¬
onis studiis iustus adolescens dnõ militauit. Et cũ ad uiginti & duosetatis sue annos ꝑ¬
uenit. defuncto bennadio archi ep̃o. hac urbe remensi omiũ generaliter uotis ad pon¬
tificii culmen raptꝰ fuisse dinoscit᷑ pociꝰ quã electꝰ. fit gͦ concursus popłi. diuersi quidẽ
serus condicionis ac dignitatis nec ñ ce etatis. s uniꝰ atq eiꝰdẽ sententie cuncti. Hunc uͦ dõ

Expanded text:
teris imbuendus, in brevi coaevis, et etiam natu majoribus suis doctrina excellentior est effectus. teris imbuendus, in brevi coaevis, et etiam natu majoribus suis doctrina excellentior est effectus. Studebat quoque teneros annos morum maturitate vincere, et benevolentiam cordis charitatis melle condire, turbas frequentiorum populorum vitare, et ut praeconem suum fecisse didicerat, vita solitaria in reclusione Domino servire: qui locus in castro Lauduno hactenus designatur, et venerabiliter colitur. In qua reclusione secundis successibus certatim sanctae conversationis studiis iustus adolescens Domino militavit. Et cum ad viginti ot duos aetatis suae annos pervenit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse dinoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis necnon et aetatis, sed unius atque eiusdem sententiae: cuncti hunc vere Deo
Abbreviated transcription (Latin):
post illuis obitũ. sed & post plura annorũ curricula factis de rebistirem̃si eccłe traditis
nomine appellatũ fuisse intelligit. Qui mitigator furorisdñi intẽpore iracundie
factꝰ. ẽ. reconciliatio. & magnificatꝰ ad nõ in conspectu regũ. in uerbis suis sicut inseque¬
tib ostendemꝰ. moͥstra uidelicet pagauos feroces placauit. Meritogͥ cũ remediũ fuisse
nominatũ inbaptismate crederẽ. nͥ in emendatiorib gestis illũ oraculo diuinoꝑscm̃
montanũ remigiũ uocari debere cognosceremꝰ. Sed & inuersib metricis abipsocõpo¬
sitis. & iufsione illiꝰ in qͦdã uase ab eo consecrato sculptis ita legimꝰ. hauriat hinc popłs ui¬
aministris diaboli normannis redieret p̾ciũ argenti calicis. qͦsde potestate tenebrarũ
redemerat effrisus sanguis calicis rp̃i uidelicet passionis. Traditꝰ aũt̃ aparentib scole lit¬

Expanded text:
post illius obitum, sed et post plura annorum curricula factis de rebus isti Remensi aecclesiae traditis post illius obitum, sed et post plura annorum curricula factis de rebus isti Remensi aecclesiae traditis nomine appellatum fuisse intellegit. Qui mitigator furoris Domini in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et magnificatus a Domino in conspectu regum, in ntibus ostendemus, monstra, videlicet paganos feroces, placavit. Merito igitur eum Remedium fuisse nominatum in baptismate crederemus, nisi in emendatioribus gestis illum oraculo divino per sanctum Montanum Remigium vocari debere cognosceremus. Sed et in versibus metricis ab ipso compositis, et jussione illius in quodam vase ab eo consecrato sculptis, ita legima ministris diaboli Nortmannis redimeret pretium argentei calicis, quos de potestate tenebrarum redemerat effusus sanguis calicis, Christi videlicet passionis. VI. Traditus autem a parentibus scholae lit
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ & matrẽ suã. uirtutes munere diuino oꝑatꝰ. ẽ. qui &e siut homo ininiqͥtatib con
conceptꝰ ẽ. contra morẽ tam̃ humane conditionis ñindelictis eũ p̃uaricationis. s. in
grã remissionis mat̾ sua pepe rit. Neq enĩ crubitandũ.ẽ. quia sp̃s sẽs qͥ eũ talẽ futurũ
p̃dirit. & cuiꝰ munere conceptꝰ fuit etiã apeceatis absoluit. constat quippe ueridica
ꝑceptionẽ baptisii sua grã consecrauit ipse utiq beatũ remigiuĩ ñ solũ ante bap¬
cismũ. s etiã ante natiuitatẽ eiꝰdẽ grẽ munere ꝑfudit. Ortus. ẽ. aut̃ exanu & uetulo
diu sterilib ꝑreꝓmissionẽ ut isaac & ioħs uir iste sc̃s ante quã natꝰ. nomine designa¬
tꝰante quã mundo editꝰ inpago laudunensi alto parentũ sanguine. ut monstra¬
ret᷑ in ortu qualis futurus erat mactui. Nec illud silendũ. ẽ. qͥa in cartis recenti tẽpore¬

Expanded text:
patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est, qui etsi ut homo in iniquitatibus patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum prevaricationis, sed i eum talem futurum predixit, et cuius munere conceptus fuit, etiam a peccatis absolvit. Constat quippe veridica perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique beatum Remigium non solum ante baptismum, sed etiam ante nativitatem eiusdem gratie munere perfudit. Ortus est autem ex anu et vetulo diu sterilibus per repromissionem, ut Isaac et Iohannes, vir iste sanctus antequam natus, nomine designatus, antequam mundo retur in ortu, qualis futurus erat in actu. IV. Singularis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ parentesꝓcesserant indieb multis effecti. & carne iã infecundi. conugale cõmer¬
nꝰ respondit. Scias quia cũ ablactauerispuerũ remigiũ. de lacte tuopunguet ocłos
meos. & recipiãlumen. Nam ut merita illi accrescerent sicuti & scõ cobie. iuxta aiu¬
nũ sermonẽ ut iustus iustificet᷑ ad huc. isdẽ beatꝰ montanus lum̃ corporaliũ ocłorũ
amiserat. Tandẽ credentib parentibis uiri dĩ uerbis fit gaudiũ qđ talẽ susce ptu¬
ri essent ꝓlẽ. in ciꝰ conceptione nonforet ardor explende libidinis s amor generan¬
scđm dñi dictũ inbaptisinate nom̃ imponi fecit. Et ablattatꝰ sic̃ suiis p̃nuntiator pqire¬
rat. lacte matris ocłõs sui nati matre obstetricante ꝑunguens. lum̃ illi grã diuina rest.¬
tuit. Nec incredibile uideri debet. si puer iste antequã ꝑetatẽ corporis sciret uocare

Expanded text:
rum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale commerrum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale commerntanus respondit: 'Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo perunget oculos meos, et recipiam lumen. Nam ut merita illi adcrescerent. sicuti et sancto Tobiae, iuxta divinum sermonem, ut iustus iustificetur adhuc, isdem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cuius conceptione non foret ardor explende libidinis, sed amor generansecundum Domini dictum in baptismate nomen imponi fecit. Et ablactatus, sicut suus prenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis, matre obstetricante, perunguens, lumen illi gratia divina restituit. Nec incredibile videri debet, si puer iste, antequam per etatem corporis sciret vocare
Abbreviated transcription (Latin):
gemitũ cõpeditorũ ut solueret filios int̾emptorũ. ut annunciet᷑ nom̃ eiꝰ ingentib in con¬
ueniendopopłosinunũ &e reges ut seruiant das̃ ei. Cilinta in utero concipiens filiũ pa¬
riet nomine remigiũ. cui a me saluandus popłs cõmittet᷑. Peatasiquidẽ cilinia intenta
piis operib licet corpore teneret᷑ in mundo. mente tam̃ conuersabat᷑ in celo. Que in
pora sacerdotio. ẽ. functꝰ. sicq defunctꝰ. Uir aũt uenerabilis inter illius cẽporis innume¬
ra pericula. tanta consolatione accepta cilinie diuinũ oraculũ gra dĩ ꝑceptũ inno¬
tuit. atilla dixit admontanũ. Quo mͦ fieri potest ut aniis lactẽ filiũ. cũ mͥ atẽpo¬
rib dui transactis muliebria defecerint. & uir m̃semilius uetulus sit. acin euoso eiꝰ con¬
pore frigidus ertet circũ p̾cordia sanguis. & uoluptatis oꝑa in eo penitꝰ e marcue¬
rint: Erant enĩ ambogenere nobiles. & grã inter suos nominatissim. Et quia libero¬

Expanded text:
ietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in utero concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in pora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia Dei perceptum innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo genere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia libero
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ abipsopontifice de ipsofonte. ꝑunetꝰ. ẽ. sacro chri¬
sororeseiꝰ albofledis & landehildis. & factũ. ẽ. gaudiũ
magnũ milla die angłis scĩs incelo. & hominib deuo¬
cisinterra. Multi demq de francorũ exereitu nec dũ¬

Expanded text:
tus ab ipso pontifice de stus ab ipso pontifice de ssorores ejus Albofledis et Landehildis, et factum est gaudium magnum in illa die angelis sanctis in coelo, et hominibus devotis in terra. Multi denique Francorum exercitus, necdu
Abbreviated transcription (Latin):
b illũ instruens humili deuotione uenerari eccłas adcultũ religionis edificatas. ut dm̃ adora¬
ret meis quas rigiada ꝓfanitate incendere consueuerat. & idola que inasilis sinspdo adora¬
re solebat. fidei ardore succensus deiciendo incenderet. Cuiꝰ sapientia miranda. ẽ inbreui¬
tate sermonũ quib discretionẽ ostendit. int̾ illã adorationẽ & seruitutẽ quã sepe a
scĩsuiris honore uenerationis & amore obsequi angłis & hominib exhibitã legimus.
ce ilia adorationẽ & seruitutẽ quã cultu dinimitati debito dõ soli iurta p̾ceptũ¬
ultra creature exhibendã scẽ scripture leccione cognoscimꝰ. Et sic
post confessionẽ orthodore fidei. ad interrogationẽ scĩ pontifieis
scdm eccłasticũ morẽ baptiratꝰ.ẽ trina mersione innomine
Isc̃e & indiuidue trinitatis patris ce filii & sp̃s sci. Et suscep¬

Expanded text:
bus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adorabus illum instituens humili devotione venerari aecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis, quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asilis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, deiciendo incenderet. Cuius sapientia miranda est in brevitate sermonum, quibus discretionem ostendit inter illam adorationem et servitutem, quam sepe a sanctis viris honore venerationis et amore obsequii angelis et hominibus exhibitam legimus, et illam adorationem et servitutem, quam cultu divinitati debito Deo soli iuxta preceptuulli creaturae exhibendam sanctae Scripturae lectione cognoscimus. Et sic post confessionem orthodoxae fidei, ad interrogationem sancti pontificis secundum ecclesiasticum morem baptizatus est trina mersione in nomine sanctae et individuae Trinitatis, Patris, et Filii et Spiritus sancti. Et suscep
Abbreviated transcription (Latin):
ce subito colũba niue candidior attulit in rostro amptillailã chrismate scõ repletã. cuꝰodo¬
re mirifico suꝑom̃s odores quosante inbaptisterio senserant. om̃sqͥaderant in estimabilisua¬
uitate repleti st̃. Accipiente aũt scõ pontifice ipsã ampullulã species columbe disparuit.
De qͦ chrismate fudit uenerandus ep̃s infontẽ sacratũ. Uiso aut̃ rer tando miraculo. ab ne¬
gatis diaboli pompis. & operib eiꝰ pecut se ascõpontifice baptitari. Procedit nouus constan¬
tinꝰ ad lauacrũ salutiferũ. in quo delende erant lepre uederismorbi. sordentesq antique pec¬
catorũ macule diluende. diuino munere obsequente beato remigio inquo apłica doctria &
cundo. Mitis depone colla sicanb̾. adora qđ incendisti incende qđ adorasti. Preceptis salutari¬

Expanded text:
ce! subito columba nive candidior attulit in rostro ampullulam chrismate sancto repletam, cuius odoce! subito columba nive candidior attulit in rostro ampullulam chrismate sancto repletam, cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant inestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice ipsam ampullulam, speties columbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in fontem sacratum. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus eius, petiit, se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant lepre veteris morbi sordentesque antiq ue peccatorum macula e diluendae, divino muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctcundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'; preceptis salutari
Abbreviated transcription (Latin):
ceptendit᷑. & de suꝑ adubrat᷑. platee sternunt᷑ eccła cõponit᷑ baptisteriũ ualsamo de e¬
teris odoramentis conspergit᷑. Talẽq grãm dñs sũministrabat inpopło. ut estimarent
se paradisi odorib refoueri. Sicq p̾cedentib sacroscĩs euangłus & crucib cum imnis &.
canticis spũalib atq letanus. scõrũꝙ nominib acclamatis. sc̃s pontifex manũ tenens
regis adomoregia ꝑgit adbaptisteriũ subsequente regina &e popło. Dũ aũt simul ꝑge¬
rent. rerint̾rogauit ep̃m dicens. Patrone est hoc regnũ dĩ qđ m ꝓmittis . Cui ep̃s non. e.
clericꝰ qͥ chisma ferebat a popło. ẽ. int̾ceptꝰ ut adfontẽ uenire neqͥuerit. Sc̃ificato auĩt fon¬
te nutu diuno chrisma de fuit. Et qͥa ꝓpter popłi p̃ssurã ulliꝰ pͥatebat egressus eccłe uel
ingressus. sc̃s pontifex ocłis acmanib ꝓtensisincelũ. coepit tacite orare eũ lacrimis. Et ec¬

Expanded text:
e sternuntur, ecclesiae componitur baptisterium balsamo eteris odoramentis conspergitur: talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut existimarent se paradisi odoribus refoveri. Sicque praecedentibus sacrosanctis Evangeliis, et omnibus cum hymnis, et canticis spiritualibus atque litaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum dicens: Patrone, est hoc regnum Dei, quod mihi promittis? Cui episcopus: Non est clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex, oculis ac manibus protensis in caelum, cepit tacite orare cum lacrimis. Et ec
Abbreviated transcription (Latin):
puer quẽ ingomirũ uocauit. quiq in albis decessit. Unde rernimis contristat᷑.
reputabat regine increpando dicens adeã. Quia si in nomine deorũ meorũ puer
dedicatꝰ fuisset: utiq in columis deuxisset. Quia uͦ innomine dĩ ur̃i baptiratꝰ ẽ:
uiuere ñ potuit. Regina uͦ dicebat. dõ grãs ago.qͥme ñdurit indignã. ut de utero
ineo pͥmogenitũ in regnosuo recipere sit dedignatꝰ Ego aut̃ nullũ dolorẽ in corde
meo ꝓ hac causa retineo. Postea uͦ genuit filiũ aliũ. quẽ inbaptismo choldonirũ
uocauit. Et hic cũ egrotare cepisset. dixit rer. Non potest aliud ñ & de isto sic fiat.
re ut dm̃uerũ coleret. & idola que colebat uana derelinqueret. Sednullo mͦ animũ
el aderedendũ poterat cõmonere donec tandẽ aliqͣn dobellũ contra alamannos sue¬

Expanded text:
puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, re, ut Deum verum coleret et idola quae colebat vana derelineius ad credendum commovere poterat, donec tandem aliquando bellum contra Alamannos Sue
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ filiã uidelicet frĩssui chilperici quẽ gladio int̾fecerat nomine rothildẽ. pulerã sa¬
tis puellã & uere.xp̃ianissimã interueniente aureliano consiliario ac legatariosuo
nutu diuino in coniugẽ sũpsit sic̃ lector in suo loco pleniꝰ legere potest. Indieb illis.
dilatauit rex ludouicus regnũ suũ usq sequanã. Sequenti tẽpore. usq ligerini fluui¬
ũ occupauit. Accepitq aurelianus castrũ milidunense. qđ  inducatũ obtinuit.
concepit deniq ac peperit rochildis filiũ. quẽ cũ sacrobaptisinate consecrari uel¬
let. rex ñ adquiescebat ei. nec dũ enĩ credebat in dñmdm̃ celi. Regina enĩ cotidie
illi p̃dicabat eũ. at ille nolebat eã audire. Interea regina parat filiũ ad baptismũ
ornat eccłam uelisatq cortinis. ut regis cor adcredendũ cõpungeret. Naptitatꝰ ẽ.

Expanded text:
tem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satem, filiam videlicet fratris sui Chilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est