comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conur̃tus publicos connocandi et missas celebrandi int̾dum accedunt ũb abbatẽ uel
exige uel extorquẽ ac in ip̃os ubilibet cõmorantes Iurisdicõem ex̾cere mtdicti Et
excom̃tationis siñas ꝓferre in p̃oratib et cellis eiusdem ordinis qui nũt sine abbe
clmuaceñ moãsterio sunt sũbiecti abbates ordinare alift nnfra parrochias locorum
in moĩsterio subditorũ absq cimnaten abbĩs assensur ecclias et capellas cẽstru
cumteria benedice̾ de uris moãchis et moãsterus iudiciore ad iuditia sua eos ĩnitotos
ꝑtrahẽ iac pro contiou̾sus uuis in parrochianos homĩes et ẜmẽtes ur̃os annuadũt̾e̾
adem mdasteria uel mrachos ip̃os aliquid questionis habutruit Ce fiti abbas
successores eo mdiato sedia aplice debeant appellaie ac si lis ꝑ nos diffiuri neqͥuert
ad eandem sedem Reserri enis soliuis indicio t̾mmãda ¶lum ant̾ sit a p̃dicta

Expanded text:
conventus publicos convocandi et missas ceconventus publicos convocandi et missas ceexigere vel extorquere, ac in ipsos ubilibet Commorantes jurisdictionem exercere, interdicti et excommunicationis sententias proferre: in Prioratibus et Cellis ejusdem Ordinis qui nunc, sine Abbate, Cluniacensi Monasterio sunt subjecti, Abbates ordinare: in Parochiis locorum eidem monasterio subditorum absque Cluniacensis abbatis assensu ecclesias et capellas construere cimiteria benedicere de vestris monachis et monasteriis iudicare ad iudicia sua eos invitos protrahere ac pro controversiis vestris in parrochianos homines et servientes vestros animadvertere asteria vel monachos ipsos aliquid questionis habuerint, te fili tuosque successores ex indulto sedis apostolice debeant appellare ac si lis per vos diffiniri nequiverit ad eandem sedem referri eius solius auditio terminanda. Cum autem sit a predicta
Abbreviated transcription (Latin):
landabilit domino cooꝑante proficitis mẽtur honestas ut irr̃is peticõns
a sede cipata fanorabãt᷑ annuat᷑ et illis p̃cipue que sic pulsamt cũ modannẽ ad̃mũ
p̃minentis ꝙ itra exandic̃onis Iannã mẽntur admicti Testra sane petitõ nobis
exhibita continebat ꝙ cũ moãsterũ uimũ quod eiusdẽ sedis ppecialit uiris existit
a pmo sue fundacõnie exordio usq ad inodna tprã multis et dñisorũ Romanoꝵ põti¬
fitũ p̾mlegiis et indulgentua sit munitũ et donatũ libtatib ab eisdẽ nõmilli¬
arcluep̃i et ep̃d at offinales rorũ ialuiq eccliat p̃lati nõ actemdentes ꝙ nobis p̾nti¬
cõmodis p̃nare conãt᷑ contra cadẽ p̾miegia et indiũgentias ad sỹnodos et comic̾tus
forenses nos ure compellunt ad domos ur̃as cã ordines telebrandi cã tractandi aliqͦs

Expanded text:
laudabiliter domino cooperante proficitis meretur honestas ut vestris petitionibus laudabiliter domino cooperante proficitis meretur honestas ut vestris petitionibus a sede apostolica favorabiliter annuatur et illis precipue que sic pulsant cum moderamine animum preminentis quod intra exauditionis ianuam merenter admitti. Vestra sane petitio nobis exhibita continebat, quod cum monasterium vestrum quod eiusdem sedis specialiter iuris existit, a primo sue fundationis exordie usque ad moderna tempora multis et diversis Romanorum pontificum privilegiis et indulgentiis sit munitum et donatum libertatibus ab eisdecopi et officiales eorum aliique ecclesiarum prelati non attendentes, quod nobis princicomodis privare conantur, contra eadem privilegia et indulgentias ad synodos et conventus forenses vos ire compellunt, ad domos vestras causa ordines celebrandi, causas tractandi, aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ forenses irachos ordinis elim̃ nec etiam in eccłuis et locis dicti ordinis
ce lebrare/ oidimes fatt̾ obedientiãq et Rene̾ntiã exigẽ Iuriditõen ex̾tere net etiã siñas¬
excondtatꝭ et int̾dicti profre abbẽs ordinare / ecclias et capellas construe̾ tuiteria
u̾dice̾ net de moatliis cognoste̾ et Indicare nec pro centionsus quas hñt cũ du
moachis in eorum prochianos homĩes et ẜmentes aĩadũtẽ / possunt eciã dicti ordinis
moãchi decimas prochiarũ suarũ a laitis detentas Recuxare laycos et cleritos
seculares ad conũsionẽ et sepulturã sustipe insi extom̃̾cati fuerunt t̃tie c̾nuĩb nec¬
in eorum molendinii molentes et in furus coquẽtes et cum cisdem contrahentes et
opas locantis excom̃taue et si oiũ fu̾t ip̃o Iure est urritum et inane rtͣ
saibanus e pr̃is sermis sernorum dei Dilectis filuis Abbati et connẽtui clm̃¬
Salutem et aplicam bene dictionẽ Religionis uie̾ in qua de die in diem

Expanded text:
onuentus forenses, Monachos Ordinis Clun. nec etiam in Ecclesiis, & locis dicti Ordinis Missas celebrare, Ordines facere, obedientiamque & reuerentiam exigere, iurisdictionem exercere, nec etiaonis, & interdicti proferre, Abbates ordinare, Ecclesias & Capellas construere, Cimiteria benedicere, nec de Monachis cognoscere & iudicare. Nec pro controuersiis quas habent cum dictis Monachis in eorum parrochianos, homines, & seruientes animaduertere. Possunt etiam dicti Ordinis Monachi decimas parrochiarum suarum a laicis detentas recuperare, laicos & clericos sæculares ad conuersionem & sepulturam suscipere, nisi excommunicati fuerint. Nec potesin eorum molendinis molentes, & in furnis coquentes, & cum eiusdem contrahentes, & operas locantes excommunicare. Et sorum dei. Dilectis filiis.. abbati et conventui Clunsalutem et apostolicam benedictionem. Religionis vestre in qua de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
nrcessitatib usqi ad fuictus nonos prins ꝯgria sustenitacõe dnnuissa pnissis eciã
ad excolendum possessiones necissars ⁊ ad reficcionẽ domorũsi ncc̃e furrit de
supplicasti ut puidere suꝑ lina de beingntate sedie apłite dignaremur e ssios itaq
tuis supplicacõnib niclinati et intendentre tã tibi ꝙͣ eciã abbatib ⁊ p̃orib supͣdictis
salubris in hac parte ꝓuisionis Remediũ impartrri te ac eciã albates et pores rosdm
ad statũ pristiũ in quo iu et ip̃i eratis ante ordinationẽ et fratuta hu

Expanded text:
necessitatibus suis usque ad fructus novos prius congrua sustentatione dimissa, relictis etiam ad excolendum possessiones necessariis, ad refectionem domorum si necesse fuerit de supplicasti ut providere super iis de benignitate Sedis Apostolicæ dignaremur. Nos itaque tuis supplicationibus inclinati, et intendentes tam tibi, quàm etiam Abbatibus et Prioribus supradictis, salubris in hac parte provisionis Remedium impartiri, te, ac etiam Abbates et Priores eosdem ad statum pristinum, in quo tu et ipsi eratis ante Ordinationem et statuta huj
Abbreviated transcription (Latin):
aquitamã. promucia censtitutis. uid mõafterus. cellis. uillis torus tultis ⁊ ĩculus
roborata et ꝯfirmata est res uoto et desideno ut stlm̃ de ẜentes ⁊ in rodem
Regulari distiplina xẜuncis ex toto seuiet mãcipantes absq ulluis imped imento
litentius deo adhererent ⁊ de ibidem deo cistõ petio afidelib oblati lro spitalitan it
egeriorum tine inẜunrent trenod hattenus deo ꝓpiniante ⁊ aplita autͣ. suffiagh̃i¬

Expanded text:
Aquitania, Prouintia constitutis, uidelicet monasteriis, cellis, uillis, terris cultis & incultis, Aquitania, Prouintia constitutis, uidelicet monasteriis, cellis, uillis, terris cultis & incultis, corroborata et confirmata est, eo uoto & desiderio ut seculum deserentes et in eodema Xpisti seruitio ex toto semet mancipantes, absque ullius inpedimento, licentius Deo adhererent & de ibidem Deo et sancto Petro a fidelibus oblatis hospitalitati et aegenorum curę inseruirent. Quod actenus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ toepis per Ringundiam aquitanta Iet pronutiã conftituno Iburchardo
archiepo arelatense Aribaldo e po uzetitensi Odulrito ep̃o Tricassmmnsi fferaldo¬
Carpentoracensi ¶ Almerado ep̃o Rogensi Salutatõnam et bñddtõmm gxpte di
entia et beati peta apłormii principis ⁊ mra qui p̃sulabim luiet indi¬
guns tenere uideor aplite sedis Liquidum est Clumac̃s inbĩftrilĩ olim Se¬
uiillenno nobilissimo aquitanoꝵ principe in pago matistomẽse ꝯftintum
Ir̃o agente tui aplice sesis pontificre ⁊ Romano ꝵ mixatore Regiba ꝙͣ fanto
epĩ sit̃ comitis lib̾rimũ ut aliquid debeat nille insi deo et ft̃o petio et sedis ipl̃ite
suõ p̃suli Ene libertas a cunctis antecessorib nr̃is qui a condiciont ip̃ms
loti in harstã Romaua ecclia fuerunt usp ad nes st̾ptis p̾mlegii ⁊ a p̃libatis
pontisitib datis p̃ceptis tam de ip̃o loco ꝙͣ de om̃ib ad se ꝓtinentib in birgundia

Expanded text:
opis per Burgundiam, Aquitaniam et Prouintiam constitutis, Burchardo Archiepiscopo Arelatensi, Aribaldo EpiCarpentoractensi, ALMERADO episcopo Rhegensi, salutationem et benedictionem ex parte Dei entis & beati Petri apostolorum principis & mea, qui presulatum lic& indignus tenere uideor apostolicę sedis. Liquidum est Cluniacense monasterium, olim Uuilelmo nobilissimo Aquitanorum principe in pago Matisconensi constructum, ipso agente cum apostolicę sedis pontifice et Romanorum imperatore, regibus quoepiscopi, siue comitis liberrimum, ut aliquid debeat nulli nisi Deo et sancto Petro et sedis apostolice summo presuli. Que libertas a cunctis antecessoribus nostris, qui a conditione ipsius loci in hac sancta Romana aecclesia fuerunt usque ad nos, scriptis priuilegiis et a prelibatis principibus datis preceptis, tam de ipso loco quam de omnibus ad se pertinentibus in Burgundia,
Abbreviated transcription (Latin):
e sinas eo ꝙ suꝑ hor aplice sedis p̾uilegus sunt nuunti iuitos qui molu
molendinis uoel coquũt in furuis eorum quiqi uendo seu emendo ant alias cis
comĩtant sententias ꝓferunt memoratas et sit aplicorum p̾mlegioꝵ nõ unn et
potestatrm s sola uerba ẜuantes dictos abbem et comũtũ ⁊ corũ moathos ⁊e fiẽs
subuectis moranteo quoda modo excõmuucãt Ium ris alios ex cõmiuntare non
suĩt ex quo illud eneuit inꝯnriens ut ip̃i ttum ad hot iudicent᷑ inditis
iudeoꝵ. s⁊ qui tis cõmunitãt in p̾dictis maiorẽ excõmimucatõem incuirant
quã etiã cõniunicatis cõmunicando fueruant incirsirri nolentes igit᷑ hec
trebris ad nos clamorib iam ꝑlata ulterus sub dissimu lacione transire uobis
uniu̾sis it singulis ꝑ apłica st̾pta mandamus. quato linusino di sententias
talium sinaꝵ senertate debita caftrgenius Datum perusii xo. bl Iulii pronte¬
fitatus nostri Rnno. Setundo

Expanded text:
 hoc Apostolicæ Sedis privilegiis sint minuti, in eos, qui molunt in molendinis, vel coquunt in furnis eorum, quique vendendo seu emendo aut aliàs eis communicant, sententias proferunt memoratas: et sic Apostolicorum privilegiorum non vim et potestatem; sed sola verba scrutantes, dictos Abbatem et Conventum, et eorum Monachos et fratres, o ipsorum subjectis morantes quodammodo excommunicant, dum eis alios communicare non sinunt. Ex quo illud evenit inconveniens, ut  et qui eis communicant in prædictis majorem excommunicationem incurrant, quàm etiam excommunicatis communicando fuerant incursuri. Nolentes igitur hæc crebris ad nos clamoribus jam perlata ulterius sub dissimulatione transire, vobis universis et singulis per Apostolica scripta mandamus, quatenus hujusmodi sententias talium sententiarum severitate debita castigemus. Datum Perusii XV. Kalendas Julii, Pontificatus nostri anno secundo
Abbreviated transcription (Latin):
cadem sede id firi cuilib inhibitũ sit exp̃sses ¶d hec cum nos et fãs nese
ubilibet cõmorantes conueniri uel ultra duas dietas a moãsterus nr̃is ad indiciũ
licrat auctoritate ip̃arũ in frcs ip̃os urrisdicionẽ aliquã exercere insi cedem lie
plenã de ordine no et indulgentia nob̃ sꝑ huis ab eadem sede concessa soteruit int̾¬
nẽ Ip̃i p̾lati et aln a sede apłita delegati indulgenciã hinꝯmõi uoliuitate ꝑꝑ
nõ ẜuantes suꝓ hus nos sepuis aggranãt᷑ et ptiuribãt Audimuꝰ p̃t̾ea ꝙ nõ medie

Expanded text:
id fieri cuilibet inhibitum sit expresse. Ad hec cum vos et fratres vestri ubilibet commorantes convenire vel ultra duas dietas a monasteriis vestris ad iudicium urisdictionem aliquam exercere, nisi eedem littere plenam de ordine vestro et indulgentia vobis super hiis ab eadem sede concessa fecerint mentionem, ipsi prelati et alii a sede apostolica delegati indulgentiam huiusmodi voluntate propria non servantes super hiis vos sepius aggravant et perturbant. Audivimus pre
Abbreviated transcription (Latin):
successorib Regularit̃ institutis in ꝑꝑetuũ Innuicti nobita deo a plãtus officiũ
et eccliastice utilitatis consideratio nos hortat᷑ et admonet illas ecclias quas in
st̾re Religionis obẜnãciã fuenciores ẽe uidemus et eas hõẽstate at roligiont pollere
gnostiuus. ampliori taritate dilige̾ maiorẽq illis honore ingit̾ et gram ex¬
Cappti᷑ Silitte in dño fili theobalde eccłiam tuã uestigiis antecessoꝵ m̃õꝵ inhẽndo
sintere. ac tenere utpote spccialem at ꝓ omnã deuotã filiã aplite sedis diligentes
dignũ duximus tuis peticõnib assensũ pbere Concedimꝰ rigo tibi tuisq successoribus
tũ ut in parrocauis ad ius tuũ ꝓcurẽtib nuillus futuris temporib ordosen Rele¬
isi Elumateñ ponat᷑ ea uidelicet Raciõr ne bona uel Iura beingnitate Romanorum
pontificũ eccliẽ tue collata obtentu ciuꝯlibit none uel suꝑnemẽtis Religionis minuãt᷑

Expanded text:
lariter substituendis in perpetuum. Injuncti nobis à Deo Apostolatus officium, et Ecclesiasticæ utilitatis consideratio nos hortamur et admonet illas Ecclesias, quas in sanctæ Religionis observantia ferventiores esse videmus, et eas honestate et Religione pollere cognoscimus ampliori caritate diligere, majoremque illis honorem jugitpter, dilecte in Domino fili Theobalde, Ecclesiam tuam, vestigiis antecessorum nostrorum inhaerendo, sincere et tenere, utpote specialem ac per omnia devotam filiam apostolicae sedis diligentes, dignum duximus tuis petitionibus assensum praebere. Concedimus ergo tibi tuisque successoribus in perpetuum ut in parochiis ad jus tuum pertinentibus nullus futuris temporibus ordo, seu relisi Cluniacensis ponatur. Ea videlicet ratione, ne bona, vel jura benignitate Romanorum Pontificum Ecclesiæ tuæ collata, obtentu cujuslibet novæ vel supervenientis Religionis imminuantur,
Abbreviated transcription (Latin):
apeicam benediction õ g poni̾to mẽse decembri pontius̃ uĩa unmu̾se camis ingressus et
erm qͣmis A masis esamiato tolla illatis sepe cõmouitꝰ enct̃ dete pemitentiã age̾ noluerit
nos tamen pro Renẽntia eiusdem moãstiin cuiꝯ moachus furat rũ lioneste sepeliri
fecinꝰ data lateraui/, Icle quidem morbo Romano aliꝙͣdui fatigatꝰ sic moritur¬
enasissem ut credo sociorũ casum insr et fr̃m oracis ⁊ undicine turi a quodã sapiente

Expanded text:
ingressus est. Qui quamuis de malis Cluniaco illatis, sæpe commonitus pœnitentiam agere noluerit, nos tamen pro reuerentia eiusdem monasterij cuius monachus fuerat, eum honeste sepeliri fecimus. Data Laterani. Ille quidem morbo Romano aliquamdiu fatigatus sic moritururit. Non euasissem vt credo sociorum casum, nisi & fratrum oratio, & medicinæ cura a quodam sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
locantos eia operis. suas in illos eniam qui mussas ⁊ horas uĩas auduint decinas
Redditus et oblacõnea ac alia uobis de bita Redduunt seu als uobis cõnitant ⁊ exconis¬
libirtato pia et proiida oidini uĩo factas Renocaere uolinitate propria ne dicamꝰ pociꝰ
temeritati p̃siuunt bona que in eotũ continent Spocesib arrestari uel detineri
tandii per uiolencias facrentes donet super huis eorli uolintate sirerit sacissactum
alias uobis gͣnannã et iuurias multipliates inferendo. Su ẜ fit ut exempti ꝯcessa
uobia causa solatu et puietie pariat uibis dispendiã et laberem ¶Cmuare nõo guiliter
supplicastis ut tantis uñs granaru̾bus et Iicturs pouidere imẜicordit᷑ inraueꝰ
Nos itas ad instar folitis Recordacõnetᵘ Alexandri. Uebam et Clemonitis p
manorum pontifiũ p̃decesserum mrorum fcolentes de cito tam abusiras inorim¬
tates seu tam enormes abusus non absq apͬ sidis excogitatos Inuiria sustmere hir

Expanded text:
locantes eis operas suas, in illos etiam, qui Missas et Horas vestras audiunt, decimas, redditus, et oblationes, ac alia vobis debita reddunt, seu aliàs vobis communicant, excomlitate pia et provida ordini vestro factas revocare voluntate propria, ne dicamus potius temeritate presumunt, bona que in eorum continentur diocesibus arrestari vel detineri tandiu per violentiam facientes, donec super hiis eorum voluntati fuerit satisfactum, alias vobis gravamina et iniurias multipliciter inferendo. Sicque fit ut exemptio concessa vobis causa solacii et qui.....ac vobis dispendium et laborem. Quare nobis humiliter supplicastis ut tantis vestris gravaminibus et iacturis providere misericorditer curaremus. Nos itaque ad instar felicis recordatmanorum pontificum, nolentes de cetero tam abusivas enormitates seu tam enormes abusus, non absque Apostolice Sedis excogitatos injuria sustinere, hu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ legi in quorũ dyocesibus ficultates ur̃e consistruit si gͣ eadem moasteria
ues moathos yxõs aliquid quostionuis habuerunt te fili abbas tuosꝙ sucassores
ix indulto sedis apᵗᵉ. dibeant apellare a ẜ lis per uos deffairre iequinerit ad
eandem sedem referit enis solius indico t̾mnanda ¶a nu auit sit aỹ dicta
sede ftatutũ ut omes eccłie. Capelle at cnmteria ur̃a libera ⁊ ĩmuma ab oñꝵ
exacc̃one consistant / Et fir̃s cellarti suu locorũ ur̃orum ubil positoꝵ pio int̾¬
dicto ac excomcacõne quibuse suspeusione̾ dimorũ officiore indine pariantur
Eet tam maichi p̃dictorae locorũ pͣ eonẽ fumuli ⁊ qui se moãstico prost ssioni¬

Expanded text:
eadem monasteria vel monachos ipsos aliquid questionis habuerint, te fili tuosque successores ex indulto sedis apostolice debeant appellare ac si lis per vos diffiniri nequiverit ad eandem sedem referri eius solius auditio terminanda. Cum autem sit a predicta sede statutum, ut omnes ecclesie capelle ac cimiteria vestra libera et immunia ab omni exactione consistant et fratres cellarum seu locorum vestrorum ubilibet positorum pro interdicto ac excommunicatione quibuslibet suspensionem divinorum officiorum minime patiantur et tam monachi predictorum locoru
Abbreviated transcription (Latin):
Itolans Eepũs serus semoru dei Diligis filus Abbati ⁊
qua de die in diem laudabliter duo cõopante proficitis mẽtur honostas ut
cũ moddime cũnuui p̃minetis ꝙ intra exaudicoins Iarua ment᷑ adicti
Eestra sane petitõ nobis exlrbita continebat ꝙ cũ indasteriũ urlu quod
riusdem sedis specialit̾ Iuris existit a priuo sue fundacõnis gxordio usq
ad modeona tempora. multis et diuersis Romanoꝵ pontisitũ pileguis
⁊ indulgentus sit munitue ⁊ donatu librotatib ab eisdem. Nõnilli Archiepi

Expanded text:
iscopus servus servorum Dei, dilectis filiis Abbati et qua de die in diem laudabiliter Domino cooperante proficitis, meretur honestas, ut cum moderamine animum preminentis quod intra exauditionis ianuam merenter admitti. Vestra sane petitio nobis exhibita continebat, quod cum monasterium vestrum quod eiusdem sedis specialiter iuris existit, a primo sue fundationis exordie usque ad moderna tempora multis et diversis Romanorum pontificum privilegiis et indulgentiis sit munitum et donatum libertatibus ab eisdem, nonnulli archiepi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati furoit sanffactum . nes uobis gͣnamia ⁊ Imiuriaa multiplicit̾ꝰ infetido
Sitꝙq fit ut exemptio concessa uobis causa solatit ⁊ quietis paxiat᷑ uobis dispee
⁊ laborem quare nobis huiliter supplicastis ut cantis ur̃is gͣuanũs
nur Romanorĩ pontificũ. uolentes deceto taur abusuias enormitate
tam enormes abusia non absq apͣ se dies oxcogitatos iniuria sustueue liuius¬
modi ec̃onicationis ⁊ interdicti sententias ⁊ alia supdicta contra eiusdem

Expanded text:
oluntati fuerit satisfactum, alias vobis gravamina et iniurias multipliciter inferendo. Sicque fit ut exemptio concessa vobis causa solacii et qui.....ac vobis dispendium et laborem. Quare nobis humiliter supplicastis ut tantis vestris  pontificum volentes decetero tam abusivas enormitates seu tam enormes abusus non absque apostolice sedis excogitatos iniuria sustinere huiusmodi excommunicationis et interdicti sententias et alia supradicta contra eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuatas uiolare ꝑsiat Gi que uero donacones aut alienatõnes alit̾ ꝙͣ decm¬
est facte fueruit eas urrtas eẽ censenius/ Pecuuas p̃tea et possessiones ad
libandi de manibus corã ⁊ ad eccłias ad quas ꝑtinent Renocandi libera sit
ut in omuĩbus poratibus ⁊ cellis que mit sine proprio abbate ur̃o Regimin
sunt subreete nillus futuris unꝙͣ temporib abbem ordinare psumat s̃ amas¬
ĩnfecta crat de quibus nulla queftio mota dtari tibi fili alłas ꝙͣ sucessonb¬
tus in pate semper ac puiete seouentur Illis dritaoit excextis que per

Expanded text:
obseruatas violare præsumat. Si quæ vero donaest factæ fuerint eas irritas esse censemus. Decimas præterea et possessiones ad edimendi et legitime liberandi de manibus eorum et ad Ecclesias ad quas pertinent revocandi libera sit ut in omnibus Psubiectæ sūt, nullus futuris vnquam temporibus Abbatem ordinare præsumat. Sita erat, de quibus nulla quæstio mota est tam tibi fili Abbas, quàm successoribus in pace semper ac quiete serventur; illis dumtaxat exceptis qui per
Abbreviated transcription (Latin):
uolistũ quibuscimq contractib ⁊ in sermentes ⁊ fanulias ur̃as ⁊ locantes eis
oblacõnest ac alia uobis debita Reddunt seu ałs uos cõnunicãt ⁊ excominiut acois
⁊. int̾ dicte suãs fulmmiare ac concessiones tam as corũ p̃decessorib ꝙͣ. aliis xͦ
camus pocus temeritate p̃sinuñt. oua que ii eorũ continent᷑ secesibus
corestcri uel detinori tandiui peruiolentiã facientes dones sux sus coxum

Expanded text:
vobiscum quibuscumque contractibus, in servientes et famulos vestros, in locantes eis oblationes, ac alia vobis debita reddunt, seu aliàs vobis communicant, excommunicationis et interdicti sententias fulminare, ac concessiones tam ab eorum prædecessoribus quàm aliis Christi camus potius temeritate præsumunt: bona, quæ in eorum continentur Diœcesibus, arrestari vel detineri tamdiu pe
Abbreviated transcription (Latin):
sonb. substitnendis in ꝑpetinĩ Religionis mouostite moderius
ũs. et gelasius scdñs eccłie Romane pontiffices. locum ip̃m singutaris de¬
diloctionis. ac libertatis prerrogatina donarunt et uniuersa ei ꝑtinencia C¬
ulegioꝵ suoꝵ sancionib minuetũt utetutum est em̃. ut eccłie omes n
mouach clerici ⁊ laicy uninerst Infra leruius habitantes. qui sumnt ARruo
esaluay et abealia Ruffiaci et ciico de loruant. Atermino quoq molso
de tornasat ꝑuillam que dicitue uarenna cum nemore bursero a termino
iam qu dicitur peprois od Rume. Iusq desatuay sub apłice tantim red

Expanded text:
 substituendis in perpetuum. Religionis Monasticæ modernis II, et Gelasius II, Ecclesiae Romanae pontifices, locum ipsum singularis dilectionis ac libertatis praerogativa donarunt, et universa ei pertinentia privilegiorum suorum sanctionibus muniverunt. StatutumMonachi clerici et laici universi intra terminos habitantes qui sunt à Rivo de Salnay et Ecclesia Ruffiaci et cruce de Lornant à termino quoque Molendini de Tornasah per villam quæ dicitur Varema cum nemore Burserio à termino etiam qui dicitur Perois ad rivum usque de Salnay sub Apostolicæ tantum Sedis
Abbreviated transcription (Latin):
ei absolucionis bñfficiũ si opportuuũ fuerit concedentes aucte pru̾cum ptate
noie duectis et processib uarus habitis ꝑeord dequiob forsani op

Expanded text:
et absolutionis beneficium, si opportunum fuerit, concedentes auctoritate præsentiet absolutionis beneficium, si opportunum fuerit, concedentes auctoritate præsentitenore directis, et processibus variis habitis per eosdem, de quibus forsan op
Abbreviated transcription (Latin):
et apłicam beñ. E xparte tna suit humilite supplicatum det cum obsornanra
tui ot dius abipsa sui Institucione multum sit Rigida ⁊ diffiulis. ad feronde
fuerut qr post modum per felius Recordationis Gregoriũ ip̃am pudectessuie
nr̃m. suꝑ addita statuta grama ⁊⁊ precepta diueisaꝵ penaꝵ addicotione uallata
curaremꝯ̃ Accendentes igitur quod expedit catamũ caspatũ. non conteri et
erasione eiugnus uas non frangi deuociom tue precib Inclinati.¬
tibi au̾cte concedunꝰ ut super huoi obsernacione statutoꝵ ipsoꝵ que de
e substancia Regule non existunt. in ac successes tui cum prionb ei
ossitis hus casib dium taxat exceptis super quib meaderi Regue
est dispensatio Interdicta in quib carib dispensandi sub penis abiect
irregnlaritatib quos tur subdicti. ot hoc actenus Incuereriimt
uel Incurrent decetero eosqr absoluend ab Interdicti suspencionis aut¬
uel continger. Innu̾ta sic abslut peritontia sa lutari Libera se tibi

Expanded text:
edictionem. Ex parte tua fuit nobis humiliter supplicatum ut, cum observantia tui ordinis, ab ipsa sui institucione, multum sit rigida et difficilis ad ferendum, fuerintque postmodum, per felicis recordationis Gregorium papam predecessorem nostrum, superaddita statuta gravia, diversarum penarum adjectione vallatacuraremus. Attendentes igitur, quod expedit calamum quassatum non conteri, & in erasione eruginis vas non frangi: devotionis tuæ precibus inclinatitibi auctoritate concedimus ut super observacione statutorum ipsorum, que de tue substancia regule non existunt, tu ac successores tui, cum monasterpossitis; hiis casibus dumtaxat exceptis super quibus in eadem regula est dispensatio interdicta, in quibus casibus dispensandi super penis adjectis et irregularitatibus quas tui subditi hactenus incurrerint vel incurrent de cetero eosque absolvendi ab excommunicationis vel continget, injuncta sic absolutis pœnitentia salutari, libera sit tib
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hoc uel suꝑ alus q̃ scatuta sunt uobis molestias Impestorũ migri¬
abiquo infengore temptanerit Incunctanter se nonerit ñe apłie maloditi ñs

Expanded text:
 hoc, vel super aliis, quæ statuta sunt, vobis molestias irrogare. Si hoc, vel super aliis, quæ statuta sunt, vobis molestias irrogare. Sialiquo infringere tentauerit, incunctanter se nostrę Apostolicę maledictionis
Abbreviated transcription (Latin):
Cnmteria libera suit et oñis exactionis numa preter consuetudinen epĩ
ꝑatam et insticiam in prosbitero si oduersus sui oidius. dignitatõ offenderin
ut depĩs uol ipsorũ uicarus ainiaꝵ curari. abq suenalitate sustipiant
secrationes si diocesam ep̃i gratis nolueruit exhibere. Aquołt catholiu
sustipietio epo Nec cellaꝵ uestraꝵ ubilibet positoꝵ fre̾s pro quãlt Iuiꝰdicõe¬
uel excomĩtatione dimnoꝵ officioꝵ suspensionem paciantut: sed tam mõche¬
ipsi ꝙ̃ et famuli eoꝵ et qui se monastice professiom. deuouerunt clausis
quandecimꝙ iuel ꝙdiu uobie placuerit hibeatis. Hec igitur onra sicut aurĩs
et ꝑsonam tnam et locum cui deo auctore presider totis dilectionis uiteribr
consetrationis. uel ordinatõnis manũ Imponat Alioquim et consecrator tan
constituronis apłie prenaricator gramori subiaceat ulciori. et ꝯseciati ellect
hbeatur porro p̃sbiters ꝑrochialiũ eccłiaꝵ sce marie et sancte oddonis chim¬

Expanded text:
libera sint, & omnis exactionis immunia, pręter cōsuetam Episcopi paratam, & iustitiam in Presbyteros, si aduersus sui ordinis dignitatem offenderint episcoporum vicariis, animarum curam absque venalitate suscipiant. estrarum consecrationes si dioecesani episcopi gratis noluerint exhibere, a quolibet catholico suscipietis episcopo. Nec cellarum vestrauel excommunicacione diuinorum officiorum suspensionem paciantur, sed tam monachi quam et famuli eorum et, qui se monastice professioni deuouerunt, clausis quandocumque, vel quamdiu vobis placuerit, habeatis. Hæc igitur omnia, sicut à nostris et personam tuam, et locum, cui authore Deo præsides, totis dilectionis visceribus consecrationis, vel ordinationis manus imponat. Alioquin et consecrator, tanquam constitutionis apostolicae praevaricator, graviori subjaceat ultioni, et consecrati electio, habeatur. Porro presbyteris parochialium ecclesiarum, S. Mariae, et S. Odonis, Clunia
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃t yiessim ⁊ ae auobis merito tõfromatã iduuico eidemu ꝯtributoe decr enere
ut sicut atcuus sub apłico tantũ Iure et dicõne conscitit ita amodo semꝑ ꝯsist
Uet aliorsum Respiciat quatũs sus apłie defensionis umbraculo positĩ seuuꝵ
crestat scmꝑ augestat nullã pranoꝵ houim turarundem nullã humanã ptãtes
netucus ut cotidiana deo obsequia. deuote ut solent et quiete ibi agantur
uot agentes in aliquo ꝑ alusũs sellicitent: molestent᷑ inimentens in qua p̾napatu¬

Expanded text:
rmatam idcirco eidem contribuere decrevimus ; ut sicut hactenus sub Apostolico tantum iure & ditione constitit, ita a modo semper consistat, nec aliorsum respiciat, quatinus sub Apostolicæ defensionis umbraculo positum semper crescat, semper augescat, nullam pravorum hominum tyrannidem, nullam humanam potestatem metuens, ut quotidiana Deo obsequia devote, ut solent, et quiete ibi agantur, nec agentes in aliquo per aliquem sollicitentur, molestentur, inquietentur. In qua pra
Abbreviated transcription (Latin):
ueuerabili Cenobio pro aliqua ordinatione sino conseaatõe eccłie p̃sbiteroꝵ ue
draconoꝵ nussirum q celebracoo Nisr Ab abbte ciusdem loci Iurtatus fuerit
uone ad agendum presinuat Sc̃d liceat monachis ipsins Ioci Cunistunq uelu̾mr
autẽ sumli Anathematis proniulezicione ut ipdem locus sub millia cniusiũꝰ ꝵ cp̃i
uel socterdotis de p̾matur Interdinonis titulo. peu Exconũcacõius uel auathematꝭ

Expanded text:
ie, presbiterorum vel diaconorum, missarumque celebratione nisi ab abate ejusdem loci invitatus fierit, venire ad agendum presumat, set liceat monachis ipsius loci cujuscumque voluerint autem sub simili anathematis promulgatione ut isdem locus sub nullius cujuscumque episcopi, vel sacerdotis, deprimatur interdictionis titulo seu excommunicationis vel anathematis
Abbreviated transcription (Latin):
Aatisiont̃u si tum. ⁊ ꝑ te. Cuictis suaessorib tuuis abbatibus in ꝑꝑetum. Cũ otũm fidelũ
eticionib et nectessicatibr subutiure debeat. opłice caritatio gr̃a. multomagis hĩs es
Imptienda tuis benestim aemencia. quos singulariter ꝓprios et spaliter silios se gauder hr̃e
a Romana mater eccłia. it sire utilitatis gra et precedeuciu patru. auõte egiegia.
etiam desiderus et uotis eo plimus parere debet auctoritas apłuo subluntatis. quo
liee apłite auctoritatis studuerint humiliter Requirere presidiũ ultro bengontatit
Iutritu nos tõneint subutiure et Rite pro Iutegia securitate solidate ut exhroc nobis
noꝵ ptissimũ promiiũ aconditore oũm deo in srdereis uocib constubatur Et ideo o

Expanded text:
etuum. Cum omnium fidelium petitionibus et necessitatibus subvenire debeat apostolicȩ caritatis gratia, multo magis his est impertienda ejus beneficii clementia quos singulariter proprios, et specialiter filios se gaudet habere sancta Romana mater ecclesia, et suae utilitatis gratia, et precedentium patrum auctoritate egregia.etiam desideriis et votis eo plenius parere debet auctoritas apostolicȩ sublimitatis quo solitȩ apostolicȩ auctoritatis studuerint humiliter requirere presidium, ultro benignitatis intuitu nos convenit subvenire et rite pro integra securitate solidare, ut ex hoc nobis quoque potissimum premium a conditore omnium, Deo in sydereis
Abbreviated transcription (Latin):
facultas sit infra ipsuis monofierii seu adiacentis uille amibitum issultum fate aut que̾libet
hoiem depdar uel capere/ Sepulturam etiam ip̃nĩs loci ominuo liberam esse deteruium
ut eorum qui se illic sepiliri deliberauerunt deuotiom et extreme uolinitati insi forte exeõitan

Expanded text:
facultas sit infra ipsius monasterii seu adjacentis villae ambitum assultum facere, aut quemlibet facultas sit infra ipsius monasterii seu adjacentis villae ambitum assultum facere, aut quemlibet hominem depraedari vel capere. Sepulturam etiam ipsius loci omnino liberam esse decernimus, ut eorum qui se illic sepeliri deliberaverint, devotioni et
Abbreviated transcription (Latin):
de monasterio De quintimaco De melars de Rungeriis De gantulis Capellam de seper
castellum de monte acuto Eccliõm fancti iuliam de uallib de olongaco De sliumato tendontis
de coure de marciatrare Ecelesias duas de bociaco de suspronis De boiceolis De chumuliato
Capellam de fagia in castello de nobrio duas otcliũs Nrouami eccliam̃ yi. eduensi episcopata
Capellan de molins Eec lestum de aruier sio in episto patu imueruensl inouastuum capinoli
cui appendinis suis Capellam de firmitate Ecclesiam de cantaneto It tonasterium d
monte podio/ De marito de genestuns De uastolomano De noua mla De adiaco Capellam
suncti ceuesii In episcopatu lemonitensi Ecclesiam de maneraco cum omnb cueꝑ ptine
et interditie suppressa uoce diuina uobis lueat. elebrare officia aet lilli ommo uolaimucatis

Expanded text:
de Monasterio, de Quintiniaco, de Melaro, de Rungeriis, de Graniculis, Capellam desuper de Monasterio, de Quintiniaco, de Melaro, de Rungeriis, de Graniculis, Capellam desuper Castellum de Monte acuto, Ecclesiam sancti Juliani de Vallibus, de Olouzaco, de Silviniaco Teudonis, de Conis, de Marciaco, Ecclesias duas de Bociaco, de Suspiriis, de Briceolis, de Chimiliaco, Capellam de Fagia. In Castello de Nobrio, duas Ecclesias, novam Ecclesiam. In Eduensi Episcopatu Capellam de Molinis, Ecclesiam de Arversino. In Episcopatu Nivernensi Monasterium Campi Volti cum appendiciis suis, Capellam de Firmitate, Ecclesiam de Cantaneto, Monasterium de monte Podio, de Martio, de Genestinis, de Valcolomano, de nova Villa, de Adiaco, Capellam sancti Genesii. In Episcopatu Lemovicensi Ecclesiam de Manciaco cum omnibus eet interdictis, suppressa voce divina vobis liceat celebrare officia, nec ulli omnino hominum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illibata permoneant in quib het prropriis duximus expͥmenda uocabulis in eynscopatu bitunceñ
onasterium Sc̃i mauritii Capellam de bubono Ecctiain de noient de cascellie
colundono de maruato De cressongis De curtiliis De boschiono de betrato De argiranda
de Fraustistas Eccliam̃ de limesia/ De modero de uannat de bugnolio De aualone De
ons De Siliumaco conutali De sardinato de busterias De fenenas/ Capellami de mui
Eccliãs saucti placid̃ Sc̃iꝰ ylarii Sc̃i marcelł Ecclĩam de chirac monasteoiiamn colimbariense
Ecelesiam de monme Capellam de cella Eccliam̃ de dorequo de eomentuto de uordero De feblmcas
De noio In epãtu ditruernensi Eecliam̃ de brenato Sancti matiriam Sancti martun
Capellas duas de scola de Sintrrco de Genziato de paudico de ledico De strociaco mMonost̾ium
de firmitate/ Eccłiam̃ de alta nya Capellas de ueruolio De longa potra prata de trebenno / Ecclra

Expanded text:
et illibata permaneant. In quibus hæc propriis duximus exprimenda vocabulis. In Episcopatu Bituricensi Monasterium sancti Mauritii, Capellam de Burbonio, Ecclesiam de Noyento, de Castelione, de Colondono, de Mariniaco, de Cressangis, de Curtiliis, de Bocherono, de Betiaco, de Argiranda, de Francisciis, Ecclesiam de Limesia, de Madero, de Vannat, de Burginolio, de Avalone, de Cappis, de Silviniaco Comitali, de Sardirliaco, de Busecrias, de Ferrerias, Capellam de Nicio, Ecclesias sancti Placidi, sancti Hilarii, sancti Marcelli, Ecclesiam de Chirac, Monasterium Columbariense, Ecclesiam de Monive, Capellam de Cella, Ecclesiam de Dorequo, de Comentrico, de Vordero, de Feblineas, de Noro. In Episcopatu Arvernensi Ecclesiam de Brenaco sancti Maziriani, sancti Martini, Capellas duas de Schola, de Sintraco, de Genziaco, de Paidaco, de Ledaco, de Stotiaco. Monasterium de Firmitate, Ecclesiam de alta Ripa, Capellas de Vernolio, de longa Prata, de Trebenno, Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
sq fratrib tam p̾sentib ꝙͣ futis Regularem uitam professis in perpetuũ iustis
Relieziosoꝵ desiderus consentire ac ronabilibus eorum poseulationib clement anuere apłice
inde est utiq dilecti in dno filii quod iustis petitõnib urĩs benignum imꝑtientes assensum ad
exemplar pdecessoris mĩ felicis memiorie uibam pape secund̃ monasterium urĩ in quo diuino
ancipati estis obsequio sub beati petri et nr̃a protectione suscipinus ⁊ p̾sentis sc̃pti q̃

Expanded text:
ntibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum. Justis religiosorum desideriis consentire ac rationabilibus eorum postulationibus clementer annuere apohortatur. Inde est utique, dilecti in Domino filii, quod justis petitionibus vestris benignum impertientes assensum, ad exemplar praedecessoris nostri felicis memoriae Urbani papae secundi monasterium vestrum, in quo divino mancipati es
Abbreviated transcription (Latin):
mayolus Rogatu hugonis Regis franciam petrus Gilmatũ deuent Wbi ulti
egrtudine prenentus elementissimũ Sdilonem Aruenico gent̃ illustrem sibi
successorem et Ccumatensis ingentis Cenobni designauit abbem. Quo facto la Bt̃issis
ator suibi temporalis uite sortitus est fuiem. Ibiq sepultus congrius uenãt
honorib. Hugone Rege Regni guberuacula tenente At uõ nẜicordissimꝰ pr̃ ꝯdilo
die festinitatis pentecostes i uesontionensi Arthiep̃o letaldo nomĩe ꝯsecͣtus sustepit¬

Expanded text:
MAIOLVS rogatu Hugonis Regis, Franciam petens Siluiniacum deuenit. Vbi vltima ægritudine præuentus, clementiss. ODILONEM, Aruernico genere illustrem, sibi successorem, & Cluniacensis ingentis Cœnobij designauit Abbatem. Quo facto idem Beatiss. Pater inibi temporalis vitæ sortitus est finem, ibique sepultus congruis veneratur honoribus, Hugone Rege Regni gubernacula tenente. At vero misericordissimus Pater ODILO, die festiuitatis Pētecostes a Vesontionensi Archiepiscopo Letaldo nomine consecratus, suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
nuo nongentelimo .xxuiͦ. amantissiniꝰ pater Berno Obitus sui ĩminere
renostens diem omem ꝯgregationem suam sibi astare inbens patri ol
Clninatense/ mastia tense atq delense ce nobrũ cõmuisit Regendũ Iiltera ucio fr̃l
nonuẽ uuidoni Reliqna mõasteria Reliquit Regenda Quib ⁊ p̃cepit lrarissimoꝙ
affatu rõgarit᷑ ut unamunt᷑ sibi om̃i tempore adherentes semꝑ uinti ꝑmanrãt
Quos se i aliquo ab hus demarent uel medum priste coniũsacõnis in aliqͥno

Expanded text:
 Anno 926. amantissimus Pater BERNO obitus sui imminere prænoscens diem, omnem congregationem suam sibi adstare iubens, Patri ODONI Cluniacense, Masciacense atque Dolense Cœnobium commisit regendum. Alteri vero fratri nomine Widoni, reliqua Monasteria reliquit regenda, quibus & præcepit, charissimoque affatu rogauit, vt vnanimiter sibi omni tempore adhærentes, semper vniti permanerent. Quod si in aliquo ab his deuiarent
Abbreviated transcription (Latin):
oendudis aplis petio et paulo uẽnãndũ. Elmuaco construxit monastiruir
Ibiqr feessiniũ Bemour̃ ordinauit abbem Qmut deus dedit et ip̃e poruit ꝯg̃gat̃õ¬
neni siõi cõmissam quoadiuxit satis stimre Rexit feggiante lraiolo Recoe Idem̃bois
riosissimus dus fmiadator tam acciptablĩs cenobi In Dimatensi uito a piu
Inlianũ martuem sepultus Requi ftit Idem antem pater Bemo ordinatus est
a sancto gedeone Alrchiepisto Besontionensi.

Expanded text:
rando Petro Pauloque venerandū Cluniaco construxit Monasterium, ibique Sanctiss. BERNONEM ordinauit Abbatem, qui vt Deus dedit, & ipse potuit, congregationem sibi commissam quoad vixit, satis strenue rexit, regnāte Carolo Rege. Idem vero gloriosissimus Dux, fundator tam acceptabilis Cœnobij, in Briuatensi vico apud S. Iulianum Martyrem sepultus requiescit. Idem autem Pater BERNO ordinatus est a S. Gedeone Archiepiscopo Bisontionensi.
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃e pedes pistibus omistum dutens consilio eorum admistet᷑ Omib liuilita¬
tem ens admurantib. Itaq eius hmilitate obtinente Abbas eligit᷑ et abl dueñ
Epo nõie Rotimũdo Regnante udonico consecratur

Expanded text:
se ipse pedes piscibus onustum ducens, consilio eorum admiscetur, omnibus eius humilise ipse pedes piscibus onustum ducens, consilio eorum admiscetur, omnibus eius humilitatem mirantibus. Itaque eius humilitate obtinente Abbas eligitur, & ab Eduensi Episcopo, nomine Rotmundo, regnante Ludouico, consecratur
Abbreviated transcription (Latin):
mio ab incamiatione donrm nongentesimo xliiiͦ. Beatu pat̾ oddo
pud turouicam tmnitatem in moasterio sancti Iuliam quod ipse ⁊
fundamentis construxit degens incidit in langorem: Tunt cuncti
frĩbus enocatis qmña sua ciita ꝙ moasteria disposuit de Ceminatẽsis lotimtm
ordinatone Retituitl fratrib super hac Re eum ꝓcontantib respondit/ essumarũ
sue dispositioni Rẜnauit dens mec m̃e ordinatom hac in re subdit᷑ il
Capella solmminno mra Retenta ad misse celebratoem causa annme mer simplicit
qurque necessaria sunt Illut mictant᷑e Ita sanctissimꝰ pat̾ ebdomada octanar
stĩ martim xii lr decembres Inibi obut ibiq sepultus quieuit codem uero
anuio Domins E ymardus Olumnaco eligitur huilis quidẽ gyic̃ ẜ celsur huĩlitati
tuliiẽ Nlamq sribus suꝑ electiõe Abbĩs ꝯsilium agentib Idem ftĩssimius Eymar¬
dus a caniuimis sua obedientia redicus equũ suꝑ quem sedere ꝯsuruerat ante

Expanded text:
o ab Incarnatione Domini 944. Beatus Pater ODO pud Turonicam ciuitatem, in Monasterio sancti Iuliani, quod ipse a fundamentis construxit, degens: incidit in languorem. Tunc cunctis fratribus euocatis, omnia sua, cunctaque Monasteria disposuit, de Cluniacensis loci interim ordinatione reticuit, sed fratribus super hac re eum percunctantibus, respondit. Cluniacum suæ dispositioni reseruauit Deus, nec nostræ ordinationi hac in re subditur ille locus. Capella solummodo mea retenta ad Missæ celebrationem, causa animæ meæ simpliciter, quæque necessaria sunt, illuc mittantur. Ita Sanctiss. Pater hebdomada octauarum S. Martini 14. Cal. Decembris inibi obiit, ibique sepultus quiescit. Eodem vero anno domnus EYMARDVS Cluniaco eligitur, humilis quidem genere, sed celsus humilitatis culmine. Namque fratribus super electione Abbatis consilium agentibus idem Sanctissimus EYMARDVS a Cauiniis sua obedientia rediens, equum super quem sedere consueuerat, ante
Abbreviated transcription (French):
Eorephani S heradi d̃ gotbram. S Eutfredi uite conutis S tomitist S¬
B. Gnberti ꝙ permõdi so. berardi ẜ amblardi. B alrardi S Ached
uindonis, S Grmberti B. umberti S Arnaldi ẜ amardi. S ualonis B̾
Roberti B. Bodonis/ B. atsonis S. Gribandi S Isĩdonis. ẜ leotberti B.
Teotbirti B beruardi: Rp̃ Geraldi./ B Truani. B attaterciordeñs Anno xiͫ¬

Expanded text:
S. Stephani, S. Veracli, S. Gotbransin, S. Eufredi vicecomitis, S. Bermondi, S. Girardi, S. Ambladi, S. Aleardi, S. Achedei, S. Windonis, S. Grimberti, S. Umberti, S. Arnaldi, S. Armandi, S. Walonis, S. Roberti, S. Bodonis, S. Athonis. S. Girbandi, S. Ismendonis, S. Lotberti, S. Te
Abbreviated transcription (Latin):
cuiua familiares milites sepuis ip̃m D eliuensem fiequentabãt locũ qui ap̃dic
suum quicquid boni uel bone statis ibidem comspexãnt opido diligent̾ illi referebant
ac ille ut erat᷑ uir om̃i bouitate cõspiciuis cepit mente intra se tractare si quono
ualeret talem Reprrẽ locum hinꝯmoi Religionis usibus congrim̃ Qni protinꝰ mictr̃a
ad uirũ dei Remionẽ madauĩt illi ut ad s ꝙͣtotius deueniret Ipẽ uo̾ illicõ octees
et deuent ad eni acũ qui Renã adeo boneiũ om̃ims largitore pelertũ Iatt¬

Expanded text:
cuius familiares milites sæpius ipsum Balmensem frequentabant locum. Qui a prædicto s ad dominum suum, quicquid boni vel honestatis ibidem conspexerant oppido diligenter illi referebant. At ille, vt erat vir omni bonitate conspicuus, cœpit intra se mente tractare, siquomodo valeret talem reperire locum, huiusmodi Religionis vsibus congruum. Qui protinus mittens ad virum Dei Bernonem, mandauit illi, vt ad se protinus deueniret. Ipse vero illico occurrens ei, deuenit ad eum in locum reuera a Deo bonorum omnium largitore præelectum, at
Abbreviated transcription (Latin):
Pdret᷑ uillam que dicit᷑ alafracta e⁊ Res quasdã que furrat noĩs Iansonis in
eodrm pago consifrntes Et quarta partẽ caldariarũ que sunt site in loco qͥ dic̃
lordonis Est midietatẽ prati quod fuit nonui saymonis dit uero karissimꝰ Rrat᷑

Expanded text:
præter villam quæ dicitur Alafracta et res quasdam quæ fuerunt Domni Sansonis in præter villam quæ dicitur Alafracta et res quasdam quæ fuerunt Domni Sansonis in eodem pago consistentes, et quartam partem caldariarum quæ sunt sitæ in loco qui dicitur Leodonis, et medietatem prati quod fuit Domni Saimonis. At vero cari
Abbreviated transcription (Latin):
x quo dirma dispensatio post dilumũ fundatorem diti mãistir¬
constiut ut homo honi̾ preeẽt quicũq sedm̃ deum tam in ueteri
testamento ꝙͣ in nouo aluis p̃fuerunt quantũ possible fuit ꝓcurarut
ut consultum subditis in post̾um eẽt S ⁊ beatum Rencedictum ⁊ alios
ꝙͣ̃ plures nũ ordinis instructores seaisse sibiq successores dũ adiucrẽt elcgisse
multa dociuẽta probant Cnaꝓpt̾ tam Regalis potestas ꝙͣ sac̾dotalis Auctori¬
s. S ⁊ principum sublumitas netũo e⁊ Reliqnorũ fidelũ quos forte hant
suppreniũ diem iam uicinari agnosrens dnos ex nrris fũb uindonr̃ uid ꝑacuu¬
ꝯsanguiner̃ atq odonũ adeque dilectũ una ꝯ frm consensit michi succes delegni
ac post meũ decessum uige mea deo largiente fungi p̃api. ita sail ut dilectus
ñ p̃dictus unibo tenobio gigneusi. Talmõsi Aethitensi cum tella que dicit᷑
sti lantem. ⁊ cum om̃ib Reb ad p̃dicta moafteria ꝑtuntib Roliitne¬

Expanded text:
X quo diuina dispensatio post diluuium constituit, vt homo homini præesset, quicumque secundum Deum tam in veteri Testamento, quam in nouo aliis præfuerunt, quantum possibile fuit, procurarunt, vt consultum subditis in posterum esset. Quod & beatum Benedictum, & alios quamplures nostri Ordinis instructores fecisse, sibique successores, dum aduiuerent, elegisse, multa documenta probant. Quapropter tam Regalis potestas quam Sacerdotalis auctoritas, sed & Principum sublimitas, necnon & reliquorum fidelium, quos forte hanc supremū diem iam vicinari agnoscens, duos ex nostris fratribusanguineum, atque Odonem adaeque dilectum, una cum fratrum consensu mihi succedere delegavi, ac post meum decessum, vice mea, Deo largiente, fungi praecepi. Ita scilicet ut dilectus noster praedictus Wido coenobio Gigniacensi, Balmensi, Aethicensi, cum cella quae dicitur sancti Lauteni, et cum omnibus rebus ad praedicta monasteria
Abbreviated transcription (Latin):
udãstica professione congaegatos ex ꝓpriis sumptib suftentem Eta siquidẽ sede
ea spe ut quauis ip̃e cuncta contempnit̾ nequeã Tame dũ mũdi contemptores
quot instos credo susteꝑuni iustorũ mercedẽ accapiãd¶ Igitur om̃ib in uintate fidei

Expanded text:
monastica professione congregatos ex propriis sumptibus sustentem. Ea siquidem fide, monastica professione congregatos ex propriis sumptibus sustentem. Ea siquidem fide, ea spe, ut quamvis ipse cuncta contemnere nequeam, tamen dum mundi contemptores, quos justos credo, susceperint: Justorum mercedem accipiam . Igitur omnibus in unitate fidei
Abbreviated transcription (Latin):
unctie sane considantibus liquet quod ita dei dispensatis quibusdam¬
dictis donsulit ut ex Rebus que transitorie possidentur si eis bene
utantur semper mãsurã ualrant p̃rna ꝓuereri dices uidel du̾ius
sino possible ostem̾ens atq ad hoc om̃o suadeus dicit Duncie uiri Redemptiõ
aũ ens Qnod ego guillas dono dᵒ Comes ⁊ dux sollicite ꝓpendens ac ꝓp̃e
saluti dum licitũ est prouidere cupieus Ratũ ũmo ꝓnecessariũ duxi. ut ex
rebs que michi temporalitꝰ collate sunt iad emolimẽtu aĩe mee aliquantulũ
iꝑtiar Emppe quia deo in liuis uideor excreuisse ne fortassis totũ ad cura
poris in supp̃mo Redargnao expendise Quim pociꝰ cũ supp̃ma sors tũt
Rpuerit quedlam michi gandeam Reẜnasse Que fcilicet cã nulla specit uil
modo congeuencius posse uidetur fier̃ar insi ut ut dñi p̾ceptim Teuncos mͥ
faciam pauperis enis utq hunsiuedi accio non ad tempus ẜ contume pagat᷑

Expanded text:
unctis sane considerantibus liquet quod ita Dei dispensatio quibusquditibus consulit, ut ex rebus que transitorie possidentur, si eis bene utantur, semper mansura premia valeant promereri. Quod scilicet divinus sermo possibile ostendens, atque ad hoc omnino suadens, dicit: «Diviciæ viri redemptio animæ ejus.» Quod ego Guillelmus, dono Dei comes et dux, sollicite perpendens ac proprie saluti, dum licitum est, providere cupiens, ratum, immo pernecessarium duxi, ut ex rebis quæ michi temporaliter conlata sunt, ad emolumentum animæ aliquantulum inperciar. Quippe qui adeo in his videor excrevisse, ne fortassis totum ad curam corporis in suppremo redarguar expendisse, quin pocius, cum subprema sors cuncta rapuerit, quiddam michi gaudeam reservasse. Qumodo congruentius posse fieri videtur, nisi ut juxta Domini praeceptum: Amicos mihi faciam pauperes ejus, utque hujusmodi actio, non ad tempus, sed continue peragatur,