comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scos in negotiationem introisse negat. quia
precioꝵ captare uicrementa. non sim plicitatis
sed uersutia est. & alius ait. captans pritia
frumenti maledictus inplebe est. Definita r̃
sententia. nichil disputationi relinquens quale
controuersum genus solor dicendi esse. cũ alius
allegat agri cultura ladabilem apud om̃s
haberi fructus tr̃ȩ simplices esse plus qui se¬
minauerti. eo ꝓbatorem forr ubrriores redi¬
tus industrix non fraudere. neglegentia
magis & incuriam ruris inculti reprehendi
solere. Araui inquit studiosius uberussemi¬
naui. diligentius ex coliu bonos collegi ꝑuen¬
tus solliticius recondi. seruaui fideliter. pro¬
uidi. custo diui. nunc in tempore famis
uendo: suburruo esurientibus uendo fru¬
mentum non alienum sed meum. Non
plus quã ex̨t̃i. immo xiã minori p̃cio. Quid hic fray-
Nũ industria. in crim̃ uocat᷑: nũ diligentia rep̃hendit᷑:
Nũ ꝓuidentia uituperat᷑. Fortasse dicat. & iosephfru¬

Expanded text:
s in negotiationem introisse se negat; quia pretiorum captare incrementa non simplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti, maledictus in plebe est . 38. Definita est sententia, nihil disputationi relinquens, quale controversum genus solet dicendi esse, cum alius allegat agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse, plus qui seminaverit eo probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. 39. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui, bonos collegi proventus, sollicitius recondidi, servavi fideliter, provide custodivi. Nunc in tempore famis vendo, subvenio esurientibus: vendo frumentum non alienum, sed meum; non pluris quam caeteri, immo etiam minori pretio. Quid hic fraudiNum industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118
Abbreviated transcription (Latin):
intã eudenti dñi gra actũ stupentis dan¬
tia ꝑfunderent᷑. Irabat᷑ ntȩ memus psallula
m̃ aut̾ resulgens ab altari consũmatu illicoe
Hoc patefacto indicio rex ꝑsarũ eoloco qͦ igius
fuerat absconditꝰ & pea reꝑta ẽ aqͣ. tẽplũsie
mandauit cui inferebantur dona pluritia
Appellauert̃ aut̾ illud qͥ erant cũsco mugmie¬
ma epathar qd int̃ p̃rationẽ hab& purificati¬
onis: aplurimis neptha uocat᷑. Inuenit auta

Expanded text:
in tam evidenti Domini gratia factum stupentes, laetitia perfunderentur. Orabat Neemias, psallebant men autem refulgens ab altari consummatum illico est. 101. Hoc patefacto indicio, rex Persarum eo loco in quo ignis fuerat absconditus, et postea reperta est aqua, templum fieri mandavit, cui 133 inferebantur dona plurima. Appellaverunt autem illud qui erant cum sancto Neemia, ephthar, quod interpretationem habet purificatio
Abbreviated transcription (Latin):
uitate gestum sũmũ tenuit honestatis decore
ghonestatis prepongerat consideratio. que
dolum excludit. fraudem cieit. Vnde recte
nec fecit ꝓxinio suo malum. Non solumtia
in contractibus. in quibus &iam uita eori
quȩ uiniant prodi ub&ur. Acnisuntima¬
uerit uenditor Quamis uiuis emptoris
transoripserit doli aclione uacuantur.
sed aciam generaliter ⁊ i anibus dolus ab¬
esse deb&. Apertenda simplicitas: uitiman¬
da ueritas est. Ueterem hominem istam
dolo non uiris meritorum formulam
sed patriarcharum sententiam. scriptura
issꝵ fama perpoplos siccatum essemare
in hebreorum transitu fluxisse. aquam
depetra. decȩlo diurnam ministrari ali¬
moniam tot poplimilibus habundantẽ
corruisse muros hieriho sacro tubarum
sono ictu & ululatu plebis ari& os. g& bo
ligno usq ad uosperam. gab aonitȩ n&u¬
entes ualidam manum urnerint cum
uersticia simulantesse de tr̃alonginqua

Expanded text:
vitate gestum, summum tenuit honestatis decorevitate gestum, summum tenuit honestatis decorehonestatis praeponderat consideratio, quae dolum excludit, fraudem ejicit? Unde recte Nec fecit proximo suo malum . Non solum itaque in contractibus in quibus etiam vitia eorum quae veneant, prodi jubentur, ac nisi intimaverit venditor, quamvis in jus emptoris transcripserit, doli actione vacuantur, sed etiam generaliter in omnibus dolus abesse debet: aperienda simplicitas, intimanda veritas est. 67. Veterem autem istam de dolo non jurisperitorum formulam, sed patriarcharum sententiam Scriptura disset fama per populos, siccatum esse mare in Hebraeorum transitu, fluxisse aquam de petra, de coelo diurnam ministrari alimoniam tot populi millibus abundantem; corruisse muros Hierico sacro tubarum sono, ictu et ululatu plebis arietatos; Hethligno usque ad vesperam: Gabaonitae metuentes validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua
Abbreviated transcription (Latin):
me quod se obicir bat ꝓpło dicens ut remite¬
u& popło dẽ aut certe delibro uiuent ium
ne honestatis. tum rogarorur it filiam sua
incomugium dar&. uitia quoq filix non
tacebat. nr circumuenire petuorem iude¬
roenr tacendo. Itaq cum tobiassilius tobis
poscer& ut sibieam dar& pirellam. Respon¬
dit lege quidem ipsi deberi eam. tam quam
ꝓpinquo: sed dedisse eam iam sex uiris oromis
eos esse mortuos. Iustus itaq ui plus alie¬
niis timebat. & malebat innuptam sibima¬
nere filiam. quam ꝓpt̃ nuptias eins extra¬
neos periditari. Quam buruit̾ absoluit
om̃s questiones phylosophoꝵ illi deuu us trac¬
tant domoꝵ tegendam an prudendam
auenditore aui de anteer nr̃t. nec filiȩ uitia
celanda arbitratus ost & certe non ipse
affcctabat ut eam trader&. sed rogabat᷑.
uanto pttq istr honestior sit illis dubitare
non possumus. sicut feramus. quanto prestan¬
tio sit srs filix cansa quam resurnalis

Expanded text:
me quod se objiciebat pro populo, dicens ut remitteme quod se objiciebat pro populo, dicens ut remitteret populo Deus, aut certe de libro viventium ne honestatis, cum rogaretur ut filiam suam in conjugium daret, vitia quoque filiae non tacebat; ne circumvenire petitorem videretur tacendo. Itaque cum Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem ipsi eam deberi tamquam propinquo, sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos esse mortuos. Justus itaque vir plus alienis timebat, et malebat innuptam sibi manere filiam, quam propter nuptias ejus extraneos periclitari . 97. Quam breviter absolvit omnes quaestiones philosophorum. Illi de vitiis tractant domorum, tegenda an prodenda a venditore videantur: noster iste nec filiae vitia celanda arbitratus est. Et certe non ipse affectabat ut eam traderet, sed rogabatur. Quanto utique iste honestior sit illis, dubitare non possumus, si conferamus quanto praestantior sit filiae causa, quam rei venalis
Abbreviated transcription (Latin):
in dece Putabant ceđr nationibus lapidari
bus eligebant. quod minabatur popłs qua
uetere ħonestate. Dissuadebant alii plebes re¬
clamabant dicentes aduersus diras & asꝑas
geates bellum fore cadendum sibimpelium.
mulures suas & pueros direptiones futuras.
Exarsit dñ indignatio ut om̃s uell& ꝑdere.
sed rogante moysi temꝑauit sententiam.
ultionem distulit satis esse perfides supplicui
iudicans. & si parcera iterim ne percuter&
incredulos. Ad eam tamen terram quam
rucus auerant. ꝓpter incredulitatissux̧ pr&iũ
non ꝑudnerunt : sed pueri a. multeres qui non
caꝑunt eius trȩ̃ ꝓmissam herediatem. De in
quicumq. erant auicesimo anno & supra in
deserto eorum membra ceciderunt : sed alio
dilete pena est. Quiautem ascenđunt cũ ihu
& dissuadondum putauerunt plaga magna.
statim mortur sunt. Ihus uͦ & chaleb cum in¬
noxia & ateiuł fexu intr̃am ꝑmissionis intrar̃.¬

Expanded text:
indecorum putabant cedere nationibus: lapidari indecorum putabant cedere nationibus: lapidari potius eligebant, quod minabatur populus, quam decedere de honestate. Dissuadebant alii; plebs reclamabat, dicens adversus diras et asperas gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, mulieres suas et pueros direptioni futuros. 55. Exarsit Domini indignatio, ut omnes vellet perdere: sed rogante Moyse, temperavit sententiam, ultionem distulit, satis esse perfidis supplicii judicans, etsi parceret interim, nec percuteret incredulos, ad eam tamen terram quam recusaverant, propter incredulitatis suae pretium non pervenirent: sed pueri et mulieres qui non caperent ejus terrae promissam haereditatem. Denique quicumque erant a vigesimo anno et supra in deserto, eorum membra ceciderunt, sed aliorum dilata est poena. Qui autem ascenderunt cum Jesu, et dissuadendum putaverunt, plaga magna statim mortui sunt: Jesus vero et Caleb cum innoxia aetate vel sexu in terram promissionis intra
Abbreviated transcription (Latin):
estuare corde diebus acnoctibiis hare i
aliena detrimenta patrimonii & eleuaro
animam adhonestatis nitorem. non consi¬
derare ui rȩ laudis pril chritnauem. Hinc
nascuntur accrpio quesitȩ hereditatis
continentix atq. grauitatis simuilatio¬
ne captate. quod abhorr& aꝓposito xp̃ian
uiri. Om̃e enim quod arte elicitum &. frau¬
de compositum est. car& merito simplicita¬
tis. In illis quinullum ȩcdasti ordinis offi¬
cium receperint: in congrua iudicatur
affectate ambitio hereditatis. insupremo fi¬
ne uitę posuit ossuum habereuiditium
ut lihera testentur quossentiunt qui
postea non sunt emendaturi. cum honestu
non sit comp&entia. compendia abis ul
missi ad ex plurandam terram. uberem quidẽ
tram sed aferissimis inhabitare gentibus nunti¬
auerunt. Terrorr belli popłs infructus recusa¬
bat terre eius possessionem suadebant missi
exploratores. lesus & chaleb tram esse utilem

Expanded text:
aestuare corde, diebus ac noctibus hiare in aestuare corde, diebus ac noctibus hiare in alieni detrimenta patrimonii, non elevare animum ad honestatis nitorem, non considerare verae laudis pulchritudinem. 58. Hinc nascuntur aucupio quaesitae haereditates, continentiae atque gravitatis simulatione captatae: quod abhorret a proposito christiani viri; omne enim quod arte elicitum, et fraude compositum est, caret merito simplicitatis. In ipsis qui nullum Ecclesiastici ordinis officium receperint, incongrua judicatur affectatae ambitio haereditatis. In supremo fine vitae positos suum habere judicium, ut libere testentur quod sentiunt, qui postea non sunt emendaturi: cum honestum non sit competentia compendia aliis vel missi ad explorandam terram, uberem quidem terram, sed a ferocissimis inhabitari gentibus nuntiaverunt. Terrore belli populus infractus, recusabat terrae ejus possessionem . Suadebant missi exploratores Jesus et Caleb terram esse utilem:
Abbreviated transcription (Latin):
quantx apud hominues głi: hic magnus uere
pbatius qui potuit imꝑatori dicere de monstrua.
puinciȩ totius populus. Hos tib omnes reser¬
uaui. huiunt beneficio tu senatus. hos
tua cura iam morti abstulit. Quanto hoc
utilius quam illud quod ꝑxime factum est.
euctos esse urbe amplissime. qui plurimam
illic zam xatem transigerant. flentes cum
faliis abisse. quibus uelud ciuibris amolun¬
dum exilun deplorarent interruptas com¬
plurim necessitudines diremptas adfintia¬
ses. & certe arriserat anti fecuno itas inuec¬
litto. Orbs sola egebat si um̃to potiusset
salutem honestati. Diuina autem sen tennia
eos ꝓbauit. qui honesta ut ilibus ptestare
arbitrabantur. eos uͦ condempnauit. opud
quos ea quȩ uidebantur saluti potius quã
honestati ad comoda preponderabant.
Nichil itaq defozmius quam nullum baba
amorem honestatis. & usu quodam drgi¬
ris mercaturȩ sollicitari. Ignobili ui rum

Expanded text:
quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere probatus, qui vere potuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totius populos: Hos tibi omnes reservavi, hi vivunt beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transegerant, flentes cum filiis abiisse, quibus velut civibus amoliendum exsilium deplorarent, interruptas complurium necessitudines, diremptas affinitates! Et certe arriserat anni fecunditas, invectitio urbs sola egebat frumento: potuissetsalutem honestati. Divina autem sententia eos probavit, qui honesta utilibus praestare arbitrabantur: eos vero condemnavit, apud quos ea quae videbantur saluti potius quam honestati accommoda, praeponderabant.Nihil itaque deformius quam nullum habere amorem honestatis, et usu quodam degeneris mercaturae, quaestu sollicitari ignobili, avaro
Abbreviated transcription (Latin):
atq utile: Quid enim tam decoꝵ atq honeni
quam collatione locupl& e uiuari ogentis
nunistrare iictum esurientibus. Nulli cybũ
deforte : Qui tam utile quam cultores agro
resernari. non in terire plebem rusticanorum.
Quod honestum & utile est .&. quod utile
do maiores nostri seruitio exire potiussent nisi
id non solum turpe.sed &iam uutibe crroidis¬
in opiam. Primum onnium miscłar nũꝙ desti
que his imꝑtienda st̃. conlatione redimamꝰ. repare¬
mꝰ auro. Nuniquid his deficientibus non alii nob
ridimendi cultores uidentur: Quanto ui¬
li us est pascere queni emere cultorem: Ubieti¬
am repares ubi &iam inurnias queni reformes.
dde sunicenias quod ignarum & alieni usus nu¬
mero possis substitueri non cultui. Quid plu¬
ra. collato auro coacta frumenta sunt hta
nec abundantiam urbis minuit & ꝑrisinis ali¬
moniam subministrauit. Quantȩ hoc com¬
mendationis apud deum fut scĩssimo sen

Expanded text:
atque utile! Quid enim tam decorum atque honestum, atque utile! Quid enim tam decorum atque honestum, quam collatione locupletum juvari egentes, ministrari victum es urientibus; nulli cibum defore? Quid tam utile, quam cultores agro reservari, non interire plebem rusticanorum? 52. Quod honestum igitur, et utile do majores nostri servitio exire potuissent, nisi id non solum turpe, sed etiam inutile credidisinopiam. Primum omnium misericordia numquaquae his impartienda sunt, collatione redimamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redimendi cultores videntur? Quanto vilius est pascere, quam emere cultorem! Ubi etiam repares, ubi invenias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et peregrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni,
Abbreviated transcription (Latin):
uira. cum his nollȩ intempous necessitatis
subsidia partiri. Ferx non expellunt feras
& homo exdudit hominem s cere acbestip
cõmunem putent omnibus iunctum quã
tr̃a ministrat. Illa gͦ consorme generissiu
adiuuat: homo impugnat gͥnichil ase alienu
uinari si ꝑ& eroeur abitalis srumentum
quoꝵ filii expellebantur. It hoo turpius
excludere quasi alienum. & exgere qua¬
si suum. Quid illum eicis qui desuo pasci¬
turs quid illum eicis qui tepascit: seruui
i erutes trudis parentem: frument um
susaipis nec affectum in ꝑtis. niblum ex¬
toeques nec rependis gratiam: quan de¬
forme hoo. quam utile: Quomo omm po¬
test utile eẽ quod non decet quantis cor¬
poratoꝵ subsigus. dudum roma fraudata
est: Potuit & illos non amutere &
euađe famem. Expectata est asuentor
oportimis flatibus & sꝑatarum commeatu
nauium. Quam uͦ illud superius honestu

Expanded text:
t communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis t communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis subsidia partiri. Ferae non expellunt feras, et homo excludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil a se alienuuvari, si peteretur ab Italis frumentum, quorum filii expellebantur. Nihil hoc turpius, excludere quasi alienum, et exigere quasi suum. Quid illum ejicis, qui de suo pascitur? Quid illum ejicis, qui te pascit? Servum retines, trudis parentem? Frumentum suscipis, nec affectum impertis? Victum extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorum subsidiis dudum Roma fraudata est? Potuit et illos non amittere, et evadere famem, exspectatis ventorum opportunis flatibus, et speratarum commeatu navium. 51. Quam vero illud superius honestum
Abbreviated transcription (Latin):
miustrantur : Non in solo pane uiuit homo.
Nostra hic familia pleriq. &iam nostri parentes
sunt. Reddamꝰ quod accepimus. sed uirxanur
fucer&. quasi ei alimenta adessent. here¬
bat ambiguo. non capiebant annonam
horrea. &s ille seegrre credebat. Recte gͥ
salomon. Qui contin& inquit frumentũ
relinqui illuo nationibus non he redibus
quo auarinie emolumentum ad saccessoꝵ
tura non ꝑuenit. quod non legitime ad qui¬
ritur. quasi uenus quibusdam. ita extra¬
neis diripientibus dissipatur. E addidit.
aptus annonam maledictus in plebeest
enedictio autem eius qui participat. Uide
ergo quod largitorem frumenti esse dicebat
non prx̧tu captatorem. Non est gͥ it autili¬
tas in qua plus honestati detrahitur. quã
utilitati adiungitur. Sed & illi qui peru¬
grinos urbe ꝓhibent. nequaꝗ probandi ex¬
pellere eo tempore quo deb& iiuare sepa¬
rare cõmercus cõmunĩ parentes fusos om¬

Expanded text:
ministrantur! Non in solo pane vivit homo . ministrantur! Non in solo pane vivit homo . Nostra illic familia, plerique etiam nostri parentes sunt. Reddamus quod accepimus. 47. Sed veremur faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, inquit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haeredibus, quoniam avaritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. Non est igitur ista utilitas, in qua plus honestati detrahitur, quam utilitati adjungitur. CAPUT VII. Pergrinos urbe prohibent, nequaquam probandi: expellere eo tempore quo debent juvare, separare a commerciis communis parentis, fusos om
Abbreviated transcription (Latin):
te . & famem tolerar& cuntas atq ut intali¬
bus sol& p&erent uulgo ut peregrini urbr ꝓ¬
hiberentur prȩfecturx urbany curam exe¬
ris maiorem sustinens. conuocauit honora¬
tos & locupletiores iuros poposcit ut in medi¬
um consulerent dicemꝰ uam in mane
esse peregrinos eici. quã hominem ab homi¬
ne exiui qui cybum morieni negar&. canus
ante mensam in pastos esse non patimur &
homines excludimus: quam in utile quoq. tot
popłs mundo perire quos dira conficiebat tabes.
quantos urbi sux perire qui solerent aduumen¬
to esse. ł inconfirendis subsidus l incelebrandis
commtis. Neminem famem alienam uiuare
ꝓtrahere ut plurimum diem posse. noninopram
repellare. inimo tot cultoribus extinctis. t ot
agricolis occidentibus occasura inꝑ p&uum sub¬
sidia frumentaria. Hos gͥ excludimus. quiiuctũ
nob̾ conferre consuerunt. hos nolumus intẽpore
necessitatis pascere. qui nos omnia&ate pauer̃.
Auanta sunt quȩ ab ipsis nobis hoc ipso temporo

Expanded text:
te, et famen toleraret civitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores viros, poposcit ut in medium consulerent, dicens quam immane esse peregrinos ejici, quam hominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis: neminem famem alienam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui nos omni aetate paverunt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore
Abbreviated transcription (Latin):
oprant potius nichil nasci. quam te famte publi¬
ca nrgotiari. Ambias frumentoꝵ indigentiam.
alimentorum penuriam uberissoli partus inge¬
miscis. fles publicam fertilitatem horrea plena
frugum deplorais. explorans quando sterilior
prouentussit. quando exilior partus uotistias
gaudes arrisisse maledictum ut nichil ciuq
nascerarur. Tunc messem tuam urnisse lo¬
taris. tunc tibi de om̃iun miferia congre¬
geris opes. & hanc tu industriam uocas hanc
diligentiam nominas. Qux̧ calliditati

Expanded text:
optant potius nihil nasci, quam te de fame publioptant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena deploras, exploras quando sterilior proventus sit, quando exilior partus. Votis tuis gaudes arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nasceretur. Tunc messem tuam venisse laetaris, tunc tibi de omnium miseria congeris opes: et hanc tu industriam vocas, hanc diligentiam nominas, quae calliditati
Abbreviated transcription (Latin):
unceraur. ꝓuida dispositione ordinauit.
egisti quem ad modum huno frumentarione
lit. & ille quasi ȩgens dicebat. Quio facia.
non habeo quo congregem. Pestruam er¬
horrra maiora faciam. cum scire non pos¬
sim utrum sequenti nocte anima sua
alro peposcer& ur: Nesciebat onim qui
om̃ibus que simplici industria adcumulattrarũ
fecunditatem. Hlichil doli. nichil fraudis intersereas
Deniq siqui uitii fuerit plus dispendi ist. quamsi
berte aliquisseminauerit. melius m& ot. sisince¬
rum tritici granum seuerit. puriorem ac sincera
nessem collugit. fecunda terra multiplicatum
reddit quod acceꝑit. fidelis ager. feneratossola
restituere ꝓuentus. Deriditibus igitur ube
Cum ad fraudem conitertis naturȩ id
cur inuides usibus hominum publicos partus.
cur populis minius abundantiam cur asfictas
impiam : Cur optari facis a pauꝑibus sterilitatẽ.
Cum rnum non sentio beneficia frcunditatis te
auctionante & pretium condente. frumentũ

Expanded text:
Et nos ergo simili modo abscondamus vitam nostram egisti quemadmodum hunc frumentarium s attulit, et ille quasi egens dicebat: Quid faciam? Non habeo quo congregem, destruam horrea, et majora faciam ; 119 cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nesciebat quiomnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere proventus. 41. De reditibus igitur uber ad fraudem convertis naturae industriam? Cur invides usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
periculum salutis cerner&. sideclinara
flagitium eliger& tam maigis periculũ¬
salutis ut uacara. flagitio quam flagiti¬
um quod sibi regnum parar&. Deniq
dauid cum fuger& a facte regissaul quod
rum rex cum tribus milibus uirorum
elestorum ad inferendam necem in deser¬
to quȩ rer& ingressus inoastra regis cum
dormientem offendiss&. non solum ipse
non pertussit sed &iam ꝓtexit ne ab aliquo
quisimul ingressusfuerat perinter&us.
Ham cum dicer& ei abysai conclusitdñs
hodie uumicum tuum in manibus tuis

Expanded text:
periculum salutis cerneret, si declinaret periculum salutis cerneret, si declinaret flagitium; elegerit tamen magis salutis periculum, ut vacaret flagitio, quam flagitium quo sibi regnum pararet? 33. Denique David cum fugeret a facie regis Saul, quod eum rex cum tribus millibus virorum electorum ad inferendam necem in deserto quaereret, ingressus in castra regis, cum dormientem offendisset, non solum ipse non percussit, sed etiam protexit; ne ab aliquo qui simul ingressus fuerat, perimeretur. Nam cum diceret ei Abessa: Conclusit hodie Dominus inimicum tuum in manibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
aregi lanceam reddidit. & dñs inquit restitu¬
it unicuiq iustitiassuas & fidem suam sicut
tradidit te dñs in manus meas. & nolui uin¬
dicer& timebat tamen insidias enus & fugit
seo cum exilium mutans. Hectamen salutẽ
prȩtulit in nocentiȩ. cum iam scđo facultate
sibi tributa regis necandi noluiss& ut occasio¬
nis beneficioq & securitatem salutis m&uendi
econspectu se p̃sentium subtrahat p̃sens
non possit uideri: Tlumpe co tendit studio
utrum sapiens &iam si istoutatur anulo
quo possit ꝓpͥa flagilia celare & regnum
ad sequi noliti ie peccare & grauaus ducat
sceleris contagium penarum doloribus an
uero spe ipunitatis utatur ad ꝑp&randũ
scelus: Quid in quam michi opus est figñto
anuli. cum posse docere exrebus. quod
uir sapiens cum sibi ini eccato non solum
latendum sed &iam rrgnandum uident
si peccatum ad mitter&. Cont ra autẽ

Expanded text:
a rege lanceam reddidit: Et Dominus, inquit, restitua rege lanceam reddidit: Et Dominus, inquit, restituat unicuique justitias suas, et fidem suam: sicut tradidit te Dominus in manus meas, et nolui vinm haec diceret, timebat tamen insidias ejus, et fugit, sedem exsilio mutans. Nec tamen salutem praetulit innocentiae, cum jam secundo facultate sibi tributa regis necandi, noluisset uti occasionis beneficio: quae et securitatem salutis metuenti, e conspectu se praesentium subtrahat, ut praesens non possit videri? Nempe eo tendit istud, utrum sapiens etiam si isto utatur annulo, quo possit propria flagitia celare, et regnum assequi; nolitne peccare, et gravius ducat sceleris contagium poenarum doloribus: an vero spe impunitatis utatur ad perpetrandum scelus? Quid, inquam, mihi opus est figmento annuli, cum possim docere ex rebus gestis quod vir sapiens cum sibi in peccato non solum latendum, sed etiam regnandum videret, si peccatum admitteret; contra autem
Abbreviated transcription (Latin):
licatio flagitii. quam conseientia rst. Quod non
ficti fabulis ut phylosophy disputant. sed uerissimi
iustoꝵ iuroꝵ exemplis docere possumus. Nonigit᷑
dissiluerit soluta imbribus inquem descendisse gi¬
ges. atq. ibi fabularum illum ęquum gneum of¬
eendisse aplatone inducitur. qui in lateribussu¬
is fores habera. quas ubi aperuit. anim ad uertit
anulum aureum indigito mortui hominis. cuiuꝰ¬
Non consunimas rum quõ quis initiet
& addidit. Viuit dñs quõ nisi dñs percus¬
serit illum. aut nisihora illius uenerir
ut moriatur. aut inpugna descenderit
&. ad ponatur michi. non sit ad nõ inicere
misit nec arirum. sed solam lanceam quȩ
erat ad caput euis. & lenticulam sustulit.
taq. dormientibus cunctis: egressus decas¬
tris transiuit & cacumem montis & coar¬
guere cepit stipatores regios & precipire
principem militix abner. quod nequaquã
benticula que erat ad capud enus & appellatus

Expanded text:
licatio flagitii, quam conscientia est. Quod non licatio flagitii, quam conscientia est. Quod non fictis fabulis, ut philosophi disputabant, sed verissimis justorum virorum exemplis docere possumus. 30. Non idissiluerit soluta imbribus, in quem descendisse Gyges, atque ibi fabularum illum equum aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: quas ubi aperuit, animadvertit annulum aureum in digito mortui hominis, cujuNon consumas eum, quoniam quis injiciet  addidit: Vivit Dominus, quoniam nisi Dominus percusserit illum, aut nisi hora illius venerit, ut moriatur, aut in pugna discesserit, et apponatur mihi; non sit a Domino injicere misit necari eum, sed solam lanceam quae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit. Itaque dormientibus cunctis, egressus de castris transivit in cacumen montis, et coarguere coepit stipatores regios, et praecipue principem militiae Abner, quod nequaquam vel lenticula quae erat ad caput ejus. Et appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
urris seo uera ꝓfabulosis axempla pferam.
Quid enini michi opus est fingere hiatum terra¬
equum ȩneum anulumq: aureum indigito de¬
functi riꝑtum cuius anuli tanta sit. uiis ut p
arbitrio suo qui tum sit indurus anudũ anullo¬
sibi alterun. Nichil sibi arrogare. nullum
sibihonorem ad sumere non uindi care meritis
quitam aduersus naturã quam non esse contep¬
tum. eoq habeas aliena quererȩ. ambiri t᷑piter.
Lam si honestas s.đm naturam. Omma enim deus
fecit bona ualde. Turpido utiq contraria est. Nlon
potest gͦ honestati coniunire & turpitudini. Cum
hȩc interse discrara natura elegissent. Sed iam ut
infini disputationis nostre dirigamussententia.
ut nichil ex pacendum sit nisi quod honestum.
Nichil agit sapiens nisi quod cum sinceritate sine
fraude sit. Neq quicꝗ facit in quo secrimini quos.
obligat. & iam silateri possit. Snbi enim est reus
priusquam e&̃ is. nectam pudenda apud eum pub¬

Expanded text:
veris, sed vera pro fabulosis exempla proferam. veris, sed vera pro fabulosis exempla proferam. consultum velit alteri secundum naequum aeneum, annulumque aureum in digito defuncti repertum; cujus annuli tanta sit vis, ut pro arbitrio suo qui eum sit indutus annulsibi alterum, nihil sibi arrogare, nullum sibi honorem assumere, non vindicare meriti sQuid tam adversus naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire turpiter? Nam si honestas secundum naturam, omnia enim fecit Deus bona valde, turpitudo utique contraria est. Non potest ergo honestati convenire et turpitudini, cum haec inter se discreta naturae lege sint. 115 CAPUT in fine disputationis nostrae dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sapiens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum pub
Abbreviated transcription (Latin):
illic exanime corpus iacer&. auriq. auarum
sustulisse anulum. Sed cum se ad pastores acce¬
piss& regios. dequoꝵ ipse numero for&. casu
quodam quod palram ius anuli ad palmam
conuerter&. Ipse om̃s uidebat atq. anulo ui¬
debatur. Drinde cum illo cum suũ reuocass&
anulum uidebatur ab om̃ibus. cuiussolleysfac¬
tum mira culi ꝑ anuli oportunitatẽ reginȩ
t upro potitus. Necem regiintulit c& isq
in t̾emptis quos necandos putauerat nesibi
impedimento forent. Lidiȩ regnum ad ep¬
tus est. da inquit hunc anulum sapienti.
ut benificio eius possit latere cum delique¬
rit. Non enim minusfugit peccato conta¬
gium. quam si non possit latere. Noneni
latebra sapienti spes impunitatis. sed in nocen¬
tia est. Qrniq lex non iusto sed iniusto posita ẽ
quia iuistus legum hab& m̃tissur & ȩquitatis
ac iustitix suy normam. Ideoq non terrore
penx reuocatur aculpa. sed honustatis regula
Ergo ut ad ꝓpositum redeamus: non fabulosa pro

Expanded text:
illic exanimum corpus jaceret, aurique avarum sustulisse annulum. Sed cum se ad pastores recepisset regios de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod palam ejus annuli ad palmam converterat, ipse omnes videbat, atque a nullo videbatur: deinde cum in locum suum revocasset annulum, videbatur ab omnibus. Cujus solers factus miraculi, per annuli opportunitatem reginae stupro potitus, necem regi intulit, caeterisque interemptis, quos necandos putaverat, ne sibi impedimento forent, Lydiae regnum adepi damnum non levius ducat vitio animi,ut beneficio ejus possit latere, cum deliquerit: non enim minus fugiet peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunitatis, sed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posita est ; quia justus legem habet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non terrore poenae revocatur a culpa, sed honestatis regula. 32. Ergo ut ad propositum redeamus, non fabulosa pro
Abbreviated transcription (Latin):
non fraude contendat. cursuq quantũ potest
ad uictoriam proꝑ&. subplantare autem altr¬
rum aut manu deicerenon ausit. quanto
magis inhoceursu utx̧ istuis sute fraude alt̃¬
us & eircumscriptione gerenda nob uicto¬
ria est: Auxrunt aliqui sisa piens ininau¬
fragio positus insipienti naufrago ⁊ abulam
extorquere possit utrum debrat michi qͥde
& si prest abilius cominimi uideatur usui sa¬
pientem de naufragio quam insipientem
euadere. Tam non uid&ur quod uis xp̃i¬
anus & iustus & sapiens quȩrere sibiuitam
aliena mocte debeat. in pote qui & zam sila¬
tronem armatum indicat. ferientem refe¬
rire non possit. nedum salutem defendit pi¬
xatem contamin&. De quo in euugłu li¬
bris aꝑte teuidens sententia est Reconde
gladium tuum. Om̃is enim qui gladio
ꝑcusserit gladio feri&ur. qui latrone de¬
testabilior quam ꝑsecutor qui uentrat ut
alteri uidices. Cum uirisit xp̃ĩani p̃ferrȩ

Expanded text:
non fraude contendat, cursuque, quantum potest, non fraude contendat, cursuque, quantum potest, ad victoriam properet; supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufragio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de naufragio quam insipientem evadere; tamen non videtur quod vir christianus, et justus, et sapiens, quaerere sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusserit gladio ferietur . Quis latro detestabilior, quam persecutor qui venerat ut altero judices, cum viri sit christiani praeferr
Abbreviated transcription (Latin):
sudõ tuo auxilio rrit opus quia non habuit
unde desuo redder&. Nonne impium est.
Sub humanitatis simulatione amplius ab eo
poscas qui non habebat unde minussoluerit.
Absolus ͥ alteri debitorem ut condempnes
tibi. & hanc humanitatem uocas. Vbi est in¬
iquitatis actio. hoc prestamus ceeris ani¬
mantibus quod alia genera animantium
conferre aliquid nesciunt ferȩ autem
eripiunt. honines tribuunt. Vnde & psalmista
ait. Iustus miser& ur. & tribrut. Sunt tam̃
quibus & fere conferunt Siquidem collati¬
one sobolem suam nutriunt & aues cybosuo
pullos satiant suos. Honuni autem soli tribu¬
tum est : ut om̃s tamꝙ suos pascat. Oebit
istud ipso naturȩ iuirȩ quod sinon lic& ñ dare
quomodo detrahere lic& : Nec ipse leges nos
docent ea quȩ detracta sunt alicui cũ inin ria
& enim qui instadium currunt iaferunt᷑ p̃ceptis
informari atq. instrui ut unis quisq celeritate

Expanded text:
si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanitatem vocas, ubi est iniquitatis auctio? 21. Hoc praestamus caeteris animantibus, quod alia genera animantium conferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, homines tribuunt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea quae detracta sunt alicui, cum injuria hi qui in stadio currunt, ita feruntur praeceptis informari atque instrui, ut unusquisque celeritate
Abbreviated transcription (Latin):
oit̾tibus excubandum subeundas mobestias
suscipiendum laborem naturalis affectus
persuadeat & gloriosum unicuiq ducat᷑
si periculis propriis querat uniuersorum
tranquillitatem: Multumq: sibi unus qusq
arbitraur gratius excidia pratrix reppu¬
lisso. quam propria pericula łrestantiusq
esso existim& qđ operam suã patriȩ ⁊̃pen¬
der&. quam sunodio positus tranquillam
uitam uoluptatum copiis functus egiss&.¬
inc gͦ colligitur quod homo qui scđm na¬
turȩ̨ formatus est directionem ut obedi¬
at fibi nocere non possit alteri. Quod si
qui noca&r naturam iuol&. neq: tantum e̾xꝰ¬
Non transe as terminos quosstaturrunt pa¬
trestiu. Cum uit ulum errantem fratris
tui reducendum p̃cipit. Cum fur esi mon
iub&. cum u&at mercennarium debita¬
amercede fraudari. cum pecuniam sine
usuris reddendam censuit. Subuenire
inim non habenti humanitatis est. duricrȩ
enim plus extorquere quam dedoris. & enĩ

Expanded text:
omnibus excubandum, subeundas molestias, omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicuique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisque arbitretur gratius excidia patriae repulisse, quam propria pericula: praestantiusque esse existimet quod operam suam patriae impenderit, quam si in otio positus tranquillam vitam voluptatum copiis functus egissinc ergo colligitur quod homo, qui secundum naturae formatus est directionem, ut obediat ei, nocere non possit alteri: quod si cui noceat, naturam violet: neque tantum eNon transferas terminos, quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
auditus ubi oduratus. Em̃s gͦ unũ corpussu¬
mus. & diuersa memlira. sod om̃ia corporine¬
cessaria Non enim potest inimbrum dem̃¬
bro drare. non est michi necessarium. quir
&iam ipsa qui iudentur infirmiora meni¬
bra esse. Multomagis necessa rias & marorem
plerumq ⁊ uendise xequirunt solicitudine
ei tenibra omia. Snde quam graurost ut
drtrahamus aliquiđ ei cu nos cõpari oporiae
ꝑsonȩ aut rei ipsius cumulo yestitui iubent.
Quo fur est adetrahendo aut penis deterreat
aut multa reuoc&. Pono tamen qd̾ aliquis
possit. aut penam nontiere aut multȩ
illudere. Numquid dignũ est ut aliqui altĩ
detruhant: seruile hocuitium & familiare
ultimȩ conditioni. Adeo contra naturam
ut inopia magis hoc extorquere uid catur
quam natura suadere. Seruorum tam̃
occulta furta diuitũ rapinȩ publicȩ. Quid
autem tam contranaturam quam uo¬
lare alterum tui cõmodi causa cumpro

Expanded text:
auditus, ubi odoratus ? Omnes ergo unum corpus suauditus, ubi odoratus ? Omnes ergo unum corpus sumus et diversa membra, sed omnia corpori necessaria; non enim potest membrum de membro dicere: Non est mihi necessarium. Quin etiam ipsa quae videntur infirmiora membra esse, multo magis necessaria sunt, et majorem plerumque tuendi se requirunt sollicitudinem. ei membra omnia. 19. Unde quam grave est ut detrahamus aliquid ei, cui nos compati oportesonae, aut rei ipsius cumulo, restitui jubent; quo furem a detrahendo, aut poenis deterreant, aut mulcta revocent. 22. Pone tamen quod aliquis possit aut poenam non timere, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
surgit. Ap̃s quoq. dñs qui pro uniuersis mor¬
tuus est. mercede sanguinissui euacuatam
mam tenendani edocuit. ut nichil alteri
detrahas tui cõmodis seruandi grã cum dicit.¬
officia sibi uindicat. Iaut oculus officiũ oris
arit oculi officium sibi uindicant O sut manꝰ
pedum ministerium aut pes manuum : Quin
& am ipse manus cdextra ansinistra disꝑtita
habent officia pleraq ut siusum cõmute utri¬
usq: aduersum naturam sit. Piusq: totum ho¬
minem exuas. quam membrorum tuorum
ministeria conuertas. sicut de fustra cebum
suꝗgeras. aut dtdexira fungaris ministerio
sinstrȩ ut riliquias cybux abluat. nisi forte
poscat necessitas. Fige haie & da oculo uirtutẽ
ut possit detrahere sensum capiti. auditum
auribus mti rogitationes odoratum narib
ori saporem & sibi conferat. Nonire honesta¬
tum dissoluent nature. Ende pul chre apłs
ait sitotum corpus retđ ubi auditus: sitorũ

Expanded text:
surgit: Christus quoque Dominus, qui pro universis morsurgit: Christus quoque Dominus, qui pro universis mortuus est, mercedem sanguinis sui evacuatam mam tenendam edocet, ut nihil alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicitofficia sibi vindicat, aut oculus officium oris, aut os oculi officium sibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem exuas, quam membrorum tuorum ministeria convertas: si aut de sinistra cibum suggeras, aut de dextera fungaris ministerio sinistrae, ut reliquias ciborum abluas nisi forte poscat necessitas. 18. Finge hanc et da oculo virtutem, ut possit detrahere sensum capiti, auditum auribus, 112 menti cogitationes, odoratum naribus, ori saporem, et sibi conferat; nonne omnem statum dissolvet naturae? Unde pulchre Apostolus ait: Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dicit. Alter alterum existimantessu¬
periorem sibi non quȩ sua sunt singula cogi¬
& cui debemꝰ consortium ministerii ri frau¬
di & noxꝑsimus. hȩc utiq. lex naturȩ est
quȩ nos ad omnem constringit humanita¬
tem. ut alter alteri tamquam unnis
partis corporis in icem deferamus. Necde¬
trahendum quicꝗ putenius oum contrana¬
turȩ legem sit non uiuare. Sio onim nasci¬
mui ut consentiant membra ntembris.
& alterum alteri adher& & obsequatur
nuit uo sibi ministerio. quod.siunũ desit
offitiosuo: impediantur c&era. Quod si
eruat oculum manus nonne sibi operissui
usum ntegabit: Si pedem uulner& quan¬
toꝵ sibi actiam profrctum inuiderit : &
quanto grauius est totum homirem quam
unium membrum detrahi : lam sununo m̃¬
bro totum corpis uiolatur. utiq. inunoho¬
mine cõmunio totus humanitatissoluit᷑.
iolatur natura generis humani & scę ȩcdȩ
atq cõpactum unitate fidei & caritatis ad¬

Expanded text:
alibi dicit: Alter alterum existimantes sualibi dicit: Alter alterum existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt singuli cogi cui debemus consortium ministerii, ei fraudi et noxae simus! Haec utique lex naturae est, quae nos ad omnem astringit humanitatem, ut alter alteri tamquam unius partes corporis invicem deferamus. Nec detrahendum quidquam putemus, cum contra naturae legem sit non juvare. Sic enim nascimur ut consentiant membra membris, et alterum alteri adhaereat, et obsequantur sibi mutuo ministerio. Quod si unum desit officio suo, impediantur caetera: ut si eruat oculum manus, nonne sibi operis sui usum negavit? Si pedem vulneret, quantorum sibi actuum profectum inviderit? Et quanto gravius est totum hominem quam unum membrum detrahi? Jam si in uno membro totum corpus violatur, utique in uno homine communio totius humanitatis solvitur; violatur natura generis humani, et sanctae Ecatque compactum unitate fidei et charitatis as
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos quoq homines distantia est. Alite dantel
sapiens di quo dictum est. quis dantele sapien¬
tior: Alitesalii saptentes. Alit̃ salo mon qui
repl&us est sapientia suꝑ om̃ẽm sapientiã
antiquoꝵ & suꝑ om̃ss apientes egepti. Aliud
est enim comiunit᷑ sapere. Aliud sapere ꝑ¬
fecte qui cõmunit̃ sapit protempor alibus
tare cõmoda. sed & aliud quod & ernum est
quod decorum atq. honestum toto affectu
tendit quȩrens non quod sibi utibe est sed qđ
om̃ibus. Itaq: hȩc sit formula. ut inter duo
illa honestum atq utile errare nequeamue:
eoquod iustus nichil alteri detrahendum puta
nec alterius in cõmodum augere uelit. Hanc
formam tibi prescribit apłs dicens. O m̃alicens
sed omia expediunt. Om̃ia licent sed non
omnia ȩdificant. Nemo quod suum est
quȩ rat sed quod alterius hoc est nemo cõmo¬
dum suum querat sed alterius. Nemo ho¬
norem suum querat se alt̾ius. Unde &

Expanded text:
ipsos quoque homines distantia est. Aliter Daniel ipsos quoque homines distantia est. Aliter Daniel sapiens, de quo dictum est: Quis Daniele sapientior ? Aliter alii sapientes, aliter Salomon, qui repletus est sapientia super omnem sapientiam antiquorum, et super omnes sapientes Aegypti . Aliud est enim communiter sapere, aliud sapere perfecte. Qui communiter sapit, pro temporalibus tare commoda: sed ad illud quod aeternum est, quod decorum atque honestum, toto affectu intendit, quaerens non quod sibi utile est, sed quod omnibus. 13. Itaque haec sit formula, ut inter duo illa, honestum atque utile, errare nequeamus; eo quod 111 justus nihil alteri detrahendum putet, nec alterius incommodo suum commodum augeri velit. Hanc formam tibi praescribit Apostolus dicens: Omnia licent, sed non omnia expediunt: omnia licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius ; hoc est nemo commodum suum quaerat, sed alterius: nemo honorem suum quaerat, sed alterius. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
lemo suam laudem sed alterius. Qđ riuden¬
t̃ &nam in prouerbiis declaratum esse ad
fili sis aprensfueris. tibi sapienis eris & proxi¬
mis. Si autem malus ruaseris solus haurius
mala: Sapiens enim aliis consulit sicut
ustus. quando quidem consors suest utri¬
usq forma uirtutis. Siquis gͥ uult place¬
oc est erum conformari xp̃o. alienum non
querere. nichil alteri detrahere ut adqui
quam operum suorum locupletar& : uurtu¬
tibus. Tu gͦ spolias quem xp̃s induits turxius
quem uestiuit xp̃s: hoc eno agis quando
alterius detriento ⁊ua cõmoda augure
exp&is. considera homo uite nom̃ supseris
ab umo utiq que nichil. citiquam eripit.
sed om̃a largitur om̃ibus .&. dutersos inusus
om̃ium animantium fructus mmistrat.
ina appellata humanitas specialis & domest¬
ca tirtus hominis. quȩ consortem adiunit
ipsete doceat. forma tiu corporis membroꝵ q.
usus. Num quid membruntuũ altius mbri
ꝑomia. sapenssuꝑ om̃ia ꝑ foctus inomib: Inter

Expanded text:
emo suam laudem, sed alterius. Quod evidenter etiam in Proverbiis declaratum possumusFili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala . Sapiens enim aliis consulit, sicut justus; quando quidem consors sui est, utriusque forma virtutis. CAPUT Hoc est enim conformari Christo, alienum non quaerere, nihil alteri detrahere, ut acquiquam operum suorum locupletaret virtutibus. Tu ergo spolias, quem Christus induit? Tu exuis, quem vestivit Christus? Hoc enim agis, quando alterius detrimento tua commoda augere  considera, unde nomen sumpseris! Ab humo utique, que nichil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus et diversos in usum omnium animancium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, qui consortem adiuvet. Ipsa te docet forma tui corporis membrorumque usus. Numquid membrum tuum alterius membriomnia, sapiens super omnia, perfectus in omnibus. 12. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
Neni uehem̃ tior ẽ. natura ad dili gendũ
quã gratia: Plus certe diligere debemꝰ
quos ꝑ pituos nobis conputamꝰ futuros. quã
quos tantũ in hoo scło: Illi degeneres nas¬
cont᷑ fre quent̃ qͥ doceant patrẽ. uos ante
elegimꝰ ut diligam: itaq illi urces sitatt
diligunt᷑ que non satis idonea atq diu¬
turnaẽ ad ꝑ petuitate diligindi magi¬
trouos iudicio quo magnũ caritati pon¬
dus ad uim diligendi ad uingit᷑. ꝓbare
quod diligas. & diligere qd elegeris:¬

Expanded text:
enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diligas, et diligere quos elegeris
Abbreviated transcription (Latin):
cruei tradidit. qđ dehonistatũ seci frau¬
honestati uero p̃ferriñnal& scoh onesta¬
tẽ sequi. Qualis fuit ionathe qͥ ppͥ& ate
nec offensã patris nec sabitis ꝑiculũ re¬
fugubat: Qualis abimelehe quiꝓhospi¬
tilatatis gr̃ȩ̨ officus. necẽ porus sui qua

Expanded text:
cruci tradidit, quod dehonestatum se ejus frauhonestati vero praeferri non solet, sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, qua