comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum hominẽ pͥmi captiui. ꝓpt̾ scđm ho¬
minẽ scdi redẽpti. Nan & ipsa redẽptio.
clamat captuitatẽ nrãm. Unde enĩ redẽ¬
pti. si ñ ante captiui: Ꝙ eam captiuitatẽ
expressius ab apło insinuatam. ex epła eiꝰ
uerba quȩdam cõmemorantes. insinuaui¬
nius & repetimus. Uideo aliam legẽ in
membris meis repugnantẽ legi mentis
meȩ. & captiuum me ducentẽ in lege pec¬
cati. quȩ est. in membris meis. Ipsa ẽ. pͥma
captiuitas nra. qua concupiscit aduersus
spm caro. Uenit aut̃ hoc depena peccati.
ut homo aduersus se ipsum diuideret᷑. qui
um subditus ẽẽ. noluit. Nichil enĩ cã expe¬
dit animȩ. qͣm obȩdire. & si expedit aĩȩ
obedire in seruo ut obȩdiat dnõ. in filio
ut obȩdiat patri. in uxore ut obȩdiat ui¬
ro. quanto magis in homine ut obȩdiat dõ:
Exꝑtus gͦ malum adam. omnis aut̃ homo
adam. sic̃ in iis qui crediderunt om̃is homo
qđ ñ debuit exꝑiri si crederet dicenti. nolite

Expanded text:
primum hominem primi captivi: propter secundum hominem secundi redempti. Nam et ipsa redemptio clamat captivitatem nostram. Unde enim redempti, si non antea captivi? Et eam captivitatem expressius ab Apostolo insinuatam ex Epistola ejus, verba quaedam commemorantes, insinuavimus, et repetimus: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Ipsa est prima captivitas nostra, qua concupiscit adversus spiritum caro . Venit autem hoc de poena peccati, ut homo adversus seipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. Nihil enim tam expedit animae quam obedire. Et si expedit animae obedire in servo ut obediat domino, in filio ut obediat patri, in uxore ut obediat viro; quanto magis in homine ut obediat Deo? Expertus ergo malum Adam: omnis autem homo Adam; sicut in his qui crediderunt omnis homo quod non debuit experiri, si crederet dicenti, Noli
Abbreviated transcription (Latin):
qđ creat. quale sit ꝑ eius bonitatẽ. & quale
futurũ sit ꝓpria uoluntate. Nouit ds̃ et
ordinauitꝰ omnia. Ut aut̃ sit homo aliqͥd.
conuertit se ad illum a qͦ creatus ẽ. Receda¬
do enĩ frigescit. accedendo feruescit. Recedba¬
do tenebrascit. accedendo clarescit. A qui
enĩ habet ut sit: apud islũ habet ut bent
ei sit. Deniq filius nuinor qui in sua potis

Expanded text:
 et quale sit per ejus bonitatem, et quale  et quale sit per ejus bonitatem, et quale futurum sit per propriam voluntatem; novit Deus et ordinavit omnia. Ut autem homo sit aliquid, convertit se ad illum a quo creatus est. Recedendo enim frigescit; accedendo fervescit: recedendo tenebrescit; accedendo clarescit. A quo enim habet ut sit, apud illum habet ut ei bene sit. Denique filius minor, qui voluit in sua po
Abbreviated transcription (Latin):
get bono. & ipse ẽ. summũ bonũ. et ab ipso
c̃. omne bonum. Ut gͦ boni simus: dõ indg¬
mus. Ut bonus sit ds̃: nob̾ ñ indiget. Nec no¬
bis cantũ. s usq ad altissima quȩ fecit ma¬
nalia. nec ipsis cȩlestib. nec suꝑ cȩlestib.
nec cȩlo cęli qd dñ: indiget ds̃. ut aut meli¬
or sit. aut pocentior. aut beatior. Quid enĩ
eẽt. quicqͥd aliud ẽ. nͥ ille fecisset: Qͦgͦ eget
abs ce. qui erat ante te. & tam potens erat.
ut cum cii ñ eẽs faceret teͦ Nquid mͦ pa¬
rentes faciunt filios: ꝑ quandam concu¬
piscentiam carnalem generant potius qͣm
creant. Illis enĩ generantib: ds̃ creat. Nã
si tu creas. dic quid tua mulier pariturat
Quid dicam. Tu dic ͦ ipsa dicat. quę quod
portat ignorat. Generant tam̃ homines si¬
lios. ad solatium suũ. & subsidiũ senectu¬
cis. Hunquid ido creauit hȩc omnia ds̃.
a quib senex adiuuaretur. Nouit gͦ dc̃¬

Expanded text:
get bono, et ipse est summum bonum, et ab ipso get bono, et ipse est summum bonum, et ab ipso est omne bonum. Ut ergo boni simus, Deo indigemus: ut bonus sit Deus, nobis non indiget, nec nobis tantum, sed usque ad altissima quae fecit magnalia, nec ipsis coelestibus, nec supercoelestibus, nec coelo coeli quod dicitur, indiget Deus, ut aut melior sit, aut potentior, aut beatior. Quid enim esset quidquid aliud est, nisi ipse fecisset? Quo ergo eget abs te qui erat ante te, et tam potens erat, ut cum tu non esses, faceret te? Numquid quomodo parentes faciunt filios? Per quamdam concupiscentiam carnalem generant, potius quam creant; istis enim generantibus, Deus creat. Nam si tu ita creas, dic quid tua mulier paritura est. Quid dicam, Tu dic? ipsa dicat, quae quod portat ignorat. Generant tamen homines filios, et ad solatium suum, et ad subsidium senectutis. Numquid ideo creavit haec omnia Deus, a quibus senex adjuvaretur? Novit
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝑ secunt᷑. benefacite iis qui uos oderunt:
Hȩc dicens. ad similitudinẽ dĩ nos hoitat᷑.
Deniq quid adiungit: Ut sitis filii patris
ur̃i qui incęlis ẽ. Quid enim ipse facit:
Foc certe. facit. Qui solẽ suũ oriri facit suꝑ
instos & malos. et pluit suꝑ iustos& in iustoᷤ.
Qui gͦ bene uult inimico suo. dõ similis est:
nec ista suꝑbia. s obȩdientia ẽ. Quare :
Quia ad imaginẽ dĩ facti sumus. Faciamus
inquit hominẽ adimaginẽ & similitudi¬
nem nrãm. Non enĩ aliquid alienum ẽ:
s imaginem dĩ cenemus in nobis. Utinã eã
ꝑ suꝑbiam ñ amictamus. S quid ẽ. ꝑ suꝑ¬
b̾iam uelle ẽẽ. similem dõ : Quid putamus
ut ex clamaret captiuus. dnẽ quis similiᷤ
tͥ: Quȩ ista ꝑuersa similitudo: Audite &
intelligite si potestis. Credimus aut̃ qđ
ipse qui nos posuit hȩc uobis dicere: dabit
uob̾ etiã posse intelligere: Os̃ nullo indi¬

Expanded text:
vos persequuntur; benefacite eis qui vos oderunt? vos persequuntur; benefacite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad similitudinem Dei nos hortatur. Denique quid adjungit? Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est. Quid enim ipse facit? Hoc facit certe: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Qui ergo bene vult inimico suo, Deo similis est: nec ista superbia, sed obedientia est. Quare? Quia ad imaginem Dei facti sumus: Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Non ergo aliquid alienum est, si imaginem Dei tenemus in nobis: utinam eam per superbiam non amittamus! Sed quid est, per superbiam velle esse similem Deo? quid putamus, ut exclamaret captivus: Domine, quis similis tibi? quae est ista perversa similitudo? Audite, et intelligite, si potestis: credimus autem quia ipse qui nos posuit haec vobis dicere, dabit vobis etiam posse et intelligere. Deus nullo indi
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. principatuis. potestates. Tibi debent qđ
sunt. tͥ debent qđ uiuunt. tͥ debent qđ iuste
uiunt. tͥ debent quod beate iuuunt. Poten¬
tiam tuam & iusticiam tuã ds̃. Usq quo: us
in altissima quę fecisti magnalia. Ne puteᷤ
hominem solum ꝑtinere ad grãm dĩ. Quid
erat angłs anteqmͣ fieret: Quid ẽ. angłs. si
deserat qui creauit: Ergo potentiam tuã et
iusticiam tuã usq in altissima quȩ fecisti
magnalia. & homo se extollit. & ut ꝑtineat
ad primã captiuitatem. audit serpentem
in t̾ra. ñ in cęlo. Omnia enĩ ti fecisti. Quid
adam miser. & adam omnis homo. eũ uolo
ẽẽ. ꝑliersȩ similis tͥ: ecce quid factus sum
ut de captiuitate ad te clamem. Cin bene
erat sub rege bono. captiuus factus sũ sub
meo seductore. & clamo ad te: qui cecidi abs
te. Ꝙ unde absce cecidi: Cum quęro ẽẽ. si
similitudinẽ nos uocat Nonne ipse ẽ. qui
dicit. diligite immicos urõs. orate ꝓhis qͥ

Expanded text:
tiones, Principatus, Potestates: tibi debent quod tiones, Principatus, Potestates: tibi debent quod sunt, tibi debent quod vivunt, tibi debent quod juste vivunt, tibi debent quod beate vivunt, Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fecisti magnalia. Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit serpentem in terra, non in coelo; omnia enim tu fecisti. Quid Adam miser, et in Adam omnis homo, cum volo esse perverse similis tibi, ecce quid factus sum, ut de captivitate ad te clamem: cui bene erat sub rege bono, captivus factus sum sub meo seductore; et clamo ad te, quia cecidi abs te. Et unde abs te cecidi? Cum quaero esse pervsimilitudinem nos vocat? Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
tam et senium: as̃ ne derelinquas me. Honqͦ¬
modo dicunt inmici mei usq ad cempꝰ erit.
Ne derelinquas me. donec annuntiem brachi
erunt xp̃iani. sint qui annuntient brachi¬
um tuum. Cui : Generationi omni suꝑ uenturȩ.
Si omni generationi suꝑuenture: usq in finem
Lib̾ationẽ nr̃am gratuitam. Hoc gͦ annuntiẽ.
ipsam gram̃. omni generationi suꝑuenturę.
Dicam om̃i homini nascituro. Nichil es ꝑ te.
dm̃ inuoca. Tua peccata. mala merita. dĩ
& cum p̃miũ uenerit sua dona coronabit.
ñ merita tua. Dicam omni generationi suꝑuen¬
rȩ. De captiuitate uenisti. ad adam ꝑtinebas. Di¬
cam hoc omni generationi suꝑuenture. nullas
uires meas. nullam iusticiã meã. s potentiã tuã
et iusticiam tuam. Ds̃ usq in altissima quę
fecisti magnalia. Potentiam tuã & iusticiam
tuã. Usq quoͦ Usq ad carnẽ & sanguinem.
immo usq ad altissima quę fecisti magnalia.
In altis cȩli sunt. in altis angli. sedes. domina¬

Expanded text:
tam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachiuerunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superventurae; usque ad finem Liberationem nostram gratuitam. Hoc ergo annuntiem, ipsam gratiam omni generationi superventurae; dicam omni homini nascituro: Nihil es per te, Deum invoca; tua peccata sunt, merita Dei et cum praemium venerit, sua dona coronabit, non merita tua, Dicam omni generationi superventurae: De captivitate venisti; ad Adam pertinebas. Dicam hoc omni generationi superventurae, nullas vires meas, nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti magnalia. Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? usque ad carnem et sanguinem? Imo, usque ad altissima quae fecisti magnalia. In altis coeli sunt; in altis Angeli sunt, Sedes, Domina
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ aut̾ dr̃. in semine tuo benedicentiur
omnes trib terrȩ. Heq enĩ qui filii car-¬
nis. s qui filii ꝓmissionis deputant᷑ in se¬
mine. Omnes gentes magnificabunt eũ.
Ganqm exponendo repecitũ ẽ. qđ supͣ dic¬
tum est. Quia enim benedicent᷑ in eo:
magnificabunt eum. ñ ipsi faciendo ut
magnus sit. qui ꝑ se ipsũ magnus ẽ: sed
laudando & magnũ fatendo. Sic enĩ mag¬
inficamus dm̃. sic etiã dicimus sctficetur
dictus dñs ds̃ isrł. qui facit mirabilias
solus. Consideratis omnib supͣdictis. e¬
ructatur ẏmnus. & benedicitur dñsds̃
isrł. Impletur enĩ qđ ad illam sterilem
lia solus. Qm̃ qui cũq faciunt ipse in
eis oꝑatim: qui facit mirabilia solus.

Expanded text:
o benedicentur omnes tribus terrae » . « Neque filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicidictus Dominus, Deus Israel, qui facit mirabilia solus. Consideratis omnibus supra dictis eructatur hymnus, et benedicitur Dominus Deus Israel. Impletur enim quod ad illam sterilem lia solus: quoniam quicumque faciunt, ipse in eis operatur, qui facit mirabilia solus.
Abbreviated transcription (Latin):
dirupit. Ubi ẽ. nunc: Ecee captiuus clamat.
Dnẽ quis similis tͥ. Uolui ee̾̃ ꝑuerse similis
tͥ. & factus sum similis peçcori. Sub tua
dominatione. sub tuo p̃cepto. uere similis
fram: s homo in honore positus ñ intellexͣ.
comꝑatus est. iumentis in sensatis. &. similiᷤ

Expanded text:
disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insen
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. scientia dinoscendi boni & mali. Nonqͥa
inde talia quasi poma pendebant. s quic qͥdͥ
ẽẽt. arbor illa cunuslibet pomi. cuussibet
fructus eẽt: idõ sic uocata ẽ. quia homo qͥ
nollet bonum a malo discernere ꝑ p̃ceptũ.
discreturus erat ꝑ exꝑimentũ. ut tangen¬
do uecitum inueniret suppliciũ. Quare
aut̃ tetigit fr̃s mei : Quid illi deerat dicat᷑
mͥ. Quid illi deerat inparadẏso. constitu¬
to in media opulentia. mediisq deliciis. cui
magnȩ delitię erat ipsa uisitatio dĩ. cuiꝰ faciẽ
quasi inimici timuit. pꝰ peccatũ: Quid il¬
li deerat ut tangeret. nisi quia sua potes¬
tate uti uoluit: Preceptum rumpere de¬
lectauit. ut nullo sibi dominante fiera
sicut ds̃. quia dõ nullus utiq dominat᷑. ma¬
le uagus. male p̾sumens. futuruis mortuus:
recedendo auita iustici&. Ecce soluit precep¬
tum. ex eussit a ceruice uigum disciplinȩ.
habenas regiminis ex altante animositate

Expanded text:
ta est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia ta est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate
Abbreviated transcription (Latin):
siue ad mensã cũ me reficio. siue ad balne¬
as cum lauo:ͦ Quia gͦ nullo abs ce indiga
ds̃. nichil tͥ debuit iubere : Si aut̃ debuit
aliquid iubere. ut te qđ tͥ expedit sentires
ẽẽ. sub dño: ab aliqua re ꝓhibendus eras.
ñ ꝓpter illius arboris maliciam. s ꝓpt̾ tuã
obȩdientiam. Non potuit ds̃ ꝑfectius de¬
monstrare. quantum sit bonum obȩdien¬
tiȩ: nisi cũ ꝓhibuit ab ea re quȩ ñ erat
mala. Sola ibiobȩdientia inueniret palmã.
sola ibi inobȩdientia muenit pęnã. Bo¬
num ẽ. nolo tangas. Non enĩ ñ cangendo
moriturus es. Nunquid qui hĩe ꝓhibu¬
it. alia subtraxit. Nonne ẽ. paradisus
fructuosis plenus arborib : Quid tͥ de est:
Hoc nolo cangas. hinc noso gustes. Bomuĩ
ẽ. ẜ obȩdientia melior.ẽ. ꝓinde cũ cetigeriᷤᷤ.
nunquid arbor illa malũ erit ut moria¬
ris : S in obȩdientia ce subicit morti. qͥa
ꝓ hibita cecigisti. Idõ arbor illa appella¬

Expanded text:
sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balnesive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appella
Abbreviated transcription (Latin):
mo aut̃ positus sub p̃cepto: audiuit a dño dõ.
Noli tangere. Quiad: Hanc arborẽ. Quid est.
enim illa arbor: Si bona ẽ. quare ñ cango
Si mala ẽ. quid facit in paradiso. Prorsus
ido in paradyso quia bona ẽ: s nolo cangas.
Quare ñ cango: Quia obȩdientẽ te uolo. non
contradicentẽ serue. Ad hoc serue. s noli
male serue. Serue audi prius dñi iussũ.
& cunc iubentis disce consilium. Bona est.
arbor. nolo cangas. Quare: Quia dñs sũ.
et seruus es. Hȩc cota causa est. Si parua
ẽ. dedignaris ẽẽ. seruus.: Quid aut̃ tͥ expe¬
dͥit. nisi eẽ. sub dño: Quomͦ eris sub dnõ.
nisi fueris sub p̃cepto: Porro si expedit tͥ eẽ.
sub dño: & sub precepto. Quid tͥ uissurus erat
as : Aliquid enim quęrit abste: Offer mͥ
sacrificium dicturus ẽ.tͥ. Nonne ipse fec̃
omnia. in quib & ce fecit: Obsequere mͥ
dicturus ẽ.tͥ. siue ad lectum cũ requiesco.

Expanded text:
mo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, mo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, audi prius Domini jussum, et tunc jubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco;
Abbreviated transcription (Latin):
hȩsit principi maso. porcos pauit. fame ca¬
reptus est. qui saturitate suꝑbus abcesse¬
rat. Ergo quisquis ita uult eẽ. similis dõ.
ut ad illum stet. fortitudinemq suã sic̃ si¬
cum ẽ. ad illũ custodiat. ñ ab illo recedat. a
cohęrendo signetur. tanquã ex anulo ceta
illi affixus habeat imaginem eiꝰ. faciens qł
dictum ẽ. mͥ aut̃ adherere dõ bonum est:
uere custodit imaginem & similitudinem
ad qͣm factus ẽ. Porro aut̃ si ꝑuerse uolu¬
erit imitari dm̃. ut quomͦ ds̃ ñ habes aqͥ
formetur. ñ habet a quo regat᷑. sic ipseue¬
lit sua potestate uti. ut quomͦ is̃ nullo fa¬
mante. nullo regente uiuat: quid reli
frs̃ nisi ut recedens ab eiꝰ calore topesel.
recedens a ueritate uanescat. recedens ab eo qđ
summe atq in commnutabilit̾ ẽ. in decerius
mutatus deficiat: Diabolus hoc fecit. Imi¬
cari am̃ uoluit. s ꝑuerse. Non ẽẽ. sub illiꝰ
potestate: s habere cont᷑ illum potestatẽ. Ho¬

Expanded text:
pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse similis Deo, ut ad illum stet, fortitudinemque suam, sicut scriptum est, ad illum custodiat , non ab illo recedat: ei cohaerendo signetur tanquam ex annulo cera, illi affixus habeat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit similitudinem et imaginem ad quam factus est. Porro autem si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint & ipsi auersi. & confusi. quid fiet: Ex¬
ultent & iocundent᷑ ince. ñ in me. ñ in illo.
aut in illo. s in qͦ facti sunt liix: qui fuerunt
tenebrȩ. Exultent & iocundent᷑ in ce omnes
qui quęrunt te. Aliud ẽ quęrere dm̃. Aluid
quęrere hominẽ. Iocundent᷑ qui quęrt̃ te. Ñ
iocundabunt᷑ gͦ qui quęrunt se. qͦs prius quȩ¬
sisti. anteqͣm q̃rerent te. Nondum quȩ rebat
ouis illa pastorẽ. Aberrauerat agrege. & des¬
cendit adeam. quęsiit eã. reportauit in hu¬

Expanded text:
fuerint et ipsi aversi et confusi, quid fiet? Exfuerint et ipsi aversi et confusi, quid fiet? Exsultent, et jucundentur in te: non in me, non in illo, aut in illo; sed in quo facti sunt lux qui fuerunt tenebrae. Exsultent, et jucundentur in te, omnes qui quaerunt te. Aliud est quaerere Deum, aliud quaerere hominem. Jucundentur qui quaerunt te. Non jucundabuntur ergo qui quaerunt se, quos prior quaesisti antequam quaererent te. Nondum quaerebat ovis illa pastorem; aberraverat a grege: et descendit ad eam; quaesivit eam, reportavit in hu
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ euge erge. Tali oleo pingue factũ ẽ. ca¬
put hereticoꝵ: cum dicunt ego sũ. egosũ.
& dr̃ illis. cu dñe. Acceperunt euge euge.
secuti sunt euge euge. facti sunt duces ce¬
ci cecoꝵ sequentium. Aꝑtissimis uocib do¬
nato dicuntur ista cantata euge euge. dux
bone. dux p̃clare. Ꝙ ñ dix̃ ille auertant᷑
statim et erubescant. qui dicunt mͥ euge
euge. nec eos corrigere uoluit. ut xp̃o di¬
cerent. dux bone. dux p̃clare. At uͦ apłs
reformidans euge hominum. ut uere lau¬
daretur in xp̃o: noluit se laudare ꝓxp̃o.
dicentibq quib dam ego sũ pauli: respon¬
dit in lib̾tate dñĩ. Nunquid paulus cru¬
cifixus ẽ ꝓ uob̾. aut in nomine pauli baptna.¬
ti estis: Ergo dicant martẏres in ꝑsecuti¬
one etiam adulantiũ. auertant᷑ statim et e
ue qui quęrunt animã meã. siue qͥ cogitant
mͥ mala. siue qͥ ꝑuersa & simulata beniuolen¬
tia. lingua uolunt emollire qđ feriant: Cũ

Expanded text:
mihi: Euge, euge. Tali oleo pingue factum est camihi: Euge, euge. Tali oleo pingue factum est caput haereticorum , cum dicunt, Ego sum, ego sum, et dicitur illis: Tu, Domine. Acceperunt Euge, euge; secuti sunt Euge, euge: facti sunt duces caeci caecorum sequentium . Apertissimis vocibus Donato dicuntur ista cantata: Euge, euge, dux bone, dux praeclare. Et non dixit ille, Avertantur statim, et crubescant qui dicunt mihi: Euge, euge; nec eos corrigere voluit, ut Christo dicerent: Dux bone, dux praeclare. At vero Apostolus reformidans Euge hominum, ut vere laudaretur in Christo, noluit se laudari pro Christo; dicentibusque quibusdam, Ego sum Pauli, respondit in libertate Domini, Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ergo dicant martyres in persecutione etiam adulantium, Avertantur statim erubve qui quaerunt animam meam, sive qui cogitant mihi mala, sive qui perversa et simulata benevolentia, lingua volunt emollire quod feriant; cum
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines insipientes: erit caminus fracturȩ
tuȩ etiam os laudantium te. S si sine hisñ
possumus: necesse ẽ. ut intremus in hȩc. et
ereamus inde. Intremus in uituꝑationem
aliqͣm: maloꝵ & imꝓborz. intremus in as¬
sentationẽ aliqͣm adulatoꝵ: s exire inde
opus est. Roga eum a quo dictum ẽ. custodi¬
at dñs introitum tuũ & exitum cuũ: ut intͣms
integer. sic exeas integer. Ait enĩ & apłs. Fi¬
delis ẽ.ds̃. qui non uos sinat temptari supͣ
qm potestis. Eece habes ingressum. Non
dix̃. ñ temptemini. Qui enim ñ temptatur
itum. S faciet cum tẽptatione etiã exitum.
ut possitis tolerare. Ergo & illi auertantur
statim & erubescant. qui dicunt mͥ euge eu¬
ge. Quare enĩ me laudant. Laudent dm̃. qͥs
enim ego sum. ut lauder in me ᷑ Aut quid
ego feci: Qͥd habeo quod non accepi: Si ac¬
cepisti inquit. quid głaris quasi non acceꝑiᷤ.:
Auertant᷑ gͦ statim et erubescant: qui dicunt

Expanded text:
virgines insipientes ; erit caminus fracturae virgines insipientes ; erit caminus fracturae tuae etiam os laudantium te. Sed sine his non possumus; necesse est ut et intremus in haec, et exeamus inde: intremus in vituperationem aliquam malorum et improborum, intremus et in assentationem aliquam adulatorum; sed exire inde opus est. Rogemus eum de quo dictum est, Custodiat Dominus introitum tuum et exitum tuum ; ut intrans integer, sic exeas integer. Ait enim et Apostolus: Fidelis est Deus, qui non vos sinat tentari supra quam potestis. Ecce habes ingressum. Non dixit, Non tentemini: qui enim non tentatur itum: Sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis tolerare . Ergo et illi avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. Quare enim me laudant? Laudent Deum. Quis enim ego sum, ut lauder in me? aut quid ego feci? quid habeo quod non accepi? Si accepisti, inquit, quid gloriaris quasi non acceperis ? Avertantur ergo statim erubescentes qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
euge euge. Duo sunt genera ꝑsecutoꝵ
uituꝑantium. & adulantiũ. Plus ꝑsequit᷑
lingua adulatoris. qmͣ manus intfectoris.
Nam & ipsam. caminũ dixit scriptura. ser¬
ce cũ de ꝑsecutione loqueret᷑ scriptura diĩ
tanqͣm aurũ infornace ꝓbauit illos de
martẏrib int̾fectis. & sicut holocdusti
hostiam accepit illos. Audi quia lingua
adulantiũ talis est. ꝓbatio inquit argen¬
ti & auri: ignis. uir aut̃ ꝓbatur ꝑ os lau¬
dantium eũ. Ignis ille. ignis &iste. De
utroq ce saluum oportet exire. Fregitt
reprehensor. factus es in fornace tanqͣm
uas fictile. Formauit ce uerbũ. que¬
nit temptatio tribulationis. ⁊ lid ad̃
formatũ ẽ. oportet ut coquat᷑. Si bene foꝵ¬
matum ẽ: accedit ignis & firmat. Unde ille
dicebat inpassione. Aruit sicut testa uirtꝰ
mea. Passio quippe & camimis cribulationiᷤᷤ.
fecerat fortiorem. Rursus si lauderis ab ad¬
ulantib & assentantib. & annueris eis uelu¬
ti emens oleum. ñ tecum poitans sic̃ quinq

Expanded text:
. Duo sunt genera persecutorum; vituperantium, et adulantium. Plus persequitur lingua adulatoris, quam manus interfectoris; nam et ipsam caminum dixit Scriptura. Certe cum de persecutione loqueretur Scriptura, dixit: Tanquam aurum in fornace probavit illos, de martyribus interfectis, et sicut holocausti hostiam accepit illos . Audi quia et lingua adulantium talis est: Probatio, inquit, argenti et auri ignis; vir autem probatur per os laudantium eum Ignis ille, ignis et iste; de utroque te salvum oportet exire. Fregit te reprehensor, fractus es in fornace tanquam vas fictile. Formavit te verbum, et venit tentatio tribulationis: illud quod formatum est, oportet ut coquatur; si bene formatum est, accedit ignis ut firmet. Unde ille dicebat in passione: Aruit sicut testa virtus mea . Passio quippe et caminus tribulationis fecerat fortiorem. Rursus si lauderis ab adulantibus et assentantibus, et annueris eis, veluti emens oleum, non tecum portans, sicut quinque
Abbreviated transcription (Latin):
tas ostendisti mͥ tribulationes multas et
malas. Merito suꝑbe serue. Uoliusti enĩ ꝑ¬
uerse ẽẽ. similis dño tuo. qui factus eras
ad imaginem dñi cui. Bene tͥ uelles ut cẽt̾.
recedenti ab illo bono: Arsus dicit tͥ deus.
Si recedis a me. & bene ẽ. tͥ: ego ñ sũ bonum
tuĩ. Pinde si ille bonus. & sũme bonus. & de
se sͥ bonus. & nullo alieno bono bonus. & ip¬
se nrm sũmũ bonum: recedendo inde. qͥd
eris nisi masus: Itẽ si ipse ẽ. beatitudo nr̃a.
quid erit recedenti. nisi miseria: Redigͦ
post miseriam. &. dic. Dñe quis similis tibi.
Quantas ostendisti mͥ tͥbulationes multas
& malas. S disciplina fuit ad monitio. ñ
desertio. Deniq grãs agens quid dicit.
& conuersus uiuificasti me. & de abyssis
terrȩ iterum reduxisti me. Quando enĩ antta:
Quiq̃ ẽ. hoc: Iterum cecidisti ab altitudine:
homo. mancipiũ in obȩdiens. suꝑbe aduersus
dñm. cecidisti. factum ẽ. inte. omnis qui se ex¬

Expanded text:
tas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Merito, superbe serve: voluisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ille bonus, et summe bonus, et de se sibi bonus, et nullo alieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se ex
Abbreviated transcription (Latin):
& me a negotiatione ꝓhibeas. Mone gͦ. qͣm¬
admodum inuam. Si bene: bene mͥ erit. Vnum
enĩ scio. quia si malus fuero: ñ negotiatio mͥ
facit. s iniquitas mea. Qndo uerum adr̃. ñ est
cont᷑ qđ dicatur. Quęramꝰ gͦ quas dixerit ne¬
gotiationes. qͣs uere qͥ ñ cognouit. tota die
laudat dm̃. Negotiatio & in greca linguadb
actu dr̃. & in latina. Negotiatio siue abac¬
tur quid sit. Qui enĩ negotiatores actuosi
quasi exeo qđ agunt presumunt. oꝑa sualui¬
dant: ñ ꝑueniunt ad grãm dĩ. Ergo contra
illam gram sunt negotiatores. qͣm cõmendat
hic psalmus. Illam enĩ gram̃ cõmendat: ut
nes medicinã : S quid ẽ hoc : Subisto nom¬
ne intelligunt᷑ suꝑbi. pollicentes salutẽ ho¬
minib. cũ dñs sit salus. Quomͦ gͦ cont᷑ me¬
dicos id ẽ. suꝑbos. salutis pollicitatores uigi¬
lat. hoc quod dictum ẽ. tota die salutẽ tuam
sic cont᷑ negotiatores. ⁊dẽ. qui de actu suo

Expanded text:
et me a negotiatione prohibeas. Mone ergo quemet me a negotiatione prohibeas. Mone ergo quemadmodum vivam: si bene, bene mihi erit; unum tamen scio, quia si malus fuero, non negotiatio mihi facit, sed iniquitas mea. Quando verum dicitcontradicatur. 18. Quaeramus ergo quas dixerit negotiationes, quas vere qui non cognovit, tota die laudat Deum. Negotiatio et in graeca lingua ab actu dicitur, et in latina a negato otio: sed sive ab actur quid sit. Qui enim negotiatores actuosi, quasi ex eo quod agunt praesumunt, opera sua laudant, non perveniunt ad gratiam Dei. Ergo contra illam gratiam sunt negotiatores, quam commendat hic psalmus. Illam enim gratiam commendat, ut ines medicinam? Sed quid est hoc? Sub isto nomine intelliguntur superbi, pollicentes salutem hominibus, cum Domini sit salus. Quomodo ergo contra medicos, id est superbos salutis pollicitatores, vigilat hoc quod dictum est, Tota die salutem tuam: sic contra negotiatores, id est, qui de actu suo
Abbreviated transcription (Latin):
ra tanta fraudes ñ faciunt : faciunt ista.
& dicunt ista. S ipsi mali sunt: ñ ars qͣm ꝓficen¬
tur. Omnes gͦ artifices mali. diĩ ñ cimentes:
uel ꝓlucro. uł ꝓtimore dampni. aut egesta¬
ceꝰ mentiunt᷑. ꝑ iurant. Non ẽ. continuadĩ
laus in eis. Q uom gͦ reuocas a negotiatione:
An ut sin agricola. & aduersus dm̃ tonan¬
cem murmurẽ. ut gͣndinem timens: sorti¬
logum consulam. ut quęxam qͥd faciam
contͣ celum. ut optem pauꝑib famẽ. quo
possim uendere qđ seruaui: Ad hoc me ad¬
ducis : S ñ ea faciunt inquis agricole boni.
Nec illa negotiatores bom. Quid enĩ: Iã
& filios habere malũ ẽ. quia qͣndo eis ca¬
put dolet male: infideles matres ligaturaᷤᷤ
sacrilegas. & incantationes quęrunt : Ista
hominũ. ñ rerum peccata sunt. Potest mͥ
hoc dicere negotiator. Quęre gͦ episcope.
qͣm admodũ intelligas negotiationes quas
legisti in psalterio. ne foite tu ñ intelligaᷤ.

Expanded text:
ra tantas fraudes non faciunt? Faciunt ista, ra tantas fraudes non faciunt? Faciunt ista, et dicunt ista; sed ipsi mali sunt, non ars quam profitentur. Omnes ergo artifices mali Deum non timentes, vel pro lucro, vel pro timore damni aut egestatis mentiuntur, perjurant; non est continua Dei laus in eis. Quomodo ergo revocas a negotiatione? An ut agricola sim, et adversus Deum tonantem murmurem, ut grandinem timens sortilegum consulam, ut quaeram quid faciam contra coelum; ut optem pauperibus famem, quo possim vendere quod servavi? ad hoc me adducis? Sed non ea faciunt, inquis, agricolae boni. Nec illa negotiatores boni. Quid enim, etiam et filios habere malum est, quia quando eis caput dolet, malae et infideles matres ligaturas sacrilegas et incantationes quaerunt? Ista hominum, non rerum peccata sunt. Potest mihi hoc dicere negotiator. Quaere ergo, Episcope, quemadmodum intelligas negotiationes quas legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas,
Abbreviated transcription (Latin):
tio. de ꝑiurio. Hoc uitium meũ ẽ: ñ negotia¬
tionis. Neq enĩ si uellem ñ possẽ agere. sine
isto uitio. Non enĩ meã culpã ad negotium
tͣnsfero. sed si mentior: ego m̃tior ñ negotium.
Possem enĩ dicere tanto emi: s tanto uendã.
si placet eme. Hon enĩ istam ueritatẽ auddi¬
ens emptor repelleret᷑: & ñ potius omnes ac¬
currerent. quia plus fidem qͣm mercedem di¬
ligerent. Hoc gͦ inquit me mone ne mentiar.
ne ꝑuirem ut ñ abiciam negotiũ unde me
transigo. Quo enĩ uocas. quando hinc reuocaᷤ:
Forte ad aliqm artem. Ero sutor. calciam̃ta
faciam hominib. Mendaces enĩ ipsi ñ sunt :
Piuri & ipsi non funt : Nonne locatis ab
aliquo calciamentis. cũ acceꝑint ab alto
p̃cium. dimittunt qđ faciebant. & suscipi¬
unt alteri facere. & fallunt eũ cui ꝓmiseran.
erto se facturos: Donne sepe dicunt hodi¬
e facio. hodie impleo: Demae impsa sutu¬

Expanded text:
cio, de perjurio. Hoc vitium meum est, non negotiacio, de perjurio. Hoc vitium meum est, non negotiationis: neque enim non, si vellem, possem agere sine isto vitio. Non ergo meam culpam actor ad negotium transfero: sed si mentior, ego mentior, non negotium. Possem enim dicere: Tanto emi, sed tanto vendam; si placet, eme. Non enim istam veritatem audiens emptor repelleretur, et non potius omnes accurrerent; quia plus fidem quam mercem diligerent. Hoc ergo, inquit, me mone ne mentiar, ne perjurem; non ut abjiciam negotium unde me transigo. Quo enim vocas, quando hinc revocas? Forte ad artem aliquam? Ero sutor; calceamenta faciam hominibus. Mendaces enim et ipsi non sunt? perjuri et ipsi non sunt? Nonne locatis ab alio calceamentis, cum acceperint ab alio pretium, dimittunt quod faciebant, et suscipiunt alteri facere, et fallunt eum cui promiserant cito se facturos? nonne saepe dicunt: Hodie facio, hodie impleo? Deinde in ipsa sutu
Abbreviated transcription (Latin):
bent. ñ laudent. Improbent. damnent. mu-¬
tent᷑: si peccatũ ẽ. negotiatio. Hinc enĩ aindi¬
tate nescio qua adquirendio negotiator. qͣndo
damnũ passus fueris. blaphemabis. & ñ erit
inte qđ dictum ẽ. tota dic laudẽ tuã. Qnͣdo
aut̃ ꝓ preciis rerum quas uendis ñ solum
mentiris. uerũ etiã falsũ uras. quomͦ in ore
ctio tota die laus dĩ. quando si xp̃ianus es.
etiã ex ore tuo blaphemat᷑ nom̃ dĩ. ut dicat᷑
ecce quales sunt xp̃iani: E rgo si ꝓpt̾ea iste
tota die laudẽ dĩ dic̃. qm̃ ñ cognouit nego¬
tiationes: corrigant se xp̃iani. ñ negotient᷑.
S ait mͥ negotiator. Ecce ego affero quidem
ex longinquo merces ad ea loca. inquib¬
non sunt ea quȩ actulero. unde uiuam tanqͣm
merceqͥem laboris mei peto. ut carius uendã
qͣm emero. Unde enĩ uiuam. cũ scriptũ sit. dig¬
nus ẽ. oꝑarius mercede sua : S agit᷑ de menda¬

Expanded text:
bent, non laudent; improbent, damnent, mubent, non laudent; improbent, damnent, mutentur, si peccatum est negotiatio. Hinc enim aviditate nescio qua acquirendi, o negotiator, quando damnum passus fueris, blasphemabis; et non erit in te quod dictum est: Tota die laudem tuam. Quando autem pro pretiis rerum quas vendis, non solum mentiris, verum etiam falsum juras; quomodo in ore tuo tota die laus Dei? quando si christianus es, etiam ex ore tuo blasphematur nomen Dei , ut dicatur: Ecce quales sunt Christiani! Ergo, si propterea iste tota die laudem Dei dicit, quia non cognovit negotiationes, corrigant se Christiani; non negotientur. Sed ait mihi negotiator: Ecce ego affero quidem ex longinquo merces ad ea loca in quibnon sunt ea quae attulero, unde vivam, tanquam mercedem laboris mei peto, ut carius vendam quam emerim. Unde enim vivam, cum scriptum sit: Dignus est operarius mercede sua ? Sed agitur de menda
Abbreviated transcription (Latin):
lucis hoc ẽ. ꝓsꝑitatis occasus. defecit a lau¬
dib dĩ: Nonne dies erat in corde: unde sul¬
gebat. dñs dedit. dñs abstulit. sic̃ dño pla¬
cuit ita factum ẽ. sit nomen dñi benedictũ:¬
nit & nox nox crassior. cenebrȩ ꝓfundiores.
corporis dolor. putredo uermium. nec sic in
ipsa putredine defecit a laudib dĩ foris in
nocte. qui intus exultabat indie. Nãq u¬
xori ꝑ suadenti blaphemiã. & cõmittentia.¬
nimam ipsiꝰ. male suadenti. miserȩ. tanqͣm
umbrȩ nocturnȩ: locuta es inquit qͣsi una
ex insipientib mulierib. Uere filia noctis.
si bona suscepimus de manu dni. mala non
sustinebimus: Laudauimus indie. deficie¬
tiones. Idõ inquit tota die salutẽ cuã: qm̃
ñ cognoui ngotiationes. Quȩ sunt istȩ ne¬
gotiationes: Audiant negotiatores. & mu¬
cent uitam. & si fuerunt ñ sint. ñ cognoscais.
qđ fuerant: obliuiscant᷑. Postremo ñ appro¬

Expanded text:
lucis, hoc est prosperitatis occasus, defecit a laulucis, hoc est prosperitatis occasus, defecit a laudibus Dei? Nonne dies erat in corde, unde fulgebat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Dominit et nox crassior, tenebrae profundiores, corporis dolor, putredo vermium; nec sic in ipsa putredine defecit a laudibus Dei foris in nocte, qui intus exsultabat in die. Namque uxori persuadenti blasphemiam, et committenti animam ipsius, male suadenti miserae tanquam umbrae nocturnae, Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Vere filia noctis! Si bona suscepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Laudavimus in die, deficietiones. Ideo, inquit, tota die salutem tuam, quoniam non cognovi negotiationes. Quae sunt istae negotiationes? Audiant negotiatores, et mutent vitam; et si fuerunt, non sint; non cognoscant quod fuerunt, obliviscantur: postremo, non appro
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sua nocte est. Nunquid quando dicimꝰ
.xxͦx. dies uerbi causa cransierunt. ñ diciꝰ
& noctes: Nonne in ipso numero dierũ in¬
cludimus & nocces: In genesi quid diceba¬
tur : Factũ ẽ. uesꝑe. & factũ est mane. di¬
es unus. Ergo dies totus: cũ sua nocte est.
lox enĩ diei seruit: ñ dies nocti. Qͥequid
facis in carne mortali: iusticie debet ser¬
uire. Qͥ cquid facis ex p̃cepto dĩ: ñ ꝓpter
emolumenta carnis fiat. ne dies seruiat
pore diurno: in aduersis. tanqͣm tẽpore
nocturno. Tota tamen die laudẽ dĩ.
& ñ frustra cantabis benedicam dnm in
om̃i cempore. semꝑ laus eiꝰ in ore meo. Sal¬
uis filiis. pecore. familia. omni re sua. iob
laudabat dm̃. Hoc quasi diurno cempore.
Damna uenerunt. orbitas irruit. ꝑit qđ ser¬
uabat᷑. obierunt quib seruabat᷑. Hoc qͣsi
nocturno cempore. Uide tam̃ tota die lau¬
aem cuam. Nunquid post illud diuturnũ
tempꝰ. ubi lȩcabatur. quia factus ẽ. illiꝰ qͣsi

Expanded text:
d quando dicimus, Triginta dies, verbi causa, transierunt, non dicimus et noctes? nonne et in ipso nomine dierum includimus noctes? In Genesi quid dicebatur? Factum est vespere, et factum est mane dies unus . Ergo dies totus cum sua nocte est; nox enim diei servit, non dies nocti. Quidquid facis in carne mortali, justitiae debet servire; quidquid facis ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies serviat s, tanquam tempore diurno; in adversis, tanquam tempore nocturno: tota tamen die laudem Dei dic, ut non frustra cantaveris, Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo . Salvis filiis, pecore, familia, omni re sua, Job laudabat Deum; hoc quasi diurno tempore: damna venerunt, orbitas irruit, periit quod servabatur, obierunt quibus servabatur; hoc quasi nocturno tempore. Vide tamen tota die laudantem. Numquid post illud diurnum tempus ubi laetabatur, quia factus est illius quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoramꝰ. qđ recolant qui audieriss
audiant qui nescierunt. Filtoꝵ ionadapł
psalmus ẽ. qdđ nom̃ int̾pretat᷑ dñi spoll¬
neus. qm̃ spontanea. hoc ẽ. bona. pis
sineera. & ꝑfecta uoluntate. ñ ficto corde do¬
mino seriendũ ẽ. Quod etiã illud indicit
ubi dictum ẽ. uoluntarie sacrificabo tibi.
Filiis hunis. id ẽ. filiis obȩdientiȩ. cantat᷑
ꝓsalmus. & iis qui pͥmi captiui ducti st̃.
ut agnoscat᷑ hic gemitus nr̃. ut suffici.¬
at q̃iei malicia sua. Iam enĩ si suꝑbi dese¬
ruimus. uel fatigati redeamus. Nec rediri
nisi ꝑ grãm potest. Grã: gratis data. Namnͥ¬
pes. Esam si aliqua bona cua oꝑa p̃cessert̃.
p̃cuim accepisti ñ gratis. Precium aut̃
quod nob̾ debebatur: suppliciũ ẽ. Qđ gͦ
liberam̃: ñ nris meritis. s illius grã est.
llum gͦ laudemus. illi totũ qͦd sumus. &
quod salui efficimur debemus. Ad quod
conclusit. cũ multa dixisset dicens. Dñe

Expanded text:
commemoramus quod recolant qui audierunt, commemoramus quod recolant qui audierunt, audiant qui nescierunt. Filiorum Jonadab Psalmus est; quod nomen interpretatur Domini Spontaneus: quoniam spontanea, hoc est bona, pura, sincera et perfecta voluntate, non ficto corde Domino serviendum est; quod etiam illud indicat ubi dictum est, Voluntarie sacrificabo tibi . Filiis hujus, id est, filiis obedientiae cantatur Psalmus, et his qui primi captivi ducti sunt, ut agnoscatur hic gemitus noster, et sufficiat diei malitia sua . Jam enim, si superbi deseruimus, vel fatigati redeamus. Nec rediri nisi per gratiam potest. Gratia gratis data peres. Nam si aliqua bona opera tua praecesserunt, pretium accepisti, non gratis: pretium autem quod nobis debebatur, supplicium est. Quod ergo liberamur, non nostris meritis, sed illius gratia est. Illum ergo laudemus; illi totum quod sumus, et quod salvi efficimur, debeamus. Ad quod conclusit, cum multa dixisset, dicens: Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
quiđd głaris quasi non acceperis: Iusticia
cua sola me liberat. mea sola ñ sunt nͥ
peccata. Non głior gͦ de uirib meis. ñ in
littera remancam. Reꝑbem litt̾aturã. id est
homines de litt̾a głantes. & de suis uirib ꝑ
uer se tanqm frenetici p̃sumentes. Reꝓben
tales. intrem in potentiam dni. ut quande
infirmus sum. tunc potens sim: ut tu inae
facti sumus. nullis nrĩ
meritis p̃cedentib. ni
quib suplicium debe¬
batur. in isto cõmenda¬
ri psalmo hesternodiem
siniauimuis caritati ur̃ẽ. eũq tͣetando
qñ finire nequiuumiis. extremam eiꝰ par¬
tẽ in hodiernũ diem distulimus: ꝓmitei¬
tes in nomine dñi nos debitum soluturos
Quod soluendi qm̃ tempꝰ ẽ: adestote animi
tanqͣm agro fertili. ubi & semen multipli¬
cetis. & pluinȩ ingrati ñ sitis. Comineu¬
dauimus hesterno die titulum eiꝰ. s ꝓpĩ
renouandam intentionẽ urãm. & us intimb¬
dum qui heri absentes fuerunt: breuit᷑

Expanded text:
quid gloriaris quasi non acceperis ? Justitia quid gloriaris quasi non acceperis ? Justitia tua sola me liberat; mea sola non sunt nisi peccata. Non glorier ergo de viribus meis; non in littera remaneam: reprobem litteraturam, id est homines de littera gloriantes, et de suis viribus perverse, tanquam phreneticos, praesumentes; reprobem tales, intrem in potentiam Domini, ut quando infirmus sum, tunc potens sim; ut tu in me facti sumus, nullis nostris meritis praecedentibus. nisi quibus supplicium debebatur, isto commendari psalmo, hesterna die insinuavimus Charitati Vestrae: eumque tractando quoniam finire nequivimus, extremam ejus partem in hodiernam diem distulimus, promittentes in nomine Domini nos debitum soluturos. Quod solvendi quoniam tempus est, adestote animo, tanquam agro fertili, ubi et semen multiplicetis, et pluviae ingrati non sitis. Commendavimus hesterno die titulum ejus; sed propter renovandam intentionem vestram, et his intimandum qui heri absentes fuerunt, breviter
Abbreviated transcription (Latin):
corde reꝓbaui. Merito sequit᷑. In troibo in
potentiam dñi. Non meã s dnĩ. Nam illl
in potentia sua de lictera głati sunt. ideo ad¬
iunctam litterȩ gram̃ ñ cognouerunt.
impłeret. quando caritatẽ donauit. ꝑ qͣm
Tex posset impleri. Plenitudo enĩ legisoli¬
ritas. Illi ñ habentes caritatẽ. id ẽ. ñ haben¬
ces spm̃ grẽ. quia caritas dĩ diffusa ẽ. incor.¬
dib nr̃is ꝑ spm̃ scm̃ qui datus ẽ. nobis: re¬
manserunt głantes in littera.S quia litt̾a
oecidit. sp̃s aut̃ uiuificat: ñ cognoui ego¬
litceraturam. & introibo in potentiã dnĩ.
dõ uersus iste sequens. consũmat ꝑficitq
sententiam. ita ut eam figat in coidib hominũ
nec alium ꝑmittat omnino irrepere ulla ex
parte intellectum: Dñe memorabor iustiqs
cuȩ solius. O solius. Quid addidit solius: Ro¬
go uos. Sufficeret: memorabor iusticiȩ tus.
Solius inquit. ꝓrsus ibi meã ñ cogito. Quid
enĩ habes qͦd ñ accepisti: Quod si accepisti.

Expanded text:
ito sequitur, Introibo in potentiam Domini: non meam, sed Domini. Nam illi in potentia sua de littera gloriati sunt; ideo adjunctam litterae gratiam non cognoverunt. impleret, quando charitatem donavit, per quam Lex posset impleri. Plenitudo enim Legis charitas . Illi non habentes charitatem, id est, non habentes Spiritum gratiae, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nittera occidit; spiritus autem vivificat; non cognovi litteraturam, et introibo in potentiam Domini. Ideo versus iste sequens confirmat perficitque sententiam, ita ut eam figat in cordibus hominum, nec alium permittat omnino irrepere ulla ex parte intellectum. Domine, memorabor justitiae tuae solius. O solius! Quid addidit, solius? rogo vos. Sufficeret, memorabor justitiae tuae. Solius, inquit, prorsus: ibi meam non cogito: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem et accepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
remus. ꝓpter actus & oꝑa. inuenimus illã
dici neg̃otiationẽ detestandam. qm nocauit
apłs dicens. Ignorantes enĩ dĩ iusticiam. &
suã uolentes constituere: iusticiȩ dĩ ñ sunt
subiecti. Cont᷑ quam dicit idem apłs. Don
ex oꝑib. ne forte quis extollat᷑. Qͦmͦ gͦ. Nun¬
quid ñ oꝑabimur bonũ. : Oꝑabimur. s ipso
in nob̾ oꝑante. Ipsius enĩ sumus figmentũ.
potius qͣmbonos oꝑatores. quia boni oꝑato¬
res illi sunt. in quib dĩ oꝑatur: sic &. nes¬
cio qͣm litteraturã inuenimus apud iudeos.
Dñs assit. ut explicem uerb. qđ dignatus est
donare ut corde conspicerẽ. Suꝑbia uideoꝵ
p̃sumentiũ canqͣm de uirib suis. & de iusti¬
legem acceꝑint. aliȩ gentes ñ acceꝑint. In
qua lege non de grã głabantur. s de lictera.
Lex enim sine grã. littera sola ẽ. Manet ad
conuincendã iniquitatẽ. ñ addandã salutẽ.

Expanded text:
remus, propter actus et opera, invenimus illam remus, propter actus et opera, invenimus illam dici negotiationem detestandam, quam notavit Apostolus dicens: Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Contra quam dicit idem Apostolus: Non ex operibus, ne forte quis extollatur. Quomodo ergo? Numquid non operabimur bonum? Operabimur; sed ipso in nobis operante: Ipsius enim sumus figmentum, potius quam bonos operatores; quia boni operatores illi sunt in quibus Deus operatur: sic et nescio quam litteraturam invenimus apud Judaeos. Dominus adsit ut explicem verbis, quod dignatus est donare ut corde conspicerem. Superbia Judaeorum praesumentium tanquam de viribus suis et de justiLegem acceperint, aliae gentes non acceperint; in qua Lege, non de gratia gloriabantur, sed de littera. Lex enim sine gratia, littera sola est: manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
nietis requiem animab urĩs. Hȩc reqͥt
cont᷑ negotiatores p̃cticatur. hȩc requis
cont᷑ eos qui oderunt ocium p̃dicat᷑. agendo &
iartando se de oꝑibus suis. ut ñ longuis reqͥ¬
escant in ãõ. & canto longius a grã resilian:
quanto magis de suis oꝑib extollant᷑. S est
inquib dam exemplarib. qm̃ ñ cognoui lit¬
teraturam. Ubi ałii codices habent negoti¬
atione: ibi asii littaturam. Qͦmͦ concordei
inuenirt difficile est. Ꝙ cam̃ interp̃tum di¬
uersitas forte sensum ostendit. ñ errorẽ in¬
ducit. Queramiis gͦ & licc̾aturam qͦmͦ intel¬
ligamus. nec sic offendamus gͣminaticos. qͦmͦ
paulo ante negotiatores. quia & gͣmaticus
pocest in arte sua honeste uiuere. ñ peiera¬
re. ñ mentiri. Queramus gͦ licc̾aturam qͣm
ñ cognouit iste: in cuiꝰ ore tota die lausdĩ
est. E st quȩdam licteratura udeorũ. Ad
illos enĩ & hoc referamus. ibi inueniemiis qđ
dictum ẽ. qͦmͦ cum de negotiatorib quȩre¬

Expanded text:
nietis requiem animabus vestris ? Haec requies contra negotiatores praedicatur, haec requies contra eos qui oderunt otium praedicatur, agendo et jactando se de operibus suis, ut non requiescant in Deo; et tanto longius a gratia resiliant, quanto magis de suis operibus extolluntur. 19. Sed est in quibusdam exemplaribus, Quoniam non cognovi litteraturam. Ubi alii codices habent, negotiationem; ibi alii, litteraturam: quomodo concordent, invenire difficile est; et tamen interpretum diversitas forte sensum ostendit, non errorem inducit. Quaeramus ergo et litteraturam quomodo intelligamus, ne sic offendamus grammaticos, quomodo paulo ante negotiatores: quia et grammaticus potest in arte sua honeste vivere; non pejerare, non mentiri. Quaeramus ergo litteraturam quam non cognovit iste, in cujus ore tota die laus Dei est. Est quaedam litteratura Judaeorum: ad illos enim et hoc referamus; ibi inveniemus quod dictum est. Quomodo cum de negotiatoribus quaere